Danıştay Sekizinci Dairesine Ait Karar
DANIŞTAY KARARI | 2021-07-01

1 Temmuz 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31528
DANIŞTAY KARARI 
Danıştay Sekizinci Daire Başkanlığından:
Esas No : 2020/7528Karar No : 2021/1532
Kanun Yararına Temyiz Eden : Danıştay Başsavcılıği Davaci : Fatih BOĞAZ Vekili : Av. Ahmet ÖZER 
Davali : Karatay Belediye Başkanlığı - KONYA Vekili : Av. Ali YAVAŞ - (Aynı adreste)
istemin Özeti : Konya 1. Idare Mahkemesi'nin 29/09/2020 gün ve E:2020/306,K:2020/845 sayılı kararının 2577 sayılı Yasanın 51. maddesi uyarınca kanun yararına temyizen incelenerek bozulması istemidir,
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hâkimi : Merve SATIŞ

Düşüncesi : İstemin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Başsavcısı: Abdulkadir ATALIK 

Düşüncesi : Sahipsiz köpekler tarafından saldırıya uğrayan davacı Fatih Boğaz tarafından; isırılıp yaralandığı ve kuduz tedavisi gördüğü bu olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu iddiasıyla tarafina 3.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle Karatay Belediye Başkanlığına karşı açılan davanın kabulüne dair Konya 1. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 29/09/2010 gün ve E:2020/306, K:2020/845 sayılı kesin kararının; davalı idare tarafından, kanun yararına temyiz edilmesi istemiyie Başsavcılığımızı bilgilendiren dilekçe üzerine konu incelendi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usuiü Kanunu'nun 51'inci maddesinde, "niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykını bir sonucu ifade eden" kararların kanun yararına temyiz olunabileceği belirtilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasınin 125. maddesinde; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zaran ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fikrasının (m) bendinde; "Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, böige parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınaklari, kütüphane,müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek"büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14, maddesinin birinci fikrasinın (a) bendinde; çevre ve çevre sağlığı hizmetlerini yapmak veya yaptırmak belediyenin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış, 15. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde ise, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasinda yer aimıştır.


5199 sayılı Hayvaniarı Koruma Kanunu'nun "Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fikrasında; "Sahipsiz veya güçten düşmüşhayvanların en hızii şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevierine götürülmesi zorunludur. Bu hayvanların öncelikie söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulması sağlanır. Müşahede yerlerinde kısırlaştınıian, aşılanan ve rehabilite edilen hayvanların kaydedildikten sonra öncelikle alındıkları ortama bırakıimaları esastır." hükmü"Yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumlulukları" başlıkiı 18. maddesinin 2. fikrasında ise;"Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki, öncelikle köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanların bakımiari, aşılanının yapılması, aşılı hayvanların markalanması ve kayıtiarının tutulmasinın sağlanmasi, kısırlaştırılmasi, saldırgan olanların eğitilmesi ve sahiplendirilmelerinin yapilmas: için yerel yönetimler tarafından kurulan hayvan bakımevlerine gönderilmesi gibi yapılan tüm faaliyetleri yerel yönetimler ile eşgüdümlü olarak yaparlar." kuralı yer almaktadir.
12.05.2006 tarihli ve 26166 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği'nin 1. maddesinde, sahipsiz hayvanlann çevreye verebilecekleri olumsuz etkilerinin giderilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. "il Müdürlüğünün Görev ve Sorumlulukiarı" başlıklı 5. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde; “Yerel hayvan koruma görevlileri ve gönüllü kuruluşlar ile işbirliği yaparak sahipsiz hayvanların kontrolünü takip etmek" Ii Çevre ve Orman Müdürlüğü'nün görev ve sorumlulukları arasında sayıilmış,: 6. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; hayvanların korunması, sorunların tespiti ve çözümlerini karara bağlamanın, her ilde valinin başkanı olduğu il hayvan koruma kurulunun görev ve sorumlulukları arasında olduğu belirtilmiş, "Belediyelerin alacağı tedbirler" başlikiı 7.maddesinde ise, "sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatimasi, kısırlaştınılmasi,aşılanmasi, gerekli tibbî bakımlarının yapılması ve işaretienmesi, aliındiğı ortama geri birakılması,sahiplendirilenlerinin kayıt altına alınması" belediyelerin görevleri arasında sayılmıştır.
Öte yandan; 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde, idari dava türleri; iptal, tam yargi ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkiara ilişkin davalar olarak sayılmış; 14. maddesinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme sırasında "idari merci tecavüzü" ve "husumet" yönlerinden de inceleneceği ve bu hususlarin ilik incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanin her safhasinda 15. madde hükmünün uygulanacağı; 15. maddesinin 1. fikrasının (c) bendinde ise, davanın yaniış hasım gösterilerek açılması halinde dava dilekçesinin mahkemece tespit edilecek gerçek hasma tebliğine karar verileceği kurala bağlanmiştır.


Aktarılan Yasa kurailarının, 2577 sayılı Yasada öngörülen idari dava türlerinin tümübakımından geçerli olduğu, başka bir anlatimla sadece iptal davalarında uygulanacak usul kuralları olmadığı gözetildiğinde, tam yargi davalarında da hasım düzeltilerek dava dilekçesinin mahkemece tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edilmesine engel yasal düzenleme bulunmamaktadir.
Ayrica, tam yargi davasinda, yargi yerince davalı konumuna alinan idareye başvuru şartının aranmayacağı da tabiidir. Zira, dava açmadan önce ilgili idareye başvuran ve konunun bir başka idareyle ilgili olduğu kendisine bildirilmeyen davaci, tam yargi davası açma şartını yerine getirmiş olup; yargi yerince davalı konumuna alınan idareye de başvuru şartının aranmasi, idari yargilama usulüne özgü hasım düzelterek, idari davanın bir an önce sonuçlandınimasi kuralıyla bağdaşmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacının, 16.11.2019 günü saat 12.30 siralarında Konya Ili Aziziye Mahaliesi, Evliya Çelebi Sokak üzerinde bulunan Hacıveyis Camii önünde bulunduğu esnada cadde üzerinde 6-7 adet sahipsiz sokak köpeğinin saldırısına uğradıği, köpekler tarafından isırılıp yaralandığı ve kuduz tedavisi gördüğünden bu olayda idarenin hizmet kusurunun olduğundan bahisle yaptığı başvurunun davalı Karatay Belediye Başkanlığınca reddi üzerine bakılan davanın açıldığı aniaşılmaktadır.
Yukanda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; sahipsiz hayvaniarın, başta köpekler olmak üzere, korunmasi, bakım ve gözetimi, saldırgan olanlarının eğitilmesi ve sahiplendirilmeleri, hayvan bakımevlerinin kurulması vb. birtakım görev ve sorumiulukların valilikiere, büyükşehir ve ilçe belediyelerine ait olduğu anlaşılmaktadır.
Kamu idareleri yapmakla yükümlü bulunduklan hizmetieri gereği gibi ifa etmekle beraber bu hizmetin işleyişini sürekli olarak kontrol etmek ve hizmetin yürütülmesi sırasında gerekli önlemleri almakla da yükümlüdür. Idarece bu yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi ya da gereği gibi işlememesi sonucunda bir zarara sebebiyet verilmiş olmasınin, idareye hizmet kusuru nedeniyle meydana gelen maddi veya manevi zarariarıtazmin sorumluluğu yükleyeceği idare hukukunun yerleşmiş ilkelerindendir.
Olayda; ilgili mevzuat gereği sahipsiz hayvanların kontrolünü takip etmek, sahipsiz hayvanlarla ilgili sorunlann tespiti ve bu sorunların çözümlerini karara bağlama konusunda görevli ve yetkili olduğu görülen Konya Valiliğinin ve sahipsiz hayvanlara banınak yapmak/yaptırmak,işletmek/işlettirmek görev ve sorumluluğu olan Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığının da hasım mevkiine alinması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda; her ne kadar köpek saldırısını ve gördüğü tedaviyi doktor raporu ile ortaya koyan davacıya manevi tazminat ödenmesi gerekmekte ve kararın bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamakta ise de; Konya Valiliği ve Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı da hasım konuma 

eklenmeden; sadece Karatay Belediye Başkanlığı husumetiyle karar verimesinde hukuka uyarlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle Konya 1. Ídare Mahkemesi Hakimliğinin 29/09/2010 gün ve E:2020/306, K:2020/845 sayılı karari; usul yönünden, yürürlükteki hukuka aykırı sonucu ifade ettiğinden, 2577 sayılı Yasanın 51'inci maddesi uyarınca, kanun yararina temyiz edilmesinin uygun olacaği düşünülmektedir.

TÜRK MiLLETi ADINA 
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, davacının 16.11.2019 günü saat 12.30 sıralarında Konya Ili, Aziziye Mahallesi,Evliya Çelebi Sokak üzerinde bulunan Haciveyis Camii önünde bulunduğu esnada cadde üzerinde 6-7 adet sahipsiz sokak köpeğinin saldınsına uğradığı, köpekler tarafından ısırılıp yaralanmasi ve kuduz tedavisi görmesi nedeniyle bu olayda idarenin hizmet kusurunun oiduğu ileri sürülerek tarafina 3.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

Konya 1. Idare Mahkemesi Hakimliği'nin 29/09/2020 gün ve E:2020/306, K:2020/845 sayılıkararıyla; yerleşim merkezlerinde veya bu merkezlerin yakınında toplu halde yaşayan sokak köpeklerinin yaşadıkları alanın doğai bir ortam sayılamayacağı, evse! atıkla beslendikleri ve her zaman yiyecek bulamama ihtimallerinin bulunduğu hususları da dikkate alındığında, kamu hizmetinin devamlılığı esası gereğince belediyelerin görevinin, sokak köpeklerinin gerekli bakım ve kontrollerini yaptiktan sonra alındıkian ortama birakılmalan ile sona ermeyeceği, bakılan uyuşmazlıkta, olayın meydana gelme sebebinin başıboş köpekler olduğu konusunda herhangi bir çekişmenin bulunmadığı ve davacının yaralanmasının bu başıboş köpeklerin saidırısı sonucunda meydana geldiği göz önünde bulundurulduğunda, Belediye Yasalanı ile 5199 sayılı Yasa uyarınca beldedeki insan ve çevre sağlığı açısından artık tehdit mahiyetinde bulunan saldırgan sokak hayvanlarını toplayıp rehabilite etme konusunda davalı idarenin görevlerini gereği gibi yapmadıği ve kusur sorumluluğunun bulunduğu, idarenin hizmet kusuru nedeniyle başıboş köpeklerin saldırması sonucunda davacının yaralandığı ve yaralanması sonucu tedavi gördüğü, yaşadığı acı,elem ve üzüntünün kismen de olsa hafifletilebilmesi amaciyla 3.000,00-TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine istinaf ve temyiz yolu kapalı olmak üzere, kesin olarak karar verilmiştir.
2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kanun Yararına Temyiz" başlılı 51.maddesinde; "1. Idare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar ile istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan 

kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2. (Değişik: 5/4/1990 - 3622/20 md.) Temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu bozma karari, daha õnce kesinleşmiş olan merci kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz, 3. Bozma kararının bir örneği ilgili bakanlığa gönderilir ve Resmi Gazete'de yayımlanır." hükmüne yer verilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zaranı ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fikrasının (m) bendinde;"Büyükşehrin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parklari, hayvanat bahçeleri,hayvan barınaklari, kütüphane, müze, spor, dinience, eğlence ve benzeri yerleri yapmak,yaptırmak, işletmek veya işlettirmek" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarıarasında sayılmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; çevre ve çevre sağlığı hizmetlerini yapmak veya yaptırmak belediyenin görev ve sorumlulukları arasında, 15.maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde ise, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türiü faaliyet ve girişimde bulunmak belediyenin yetki ve imtiyazlari arasinda yer almaktadır.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun "Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması" başlıklı 6. maddesinin 4. fıkrasında; "Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur. Bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulması sağlanır, Müşahede yerlerinde kısırlaştırılan, aşılanan ve rehabilite edilen hayvanların kaydedildikten sonra öncelikle aliındikları ortama birakılmaları esastır." hükmü, "Yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumluluklari" başliklı 18. maddesinin 2. fikrasinda ise; "Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki, öncelikle köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanların bakımları, aşilarının yapılmasi, aşılı hayvanların markalanması ve kayıtlarının tutulmasının sağlanmasi, kisırlaştırıilması, saldırgan olanların eğitilmesi ve sahiplendirimelerinin yapılması için yerel yönetimler tarafından kurulan hayvan bakımevierine gönderilmesi gibi yapılan tür faaliyetleri yerel yönetimier ile eşgüdümiü olarak yapariar." kuralı yer aimaktadır.
12/05/2006 tarihli ve 26166 sayıliı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği'nin 1, maddesinde, sahipsiz hayvanların çevreye verebilecekieri olumsuz etkilerinin giderilmesinin amaçlandığı belirtilmiş, “li Müdürlüğünün Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 5. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde; "Yerel hayvan koruma görevlileri ve gönüllü kuruluşiar ile işbirliği yaparak sahipsiz hayvanların kontrolünü takip etmek" il Çevre ve Orman Müdürlüğü'nün görev ve sorumlulukları arasında sayılmış, 6. maddesinin 1.

fikrasının (a) bendinde; hayvanlarin korunmasi, sorunların tespiti ve çözümlerini karara bağlamanın, her ilde valinin başkanı olduğu il hayvan koruma kurulunun görev ve sorumluluklarıarasında olduğu belirtilmiş, "Belediyelerin alacağı tedbirler" başlıklı 7. maddesinde ise, "sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatıilması, kısırlaştırıimasi, aşılanmasi, gerekli tıbbîbakımlarının yapılması ve işaretlenmesi, alındığı ortama geri bırakıimasi, sahiplendirilenlerinin kayıt altına alınması“ belediyelerin görevieri arasında sayılmıştır.
Öte yandan; 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde, idari dava türieri; iptal, tam yargi ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmış; 14, maddesinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme sirasında "idari merci tecavüzü" ve "husumet" yönlerinden de inceleneceği ve bu hususlarin ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasinda 15. madde hükmünün uygulanacaği; 15, maddesinin 1. fikrasının (c) bendinde ise, davanın yanlış hasim gösterilerek açılmas: halinde dava dilekçesinin mahkemece tespit edilecek gerçek hasma tebliğine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Aktarılan Yasa kurallannın, 2577 sayılı Yasada öngörülen idari dava türlerinin tümübakımından geçerli olduğu, başka bir anlatımia sadece iptal davalarında uygulanacak usul kuralları oimadığı gözetildiğinde, tam yargı davalarında da hasım düzeltilerek dava dilekçesinin mahkemece tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edilmesine engel yasal düzenleme bulunmamaktadir.
Ayrica, tam yargi davasinda, yargı yerince davaliı konumuna alinan idareye başvuru şartının aranmayacağı da tabiidir. Zira, dava açmadan önce ilgili idareye başvuran ve konunun bir başka idareyie ilgili olduğu kendisine bildirilmeyen davacı, tam yargı davası açma şartını yerine getirmiş olup; yargı yerince davalı konumuna alinan idareye de başvuru şartınin aranmasi, idari yargılama usulüne özgü hasim düzelterek, idari davanın bir an önce sonuçlandırıiması kuralıyla bağdaşmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacının, 16.11.2019 günü saat 12.30 siralarında Konya Ili Aziziye Mahallesi, Eviiya Çelebi Sokak üzerinde bulunan Hacıveyis Camii Önünde bulunduğu esnada cadde üzerinde 6-7 adet sahipsiz sokak köpeğinin saldırısına uğradıği, köpekler tarafindan isırılıp yaralanmasi ve kuduz tedavisi görmesi nedeniyle bu olayda idarenin hizmet kusurunun olduğu ileri sürülerek tarafina 3.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyie birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyie bakılan davanın açıildığı anlaşılmaktadır.
Yukarida belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; sahipsiz hayvanların, başta köpekler olmak üzere, korunmasi, bakım ve gözetimi, saldırgan olanlarının eğitilmesi ve sahiplendirilmeleri, hayvan bakımevierinin kuruimasi vb. birtakım görev ve sorumlulukların valilikiere, büyükşehir ve ilçe belediyelerine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu idareleri yapmakla yükümlü bulundukları hizmetleri gereği gibi ifa etmekle beraber bu hizmetin işleyişini sürekli olarak kontrol etmek ve hizmetin yürütülmesi sırasında gerekli önlemleri almakla da yükümlüdür. Idarece bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi ya da gereği gibi işlememesi sonucunda bir zarara sebebiyet verilmiş oimasının, idareye hizmet kusuru nedeniyle meydana gelen maddi veya manevi zararlarıtazmin sorumluluğu yükleyeceği idare hukukunun yerleşmiş ilkelerindendir.Olayda; ilgili mevzuat gereği sahipsiz hayvanların kontrolünü takip etmek, sahipsiz hayvanlarla ilgili soruniarın tespiti ve bu sorunlanın çözümierini karara bağlama konusunda görevli ve yetkili olduğu görülen Konya Valiliği'nin ve sahipsiz hayvanlara barınak yapmak/yaptırmak,işletmek/işlettirmek görev ve sorumluluğu olan Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın da hasim mevkiine alinmasi gerekmektedir.
Bu durumda; davalı Karatay Belediye Başkanlığı yanında, olayın Özelliğine göre müteselsilen sorumluluğu bulunan Konya Valiliği ve Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın da hasım konumuna eklenmesi gerekirken sadece Karatay Belediye Başkanlığı husumetiyle karar verilmesinin yürürlükteki mevzuata aykırı bir sonucu ifade ettiği anlaşılmakta olup, kanun yararına bozma isteminin kabulü gerektiği sonucuna variılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; Danıştay Başsavcıliığı'nın kanun yararına temyiz isteminin kabulüne, 2577 sayıiı Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi gereğince Konya 1. Idare Mahkemesi'nin 29/09/2020 gün ve E:2020/306, K:2020/845 sayılı kararının, hukuki sonuçlarıkalkmamak koşulu ile kanun yararına bozulmasına, kararın birer örneğinin taraflar ile Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmesine ve bu kararin Resmi Gazete'de yayımlanmasina, 12/03/2021tarihinde oybirliğiyle karar verildi.