Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-04-07

7 Nisan 2021 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 31447
YÖNETMELİK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
TASARRUF
FİNANSMAN ŞİRKETLERİNİN KURULUŞ VE FAALİYET
ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı,
tasarruf finansman şirketlerinin kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 21/11/2012
tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf
Finansman Şirketleri Kanununun 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15,
39/A, 39/B ve 50/A maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankayı,
b) Birlik: Finansal Kurumlar Birliğini,
c) Finansal kuruluş: 5411 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesinde tanımlanan finansal kuruluşu,
ç) Kanun: 6361 sayılı Kanunu,
d) Kontrol: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
kontrolü,
e) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumunu,
f) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurulunu,
g) Müşteri: Tasarruf finansman sözleşmesi imzalayan
gerçek veya tüzel kişiyi,
ğ) Nitelikli pay: Bir şirketin sermayesinin veya oy
haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil
eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye
belirleme imtiyazı veren payları,
h) Organizasyon ücreti: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan organizasyon ücretini,
ı) Özkaynak: Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri,
kâr yedekleri, dönem net kârı, geçmiş yıllar kârı ve Kurulca belirlenecek
diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve
Kurulca belirlenecek diğer kalemlerin düşülmesi suretiyle elde edilen
bakiye ile nitelikleri Kurul tarafından belirlenecek sermaye benzeri
borçları,
i) Sözleşme: Kanunun 39/A maddesinin birinci
fıkrasında tanımlanan tasarruf finansman sözleşmesini,
j) Şirket: Tasarruf finansman şirketini,
k) Şube: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
şubeyi,
l) Tahsisat: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
tahsisatı,
m) Tahsisat fonu: Belirli bir dönemde, Kanun ve bu
Yönetmelikte yer alan likidite ve diğer sınırlamalar kapsamında şirket
tarafından tahsisat için ayrılması gereken asgari fon tutarını,
n) Tarife: Belirli bir dönemde müşterilere sunulan
müşteri bazlı veya çekilişli tasarruf finansman sözleşmelerinin tasarruf ve
tahsisat vadeleri ile maliyet oranlarını gösteren tabloyu,
o) Tasarruf fon havuzu: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan tasarruf fon havuzunu,
ö) Tasfiye komisyonu: Kanunun 50/A maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca tesis edilen tasfiye komisyonunu,
p) Tasarruf finansman faaliyeti: Kanunun 3 üncü
maddesinde tanımlanan tasarruf finansman faaliyetini,
r) Ticari amaçlı sözleşme: Gerçek kişi tacirlerin ticari
işletmeleriyle ilgili olarak finansman kullandığı sözleşmeler ile tüzel
kişi tacirlerin finansman kullandığı sözleşmeleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İzne Tabi İşlemler
Şirket
kuruluşu
MADDE 4 –
(1) Türkiye'de tasarruf finansman
şirketi kurmak üzere Kuruma verilecek başvuru dilekçesine;
a) Şirket kurulmasından beklenen faydayı analiz
eden, öngörülen faaliyet konularına ait iş planlarını, şirketin mali yapısı
ile ilgili projeksiyonlarını, ilk üç yıl için bütçe planını ve yapısal
örgütlenmesini gösteren bir faaliyet programının,
b) Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli
paya sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde
bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin EK-1 ve EK-2’deki örneklere uygun
şekilde düzenleyip noter huzurunda imza edecekleri birer beyannamenin,
c) Kurucularca imzalanmış şirket ana sözleşme
taslağının,
ç) Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli
paya sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde
bulunduran gerçek veya tüzel kişilerin müflis olmadıklarına ve konkordato
ilan etmiş olmadıklarına ilişkin ticaret sicil müdürlüklerinden alınacak
belgelerin,
d) Tüzel kişi kurucular ile tüzel kişi kurucuların
nitelikli paya sahip tüzel kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde
bulunduran tüzel kişilerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma
başvurularının tasdik edilmemiş ve haklarında iflasın ertelenmesi kararı
verilmemiş olduğuna dair ticaret sicil müdürlüklerinden alınacak
belgelerin,
e) Gerçek kişi kurucular ile tüzel kişi kurucuların
nitelikli paya sahip gerçek kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde
bulunduran gerçek kişilerin arşiv kaydını da içeren son altı ay içinde
alınmış adli sicil belgelerinin,
f) Tüzel kişi kurucuların kurulacak şirkete ortak
olunmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerinin,
g) Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli
paya sahip ortaklarının veya kontrolü elinde bulunduran gerçek ve tüzel
kişilerin, 5411 sayılı Kanunun 71 inci maddesi uygulanan bankalarda veya bu
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmiş
olan bankalarda doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazla paya
sahip olmadığına veya kontrolü elinde bulundurmadığına dair noter huzurunda
imza edecekleri birer taahhütname (EK-5) ile bu hususlara ilişkin olarak
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan temin edecekleri belgelerin,
ğ) Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli
paya sahip ortaklarının veya kontrolü elinde bulunduran gerçek ve tüzel
kişilerin, tasfiyeye tâbi tutulan bankerler ile iradî tasfiye haricinde
faaliyet izni kaldırılan faktoring, finansal kiralama, finansman, tasarruf
finansman ve sigorta şirketleri ile para ve sermaye piyasalarında faaliyet
gösteren kurumlarda doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazla
paya sahip olmadığına veya kontrolü elinde bulundurmadığına ilişkin noter
huzurunda imza edecekleri birer taahhütnamenin (EK-6),
h) Tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip
ortakları veya kontrolü elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişiler, pay
oranları ve tutarları, faaliyet konuları, yatırım ve işletme alanları
hakkında ayrıntılı açıklamalar ile 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest
Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat
almış yeminli mali müşavirlerce onaylanmış son üç yıla ait bilanço ile
gelir tablolarının, banka veya finansal kuruluş niteliğindeki tüzel kişi
kurucular için varsa derecelendirme şirketlerinden biri tarafından
hazırlanmış raporun,
ı) Tüzel kişi kurucuların gerçek kişi ortak ya da
ortaklara ulaşılıncaya kadar ortaklık yapılarını gösteren tablolar ile
bunların imtiyaz hisselerini gösteren listelerin veya imtiyazlı hisse
bulunmaması halinde buna ilişkin noter huzurunda imza edecekleri birer
taahhütnamenin (EK-4),
i) Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli
paya sahip ortaklarının veya kontrolünü elinde bulunduran gerçek ve tüzel
kişilerin, muaccel vergi ve prim borcu bulunmadığına ilişkin noter
huzurunda imza edecekleri birer taahhütnamenin (EK-3, EK-4),
j) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt
eden kurucuların, kurucu beyannamelerinde belirtilen mevduat ve kredi
hesaplarına ilişkin bilgilerin, bu hesapların açılış tarihlerini de
içerecek şekilde tevsiki amacıyla, her biri aynı tarihi taşıyan ve ilgili
bankalarca Kuruma hitaben düzenlenecek belgelerin,
k) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt
eden gerçek kişi kurucuların mali durumları hakkında 3568 sayılı Kanuna
göre ruhsat almış yeminli mali müşavirlerce düzenlenecek raporun,
l) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt
eden kurucuların, gerekli kaynağı nasıl temin edeceklerine ilişkin yazılı
bilginin ve ayrıca bu tutarı kendi ticari, sınai ve sair yasal faaliyetleri
sonucunda her türlü muvazaadan ari olarak sağladıklarına ilişkin EK-7’de
yer alan örneğe uygun olarak düzenleyip noter huzurunda imza edecekleri
birer taahhütnamenin,
m) Kurumla yürütülecek işlemlerde, varsa kurucuları
temsile yetkili kişi veya kişilere verilmiş vekaletname örneklerinin,
n) Yönetim kurulu üyelerinin EK-8’de yer alan
örneğe uygun olarak düzenlenmiş ayrıntılı özgeçmişlerinin,
o) 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus
Hizmetleri Kanunu kapsamında oluşturulan sistemler vasıtasıyla kimlik ve
adres bilgilerine elektronik ortamda ulaşılabilenler hariç, yabancı uyruklu
gerçek kişilerin, kimlik belgesi veya pasaportlarının noter onaylı
örneklerinin
eklenmesi gerekir.
(2) Kurucuların yurt dışında kurulu bir banka veya
finansal kuruluş olması halinde birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ı)
bentlerinde belirtilen belgelere ilaveten;
a) Türkiye’de şirket kurulmasına ilişkin yetkili
kurullarından alınmış karar örneklerinin,
b) Son beş yıla ait konsolide bağımsız denetim
raporlarının,
c) Kurulmuş olduğu veya faaliyette bulunduğu ülkede
faaliyette bulunmasının yasaklanmamış olduğuna veya faaliyetlerinde
herhangi bir kısıtlama bulunmadığına ilişkin yetkili kurullarından alınmış
belgenin,
ç) Ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet alanları,
organizasyon yapısı, kurulu bulunduğu ülke dışındaki ve kurulu bulunduğu
ülkedeki teşkilat yapısı, uluslararası mali piyasalardaki faaliyetleri
hakkında ayrıntılı bilgi ve belgeler ile varsa derecelendirme şirketleri
tarafından hazırlanan ve öngörülen derecelendirmeyi de içeren raporun,
Kuruma gönderilmesi gerekir.
(3) Kuruluş izni başvurularında, şirketlerin
doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on ve üzeri paya sahip ortakları ile
kontrolü elinde bulunduran ortaklarının Kurumun gözetimi ve denetimi
altında faaliyet gösteren bankalar ve finansal holding şirketleri ile bunların
5411 sayılı Kanuna göre nitelikli pay sahipleri ve finansal kiralama,
faktoring ve finansman şirketleri, varlık yönetim şirketleri ile bunların
yüzde on ve üzeri paya sahip veya kontrolü elinde bulunduran ortakları
olması halinde, bunlara ilişkin olarak birinci fıkranın (b), (ç), (d), (e),
(g), (ğ), (h), (ı), (i), (k) ve (o) bentlerinde belirtilen belgeler
istenilmez.
(4) Kuruluş başvurularına ilişkin bilgi ve
belgelerdeki eksikliklerin, eksikliğe ilişkin Kurum yazısının tebliğ tarihinden
itibaren altı ay içinde giderilmemesi halinde başvuru geçersiz hale gelir.
(5) Şirketlerin birinci fıkranın (c) bendi
çerçevesinde düzenlenecek ana sözleşme taslağında, konut finansmanı
faaliyetinin iştigal konusu olarak belirtilmesi zorunludur.
Faaliyet
izni
MADDE 5 –
(1) Kuruluş işlemlerinin mevzuat
hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmesinden ve Ticaret Siciline tescil
ve ilan işlemlerinin tamamlanmasından, faaliyetlerine uygun hizmet
birimleri ile risk yönetimi, iç kontrol, muhasebe, bilgi işlem ve raporlama
sistemlerinin kurulmasından, bu birimler için yeterli personel kadrosunun
oluşturulmasından ve personelin buna uygun görev tanımları ile yetki ve
sorumluluklarının belirlenmesinden sonra şirket tarafından, Kanunun 4 üncü
maddesi uyarınca kuruluş izni verilmesine ilişkin Kurul kararı tarihinden
itibaren altı ay içinde;
a) Ana sözleşmenin yayımlandığı Ticaret Sicili
Gazetesinin bir nüshası,
b) Yönetim Kurulu üyeleri ile genel müdür ve genel
müdür yardımcılarının Kanunun 13 üncü maddesinde belirtilen şartları
taşıdığını tevsik edici belgeler,
ile birlikte Kuruma başvurulur.
(2) Kurumca, faaliyet izni için başvuran şirketin
sermayesinin her türlü muvazaadan ari olarak nakden ödenip ödenmediği ile
planlanan faaliyetleri gerçekleştirebilecek düzeyde olup olmadığı, uygun
hizmet birimleri ile risk yönetimi, iç kontrol, muhasebe, bilgi işlem ve
raporlama sistemlerinin kurulup kurulmadığı, bu birimler için yeterli
personel kadrosunun oluşturulup oluşturulmadığı ve personelin buna uygun
görev tanımları ile yetki ve sorumlulukların belirlenip belirlenmediği
hususları incelenir. Bu kapsamda, yürütülecek faaliyetlerin sürekliliğine
ve bilgilerin güvenliği ile gizliliğine dair gerekli tedbirlerin alınıp
alınmadığı hususlarına ilişkin olarak, 6/4/2019 tarihli ve 30737 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman
Şirketlerinin Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ
kapsamında şirkete ilişkin bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılacak yerinde
inceleme neticesinde hazırlanan rapor da Kuruma iletilir. Söz konusu
incelemeye ve bağımsız denetim raporuna ilişkin yapılacak değerlendirmeyi
müteakip durumları uygun görülenlere Kurulca faaliyet izni verilir. Verilen
izinler Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren geçerlilik
kazanır.
(3) Faaliyet izninin Resmî Gazete’de
yayımlanmasından önce Kurumca yapılacak tebligata istinaden, kurucular
tarafından Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen asgari sermayenin yüzde
beşi tutarındaki sisteme giriş payının genel bütçeye gelir kaydedilmek
üzere Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe birimlerine yatırıldığına
dair belgenin Kuruma ibraz edilmesi gereklidir.
(4) Faaliyete geçilmesini müteakip, iletişim
bilgileri ile birlikte faaliyete geçiş tarihinin Kuruma bildirilmesi
zorunludur.
Şube açma
MADDE 6 –
(1) Şirketlerin şube açması izne
tabidir. Şube açma izni almak üzere Kuruma başvuracak şirketin 20, 21, 22,
24 ve 25 inci maddelerde yer alan standart oran ve sınırlamalara uyumlu
olarak faaliyet göstermesi ve her bir şube için bir milyon Türk Lirası
tutarında sermayeye sahip olması gereklidir. Bu fıkranın uygulanmasında
dikkate alınacak sermaye, şirketlerin ödenmiş sermayesinden bilançoda
görülen zararın yedek akçelerle karşılanamayan kısmı düşüldükten sonra
kalan tutarı ifade eder.
(2) Kuruma yapılacak başvurulara, şube açılışına
ilişkin yönetim kurulu kararının bir örneğinin eklenmesi zorunludur.
(3) Yapılacak değerlendirme sonucunda Kurumca uygun
görülmesi halinde şirkete şube açma izni verilir.
(4) İzin tarihinden itibaren üç ay içinde, şubenin
Ticaret Siciline tescil ve ilan ettirilmesi ve tescilin ilan edildiği
Ticaret Sicili Gazetesinin bir nüshasının Kuruma gönderilmesi zorunludur.
(5) İzin tarihinden itibaren üç ay içinde şubenin
tescil ve ilan ettirilmemesi halinde, izin geçersiz olur. Şirket kapanan
şubelerini kapanış tarihini izleyen bir ay içinde Kuruma bildirir.
(6) Şubelerin adres değişikliklerinin bir ay içinde
Kuruma bildirilmesi zorunludur.
(7) Şirketin bir ilde bulunan şubesini başka bir
ile taşıması, yeni şube açılması esaslarına tabidir.
(8) Şirket her ne ad altında olursa olsun şube
dışında teşkilatlanmaya gidemez ve acentelik veremez.
Ana
sözleşme değişikliği ve sermaye artırımı
MADDE 7 –
(1) Ana sözleşme değişiklik
tasarılarının, konu ile ilgili yönetim kurulu kararının bir örneği ile
birlikte Kuruma gönderilmesi zorunludur.
(2) Sermaye artırımlarına ilişkin ana sözleşme
değişikliklerinde birinci fıkradaki belgelere ve bir önceki sermayenin
ödendiğinin tespitine ilişkin rapora ek olarak, sermaye artırımının iç
kaynaklardan gerçekleştiriliyor olması halinde iç kaynakların sermayeye
ilave edilebilirliğine ilişkin tespit raporunun, iç kaynaklara
başvurulmadan gerçekleştirilecek sermaye artırımlarında ise arttırılacak
tutarın her türlü muvazaadan âri olarak nakden ödeneceğine ilişkin beyanın
Kuruma gönderilmesi gerekir.
(3) İkinci fıkra uyarınca Kuruma gönderilecek
raporların, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 26/9/2011
tarihli ve 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili
mevzuat çerçevesinde, 26/12/2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen şartları haiz bağımsız denetçiler
tarafından onaylanması zorunludur.
(4) 6102 sayılı Kanun çerçevesinde kayıtlı sermaye
sistemine geçmiş şirketler için kayıtlı sermaye tavanı içinde yapılacak
sermaye artırımlarında, ikinci fıkra kapsamında Kuruma bildirimde
bulunulması zorunludur.
(5) Ana sözleşme değişikliğinin yayımlanmasını
müteakip değişikliğin yayımlandığı Ticaret Sicili Gazetesinin bir nüshası
yedi iş günü içerisinde Kuruma gönderilir.
(6) Sermayenin mevzuata aykırı olarak artırıldığı
tespit edilen kısmı özkaynak hesaplamasında dikkate alınmaz.
Pay
edinim ve devirleri
MADDE 8 –
(1) Kanunun 11 inci maddesi
uyarınca Kurulun iznine tabi pay edinim ve devirlerinde, pay edinecek
gerçek ve tüzel kişilerce Kuruma yapılacak başvurulara, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasında sayılan belgelerin (a) ve (c) bentleri hariç olmak
üzere, eklenmesi zorunludur.
(2) Kanunun 11 inci maddesi uyarınca Kurulun iznine
tabi pay edinim ve devirlerinde, payları devralacakların yurt dışında
kurulu bir banka veya finansal kuruluş olması halinde, Kuruma yapılacak
başvurulara, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen belgelerin
eklenmesi zorunludur.
(3) Pay defterine kaydedilen hisse devirlerinin
izne tabi olmasalar bile bir ay içinde Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Birleşme,
bölünme ve devir
MADDE 9 –
(1) Bu madde kapsamında
şirketlerin birleşme, bölünme ve devri Kanunun 12 nci maddesinin üçüncü
fıkrasındaki usul ve esaslar dışında genel hükümlere tabidir.
(2) Birleşme, bölünme veya devire ilişkin Kurulca
verilecek izin için Kuruma verilecek başvuru dilekçesine;
a) Birleşme, bölünme veya devire ilişkin yönetim
kurulu kararı,
b) Birleşme, bölünme veya devir işlemi sonrasında
mevcut yükümlülüklerin yerine getirilmesine dair plan,
c) Birleşme, bölünme veya devir sözleşmesi,
ç) Şirket özkaynağının tespitine, birleşme ve
değiştirme oranlarının hesaplanmasına, gerçekleştirilecek sermaye artırım
tutarının belirlenmesine ve birleşme, bölünme veya devire esas finansal
tablolara ilişkin bağımsız denetim raporları,
d) Birleşme, bölünme veya devir sonucu oluşacak ana
sözleşme taslağı,
e) Birleşme, bölünme veya devir işleminin
gerekçelerini ortaya koyan rapor,
f) Birleşme, bölünme veya devirden itibaren üç
yıllık hedeflerin ortaya konulduğu tahmini finansal tablolar ve birleşme
veya bölünme sonrası tahmini bilanço
eklenir.
(3) İznin tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde
şirket genel kurulunda karar almak suretiyle birleşme, bölünme veya devir
işlemlerine geçilmediği takdirde verilen izin geçersiz olur. Yeniden izin
alınmadan bu işlemlere devam olunamaz.
İradi
tasfiye
MADDE 10
– (1) Şirketlerin faaliyetlerine
son vermeleri ve iradi tasfiyeleri Kurulun iznine tabidir. Şirketin
faaliyetlerine son vermesi ve iradi tasfiyesi için konuya ilişkin yönetim
kurulu kararı ile birlikte Kuruma başvurması gerekir.
(2) İzin tarihinden itibaren üç ay içinde şirket
tarafından tasfiye kararı alınmadığı takdirde verilen izin geçersiz olur,
yeniden izin alınmadan faaliyetin sona erdirilmesine ve tasfiye işlemlerine
devam olunamaz. Tasfiye kararı verildikten sonra en geç on beş gün içinde
tasfiye işlemlerine başlanır.
(3) Bu maddeye göre tasfiye olacak şirketlerin,
müşterilerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirebileceğine dair bir
tasfiye planını Kuruma sunması zorunludur. İradi tasfiye planında şirketin
tahsisat ödemeleri başta olmak üzere yükümlülüklerini yerine getirmesini
engelleyecek işlemlere izin verilmez.
(4) Tasarruf finansman şirketleri iradi tasfiye
izni almalarını müteakip, durumlarını Türkiye çapında basımı ve dağıtımı
yapılan en az iki gazete ile ilân ve şirket müşterileri ile diğer
alacaklılarına veya bu durumda sayılabilecek kişi ve kurumlara tebliğ ederler.
(5) Şirketlerin tasfiyesi, yükümlülüklerinin yerine
getirilmesi ve alacaklarının tahsili bizzat şirket tarafından yapılarak
gerçekleştirilir. Bu durumdaki şirketler, vadelerine göre varlık ve
yükümlülükleri sona erene kadar faaliyetine devam eder, ancak tasfiye izni
verilmesinden sonra yeni müşteri edinemez ve yükümlülüklerini yerine
getirmesini engelleyecek hiçbir yeni taahhüt altına giremez.
(6) Bu madde hükümlerine göre gerçekleştirilen
tasfiye işlemlerinin, üçüncü fıkra uyarınca sunulan plana göre
gerçekleştirilmediğinin veya tasfiye sürecinin herhangi bir aşamasında,
sunulan planın müşterilere ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesi için
yeterli olmadığının veya tasfiye sürecinin herhangi bir sebepten dolayı
müşterilerin hak ve menfaatlerinin zarara uğratılmasına neden olduğunun
tespit edilmesi halinde Kurulca iradi tasfiye izninin iptal edilmesini
müteakip tasfiye işlemleri Kanunun 50/A maddesi kapsamında yürütülür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kurumsal Yönetim
Yönetim
kurulu üyeleri ile genel müdür ve yardımcılarına ilişkin bildirimler
MADDE 11
– (1) Şirket yönetim kurulu
üyelerinin, genel müdürlerinin ve genel müdür yardımcılarının,
atanmalarından veya seçilmelerinden sonra on beş gün içinde, şirket
tarafından Kuruma hitaben düzenlenecek bir yazı ekinde;
a) Mesleki tecrübelerini ve aldıkları eğitimleri
içeren Ek-8’de yer alan örneğe uygun olarak düzenlenecek ayrıntılı öz
geçmişleri ile lisans ve varsa lisansüstü diplomalarının noter onaylı
halinin ve 5490 sayılı Kanun kapsamında oluşturulan sistemler vasıtasıyla
kimlik ve adres bilgilerine elektronik ortamda ulaşılabilenler hariç,
yabancı uyruklu kişiler için kimlik belgesi veya pasaportlarının noter
onaylı örnekleri,
b) Müflis olmadıklarına ve konkordato ilan etmiş
olmadıklarına ilişkin ticaret sicil müdürlüklerinden alınacak belgeler,
c) 5411 sayılı Kanunun 71 inci maddesi uygulanan
bankalarda veya 5411 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmiş olan bankalarda doğrudan veya dolaylı
olarak yüzde on veya daha fazla paya sahip olmadığına veya kontrolü elinde
bulundurmadığına dair noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütname
(EK-5) ile bu hususlara ilişkin olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan
temin edecekleri belgeler,
ç) Tasfiyeye tabi tutulan bankerler ile iradi
tasfiye haricinde faaliyet izni kaldırılan faktoring, finansal kiralama,
finansman, tasarruf finansman ve sigorta şirketleri ile para ve sermaye
piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda doğrudan veya dolaylı olarak
yüzde on veya daha fazla paya sahip olmadığına veya kontrolü elinde
bulundurmadığına ilişkin noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütname
(EK-6),
d) Arşiv kaydını da içeren son altı ay içinde
alınmış adli sicil belgeleri,
e) Atanmalarına veya seçilmelerine ilişkin genel
kurul ya da yönetim kurulu kararının noter onaylı bir örneği,
Kuruma gönderilir.
(2) Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca, genel müdürün bulunmadığı hallerde genel müdür ile aynı
nitelikleri haiz olmak kaydıyla yönetim kurulu toplantılarına genel müdür
vekili olarak katılacak kişiler ve bu kişilerin hangi hallerde toplantılara
katılacakları yönetim kurulunca belirlenir.
(3) Şirket yönetim kurulu üyesi, genel müdür ve
genel müdür yardımcısı olarak görev yapanların herhangi bir nedenle
görevden ayrılması halinde görevden ayrılan kişi ve ilgili şirket
tarafından görevden ayrılma nedenlerinin ayrılış tarihinden itibaren on beş
gün içinde Kuruma yazılı olarak bildirilmesi zorunludur.
İç
sistemler ve bilgi sistemleri
MADDE 12
– (1) Şirketler, maruz kaldıkları
risklerin izlenmesi, kontrolünün sağlanması, tasarruf finansman faaliyetlerinin
kapsamı ve yapısıyla uyumlu ve değişen koşullara uygun ve yönetim kuruluna
bağlı olarak görev yapacak yeterli ve etkin bir risk yönetimi, iç kontrol
ve iç denetim sistemi kurmak ve işletmekle yükümlüdürler.
(2) Risk yönetimi, iç kontrol ve iç denetim
sistemlerinin bu Yönetmeliğe uygun olarak tesis edilmesi, işlerliğinin,
uygunluğunun, etkinliğinin ve yeterliliğinin sağlanması, bu sistemler ile
muhasebe ve raporlama sistemlerinin Kanun ve ilgili düzenlemeler
çerçevesinde işleyişini ve üretilen bilgilerin doğruluğunun ve bütünlüğünün
güvence altına alınması ve şirket içindeki yetki ve sorumlulukların
belirlenmesi münhasıran yönetim kurulunun sorumluluğundadır.
(3) Şirketler, tasarruf finansman faaliyetini etkin
ve güvenli bir şekilde sürdürebilmek amacıyla uygun bir risk yönetimi
sistemi tesis etmek ve bu kapsamda risk politikalarını oluşturmak,
uygulamak ve raporlamak zorundadır. Risk yönetimi faaliyetleri yönetim
kuruluna bağlı olarak çalışacak risk yönetimi birimi ve personeli
tarafından yürütülür.
(4) Risk yönetimi sistemi ve risk politikaları,
tasarruf finansman faaliyetinden kaynaklanan risklerin analizine ilişkin
yöntem ve modellerin geliştirilmesini ve bu risklerin sürekli olarak ölçüm
ve yönetimini kapsar.
(5) Şirket yönetim kurulunca, yönetim kurulunun
risk politikalarının tasarruf finansman faaliyetinden kaynaklanan risklere
uygun şekilde belirlenmesi ve etkin bir risk yönetimi sistemi tesis
edilmesine ilişkin görevlerine yardımcı olmak üzere, en az iki yönetim
kurulu üyesi ve risk yönetim birimi yöneticisi olmak üzere en az üç üyeden
oluşan risk yönetimi komitesi oluşturulur. Risk yönetim komitesi ayda en az
bir kez toplanır.
(6) Risk yönetim birimi yöneticisinin bankacılık,
finans, finansal matematik, istatistik, ekonometri, mühendislik veya eşdeğeri
alanlarda lisans veya lisansüstü düzeyde eğitim almış olması, bu alanlarda
en az beş yıllık mesleki deneyime sahip olması ve tasarruf finansman
faaliyetinin risk yönetim süreçlerini yürütebilecek gerekli teknik bilgiye
haiz olması şarttır. Risk yönetim birimi yöneticisi icrai nitelikte bir
görev alamaz.
(7) Şirketler, faaliyetlerinin mevzuata, iç
düzenlemelerine ve tasarruf finansman faaliyetinin mahiyetine uygun olarak
yürütülmesini, muhasebe ve raporlama sisteminin bütünlüğünü,
güvenilirliğini ve bilgilerin zamanında elde edilebilirliğini her
seviyedeki personeli tarafından uyulacak ve uygulanacak sürekli kontrol
faaliyetleri ile sağlamak üzere iç kontrol sistemi tesis etmek zorundadır.
İç kontrol faaliyetleri yönetim kuruluna bağlı olarak çalışacak, şirketin
faaliyet yapısı ve kapsamıyla uyumlu sayıda olmak üzere asgari bir kişiden
oluşan ve münhasıran iç kontrol faaliyetleri ile iştigal eden iç kontrol
personeli vasıtasıyla gerçekleştirilir. İç kontrol personeli tarafından,
gerçekleştirilen iç kontrol faaliyetlerine ilişkin olarak Haziran ve Aralık
sonu itibarıyla yılda iki kez yönetim kuruluna veya yönetim kurulunun
belirleyeceği genel müdür dışındaki bir yönetim kurulu üyesine raporlama
yapılır.
(8) Şirketler, faaliyetlerinin mevzuata, ana sözleşmeye,
iç düzenlemelere ve tasarruf finansman faaliyetinin mahiyetine uygunluğunun
denetlemesi amacıyla, bütün birim ve şubelerini kapsayan bir iç denetim
sistemi kurmak zorundadır. İç denetim faaliyetleri tarafsız ve bağımsız bir
şekilde ve gerekli meslekî özen gösterilmek üzere, münhasıran iç denetim
faaliyetleri ile iştigal eden ve yönetim kuruluna bağlı olarak çalışacak
yeteri sayıda iç denetçi tarafından yürütülür. İç denetim faaliyetleri
kapsamında, şirket faaliyetlerinin mevzuata, ana sözleşmeye, iç düzenlemelere
ve tasarruf finansman faaliyetinin mahiyetine uygunluğuna dair yılda en az
bir kez yönetim kuruluna raporlama yapılır.
(9) Şirket nezdinde oluşturulacak bilgi sistemleri,
şirketin ölçeği, faaliyetlerinin ve sunulan ürünlerin niteliği ve karmaşıklığı
ile uyumlu olarak yapılandırılır. Bilgi sistemleri, şirketle ilgili tüm
bilgilerin elektronik ortamda güvenli bir şekilde saklanmasına ve
kullanılmasına imkân verecek yapıda oluşturulur. Bilgi sistemlerinin
güvenilirliğinin sağlanması ve düzenli olarak güncellenerek gerekli
değişikliklerin yapılması zorunludur.
Bağımsız
denetim
MADDE 13
– (1) Şirketlerin bağımsız
denetimi 6102 sayılı Kanun, 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili
mevzuat çerçevesinde, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından kamu yararını ilgilendiren kuruluşlarda bağımsız denetim
yapmak üzere yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılır.
(2) Şirketin yılsonu finansal tablolarına ilişkin
bağımsız denetim raporlarının takip eden yılın 15 Nisan tarihine kadar,
Haziran sonu bağımsız denetim raporlarının da 15 Ağustos tarihine kadar
Kurum veritabanına raporlanması zorunludur.
Yıllık
faaliyet raporu
MADDE 14
– (1) Şirketler, statülerine,
yönetim ve organizasyon yapılarına, insan kaynaklarına, faaliyetlerine,
finansal durumlarına, yönetimin değerlendirmeleri ve geleceğe yönelik
beklentilerine ilişkin bilgileri, finansal tablolarını, özet yönetim kurulu
raporunu ve bağımsız denetim raporunu da içeren yıllık faaliyet raporu
hazırlamak ve en geç devam eden yılın Nisan ayı sonuna kadar Kuruma
göndermek ve internet sitelerinde yayımlamak zorundadırlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tasarruf Finansman Faaliyeti
Genel
faaliyet ilkeleri dokümanı
MADDE 15 –
(1) Şirketler, tasarruf finansman
faaliyetinin kapsam ve işleyişi ile sözleşmelerinin genel çerçevesini
belirlemek üzere, genel faaliyet ilkelerini düzenleyen bir doküman
hazırlamak ve faaliyetlerini bu dokümana göre sürdürmek zorundadır.
(2) Genel faaliyet ilkeleri dokümanı asgari olarak;
a) Tasarruf finansman sözleşmesi kapsamında
müşterinin biriktirmesi gereken toplam tasarruf tutarı ile tasarruf
döneminden sonra hak kazanılan finansman miktarına, organizasyon ücreti ve
masraflar ile varsa sözleşme kapsamındaki diğer getiri ve maliyetlere
ilişkin hesaplama yöntemlerine,
b) Tahsisat fonu bileşimi, tahsisat tarihi ve
tahsisat için ön koşullara ve tahsisat sırasının belirlenmesi yöntemlerine,
c) Şirketin kendi hesapları ile tasarruf fon havuzu
hesaplarının ayrımına,
ç) Tasarruf fon havuzu yatırımlarından elde edilen
net getirilerin hesaplanmasına,
d) Finansmana konu olan varlıkların değerinin
hesaplamasına,
e) Ticari amaçlı sözleşmelere ilişkin usul ve
esaslara,
f) Tamamlanamadan sona erdirilen sözleşmelere ilişkin
tasarrufların geri ödenme sürecine,
g) İhtiyat fonunun hesaplanmasına ve tutulmasına,
ğ) Sözleşmelerde yer alacak unsurlara,
ilişkin gerekli açıklamaları içerir.
(3) Genel faaliyet ilkeleri dokümanı uygulanmaya
başlanmadan önce Kuruma gönderilir. Bir şirketin müşterilerine ilişkin
yükümlülüklerini yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi halinde, Kurum
genel faaliyet ilkeleri dokümanında değişiklik yapılmasını veya uygun
göreceği bir dokümanın uygulanmasını şart koşabilir.
(4) Genel faaliyet ilkeleri dokümanının
hazırlanmasından ve faaliyetlerinin söz konusu dokümana göre icra
edilmesinden şirket yönetim kurulu sorumludur.
Tasarruf
finansman sözleşmesi
MADDE 16
– (1) Tasarruf finansman
sözleşmelerine yalnızca konut, çatılı işyeri veya taşıt edinimi amacıyla
tasarruf yapılması ve finansman sağlanması konu edilebilir.
(2) Tasarruf finansman sözleşmeleri, çerçeve
sözleşme olarak Kurulun uygun görüşü alınarak Birlik tarafından belirlenir.
(3) Şirketler, kimliklerini belgelemeyen müşteriler
ile sözleşme düzenleyemez ve işlem yapamazlar.
(4) Sözleşmede asgari olarak;
a) Konut, çatılı işyeri veya taşıt olarak
belirlenmiş finansman konusuna,
b) Sözleşmenin tutarına, asgari tasarruf oranına,
finansman tutarına, varsa finansman maliyetine ve toplam geri ödeme tutarına,
c) Tasarruf dönemi ile finansman dönemi vadeleri,
öngörülen tahsisat tarihi ve finansman geri ödeme tarihlerine,
ç) Finansman tarihi itibarıyla finansman dönemi
için talep edilmesi öngörülen teminatlara,
d) Tasarruf dönemi ödemeleri ile finansman dönemi
geri ödemelerinin durdurulması veya ertelenmesi ile sözleşme tutarının
değiştirilmesine ilişkin şartlara,
e) Sözleşmenin devrine ve veraset yoluyla
intikaline,
f) Organizasyon ücreti ve kullandırılacak finansmana
ilişkin teminatın değerleme ücreti ile diğer masraf kalemlerine ve bunlara
ilişkin oran ve tutarlara,
g) Varsa tasarruf dönemi için müşteriye sağlanacak
getiriye,
ğ) Tahsisat ödemesinin yapılması için gerekli
şartlara ve ödeme sırasının belirlenme yöntemi ve kurallarına,
h) Sözleşmenin sona erme şartlarına ve hukuki
sonuçlarına,
ı) Sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi
halinde müşteriye iade edilecek tutarın iade süresi ve şartlarına,
i) Kullandırılacak finansmana ilişkin sigorta
politikasına, sigortalanacak tutara, müşteri tarafından ödenecek sigorta
primine ve müşterinin mevcut sigorta poliçelerinin kabul şartlarına,
j) Sözleşme kapsamında tarafların temerrüde
düşmesine,
k) Tasarruf dönemindeki ödemelerin yapılmamasının
taraflar bakımından hukuki sonuçlarına,
l) Sözleşmeden cayma ve fesih haklarına,
m) Tarafların diğer hak ve yükümlülüklerine,
n) Uyuşmazlık halinde yetkili olan tüketici hakem
heyeti veya mahkemeye,
ilişkin koşul ve hükümler yer alır.
(5) Şirket sözleşmenin kurulmasından en az bir gün
önce, dördüncü fıkradaki hususları içeren bir ön bilgilendirme formunu
müşteriye iletmekle yükümlüdür. Bilgilendirme formlarında tarih ve devam
eden belge numarasının yer alması zorunludur.
Müşteri
hakları
MADDE 17
– (1) Sözleşmenin tahsisattan önce
sona ermesi halinde, sekizinci fıkra uyarınca belirlenen geri ödeme
süreleri saklı kalmak kaydıyla, müşterilerin şirket nezdindeki
tasarruflarını geri alma hakları hiçbir suretle sınırlandırılamaz.
(2) Şirketlerin müşterilerini tasarruf finansman
sisteminin işleyişi, tasarruf finansman sözleşmelerinde yer alan hükümler,
cayma ve fesih hakları konusunda etkin bir şekilde bilgilendirmesi esastır.
(3) Grup müşterilerinin tahsisat tarihleri, grup
için öngörülen toplam ay sayısı üzerinden yapılan çekilişe göre belirlenir.
Grubun ay sayısı ile müşteri sayısının eşit olması zorunlu değildir.
Çekilişli gruplarda, grubun toplam tasarruf ay sayısının asgari yüzde kırkı
kadar sözleşme ilişkisi kurulmuş müşteri bulunması zorunludur. Bu oranı
henüz karşılamayan gruplarda tasarruf dönemi başlatılamaz, müşterilerden
tasarruf ödemesi ve organizasyon ücreti alınamaz. Bu oranın karşılanmasını
müteakip gruptaki müşterilerden herhangi birinden tasarruf ödemesi alınması
halinde, gruba yeni müşteri dahil edilemez. Cayma veya fesih hakkının
kullanımı dolayısıyla müşteri sayısı bu oranın altına düşen gruplarda
şirket kendi özkaynaklarını kullanarak asgari müşteri sayısını tamamlar.
Kurul, bu fıkrada yer alan oran ve sınırlamaları değiştirmeye veya bu
konuda ilave sınırlamalar getirmeye yetkilidir.
(4) Şirket, verilen hizmetlerden kaynaklanan
sorulara cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili olarak
müşterilerini bilgilendirmekle yükümlüdür.
(5) Şirket, taraflar arasında kurulan sözleşmenin
bir örneğini müşterilerine teslim etmek zorundadır. Talepleri hâlinde
müşteri ile yapılan işlemlere ilişkin her türlü belgenin örneği, ücret
talep etmeksizin müşterilere verilir.
(6) Şirketler, tasarruf finansman faaliyetleri
kapsamında yeni müşteri kazanımı amacıyla mevcut müşterilerine yönelik
tasarruf fon havuzu kaynaklarından teşvik edici herhangi bir uygulamada
bulunamazlar.
(7) Tasarruf dönemine ilişkin olarak, sözleşme
kapsamında müşteriden ipotek, rehin veya senet gibi teminatlar alınamaz,
organizasyon ücreti dışında müşteriyi ödeme yükümlülüğü altına sokacak
herhangi bir işlem yapılamaz.
(8) Müşterinin, Kanunun 39/A maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan sözleşmeden cayma hakkını kullanması durumunda
organizasyon ücreti de dâhil hiçbir kesinti yapılmaksızın yaptığı tüm
ödemeler cayma kararının şirkete bildirilmesinden itibaren on dört gün
içinde müşteriye iade edilir. Müşterinin sözleşmede fesih hakkını kullanması
durumunda tasarrufunun ve varsa tahakkuk etmiş getirisinin iadesi, iade
talep tarihinden itibaren azami altı ay içerisinde müşterinin göstereceği
kendi adına açılmış banka hesabına defaten yapılır.
Mesleki
ve etik ilkeler
MADDE 18
– (1) Şirketler ile bunların
mensupları; Kanuna, bu Yönetmeliğe, diğer ilgili düzenlemelere, kuruluş
amaç ve politikalarına uygun olarak faaliyetlerin icra edilmesini temin
etmeye yönelik Birlik tarafından kabul edilen Mesleki ve Etik İlkelere uymakla
yükümlüdürler.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Koruyucu Hükümler
Özkaynak
hesaplarında izlenecek tutarlar
MADDE 19
– (1) Kanunun 15 inci maddesinin
beşinci fıkrası uyarınca şirketlerin tahsil ettikleri organizasyon
ücretlerinin binde beşi oranında ayrılan tutarlar özkaynak hesaplarında
izlenir.
Standart
oran
MADDE 20
– (1) Şirketin özkaynağının,
toplam aktiflerine oranının asgari yüzde üç olarak tutturulması ve idame
ettirilmesi zorunludur.
(2) Kurul, şirketin aktif yapısını ve mali
bünyesini dikkate alarak standart oranın artırılmasını veya şirket bazında
farklılaştırılmasını kararlaştırabilir.
(3) Standart oranı sağlayamayan şirket, bu oranı
tutturuncaya kadar yeni sözleşme yapamaz.
Sözleşme
sınırlamaları
MADDE 21
– (1) Bir şirketin imzalayacağı,
tahsisat tutarı bir milyon Türk Lirasını aşan yüksek tutarlı sözleşme
tutarlarının toplamı, şirketin ilgili tarihteki tüm sözleşme tutarlarının
toplamının yüzde on beşini aşamaz ve bu fıkrada belirtilen yüksek tutarlı
sözleşmeler, çekilişli sözleşmelere konu edilemez.
(2) Şirketlerin tahsisat ödemesi yapabilmesi için;
a) Müşteri bazlı sözleşmelerde, sözleşme tutarının
yüzde kırkı kadar tasarruf yapılması ve öngörülen sözleşme süresinin beşte
ikisine ulaşılması,
b) Çekilişli sözleşmelerde, henüz çekilişte
çıkmayan müşterilere yapılacak tahsisat ödemelerinde, ödeme yapılacak tarih
itibarıyla grubun sözleşme tutarları toplamının yüzde kırkı kadar bir
tutarın şirketin tasarruf fon havuzu hesabında toplanması ve grubun toplam
süresinin en az beşte ikisinin tamamlanmış olması,
zorunludur.
(3) İkinci fıkranın (a) bendinde belirtilen beşte
iki süresi, müşteri tarafından peşinat olarak yapılan tasarruf ödemesi
tutarının toplam sözleşme tutarına oranı nispetinde azaltılabilir.
(4) Çekilişli sözleşmelerde müşteriler, çekiliş
grubuna girdiği tarihten itibaren üç ay geçmeden ve üç tasarruf ödemesi
yapmadan tahsisat ödemesi alamaz.
(5) Kurul, tasarruf finansman sisteminin risk
yönetimi kapsamında, bu maddede öngörülenlere ilave asgari veya azami oran,
sınırlama veya hesaplama yöntemi belirlemeye, mevcut oranlarda ve yüksek
tutarlı sözleşme sınırında mal, hizmet veya kuruluş bazında değişiklik
yapmaya yetkilidir.
Finansman
sınırlamaları
MADDE 22
– (1) Bir şirket tarafından
sağlanabilecek finansmanların toplamı, tasarruf fon havuzu ile özkaynakları
toplamının yüzde yetmiş beşini aşamaz.
(2) Bir müşteriye sağlanabilecek finansman tutarı,
müşterinin sözleşmede öngörülen toplam tasarruf tutarının yüzde yüz
ellisini geçemez. Çekilişli sözleşmelerde bu hüküm uygulanmaz.
(3) Tasarruf finansman sözleşmelerinde finansman
döneminin azami vadesi konut ve çatılı işyeri sözleşmeleri için yüz yirmi
ayı, taşıt sözleşmeleri için altmış ayı aşamaz.
(4) Konut ve çatılı işyeri sözleşmelerinin
finansmanında teminat gösterilecek gayrimenkullerin, 12/1/2017 tarihli ve
29946 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Değerleme Hizmeti
Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların
Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında
yetkilendirilmiş değerleme kuruluşları tarafından ve söz konusu
yönetmelikte yer alan usul ve esaslara uygun olarak değerlemesinin
yapılması zorunludur. Söz konusu yönetmelikteki bankalara ilişkin
yükümlülükler şirketler için kıyasen uygulanır.
(5) Şirketlerin bankalardan veya finansal
kuruluşlardan sağlayacağı faizsiz finansman yöntemleri ile kira sertifikası
ihracı ve benzeri faizsiz borçlanma araçları vasıtasıyla edinebileceği mali
yükümlülüklerinin toplamı özkaynaklarının yüzde otuzunu geçemez. Özkaynaklarda
mali yükümlülüğün edinilmesinden sonra meydana gelecek düşüşler nedeniyle
oluşacak aşımlar bu fıkra kapsamındaki sınırlamada dikkate alınmaz.
(6) Kurul, bu maddede yer alan sınırlamaları
değiştirmeye veya bu konuda ilave sınırlamalar getirmeye yetkilidir.
Tasarruf
fon havuzunun değerlendirilmesine ilişkin sınırlamalar
MADDE 23
– (1) Tasarruf fon havuzunda
toplanan tutarlar, şirket tarafından ikinci fıkrada belirtilen faizsiz
yatırım araçlarında değerlendirilir. Bu yatırımlardan elde edilen getiri,
sözleşmede müşteriye getiri sağlanması öngörülmüş olması halinde sözleşmede
yer alan hükümler çerçevesinde müşterilerin tasarruf birikimlerine ilave
edilir. Sözleşmede müşteriye getiri sağlanmasının öngörülmemiş olması
halinde, söz konusu getiriler tasarruf fonu havuzunun içinde 30 uncu
maddenin birinci fıkrasındaki asgari oranın karşılanıp karşılanmadığına
bakılmaksızın ihtiyat fonuna eklenir.
(2) Tasarruf fon havuzunda toplanan tutarlar,
a) Hazine ve Maliye Bakanlığının ihraç etmiş olduğu
Türk Lirası cinsi yurt içi kira sertifikalarının alımında,
b) Türkiye’de faaliyet gösteren katılım
bankalarında açılacak Türk Lirası cinsi özel cari hesaplarda ya da katılma
hesaplarında,
c) Türkiye’de faaliyet gösteren varlık kiralama
şirketleri tarafından ihraç edilen Türk Lirası cinsi yurt içi kira
sertifikalarının alımında,
ç) Kurulca uygun görülecek diğer faizsiz yatırım
araçlarında,
değerlendirilebilir.
(3) İkinci fıkrada sayılan her bir yatırım aracı
için Kurul, azami veya asgari nitelikte oran belirleyebilir.
(4) Şirket, tasarruf fon havuzu fonlarının
değerlendirilmesinde 29 uncu madde hükümlerine uygun hareket etmek
zorundadır.
(5) Tasarruf fon havuzunda biriken tutarların
tutulduğu hesaplar, şirketin kendi hesaplarından ayrılır. Bu hesaplar,
sözleşmelerini finansman döneminden önce sona erdiren veya cayma hakkını
kullanan müşterilere yapılacak geri ödemeler ile tahsisat ödemeleri ve bu
madde kapsamındaki yatırım faaliyetleri dışında kullanılamaz.
Gayrimenkul
edinilmesine ilişkin sınırlamalar
MADDE 24
– (1) Bir şirketin
gayrimenkullerinin net defter değerleri toplamı özkaynaklarının yüzde
ellisini aşamaz. Bu hesaplamada, değerleme veya enflasyon düzeltmesine
bağlı olarak oluşan ve gayrimenkul hesabına eklenen değer artışları yüzde
elli oranında dikkate alınır.
(2) Sözleşmeler kapsamındaki finansman
alacaklarından dolayı edinilmek zorunda kalındığı tevsik edilen gayrimenkuller
birinci fıkradaki sınırın hesaplamasında dikkate alınmaz. Alacaklardan
dolayı edinilmek zorunda kalınan gayrimenkullerin ve diğer varlıkların,
Kurulca farklı bir süre belirlenmediği müddetçe, üç yıl içerisinde elden
çıkarılması zorunludur.
(3) Birinci fıkrada zikredilen sınırların aşılması
hâlinde, aşım tutarı özkaynak hesaplamasında indirim kalemi olarak dikkate
alınır.
Bağış
sınırları
MADDE 25
– (1) Şirketin bir malî yılda
yapabileceği bağış miktarı, özkaynaklarının binde dördünü aşamaz. Yapılan
bağış ve yardımların en az yarısının, kurumlar vergisi matrahının
tespitinde gider veya indirim olarak dikkate alınabilecek bağış ve
yardımlardan oluşması zorunludur.
Aşımların
giderilmesi
MADDE 26
– (1) Kanuna ve bu Yönetmeliğe ve
bunlara istinaden çıkartılan düzenlemelerde yer alan sınırlama ve oranlara
ilişkin aşımlar ve özkaynaklarda meydana gelebilecek düşüşler nedeniyle
özkaynağın belirli bir oranı ile ilişkilendirilen sınırlama ve oranlarda
aşımların oluşması hâlinde, bu aşımlar Kurumca belirlenecek bir süre içinde
giderilir.
ALTINCI BÖLÜM
Risk Yönetimi
Tasarruf
finansman faaliyeti risklerinin ölçümü ve yönetimi
MADDE 27
– (1) Şirketler, münhasıran
tasarruf finansman faaliyetlerinden kaynaklanan maruz kaldıkları risklerin
ölçümü ve yönetilmesi için uygun yöntemleri belirlemek ve bunları düzenli
olarak uygulamak ve Kurumun uygun gördüğü sürede ve biçimde raporlamakla
yükümlüdür.
(2) Kurum, şirketlerden maruz kaldıkları risklerin
ölçülmesi ve hesaplanması ile 28, 29 ve 30 uncu maddeler kapsamındaki
hesaplamalar için geleceğe yönelik bilimsel tahmin sonuçları üretmek üzere
simülasyon modelleri kullanılmasını isteyebilir.
(3) Simülasyon modelleri Kurumun uygun görüşü
sonrasında ürün tarifesi oluşturma, ihtiyat fonu tutarı hesaplama, tasarruf
fon havuzu fazlasının kullanımı ve diğer likidite yönetimi faaliyetlerinde
kullanılabilir.
Likidite
yönetimi
MADDE 28
– (1) Şirketler, müşterilerine
olan yükümlülüklerini vadesinde veya yasal süreleri içerisinde yerine
getirebilecek düzeyde nakde veya en fazla iki gün valörlü olarak nakde
dönüştürülebilir yatırım araçlarına sürekli olarak sahip olmak zorundadır.
(2) Şirketler, ürün tarifesinin oluşturulması,
tahsisat tarihi belirleme, ihtiyat fonu tutma, tasarruf fon havuzunun
yatırım olarak değerlendirilecek kısmının belirlenmesi, şube açma, personel
istihdamı, reklam ve tutundurma faaliyetleri de dâhil olmak üzere tüm
faaliyetlerini birinci fıkra kapsamındaki likidite düzeyini koruyacak
şekilde gerçekleştirmek zorundadır.
(3) Şirketler, likidite düzeylerini en az 10 yıllık
bir vade dilimini kapsayacak şekilde hesaplamakla ve Kuruma raporlamakla
yükümlüdür. 21 ve 22 nci maddelerde yer verilenler ile Kurul tarafından
belirlenen diğer sınırlara aykırılık oluşması halinde şirket, durumu derhal
Kuruma bildirmek zorundadır.
(4) Şirketler likidite düzeyini, her bir müşteri,
çekiliş grubu ve şirketin toplam likidite düzeyi bazında olmak üzere, ayrı
ayrı hesaplamakla yükümlüdür.
(5) Likidite hesaplamasında vadeler itibariyle
gelecekteki yeni müşteri girişleri, sözleşmelerden cayma yoluyla çıkışlar,
tahsisat ödemeleri ve daha önce yapılan tahsisatlardan geri ödemeler,
yatırımların vadeleri veya nakit varlıklara dönüşme süreleri bilimsel
yöntemler kullanılarak tahmin edilir.
(6) Şirketler likidite hesaplama ve yönetimini
gerçekleştirmek üzere yeterli sayıda personel istihdam etmek ve uygun bilgi
sistemi altyapısını kurmakla yükümlüdür.
(7) Likidite hesaplama, raporlama ve yönetimi
şirket yönetim kurullarının sorumluluğundadır.
Ürün
tarifelerinin belirlenmesi ve fiyatlama
MADDE 29
– (1) Şirketler, sundukları her
bir sözleşme için, organizasyon ücreti ve diğer masraflar da dâhil edilerek
toplam maliyet hesaplanması suretiyle tarife oluşturmak ve müşterileri
sözleşme kapsamındaki maliyetler hakkında bilgilendirmekle yükümlüdür.
Çekilişli gruplar için tarife, grup ay sayısı bazında çekilişte çıkma
tarihine göre değişiklik gösterecek şekilde belirlenir.
(2) Şirketler, maliyet hesaplamasını, aynı
dönemdeki veya aynı çekiliş grubundaki müşteriler arasında haksızlık
oluşturmayacak şekilde yapmak zorundadır.
(3) Şirketler hazırladıkları tarifeleri uygulamaya
geçirmeden önce, tarife planlarını söz konusu tarife için yapılan likidite
analizleri ile birlikte Kurumun uygun görüşüne sunarlar. Kurumca uygun
görülmeyen tarifeler yürürlüğe konulamaz.
İhtiyat
fonu
MADDE 30
– (1) Şirketler, müşteri giriş
veya çıkışları dolayısıyla karşı karşıya kalabilecekleri öngörülmeyen
yükümlülüklerini karşılamak üzere tasarruf fon havuzu toplamının asgari
yüzde üçünü, tasarruf fon havuzunun içinde ihtiyat fonu olarak tutmakla
yükümlüdür. Kurul, asgari ihtiyat fonu oranını yüzde bire kadar azaltmaya
veya iki katına kadar arttırmaya yetkilidir.
(2) İhtiyat fonunun tutulabileceği yatırım
araçları, yalnızca katılım hesaplarından veya en fazla iki gün valörlü olarak
nakde dönüştürülebilir faizsiz yatırım araçlarından oluşabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yurt
dışından temin edilecek belgeler
MADDE 31
– (1) Bu Yönetmelikte yer alan
başvurularla ilgili olarak yabancı uyruklu kişilerden, gerekli görülen ve
ilgili ülke mevzuatına göre temin edilmesi mümkün olan belgeler istenir.
(2) Yabancı uyruklu kişilerden istenilen belgelerin
bu kişilerin yerleşik olduğu ülkede kayıtların tutulduğu bir merci ya da
sistem olmaması nedeniyle temin edilememesi durumunda, bu durumun ilgili
ülkenin yetkili mercilerinden alınacak bir belge ile Kuruma tevsik edilmesi
zorunludur.
(3) Yabancı uyruklu kişilerden istenilen belgelerin
bu kişilerin yerleşik olduğu ülkede kayıtların tutulduğu bir merci ya da
sistem olmaması nedeniyle temin edilemediği ve bu durum ilgili ülkenin
yetkili mercilerinden alınacak bir belge ile Kuruma tevsik edilemediği
takdirde, söz konusu tevsikin yapılamayacağına dair ilgili gerçek kişi veya
tüzel kişilerce yazılı olarak beyanda bulunulması zorunludur.
(4) Bu Yönetmelikte yer alan başvurularla ilgili
olarak yurt dışından temin edilecek belgelerin ilgili ülkenin yetkili
makamlarınca ve Türkiye’nin o ülkedeki konsolosluğunca veya Lahey Devletler
Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan 20/6/1984 tarihli ve 3028
sayılı Kanun ile kabul edilen Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki
Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması
ve başvuruya belgelerin noter onaylı tercümelerinin de eklenmesi şarttır.
Dış
hizmet alımına ilişkin sınırlamalar
MADDE 32
– (1) Şirketler, tasarruf
finansman faaliyeti, muhasebe ve raporlama ve iç sistemler kapsamındaki
faaliyetlerini kendi bünyelerinde gerçekleştirmek zorundadır. Bu
faaliyetler üçüncü taraflara devredilemez ve danışmanlık hariç dış hizmet
alımı yapılamaz.
İntibak
süreci
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Kanunun geçici 7 nci
maddesi kapsamında Kuruma başvuracak şirketler, verecekleri dilekçe ekinde
noter onaylı olarak;
a) Tasarruf finansman faaliyetinde bulunduklarına
dair beyanı (Ek-9A),
b) Bilgi formu ve süreç kapsamında takip edilecek
planı (Ek-9B),
c) Sürecin tamamlanacağına ilişkin yönetim
kurulunun taahhüdünü (Ek-9C),
ç) 6102 sayılı Kanun, 660 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ve ilgili mevzuat çerçevesinde, kamu yararını ilgilendiren
kuruluşlarda bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilmiş bir bağımsız
denetim kuruluşu ile yapılan bağımsız denetim sözleşmesini,
d) İntibak için başvurulması halinde ayrıca,
Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Bilgi Sistemlerinin
Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ kapsamında şirketin bağımsız
denetim kuruluşlarınca yapılacak yerinde incelemesi neticesinde
hazırlanacak rapora ilişkin bağımsız denetim sözleşmesini,
sunmak zorundadır. Kurum gerekli göreceği ilave
bilgi ve belgeleri talep edebilir.
(2) İntibak veya iradi tasfiye kararı alan
şirketlerin Kurulca uygun görülecek plan dâhilinde bağımsız denetim
raporlarını Kuruma sunmaları zorunludur.
(3) Kanunun geçici 7 nci maddesi kapsamında Kuruma
başvuruda bulunmaksızın tasarruf finansman faaliyetinde bulunmaya devam
edenler hakkında Kanunun 46 ncı maddesi hükümleri uygulanır.
Edinilmiş
gayrimenkuller ve ortaklık payları
GEÇİCİ
MADDE 2 – (1) Kanun yürürlüğe
girmeden önce faaliyet gösteren ve Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre
intibak sağlayarak faaliyet izni alan şirketlerin faaliyet izni öncesinde
edinmiş olduğu gayrimenkuller nedeniyle, 24 üncü maddede öngörülen
gayrimenkul sınırına ilişkin aşımlar, 26 ncı madde kapsamında değerlendirilmez.
Bu tür aşımı bulunan şirketler mevcut gayrimenkullerinin özkaynaklarına
oranı 24 üncü maddede belirtilen sınıra ulaşıncaya kadar, tasarruf
finansman faaliyeti kapsamında alacaklarından dolayı edindikleri
gayrimenkuller ile işyeri olarak kullanılmak üzere edinilen gayrimenkuller
hariç olmak üzere, yeni gayrimenkul edinemezler.
(2) Kanun yürürlüğe girmeden önce şirketlerin
edinilmiş olan ortaklık payları Kurumun uygun göreceği süre içerisinde
elden çıkartılır. Bu süre içerisinde bedelsiz sermaye artışları hariç yeni
ortaklık payı edinilemez.
Sözleşmeler
GEÇİCİ
MADDE 3 – (1) Şirketler, 16 ncı
maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen çerçeve sözleşmeler yürürlüğe girene
kadar, Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, sözleşme
yapmaya devam ederler.
(2) 17 nci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan
asgari yüzde kırk oranı, kalan yüzde yirmi oranının çekiliş grubunda yer
alan müşterilerin aylık tasarruf ödemelerinin basit aritmetik ortalaması
kullanılarak hesaplanan tutarın şirket özkaynaklarından karşılanması
kaydıyla, 1/1/2022 tarihine kadar imzalanan tasarruf finansman sözleşmeleri
için yüzde yirmi olarak uygulanabilir.
(3) 21 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde
yer alan beşte iki oranı, 1/1/2022 tarihine kadar imzalanan tasarruf
finansman sözleşmeleri için beşte bir olarak uygulanabilir. Bu hüküm, 21
inci maddenin üçüncü fıkrası ile birlikte uygulanamaz.
Mevcut
şubeler
GEÇİCİ
MADDE 4 – (1) Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce açılan şubeler için 6 ncı maddenin birinci
fıkrasındaki sermaye tutarına ilişkin koşul aranmaz. Ancak mevcut
şubelerinin sayısı, 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen sermaye
tutarına göre açabileceği şube sayısını aşan şirketler, aşım giderilinceye
kadar yeni şube açamazlar.
Mevcut
şirketlerin tasfiyesi
GEÇİCİ
MADDE 5 – (1) Kanunun yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla tasarruf finansman faaliyeti gösteren şirketlerin
tasfiyesi 10 uncu madde hükümlerine tabidir. 10 uncu madde koşullarına uyum
sağlamayan şirketlerin tasfiyesi Kanunun 50/A maddesi uyarınca tasfiye
komisyonu tarafından gerçekleştirilir.
Yürürlük
MADDE 33
– (1) Bu Yönetmeliğin 22 nci
maddesinin beşinci fıkrası 1/1/2023 tarihinde, diğer hükümleri yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 34
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.
Ekler için tıklayınız