Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2021-04-30

30 Nisan 2021 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 31470
YÖNETMELİK
Adalet Bakanlığından:
ADLİ DESTEK VE MAĞDUR
HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; adli
süreçte suç mağdurlarına ve adli desteğe ihtiyaç duyan kişilere sağlanacak
hizmetler ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemelere sunulacak
hizmetlerin yerine getirilmesine dair görev, yetki ve sorumluluklar ile buna
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik; adli süreçte
suç mağdurlarına ve adli desteğe ihtiyaç duyan kişilere sunulacak hizmetler
ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemelere sunulacak hizmetlere ilişkin
temel ilkeleri, yükümlülükleri, merkez ve taşra teşkilatının çalışma usul
ve esaslarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik; 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 52, 234 ve 236 ncı
maddeleri, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 15, 22,
32, 33, 34, 35 ve 39 uncu maddeleri, 9/1/2003 tarihli ve 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin
Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun 5, 6 ve 7 nci
maddeleri, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1
sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
53 üncü maddesi, 10/6/2020 tarihli ve 31151 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan 63 sayılı Suç Mağdurlarının Desteklenmesine Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 12 ve 16 ncı maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Adalet komisyonu: Adli yargı ilk derece
mahkemesi adalet komisyonunu,
b) Adli destek hizmetleri: Cumhuriyet başsavcılığı
veya mahkemelerin talebiyle ya da kişilerin başvurusu ile psikolog,
pedagog, sosyal çalışmacılar ve ilgili diğer personel aracılığıyla sunulan
hizmetleri,
c) Adli destek görevlisi: Adli Destek ve Mağdur
Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlükleri bünyesinde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı olarak
çalışanları,
ç) Adli görüşme: Mahkemelerden veya Cumhuriyet
başsavcılıklarından adli görüşme odasına yönlendirilen dosyalardaki
kişilerle adli görüşme odalarında yaşlarına ve içinde bulundukları duruma
uygun şekilde adli destek görevlisi aracılığıyla yapılan görüşmeyi,
d) Adli görüşmeci: Adli görüşme odasında çalışmak
üzere görevlendirilen adli destek görevlisini,
e) Bakan: Adalet Bakanını,
f) Bakanlık: Adalet Bakanlığını,
g) Bakmakla yükümlü olunan kişi: Suç dolayısıyla
ölenin eşini, çocuğunu, anasını, babasını, kardeşini veya ölenle evlatlık
bağı bulunanları,
ğ) Başkan: Bakanlık Adli Destek ve Mağdur
Hizmetleri Dairesi Başkanını,
h) Başkanlık: Bakanlık Adli Destek ve Mağdur
Hizmetleri Dairesi Başkanlığını,
ı) Gönüllü: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlüğünde bilgi, beceri ve ilgi alanları doğrultusunda gönüllülük
esasına göre çalışan kişiyi,
i) Kırılgan grup: Adli destek görevlileri
tarafından yapılan bireysel değerlendirme sonucunda suçtan daha fazla
etkilendiği ve korunması gerektiği tespit edilen mağdurlar ile adli sisteme
dâhil olan çocukları,
j) Mağdur: Suç nedeniyle fiziksel, zihinsel, ruhsal
veya ekonomik olarak doğrudan zarar gören gerçek kişiyi,
k) Müdür: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürünü,
l) Müdürlük: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlüğünü,
m) UYAP: Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler ve İşbirliği
Temel
ilkeler
MADDE 5 –
(1) Bu Yönetmelik kapsamında yer
alan destek ve hizmetlerin yerine getirilmesinde eşitlik, insan onuruna
saygı, dürüstlük ve mahremiyet ilkeleri esas alınarak aşağıdaki hususlara
riayet edilir:
a) Cinsiyet, yaş, engellilik, ırk, toplumsal sınıf,
dil, din, siyasi görüş veya diğer sebeplerle ayrımcılık yapılamaz;
aşağılayıcı, onur kırıcı söylem ve davranışlarda bulunulamaz.
b) Herkesin özel ve farklı olduğu kabul edilerek,
görüşme ve işlemler gerçekleştirilirken yazılı ya da sözlü iletişimde yalın
ve açık bir dil kullanılır.
c) Hizmetin sunumu sırasında elde edilen kişisel
verilerin ve düzenlenen raporların gizliliği ilgili mevzuat hükümleri
kapsamında korunur. Bu veriler ilgili mevzuatta öngörülen hâller dışında
hiçbir kurum ve kişiye verilemez.
ç) Mesleki etiğe ve tarafsızlığa gölge düşürecek
tutum, davranış ve ilişkilerden kaçınılır.
d) Kişilerin, örselenmelerine yol açabilecek
eylemlerin engellenmesi, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla
istemedikleri kişilerle yüz yüze getirilmemeleri, güvenliklerinin
sağlanması ve temel ihtiyaçlarının karşılanması için gereken tedbirler
alınır.
(2) Mağdurlara yönelik iş ve işlemler yerine
getirilirken; mağdura azami saygının gösterilmesinin yanında, mağdurun
anlama ve anlaşılma hakkı gözetilir.
(3) Sunulan hizmetler, kamu kurum ve kuruluşları
tarafından kişinin örselenmesini engelleyecek şekilde işbirliği ve
karşılıklı iletişim içerisinde, gecikmeksizin, koordineli ve etkin bir
şekilde yerine getirilir.
Çocuğun
üstün yararı
MADDE 6 –
(1) Çocuklara yönelik tüm iş ve
işlemler ile hizmet sunumunda çocuğun üstün yararı ilkesi esas alınır.
(2) Çocuklar hakkındaki iş ve işlemler, çocuğun
örselenmesini engelleyecek şekilde zamanında ve mümkün olan en kısa sürede
gerçekleştirilir. Zorunluluk olmadıkça bu işlemler tekrar edilmez.
(3) İfade ve beyan işlemlerinde, mağdur çocukların
kaygı düzeyini düşürerek kendilerini daha rahat ifade edebilmelerini
sağlamak amacıyla adli destek görevlilerinin uzmanlığından faydalanılır.
(4) Çocuklar adli süreçler hakkında gelişim
düzeylerine uygun şekilde bilgilendirilir.
(5) Anlama ve anlaşılma hakkı gözetilerek
çocukların alınacak kararlar öncesinde kendilerini ifade etmelerine olanak
tanınır.
(6) Çocukların örselenmelerine neden olabilecek
eylemlerin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirler alınır.
Başvuru
ve işbirliği
MADDE 7 –
(1) Mağdurların, bu Yönetmelikteki
hizmet ve yardımlardan faydalanabilmeleri için kolluğa, Cumhuriyet
başsavcılığına veya müdürlüğe başvurmaları ve işbirliği içerisinde hareket
etmeleri gerekir.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan hizmetlerin
sunumunda, başvuru koşulu çocuklar için aranmaz.
İKİNCİ KISIM
Teşkilat
BİRİNCİ BÖLÜM
Merkez Teşkilatı
Başkanlık
ve Danışma Kurulu
MADDE 8 –
(1) Adli destek ve mağdur
hizmetleri, Bakanlık merkez teşkilatında Başkanlık tarafından yürütülür.
(2) Bakanlıkta, adli destek ve mağdur hizmetleri
ile bu hizmetlerin koordinasyonuna ilişkin danışma organı olarak Danışma
Kurulu oluşturulur.
Başkanlığın
görev ve yetkileri
MADDE 9 –
(1) Başkanlığın görev ve yetkileri
şunlardır:
a) Kırılgan gruba yönelik hak ve hizmetlerin
geliştirilmesi ve uygulanmasına ilişkin faaliyetleri yürütmek.
b) Mağdurların kendilerine tanınan haklar ve
yardımlar konusunda bilgilendirilmesine yönelik çalışmalar yürütmek.
c) Adli desteğe ihtiyaç duyanlara uygun müdahale
programları geliştirmek, tekrarlanan mağduriyetleri önleyici tedbirler
almak ve psiko-sosyal destek hizmetlerinin geliştirilmesine ve
uygulanmasına yönelik faaliyetleri yürütmek.
ç) Mağdurların adalete erişimini güçlendirmeye
yönelik çalışmalar yapmak ve uygulamak.
d) Adli süreçte tanıklara yönelik hizmetlerin
geliştirilmesine ve uygulanmasına ilişkin faaliyetleri yürütmek.
e) Adliyelerde görev alan pedagog, psikolog ve
sosyal çalışmacı gibi uzmanların çalışma usul ve esaslarını belirlemek.
f) Adli yardımla ilgili mevzuatın Bakanlığa verdiği
görevleri ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği halinde yürütmek ve adli
yardım hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde işleyişine yönelik
tedbirleri almak.
g) Görev alanına giren konularda kamu kurum ve
kuruluşları veya sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapmak.
ğ) Mağdurların her alanda desteklenmesini sağlamak
amacıyla toplumsal farkındalığı artırıcı faaliyetlerde bulunmak.
h) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
Şube
müdürlükleri
MADDE 10
– (1) Başkanlık aşağıdaki şube
müdürlüklerinden oluşur:
a) Adli Yardım Hizmetleri Şube Müdürlüğü.
b) Çocuk Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü.
c) Kadın Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü.
ç) Tanık ve Diğer Mağdur Destek Hizmetleri Şube
Müdürlüğü.
d) Taşra Teşkilatı Şube Müdürlüğü.
e) İdari ve Mali Hizmetler Şube Müdürlüğü.
Adli
Yardım Hizmetleri Şube Müdürlüğü
MADDE 11
– (1) Adli Yardım Hizmetleri Şube
Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Adli yardım hizmetlerinin kalitesinin
artırılmasına ve bu hizmetten faydalananların adalete erişimlerinin
güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütmek.
b) Adli yardım alanındaki ulusal ve uluslararası
gelişmeleri takip etmek, düzenlenen etkinliklere katılmak, projeler
geliştirmek ve adli yardım mevzuatının geliştirilmesine katkıda bulunmak.
c) Sunulan adli yardım hizmetlerinin etkinliğinin
artırılması için Türkiye Barolar Birliği, barolar ve diğer ilgili
birimlerle işbirliği içinde çalışmak.
ç) Mevzuatla ya da Başkan tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
Çocuk
Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü
MADDE 12
– (1) Çocuk Destek Hizmetleri Şube
Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Suça sürüklenen, mağdur veya tanık sıfatıyla
adli sürece dâhil olan çocuklara yönelik psiko-sosyal müdahale ve temel
yaklaşım programları geliştirmek.
b) Adli sürece dâhil olan çocukların sahip
oldukları haklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kendilerine sunulan
hizmetler konusunda bilgilendirilmelerine yönelik çalışmalar yapmak.
c) Çocuk hakları alanında ulusal ve uluslararası
gelişmeleri takip etmek, düzenlenen etkinliklere katılmak ve mevzuatın
geliştirilmesine katkıda bulunmak.
ç) Çocuk adaleti alanındaki hizmetlerin kalitesinin
artırılması ile çocukların adalete erişiminin güçlendirilmesine yönelik
projeler geliştirmek.
d) Çocuklara yönelik hizmet sunan kamu kurum ve
kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları ile koordineli şekilde çalışmalar
yürütmek.
e) Çocuk hak ve politikalarına ilişkin olarak
ihtiyaç duyulan konularda araştırma, inceleme ve analiz çalışmaları
yürütmek.
f) Mevzuatla ya da Başkan tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
Kadın
Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü
MADDE 13
– (1) Kadın Destek Hizmetleri Şube
Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Kadın mağdurlara yönelik psiko-sosyal müdahale
programları geliştirmek.
b) Kadın mağdurların sahip oldukları haklar ile
kamu kurum ve kuruluşlarınca kendilerine sunulan hizmetler konusunda
bilgilendirilmelerine yönelik çalışmalar yapmak.
c) Ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek,
düzenlenen etkinliklere katılmak ve mevzuatın geliştirilmesine katkıda
bulunmak.
ç) Şiddet mağduru kadınlara sunulan hizmetlerin
etkinliğinin artırılması ile kadın mağdurların adalete erişiminin
güçlendirilmesine yönelik araştırma, inceleme ve analiz çalışmaları yapmak
ve projeler geliştirmek.
d) Şiddet mağduru kadınlara yönelik hizmet sunan
kamu kurum ve kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları ile koordineli
şekilde çalışmalar yürütmek.
e) Mevzuatla ya da Başkan tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
Tanık ve
Diğer Mağdur Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü
MADDE 14
– (1) Tanık ve Diğer Mağdur Destek
Hizmetleri Şube Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Tanıkları sahip oldukları haklar ile görev ve
yükümlülükleri konusunda bilgilendirmek üzere çalışmalar yürütmek.
b) Diğer şube müdürlüklerinin görev alanı dışında
kalan yaşlı ve engelliler ile mülteci ve geçici koruma altındaki yabancılar
gibi kırılgan gruba dâhil mağdurları sahip oldukları haklar ile kamu kurum
ve kuruluşları tarafından kendilerine sunulan hizmetler konusunda
bilgilendirmek üzere çalışmalar yürütmek.
c) Tanıklar ile diğer şube müdürlüklerinin görev
alanı dışında kalan mağdurlara yönelik psiko-sosyal müdahale programları
geliştirmek.
ç) Tanıklığın önem ve değerine ilişkin farkındalık
oluşturmak üzere çalışmalar yürütmek.
d) Ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek,
düzenlenen etkinliklere katılmak ve mevzuatın geliştirilmesine katkıda
bulunmak.
e) Tanıklar ile diğer şube müdürlüklerinin görev
alanı dışında kalan mağdurlara hizmet sunan kamu kurum ve kuruluşları ve
sivil toplum kuruluşları ile koordineli şekilde çalışmalar yürütmek.
f) İhtiyaç duyulan konularda araştırma, inceleme ve
analiz çalışmaları yürütmek, projeler geliştirmek.
g) Mevzuatla ya da Başkan tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
Taşra
Teşkilatı Şube Müdürlüğü
MADDE 15
– (1) Taşra Teşkilatı Şube
Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Müdürlükler aracılığıyla sunulan hizmetlerin
koordinasyonunu ve yeknesaklığını sağlamak.
b) Müdürlüklerin çalışma usul ve esaslarını
belirlemek, yürütülen çalışmaları takip ederek hizmet kalitesinin
artırılmasını sağlamak.
c) Adli görüşme odalarının çalışma usul ve
esaslarını belirlemek.
ç) Adli görüşme odalarının etkin kullanımı ile adli
görüşmenin niteliğinin artırılmasına yönelik faaliyetler yürütmek.
d) Adli görüşme odalarında yapılan görüşmelere ve
müdürlüklerde sunulan hizmetlere ilişkin istatistiki verileri toplamak.
e) Müdürlüklerin ve adli görüşme odalarının
yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütmek.
f) Taşra teşkilatında görev yapan personele yönelik
eğitim ve uygulama faaliyetlerini ilgili birimler ile işbirliği içerisinde
düzenlemek.
g) Mevzuatla ya da Başkan tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
İdari ve
Mali Hizmetler Şube Müdürlüğü
MADDE 16
– (1) İdari ve Mali Hizmetler Şube
Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Başkanlığın faaliyetlerinin etkin ve verimli
şekilde yürütülebilmesi için ihtiyaç duyulan idari işleri planlamak ve
yürütmek, gerekli araç, gereç ve malzeme ile hizmet alımlarını
gerçekleştirmek.
b) Başkanlığa ait yazışma, evrak kayıt,
dokümantasyon ile arşiv iş ve işlemlerini yürütmek.
c) Başkanlıkta çalışanların göreve başlama, ayrılma
ve izin gibi durumlarıyla ilgili olarak gerekli işlemleri yapmak.
ç) Başkanlığa tahsis edilen ödeneklerin takibi ile
tahakkuk iş ve işlemlerini yapmak.
d) Her türlü teknik, bakım ve onarım işlerini
yaptırmak.
e) Başkanlığın taşınır kayıtlarını tutmak.
f) Mevzuatla ya da Başkan tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
İKİNCİ BÖLÜM
Danışma Kurulu, Çalışma Usul ve Esasları
Danışma
Kurulunun oluşumu
MADDE 17
– (1) Bakanlıkta, adli destek ve
mağdur hizmetlerine ilişkin danışma organı niteliğinde görev yapmak üzere
ilgili Bakan Yardımcısının başkanlığında Danışma Kurulu oluşturulur.
(2) Danışma Kurulunda aşağıdaki üyeler yer alır:
a) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bakan
Yardımcısı.
b) Gençlik ve Spor Bakanlığı Bakan Yardımcısı.
c) İçişleri Bakanlığı Bakan Yardımcısı.
ç) Millî Eğitim Bakanlığı Bakan Yardımcısı.
d) Sağlık Bakanlığı Bakan Yardımcısı.
e) Türkiye Barolar Birliği Başkanı veya temsilcisi.
f) Yükseköğretim Kurulunca görevlendirilecek,
üniversitelerin biri hukuk fakültelerinden, biri ise sosyal hizmet,
psikoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümlerinden olmak üzere
profesör veya doçent unvanına sahip öncelikle bu Yönetmeliğin içerdiği
konularda çalışmaları bulunan iki öğretim üyesi.
g) Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi
Başkanı.
(3) Danışma Kurulunun sekretarya hizmetleri
Başkanlık tarafından yerine getirilir.
Danışma
Kurulunun görevleri
MADDE 18
– (1) Danışma Kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Adli destek ve mağdur hizmetlerinin sunumuna
ilişkin mevzuat ve uygulamaları değerlendirmek, karşılaşılan sorunların
çözümüne yönelik tavsiye niteliğinde kararlar almak.
b) Adli destek ve mağdur hizmetlerinin daha etkin
ve verimli şekilde sunulmasını sağlamak amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlar
arasında koordinasyonu sağlamak.
c) Mevzuatla verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Danışma
Kurulunun çalışma usul ve esasları
MADDE 19
– (1) Danışma Kurulu her takvim
yılında en az bir defa toplanır. Kurul başkanı, gerekli gördüğü hallerde
Danışma Kurulunu toplantıya çağırabilir.
(2) Başkanlıkça, toplantı tarihinden en az 1 ay
önce Danışma Kuruluna üye gönderecek kurumlara toplantının yerini, tarihini
ve saatini belirten davet yazısı gönderilir. Davet yazısında toplantıya
katılacak kişiler ile gündeme ilişkin öneri ve görüşlerin bildirilmesi
istenir.
(3) Gelen öneri ve görüşler ile müdürlüklerin ve
koordinasyon kurullarının yıllık faaliyet raporları dikkate alınarak
hazırlanan gündem toplantı tarihinden en az on beş gün önce üyelere
gönderilir.
(4) Danışma Kurulu toplantılarına uzman kişiler,
sivil toplum kuruluşları ile diğer kurum veya kuruluşların temsilcileri
davet edilerek görüşleri alınabilir.
(5) Danışma Kurulu toplantısında gündem Başkanlıkça
takdim edilir. Toplantıya katılanların çoğunluğunun oyuyla yeni konular
gündeme alınabilir.
(6) Toplantı içeriği ile alınan kararlar tutanağa
bağlanır ve Danışma Kurulu üyelerince imzalanır. Kararlar Başkanlıkça
ilgili kurum ve kuruluşlara iletilir.
(7) Alınan kararlar toplantıya katılan
Bakanlıklarca ilgili kurumlara genelge veya duyuru hâlinde bildirilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Taşra Teşkilatı
Müdürlük
ve hizmetin yürütülmesi
MADDE 20
– (1) Adli destek ve mağdur
hizmetleri, bulundukları adliyedeki Cumhuriyet başsavcılığı ile mahkemelere
yönelik hizmet sunan müdürlükler tarafından yürütülür.
(2) Adalet komisyonu bulunan yerlerde Bakanlığa
bağlı olarak Cumhuriyet başsavcılığının gözetim ve denetiminde müdürlük
kurulur.
(3) İş durumu ve coğrafi konum göz önüne alınarak
adalet komisyonu bulunmayan yerlerde Bakanlık onayı ile müdürlükler veya
müdürlüğe bağlı bürolar kurulabilir.
(4) Müdürlüklerde bir müdür ile yeterli sayıda adli
destek görevlisi ve yardımcı personel bulunur.
(5) Adli destek ve mağdur hizmetlerinin etkin ve
bütüncül sunumunu sağlamak amacıyla müdürlük bulunan yerlerde koordinasyon
kurulları oluşturulur.
Müdürlüğün
görevleri
MADDE 21
– (1) Müdürlüğün görevleri
şunlardır:
a) Mağdurları kendilerine tanınan haklar ve
yardımlar konusunda bilgilendirmek ve yönlendirmek.
b) Adli süreçte, kırılgan gruba yönelik destek
hizmetlerini sunmak.
c) Adli desteğe ihtiyaç duyanlara uygun müdahale
programlarını uygulamak, tekrarlanan mağduriyetlerini önleyici tedbirler
almak ve psiko-sosyal destek faaliyetlerini yürütmek.
ç) Adli süreçte görev alan adli destek
görevlilerinin koordineli ve etkin şekilde çalışmalarını sağlamak.
d) Mağdurların adalete erişiminin güçlendirilmesine
yönelik faaliyetler yürütmek.
e) Adli süreçte tanıkların desteklenmesine yönelik
hizmetleri sunmak.
f) Adli yardım hizmetlerine ilişkin bilgilendirme
yaparak ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği halinde hizmetin etkin
sunulmasına yönelik faaliyetleri yürütmek.
g) Görev alanıyla ilgili hizmet sunan kamu kurum ve
kuruluşları veya sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapmak.
ğ) Müdürlüğün görev alanına giren konularda
toplumsal farkındalığı artırıcı faaliyetlerde bulunmak.
h) Mevzuatla veya Bakanlıkça verilen diğer görevleri
yerine getirmek.
Bürolar
MADDE 22
– (1) Müdürlük bünyesinde
aşağıdaki bürolar bulunur:
a) Bilgilendirme ve yönlendirme bürosu.
b) Kırılgan grup destek bürosu.
c) Ceza yargılaması destek bürosu.
ç) Hukuk yargılaması destek bürosu.
d) Adli yardım hizmetleri bürosu.
Bilgilendirme
ve yönlendirme bürosu
MADDE 23
– (1) Bilgilendirme ve yönlendirme
bürosunun görevleri şunlardır:
a) Başvuran ya da yönlendirilen kişileri, kamu
kurum ve kuruluşları tarafından kendilerine sunulan hizmetler konusunda
bilgilendirmek.
b) 38 inci madde uyarınca bireysel değerlendirme
yapılması gerektiği düşünülen mağdurları rızaları dâhilinde sisteme
kaydederek kırılgan grup destek bürosuna yönlendirmek.
c) Mağdurları, kamu kurum ve kuruluşları tarafından
kendilerine sunulan hizmetlerden faydalanabilmeleri amacıyla ilgili kurum
ve kuruluşlara yönlendirmek.
ç) Müdürlüğe gelen evrakın gereğini yapmak.
d) Koordinasyon kurulunun sekretarya hizmetlerini
yerine getirmek.
e) Müdür tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Kırılgan
grup destek bürosu
MADDE 24
– (1) Kırılgan grup destek
bürosunun görevleri şunlardır:
a) Yapılan bireysel değerlendirme sonucunda
kırılgan gruba dâhil olduğu tespit edilen mağdurlara yönelik adli destek
planı hazırlayarak psiko-sosyal destek sağlamak.
b) Adli süreçte etkin desteğe ihtiyaç duyan
mağdurlara yönelik hizmetlerde vaka yönetimi uygulamak.
c) Adli görüşme odalarına ilişkin iş ve işlemleri
yürütmek.
ç) Müdür tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Ceza
yargılaması destek bürosu
MADDE 25
– (1) Ceza yargılaması destek
bürosunun görevleri şunlardır:
a) Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler
tarafından 5395 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrası, 22 nci
maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 34 üncü, 35 inci ve 39 uncu
maddeleri gereğince yapılması istenen işlemleri yapmak.
b) Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler
tarafından 5271 sayılı Kanunun 236 ncı maddesi gereğince yapılması istenen
işlemleri yapmak.
c) Müdür tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Hukuk
yargılaması destek bürosu
MADDE 26
– (1) Hukuk yargılaması destek
bürosunun görevleri şunlardır:
a) Mahkemeler tarafından 4787 sayılı Kanunun 5
inci, 6 ncı ve 7 nci maddeleri gereğince yapılması istenen işlemleri
yapmak.
b) Adli destek görevlilerinin görev alanına giren
konularda hukuk mahkemelerinin taleplerine ilişkin iş ve işlemleri yapmak.
c) Müdür tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Adli
yardım hizmetleri bürosu
MADDE 27
– (1) Adli yardım hizmetleri
bürosunun görevleri şunlardır:
a) Adli yardıma ihtiyaç duyanlara, bu hizmete
başvurabilmeleri için gerekli olup UYAP üzerinden temin edilebilen bilgi ve
belgelerin toplanmasında yardımcı olmak ve ilgili birimlere yönlendirmek.
b) Baroların adli yardım büroları ile eşgüdüm
hâlinde çalışmak.
c) Müdür tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Koordinasyon Kurulu, Çalışma Usul ve Esasları
Koordinasyon
kurulunun oluşumu
MADDE 28
– (1) Müdürlük kurulan yerlerde
sunulan adli destek ve mağdur hizmetlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin
artırılması amacıyla uygulamada karşılaşılan sorunların çözümüne ilişkin
önerilerde bulunmak üzere Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendireceği
Cumhuriyet başsavcıvekilinin başkanlığında ilgili kamu kurum ve kuruluşları
ile sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılımıyla koordinasyon
kurulu oluşturulur.
(2) Koordinasyon kurulunda aşağıdaki üyeler yer
alır:
a) Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürü.
b) Aile ve sosyal hizmetler müdürü veya şube
müdürü.
c) Baro başkanı veya temsilcisi.
ç) Belediye başkanı.
d) Emniyet müdürü.
e) Gençlik ve spor müdürü.
f) Jandarma komutanı.
g) Millî eğitim müdürü.
ğ) Sağlık müdürü.
h) Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı müdürü.
ı) Cumhuriyet başsavcılığınca, mağdur hakları
alanında hizmet sunan dernek ve vakıflar arasından belirlenen bir temsilci.
Koordinasyon
kurulunun görevleri
MADDE 29
– (1) Koordinasyon kurulunun
görevleri şunlardır:
a) Adli destek ve mağdur hizmetlerinin sunulmasında
uygulamada karşılaşılan sorunları değerlendirmek ve çözüm önerilerinde
bulunmak.
b) İlgili kamu kurum ve kuruluşları ile sivil
toplum kuruluşları arasında işbirliğini sağlamak, sunulan hizmetlerin
etkinliğini artırmak amacıyla projeler ve uygulamalar geliştirmek.
c) Hakkında vaka yönetimi uygulanan mağdurlara
diğer kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşları tarafından sunulan
hizmetlerde etkinliğin ve koordinasyonun sağlanabilmesi için alınması
gereken tedbirleri değerlendirmek.
ç) Mevzuatla verilen diğer görevleri yapmak.
Koordinasyon
kurulunun çalışma usul ve esasları
MADDE 30
– (1) Koordinasyon kurulu her
takvim yılında en az iki defa toplanır. Kurul başkanı, gerekli gördüğü
hâllerde kurulu toplantıya çağırabilir.
(2) Müdürlükçe toplantı tarihinden en az yirmi gün
önce koordinasyon kuruluna üye gönderecek kurumlara toplantının yerini,
tarihini ve saatini belirten davet yazısı gönderilir. Davet yazısında
toplantıya katılacak kişiler ile gündeme ilişkin öneri ve görüşlerin
bildirilmesi istenir.
(3) Kurumların öneri ve görüşleri de dikkate
alınarak hazırlanan gündem toplantı tarihinden en az bir hafta önce üyelere
gönderilir.
(4) Mağdur destek hizmetleri alanında çalışan ve
kırılgan gruplara hizmet sunan kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum
kuruluşlarının temsilcileri de kurul toplantılarına davet edilebilir.
(5) Koordinasyon kurulu toplantısında gündem
müdürlükçe takdim edilir. Toplantıya katılanların çoğunluğunun oyuyla yeni
konular gündeme alınabilir.
(6) Toplantı içeriği ile alınan kararlar tutanağa
bağlanır ve koordinasyon kurulu üyelerince imzalanır. Kararlar ilgili kurum
ve kuruluşlara iletilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Müdürlükçe Mağdur Hizmetlerinin Sunumu
BİRİNCİ BÖLÜM
Bilgilendirme ve Yönlendirme Hizmetleri
Bilgilendirme
hizmetleri
MADDE 31
– (1) Suç mağdurlarına, talepleri
hâlinde müdürlükçe;
a) Mağduru olduğu suçu nereye ve nasıl
bildirebileceği,
b) Adli sürecin işleyişi ve mağdurun bu süreçteki
yeri,
c) Destek ve yardım almak için hangi kurum veya
kuruluşlara başvurabileceği,
hususlarında bilgilendirme hizmeti sunulur.
Bilgilendirme
yöntemleri
MADDE 32
– (1) Bilgilendirme ve yönlendirme
bürosuna başvuran tüm suç mağdurlarına sözlü veya yazılı bilgilendirme
yapılır.
(2) Bilgilendirmede mağdurun yaş, engellilik,
anlama ve kendini ifade etme gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak
belirlenecek teknikler kullanılır.
(3) Adli süreçte mağdurların sahip oldukları haklar
ve ilgili kurumlar tarafından kendilerine sunulan hizmetlere ilişkin
bilgilerin yer aldığı broşür, afiş ve kılavuz gibi materyaller de
bilgilendirme amacıyla kullanılabilir.
(4) Mağdurların bilgilendirilmesinde bilişim
sistemlerinin yanı sıra yazılı, görsel ve sosyal medya ile kamu spotu gibi
iletişim araçlarından da yararlanılabilir.
Yönlendirme
hizmetleri
MADDE 33
– (1) İhbar ve şikâyette bulunmak
istemesi hâlinde mağdur, Cumhuriyet başsavcılığına yönlendirilir.
(2) Müdürlüğe başvuranlar mağduriyet türüne göre
kendilerine hizmet verebilecek ilgili kamu kurum ve kuruluşları konusunda
bilgilendirilir ve yönlendirilir.
(3) Kamu kurum ve kuruluşlarınca sunulan hizmetlere
yönelik hazırlanan bilgilendirici materyaller mağdurlara verilir.
(4) Müdürlüğe başvuruda bulunan ve korunma ihtiyacı
olan çocuk, kadın, yaşlı ve engelliler, Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığının il müdürlüğüne veya sosyal hizmet merkezlerine ya da
belediyelere bildirilir ve yönlendirilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Ceza Yargılamasına Yönelik Destek Hizmetleri
Mağdurun
dinlenilmesinde uzman desteği
MADDE 34
– (1) 5271 sayılı Kanunun 236 ncı
maddesinin üçüncü fıkrası gereğince mağdur çocukların veya işlenen suçun
etkisiyle psikolojisi bozulmuş olan diğer mağdurların tanık olarak
dinlenilmesi sırasında Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından talep
edilmesi hâlinde adli destek görevlisi bulundurulur.
(2) Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından ifade
ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği ya da şüpheli veya sanık ile
yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocuk veya
mağdurların ifade ve beyanları özel ortamda adli destek görevlisi aracılığıyla
alınır.
(3) Adli destek görevlileri tarafından sunulan
destek hizmetleri şunlardır:
a) Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından ifade
ve beyanına başvurulmadan önce mağdurla içinde bulunduğu ortam, ilgili
kişiler ve ifade sürecine ilişkin görüşme yapmak.
b) Mağdurun adli süreçte kendisini rahat ifade
edebilmesi için alınması gereken tedbirleri Cumhuriyet savcısı veya hâkime
bildirmek.
c) Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından
mağdurun ifade veya beyanının alınması sırasında kaygı düzeyinin düşürülmesi
ve kendisini daha rahat ifade edebilmesini sağlamak amacıyla yanında
bulunmak.
ç) Birinci fıkra kapsamında mağdurun ifade veya
beyanının özel ortamda alınması gerektiğinin anlaşılması ya da şüpheli veya
sanıkla yüz yüze getirilmemesinin uygun olacağına kanaat getirilmesi
hâlinde adli görüşme odasının kullanılmasını önermek.
d) Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından ifade
veya beyan alınması sırasında sürecin kolaylaştırılmasına yönelik tavsiyede
bulunmak ve talep edilen iş ve işlemleri yapmak.
e) İfade veya beyan işlemi sırasında kişinin
kendisini rahat şekilde ifade edip edemediği, fiziksel ve zihinsel
gelişiminin yaşı ile uyumlu olup olmadığı ve diğer belirtiler hususunda
görüşlerini sunmak.
f) İfade veya beyan işlemi bittiğinde kişinin acil
korunma ihtiyacı olduğunun tespit edilmesi durumunda uygun koruma
tedbirlerini talep etmek.
g) İfade veya beyan işlemi sırasında mağdurun
kırılgan gruba dâhil olabileceğinin anlaşılması hâlinde bireysel
değerlendirme yapılmak üzere mağduru kırılgan grup destek bürosuna
yönlendirmek.
Çocuklara
yönelik hizmetler
MADDE 35
– (1) 5395 sayılı Kanun uyarınca
Cumhuriyet başsavcılığı, mahkeme veya hâkimin istemi üzerine suça
sürüklenen veya korunma ihtiyacı olan çocukların kaygı düzeylerinin
düşürülmesi, kendilerini rahat ifade edebilmeleri ve haklarında gereken
tedbirlerin belirlenebilmesi için müdürlükçe adli destek görevlisi
görevlendirilir.
(2) Cumhuriyet savcısı çocuğun üstün yararı ilkesi
uyarınca tedbir odaklı yaklaşımın bir neticesi olarak uygun koruyucu ve
destekleyici tedbirlerin belirlenebilmesi, çocuğun ifadesinin alınması,
sosyal inceleme raporu hazırlanması veya çocuk hakkındaki diğer işlemlerin
yerine getirilebilmesi için müdürlükten adli destek görevlisi görevlendirilmesini
isteyebilir.
(3) Mahkeme veya hâkim, çocuğun ifadesinin
alınması, sosyal inceleme raporu hazırlanması veya diğer işlemler sırasında
kendisini rahat ifade edebilmesi ve uygun koruyucu ve destekleyici
tedbirlerin belirlenebilmesi için müdürlükten adli destek görevlisi görevlendirilmesini
isteyebilir.
(4) Adli destek görevlisi tarafından yukarıdaki
işlemlerin yapılması sırasında çocuğun kırılgan gruba dâhil olabileceğinin
anlaşılması hâlinde bireysel değerlendirme yapılmak üzere çocuk kırılgan
grup destek bürosuna yönlendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hukuk Yargılamasına Yönelik Destek Hizmetleri
Aile
mahkemelerine sunulan hizmetler
MADDE 36
– (1) Aile mahkemesinin görev
alanına giren iş ve işlemlerde hâkimin istemi üzerine müdürlükçe adli
destek görevlisi görevlendirilmek suretiyle aşağıdaki hizmetler sunulur:
a) Davanın esasına girilmeden önce veya davanın
görülmesi sırasında, mahkemece istenen konular hakkında taraflar arasındaki
uyuşmazlık nedenlerine ilişkin sosyal inceleme yapmak ve rapor hazırlamak.
b) Mahkeme tarafından sosyal inceleme raporunun
yanında çocuğun beyanına tekrar başvurulmak istenilmesi durumunda adli
görüşme odasında alınacak beyan sırasında hazır bulunmak.
c) Duruşmada dinlenilmesine karar verildiği
hallerde çocuğun üstün yararı ilkesi gözetilerek kendisini rahat ifade
etmesini sağlamak amacıyla çocuğu duruşmaya hazırlamak, duruşmada hazır
bulunmak ve görüş bildirmek.
ç) Yapılan iş ve işlemler sırasında gerekli
görülmesi hâlinde tarafların aile, boşanma veya ebeveyn danışmanlığına
yönlendirilmesi hususunda aile mahkemesine görüş bildirmek.
d) Çocuğun üstün yararını göz önünde bulundurmak
suretiyle hazırlanan sosyal inceleme raporunda, çocuk ve ebeveynleri
hakkında uygulanabilecek tedbirlere yönelik görüş bildirmek.
e) İhtiyaç duyulması hâlinde taraflar hakkında
evlilik birliğinden doğan yükümlülüklere ve müşterek çocuklarla ilişkilere
dair uygun tedbirler önermek.
f) Mahkemece verilecek diğer görevleri yapmak.
Diğer
hukuk mahkemelerine sunulan hizmetler
MADDE 37
– (1) Müdürlüğün görev alanına
giren konulara ilişkin olarak aile mahkemeleri dışındaki diğer hukuk
mahkemelerinin de talepte bulunmaları hâlinde müdürlükçe adli destek
görevlisi görevlendirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kırılgan Gruplara Yönelik Destek Hizmetleri
Bireysel
değerlendirme
MADDE 38
– (1) Suçtan daha fazla etkilenen
ve desteğe ihtiyaç duyan mağdurlar ile çocukların adli süreç içerisinde
ikincil örselenmelerden korunması, ihtiyaçlarının ve sunulacak hizmetlerin
belirlenmesi amacıyla bireysel değerlendirme yapılır.
(2) Bireysel değerlendirme, bilgilendirme ve
yönlendirme hizmeti almak üzere müdürlüğe başvuran veya yönlendirilen
mağdurlar hakkında yapılır.
(3) Bireysel değerlendirme, müdürlüğün hizmet
sunumuna ilişkin idari bir işlemdir.
Bireysel
değerlendirmenin kapsamı
MADDE 39
– (1) Adli destek görevlileri
tarafından suçun niteliği ve ağırlığı, mağdur üzerindeki etkisi ile tekrarlanma
riski dikkate alınarak;
a) Adli sürece dâhil olan çocuklar,
b) Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçların
mağdurları,
c) Aile içi şiddet mağdurları,
ç) Terör suçlarının mağdurları,
d) İnsan ticareti suçunun mağdurları,
hakkında bireysel değerlendirme yapılır.
(2) Kadın, yaşlı ve engelli mağdurlar başta olmak
üzere, mağdurun kişisel özellikleri, suçun niteliği ve ağırlığı ile
işlendiği koşullar dikkate alınarak suçtan daha fazla etkilendiği ve
korunması gerektiği yapılacak ön değerlendirme ile anlaşılan diğer
mağdurlara yönelik olarak da bireysel değerlendirme yapılabilir.
Bireysel
değerlendirmenin esasları
MADDE 40
– (1) Bireysel değerlendirme
yapılırken kişilerin ihtiyaçları ile gönüllülük hali dikkate alınır. Kişilerin
fiziksel, zihinsel ve ahlaki bütünlüklerine saygı gösterilir.
(2) Kişinin ihtiyaçları tespit edilirken özellikle
şu hususlar göz önünde bulundurulur:
a) Bireysel özellikleri, ruhsal durumu, acil
ihtiyaçları, yaşı, cinsiyeti ve gelişim düzeyi.
b) Engellilik durumu.
c) Hayatını idame ettirebilmesinde şüpheli ya da
sanığa duyduğu ihtiyaç hali.
ç) Özel koruma ihtiyaçları ya da özel hassasiyeti.
d) Suçun meydana getirdiği koşullar.
e) İçinde bulunduğu veya yaşamakta olduğu ortam ve
çevrenin koşulları.
(3) Bireysel değerlendirme ilgili kişi ile yüz yüze
görüşülerek yapılır. Mağdurun menfaati gözetilerek kişisel verilerin
gizliliğine özen gösterilir.
(4) Ceza yargılaması destek bürosu veya hukuk
yargılaması destek bürosu tarafından yapılan iş ve işlemler sırasında adli
destek görevlisinin mesleki tecrübesine ve uzmanlığına dayanarak yapacağı
ön değerlendirme sonrasında kırılgan gruba girebileceğinin anlaşılması
hâlinde mağdur bireysel değerlendirme yapılmak amacıyla rızası dâhilinde
kırılgan grup destek bürosuna yönlendirilir.
(5) Dördüncü fıkra kapsamında yönlendirilen kişiler
hakkında önceden sosyal inceleme raporu hazırlanmış olması ve bu raporun
içeriğinin adli destek görevlisi tarafından yeterli bulunması hâlinde
bireysel değerlendirme evrak üzerinden yapılabilir.
Bireysel
değerlendirme raporu
MADDE 41
– (1) Bireysel değerlendirme
raporu, Başkanlıkça oluşturulan bireysel değerlendirme formu kullanılmak
suretiyle kişinin ihtiyaçları, risk faktörleri, suçtan etkilenme düzeyi,
suçun tekrarlanma riski ile adli destek görevlisinin mesleki tecrübe ve
uzmanlığına dayanarak edindiği izlenim dikkate alınarak hazırlanır.
Adli
destek planı
MADDE 42
– (1) Bireysel değerlendirme
sürecinden sonra kırılgan gruba girdiği tespit edilen mağdur hakkında,
mağdurun veya yasal temsilcisinin aydınlatılmış rızasıyla suçun fiziksel ve
psikolojik sonuçları, mağdurun çevresindeki şartlar, ikincil mağduriyet ve
sosyal ortam riski değerlendirilerek adli destek görevlisi aracılığıyla sunulacak
hizmetlere ilişkin adli destek planı hazırlanır.
(2) Adli destek planında müdürlük tarafından
sunulacak hizmetler ile adli süreç kapsamında mağdura destek ve koruma
sağlanmasına yönelik önerilen tedbirler yer alır.
(3) Adli destek planı, müdürlükçe ifade veya beyan
işlemleri sırasında kırılgan gruba sunulacak hizmetlerin yanı sıra
aşağıdaki öneri ve tedbirleri de içerir:
a) Suç mağdurunun ikincil örselenmesinin
önlenebilmesi amacıyla yapılacak iş ve işlemlerin mümkün olan en kısa
sürede ve az sayıda yapılması.
b) Mağdurun kendisini daha rahat ifade edebilmesi
amacıyla ifade ve beyan işlemleri sırasında seçtiği bir kişinin kendisine
eşlik edebilmesi.
c) Soruşturma veya kovuşturmanın zorunlu kıldığı
haller dışında mağdurun şüpheli veya sanıkla yüz yüze getirilmemesi.
ç) Mağdurun ifadesinin adli görüşme odasında veya bulunmaması
hâlinde başkaca bir özel ortamda alınması.
d) Mağdurun ikincil örselenmesini önlemek ve
kendisini daha rahat ifade edebilmesini sağlamak amacıyla adli görüşmeciler
aracılığıyla ifadesinin alınması.
(4) Hazırlanan adli destek planı ilgisine göre Cumhuriyet
başsavcılığına ya da mahkemeye bildirilir. Adli destek planında belirtilen
hizmetlerin sunulabilmesi için adli destek görevlisi tarafından ifade ve
beyan işleminin yeri ve zamanı takip edilir.
(5) Adli süreç boyunca bireysel değerlendirmenin
dayandığı koşullarda değişiklik olması hâlinde adli destek planı
güncellenebilir.
Kırılgan
gruplara sunulan hizmetler
MADDE 43
– (1) Bireysel değerlendirme
sonucunda kırılgan gruba girdiği tespit edilen mağdurlara adli destek
görevlisi aracılığıyla sunulan hizmetler şunlardır:
a) Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mağdurun isteği
üzerine, ifade veya beyan işlemlerinden önce kaygı düzeyini düşürmek
amacıyla mağdura içinde bulunduğu ortamı, ilgili kişileri ve süreci
açıklamak.
b) Mağdurun kendini rahat ifade edebilmesi için
alınması gereken tedbirleri Cumhuriyet savcısı veya hâkime bildirmek ve
mağdur dinlenilirken yanında bulunmak.
c) Cumhuriyet savcısı veya hâkimin isteği üzerine
sosyal inceleme raporu hazırlamak.
ç) İfade ve beyan işlemlerinin adli görüşme odasında
gerçekleştirilmesini Cumhuriyet savcısı veya hâkime önermek.
d) Tedavi veya rehabilitasyona ihtiyaç duyan
mağdurları ilgili birimlere yönlendirmek.
e) Adli süreç boyunca etkin desteğe ihtiyaç duyduğu
değerlendirilen mağdurlara yönelik hizmetlerde vaka yönetimi uygulamak.
(2) Soruşturma veya kovuşturma sürecinin
tamamlanmasından sonra destek ihtiyacı devam eden mağdurlar ilgili
kurumlara yönlendirilir.
(3) Adli süreçte korunma ihtiyacı olduğu tespit
edilen çocuk, kadın, yaşlı ve engelliler, Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığının il müdürlüğüne ve sosyal hizmet merkezlerine bildirilir.
(4) Gerek görülmesi hâlinde bu maddedeki
hizmetlerden suçtan zarar görenler de faydalanabilir.
Vaka
yönetimi
MADDE 44
– (1) Kırılgan gruba dâhil olup
ikinci fıkra kapsamına giren mağdurlara yönelik hizmetlerin sistemli bir
şekilde ve zamanında sunulabilmesi için gerekli planlama, uygulama, izleme
ve koordinasyon işlemlerinin tek bir adli destek görevlisi tarafından etkin
şekilde yürütülebilmesi amacıyla vaka yönetimi uygulanabilir.
(2) Adli destek görevlisi tarafından adli sürecin
yönetilmesinde etkin destek ihtiyacı olduğu değerlendirilen;
a) Suçun etkileri sebebiyle psikolojik travma
yaşayan,
b) Cinsel saldırıya veya istismara maruz kalan,
yaşı veya cinsiyeti nedeniyle suçtan daha fazla etkilenen,
c) Aile veya diğer sosyal çevre desteğinden yoksun
olan,
mağdurlar hakkında vaka yönetimi uygulanabilir.
Vaka
yönetiminin ilkeleri
MADDE 45
– (1) Adli destek görevlisi vaka
yönetimi uygularken aşağıdaki ilkeleri gözetir:
a) Sunulacak hizmetleri ve faaliyetleri tek elden
koordine etmek.
b) Vakayı disiplinlerarası ve çok yönlü bakış
açısıyla ele almak.
c) Mağdurun ihtiyaç duyduğu hizmetlere en iyi
biçimde ulaşmasını sağlamak.
ç) Gerekli mesleki bilgi ve deneyimin yanında
sunulacak hizmete ilişkin kaynaklara ulaşım konusunda etkin yönlendirme
yapmak.
d) Mağdurla işbirliği içerisinde, sunulacak
hizmetin belirlenmesine ve sunumuna ilişkin yönetimi gerçekleştirmek.
Vaka
yönetiminin uygulanması
MADDE 46
– (1) Bireysel değerlendirme
raporu veya mağdurla yapılan görüşme neticesinde vaka yönetimi uygulanmasına
karar verilmesi hâlinde takip programı hazırlanır.
(2) Vaka yönetiminde adli destek görevlisinin
görevleri şunlardır:
a) Adli destek planı hazırlamak ve etkin bir
şekilde uygulanmasını takip etmek.
b) Adli süreçte mağdurun ikincil örselenmesini
önlemek amacıyla yapılacak işlere ve alınacak tedbirlere dair takip
programı hazırlamak.
c) Mağdurun örselenmeden adli sürece etkin şekilde
katılımı için alınması gereken tedbirleri Cumhuriyet savcısı veya hâkime
önermek.
ç) Mağdurun adli süreçte kendisini ifade
edebilmesine yönelik kolaylaştırıcı tedbirler almak.
d) Mağduru, adli yardım hizmetlerinden etkin
faydalanabilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlara yönlendirmek ve sonucunu
takip etmek.
e) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarından alabileceği
destek hizmetlerine ulaşabilmesi için mağduru ilgili kurumlara yönlendirmek
ve sonucunu takip etmek.
f) İfade veya beyan işleminden sonra psiko-sosyal
destek süreci hakkında bilgi vermek.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Adli Görüşme Odaları
Adli
görüşme odalarının kurulması
MADDE 47 –
(1) Müdürlük bünyesinde; 5271
sayılı Kanunun 236 ncı maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanması, ifade ve
beyanının özel ortamda alınması veya fail ile yüz yüze gelmesinde sakınca
bulunduğu değerlendirilen kişilerin ifade ve beyanlarının adli görüşmeci aracılığıyla
özel ortamda alınabilmesi amacıyla adli görüşme odaları kurulur.
Adli
görüşme odalarının genel standartları
MADDE 48
– (1) Müdürlük bünyesinde özel bir
alan olarak oluşturulacak adli görüşme odaları aşağıdaki bölümlerden
oluşur:
a) Görüşme yapılacak kişilerin ve diğer ilgililerin
işlem öncesinde bekleyeceği, görüşmeye hazırlanacağı ve gerektiğinde
avukatıyla birebir görüşme yapabileceği çok amaçlı “Bekleme Odası”.
b) Görüşme yapılan kişi ile adli görüşmecinin ses
ve görüntü kaydı alınarak, görüşmenin birebir ve yüz yüze
gerçekleştirildiği “Görüşme Odası”.
c) Adli görüşme sırasında ilgili hâkim veya
Cumhuriyet savcısı ile birlikte hazır bulunabilecek diğer kişilerin, adli
görüşmeyi takip ettiği, görüşme odasındaki donanımın kontrol edildiği ve
teknik cihazların yer aldığı “Gözlem Odası”.
(2) Adli görüşme odalarında, mümkün olduğu ölçüde
aşağıdaki genel standartların yerine getirilmesi sağlanır:
a) Adli görüşme odasının, kurulduğu binanın kolay
ulaşılabilir bir bölümünde, mümkünse girişi ayrı bir kapıdan olacak şekilde
ve kısıtlı alan düzenlemelerine uygun olarak yapılandırılması.
b) Adli görüşme odasının bölümlerinin müdürlük
içinde ve yan yana konumlandırılması.
c) Her bir bölümün en az yirmi dört metre kare
büyüklüğünde, ses yalıtımlı, aydınlık ve ferah olması.
ç) Bekleme odasının, farklı kırılgan grupların
ihtiyaçları dikkate alınarak tasarlanması, yetişkinler dışında çocuklarla
görüşme yapıldığı hallerde çocuğun kendisini rahat hissetmesini sağlayacak
oyuncak, boyama kiti, kâğıt-kalem, çizgi roman gibi materyallerin
bulundurulması.
d) Görüşme odasının, adli görüşme amacına uygun
olarak mümkün olduğunca sade bir şekilde tasarlanması, gerektiğinde görüşme
yapılan kişinin yaşına uygun bir şekilde kendisini ifade etmesini
kolaylaştıracak oyuncak, yazı tahtası, boyama kalemleri, kâğıt-kalem gibi
materyallerin bulundurulması.
e) Gözlem odasının, adli işlem sırasında hazır
bulunabilecek kişilerin görüşmeyi rahatça takip edebileceği şekilde
tasarlanması, odada Bakanlık tarafından kurulan aynı anda ses ve görüntü
nakledilmesi yoluyla kişilerin dinlenilmelerine imkân sağlayan sistem ve
UYAP bağlantısı ile görüşmenin sesli, görüntülü ve yazılı kaydı için
gerekli teknik donanımın bulunması.
(3) İkinci fıkrada belirtilen genel standartların
yanı sıra adli görüşme odalarının kuruluşu, bölümleri ve teknik donanımları
gibi hususlara ilişkin Bakanlıkça belirlenen standartlara uyulur.
Koordinatörün
görevleri
MADDE 49
– (1) Adli görüşme odasındaki iş
ve işlemleri koordine etmek üzere organizasyon ve iletişim becerisi yüksek
bir personel görevlendirilir.
(2) Adli görüşme odası koordinatörünün görevleri
şunlardır:
a) Hizmet kalitesi standartlarını gözetmek, adli görüşme
odasının düzenli ve etkin şekilde işlemesini sağlamaya yönelik tedbirlerin
alınmasını müdüre bildirmek.
b) Mahkeme veya Cumhuriyet başsavcılığı tarafından
görüşme yapılması istenilen kişiler için UYAP ekranında gerekli kayıtları
oluşturarak güncellemeleri ve takibini yapmak.
c) Görüşmelerin belirli bir düzen içinde
gerçekleşmesi için gerekli işlemleri yapmak.
ç) Görüşme öncesinde ilgili hâkim, Cumhuriyet
savcısı, müdafi, vekil, adli görüşmeci, yazı işleri personeli ve teknik
personel arasında koordinasyonu sağlamak.
d) Mahkeme ve Cumhuriyet başsavcılığı tarafından
yapılan adli görüşme taleplerini müdüre ve ilgili adli görüşmeciye
aktarmak.
e) Acil hallerde adli görüşme odalarının kullanımı
ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak ve ilgili mercilerin koordinasyonunu
sağlamak.
f) Görüşmenin verimli ve güvenli geçmesi için
gereken tedbirleri almak, bu konuda gerektiğinde güvenlik güçlerinden
yardım istemek ve görüşme sonrasında ilgili dosyanın mahkeme veya
Cumhuriyet savcısına gönderilmesini sağlamak.
g) Görüşme yapılan kişi ve yakınlarını, istemeleri
hâlinde görüş ve önerilerini iletebilecekleri yöntem ve merciler konusunda
bilgilendirmek.
ğ) Mevzuatla ya da müdür tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
Adli
görüşmecinin görevleri
MADDE 50
– (1) Müdür tarafından adli
görüşme odasında görev yapmak üzere adli destek görevlileri arasından
yeterli sayıda adli görüşmeci görevlendirilir.
(2) Adli görüşmeci olarak görevlendirilen adli
destek görevlisinin görevleri şunlardır:
a) UYAP üzerinden dosya bilgilerinin kendisine
iletilmesi ile birlikte görüşme yapılacak kişinin dosyasını gerekli
işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlayacak şekilde önceden incelemek.
b) Görüşme yapılacak kişinin menfaatine ve çocuğun
üstün yararına aykırı olmadıkça ailesi, kanuni temsilcisi, müdafii veya
vekili ya da gerektiğinde Cumhuriyet savcısı veya hâkim ile irtibata
geçmek, süreç hakkında bilgi vermek ve gerekli görülen hallerde işlem
öncesinde ön görüşme yapmak.
c) Engellilik, kronik hastalık gibi özel durumları
veya tercüman ihtiyacı olan kişiler ve aileleri için müdürlükçe gerekli
imkânların sağlanmasını talep ve takip etmek, gerektiğinde durumu müdür,
ilgili hâkim veya Cumhuriyet savcısının bilgisine sunmak.
ç) Görüşme yapılacak kişinin adli görüşme odasına
gelişinden ayrılışına kadar kendisine eşlik etmek, gerektiğinde güvenlik
güçlerinin ve diğer personelin yardımını almak.
d) Görüşme öncesinde görüşme yapılacak kişiyi ve
gerekli hallerde ailesini görüşmeye hazırlamak ve temel ihtiyaçlarının
karşılanmasını sağlamak.
e) Mahkemeler veya Cumhuriyet başsavcılığı
tarafından adli görüşme odasına yönlendirilen kişilerle adli görüşme
yapmak.
f) Adli görüşme sırasında hâkim, Cumhuriyet
savcısı, müdafi, vekil veya diğer ilgililerce, Bakanlık tarafından kurulan
aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla kişilerin dinlenilmelerine
imkân sağlayan sistem kullanılarak iletilen soruları görüşme yapılan kişiye
uygun ve anlaşılabilir bir dille aktarmak ve rahat bir şekilde cevap
vermesini sağlamak.
g) Görüşme yapılan kişinin, korunma veya
desteklenme ihtiyacı içinde bulunduğunun tespiti hâlinde, durumu ilgili
kurum, kuruluş veya adli mercilere bildirmek.
ğ) Yargılama için gerekli olabilecek ve görüşme
sırasında dikkat çeken hususları, görüşme yapılan kişinin genel durumunu,
beden dilini, sorulan sorulara verdiği farklı tepkileri de içeren adli
görüşme raporunu verilen süre içinde mahkeme veya Cumhuriyet savcısına sunmak.
h) Adli görüşme odasının işleyişine ilişkin mevzuat
ve uygulamada yaşanan sorunlar ile çözüm önerileri ve iyi uygulama
örneklerini bu hizmetten faydalanan kişilerin görüşlerini de dikkate alarak
gerektiğinde müdüre bildirmek.
ı) Mevzuatla veya müdür, ilgili hâkim ya da
Cumhuriyet savcısı tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.
Adli
görüşmenin yürütülmesine ilişkin esaslar
MADDE 51
– (1) Adli görüşme odasının,
Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından ifade ve beyanının özel ortamda
alınması gerektiği veya fail ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu
değerlendirilen kişiler için kullanılması esastır.
(2) Adli görüşme odaları mağdur ve tanıklar ile
adli sürece dâhil olan çocukların yanı sıra özellikle cinsel suç mağdurları
ile kırılgan gruba dâhil diğer suç mağdurlarının ifade ve beyanlarının
alınmasında kullanılır.
(3) Adli görüşme odalarının kullanılmasına, adli
destek planında yer alan öneri veya adli destek görevlisinin, görüşme
yapılacak kişinin, vekilinin, müdafiinin talebi üzerine ya da resen ilgili
hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilebilir.
(4) Hukuk mahkemelerinde taraf veya tanık olarak
yer alan, birinci fıkra kapsamına girdiği değerlendirilen kişilere ilişkin
işlemler de ilgili hâkimin uygun görmesiyle adli görüşme odasında
gerçekleştirilebilir.
(5) Adli görüşme odalarında gerçekleştirilecek iş
ve işlemlerde, 5 inci maddede yer alan temel ilkelerin yanı sıra görüşme
yapılan kişinin;
a) Yaşına ve gelişim durumuna göre hakları ile
süreç hakkında bilgilendirilmesi, sürece etkin katılımının sağlanması,
gizlilik ilkesine ve kişilik haklarına aykırı olmadıkça ailesinin veya
kanuni temsilcisinin de sürece dâhil edilmesi,
b) Korunma ve desteklenme ihtiyacının tespiti
hâlinde ilgili kurumlara yönlendirilmesi,
hususları da dikkate alınır.
(6) Cinsel suç mağdurlarının beyanlarının alınması
sırasında müdürlüğün iş ve personel durumu dikkate alınarak mağdurun talep
ettiği cinsiyete sahip adli görüşmeci görevlendirilebilir. Ayrıca mağdurun
beyanına tekrar başvurulması hâlinde, mümkünse aynı adli görüşmecinin
görevlendirilmesi sağlanır.
Çocuklara
öncelik verilmesi
MADDE 52
– (1) Çocuğun üstün yararı dikkate
alınarak çocukların makul sürede ifade ve beyanlarını verebilmeleri ve
böylece ikincil örselenmelerinin önüne geçilebilmesi için müdürlük
tarafından adli görüşme odasının belirli gün veya saatlerde çocuklar için kullanılmasına
karar verilebilir.
(2) Gerekli hallerde ve odanın uygun olması
durumunda çocuklar için ayrılan gün ve saatlerde adli görüşme odası diğer
kişilerin ifade ve beyanlarının alınması için de kullanılabilir.
Soruşturma
aşamasındaki işlemler
MADDE 53
– (1) Soruşturmayı yürüten
Cumhuriyet savcısının adli görüşme odalarının kullanılmasına karar vermesi
hâlinde yazı işleri personelince UYAP üzerinden randevu alınır.
(2) Talebi alan adli görüşmeci tarafından görüşme
yapılacak kişi ifade veya beyan alma işlemine hazırlanır ve ilgili
Cumhuriyet savcısına haber verilir. Soruşturmaya konu olay ve görüşme
yapılacak kişiye yöneltilmesi gereken sorular hususunda Cumhuriyet savcısı
ile ön görüşme yapılabilir.
(3) Soruşturma aşamasında 5271 sayılı Kanunun 52
nci maddesi uyarınca mağdur çocuğun veya duruşmaya getirilmesi mümkün
olmayan ve tanıklığı maddi gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunlu
olan kişilerin beyanının alınması sırasında görüntü veya ses kaydı alınır.
Zorunluluk arz etmeyen hallerde de görüşme yapılan kişinin tekrar adli
sürece dâhil edilmesini engellemek amacıyla rızası dâhilinde sesli ve
görüntülü kaydı alınabilir.
Mahkeme
aşamasındaki işlemler
MADDE 54
– (1) Görüşme yapılacak kişinin
ifade ve beyan alma işleminin adli görüşme odasında yapılmasına tensip
aşamasında veya duruşma sırasında karar verilmesi hâlinde yazı işleri
personelince gecikmeksizin UYAP üzerinden randevu alınır.
(2) Çıkarılan davetiyede ifadenin adli görüşme
odasında alınacağı belirtilerek görüşme yapılacak kişinin ifade gün ve
saatinde adli görüşme odasında hazır olması istenir. Davetiyelere adli
görüşme odalarındaki süreç hakkında bilgilendirici metin veya broşür
konulabilir.
(3) İfade veya beyanın adli görüşme odasında
alınacağı durumlarda, adli görüşmeci gerekli işlemleri derhal başlatır ve
görüşme yapılacak kişiyi ifade veya beyan alma işlemine hazırlar.
Niteliğine göre ifade ve beyan alma işlemini hâkim, bizzat gözlem odasına
gelerek yapabileceği gibi Bakanlık tarafından kurulan aynı anda ses ve
görüntü nakledilmesi yoluyla kişilerin dinlenilmelerine imkân sağlayan
sistem aracılığıyla da gerçekleştirebilir.
Dosyanın
incelenmesi ve ön görüşme
MADDE 55
– (1) Soruşturma veya kovuşturma
aşamasında UYAP üzerinden dosya bilgilerinin kendisine iletilmesi üzerine
adli görüşmeci dosyayı inceler. Görüşme yapılacak kişinin aleyhine
olmadıkça kanuni temsilcisiyle ve gerektiğinde müdafii veya vekili ile
irtibata geçerek görüşme yapılacak kişiyle bir ön görüşme
gerçekleştirebilir.
Adli
görüşme
MADDE 56
– (1) Adli görüşmenin görüşme
yapılacak kişinin yaşına, gelişim özelliklerine ve durumuna uygun şekilde
yapılması esastır. Adli görüşmenin süresi ve kapsamı görüşme yapılacak
kişinin yararı gözetilerek vakanın niteliğine göre belirlenir.
(2) Adli görüşme aşağıdaki esaslara uygun şekilde
yapılır:
a) Görüşme sırasında görüşme yapılacak kişi ve adli
görüşmeci ile gerekmesi hâlinde tercüman dışında görüşme odasına kimse
alınmaz.
b) Kendisini daha rahat ifade edebilmesi amacıyla
görüşme yapılan kişinin talebi veya adli görüşmecinin önerisi üzerine
ilgili hâkim ya da Cumhuriyet savcısının uygun görmesi hâlinde ifade
işlemleri sırasında, seçtiği bir kişi kendisine eşlik edebilir.
c) Adli görüşmeci, görüşme öncesinde görüşme
yapılacak kişiye görüşmenin niteliğini, yapılacak işlemleri, görüşmenin
sesli ve görüntülü olarak aktarıldığını, görüşmenin kayda alındığını ve
ilgililer tarafından takip edildiğini anlaşılır bir dilde anlatır.
ç) Hâkim, Cumhuriyet savcısı, müdafi ve vekil,
Bakanlık tarafından kurulan aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla
kişilerin dinlenilmelerine imkân sağlayan sistem aracılığı ile duruşma
salonundan ya da gözlem odasından görüşmeyi takip eder. Sorularını dijital
ortamda adli görüşmeciye iletebilir.
d) Görüşme odasında bağlantı sağlanıp kayıt işlemi
başladıktan sonra adli görüşmeci yapılan görüşmenin sesli ve görüntülü
olarak aktarıldığını ve kayda alındığını belirterek görüşmeye başlar.
e) Adli görüşmeci, kendisine iletilen soruyu özünü
değiştirmeden, maddi hakikatin ortaya çıkarılabilmesini de sağlayacak
şekilde ancak görüşme yapılan kişinin ikincil örselenmesine mahal vermeden
uygun bir dille aktarır.
f) Adli görüşmenin sesli ve görüntülü olarak kaydı
ile kameraların kullanılma işlemi, ilgili mahkeme veya Cumhuriyet
başsavcılığı zabıt kâtibi veya teknik personel tarafından yapılır. Sesli ve
görüntülü kayıt dijital ortamda kaydedilir.
g) Alınan beyan ve görüntü kayıtları ilgili
Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme zabıt kâtibi tarafından yazılı
tutanağa dönüştürülür. Tutanağın bir örneği talepte bulunan şüpheli, sanık,
müdafi, mağdur, vekil veya kanuni temsilciye verilir. Daha sonrasında sesli
ve görüntülü kaydın çözümüne ilişkin iş ve işlemler Cumhuriyet başsavcılığı
ya da mahkeme tarafından ilgili mevzuat uyarınca yerine getirilebilir.
ğ) Görüşme sonunda adli görüşmeci tarafından
görüşmenin genel çerçevesi, görüşme sırasında dikkat çeken ve yargılama
için önemli olabilecek konuları içeren adli görüşme raporu düzenlenir ve belirlenen
süre içinde dosyaya sunulur.
(3) Maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına katkı
sunulabilecek durumlarda, hâkim ya da Cumhuriyet savcısı tarafından
görüşmeyi izlemek üzere adli tıp gibi farklı uzmanlık alanlarından kişiler
de görevlendirilebilir.
(4) Üçüncü fıkra uyarınca görevlendirilenler,
yapılan görüşmeyi gözlem odasından veya duruşma salonundan takip ederek,
5271 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin altıncı fıkrasında öngörülen usule
uygun olarak soru yöneltebilirler.
(5) 5271 sayılı Kanunun 68 inci maddesi uyarınca
katılanın veya vekilinin, şüphelinin ya da sanığın yahut müdafii ile kanuni
temsilcinin istemi üzerine davet edilen uzman hakkında da dördüncü fıkra
hükümleri uygulanır.
Adli
görüşme sırasında kullanılacak teknikler
MADDE 57
– (1) Adli görüşmeci; görüşme
yapılacak kişinin durumu, görüşmenin niteliği, süresi ve diğer hususları
göz önünde bulundurarak genel mesleki bilgi ve tecrübesinin gerektirdiği
teknikleri kullanır.
(2) Görüşme esnasında, mağdur ile arasındaki
fiziksel mesafe ve temas, adli görüşmeci tarafından mağdurun kişisel durumu
gözetilerek ayarlanır.
(3) Yapılan görüşmede adli görüşmeci tarafından
yönlendirici olmayan ve açık uçlu sorular sorulur. Serbest öyküleme,
yeniden ifade etme ve yansıtma gibi teknikler kullanılabilir. Özellikle
cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan adli görüşmelerde çocuğun
ikincil örselenmesinin önüne geçmek için uygun yöntemlerden faydalanılır.
(4) Görüşmeyi takip eden hâkim, Cumhuriyet savcısı,
müdafi, vekil ve diğer ilgililer de görüşmenin üçüncü fıkra uyarınca ve
görüşme yapılan kişinin örselenmesini engelleyecek şekilde
gerçekleşebilmesi için gereken özeni gösterirler.
ALTINCI BÖLÜM
Müdürlükçe Sunulan Diğer Hizmetler
Sosyal
inceleme raporu hazırlanması
MADDE 58
– (1) Cumhuriyet savcısı, mahkeme
veya hâkim tarafından ilgili mevzuat uyarınca istenmesi hâlinde adli destek
görevlisince sosyal inceleme raporu hazırlanır.
(2) Sosyal inceleme raporu hazırlanırken yapılacak
iş ve işlemlerde, Bakanlıkça belirlenen standart, esas ve rehber ilkelere
uyulur.
(3) Sosyal inceleme raporlarının hazırlanmasında,
23/12/2006 tarihli ve 26386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuk Koruma
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20,
21 ve 22 nci maddelerinde belirlenen hükümlere riayet edilir.
(4) Aile mahkemesine sosyal inceleme raporu
hazırlanırken ayrıca taraflar arasındaki geçimsizlik nedenleri,
sosyo-ekonomik koşullar, çocuğun geçimsizliğe ve taraflara ilişkin
görüşleri ile bu görüşlerin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığı gibi
hususlara yer verilir.
(5) Hakkında sosyal inceleme raporu hazırlanması
talep edilen kişinin ceza infaz kurumunda bulunması hâlinde rapor bu
kurumda çalışan psikolog veya sosyal çalışmacılar tarafından hazırlanır.
Adli
yardıma yönelik destek hizmetleri
MADDE 59
– (1) Adli süreçte, adli yardıma
ihtiyaç duyan kişiler talepleri hâlinde bu hususta sözlü olarak veya yazılı
materyaller kullanılarak bilgilendirilir. Bu kişilerin mevzuatta yer alan
adli yardım hükümlerinden yararlanmalarını sağlayarak adalete erişimlerinin
güçlendirilmesi amacıyla destek hizmetleri sunulur.
(2) Adli yardım sisteminin daha etkin ve hızlı
şekilde çalışmasını sağlamak amacıyla ihtiyaç duyanlara müdürlük tarafından
aşağıdaki hizmetler sunulur:
a) 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanununda yer alan adli yardıma ilişkin hükümlerden
yararlanmaları için UYAP üzerinden bilgi ve belgelerin toplanmasında
yardımcı olmak ve mahkemelere yönlendirmek.
b) 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık
Kanununda yer alan adli yardıma ilişkin hükümlerden yararlanmaları için
UYAP üzerinden bilgi ve belgelerin toplanmasında yardımcı olmak,
mahkemelere veya baronun ilgili bürosuna yönlendirmek.
(3) Adli yardım hizmetlerinin sunumunda müdürlük
baroların adli yardım büroları ile eşgüdüm içerisinde çalışır.
Tanıklara
yönelik hizmetler
MADDE 60
– (1) Müdürlüğe başvuran tanıklar
yazılı materyal kullanılarak veya sözlü olarak bilgilendirilir.
(2) Bilgilendirmede tanığın yaş, engellilik durumu
ile anlama ve kendini ifade etme gibi bireysel özellikleri dikkate alınır.
(3) Bilgilendirme yapılması amacıyla tanığın
hakları ve yükümlülüklerine ilişkin bilgilerin yer aldığı broşür, afiş ve
kılavuz gibi materyaller kullanılır.
(4) Tanığın ifadesinin alınması sırasında
Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından talep edilmesi hâlinde adli destek
görevlisi görevlendirilebileceği gibi ifade işlemi adli görüşme odası
kullanılmak suretiyle de gerçekleştirilebilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Mağdurlara Diğer Kurumlarca Sunulan Hizmetler
BİRİNCİ BÖLÜM
Kolluk Birimlerince Sunulan Hizmetler
Bilgilendirme
hizmetleri
MADDE 61
– (1) Mağdur, kolluk birimlerine
başvurusu ile birlikte 31 inci madde doğrultusunda gecikmeksizin
bilgilendirilir. Bilgilendirme hizmeti Bakanlık tarafından hazırlanan ve bu
amaçla kolluk birimlerine gönderilen afiş, broşür ve kılavuz gibi materyaller
aracılığıyla da yapılabilir.
(2) Soruşturması kolluk birimleri aracılığıyla
yürütülen suçlarda mağdura, ihbar veya şikâyetine ilişkin yazılı bir belge
verilir.
(3) Kolluk birimlerince ifade veya beyan işlemleri
öncesinde 5271 sayılı Kanunun 234 üncü maddesinde yer alan mağdurun
haklarına ilişkin olarak bilgilendirme yapılır.
Yönlendirme
hizmetleri
MADDE 62
– (1) Mağdurlar kendilerine
sunulan hizmetlerden faydalanabilmeleri amacıyla ilgili kamu kurum ve
kuruluşlarına yönlendirilir.
(2) Bu kurumlar tarafından sunulan hizmetlere
yönelik hazırlanan bilgilendirici materyaller mağdurlara iletilir.
Temasın
önlenmesi
MADDE 63
– (1) Kasten öldürme ve bu suça
teşebbüs, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, çocuğun cinsel istismarı,
nitelikli cinsel saldırı ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence
suçlarından mağdur olanların ceza muhakemesinin zorunlu kıldığı durumlar
haricinde kolluk birimlerince yürütülen adli işlemler sırasında suç
failiyle temas etmesini veya yüz yüze gelmesini önleyici tedbirler kolluk
birimlerince alınır.
Mağdurun
korunması
MADDE 64
– (1) Mağdurun veya ailesinin
fiziksel ve ruhsal bütünlüğüne yönelik bir saldırı ihtimaline ilişkin
emarelerin bulunması hâlinde, ilgililerin başvurusu üzerine suçun
tekrarının veya başkaca bir suçun işlenmesinin önlenmesi için kolluk
birimlerince ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli tedbirler alınır.
(2) Tutuklu veya hükümlülerin ceza infaz
kurumlarından tahliyesine veya firarına ilişkin bilgiler ceza infaz kurumu
müdürlüğünce 63 üncü maddede belirtilen suçlardan mağdur olanların
bulunduğu yer kolluk birimine bildirilir. Kolluk birimince yapılan
değerlendirme sonucunda gerekli koruyucu ve önleyici tedbirler alınır.
Mağdur için tehlike oluşturabilecek hallerde mağdura bilgi verilir.
(3) Bu bilgilendirme mağdurun çocuk olması hâlinde
kanuni temsilcisine, kurum bakımında veya koruma altında olan kişiler
açısından ilgili kurumdaki yetkili kişilere yapılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Adli Merciler Tarafından Sunulan Hizmetler
Bilgilendirme
ve yönlendirme
MADDE 65
– (1) Cumhuriyet başsavcılığı
tarafından ihbar veya şikâyetine ilişkin mağdura yazılı bir belge verilir.
(2) Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemeler
tarafından beyanının alınması öncesinde 5271 sayılı Kanunun 234 üncü
maddesi uyarınca mağdura, kanuni hakları ilgisine göre Cumhuriyet savcısı
veya hâkim tarafından anlatılır ve açıklanır.
(3) Soruşturma sürecine ilişkin olarak toplanan
deliller, failin tespiti ve yakalanması gibi aşamalar hakkında mağdura,
soruşturmanın gizliliğini ihlal etmeyecek şekilde bilgilendirme
yapılabilir.
(4) Soruşturma ve kovuşturma mercileri tarafından
olayın niteliği ve ihtiyaçları gözetilerek müdürlüğe yönlendirilen
mağdurlara müdürlük tarafından aşağıdaki hizmetler sunulur:
a) İşlenen suç nedeniyle psiko-sosyal desteğe ihtiyaç
duyan, suçun etkileri halen üzerinde görülen, kaygı düzeyi yüksek
mağdurlara psiko-sosyal destek sağlanır.
b) Maruz kalınan suç ile durumu ve ihtiyaçları
gözetilerek mağdur kendisine hizmet sunabilecek kurum ve kuruluşlar
konusunda bilgilendirilerek ilgili hizmete yönlendirilir.
Mağdura
vekil tayini
MADDE 66
– (1) Mağdur, ceza muhakemesinin
her aşamasında vekil tayin etmek suretiyle kendisini temsil ettirebilir.
(2) Vekili bulunmaması hâlinde, cinsel saldırı suçu
ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, baro
tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.
(3) Mağdurun, on sekiz yaşını doldurmamış, sağır
veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl olması ve
vekilinin bulunmaması hâlinde, istemi aranmaksızın kendisine bir vekil
görevlendirilir.
Mağdurun
dinlenilmesi ve temasın önlenmesi
MADDE 67
– (1) Mağdurun dinlenmesinde yemin
dışında, tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır.
(2) Adli süreçte ikincil örselenmenin önüne
geçilebilmesi için işlenen suç nedeniyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya
mağdur, tanık olarak bir defa dinlenebilir. Ancak maddi gerçeğin ortaya
çıkarılması açısından zorunluluk arz eden haller saklıdır.
(3) Beyan işlemleri öncesinde 5271 sayılı Kanunun
234 üncü maddesinde yer alan hakları mağdura hatırlatılır.
(4) Ceza muhakemesinin zorunlu kıldığı durumlar
hariç olmak üzere, soruşturma veya kovuşturma işlemlerinin yapıldığı
yerlerde şüpheli veya sanıkla mağdurun temasını önleyici tedbirler alınır.
Özel
durumlar
MADDE 68
– (1) Cumhuriyet savcısı veya
hâkim tarafından ifade ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği veya
fail ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocukların
ve mağdurların ifade ve beyanları adli görüşme odalarında alınır.
(2) Mağdur çocukların veya işlenen suçun etkisiyle
psikolojisi bozulmuş olan mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında
müdürlük bünyesindeki adli destek görevlilerinden yararlanılabilir.
(3) Engelli mağdurlar ile meramını anlatabilecek
ölçüde Türkçe bilmeyen mağdurlar 5271 sayılı Kanunun 202 nci maddesi
uyarınca bir tercüman aracılığıyla dinlenirler.
Mağdurun
ifadesinin kayda alınması
MADDE 69
– (1) 26/9/2004 tarihli ve 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun 103 üncü maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen
suçlardan mağdur olan çocukların dinlenmesi esnasında beyan ve
görüntülerinin kayda alınması zorunludur.
(2) 5237 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin ikinci
fıkrasında düzenlenen suçlardan mağdur olan kişilerin beyan ve
görüntülerinin kayda alınmasında rızaları aranır.
(3) Duruşmaya getirilmesi mümkün olmayan ve
tanıklığı maddî gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunlu olan
kişilerin tanıklığı esnasında da kayıt yapılması zorunludur.
(4) Cinsel suç mağdurlarının muayene, ifade ve
beyan işlemlerinin tek seferde gerçekleştirilebilmesi için oluşturulan
merkezlerde alınan ses ve görüntü kayıtları ile ifadeler CD, DVD,
taşınabilir bellek gibi dijital depolama aygıtlarına aktarılarak dosyasında
saklanır.
(5) İfade ve beyan işlemlerinin adli görüşme
odalarında gerçekleştirilmesi hâlinde kayıt yapılırken ses ve görüntü
içerikleri ilgili zabıt kâtibi tarafından Bakanlıkça kurulan aynı anda ses
ve görüntü nakledilmesi yoluyla kişilerin dinlenilmelerine imkân sağlayan
sistem bağlantısının başlatıldığı bilgisayara kaydedilir.
(6) CD, DVD, taşınabilir bellek gibi dijital
depolama aygıtlarına aktarılarak dava dosyasında saklanan bu kayıtlar
kimseye verilmez ve gizliliğinin korunması için gerekli tedbirler alınır.
(7) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında alınan
beyan ve görüntü kayıtları, yazılı tutanağa dönüştürülür. Beyan ve görüntü
kayıtları taraflara, kanuni temsilcilerine, müdafii veya vekillerine
soruşturma ve kovuşturma makamlarının gözetiminde gizliliği korunmak
suretiyle izletilebilir.
(8) Alınan ses ve görüntü kayıtları, sadece ceza
muhakemesinde kullanılabilir.
Eşya veya
malların iadesi
MADDE 70
– (1) Mağdur, işlenen suça ilişkin
delil niteliği taşıyan ve el konulan veya muhafaza altına alınan kendisine
ait eşya ve malvarlığı değerlerinden, ceza muhakemesi bakımından
muhafazasına ihtiyaç kalmayanların iadesini talep edebilir.
(2) Mağdurun el konulan eşya veya malvarlığı
değerlerinden suçun sübutuna etkisi olmayan ve delil niteliği taşımayanlar
soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması hâlinde
derhal iade edilir.
Dava
nakli veya adli tıp giderleri
MADDE 71
– (1) Soruşturma veya kovuşturma
aşamasında, dava nakli veya adli tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri
dışında bir yere gitme zorunluluğu doğması hâlinde mağdurun yapmış olduğu
konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı
Harcırah Kanunu hükümlerine göre karşılanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hizmetler
Meslek
edindirme
MADDE 72
– (1) Kamu kurum ve kuruluşları
ile belediyeler tarafından 63 üncü maddede belirtilen suçlardan mağdur
olanların meslek edinmeleri amacıyla kurslar düzenlenebilir. Mevcut
kurslara katılabilmeleri için mağdurlara öncelik tanınır.
(2) Birinci fıkra kapsamında kalan ve meslek
edindirme kurslarına katılmak isteyen mağdurun, ilgisine göre Cumhuriyet
başsavcılığı veya mahkeme tarafından düzenlenen ve belirtilen suçların
mağduru olduğunu gösteren belge ile kursu düzenleyen kurumlara başvurması
gerekir.
İşyerini
değiştirme
MADDE 73
– (1) 63 üncü maddede belirtilen
suçlardan mağdur olan ve yerleşim yerini değiştirmek zorunda kalan
mağdurların talepleri hâlinde kendilerinin veya birlikte ikamet ettikleri
aile bireylerinin, çalıştıkları kamu kurum ve kuruluşlarının kadro,
pozisyon ve teşkilat durumu göz önünde bulundurularak görev yerleri
değiştirilir. Bu şekilde yapılacak yer değiştirme talepleri derhal karara
bağlanır.
(2) Bu madde kapsamında kalan ve özel hukuk
hükümlerine tabi çalışan mağdurlardan yerleşim yerini değiştirmek zorunda
kalanların talepleri hâlinde aynı işverene ait başka işyerlerinde
çalışmaları sağlanabilir.
(3) Birinci fıkra kapsamında kalan ve işyerini
değiştirmek isteyen mağdurun, ilgisine göre Cumhuriyet başsavcılığı veya
mahkeme tarafından düzenlenen ve belirtilen suçların mağduru olduğunu
gösteren belge ile çalıştığı kuruma başvurması gerekir.
Eğitim
yerini değiştirme
MADDE 74
– (1) 63 üncü maddede belirtilen
suçlar nedeniyle yerleşim yerini veya okulunu değiştirmek zorunda kalan
mağdurların talepleri hâlinde, kendilerinin ya da bakmakla yükümlü
oldukları kişilerin veya birlikte ikamet eden altsoyunun eğitim gördükleri
kurumların aynı türde eğitim veren okullarına veya yükseköğretim
kurumlarına devam etmeleri ilgisine göre Millî Eğitim Bakanlığı,
Yükseköğretim Kurulu ve yükseköğretim kurumlarınca öncelikli olarak
sağlanır.
(2) Birinci fıkra kapsamında yer alan kişilere,
yeni başladıkları eğitim kurumlarında ihtiyaç duyulması hâlinde rehberlik
hizmeti sunulur.
(3) Birinci fıkra kapsamında kalan ve eğitim yerini
değiştirmek isteyen mağdurun, ilgisine göre Cumhuriyet başsavcılığı veya
mahkeme tarafından düzenlenen ve belirtilen suçların mağduru olduğunu
gösteren belge ile ilgili kurumlara başvurması gerekir.
BEŞİNCİ KISIM
Müdürlüğün Çalışma Usul ve Esasları
BİRİNCİ BÖLÜM
Personelin Atanma ve Nakil İşlemleri
Müdürlük
personeli
MADDE 75
– (1) Müdürlüklerde bir müdür,
yeteri kadar adli destek görevlisi ve yardımcı personel görev yapar.
(2) Başkanlık ve müdürlüklerde görev yapan
personelin özlük işlemleri Bakanlık Personel Genel Müdürlüğü tarafından
yerine getirilir.
Adli
destek görevlisi olarak atanma
MADDE 76
– (1) Müdürlük bünyesinde adli
destek görevlisi olarak çalışmak üzere 10/7/2003 tarihli ve 25164 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil
Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı
kadrolarına veya pozisyonlarına atama yapılır.
(2) Atama ve nakil işlemlerine ilişkin Bakanlık
bünyesinde oluşturulan kurul ve komisyonlara Başkanlığın katılımı sağlanır.
(3) Adli destek görevlilerinin geçici görevlendirme
işlemlerinde Başkanlığın görüşü alınır.
Diğer
personelin görevlendirilmesi
MADDE 77
– (1) Müdürlükte çalışmak üzere
adalet komisyonu tarafından yeteri kadar zabıt kâtibi görevlendirilir.
(2) Hizmet sunumunda sürekliliğin sağlanması,
kurumsal hafızanın muhafaza edilmesi ve hizmette etkinliğin sağlanması
bakımından müdürlükte görevlendirilen personelin zorunlu haller dışında
değiştirilmemesi ve müdürlükteki görevlerine ek olarak başka görev
verilmemesi esastır.
(3) Müdürlükte görevlendirilecek zabıt kâtipleri
belirlenirken mümkün oldukça organizasyon ve iletişim kabiliyeti yüksek,
empati becerisine sahip kişiler tercih edilir.
(4) Müdürlük tarafından yürütülen işlemlerin
ivedilikle ve aksamadan yerine getirilebilmesi için ihtiyaç duyulması
hâlinde hizmetli, şoför ve diğer yardımcı personel de görevlendirilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev ve Sorumluluklar
Müdürün
görev ve sorumlulukları
MADDE 78
– (1) Müdür, müdürlüğün en üst
amiri olup, görevlerinden dolayı sıralı amirlerine karşı sorumludur.
Müdürün görevleri şunlardır:
a) Müdürlükte görev yapan adli destek görevlileri
ve yardımcı personelin görev tanımlarına uygun şekilde iş bölümünü yapmak.
b) İşlerin aksatılmadan yürütülmesini, adli destek
görevlileri ve yardımcı personelin işbirliği içerisinde etkili ve verimli
bir şekilde çalışmalarını sağlamak.
c) İlgili adli destek görevlilerinin katılımıyla
vaka toplantıları düzenlemek.
ç) Hizmet kalitesi standartlarını gözeterek adli
görüşme odasının düzenli ve etkin şekilde kullanılmasını sağlamak için
gereken tedbirleri almak.
d) Adli görüşme odasında ve müdürlüğün diğer
bürolarında yer alan teknik donanımın çalışır durumda olmasını sağlamak
üzere gerekli tedbirleri almak.
e) Müdürlük hizmetleriyle ilgili personel, donanım
ve diğer ihtiyaçları belirlemek ve Cumhuriyet başsavcılığına sunmak.
f) Müdürlüğün faaliyetleri ile ilgili veri
girişlerinin zamanında ve eksiksiz şekilde yapılmasını sağlamak.
g) Adli destek görevlileri ve yardımcı personel
üzerinde mevzuatın öngördüğü şekilde gözetim ve denetim yetkisini
kullanmak.
ğ) Müdürlükçe sunulan hizmetler ve adli görüşme
odasının işleyişi konusunda hâkim, Cumhuriyet savcısı ve ilgili diğer
personelin bilgilendirilmesini sağlamak.
h) Her yıl Ocak ve Temmuz aylarında müdürlüğün
işleyişi, sunulan hizmetler, geri bildirimler ve istatistiki verileri
içeren raporu hazırlayarak Başkanlığa göndermek.
ı) Yapılan çalışmalar ve tespit edilen ihtiyaçlar
konusunda Başkanlığı bilgilendirmek.
i) Müdürlüğün yetki alanı içerisinde bulunan kamu
kurum ve kuruluşları tarafından mağdurlara ve adli desteğe ihtiyaç duyan
kişilere sunulan hizmetlerin daha etkin ve bütüncül şekilde sunumunu sağlamak
için hizmet haritaları çıkarmak.
j) Kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla
işbirliğini geliştirmek ve müdürlüğü temsil etmek.
k) Başkanlıkça verilen diğer görevleri yapmak.
Adli
destek görevlilerinin görev ve sorumlulukları
MADDE 79
– (1) Müdürlükte görev alan adli
destek görevlilerinin görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Görevlendirildiği dosya kapsamında, ilgili
kişileri adli sürece ilişkin olarak bilgilendirmek.
b) Müdürlüğe başvuran veya yönlendirilen kişilerle
ilgili bireysel değerlendirme yapmak.
c) Bireysel değerlendirme sonucunda kırılgan gruba
dâhil olduğu tespit edilen kişiler için adli destek planı hazırlamak ve
gerek görülmesi hâlinde vaka yönetimi uygulamak.
ç) Bireysel değerlendirme sonucu kişinin tespit
edilen ihtiyaçları doğrultusunda gerekli yazışmaları yapmak ve kişiyi
ilgili mercilere yönlendirmek.
d) Korunma veya desteklenme ihtiyacı içinde
bulunduğu tespit edilen kişinin durumunu ilgili kurum, kuruluş veya adli
mercilere bildirmek.
e) Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya hâkim tarafından
5395 sayılı Kanun gereğince yapılması istenen işlemleri yapmak.
f) Adli destek görevlilerinin görev alanına giren
konularda hukuk mahkemelerinin taleplerine ilişkin iş ve işlemleri yapmak.
g) Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya hâkimin isteği
üzerine sosyal inceleme raporu hazırlamak.
ğ) Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya hâkimin isteği
üzerine çocukların veya ihtiyacı olan diğer kişilerin tanık olarak
dinlenmesi öncesinde mesleki görüşme yapmak ve duruşma esnasında yanında
bulunarak tespit ve görüşlerini sunmak.
h) Mevzuatla ya da müdür tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
Diğer
personelin görev ve sorumlulukları
MADDE 80
– (1) Müdürlükte görev alan zabıt
kâtibi ile diğer personelin görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Bilgilendirme ve yönlendirme bürosuna başvuran
kişileri, hakları ve yükümlülükleri ile kamu kurum ve kuruluşları
tarafından kendilerine sunulan hizmetler konusunda bilgilendirmek.
b) Bireysel değerlendirme yapılması gerektiği
düşünülen mağdurları, talep etmeleri hâlinde sisteme kaydederek kırılgan
grup destek bürosuna yönlendirmek.
c) Mağdurları, kendilerine sunulan hizmetlerden
faydalanabilmeleri amacıyla ilgili kurum veya kuruluşa yönlendirmek.
ç) Müdürlüğe gelen evrakın gereğini yapmak.
d) Koordinasyon kurulunun sekretarya hizmetlerini
yerine getirmek.
e) Görevlendirildikleri büronun görev alanına giren
iş ve işlemleri yapmak.
f) Mevzuatla ya da müdür tarafından verilen diğer
görevleri yerine getirmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İş Bölümü, Kayıtlar ve İş Akışı
İş bölümü
MADDE 81
– (1) Müdürlükte çalışan adli
destek görevlileri ve diğer personel ile ilgili iş bölümü müdür tarafından
yapılır.
(2) İş bölümü yapılırken adli destek görevlisinin;
a) Mezun olduğu bölüm,
b) Lisansüstü eğitim durumu,
c) Katılmış olduğu kurslar ve sertifika
programları,
ç) Daha önce çalışmış olduğu birimler,
d) Mesleki tecrübe ve yetkinliği,
gibi hususlar mümkün olduğunca dikkate alınır.
UYAP’ın
kullanılması
MADDE 82
– (1) Bakanlık Bilgi İşlem Genel
Müdürlüğünce, müdürlük tarafından bu Yönetmelik kapsamında sunulan
hizmetlerin, istatistiki veri alımına imkân sağlayacak şekilde kayıt
edilerek iş akışının elektronik ortamda sağlanması amacıyla UYAP ekranları
oluşturulur.
(2) Müdürlükte her türlü veri, bilgi ve belge akışı
ile dokümantasyon işlemleri ve bunlara ilişkin her türlü kayıt, dosyalama,
saklama ve arşivleme işlemlerinde güvenli elektronik imza da kullanılmak
suretiyle UYAP’ın sağladığı imkânlardan yararlanılır. Güvenli elektronik
imza ile oluşturulan belgeler ayrıca fiziki olarak gönderilmez.
(3) UYAP kullanıcıları, iş listesini günlük olarak
kontrol etmek, işlemlerin gereğini yerine getirmek, ihtiyaç duyulan
alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesi, değerlendirilmesi ile gerekli adli
istatistiklerin üretilmesine esas bilgileri güvenilirlik, tutarlılık ve
güncellik ilkelerine uygun olarak UYAP ortamına doğru, eksiksiz ve
zamanında girmekle yükümlüdür.
(4) Diğer kişi, kurum veya kuruluşlara verilmek
üzere elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hâllerde,
tutanak veya belge, aslının aynı olduğu belirtilerek ad, soyad, unvan ve
sicil numarası yazılmak suretiyle görevli personel tarafından imzalanır ve
gerekirse mühürlenir.
(5) Müdürlüğe elektronik ortam dışında gelen evrak,
taranıp elektronik ortama aktarılarak UYAP’a kaydedilir. Kurum ve
kuruluşlardan elektronik ortam dışında gelen evrak ile fiziken muhafazası
gereken diğer belgeler ayrıca mahsus kartonlarında muhafaza edilir.
(6) Teknik nedenlerle fiziki olarak düzenlenen
belge veya raporlar, engelin ortadan kalkmasından sonra derhâl elektronik
ortama aktarılır, yetkili kişilerce güvenli elektronik imza ile imzalanarak
UYAP'a kaydedilir ve gerektiğinde UYAP vasıtasıyla ilgili birimlere
iletilir. Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere
iletilen belge ve kararların asılları mahallinde saklanır, ayrıca fiziki
olarak gönderilmez. Ancak belge veya karar aslının incelenmesinin zorunlu
olduğu hâller saklıdır. Elektronik ortama aktarılması imkânsız olan
belgeler ise fiziki ortamda saklanır ve gerektiğinde fiziki olarak
gönderilir.
(7) Kişisel verilerin kaydedilmesinde ve
paylaşılmasında bu verilerin yetkisiz kişilerce elde edilmesini veya hukuka
aykırı kullanılmasını önlemek için gerekli olan her türlü tedbir alınır.
Tevzi
MADDE 83
– (1) Müdürlüğe gelen iş ve
işlemler, müdür tarafından elektronik ortamda UYAP tevzi kriterlerine göre
otomatik olarak dağıtılır. İstisnai hallerde ise tevzi işlemi gerekçesi
belirtilmek suretiyle adil bir iş dağılımını sağlamak amacıyla Müdür tarafından
yapılabilir.
(2) Tevzi kriterleri Başkanlık tarafından
belirlenir ve UYAP’a tanımlanır.
ALTINCI KISIM
Çeşitli ve Son Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Mağdur
hizmetlerinin desteklenmesi ve işbirliği
MADDE 84
– (1) Başkanlık; belediyeler ile
mağdur hizmetlerinin sunulmasına katkı sağlamak amacıyla ortak programlar
geliştirebileceği gibi belediyeler ilgili mevzuat çerçevesinde müdürlüklere
yer ve araç tahsis edebilir.
(2) Adli süreçte sosyo-ekonomik desteğe ihtiyaç
duyduğu anlaşılan mağdurlar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ve
belediyelerin ilgili birimlerine yönlendirilebilir.
(3) Başkanlık, belediyeler bünyesinde mağdurlara
hizmet sunan birimlerle işbirliği yapabilir.
(4) Başkanlık ve müdürlükler ile üniversiteler
arasında mağdur hizmetlerinin sunulmasına ve mağdur haklarına ilişkin
farkındalık oluşturulmasına katkı sağlamak üzere ortak program ve projeler
geliştirilmesine yönelik işbirliği sağlanabilir. Üniversitelerin, mağdur
hakları ve adalete erişimin güçlendirilmesi konularında yapacağı bilimsel
araştırmalar ilgili mevzuat hükümleri kapsamında Başkanlıkça desteklenir.
(5) Mağdur haklarına ilişkin farkındalığın
artırılması ve mağdurlara sunulan hizmetlerin etkinliğinin sağlanması
amacıyla Başkanlık ile barolar arasında işbirliği yapılabilir.
(6) Diğer kamu kurum ve kuruluşları mağdur
hizmetlerinin sunulmasına katkı sağlamak amacıyla Başkanlık ile ortak
programlar geliştirebileceği gibi ilgili mevzuat çerçevesinde yer tahsis
edebilir. Hizmet binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir, her
türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir.
Gönüllüler
MADDE 85
– (1) Mağdurlara yardım ve destek
hizmetlerinde bu Yönetmelikte belirtilen ilkeler gözetilerek,
üniversitelerin hukuk, psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık,
sosyal hizmet gibi ilgili bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler ve bu
bölümlerden mezun olan gönüllü kişilerden faydalanılabilir.
(2) Çocuk veya mağdur hizmetleri alanında faaliyet
gösteren sivil toplum kuruluşlarında çalışan ya da bu alanlarda sertifika
veya kurs bitirme belgesine sahip olan kişilerden de gönüllü olarak
faydalanılabilir.
(3) Gönüllü olabilmek için aşağıdaki koşullar
aranır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Başvuru tarihinde on sekiz yaşını bitirmiş
olmak.
c) 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde
belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir
yıl veya daha fazla süre ile hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile
Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine
karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,
edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini
aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca gönüllü
olarak hizmet sunmak isteyen kişilerin ekinde T.C. kimlik numarası yazılı
beyanı ve adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanının bulunduğu bir dilekçe
ile müdürlüğe başvurmaları gerekir. Başvurular, müdürlüğün önerisi dikkate
alınarak adalet komisyonu tarafından incelenerek karara bağlanır.
(5) Gönüllüler tarafından sağlanan yardım ve destek
hizmetlerinde soruşturmanın ve kişisel verilerin gizliliğine, mağdurun
mahremiyetine azami düzeyde özen gösterilir.
(6) Başkanlık tarafından, müdürlüğün genel işleyişi
ve kuralları, hizmet sunum ilkeleri, gönüllülerin yetki ve sorumlulukları
ile bunlara uymamanın sonuçlarını içeren form oluşturulur. Formun gönüllü
tarafından imzalanıp müdürlükçe onaylanmasından sonra gönüllüye hizmet
sunumuna başlama tarihi bildirilir.
(7) Bakanlık tarafından gönüllülerin, sunacakları
hizmetlere ilişkin eğitim almaları sağlanabilir.
(8) Gönüllülerin eğitim durumları, aldıkları
sertifika ve kurs bitirme belgeleri ile bireysel ve sosyal becerileri de
dikkate alınmak suretiyle sunacakları hizmetler müdür tarafından belirlenir.
(9) Gönüllüler, çalıştıkları müdürlüğün genel
işleyişi ile çalışma usul ve esaslarına doğrudan veya dolaylı müdahalede
bulunamaz.
(10) Belirlenen kurallara ve çalışma programına
uymayan gönüllülere yazılı uyarı yapılır. Uyarıya rağmen kurallara ve
çalışma programına uygun davranmayan gönüllülerin müdürlük bünyesinde
hizmet sunumuna, müdürün teklifi üzerine adalet komisyonu tarafından son
verilebilir.
Staj ve
klinik uygulamaları
MADDE 86
– (1) Bakanlıkça, üniversitelerin
hukuk fakülteleri, fakültelerin sosyal hizmet, psikoloji, rehberlik ve
psikolojik danışmanlık bölümleri ve mağdurlara ya da adli desteğe ihtiyaç
duyan kişilere yönelik çalışmalar yapan ilgili diğer bölümleri ile
mağdurlara sunulan hizmetlerde mesleki deneyim ve tecrübe artırımını
sağlamak amacıyla işbirliği yapılabilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen bölümlerde eğitim
gören öğrenci ve stajyerler, uygulamayı yerinde görerek mesleki deneyim ve
tecrübelerini artırmak üzere müdürlüklerde staj yapabilir ve klinik
uygulamalarda yer alabilir. Stajyerler, müdürlük bünyesinde bilgilendirme,
yönlendirme ve psiko-sosyal destek hizmetlerinin yerine getirilmesinde,
müdürün ve adli destek görevlilerinin gözetim ve denetimi altında uygulama
yapabilir. Görüşme yapılacak kişinin aydınlatılmış rızası dâhilinde
görüşmelere katılabilir.
(3) Yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinde
öğrenim gören ve müdürlüklerde staj yapmak isteyen öğrencilerin ekinde ilgili
üniversiteden alınmış ve müdürlükte staj yapılmasını talep eden yazı,
meslek ve iş kazaları sigortası, öğrenci belgesi, T.C. kimlik numarası
beyanı ve adli sicil beyanına ilişkin belgeler ile diğer ilgili belgelerin
bulunduğu bir dilekçe ile müdürlüğe başvurmaları gerekir. Başvurular,
müdürlüğün önerisi dikkate alınarak adalet komisyonu tarafından incelenerek
karara bağlanır.
(4) Müdürlükte staj yapmak üzere başvuran
öğrencilerin başvuruları hakkında alınan kararlar adalet komisyonu
tarafından bilgi için Bakanlık Eğitim Dairesi Başkanlığına ve Başkanlığa
iletilir.
Kurumlararası
koordinasyon
MADDE 87
– (1) Müdürlüğün hizmet sunumunda
ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde çalışılması esastır.
Farklı kurumlar arasındaki koordinasyon müdürlük tarafından sağlanır.
(2) Sunulan hizmetin sürekliliği ve takibi
açısından ilgili kurum ve kuruluşlarda görev yapan irtibat kişileri belirlenir.
İlgili kurumlar tarafından mağdurlara sunulan hizmetlerin belirlenen
irtibat kişileri üzerinden koordine edilmesi sağlanır.
(3) İlgili kurumlar tarafından müdürlüğün görev
alanına giren konulara ilişkin düzenlenen koordinasyon toplantılarına
müdürlükçe katılım sağlanır.
Eğitim
MADDE 88
– (1) Adli sürece dâhil olan
mağdurlar ve adli desteğe ihtiyaç duyan kişilerin sahip oldukları haklar,
bu kişilere sunulan hizmetler ve yaklaşım teknikleri konusunda hâkim ve
Cumhuriyet savcıları ile adaylara yönelik olarak Türkiye Adalet Akademisi
Başkanlığı ile Başkanlığın merkez ve taşra teşkilatında çalışan görevlilere
yönelik olarak ise ilgili birimlerle işbirliği hâlinde eğitimler
düzenlenir. Eğitimlerde disiplinlerarası çalışmaya yönelik yöntemler
kullanılmasına özen gösterilir.
(2) Çalıştıkları bürolardaki görevleri göz önüne
alınarak adli destek görevlilerine yönelik uygulamayı destekleyici
nitelikte eğitimler düzenlenir.
(3) Başkanlıkça üniversitelerin ilgili birimleri
ile mağdur hakları alanına ilişkin sertifika ve yüksek lisans gibi eğitim
programları geliştirmek üzere işbirliği yapılabilir.
(4) Öğrencilerin bilgi ve donanımlarını artırmak
amacıyla müdürlüğün çalışma konularına ilişkin olarak ilgili mevzuat
uyarınca üniversitelerde eğitim ve öğretim faaliyetlerine katılmak üzere
Başkanlık veya müdürlükte görev yapan personele, Başkanlığın görüşüyle
Bakanlık Personel Genel Müdürlüğünce izin verilebilir.
(5) Eğitim faaliyetlerinde Başkanlıkça oluşturulmuş
olan materyallerden de faydalanılır. Bu materyaller hazırlanırken
personelin ihtiyaç ve görüşleri de dikkate alınır.
Denetim
MADDE 89
– (1) Müdürlük tarafından yapılan
iş ve işlemler Cumhuriyet başsavcılığının gözetim ve denetiminde yerine
getirilir.
(2) Denetim;
a) Kayıtların düzenli tutulması,
b) Adli destek görevlilerinin görevlendirmelerinin
usulüne uygun yapılması,
c) Evrak havalesinin süresinde yapılması,
ç) Fiziki ortamda teslimi gereken evrakla ilgili
işlemlerin usulüne uygun yapılması,
d) Kararların ilgililere tebliğinin sağlanması,
e) Mevzuatla ya da müdür tarafından verilen diğer
görevlerin usulüne uygun yapılması,
hususlarını kapsar.
(3) Müdürlük tarafından yapılan iş ve işlemler
adalet müfettişlerinin denetimine tabidir.
Hizmetin
izlenmesi ve değerlendirilmesi
MADDE 90
– (1) Müdürlüklerde, hizmet
sunulan kişilerin veya ailelerinin geri bildirimlerini almak amacıyla
istek-şikâyet kutuları ile yeterli sayıda geri bildirim formu bulundurulur.
(2) Hizmet sunulan kişilere veya ailelerine geri
bildirim formlarıyla ilgili bilgi verilir ve bu formları doldurmaları
teşvik edilir. Geri bildirimin sözlü yapılması, ilgililerin okuma-yazma
bilmemesi ya da başkaca bir engelin bulunması hâlinde, çalışan bu durumu
belirterek formu kendisi de doldurabilir.
(3) Müdürlük, çalışan personelin görüşlerini ve
geri bildirim formlarındaki değerlendirmeleri de dikkate alarak hizmetin
sunumunda yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri ile iyi uygulama örneklerini
toplar ve Başkanlığa gönderir.
(4) Müdürlükçe sunulan hizmetler değerlendirilirken
hizmetten yararlanan kişiler ile personelin görüşlerini açıkça
paylaşabileceği katılımcı bir yaklaşım sergilenmesi esastır.
(5) Başkanlıkça müdürlükte sunulan hizmetlerin
belirlenen standartlara uygun şekilde yerine getirilmesinin kontrolü ve
sorunların yerinde tespit edilmesi amacıyla uygun aralıklarla alan
ziyaretleri düzenlenebilir.
(6) Başkanlıkça her yıl müdürlükte sunulan
hizmetlere ilişkin olarak alınan geri bildirimlerin değerlendirilmesi,
uygulamada yaşanan sorunların ve ihtiyaçların tespiti ile çözüm
önerilerinin geliştirilmesi, iyi uygulama örneklerinin paylaşılması
amacıyla müdürler ve diğer ilgili kişilerin katılımıyla değerlendirme
toplantısı düzenlenir.
(7) Sunulan hizmetlerin etkinliğinin artırılması
için, mevzuat değişiklikleri de dâhil olmak üzere yapılması gereken
çalışmalara ilişkin öneriler her yıl Başkanlık tarafından Bakanlığa arz
edilir.
İstatistik
ve raporlama
MADDE 91
– (1) Müdürlükler tarafından,
sunulan hizmetlere ilişkin istatistikler özenle tutulur. Bu hizmetlerden
faydalanan kişilerin yanı sıra hâkim, Cumhuriyet savcısı ve avukatlar ile
diğer kişi ve kurumlardan alınan geri bildirimler toplanır.
(2) Mağdurlar ile adli desteğe ihtiyaç duyanlara
yönelik hizmetlerin daha etkin ve bütüncül sunulabilmesi amacıyla
Başkanlıkça yapılan istatistiki veri talepleri bu alanda hizmet sunan diğer
kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanır.
(3) İstatistiki veriler ve toplanan geri
bildirimler raporlaştırılarak her yıl Ocak ve Temmuz ayları içerisinde
Başkanlığa sunulur.
(4) Her yıl Başkanlıkça, müdürlüklerin
hazırladıkları istatistiki veriler ve çalışma raporları dikkate alınarak
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Değerlendirme Raporu hazırlanır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Kurulan müdürlükler,
adli destek görevlisi atanmasıyla birlikte faaliyete geçer.
(2) Müdürlüklere müdür atanıncaya kadar müdüre ait
iş ve işlemleri yapmak üzere idarecilik vasfı, mesleki bilgi ve kıdem gibi
özellikler dikkate alınarak bir adli destek görevlisi tedviren ya da
gerekli koşulları taşıması hâlinde vekâleten atanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 92
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 93
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Adalet Bakanı yürütür.