Yargıtay 3. ve 13. Hukuk Dairelerine Ait Kararlar
YARGITAY KARARLARI | 2022-07-06

6 Temmuz 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31888
YARGITAY KARARLARI 
Yargitay 3. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2022/2559KARAR NO : 2022/4298
TÜRK MİLLETİADINA  YARGITAY İLAMI 
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESİ: NAZİLLİ 2. ASLİYE HUKUK (TİCARET) MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/04/2021

NUMARASI : 2021/1-2021/159

DAVACI : OTOYOL YATIRIM VE İŞLETME A.Ş.
VEK. AV.DERYA AYTEK 
DAVALI : NAZİLLİ TİCARET ODASI ADINA YÖNETİM KURULU 
BAŞKANI VEK. AV. FATİH MEHMET ŞAHİN 

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılamasıneticesinde davanın reddine dair kesin olarak verilen hükmün Adalet Bakanlığınca kanun yararına bozulması istenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
YARGITAY KARARI 
Davaci, şirket tarafindan işletilen köprü ve otoyoldan, davaliya ait 09 NT 011 plakalıaraç ile gerçekleştirilen ihlalli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş ücreti ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla Nazilli İcra Müdürlüğünün 2020/924 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, borçlunun şirkete borcu olmadığınıöne sürmek suretiyle borcun tamamına itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamını ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davali, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler geçmiş olup zamanaşımı defiinde bulunduklarıni, ayrica kabul anlamına gelmemekle beraber HGS/OGS hesabına daimi şekilde para yüklediğinden bu paranın davacı tarafça otomatik şekilde tahsil edilebilme imkanıvarken haksız şekilde icra takibine başlamasının doğru olmadığıni, takas defiinde bulunduğunu, 28.10.2019 tarihinde 171,75-TL geçiş ücretini ödemeyerek ihlalli geçişyaptığını iddia ettiğini, ihlalli geçiş iddiasındaki tarihten sonra HGS hesabına, ihlalli geçişücretinin bu hesaptan çekileceğini düşünerek 15 günlük ödeme süresi içerisinde 08.11.2019tarihinde 300,00-TL, 13.11.2019 tarihinde 530,00-TL para yatırdığıni, ancak davaci șirketin hesapta ihlalli geçişi karşılayacak bakiye bulunmasına karşın bu parayı çekmediğini ve doğrudan icra takibine başladığını savunarak davanın reddini, alacağın % 20 sinden aşağıolmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini dilemiştir.
Mahkemece, İhlalli Geçiş Bildirimi (İGB) belgesinde "aracın plakasına tanımlıhesapta geçiş ücretlerini karşılayacak tutarda para bulundurmanız durumunda geçiş tarihini izleyen 15 (on beş) gün içinde bu hesabınızdan otomatik tahsilat yapmaya çalışılacaktır"

ibareli açıklama bulunmasına rağmen otomatik tahsilat yapmaya çalışmadan ceza uygulanmak suretiyle hiç bir bildirim yapmadan icra takibi başlattığının görüldüğü, plakasına kayıtlı otomatik ödeme talimatı veren ve hesabında para olduğunu bilen ve geçiş ücretinin İGB belgesine göre de hesabından alınacağını düşünen davacının 15 gün boyunca hesabından para tahsil edilip edilmediğini kontrol etmesinin beklenemeyeceği, düzenlenen sözleşme şartlarının aleyhe yorumlanmasının iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayacağı, davalı kurumunda “hesabınızdan para alınmaya çalışılacaktır” ibaresi ile parayı almak için ne yaptığıni, nasıl alamadığını izah etmeden, bu hususta bildirim yapmadan, para cezası uygulama aşamasının tercih edilmesi ve icra takibi yapılması kamu hizmeti ilke ve gereklilikleriyle bağdaşmayacağı, davacının iş bu takipteki geçiş ücretinin muaccel olmayacağı, diğer tüm ceza ve takip ferilerinin ise usulsüz olduğu, davacının yaptığı itirazda haklı olacağı, ayrıca davacı ve davalının talep ettiği icra inkar ve kötüniyet tazminatı taleplerinin yasal şartlarıoluşmadığı gerekçesiyle davanın ve yasal koşulları oluşmayan davacının icra inkar, davalının da kötü niyet tazminatları taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.Adalet Bakanlığının 25/02/2022 tarihli yazisında; 15.04.2021 tarihli ön inceleme duruşmasına davalı vekilinin katıldığı, davacı vekilinin ise 14.04.2021 tarihli mazeret dilekçesi sunarak katılmadığı, mahkemece davacı vekilinin mazeretinin kabulüne karar verildiği halde, ön inceleme duruşmasının yapılmayarak talikine karar verilip, ön inceleme için yeni bir duruşma günü tayin edilip, usulüne uygun olarak taraflara yeni duruşma gününün bildirilmesi gerekirken, aynı celsede yargılamaya devam edilerek mazereti kabul edilen davacı vekilinin yokluğunda karar verilmesi savunma hakkının kısıtlanmasımahiyetinde olduğu ve yine, aynı celsede taraflara sözlü yargılama ve hüküm için 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanununun 186 ncı maddesi gereğince yeni duruşma günü verilmeden (bu konuda meşruhatlı davetiye göndermeden, sözlü yargılamada bulunulması ve hüküm verilmesi için yeni duruşma günü belirlenmesini talep etmedikleri hususunda açıkça beyanları alınmadan), 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen yargılama aşamalarına uyulmadan, davacı vekilinin hukuki dinlenilme ve savunma hakkınıkısıtlayacak,adil yargılanma hakkını etkileyecek şekilde usul kurallarına uyulmaksızın, esas hakkında hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ve ayrıca her ne kadar davacıtarafindan geçiş sırasında 15 gün içinde ödeme istenmiş olması yanında bu sürede araca kayıtlı HGS sisteminde bakiye olması halinde tahsile çalışılacağı belirtilmişse de bu cihette bir yükümlülüğünün bulunmadığı, öte yandan davalının da dosyaya ihlalli geçiş ücretini ödediğine dair sunulan delilin dava konusu ihlalli geçişlerin ücreti olarak ödenip ödenmediği araştırılmadan, davalının aracına tanımlı HGS sisteminin ödeme süresi boyunca bakiyesi dahi araştırılmaksızın, eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırıbulunduğu ileri sürülerek; kararın, 6100 sayılı HMK’nın 363 üncü maddesinin birinci fikrasıuyarınca kanun yararına bozulmasi talep edilmiştir.
Dava, ihlalli geçiş nedeniyle ödenmeyen geçiş ücreti ve para cezasının tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davacı vekili tarafından sunulan mazeret dilekçesinin kabulüne rağmen öniceleme duruşmasının yapılıp sözlüyargılama geçilip geçilemeyeceği ve yine eksik incelemeye dayalı hüküm tesis edilip edilmediği noktasıinda toplanmaktadır.


1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "ön inceleme duruşması başlıkli"140.maddesine göre;
(1) Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmalarıçerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder.
(2) Uyuşmazlık konularının tespitinden sonra hâkim, tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder; bu konuda sonuç alınacağı kanaatine varırsa, bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin eder.

(3) Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıklari, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıklari hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın alti, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.
(4) Ön inceleme tek duruşmada tamamlanır. Zorunlu olan hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir duruşma günü tayin edilir.

(5) Ön inceleme duruşmasında, taraflara dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları için iki haftalık kesin süre verilir. Bu hususların verilen kesin süre içinde tam olarak yerine getirilmemesi hâlinde, o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılmasına karar verilir." ve yine sözlü yargılamaya ilişkin 186.maddesinde “(Değişik:22/7/2020-7251/20 md.) Mahkeme, tahkikatın bittiğini tefhim ettikten sonra aynı duruşmada sözlü yargılama aşamasına geçer. Bu durumda taraflardan birinin talebi üzerine duruşma iki haftadan az olmamak üzere ertelenir. Hazır bulunsun veya bulunmasın sözlü yargılama için taraflara ayrıca davetiye gönderilmez.
(2) Sözlü yargılamada mahkeme, taraflara son sözlerini sorar ve hükmünü verir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/20 md.) $u kadar ki, 150 nci madde hükmü saklıdır." düzenlemesi ile öninceleme duruşmasının ne şekilde yapılması gerektiği ve yine tahkikatın bittiği tefhim edildikten sonra sözlü yargılamaya geçileccği belirtilmiştir.

Somut olayda; davacıya gönderilen ihtarda “HMK 139 madde uyarınca; "tarafların sulh için gerekli hazırlığı yapmaları", "duruşmaya sadece taraflardan birinin gelmesi ve yargılamaya devam etmek istemesi durumunda gelmeyen tarafin yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceği" ve "davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde tarafların dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları, (Cevap dilekçesini hiç veya süresinde sunmayan tarafın delillerini bildirmesi mümkün değildir ve islah hakkı bulunmamaktadır) verilen bu 2 haftalık kesin süre içerisinde deliller, yukarıdaki şartlar dahilinde mahkemeye kesin ve açık olarak sunulmaz ise delil gösterme hakkından vazgeçilmiş sayılacağının, hakkın ortadan kalkacağının"bildirildiği, sözlü yargılamaya geçileceğine ilişkin ihtaratın yer almadığı ve ayrıca 15/04/2021 tarihinde yapılan ön inceleme duruşmasından önce davacı vekilinin mahkemeye 14.04.2021 tarihli mazeret dilekçesi sunduğu, mahkemece bu mazeret kabul edilerck davaci tarafin yokluğunda ön inceleme duruşması yapılıp, tahkikat aşamasına geçildiği ve tahkikatın bittiği de tefhim edilip sözlü yargılamaya geçildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Ön inceleme duruşmasında davacı vekilinin mazereti kabul edilip, duruşmanın bir başka güne bırakılmasına karar verilmesi davacı vekili tarafından talep edildiğine göre; ön 

inceleme o gün tamamlanmamış, zorunlu sebeple yeni bir duruşma günü tayin edilmişdemektir (HMK md. 140/4). Bu durumda, yasanın ön inceleme duruşmasında yapılmasınıöngördüğü işlemlerin, mahkemece yeniden belirlenen duruşma gününde tamamlanmasıgerekecektir.

Hal böyle olunca; mahkemece, yeniden ön inceleme duruşması için gün verilerek tarafların hazır olduğu oturumda tahkikat aşamasına geçilmesi ve ardından tahkikatın bittiğine ilişkin taraflara meşruhatlı davetiye gönderilip ya da sözlü yargılamada bulunulmasıve hüküm verilmesi için yeni duruşma günü belirlenmesini talep etmedikleri hususunda açıkça beyanları alınıp sözlü yargılamaya geçilmesi gerekirken, davacı vekilinin mazeretinin kabul edildiği gün ön inceleme duruşması yapılıp tahkikat aşamasına geçilmesi ve ardından tahkikatın bittiği tefhim edilerek sözlü yargılama aşamasına geçilmesi usul ve yasaya aykırıolduğundan Adalet Bakanlığı'nın bu yöne ilişen kanun yararına bozma talebinin kabulügerekmiştir.

2-Davalıya ait aracın davacının işlettiği yoldan geçiş tarihinde yürülükte olan 6001sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali başlıklı 30/5. maddesinde “4046, 3465 ve 3996 sayılıkanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araçsahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir." ve yine 30/7. maddesinde “Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fikrası ile beşinci fikrasında belirtilen cezalar uygulanmaz.(Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 md.)Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fikrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez.(Ek cümle:23/7/2020-7252/9 md.) Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez." şeklinde yer alan hükümlere göre, geçiş ücreti ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine geçişücretinin 4 katı idari para cezası verileceği ve yine ihlalli geçiş tarihinden itibaren 15 gün süre içinde usulüne uygun olarak ödeme yapılması halinde para cezasının uygulanmayacağıdüzenlenmektedir.

Söz konusu düzenlemeler somut olay özelinde değerlendirildiğinde; davalıya ait aracın geçiş ücreti ödemeden davacının işlettiği yoldan 28.10.2019 tarihinde ihlalli geçişyaptığı, ihlalli geçiş bildiriminde "aracın plakasına tanımlı hesapta geçiş ücretlerini karşılayacak tutarda para bulundurmanız durumunda geçiş tarihini izleyen 15 (on beş) gün içinde bu hesabınızdan otomatik tahsilat yapmaya çalışılacaktır” düzenlenmesinin yer aldığı,davalının söz konusu geçiş ücretinin HGS hesabından çekileceğine düşenerek PTT aracıliğiyla 08.11.2018 300,00-TL ve 13.11.2019 tarihinde 530,00-TL HGS hesabina ödeme yaptığı, davacı tarafından ise, ihlalli geçiş ücreti ve para cezasının tahsili için takip başlatıldığı anlaşılmaktadır.

O halde mahkemece, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler değerlendirilerek davacının HGS ücretinin ihlalli geçiş bildirimine yer alan “aracın plakasına tanımlı hesapta geçiş ücretlerini karşılayacak tutarda para bulundurmanız durumunda geçiş tarihini izleyen 

15 (on beş) gün içinde bu hesabınızdan otomatik tahsilat yapmaya çalışılacaktır” beyanına göre ödemeyi HGS hesabına süresinde yaptığı değerlendirilerek ancak hesabında yer alan bakiyenin ihlalli geçiş ücretini karşılamaya yetip yetmediği araştırılıp sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddi yönünde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olduğundan Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulügerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. ve 2. bentte açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüncü fikrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma kararının bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 09.05.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.


Yargitay 13. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2020/955KARAR NO : 2020/3254
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGITAY İLAMI 
MAHKEMESİ: Gebze 1. Tüketici Mahkemesi TARİHİ: 16/11/206
NUMARASI : 2016/1771-2017/534DAVACI : Gülten Çökelez vekili avukat Ali Sami İnce DAVALILAR : 1-Şifa Tur Organizasyon Turizm İnşaat Tic.Ltd.Şti vekili avukat Ece Kermen, 2-Kuşadası Otel İşletmeleri Turizm İnşaat Ticaret Anonim Șirketi vekili avukat Evrenoz Kermen 

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılınedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan kanun yararına bozulması istenilmekle,incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR 
Davaci, davalı Şifa Tur Org. Turizm İnşaat Tic. Ltd. Sti ile 04/09/2013 tarihinde 18.260,00-TL bedelli Yalova Termal Palace Hisseli Gayrimenkul Satış Sözleşmesi imzaladığıni, sözleşmeye istinaden düzenlenen senetlerin tarafına ödeme yaptıktan sonra iade edildiğini, söz konusu yerin inşa edilmediğini, kendisine teslim edilmediğini, daha sonra bu sözleşmeden caymak istediğini ve bu konuda ihtarname çektiğini, sağlayıcının Kuşadası Otel İşletmeleri Turizm İnşaat Ticaret A.ş olduğunu, belirterek sözleşmenin iptalini, sözleşme gereğince ödediği 18.260,00-TL bedelin davalılardan tahsilini talep etmiştir.
Davalı Kuşadası Otel İşletmeleri Turizm İnşaat Ticaret A.Ş; davacı ile arasında imzalanan bir sözleşme bulunmadığını, öncelikle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Şifa Tur Org. Turizm İnşaat Tic. Ltd. Şti; davacının sözleşmeyi kendi rızası ile imzaladığını, cayma hakkının bulunmadığını, fesih beyanının geçersiz olduğunu savunarak,davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davalı Kuşadası Otel Işletmeleri Turizm A.Ş. Açısından pasif husumet yokluğundan davanın reddine, davanın davalı Şifa Tur Org. Şirketi açısından kabulüne.taraflar arasında imzalanan 04/09/2013 tarihli YVK415 sözleşme nolu "Yalova Termal Palace Hisseli Gayrimenkul Sözleşmesinin" iptaline, bu sözleşmeye istinaden senetler karşilığı davacı tarafindan ödenen toplam 18.260,00-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı Şifa Tur Org. Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; temyiz edilmediğinden kesinleşen hüküm, Yargitay Cumhuriyet 

Başsavcılığı tarafından kanun yararına bozulması istemi ile temyiz edilmiştir.
Dava dosyasında yer alan sözleşme maddeleri değerlendirildiğinde; sözleşmenin 2.maddesinde “İş bu sözleşmenin konusu KUŞADASI OTEL İŞLETMELERİ TURİZM İNŞAAT TİCARET ANONİM ŞİRKETİ'ne ait Yalova ili, Termal ilçesi Killi Orman mevkii G22D14C2D pafta 3015 ada 4 ve 5 nolu parsellerinin 7/10920 hissesinin satiş1, satişbedeli,teslimi, site aidati, resim, harç ve vergilerinin ödeme koşulları ile ilgili alıcı ve satıcıarasındaki karşılıklı taahhütleri kapsar." şeklinde yer alan düzenlemesiyle satışı gerçekleşen devre mülkün malikinin davalı Kuşadası Otel İşl. Tur. İnş. Tic. A.Ş. olduğu anlaşılmaktadır.Bilindiği üzere; öncelikli olarak taraflar arasında imzalanmış sözleşme hükümlerine göre husumet düşüp düşmediği belirlenmektedir. Davalılardan Kuşadası Otel İşl. Tur. İnş. Tic.A.Ş. sözleşmeye göre malik olduğu ve dava konusu devre mülkün bulunduğu taşınmazın sahibi olduğu anlaşılmasına göre, davalılar arasında organik bağ bulunduğunun kabulügerekmektedir.

Hal böyle olunca, sözleşmede malik-sağlayıcı olarak adı geçen davalı Kuşadası Otel İşl. Tur. İnş. Tic. A.Ş.'nin diğer davalı ile arasında organik bağ bulunduğu kabul edilerek her iki davalının da ödenen bedelden müşterek ve müteselsilen sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerekir. Bu açıklamalar ışığında mahkemece, “davanın kabulü ile taraflar arasında imzalanan 04/09/2013 tarihli YVK415 sözleşme nolu Yalova Termal Palace Hisseli Gayrimenkul Sözleşmesinin iptaline, bu sözleşmeye istinaden senetler karşılığı davacıtarafindan ödenen toplam 18.260,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine" karar verilmesi gerekirken, davalı Kuşadası Otel İşletmeleri Turizm A.Ş. açısından pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma talebinin, açıklanan bu nedenle kabulügerekir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına temyiz talebinin kabulü ile, Gebze 1. Tüketici Mahkemesi'nin 12.04.2017 tarih 2016/1771 E., 2017/534 K. sayılı kararının sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, 12/03/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.