Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2016/7 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/7 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2016/7 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/7

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Genç Anadolu Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELI, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Ridvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında;
2. Genç Anadolu Partisinin 2015 yıl kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
-Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapilabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine 
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Genç Anadolu Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafindan hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2015 yilıgelirler toplaminın 236.798,00 TL, giderler toplaminın 236.798,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.

5. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.


A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 216.113,00 TL olup bunun 34.675,00TL'si üye giriş aidat gelirlerinden ve 181.438,00 TL'si üye yıllk aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilen dışındaki gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığısonucuna varilmiştir:
Partiye gönderilen yazıda 2015 yılı işletme defterinde kayıtlı olan ve ayrıntısıaşağıdaki tabloda verilen toplam 216.113,00 TL tutarındaki gelir ile ifgili olarak düzenlenmişolan makbuzda yirmi altı kişiden alınan tüm üye giriş aidatı ve üye yılhık aidatının toplu olarak kaydedildiği, bu sebeple bir kişi dışında kalan yirmi beş kişiye ilişkin isim bilgisine ulaşılamadıği, dolayısıyla söz konusu makbuzun 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde belirtilen şartłarı taşımadığı belirtilerek sağlanan gelirin dayanağını gösteren ve 2820 sayılıKanun'un 69. maddesine uygun olarak düzenlenmiş kanıtlayıcı belgelerin gönderilmesi; bu belgeler yok ise belgelerin bulunmama nedeninin izahı istenmiştir.
Yevmiye Numarası: 1 ve 2
Gelir Makbuzu Tarihi ve Numarası: 24.4.2015-3
Açıklama: Üye Giriş Aidati, Üye Aidatı Zehra Kunt ve 25 Arkadaşı
Tutar (TL): 216.113,00
Parti tarafından anılan yazıya verilen cevapta, yukarıdaki tabloda ismi bulunmayan kişilerin isimlerinin olduğu ve toplam yirmi altı kişiden alınan üye giriş aidatı ve üye yıllık aidati tutarları gösterilmiştir.

Ancak listede üyelerden alındiğı ifade edilen üye giriş ve yıllık aidat tutarlarının,2820 sayılı Kanun'un 62. maddesinin birinci fikrasındaki “Parti üyelerinden alınacak girişaidatının miktarı ile üyelik aidatının alt ve üst sınırları parti tüzüğünde gösterilir" hüküm gereğince Genç Anadolu Partisi Tüzüğünün 67. maddesinde yer alan “.…giriş aidatı asgari 100 TL, azami 500 TL’dir ve partiye girişte bir kez ödenir. Üyelik aidatı yıllik asgari 1.200TL, azami 2.400 TL olup aylık veya yıllık olarak ödenir. Azami ve asgari miktarlar her yıl tüketici fiyat artış oranı kadar artırılarak uygulama yapmaya MKYK yetkilidir." şeklindeki düzenleme ile belirtilen üye giriş ve yıllık aidatı üst sınırının 2015 yılı için tüketici fiyat endeksiyle güncellenmiş üst sınırını ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere 132.180,56TL aştığı görülmüştür. Bunun üzerine Genç Anadolu Partisine tekrar bir yazı gönderilerek durumun izahı istenmiştir.


Adı Soyadı: Zehra Kunt*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.750,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 4.948,35

Adı Soyadı: Ali Alemdaroğlu*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.813,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 6.011,35

Adı Soyadı: Turgut Erdemir*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7 850,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 5.048,35

Adı Soyadı: Siddıka Halıcıoğlu*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.250,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 5.448,35

Adı Soyadı: Sıtkı Ada*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.750,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 4.948,35

Adı Soyadı: Mustafa Göbeş
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8 750,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.364,69

Adı Soyadı: Muzzaffer Medik
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.350,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.964,69

Adı Soyadı: Fatih Gümüş
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.750,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.364,69

Adı Soyadı: Mustafa Çelik
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.950,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.564,69

Adı Soyadı: Cabbar Demir
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7 950,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.564,69

Adı Soyadı: Servet Küller
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.700,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.314,69

Adı Soyadı: Akif Şahin
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.750,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.364,69

Adı Soyadı: Ergün Yalın*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.850,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 6.048,35

Adı Soyadı: M. Ali Kırkaya
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.550,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.164,69

Adı Soyadı: Hüseyin Taşkın
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.650,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.264,69

Adı Soyadı: Selçuk Tanirgan
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.850,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.464,69

Adı Soyadı: Ümit Can
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.650,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.264,69

Adı Soyadı: Erkan Sayh
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.650,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.264,69

Adı Soyadı: Nurcan Erdoğan
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.550,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.164,69

Adı Soyadı: Cevat Türkyılmaz
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 8.850,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.464,69

Adı Soyadı: Ergün Yalın
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.250,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 3.864,69

Adı Soyadı: Müyyesser Kızıl*
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.750,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 2.801,65
Fark (TL): 4.948,35

Adı Soyadı: Ferrah Mercan
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 7.850,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 4.464,69

Adı Soyadı: Ahmet Varol
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 9.350,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.964,69

Adı Soyadı: Arzu Aslan
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 9.350,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.964,69

Adı Soyadı: Ayşegül Güzel
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 9.350,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 3.385,31
Fark (TL): 5.964,69

Adı Soyadı: TOPLAM:
Alınan Üye Giriş ve Üye Yillık Aidatı (TL): 216.113,00
Alınması Gereken Üye Giriş ve Üye Yillik Aidatı (TL): 83.932,44
Fark (TL): 132.180,56
*Kurucu üyeler. Kurucu üyelerden üye yıllk aidati, diğer üyelerden üye giriş ve üye yıllık aidatıalımdığı kabul edilmiş ve aidat üst smırları üzerimden hesap yapılmıştır.

Parti tarafından gönderilen cevapta, daha önceki yazı ekinde bildirilen üye girişaidatı ve yıllık aidatları tutarlarına sehven parti üyeleri tarafından yapılan bağışların da eklendiği, dolayısıyla aradaki 132.180,56 TL'nin bağış geliri olduğu ifade edilmiştir.
Partinin vermiş olduğu cevapta bağış olduğu belirtilen 132.180,56 TL tutarındaki gelire ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmemiştir. 2820 sayıh Kanun'un "Gelirlerin sağlanmasımda usul" başlıklı 69. maddesinin ikinci fikrasının birinci cümlesinde siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirlerinin, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınacağı; üçüncü fıkrasında ise sağlanan 

gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adının, soyadının ve adresinin,makbuzu düzenleyenin sifatinın, adının, soyadının ve imzasının, makbuzda ve dip koçanlarında yer alacağı düzenlenmiştir.

Bu hükümlere göre siyasi partilerin gelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurułunca bastırılan ve sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı,soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sifati, adı, soyadı ve imzasına yer verilen makbuzlar karşılığında alınabilecektir.

Öte yandan, 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesinde “Anayasa_ Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir" ve 76. maddesinde de "Bu Kamunun 69 uncu maddesinde helirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir" hükümleri yer almaktadır 

Parti tarafından bağış olduğu ve sehven üye giriş ve yıllık aidatı olarak bildirildiği ifade edilen gelir, herhangi bir kanıtlayıcı belge ile tevsik edilemediğinden 2820 sayılıKanun'a uygun kabul edilmemiştir. Bu nedenle 132.180,56 TL tutarındaki gelir karşılığı Parti malvarlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

2. İl Örgütleri Gelirleri 
8. Partinin 2015 yıhnda il örgütlerine ilişkin gelirleri toplamı 20.685,00 TL olup bunun 7.525,00 TL'si üye giriş aidatı gelirlerinden, 13.160,00 TL'si üye yıllık aidati gelirlerinden oluşmaktadır.

9. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin gefir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplami 216.113,00 TL olup bunun 40.250,00TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 45.500,00 TL'si kirtasiye giderlerinden, 85.213,00TL'si taşıma ve seyahat giderłerinden ve 45.150,00 TL'si kira giderlerinden oluşmaktadır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilen dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştir:
Partiye gönderilen yazıda 2015 yıh işletme defterinde kayıtlı olan ve ayrıntısıaşağıdaki tabloda verilen toplam 216.113,00 TL tutarındaki giderin fatura veya fatura yerine geçen belgeler ile sözleşme yerine gider makbuzu ile gerçekleştirilme nedenlerinin açıklanması istenmiştir.


Yevmiye Numarası: 1
Gider Makbuzu Tarihi ve Sayısı: 3.3.2015/9
Açıklama: Kırtasiye
Tutar (TL): 45.500,00

Yevmiye Numarası: 2
Gider Makbuzu Tarihi ve Sayısı: 13.4.2015/10
Açıklama: Temsil Ağırlama
Tutar (TL): 40.250,00

Yevmiye Numarası: 3
Gider Makbuzu Tarihi ve Sayısı: 15.5.2015/11
Açıklama: Taşıma ve Seyahat
Tutar (TL): 85.213,00

Yevmiye Numarası: 4
Gider Makbuzu Tarihi ve Sayısı: 12.12.2015/12
Açıklama: Kira
Tutar (TL): 45.150,00

Gider Makbuzu Tarihi ve Sayısı: Toplam
Açıklama: 216.113,00
Parti tarafmdan verilen cevapta, kuruluş esnasında bir kira sözleşmesi yapılmadığı,yeni bir genel merkez yeri kiralandığı ancak binanın tadilatı ve bakımının ardından taşınılacağı ve kira sözleşmesinin sunulacağı belirtilerek yazı ekinde gider pusulası ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığının bir genelgesi sunułmuştur.

2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinin altıncı fikrasında "Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtilma ve yanma gibi müchir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.", 75. maddesinin dördüncü fikrasında "Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Huzineye gelir kaydedilmesine karar verir" ve 76.maddesinin son fikrasında "Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı. Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedilir" denilmiştir.

Parti cevabında parti adresi için kira sözleşmesinin yapılmadığı ve gider pusulası ile ilgili Gelir İdaresi Başkanłığının genelgesinin ek olarak sunulduğu belirtilmiştir. Ancak parti tarafından sunulan makbuzlar Hazine ve Maliye Bakanlığı onaylı olmadığı için gider pusulasıdeğil, gider makbuzu hükmündedir. Bununla birlikte kira sözleşmesi yapılmadan gider makbuzu ile kira ödemesinin yapıldığı Parti tarafından da teyit edilmiştir. Diğer giderler için ise fatura, fatura yerine geçen belge veya harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip diğer tevsik edici belge gönderilmemiştir.

Bu itibarla, Parti tarafından gider makbuzu ile yapılan ancak kanitlayıcı herhangi bir belgesi bulunmayan yukarida tabloda ayrıntisi verilen 216.113,00 TL gider toplamının 2820sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye gelir kaydedilmesi gerekir.
2. il Örgütleri Giderleri 
12. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin giderler toplamı 20.685,00 TL olup bunun tamami kırtasiye giderlerinden oluşmaktadır.

13. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.


C. Parti Mallarımn Incclenmesi 
14. Partinin 2015 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Genç Anadolu Partisinin 2015 yıli kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Kanun'a uygun ołmayan 132.180,56 TL gelir ve 216.113,00 TL gider olmak üzere toplam 348.293,56 TL karşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,
B. Partinin 2015 yıli kesin hesabında gösterilen 236.798,00 TL gelir ve 236,798,00TL gider toplamının Hazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,
21/5/2020 tarihinde OYBİRLÍĞiYLE karar verildi,
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ