Anayasa Mahkemesinin 11/1/2023 Tarihli ve 2019/1001 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-03-07

7 Mart 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 32125
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR ŞEREF ATA BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2019/1001Karar Tarihi : 11/1/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Ömer MENCiK Başvurucu : Şeref ATA 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, tutuklu olan başvurucuya kurum dışından gelen bir dokümanın ceza infaz kurumu idaresince verilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, Çanakkale E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) terör örgütüne üye olma suçundan tutuklu olarak bulunmaktadır.
3. Başvurucuya Ceza İnfaz Kurumu dışındaki bir yakını tarafiından beş sayfalık,"Yargıçlar Siyasilerden Çok HSYK'dan Çekinir" başlığını taşıyan, bilgisayar çıktısı biçiminde bir doküman gönderiłmiştir. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu (Disiplin Kurulu) dokümanıincelemiş; bilgisayar çıktısı niteliğinde ve kaynağının belirsiz olması, savunma için kullanılabilecek veya resmî ya da eğitim amaçlı bir evrak niteliği taşımaması gerekçeleriyle başvuru konusu dokümanın başvurucuya verilmeyerek Kurumda saklanmasına karar vermiştir.

4. Başvurucu, Disiplin Kurulu kararı sonrasında Çanakkale İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği/Håkimlik) şikàyet başvurusunda bulunmuştur. Hâkimlik, Disiplin Kurulu kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek şikâyeti 28/9/2018 tarihinde reddetımiştir.Başvurucu, Hâkimliğin kararına karşı itiraz yoluna başvurmuştur. İtirazı inceleyen Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi, Hâkimliğin kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek 22/11/2018 tarihinde başvurucunun itirazının reddine karar vermiştir.
5. Başvurucu nihai kararı 30/11/2018 tarihinde öğrenmiş, 31/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


6. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapumasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDIRME 
7. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karat verilmesi gerekir.

8.Başvurucu; bir hàkimin verdiği röportaja ilişkin dokümanın sakıncalı bulunarak kendisine verilmediğini. herhangi bir suç unsuru içermemesine rağmen keyfī kararlarla başvuru konusudokümana ulaşmasının engellendiğinibelirterek haberleşme özgürlügünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca bu dokümanıyargılama sürecinde delit olarak kullanacağını ancak başvuru konusu dokümana ulaşmasının engellendiğini belirterek adit yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

9. Adalet Bakanlığı (Bakanłık) gðrüşünde, haberleşme Özgürlüğünün ihlal edildiği şikâyetine ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin somut olayła benzer olayiarda verdiği bazıkararlara. DisiptinKurulunun ve derece mahkemeleriningerekçelerine yer veritmiştir.Ayrıca. başvurucunun adilyargılanma hakkına ilişkin şikāyetleriniyargtlandığı ceza davasında öne sürmedigi ifade edilmiş ve bu nedenle anılan şikâyet yönünden başvuru yollarının tüketilmediği belirtilmiştir.

10. Bakanlık adit yargılanma hakkına ilişkin şikâyetin esasına yönełik ise başvurucunun ceza yargtlamasında, hakkındakisuçlamanın hukuki niteliği. iddianameye konu eylemler ve dosvada bulunan deliller hakkında bilgilendirildiğini ve yargilama aşamasıda lehine olan hususları ileri sürebildiğini, aleyhine olan delillere karşı çıkabildiğini.yargılamaya konu olaya ilişkin açıkłamalarını mahkemeye iletebildiğini ifade etmiştir.Bakanhık son olarak meveut başvuruda adil yargılanma hakkının ve haberleşme ðzgürlüğünün ihlal edilip edilmediğikonusunda yapilacak incelemede, söz konusu tespit ve değerlendirmelerin dikkate alınması gerektiğinì belirtmiştit.

1t. Başvurucu; FetullahçıTerör Örgütü/Parale) Devlet Yapılanmaşına (FETÖ/PDY)úye olma suçundan yargilandığini, söz konusu dokümanda kendisini yargılavan ceza mahkemesinin başkanını FETÖ/PDY'ye ilişkin bazı açıklamalarının yer aldığını, hakkında yúrütüłen ceza yargılamasındakisavunmasındabu dokümanı kullanmak istediğini ifade etmiştir. Anayasa Mahkemesi, söz konusu dokümann başvurucuya verilmemesinin savunma için gerekłi zaman ve kolayłıklara sahip olma hakkı ışığında ve ifade ðzgürlüğü kapsamında değerlendirilmesigerektiğisonucuna ulaşmıştr (benzer bir değerlendirme için bkz. Serhat Cetiner (2), B. No: 2016/78508, 27/1 1/2019, § 18).

12. Anayasa Mahkemesi Diyadin Akdemir (B. No: 2015/9562, 4/4/2018) kararında totuklu ve hükümtülere gönderilen fotokopi şeklindeki dokümanların Anayasa Mabkemesince kabul edilen ilke ve kriterler işiğında 13/12/2004 tarihli ve 5275sayıhı Ceza ve GüvenlikTedbirlerinin Infazı Hakkında Kanun'un3.ve 62. maddeleri uyarınca yapılacak denetimetabitutulmasinin ceza infazkurumu idarelerive derece mahkemelerine makul olmayan bir yükümlülük getirilmesi anlamına geleceğine karar vcrmiştir (Diyudin Akdemir. §21). Başka bir deyişle Anayasa Mahkemesinegöre fotokopi şeklindeki dokümanların zorlayicı hir ihtivaç olmadiğı müddetçe, berhangi bir denetime tabi tutulmaksızm ceza infaz kurumuna alınmaması kural olarak Anayasa'ya aykırılik oluşturmaz (Eşref Arslon, B. No:2014/14655. 18/7/2018, § 46),

l3. Öte yandan suç isnadı altındaki kişiye savunma hakkının şeklen değil gerçek anlamda sağlanması gerekir. Bunon için suç isnadı altındaki kişi. savunma için yeterlí imkāna yani gerekli zaman ve kolaylıklara sahip oimalıdır. Bu itibarla anilan güvence adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğine dâhil olup bu hakkın doğal sonucudur (Ufuk Rifur Çohonoğłu, B. No: 2014/6971, 1/2/2017, § 37). Savunma için gerekli kolay/ık kavramışüpheliye/sanığa savunma için yardımeı olacak veya olahilecek zorunlu imkânlan ifade etmekte ve silahların eşitliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Suç isnadı altındaki kişiye sağlanması zoruntu kolaylıklar, savunma için gerek/i olanlardır.Kişinin beraat etmesini veya cezasının azaltılmasını sağlayabilecek delilniteliğindekibelgelere erişimine ve müdafiyle görüşmesine izin verilmesi, gerekçelikararın tebliğ edilmesi ve yargılama esnasında esaslıdeğişikliklerden haberdar edilmesi sağlanacak kołayßıklardır (Ufuk Rifar Çobanoğlu, § 45).
14. Hukuk yargılamasından farklt olarak ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğe ulaşmaktır. Maddi gerçek. gerçekleştiği ileri sürülen olayın delillerle ortaya konulmasıdır. Bu yönüyle maddigerçeği araştırma ilkesi ceza hâkimine tarafların beyanı ve/veya dosyada meveut delillerle yetinmeyip resen araştırma yapma yükümlülüğü yükler. Ceza hâkimi.maddigerçeğiortaya çıkarabilmek için her türlü delilimabkeme önünde çelişmeli hâle getirmeli ve değerlendirmelidir (Arifhan Mehmet Ktzzlyahn, B. No: 2016/9398. 14/9/2021.§40). Buradan çıkan sonuca göre başvurucunun anilan dokümani, yargılandığı ceza yargiamasında delil olarak jleri súrmesine ve ilgisi olması durumunda bunun dava dosyasina getirilmesine engel bir durum olmadıği açıktır. Hatta ceza hâkiminin yargılama için Önemli görmesi hâtinde bunu dava dosyasına getirmesi bir zorunluluktur.

I5. Somut olayda başvurucu, söz konusu dokümanı yargiłandığı ceza mahkemesinde delil olarak ileri sūrdüğü ve talepte buiunduğu hâlde mahkemece dosyaya getirilmediğini, bu nedenlerle ceza yargılamasında savunma íçin yeterli imkâna yani gerekli zaman vekolayhklara sahip olamadığını ileri sürmemiş; dokümanın Ceza Infaz Kurumu idaresince kendisine teslím edilmesinin kendisiiçin zorlayıeı bir ihtiyaç olduğunu ortaya koymamıştır. Sonuç olarak başvurucunun savunması için kulłlanacağını söylediği beş sayfàltk fotokopi niteliğindeki bilgisayar çıktısı dokümanın -ulaşmak için başka olanağıbulunduğundan- herhangi bir denetime tabi tutulmaksızm ceza intaz kurumuna alınmamasışeklindeki müdahalenin ifade özgürlüğü vönünden bir ìhlal teşkil etmediğinin açık olduğu değerlendirilmiştir.

16. 30/3/2011tarihli ve 62t6 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 48. maddesinin (2) numarah fikrasında açıkça dayanaktan yoksun başvurułarın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir.Bu bağłamda başvurucunun ihlal iddialarını kanitlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığıveya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşıkveya zorłama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edißebilir (Hikmet Balabanoğlu. B. No: 2012/1334, 17/9/2013. § 24).
17.Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça dayunuktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez otduğuna karar verilmesi gerekir.

Engin YILDiRIM bu görüşe katlmamiştır.

III. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABUl.ÜNE,
B. Başvurunun uçıkço duyanoktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDiLE-MEZ OLDUĞUNA Engin YILDİRIM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2)numaralı fikrası uyarınca tahsil editmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 1/T/2023 tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarasi : 2019/(00}Karar Tarihi : 11/1/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Tutukiu olan başvurucuya gönderilen mektup ckinde yer alan "Yargıçlar Siyasilerden Çok HSYK'dan Çekinir" başlıkhı bir röportaj metnini içeren 5 sayfalık bilgisayar çıktısına sakıncalı olduğu gerekçesiyle el konułmuştur.

2.ldare, çtktının kaynağının belirsiz oiması ve savunma için kullanılabilecekveya resmi ya da eğitim amaçłı bir belge olmadığı gerekçeleriyle söz konusu belgeyi başvurucuya teslim etmemiştir.

3. FETÖ/PDY terör örgütüne đye olma suçundan yargılanan başvurucu adi geçen belgedekendisiniyargıłayan ceza mabkemesi başkanının FETÖ/PDY'yeilişkinbazıaçıklamalarınınyer aldığıbir röportajın bulunduğunu, bu nedenle belgeyi savunmasında kullanmak istediğini belirtmiştir.

4.Hükümlü ve tutuklułara gönderiłen fotokopi şeklindeki dokümanłarın denetimi ceza iafaz kurumu idareleri ve derece mahkemeleri üzerine makut olmayan bir yükümlülük getirmemelidir (Diyadin Akdemir, B. No: 2015/9562, 4/4/2018. § 21). Mahkememiz bu konuda genel ilkeleri belirterken kural olarak fotokopi şeklinde dokümanların zorlayıcı bir gereksinim olmadığımüddetçe herhangi bir denetime tabi tutułmaksızın yüksek güvenlikli bir ceza infaz kurumuna alınmamasının Anayasa'ya aykın olmayacağmı kabul etmektedir (Eşref Arslan, B. No: 2014/14655. 18/7/2018, § 46).

5. Çoğunłuk. başvurucunun anılan çıktıyı yargılandığı ceza davasında delil olarak kullanmasının Önünde bit engel olmadığını belirtmiştir.Çoğunluğagöre başvurucu ilgili çiktının teslim edilmesinin kendisi için zorlayıcı bir ihtiyaç olduğunu gösterememiştir.Son olarak, başvurucunun ceza yargjlaması strasında bahse konu belgeye ulaşma imkâni olduğuna da çoğunłuk gerekçesinde yer veriłmiştir 

6. Hükömłü ve tutuklular, Anayasa ve Avrupa Ínsan Hakları Sðzleşmesi'nin ortak alanı kapsamında kalan temel hak ve bürriyetlerin tamamına kural olarak sabiptirler (Mehmer Reşit Arslan ve diğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014. § 65).

7. Somut olayda başvurucuya verilmeyen belge başvurucunun yargilandığıdavadaki ceza mahkemesi başkanınıngeçmişte verdiği röportajı içermektedir. Başvurucu röportajdakiaçıklamaları savunmasında kullanmayı arzulamaktadır. Belgenin, ceza infaz kurumundaki disiplin ve güvenliğizedeleyici bir yönü olduğu ve/veya örgütset dayanışma.bağlılık, eğitim, propaganda vs. içerdiğine dair somut bir bulguya gerek Disiplin Kurulu kararında gerekse de Ínfaz Hâkimliği kararında yer verilmemiştir.

8 İdarenin kararı çıktınıri kaynağının belirsiz ołması ve savunma için kullanılabilecek veya resmi va da eğitim amaçh bir belge olmadığı gerekçelerine dayanmaktadır. Idare burada anılan belgenin savunma amacıyla kuttanılamayacağıni iddia etmektedir. Hangibelgenin savunma amacryła kullanılıp, kullanılamayacağı idarenin değil.öncelikle yargılanan kişi veya vekilinin takdirinde olan bir husustur. Belgenin teslim edilmemesi başvurucunun kendiaçısından õnemligördügü bir durumu savunmasında kullanamaması anlamına gelmektedir. Bu da savunma hakkı açısından ölçülü olmayan hir müdahaleye neden ofmaktadır. Söz konusu belgeye başvurucunun yargilama strastnda erişebileceğinin bir garantisi yoktur. O konuda takdir yargilamayı yapan maħkeme heyetine ait olacaktır.


9. Başvurucu bahse konu beigeyi savunmasında kullanmak istemektedir. Burada “zorlayıcı gereksinim" δłçütünü adil yargılanma hakkı kapsamıda kalan savunma hakkı sőz konusu olduğundan çok dar ve katı yorumlamamak gerekmektedir. Hükümlü ve tutuklular savunmaları açısından önemli gördükleri belgelere somut olarak ortaya konabilecek makuł ve hakh bir gerekçe olmadıkça erişebilmelidirler.

10. Başvurunun kabul edilebilir olduğu ve Anayasa'nın 22. maddesindeyer alan haberleşme hürriyeti ile 36.maddesinde düzenlenen altındakiadilyargtlanma hakkısn thlal edildiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmyorum.

Üye Engin YILDIRIM