Hava Trafik Kontrolörü Lisans ve Derecelendirme Yönetmeliği (SHY ATCO)
YÖNETMELİKLER | 2025-02-18

18 Şubat 2025 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32817
YÖNETMELİK
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden:
HAVA TRAFİK KONTROLÖRÜ LİSANS VE DERECELENDİRME
YÖNETMELİĞİ (SHY ATCO)
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, hava trafiğinin
emniyetli, düzenli ve hızlı akışını temel alan hava trafik kontrol
hizmetlerinin etkinliğini sağlamak için Türk hava sahası, havalimanı ve
meydanlarında çalışmakta olan sivil hava trafik kontrol hizmetlerinde görev
alan hava trafik kontrol personeli ile hava trafik kontrolörü lisansı
alacak kişilerin sahip olması
gereken sağlık, eğitim ve uzmanlık şartlarının belirlenmesine, lisans,
sertifika ve derecelerinin verilmesine, muhafaza edilmesine, yenilenmesine,
askıya alınmasına veya iptal edilmesine ilişkin esasların düzenlenmesi ve
emniyet standartlarının muhafaza edilerek geliştirilmesini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
sivil hava trafik kontrol hizmetlerindeki hava trafik kontrolörlüğü için
gerekli lisans, derece veya sertifika almış, alacak, temdit edecek veya
yenileyecek kişileri ve bunlara eğitim veren veya bünyelerinde bulunduran
kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 14/10/1983 tarihli ve 2920
sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41 inci ve 46 ncı maddeleri, 5/6/1945
tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da 7 Aralık 1944 Tarihinde Akit ve İmza
Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık
Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun ile
yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin 1 inci eki ve 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci ve
441 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aletli meydan kontrol derecesi: Aletli yaklaşma
ve kalkış usulleri bulunan ve yaklaşma kontrol hizmetinin bir yaklaşma
kontrol ünitesi ya da bir saha kontrol merkezi tarafından verildiği
havalimanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
dereceyi,
b) Asistan hava trafik kontrolörü: Geçerli bir hava
trafik kontrolörü lisansına sahip olan ve derecesi bulunmayan, bir hava
trafik kontrolörü nezaretinde hava trafik kontrol hizmetlerinin
yürütülmesine yardım eden personeli,
c) Değerlendirme: Hava trafik kontrolörlerinin ya
da eğitim sürecinde yer alan bir öğrencinin göstermiş olduğu teorik ve
pratik nitelikleri ölçme yöntemini,
ç) Derece: Lisansa veya lisansa bağlı belgelere
işlenen ve lisansa ait özel koşulları, ayrıcalıkları ve kısıtlamaları
belirten yetkilendirmeyi,
d) Derece onayı: Hava trafik kontrol lisansına
işlenen ve söz konusu derece ile ilgili özel şartları, ayrıcalıkları ve
sınırlamaları belirten yetkilendirmeyi,
e) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti
Teşkilatını,
f) Geçerlilik: Bir lisansın, sertifikanın veya
derecenin yürürlükte kalabilmesi için yerine getirilmesi gereken şartları,
g) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğünü,
ğ) Görerek meydan kontrol derecesi: Aletli iniş,
kalkış usulleri bulunmayan ve yaklaşma kontrol hizmetinin verilmediği ya da
bir başka hava trafik kontrol ünitesi tarafından da bu hizmetin
sağlanmadığı, sadece görerek şartlardaki trafiklere hizmet veren hava
meydanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
dereceyi,
h) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı: Hizmet
verdikleri havaalanı veya ünite ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma ve
Altyapı Bakanlığınca veya ilgili mevzuat uyarınca hava seyrüsefer hizmeti
sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları,
ı) Hava trafiği: Uçuşta veya bir meydanın manevra
sahası üzerinde hareket eden hava araçlarının tamamını,
i) Hava trafik kontrol hizmeti: Hava araçlarının
manevra sahası üzerinde veya uçuşun herhangi bir safhasında birbirleriyle
ve manialarla çarpışmalarını önlemek; hızlı ve düzenli hava trafik akışını
sağlamak amacıyla verilen hizmeti,
j) Hava trafik kontrolör lisansı: Temel hava trafik
kontrol kursunu başarıyla tamamladıktan sonra canlı trafikte işbaşı
eğitimini tamamlayan ve hava trafik kontrol lisans sınavında başarılı olmuş
kişilere Genel Müdürlükçe verilen ve Ek-1’e göre hazırlanan belgeyi,
k) Hava trafik başkontrolörü: Bu Yönetmelikte
belirtilen şartları sağlayarak hava trafik başkontrolörlüğü sınavına
girmeye hak kazanan ve sınavda başarılı olması sonucunda hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı tarafından atanan kişiyi,
l) Hava trafik kontrol personeli: Stajyer hava
trafik kontrolörü, asistan hava trafik kontrolörü, hava trafik kontrolörü
ve hava trafik başkontrolörünü,
m) Hava trafik kontrolörü: Hava trafik kontrolör
lisansına sahip ve bu lisansa işlenmiş derece veya derecelerin verdiği yetkiler
kapsamında hava trafik kontrol hizmeti veren kişiyi,
n) Hava trafik hizmetleri: Uçuş bilgi hizmeti, ikaz
hizmeti, hava trafik tavsiye hizmeti ve saha kontrol hizmeti, yaklaşma
kontrol hizmeti, meydan kontrol hizmetinden oluşan hava trafik kontrol hizmeti
için kullanılan genel terimi,
o) Hava trafik kontrolörü (Değerlendirme uzmanı):
Hava trafik kontrolörlerinin almış oldukları eğitim ve derece
gereklilikleri doğrultusunda mesleki yeterliliklerine ilişkin gösterdikleri
performansla ilgili değerlendirmeler yapmak ve tespit ettiği hususlar
hakkında raporları ünite yönetimine sunmak üzere görevlendirilen personeli,
ö) Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı): Hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcı merkez teşkilatı ile Genel Müdürlükte hava
trafik kontrol hizmetleriyle ilgili konularda çalışmalar yapan ve hava
trafik hizmetlerinin emniyetli ve düzenli olarak gerçekleştirilmesi
amacıyla ulusal ve uluslarası kurum ve kuruluşlarla gerekli koordinasyonu
yürüten hava trafik kontrolörünü,
p) Hava trafik kontrolörü (Operasyonel uzman): HTK
ünitelerinde hava trafik kontrol hizmetlerine yönelik hava trafik akış
idaresi, slot koordinasyon, sivil-asker koordinasyon, NOTAM işlemleri,
anlaşma mektubu ve protokol, ekip planlama, emniyet ve kalite sistemi, hava
hadiseleri raporlama ve inceleme, hava trafik kontrol sistem destek ve
eğitim ünitelerinde görev yapan hava trafik kontrolörünü,
r) HTK: Hava trafik kontrolünü,
s) HTY: Hava trafik yönetimini,
ş) HTY uzmanı: Hava trafik yönetimi uzmanını,
t) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,
u) ICAO Ek-1: Uluslararası Sivil Havacılık
Teşkilatı tarafından yayımlanan personel lisanslandırılması ile ilgili
dokümanı,
ü) İşbaşı eğitimi: Gerçek trafik ortamında, yeterli
şartları haiz işbaşı eğitmeni nezaretinde, önceden belirlenmiş program
dahilinde yürütülen eğitimi,
v) Mesleki yeterlilik değerlendirmesi: Uçuş
emniyetini ciddi olarak tehlikeye sokan bir hava olayına veya kazaya yol
açan, kapasite yönetimini kayda değer biçimde azaltacak şekilde çalışan,
trafiğin doğal akışına uymayan gecikmelere ya da hizmet aksaklıklarına
sebebiyet veren ve bu davranışı kısmi ya da aralıklı süreklilik gösteren
veya çalıştığı ünite için gerekli bilgi ve tecrübeden yoksun olduğu tespit
edilen hava trafik kontrolörünün mesleki yeterliliğine yönelik eksikliğin
giderilmesi amacıyla, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından yapılan
değerlendirmeyi,
y) Meydan kontrol hizmeti: Meydan trafiği için
sağlanan hava trafik kontrol hizmetini,
z) Pozisyon: Hava trafik kontrolörünün hava trafik
hizmeti sağlarken sorumlu, yetkili ve görevli olduğu çalışma alanını,
aa) Radarlı saha kontrol derecesi: Sorumluluk
sahibi olduğu kontrollü hava sahası dahilindeki uçaklara radarlı saha
kontrol hizmeti sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
dereceyi,
bb) Radarlı yaklaşma kontrol derecesi: Sorumluluk
sahibi olduğu kontrol sahası dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol
sahasını kullanan diğer uçaklara, radarlı yaklaşma kontrol hizmeti sağlayan
hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi,
cc) Radarsız saha kontrol derecesi: Sorumluluk
sahibi olduğu kontrollü hava sahası dahilindeki uçaklara radarsız saha
kontrol hizmeti sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
dereceyi,
çç) Radarsız yaklaşma kontrol derecesi: Sorumluluk
sahibi olduğu kontrol sahası dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol
sahasını kullanan diğer uçaklara, radarsız yaklaşma kontrol hizmeti
sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi,
dd) Saha kontrol hizmeti: Kontrollü sahalarda,
kontrollü uçuşlara sağlanan hava trafik kontrol hizmetini,
ee) Sektör: Kontrol sahasının veya uçuş bilgi
bölgesinin bir parçasını,
ff) Sektör grubu: Belirlenmiş sektörlerden oluşan
kontrol sahasına ilişkin yapısını,
gg) Stajyer hava trafik kontrolörü: Hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından, hava trafik kontrolörü olarak istihdam
edilmek üzere kamu istihdam politikasına uygun olarak yerleştirilen ve
temel hava trafik kontrol eğitimi başlangıcı ile asistan hava trafik
kontrolörü olunmasına kadar geçen sürede hava trafik kontrolörlüğü
mesleğine hazırlanan personel ile temel hava trafik kontrol kursuna katılan
kişiyi,
ğğ) Süpervizör hava trafik kontrolörü:
Görevlendirildiği sektör veya sektör grubunda hava trafiğini takip ederek
olası emniyet risklerinde çalışan hava trafik kontrolörlerini haberdar
eden, gerektiğinde çözüm önerileri sunan, acil ve beklenmedik durumlarda
veya kontrolörler tarafından ihtiyaç duyulduğunda ünite içi ve üniteler
arası koordinasyonu sağlamakla görevli olan hava trafik kontrolörünü,
hh) Temel hava trafik kontrol kursu: Hava trafik kontrolörü olmak için Genel
Müdürlükçe belirlenen temel eğitim süreçlerini,
ıı) Terminal kontrol sahası: Bir veya daha fazla
sayıdaki önemli havaalanı civarında bulunan hava trafik hizmeti rotalarının
birleştiği yerde kurulan kontrollü sahaları,
ii) Ünite: Hava araçları ile hava araçları
arasında, manevra sahasında hava araçları ile mânialar arasında çarpışmaları
önlemek, hızlı ve düzenli bir trafik akışı sağlayarak muhafaza etmek
amacıyla sağlanan hava trafik kontrol hizmetinin yerine getirildiği saha
kontrol merkezi, yaklaşma kontrol birimi ya da meydan kontrol kulesi
anlamında kullanılan genel terimi,
jj) Ünite onayı: Hava trafik kontrol lisansına
işlenen ve derecenin geçerli olduğu ünite, sektör veya sektör gruplarını
belirten yetkilendirmeyi,
kk) Ünite yönetimi: Hava trafik kontrolörlerinin
görevlerini yürüttükleri ünitelerde sorumlu veya yetkili yönetici
pozisyonundaki kişileri,
ll) Yaklaşma kontrol hizmeti: İniş/kalkış ve
terminal kontrol sahasında sağlanan hava trafik kontrol hizmetini,
ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar ve
kısaltmalar için, 2920 sayılı Kanun, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi,
ICAO ve EUROCONTROL tarafından yayımlanan konuyla ilişkili dokümanlar ile
Genel Müdürlük tarafından yayımlanan diğer sivil havacılık mevzuatında
belirtilen tanımlar esas alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Müdürlüğün Görev ve Sorumlulukları
Denetim
MADDE 5- (1) Genel Müdürlük, hava trafik kontrolörlerinin
seçim, eğitim, lisans, yabancı dil yeterliliği, sağlık, derecelendirme ve
kayıtların muhafazası işlemlerinin bu Yönetmelikte yer alan düzenlemelere
uygunluğuna ilişkin gerekli denetimleri yapar.
Lisansların
verilmesi
MADDE 6- (1) Genel Müdürlük, lisans sınavını başarı ile
tamamlayarak asistan hava trafik kontrolörü olmaya hak kazanan adaya hava
trafik kontrolörü lisansını düzenler.
Derece
şartı
MADDE 7- (1) Genel Müdürlük, asistan hava trafik
kontrolörleri, hava trafik kontrolörleri ve hava trafik başkontrolörlerinin
derece sınavları ile ünite onayı işlemlerini yapar veya hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısına yaptırır.
Yeterlilik
düzeyleri ve denetim
MADDE 8- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
bu Yönetmelikte bahsi geçen personelin mesleki düzey ve yeterliliklerinin
devamlılığına ilişkin tutulan kayıtların denetimi Genel Müdürlük tarafından
yapılır. Bu denetlemelerde Genel Müdürlük tarafından talep edilen her türlü
bilgi ve belgenin ibrazı zorunludur.
Sağlık
şartı
MADDE 9- (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısının, gerçek trafikte fiili olarak hava trafik kontrol hizmetine
yönelik görev yürütebilmeleri için hava trafik başkontrolörleri, hava
trafik kontrolörleri ve asistan hava trafik kontrolörlerinin ICAO Ek-1
Sınıf 3’e uygun geçerli sağlık raporlarına sahip olmaları şartına yönelik
uygulamalarını denetler.
(2) Sağlık raporları ile ilgili itiraz veya çekince
ortaya çıkması halinde, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı veya rapor
sahibi kişi tarafından, sağlık raporunun gözden geçirilmesi veya
yenilenmesi için yapılan başvurular, Genel Müdürlük tarafından
sonuçlandırılır.
Alkol ve
psikoaktif madde kullanımı
MADDE 10- (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmetleri
sağlayıcısının, hava trafik kontrol ünitelerinde görev yapan tüm hava
trafik kontrol personelinin, alkol ve psikoaktif madde kullanımını takibini
yapıp yapmadığını ve ilaç kullanımı konusunda gerekli tavsiyelerde bulunup
bulunmadığını denetler.
(2) Birinci fıkra kapsamında yasaklı veya takibi
yapılması gereken psikoaktif madde veya ilaçlar Genel Müdürlükçe belirlenir
ve yayımlanır.
Fiziki
yeterlilik
MADDE 11- (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısının hava trafik kontrol ünitelerinde görevlendirilmiş bulunan ve
gerçek trafikte fiili olarak hava trafik kontrol hizmetine yönelik görev
yürüten hava trafik kontrol personelinin ICAO Ek-1 Sınıf 3’e göre;
zihinsel, ruhsal ve fiziki yeterliliklerinde azalma olması veya görevlerini
emniyetli ve tam olarak yapmalarını engelleyici alkol ve psikoaktif
maddelerin etkisi altında olduklarının rapor edilmesi durumunda bu
kişilerin hizmete devamını engelleyici tedbirleri aldırır.
Görevden
el çektirme
MADDE 12- (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısının hava trafik kontrol personelinin; 19 uncu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen hususlara sebebiyet verdiğini tespit etmesi durumunda
kişinin hizmete devam ettirilmemesi yönünde tedbirleri alıp almadığını
denetler.
(2) 19 uncu maddede belirtilen hususların tespiti
durumunda Genel Müdürlükçe oluşturulacak komisyon marifetiyle ilgili
personelin hava trafik kontrolörü lisansı ve/veya sahip olduğu derece veya
dereceler en az 3 ay en fazla 12 ay olmak koşuluyla askıya alınır veya
iptal edilir.
(3) 19 uncu maddede belirtilen hususların tespit edildiği
kişinin stajyer hava trafik kontrolörü olması durumunda Genel Müdürlükçe
oluşturulacak komisyon marifetiyle ilgili personelin hava trafik kontrolörü
lisans sınavına en az 6 ay en fazla 12 ay süreyle girmemesi sağlanır veya
sınav hakkı iptal edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcısının Görev ve
Sorumlulukları
Derece
şartı
MADDE 13- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, istihdam
ettiği hava trafik kontrolörlerinin mesleklerini icra edebilmeleri için
çalıştıkları ünite, sektör veya pozisyon için geçerli derecelerden en az
birine sahip olmalarını sağlamaktan Genel Müdürlüğe karşı sorumludur.
(2) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı hava trafik
kontrolörlerinin sahip olduğu derecelere ilişkin ünite onayı işlemlerine
dair gerekli bildirimleri yapmaktan sorumludur.
Hizmet
gereklilikleri
MADDE 14- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava
trafik kontrol ünitelerinde gerçek trafikte fiili olarak hava trafik
kontrol hizmetine yönelik görev yürüten hava trafik kontrol personelinin;
a) Sağlanan hava trafik kontrol hizmetine uygun
geçerli sertifika, lisans, derece veya derecelere sahip olmalarından,
b) ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygun geçerli sağlık
raporlarının bulunmasından,
c) Mesleki yeterliliklerinin, teorik ve uygulamalı değerlendirmelerle,
devamlı olarak muhafaza edilmesinden,
ç) Asistan hava trafik kontrolörlüğü aşamasında
derece almaları amacıyla işbaşı eğitimlerinin tamamlanarak, yapılacak
teorik ve uygulamalı değerlendirmelerle, derece almalarını sağlamaktan,
d) Genel Müdürlük tarafından derece sınavlarını
yapmak üzere görevlendirildiğinde derece sınavlarını yapmaktan,
sorumludur.
Yeterlilik
planları
MADDE 15- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
hazırlanan, derecelerin alınabilmesi için yerine getirilmesi gereken
şartları belirleyen derece gereklilikleri dokümanı Genel Müdürlük
tarafından onaylanmasının akabinde yayımlanır.
(2) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, mesleki
yeterliliklerinin ve deneyimlerinin muhafazası için; hava trafik kontrol
ünitelerinde gerçek trafikte fiili olarak hava trafik kontrol hizmetine
yönelik görev yürüten, hava trafik kontrol personelinin;
a) Sahip olduğu derecelere ait ünite, sektör veya
pozisyon için gerekli olan asgari çalışma saatlerinin doldurulmuş olmasını
takip etmekten,
b) Derecelerin alınabilmesi için yerine getirilmesi
gereken şartları belirleyen derece gereklilikleri dokümanına uygun olarak,
yeterlilik düzeylerinin muhafaza edildiğini belgelemek amacıyla, teorik ve
uygulamalı olarak değerlendirmeye tabi tutulmalarını sağlamaktan,
c) Periyodik olarak tazeleme ve acil durum
eğitimlerine alınmalarını sağlamaktan,
ç) Kesintisiz olarak aktif çalışmadan uzak kalması
halinde ilgili personelin mesleki yeterliliklerinin tekrar kazanılması
amacıyla kesintisiz olarak aktif çalışmadan uzak kalınan süre dikkate
alınmak suretiyle hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından belirlenen
tazeleme eğitimi almasını sağlamaktan,
sorumludur.
Sağlık
şartı
MADDE 16- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı gerçek
trafikte fiili olarak hava trafik kontrol hizmetine yönelik görevleri
yürütebilmeleri için hava trafik kontrol personelinin ICAO Ek-1 Sınıf 3’e
uygun geçerli sağlık raporlarına sahip olmalarını sağlar.
(2) Sağlık raporlarının ICAO Ek-1 Sınıf 3’e
uygunluğu ile ilgili hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
kontrol personeli tarafından bir itiraz veya çekince ileri sürülmesi
halinde, raporun gözden geçirilmesi veya yenilenmesi için, Genel Müdürlüğe
başvurur.
Yeterlilik
değerlendirmesi
MADDE 17- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava
trafik kontrol personelinin yeterlilik değerlendirmelerinin neticelerini,
sağlık raporları ile birlikte derecelerin yenilenmesi ve derecelerin
geçerliliğinin muhafazası amacıyla kayıt altına alır.
Alkol ve
psikoaktif madde kullanımının denetimi
MADDE 18- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava
trafik kontrol ünitelerinde, gerçek trafikte fiili olarak hava trafik
kontrol hizmetine yönelik görev yürüten hava trafik kontrol personelinin
alkol ve psikoaktif madde kullanıp kullanmadıklarını hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısı tarafından belirlenen usuller doğrultusunda tespit eder ve
Genel Müdürlükçe belirlenen kullanılamayacak ilaçlar konusunda bu kişileri
bilgilendirir.
Görevden
el çektirme yetkisi
MADDE 19- (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
hava trafik kontrol personelinin;
a) ICAO Ek-1 Sınıf 3’e göre; zihinsel, ruhsal ve
fiziki yeterliliğinde azalma olması,
b) Görevini emniyetli ve tam olarak yapmasını
engelleyici alkol ve psikoaktif madde kullanım alışkanlığının belgelenmesi,
c) Uçuş emniyetini zafiyete düşürücü şekilde
çalışma ortamını bozacak ve iş akışını engelleyecek davranışlarda
bulunması,
ç) Mesleki yetersizliğinin tespit edilmesi veya çok
ciddi hava olayına veya kazaya sebebiyet vermesi,
d) Hava trafik akışını etkileyen geçerli bir sebep
olmaksızın bireysel ya da toplu şekilde; hava trafiğinin hızlı akışına
olumsuz etki etmek, olağan dışı gecikmelere sebebiyet vermek, hava
trafiğini yavaşlatıcı ya da zorlaştırıcı eylemlerde bulunmak hallerinden en
az birinin varlığı,
durumlarında hizmete devamına izin verilmez.
(2) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç) ve (d)
bentlerinde sayılan durumların veya büyük bir ihmal ya da görevi kötüye
kullanma durumunun tespit edilmesi hallerinde, hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısı tarafından oluşturulan komisyon marifetiyle yapılan inceleme
sonucu ve gerekli belgeler ile Genel Müdürlüğe başvurularak, kişinin sahip
olduğu hava trafik kontrolörü lisansı ve/veya sahip olduğu derece veya derecelerin en
az 3 ay en fazla 12 ay süre ile askıya alınması veya iptal edilmesi talep
edilir.
(3) İkinci fıkrada belirtilen hususlar uyarınca
yaptırıma muhatap olmuş kişi de birinci fıkrada sayılan durumların tekrar
tespit edilmesi hallerinde, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından oluşturulan
komisyon marifetiyle yapılan inceleme sonucu ve gerekli belgeler ile Genel
Müdürlüğe başvurularak ilgili personelin sahip olduğu hava trafik
kontrolörü lisansının iptal edilmesi talep edilir.
(4) Stajyer hava trafik kontrolörü unvanına sahip
kişiler de birinci fıkrada belirtilen durumların tespit edilmesi
hallerinde, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından oluşturulan
komisyon marifetiyle yapılan inceleme sonucu ve gerekli belgeler ile Genel
Müdürlüğe başvurularak ilgili personelin en az 6 ay en fazla 12 ay süreyle
lisans sınavına girmemesi talep edilir. İkinci fıkrada belirtilen hususlar
uyarınca yaptırıma muhatap olmuş kişi de birinci fıkrada sayılan durumların
tekrar tespit edilmesi hallerinde ise hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı
tarafından oluşturulan komisyon marifetiyle yapılan inceleme sonucu ve
gerekli belgeler ile Genel Müdürlüğe başvurularak ilgili personelin lisans
sınav hakkını kaybetmesi talep edilir.
(5) Bu madde uyarınca derece veya dereceleri askıya
alınan kişi asistan hava trafik kontrolörü olarak görevlendirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hava Trafik Kontrol Personelinin Görev ve
Sorumlulukları
Stajyer
hava trafik kontrolörünün görev ve sorumlulukları
MADDE 20- (1) Stajyer hava trafik kontrolörü;
a) Gerçek trafikte işbaşı eğitimi sırasında ICAO
Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun, geçerli bir sağlık raporuna sahip olmaktan,
b) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
belirlenen usuller çerçevesinde, işbaşı eğitimine başlayacak yeterliliğe
sahip olmaktan, ünite yeterlilik planlarında yer alan usullere uymaktan,
c) İşbaşı eğitimi almaya engel olabilecek her türlü
sağlık yetersizliğini ünite yönetimine bildirmekten,
ç) Alkol ve psikoaktif maddelerin etkisinde ise
veya herhangi bir ilaç alıyorsa ve bu ilaçların işbaşı eğitimi alma yeteneği
üzerinde etkisi varsa, bu durumları ünite yönetimine bildirmekten,
d) Emniyetli ve düzenli çalışmasını engelleyen
fiziki şartlarında azalma olduğunda bu durumu yönetime bildirmekten,
sorumludur.
Hava
trafik kontrolörünün sorumlulukları
MADDE 21- (1) Hava trafik kontrolörü;
a) Lisansında işlenmiş derecelerin ve ICAO Ek-1
Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli sağlık raporlarının, geçerlilik süresinin
dolmamış olmasından,
b) Ünitenin yeterlilik planlarına uymaktan ve
lisansında işlenmiş derecelerin verdiği yetkilere uygun hizmetleri
görebilecek yeterlilikte olmaktan,
c) Mesleki yeterliliği konusunda şüphe oluşması
durumunda, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından kendisine
bildirilen usullere uymaktan,
ç) Hava trafik kontrol hizmeti vermesine engel
olabilecek her türlü sağlık yetersizliğini ünite yönetimine bildirmekten,
d) Alkol ve psikoaktif maddelerin etkisinde ise
veya herhangi bir ilaç alıyorsa ve bu ilaçların gördüğü hizmet üzerinde
etkisi varsa, bu durumları ünite yönetimine bildirmekten,
e) Hizmet teknik altyapısına ilişkin her türlü
teknik aksaklık ve hava olayını uygun formlar vasıtasıyla rapor etmekten,
sorumludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Başvuru, Aranılan Nitelikler, Sınavlar ve Sağlık
Şartları
Hava
trafik kontrolör adaylarının seçiminde esas alınacak ölçütler
MADDE 22- (1) Temel hava trafik kontrol eğitimine başlayacak
adayların aşağıdaki niteliklere sahip olması zorunludur:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) 27 yaşından gün almamış olmak.
c) En az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarından
mezun olmak.
ç) ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir
sağlık raporu almak.
d) Güvenlik soruşturması ile hava trafik
kontrolörlüğü yapmaya uygun olduğunu belgelemek.
e) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına
seçenek yaptırımlara çevrilmiş aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş
hükümler hariç olmak üzere, 6 aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar
bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin
işleyişine karşı suçlar, devlet
sırlarına karşı suçlar ve
casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık,
sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya
şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya ihaleye fesat karıştırma, edimin
ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini
aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı ve haksız mal edinme suçlarından
hükümlü bulunmamak.
f) Genel yetenek testleri (dikkat, algılama,
zihinsel matematik, üç boyutlu düşünme) ve kişilik değerlendirme
(motivasyon, karar verme, stres değerlendirme) yöntemlerini içeren
bilgisayar destekli, uluslararası standartlara sahip kontrolör seçme
programı ve (g) bendinde yer alan hususların tespitine yönelik sınavda
başarılı olmak.
g) Hava/yer ve yer/yer sesli iletişiminde Türkçe ve
İngilizce dillerinde, yanlış anlamalara ve aksamalara yol açabilecek
belirgin bir aksan veya lehçe, dilde pelteklik, gizli kekemelik ve aşırı
heyecan sahibi olmamak.
ğ) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
istihdam edilmek üzere başvuru yapılması sırasında, İngilizce dilinde
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca (ÖSYM) düzenlenen Yabancı
Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı/Elektronik Yabancı Dil Sınavından en az
(C) düzeyinde veya uluslararası geçerliliği bulunan ve ÖSYM tarafından
eşdeğerliği kabul edilen sınavlardan buna denk düzeyde başarılı olduğunu
belgelemek.
(2) Hava trafik kontrolörü adayı seçiminde
gerektiğinde ICAO veya EUROCONTROL kaynaklı testler kullanılarak yeterlilik
değerlendirmesi yapılabilir. Bu değerlendirmede başarılı sayılmak için 100
üzerinden 70 puan alınması zorunludur.
Hava
trafik kontrolörü lisansına ilişkin şartlar
MADDE 23- (1) Hava trafik kontrolörü lisansı verilebilmesi
için ilgilinin;
a) 21 yaşını doldurmuş ve 30 yaşından gün almamış
olması,
b) ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli
sağlık raporuna sahip olması,
c) Emniyet, güvenlik ve kriz yönetimi konularını da
içeren işbaşı eğitimi ile yapılacak ünite, sektör veya pozisyon
değerlendirmelerini başarı ile tamamlamış olması,
ç) Yapılan lisans sınavından 100 puan üzerinden en
az 70 puan alması,
d) Asgari ICAO seviye 4 düzeyinde İngilizce dil
bilgisine sahip olduğunu belgelemesi,
zorunludur.
Hava
trafik kontrolörü derecesine ilişkin şartlar
MADDE 24- (1) Lisans sahibi bir hava trafik kontrolörüne
derece verilebilmesi için ilgilinin;
a) ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir
sağlık kurulu raporuna sahip olması,
b) Geçerli bir hava trafik kontrolör lisansına
sahip olması,
c) Hava trafik kontrolörünün çalışacağı ünite
derecesi ile ilgili değerlendirmeleri başarı ile tamamlamış olması,
ç) Teori ve uygulamalı olarak iki aşamalı yapılan
derece yenileme sınavlarının her birinden 100 puan üzerinden en az 70 puan
alarak her iki sınavda da başarılı olması,
d) Asgari ICAO seviye 4 düzeyinde İngilizce dil
bilgisine sahip olduğunu belgelemesi,
zorunludur.
Hava
trafik kontrolörlüğüne (Değerlendirme uzmanı) ilişkin asgari şartlar
MADDE 25- (1) Hava trafik kontrolörü (Değerlendirme uzmanı)
olabilmesi için ilgili kişinin;
a) En az 5 yıldır hava trafik kontrolörü olarak çalışıyor
olması,
b) Geçerli bir hava trafik kontrolörü lisansına ve
ilgili derecelerine sahip olması,
c) Ulusal ve uluslararası kuruluşlardan alınan ve
Genel Müdürlükçe kabul edilen geçerli bir hava trafik kontrol değerlendirme
uzmanı sertifikasına sahip olması,
ç) Çalıştığı ünitede en az 2 yıldır çalışıyor
olması,
d) Son 2 yıllık derece sınavları ortalamasının
asgari 85 puan olması,
e) Asgari ICAO seviye 4 seviyesinde İngilizce dil
bilgisine sahip olması,
f) Son 5 yıl içerisinde 19 uncu maddenin birinci
fıkrasının (d) bendinde belirtilen hususların tespiti sonucu hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından ilgili belgeler ile birlikte Genel
Müdürlüğe talepte bulunulması sonucunda 12 nci madde uyarınca herhangi bir
yaptırıma muhatap olmaması,
g) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı en üst
yöneticisi tarafından uygun bulunması,
zorunludur.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılan yetkilendirmeler
sonrası yetkilendirilen personel bilgileri Genel Müdürlüğe iletilir ve
Genel Müdürlük yapılan yetkilendirmelerin uygunluğunu denetler.
(3) Hava trafik kontrolörü (Değerlendirme uzmanı)
yetkisi 3 yıl için geçerlidir. Geçerlilik tarihinden 1 ay önce ilgili ünite
veya personelin başvurusuyla birinci fıkrada belirtilen süreç yeniden
işletilerek temdit işlemi gerçekleştirilir.
Hava
trafik kontrolörlüğüne (Operasyonel uzman) ilişkin asgari şartlar
MADDE 26- (1) Hava trafik kontrolörü (Operasyonel uzman)
olabilmesi için ilgili kişinin;
a) En az 7 yıldır hava trafik kontrolörü olarak
çalışıyor olması,
b) Geçerli bir hava trafik kontrolörü lisansına ve
ilgili derecelerine sahip olması,
c) Çalıştığı ünitede en az 4 yıldır çalışıyor
olması,
ç) Son 2 yıllık derece sınavları ortalamasının
asgari 85 puan olması,
d) Asgari ICAO seviye 4 seviyesinde İngilizce dil
bilgisine sahip olması,
e) Son 5 yıl içerisinde 19 uncu maddenin birinci
fıkrasının (d) bendinde belirtilen hususların tespiti sonucu hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından ilgili belgeler ile birlikte Genel
Müdürlüğe talepte bulunulması sonucunda 12 nci madde uyarınca herhangi bir
yaptırıma muhatap olmaması,
f) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı en üst
yöneticisi tarafından uygun bulunması,
zorunludur.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılan yetkilendirmeler
sonrası yetkilendirilen personel bilgileri Genel Müdürlüğe iletilir ve
Genel Müdürlük yapılan yetkilendirmelerin uygunluğunu denetler.
(3) Hava trafik kontrolörü (Operasyonel uzman)
yetkisi 3 yıl için geçerlidir. Geçerlilik tarihinden 1 ay önce ilgili ünite
veya personelin başvurusuyla birinci fıkrada belirtilen süreç yeniden
işletilerek temdit işlemi gerçekleştirilir.
Hava
trafik kontrolörlüğüne (HTY uzmanı) ilişkin asgari şartlar
MADDE 27- (1) Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı) olabilmesi
için ilgili kişinin;
a) En az 5 yıldır hava trafik kontrolörü olarak
çalışıyor olması,
b) Geçerli bir hava trafik kontrolörü lisansına ve
ilgili derecelerine sahip olması,
c) En az 3 yıl gerçek trafik ortamında hava trafik
kontrolörü olarak çalışmış olması,
ç) Son 2 yıllık derece sınavları ortalamasının
asgari 85 puan olması,
d) Asgari ICAO seviye 4 seviyesinde İngilizce dil
bilgisine sahip olması,
e) Son 5 yıl içerisinde 19 uncu maddenin birinci
fıkrasının (d) bendinde belirtilen hususların tespiti sonucu hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından ilgili belgeler ile birlikte Genel Müdürlüğe
talepte bulunulması sonucunda 12 nci madde uyarınca herhangi bir yaptırıma
muhatap olmaması,
f) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı en üst
yöneticisi tarafından uygun bulunması,
zorunludur.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılan yetkilendirmeler
sonrası yetkilendirilen personel bilgileri Genel Müdürlüğe iletilir ve
Genel Müdürlük yapılan yetkilendirmelerin uygunluğunu denetler.
(3) Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı) yetkisi 3
yıl için geçerlidir. Geçerlilik tarihinden 1 ay önce ilgili ünite veya
personelin başvurusuyla birinci fıkrada belirtilen süreç yeniden
işletilerek temdit işlemi gerçekleştirilir.
Süpervizör
hava trafik kontrolörlüğüne ilişkin asgari şartlar
MADDE 28- (1) Süpervizör hava trafik kontrolörü olabilmesi
için ilgili kişinin;
a) En az 20 yıldır hava trafik kontrolörü olarak
çalışıyor olması,
b) Geçerli bir hava trafik kontrolörü lisansına ve
ilgili derecelerine sahip olması,
c) En az 5 yıldır gerçek trafik ortamında hava
trafik kontrolörü olarak kesintisiz çalışıyor olması,
ç) Son 2 yıllık derece sınavları ortalamasının
asgari 85 puan olması,
d) Asgari ICAO seviye 4 seviyesinde İngilizce dil
bilgisine sahip olması,
e) Son 5 yıl içerisinde 19 uncu maddenin birinci
fıkrasının (d) bendinde belirtilen hususların tespiti sonucu hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından ilgili belgeler ile birlikte Genel
Müdürlüğe talepte bulunulması sonucunda 12 nci madde uyarınca herhangi bir
yaptırıma muhatap olmaması,
f) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı en üst
yöneticisi tarafından uygun bulunması,
zorunludur.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılan yetkilendirmeler
sonrası yetkilendirilen personel bilgileri Genel Müdürlüğe iletilir ve
Genel Müdürlük yapılan yetkilendirmelerin uygunluğunu denetler.
(3) Süpervizör hava trafik kontrolörü yetkisi 3 yıl
için geçerlidir. Geçerlilik tarihinden 1 ay önce ilgili ünite veya
personelin başvurusuyla birinci fıkrada belirtilen süreç yeniden
işletilerek temdit işlemi gerçekleştirilir.
Hava
trafik başkontrolörlüğü asgari şartları
MADDE 29- (1) Bir hava trafik kontrolörünün hava trafik
başkontrolörü olabilmesi için ilgili kişinin;
a) En az 15 yıldır hava trafik kontrolörü olarak
çalışıyor olması,
b) Geçerli bir hava trafik kontrolörü lisansına ve
ilgili derecelerine sahip olması,
c) En az 5 yıldır derece sahibi olması,
ç) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından
gerçekleştirilen hava trafik başkontrolörlüğü sınavından başarılı olması,
d) Son 2 yıllık derece sınavları ortalamasının
asgari 85 puan olması,
e) Asgari ICAO seviye 4 seviyesinde İngilizce dil
bilgisine sahip olması,
f) Son 5 yıl içerisinde 19 uncu maddenin birinci
fıkrasının (d) bendinde belirtilen hususların tespiti sonucu hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından ilgili belgeler ile birlikte Genel
Müdürlüğe talepte bulunulması sonucunda 12 nci madde uyarınca herhangi bir
yaptırıma muhatap olmaması,
g) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı en üst
yöneticisi tarafından uygun bulunması,
zorunludur.
(2) Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı), hava
trafik kontrolörü (Operasyonel uzman) ve hava trafik kontrolörü
(Değerlendirme uzmanı) yetkisini haiz olanların hava trafik başkontrolörü
olmak için başvurmaları durumunda birinci fıkranın (a) bendi hesabında bu
yetkileri haiz olduktan sonra çalıştıkları süre 2 ile çarpılarak
hesaplanır.
(3) Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı) yetkisini
haiz olanların hava trafik başkontrolörü olmak için başvurmaları durumunda
birinci fıkranın (c) bendinde sayılan şart aranmaz ve birinci fıkranın (d)
bendinde geçen 2 yıllık derece sınavları ortalaması şartı yerine son
girilen derece sınavı esas alınır.
ALTINCI BÖLÜM
Komisyonlar, Derece Gereklilikleri ve Sınavlar
Komisyon
teşkili
MADDE 30- (1) Genel Müdürlükçe bu Yönetmelik kapsamında yer
alan personele yönelik gerçekleştirilen lisans sınavlarına yapılan
itirazları değerlendirmek üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanının onayı ile
komisyon kurulur.
(2) Komisyonda çalışmak üzere Genel Müdürlük; daire
başkanı veya hava trafik kontrolörü olan en çok üç üyeyi, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı; hava trafik kontrolörü veya hava trafik başkontrolörü
olarak görev yapan en çok iki üyeyi, hava trafik kontrol eğitimi veren
yükseköğretim kurumları kendi içinden öğretim elemanı olarak görev yapan bir
üyeyi belirler.
(3) Genel Müdürlük, komisyon başkanını kendi
gönderdiği temsilciler arasından atar.
(4) Komisyon üye tamsayısı ile toplanır. Komisyonda
oylama ile karar alınması gereken hallerde çekimser oy kullanılamaz,
oyların eşit olması durumunda başkanın oy verdiği taraf çoğunluk sayılır.
(5) Komisyonun görev ve sorumlukları ile çalışma
usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından düzenlenir.
Dereceler
MADDE 31- (1) Görerek meydan kontrol derecesi; aletli iniş,
kalkış usulleri bulunmayan ve yaklaşma kontrol hizmetinin verilmediği ve
bir başka hava trafik kontrol ünitesi tarafından da bu hizmetin
sağlanmadığı, sadece görerek şartlardaki trafiklere hizmet veren hava
meydanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir.
Bu dereceye başvuru için ilgili ünitede en az 90 saat olmak üzere
çalışmanın tamamlanması gerekir.
(2) Aletli meydan kontrol derecesi; aletli yaklaşma
ve kalkış usulleri bulunan ve yaklaşma kontrol hizmetinin bir yaklaşma
kontrol ünitesi ya da bir saha kontrol merkezi tarafından verildiği hava
meydanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
derecedir. Bu dereceye başvuru için ilgili ünitede, en az 100 saat olmak
üzere çalışmanın tamamlanması gerekir.
(3) Radarsız yaklaşma kontrol derecesi; sorumluluk
sahibi olduğu kontrol sahası dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol
sahasını kullanan diğer uçaklara, radarsız yaklaşma kontrol hizmeti
sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu
dereceye başvuru için ilgili ünitede, en az 180 saat olmak üzere çalışmanın
tamamlanması gerekir.
(4) Radarlı yaklaşma kontrol derecesi; sorumluluk
sahibi olduğu kontrol sahası dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol
sahasını kullanan diğer uçaklara, radarlı yaklaşma kontrol hizmeti sağlayan
hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye
başvuru için ilgili ünitede, en az 225 saat olmak üzere çalışmanın tamamlanması
gerekir.
(5) Radarsız saha kontrol derecesi; sorumluluk
sahibi olduğu kontrollü hava sahaları dahilindeki uçaklara radarsız saha
kontrol hizmeti sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
derecedir. Bu dereceye başvuru için ilgili ünitede, en az 225 saat olmak
üzere çalışmanın tamamlanması gerekir.
(6) Radarlı saha kontrol derecesi; sorumluluk
sahibi olduğu kontrollü hava sahaları dahilindeki uçaklara radarlı saha
kontrol hizmeti sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken
derecedir. Bu dereceye başvuru için, ilgili ünitede en az 250 saat olmak
üzere çalışmanın tamamlanması gerekir.
(7) Derecelere başvuru için gereken çalışma
süresinin tamamlanması sürecinde hava trafik kontrol personelinin günlük
çalışma süresinin en fazla 6 saatlik kısmı esas alınır.
(8) İlk defa derece alacaklar için bu maddedeki
çalışma süresi gereklilikleri 2 katı uygulanır.
(9) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı derece
yenileme sınavlarına katılım sağlayacak hava trafik kontrol personelinin bu
maddede yer alan sürelerde hizmet verdiğini kanıtlar ve söz konusu şartları
sağlayan hava trafik kontrol personelinin ilgili derece sınavına girmesini
sağlar.
Lisans ve
ilk defa derece alınması hali
MADDE 32- (1) 31 inci maddede belirtilen yeterli çalışma
sürelerini dolduran stajyer hava trafik kontrolörleri lisans sınavına
girmeye hak kazanır.
(2) 31 inci maddede belirtilen yeterli çalışma
sürelerini dolduran stajyer hava trafik kontrolörleri;
a) Hava trafik kontrolörü lisans sınavına girmek
üzere, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı vasıtasıyla veya şahsi olarak
Genel Müdürlüğe başvurarak, lisans sınavının yapılmasını talep eder.
b) Lisans sınavında başarılı bulunması durumunda
asistan hava trafik kontrolörü olarak ilk derece sınavı için işbaşı
eğitimine devam eder.
c) Belgelenmiş hukuken kabul edilebilir mazereti
olmaksızın yapılacak 3 lisans veya lisansın alınmasını takiben yapılacak 3
derece sınavına girmez veya bu sınavlarda toplam üç defa başarısız olursa
ilgisine göre derece veya lisans alma hakkını kaybeder.
ç) Hava trafik kontrolörü lisans sınavlarında başarısız
olursa, başvuru sahibinin bir sonraki lisans sınavı en geç 4 ay içerisinde
yapılır.
Derecelerin
geçerlilik süresi, yenilenmesi ve istisnalar
MADDE 33- (1) Derecelerin geçerlilik süresi azami 1 yıl
olup, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından, ek süre ihtiyacı hasıl
olduğunda Genel Müdürlüğe en az 1 ay öncesinde ilgili gerekçeler ile
başvuru yapılır. Genel Müdürlükçe yapılan değerlendirme sonrasında uygun
bulunması durumunda derecelerin geçerlilik süresi en fazla 120 gün
uzatılabilir. ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygun olarak alınacak sağlık raporları 2
yıl süreyle geçerlidir; fakat 50 yaşını dolduran hava trafik kontrol
hizmeti personeli sağlık kurulu raporlarını her yıl yenilemek zorundadır.
(2) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
yapılan eğitim ve hava trafik hizmetleri ile ilgili diğer geçici
görevlendirmeler dışında, kesintisiz olarak 180 günden fazla aktif hava
trafik kontrol hizmetinden uzak kalan hava trafik kontrolörlerinin
dereceleri iptal edilir ve yeniden ünite eğitimine, devamında da derece
yenileme sınavına alınırlar.
(3) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
yapılan eğitim ve hava trafik hizmetleri ile ilgili diğer geçici
görevlendirmeler dışında kesintisiz olarak 4 yıldan fazla aktif hava trafik
kontrol hizmetinden uzak kalan kişilerin ünite eğitimine ve devamında
derece yenileme sınavına alınabilmesi için Genel Müdürlük tarafından
belirlenen uygun yöntemlerle derece veya derecelerin temel gerekliliklerini
en azından teorik olarak karşılamaya devam edip etmediği tespit edilir.
(4) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
bir kamu hizmeti olarak hava trafik kontrol hizmetinin kesintisiz
sürdürülebilmesi için; hava trafik emniyetinin tehlikeye atılmamasını da
temin edecek şekilde bir hava trafik kontrol ünitesine, bir başka hava
trafik kontrol ünitesinden geçici görevlendirme yapılması gerektiğinde
görevlendirilecek personelin;
a) Meydan kontrol derecesi gereken ünitelerde;
meydan kontrol veya radarsız yaklaşma kontrol derecelerinden en az birine,
b) Yaklaşma kontrol derecesi gereken ünitelerde;
yaklaşma veya saha kontrol derecelerinden en az birine,
c) Saha kontrol derecesi gereken ünitelerde;
radarlı yaklaşma veya saha kontrol derecelerinden en az birine,
sahip olması gerekir.
(5) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
hava trafik kontrol hizmetinin kesintisiz sürdürülebilmesi için çalıştığı
HTK ünitesinden başka bir HTK ünitesinde geçici olarak görevlendirilen hava
trafik kontrolörlerinin bağlı oldukları üniteye ait dereceleri de görev
süreleri boyunca geçerli olarak kabul edilir. Bu personelin geçici görevlerinin
sona ermesi durumunda gerekli tazeleme eğitimlerini almadan gerçek trafikte
fiili olarak görev almalarına izin verilmez.
(6) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
hava trafik akış idaresi, slot koordinasyon, sivil-asker koordinasyon,
NOTAM işlemleri, anlaşma mektubu ve protokol, ekip planlama, emniyet ve
kalite sistem, hava hadiseleri raporlama ve inceleme, hava trafik kontrol
sistem destek ve eğitim ünitelerinde görevlendirilen hava trafik kontrolörleri
ve başkontrolörleri sağlık raporu almaksızın sahip oldukları derece ve
görev alanlarına ilişkin yıllık yazılı sınava girerler. Ancak, sağlık
raporu almadıkça, bu personelin gerçek trafikte fiili olarak hava trafik
kontrol hizmeti vermesine izin verilmez.
(7) Hava trafik kontrolörü lisansına sahip olup,
herhangi bir derecesi bulunmayan veya dereceleri geçerliliğini kaybeden
veya geri alınan asistan hava trafik kontrolörleri, işbaşı veya ünite
eğitim programlarını ve gerekli çalışma sürelerini tamamlayarak, mümkün
olan en kısa sürede derece sınavlarına girmek zorundadır. Belgelenmiş
hukuken kabul edilebilir mazereti olmaksızın, birbirini takip eden 3 derece
sınavına girmeyen veya birbirini takip eden 3 derece yenileme sınavında
başarısız olan personelin hava trafik kontrolör lisansı, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısının talebi ile Genel Müdürlük tarafından daimi olarak
iptal edilir.
(8) Cumhurbaşkanlığı, EUROCONTROL, Genel Müdürlük,
ICAO ve Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığında veya hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısının merkez teşkilatında hava trafik hizmetleri alanında
görev yapmak üzere geçici görevlendirilen hava trafik kontrolörlerinin
sahip olduğu dereceler, gerçek trafikte fiili olarak görev yapmamak
şartıyla sağlık raporu aranmaksızın görev süreleri boyunca geçerli olarak
kabul edilir. Altıncı fıkra ve bu fıkradaki personelin görevlerinin sona
ermesi ve hava trafik kontrol personeli olarak operasyonel hizmetlerde
görev almaları durumunda ilgili personele beşinci fıkraya göre işlem yapılır.
(9) Dereceler verildikleri ünite, sektör veya
pozisyonda geçerlidir. Ünite, hava limanı veya meydan değişikliğine yol
açan bir tayin durumunda sahip olunan derece veya dereceler geçerliliğini kaybeder.
(10) Radar derece sınavına başvuracak olan personelde
ilgili radarsız dereceye sahip olma şartı aranmaz.
(11) Olağanüstü, acil veya beklenmedik durumlarda
verilen hizmete ilişkin gerekli dereceye sahip olma ve derecenin
geçerliliği şartları aranmaz.
(12) İlk defa hizmete verilen meydanlar için;
a) Geçici görev veya tayin olarak atanan personelin
daha önce çalıştığı ünitede sahip olduğu ve açılacak meydanda verilecek
hava trafik kontrol hizmetine uygun olan dereceleri geçerli sayılır.
b) Meydan açılışından sonraki süre içerisinde
verilen hizmete ilişkin geçerli olan dereceler için gerekli çalışma
saatlerinin doldurulmasının ardından personelin derece sınavları yapılır.
Sınavlarda
kopya çekilmesi
MADDE 34- (1) Her türlü sınav veya değerlendirme sürecinde,
kopya çekenlerin durumu, tutanakla tespit edilerek sınav veya
değerlendirmeler iptal edilir.
(2) Personel hakkında idari yaptırım uygulanarak,
ilgisine göre hava trafik kontrolörü lisansı veya derecesi Genel Müdürlük
tarafından en az 6 ay olmak koşuluyla askıya alınır. Aynı durumun Genel
Müdürlükçe tespit edilmesi veya hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı
tarafından tespit edilerek gerekli belgeler ile birlikte Genel Müdürlüğe
sunulması halinde ilgili personelin lisansı iptal edilir.
(3) Lisans sınavı esnasında kopya çekilmesi
durumunda ilgili personelin en az 6 ay süreyle yeniden lisans sınavına
girmesine izin verilmez. Aynı durumun tekrarı halinde ise lisans sınavına
katılma hakkını kaybeder.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
ESARR-5
Hava Trafik Kontrolörleri Avrupa Lisanslandırma Düzenlemesi
MADDE 35- (1) Bu Yönetmelik, Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti
Teşkilatı (EUROCONTROL) tarafından yayımlanan 11/4/2002 tarihli ESARR-5
Hava Trafik Kontrolörleri Avrupa Lisanslandırma Düzenlemesine uyum
çerçevesinde hazırlanmıştır.
Teknik
düzenlemeler
MADDE 36- (1) Bu Yönetmelikte bulunmayan ve istisnai durum
arz eden teknik konular, uluslararası standartlardaki gelişmeler dikkate
alınarak Genel Müdürlük tarafından düzenlenir.
(2) Hava trafik kontrol personelinin eğitim, sınav,
sağlık, alkol/psikoaktif madde kullanımı ve İngilizce dil yeterliliği ile
ilgili taşıması gereken her türlü şart ve gereklilik Genel Müdürlük
tarafından belirlenir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 37- (1) 31/1/2007 tarihli ve 26420 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Hava Trafik Kontrol Hizmetleri Personeli Lisans ve
Derecelendirme Yönetmeliği (SHY 65-01) yürürlükten kaldırılmıştır.
Şahsi
başvurular
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce temel hava trafik kontrol kursunu
tamamlamış olduğunu belgeleyen kişi;
a) ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli
sağlık raporuna sahip olma,
b) Başvuruyu şahsen Genel Müdürlüğe yapma,
c) Sabıka kayıt belgesine sahip olma,
şartlarını yerine getirmek koşuluyla bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde başvurması
ve sonrasında Genel Müdürlükçe belirlenecek eğitimleri tamamlaması
durumunda başka herhangi bir şart aranmaksızın düzenlenecek lisans sınavına
girebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen şartlara sahip
personel, en çok 3 lisans sınavına girebilir. Yapılacak 3 sınavda da
başarısız olan başvuru sahibi lisans sınavına girme hakkını kaybeder.
Kazanılmış
haklar
GEÇİCİ
MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce temel hava trafik kontrol kursuna başlayan,
tamamlayan kişiler ile hava trafik personeli olmaya hak kazanan kişilerin
kazanılmış hakları saklıdır.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
Genel Müdürlükte veya hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısında hava trafik
kontrolörü (HTY uzmanı), hava trafik kontrolörü (Operasyonel uzman) ve hava
trafik kontrolörü (Değerlendirme uzmanı) için belirtilen ünitelerde
halihazırda çalışmakta olan ve bu Yönetmelikte bahsedilen görevleri yerine
getiren hava trafik kontrolörleri, ilk defa yetki alımıyla sınırlı olmak üzere,
bu yetkilerin alınabilmesi için bu Yönetmelikte belirtilen derece sınav
puanı ve yabancı dil gerekliliği hariç diğer gereklilikleri yerine
getirmeleri durumunda ilgisine göre hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı),
hava trafik kontrolörü (Operasyonel uzman) ve hava trafik kontrolörü
(Değerlendirme uzmanı) yetkisini alır. Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı)
için temdit işlemi gerçekleştirilirken derece sınav puanı şartı aranmaz.
(3) İkinci fıkrada belirtilenlerden Genel
Müdürlükte veya hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısında halihazırda çalışmakta
olan personelin Hava Trafik Kontrolörü (HTY uzmanı) yetkisi alması
aşamasında en az 3 yıl gerçek trafik ortamında hava trafik kontrolörü
olarak çalışmış olma şartı aranmaz.
Yürürlük
MADDE 38- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 39- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık
Genel Müdürü yürütür.
Eki için tıklayınız.