Anayasa Mahkemesinin 14/9/2021 Tarihli ve 2018/20182 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-11-24

24 KasIm 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31669
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
AHMET BATUR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/20182Karar Tarihi : 14/9/2021
Başkau : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Basri BAĞCI Raportörler : Mustafa İIhan ÖZTÜRK Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Ahmet BATUR Veklli : Av. Özge DEMİR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, başvurucunun kişisel sosyal medya hesabından öğrencisi olduğu üniversite yönetimi hakkında birtakum iddialarda bulunan bir haberi paylaşması nedeniyie başvurucuya bir hafta uzaklaştırma disiplin cezası verilmesinin eğitim hakkını ihlal ettiği iddiasıa ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/6/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca haşvurunun kabul edilebilirlik incelemcsinin Bölüm tarafindan yapılmasıa karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru forımu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir.
9. 1993 doğumlu olan başvurucu, Yıldız Teknik Üniversitesi (Üniversite) Makine Mthendisliği Bölümū Öğrencisidir. Başvurucu 10/10/2016 tarihinde şahsi Facebook hesabından Sol Haber Portalı adlı haber sitesinde yayımlanan"Yıldız Teknik Üniversitesi'ni [M.] mi Yōnetiyor"başlıkłı bir haberi yorumsuz paylaşmıştır.

10. Başvurucunun sōz konusu paylaşımı yapmasından ūç gün sonra Üniversite yōnetimi tarafindan hakkında disiplin soruşturması açılmıştır. Yapılan soruşturma sonucunda Dekanlığın 14/1 1/2016 tarihli kararı ile yükseköğretim kurumu personelinin kurum içinde ya da dışında şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerde bulunduğu gerekçesiyle 18/8/2012tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının (d) bendi uyarınca başvurucuya bir hafta yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma disiplin cezasıverilmiştir.

11. Başvurucu 12/1/2017 tarihinde sőz konusu idari işlemin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu; eyleminin hâlihazırda erişime açık olan, herhangi bir ccza ya da hukuk davasına konu olmayan bir haberin paylaşılmasından ibaret olduğunu, Öğrencisi olduğu üniversite ile ilgili bir haberi yorum yapmadan paylaşması nedeniyle verilen disiplin cezasının hukuka aykın olduğunu belirtmiştir.

12. Davayı inceleyen Istanbul I1. Idare Mahkemesi (Mahkeme) hukuka uyarlık bulunmadığı kanaatiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinde,başvurucunun başka bir haber sitesinde yer alan bir haberi yorum yapmadan paylaştığıvurgulanmış; eylemin hakaret içermediği, mubatabıın şeref ve haysiyetini zedeleyecek mahiyette olmadığı ve ifade Özgürlüğü kapsamında kaldığı belirtilmiştir.
13. Üniversite Rektörlüğünün istinaf talcbi Özerine dava dosyasını inceleyen İstanbul Bölge Idare Mahkemesi 7. Idare Dava Dairesi (Daire) 27/4/2018 tarihinde istinaf talebini kabul ederek Mahkemenin kararını kaldırmş ve başvurucunun davasınun reddine karar vermiştir. Daire gerekçesinde, başvurucunun iftira unsuru taşıyan karalayıcı bir haberi şahsi sosyal medya hesabıdan paylaştığı belirtilmiş; söz kontusu paylaşımın kişilerin şeref ve haysiyctini zedeleyecek mahiyette olduğu kanaatine ulaşılarak verilen disiplin cezasında hukuka aykırılık gōrülmediği sonucuna ulaşılmıştır.

14.Nihai karar başvurucuya 28/5/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.
15. Başvurucu 27/6/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGILİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
16. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Y0kseköğretim Kanununun "Öğrencilerin disiplin işleri" kenar başhklı 54. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Soruşturma, yetkiler ve cezalar:
a Yükseköğretim kurumları içinde veya dışında yükseköğretim öğrenctliği sıfatına.onur ve şerefine aykarı harekette bulunan, öğrenme ve öğretme hürriyetint, doğrudan doğruya veya dolayłı olarak kasıtlayan, kurumların sükün, huzur ve çahşma düzenini bozan,boykot, isgal ve engelleme gibi eylemlere katilan, bunları teşvik ve tahrtk eden.yüksekőğretim mensuplarının şeref ve haysiyetine veya şahıslarına tecavüz eden veya saygıdışı davranışlarda bulunan ve anarşik veya ideolojik olaylara kattlan veya bu olayları tahrik ve teşvik eden Öğrencilere; eylem başka bir suçu oluştursa bile ayrica uyarma, kınama. bir haftadan bir aya kadar veya bir veya iki yarıyıl için kurumdan uzaklaştırma veya yükseköğretim kurumundan çıkarma cezaları vertltr.

1...

17. Yönetmelik'in "Dayanak" kenar başlıklı 2, maddesi şöyledir.
"Bu Yönetmelik 4/11/1981 tarihli ve 2547 saylı Yükseköğretim Kanununun 54 üncümaddesi ile 65 inci maddesinin (a) fikrasının (9) numaralı bendine dayanlarak hazırlanmıştır."
18. Yönctmelik'in "Yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezasını gerektiren disiplin suçları" kenar başlıklı 6. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"(1) Yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştrma cezasınıgerektren eylemler şunlardır;
*..
d) Yüksekðğretim kurumu personelinin, kurum içinde ya da dışında, şeref ve haysiyettni zedeleyen sözlü veya yazılı eylemlerde bulunmak,
., •
B. Uluslararası Hukuk 
19. Eğitim hakkı hususunda ayrıntılı uluslararası bukuk bilgisi için bkz Özcan Özsoy, B. No: 2014/5881, 15/2/2017, §§ 22-28.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Mahkemenin 14/9/2021tarihinde yapmış olduğu toplanuıda başvuru incelenip gereği dūşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucu; paylaşılan haberin başvuru tarihinde dahi erişime açık olduğunu,haber içeriğinde hakaret olduğu iddiasıyla haber sahibine ceza ya da hukuk davasıaçılmadığıı, haber içeriği ile ilgili olarak ūniversite yönetiminin şikäyetinin bulunmadığınıbeyan etmiştir. Başvurucu, haberin yorumsuz bir şekilde şahsi sosyal medya hesabından paylaşıldığını vurgulamıştır. Başvurucu, içeriği hakaret oluşturmayan bir payłaşım nedeniyle 

kendisine disiplin cezası verilerek bir hafta süreyle üniversiteden uzaklaştırlmasının ifade Özgürioğū jle eğitim ve adil yargılanma haklarını ihlał ettiğini ileri sürmüştür.
2. Bakanlık görüşünde;başvurucunun yaptığı paylaşım nedeniyle cezalandırılmasıın başvurucunun ifade Özgürlüğüne bir müdahale olup olmadığının ve çatışan iki değer arasında (ifade özgürlüğü ile şeref ve itíbar hakkı) adil bir denge kurulup kurulmadığının Anayasa Mahkemesinin mevcut içtihatları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

B. Değerlendirme 
23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguiarın hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Öğrencilere tatbik edilen okuldan uzaklaştırma yahut eğitimden çıkarma gibi eğitim kurumundan süreli veya süresiz olarak uzaklaştırma şeklindeki müdahaleler eğitim hakkına mūdahale teşkil eder. Bu ncdenle başvurucunun iddialarının bir bütün olarak eğitim hakkı kapsamında incelenmesi gercktiği değerlendirilmiştir.

24.Anayasa'nın 42. maddesinin birinci ve ikinci fikraları şöyledir:
"Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun burakalamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edllir ve düzenlentr."
1. Kabul Edflebillrllk Yönünden 
25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan eğitim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Müdahalenfn Varlığı
26. Başvurucu hakkında şahsi sosyal medya hesabından paylaşında bulunduğu haber nedeniyle yükseköğretim kurumundan bir hafta uzaklaştırma disiplim cezası verilmiştir.Başvurucunun bu süre zarfiında kayıthı olduğu yükseköğretim kurumunda eğitimine devam edemediği gözetildiğinde söz konusu disiplin cezası ile başvurucunun eğitim hakkına yönelik bir müdahalede bulunulmuştur.

b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
27.Anayasa'nm 13. maddesinin ilgili kısmı şōyledir:
"Temel hak ve hürrtyetler,…. yalnzca Anayasanun ilglli maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabiltr. Bu sınırlamalar.…. demokratik toplum düzeninin.…. gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz "

28. Yukarida antlan müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngõrülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafından öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarımı sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
29. Yükseköğretim öğrencilerinin disiplin işlemlerine ilişkin soruşturma usulleri,yetkiler ve cezalar 2547 sayılı Kanun'un 54. maddesinde düzenlenmiştir. Yönetmelik'in 6.maddesi de söz konusu Kanun hükmüne dayantlarak çıkarılmıştır. Yapılan değerlendirmeler neticesinde 2547 sayıl: Kanun'un 54. maddesi ile Yönetmelik'in 6. maddesinin kanunla sınırlama ðlçūtünü karşıladığı sonucuna varılmıştır.

IL Meşru Amaç
30.Taşıdığı öneme karşın eğitim hakkı, niteliği gereği bazı düzenlemelere tabidir.Şüphesiz eğitim kurumlarını düzenleyen kurallar, toplumun ihtiyaç ve kaynakları ile eğitimin farklı düzeylerine has Özelliklere göre değişiklik gösterehilir. Bu nedenle devletin hu konuda yapacağı düzenleme ve uygulamalarda belli bir takdir alanına sahip olduğunun kabulü gerekir (Ünal Yildırım, B. No: 2013/6776, 5/11/2014, § 42; Savaş Yildırim, B. No: 2013/6258,10/6/2015, § 42). Devletin bu takdir alanı eğitim kurumumun seviyesi yükseldikçe artar, buna karşılk eğitimin birey ve toplum bakımından Önemine bağlı olarak azalır (Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 67). Devletin sahip olduğu takdir yetkisi,toplumun ihtiyaçlarını gözeterek var olan eğitinı kurumlarmı kaldırmayı veya statülerinde değişiklik yapmäyı da kapsamaktadır. Şüphesiz devletin belirtilen bu takdir alanı içinde hareket ederken meşru bir amaca dayanan değişiklikler yapması da kendisinden beklenecektir (Melih Sivas, B. No: 2016/15634, 28/6/2018, § 58).

31. Anayasa'nm 42. maddesinde eğitim hakkının sınırlandırılmasına ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır. Bununla birlikte cğitim hakkını mutlak ve sınursız bir hak olduğu düşünülemez. Nitekim anılan maddenin ikinci fikrasında yer verilen "Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlentr." ifadesi ile deviete bir takdir alam yaratılmıştır. Eğitim hakkının Anayasa'nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar" bōlümünde düzenlendiği hususu da gözetildiğinde devlete tanman bu takdir bakkının Özünde bir sıırlama yetkisi de içerdiği anlaşılmaktadır. Öte yandan Anayasa'da diğer hakłardan farkıolarak eğitiın hakkınm sınırlanması hususumda kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun eğitim hakkının sınırlanmasıhususundaki takdir aralığının geniş olduğu ifade edilebilir. Ancak kanun koyucunun bu takdir yetkisinin Anayasa Mahkemesinin denctimine tabi olduğu açıktır (Adem Öğüt ve diğerleri,B. No: 2014/20527, 22/11/2017, § 53).

3. Somut olayda başvurucu, sosyal tnedya hesabından yaptığı paylaşımla yükseköğretim kurumu personelinin şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerde bulunduğu gerekçesiyle yükseköğretim kurumundan bir hafta uzaklaştırma disiplin cezası ile tecziye edilmiştir. Başvurucunun eğitim hakkına yönelik olarak gerçekleştirilen bu müdahalenin eğitim kurumunun disiplin ve düzeninin korunması amacıyla gerçekleştirilmiş olduğu görülmekle müdahalenin meşru bir amacıın bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Demokratik Toplum Düzenfnin Gereklerine Uygunluk 
(1)Genel İlkeler 
33. Eğitim çok özel bir kamu hizmeti olarak sadece doğrudan faydaları olan bir hizmet değil geniş sosyal fonksiyonları da olan bir hizmettir. Demokratik bir toplumda insan haklarının sağlamlaşması ve devamı için eğitim hakkı vazgeçilmezdir (Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, § 66).

34.Taşıdığı öneme karşın eğitim hakkı belirli bir zamanda mevcut bulunan eğitim kurumlarına erişimi koruma altına almaktadır. Bu sebeple bireylere belirli tipte veya seviyede eğitimin kurulmasını yahut desteklenmesini talep etme hakkı bahşetmez. Bumunla birlikte mevcut veya hâlihazırda desteklenen eğitim kurumlarına etkili bir şekilde crişimi sağlama eğitim hakkının koruması altındadır.

35. Eğitim kurumunun azami verimlilikle çalışabilmesi için kurumun insicamının bozulmaması veya bozulma tehlikesinin doğmaması elzemdir. Bu amaçla cğitim ve ōğretimin sunulduğu kurumlar olan okullarda düzenin sağlanması ve eğitimin en verimlişekilde aktarıması için eğitimin alıcısı durumunda olan ōğrencilere yönelik öngörülen disiplin kurallarryia Öğrencilerin eğitim hakkı da dâhil olmak üzere birtakım temel hak ve özgürlüklerine karşı sınırlamalar getirilebilir.

36. Bununla beraber öğrencilerin temel hak ve özgürlüklerine yönelik bu sınrlamaların demokratik toplum düzeni için gerekli nitelikte ve ölçüla olmasıbeklenmektedir. Anayasa Mahkemesi demokratik toplum düzeninin gerekleri ifadesinden ne anlaşıiması gerektiğini daha õnce pek çok kez açıklamıştır (Bekir Coşkun [GK], B. No:2014/12151, 4/6/2015, § 51; Mehmet All Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, § 68;Tansel Çōlaşan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, § 51). Buna göre temel hak ve Özgūrlükleri sımrlayan tedbir, toplumsal bir ihtiyacı karşılamalı ve başvurulabilccek en son çare niteliğinde olmalıdır. Bu koşulları taşımayan bir tedbir, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir tedbir olarak değerlendirilemez.

37. Eğitim hakkına yönelik olarak getirilecek kısıtłamaların demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmadığı noktasında yapılacak değerlendirme açısından nazara alınması gereken bir diğer husus ise eğitim hakkına yönelik getirilen kısıtlamanın bireyin eğitim hakkı ile birlikte ifade özgürlüğü, din ve vicdan hürriyeti, özel hayata saygıhakkı gibi Anayasa ile teminat altına alınan diğer hak ve Özgürlüklerine de tesiri olup olmadığıdır. Şūphesiz ki bireyin Anayasa ile teminat altına alınan haklarını ortadan kaldıracak yahut kullanılmasını engelleyecek müdahaleler Anayasa'nun 13. maddesine aykırılık teşkil edecektir.

38. Eğitim hakkma yönelik olarak getirilen sınırlamaların ölçülülüğü yönünden ise dikkate alınmaşı gereken üç kriter bulunmakta olup bu ölçütler elverişlilik, gereklilik ve orantlılıktır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasıı,gereklilik amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yaui aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaştlmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerckliliğini ifade etmektedir ($ehmus Altuğrul, B. No: 2017/38317, 13/1/2021, §§ 50-52).

(2)İlkelerin Olaya Uygulanması
39. Somut olayda başvurucunun şahsi sosyal medya hesabından yapmış olduğu paylaşımia yükseköğretim kurumu personelinin şeref ve haysiyetini zedeleyen eylemlerde bulunduğu gerekçesiyle hakkında yükseköğretim kurumundan bir hafta uzaklaştırma disiplin cezası tesis edilmiştir. Anayasa Mahkemesi Önündeki mesele, başvurucunun eylemi sebebiyle ceza ile tecziye edilmesinin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşıbk gelip gelmediği ve ölçülūolup olmadiğıdir. Bu bağlamda yapilacak inceleme açısından derece mahkemelerinin gerekçesi büyük önem arz etmektedir.

40. Başvurucunun eğitim hakkına yönelik müdahale ifade özgürlüğü ile bağlantılıolarak gerçekleşmiştir. Diğer bir ifade ile başvurucunun eğitim hakkına yönelen müdahaleye başvurucunun paylaştığı ifadeler sebep olmuştur. Başvurucu paylaştığı gazete haberiyle okul disiplin kurallarını bozduğu gerekçesiyle disiplin cezası ile cezalandırtımıştır. İfade ōzgürlağü gibi başka bir hakkı kullanılması ile ilintili olarak eğitim hakkına yönelen müdahalelerde dengelemede nazara alnması gereken değişkenlerden birisi de müdahaleye sebebiyet veren haktır. Diğer haklann kullamlmast ile ilintili olarak eğitim hakkına yönelen müdahalclerde müdahaleye konu eylemin cğitim kurumunun düzeni üzerindeki olası yahut mevcut olumsuz etkisiniu mutlaka gösterilmesi gerekir. Kuşku yok ki eğitim kurumunun disiplininin sağlanması meşru bir amaç olmakla birlikte sõz konusu amacı gerçekleştirmek amacıyla bireyin ifade özgürlügünü ortadan kaldıracak yahut kullanılmasını aşırızorlaştiracak müdahaleler kabul edilemez.

41. Bu noktada ilk olarak cezalandırmaya konu cylemin başvurucunun şahsi sosyal medya hesabından bir haberin paylaşılması şeklinde gerçekleştiği dikkate alınmalıdır. Eylem başvurucunun üniversite dıişındaki özel alanında gerçekleşmiştir. Şüphesiz ki disiplin kuralları Öğrencilerin okul dişmdaki ifade ve eylemelerine tesir edecek ðlçekte de uygulanabilir. Bununla birlikte öğrencilerin okul dışındaki ifade ve eylemlerine disiplin amacıyla můdahale imkânı oldukça dardır. Öğrencilerin eğitim kurumu dışındaki ifade ve eylemleri sebebi ile eğitim hakkına müdahale teşkil edecek nitelikte yaptırımlara maruz kalmaları ancak kurum dışında gerçekleşen eylemin kurum düzenini ciddi şekilde etkilemesi halinde mümkündür. Bununla birlikte somut olayda Daireni gerekçesinden başvurucunun cezalandırlmasina konu hareketin Üniversitenin düizenini hangi derecede etkiledigine, ne şekilde bozduğuna veya bozma tehlikesi meydana getirdiğine ilişkin hiçbir değerlendirilmede bulunulmadığı görülmektedir.

42. Diğer bir husus ise şikâyete konu haberin yorumsuz olarak paylaşılmasıdır.Başvurucunun eylemi, kamuoyunca erişilebilir olan ve kendisini doğrudan ilgilendiren bir haber içeriğinin paylaşılmasından ibarettir. Başvurucunun haber içeriğinde yer alan yorum ve iddiaları destekleyip desteklemediği dahi anlaşılamamaktadır. İçeriği doğru ya da yanlışolsun salt bir gazete haberinin sosyal medya hesabı üzerinden paylaşıması otomatik olarak başvurucunun yaptırıma maruz kalması sonucunu doğurmamalıdır. Hukuka aykırı olmasınedeniyle haberi yapan kişilerin sorumlulukları yoluna gitmek mümkünken haberin yayımlanmasından sorumlu olmayan kişilerin haberi paylaşmaları nedeniyle sorumluluklarıaçıklanmadan cezalandırıImaları kamuyu ilgilendiren konularda serbest ve açık tartışmaların önlcnumesi sonucunu doğuracaktır (gazetecilerin yaptiklar haberler nedeniyle cezalandırılmaları bağlamında bkz. Güneş Basım Yayım Organizusyon ve Ticaret Ltd. Şti., B.No: 2018/24677, 28/1/2021, § 48). Aksinin kabulü bilgi ve haberin paylaşılmasm zorlaştıracak, bir Ölkede demokrasinin varlığı konusunda turnusol kâğıdı işlevi gören ifade Özgūrlüğünün varlığınu tartışılır hâle getirecektir (Cem Atmaca, B. No: 2018/6030, 8/9/2021,§ 39).


43.Öğrencilerin ifade özgürlüğüne yönelik olarak getirilen düzenlemeler yönünden eğitimin derecesi de büyük önem arz etmcktedir. Bu bağlamda disiplinel kısitlamaya maruz kalan bireyin hangi derecede eğitim aldığı ehemmiyet taşir. Eğitimin derecesi arttıkça öğrenciin ifade özgüriüğüne yönelik müdahaleler azalmalıdır. Somut olayda başvurucunun yükseköğretim öğrencisi olduğu, bu bağlamda ifade özgürlüğüyle bağlantılı cğitim hakkına yönelik mūdahale alanının ilk ve orta öğretim seviyelerine göre daha dar olması gerektiği açıktır. Bu bağlamda Özgür düşüncenin ve eleştirel aklım beşiği olarak görülen üniversitelerde farklı düşüncelere sahip üniversite Öğrencilerine daha fazla hoşgörü gösterilmesi gerekmektedir. Söz konusu görüş ve fīkirler tartışmalı olsa veya rağbet görmese dahi ifade etme özgürlüğünün sıkı korumasından yararlanmalıdır. Daire, bahsi geçen hususlarla ilgili olarak da herhangi bir değerlendirmede bulunmamıştır.

44. Idare ve mahkemelerin üniversite öğrencilerine verilecek disiplin cezalarına ilişkin kararlarında müdahaleye konu eylemin eğitim kurumunun düzeni üzerindeki olasıyahut mevcut olumsuz etkisini mutlaka göstermesi gerckir. Bu bağlarda Anayasa Mahkemesi Dairenin disiplin cezasının hukuka uygun olduğuna ilişkin gerekçeli kararınıincelemiştir. Daire, başvurucunun paylaştığı haberin iftira unsuru taştyan karalayıcı bir haber olduğunu belirterck paylaşımın kişilerin şeref ve haysiyetini zedeleyecek mahiyette olduğu kanaatine varmıştir. Bununla birlikte kararda yaptıruma konu edilen ifadelerin eğitim kurumunun disiplin ve düzeni üzerindeki mevcut yahut olası etkilerinin tartışılmamış olduğu görülmektedir. Diğer bir ifade ile kararda, verilen disiplin cezasının nasıl bir zorunlu sosyal ihtiyaca karşılık geldiği ortaya konulamamıştır.

45. Sonuç olarak Daire başvuruya konu paylaşımın yapılma nedenini, paylaşımın içeriğini, paylaşılan haberde geçen hangi ifadelerin kurum insicamıma ne şekilde tesir ettiğini,başvurucunun almakta olduğu eğitimin seviyesini, paylaşımın yapıldığı mecrayı, paylaşımımevcut bir haberin yorumsuz olarak iletilmesinden ibaret olduğunu değerlendirmemiştir.Yukarıdaki açıklamalar ışığmda başvurucuya verilen disiplin cezasının zorunlu bir ihtiyacıkarştladığı ve amaca ulaşmak bakımından orantılı olduğu ortaya konulamamıştır. Dairenin ileri sürdūğü gerekçeler başvurucunun eğitim hakkına yapılan müdahale için ilgili ve yeterti olarak kabul edilemez.

46. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayıhı Kanun'un 50. Maddesf Yönünden 
47. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kamun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir.

"(l) Esas inceleme sonunda. başvurucunun hakkanm ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir, Ihlal kararı verilmesi hålinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, thlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yarguama yapmak izere dosya ilglli mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında mukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlū mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı thlall ve sonuçlarını ortađan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar vertr."

48. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargilama ile 5.000 TL maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

49. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığıda ihlalin nasıl ortadan kaldırlacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir, Anayasa Mahkemcsi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararmin yerine getirilmemesinin sonuçlarina da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi iigili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
50. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlannın ortadan kaldırıldığmdan söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise Öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtiğı sonuçların ortadan kaldırıması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerckmektedir (Mehmet Doğan, §§55,57).

51. Ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtülzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasıın (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarmın ortadan kaldrıiması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir ömeğinin iigili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkit olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargilama somucunu doğuran ve bireysel başvuruya ðzgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bōyle bir kararı kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlölüğü, ilgilinin talebini beklemcksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçların gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

52. Başvurucunun yapmış olduğu paylaşın nedeniyle Daire tarafindan disiplin cezası ile cezalandırımasına karar verilmesine ilişkin kararın gerekçesinin ilgili ve yeterli olmadıği, bu nedenle başvurucunun eğitim hakkının ihlal edildiğisonucuna varlmıştır.Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
53. Bu durumda eğitim hakkı ihlalinin sonuçlarını ortadan kaldırtiması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yurgılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarını ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapıiması gereken iş, yeniden yargtlama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir öreğinin yeniden yargılama yapılmak üzere İstanbul 11. Idare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

54. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla eski hâle getirme kurahı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırlabilmesi için eğitim hakkınn iblali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşıhğında başvurucuya net S.0o0 TL manevi tazminat &denmesine karar verilmesi gerekir.
55. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A Eğitimhakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDiLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının İHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin eğitim hakkımn ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapimak üzere İstanbul 11. Idare Mahkemesine (E.2017/93,K.2017/2077) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucuya net 5.000 TLmanevi tazminat ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDfNE,
E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3,894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapıimasıa, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yusal FAİZ UYGULANMASINA.

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 14/9/2021tarihinde OYBİRLİĞIYLE karar verildi.

Başkan Üye Oye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCl 
Öye M. Emin KUZ 
Oye Basri BAĞCI