Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-10-09

9 Ekim 2021 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 31623
YÖNETMELİK
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:
ATIK ÖN İŞLEM VE GERİ KAZANIM TESİSLERİNİN
GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, atıkların işlenmesi
amacıyla faaliyet gösteren atık ön işlem ve geri kazanım tesislerinin
teknik kriterlerine ve bu tesislerde bulunması gereken asgari şartlara
ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 2/4/2015 tarihli ve 29314
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4’ünde
yer alan atık listesindeki atıkları işleyen ve faaliyet konusu ile idari ve
teknik kriterleri başka bir mevzuatta düzenlenmeyen;
a) Toplama ayırma tesislerini,
b) Diğer ön işlem yapan tesisleri,
c) Hurda metal işleme tesislerini,
ç) Yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti
gerçekleştiren tesisleri,
d) Tehlikesiz atık geri kazanım tesislerini,
e) Tehlikeli atık geri kazanım tesislerini,
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, faaliyet konusu ile idari ve
teknik kriterleri başka bir mevzuatta düzenlenen atık işleme tesislerini
kapsamaz. Ancak ilgili mevzuatında aksi bir hüküm bulunmayan ön işlem, ara
depolama, geri kazanım veya bertaraf faaliyeti yapan atık işleme
tesislerinin kapatma işlemleri için 12 nci maddede yer alan hükümler
uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı
Çevre Kanununun 8 inci, 11 inci ve 12 nci maddeleri ile 10/7/2018 tarihli
ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci ve 103 üncü
maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Atık işleme: Atıkların ön işlemler ve ara
depolama dâhil olmak üzere 2/4/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/A ve EK-2/B’sindeki geri
kazanım ya da bertaraf işlemlerini,
b) Atık işleme tesisi: Ön işlem ve ara depolama
tesisleri dâhil aktarma istasyonları hariç olmak üzere, atıkları Atık
Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/A ve EK-2/B’sindeki faaliyetlerle geri kazanan
ve/veya bertaraf eden tesisi,
c) Atık kabul birimi: Atık işleme tesisinde
işlenecek atıkların tesise kabulü işlemlerinin yerine getirilmesi ve
işlemeye tabi tutuluncaya kadar bekletilmesi için gerekli ünitelerden
oluşan alanı ve/veya alanları içeren birimi,
ç) Ara depolama tesisi: Atıkların ön işlem, geri
kazanım veya bertaraf tesislerine ulaştırılmadan önce, atık miktarı yeterli
kapasiteye ulaşıncaya kadar güvenli bir şekilde depolandığı tesisi,
d) Ayrıştırılmış atık stok sahası: Toplama ayırma
tesislerinde ayrılan atıkların, diğer ön işlem faaliyeti gerçekleştiren
atık işleme tesislerinde ise işlem sonucunda elde edilen atıkların atık
işleme tesislerine gönderilinceye kadar bekletildiği alanları,
e) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
f) Bakiye atık: İşlenmek üzere atık işleme tesisine
kabul edilen atıklardan işlenemeyen veya işlenme sonucunda geriye kalan
atıkları,
g) Çevre lisansı: 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında
düzenlenen geçici faaliyet belgesi/çevre izin ve lisansı belgesini kapsayan
lisansı,
ğ) Deneme üretimi: Atık işleme tesisinde geri
kazanım sonrası elde edilecek madde ve/veya malzemenin 13 üncü maddenin
sekizinci fıkrasına uygunluğu ve proses yetkinliğinin ispatı amacıyla
yapılan çalışmayı,
h) Geri kazanım tesisi: Piyasada ya da bir tesiste
kullanılan maddelerin yerine ikame edilmek üzere atıkların faydalı bir amaç
için kullanıma hazır hale getirilmesinde yer alan ve Atık Yönetimi
Yönetmeliğinin EK-2/B’sinde listelenen işlemlerden herhangi birini
gerçekleştiren atık işleme tesislerini,
ı) Hurda metal işleme tesisi: EK-2’de listelenen
atıkları parçalamak/boyutlarını küçültmek suretiyle kalitesini artırmak
amacıyla faaliyet gösteren atık işleme tesislerini,
i) İl müdürlüğü: Çevre ve şehircilik il
müdürlüğünü,
j) Kapatma planı: İşletme sahibinin talebi ve il
müdürlüğünün uygun görmesi veya Bakanlık/il müdürlüğü tarafından resen atık
işleme tesisinin kapatılmasına karar verilmesi halinde kapatma sonrası
olası olumsuz çevresel etkilere, kontrol ve izleme işlemlerinin nasıl
gerçekleştireceğine ve tesisteki tüm atıkların ne şekilde yönetileceğine
ilişkin bilgileri içeren planı,
k) Kütle-denge bildirimi: Atık işleme tesisine
kabul edilen ve işlenen atıklar ile bakiye atıklara ve atık işleme
faaliyeti neticesinde oluşan/üretilen ürünlere ilişkin Bakanlığın çevrimiçi
sistemi kullanılarak yapılan bildirimi,
l) Ön işlem: Ayırma işlemi dâhil olmak üzere
atıkların hacmini veya tehlikelilik özelliklerini azaltmak, yönetimini
kolaylaştırmak veya geri kazanımını artırmak amacıyla atığa uygulanan
fiziksel, ısıl, kimyasal veya biyolojik işlemlerden bir veya birkaçını,
m) Toplama ayırma tesisi: EK-1’de listelenen
atıkların toplanarak cinslerine göre sınıflandırılması amacıyla ayırma
işlemlerinin gerçekleştirildiği atık işleme tesisini,
n) Tutarlılık kontrolü: Atığın taşınması
işlemlerinde atığı taşıyan tarafından, boşaltılması aşamasında ise atık
işleme tesisi tarafından yapılan; atık üreticisi, atığın miktarı, atığın
kodu, atık işleme tesisi bilgileri ve atığın beyan edilen atık ile aynı
olduğunun doğruluğuna ilişkin kontrolü,
o) Yeniden kullanıma hazırlama: Atık olan ürün veya
ürün bileşenlerinin başka ön işleme tabi olmasına gerek kalmadan temizleme,
onarım ya da kontrol işlemleri ile tasarlandığı şekle getirilmesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler, Görev, Yetki ve Yükümlülükler
Genel
ilkeler
MADDE 5 – (1) Atıkların yönetiminden sorumlu kişi, kurum ve
kuruluşlar, atık yönetiminin her aşamasında yükümlülükler açısından
müteselsilen sorumlu olup atıkların çevre ve insan sağlığına zarar
vermesini önleyecek tedbirleri almakla, bu faaliyetler sonucu meydana gelen
çevresel zararı azaltmakla, durdurmakla ve gidermekle yükümlüdürler.
(2) Atıkların, ekonomiye katkı sağlaması ve nihaî
bertarafa gidecek atık miktarının azaltılması amacıyla geri kazanılması
esastır.
(3) Atıkların işlenmesi sonucunda elde edilen
ürünlerin/malzemelerin, ayrıştırılmış atıkların, bakiye atıkların ve/veya
değerlendirilemeyen ürünlerin kullanılması veya yönetilmesinde ilgili
mevzuat hükümleri uygulanır.
(4) EK-1’de yer almadığı için toplama ayırma
tesisine gönderilemeyen atıklar, ilgili mevzuata uygun olarak; ara
depolama, geri kazanım veya bertaraf faaliyeti yapan atık işleme
tesislerine gönderilir.
(5) Geri kazanılamayan atıklar, bu Yönetmelik
kapsamındaki geri kazanım faaliyeti gerçekleştiren atık işleme tesislerine
kabul edilemez, bu atıklar Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-2/A’sında
belirtilen yöntemlerden biriyle bertaraf edilir.
(6) Atık işleme tesislerinin ilgili idarelerden
alınmış işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olmaları zorunludur. Atık
işleme tesislerine Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre verilen geçici
faaliyet belgeleri işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularında çevre izin
ve lisans belgesi olarak değerlendirilir.
(7) Bakanlık atık işleme tesislerinden, proses
yetkinliğinin ispatı amacıyla geçici faaliyet belgesi değerlendirme
sürecinde deneme üretimi gerçekleştirilmesini ve deneme üretimi sonucunda
ilgili kurum ve/veya kuruluşlarca hazırlanan sonuç raporunu sunmasını
istemeye yetkilidir.
Bakanlığın
görev ve yetkileri
MADDE 6 – (1) Bakanlık;
a) Atıkların çevreyle uyumlu bir şekilde yönetimini
sağlayan program ve politikaları belirlemekle,
b) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik gerekli
idari tedbirleri almakla, ulusal ve uluslararası iş birliği ve
koordinasyonu sağlamakla,
c) Bu Yönetmelik kapsamındaki atık işleme
tesislerine Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre çevre lisansı vermekle
ve bu tesisleri denetlemekle,
ç) Atık işleme tesislerinin faaliyetlerinin
izlemesini sağlamak ve kontrolünü yapmakla, atık işleme tesisleri tarafından
kullanılan Bakanlığın çevrimiçi uygulamalarına ilişkin iş ve işlemleri
yürütmekle,
görevli ve yetkilidir.
İl
müdürlüklerinin görev ve yetkileri
MADDE 7 – (1) İl müdürlükleri;
a) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik iş birliği
ve koordinasyonu sağlamakla,
b) Sunulan atık işleme tesisi kapatma planlarını
değerlendirmek ve onaylamakla, tesiste yerinde inceleme ve tespitler
yapmakla,
c) Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinde lisans
vermekle sorumlu olduğu atık işleme tesislerine çevre lisansı vermekle,
ç) Bu Yönetmelik kapsamındaki bütün faaliyetlerin
uygunluğunu izlemek ve denetlemekle,
d) Tutarsızlık ve uyuşmazlık durumunda atık işleme
tesisleri tarafından tesise kabul edilmeyen atıkların, ilgili mevzuata
uygun şekilde yönetilip yönetilmediğinin takibini yapmakla,
e) İl sınırları içinde faaliyette bulunan atık
işleme tesislerinin, Bakanlığın çevrimiçi bildirim ve beyan uygulamalarına
kayıtlarını ve beyanlarını sağlatmakla ve bu tesislerin bildirimlerini
periyodik olarak izlemekle,
görevli ve yetkilidir.
Ön işlem
ve geri kazanım tesislerinin yükümlülükleri
MADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki atık işleme
tesisleri;
a) Tesisin işletilmesi ile ilgili bu Yönetmelik
hükümleri ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi hükümlerine
uymakla,
b) Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre çevre
lisansı almakla ve çevre lisansı kapsamında yer almayan atıkları tesisine
kabul etmemekle,
c) İşlenmeye uygun olmayan atıkları tesisine kabul
etmemekle,
ç) Tesise kabul edilecek atıkların tutarlılık
kontrolünü yapmakla, tutarsızlık ve uyuşmazlık durumunda tesise kabul
edilmeyen atıkları 24 saat içinde il müdürlüğüne bildirmekle,
d) Atıkların güvenli bir şekilde yönetilmesi için
personelin eğitimini sağlamakla/sağlatmakla veya ilgili alanda Meslekî
Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanmış Mesleki Yeterlilik Belgesi bulunan
personel çalıştırmakla, acil durum söz konusu olduğu zaman Bakanlığa ve
diğer ilgili kurum ve kuruluşlara bilgi vermekle,
e) Tesisin ömrünü tamamlaması, tesisin
kapatılmasına karar verilmesi veya tesisin çevre lisansının yenilenmemesi
durumunda tesise atık kabul etmemekle, çevrimiçi kütle-denge bildirimlerini
tamamlamakla ve EK-3’te yer alan formata uygun olarak kapatma planı
hazırlayarak tesisin bulunduğu ilin il müdürlüğüne onaylanmak üzere sunmakla,
f) Bakanlığın çevrimiçi programlarına kayıt olarak
bildirim ve beyanlarını yapmakla, faaliyet konularına göre; tesise kabul
edilen, işlenen atıklar ile bakiye atıkların ve atık işleme faaliyeti
sonucunda oluşan ürünlerin/malzemelerin/ayrıştırılmış atıkların bilgilerini
içeren kütle-denge bildirimlerini fiziki işlemler ile eş zamanlı olarak
yaparak onaylamakla,
g) Tesisin gerek işletilmesi sırasında gerekse
işletme sonrasında oluşması muhtemel çevresel kirliliğin önlenmesi ve/veya
oluşan kirliliğin giderilmesi ve tesiste bulunan atıkların yönetilmesi
amacıyla usul ve esasları ile miktarı Bakanlıkça belirlenen teminatı çevre
lisansı başvurusunda Bakanlığa vermekle,
ğ) Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uygun
olarak Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk
Sigortası yaptırmakla,
h) Geçici faaliyet belgesi aşamasından sonra çevre
izin ve lisans belgesi başvurusunda iş yeri açma ve çalışma ruhsatını
sunmakla,
ı) Bakanlıkça istenmesi halinde bildirilen esaslar
doğrultusunda deneme üretimi gerçekleştirmekle ve deneme üretimine ilişkin
hazırlanan sonuç raporunu Bakanlığa sunmakla,
yükümlüdür.
(2) Atık işleme tesisleri tarafından tesise kabul
edilen atıkların, atığın tesise kabul edildiği tarihten itibaren bir yıl
içerisinde işlenmesi gerekir. Ancak bu süre zorunlu hallerde Bakanlığın
uygun görüşü ile uzatılabilir.
(3) Atık işleme tesislerinin atık kabul
birimlerinde anlık olarak bulundurulabilecek atık miktarı kapasite raporunda
yer alan yıllık atık tüketim miktarını geçemez. Kapasite raporu
düzenlenemeyen durumlarda kapasite raporu yerine geçen yetkili makamlardan
alınmış diğer belgelerde belirtilen yıllık atık tüketim miktarı esas
alınır. Kapasite raporundan muaf olduğuna dair yetkili makamlardan alınmış
belge sunan tesisler ise yıllık atık tüketim miktarlarını gösteren kurumsal
akademik raporu çevre lisansı başvurusunda Bakanlığa sunarlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Genel Şartlar ve Kapatma İşlemleri
Ön işlem
ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken genel şartlar
MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki atık işleme
tesislerinde aşağıda belirtilen genel şartlar sağlanır:
a) Tesislerde tamamen kapalı alanlar haricindeki
alanların etrafı, tesis güvenliğini sağlayacak ve personel harici kişilerin
izinsiz girmesini önleyecek şekilde; beton, tuğla, briket, taş örme ve
benzeri yapı malzemesi ile kalıcı olacak şekilde çevrilir. Belirtilenler
haricindeki malzemeler ile etrafı çevrili olan tesislerin ise yapının
mukavemetini arttırıcı yönde beton direkler, demir parmaklıklar ve çelik
konstrüksiyon gibi yapı malzemesi ile kalıcı olarak desteklenmesi
sağlanabilir.
b) Tesislerde birbirinden bağımsız olacak şekilde;
atıkların tesise girişte kontrolünün, tartım ve kayıt işlemlerinin
yapıldığı ve atıkların işlenmek üzere bekletildiği 10 uncu maddede şartları
belirtilen atık kabul birimi, atık işleme faaliyetinin gerçekleştiği alan,
geçici depolama alanı, faaliyet konusuna göre 11 inci maddede şartları
belirtilen ayrıştırılmış atık stok sahası/ürün stok sahası, otopark, idari
ve teknik büro bölümleri bulunur.
c) Tesisin bakiye atıkları ile atık işleme
faaliyeti dışında kalan diğer faaliyetleri sonucu oluşan atıklarının geçici
depolanması amacıyla oluşturulacak geçici depolama alanında Atık Yönetimi
Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinde belirtilen şartlar sağlanır.
ç) Tesislerde, işleme faaliyetlerinin gerçekleştiği
alanların ve atık ile temas halinde olan alanların tabanı, sızdırmazlığı
sağlayacak şekilde geçirimsiz beton ve tutuşmaz malzemeden yapılır.
Herhangi bir sebeple atıktan kaynaklanabilecek sızıntıların yer altı suyu,
kanalizasyon veya yer üstü suyuyla temasını veya sızmasını engelleyecek
şekilde toplanabilmesi için tabanda uygun eğimler verilerek ayrı toplama
mekanizması oluşturulur.
d) Tesis genelinde oluşacak yağmur suları, yıkama
ve benzeri atık sulardan ayrı toplanır.
e) Tesislerde gürültü, toz, koku gibi kirleticilere
karşı ilgili mevzuatta tanımlanan her türlü önleyici tedbir alınır.
f) Metal atık kabul edilecek tesislerde, radyasyon
kontrolü yapılabilmesi için Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma
Kurumundan teknik uygunluğuna ilişkin onay alınmış radyasyon ölçüm
cihazları kullanılır ve cihazın kullanımına yönelik ilgili kurumdan eğitim
sertifikası onaylı personel bulundurulur.
g) Tesislerde yer alan tüm ekipmanlar firmanın
demirbaşına kaydedilir ve bu ekipmanlar atık işleme tesislerinin kapasite
raporunda, kapasite raporu düzenlenemeyen durumlarda kapasite raporu yerine
geçen yetkili makamlardan alınmış diğer belgelerde gösterilir. Kapasite
raporundan muaf olduğuna dair yetkili makamlardan alınmış belge sunan
tesislerden ekipmanların bu raporlarda gösterilmesi şartı aranmaz.
ğ) Tesisler tarafından çevre lisansı başvurusunda,
talep edilen atık kodlarının seçilen atık işleme prosesinde işlenmeye uygun
olduğuna ilişkin Bakanlıkça belirlenen formatta hazırlanan teknik uygunluk
raporu ile iş akım şeması ve proses özeti sunulur, Bakanlıkça gerekli
görülmesi halinde, tesislerden ilave ekipman ile bilgi ve/veya belge istenebilir.
h) Tesislerde, tesise kabul edilen, işlenen ve
tesisten çıkan ürün/malzeme ile atıklara ilişkin bilgilerin elektronik
ortamda kaydedildiği veri kayıt sistemi bulunur. Veri kayıt sistemine
girişi yapılan bilgilere ait belgeler en az beş yıl süreyle muhafaza
edilir.
ı) Tesislerde, araç kantarı ile tesise kabul edilen
ve tesisten gönderilen atıkların takibi için tesis giriş ve çıkış
noktalarına uzaktan erişim imkânı da sağlayan kamera kayıt sistemi teşkil
edilir ve elde edilen kayıtlar en az otuz gün süreyle saklanır. EK-1’de yer
alan metal, kağıt-karton, plastik, cam, ahşap, tekstil kategorilerden
sadece tek bir kategoride atık kabul eden toplama ayırma tesislerinde araç
kantarı yerine tesis kapasitesine uygun kantar bulundurulabilir.
i) Tesislerin organize sanayi bölgeleri, sanayi
siteleri ve benzeri yönetim alanları gibi giriş çıkışları kontrol altına
alınmış alanlarda kurulu olmaları halinde (a) bendinde belirtilen etrafının
yapı malzemesi ile kalıcı olarak çevrili olması şartı, girişlerinde
radyasyon kontrol sistemi ile yeterlik sahibi personel bulunması durumunda
(f) bendinde belirtilen radyasyon ölçüm cihazı bulundurma şartı ve
girişlerinde araç kantarı olması durumunda ise (ı) bendinde belirtilen araç
kantarı bulundurma şartı aranmaz.
j) Atıklara ön işlem faaliyeti gerçekleştiren atık
işleme tesislerinde, tehlikeli ve tehlikesiz atıkların birlikte aynı makine
ve ekipmanlarla aynı proseste işlenmesi halinde elde edilen atıklar
tehlikeli atık olarak yönetilir.
k) Ön işlem faaliyeti gerçekleştiren atık işleme
tesislerinde işlenen atıkların çevre lisanslı tesislerde geri kazanımı veya
bertarafı sağlanır.
l) Geri kazanım tesislerinde, geri kazanım prosesi
uyarınca gerçekleştirilmesi gereken ön işlem faaliyetlerinden sonra elde
edilen atıkların aynı tesiste geri kazanılması şartıyla uygulanan ön işlem,
geri kazanım faaliyeti kapsamında değerlendirilir.
(2) Atık işleme tesislerinde 31/12/2004 tarihli ve
25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
ile getirilen yükümlülüklere uyulması zorunludur.
(3) Atık işleme tesislerinde 27/11/2007 tarihli ve
2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların
Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile getirilen yükümlülüklere
uyulması zorunludur.
(4) Aynı adreste, aynı işletmeye ait birden fazla
atık işleme tesisine sahip entegre tesislerde birinci fıkrada tesislerden
istenen; araç kantarı, radyasyon ölçüm cihazı, geçici depolama alanı,
otopark, idari ve teknik büro bölümleri ortak kullanılabilir.
(5) Tesislerin faaliyetlerine yönelik ulusal işyeri
ve proses yeterlilik standardı bulunması/yayımlanması durumunda,
tesislerden bu standartlara da uyulması Bakanlıkça istenebilir. Bu hükmün
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
(6) Tesislerin kurulum, işletim ve bakım süreçleri
ile kullanılacak prosese yönelik teknoloji seçiminde mevcut en iyi
teknikler esas alınır. Atık işleme tesislerine dair mevcut en iyi
tekniklere ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir.
(7) Bakanlık ve/veya il müdürlüğü atık işleme
tesislerinden bu maddede yer alan hususlara ilişkin ve/veya ilave olarak
bilgi veya belge istemeye yetkilidir.
Atık
kabul birimi
MADDE 10
– (1) Tesiste işlenecek atıkların
tesise kabulü işlemlerinin yerine getirilmesi ve işlemeye tabi tutuluncaya
kadar bekletilmesi için atık kabul birimi oluşturulur. Bu birime ait
üniteler tek bir alanda olabileceği gibi tesis ve işlenecek atık özelliğine
göre tesis içerisinde ayrı alanlarda da teşkil edilebilir. Tesise gelen
atıkların tesis girişinde tutarlılık kontrolünün, tartımının ve kayıt
işlemlerinin yapıldığı noktalarda ve atıkların tesiste işlenmeye alınıncaya
kadar bekletildikleri atık kabul birimlerinde çevre ve insan sağlığına
zarar vermeyecek şekilde gerekli tedbirler alınır.
(2) Atık kabul biriminde aşağıda belirtilen şartlar
sağlanır:
a) Atıkların bekletileceği alanlar meteorolojik
olayların etkilerine karşı üzeri ve 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinde belirtildiği şekilde en az üç tarafı yapı malzemesi ile kalıcı
olacak şekilde kapatılır. Atık kabul alanlarında atıkların her yönden
sızdırmazlığı sağlanmış, meteorolojik olayların etkilerine karşı korunaklı
ve kapalı; tank, konteyner, IBC tank ve benzeri ekipmanlarda depolanması
halinde bu ekipmanların ayrıca üzerinin kapalı olması şartı aranmaz.
b) EK-1 ve EK-2’de yer alan atıklardan sadece metal
atıkların bekletileceği alanlardan, bu fıkranın (a) bendinde belirtilen
üzerinin kapalı olarak tesis edilmesi şartı aranmaz.
c) Tabanı, sızdırmazlığı sağlayacak şekilde
geçirimsiz beton ve tutuşmaz malzemeden yapılır. Herhangi bir sebeple
atıktan kaynaklanabilecek sızıntıların yer altı suyu, kanalizasyon veya yer
üstü suyuyla temasını veya sızmasını engelleyecek şekilde toplanabilmesi
için tabanda uygun eğimler verilerek ayrı toplama mekanizması oluşturulur.
Bu sıvılar alıcı ortama verilemez.
ç) Yağmur ve yüzey sularının drenajı için gerekli
tedbirler alınır ve drenaj kanallarına bağlı yağ tutucular bulundurulur.
d) Sızma veya dökülmelere karşı atığın türüne uygun
absorban malzeme bulundurulur.
e) Atık kabul alanları, kabulü yapılan atıkların
verimli bir şekilde işlenmesinin sağlanması için atıkların özelliklerine ve
bekletme sürelerine göre yeterli sayıda ve kapasitede bölümlere ayrılır.
Söz konusu bölümler oluşturulurken atığa uygulanacak fiziksel, kimyasal,
biyolojik işlemler dikkate alınır ve atıklar birbiri ile reaksiyona
girmeyecek şekilde biriktirilir. Atık kabul alanlarında atıkların ayrımı,
araya paneller konularak bölmeler oluşturmak suretiyle olabileceği gibi
atığın özelliklerine uygun tank, konteyner ve benzeri ekipman kullanımıyla
da gerçekleştirilebilir. Her bir bölmede/konteynerde bekletilen atığın kodu
belirtilir.
(3) Atık kabul birimi için Bakanlıkça/il
müdürlüğünce gerek görülmesi halinde talep edilecek ilave tedbirler alınır.
Ayrıştırılmış
atık stok sahası ve ürün stok sahası
MADDE 11
– (1) Toplama ayırma tesislerinde
ayrılan kağıt, plastik, cam, metal ve benzeri ayrıştırılmış atıkların,
atıklara geri kazanım veya bertaraf öncesi diğer ön işlem faaliyeti
gerçekleştiren atık işleme tesislerinde ise işlem sonucunda elde edilen
atıkların atık işleme tesislerine gönderilinceye kadar bekletildiği
ayrıştırılmış atık stok sahasında;
a) 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (a), (b),
(c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen şartların sağlanması zorunludur.
b) Ayrıştırılmış atıklar özellikleri dikkate
alınarak yeterli alanda, uygun bölme/kap/konteyner ve benzeri içerisinde
atık kodu belirtilerek bekletilir.
c) Bakanlıkça/il müdürlüğünce gerek görülmesi
halinde talep edilen ilave tedbirler alınır.
(2) Tesislerde elde edilen ürünlerin satış öncesi
bekletildiği ürün stok sahaları diğer atık işleme faaliyetinin
gerçekleştiği bölümlerden ayrı bir alanda/ayrı bir bölümde tesis edilir.
Ürün stok sahalarında bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartlar
aranmaz.
Atık
işleme tesislerinin kapatılması
MADDE 12
– (1) Atık işleme tesisi, il
müdürlüğünden kapatma planı onayı alınmadan ve kapatma sonrası gereken
çevresel etkiler, kontrol ve izleme işlemleri gerçekleştirilmeden
kapatılamaz.
(2) Atık işleme tesisinin, sahibi tarafından
kapatılmak istenmesi ve/veya resen Bakanlığın/il müdürlüğünün kapatılmasına
karar vermesi halinde, EK-3’te yer alan kapatma planı formatına uygun
olarak hazırlanan kapatma planı tesis sahibi tarafından il müdürlüğüne sunulur
ve onay alınır.
(3) Sunulan kapatma planı kapsamında il
müdürlüğünce yerinde inceleme yapılır. Kapatma planında eksiklik tespit
edilmesi durumunda, tespit edilen eksiklikler il müdürlüğünün belirleyeceği
süre içerisinde tamamlanır ve tekrar onaya sunulur. Eksiklik
bulunmaması/giderilmesi halinde il müdürlüğü tarafından kapatma planı
onaylanır.
(4) Onaylanan kapatma planına göre tesiste bulunan
atıkların yönetimi sağlanır. Atıkların onaylı kapatma planına göre atık
işleme tesislerine gönderilmesi ve çevrimiçi kütle-denge bildirimlerinin
tamamlanması sonrasında il müdürlüğüne başvurulur ve il müdürlüğünce
yerinde tespit yapılır.
(5) Atıkların tesisten gönderildiğinin tespiti
sonrasında tesisin çevre lisansı Bakanlık/il müdürlüğü tarafından iptal
edilir.
(6) Tesis yerleşkesi, binası ve makine
ekipmanlarına ilişkin onaylı kapatma planı kapsamında işlemlere başlanır.
(7) Tesisin kapatılması durumunda arındırılması,
temizlenmesi, sökülmesi ve yıkılması çalışmaları sırasında ve sonrasında il
müdürlüğü tarafından yerinde tespit yapılarak kapatma sürecinin
tamamlandığı Bakanlığa bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Özel Şartlar
Ön işlem
ve geri kazanım tesislerinin sağlaması gereken özel şartlar
MADDE 13
– (1) Toplama ayırma tesislerine,
faaliyet konularına göre EK-1’de yer alan atıklardan uygun olanlar ve/veya
12/7/2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sıfır Atık
Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen/toplanan kağıt, karton,
cam, plastik ve metal atıklar kabul edilir. Bu tesislerde, atıkların geri
kazanım tesislerine gönderilmesi amacıyla atıklara kırma/parçalama,
sıkıştırma, harmanlama, tasnif etme ve benzeri fiziksel işlemler
uygulanabilir. Toplama ayırma tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde
verilen şartlara ilave olarak aşağıdaki şartlar aranır:
a) Faaliyet konusuna ve tesise kabul edilen
atıklara uygulanacak işlemlere göre ayırma, tasnif etme, kırma/parçalama,
sıkıştırma, eleme ekipmanları ve benzeri fiziksel işlemlerin yapıldığı
üniteler ve gerekli ekipmanlar bulundurulur.
b) Toplama ayırma tesislerinin toplam alanının en
az 1000 m2 olması zorunludur. EK-1’de yer alan metal, kağıt-karton,
plastik, cam, ahşap, tekstil kategorilerden sadece tek bir kategoride atık
kabul eden toplama ayırma tesisleri ile organize sanayi bölgeleri, sanayi
siteleri ve benzeri yönetim alanlarında kurulu bulunan toplama ayırma
tesislerinden m2 şartı aranmaz.
c) EK-1’de yer alan karışık ambalaj atıklarını
ve/veya Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen
kağıt, karton, cam, plastik ve metal atıkları kabul eden toplama ayırma
tesislerinde kapasiteyi karşılayacak şekilde platformlu ayırma bandı
bulundurulması zorunludur. Bu atıkların ayrıştırılması sadece platformlu
ayırma bandında gerçekleştirilir. Malzeme cinsine göre ayrılacak atıklar için,
ayırma bandının kenarlarında belirli aralıklar ile ayırma gözleri ve bu
gözlerin altında, cinslerine göre ayrılan atıkların biriktirilmesi amacıyla
tesis içerisinde kolayca hareket ettirilebilecek konteynerler veya pres
hattını besleyen atık bölmeleri bulundurulur.
ç) Tesislerine EK-1’de yer alan karışık ambalaj
atıklarını ve/veya Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte
biriktirilen kağıt, karton, cam, plastik ve metal atıkları kabul edecek
toplama ayırma tesisleri aşağıda belirtilen m2 ve kapasiteye bağlı olarak
üç farklı tipte kurulabilir:
1) Toplam alanı en az 3.000 m2 olan ve en az 2000
m3/gün ayırma kapasitesine sahip olan tesisler 1.Tip Toplama Ayırma Tesisi
olarak,
2) Toplam alanı en az 2.000 m2 olan ve en az 600
m3/gün ayırma kapasitesine sahip olan tesisler 2. Tip Toplama Ayırma Tesisi
olarak,
3) Toplam alanı en az 1.000 m2 olan ve en az 100
m3/gün ayırma kapasitesine sahip olan tesisler 3. Tip Toplama Ayırma Tesisi
olarak,
adlandırılır. Bu tesislerden, EK-1’de yer alan
diğer atıkları da kabul etmeleri durumunda ilave m2 şartı aranmaz. Ayrıca,
1. ve 2. Tip Toplama Ayırma Tesislerinde en az bir çevre mühendisi veya
çevre görevlisi sürekli istihdam edilir.
d) EK-1’de yer alan karışık ambalaj atıklarını
ve/veya Sıfır Atık Yönetmeliğinin EK-5’ine göre birlikte biriktirilen
kağıt, karton, cam, plastik ve metal atıkları tesisine kabul etmeyen
toplama ayırma tesisleri için tip ayırımı bulunmamaktadır.
(2) Metal hurdaları parçalamak/boyutlarını
küçültmek suretiyle kalitesini artırmak amacıyla faaliyet gösteren ve
EK-2’de verilen atıkları kabul eden hurda metal işleme tesislerinde bu
Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ilave olarak;
a) Mekanik kırıcı-parçalayıcı-öğütücü üniteleri
ve/veya kesme ve presleme ekipmanı bulundurulması,
b) Drenaj kanallarına bağlı yağ tutucular
bulundurulması,
c) Yağ ile kontamine olmuş yüzeyi temizlemek
amacıyla absorban malzemeler ile yağ çözücüler bulundurulması,
ç) EK-2’de yer alan 16 01 06 kodlu, sıvı ya da
tehlikeli maddeler içermeyen ömrünü tamamlamış araçları işlemek istemeleri
halinde, 30/12/2009 tarihli ve 27448 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik şartlarının
sağlanması,
gerekir.
(3) EK-1 ve EK-2’de yer almayan, Atık Yönetimi
Yönetmeliğinin EK-4’ünde yer alan atık listesinin 17 nci bölümündeki inşaat
ve yıkıntı atıkları ile 20 03 07 kodlu hacimli atıkları kabul eden ön işlem
veya geri kazanım tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen
şartlara ilave olarak aşağıdaki şartlar aranır:
a) Ayırma, boyut küçültme/parçalama ekipmanları ile
atık türüne bağlı olarak; eleme işlemlerinin yapıldığı yeterli sayıda ve
kapasitede ayırıcı, kırıcı, bantlı taşıma sistemleri ve gerekli ekipmanlar
bulunur.
b) Toz emisyonu ile gürültü ve titreşime karşı
ilave tedbirler alınır.
(4) Atık Yönetimi Yönetmeliğinin EK-4’ünde verilen
atık listesinde 01 03 ve 01 04 alt bölüm başlıkları altında yer alan maden
atıklarının maden zenginleştirme yöntemlerine uygun en iyi teknikler
kullanılarak geri kazanılması esastır. Maden atıklarının geri kazanımını
gerçekleştiren atık işleme tesisleri tarafından, bu Yönetmeliğin üçüncü
bölümünde belirtilen şartlara ilave olarak çevre lisansı başvurusu
sırasında başvuruya konu olan atık kodlarının, seçilen atık işleme prosesinde
geri kazanıma uygun olduğuna ilişkin olarak üniversitelerin maden
mühendisliği ile metalürji ve malzeme mühendisliği ve/veya kimya
mühendisliği bölümlerinin değerlendirmelerini içeren kurumsal akademik
rapor alınarak Bakanlığa sunulur.
(5) Atıkların geri kazanım veya bertaraf
işlemlerine tabi tutulmadan önce stabilizasyonunu sağlamak ve/veya
tehlikelilik özelliklerinin azaltılması amacıyla atıklara uygulanan ön
işlemlerden; distilasyon, evaporasyon, adsorpsiyon, solvent ekstraksiyonu,
desorpsiyon, solidifikasyon, stabilizasyon, nötralizasyon ve benzeri
fizikokimyasal işlemleri gerçekleştiren atık işleme tesislerinde bu
Yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara ek olarak Bakanlıkça
ilave ekipman/ünite, bilgi ve/veya belge istenebilir.
(6) Tesislerde, ozon tabakasına zarar veren veya
sera etkisi olan florlu sera gazlarının taşınması, depolanması faaliyetinde
bulunulması halinde bu amaçla kullanılan kapların içerisindeki gazın
kaplardan çekilerek uygun bir şekilde bertarafına kadar depolanmasının sağlanması
için gereken ekipmanların kurulu olması sağlanır.
(7) Yeniden kullanıma hazırlama faaliyeti
gerçekleştiren atık işleme tesislerinde bu Yönetmeliğin üçüncü bölümünde
belirtilen şartlara ilave olarak, atık olan ürün veya ürün bileşenlerinin
tasarlandığı şekilde aynı amaçla yeniden kullanıma hazırlanması için
yapılacak temizleme, onarım, kontrol gibi fiziksel işlemlerde gerekli olan
ilave ekipmanlar bulundurulur.
(8) Tesislerde geri kazanım faaliyeti sonucu elde
edilen ürünler/malzemeler için;
a) Çevre lisansı aşamasında, ürünün standardına ve
satışa uygunluğuna ilişkin belgeler ile malzeme güvenlik bilgi formlarının
sunulması ve elde edilen ürünlerin kapasite raporunda ürün olarak
gösterilmesi,
b) Geri kazanım sonucunda elde edilen malzemenin
ürün olarak standardının bulunmaması halinde; çevre lisansı aşamasında,
malzemenin kullanımına yönelik talebin sürekli olduğunun ve malzemenin
ekonomik değere sahip bir ürünün üretim prosesinde ihtiyaç duyulan hammadde
niteliğinde olduğunun malzemeyi talep edenin taahhüdü ile belgelenmesi ve
bu malzeme ile yapılan üretim sonucunda elde edilen ürünün standardını
bozmadığının gösterilmesi,
c) Ürün vasfının kaybedilmesi veya malzemenin
kullanımına yönelik talebin olmaması nedeniyle satışının
gerçekleştirilememesi durumunda bu malzemelerin atık olarak yönetilmesi,
gerekir.
(9) Atık işleme tesislerinin, mevcut en iyi
teknikler göz önünde bulundurularak, faaliyet konusuna, proseslerine ve bu
proseslerden elde edilen malzemelere göre sağlaması gereken özel şartlar,
teknik kriterler ve lisanslandırılmasına ilişkin ilave hususlar Bakanlıkça
ayrıca belirlenebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırım
MADDE 14
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı hareket edenler hakkında Çevre Kanununda öngörülen yaptırımlar
uygulanır.
Mevcut
izinli tehlikesiz atık toplama ayırma tesisleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce il müdürlüğünden izin belgesi alarak
faaliyetlerini gerçekleştirmekte olan tehlikesiz atık toplama ayırma
tesisleri, mevcut izin sürelerinin sonuna kadar faaliyetlerine devam
edebilirler.
(2) Mevcut izinli tehlikesiz atık toplama ayırma
tesisleri;
a) Tesislerine, 1/1/2022 tarihinden itibaren
EK-1’de yer alan atık kodları dışında atık kabul etmemekle,
b) Tesislerinde EK-1’de yer alan atık kodlarından
farklı kodda atıkların bulunması halinde, mevcut izin süresini aşmamak
koşuluyla bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir
yıl içerisinde söz konusu atıkların tamamını çevre lisanslı atık işleme
tesislerine göndermekle,
yükümlüdür.
(3) Bu Yönetmelik ile belirlenen koşullara, bu
maddede verilen süreler içerisinde uyum sağlayamayan mevcut izinli
tehlikesiz atık toplama ayırma tesisleri için 12 nci madde çerçevesinde
kapatma planı sunularak iş ve işlemler yürütülür ve izin belgesi iptal
edilir.
Mevcut
çevre lisanslı tesisler
GEÇİCİ
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce çevre lisansı almış bu Yönetmelik
kapsamındaki atık işleme tesisleri mevcut çevre lisansları sürelerinin
sonuna kadar faaliyetlerine devam edebilirler.
İnşaat ve
yıkıntı atıkları işleyen mevcut geri kazanım tesisleri
GEÇİCİ
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili idareden izin alarak faaliyetlerini
gerçekleştirmekte olan inşaat ve yıkıntı atıkları işleyen geri kazanım
tesisleri, bu Yönetmelik ile belirlenen koşullara bir yıl içerisinde uyum
sağlamakla ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde çevre
lisansı almakla yükümlüdür. Bu Yönetmelik ile belirlenen koşullara, bu
maddede verilen süreler içerisinde uyum sağlayamayan mevcut tesisler
faaliyetlerine devam edemezler. Bu tesisler için 12 nci madde çerçevesinde
kapatma planı sunularak iş ve işlemler yürütülür.
Teminat
GEÇİCİ
MADDE 4 – (1) 8 inci maddenin
birinci fıkrasının (g) bendi, teminata ilişkin usul ve esaslar ile teminatın
miktarı Bakanlıkça belirlenene kadar uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 15
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.