Anayasa Mahkemesinin 26/3/2025 Tarihli ve 2022/56628 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-11-28

28 KasIm 2025 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 33091
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğindan:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
MUSTAFA YAMAN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2022/56628Karar Tarihi : 26/3/2025
Başkan : Basri BAĞCI 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
Rıdvan GÜLEÇ

Kenan YAŞAR 
Ömer ÇINAR 
Raportör : Mehmet ALTUNDİŞ
Başvurucu : Mustafa YAMAN 
Vekili : Av. Mehmet Şamil ŞENALP 

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, istinaf başvuru dilekçesinin sehven ıslah dilekçesi olarak kaydedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu, B. Holding A.Ş. (eski ünvanı K. Holding A.Ş. ve K. Ínş. Tarım ve San. İşletmeleri A.Ş. birleşerek K. San. Tic. ve Yatırım Holding A.$.) ve H.$ aleyhine Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) alacak davası açmiştır. Mahkeme 22/1/2020tarihinde 5/12/2019 tarihli ve 7194 sayılı Kanun'un 41. maddesi ile 25/3/1987 tarihli ve 3332sayılı Sermaye Piyasasının Teşviki, Sermayenin Tabana Yaygınlaştırılması ve Ekonomiyi Düzenlemede Alınacak Tedbirler ile 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu ve 3182 Sayılı Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a eklenen geçici 4. madde gereğince dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

3. Başvurucu 4/2/2020 tarihli istinaf dilekçesini Mahkemeye sunmuştur. Dilekçe Mahkeme tarafindan sehven ıslah dilekçesi olarak kaydedilmiştir. Mahkeme kararına karşıbaşvurucunun yanı sıra davalı da istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
4. İstinaf incelemesi sonucunda Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 16/4/2021 tarihinde sadece davalı tarafin istinaf başvurusunu incelemiş, kararda başvurucuya yer vermeksizin istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.
5. Başvurucu, istinaf kararına karşı 3/6/2021 tarihinde temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Yargitay 11. Hukuk Dairesi (Hukuk Dairesi) ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmayan başvurucunun Bölge Adliye Mahkemesi kararınt temyiz etme hakkı bulunmadığından temyiz talebinin reddine karar vermiştir.

6. Nihai karar 16/5/2022 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu 20/5/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

7. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
8. Başvurucu, istinaf dilekçesinin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne (UYAP)sehven islah dilekçesi olarak kaydedilmesi nedeniyle istinaf kanun yolu incelemesinin yapılmadığından yakınmıştır. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun açtığıtespit ve alacak davası hakkında o dönem yürürlükte olan 3332 sayılı Kanun'un geçici 4.maddesi gereğince dava hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, Anayasa'nın 153. maddesinin beşinci fıkrası gereği Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümezlik ilkesi gereğince bu kanun hükmüne göre tesis edilmiş işlemlerin geçerliliğini devam ettirdiği belirtilmiştir. Başvurucu; Bakanlığın görüşüne karşı istinaf dilekçesinin ıslah dilekçesi olarak kaydedildiğini, bu sebeple kanun yoluna başvurma hakkını kullanamadığını tekrar etmiştir.

9. Başvuru, mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmiştir.
10. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
11. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakki, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (Sözleşme) yorumlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd.$ti. [2. B.], B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).

12. Mahkemeye erişim hakkı bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir (Özkan Şen [2. B.], B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

13. Öte yandan mahkemeye erişim hakkı ilk derece mahkemesinde dava açma hakkının yanı sıra itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmışise anılan yollara başvurma hakkını da içerir (Ali Atlı [1. B.], B. No: 2013/500, 20/3/2014, §49). Mahkeme kararlarının hukuka uygun olup olmadığına yönelik uyuşmazlığın çözümlenmek üzere bir yargı makamı önüne taşınması kanun yoluna başvurma olarak nitelendirilmektedir. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü,bir temel hak olmanın yaninda diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayı ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Adil yargılanma hakkı bir mahkeme kararına karşı üst yargı yollarına başvurabilmeyi güvence altına almamakla birlikte gerek suç isnadına bağlı yargılamalarda gerekse medeni hak ve 

yükümlülüklere ilişkin yargılamalarda istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise bu kanun yolları yönünden de adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerin sağlanması gerekir (Hasan İşten [2. B.], B. No: 2015/1950, 22/2/2018, § 37).
14. Yargısal başvuruların birtakım usul kurallarına tabi kılınması tek başına mahkemeye erişim hakkını zedelemez. Bununla birlikte yargısal başvuru usullerinin belirli ve öngörülebilir olması gerekir. Dava açılmasına veya diğer kanun yollarına başvurulmasına ilişkin dilekçelerin yetkili mahkemelere sunulma yöntemine dair kanuni veya fiili belirsizliklerin bulunması kişilerin mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Hasan İşten, §45).

15. Öte yandan mahkemelerin dilekçelerin sunulması yöntemine ilişkin usul kurallarını uygularken kişilerin mahkemeye erişimlerini engelleyecek veya aşırı derecede zorlaştıracak ölçüde aşırı şekilcilikten kaçınmaları gerekir. Ayrıca mahkemelerin içişleyişlerine ilişkin süreçlerdeki aksama ve hatalardan kaynaklanan sorumluluk, yargısal koruma talep eden bireylere yüklenmemelidir. Bu bakımdan yargısal başvurulara dair dilekçelerini ilgili mevzuatta öngörülen usule uygun olarak yetkili yargı merciine sunan kişilerin kendilerine atfedilemeyen ve tamamen mahkemelerin iç işleyişinden kaynaklanan hata ve aksamalardan sorumlu tutularak mahkemeye erişimlerinin engellenmesi bu hakka yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılabilir. Özellikle kanun yoluna başvurma yönündeki istek ve iradesini ortaya koymuş olan (süre tutum dilekçesi veren) başvurucular yönünden bu tür müdahaleler, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlaline sebep olabilir (Hasan İșten, § 46).

16. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 343.maddesinin (1) numaralı fikrasında istinaf dilekçesinin kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebileceği, istinaf dilekçesi hangi mahkemeye verilmişse o mahkemece bölge adliye mahkemesi başvuru defterine kaydolacağı ve başvurana ücretsiz bir aliındi belgesi verileceği belirtilmiştir.

17. Somut olayda ilk derece mahkemesi kararına karşı sunulan istinaf başvuru dilekçesinin UYAP'a sehven islah dilekçesi olarak kaydedilmesi sonucu istinaf kanun yolu incelemesi ve dolayısıyla temyiz kanun yolu incelemesi yapılmadiğından başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalenin bulunduğu görülmüştür. 6100 sayılıKanun'un 361. maddesi uyarınca bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşıtebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir. Bu kapsamda başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan yargısal başvuruların bir süreye bağlanmasının meşru amacının ne olduğu hususu benzer nitelikteki başvurularda Anayasa Mahkemesi tarafindan incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi bu incelemelerinde kanun yolu başvurularında süre koşulų öngörülmesinin en genel ifadesiyle hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması şeklinde bir meşru amacının bulunduğuna işaret etmiştir (daha ayrıntılıdeğerlendirme için bkz. Ertuğrul Dalbaş [1. B.], B. No: 2014/7805, 25/10/2017, § 59).
18. Başvurucunun ilk derece mahkemesi kararına karşı sunduğu istinaf başvuru dilekçesinin sehven islah dilekçesi olarak UYAP'a kaydedildiği, bu sebeple istinaf başvurusu ve dolayısıyla temyiz incelemesi yapılamadığı anlaşılmıştır. Kararın temyiz incelemesini yapan Hukuk Dairesi, istinaf başvurusu yapmayan başvurucunun temyize başvurma hakkının bulunmadığına karar vermiştir. Hâlbuki başvurucunun istinaf dilekçesinin UYAP'a sehven 

ıslah dilekçesi olarak tarandığı ve kaydedildiği açıktır. Hukuk Dairesinin bu değerlendirmesi,istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesini ilgili mevzuatta öngörülen usule uygun olarak yetkili yargı merciine sunan başvurucunun kendisine atfedilemeyen ve adli organların içişleyişinden kaynaklanan hata ve aksamalardan sorumlu tutulması sonucunu doğurmuştur.Dolayısıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu sonucuna varılmiştır.

19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36: maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal ediłdiğine karar verilmesi gerekir.

20. Öte yandan başvurucunun açtığı dava hakkında henüz kanun yolu incelemesi sonucunda karar verilmediğinden bu aşamada mülkiyet hakkı yönünden inceleme yapilmasına gerek görülmemiştir.

III. GİDERİM 
21. Başvurucu, ihlalin tespiti ve 300.000 TL tazminat talebinde bulunmuştur.
22. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama iştemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66;Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
23. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDiĞiNE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesine (E.2019/912, K.2020/31) GÖNDERİLMESÍNE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDiNE,
E. 664,10 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 30.664,10 TL yargılama giderlerinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 26/3/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.