Anayasa Mahkemesinin 26/1/2023 Tarihli ve 2018/35713 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2023-03-10

10 Mart 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32128
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
ABDULKADİR YURCU BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/35713Karar Tarthi : 26/1/2023
Başkan :Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞBasti BAĞCI Irfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE Raportör : Ömer MENCIK Başvurucu : Abdulkadir YURCU 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan başvurucumun bir yakınına göndermek istediği mektupta yer alan ifadeleri nedeniyle disiplin cezasryla cezalandırilmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 21/l1/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık,görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
3. Ikinci Bölöm tarafindan 23/11/2022 tarihinde yapılan toplartida, niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekli görüldüğünden Anayasa Mahkemesi İçtizüğü'nün 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.


III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
S. Başvurucu; yağma, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma ve terör Örgütünūn propagandasinı yapma suçlarından hükümiü olarak Trabzon E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda (Ceza Infaz Kurumu) bulunmaktadır.

6. Başvurucu, bir yakınına gönderilmek tizere hazırladığı mektubu 25/7/2018tarihinde Ceza İnfaz Kurumuna vermiştir. Ceza Infaz Kurumu Disiplin Kurulu (Disiplin Kurulu) mcktupta PKK terör örgütünü açıkça öven ve Örgütün propagandasını yapan sözierin bulunduğunu belirtmiş ve mektubun alıcısıma gönderilmemesine 25/7/2018 tarihinde karar vermiştit,
7. Mektupta geçen sözier nedeniyle başvurucu hakkında ayrıca bir disiplin soruşturması başlatilmıştır. Disiplin Kurulu disiplin soruşturması sonucunda suç örgütlerinin eğitim ve propaganda faaliyetlerini yapma veya yaptırma cylemini gerçekleştirdiği gerekçesiyle başvurucu hakkında 11 gün hūcreye koyma cezası verilmesine karar vermiştir.Disiplin Kurulu öncelikle başvurucunum amılan mektubu, operasyon sırasında Bldtirülen bir terör örgütü mensubunun ailesie hitaben yazdığmı ve yakımı aracılığıyla bu mektubu yazdığıkişilere ulaştırmak istediğini vurgulamıştir. Disiplin Kurulu daha sonra, mektupta geçen ve PKK terör örgütünün propagandasını yaptığımı kabul ettiği ifadelere yer vererek başvurucunun eyleminin anılan disiplin suçunu oluşturduğu belirtmiştir. Disiplin Kurulu kararıa konu olan sözler şöyledir:
"Bazı ölüm çeşttleri vardır, 3 günlük yas sonrası yaşam kendini doğal akaşına bırakır ama kimi ölüm çeşttleri vardor tarihi ile uyumlu ve ahenkdi bir şekilde kendisini yarvnlara taşır, abldeleşir, destanlaşır. Tarthin kendisi olup tarih yaratv. İşte rodi yoldaşumızda tıpkıbatmayan güneştmizin binlerce çocuğu gibi abldeleşti İşte rodı yoldaşımız kasa zaman diltminde bunları başarmış ve laykayla nirvanalaşmıştır. Butun için sizler yani sizler annesi ve babası kardeşleri ve tüm Martne halka tle beraber rodl yoldaşımızla ne kador gurur duysanuz hep bir tarafi eksik kalır o hepimtztn eseridir btzler yoldaşımızı mücadele çizgimizde ölümsüzleştireceğiz. Marine halkamızın ve rüm kürt halkanın başı sağolsun diyorum. Rodi ve cudł gibi yoldaşlarımız olduğu múddetçe özgür yaşama olan inancımız daha da buyüyecektir. Biz onların yoldaşları olarak onların kahramanlıklarını yaşamın her alanına sirayet etmesi için var gücümützle mücadelemtzi güçlü kılacağız, Her ne kadar Rodi yoldaşımızla hiçbtr tanışıkığım, selamlaşmam olmamış olsada birbirtmtzi hiç görmemişolsakta amaçtaki ve hedefdekd birlikteliğimiz ve bu uğurda nirvanaya ulaşmış olması tūm yoldaşlarımızın bellekierinde yer edindiğı gibi belleğimin önemli yertni mesken tutmuştur.Rodi yoldaşımizın son nefesini verdiği coğrafyada bulumuyor olmamız devrim yolunda yükimizü dahada dahada ağırlaşmıştır. Omun özlemini hayalini ve amaçlarınıgerçekleştirme yohưnda mücadele azmimiz ve kararlılığımız her zamankinden dahada fazla olacaktr. Geride bıraktığı devrim bayrağın laykayla taşıyıp devrimle taclandırma arayışımız sürekli olacaktr."
8. Başvurucu, Disiplin Kurulunun kararına karşı Trabzon Infaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği/Hākimlik) şikâyette bulunmuştur. Infaz Hâkimliği, başvurumun itirazını 20/9/2018tarihinde reddetmiştir. Mektupta kullanılan sözlerin terör örgütü mensubu olan bir kişiyi açıkça övdüğürü ve sıradan bir başsağlığı mesajı içermediğini belirtmiş ve disiplin cezasının hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Trabzon 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) İnfaz Hâkimliği kararmın usul ve yasaya uygun olduğundan bahisle itirazı 2/11/2018 tarihinde reddetmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK 
9. 13/12/2004 tarihli ve S275 sayıl Ceza ve Gäivenlik Tedbirlerinin Infazi Hakkında Kanun'un 37, maddesinin (1) numaralı fikrasının olay tarihindeki hâli şöyledir:
"Hükümiü hakkanda kurumda, dizenlt bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakmından kanun, tüzük, yönetmelikier ile idarentn uyulmasınıemrettiği veya gerekdi kaldığı davranış ve tutumları, kusurlu olarak thlāl ettiğinde, eylemintn niteliği tle ağolik derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır."
10.5275 sayılı Kamun'un 44, maddesinin (3) numarahı fikrasımn (l) bendi şöyledir:
"(3) Onbir günden yirmi güne kadar hücreye koyma cezasım gerekttren eylemler şwlardır:
*.•
1) Suç örgütlerinin eğitim ve propaganda faaliyetlerint yapmak veya yaptrmak.
1...

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
11. Anayasa Mahkemesinin 26/1/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşüi 
12.Başvurucu; yakın akrabasıın ölen çocuğu için bir taziye mektubu hazırladığını,çocuğu ölen yakınlarımın acılarım paylaştığıı göstermek için duygulu ve edebî bazı sözler kullandığımı, amacınm aiłeyi teselli etmek olduğunu belirtmiştir, Bundan başka mektubunun duyduğu üzüntüntın bir ifadesi olduğumu, mektupta geçen bazı sözlerin cımbızlanarak kendisine en ağır disiplin cezası verildiğini, bu nedenle ifade özgürlüğü ile haberleşme Özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

13. Bakanlık görüşünde, mektupta kullandığı ifadeler nedeniyle başvurucu hakkında disiplin cezası tesis edilmesinin kamu düzeninin korunması ve suç işlenmesinin Önlenmesi meşru amacı doğrultusumda demokratik toplum düzeninin gereklerine aykınıolmadığı ve müdahalenin ulaşılmak istenen amaçla orantiılı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Disiplin Kurulu, Infaz Hâkimliği ve Mahkemenin kararlarının başvurucunun disiplin cezasıile cezalandırılması bakımından ilgili ve yeterli gerekçeler içerdiği ifade edilmiş; bu nedenierle başvurucunun şikāyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez bulunması gerektiği belirtilmiştir.

14. Başvurucu, Bakanlık gōrüşüne karşı beyanında genel hatlarıyla başvuru formunda belirttiği iddialarını tekrarlamıştır.

B. Değerlendirme 
15. Anayasa Mahkeresi, olaylarm başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahtr 

Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Anayasa'nı 26. maddesinde dūşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğünün kullammında başvurulabilecek araçlar "söz, yazı, resim veya başka yollar" olarak belirtilmiş ve "başka yollar" ifadesiyle her türlü ifade aracmın anayasal koruma altnda olduğu gösterilmiştir (Emin Aydm, B. No: 2013/2602, 23/1/2014, §43).Somut olayda başvurucunun şikâyetleri haberleşmenin engellenmesine değil mektupta kullandığı ifadelerin disiplin cezasina konu edilmesine ilişkindir. Mevcut koşullar altında başvurunun ifade özgüriūğü kapsamında incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
1. Kabul Edßlebilirlik Yönünden 
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
17. Yakınına gönderdiği bir mektupta kullandığı sözler nedeniyle hakkında disiplin cezası uygulanan başvurucumun ifade özgürlüğüne bir müdahalede bulunulmuştur. Anılan müdahale, Anayasa'mn 13. maddesinde belirtilen koşulları yerine getirmediği müddetçe Anayasa'nın 26. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'mn 13. maddesinin ilgili kısmışõyledir:
"Temel hak ve hürriyetler,  yalnızca Anayasanın tigli maddelerinde belirtllen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla smırlanabilir. Bu sıntrlamalar,  demokratk toplum düzentntn . gerekderine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."
18. Müdahaleye dayanak olan 5275 sayılt Kanun'un 44, maddesinin (3) numaralıfikrasının (l) bendinin kanunla sınırlama Ölçütünü karşıladığı, müdahalenin Anayasa'nın 26.maddesinin ikinci fikraşında yer alan kamu düzeninin korunması meşru amacı kapsamında kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bundan sonra yapılması gereken, müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmadiğım değerlendirmektir. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantilı bir müdahale olmasıgerekir (Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 53-55; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, §§ 70-72; Ferhat Üstündağ, B. No: 2014/15428,17/1/2018, § 45).

a. Hükümlü ve Tutukluları İfade Özgürlügä
19. Htkümit ve tutuklular, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) ortak alanı kapsamında kalan temel hak ve hürriyctlerin tamamına kural olarak sahiptir (Mehmer Reyit Arslan ve diğerlert, B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 65). Bu bağlarnda hükümlü ve tutukluların ifade Özgürlüğünün de Anayasa ve Sðzleşme kapsamında koruna altında olduğu konusunda hiçbir şüphe bulummamaktadır (Murar Karayel (5), B. No:2013/6223, 7/1/2016, § 27). Bunımla birlikte ifade özgürlüiğü mutlak bir hak değildir ve Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci fikrasında Öngörülen sebeplerle sınırlanabilir. Bu bağlamda ceza infaz kurumunda bulunmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sağlanması gibi kurumda güvenliğin ve düzenin korunmasına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olması durumunda mahpuslarm sahip olduğu haklara stırlama getirilebilecektir (Murar Karayel (5), § 29).


b. Hükümlä ve Tatakiular Hakkanda Disfplin Cezası Üygulanmasına İlşkin Înkeler 

20. Disiplin suç ve cezaları yönünden genel hüküm niteliğinde olan 5275 sayılıKanun'un 37. maddesi uyarınca, kanun kapsamındaki bir disiplin suçumum oluşabilmesi ve cezasmın uygulanabilmesi için sadece her bir disiplin suçu yöntinden belirlenen özel hükümdeki şartların gerçekleşmesi yeterli olmayıp ayrıca 37. maddedeki şartların da gerçekleşmesi gerekmektedir. S27s sayılı Kanun'un 37. maddesine göre ceza infaz kurumunda dtizenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanmasıbakımından kanun, tüzük, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığıdavranış ve tutumları, kusurlu olarak ihlal ettiğinde eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre hūkümiül hakkında kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanacaktır (AYM, E.2013/6,K.2013/111, 10/10/2013; Memiş Berber, B. No: 2017/38744, 20/10/2021, § 22).
21. Bu doğrultuda Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumunda yapılacak bir eylemin 5275 sayıh Kanun'un 39. ile 44. maddeleri arasında öngörülen disiplin suçunu oluşturduğu açık olsa dahi bu durumun disiplin cezası verilmesi için tek başına yeterli olmayacağım, eylemin ceza infaz kurumundaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenliyaşamın sürdürālmesini önleyecek şekilde gorçekieştirilmesi gerektiğini kabul etmiştir (AYM, E.2013/6, K.2013/111, 10/10/2013; Murat Karayel (5), §§ 43, 44; Cthat Özdemir, B. No: 2015/214, 9/5/2018, § 22). Dolayısryla somut olayda başvurucunum yazdığımektupta yer alan sözlerin kurumdaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenli yaşamın sürdürülmesini Önleyecek nitelikte kabul edilmesinin mümkün olup olmadığı incelenmelidir.
c. Somut Olaym Değerlendirilmesi 
22. Somut olayda, güvenlik güçleri ile girdiği silahlı çatışmada ölen bir terör örgütūmensubunu mektubunda yücelterek PKK terör örgütünün propagandasını yaptığıgerekçesiyle başvurucu hakkında disiplin cezası uygulanmıştır. Aynı zamanda başvurucunun göndermek istediği mektup, benzer gerekçelerle sakıncalı bulumarak gönderilmemiştir.
23. Başvurucu, mektubunda PKK terör Örgütünün dağ kadrosunda bulunan ve kolluk güçlerince yapılan operasyonda öldtirülen bir örgüt mensubunu yüceltmiş; bu kişinin ölümstizleştiğini belirten ve örgūt içindeki pozisyonu itibarīyla gurur duyulması gereken biri olduğuru ifade etmiştir. Bundan başka başvurucu, mektupta, ölen Örgüt mensubunun hayallerini ve amaçlarını gerçekleştirmek için mücadele azmi ve kararlılığı içinde olacaklarımı belirtmiş; bahis konusu örgüt mensubunun eylemlerini kahramanlık olarak vasıflandırmıştır.

24. Somut olayda öncelikle başvurucunun eylemlerinin suç örgütlerinin propaganda faaliyetlerini yapma disiplin eylemini oluşturduğu kabultne ilişkin bazıdeğerlendirmelere ihtiyaç vardır. 5275 sayıl Kanun'da düzenleme altına alınan suçörgütlerinin propaganda faaltyetlerini yapma disiplin suçunu 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılıTerörle Mücadele Kanunu'nun 7, maddesinde yer alan terör örgütüntn propagandasım yapma suçu ile karıştırmamak gerekir. Bu ikisinin bir ve aynı şey olduğunu kabul etmek, disiplin suçumu adli bir cezanun verilmesi şartına bağlar ki böyle bir yorumun disiplin suçunun konulma amacı ve koruduğu değer ile bağdaştırılması mümkün olmaz. Bu nedenle suçörgütlerinin propaganda faaliyetlerini yapma disiplin suçu, ceza infaz kurumlarımın güvenliği ve disiplini çerçevesinde özerk bir değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.
25. 5275 sayılı Kanun'da öngörülen suç örgütlerinin propaganda faaliyetlerini yapma disiplin suçu, sadece terör örgütlerinin propagandasını yapılmasım değil her tür suç

Örgütünün ceza infaz kurumunda propagandasımın yapılmasını düzenlemektedir. Söz konusu suç örgütüntn silahlı bir örgüt olması mümkün olduğu gibi silahsız bir örgüit olması da mümkündür. Bu noktadan hareket edildiğinde suç örgüllerinin propaganda faaliyetlerini yapma disiplin suçunun sadece bir terör örgütünün şiddet ve tehdit yöntemlerini meşru gösterme veya ðvme ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik etmeyle smırlandırılmasımümkün değildir. Örgütsel motivasyonu güçlendirmek, örgüte bağlıhığı canlı tutmak, örgütün amaçlarını gerçekleştireceği ümidini aşılamak, örgütün korkutuculuk gücünü yaymak,Örgütsel eylemleri yüceltmek, örgütün kurucu, yönetici veya üyelerini Övmek amacıyla yapılan, ceza infaz kurumlarıı güvenliği ve disiplinini tehdit eden, mahkümiarın ıslahıamacı ile çatışan faaliyetlerin tamamını bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmelidir.

26. Başvuru konusu mektup, PKK terör örgütünün silahhı dağ kadrosunda yer aldığıanlaşılan ve kolluk güçlerinin operasyonu sırasında Öldürülen bir örgtt mensubunu ve eylemlerini öven, ölenin eylemlerini kahramanca olarak vasıflandıran bir içerikte olup ölen kişinin şiddet içeren eylemlerini açıkça kutsamakta ve yüceltmektedir. Başvurucunun mektubuyla, Örgütsel motivasyonu gūçlendirmeyi ve örgüte bağlılığı canlı tutmayı sağlamayıamaçladığı açıktır. Bu nedenle başvuru konusu dokümanın suç örgütünüın propagandasının yapılması için elverişli olduğu değerlendirilmiştir.

27. Öte yandan başvurucunun ceza infaz kurumunda oluşturulan ancak ceza infaz kurumu dışına ulaşması engellenen mektubunun propaganda aracı olarak görülimesinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bir eylemin disiplini bozduğu ve düzenli yaşamın sürdürülmesini önlediği değeriendirilirken disiplin cezalarının amacuun da dikkate alımmasıgerekir. Disiplin cezaları sadece disiplin tesisini değil disiplinsizliğin ve zarar ihtimalinin ortadan kaldırımasım da amaçlamaktadı. Buradan çıkan sonuca göre kişilerin disiplinsizliğe neden olma potansiyeline sahip eylemlerinin de yaptirıma tabi tutuiması gerekmektedir.
28, Bumun yanında bir hapis cezasının veya Özgürltükten yoksun bırakan benzer bir yaptırımın amacı ve meşruiyeti; toplumu suça karşı korumak, bununla bağlantılı olarak mahkůmların islahımı sağlayabilmektir (benzer değeriendirmeler için bkz. Halil Bayık [GK],B. No: 2014/20002, 30/11/2017, §36). Mahkûmların ıslahı ise ancak kişilerin suç işlemesinin Önüne geçilmesi ve düzenli bir hayat sürdürmelerini alışkanhk hâline getirmelerinin sağlanmaya çalışılmasryla mümkūn olabilecektir. Bu bağlamda mahkümların islah amacınızorlaştıracak ve dtizenli yaşamın sürdürülmesini Önleyecek davranışlardan kaçınma yükümlülükleri vardır.

29. Başvurucunun göndermek istediği dokümanın berhangi bir suretle denetimden geçtiği takdirde alıcı kişiler tarafindan okunacağı muhakkaktır. Örgütsel motivasyonu güçlendirmeyi ve örgüte bağlılığı canlı tutmayı sağlamayı amaçladığı tespit edilen başvuru konusu dokümanın ceza ıslah amacını zorlaştıracağı, mahkůmun toplum içine döndüğünde hukuka saygı göstermesi, yaşamım kendi kendine sürdührebilme isteği ve yeteneği kazandırılması amacına uygun düşmeyeceği değerlendirilmiştir.

30. Sonuç olarak disiplin cezasına konu eylemin mahkúmlarin islah amacını, ceza infaz kurumunda düzenli bir yaşamın sürdürülmesini ve güvenliğin sağlanmasımızorlaştıracak ve kurumda disiplini bozacak nitelikte bir eylem olduğu değerlendirilmiştir.Dolayısryla başvurucunun ceza infaz kurumunda bulunmasının gerektirdiği sorumluluğa uygun davranmaması nedeniyle verilen cezanın zorunlu bir ihtiyacı karşıladığı, başvurulan yöntemden beklenen fayda ile ceza infaz kurumundaki disiplinin sağlanması arasındaki 

dengenin sağlandığı değerlendirilmiştir. Öte yandan Ceza Infaz Kurumu idaresinin takdir payı ile birlikte değerlendirildiğinde başvurucuya eylemi nedeniyle verilen hūcreye koyma disiplin cezasımın orantılı da olduğu, bu nedenlerle müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmadığı kabul edilmiştir.

31. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altma alınan ifade özgüriüğtinün ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianm KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altma alınan ifade özgürlüğünün IHLAL EDILMEDIĞINE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA 26/1/2023tarihinde OYBİRLIĞtYLE karar verildi