Anayasa Mahkemesinin 20/12/2022 Tarihli ve 2019/8025 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-03-07

7 Mart 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 32125
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ZAFER ONUR BAŞVURUSU 
Basvuru Numarasi : 2019/8025Karar Tarihi : 20/12/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Öyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Zafer ONUR Vekili : Av. Ebru VarNaLi ONur 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; yargılamanın uzun strmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının, tedbir kararlarının uzun süredir devam etmesi, temyiz incelemesi sonunda makul bir gerekçeye yer verilmemesi, talep sonucunun aşılması, dava kısmen kabul ile sonuçlandığıhâlde lehe vekâlet ücreti ve yargılama giderine hüikmedilmemesi ve hatalı bilirkişi raporunun esas alınarak karar verilmesi nedeniyle de mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/3/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul ediiebilirlik incelemesinin Böltim tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3.Başvuru belgelerinin bir Örnoği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
IIL OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar ðzetle şöyledir:
5. Başvurucunun eşi olan T.M.O., başvurucu aleyhine boşanma, maddi ve manevi tazminatın Ödenmesi ile evlilik birliği içinde edinilmiş mallarınin yarismin verilmesi talebiyle 7/4/2009 tarihinde Bursa 2. Aile Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştir, Dava sirasında 12/10/2009 tarihinde 16 BPE .. plakalı araç üzerine, 28/4/2010 tarihinde de 16 RT .. plakalıaraç Üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulmuştur,
6. Mahkeme 12/10/2010 tarihinde tarafların boşanmasına ve T.M.O.nun katkıpayına ilişkin davasınım bu davadan ayrılmasına karar vermiştir. Karar, Yargıtay 2. Hukuk 

Dairesince 28/12/2011 tarihinde onanmuş, yapılan karar düzeltme istemi de 2/4/2012taribinde reddedilmiştir. Kararın kesinleşmesinden sonra bu dosya (izerinden 16 BPE ….piakalı araç Özcrinc konulan ihtiyati tedbir I7/6/2015 tarihinde, 16 RT . plakalt araç Øzerine konulan ihtiyati tedbir de 16/7/2020 tarihinde kaldtrılmıştır.

7. Bagvurucu, katkı payı alacağınn tahsili isteniyle T.MO. aleyhine 4/2/2013tarihinde gyrı bir dava açmıstur. Bu dava ile boşanma davasiudan ayrilmasina karer verilen katkı payına ilişkín davalar 4/2/2013 tarihinde birleştirilımiş ve davaların boşanma davasından ayrlmasına karar verilen katkı payına ilişkin dava dosyası tzerinden dęvamina karar verilmiştir. Dava sirasında ¿6 RT .. ve 34 TZ .. plakali araçlar Üzerine 4/2/2013 tarihinde lbtiyati tedbir şerhi konulmuştur.

8. TMO. mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepleri hakkında 21/9/2010 tarihli dilekçe ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava değerini 30.00o TL olarak bildirmiş ve harcı yatırmıştr. T.M.O. I/4/z013 tarihli dilekçe ile harcu yatırmak suretiyle katkı payı ve katılma alacağı olarak toplam 520.000 TL'nin, 10/11/2014 tarihli dilekçesinde ise 240.160 TL katkı pay1, 142.790,21 TI. (31.000 TL'st 34 TZ ... plakalı aracı hediye olması dolayısryla bedelinin tamamı) katilma alacağınun faiziyle birlikte tahsilini talep ettiğini açıklamıştır.

9. Başvurucu ise mal rejiminin tasfiyesi ile fazlaya ilişkin baklarını saklı tutarak toplam 28.000 T2 alacak talebinde bulummuş olup 16/10/2015 tarihii hareını yatirarak sunduğu dilekçe ile fazlaya ilişkin hakları sakh kalmak kaydıyla talep miktarını 149.952,52TL'ye çıkarımıştıt.

10.Mahkeme 19/2/2016 tarihinde davalarım kısmen kabultine karar vermiştir.
1I. Kararın temyizi Üzerine Yargitay 8. Hukuk Dairesi (Daire) 25/10/2016tarihinde, katılma payının hangi hesaplema yöntemi ile belirlendiğinin tum dosya kapsammdan anlaşılmadığı gerekçeslyle kararı bozmuştur.

12, Bozma kararına uyan Mahkeme 6/4/2017 tarihinde davayı kısmen kabul etmiş,başvurucumu kefalet alacağı ve banka hesabi ile ilgili olarak boşanma davasindan sonra gerçekleşen talebi hakkında Mabkemenin görevsizliğinc, talep hälinde dosyamın görevli ve yetkili nöbetçi Bursa Asliye Hukuk Mahkemesine gÖnderilmesine karar vermiştir.
13. Başvurucu, icranın geri birakılması amacıyla 2/5/2017 tarihinde 305.544,91TLlik banka teminat mektubu sunmuş; teminat mektubu 3/5/2017 tarihinde icra kasasına ahnmıştir.

14.Yapılan temyiz talebi (zerine Daire 20/9/2017 tarihinde kararı bozmuştur.
15. Karar d0zeltme talebi Daire tarafindan 18/12/2018 tarihinde reddedilmiştir,
16. Mahkeme bozma kararına uymuş ve yargılemaya devam etmiştir. T.M.O.27/12/2019 tärihinde fazlaya ilişkin talep hakiarı saklı kalmak kaydryla şimdilik 22.500 TL katiima alacağının hükfm altına ahnması talebiyle dava açmıştır. Bu dava 30/4/2020tarihinde asıl dava dosyası ile birleştirilmiştir. Ayrica başvunucu 27/3/2022 tarihinde Yargıtay ilamı doğrultusunda artık değer üzerinden katılma alacağı için eksik kalan bakiye yönünden ek dava açmıştí, Bu dava 28/3/2022 taribinde asıl dava dosyası ile birleştirilmmiştir.

17. Yargılama suasında Mabkeme, ihtiyati tedbir şerhi konulmasina karar verilen 16 RT … plakalı araç tzerindeki tedbir şerhini ¿6/7/z020 tarihinde kaldiruiştır. Aynca yargılama sırasında başvurucuya ait 16 AJ .. plakalı araç Uzerine de bireysel başvuùu dosyasıve ekieri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UJYAP) belirlenemeyen bir tarihte ihtiyati tedbir komulduğu ve tedbirin kaldırlması için Mahkeme tarafindan 3/9/2020 tarihinde Trafik Tescil Şube Mūdtīltğtne yezı yazıldığı anlaşılmıştr.

18. Başvurucunum 34 T7. …. plakalı araç Üzerindeki ihtiyati tedbirin kaldtrılmasıtalebi son olarak Mahkemece 12/4/2021 tarihinde reddedilmiştir.

19.Başvurucuya ait clan ve Îstanbul ill Kadıkõy ilçesi Osmaniye Mahallesi 626 ada 16 parselde bulumum taşinmaza bireysel başvuru dosyası ve ekleri ile UYAF'tan belirlenomeyen bir tarihte ihtiyati tedbir konulduğu ve tedbirin 28/5/z020 tarihinde kaldııldığı görülműştür.

20.Bireysel başvuru dosyast ile eklerinde yer verilen belgeler ile UYAP'tan yapılan incelemede başvurucumun banka hesaplarına tedbir konulup konulmadiğına ilişkin bir tespit yapmak mtmkln olmamıştır.

21. UYAP'tan yapilan inceleme neticesinde yargilamanın devam etigi ve duruşmanın 7/3/2023 tarihine bırakıldığı anlaşılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK 
22. İlgili hukuk için bkz. Hesna Funda Baltah ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve TIc. Ltd. $tl. [GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018, §§ 23-39; İbrahtm Geçer, B. No:2014/19056, 19/2/2019, §§ 17-31.

V. INCELEME VE GEREKÇE 
23. Anayasa Mahkemesinin 20/12/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düştintildü:
A.Makul Sürede Yargılanma Hakkmm İhlal Editdiğine İlişkin İddla 
. Başvorucunun Iddlalar 
24. Başvurucu, yargılamanun uzun stirmesi nedeniyle makul sürede yargilanma hakkmın ihlal edildiğini ileri sttrmüştäir.

2. Değerlondlrme 
a. Kebul Edflebilirhk Yöuündeu 
25. Açıkça dayanaktan yoksum olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilesini gerektirecek başka bir neden de bulummadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuma karar verilmesi gerekir.

b. Esan Yönünden 
26.Medeni hak ve yükümltıtiklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın sūresi tespit edilirken strenin başlangiç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; strenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargilaması devam eden davalar yönfmden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkmın İblal ediłdiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararinı verdigi tarih esas alını (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
27.Medeni ħak ve yüküımlültiklerle ilgili uyuşmazhıkiara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli oiduğu,tarafların ve ilgili makamların yargilama sthrecindeki tutumu ve haşvurucumun yargılamanın slhratie sonuçlandmrılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınur (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41, 45).

28. Amılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında 13 yılı aşan yargılama stresinin makul olmadığı somucuma varmak gerekir.
29. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nm 36. maddesinde güvence altına alman adil yargılanma hakk: kapsamındaki makul strede yurgılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Mülkiyet Hakknm İhlal Edlldiğtne İllşkin İddia 
İhtiyati Tedbir Kararları Yöndoden 
a.Başvurucunun Iddialar 
30. Başvurucu; yargılama sürecinde teminat mektubu sumduğu hālde taşınmazlan,araçları ve ortak hesapları üzerindeki tedbir kararının on yıldır kaldırılimadığını belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildigini ileri sürmülştür.

b. Değerlendirme 
L Kabul Edflobillrilk Yöuünden 
31. Açtkça deyanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulurmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianm kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

il. Esas Yönünden 
32. Aneyasa Mahkemesi daha Önce benzer bir şikâyeti Hesna Funda Baltalı ve Baltal Gda Hayvancilik San. ve Tic. Lid. St. başvurusunda incelemiş ve sonuca bağlamıştır.
33. Anayasa Mahkemesi, muhtemel bir alacağın güvence altina alınarak etkisizleşmesinin Öntne gecilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan tedbirlerin alnması ve bu tedbirler kapsamında kamu makamlarinm mülk üizerinde belirli bir streyle hukuki tasarruflarda bultulmasıın simırlandırılması bakımından geniş bir takdir yetkisi bulunduğuu kabul etmiştir, Ancak söz komusu tedbirlerin uygulanmasımn mülk sahibine kaçıılmaz olandan aşırı bir külfet de yüklememesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu doğrultuda hukuki ilişkinin diğer tarafinn haklarin korumak için tedbiri uygulayan kamu makamlarının 

sōz konusu tedbirin başvurucuun mülkiyet hakkma etkilerini de gözetmesi ve ölçtisüz bir midahaleye yol açrnaması gerekmektedir (Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Guda Hayvancıliık San. ve TIc. Ltd $ti., § 79).

34. Bưna göre mülkiyet hakkım sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçtld olabilmesi için kapsamı ve stresi jtibarryla orantıl olarak uygulanması gerekmektedir.Mülkiyet hakkına müdahale teşkit eden tedbirler uygulanması ve bu tedbirlerin belirli bir sthre de devam etmesi ancak bireye şahsi olarak aşirı bir ktlfet yüklemediği takdirde Blçülo görülebilir. Diğer bir deyişle mülkiyet hakkına mtdahale teşkil eden tedbirlerin söz konusu olduğu durumlarda tedbiri uygulayan kamu makamlatının ivedi olarak ve özenli bir biçimde davranma yükümiulakieri bulummaktadır. Aksi durumda yani tedbirin makul olmayan bir sthre devam etmesi, mülkiyet hakkının tanudığı yetkilcrin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde Otelenmesi suretiyle mtitk sahibine orantısız, bir külfet yüklemiş olur (Hesna Funda Baltalı vø Baltalı Gưda Hayvancılıik Sơn. ve Tic. Ltd. Ştt., §§ 73-80)
35. Benzer nitelikteki somut olay bakımından da bu ilkclerden ayrılmayı gerektirir bir durum bulurmamaktadir. Somut olayda başvurucunum banka teminat mektubu sunduğu görülmekle birlikte -yargılamanta sürdūğü ve yargılama somunda kabul veya reddedilecek miktarlerın bu aşamada belirsiz olduğu dikkate almdtğında- tedbirin elverişli ve gerekli olduğunda stphe bulunmamaktadır. Bu nedenle tedbir stresinin uzuniuğu bağlammda inceleme yaptlması gerektigi değeriendirimiştir.

36. Yargılama sưrasında başvutucuya ait olan ve İstanbul ili Kadıköy ilçesi Osmaniyo Mahallesi 626 ada 16 parselde bulunan taşınmaz iie başvurucuya ait 16 AJ ..plakalı araç Üzerine betirlenemeyen bir tarihto iütiyati tedbir konulduğu, taşınmaz üzerindeki tedbirin 28/5/2020 tarihinde, araç üzerindeki tedbirin de 3/9/2020 tarihinde kaldurldigıanlaşılmiştır. Ancak hangi tarihte tedbir kararı verildigi beliricnemediginden tedbir stiresinin uzuniuğuu değerlendirmek mümktin olmamıştir. Ayrica başvurucu banka hesaplarina da tedbir konulduğunu iteri sürmüş ise de bireysel başvuru dosyasında ve eklerinde yer verilen belgeler ile UYAP'tan yapilan incelemede başvurucumun banka hesaplarına tedbir konulup konuimadığına ilişkin bir tespit yapılamamıştır.

37.Başvurucuya ait 16 RT … ve 34 TZ . plakalı araçlar Üzerine 4/2/2013 tarihinde ihtiyati tedbir şerbi konulmuştur. 16 RT .. plakalı araç Üzerindoki tedbir şerhi 7 yıl 5 ay 12gūn sonra 16/7/2020 tarihinde kaldırılmıştır. 34 TZ … plakalı arāç ūzerindeki tedbir kararınm ise dokuz yılı aşkın zamandır kaldınılmadığı ve tedbir kararının devam ettiği görülmüştär.Dolayısryia tedbir sürcci bir büttin olarak ele alındığında söz konusu sttrelerin makul olmadığı kuşkusuzdur, Bu durumda mülkiyet hakkmi sıırlandıran tedbirin başvurucuya şahsi olarak aşırı bir külfet yüklediği sonucuna varılmıştır.

38. Açiklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildigine karar verilmesi gerckir.

2. Diğer fhlal fddlaları Yöntlnden 
a. Raşvurucunnn İddialart 
. Başvurucu, temyiz itirazı yapmadığı hususlar hakkında değerlendirme yaptlırken temyiz sebeplerinin incelendiğini gösteren makul bit gerekçcnin ortaya konulmadığını iddia etmiştir. Davanın karşı tarafinın 6/I1/2012 tarihli dilekçesinde talep 

bulunmamasına rağmen aleyhine 223.551,36 TL'ye hükmedildiğint belirten başvurucu,yargilamna sotunda dava kısren kabul edildiği balde lehine vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmediğini ileri strmüştür. Başvwucu, Üst düzey yönetici olarak şürekli çalıştığım ve yılda yitmi bir maaş aldığını, karşı tarafin ise sürekli çalışmadığı ve yüksek gelir elde etmediği dikkate almmadan gelirleri eşit kabul eden bilirkişi raporuna göre karar verildiğini belirterek hakkaniyete uygun yargıłanma, gerekçoli karar, mahkemeye erişim, adil yargtlanma ve molkiyet baklarının ihlal edildiğini ileri stürmtiştūr.

b. Degerlendirme 
40. Aneyasa Mahkermesi, olaylarin başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmeşt ile bağlı olmayıp olay ve olguların bukuki tavsifini kendisi takdir eder (Taht Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, mtilkiyet hakkının ihlal edildigi iddiasınün yanında adil yargılanma bakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Başvurucunun bu başltk aitındaki tüm iddialarının mülkiyet hakkı ve usul gtvenceleri kapsamında incelenmest gerektiği degerlendirilmiştir.

41. Anayasa'nın148. maddesinin fçüncü fkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAmyasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'um 45. maddesinin (2) numaralı fikrasmda bireysel başvuruda bulumulmadau Önce ihlal iddiasınun dayanağı olan işlem, eylen ya da ihmal için kanunda Öngörülmüiş olan idari ve yargısal başvuru yollarıtın tamammun tüketilmiş olması gerektiğibelirtifmiştir. Temel hak ihlallerini Öncelikie derece mahkemelerinin gidermekle yūkümlü olması, kanun yollann tüketimesi koşuluu zornlu kalar (Necatł Gündtz ve Recep Gindūz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, §§ 19, 20; Guher Ergun ve diğerleri, § 26).

42. Başvuruya konu edilen ihlal iddialarına ilişkin yargılama süreci dcvam etmektedir. Mahkeme kararmndaki hangi hususların bozma kapsamı dışmda kaldiğını tespit etme görevi ve yetkisi de Anayasa Mahkemesine ait değildir. Bu kapsamda yargrlama strecinin bir bütün olduğu ve tamamlanması gerektiğiaçrktır. Dolayıstyla başvurucumun devam eden yargilama sttreci tamamianmadan bireysel başvuruda bulunduğu anluşıldığından ihlal iddialarının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarvun tüketilmemest nedeniyle kabul edilemez olduğuna karer verilmesi gerekir.
C. Giderim Yöatluden 
43. Başvurueu; ihialin tespiti, yeniden yargalama yapılmast ile 50.000 TLmaddi ve manevi tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

4. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarinın ortadan kaldırilmasına ilişkin usul ve esaslar 6216 sayıl Karun'un 50. maddesinde yer almaktadı.

45. Makui strede yarguanma ve mülkiyet haklarmn ihialinin sonuçlarınun ortadan kaldırıłması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar görüimemiştir. Bumunla birlikte ihlalin tespit edilmesinin başvurueunun uğradığı zararın giderilmesi bakımundan yetersiz kalacağı açıktır, Dolayısıyla eski hale getirme kuralı çerçevesinde ihlalin būtün sonuçlaryla ortadan kaldirılabilmesi için yalnuzca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan mancvi zararlan karşılığıda başvurucuya talebi dikkate alınarak toplamda net S0.ooo TL manevi tazminatt &denmesine karar verilmesi gerekir.


VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkınm ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLIR OLDUĞUNA,
2. a. Mtilkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiann ihtiyati tedbir kararlarıyönilnden KABUL EDILEBİLIR OLDUĞUNA,
b. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın diğer ihlal iddialarıyönünden başvuru yollarinn tüketilmemest nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
B. I. Anayasa'nun 36. maddesinde güvence altına gliınan adil yargılanma hakk kapsamındaki makul strede yargılanma hakkımn HLAI, EDİ.DIĞINE,
2. Anayesa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mtlkiyet hakkımın IHLAL EDİLDIĞINE,
C.Haşvurucuya net 50.000 TL manevi tazņinatın ÖDENMESINE,
D. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 10.264,60 TT.yargılama giderinin başvurueuye ÖDENMESINE,
E. Ödemelerin, kararin tebliğini takiben başvurucumum Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıbâlinde bu sürenio sona erdigi tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin bilgi için Bursa 2. Aile Mahkemesine (E.2019/110)GÖNDERILMESINE,
G. Kararın bir ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERfLMESINE 20/12/2022tarihinde OYBIRIIGIYLE karar verildi.