Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Çad Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar ve Enerji Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 4544)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2021-10-01

1 Ekim 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31615
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
Karar Sayısi: 4544
19 Şubat 2018 tarihinde Ankara'da imzalanan ekli “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Çad Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Hidrokarbonlar ve Enerji Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zapti"nın onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
30 Eylül 2021
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE  ÇAD CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA  HİDROKARBONLAR VE ENERJİ ALANINDA  İŞBİRLİĞİNE İLİŞKİN MUTABAKAT ZAPTI 
DÍBACE 
Bu Mutabakat Zaptı (bundan böyle "Mutabakat Zapti" olarak anılacaktır), Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Çad Cumhuriyeti Hükümeti tarafindan ve arasında yapılmıştır.Bundan böyle tek tek "Taraf" ve birlikte "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Çad Cumhuriyeti Hükümeti,
Tarafların konuyla ilgili talepleri ve karşılıklı menfaatleri temelinde hidrokarbonlar ve enerji sektöründe işbirliğini geliştirmeyi arzu ederek;
Ekonomik ve ticari işbirliğini geliştirmeye yönelik firsatların farkına vararak;
Söz konusu işbirliğinin iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirme ihtimalinin tam anlamıyla farkında olarak ve hidrokarbonlar ve enerji alanındaki mevcut işbirliği ilişkilerini daha da geliştirmeyi arzu ederek;
Aşağıdaki konularda anlaşmaya varmışlardır:
MADDE 1AMAÇ
1.1.Taraflar karşılıklı menfaat ilkesine dayanarak işbirlikçi kurumsal ilişkiler için temel oluşturur; hidrokarbonlar ve yenilenebilir enerji dâhil olmak üzere enerji alanında ikili işbirliğini teşvik eder ve destekler 

1.2.Taraflar, kendi iç hukukları ve yönetmelikleri çerçevesinde hidrokarbonlar ve yenilenebilir enerji dâhil olmak üzere enerji alanında ikili bilimsel, teknik, teknolojik, hukuki, idari ve ticari işbirliğinin gelişmesini teşvik eder.

1.3.Taraflar, her iki ülkede hidrokarbonlar ve yenilenebilir enerji dâhil olmak üzere enerji alanında yatırımları teşvik etmek için ortak çalışmalar yürütme konusunda anlaşmaya varır.
1.4.Taraflar, özellikle, her iki ülkenin hidrokarbonlar ve yenilenebilir enerji dâhil olmak üzere enerji alanında faaliyet göstermekte olan kamu ve özel kurumları arasındaki işbirliğini güçlendirerek bilgi ve uzmanlık mübadelesini teşvik etme konusunda da anlaşmaya varır.

MADDE 2YETKİLİ MERCİLER 
2.1. Bu Mutabakat Zaptı'nın uygulanmasından sorumlu olan yetkili merciler; Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Çad Cumhuriyeti Hükümeti adına Çad Cumhuriyeti Petrol ve Enerji Bakanlığıdır.
2.2. Bu yetkili merciler, programların ve uygulamadan sorumlu kurumların belirlenmesi,ilerlemelerin gözden geçirilmesi, sonuçların değerlendirilmesi ve ikili işbirliğinin teşvik edilmesine ilişkin çalışmaları gerçekleştirmekten sorumludur.

MADDE 3İŞBİRLİĞİ ALANI 
Taraflar, aşağıdaki alanlarda karşılıklı menfaat kapsamında işbirliği yapmak için elinden gelen makul çabayı gösterir:
a. Hidrokarbonlar ve yenilenebilir enerji dâhil olmak üzere enerjiye ilişkin projelerde işbirliği;
b. Ham petrol ve petrol ürünleri ticareti;
c. Hidrokarbonlar ve yenilenebilir enerji dâhil olmak üzere enerji alanlarında seminerler,konferanslar ve toplantılar düzenleme;
d. Konuyla ilgili alanlarda personel eğitimi;
e. Türkiye Cumhuriyeti veya Çad Cumhuriyeti'nde teknik ve saha çalışmalarına yönelik uzman ve bilgi mübadelesi.

MADDE 4YATIRIM 
4.1. Taraflar; kamu ve özel yatırımcılar için hidrokarbonlar ve enerji sektöründe, pek çok olasıyatırım alanı olduğunu belirtir.

4.2. Taraflar kendi ülkelerindeki şirketleri, her iki ülkede hidrokarbonlar ve enerji sektörüne yatırım yapmaları için teşvik eder,

MADDE 5MASRAFLAR 
5.1. Bu Mutabakat Zaptı kapsamındaki faaliyetlere ilişkin masraflar, her bir Tarafin bütçe hükümleri, ilgili iç hukukları ve yönetmelikleri dåhilinde uygun fonların kullanılabilirliğine bağlıdır.

5.2. Bu Mutabakat Zaptı kapsamındaki her bir faaliyetin uygulanması, her bir Tarafin ilgili içhukuk ve mevzuatına uygun olarak Tarafların ilgili şartlar ve koşulları yazılı olarak düzenlemesini gerektirir.

5.3. Bu Mutabakat Zaptı kapsamındaki işbirliğinden doğan tüm masraflar, aksi üzerinde anlaşmaya varılmadıkça, söz konusu masrafi yapan Tarafça karşılanır.
MADDE 6UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ
Tarafłar arasında bu Mutabakat Zaptı'nın yorumlanması ve/veya uygulanmasına ilişkin ortaya çıkacak her türlü uyuşmazlık, işbirliği anlayışı çerçevesinde, bu Mutabakat Zaptı'nın doğasıgereği Taraflar arasında müzakere ve istişare yoluyla çözülür.

MADDE 7GİZLİLİK 
Bu Mutabakat Zaptı'na ilişkin bilgilerden yalnızca gizli olarak kabul edilenler gizli tutulur ve Taraflar, hiçbir durumda söz konusu bilgileri diğer Tarafın yazılı rızası olmadan üçüncüherhangi bir tarafa ifşa etmez. Bu gizlilik hükmü zaman kısıtlaması olmaksızın yürürlükte kalır.
MADDE 8YÜRÜRLÜĞE GİRME, SÜRE, DEĞİŞİKLİKLER VE SONA ERME 
8.1. Bu Mutabakat Zaptı, Tarafların anılan belgenin yürürlüğe girmesi için gerekli olan kendi iç yasal usullerinin tamamlandığını diplomatik yollarla bildirdikleri son yazılı bildirimin alındığı tarihte yürürlüğe girer.

8.2. Bu Mutabakat Zaptı, 3 (üç) yıl süre ile yürürlükte kalır ve bu sürenin bitiminden en az 3(üç) ay önce Taraflardan biri bu Mutabakat Zaptı'nı sona erdirme niyetini diğer tarafa diplomatik yollarla yazılı olarak bildirmediği takdirde, Mutabakat Zaptı takip eden 3 (üç) ýıllık dönemlerde otomatik olarak yenilenir.


8.3. Bu Mutabakat Zapti, Tarafların karşılıklı yazılı rızalarıyla herhangi bir zamanda değiştirilebilir. Değişiklikler, bu Mutabakat Zaptı'nın 8.1. Maddesinde belirtilen aynı yasal prosedüre uygun şekilde yürürlüğe girer.

8.4. Bu Mutabakat Zaptı'nin sona erdirilmesi durumunda, bu Mutabakat Zaptı kapsamında önceden başlatılmış olan tüm faaliyetler bunlarla ilgili şart ve koşullar altında uygulanır.
Bu Mutabakat Zapti, 19 Şubat 2018 tarihinde Ankara'da Türkçe, Fransızca ve İngilizce dillerinde ikişer orijinal nüsha halinde ve bütün metinler eşit derecede geçerli olmak üzere imzalanmıştır. Bu Mutabakat Zaptı'nın metninin yorumunda farklılıklar olması halinde,Îngilizce metin esas alınir.

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adma 
Çad Cumhuriyeti Hükümeti adına 
Berat ALBAYRAK Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı
Béchir Adap MADET Petrol ve Enerji Bakanı

PROTOCOLE D'ENTENTE  ENTRE  LE GOUVERNEMENT DE LA RÉPUBLIQUE DE LA TURQUIE ET  LE GOUVERNEMENT DE LA RÉPUBLIQUE DU TCHAD  SUR LA COOPERATION DANS LE DOMAINE  DES HYDROCARBURES ET DE L'ENERGIE 
PRÉAMBULE 
Le présent Protocole d’Entente (ci-après dénommé « Protocole d'Entente ») est établi par et entre le Gouvernement de la République de la Turquie et le Gouvernement de la République du Tchad. Le Gouvernement de la République de la Turquie et le Gouvernement de la République du Tchad, ci-après dénommés individuellement « la Partie » et collectivement « les Parties »,
Désireux de renforcer la coopération dans le secteur des hydrocarbures et de l’énergie sur la base des demandes respectives et de l'intérêt mutuel des Parties ;
Notant les possibilités de renforcer la coopération économique et commerciale ;
Étant pleinement conscients qu'une telle coopération sera susceptible de renforcer les relations entre les deux pays et souhaitant développer davantage les relations de coopération existantes dans le domaine de l'énergie,
Sont convenus de ce qui suit :
ARTICLE 1OBJECTİF 
1.1.Basé sur le principe du bénéfice mutuel, les Parties établissent la base pour une relation institutionnelle de coopération, encouragent et promeuvent la coopération bilatérale dans le domaine des hydrocarbures et de l’énergie, y compris les énergies renouvelables.
1.2.Les Parties promeuvent le développement de la coopération bilatérale scientifique,technique, technologique, législative, administrative et commerciale dans le domaine des hydrocarbures et de l'énergie, y compris les énergies renouvelables, dans le cadre de leurs législations et réglementations nationales.

1.3.Les Parties conviennent de travailler conjointement afin de promouvoir les investissements dans le domaine des hydrocarbures et de l'énergie, y compris les énergies renouvelables dans les deux pays.

1.4.Les Parties conviennent également d'encourager l'échange d'informations et de compétences, notamment en renforçant la coopération entre les institutions publiques et privées des deux pays opérant dans le domaine des hydrocarbures et de l’énergie, y compris les énergies renouvelables.


ARTICLE 2AUTORITÉS COMPÉTENTES 
2.1. Les autorités compétentes chargées de l'exécution du présent Protocole d'Entente sont le Ministère de l’énergie et des ressources naturelles de la République de la Turquie au nom du Gouvernement de la République de la Turquie et le Ministère du pétrole et de l'énergie de la République du Tchad au nom du Gouvernement de la République du Tchad.
2.2. Ces autorités compétentes sont également responsables de l'identification des programmes et des agences d’exécution, de l’examen des progrès, de l’évaluation des résultats et de la réalisation des travaux relatifs à la promotion de la coopération bilatérale 
ARTICLE 3DOMAINE DE COOPÉRATION 
3.1.Les Parties font tout ce qui est raisonnablement possible pour coopérer dans le cadre des bénéfices mutuels dans les domaines suivants :
a. Coopération sur des projets liés à l'énergie, y compris les hydrocarbures et les énergies renouvelables ;
b. Commerce de pétrole non raffiné et des produits pétroliers ;
c. Organisation de séminaires, de conférences, de réunions liées aux domaines de l'énergie, y compris les hydrocarbures et les énergies renouvelables ;
d. Formation du personnel dans les domaines pertinents ;
e. Échange de spécialistes et d’informations pour des études techniques et sur le terrain soit en République de Turquie, soit en République du Tchad.

ARTICLE 4INVESTISSEMENT 
4.1. Les Parties indiquent qu'il existe de nombreux domaines d'investissement potentiels dans le secteur des hydrocarbures et de l'énergie pour les investisseurs publics et privés.
4.2. Les Parties encouragent les entreprises dans leurs propres pays à investir dans le secteur des hydrocarbures et de l'énergie dans les deux pays.


ARTICLE 5FRAIS 
5.1. Les frais liés aux activités sous le présent Protocole d'Entente sont subordonnés à la disponibilité de fonds appropriés, conformément aux dispositions budgétaires, aux lois internes et règlements pertinents de chaque Partie.

5.2. La mise en œuvre de chaque activité sous le présent Protocole d'Entente oblige les Parties à mettre les termes et conditions pertinents en écrit conformément aux lois interne et règlements pertinents de chaque Partie.

5.3. Tous les frais résultant de la coopération sous le présent Protocole d'Entente sont à la charge de la Partie qui supporte les frais en question, sauf s'il en est autrement convenu.
ARTICLE 6RÈGLEMENT DES DIFFÉRENDS 
6.1. Tout différend survenant entre les Parties en ce qui concerne l'interprétation et/ou l'exécution du présent Protocole d'Entente est réglé par le biais de négociation et de consultation entre les Parties conformément à l'esprit du présent Protocole d'Entente.
ARTICLE 7CONFIDENTIALITE 
7.1. Les informations relatives au présent Protocole d'Entente, uniquement celles reconnues comme confidentielles, restent confidentielles et les Parties ne divulguent en aucun cas ces informations à des tiers sans le consentement écrit de l'autre Partie. Cette disposition de confidentialité reste en vigueur sans limite de temps.

ARTICLE 8ENTRÉE EN VIGUEUR, DURÉE, MODIFICATIONS ET RÉSILIATION 
8.1. Le présent Protocole d'Entente entre en vigueur à la date de réception de la demnière notification écrite par laquelle les Parties se notifient, par voie diplomatique,l'accomplissement des procédures juridiques internes requises pour l'entrée en vigueur du présent Protocole d'Entente.

8.2. Le présent Protocole d'Entente reste en vigueur pour une période de trois (3) ans et est prolongé automatiquement pour des périodes successives de trois (3) ans, à moins que l’une des Parties notifie l'autre Partie par écrit par voie diplomatique, de son intention de le résilier au moins trois (3) mois avant son expiration.


8.3. 8.3. Le présent Protocole d'Entente peut être modifié par consentement mutuel écrit des Parties à tout moment. Les modifications entrent en vigueur conformément à la même procédure légale prescrit à l'Article 8.1. du présent Protocole d’Entente.
8.4. 8.4. En cas de résiliation du présent Protocole d'Entente, toutes les activités déjà engagées sous le présent Protocole d'Entente sont exécutées conformément aux termes et conditions de celui-ci.

Signé ¿$A n K_{\Delta}n\times9_{\mathrm{l e}}\times9_{\mathrm{l}}\times n\times2$ en deux exemplaires originaux, chacun en langues turque,française et anglaise, tous les textes faisant également foi. En cas de différend concernant l'interprétation du texte du présent Protocole d'Entente, la version anglaise prévaut.
Pour le Gouvernement de la République de Turquie 
Pour le Gouvernement de la République du Tchad 
Berat ALBAYRAK 
Ministre de l'énergie et des ressources 
naturelles 

Béchir Adap MADET Ministre du pétrole et de l’énergie 

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING  BETWEEN  THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TURKEY  AND  THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF CHAD  ON COOPERATION IN THE FIELD OF HYDROCARBONS AND ENERGY 
PREAMBLE 
This Memorandum of Understanding (hereinafter referred to as “MoU") is made by and between the Government of the Republic of Turkey and the Government of the Republic of Chad. The Government of the Republic of Turkey and the Government of the Republic of Chad may,hereinafter be referred to individually as a “Party" and collectively as the "Parties",
Willing to enhance the cooperation in the hydrocarbon and energy sector on the basis of the respective requests and in the mutual interest of the Parties;
Noting the opportunities for enhancing economic and commercial cooperation;
Being fully aware that such cooperation is likely to strengthen relations between the two countries and desiring to further develop the existing relations of cooperation in the field of hydrocarbons and energy;
Have agreed as follows:
ARTICLE 1OBJECTIVE 
1.1. Based on the principle of mutual benefit, the Parties shall establish the basis for a cooperative institutional relationship, shall encourage and promote bilateral cooperation in the field of hydrocarbons and energy including renewable energy.

1.2. The Parties shall promote the development of bilateral scientific, technical, technological,legislative, administrative and commercial cooperation in the field of hydrocarbons and energy including renewable energy within the framework of their national laws and regulation.
1.3. The Parties agree to work jointly in order to promote investments in the field of hydrocarbons and energy including renewable energy in both countries.
1.4. The Parties also agree to encourage the exchange of information and expertise, particularly by reinforcing cooperation between public and private institutions of both countries operating in the field of hydrocarbons and energy including renewable energy 

ARTICLE 2COMPETENT AUTHORITIES 
2.1. The competent authorities responsible for the execution of this MoU are the Ministry of Energy and Natural Resources of the Republic of Turkey on behalf of the Government of the Republic of Turkey and the Ministry of Petroleum and Energy of the Republic of Chad on behalf of the Government of the Republic of Chad.

2.2. These competent authorities are also responsible for the identification of programs and implementing agencies, review of progress, evaluation of results and realization of the works relevant to the promotion ofbilateral cooperation.

ARTICLE 3AREA OF COOPERATION 
The Parties shall use their reasonable endeavor to cooperate within the scope of mutual benefits in the followings areas:
a. Cooperation on projects related to hydrocarbons and energy including renewable energy;b. Crude oil and petroleum products trade;
c. Organization of seminars, conferences, meetings related to hydrocarbons and energy including renewable energy;
d. Training of personnel in relevant fields;
e. Exchange of specialists and information for technical and field studies either in the Republic of Turkey or in the Republic of Chad.

ARTICLE 4INVESTMENT 
4.1. The Parties indicate that there are many potential investment areas in hydrocarbons and energy sector for public and private investors.

4.2. The Parties shall encourage their respective companies to invest in hydrocarbons and energy sector in both countries,

ARTICLE 5COSTS 
5.1. Costs related to the activities under this MoU are subject to the availability of appropriate funds, in conformity with budgetary provisions and relevant national laws and regulation of each Party.

5.2. The implementation of each activity under this MoU will require that the Parties put into writing the relevant terms and conditions in accordance with each Party's relevant national laws and regulation.

5.3. All costs resulting from cooperation under this MoU are to be borne by the Party that incurs the subject costs, unless it is otherwise agreed.

ARTICLE 6SETTLEMENT OF DISPUTES 
Any dispute arising between the Parties with respect to the interpretation and/or execution of this MoU shall be resolved through negotiation and consultation between the Parties on the spirit of this MoU.

ARTICLE 7CONFIDENTIALITY 
Information related to this MoU, only those recognized as confidential shall be kept confidential,and the Parties shall under no circumstances disclose this information to any third party without prior written consent of the other Party. This confidentiality provision shall remain in force without time limit.

ARTICLE 8ENTRY INTO FORCE, DURATION, AMENDMENTS AND TERMINATION 
8.1. This MoU shall enter into force on the date of receipt of the last written notification by which the Parties notify each other, through diplomatic channels, of the completion of their internal legal procedures required for the entry into force of this MoU.

8.2. This MoU shall remain in force for a period of 3 (three) years and shall be extended automatically for successive periods of 3 (three) years, unless one of the Parties notifies the other Party in writing through diplomatic channels of its intention to terminate it at least 3 (three)months prior to its expiration.


8.3. This MoU may be amended by mutual written consent of the Parties at any time. The amendments shall enter into force in accordance with the same legal procedure prescribed under Article 8.1. of this MoU.

8.4. In the case of termination of this MoU, all activities already initiated under this MOU shall be carried out under the terms and conditions thereof.

Signed in 19 February 2018 on Ankara in two original copies, each in Turkish, French and English languages, all texts being equally authentic. Should any dispute concerning the interpretation of the text of this MoU arise, the English version shall prevail.

On Behalf of the Government of the On Behalf of the Government of the Republic of Turkey Republic of Chad 
Berat ALBAYRAK 
Minister 
of Energy and Natural Resources 

Béchir Adap MADET Minister of Petroleum and Energy