Anayasa Mahkemesinin 6/10/2022 Tarihli ve 2020/34033 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-11-04

4 Kasim 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32003
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI  Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR  ELİF KULAK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvura Numarası: 2020/34033Karar Tarihi : 6/10/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Îrfan FIDAN Raportör : Hasan HÜZMELI Başvurucular : 1. Elif KULAK 2. Zebide INCE 3. Zeynep BAYAR 4. Zeynep CALIHAN 5. Hanife BAYAR Başvarucular Vekili : Av. Ramazan DEMİR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, düzenlenmek istenen oturma eyleminin hukuka aykırı olarak ve orantısız gūç kullamlarak engellenmesinin, bu nedenle sorumlu kolluk görevlileri hakkında açılan ceza soruşturmasının somuçsuz kalmasının ve tam yargı davasının reddedilmesinin başvurucunun toplantı ve gösteri yürüyüşü düzeņleme hakkı ile kðtü muamele yasağmı ihlal ettiği iddialarına ilişkindir.

IL BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 27/10/2020 ve 29/12/2021 tarihlerinde yapılmıştır. Komisyon,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Böltım tarafindan yapılmasına karar vermiştir.2020/34497, 2020/34656, 2020/34470 ve 2021/65032 numaralı başvuru incelenen başvuruyla birleştirilmiştir.

3. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık; Elif Kulak, Zebide Ince ve Zeynep Bayar'ın başvırularına ilişkin olarak görüşünü bildirmiştir. Arılan başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


IIL OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Olay tarihinde ceza infaz kurumlarındaki bazı tutuklu ve hükümlüler, PKK terör örgūtü lideri A.Ö.ye uygulandığı iddia edilen tecridi protesto etmek amacıyla açlık grevine başlamıştır. Başvurucular 19/4/2019 tarihinde ceza infaz kurumunda açlık grevinde olan yakmlarının sağlık durumlarına dikkat çekmek amacıyla Gebze M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu önünde oturma eylemi yapmak istediklerini ifade etmiştir.
6. Kolluk görevlilerince düzenlenen 24/4/2019 tarihli Kamera Görüntüleri Çözüm Tutanağı'na göre Ceza Infaz Kurumunun yan cephesindeki parkın yanındaki yeşil alan içinde ve kenarında, çoğunluğu kadın olan yirmi beş kişi toplanmıştır. Kolluk gūçleri topluluğa bulundukları yerden uzaklaşmaları yönünde ikazlarda bulunmuş; topluluktan bir kişinin talimata uymaması, diğerlerinin ise yavaş hareket etmesi nedeniyle toplumsal mūdahale aracı(TOMA) ile boş alana tazyikli su sıkılmiştır. Ceza Infaz Kurumuna yakın mesafede bulunan yedi kadının olduğu yerden ayrılmaması ve yavaş hareket etmesi üzerine kolluk görevlisi copun iki ucundan tutarak şahısların bel ve omuz kısımlarına baskı yaparak şahıslarıuzaklaştırmıştır. Aynı şekilde kolluk görevlisi, Ceza İnfaz Kurumuna yakin mesafedeki bir ara sokakta yürüyen beş kadından birine -yavaş hareket etmesi nedeniyle- copu yavaşça temas ettirerek uzaklaşması yönünde uyarmıştır. Dağılan topluluk tekrar toplanmak istemişancak kolluk görevlilerince uzaklaştırılmıştır.

7. Başvurucular, başvuru formuna müdahaleye konu olaya ilişkin görüntükayıtlarını sunmuştur. Başvurucular ulusal basında yer aldığı ileri sürülen müdahaleye ilişkin görünttlerin nerede ve ne şekilde yer aldığına, bunların kapsamına ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmamıştır.

A.İdari Yargı Säreci 
8. Başvurucular vekili; bila tarihli dilekçesiyle, kolluk görevlilerinin barışçıl nitelikte olan toplantıyı haksız olarak engellenmesi, başvuruculara ulusal başın õnünde hakaret etmesi ve başvurucular copla darbetmek suretiyle yürütmesi nedeniyle başvuruculann manevi yönden zarar gördüğünü belirtip Gebze Kaymakamlığından (Kaymakamlık) manevi tazminat talep etmiştir 
9. Kaymakamlık tazminat talebine ilişkin olarak 25/7/2019 tarihli yazısında müracaatın adli mercilere yapılması gerektiği gerckçesiyle idarece yapılacak bir işlem olmadığıı açıklamıştır.

10. Başvurucular toplantı hakkının kullanımına engel olan kolluk görevlilerinin aşağılayıcı ve kötü muamelelerine maruz kaldıklarını ve bu durumun başın yayın organlarında gösterilmesinin manevi tahribat yaşamalarına neden olduğunu iddia ederek 2/12/2019 tarihinde Kocaeli I. Idare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde tam yargı davast açmiştir.

II. Kaymakamlık davaya karşı düzenlediği dilekçelerinde Özetle şu hususlarısavurmuştur.


i. Kocaeli Valiliğinin (Valilik) 18/10/2018 tarihli oluru ile Kandıra T ve F Tipi Ceza Infaz Kurumlari merkez olmak üzere 5 km yarıçapındaki alan ile Gebze Kadın Kapalı Ceza Infaz Kurumunun bulumduğu alan merkez olmak üzere I km yariçaplıalan içinde 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanumu'num 17. ve 22. maddesi ile 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı 1l Idaresi Kanunu'num 11/C maddesine istinaden her türlü “açık ve kapalı toplanti, göstert yūrūyūş, bası açıklamasi, çadır kurma, stant açma, el ilam dağuma vb.”eylem ve etkinliklerin I8/I0/2018 tarihinden itibaren ikinci bir emre kadar yasaklandığınıifade etmiştir.

ii. PKK/KCK terör Örgütü liderine tecrit uygulandığı iddiasryla Hakkâri Milletvekili L.G. önderliğinde başlatılan açlık grevi eylemlerine destek vermek amacıyła ülke genelinde birçok ceza infaz kurumunda PKK terör Örgütü üyeliğinden tutuklu ve hükümlüinün açlık grevine başładıklarını belirtmiştir.
ii. Halkların Demokratik Partisince organize edilen ve PKK terör Örgütüne mülzahir şahısların katılım ve desteğiyle 19/4/2019 günü saat 12.00'de Gebze Kadın Kapalı Ceza Înfaz Kurumu Snünde düzenlenen oturma eylemi için toplanan 50kişiye, Valiliğin yasaklama kararı bulunduğu bildirilerek grubun ikaz edildiğini ancak grubun dağılmamakta israr etmesi üzerine kolluk görevlilerince süpürme işlemi yapılarak dağıtıldığını, kðtü muamelede bulunulmadığını açıklamıştır.
I2. Başvurucuların anılan toplantılara katılmakla aykırı davrandığının kabul edildiği emir, Kocaeli Valiliğinin "olur"u şeklindeki 18/I0/2018 tarihliyasaklama kararıdır. Sδz konusu karar su şekildedir:
"Kandrra'da bulunan ve etrafi güvenlik duvan veya tel örgülerle çevrili bağımsız bölümleri bulunmayan T ve F Tipi Ceza Infaz Kurumlarının ortasından Izmit-Kandıra bağlantı yolunun geçtiği, güvenilk önlemi veya yol bakım çalışması nedeniyle bu yolun zaman zaman ulaşima kapatildığı

MIT Bölge Daire Baskanlığı ve Il Emniyet Müdürlüğü Istihbarat Şube Mūdürlüğünden alman Istihbari bilgiler ve her hafta yapilan Il Güvenlik ve Asayiş Toplantılarında; Kandıra Içestnde bulunan T ve F Tipi Ceza Infaz Kurumlarının FETÖ/PDY, PKK, DAEŞ ve DHKP-C terōr ōrgūtü men arını barındırması nedeniyle bu bölgede stant açma, toplantı ve gōsteri yürüyūşü veya basın açık ası adı altında provokatif eylemler yapılablleceği, özellikle FETÖ/PDY ve PKK terör örgütü kapsamında tutuklanan kdşilerin ceza infaz kurumlarından tsyan ve kaçma girişiminde bulunabileceklert, bu durumun yolda seyir halinde olan sürücüler ile ceza infaz kurumlarına ziyaret için gelenlerin can ve mal gúvenliğini ve aynızamanda ceza infaz kurumunun güvenliğini olumsuz etkileyeceği ve kamu düzentntn bozulacağı sebebtyle, bu alanda güvenlik hassasiyetinin en üst sevtyeye çıkarilmasına thaiyaç duyulmuş, 08.10.2018 tarihinde gerçekleştirilen Il Güvenlik ve Asayiş Toplantısında Kandira T ve F Tipi Ceza Infaz Kurumlari olmak üzere 5 (beş) km yarı çapındaki alan lle Gebze Kadın Kapah Ceza Infaz Kurumunun bulunduğu alan merkez olmak üzere 1 (btr) km yarıçaplı alanda her türlū 'Áçık ve kapalı toplanti, gösterı yürüyüşü, basın açıklaması, çadır kurma, stant açma, el llanı dağitma vb.' eylem ve etkinliklerin yasakdanmasi konusunda bir tavsiye kararı alınmıştır.

Yukarida bahsedilen sebeplerden ötürü; Kandira T ve F Tipi Ceza Infaz Kurumlarımerkez olmak izere 5 (bes) km yariçapinda ki alan ile Gebze Kadın Kapalı Ceza Infaz Kurumunun bulunduğu alan merkez olmak üzere 1 (bir) km yarıçaplı alan içerisinde 2911saylı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Kamunu'nun 17 ve 22. Maddest ile 5442 saylı Il Idaresi 

Kannu'mın 11/C maddesine istinaden her türlü 'Açık ve kapalı Toplanti, gösteri yürüyüşü,basın açıklamasi, çadır kurma, stanı açma, el tlan dağuma vb.' eylem ve etkinliklerin 18/10/2018 tarthinden ltbaren ikinct btr emre kadar yasakdanmasım,
I ...

1. Kocaeli 1. Idare Mahkemesi dört ayrı esasa kaydedilen tam yargı davalarısonucunda 28/2/2020 ve 3/3/2020 tarihlerinde tazminat taleplerinin reddine dair kararlar vermiştir. Mahkemenin ret gerekçeleri aynı olup kararların ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasinın incelenmesinden; davacının da aralarinda bulunduğu 50 kişi tarafindan 19/04/2019 tarihinde ōrgit elebaşına tecrit uygulandığı iddiasıyla başlatlan açlık grevlerine destek amacryla Gebze Kapalı Kadın Cezaevi önünde oturma eylemi yaptıkdari, eylemtn kolluk kuvvetlerince dağtildiğı, bu esnada kolluk kuvvetlerince orantısız gúç kullanildığı iddiası ile manevi tazminat istemiyle yaplan başvurumun Gebze Kaymakamlığı'nın 25/07/2019 tarih ve E.2798 sayılı işlemi ile reddi üzerine anıan işlemin iptali ile davacıya 50.000,00-TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

•••
Dava konusu olayda, davacının ve davalı idarenin sunduğu içeriği aynı CD'de yer alan görüntüler ile söz konusu görüntülere ülişkın 24/04/2019 tarihll çözüm tutanağı ile dosyudaki bilgi ve belgelerin btrlikte değerlendirilmesinden; Kocaelt Valiligi'nin 18/10/2018 tarihli Olur'u ile Kandıra T' ve F Tipi Ceza Infaz Kurumları merkez olmak üzere 5 (beş) km yarıçapındakt alan ile Gebze Kadin Kapalı Ceza Infaz Kurumunun bulunduğu alan merkez olmak üzere 1 (bir) kmyarıçapliı alan içertsinde 2911 saylı Toplantı ve Göstert Yürüyüşleri Kanununun 17 ve 22. maddesi tle 5442 saylı Il Idaresi Kanununun 11/C maddesine istinaden her sürlü 'Açık ve kapalı toplanti, göstert yürülyüşü, basın açıklaması,çadır kurma, stant açma, el llanu dağuma vb.' eylem ve etkinliklerin 18/10/2018 iarthinden itibaren ikinci btr emre kadar yasaklandığı, Gebze ilçesinde bulunan M Tipt Kadın KapalıInfoz Kurumunda PKK/KCK terör örgütü sözde lideri Abdullah Öcalan'a uygulanan sōzde tecridin kaldırıması amacıyla cezaevlerinde başlatlan açlık grevi eylemlerine yapmışoldukları açlık grevi ile destek veren tutukdu ve hükümlülere destek amacıyla 9 Nisan 2019tarihinden ütibaren terör örgütü müzahir kitlesi tarafından cezaevleri önlerinde eylemler gerçekleştirilmeye başlanldiğz, anlan eylemler kapsamında aralarında davacının da bulunduğu kalabalığın 19/04/2019 tarihinde Gebze Kapalı Kadın Cezaevi önünde oturma eylemi gerçekleştirdiği, görevli memurların uzaklaşmaları yönünde ikazda bulunduğu,kalabalığın eylemt bitirilmemesi ve sokak aralarına yönelmest üzerine olay mahalline tomanın geldiği, tomanın kalabalığın arkasından kalabalığa ulaşmayacak şekdlde su sıknığı,gösteriyl dağumakla görevli memurun elindeki jop ile jopun ikd tarafindan tutarak şahısların bel ve omur htzasından temas ettirmek sureti ile uzaklaştırmaya çalıştığ,kalabalığın yakalama/gözalt yapılmadan sadece süpürme işlemi olay mahalllnden uzaklaştirıldığı anlaşımaktadır.

Bu itibarla, davacının Kocaeli Vallliğı'nin Gebze M Tipt Kadm Kapalı Ceza Infaz Kurumunun bulunduğu alan merkez olmak üzere 1 (btr) km yarıçapli alan içerisinde yasaklama kararına rağmen yasakı alanda oturma eylemine katıldıği, akabinde güvenlik guçlerinin uyarlarını dlkkate almayarak olay mahalltnden ayrimadıği, olaya Uişkın görüntüler ile görüntülerin çözümüne Uişkin raporun incelenmestnden tomaların direk kalabalığın üzerine basınçlı su sıkmadığı, kalabalığa isabet etmeyecek şekilde arkalarıdan yola sıknığı, kalahalığı dağumak amacı ile görevli memurun eltndeki jopun iki ucundan tutarak bel ve omur hizastndan Helemek surett ile yaptığı müdahalenin de orantisız güç

kullanumı olarak nitelendirilemeyeceğı kanaatine varldığından; dava konusu manevi tazminat istemintn reddtne Ülşktn Gebze Kaymakamlığı işleminde hukuka aykarılık bulunmamaktadır.

Davacının 50.000,00-TL manevi tazminat talebtne gelince;
…Manevi zarar; bir kimsenin kişi olarak hatz olduğu ve hukukça korunan hayat, vūcut bütünlüğa, sağlık, hürriyet, istm, şeref, haystyet, cinsel ve ruhsal bütünlük gibi kşillk değerlerine yapılan saldırılar sonucu kiştnin bu saldırıdan dolayı duyduğu bedeni ve/veya ruhsal acı ve üzinaù olarak tanımlanmakta; manevi tazminatla kiştnin bu acı ve üzüntüsünün kısmen de olsa tatmin edilmesi amaçlanmaktadrr. Buna göre; manevi tazmtnata hükmedilebllmesi için, kiştnin fizik yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması veya sona ermesi somucunu doğuran olaylarin meydana gelmesi ya da idarenin hukuka aykarı bir tşlem veya eylemi sonucunda ağur bir elem ve üzüntünún duyuimuş olması veya şeref ve haystyetin rencide edilmiş olması gerekir.
Bu tibarla; kolluk kavvetinin yasak alanda yapılan oturma eylemini dağumak amacıyla yaptiğı eylemlerinin yukarida da açıkdandığı üzere orantısız güç kullanımı olarak nitelendirilemeyeceğl, söz konusu yasal eylem nedeni lle şeref ve haysiyetinin rencide edilmediği kanaatine varildiğindan davacinın 50.000.00-TL manevi tazminat isteminin reddine karar vermek gerekmiştir."
14. Başvurucular amlan ret kararlarına itiraz etmiştir. ltiraz dilekçelerinde, Valiliğin mahkeme kararlarında belirtilen yasaklama kararının kolluğa otomatik olarak keyfi şekilde müdahale yetkisi vermediğini, mahkeme kararında süpürme şeklinde bir müdahalenin neden yapıldığıtın açıklanmadığını, toplanan kişilere cinsiyet ve yaşları gözetilmeden orantısız şekilde kötü muamelede bulunulduğunu, bu eylemlerin basın yayın organlarında gösterilmesinin aşağılanmalarına ve manevi tahribat yaşamalarına neden olduğunu ileri sürmüşlerdir. Başvurucular barışçıl bir toplantının gerekli olmadığı hâlde dağıtılmasının,dağıtılırken onur kırıcı davranışa maruz kalmalarının hukuka aykırı olduğunu dile getirmiştir.
15. Istanbul Bölge Idare Mahkemesi 9. Idari Dava Dairesi (Daire) istinaf yoluyla kaldırlması istenen mahkeme kararlarında kanunda sayılan nedenlerin bulunmadığıgerekçesiyle 8/9/2020, 16/9/2020 ve 22/9/2020 tarihli kararlarıyla istinaf başvurularmıreddetmiştir, Daire, ret gerekçelerinde idari eylemlerden doğan tam yargı davalarının idareye başvurulup bir õn karar alındıktan sonra açılabileceğini belirtmiştir. Daire, idarenin başvurunun reddine ilişkin cevap yazısının kesin nitelikte olmaması, altmış günlük cevap verme süresinin beklenmemesi nedeniyle idari davaya konu olabilecek nitelikte bir ön karar olmadığını değerlendirmiştir. Bu nedenle mahkemece tam yargı davasının incelenmeksizin davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiş ancak davamın reddine ilişkin kararın sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğuna karar vermiştir.

16. Başvurucu Hanife Bayar, anılan nihai kararı Öğrenme tarihinden itibaren otuz günlük bireysel başvuru süresini geçirdiğinden Komisyon aşamasında başvurunun süre aşımınedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir. Diğer başvurucular yasal sürede bireysel başvuruda bulunmuştur.


B. Ceza Sorusturması Säreci 
17. Aralarında başvurucuların da bulunduğu on ūę şikâyetçi, 19/4/2019 tarihinde Ceza Infaz Kurumu õntinde yapilması planlanan protesto gösterisini ve oturma eylemini kolluk görevlilerinin hukuka aykırı ve orantısız güç kullanmak suretiyle engellemesi, ayrıca copla iterek ve hakaret ederek gerçekleştirdikleri bu müdahalenin basına yansīmast nedeniyle aşağılandıklarını ve manevi yönden tahribata uğradıkların, bu nedenle kendilerine müdahale eden kolluk gūçleri ve sorumlu olan amirler ile Kocaeli Îl Emniyet Müdürü ve Kocaeli Valisi hakkında 22/4/2019 tarihinde Gebze Cumhuriyet Başsavcılığına (Cumhuriyet Başsavcılığı)suç duyurusunda bulunmuştur. Başvurucular, kendilerine yapılan müdahaleye ilişkin olarak herhangi bir sağlık raporu sunmadıkları gibi dilekçelerinde, sağlık muayenesinden geçirilmeleri talebinde de bulunmamıştır.

18. Cumhuriyet Başsavcıığı 13/5/2019 tarihinde, Kocaeli Îl Emniyet Müdürü ve Kocaeli Valisi'nin özel soruşturma usultine tabi olması nedeniyle soruşturmanın ayrılmasına karar vermiş; 29/7/2019 tarihinde anılan kişiler hakkındaki soruşturmayı görevsizlik kararryla Yargıtay Cumhuriyet Başsavetlığına göndermiştir.

19. Cumhuriyet Başsavcılığı 4/9/2019 tarihinde, şikâyet edilen polis memurları ve amirleri hakkındaki hazırlık soruşturmaştın kül hâlinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca yaptlması gerektiğini değerlendirerek tefrik edilen soruşturma dosyasınıgörevsizlik kararı ile göndermiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı görevsizlik kararını, polis memurları ve amirleri hakkındaki şikâyetlerin 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun uyarınca soruşturma iznine tabi olduğu, aynı Kanun'un 3. maddesinin (e) fikrası uyarınca ast memur ile Üst memurun aynıfiile iştiraki hâlinde soruşturma izninin Üst memurun bağlı olduğu merciden isteneceği hükmüīne dayandırmıştır.

20. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 17/9/2019 tarihli yazısıyla, başvuruya konu olay nedeniyle Vali ve Il Emniyet Mūdürū hakkında işleme komulmama kararı verildiğini açıklamıştır. Amlan merci, 4483 sayılı Kanun'un 10. maddesinde yer alan "İştirak halinde işlenen suçlarda ast memur üst memurla yargılanır." şeklindeki düzenlemenin soruşturma aşamasını kapsamadığı gerekçesiyle polis memur ve amirleri hakkında verilen gōrevsizlik kararını Cumhuriyet Başsavcıığına iade etmiştir.

21. Soruşturmayı yeniden esasa kaydeden Cumhuriyet Başsavcılığı 9/1/2020tarihinde, müdahalede bulunan polis memurları ve amirleri hakkında Kaymakamlıktan soruşturma izni talep etmiştir. Kaymakamlik, δn inceleme sonucunda 27/3/2020 tarihli ve 2020/ı2 sayılı kararıyla soruşturma izni verilmemesine karar vermiştir. Gerçekleştirilen Ön incelemede, haklarmda soruşturma izni istenen kolluk görevlilerinin ifadeleri alınmış;müdahaleye ilişkin görüntü kaydi, düzenlenen Olay Tutanakları ve müştekilerin sağlık raporları incelenmiştir. On inceleme raporunda; yasaklama kararı bildirildikten ve ihtarda bulunulduktan sonra oturma eylemi yapan grubun dağildiktan sonra tekrar toplanmaya başlaması üzerine boş bir alana tazyikli su sıkıldığı, Ceza İnfaz Kurumu çevresinde tekrar bir araya gelmek isteyen şahıslara süpürme işlemi yapıldığı, şikāyetçllere vurulmadığıbelirtilerek kolluk müdahalesinin 2911 sayılı Kanun'um 17.ve 22. maddeleri ile Valiliğin yasaklama kararına dayandığı açıklanmıştır.

22. Cumhuriyet Başsavcılığı 9/10/2020 tarihinde, soruşturma yapılması için izin koşulunun gerçekleşmediği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.

Anılan karara itiraz edilmesi üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Idare Dava Dairesi 2/12/2020 tarihinde, kolluk görevlilerine isnat edilen eylemin gõrev sebebiyle işlenmediği ve soruşturma iznine gerek olmadığı gerekçesiyle soruşturma izni verilmemesi kararının kaldırılmasına karar vermiştir,
23. Amılan karar Üzerine kolluk görevlileri hakkında soruşturma açan Cumhuriyet Başsavcılığı, şikâyet edilen kolluk görevlilerinin şüpheli sıfatryla ifadelerini almış; 10/9/2021tarihinde bu kişiler hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Kararda; verilen talimat üzerine yerine getirilen şikâyete konu eylemlerin kolluk görevlilerinin yetkileri kapsamında olduğu ve kolluk görevlilerinin isnat edilen suçları işlediğine dair kamu davasıaçmaya yeterli delil ve emare bulunmadığı belirtilmiştir.

24. Arulan karara itirazın 4/11/2021 tarihinde Gebze 2. Sulh Ceza Hâkimliğince reddi tizerine başvurucular yasal süresi içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur,
IV. İLGİLI HUKUK 
25.2911 sayılı Kamun'un 3. maddesinin birinci fiktası şöyledir:
"Herkes, önceden izin almaksızın, bu Kanun hükümlerine göre silahsız ve saldırısız olarak kamunların suç saymadığı belirli amaçlarla toplantı ve gösteri yūrüyūşü düzenleme hakkana sahlptir."
26.2911 sayılı Kanun'un 17. maddesi şöyledir.
"Bölge valisi, valf veya kaymakam, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahläkan veya başkalarının hak ve özgürlüklerintn korunması amacıyla beltrli bir toplantıyı bir ayr aşmamak tzere erteleyebilir veya suçişleneceğine dair açık ve yakan tehlike mevcut olması hälinde yasaklayabilır."
27.2911 sayılı Kanun'un olay tarihinde yürürlükte olan 22. maddesi şöyledir:
"Genel yollar lle parkdarda, mabetlerde, kamu hizmeti görülen btna ve tesislerde ve bunların eklentilerinde ve Türkiye Büyük Millet Meclistne btr kllometre uzakliktakd alan içinde toplantı yapılamaz ve şehirlerarası karayollarında gösteri yūrüyüşlert dizenlenemez.
Genel meydanlardakd toplantilarda, halkın ve ulaşım araçlarının gelip geçmesini sağlamak üzere vallik ve kaymakamlıkdarca yaplacak düzenlemelere uyulması zorunludur."
28.2577 sayılı Kamun'un 13. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Idari eylemlerden hakdarı thlal edilmiş olanların idart dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildtrtm üzerine veya başka suretle öğrendikderi tarihten tibaren bir yıl ve her halde eylem tarthinden itibaren beş yil içinde ilglli tdareye başvurarak hakdarmn yerine gettrilmestni istemelert gereklldir. Bu isteklertn kasmen veya tamamen reddi halinde, bu konudakd işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya Istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürentn bttiğı tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir."
29. 5442 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (C) bendi şöyledir.

"Il smırları içtnde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müeallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyict kolluk yetkisi valinin ödev ve görevlerindendtr. Bunları sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır.
Vali, kamu dizeni veya güvenliğinin olağan hayanı durduracak veya kesinttye uğratacak sekilde bozulduğu ya do bozulacağına Uişkin ciddi belirtilerin bulunduğu hâllerde on beş günü geçmemek üzere ildekd beltrli yerlere girişi ve çıkaşı kamu dizeni ya da kamu güvenliğini bozabileceği şüphesi bulunan kişiler için sıırlayabtltr; belli yerlerde veya saatlerde kiştlerin dolaşmalarıni, toplanmalarvn, araçların seytrlertnt dizenleyebilir veya kisulayablitr ve ruhsatlı da olsa her çeşit silah ve merminin taşınması ve naklini yasakdayabilir."
30. 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 2.maddesinin (B) bendinin ilgili kısmı şöyledir;
".Aşağıda yazılı hallerde;
X. Kamunsuz toplantı veya kanunsuz yürüyüşleri dağumak veya suçluları yakalamak için..

.•*
XIII. Yukardaki maddeler dışında diğer kamunlarda tstisnai olarak zabutanın sözlüemtrle yapmaya mecbur tutulduğu haller için, Yetkili amtr tarafından verilecek sözlü emtrler derhal yertne getiriltr. Bu emtrlerin yazlı olarak verlimest istentlemez. Bu hallerde emrin yerine getirilmestnden doğabilecek sorumiuluk emri verene aittir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
31. Anayasa Mahkemesinin 6/10/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düştnüldü:
A. Adli Yardm Talebi Yönünden 
32. BaşvurucuZebide Ince, maddi durumumun iyi olmaması nedeniyle fakirlik kâğıdıan düzenlendiği 11/9/2019 tarihinden başvuru tarihine kadar maddi durumunda herhangi bir iyileşme olmadığıdan bahisle adli yardım talebinde bulummuştur.
33. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Serif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini Önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Kötü Muamele Yasağmı İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucuları İddtaları ve Bakanlık Görüşüi 
34. Başvurucular, barışçıl nitelikte gerçekleştirdikleri oturma eyleminde kolluk görevlilerinin süpttrme işlemi yaparak hukuka aykırı ve orantısız müdabalede bulunduğunu ileri sürmüıştür. Ayrıca kolluk güçlerinin fiziksel durumlarıni ve yaşlarını gözetmeden, copla iterek ve hakaret ederek kendilerini uzaklaştırmaya çalıştığını, bu müdahalenin ulusal basında 

yer alması nedeniyle aşağılandıklarını ve manevi çöküntü yaşadıklarımı iddia etmiştir.Başvurucular kötü muamele yasağına aykın eylemler nedeniyle açtıkları tam yargı davasının reddedilmesi ve sorumlular hakkında açılan ceza soruşturmasmnın sonuçsuz kalması nedeniyle Anayasa'nın 17, maddesinde güvence altına alınan aşağılayıcı ve onur kırıcı muarnele ile kötümuamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür 
35. Bakanlık görüşünde, başvurucuların kðtü muameleye maruz kaldıklarına ilişkin iddialarına yönelik ceza soruşturmasmın devam ettiği belirtilerek başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilmezlik kararı verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Ayrıca başvurucuların kötü muameleye maruz kaldıklarına dair iddialarina yönelik olarak -herhangi bir sağlık evrakı olup olmadığı da gözetilmek suretiyle- savunulabilir bir iddiayı kamu makamlarına sunup sunmadıklarının ve muamelenin asgari ağırlık eşiğini aşıp aşmadığının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

36. Bakanlık görüştıne karşı başvurucular, bireysel başvuru formlarında ileri sürdükleri hususları yinelemiştir.

2. Değerlendirme 
37. Başvurucular, gerçekleştirdikleri eylem barışçıl nitelikte olduğu hâlde kolluk görevlilerinin gereksiz ve orantısız güç kullanmak stretiyle eyleme müdahale ettiğini iddia etmişlerdir. Müdahale esnasında yaşlarının ve konumlarının gözetilmediğini belirten başvurucular, kolluk görevlilerinin copla ittirmek ve hakaret etmek suretiyle toplanma alanından kendilerini uzaklaştırdıklarım, Özellikle bu muamelenin ulusal basında yer almasının manevi yaşamlarında tahribata yol açtığını belirterek anılan müdahalenin aşağılayıcı ve onur kıncı muamele ile kötü muamele yasağını ihlal ettiğini ileri sürmüşlerdir.
38. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların iddialarım Anayasa'nın 17.maddesinin fçtüincli fikrasında güvence altına altnan kötü muamele yasağı kapsamında ileri sürdüğü sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Meral Damş Beştaş(4), B. No: 2018/6657, 24/3/2021, §§ 30, 38).

39. Anayasa'mn 17. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı ile üçüncü fikrasışöyledir:
"Herkes, ...maddi ve manevi varlığın koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
**•
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyettyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamoz."
40. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınmıştır. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmıştır. Üçtinctı fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı,kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alınmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 80; Erdal Sarıkaya [GK], B. No: 2017/37237, 17/3/2021, § 132).


41. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygıgösterme yükümitiüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani amlan maddenin Üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalarınu gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlüğtüne saygı gösterme yüküimlälüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demtr ve diğerleri,§81; Erdal Sarıkaya, § 136).

4. Bununla birlikte bir muamelenin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasıkapsamında olabilmesi için asgari bir ağırlık derecesine ulaşmış olması gerekir. Bu asgari eşik, göreceli olup her olayın somut koşulları dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bu kapsamda muamelenin stresi, bedensel ve ruhsal etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi faktörler önem taşır. Ayrıca muamelenin ardındaki saik ve amaç dikkate alumalıdır. Muamelenin heyecanın yükseldiği ve duygu yoğunluğumum olduğu bir anda meydana gelip gelmediği de gözönünde bulundurulmalidir (Cezmi Demir ve diğerleri, §83;Erdal Sarikaya, § 137).

4. Somut olayda Kocaeli Valiliği, Ceza Infaz Kurumunun güvenliğini sağlamak ve kamu dülzenini korumak amacıyla toplantı ve gösteri yürüyüşü de dâhil olmak üzere tüm eylem ve etkinlikleri anılan Kuruma belli bir mesafeye kadar yasaklamıştır. Devletin kamu düzeninin sağlanması amacıyla ve özellikie zamanın koşullarını dikkate alarak yapacağıdüzenleme ve uygulamalarda belli bir takdirinin olduğunun kabulü gerekir. Bu doğrultuda kolluk görevlilerinin idarenin aldığı yasaklama kararını uygulamaya ve Ceza İnfaz Kurumunun güvenliğini sağlamaya yönelik müdahalesinin keyfi olduğu söylenemez. Nitekim kolluk görevlilerinin -yasaklama kararı olması nedeniyle- kanuna aykırı kabul edilen bir toplantıyı dağrtmasımın kanuni dayanağı olup (bkz§§ 29, 30) bu müdahalenin anayasal başka bir hakkı ihlal etmesi otomatik olarak kötü muamele yasağının ihlali sonucu doğurmaz.
44. Anayasa Mahkemesi yakın bir tarihte verdiği S.Ç. (B. No: 2017/17516,15/9/2020) kararında kolluk görevlilerinin açıkça keyfilik bulunmayan işlem ve eylemlerinde -haksız olduğu düşünülse dahi- yetkileri kapsamında talep ettikleri hususların yerine getirilmesinin bir zorunluluk olduğunu ve kişilerin aksi bir tutumu hâlinde zor kullanma yetkisinin doğacağını açıklamıştır (S.Ç., § 34).

45. Bununla birlikte kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak kullanılan kolluk gūcünün meşru amacı aşacak boyutta keyfî ve orantısız olması kōtümuamele yasağının ihlalime neden olabilir. Bu nedenle kullanılan gücün makul seviyede olup olmadığı, sonuçları bakımından güç uygulanan kişideki fiziksel ve ruhsal etkilerinin kötūmuamele oluşması için aranan eşiği aşp aşmadığı değerlendirilmesi gereken diğer bir husustur (kamu makamlarınca uygulanan tedbirler yönünden benzer değerlendirmeler için bkz, Meral Danş Beştaş (4), § 34).

46. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre kolluk görevlileri, Ceza İnfaz Kurumu çevresinden ayrılmaları yönünde gruba ikazda bulunduğu hâlde gruptan bazılarıtalimata uymamış, bazıları da yavaş hareket etmiştir. Bu nedenle kolluk görevlileri, copla ittirmek suretiyle kişileri uzaklaştırmıştır, Somut olayda başvurucular, kolluk görevlilerinin kötü muamele teşkil eden söz ve davranışlarının ulusal basında yer almasının aşağılanmalarına ve onurlarımn rencide olmasına sebebiyet vermesinden şikâyet etmiştir.Başvurucular, kolluk görevlilerinin anılan müdahalelerinin fiziksel etkilerinden değil bu müdahalelerin ulusal basında yer alması nedeniyle manevi bütünlükleri temelinde zarar 

gördüklerini açıklamıştır (bkz.§ 34). Nitekim fiziksel müdahaleye ilişkin olarak dosya kapsamına sağlık raporu da sunmamıştır.

47. Kolluk görevlilerinin uyguladığı güctn teşhir edilmesi hâlinde kötü muamele yasağı kapsamında inceleme yapabilabilmesi mümkünse de bunun için öncelikle kamu görevlilerinin teşhir amacıyla hareket ettiğine ilişkin somut delillerin varlığı gerekir (uygulanan güvenlik tedbirinin teşhir edilmesi olayına ilişkin benzer değerlendirmeler için bkz, Mustafa Kamil Çolak, B. No: 2016/75236, 8/9/2020, § 35; Meral Danış Beştaş (4), § 36).
48. Somut olayda başvurucular, kendilerine yönelik gerçekleştirilen müdahalenin basına yansımasına ilişkin olarak kamu görevlilerinin başvurucuları teşhir etmek amacıyla hareket ettiklerini ortaya koymadıkları gibi mevcut müdahale ile onurlarının kırılmasının amaçlandığı yönünde bir iddiada da bulunmamıştır. Öte yandan müdahalenin ulusal basında yer aldığını ileri sürmüşlerse de haberin hangi basın ve yayın organında ne şekilde aktatıldığına ve kapsamına ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmamışlardır. Bu doğrultuda kolluk görevlilerinin kamu düzeni ve güvenliğinin bir an önce sağlanmasıma dönük olan başvuruya konu müdahalelerinin, kātü muamele iddiası yönünden asgari bir ağırlık derecesine ulaşıp ulaşmadiğım belirleme bakımından bir değerlendirme dahi yapılamamaktadir.

49. Diğer taraftan başvurucuların aşağılandıkları ve manevi yönden tahribata uğradıklarına dair beyanları dışında olayın etkisi nedeniyle yaşadıkları ruhsal sorunlara işaret eden bir açıklama yapmadıkları ya da psikolojilerinin bozulduğuna dair bir rapor sunmadıkları görülmüştür. Bu kapsamda başvurucuların kolluk görevlilerinin yaralanmaya sebebiyet vermeyecek şekildeki müdahalelerinin ruhsal bütünlükleri üzerinde yarattığıolumsuz etkinin asgari ağırlık derecesine ulaştığını ortaya koyamadığı sonucuna ulaşıimıştır,
50. Açıklanan gerekçelerle kötü muamele yasağına ilişkin bir ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C.Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkıın İhlal Edildiğine İlşkin Íddia 

. Başvurucuların İddlaları ve Bakanlık Görüşüi 
51. Başvurucular, toplantının gerekli ve orantılı olmayan güç kullanımı ile kolluk görevlilerince dağitılması nedeniyle Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altina alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğini ileri sürmūştür.
52. Bakaniık görüşünde; başvurucuların yasaklama kararına rağmen yasakı alanda oturma eylemine katildıği, güvenlik gūçlerinin uyarılarına rağmen olay mahallinden ayrıimadıği, kalabalığı dağitmak amacıyla görevli memurun copun iki ucundan tutarak başvurucuları bel ve omur hizasından itmek suretiyle müdahalede bulumduğu, bu nedenle müdahalenin orantısız ve keyfi olmadığı, kamu düzeninin korumasına yönelik meşru bir amacının olduğu değerlendirilmiştir.

53. Bakanlık görüşüne karşı başvurucular, bireysel başvuru formlarında ileri sürdükleri hususları yinelemiştir.


2. Değerlendirme 
54. Anayasa'nın iddiaların değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Toplantı ve gösteri yürüyüşü đüzenleme hakka" kenar başlıklı 34. maddesi şöyledir:
"Herkes, önceden tzin almadan, stlahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşul dizenleme hakkana sahtpttr.

Toplantı ve gösteri yūrüyüşu hakka ancak, milli güvenllk, kamu dirzeni, suçişlenmesinin önlenmest, genel sağlığın ve genel ahlakan veya başkalarının hak ve özgürlükderinin korunması amacryla ve kamunla sınırlanabiltr.

Toplantı ve gösteri yürüyüşù dizenleme hakkanın kullanımasında uygulanacak şekil,şart ve usuller kanunda gösteriltr."
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
55. Somut olayda Idare Mahkemesi, başvuruya konu uyuşmazlığın esası hakkında karar vermiştir. Bu karara karşı istinaf başvurusu Üzerine Bölge Idare Mahkemesi Dairesi,esastan inceleme yapmış ve yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması nedeniyle başvuruyu reddetmiştir, Başvurucuların anılan hakkın ihlal edildiğine ilişkin iddiaları idari yargı yolunda ileri sürdükleri anlaşıldığından başvuru yollarını usulüne uygun olarak tükettikleri sonuçuna varılmıştır.

56. Başvurucu Hanife Bayar'ın kamu görevlilerinin toplantıya yönelik müdahalesi nedeniyle açtıği tam yargı davasında nihai kararı öğrenme tarihinden itibaren yasal süresi içinde bireysel başvuruda bulunmadığından başvurumun súre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir (bkz. § 16). Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan bu konu hakkında ayrıca değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir.

57. Bumumla birlikte başvurucu Hanife Bayar'ın kamu görevlilerinin müdahalesi nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile kötü muamele yasağını ihlal eden sorumluların cezalandırması için talepte bulunduğu, soruşturma stireci tamamladıktan sonra da yasal stresi içinde bireysel başvuru yaptığı anlaşılmıştir. Anayasa Mahkemesi bu zamana kadar toplantı ve gösteti yürüyüşü düzenleme hakkı yönünden oluşturduğu içtihadında, kural olarak toplantı ya da gösteri yürüyüşüne yönelik müdahaleden sorumlu tutulan kamu görevlileri hakkında adli makamlara suç duyuruşunda bulunulmasını ve Cumhuriyet savcılarımın bir suç işlenip işlenmediği yönündeki değerlendirmelerini olağan kanun yollarımın tüketilmesi şartım karşılayan etkili bir hukuk yolu olarak görmüştür (birçok karar arasından bkz Ozge Özgürengin, B. No: 2014/5218, 19/4/2018; Sevinç Hocaoğulları, B. No:2015/271, 15/11/2018, §§ 31, 47-53; Ali Çerkezoğlu ve diğerleri, B. No: 2015/1737,18/7/2019; Eda Ayşegül Kılıç, B. No: 2015/12263, 16/1/2020; Salih Şahin, B. No:2016/13964, 28/1/2020; Deniz Kaplan ve diğerleri, B. No: 2015/17962, 11/3/2020; Ilhan Yiğit, B. No: 2016/7532, 29/12/2021). Bu doğrultuda anılan başvurucunun ihlal iddialarınıda incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

58. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir ołduğuna karar verilmesi gerekir.


b. Esas Yönünden 
i. Müdahalenin Variığı
59. Başvurucuların ceza infaz kurumu öntınde gerçekleştirmek istedikleri oturma eyleminin kamu görevlileri tarafindan engellenmesinin toplantı ve gösteriyürüyüşüdüzenleme hakkına mūdahale olduğu kabul edilmelidir.

fiMüdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
60.Anayasa'nın 13, maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabilir. Bu sınrlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokrarik toplum dizeninin ve láik Cumhriyettn gereklertne ve ölçülalük ilkestne aykari olamaz.

61. Yukarıda anıan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşuflar yerine getirmediği müddetçe Anayasa'nın 34, maddesinin ihlalini teşkil edecektir.
(1) Kanunilfk 
(a) Genel İlkeler 
62. Hak ya da özgürlüklere bir müdahaie söz konusu olduğunda öncelikle tespiti gereken husus, müdahaieye yetki veren bir kamun hükmüntın mevcut olup olmadığıdır.Anayasa'nım 34. maddesi kapsamında yapılan bir müdahalenin kanunilik şartım sağladığının kabul edilebilmesi için müdahalenin kanuni bir dayanağının bulunması zorunludur (kanunilik şartına başka bağlamlarda dikkat çeken kararlar için bkz Tuğba Arslan [GK], B. No:2014/256, 25/6/2014, § 82; Sevim Ákar Eşkd, B. No: 2013/2187, 19/12/2013, § 36; Hayrłye Özdemir, B. No: 2013/3434, 25/6/2015, §§ 5661; Halk Radyo ve Televizyon Yayıncıık A.$.[GK], B. No: 2014/19270, 11/7/2019, § 35).

(b) İlkelerin Qlaya Uygulanması
63. Başvurucular, gerçekleştirmek istedikleri toplantıya hukuka aykırı olarak müdahale ettiğini düşündükleri kamu görevlileri hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyetçi olmuş; ayrıca kolluk görevlilerinin anılan mūdahalesi nedeniyle idari yargıda tam yargı davası açmıştır. Başvurucular, Idare Mahkemesince tazminat taleplerinin reddedilmesinin, şikâyet edilen ve doğrudan müdahalede bulunan kolluk görevlileri hakkında Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme haklarıı ihlal ettiğini ileri sürmtiştür.
64. Kolluk görevlileri, gerçekleştirilmek istenen toplantrya Kocaeli Valiliğinin 18/10/2018 tarihli yasaklama kararı bulunduğu gerekçesiyle müdahale etmiştir. Bu kapsamda Kocaeli Valiliğinin başvuru konusu müdahaleye dayanak kararıın 5442 sayılı Kanun'un 1 1.maddesinin (C) bendi ve 2911 sayılı Kanun'un 17. ve 22, maddeleri uyarınca verildiği anlaşılmıştır. Somut olayda ikinci bir emre kadar geçerli olacağı öngörülen yasaklama kararışeklindeki müdahalenin kanunilik şartını karşılayıp karşılamadığı değerlendirilmelidir.

65. Valilik, etkinlikleri yasaklamaya yönelik ilgili kararına dayanak olarak 2911sayılı Kanun'un 17. ve 22. maddeleri ile 5442 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (C) bendini göstermiştir. 2911 sayılı Kanunun 17. maddesi gereğince bir toplantı ve gösteri yürüyüşüne müdahale edilebilmesinin koşulları şöyledir:
i.Müdahalenin mills güvenlik, kamu dūzęni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve ahlakın veya başkalarının hak ve özgtriüklerinin korunması amacınıtaşimasi 

ii Müdahalenin belirli bir toplantıya yönelik olması
iii. Toplantıya yönelik ertelemenin bir ayı aşmaması
iv. Suç işleneceğine dair açık ve yakın tehlikenin mevcut olması hâlinde toplantının yasaklanabilmesi 

66. 2911 sayıl Kanun'un 22. maddesinin birinci fikrasında; parklarda, mabetlerde,kamu hizmeti görüien bina ve tesislerde, bunların eklentilerinde, Türkiye Büyük Millet Meclisine bir kilometre uzaklıktaki alan içinde kategorik olarak toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenlenmesi yasaklanmıştır. Amlan maddenin ikinci fikrasında ise iki koşulum birlikte gerçekleşmesi hâlinde valilik ve kaymakamlıklara toplantı ve gösteri yürüyüşüne ilişkin düzenleme yapabime yetkisi verilmiştir. Bahsi geçen koşullar şðyledir:
i. Genel meydanlarda yapılan bir toplantı olması
ii. Halkın ve ulaşın araçlarının gelip geçmesini sağlamak amacına yönelik olmasi 

67, 5442 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (C) bendinin ikinci fikrası gereğince valinin toplantı ve gösteri yürüyüşüne müidahale edilebilmesinin koşulları ise şöyledir:
i. Kamu düzeni veya güvenliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğuna ya da bozulacağına ilişkin ciddi belirtilerin bulunması
ii. On beş günün geçilmemesi 
68, Görüldüğü üzere kanun koyucu, her iki Kanun yönünden de toplantıya ve gösteri yürüyüşüne müdahale edilebilmesi için belirli şartların sağlanmasını ve belirli sürelerle müdahale edilebileceğini düzenlemiştir. 5442 sayth Kanun'un 11. maddesinin (C)bendi uyarınca yasaklama süresi on beş günle sınırlanmışken 2911 sayılı Kanun'un 17.maddesi uyarınca ancak belirli bir toplantı ve gösteri yürüyüşü ancak bir ayla sııriı olmak fzere ertelenebilir. Bu kapsamda somut olayda her iki kuralın da Valiliğin başvuru konusu belirsiz streli yasaklama kararının dayanakları olarak kabuitı mümkün olmamıştır (Zeytin Dah operasyortu devam ettiğı sürece şeklinde bir yasak süresi öngörüilmesinin kanunilik şartını sağlamadığına ilişkin benzer değerlendirmeler için bkz. Omur Erden, B. No:2019/5403, 31/3/2022, § 41; Eser Budak, B. No: 2020/12955, 13/4/2022, § 38).
69. Öte yandan 2911 sayılı Kanun'um 22. maddesinin ikinci fikrası, idareye yasaklama yetkisi vermemektedir. Anmlan Kanun maddesi valiliğe, genel yollarda yapılacak 

toplantılarda sinırlı olmak tizere araç ve yaya trafiğinin aksamaması amacına matuf dílzenleme yapma yetkisi tanımaktadır. 2911 sayılı Kanun'un 22. maddesinin de Valiliğin somut başvuruya konu stresiz yasaklama kararının dayanağı olamayacağı anlaşılmıştır.
70. Bu kapsamda başvuruya konu müdahaledeki asıl sorun, Valiliğin yetkisini belirli bir toplanma ya da protesto eylemine yönelik bir tedbir alınması amacıyla değil belirsiz süreyle geçerli, önleyici bir yasaklama şeklinde kullanmasıdır. Nitekim dayanılan Kanun hükümleri uyarınca da ikinci btr emre kadar şeklinde bir yasak stresi belirlenemeyeceği gibi Anayasa Mahkemesine hâlihazzrda anılan yasaklama kararına dayanak olabilecek başka bir kanun hükmünün bulunduğu da gösterilememiştir 
71. Açıklanan gerekçelerle Valiliğin 8/10/2018 tarihli yasaklama kararından yaklaşık altı ay sonra -19/4/2019 tarihinde- gerçekleştirilen bir toplantıya yönelik mūdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde açıkça emredilen kanunilik ölçütünü karşılamadığıdeğerlendirilmiştir.

72. Başvuruya konu müdahalęnin kannilik şartını sağlamadığı anlaşıldığından söz konusu müdahaledediğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayrica değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

73. Sonuç olarak başvurucuların Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alıman toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
74. Ayrıca somut olayda başvurucuların ön karar talebine idarenin yazilı olarak cevap verdiği gözetildiğinde idarenin verdiği cevabm kesin nitelikte olmadığı, dolayısıyla Ön karar alma şartı yerine getirilmediğinin kabulüyle davanın reddi kararının aşirı şekilci nitelikte bir değerlendirme olacağı gözetilmelidir.

D.6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
75. Başvurucular, ihlalin tespit edilmesi ve ihlalin sonuçlarımn ortadan kaldırılmasıile maddi ve manevi zararların giderilmesini talep etmiş; maddi ve manevi tazminat miktarına ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmamıştır.

76. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı merci tarafindan yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 5360, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 8§93-100).

77. Başvuruculara ayπ aym 13.500 TL manevi tazminat ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Başvurucular maddi zarar ile ilgili bilgi ve belge sunulmadıklarından maddi tazminat talepleri reddedilmiştir.


VL HÜKOM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Başvurucu Zebide İnce'nin adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. I. Kðtū muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanakan yoksun olması nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
2. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkımn ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDÜĞUNA,
C. Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürūyüşüdüzenleme hakkının IHLAL EDILDIĞINE,
D. Kararın bir örneğinin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkımın ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak tzere Kocaeli 1. Idare Mahkemesine (E.2019/1209, K.2020/276; E.2019/1210, K.2020/277; E.2019/1211,K.2020/278 ile E.2019/1213, K.2020/289 sayılı dosyalar) GÖNDERİLMESINE,
E. Başvuruculara net 13.500 TL manevi tazminatın AYRI AYRI ÖDENMESINE,diğer tazminat taleplerinin REDDINE,
F. Başvurucular Elif Kulak (btrleşttrilen 2020/34656 mumaralı dosya) ve Zeynep Bayara (birleştitrilen 2020/34470 mumaralı dosya) 446,90 TL, başvurucu Zeynep Calıhan'a (2020/34033 numaralı dosya) 487,60 TL harcm AYRI AYRI; 487,60 TL (birleşen 2021/65032 mumaralı dosya) başvuru harcı ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan yargılama giderinin ise başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
G. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığıa başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu strenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESINE 6/10/2022tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.