Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2016/49 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/4 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2016/49 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/4

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Merkez Partinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
I. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Ridvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir" hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatımın kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcıliığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerck il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ilgili yazılarına ekli listede Merkez Partisinin Genel Merkez dışında elli yedi il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen Parti tarafindan söz konusu il ve ilçe örgütlerine ilişkin 2015 yıh içinde herhangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade cdilerek bu illere ait 2015 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendiferine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kuilandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarı partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.


5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kirtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinin birinci fikrasında bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinin birinci ve ikinci fikralarında siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası veriłeceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dişı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmiş olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasıinceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayıl Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

9. Bu itibarla Merkez Partinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması dolayısıyla işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine 
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işłem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Merkez Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içcren ve Sayıştay Başkanlığı tarafindan hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıli Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2015 yılıgelirler toplamının 268.286,10 TL, önceki yıldan devreden nakit toplamımın 116.600,15 TL;giderler toplaminın 350.270,50 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 1.817,31 TL,verilen sipariş avanslari, iş avansları ve depozitolar toplamının 32.798,44 TL olduğu anlaşlmaktadır.

12. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştir.

A. Gelirlerin İncelenmesi 
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 268.286,10 TL olup bunun 23.505 TL'si milletvekilliği aday adaylığı aidatından ve 244.781,10 TL'si bağış gelirlerinden oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağłandığı sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi 
15. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 350.270,50 TL olup bunun 835,81 TL'si personel giderlerinden, 8.965 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 1.837,72 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 27.651,01 TL'si haberleşme giderlerinden, 100 TL'si taşıma giderlerinden, 70.800 TL'si kira giderlerinden, 1,363 TL'si bakım ve onarım giderlerinden,21.483,21 TL'si isinma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 584,59 TL'si vergi, sigorta ve noter giderlerinden, 8.086, 12 TL'si demirbaş giderlerinden, 63.631,85 TL'si önceki yıldan kalan borç ödemeleri giderlerinden, 7.552 TL'si tanitım, reklam ve medya takip giderlerinden, 208,20 TL'si posta, havale ve banka giderlerinden, 91.749,50 TL'si basılıevrak ve broşür giderlerinden, 5.202,49 TL'si su giderlerinden, 20.282,71 TL'si yemek giderlerinden, 11.530,04 TL'si malzeme giderlerinden, 4.350,90 TL'si toplantı ve seminer giderlerinden ve 4.056,35 TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmiştır.


C. Parti Mallarmm İncelenmesi 
17. Partinin 2015 yıli defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede taşınmaz mal edinimin olmadığı ancak 8.086,12 TL tutarında taşınır mal ediniminin olduğu anlaşılmıştır.
18. Yapılan incelemede Partinin 2015 yılı içinde gerçekleştirdiği 8.086,12 TL tutarındaki taşınö mal ediniminin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Merkez Partinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2015 yılı kesin hesabında gösterilen 268.286,10 TL gelir ve 116.600,15 TL.önceki yıldan devreden nakit toplamı ile 350.270,50 TL gider, 1.817,31 TL gelecek yıla devreden nakit toplamı ve 32.798,44 TL verilen sipariş avanslari, iş avansları ve depozitolar toplamının ve yıl içinde gerçekleşen 8.086,12 TL tutarındaki taşınır mal ediniminin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ