Anayasa Mahkemesinin 29/5/2024 Tarihli ve 2021/23140 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-10-07

7 Ekim 2024 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32685
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
YALÇIN DÜZGÜN BAŞVURUSU 

Raşvuru Numarası: 2021/23140Karar Tarihi : 29/5/2024
Başkan : Kadir ÖZKAYA Başkanvekili :Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Engin YILDIRIM Ridvan GÜLEÇRecai AKYEL YusufŞevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERINOĞLU Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Knn YAŞAR Muhterem INCE Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Raportörler :Murat Îlter DEVECt Hasan HÜZMELİBaşvurucu : Yalçın DÜZGÜN Vekli : Av. Metin İRtZ 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
I. Başvuru; haksız yakalama ve gözaltına alma iştemlerinden doğan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada yeterli tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, tazminat miktarı belirlenirken toplantı hakkına müdahale edildiğinin dikkate almmaması nedeniyie de toplantı ve gösteri yürüyūşül düzenleme hakkımın ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe teşebbüsünden sonraki süreçte kamu görevinden çıkarılan başvurucu, iddiasına göre başvuruya konu olayın gerçekleştiği tarihte Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) üyesidir.

3. Bakırköy liçe Emniyet Müdürlüğünfn talebi Üzerine Bakırköy Kaymakamlığı7/4/2017 tarihinde; kamu güvenliği ile esenliğinin korumması amacıyla 16/4/2017 tarihinde yapılacak halk oylamasına ilişkin propaganda süresince KESK Öyelerinin Bakırkőy Cumhuriyet (Özgürlak) Meydani'nda basın açıklaması yapmastnı ve benzeri etkinliklerde bulunmasıı yasaklamıştır. Sözü edilen yasaklama kararı 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı f1Idaresi Kanunu'nun 32. maddesinin (C)fikrasına dayandırılmıştır. Karardan anlaşıldığıa göre KESK üyeleri haftanın belirli günlerinde meydanda yaklaşık beş saat süren eylemler yapmakta ve siyasi partilerin sesli yayın duzenlerini bozarak gerginliğe sebebiyet vermektedir.

4.Aralarında başvurucunun da olduğu on iki kişiden oluşan bir grưp KESK Öyesi ile eski fyesi, 8/4/2017 tarihinde saat 14.00 sıralarında Bakırkõy Cumhuriyet Meydanı'na girmek istemiş ancak polisin engeliyle karşılaşmıştır. Polislerce düzenlenen tutanağa göre;
- Yasaklama kararı grup üyelerine okunduğu gibi grup üyelerinin kararı görūp okuması da sağlanmıştır ancak “Direne direne kazanacağız.", “Kahrolsun faşizm.",İşimizi geri alacağız." ve “Baskılar bizi yıldıramaz." şeklinde sloganlar atan grup tyeleri birbirlerine kenetlenmiş ve dağılmamakta ısrar etmiştir. Grup üyelerini dağıtmak için polis kademeli olarak gūç kullanmıştır. Sonuç olarak grup fiyeleri saat 14.08 sıralarında kelepçelenerek gōzaltına alınanların bindirildiği araca alınmıştır.
- Grup üyelerinin yanlarında getirdiği poşetlerin içinde “Haksız hukuksuz ihraçlara hayır", “lşimizi geri alacağız", “KHK zulmüne son", “Öğretmentm,ōğrencilerimi geri istiyorum", “İşimizi gert alacağız", "Emekçiyiz, haklıyız,kazanacağız" ve “Zafer direnen emekçilerin" yazılı pankartlar, dövizler ve el ilanlart bulunduğu saptanmıştır.

-Saat 14.30 stralarıda Bakırkōy Cumhuiyet Meydanı'nda toplanıp sloganlar atan ve polisin uyarlarıma rağmen dağılmamakta ısrar eden dört kişi de gözaltına almmıştir.

- Saat 15.41 sıralanında telefonla görüşülen nöbetçi Cumhuriyet savcısı;şüpheliler hakkında kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşünde dağıłmamakta israr etme suçu nedeniyle işlem yapilmasi, poşetteki esyanin sahiplerine teslim edilmesi ve soruşturma evrakını ikmal edilerek gönderilmesi yöntinde polise talimat vermiştir.

5. Başvurucunun gözaltına alınması nedeniyle saat I7.52'de adli rapor almmiştır.Polis, 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 32.maddesinde düzenlenen direnme suçu nedeniyle hakkmda yürütülen soruşturma kapsamında başvurucunun ifadesini almak istemiş fakat başvurucu, susma hakkını kullanmıştır. Saat 21.22'de gözaltından çıkışı nedeniyle hakkında adli rapor dūzenlenen başvurucu, polis karakoluna götürülmüş ve ilerleyen saatlerde serbest burakılmıştr. Serbest bırakma zamam polis tutanaklarında yer almamaktadır.


6. Aralarında başvurucunun da yer aldığı şüpheliler hakkında direnme suçunu işledikieri iddiasıyla kamu davası açtlmıştır. İddianamede, süphelilerin yasaklama kararına rağmen toplantı ve gösteri yürüyüşü yapmak amacıyla diğer şüphelilerle meydanda toplandıkları ve kolluk görevlilerinin yaptığı ihtarlara rağmen meydana ilerlemek istedikleri belirtilmiştir. Yargılamayı yapan Bakırkõy 28. Asliye Ceza Mahkemesi, eylemin toplantı ve gōsteri yürüyüşü dūzenleme hakkı kapsamında olduğu ve suç teşkil etmediği gerekçesiyle sanıkların beraatine karar vermiştir. Aleyhine kanun yoluna başvurulmadığı için anılan karar 26/2/2020 tarihinde kesinleşmiştir.

7. Başvurucu 10/6/2020 tarihinde, 4/12/2004 tarihli ve S271 sayılı Ceza Mubakemesi Kanunu'mun 141. maddesine dayanarak İstanbul 20. Ağır Ceza Mahkemesinde (Ceza Mahkemesi) tazminat davası açmıştır. Manevi tazminat olarak 5.000 TL talep eden ve hakkında verilen beraat kararının 26/2/2020 tarihinde kesinleştiğini belirten başvurucu, dava dilekçesinde özetle şu iddialarda bulunmuştur:
- Kamu görevinden çıkarılmış bazı scndika tyelerine yönelik etkinlik kapsamında, ifade ve örgütlenme Özgüriükleri ile toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenieme hakkım kullandığı sırada yakalanarak gözaltına alınmış ve bir sonraki gün gecenin ilerleyen saatlerinde serbest birakılmıştır. Yapilması planlanan basın açıklaması, kolluk müdahalesi nedeniyle yapılamamıştır. Kanuna aykırı toplantıda ve gösteri yürüyüşünde dağılmamakta ısrar etme suçunu işlediği iddiasıyla yargılanmiş ve beraat etmiştir.

- Yakalama ve gözaltı işlemleri nedeniyle mağdur edilmiştir.
- Kişinin haksız bir şekilde yakalanarak özgürlüğünden yoksun bırakılmasıkişilik haklarını zedeleyen ağır bir ihlaldir. Dolayısıyla hükmedilecek manevi tazminat, diğer tazminat sebepleriyle hūkmedilene kryasla daha fazla olmalıdır.
8. Ceza Mahkemesi 22/9/2020 tarihinde başvurucuya 100 TLmanevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.

. Başvurucu, amılan karar aleyhine istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Başvuruda dile getirdiği iddialara göre kamunun kusuru ile gözaltına alınıp hakkındaki yargılama neticesinde beraat etmesi nedeniyle belirlenen manevi tazminat miktarı yetersizdir.
I0. Başvurucuun istinaf başvurusu Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesince esastan reddedilmiştir, Buta ilişkin karar başvurucu vekilince 3/5/2021 tarihinde δğrenilmiş, başvuru 11/5/2021 tarihinde yapılmıştır.

II. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir. Birinci Böium, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
A.Kışi Hürriyeti ve Güvenllği Hakkmın İhlal Edildiğine İlışkin iddla 
12. Başvurucu, kamuoyunca bilinen bir sendika yöneticisi olduğunu ileri sūrerek haksız yere yakalanıp gözaltına alınmasından ve Ağır Ceza Mahkemesince hükmedilen tazminatın yetersiz olmasından yakınmıştır. Başvurucuya göre hakkmda yürütülen soruşturmada polis kendisini ifade vermeye çağırabilirdi. Ayrıca tazminat miktanı

belirlenirken yakalama ve gözaltı işlemlerine anayasal haklar kullanılırken başvurulduğu,öğretmen ve sendika üyesi olduğu ve kendisine isnat edilen suç nedeniyle yapılan yargılamada beraat ettiği dikkate alınmaltydı. Adalet Bakanlığı (Bakaniık) görüşünde, kabul edilebilirlik incelemesinde şikâyetlerin kanun yolu şikâyeti niteliğinde olup olmadığının ve başvurucu lehine tazminata hükmedilmesi nedeniyle başvurucunum mağdur sifatının devam edip etmediğinin değerlendirilmesigerektiği belirtilmiş; ihlal iddialarının esasıyla ilgili kısımda ise başvurucu hakkındaki deliller, tedbirin süresi ve başvurucu lehine hükmedilen tazminat miktarı gözetilerek bir karara varılması geerktiği ifade edilmiştir. Başvurucu,Bakanlığın görüştne karşı beyanda bulunmamıştır.

13. Anayasa Mahkemesi GüIseren Çuak ([GK], B. No: 2020/1554, 27/4/2023)kararıyla içtihat değişikliğine gitmiş; haklarında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat karan verilenlerin 527l sayılı Kanun'un I41. maddesinde öngörülen tazminat yolunu tükettikten sonra yakalama, gözaltı veya tutuklamantn hukuki olmadığı ve ödenen tazminatın yetersiz olduğu iddiasıyla yaptıklanı bireysel başvurularda başvuru yollarının tüketilmiş kabul edilebilnıesi için yalnızca 5271 sayıh Kanun'um 141. maddesinin (1) numaralı fikrasıın (e)bendi kapsammda bir tazminat davasının açrlmaşım yeterli olacağı somucuna varmıştır. Zira bu hüktimle yakalama, gözaltı ve tutuklamanın daha sonra verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla hukuka aykırı hâle geldiğinin kabul edildiği, dolayısıyla 141.maddesinin (1) numaralı fikrasının (e) bendi uyarınca açılan tazminat davalarınm Anayasa'nun 19. maddesinin dokuzuncu fikrası kapsammda olduğu değerlendirilmiştir, Bu çerçevede bu bent kapsamında açılan davalarda hukuka aykırılık kanun gereğince kabul edildiğinden ağir ceza mahkemesince bu bende dayanlarak tazminat ödenmesi durumunda Anayasa'ni I9. maddesinin dokuzuncu fikrası kapsamında yapilacak inceleme tazminat miktarıın yeterli olup olmadığını beliriemekle sınırl olacaktır (Gülseren Çrtak, §§ 36-39).
14. Somut olayda Ceza Mabkemesi, hakkında yürütülen yargılama sonunda beraat kararı verilmesi nedeniyle başvurucu lehine bir miktar manevi tazminata hükmetmiştir. Bu durumda ihlal iddiası Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasıyla bağlantılı olarak aynımaddenin dokuzuncu fikraşı kapsamında değerlendirilmelidir.

I5. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmeşini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ihlal iddiasıın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

16. Haksız gözaltı veya tutma nedeniyle açılan tazminat davasımı inceleyen yargımercileri, sözü edilen koruma tedbirlerinin uygulandığı soruşturmaların kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla veya davacılar hakkındaki kovuşturmaların beraat kararıyla sonuçlandtğını tespit ederse Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasına uygun olarak,uğranılan zararların devlet tarafindan tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmesine karar vermelidir. Hükmedilen tazminat ihlalle orantılı olmayacak ölçüde Önemsizse ya da Anayasa Mahkemesinin benzer ihlaller nedeniyle hükmettiği tazminat miktarına göre kayda değer ölçüde düşükse Anayasa'nm 19. maddesinin dokuzuncu fikrasıihlal edilmiş olur. Bununla birlikte tazminat miktarının Anayasa Mahkemesinin benzer ihlaller nedeniyle ödenmesine karar verdiği tazminattan düişük olması tek başına Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasını ihlal etmez zira tazminatın Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasryla uyumlu olup olmadığı somut olayın kendine Özgü şartlarına bağlıdır (benzer değerlendirmeler için bkz, M.E., B. No: 2018/696, 9/5/2019, § 48).

17. Yargı mercilerince hükmedilen manevi tazminatın yeterliliği konusunda yapılacak karşılaştırmada nazara alınaçak tazminat miktarı, bu mercilerin karar verdiği tarihte Anayasa Mahkemesince benzer başvurularda ödenmesine karar verilen veya verilmesi gereken miktardır. Anayasa Mahkemesi tarafından yakalama, gözaltı veya tutuklamanım bukuki olmaması nedeniyle manevi tazminata hükmedilirken kişinin sosyal ve ekonomik durumu, mesleki ve toplumsal konumu, (zerine atil suçun niteliği, koruma tedbirine neden olan olayın cereyan tarzı, tedbirin kişinin üzerinde btraktığı olumsuz etkiler ve tedbirin süresi, tedbir nedeniyle meydana gelen ihlalin ağörlığı dikkate alınmaktadır (Siyami Hıdıroğlu [GK], B. No; 2018/11489, 11/1/2024, § 35).

18. Ceza Mahkemesince &denmesine karar verilen 100 TL manevi tazminat, somut olayın koşullarıda ve manevi tazminatın belirlenmesine ilişkin yukarıda belirtilen kriterler çerçevesinde değerlendirildiğinde; -tazminata karar veren ilk derece mahkemesinin karar tarihi itibarryla- Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda &denmesie karar verdiği veya verebileceği tazminat miktarına göre oldukça düştüktür (Anayasa Mahkemesinin gözaltının bukukiliği ile ilgili iddialarda bir günlük gözaltı süresi için ödenmesine karar verdiği tazminat miktarı derece mahkemesinin karar tarihi olan 2020 yıli için asgari 600 TL, 2024 yılı için ise 2.970 TL'dir). Ceza Mahkemesinçe bükmedilen tazminatın Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verilmesine hükmettiği tazminat miktarıyla aynı olması gerekmemekle birlikte somut olayın şartlarmda ödenmesine hükmedilen miktarın tazminat hakkının özünüzayıflatacak kadar düşük olduğu anlaşılmıştır.

19. Açıklanan gerekçelerle kişi büriyeti ve güvenliği hakkının Anayasa'nın 19.maddesinin üçünct fikrastyla bağlantıh olarak aynı maddenin dokuzuncu fikrası yöntinden ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Toplantı ve Göstert Yürüyüşü Düzenleme Hakkanı İhlal Edildiğine İlişkin Iddla 

20. Başvurucu, idarece toplantı mekânı olarak belirlenen Bakırköy Cumhuriyet Meydanı'nda basın açıklaması yapmak istemesi nedemiyle yakalama ve gözaltı işlemlerine maruz kalmasınım örgütlenme özgürlügü ve ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşti düzenleme hakkımı ihlal ettiğinden yakınmıştır. Bakanlık görüşünde, başvutucunun bu böltimdeki iddialarına ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir.

21. Başvuru, toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme hakkı kapsamında incelenmiştir. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ihlal iddiasının kabul edilebilit olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Somut olayda bukuka aykıılığı kanun tarafindan kabul edilmiş yakalama ve gözaltı tedbirleri nedeniyle başvurucu lehine Ceza Mahkemesince manevi tazminata hükmedilmiştir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi, somut olayın şartlarmda ödenmesine hükmedilen miktarın tazminat hakkının özünü zayıflatacak kadar düşük olduğu gerekçesiyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıın ihlal edildiğine karar vermiştir. Bu durumda haksız koruma tedbirleri nedeniyle açılan tazminat davalarında tazminat miktarı belirlenirken başvurucunun toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlenme hakkına da müdahale edildiğinin gözetilip gözetilemeyeceği değerlendirilmelidir.


23. 5271 sayılt Kanun'un 141, maddesinin (1) numaralı fikrasında -fikrada sayı[an diğer kişiler yanında- kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen ya da yakalama, gözaltı veya tutuklama tedbirine tabi tutulan kişilerien haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenlerin manevi her türlül zararlarını devletten isteyebileceği belirtilmiştir. Buna göre kanun koyucu, koruma tedbirieri sonucu kişisel hakkın mahrumiyeti hâlinde açılacak manevi tazminat davasında duyulan üztntüntn giderimi için herhangi bir smırlama öngörmemiştir.Dolayısryla derece mahkemesi, koruma tedbiri birden fazla hakkın ihlaline sebebiyet vermişise meydana gelen tedbirin kişinin üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler ile hak ihlali ve/veya ihlallerin ağırlığını dikkate alabilecek ve bunu hrükmedeceği tazminat miktarına ilişkin takdirinde de gözetebilecektir. Nitekim Yargıtay da birçok kararında koruma tedbiri nedeniyle açılan tazminat davalarında, ilgilinin sosyal ve ekonomik durumu, atilı suçun niteliği, uygulanan koruma tedbirinin stresi ile birlikte koruma tedbirine neden olan olayın cereyan tarzı ve benzeri hususların da manevi tazminatın tespitinde dikkate alinmasıgerektiğini belirtımüştir (birçok karar arasından bkz Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 13/6/2016tarihli ve E.2016/5161, K.2016/9967; 25/4/2017 tarihli ve 2016/1098, K.2017/3361;18/6/2018 tarihli ve E.2018/2302, K.2018/6813; 8/4/2019 tarihli ve E.2019/1577,K.2019/4696 sayılı kararlan; Siyami Hıdıroğlu, § 20).

24. Tüm bu açıklamalar kapsamında beraat karanı sonrasında 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi kapsamında açılan tazminat davasında Ceza Mahkemesinin somut olayda uygulanan koruma tedbirinin başvurucunun toplantı ve gösteri yürüyüşü dūizenleme bakkma yönelik bir müdabale niteliğinde olup olmadığına yönelik bir değerlendirme yapması ve takdir edilecek tazminat miktarında bu durumu da gözetmesi gerekirken bu konuda hiçbir değerlendirme yapmadığıanlaşılmıştır (bir hakkın ihlal edildiğinin derece mahkemesince tespit edilmiş sayılabilmesi için söz konusu anayasal hakkının ihlal edildiğini derece mahkemesinin kararmda açıkça sōylemesine gerek olmadığına ilişkin değerlendirme için bkz.Kıvanç Ersoy ve diğerleri, B. No: 2016/7095, 12/1/2021, § 57; Fuat Akman, B. No:2021/i0545, 18/10/2022, § 34). Bu nedenle Ceza Mahkemesi gerekçesinin iIgili ve yeterli olarak kabul edilmesi mümkün görülmemiştir.

25. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nm 34. maddesinde güvence altma alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Muhterem İNCE bu sonuca farklı gerekçeyle katılmıştır.
III. GÎDERİM 
26. Başvurucu; ihlalin tespitini, yeniden yargılama yapimasını ve herhangi bir miktar belirtmeden lehine manevi tazminata karar verilmesini talep etmiştir.
27. Anayasa Mahkemesince yapilan inceleme sonucunda Anayasa'nin 19.maddesinin Üçüncü fikrasıyla bağlantıhı olarak aymı maddenin dokuzuncu fikrası yönünden kişi büirriyeti ve güvenliği hakkı ile toplantı ve gösteri ytürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Bu nedenle başvuruda tespit edilen söz konusu hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmasında bukuki yarar bulunmaktadır, Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş,yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran 

nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460; Áligūl Alkaya ve diğerleri (2), B. No:2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğłu (3) [GK], B. No; 2020/3294921/1/2021, §§ 93-100}.

28.Ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıhması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığıdan tazminat talebinin reddine karar veriłmesi gerekir.
IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının iblal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
2. Toplantı ve gösteri yūrūyüşü düzenleme hakkmnın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDÜĞUNA,
B. 1. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının Anayasa'nın 19. maddesinin üçünct fikrasıyla bağlantılı olarak aynı maddenin dokuzuncu fikrası yönünden İHLAL EDİLDIGİNE,
2. Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altina alman toplant: ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkımın İHLAL EDİLDİĞfNE,
C. Kararmı bir Örneğinin kişi hārriyeti ve güvenliği hakkı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkma ilişkin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapılmak Üzere İstanbul 20. Ağır Ceza Maħkemesine (E.2020/169, K.2020/330)GÖNDERILMESİNE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
E.487,60 TL harç ve 18.800 TL vekálet đcretinden oluşan toplam 19.287,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dőrt ay içinde yapılmasma, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen sūre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi I9. Ceza Dairesine (E.2020/4383, K.2021/1197) GÖNDERILMESINE,
H. Kararm bir Ömeğinin Adalet Bakanhığıa GÖNDERİLMEStNE 29/S/2024tarihinde OYBİRLIĞIYLE karar verildi.


Başvuru Numarasi : 2021/23140Karar Tarihi : 29/5/2024
FARKLI GEREKÇE 
I. Başvurucu, haksız yakalama ve gözaltıma alma işlemlerinden doğan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada ycterli tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkmıa, tazminat miktarı belirlenirken toplantı hakkına müdahale edildiğinin dikkate alınmaması nedeniyle de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkınm ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Mahkememiz çoğunluğu, beraat kararısonrasında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesi kapsamında açılan tazminat davasında tazminat miktarı belirlenirken Agir Ceza Mahkemesince toplantıhakkıa müdahale edildiğinin dikkate alınmaması nedeniyle toplantı ve gōsteri yūrūyūşüdūzenleme hakkının da ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştir. Ihlal sonucuna katilmakla birlikte, aşağıda açıklanan gerekçelerle ihlal sonucuna adil yargrlanma hakkıkapsamındaki gerekçeli karar hakkıdan ulaşılması gerektiğini dūşünmekteyim.
2. Bakırköy Kaymakamlığı 7/4/2017 tarihinde kamu güvenliği ve esenliğinin korunması amacıyla, 16/4/2017 tarihinde yapılacak halk oylamasına ilişkin propaganda süresince KESK üyelerinin Bakırköy Cumhuriyet Meydanı'nda basın açıklamasıyapmasını ve benzeri etkinliklerde bulunmasını yasaklamştır. Yasaklama kararı10/6/1949 tarihli ve S442 sayılı fl Idaresi Kanunu'nun 32, maddesinin (C) fikrasına dayandırıimıştır. Karara göre KESK Üyeleri haftanın belirli günlerinde söz konusu meydanda yaklaşık beş saat stren eylemler yapmakta ve siyasi partilerin sesli yayın düzenlerini bozarak gerginliğe sebebiyet vermektedir.

3. 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe teşebbüisünden sonraki süreçte kamu görevinden çıkarılmış olan başvurucunun da bulunduğu on iki kişiden oluşan bir grup KESK üyesi 8/4/2017 tarihinde saat 14.00 sıralarında Bakörköy Cumhuriyet Meydanı'na girmek istemiş ancak polisin engeliyle karşılaşmıştır. Polislerce düzenlenen tutanağa göre; yasaklama kararı grup üyelerine okunmuş, grup üyelerinin kararı görüp okuması da sağlanmıştır, ancak "Dtrene direne kazanacağız.", "Kahrolsun faşizm.","İşimizi geri alacağız." ve "Baskılar bizi yıldıramaz," şeklinde sloganlar atan grup üyeleri birbirlerine kenetlenmiş ve dağılmamakta israr etmiştir. Grup tyelerini dağıtmak için polis kademeli olarak güç kullanmıştır. Sonuę olarak grup tryeleri I4.08 sıralarında ellerinden kelepçelenerek kolluk aracına alınmıştir. Telefonla görüştlen nöbetçi Cumhuriyet savcısı, şüpheliler hakkında kanuna aykırt toplantı ve gösteri yūrüyüşünde dağılmamakta israr etme suçu nedeniyle işlem yapılması talimatını vermiştir. Polis, ayn Kanunun 32, maddesinde düzenlenen direnme suçu nedeniyle başvurucunun ifadesini almak istemiş fakat başvurucu susma hakkını kulanmıştır. Saat 21.22'de ise başvurucu setbest bırakılmiştır.

4. Başvurucunun da yer aldığı şüpheliler hakkında direnme suçunu işledikleri iddiasıyla kamu davası açılmış; iddianamede, şúphelilerin yasaklama kararına rağmen toplantı ve gösteri yürūyüşt yapmak amacıyla diğer şüphelilerle meydanda toplandıklarıve kolluk görevlilerin yaptiğı ihtarlara rağmen meydana ilerlemek istedikleri belirtilmiştir. Bakırkőy 28. Asliye Ceza Mahkemesi, eylemin toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkı kapsamında olduğu ve suç teşkil etmediği gerekçesiyle beraat kararıvermiştir, Kanun yoluna başvurulmayan karar 26/2/2020 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Bakırkőy ilçesinin emniyet ve güvenliğinden sorumlu olan Kaymakamlık,kamu düzenin korumması, başkalarının hak ve özgürlüklerinin sağlanmasi, suçun işlenmesinin Önlenmesi amacıyła söz konusu tarihte toplantı yapılmasınt yasaklamış,yasaklama kararı müdahale öncesi başvurucumun bulunduğu gruba okunmuş, buna karşılık grup dağılmamakta tsrar etmiş, direnenler hakkıda yakalama ve gözaltma alma işlemi uygulanmıştır.

6. Kaymakamlığın kararında ilgili ve yeterligerekçe ortaya komulmuştur.Öncelikle belirtmek gerekir ki, 16/4/2017 tarihinde yapılacak halk oylamasına ilişkin propaganda sūresince sðz konusu alanda yasaklama karan uygulanmış, 7/4/2017tarihinden ōnce ise başvurucuların toplanrasına bir yasaklama getirilmediği anlaşılmaktadır. Öte yandan başvurucuların başka bir alanda toplantı için başvuruda bulunmadıkları gibi, Kaymakamlık tarafından buna ilişkin bir ret kararı da söz konusu değildir. fdarenin, toplantı hakkmın kamu düzeni ve kamu güvenliği ihlal edilmeden ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kullanılmasını sağlamak amacıyla kendi yetki çerçevesinde müdahalede bulunduğu görülmektedir. Nitekim benzer başka dosyalarda da yazdığum karşı oy görüşlerinde (bkz. 2016/[4517, 2019/21898) toplantıhakkının ihlal edilmediğini belirttim.

7. Ancak bu başvuruda başvurucu beraat kararı sonrasında S27l sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun I4l. maddesi kapsamında açtlan tazminat davasıda tazmninat miktan belirlenirken Ağır Ceza Mahkemesince toplantı hakkma müdahale edildiğinin dikkate almaması nedeniyle toplantı ve gösteri yürūyüşü düzenleme hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. Adil yargılanma hakkının bir unsuru olan gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde yargilanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamaktadır. Tarafların mubakeme sırasında ileri sürdükleri iddialarınım kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilmeleri ve ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargıkararlarının sebepleriai toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (Sencer Başat ve diğerleriB. No; 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).

9. Mahkemelerin anlan yükümlülüğü, yargılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı yanıt verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tim iddialara yanit vermek zorunda değilse de (Yasemin Ekşi, B, No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56) davanın esas sorunlarının incelenmiş olduğu gerekçeli karardan anlaşıimalıdır.

10. Bir kararda tam olarak hangi unsurłarın bulunması gerektiği davanın niteliğine ve koşullarına bağlıdır, Muhakeme sırasında açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın sonucuna ctkili olması, başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunması hâlinde davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanit verilmesi gerekir (Sencer Başar ve diğerleri, § 35). Aksi bir tutumla mahkemenin davanın sonucuna etkili olduğunu kabułettiği bir husus hakkında iigili ve yeterli bir yant vermemesi veya yanit verilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialarin cevapsız bırakılmış olması hak ihlaline neden olabiiecektir (Sencer Başat ve diğerleri, § 39).


11. Somut olayda Ağır Ceza Mahkemesinin beraat kararı sonrası açılan tazminat davasında başvurucunun tazminat miktaruın sonucunu doğrudan etkileyen bazı iddialarıaytıca ve açıkça tartışmadığı, tazminat miktarını düştk belirlediği görünmektedir. Bu eksiklik istinaf incelemesinde de telafi edilmemiştir. Bu açıklamalar ışığında Anayasa'nu 36. maddesinde güvence altina alnan adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkını ihlal edildiğine karar verilmesi gerekmektedir.

12. Sonuç olarak, başvurunun adilyargianma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı kapsamında incelenmesi gerektiğini düşündüğümden ihlal sonucuna yukarıda açıklanan farklı gerekçeyle katılıyorum.

Oye Muhterem INCE