Anayasa Mahkemesinin 12/5/2022 Tarihli ve E: 2020/26 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2022/10 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-06-30

30 Haziran 2022 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31882
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2020/26 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2022/10

Karar Tarihi: 12/5/2022


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Halkın Kurtuluş Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfan FİDAN'ın katılımlarıyla 4/3/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suçduyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Halkın Kurtuluş Partisinin 2019 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 49 il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb.birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı, I11. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayit dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70.maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.


7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

8. Bu itibarla Halkın Kurtuluş Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
9. Halkın Kurtuluş Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2019 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafindan hazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2019 yılıgelirler toplamının 162.075 TL, önceki yıldan devreden nakit toplamının 825,99 TL olduğu ve gider toplamının 162.014 TL, sonraki yıla devreden nakit toplamının 886,99 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Partinin 2019 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2019 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır 


A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 23.950 TL olup bu tutarın tamami bağışlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri 
14. Parti il õrgütlerinin gelirleri toplamı 138.125 TL olup bu tutarın 117.266 TL'si bağışlardan, 12 TL'si üye giriş aidatlarından, 16.297 TL'si yıllık üye aidatlarından, 4.550TL'si ise yardımlardan oluşmaktadır.

15. Parti il örgütlerinin 2019 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
16. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 23.935,46 TL olup bu tutarın 17.960TL'si kira giderlerinden, 2.885,56 TL'si haberleşme giderlerinden, 3.089,90 TL'si ise isınma ve aydınlatma giderlerinden oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
18. Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 138.078,54 TL olup bu tutarın 118.085TL'si kira giderlerinden, 5.697,75 TL'si haberleşme giderlerinden, 420,35 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 250 TL'si bakım ve onarım giderlerinden, 2.352,49 TL'si kırtasiye giderlerinden, 11.272,95 TL'si ise isınma ve aydınlatma giderlerinden oluşmaktadır.
19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi 
20. Partinin 2019 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapilan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ
Halkın Kurtuluş Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2019 yılı kesin hesabında gösterilen 162.075 TL gelir ve 825,99 TL önceki yıldan devreden nakit toplamı ile 162.014 TL gider ve 886,99 TL sonraki yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 12/5/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ 
Üye Üye Üye Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Yıldız SEFÉRİNOĞLU 
Üye Selahaddin MENTEŞ
Üye Irfan FIDAN 
Üye Kenan YAŞAR