Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşmasında Değişiklik Yapılmasına Dair Protokolün Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 7744)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2023-11-02

2 Kasim 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32357
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
°C*
Karar Sayısı: 7744
11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant'ta imzalanan ve 7458 sayılı Kanunla onaylanmasıuygun bulunan ekli “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşmasında Değişiklik Yapılmasına Dair Protokol’ün onaylanmasına, 9 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
1 Kasim 2023
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER İŞBİRLİĞİ KONSEYİ'NİN KURULMASINA  İLİŞKİN NAHÇIVAN ANLAŞMASI'NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR  PROTOKOL 
Bündan böyle “Taraflar" olarak anılacak olanAzerbaycan Cumhuriyeti, Kazakistan Cumhuriyeti, Kırgiz Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti ve Özbekistan Cumhuriyeti,
3 Ekim 2009 tarihinde Nahçıvan'da yapılan Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin kurulmasıa ilişkin, bundan böyle "Anlaşma" olarak anılacak olan Nahçıvan Anlaşması'nın 21. Maddesine atıfta bulunarak,
Türk Devletlerinin son yıllarda kaydettiği önemli siyasi ve sosyo-ekonomik ilerlemenin altım çizerek,
Anlaşma çerçevesinde geniş kapsamlı ve çok taraflı işbirliğinin daha da derinleştirilmesi için Türk Dünyasındaki ilişkilerin gelişimini ve Türk Devletlerinin ortak iradesini vurgulayarak,
Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin kuruluşundan bu yana kaydettiği olağanüstü başarıları ve elde ettiği kurumsal gélişmeyi takdir ederek. ve Teşkilatın Türk Dünyasında ve uluslararası alanda iş birliğine dayalı ve koordineli hareket etmedeki rolünüdaha da geliştirmeye yönelik taahhüdün altını çizerek,
Devlet Başkanları Konseyi'nin "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi" isminin "Türk Devletleri Teşkilatı" olarak değiştirilmesine ilişkin 12 Kasim 2021 tarihli Kararınıdikkate alarak,
aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır:
Madde 1
Anlaşmanın adı aşağıdaki gibidir:
“Türk Devletleri Teşkilatı'nın Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşması"
Madde 2
Anlaşmanın birinci maddesi aşağıdaki gibidir:
Taaa Tük Deveer Tsla  Tacak uluslararası bir teşkilat kurarlar."

Madde 3
Anlaşma metninin tamamında "TDiK" kısaltması "TDT" kısaltması ile değiştirilir.
Madde 4
Anlaşma metninin tamamında yer alan "Türk Dili Konuşan Ülkeler" ifadesi "Türk Devletleri" ifadesiyle değiştirilir.

Madde 5
Anlaşmanın 4. Maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilir:
"TDT'nin ilgili ve bağlı kuruluşları
Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA), TDT'nin ilgili kuruluşu olarak,Türk Devletleri Parlamentoları arasındaki iş birliğini artırmak ainacıyla 21 Kasım 2008 tarihli Îstanbul Anlaşması uyarınca faaliyet gösterir.

TDT ile ilgili kuruluş olarak TÜRKSOY ve TDT'ye bağh kuruluşlar olarak Türk Akademisi ve Türk Kültür ve Miras Vakfi; yetkileri dâhilinde kültür, bilim vę eğitim alanlarında iş birliğini, Türk Dünyasımı ortak değerlerini yaymayı ve sevdirmeyi, Türk kültürü ve mirasını korumayı ve tanıtmayı sürdürürler.

Taraflar, işb Anlaşma'nın görev ve amaçlarımn yerine getirilmesi için başka kurum ve kuruluşlar kurabilirler."
Madde 6
Anlaşmanın 5. Maddesinin üçüncü fkrasıņda ve 6. Maddesinin dördüncü fikrasında "Olağanüstü" ifadesinden sonra "ve Gayriresmi" ifadesi eklenir ve "toplantı" kelimesi “toplantılar" olarak değiştirilir.

Madde 7
Anlaşmanın 7. Maddesinin ikinci fikrasında yer alan "DiBK tarafından kabul ve DBK tarafindan onay" ifadesi "DiBK tarafindan onay ve DBK tarafindan kabul" ifadesi ife değiştirilir.

a s 

3a 

VI 

S &

>C F e 
e y 


Madde 8
Anlaşmanın 8, Maddesi aşağıdaki gibidir:
Başkanlık 
Olağan DBK toplantısına ev sahipliği yapan Taraf, bir sonraki olağan DBK toplantısına kadar TDT'ye Başkanlık eder."
Madde 9
Anlaşmanın 9. Maddesinin ikinci fikrasında geçen “kabul edilen (tasdiklenen)" ifadesi “onaylanan" ifadesi ile değiştirilir.

Madde 10
Anlaşmanın 16. Maddesi aşağıdaki gibidir:
"Gözlemciler ve Ortaklar 
TDT bünyesindeki gözlemci ve ortak statüleri, devletlere, uluslararašı teşkilatlara ve diğer teşekküllere verilebilir.

Bu tür statülerin verilmesine ilişkin düzen ve usul, TDò Usul Kuralları uyarınca belirlenir."
Madde 11
Anlaşmanın 18. Maddesinde yer alan “DiBK tarafindan kabul edilmiştir ve DBK tarafindan onaylanmıştır" ifadeşi "DfBK tarafindan onaylanmıştır ve DBK tarafindan kabul edilmiştir’ifadesi ile değiştirilir.

Madde 12
Anlaşmanın 22, Maddesinin ikinci fikrasında yer alan “üçüncü" ifadesi “son" ifadesi ile değiştirilir.

Madde 13
1. İşbu Protokol, Anlaşmanın ayrılmaz bir parçasıdır.
Is Protok yürüruge gimesicererin tamamlandıinas Depozitör tarafindan son yazılı bildirimin alfhaspdaşonrak girer.


3. İşbu Protokolün. Depozitörü, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığıdır. İşbu Protokolün asıf nüshası, her bir imzacıya onaylı birer nüsha gönderecek olan Depozitör tarafindan saklanır.

İşbu Protokol, Semerkant'ta 11 Kasım 2022 tarihinde Azerbaycanca, Kazakça,Kırgızca, Türkçe, Özbekçe ve İngilizce dillerinin her birinden birer asıl nüsha halinde ve tüm metinier eşit derecede geçerli olmak üzere imzaianmıştır. İşbu Protokol metinleri arasında uyuşmazlık olması halinde, Taraflar İngilizce nüshayı esas alır.

Azerbaycan Cumhuriyeti adma 
Chink 
Kazakistan Cumhuriyeti adıma 
thonaely 
Kırgız Cumburiyeti adıa 
W 
Türkiye Cumhuriyeti admā
Özbekistan Cumhuriyeti adıma 

TÜRKDİLLİ DÖVLƏTLƏRİN ƏMƏKDAŞLIQ ŞURASININ  YARADILMASI HAQQINDA  NAXÇIVAN SAZİŞİNƏ DƏYİŞİKLİKLƏR EDİLMƏSİNƏ DAİR  PROTOKOL 
Bundan sonra “Terflr" adlandırılacaq Azrbaycan Respublikasi, Qazaxistan Respublikası, Qırğız Respublikası, Türkiy Respublikası v Özbkistan Respublikası,
bundan sonra "Saziş" adlandırılacaq 3 oktyabr 2009-cu ild Naxçıvanda imzalanmış Türkdilli Dövitlrin Əmkdaşlıg Şurasının yaradılması haqqında Naxçıvan Sazişinin 21-ci maddsin istinad edrek,
son onilliklr rzind Türk dövltlrinin eld etdiyi mühüm siyasi v sosialiqtisadi inkişafi vurğulayaraq,
Türk dünyasındakı münasibtlrin tkamülünü v Türk dövltlrinin Sazişsasan hatli çoxtrfli mkdaşlığı daha da drinlşdirmk bard ümumi iradlrini vurğulayaraq,
Türkdilli Dövltlrin Əmekdaşlıq Şurasının yaradılmasından etibaren ld etdiyi mühüm nailiyytleri v institusional inkişafını tqdir edrk va Türk dünyasında v beynlxalq árenada emkdaşlıq ve alaqlendirilmiş fealiyytin tmin olunmasında tşkilatın rolunun daha da genişlndirilmesin bağlılıqlarını vurğulayaraq,
Dövlt Başçıları Şurasının “Türkdilli Dövltlrin Əmkdaşlıq Şurası"nın adının "Türk Dövltlri Tşkilatı"na dyişilmsi barde 12 noyabr 2021-ci il tarixli Qrarınınezere alaraq,
aşağıdakılar bared razılığa geldilr:
Madd 1
Sazişin adı aşağıdakı redaksiyada verilsin:
“Türk Dövletlri Tşkilatının yaradılması haqgında Naxçıvan Sazişi".
Madd 2
Sazişin 1-ci maddsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:
Türk Dövltlri Tşkilatı
Bununla Trflr beynlxalg tşkilat sonra “TDT" adlandırılacaqdır) yaradırlar".

Madd 3
Sazişin bütün mtni boyu “TDş" ixtisarı “TDT" ixtisarı il vz edilsin.
Madd 4
Sazişin bütün mtni boyu "türkdilli dövltlr" sözlri “Türk övltlri" sözlri il evez edilsin.

Madde 5
Sazişin 4-cü maddsi dyişdirilrk aşağıdakı redaksiyada verilsin:
"TDT-nin laqli vbağlı tşkilatları
Türk Dövltlrinin párlamentlri arasında mkdaşlığın drinlşdiriimsi mqsdil TDT-nin laqli tşkilatı kimi 21 noyabr 2008-ci il tarixli Istanbul Sazişin uyğun olaraq Türk Dövitlrinin Parlament Assambleyası (TüRKPA) faliyyt göstrir.
TüRKsOY TDT-nin lagli, Türk Akademiyası v Türk Mdniyyti v Irsi Fondu ise TDT-ya bağiı tşkilatiar kimi öz salahiyytlri çrçivsind elm v tehsil sahsind mkdaşlığı, Trk dünyasının ümumi dyrlrinin yayılması v tanınmasını,elc d Türk mdniyyeti ve irsinin qorunması va tşviqini hyata keçirir.
Trflr hazırkı Sazişin vzif v mgsdlrinin hyata keçirilmsi üçün digr tşkilatlar v tsisatlar yarada bilrlr".

Madd 6
Sazişin 5-ci maddesinin üçüncü bndind v 6-cı maddsinin dördüncübndind “növbdenknar" sözündn sonra "v qeyri-rsmi" sözlri iav edilsin v "iclası" sözü “iclasları" sözü il vz edilsin.

Madde 7
Sazişin 7-ci maddsinin ikinci bndinde "XlNş trfindn qbui v DBştrefinden tsdig" sözleri "XiNş trefindn tsdig va DBş trefinden gebulsözlri il evez edilsin.

R 

vE 

MEVZU ,C S .3


Madd 8
Sazişin 8-ci maddsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:
"Sdrlik 
DB$-nin növbti iclasını qbul edn Trf DBş-nin sonrakı növbti iclasınadk TDT-nin sdri olacaqdır".

Madd 9
Sazişin 9-cu maddesinin ikinci bndinde "tésdiq olunan (gbul olunan)" sözlari "tasdiq olunan" sözlri il vz edilsin.

Mádde 10
Sazişin 16-cı maddsi aşağıdakı redaksiyada verlīsin:
"Müşahidçilr v terfdaşlar 
TDT yanında müşahidçi ve terfdaş statusu dövltlr, beynlxalq tşkilatlara va diger qurumlara veril bilr.

Bel statusiarın verilmasi qaydasi v proseduru TDT-nin Prosedur Qaydaları il müyyn edilir".

Madd 11
Sazişin 18-ci maddsind "XINş-d qbut ediln v DBŞ-d tsdiqlnn" sözlri "XINŞ terafindn tşdiq v DBş trfindn qbul ediln” sözlri il vz edisin.
Madde 12
Sazişin 22-ci maddsinin ikinci bendind "üçüncü" sözü "sonuncu" sözü il evez edilsin.

Madd 13
1.Hazırkı Protokol Sazişin ayrılmaztärkbhissäsidir.
2.Hazırkı Protokol onun qüvveyminmasi çunzeruri olan dövletdaxili prosedurların yerina yetirilmesi hagqında sdhüneuvazinbitdirsin depozitari tráfindon alındığı tarixdn sonrakı otuzuncu gün qüvýys 

3.Hazırkı Protokolun depozitarisi Türkiy Respublikasının Xarici İşler Nazirliyidir. Hazırkı Protokolun sl nüsxsi depozitarid saxlanılacaqdır v depozitari hr imzalayan trf tsdiq edilmiş sürti ğöndrckdir.

11 noybr 2022-ci ild Sámrqnd şhrind bir esl nüsxad, Azrbaycan,qazax, qırğız, türk, özbk v ingilis dillrind imzalanmışdır, būtünımtnlr ėyni hüquqi qüvveye malikdir. Hazırkı Protokofun mtnlri arasında frgliliklr olduqda Traflr ingilis dilindeki metndn istifad edcklr.

Azerbaycan Respublikası adından 
tunl 
QazaxıstanRespublikası adından 
Qırğız Respublikası adından 
TürkiyRespublikası adından 
/
Özbkistan Respublikası adından 
.
T.C y s *G 48/9K t 
e 

à

daL 



YIIU MTH IHIKTIK        TAI ATTAMA 
  «»    ,,  ,   
  «   09  3        1-  ,
       -   

       -      -   ,
             ,Ha e n dead ee e   e   B de  d   d Pmee ded 

 e  r T er de dat R      M e e e d e ed dee 
cr raedr derarer 
deg-a 
   
 «      ».
2-6an 
 -  
«  !
 «  ».

3-6anr 
    «   «» .

4-ban 
      «  «    .
5-6a 
 4-   :
«-   
()-      ywin 2008      .

-    , -           ,      ,        ,       .

             .

6-6aπ
 -    - « »  » e «»  « .

7-6n 
 -   «-      «-   -  .

>c ,
VE ex 

4D L λé

GEN E 


8-6an 
 -   :
«
-     -   -   ..

9-6an 
 -   « )» «»   .

10-6π
 -   :
« 
      ,       .      - .».

1-6
 - «     «    »   .
2-bn 
 -   «»   «» .

13-6an 
.      
.                 .
T.C 

.        .            .
     , , , ,      ,   .           .

 
tung 
 
Thoual aA 
Mhry 
 
 
 
ve 

s e 8A ,e 
P 

GEV 


         
 ,  ,  ,    ,   ",
  ,   ""        -  ,
          ,
              ,
            ,      -        ,
   20- 12   "  "       ,
 
1-6ee 
   :„     d d 
eeg-t 
 d  d 
o dre do 
   d -  d    dd «emε , -de 
T.C 
$\r$ 

50

E I 

.



3
    ""  "" .

4
    "  " " "    .

5
 4-   :
   
T dr rddrdere Md e d dae Bd     - Ld   dd 

 d   d   d K  d d d  d d   d      d       d   d d   T 
K  de  d   deed «    d 

hebe-t 
d-    d  d   e    d  d  d c   B   e atpüD,
 -   “     "           .

8-ee 
 -  
     .

 -     "    .

10
 -   :
 
      ,      .

     - ".

11-6e 
 -      "           .

12
 -   " "    .

13-6epene 
.       .
.                    .

.        .    ,       


  - -    ,, , ,     ,    .     ,     .

 
tunh 
 
Thouaclh 
 g 
H  B 
C N 
6
s "A A e a e 
§



           AHA 
 ,  ,,  ,  , ""  ,
09  3           ,  “”  , - ,
       -  ,
                ,
     .                   ,
           "  "”      ,
  
1
   
      ”.
2
   
 
    - "  (  ""  ).

3
   ""  " .

4
     "  ""   .

5
 -   
    
     ),              .

 ,             ,     , d  ded  dede ded  d  d  d 
  d    d d „     
o-9
 -             ,,  
 -   “       “    " .


8
 -   
“
           .
 -   “ ""   .

10
 -   
 
     ,      .

          .

1
 18-.          .

12
 -   “  "  .

13
.    

.                     .
.      .          .

        , ,, , ,     ,   .      ,      .
  tung   Foaly  
  Bsny   st. f T 
v a 27xs 
0
/2
E e 9
.2

PROTOCOL 
ON AMENDMENTS TO THE NAKHCHIVAN AGREEMENT ON THE  ESTABLISHMENT OF THE COOPERATION COUNCIL OF  TURKIC SPEAKING STATES 
The Republic of Azerbaijan, the Republic of Kazakhstan, the Kyrgyz Republic, the Republic of Türkiye and the Republic of Uzbekistan, hereinafter referred to as the "Parties",
Referring to Article 21 of the Nakhchivan Agreement on the establishment of the Cooperation Council of Turkic Speaking States done at Nakhchivan on 3rd October 2009,hereinafter referred to as the "Agreement",
Underlining the significant political and socio-economic progress that the Turkic States have achieved during the last decades,
Emphasizing the evolution of relationis in the Turkic World and the common will of the Turkic States for further deepening comprehensive multilateral cooperation under the Agreement,
Commending the remarkable achievements made by the Cooperation Council of Turkic Speaking States and the institutional development since its establishment and underlining their commitment to enhance further the organization's role in ensuring cooperative and coórdinated action in the Turkic World and in international fora,
Taking into account the Decision of the Council of Heads of State on changing the name of the "Cooperation Council of Turkic Speaking States" to the "Organization of Turkic States"of 12 November 2021,
have agreed as follows:
Article I 
The name of the Agreement shall read as follows:
"Nakhchivan Agreement on the Establishment of the Organization of Turkic States."
Article 2
Article 1 of the Agreement shall read as follows:
“Organization of Turkic States 
The Parties hereby establish an internatiońal organization,"the Organization of Turkic States" (hereinafter referred to as the “OTS")."

Article 3
The "CCTS" abbreviation shall be replaced with the "OTS" abbreviation in the whole text of the Agreement.

Article 4
The words "Turkic Speaking States" shall be replaced with the words "Turkic States" in the whole text of the Agreement,
Árticle 5
Article 4 of the Agreement shall be replaced to read as follows:
"Related and affiliated organizations of the OTS 
The Parliamentary Assembly of the Turkic States (TURKPA), as the related organization of the OTS functions pursuant to the Istanbul Agreement of 21 November 2008 to deepen the cooperation amongst the parliaments of the Turkic States.
TURKSOY as the related, and Turkic Academy and Turkic Culture and Heritage Foundation as the affiliated organizations of the OTS carry out, within their mandates cultural,scientific and educational cooperation, disseminate and popularize the common values of the Turkic World as well as protect and promote the Turkic culture and heritage.
The Parties may establish other organizations and institutions for implementation of tasks and purposes of the present Agreement".

Article 6
The words "and Informal" shall be added after the word "Extraordinary" and the word "meeting" shal be replaced with the word "meetings" in the third paragraph of Article S and in the fourth paragraph of Article 6 of the Agreement.

Article 7
The words "adoption by the CFM and approval by the CHS" shall be replaced with the words "approval by the CFM and adoption by the CHS" in the second paragraph of Article 7of the Agreement.

.

;e 

A 

e 



Article 8
Article 8 of the Agreement shall read as follows:
“Chairpersonship 
The Party hosting the regular meeting of the CHS shall be the OTS Chairperson until the next regular meeting of the CHS."
Article 9
The words "adopted (accepted)" shall be replaced with the word "approved" in the second paragraph of Article 9 of the Agreement.

Article 10
Article 16 of the Agreement shall read as follows:
“Observers and Partners 
The observer and partner statuses within the OTS may be granted to the states,international organizations and other entities.

The order and procedure for granting such statuses shall be established by the Rules of Procedure of the OTS".

Article 11
The words "adopted by the CFM and approved by the CHS" shall be replaced with the words "approved by the CFM and adopted by the CHS" in Article 18 of the Agreement.
Artiele 12
The word "third" shall be replaced with the word "last" in the second paragraph of Article 22 of the Agreement.

Article 13
1. This Protocol is an integral part of the Agreemnenf 

2. This Protocol shail enter into force on the thirtieth day after the receipt of the last written notification by the depositary on the completion of domestic procedures required for its entry into force.

3. The depositary of this Protocol is the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye. The original copy of this Protocol shall be kept by the Depositary,which shall send to each signatory a certified copy.

Done at Samarkand, on the 1 1t day of November 2022 in a single original copy in the Azerbaijani, Kazakh, Kyrgyz, Turkish, Uzbek and English languages, all texts being equally authentic. In case of divergence between the texts of this Protocol, the Parties shall refer to the English text.

For the Republic of Azerbaijan 
For the Republie of Kazakhstan 
For the Kyrgyz Republic 
o e  ce 
Jzbekistan.

2

3ir ee 

For the Republic of Uzbekistan.
lung 
Thromacly 
Mmf