Yargıtay 7 ve 11. Hukuk Dairelerine Ait Kararlar
YARGITAY KARARLARI | 2022-04-23

23 Nisan 2022 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayi : 31818
YARGITAY KARARLARI 
Yargitay 7. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGITAY İLAMI 
ESAS NO : 2021/2652KARAR NO: 2021/4101
MAHKEMESİ: Beypazarı Asliye Hukuk Mahkemesi TARİHİ: 12/09/2019NUMARASI : 2015/207- 2019/500DAVACI : Nuh Durnalı
DAVALI : Murat Durnalı

Davacı tarafından, davalı aleyhine 23/06/2015 gününde verilen dilekçe ile önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 12/09/2019 günlü temyiz cdilmeden kesinleşen hükmün Adalet Bakanlığının 16/03/2021 gün ve 39152028- 153.01- 1420- 2019-E. 368/7391 sayılı yazısi ile HUMK'nun 427/6.maddesi gereğince kanun yararına bozulması istenilmiş olmakla, dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelencrek gereği düşünüldü:
KARAR 
Davacı vekili 165 ada 105 parselde bulunan taşınmazın hissedarıolduğunu, aynı taşınmazın hissedarlarından olan Gülistan Aktay ve Seher Pehlivan'ın hisselerini davalı Murat Durnali'ya sattığını belirterck, önalım hakkına dayalı olarak davalı adına kayıtlı payın tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı dava, konusu taşınmazda fiili taksim yapılmış olduğunu, dava konusu payı aile içi kavgaları önlemek için aldığını, yakın akrabaya yapılan satışlarda önalım hakkının kullanılamayacağını bclirterck davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, devreden ile devralan davalınin akraba olduğu kanuni ön alım hakkının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davalı vekili 28.11.2019 tarihli dilekçesiyle kanun yararına temyiz talebinde bulunmuş, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü16.03.2021 tarihli kanun yararına temyiz konulu yazılarında 4271 sayılı Türk Medeni Kanununun 732'nci maddesinde kanuni önalım hakkından söz edilebilmesi için payın üçüncü şahısa satılması gerektiği devreden ile devralan davalının akraba olduğundan ötürü önalım hakkının oluşmadığı gcrckçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, gerçek bir satışın konusu olan pay temliklerinde yasal önalım hakkı kullanılabileceğinden, mahkemece akrabalar arasındaki satış işleminin gerçek olup olmadığı, temlikin hibe veya miras 

hukukuyla ilgili amacı bulunup bulunmadığı araştırılmadan eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun "Yasal Önalım Hakki-Önalım Hakkı Sahibi" başlıklı 732. maddesinde "Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satmasıhalinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler” hükmü düzenlcnmiştir.
Anılan düzenlemede, önalım hakkının açık bir tarifi yapılmamakla ve temel prensip mülkiyet serbestisi ve tasarruf yetkisi olmakla birlikte, önalımda paydaşın temlik hakkı sınırlandırılmakta, ancak bu sınırlandırma sınırlıtutularak sadece satım akitleri için önalım hakkının kullanılabileceği öngörülmüştür.

Gerçek bir satışın konusu olmayan, satım niteliğinde olmayan pay temliklerinde yasal önalım hakkı doğmayacaktır. Önalım hakkı payın satışındaki şartlar dahilinde kullanılması gerektiğinden, payı paradan başka bir karşılıkla iktisap edenlerden, aynı şartlar ycrine getirilmek suretiyle temellük etmeye imkan bulunmamaktadir.

Pay satın alan tarafindan, temlik işlemi satış olarak gösterilerek gerçekte hibe olduğu savunmasında bulunulması halinde, diğer bir anlatımla hibe ile temlikin amaçlandığının iddia edildiği hallerde, payı temlik alan davalımuvazaalı resmi işlemin tarafi olduğundan ve hiç kimse kendi muvazaasına dayanamayacağından muvazaa iddiasının dinlenmeyeceği açıktır.
Bunun yanında, paydaş payını karı ve kocaya, çocuklarına yahut akrabaya temlik ederse görünüşte satış sözleşmesi yapılsa bile miras hukuku ile ilgili amaçların yada bağışlama gibi düşüncelerin hakim olduğu durumlarda önalım hakkının kullanılmayacağı 27.03.1957 günlü ve 1956/12 Esas, 1957/2Karar sayılı Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararında belirtilmiştir.
Anılan kararın gerekçesinde “Miras hukukuna müteallik kaidelere tevkifan veya sair mülahazalarla kendi evladına veya akrabasına satış yapmasıhalinde de şufa cereyan edip etmeycceği noktasının mülahaza olunmak icap eder. Bu gibi akrabaya satışta ortada satış akdinin bir unsuru olan bedel zikredilmiş olsa bile bunu mücerret bir satış olarak kabul etmeye imkan yoktur.Çünkü burada mümellikin maksadı malının bedelini almak değil, belki akrabalık münasebeti dolayısıyla onu tesahüp etmek ve yerine geçmektir"açıklamasina yer verilmiştir.

Görüldüğü üzere kararın hem bağlayıcı olan sonuç kısmında ve hem de açıklayıcı olan gerekçe kısmında özel bir hukuki statüyü ifade cden “Mirasçı”teriminin tck başına kullanılmasından özenle kaçınılmış ve daha geniş olan "Akraba" kavramına da yer verilmiştir. Bu halde, kararın sadece satış tarihi itibariyle doğrudan mirasçı olan kişileri kapsamına aldığının kabulü mümkün değildir.

Yukarıda yapılan açıklamaların işığında 20.03.1957 tarih 1956/12 Esas,1957/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının, sözleşmede taraf olan kişinin 

işlemde muvazaa savunmasında bulunamayacağı ve bunu her türlü delille ispat edemeyeceği kuralının istisnası olduğu görülmektedir. Anılan kararın uygulanabilmesi için öncelikle satışın, satış tarihi itibariyle doğrudan mirasçılar arasında yapılması gerekmeyip, temlikin taraflarının akraba olması ycterlidir.Temlikin akrabalar arasında satış şeklinde yapılmış olması halinde ise bu kez İçtihadı Birleştirme Kararının aradığı “Hibe veya miras hukukuyla ilgili amacı”nın bulunup bulunmadığı hususunun, diğer bir ifade ile akrabalar arasında yapılan her temlikte somut uyuşmazlığın niteliğine göre temlikin hibe veya miras hukukuyla ilgili amaçlarla yapılmış olup olmadığının yöntemince ispatıaranmalı ve ispatı halinde temlikle önalım hakkının kullanılmasının mümkün olamayacağı gözetilmelidir.
Somut olaya gelince, pay devralan davali Murat Durnalı ile pay devreden dava dışı Gülistan Aktay ve Seher Pehlivan'ın amca çocukları olduğu dosya içerisindeki aile nüfus kayıt örneğinden anlaşılmıştır. Ancak davalı ile satıcının akraba olması tek başına 1957 tarih ve 12/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanması için yeterli olmayıp bu savunmanın diğer delillerle de desteklenmesi gerekir. Mahkemece davalınin savunması ve yukarida belirlenen ilkeler doğrultusunda delillerin toplanmasi, öncelikle yapılan temlikin satış mi,bağış mı olduğunun belirlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykiri bulunmuştur.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 16.03.2021 tarihli kanun yararına temyiz başvurusunun kabulü ile, HMK'nın 363. maddesi gereğince hükmün, hukuki sonuçlarıkalkmamak koşulu ile KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı Yasanın 363/son. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin Resmi Gazete'de yayımlanmak üzere, Adalet Bakanlığı'na gönderilmesine, 21.12.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.


Yargitay 11. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2021/4712KARAR NO : 2022/331
YARGITAY İ LAMI 
MAHKEMESi : ANKARA 3. TÜKETiCİ MAHKEMESİ

TARİHİ: 07/03/2019

NUMARASI : 2018/232-2019/47
DAVACI : ARAS KARGO YURTİÇİ VE YURTDIŞI TAŞIMACILIK A.Ş.
VEKİLİ: Av. VAHİDE GÜZELCAN DERE 
DAVALI : BİLGEHAN ÇAKAR 

TÜRK MİLLETİ ADINA 
Taraflar arasındaki davada Ankara 3. Tüketici Mahkemesi tarafindan verilen yukarıda sayı ve tarihi yazılı kararın HMK 363. maddesi uyarınca kanun yararına bozulmasının Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmesi üzcrine, dava dosyası ve içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve diğer tüm dosya kapsamı delil ve belgeler incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü:
Davacı vekili, davalının kahve makinasını müvekkili şirket aracılığı ile taşıttığını,kırık olarak teslim edildiği iddiası ile tüketici hakem heyetine başvurduğunu, hakem heycti tarafindan başvurunun kabul edilerek 199,00 TL'nin iadesine karar verildiğini, teslim edilen kolinin davalı tarafından herhangi bir itirazi kayıt konulmadan teslim alımdığını, müvekkilinin kusurunun bulunmadığıni, hakem hcyeti kararının itirazen incelenerek iptalini talep ve dava etmiştir.

Davali, taşıma işleminden davacının sorumlu olduğunu, ürünün taşıma sırasında kırıldığını, davacının kusurlu olduğunu, hakem heyeti kararının yerinde olduğunu savunarak davanım reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince; davacı taşıyıcının yolcu ve eşyanın güvenlik içinde taşınmasından sorumlu olduğu, davacı şirketin üzerine düşen edimi yerine getirmediği, dava konusu edilen kargonun nakli sırasında ürünün kırıldığı, davalının kusurunun bulunmadığıgerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karar aleyhine Adalet Bakanlığı tarafından, davaya konu kahve makinasının hasarlı olarak teslim edildiğine ilişkin fotoğrafların bulunduğu, davalı tanıklarının olaya ilişkin beyanlarının alındığı, TTK'nın 889. maddesinde yer alan ihbar mükellefiyetinin hasarın taşıma sırasında meydana gelip gelmediğine ilişkin bir karincye işaret ettiği,gönderilen malın teslim alınırken ihtirazi kayıt konulması halinde malın taşıma sırasında hasara uğradığı, ihtirazi kayıtsız teslim alınması halinde ise maldaki hasarın taşıma sırasında oluşmadığı yönünde bir karine oluşturduğu, somut olayda davaya konu kahve makinasının taşıma sırasında hasar gördüğüne dair bilirkişi raporu alınmadığı, teslim sırasında ihtirazi kayıt konulmadığından davałının sunmuş olduğu delillerin davacı taşıyan lehine oluşan karinenin aksini ispatłar nitelikte olup olmadığı konusunda bir değerlendirme yapılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar veriłmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle kanun yararına bozma yoluna başvurulmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taşıma ilişkisinden kaynaklanmaktadır.

Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere davalı taraf, satın aldığı emtianın davacışirket aracılığı ile taşındığı esnada hasarlandığını ileri sürmüş, davacı taşıyan ise emtianın alıcısına tam ve sağlam teslim edildiğini, emtianın taşınma esnasında hasarlandığına dair tutanak tutulmadığı gibi yasada belirtilen sürede ve şekilde bir bildirimde bulunulmadığınıiddia ctmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 875. maddesi uyarınca taşıyıci, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından alıcısına teslim edilmcsine kadar geçccek süre içinde, cşyanın ziyaindan,hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Taşiyanın sorumluluktan kurtulma halleri ayni Yasa'nın 876 ve devami maddelerinde düzenlenmiştir.
Yine 6102 sayılı TTK'nın "Bildirim" başlıklı 889. maddesinin birinci fikrasında eşyanın zıyaı veya hasara uğramış olduğu açıkça görülüyorsa, gönderen veya gönderilenin en geç teslim anına kadar ziyaı veya hasarı bildirmesi aksi halde eşyanın sözleşmeye uygun olarak teslim edildiğinin varsayılacaği, bildirimde ise zararın gerekli açıklıkla belirtilmesi ve nitelendirilmesinin gerekli olduğu, ikinci fikrasında ise birinci fikradaki karinenin, ziya veya hasarın açıkça görünmemesi ve eşyanın tesliminden sonra yedi gün içinde bildirilmemesi hâlinde de geçerli olduğu düzenlemiştir.

Buna göre gönderen veya gönderilenin, ziya veya hasar halinde taşıyıcıya karşıhaklarını kullanabilmesi için emtia teslim alınırken ihtirazi kayıt koymasi, kanunda belirtilen süreler içinde ve kanunda belirtilen şekilde bildirimde bulunması gercklidir.
Somut olayda davacı taşıma şirketi, gönderinin 08.12.2017 tarihinde alıcısına teslim edildiğini, kargonun alıcısı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürülmeden teslim alındığını iddia etmiştir. Davalı taraf, delil olarak fotoğraf ve tanık anlatımına dayanmıştır.
Mahkemece, dosyaya sunulan fotoğraflarda taşıma sözleşmesine konu emtianın kırılmış olduğu, davacı kargo şirketinin üzcrinc düşen edimi tam olarak yerine getirmediği,davalıya atfedilecek bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de Dairemizin yerleşik içtihatlarında kabul edildiği üzere (Yargıtay 11. HD'nin 06.06.2012 tarih 2011/4147 E. 2012/9862 K. say1li, 30.10.2012 tarih, 2012/1312 E. 2012/16890 K. sayıli,18.10.2016 tarih, 2015/11530 E. 2016/8203 K. sayılı ilamlari) TTK'nin 889. maddesine uygun şekilde hasar ihbarında bulunulmadığı takdirde, eşyanın sözleşmeye uygun olarak teslim edildiği yönünde taşıyıcı lehine bir karine oluşur. Karinenin, aksini ispat külfeti bu durumda alıcıya düşer. Alıcı olan davalı taraf dosyaya bu yönde fotoğraf sunmuş ve tanık anlatımına dayanmıştır. Bu durumda mahkemece davalının sunduğu bu delillerin davacıtaşıyan lehine oluşan karinenin aksini ispata yeterli olup olmadığı değerlendirilmeksizin karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın HMK 363/1 maddesi gereği bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle T.C. Adalct Bakanlığı'nın 6100 sayılıHMK'nın 363. maddesine dayalı konun yararına bozma isteminin kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına BOZULMASINA, gereğinin yapılması için karar örneğinin ve dosyanın Adalet Bakanlığı'na gönderilmesine, 17/01/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.