Nükleer Tesislerin ve Nükleer Maddelerin Emniyetine İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2020-08-08

8 Ağustos 2020 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 31207
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
NÜKLEER
TESİSLERİN VE NÜKLEER MADDELERİN
EMNİYETİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer
tesisler ve nükleer maddeler ile ilgili düzenleyici kontrole tabi
faaliyetlerin yürütülmesi sırasında alınması gereken emniyet önlemlerine
ilişkin esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içinde barışçıl amaçlarla kullanılan ve Ek-1’de yer
alan miktar ve özellikteki nükleer maddeleri ve bu maddeleri üretmek,
işlemek, kullanmak, bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak üzere
yetkilendirmeye tabi tesisleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 2/7/2018
tarihli ve 702 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3
üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve
Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 785 inci maddesinin ikinci fıkrasına
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Anahtar: Mekanik, kartlı, biyometrik, lazer
optik, elektronik ve benzeri kilit açma mekanizmalarını,
b) Bilgi güvenliği: Bilgilerin gizlilik, bütünlük,
geçerlilik ve erişilebilirliğini muhafaza etmek amacıyla yetkisiz erişim,
kullanım, ifşa etme, tahrifat, tadilat, değiştirme, inceleme, kopyalama,
kaydetme veya imha etme gibi fiillere karşı korunmasının ve saklanmasının
sağlanmasını,
c) Bilmesi gereken ilkesi: Herhangi bir konu veya
işi görev veya sorumlulukları gereği öğrenmekle, incelemekle, gereğini
yerine getirmekle ve korumakla yükümlü bulunanların yetkileri düzeyinde
bilgi sahibi olmasını ve erişim sağlamasını,
ç) Dereceli yaklaşım: Nükleer tesislerin ve nükleer
maddelerin emniyetine ilişkin önlemlerin; TET Belgesi, nükleer tesisin ve
nükleer maddenin niteliği, nükleer tesise veya nükleer maddeye yönelik kötü
niyetli girişimler neticesinde ortaya çıkabilecek radyolojik sonuçların
büyüklüğü dikkate alınarak uygulanmasını,
d) Derinliğine savunma: Yetkisiz ve/veya kötü
niyetli kişilerin amacını gerçekleştirmesini önlemek veya bu kişileri
caydırmak için aşmak zorunda bırakılacağı benzer veya farklı çoklu engeller
oluşturulmasını,
e) Düzenleyici kontrol: Bu Yönetmelik kapsamındaki
nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetlere ilişkin olarak
Kurumun yürüttüğü düzenleme, yetkilendirme, değerlendirme ve denetleme
faaliyetleri ile yaptırımların uygulanmasını,
f) Fiziksel bariyer: Yetkisiz erişimi engellemek
veya geciktirmek üzere tasarlanan çit, duvar veya benzeri düzenekleri,
g) Fiziksel koruma sistemi: Nükleer tesisleri ve
nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer
kötü niyetli girişimleri engelleme, tespit etme, geciktirme ve gerektiğinde
müdahale fonksiyonlarını yerine getirmek üzere oluşturulan, etkinliği ve
yeterliliği sürekli analiz edilen ve güncellenen idari, teknik ve
organizasyonel bütünleşik önlemleri içeren geniş kapsamlı koruma sistemini,
ğ) Hayati alan: Korunan alanın içerisinde yer alan
ve sabotaja maruz kalması durumunda doğrudan veya dolaylı olarak
çalışanların, halkın ve çevrenin sağlık ve güvenliğini tehlikeye
sokabilecek ekipman, sistem, cihaz ve/veya nükleer maddelerin bulunduğu
alanı,
h) Hırsızlık: Kendisine ya da başkasına yarar
sağlamak maksadıyla nükleer maddelerin yetkisiz ve/veya kötü niyetli
kişilerin kontrolüne geçmesini,
ı) İç alan: Korunan alanın içerisinde yer alan ve
I. sınıf nükleer maddelerin kullanıldığı ve/veya depolandığı alanı,
i) İç tehdit: Nükleer tesislere ve nükleer
maddelere veya bunlarla ilgili hassas bilgi, sistem, donanım ya da bileşenlere
erişim yetkisine sahip olan ve bunlara yönelik kötü niyetli bir girişimde
bulunan veya bu tür bir girişime teşebbüs veya niyet eden kişiyi,
j) İntrüzyon: Nükleer tesislere veya nükleer
maddelerin bulunduğu yere hırsızlık, sabotaj veya diğer kötü niyetli bir
amaçla izinsiz veya yetkisiz erişim eylemini,
k) Kontrollü alan: Nükleer tesisler ve nükleer
maddelerin bulunduğu, giriş ve çıkışı kontrol altında tutulan, erişimin
sınırlandırıldığı alanı,
l) Korunan alan: Kontrollü alan içerisinde yer
alan, varsa iç alanları ve hayati alanları kapsayan, etrafı fiziksel
bariyerlerle çevrilmiş, gözetim altında tutulan, giriş ve çıkış kontrolü
olan, I. ve II. sınıf nükleer maddelerin bulundurulduğu, kullanıldığı veya
depolandığı alanı,
m) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
n) Merkezi Alarm İstasyonu (MAİ): Nükleer tesis
yönetimi, kolluk kuvvetleri ve özel güvenlik görevlileri ile tam ve
kesintisiz olarak alarm görüntüleme ve değerlendirmeyi ve haberleşmeyi
sağlayan bina veya odayı,
o) Nükleer emniyet: Nükleer tesisleri ve nükleer
maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü
niyetli girişimleri engellemek, tespit etmek ve gerektiğinde müdahale etmek
üzere fiziksel koruma önlemleri ile bilgi güvenliğini ve siber güvenliği
sağlamaya yönelik önlemlerin alınmasını ve bu önlemlerin etkinliğinin sürdürülmesini,
ö) Nükleer emniyet kültürü: Nükleer emniyeti
desteklemek, güçlendirmek ve sürdürmek amacıyla kişilerin sahip olması
gereken özellikler, tutum ve davranışlar bütününü,
p) Özel güvenlik görevlisi: 10/6/2004 tarihli ve
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında görev yapan
silahlı veya silahsız özel güvenlik görevlisini,
r) Sabotaj: Tamamen veya geçici bir süre için
faaliyet dışı kalmasını sağlamak amacıyla nükleer tesislere ve nükleer
maddelere veya bunlarla ilgili her türlü bilgiye ya da bilgi sistemlerine
karşı yapılan tahribe yönelik, kasıtlı, saldırgan, yıkıcı faaliyet şeklini,
s) Saha: Nükleer tesisin yer aldığı, etrafı
fiziksel bariyerlerle çevrili, giriş ve çıkışı kontrollü olan ve yetki kapsamında
belirlenmiş yeri,
ş) Siber güvenlik: Fiziksel koruma sistemi, nükleer
madde sayım ve kontrol sistemi ile güvenliğe ilişkin sistemlerde ve inşaat
emniyet planı ile nükleer emniyet planında yer alan bütün bilgisayarların,
elektronik iletişim araçlarının, bilgisayar programlarının, sunucuların,
veri tabanlarının, ağların, verilerin, endüstriyel kontrol sistemlerinin,
yönetimsel kontrol ve veri toplama sistemlerinin (SCADA) siber saldırı,
çıkar amaçlı kullanma ve benzeri kötü niyetli faaliyetlere karşı
korunmasını,
t) Tasarıma esas tehdit (TET): Nükleer tesislerde
fiziksel koruma sisteminin tasarımına ve değerlendirilmesine temel teşkil eden,
nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj,
yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimlerle sonuçlanabilecek,
nükleer tesis içinden ve/veya dışından kaynaklanabilecek potansiyel en
güçlü tehdidi,
u) TET Belgesi: Tasarıma esas tehdidi içeren “Çok
Gizli” gizlilik derecesini haiz belgeyi,
ü) TET Komisyonu: Kurum tarafından kurulan ve
Kurum, İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Milli İstihbarat
Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı,
Sahil Güvenlik Komutanlığı, nükleer santraller için Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı ile ilgili diğer bakanlık, kurum ve kuruluşların
temsilcilerinden oluşan komisyonu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlke ve Hükümler
Nükleer
emniyetin hedefi
MADDE 5 –
(1) Nükleer emniyetin hedefi,
yetkilendirilen kişinin bu Yönetmelik gereğince bir fiziksel koruma sistemi
kurup etkin bir şekilde işleterek nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri
hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim veya diğer kötü niyetli
girişim ve olayların önlenmesini, olasılıklarının ve etkilerinin en aza
indirilmesini, hırsızlık veya nükleer maddenin kaybolması durumunda ilgili
mercilerin en kısa sürede bilgilendirilmesini sağlayarak halkın, çevrenin
ve gelecek nesillerin korunmasının temin edilmesidir.
(2) Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili
faaliyetleri yürüten kişiler, bu faaliyetlerde nükleer emniyet kültürünü en
üst seviyede yansıtır ve nükleer emniyet hedeflerine ulaşmak için
derinliğine savunma ilkesini uygular.
Düzenleyici
kontrol ve dereceli yaklaşım
MADDE 6 –
(1) Nükleer tesislerin ve nükleer
maddelerin emniyeti tüm yetkilendirme aşamalarında Kurumun düzenleyici
kontrolüne tabidir.
(2) Nükleer tesislerin ve nükleer maddelerin
emniyetine ilişkin Kurum tarafından yapılan düzenleyici kontrol
faaliyetlerinde dereceli yaklaşım esas alınır.
Sorumluluk
MADDE 7 –
(1) Nükleer tesislere ve nükleer
maddelere ilişkin Kurum tarafından yetkilendirme yapılan faaliyetlerin
yürütülmesi sırasında nükleer emniyetin sağlanmasında asıl sorumluluk
yetkilendirilen kişiye aittir. Kurum da dâhil olmak üzere, faaliyetlerle
ilgili diğer kişilerin etkinlikleri ve sorumlulukları yetkilendirilen
kişinin sorumluluğunu azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.
Nükleer
emniyet, güvenlik ve nükleer güvence
MADDE 8 –
(1) Nükleer tesislerle ve nükleer
maddelerle ilgili faaliyetleri yürüten kişiler, nükleer emniyet, güvenlik
ve nükleer güvence unsurlarını birlikte analiz eder ve birbirlerinin
etkinliklerini zayıflatmayacak şekilde bir fiziksel koruma sistemini
tasarlar ve işletir.
Tasarıma
esas tehdit
MADDE 9 –
(1) Kurum koordinasyonunda, TET
Komisyonu tarafından her bir nükleer tesis için ayrı TET belirlenir ve TET
Belgesi düzenlenir. TET Komisyonunu oluşturan bakanlık, kurum ve
kuruluşların mutabık kalması halinde, birden fazla nükleer tesis için aynı
TET Belgesi kullanılabilir. TET Belgesi yetkilendirilen kişiye Kurum
tarafından bildirilir.
(2) TET Belgesi, TET Komisyonunu oluşturan
bakanlık, kurum ve kuruluşlardan herhangi birinin gerekli görmesi halinde
veya en geç üç yılda bir birinci fıkraya uygun olarak değerlendirilir ve
değerlendirme sonucunda değişiklik öngörülüyorsa güncellenir. Güncellenen
TET Belgesi yetkilendirilen kişiye Kurum tarafından bildirilir.
(3) TET Belgesi; “Çok Gizli” gizlilik derecesine
sahiptir, TET Komisyonunda yer alan bakanlık, kurum, kuruluşlar ile
yetkilendirilen kişi tarafından bu gizlilik derecesine göre korunur ve
bilmesi gereken ilkesine uygun olarak paylaşılır ve kullanılır.
İşbirliği
MADDE 10
– (1) Nükleer tesisler ve nükleer
maddeler ile ilgili faaliyetlerin yürütülmesi sırasında emniyet,
yetkilendirilen kişi ve kolluk kuvvetlerinin işbirliği ile sağlanır. Bu
işbirliği, nükleer santraller için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının
koordinasyonunda gerçekleştirilir.
(2) Yetkilendirilen kişi ve kolluk kuvvetleri, saha
dışı emniyetin sağlanması ile saha içinde beklenmeyen yetersizliklerin
oluşması ve yetkilendirilen kişi veya Kurumun talep etmesi durumunda saha
içi emniyetin sağlanmasına yönelik olarak nükleer tesisin inşaat, işletme
ve işletmeden çıkarma dönemleri için ayrı ayrı işbirliği protokolleri imzalar.
Bu protokollerde;
a) Özel güvenlik görevlileri ve kolluk
kuvvetlerinin nükleer emniyetin sağlanması ile ilgili görev, yetki ve sorumlulukları,
b) Yetkilendirilen kişi tarafından kolluk
kuvvetlerine verilecek nükleer tesise özel eğitimlere ve yapılacak tatbikatlara
ilişkin hususlar,
c) Nükleer emniyetin sağlanmasında işbirliğine
yönelik kolluk kuvvetlerinin taleplerinin karşılanmasına ilişkin hususlar,
ç) İçişleri Bakanlığının talebi ve Kurumun uygun
görmesini müteakip MAİ’ye iletilen verilerin, kolluk kuvvetleri ile
eşzamanlı, kesintisiz ve tam olarak paylaşılmasına yönelik hususlar,
d) Kolluk kuvvetlerinin kullanacağı güvenlik
merkezinin kurulması ile kolluk kuvvetleri, özel güvenlik görevlileri ve
MAİ personeli arasında kurulacak haberleşme ve iletişim sistemlerine
ilişkin hususlar,
e) Nükleer emniyetin sağlanmasına yönelik işbirliği
yapılması gereken diğer hususlar,
net bir şekilde tanımlanır.
Tatbikat
MADDE 11
– (1) Yetkilendirilen kişi,
fiziksel koruma sisteminin güvenilirliğinin, etkinliğinin, uygulanacak
prosedürlerin yeterliliğinin ve özel güvenlik görevlileri ile kolluk
kuvvetlerinin olaylara zamanında müdahale etme ve görev paylaşımlarının
etkinliğinin değerlendirilmesi ve işbirliğinin güçlendirilmesi amacıyla
kolluk kuvvetleri ile koordine ederek yılda en az bir defa tatbikat
gerçekleştirir ve tatbikatla ilgili sonuç raporlarını “Gizli” gizlilik
derecesi ile Kuruma sunar.
Raporlar
MADDE 12
– (1) Yetkilendirilen kişi,
nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz
erişim veya diğer kötü niyetli girişim ve olayları, gerekli önlemlerin
alınmasını sağlayarak derhal Kuruma ve ilgili kolluk kuvvetlerine bildirir.
Olayla ilgili alınan ve alınması düşünülen tedbirleri de içeren ayrıntılı
rapor en geç beş takvim günü içinde yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma
ve ilgili kolluk kuvvetlerine sunulur.
(2) Yetkilendirilen kişi nükleer tesislere ve
nükleer maddelere karşı kötü niyetli bir girişimden şüphelendiğinde,
gerekçelerini ortaya koyarak durumu derhal Kuruma ve ilgili kolluk
kuvvetlerine rapor eder.
Bilgi
güvenliği ve siber güvenlik
MADDE 13
– (1) Nükleer emniyete ilişkin
bilgi güvenliğinin ve siber güvenliğin sağlanmasından yetkilendirilen kişi
sorumludur.
(2) “Gizli” ve “Çok Gizli” gizlilik derecesine
sahip bilgi ve belgelere erişim yetkisi olacak personel, yetkilendirilen
kişi tarafından belirlenir. Belirlenen personelin nükleer emniyet kültürüne
sahip, güvenilirliği teyit edilmiş kişilerden seçilmesi yetkilendirilen
kişinin sorumluluğundadır.
(3) Fiziksel koruma sistemi, inşaat emniyet planı
ve nükleer emniyet planı ile ilgili tüm veri, bilgi, belge ve yazışmalar,
değerlendirme ve denetleme çalışmalarında yer alan bakanlık, kurum ve
kuruluşlar ile yetkilendirilen kişi tarafından gizlilik derecesine uygun
olarak korunur ve Kurumun uygun görüşü alınmadan paylaşılmaz.
Nükleer
madde sınıfları
MADDE 14
– (1) Yetkilendirilen kişi, yetki
aldığı faaliyetle ilgili nükleer maddeleri; madde tipi, miktarı, izotop
bileşimi, fiziksel ve kimyasal formu temel alınarak hazırlanmış Ek-1’de
verilen tabloya göre sınıflandırır ve fiziksel koruma sistemini bu
sınıflandırmaya uygun olarak tasarlar.
(2) Farklı sınıflarda nükleer madde bulundurulan
binalarda, nükleer maddelerin sınıflarına göre nükleer emniyet önlemleri
alınır veya toplam madde miktarı dikkate alınarak tesisin tümü için tek bir
madde sınıfı belirlenir ve belirlenen madde sınıfına göre gerekli nükleer
emniyet önlemleri alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nükleer Emniyete İlişkin Planlar
Planlara
ilişkin genel hususlar
MADDE 15
– (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki
nükleer tesislerde, nükleer emniyet önlemlerini içeren inşaat emniyet planı
ve nükleer emniyet planı yetkilendirilen kişi tarafından TET esas alınarak
hazırlanır ve Kuruma sunulur.
(2) Planlar, Kurum tarafından yapılacak
değerlendirme sonucunda uygun bulunması halinde uygulanır. Kurum tarafından
verilen uygunluk, nükleer emniyete ilişkin sınır ve koşullar içerebilir.
Planlarda yer alan nükleer emniyet önlemlerinin alınması, planların
uygulanması, uygulamaların düzenli olarak izlenmesi, gerektiğinde
iyileştirme yapılması ve planlanan değişikliklerin Kuruma bildirilmesi
yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.
(3) Planların içeriği nükleer tesisin türü ve
büyüklüğü dikkate alınarak dereceli yaklaşım esasına göre Kurum tarafından
belirlenir. Planlar, herhangi bir hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve
diğer kötü niyetli girişimlere karşı özel güvenlik görevlilerinin ve kolluk
kuvvetlerinin etkin bir şekilde müdahale etmesine ilişkin hususları da
içerir.
(4) TET’in değişmesi veya planların uygulanmasını
etkileyecek bir değişikliğin oluştuğu durumlarda, planlar yetkilendirilen
kişi tarafından Kurumun belirlediği süre içerisinde güncellenir ve değerlendirilmek
üzere Kuruma sunulur.
(5) Planlarda yer alan belgeler ile çizim, harita,
grafik ve benzeri bilgilerin güncel, geçerli, açık ve net, doğru ve
eksiksiz olmasını sağlamaktan yetkilendirilen kişi sorumludur.
İnşaat
emniyet planı
MADDE 16
– (1) İnşaat emniyet planı, saha
hazırlanmasına ilişkin iznin alınmasından sahaya nükleer madde
getirilmesine kadar olan süreçte alınacak nükleer emniyet önlemlerini
içerir.
(2) Yetkilendirilen kişi, bu Yönetmelik hükümlerine
uygun olacak şekilde, gerekli bilgileri içeren inşaat emniyet planını saha
hazırlama izni başvurusu sırasında “Çok Gizli” gizlilik derecesi ile Kuruma
sunar. İnşaat emniyet planı Kurum tarafından değerlendirilir. Bu
değerlendirmede gerek duyulması halinde İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma
Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı
Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil
Güvenlik Komutanlığı ve ilgili diğer bakanlık, kurum ve kuruluşların
görüşleri alınır.
(3) Değerlendirme sonucunda planda herhangi bir
değişiklik veya düzeltme yapılması öngörülüyorsa, değerlendirme sonuçları
yetkilendirilen kişiye bildirilir ve gerekli değişiklik veya düzeltmeleri
yapması istenir. Yetkilendirilen kişi, değerlendirme sonuçlarında
belirtilen değişiklik veya düzeltmeleri dikkate alarak inşaat emniyet
planını hazırlar ve Kuruma sunar.
Nükleer
emniyet planı
MADDE 17
– (1) Nükleer emniyet planı,
sahaya nükleer madde getirilmesinden sahanın düzenleyici kontrolden çıkartılmasına
kadar olan süreçte alınacak nükleer emniyet önlemlerini içerir.
(2) Yetkilendirilen kişi, bu Yönetmelik hükümlerine
uygun olacak şekilde, inşaat izni başvurusu sırasında gerekli bilgileri
içeren nükleer emniyet planını “Çok Gizli” gizlilik derecesi ile Kuruma
sunar. Nükleer santraller için, sahada birden fazla ünite olması durumunda,
sahaya ilk nükleer yakıtın getirilmesinden sonra nükleer emniyet planı
uygulanmaya başlanır. Diğer üniteler için inşaat izin başvuruları sırasında
nükleer emniyet planı, diğer ünitelerin inşaatı sırasında alınacak nükleer
emniyet önlemlerini de içerecek şekilde güncellenerek Kuruma sunulur.
(3) Nükleer emniyet planı, Kurum tarafından
değerlendirilir. Bu değerlendirmede gerek duyulması halinde İçişleri
Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma
Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve ilgili diğer bakanlık,
kurum ve kuruluşların görüşleri alınır.
(4) Değerlendirme sonucunda planda herhangi bir
değişiklik veya düzeltme yapılması öngörülüyorsa, değerlendirme sonuçları
yetkilendirilen kişiye bildirilir ve gerekli değişiklik veya düzeltmeleri
yapması istenir. Yetkilendirilen kişi, değerlendirme sonuçlarında
belirtilen değişiklik veya düzeltmeleri dikkate alarak nükleer emniyet
planını hazırlar ve Kuruma sunar. Nükleer emniyet planının Kurum tarafından
uygun görülmesini müteakip fiziksel koruma sistemine ilişkin teknik
bileşenlerin işletme testleri gerçekleştirilir.
(5) Nükleer emniyet planı uygulanmaya başlanmadan
sahaya nükleer madde getirilemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetkilendirilen Kişinin Yükümlülükleri ve Önlemler
Yetkilendirilen
kişinin yükümlülükleri
MADDE 18
– (1) Yetkilendirilen kişi,
nükleer emniyetin sağlanmasına ilişkin olarak;
a) Nükleer tesislerin ve nükleer maddelerin
hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimlere karşı
emniyetini sağlamak üzere bu Yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli
önlemleri almak ve buna ilişkin fiziksel koruma sistemini kurmakla,
b) Bu Yönetmelik kapsamındaki planları hazırlamak
ve işbirliği protokollerini yapmakla,
c) Nükleer maddeleri sınıflarına göre belirlenen
alanlarda bulundurmak, kullanmak, depolamak ve bu Yönetmelik uyarınca
gerekli nükleer emniyet önlemlerini almakla,
ç) Bilgi güvenliğini ve siber güvenliği sağlamakla,
d) İlgili mevzuatla tanımlanan gereklilikleri
sağlayan, nükleer emniyet konusunda yetkin, deneyimli ve yeter sayıda
personeli görevlendirmekle,
e) Nükleer tesislere ve nükleer maddelerin
bulunduğu yerlere girecek kişilerin sayısını mümkün olan en az kişi ile
sınırlandırmakla,
f) Nükleer tesislerde herhangi bir tehdit durumunda
dahi fonksiyonlarını yerine getirebilecek özelliklere sahip MAİ kurmakla ve
işletmekle,
g) MAİ, intrüzyon dedektörleri, alarm cihazları ve
iletişim hatlarını yetkisiz izleme, tahrifat ve tahribat gibi müdahalelere
karşı korumakla,
ğ) Silahlı özel güvenlik görevlilerinin olmadığı
tesislerde, kolluk kuvvetlerinin olaya zamanında müdahale edebilmesini ve
silahlı saldırılara karşılık verilebilmesini sağlayıcı önlemleri almakla,
h) Korunan alan, hayati alan ve iç alana erişim
yetkisine sahip olacak personeli nükleer emniyet kültürüne sahip,
güvenilirlikleri incelenmiş ve teyit edilmiş kişiler arasından
belirlemekle, görevlendirmekle, görevli personelin güvenilirliklerini
periyodik olarak teyit ettirmekle ve gerekli durumlarda Kurumu
bilgilendirmekle,
ı) Tesis çalışanlarını yılda en az bir defa,
yaptıkları işlere ve bilmesi gereken prensibine uygun olarak nükleer
emniyet konusunda periyodik olarak eğitmekle,
i) Özel güvenlik görevlilerini ve saha içinde
geçici tedbir alınması gereken durumlarda görev yapacak kolluk kuvvetlerini
tesise özel ve saha içinde görev yapacağı yere uygun olarak nükleer emniyet
ve gerekli diğer konularda eğitmekle, görevlerini yerine getirmesini
sağlayacak donanımı sağlamakla,
j) Nükleer emniyete ilişkin düzenli tatbikat
yapmakla,
k) İntrüzyon tespiti, değerlendirme ve iletişim
sistemlerinin yanı sıra fiziksel koruma sisteminin diğer bileşenlerinin
kesintisiz çalıştığını düzenli aralıklarla test etmek ve herhangi bir
yetersizlik tespit edilmesi durumunda gerekli düzeltici faaliyetleri en
kısa sürede yerine getirmekle,
l) İç tehdit tarafından gerçekleştirilebilecek
girişimlerin zamanında tespit edilmesine yönelik önlemleri almakla,
m) Bu Yönetmelik hükümleri kapsamındaki kayıtları
tutmak ve raporları düzenlemekle,
yükümlüdür.
Merkezi
alarm istasyonu
MADDE 19
– (1) MAİ korunan alan içerisinde
konuşlandırılır. İşlevini etkin bir şekilde yerine getirebileceği farklı bir
yer talep edilmesi ve Kurum tarafından uygun bulunması durumunda MAİ
korunan alan dışında da konuşlandırılabilir. Nükleer santrallerde MAİ
işlevi görecek nitelikte yedek bir alarm istasyonu da kurulur.
(2) MAİ’ye girişler, yetkilendirilen kişinin görevlendirdiği,
güvenilirlikleri incelenmiş ve teyit edilmiş personelle sınırlandırılır.
MAİ’de sürekli ve yeterli sayıda personel bulundurulur.
(3) Yetkilendirilen kişi, kuracağı fiziksel koruma
sistemi ile; 18/12/1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve
Güvenlik Bölgeleri Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uyarınca
sınırlandırılmış, emniyeti sağlamakla yükümlü olduğu alana ait fiziksel
koruma ile ilgili verileri toplar. Bu kapsamda elde edilen tüm veriler
eşzamanlı olarak MAİ’ye iletilir.
(4) Alarmların izlenmesi, değerlendirilmesi ve
müdahale ile ilgili tüm verilerin kayıtları en az beş yıl süreyle, kamera
kayıtları da dâhil diğer bütün veriler ise en az altı ay süre ile MAİ’de
yer alan arşivde muhafaza edilir. Bu süreler, nükleer santraller dışındaki
tesisler için, talep edilmesi durumunda nükleer tesisin türü ve büyüklüğü
dikkate alınarak dereceli yaklaşım esasına göre Kurum tarafından
kısaltılabilir.
Kontrollü
alanlarda alınması gereken nükleer emniyet önlemleri
MADDE 20
– (1) III. sınıf nükleer maddeler
ancak kontrollü alan içinde bulundurulabilir.
(2) Kontrollü alanlarda, asgari aşağıdaki önlemler
alınır:
a) İntrüzyon tespiti, görüntülenmesi ve kaydı için
gerekli tedbirler alınır. Giriş ve çıkışlar kontrol altında tutulur, yazılı
ve görüntülü kayıt altına alınır.
b) Giriş veya çıkış yapan kişiler, araçlar ve
paketler aranır. Yetkilendiren kişi ile kolluk kuvvetlerinin birlikte
belirleyeceği yasak eşya, kontrollü alanlara sokulmaz.
c) Özel güvenlik görevlileri ile gerekli hallerde
kolluk kuvvetlerinin görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli
şartlar sağlanır.
Korunan
alanlarda alınması gereken nükleer emniyet önlemleri
MADDE 21
– (1) Korunan alanlarda, asgari
aşağıdaki önlemler alınır:
a) Bu alanlara sadece erişim yetkisi tanınmış
kişiler erişim sağlayabilir. Giriş noktalarının mümkün olan en az sayıda
olması sağlanır, giriş ve çıkış yapan herkesin kimlikleri doğrulanarak
bunlara uygun giriş kartları verilir ve kayıt altına alınır.
b) Korunan alanın çevresinde yeterince aydınlatılan
boş ve açık alanların bulunması sağlanır ve çevresi fiziksel bariyerlerle
çevrilir. Kurumun uygun görüşü alınarak binanın duvarları da fiziksel
bariyer olarak tanımlanabilir. Korunan alanı çevreleyen fiziksel
bariyerlere intrüzyon dedektörleri ve kameralar yerleştirilir. İntrüzyon
açısından potansiyel tehlike oluşturabilecek noktalara özel dikkat
gösterilir. Dedektörler veya kameralar tarafından tespit edilen olayları
zamanında değerlendirmek üzere MAİ’ye bağlı bir alarm sistemi kurulur.
c) Hiçbir hususi motorlu taşıt korunan alanlara
giremez. Bu alanlara erişim tesis yönetimi tarafından sağlanan tesise özel
araçlarla yapılır.
ç) Giriş veya çıkış yapan kişiler, araçlar ve
paketler aranır ve hırsızlığa ve sabotaja karşı ek tedbirler uygulanır.
d) Özel güvenlik görevlilerinin devriye gezmeleri
gibi yöntemlere başvurulur. Özel güvenlik görevlilerince veya MAİ
personelince kolluk kuvvetlerine planlanan aralıklarla rapor verilir.
e) Geçici onarım, hizmet veya inşaat işçilerine ve
diğer ziyaretçilere, bu alanlara erişim yetkisi olan personel tarafından
nezaret edilir.
f) Nükleer maddelerin bulundurulduğu alanlarda
çoğaltılma olasılığı en düşük olan anahtar tiplerinin ve çözümlenmesi en
zor olan şifre kombinasyonlarının seçilmesine özen gösterilir. Anahtarların
kimde ve nerede olduğunun ve bu alanlara erişim geçmişinin takibi için
gerekli düzenlemeler yapılır ve ilgili kayıtlar tutulur. Şifreler belirli
aralıklarla değiştirilir, herhangi bir şüphe veya tehlike olduğu
düşünülüyorsa kilitler, anahtarlar ve şifreler derhal değiştirilir.
g) Nükleer maddenin nükleer tesis içinde yerinin
değiştirilmesi durumunda; nükleer maddenin sınıfına göre muhafaza edilmesi,
sürekli gözetim altında tutulması ve nükleer maddenin, konteynerlerin ve
kullanıldıysa mühürlerin bütünlüğünün korunduğunun doğrulanması için
gerekli önlemler alınır.
ğ) Nükleer maddenin tesis içinde devir tesliminde,
olağanüstü bir durumun veya nükleer madde hırsızlığının olup olmadığının
tespiti, raporlanması ve gerekli kayıtların tutulmasına yönelik
düzenlemeler yapılır.
(2) Acil durum tahliye tatbikatı, bakım, onarım
veya başka bir nedenle nükleer tesisin faaliyetlerinin uzun süreli
durdurulması sırasında korunan alanlara giriş ve çıkışların kontrol altında
tutulmasına yönelik gerekli düzenlemeler yapılır. Bu durumlar sonrasında
yeniden çalışmaya geçilmeden önce, durdurma sırasında geçen sürede sisteme
yetkisiz ve/veya kötü niyetli bir girişimin olup olmadığının tespitine
yönelik inceleme ve değerlendirmeler yapılır, gerekli tedbirler alınır.
İç
alanlarda alınması gereken nükleer emniyet önlemleri
MADDE 22
– (1) İç alanlar çalışan
trafiğinin fazla olduğu yerlerin yakınında kurulamaz. İç alanlarda korunan
alanlarda alınan önlemlere ek olarak, asgari aşağıdaki önlemler alınır:
a) İç alanın tavanı, duvarları ve zemini intrüzyonu
engelleyecek şekilde tasarımlanır ve inşa edilir. Tüm acil çıkış noktaları
ve diğer potansiyel giriş olabilecek yerler intrüzyon tespit ve
değerlendirme sistemleri ile donatılır ve MAİ’ye bağlı bir alarm sistemi
kurulur.
b) Bu alanlara sadece erişim yetkisi tanınmış
kişiler erişim sağlayabilir. İç alanlara giriş ve çıkışlar, sayısı en az
olacak şekilde düzenlenir. İç alanlarda bulunulan süre boyunca iki veya
daha fazla yetkili personelin sürekli gözetimi altında faaliyet yürütülür.
c) Nükleer maddelerin bulundurulduğu alanlar
kilitli tutulur ve kullanılmadıkları zamanlarda alarmlar aktif hale
getirilir. Kilitlerin anahtarları sınırlı sayıda bulundurulur ve sadece
korunan alan içinde muhafaza edilir.
Hayati
alanlarda alınması gereken nükleer emniyet önlemleri
MADDE 23
– (1) Nükleer madde, ekipman,
sistem veya cihazların tek başlarına veya birlikte sabotaja maruz
kaldıklarında sebep olabilecekleri radyolojik sonuçların analizleri ve TET
esas alınarak hayati alanlarda gerekli tüm emniyet önlemleri alınır.
(2) İç alanlarda alınan tüm emniyet önlemleri
hayati alanlarda da alınır. Bu alanlara sadece erişim yetkisi tanınmış
kişiler erişim sağlayabilir. Hayati alanlarda intrüzyonu engelleyen veya
geciktiren fiziksel bariyerler bulundurulur. Bu tür alanlar, çalışanların
olmadığı zamanlarda sürekli olarak alarm sistemleri ve uygun koruma
tedbirleriyle korunur. Hayati alanlara giriş için kullanılan anahtar ya da
kartların yapım ve dağıtımı kontrol ve kayıt altında tutulur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Denetimler ve Yaptırımlar
Nükleer
emniyet denetimleri ve yaptırımlar
MADDE 24
– (1) Yetkilendirilen kişinin
nükleer emniyet ile ilgili yükümlülükleri ilgili yönetmelik hükümleri
uyarınca Kurumun denetimine tabidir.
(2) Nükleer emniyet ile ilgili mevzuat veya yetki
koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin
saptanması halinde yaptırım uygulanır.
(3) Yaptırımlar; yetki kapsamında yürütülen belirli
faaliyetlerin kısıtlanmasını, yetkilendirmelerin ek koşul tanımlanması da
dâhil olmak üzere değiştirilmesini, askıya alınmasını, kısıtlanmasını veya
iptalini ve 702 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca uygulanacak ceza
hükümleri ile idari para cezalarını içerir.
İç
denetim
MADDE 25
– (1) Yetkilendirilen kişi, plan
ve prosedürlerin uygulanmasını ve fiziksel koruma sisteminin etkinliğini
tespit ve teyit etmek amacıyla her 6 ayda bir iç denetim yapar.
Gerçekleştirilen iç denetim; biçim ve içeriği Kurum tarafından belirlenen
iç denetim raporları ile kayıt altına alınır.
(2) Yetkilendirilen kişi, iç denetim sırasında
tespit edilen hususlarla ilgili mümkün olan en kısa zamanda düzeltici
önlemler alır; varsa tespit edilen hususlara ilişkin düzeltici faaliyetler
de dâhil olmak üzere hazırlanan iç denetim raporlarını iç denetimi takip
eden 30 gün içerisinde “Gizli” gizlilik derecesi ile Kuruma sunar.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Tereddütlerin
giderilmesi
MADDE 26
– (1) Bir nükleer tesisin veya
nükleer maddenin bu Yönetmelik kapsamına girip girmeyeceği konusunda bir
tereddüt oluşması durumunda, nükleer tesisin veya nükleer maddenin
özellikleri ile nükleer emniyet açısından riskleri kapsamında Kurumun
yapacağı değerlendirmeler sonucunda verilecek karar esas alınır.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan nükleer
maddeleri bulundurmakla birlikte nükleer tesis kapsamında yetkilendirmeye
tabi olmayan yerler için uygulanacak hükümler Kurum tarafından dereceli
yaklaşımla belirlenir.
Uygulanmayacak
hükümler
MADDE 27
– (1) 22/5/2012 tarihli ve 28300
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesislerin ve Nükleer Maddelerin
Fiziksel Korunması Yönetmeliğinin bu Yönetmeliğe aykırı hükümleri
uygulanmaz.
Geçiş
hükmü
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce yetkilendirilen veya yetkilendirilmek üzere
Kuruma başvuruda bulunmuş kişiler, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren 6 ay içerisinde bu Yönetmelik kapsamında hazırlanması
gereken planlar ile işbirliği protokollerini Kuruma sunar. Yetkilendirilen
veya yetkilendirilmek üzere Kuruma başvuruda bulunmuş kişi tarafından
gerekçelendirilmesi ve gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması halinde
bu süre 1 yıla kadar uzatılabilir.
Yürürlük
MADDE 28
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 29
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
Eki için tıklayınız