Anayasa Mahkemesinin 27/3/2025 Tarihli ve E: 2023/197, K: 2025/91 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-08-05

5 Ağustos 2025 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32977
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2023/197Karar Sayısı : 2025/91Karar Tarihi :27/3/2025
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Burcu KÖKSAL, Gökhan GÜNAYDIN, Áli Mahir BAŞARIR ile birlikte 128 milletvekili 
İPTAL DAVASININ KONUSU: 17/11/2023 tarihli ve (154) numaralı Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
A. 2. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (5)numaralı Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14.maddesinin (1) numaralı fikrasının;
1. Birinci cümlesinde yer alan “.…onayı ile.…." ibaresinin “….talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı tarafindan...”,
2. İkinci cümlesinde yer alan “.Kurul Başkanı.." ibaresinin “..Cumhurbaşkanlığıİdari İşler Başkanı.”,
şeklinde değiştirilmelerinin,
B. 3. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 15. maddesinin;
1. Değiştirilen (3) numaralı fikrasının,
2. (4) numaralı fikrasına eklenen “.….ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı.…" ibaresinin,
3. (4) numaralı fikrasının ikinci çümlesinin yürürlükten kaldırılmasının,
C. 4. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 23. maddesinin;
1. (1) numaralı fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “Kurul Başkani, .…" ibaresinin “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı,.." şeklinde değiştirilmesinin,
2. (2) numaralı fikrasının yürürlükten kaldırılmasının,
3. (3) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının,
Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 108. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I.İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİKURALLARI 

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;
1. 2. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın ibare değişiklikleri yapılan 14. maddesi şöyledir:
“Denetçilerin görevlendirilmesi 
MADDE 14- (1) Denetçiler, Kurul Başkanının talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İsler_ Başkanı_ tarafından geçici veya süreli olarak görevlendirilir. Kamu kurum ve kuruluşlari, Cumhurbaşkanlığı_İdari_İşler_Başkanı tarafından Kurulda denetçi olarak görevlendirilen personeli Kurul Başkanlığı emrine geçici olarak göndermekle yükümlüdür."
2. 3. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın;
a. (3) numaralı fikrası değiştirilen ve (4) numaralı fikrasına ibarenin eklendiği 15.maddesi şöyledir:
Kurul Sekreterliği 
MADDE 15- (1) Kurul Sekreterliği, Kurul Sekreteri ve ona bağlı idari birimler ve görevlilerden oluşur 

(2) Kurul Sekreteri, Kurul Başkanına bağlı ve idarî işlemlerin yürütülmesiyle görevli ve sorumludur.

(3) (Değişik:RG-18/11/2023-32373-CK-154/3 md.) Kurul_Sekreterliğinde_çalışacak idari personel Kurul Başkanının talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanınca atanır veya görevlendirilir.

(4) Kurul Sekreterliğine bağlı idari birimler ile Kurul Sekreterliğine_atanan_veya görevlendirilen_personelin idari birimlere dağılımı Kurul Başkanı tarafından belirlenir.(Mülga cümle:RG-18/11/2023-32373-CK-154/4 md.)"
b. 15. maddesinin (4) numaralı fikrasının yürürlükten kaldırılan ikinci cümlesi şöyledir:
“Kurul Sekreterliğinde çalışacak idari personel Cumhurbaşkanlığı teşkilatı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarından Kurul Başkanının onayı ile görevlendirilir."
3. 4. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın 23. maddesinin;
a. İbare değişikliği yapılan (1) numaralı fikrası şöyledir:
“(1) Kurulun kadroları Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı, dolu kadrolarda derece değişikliğine, boş kadrolarda ise sınıf, unvan ve derece değişikliğine yetkilidir."
b. Yürürlükten kaldırılan;

i. (2) numaralı fikrası şöyledir:
“(2) Kurul başkan ve üyeleri ile Kurulda görevlendirilen diğer personel, istihdam ve terfiyönünden,_1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında_CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 13, 14 ve 15 inci maddelerindeki görevlendirme süresi ve görevlendirme için kurumundan talep edilmesine ilişkin hükümler dışındaki hükümlere tabi olup, söz konusu maddelerdeki İdari İşler Başkanlığı ve İdari İşler Başkanına vapılan atıflar sırasıyla Kurul ve Kurul Başkanına yapılmış sayılır."
ii. (3) numaralı fikrasının ikinci cümlesi şöyledir 
Personel görevlendirme yazıları bilgi ve gereği için Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığına gönderilir."
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Ridvan GÜLEÇ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FÍDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE'nin katiılımlarıyla 28/12/2023tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Cem GÜNDOĞDU tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kurallari, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 

3. Anayasa Mahkemesi CBK'ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK'ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının birinci ila dördüncücümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınmasıgerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa'nın İkinci Kısmı'nin Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü'nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili olmaması,Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fikra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK'ların içerik yönünden Anayasa'ya uygunluk denetimi yapilmalidir (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5,23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27,11/6/2020, §§ 3-13).


B. CBK’nın 2. Maddesiyle (5) Numaralı CBK'nın 14. Maddesinin (1) NumaralıFıkrasının Birinci Cümlesinde Yer Alan“….onayı ile.…. İbaresinin “.…talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı tarafiından.…” ve İkinci Cümlesinde Yer Alan “…Kurul Başkanı…” İbaresinin“…Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı…” Şeklinde Değiştirilmelerinin İncelenmesi 

4. (5) numaralı CBK'nın 14. maddesinin (1) numaralı fikrasının birinci ve ikinci cümlelerinde yer alan dava konusu “…talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanıtarafindan..." ve “...Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı…." ibarelerinde bulunan “.….İdari İşler Başkanı.…" ibareleri 27/12/2024 tarihli ve (174) numaralı CBK'nın 14. maddesiyle “..Genel Sekreteri..” şeklinde değiştirilmiştir.

5. Yapılan bu değişiklikler kuralların anayasallık denetimini etkileyecek nitelikte olduğundan kuralların değiştirilen ibareleri dışında kalan “…talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı.…", “….tarafindan..." ve “..Cumhurbaşkanlığı." ibarelerine ilişkin olarak bağımsız bir anayasal denetim yapılmasına da imkân bulunmamaktadır.
6. Açıklanan nedenle konusu kalmayan kurallara ilişkin iptal talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.

C. CBK'nın 3. Maddesiyle (5) Numaralı CBK’nın 15. Maddesinin Değiştirilen (3) Numaral Fıkrasının, (4) Numarah Fıkrasına Eklenen “.…ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı.…” İbaresinin ve (4)Numaral Fıkrasının İkinci Cümlesinin Yürürlükten Kaldırılmasının İncelenmesi 
1. İptal Talebinin Gerekçesi 
7. Dava dilekçesinde özetle; Devlet Denetleme Kurulunda (DDK)görevlendirmelerin Anayasa gereğince ancak Cumhurbaşkanı tarafindan yapılabileceği,Cumhurbaşkanına DDK'nın işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri ile ilgili olmak üzere CBK çıkarma yetkisi verilmiş olmakla birlikte bu yetkinin devredilmesinin mümkün olmadığı, CBK ile işleyişe ilişkin yetkinin başka bir kamu görevlisine devredildiği,dava konusu kuralların yürütmenin yetki alanı dışında ve belirsiz olduğu belirtilerek kuralların Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 108. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
a. Değiştirilen (3) Numaralı Fıkra 
8. (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin dava konusu (3) numaralı fikrasında yer alan “….Idari İşler Başkanınca." ibaresi (174) numaralı CBK'nın 15. maddesiyle “.….Genel Sekreterince.." şeklinde değiştirilmiştir. Yapılan bu değişiklik anayasallık denetimini etkileyecek nitelikte olduğundan kuralın değiştirilen ibaresi dışında kalan kısmına ilişkin olarak bağımsız bir anayasal denetim yapılmasına imkân bulunmamaktadır 
9. Açıklanan nedenle konusu kalmayan kurala ilişkin iptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.


b. (4) Numaralı Fıkraya Eklenen “…ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı…” İbaresi 
i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 
10. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 108. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK'ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fikra kapsamında yapılacaktır.
11. Dava konusu kuralda DDK Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımının DDK Başkanı tarafindan belirlenmesi öngörülmektedir.
12. DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin görev yapacağı birimin belirlenmesine ilişkin olarak DDK Başkanına yetki veren kuralın yürütme yetkisine ilişkin konulardan olmadığı söylenemez.

13. Kural, Anayasa'nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.
14. Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir." hükmü yer almaktadır. Ancak Anayasa'nın 108.maddesinin dördüncü fikrasında DDK'nın işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin CBK ile düzenleneceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla belirtilen hususların özel olarak CBK ile düzenlenmesi mümkündür.

15. Anayasa Mahkemesi 11/11/2021 tarihli ve E.2018/121, K.2021/84 sayıli kararında, işleyiş ibaresini işleme işi, işlevsel bir oluşum ya da bir sürecin biçimleniş ve işlevini yerine getiriş şekli; işlemeyi ise bir işi sonuçlandırmak için yapılan iş veya uygulamaların hepsi, bir amaca ulaşmak için tutulan yol ve prosedür olarak değerlendirmiştir (AYM, E.2018/121, K.2021/84, 11/11/2021, § 30). Ayrıca anılan kararda DDK'nın söz konusu işi nasıl ve kimler aracılığıyla yapacağı ile bu kişilerin işi yaparken sahip olduğu görev ve yetkilerin de bu kapsamda olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2018/121, K.2021/84,11/11/2021, § 30).

16. DDK Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımının DDK Başkanı tarafından belirleneceğini öngören kuralın DDK'nın işleyişine yönelik olduğu açıktır.

17. Anayasa koyucu DDK'nın işleyişine ilişkin hususların CBK ile düzenlenmesini öngördüğünden DDK'nın işleyişine ilişkin olan kural yönünden, anılan karardan ayrılmayıgerektirir bir durum bulunmamaktadır. Bu bağlamda kuralın Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının üçüncü cümlesini ihlal eden bir yönü bulunmamaktadır 
18. Kurala konu hususta yürürlükte bulunan herhangi bir kanuni düzenleme tespit edilemediğinden kuralın Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncücümlesiyle bağdaşmayan bir yönü de bulunmamaktadır.


19. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 
20. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygıli, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargi denetimine açık olan devlettir.

21. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

22. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi niteliğinde olan CBK'lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır (AYM, E.2022/113, K.2023/112,22/6/2023, § 29; E.2018/149, K.2022/163, 29/12/2022, § 26; E.2019/96, K.2022/17,24/2/2022, § 47; E.2018/134, K.2021/13, 3/3/2021, § 38; E.2018/125, K.2020/4, 22/1/2020, §28).

23. Kuralda DDK Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımının DDK Başkanı tarafindan belirlenmesi öngörülmektedir. Kuralın bu yönüyle açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği anlaşılmaktadır.
24. Bununla birlikte hukuk devletinde kanunların ve CBK'ların kamu yararıgözetilerek çıkarılması zorunludur. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre kamu yararıgenel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir. Kanunun ya da CBK'nın amaç ögesi bakımından Anayasa'ya uygun sayılabilmesi için çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın gözetilmemiş olması gerekmekte olup kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa amaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırılık söz konusudur (AYM, E.2020/46, K.2023/149, 13/9/2023, §20).

25. Anayasa'ya uygunluk denetiminde kuralın öngörülmesindeki kamu yararıanlayışının isabetli olup olmadığı değil incelenen kuralın ihdasında kamu yararı dışında belli bireylerin ya da grupların çıkarlarının gözetilip gözetilmediği incelenir. Diğer bir anlatımla bir kuralın Anayasa'ya aykırılık sorunu çözümlenirken kamu yararı konusunda Anayasa Mahkemesinin yapacağı inceleme, yalnızca kuralın kamu yararı amacıyla çıkarılıp çıkarılmadığının denetimiyle sınırlıdır (AYM, E.2020/46, K.2023/149, 13/9/2023, § 21).
26. DKK tarafından yürütülen faaliyetin idari boyutuna ilişkin görev ifa eden personelin ihtiyaç durumuna göre birimlerde görevlendirilmesi yetkisini DDK'nın yönetiminden sorumlu olan DDK Başkanına veren kuralın kamu yararı dışında başka bir amaç taşıdığı söylenemez.

27. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.


c. (4) Numaralı Fıkranın İkinci Cümlesinin Yürürlükten Kaldırılması
i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 
28. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 108. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK'ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fikra kapsamında yapılacaktır.
29. Dava konusu kural (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin (4) numaralı fikrasının ikinci cümlesinde yer alan ve DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin görevlendirilmesi hususunda DDK Başkanına yetki veren düzenlemeyi yürürlükten kaldırmaktadır.

30. Kural, DDK'nın işleyişine yönelik düzenleme öngörmekte olup (154) numaralıCBK'nın 3. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin (4) numaralı fikrasına eklenen “…ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı..."ibaresinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya uygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

31. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 
32. Anayasa'nın 108. maddesinde DDK'nın Başkan ve üyelerinin Cumhurbaşkanınca atanacağı ve DDK'nın işleyişinin CBK ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla DDK'nın işleyişine ilişkin düzenlemeler yapma konusunda CBK koyucunun takdir yetkisi bulunmaktadır.

33. DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin DDK'da görevlendirilmesine ilişkin hususların DDK'nın işleyişi kapsamında olduğu açıktır. Bu bağlamda anılan personelin DDK Başkanının onayı ile DDK'da görevlendirilmesine dair düzenlemeyi yürürlükten kaldıran kural da DDK'nın işleyişi kapsamındadır.

34. (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin (3) numaralı fikrasında DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin DDK Başkanının talebi üzerine CumhurbaşkanlığıGenel Sekreterince atanacağı veya görevlendirileceği öngörülmektedir. Yapılan düzenlemeye koşut olarak DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin DDK Başkanının onayı ile görevlendirilmesini öngören düzenlemenin dava konusu kuralla yürürlükten kaldırıldığıanlaşılmaktadır.

35. DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin DDK Başkanının talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterince atanacağı veya görevlendirileceği ve DDK'nın Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğu gözetildiğinde, DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin DDK Başkanının onayı ile görevlendirilmesine dair düzenlemeyi yürürlükten kaldıran kuralın kamu yararı dışında başka bir amaç taşıdığı söylenemez.

36. Bu itibarla DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personelin DDK Başkanının onayı ile görevlendirilmesini öngören düzenlemenin yürürlükten kaldırılmasını öngören kural CBK koyucunun takdir yetkisinde olup kuralın Anayasa'ya aykırı bir yönü bulunmamaktadır.
37. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. ve 108. maddelerine aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

Ç. CBK'nın 4. Maddesiyle (5) Numaralı CBK'nın 23. Maddesinin (1) NumaralıFikrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan “Kurul Başkani,…”İbaresinin “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı„…” Şeklinde Değiştirilmesinin ve (2) NumaralıFıkrası ile (3) Numarah Fıkrasının İkinci Cümlesinin Yürürlükten Kaldırılmalarının İncelenmesi 

1. İptal Talebinin Gerekçesi 
38. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallarla personele ilişkin özlük işlemlerinde değişiklik yapma yetkisinin Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanına verildiği,kuralların (154) numaralı CBK'nin 3. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin değiştirilen (3) numaralı fikrasına, (4) numaralı fikrasına eklenen “.….ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı..." ibaresine ve (4) numaralıfikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasına yönelik gerekçelerle Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104. ve 108. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
2. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
a. (1) Numaralı Fıkrada Yer Alan “Kurul Başkanı,.…." İbaresinin “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı,…” Şeklinde Değiştirilmesi 
39. (5) numaralı CBK'nin 23. maddesinin (1) numaralı fikrasında yer alan dava konusu “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı,…" ibaresinde bulunan “.…İdari İşler Başkani, .…." ibaresi (174) numaralı CBK'nın 16. maddesiyle “.…..Genel Sekreteri,.…" şeklinde değiştirilmiştir. Yapılan bu değişiklik kuralın anayasallık denetimini etkileyecek nitelikte olduğundan kuralın değiştirilen ibaresi dışında kalan “...Cumhurbaşkanlığı..." ibaresine ilişkin olarak bağımsız bir anayasal denetim yapılmasına da imkân bulunmamaktadır.
40. Açıklanan nedenle konusu kalmayan kurala ilişkin iptal talebi hakkında karar verilmesine yer olmadiğına karar vermek gerekir.

b. (2) Numaralı Fıkranın Yürürlükten Kaldırılması
i. Anlam ve Kapsam 
41. (5) numaralı CBK'nın 23. maddesinin (2) numaralı fikrasında DDK Başkanı ve üyeleri ile DDK'da görevlendirilen diğer personelin istihdam ve terfi yönünden 10/7/2018tarihli ve (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 13., 14. ve 15. maddelerindeki görevlendirme süresi ve görevlendirme için kurumundan talep edilmesine ilişkin hükümleri dışındaki hükümlere tabi olmaları ve söz konusu maddelerde İdari İşler Başkanlığı ve İdari İşler Başkanına yapılan atıfların sırasıyla DDK ve DDK Başkanına yapılmış sayılacağı öngörülmekte iken anılan hüküm dava konusu kuralla yürürlükten kaldırılmıştır.


42. (5) numaralı CBK'nin 15. maddesinin (3) numaralı fikrasında DDK Sekreterliğinde çalışacak idari personele, 22. maddesinde ise DDK meslek mensubu olarak sayılan denetçilere yer verilmiştir. Dolayısıyla (5) numaralı CBK'ya göre DDK'da Başkan ve üyeler dışında idari personel ve denetçiler olmak üzere iki farklı hizmet sınıfi bulunmaktadır.DDK Sekreterliğinde çalışacak personelin idari personel olarak isimlendirilmesi ve 22.maddenin yer aldığı yedinci bölümün başlığının da “Personele İlişkin Hükümler” olduğu gözetildiğinde yürürlükten kaldırılan kuralda yer alan diğer personel tabirinin hem denetçileri hem de idari personeli kapsadığı anlaşılmaktadır.

43. (1) numaralı CBK'nın Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı ikinci kismında bulunan 13., 14. ve 15. maddelerinde genel itibarıyla personele ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Anılan CBK'nın 13. maddesinde merkez teşkilatında istihdam edilecek personelin istihdam yöntemiyle ilgili hususlara ilişkin düzenlemeler, 14. maddesinde özel olarak sözleşmeli personele yönelik düzenlemeler ve 15.maddesinde de Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinde görevli personelin mali ve sosyal hak ve yardımları, izinleri, bilgi sistemi ve özlük dosyası ile disiplin suç ve cezaları hakkında uygulanacak mevzuat ile süreli personelden diğer kamu kurum ve kuruluşu personeli olanların terfilerinin kim tarafından yapılacağına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
44. Yürürlükten kaldırılan kurala göre görevlendirme süresi ve görevlendirme için kurumundan talep edilme şekli hariç olmak üzere DDK'nın Başkan ve üyeleri ile DDK'da görevlendirilen diğer personel istihdam ve terfi yönünden (1) numaralı CBK'nın 13., 14. ve 15. maddelerine tabi olacaktir.

ii. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 
45. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 108. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK'ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fikra kapsamında yapılacaktır.
46. Dava konusu kuralla DDK Başkan ve üyeleri ile diğer personelinin istihdam ve terfi yönünden tabi olacağı hükümleri belirleyen düzenleme yürürlükten kaldırılmaktadır.
47. Kuralın DDK Başkan ve üyeleri ile diğer personelinin istihdam ve terfi yönünden tabi olacağı hükümleri belirleyen düzenlemeyi yürürlükten kaldırdığı gözetildiğinde kuralın yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğu açıktır.

48. Diğer yandan atıf yapılan maddelerden personelin istihdamına ilişkin düzenleme içerenlerin kamu hizmetine girme hakkı kapsamında CBK ile düzenleme yapılamayacak yasak alana, personelin terfisine ilişkin düzenleme içerenlerin ise Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken alana ilişkin bir kısım hükümler içerdiği anlaşılmaktadır. Anılan hususlara ilişkin CBK ile düzenleme yapılamayacağı gibi bu hükümlerin CBK ile yürürlükten kaldırılmasının da mümkün olmayacağı söylenebilir.
49. Bununla birlikte temel haklara ilişkin güvence sistemi ve Anayasa'nın üstünlüğüilkesi gereği Anayasa'ya aykırı bir kuralın CBK ile de olsa yürürlükten kaldırılmasının salt bu nedenle Anayasa'ya aykırı olarak nitelenemeyeceği açıktır. Aksi hâlde Anayasa'ya aykırı bir kural anayasal denetime veya o konuda yasal düzenleme yapılana kadar yürürlükte kalacaktır.

Bu itibarla kamu görevlilerinin istihdam ve terfileri gibi CBK ile düzenlenmesine imkân bulunmayan konulara yönelik düzenleme öngören CBK hükmünü yürürlükten kaldıran kuralın Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının ikinci ve üçüncü fikralarına aykırıolmadığı değerlendirilmektedir.

50. Öte yandan kurala konu hususta yürürlükte bulunan herhangi bir kanuni düzenleme tespit edilemediğinden kuralın Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesini ihlal eden bir yönü de bulunmamaktadır.

51. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamıştır.
iii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 
52. Dava konusu kuralla DDK Başkan ve üyeleri ile diğer personelinin istihdam ve terfi yönünden -görevlendirme süresi ve görevlendirme için kurumundan talep edilmesine ilişkin hükümler hariç- tabi olacağı hükümleri belirleyen düzenleme yürürlükten kaldırmıştır.
53. (5) numaralı CBK’nın 26. maddesinde bu CBK'da hüküm bulunmayan hâllerde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir. Bu kapsamda DDK Başkan ve üyeleri ile diğer personelin istihdam ve terfi yönünden tabi olacakları mevzuatın öngörülebilir olduğu ve istihdam ve terfi yönünden (1) numaralı CBK'nın 13., 14. ve 15. maddelerine atifta bulunan düzenlemeyi yürürlükten kaldıran kuralın herhangi bir belirsizliğe sebebiyet vermediği anlaşılmaktadır.

54. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. Íptal talebinin reddi gerekir.

c. (3) Numaralı Fıkranın İkinci Cümlesinin Yürürlükten Kaldırılması
i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 
55. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11. ve 108. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK'ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fikra kapsamında yapılacaktır.
56. (5) numaralı CBK'nın 23. maddesinin (3) numaralı fikrasının ikinci cümlesinde personel görevlendirme yazılarının bilgi ve gereği için Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığına gönderilmesi öngörülmekte iken anılan cümle dava konusu kuralla yürürlükten kaldırılmıştir.

57. Kural DDK'nın işleyişine yönelik düzenleme öngörmekte olup (154) numaralıCBK'nin 3. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin (4) numaralı fikrasına eklenen “.…ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı..."ibaresinin konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya uygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.


58. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 
59. Kuralla personel görevlendirme yazılarının bilgi ve gereği için Cumhurbaşkanlığıİdari İşler Başkanlığına gönderilmesini öngören düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır.
60. DDK'da görev yapacak denetçi ve idari personelin görevlendirilmelerine ilişkin yetkinin Cumhurbaşkanı Genel Sekreterine tanınmasına koşut olarak personel görevlendirme yazılarının bilgi ve gereği için Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığına gönderilmesini öngören düzenlemenin dava konusu kuralla yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
61. (154) numaralı CBK'nın 3. maddesiyle (5) numaralı CBK'nın 15. maddesinin (4)numaralı fikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin kuralın içerik yönünden Anayasa'ya uygunluk denetimi bölümünde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir. Kuralın CBK koyucunun takdir yetkisi kapsamında olduğu ve kamu yararıdışında başka bir amaç taşımadığı anlaşılmaktadır.

62. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. Íptal talebinin reddi gerekir.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
63. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

17/11/2023 tarihli ve (154) numaralı Devlet Denetleme Kurulu Hakkinda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin;
A. 1. 3. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (5) numaralı Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 15.maddesinin;
a. (4) numaralı fikrasına eklenen “.….ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı..." ibaresine,
b. (4) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasına,
2. 4. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 23. maddesinin;
a. (2) numaralı fikrasının yürürlükten kaldırılmasına,
b. (3) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasına,

yönelik iptal talepleri 27/3/2025 tarihli ve E.2023/197, K.2025/91 sayılı kararla reddedildiğinden bu ibareye ve yürürlükten kaldırmalara ilişkin yürürlüğün durdurulmasıtaleplerinin REDDİNE,
B. 1. 2. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14. maddesinin (1) numaralı fikrasının;
a. Birinci cümlesinde yer alan “.….onayı ile..." ibaresinin “.….talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı tarafindan..”,
b. İkinci cümlesinde yer alan “…Kurul Başkanı.…" ibaresinin “...Cumhurbaşkanlığıİdari İşler Başkanı.”,
şeklinde değiştirilmelerine,
2. 3. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 15. maddesinin değiştirilen (3) numaralı fikrasına,
3. 4. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 23. maddesinin (1)numaralı fikrasının ikinci cümlesinde yer alan "Kurul Başkanı,…." ibaresinin “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı,.." şeklinde değiştirilmesine,
yönelik iptal talepleri hakkında 27/3/2025 tarihli ve E.2023/197, K.2025/91 sayılıkararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden bu fikraya ve ibare değişikliklerine ilişkin yürürlüğün durdurulması talepleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
27/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE verilmiştir.
V. HÜKÜM 
17/11/2023 tarihli ve (154) numaral Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin;
A. 2. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayimlanan (5)numaralı Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14maddesinin (1) numaralı fikrasının;
1. Birinci cümlesinde yer alan “…onayı ile…." ibaresinin “…talebi üzerine Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı tarafindan..”,
2. İkinci cümlesinde yer alan “.….Kurul Başkanı….” ibaresinin “..Cumhurbaşkanlığıİdari İşler Başkanı.”,
şeklinde değiştirilmelerine ilişkin iptal talepleri hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,

B. 3. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 15. maddesinin;
1. Değiştirilen (3) numaralı fikrasına ilişkin iptal talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,
2. (4) numaralı fikrasına eklenen “…ile Kurul Sekreterliğine atanan veya görevlendirilen personelin idari birimlere dağılımı..." ibaresinin konu bakımından yetki ve içeriği itibarıyla Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
3. (4) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının konu bakımından yetki ve içeriği itibarıyla Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
C. 4. maddesiyle (5) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 23. maddesinin;
1. (1) numaralı fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “Kurul Başkanı,.." ibaresinin “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı..." şeklinde değiştirilmesine ilişkin iptali talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYBİRLİĞİYLE,
2. (2) numaralı fikrasının yürürlükten kaldırılmasının;
a. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
b. İçeriği itibarıyla Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
3. (3) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin yürürlükten kaldırılmasının konu bakımından yetki ve içeriği itibarıyla Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
27/3/2025 tarihinde karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 

Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem İNCE 
Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR 

Esas Sayısı : 2023/197Karar Sayısi: 2025/91
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğunun 17/11/2023 tarihli ve (154) numaralı Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 4. maddesiyle (5) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 23. maddesinin (2) numaralı fikrasının yürürlükten kaldırılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddi gerektiği şeklindeki kararına katılmamaktayım.

2. 23. maddenin yürürlükten kaldırılan (2) numaralı fikrası hükmü şu şekildedir:"Kurul başkan ve üyeleri ile Kurulda görevlendirilen diğer personel, istihdam ve terfi yönünden, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 13, 14 ve 15 inci maddelerindeki görevlendirme süresi ve görevlendirme için kurumundan talep edilmesine ilişkin hükümler dışındaki hükümlere tabi olup, söz konusu maddelerdeki İdari İşler Başkanlığı ve İdari İşler Başkanına yapılan atıflar sırasıyla Kurul ve Kurul Başkanına yapılmış sayılır".

3. Yürürlükten kaldırılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünde Devlet Denetleme Kurulunda görevlendirilen personelin istihdamı ve terfisi ile ilgili hususlarda düzenlemeler yer almaktadır. Dolayısıyla kural Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fikrasıbağlamında kamu görevlilerinin özlük hakları ile ilgili hususları düzenlemektedir.
4. Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fikrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği ifade edilmektedir.
5. Dolayısıyla Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının üçüncü cümlesi gereğince Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağına göre bu konularda düzenlenmişCumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerini yürürlükten kaldıran CumhurbaşkanlığıKararnamesi hükümlerinin de Anayasa'ya aykırı olacağı açıktır. Zira yürürlükten kaldırılan dava konusu kuraldaki konular Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının üçüncücümlesi gereğince münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardır.
6. Bu nedenle her ne kadar çoğunluk kararında “Bununla birlikte temel haklara ilişkin güvence sistemi ve Anayasa'nın üstünlüğü ilkesi gereği Anayasa'ya aykırı bir kuralın CBK ile de olsa yürürlükten kaldırılmasının salt bu nedenle Anayasa'ya aykırı olarak nitelenemeyeceği açıktır." gerekçesine yer verilmekte ise de (bkz.: § 49) dava konusu yürürlükten kaldırma şeklindeki hükümle birlikte yine Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenemeyecek alana ilişkin bir düzenlemeye yapıldığından bu durumun Anayasa'nın 104.maddesinin on yedinci fikrası ile bağdaştırılması mümkün değildir.
7. Yukarıdaki sıralanan gerekçelerle dava konusu kuralın Anayasa'nın 104.maddesinin on yedinci fikrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu için konu bakımından yetki yönüyle iptali gerektiği gerekçesiyle çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmamaktayım.
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ