Anayasa Mahkemesinin 7/5/2025 Tarihli ve E: 2022/56 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/22 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-10-14

14 Ekim 2025 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 33047
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2022/56 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/22

Karar Tarihi : 7/5/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Türkiye Komünist Hareketi Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Türkiye Komünist Hareketi Partisinin 2021 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen üç il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu durumda kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıkları hayatın olağan akışıgereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb birtakım genel yönetim giderlerini de yapmalıdır.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkilileri bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmelidir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu gösterir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırıdavranılmış olmaktadır.

7. Öte yandan Partinin 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrası gereği taşınmaz değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerini ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1) numaralı fikrasında yer alan “..….Parti genel 

sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunması gerekirken taşınmazlara ilişkin listeler ile kasa sayım tutanağını Anayasa Mahkemesine sunmadığı tespit edilmiştir.
8. Bilgilerin istendiği şekliyle Anayasa Mahkemesine verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasıinceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin birinci fikrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Türkiye Komünist Hareketi Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- İstenen bilgilerin istendiği şekliyle Anayasa Mahkemesine verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasina,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Türkiye Komünist Hareketi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2021 yılıgelirler toplamının 297.155,25 TL olduğu ve giderleri toplamının 238.790,36 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 58.364,89 TL olduğu anlaşılmıştır.

12. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmiştir.

A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 43.700 TL olup bu tutarın tamamı diğer teşkilatlarından aktarılan gelirlerden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin geçen yıldan devreden nakit tutarının 18.243,94 TL olduğu görülmüştür.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayitları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri 
15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 208.185 TL olup bu tutarın 153.805 TL’si üye yıllık aidatlarından, 40.680 TL'si bağışlardan, 13.700 TL'si genel merkezden ve ilçe teşkilatlarından aktarılan gelirlerden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin geçen yıldan devreden nakit toplamının 27.026,31 TL olduğu anlaşılmıştır.

16. Parti il örgütlerinin 2021 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 33.479 TL olup bu tutarın 15.000 TL'si kira giderlerinden, 4.779 TL'si isınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 13.700 TL'si diğer teşkilatlara aktarılan giderlerden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakit tutarı 28.464,94 TL olduğu anlaşılmıştır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
19. Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 205.311,36 TL olup bu tutarın 150.468,28TL'si kira ve aidat giderlerinden, 2.663,50 TL'si elektrik, su ve doğalgaz giderlerinden,5.477,65 TL'si kirtasiye ve büro giderlerinden, 1.004,74 TL'si haberleşme giderlerinden,43.700 TL'si diğer teşkilatlara aktarılan giderlerden, 1.997,19 TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi 
21. Partinin 2021 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ
Türkiye Komünist Hareketi Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 297.155,25 TL gelir ile 238.790,36 TL gider, 58.364,89 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 7/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem İNCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI