Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-03-19

19 Mart 2021 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 31428
YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığından:
TÜRKİYE
CUMHURİYETİ İLE AZERBAYCAN CUMHURİYETİ ARASINDA
TERCİHLİ TİCARET ANLAŞMASI ÇERÇEVESİNDEKİ TİCARETTE
EŞYANIN TERCİHLİ MENŞEİNİN TESPİTİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı;
18/1/2021 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşmasının
ekinde yer alan Tercihli Menşe Kuralları ve İdari İşbirliği Yöntemlerine
İlişkin Ek-II’nin uygulanmasına dair usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Türkiye
Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasında imzalanan Tercihli Ticaret
Anlaşmasının ekinde yer alan Tercihli Menşe Kuralları ve İdari İşbirliği
Yöntemlerine İlişkin Ek-II’nin uygulanmasına dair usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2018
tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete`de yayımlanan 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 448
inci maddesi ile bu Yönetmeliğin 1 inci maddesinde belirtilen Ek-II’ye
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan
Cumhuriyeti arasında imzalanan ve 2 nci maddede belirtilen Tercihli Ticaret
Anlaşmasını,
b) Armonize Sistem: 10/11/1988 tarihli ve 3501
sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan Uyumu Sağlanmış (Armonize) Mal
Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşmede belirtilen
şekilde ve Sözleşmenin ekinde yer alan pozisyonları, alt pozisyonları ve
bunlara ait sayısal kodları, Bölüm, Fasıl ve Alt Pozisyon Notlarını ve
Armonize Sistemin yorumu ile ilgili Genel Kuralları kapsayan Nomanklatürü,
c) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
ç) Elektronik sistem: Menşe ispat belgelerinin
düzenlenmesine yönelik başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi,
kontrol edilmesi, onaylanması ve vize işlemlerinin gerçekleştirilmesini
sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarca
elektronik ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair altyapıyı,
d) Eşya: Hem girdileri hem de ürünleri,
e) Fabrika çıkış fiyatı: Ürün için bir Taraf
Ülkedeki nihai işçilik veya işlemin gerçekleştirilmesini üstlenen
imalatçıya fabrika çıkışı itibariyle ödenen, kullanılan bütün madde
fiyatlarının dâhil edilmiş olduğu elde edilmiş ürünün ihracında geri ödenen
veya ödenecek yurtiçi vergilerin tenziliyle bulunan fiyatı,
f) Fasıllar, pozisyonlar ve alt pozisyonlar:
Armonize Sistemi oluşturan Nomanklatürde kullanılan fasılları (iki haneli
kodlar), pozisyonları (dört haneli kodlar) ve alt pozisyonları (altı haneli
kodlar),
g) Girdi: Ürün imalatında kullanılan herhangi bir
madde, hammadde, parça veya aksam ve benzerlerini,
ğ) Girdilerin kıymeti: Kullanılan menşeli olmayan
girdilerin ithalatı esnasındaki gümrük kıymetini veya bunun bilinmemesi
veya tespit edilememesi halinde Taraflardan birinde girdiler için ödenen
tespiti mümkün ilk fiyatı,
h) Gümrük idareleri: Türkiye’de Ticaret Bakanlığını
ve Azerbaycan’da Devlet Gümrük Komitesini,
ı) Gümrük kıymeti: İthalat ülkesine ihraç amaçlı
satışlarda diğer tahsil edilebilir vergiler ve ödenen miktarlar da dâhil
olmak üzere eşya için gerçekte ödenen veya ödenebilir ücret olan ithal
eşyasının satış bedelini; eşyanın satış bedeline göre belirlenemediği
hallerde;
1) Aynı eşyanın satış bedelini,
2) Benzer eşyanın satış bedelini,
3) İndirgenmiş kıymet yöntemini,
4) Hesaplanmış kıymet yöntemini,
5) Geri dönüş yöntemi kullanılarak belirlenen
bedeli,
i) Gümrük ve Menşe Konuları Alt Komitesi:
Anlaşmanın 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kurulan Ortak
Komitenin altında yer alan alt komite,
j) İhracatçı: Taraf Ülkelerden birinde ikamet edip eşyayı
diğer Taraf Ülkeye ihraç eden, eşyanın menşe ülkesini ispatlayabilen ve
bunu sorumluluğunu üstlenen kişiyi,
k) İkamet eden: Taraf Ülkedeki ulusal mevzuat
uyarınca ikametgâh, daimi temsilciliği, yönetimi, kayıt ya da yerleşim yeri
veya diğer benzer özelliklerine göre vergiye tabii olan gerçek veya tüzel
kişileri, iştirakleri veya kuruluşları,
l) İmalat: Montaj veya özel işlemler de dâhil olmak
üzere sanayi ve tarım ürünleri üzerinde her türlü yeterli işçilik veya
işlemi,
m) İthalatçı: Taraf Ülkelerden birinde ikamet edip
diğer Taraf Ülkeden eşyayı satın alan kişiyi,
n) Menşeli girdilerin kıymeti: (ı) bendinde
tanımlandığı şekilde, gerekli değişiklikler yapılarak uygulanan bu tür
girdilerin kıymetini,
o) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”: Eşyanın tercihli
menşeini ispat etmek üzere düzenlenen ve bir örneği EK-1’de yer alan
belgeyi,
ö) Katma değer: Fabrika çıkış fiyatından, eşyaya
dâhil edilen diğer Taraf Ülke menşeli her bir girdinin gümrük kıymetinin ya
da bu kıymetin bilinmemesi veya tespit edilememesi halinde bir Taraf Ülkede
girdiler için ödendiği doğrulanabilir ilk fiyatın çıkarılması ile bulunan
değeri,
p) Sevkiyat: Bir ihracatçıdan bir alıcıya aynı anda
gönderilen, ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı
kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura
kapsamına giren ürünleri,
r) Sınıflandırılma: Ürün veya girdilerin belirli
bir fasıl, pozisyon ve alt pozisyon altında sınıflandırılmasını,
s) Taraflar veya Taraf Ülkeler: Karasularını da
içerecek şekilde Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyetini,
ş) Ürün: Bilahare başka bir imalat işleminde girdi
olarak kullanılması söz konusu olsa bile imal edilmiş ürünü,
t) Yetkili idare: Taraf Ülkenin ulusal mevzuatı
uyarınca “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ni düzenlemeye yetkili idareyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Menşeli Ürün Kavramının Tanımı ve Koşulları
Menşeli
ürünler
MADDE 5 –
(1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasında, aşağıda belirtilen ürünler Taraf Ülkelerden biri menşeli
kabul edilirler:
a) 7 nci maddede belirtildiği şekilde, tamamen
ihracatçı Taraf Ülkede üretilen veya elde edilen ürünler.
b) 8 inci maddede belirtildiği şekilde, ilgili
Taraf Ülkede yeterli işçilik veya işlemden geçirilmiş olmaları kaydıyla söz
konusu Tarafta tamamen elde edilmemiş girdiler ihtiva ederek o Tarafta elde
edilen ürünler.
İkili
menşe kümülasyonu
MADDE 6 –
(1) 7 nci madde hükümleri saklı
kalmak üzere, bir Taraf Ülke menşeli girdiler, diğer Taraf Ülkede bir ürüne
dâhil edildiklerinde, o Taraf Ülke menşeli kabul edilirler. Girdi olarak
kullanılacak ürünler 9 uncu maddede atıfta bulunulan işlemlerin ötesine
geçen işçilik veya işlemlere tabi tutulmuş olmaları kaydıyla bu girdilerin
yeterli işçilik veya işleme tabii tutulmaları gerekmez.
(2) Bir Taraf Ülkede gerçekleştirilen işçilik veya
işlem 9 uncu maddede belirtilen işlemlerin ötesine geçmez ise o Taraf
Ülkede eklenen katma değerin imalatta kullanılan diğer Taraf Ülke menşeli
girdilerin kıymetini geçmesi kaydıyla elde edilen ürün o Taraf Ülke menşeli
olarak kabul edilir.
Tamamen
üretilmiş veya elde edilmiş ürünler
MADDE 7 –
(1) Aşağıdaki ürünler tamamen
Taraf Ülkelerden birinde üretilmiş veya elde edilmiş kabul edilirler:
a) Taraf Ülkelerin kendi topraklarından, sularından
veya deniz yatağından çıkartılan işlenmemiş ürünler veya madencilik
ürünleri.
b) Ormancılık ürünleri dâhil Taraf Ülkede hasat
edilen, toplanan veya harmanlanan bitkisel ürünler.
c) Taraf Ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş canlı
hayvanlar.
ç) Taraf Ülkede yetiştirilmiş canlı hayvanlardan
elde edilen ürünler.
d) Taraf Ülkede doğmuş ve/veya yetiştirilmiş
hayvanlardan elde edilen ürünler.
e) Taraf Ülkede avcılık, balıkçılık veya su
ürünleri yetiştiriciliği faaliyetlerinden elde edilen ürünler.
f) Taraf Ülkenin karasuları dışındaki denizlerden
kendi gemileri ile elde edilen balıkçılık ürünleri ve diğer deniz ürünleri.
g) Münhasıran (e) ve (f) bentlerinde belirtilen
ürünlerden kendi fabrika gemilerinin bordalarında işlenen ve/veya üretilen
ürünler.
ğ) Yalnızca hammaddelerin geri kazanılmasına müsait
o ülkede toplanan kullanılmış girdiler.
h) O ülkede yapılan imalat işlemleri sonucu ortaya
çıkan atık ve hurdalar.
ı) Münhasıran (a) ila (h) bentlerinde tanımlanan
ürünlerden üretilen eşya.
(2) Birinci fıkranın (f) ve (g) bentlerinde
belirtilen kendi gemileri veya kendi fabrika gemileri terimi sadece aşağıda
belirtilen gemi ve fabrika gemileri için uygulanır:
a) Bir Taraf Ülkede kayıtlı veya tescilli olanlar.
b) Bir Taraf Ülkenin bayrağı altında seyredenler.
c) En az yüzde 60’ı bir Taraf Ülke vatandaşlarına
ait olanlar veya yönetim merkezi bir Taraf Ülkede bulunan, müdür veya
müdürleri, yönetim kurulu veya denetleme kurulu başkanı ve bu kurullar
üyelerinin çoğunluğunun bir Taraf Ülke vatandaşı olan ve ilave olarak,
ortaklık veya limited şirket durumunda, sermayesinin en az yarısı Taraf
Ülkelere veya Taraf Ülkelerin kamu kuruluşları ya da vatandaşlarına ait
olanlar.
Yeterli
işçilik veya işlem görmüş ürünler
MADDE 8 –
(1) Bir Taraf Ülkede elde edilen
ürünler, imalatlarında kullanılan menşeli olmayan girdilerin kıymetinin,
ürünün fabrika çıkış fiyatının yüzde 45’ini aşmaması kaydıyla 5 inci madde
hükümleri kapsamında, yeterli derecede işçilik veya işlem görmüş olarak
kabul edilir.
(2) Birinci fıkra, 9 uncu madde hükümlerine tabi
olarak uygulanır.
Yetersiz
işçilik veya işlemler
MADDE 9 –
(1) Aşağıdaki işçilik veya
işlemlerin her biri ya da bunların iki veya daha fazlasının bileşimi tek
başına imalatın nihai sürecini oluşturmaz:
a) Paketleme.
b) Basit karıştırma.
c) Basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma,
torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve
tüm diğer basit paketleme işlemleri.
ç) Etiketleme, ürün veya paketler üzerine marka,
etiket, logo ve diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma veya basma
işlemleri parçalara ayırma.
d) Parçalara bölme.
e) Ayırma veya kalibrasyon.
f) İşaretleme.
g) Setler oluşturma.
ğ) Özel tasarım makineler veya alet veya teçhizat
kullanımı ve konuyla ilgili eğitim gerektirmeyen faaliyetleri kapsayacak
şekilde basit montaj.
h) Nakliyat ve depolama süresince ürünlerin iyi şartlarda
muhafazasını sağlamaya yönelik koruyucu işlemler.
ı) Ambalaj ayırma ve birleştirme.
i) Yıkama; temizleme; toz, oksit, yağ, boya veya
diğer tabakalardan arındırma.
j) Dokuma kumaşları ütüleme veya presleme.
k) Basit boyama ve cilalama işlemleri.
l) Tahıl ve pirinci kabuklarından ayırma, kısmi
veya tam ağartma, parlatma ve perdahlama.
m) Şeker renklendirme veya şeker topaklarını
biçimlendirme işlemleri.
n) Meyvelerin, kuruyemişlerin ve sebzelerin
kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama, çekirdeklerini çıkarma.
o) Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme.
ö) Eleme, kalburdan geçirme, ayırma, tasnifleme,
kalibrasyon, eşleştirme (girdilerden setler oluşturma dâhil).
p) Hayvan kesimi.
(2) Belirli bir ürüne uygulanan isçilik veya
işlemin, birinci fıkra hükümleri kapsamında yetersiz kabul edilip
edilemeyeceğine karar verilirken, Türkiye’de veya Azerbaycan’da
gerçekleştirilen işlemlerin tümü bir arada değerlendirilir.
(3) İşlemler esnasında özel beceriler, makineler,
teçhizat veya ekipman gerekmemesi halinde, bu gibi basit işlemler olarak
kabul edilir ve yeterli işlem kriterini karşılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nitelendirme Birimi, Aksesuarlar, Yedek Parçalar,
Aksam, Setler ve Etkisiz Unsurlar
Nitelendirme
birimi
MADDE 10
– (1) Ürün setlerinin menşe ülkesi
tespit edilirken, sette yer alan her bir madde yeterli işçilik ve işlem
kriteri uygulanan ayrı bir nesne olarak değerlendirilir. Buna göre;
a) Muhtelif girdilerin montajı veya
gruplandırılmasından oluşan bir ürün, Armonize Sistemde tek bir pozisyonda
sınıflandırıldığında, bu ürünün tümü, nitelendirme birimini oluşturur.
b) Bir sevkiyat, Armonize Sistemde aynı pozisyon
içinde sınıflandırılan belli sayıda aynı üründen oluşuyorsa, her bir ürün
bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanışı sırasında münferiden değerlendirilir.
c) Armonize Sistemin 5 inci Genel Kuralı
çerçevesinde ambalaj, sınıflandırma açısından ürüne dâhil ediliyorsa menşe
tespiti açısından da ürünün parçası kabul edilir.
Aksesuarlar,
yedek parçalar ve aksam
MADDE 11
– (1) Bir cihaz, makine, alet veya
aracın parçası beraberinde teslim edilen, normal olarak bir cihazın bölümü
durumundaki ve fiyata dâhil edilmiş bulunan ve bu nedenle ayrıca fatura
edilmemiş olan aksesuarlar, yedek parçalar ve aksam; söz konusu cihaz,
makine, alet veya araç içinde mütalaa edilir.
Setler
MADDE 12
– (1) Armonize Sistemin 3 üncü
Genel Kuralında tanımlanan setler, kendisini meydana getiren tüm ürünler
menşeli ürün ise o ülke menşeli olarak addedilir.
(2) Bir set, menşeli ürünler ve menşeli olmayan
ürünlerden oluşuyorsa, menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin setin fabrika
çıkış fiyatının %15`ini geçmemesi kaydıyla set bir bütün olarak menşeli
kabul edilir.
Etkisiz
unsurlar
MADDE 13
– (1) Bir ürünün menşeli olup
olmadığını belirlemek için imalatında kullanılabilecek;
a) Enerji ve yakıt,
b) Tesis ve teçhizat,
c) Makine ve aletler,
ç) Ürünün nihai bileşimine girmeyen ve girmesi
amaçlanmayan eşyaların,
menşeini belirlemeye gerek bulunmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ülkesel Gereklilikler
Doğrudan
nakliyat
MADDE 14
– (1) Anlaşma hükümlerinde
sağlanan tercihli muamele, sadece bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine
getirmiş, Taraf Ülkeler arasında doğrudan nakledilen ürünler için
uygulanır. Bununla beraber; ürünler, aktarma veya geçici depolama yoluyla
ancak transit geçtiği veya depolandığı ülkenin gümrük idarelerinin gözetimi
altında olmaları ve boşaltma, tekrar yükleme veya iyi koşullarda muhafaza
etmeye yönelik işlemler dışında bir işlemden geçmemiş olmaları koşullarıyla
gerektiğinde başka ülkeler üzerinden nakledilebilir.
(2) Bir Taraf Ülke menşeli ürün, Taraf olmayan
Ülkeler üzerinden boru hattı ile nakledilebilir.
(3) Birinci fıkrada yer alan hükümlerin yerine
getirildiğinin, ithalatçı ülkenin gümrük yetkililerine ispatı, aşağıdaki
belgelerden birinin ibrazı yoluyla yapılır:
a) Ürünün, ihracatçı ülkeden transit ülkesi
aracılığıyla geçişini kapsayan tek taşıma belgesi.
b) Transit ülkesi gümrük idaresince düzenlenen,
ürünlerin tam tanımını veren; ürünlerin boşaltma ve tekrar yükleme
tarihlerini ve uygulanabildiği hallerde kullanılan gemi veya diğer nakil araçlarının
adlarını gösteren; ürünlerin transit ülkesi içinde hangi koşullarda kalmış
olduğunu kanıtlayan bir belge.
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen belgelerin
temin edilememesi halinde herhangi bir nevide ikame kanıtlayıcı belgeler.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Eşyanın Menşeinin İspatı, Menşe İspat Belgesinin
Düzenlenmesi ve
Vize İşlemleri
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”
MADDE 15
– (1) Azerbaycan menşeli ürünler,
ithal edilmeleri esnasında bir örneği EK-1’de yer alan “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin ibrazı üzerine Anlaşmadan yararlanır.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin şekli, basımı ve dağıtılması
MADDE 16
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”,
EK-1’de yer alan basım talimatına ve örneğe uygun olarak ve seri numaraları
verilerek Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlarca bastırılır
ve ihtiyaca göre dağıtılır.
(2) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi” yalnızca ihracatçı
veya ihracatçının gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni
temsilcisi tarafından bu Yönetmeliğe uygun olarak doldurulmak suretiyle
düzenlenir.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin doldurulması
MADDE 17
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”
aşağıda yer alan hükümler çerçevesinde doldurulur:
a) Belgeler, Taraf Ülkelerin resmî dillerinden
birinde veya İngilizce olarak ihracatçı ülkenin ulusal mevzuat hükümleri
çerçevesinde doldurulur.
b) Belge üzerinde silinti ve birbiri üzerine
yazılmış sözcük ve ilaveler bulunamaz ve değişiklikler doğru olmayan
kayıtların üzeri çizilerek, gerekli düzeltmelerin eklenmesi suretiyle yapılır.
Bu şekilde yapılan düzeltmelerin belgeyi düzenleyen kişi tarafından
imzalanması ve gümrük idaresi tarafından tasdik edilmesi gerekir.
c) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nde bulunması zorunlu
bilgilerin elektronik sistem üzerinden beyan edilmesi zorunludur. Bu
alanlar ihracatçılar veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini
imzalamaya yetkili kanuni temsilcileri tarafından eksiksiz doldurulur.
Belgelerde kayıtlı eşyanın, tanınmalarına olanak verecek kesinlikte ve
ticari deyimleri ile hiçbir tereddüde yer vermeyecek açıklıkta cins, nevi,
nitelik ve miktar olarak ayrıntılı bir biçimde beyan edilir.
İhracatçının
ibraz yükümlülüğü
MADDE 18
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”
düzenlemek isteyen ihracatçı, belgeleri onaylayacak gümrük idarelerinin
ve/veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşların talep edebileceği, söz
konusu ürünün menşe statüsü ile bu Yönetmeliğin diğer hükümlerinin yerine
getirilmiş olduğunu tevsik eden ilgili bilgi ve belgeleri vermekle
yükümlüdür.
Belgelerin
elektronik sistem üzerinden sunulması
MADDE 19
– (1) İhracatçılar veya yetkili
kanuni temsilcileri tarafından 17 nci madde hükümlerine uygun olarak
doldurulan “TR-AZ Menşe İspat Belgesi” gümrük idareleri ve Bakanlıkça
yetkilendirilen kuruluşlar tarafından onaylanmak üzere elektronik sistem
üzerinden sunulur.
(2) Elektronik sistem üzerinde “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi” düzenlenmesi için, beyanda bulunulan eşyanın menşeinin tespitini
teminen, eşyanın imalatında kullanılan menşeli olmayan girdilere uygulanan
işlem ve işçiliğin, eşyanın imalatında kullanılan Taraf menşeli girdiler ve
bu girdiler üzerinde gerçekleştirilen işlem ve işçilikleri gösteren tüm
bilgi ve belgeler ile birlikte, ihracata ait diğer belgeler, gümrük idaresi
tarafından ya da Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluşlarca kontrol
edilmesi için elektronik sisteme yüklenir. İlgili mevzuat uyarınca
elektronik olarak düzenlenen ya da beyanda kullanılmak amacıyla elektronik
ortama aktarılmış belgelerin ve talep edilmesi halinde asıllarının,
Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilen kişi ve kuruluşların doğrudan
erişimine hazır halde tutulması zorunludur. Bu türde belge ve bilgiler
27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununda öngörülen belge saklama
sürelerine tabidir.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin gümrük idaresince incelenmesi ve vize edilmesi
MADDE 20
– (1) Gümrük idareleri ve
Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar, “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin
kurallara uygun olarak doldurulup doldurulmadığını kontrol edip belgede
kayıtlı eşyanın 5 veya 6 ncı madde hükümleri gereğince Türkiye menşeli
olduğu veya sayıldığı hususunda, ihracata ait diğer evrakı da inceleyerek
kesin bir kanıya vardıktan sonra gerekli işlemleri tamamlar.
(2) Birinci fıkra uyarınca gümrük idareleri;
a) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin bu Yönetmelikteki
şartlara uygun olup olmadığını,
b) İhraç konusu eşyanın cins, nevi, nitelik ve
miktar itibarıyla menşe ispat belgesindeki kayıtlara uygun olup olmadığını,
c) İhraç konusu eşyanın menşeli olduğunu veya
sayıldığını,
ürüne ve imalatında kullanılan girdilere ait diğer
evrakın yanı sıra, nakliyeciler tarafından verilen kara, demiryolu, hava ve
deniz taşımalarına ilişkin konşimento, manifesto, yük senetleri, fatura ve
beyannameye eklenen diğer belgeleri ve gerektiğinde muhasebe kayıt ve
defterlerini incelemek ve ihraç konusu eşyayı 7/10/2009 tarihli ve 27369
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde yer alan
esaslara göre muayene etmek suretiyle kontrol eder.
(3) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”, Anlaşma ile
sağlanan tercihli ticarette yazılı delil olarak ancak gümrük idaresinin
mührü veya kaşesi ile hüküm ifade ettiğinden, 21 inci maddenin ikinci
fıkrasında belirtildiği şekilde alınan dökümde, belgenin (12) numaralı
“Kontrol” kutusunda elektronik sistem tarafından basılan ve beyanı
değerlendirerek belgeyi vize eden gümrük idaresinin adı, vize tarihi,
gümrük mührü veya kaşesi yer alır.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin kullanıma hazır hale getirilmesi
MADDE 21
– (1) Düzenlenen “TR-AZ Menşe
İspat Belgesi” fiili ihraç gerçekleştiği veya kesinleştiği anda ihracatçıya
verilmek üzere hazır bulundurulur.
(2) İhracatçılar veya onun sorumluluğu altında
gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcilerince, vize
işleminin tamamlanmasından sonra elektronik sistem üzerinde yer alan
bilgilerin 16 ncı maddeye göre belirlenen şekil şartlarını taşıyan ve aynı
maddede belirtilen şekilde temin edilen yeşil meneviş zeminli matbu “TR-AZ
Menşe İspat Belgesi” üzerine yazıcı vasıtasıyla dökümü alınır. Dökümü
alınan belgenin (13) numaralı “Başvuru Sahibinin Beyanı” kutusu ihracatçı
tarafından imzalanır.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin ihracattan sonra verilmesi
MADDE 22
– (1) 21 inci madde hükümlerine
istisna olarak, “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”; hata, istenmeyerek yapılan
ihmal veya özel durumlar nedeniyle ihraç anında düzenlenmemiş olması veya
belgenin düzenlenmiş ancak teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş
olduğu hususunun gümrük idarelerine ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlara
tatmin edici bir şekilde ispat edilmesi halinde, ait olduğu ürünün
ihracından sonra düzenlenebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen durumlarda
ihracatçının elektronik sistem üzerinden yaptığı talep ilgili gümrük
idareleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından incelenir.
Söz konusu ihraç eşyasına ait gümrük beyannamesi ve ekleri diğer evrak ile
varsa bu işleme dair dosyaların incelenmesi ve kontrolü sonucunda,
ihracatçının talebinin tamamen uygun olduğu anlaşıldığı takdirde “TR-AZ
Menşe İspat Belgesi” vize edilerek onaylanır.
(3) İhracattan sonra verilen “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin (5) numaralı “Resmi Gözlemler” kutusunda “SONRADAN
VERİLMİŞTİR”, “SONRADAN VERİLMİŞDİR” veya “ISSUED RETROSPECTIVELY” ibaresi
yer alır. İhracatçı ülke yetkili idarelerince bu şekilde düzenlenen “TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”, ithalatçı ülke yetkili idarelerince kabul edilir.
Teknik
nedenlerle “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin reddi
MADDE 23
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”
bu Yönetmelikte öngörülen şekilde düzenlenmemiş ise teknik nedenlerle
reddedilebilir. Aşağıda belirtilen;
a) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”, ebat veya renk
olarak örnekten önemli derecede farklı olması, seri numarası bulunmaması,
resmi olarak öngörülen dillerden birinde basılmaması gibi öngörülen şekil
dışında bir form kullanılarak düzenlenmesi,
b) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nde (4) numaralı kutu
gibi doldurulması zorunlu kutulardan birinin doldurulmaması,
c) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi” (12) numaralı
kutusunun mühürlenmemesi, yetkili olmayan bir idare tarafından onaylanması,
ç) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi” onaylanırken
kullanılan mührün 30 uncu madde hükümleri uyarınca örneği gönderilmeyen
yeni bir mühür olması,
d) İbraz edilen “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin
orijinal olmayıp fotokopi veya suret olması,
e) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin (4) numaralı kutusuna
Anlaşmaya taraf olmayan ülkelerden birinin yazılması,
gibi teknik nedenlerle kabul edilmeyen “TR-AZ Menşe
İspat Belgesi” sonradan düzenlenebilir.
(2) Teknik nedenlerle reddedilen “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi” üzerine İngilizce dilinde “NOT ACCEPTED” ibaresi yazılarak ve
hangi nedenlerle kabul edilmediği de belirtilerek sonradan düzenlenen yeni
bir “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”
alması için ithalatçıya iade edilir. Ancak gümrük idareleri gümrük
işlemlerinin tamamlanmasından sonra kontrol amacıyla veya hile
yapıldığından şüphe edilmesi halinde reddedilen “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin bir kopyasını saklayabilir.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin ikinci nüsha düzenlenmesi
MADDE 24
– (1) “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin çalınma, kaybedilme ve hasar görmesi hallerinde ihracatçı
elektronik sistem üzerinden, ilk belgeyi düzenleyen gümrük idaresi ve
Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşun belgenin ikinci bir nüshasını
onaylamasını talep edebilir.
(2) Gümrük idareleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen
kuruluşlar, kendilerinde bulunan ve ihraç işlemi yapılmış olan eşyaya ait
belgelere ve ilk belgeye uygun olarak düzenlendiğini tespit ettikten sonra
ikinci nüsha belgeyi onaylar.
(3) İkinci nüsha belgenin (12) numaralı kutusunda
ilk menşe ispat belgesinin onay tarihi ve seri numarası yer alır.
(4) İkinci nüsha belgenin (5) numaralı “Resmi
Gözlemler” kutusunda “İKİNCİ NÜSHA”, “DUPLİKAT” veya “DUPLICATE” ibaresi
yer alır.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin geçerliliği
MADDE 25
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”,
ihracatçı ülkedeki onay tarihinden itibaren on ay geçerli olur ve bu süre
zarfında ithalatçı ülkenin yetkili idarelerine ibraz edilmesi gerekir.
(2) İthalatçı ülkenin yetkili idarelerine ibraz
edilecek “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”, istisnai durumlar nedeniyle birinci
fıkrada belirtilen süreden sonra da uygulanan tercihli muamele çerçevesinde
kabul edilebilir.
(3) Diğer geç ibraz hallerinde, ithalatçı ülkenin
yetkili idaresi, eşyanın belirtilen son tarihten önce gümrüğe sunulmuş
olması kaydıyla “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ni kabul edebilir.
(4) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin ibraz süresinden
sonra tercihli muameleden yararlanabilmesi için, bu sürenin bitiminden önce
eşyanın gümrüğe gelmiş ve yine bu süreden önce ithalatçı veya gümrük
beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından yazılı olarak
ilgili gümrüğe başvurulmuş olması gerekir.
(5) İlgili gümrük idaresi durumu bağlı olduğu bölge
müdürlüğüne intikal ettirir. İlgili bölge müdürlüğü konuyu inceleyerek
mücbir sebep ve olağanüstü hal mevcudiyetine kanaat getirir ve ek süre
istemine ilişkin gerekçeleri haklı bulur ise belgelerin süresini en çok bir
ay uzatabilir.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi”nin ibrazı
MADDE 26
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”,
gümrük mevzuatı ve ilgili mevzuat gereğince ithalatçı ülkenin yetkili
idarelerine ibraz edilir. Söz konusu yetkili idare, “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin tercümesini talep edebilir. Ayrıca idare beyannameye ek olarak
ithalatçıdan, eşyanın Anlaşmanın koşullarına uygunluğunu gösteren yazılı
bilgi ve belgeleri talep edebilir.
(2) Eşyanın tercihli rejiminden yararlanmasını
teminen ibrazı gereken “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin, bu belgeyle ilgili
eşyanın fiili ithalinden evvel veya fiili ithali sırasında ibraz
edilememesi ve ilgili ithalatçı tarafından eşyanın bekletilmeden ithalinin
istenilmesi durumunda, tercihli rejim uygulanmaz ve indirimsiz vergi
nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler kesin olarak tahsil
edilir. Ancak bu kabil eşyanın fiili ithalini müteakip süreleri içerisinde,
usulüne uygun “TR-AZ Menşe İspat Belgesi” işlemi yapan gümrük idaresine
ibraz olunduğu takdirde; ibraz olunan “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin ithal
edilen eşyaya ait olduğunun gümrük beyannamesi ve ekleri belgelerle
karşılaştırılarak anlaşılması ve belgenin geçerlilik süresinin geçirilmemiş
olduğunun tespiti kaydıyla tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi
tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları
arasındaki fark mükelleflerine iade edilir.
Destekleyici
belgeler
MADDE 27
– (1) Aşağıda sayılan belgeler,
bir “TR-AZ Menşe İspat Belgesi” kapsamındaki ürünlerin Taraf Ülkelerden
biri menşeli olduğu ve bu Yönetmeliğin diğer koşullarını yerine getirdiği
hususlarını desteklemek amacıyla 18 inci maddede belirtilen belgeler
arasındadır:
a) İhracatçı veya tedarikçi tarafından, söz konusu
eşyanın elde edilmesi için gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici
nitelikte; örneğin hesaplarında veya iç muhasebesinde yer alan doğrudan
kanıtlar.
b) Taraf Ülkelerden birinde düzenlenmiş veya
hazırlanmış, imalatta kullanılan girdilerin menşe statüsünü tevsik eden, iç
mevzuat uyarınca kullanılan belgeler.
c) Taraf Ülkelerden birinde düzenlenmiş veya
hazırlanmış, girdiler üzerinde bu Ülkelerde yapılan işçilik veya işlemi
tevsik eden, iç mevzuat uyarınca kullanılan belgeler.
ç) Kullanılan girdilerin menşe statüsünü tevsik
etmek üzere, Taraf Ülkelerden birinde bu Yönetmelik hükümleri uyarınca
düzenlenmiş veya hazırlanmış “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”.
“TR-AZ
Menşe İspat Belgesi” ve tevsik edici belgelerin muhafazası
MADDE 28
– (1) Yürürlükteki kanunlarda öngörülen
süreler saklı kalmak üzere;
a) Elektronik sistem üzerinden “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi” düzenlemek isteyen ihracatçı, 18 inci maddede belirtilen
belgeleri,
b) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ni onaylayan gümrük
idareleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar ihracatçı tarafından
kendilerine sunulan diğer tüm vesaiki,
c) İthalatçı ülkenin yetkili idareleri, kendilerine
ibraz edilen “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ni,
en az üç yıl muhafaza eder.
Farklılıklar
ve şekli hatalar
MADDE 29
– (1) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ndeki
beyanlar ile ürünlerin ithalat işlemlerini yerine getirmek amacıyla gümrük
idarelerine ibraz edilen belgelerdeki ifadeler arasında küçük
farklılıkların bulunması, belgenin gümrüğe sunulan ürünlere tekabül
ettiğinin kesin olarak ortaya konması kaydıyla söz konusu “TR-AZ Menşe
İspat Belgesi”nin geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
(2) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin üzerindeki
ifadelerin doğruluğu üzerinde şüphe yaratması söz konusu olmayan, yazım
hatası gibi bariz maddi hatalar, bu belgelerin reddedilmesini gerektirmez.
ALTINCI BÖLÜM
Yetkili İdareler Arasında İşbirliği
Mühür ve
adreslerin iletilmesi
MADDE 30
– (1) Taraf Ülkelerin yetkili
idareleri, kendi idarelerinde “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ni onaylarken
kullandıkları mühürlerin örnek baskılarını ve “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin kontrolünden sorumlu yetkili idarelerinin adreslerini
birbirlerine iletir. Bu bilgilerdeki değişiklikler, diğer Tarafın yetkili
idarelerine, değişikliğin hangi tarih itibarıyla geçerli olacağını
belirtmek suretiyle bildirilir.
Karşılıklı
yardım
MADDE 31
– (1) Taraf ülkeler, yetkili
idareleri vasıtasıyla birbirlerine “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin geçerliliklerinin
ve bu belgelerde yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrolünde yardımcı
olur.
Sonradan
kontrol talebi
MADDE 32
– (1) İthalatçı ülke yetkili
idareleri, “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin sonradan kontrolünü talep
edebilir.
(2) İthalatçı ülke yetkili idaresi, ihracatçı ülke
yetkili idaresince verilen “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin gerçekliği veya
eşyanın gerçek menşeine ilişkin bilgilerin doğruluğu hakkında makul bir
şüphesi olduğunda veya sondaj usulü ile yapacağı kontrol sonucunda anılan
belgeleri sonradan kontrol talebi ile 20 nci madde hükümleri çerçevesinde
onaylayan ihracatçı ülke yetkili idaresine geri gönderir.
(3) İthalatçı ülke yetkili idareleri, “TR-AZ Menşe
İspat Belgesi” ve faturayı, yahut bu belgelerin birer kopyasını,
gerektiğinde araştırmanın gerekçelerini de belirterek ihracatçı ülkenin
yetkili idarelerine geri gönderir. “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nde yer alan
bilgilerin doğru olmadığı kanaatini uyandıran elde edilmiş tüm belge ve
bilgi, kontrol talebini desteklemek üzere gönderilir.
Sonradan
kontrol işlemleri
MADDE 33
– (1) “TR-AZ Menşe İspat
Belgesi”nin kontrol talebi, bu belgelerin Bakanlığa (ilgili bölge müdürlüğüne)
gönderilmesi suretiyle yapılır.
(2) “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin kontrol talebi;
(12) numaralı kutunun, “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”ne ilişkin kontrol
talebinde bulunan ithalatçı ülke yetkili idaresinin adı ve açık posta
adresi, yazı makinesi veya mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile
yazılarak doldurulması suretiyle yapılır.
(3) Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih
belirtilip mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle onaylanır.
Sonradan
kontrol talebinin incelenmesi
MADDE 34
– (1) Kontrol, ihracatçı ülke
yetkili idaresi tarafından yapılır. Bu amaçla, ihracatçı ülke yetkili
idaresi, her türlü delil talep etme ve ihracatçının hesaplarını denetleme
veya gerekli gördüğü diğer kontrolleri yapabilme yetkisine sahiptir.
(2) İhracatçı ülke yetkili idareleri “TR-AZ Menşe
İspat Belgesi”nin kontrol sonucunu (12) numaralı kutuyu aşağıdaki şekilde
doldurmak suretiyle belirtir:
a) Birinci veya ikinci maddelerden uygun olanın
önüne (x) işareti konur.
b) Kontrolü yapan yetkili idarenin adı ve kontrol
tarihi yazılır.
c) Okunabilir mühür, imza ve kaşe koymak suretiyle
onaylanır.
Sonradan
kontrol sonuçları
MADDE 35
– (1) Sonradan kontrol talebinde
bulunan ithalatçı ülke yetkili idaresi, kontrol sonucundan en kısa zamanda
haberdar edilir.
(2) Kontrol sonuçlarında belgelerin gerçek olup
olmadığı, söz konusu ürünlerin Taraf Ülkelerden biri menşeli olarak kabul
edilip edilemeyeceği ve bu Yönetmeliğin diğer hükümlerine uygun olup
olmadığı hususları açıkça belirtilir.
(3) İthalatçı ülke yetkili idaresine ibraz edilen
“TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin sonradan kontrol işlemine tabi tutulması
halinde, söz konusu belge kapsamı eşyanın kanuni vergisi ile tercihli
vergisi arasındaki fark kadar nakit veya teminat mektubu alınarak eşyanın
gümrük işlemleri tamamlanır. Sonradan kontrol amacıyla gönderilen “TR-AZ Menşe
İspat Belgesi”nin, ihracatçı ülke yetkili idaresince doğruluğunun teyidi
yapılarak geri gönderilmesinden sonra teminata bağlanan gümrük vergileri
iade edilir.
(4) Makul şüphe durumlarında, on ay içinde cevap
alınamaması veya cevapta söz konusu belgelerin doğruluğunun ya da ürünlerin
gerçek menşeinin tespitine imkân verecek ölçüde yeterli bilginin
bulunmaması halinde, talepte bulunan ithalatçı ülke yetkili idareleri,
istisnai durumlar hariç olmak üzere söz konusu eşyaya Anlaşma hükümlerinin
uygulanmasını reddedebilir.
Anlaşmazlıkların
çözümü
MADDE 36
– (1) Bu Yönetmelik esasları
çerçevesinde yapılacak uygulamada meydana gelecek tereddüt ve
anlaşmazlıklar, bu Yönetmeliğe ilişkin işlemlerin yürütülmesiyle görevli
kuruluşlarca Bakanlığa (Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel
Müdürlüğüne) iletilir.
(2) Bu tereddüt ve anlaşmazlıklardan 32 ila 35 inci
maddelerde belirtilen sonradan kontrol işlemlerine ilişkin olup Taraf
Ülkeler yetkili idarelerince kendi aralarında çözümlenemeyenler veya 1 inci
maddede belirtilen Anlaşmanın “Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve İdari
İşbirliği Yöntemlerine İlişkin Ek II”nin yorumlanmasında ortaya çıkan
sorunlar Gümrük ve Menşe Konuları Alt Komitesine sunulur.
(3) Tatmin edici bir çözüme varılamaması halinde,
etkilenen Taraf, Anlaşmanın “Anlaşmazlıkların Çözümü” bölümündeki
anlaşmazlıkların çözümü mekanizmasına başvurabilir. Bu durumda, Alt
Komitede yapılan değerlendirmeler, anlaşmazlıkların çözümü mekanizmasında oluşturulan
danışma sürecinde dikkate alınır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yaptırımlar
MADDE 37
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı fiiller hakkında 4458 sayılı Kanun, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile yürürlükteki ilgili diğer mevzuat
hükümleri uygulanır.
Serbest
bölgeler
MADDE 38
– (1) Yetkili Gümrük İdaresi,
nakliyeleri esnasında bir serbest bölgeyi kullanan ve bir menşe ispat
belgesi kapsamında ticarete konu olan eşyanın başka eşyayla
değiştirilmemesinin veya hasara uğramasını önleyici normal işlemler
dışındaki herhangi bir işleme tabi tutulmamasının temini konusundaki her
türlü tedbiri alır.
(2) Birinci fıkra hükümlerine istisna olarak, Taraf
Ülkelerden biri menşeli herhangi bir ürün, bir menşe ispat belgesi kapsamında
bir serbest bölgeye ithal edildiği ve bir işçilik veya işlemden geçirildiği
takdirde, tatbik edilmiş olan işçilik veya işlemin bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olması koşuluyla ihracatçının talebi üzerine yeni bir
“TR-AZ Menşe İspat Belgesi” ilgili gümrük idaresi veya Bakanlıkça
yetkilendirilen kişi veya kuruluşlar tarafından düzenlenir.
Diğer
hususlar
MADDE 39
– (1) Bu Yönetmelikte yer almayan
hususlar hakkında Gümrük Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uygulanır.
Transit
haldeki veya antrepodaki eşyaya ilişkin geçici hükümler
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olan ve Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte transit
halinde olan ya da antrepolarda veya serbest bölgelerde geçici depolanan
eşyaya, ithalatçı ülkenin gümrük idaresine söz konusu tarihten itibaren
dört ay içinde, eşyanın 14 üncü madde hükümleri çerçevesinde doğrudan nakledilmiş
olduğunu gösteren belgelerle beraber ihracatçı ülkenin gümrük idaresince
sonradan verilmiş bir “TR-AZ Menşe İspat Belgesi”nin sunulması kaydıyla
tercihli rejim uygulanabilir.
Yürürlük
MADDE 40
– (1) Bu Yönetmelik 1/3/2021
tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 41
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Ticaret Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız