Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2023-12-21

21 Aralık 2023 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 32406
YÖNETMELİK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
BANKALARIN
KREDİ İŞLEMLERİNE
İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankalarca verilen kredilere
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri;
a) Kredi açma yetkisinin devri, bankanın dâhil
olduğu risk grubu ve mensupları ile ilişkileri, kredi komitesinin oluşumu
ve çalışması,
b) Kredilerin izlenmesi, hesap durumu belgesi
alınması, bankalarca alınması zorunlu olan ilave belgeler, kredi
derecelendirme notu ile sektörel ve mali analiz raporları,
c) Konut, taşıt ve diğer tüketici kredilerine
ilişkin sınırlamalar,
ç) Sorunlu alacakların çözümlenmesi,
d) Katılım bankalarının fon kullandırma yöntemleri,
ile ilgili usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanununun 43 üncü, 48 inci, 50 nci, 51 inci, 52 nci, 53
üncü ve 93 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
bankaları,
b) Finansal kuruluş: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan finansal kuruluşu,
c) Kanun: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanununu,
ç) Kredi: Kanunun 48 inci maddesi uyarınca kredi
sayılan işlemleri,
d) Kredi teminat oranı: Kredi tutarının teminat
olarak alınan varlığın değerine oranını,
e) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurulunu,
f) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
g) Merkezi yönetim: 23/10/2015 tarihli ve 29511
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Sermaye Yeterliliğinin
Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde
tanımlanan merkezi yönetimi,
ğ) Özkaynak: 5/9/2013 tarihli ve 28756 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelikte
belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hesaplanacak özkaynağı,
h) Risk grubu: Kanunun 49 uncu maddesi uyarınca
belirlenen risk grubunu,
ı) Risk Merkezi: Kanunun ek 1 inci maddesinde
belirtilen Risk Merkezini,
i) Satıcı: 16 ncı maddenin birinci fıkrasında
sayılan yöntemlere dayalı finansmana konu mal, hak ve hizmeti satan,
sağlayan, üreten, kiralayan ve/veya dağıtan gerçek ya da tüzel kişiyi,
j) Sorunlu alacaklar: 22/6/2016 tarihli ve 29750
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar
İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
kapsamında yeniden yapılandırılmış alacak ve donuk alacak olarak kabul
edilen alacakları,
k) Üst yönetim: 11/7/2014 tarihli ve 29057 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye
Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde
tanımlanan üst yönetimi,
l) Yeniden yapılandırma: Kredilerin Sınıflandırılması
ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen yeniden yapılandırmayı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kredi Açma Yetkisinin Devri, Bankanın Dâhil Olduğu Risk
Grubu ve Mensupları ile İlişkiler ve Kredi Komitesi
Kredi
açma yetkisinin devri ve bankanın dâhil olduğu risk grubu ve mensuplar ile
ilişkiler
MADDE 4- (1) Bankalarda kredi açma yetkisi esas itibarıyla
yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu; kredi açma, onay verme ve diğer
idarî esaslara ilişkin politikaları oluşturmak, bunların uygulanmasını ve
izlenmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Yönetim
kurulu kredi açma yetkisini teşkil edeceği kredi komitesine veya genel
müdürlüğe devredebilir. Yönetim kurulunca kredi açılmasında veya yetki
devrinde genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır. Yönetim kurulu, kredi
komitesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı, genel müdür veya genel müdür
yardımcısının yer aldığı komiteler yetkisinde açılacak krediler için
yapılacak önerilerde, kredi talebinde bulunanların mali tahlil ve
istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur.
(2) Bir gerçek veya tüzel kişiye açılacak kredi
sınırının tespitinde, yönetim kurulu, en fazla, kredi komitesine
özkaynakların yüzde onu, genel müdürlüğe yüzde biri tutarındaki kredi açma
yetkisini devredebilir. Genel müdürlük kendisine devredilen kredi açma
yetkisini diğer birimleri, bölge müdürlükleri veya şubeler aracılığıyla da
kullanabilir.
(3) Yönetim kurulunca yetkinin, kredinin tutarı,
cinsi, alınacak teminat başta olmak üzere kredi açılmasında mutaden tespiti
gereken hususları içerecek şekilde kapsam ve sınırlarının açık ve ayrıntılı
olarak belirlenmiş ve yazılı biçimde, kredi açılmadan önce devredilmiş
olması gerekir.
(4) Kredi açma yetkisini haiz olanlar, kendileri
ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının veya bunlarla risk grubu
oluşturan diğer gerçek ve tüzel kişilerin taraf olduğu kredi işlemlerine
ilişkin değerlendirme ve karar verme aşamalarında yer alamaz ve bu hususu
yazılı olarak denetim komitesine bildirir. Banka genel müdürü veya yönetim
kurulu üyelerinden, yalnızca bu sıfatları dolayısıyla Kanunun 49 uncu
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bankanın dâhil olduğu risk grubu içinde
yer alanlar hakkında, bankanın dâhil olduğu risk grubuna kullandırılacak
kredilere ilişkin olarak bu fıkra uygulanmaz.
(5) Bankanın dâhil olduğu risk grubu ve Kanunun 50
nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kişiler ile yapılan;
a) Kredi işlemleri ile hizmet sözleşmeleri, mal
alım satım işlemleri ve benzeri işlemler için değerlendirme, onay ve iş
akış süreçleri yönetim kurulunca yazılı olarak belirlenir.
b) Yönetim kurulunca belirlenecek önemlilik eşiği
üzerindeki hizmet sözleşmeleri, mal alım-satım işlemleri, kredi işlemleri,
kredilerin kayıttan düşülmesi ve benzeri işlemler yönetim kurulunun ön
onayına tabi olarak gerçekleştirilir. Kurul söz konusu önemlilik eşiğine
ilişkin olarak sınır koymaya yetkilidir.
c) Kredilendirme ve diğer işlemlerde aranan
koşulların bu işlemlere ilişkin tahsis, ödeme, teminatlandırma dâhil tüm
aşamalarda piyasa koşullarından farklılık arz etmemesi gerekir.
(6) Beşinci fıkrada belirtilen kişilere verilecek
krediler ile bunlarla gerçekleştirilecek diğer işlemlere ilişkin karar ve
süreçlerde yer alan kişilerin çıkar çatışmasını engelleyecek şekilde
belirlenmesi gerekir.
(7) Üst yönetim, kredi tahsis ve izleme
birimlerinin bu maddede düzenlenen şartlara uyum konusunda azami dikkati
göstermesine yönelik tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.
(8) Bankanın bu madde kapsamındaki işlemlerinin
gerekli şekilde tesis edilip edilmediği ile bu işlemlerin izlenmesi ve
raporlanması iç denetim birimlerince gözden geçirilir. Tespit edilen
aksaklıklar, alınması tavsiye edilen tedbirler ile birlikte üst yönetime
bildirilir.
Kredi
komitesinin oluşumu
MADDE 5- (1) Banka yönetim kurulunun, kredilerle ilgili
olarak vereceği görevleri yapmak üzere, Kanunun 25 inci maddesine göre süre
hariç genel müdürde aranan şartları taşıyan üyeleri arasından seçeceği en
az iki üye ile banka genel müdürü veya vekilinden oluşan bir kredi komitesi
kurulabilir. Herhangi bir toplantıya katılamayacak kredi komitesi üyesi
yerine görev yapmak üzere süre hariç genel müdürde aranan şartları taşıyan
yönetim kurulu üyeleri arasından iki yedek üye seçilir. Kredi komitesi üye
ve yedeklerinin seçiminde yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte üçünün
olumlu oyu aranır.
(2) Türkiye’de şube açmak suretiyle faaliyet
gösteren yabancı bankalarda kredi komitesi kurulması halinde, müdürler
kurulu aynı zamanda kredi komitesi görevini yürütür.
Kredi
komitesinin çalışma esasları
MADDE 6- (1) Kredi komitesi tüm üyelerin katılımı ile
toplanır.
(2) Kredi komitesinin oy birliği ile verdiği
kararlar doğrudan, oy çokluğu ile verdiği kararlar yönetim kurulunun
onayından sonra uygulanır.
(3) Komite gündemi genel müdür veya genel müdürün
bulunmaması halinde vekili tarafından tespit edilir ve diğer üyelere
duyurulur. Kredi komitesince kredi açılmasında genel müdürlüğün yazılı
önerisi aranır.
(4) Yönetim kurulu, kredi komitesinin faaliyetlerini
denetlemekle yükümlüdür. Yönetim kurulu üyelerinden her biri, kredi
komitesinden, komitenin faaliyetleri hakkında her türlü bilgiyi istemeye ve
gerekli göreceği her türlü kontrolü yapmaya yetkilidir.
(5) Kredi komitesi kararları karar defterine
kaydedilir. Kredi komitesi karar defteri, yönetim kurulu karar defterinin
tabi olduğu usul ve esasa göre tutulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kredilerin İzlenmesi, Hesap Durumu Belgesi,
Bankalarca Alınması Zorunlu Olan İlave Belgeler, Kredi Derecelendirme Notu
ve Sektörel ve Mali Analiz Raporları
Kredilerin
izlenmesi
MADDE 7- (1) Bankalar, kredileri nedeniyle maruz kalınacak
riskleri ölçmek, karşı tarafın malî gücünü düzenli olarak analiz etmek ve
izlemek, gerekli bilgi ve belgeleri temin etmek ve bunlara ilişkin esasları
belirlemek zorundadır. Bu kapsamda, asgari olarak 8 ilâ 10 uncu maddelerde
belirtilen bilgi ve belgelerin bankalarca temin edilmesi gerekir.
Hesap
durumu belgesi
MADDE 8- (1) Bankalarca beş milyon Türk Lirası üzerinde verilecek
nakdi ve gayri nakdi krediler için müşterilerden hesap durumu belgesi
alınması zorunludur.
(2) Aşağıdaki belgeler hesap durumu belgesi olarak
kabul edilir:
a) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarına
uygun şekilde hazırlanmış ve bağımsız denetimden geçmiş finansal tablolar.
b) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
ve ilgili düzenlemeleri uyarınca düzenlenmiş ve 1/6/1989 tarihli ve 3568
sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik
Kanununda yer alan usul ve esaslar uyarınca denetlenmiş finansal tablolar.
c) Yurt dışında yerleşik kişiler için, ilgili
ülkelerin mevzuatına göre düzenlenmiş ve denetimden geçmiş finansal
tablolar.
(3) İkinci fıkra kapsamında belirtilen belgeleri
düzenlenmeyen müşteriler için, bunların malî gücünün analizine imkan
sağlayacak ve faaliyetlerinin niteliğine uygun olarak düzenlenecek belgeler
hesap durumu belgesi olarak alınır.
(4) Tüketici kredileri hariç olmak üzere, verilen
krediler birinci fıkrada belirtilen eşik tutarın üzerinde kaldığı sürece
bunlara ilişkin hesap durumu belgelerinin her yıl hesap dönemini izleyen
dokuz ay içerisinde alınmasına devam edilir.
(5) Nakit, nakit benzeri kıymet ve hesaplar ile kıymetli
maden karşılığında yapılan, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve merkezi
yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile yapılan, kanunla teşkilatlanmış
para piyasalarında yapılan, merkezi karşı taraf hizmeti sunulan piyasalarda
yapılan, yurt içi bankaların kendi aralarındaki vadesiz veya vadesi üç ayı
aşmayan işlemler için hesap durumu belgesi alınmayabilir.
Bankalarca
alınması zorunlu olan ilave belgeler
MADDE 9- (1) Risk Merkezi nezdindeki en güncel bilgilere
göre, bankacılık sektöründeki toplam riski Kurulca belirlenecek tutarın
üzerinde olan, ayrıca merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ve
bunlara bağlı kuruluşlar, mahalli idareler ile bankalar ve finansal
kuruluşlar dışında kalan ve kredileri Kredilerin Sınıflandırılması ve
Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik uyarınca canlı alacak olarak izlenen müşterilerden, kredi tahsis
aşamasında;
a) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartları
çerçevesinde konsolide finansal tablo hazırlama şartlarını taşıyanlardan
konsolide, konsolide finansal tablo hazırlama şartlarını taşımayanlardan
konsolide olmayan ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en
güncel finansal tablolarının ve bağımsız denetim raporlarının,
b) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarında
tanımlandığı şekilde başka bir işletmenin bağlı ortaklığı olanlardan, söz
konusu standartlardaki tanımlamalara uyan ana ortaklıklarının Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından
yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel
konsolide finansal tablolarının ve bağımsız denetim raporlarının,
c) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarında
tanımlandığı şekilde başka işletmelerin tek başına kontrolünde olmayan
ancak müşterek kontrol edilen bir işletme olanlardan, müşterek kontrol eden
işletmelerin her birinin Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartları
çerçevesinde hazırlanmış ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca
denetlenmiş en güncel haliyle varsa konsolide, yoksa konsolide olmayan
finansal tablolarının ve bağımsız denetim raporlarının,
ç) (a) ilâ (c) bentlerinde belirtilen finansal
tablolarda yer verilen bilgilerden hareketle hazırlanacak ve bağımsız
denetim kuruluşunun güvence raporunu içeren EK-1’de yer alan analiz
tablosunun,
d) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 3/1/2014
tarihli ve 28871 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kurumsal Yönetim
Tebliğine (II-17.1) tabi anonim ortaklıklardan, anılan Tebliğde yer verilen
kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporunun,
bankalarca alınması zorunludur.
(2) Bu madde hükümleri yurt dışında yerleşik
kişiler bakımından aşağıdaki şekilde uygulanır:
a) Bankalarca alınması zorunlu tutulan finansal
tablolar, uluslararası standartlara uygun olarak düzenlenmiş ve bağımsız
denetimden geçmiş finansal tabloları ifade eder.
b) Birinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen EK-1’de
yer alan analiz tablosunun, bağımsız denetim kuruluşunun güvence raporu
alınmaksızın, bankalarca düzenlenmesi mümkündür.
c) Birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen
kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporu alınmaz.
(3) Bu madde kapsamındaki belgeleri kredi tahsis aşamasında
ibraz edemediğini beyan eden müşterilere, belgelerin teminine yönelik
olarak, kredi tahsisi yapılan yılı müteakip azami dokuz ay süre tanınmak
suretiyle kredi tahsisi yapılabilir.
(4) Beşinci fıkra hükümleri saklı kalmak ve kredi
ilişkisi devam etmek kaydıyla bu maddedeki ilave belgeler; ilk kez hangi
hesap dönemi itibarıyla alındıysa bu hesap dönemiyle birlikte toplam beş
ardışık hesap dönemi için, ilgili müşteri ile kredi ilişkisi bulunan tüm
bankalarca alınmaya devam edilir. Müşteri ile daha sonraki dönemde kredi
ilişkisine giren bankalar ise müşteri ile kredi ilişkisine girdikleri
tarihten itibaren, bu fıkrada belirtilen beş hesap dönemi tamamlanacak
şekilde, ilgili belgeleri almakla yükümlüdür. Bu belgelerin teminine
yönelik olarak, müşterilere ilgili yılı müteakip azami dokuz ay süre
tanınabilir.
(5) Bu madde kapsamına girdikten sonra kredileri
Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca donuk olarak sınıflandırılan müşterilerden
ilave belge alınması uygulamasına son verilir.
(6) Üçüncü ve dördüncü fıkralar uyarınca müşteriye
tanınan sürelerin sonunda bu madde kapsamındaki belgelerin eksiksiz olarak
temin edilmemesi halinde ilgili banka durumu derhal Kuruma bildirmek zorundadır.
(7) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Kurumca belirlenir.
Kredi
derecelendirme notu
MADDE 10-
(1) Kredilerin Sınıflandırılması
ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik uyarınca canlı alacak olarak izlenen kredilerden Kurulca kapsamı
belirlenecek olanlar için 17/4/2012 tarihli ve 28267 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Derecelendirme Kuruluşlarının Yetkilendirilmesine ve
Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş
bir kuruluşun verdiği kredi derecelendirme notunun alınması zorunludur.
Sektörel
ve mali analiz raporları
MADDE 11-
(1) 23/2/2016 tarihli ve 29633
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sistemik Önemli Bankalar Hakkında
Yönetmelik uyarınca belirlenen sistemik önemli bankalar;
a) Maruz kaldıkları kredi riskinin en yoğun olduğu
sektörlerden, bireysel krediler hariç ilk beş sektörü belirlemek suretiyle
yıllık bazda hazırlayacakları analiz raporlarını,
b) Yıl sonları itibarıyla en büyük elli risk grubu
için yıllık bazda hazırlayacakları konsolide mali tahlil ve istihbarat
raporlarını,
denetime hazır halde bünyelerinde saklamak
zorundadır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Konut, Taşıt ve Diğer Tüketici Kredilerine İlişkin
Sınırlamalar
Konut,
taşıt ve diğer tüketici kredilerine ilişkin sınırlamalar
MADDE 12-
(1) Tüketicilere, konut edinmeleri
amacıyla kullandırılacak kredilerde ve taşıt kredileri hariç konut
teminatlı kredilerde, kredi teminat oranının azami sınırı, dördüncü fıkra
uyarınca belirlenir. Sınırlamaya konu krediler için teminat olarak alınan
gayrimenkullerin değerlemesinin Kurul veya Sermaye Piyasası Kurulu
tarafından yetkilendirilmiş değerleme şirketlerine yaptırılması ve
sınırlamada bu değerlerin kullanılması zorunludur.
(2) Tüketicilere, binek araç edinimi amacıyla
kullandırılacak taşıt kredilerinde ve taşıt teminatlı kredilerde veya
yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi teminat oranının azami
sınırı, dördüncü fıkra uyarınca belirlenir. İkinci el binek araçlarda taşıtın
değerinin tespitinde kasko değeri esas alınır.
(3) Konut edinmeleri ve konut tadilatı kapsamında
konutun 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 684 üncü
maddesinde düzenlenen bütünleyici parçası niteliğini haiz olacak şekilde
mal veya hizmet alımı amacıyla tüketicilere kullandırılan krediler,
konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması, diğer gayrimenkul
alımı amaçlı krediler, eğitim ve öğrenim ücretinin finansmanı amacıyla
kullandırılacak krediler ve kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçların
finansmanı amacıyla doğrudan ilgili kurum veya kuruluşun hesabına ödeme yapılmak
şartıyla kullandırılan krediler ile bu kredilerin yeniden yapılandırılması
amacıyla kullandırılan krediler hariç olmak üzere, tüketici kredilerinde ve
tüketici kredilerinin yeniden yapılandırılmasında uygulanacak azami vade dördüncü
fıkra uyarınca belirlenir.
(4) Kurul, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine
ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak, bu maddede yer alan sınırlamaları
belirlemeye veya ilave sınırlamalar getirmeye yetkilidir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Sorunlu Alacakların Çözümlenmesi
Sorunlu
alacakların çözümlenmesi
MADDE 13-
(1) Sorunlu alacakların
çözümlenmesi, bankaların sorunlu alacaklarının yönetim ve azaltım faaliyetlerini
kapsar.
(2) Brüt donuk alacak tutarının sektörün toplam
brüt donuk alacak tutarına oranı binde beş veya üzerinde olan bankalarca,
sorunlu alacakların yönetimi ve makul bir süre içinde azaltılması amacıyla
sorunlu alacak stratejisi ve çözümleme birimleri oluşturulur. Söz konusu oranın
hesaplanmasında bir önceki yıl sonu verisi kullanılır.
(3) Brüt donuk alacak tutarının sektörün toplam
brüt donuk alacak tutarına oranı binde beşin altında olsa dahi, belirli bir
coğrafi bölgede, belirli bir sektöre ya da ilişkili müşterilere kullandırılan
kredilerden oluşan bir portföyün bankaların donuk alacakları içinde önemli
bir payının olması durumunda, Kurum bu bankalardan sorunlu alacak stratejisi
oluşturmasını ve çözümleme birimlerinin kurulmasını isteyebilir.
(4) Yapılacak denetimler ve değerlendirmeler
neticesinde bankaların sorunlu alacaklarında ya da alacaklardan dolayı
edinilen varlıklarında yüksek ya da artan düzeyde artış, hızlı kredi
büyümesi veya düşük karşılık ayırma oranları gibi kredi riskinde artışa
işaret eden durumların tespit edilmesi halinde, Kurum bu bankalardan da
sorunlu alacak stratejisi oluşturmasını ve çözümleme birimleri kurulmasını
isteyebilir.
(5) Yönetim kurulu; sorunlu alacakların
çözümlenmesine ilişkin politikaları oluşturmak, bunların uygulanmasını ve
izlenmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Sorunlu
alacak stratejisi ve operasyonel plan
MADDE 14-
(1) 13 üncü madde kapsamına giren
bankalarca hazırlanacak sorunlu alacak stratejisinin üç yıllık bir zaman
dilimini öngörmesi ve asgari olarak, sorunlu alacakların çözümlenmesine ve
alacaklardan dolayı edinilen varlıkların yönetilmesine ilişkin takvime
bağlı niceliksel hedefleri içermesi ve buna yönelik bir operasyonel plan
ile desteklenmesi gerekir.
(2) Bankalarca sorunlu alacak stratejisinde yer
alan hedeflere ulaşmaya yönelik her yıl bir öz değerlendirme yapılarak
sonuçları yönetim kuruluna bildirilir.
(3) Bankaların sorunlu alacak stratejileri ile
operasyonel planları yönetim kurullarınca onaylanarak, her yıl mart ayının
sonuna kadar Kuruma gönderilir.
(4) Bankalarca ayrıca, sorunlu alacak stratejileri
ve operasyonel planlar kapsamındaki gerçekleşmeler, hedefler ve tespit
edilen sapmalar ile bunlar için uygulanacak iyileştirici aksiyonlar da
sorunlu alacak stratejileri ve operasyonel planlar ile birlikte her yıl
mart ayının sonuna kadar Kuruma gönderilir.
(5) İhtiyaç duyulması halinde, Kurum üçüncü ve
dördüncü fıkralarda belirtilen gönderim tarihini değiştirebilir.
Çözümleme
birimleri
MADDE 15-
(1) 13 üncü madde kapsamına giren bankalarca,
olası bir çıkar çatışmasının önüne geçilmesini teminen kredi tahsis
birimlerinden bağımsız bir fonksiyon olarak ayrı çözümleme birimleri
oluşturulur.
(2) Sorunlu alacak stratejisi kapsamında sorunlu
alacakların çözümlenmesine ilişkin faaliyetler çözümleme birimleri
tarafından gerçekleştirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Katılım Bankalarının Fon Kullandırma Yöntemleri
Katılım
bankalarının fon kullandırma yöntemleri
MADDE 16-
(1) Katılım bankalarının fon
kullandırma yöntemleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Satım yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla
müşterinin ihtiyaç duyduğu her türlü maddi ve gayri maddi mallar ile
hakların, bedeli satıcıya ödenerek tedarik edilmesi işlemidir. Satım
yöntemleri; kâr beyanı ile satım (murabaha), kârsız satım (tevliye),
pazarlık usulüyle satım (müsaveme), peşin ödemeli satım (selem), açık
hesaplı satım (isticrar), kâr beyanı ile emtia satımı (teverruk) ve eser
sözleşmesi (istisna) türlerinden oluşur.
b) Kiralama yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla,
tüketilmeden kullanılabilen bir varlığın menfaatinin devri veya bir
hizmetin sunulması işlemidir. Kiralama yöntemleri; adi kiralama, finansal
kiralama, faaliyet kiralaması, ürün kiralaması, işgücü kiralaması ve hizmet
kiralaması türlerinden oluşur.
c) Ortaklık yöntemleri: Gerçek veya tüzel kişilerin
tüm faaliyetlerinden, belirli bir faaliyetinden veya belirli bir malın
mülkiyetinin edinilmesinden doğacak kâr ve zarara katılmak üzere finansman
sağlama amacıyla müşterilerle ortaklık kurulması işlemidir. Ortaklık
yöntemleri; emek-sermaye ortaklığı (mudarebe), kâr-zarar ortaklığı
(müşareke), yatırım ortaklığı (girişim sermayesi), mülkiyet ortaklığı,
zirai ortaklıklar türlerinden oluşur.
ç) Vekâlet yöntemleri: Müşteri ile imzalanan
vekâlet sözleşmesi kapsamında kârın tamamı veya önceden belirlenmiş belirli
bir kısmı ile zararı bankaya ait olmak üzere, gelir getirici bir faaliyeti
için finansman sağlama amacıyla müşterinin vekil olarak yetkilendirilmesi
işlemidir. Vekâlet yöntemleri, adi vekâlet ve yatırım vekâleti türlerinden
oluşur.
d) Diğer yöntemler: Karşılıksız ödünç (karz-ı
hasen), kefalet, garanti, vaat, ödül vaadi (cuâle) türleri ile Kurulca
belirlenecek diğer yöntemlerden oluşur.
(2) Birinci fıkrada sayılan yöntemlere ve bu
yöntemlere ilişkin belirlenecek standartlara dayalı hukuki ilişkiler
münhasıran finansman sağlama amacıyla kurulur.
(3) Katılım bankaları, gelir elde etme amaçlı
olarak müşterilerine nakit finansman sağlayamazlar.
(4) Satım yöntemlerine dayalı işlemlerde satıcı
tarafından müşteri adına düzenlenen belgeler sebebiyle yapılacak ödemelerin
finansman sağlayan banka vasıtasıyla yapılması, bankanın kayıtlarında
gösterilmesi ve alım satıma ilişkin belgenin bir suretinin bankada
muhafazası zorunludur. Usul ve esasları Kurul tarafından belirlenen
hallerde bedelin satıcıya ödenmesi şartı aranmaz.
(5) Birinci fıkranın (c) bendinde sayılan ortaklık
yöntemlerinden mülkiyet ortaklığı dışındaki yöntemlere dayalı finansman
işlemlerinde banka ile müşteri arasında finansman ortaklığı kurulur.
Finansman ortaklığı, müşterinin belirli bir faaliyetinden veya tüm
faaliyetlerinden doğacak kâr ve zarara katılmak üzere Kanunun 48 inci
maddesi hükümleri kapsamında münhasıran finansman sağlama amaçlı olarak
kurulur ve bu madde hükümlerine uygun düştüğü ölçüde ortaklıkları
düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine tabidir.
(6) Finansman ortaklığı, 13/1/2011 tarihli ve 6102
sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenen sermaye şirketi şeklinde veya
taraflar arasında imzalanan süreli ortaklık sözleşmesi ile kurulur.
Tarafların kâr ve zarara katılma oranları sözleşmede belirtilir.
(7) Finansman ortaklığı sözleşmelerinde,
sermayesine iştirak edilen ortaklığın yönetimi başta olmak üzere tarafların
hak ve yükümlülüklerine yer verilmesi zorunludur. Finansman ortaklığı
paylarının en fazla yedi yıl içinde elden çıkarılması şarttır. Kurul,
ihtiyaç duyulması halinde bankaca konuya ilişkin tevsik edici belgelerle
Kuruma başvurulması halinde yedi yıllık süreyi uzatabilir.
(8) Birinci fıkrada sayılan yöntemlere dayalı
finansmanlar için müşteriler ile imzalanacak sözleşmelerin yeknesak bir
şekilde uygulanmasını ve katılım bankacılığı meslek ilke ve standartlarına
uyumunu teminen, Kurulun uygun görüşü alınmak suretiyle Türkiye Katılım
Bankaları Birliği tarafından tip sözleşmeler hazırlanır.
(9) Birinci fıkrada belirtilen her bir finansman
yöntemine ilişkin standartlar, Kurulun uygun görüşü alınmak suretiyle
Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından belirlenir.
(10) Kalkınma ve yatırım bankaları, bu madde
hükümleri ile bu madde hükümlerine dayalı olarak yapılacak düzenlemelere uygun
olmak ve münhasıran faizsiz yöntemlerle sağlamış oldukları kaynaklarla
sınırlı olmak üzere, müşterilerine birinci fıkrada sayılan yöntemlere
dayalı olarak finansman sağlayabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Rehberler
MADDE 17-
(1) Kurul, bu Yönetmeliğin
uygulamasına ilişkin rehberler çıkarmaya yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 18-
(1) 1/11/2006 tarihli ve 26333
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin
Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan
Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğe yapılan atıflar bu
Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE 19-
(1) Bu Yönetmeliğin;
a) 9 uncu maddesinin dördüncü fıkrası 1/7/2024
tarihinde,
b) Diğer hükümleri 1/1/2024 tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 20-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız