Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2021-06-26

26 Haziran 2021 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 31523
YÖNETMELİK
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:
AMBALAJ ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, sürdürülebilir
bir şekilde çevrenin korunması ve geliştirilmesi için;
a) Çevresel açıdan belirli ölçütlere, temel şart ve
özelliklere sahip ambalajların üretimine ve piyasaya arzına, ekonomik
işletmelerin yükümlülük ve sorumluluklarına,
b) Ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi,
önlenemeyen ambalaj atıklarının yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri
kazanım yöntemleri kullanılarak bertaraf edilecek miktarının azaltılmasına,
c) Döngüsel ekonomi ve kaynak verimliliği ilkeleri
esas alınarak ambalaj ve ambalaj atıklarının depozito yönetim sistemi ve
sıfır atık yönetim sistemi dâhil belirli bir yönetim sistemi içinde
yönetilmesine,
ç) Depozito yönetim sisteminin uygulanmasına,
d) Türkiye Çevre Ajansının, ambalaj ve ambalaj
atıklarının yönetimindeki görev ve yetkileri doğrultusunda göstereceği
faaliyetlere,
yönelik strateji ve politikalar ile idari, mali ve
teknik usul ve esasların belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik; piyasaya sürülen
bütün ambalajları ve bu ambalajların atıklarını kapsar.
(2) Piyasaya sürülmemiş ambalajlar ve ambalaj
tanımına uymayan madde ve malzemeler ile bunların atıkları bu Yönetmelik
kapsamı dışındadır.
(3) Ambalaj ve ambalajlı ürünlerin piyasaya arzı,
uygunluk değerlendirmesi, piyasa gözetimi ve denetimi ile bunlarla ilgili
yapılacak bildirimlere ilişkin olarak 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün
Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu hükümlerinin uygulamaları bu
Yönetmelik kapsamı dışındadır.
(4) Ambalajların üretimi, piyasaya arzı ve
kullanımı ile bunların piyasadan geri toplanmasına yönelik ilgili diğer
mevzuatla getirilen özel hükümler bulunması halinde; bu Yönetmeliğin
yalnızca ilgili hükümleri uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983
tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununa, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye
Kanununa, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa, 5/3/2020
tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa,
24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna ve 10/7/2018 tarihli ve
30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci ve 103 üncü maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ajans: Türkiye Çevre Ajansını,
b) Ambalaj: Hammaddeden işlenmiş ürüne kadar,
herhangi bir ürünün üreticiden kullanıcıya veya tüketiciye ulaştırılması
aşamasında, taşınması, korunması, saklanması ve satışa sunulması için
kullanılan herhangi bir malzemeden yapılmış iadesi olmayanlar da dâhil
Ek-1’de yer alan kriterler çerçevesinde tüm ürünleri,
c) Ambalaj atığı: 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğindeki atık tanımına
uyan her tür ambalajı ve ambalaj bileşenlerini,
ç) Ambalaj bileşenleri: Ambalajın elle veya basit
fiziksel yollar ile ayrılabilen kısımlarını,
d) Ambalaj Bilgi Sistemi: Bu Yönetmelik
kapsamındaki ambalaj ve ambalaj atıklarına ilişkin beyan ve bildirimlerin
gerçekleştirileceği, genişletilmiş üretici sorumluluğu uygulamalarına
ilişkin çalışmalara ait bilgi ve belgelerin sunulacağı Bakanlıkça
hazırlanan çevrimiçi programı,
e) Ambalaj Komisyonu: Bu Yönetmelik doğrultusunda
yürütülen çalışmaları ve uygulamaları değerlendirmek üzere Bakanlık
temsilcisinin başkanlığında ilgili tarafların katılımıyla Bakanlıkça
oluşturulan komisyonu,
f) Ambalaj üreticisi: Ambalajı üretenler ve/veya bu
ürünleri ithal edenleri,
g) Atık işleme tesisi: Atıkların
toplanması-ayrılması, geri dönüştürülmesi, geri kazanılması, enerji geri
kazanımı ve bertarafı konusunda faaliyet gösteren Atık Yönetimi
Yönetmeliğinde tanımlanan tesisleri,
ğ) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
h) Çok hafif plastik poşetler: Çift kat kalınlığı
15 mikronun altında olan, açık gıdalar için birincil ambalaj olarak
kullanılan veya bu gıdaların hijyeni için ihtiyaç duyulan plastik
torbaları,
ı) Depozito ücretleri: Ambalajlı ürünün piyasada
yer alması sürecinde alınıp iade edilen sabit bedel ile depozito yönetim
sistemine dâhil olan taraflar için ayrı ayrı belirlenen sisteme ilişkin
olarak yansıtılacak değişken bedelleri,
i) Depozito yönetim sistemi: Bakanlıkça belirlenen
ve belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin
tüketilmesi/kullanılması sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin
geri ödenmesine dayalı sistemi,
j) Ekonomik işletme: Ambalaj üreticilerini, piyasaya
sürenleri ve tedarikçileri,
k) Etiketleme: Ambalajın türüne ve dâhil olduğu
yönetim sistemine yönelik bilgilerin ürün ve/veya ambalaj üzerine
sabitlenmesini,
l) Genişletilmiş üretici sorumluluğu: Atık Yönetimi
Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (y) bendinde tanımlanan
sorumluluğu,
m) Gönüllü anlaşma: Bakanlık ve/veya Ajans ile
ekonomik işletmeler, lisanslı firmalar ve yetkili idareler arasında bu
Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerin yerine getirilmesine yönelik olarak
Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar kapsamında yapılan anlaşmayı,
n) Grup ambalaj (ikincil ambalaj): Birden fazla
sayıda satış ambalajını bir arada tutacak şekilde tasarlanmış, üründen
ayrıldığında ürünün herhangi bir özelliğinin değişmesine neden olmayan
ambalajı,
o) İl müdürlüğü: Çevre ve şehircilik il
müdürlüklerini,
ö) İşaretleme: Ambalajın ve etiketlerinin üzerinde
istenen sembol, işaret ve diğer bilgilere yer verilmesini,
p) İl Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planı: 12/7/2019
tarihli ve 30829 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sıfır Atık
Yönetmeliğinde tanımlı planı,
r) Kompozit ambalaj: Farklı malzemelerden yapılmış,
elle birbirinden ayrılması mümkün olmayan entegre haldeki yekpare ambalajı,
s) Nakliye ambalajı (üçüncül ambalaj): Belirli
sayıda satış ambalajlarının veya grup ambalajların taşıma ve depolama
işlemlerini kolaylaştırmak ve bu işlemler sırasında zarar görmesini önlemek
amacıyla karayolu, demiryolu, deniz yolu ve hava yolu taşımasında
kullanılan konteynerler hariç kullanılan ambalajı,
ş) Piyasaya arz/sürme: Ambalajlanmış ürünün,
tedarik veya kullanım amacıyla bedelli veya bedelsiz olarak devredilmek
üzere piyasada ilk defa yer alması için yapılan faaliyeti,
t) Piyasaya süren: 27/11/2014 tarihli ve 29188
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği
kapsamındaki mesafeli sözleşmeler ile elektronik ortam üzerinden yapılan
teslimler de dâhil olmak üzere, piyasaya arz yöntemine bağlı olmaksızın,
bir ürünü bu Yönetmelik kapsamındaki ambalajlar ile paketleyen/dolduran,
gerçek veya tüzel kişiyi, üretici/doldurucu tarafından doğrudan piyasaya
arz edilmemesi/sürülmemesi durumunda ise ambalajın üzerinde adını ve/veya
ticari markasını kullanan gerçek veya tüzel kişiyi, üreticinin Türkiye
dışında olması halinde, üretici tarafından yetkilendirilen temsilciyi
ve/veya ithalatçıyı,
u) Plastik poşet: Plastikten yapılmış tek
kullanımlık poşetleri,
ü) Poşet: Mal veya ürünlerin satış noktalarında
tüketicilere taşıma amacıyla temin edilen saplı veya sapsız torbaları,
v) Satış ambalajı (birincil ambalaj): Nihai
kullanıcı veya tüketici için bir satış birimi oluşturmaya uygun olarak
yapılan ambalajı,
y) Satış noktası: Elektronik ortamlar da dâhil
olmak üzere, toptan ve/veya perakende olarak mal veya ürünlerin
alışverişinin yapıldığı mağaza, market ve benzeri satış yerlerini,
z) Tedarikçi: Kendisi ambalaj üreticisi olmayıp
piyasaya sürenlere ambalaj tedarik edenler ile piyasaya sürenler adına
fason üretim yapanları,
aa) Tek kullanımlık ambalaj: Kullanımları
sonrasında yeniden aynı amaçla kullanıma uygun olmayan ambalajları,
bb) Teminat: Depozito yönetim sisteminin idari,
mali ve teknik açıdan verimli, sürekli ve çevreyle uyumlu bir şekilde
uygulanmasını; mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir şekilde
yürütülmesini ve sistem içerisinde yer alan tarafların belli bir ekonomik
yeterliliğe sahip olmasını temin etmek amacı ile bahse konu sistem
içerisinde yer alan tüm taraflar için faaliyetlerinin türü, niteliği ve
ekonomik boyutuna göre temsil oranları esas alınarak belirlenen mali
değerdeki taahhüdü,
cc) Temsil oranı: Ambalaj ve ambalaj atıklarına
ilişkin faaliyetlere konu edilen ambalajların malzeme türü, fiziksel/hacimsel
ölçüleri ve kullanım alanları özelindeki miktarların yurt içinde üretilen
ve/veya piyasaya sürülen ambalajların malzeme türleri, fiziksel/hacimsel
ölçüleri ve kullanım alanlarına göre belirlenmiş toplam miktarlarına yapılan
oranlamaları,
çç) Yeniden/tekrar kullanılabilir ambalaj:
Ürünlerin kullanımları için gerekli olan ve ürünlerin tüketilmesi/kullanılması
sonrasında geri alınarak yeniden/tekrar aynı amaçla kullanılmak üzere
piyasaya arz edilen, yeniden/tekrar kullanıma uygun olan ambalajları,
dd) Yetkili idare: Büyükşehir belediye sınırları
içerisinde büyükşehir ve ilçe belediyelerini, büyükşehir haricindeki
illerin il ve ilçe belediyeleri ile mücavir alanları dışında il özel
idarelerini, belediyelerin görev ve yetki alanı dışında kalan alanlarda
ilgili mevzuatı uyarınca atık yönetiminde yetkili kılınan sorumlu
idareleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlke ve
Esaslar
Genel
ilke ve esaslar
MADDE 5 –
(1) Sıfır atık yaklaşımı temelinde
doğal kaynakların korunması ve verimli kullanımı ile sürdürülebilir çevre
ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarına uyumlu üretimin sağlanması ve atık
miktarının azaltılması amacıyla ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi,
atık oluşumunun kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle yeniden
kullanılması, geri kazanılması ve/veya enerji kaynağı olarak kullanılması
sureti ile bertaraf edilecek atık miktarının azaltılması esastır. Ambalaj
atıklarının öncelikle maddesel geri dönüşümün sağlanması esas olup maddesel
geri dönüşümün ekonomik ve/veya teknik nedenlerle mümkün olmaması durumunda
enerji kaynağı olarak kullanımı son tercih olmak üzere diğer geri kazanım
işlemleri uygulanır. Geri kazanımı mümkün olmayan ambalaj atıkları ilgili
mevzuat hükümlerine göre bertaraf edilir.
(2) Ambalajların üretimi ve kullanımında öncelikle
yeniden kullanıma uygun, geri dönüştürülebilir ambalajların tercih edilmesi
esastır. Ambalajların tüketimi/kullanılması sonrasında oluşan atıkların
sıfır atık yönetim sisteminin genel ilkeleri doğrultusunda yeniden
kullanıma veya geri kazanım sürecine dâhil edilmesi ve geri kazanılmış malzemelerin
kullanımlarının sağlanarak Ülke ekonomisine kazandırılması esastır.
(3) Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimine yönelik
ulusal ölçekli strateji ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında
genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi ve kirleten öder ilkesi
uygulamalarına uyum sağlanması esas olup ambalaj atıklarının, kullanılan
malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın sıfır atık ilkelerine uyumlu
olarak yönetilmesi sağlanır. Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında
ambalaj üreticileri, piyasaya sürenler ve tedarikçiler ile satış noktaları
ve ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılması esastır.
(4) Biyobozunur ambalajlar ve bunların atıklarına
yönelik Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uyulur. Plastik malzemelerin
mikro parçalara parçalanmasını katalize eden katkı maddeleri içeren plastik
malzemelerden yapılmış olan okso-bozunur plastik ambalajlar biyobozunur
ambalaj olarak kabul edilmezler.
(5) Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetiminden
sorumlu kişi veya kişiler ile kurum/kuruluşlar, bu atıkların çevre ve insan
sağlığına zararlı olabilecek etkilerinin azaltılması için gerekli
tedbirleri almakla yükümlü olup ambalaj atıklarının yönetiminden
kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi amacıyla yapılan
harcamalar, bu atıkların yönetiminden sorumlu olan gerçek ve/veya tüzel
kişiler tarafından müteselsilen sorumluluk ilkesi çerçevesinde karşılanır.
(6) Ambalaj atıklarının temizleme, onarım veya
kontrol işlemleri ile tasarlandığı hale getirildiği yeniden kullanıma
hazırlama faaliyeti dâhil olmak üzere atık işleme faaliyetleri ilgili
mevzuatında belirtilen hükümler doğrultusunda gerçekleştirilir.
(7) Ambalajın ve ambalaj atığının içeriğindeki
maddelerin miktarının ve çevreye verdiği zararın, ambalajın tasarımından
başlayarak üretimi, pazarlanması, dağıtımı, kullanılması, yeniden kullanıma
alınması, piyasaya arzı ve atık haline gelmesinden geri kazanımına veya
bertaraf edilmesine kadar tüm süreçlerde temiz ürün ve teknolojiler
geliştirilerek çevresel risklerin azaltılmasına yönelik önleme faaliyeti
yapılması esastır.
(8) Kaynakların verimli yönetimi ve plastik
poşetlerden kaynaklanan çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla plastik poşet
kullanımının azaltılmasına yönelik ücretlendirme uygulaması yapılır. Ülke
genelinde plastik poşet kullanımının, çok hafif plastik poşetler hariç
olmak üzere, yıllık kişi başına kullanılan adedin 31/12/2025 tarihine kadar
40 adedi aşmayacak şekilde azaltılmasını sağlayacak önlemlerin alınması ve
düzenlemelerde bulunulması esastır.
(9) Ücretlendirme uygulamasına tabi tutulan plastik
poşetler ile ücretlendirme uygulamasından muaf tutulan plastik poşetlerin
kullanımında yedinci fıkrada belirtilen önleme faaliyetleri ile
tüketicilerin/kullanıcıların talebinin azaltılmasına yönelik faaliyetlerde
bulunulması esastır.
(10) 1/1/2022 tarihinden itibaren, tek kullanımlık
satış ambalajlarıyla piyasaya sürülen insani tüketim amaçlı içecekler
öncelikli olmak üzere ambalajlı ürünlerin zorunlu olarak sadece depozito
yönetim sistemi kapsamında piyasaya sürülmesine yönelik değerlendirilmesi
esastır. Zorunlu depozito uygulaması kapsamının belirlenmesinde; ambalajın
türü ve kullanım özellikleri, piyasaya arz koşulları ve zorunlu depozito
uygulamalarının altyapısı ve işletim esasları dikkate alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Görev, Yetki ve
Yükümlülükler
Bakanlığın
görev ve yetkileri
MADDE 6 –
(1) Bakanlık;
a) Ambalajların tasarımı, üretimi, tedariki, piyasaya
sürülmesi ile ambalaj atıklarının biriktirilmesi, toplanması, taşınması,
depolanması, ayrılması, yeniden kullanımı, geri kazanımı ve bertarafı
süreçleri ile bu süreçlerin raporlanmasına ilişkin strateji ve politikaları
belirlemekle, kısıtlama ve yasaklama dâhil idari, mali ve teknik tedbirler
almakla ve düzenlemelerde bulunmakla,
b) Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetiminde yer
alan ilgili tarafların kayıt altına alınmasını ve bunların sorumluluk ve
yükümlülüklerinin belirlenerek yerine getirilmesinin sağlanmasını,
izlenmesini, kontrolünü ve denetimini sağlamakla ve/veya sağlatmakla,
bunlara yönelik bilgilendirici eğitim faaliyetleri düzenlemekle ve/veya
düzenletmekle,
c) Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimine
yönelik genişletilmiş üretici sorumluluğu politika ve planlarının
oluşturulmasını ve kapsamının belirlenerek uygulanmasını sağlamakla ve/veya
sağlatmakla, uygulamaları koordine etmekle, ambalaj atığı önleme plan ve
faaliyetlerine yönelik gerekli çalışmaları yürütmekle,
ç) Ambalaj atıklarının öncelikle maddesel geri
dönüşüm olmak üzere geri kazanımlarının sağlanması ve bu şekilde elde
edilen malzemelerin zorunlu kullanımları dâhil kullanımlarının
özendirilmesine yönelik sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda tedbir ve teşvik
uygulamalarında bulunmakla, izlemekle, istatistikleri oluşturmak ve
raporlamakla,
d) Biyobozunur ambalaj atıklarının ayrı toplanarak
işlenmesinin sağlanmasına, bunların geri kazanımının sağlanarak düzenli
depolama tesislerinde bertaraf edilecek miktarının azaltılmasına yönelik usul
ve esasları belirlemekle,
e) Üretilen ve piyasaya sürülen ambalajlar ile
bunların miktarları, oranları ve depozitolu ambalajlar dâhil ambalaj
atıklarının toplanmasına, işlenmesine ve geri kazanım oranlarına ilişkin
bilgilendirmeleri hazırlamakla; istatistikleri belirlemek ve izlemekle,
raporlamakla ve yayımlamakla,
f) Plastik poşetler başta olmak üzere tek
kullanımlık ambalajların üretimine, tedarikine, piyasaya sürülmesine ve
kullanımlarının azaltılarak yeniden kullanılabilir ambalaj kullanımının
arttırılmasına yönelik politikalara, düzenlemelere, tedbir ve sınırlamalara
ilişkin usul ve esasları belirlemekle, bu konuda izleme ve raporlama
yapmakla,
g) Sıfır atık ilke ve yaklaşımları kapsamındaki konularda
çalışmalar öncelikli olmak üzere görev alanına giren konularda gerekli
gördüğü ulusal ve uluslararası çalışmaları izlemek, çalışmalara katılım
sağlamak ve raporlama yapmakla,
ğ) Depozito yönetim sistemi uygulamalarına ve
depozito ücretleri dâhil bu sisteme ilişkin diğer ücretler/bedeller ve
teminatların belirlenmesine yönelik strateji ve politikaları belirlemekle,
h) Ambalaj Komisyonunu toplamakla, komisyona
başkanlık yapmak ve Komisyonun sekretarya işlerini yürütmekle,
ı) Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetiminde
ilgili tarafların bilgilendirilmesi, bilinçlendirilmesi ve farkındalığın
arttırılmasına ilişkin faaliyetleri koordine etmek, katılım sağlamakla,
i) Ambalaj atıklarının işlendiği tesislerin
faaliyetleri de dâhil olmak üzere ambalaj atıklarının yeniden kullanıma
hazırlanması ve ambalajların yeniden kullanıma alınması faaliyetlerine
ilişkin kriterler ve standartlar belirlemekle,
j) Satış noktaları ile ambalaj üretici, tedarikçi
ve piyasaya sürenlere getirilen sorumlulukların ve yükümlülüklerin yerine
getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemekle, uygulamakla,
izlemekle, değerlendirmekle,
görevli ve yetkilidir.
(2) Bakanlık, depozito yönetim sistemine ilişkin
strateji ve politikaları doğrultusunda Ajansın faaliyetlerine görev ve
yetkileri kapsamında katılım sağlar, iş birliği taleplerini değerlendirir.
(3) Bakanlık, Ajansın depozito yönetim sistemi
haricindeki ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimi konusundaki
faaliyetlerine esas strateji ve politikalarını ilgili mevzuat hükümleri
kapsamında belirler.
(4) Bakanlık, gerekli gördüğü durumlarda birinci
fıkrada belirtilen görev ve yetkilerini sınırlarını belirlemek sureti ile
il müdürlüklerine devredebilir veya birlikte kullanabilir.
İl
müdürlüklerinin görev ve yetkileri
MADDE 7 –
(1) İl müdürlüğü;
a) Ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimi
sürecinde yer alan taraflar arasındaki koordinasyonu sağlamakla,
b) Yetkili idarelerin atık yönetim faaliyetleri ile
il sıfır atık yönetim sistemi planları kapsamındaki ambalaj atıklarının
yönetimine ilişkin faaliyetlerini izlemekle, incelemekle, değerlendirmekle,
denetlemekle,
c) İl sınırları içinde faaliyette bulunan satış
noktaları ve ekonomik işletmeleri tespit ederek kayıt altına alınmalarını
sağlamakla, sorumluluklarının ve yükümlülüklerinin izlenmesini,
incelenmesini, değerlendirilmesini ve denetimini yapmakla,
ç) Atık işleme tesislerinin faaliyetleri dâhilinde
ambalaj atıklarına ilişkin bildirimlerinin takibini ve kontrolünü yapmakla,
bu bildirimlere esas bilgi ve belgeleri incelemekle,
görevli ve yetkilidir.
(2) İl müdürlükleri, depozito yönetim sistemine
ilişkin Ajanstan gelen iş birliği taleplerini ilgili mevzuat hükümleri
kapsamında değerlendirir, gerektiğinde faaliyetlerine katılır, katkı
sağlar.
(3) İl müdürlükleri, Ajansın ambalaj ve ambalaj atıklarının
yönetimi konusundaki faaliyetlerini destekler, gelen iş birliği taleplerini
ilgili mevzuat hükümleri kapsamında değerlendirir, gerektiğinde
faaliyetlerine katılır, katkı sağlar.
Ajansın
görev ve yetkileri
MADDE 8 –
(1) Ajans, Bakanlık tarafından
belirlenen politika ve stratejiler doğrultusunda depozito sistem yöneticisi
olarak depozito yönetim sisteminin kurulması ve işletilmesine, sistemde yer
alan tüm paydaşların ve bunların yükümlülüklerinin belirlenmesine; izin,
onay ve yetki verme işlemlerine; sistemin takip ve kontrolünün sağlanmasına
ilişkin idari, mali ve teknik hususları düzenlemekle ve yönetilmesini
sağlamakla görevli ve yetkilidir.
(2) Ajans, Bakanlığın genişletilmiş üretici
sorumluluğu politika ve planları kapsamında yapılan gönüllü anlaşmalara
istinaden; ambalaj üreticileri, tedarikçileri ve piyasaya süren
işletmelerin sorumluluklarını ve yükümlülüklerini yerine getirmelerini
sağlayabilir, destek olabilir, bu sorumluluk ve yükümlülüklerin devrini
alabilir.
(3) Ajansın 7261 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat
çerçevesinde bu Yönetmelik kapsamında yapacağı diğer faaliyetlerin usul ve
esasları Bakanlık tarafından belirlenir ve Ajansın internet sayfasından
duyurulur.
Ambalaj
üreticilerinin yükümlülükleri
MADDE 9 –
(1) Ambalaj üreticileri;
a) Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında
eğitim faaliyetleri yapmak ve/veya bu faaliyetlere katkıda bulunmak ve/veya
maliyetleri karşılamak dâhil olmak üzere Bakanlıkça belirlenen diğer
yükümlülükleri yerine getirmekle,
b) Ambalajı tasarım aşamasından başlayarak, üretim
ve kullanım sonrasında en az atık üretecek, geri kazanımı en kolay, en
ekonomik ve çevreye en az zarar verecek şekilde üretmekle, ambalajın
üretimine, işaretlenmesine ve piyasaya arzına yönelik bu Yönetmelik
uyarınca yapılan düzenlemelere uymakla,
c) Ambalaj Bilgi Sistemine ve depozito yönetim
sistemi kapsamında yer alan ambalajları için Ajansa kayıt olmakla ve talep
edilen bilgi ve belgeleri vermekle,
ç) Depozito yönetim sistemine dâhil olan ambalajlar
için Ajans tarafından belirlenen kriterlere uygun olarak faaliyet
göstermekle,
yükümlüdürler.
(2) Ambalaj üreticileri tarafından, doğal
kaynak/hammadde korunumu ve geri kazanımın yaygınlaşması amacıyla ambalaj
üretiminde geri kazanılmış malzeme kullanımına yönelik olarak malzeme
türüne ve sektörel üretim ve kullanım oranlarına göre Bakanlıkça yapılan
düzenlemelere uyulmak zorundadır.
(3) Kendisi ambalaj üreticisi olmayıp piyasaya
sürenlere ambalaj tedarik eden tedarikçiler;
a) Ambalaj Bilgi Sistemine ve depozito yönetim
sistemi kapsamında yer alan ambalajları için Ajansa kayıt olmakla ve talep
edilen bilgi ve belgeleri vermekle,
b) Depozito yönetim sistemi kapsamında olan ve/veya
bu sisteme dâhil olan ambalajlar için Ajans tarafından belirlenen
kriterlere uygun olarak faaliyet göstermekle, bildirim ve beyanları
yapmakla,
yükümlüdürler.
(4) Ambalaj üreticileri ve tedarikçileri, bu
Yönetmelik ile getirilen yükümlülük ve sorumluluklarının yerine
getirilmesinde Ajans ile gönüllü anlaşmalarda bulunabilir, yükümlülüklerinin
yerine getirilmesinde teknik destek talep edebilir, yükümlülüklerini ve
sorumluluklarını kısmen veya tamamen devredebilir.
Piyasaya
sürenlerin yükümlülükleri
MADDE 10
– (1) Piyasaya sürenler;
a) Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında
eğitim faaliyetleri yapmak ve/veya bu faaliyetlere katkıda bulunmak ve/veya
maliyetleri karşılamak dâhil olmak üzere Bakanlıkça belirlenen diğer
yükümlükleri yerine getirmekle,
b) Ürünlerin ambalajlanması sırasında, öncelikle
yeniden kullanıma uygun ambalajlar olmak üzere ürünün kullanımı sonrasında
en az atık üretecek, geri kazanımı en kolay ve en ekonomik ambalajları
kullanmayı tercih etmekle, işaretleme ve etiketlemenin tercih edilmesi veya
zorunlu olduğu durumlarda gerekli işaretleme ve etiketlemeleri yapmakla,
c) Piyasaya sürülen ambalajları için Bakanlıkça
belirlenen kriterlere uygun üretilmiş ambalajları kullanmakla,
işaretlemekle ve etiketlemekle; depozito yönetim sistemi kapsamında kalan
ambalajları için Ajans tarafından belirlenen kriterlere ayrıca uyum sağlamakla,
ç) Ambalaj Bilgi Sistemine ve depozito yönetim
sistemi kapsamında yer alan ambalajları için Ajansa kayıt olmakla ve talep
edilen bilgi ve belgeleri vermekle,
yükümlüdürler.
(2) Piyasaya sürenlerce, 1/1/2020 tarihinden sonra
piyasaya sürülen ambalajlar için 31/12/2019 tarihli ve 30995 dördüncü
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Geri Kazanım Katılım Payına
İlişkin Yönetmelik kapsamında getirilen yükümlülükler yerine getirilir.
1/1/2020 tarihinden önce piyasaya sürülmüş ambalajlara ilişkin işlemler
Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.
(3) Piyasaya sürenler, depozito yönetim sistemi
kapsamında kalan ambalajları için Ajans tarafından belirlenen düzenlemelere
uymak, şart ve sorumlulukları yerine getirerek faaliyette bulunmak
zorundadırlar. Depozito yönetim sistemine dâhil edilmesi zorunlu tutulan
ambalajlı ürünlerin piyasaya sürülebilmesi için Ajansın onayının alınması
zorunlu olup Ajansın onayı bulunmayan ambalajlı ürünler piyasaya sürülemez.
(4) Piyasaya sürenler, depozito yönetim sistemine
ilişkin belirlenecek ücret, bedel ve teminatları Ajans nezdinde
karşılarlar.
(5) Piyasaya sürenlere fason üretim yapan
tedarikçiler;
a) Ambalaj Bilgi Sistemine ve depozito yönetim
sistemi kapsamında yer alan ambalajları için Ajansa kayıt olmakla ve talep
edilen bilgi ve belgeleri vermekle,
b) Ambalaj temin ve tedarik işlemlerini Ambalaj
Bilgi Sistemine kaydı olan ekonomik işletmeler ile gerçekleştirmekle,
c) Depozito yönetim sistemi kapsamında kalan
ambalajlar için Ajans tarafından belirlenen kriterlere uygun olarak
faaliyet göstermekle, bildirim ve beyanları yapmakla,
yükümlüdürler.
(6) Piyasaya süren işletmeler ve tedarikçileri, bu
Yönetmelik ile getirilen yükümlülük ve sorumluluklarının yerine
getirilmesinde Ajans ile gönüllü anlaşmalarda bulunabilir,
yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde teknik destek talep edebilir,
yükümlülüklerini ve sorumluluklarını kısmen veya tamamen devredebilir.
Satış
noktalarının yükümlülükleri
MADDE 11
– (1) Satış noktaları;
a) Ambalaj Bilgi Sistemine kaydını yaptırmamış
piyasaya süren işletmeleri tespit ederek Bakanlığa bildirmekle ve bu
işletmelerin ambalajlı ürünlerini tüketicilere/kullanıcılara vermemekle,
b) Ambalaj Bilgi Sistemine kayıt olmakla, ürettiği,
piyasaya sürdüğü ve tedarik ettiği ambalajlara ilişkin Ambalaj Bilgi
Sistemi üzerinden bildirim yapmakla,
c) Tüketicilerin plastik poşet talebi ve
kullanımını en aza indirecek tedbirleri almak ve teşvik edici uygulamalarda
bulunmakla, bu konuda tüketicileri bilgilendirmekle; ücretlendirme
uygulamasına tabi tutulan plastik poşetleri belirlenen ücretler haricinde
veya tamamen ücretsiz olarak vermemekle, bu poşetleri ücretsiz veya
belirlenen ücreti değiştirmeye imkan verecek herhangi bir promosyona veya
kampanyaya dâhil etmemekle; plastik poşetlerin üretimine ve piyasaya arzına
yönelik olarak getirilen düzenlemelere uymayan poşetleri
tüketicilere/kullanıcılara vermemekle,
ç) Depozito yönetim sistemi kapsamında kalan
ambalajlı ürünlerin arzının gerçekleştirilmesi durumunda depozito yönetim
sistemine dâhil olmakla ve Ajans tarafından belirlenen idari, mali ve
teknik sorumlulukları yerine getirmekle,
yükümlüdürler.
(2) Depozito yönetim sistemine dâhil edilen
ambalajlı ürünleri tüketicilere/kullanıcılara toptan/perakende sunan yerler
de bu ambalajlı ürünler için satış noktası olarak değerlendirilir. Bu
yerler depozito uygulamaları kapsamında Ajans tarafından belirlenen
kriterlere uygun faaliyet gösterir ve belirlenen idari, mali ve teknik
sorumlulukları yerine getirirler.
(3) Depozito yönetim sistemine tabi tutulan
ambalajlı ürünleri tüketicilere/kullanıcılara sunan satış noktaları,
tüketiciler/kullanıcılar tarafından getirilen depozitolu boş ambalajların
iade alınmasını ve depozito ücretinin geri ödenmesini sağlayacak sisteme dâhil
olmakla yükümlüdürler.
(4) Satış noktaları; Bakanlık tarafından belirlenen
plastik poşetlerin kullanımının azaltılmasına yönelik ücretlendirme
uygulaması dâhil ambalaj ve ambalaj atıklarının yönetimine yönelik diğer
tedbir, teşvik ve sınırlamalara ilişkin olarak Bakanlıkça belirlenen idari
düzenlemelere, usul ve esaslara uygun faaliyet göstermek zorundadırlar.
(5) Satış noktalarınca, ücretlendirme uygulaması
kapsamındaki plastik poşetler ile piyasaya sürdükleri diğer ambalajları
için Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik kapsamında getirilen
yükümlülükler yerine getirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ambalajın
Üretimine ve Piyasaya Arzına İlişkin Hükümler
Temel
şartlar
MADDE 12
– (1) Ambalajlar, yeniden
kullanıma ve/veya geri kazanıma en uygun ve/veya bertaraf aşamalarında
çevreye en az zarar verecek şekilde tasarlanmak ve üretilmek zorundadır.
Üretilecek ambalajların yapısındaki ağır metal muhtevalarının, ambalajın
birim ağırlığının, ambalajın fonksiyonunu bozmayacak, gerekli sağlık,
temizlik ve güvenlik düzeyini olumsuz etkilemeyecek şekilde en aza
indirilmesi sağlanır. Bu şartlara uygunluğunun belirlenmesinde ilgili
ulusal ve uluslararası standartlar dikkate alınır.
(2) Alternatifi olmayan ambalajlar ile üretimi ve
piyasaya sürülmesine ilişkin özel mevzuat hükümlerine tabi olan ambalajlar
dışında, maddesel geri dönüşümü öncelikli olmak üzere geri kazanılması
teknik olarak mümkün olmayan ambalajların üretilmesi ve piyasaya sürülmesi
yasaktır.
(3) Yurt içinde üretilecek ve ithal edilecek
ambalajların sağlaması gereken temel şartlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Ambalajın üretimi ve bileşimine ilişkin;
1) Tüketici ve ambalajlanan ürün için gerekli
güvenlik ve sağlık düzeyini sağlamaya yeterli olandan fazla hacim ve
ağırlıkta ambalaj kullanılmaması,
2) Ambalajın tasarlanırken, üretilirken ve
kullanıma sunulurken yeniden kullanıma ve/veya geri kazanıma uygun olması,
3) Ambalaj atığının ve ambalaj üretimi esnasında
oluşan atıkların geri kazanımı veya bertarafı sırasında ambalajın içerdiği
maddelerin çevre üzerindeki etkisi göz önünde bulundurularak, ambalaj ve
ambalajın bileşenleri üretilirken zararlı ve tehlikeli maddelerin en aza
indirilmesi,
zorunludur.
b) Ambalajların yeniden kullanılabilir niteliğe
sahip olmaları için;
1) Ambalajın fiziki özelliği ve niteliğinin normal
şartlar altında ambalajın birden fazla kullanımına izin verecek şekilde
olması,
2) Ambalajın yeniden kullanımı sürecinde,
çalışanların sağlık ve güvenlik şartları göz önünde bulundurulması,
3) Ambalaj yeniden kullanılmayacak hale gelerek
atık olduğu zaman, (c) bendinde belirtilen özel şartların sağlanması,
zorunludur.
c) Ambalajların geri kazanılabilir niteliklerine
yönelik değerlendirmelerde;
1) Ambalaj atıklarının maddesel geri dönüşüm yoluyla
geri kazanılabilir niteliği için; ambalaj üretilirken, ambalajın üretiminde
kullanılan maddelerin ağırlıkça belli bir yüzdesinin maddesel olarak geri
dönüştürülebilir nitelikte olması,
2) Ambalaj atıklarının enerji geri kazanım amacıyla
işlenebilir niteliği için; enerji geri kazanımının en uygun düzeyde
olmasını sağlayacak minimum alt kalorifik değere sahip olması,
3) Biyolojik olarak bozunabilir ambalaj niteliği
için; oksijenli veya oksijensiz ortamda gerçekleşecek fiziksel, kimyasal
veya biyolojik işlemlerden sonra elde edilecek nihai ürünün ilgili
mevzuatında tanımlı kalite kriterleri ve piyasaya arz şartlarını sağlaması,
zorunludur.
(4) Bakanlıkça, plastik poşetler ve tek kullanımlık
ambalajlar başta olmak üzere ambalaj üretimine yönelik özel şartlara ve bu
ambalajların sağlaması gereken kriterlere yönelik ilave düzenlemelerde
bulunulabilir.
(5) Depozito yönetim sistemine dâhil olan
ambalajlara ve bileşenlerine yönelik özel şart ve kriterler Ajans tarafından
ayrıca belirlenir.
Ağır
metal konsantrasyonları
MADDE 13
– (1) Ambalaj üreticileri,
ambalajda veya ambalaj bileşenlerinde bulunan kurşun, kadmiyum, cıva, artı
altı değerlikli krom konsantrasyonlarının toplamının 100 ppm’i aşmamasını
sağlamak zorundadır. Ancak tamamen kurşunlu kristal camdan yapılan
ambalajlar için bu zorunluluk geçerli değildir.
(2) Cam ambalaj üretiminde geri dönüştürülmüş
malzeme kullanılması durumunda, her bir cam fırını için ayrı ayrı bakılmak
kaydı ile temsili örneklerde ardışık on iki ay süre içinde yapılan toplam
ağır metal analizlerinin aylık ortalamalarının 200 ppm sınırını aşmaması
şartıyla birinci fıkrada belirtilen konsantrasyon limitleri aşılabilir.
Ambalajların
üretim aşamasında işaretlenmesi
MADDE 14
– (1) Ambalaj ve ambalaj
atıklarının geri toplanması, yeniden kullanılması, geri kazanımının kolaylaştırılması
ve tüketicinin bilgilendirilmesi amacıyla ambalajlar üretimleri sırasında
işaretlenir.
(2) Plastik poşetler ve depozito yönetim sistemine
dâhil edilen ambalajlar başta olmak üzere tek kullanımlık ambalajlar dâhil
diğer tüm ambalaj ve bileşenlerine yönelik işaretlemelere ilişkin
Bakanlıkça belirlenen özel düzenlemeler haricinde yapılacak işaretlemeler
gönüllülük esasına dayanır. Ambalaj üreticilerinin gönüllülük esasına
dayanan işaretlemeleri tercih etmesi halinde;
a) Ambalaj üreticileri tarafından, ürettikleri
ambalajların üzerinde, Ek-2’de yer alan Ambalaj İşaretleme Sistemine göre
ambalajın türünü belirten kısaltma ve malzeme türüne ait numara ile Ek-3’te
yer alan Ambalajların Üzerinde Kullanılacak Sembol bulundurulur.
b) Sembolün merkezine ambalajın üretildiği
malzemenin türünü temsil eden numara, altına da büyük harfler ile malzeme
türünü temsil eden kısaltma yazılır.
c) Ek-2’de yer alan Ambalaj İşaretleme Sisteminde
tanımlanan malzeme türlerinin dışında yer alan malzemeler işaretlenmez.
ç) İşaretlemenin, ambalajın üzerinde; kolayca
görülebilir, okunabilir, ambalaj açıldığında dahi kalıcı ve dayanıklı
olması sağlanır.
d) Teknik sebeplerden dolayı, ambalajın üzerinde
işaretleme yapılamaması halinde, işaretleme piyasaya süren tarafından
etiketin üzerinde yapılır.
(3) Ambalajlar ve etiketleri dâhil diğer
bileşenlerine yönelik zorunlu işaretlemeler ile bunların kullanımına yönelik
usul ve esaslar Bakanlıkça ayrıca belirlenir ve Bakanlık internet sitesinde
yayımlanır. Depozito yönetim sistemine dâhil olan ambalajlara yönelik
işaretlemeler için Ajans tarafından belirlenen kriterlere ayrıca uyulur.
Ambalajların
piyasaya sürenler tarafından işaretlenmesi
MADDE 15
– (1) Ambalajlar, piyasaya
sürenler tarafından bu Yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak
toplama ve geri kazanım sistemine dâhil olduğunun belirtilmesi ve
tüketicinin bilgilendirilmesi amacıyla işaretlenir. Bu işaretleme, piyasaya
sürenin kayıt altında olduğunu ve dâhil olduğu yönetim sistemini gösterir.
(2) Plastik poşetler ve depozito yönetim sistemine
dâhil edilen ambalajlar başta olmak üzere tek kullanımlık ambalajlar dâhil
diğer tüm ambalaj ve bileşenlerine yönelik işaretlemelere ilişkin
Bakanlıkça belirlenecek özel düzenlemeler haricinde yapılacak işaretlemeler
gönüllülük esasına dayanır. Piyasaya sürenlerin gönüllülük esasına dayanan
işaretlemeyi gerçekleştirmeleri halinde, piyasaya sürenler ambalajlarında
ve/veya etiketlerinde Ek-3’te yer alan Ambalajların Üzerinde Kullanılacak
Sembol ile bu sembolün altında Bakanlığın verdiği kod numarasını
bulundurur.
(3) İşaretleme ambalajın veya etiketin üzerine
yapılır. İşaretlemenin kolayca görülebilir, okunabilir, ambalaj açıldığı
takdirde dâhi kalıcı ve dayanıklı olması zorunludur. Ambalajlar ve
bileşenlerinde geri kazanımı olumsuz etkilemeyecek malzemeden yapılmış
işaretleyiciler, etiketler ve birleştirici/sabitleyici/yapıştırıcılar
kullanılır.
(4) Ambalajlar ve etiketleri dâhil diğer
bileşenlerine yönelik zorunlu işaretlemeler ile gönüllü işaretlemeler ve bunların
kullanımına yönelik usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir ve Bakanlık
internet sitesinde yayımlanır. Depozito yönetim sistemine dâhil olan
ambalajlara yönelik işaretlemeler için Ajans tarafından belirlenen
kriterlere ayrıca uyulur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Depozito
Yönetim Sistemi ve Uygulamaları
Depozito
yönetim sistemi
MADDE 16
– (1) Depozito yönetim sisteminin
kurulması, işletilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik
maliyetlerin karşılanmasında; piyasaya sürenler temsil oranları
doğrultusunda asli sorumluluğa sahip olmakla birlikte sisteme dâhil olan
ambalajlı ürünleri tüketicilere/kullanıcılara bedelli ve/veya bedelsiz
olarak ileten/sunan/teslim eden tarafların da kendi temsil oranları
doğrultusunda sorumlulukları mevcuttur. Depozito yönetim sisteminin
uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar Ajans tarafından belirlenir ve
Ajansın internet sitesinde yayımlanır.
(2) Depozito yönetim sistemi dâhilinde Ajanstan
aldığı yetki doğrultusunda faaliyet gösteren taraflar da dâhil olmak üzere
depozito yönetim sisteminde yer alan ilgili tüm taraflar Ajans tarafından
düzenlenen ve Ajansın internet sitesinde yayımlanan usul ve esaslar
çerçevesinde belirlenen oran ve nitelikte teminat yükümlülüğünü haizdir.
(3) Depozito yönetim sistemi kapsamında piyasaya
sürülmesine zorunluluk getirilen ambalajlı ürünler için uygulanacak
depozito ücretinin ambalajlar üzerinde yapılacak işaretleme ile
satış/teslim belgelerinde ise ayrı bir veri birimi şeklinde gösterilmesi
zorunludur.
(4) Depozito yönetim sistemi dâhilinde uygulanacak
depozito ücreti dâhil diğer ücretler ile teminatlar Ajans tarafından
yönetilir.
Zorunlu
depozito uygulamaları
MADDE 17
– (1) İnsani tüketim amaçlı
içeceklerin piyasaya sürülmesinde kullanılan cam, polietilen teraftalat
(PET) türünde plastik ve alüminyum türünde metal malzemeden yapılmış olan
tek kullanımlık satış ambalajları öncelikli olmak üzere bu Yönetmelik
kapsamında piyasaya sürülecek ambalajlar için 1/1/2022 tarihinden itibaren
depozito yönetim sistemine katılım zorunluluğu getirilmesine yönelik
değerlendirme ve düzenlemeler Ajans tarafından yapılır.
(2) Ajans tarafından zorunlu depozito uygulaması
kapsamına alınan ambalajlı ürünlerin piyasaya arzı sadece Ajansın onayı ve
Ajans tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda gerçekleştirilebilir.
Zorunlu depozito uygulaması kapsamına alınan ambalajlı ürünlerin Ajans
onayı olmaksızın piyasaya sürülmesi ve piyasada yer alması yasak olup Ajans
tarafından bu ürünlerin piyasaya sürülmesine ve/veya piyasada yer almasına
yönelik şartlı, kısmi ve/veya süreli olarak muafiyet düzenlemesi
yapılabilir.
(3) Depozito yönetim sistemine katılım zorunluğu
getirilen ambalajlı ürünlerin piyasaya sürülmelerine ilişkin süreç
belirlenerek ilgili taraflara bildirilir ve Ajans tarafından belirlenen
koşullar çerçevesinde depozito yönetim sistemi dâhilinde piyasaya
sürülmeleri sağlanır.
(4) Zorunlu olarak depozito yönetim sistemi
dâhilinde piyasaya sürülecek ambalajlı ürünlerin depozito ücretleri, bu
ambalajların piyasaya arzından önce Ajansa aktarılır. Depozito ücretlerinin
tahsili ve iade edilmesine ilişkin tüm süreç Ajans tarafından yönetilir.
Depozito yönetim sistemine dair diğer ücret ve teminatlar da Ajans
tarafından yönetilir.
Diğer
depozito uygulamaları
MADDE 18
– (1) Yeniden/tekrar
kullanılabilir ambalajlara yönelik depozito uygulamaları da depozito yönetim
sistemi dâhilinde değerlendirilir ve bu sistem hükümlerine tabi tutulur.
Depozito yönetim sistemine katılım zorunluluğu bulunmayan tek kullanımlık
ambalajlı ürünleri piyasaya süren işletmeler, Ajans tarafından uygun
görülmesi durumunda Ajans tarafından belirlenecek özel şartlar
doğrultusunda bu ambalajlı ürünleri için depozito yönetim sistemine dâhil
olabilirler.
ALTINCI BÖLÜM
Ambalaj
Atıklarının Yönetimi ve Geri Dönüşüm/Geri Kazanım Hedefleri
Ambalaj
atıklarının biriktirilmesi, toplanması ve taşınması
MADDE 19
– (1) Ambalaj atığı üreticileri,
ambalaj atıklarının biriktirilmesine, geçici depolanmasına, toplayıcılara
teslim edilmesine, taşınmasına ve geri kazanımının sağlanmasına yönelik
olarak Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Sıfır Atık Yönetmeliği hükümlerine
uymakla yükümlüdürler.
(2) Ambalaj atıkları, Sıfır Atık Yönetmeliği
hükümleri esas alınarak sıfır atık yönetim sistemi uygulamalarına ve İl
Sıfır Atık Yönetim Sistemi Planlarına uygun olarak toplanır.
(3) Yetkili idareler, ambalaj atıklarının belirli
bir sistem dâhilinde toplanarak geri kazanımlarının sağlanması, bu
atıkların düzenli depolama tesislerine gönderilmemesi ve bu tesislerce de
kabul edilmemesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
(4) Tehlikeli ve radyoaktif madde ambalajları
haricindeki ambalajlar için uygulanan depozito yönetim sistemi kapsamında
boş ambalajların biriktirilmesi, geçici depolanması ve taşınması
faaliyetlerinde atık yönetimi mevzuatında belirlenen izin ve lisans
şartları aranmaz. Anılan faaliyetler için Ajans tarafından belirlenecek
idari, mali ve teknik düzenlemelere uyulur. Depozito yönetim sistemi
kapsamında toplanan yeniden/tekrar kullanılabilir ambalajların yeniden
kullanıma alınması faaliyeti geçici faaliyet belgesi/çevre lisansından
muaftır.
(5) Tehlikeli madde ambalajları için uygulanan
depozito yönetim sistemi kapsamında boş ambalajların biriktirilmesi, geçici
depolanması, toplanması ve taşınması faaliyetleri için ilgili diğer mevzuat
hükümleri ile Bakanlıkça ve Ajans tarafından ayrıca belirlenecek idari,
mali ve teknik düzenlemelere uyulur.
Ambalaj
atıklarının işlenmesi
MADDE 20
– (1) Ambalaj atıklarının
ayrıştırıldığı, geri kazanıldığı ve/veya bertaraf edildiği atık işleme tesislerinde
Atık Yönetimi Yönetmeliği uyarınca yapılan düzenlemeler doğrultusunda
getirilen yükümlülüklere uyulur.
(2) Ambalaj atıklarının geri kazanılmasında
öncelikle maddesel geri dönüşüm esas alınır. Depozito yönetim sistemi
kapsamında toplanan ambalajların işlenerek tekrar aynı ürünlerin ambalajlarının
üretiminde kullanılması imkânı önceliklendirilir. Maddesel geri dönüşümü
ekonomik olmadığı ve/veya teknik olarak mümkün olmadığı anlaşılan ambalaj
atıklarının diğer geri kazanım yöntemleri ile de geri kazanımı sağlanamazsa
bu atıklar enerji geri kazanımı amacı ile faaliyet gösteren çevre lisanslı
atık işleme tesislerine gönderilir. Geri kazanımı sağlanamayan ambalaj
atıkları haricindeki ambalaj atıkları bertaraf tesislerine gönderilemez.
(3) Depozito yönetim sistemi kapsamında toplanan
ambalajların sayılması-ayrıştırılması ile yeniden/tekrar kullanılabilir
ambalajların yeniden kullanıma alınması faaliyeti geçici faaliyet
belgesi/çevre lisansından muaftır. Bu tesislere yönelik yeterlilik
kriterlerinin belirlenmesine ve belgelenmesine yönelik işlemler Bakanlıkça
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Ajans tarafından gerçekleştirilir.
Geri
dönüşüm ve geri kazanım hedefleri
MADDE 21
– (1) Bakanlık, ambalaj
atıklarının yönetimi konusunda bu Yönetmelikte yükümlülüğü bulunan tüm taraflar
ile birlikte gerekli tedbirleri alarak;
a) 2021 yılından itibaren Ülke genelinde en az
aşağıda verilen oranlarda malzeme cinsine bakılmaksızın toplam geri dönüşüm
ve geri kazanım hedeflerine ulaşılması sağlanır.
Yıllar
Toplam
geri kazanım oranı
(%)
Toplam
geri dönüşüm oranı
(%)
2021
-2025 yılları arasında her bir yıl için (2025 dâhil)
60
55
2026
-2030 yılları arasında her bir yıl için (2030 dâhil)
-
65
2031
ve sonrası
-
70
b) 2021 yılından itibaren Ülke genelinde en az
aşağıda verilen malzeme cinsi bazlı yıllık geri dönüşüm oranlarına
ulaşılması sağlanır.
Yıllar
Malzeme
cinsi bazlı yıllık geri dönüşüm oranı (%)
(yeniden
kullanıma hazırlama dâhil)
Cam
Plastik
Metal
Kâğıt/Karton
Ahşap
2026’
ya kadar
70
55
60
75
25
2031’
e kadar
75
55
70
85
30
2031
ve sonrası
75
55
70
85
30
c) Kompozit ambalajlar, birim ambalajın bileşiminde
bulunan ve ağırlıkça en fazla miktarı oluşturan malzeme cinsi açısından (b)
bendinde verilen oranlar kapsamında değerlendirilmeye tabi tutulur.
Geri
dönüşüm ve geri kazanım hedeflerinin yerine getirilmesi
MADDE 22
– (1) Bakanlık, genişletilmiş
üretici sorumluluğu planlaması ile ulusal atık yönetimi ve eylem planı
uygulamaları kapsamında gerekli koordinasyonu sağlayarak 21 inci maddede
belirtilen hedeflere ulaşılması için strateji ve politikaları belirler,
izleme, hesaplama ve raporlama süreçlerini oluşturur ve uygular.
(2) Toplam geri dönüşüm ve geri kazanım hedeflerine
yönelik hesaplamalarda yurt içinde piyasaya sürülen ambalaj miktarları,
yurt içinde toplanan ve işlenen ambalaj atığı miktarları, yeniden kullanıma
alma ve hazırlama dâhil olmak üzere depozito yönetim sistemi kapsamında
toplanan ve işlenen ambalaj miktarları esas alınır.
YEDİNCİBÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Plastik
poşet ve depozito ücretleri
MADDE 23
– (1) Ücretlendirmeye tabi plastik
poşetlere yıl içinde uygulanacak taban ücret, piyasa koşulları ve ilgili
sektör temsilcilerinden oluşan Ambalaj Komisyonunun önerisi dikkate
alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve yıl boyunca geçerliliğini korur.
Plastik poşetler için Bakanlıkça belirlenen fiyat tarifesinden farklı bir
ücret uygulanamaz.
(2) Zorunlu depozito uygulamasına tabi tutulan
ürünlere ilişkin depozito ücretleri piyasa koşulları ve Ambalaj
Komisyonunun önerisi dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve
yeni bir depozito ücreti belirleninceye kadar geçerliliğini korur.
(3) Depozito yönetim sistemi dâhilinde uygulanacak
depozito ücreti haricindeki diğer ücret ve teminatlar; depozito yönetim
sistemi yatırımının finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve
sürdürülebilmesi maliyetleri, sabit varlıkların amortisman maliyetleri,
yönetim ve izleme giderleri ve öz kaynak getirisinden oluşan maliyetler ile
depozito yönetim sistemi faaliyet gelirleri esas alınmak sureti ile ilgili
tarafların temsil oranları doğrultusunda Ajans tarafından belirlenir ve
yönetilir.
Ambalaj
Komisyonu
MADDE 24
– (1) Bakanlıkça oluşturulan
Ambalaj Komisyonu, biri başkan olmak üzere Bakanlık personeli ile Ajans
personeli, Bakanlığın uygun göreceği ekonomik işletmeler, mahalli idareler
ve diğer yetkili idareler, kamu kurum ve kuruluşları, meslek odaları, çevre
lisanslı atık işleme tesisleri, satış noktaları ve ilgili diğer sektörlerin
yetkili temsilcilerinden oluşur.
(2) Ambalaj Komisyonu, yılda en az bir kere
Bakanlığın belirleyeceği gündemle Bakanlık temsilcisinin başkanlığında
toplanır. Komisyonun sekretarya hizmetleri, Bakanlık tarafından yürütülür.
Toplantı yer ve zamanı ile gündemine ilişkin hususlar, toplantı tarihinden
en az 15 gün önce Bakanlık tarafından üyelere bildirilir.
(3) Ambalaj Komisyonu, bu Yönetmelik doğrultusunda
yürütülen çalışmaları ve uygulamaları değerlendirerek tavsiye kararları
alır.
Bildirimler,
beyanlar ve planlar ile bu kapsamda sunulan bilgi ve belgelerin
değerlendirilmesi
MADDE 25
– (1) Bakanlık ve/veya il
müdürlüğü ile Ajans; mahalli idareler/yetkili idareler, piyasaya sürenler,
ambalaj üreticileri, tedarikçiler, çevre lisanslı atık işleme tesisleri
dâhil ilgili taraflarca yapılan bildirim ve sunulan belgelerin içerikleri
ve iletilme yöntem ve dönemlerini belirler, bunları inceler ve çalışmaları
denetler.
(2) Ambalaj üreticileri, piyasaya sürenler ve
tedarikçileri tarafından bir önceki sene piyasaya arzı gerçekleştirilen
asgari ambalajların türleri, kullanım ve tasarım özellikleri ve
miktarlarına ilişkin veriler her yıl Mart ayının sonuna kadar Ambalaj Bilgi
Sistemi üzerinden Bakanlığa bildirilir.
(3) Depozito yönetim sistemi kapsamında yürütülen
faaliyetlere yönelik bildirim ve beyanlar Ajans tarafından belirlenen
esaslar doğrultusunda ve Ajansa ait bilgi sistemleri üzerinden yapılır.
(4) Bakanlık ve/veya Ajans tarafından gerekli
görülmesi halinde; ilgili taraflar, bildirim ve belgelerini yeminli mali
müşavire ve/veya bağımsız denetim kuruluşlarına inceletir ve inceleme
raporunu Bakanlığa ve/veya Ajansa sunar.
İdari
yaptırım
MADDE 26
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı hareket edenler hakkında, 2872 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat
hükümlerinde öngörülen idari yaptırımlar uygulanır. İdari yaptırımlar
ilgili mevzuatında öngörülen idarelerce tesis edilir.
Düzenleme
yetkisi
MADDE 27
– (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin
uygulanması sırasında doğacak tereddüt ve anlaşmazlıklar ile uygulamaya
ilişkin aksaklıkları gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilke ve
standartları belirlemeye ve uygulama birliğini sağlayacak gerekli
düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 28
– (1) 27/12/2017 tarihli ve 30283
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Mevcut
geri dönüşüm, geri kazanım yükümlülükleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Piyasaya süren
işletmelerin ve mevcut yetkilendirilmiş kuruluşların 28 inci madde ile
yürürlükten kaldırılan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında
oluşmuş olan geri dönüşüm ve geri kazanım hedeflerinin yerine getirilmesine
ilişkin yükümlülükleri anılan Yönetmelik hükümleri gözetilerek Bakanlıkça
belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda yerine getirilir.
Mevcut
ambalaj atıkları yönetim planlarının sürekliliği
GEÇİCİ
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girmesinden önce mahalli idarelerce hazırlanıp uygun bulunan
ambalaj atıkları yönetim planları, bu Yönetmelik hükümleri ve Sıfır Atık
Yönetmeliği ile getirilen düzenlemeler uyarınca yürütülür. Mevcut ambalaj
atıkları yönetim planları mahalli idarelerin Sıfır Atık Yönetmeliğinde öngörülen
geçiş takvimi uyarınca sıfır atık yönetim sistemine geçişleri ile birlikte
son bulur.
Mevcut
ambalaj atığı işleme tesisleri
GEÇİCİ
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik
yürürlüğe girmeden önce ambalaj atığı toplama ayırma ve ambalaj atığı geri
dönüşüm/geri kazanım konularında Bakanlıktan çevre lisansı almış tesisler
Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere uygun faaliyet göstererek lisans
sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilirler.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce
10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve
Lisans Yönetmeliği uyarınca ambalaj atığı toplama ayırma ve ambalaj atığı
geri dönüşüm/geri kazanım konularında faaliyet göstermek üzere işlemlerini
başlatmış olan tesislerin işlemleri 28 inci madde ile yürürlükten
kaldırılan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen fiziksel
şartlar esas alınarak değerlendirilir.
Mevcut
yetkilendirilmiş kuruluşlar
GEÇİCİ
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girmesinden önce piyasaya süren işletmelerin ambalaj atıkları yönetimi
konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmek amacı ile Bakanlıktan yetki
belgesi alan kuruluşlar faaliyetlerini yetki süreleri dâhilinde bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütürler.
(2) Yetki belgesi sahibi kuruluşlar bu Yönetmeliğin
yürürlük tarihinden itibaren 3 ay içerisinde yetki belgesi aldıkları
tarihten bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihe kadar olan faaliyetleri
kapsamındaki gelir ve giderlerine ilişkin mali tablolarını oluşturmak ve
ilişkili bilgi ve belgeleri Bakanlığa sunmakla yükümlüdür. Yetki belgesi
kapsamındaki faaliyetlerin izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetimine
ilişkin hususlar yetki belgesi verilmesine esas mevzuat hükümleri
kapsamında değerlendirilir.
(3) Yetkisi iptal edilen veya temsiliyet payı
şartlarını sağlayamama koşulu dâhil yetki iptali talebinde bulunan yetki
belgesi sahibi kuruluşlar faaliyetlerin sonlandırılmasına ilişkin olarak
Bakanlıkça talep edilecek bilgi, belge ve raporları sunmak zorundadırlar.
Depozito
yönetim sistemi ve mevcut depozito uygulamaları
GEÇİCİ
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girmesinden önce Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar uyarınca
hazırlanıp onaylanan depozito uygulama planları kapsamında yürütülen yeninden/tekrar
kullanılabilir ambalajlara yönelik depozito yönetim sistemi uygulamaları
Ajans tarafından belirlenen usul ve esasların yürürlüğe girmesine kadar bu
Yönetmeliğe uyumlu olarak sürdürülür.
Yürürlük
MADDE 29
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 30
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız