Anayasa Mahkemesinin 11/3/2021 Tarihli ve 2017/21919 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-05-28

28 Mayis 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31494
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
METİN AKDEMİR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarast : 2017/21919Karar Tarihi : 11/3/2021Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI 
M. Emin KUZ 
Yıldız SEFERİNOĞLU 
Basri BAĞCI Raportör : Gizem Ceren DEMiR KOŞAR Başvurucu : Metin AKDEMIR 
1. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, gözaltına ahndıktan sonra farkliı bir ile götürülme sirasında koşuliarıoluşmamasma karşın kelepçe taktlması nedeniyle kötü muamele yasağıin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

I1. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 26/4/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapilan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul editebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapımasına karar vetilmiştit.

III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetłe şöyledir:
6. Başvurucu eski Cumhuriyet saveısı olup Fethullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapdanması (FETÖ/PDY) soruşturmalan kapsammda 17/7/2016 tarihinde Erzincan'da gözaltına alınmiş, 19/7/2016 tarihinde Adana'ya götürülmüş ve 20/7/2016tarihinde Adana 6. Sulh Ceza Hâkimliği tarafindan tutuklanmıştir.
7. Başvurucu 12/8/2016 tarihinde Erzinean Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçe vermiş ve_ nakil sırasında gerekmediği hâlde kendisine keyfī olarak kelepçe takilmasından şikâyetçi olmuştur.


8. Erzincan Cumhuriyet Başsavcilığı 28/11/2016 tarihinde "Ceza ve Güventik Tedhirlerinin Infazı Hakkanda Tüzük hükümleri gereği başvurucunun şikáyet ettiği hususun suç teşkil etmediği" gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir.
9. Başvurucunun yaptığı itiraz, Erzincan Sulh Ceza Häkimliği tarafindan 9/1/2017tarihinde reddedilmiştir. Karar gerekçesi şöyledir:
"Dosyada mevcut bilgi ve belgeler doğrultusunda açıklanan gerekçeter ve vasiflandırma bağłamımda suçun kanuni unsurlorıın oluşmamasi, suç yokluğu sebebiyle verildiği görülen_ Erzincan_ C.Boşsavcılığinın_ 2016/4820 -2016/3791_S-K_ numaralıkovuşturmaya yer olmadığına dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu;
Esasen olayın mahiyeti itibari müştekinin nakli sırasmda gerçekleşen eylemin müştekinin hükümlü olmayıp gözaltında olması dolayıst ile tokipsizlik kararına davanak tüzük ile değil CMK 93 ile Yakalama, Gözaitına Alma ve Ifade Alma Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde cereyan etiği: CMK 93 metnine göre kelepçenin takdiri bir uygulama olduġu,
Usuli olarak soruşturulma şorti yônünden oloy incetenecek olur ise 668 savihı KHK 'nin sorumtuluk başhktı 37 maddesi ile “15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebhüsü ve terör evlemleri ile bunların devamı niteliğindeki eylemlerin bastırilması kapsamında karar alan, karar veya tedbirleri icra eden, her türlü adli ve idari öntemler kapsaminda görev alan kişiler ile olağonüstü hat süresince yayımlanan kanun hükmünde kararnumeler kapsamında karar olan ve górevleri yerine getiren kişilerin bu karar, görev ve filteri nedeniyle hukuki, idari, mali ve cezai sorumluluğu doğmaz." hükmü incelendiğinde KHK düzenlemesi ile soruşturma yasağı getirilmiş olduğu amlaşıldığından değişik_ gerckçe ile itirazm reddine korar verilmiştir."
10. İtirazın reddi kararı başvurucuya 28/3/2017 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 26/4/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
11. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayıl Ceza Muhakemesi Kanunu’nun "Yukalunom veya tutuklanan kişilerin nakli" kenar başlıkhı 93. maddesi şöyledir:
"Yakalanan veya taukianarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişilere.koçacakłarına ya da kendisi veya başkalarının hayot ve beden hütünlükleri hakmındun tehlike arz entiğine ilişkin belirtilerin varliğı hällerinde kelepçe takilabilir."
12. 1/6/2005 tarihli ve 25832 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan Yakalama.Gözaltina Alma ve Ifade Aima Yönetmeliği'nin "Yakalanon ve nakledilecek şahıslara uygulanacak tedbirler" kenar başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Yakalunan veya tutuklamarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişitere,kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve heden būtünlükleri bakımmdon tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varliğı hällerinde kelepçe takilahilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
13. Mahkemenin 11/3/2021 tarihinde_ yapmiş olduğu toplantda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları
14. Başvurucu; gözalunda iken uyandırlarak kendisine hazırlanmasıın söylendiğini, gerekçesini sorduğu ve kararın bir öreğinin kendisine verilmesini istediği için ilgili kolluk görevlisinin sinirlenerek kendisine kelepçe takılması talimat verdiğini, koşullan oluşmamasına karşın kelepçe takilarak araca bindirildiğini, Adana'ya nakledildiğini,Kayseriden sonra kelepçelerin çıkarıldığını, görevini kötüye kuflanarak kendisine baskı ve işkence yapan görevliden şikáyetçi olduğunu aneak etkili bir soruşturma yürütülmediğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
15. Devietin bireyin maddi ve manevi varhğmi koruma ve geliştirme hakkina saygi gösterme yükümlülüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani andan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişileria fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamaların gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlüğüne saygı gösterme yükümlülüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demir ve diğerleri.B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 81).

16. Bir muamelenin Anayasann 17. maddesinin Üçüncü fikrasımın kapsamına girebilmesi için asgari bir ağırlik derecesine ulaşmış olmasmın gerektiğini ifade etmek gerekir. Her olayda asgari eşiğin aşılıp aşılmadığı somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bu bağlamda muamelenin süresi, fiziksel ve ruhsal etkiteri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağhık durumu gibi faktörler önem taşımaktadır (Tahir Canan, B. No:2012/969, 18/9/2013, § 23).

17. Hukuka uygun tutma koşulları gerçekleştiği takdirde tutulan kişilerin tutuldukları yer dişunda bulundukları süre boyunca kaçmalarını önlenmesi, kendilerine veya başkalarıa zarar verme tehlikesinin bertaraf edilmesi amacryla kolluk görevfileri tarafindan kelepçe gibi bedensel hareketleri kısıtłayıcı araçları kullanıiması kural olarak Anayasanın 17. maddesinin üçüncü fikrast yöuünden sorun ołuşturmamaktadır (Ö.U., B. No: 2016/62587,23/6/2020, § 32; Bülent Bingöl, B. No: 2017/21684, 9/7/2020, § 30; Mustafa Kamil Çolak, B.No: 2016/75236, 8/9/2020, § 30).

18. Elbette bu araçlarm kultanumında kamu makamlarının takdir hakların, aliman tedbirin amacım aşacak boyutta keyfi kullanmaları kötü muamele yasağı kapsamında kalabilmektedir. Bu durumda öncelikle değerlendirilmesi gereken husus, alınan tedbirin makul seviyede sayılıp sayimayacağı ve sonuçları bakımından hakkında tedbir uygulanan kişideki fziksel ve ruhsal etkilerinin kötü muamele sayılması için aranan eşiği aşıp aşmadığıdu (Ö.U., § 33; Büłent Bingöl, § 31; Mustafa Kamil Çolak, § 31).
19. Somut olayda başvurucunun darbe teşebbüsü sonrasında teşebbüsün arkasındaki yapılanma olan FETÖ/PDY ile bağlantısı bulunduğu iddiasıyla yürütülen bir soruşturma kapsamında gözaltına alindığı, gözalti işlemleri kapsamında darbe teşebbüsünden yatnızca üç gün sonra farkhı bir ile götürüldüğü anlaşdmaktadır. Bu bağlamda alınan dönemde içinde bulunulan koşulłar ve güvenlik gerekleri doğrultusunda başvurucuya kelepçe takıłmasınín makul bir tedbir olduğu sonucuna ulaşılmiştır.

20. Başvurucu, kelepçelerin çok sıkı bağlandığı ya da kelepçelenme nedeniyle bileklerinde herhangi bir yaralanma meydana getdiği iddiasında bulunmamıştir. Başvurucu,

araç içinde belli bir süreden sonra kelepçenin çıkarildığını beyan etmektedir. Bu durumda başvurucuya kelepçe takıilmasmı tek başına kötü muamele yasağıın ihlal edjlmesi yönünden aranan asgari ağırlık derecesine ulaşmadığı değerlendirilmiştir.
21. Açıklanan gerekçelerle kötü muamele yasağına ilişkin bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun kabul edilebilirłik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar veriłmesi gerekir.
VI. ÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/3/2021tarihinde OYBiRLiĞiYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ 
Cye Üye Yıldız SEFERÍNOĞLU Basri BAĞCI