Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Programı (IPARD III) Kapsamında Türkiye Cumhuriyeti’ne Yapılacak Birlik Mali Yardımının Yönetimi ve Uygulanmasına İlişkin Hükümleri Tesis Eden Sektörel Anlaşma ile Katılım Öncesi Yardım Aracı Altında Tarım ve Kırsal Kalkınma Politika Alanı (IPARD) Kapsamında Türkiye Cumhuriyeti’ne Yapılacak Birlik Mali Yardımının Yönetimi ve Uygulanmasına İlişkin Hükümleri Tesis Eden Sektörel Anlaşmada Değişiklik Yapılmasına İlişkin Olarak Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Komisyonu Arasında 6/8/2025 ve 19/9/2025 Tarihli Mektupların Teatisi Yoluyla İmzalanan Ekli Değişiklik Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11062)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2026-03-14

14 Mart 2026 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 33196
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
C 
Karar Sayısı: 11062
Katilım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Programı (IPARD III) Kapsamında Türkiye Cumhuriyeti'ne Yapılacak Birlik Mali Yardımının Yönetimi ve Uygulanmasına İlişkin Hükümleri Tesis Eden Sektörel Anlaşma ile Katılım Öncesi Yardım Aracı Altında Tarım ve Kırsal Kalkınma Politika Alanı (IPARD) Kapsamında Türkiye Cumhuriyeti'ne Yapılacak Birlik Mali Yardımının Yönetimi ve Uygulanmasına İlişkin Hükümleri Tesis Eden Sektörel Anlaşmada değişiklik yapılmasına ilişkin olarak Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Komisyonu arasında 6/8/2025 ve 19/9/2025 tarihli mektupların teatisi yoluyla imzalanan ekli Değişiklik Protokolünün onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
13 Mart 2026
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

O Ref. Ares(2025)6419136 - 06/08/2025
***

***


AVRUPA KOMİSYONU TARIM VE KIRSAL KALKINMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Genel Müdür 
Brüksel 
AGRI.G.4/FK/D(2025)7330487
Konu:IPARD III ve IPARD II - Türkiye. Sektörel Anlaşmaya Değişiklikler 
Sayın Bakan Yardımcısı,
Komisyon, işbu mektubu ile, IPARD II Sektörel Anlaşmaya ve IPARD III Sektörel Anlaşmaya, birimlerim tarafindan esasa ilişkin olmayan şeklinde değerlendirilmiş bir değişiklik teklif etmektedir.

Komisyon tarafindan önerilen, IPARD III ve IPARD II Sektörel Anlaşmaya Değişiklikler,mevcut IPARD Programları esnasında elde edilen tecrübelere dayali olup Komisyon içerisinde ve faydalanıcı ülkelerde yer alan paydaşlarla yapılan yoğun istişareler neticesinde önerilmiştir.

Teklif edilen değişiklikler, bir yandan doğru bir mali yönetime ilişkin güçlü bir sistemin sürdürülebilirliğini tesis ederken diğer yandan hem Komisyon Birimleri hem de yararlanıcı ülkelerin ulusal otoriteleri açısından IPARD'ın daha etkili, etkin ve geliştirilmiş uygulaması için firsat yaratan değişikliklere dairdir.
Bahse konu değişiklikler işbu mektubun ekinde ilgili IPARD III ve IPARD II Sektörel Anlaşmalarının Ek 1 ve Ek 2 sinde detaylıca sunulmuştur.

Önerilen değişikliklerin uygulanabilmesini teminen III ve II numaralı Sektörel Anlaşmaya ilişkin bu düzenlemeleri onayladığınıza ve kabul ettiğinize dair beni yazılıolarak doğrularsanız müteşekkir olurum.

Mehmet Kemal BOZAY 
Büyükelçi 

AB Başkanı

Dışişleri Bakan Yardımcısı

Ulusal IPA Koordinatörü

Dışişleri Bakanı

Eskişehir Yolu 9. Km TOBB İkiz Kuleler 
TR - 06800 Bilkent, Çankaya/ ANKARA 

Avrupa Komisyonu, 1049 Brüksel,BELÇiKA - Tel. +32 2 299 11 11

Söz konusu değişikliklerin ve daha önceki tüm eylemlerle birlikte uygulama kaynaklıfaaliyetlerin IPARD yardımlarının daha başarılı uygulanmasına yol açmasını içtenlikle diliyorum. İhtiyaç duyacağınız her türlü açıklama için birimlerim erişilebilir olacaktır ve yapici ve verimli işbirliğimizin devamıni bekliyorum.

Saygilarimla,
Elisabeth WERNER 
Ek: Ek 1 SA I Değişiklik ve EK-2 SA II Değişiklik 
Bilgi: Osman ÇELİK, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi 
Osman YILDIZ, IPARD Yönetim Otoritesi Başkanı

Ahmet Abdullah ANTALYALI, TKDK Başkanı

Okan SÜLER, Denetim Otoritesi Başkan Vekili 
Faruk KAYMAKCI, Büyükelçi, AB Nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi 
Thomas OSSOwSKI, AB Türkiye Delegasyonu Başkanı

((AK) 2021/2121 sayılı Komisyon Kararının 11. Maddesi uyarınca 06/12/2023 07:45 (UTC+01) tarihine-eleķtronik.olarak imzalanmıştir.

Ref. Ares(2025)64191
IPARD III Sektörel Anlaşma IPARD III Sektörel Anlaşmanın Değiştirilmesi 
DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma 
IPARD III Sektörel Anlaşma: YATIRIM FAALIYETLERiNE İLİŞKİN ARDIL DOĞRULAMALAR (3) Ardıl doğrulamalar, alıcıya nihai ödemenin yapıldığı tarihi takip eden beş(3) Yalnızca taahhütlerin yerine getirildiği 5 yıllık dönem boyunca kontrol edilir.
DEĞİŞTİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: MADDE 14 YATIRIM FAALIYETLERINE İLİŞKİN ARDIL DOĞRULAMALAR

MADDE 14: yıl içinde yapılır. Tüm yatirımlar, beş yıllık dönem içinde en az bir defadoğrulanan tarım-çevre-iklim tedbiri kapsamındaki taahhütler hariç olmak üzere, ardil doğrulamalar, aliciya nihai ödemenin yapildiği tarihi takip eden beş yıl içinde yapılır.Tüm yatırımlar, beş yıllık dönem içinde en az bir defa kontrol edilir.

MADDE 14: MADDE 35 HARCAMALARIN UYGUNLUĞU edilmez: . (i)
DEĞİŞTİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: MaDDE 35 HARCAMALARIN UYGUNLUĞU (3) Aşağıdaki harcamalar IPARD III programı kapsamında uygun kabul (3) Aşağıdaki harcamalar IPARD III programı kapsamında uygun kabul edilmez:

MADDE 14: tarımsal üretim haklarımın, yıllık bitkilerin satın alınması ve bu bitkilerin ekilmesi;
IPARD III Sektörel Anlaşma: (i) tarım-çevre-iklim taahhütleri kapsaminda desteklenen nesli tükenme tehlikesi altındaki irkların yetiştirilmesine yönelik hayvanlar haric

MADDE 14: olmak üzere hayvanların, yillık bitkilerin, tarimsal üretim haklarının satin alınmasi ve bu bitkilerin ekilmesi [(..) (I) IPARD IlI programında belirtilen desteklenen bir yatırımın amaçlariyla doğrudan ilgili olan özel araçlar hariç olmak üzere biçerdöver ve

MADDE 14: araçların satin alınmasi;

IPARD III Sektörel Anlaşma: (m) tütün sektörüne yatırım; (n) ürünlerin 1308/2013 sayili (AB) Yönetmeliği'nin 189. mddesinde

MADDE 14: belirtilen ithalat koşullarına uymaması durumunda kenevif sektrüne yatirım; 12

DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma (o) alkol derecesi %15'e kadar olan şarap üretimi hariç, alkollü içecek üretimine: MADDE 41 ÖDENECEK TUTARIN HESAPLANMASI 2) Her bir referans dönemi zarfinda IPARD III programı kapsamındaki alıcılardan geri alınan Birlik katkısı tutarları ve bu Anlaşma'nın 49(6) maddesinde atıfta bulunulduğu şekilde borçlular defterine kaydedilmelerini takip eden iki yıl içinde tahsil edilmemiş olan borçlar, bu Anlaşma'nın 50. maddesi uyarinca söz konusu döneme ait ödeme talebinde Komisyon tarafindan ödenecek olan tutardan düşülür.

IPARD III Sektörel Anlaşma: MADDE 49 MUHASEBE BİLGİLERİNİN ŞEKLİ VE İÇERİĞİ
DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma (o) alkol derecesi %15'e kadar olan şarap üretimi hariç, alkollü içecek üretimine: () [IPA III Faydalanıcısi], IPARD III programıyla ilgili olarak, alınmalarından önceki usulsüzlükler de dâhil olmak üzere, ödenmesi gereken tüm tutarların muhasebeleştirilmesine ve bu türden tüm borçlarin borçlular defterine kaydına yönelik bir sistem oluşturur. 43(5) maddesine veya borçların tahsiline ilişkin herhangi bir ulusal hükme halel

IPARD III Sektörel Anlaşma: gelmeksizin; usulsüzlükler de dâhil olmak üzere, bu tutarlarla ilgili olarak Birlik'e borç kaydedilen her tür mali katkı, borçlular defterine kaydedilmesini takip eden ikinci yılın sonunda silinir ve 41(2) maddesinde öngörüldüğü üzere bir sonraki ödeme talebinden düşülür. IPARD Ajansı ve Muhasebe Birimi, geri alınan her tür tutarın geri alma tarihini izleyen beş iş günü içinde IPARD avro hesabına alacak kaydedilmesini sağlar.
DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma (o) alkol derecesi %15'e kadar olan şarap üretimi hariç, alkollü içecek üretimine: kaydedilmesini takip eden ikinci yılın sonunda silinir ve-bir-sonraki-ödeme talebinden-düşülür. Bu tutarlar, ilgili dönemin yıllık hesaplarında silinmiş olarak raporlanacak ve 41(2) maddede öngörüldüğü şekilde Komisyon tarafindan düşülecektir. IPARD Ajansı ve Muhasebe Birimi, geri alınan her tür tutarın geri alma tarihini izleyen beş is günü içinde IPARD avro hesabına alacak kaydedilmesini sağlar.

MADDE 54 IPARD III İZLEME KOMÍTESİ (6) 8(4) maddesine bakılmaksizin, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya iletmek suretiyle,: (6) Bu Anlaşmanın 8(4) inci maddesine bakılmaksızın, MÇOA'nın Ek A 6a(5) bendiyle birlikte değerlendirildiğinde, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya IPARD Yönetim Otoritesine, programın amaçlarına ulaşılmasını sağlamak iletmek suretiyle, IPARD Yönetim Otoritesine, programın amaçlarına ve sağlanan yardımın verimliliğini artırmak amacıyla IPARD III programına] ulaşılmasını sağlamak ve sağlanan yardımın verimliliğini artırmak amacıyla iletişim faaliyetleri planını ve söz konusu planda daha sonra yapılabilecek IPARD III PROGRAMININ DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK Birlik fonlarından alınan yardımın kalitesini, etkinliğini ve tutarlılığını ve IPARD III programının stratejisini ve uygulamasını iyileştirmeyi 16(7) maddesinde belirtilen hedeflere ulaşılması bakımından

MADDE 54 IPARD III İZLEME KOMÍTESİ (6) 8(4) maddesine bakılmaksizin, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya iletmek suretiyle,: IPARD II programına ilişkin değişiklikler önerebilir veya yorumlar ilişkin değişiklikler önerebilir veya yorumlar yapabilir. yapabilir. (7)... (8) IPARD III izleme komitesi, 59. maddede atifta bulunulan IPARD III programına dair değerlendirmeleri inceler. her tür güncellemeyi inceler ve onaylar.

MADDE 54 IPARD III İZLEME KOMÍTESİ (6) 8(4) maddesine bakılmaksizin, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya iletmek suretiyle,: (7)... (8)IPARD III izleme komitesi, 57. maddede atifta bulunulan IPARD III programına dair değerlendirmeleri inceler.

MADDE 54 IPARD III İZLEME KOMÍTESİ (6) 8(4) maddesine bakılmaksizin, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya iletmek suretiyle,: (9)IPARD III izleme komitesi 30. maddede atifta bulunulan görünürlük ve iletişim faaliyetleri planını ve söz konusu planda daha sonra yapılabilecek(9) IPARD III izleme komitesi 32. maddede atıfta bulunulan görünürlük ve her tür güncellemeyi inceler ve onaylar. (10)... (10)

MADDE 54 IPARD III İZLEME KOMÍTESİ (6) 8(4) maddesine bakılmaksizin, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya iletmek suretiyle,: ... MaDDE 56

MADDE 54 IPARD III İZLEME KOMÍTESİ (6) 8(4) maddesine bakılmaksizin, IPARD III izleme komitesi, IPARD Yönetim Otoritesi ve IPARD Ajansı ile istişarenin ardından, Komisyona sunulmak üzere ve birer nüshasını da NIPAC'a ve NAO'ya iletmek suretiyle,: IPARD III PROGRAMININ DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİKMADDE 56 İLKELER İLKELER (1) MÇOA'nın 55. maddesinin amaçları doğrultusunda, değerlendirmeler,(1) MÇOA'nın 54. maddesinin amaçları doğrultusunda, değerlendirmeler, Birlik fonlarından alınan yardımın kalitesini, etkinliğini ve tutarlılığını ve IPARD III programının stratejisini ve uygulamasını iyileştirmeyi hedefler. hedefler. (2) ... (2) ... (3) Değerlendirmeler IPARD III programının uygulanmasıni, MÇOA'nın(3) Değerlendirmeler IPARD II programımın uygulanmasıni, MÇOA'nın 16(8) maddesinde belirtilen hedeflere ulaşılması bakımından değerlendirir. değerlendirir.

DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma (4) ...: MADDE 57 IPARD III PROGRAMININ ÖN DEĞERLENDİRMESİ (1) Ön değerlendirme, IPARD III programı hazırlığının bir parçasını teşkil eder ve bütçe kaynaklarının tahsisinin uygun hale getirilmesini amaçlar ve programlama kalitesini iyileştirir. Orta ve uzun vadeli ihtiyaçları, ulaşılacak hedefleri, beklenen sonuçları, nicel hedefleri, Birlik katma değerini, hedeflerin MÇOA'nın 16(8) maddesi gereğince ne derece dikkate Jalındığıni, alınan dersleri ve uygulama, program izleme, değerlendirme ve mali yönetim usullerinin kalitesini belirler ve değerlendirir.

DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma (4) ...: MADDE 61 YILLIK VE NiHai UyGULaMA RaPORLaRI (3) Yıllık uygulama raporlari, bir önceki takvim yılını kapsar ve önceki takvim yılıyla ilgili verileri ve IPARD III programının uygulanma süresinin tamamına ait kümülatif mali verileri ve izleme verilerini ve ayrica birleştirilmiş izleme tablolarını içerir. IPARD III programıın uygulanmasına ilişkin nihai raporlar uygulama süresinin tamamını kapsar ve son yıllık raporu içerebilir.

DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma (4) ...: EK 1.İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ANA İŞLEVLERİ

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: [MÇOA'nın 10(1)(c) ve 10(2) maddelerinde tanımlanmış olduğu üzere, içMÇOA'nın 10(1)(c) ve 10(2) maddelerinde tanımlanmış olduğu üzere, ic) kontrol sisteminin yapiları, otoriteleri ve birimleri, IPARD harcamasiylakontrol sisteminin yapıları, otoriteleri ve birimleri, IPARD harcamasıyla ilgili olarak aşağıdaki temel işlevleri yerine getirebilmesini sağlayan birjilgili olarak aşağıdaki temel işlevleri yerine getirebilmesini sağlayan bir organizasyon yapisina sahip olur: organizasyon yapisına sahip olur:

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: . Yönetim işlevleri

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: (a) Tedbirlerin seçimi: bu işlevin amaci, MÇOA'nın 10(1)(c)(i)maddesi(a) Tedbirlerin seçimi: bu işlevin amaci, MÇOA'nın 10(9)(a)€i) maddesi uyarınca, IPARD Yönetim Otoritesinin, bu Anlaşma'nın 8 (2)(c) maddesiuyarınca, IPARD Yönetim Otoritesinin, MÇOA'nın Ek A'sinin 6a(3)(c) uyarınca yapılan her bir çağrı kapsamında tedbirlerin seçilmesi dâhilbendinin hükümleriyle birlikte bu Anlaşma'nın 8(2)(e)-inci maddesi uyarınca olmak üzere, tedbirlerin seçilmesinden ve tanıtılmasından sorumluyapılan her bir çağrı kapsamında tedbirlerin seçilmesi dâhil olmak üzere, tedbirlerin seçilmesinden ve tanitilmasından sorumlu olmasidır.

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: olmasıdır.

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: 3. EK 2. İÇ KONTROL ÇERÇEVESİ

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: D. [olduğu hallerde) 3. Kontrol faaliyetleri stratejilerinin uygulanması- LEADER yaklaşımı' kapsamında yapılan avans Ödemeleri, kamu yardımının %50'sine kadar uygun harcama sayılır ve bir D. Avanslara ve teminatlara ilişkin usuller (uygulanabilirbanka teminatı veya eşdeğer bir teminatın tesis edilmesi şartına tabidir; ancak

IPARD III Sektörel Anlaşma DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD III Sektörel Anlaşma: olduğu hallerde) Yerel Eylem Grubunun (YEG) her bir yıllik işletme giderinin %50'sine tekabül eden avans ödemeleri bu şarttan istisnadır. Bu avans Ödemeleri için banka teminatı veya eşdeğer teminat aranmaz. Tedbir 9 “teknik yardım" için avans ödemeleri operasyonla ilgili kamu yardımının %90'ına kadar tutarlarda uygun harcamalar olarak kabul edilir ve bir banka teminatının veya eşdeğer teminatın tesis edilmesine tabi olmaz.



IPARD II Sektörel Anlaşma 
DEĞİŞTİRİLMİŞ IPARD II Sektörel Anlaşma Ref. Ares(2025)641
IPARD II Sektörel Anlaşmanın Değiştirilmesi 
IPARD II Sektörel Anlaşma: MADDE 14 ARDIL DOĞRULAMALAR () Ardıl doğrulamalar alıcıya yapılan nihai ödeme tarihinden itibaren beş(3) Yalnızca taahhütlerin yerine getirildiği 5 yıllık dönem boyunca
DEĞİŞTİLMİŞ IPARD II Sektörel Anlaşma: MADDE 14 ARDIL DOĞRULAMALAR

IPARD II Sektörel Anlaşma: yıl içinde gerçekleştirilir. Tüm yatırımlar bu beş yıllık dönemde en az bir kez kontrol edilir.
DEĞİŞTİLMİŞ IPARD II Sektörel Anlaşma: doğrulanan tarım-çevre-iklim tedbiri kapsamındaki taahhütler hariç olmak üzere, ardıl doğrulamalar alıciya yapilan nihai ödeme tarihinden itibaren beş yıl içinde gerçekleştirilir. Tüm yatırımlar bu beş yıllık dönemde en az bir kez kontrol edilir.

IPARD II Sektörel Anlaşma: (6) Taahhütlere uyulup uyulmadığına ilişkin olarak yetkili kontrol otoritesinin tatmin olacağı şekilde kesin sonuçlara varılmasını sağlamak amaciyla, ardıl kontroller fiziksel ziyaretlerle veya coğrafi konum etiketli fotoğraflar dahil ilgili belgesel kanıtlar gibi alternatif yöntemlerle gerçekleştirilebilir.

S 
Ref. Ares(2025)6419136 - 06/08/2025
T 
EUROPEAN COMMISSION DIRECTORATE-GENERAL FOR AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT 
The Director-General 
Brussels 
AGRI.G.4/FK/D(2025)7330487
Subject:IPARD HII and IPARD II  Türkiye. Modifications to the sectoral  agreements 

Dear Deputy Minister,
The Commission is, via this letter, proposing a modification to the sectoral agreement under IPARD III as well a modification to the sectoral agreement under IPARD II, which are assessed by my services as of non-substantial nature.

The modifications of the IPARD IHI and IPARD II sectoral agreements, proposed by the Commission, are based on the experience gained during the current IPARD programmes implementation and are proposed after extensive consultations within the Commission services and with the stakeholders in the beneficiary countries.
The proposed modifications concern adjustments which open the opportunity for a more effective, efficient and streamlined implementation of IPARD for both the Commission services and the IPARD countries' national authorities while ensuring the continuation of a robust system of sound financial management.

These adjustments are presented in detail in the Annexes 1 and 2 for the respective IPARD III and IPARD II sectoral agreements enclosed to this letter.

In order to have the proposed modifications implemented I would be obliged if you would confirm to me in writing whether you agree and approve these adjustments to the sectoral agreements III and II respectively.

HE Mr Mehmet Kemal BOZAY Ambassador 
Director for EU Affairs Deputy Minister of Foreign Affairs National IPA Coordinator Ministry of Foreign Affairs Directorate for EU Affairs Eskişehir Yolu 9. Km TOBB İkiz Kuleler TR - 06800 Bilkent, Çankaya / ANKARA 
Commission européenne/Europese Commissie, 1049 Bruxelles/Brussel, BELG1QUE/BELGIE - Tel. +32 22991111

I sincerely hope that these adjustments, and your resulting implementation activities taken together with all the earlier actions, will lead to a further successful implementation of the IPARD assistance. My services remain available for any clarification you may need, and we are looking forward to continuing our constructive and fruitful cooperation.
Yours sincerely,
Elisabeth WERNER 
Enclosure:Annex 1 - SA III modification and Annex 2 SA II modification 
Mr Osman ÇELiK, National Authorising Officer Mr Osman YILDIZ, Head of the [PARD Managing Authority Mr Ahmet Abdullah ANTALYALI, Head of the IPARD Agency Mr Okan SÜLER, Acting Head of the Audit Authority HE Mr Faruk KAYMAKCI, Ambassador, Permanent Delegation of Türkiye to the EU 
Mr Thomas OSSOWSKI, Head of EU Delegation to Türkiye 
©
Electronically signed on 06/08/2025 10:54 (UTC+02) in accordance with Article 11 of Commission Decision (E0) 2021/2121

Sectoral agreement IPARD III 
AMENDED sectoral agreement IPARD III 
O 
Ref. Ares(2025)6419136 - 06/08/2025
Modification of the sectoral agreement for IPARD III 
Sectoral agreement IPARD III: checked
AMENDED sectoral agreement IPARD III: ARTICLE 14 EX-POST VERIFICATIONS ON INVESTMENT OPERATIONS ARTICLE 14 EX-POST VERIFICATIONS ON INVESTMENT OPERATIONS (3) The ex-post verifications shall be carried out within five years of the (3) The ex-post verifications shall be carried out within five years of the date of final payment to the recipient. All investments shall be date of final payment to the recipient, with the exception of at least once during the five-year period. commitments under the agri-environment-climate measure which are verified only during the 5-year period when the commitments are carried out. All investments shall be checked at least once during the

Sectoral agreement IPARD III: ARticLE 35 EligiBILItY oF EXPENDITurE (3) The following expenditure shall not be eligible under the IPARD III programme: . (i) the purchase of agricultural production rights, annual plants and their planting;
AMENDED sectoral agreement IPARD III: five-year period. ARtICLE 35 ELIgIBILITY oF EXPENDITuRE (3) The following expenditure shall not be eligible under the IPARD III programme: .. (i) the purchase of agricultural production rights, animals, except for animals for rearing endangered breeds supported under the agri- environment-climate commitments, annual plants and their planting; (...) (l) the purchase of combine harvesters and vehicles, except for specialised vehicles directly relevant for the objectives of a supported investment as provided in the IPARD III programme; (m)investment in the tobacco sector; (n) investment in the hemp sector when products are not complying with the import conditions laid down in Article 1 89 of Regulation (EU) 1308/2013;

Sectoral agreement IPARD III: (o) support to production of alcoholic beverages, except for production of wine up to 15% of the alcoholic strength.

AMENDED sectoral agreement IPARD III: ARTICLE 41 CALCULATION OF THE AMOUNT TO BE PAID (2) The amounts of the Union contribution recovered from recipients under the IPARD III programme during each reference period and the debts that have not been collected within two years of their registration in the debtors' ledger as referred to in Article 49(6) of this Agreement shall be deducted from the amount to be paid by the Commission in the payment request for that period in accordance with Article 50 of this Agreement.

Sectoral agreement IPARD III: ARTICLE 49 FORM AND CONTENT OF THE ACCOUNTING INFORMATION (6) [IPA III beneficiary] shall set up, in respect of the IPARD III programme, a system for the recognition of all amounts due and for the recording in a debtors' ledger of all such debts, including irregularities prior to their receipt. Without prejudice to Article 43(5) or any national provisions concerning recovery of debts, any financial contribution charged to the Union with respect to these sums, including irregularities, shall be written off at the end of the second year following its registration in the debtors' ledger and deducted from the next request for payment as provided for in Article 41(2). The IPARD Agency and the Accounting Body shall ensure that any amounts recovered are credited to the IPARD euro account within five working days of the date of recovery.
AMENDED sectoral agreement IPARD III: ARTICLE 49 FORM AND CONTENT OF THE ACCOUNTING INFORMATION (6) [IPA III beneficiary] shall set up, in respect of the IPARD III programme, a system for the recognition of all amounts due and for the recording in a debtors' ledger of all such debts, including irregularities prior to their receipt. Without prejudice to Article 43(5) or any national provisions concerning recovery of debts, any financial contribution charged to the Union with respect to these sums, including irregularities, shall be written off at the end of the second year following its registration in the debtors' ledger anddedueted from the next request for payment. These sums shall be reported as written off in the annual accounts of the period concerned and will be deducted by the Commission as provided for in Article 41(2). The IPARD Agency and the Accounting Body shall ensure that any amounts recovered are credited to the IPARD euro account within five working days of the date of recovery.

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: ARTICLE 54 IPARD III MONITORING COMMITTEE

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: (6) Notwithstanding Article 8(4), the IPARD III monitoring committee may, following consultation with the IPARD Managing Authority and the IPARD Agency, propose to the IPARD Managing Authority for submission to the Commission, with a copy to the NIPAC and the NAO, amendments or reviews of the IPARD III programme to ensure

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: the achievements of the programme's objectives and enhance the efficiency of the assistance provided. (7) .. (8) The IPARD III monitoring committee shall examine the evaluations of the IPARD III programme referred to in Article 57. (9) The IPARD III monitoring committee shall consider and approve the

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: plan of visibility and communication activities referred to in Article 30 as well as any subsequent updates of the plan. (10) . ARTICLE 56 PRINCIPLES FOR THE EVALUATION OF THE IPARD III

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: PROGRAMME (1) For the purposes of Article 55 of the FFPA, evaluations shall aim to improve the quality, effectiveness and consistency of the assistance from Union funds and the strategy and implementation of the IPARD III programme. (2) ... (2) ... (3) The evaluations shall assess the implementation of the IPARD III programme towards the achievement of objectives set out in Article

Sectoral agreement IPARD III: 16(8) of the FFPA. (4) ..

AMENDED sectoral agreement IPARD III 16(7) of the FFPA. (4) ..: ARTICLE 57 EX-ANTE EVALUATION OF THE IPARD III PROGRAMME (1) Ex-ante evaluation shall form part of drawing up of the IPARD III programme and aim to optimise the allocation of budgetary resources and improve programming quality. It shall identify and appraise medium and long-term needs, the goals to be achieved, the results expected, the quantified targets, the Union value-added, the extent to which the objectives, have been taken into account in accordance with Article 16(8) of the FFPA, the lessons learned and the quality of the procedures for implementation, programme monitoring, evaluation and financial management.

AMENDED sectoral agreement IPARD III 16(7) of the FFPA. (4) ..: ARTICLE 61 ANNUAL AND FINAL IMPLEMENTATION REPORTS (3) The annual implementation reports shall cover the previous calendar year and shall include data related to the calendar year before and the cumulative financial and monitoring data for the whole period of implementation of the IPARD III programme as well as aggregated monitoring tables. The final reports on implementation of the IPARD III programme shall cover the whole period of implementation and may include the last annual report.

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: The structures, authorities and bodies of the internal control system as The structures, authorities and bodies of the internal control system as defined in Articles 10(1)(c) and 10(2) of the FFPA shall have an

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: organisational structure allowing them to execute the following main functions in respect of IPARD expenditure: Managing functions (a) Selection of the measures: the objective of this function is that according to Article 10(1)(c)(i) of the FFPA the IPARD Managing Authority is responsible for the selection of measures and their publicity, including the selection of measures under each call in

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: Managing functions (a) Selection of the measures: the objective of this function is that

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: according to Article 10(9)(a)(i)of the FFPA the IPARD Managing Authority is responsible for the selection of measures and their publicity, including the selection of measures under each call in accordance with Article 8(2)(e)of this Agreement, in combination with Clause 6a(3)(c) of Annex A to the FFPA. ANNEX2. INTERNAL CONTROL FRAMEWORK …. 3. Control activities Procedures for advances and guarantees (if applicable) In agreement with the Commission payments of advances, for the measure 5 'implementation of local development strategies - LEADER approach' qualify as eligible expenditure up to 50% of the public aid and shall be subject to the establishment of a bank guarantee or an equivalent guarantee, except for advance payments of 50% of each annual running costs of the local action group (LAG). They shall not be subject to the establishment of a bank guarantee or an equivalent guarantee. Payments of advances, for the measure 9 'technical assistance' qualify as eligible expenditure up to 90% of the public aid related to the operation ; and shall not be subject to the establishment of a bank guarantee or an :

Sectoral agreement IPARD III AMENDED sectoral agreement IPARD III: accordance with Article 8(2)(c) of this Agreement. ANNEX 2. INTERNAL CONTROL FRAMEWORK ... 3. Control activities D. Procedures for advances and guarantees (if applicable) D. .. Payments of advances, for the measure 9 'technical assistance' qualify as eligible expenditure up to 90% of the public aid related to the operation and shall not be subject to the establishment of a bank guarantee or an equivalent guarantee.

AMENDED sectoral agreement IPARD III: RULES FOR PROGRAMMING

AMENDED sectoral agreement IPARD III: ANNEX 4. Aid intensities, rates of Union contribution and eligibility for IPA Rural Development programmes 2021-2027

Sectoral agreement IPARD III: 5. Eligibility For the different measures the following will be applicable:
AMENDED sectoral agreement IPARD III: 5. Eligibility For the different measures the following will be applicable:

Sectoral agreement IPARD III: . Measure 13 - Promotion of cooperation for innovation and
AMENDED sectoral agreement IPARD III: ... Measure 13 - Promotion of cooperation for innovation and

Sectoral agreement IPARD III: knowledge transfer Recipients The IP Operational Groups comprising at least three actors from different
AMENDED sectoral agreement IPARD III: knowledge transfer Recipients

Sectoral agreement IPARD III: groups, for example, farmers, advisors, researchers, NGOs, forest owners and agri-businesses and operating in agriculture, forestry, aquaculture or food processing.
AMENDED sectoral agreement IPARD III: The Innovation Partnership (IP) Operational Groups comprising at least three actors from different groups, for example, farmers, advisors, researchers, NGOs, forest owners and agri-businesses and operating in agriculture, forestry, aquaculture or food processing.

Sectoral agreement IPARD II 
AMENDED sectoral agreement IPARD II 
0
Ref. Ares(2025)6419136 - 06/08/2025
Modification of the sectoral agreement for IPARD II 
Sectoral agreement IPARD II: ARtiCLE 14 EX-POsT VERificaTioNS (3) The ex-post verifications shall be carried out within five years of the
AMENDED sectoral agreement IPARD II: ARticle 14 Ex-Post VERificaTioNS

Sectoral agreement IPARD II: date of final payment to the recipient. All investments shall be checked at least once during the five-year period.
AMENDED sectoral agreement IPARD II: (3) The ex-post verifications shall be carried out within five years of the date of final payment to the recipient, with the exception of commitments under the agri-environment-climate measure which are verified only during the 5-year period when the commitments are carried out. All investments shall be checked at least once during the

Sectoral agreement IPARD II: five-year period. (6) Ex-post verifications may be done using physical visits or alternative means, such as any relevant documentary evidence, including geotagged photos, which would permit definitive conclusions to be drawn to the satisfaction of the competent control authority concerning the respect of the commitments.

C+
TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI  AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 
Sayı : 80531576-746.01.01-19598Konu : IPARD II ve IPARD III  Türkiye.Sektörel Anlaşmalara Değişiklikler 
Ankara, 19 Eylül 2025
İlgi : 06.08.2025 tarihli ve Ares(2025)6419136 sayılı Mektubunuz.
Sayın Elisabeth Werner, Saygıdeğer Genel Müdür,
Daha etkili, etkin ve geliştirilmiş bir IPARD II ve IPARD III uygulamasının tesis edilmesi amacıyla "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Komisyonu Arasında Katılım Öncesi Yardım Aracı Altında Tarım ve Kırsal kalkınma Politika Alanı (IPARD) Kapsamında Türkiye Cumhuriyeti'ne Yapılacak Olan Birlik Mali Yardımının Yönetimi ve Uygulanmasına İlişkin Hükümleri Tesis Eden Sektörel Anlaşma"nın ve "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Komisyonu Arasında Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPARD III) Kırsal Kalkınma ProgramıKapsamında Türkiye Cumhuriyeti'ne Yapılacak Olan Birlik Mali Yardımının Yönetimi ve Uygulanmasına İlişkin Hükümleri Tesis Eden Sektörel Anlaşma'"nın değiştirilmesine yönelik nazik ve kibar işbirliğiniz için şükranlarımı sunarım. Mektubunuzu alır almaz ilgili kurumlarla istişare ettim.

Mektubunuz eki IPARD II Sektörel Anlaşma ve IPARD III Sektörel Anlaşma için teklif ettiğiniz değişikliklerde mutabık olduğumu yazılı olarak teyit etmekten memnuniyet duyarım. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti bu tür değişiklikleri esasa ilişkin addettiğinden, IPARD II Sektörel Anlaşmanın Nihai Hükümlerinin IX. Kısmı uyarınca, IPA II Çerçeve Anlaşmasının 89. maddesi ve IPARD III Sektörel Anlaşmanın 62. maddesi uyarınca Mali Çerçeve Ortaklık Anlaşmasının (FFPA)89. maddesi gerekli değişikliklerle bahse konu teklife uygulanacaktır.
Elisabeth Werner 

Genel Müdür 

Avrupa Komisyonu 

Tarım ve Kırsal Kalkınma Genel Müdürlüğü

Mustafa Kemal Mh. 2082 Cd. No:5 06530 Çankaya / ANKARA / TURKEY Web: http://www.ab.gov.tr 


Dolayısıyla, anlayışımıza göre, mektubunuz, eki ve bu mektup taraflardan sonuncusunun mevcut içmevzuatı ya da prosedürleri uyarınca onayına ilişkin diğer tarafı yazılı olarak bilgilendirdiği tarihte yürürlüğe girecek olan IPARD II Sektörel Anlaşma ve IPARD III Sektörel Anlaşmaya bir Değişiklik Protokolü teşkil edecektir.

Saygılarımla,
M. Kemal BOZAY Büyükelçi Dışişleri Bakan Yardımcısıve AB BaşkanıUlusal IPA Koordinatörü
Mustafa Kemal Mh. 2082 Cd. No:5 06530 Çankaya / ANKARA / TÜRKiYE Web: http:/www.ab.gov.tr 


C+
REPUBLIC OF TÜRKİYE  MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS  DIRECTORATE FOR EU AFFAIRS 
Ref : 80531576-746.01.01- 19598Subject: IPARD II and IPARD III Türkiye. Modifications to the Sectoral Agreements 
Ankara, 19September 2025
Reference: Your letter dated 06.08.2025 numbered Ares(2025)6419136
Dear Ms. Elisabeth Werner,Distingulshed Directer General,
I would like to express my gratitude for your kind and close cooperation with regard to the modification of the "Sectoral Agreement between the Government of the Republic of Turkey and the European Commission Setting Out the Provisions for the Management and Implementation of Union Financial Assistance to the Republic of Turkey under the Instrument for Pre-Accession Assistance in the Policy Area 'Agriculture and Rural Development' (IPARD II Sectoral Agreement)" and "Sectoral Agreement between the Government of the Republic of Türkiye and the European Commission Setting Out Provisions for the Management and Implementation of Union Financial Assistance to Türkiye under the Rural Development Programme of the Instrument for Pre-Accession Assistance (IPARD III)" in order to maintain a more effective, efficient and streamlined implementation of IPARD II and IPARD III. As soon as I received your letter, I consulted the related institutions.

I am pleased to confirm to you in writing that I agree with the modifications you have proposed to the IPARD II Sectoral Agreement and IPARD III Sectoral Agreement attached to your letter. As Government of the Republic of Türkiye considers such modifications as substantial, in accordance with Section IX Final Provisions of IPARD II Sectoral Agreement, Article 89 of the IPA II Framework Agreement; and in accordance with Article 62 of IPARD II Sectoral Agreement,Article 89 of the Financial Framework Partnership Agreement (FFPA) shall apply mutatis mutandis to the aforementioned proposal.

Ms. Elisabeth Werner 
Director General 

European Commission 
DG for Agriculture and Rural Development 

Mustafa Kemal Mh. 2082 Cd. No:506530 Cankaya / ANKARA / TURKEY Web: http://www.ab.gov.tr 


Therefore, it is our understanding that, your Ietter and this letter shall constitute an Amendment Protocol to the IPARD II Sectoral Agreement and IPARD III Sectoral Agreement, which shalI enter into force on the date on which the last of the Parties informs the other one in writing of its approval in accordance with the existing internal legislation or the procedure of the Party.
Yours sincerely,
M. Kemal BOZAY Ambassador Director for EU Affairs and Deputy Minister of Foreign Affairs National IPA Coordinator 
Mustafa Kemal Mh. 2082 Cd. No:5 06530 Çankaya / ANKARA / TÜRKIYE Web: http://www.ab.gov.tr