Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunlar İçin Tasarlanan Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği ve Korunmasız Karayolu Kullanıcılarının ve Yolcuların Korunması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2019/2144)
YÖNETMELİKLER | 2020-05-14

14 Mayıs 2020 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31127
YÖNETMELİK
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:
MOTORLU ARAÇLAR
VE RÖMORKLARI İLE BUNLAR İÇİN TASARLANAN AKSAM, SİSTEM VE AYRI TEKNİK
ÜNİTELERİN GENEL GÜVENLİĞİ VE
KORUNMASIZ KARAYOLU KULLANICILARININ VE YOLCULARIN
KORUNMASI İLE İLGİLİ TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ
(AB/2019/2144)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
a) Araçların ve bu araçlar için tasarlanan ve imal
edilen aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerin genel özellikleri ve
güvenliği hakkında tip onayı ile yolcuların ve korunmasız karayolu
kullanıcılarının korunması ve güvenliğine,
b) Güvenlik, yakıt verimliliği ve CO2
emisyonları ile ilgili olarak lastik basıncı izleme sistemleri hususunda
araçların tip onayına,
c) Yeni imal edilen lastiklerin güvenlik ve
çevresel performansları bakımından tip onayına,
ilişkin şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, 19/4/2020 tarihli ve 31104
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları ile
Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa
Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858)’in 4 üncü maddesinde
belirtilen M, N ve O kategorisi araçlar ile bu araçlar için tasarlanan ve
imal edilen aksam, sistem ve ayrı teknik üniteleri kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; 13/10/1983 tarihli ve 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 29 uncu maddesine, 29/6/2001 tarihli ve
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanunun 4 üncü maddesine ve 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 388 inci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin amaçları bakımından,
AB/2018/858 Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde belirtilen tanımlar
geçerlidir. Söz konusu tanımlara ek olarak bu Yönetmelikte geçen;
a) AB: Avrupa Birliğini,
b) Acil durum şeritte tutma sistemi: En azından
şeritten ayrılma gerçekleştiğinde veya gerçekleşmek üzere olduğunda ve bir
çarpışmanın gerçekleşmesi muhtemel olduğunda, sürücünün şerit veya yol
sınırına göre aracı güvenli bir pozisyonda tutmasına yardımcı olan sistemi,
c) Acil duruş sinyali: Aracın arkasındaki diğer yol
kullanıcılarına, araca geçerli yol koşullarına göre yüksek bir geciktirme
kuvveti (frenleme gibi) uygulandığını belirten ışıklı sinyal fonksiyonunu,
ç) A-direği: Aracın şasisinden tavanına uzanan, en
öndeki ve en dıştaki tavan desteğini,
d) Akıllı hız desteği: Özel ve uygun geri
bildirimler sağlayarak sürücünün yol ortamına uygun hızı korumasına
yardımcı olan sistemi,
e) Alkol kilidi kurulum ön hazırlığı: Motorlu
araçlarda satış sonrası alkol kilitleme cihazlarının takılmasını kolaylaştıran
standart bir arayüzü,
f) Araç ana kontrol anahtarı: Aracın bütünleşik
elektronik sistemini, aracın sürücü bulunmadan park edilmiş olması
durumunda olduğu gibi, kapalıdan normal işletim moduna getiren cihazı,
g) Araç katarlama (konvoy sürüşü): Sürücülerin çok
az ya da hiç müdahalesi olmadan yolculuğun belirli bölümleri için araçların
otomatik olarak bağlandığında birbirleri arasındaki mesafeyi otomatik
olarak ayarlayabilmesine ve öncü aracın hareketindeki değişikliklere uyum
sağlamasına izin veren otomatik sürüş destek sistemleri ve bağlantı
teknolojilerinin kullanılması suretiyle iki veya daha fazla aracın
bağlanarak konvoy oluşturmasını,
ğ) Azami kütle: İmalatçı tarafından belirtilen,
teknik olarak izin verilen azami yüklü kütleyi,
h) Bakanlık: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
ı) BM/AEK: Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik
Komisyonunu,
i) Gelişmiş acil frenleme sistemi: Olası bir
çarpışmayı otomatik olarak algılayabilen ve bir çarpışmayı hafifletmek veya
çarpışmadan kaçınmak amacıyla aracı yavaşlatmak için aracın frenleme
sistemini harekete geçirebilen sistemi,
j) Gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı:
Sürücünün trafik durumuna dikkat etmeye devam etmesine yardımcı olan ve
dikkati dağıldığında sürücüyü uyaran sistemi,
k) Geri manevrada algılama: Geri manevra sırasında
öncelikle çarpmayı önlemek amacıyla sürücünün aracın arkasındaki insanların
ve nesnelerin varlığından farkında olmasını sağlayan sistemi,
l) Hidrojen aksamı: Hidrojen tanklarını ve hidrojen
sisteminin parçasını oluşturan veya hidrojenle doğrudan temas halinde olan
hidrojen yakıtlı araçların diğer tüm parçalarını,
m) Hidrojen sistemi: Hidrojenle çalışan tahrik
sistemi veya yardımcı güç ünitesi hariç, hidrojenle çalışan bir araç
üzerine takılan hidrojen aksamlarının ve bağlantı parçalarının montajını,
n) Hidrojen yakıtlı araç: Aracı hareket ettirmek
için yakıt olarak hidrojen kullanan herhangi bir motorlu aracı,
o) Hidrojen tankı: Hidrojen yakıtının asıl hacmini
depolayan hidrojen sistemindeki aksamı,
ö) Hidrojenle çalışan tahrik sistemi: Aracı hareket
ettirmek için kullanılan enerji dönüştürücüsünü,
p) Komisyon: Avrupa Komisyonunu,
r) Korunmasız karayolu kullanıcısı: Özellikle
bisikletliler ve yayalar ile tahrikli iki tekerlekli araç kullanıcıları
dâhil yol kullanıcılarını,
s) Lastik basınç izleme sistemi: Lastiklerin basınç
değerlerini veya zaman içinde basınç değişimini değerlendirebilen ve araç
hareket halindeyken kullanıcıya ilgili bilgileri iletebilen, araca takılı
sistemi,
ş) Olay veri kaydedicisi: Çarpışmadan hemen önce,
çarpışma sırasında ve hemen sonrasında çarpışmanın kritik parametrelerini
ve bilgilerini sadece kaydetme ve depolama amacıyla kullanılan sistemi,
t) Otonom araç: Sürücünün devamlı kontrolü olmadan,
ancak sürücü müdahalesinin yine de beklendiği veya gerekli olduğu, belirli
bir süre için otonom olarak hareket etmek üzere tasarlanmış ve imal edilmiş
motorlu aracı,
u) Ön koruma sistemi: Orijinal donanım tamponuna ek
olarak, bir nesneye çarpma durumunda aracın dış yüzeyini hasar görmekten
korumak üzere tasarlanan, sadece aracın ışıklarını korumak amaçlı ve 0,5
kg’dan daha az kütleye sahip yapılar hariç, ön koruma çerçevesi veya ilave
bir tampon gibi ayrı bir yapı veya yapıları,
ü) Sürücü dalgınlık ve dikkat uyarısı: Araç
sistemleri analizi yoluyla sürücünün uyanıklığını değerlendiren ve
gerektiğinde sürücüyü uyaran sistemi,
v) Sürücü müsaitliği/uygunluğu izleme sistemi:
Uygulanabilir olduğunda, özel durumlarda sürücünün sürüş işlevini otonom
bir araçtan devralacak bir pozisyonda olup olmadığını değerlendiren
sistemi,
y) Şeritten ayrılma uyarı sistemi: Aracın
kullandığı şeridin dışına sapması durumunda sürücüyü uyaran sistemi,
z) Tam otonom araç: Herhangi bir sürücü kontrolü
olmadan otonom olarak hareket etmek üzere tasarlanmış ve imal edilmiş
motorlu aracı,
aa) Tampon: Herhangi bir ön koruma sistemini
kapsamayan, bir aracın başka bir araçla düşük hızlı bir önden çarpışma
gerçekleştirmesi durumunda aracı korumak üzere tasarımlanan, ilaveler dâhil
aracın herhangi bir ön, alt veya dış yapısını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İmalatçıların
Yükümlülükleri
Genel
yükümlülükler ve teknik şartlar
MADDE 4 – (1) İmalatçılar; piyasaya arz edilen, tescil
edilen veya hizmete giren tüm yeni araçların ve piyasaya arz edilen veya
hizmete giren tüm yeni aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerin bu
Yönetmelik ve uygulama mevzuatının şartlarına uygun olarak tip onaylı
olmasını sağlar.
(2) Ek-I’de listelenen BM/AEK Regülasyonlarına göre
tip onayı, bu Yönetmelik ve uygulama mevzuatının gereklerine göre AB tip
onayı olarak kabul edilir.
(3) Teknik ilerleme ve düzenleyici gelişmeler
dikkate alınarak, zorunlu olarak uygulanacak yeni BM/AEK Regülasyonlarının
eklenmesi veya zorunlu uygulanan BM/AEK Regülasyonu seviyesinin
güncellenmesi amacıyla Ek-I’de değişiklik yapan mevzuatın AB’de yayımlanmasını
müteakip bu mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
(4) İmalatçılar, araç yolcularının ve korunmasız
karayolu kullanıcılarının yaralanma riskini en aza indirecek şekilde
araçların tasarlanmasını, imal ve monte edilmesini sağlar.
(5) İmalatçılar ayrıca; araç, aksam, sistem ve ayrı
teknik ünitelerin, aşağıda yer alan konularla ilgili şartlar dahil,
uygulama mevzuatında yer alan teknik özellikler, tek tip prosedür,
ayrıntılı teknik şartlar ile test prosedürlerine ve Ek-II’de belirtilen
tarihlerden itibaren Ek-II’de listelenen ilgili şartlara uygun olmasını
sağlar.
a) Bağlanma sistemleri, çarpışma testi, yakıt
sistemi bütünlüğü ve yüksek voltajlı elektrik güvenliği.
b) Korunmasız karayolu kullanıcıları, görme ve
görünebilirlik.
c) Araç şasisi, frenleme, lastikler ve dümenleme.
ç) Araç üstü aygıtlar, elektrik sistemi, araç
aydınlatması ve siber saldırılar dahil izinsiz kullanıma karşı koruma.
d) Sürücü ve sistem davranışı.
e) Genel araç yapısı ve özellikleri.
(6) Teknik ilerleme ve düzenleyici gelişmeler
dikkate alınarak özellikle beşinci fıkranın (a) ila (e) bentleri, 6 ncı
maddenin birinci fıkrasının (a) ila (f) bentleri, 7 nci maddesinin ikinci
ila beşinci fıkraları, 9 uncu maddenin ikinci, üçüncü ve beşinci fıkraları,
11 inci maddenin birinci fıkrası ile ilgili olarak ve araç, aksam, sistem
ve ayrı teknik ünitelerin yüksek seviye genel güvenliğini ve araç
yolcularının ve korunmasız karayolu kullanıcılarının yüksek seviye
korunmasını sağlamak amacıyla, zorunlu olarak uygulanacak yeni BM/AEK
Regülasyonlarının eklenmesi, zorunlu uygulanan BM/AEK Regülasyonu
seviyesinin güncellenmesi veya uygulama mevzuatının yayımlanması/güncellenmesi
suretiyle, Ek-II’de değişiklik yapan mevzuatın AB’de yayımlanmasını
müteakip bu mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
(7) Ek-II’de listelenen şartlar ile ilgili araç,
aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerin onaylanmasına dair tek tip prosedür
ve teknik şartlara ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını
müteakip bu mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
Lastik
basınç izleme sistemleri ve lastikler ile ilgili özel şartlar
MADDE 5 – (1) Araçlar, çeşitli yol ve çevre koşullarında
herhangi bir lastikte basınç kaybı meydana geldiğinde sürücüyü uyaracak
araç içi uyarı verme yeteneğine sahip hassas bir lastik basınç izleme
sistemi ile donatılır.
(2) Lastik basınç izleme sistemleri, düşük lastik
basıncında sıfırlama veya yeniden kalibrasyonu önleyecek şekilde
tasarlanır.
(3) Piyasaya arz edilen tüm lastikler, Ek-II’de
listelenen ilgili mevzuatta belirtilen güvenlik ve çevresel performans
şartlarını karşılar.
(4) Lastik basınç izleme sistemleri hakkında
araçların tip onayı ve lastiklerin araçlara montajı ile ilgili teknik
özellikler dahil lastiklerin tip onayına dair tek tip prosedür ve teknik
şartlara ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu
mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
Motorlu
araçların tüm kategorileri için gelişmiş araç sistemleri
MADDE 6 – (1) Motorlu araçlar aşağıda belirtilen gelişmiş
araç sistemleri ile donatılır:
a) Akıllı hız desteği.
b) Alkol kilidi kurulum ön hazırlığı.
c) Sürücü dalgınlık ve dikkat uyarısı.
ç) Gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı.
d) Acil duruş sinyali.
e) Geri manevrada algılaması.
f) Olay veri kaydedicisi.
(2) Akıllı hız destek sistemi, aşağıdaki asgari
şartları sağlar:
a) Sürücünün, geçerli hız sınırı aşıldığı durumda
hızlandırıcı kontrolüyle veya özel, uygun ve etkili geri bildirim sayesinde
hız sınırının aşıldığından haberdar olması mümkün olmalıdır.
b) Sistemi kapatmak mümkün olmalıdır. Hız sınırı
hakkında bilgi hala sağlanabilir ve akıllı hız destek sistemi araç ana
kontrol anahtarının her etkinleştirilmesinde normal çalışma modunda
olmalıdır.
c) Özel ve uygun geri bildirim, altyapı
sinyallerinin veya elektronik harita verilerinin veya araç içinde her ikisinin
de kullanımına dayanarak, trafik işaretleri ve sinyallerinin gözlenmesiyle
elde edilen hız sınırı bilgisine dayanmalıdır.
ç) Sistem, sürücülerin sistemin talep ettiği araç
hızını aşma ihtimalini etkilememelidir.
d) Gerçek sürüş koşulları altında hata oranını
önlemek veya en aza indirmek için sistemin performans hedefleri
belirlenmelidir.
(3) Sürücü dalgınlık ve dikkat uyarı sistemi ve
gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarı sistemi, kapalı döngü sistemi
içerisinde topladığı veya bunun dışında işlediği amaçla ilgili gerekli
olanlar haricinde hiçbir veriyi sürekli olarak kaydetmeyecek veya
saklamayacak şekilde tasarlanır. Ayrıca, hiçbir zaman bu verilere üçüncü
taraflarca erişilemez veya üçüncü tarafların istifadesine sunulamaz ve
işleme amacı ortadan kalktıktan sonra bu veriler derhal silinir. Bu
sistemler ayrıca, çakışmayacak şekilde tasarlanmalı ve bir eylemin her iki
sistemi de tetiklemesi durumunda sürücüyü ayrı ayrı ve aynı anda veya kafa
karıştırıcı bir şekilde uyarmamalıdır.
(4) Olay veri kaydedicileri, özellikle aşağıdaki
şartları sağlar:
a) Bir çarpışmadan kısa bir süre önce, çarpışma
esnasında ve hemen sonraki süreye göre kaydetme ve saklama kabiliyetine
sahip olan olay veri kaydedicisindeki veriler; aracın yoldaki hızını,
frenlemesini, konumunu ve devrilmesini (yana yatma-devrilme durumunu),
bütün güvenlik sistemlerinin aktivasyonunun durumunu ve oranını, 112
tabanlı araç içi acil çağrı sistemi, fren aktivasyonu ve araca monte aktif
güvenlik ve kaza önleme sistemlerinin ilgili giriş parametrelerini, yüksek
doğruluk ve verinin sürdürülebilirliğini sağlayacak şekilde içerir.
b) Olay veri kaydedicileri devre dışı bırakılamaz.
c) Aşağıdaki şekilde verileri kaydetme ve saklama
kabiliyetine sahip olmalıdır:
1) Kapalı devre bir sistemde çalışır.
2) Topladığı veriler gizli tutulur ve manipülasyona
ve kötüye kullanıma karşı korunur.
3) Topladığı veriler, kesin araç tipi, varyantı ve
versiyonu ve özellikle araca takılan aktif güvenlik ve kaza önleme
sistemlerini tanımlayabilmelidir.
ç) Kaydedilebilen veriler, standart bir arayüz
üzerinden, sistem ve ayrı teknik ünite tip onayının amaçları dahil olmak
üzere ve 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması
Kanununa uygun olarak işlenir. Kaydedilen veriler, ulusal mevzuat hükümleri
çerçevesinde yalnızca kaza araştırması ve analizi amacıyla veri güvenliğine
ilişkin gerekli her türlü teknik ve idari tedbir alınmak suretiyle yetkili
kamu kurum ve kuruluşlarına sunulabilir.
(5) Olay veri kaydedicisi, araç tanıtım numarasının
araç gösterge bölümünün son dört basamağını veya münferiden aracın
kendisinin, sahibinin veya sahibinin tanımlanmasına izin verebilecek başka
herhangi bir bilgiyi kaydedemez ve depolayamaz.
(6) Birinci fıkrada belirtilen gelişmiş araç
sistemleri hakkında araçların tip onayına ve ayrı teknik ünite olarak
birinci fıkranın (a), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen gelişmiş araç
sistemlerinin tip onayına ilişkin özel test prosedürlerine ve teknik
şartlara ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu
mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
Binek
araçlara ve hafif ticari araçlara ilişkin özel şartlar
MADDE 7 – (1) Bu Yönetmeliğin ve uygulama mevzuatının M1
ve N1 kategorisi araçlara uygulanabilir olan diğer şartlarına ek
olarak, söz konusu kategorideki araçlar ikinci ila beşinci fıkralardaki
şartları ve altıncı fıkrada belirtilen uygulama mevzuatındaki teknik
şartları sağlar.
(2) M1 ve N1 kategorisi
araçlar, aşağıdaki iki faza göre tasarlanan ve monte edilen gelişmiş acil
frenleme sistemleri ile donatılır:
a) Birinci fazda, motorlu aracın önündeki
engellerin ve hareketli araçların algılanması.
b) İkinci fazda, motorlu aracın önündeki yayaları
ve bisikletlileri kapsayacak şekilde, (a) bendinde belirtilen algılama
kabiliyetinin arttırılması.
(3) M1 ve N1 kategorisi
araçlar, ayrıca acil durum şeritte tutma sistemi ile donatılır.
(4) Gelişmiş acil frenleme sistemleri ve acil durum
şeritte tutma sistemleri özellikle aşağıdaki şartları sağlar:
a) Sürücü tarafından gerçekleştirilecek bir dizi
hareketle, sistemlerin her seferinde birer birer (ayrı ayrı) kapatılması
mümkün olmalıdır.
b) Araç ana kontrol anahtarının her
etkinleştirilmesinde sistemler normal çalışma modunda olmalıdır.
c) Sesli uyarıları kolayca önlemek mümkün olmalı,
ancak böyle bir işlem aynı zamanda sesli uyarılar dışındaki sistem
işlevlerini durdurmamalıdır.
ç) Sürücü, bu sistemleri geçersiz hale
getirebilmelidir.
(5) M1 ve N1 kategorisi
araçlar, korunmasız karayolu kullanıcılarının korunmasını arttırmak ve
çarpışma durumunda olası yaralanmalarını azaltmak amacıyla genişletilmiş
kafa çarpma koruma bölgesi ile donatılacak şekilde tasarlanır ve imal
edilir.
(6) İkinci ila beşinci fıkralarda belirtilen
şartlara göre araçların tip onayına dair tek tip prosedür ve teknik şartlara
ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu mevzuat
Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
Binek
araçlar ve hafif ticari araçlar için ön koruma sistemleri
MADDE 8 – (1) M1 ve N1 kategorisi
araçlara orijinal ekipman olarak takılan veya bu kategori araçlar için ayrı
teknik ünite olarak piyasada bulundurulan ön koruma sistemleri, ikinci
fıkrada belirtilen şartlara ve üçüncü fıkrada belirtilen uygulama
mevzuatındaki teknik şartlara uygun olmalıdır.
(2) Ayrı teknik ünite olarak ön koruma sistemleri;
tip onaylı olduğu araç tipi, varyantı ve versiyonlarının ayrıntılı bir
listesi ve açık montaj talimatları ile birlikte piyasada bulundurulur.
(3) İmal ve montajı ile ilgili teknik şartları da
dahil ön koruma sistemlerinin tip onayına dair tek tip prosedür ve teknik
şartlara ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu
mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
Otobüs ve
kamyonlara ilişkin özel şartlar
MADDE 9 – (1) Bu Yönetmeliğin ve uygulama mevzuatının M2,
M3, N2 ve N3 kategorisi araçlara uygulanabilir
olan diğer şartlarına ek olarak, söz konusu kategorideki araçlar ikinci ila
beşinci fıkralardaki şartları ve yedinci fıkrada belirtilen uygulama
mevzuatındaki teknik şartları sağlar. M2 ve M3
kategorisi araçlar ayrıca altıncı fıkrada belirtilen şartları sağlar.
(2) M2, M3, N2 ve
N3 kategorisi araçlar, yedinci fıkrada belirtilen uygulama
mevzuatındaki teknik şartlara uygun şeritten ayrılma uyarı sistemi ve
gelişmiş acil frenleme sistemi ile donatılır.
(3) M2, M3, N2 ve
N3 kategorisi araçlar, aracın önüne veya yanına yakın bir
mesafede bulunan yayaları ve bisikletlileri algılayabilen ve bu gibi
korunmasız karayolu kullanıcıları ile çarpışmayı önleyebilen veya uyarı
verebilen gelişmiş sistemler ile donatılır.
(4) İkinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen
sistemler, özellikle aşağıdaki şartları sağlar:
a) Sürücü tarafından gerçekleştirilecek bir dizi
hareketle, sistemlerin her seferinde birer birer (ayrı ayrı) kapatılması
mümkün olmalıdır.
b) Araç ana kontrol anahtarının her etkinleştirilmesinde
sistemler normal çalışma modunda olmalıdır.
c) Sesli uyarıları kolayca önlemek mümkün olmalı,
ancak böyle bir işlem aynı zamanda sesli uyarılar dışındaki sistem
işlevlerini durdurmamalıdır.
ç) Sürücü, bu sistemleri geçersiz hale
getirebilmelidir.
(5) M2, M3, N2 ve
N3 kategorisi araçlar, sürücü koltuğundan korunmasız karayolu
kullanıcılarının doğrudan görülebilmesi için, farklı araç kategorilerinin
özelliklerini de göz önünde bulundurarak önde ve sürücünün yan tarafında
bulunan kör noktaları en aza indirecek şekilde tasarlanır ve imal edilir.
(6) Sürücüye ilave olarak 22 yolcu kapasitesini
aşan ve yolcuların sık sık yapacağı harekete imkân sağlamak üzere ayakta
duran yolcular için alanları bulunan M2 ve M3
kategorisi araçlar, tekerlekli sandalye kullanıcıları da dâhil olmak üzere
hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerce erişilebilecek şekilde tasarlanır ve
imal edilir.
(7) İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarda
belirtilen şartlara göre araçların tip onayına ve üçüncü fıkrada belirtilen
sistemlerin ayrı teknik ünite olarak onaylanmasına dair tek tip prosedür ve
teknik şartlara ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip
bu mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir. Beşinci fıkrada belirtilen
şartlara göre araçların tip onayına dair tek tip prosedür ve teknik
şartlara ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu
mevzuat Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
Hidrojen
yakıtlı araçlara ilişkin özel şartlar
MADDE 10
– (1) Bu Yönetmeliğin ve uygulama
mevzuatının M ve N kategorisi araçlara uygulanabilir olan diğer şartlarına
ek olarak, söz konusu kategorilere ait hidrojenle çalışan araçlar, bunların
hidrojen sistemleri ve bu tür sistemlerin aksamları üçüncü fıkrada
belirtilen uygulama mevzuatındaki teknik şartları sağlar.
(2) İmalatçılar, üçüncü fıkrada belirtilen uygulama
mevzuatındaki teknik şartlara uygun olarak hidrojen sistemlerinin ve
hidrojen aksamlarının monte edilmesini sağlar. İmalatçılar ayrıca,
hidrojenle çalışan araçların kullanım ömrü boyunca hidrojen sistemlerinin
ve aksamlarının muayenesi amacıyla gerekli bilgileri sağlar.
(3) Hidrojen ile çalışan araçların, malzeme
uyumluluğu ve yakıt depoları da dahil olmak üzere hidrojen sistemlerinin
onaylanması ve takılmaları için teknik şartlar da dahil olmak üzere
hidrojen aksamlarının tip onayına dair tek tip prosedüre ve teknik şartlara
ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu mevzuat Bakanlık
tarafından yayımlanabilir.
Otonom ve
tam otonom araçlara ilişkin özel şartlar
MADDE 11
– (1) Bu Yönetmeliğin ve uygulama
mevzuatının ilgili kategorideki araçlara uygulanabilir olan diğer
şartlarına ek olarak, otonom araçlar ve tam otonom araçlar aşağıdaki
bentler ile ilgili ikinci fıkrada belirtilen uygulama mevzuatındaki teknik
şartları sağlar. Bununla birlikte, (c) bendinde belirtilen sürücü
müsaitliği/uygunluğu izleme sistemleri ile ilgili teknik şartlar tam otonom
araçlar için uygulanmaz.
a) Sinyalizasyon, dümenleme, hızlanma ve frenleme
dâhil olmak üzere, aracın kontrolü için sürücünün yerine geçen sistemler.
b) Araca, aracın durumu ve çevresindeki alan
hakkında gerçek zamanlı bilgi sağlayan sistemler.
c) Sürücü müsaitliği/uygunluğu izleme sistemleri.
ç) Otonom araçlar için olay veri kaydedicileri.
d) Örneğin çoklu markalı katarlama için veri
alışverişi uyumlaştırılmış formatı.
e) Diğer karayolu kullanıcılarına güvenlik bilgisi
sağlayan sistemler.
(2) Birinci fıkranın (a) ila (e) bentlerinde
belirtilen sistemler ve diğer parçaların ve otonom ve tam otonom araçların
kamuya açık yollarda güvenli şekilde kullanılabilmesi için otonom ve tam
otonom araçların tip onayına dair tek tip prosedür ve teknik şartlara
ilişkin uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip bu mevzuat Bakanlık
tarafından yayımlanabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Uygulama
mevzuatı
MADDE 12
– (1) Bu Yönetmelikte belirtilen
ilgili uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmasını müteakip söz konusu
mevzuat görev ve sorumluluk alanına göre Bakanlık tarafından
yayımlanabilir.
Komite
MADDE 13
– (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması
ile ilgili hususlar, 11/1/1997 tarihli ve 22874 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Tekerlekli Araçlar ile Bu Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda
Kullanılan Aksam ve Parçalar ile İlgili Teknik Mevzuatın Uygulanmasına Dair
Yönetmelik ile oluşturulan Motorlu Araçlar Teknik Komitesi (MARTEK)
tarafından görüşülebilir. MARTEK tavsiye niteliğindeki görüşünü Bakanlığa
bildirebilir.
Diğer
hükümler
MADDE 14
– (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin
uygulaması ile ilgili gerekli alt düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
(2) 4 üncü maddenin altıncı ve yedinci
fıkralarının, 5 inci maddenin dördüncü fıkrasının, 6 ncı maddenin altıncı
fıkrasının, 7 nci maddenin altıncı fıkrasının, 8 inci maddenin üçüncü
fıkrasının, 9 uncu maddenin yedinci fıkrasının, 10 uncu maddenin üçüncü
fıkrasının ve 12 nci maddesinin istisnası olarak; bu Yönetmelik kapsamında
ilgili uygulama mevzuatının AB’de yayımlanmış ancak Türkiye’de
yayımlanmamış olması durumunda, Ek-II’de belirtilen uygulama tarihleri
dikkate alınarak, AB’de yayımlanan ilgili mevzuat bu Yönetmeliğin amaçları
bakımından uygulanabilir.
(3) AB/2018/858 Yönetmeliğinin 82 nci maddesinin
dördüncü fıkrası, 86 ncı maddesinin birinci, beşinci, yedinci ve dokuzuncu
fıkraları ile 87 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci
fıkraları, bu Yönetmeliğin uygulaması kapsamında da geçerlidir.
(4) Bu Yönetmeliğin 6 ncı ve 11 inci maddelerinin
uygulamasında, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri
saklıdır.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 15
– (1) Bu Yönetmelik, motorlu
araçların ve bunlar için tasarlanan römorklar, sistemler, aksamlar ve ayrı
teknik ünitelerin genel güvenliği ve korunmasız karayolu kullanıcılarının
ve yolcuların korunması ile ilgili tip onayı hakkındaki (AB)2019/2144
sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Regülasyonu dikkate alınarak Avrupa
Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
(2) Bu Yönetmelik hükümlerinde herhangi bir
anlaşmazlık veya yanılgı olması durumunda, birinci fıkrada belirtilen ve bu
Yönetmeliğin esas aldığı (AB)2019/2144 sayılı Regülasyonun orijinal metni
esas alınır.
Uygulama
takvimi
MADDE 16
– (1) Araç, aksam, sistem ve ayrı
teknik üniteler ile ilgili olarak;
a) Ek-II’de belirtilen ilgili tarihten itibaren;
Ek-II’deki özel şartlara istinaden ve bu şartlarla ilgili gerekçelerle, bu
Yönetmelik ve uygulama mevzuatının gerekliliklerini sağlamayan herhangi bir
yeni tip araç, aksam, sistem veya ayrı teknik üniteye AB tipi onayı veya
ulusal tip onayı verilmez.
b) Ek-II’de belirtilen ilgili tarihten itibaren;
Ek-II’deki özel şartlara istinaden ve bu şartlarla ilgili gerekçelerle, bu
Yönetmelik ve uygulama mevzuatının gerekliliklerini sağlamayan tip onayı
mevcut yeni imal edilecek araçlara, AB/2018/858 Yönetmeliğinin 48 inci
maddesinin amaçları bakımından uygunluk belgesi düzenlenemez. Uygunluk
belgesi tarihi anılan tarihten önce olan belirtilen kapsamdaki tam araçlar
anılan tarihten itibaren 12 ay içerisinde satılır ve tescil edilir,
tamamlanmamış araçlar ise anılan tarihten itibaren 18 ay içerisinde satılır
ve temel aracın tip onay tarihinde geçerli olan hükümler çerçevesinde
tamamlanarak bu süre zarfında tescil edilir. AB/2018/858 Yönetmeliğinin 86
ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri saklıdır.
c) Ek-II’de belirtilen ilgili tarihten itibaren;
Ek-II’deki özel şartlara istinaden ve bu şartlarla ilgili gerekçelerle,
anılan tarihten sonra imal edilen ve bu Yönetmelik ve uygulama mevzuatının
gerekliliklerini sağlamayan aksam veya ayrı teknik ünitelerin piyasaya
arzına veya hizmete girmesine izin verilmez.
Yürürlükten
kaldırılan mevzuat
MADDE 17
– (1) Aşağıda belirtilen mevzuat
yürürlükten kaldırılmıştır:
a) 29/8/2010 tarihli ve 27687 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Yayaların ve Diğer Korunmasız Karayolu
Kullanıcılarının Korunması Hakkında Motorlu Araçların Tip Onayı Yönetmeliği
((AT)78/2009).
b) 7/6/2011 tarihli ve 27957 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Hidrojen ile Çalışan Motorlu Araçların Tip Onayına İlişkin
Yönetmelik ((AT)79/2009).
c) 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Bunlar İçin Tasarlanan Römorklar,
Sistemler, Aksamlar ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği ile İlgili
Tip Onayı Yönetmeliği (661/2009/AT).
ç) 1/12/2012 tarihli ve 28484 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Ön Cam Buz Çözme ve Buğu Giderme
Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/672/2010).
d) 14/8/2012 tarihli ve 28384 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Arka Tescil
Plakasının Takıldığı ve Sabitlendiği Alan ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği
(AB/1003/2010).
e) 31/7/2012 tarihli ve 28370 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Çekme Tertibatları ile İlgili Tip
Onayı Yönetmeliği (AB/1005/2010).
f) 4/8/2012 tarihli ve 28374 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Motorlu Araçların Ön Cam Silme ve Yıkama Sistemleri ile İlgili
Tip Onayı Yönetmeliği (AB/1008/2010).
g) 31/7/2012 tarihli ve 28370 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Belirli Motorlu Araçların Çamurlukları ile İlgili Tip
Onayı Yönetmeliği (AB/1009/2010).
ğ) 31/7/2012 tarihli ve 28370 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Araç Tanıtım
Numarası ve İmalatçının Zorunlu Levhaları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği
(AB/19/2011).
h) 1/12/2012 tarihli ve 28484 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Belirli Sınıflarına
Ait Paçalık Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/109/2011).
ı) 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Lastiklerinin
Yerleştirilmesi ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/458/2011).
i) 1/12/2012 tarihli ve 28484 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Motorlu Araçların Vites Değiştirme Göstergeleri ile İlgili Tip
Onayı Yönetmeliği (AB/65/2012).
j) 1/12/2012 tarihli ve 28484 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlarda Araç Girişi ve Manevra Özelliği ile
İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/130/2012).
k) 18/9/2013 tarihli ve 28769 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Belirli Kategorileri İçin Gelişmiş
Acil Frenleme Sistemi ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/347/2012).
l) 18/9/2013 tarihli ve 28769 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlara Şeritten Ayrılma Uyarı Sistemi
Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/351/2012).
m) 12/10/2013 tarihli ve 28793 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Römorklarının Kütle ve Boyutları
ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (AB/1230/2012).
(2) 661/2009/AT, (AT)78/2009 ve (AT)79/2009
Yönetmeliklerine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; araç,
aksam, sistem veya ayrı teknik ünitelere (AT)78/2009, (AT)79/2009,
661/2009/AT Yönetmelikleri ve bunların uygulaması kapsamındaki mevzuata
göre verilen tip onaylarını, söz konusu araç, aksam, sistem veya ayrı
teknik ünite için uygulanan ilgili şartlar bu Yönetmelik ve uygulama
mevzuatı kapsamında değiştirilmediği veya yeni şartlar eklenmediği sürece,
5/7/2022 tarihi itibarıyla geçersiz hale getirmez.
(2) Onay kuruluşu, birinci fıkrada belirtilen tip
onaylarına kapsam genişletme yapmaya devam eder.
(3) Bu Yönetmeliğin istisnası olarak; Ek-IV’te
belirtilen tarihlere kadar 117 sayılı BM/AEK Regülasyonu şartlarına uymayan
araçların ve aksamların üretimine, Ek-IV’te belirtilen şartlar çerçevesinde
izin verilir.
Yürürlük
MADDE 18
– (1) Bu Yönetmeliğin;
a) 4 üncü maddesinin üçüncü, altıncı ve yedinci
fıkraları, 5 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 6 ncı maddesinin altıncı
fıkrası, 7 nci maddesinin altıncı fıkrası, 8 inci maddesinin üçüncü
fıkrası, 9 uncu maddesinin yedinci fıkrası, 10 uncu maddesinin üçüncü
fıkrası, 11 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 12 nci, 13 üncü ve 14 üncü
maddeleri yayımı tarihinde,
b) Diğer hükümleri 6/7/2022 tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız