Anayasa Mahkemesinin 29/6/2021 Tarihli ve 2016/14675 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-10-07

7 Ekim 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayi : 31621
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
İBRAHİM MORAN BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2016/14675Karar Tarihi : 29/6/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCt Yıildiz SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI 
Raportör : Mustafa ARI Başvurucu : Ibrahim MORAN Vekili : Av. Burak URAL 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru. ceza infaz kurumunda tutulan mahpusun hayatinı kaybetmesini önlemeye yönelik tedbirlerin alinmaması ve bu olayla ilgili etkili bir soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam bakkımın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapilan ön incelemesinden sonra Komnisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkant tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapıłmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucu, Bakanliğın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
8._Başvuru fornu ve ekletinde ifade edildiği şekliyle ve Ułusal Yargı Aġi Bilişim Sistemi (UYAp) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir:

9.1989 doğumlu olan S.M. başvurucunun oğludur.
10. S.M. 19/1.2015 tarihinde tutuklanarak Ankara 1 No.lu L Tipi Ceza infaz Kurumu (Ceza İnfaz Kurumu) C Blok 11 No.Ju koğuşa yerleştirilmiştir.
11. S.M. uyuşturucu madde bağımhlığı nedeniyle 24/1/2015 tarihinde saat 03.00sıralarında rahatsızlanmış, S.M.ye önce koğuşta bułunan diğer tutuklular müdahale ctmiş.S.M.nin durumunun iyi olmamast üzerine saat 04.50 siralarmda acil çağrı butonuna basalarak durum yetkililere iletilmiştir.

12. Bunun üzerine Ceza İnfaz Kurunu C Blok görevlileri koğuşa gelerek S.M.yi revire götürmüştür. Burada S.M.nin nabız ve tansiyon kontrolü yapilmıştir. Muaycne sırasında S.M. sağlık memuruna uyuşturucu madde bağımlisı olduğunu, krize girdiğini belirterek kendisine uyuşturucu madde verilmesini istemiştir. Sağtik memuru ise daha önce ilaç tedavisine başlandığını. doktorun yazdiğı ilaçtarı değiştirme yetkisinin bułunmadiğınısöyleyerek ilaç vermemiş ve ardından S.M. koğuşuna dönmüştür.

13. Aym gün öğleden sonra S.M. yeniden rahatsızlanmış ve kendisine ilk müdahale soğuk su dökmek suretiyle koğuş arkadaşlan tarafindan yapılmıştır. S.M.nin sağlık durumunun düzelmemesi üzerine koğuş arkadaşlari tarafindan bu defa acil çağrı butonuna bastlarak yetkililere haber verilmiştir.

14. Ceza Infaz Kurumu yetkilileri ise olaydan haberdar olur olmaz acil müdahale için 112 Acil Servisi aramış. saat 14.39 siralarinda olay yerine ulaşan 112 Acil Servis ekiplerinin müdahalesine rağmen S.M. hayatmı kaybetmiştir.

A.Olayla İlgili Olarak Yürütülen Ceza Soruşturması Süreci 
15. Ceza İnfaz Kurumu durumu hemen nöbctçi Cumhuriyet savcisina bildirmiş ve Ankara Bati Cumburiyet Başsaveılıği (Başsavcılık) tarafindan derhâl soruşturma başlatilmıiştır.

16. Soruşturma kapsamımda nöbetçi Cumhuriyet savcisı olay yerine giderek olay yeri inceleme ve ölü muayene işlemlerini gerçekleştirmiştir.

17. Olay yeri incelemesi sirasinda nöbetçi Cumhuriyet saveisı tarafindan B.P. ve E.A.ntn tanük stfatıyla ifadeleri ahınmıştır. Tanıklar B.P. ve E.A.nın ifadeleri şöyledir:
[B.P.]: "Ankara L1 Kapalı Ceza Infaz Kurumunda vardiya sorunlusu olarak görey yapmaktayım. C 11 koġuşunda saat 14:25'de acil çağrı butout sinyal verdi. Derhal koġuşa girdik. Koğuşta [S.M.] isimli birkaç gün önce gelmiş tutukhu şahsın çıpłak vaziyette koğuşun ortasıda diğer mahkumlorın arasmda yatar vaziyette olđuğunu gördüm. Koğuştaki diğer mahkumlar bana şahsın eroin krizine girdiğini, kendisine gelmesi için soyundurup soġuk su ile duş yaptırıp müdahale ettiklerini söylediler. Hemen üstüne eşofman givdirip 14:27'de koğuştan çikarıp mahkum kabul birimi x ray bōlümüne getirdik. Bu arada 112 acil servisi aradik. 14:39'da 112 acil servis ekibi geldi. Kontrol ettiklerinde ölmüş olduğunu söylediler.Olayla ilgili görgüm bundan iharettir."
[E.A.]: "[S.] isimli arkaduş iki gün önce geldi. Getdiğinden beri sürekli kusmaktaydt.Bildiğim kadarı ile midesinde ve ciğerlerinde sıkınü varmuş bana öyle sövledi. Bu saboh 

halini sordum. Benden yoġurı istedi. voġurt verdim viyemedi. Bir miktar kendim yedirdim.Sagtini tam otarak hatirlamuvorum saut 13:00 - 14:00 siralarında uvandik. Bu anlatiğim olay bu saaten sonra oldu. Yoğurdu viyemedi, sonra kustu. Su istedi. Bir kova su getirip kendi isteği üzerine üzerinden su đöktük. Çünkü şimdive kadar pek çok eroin bağımłısı geldi.Krize girdikleri zaman soğuk suya girer ivileşirlerdi. Bu arkadaş da bu şekilde bizden üzeríne su dökmemizi istedi. Biz su döktük. Hala çok halsiz bir şekilde áuruvordu. Acil çaġrıbutomuma basnk. Görevliler hemen geldi, dişari aldilar sonrusım bilmiyorum."
18. 24/1/2015 tarihinde saat 17.30'da düzenlenen Olay Yeri İnceleme ve ÖjüMuayene Tutanağı'nda; yapılan muayenede herhangi bir patolojik bulguya, kesici ve delici alet ve ateşli silah yaralanması ile darp ve cehir izine rastlanmadığı. 112 Acil Servis tarafindan yapılan müdahale sırasında çekilen elektrokardiyografi çıktısının arkasına elle “saat 14:50'de ex dukul" ibaresinin yaztldığu, S.M.nin kesin ölüm sebebinin tespiti anaciyla klasik otopsi işlemi yapilmak üzere cesedin Ankata Adli Tip Grup Başkanbğına gönderilmesine karar verildiği belirtilmiştir.

19. Ceza infaz ve koruma memurlan tarafindan 24:1/2015 tarihinde düzenlenen tutanakta 24/1/2015 tarihinde saat 14.27 sıralarnda C Blok 11 No.lu çoklu odanın sinyal vermesi üzerine odaya gidildiği, oda mazgalından sorulduğunda odada kalan tutukluların tutuklu S.M.nin eroin krizine girdiğini, bu yüzden kendine gelmesi için daha önce yaptıklanıgibi soğuk suyla yıkadīklarını fakat kendine gelmediğini bildirdikleri belirtibmiştir. Tutanakta S.M.nin siyah renkli, kanta karışık. sivı oiarak bol miktarda kustuğu, 112 Acil Servisin arandiği, tutukłu bulunduğu odadan sedye ile çıkarlarak acilen mahkûm kabul birimine götürüldüğü, S.M.nin kusmaya devam ettiği. 1i2 Acil Servis ile gelen görevlilerin ilk müdahaleyi yaptıkları fakat S.M.nin vefat ettiğini, nöbetçi Cumhuriyet savcısının Kuruma gelerek ölüm raporu düzeniediği, cenazenin Adli Tip Kurumuna teslim edilmek üzere cenaze aracína konularak gönderildiği ifade edilmiştir.

20. Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı Morg İhtisas Dairesi Başkanłığı(Ankara Adli Tip Kurumu) taratndan düzenlenen 19/6/2015 tarihli otopsi raporunun ilgili ktsmi şu şekildedir:
"…Nazal sürüntüde; domperidon ve hidroksizin bulunduğu, batın cilt atu vaġ dokuda:sistematiğimizdeki maddelerin bulummadıği. saç örneklerinde; morfin. kodein, hidromorton.domperidon ve hidroksizin bulunduġu., mide muhtevivatımda; sistematiğimizdeki maddelevin bulunmadiği. safrada; sistematiğimizdeki maddelerin butunmadığı. kanda alkol tetanol.metanol) __huluamadiığı.sistematiğimizdeki _maddelerin__ (tuyutucu-tvuşturucu-uyariet maddeler daħil)_ bulunmadiğı, mesane yıkama_ suyumda; sistemotiğimizdeki maddelerin tuvutucu - uyuşturucy - uyarici maddeler dahil) balunmadiği. analiz vapilan numuneterden kan, mesane yikama suvu, soç örnekieri ve nuzal sürünüde; sentetik kannabinoidler'den jwh-018 n-pentanoik asit. jwh-018_ 5-hidroksipentil. jwh-073_ 4-hidroksibütil ve jwh-073n-bütanoik asit arandıği, butunmadığı; batu cilt alīu vağ doku, mide muhtevivatı ve safrada anatiz yamlmadiğun bildirir rapordur."
21. Ankara Adii Tip Kurumu tarafndan vapılan klasik otopsi sonucunda S.M.nin kesin ölüm nedeni hakkında bir kanaate vanlamadıği, kesin ölüm sebebinin tespiti için tüm tabkikat evrakının Adli Tip Kurumu İstanbul ilgili (birinci) Adli Tip İhtisas Kuruluna (İstanbuł Adli Tip Kurumu) gönderilerek buradan görüs alnmasınm uygun olacağıbildirilmiştir.


22. Başsavcılık tarafindan tüm tahkikat evrakı İstanbul Adli Tıp Kurumuna gönderilmiş olup yapilan inceleme sonucu düzenlenen 29/7/2015 tarihli raporun ilgili kismt şöyledir:
".I. Otopsisinde diş muayenede travmatik lezyon tarif edilmedigi, ic muayenede kafatasmnda kirk. kafa içi kanama, bevin kunomasi, bevin doku harabiveti. iç organ ve büvük damar yaralanması tarif edilmediği dikkate alndığunda: kişinin travmatik tesirle öldüğünün tbbi delillerinin bulunmadıği.

2. Adli dosvada kayuilı bilgilerde 24/1/2015 tarihinde saat 14:27 sularmda C - 11 nolu çoklu odanm sinval vermesi üzerine odaya gidildiğinde oda kalan tutukłur aynı odada kałan tutuklu [S.Mjnin eroin krizine girdiğini. bu yüzden gelmesi için daha önce vaptkları gibi soğuk suyla yıkadklarıı fakat kendine gelmediğiní bildírdikleri, tutuklunun sivah renkłi kanla karışık sivı ołarak bol miktarda kustuğu, hemen 112 aeil servis arandıği, tutukłu bulunduğu odadan sedye ile çikarularak acilen muhkzam kabul hirimine götürüldüğü, şahsın mahkum kabud biriminde de aynt şekilde kustuğu, saat 14:39 civarında 112 acil servis kuruma giriş yaptıği, 112 acil servis ile doktorsuz gelen görevliler ilk müdahaleyí yaptıilar fakat şahsın vefat euiğini söyledikleri, daha sonra kuruma gelen doktor tarafinłan yapılan muayene de de şahsın vefat euiğinin bildirildiği. öyküsünde madde kullanımı bulunduğu (eroin), aym gece 05:00 stralarında kurum revirine madde bağımbsz olduğu ifadesi ile başvurduğu, uyuşturucu mudde talebinde bułunduğu. sağlik memurunun tansiyon ve nabr:kontrolü vaptğı, normal olduğu, uuşturucu madde verilemeyeceġini düzenlenmiş olan ilaçtedavisinin doktor kontrolü sonrastnda değiştirilebileceğini ifade etmesi üzerinde revirden ayrildığmın bildirildiği...

otopside iç organdaki makroskopik değerlendirmeler. alman doku örneklerinin histopatolojik incelemesinden elde edilen bulgular dikkate almarak olayin gelişimi, tank gürevli memurlarnt ifadcteri ve otopsi bulguları birlikte değerlenáirildiğinde kişinin ölümünün uyuşturucu madde yoksunluğuna bağlı meydana gelmiş olduğunıan kabułügerektiği...*

23. Başsaveıhk tarafindan olay yeri çevresini gören kamera görüntüleri temin edilerek çözümlenmesi amaciyła görüntüler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmiştır.İnceleme sonucu dūzenlenen 16/2/2015 tarihli bilirkişi raporunda;
i. "C-ll Oda Koridor“ isimli klasörde bulunan güvenlik kamera kayitlarnın incelenmesi neticesinde saat 14.23 stralarında üst katta bulunan mahkúmłarın S.M.yi kollarından tutarak koğuştan alt kata indirdikleri, bir müddet kapı önünde bekleyip kollarından tutarak lavaboların bulunduğu kısma götürdükleri, S.M.nin ayakta duramayarak yere düştüğü, diğer mahkûmların S.M.yi sandalyeye oturtarak müdabale ettikleri, saat 14.25 sirłarında koğuş önüne infaz ve koruma memurlarının geldiği ve kapı önünde beklediği, S.M.nin saat 14.28 sıralarında bir arkadaşının kueağında koğuştan çıkanldığı,
ii Hazıt kuvvet önü koridorlar, mabküm kabuł ve X-Raydaki güvenlik kamera kayularinın incclenmesi neticesinde saat 14.40 siralarinda sağltk ekiplerinin görüntüye girdikleri, koridora yöneldikleri_ve koridorda S.M. ile karşıtaştıkłart,mahkům kabul bölümünde S.M.ye müdahale ettikleri, kalp masajı yaptıkları, saat 14.58'e kadar müdahalenin devam ettiği belirtilmiştir.


24.Başsaveılığı bilirkişiden ek bilirkişi raporu düzenlemesini talep etmesi üzerine bilirkişi tarafından Ceza Infaz Kurumunun C Blok 11 No.lu koğuşunun alt, üst ve bahçe kısmını gören güvenlik kamera görüntülerinin 24/1/2015 tarihi saat 13.00 ile 14.22 arasım gösteren kısmi incelenerek düzenlenen S/3/2015 tarihli bilirkişi raporunda;
i. S.M.nin koğuş üst bölümünde merdiven basamaklannn bitiminde. yerde bulunan yatak üzerinde yattıği, saat 13.02 sıtralarında koğuşta bulunan odaya girip çıktiğı.

ii. S.M.nin saat 13.12 sıralarında alt kata inerek bir odaya girdiği, saat 13.34sırałarında odadan çıkarak üst katta bulunan yatağa tekrar yattıği, koğuşta bulunan diğer mahkúnların ara sıra yanina giderek onunla konuştuğu,
iii. Saat 14.21 sıralannda koğuşta bulunan diğer mahkûmların S.M.nin başıa toplandığı ve bir mahkûmun S.M.ain üzerine kovayla su dökerek ona müdahale ettiği belirtilmiştir.

25. Başsaveilık S.M.nin sağlık dosyasını Ceza İnfaz Kurumundan tenin ederek soruşturma dosyası arasína almtştir. Hem sağhk dosyasının incelenmesinden hem de Ceza Infaz Kurumu Müdürlüğünün 23/7/2019 tarihli yazısından S.M.nin Ceza Ínfaz Kurumuna kabulü sırasındaki muayenede vücudunda herħangi travmatik lezyon bulunmadığın belirlendiği, 20/1/2015 tarihinde revir doktoruna_ muayene olduğu, kendisine "nadde bağunhısı“ tanısıyla "Smyra 300 mg" ve "Cedrina" adh ilaçlarıo reçete edildiği anlaşıłmıştır.
26. Ölüm olayıyla ilgili olarak yürütülen idari soruşturma kapsamında S.M. ile aynıkoğuşta kalan tutuklułar ile olayda sorumluluğu doğabilecek Ceza İnfaz Kurumu görevlilerinin ifadelerine başvurulduğu tespit edilmiş ancak başvuru formu ve eklerindeki belgeler ite UYAP aracılığiyla erişilen bilgi ve belgelerden andan kişilerin ceza soruşturnasıkapsamindaki ifadelerine rastlanmamiştir.

27. Başsavcılk yürüttüğü soruşturma neticesinde ".…tüm soruşturma cvrokı ve olayı oluşumundan itibaren kayıtiarın bulunduğu kamera görüntülerinin incelenmesi ve çözümünün yaptırılmasıyla ölay günü saat 14:21'de şaħsın rohatsızlandığı, arkadaşlarınm çevresine toplandıği, 14;23'de koğuş arkadaşlarının [S.]nin kollarından tutup üst kattan alt kata_indirdikleri, lavobaya_ götürdükleri, 14:28'de_koğuştan_ diışarıya_çıkardıklari, infuz koruma memurları ile birlikte 14:31'de sedye ile revire götürdükleri. 14:40'da 112 Acil Servis sağltk ekibinin gelip müdahale ettiği. 14:58'e kadar kulp masajt yapıp müdahalelerini sürdürmelerine rağmen havata döndüremeyip müdahaleye son verdiklerinin tespit edildiği.bu şekilde gelişen olayda şahsın ölümü ile ilgili başkusına aifi kahil kasıt va da kusur oluşturabilecek herhangi_ bir_ eylem bulunmadığı anluşıldiıği."gerckçesiyle_ 7/4/2016tarihinde kovuşturmaya yer ołmadığıa dair karar (takipsizlik) vermiştir.
28. Başvurucu anılan karara karşı 20/4/2016 tarihli dilekçe ile itiraz etmiş.başvurucu itiraz dilekçesinde oğlunun Ceza Infaz Kurumunda tutulduğu sirada vefat ettiğini,rahatsızlandığı hàlde hayatta kalması için hiçbir çaba gösterilmediğini, yaşamının korunmadığıı belirtmiştir. Ankara Batı 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 2/5·2016 tarihli kararıyla itirazın reddine dair karar verilmiş, anılan takipsizlik kararı kesinleşmiştir.

29. Nibai karar başvurucuya 21/7/2016 tarihinde tebliğ edilmiş olup başvurucu 19/8/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B.Olayla İlgili Olarak Yürütülen İdari Soruşturma Süreci 
30. Ankara 1 No.lu L Tipi Kapahı Ceza İnfaz Kunumu Disiplin Amirliği (Disiplin Amirliği) tarafîndan hem sağlik memuru S.T., infaz ve koruma başmemurlariı A.i.Ö. ve B.P.ile infaz ve koruma memurlari A.Ö.. M.K., E.A., O.Ç. ve M.1. hakknda, hem de S.M. ile aynı koğuşta kalan tutukłular S.B., A.E., M.T., M.Ç., A.K., Em.A. ve E.M. hakkında disiplin sorışturmasi başlatılmiştir.

31. Sağlik Memuru S.T.nin disiplin soruşturması kapsamında ahnan 3/2/2015 tarihli ifadesi şöyledir:
"23/01/2015 tarihinde 20.00-08.00 saatteri arasında vardiya nöbetine geldim. kurum revir biriminde görevini sórunsuz bir şekilde ifa ederken saat 05.00 sularında C2 blok 11nolu odada bulunan ve adım sonradan öğrendiġim tutuklu [S.M.] vürür vaziyette revir birimine geldi, revir birimi muayene kismna alnarak durumunu_ sorduġumda tutuklu [S.M.nin] madde bağumhısı olduğunu söyłemesi üzerine, mnukłu [S.M.nin] revir birimindeki sağlik dosvasıni aldım, doktor tarafindan iluç tedavisine başlandiğım gördüm, tansivon ve nabiz kontrollerini yaptom, somucu normal idi, bumun üzerine tutukhu (S.M.] madde yoksunluğu çektiğini söyledi ve uyuşturucu madde istedi, ben de tutukhu (S.M.ye] isteğıi olon uyuşturucu maddenin verilemeveceğini, doktor izninin ve doktor kontrolünü olmadan da ilaç tedavisinde değişiklik yapılamavacağı söyledim, tuuklu [S.M] ise bu söylemlerden sonra odava gitmek istediğini söyleyerek görevli personel nezaretinde suat 05.08 sularında vürür vazłyene revir biriminden çıkt, gerçekleşen olayda üzerime düşen görevleri zaman kaybetmeden kanun, tüzük ve vönetmelikter gereġi en iyí şekilde fa ettim.hiçbir kusur ve kahahatim yoktur."
32. Disiplin Amirliği, S.M. ile aynı koğuşta kalan yirmi sckiz tutuklunun ifadesine de başvurmuştur.

33. S.M. ile aynı koğuşta tutuklu olarak bulunan A.E.nin 24/1/2015 tarihínde altman ifadesi şöyłedir.

'[S.] ilk koğuşa veriłdiğinde arkadaşı karşıladık. çay verdik, çok zayf ve raħatsız bir arkadaşti, sürekli titriyordu, ilk geldiğinde de ben eroin bağımlısıyım divordu. Yemek yivemiyordu. Sürekłi kusuvordu. [S.] ilk geldiğinde koğnşta boş yatak olmamasına roğmen [S.] rahatsız dive 5 nolu kabinde [M.S.] isimli şahıs ben verimi vereyim. hen verde yatakta yatarım, o burada yatsın dedi, Kabinde 1 gün kaldi, kabinde sürekli kusmuş ve ses vuptğvndan arkadaşları rahatsız ediyoru: ben ben dişaruda verde vatavim dedi. Yatağıalt kat kamera alumda bulunan merdivenin yanmda bulunan kalorifer peteğinin ömüne atdık.Sabah sayimindan sonra da tekrar merdventerin üstündeki oriak alana aldik. Orada vatmaya başladı, olay günü sabaħa karşı hir kez biz kurum revirine gece saut:03 30 gibi götürdük. Duruonu çok kötüydü, vürüyecek dermunı yoktu. Yatuğıvla birlikte çekerek [S.M.yi] kurum revirine götürdük. Bu esnada yanmızda [G.B.]. [S.B.] ile birlikte kurum revirinde müdahale edildi, ardından biz_ [S.f'nin yatağım da alarak koğuşa girdik. Aradan 10 dakika geçtikien sonra [G.B.],ve [S.] koġuşa geldi. Gece ben su dökenleri görmedim.[S.] geldikten sonra koğuşun meydanında merdivenlerin yanında hutunan peteğin yamna yatirdik. Bende karşısında sandalye dikiyordum. Sabah sayımu olona kadar uyumadm.Ardından sayımı verip kabinime geçip yatnm. Uyandığımda [S.M.yi] üst kat balkon kısmunu almşlardi. O ara üstü islak değildi. Öğlen I2 - 13 saatleri arası ben 4 nohu kabine girdin o 

esnada bana abi çok kötüvüm kalbim ağrīyor zile basta memurlar getsin dedi, Bende tamam dedim meydanctya söyledim meyduncı zile basn. Aşuğtya indim ve [S.M.ye) sicak şekerli su vapip verdim. Ardından lavaboya indim. O esnada başmda kimse voktu. Lavabodan çıktım sofraya oturdum. O esnada su dökün demişter arkadaşlarda su getirip dökmüşler, su dökenlerin kimler olduğunu bilmivorum, görmedim. [S.tin] üzeri istakn. O aro [S.yi] ben ve Mehmet abi ile birlikie aşağya indirdik. Lavabo kısmma götürdük ve üzerinde isluk elbiseleri çikardhk ve kuru elbiseleri giydirip görevli memuriara tesfim ettik. Lavabolarda su dökülmedi."
34. Diğer tutukluların ifadeleri ineclendiğinde benzer olarak madde bağımlısıolduğunu belirten S.M.nin koğuşa geldiğinde çok zayıf ve hálsiz göründüğúnü, bir şey yiyip içmediğini ve sürekli kustuğunu, ara ara madde yoksunluğu krizine girdiğini, koğuşta kaldıği süre boyunca birkaç defa revire gittiğini ve doktorun S.M.ye jaç verdiğini ifade ettikteri tespit edilmiştir, Tutuklularin ifadelerinde, 24/1/2015 tarihi saat_ 03.00 siralarında S.M.nin kalbinin ağridığıı söylemesi ve talebi üzerine bir arkadaşının kendisine kalp masaj yaptığını, diğer bir arkadaşmın da üzerine soğuk su döktüğünü, S.M.nin fenalaşması üzerine acił müdahale butonuna basarak durumndan yetkilileri haberdar ettiklerini, ardindan S.M.nin revire götürüldüğünü, S.M.nin madde bağımhsı olduğunu belirterek sağlık menurundan uyuşturucu madde istediğini ancak sağlik memurunun doktorun verdiği ilacı değiştirme yetkisinin olmadığını belirtmesinden sonra S.M.nin isteği ile koğuşa döndüğünü, sabah sayımına katıłdığmı ancak saat 13.00 civarı yeniden rahatsızlandığı, yine koğuşarkadaşłarının kendisine müdahale ettiğini, talebi ile üzerine soğuk su döktüklerini, kusmaya devam ettiğini, durumunun düzelmemesi üzerine acil müdahale butonuna basarak yetkililere haber verdiklerini. yetkililerin S.M.yi revire götürdükierini, bir yandan da 112 Acil Servis görevlilerine haber verdiklcrini. daha sonra S.M.nin hayatnı kaybettiğini öğrendiklerini beyan ettikleri görülmüştür.

35. Disiplin Amirliği 2/2/2015 tarihinde. hakkında soruşturma yürütülen tutukluların S.M.nin hayatta kalması için ivi niyetle S.M.ye müdahalede bulunduklarıgerekçesiyle haklariında disiplin cczast verilmesine yer olmadiğina kesin olarak karar vermiştir.

36. Disiplin Amirliği olaya müdahale eden ve sorumluluğu doğabilecek kişiler (infaz ve koruma başmemurlari, memurlanı ve sağhk memuru) ile ilgili yürüttüğü iki ayni soruşturma neticesinde verdiği 1:4/2015 ve 10/4/2015 tarihli kararłarında; anılan kişilerin olaya müdahil olduktan sonra zaman kaybetmeden görevlerini titizlikle ifa ettikleri, yaptıklarıişleri sıralı ve düzenli bir şekilde yerine getirdikleri, sorumlu oldukiarı kişilere zamanında bilgi verdikleri, iş takibini titizlikle yerine getirdikleri, ayrıca olayda ihmal ve kusurlarının bulunmadıği gerekçeleriyle baklarında soruşturma yürütülen görevlilere ceza verilmesine yer olmadığına karar vermiş ve bu kararlar kesinleşmiştir 
IV. İLGİLİ HUKUK 
37. Konuyla ilgili ulusal hukuk Anayasa Mabkemesinin Nejla Özer ve Müslim Özer (B. No: 2013/3782, 21/4/2016) ve Hibmi Moray (B. No: 2013/3053, 21/4/2016) başvurulari hakkında verdiği kararlarda yer almaktadır.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
38. Mahkemenin 29/6/2021tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görüşü
39. Başvurucu: oğlu S.M.nin Ceza Ínfaz Kurumunda ölümü ile ilgili olarak yürūtülen soruşturmada_ kamera kayitlarında kopukluk olduğunu, Ceza Infaz Kurununda olaya zamaninda ve uygun bir şekilde müdahale edildiğine dair herhangi bir veri bulunmadığın, oğlu S.M.ye yeterli müdahalenin yapılmadığm, oğlunun hastaneye sevk edilediğini, bunlara rağmen eksik araştrına ile takipsizlik kararı verildiğini belirterek hak arama bürriyeti ile adit yargılanma hakkımın ihlat edildiğini ileri sümmüştür.
40.Bakanlık, görüşünü 30/5/2019 tarihli yazıyla bildinniş olup anılan yazıda;
i. Kabuł edilebilirlikle ilgili olarak başvurucunun söz konusu olaya ilişkin ihmali olduğunu düşündüğü kamu görevlileri hakkında tazminat davası yoluna başvurmadığını, Anayasa Mahkemesinin yerleşik görüşleri doğrultusunda da ihmal suretiyle meydana geldiği iddia olunan ölüm olayında etkili bir yargısał sistem kurna yükümlülüğünüo mağdura idari yargı ncrcileri nezdinde açabileceği tain yargı davası yolunun sağlanması ile yerine getirilmiş saydabileceğini ve bu doğrultuda başvurucunun başvuru yollarım tüketmediğini,
ii. Esasta ilgili olarak devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında belirtilen etkin soruşturma vükümlülüğünün bir sonuę yükümlülüğü olmadığını. aksine bir ugun araç vükümlülüğü olduğunu, somut olayda derhâl soruşturma açilmuşolduğunu ve tüm soruşturma işlemlerinin yerine getirildiğini,
iii. Başsaveilık tarafindan takipsizlik karan verilıiş olmasını tek başına etkili bir ceza soruşturması yapiłmadıgı anlamına gelmediğini, kararın maddi olay ve olguları_ kantłanmasi,_delillerin_ değerlendirilmesi,_hukuk_ kuraftarmın yorumlanmasi ve uygulanması niteliğinde olduğunu belirtmiştir.
41. Bakanhık görüşüne karşı beyanda bulunan başvurucu vekili 30 7/2019 tarihli dilekçesinde özetle S.M.nin tutuklandıktan beş gün sonra Ceza İnfaz Kurumunda kamu görevlilerinin ihmalinden dolayı hayatını kaybettiğini, olay günü S.M.nin krize gimesi üzerine Kurum revirine götürüldüğünde sadece tansiyon ve nahız kontrolü yapılip kendisine yeterli müdahalede bulunulmadığını oysa zamanında ve ycterli müdahalede bulunulmuşolsaydı belki de S.M.nin hayatta olacağını belirterek yaşam hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
42. Anayasa'nın “Kişinin dokunułmazhiğı. maddi ve manevi varhğr" kenar başlıklı17. maddesinin birinei fikrası şöyledir:
"Herkes, yaşama... hakkina suhiptir."
43. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevler”" kenar başhklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Devletin temel amaç ve görevleri, .. Cumhuriyeti ve demokrasiyı korumak. kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlutuğunu suğłamak: kişinin temel hak ve hürrivetterini sosyal hukuk devleti ve adnlet ilkeleriyle bağdaşmavacak surene sinirlayan siyasal.

ekonomik ve sosval engelleri kaldırmava, insanın maddi ve manevi vartiġoun gelişmesi için gerekli şariları hazirlamava çabşmuktur."
44. Anayasa Mahkemesi. otaylarn başvurucu tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlt olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir cder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013. § 16). Başvurucunun iddialarinın özü, devletin gözetimi ve kontrolü altında bułunan S.M.nin yaşamının korunmadığıa ve ölümü hakkında etkili bir ceza sonuşturması yürütülmediğine ilişkindir. Bu nedenle başvuru; yaşam hakkı kapsamında değerlendirilerek yaşamın korunmadığına ilişkin iddia yaşamı koruma yükümlülüğüyönünden, olay hakkıda etkili bir ceza soruştunnası yürütülmediğine ilişkin iddia ise yaşam hakkınin usul boyutu yönünden incelenmiştir.

1.Kabul edilebilirlik Yönünden 
45. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargiama Usulleri Hakkında Kanunun 46. maddesinin (1) numaralı fikrasında; ancak ihlale yol açtıği iteri sürülen işlem, cylem ya da ihmal nedeniyle güneel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenleriņ bireysel başvuru hakkına sahip oldukları kurala bağlanııştır. Yaşam hakkının doğal niteliği gereği, yaşamını kaybeden kişi açısından bu hakka yönelik bir başvuru ancak yaşanan ölüm olayı nedeniyle ölen kişinin mağdur olan yakınları tarafından yapılabilecektir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri. B. No: 2012/752, 17/9/2013, § 41). Somut olayda başvurucu,ölen S.M.nin babasıdır. Bu nedenle başvuru ehliyeti açısmdan bir eksiklik bulunmamaktadır.
46. Bakanlık görüşünde başvuru yollarının tüketilmediği ileri sürülmüş ise de S.M.nin ölümünün devłetin gözetimi ve kontrolü alundaki hir ceza infaz kurumunda gerçekleştiğini, ölüm olayıın sebep ve koşulları ile varsa sorumluların tespitíne imkân verecek nitelikte olması gereken bir ceza soruşturmasinda verilen karar üzerine bireysel başvuru yapıdığını dikkate alan Anayasa Mahkemesi, başvurucunun tüketilmesi gereken başvuru yollannı tükettiği kanaatine varmuştır.

47. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bit neden de bulunmadıği anlaşılan yaşam hakkıntn ihlal cdildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Yaşamı Koruma Yükümlülüğünün İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
i. Genel İlkeler 
48. Anayasa'nı 17. maddesinde düzenlenen yaşam hakki, Anayasa'nın 5.maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete pozitif ve negatif ödevler yükler. Devletin negatif bir yükümlüłük olarak yetki alanında bufunan hiçbir bireyin yaşamına kasíhı ve hukuka aykırı olarak son vermeme, bunun yanı sıra pozitif bir yükümlülük olarak yine yetki alanında bulunan tüm bireylerin yaşam hakkını gerek kanusal makamların gerek diğer bireylerin gerekse kişinin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı koruma yükümlülüğü bułunmaktadır (Serpil Kerimoğlı ve diğerleri, §§ 50, 51).
49. Pozitif yükümtülükler kapsamunda devletin yetki alanında bulunan tüm bireyleria yaşan hakkoı kamu görevlilerinin, diğer bireylerin ve hatta kişinin kendi 

eylemlcrinden kaynaklanabilecek risklere karşt koruma ödevi vardır. Devlet, öneelikle yaşam hakkina yönelen tehdit ve risklere karşı caydiricı ve koruyucu vasal düzenlemeler yapmalt bununla da yetinmeyerek gerekli idari tedbirleri almahdīr. Bu ödev aynica bireyin yaşamınıher türlü tehlike, tehdit ve şiddetten koruma yükümlülüğünü de içerir (Serpil Kerimoğlu ve diģerleri, § 51).

50. Devletin sorumluluğunu gerektirebilecek şartlar altunda can kaybının gerçekleştiği durumlarda kamu makamlarının Anayasa'nın 17. maddesi gereğince öncelikle yetkileri dåhilinde tüm ünkânları kullanatak yaşam hakkına yönelen tehdit ve risklere karşıetkili yasal ve idari tedbirleri oluşturmalari gerektiği ifade edilmelidir. Bu kapsamda anilan yasal ve idari tedbirler, yaşam hakkına yönelik ihialleri durdurnayı ve gerektiğinde faillerin cezałandınlmasını sağlayacak nitelikte olmalıdır. Bu yükümlülük, yaşam hakkının tehlikeye girebileceği her durum bakumından geçerlidir (Serpil Kerimoğlu ve diġerieri, § 52).
51. Özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilerin yaşamlarnt ve sağhklarım koruma konusundaki pozitif yükümtülük, bu kişilerin ubbi tedavilerine özen gösterilmesinin yanında yaşamı üzerinde oluşabilecek olasi tehditleri engellemeyi de içerir (Murat Karabulut. B. No;2013/2754, 18/2/2016, § 43).

52. Bir kişinin yaşamına yönelik gerçek ve yakm bir tehlikenin bulunduğunun kamımakamlarınca bilindiği ya da bilinmesinin gerektiği durumlarda kamu makamfarının makul ölçüler çerçevesinde bu tehlikenin gerçekleşmesini önleyebilecek şekilde önlem almasıgerekir. Ancak özelikle insan davranışlarının öngörülemezliği, öncelikler ve kaynaklar değerlendirilerek yapılacak işlem veya yürütülecek faaliyet tercihi dikkate abndığında pozitif yükümlülük kamu makamları üzerinde aşını yük oluşturacak şekilde yorumlanamaz (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 53).

53. Bununla birlikte ihmal suretiyle meydana gelen ölüm olaylarinda devlet görevłilerinin ya da kurumlarının bu konuda muhakeme hatasını veya dikkatsizliği aşan bir ihmali olduğu yani olası sonuçların farkında olmalarına rağmen söz konusu makamların kendilerine veriten yetkileri göz ardh ederek tehlikeli bir faaliyet nedeniyle oluşan riskleri bertaraf etmek için gerekli ve yeterli önlemicri almadığı durumlarda bireyler kendi insiyatifleriyle hangi hukuk yollarına başvurmuş olurlarsa olsunlar insanların hayauının tehlikeye girmesine neden olan kişiler aleyhine etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesì.hiçbir suçlamada bulunulmaması ya da bu kişilerin yargilanmaması 17. maddenin ihlaline neden olabilir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri. § 60).

ii.Ílkelerin Olaya Uygulauması
54. Başvurucu, yakınının yaşam hakkının Ceza Infaz Kurumu görevlilerince kasten ihlal edildiğini ileri sürmediği gibi somut olayda şahsm ölümüne kasten sebebiyet verildiği izlenimi edinilmesini gerektirccek bir unsur da saptanmamıştir. Başvurucunun rahatsızlığıbulunan S.M.ye zamanında ve uygun bir müdahalede bulunulduğu tespit edilmcden takipsizlik karan verildiğini belirtmesi nedeniyle -yaşam bakkıın maddi boyutu bağłamıdayetkililer tarafından S.Mnin yaşamı koruyucu önlemlerin ahnıp alınmadığı ineelenecektir.
55. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumundan temin edilen kamera kayıtlarında kopukluk oiduğunu, götevlilerin olaya zamanında ve uygun bir şekilde müdahale ettiğine dair herhangi bir veri bulunmadiğini iteri sürdüğünden ilk olarak bu hususun değerlendirilmesi gerekir.

Başsavcılik yürüttüğü soruşturma kapsamnda temin ettiği güvenlik kamera görüntülerini bilirkişi marifetiyle inceleterek bilirkişi raporları atmış ve bu raporlarda yer alan tespitlere (bkz. §§ 23, 24) değinerek takipsizlik kararı vermiştit, Bilirkişi raporları incelendiğinde olay öncesi ve olay anuna ilişkin görüntülerin çözümünün vapıldığı fakat kayitlarda kopukluk olduğuna dair bir tespite rastlanmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurucunun amłan iddiasınun doğruluğunu destekleyen somut bir bilgi, belge ve veri bulunmadığī gibi bilirkişi raporunda yapilan tespitten aynlmayi gerektirir nitelikte şüpheye neden olan bir durum da bulunmamaktadir.

56. İkinci ve olay açısından esas olarak S.M.nin madde bağımhısı olduğunun ve bundan kaynaklı olarak zaman zaman krize girdiğinin yetkili makamlar tarafından bilinip bilinmediğinin, biliniyorsa yetkili makamların makul ölçüler çerçevesinde bu tehlikenin gerçekleşmesini önleyebilecek şekilde önlem alıp aimadığının değerlendirilmesi gerekir.
57. Sağlik dosyasından da anlaşılacaği üzere S.M., Ceza İnfaz Kurumuna kabulünden sonra 20/1/2015 tarihinde revir doktoruna muayene olnuş ve kendisine “madde bağımlıst“ tanısıyla ilaçlar reçete edilmiştir. Yürütülen soruşturma kapsamunda ahnan tanık beyanlarından da anlaşılacağı üzere S.M. madde bağımlısı olup koğuşa geldiğinden beri birçok defa madde krizine girmiştir (bkz. §§ 33, 34). Ayrica S.M. uyuşturucu madde bağımlīhığından kaynakh olarak 24/1/2015 tarihinde saat 03.00_ sitalannda_rahatsızlanmış,krizinin sona ermemesi ve sağlık durumunun daha da kötüyc gitmesi üzerine acil çağrıbutonuna basilarak durumdan görevliler haberdar edilmiş ve S.M. Ceza infaz Kurunu C Blok görevlileri aracıhğıyla revire götürülerek sağhk memurunca nabız ve tansiyon kontrolüyapılmıştr. Bu durumda Ceza İnfaz Kurumu yetkililerinin S.M.nin rahatsızlığım bilmediği söylenemez.

58. S.M.nin madde bağımlısı olduğunun ve bu nedenle krize girdiğinin Ceza Infaz Kurumu yetkiliteri tarafindan bilindiğinin tespitinden sonra yetkililerin makul ölçüler çerçevesinde yaşama yönelik gerçek ve yakın bir tehlikenin gerçekleşmesini önleyebilecek şekilde öniem alıp almadğının değerlendirilmesi gerekir.

59. Bu noktada Ceza İnfaz Kurumuna girdiği andan itibaren madde bağımhlığınedeniyle krize giren S.M.nin uzman desteği alarak rahatsızhğınun tedavi edilmesi, tedavinin gerektirmesi durumunda madde bağımtıliğı ile ilgili sağlık kuruluşlarına sevk edilmesi ve özellikle Ceza İnfaz Kurumu bünyesinde yakından takibinin yapilması gibi önleyici tedbirlerin alınmasi gerektiğine işaret etmek gerekir.

60. Buna karşin somut olayda 24/1/2015 tarihinde saat 03.00 siralannda madde bağumhhğı nedeniyle krize giren S.M.nin krizinin sona ermemesi ve sağltk durumunun daba da kötüye gitmesinin ardından durumdan görevlilerin habcrdar olması sağlanmış, bunun üzerine S.M. revire götürülmüş ancak acil olarak getirilen S.M.nin burada yalnızca nabiz ve tansiyon kontrolü yapimıştir (bkz. § 12). S.M.ye bir tedavi uygulanmadığı gibi S.M.nin herhangi bir sağhık kuruluşuna sevki de yapılmamıştr. Bu andan sonra da görevliler S.M.nin genel durumunu güvenlik kameralan ile kontrol ctmiş, doğrudan tbbi müdahaleye imkån verebilecek şekilde sağlk durumunu yakından takip ctmemiştir. Bu tespitler karşısında somut olayda Ceza Infaz Kurumu yetkililerinin makul ölçüler çerçevesinde yaşama yönclik gerçek ve yakın bir tehlikenin gerçekleşmesini önleyebilecek şekilde öntem aldiklarm söylemek mümkün görünmemektedir.


61. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği yaşamı koruma yükümlülüğünün jhlal edildiğine karar verihmesi gerekir.

b. Yaşam Hakkının Usul Boyutunun İhlal Editdiğine İlişkin İddia 
i. Genel İlkeler 
62. Devlet, yaşam hakkının etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin usuł boyutu kapsaminda doğal olmayan her ölüm olayının sorumlularının belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırilmasıni sağlayabilecek etkili resiî bir soruşturma yürütmek durumundadır (Serpit Kerimoğlu ve diğerleri. § 54).

6. Yaşam hakkı kapsamında yürütülmesi gereken ceza soruşturmalarnın amacıyaşam hakkını koruyan mevzuat hükümlerinin etkili bir şekilde uygulanmasını ve vuku bulan ölüm olaymda varsa sorumluları ve sorumluluklarını tespit etmek üzere kişilerin adalet önüne çıkarılmalarını sağlamaktır. Bu bir sonuç yükümlülüğü değil uygun araçların kultanıłmasıyükümlülüğüdür. Anayasanın i7. maddesi hükümleri başvuruculara üçüncü taraflan belirli bir suç nedeniyle yargılatma ya da cezalandırma hakkı verdiği tüm yargılamaların mahkūmiyetle ya da belirli bir ceza kararıyla sonuçlandırma yükümlülüğü verdiği anlamına gelmemektedir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 56).

64. Ceza soruşturnasinin etkililiği için soruşturma makamlarinın resen ve derhål harekete geçerek ölüm olayıi aydınlatabilecek ve sorumluların belirlenmesini sağlayabilecek bütün delilleri tespit etneleri gerekir. Soruşturmada ölüm olayinin nedeninin veya sorumlu kişilerin belirlenmesi imkánını zayıflatan bir eksiklik, etkili soruşturına yükümlülüğüne aykınlıik oluşturabilir (Serpil Kerimoğhu ve diğerleri. § 57).

65. Ayrica soruşturmada görevli olan kişilerin olaylarin içinde olan veya olasımuhtemel olan kişilerden bağunsiz olması gerekmektedir. Bu durum sadece hiyerarşik ya da kurumsal bir bağlantının bulunmamasını değil aynı zamanda pratik bağumsızlığı da gerektirir (Cemil Damşman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 96).

66. Etkili soruşturma yükümlülüğü kapsamında incelenen bağımsızlık, yasal ve kurumsal olarak yaplacak soyut bir değerlendirmeden ziyade soruşturmanın bir bütün olarak bağımsız olup olmadığına ilişkin somut bir değerlendirmeyi gerektirmektedir (Sinan İşık, B.No: 2013/2482, 13/04/2016, § 72).

67. Ceza soruşturmasını etkililiğini sağlayacak hususlardan biri de filen hesap verilebilirliği sağlamak için soruşturma sürecinin kamu denetimine açık otmasıdır. Ayrıca her olayda, ölen kişinin yakınlarımın meşru menfaatlerini korumak için bu sürece gerekli olduğu ölçüde katılımaları sağlanmalıdır (Serpił Kerimoğlu ve diğerleri. § 58).
68. Öte yandan bu soruşturma makuł bir özen ve süratle de yürütülmelidir (Safih Akkuş, B. No: 2012/1017, 18/9/2013, § 30). Bu husus, hukuk devietine bağlılığın sağlanmasıve hukuka aykırı eylemlere hoşgörü ve teşvik gösterildiği görünümü verilmesinin engellenmesi yönünden bir gerekliliktir.

ii.İlkelerin Olaya Uygulanması
69. Soruşturnada; yukarıda "Genel Ilkeler" bölümünde (bkz. §§ 62-68) ifade ediłen, başvurucunun meşru menfaatlerini korumak içint bu sürece gerekli olduğu ölçüde katılımınıo sağlanmasi, soruşturmanın bağımsız yürütüłmesi, soruşturma makamiarının resen 

ve derhàl harekete geçmesi ve soruşturmanm makul bir özen ve süratle yürütülmesi gerektiği konularında başvurucu tarafindan herhangi bir iddia ileri sürülmediği gibi bu konularla ilgil olarak bir eksikliğin de bulunmadığı görülmektedir. Ancak başvurucu etkili soruşturma yürütülmesi bağımında Ceza Infaz Kurumunda yakmına tedavi ve müdahalenin uygun bir şekilde yapildığina dair veriler olmamasına rağmen eksik inceleme ile takipsizlik karart verildiğini ileri sürmüştür. Bu nedenle başvurucunun iddiaları soruşturmanın ölüm olayınıaydınlatabilecek ve sorumluların belirlenmesini sağlayabilecek etkinlikte yürütülüp yürütülmediği kapsamında incelenmiştir.

70. Somut olayda Ístanbul Adli Tip Kurumunun 29/7/2015 tarihli otopsi raporunda.S.M nin kesin ölüm nedeninin uyuşturuco madde yoksunluğuna bağli olarak meydana geldiği tespit edilmiştir (bkz. § 22). Başsavcıhık da 7/4/2016 tarihli kararında, alınan otopsi raporuna atīf yaptıktan sonra S.M.nin 24/1/2015 taribinde öğleden sonra rahatsızlanması ile başlayip ölüm anna kadar geçen süreyi (bkz. §§ 13. 14) incelemiş ve anılan súrede Ceza Infaz Kurumu yetkililerine atfedilebilir bir kusur oluşturan herhangi eyicm bulunmadıgu gerekçesiyle takipsizlik kararı vermiştir (bkz. § 27).

71. Ancak Başsavcılk S.M.nin Ceza İnfaz Kurumuna kabulü ile başlayan ve kendisine madde bağimhsı tanısı konmasiyla devam eden süreçte onun yaşamını koruyucu önlemlerin alimip alınmadığıni -ölüm olayım aydınlatabilecck ve sorumlularin belirlenınesini sağlayacak şekilde- araştırmamış. bu konuda hcrhangi bir değerlendirme yapmamıştır.Başsaveıhk araştirma_ ve değerlendirmesini S.M.nin 24/t/2015 tarihinde saat 14.21'de rahatsızlanınasından sonra yapılan eylemlere hasretmiştir. Başsaveılık S.M.ye Ceza Infaz Kurumuna kabul cdildikten sonra madde bağımlısı tanısı konulup revir doktoru tarafndan verilen reçete dışında (bkz. § 25) rabatsızhğinın tedavisine yönelik herhangi bir tedavinin uygulanmaması, S.M.nin sağhk kuruluşuna sevk edilmenesi, gece yarısı aeil olarak revire getirilmesine rağmen tedavi konusunda kayıtsız kahinip ubbi müdahaleye imkân verebilecek şekilde yakından takip edilmemesinin basit bir muhakeme hatası veya ihmal olarak nitelendirilip nitelendirilmeyeceği hususlarını dikkate ałmamıştir. Sonuç olarak S.M.nin ölümüyle ilgili olarak yürütülen ceza soruşturmasınin etkili olduğu söylencmez.
72. Açıklanan gerekçelerie S.M.nin ölümüyle ilgili olarak etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği usul yükümlülüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3.6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
73.6216 sayil Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda. başvurucunun hakkun ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihtal kararı verilmesi hålinde ihlalin ve somuçlartmın ortadun kaldırıdmast için yapilması gerekealere hükmeditir..

(2) Tespit edilen ihłal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa. ihlat ve somuçlurınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yapilmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başrurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya_ genel mahkemelerde dava açtlması yołu gösterilebilir.Yeniden yargilano yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlul kararında açıkładığı iħlali ve sonuçlarmu oruadan kaldıracak şekilde mümkūnse dosya üzerinden karar verit."

74. Başvurucu, Başsavcılığın verdiği takipsizlik kararıyla oluşan mağduriyet ve hak iblalinin tespit edilerek zararlarının giderilmesine karar verilmesini istemiş; açıkça tazminat talebinde bulunmamiştir.

75. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin nasıl oradan kaldrlacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birtikte ihlal karanun yerine getirilmemesinin sonuçlarina da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkava ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506. 7/11/2019).
76. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın iblal edildiğine karar verildiği takdirde iblalin ve sonuçlarmın ortadan kaldınidığından söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski häle getirmenin vani ihlalden Önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihialin kaynağı belirlenerck devam eden ihlalin durdurulmasi, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtiğı sonuçlarn ortadan kaldınimasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmer Doğan, §§ 55,57).

77. Ihlalin mahkeme karanndan kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumnlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddcsinin (2)numaral fikrası ile Anayasa Mahkemesi İętüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numarah fikrasını(a) bendi uyarinca ihlalin ve sonuçlarnın ortadan kaldưrdması için yeniden vargilama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anilan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkhı olarak ihlali ortadan kaldirmak amaciyla yeniden yargilana sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yołunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkenesi tarafından ihlal kararına bağh olarak yeniden yargıiama kararı verildiğinde, usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farkh olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin vathığını kabuł hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla höyle bir karann kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarinı gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkava ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

78. Başvuruda; başvurucunun oğłu S.M.nin yaşaminun korunması için öncelikler ve kaynaklar ölçüsünde gerekli önleyici tedbirlerin ahnmamasi, ðlüm olayıyla ilgili olarak yürütülen ceza soruşturnasında etkili ve yeterli bir inceleme yapilmamas: nedenleriyle yaşamı koruma yükümlülüğünün ve yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği sonucuna vartlmiştir.

79. Bu durumda yaşam hakkımn usul boyutunun ihlalinin sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapıłmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapdacak yeniden soruşturma ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayıh Kanun'un 50.maddesinin (2) numarah fikrasına göre ihlatin ve sonuçlarının ortadan kaldrıbmasıma yönetiktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden soruşturma kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştran nedenferi gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararn bir örneğinin yeniden 

soruşturma yapılmak üzere Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcıliīğına gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

80. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ile 3,600 TL vekälet ücretinden oluşan toplam 3.839,50 TL yargtlama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Yaşamı koruma yükümlülüğünün iblal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Yaşam hakkıın usut boyutunun ihtal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLÍR OLDUĞUNA,
B. 1. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşamı koruma yükümlülüğünün İHLAL EDİL DİĞİNE,
2. Anayasanin 17. maddesinde güvence altna alınan yaşam hakkın usul boyutunun İHLAL EDILDÍGINE,
C. Kararın bir örneğinin yaşam hakkının usut boyutunun ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmak üzere Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcilığına GÖNDERİLMESÍNE,
D. 239,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.839,50 TE.yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
E. Ödemenin, kararn tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemnede gecikme olmast hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 29/6/2021tarihinde OYBiRLiGIYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI