Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 Tarihli ve 2018/38006 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-23

23 Aralık 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31698
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
BARIŞ İNAN BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2018/38006Karar Tarihi : 17/11/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Dyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞRaportör : Ömer MENCIK Başvurucu : Barış İNAN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucunun kurum içinde atmış olduğu bir slogan nedeniyle disiplin cezasıyla cezalandırılmasımın ifade ðzgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 17/12/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formt ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
6.Başvurucu, başvuru tarihinde terör suçundan hükümlü olarak Kocaeli 2 No.lu F Tipi Yūksek Güvenlikli Kapahı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza Infaz Kurumu) bulunmaktadır.
7.24/12/2017 tarihli ve 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (696 sayılı KHK) 103. maddesi ile 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanun'a ek bir madde eklenerek terör suçlularına tek tip kıyafet giydirilmesi uygulamasına ilişkin bir düzenleme yapılmıştr. Sōz konusu düzenlemede terör suçlarından tutuklu veya hükümlü

olanların duruşmaya sevk nedeniyle ceza infaz kurumu dışına çıkarlmaları durumunda ceza infaz kurumlarının verdikleri elbiseleri giymek zorunda olduklar belirtilmiştir.Düzenlemenin devamında giyilecek elbiselerin bazı niteliklerine yer verilmiş, tek tip kiyafet giydirilmesi uygulamasına ilişkin hususların yönetmelikle düzenieneceği açıklanmıştır.
8. 11/1/2018 tarihinde saat 08.45 civarinda, başvurucunun da aralarında olduğu terār suçlarından hükümiü ve tutuklu olan yirıni sekiz kişi "Tek Tīp Elbise Giymeyeceğiz,Direneceğiz" şeklinde slogan atmıştır. Sōz konusu eylem sonrasında slogan atan yirmi sekiz kişi hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır. Ceza Infaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı (Disiplin Kurulu) disiplin soruşturması sonucunda 5275 sayılı Kanun'un 42.muddesinin (2) numaral fikrasının (e) bendinde düzenlenen "gereksiz olarak marş söylemek veya slogan atmak" eylemini gerçekleştirdiği gerekçesiyie başvurucu hakkında I ay haberieşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama cezası verilmesine karar vermiştir.

9. Disiplin Kurulu kararında; ceza infaz kurumlarımın yapıları gereği Özgürlüklerin sınırlandırıidığı yerler olduğu, bu yerlerde kurum idarelerinin kurumlarda bulunan tutuklu ve hūkümlülerin güvenliğini ve sağlığını koruma yükümlūlüğü yanında disiplini sağlama yükümlülüğünün bulunduğu belirtilmiştir. Bundan başka Disiplin Kurulu, tutuklu ve hükümlülerin kurumlarda diledikleri gibi eylem yapamayacaklarını, bu kişilerin güvenliğe ve iyileştirme programlarına uymalarının zorunlu olduğunu ifade etmiştir. Söz konusu değerlendirmeler sonrasında Disiplin Kurulu, başvurucu ve diğer mahpusların gereksiz yere slogan attıkları sonucuna varmiştır.

10. Başvurucu, Disiplin Kurulunun kararına karşı Kocaeli İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hakimliği) şikâyette bulunmuştur. İnfaz Hâkimliği. başvurucunun itirazını 1S/1o/2018tarihinde reddetmiştir. Söz konusu kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Önemli olan sloganın gerekli olup olmaması değil, slogan atma eylemi nedeni ile ceza infaz kurumunda güvenliğin, disiplin ve dizenin bozulup bozulmadığıdır. Eğer slogan atitması eylemi nedeni ile (sóylenen sózler ayrı bir suç oluşturmuyorsa) ceza infaz kurumunda givenlik, düzen ve disiplin zarar gōrmüyorsa, sloganın komusu ne olursa olsun ilgllinin cezalandıruması mümkün değildir. Ancak içeriğł suç teşkil etmese bile atılan slogan nedeni ile belirtilen kavramlar zorar görüyorsa ilgilinin cezalandırılması yoluna gidilecektir.
Slogan atmo olayının ceza infaz kurumunda gúvenlik, dūzen ve disiplini ihlal edip etmediği. olayların gelişimi, hükümlünún tüm davranışları, eylemin gerçekleştiği nokta ve şartlar ve sðylenen sözler bir bütün olarak değerlendirilerek tespit edilecekir.
Yukarıda belirtilen kıstaslar dikkate alınaruk yapılan incelemede, örgütlü bir şekilde hareket edilmesi ve fiziksel direnç gösterilmesi dikkate alındiğındo. evlem nedeniyle kurunda düzen, güvenlik ve disiplinin bozulduğu sanucuna varımış ve şikayet edenlerin slagan attıkları gerekçesiyle cezalandırımaları yerinde görülmüştür."
I I. Başvurucu, Infaz Hakimliği kararına itiraz etmiştir. Kocaeli I. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 8/1 1/2018 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir. Başvurucu,mahkeme kararını 23/11/2018 tarihinde Öğrenmiş; 17/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK 
12.5275 sayılıt Kanun'un 37. maddesinin (1) numaralı frkrası şöyledir:
"Hükümlü hakkanda kurumda. düzenli bir yaşamın sürdürülmesi. güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakumından kamın, tüzük, yönetmelikler ile idareni uyulmasınıemrettiği veya gerekli kaldığı davranış ve tutumları, kusurlu olarak ihläl ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine gõre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır."
13. 5275 sayılı Kanun'un 42. maddesinin (2) numaralı fikrasının (e) bendinde düzenlenen ve "Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun brrakna veya kıstlama"cezasınt gerektiren eylem şudur:
;...
e) Gereksiz olarak marş sōylemek veya slagan atmak."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
14. Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşūnüldo:
A Adli Yardım Talebi Yönünden 
15. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin geçici olarak kabulūne karar verilmesi gerekir.

B. İfade Özgürläğünün İhlal Edildiğie İlişkin İddla 
. Başvurucunun Iddiaları
16. Başvurucu; Ceza Infaz Kurumundaki düzenin sürdürülmesine engel olmayan,güvenliği ihlal etmeyen, kurumda çalışanlarla yüz yüze dahi gelmeden gerçekleştirdiği bir eylem nedeniyle cezalandırıldiğım, attığı sloganın tek tip kıyafet uygulamasım proteste etme amacını taşıdığını belirtmiştir. Bundan başka başvurucu; disiplini bozacak bir eyleminin olmadığının açık olduğunu, slogan içeriğinin bir suç unsuru barındırmadığını, hakşız yere cezalandırıldığını ifade etmiştir. Başvurucu son olarak disiplin cezası sonucunda haberleşme hakkının elinden alındığını ve iyi hâlli hükümlü vasfinı kaybettiğini dile getirmiş; adil yargılanma hakkının, haberleşme Özgürlüğünün ve ifade Özgürlüğünün ihlaledildiğini ileri sürmūştür.

2. Değerlendirme 
17. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Anayasa Mahkemesi daha Önce vermiş olduğu birçok kararda, ceza infaz kurumunda hūkūmlü olarak bulunan bir kişinin kurum içinde atmışolduğu bir slogan nedeniyle disiplin cezasıyla cezalandırılmasını ifade özgürlüğü kapsamında 

değerlendirmiştir (ilgili kararlar için bkz. Cihat Özdemir, B. No: 2015/214, 9/5/2018, § 19;Omer Haran, B. No: 2017/33744, 1/7/2020, § 21). S8z konusu kararlar çerçevesinde bir değerlendirme yapıldığında başvurucunun şikåyetinin ifade özgüriüğo bağlamında incelenmesi gerekir.

18. Ifade özgürlüğü kişinin haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, düşünce ve kanaatlerinden dolayı kınanmaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anjatabiłmesi, savunabilmesi,başkalarına aktarabifmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. Bu itibarla dūşünceyi açıkiama ve yayma Özgürlüğü demokrasinin işleyişi için yaşamsal Önemdedir (Bekir Coşkun [GK], B. No:2014/12151, 4/6/2015, §§ 33-35; Mehmet Ali Aydmn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, §§42, 43; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, §§ 35-38).

19. Hükümlü ve tutuklular, Anayasa ve Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin (Sðzleşme) ortak alanı kapsamında kalan temel hak ve hūrriyetlerin tamamına kural olarak sahiptirler (Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 65). Bu bağlamda hūkūmlo ve tutukluların ifade Özgürloğü de Anayasa ve Sōzleşme kapsamında koruma altındadır (Murat Karayel (5), B. No: 2013/6223, 7/1/2016, § 27).
20. Öte yandan ifade Özgürlüğü mutlak bir hak değildir ve Anayasa'nın 26.maddesinin ikinci fikrasında öngörülen sebeplerle sıntrlanabilir. Bu bağlamda ceza infaz kurumunda bulunmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun õnlenmesi ve disiplinin sağlanmasıgibi kurumda güvenliğin ve düzenin korunmasına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olması durumunda mahpusların sahip olduğu haklara smırlama getirilebilecektir (Murat Karayel (5), § 29).

21. Infaz hukukuna ilişkin disiplin suç ve cezaları 5275 sayılı Kanun'un Sekizinci Bölümti'nde düzenlenmiş; bu çerçevede uygulanacak disiplin suç ve cezalarının amaci,mahiyeti, kapsamı, sınırları ve uygulanma koşulları 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesinde açıkhığa kavuşturulmuştur. Kanun'daki disiplin suç ve cezaları yönünden genel hüküm niteliğindeki bu madde uyannca bu Kanun kapsamındaki bir disiplin suçunun oluşabilmesi ve cezasmın uygulanabilmesi için sadece her bir disiplin suçu yönünden belirlenen özel hükümdeki şartların gerçekleşmesi yeterli olmayıp ayrıca 37. maddedeki şartların da gerçekleşmesi gerekmektedir. 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre ceza infaz kurumunda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin suğlanmasıbakımından kanun, tüzük, yönetmelikler ile idarenin uyulmasım emrettiği veya gerekli kıldığıdavranış ve tutumlari, kusurlu olarak ihlal ettiğinde eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre hükümiü hakkında Kanun'da belirtilen disiplin cezaları uygulanacaktır (AYM,E.2013/6, K.2013/111, 10/10/2013).

22. Somut olayda atmış olduğu bir slogan nedeniyle başvurucu hakkında disiplin cezası uygulanmıştır. Başvuru konusu olayda başvurucunun disiplin cezasına konu sloganıtek tip kıyafet dūzenlemesini protesto etmek amacıyla attığı anlaşılmaktadır.
23. Bu doğrultuda Anayasa Mahkemesi 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesi de dikkate alındığında ceza infaz kurumunda yalnızca slogan atilmasının aynı Kanun'un 42.maddesinde öngörülen disiplin suçunu oluşturabilmesi için yeterli olmayıp bu eylemin ceza infaz kurumundaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenli yaşamın sürdürülmesini δnleyecek şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini kabul etmiştir (AYM, E.2013/6, K.2013/111,10/10/2013; Murat Karayel (5), §§ 43, 44; Cihat Özdemir, § 22). Bununla birlikte ceza infaz kurumlarında düzenin ve güvenliğin sağlanması için özellikle terör örgütlerine bağhılığı canlı

tutmaya katkıda bulunabilecek toplu eylemlere karşı daha hassas olunması gerektiği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı da ifade edilmiştir (Murat Karayel (5), §46;Cihat Özdemir. § 22). Dolayısıyla somut olayda başvurucunun gerçekleştirdiği slogan atma eyleminin kurumdaki gūvenliğiveya disiplini bozacak ya da dūzenli yaşamın sürdūrülmesini önleyecek nitelikte kabul edilmesinin mümkün olup olmadığı incelenmelidir.
24. Mahkemelerce verilmiş hürriyeti bağlayıcı cezaların infaz edildiği yerler olan ceza infaz kurumları sıkı gūvenlik koşullarına tabi olan, düzenli bir yaşamın sürdürülmesinin,güvenliğin ve disiplinin sağlanmasının son derece Önem taşıdığı yerlerdir (Rıza Şahin, B. No:2016/12909, 22/7/2020, § 44). Ceza infaz kurumlarının devletin kontrolü altındaki δzel alanlar olması ve dolayısıyla devletin hem bu kurumda bulunanların güvenliklerini ve sağhklarını koruma hem de disiplini tesis etme yükümlültğünün bulunması karşısında hükümlülerin ve tutukluların ceza infaz kurumlarında dilediklerişekilde eylem yapma Özgürlüğünün bulunmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır (AYM, E.2013/6, K.2013/111,10/10/2013).

25. Ceza infaz kurumlarında yapılacak olan ya da yapılmış bir uygulamanın hukuka aykını olduğu dūştnüldüğünde öncelikle yapılması gereken davranış bu hususta ilgili mercilere talep ve itirazlarını iletmektir. Aksinin kabulo ceza infaz kurumlarının uygulamalarına karşi her tūr protesto eyleminin yapılabilmesi sonucunu doğuracak hatta mahpusların sürekli toplu eylemlerde bulunmasına da imkân tanınmış olacaktır.
26. Olay gūnü başvurucu ve diğer bazı hūkūmlü ya da tutuklułar bir protesto gösterisi gerçekleştirmiştir. Söz konusu gösteri, henüz uygulamaya dahi geçmemiş olan tek tip kıyafet düzenlemesinin protesto edilmesi için yapılmıştır.Öte yandan başvuruya konu eyleminkalabalıkbirgruptarafindangerçekleştirildiğiunutulmamalıdır. Ayrıcaeyleme katılan kişilerin tamamının terör suçlarından tutuklu ya da hükümiü olduğu da dikkatle değerlendirilmesi gereken bir ayrıntıdır. Başvurucunun beyanlarından slogan atma eyleminin sürekli bir şekilde yapıldığı da anlaşılmaktadır.

27. Başvurucu, Ceza Infaz Kurumunda henūz uygulaması dahi yapılmamış bir düzenlemenin hukuka aykını olduğuna ilişkin idari veya -Cumhuriyet başsavcılığı başta olmak üzere- yargısal mercilere başvurduğunu ancak bir sonuç alamaması nedeniyle tepkisini toplu hâlde slogan atmak suretiyle gösterme yoluna gittiğini veya somut olayın koşullarında tepkisini derhâlgōstermekte haklı olduğunu Anayasa Mahkemesi ōnünde ispat edebilmişdeğildir.

28.Başvurucunun da aralarında olduğu terār suçlarından hükūmlü veya tutuklu olan kalabalık bir grubun henūz uygulanmasına dahi geçilmemiş tek tip kryafet dūzenlemesini protesto ctmek amacıyla slogan atmaları kurum içinde bir düzensizliği birlikte getirecektir.Bunun yamnda kalabalık bir grubun attığı sloganlar diğer mahpusları yüksek ses nedeniyle rahatsız edebilecektir.Sloganlarla bir grubun propaganda eylemigerçekleştirmesi diğer mahpuslara örnek teşkil edecek, ceza infaz kurumlarının sürekli bir şekilde protestoların yapıldığı yerler hâline getirebilecektir. Bu nedenterle disiplin cezasına konu eylem nedeniyle Ceza InfazKurumunda disiplinin bozulduğu, düzenlibir yaşamın sürdürülmesinin ve güvenliğin sağlanmasının zorlaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

29. Öte yandan toplu hâlde slogan atarak birlikte hareket eden mahpusların terör suçlarından hükümlü ya da tutuklu oldukları gözönüne alındığında söz konusu eylemin terör Örgüttine bağlılığı canlı tutmaya katkıda bulunabilecek toplu ve sistematik eylem niteliğinde 

bulunduğu değerlendirilmiştir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Şükrü YıldızB.No: 2015/18720, 9/5/2018, § 27).

30. Sonuç olarak başvurucunun ceza infaz kurumunda bulunmanın gerektirdiği sorumluluğa uygun davranmamast nedeniyle verilen cezanın zorunlu bir ihtiyacı karşıladığı,başvurulan yöntemden beklenen fayda ile Ceza Infaz Kurumundaki disiplinin sağlanmasıarasındaki dengenin sağlandığı değerlendirilmiştir. Öte yandan Ceza Infaz Kurumu idaresinin ve Infaz Hâkimliğinin takdir paylanı ile birlikte değerlendirildiğinde başvurucuya eylemi nedeniyle 5275 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca verilen "1 ay haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kasıtlama" disiplin cezasının orantılı olduğu sonucuna da varılmıştır.

31. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fikrasında açıkça dayanaktan yoksunbaşvuruların Anayasa Mahkemesincekabul edilemezliğinekarar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun ihlal iddialarinı temellendiremediği, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24),
32. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun ifade özgürlüğünün ihłal edildiğine dair başvurusunun bir ihlal bulunmadığı açık olduğundan açıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle kabul edilemezliğine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Adli yardını talebinin KABULÜNE,
B.İfade özgürlüğūnün ihla! edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Adli yardım talebinin kabulä ile geçici olarak muaf tutulan 294,70 TL barçtan ibaret yargılama giderinin 12/[/2011 tarihli ve 6100 sayıhı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (I)numaralı fikrası uyarınca başvurucudan TAHStLINE 17/I 1/2021tarihinde OYBİRLİĞIYLE karar verildi.