Anayasa Mahkemesinin 2/3/2022 Tarihli ve 2019/12889 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-04-06

6 Nisan 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31801
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
GÜLENAY ÖZDEMİR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/12889Karar Tarihi : 2/3/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
M. Emin KUZ 
Basri BAĞCI 
Kenan YAŞAR 
Raportör : Muhammed Cemil KANDEMiR 
Başvurucu : Gülenay ÖZDEMİR 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; baro levhasıa yazıIma işlemine ilişkin iptal davasında müdahillik talebi hakkında karar verilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının, baro levhasından kaydının silinmesi nedeniylede çahşma hakkımın ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 25/4/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Genel Bilgiler ve Olağanüstü Hâl İlanı ve Bu Süreçte Uygulanan Tedbirler 
6. Başvuruya konu olaylara ilişkin genel bilgiler ile olağanüstü hâl ilanı ve bu süreçte uygulanan tedbirler için bkz. M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, §§ 11-19.
B. Başvurucunun Baro Levhasıa Yazılma Talehine İlişkin Süreç
7. Başvurucu, Çubuk hâkimi olarak görev yapmakta iken Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) Genel Kurulunun 24/8/2016 tarihli kararıyla Fetullahçı Terör 

Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) ile bağlantısı bulunduğu gerekçesiyle 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayímlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere Ílişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayıhı KHK) 3.maddesine dayamlarak meslekten ihraç edilmiştir.

8. Başvurucu, ihraç kararından sonra baro levhasına yazilma talebiyle 27/12/2017tarihinde Ankara Barosuna başvurmuştur. Başvurucunun talebi Ankara Barosu Yönetim Kurulunun 7/2/2018 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve bu karar Türkiye Barolar Birliği (TBB)Yönetim Kurulunun 23/2/2018 tarihli karariyla uygun bulunmuştur.
9. Söz konusu karar, Adalet Bakanlığı (Bakanhık) tarafından uygun bulunmayarak bir daha görüşülmek üzere TBB'ye geri gönderilmiştir.

10. TBB Yönctim Kurulu 26/3/2018 tarihli kararıyla önceki kararında israr ederek başvurucunun baro levhasına yazilmasina karar vermiştir.

11. Bakanlık, başvurucunun baro levhasına yazılmasına ilişkin TBB kararının kesinleşmesi üzerine Ankara 11. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) TBB'ye karşı 30/3/2018tarihinde iptal davasi açmiştir.

12, Mahkeme 11/5/2018 tarihli ara kararıyla davanın başvurucuya ihbarına karar vermiştir. Davanın ihbara ilişkin ara kararı 2/6/2018 tarihinde başvurueuya tebliğ edilmiştir.
13. Mahkeme 28/9/2018 tarihli karariyla dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Kararı gerekçesi şu şekildedir:
".…hukuki bilgi ve tecrübelerini adalet hizmetine tahsis ederek, her türlü hukuki mesele ve anlaşmazhıkłarın adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her derecede yargı organları ile yetkili kurul ve kurumlar nezdinde sağlama amacını taşıyan avukatlık mesleğinin, kamu hizmeti niteliğinde olduğu ve avukatların işlevsel anlamda kamu görevi ifa ettiği; diğer taraftan, dava konusu kararda avukathk staji yapmanın 'istihdam' olarak nitelendirilemeyeceği belirtilmekte ise de, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesi gereğince bu KHK kapsamında kamu görevinden çıkarulanların bir daha kamu hizmetinde doğrudan veya dolayłı olarak görevlendirilemeyeceģi açıktır.

Bu durumda, adı geçene isnat edilen filin niteliği, baro levhasına yaziłmasıdurumunda vürütülecek kamu hizmetinin önemi ve özelliği dikkate alındığında ceza soruşturması sonucunun beklenmesinin verinde olacaği sonucuna varilmiş olup, adi geçenin bu aşamada baro levhasına avukat olarak yaziłmasına ilişkin işłemde hukuka uyarlık bulunmadiği sonucuna varilmiştir."
14. Başvurucu, Mahkemeye sunduğu 3/10/2018 tarihli dilekçe ile müdahale talebinde bulunmuştur.

15. Davalı TBB 19/12/2018 tarihli dilekçe ile mahkeme kararına karşi Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesine (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf başvurusunda bulunmuştur.


16. Bölge İdare Mahkemesi 12/2/2019 tarihli kararıyla başvurucunun FETÖ/PDY üyeliği kapsamında Ankara 14. Ağır Ceza Mahkemesinde yargılamasının devam ettiğine dair ek gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

17. Başvurucu 21/2/2019 tarihli Bölge İdare Mahkemesine hitaben yazdığı dilekçe ile 3/10/2018 tarihinde müdahale talebinde bulunduğunu, mahkeme kararının hukuka aykır olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

18. Bölge Ídare Mahkemesi 6/3/2019 tarihli yazısıyla, dosyada 12/2/2019 tarihinde karar verildiğinden bu tarihten sonra yapılan müdahale istemi hakkında işlem yapılamayacağını belirtilmiştir. Bu karar 27/3/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
19.Başvurucu 25/4/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
20. Başvurucu 24/5/2019 tarihli ek beyan dilekçesi ile mülkiyet, özel hayatın korunması ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiğini ilerì sürmüştür. Ayrica 24/2/2021tarihli ek beyan dilekçesiyle de Ankara 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/531 Esas sayıl dosyasında kayıtlı silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı davada 3/9/2020tarihínde hakkında beraat kararı verildiğini belirtmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
21. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31.maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi şöyledir:
"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçûncü şahısłarın davaya katılmasi, davanın ihbari, tarafların vekilleri,feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif. delillerin tespiti. yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sirasında taraflarm mahkemenin sukünunu ve inzibatnı bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işłemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasıda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanir.

22. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayıl Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılamaya Hákim Olan İlkeler" ana başlıklı "İkinci Bölüm"ünde yer alan "Hukuki dinlenilme hakkı" kenar başlıklı_27. maddesi şöyledir;
"(1) Davanın taraflart, müdahiller ve yargilamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkıa sahiptirler.

(2) Bu hak;
a) Yargulama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasıni,
b) Açıklama ve ispat hakkıni,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesíni ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini.

içerir."

23. 6100 sayılı Kanun'un "Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale" başlıklı "ÜçüncüAytrım"da "İhbar ve şartları" kenar başhklı 61. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyleđir:
"Taraflardan biri davayı kaybetiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşûnüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncükişiye ihbar edebilir."
24. 6100 sayıh Kanun'un 63. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Dava kendisine ihbar edilen kişi, davayı kazanmasında ħukuki yararı olan taraf yanında davaya katlabilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
25. Anayasa Mahkemesinin 2/3/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
26. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkânının olmadığını belirterek adli yardim talebinde bulunmuştur.

27. Anayasa Mahkemesinin Mehmet $erif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. İncelemenin Kapsami 
28. Başvurucu 25/4/2019 tarihli bireysel başvurusundan sonra 24/5/2019 havale tarihli dilekçesiyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, mülkiyet hakkının ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

29. Bireysel başvurunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayih Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dış1 temsilcilikler vasitasıyla yapılması gerekir (Yasin Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013,§§ 18, 19).

30. Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik koşullarından olan başvuru süresine riayet edilmesi bireysel başvuru incelemesinin her aşamasıda resen dikkate alınması gereken bir başvuru koşuludur (Taner Kurban, B. No: 2013/1582, 7/11/2013, § 19).
31. Kural olarak başvurucular tarafindan bireysel başvuru formunda ileri sürülen ihłal iddiaları ile bu iddiaların dayanağı olan vakiaların bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük başvuru süresi içinde Anayasa Mahkemesine sunulması gerekir. Bununla birlikte otuz günlük sürenin dolmasından sonra ileri sürülen şikäyetler ancak hakhı bir mazeret nedeniyle ve süresi içinde ileri sürülen ilk şikâyetin belirli yönlerini oluşturması hâlinde incelenebilir (Seyithan Akkuş, B. No: 2013/4267, 24/2/2016, § 28).


32. Başvurucu 25/4/2019 tarihli bireysel başvuru formunda, başvuruya konu Bölge İdare Mahkemesi kararını 3/4/2019 (Sehven 3/4/2018 yazıldığı anlaşılmıştır.) tarihinde öğrendiğini beyan etmektedir. Buna göre otuz günlük başvuru süresinin dolması akabinde 24/5/2019 tarihinde Mahkemeye sunulan ve herhangi bir mazeret belirtilmeyen dilekçede ileri sürülen ihlal iddialarının başvuru formunda sunulanlardan farklı olduğu görülmüştür. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesine sunulan dilekçelerin değerlendirmeye tabi tutulmasıhâlinde bir kez bireysel başvuru yapıldıktan sonra başvuru sonlandırılıncaya kadar başvuru dosyasına farkhı hak ihlali iddialarının sunulması kaçınılmaz olacağından ve bu durumda bireysel başvuru için öngörülen otuz gün kuralı anlamsız hâle geleceğinden otuz günlük başvuru süresi sonrasında sunulan dilekçelerde ileri sürülen yeni iddialarin incelenmesi ve değerlendirilmesi mümkün değildir (Ümüt Demir, B. No: 2012/1000, 18/9/2014, § 31). Bu nedenle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, mülkiyet hakkının ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiaları incelemenin kapsamına dâhil edilmemiştir.
1. Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
a. Başvurucunun İddiası
33. Başvurucu, iptal davasının kendisine Mahkeme tarafindan ihbar edilmesi üzerine 3/10/2018 tarihli dilekçe ile davalı yanında davaya katılma talebinde bulunduğunu fakat Mahkemenin hukuka aykırı olarak müdahillik konusunda karar vermediğini belirtmiştir.Başvurucu 21/2/2019 tarihinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP) yaptığıincelemede Mahkemenin müdahillik talebi hakkında karar vermediğini gördüğünü, dosyanın istinaf incelemesinde olduğunu, davada menfaati bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunda bulunduğunu, Bölge İdare Mahkemesinin sekiz gün gibi çok kısa bir sürede karar verdiğini, derece mahkemelerinin gerekçeli kararlarının UYAP'ta imzalanma tarihlerinin başvurularından sonra olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu; mahkemenin kararının hukuka aykırı olduğunu da belirterek adil yargılanma hakkının, hukuki dinlenilme hakkının,hukuk devleti ilkesinin, hukuki güvenlik ilkesinin, silahların eşitliği ilkesinin, hak arama özgürlüğünün ve masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
b. Değerlendirme 
34. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun menfaatini etkileyen davaya müdahil olamamasına ilişkin şikâyetinin mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

35. Başvurucu, uyuşmazlığın davacı ya da davalı sıfatıyla tarafı olmayıp yargılama sürecinde davanın kendisine ihbar edilmesi üzerine davalı yanında feri müdahale talebinde bulunmuş ancak talebine ilişkin karar verilmemiştir.

36. İlgili kişilerin mahkemeye erişim hakkı kapsamında davaya katıłımının sağlanmasının gerekçeli karar hakki, silahların eşitliği ilkesi, savunma hakkı gibi güvencelerle örtüşen, bu güvencelerin gerçekleşmesini sağlayan bir gereklilik olduğu izahtan varestedir. Yargılama sürecine dair güvencelerin ihlalinin müdahili de etkileyeceği dikkate alındığında müdahilin adil yargilanma hakkının sürece dair diğer güvencelerinden faydalandırlmayacağı veya bu güvencelere ilişkin şikäyette bulunamayacağı söylenemez.

Aksi yaklaşımın sonuca etkili iddialarda bulunulabilmesi, savunma yapılabilmesi, delil iłeri sürülebilmesi adına sağlanan mahkemeye erişimin etkinliğini zedeleyeceği, anlamsız ve içerikten yoksun kılacağı ve bunun yanıda bireysel başvurunun temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla da bağdaşmayacağı açıktır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz.Cengiz Înş. san. ve Tic. A.Ş. ve Mirax Tur. İnş. Tic. A.$. [GK], B. No: 2015/7846, 26/6/2019,§§ 29, 36).

37. Bu belirlemeler ışığında, davanın sonucundan etkileneceği öngörülerek davanın ihbar edildiği başvurucunun davaya müdahil olmamasında kendisinden kaynaklanan sebeplerin ve özen yükümlülüğünü yerine getirmemesinin etkili olup olmadığmm değerlendirilmesi gerekmektedir.

38. UYAP kayıtiarı incelendiğinde Mahkemenin davanın başvurucuya ihbarına ilişkin 11/5/2018 tarihli ara kararının başvurucuya 2/6/2018 tarihinde tebliğ edildiği,Mahkemenin 28/9/2018 tarihinde karar verdiği, karara karşı davalı TBB tarafından istinaf yoluna başvurulduğu, başvurucunun 3/10/2018 tarihinde davaya müdahale istemli dilekçe verdiği, dilekçeyi İdare Mahkemesine hitaben düzenlediği, Bölge İdare Mahkemesinin 12/2/2019 tarihli kararıyia istinaf başvurusunu reddettiği, başvurucunun Bölge İdare Mahkemesine hitaben yazdığı_21/2/2019 tarihli dilekçe ile istinaf başvurusunda bulunduğu,Bölge İdare Mahkemesinin başvuru tarihinden önce karar verildiği gerekçesiyle işlem yapılamayacağını başvurucuya 27/3/2019 tarihinde bildirdiği anlaşılmaktadır.
39. Başvurucunun müdahale talebine ilişkin olarak karar verilmemiş ise de başvurucunun davanın kendisine ihhar edildiği tarihten yaklaşık dört ay sonra müdahale dilekçesi sunduğu, bu dilekçenin sunulduğu tarihte Mahkemenin esas hakkında karar vermişolduğu, müdahale dilekçesini verdiği tarihten yaklaşık dört buçuk ay sonra da istinaf başvuru yaptığı, bu tarihte de Bölge İdare Mahkemesinin karar vermiş olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde başvurucunun menfaatini etkileyen başvuruya konu davadan haberdar olduktan sonraki süreçte özen yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşılmıştr.
40. Bu durumda başvurucunun, davanın kendisine ihbar edilmesinden sonraki sürecin takibinde özenli davranmadığı ve bu husustaki sorunluluğunu yerine getirmediği gözetildiğinde müdahale istemi hakkında karar verilmemesinin mahkemeye erişim hakkına yönelik bir ihlal oluşturmadığı sonucuna varılmiştır.

41. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kahul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2.Çahşma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
a. Başvurucunun Iddialari 
42. Başvurucu, baro kaydının silinmesinden dolayı eğitimi ile ilgili olan avukatlık mesteğini yapamaması nedeniyle çalīşma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
b. Değerlendirme 
43. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 6216 sayılı Kanun'un 45.maddesinin (1) numaralı fikrasına göre bireysel başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü

tarafindan ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye'nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Sołmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
44. Bireyin dilediği alanda çalışma özgürlüğü ve çalışma hakkı Anayasa'nın 48. ve 49. maddelerinde güvence altına alınmış olmakla birlikte Sözleşme'de düzenlenen haklardan değildir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de kamu hizmetine girme ya da dilediği kamu görevinde çalışma hakkının Sözleşme'de ya da protokollerinde korunan bir hak olmadığııaçıkça ifade etmektedir (Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013, § 24).
45. Somut olayda, başvurueunun başvuru dilekçesinde ifade ettiği şekliyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü çalışma hürriyeti ve hakkının Anayasa ve Sözleşme ile Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanına girmediği anlaşılmıştır.
46. Açıklanan gerekçelerle başvurunun konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucunun adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. 1. Mahkemeye erişim hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayamaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
2. Çalışma hakkıın ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2) numaralı fikrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 2/3/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.