Anayasa Mahkemesinin 20/7/2022 Tarihli ve E: 2021/80 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2022/33 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-09-30

30 Eylül 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31969
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2021/80 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2022/33

Karar Tarihi : 20/7/2022


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Kuvayi Milliye Partisinin 2020 yı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Kuvayi Milliye Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2020 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü
2. 2820 sayılı Kanun'un 73. maddesinin üçüncü fikrasımın ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yıl itibarıyla “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dōneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kaymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargitay Cumhuriyet Başsavçılığı tarafından gönderilen listede Kuvayi Milliye Partisinin 2020 yılı itibarıyla herhangi bir il ve bağlı ilçede örgütlenmediği, sadece Genel Merkezinin olduğu bildirilmiştir.

4. Partinin gönderdiği 2020 yılı kesin hesabıa göre yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.

5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttüikleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.


6. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta Genel Merkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti Genel Merkezinin öncelikle yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye gibi) bulunması gerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olan bu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi, yönetim gelir ve giderlerinin Parti tüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığını göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun'un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykırı davranımıştır.
7. 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

8. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayit ve belge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve giderin gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2020 yılı hesabının 2820 sayıh Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Kuvayi Milliye Partisinin 2020 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve beige düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayıl Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti Genel Merkez hesabmın denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2020yılı hesabımn 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 20/7/2022tarihinde OYBÎRLIĞfYLE karar verildi.

Başkanvekili Kadir ÖZKAYA 
Başkan Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Üye Engin YILDIRIM: Üye M. Emin KUZ
Üye Hicabi DURSUN: Uye Ridvan GÜLEÇ
Üye Muammer TOPAL: Üye Recai AKYEL

Üye Engin YILDIRIM: Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye Hicabi DURSUN: Üye Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye Muammer TOPAL: Üye

Üye Muammer TOPAL: Selahaddin MENTEŞ

Üye Hicabi DURSUN: İrfan FIDAN
Üye Muammer TOPAL: Kenan YAŞAR

Üye Engin YILDIRIM: Basri BAĞCI

Üye Engin YILDIRIM: Üye
Üye Hicabi DURSUN: Üye
Üye Muammer TOPAL: Üye