Anayasa Mahkemesinin 9/3/2023 Tarihli ve E: 2020/27 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2023/10 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-06-22

22 Haziran 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32229
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı  : 2020/27 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2023/10

Karar Tarihf : 9/3/2023


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Doğru Yol Partisinin 2019 yılı kesin hesabıın incelemmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Ridvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Sevki HAKYEMEZ, Yildız SEFERİNOĞLU, Selabaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfan FiDAN'ın katlımlarıyla 4/3/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında δncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu gōrūşülmūştūr 
2. Doğru Yol Partisinin 2019 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 64 ile ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışıgereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanhıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarı partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tūzel kişiliği adına yupılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmalar engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağıs geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışi gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.


7. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasınıtemin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
8. Bu itibarla Doğru Yol Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulınasından dolayı işin esasinın incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağım oluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen hilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturułmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLIĞfYLE karar verilmiştir.
II. ESASIN İNCELENMESI 
9. Doğru Yol Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2019 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa'nin 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2019 yılıgelirler toplamının 14.819,47 TL olduğu ve giderleri toplamıun 14.819,47 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Partinin 2019 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2019 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştir.

A. Gelirlerin Încelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 2,719,47 TL olup bu tutarın 1.019,47 TL si aidatlardan, 1.700 TL'si ise geçen yıldan devreden tutarlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmiştiır.

2. Il Örgütleri Gelirleri 
14. Parti il õrgtitlerinin gelirleri toplamı 12.100 TL olup bu tutarın 10.000 TL'si aidatlar, 2.100 TL'si ise bağışlardan oluşmaktadır.

15. Parti il örgütlerinin 2019 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin Incelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
16. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 2.719,47 TL olup bu tutarın 1.719,53TL'si temsil ve ağörlama, 413,39 TL'si būro ve kırtasiye, 489,97 TL'si haberleşme, 96,58TL'si ise vergi ve noter giderlerinden oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
18. Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 12.100 TL olup bu tutarın 3.000 TL'si temsil ve ağırlama, 500 TL'si büro ve kırtasiye, 600 TL'si haberleşme, 6.000 TL'si kira,2.000 TL'si isınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.
19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarınım Încelenmesi 
20. Partinin 2019 yil defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkuf kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Doğru Yol Partisinin 2019 yılı kesin hesabınn incelenmesi sonucunda;

Partinin 2019 yılı kesin hesabında gösterilen 14.819,47 TL gelir toplamı ile 14.819,47 TL gider toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 9/3/2023 tarihinde OYBfRLİĞIYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtäl ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ 
Oye Üye Üye Ridvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Üye Üye Yıldız SEFERÍNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 
Üye Üye Üye Irfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE