Patates ve Domateste Bakteriyel Solgunluk ve Patateste Kahverengi Çürüklük Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2023-12-03

3 Aralık 2023 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32388
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
PATATES VE DOMATESTE BAKTERİYEL SOLGUNLUK VE
PATATESTE
KAHVERENGİ ÇÜRÜKLÜK ETMENİNİN ERADİKASYONU VE
YAYILMASININ
ÖNLENMESİ İÇİN ALINACAK TEDBİRLER HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, patates ve domateste
bakteriyel solgunluk ve patateste kahverengi çürüklük hastalığına neden
olan Ralstonia solanacearum’un yeri ve yayılış alanlarının tespiti,
mücadelesi ve yayılmasını engellemeye ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, patates ve domateste bakteriyel
solgunluk ve patateste kahverengi çürüklük hastalığına neden olan Ralstonia
solanacearum’un sürveyi, tespit edilmesi, mücadelesi, yayılmasının
engellenmesi ve eradike edilmesi hususlarını kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci maddesi
ile 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma Enstitüsü: Bakanlığa bağlı zirai
mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitülerini,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel
Müdürlüğünü,
ç) KASK sistemi: İl ve ilçe müdürlükleri tarafından
karantinaya tabi zararlı organizmalarda yürütülen sürvey çalışmalarının ve
bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına alındığı Tarım Bilgi Sisteminde yer
alan karantinaya tabi zararlı organizma sürveyi kayıt sistemini,
d) Kendi gelen bitkiler: Ekimi yapılmadan üretim
yerlerinde kendiliğinden yetişen/çıkış yapan konukçu bitkileri,
e) Klonal seleksiyon: Vejetatif yoldan üretilen
tohumluk patateslerden, aynı yetişme ortamında mukayeseleri sonucunda en
iyilerin seçimine yönelik yapılan seleksiyonu,
f) Konukçu bitkiler: Tohumları hariç Solanum
tuberosum L. (patates) bitkileri; meyveleri ve tohumları hariç Solanum
lycopersicum (L.) Karsten ex Farw (domates) bitkileri,
g) Laboratuvar: Bakanlığa bağlı zirai mücadele
araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve zirai karantina müdürlüklerinin
laboratuvarları ile bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarları,
ğ) Lot: Bir sevkiyatın, tek bir ürünün bileşim ve
orijin olarak homojen yapıda olduğu belli sayıdaki birimini,
h) Mikro bitki: Yumru oluşturan Solanum türlerinin
mini yumruları dahil, in vitro bitkileri,
ı) Müdürlük: İl ve ilçe tarım ve orman
müdürlüklerini,
i) Solanaceae familyasından konukçu bitkiler:
Solanaceae familyasından yabani ve kültüre alınan bitkileri,
j) Sürvey: Bir alanda hangi türlerin var olduğunu
ya da zararlı organizma popülasyonunun özelliklerini belirlemek için
belirli bir süre boyunca yürütülen zararlının resmî prosedürü,
k) Temel tohumluk: Çeşidin ve bitki sağlığının
korunması için kabul edilen uygulamalara göre üretilmiş, başlıca amacı
sertifikalı tohumluk patates üretimi olan ve resmî kontroller sonucunda,
10/4/2011 tarihli ve 27901 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tohumluk
Patates Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliğinde temel tohumluk patatesler
için ortaya konan standartları karşıladığı tespit edilen patates
yumrularını,
l) Üretildiği yerde dikimi yapılacak yumrular:
Belirli bir üretim yerinde üretilen ve ticari olmayan ve sertifikalandırılması
amaçlanmayan yumruları,
m) Zararlı organizma: Patates ve domateste
bakteriyel solgunluk ve patateste kahverengi çürüklük hastalığına neden
olan Ralstonia solanacearum'u (Smith 1896) Yabuuchi vd. 1996 emend. Safni
vd. 2014,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sürveyler ve Sürvey Sonuçlarının Bildirimi
Sürveyler
MADDE 4- (1) Müdürlük konukçu bitkilerde, bu bitkilerin
sulanmasında kullanılan yüzey sularında ve sıvı atıklarda zararlı
organizmanın resmî sürveylerini aşağıdaki koşullara uygun olarak her yıl
yapar:
a) Dikim amaçlı olarak kullanılmayacak yumrularda
yapılacak sürveyler aşağıdakileri kapsar:
1) Patates bitkilerinin saplarının kuruduğu
dönemden hasata kadar geçen süre içerisindeki mümkün olan en geç dönemde
tarladaki yumrulardan veya depodaki yumru lotlarından numune alınır.
2) Zararlı organizmanın belirtilerinin görsel
olarak tanımlanmasının mümkün olduğu durumlarda tarlada patates
bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun olması halinde zararlı
organizmanın belirtilerini tespit etmek için kesilmiş yumrularda da görsel
muayene yapılır.
b) Üretildikleri yerlerde dikimi yapılacaklar
haricinde, dikim amaçlı yumrular için yapılacak sürveylerde, sistematik
olarak tarlada patates bitkilerinin ve depodaki lotların görsel muayenesi
yapılır. Patates bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata kadar
geçen süre içerisindeki mümkün olan en geç dönemde tarladaki yumrulardan
veya depodaki yumrulardan numune alınır.
c) Üretildikleri yerlerde dikimi yapılacak yumrular
için yapılacak sürveylerde, zararlı organizmanın varlığına ilişkin risk
esaslı sürveyler gerçekleştirilir ve aşağıda yer alan koşulları kapsar:
1) Patates bitkilerinin saplarının kuruduğu
dönemden hasata kadar geçen süre içerisindeki mümkün olan en geç dönemde
tarladaki yumrulardan veya depodaki yumru lotlarından numune alınır.
2) Zararlı organizmanın belirtilerinin görsel
olarak tanımlanmasının mümkün olduğu durumlarda tarlada patates
bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun olması halinde zararlı
organizmanın belirtilerini tespit etmek için kesilmiş yumrularda da görsel
muayene yapılır.
ç) Domates bitkileri ile ilgili olarak, sürveyler,
uygun zamanlarda, yeniden dikilmesi amaçlanan fide üretim yerlerinde en
azından büyüyen mahsülün görsel muayenesini içerir.
d) Konukçu bitkiler haricindeki Solanaceae
familyasından diğer konukçu bitkilerinde, yüzey sularında ve sıvı atıklarda
sürveyler uygun metotlara göre yapılır ve uygun olduğu durumlarda numuneler
alınır.
(2) İllerdeki patates ve domates üretim sistemleri
dikkate alınarak, numunelerin nereden, ne zaman alınacağı ve numune sayısı,
sağlam bilimsel ve istatistiksel ilkelere ve zararlı organizmanın
biyolojisine dayanarak Genel Müdürlük tarafından planlanır.
Sürvey
sonuçlarının bildirimi
MADDE 5- (1) Müdürlük önceki takvim yılı boyunca
gerçekleştirilen yıllık sürveylerin sonuçlarını her yılın 31 Aralık
tarihine kadar Genel Müdürlüğe bildirir. Bu sürveylerin sonuçları EK-2’de
belirtilen Sürvey Şablonu’na göre düzenlenir ve KASK sistemine veri girişleri
yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tespit ve Alınacak Tedbirler
Tespit
MADDE 6- (1) Müdürlük, sürveylerde toplanan örnekleri
EK-1’in 2.1 inci maddesinde atıfta bulunulan tespit testlerine tabi
tutulması için ilgili laboratuvara gönderir.
Zararlı
organizma şüphesi halinde alınacak tedbirler
MADDE 7- (1) Müdürlük tespit testleri sonuçlanıncaya kadar
aşağıda yer alan tedbirleri alır:
a) Zararlı organizmanın yayılması için
tanımlanabilir bir riskin olmadığı yerlerde, müdürlüğün kontrolü altında
bulunan konukçu bitkiler hariç, numunelerin alındığı tüm ürünler, lotlar
veya sevkiyatlardaki konukçu bitkilerin bir yerden bir yere naklini yasaklar.
b) Şüpheli bulgunun kaynağını takip eder.
c) (a) bendinde atıfta bulunulan numunelerin
alındığı üretim yerinde üretilen, (a) bendinde belirtilenler dışında,
herhangi bir konukçu bitkinin bir yerden diğerine nakli için gereken resmî
kontrolleri yapar.
ç) Bakanlık tarafından onaylanmış uygun metotlar
kullanılarak dezenfekte edilen suyun kullanıldığı seralarda yetiştirilen
domatesler ve diğer kültüre alınan Solanaceae familyasından konukçu
bitkiler hariç, yüzey sularında zararlı organizmanın varlığı doğrulanana
veya reddedilene kadar konukçu bitkiler ve diğer kültüre alınan Solanaceae
familyasından konukçu bitkilerde yüzey suyunun kullanımı yasaklanır.
(2) Tespit testlerinin sonuçları beklenirken,
aşağıda yer alan materyal ve dökümanın tamamı alıkoyulur ve muhafaza
edilmesi sağlanır:
a) Örneklemenin yapıldığı yerde kalan tüm yumrular
ve mümkünse, geride kalan tüm bitkiler müdürlük tarafından.
b) Testlemede kullanılan, artan tüm bitki
ekstraktları, DNA ekstraktları ve ek olarak hazırlanmış materyal
laboratuvar tarafından.
c) Uygun olduğunda saf kültür laboratuvar
tarafından.
ç) İlgili tüm belgeler müdürlük ve laboratuvar
tarafından.
(3) Zararlı organizmanın varlığına dair şüphenin
EK-1'in 1.1 inci maddesi uyarınca doğrulanması durumunda, müdürlük
yürütülen sürveylerde alınan numuneleri EK-1’de atıfta bulunulan testlerin
yapılması ve zararlı organizmanın varlığının doğrulanması veya reddedilmesi
amacıyla laboratuvara gönderir.
Zararlı
organizma tespiti halinde alınacak tedbirler
MADDE 8- (1) Zararlı organizmanın varlığının EK-1'in 1.2
nci maddesi uyarınca doğrulanması durumunda, bu madde kapsamındaki
tedbirler uygulanır.
(2) Müdürlük, konukçu bitkilerde zararlı
organizmanın varlığının doğrulanması durumunda, aşağıdaki tüm tedbirleri
alır:
a) EK-3'e uygun olarak bulaşıklığın kapsamını ve
birincil kaynağını/kaynaklarını belirlemek için, 6 ncı maddeye göre ek
testlerin yapılması amacıyla dikim amaçlı yumruların klonal olarak akraba
olduğu tüm yumruları laboratuvara gönderir.
b) Aşağıdaki unsurların tümünü içeren bulaşık
alandan sınırlandırılmış bir alan oluşturur:
1) Bulaşık bitki numunesinin alındığı konukçu
bitkiler, sevkiyatlar ve/veya lotlar, gemiler, tesisler, araçlar, depolar,
ambalaj malzemeleri dahil, bu konukçu bitkilerin üretiminde, taşınmasında
veya depolanmasında kullanılan makineler ve uygun olduğunda, konukçu
bitkilerin yetiştirildiği veya hasat edildiği üretim yeri/yerleri.
2) Hasat öncesi veya sonrası temas yoluyla veya
bulaşık konukçu bitkilerle eş zamanlı üretim, sulama veya ilaçlama yoluyla
ve EK-4'ün 1 inci maddesinde yer alan unsurlar dikkate alınarak zararlı
organizma ile muhtemel bulaşık olduğu belirlenmiş (1) numaralı alt bentte
yer alan tüm türler.
c) Müdürlük, Araştırma Enstitülerince EK-4'ün 2 nci
maddesinde atıfta bulunulan zararlı organizmanın olası yayılma unsurlarını
dikkate alarak, bitki sağlığı riski açısından gerekli olduğu
değerlendirildiği durumda, bulaşık alan çevresinde bir tampon bölge
oluşturur.
ç) Müdürlük aşağıda yer alanları belirler:
1) (b) bendinin, (1) numaralı alt bendinde yer alan
öğeleri bulaşık olarak.
2) (b) bendinin, (2) numaralı alt bendinde yer alan
öğeleri muhtemel bulaşık olarak.
(3) Konukçu bitkiler dışındaki Solanaceae
familyasından konukçu bitkilerin ürünlerinde zararlı organizma varlığının
doğrulanması ve konukçu bitkilerin üretiminin risk altında olduğunun tespit
edilmesi durumunda müdürlük aşağıdaki tedbirleri alır:
a) EK-3'e uygun olarak bulaşıklığın kapsamını ve
birincil kaynağını/kaynaklarını belirlemek için, 6 ncı maddeye göre ek
testlerin yapılması amacıyla dikim amaçlı yumruların klonal olarak akraba
olduğu tüm yumruları laboratuvara gönderir.
b) Aşağıdaki unsurların tümünü içeren bulaşık
alandan sınırlandırılmış bir alan oluşturur:
1) Bulaşık numunenin alındığı konukçu bitkiler.
2) Zararlı organizma ile bulaşık olma ihtimali olan
ve hasat öncesi veya sonrası temas veya bulaşık konukçu bitkilerle eş
zamanlı üretim, sulama veya ilaçlama adımları yoluyla muhtemel bulaşık
olduğu belirlenen konukçu bitkiler.
c) Müdürlük aşağıda yer alanları belirler:
1) (b) bendinin, (1) numaralı alt bendinde yer alan
konukçu bitkileri bulaşık olarak.
2) (b) bendinin, (2) numaralı alt bendinde yer alan
konukçu bitkileri muhtemel bulaşık olarak.
(4) Yüzey sularından, endüstriyel işlemeden veya
konukçu bitkileri işleyen paketleme tesislerinden gelen sıvı atık
deşarjlarında veya ilişkili yabani Solanaceae familyasından konukçu
bitkilerde zararlı organizmanın doğrulandığı durumlarda, konukçu bitkilerin
üretiminin sulama, ilaçlama veya yüzey suyunun taşması yoluyla risk altında
olduğu tespit edildiğinde, müdürlük aşağıdaki tedbirleri alır:
a) Bulaşıklığın kapsamını belirlemek için, yüzey
suyu ve sıvı atık numuneleri ve varsa yabani Solanaceae konukçu bitkileri
üzerinde, uygun zamanlarda, EK-3'e göre bir araştırma yapar.
b) EK-4'ün 2 nci maddesinde atıfta bulunulan
zararlı organizmanın olası yayılma unsurlarını dikkate alarak, bulaşık bir
bölgeyi içeren sınırlandırılmış bir alan oluşturur.
c) Bulaşık alan aşağıdakileri içerir:
1) Bulaşık numune/numunelerin alındığı yüzey suyu.
2) EK-4'ün 1 inci maddesinde listelenen unsurlar
dikkate alınarak, bulaşık olması muhtemel yüzey suyu.
ç) Müdürlük aşağıda yer alanları belirler:
1) (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde
belirtilen yüzey suyunu bulaşık olarak.
2) (c) bendinin (2) numaralı alt bendinde atıfta
bulunulan yüzey suyunu, muhtemel bulaşık olarak.
(5) Müdürlük, Genel Müdürlüğe bulaşıklığı (veya
salgın) bildirir. Genel Müdürlük, bu bildirimde yer alan diğer ilgili
müdürlükleri olası bulaşıklığın boyutunu belirlemek ve ikinci, üçüncü ve
dördüncü fıkralara göre sınırlandırılmış bir alan oluşturmak üzere
görevlendirir. Yüzey sularında bir bulaşma durumu varsa, bu bulaşıklığın
olduğu yüzey suyu hâlihazırda sınırları çizilmiş alan içerisinde yer
alıyorsa ilave bir bildirime gerek yoktur.
(6) İlgili kurumlar, aşağıdaki unsurların tümünün
muhafaza edilmesini sağlar:
a) Tüm testler tamamlanana kadar 7 nci maddenin
üçüncü fıkrasında belirtilen materyali.
b) Tüm testler tamamlanana kadar ikinci tespit
testi ve uygun olduğunda tanımlama testleri ile ilgili materyali.
c) Beşinci fıkra uyarınca bildirim prosedürü
yapılması halinde prosedür tamamlandıktan sonra en az bir aya kadar zararlı
organizmanın saf kültürünü.
Zararlı
organizmayı eradike etmek için tedbirler
MADDE 9- (1) 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin
(1) numaralı alt bendi uyarınca; zararlı organizma ile bulaşık olduğu
belirlenen konukçu bitkiler dikilmez. İlgili müdürlük, zararlı organizmanın
yayılması için tanımlanabilir bir risk bulunmadığının tespit edilmesi
şartıyla, EK-5'in 1 inci maddesi uyarınca bulaşık konukçu bitkilerin imha
edilmesini veya başka bir şekilde bertaraf edilmesini sağlar. Konukçu
bitkilerin, bulaşık olarak belirlenmeden önce dikildiği durumlarda, dikilen
materyal, EK-5'in 1 inci maddesi uyarınca derhal imha edilir veya başka bir
şekilde bertaraf edilir. Bulaşık olan konukçu bitkilerin dikildiği üretim
yeri/yerleri, bulaşık olarak tanımlanır. Sınırlandırılmış alan, 8 inci
maddenin ikinci fıkrasının (b) bendine göre oluşturulur.
(2) 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin
(2) numaralı alt bendi uyarınca muhtemel bulaşık olan konukçu bitkiler ve 8
inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca bir risk tespit edilen konukçu
bitkiler dikilmez. Bakanlığın kontrolünde, zararlı organizmanın yayılması
için tanımlanabilir bir risk bulunmadığının tespit edilmesi şartıyla,
EK-5'in 2 nci maddesinde belirtildiği gibi uygun kullanıma veya bertarafa
tabi tutulur. Konukçu bitkilerin, muhtemel bulaşık olarak belirlenmeden
önce dikildiği durumlarda, dikilen materyal derhal imha edilir veya
EK-6’nın 2 nci maddesinde belirtilen tedbirler uygulanır. Muhtemel bulaşık
konukçu bitkilerin dikildiği üretim yeri/yerleri muhtemel bulaşık olarak
belirlenir. Sınırlandırılmış bir alan, 8 inci maddenin ikinci fıkrasının
(b) bendi uyarınca oluşturulur.
(3) 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinin
(1) numaralı alt bendi uyarınca veya 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç)
bendinin (2) numaralı alt bendi bulaşık olduğu ve 8 inci maddenin dördüncü
fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca muhtemel bulaşık
olduğu belirlenen herhangi bir makine, araç, gemi, depo veya bunların
birimleri ve ambalaj malzemeleri dahil diğer nesneler imha edilir veya
EK-5'in 3 üncü maddesinde belirtilen yöntemler kullanılarak temizlenir ve
dezenfekte edilir.
(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen
tedbirlere ek olarak, EK-5'in 4 üncü maddesinde belirtilen tedbirler,
sınırlandırılmış alanlarda uygulanır.
Dikim
amaçlı yumrular için özel testleme tedbirleri
MADDE 10-
(1) Dikim amaçlı yumruların üretim
sahasında zararlı organizmanın varlığının doğrulanması durumunda, bulaşık
yumru lotları ile klonal olarak akraba hatlar da EK-1’de belirtilen
testlere tabi tutulur veya klonal olarak akraba hatların bulunmadığı
durumlarda, bulaşık yumru lotları ile doğrudan veya dolaylı temas halinde
olan yumrular veya yumru lotları EK-1'de belirtilen testlere tabi tutulur.
(2) Sertifikalı dikim amaçlı yumruların üretim
alanında zararlı organizmanın varlığının doğrulanması durumunda; ya başlangıç
klonal seleksiyon bitkilerinin her biri ya da temel tohumluk patateslerin
temsili örnekleri EK-1'de belirtilen testlere tabi tutulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE 11- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar
hakkında 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin ilgili hükümlerine göre
idari yaptırım uygulanır.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik, Ralstonia solanacearum (Smith
1896) Yabuuchi vd. 1996 emend. Safni vd. 2014 Eradikasyonu ve Yayılmasının
Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirlere ilişkin 11/07/2022 tarihli ve (AB)
2022/1193 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği
mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 13- (1) 24/9/2011 tarihli ve 28064 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Patates ve Domateste Bakteriyel Solgunluk ve Patateste
Kahverengi Çürüklük Hastalığı ile Mücadele Hakkında Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 14- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.