Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2019/76 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/1 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
Esas Sayısı : 2019/76 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/1

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Türkiye Kürdistan Demokrat Partisinin 2018 yılı kesin hesabınım incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Türkiye Kürdistan Demokrat Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2018 yılıkesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayıh Kanun'un 73. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da "Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığıa vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kiymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacaği, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvelferinin Anayasa Mahkemesine sunulacaği hükme bağlanmiştir.
3. Parti, Genel Merkez Kesin Hesap Cetveli'ni 31/7/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuş; dolayısıyla Kanun'un 74. maddesinin “.…. Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar" amir hükmüne uymamiştır.

4. Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde siyasi partilerin 74.madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği öngörülmektedir.


5. Kanun'un 74. maddesi hükümlerine aykiri hareket eden Parti sorumlulari hakkinda Kanun'un 111, maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsaveıliığına suç đuyurusunda bulunulması gerekir.
6. Öte yandan Partinin göndermiş olduğu 2018 yılı kesin hesabına göre yıl içinde Genel Merkez ve altı il örgütü hiçbir gelir elde etmemiş, hiçbir giderde bulunmamıştır.
7. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleti genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağışolarak kaydedilmesi gerekir.

8. Parti yetkililcrinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkeze ve teşkilat kurulmuşolan altı il örgütüne ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti Gcnel Merkezinin en azindan yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kirtasiye vb.) bulunması gerekir. Yönetim gelir ve giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışi gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayıh Kanun’un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70, maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykırı davranılmıştır.

9. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasi gerekir.

10. Diğer taraftan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2018 yılı hesabıın 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Türkiye Kürdistan Demokrat Partisinin 2018 yılı kesin hesabmın incelenmesi sonucunda;
A. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istenen sürede verilmemesi nedeniyle Parti sorumluları hakkında 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayili Siyasi Partiler Kanunu'nun 111.maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bułunulmasına,
B. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayit ve belge düzeninin oluşturułmaması,hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulmasina,

C. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2018yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 
21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yildız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTE$