Anayasa Mahkemesinin 3/12/2020 Tarihli ve 2017/29420 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-01-06

6 Ocak 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31356
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR K.S. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/29420Karar Tarthi : 3/12/2020
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Dyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf'Şevki HAKYEMEZ Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu ; K.S.
Vekili : Av. Abdulhalim YILMAZ 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
. Başvuru; öldürülme ya da kötü muameleye maruz kalma ihtimali olan ülkeye sınır dışı edilme ve sınır dışi etme kararına karşı açılan davanın süreci durdurmamasınedeniyle kötü muamele yasağıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının, idari gözetim altında tutma koşulları nedenleriyle kötü muamele yasağının, hakşız şekilde idari gözetim aitına alımma nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, aile bireyłerinin farkı idari gözetim merkezlerinde tutulması nedeniyle de Özel hayata ve aile hayatina saygı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

IL BAŞVURU ŞÜRECİ
2.Başvuru 28/6/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ðn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabultıne karar verilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

6.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görūş bildirmemiştir.


IIL OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şõyledir:
9.Başvurucu 1986 doğumlu olup Tacikistan vatandaşıdır.
10. Özbek asıllı olduğunu dile getiren başvurucu, eşi ve çocuklarıyla birlikte 11/3/2015 tarihinde Tūrkiye'ye yasal yollardan giriş yapmıştır. Tūrkiye'de ailesiyle birlikte yaşamaya başlayan başvurucunun ikamer izni talebi 18/1/2017 tarihinde kabul edilerek başvurucuya 28/10/2016 ile 10/10/2017 tarihleri-yargı makamı kararına yansıyan tariharasında geçerli olmak Özere insani ikamet izni verilmiştir.

11. İkamet izni devam ederken başvurucunun DAE$ terör örgütüyle bağlantısıolduğundan şüphelenilmiş, bu itibarla evinde 4/2/2017 tarihinde arama yapılmış, arama sonrası 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Ułuslararası Koruma Kanunu'nun 54.maddesinin (I) numaralı fikrasının (b) ve (k) bentleri uyarınca hakkında idari işlem yapılmast amacıyla başvurucu ve ailesi aynı gūnün gecesi idari gözetim altına -başvurucu gözaltına alındığını iddia etmektedir- almmıştır.

12.Terörle Mücadele Şube Müdürlüğūnde görevli kolluk memurlarınca olayla ilgili olarak 5/2/2017 tarihli tutanak düzenlenmiştir. Tutanakta, yolda karşılaşılan başvurucunun DAE$ terör örgütü ile bağlantılı olduğunun değerlendirildiği ve bu nedenle muhafaza altına alındığı belirtilmiştir.

13. Başvurucu; kolluk görevlileri tarafindan 5/2/2017 tarihinde alınan ifadesinde Tacikistan'dan ailesiyle birlikte Türkiye'ye çalşmak için geldiğini, herhangi bir olaya karışmadığını ve geçerli pasaportununbulunduğunu beyan etmiştir. Başvurucunun ifadesi avukat ve tercüman bulunmaksızın almmıştır.

14. İstanbul Valiliğinin (Idare) 8/2/2017 tarihli kararıyla başvurucunun 6458 saytlıKanun'un54. maddesinin(1)numaralıfikrasımın (d) bendigereğisınır dışı edilmesine,9/2/2017 tarihli kararıyla da bir ay süre idari gözetim altına alınmasına karar verilmiştir.
15. Başvurucu tarafindan vekili vasıtasıyla sınır dışı edilme kararının iptali amacıyla Idare aleyhine Istanbul 1. Idare Mahkemesinde (Idare Mahkemesi) 23/2/2017tarihinde dava açılmış, aynı zamanda yürütmenin durdurulması talep edilmiştir. Sınır dışıkararının hukuka aykırt olmasının yanı sıra başvurucunun Olkesine iadesi hâlinde kötümuameleye maruz kalma tehlikesinin bulumduğu iddia edilmiş, ülkesindeki zulüm nedeniyle geçici ikamet izni alarak Tūrkiye'de yaşamaya başladığı açıklanmıştır.
[6. Dava devam ederken başvurucu I/3/2017 tarihinde Izmir Geri Gönderme Merkezine nakledilmiştir. Izmir Valiliğinin 1/3/2017 tarihli kararıyla daha önce başvurucu hakkında verilen idari gözetim kararı altı ay uzatılmıştır.

17. Idare Mahkemesince 2/3/2017 tarihinde, başvurucunun sinır dişi işleminin yürütmesinin durdurulması isteminin İdarenin savunması sunulduktan ve başvurucuyla ilgili olarak İstanbul 1l Gðç Idaresi Müdürlüğü ile Îl Emniyet Müdürlüğünden talep edilen bilgiler geldikten sonra değerlendirileceğine karar verilmiştir.


18. Başvurucunun avukatı ytrttmenin durdurulması istemli sinır dış etme işleminin iptali amacıyla dava açıldığımı 27/2/2017 tarihinde Istanbul Il Gōç Idaresi Müdürlüğüne, 4/3/2017 tarihinde iseIzmir fl Göç İdaresi Müdürlüğüne bildirdiğini ifade etmiş; bildirim evraklarını başvuru dosyasına sunmuştur.

19. Başvurucu 10/3/2017 tarihinde Ölkesi Tacikistan'a (Duşanbe) sınır dışi edilmiştir. Başvurucunun sınır dişı edildiği bilgisi, Idare Mahkemesinde devam eden iptal davasına yansımamıştır.

20. Idare Mahkemesi tarafindan 7/4/2017 tarihinde sinır dışi etme işleminin yürütmesi durdurulmuştur. Başvurucu avukatı tarafından bu kez yürūtmenin durdurulmasına ilişkin karar hakkında İzmir İl Gδç Îdaresi Müdtırlüğüne [3/4/2017 ve 25/4/2017 tarihlerinde olmak üzere iki kez bilgi verildiği başvuruya eklenen dilekçelerden anlaşılmıştır.
21. Başvurucunun eşi ve çocukları hakkında İstanbul 2. Sulh Ceza Mahkemesinin 25/4/2017 tarihli kararıyla idari gözetimin kaldırılmasına karar verildiğinden başvurucunun ailesi bu tarihte serbest bırakılmıştır.

22. Başvurucunun ailesinin serbest bırakılmasının ardtndan bir gün sonra -26/4/2017 tarihinde-başvurucu hakkındaki idari gözetim kararının kaldırılması amacıyla Îzmir 2. Sulh Ceza Hâkimliğinde (Sulh Ceza Hâkimliği) dava açılmıştır.
23. Sušh Ceza Hâkimliğince 8/5/2017 tarihinde başvurucunun filen sınır dışıedildiği gerekçesiyle idari gözetimin kaldırılmasına ilişkin olarak karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir. Anılan karar başvurucu vekiline 25/5/2017 tarihinde tebliğedilmiştir.

24. Başvurucu, vekili aracılığıyla 28/6/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

25. Bireysel başvurudan sonra Idare Mahkemesi tarafindan 7/7/2017 tarihinde başvurucu hakkında verilen sınır dışı etme işleminin kesin olarak iptaline karar verilmiştir.Kararın gerekçesi şöyledir:
"Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davacının DAEş terör örgütüyle, çatişma bölgeleriyle veya diğer terör örgütlertyle bağlantıı veya iltisakı olabileceği değerlendirmesini haklı kilacak somut bir tespit veya delil bulunmadıği, davacının 28.10.2016 başlangıç 10.10.2017 bitiş tarihli işlem tarthinde geçerli kısa dönem ikamet izninin bulunduğu, yapılan üst aramasında bir suç unsuruna rastlanmadığı, Türktye'de daha önce herhangi bir suça karıştığına dair bilgi olmadığı ve sabıkasız olduğu, 'Apfis' ve 'Gbı'kaydının bulunmadığı, kamu güvenliği açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancdara komulan 'G-87' Genel Güvenlik tahdit kodunun da bulunmadiğı, dolayistyla davacının kanu düzeni ve güvenliği açısından tehdit oluşturduğuna dair somu tespit ve delillerin mevcu olmadığı anlaşıdığından, 6458 Saylı Yasanın 54/1-(d) bendine göre stnurdışı edilmesine dair dava konusu lşlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır."

IV. İLGİLI HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
26.Sınır dışı etme işlemiyle ilgili ulusal hukuk için bkz. A.A. ve A.A. [GK], B. No:2015/3941, 1/3/2017, §§ 28-32.

27. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı Idari Yargılama Usulu Kanunu'nun 16.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"I. Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örneğı davaltya . tebliğ olunur.
...
3. Taraflar, yapılacak tebliğlere karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebilirler. ..

"..•

28.2577 sayılı Kanun'un 27, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
*
***
2. Danıştay veya idari mahkemeler, idart tşlemin uygulanması halinde telafisi gūç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikıe gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi gectikten sonra gerekçe göstererek yürümenin durdurulmasına karar verebilirler.Uygulanmakla etkdsi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar vertlmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir..
...
5. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddęde yazlı süreler kasaltilabileceği gibi, tebliğin memur eliyle yapımasına da karar verilebiltr.
-. •
B. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
29. Avrupa Insan Hakları Mahkemesinin (AlHM) sınır dışı kararınm uygulanmasıhâlinde yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının ihlal edileceğine ilişkin şikâyetler ve bu bağlamda etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddialan ile ilgili ilkesel yaklaşmı Özetle şöyledir (referans alınan AlHM kararları için bkz. Soerıng/Birleşik Krallık, B. No: I4038/88,7/7/1989; Saadi/ltalya [BD], B. No: 37201/06, 28/2/2008; M.S.S./Belçika ve Yunanistan [BD], B. No: 30696/09, 21/1/2011; J.K. ve diğerleri/Îsveç [BD], B. No: 59166/12, 23/8/2016;Ghorbanov ve diğerleri/Turkiye, B. No: 28127/09, 3/12/2013; Mamatkulov ve Aksarov/Türkiye [BD], B. No: 46827/99, 4/22005; Babajanov/Türkiye, B. No: 49867/08,10/5/2016; Rotaru/Romanya [BD], B. No: 28341/95, 4/5/2000; Silver ve diğerleri/Birleşik Krallık, B, No: 5947/72, 6205/73, 7052/75, 7061/75, 7107/75, 7113/75, 7136/75, 25/3/1983;Aksoy/T0rkiye, B. No: 21987/93, 18/12/1996):

"AthM, geri gönderilen ülkede işkence ve kotü muamele rlskintn varlığını hakdıgösteren önemli gerekçelerin bulunması hâlinde bu iddiaların kapsamlı ve titiz (etkdli) bir şekilde incelenmesi gerekaiğine dikkat çekmektedir 
AlHM, söz konusu incelemenin etkililiğinden bahsedebilmek için sınır dişı karart uygulanmadan önce ilglli kiştye bağumsız bir mercie başvuruda bulunma imkânı sunulmasıve inceleme sonuçlanıncaya kadar sınvr dişı kararvnın uygulamasının kendiliğinden (otomatik olarak) durdurulmasının önemine vurgu yapmaktadır.

Ote yandan AfHM, Sözleşme'nin 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklerin ulusal düzeyde korunması için etkili bir başvuru yolumun var olması gerektiğini belirtmekdedir.

AlHM'e göre Sözleşme'nin 13. maddesi yetkili ulusal makamlar tarafindan Sözleşme kapsamına giren bir şlkáyettn esasmın incelenmesine izin veren ve uygun bir telafi yôntemi sunan bir iç hukuk yolumun sağlanmasını gerekdi kılmaktadır. Ayrica bu hukuk yolunun teoride olduğu kadar pratikte de etkili bir yol olması gerekmektedir.
AlHM, başvurucunun Sözleşme'nin ihlal edilmesi sonucu mağdur olduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiada bulunması gerekaiğine vurgu yapmakta ve devletın Šözleşme'nin 13. maddest kapsamındaki yükümlülüğümün ihlal edildiği ilert sürülen hakkın içeriğine göre değişildik gösterebtleceğtni belirtmektedir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
30. Mahkemenin 3/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldü:
A. Adlf Yardım Talebi Yönünden 
31. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/118I, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimlerini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. İdari Gözetim Altna Tutulma Nedeniyle Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkı, Özel Hayata ve Aile Hayatma Saygı Hakkı fle Kötf Muamele Yasağının İhlal Edildiğine İlişkin İddialar 

1. Başvurucunun İddlalart 
32. Başvurucu 4/2/2017 ile 10/3/2017 tarihleri arasında idari gözetimde tutulmak suretiyle hūrriyetinin kışıtlandığıı belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, İzmir Geri Gönderme Merkezine nakledilmesinden dolayı Îstanbul Geri Gönderme Merkezinde bulunan ailesiyle görüşememesi ve aile būtünlüğünün bozulması nedeniyle de õzel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

33. Ayrıca başvurucu; idari gözetim altına alınarak bir ay boyunca Istanbul'da kolluk merkezinde nezarethane koşullarında tutulduğunu, tutulma şartlarının idari gözetim 

için uygun olmadığını, açık havaya çıkarılmadığını, ailesi ve avukatıyla görüşmesine izin verilmediğini belirterek kötü muamele yasağının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
2. Değerlendirme 
34. Anayasa Mahkemesi B.T. başvurusunda idari gözetim altında tutulma yerlerinin yönetim, denetim ve işletilmesinin İçişleri Bakanlığı tarafindan yürütülen bir kamu hizmeti olduğunu, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesine gõre idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakkı doğrudan etkilenenlerin idari yargıda tam yargı davası açabileceğini, teorik düzeyde mevcudiyeti tespit edilen bu yolun -surf bilgi eksikliği nedeniyle- fiiliyatta hiçişletilmemesininetkisizolduğu biçimindeyorumlanamayacağını belirtmişve yabancının salıverilmesi hâlinde etkili hukuk mekanizmasının tam yargıdavası olduğunu ifade etmiştir (B.T., §§ 45-58).

35. Anayasa Mahkemesi aynı başvuruda; idari gözetimi sona erdirilen başvurucuların hukuka aykırı olarak idari bir kararla özgüriüklerinden yoksun bırakılmalarınedeniyle uğradıkiarını ðne stürdükleri maddi ve manevi zararlarının karşılanması bakımından başarı şansı sunma, yeterli giderim sağlama kapasitesini haiz ve ulaşılabilir olduğu görülen tam yargı davası yolu tüketilmeden yapılan başvuruların incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmadığısonucuna varmıştiır (B.T., §73; A.A, B. No: 2014/18827,20/12/2017, § 37).

36. Anayasa Mahkemesi R.M. ve diğerleri (B. No: 2015/19133, 17/4/2019)başvurusunda bir kez daha yukarıda yer verilen ilkelere bağlı kaldığını vurgulamıştır (aynıkararda bkz.§ 31). Idari gözetimleri son bulan başvurucuların geri gönderme merkezinde tutulmaları nedeniyle kōtü muamele yasağı, ōzel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıın ihlal edildiği iddiaları bakımından açıklanan ilkelerden ayrılnıayı gerektiren bir husus bulunmamaktadır.

37. Açıklanan gerekçelerle başvurumun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarımn rüketilmemesi nedeniyłe kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

38.Bununla birlikte bu aşamada oluşan durum nedeniyle mevcut başvuru yönünden işbu kararın ardından açılması muhtemel idari davaların stresine ilişkin olarak bir hususun açıklığa kavuşturulması zorunluluğu haşıl olmuştur.

3.Öncelikle vurgulanmalıdır ki idari yargı yerlerinde açılacak davaların stresine ilişkin koşulları incelemek ve idari davaların süresinde açılıp açılmadığını değerlendirmek ilgili mahkemelerin takdirindedir. Öte yandan inceleme konusu başvuruda olduğu gibi B.T.kararındaki içtihat değişikliğinin Resmî Gazete'de yayımlandığı 16/2/2018 tarihinden Önce tam yargı davası yolu tüketilmeden, doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılan müracaatların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmasını mtteakip açılacak davalarda dava açma sūresinin derece mahkemelerince bu kişilerin mahkemeye erişim haklarının ihlaline neden olnayacak biçimde değerlendirilmesigerektiğine de işaret edilmelidir (B.T., § 59).


C. Smır Dışı Edilme Nedeniyle Kötü Muamele Yasağryla Bağlantılı Etkill Başvura Hakkının İhlal Edildığine İlişkin İddia 
I. Başvurucunun İddialart 
40. Başvurucu; hukuka aykırı olarak ahınan sınır dışı etme işlemiyle ilgili açılan iptal davasında İdare Mahkemesi tarafından yürütmenin durdurulması kararı verildiği hâlde sınır dışı edildiğini, ūlkesine sınır dışı edildiği takdirde kðtü muameleye maruz kalma iddiasıbulunmasına rağmenbu hususunGöç İdaresi Müdürlüklerincedeğerlendirilınediğini ifade ederek kðtü muamele yasağının ve yaşam hakkı ile etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmÜştür.

41. Başvurucu vekili 26/6/2020 tarihli ek beyan dilekçesinde, başvurucunun sınır dışı edildikten sonra kðtümuameleye ınaruz kalma tehlikesigeçirdiğini, önce Tacikistan ardından Özbekistan'da ceza infaz kurumda tutulurken başvurucunun işkenceye maruz kaldığını, bu nedenle komaya girdiğini, hayati tehlike geçirerek hastanede uzun süre tedavi gördüğünü açıklamış; hålen Tacikistan yaşayan başvurucunun seyahat kısıtlamasıbulunduğunu ifade etmiştir.

2. Değerlendirme 
4. Anayasa'nın "Kişinin dokumulmazlığı, maddi ve manevî varlığı" kenar başlıklı17. maddesinin birinci ve üçtıncü fikraları şöyledir:
"Herkes, yaşama, maddi. ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkana sahiptir.
**
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyettyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tábi tutulamaz.

43. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıkh 5. maddesi şöyledir:
"Cumhuriyeti ve demokrastyl korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mualuluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürrtyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkelertyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gellşmesi lçin gerekli şartları hazırlamaya çalışmakır."
44. Anayasa'nın "Temel hak ve hürrlyetlerin korunması" kenar başlıklı 40. maddesi şöyledir:
"Anayasa tle tanınmış hak ve hurrtyeleri ihläl edilen herkes, yetkili makama gecikairilmeden başvurma imkánının sağlanmasını tsteme hakkana sahiptir.
Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangt kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini beltrtmek zorundadtr.

Kişinin, resmi görevliler tarafından väkd haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da,kamuna gōre, Devletçe tazmin ediltr. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakka sakdıdır."

45. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun sinır dişi1 edilme işlemi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiası kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirildiğinden ayrıca yaşam hakkından inceleme yapılmamıştır. Bunun yant sıra başvurucunun Anayasa'nın 40. maddesi kapsamında etkili başvuru hakkına ilişkin şikâyetleri Anayasa'nın 17.maddesiyle bağlantlı olarak ele alınması gerektiği tespit edilmiştir.
a.Kabul Edllebflirlfk Yönünden 
4.Başvurucu, hakkında stnır dışı işlemi tesis edildikten sonra Idare Mahkemesinde iptal davası açarak işlemin yürütmesinin durdurulmasını talep etmiş ise de başvurucunun yürütmenin durdurulması talebiIdareMahkemesinde değerlendirilmedenÖnce başvurucu sınır dışı edilmiştir. Daha sonra işlemin yürūtmesinin durdurulması kararı verilmesi nedeniyle başvurucu hakkıda verilen idari gözetim kararının kaldırılması amacıyla Sulh Ceza Hâkimliğine başvuran başvurucu vekili, başvurucunun sınır dışı edildiğini Hâkimliğin karar gerekçesiyle öğrendiğini ileri sürerek bireysel başvuruda bulunmuştur. Bu hâlde öncelikle incelenmesi gereken husus, başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığıdır.
47. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargtlama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi Içtüzüğt'ntün 64. maddesinin (1) numaralı fikrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu Öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gūn içinde yapılması gerekir.

48.6458 sayılt Kanun'un 53. maddesinin (3) numaralı fikrasının ilk hâlinde yer alan "…Dava açma sürest içinde veya yargı yoluna başvurulması hálinde yargılama somuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez." hūkmü (kendiliğinden durdurma hūkmü)29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 676 sayıhı Olağantstü Hal Kapsamında Bazı Düizenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK)ile değişiklik yapılana kadar sınır dışı etmegerekçesine bakılmaksızın tüm yabancılara yönelik olarak iki yıldan fazla stre uygulanmıştır. Nitekim bu süreçte Anayasa Mahkemesi de birçok tedbir talebini yargı yolları tüketilmediği ve bu süreçte de sınır dışı işleminin gerçekleşme ihtimali bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiştir (G.B. [TK], B. No: 2015/508,16/1/2015).

49. 676 sayılı KHK ile yapılan değişiklik sonrasında 6458 sayılı Kanun'un 54.maddesinin (1) numaralı fikrasının (b), (d) ve (k) bentleri uyarınca sinır dişı etme karart alındığı hâllerde yaşam hakkı veya kðtü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarınıdeğerlendirme konusunda etkili bir yol bulunmadığına karar veren Anayasa Mahkemesi,doğrudan kendisine yapılan başvuruları kabul etmeye başlamış ve łūzumu hâlinde bu işlemler hakkında tedbir kararı vermiştir (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2016, § 59).
50.Sımır dışı etme işlemlerine karşı etkili bir başvuru mekanizması bulunmadığı ve bu durumun mevzuattan kaynaklandığı sonucuna ulaşılan Y.T. kararı sonrasında 6/12/2019tarihli ve 7196 sayılı Kanun'un 75. maddesiyle 6458 sayılı Kanun'un 53. maddesini (3)numaralı fikrasında bazı değişiklikler yapılmıştır. Sõz konusu kanun değişikliğiyle 6458sayılı Kanun'un 54. maddesinin (1) numaralı fikrasının (b), (d) ve (k) bentieri uyarınca tesis 

edilen sınır dışı etme işlemleri hakkında idare mahkemesinde iptal davası açıimış olmasının işlemi otomatik olarak durduracağı yönūndeki istisna kaldırılmıştır.
51. Neticede Anayasa Mahkemesi tarafindan 30/5/2016 (Y.T. karar tarihi) ile 6/12/2019 (7196 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik tarihi) tarihi arasında idari yargı yolu tūketilmeksizin doğrudan yapılan bireysel başvurularda idari yargı yolunun etkili olmamasınedeniyle başvuru yollarının tüketilmesi koşulu aranmamıştır. Bununla birlikte etkili görmeleri nedeniyle Idare Mahkemesi sürecini başlatan başvurucuların bu yolu tükettikten sonta yaptıkları başvurular da -nihai kararın öğrenilmesinden itibaren yasal süresi içinde yapılması koşuluyla- süre sorunuyla karşılaşıimaksızın Anayasa Mahkemesince esas yönden incelenmiştir.

52. Somut başvuruda başvurucu hakkında 8/2/2017 tarihinde sınır dışi etme işlemi tesis edilmiş, başvurucu 10/3/2017 tarihinde sınır dışi edilmiştir. Dolayısıyla başvurucu bu süreçte doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurabileceği gibi etkili görmesi nedeniyle idari yargı yoluna başvurması hâlinde yargılama devam ederken veya bu yolun tüketilmesi sonrasıda Anayasa Mahkemesine başvurma imkânına sahiptir. Başvurucu, idari yargı yoluna başvurarak işlemin durdurulmasını talep etmiş; yargilama bitmeden sınır dışi edilmesi nedeniyle bireysel başvuruda bulunmuştur.

53. Elbette başvurucunun fiilen sınır dışı edilmesiyle başvuru konusu kötüi muameleye maruz kalma tehlikesi bakımından devletin koruma yūkümlüloğü sona ermiştir.Dolayısıyla bu durumda idari yargı yoluyla durdurulmayan sınır dışı işleminden kaynaklanan tūm ihlal iddialarını başvurucumun sıntr dişı edildiğien geç 10/3/2017tarihinden itibaren yasal süresi içinde bireysel başvuru konusu yapması kendisinden beklenmektedir.
54. Ancak somut olaydaki gibi ülke dışında bulunan başvurucunun sınır dişi edildikten sonra avukatıyla görüşme imkânının olmaması durumunda başvuru süresinin avukatına ulaşabildiği veya avukatının filen sınır dışı edilme eylemini öğrendiğitarihten itibaren başlayacağı kabul edilebilir. Şüphesiz söz konusu değerlendirme ancak başvurucu veya vekilinin bu yönde makul delil sunması ya da en azından iddiasının bulunması hâlinde mümkündür.

55. Somut olayda avukatı, başvurucunun şınır dışı edildiğini öğrendiğitarihten itibaren ofuz günlük yasal süresi içinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucunun idari gözetim altına alındığı tarihten beri başvurucudan haber alamadığınt ifade eden vekili,başvurucunun sınır dışı edildiğini öğrendikten sonra dahi ne zaman sınır dışı edildiği hakkında bilgi alamadığını beyan ederek Göç İdaresi Müdürlüklerine yazdığı dilekçeleri delit olarak başvuru dosyasına sunmuştur. Başvurucu vekili 26/6/2020 tarihli ek beyan dilekçesinde ayrica başvurucunun sınır dışı edildiği üikede tutuklu olarak tutulduğunu,gördüğü işkenceler nedeniyle komaya girdiğinive hâlen kendisiyle iletişim kuramadığınıiddia etmiştir. Bu durumda başvuru süresinin başvurucu vekilinin sınır dışi edilmeyi öğrendiği tarihten itibaren başlaması gerektiği değerlendirilerek başvurunun süresinde olduğu kabul edilmiştir,
b. Esas Yönünden 
L. Genel flkeler 
56. Anayasa'da yabancıların ülkeye girişleri, üfkede ikamet edişleri ve ülkeden çıkarılmalarına ilişkin konularda herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Uluslararası

hukukta da kabul edildiği Özere bu husus, devletin egemenlik yetkisi kapsamında kalmaktadır. Dolayısıyla devletin yabancıları ülkeye kabul etmekte veya ülkeden sınır dışıetmekte takdir yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak anulan işlemlerin -Anayasa'da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklere müdahale oluşturması hâlinde- bireysel başvuruya konu edilebilmesi mümkündür (A.A. ve A.A., §54).

57. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınmıştir. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmış; üçünctı fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı,kimsenin insan haystyettyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alımmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 80).
58. Ancak bu yasakla korunan hakların gerçek anlamda güvence altına alındığından bahsedilebilmesi için devletin kōtü muamelede bulunmaması yeterli değildir. Devletin aynızamanda bireyleri, kendi görevlilerinin ve üçüncü kişilerin kötü muamele oluşturabilecek eylemlerine karşı da koruması gerekir. Anayasa'mın 5., 16. ve I7. maddeleri uluslararasıhukuk ve Özellikle de Türkiye'nin taraf olduğu Cenevre Sözleşmesi'nin ilgili hükümleri ile birlikte yorumlandığıda devletin egemenlik yetkisi alanında olup gönderildikleri ülkede kötümuameleye maruz kalabilecek yabancıların da maddi ve manevi varlıklarına yönelik risklere karşı korunmalarının devletin pozitif yükümlālükleri arasında yer aldığının kabulü gerekir (A.A. ve A.A., §§ 57-59).

59. Anılan pozitif yükümlälük kapsamında sınır dışı edilecek kişiye, üfkesinde karşılaşabileceği risklere karşı gerçek anlamda bir koruma sağlanabilmesi için sınır dışıkararına karşı etkili bir karşı çıkma imkámımn tanınması gerekir. Aksi hâlde sınır dışıedildiğinde kötüi muameleye maruz kalma riski altında olduğunu iddia eden ve bu iddiasınıdelillendirme konusunda devlete göre daha kısıtlı imkânlara sahip olan yabancıya gerçek anlamda bir koruma sağlanabildiğinden bahsetmek mümkün olmayacaktır, Dolayısıyla kōtümuameleye karşı koruma pozitif yükümlülüığünün -anılan yasağın koruduğu hakların doğasıgereği- hakkında sınır dışı kararı verilen bir yabancıya iddialarını araştırtma ve bu kararı adil bir şekilde inceletme imkânı sağlayan usul güvencelerini de içerdiği kuşkusuzdur (A.A. ve A.A., §§ 60, 61).

60.Bu çerçevede sınır dişi etme işlemi sonucunda yabancının gönderileceği ülkede kötü muamele yasağının ihlal edileceğinin iddia edilmesi hâlinde idari ve yargısal makamlar tarafindan söz konusu ülkede gerçek bir ihlal riskinin bulunup bulunmadığı ayrıntılı şekilde araştırılmalıdır. Anılan usul güvencelerinin bir gcreği olarak idari makamlarca alman sınır dışi kararlarının bağımsız bir yargı organı tarafindan denetlenmesi, bu denetim süresince sınır dışı kararlarının icra edilmemesi ve yargılama sūrecine tarafların etkili katılımının sağlanmasıgerekir (A.A. ve A.A., § 62).

61. Öte yandan Anayasa'nın 40. maddesinde Anayasa'da gūvence altma alınmış hak ve õzgürlükleri ihlal edilen herkesin yetkilimakama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkı (etkili başvuru hakkı) güvence altına alınmaktadır. Buna göre etkili başvuru hakkı; anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceğimakul, erişilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engełlemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlamaya) elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânı sağlanmasıolarak tanumlanabilir. Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkiniddiaların ileri sürülebileceği bir başvuru yolunun mevzuatta öngörülmesi yeterli değildir. Söz konusu 

başvuru yojunun aynı zamanda uygulamada da etkili olması (başarı şansı sunması) gerekir.Bununla birlikte bir başvuru yolunun gerek hukuken gerekse uygulamada genel anlamda etkili olması, somut olay bakimından etkili başvuru hakkına ilişkin bir müdahale bulunup bulunmadığının değerlendirilmesine engel değildir (Yusuf Ahmed Abdelazım Elsayad, B. No:2016/5604, 24/5/2018 §§ 59-61).

62. Etkili başvuru hakkı, kōtü muamele yasağının esasının korunmasına yönelik güvencelerden farklı olarak maddi hakka ilişkin ihlal iddialarının yetkili makamlara ulaştırılmasına imkân sağlayan güvenceler içermektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre kōtü muamele yasağı kapsamında inceleme yapılabilmesi için sıkı ispat kriterleriyle donatılmış, savunulabilir nitelikte bir iddianın varlığı aranırken (A.A. ve A.A., §§63, 71-74) anılan yasakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğinin makul şekilde açıklanmasi inceleme için yeterli görülebilir (Yusuf Ahmed Abdelazım Elsayad, § 63).
63.İdari ve yargısal makamların mevzuat gereği yürütmesi kendiliğinden durmayan sınır dışı işlemlerini iptal edebilme kapasitesine sahip olmaları, etkili bir yargısal koruma sağlama konusunda yalnız başına yeterli bir güvence sağlamayacaktır. Yargı makamlarının yürütmeyi durdurma yetki ve kapasitesine sahip olmaları ya da ivedi karar alabilme mekanizmalarının bulunması da etkili başvuru hakkı kapsamındaki güvencelerin temini bakımından yeterli değildir. Zira dava açma süresi içinde -henüz mahkemeye ulaşmadan δnce- bu kişilerin ülkede kalabilmelerinive davalarını takip edebilmelerini güvence altına alacak bir sistemin yasal altyapısı kurulmadan etkili bir koruma sağlayabilmesi mümkün görünmemektedir (Y.T., §§ 50, 51).

ii İlkelerin Olaya Uygulanması
64. Başvurucu hakkında 8/2/2017 tarihinde sınır dışi etme kararı verilmiş, aynızamanda başvurucu idari gözetim altına alınmıştır. Başvurucu, geçici ikamet izni bulunduğunu ve sınır dışı edilmesini gerektirecekbir eyleminin olmadığı belirterek sınır dışıedilme kararımın hukuka aykın olduğunu, ayrıca Ölkesine geri gönderilmesi hâlinde kötümuameleye maruz kalabileceğini ileri sürerek vekiliaracılığıyla 23/2/2017 tarihinde Idare Mahkemesine iptal davası açmış ve ōncelikle işlemin yürütmesinin durdurulmasını talep etmiştir.

65. Idare Mahkemesi 7/4/2017 tarihinde başvurucu hakkındaki işlemin durdurulmasına, 7/7/2017 tarihinde ise iptaline karar vermiştir. Idare Mahkemesince işlemin durdurulmasına ve iptaline karar verilirken geçerli ikamet izninin bulunduğu dönemde terör Örgütü bağlantısından şüphelenilerek hakkında sınır dışı etme kararı alınan başvurucunun herhangi bir suça karişmadığı, hakkında herhangi bir tahdit kodunun bulunmadığı,dolayısıyla kamu düzeni ve güvenliği açısından tehdit oluşturmadığı değerlendirilmiştir.Dolayısıyla başvurucunun sınır dışı edilmeyecek kişilerden olduğu yargı kararıyla netleşmiştir.

66. Anayasa Mahkemesince Y.T. kararıyla başvurucunun da sinır dışı edildiği dönemde yürürlakte bulunan 6458 sayılı Kanun kapsamında kamu düzeni veya güvenliği açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilen yabancıların sınır dışı işlemlerinin iptali amacıyla açılan davaların söz konusu işlemleri otomatlk/kendiliğınden olarak durdurmamasınedeniyle kðtü muamele yaşağıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının kanundan kaynakıolarak ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Somut olay bağlamında Y.T. kararındaki içtihattan ayrılmayı gerektiren bir olgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte etkili olduğu 

değerlendirilerek başvurucu tarafindan idari yargı sürecinin başlatılması nedeniyle bu yönde ayrıca bir değerlendirme yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.

67. Sınır dışı etme kararlarına karşı etkili bir başvuru mekanizması oluşturulmadığıtakdirde sınır dışı edildiğinde kōtü muameleye maruz kalma riski altında olduğunu iddia eden ve bu iddiasını delillendirme konusunda devlete göre daha kısıtlı imkânlara sahip olan yabancının gerçek anlamda kötü muameleye karşı korunduğu, bu kapsamında devletin pozitif yūkümlülüklerini yerine getirdiğisonucuna ulaşmak mümkūn değildir. Başvuru mekanizmasının etkili olabilmesi için hukuki olarak düzenlenmesinin yanı sıra uygulamada da işlevsel olması gerekmektedir. Bu itibarla başvurucunun stnır dışt edilme kararına karşıaçılan davada işlemin yürütmesinin durdurulmasına ve sonrasında iptaline karar verilmiş ise de bu karatların uygulanma imkânı kalmadığmdan pratik anlamda da bir sonuç doğurmadığıanlaşılmıştır. Dolayısıyla hukuki anlamda mevcut olan idari yargı mekanizmasının aynızamanda başvurucu açtstndan işlevsel olduğunu tespit etmek zor görünmektedir.
68. Ayrıca somut olayda sınır dışı işleminin kendiliğinden durdurulmamasınedeniyle kanundan kaynaklı bir kısım sorunlar bulunmasının yanı sıra işletilen idari yargısüreci irdelendiğinde başkaca aksaklıkların da meydana geldiği gözlemlenmiştir. Şöyle ki 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinde jdari işlemlere karşı açılan davalarda davacıya işlemin yūrütmesinin durdurulmasıı talep etme hakkı tanınmış, idari mahkcmenin davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 16. maddesine göre idarenin savunma süresinin otuz gūn olduğu nazara almdığında idarenin savunma yapmasının veya savumma için idareye tanınan sürenin geçmesinin beklenmesinin elbette işlemin durdurulma sürecini uzatabileceği öngörülmÜiştür.

69. Diğer taraftan 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi gözetildiğinde idari mahkemenin savunma süresinin kisaltilması, memur eliyle tebligat ve idarenin savunmast gelinceye veya idareye tanınan süre doluncaya kadar olmak Özere idari işlemin yürütmesini geçici olarak durdurma yetkileri olduğu görülmektedir (Senih Özay, B. No: 2020/13969,9/6/2020, § 80). Buna karşın yargı makamlarının sınır dışı işlemlerinin yūrütmesini durdurması yönünde hızlı karar alabilme yetkilerinin bulunmast tek başına etkili başvuru hakkı kapsamındaki güvencelerin temini bakrmından yeterli değildir. Telafisi mümkün olmayan sınır dışı işlemlerinde, gönderilmeleri hâlinde kðtümuameleye maruz kalacaklarıhususunda savunulabilir iddiası bulunan kişiler hakkında geçicidurdurma mllessesinin işletilmemesi veya işlemlerin yūrütmesinin makul olmayan bir sūre sonrasında verilmesi kötümuamele yasağıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihłal edilmesi sonucunu doğurabilir.
70. Nitekim somut olayda başvurucu hakkında tesis edilen işlem yargı makamlarıtarafindan durdurulmuş ise de söz konusu kararın davalı savunması alındıktan yakiaşık bir buçuk ay sonra verilmesi ve bu bağlamda bir geçici tedbir olarak yürütmenin durdurulmasımüessesesinin işletilmemiş olması nedeniylebaşvurucununfilen sınırdişı edilmesi Önlenememiştir.

7I. Öte yandan sınır dışı edilmeleri gereken yabancıların stnır dışı edilmeleri hâlinde kōtü muameleye maruz kalacağı yönūnde savunulabilir iddiaları bulunduğu takdirde idari ve yargısal makamlar tarafindan söz konusu ülkede gerçek bir ihlal riskinin bulunup bulunmadığı ayrıntılı şekilde araştırılmalıdır. Kaldı ki soınut olaydaki gibi sınır dışıedilmemesi gerektiği anlaşılan kişilerin ileri sürdükleri kötü muamele şikâyetlerinde kamu makamlarının bu şikâyetleri özenli biçimde öncelikle incelemesi beklenir.

7.Buna karşın başvuru konusu olayda ülkesine gönderiłdiği takdirde siyasi ve dinîsebeplerle kõtü muameleye maruz kalacağını ileri süren ve geçici oturma iznine sahip olan başvurucunun iddiasıyla ilgili olarak idari veya yargı makamlarca araştırma yapıłdığına ilişkin veri bulunmamaktadır. Başvurucu hakkinda tesis edilen sınır dışt işleminin hukuka aykırılığının yargı makamlarınca tespit edilmesinden bağımsız olarak başvurucunun sınır dışıedilmesi hâlinde maruz kalacağı kðtü muamele iddialarının idari ve yargı makamlarınca titizlikle hiçbir aşamada araştırılmadığı gōzlemlenmiştir.

73. Dahası başvurucunun hangi geri gönderme merkezine yerleştirildiğine ve sonrasında sınır dışı edilip edilmediğine veya hangi tarihte nereye sınır dışı edildiğine ilişkin yazılı talebe rağmen avukatının bilgilendirilmediği, bu süreçte başvurucu avukatinın başvurucuyla görüşme taleplerinin sürüncemede bưrakıldığına ilişkin temelsiz olmayan iddialar söz konusudur. Neticede başvurucunun idari gözetim altna alındıktan sonra fiilen sınır dışı edilene kadar avukat yardımından etkili biçimde yararlandığına yönelik bir olgu başvuru dosyasına yansımamıştır.

74. Bu durumda yukanıda izah edilen süreçler dikkate alındığında başvurucunun sınır dışı edilme işlemine karşı çıkma hakkını uygulamada etkili kullanamadığı, dolayısryla bu sürece etkin katıfımının sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

75. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesiyle bağlantılı olarak 40.maddesinde güvence altıma alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
76.6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme somunda, başvurucumun hakkanın ihlal edildigine ya da edilmediğine karar vertlir. Ihlal kararı verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarmın ortadan kaldırıması için yapiması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen thlal bir mahkeme kararmdan kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarıni ortadan kaldırmak için yeniden yargulama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderiltr.Yeniden yargılama yapumasında hukuki yarar bulwnmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükamlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve somuçlarını ortadan kaldracak şekllde mūmkünse dasya üzerinden karar verir."
77. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini istemiş ve manevi tazminat talebinde bulunmuștur.

78. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarina da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).

79. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından sōz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden Önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§55,57).

80.İncelenen başvuruda kōtü muamele yasağıyla bağłantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğisonucuna ulaşiılmıştır. Dolayısıyla ihlalin İdarenin işlem ve eyleminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

81. Öte yandan somut olayda başvurucunun sınır dışı edildiği dikkate alınarak ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığı zararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla eski hále getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için etkili başvuru hakkının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 26.000 TLmanevi tazminat &denmesine karar verilmesi gerekir.

82. 3.600 TL vekâlet Ücrctinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya &denmesine karar verilmesi gerekir.

VL HÜKÜM 
Açıklanan getekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE 
B. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE,
C. 1. Idari gözetim altına alınma dolayısıyla kişi hürriyeti ve gtvenliği hakkı, özełhayata ve aile hayatına saygı hakkı ile kðtü muamele yasağını ihlal edildiğine ilişkin iddiaların başvuru yollarımn tüketilmemesi nedeniyle KABÜL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Sınır dışı edilme nedeniyle kötūü muamele yasağıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
D. Anayasa'nın 17.maddesinde døzenlenenkötü muamele yasağıyla bağlantılıolarak Anayasa'nın 40.maddesinde güvence altına alıman etkili başvuru hakkının İHLAL EDILDIĞINE,
E.Başvurucuya net 26.000 TLmanevi tazminat ÖDENMESINE,
F. 3.600 TL vekâlet ūcretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,

G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir Örneğinin bilgi için İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE,
1. Kararın bir δmeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 3/12/2020tarihinde OYBİRLİĞlYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN 
Üye Uye Muammer TOPAL YusufŞevki HAKYEMEZ