Anayasa Mahkemesinin 7/1/2025 Tarihli ve 2020/35121 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-10-02

2 Ekim 2025 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 33035
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
MUALLA GÜRSOY BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/35121Karar Tarihi : 7/1/2025
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞMuhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportõr : Mehmet Yavuz YAŞAR Başvurucu : Mualla GÜRSOY Vekili : Av. Halim MERTEK 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, idari işlemin iptali istemiyle açılan davada genel dava açma süresi yerine özel dava açma süresine ilişkin kural uygulanarak davanın süre aşımı yönünden reddi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/11/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, mahkemeye erişim hakkına ilişkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.

3. Başvuru belgelerinin bir örneği, bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Giresun'da ikamet eden başvurucu; Bulancak ilçesi, Bulancak Mahallesi, 4 pafta 72 ada, 17 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapının bağımsız bölüm malikidir.Binanın bulunduğu ana taşınmaz, tapuya kayıtlıdır.

6. Yapı 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un hükümleri uyarınca riskli yapı olarak tespit edilmişıbaşvurucu, bu tespite itiraz etmiştir.

7. Riskli yapı tespitine ilişkin yapılan itiraz, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Trabzon Riskli Yapı Tespitine İtiraz Değerlendirme Heyetinin (Heyet) 24/11/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Anılan karar, başvurucunun eşine 27/11/2014 tarihinde tebliğedilmiştir.

8. Bulancak Belediye Başkanlığı (İdare) tarafından yapının riskli olduğunun idari anlamda kesinleştiğinden hareketle maliklerince altmış gün içinde tahliyesi ve yıkılması için 12/12/2014 tarihli işlem tesis edilmiştir.

9. Başvurucu, itirazının reddine ilişkin Heyet kararının ve İdarenin yıkım işleminin iptali talebiyle 8/1/2015 tarihinde Ordu Ídare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır.Mahkeme 9/9/2015 tarihli kararla işlemlerin iptaline hükmetmiştir. Kararın gerekçesinde;mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde davaya konu binanın düşey ve yatay deprem yükleri altında taşıma gücü yetersizliğini gösteren, çatlak, ezilme veya açılma gibi herhangi bir hasarın mevcut olmadığına dikkat çekerek yığma yapı olarak inşa edilen binanın mevcut durumu, duvar uzunluk ve kalınlıkları ile kat ağırlığı dikkate alınarak Deprem Yönetmeliği hükümleri uyarınca yapılan hesaplamalarda düşey ve yatay deprem yüklerine dayanımının yeterli düzeyde bulunduğuna vurgu yapmıştır. Bu kabulden hareketle Mahkeme, sõz konusu binanın riskli yapı olarak tespitine ve buna bağlı olarak altmış gün içinde yıkıłması gerektiğine dair dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığını ifade etmiştir.

10. Mahkeme kararına karşı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve İdare, temyiz başvurusunda bulunmuştur. Başvuruyu inceleyen Danıştay Ondördüncü Dairesi (Daire)14/6/2017 tarihli kararıyla temyiz başvurusunu kabul ederek mahkeme kararının bozulmasına hükmetmiştir. Temyiz kararının gerekçesinde; riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddine dair kararın başvurucunun eşine tebliğ edildiği 27/11/2014 tarihinden itibaren otuz gün içinde iptali istemiyle dava açılması gerekirken kanuni dava açma süresi geçirildikten sonra 8/1/2015 tarihinde açılan davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığını belirterek davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Daire, riskli olduğu kesinleşen yapının 6306 sayılı Kanun hükümleri gereğince tahliyesine ve yıkımına yönelik olarak tesis edilen 12/12/2014 tarihli işlemin hukuki değerlendirilmesinin ise önceki işleme bağlı kalınmaksızın yapılarak bu işlem hakkında yeniden karar verilmesi gerektiğinden önceki işlem için yapılan incelemeye dayanılarak verilen iptal kararında hukuki isabet bulunmadığını belirtmiştir.

11. Başvurucu, Daire kararına karşı karar düzeltme isteminde bulunmuş ancak aynıDairenin 8/3/2018 tarihli kararı ile karar düzeltme talebi reddedilmiştir.
12. Bozma sonrası davayı yeniden ele alan Mahkeme 15/5/2018 tarihli kararla uyuşmazlığın riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddine dair kısmının süre aşımınedeniyle reddine, yıkım kararına ilişkin kısmının ise esastan reddine hükmetmiştir. Kararın gerekçesinde; riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddine dair kararın başvurucunun eşine tebliğ edildiği 27/11/2014 tarihinden itibaren, otuz gün içinde iptali istemiyle dava açılması gerekirken kanuni dava açma süresi geçirildikten sonra 8/1/2015 tarihinde açılan davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığını belirtmiştir. Mahkeme, uyuşmazlığın tahliye ve yıkıma ilişkin kısmına yönelik olarak riskli olduğu kesinleşen yapının 6306 sayılı Kanun uyarınca gerekli sürelerin verilerek yıktırılmasının davalı idareden istenmesi üzerine tesis edilen 12/12/2014 tarihli işlemde mevzuat gereğinin uygulandığını vurgulamak suretiyle bu kısım yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığını belirtmiştir.

13.Başvurucu, kararı temyiz etmiştir. Temyiz dilekçesinde, yargısal uygulamalarda içtihat mahkemesi olan Danıştayın farklı dairelerinin özel dava açma süresinin gösterilmediği hâllerde hangi dava açma süresinin uygulanması gerektiği noktasında farklı değerlendirmeleri olduğunu, bu konudaki belirsizliğe ilişkin içtihadın birleştirilmesi gerektiğini iddia etmiştir.

Başvurucunun temyiz talebi, Danıştay Altıncı Dairesinin 24/10/2019 tarihli kararıyla reddedilmiş ve hüküm onanmıştır. Yine başvurucu tarafindan yapılan karar düzeltme isteminde başvurucu, Danıştay daireleri arasındaki farklı uygulamalara yönelik taraflarınca içtihadın birleştirilmesi yönünde talepte bulunulduğu ve bunun sonucunun beklenmesi gerektiğini belirtmiştir. Ancak başvurucunun ileri sürdüğü hususlara yönelik olarak herhangi bir ek gerekçe belirtilmeksizin Danıştay Altıncı Dairesinin 17/9/2020 tarihli kararıyla karar düzeltme talebi reddedilmiş ve başvuru yolları bu tarihte tüketilmiştir.
14. Nihai karar, başvurucu vekiline 17/10/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir.
15. Başvurucu 16/11/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1. Kanun Maddeleri 
16. 6306 sayılı Kanun'un işlem sırasında yürürlükte bulunan "Tanımlar" başlıklı 2.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasinda;
a) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
b) Ídare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafindan yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini,
...
d) Riskli yapı: Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmí ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı,
.•.
ifade eder. "
17.6306 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, õncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.
...
(3) Uygulamaya başlanmadan önce, riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine altmış günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapi, malik 

tarafindan yıktırılmadığı takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafi ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafindan yapilır veya yaptırılır.

(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fikralarda belirtilen usullere göre süresinde yıktırılmadığıtespit edilen riskli yapıların yıktırılması, Bakanlıkça yazılı olarak İdareye bildirilir. Buna rağmen yıktırılmadığı tespit edilen yapılar, Bakanlıkça yıkılır veya yıktırılır. Uygulamanın gerektirmesi hâlinde Bakanlık, yukarıdaki fikralarda belirtilen tespit, tahliye ve yıktırma işve işlemlerini bizzat da yapabilir."
18.6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (9) numaralı fikrası şöyledir:
"Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir."
19.6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"1. Dava açma süresi, õzel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2. Bu süreler;
a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
Tarihi izleyen günden başlar."
20. 2577 sayılı Kanun'un "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"1. İlgililer tarafindan idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılmasi, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3. Îsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar géçmiş süre de hesaba katılır."
2.İlgili Danıştay Kararları
21. Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulnun 4/3/2019 tarihli ve E.2017/2905,K.2019/857 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:

"Ancak, idari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafindan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa'nın 40. maddesi hükmüuyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren, özel dava açma süresinin değil, 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği sonucuna varilmaktadır."22. Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 11/6/2014 tarihli ve E.2012/1402,K:2014/2629 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Anayasa'nın 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme ve yargıorganlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıolduğu ifade edilmiş; 40. maddesinin 2. fikrasında, 'Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.' hükmüyer almiştir.
İdari işlemlere karşı başvuru yollarının ayrıntılı düzenlemelerde yer almasi, başvuru süresinin kasa olması veya olağan başvuru yollarına istisna getirilebilmesi nedeniyle,işlemlere karşı hangi idari birime, hangi sürede başvurulacağının idarelerce işlemde belirtilmesi hukuk güvenliği ilkesinin gereğidir. Anılan Anayasa hükmü ile de bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde, hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.
İdarenin Anayasa'dan kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmesi esas olmakla birlikte, belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmemesi, idari işlemlere karşı açılan davalarda dava açma süresinin işletilmeyip, ihmal edilmesi sonucunu da doğurmamalıdır. Anayasa'nın 125. maddesinde idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağının bildirilmesi karşısında, usulüne uygun tebliğ olunan veya bütün unsurlarıyla ilgililer tarafindan öğrenilen idari işlemler üzerine, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nda açıkça belirtilen ve ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel dava açma sürelerinin işletilmesi zorunludur.
Îdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrıdava açma sürelerinin öngõrülmüş olması halinde, idare tarafindan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren, özel dava açma süresinin değil, altmışgünlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, õzel yasasında yer alan düzenleme gereği tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde dava konusu edilmesi gereken dava konusu işlemlerin içeriğinde, Anayasa'nın 40.maddesinde yer alan düzenlemeye uygun olarak kanun yoluna başvurma süresinin gösterilmemiş olması nedeniyle õdeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren genel dava açma süresi olan altmış gün içinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakla, davanın süresinde olduğunun kabulü ve davanın süreaşımı nedeniyle reddi yolundaki ısrar kararının bozulması gerekmektedir."23. Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 17/11/2014 tarihli ve E.2012/2620,K.2014/4054 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:

"İdarenin Anayasa'dan kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmesi esas olmakla birlikte, belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmemesi, idari işlemlere karşı açılan davalarda dava açma süresinin işletilmeyip, ihmal edilmesi sonucunu da doğurmamalıdır. Anayasa'nın 125. maddesinde idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağının bildirilmesi karşısında, usulüne uygun tebliğ olunan veya bütün unsurlarıyla ilgililer tarafindan õğrenilen idari işlemler üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nda açıkça belirtilen ve ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel dava açma sürelerinin işletilmesi zorunludur.

İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrıdava açma sürelerinin öngõrülmüş olması halinde, idare tarafindan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması veya muhatabın yanıltılması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren, özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği sonucuna varilmaktadır.

Bu durumda, õzel yasasında yer alan düzenleme gereği tebliğ tarihinden itibaren 30gün içinde dava açılması gereken dava konusu işlemlerin içeriğinde, Anayasa'nın 40.maddesinde yer alan düzenlemeye uygun olarak kanun yoluna başvurma süresinin doğru gösterilmemiş ve davacının yanıltılmış olması nedeniyle para cezasının tebliğtarihinden itibaren üst yazıda belirtilen genel dåva açma süresi olan altmış gün içinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakla, davanın süresinde olduğunun kabulü gerektiğisonucuna varılarak davanın süreaşımı nedeniyle reddi yolundaki israr kararında hukuka ve usule uygunluk bulunmamıştır. "
24. Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 26/10/2020 tarihli ve E.2020/2208,K.2020/1974 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"İdari işlemlerin nitelikleri gereği yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrıdava açma sürelerinin õngörülmüş olması halinde, idare tarafindan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacıların, kendilerine bir bildirim yapılmadığı sürece 2577 sayılıKanun'un 20/A maddesinde õngörülen ve özel bir yargılama niteliği taşıyan ivedi yargılama usulünü ve bu usule tâbi işlerde geçerli olan dava açma süresini bilmeleri mümkün değildir.Dolayısıyla ivedi yargılama usulüne tâbi olan bir işlemi õğrendiklerinde kaç gün içinde hangi merciye başvurulacağını ya da doğrudan dava açılıp açılamayacağını bilmeleri beklenemez.

Bu doğrultuda, Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren, özel dava açma süresinin değil, 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Uyuşmazlık bu çerçevede ele alındığında, Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafindan hazırlanarak 16/04/2019 tarih ve 927 sayılı Cumhurbaşkanlığıkararı ile onaylanan dava konusu 1/100.000 õlçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği, 1/5000ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği,

2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde öngörülen ivedi yargılama usulü kapsamında yapılmış olup, her ne kadar söz konusu maddede, 30 günlük õzel dava açma süresi öngörülmüş ise de; Anayasa'nın 40. maddesi gereğince, kanunlarda özel başvuru yolu ve dava açma süresi öngõrüldüğü hallerde bunun ilgililere açıkça ve ayrıca bildirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Dava konusu imar planı değişiklikleri askıda ilan edilirken, söz konusu planların ivedi yargılama usulüne tabi olduğuna veya özel dava açma süresi bulunduğuna yönelik askıtutanağında herhangi bir açıklamaya yer verilmediği anlaşılmakta olup, bu haliyle,bakılmakta olan davada, dava açma süresi değerlendirilirken, özel dava açma süresinin değil, 60 günlük genel dava açma süresinin dikkate alınması gerekmektedir."
25. Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 10/12/2018 tarihli ve E.2018/4334,K.2018/5459 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. bendinde ise, bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen Anayasa ve Yasa hükümleri karşısında; özel kanunlarında aksine bir hüküm bulunmadıkça, idari işlemlerde dava açma süresinin başlamasında yazılıbildirimin esas olduğu, dava açma süresi hesabında ilân tarihinin, ancak "ilanı gereken"düzenleyici nitelikteki işlemler açısından dikkate alınacağı, bireysel nitelikteki işlemlere karşı ilgililerin, bu işlemlerin kendilerine yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren dava açabilecekleri kuşkusuzdur.

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralı, idari işlemlerin idare tarafindan ilgililere açık ve anlaşılır bir biçimde duyurulması ve bu işlemlere karşı idari yollara veya dava yoluna başvurmalarına olanak sağlama amacını taşımaktadır. Bununla birlikte, idari işlemin niteliğinin ve hukuki sonuçlarının davacı tarafindan bütünüyle õğrenildiğikimi davalarda, bilgi edinmenin (ittılanın) yazilı bildirimin sonuçlarını doğuracağı ve dava açma süresine başlangıçalınacağı Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir. Ancak bu istisnai durumun kabulü, bilgi edinmenin dava açma süresine başlangıç alınması da, idari işlemin niteliği ve doğurduğu hukuki sonuç itibarıyla davacılar tarafindan öğrenildiğinin kanıtlanması koşuluna bağlıolup; bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği açılan idari davada ancak, idari yargımerciince karara bağlanabilir. Bir başka deyişle, her tür bilgi edinmenin (ıttılanın) idari dava açma süresine başlangıç alınacağı şeklindeki genel bir kabul, Anayasa'nın 125.maddesi ve 2577 sayılıYasayla bağdaşmayacaktır.

Nitekim, 6306 sayılı Kanun'da, bu Kanun uyarınca tesis edilmiş işlemlere karşı dava açma süresinin hesabında 'tebliğ' tarihinin esas alınacağına dair 6/9. maddesindekihüküm ile anılan Kanun'da, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan alanların 'Risli Alan' olarak belirlenmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olduğuna veya Resmî Gazete'de yayımlanmış olmasının ilgililere tebliğ hükmünde olduğuna dair bir kurala yer verilmemişolması da bunu doğrulamaktadır. Ayrica, riskli alan belirlenmesi ve sonrasında tesis edilen işlemlerin Anayasa'da yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcınitelikte sonuçlar doğuracak olması itibarıyla, yazılı bildirim yapılması, Anayasa'da güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.

Bu çerçevede, içeriği itibarıyla muhataplara tebliği zorunlu olan, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan alanların riskli 

alan ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararlarının, yazılı bildirim veya öğrenme üzerine yasal dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.
Öte yandan, idari işlemlere karşı başvuru yollarının ayrıntılı düzenlemelerde yer almasi, başvuru süresinin kısa olması veya olağan başvuru yollarına istisna getirilebilmesi nedeniyle, işlemlere karşı hangi idari birime, hangi sürede başvurulacağının idarelerce işlemde belirtilmesi hukuk güvenliği ilkesinin bir gereği olduğundan, Anayasa'nın 40.maddesiyle, bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde,hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu nedenle, nitelikleri gereği õzel yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrıdava açma süreleri öngörülmüş olan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri idare tarafindan ilgililerine bildirilmedikçe, õzel dava açma sürelerinin işletilmesine, Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca ólanak bulunmamakta olup, 2577sayılı Kanun'da açıkça belirtilen ve ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel dava açma sürelerinin işletilmesi zorunludur.

Dolayısıyla, her ne kadar 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. bendiyle, bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemler yönünden, 2577 sayılı Kanun'da öngörülen 60 günlük genel dava açma süresi 30 güne indirilmiş ise de, dava konusu Bakanlar Kurulu kararı ile bu hususun davaciya bildirilmemiş olmasi,bu davada özel dava açma süresinin değil, 60günlük genel dava açma süresinin uygulanmasını gerekli kılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta ise, 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca alınan dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının 15/10/2016 günlü, 29858 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandıği; ancak, davacılara ayrıca tebliğ edilmediği, davacıların bu kararı 01/08/2018tarihinde öğrendiklerini beyan ettikleri ve 07/08/2018 tarihinde bakılan davayı açtıklarıanlaşılmıştır.

Bu durumda, davacıların dava konusu Bakanlar Kurulu Kararına karşı, öğrenme tarihinden itibaren genel dava açma süresi olan 60 günlük süre içinde, 07/08/2018 tarihinde açtığı bu davanın süresinde olduğu sonucuna varıldığından, aksi yöndeki Daire kararında hukuki isabet görülmemiştir."
26. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/4/2017 tarihli ve E.2017/397,K.2017/1818 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. bendinde ise, bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen Anayasa ve Yasa hükümleri karşısında; özel kanunlarında aksine bir hüküm bulunmadıkça, idari işlemlerde dava açma süresinin başlamasında yazılıbildirimin esas olduğu, dava açma süresi hesabında ilân tarihinin, ancak 'ilanı gereken'düzenleyici nitelikteki işlemler açısından dikkate alınacağı, bireysel nitelikteki işlemlere karşı ilgililerin, bu işlemlerin kendilerine yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren dava açabilecekleri kuşkusuzdur.

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kuralı, idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılır bir biçimde duyurulması ve bu işlemlere karşı idari yollara veya dava yoluna başvurmalarına olanak sağlama amacını taşımaktadır. Bununla birlikte, idari işlemin niteliğinin ve hukuki 

sonuçlarının davacı tarafindan bütünüyle öğrenildiği kimi davalarda, bilgi edinmenin (ittılanın) yazılı bildirimin sonuçlarını doğuracağı ve dava açma süresine başlangıçalınacağı Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir. Ancak bu istisnai durumun kabulü, bilgi edinmenin dava açma süresine başlangıç alınması da, idari işlemin niteliği ve doğurduğu hukuki sonuç itibarıyla davacılar tarafından öğrenildiğinin kanıtlanması koşuluna bağlıolup; bu koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği açılan idari davada ancak, idari yargımerciince karara bağlanabilir. Bir başka deyişle, her tür bilgi edinmenin (ıttılanın) idari dava açma süresine başlangıç alınacağı şeklindeki genel bir kabul, Anayasa'nın 125.maddesi ve 2577 sayılıYasayla bağdaşmayacaktır.

Nitekim, 6306 sayılı Kanun'da, bu Kanun uyarınca tesis edilmiş işlemlere karşı dava açma süresinin hesabında "tebliğ" tarihinin esas alınacağına dair 6/9. maddesindeki hüküm ile anılan Kanun'da, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan alanların 'Risli Alan' olarak belirlenmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olduğuna veya Resmî Gazete'de yayımlanmış olmasının ilgililere tebliğ hükmünde olduğuna dair bir kurala yer verilmemişolması da bunu doğrulamaktadır. Ayrica, riskli alan belirlenmesi ve sonrasında tesis edilen işlemlerin Anayasa'da yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kasıtlayıcınitelikte sonuçlar doğuracak olması itibarıyla, yazılı bildirim yapılmasi, Anayasa'da güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.
Bu çerçevede, içeriği itibarıyla muhataplara tebliği zorunlu olan, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan alanların riskli alan ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararlarının, yazılı bildirim veya öğrenme üzerine yasal dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.
Öte yandan, idari işlemlere karşı başvuru yollarının ayrıntılı düzenlemelerde yer alması, başvuru süresinin kasa olması veya oláğan başvuru yollarına istisna getirilebilmesi nedeniyle, işlemlere karşı hangi idari birime, hangi sürede başvurulacağının idarelerce işlemde belirtilmesi hukuk güvenliği ilkesinin bir gereği olduğundan, Anayasa'nın 40.maddesiyle, bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde,hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu nedenle, nitelikleri gereği õzel yasalarda, genel dava açma süreleri dışında ayrıdava açma süreleri öngörülmüş olan idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri idare tarafindan ilgililerine bildirilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine, Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca olanak bulunmamakta olup, 2577sayılı Kanun'da açıkça belirtilen ve ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel dava açma sürelerinin işletilmesi zorunludur.

Dolayısıyla, her ne kadar 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. bendiyle, bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemler yönünden, 2577 sayılı Kanun'da öngörülen 60 günlük genel dava açma süresi 30 güne indirilmiş ise de, dava konusu Bakanlar Kurulu kararı ile bu hususun davacıya bildirilmemiş olması, bu davada õzel dava açma süresinin değil, 60günlük genel dava açma süresinin uygulanmasını gerekli kılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta ise, 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca alınan dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının 21/03/2015 günlü, 29302 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı; ancak, davacıya ayrıca tebliğ edilmediği, davacının bu karari, 'kendisinin de hissedarı olduğu 4064 ada 49 parseldeki taşınmaza karşılık, uzlaşma görüşmeleri yapılacaği, bu ihbarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne şahsen başvurması gerektiği, uzlaşma sağlanmaması ve sözleşme 

imzalanmaması durumunda, gayrımenkulun bedeli karşılığında Meram Belediye Encümenince 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesine ve 6306 sayılı Kanun'a istinaden kamulaştırma yapılacağı'na ilişkin 15/06/2016 günlü Meram Belediyesi Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü işleminin, 27/06/2016 tarihinde kendisine tebliğ edilmesi üzerine öğrendiği ve 01/07/2016 tarihinde bakılan davayı açtığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının dava konusu Bakanlar Kurulu Kararına karşi, öğrenme tarihi olan 27/06/2016 tarihinden itibaren genel dava açma süresi olan 60 günlük süre içinde,01/07/2016 tarihinde açtığı bu davanın süresinde olduğu sonucuna varıldığından, aksi yöndeki Daire kararında hukuki isabet görülmemiştir."
27. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/3/2022 tarihli ve E.2021/2,K.2022/1 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Yazilı olarak bildirilen ve dava açma süresinin belirtilmediği idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava açma süresi hesaplanırken õzel ve genel dava açma süresinin işletilmesi ya da işletilmemesi konusunda farklı yorumlar yapıldığı ve Danıştay dava daireleri ile kurulları tarafindan verilen kararlar arasında aykırılıklar olduğu görülmektedir. Yargı kararları arasındaki bu yorum farki, her geçen gün hukuki belirsizliklerin artmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla kararlar arasındaki aykırılıkların bir an önce giderilmesi, kişilerin mahkemeye erişim haklarının ihlal edilmemesi açısından büyük õnem taşıdığı gibi idarî istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlal edilmemesi açısından da õnem kazanmaktadır.

Bu itibarla, yazılı olarak bildirilen idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda,Danıştay dava daireleri ile kurulları tarafindan verilen kararlar arasında var olan aykırılıkların 2575 sayılı Kanun'un 39. maddesi uyarınca içtihatların birleştirilmesi suretiyle giderilmesine oyçokluğuyla karar verilerek bu konu yönünden esasın incelenmesine geçildi.

...
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 20/01/1982 tarih ve 17580 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, dava açma süresini düzenleyen 7.maddesinde Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten bu yana herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Dolayısıyla anılan maddede düzenlenen genel dava açma sürelerinin, yeterli açıklıkta, anlaşılabilir olduğu ve idari yargıda uzun süredir uygulandığı dikkate alındığında,bilinirliği konusunda bir tereddüt bulunmayan bu süreler ile ilgili olarak mevzuatta bir karışıklık yaşandığından söz etmek mümkün değildir.

2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde gösterilen genel dava açma sürelerinden başka,özeldüzenlemeler ile idari dava açma süreleri de belirlenmekte olup, idari yargı düzeninde oldukça fazla ve dağınık olan bu süreler nedeniyle mevzuatın yorumunda karışıklık yaşanabilmektedir. Mevzuatta yaşanan bu dağınıklıktan dolayı, uyuşmazlığın özel dava açma süresine tabi olup olmadığı hususu, ancak somut olayın özelliğine göre mevzuatıyorumlayan yargı mercilerinin kararlarıyla ortaya çıkmaktadır. Özel dava açma süreleri açısından mevzuatta var olan karışıklığın hangi sürede hangi kanun yolunabaşvurulacağıkonusunda kişileri yanıltması olası bulunduğundan, işlemde başvuru yolu ve süresi belirtilmemişse, bu sürelerin ilgililerce bilinmesinin beklenemeyeceği de bir gerçektir.
Bu çerçeveden bakıldığında önemli olan husus, hakkında işlem tesis edilen ilgililerin mahkemeye erişim hakkanı kasıtlayan ya da engelleyen somut olguların bulunmaması, şayet bir takım olgular var ise bu olguların mahkemeye erişim hakkının özüne zarar verecek seviyeye ulaşmamasıdır.


Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fikrası uyarınca idarenin üstlendiği yükümlülüğüyerine getirmemesi durumunda yargı organına düşen görev, ilgililerin başvuru yolu ve süresinin gösterilmemesi nedeniyle uğradığı mağduriyetin mahkemeye erişim hakkının özüne zarar verecek seviyeye ulaşmasını önlemek olacaktır. Esasında, kişinin mağduriyetinin kaynağı, başvuru yolu ve süresini işlemde belirtmeyen ilgili idare olup,kişinin yargısal bir prosedürün uygulanması ya da eksik uygulanması sonucu oluşan bir mağduriyeti söz konusu değildir. Dolayısıyla kişinin idareden kaynaklanan bu mağduriyetinin giderilmesi, yargısal bir prosedürün hiç uygulanmaması şeklinde olmamalidir.

..•
Bu itibarla, Anayasa'nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tâbi olmasına rağmen, bu hususun işlemde ya da yazılı bildirimde açıklanmaması hâlinde, dava konusu işlemin tebliğ tarihinden itibaren õzel dava açma süresinin değil, genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği yorumunun, hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkesi ile mahkemeye erişim hakkı arasındaki hassas dengeyi sağlayan bir õzellik taşıdığı; ilgililere aşırı bir külfet yüklemediği, vergi mahkemelerinde 30 gün, Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 gün olan genel dava açma süresinin ilgilinin dava açmak için gerekli araştırma ve hazırlıklarını yapmasına, gerekiyorsa hukuki ve teknik yardım almasına yetecek düzeyde olduğu; açık, anlaşılabilir ve ulaşılabilir olan genel dava açma sürelerinin mahkemeye erişimi zorlaştiıran ya da engelleyen kısa süreler olarak nitelendirilemeyeceği,özel dava açma süresi yerine genel dava açma süresinin uygulanması sayesinde ilgilinin,işlemde başvuru yolu ve süresinin gösterilmemesinden dolayı uğradığı mağduriyetin,mahkemeye erişim hakkının özüne zarar verecek seviyeye ulaşmadan õnleneceği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla bağlayıcı bir çözüme kavuşturulması ve içtihadın,“õzel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarîișşlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanmasıgerektiği" yönünde birleştirilmesi sonucuna ulaşılmıştır."
B. Uluslararası Hukuk 
28. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar …. konusunda karar verecek olan,…. bir mahkeme tarafindan davasının …. görülmesini istemek hakkına sahiptir..."
29. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasının açık bir biçimde mahkeme veya yargı merciine erişim hakkından söz etmese de -maddede kullanılan terimler bir bütün olarak bağlamıyla birlikte dikkate alındığında- mahkemeye erişim hakkını da güvence altına aldığı sonucuna ulaşıldığınıbelirtmiştir (Golder/Birleşik Krallık, B. No: 4451/70, 21/2/1975, §§ 28-36). AÍHM'e göre mahkemeye erişim hakkı, Sõzleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasında mündemiçtir.Bu çıkarsama, Sözleşmeci devletlere yeni yükümlülük yükleyen genişletici bir yorum 

olmayıp 6. maddenin (1) numaralı fikrasının birinci cümlesinin lafzının Sözleşme'nin amaçve hedefleri ile hukukun genel prensiplerinin gözetilerek birlikte okunmasına dayanmaktadır.Sonuç olarak Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrası, herkesin medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili iddialarını mahkeme önüne getirme hakkına sahip olmasınıkapsamaktadır (Golder/Birleşik Krallık, § 36).

30. AİHM; adil yargılanmanın bir unsurunu teşkil eden mahkemeye erişim hakkının mutlak olmadığını, doğası gereği devletin düzenleme yapmasını gerektiren bu hakkın belli ölçüde sınırlanabileceğini kabul etmektedir. Ancak AİHM; bu sınırlamaların kişinin mahkemeye erişimini hakkın özünü zedeleyecek şekilde ve genişlikte kısıtlamaması,zayıflatmaması gerektiğini ifade etmektedir. AİHM'e göre meşru bir amaç taşımayan ya da uygulanan araç ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir orantılılık ilişkisi kurmayan sınırlamalar Sözleşme'nin 6. maddenin (1) numaralı fikrasıyla uyumlu olmaz (Sefer Yılmaz ve Meryem Yılmaz/Türkiye, B. No: 611/12, 17/11/2015, § 59; Eşim/Türkiye, B. No: 59601/09,17/9/2013, § 19; Edificaciones March Gallego S.A./Íspanya, B. No: 28028/95, 19/2/1998, §34).

31. AİHM, yasal yollara başvuru için süre ve usul kuralları öngörülmesinin amacının adaletin iyi yönetimini güvenceye bağlamak ve hukuki güvenlik ilkesini sağlamak olduğunu hatırlatmakta; bunun yanında yargısal başvurulara ilişkin usullerin özellikle tebligat sistemi ışığında uyulması gereken başvuru sürelerinin hesaplanmasının Sözleşme'nin 6. maddesinin gerektirdiği şekilde mahkeme hakkının etkililiğini güvence altına alacak nitelikte olmasızorunluluğuna vurgu yapmaktadır. AİHM'e göre başvurucunun kamu otoritelerinin menfaati ile kendi menfaati arasında adil denge tesis eden tutarlı bir sisteme güvenebilme imkânına ve özellikle haklarına doğrudan müdahale teşkil eden ilgili idari işleme itiraz edebilecek açık,pratik ve etkili firsatlara sahip olması õnem taşımaktadır (Geffre/Fransa (k.k.), B. No:51307/99, 23/1/2003).

32. AİHM, dava hakkını süre ve usul koşuluna bağlayan iç hukuk hükümlerinin yorumlanmasının öncelikli olarak kamu otoritelerinin ve özellikle mahkemelerin görevi olduğunu belirtmekte; kendi rolünün bu yorumun etkilerinin Sözleşme ile uyumlu olup olmadığının tespitiyle sınırlı olduğunu ifade etmektedir. Süre sınırı getiren kuralların uygun adalet yönetiminin güvence altına alınması amacına dayandığına işaret eden AÍHM, bu kuralların veya bunların uygulanmasının ilgililerin ulaşılabilir başvuru yollarına müracaatlarını engelleyecek mahiyette olmaması gerektiğini değerlendirmektedir. AİHM, bu bağlamda her bir olayın somut başvuru yolunun õzellikleri ışığında ve Sözleşme'nin 6.maddesinin birinci fikrasının amaç ve hedefleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizmektedir (Eşim/Türkiye, § 20).

33. Mahkemeye erişim hakkı sadece ilk derece mahkemesine dava açma hakkınıdeğil eğer iç hukukta itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânıtanınmış ise üst mahkemelere başvurma hakkını da içerir (Bayar ve Gürbüz/Türkiye, B. No:37569/06, 27/11/2012, § 42).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
34. Anayasa Mahkemesinin 7/1/2025 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları
35. Başvurucu, itirazının reddine ilişkin olan dava konusu işlemde kanun yolları ve süresinin gösterilmediğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca õzel kanunlarda genel dava açma süreleri dışında ayrı bir dava açma süresi öngörülmesi hâlinde süre gösterilmemişse genel dava açma süresinin uygulanması gerektiğini iddia ederek davasının süre yönünden reddedilmesi nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme 
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
36. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
37. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "..ile adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Sözleşme'yi yorumlayan AİHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).
38. Mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir (Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

39. Sözleşme'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesinde ve etkili başvuru hakkını düzenleyen 13. maddesinde, Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fikrasında yer alan "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağınıve sürelerini belirtmek zorundadır." şeklinde bir güvence öngörülmemiştir. Anılan hükümle devlete, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvurma ve bunların sürelerini belirtme yükümlülüğü yüklenmiştir. Bu itibarla Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanının dışında kalan söz konusu güvencenin bireysel başvuru kapsamında incelenemeyeceği görülmüştür. Dolayısıyla Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fikrasındaki güvence bireysel başvuruda bağımsız bir güvence olarak ele alınamaz. Bununla birlikte bu durum, başta mahkemeye erişim hakkı olmak üzere diğer hakların ihlal edildiğine ilişkin iddialar incelenirken -Anayasa'nın bütünlüğü ilkesi gereği- anılan hükmün dikkate alınmasına engel değildir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., § 32).
40. Hukuk kurallarının ne şekilde yorumlanacağı veya birden fazla yorumunun mümkün olduğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimseneceği mahkemelerin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda mahkemelerce benimsenen yorumlardan birine üstünlük tanıması veya mahkemelerin yerine geçerek hukuk kurallarını yorumlaması bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmaz (Mehmet Arif Madenci, B.No: 2014/13916, 12/1/2017, § 81).


41. Somut olayda idari işlemin iptali istemiyle açılan dava, genel dava açma süresi yerine özel dava açma süresine ilişkin kural uygulanarak süre aşımı yönünden reddedilmiştir.Buna göre olaydaki temel mesele, idari yargıdaki genel dava açma süresinden daha kısa, özel dava açma süresine tabi bir idari işlemde özel dava açma süresinin gösterilmemiş olmasının mahkemeye erişim hakkı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesidir.
42. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde gösterilen genel dava açma sürelerinden başka özel düzenlemeler ile idari dava açma süreleri de belirlenmekte olup idari yargıdüzeņinde oldukça fazla ve dağınık olan bu süreler nedeniyle mevzuatın yorumunda karışıklık yaşanabilmėktedir. Mevzuatta yaşanan bu dağınıklıktan dolayı, uyuşmazlığın özel dava açma süresine tabi olup olmadığı hususu, ancak somut olayın özelliğine göre mevzuatıyorumlayan yargı mercilerinin kararlarıyla ortaya çıkmaktadır.

43. Bireysel başvuruya konu kararın verildiği tarih itibarıyla mevcut yargısal uygulamalara bakıldığında, özel dava açma sürelerinin işlemde gösterilmemiş olması hâlinde hangi dava süresinin esas alınıp hesaplanacağı ve uygulanacağı noktasında bireylerin davranışlarının sonucunu öngörebilmesine imkân sağlayacak şekilde bir hukuki belirliliğin/öngörülebilirliğin bulunduğu söylenemeyecektir.

44. Bu bağlamda bireysel başvuruya konu kararın verildiği tarih itibarıyla yargısal uygulamalarda, içtihat mahkemesi olan Danıştayın farklı dairelerinin özel dava açma süresinin gösterilmediği hâllerde hangi dava açma süresinin uygulanması gerektiği noktasında farklı değerlendirmelerde bulunduğu görülmektedir. Nitekim Danıştay İçtihatlarıBirleştirme Kurulunca 2022 yılında, bu yorum farkının hukuki belirsizliklerin artmasına neden olduğu ve kararlar arasındaki bu aykırılıkların bir an önce giderilmesinin kişilerin mahkemeye erişim hakları ile idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlal edilmemesi açısından büyük önem taşıdığı belirtilerek, anılan hususta Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykirılığının içtihatların birleştirilmesi yoluyla çözüme kavuşturulmașı yoluna gidildiği anlaşılmıştır.

45. Bu kapsamda, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/3/2022 tarihli ve E.2021/2, K.2022/1 sayılı kararı ile õzel dava açma süreleri açısından mevzuatta var olan karışıklığın hangi sürede hangi kanun yoluna başvurulacağı konusunda kişileri yanıltmasıolası bulunduğundan işlemde başvuru yolu ve süresi belirtilmemişse bu sürelerin ilgililerce bilinmesinin beklenemeyeceğine vurgu yapılmıştır. Buna göre õzel dava açma süresine tabi bir idari işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde otuz, Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tabi bir idari işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da otuz ve altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesi sonucuna ulaşıldığı tespit edilmiştir (bkz. § 27).

46. Nitekim bireysel başvuruya konu uyuşmazlığın karar düzeltme aşamasında da başvurucunun belirtilen bu belirsizliğe ilişkin hususta içtihadın birleştirilmesi yönünde bir talebinin bulunduğu görülmüştür (bkz. § 13).

47. Dava açma sürelerini düzenleyen karışık bir mevzuatın aşırı şekilci (kati)yorumu, mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir. Özellikle başvuru mercii ve süresi gösterilmeyen işlemlerle ilgili davalarda mahkemelerin usul kurallarını yorumlarken mahkemeye erişim hakkının özünü zedeleyecek şekilde katı yorumdan kaçınmaları gerekir.

48. Kaldı ki Anayasa'nın 40. maddesine "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." şeklinde ilave edilen hükümle somut olaylarda ilgili kişiler hakkında tesis edilen işlemlere karşıbaşvurulacak kanun yolları ve merciler ile sürelerin belirtilmesi zorunluluğu getirilmiştir ve bu hususlara ilişkin olarak her kanunda özel bir düzenleme yapma yükümlülüğübulunmamaktadır (AYM, E.2004/84, K.2004/124, 8/12/2004).

49. Mahkeme, farklı dava açma süreleri bulunan afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi hakkındaki mevzuata ilişkin olan ve süresi belirtilmemiş bir idari işleme karşıaçılan davayı süre aşımı gerekçesiyle reddetmiştir. Başvurucunun genel dava açma süresi içinde davasını açtığı dikkate alınmamış; Danıştayın başvuru mercii ve süresi gösterilmeyen işlemlerle ilgili davalardaki genel uygulamalarıyla da uyuşmayan bir biçimde dava açma süresine ilişkin kurallar katı yorumlanmıştır. Somut olayın özel koşullarında, Mahkemenin bu tutumunun başvurucunun mahkemeye erişim hakkını ihlal eder nitelikte olduğu sonucuna varılmıştir.

50. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

VI. GİDERİM 
51. Başvurucu, ihlalin tespiti talebinde bulunmuştur.
52. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılması için Ordu İdare Mahkemesine (E.2018/567, K.2018/718) GÖNDERİLMESİNE,
D. 446,90 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 30.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dõrt ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 7/1/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.