Anayasa Mahkemesinin 27/1/2021 Tarihli ve 2018/34309 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-04-02

2 Nisan 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31442
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNÇİ BÖLÜM 
KARAR 
AYDIN ÖZTÜRK BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/34309Karar Tarihi : 27/1/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCl Rıdvan GÜLEÇBasri BAĞCI Raportör : Hüseyin Özgür SEVİMLİBaşvurucu : Aydın ÖZTÜRK Vekili : Av. Duygu DEMİREL 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, ceza mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun süre aşımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 19/1 1/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapilan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafndan yapılmasına karar veritmiştir.

5.Bölüm Başkam tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru beigelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanhk, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda buhunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

9. Bakanlık Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce Bodrum Cumhuriyet Başsavctlığına gönderilen 23/2/2016 tarihłi yazıyla, olay tarihinde Bodrum Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yapan başvurucunun Facebook isimli sosyal paylaşım sitesinde kendi ismiyle oluşturduğu profil üzerinden terör örgütü propagandası ve Cumhurbaşkanı'na yönelik hakaret içeren paylaşımlarda bulunduğuna ilişkin ihbarda bulunulmuştur.

10. Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığının 11/5/2016 tarihli iddianamesiyle başvurucu hakkında Cumhurbaşkanı'na hakaret suçundan kamu davası açılmıştır.
11. Bodrum 3. Asliye Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) 13/12/2017 tarihli kararıyla başvurucunun atılt suçtan 7.o0o TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.Anılan karar samığın yüzüne karşı ancak müdafiinin yokluğunda verilmiştir. Hüküm fikrasımn ilgili kısmı şõyledir:
".
Dair. sanığın yüzüne karşı, sanık müdafii Av. Duygu Demirel ve müştekinin yokluğunda verilen hükmün sanığa tefhiminden, sanık müdafiine tebliğinden itibaren 7 gün içinde hükmüveren mahkemeye veya bulunduğu yer mahkemesine bir dilekçe verilmesi veya zabu katibine hir beyamda bulunulmasi, bu beyanm tutanağa geçirilmesi ve tutanağın hakime onaylattırılması suretiyle [zmír] B[ölge] A[dliye] M[ahkemesi] nezdinde [istinaf] yasa yołu açık ołmak üzere karar verildi, verilen karar ana çizgileri ile açıklandı.“
12. Başvurucu müdafii 8/2/2018 tarihli dilekçesi ile anılan karara karşı istinaf talebinde bulunmuştur.

13. Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (Daire) 19/7/2018 tarihlìkararında istinaf talebinin yasal süreden sonra yapıldığını belirterek 4/12/2004 tarihli ve 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 279. maddesinin (1) numaralı fikrasım (b) bendi uyarınca istinaf başvurusunun itiraz kanun yolu açık olmak üzere süre yönünden reddine karar vermiştir. Ret gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
*İlk derece maħkemesince verilen karar sanığın yüzüne karşı 13/12/2017 tarihinde verilmiş olup, sanık müdafiinin yokluğunda verilip 07/02/201[8] tarihinde múdafiye tebliğolunan kararın, sanık múdafi tarafindan 08/02/2018 havale turihli dilekçe ile istinaf olunduğu anlaşılmiş ise de, istinaf süresinin 13/12/2017 tarihinden itibaren başlamiş olmasıkarşısında, CMK.nın 273/1 moddesi gereğince yasal yedi günlük istinaf süresinin 20/12/2017 tarihi mesai sonunda doimuş olduğu, istinaf talebinin yasal süre dolduktan sonra yapıdığı.. [anlaşılmıştır.]“
14. Başvurucunun anılan mahkeme kararına yaptığı itiraz üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi 5/10/2018 tarihli kararı iłe itirazın reddine kesin olarak karar vermiş, başvuru yolları bu tarihte tüketilmiştir.

15. Başvurucu, itirazın reddine ilişkin karardan 19/10/2018 tarihinde haberdar olmuş; 19/11/2018 tarihínde bíreysef 6aşvuruda bufunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
16.5271 sayıhı Kanun'un 261. maddesi şöyledir:
"Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişilerin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir"
17. 5271 sayılı Kanunun "İstinof istemi ve süresi" kenar başhkh 273. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) İstinaf istemi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabu kátibine bir beyando bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hákime onaylattırılır. Tutuklu sanık hakkımnda 263 üncü madde hükmü saklıdır.

(2) Hüküm, istinaf voluna başvurma hakkı olanların yokluğunda açıklanmışsa, süre tebliğ tarihinden başlar."
18. 5271 sayıhı Kanun'un "Dosya üzerinde ön inceleme" kenar başlıklı 279. maddesi şöyledir:
"(1) Dosya üzerinde yapilan ön inceleme sonunda;
a) Bölge adliye muhkemesinin yetkili olmadığının anlaşılması hálinde dosyanın yetkili hölge adliye mahkemesine gönderilmesine,
b) Bölge adlive mahkemesine başvurunun süresi içinde yapılmadığının, incelenmesi istenen karurın bölge adliye mahkemesinde incelenebilecek kararlardan olmadiğının,buşvuramın buna hakkı bulunmodiğını anlaşılması hâlinde istinaf başvurusunum reddine,
Karar verilir. (Ek cümle: 18/6/2014-6545/76 md.) Bu kararlar itiraza tabidir."
19. Yargitay Ceza Genel Kurulunun 25/12/2012 tarihli ve E.2012/1300,K.2012/1869 sayılı karanının ilgili kismı şöyledir:
"Ayrintıłarına Ceza Genel Kurulunun 04.06.1984 gün ve 2-196 sayılı karorında yer verildiği üzere, sanığın yüzüne karşı tefhim edilen bir hükmün ayrıca sanığa veya müdafine tebliği gerekmeyip, bir haftalık temyiz süresi sanığın yüzüne karşı yapılan tefhim ile birtikte işlemeye başlayacaktır.

Ancok, samğm yüzüne karşı yapilon tefhim ile birlikte temyiz süresinin işlemeye buşlaması için kamun yolu bildiriminin kanunun öngördüğü şekilde ve ilgiliyi yanılımayacak biçimde yaplması gerekmektedir.

Gerek yüce kurşı, gerekse yoklukaa rerilen hüküm ve kurarlarda, başrurulucuk komun yolu süresi, başvuru yapılacak mercii ile bāşvuru şeklinin hiçhir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıkça belirtilmesi zorunludur. Bu bildirimlerdeki temel amaçtarafłarın başvuru haklarıı etkin hir biçimde kullanmalarımn sağlanması ve bu eksiklik 

nedeniyle hak kayıpłarina yol açılmamasıdır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus eksik veya yanıgılı bildirim nedeniyle bihakkın kullamtmasın engellenip engellenmediğinin belirlenmesidir. Bildirimdeki eksikliğin yol açtığı hir hak kayhıbulunmamakta ise, bu durum eski hale getirme nedeni oluşturmayacaktır.
5271 sayılı CMK'nm 40. maddesinin 1. fikrasında, kuşuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişinin, eski hale getirme isteminde bulunabileceği, 2. fikrasında ise, yoso yoluma başvuru hakkımın kendisine bildirilmemesi halinde, kişinin kusursuz sayılacağıaçıkça belirtilmiştir.

Anlan düzenlemelerden, hüküm ve kararlardaki kanun yolu bildiriminin; kanun yolu.mercii, şekli ve súresini de kapsaması zorunluluğu yanında, açıkça anlaşılabilir ve her türlu yanılncı ifadeden uzak olması gerektiği sonucuna varilmaktodır. Kanun yolu süresinin bildirilmemesi ya do yantgılı bildirilmesi halinde bunun ilgili tarafi yanıltarak biħakkın kullanilmasıı engellemesi durumunda açıktamalı davetiye ile bu hususun tebliğinden sonra süreler işłemeye başlayacağındanmuhtemel hak kayıpları önlenecektir.
Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;
Sanık müdafiin yokluğunda, hazır olan sanık [C.A.nun] yüzüne karşı verilen 05.12.2007günlü hükūmde başvurulacak kumun yoluna ilişkin bildirimde, sürenin başlangicıın 'tefhim ve tebliğ' şeklinde gösterilmesi suretiyle, sürenin tefhimden' mi yoksa 'tebliğden' itibaren mi başlayacağı konusunda duraksamaya neden olunduğundan, bildirim eksik ve yanıltıcıdır.Dolayısıyla temyiz süresinin başłangıcının hükmün soniğa tefhimi olan 05.12.2007 tarihi olduğunun kabulü mümkün olmayıp, sürenin başlangıcının hükmün sonk müdafiine tebliği olan 27.12.2007 tarihi olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, 27.12.2007 günü tebliğ edilen hükmü aynı gün temyiz eden sanık müdafiinin temyiz isteminin 1412 sayilı CMUK'nun 5320 sayılı Kamunun 8. maddesi uyarınca holen yürürlükte bulunan 310. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süre içerisinde yapıldığı [anłaşılmaktadır]"
20. Yargitay 2. Ceza Dairesinin 6/5/2010 tarihlive E.2010/7102, K.2010/15241sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Samğın yüzüne karşı verilen 03.12.2007 tarihli hükümde kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde temyiz edilebileceği belirtilerek temyiz süresi ile ilgili olarak sank müdafüinin yanultldığı ve hu nedenle temyiz talebinin süresinde olduğu kabul edi/[miştir.]"
21. Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 21/11/2011 tarihli ve E.2008/8856, K.2011/57332sayılı kararımn ilgili kısmı şöyledir:
"Samğın yüzüne karşı verilen hükimde, CMK'mn 34/2. ve 232/6. maddeleri hükümlerine aykırı otarak, temyiz süresinin tefhimden' itibaren yerine, duraksama oluşturacak hiçimde 'tefhim veya tebliğinden' itibaren başlayacağının belirtilmesi nedeniyle usulsüz tefhim yapıldiğmndan, gerekçeli kararın tebliği üzerine sank müdafinin temyiz isteğinin süresinde olduğu kabul edil[miştir.]"
B.Uluslararası Hukuk 
22. İlgili uluslararası hukuk için bkz. Hasan İşten, B. No: 2015/1950, 22/2/2018, §§

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
23. Mahkemenin 27/1/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin Íddia 
1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
24. Başvurucu, hakkındaki ceza davasında kendisine tefhim edilip müdafiinin yokluğunda verilen ve kanun yoluna başvuru süresinin kararın kendisine tefhiminden,müdafiine de tebliğinden itibaren başlayacağına dait bildirim içeren karara karşı müdafiinin tebliğden itibaren yasal süre içinde yaptığı istinaf başvurusunun sürenin tefhimden itibaren başladığı gerekçesiyle süre yönünden reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüş; ihlalin tespiti, manevi tazminat ve yeniden yargılama taleplerinde bułunmuştur.

25. Bakanlık görüşünde; kanun yoluna başvurma hakkının belli bir süre koşuluna bağlanmasının hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması gibi önemli ve meşru bir amaca hizmet ettiği, bu nedenle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin hakl bir sebebe dayandığı, tefhim edilen kisa kararda istinaf kanun yoluna başvurulabileceğinin, başvuru süresinin ve merciinin açıkça gösterildiği, başvurucunun savunmasını üstlenen müdafinin kanun yollarına başvuru için yeterli düzeyde hukuki bilgiye sahip olduğu ve istinaf süresinin kararın yüze karşı verildiği hällerde tefhimden itibaren işlemeye başlayacağını bilmemesinin düşünülemeyeceği, anılan süre koşulunun başvurucunun kanun yoluna başvurmasını imkânsız håle getirmediği, aşırı derece zorlaştırmadığı ya da süreye ilişkin kuralların katı yorumlanmadığı, dolayısıyla mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin öłçüfü ołduğu ifade edilmiştir.
26.Başvurucu, Bakanhık görüşüne karşı beyanında iddialarım yinelemiştir.
2. Değerlendirme 
27. Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" kenar başlıkhı 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargulanma hakkına sahiptir."
a. Kabuł Edilebilirlik Yönünden 
28. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının iblal edildiğine ilişkin iddianın kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i. Hakkın Kapsamı ve Müdahalenin Varlığı
29. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bułunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36.maddesine“.…ile adil yargıłanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargıłanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (Sözleşme) yorumłayan Avrupa ÎnsanHaklarıMahkemesi(AiHM) Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numarahı fikrasımn mahkemeye erişim hakkım içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağhık Hiz. Inş. Tur. San.ve Tic. Ltd. $tí., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).

30. Mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gełmektedir (Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

31. Öte yandan mahkemeye erişim hakkı ilk derece mahkemesine dava açma hakkıın yanı sıra itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanıņmışise anulan yołłara başvurma hakkını da içerir (4li Aflı, B. No; 2013/500, 20/3/2014, § 49). Bu hak, suç isnadına ilişkin uyuşmazhklarda da uygulanabilir bir haktır. Bu bağlamda mahkemeye erişim hakkı; hakkında suç isnadı bułunan bir kimsenin bu isnatla iłgili olarak bir mahkeme tarafından bu isnadın yerinde olduğu ya da olmadığı yönünde bir karar verilmesini isteme, itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise anılan yollara başvurma hakkını da içerir (Hasan İşten, § 36).

32. Mahkeme kararlarının hukuka uygun olup olmadığına yönelik uyuşmazlığın çözümlenmek üzere bir yargı makamı önüne taşınmasıkanun yoluna başvurma olarak nitelendirilmektedir. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü,bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayı ve bunlann korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Adil yargılanma hakkı bir mahkeme kararına karşı üst yargı yollarına başvurabilmeyi güvence altına almamakla birlikte gerek suç isnadına bağlı yargılamalarda gerekse medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamalarda istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise bu kanun yolları yönünden de adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerin sağlanması gerekir (Hasan İşten, § 37).

33. Bununla birlikte Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fikrasında yer alan "Devlet,işlemlerinde. ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağım ve sürelerini belirtmek zorundadır." şeklindeki hükümle devlete, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ile mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtme yükümlülüğü yüklenmiştir.Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fikrasındaki bu güvence bireysel başvuruda bağımsız bir güvence olarak ele alınamazsa da bu durum, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialar incelenirken -Anayasa'nın bütünlüğü ilkesi gereği- anıan hükmün dikkate alınmasına engel değildir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Înş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., § 32).

34.Somut olayda ilk derece mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun süre aşımından reddedilmesi nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalede bulunulduğu görülmektedir 

ii.Müdahalenin İhtal Oluşturup Oluşturmadığı
35.Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kismı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, . ölçülülük ilkesine aykirı olamaz.

36. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullarıyerine getirmediği müddetçe Anayasa'nun 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir.
37. Bu sebeple müdahalenin somut başvuruya ilişkin olarak Anayasa'nın 13.maddesinde düzenlenmiş olan kanun tarafindan öngörülme, haklı bir sebebe dayanma,ölçülütük ilkesine aykırı olmama koşulłarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
(1) Kanunilik 
38. 5271 sayilı Kanun'un 273. maddesinde istinaf kanun yoluna başvurunun hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde yapılması gerektiği, hükmün başvuru hakkıolanların yokluğunda verilmişse sürenin tebliğ tarihinden başlayacağı belirtilmiştir.
39. Başvurucunun ilk derece mahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun hükmün tefhiminden itibaren yedi günlük istinaf süresinin geçirildiği gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin kararı 5271 sayılı Kanun'un 279. maddesinin (1) numaralı fikrasının (b) bendine dayandığı görülmektedir. Bu kapsamda somut olayda başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının meveut olduğu anlaşılmıştır.
(2)Meşru Amaç
40. Yargısal başvuruların bir süreye bağlanmasının meşru amacının ne olduğu hususu benzer nitelikteki başvurularda Anayasa Mahkemesi tarafindan incelenmiştir.Anayasa Mahkemesi bu incelemelerinde, kanun yolu başvurularında süre koşulu öngörülmesinin en genel ifadesiyle hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması şeklinde bir meşru amaemın bulunduğuna işaret etmiştir (daha ayrıntıh değerlendirme için bkz. Ertuğrul Dalbaş, B. No: 2014/7805, 25/10/2017, § 59).

(3) Ötçütülük 
(a) Genel İlkeler 
41. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişin hakkımutlak olmayıp sımırlamalara konu olabilir. Ancak Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi uyarınça amlan sınırlamaların mahkemeye erişimi imkânsız hâle getirmemesi ya da aşırı derecede zorlaştırmaması gerekir. Kişinin mahkemeyebaşvurmasını engelleyen hukuki veya füili sınırlamalar mahkemeye erişim hakkım ihlal edebilir (Ozkan Şen, § 52).

42. Mahkemclerin ilgili kişilerin kanun yoluna başvuru süresine ilişkin usul kurallarını uygularken kişilerin mahkemeye erişimlerini engelleyecek veya aşırı derecede zorlaştıracak ölçüde aşırı şekilcilikten kaçınmaları gerekir. Ayrıca mahkemelerin kişilerin hangi kanun yollanı ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtme yükümlülükleri kapsamındaki hatalarından kaynaklanan sorumluluk, kanun yoluna başvuran bireylere yüklenmemelidir. Bu bakımdan kişilere atfedilemeyen ve tamamen mahkemelerden kaynaklanan hatalardan sorumlu tutularak mahkemeye erişimlerinin engellenmesi bu hakka yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılabilir. Özellikle kanun yollarına başvurma sürelerinin başlangıcına ilişkin olarak ilgili kişilerin yargı organlarınca yanıltılmast, Anayasa'nın 36.maddesinde güvence altiına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlaline sebep olabilir.
43. Öte yandan bireysel başvuru yolunun ikincillik niteliği gereği, ilgili mevzuatıyorumlamak derece mahkemelerinin görevi olup Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda incelediği husus Anayasa'da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğidir. Bu kapsamda kanun yoluna başvurma süresinin hangi tarihte başlayacağınıbelirlemek Anayasa Mahkemesinin görevi olmayıp Anayasa Mahkemesi, kanun yoluna haşvurma süresinin başlatıldığı tarihle ilgili olarak derece mahkemelerinin yorumlarının Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlał edip etmediğini incelemektedir.

(b) İlkelerin Olaya Uygulanması
44. Somut olayda Bodrum 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 13/12/2017 tarihli kararı,başvurucunun yüzüne karşı fakat müdafiinin yokluğunda verilmiştir. Mahkemece yedi günlük istinaf kanun yoluna başvuru süresinin kararın başvurucuya tefhiminden, başvurucu müdafiine ise tebliğinden itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Gerekçeli karar başvurucu müdafine 7/2/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir. Anılan karara karşı başvurucu müdafii 8/2/2018 tarihinde sunduğu dilekçeyle istinaf talebinde bulunmuştur. Daire, kararin başvurucuya tefhim edildiği tarihi esas alarak istinaf istemini süresinde yapılmadığıgerekçesiyłe reddetmiştir.

45. Başvurucu müdafiinin anılan karara itirazı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3.Ceza Dairesince başvurucu ve müdafi yönünden istinaf kanun yoluna başvuru süresinin tefhimden itibaren başladığı, bu bağlamda Daire kararının yerinde olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.

46. Başvurucu müdafinin yokluğunda, hazır olan haşvurucunun yüzüne karşıverilen hükünde başvurulacak kanun yoluna ilişkin bildirimde sürenin başlangıcının "başvurucu yönünden tefhim", "başvurucu müdafi yönünden tebliğ" şeklinde gösterilmesi suretiyle sürenin tefhimden mi yoksa tebliğden itibaren mi başlayacağı konusunda belirsizlik oluştuğu açıktır.

47. Başvurucunun istinaf kanun yoluna başvuru süresinin kararın müdafiine tebliğinden itibaren işlemeye başlayacağına güvenerek kanun yoluna müracaat etmesinin -mahkemelerin kanun yollarını ve sürelerini taraflara doğru gösterme yükümlülüğübulunduğu da dikkate alındığında- makul görülmesi gerekmektedir. Bu durumda yargıorganlarının somut olayın koşullarında istinaf kanun yoluna başvurma sūresinin tefhimden itibaren başlaması gerektiğine ilişkin yorumlarının başvurucu üzerinde ağır bir yüke sebep olduğu, dolayısıyla müdahalenin ölçülü olmadığı ve istinaf isteminin süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

48. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alinan adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkınn ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları
49. Başvurucu, sosyal medyada yaptığı paylaşım dolayısıyla cezalandırılmasınedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

50. Başvurucunun ceza tahkemesi kararına karşı yaptığı istinaf başvurusunun süre aşımından reddi yönünden yukarıda açıklanan gerekçeyle adił yargılanma hakkıbağlamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verildiğinden bu aşamada ifade özgürlüğü yönünden bir değerlendirme yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
51. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurułuşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkunın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarvun ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hüknedilir ..

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargıloma yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasındu hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yorgılama yapmakla vükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verùr. "
52.Başvurucu, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğinin tespitiyle yargılamanın yenilenmesi ve tazminat talebinde bulunmuştur.

53. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B.No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihla!kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
54. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırıdığından söz edilebilmesi için temel kurał,mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulmasi, ihlale neden ołan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).


55. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlafi gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 79. maddesinin (1) numaratı fikrasmın (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderiłmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki bcnzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama karan verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyłe bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

56. Başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin Daire kararından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
57. Bu durumda mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda Daire tarafından yapılması gereken iş, istinaf isteminin süre aşımınedeniyle reddi yolundaki kararını kaldırarak istinaf istemini -usule ilişkin diğer meselelerde de bir eksiklik söz konusu değilse- esastan incelemekten ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmesini sağlamak amacıyla Bodrum 3. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar veriłmesi gerekir.

58. Yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkınun ihlalinin giderimi bakımından yeterli görüldüğünden başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
59. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde gūvence aftına ahınan adíf yargifanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDİĞiNE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmesini sağlamak amacryła Bodrum 3. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2016/315, K.20)7/667) GÖNDERILMESINE,

D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE,
E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 27/1/2021tarihinde OYBiRLİĞIYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Basri BAĞCI