Millî Eğitim Bakanlığı Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2024-11-23

23 Kasım 2024 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32731
YÖNETMELİK
Millî Eğitim Bakanlığından:
MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI
OKUL KÜTÜPHANELERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, Türk millî eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri
doğrultusunda; okuma kültürü ve etkin okur kimliği kazanmış, öğrenmeye ve
araştırmaya açık, okuma, konuşma, dinleme ve yazmada yetkin, millî kültüre
ve ahlâka duyarlı; yazılı, basılı ve dijital bilgi kaynaklarından
yararlanabilen öğrencilerin yetişmelerine yardımcı olmak için okul
kütüphaneleri ile ilgili düzenlemeleri yapmaktır.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı
resmî/özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında oluşturulan okul
kütüphanelerinin kuruluş, işleyiş ve personeli ile ilgili iş ve işlemlere
ait esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 14/6/1973
tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununa dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Alan: Ortaöğretim kurumlarında okul türleri
dikkate alınarak belirli bir konu, disiplin veya meslek alanına odaklanmış,
o alandaki kaynakları içeren, öğrencilerin ihtiyaçlarına yönelik
düzenlenmiş kütüphane bölümünü,
b) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Destek Hizmetleri Genel
Müdürlüğünü,
ç) Kaynak: Kültür yayınları ve süreli yayınlar ile
okul türü, alanları, okuyucu kitlesi dikkate alınarak temin edilmiş yazılı
ve basılı bilgi kaynaklarını, elektronik veri tabanlarını, elektronik kitapları,
elektronik dergileri ve dijital görsel-işitsel materyalleri,
d) Kütüphane: Bütün eğitim kurumlarında öğrenci ve
öğretmenlerin farklı konularda kitaplara, dergilere, referans kaynaklarına
ve dijital materyallere ulaşmasına imkân sağlayan yazılı ve dijital
kaynağın yer aldığı birimi,
e) Kütüphaneci: Lisans düzeyinde kütüphanecilik
eğitimi almış personeli,
f) Kütüphaneden sorumlu öğretmen: Kütüphanecinin
atanamadığı durumlarda okul yönetimince görevlendirilen kütüphanecilik
kursu almış öğretmeni yoksa öğretmenler kurulunca belirlenecek öğretmeni,
g) Müdür: Bakanlığa bağlı resmî/özel örgün ve
yaygın eğitim kurumları müdürlerini,
ğ) Okul/kurum: Bakanlığa bağlı resmî/özel örgün ve
yaygın eğitim kurumlarını,
h) Otomasyon sistemi: Kaynakların yönetimi,
paylaşımı ve kaynaklardan faydalanma işlemlerinin dijital ortam üzerinden yapılmasını
sağlayan sistemi,
ı) Seçim ve Ayıklama Komisyonu: Kaynakların seçimi,
sağlanması ve ayıklanması işlemlerini yürütecek; ilçe millî eğitim şube
müdürünün başkanlığında okul/kurum müdürü, kütüphaneden sorumlu okul/kurum
müdür yardımcısı, kütüphaneci/kütüphaneden sorumlu öğretmen, zümre
başkanları, kütüphanecilik kulübü danışman öğretmeninden oluşan komisyonu,
i) Sınıf kitaplığı: Okul öncesi eğitim kurumları
ile ilkokul sınıflarında oluşturulan, sınıf öğretmeninin sorumluluğunda
olan ve sınıf seviyesine uygun yazılı ve dijital kaynakların yer aldığı
kitaplığı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş ve Görevler
Kuruluş
MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin amacını gerçekleştirmek üzere
okul/kurumlarda okul kütüphanesi ve okul öncesi eğitim kurumlarında ve
ilkokullarda sınıf kitaplığı kurulur. Ayrıca ihtiyaç durumunda gezici
kütüphaneler oluşturulur. Kütüphaneler için oluşturulan mekânlar amacı
dışında kullanılamaz.
Kütüphanelerin
düzenlenmesi
MADDE 6- (1) Kütüphanelerde, sınıf kitaplıklarında, okul
türü dikkate alınarak oluşturulacak alanlarda ve gezici kütüphanelerde
uygulanacak standartlar yönerge ile belirlenir. Resmî/özel örgün ve yaygın
eğitim okul/kurumlarında oluşturulacak olan kütüphaneler öncelikle
okul/kurumlara ait ilgili mevzuat doğrultusunda yürütülür.
(2) Teknolojik kaynak için gerekli düzenlemeler
yapılır ve teknolojik altyapı kurulur.
Atama
veya görevlendirme
MADDE 7- (1) Kitap sayısı 10.000’i aşan okul kütüphanelerine
bir kütüphaneci atanır. Kütüphanecinin atanamadığı durumlarda valilikçe
Türk dili ve edebiyatı veya Türkçe alanlarından öncelikli olarak norm kadro
fazlası öğretmenlerden görevlendirme yapılabilir. Kütüphanecinin
atanamadığı veya valilikçe görevlendirmenin yapılamadığı durumlarda
okul/kurum yönetimince kütüphanecilik kursu almış bir öğretmen yoksa
öğretmenler kurulunca belirlenecek bir öğretmen kütüphaneden sorumlu
öğretmen olarak belirlenir. Kütüphaneciye/kütüphaneden sorumlu öğretmene
yardımcı olmak üzere okul/kurum müdürlüğünce bir memur görevlendirilir.
Öğretmen ve memurun okul yönetimince kütüphanecilik ile ilgili hizmet içi
eğitime katılmaları sağlanır.
(2) Kütüphaneciye ve kütüphanede görevlendirilen
memura başka görev verilmez.
Kütüphanecinin/kütüphaneden
sorumlu öğretmenin görevleri
MADDE 8- (1) Kütüphaneci veya kütüphaneden sorumlu öğretmen,
okul kütüphanelerini ve kütüphane içerisinde oluşturulan alanları aşağıda
belirtilen esaslara göre düzenler ve yönetir:
a) Kütüphaneye sağlanan kaynakların gerekli
kayıtlarını tutar ve kaynaklardaki bilgilere sağlıklı erişim için
bibliyografik kimlikler hazırlar. Bu işlemler için Bakanlıkça belirlenen
kataloglama ve sınıflama sistemini kullanır. Katalogları; yazar adı, kaynak
adı ve konularına göre alfabetik olarak düzenler.
b) Kitap, süreli yayınlar ve diğer kaynakları
düzenler, kataloglama ve envanteri takip ederek
koleksiyon yönetimini yapar.
c) Okuma kültürünü oluşturmaya yönelik etkinlikler
düzenler.
ç) Araştırma yapma, yazılı, basılı ve dijital
kaynaklara erişme ve bunları kullanmada öğrencilere rehberlik eder.
d) Okul türü, alanları, okuyucu kitlesi dikkate
alınarak etkinlikler planlar ve bu etkinliklerin gerçekleştirilmesini
sağlar.
e) Çalışma takvimine göre planlanan etkinliklerde
sınıf rehber öğretmenleri, alan öğretmenleri ve diğer öğretmenlerin planlamaları
doğrultusunda iş birliği yapar.
f) Kütüphane materyallerini korur, ödünç verme
işlemlerini yönetir ve kitapların kütüphaneye iade edilmesini takip eder.
g) Kütüphane kaynaklarının tespiti ve seçimi
amacıyla Seçim ve Ayıklama Komisyonu ile iş birliği yaparak kütüphane
kaynaklarını günceller.
ğ) Kitap okumanın okul başarısına ve hayat
becerilerine yansımalarını içeren verileri, araştırmaları, kütüphanede
gerçekleştirilen faaliyetleri ve bunlarla ilgili raporları okul yönetimi,
öğretmenler, öğrenciler ve velilerle paylaşır.
Teknik
hizmetler
MADDE 9- (1) Teknik hizmetler, kütüphane kaynaklarının;
a) Seçimi ve sağlanması,
b) Düzenleme, kataloglama ve sınıflandırılması,
c) Bakım, onarım ve güncelliğini yitiren eserlerin
ayıklanması,
işlemlerinden oluşur.
(2) Birinci fıkrada yer alan iş ve işlemler Bakanlıkça
belirlenen kütüphane otomasyon sistemi üzerinden yürütülür.
Kaynaklar,
seçimi ve sağlanması
MADDE 10-
(1) Kütüphane kaynaklarının
tespiti ve seçimi için Seçim ve Ayıklama Komisyonu, ilçe millî eğitim şube
müdürü başkanlığında kurulur. Şube müdürünün katılamadığı durumlarda okul
müdürü komisyona başkanlık eder. Komisyon tarafından seçilen kaynaklar
öncelikle;
a) Türk millî eğitiminin genel amaçları ve temel
ilkelerine uygun,
b) Öğrencilerin yaş ve gelişim düzeylerine uygun,
c) Millî, manevi, kültürel, ahlâki ve insani
değerlere uygun,
ç) Öğrencilerin beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu
bakımından dengeli ve sağlıklı bir kişiliğe sahip olmalarını destekleyici,
d) Türkçenin doğru ve güzel kullanımını sağlamaya
yönelik okuma, dinleme, anlama, konuşma, münazara ve yazma becerilerini
destekleyici,
e) Öğrencilerin eleştirel, analitik, özgün düşünme
becerilerini, akademik başarılarını destekleyici ve geliştirici,
f) Görsel, dijital okuryazarlık, medya
okuryazarlığı gibi farklı okuryazarlıkları destekleyici,
niteliklere uygun olur.
(2) Seçilen kaynakların içinde özel eğitim ihtiyacı
olan öğrencilere yönelik materyaller bulunur.
(3) Okul kütüphanesine bağışlanacak kitaplar, bu
Yönetmelik çerçevesinde Seçim ve Ayıklama Komisyonu tarafından
değerlendirilir.
(4) Türk millî eğitiminin genel amaçları ve temel
ilkelerine uygun olmayan kitaplar kütüphanelerde, sınıf kitaplıklarında,
oluşturulan alanlarda ve gezici kütüphanelerde bulundurulamaz.
(5) Kütüphane kaynakları; Bakanlıktan gönderilen
kaynaklar ile satın alma, bağış ve imkânlara göre değişim yoluyla sağlanır.
Kataloglama
ve sınıflama
MADDE 11-
(1) Kütüphaneye sağlanan
kaynakların gerekli kayıtları tutulur ve kaynaklardaki bilgilere sağlıklı
erişim için bibliyografik kimlikleri hazırlanır. Bu işlemler için
Bakanlıkça belirlenen kataloglama ve sınıflama sistemi kullanılır.
Kataloglar; yazar adı, kaynak adı ve konularına göre alfabetik olarak
düzenlenir. Yapılan işlemler bilgisayar ortamına aktarılır.
(2) İşlemler kütüphane otomasyon sistemi üzerinden
yürütülür.
Bakım,
onarım ve ayıklama
MADDE 12-
(1) Her ders yılı sonunda
kütüphane kaynakları, kütüphaneci veya görevlendirilen öğretmen tarafından
gözden geçirilir ve tespit edilen hususlar raporla okul müdürlüğüne
bildirilir. Onarımı gerekli görülen kaynakların her türlü bakımı
yaptırılır. Seçim ve Ayıklama Komisyonu tarafından aşağıda belirtilen
nedenlerle ayıklanmasına karar verilen kaynaklar, bir tutanakla tespit
edilerek 9/10/2024 tarihli ve 9014 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği
hükümlerine göre kayıtlardan düşümü yapılır. 10 uncu maddenin birinci
fıkrasının (b) bendine uygun olmayan kaynaklar uygun okullara veya
kurumlara devredilir. Ayıklama kapsamında;
a) Aşırı kullanımdan dolayı yıpranan,
b) Bilimsel değeri kalmayan,
c) Kurumun düzeyine uygun olmayan,
ç) 10 uncu maddede belirtilen kriterlere
uygun olmayan,
eserler ayıklanır.
(2) Seçim ve Ayıklama Komisyonu tarafından tespit
edilen el yazmaları ve nadir eserler listesi, Genel Müdürlüğe gönderilir.
Kullanıcı
hizmetleri
MADDE 13-
(1) Kullanıcı hizmetleri,
kütüphane dermesinden öğrenci, öğretmen ve diğer personelin etkili biçimde
yararlanmasıyla ilgili işlemlerden oluşur.
Danışma
hizmetleri
MADDE 14-
(1) Öğretmen ve öğrencilerin
dersleri ile çeşitli konulardaki bilgi gereksinimlerini en kısa sürede
karşılamalarına yardımcı olmak üzere kütüphanede danışma hizmeti verilir.
Bu hizmet, basılı kaynaklarla olduğu gibi olanaklar ölçüsünde elektronik
ortamlarla da karşılanır. Bu amaçla aşağıdaki işlemler yapılır:
a) Danışma dermesi oluşturulur. Burada ders
kitapları, ansiklopediler, sözlükler, atlaslar, yıllıklar, rehberler,
bibliyografyalar, kataloglar, listeler ve benzerleri bulundurulur.
b) Basılı olmayan kaynakların dijital nüshaları
imkanlar dahilinde sağlanarak hizmete sunulur.
c) Derme, kütüphanede ulaşılabilecek bir alanda
hizmete sunulur.
ç) Bu hizmetlerden yararlanacaklara sürekli
yardımcı olunur.
Kütüphaneden
yararlanma
MADDE 15-
(1) Kütüphaneci veya kütüphaneden
sorumlu öğretmen; çalışma takvimi doğrultusunda planlanan etkinliklerde
kütüphanecilik kulübü öncülüğünde diğer kulüplerle, rehber, sınıf/şube
rehber öğretmenleriyle, zümre başkanlarıyla ve alan öğretmenleriyle iş
birliği içinde;
a) Her öğretim yılı başında öğrencilere, gruplar
hâlinde kütüphanenin danışma kaynakları ile varsa elektronik kaynakların
kullanımını öğretir.
b) Okul türü, alanları, okuyucu kitlesi dikkate
alınarak öğrencilere yönelik yazar, çizer, şair, gazeteci, bilim insanı,
meslek erbabı, müzisyen, ressam, tiyatrocu, sporcu ve benzeri kişilerle yüz
yüze ya da uzaktan söyleşiler ve buluşmaların düzenlenmesini sağlar.
c) Çalışma takvimi doğrultusunda Kütüphaneler
Haftası, Dünya Çocuk Kitapları Haftası gibi belirli gün ve haftalarda
kütüphane etkinliklerinin düzenlenmesini sağlar.
ç) Kitap tanıtım panolarının hazırlanmasını sağlar.
d) Etkili ve verimli okuma becerileri kazandırmak
için kitap okuma takımlarının oluşturulmasını sağlar.
e) Yerel ve ulusal kütüphaneler, kitap fuarları,
yeni nesil kütüphaneler, kitapçılar çarşısı, sahaflar, matbaalar,
üniversitelerin bilgi ve belge yönetimi bölümleri, kitap tamir atölyeleri,
cilt atölyeleri, müzeler ve benzeri yerlere geziler ve ziyaretler düzenler.
f) Okumanın bir kültür olarak hayatın her alanında
devam ettiğini göstermek amacıyla okul bahçeleri, toplu taşıma araçları,
otobüs durakları, metro istasyonları, alışveriş
merkezleri, sahiller, havalimanları, parklar, yaylalar, stadyumlar,
tiyatro-sinema salonları, millet bahçeleri, tarihî mekânlar, camiler, ören
yerleri, açık hava müzeleri ve benzeri farklı mekânlarda farkındalık oluşturacak etkinliklerin yapılmasını
sağlar.
g) Öğrenci yazılarından oluşacak dergi, dergicik,
bülten, duvar gazetesi, e-dergi gibi yayınların hazırlanmasını ve bu
çalışmalara destek verilmesini sağlar.
ğ) Öğrencilerin ilgisini farklı kitaplara çekmek ve
okuma kültürü kazandırmak amacıyla okul kütüphanesinde çok okunan ve
okunmasında fayda görülen kitaplar listesini belirli aralıklarla ilan
edilerek kitap tanıtımlarına yönelik etkinlikler düzenlenmesini sağlar.
h) Biyografik okuma grupları oluşturulmasını
sağlar.
ı) Bilim, tarih, kültür, sanat, düşünce ve
medeniyet mirasımızı anlamaya, yorumlamaya ve tanıtmaya yönelik tematik
okuma gruplarının oluşturulmasını sağlar.
i) Okuma kültürünü geliştirmek amacıyla okul öncesi
eğitim kurumlarındaki öğrencilere yönelik kütüphane ortamında sesli kitap
okuma, kitap karakterlerini canlandırma ve benzeri çalışmaların yapılmasını
sağlar.
j) İlkokul kademesindeki öğrencilere her ay en az
bir defa kütüphane ortamında kütüphanedeki kaynakların kullanımına yönelik
etkinliklerin düzenlenmesini sağlar.
k) Etkili ve verimli okuma amacıyla öğrencilerin
düzenli kitap okumalarını sağlar.
l) Öğrencilerle kitap
tahlilleri/münazaraları/sohbetleri yapılması ve kitap özetlerinin
çıkarılarak paylaşılması ve benzeri etkinliklerin düzenlenmesini sağlar.
m) Kütüphanelerin ve sınıf kitaplıklarının
zenginleştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmasını sağlar.
n) Öğrencileri araştırma yapmak amacıyla yazılı,
basılı ve dijital kaynaklara erişimi ve kullanımı ile ilgili uygulamalı
çalışmalara yönlendirir.
Ödünç
verme hizmeti
MADDE 16-
(1) Öğrenci ve öğretmen okul
kütüphanesinin doğal kullanıcısıdır. Ödünç verme işlemi gerçekleştirilirken
öğrenciler ve öğretmenlerin, üye olmak koşuluyla ödünç verme servisinden
yararlanması sağlanır. Ancak;
a) Danışma kaynakları,
b) Piyasada mevcudu bulunmayan kitaplar,
c) Süreli yayınlar,
ödünç verilmez.
(2) Okul kütüphanelerinden öğrenci ve öğretmenlerin
yararlanma süreci ve ödünç verme hizmeti kütüphane otomasyon sistemi
üzerinden yürütülür.
(3) Öğrencilerin ve öğretmenlerin okuldan/kurumdan
ayrılması durumunda otomasyon sistemindeki üyelikleri sonlandırılır.
Ödünç
verme servisi
MADDE 17-
(1) Ödünç verme servisine üye
olmak isteyen öğretmen ve öğrencinin üyelik işlemleri otomasyon sistemi
üzerinden yürütülür.
Ödünç
alma süresi
MADDE 18-
(1) Bir kitabı ödünç alma süresi
on beş gündür. Kütüphaneye iadesi yapılmayan kitapların takibi kütüphaneci
veya kütüphaneden sorumlu öğretmen tarafından yapılır. Öğrencilerin ve
öğretmenlerin okuldan ayrılması sebebiyle otomasyon sistemindeki
üyeliklerinin sonlandırılması durumunda alınan ödünç kitabın kütüphaneye
iadesi sağlanır. Öğrencilere bir defasında en fazla üç, öğretmenlere en
fazla beş kitap ödünç verilebilir.
Kütüphane
kaynaklarının hasara uğratılması veya kaybedilmesi
MADDE 19-
(1) Ortaöğretim okul
kütüphanelerinde hasara uğratılan veya kaybedilen kaynak ilgili kişiden
temin edilir, temin edilememesi hâlinde o günkü piyasa bedeli, hasara
uğratan veya kaybeden kişiden alınır. Kaynak bedeli ile mevcudu varsa
aynısı yoksa kaybedilenin kaydı silinerek başka eser satın alınır.
Kullanıcı
ödünç kitap alma kartı
MADDE 20-
(1) Ödünç kitap almak isteyen üye
öğretmen ve öğrenciye kütüphane yöneticisi tarafından kütüphane otomasyon
sistemi üzerinden bir kullanıcı kartı düzenlenerek verilir.
Kitap
veya kaynaklara numara fişinin verilmesi
MADDE 21-
(1) Ödünç verilecek kitaplarla
ilgili iş ve işlemler kütüphane otomasyon sistemi üzerinden yapılır.
Kitap
kontrol fişi
MADDE 22-
(1) Ödünç verilecek kitapların
kontrolü kütüphane otomasyon sistemi üzerinden takip edilir.
Kitabın
ödünç verilmesi
MADDE 23-
(1) Kütüphaneden ödünç
verilebilmesi için şunlar yapılır:
a) Öğrenci, öğretmen kartını kütüphane görevlisine
verir.
b) Ödünç verilen kitap ve ödünç verme tarihi
otomasyon sistemine kaydedilir.
c) Kaynak teslim edildiğinde otomasyon sistemi
üzerinden iade alınır.
Kütüphane
çalışma saatleri
MADDE 24-
(1) Okul kütüphanelerinin eğitim
öğretim ve mesai saatlerinde açık olması esastır. İhtiyaç halinde
öğrencilerin projeleri ve ödevleri için okul/kurum müdürlüğünce
belirlenecek saatlerde de hizmet verilebilir.
(2) Kütüphanede düzenlenecek etkinlikler için zaman
planlaması yapılır.
(3) Yatılı ve pansiyonlu okullarda ders saati
bitimi ve hafta sonu tatil günlerinde okul yönetiminin hazırlayacağı
planlamaya göre kütüphanenin açılış ve kapanış saatleri ayrıca
belirlenebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 25-
(1) 22/8/2001
tarihli ve 24501 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 26-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 27-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Millî Eğitim Bakanı yürütür.