Özellik Arz Eden Binaların Tasarım Gözetimi ve Kontrolü Hizmetlerine Dair Yönetmelik
YÖNETMELİK | 2022-09-28

28 Eylül 2022 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 31967
YÖNETMELİK
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığından:
ÖZELLİK ARZ
EDEN BİNALARIN TASARIM GÖZETİMİ VE KONTROLÜ
HİZMETLERİNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç
Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; ileri tasarım yöntemleri
ve teknolojileri gerektiren, özellik arz eden binaların tasarım gözetimi ve
kontrolü hizmetleri ile bu hizmeti yerine getireceklerin eğitim koşulları, mesleki
yeterlilik ve deneyim konuları ve bunların belgelendirilmesi ve hizmetin
yürütülmesine dair usul ve esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanunu kapsamında yapı ruhsatı düzenlenecek yapıları kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 107 nci maddesinin
birinci fıkrası ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 28 inci
maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığını,
b) İlgili idare: Belediye ve mücavir alan sınırları
içindeki uygulamalar için büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri,
bu alanlar dışında kalan alanlarda valilikleri, yapı ruhsatı ve kullanma
izin belgesi verme yetkisine sahip diğer idareleri,
c) Özel binalar teknik komisyonu (Komisyon):
Üyeleri Bakanlık tarafından görevlendirilen ve bu Yönetmelikte tanımlanan
özel uzmanlık alanlarında belgelendirme iş ve işlemlerini yürüten
komisyonu,
ç) Özel binalar tasarım gözetmeni (tasarım
gözetmeni): İlgili alanda teorik ve mesleki bilgi ve deneyim sahibi olan ve
Bakanlıkça düzenlenmiş/verilmiş Özel Binalar Tasarım Gözetmenliği Belgesini
haiz meslek mensubunu,
ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar için
ilgili diğer mevzuatta belirtilen tanımlar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Tasarım
Gözetmenliği Uygulama Esasları
Uygulanacak
ilke ve kurallar
MADDE 4- (1) Tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti; Bakanlıktan
aldığı tasarım gözetmenliği belgesi ile çalışan ve münhasıran akademik
eğitim, proje tasarımı veya proje danışmanlığı işi ile uğraşan ilgili
meslek mensupları tarafından gerçekleştirilir.
(2) Bu Yönetmelikte belirtilen işlerde yapı sahibi
tarafından tasarım gözetmenlerinden tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti
alınması ve ilgili gözetmen raporlarının ve tutanakların bir nüshasının
yapı ruhsatı başvurusunda ilgili projelerle birlikte ilgili idaresine
verilmesi zorunludur.
(3) İlgili proje müellifleri, tasarımını
üstlendikleri projelerde bu Yönetmelikte belirtilen tasarım gözetimi ve
kontrolü hizmeti alınmadan proje işini sürdüremezler. Yapı ruhsatı
başvurusu sırasında veya herhangi bir şekilde aksine davrandığı tespit
edilenler, haklarında 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Kanununun ilgili maddeleri uyarınca işlem yapılmak
üzere ilgili idaresince bağlı oldukları meslek odasına bildirilir.
(4) Tasarım gözetmenleri, projelerin kanun,
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik, standart, fen, sanat ve sağlık
kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle
ilgili tasarım performans seviyeleri için kabul edilenlerin ötesinde ortaya
çıkan yapı hasarından/zararlardan dolayı yapı sahibi ve/veya ilgili idareye
karşı, yürüttüğü hizmet dâhilinde kusuru oranında sorumludur. Ancak tasarım
gözetmeni, yazılı ihtarına rağmen yapı sahibi ve/veya proje müellifi
tarafından uyulmayan konulardan dolayı sorumlu değildir.
(5) Tasarım gözetimi ve denetimi süreçlerinde yapılan
iş ve işlemler yapı denetim uygulamalarına engel teşkil etmez.
(6) Kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Yönetmelik
kapsamında yapılacak uygulamalar çerçevesinde kamu kaynağının
kullanılmasını gerektiren alımlarda, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu
İhale Kanunu ile 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri
Kanunu hükümleri saklıdır.
Tasarım
gözetmenliğine kabul şartları
MADDE 5- (1) Tasarım gözetimi ve kontrolü faaliyetinde
bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten
işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da
affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene
ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık,
dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye
fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan
malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik
veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından
mahkûm olmamak.
b) Daha önce kendi isteği dışında tasarım
gözetmenliği sicilinden çıkarılmamış olmak.
c) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış
ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten sürekli olarak
yasaklanmamış olmak.
ç) Tasarım gözetmeninin gerçek kişi olarak kendi
adına olan iş deneyim belgesi ya da diplomasını sunarak başvurmuş olduğu veya
ortağı olduğu tüzel kişiliğin söz konusu belgeleri kullanarak başvurmuş
olduğu ihalelerden dolayı herhangi bir nedenle yasaklama almamış olmak.
(2) Daha önce yaptığı başvurusu uzmanlık deneyimi
bakımından yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, altı
ay geçmedikçe tasarım gözetmenliği yapmak için yeniden başvuruda
bulunamazlar.
(3) Tasarım gözetmenliği belgesi aşağıdaki şartları
haiz olup bunları belgelendirenlere verilir:
a) Mesleğinde fiilen en az beş yıldan beri
çalışıyor olmak.
b) Tasarım gözetmenliği uzmanlık alanlarına göre
Ek-1’de belirlenen yeterlilik ve lisans eğitimi koşullarını taşımak.
Tasarım
gözetmenliğine başvuru, seçilme usulü ve sicile kayıt
MADDE 6- (1) Tasarım gözetmenliği belgesi başvurusu, ilgili
belgeler eklenmek suretiyle Bakanlığa yazılı olarak yapılır. Başvurularda
Bakanlık resmî internet sitesinde duyurulan veya başvuruya özel gerekli
görülen diğer belgeler istenir. Tasarım gözetimi ve kontrolünde görev
alacak olanların kayıtlı bir elektronik posta (KEP) adresine sahip olması
zorunludur.
(2) Mesleki deneyim ve çalışma süreleri, çalışılan
kuruluşlardan alınan ve çalışma alanı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları
veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca onaylanan belge ile
belgelendirilir. Ayrıca, özel kuruluşlarda yapılan çalışmaları teyit etmek
üzere ilgili Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan belgeler ibraz edilir.
(3) Başvuru sahiplerinin uzmanlık deneyiminden,
üstlenilen işin usulünce tamamlanıp ilgili idaresine teslim edilmiş olması
ve ilgili merci tarafından onaylanmış olması anlaşılır. Proje işini
üstlenen müellifin ekibinde yer alan meslek mensubunun proje başlangıcından
tamamlanıncaya kadar geçen sürede kesintisiz olarak bu büroda ve bu projede
çalıştığını belgelemesi hâlinde, tasarım niteliğinde olmak kaydıyla bu
projeler de yarı puanlı olarak deneyimde değerlendirilir. Özel sektöre
yapılan ve ilgili idare onayına konu edilemeyen iş deneyimleri ise
yapılacak iş karşılığı bedel içeren sözleşme, sözleşmeye ilişkin fatura
örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest
muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri ile tevsik
edilir.
(4) Başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu
belgelerin eksik olması hâlinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması
için on beş gün süre verilir. Eksik belgelerin tamamlanmaması hâlinde
başvuru belgeleri Bakanlıkça iade edilir. Başvurusu bu şekilde
reddedilenler otuz gün süreyle tekrar başvuruda bulunamazlar. Belge ve
danışmanlık ücretleri yatırılmadan başvurular işleme alınmaz. Belge almaya
hak kazanamayanların talep etmesi halinde belge ücreti iade edilebilir,
ancak danışmanlık ücreti iade edilmez.
(5) Tasarım gözetmenliği belgesi başvuruları
Ek-2’de belirtilen uzmanlık alanları için ayrı ayrı yapılır. Ancak birden
fazla alan için yapılan başvurularda konuya özel belgeler dışındaki ortak
nitelikteki diğer belgeler tekrar istenmez.
(6) Başvurular, Komisyon tarafından beşinci fıkrada
belirtilen göstergeler doğrultusunda Ek-1’e göre puanlama usulü ile
değerlendirilir. Komisyon karar verirken başvuranın mesleki deneyimini,
yayınlarını/yetkinliğini, akademik unvan ve çalışmalarını, uzmanlık
alanında deneyimini gösteren belgeleri dikkate alarak liyakatli olanları
seçer. Tasarım gözetmenliği belgesi alabilmek için adayın, Ek-1’de
belirtilen kriterlere göre Komisyon üyelerince yapılacak değerlendirme
sonrası asgari puanı almış olması gerekir. Bu puanlama her bir uzmanlık
sınıfı için ayrı ayrı uygulanır.
(7) Komisyon kararı üzerine Bakanlık tarafından
basılı olarak veya e-Devlet kapısı üzerinden ulaşılabilecek şekilde tasarım
gözetmenliği belgesi düzenlenir.
(8) Tasarım gözetmenliğine kabul edilenler, sicile
beş yıl için kaydedilir. Bu sürenin sonunda yenilenmeyen belgenin
kullanımına izin verilmez. Yenileme işlemlerinde başvuranın sicil bilgileri
dikkate alınır; ancak, tekrar puanlama yapılmaz; bunlardan 5 inci maddenin
birinci fıkrasında belirtilen hususlara ilişkin güncel beyan istenir.
(9) Tasarım gözetmenliği siciline kayıtlı kişilerin
ad ve soyadları, uzmanlık alanları ve unvanları gösterilmek suretiyle liste
oluşturulur. Liste aleni olup, herkesin erişimine açıktır. Bakanlık tasarım
gözetmenliği belgesi sahiplerinin bilgilerini resmî internet sitesinde
yayımlar.
(10) Tasarım gözetmenliği sicilinde, gözetmenin
görev aldığı işler ve hazırlamış olduğu raporlar tutulur. Bu siciller,
Komisyon üyelerinin erişimine açılır.
Tasarım
gözetmeninin çalıştırılması ve hizmetin yürütülmesi
MADDE 7- (1) Proje tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti için
tasarım gözetmeninden hizmet alımında aşağıdaki süreç takip edilir:
a) Yapı sahibi, proje müellifinin çalışmaya
başlaması ile birlikte bu Yönetmelikte belirlenen konular için listede
kayıtlı tasarım gözetmeni/gözetmenlerinden hizmet satın alır. Tasarım
gözetimi ve kontrolü hizmeti; yapı sahibi ile tasarım gözetmeni/gözetmenleri
arasında, akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Hizmet
sözleşmesinin yapı sahibince feshi halinde, yapı sahibinin başvurusu
üzerine bu defa listeye kayıtlı tasarım gözetmenleri arasından üzerinde en
az iş bulunan tasarım gözetmeni Bakanlıkça görevlendirilir.
b) Tasarım gözetmenliğinin bir özel hukuk tüzel
kişiliği tarafından üstlenilebilmesi için; tüzel kişiliğin toplam en az %51
hissesine Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği üyesi tasarım ve yapı
sektörüyle ilgili ortakların sahip olması, tasarım gözetmenlerinden en az
birinin hisse oranının %20’nin altında olmaması, tüm ortakların
hisselerinin %20 oranının altında olması durumunda ise tasarım
gözetmeninin, ortaklık payının en yüksek hisse sahibinden az olmaması ve
ayrıca uzmanlık kapsamındaki işlere münhasır tüzel kişiliği temsil ve
ilzama yetkili olması şarttır. Bu şekilde çalışan bir gözetmen gerçek kişi
olarak tasarım gözetimi hizmeti veremez.
c) İşin mahiyetine göre farklı konularda olmak
üzere birden fazla tasarım gözetmeni görevlendirilebilir.
ç) Yapılan sözleşmenin bir sureti yapı sahibince
Bakanlığa, ilgili idareye ve proje müellifine verilir.
d) Tasarım gözetmeni;
1) Sözleşmenin imzalanmasını takiben beş işgünü
içerisinde aldığı işi,
2) İş süresince her bir safha sonunda olmak üzere;
tasarım gözetimi sonucu kendisinin düzenlemiş olduğu raporları, imzalamış
olduğu proje, rapor, hesap, tutanak ve benzeri belgeleri,
3) Hizmetin bitiminde ise iş bitirme tutanağını,
siciline kaydedilmek üzere Bakanlığa bildirir.
e) Hizmet sözleşmesinde; taahhüt edilen hizmetin
konusu, süresi, safhaları, yeri, yapının alanı ve hizmet bedeli yer alır.
f) Hizmet bedelinin, işin niteliğine göre götürü
bedel üzerinden veya Bakanlıkça yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin
hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetleri ile hizmete esas yapı inşaat
alanının çarpımından elde edilen yapının yaklaşık maliyeti üzerinden ve her
bir uzmanlık konusu için ayrı ayrı hesaplanması esastır.
g) Tasarım gözetmeni, tasarımın gözetimi ve
kontrolüne ilişkin belgeleri düzenlemek, bunları sicile kaydettirmek ve
işleri yapmakla, proje safhalarında belirtilen ücretin tümünü hak eder.
ğ) Tasarım gözetmenlerinin aynı anda hizmet
verebilecekleri iş sayısı ve toplam inşaat alanı üst sınırı uzmanlık
alanlarına göre Ek-2’de verilmiştir. Tek bir iş üstlenilmesi halinde üst
sınır uygulanmaz. Üst sınırın hesaplanmasında inşaat alanı, hizmetin
ilişkili olduğu kısımla sınırlıdır. Zorunlu hallerde belirli projelerde iş
miktarı kısıtlamaları Bakanlıkça değiştirilebilir.
(2) 3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesi
kapsamındaki Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin
harekât ve savunması bakımından gizlilik arz eden yapılar için bu kamu
kurum ve kuruluşlarınca, sicile kayıt veya herhangi bir bildirim
yükümlülüğü olmaksızın tasarım gözetmenliği hizmeti temin edilebilir.
Benzer şekilde diğer yapılar için geçerli gizlilik ve güvenlik gerekçeleri
nedeniyle Bakanlığa yapılacak başvuru üzerine bu fıkra hükümleri
uygulanabilir.
Yetkinlik,
etik ilkelere bağlılık ve mesleki özen
MADDE 8- (1) Tasarım gözetmeni;
a) Görevini dürüstlük kuralları çerçevesinde
bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine getirir.
b) Görevlendirmeyi yapan mercie ve kendi işverenine
karşı bağımsız olup, görevini yalnızca uzmanlık alanındaki bilimsel
verilere göre yerine getirir.
c) Bağımsızlığına zarar verebilecek veya böyle bir
izlenim uyandırabilecek her türlü davranış ve ilişkiden uzak durur.
ç) Etik ilkelerle bağdaşmayan veya hukuka aykırı iş
ve eylemlerde bulunmasının kendisinden talep edilmesi halinde ya da
görevini yerine getirirken bu tür bir eylem veya işlemden haberdar
olduğunda ya da 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen kabul
şartlarını kaybettiğinde durumu gecikmeksizin Bakanlığa bildirir.
(2) Tasarım gözetmeni görevi süresince;
a) Sözleşme konusu işle ilgili doğrudan veya
dolaylı olarak kendisine gelen uzman görüşü, danışmanlık, hakemlik ya da
buna benzer bir görevi kabul edemez; işle ilgili yapım, tasarım, denetim,
malzeme satışı ve benzeri ticari faaliyetlerde bulunamaz.
b) Sözleşme konusu işin proje müellifinin gözetmen
olduğu başka bir işte, aynı anda proje müellifi veya danışman olarak görev
alamaz, bu tür iş alan özel hukuk tüzel kişilerinin bünyesinde çalışamaz.
Bunlarla ilgili yapım, tasarım, denetim, malzeme satışı ve benzeri ticari
faaliyetlerde bulunamaz.
c) Raporlarında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik
bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; nitelendirme ve
değerlendirmelerde bulunamaz.
ç) Kendisine tevdi olunan görevi bizzat yerine
getirmekle yükümlü olup, görevinin icrasını kısmen yahut tamamen başka bir
kimseye devredemez.
d) Yakınlarından kendilerini ve üçüncü dereceye
kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile evlatlıklarını
ilgilendiren veya iş ilişkisinin bulunduğu kişi, kurum veya kuruluşların,
tarafı olduğu ya da ilgili bulunduğu projelerde görevlendirmeyi kabul
edemez.
e) Görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendisi,
yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlayamaz, hediye alamaz ve
aracılıkta bulunamaz, üstlendiği işlerin sahiplerine hizmet bedeline
ilişkin haksız mali külfet getiremez.
f) Görevi sebebiyle kendisine tevdi edilen bilgi ve
belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu
yükümlülük, tasarım gözetim ve kontrolü görevi sona erdikten sonra da devam
eder.
(3) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği üyesi
tasarım ve yapı sektörüyle ilgili ortaklarca kurularak büro tescilini
yaptırmış bir gerçek veya tüzel kişilikte hisse sahibi olarak veya
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu kapsamında sigortalı olarak çalışanlardan bu görevlerinden
hangi sebeple olursa olsun ayrılanlar, ayrıldıkları tarihten önceki bir yıl
içinde hizmetinde bulundukları büroların veya bu büro ortaklarının/çalışanlarının
proje müellifi/danışmanı oldukları işlerde, ayrıldıkları tarihten
başlayarak iki yıl süreyle doğrudan doğruya veya dolaylı olarak tasarım
gözetmenliği yapamazlar.
(4) Tasarım gözetmeni; görev almak amacıyla özel
amaçlı arama motorlarına, rehberlerine, listelerine, veri tabanlarına ve
benzerlerine kayıt olamaz, kayıt edilmesine rıza gösteremez. Ancak tasarım
gözetmenliği görevi alma amacına yönelik olmamak kaydıyla internet
sayfasını özel amaçlı arama motorlarına kayıt edebilir, anahtar kelime
olarak da; sadece adı soyadı ve mesleki unvanı ile bulunduğu şehrin adını
kullanabilir.
(5) Özel hukuk tüzel kişilerinin bünyesinde tasarım
gözetmeni olarak çalışacak kişiler bakımından da bu maddede sayılan tüm
şartlar aranır ve düzenlenen rapor, tutanak, proje ve benzeri görevle
ilgili belgelerde bu kişilerin adı ve soyadı ile imzası bulunur.
Tasarım
gözetmenliği sicilinden ve listesinden çıkarılma
MADDE 9- (1) Tasarım gözetmenleri, aşağıdaki şartlardan
birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:
a) Tasarım gözetmenliğine kabul şartlarının
kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının
sonradan tespit edilmesi.
b) Komisyon tarafından resen veya şikâyet üzerine
yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması.
c) Hizmet sözleşmesinin imzalanmasından sonra
kanuni veya haklı bir sebep olmaksızın tasarım gözetmenliği yapmaktan
kaçınılması veya alınan işin bırakılması veya raporların sözleşme ile
belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi.
ç) Tasarım gözetmenliği görevi ve bu görevin
gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve
davranışlarda bulunulması.
d) 8 inci maddede belirtilen temel ilkelere aykırı
olarak tasarım gözetmenliği faaliyetinde bulunulması.
e) Tasarım gözetmenliği süresinin dolmasına rağmen
süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması.
f) Tasarım gözetmeninin sicilden çıkarılmayı talep
etmesi.
(2) Birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen
hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı
yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı
uygulanabilir. Ancak fiilin tekrarı halinde birinci fıkra uygulanır.
(3) 11 inci maddede sayılan yükümlülüklerini yerine
getirmeyenler hakkında ihlalin niteliğine göre uyarma veya bir yıla kadar
geçici süreyle tekrarı halinde tamamen listeden çıkarma yaptırımı
uygulanabilir.
(4) Birinci fıkranın (a), (e) ve (f)
bentlerindekiler hariç, bu maddeye göre sicilden çıkarılanlar 5 yıl süreyle
yeniden tasarım gözetmenliğine başvuramazlar.
Denetim
ve inceleme
MADDE 10-
(1) Tasarım gözetmenleri,
görevleriyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladıkları raporların
ilgili mevzuata uygunluğu bakımından Komisyon tarafından resen veya başvuru
üzerine denetlenebilir. Bu denetim, raporların özel veya teknik bilgi
yönünden denetlenmesini de içerebilir.
Tasarım
gözetmenlerinin çalışma usulü
MADDE 11-
(1) Tasarım gözetimi ve kontrolü,
projenin başlangıcında hizmetin gerekli olduğu proje safhası ile başlar ve
ilgili safhanın tamamlanmasına kadar devam eder.
(2) Tasarım gözetmenleri;
a) Proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan
kendilerine teslim edilen proje, etüd, deney, hesap raporu, hesap modeli ve
benzeri tasarım unsurlarını ilgili mevzuata göre inceler.
b) Uzmanlık alanı kapsamında can, mal ve çevre
güvenliği bakımından yapı güvenliğine olumsuz etkisi olabilecek tasarım
unsurlarını değerlendirir, gerekli yönlendirmeleri yapar.
c) Tespit ettiği problemleri, gerekli durumlarda
kendi hesap modeli ile teyit ederek, yapı performansına olabilecek etki
derecesi ve önemini de açıklayarak mevzuat kurallarına ve iyi uygulama
kodlarına referans vererek değerlendirir.
ç) Doğrudan ruhsat eki dokümanda yer almamakla
birlikte tasarımda kullanılan yöntemleri, yaklaşımları, özel çözümleri ve
ilave analizleri değerlendirir.
d) Teknik mevzuatta belirlenen zorunlu uygulama
kuralları haricinde, kendi görüşünden farklı çözümlerin geliştirilebildiği
konularda proje müellifinin önerilerini inceler.
e) Doğrudan kendi hizmeti dışında olmakla birlikte
yapı performansını etkileyebileceğini değerlendirdiği konularda gözlem ve
bulgularını bildirir.
f) 12 nci madde kapsamında oluşturulan grubun
çalışmalarına katılır, bu katılım ile ilgili tüm giderleri karşılar ve
grubun çalışmaları sonucunda ortaya çıkan karar ve metinleri rehber belge
olarak kabul eder. Bu kapsamda yapılan çalışma ve faaliyetlere ilişkin
olarak Bakanlığı bilgilendirir.
(3) Tasarım gözetmenliği hizmeti, tasarımda esas
alınan parametrelerin proje sahasında teyidini veya tasarımdan beklenen
performans gereklerinin inşaat aşamasında gerçekleşme durumunun kontrolünü
veyahut şantiye denetimini içermez.
(4) Tasarım gözetimi ve kontrolüne konu proje,
hesap, rapor, bilgisayar veri dosyaları gibi tüm belgeler ve elektronik
veriler, proje müellifi tarafından, hizmetin yürütülmesine imkân verecek
sürede ve içerikte, her bir proje safhası sonunda 13 üncü maddede
belirtilen usule uygun olarak tasarım gözetmenine iletilir.
(5) Tasarım gözetmeni, yapacağı ön incelemede,
incelemeyi gerçekleştirebilmesi için bazı hususların önceden araştırılması
ve tespiti ile kendisine teslim edilen dosya ve belgelere ilave olarak
başka kayıt ve belgelere ihtiyaç duyması halinde beş gün içinde proje
müellifinden talepte bulunur.
(6) Tasarım gözetmeni, sözleşmede verilen süreler
içinde Ek-2’de tanımlanan içeriğe uygun olarak tasarım gözetim ve
kontrolünü gerçekleştirmek ve her bir proje safhasında kontrol tutanağını
sürekli olarak tutarak hazırladığı nihai raporunu proje müellifine ve yapı
sahibine sunmakla ve Bakanlık siciline işlettirmekle yükümlüdür. Proje müellifi
ile yapılan toplantılar da tutanakla tespit edilerek aynı şekilde sicile
kaydedilir. Ancak işin niteliği itibarıyla verilen süre içinde raporun
hazırlanmasına imkân bulunmazsa, talebi halinde tasarım gözetmenine ek süre
verilebilir.
(7) Tasarım gözetmeni, detayları Ek-2’de açıklanan
hizmetin sonunda, proje müellifi tarafından düzenlenerek imzalanmış olan
yapı ruhsatına esas nihai proje/rapor/hesap ve benzeri belgelerden vermiş
olduğu hizmetle ilişkili olanları imzalar.
(8) Üzerine aldığı bir işi, haklı bir sebep
olmaksızın bırakan veya geciktiren tasarım gözetmeni, tamamladığı safhalar
dışında hiçbir ücret talep edemez ve varsa peşin aldığı ücreti geri vermekle
yükümlüdür. Buna avanslar da dâhildir. Sözleşmenin iş sahibince feshi
halinde ise tasarım gözetmeninin ücretinin tamamının ödenmesi gerekir. Şu
kadar ki; tasarım gözetmeni, bu duruma kendi kusur ve ihmali ile yol açmış
ise ücret ödenmez. Anlaşmaya göre peşin verilmesi gereken ücret ya da avans
ödenmezse, tasarım gözetmeni işe başlamak ya da işi sürdürmek zorunda
değildir.
(9) Her ne sebeple olursa olsun, yapılan gözetmen
değişiklikleri yapı sahibince ilgili idaresine bildirilir. Bu durumda işten
ayrılan tasarım gözetmeninin sicilde kaydı kapatılır, yeni görevlendirilen
tasarım gözetmeni kayıtları devralır.
(10) Tasarım gözetmeni, faaliyetleri ile ilgili her
türlü belge ve kaydı, düzenlendiği tarihten itibaren on yıl süreyle
muhafaza eder ve talebi hâlinde Bakanlığa ibraz eder.
Tasarım
gözetmenlerinin koordinasyonu
MADDE 12-
(1) Bu Yönetmelik kapsamında
Bakanlıkça yetkilendirilmiş tasarım gözetmenlerinin katılımı ile Ek-2’de
yer alan ana uzmanlık alanları esas alınarak gözetmenlerin kendi aralarında
gerekli koordinasyon ve işbirliğini sağlamak üzere Bakanlık
koordinasyonunda istişari grup kurulabilir.
Tasarım
gözetimi ve kontrolü hizmetlerinin altyapısı
MADDE 13-
(1) Tasarım gözetimi ve kontrolü iş
süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon
işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve
arşivleme işlemlerinin hizmet sözleşmesinde beyan edilen elektronik posta
adresleri üzerinden gerçekleştirilmesi esastır.
(2) Yapı sahipleri, proje müellifleri ve tasarım
gözetmenleri, ihtiyaç duyulan veri ve bilgilerin derlenmesi, değerlendirilmesi
ile bilgileri güvenilirlik, tutarlılık ve güncellik ilkelerine uygun olarak
sağlamak; tüm iletişimi doğru, eksiksiz ve zamanında yapmakla yükümlüdür.
(3) Tasarım gözetimine esas her türlü proje, hesap,
rapor, tutanak, belge ve kararlar elektronik ortamda düzenlenir ve
ilgilileri tarafından güvenli elektronik imza ile imzalanır ve elektronik
ortamda gönderilir. Teknik nedenlerle yalnızca fiziki olarak düzenlenebilen
haller dışında belgeler ayrıca fiziki olarak gönderilmez. Yapı ruhsatı
eklerinde sunulacak hizmetle ilgili nihai belgeler 11 inci maddenin yedinci
fıkrasına göre düzenlenir.
(4) Bakanlık, gerekli elektronik altyapının ilgili
kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak hazırlanması halinde, tasarım
gözetimi ve kontrolü işlemlerinin bu bilişim sistemleri ve yazılımları
üzerinden yapılmasını isteyebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Özel Binalar
Teknik Komisyonu
Özel
binalar teknik komisyonu ve görevleri
MADDE 14-
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanması
ile ilgili iş ve işlemlerin yürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlık
merkezinde özel binalar teknik komisyonu kurulur. Uzmanlık alanları esas
alınarak gerekli durumlarda birden fazla Komisyon kurulabilir.
(2) Komisyon, tasarım gözetmenliği belgesi
başvurularını, itirazları ve şikâyetleri değerlendirerek karara bağlar.
(3) Komisyon, konu ile ilgili en az şube müdürü
düzeyinde bir Bakanlık personeli; ilgili alanda bilimsel ve uygulamalı
araştırma, yüksek lisans ve doktora seviyesinde eğitim ve öğretim yapan
üniversitelerde asgari beş yıl görev yapmış olan, bu Yönetmelik konusu
alanlarda araştırma, uygulama ve eğitim tecrübesi bulunan iki adet üye
olmak üzere toplam üç üyeden oluşur. Akademik üye olarak seçilecekler
yerine ihtiyaç halinde uygulama tecrübesi bulunan kamu personeli veya özel
sektörden en fazla bir kişi, Komisyonda asıl veya yedek üye olarak
görevlendirilebilir.
(4) Komisyon üyelerinin mesleğinde fiilen en az on
iki yıl deneyimi olması gerekir.
(5) Gerekli hallerde Komisyon üyelikleri Bakanlıkça
iki yılda bir yenilenir. Yeni üyeler görevlendirilinceye kadar mevcut
üyeler görevine devam eder. Görev süresi dolan üye tekrar
görevlendirilebilir.
(6) Komisyon, Bakanlıkça uygun görülen birimin bünyesinde
ilgili mevzuat çerçevesinde faaliyetlerini yürütür.
(7) Komisyon toplantılarına başka bir mahalden
gelerek katılan üyelerin gündelik, yol gideri, konaklama ve diğer zorunlu
giderleri, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre
ödenir.
(8) Komisyon üyeleri;
a) Üyelikleri süresince bu Yönetmelik kapsamındaki
işlerle ilgili doğrudan veya dolaylı olarak kendisine gelen uzman görüşü,
danışmanlık, hakemlik ya da buna benzer bir görevi kabul edemez; doğrudan
veya dolaylı şekilde tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti veremez, bu
hizmeti gerektiren işlerin yapımını, tasarımını veya denetimini üstlenemez.
b) Yakınları veya iş ilişkisinin bulunduğu
kişilerin başvurusunun görüşüldüğü veyahut konu ile herhangi bir şekilde
menfaat münasebeti bulunan toplantılara katılamaz, oy kullanamaz.
c) Görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendisi,
yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlayamaz, hediye alamaz ve
aracılıkta bulunamaz.
ç) Görevi sebebiyle kendisine tevdi edilen bilgi ve
belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu
yükümlülük, görevi sona erdikten sonra da devam eder.
Komisyonun
çalışma usul ve esasları
MADDE 15-
(1) Komisyonun ilk toplantısında
üyeler aralarından bir başkan seçer.
(2) Komisyon, görüşülecek dosya sayısı ve
olağanüstü durumları da göz önüne alarak, Bakanlıkça belirlenecek
tarihlerde üye tam sayısı ile toplanır. Bu nisabın toplantı süresince
korunması gerekir. Başkan veya Bakanlık, gerekli gördüğü hâllerde Komisyonu
her zaman toplantıya çağırabilir.
(3) Toplantı çağrısı yazılı olarak yapılabileceği
gibi, elektronik posta, telefon veya kısa mesaj ile de yapılabilir.
Toplantı çağrısında toplantının tarihi, saati ve yeri ile gündemine yer
verilir. Toplantı çağrısı toplantıdan önce üyelere ulaştırılır.
(4) Toplantı öncesinde veya sırasında bir üyenin
talebi halinde gündeme madde eklenebilir.
(5) Toplantıya katılan üyelerin, gündemle ilgili
konular hakkındaki önerileri müzakere edilir ve oy çokluğu ile kabul
edilenler karar haline getirilir.
(6) Komisyon toplantısı sonunda alınan kararlar,
dayanakları ve ilmî gerekçeleri belirtilerek yazılır; başkan ve üyelerce
imzalanır.
(7) Komisyon çalışmaları ve toplantıları elektronik
ortamda da yapılabilir. Üyelerin fiziki katılımı olmaksızın yapılan toplantılara
ilişkin karar tutanakları elektronik imzalı şekilde veya elektronik ortamda
üyeler tarafından teyit edilerek işleme konulabilir. İmzasız tutanaklar,
toplantıya katılan üyelerin fiziki katılımıyla yapılan ilk toplantıda
imzalanır.
(8) Komisyon tarafından gerek görülmesi hâlinde,
diğer kamu kurum ve kuruluşlarından uzmanlar, oy hakları olmaksızın
görüşleri alınmak üzere toplantılara davet edilebilir.
(9) 14 üncü maddenin sekizinci fıkrasına aykırı
davrandığı tespit edilen Komisyon üyelerinin üyeliği Bakanlıkça sona
erdirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Liste
dışından hizmet alımı
MADDE 16-
(1) Ek-2’de tarif edildiği
şekilde, belirli uzmanlık alanları için yapı sahibince listelerin dışından
tasarım gözetmenliği hizmet alımı yapılabilir.
(2) Bu madde kapsamında kendilerinden hizmet
alınanlar listeye kaydedilmezler, ancak yaptıkları işleri geçici sicilde
tutulmak üzere, 11 inci maddenin altıncı fıkrasına göre Bakanlığa
bildirirler. Geçici sicil ile tasarım gözetimi hizmeti görülmüş işler uzmanlık
deneyiminde değerlendirilmez ve kazanılmış hak teşkil etmez.
(3) Bu madde kapsamında hizmet verenlerin 5 inci
maddenin birinci fıkrasında sayılan koşulları haiz olmaları gerekir. 8 inci
maddede belirtilen ilkelere aykırı olarak tasarım gözetmenliği faaliyetinde
bulunanlar Komisyon kararıyla tasarım gözetmenliği yapmaktan yasaklanır.
Mevcut
Özel Binalar Tasarım Gözetmenliği Belgeleri
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinde 18/3/2018 tarihli ve 30364 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ekinde yer alan Deprem Etkisi
Altında Binaların Tasarımı İçin Esasların 1.3 maddesi kapsamında hizmet
vermek üzere daha önce Bakanlıktan belge almış olanlar hiçbir işleme gerek
kalmaksızın ihraz ettikleri uzmanlık alanında listeye kaydedilirler.
Standart
formlar
MADDE 17-
(1) Yapı sahiplerinin, proje
müelliflerinin ve tasarım gözetmenlerinin bu Yönetmelik kapsamında
Bakanlığa yapacakları bildirimlere dair standart formlar, tasarım gözetimi
hizmeti kontrol föyleri, iyi uygulama dokümanları, hizmet sözleşmesi
örnekleri gibi uygulamada uyulacak ve kullanılacak belge formatları
Bakanlığın resmî internet sitesinde yayımlanır.
Yürürlük
MADDE 18-
(1) Bu Yönetmeliğin;
a) Ek-2’sinin Y.1.1.1 maddesinin (a) ve (b)
bentleri 1/1/2024 tarihinde, (c) bendi 1/1/2025 tarihinde,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız