Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2016/70 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/16 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayi : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2016/70 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/16

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Vatan Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşüłmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde "Iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir” hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Vatan Partisinin teşkilatlandığı yedi il ve bağlı ilçelere ait 2015 yılıkesin hesabının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydediłmesi gerekir.


5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kirtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacaği, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme ve araştirmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştir. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına ħesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayit dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayıhı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasi,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

9. Vatan Partisinin 2015 yilı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması dolayısıyla işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amaciyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasina,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN ÍNÇELENMESÍ
10. Vatan Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağini oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapilan inceleme sonuçlarini içeren ve 

Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2015 yılıgelirler toplamının 6.798.861,68 TL, yıl sonu borç toplamının 529.231,92 TL, önceki yil gelirleri toplaminin 376.785,74 TL; giderler toplaminın 5.883.318,77 TL, gelecek yila devreden nakit ve alacaklar toplamının 1.821.560,57 TL olduğu anlaşılmaktadır.
12. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılı kesin hesabını doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştir.

A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 1.671,725,17 TL olup bunun 38.919TL'si üye aidatlarından, 1.401.366,45 TL'si bağış gelirlerinden, 173.418,70 TL'si örgüt yardımlarından, 44.689,90 TL'si satiş gelirlerinden, 13.238,91 TL'si tazminat gelirlerinden ve 92,21 TL’si diğer gelirlerden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri 
15. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin gelirleri toplamı 5.127.136,51 TL olup bunun 1.468.134,94 TL'si üye aidatlarından, 2.495.633,11 TL'si bağiş gelirlerinden,1.034.918,00 TL'si alınan örgüt yardımlarından, 37.950,51 TL'si satış gelirlerinden,53.199,60 TL'si parti etkinlik gelirlerinden ve 37.300,35 TL'si diğer gelirlerden ołuşmaktadır.
16. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin Incelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 2.054.519,35 TL olup bunun 362.943,48TL'si yönetim giderlerinden, 306.770,94 TL'si personel giderlerinden, 727.625,00 TL'si verilen örgüt yardımlarından, 317.141,06 TL'si gezi, seçim ve toplantı giderlerinden,79.648,37 TL'si parti etkinlik giderlerinden, 13.658,87 TL'si demirbaş alım giderlerinden,246.446,81 TL'si önceki yıl giderlerinden ve 284,82 TL'si vergi, hukuk ve mahkeme giderlerinden oluşmaktadır.


18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varıłmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
19. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin giderler toplamü 3.828.799,42 TL olup bunun 1.795.170,46 TL'si yönetim giderlerinden, 28.580,34 TL'si personel giderlerinden,493.560,28 TL'si verilen õrgüt yardımlarından, 714.368,18 TL'si gezi, seçim ve toplantıgiderlerinden, 278.191,78 TL'si parti etkinlik giderlerinden, 14.214,56 TL'si vergi, hukuk ve mahkeme giderlerinden, 34.125,07 TL'si önceki y1l giderlerinden, 341.020,84 TL'si basin ve yayın giderlerinden ve 129.567,91 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır.
20. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C, Parti Mallarınin Incelenmesi 
21. Partinin 2015 yıli defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede 13.658,87 TL tutarında taşınır mal ediniminin olduğu anlaşilmıştir.

22. Yapılan incelemede Partinin 2015 yıh içinde gerçekleştirdiği 13.658,87 TL tutarındaki taşınır mal ediniminin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Vatan Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2015 yıl1 kesin hesabında gösterilen 6.798.861,68 TL gelir, 529.231,92 TL yıl sonu borç ve 376.785,74 TL önceki yıl gelirleri toplamı ile 5.883.318,77 TL gider ve 1.821.560,57 TL gelecek yıla devreden nakit ve alacaklar toplamının ve yıl içinde gerçekleşen 13.658,87 TL tutarındaki taşınır mal ediniminin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 21/5/2020tarihinde OYBÍRLİĞİYLE karar verildi,
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 

Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ