Çocuk Koruma Hizmetleri Planlama ve Çocuk Bakım Kuruluşlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2022-09-06

6 Eylül 2022 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 31945
YÖNETMELİK
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından:
ÇOCUK KORUMA
HİZMETLERİ PLANLAMA VE ÇOCUK BAKIM
KURULUŞLARININ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, haklarında korunma veya
bakım tedbir kararı bulunan 0-18 yaş arası çocuklar ile korunma veya bakım
tedbir kararı devam eden 18 yaş üzeri gençlerin temel gereksinimlerini
karşılamak, fiziksel, duygusal, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarını
belirleyerek gerekli mesleki müdahaleleri gerçekleştirmek, aile ve yakın
çevrelerine dönmelerini veya bir sonraki sosyal hizmet modeline hazır hale
gelmelerini sağlamak amacıyla açılan Bakanlığa bağlı çocuk bakım
kuruluşlarının ve hizmet birimlerinin çalışma usul ve esasları ile hizmet
standartlarının belirlenmesidir.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828
sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 3 üncü, 21 inci, 22 nci ve 24 üncü
maddelerine, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, 4/4/2013
tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 1
sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
65 inci ve 69 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Aile odaklı hizmetler: Sosyal ve ekonomik destek
ile aile yanında bakım, koruyucu aile ve evlat edindirme hizmetlerini,
b) Bakan: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanını,
c) Bakanlık: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığını,
ç) Bakım personeli: Çocukların gelişiminden ve
bakımından sorumlu personeli,
d) Bakım standartları: Çocuk koruma ve bakım
hizmetlerinin kalitesini güvence altına almak amacıyla Bakanlık tarafından
belirlenen hizmet standartlarını,
e) Bakım zinciri: Çocuk bakım kuruluşlarının ilin
veya bölgenin kapasite gereksinimleri ile çocukların yaşlarına,
cinsiyetlerine veya psikososyal destek ihtiyaçlarına göre bölgesel olarak
planlanmasını,
f) Bilişim sistemi: Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı tarafından kullanılan veri sistemini,
g) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18
yaşını doldurmamış bireyi,
ğ) Çocuk bakım kuruluşları: Korunma ihtiyacı olan
çocukların bakım ve barınma ihtiyacının karşılandığı ev tipi sosyal hizmet
birimlerinden olan çocuk evlerinin bağlı olduğu çocuk evleri koordinasyon
merkezleri ile aynı yerleşkede bulunan birden fazla ev tipi sosyal hizmet
biriminden oluşan ve çocukların psikososyal ihtiyacına veya suça sürüklenme
durumuna göre ihtisaslaştırılan çocuk evleri sitelerini,
h) Çocuk evleri: Korunma ihtiyacı olan çocukların
bakımlarının sağlandığı, mesken niteliğindeki yatılı ev tipi sosyal hizmet
birimlerini,
ı) Çocuk evleri koordinasyon merkezi: Çocuk
evlerinin illerde planlanmasını, açılış ve işleyişine ilişkin her türlü
işlem ile harcamaların yapılmasını, takibini, denetlenmesini, çocuk evine
kabulü yapılacak çocukların belirlenmesi ve uyumuna yönelik çalışmalar ile
çocuk evleri arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla oluşturulan merkezi,
i) Çocuk evleri sitesi: Korunma ihtiyacı olan çocukların
bakımlarının sağlandığı aynı yerleşkede bulunan birden fazla ev tipi sosyal
hizmet biriminden oluşan kuruluşu,
j) Çocuk koruma ilk müdahale ve değerlendirme
işlemleri: Korunma ihtiyacı olan ve Bakanlık tarafından gözetim altına
alınan çocuklar hakkında yapılan ilk değerlendirme hizmetleri ile uygun
hizmet modeli belirleninceye kadar veya çocukların yasal temsilcilerine
teslim edilmelerine kadar geçen sürede barınma ve temel gereksinimlerinin
karşılanmasına yönelik işlemleri,
k) Çocuk temsilcisi: Kuruluşlarda verilen
hizmetlerin verimini artırmak ve çocukların hizmete ve yönetime katılımlarını
sağlamak amacı ile kendi aralarında yılda bir kez yapılan seçimle yetki
verilen çocuğu,
l) Genç: Korunma veya bakım tedbiri kararı devam
eden 18 ila 25 yaş aralığında olan bireyi,
m) Genel Müdürlük: Çocuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğünü,
n) Grup/ev sorumlusu: Hizmet birimine veya çocuk
bakım kuruluşuna kabul edilen her bir çocuğun uyumunu sağlamak, takibini
yapmak, uygulama ve mesleki çalışma planlarını psikososyal destek programı
çerçevesinde hazırlayarak yürütmek, vaka sunumu yapmak, çocuğun aile
ilişkilerini, sosyalleşme ve yaşam becerilerini, öz bakım ve özgüven
yeterliliğini geliştirmek, eğitimini yönlendirmek, desteklemek ve çocuğun
aldığı sağlık hizmetlerinin sonuçlarını izlemek konularında sorumlu sosyal
çalışma görevlisini,
o) Harcama belgesi: Ödemeler ve harcamalarda
31/12/2005 tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirtilen
fatura veya fatura yerine geçen belgeleri,
ö) Hizmet birimi: Sosyal Hizmetler Kanununa göre
faaliyet gösteren ve korunma ihtiyacı içerisindeki çocuklara uygun sosyal
hizmet modellerini uygulayan Bakanlığa bağlı birimleri,
p) Hizmet bölgesi: Çocuk bakım kuruluşları arasında
bakım zinciri oluşturacak şekilde bir veya birden fazla ilin dâhil olduğu
bölgeyi,
r) Hizmet içi eğitim: Yıllık eğitim planı
kapsamında personelin eğitimi amacıyla düzenlenen hizmet içi eğitim, kurs
ve seminerler ile konferans, panel, sempozyum, forum, tartışma, staj,
araştırma, inceleme ve uygulama gezileri gibi çalışmaları,
s) İhtisaslaşma: Çocuk bakım kuruluşlarının,
çocukların özel surette korunmaları amacıyla yaş ve cinsiyet durumları ile
psikososyal ihtiyaçlarına ve ilk kabul işlemlerine yönelik
yapılandırılmasını,
ş) İl değerlendirme kurulu: Bakanlığın görev, yetki
ve sorumlulukları çerçevesinde korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında
tedbirlere ve hizmet modellerine karar vermek ya da daha önce mesleki
çalışmalar sonucunda verilmiş kararlara yapılmış itirazları görüşmek üzere
il müdürlüğü bünyesinde oluşturulan kurulu,
t) İl Müdürü: Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürünü,
u) İl Müdürlüğü: Aile ve Sosyal Hizmetler İl
Müdürlüğünü,
ü) İşlemi devam eden çocuk: Bakım tedbiri altında
iken hizmet modeli değişikliği süreci devam eden ve fiilen kuruluşta
kalmayan çocuğu,
v) Korunma ihtiyacı olan çocuk: Bedensel, zihinsel,
ahlaki, sosyal ve duygusal gelişimi ile kişisel güvenliği tehlikede olan,
ihmal veya istismar edilen ya da suç mağduru çocuğu,
y) Kurul: İl değerlendirme kurulunu,
z) Kuruluş koordinasyon komisyonu: Çocuk bakım
kuruluşlarında, kuruluş müdürü başkanlığında oluşturulan ve ayda bir
toplanarak çocuklara ilişkin çalışmaları planlayan komisyonu,
aa) Mahkeme: Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve
görevli mahkemeyi,
bb) Mesleki çalışma: Belirli bir alanda eğitim alan
ve bu eğitim sonucu bir mesleği icra edenlerin mesleğin gerektirdiği bilgi,
beceri ve yöntemleri kullanarak gerçekleştirdiği çalışmaları,
cc) Misafir çocuk: Sınav, kardeş ziyareti, sosyal,
sportif ve kültürel etkinlik ile tedavi gibi nedenlerle geçici bir süre
farklı bir hizmet kuruluşunda kalması gereken çocukları,
çç) Nakil: Hakkında korunma ve bakım tedbiri
uygulanan çocukların il içinde veya il dışında hizmet değişikliği ile
ilgili olarak yapılan işlemi,
dd) Psikososyal destek hizmeti: Çocukların bireysel
farklılıkları ile ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulan ve psikososyal
destek programı çerçevesinde yürütülen mesleki müdahale süreçlerini,
ee) Psikososyal destek programı: Çocukların
bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları dikkate alınarak olumlu tutum ve
davranış değişikliği oluşturulmasına, olumsuz yaşam deneyimlerinden
kaynaklanan örselenmeyi veya davranış bozukluklarının ortadan kaldırılmasına,
aile ve sosyal çevre ile uyum sağlamasına yönelik hazırlanan veya
hazırlattırılan programı,
ff) Refakatsiz çocuk: Yabancılar ve Uluslararası
Koruma Kanununa göre sorumlu bir kişinin etkin bakımına alınmadığı sürece,
kanunen ya da örf ve âdet gereği kendisinden sorumlu bir yetişkinin
refakati bulunmaksızın Türkiye’ye gelen veya Türkiye’ye giriş yaptıktan
sonra refakatsiz kalan çocuğu,
gg) Sosyal çalışma görevlisi: Psikolojik
danışmanlık ve rehberlik, psikoloji, sosyoloji, çocuk gelişimi, öğretmenlik,
aile ve tüketici bilimleri ve sosyal hizmet alanlarında eğitim veren
kurumlardan mezun meslek mensuplarını,
ğğ) Sosyal inceleme raporu: Bireyin engel veya
yoksunluk nedeniyle benliği, ailesi veya toplum ile bozulan ilişkilerini
onarma sürecinde yapılması gereken mesleki çalışma, alınması gereken tedbir
veya uygulanması gereken sosyoekonomik desteklerin, sosyal çalışma
görevlisi tarafından, bütüncül ve bağımsız bir değerlendirme ile belirlendiği
raporu,
hh) Suç mağduru çocuk: Kanunlarda suç olarak tanımlanan
bir fiilin kendisine karşı işlenmesi sonucu mağdur olan çocuğu,
ıı) Suça sürüklenen çocuk: Kanunlarda suç olarak
tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya
kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine
karar verilen çocuğu,
ii) Tertip: Hakkında bakım tedbiri veya korunma
kararı alınmış çocukların ilk defa yatılı bir sosyal hizmet kuruluşuna
yerleştirilmesi işlemini,
jj) Uygulama planı: Sunulan hizmetlerin planlı ve
etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla hazırlanan
bireyselleştirilmiş planı,
kk) Vaka değerlendirme komisyonu: Çocukların
bireysel olarak ele alındığı, çocuğa ilişkin yapılan çalışmaların,
uygulanan programların ve psikososyal destek sürecinin işleyişinin
değerlendirildiği komisyonu,
ifade eder.
Genel
esaslar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında Çocuk Koruma
Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan temel ilkelere bağlı olarak;
a) Çocuklara ilişkin kararlarda çocuğun yüksek
yararının gözetilmesi ve haklarının güvence altına alınması,
b) Çocukların güvenliği için gereken tüm
tedbirlerin alınması,
c) Çocukların özel hayatının gizliliğine ve
mahremiyetinin korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınması,
ç) Çocuklarla ilgili yapılacak tüm çalışmalarda;
çocuğun durumu, yaşı, cinsiyeti, gelişim özellikleri, ihtiyaçları,
ilgileri, istekleri, yetenekleri ve varsa engellilik hallerinin göz önünde
bulundurulması,
d) Çocuklara öncelikle ailesinin yanında bakılması,
aileleri ile olan ilişkilerinin korunması ve güçlendirilmesi, mümkün olmayan
hallerde öncelikle diğer aile odaklı sosyal hizmet modellerinden
yararlandırılması,
e) Çocuklarla ilgili yürütülen işlemler hakkında,
yasal bir engel bulunmuyorsa, çocuğun ailesinin ve yakınlarının
bilgilendirilmesi ve katılımlarının sağlanması,
f) Çocukların günlük yaşam sürecine katılımlarının
sağlanarak aile ortamına en yakın koşulların oluşturulması,
g) Çocukların ilgi, yetenek ve becerilerinin keşfi,
bireysel gelişimlerinin desteklenmesi, her çocuk için bireyselleştirilmiş
uygulama planının hazırlanması ve uygulanması, çocukların sonraki
yaşamlarına hazırlanması yönünde gerekli çalışmaların yapılması, toplum
içinde izlenmesi, desteklenmesi ve ihtiyaç duydukları rehberlik hizmeti
çalışmalarının gerçekleştirilmesi,
ğ) Çocukla ilgili tutulan kayıt ve raporlarda sade,
açık ve anlaşılır ifadelerin kullanılmasına dikkat edilmesi, verilerin
kayıt altına alınması, bilişim sistemine işlenmesi, istatistiki
çalışmaların yapılması ve raporlanması,
h) Çocuklara verilen hizmetlerin Bakanlık
tarafından belirlenen standartlara uygun olarak yürütülmesi, izlenmesi,
değerlendirilmesi, denetlenmesi ve sürekli geliştirilmesi,
ı) Çocukla ilgili karar alma süreçlerine çocuğun ve
ailesinin katılımının sağlanması,
esastır.
İKİNCİ BÖLÜM
Çocuk Bakım Kuruluşlarının Planlanması, Açılışı,
Yapısı, İşleyişi, Kapanışı
ve Personele
İlişkin Hükümler
Kuruluşların
planlanması, hizmet bölgesi, bakım zinciri ve ihtisaslaşma
MADDE 5- (1) Kuruluş bakımına alınan çocukların sosyal
çevrelerine en yakın yerde bakımlarının sağlanabilmesi amacıyla Bakanlıkça
çocuk kuruluşları arasında bakım zinciri oluşturacak şekilde bir veya
birden fazla ilin dâhil olduğu hizmet bölgeleri oluşturulur.
(2) Hizmet bölgesi içinde ilin veya bölgenin
kapasite gereksinimleri ve çocukların yaş ve cinsiyet durumları ile
psikososyal destek ihtiyaçlarına uygun şekilde çocuk bakım kuruluşlarının
yeniden planlanması ile bakım zinciri oluşturulur.
(3) Bakanlıkça belirlenecek ihtisas alanlarında,
ülke genelinde veya bir ya da birden fazla hizmet bölgesini kapsayacak
şekilde, bakım zinciri dışında kuruluş oluşturulabilir.
(4) Hizmet bölgesi, bakım zinciri ve ihtisaslaşma
alanlarına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Yönetim
ve planlama
MADDE 6- (1) İl müdürlükleri her yılın mayıs ayı sonuna
kadar ilin mevcut durumuna ve ihtiyaçlarına ilişkin yönetim sürecini
değerlendirerek bir sonraki yıla ilişkin hazırladıkları planları Bakanlığa
gönderir. Planda;
a) İçinde bulunulan yıla ve bir önceki yıla ait
sosyal hizmet modellerine ilişkin ekonomik destek, koruyucu aile, evlat
edindirme, ilk kabul, alınan koruyucu ve destekleyici tedbirler, sosyal
inceleme, aileye dönüş istatistikleri ile bütçe, satın alma, eğitim, sosyal
faaliyet, personel, kapasite ve altyapı gerçekleşme verileri,
b) Bir sonraki yıla ait;
1) Ödenek ihtiyaçlarına ilişkin bütçe tahmini,
2) Satın alma işlemlerine ilişkin ihalelerin aylık
planlaması (araç, mamul yemek ve diğer ihaleler),
3) Kuruluşların mevcut kapasitelerinin
değerlendirilmesi,
4) Personel ihtiyacının değerlendirilmesi ve
planlaması,
5) Hizmette kullanılacak araç ve şoför ihtiyacının
belirlenmesi, planlaması ve bütçelendirilmesi,
6) Kuruluşlar bazında hizmet içi eğitim ve mesleki
eğitim ile sosyal etkinlik faaliyetleri ve diğer projelerin planlanması ve
bütçelendirilmesi,
7) Sosyal hizmet modellerine ilişkin ekonomik
destek, koruyucu aile, evlat edindirme, ilk kabul, koruyucu ve destekleyici
tedbirler, sosyal inceleme ve aileye dönüş,
hedefleri yer alır.
(2) Bakanlığa mayıs ayı sonuna kadar gelen raporlar
Genel Müdürlükçe konsolide edilir. Cari yılı bütçe plan takvimi
başlangıcına kadar planlamalar hazırlanır.
Planlama
ve açılış işlemleri
MADDE 7- (1) Bakanlığın geliştirdiği stratejik plan ve
politikalar doğrultusunda il müdürlüğünce hazırlanan ve valilikçe uygun
bulunan bir sonraki yıla ait proje, yatırım veya kiralama teklifleri
ihtiyaç analiziyle birlikte her yılın haziran ayında Bakanlığa gönderilir.
(2) Bakanlıkça mali yılı bütçe ödenekleri de göz
önünde bulundurularak yapılan değerlendirme sonucunda uygun bulunan
teklifler için açılış ön izin onayı verilir. Ön izin onayında kuruluşun
veya hizmet biriminin özellikleri, kapasitesi, açılması planlanan tarih
aralığı ve personel durumu belirtilir.
(3) Çocuk bakım kuruluşlarının açılış ön izin
onayında belirtilen tarih aralığı sonu esas alınarak İl Müdürlüğü
tarafından açılış için gerekli işlemler tamamlanır. Alınacak Bakanlık onayı
ile kuruluş hizmete açılır.
(4) Ön izin onayında belirtilen tarih aralığı sonu itibarıyla
açılış işlemleri tamamlanamayan kuruluş veya hizmet birimine ilişkin
gerekçeli rapor İl Müdürlüğünce Bakanlığa bildirilir. Gerekçesi uygun
değerlendirilen raporlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere kuruluşun
açılış ön izin onayı en fazla 3 ay süreyle uzatılabilir. Bu süre sonunda
kullanılmayan veya gerekçesi uygun görülmeyen ön izin onayları iptal
edilmiş sayılır.
(5) Bakanlık gerekli gördüğü hallerde resen açılış
ön izin onayı vererek bu yetki doğrultusunda, çocuk bakım kuruluşunun
belirli bir süre içinde kurulması için illere talimat verebilir.
Çocuk
bakım kuruluşları ve kapasite
MADDE 8- (1) Çocuk bakım kuruluşları; korunma ihtiyacı olan
çocukların bakım ve barınma ihtiyacının karşılandığı ev tipi sosyal hizmet
birimlerinden olan çocuk evlerinin bağlı olduğu çocuk evleri koordinasyon
merkezleri ile aynı yerleşkede bulunan birden fazla ev tipi sosyal hizmet
biriminden oluşan ve çocukların psikososyal ihtiyacına göre
ihtisaslaştırılan çocuk evleri siteleridir.
(2) Çocuk
evi en fazla yedi çocuk için hizmete açılır, açılışta eksik kalan kapasite
takip eden süreçte tamamlanır. Çocukların kardeş olması durumunda, hizmeti
aksatmayacak şekilde, kapasite sınırı aranmaz.
(3) Çocuk evleri sitesinde her bir evin kapasitesi
en fazla on çocuğa hizmet verilecek şekilde çocukların yaş, cinsiyet ve
gelişim özelliklerine göre belirlenir.
(4) Gebelik durumu veya bebeği olan ergenler için
açılan kuruluşlarda bebek sayısı kapasiteye dâhil edilir.
Yetki
değişiklik işlemleri
MADDE 9- (1) Çocuk bakım kuruluşları ve hizmet birimleri
açılışında verilen personel yetki durumu ve sayısında yapılacak değişiklik
ile adres, cinsiyet grubu, ihtisas, isim, kapasite, fonksiyon değişikliği
ve kira yetkisinin verilmesi, yenilenmesi ile kaldırılması işlemleri
Bakanlık tarafından gerçekleştirilir.
(2) Adres değişikliği işlemleri; binanın fiziksel
ve çevresel koşullarından kaynaklanan riskler, kiralanan binalarda kira
sözleşmesinden doğan uyuşmazlık ya da kira sözleşmesinin sona ermesi gibi
nedenlerle yapılabilir.
Kapanış
işlemleri
MADDE 10- (1) Çocuk bakım kuruluşları ve hizmet birimlerinin
kapatılması; valilik tarafından hazırlanan gerekçeli rapor doğrultusunda ve
valiliğin teklifi üzerine veya resen Bakanlık onayı ile gerçekleştirilir.
Kapatma onayı verilenlerin tasfiye işlemleri il müdürlüğünce yerine
getirilir.
Çocuk
bakım kuruluşlarının yapısı ve işleyişi
MADDE 11- (1) Çocuk bakım kuruluşlarında, Bakanlık
tarafından oluşturulan standartlar dâhilinde, idari ve mesleki birimler ile
ihtiyaç duyulan diğer birimler veya bölümler bulunur. Çocuk bakım
kuruluşlarının yapısı, işleyişi ve ihtisaslaşma durumuna göre bulunması
gerekli birimler ve bölümler mevcut durum ile bütçe imkânları göz önünde
bulundurularak Bakanlıkça belirlenir.
(2) Hizmet alanları, ev ortamına uygun şekilde tefriş
edilir. Çocukların yaşlarına ve özelliklerine uygun olarak düzenlenmiş,
birlikte vakit geçirebilecekleri, etkileşimde bulunabilecekleri, etkinlik
yapabilecekleri, ders çalışabilecekleri ve günlük paylaşımda
bulunabilecekleri, kütüphane, çalışma odası, salon ile günlük ihtiyaçlarına
yönelik mutfak, yatak odaları, banyo, tuvalet ve ihtiyaç duyulan diğer
bölümler bulunur.
(3) Çocukların yaşam alanları, verilen hizmetin
özelliği ve gelişimsel ihtiyaçları dikkate alınarak sosyal, kültürel ve
sanatsal etkinlikleri gerçekleştirebilecekleri şekilde düzenlenir.
(4) Çocukların bireysel farklılıkları ve
ihtiyaçları dikkate alınarak olumlu tutum ve davranış değişikliği oluşturmaya,
yaşam becerilerini geliştirmeye, hayata hazırlamaya, eğitimlerini
desteklemeye, aile ve sosyal çevresi ile uyum sağlamasına yönelik
psikososyal destek programı uygulanır.
(5) Hizmetin sürekliliği ve evlerde güvenliğin
sağlanması amacıyla, özel hayatın gizliliği ilkesi ihlâl edilmeden, merkezi
bir güvenlik kamera sistemi kurulur.
(6) Hizmetler yirmi dört saat esasına göre
yürütülür.
(7) Mesleki çalışmaların ve sağlık çalışmalarının
koordineli bir şekilde yürütülmesi amacıyla sosyal servis ve sağlık servisi
oluşturulur.
(8) İhtisaslaştırılan bakım kuruluşlarında;
a) Çocuğun bireysel özelliklerine ve durumuna uygun
olarak üç aylık, altı aylık veya bir yıllık psikososyal destek programları
uygulanır. İhtiyaç halinde kuruluş koordinasyon komisyonunun teklifi ve il
değerlendirme kurulunun kararı doğrultusunda bu programın süresi
uzatılabilir.
b) Çocukların psikososyal ve gelişimsel özellikleri
dikkate alınarak çocuk kabulü yapılması esastır.
Kuruluş
komisyonları
MADDE 12- (1) Çocuk bakım kuruluşlarında kuruluş
koordinasyon komisyonu ile vaka değerlendirme komisyonu olmak üzere iki
komisyon oluşturulur.
(2) Kuruluş koordinasyon komisyonu; kuruluş müdürü
başkanlığında, müdür yardımcısı, sosyal çalışma görevlisi ile gereken
durumlarda çağırılmak üzere çocuk temsilcisinden oluşur. Müdürün
bulunmadığı zamanlarda, vekili komisyona başkanlık eder. İhtiyaç duyulması
halinde diğer personel de toplantıya çağrılır. Komisyon en az üç üyenin
katılımı ile ayda bir ve gerekli hallerde müdürün davetiyle toplanır.
Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşit olması halinde, başkanın
bulunduğu taraf çoğunluk kabul edilir.
(3) Kuruluş koordinasyon komisyonunun görevleri
şunlardır:
a) Çocuk bakım kuruluşunun amaçlarını ve
hedeflerini belirlemek, yıllık çalışma programını hazırlamak, uygulamaları
izlemek, sonuçları üç ayda bir değerlendirmek ve iyileştirmeler için alınması
gereken tedbirleri belirlemek.
b) Çocukların eğitimi, katılacakları kurslar,
tercih edecekleri iş ve meslek alanlarıyla ilgili değerlendirmeler yapmak
ve kararlar almak.
c) Çocuk temsilcisi tarafından iletilen görüş ve
talepleri değerlendirmek.
ç) Akademik, sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif
etkinlikleri planlamak, uygulama sonuçlarını değerlendirmek.
d) Çocukların ödüllendirilmesi veya
sınırlandırılması ile ilgili teklifleri ve çocuk üzerindeki etkilerini değerlendirmek
ve verilen kararı il müdürünün onayına sunmak.
e) Çocuğun izinli gideceği adrese ulaşımında
refakatçi olacak kişi hakkında velisi ya da vasisi tarafından yapılan
yazılı talepleri karara bağlamak.
f) 15 yaş ve üstü ergin olmayan çocuğun izinde
bulunacağı adrese refakatsiz gidebilmesi için velisi ya da vasisi
tarafından bildirilen yazılı talepleri karara bağlamak.
g) Çocukların aileleri ile sağlıklı ilişkiler
kurmaları, geliştirmeleri ve toplum içinde desteklenmeleri amacıyla
çalışmalarda bulunmak.
ğ) Çocuklarla ilgili vaka değerlendirme
toplantıları düzenlemek.
h) İzinli ve izinsiz ayrılan çocukların durumlarını
değerlendirmek.
ı) Çocuklar hakkında tedbir kararlarının
alınmasına, kaldırılmasına veya değiştirilmesine yönelik değerlendirme
yapmak ve il değerlendirme kuruluna sunmak.
i) Çocukların nakil durumunu değerlendirmek ve il
değerlendirme kuruluna sunmak.
j) Çocuklar hakkında hazırlanan bireysel uygulama
planı çerçevesinde, çocukların bireysel ve gelişimsel özellikleri,
ihtiyaçları, ilgileri, istekleri ve yetenekleri göz önünde bulundurularak
öncelikle aile odaklı hizmetler olmak üzere uygun hizmet modellerini
değerlendirmek ve il değerlendirme kuruluna sunmak.
k) Çocuğun kuruluşa kabulünden sonra yapılan
araştırma ve görüşmeler çerçevesinde gizlilik kararı, kişisel ilişkinin
düzenlenmesi, velayet, vesayet, kayyımlık, nafaka ve miras hukuku gibi
çocuğa özgü hukuki işlemlere yönelik değerlendirme yapmak ve il
değerlendirme kuruluna sunmak.
(4) Vaka değerlendirme komisyonu; kuruluş müdürünün
başkanlığında, müdür yardımcısı, sosyal çalışma görevlisi ve grup/ev
sorumlusundan oluşur. Gerekli hallerde çocukla ilgili diğer personelin
katılımı sağlanır. Müdürün bulunmadığı zamanlarda müdür yardımcısı
komisyona başkanlık eder. Komisyon en az üç üyenin katılımı ile zorunlu
olarak ayda bir, ihtiyaç halinde ise derhal toplanır. Kararlar oy çokluğu
ile alınır. Oyların eşit olması halinde, başkanın bulunduğu taraf çoğunluk
kabul edilir.
(5) Aylık toplantılarda, hizmet almakta olan
çocuklar bireysel olarak ele alınarak çocuğa ilişkin yapılan çalışmalar,
çocuğun uygulanan programlardan yararlanma düzeyi ve psikososyal destek
sürecinin işleyişi değerlendirilir. Grup/ev sorumlusu veya sosyal çalışma
görevlisi, çocukla ve ilgili diğer kişilerle yaptıkları görüşmeleri içeren
raporların sunumunu yapar. Üyelerin tümü çocuk hakkındaki mesleki
görüşlerini ve önerilerini ifade eder. Her çocuk hakkında ay içerisinde
yapılan çalışmalar değerlendirilir ve çocuklara yönelik yeni hedefler ve
programlar belirlenir.
(6) Aylık toplantılarda, çocuğa yönelik psikososyal
destek sürecinin devamı veya sonlandırılması, çocuğun ailesinin veya
yakınlarının yanına dönüşü veya farklı sosyal hizmet modellerinden
yararlandırılması hususları değerlendirilir ve il müdürlüğüne bilgi
verilir.
(7) Vaka durumlarında, süre beklenmeksizin yapılan
toplantılarda gündem konusu, çocuğa ilişkin durumlar ve çözüm önerileri
değerlendirilir, gerekli kararlar alınır ve bu doğrultuda iş bölümü
yapılır. Mesleki müdahalelere rağmen uyum sorunu devam eden çocuklar, çok
yönlü ele alınarak uygun çözüm yolları aranır.
(8) Çocuk ve ergen psikiyatristi, yetişkin
psikiyatristi veya diğer görevlilerin vakaya ve tedavi sürecine ilişkin
değerlendirmeleri vaka değerlendirme toplantılarında göz önünde
bulundurulur.
(9) Çocuklar, komisyonlarda haklarında alınan
kararlara ilişkin bilgilendirilir ve alınan kararların uygulanmasına
katılımları sağlanır.
(10) Komisyon kararları raporlaştırılır ve
kararlara ilişkin tüm bilgi ve belgeler çocuğun dosyasında saklanır.
Sosyal
servis
MADDE 13- (1) Sosyal servis, mesleki çalışmaları ilgili
taraflarla koordineli bir şekilde yürütmek üzere sosyal çalışma
görevlilerinden oluşur. Sosyal servis personeli aynı zamanda grup/ev
sorumlusu olarak görev yapabilir. Sosyal serviste arşivleme, dosyalama,
bilişim ve diğer işlemleri yürütmek üzere personel görevlendirilebilir.
(2) Sosyal serviste görev alacak personel
tarafından yürütülecek çalışmalar şunlardır:
a) Çocuğun kabulü, uyumu, bakımı ve gelişimi ile
ilgili gerekli mesleki çalışmaları yürütmek, çocuklar için hazırlanan uygulama
planlarını ilgili mahkemeye sunmak, süreç içerisinde koruma veya bakım
tedbiri kararlarının uygulanmasına yönelik değerlendirme yaparak koruma
altına alınmasını gerektiren koşulların devam edip etmediğine ilişkin
mevzuatta belirlenen sürelerde mahkemeye bilgi vermek.
b) Uygulama planı hazırlık çalışmalarına grup/ev
sorumlusunun, çocuğun ailesinin ve yakınlarının, çalışmalara destek
verebilecek resmi kurumların, gönüllülerin ve sivil toplum kuruluşlarının
katılımını sağlamak.
c) Çocukların eğitimleri ile psikolojik ve sosyal
gelişimlerine katkıda bulunacak programları oluşturmak, uygulamak ve
değerlendirmek.
ç) Sağlık sorunları nedeniyle tedaviye ihtiyacı
olduğu değerlendirilen çocuğun ilgili sağlık personeliyle iş birliği
içerisinde tedavisini yaptırmak ve takip etmek.
d) Çocukların bireysel ihtiyaçlarına göre
çalışmalarda bulunmak.
e) Misafir olarak gelen çocuklara ilişkin gerekli
işlemleri yürütmek.
f) Çocukla ilgili yapılan tüm mesleki çalışmaları ve
yazışmaları içeren kişisel dosyalar ile bilişim sisteminde yer alan tüm
kayıtların gizlilik ilkesine uygun olarak hazırlanmasını ve saklanmasını
sağlamak.
g) Mesleki çalışmalar, raporlar ve tutanakların
kaydedildiği mesleki raporlar kayıt defterini tutmak.
ğ) Çocuk kütük kayıt defterini düzenli olarak
tutmak.
h) Çocuklara yönelik sosyal, kültürel, sportif ve
eğitsel etkinlikler düzenlemek.
ı) Çocuklarla ilgili tüm verileri zamanında ve
eksiksiz olarak bilişim sistemine işlemek ve güncellemek.
i) Tedbir kararlarının alınmasına, kaldırılmasına
veya değiştirilmesine ilişkin iş ve işlemleri takip ve koordine etmek.
j) Reşit olarak bakım tedbir kararı kaldırılan
gençlerin toplum içinde izleme, destekleme ve rehberlik çalışmalarını
yürütmek, gençler hakkındaki kayıtları takip etmek.
(3) Çocuklara sunulan hizmetin niteliğinin
artırılması ve uygun psikososyal destek programlarının geliştirilebilmesi
amacıyla gerekli hallerde Bakanlıkça belirlenen ölçekler ve testler
uygulanabilir.
(4) Sosyal servis yürüttüğü tüm çalışmalarda
kuruluş müdürlüğüne karşı sorumludur.
Personel
standardı
MADDE 14- (1) Çocuk bakım kuruluşlarında Bakanlık tarafından
belirlenen sayı ve unvanlarda personel istihdam edilir. İhtisas alanlarına göre
ortaya çıkacak ihtiyaçlar doğrultusunda istihdam edilen personelin
niceliği, niteliği, görevi, yetkileri ve sorumlulukları Bakanlık tarafından
belirlenir.
(2) Çocuk hizmet birimleri ve çocuk evleri
koordinasyon merkezlerinde ihtiyaca göre mesleki, idari, teknik ve diğer
hizmetlerin yürütülmesi için personel istihdam edilir. Bu fıkra
kapsamındaki personel, ilgili mevzuat çerçevesinde kuruluş müdürü
tarafından verilen işleri yapar. Bu personelin iş bölümü, iş koşulları ve
esasları, kuruluş idaresince tespit edilir ve yerine getirilir.
Kuruluşlarda;
a) Müdür,
b) Müdür yardımcısı ve her elli çocuk için ilave
bir müdür yardımcısı,
c) Her on çocuğa bir sosyal çalışma görevlisi,
ç) Her otuz çocuğa bir hemşire veya sağlık memuru,
d) Yeterli sayıda bakım personeli,
e) Her on çocuğa bir temizlik personeli,
f) Yeterli sayıda diyetisyen, din görevlisi, yurt
yönetim memuru, teknisyen veya teknisyen yardımcısı, memur, veri hazırlama
ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, bahçıvan, şoför, güvenlik
personeli,
görevlendirilmesine yönelik Bakanlık tarafından
gerekli tedbirler alınır.
(3) Bir ev sorumlusuna en fazla üç çocuk evi
sorumluluğu verilir. Çocuk evleri sitesinde en fazla yirmi çocuğa,
ihtisaslaştırılmış çocuk evleri sitelerinde ise en fazla on çocuğa bir grup
sorumlusu görevlendirilir.
(4) Sunulan hizmetin niteliğinin artırılması,
personelin bu konudaki kapasitesinin geliştirilmesi ve performansının
ölçülmesine yönelik gerekli hallerde Bakanlıkça belirlenen ölçekler ve
testler uygulanabilir.
(5) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (5)
numaralı alt bendinde sayılan suçlardan dolayı mahkûmiyeti bulunanlara
çocuk hizmet birimlerinde görev verilmez.
Müdürün
görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 15- (1) Müdür, çocukların ihtiyaçlarının en iyi
şekilde karşılanmasından, çocuklar için uygun programların
hazırlanmasından, izlenmesinden, grup/ev sorumlularının belirlenmesinden,
çocuk hizmet birimlerinin idari, mesleki, teknik ve diğer tüm işlerini
amacına ve mevzuata uygun yürütmekten birinci derecede sorumludur.
(2) Müdürün görev, yetki ve sorumlulukları
şunlardır:
a) İdari, mali, mesleki ve teknik tüm iş ve
işlemlerin mevzuata uygun şekilde yürütülmesini sağlamak.
b) Yıllık çalışma programının oluşturulması,
uygulanması, izlenmesi, sonuçlarının değerlendirilmesi, raporlanması
konusunda iş bölümünü yapmak ve izlemek, elde edilen sonuçlara göre hizmeti
geliştirmek.
c) Çocukların aile odaklı hizmetlerden
yararlandırılmasına yönelik çalışmaları koordine etmek.
ç) Çocukların eğitim başarılarını takip etmek ve
eğitim başarılarının artırılmasına yönelik çalışmalar yapmak, ayrıca sağlık
durumları ile tedavi süreçlerini takip etmek ve gerekli tedbirleri almak.
d) Çocukların milli, manevi ve ahlaki değerlere
uygun şekilde yetiştirilebilmeleri amacıyla programlar hazırlamak,
uygulamak, izlemek, programların sonuçlarını değerlendirmek, raporlamak ve
elde edilen sonuçlara göre hizmeti geliştirmek.
e) Dini, milli ve örfi günlerin ve haftaların
niteliğine uygun etkinlikler ve programlar düzenlemek ve çocukların
katılımını sağlamak.
f) Çocuklara, toplumda gereksinim duyulan iş
alanlarının tanıtımı, yeteneklerine uygun meslek seçimi ve benzeri
konularda rehberlik hizmetlerinin verilmesini, kamu ve özel işyerlerinde
çalışan çocuklarla işverenleri arasındaki ilişkilerin düzenlenmesini
sağlamak.
g) Çocuklarla ilgili hukuki işlemlerin yerine
getirilmesi için çocuğa ait bilgi ve belgelerin hak kaybına mahal
verilmeden, zamanında İl Müdürlüğüne bildirilmesini sağlamak.
ğ) Psikososyal destek programlarının uygulanmasını
sağlamak ve bu programları izlemek, sonuçlarını değerlendirmek, raporlamak
ve elde edilen sonuçlara göre hizmeti geliştirmek.
h) Uygulama planları ile izleme raporlarının zamanında
hazırlanarak ilgili mahkemeye sunulmasını sağlamak.
ı) Personelin görev yerini ve alanlarını
belirlemek, çalışma programlarını, çalışma saatlerini ve nöbet çizelgelerini
düzenlemek, onaylamak ve programların uygulanmasını sağlayarak takip ve
kontrol etmek, personelin özlük hakları ile ilgili işlemlerini yürütmek.
i) Personele yönelik işe uyum eğitimleri ile hizmet
içi eğitimlerin planlanmasını ve uygulanmasını sağlamak.
j) Kuruluş koordinasyon komisyonu ve vaka
değerlendirme komisyonunda alınan kararların uygulanması amacı ile iş
bölümüne ilişkin görevlendirmeler yapmak.
k) Bakanlık tarafından gönderilen ödeneklerin
mevzuata uygun olarak harcanmasını sağlamak ve denetlemek.
l) Hizmet birimlerinin bütçe çalışmalarına ilişkin
iş ve işlemleri yürütmek.
m) Kanunların suç saydığı fiillerin tespiti halinde
mevzuat çerçevesinde gerekli işlemleri gerçekleştirmek.
n) Bakanlıkça istenilen bilgilerin ve belgelerin
zamanında, eksiksiz ve gizlilik ilkesine uygun olarak gönderilmesini
sağlamak.
o) Personel ve çocuklarla ilgili yazışmalarda ve
işlemlerde gizlilik ilkesine uyulmasını sağlamak.
ö) Çocuklar için gerekli olacak kefalet senetlerini
ve benzeri evrakları Kurum adına imzalamak.
p) Verilen koruma ve bakım hizmetlerinin niteliğini
artırmak için gönüllü kurum ve kuruluşlar ile kamu kurum ve kuruluşları
arasında iş birliği yapmak.
r) Mutfak personelinin portör ve sağlık kontrolünün
altı ayda bir yapılmasını sağlamak.
s) Kuruluşun acil durum, afet ve sivil savunma
konularında gerekli çalışmalarını yapmak ve tedbirleri almak.
ş) Müdür yardımcıları arasında iş bölümü yapmak.
t) İl müdürlüğünün verdiği diğer görevleri yerine
getirmek.
Müdür
yardımcısı
MADDE 16- (1) Müdür yardımcısı, hizmetlerin yerine
getirilmesinde müdüre yardım eder.
(2) Müdür yardımcıları müdüre karşı sorumludur.
(3) Birden fazla müdür yardımcısı olması halinde,
müdür yardımcıları kuruluş müdürünce verilen iş bölümüne uygun olarak
görevlerini yerine getirir.
Grup/ev
sorumlusu
MADDE 17- (1) Grup/ev sorumlusu, sosyal çalışma görevlileri arasından
müdür tarafından görevlendirilir. Grup/ev sorumlusu görev, yetki ve
sorumluluklarını yerine getirirken diğer personel ile ekip çalışması
anlayışı içerisinde eşgüdümlü olarak çalışır.
(2) Grup/ev sorumlusunun görev, yetki ve
sorumlulukları şunlardır:
a) Hizmet birimine kabul edilen her çocuğun
kuruluşa uyumunun sağlanmasına ilişkin işlemleri yürütmek.
b) Çocuğa, hizmetin amacı, hedefi, işleyişi, hak ve
sorumlulukları ile ilgili bilgiler vermek ve çocuğun uyum sürecini
planlamak, izlemek ve ihtiyaçlarını belirlemek, çocuğun takibini yapmak,
uygulama ve mesleki çalışma planlarını psikososyal destek programı
çerçevesinde hazırlayarak yürütmek.
c) Çocukların okula devamını, ders çalışma ve
eğitim durumlarını takip etmek, değerlendirmek, okul, kurs ve iş yeri ile
ilgili sorunlarının tespiti ve çözümüne yardımcı olmak, eğitim durumuna
ilişkin bilgileri raporlamak ve çocuğun dosyasında muhafaza etmek, ayrıca
hizmet biriminde çocukların etüt programlarına düzenli katılımlarını
sağlamak ve çocuklara rehberlik yapmak.
ç) Çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun
eğitim araç ve malzemeleri ile kırtasiye,
giyim, kuşam gibi ihtiyaçlarının zamanında temini için gerekli iş ve
işlemleri yerine getirmek.
d) Çocukların bireysel becerilerini ve
yeteneklerini geliştirmeye yönelik çalışmaları planlamak ve yürütmek,
çocukları bireysel gelişim özellikleri, ilgi, istek ve yetenekleri
doğrultusunda akademik, sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinliklere
yönlendirmek, çocuklara kurs, iş ve meslek seçimlerinde rehberlik yapmak.
e) Çocukların sağlıklı ve sosyal gelişimlerinin
sağlanması amacıyla toplumsal ve kültürel kurallar, görgü ve nezaket
kuralları, kişiler arası iletişim ve benzeri konularda olumlu alışkanlıklar
kazanmalarını sağlamak.
f) Çocukların kişisel temizlik, bakım, düzenli
uyku, giyim ve yemek yeme gibi temel bireysel alışkanlıkları kazanmalarını
sağlamak.
g) Gerektiğinde sorumlu olduğu çocuklarla ilgili
bilgilendirme yapmak, kuruluş koordinasyon komisyonuna ödül ve
sınırlandırma teklifinde bulunmak.
ğ) Ailesi, yakınları veya diğer kişilerle görüşmesi
uygun görülen çocukların ne kadar süre ile kimlerle görüştürüleceği
konularında teklifte bulunmak, belirlenen mekanda görüşmelerini sağlamak,
görüşmenin çocuk üzerindeki etkilerini izlemek, kayıt altına almak,
ziyaretçisi gelmeyen ve izinli gitmeyen çocukların varsa ailesi, yoksa
akrabaları ile iletişime geçmek, çocukların psikososyal özelliklerini göz
önünde tutarak aile bağlarını güçlendirici yönde çalışmalarda bulunmak.
h) Gönüllüler tarafından çocuklara yönelik
düzenlenen ve kuruluş müdürlüğünce uygun bulunan etkinliklerde görev almak;
etkinlikleri koordine ve takip etmek, sonuçları kuruluş müdürlüğüne
raporlamak.
ı) Çocukların, yemeklerin hazırlanması ve sunumuna
yaş ve gelişim özelliklerine göre katılımlarını sağlamak.
i) Çocukların sağlık hizmetlerinden zamanında
yararlandırılmasını ve düzenli aralıklarla sağlık kontrollerinden
geçirilmesini sağlamak, çocukların aldığı sağlık hizmetlerinin sonuçlarını
izlemek, acil hallerde çocukları sağlık servisine ulaştırmak ve kuruluş
müdürlüğüne bilgi vermek.
j) Bakım personeli sorumluluğundaki iş ve
işlemleri, günlük çalışma programlarını düzenlemek ve takip etmek, bakım
personeline iş başında rehberlik etmek, denetlemek ve bakım personelinin
işe uyumunu sağlamak.
k) Çocukların güvenliğine yönelik gerekli
tedbirleri almak, tespit ettiği eksiklikleri kuruluş müdürlüğünce bildirmek,
takibini yapmak ve neticelendirmek.
l) Çocuklarla ilgili yapılan her türlü mesleki
çalışmaya ve diğer faaliyetlere katkıda bulunmak.
m) Çocuklara hak olarak verilen harçlık ile maaş,
miras, nafaka, bağış gelirleri ve diğer ayni/nakdi kazanımları çocukların
ihtiyaçlarını, taleplerini ve özelliklerini dikkate alarak menfaatlerini
gözetecek şekilde ve gelir/intikal eden hakların niteliklerine göre günlük,
haftalık veya aylık olarak imza karşılığında dağıtmak ve kayıt altına
almak.
n) Çocukların akademik becerilerini desteklemek,
akademik yönden gelişim gösterme konusunda zorluk yaşayan çocukların iş ve
meslek edinmesine yönelik uygun eğitim programlarına katılımlarını
sağlamak, ilgili işlemleri takip etmek ve neticelendirmek.
o) Reşit olarak kuruluştan ayrılacak olan çocuğu
bakım sonrası hayata hazırlamak, reşit olarak bakım tedbir kararı
kaldırılan gençleri toplum içinde izleme, destekleme ve rehberlik
çalışmalarını sosyal servisle koordineli yürütmek ve takip etmek.
ö) Eğitim ve psikososyal destek programları ile
milli ve manevi değerleri kazandırabilecek programlar uygulamak, bu
programları izlemek, sonuçlarını değerlendirmek, raporlamak ve elde edilen
sonuçlara göre hizmeti geliştirmek.
p) Çocukları akademik, sportif ve sanatsal, yabancı
dil, müzik aleti kullanabilme gibi ilgi, beceri ve yeteneklerine uygun
faaliyetlere yönlendirmek, çocukları desteklemek, teşvik etmek ve takibini
yapmak.
r) Çocukların yaş durumuna uygun kitaplık/kütüphane
oluşturulmasında destek olmak, çocuklara kitap okuma alışkanlığı
kazandırmak üzere rol model olmak, çocukların kitap okumalarını teşvik
etmek, günlük yaşam programlarına eklemek ve birlikte tatbik etmek.
s) Çocukların ortak yaşam alanlarının tertip ve
düzenini sağlama, genel temizlik, alışveriş yapma, bütçe planlama, ev
ekonomisi ve tasarruf gibi alanlarda işleyişe katılımlarını sağlamak.
ş) Çocukların sağlıklı ve dengeli beslenmeleri ile
özel beslenme ihtiyacı olan çocuklara yönelik tedbirleri almak, gıda
maddelerinin hijyenik koşullarda saklanmasını, hazırlanmasını ve sunumunu
izlemek ve kontrol etmek, yemeklerin çeşidini, miktarını ve zamanını,
çocukların sayısını, yaşlarını, gelişim özelliklerini, özel durumlarını,
isteklerini, sağlıklı ve dengeli beslenmelerini dikkate alarak diyetisyenin
önerileri doğrultusunda bakım personeli ile birlikte belirlemek.
(3) Çocuk evinde çocuklar adına yapılan harcama ve
ödemelere ilişkin iş ve işlemleri ev sorumlusu yürütür. Bu iş ve işlemleri
harcama belgeleri ile birlikte kayıt altına alarak harcama belgelerini ay
sonunda denetime esas olmak üzere çocuk evleri koordinasyon merkezine
teslim eder.
(4) Grup/ev sorumlusu yürüttüğü tüm çalışmalarda
kuruluş müdürlüğüne karşı sorumludur.
Bakım
personeli
MADDE 18- (1) Bakım personeli;
a) Mesleki ve teknik orta öğretim kurumlarının
çocuk gelişimi, bakım, sağlık hizmetleri, sosyal hizmet bölümlerinden mezun
olanlar,
b) Herhangi bir ön lisans ya da lisans programı mezunu
olanlardan pedagojik formasyon veya çocuk bakımı konusunda Millî Eğitim
Bakanlığınca düzenlenen eğitimlerden sertifika alanlar,
c) Çocuk gelişimi ve eğitimi, sosyal hizmetler,
aile ve tüketici bilimleri, ev ve kurum hizmetleri veya sosyal destek hizmetleri
programları ve dengi ön lisans mezunu kişiler,
ç) Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji,
sosyoloji, çocuk gelişimi, öğretmenlik, aile ve tüketici bilimleri ve
sosyal hizmet lisans programı mezunu kişiler,
arasından seçilir.
(2) Bakım personeli, yirmi iki yaşını doldurmuş
olmalıdır.
(3) Bakım personeli, yemek hazırlama ve pişirme
konusunda bilgi ve beceriye sahip olmalıdır.
(4) Bakım personeli bir evin sorumluluğunu
üstlenebilecek, görevlerini yerine getirirken sorumluluklarını aksatmayacak
olgunlukta ve yapıda olmalıdır.
(5) Bakım personelinin görev ve sorumlulukları
şunlardır:
a) Çocukların öz bakımlarını yapmak veya
yapmalarını sağlamak, temel ihtiyaçlarını karşılamak veya bu konuda
çocuklara yardımcı olmak.
b) Günlük yaşam sürecinde çocuklara rehberlik
yapmak, yardımcı olmak, olumlu davranış kazanmaları amacıyla çocuklara rol
model olmak.
c) Çocukların kişisel temizlik, bakım, düzenli
uyku, sofra adabı gibi temel bireysel alışkanlıkları kazanmalarına yardımcı
olmak.
ç) Öğünlere göre çocukların yemeklerini hazırlamak,
sunmak, yemeği sofrada çocuklarla birlikte yiyerek çocuklara refakat etmek.
d) Çocukların sağlık durumlarını takip etmek,
hastalıklara karşı belirlenen tedbirleri almak, hastalanan çocukların
tedavilerinin zamanında yapılması için grup/ev sorumlusuna veya sağlık
görevlilerine bilgi vermek ve süreci takip etmek.
e) Günlük yaşam programına uymak, çocukların ders
çalışma ve okula devam durumlarını takip etmek, grup/ev sorumlusunu
bilgilendirmek.
f) Sorumlusu olduğu evin/birimin tertibini,
düzenini ve temizliğini sağlamak.
g) Ev kazalarına karşı ve çocukların güvenliğine
yönelik emniyet tedbirlerini almak.
ğ) Kuruluş müdürlüğü tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
(6) Bakım personelinin görevlendirileceği çocuk
hizmet biriminin belirlenmesinde, çocukların yaş ve cinsiyet durumu dikkate
alınır.
(7) Bakım personeli, grup/ev sorumlusuna ve kuruluş
müdürlüğüne karşı sorumludur.
Çalışma
saatleri ve nöbet
MADDE 19- (1) Çocuk bakım kuruluşlarında millî ve dini
bayramlarda, diğer tatil günlerinde ve mesai saatleri dışındaki zamanlarda
hizmetin sürekliliğine uygun olarak nöbet hizmeti yürütülür.
(2) Çocuk bakım kuruluşlarında nöbet hizmetlerini
yürütmek üzere nöbetçi personel görevlendirilir. Nöbet hizmetlerinde
öncelikle sosyal çalışma görevlilerinin görev yapması esastır. Nöbet
tutmaya uygun personel bulunmaması veya sayıca yetersiz olması halinde
Bakanlıkça belirlenen usullere göre nöbet hizmeti yürütülür. Sayıca yetersizliğin
devam etmesi durumunda, asgari lise mezunu diğer personele il müdürlüğü
onayı ile nöbet görevi verilebilir. Nöbet hizmetlerini yürütecek personel
ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda Bakanlığın görüşü
esas alınır.
(3) İki ve daha fazla müdür yardımcısı olması
durumunda, müdür yardımcılarının hafta sonu tatillerinde görev yapacağı
şekilde nöbet düzenlemesi yapılır. Nöbet tutabilecek personelden durumu
uygun olanlara, talep etmeleri halinde, sürekli olarak geceleri ve tatil
günlerinde nöbet görevi verilebilir.
(4) Nöbet tutmakla yükümlü olan personelin nöbet
çizelgesi ve nöbet talimatı, kuruluş müdürlüğü tarafından düzenlenir.
(5) Nöbet hizmetlerine ilişkin hususlar ilgili
mevzuata ve Bakanlığın talimatlarına uygun olarak yürütülür.
(6) Daimî işçi statüsünde çalışan personelin
çalışma usul ve esasları, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar
Kanunu, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu, toplu iş sözleşmesi ve
diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre Bakanlıkça belirlenir ve
yürütülür.
Nöbetçi
amir
MADDE 20- (1) Nöbetçi amir olarak görevlendirilen personel
nöbet hizmeti süresince çocuk evleri koordinasyon merkezi ve çocuk hizmet
birimlerinin işleyişi ile ilgili hizmetleri yerine getirmekle yükümlüdür.
Nöbetçi amirin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Mesai bitiminden ertesi gün mesai başlangıcına
kadar işleyişi yürütmek.
b) Çocuklara ilişkin faaliyetlerin sürdürülmesini
sağlamak.
c) Çocukların izinsiz ayrılmasıyla ve gerektiğinde
acil sağlık hizmetleri ile adli vakalarla ilgili iş ve işlemleri yürütmek,
konu hakkında ilgili kurumları ve amirlerini derhal bilgilendirmek.
ç) Nöbet görevini kuruluş müdürlüğünden veya bir
önceki nöbetçi personelden teslim almak ve nöbet bitiminden sonra nöbet
defterini düzenleyerek kuruluş müdürlüğüne veya bir sonraki nöbetçiye teslim
etmek.
d) Nöbet saatleri içerisinde, nöbet mahallini terk
etmeden, güvenlik tedbirlerini ve bununla ilgili personelin görevlerini
yerine getirip getirmediğini kontrol etmek, işleyişin düzenli yürütülmesini
takip etmek, görülen aksaklıkları giderici önlemleri almak, aksayan yönleri
görev defterine kaydetmek, kuruluş müdürlüğüne bildirmek ve raporlamak.
e) Nöbet hizmetinin yürütüldüğü birimin düzenini
takip etmek ve gerekli tedbirleri almak.
f) Nöbet hizmetinin yürütüldüğü birime gelen tertip
ve nakilleri kabul etmek.
g) Nöbet hizmetlerine ilişkin diğer hususları
ilgili mevzuat ve talimatlara uygun olarak yürütmek.
Personelin
hizmet içi eğitimi
MADDE 21- (1) Personel, hizmetin niteliğinin geliştirilmesi
ve verimliliğin artırılması amacıyla bütçe imkanları dâhilinde Bakanlık
tarafından düzenlenen hizmet içi eğitime alınır.
(2) Göreve başlayacak tüm personele göreve
başlaması ile birlikte ilk bir ayda hizmetin niteliğine ilişkin işe uyum
eğitimi İl Müdürlüklerince verilir.
(3) İllerde hizmet içi eğitimler, ihtiyaçlar
doğrultusunda yükseköğretim kurumları ve diğer kamu kurum ve kuruluşları
ile iş birliği yapılarak İl Müdürlükleri tarafından yılda en az iki kez
gerçekleştirilir.
(4) Sunulan hizmetin geliştirilmesi, sorunların
çözümü, kurumlar arası iş birliğinin ve koordinasyonun sağlanması amacıyla
İl Müdürlüğünce uygun görülen yerde kurs, çalıştay, panel, seminer gibi
organizasyonlar düzenlenebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çocuklara
İlişkin İş ve İşlemler
İl
değerlendirme kurulu
MADDE 22- (1) Bakanlığın görev, yetki ve sorumlulukları
çerçevesinde korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında tedbirlere ve hizmet
modellerine karar vermek ya da daha önce mesleki çalışmalar sonucunda
verilmiş kararlara yapılmış itirazları görüşmek üzere il müdürlüğü
bünyesinde il değerlendirme kurulu oluşturulur.
(2) Kurul; il müdürünün onayı ile başkan dâhil en
az üç, en fazla dokuz üyeden oluşur. Kurulda, asil üye sayısını aşmamak
üzere yedek üye de görevlendirilir.
(3) Kurul; il müdürü, il müdür yardımcısı veya şube
müdürü başkanlığında, tercihen il müdürlüğünde veya farklı kuruluşlarda
çalışan, idareci olmayan sosyal çalışma görevlilerinden oluşturulur. Gerek
görüldüğü takdirde kurulda görüşülen vakaya ilişkin konularda ilgili
personel, kurul toplantısına davet edilebilir.
(4) İş yükü veya planlama gereği birden fazla kurul
kurulabilir. Böyle hâllerde kurullar arası iş bölümü ve ihtisaslaşma il
müdürlüğü tarafından sağlanır.
(5) Kurulun çalışma takvimi il müdürlüğünce
planlanır. Kurul, il müdürlüğü tarafından ihtiyaç duyulması halinde
toplantıya çağrılır.
(6) Kurulun gündemi başkan tarafından belirlenir.
(7) Kararlar, üyelerin görüşlerini açıklamalarından
sonra oy birliği veya oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde kurul
başkanının oy verdiği yönde çoğunluk sağlanmış kabul edilir. Karşı oy
şerhi, gerekçesiyle tutanağa yazılır ve imzalanır.
(8) Kurul tarafından ihtiyaç duyulması hâlinde
ilgili kuruluşlardan yeni bilgi veya belge istenebilir.
(9) Kurul
kararları il müdürünün onayı ile yürürlüğe girer ve il müdürlüğüne bağlı bütün
kuruluşları bağlar. İl müdürü gerekli görmesi halinde yetki devri
yapabilir.
İl
değerlendirme kurulunun görevleri
MADDE 23- (1) İl değerlendirme kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Sosyal hizmete ihtiyacı olduğu bildirilen çocuk
ve gençlerin durumlarına uygun sosyal hizmet modelini değerlendirerek
karara bağlamak.
b) Sosyal hizmet merkezleri bünyesinde kurulan
sosyal hizmet komisyonları, kuruluş koordinasyon komisyonları ve Bakanlığın
diğer komisyonları tarafından talep edilen bakım tedbiri kararlarının
alınması, hizmet modeli değişikliği, bakım tedbirinin kaldırılması veya
uzatılması ile ilgili talepleri ilgisine göre mahkemeden talep etmek veya
gerekli işlemleri gerçekleştirmek üzere karara bağlamak.
c) Sosyal inceleme sürecinde korunma ihtiyacı olan çocuk
hakkında, kuruluşlar arasında ortaya çıkan mesleki görüş ayrılıkları ve
uygulanacak tedbirler hakkındaki ihtilafları görüşerek karara bağlamak.
ç) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal
hizmet birimlerinin ve sosyal çalışma görevlilerinin yaptığı ve bildirime
esas teşkil eden sosyal incelemeleri değerlendirmek ve karara bağlamak.
d) Bakım ve korunma altına alınan çocukların
öncelikle aile odaklı hizmet modelleri olmak üzere, ev tipi sosyal hizmet
birimleri ve çocuk evleri sitelerinden hizmet almaları, ihtiyaç duyacakları
psikososyal destek programlarını veya durumuna uygun ihtisas kuruluşuna
yerleştirilmelerini değerlendirerek karara bağlamak.
e) Çocukların bireysel özelliklerine ve durumuna
uygun olarak uygulanan psikososyal destek programının ihtiyaç hâlinde
uzatılmasına ilişkin değerlendirme yapmak ve karar vermek.
f) Bakım ve korunma altındaki çocukların hizmet
aldığı ihtisas kuruluşunun değişmesini veya yeniden değerlendirilmesini
gerektiren hallerde karar vermek.
g) Bakım ve korunma altında bulunan çocukların
kuruluşlar arası nakil talepleri ile il dışı nakillere konu çocukların
nakil taleplerini değerlendirmek ve karara bağlamak.
ğ) Tedbir kararına neden olan şartların ortadan
kalkması durumunda, çocuğun gelişimi göz önünde bulundurularak tedbir
kararlarının kaldırılmasına, kanunda öngörülen sebepler ile uzatılmasına
veya değiştirilmesine dair talepleri mahkemeden talep etmek üzere
değerlendirmek ve karara bağlamak.
h) Sosyal hizmet ve psikososyal destek süreçleri
hakkında ilde ortaya çıkan mesleki sorunlara ilişkin il müdürlüğüne görüş
vermek.
ı) İl müdürlüğüne bağlı kuruluşların
kapasitelerindeki, ihtisas alanındaki veya hizmet modelindeki değişiklik
taleplerini değerlendirerek ilgili makamlara iletmek üzere raporlamak.
i) İl müdürlüğünün görevlendirmesi hâlinde
Bakanlığın tüm sosyal hizmet modellerine ilişkin mesleki değerlendirmeleri
yapmak ve karara bağlamak.
j) Okul, hastane, belediye, kolluk, adli makamlar
veya göç idaresi sosyal hizmet birimleri ile koordinasyon içinde çalışarak
her yılın sonunda sosyal hizmet faaliyet raporu hazırlamak ve bu rapor
çerçevesinde bir sonraki yıla ait sosyal hizmet iş birliği planını
oluşturarak il müdürlüğüne sunmak.
k) Sivil toplum kuruluşları ile yapılacak iş
birliği ve ortak projeler hakkında, talep edilmesi hâlinde, fayda analizini
ve mesleki değerlendirmeleri rapor hâlinde il müdürlüğüne sunmak.
l) İl müdürlüğü ve bağlı kuruluşlarca yürütülen
sosyal inceleme süreçlerine ilişkin, hizmet alanlar tarafından yapılan
itirazları değerlendirmek ve karara bağlamak.
m) İl müdürlüğüne bağlı birim veya kuruluşlarda
bulunan sosyal hizmet komisyonu, kuruluş koordinasyon komisyonu, vaka
değerlendirme komisyonu ve diğer komisyonların sosyal hizmet modellerine
ilişkin kararlarına hizmet alanlar tarafından yapılan itirazları, gerekirse
yeni bir inceleme yaptırmak suretiyle değerlendirmek ve karara bağlamak.
Korunma
ihtiyacı olan çocukların bildirimi, tespiti, başvuru ve yükümlülükler
MADDE 24- (1) Adlî ve idarî merciler, kolluk görevlileri,
sağlık, eğitim ve sivil toplum kuruluşları korunma ihtiyacı olan çocuğu
Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
(2) Korunma ihtiyacı olan çocukların tespiti ve
durumlarının incelenmesi görevi il müdürlüklerinin sorumluluğundadır. İl
müdürlükleri korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında basın ve yayın
organları ile benzeri iletişim araçlarında çıkan haberleri ve her türlü
duyumu ihbar kabul edip derhal harekete geçerek bunları araştırmakla
yükümlüdür.
(3) İlgili mevzuat gereği il müdürlüğü kendisine
bildirimi yapılan çocuklar hakkında her türlü araştırmayı yapar, yapılan
araştırmalar sonucunda çocuk hakkında uygulanacak hizmetin belirlenmesi ve
değiştirilmesi il değerlendirme kurulu tarafından karara bağlanır.
Çocuğa
uygun sosyal hizmet modelinin belirlenmesi ve yerleştirme
MADDE 25- (1) Korunma ihtiyacı olan çocuk hakkında koruyucu
ve destekleyici tedbir kararı alınıncaya veya uygun hizmet modeli
belirleninceye kadar çocuk, ilk müdahale ve değerlendirme hizmetlerinden
yararlanır.
(2) Çocuk, il müdürlüğü tarafından yetkili ve
görevli mahkemenin verdiği bakım tedbiri kararından sonra, hakkında
belirlenen sosyal hizmet modeline uygun çocuk hizmet birimine
yerleştirilir. Yapılan işlemler il müdürlüğü tarafından bilişim sistemine
kayıt edilir.
(3) Çocuğun yararlanacağı hizmet modelinin
belirlenmesi ve yerleştirme sonrası yapılacak ilk işlemler aşağıda
belirtilen şekilde, il müdürlüğü tarafından yürütülür:
a) Çocuk hizmet birimlerine özellikle aile odaklı
bakım hizmetlerinden yararlandırılamayan çocuklar yerleştirilir. Süreç
içerisinde çocuğun aile odaklı hizmetlerden yararlanması yönünde mesleki
çalışmalar yürütülür.
b) Çocuk
yaşına, cinsiyetine veya psikososyal destek ihtiyaçlarına göre
değerlendirilerek durumuna uygun kuruluşa yerleştirilir.
c) İlk kabul işlemleri kapsamında; sosyal çalışma görevlisi
tarafından çocukla ilk görüşme kabul aşamasında yapılır, çocuğun dosyası
incelenir, çocukla ilgili bilgiler kayıt altına alınır, kütük defterine ve
bilişim sistemine işlenir, gerekli hukuki işlemler başlatılır ve takip
edilir. Çocuk hizmet birimlerine yerleştirilecek çocuğun dosyasında; sosyal
inceleme raporu, varsa acil korunma kararı, bakım tedbiri veya korunma
kararı, sağlık, nüfus ve eğitim durumuna ilişkin bilgi ve belgeler bulunur.
Nakil yolu ile kabul edilecek çocukların dosyasında ek olarak bireysel
uygulama planı da bulunur.
ç) Çocuğa, yaşına ve gelişim düzeyine uygun olarak
hizmetin amacı, hedefi, işleyişi, çocuğun hak ve sorumlulukları ile ilgili
ön bilgilendirme yapılır, görüşmeler raporlaştırılır ve çocuğun dosyasında
muhafaza edilmek üzere kayıt altına alınır.
d) Çocuğun yerleştirilmesiyle beraber genel sağlık
kontrolü yaptırılır. Sonuçlar, sağlık dosyasında muhafaza edilir. Bakım
tedbiri kararı ile birlikte sağlık tedbirine hükmedildiği hallerde
öncelikle sağlık tedbiri uygulanır.
e) Kabulü yapılan her çocuk için sosyal çalışma
görevlisi görevlendirilir.
f) Kabul aşamasında, nüfus kaydı ile fiziksel
görünümü arasında belirgin fark olduğu gözlemlenen çocukların durumu, yaş
tashihi amacıyla görevli ve yetkili mahkemeye bildirilir. Bu konuda
mahkemece karar verilinceye kadar çocuk, fiziksel görünümüne ve gelişimine
uygun birime yerleştirilir.
g) Can güvenliği riski bulunan, haklarında gizlilik
kararı alınmış veya mahkeme kararı ile ebeveyni ile kişisel ilişkisi
kısıtlanmış çocuklar ile koruyucu aile hizmetinden faydalandırılan çocuklar
hariç olmak üzere, kuruluş bakımında bulunan çocukların ailesinin veya
akraba çevresinin olduğu ilde/hizmet bölgesinde bakılmaları sağlanır.
ğ) Çocuğun durumuna uygun çocuk hizmet biriminin
ilde olmaması halinde, durumu hizmet bölgesindeki kuruluşlardan birine
yerleştirilmek üzere değerlendirilir. Çocuğun durumuna uygun çocuk hizmet
biriminin hizmet bölgesinde bulunmaması halinde, çocuk hakkında
hazırlanacak sosyal inceleme raporunu ve kurul kararını içeren dosyası ile
birlikte İl Müdürlüğünce Bakanlıktan tertip talebinde bulunulur. Bakanlık
kararı doğrultusunda gerekli işlem tesis edilir.
h) İl müdürlükleri, kabulü yapılan çocuklardan
tertip/nakil sürecinde gecikmesinde sakınca bulunan acil tedavi ihtiyaçları,
eğitim ve öğretim gereksinimleri, hukuki, adli zorunlulukları veya kişisel
güvenlik tehditleri ve benzeri durumlarda, çocuğun yararına uygun önlemleri
derhal alarak ilgili kişi ve kurumlarla iş birliği içinde gerekli çalışmaları
yürütür.
(4) Kapasite ya da çeşitli nedenlerle ailesinin
veya akraba çevresinin olduğu il dışındaki diğer illere tertibi/nakli
yapılan çocukların, tekrar kendi iline/hizmet bölgesine gelmesine ilişkin
durumu aylık olarak İl Müdürlüğünce değerlendirilir. Tertip/nakil isteyen
İl Müdürlüğünce ilinde kapasite boşluğu oluşması durumunda çocuğun
bulunduğu il ile koordinasyon sağlanarak öncelikle bu çocuklarla
kapasitenin tamamlanması sağlanır. Bakanlıkça üç aylık periyotlar halinde
bu durumdaki çocukların değerlendirmesi ve takibi yapılır.
(5) Çocukların birimlere yerleştirilmesinde; aynı
evde/yaşam biriminde kalacak yedi yaş ve üzeri çocuklarda yaş farkının en
fazla üç olması ve hemcins olması şartı aranır. Aynı evde/yaşam biriminde
kalan çocukların tamamının kardeş olması halinde, yaş ve cinsiyet farkı
şartı aranmaz. Farklı kardeş grubundan çocuklar olması hâlinde, sadece aynı
cinsiyet grubunda olan çocuklar bir arada kalabilir.
(6) İl değerlendirme kurulu tarafından psikososyal
desteğe ihtiyaç duyduğuna karar verilen çocuklar, öncelikle bakım zinciri
içindeki ihtisas kuruluşlarından hizmet alır. Hizmet bölgesi içinde uygun
ihtisas kuruluşu bulunmaması halinde bu çocuklar diğer hizmet
bölgelerindeki illerde yer alan, durumlarına uygun kuruluşa tertip/nakil
edilir.
(7) Bakanlık tarafından çocuk bakım kuruluşları
arasında, çocukların korunma altına alınma nedenlerine, yaş ve cinsiyet
durumları ile psikososyal destek ihtiyaçlarına göre ülke geneline hizmet
vermek üzere ihtisaslaşma yapılır. İhtisaslaşma alanlarına ilişkin usul ve
esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Tertip ve
nakil işlemleri
MADDE 26- (1) Çocuğun yüksek yararı gözetilerek eğitim,
sağlık, güvenlik ve benzeri zorunlu haller dışında iller arası tertip ve
nakil işlemlerine yer verilmemesi esastır.
(2) İl içindeki tertip ve nakiller çocuğa hizmet
veren kuruluşun teklifi, il değerlendirme kurulunun kararı ve il
müdürlüğünün onayı ile gerçekleştirilir. İller arası tertip ve nakiller
Bakanlığın yetkisindedir.
(3) Hizmet bölgesi içindeki tertip ve nakiller
çocuğun kaldığı kuruluşun talebi, il değerlendirme kurulu kararı, il
müdürlüğünün teklifi ve Bakanlığın onayı ile yapılır.
(4) Hizmet bölgeleri arasındaki tertip ve nakiller,
çocuk hakkındaki tedbir kararını, çocuk hakkında hazırlanacak sosyal
inceleme raporunu, çocuğun bakım altında bulunduğu kuruluşun teklifini ve
il değerlendirme kurulu kararını içeren dosya ile birlikte Bakanlıktan
talep edilir. Bakanlık kararı doğrultusunda gerekli işlem tesis edilir.
(5) Eğitim veya sağlık nedenleri ile yapılacak
iller arası tertip ve nakiller, çocuğun eğitim veya sağlık durumunu
gösteren belgeler hazırlanarak sosyal inceleme raporu veya il değerlendirme
kurulu kararı aranmaksızın iller arası koordinasyonla gerçekleştirilir ve
tertip veya nakli talep eden il müdürlüğü tarafından Bakanlığa bilgi
verilir.
(6) Koruyucu aile yanına yerleştirme veya evlat
edindirme gerekçesiyle yapılacak nakil işlemleri iller arası koordinasyonla
gerçekleştirilir ve Bakanlığa bilgi verilir.
(7) Çocuğun yararını gerektiren acil hallerde
Bakanlıkça resen tertip veya nakil işlemi yapılabilir.
(8) Çocuk bakım kuruluşundan izinsiz ayrılan ve bu
durumu devam eden çocuklar için nakil talep edilemez.
(9) Tertip veya nakil talep edilen çocuklar
hakkında başka bir il müdürlüğünden istenen sosyal inceleme raporları,
ilgili il müdürlüğünce en geç 15 gün içinde hazırlanır ve talep eden il
müdürlüğüne gönderilir.
(10) Refakatsiz çocukların nakilleri iller arası
koordinasyon ile yapılır. Sosyal inceleme raporu ve il değerlendirme kurulu
kararı aranmaz. İl müdürlüğünce çocuğun hangi tarihte ve hangi ile nakil
edileceği ile ilgili, ayrıldığı ve nakil edileceği il göç idaresi
müdürlüklerine bilgi verilir.
(11) Bu maddenin beşinci, altıncı ve yedinci
fıkralarında sayılan işlemlerde tertip ve nakil işlemlerinin aynı hizmet
bölgesi içerisinde yapılması şartı aranmaz.
(12) Bakım zinciri, hizmet bölgesi ve ihtisaslaşma
kapsamında yapılacak tertip ve nakil işlemlerine ilişkin hususlar
Bakanlıkça belirlenir. Tertip ve nakile ilişkin diğer hususlar ilgili
mevzuata ve Bakanlığın talimatlarına uygun olarak yürütülür.
Tedbir
kararları uygulama planı ve raporu
MADDE 27- (1) Mahkemece hakkında korunma veya bakım tedbir
kararı verilen çocukların demografik bilgileri, gelişim özellikleri,
ilgileri, istekleri ve yetenekleri göz önünde bulundurularak tedbir kararı
verilen her çocuğa özgü uygulama planı hazırlanır.
(2) Uygulama planı çocuğun kabulünden itibaren en
geç on gün içinde, tedbiri uygulayan sosyal çalışma görevlisi tarafından,
ilgili mahkemeye veya çocuk hâkiminin onayına sunulur. Uygulama planı süreç
içerisinde gerek görülmesi halinde aynı usulle güncellenebilir.
(3) Uygulama planında; çocuğun aile ve sosyal çevre
ilişkilerinin güçlendirilmesi ile eğitim, sağlık ve gelişim süreçlerinin
takibine ilişkin hedefler gözetilerek çocuğun kendisi, ailesi, sosyal
çevresi ve diğer ilgili kurum ve kişilerle yapılacak mesleki çalışma
takvimi yer alır.
(4) Uygulama planı uyarınca, çocuğa yönelik
yürütülen çalışmalar, elde edilen sonuçlar, ulaşılamayan hedefler ile
hedeflere ulaşılamama nedenleri sosyal çalışma görevlisi tarafından,
çocukla ilgili personelin, çocuğun, ailesinin ve yakınlarının görüşleri de
alınarak değerlendirilir ve sonuçları tedbir uygulama raporu olarak ilgili
mahkemeye üçer aylık dönemler halinde bildirilir.
(5) Uygulama raporunda çocuk hakkında alınmış
koruyucu ve destekleyici tedbir kararının kaldırılmasının veya
değiştirilmesinin yanı sıra çocuğun velayetinin sınırlandırılması,
kaldırılması, değiştirilmesi, çocukla kişisel ilişki tesisi kurulması ya da
çocuğa yasal olarak bakmakla yükümlü kişilere nafaka davası açılması gibi
çocuğa özgü tedbirler de değerlendirilir. Gerekli görülmesi halinde üçer
aylık süre beklenmez. Bu fıkra kapsamındaki işlemler öncelikle çocuk
mahkemesinden talep edilir.
(6) Koruma ve bakım altında bulunan çocuk hakkında
ilgili birim tarafından ayrıca en az altı ayda bir kez sosyal inceleme
raporu hazırlanır ve gerektiğinde güncellenerek Bakanlık tarafından
belirlenen diğer standart formlar ile birlikte çocuğun dosyasında muhafaza
edilir.
Psikososyal
destek hizmeti
MADDE 28- (1) Psikososyal destek hizmetleri çocuğun,
öncelikle aile bütünlüğü içinde sosyal uyumunun sağlanmasına, korunmasına
ve desteklenmesine yönelik bir anlayışla planlanır ve uygulanır.
(2) Psikososyal destek süreci her çocuk için ayrı
ayrı değerlendirilir. Çocukların bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları
dikkate alınarak psikososyal destek programı oluşturulur ve mesleki
müdahale süreçleri bu program çerçevesinde yapılandırılır.
(3) Aile ve çocuğun ayrı illerde ikamet etmeleri
halinde psikososyal destek programının uygulanmasında iller arasında
koordinasyon sağlanır. Bu programların uygulanması ve sonuçları düzenli
olarak izlenir ve değerlendirilir.
(4) Çocukların meslek edinmeleri, bilgi ve beceri
kazanmaları ile okul başarılarının artırılması amacıyla ders ve kurs
programları planlanır. Çocukların istek ve yetenekleri dikkate alınarak bu
kurslarda aktif görev ve sorumluluk almaları sağlanır.
(5) Çocukların görüşleri dikkate alınarak müzik,
spor, tiyatro, resim ve diğer etkinliklerden, kamu kurum ve kuruluşları
veya özel kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenecek kurslardan
yararlandırılmaları sağlanır. Çocukların katılacakları kurslar, kuruluş
koordinasyon komisyonunca çocukların ilgileri ve yetenekleri dikkate
alınarak belirlenir. Her çocuğun en az bir faaliyete aktif katılması ve
sorumluluk alması sağlanır.
(6) Salgın hastalık, kriz, afet durumlarında
çocukların ihtiyaçlarına uygun her türlü tedbir alınır.
İzin ve
ziyaret
MADDE 29- (1) Çocukların ailesi, yakınları veya gönüllü
kişiler ile uygun görülecek diğer kişilere ne kadar süre ile izinli
verileceği ve kimlerle görüştürüleceği, çocuk hakkında verilmiş koruyucu ve
destekleyici tedbir kararı ile kişisel ilişki tesisi hakkında verilen
mahkeme kararları göz önünde bulundurularak yapılacak sosyal inceleme doğrultusunda
kuruluş koordinasyon komisyonu tarafından belirlenir. Çocuklar gönüllü
kişilere, mülki idare amiri onayı alınarak izinli verilir. Çocukların izin
durumları nöbet dosyasında da bulundurulur.
(2) Gerektiğinde çocuğun yüksek yararı
doğrultusunda sosyal inceleme raporu hazırlanarak ilgili mahkemeden çocuk
ve aile üyeleri arasındaki kişisel ilişkinin kaldırılması,
sınırlandırılması veya daha önce bu konuda verilmiş olan kararlar ile
ilgili yeniden düzenleme talep edilebilir.
(3) Çocuklara psikososyal destek programını
aksatmayacak şekilde bir yıl içinde fasılalı ya da fasılasız olarak altmış
güne kadar izin verilebilir. Çocukların aile bağlarının güçlendirilmesi
amacıyla, ihtiyaç duyulması halinde, bu süre otuz güne kadar uzatılabilir.
İzin dönüşü çocuk ve ailesiyle izin dönemine ilişkin görüşme yapılır,
raporlanır ve dosyasında muhafaza edilir.
(4) Çocuğun hizmet biriminden izinsiz ayrılması
halinde, en kısa sürede kolluk kuvvetlerine, İl Müdürlüğüne, ilgili
mahkemeye, yasal temsilcisine ve çocuğun güvenliğine ya da yüksek yararına
aykırı olmadığı durumlarda vasisine veya ailesine bilgi verilir.
(5) Yapılan araştırma sonucu yasal
temsilcisi/akrabaları yanında olduğu tespit edilen veya izin süresi
bitiminde kuruluşa teslim edilmeyen çocuklar kuruluşa döndürülünceye veya
farklı bir hizmet modelinden yararlandırılıncaya kadar işlemi devam eden
çocuk statüsünde değerlendirilir, çocuk hakkında kolluk kuvvetlerine
yapılmış arama bildirimi sonlandırılır. İşlemi devam eden çocuk statüsü en
fazla üç ay devam eder. Koruyucu aile ve evlat edinme gibi aile odaklı
hizmetlerden yararlandırma sürecindeki çocuklar da bu statüde
değerlendirilir.
(6) Çocuğun izin süresinin bitiminde bulunduğu
hizmet birimine getirilmemesi halinde, izinli verildiği kişiye yazılı
tebligat yapılarak çocuğun derhal getirilmesi istenir. Getirilmeyen çocuk
ve ailesi hakkında sosyal inceleme raporu hazırlanır. Bu raporda, bakım
tedbiri veya korunma kararının kaldırılması uygun görülen çocuk hakkında
ilgili mahkemeye başvurulur. Bakım tedbiri veya korunma kararını gerektiren
koşullar ortadan kalkmamışsa gerekli mercilere başvurularak çocuğun birime
teslimi veya dönüşü sağlanır.
(7) Koruma ve bakım hizmetini reddederek sıklıkla
hizmet biriminden izinsiz ayrılan ve gerçekleştirilen çalışmalara karşın
altı ay süreyle kendisine ulaşılamayan ya da kendisinden haber alınamayan
çocukların durumunun ilgili belgelerle birlikte mahkemeye bildirilerek
korunma veya bakım tedbir kararının kaldırılmasına dair mahkemeden talepte
bulunulur.
(8) Çocukların ziyaret edilmeleri, bu maddenin
birinci fıkrası doğrultusunda, kuruluş müdürlüğü tarafından, çocukların
eğitim ve psikososyal destek hizmetini aksatmayacak şekilde düzenlenir.
Ziyaretçilere ziyaret günü, saati ve yeri bildirilir. Ziyaret, gerekli
görülmesi halinde bir refakatçi eşliğinde, uygun görülen yerde veya başka
bir sosyal hizmet biriminde gerçekleştirilir.
Günlük
yaşam programı ve çocuğun hayata hazırlanması
MADDE 30- (1) Koruma ve bakım altına alınan çocukların
kuruluşa kabulünden itibaren hayata hazırlanması konusunda gerekli
tedbirler alınır. Bu konuda kuruluş müdürlüğünce aşağıda belirtilen
konularda çalışmalar yürütülür:
a) Kuruluşun hafta içi ve hafta sonu günlük
faaliyetlerini, personelin görev ve sorumluluklarını, her bir çocuk için
bireyselleştirilmiş olarak gün boyunca yapacakları faaliyetleri,
faaliyetlerin başlangıç ve bitiş sürelerini ve uygulamada dikkat edilecek
hususları içeren günlük yaşam programı hazırlanır.
b) Günlük yaşam programında; ilin coğrafi
konumundan kaynaklanan koşullar, mevsimler, hafta sonu ve resmi tatiller
dikkate alınarak okul, kurs, etüt, iş, sosyal ve kültürel faaliyet
saatleri, kuruluştan çıkış ve kuruluşa dönüş saatleri belirlenir ve ilgili
personele bildirilir.
c) Programda, okula giden çocuklar için kuruluşta
bulundukları zaman dikkate alınarak her gün en az üçer saat etüt/kitap
okuma etkinliği yapılması planlanır.
ç) Günlük yaşam programında, kuruluş müdürlüğünce
her bir faaliyetin hangi personel tarafından ne zaman yerine getirileceği
açıkça belirtilir ve ilgili personele bildirilir.
d) Programda yapılacak değişiklikler mesai saatleri
içinde müdürlük tarafından iletişim panosunda duyurulur. Mesai saatleri
dışında ve hafta sonlarında ise grup sorumlusu ve/veya nöbetçi amir
tarafından gerekçesi ile birlikte iletişim panosunda duyurularak nöbet
defterine işlenir.
e) Kuruluşta çalışan personelin mesaileri
çocukların kuruluşta oldukları zaman dilimleri dikkate alınarak düzenlenir.
(2) Çocukların akademik, sportif, sanatsal ve mesleki
yetenek taramaları yapılır. Çocuklar ilgi, beceri ve yeteneklerine uygun
olarak akademik, sportif, sanatsal ve mesleki faaliyetlere yönlendirilir,
desteklenir ve teşvik edilir.
(3) Çocukların görüşleri ve yetenekleri dikkate
alınarak müzik, spor, izcilik, tiyatro, resim ve diğer etkinliklerden, kamu
kurum ve kuruluşları veya özel kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenecek
kurslardan yararlandırılmaları sağlanır. Bu kapsamda her çocuğun en az bir
yabancı dil öğrenmesi, müzik aleti kullanması ve en az bir spor dalına
aktif katılımı ve sorumluluk alması sağlanır. Çocukların katılacakları
kurslar, kuruluş koordinasyon komisyonunca çocukların ilgi ve yetenekleri
doğrultusunda belirlenir.
(4) Çocukların sorumluluk bilincinin gelişmesi ve
toplumsal yaşama hazırlanmaları amacıyla yaşına ve fiziksel gelişimine
uygun olarak;
a) Yemek yapma, sofra hazırlama, ortak yaşam
alanlarının tertip ve düzenini sağlama, genel temizlik, alışveriş yapma
gibi konularda kuruluş işleyişine katılmaları yönünde sorumluluk almaları
sağlanır.
b) Dini, milli ve örfi gün ve haftaların niteliğine
uygun etkinlik ve programlara katılımı sağlanır.
(5) Çocuklardan yaş, cinsiyet, fiziksel, zihinsel
ve duygusal gelişimleri ile sosyal durumları koordinasyon kurulu tarafından
uygun görülenlere, çocukların serbest zamanlarında, kuruluş müdürlüğünün
uygun göreceği süre ve koşullarda günlük izin verilebilir.
(6) Topluma açık mekanlarda uygun davranış
geliştirmeleri amacıyla çocukların toplu taşıma araçlarını kullanmaları
sağlanır. Çocuklar cami ve benzeri ibadet yerleri, şehitlik, müze, lokanta,
resmi kurumlar, kamp, kütüphane gibi yerlere götürülür ve bu mekanlarda
çocuklara nasıl davranmaları gerektiği konusunda bilgilendirme yapılır. Çocukların
yaşam becerilerini deneyimleyerek öğrenmeleri konusunda programlar
düzenlenir.
(7) Çocukların bakım sonrası yaşam sürecinde,
ihtiyaç duyacakları konularda farkındalıklarının artırılması yönünde
finansal okuryazarlık, bütçe planlama, ev ekonomisi ve tasarruf, iş hayatı
ve hukuk konularında 15 yaşından itibaren eğitimler almaları konusunda
programlar hazırlanır.
(8) Çocukların kuruluş iş ve işleyişine katılımını
düzenleyen plan, kuruluş koordinasyon komisyonu tarafından aylık
hazırlanır. Kuruluş müdürünce onaylanan program nöbetçi personel dahil
sorumlu bütün personele ve çocuklara bildirilir.
Çocukların
eğitimi ile iş ve meslek edindirilmeleri
MADDE 31- (1) Çocukların öncelikle akademik becerileri
desteklenir, iş ve meslek edinmelerine yönelik uygun eğitim programlarına
katılımı sağlanır.
(2) Örgün eğitimine devam edemeyen ya da zorunlu
eğitimini tamamlamamış olan çocuklar, zorunlu eğitimi tamamlamaları için
desteklenir. Bunun yanı sıra çocuklar ilgi ve yetenekleri doğrultusunda
uygun meslek alanlarında öğrenim görmeleri ve meslek edinmeleri için Millî
Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki eğitim merkezlerine yönlendirilir ve
takibi yapılır.
(3) İkinci fıkra kapsamında mesleki eğitim
merkezine devam etmeyen ve yasal olarak çalışma yaşının üzerinde olan
çocuklar, iş ve meslek sahibi olabilmeleri için kamu veya özel iş
yerlerinde ilgili mevzuat kapsamında çalışabilir.
(4) Öğrenime devam eden çocukların görüşleri de
alınarak bilgi ve becerilerini geliştirme, psikososyal gelişimlerini
destekleme, boş zamanlarını değerlendirme ve iş/meslek hayatı konusunda
tecrübe edinmeleri amacıyla; eğitim ve öğretimlerini aksatmadan, sağlık ve
güvenliklerini, fiziksel, zihinsel, ahlaki ve sosyal gelişmeleri ile
ekonomik istismara uğramalarını engelleyici tedbirler de alınarak tatil ve
boş zamanlarında İş Kanunu kapsamında belirlenen yaş kriterleri dikkate
alınarak kuruluş idaresince uygun görülen iş yerlerinde ilgili mevzuat
kapsamında çalıştırılabilir.
(5) Çalışan çocuklara harçlıkları tam olarak
verilir. Öğle veya akşam yemeğini hizmet biriminde yeme imkânı olmayan
çocuklara harçlıkları bir kat artırılarak verilir.
Ödül ve
sınırlamalar
MADDE 32- (1) Ödül ve sınırlamalar, çocukların psikolojik ve
sosyal gelişimini olumlu yönde etkileyecek şekilde yapılır. Çocuğun
ödüllendirilmesi veya sınırlanmasına yönelik grup/ev sorumlusu tarafından
yapılan teklif, kuruluş koordinasyon komisyonunca değerlendirilir.
(2) Eğitim-öğretim dönemleri sonunda teşekkür
belgesi alan çocuklara bir harçlık tutarı, takdir belgesi alan çocuklara ve
en az il düzeyinde ve resmi olarak düzenlenen akademik, sosyal, kültürel,
sanatsal, sportif etkinliklerde ve yarışmalarda dereceye giren çocuklara
iki harçlık tutarı kadar ödül verilir. Bu kapsamda ayrıca gezi veya sosyal
aktiviteler de düzenlenebilir.
(3) Günlük yaşam kurallarına aykırı davranmayı
alışkanlık haline getiren çocuklara psikolojik ve sosyal gelişimini olumsuz
etkilemeyecek biçimde sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinliklere
katılım ile izin kullanımına ilişkin sınırlamalar uygulanabilir. Kasten
kişi veya eşyalarda maddi ve/veya manevi zarara sebebiyet veren çocukların
bir aylık harçlığından, kuruluş koordinasyon komisyonu tarafından takdir
edilecek oranda kesinti yapılır. Kesinti tutarı harçlık tutarının 3/4’ünü
aşamaz.
(4) Ödül ve sınırlamalar ayda bir, yılda ise dört
defadan fazla olamaz.
(5) Ödül ve sınırlamalar çocuğa yazılı olarak
bildirilir. Sınırlamalar diğer çocuklara duyurulmazken, ödüllendirmeler
diğer çocukların da bulunduğu ortamda çocuğu onurlandıracak şekilde
açıklanır.
Tedbir
kararlarının uzatılması, değiştirilmesi ve kaldırılması
MADDE 33- (1) Korunma kararı genel olarak çocuk reşit olana
kadar devam eder. Ancak bu karar, korunma kararına neden olan şartların
ortadan kalkması halinde, il değerlendirme kurulunun önerisi üzerine
mahkemece çocuk reşit olmadan önce kaldırılabileceği gibi reşit olduktan
sonra da çocuğun rızası alınmak şartıyla korunma kararının devamı hususunda
karar verilebilir.
(2) 2828 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ve 5395
sayılı Kanunun 7 nci maddesinin ilgili hükümlerince tedbir kararına neden
olan şartların ortadan kalkması veya değişmesi halinde çocuğun gelişimi,
eğitim durumu, sağlık durumu, engellilik durumu ve diğer ihtiyaçları göz
önünde bulundurularak hazırlanacak sosyal inceleme raporu il değerlendirme
kurulu tarafından değerlendirilir ve verilen karar doğrultusunda il
müdürlüğünce çocuğun korunma/tedbir kararının kaldırılması, değiştirilmesi
veya uzatılması mahkemeden talep edilir.
(3) Korunma/bakım tedbiri kararlarının mahkemece
kaldırılması için yapılan başvurularda çocuğun annesi, babası veya yasal temsilcisi
taraf olarak gösterilir ve mahkemece verilen karar ve kesinleşme şerhi
örneği çocuğun dosyasında saklanır.
(4) Engel durumu nedeniyle bakım tedbiri kararı
uzatılan çocukların engel durumuna uygun hizmet sunan kuruluşlara
yerleştirilmesi iş ve işlemleri Bakanlıkça yapılır.
(5) Korunma/tedbir kararının uzatılması süreçleri
çocuğun reşit olmasına bir yıl kala değerlendirilir ve bu değerlendirme
sonucuna göre gerekli işlemler tesis edilir.
(6) Eğitim ve öğretime devam edebilmesi amacıyla korunma/tedbir
kararının uzatılması mahkemeden talep edilen çocuklar, haklarında mahkemece
karar verilinceye kadar bulundukları kuruluşta kalmaya devam eder.
(7) Korunma kararı kalkmış ancak gidecek yeri
olmayan gençler, kuruluş müdürünün teklifi, il değerlendirme kurulu kararı
ve il müdürünün onayı ile kuruluşta bir yıla kadar himaye/misafir
edilebilir. Himaye/misafir onayında gençlerin hangi sebeplerle, ne kadar
süre ve hangi koşullarda kalacağı belirtilir. İl değerlendirme kurulu
tarafından uygun görülmesi halinde imkanlar ölçüsünde bu süre uzatılabilir.
Bu çocukların emek karşılığı iaşe, ibate ve harçlıkları hizmet birimince
karşılanmak kaydıyla çocuk bakım kuruluşunda çalışmaları da sağlanabilir.
Olumsuz tutum ve davranışlar sergileyen ya da iş hayatına katılmak
istemeyen çocukların durumu kuruluş koordinasyon komisyonu tarafından
yeniden değerlendirilir.
(8) Korunma kararı kalkmış ancak gidecek yeri
olmayan ve bu maddenin yedinci fıkrası kapsamında barınma ihtiyacı
karşılanamayan çocuklara imkanlar ölçüsünde İl Müdürlüğü tarafından destek
olunur.
(9) Altı aydan fazla süre ile kuruluştan izinsiz
ayrılmış ve bu süre zarfında kendisine ulaşılamamış çocukların durumları
kuruluş tarafından değerlendirilerek hazırlanacak mesleki raporlar
doğrultusunda kuruluş müdürünün teklifi ve il değerlendirme kurulunun uygun
görüşü ile birlikte il müdürlüğü tarafından mahkemeye bildirilerek çocuk hakkında
verilmiş tedbir kararının kaldırılması talep edilebilir.
(10) Çocukların tutukluluk veya hükümlülük durumu
nedeniyle bakım tedbiri veya korunma kararının fiilen uygulanamaması
halinde, çocuğun kayıtlı olduğu ilin il müdürlüğünce mahkemeden tedbirin
değiştirilmesi veya kaldırılması talep edilir. Tutukluluk/hükümlülük süresi
biten çocuklar hakkında çocuğun tutuklu/hükümlü olduğu ilin il müdürlüğünce
koruyucu ve destekleyici tedbir durumu yeniden değerlendirilir.
Çocuğun
kuruluştan ayrılışı ve bakım sonrası hayata hazırlanması
MADDE 34- (1) Çocuğun koruma altına alınmasını gerektiren
hallerin ortadan kalkması, çocuğun koruyucu aile/evlat edindirme
hizmetinden yararlandırılması veya reşit olması halinde ayrılış planı
hazırlanarak ayrılış işlemi gerçekleştirilir.
(2) Çocuğun korunma/tedbir kararının kalkması
halinde yapılacak işlemler şunlardır:
a) Ayrılış planı, çocuk, aile ve yakınlarının
katılımı ile hazırlanır. Çocuk, aile ve yakınları ayrılış sonrasında
sağlanacak hizmetler hakkında bilgilendirilerek iş birliğine katılımları
teşvik edilir.
b) Ailesinin veya yakınının yanına döndürülen
çocukların ikamet ettikleri ildeki il müdürlüğünce en az bir yıl düzenli
aralıklarla izlenmesi ve ihtiyaçlarına göre diğer tedbirler ile
desteklenmesi sağlanır.
c) İhtisaslaştırılan kuruluşlardan hizmet alan
çocuğun psikososyal destek hizmetinin tamamlanıp tamamlanmadığına, çocuğun
takibini yapan sosyal serviste görevli sosyal çalışma görevlisinin de
katıldığı kuruluş koordinasyon komisyonunun teklifi üzerine il
değerlendirme kurulu tarafından karar verilir. Bu çocuklardan bakım
tedbirinin veya korunma kararının devamına ihtiyaç duyulan çocukların
durumları değerlendirilir ve il değerlendirme kurulu tarafından uygun
sosyal hizmet modeli veya yerleştirileceği çocuk hizmet birimi belirlenir.
(3) Çocuğun koruyucu aile/evlat edindirme
hizmetinden yararlandırılarak ayrılması halinde çocukla ilgili her türlü iş
ve işlem ile çocuğun aile yanında izlenmesi, çocuğun hizmetten
yararlandırıldığı ilin il müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir.
(4) Reşit olarak ayrılacak çocuklara ilişkin;
a) Çocuğun toplumsal hayata hazır olma durumuna
yönelik değerlendirme, reşit olmasına iki yıl kala yapılarak bu süreç
içerisinde çocuk için belirlenen plan dahilinde toplumsal yaşama ve
istihdam hayatına hazırlık çalışmaları tamamlanır. Ayrılış planı çocuk,
aile ve yakınlarının katılımı ile hazırlanır.
b) Reşit olarak ayrılan çocuğun dosyası bakım
sonrası rehberlik ve izleme kapsamında değerlendirilmek üzere il
müdürlüğüne gönderilir.
c) Çocuğun ikamet ettiği il müdürlüğünce
görevlendirilecek bakım sonrası rehberlik ve izleme görevlisi ile çocuğun
ayrıldığı kuruluş koordineli olarak çalışır.
ç) Çocuğun bakım sonrası rehberlik ve izleme ile
toplumsal destek kapsamında yeni yaşantısına uyumu ve ihtiyaç duyacağı
konulara yönelik çalışmalar kişinin rızası ile en az bir yıl süreyle
yapılır.
(5) Koruma ve bakım tedbiri kararı sona ererek
reşit olarak ayrılan gençlere 2828 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki
istihdam hakkı, bu hakkı kullanma süresi ile hak sahibinin kimler
olabileceğini gösteren ve Bakanlık tarafından hazırlanan belge,
imzalamaları için sunulur. İki nüsha olarak hazırlanıp sunulan belgenin
imzalanması halinde bir örneği ilgiliye verilir; bir örneği dosyasına
konulur.
(6) Refakatsiz çocukların kurumdan ayrılışı ve
ayrılış nedeni, çocuğun ayrıldığı kuruluşun bulunduğu il göç idaresi
müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir.
Sivil
toplum kuruluşları ile iş birliği ve gönüllü hizmetler
MADDE 35- (1) Sosyal hizmetlere ilişkin faaliyetler Devletin
denetim ve gözetiminde sivil toplum kuruluşları ile halkın gönüllü katkı ve
katılımı da sağlanarak bir bütünlük içinde yürütülür.
(2) Bakım ve korunma altındaki çocukların
psikososyal ihtiyaçları, sosyal yaşam etkinlikleri, eğitim, sağlık ve diğer
ihtiyaçları gibi hayata hazırlanmalarına yönelik çalışmalara gönüllü olarak
katkıda bulunmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler/kuruluşlar ve sivil toplum
örgütlerinin talepleri, il müdürlüğünce gerekli araştırma ve değerlendirme
yapıldıktan sonra mülki idare amirinin onayı alınmak sureti ile
gerçekleştirilir. Talebi uygun bulunanlar gönüllü olarak kabul edilir.
(3) İş birliği ile yürütülen tüm faaliyetler
mahremiyet, gizlilik ve kişisel verilerin korunması ilkeleri ile çocuğun
üstün yararı gözetilerek uygun şekilde yürütülür.
(4) Bu madde kapsamında gerçek ve tüzel kişiler ile
yapılan iş birlikleri ve gönüllü faaliyetler Bakanlık bilişim sistemlerine
işlenir ve Bakanlık yapacağı çalışmalarda bu verilerden yararlanır.
(5) Gönüllü hizmetler Bakanlık tarafından
belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yürütülür.
Hukuki
işlemler
MADDE 36- (1) Çocukların velayet, vesayet, kayyım, nafaka,
kişisel ilişki tesisi ve benzeri hukuksal işlemleri hak kaybına mahal
verilmeksizin başlatılır.
(2) Durumu hukuki inceleme ve müdahale gerektiren
çocuklar, hizmet birimi müdürlüğünce derhal cumhuriyet başsavcılığına,
kolluk kuvvetlerine ve il müdürlüğüne bildirilir. Adli işlem sürecinde
çocuğun durumuna uygun ihtisaslaştırılmış hizmet birimine nakil durumu
değerlendirilir.
(3) Bu madde kapsamındaki iş ve işlemler il
müdürlüğü koordinesinde çocuğun kaldığı hizmet birimi ile il müdürlüklerindeki
hukuk birimi tarafından takip edilir ve yürütülür.
(4) Bu Yönetmelik kapsamında çocuklara yönelik
hizmet veren kuruluşlarda ve koruyucu aile yanında kalan çocukların
eğitimleri ile hayat veya beden bütünlüklerinin korunması, toplum sağlığının
korunması açısından zorunlu olan hâllerde veli veya vasiye ait yetkiler İl
Müdürü veya yetkilendirdiği personel tarafından kullanılır. Yapılan iş ve
işlemler hakkında veli veya vasiye derhâl bilgi verilir.
(5) Çocuğun üstün yararının gerektirdiği durumlarda
ilgili mevzuatınca aile onayının alınmasına ilişkin şart aranmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mali Hükümler
Harçlıklar
MADDE 37- (1) Çocuklardan ilköğretim 1-4 üncü sınıfa devam
edenlere 800, ilköğretim 5-8 inci sınıfa devam edenlere 1200, ortaöğretim
kurumu ve dengi okula devam edenlere 1800, yükseköğretime devam edenlere
2500 gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu elde
edilecek tutarda, aylık olarak, hiçbir kesinti yapılmaksızın harçlık
ödenir.
(2) Harçlıkların ödenmesinde aşağıdaki esaslar göz
önünde bulundurulur:
a) Öğrenime devam edenlerin kredi veya burs
almaları halinde harçlıkları kesilmez.
b) Tam gün öğrenim görüp yemeklerini çocuk bakım
kuruluşunda veya hizmet biriminde yeme imkânı bulamayan çocuklara, öğrenim
süresince harçlıkları bir kat artırılarak verilir veya okulda yemekhane
hizmeti verilmesi halinde yemek ücreti Bakanlık tarafından karşılanır. Bu
durumda yemek ücreti ödenen çocukların harçlıkları artırımlı olarak
verilmez.
c) Kuruluş koordinasyon komisyonu marifetiyle
yapılan değerlendirmede zorunlu nedenlerle öğrenime devam etmediği tespit
edilen çocuklara, yaş grupları göz önüne alınarak bulunacakları öğrenim
durumuna denk gelecek miktarda harçlık verilir. Zorunlu nedenler dışında
örgün eğitime devam etmeyen çocukların harçlıkları yüzde elli kesintili
ödenir.
ç) Misafir çocuk statüsündeki çocukların
harçlıkları kayıtlı bulundukları hizmet birimi müdürlüğü tarafından
verilir.
d) İzinsiz ayrılan çocuklara izinsiz bulunduğu
günler için harçlık tahakkuk edilmez.
e) Harçlıklar çocuklara grup/ev sorumlusu
tarafından çocukların durumu, ihtiyaçları ve talepleri göz önünde
bulundurularak günlük, haftalık veya aylık olarak imza karşılığı dağıtılır.
Grup/ev sorumlusu tarafından ihtiyaca göre çocuklar adına yapılan
harcamalar, çocuğa bir yıl içinde verilen harçlıkları ile varsa diğer
gelirleri ve giderleri kayıt altına alınır. Bu kayıtlar her türlü denetimde
gösterilmek üzere hazır bulundurulur.
f) Çocukların harçlık, maaş, miras, nafaka, bağış
gelirleri ve diğer ayni/nakdi kazanımları veya diğer gelirlerinden tasarruf
ettikleri ya da meslek öğrenmek amacıyla bir iş yerine devam eden
çocukların aldıkları ücretlerden ihtiyaç fazlası olan miktar, çocuğun
isteği doğrultusunda, çocuk adına kamu bankalarında açtırılan hesaba aylık
olarak yatırılır. Hesap açma ve para çekme işlemleri kuruluş müdürlüğünce
yetkilendirilecek kişi ya da çocuğa atanacak vasi veya kayyım tarafından
gerçekleştirilir ve kaydedilir. Kuruluş müdürlüğünce söz konusu hesaplar en
az üç ayda bir denetlenir ve denetim evrakları saklanır.
g) Çocuk, hizmet birimine ilk defa kabul edilmesi
ile birlikte harçlığı hak eder ve harçlık o ay için tam olarak verilir.
ğ) Tedavi, sosyal ve sportif etkinlikler ile kamp,
gezi, nakil ve benzeri nedenlerle il dışına çıkan çocuklara, il dışında
geçireceği her gün için 150 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile
çarpımından elde edilen tutarda ek harçlık ödenir.
Hizmetin
yürütülmesine ilişkin giderler
MADDE 38- (1) Çocuk bakım kuruluşu/hizmet birimlerinde
hizmetin yürütülmesine ve kiralamaya ilişkin tüm giderler Bakanlık
tarafından gönderilen ödenekten karşılanır. Harcamalar, ilgili mevzuat ve
belirlenen genel esaslara göre yürütülür.
(2) Çocuk
evinin kira, elektrik, su, yakıt, bina aidatı ve telefon giderleri aylık
toplam 18500 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından elde
edilecek tutarı geçmemek üzere Bakanlık tarafından gönderilen ödenekten
karşılanır.
(3) Çocuk evinde kalan çocukların iaşe ve ibate
giderleri, çocuk başına aylık 4135 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının
çarpımı sonucu elde edilecek tutarı geçmemek üzere, hane halkına yapılacak
transferler tertibinden ödenir. Harcamalar çocuk evleri koordinasyon
merkezinin denetiminde, ev sorumlusu tarafından belge karşılığı yapılır.
Diğer
giderler
MADDE 39- (1) İldeki iklim koşulları dikkate alınarak yazlık
giyecekler en geç mayıs ayında, okul kıyafetleri ise en geç eylül ayında,
kışlık giyecekler en geç ekim ayında Ek-1’de yer alan listeye uygun olarak
Bakanlıkça gönderilen ödenekten çocukların ihtiyaç, istek ve tercihleri göz
önünde bulundurularak alınır. İhtisas kuruluşlarında anneleriyle birlikte
kalan bebeklerin ihtiyaçları ayrıca giderilir.
(2) Çocukların Devlet üniversitelerini tercih
etmesi ya da tam burslu özel üniversitelere yerleştirilmesi esastır. Devlet
okullarında veya üniversite dahil tüm özel okullarda ücretsiz veya tam
burslu eğitim ve öğretime devam eden çocukların eğitim ve öğrenimlerine
ilişkin her türlü kitap, kırtasiye, araç, gereç, okul servis ücretleri,
sınava giriş ücretleri ve kamu veya özel kurum ve kuruluşlar tarafından
düzenlenecek kurs ve eğitim programına ilişkin giderler ile diğer
masrafları bütçe imkanları dâhilinde Bakanlık tarafından gönderilen
ödenekten karşılanır. Yurt dışı eğitim programları konusunda Bakanlık
görüşü alınır.
(3) Çocukların tedavi, eğitim-öğretim ve benzeri
nedenlerle geçici bir süre ile il içi, il dışı veya yurt dışı ulaşım,
servis, günlük iaşe ve konaklama giderleri, çocuklara yönelik her türlü
organizasyon, çocukların katılacakları sosyal, kültürel, sanatsal ve spor
etkinlikleri ile kamp ve gezilere ait giderler bütçe imkânları dahilinde
Bakanlık tarafından gönderilen ödenekten ödenir.
(4) Çocukların öncelikle kamu ve üniversite
hastanelerinde tedavi edilmesi esastır. Tedavinin söz konusu hastanelerde
gerçekleştirilemediğinin belgelendirilmesi halinde, çocukların tedavisi
Sosyal Güvenlik Kurumu ile anlaşmalı özel hastanelerde yaptırılır. Sağlık
harcamaları 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri ve tabip raporuna istinaden ilgili
ödenekten karşılanır.
(5) Çocukların, her türlü tedavi, ilaç, ortez,
protez ve benzeri gereksinimleri tabip raporuna istinaden Bakanlık
tarafından gönderilen ödenekten karşılanır.
(6) Misafir çocukların yol giderleri kayıtlı oldukları,
iaşe giderleri ise misafir oldukları hizmet birimi tarafından karşılanır.
(7) Çocuk evlerinde yapılan tüm harcamalar ev
sorumlusu tarafından harcama belgesi karşılığında yapılır ve çocuk evleri
koordinasyon merkezi müdürü tarafından onaylanmış bir defterde kayıt altına
alınır.
(8) Çocuk bakım kuruluşunda çalışan personele öğle
öğününde ve vardiya uygulanan çocuk bakım kuruluşunda vardiyaya kalan
personelin çalışma süresi içerisinde yer alan öğünlerinde yemek verilir.
Bağışlar
ve taşınır işlemleri
MADDE 40- (1) Yapılan ayni bağışlar ile edinilen
taşınırların kayda alınmasında, kullanıma verilmesinde ve izlenmesinde
28/12/2006 tarihli ve 11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Taşınır Mal Yönetmeliğine göre işlem yapılır.
(2) Nakdi bağışlarda 10/12/2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 40 ıncı maddesi hükümleri
uygulanır.
(3) Çocukların sosyal gelişimlerini ve onurlarını
zedeleyecek, duygusal ve psikolojik sorunlara yol açacak şekilde,
bağışçılar tarafından bağış dağıtılmasına izin verilmez.
Standart
formlar
MADDE 41- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yürütülen iş ve
işlemler için Bakanlık tarafından geliştirilen standart formlar kullanılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Bilişim
sistemi
MADDE 42- (1) Hizmete ilişkin tüm veriler zamanında ve
eksiksiz olarak, sisteme veri girişi yapmak üzere yetkilendirilmiş personel
tarafından bilişim sistemine kayıt edilir. Hizmetlerin geliştirilebilmesi
kapsamında çocukların üstün yararı ilkesine uygun olarak araştırmalarda
çocukların kişisel bilgileri gizli kalmak üzere bilgi sisteminin
kullanılmasına Bakanlıkça izin verilebilir.
Yetki
devri
MADDE 43- (1) Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlığın uhdesinde
bulunan iş ve işlemlere ilişkin yetkiler, gerek görülmesi halinde Genel
Müdürlüğe, Valiliğe veya İl Müdürlüklerine devredilebilir.
(2) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin hususlar
yönerge/genelge ile düzenlenir.
Yürürlükten
kaldırılan mevzuat
MADDE 44- (1) 28/11/1983 tarihli ve 18235 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Korunmaya Muhtaç Çocukların İş ve Meslek Sahibi
Olabilmeleri İçin İşyerlerinde Çalıştırılma Esaslarına İlişkin Yönetmelik,
28/11/1983 tarihli ve 18235 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Korunmaya
Muhtaç Çocukların Tespiti, İnceleme Korunma Kararlarının Alınması ve
Kaldırılmasına İlişkin Yönetmelik, 13/11/1995 tarihli ve 22462 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Yetiştirme Yurtlarının Kuruluş ve İşleyişine İlişkin
Yönetmelik, 7/1/1999 tarihli ve 23576 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Çocuk Yuvaları Yönetmeliği,
5/10/2008 tarihli ve 27015 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal
Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Çocuk Evleri Çalışma
Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ve 29/3/2015 tarihli ve 29310 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuk Destek Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Mevcut
bakım personeli
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinde çocuk bakım kuruluşunda/ hizmet birimlerinde bakım
personeli olarak çalışanlara 18 inci maddenin birinci fıkrası hükümleri
uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 45- (1) Bu Yönetmeliğin;
a) 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (n)
bendi, 5 inci maddesi, 25 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 26 ncı
maddesinin on ikinci fıkrası yayımı tarihinden altı ay sonra,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 46- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız