Anayasa Mahkemesinin 30/6/2021 Tarihli ve 2018/3296 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-10-06

6 Ekim 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31620
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
MALAKLAR İNŞ. TAAH GID. MAD. SAN, VE TİC. A.Ş. BAŞVURUSU (2)

Başvuru Nomarası: 2018/3296Karar Tarihl : 30/6/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN 
Öyeler : Hicabi DURSUN 
Muammer TOPAL 
Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Irfan FIDAN 
Raportör : Olcay ÖZCAN 
Başvurucu : Malaklar Înş. Taah. Gid. Mad. San ve Tic. A.$.
Vekfli : Av. Mustafa Barış ÇATALBAŞ

I.BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, alacağın tahsili için başlatılan icra ve iflas takiplerinin kooperatif mallarının devlet malı sayıldığı gerekçesiyle sonuçsuz bırakıłması ve alacağın başka türlütahsiline imkân kałmamasi nedeniyle müilkiyet hakkırın ihlal edildiği iddiasma ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvưru 5/2/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ðn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası yōnünden ayrılmasına ve ayrılan dosyanın 2019/5859 başvuru numarasına kaydedilmesine ve diğer iddialar yönünden başvurunun kabul edilebilirtik incelemesinin Böldm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Böltm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir öraeği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III, OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar őzetle şöyledir:

A. Uyuşmazlığın Arka Planı
8.3/2/2002 tarihinde Afyonkarahisar'a bağlı Sultandağı ve Çay ilçelerinde art arda iki deprem meydana gelmiştir. Bu depremler Özellikle Afyonkarahisar şehir merkezi ile Çay,Sultandağı, Bolvadin, Çobanlar, Şuhut ve İscehisar ilçelerinde etkili olmuş; kırk iki kişinin hayatmı kaybetmesine ve çok sayıda binanın hasar görmesine neden olmuştur.
9. 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca, yıkılan ve ağı hasar gören binaların yapılması için afetzedelerin kuracağıkooperatiflere Arsa Ofisi Genel Müdürlugü tarafindan arsa tahsis edilmesi ve binaların yapımı için Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca (TOKi) kredi verilmesi kararlaştırıłmıştır.
10. Bu araçla 13/8/2002 tarihinde S.S. Merkez Afyonkarahisar Depremzedeleri Konut Yapı Kooperatifi (Kooperatif) kurulmuştur. 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Mülessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapilacak Yardımlara Dair Kanun'un 50. maddesinde "Bu kamunda yazılı vazife ve hizmetlere tahsis edilmtş olan menkul ve gayrimenkul mallarla her türlū hak ve alacaklar, para ve para hükmündeki kaymetli evrak Devlet mallarından sayılır."bükmüne yer verilmiştir.

I1. Faaliyet merkezi Afyonkarahisar'da bulunan ve bir limitet şirket olan başvurucu; inşaat, taahhūt, gida, maden sanayi ve ticaret işleri ile iştigal etmektedir.
B.İera Takibi ve Menfi Tespit Davası Süreci 
12. Başvurucu [4/t/2008 tarihinde Ankara 13. Icra Dairesinde (Icra Dairesi)Kooperatif ve B.A. Plastik İnşaat Yapı Makine Turizm Sanayi ve Tic, Ltd.Şti. aleyhine 107.795,25 TL asıl alacak, 31.074,56 TL işłemiş faiz ve 323,39 TL komisyon olmak Özere toplam I39.193,20 TL Uzerinden kambiyo senetlerine δzgti haciz yoluyla icra takibi başlatmıştır. Takip dayanağı olarak 27/7/2006 tanzimli ve 15/1/2007 vade tarihli 200.000 TL.bedelli bono gôsterilmiștir.

13.Takibin kesinleşmesi üzerine Icra Dairesi, Kooperatif taşınmazları tizerine haciz şerhi koymuştur. Bunun Üzerine Kooperatif, haczedilmezlik şikâyetinde bulunmuştur. Ankara 16. Icra Hukuk Mahkemesi 3/3/2009 tarihinde (E.2008/577) Kooperatifin kuruluş amacının depremde konutları yıkılan ya da hasar görenlerin konut ihtiyaçlarını karşılamak olduğu,7269 sayılı Kanu hükümleri ile diğer mevzuat gereğince taşımazların kamuya tahsisli mal hükmünde olduğundan haczedilemeyeceğigerekçesiyle hacizlerin kaldırılmasına karar vermiştir. Bu kararı Yargıtay 12. Hukuk Dairesi (12. Hukuk Dairesi) 8/I0/2009 tarihinde onémiştir.

14. Aynıca Kooperatif tarafindan 2008 yılında Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan menfi tespit davasının takip edilmemesi tzerine 6/I0/2009 tarihinde açılmamış sayılmasma karar verilmiştir.

C. İflas Takibi ve İflas Davası Süreci 
15. Başvurucu, Ödeme yapılmaması ve haciz yoluyla tahsilin mūmkün olmamast Üzerine Kooperatif ve B.A. Plastik Inşaat Yapı Makine Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.aleyhine başlattığı icra takibini iflas yoluyla takibe dönüştürmüştür. İcra Dairesi tarafindan 

düzenlenen Ödeme emri (107,795,25 TL asıl alacak ve 77.969,94 TL işlemiş faiz olmak Üzere toplam 185.765,19 TL) Kooperatife 19/12/2009 tarihinde tebliğ edilmiştir. Kooperatif 23/12/2009 tarihinde, kayrtlarında bononun bulunmadığı, müteahhit şirkete böyle bir borcun olmadığı ve bonoda borcun nakden altndığının yazzlı olduğu ancak Kooperatif kasasına bu meblağın girmediği gerekçeleriyle takibe itiraz etmiş ve takip durmuştur. Başvurucu, hazır beton satışına ilişkin olarak alacakhı olduğu bedelin bir kısmının ödenmediğini ileri sürerek Kooperatifin iflasına karar verilmesi istemiyłe ticaret mahkemesi sifatıyla yargılama yapan Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (2. Asliye Hukuk Mahkemesi) 1/2/2010tarihinde dava açmıştır. 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/6/201 I tarihinde, hiçhir kâr amacıgütmeyip depremden zarar görmüş vatandaşlara konut edindirmek amacryla kurulan Kooperatifin tacir sifatı bulunmadıği, tüm malları ile hak ve alacaklarının devlet malısayıldığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

16.Yapılan temyiz istemi üzerine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi (23. Hukuk Dairesi)20/2/2012 tarihinde, Kooperatifin titzel kişiliği olduğuau, temsilcilerinin bulunduğunu, ana sözleşme ve yasalar gereği iflasa tabi olduğunu, bu nedenle işin esasına girilınesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Karar düzeltme istemi 23. Hukuk Dairesi tarafindan 5/6/2012 tarihinde reddedilmiştir.
17. Bozmaya uyan 2. Asliye Hukuk Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda başvurucunum asil alacak tutarının 103.625,29 TL, 15/1/2007 vade tarihinden 10/6/2011tarihine kadar hesaplanan avans faizinin ise 102.413 TL olduğu belirtilmiştir. Aym yargılamada Icra Mūdürlüğa18/11/2013 tarihi itibaryla harç, yargılama gideri ve vekâlet Ücreti ile birlikte toplam borcun 334.834,11 TL olduğunu bildirmiştir. 2. Asliye Hukuk Mahkemesi borcun faiz ve icra gideriyle birlikte ödenmesi veya mahkeme veznesine depo edilmesi için depo karar verildiği hâlde yerine getirilmediğinden 31/1/2014 tarihinde Kooperatifin iflasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde ayrica iflas takibine konu edilen ve kesinleşen boreun &denmedigi ifade edilmiştir.

18.Temyiz istemi 23. Hukuk Dairesince 20/3/2015 tarihinde reddedilmiş ve karar onanmıştır. Karar døzeltme talebi de [3/9/2017 tarihinde reddedilmiştir.
D. İtlas Tasfiye Sürecine İlşkin Şikâyet Yargılamaları ve Bireysel Başvuru Säreci 

19.2. Asliye Hukuk Mahkemesinin iflasa ilişkin kararı sonrası tasfiye işlemlerine başlayan Afyonkarahisar Icra Mudürlügü (İflas Dairesi) Kooperatifin taşınır ve taşınmaz malları tle hak ve alaçakları üzerine iflas şerhi konulmastna karar vermiştir.
20. Kooperatif tarafindan iflas şerhi konulmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi talebiyle 3/2/2014 tarihinde Afyonkarahisar 2. Icra Hukuk Mahkemesinde (2. Icra Hukuk Mahkemesi) şikâyet davası açılmıştır. 2. [cra Hukuk Mahkemesince 28/2/2014tarihinde (E.2014/33) dava reddedilmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne (UYAP) ekli belgelere göre kararın temyiz edilmediği anlaşılmıştır.

21. Kooperatifin iflas dosyası kapsamında tutulan mevcudat defterinde kayıtlımalların elinde bırakılmasına ilişkin talebi Iflas Dairesince reddedilmiştir. Kooperatif, bu işlemin şikâyet yolưyla kaldırılması için başvurueu, H.K. ve T. Şirketi aleyhine 26/3/2014tarihinde Afyonkarahisar l. Icra Hukuk Mahkemesinde (1. Icra Hukuk Mahkemesi) dava açmıştır. 1. Icra Hukuk Mahkemesi 11/7/2014 tarihinde (E.2014/96) davayi kabul etmiş ve 

kooperatif maflarının devlet malı sayıldığı gerekçesiyle mevcudat defterinde kayıtlı malların Kooperatif elinde bırakılmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde 8zetle;
i. Kooperatif adma kayıtlı taşınmazların hak sahibi depremzedelere konut inşasıiçin TOKi tarafindan Kooperatife satilan taşinmazlar olduğu, mevcudat defterinde yer alan Halk Bankası hesabının Kooperatif hak sahiplerinin yatırdığı aidat bedelleri ile TOKf tarafindan gönderilen bedellerin yatırıldiği hesap olduğu ve defterde yer alan müflis Kooperatifin alacaklı olduğu takip dosyaları incelendiğinde bu alacaklarm Kooperatif aidat bedelleri ile kooperatif inşaatı esnasında kullamılan dairelerin yıpranma bedellerine ilişkin olduğu, Kooperatife ait .. plakalı aracın niteliği gereği güvenlik ve Kooperatif çahşanlarnın ve bir kısım malzemenin şantiyeye nakliyesinde kullanıldiğı ifade edilmiştir.

ii.Belirlenen bu taştaır ve taşınmaz mallar ile hesap ve alacakların 7269 sayılıKanun'un 50. maddesi kapsamında Kanun'da yazılı vazife ve hizmetlere tahsis edildiğine işaret edilmiştir.

22. Başvurucu tarafindan yapılan temyiz istemi 12. Hukuk Dairesince 21/1/2015tarihinde temyiz edenlerin taraf sıfatlari buiunmadığı gerekçesiyłe reddedilmiştir.
23. Başvurucu, 1. Icra Hukuk Mahkemesinin 11/7/2014 tarihli kararında iflas şerhlerinin kaldırımaşına karar verilmediği hålde İflas Dairesince şerhlerin kaldırıldığını ve yeniden kopulması talebinin reddedildiğini belirterek işlemin kaldırılması istemiyle 30/4/2015 tarihinde I. Icra Hukuk Mahkemesinde şikâyet yoluyla dava açmıştır. 1. Icra Hukuk Mahkemesi 3/6/2015 tarihinde (E.2015/98) davayi reddetmiştir. Başvurucu tarafindan yapılan temyiz istemi 12. Hukuk Dairesince 25/1/2016 tarihinde kararın kesin olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Yapılan karar døzeltme istemi de 12. Hukuk Dairesi tarafindan 30/5/2016 tarihinde reddedilmiştir.

24. Başvurucu, 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 3/6/2015 tarihli ret karası aleyhine 12/8/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvuruda;kararı baksız ve hukuka aykırt olduğu, iflas şerhlerinin kaldırılması hakkıda bir karar verilmediği hâlde İflas Dairesinin şerhleri kaldırdığı, alacağına kavuşmasının önüne geçildiği ve müflisin hesabına gelecek paraların müflis eline geçmesine neden olunduğu gerekçesiyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarımn ihlal edildigi ileri sürülmüştür. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 2016/14360 sayılı dosya ile incelemiş ve 26/4/2018 tarihinde başvurunun adil yargulanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması,mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin kısmının ise başvuru yollarımn tüketilmemesi nedeniyle kabui edilemez olduğuna karar vermiştir.

25. Kooperatif, Afyonkarahisar I. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2009/235 sayılıt dosyasından yazılan müzekkere ile ikinci alacakltlar toplantısının yapıltp yapılmadığının ve davalıłar aleyhine davayı iflas masasının takip edip etmeyeceğinin sorulduğunu, Iflas Dairesince verilen cevapta devlet malı sayıan hak ve alacakların takibinin Iflas Dairesinde yapılmamasına, masa alacaklilarina davayı takip, sonuçlandırma ve olumlu sonuçlanmasıhâlinde masa adına icra takibi yapmak tzere yetki verilmesine karar verildiğini ifade etmiştir.Ayrica mevcudat defterinde yer alan tüm malların devlet malı sayıldiğinı ve bu nedenle tasarruf yetkisinin kendilerinde olduğunu ileri süren Kooperatif, İflas Dairesinin masa alacakılarına takip yetkisi vermesine ilişkin işlemin kaldırıiması istemiyle 1, Icra Hukuk Mahkemesinde 15/6/2015 tarihinde şikâyet yoluyla dava açılmıştır. 1. lcra Hukuk 

Mahkemesi 9/10/2015 tarihinde (E.2015/129) șikâyetin kabujüne ve șikâyete ilişkin kısmın iptaline karar vermiştir. UYAP"a ekli belgelere göre kararın temyiz edilmediği aniaşılmıştır.
26. Iflas Dairesi 3/1/2018 tarihinde, müflise ait mal varliğının bulunmamasısebebiyle iflasın tatilime ve tasfiyenin tatili ilaņının yapılmasına, müiflise ait haczi kabil mal varliğının tespitinin dosyaya bildirilmesi hâlinde tasfiye işlemlerine devam edilmesine,ilandan sonra otuz gūn içinde tasfiyenin devammm talep edilmemesi ve tasfiye masrafinm peşin verilmemesi hâlinde tasfiyenin kapatılması için dosyanın iflas kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

27.Bu karar, başvurucuya 9/1/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.
28.Başvurucu 5/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
E. Bireysel Başvuru Sonrası Süreç
29. UYAP Üzerinden yapılan incelemede Iflas Dairesinin 3/1/2018 tarihli kararıÜzerine başvurucu tarafindan 15/ī/2018 tarihinde şikâyet davası açıldığı anlaşılmıştır. Bu davada başvuracu, Iflas Dairesi kararının kaldırılarak iflas tasfiyesine devam edilmesini istemiştir.

30. 1. Icra Hukuk Mahkemesi 8/3/2018 tarihinde (E.2018/22) davayı reddetmiştir Kararın gerekçesinde özetle;
i. Ayn Mahkemenin 11/7/2014 tarihli kararında Kooperatife ait taşınmazların Halk Bankası hesabmın, ... plakalı aracın, mevcudat defterinde yer alan tüm mal, hak ve alacakların 7269 sayılı Kanun'un 50, maddesi kapsamında devlet malı niteliğinde olduğunun kabul edildiği, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılt lcra ve Îflas Kanununun 211. maddesi gereğince mevcudat defterine kayıtlari yapildiktan sonra müflisin elinde bırakılmasma karar verildiği belirtilmiştir.

ii. Devlet malı niteliğinde olması nedeniyle haczi caiz olmadığından mevcudat defterinde kayıtları devam etmekle birlikte müflis elinde brakılan ve üzerilerindeki iflas şerhi kaldırılan mal, hak ve alacakların iflas masasına ve tasfiyeye tabi olmalarının yasal olarak mūmkün olmadığına vurgu yapılmuştır.
31. Kararın İstinaf edilmesi Özerine Antalya Böige Adliye Mahkemesi I2. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 18/12/2018 tarihinde talebi esastan reddetmiştir. Kararım gerekçesinde õzetle;
i. Kooperatifin taşınmaz mallart devlet tarafindan verildiğinden ve Kooperatifin kuruluş görevine tahsisli olduklarından 7269 sayılı Kanun'un 50. maddesine göre devlet malı sayılacağı, ayrıca aynı hükme göre banka hesaplarındaki paraların da devlet malı sayılacağı vurgulanmıştır. Bu konuda Kooperatifin taraf olmadığı bazışikâyet yargılamalarında da ayni yönde karar verildiği ve kararların onandığıbelirtilmiştir.

ii. 7269 sayılı Kanun'da depremzede Kooperatifin mallarının devlet malısayılmasma ilişkin düzenleme bulunduğu hâlde borçlarmın da devlet borcu sayılacağına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğine işaret edilmiştir. Bu nedenle 

Iflas Dairesi tarafindan Kcoperatifin iflas masasina girecek malı bulunmadiğıgerekçesiyle tasfiyenin tatiline karar veriłmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varıłmıştır.

32. Temyiz edilen karar, 12. Hukuk Dairesi tarafindan 9/3/2020 tarihinde onanmiştir.

33. UYAPtan yapılan incelemeye ve başvurucu vekilince sunulan belge içeriğine göre, başvurucu vekilince Iera Müdürlüğüne başvurulmuş ve dosyanın yenilenerek iera dosyasınun güncel hesabının çıkarılması istenmiştir. Iera Müdūrlüğünce dosya yenilenmiş ve 5/7/2021 tarihi itibarıyla yapilan hesaplamaya gōre 139.193,20 TL takipte kesinleşen miktar,12.666,58 TL tahsil harci, 14 TL başvurma harci, 17,173,35 TL vekâlet ücreti, 392.315,64TL toplam faiz miktarı ve 162,30 TLmasraf olmak Üzere 561,525,07 TL yekûn alacak olduğu belirtilmiştir.

IV. İLGILT HUKUK 
A. Ulusal Hakuk 
34.2985 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi şöyledir:
"3.2.2002 tarihinde Afyon ve ctvarında meydana gelen deprem sonucunda Bayındırlik ve Iskán Bakanlığı fen heyerleri tarafından belediye yerleşim alanlarında beltrlenen ağu hasarlı ve yikak konut sahibi afetzedelerin kuracağı kooperatiflere, kendi arsaları veya toplulaşturma somucunda elde edilecek arsalar izerinde yapuacak komutlar için Toplu Komu ldaresi aracliğı tie kredt verilir. En az % 70 seviyestnde tamamlanmış ve depremde yıklan veya ağır derecede hasar gören konut veya işyeri kooperatiflertne de, her bir üyeleri içtn en fazla bir konut ve bir işyeri olmak izere, hasarları oranında Toplu Konua Idarest aracihığı ile kredl verllir, Sōz komusu kredintn kullandırumasına ilişkin usu ve esaslar Bayındırlık ve Iskán Bakanlığı ile Toplu Komu Idaresi Başkanlığı tarafindan müştereken belirlenir ve Başbakan onayı lle yürürlüğe girer.

Afetzedelerin konut veya lsyeri yapacakları alanlarda arsa ve arazi temininde 15.5.1959 tarthlt ve 7269 saylı Kamunun 21, ek 9 ve ek 10 uncu maddelerindeli hükümler uygulanabilir. Bu şekilde temtn ve tahsis edilen arsa ve araziler Arsa Ofisi Genel Müditrluğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayulur. Bu arsa ve arazller Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü tarafindan btrtnci fikra kapsamında kredllendirilecek kooperatiflere maltyet bedeli izerinden devredtlir. Maliyet bedelinin hesaplanmasında harca esas değerin beşte btrt taşınmaz malın ikrisap bedeli kabul edilir.

Birinci fikra gereği verilecek konu ve işyeri kredilerl için gereken 70 triłyon TL. Toplu Konut Idarestne; alt yapı ve toplulaştrma iştemleri için ihttyaç duyulan 50 trilyon TL. ise Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlügü ve Iler Bankası Genel Müdhürlüğü arasında yupulacak protokol çerçevestnde kullandirımak üzere Bayındırlık ve Iskán Bakanlığı bütçesindekd afet tertibine aktaruv.

Söz komusu tutarların harcanmayan kasmı ile kredi olarak kullandırıan kasmının geri dönüşü Toplu Konut Idaresi Başkanlığı ve Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafindan takip edilir ve tahsllini müteakip btr ay içerisinde Bayındırlık ve İskån Bakanlığı büçesindeki afet tertibtne özel ödenek kaydedilmek üzere Bayındırlık ve Iskán Bakanlıği Merkez Saymanlık Müdürlūğü hesabına yatırılı.


Bu madde uyarinca yeniden inşa edilecek veya onarlacak yapuarla ilgili ihale,sözleşme, ruhsatname ve sair işlemler ve bu uygulamadan faydalanacakdarın verecekleri beyanname, taahhütname ve yapacakarı sözleşmeler her türla vergt, resim ve harçtan muafiv."
35.7269 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (Degtstk: 257/1968-1051/1 md.)
(Değişik birinci fikra: 27/12/19933956/1 md.) Deprem (Yer sarsintısi), yangın, su baskan, yer kaymasi, kaya düşmesl, çıg, tasman ve benzeri afetlerde; yapılar ve kamu tesisieri genel hayata etkdili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yaplacak yardumlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanr.
Afete uğriyan meskun yerlerin biyüktüğu o yerin tamamında veya bir kesiminde yrkalan, oturulmaz hale gelen bina sayısi, zarar gören yapı ve tesislerin genel hayata etki derecesi, mahallin ekonomik ve sosyal ōzellikleri, zararın kamu oyundaki tepkisi, normal hayat düzenindeki aksamalar ve benzeri hususlar gözömünde turuimak suretiyle afetlerin genel hayata etkililiğine Uişkin temel kurallar, Içişleri ve Maliye Bakanikdarının mütalaaları da alınarak Imar ve Iskan Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikde belirtiltr.
Yukarda yazlı afetlerin meydana geimesinde veya muhtemel olması halinde zararın o yerin genel hayatina etkili olup olmadiğına, yönetmelik esaslari gereğince, Imar ve Iskan Bakanlığı tarafindan karar verilir.

Şu kadar ki, qfetin maydana geimesi halinda bu kanun gereğince alunması iazumgelen acil tedbirlertn tthozma afetin meydana geldiği bölgenin valisi yetkilidtr."
36.7269 sayılı Kanun'un 50. maddesi şöyledir:
"Bu kamunda yazlı vazife ve hizmetlere tahsis edilmiş olan menkul ve gayrimenkul mallarla her rurlú hak ve alacakdar, para ve pora hükmündeki kaymetli evrak Devlet mallarından saylv."
37. 2004 sayılı Kanun'ưn "Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar" kenar başlıklı 82.maddesinin ilgili kısmı şðyledir:
" Asağıdaki şeyler haczolunamaz:
1. Devlet mallorı ile mahsus kanunlarmda haczi caiz olmadığı gōsterilen mallar 
"t ...

38, 2004 sayılı Kanun'un "Sermaye şirketleri ile kooperatiflerin ifläsı" kenar başlıklı 179. maddesi şöyledir:
"Sermaye şirketleri ile kooperatiflerin, aktiflerin muhtemel satş fiyatları üzerinden düzenlenen ara bilançoya gore borca batik olduğu idare ve temsll lle vazifelendirilmişkimseler veya şirket ya da kooperatif tasftye hálinde ise tasflye memurları veya bir alacaklıtarafindan beyan ve mahkemece tespit edilirse, önceden takibe hacet kalmakszın bunların ffläsına karar verilir. Türk Ticaret Kanununun 377 nci ve 634 üncü maddelert ile 24/4/1969tarlhli ve I163 saylı Kooperatifler Kamunwnun 63 üneü maddest hükmü saklıdv."

39.2004 sayılı Kanun'un "Iflas masası" kenar başlıklı 184. maddesi şöyledir:
"Iflas açıldığı zamanda miflisin haczi kabil bütün malları hangi yerde bulumursa bulunsun bir masa teşkil eder ve alacakların ödenmesine tahsis olumor. Iflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçen mallar masaya girer.

Müflis namına gelen mektuplar flas ldaresi tarafindan açıltr ve sair mevrudelerin de masaya göndertlmesi posta idaresine bildirlir."
40. 2004 sayıhı Kanun'un "Haczi caiz olmıyan eşya hakkında" kenar başlıklı 211.maddesi şöyledir:
"Datre 82 nci maddede saylan malları deftere kaydetmekle beraber müflisin elinde brakar."
41. 2004 sayıhı Kanun'un "Tasfłyenin tatilı" kenar başlıklı 217. maddesi şöyledir:
"Masaya att hiç btr mal bulunmazsa iflas datrest tasfiyenin tatiline karar verir ve ilan eder. Bu ilanda alacakdilar targfindan otuz gün Içtnde flasa mitaallik muamelelertn tatbkana devam edilmesi istenilerek masrafi peşin verilmediği takdtrde flasın kapatılacağıyazılo."
B. Uluslararası Hukuk 
4. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) her ne kadar Avrupa Insan HaklarıSðzleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol'ūn 1. maddesinde açık olarak usule ilişkin güvencelerden söz edilmese de bu maddenin keyfi müdahalelerden korunmak amacıyla mülkiyet hakkına yapılan mūdahalelerin kanun dışı veya keyfi ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazları sorumlu makamlar öntnde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesini kapsadığını belirtmektedir. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütünüıne bakılarakyepılmalıdır (AGOSl/Birleşik Krallık, B. No: 9118/80, 24/10/1986, § 55; Jokela/Finlandtya, B. No: 28856/95, 21/5/2002, §45).

43. AtHM ayrıca usule ilişkin güvencelerin 8zel kişiler arasında ihtilaf oluşturan mülkiyet hakkı ile ilgili meseleler yanımda taraflardan birinin devlet olması durumunda da geçerli olduğunu belirtmiştir (Plechanow/Polonya, B. No: 22279/04, 7/7/2009, § 100). Bu bağlamda müilkiyet hakkmın korunmasına dair usule ilişkin güvenceler kapsamında mahkeme kararlarının ilgili ve yeterli bir gerekçesinin olması gerektiğine değinilmiştir. AtHM'e göre bu zorunluluk davactnın her iddiasına ayrmtılı olarak cevap verilmesi anlamina gelmemekle birlikte en azından mülk sahibinin esasa ilişkin temel iddia ve itirazlarının yargılama makamlarınca yapılacak dikkatli ve özenli bir inceleme sonucunda karşılanmasıgerekmektedir (Gereksar ve diğerleri/Türkiye, B. No: 34764/05, 34786/05, 34800/05,34811/05, 1/2/2011, § 54).

44. Gereksar ve diğerleri/Turkiye kararına konu olayda idare tarafindan sulama kanalına hasar verilmesi nedeniyle başvurucuların tarlalarnın zarar görmesi sőz konusudur.AfHM, derece mahkemelerinin kararlarmın başvurucuların davanın sonucuna etkili olabilecek mahiyetteki iddia ve itirazlarına cevap verecek nitelikte yeterli bir gerekçe içermediği tespitine yer vermiştir. AtíM, bu sebeple Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ūn 1.

maddesinde öngörülen usul güvencelerinin yerine getirilmediğini belirterek mülkiyet hakkının ihłal edildiği sonucuna varmıştır (Gereksar ve diğerleri/Tūrkiye, §§ 55-64).
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
45. Mahkemenin 30/6/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldū:
A. Başvurucunun İddialart 
46.Başvurucu, alacaklı olduğu bedelin tahsili için başlattığı icra ve iflas takiplerine ilişkin süreçler sonunda borçhu Kooperatifin mallarunın devlet malı sayildığı ve iflas masasında başka haczi kabil mal bulunmadığı gerckçesiyle tasfiyenin tatiline karar verilmesi nedeniyle alacağın tahsil imkânt kalmadığımı belirtmiştir. tflas Dairesince iflas şerhlerinin kaldırılması sonucunda banka besaplarına aktarılan paraların iflas masasına aktarılmayarak müflisin eline geçtiğini ifade etmistir. Devlet kuruluşu olmayan Kooperatifin iflasa tabi olduğuna işaret eden başvurucu, taşınmazların devlete değil Kooperatife ait olduğu hâlde hacizlerin kaldırıhıp iflasın tatiline karar verilmesinin haksız olduğunu vurgulamıştır. Sonuçolarak haklılığını ortaya koyarak alacağını tahsil etme imkânının ortadan kaldırıldığınıbelirtip hak arama hürriyeti, adil yargılanma ve mülkiyet haklarmın ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B Değerleudirme 
47.Anayasa'nın 35. maddesi şöyledir;
Herkes, mülkiyet ve miras haklarvna sahiptir.
Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kamonla sınırlanabillr.
Mülkiyet hakkanın kullanıması toplum yararına aykan olamaz."
48. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan bukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunum temel șikâyetinin alacağın tahsili için başlatılan icra ve iflas takiplerinin Kooperatif mallarının devlet malı sayıldığıgerekçesiyle sonuçsuz bırakılmasına ve alacağın başka türlü tahsiline imkân kalmamasına ilişkin olduğu anlaşıldığından bütün şikāyetlerinin mülkiyet hakkının ihlali iddiasıkapsamında incelenmesi gerektigi değerlendirilmiştir.

. Kabul Edflebilirlik Yönündeu 
49. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yöuünden 
50. Anayasa'nın 35. maddesi kapsamındaki mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri süren başvurucu, böyle bir hakkan varlığını kanıtlamak zorundadır (Cemile Unlü, B. No:

2013/382, 16/4/2013, § 26). Somut olayda derece mahkemeleri başvurucunun Kooperatiften alacağı olduğuna yönelik tespitte bulunmuştur. Dolayısıyla uyuşmazlığa konu bedel yönünden Anayasa'nın 35. maddesi bağlamında başvurucunun mülkünün mevcut olduğunda kuşku yoktur.

51. Başvuru konusu olayda başvurucunun mülkiyet hakkına yönelik olarak kamu makamlarınca doğrudan yapilan bir müdahale mevcut olmayıp özel kişiler arası bir uyuşmazlık söz konusudur. Dolayısıyla başvuruda, devletin mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükümlülükleri yönünden inceleme yapıiması gerekmektedir.

a.Genel Îlkeler 
52. Mülkiyet hakkının korunmasının devlete birtakım pozitif yükümlülükler yüklediği hususu Anayasa'nın 35, maddesinin lafzında açık bir biçimde düzentenmerniş ise de bu güvencenin sadece devlete atfedilebilen müdahalelere yönelik sınırlamalar getirdiği,bireyi üçüncü kişilerin müdahalelerine karşı korumasız bıraktığı düşüniltemez Pozitif yükümfūttiklerin ortaya çıkmasının nedeni gerçek anlamda koruma sağlanmasıdır. Buna göre amlan maddede bir temel hak olarak güvence altna alınmış olan mülkiyet hakkının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yalnızca devletin müdahaleden kaçınmasına bağlı değildir.Gerçek anlamda koruma sağlanmasıiçin devletin negatif yakümlülükleri dışında pozitif yükümititklerinin de olması gerekir. Dolayısıyla Anayasanın 5. ve 35. maddeleri uyarınca devletin mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin pozitif yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu bağlamda söz konusu pozitif yükümlalakler, kimi durumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dähil olmak fzere mülkiyet hakkının korunmast için belirli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir (Türkiye Emekdiler Derneği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, §§3438; Eyyp Boynukara, B. No: 2013/7842, 17/2/2016, §§ 39-41; Osmanoğlu Inşaat Eğitim Gida Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünlert Sanayi Ticaret Limitet Şirketi, B. No: 2014/8649,15/2/2017, § 43).

53. Devletin pozitif yükümltlükleri, mülikiyet hakkıa yapılan müdahalelere karşıusule ilişkin güvenceleri sunan yargısal yolları da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma ve oluşturulan bu hukuksal çerçeve kapsaminda yargısal ve idari makamlarıbireylerin özel kişilerle olan uyuşmazhklarında etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumluluklarıı da içermektedir (Selahattin Turan, B. No: 2014/11410, 22/6/2017, § 41).
54. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda olayda tarafların birbirleriyle çatışan menfaatleri bulunmaktadu. Dolayısıyla tarafların karşı karşrya gelen menfaatleri çerçevesinde mülkiyet hakkınt korumakla yükürmlü bulunan devletin maddi ve usule ilişkin pozitif yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği dikkate almarak sonuca varılmalıdır. Bu bağlamda ilk olarak belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir bir kanun hükmünün mevcut olup olmadığt irdelenmelidir.

55. İkinci olarak başvuruculara mülkiyet hakkına yapılan müdahaleye etkin bir biçimde itiraz edebilme, savunma ve iddialarını yetkili makamlar Önünde ortaya koyabilme olanağının tammıp tanınmadığı incelenmelidir. Anayasa'nın 35. maddesi usule ilişkin açık bir güvenceden söz etmemektedir. Bununla birlikte mülkiyet hakkının gerçek anlamda korunabilmesi bakımtndan bu madde, Anayasa Mahkemesinin çeşitli karariarında da ifade edildiği tizere mülk sahibine müdahalenin kanun dışı veya keyfi ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağınım tamınması güvencesini kapsamaktadır. Bu değerlendirme ise 

uygulanan sürecin būtününe bakılarak yapılmalıdır (Zuliye Oztürk, B. No: 2014/1734,[4/9/2017, § 36; Bekr Yazicı [GK], B. No: 2013/3044, 17/122015, § 71).
56.Mülkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleri hem Özel kişiler arasındaki mülkiyet uyuşmazhklarında hem de taraflardan birinin kamu gücü olduğu durumlarda geçerlidir. Bu bağlamda mülkiyet hakkının korunmasmın söz konusu olduğu durumlarda usule ilişkin güvencelerin somut olayda yerine getirildiğinden sōz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlarında konu ite ilgili ve yeterli gerekçe bulunmaldır. Aynca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davacımn btitün iddialariına cevap verilmesi anlamına gelmemekle birlikte mülkiyet hakkını ilgilendiren davanın sonucuna etkiliesasa ilişkin temel iddia ve itirazların yargılama makamlarınca dzenli bir şekilde değerlendirilerek karşılanmasıgerekmektedir (Kamil Darbaz ve GMO Yapı Grup End. San. Tic. Ltd. Sti., B. No:2014/12563, 24/5/2018, § 52).

57. Son olarak ise başvurucuların mülkiyet haklarını koruyacak ve yeterli güvenceler sağłayacak hukuksalmekanizmaların oluşturulup oluşturułmadiğı incelenmelidir.Özel kişilerin mülkiyet haklarının çatıştığı bu gibi durumlarda bunlardan hangisine Üstünlik tanınacağının takdiri, kanum koyucuya ve somut olayı koşulłan gözönünde bulundurularak derece mahkemelerine ait bir yetkidir. Bununla birlikte her iki tarafin menfaatlerinin mümkün olduğunca dengelenmesi ve strecin taraflardan biri aleyhine ðlçüsüz bir sonuca da yol açmaması gerekir. Menfaatler dengesinin kurulmasında taraflardan biri aleyhine bireysel olarak aşırı ve olağan dışı bir külfetin yüklenmesi, pozitif yükümłalüklerin ihłali sonucunu doğurabilir. Olayın büttm koşulları ve taraflara tanınan tüm imkânlar ile tarafların tutum ve davranşlar gözönünde bulundurularak menfaatlerin adil bir şekilde dengelenip dengelenmediği değeriendirilmelidir (Faik Tari ve Sultan Tarl, B. No: 2014/12321,20/7/2017, § 52).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
58. Somut olayda başvurucu, beton satımına ilişkin alacağının tahsili için Kooperatif aleyhine icra takibi başlatmış ancak bu takipte Kooperatifin malları ile hak ve alacaklarını 7269 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca devlet malı sayıtidığı ve devlet mallarının 2004 sayılı Kanun hükthmlerine göre haczedilemeyeceği gerekçesiyle yapılan haczędilemezlik şikâyeti kabul edilmiş ve hacizler kaldırimıştır. Bunun üzerine başvurucu tarafindan takibe iflas yoluyla takip olarak devam edilmiş ve Kooperatifin iflasına karar verilmiş fakat bu defa da iflas dosyası kapsamında Kooperatifin mevcudat defterine kayutht malların elinde bırakılmasına yōnelik şikâyeti kabul edilmiş ve sonuç olarak müflise ait mal varlığının bulunmadığı gerekçesiyle iflasın tatiline karar verilmiştir.
59. Devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında mülkiyet hakkına yapılan müdahalelere karşı usułe ilişkin güvenceleri sunan yargısal yolları da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma yükümlnluğü bulunduğu açıktır. Etkili hukuksał bir çerçeve oluşturma yükümiülüğüntın şeki anlamda bulması tek başına yeterli olmayıp hukuksal yol ve mekanizmaların somut olarak işlerliğinin sağlanması da devletin pozitif yükümlültüklerinin bir gereğidir. Ayrıca yine bu kapsamda kamu makamları uyuşmazlığa uygulanacak maddi hukukum belirli, öngðrülebilir ve erişilebilir olmasını ve bu hükümlerin tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurulmasını temin edecek nitelikte bulunmasını sağlamakla yükümlödtür. Adil dengenin ne şekilde sağlanacağı hususunda kamu makamlarının geniş bir takdir yetkisinin bulunduğu açtktır. Anayasa Mahkemesinin görevi bu adil dengenin ne şekilde kurulacağını tespit etmek olmayıp Anayasa Mahkemesi, devletin pozitif 

yükümlölükleri kapsamında, tarafların menfaatleri arasmda aşırı bir dengesizlik bulunup bulunmadığını tespit edecektir.

60. Bu kapsamda sotut olay incelendiğinde kanun koyucu 7269 sayılı Kanun hükümleri ile Kooperatifin Kanun'da yazıh vazife ve hizmetlere tahsis edilmiş mallarına devlet malı statülstü tanımıştır. Yine kanun koyucu devlet mallarına 2004 sayılı Kanun'la haczedilmezlik ayrıcahığı tanımıştır. 7269 sayılı Kanun'da Kooperatif mallarının haczedilemeyeceğine ilişkin açık bir hüküm bulunmamakla birlikte yargı mercilerinin her iki hükmüı birlikte dikkate alarak Kooperatif mallarının haczedilmezlik ayrıcalığından yararlanacağını kabul ettikleri anlaşılmaktadır. Bireysel başvurunun ikincilliği ilkesi gereğince delillerin değerlendirilemesi ve hukuk kurallarının yorumlanması derece mahkemelerinin takdirinde olup açık bir keyfilik olmadığı veya bariz takdir hatası içermediği takdirde derece mahkemelerinin takdir yetkisine mtüdahale söz konusu olmayacaktir. Derece mahkemelerinin Kooperatif mallarının haczedilmezlik ayricalığına sahip olduğuna ilişkin yorumunda açık bir keyfīlik olmadığı veya bariz takdir hatası bulunmadığı anlaşıldığından Anayasa Mahkemesince bu yorum esas alınarak değerlendirme yaptlması gerekir.
6I. 2o04 sayılı Kanun'da devlet mallarının haczedilmesini yasaklayan hükmtın amacımın kesintisiz olarak devam etmesi gereken kamu hizmet ve görevinde meydana gelebilecek kesintinin önüne geçmek olduğu açıktır. Aksi hâlde kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde aksakłıkların yaşanması kaçımıimaz olacaktır. Ayrıca meydana gelen afetler sonucu oluşan zararların ortadan kaldırılmasına ilişkin hükümlere yer veren 7269 sayılıKanun'un 50, maddesi ile kanunda yazılt vazife ve hizmetlere tahsis edilmiş olan menkul ve gayrimenkul mallarla her türlö hak ve alacaklar, para ve para hūkmtındeki krymetli evrakın devlet mallarından sayılacağı bükme bağlanmıştır. Bu hükümle birlikte kamu makamlarının afetler sonucunda meydana gelen zararların ortadan kaldırılmasım kamu görevinin bir gereği olarak benimsediği sonucuna varmak da yanlış olmayacaktır. Bu genel düzenleme yanında kamu makamlari, Afyonkarahisar'da yıkılan veya hasar gören binaların yerine yenilerinin hızla yaptimasını sağlayarak barınma ihtiyacinda yaşanması muhtemel mağduriyetlerin Önüne geçilmesi için bir kısım düzenleme de yapmıştr. Bu kapsamda 2985 sayıhı Kanun'a geçici 3. madde eklenerek kurulacak kooperatiflere ücretsiz arsa tahsis edilmesi ve kredi verilmesi kararlaştınımıştır. Başka bir deyişle kamu makamları zararın bir an evvel ortadan kaldırılması için depremde zarar görenler lehine etkili bir müdahalede bulunmuştur.Dolayısıyla Kooperatif mallarımn Tž69 sayılı Kanun'daki amaçlara tahsis edilmiş kısmına haczedilemezlik ayricalığı tanınmasının bir an evvel barınma ihtiyacının karştlanmasına yönelik kamu yararına dayalı meşru bir amacının bulunduğu açıktt.
62. Bu yasal düzenlemelere gōre kamu makamlarmın ineydana gelen doğal afet sonrası ortaya çıkan barınma ibtiyacımın karşılanmasına Öncelik verdiği, ayrıca kooperatiflere Ücretsiz arsa tahsis edilmesini ve kredi verilmesini de kararlaştırdığı görülmektedir. Bir an evvel konutiarın inşa edilmesini temin etmek isteyen kamu makamlarının konut yapımt için sağlanan kredilerin başka amaçlarla kullanılmasının önüne geçecek bir kısum tedbir almasıntn gerekli olduğunda da şüphe bulunmamaktadır.

63. Bununla birlikte devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında alacaklının menfaatierinin de tamamen gözardı edilmemesi gerekir. Bu bağlamda başvurucunun alacağının beton satmına ilişkin olduğu ve bu betonun anılan korutların inşası siraşında kullanılmış olduğu da dikkate ahınmalıdır. Bir başka deyişle konutların inşası nedeniyle yapılmış olan borçların diğer borçlar ile aynı hükümlere tabi tutularak tahsillerinin imkânsız hâle getirilmesinin 7269 sayıh Kanun'un amacına ve menfaat dengesine uygun düştüğünden 

sðz edilemeyecektir. Aksi takdirde kooperatiflerin konut yapımı için aldıkları hizmet ve malzeme bedellerinin tahsil edilmesi yönünde ciddi bir tehlikenin bulunduğumun görülmesi hâlinin konutların bitirilmesine engel teşkil edeceği açıktır.

64. Depremde zarar gören kişilerin konut ihtiyacının karşılanması amacıyla toplumun fedakärlık göstermesi yolunda bazı düzenlemeler yapılması sosyal devletin bir gereğidir. Ancak bu fedakârlığın sadece kooperatiflere inşaat malzemesi satan veya hizmet sunan kişilere yüklenmesi hakkaniyete uygun düşmeyecektir.

65. Dolayısryla toplumun tamamı tarafindan Üstlenilmesi gereken bir sorumluluğun kanuni düzenlemeler nedeniyle tek başına başvurucu üzerinde bırakimast başvurucuyu Öngörülemezin Ötesinde ağır bir yük altına sokmuştur, Sonuç olarak mälkiyet hakkının korunması yükümlülüğü yönünden başvurucunun usule ilişkin güvencelerden etkin biçimde yararlanmasının sağlanmadığı ve mülkiyet hakkına ilişkin devletin pozitif yükümlüloklerinin yerine getirilmediği sonucuna varılmıştir.

66. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3.6216 Sayılı Kanun'au 50. Maddesi YōaUnden 
67.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddeşinin ilgili kışmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucumun hakkının ihlal edildiğtne ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hälinde thlaltn ve somuçlarının ortadan kaldırıiması için yapuması gerekenlere hükmedilir.….

(2) Tesptt edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve somuçlarunıortadan kaldırmak için yeniden yarglama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gōnderilir.Yeniden yargulama yapimasında huaudd yarar bulunmayan hällerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebiltr veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilebiltr.Yeniden yargiluma yapmakda yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesintn thlal kararonda açuladığı ihlali ve somuçlarını ortadon kaldracak şektide mümkünse dosya üzerinden karar verir."
68. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş; ayrıca 500.000 TL,maddi ve 100,000 TLmanevi tazminat talebinde bulunmuştur.

69. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğun ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldirılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte hlal karannın yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
70. Bireysel başvuru kapsamında bir temel bakkın ihlal edijdiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldınldığıdan söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hale getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bumun için ise Öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durduruimasi, iblale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtiğı sonuçların ortadan kaldırimasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu 

bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alımması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

71. İhlalin ve sonuçlarını ortadan kaldırıması için yapılması gerekenlere bükmedilmeden önce ihlalin kaynağımın belirlenmesi gerekir. Buna göre ihlal; idari eylem ve işlemier, yargısal işlemler veya yasama işlemlerinden kaynaklanabilir, İhlalin kaynağınım belirlenmesi uygun giderim yolunun belirlenebilmesi bakımından Önem taşımaktadır (Mehmet Doğan, § 57).

72.fhlal, idari makamların veya derece mahkemelerinin Anayasa'ya uygun yorum yapmalarma imkân vermeyecek açıklıktaki bir kanun bükmünü uygulamalar veya kanundaki belirsizlikler sebebiyle ortaya çıkmışsa bu ihlal kanumun uygulanmasından değil doğrudan kanundan kaynaklanmaktadır. Bu durumda söz konusu ihlalin būtün sonuçlanyla giderilebildiğinden söz edilebilmesi için ancak ihlale yol açan kanun hükmünün ortadan kaldırıiması veya ilgili hūkmūn yeni ihlallere yol açılmayacak bir şekikde değiştirilmesi ya da yeni ihlallere yolaçıłmasının önüne geçilmesi için belirsizliğin giderilmesi suretiyle giderilebilir (Süleyman Başmeydan, B. No: 2015/6164, 20/6/2019, § 70).
73. Başvuruya konu olayda Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altiına alınan mülkiyet hakkırun ihlal edildiği ve ihlalin doğrudan 7269 sayılı Kanunun 50. maddesinden kaynaklandığı sonucuma varıimıştır.

74. ligili Kanun hükmü yūrürltkte olduğuna göre yeniden yargılama yapılmasıyoluyla ihlalin giderimi mümkün değildir. Ihlalin giderilebilmesi ve benzeri yeni ihlallerin Önüne geçilebilmesi için ihlale yol açan Kanun hükmünün gözden geçirilmesi konusunda ise takdir yetkisi yasama organına aittir. Kurulan kooperatiflerin alacakltların güvence altına alacak bir düzenleme ihlalin giderimi bakımından Önem taşımaktadır. Böyle bir düzenleme benzeri ihlallerin de Önüne geçerek bireysel başvurunun amacı ve işlevine de uygun olacağıdan kararın bir örneğinin yasama organına gönderilmesi gerekir.
75. Diğer taraftan kararın bir örneğinin yasama organına gönderilmesi somut başvuru bağlamında başvurucunun ihlalden kaynaklanan mağduriyetini bütünüyle gidermemektedir. Dolayısıyla eski hále getirme kuralı çerçevesinde ihlalin btitün sonuçlanyla ortadan kaldtrılabilmesi için mtilkiyet hakkmın ihlalinedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan maddi zararları karşılığtnda başvurucuya tazminat ödenmesi gerekir.Somut olayda başvurucu, I07.795,25 TL alacağının tahsili için icra ve daha sonra da iflas takibi yapmış ancak Kooperatifin malları ile hak ve alacaklarının 7269 sayılı Kanun'un 50.maddesi uyarınca devlet malı sayılması, devlet mallarının 2004 sayılı Kanun hükümlerine göre haczedilememesi ve iflasa tabi mal bulunmaması gerekçeleriyle alacağının tahsili imkânı kalmamıştır, Dolayısıyla anılan yasal düzenlemelerin bir sonucu olarak başvurucunun on Üç yılı aşkın zamandır alacağını tahsil edemediği ve bundan dolayı da maddi bir kaybıın bulunduğu açıktır. Başvurucunun zararlarına karşılık olmak üzere somut olayın Özellikleri ve alacağın enflasyon karşrsında uğradığı değer kaybı dikkate alımarak net 350.00o TLmaddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvurucunun ihlalden kaynaklanan mağduriyetinin maddi tazminat Ödenmek suretiyle karşılandığı anlaşıldığından manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi uygun görüllmüştür.

76. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ile 3.600 TL vekâlet Ocretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir.


VL. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianun KABUL EDiLEBİLR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nun 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının fHLAL EDİLDIGINE,
C. Yapısal sorunun çüzümü için kararın bir Öroeğinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanhığına GÖNDERILMESINE,
D. Başvurucuya net 350.000 TL. maddi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE 

E. 294,70 TL harç ile 3.600 TL vekâlet Ucretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sttrenin sona erdiği tarihten ōdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararım bir Örneğinin bilgi için Ankara 13. fcra Dairesine (E.2008/260 ve E.2021/8488), Afyonkarahisar Icra Dairesi (E.2014/t Iflas), Afyonkarahisar 1. Icra Hukuk Mahkemesi (E.2018/22, K.2018/100), Aπtalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi (E.2018/1077, K.2018/2865) ve Yargitay 12. Hukuk Dairesine (E.2019/5015, K.2020/2328)GÖNDERILMESİNE,
H. Kararınbir8rneğininAdalet BakanlığınaGÖNDERILMEShNE 30/6/2021tarihinde OYBİRLIGİYLE karar verildi.

Başkan Oye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL 
Öye Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Öye Irfan FIDAN