Yükseköğretim Kurumlarında Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezleri Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2020-06-19

19 Haziran 2020 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 31160
YÖNETMELİK
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından:
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA ORTAK UYGULAMA VE
ARAŞTIRMA MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı ulusal hedef ve politikalar kapsamında belirlenen
öncelikli alanlarda bilimsel ve teknolojik gelişmeye katkı sağlayacak
nitelikteki araştırma için birden fazla devlet yükseköğretim kurumunun iş
birliği ile koordinatör yükseköğretim kurumunun bünyesinde ortak uygulama
ve araştırma merkezinin kurulması ve merkezlerin işleyişi ile ilgili usul
ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981
tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 6 ncı,
7 nci ve ek 43 üncü maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) İzleme ve Değerlendirme Komitesi: Merkez
başvurularının değerlendirilmesi ile merkezlerin performanslarının ve
ortaklık yapılarının izlenmesinden sorumlu komiteyi,
b) Koordinatör yükseköğretim kurumu: Ortak uygulama
ve araştırma merkezinin başvurusu ve işletilmesi sürecinde gerekli
koordinasyonu sağlamakla yükümlü ve merkezin yönetiminden Yükseköğretim
Kuruluna karşı sorumlu yükseköğretim kurumunu,
c) Merkez: Bir koordinatör yükseköğretim kurumunun
bünyesinde birden fazla yükseköğretim kurumunun iş birliği ile kalkınma
planları hedefleri doğrultusunda bilimsel ve teknolojik gelişmeye katkı
sağlayacak nitelikte bir ortak araştırma programı doğrultusunda kurulacak
ortak uygulama ve araştırma merkezini,
ç) Ortak araştırma planı: Merkez bünyesinde
odaklanılan misyon çerçevesinde belirlenen
stratejik hedeflere ulaşmak için ortak Ar-Ge
çalışmaları ve teknolojik ilerleme adımlarına, insan kaynağı ve altyapı
imkanları dahil ihtiyaç duyulan disiplinler ve teknolojik yeteneklere
ilişkin mevcut durum ve öngörülere, ortakların kaynak paylaşımı ve katkı
düzeylerine yönelik uzun vadeli planlamaları içeren dokümanı,
d) Ortaklık protokolü: Merkezin kurulma amacı ve
öncelikleri, ortaklığın tanımı, merkezin fizikî alt yapısına ilişkin
planlamaları, ortak insan kaynakları yönetimi, tarafların hak ve
yükümlülükleri, işletim usulleri, mali ve ayni katkı oranları, fikri
mülkiyet haklarının paylaşımına ilişkin çerçeve hükümlerin yer aldığı
protokolü,
e) Teknik Değerlendirme Heyeti: Başvuru döneminde
merkez başvurularının ve/veya izleme döneminde merkez faaliyetlerine
yönelik gelişmelerin teknik açıdan değerlendirilmesi amacıyla gerekli
görülen durumlarda İzleme ve Değerlendirme Komitesi tarafından oluşturulan
heyeti,
f) Yükseköğretim kurumu:
2547 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kurulmuş bulunan Devlet üniversiteleri
ile yüksek teknoloji enstitülerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Başvuru, Değerlendirme ve İzleme
Başvuru
süreci
MADDE 4 –
(1) Ulusal hedef ve politikalar
çerçevesinde öncelikli olarak belirlenen alanlarda yükseköğretim
kurumlarının iş birliğinde önerilen ortak uygulama ve araştırma merkezleri
Yükseköğretim Kurulu kararı ile kurulur.
(2) Başvuru tarihi itibarıyla, ortaklık
protokolünün yükseköğretim kurumlarının senatolarınca onaylanmış ve
rektörleri tarafından imzalanmış olması gerekir.
(3) Ortak uygulama ve araştırma merkezlerine
yönelik başvurular, ortaklık protokolü ile birlikte, koordinatör
yükseköğretim kurumu tarafından Yükseköğretim Kuruluna yapılır.
Değerlendirme
MADDE 5 – (1) Ortak uygulama ve araştırma merkezi
başvurularının değerlendirilmesinde aranacak şartlar:
a) Merkezin odaklanacağı alanın, kalkınma planları
hedefleri ve ülkemizin stratejik öncelikleri ile uyumlu olması,
b) Yükseköğretim kurumlarının ulusal/uluslararası
bilimsel düzeydeki çalışmalarıyla merkezin odaklanacağı alan/alanlarda
temayüz etmiş olması,
c) Yükseköğretim kurumlarının merkez bünyesinde
birlikte yürütecekleri çalışmalara ilişkin ortak araştırma planı ile
yönetim modelinin hazırlanmış olması,
ç) Yükseköğretim kurumları bünyesinde merkez ile
ilişkilendirilmesi planlanan mevcut altyapı ve laboratuvar
imkânlarının gösterilmiş olması,
d) Merkez için gerekli bina, laboratuvar
gibi fiziki altyapı imkânlarının yeterli olmadığı durumlarda bu ihtiyaçların
nasıl karşılanacağı ile ilgili planlama yapılması ve ortak araştırma
programı ile ilişkisinin kurulması,
e) Merkez bünyesindeki çalışmalarda yer alacak
mevcut araştırmacı insan kaynağı ile gelecek dönem ihtiyaç duyulabilecek
araştırmacı insan kaynağına ilişkin planlamanın yapılması,
f) Kurulması önerilen merkezle ilgili yükseköğretim
kurumları bünyesinde halen faaliyet gösteren bölümler ve bu bölümlerde
uygulanmakta olan lisans ve/veya lisansüstü programların var olması,
g) Kaynakların mükerrer kullanımına engel olacak
şekilde merkez faaliyetlerinin bu bölümlerde halen yürütülmekte olan
programlar ve yer alan araştırmacılar ile etkileşiminin/entegrasyonunun
veya farklılaşmasının nasıl sağlanacağının planlanması,
ğ) Merkez faaliyetlerinin, yükseköğretim
kurumlarında merkez ile ilişkilendirilen bölümlerde yürütülen programların
uygulama boyutuna katkı sağlaması,
h) Merkez tarafından yürütülmesi planlanan
araştırma projelerinin finansmanına ilişkin planlamanın yapılması,
ı) Merkez
faaliyetlerinin ortaklık içinde yer alan yükseköğretim kurumlarına,
ülkemizin rekabet gücü kazanımına ve topluma yapabileceği katkının
planlanması,
gerekir.
İzleme ve
Değerlendirme Komitesi
MADDE 6 – (1) İzleme ve Değerlendirme Komitesi, merkez
başvurularının değerlendirilmesi, merkezlerin performanslarının ve ortaklık
yapılarının izlenmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından
oluşturulur.
(2) İzleme ve Değerlendirme
Komitesi, Yükseköğretim Kurulu Başkan Vekili, TÜBİTAK Başkanı, Hazine ve
Maliye Bakanlığından ve Strateji ve Bütçe Başkanlığından en az genel müdür
düzeyinde birer üst düzey yetkili ve Yükseköğretim Kurulu tarafından
belirlenecek araştırma odaklı bir yükseköğretim kurumunda en az bir dönem
rektörlük yapmış ve belirlendiği tarih itibarıyla rektörlük görevinde
bulunmayan iki öğretim üyesinden oluşur. İzleme ve Değerlendirme Komitesi Yükseköğretim
Kurulu Başkan Vekili başkanlığında ayda bir kez toplanır; kararlarını oy
çokluğu ile alır ve oyların eşit olması halinde başkanın oyu iki oy
sayılır.
(3) Alınan kararlar Yükseköğretim Kuruluna
sunulur.
Teknik
Değerlendirme Heyeti
MADDE 7 – (1) İzleme ve Değerlendirme Komitesi, başvuru
sürecinde merkez başvurularının ve/veya izleme sürecinde merkez
faaliyetlerine yönelik gelişmelerin teknik açıdan değerlendirilmesi
amacıyla Teknik Değerlendirme Heyeti oluşturabilir.
(2) Teknik
Değerlendirme Heyeti araştırma merkezi yöneticisi veya araştırma altyapısı
yönetimi konusunda deneyimli öğretim üyelerinden ve gerekli görülen
durumlarda kamu ve özel sektör yetkililerinden oluşturulur.
Başvurunun
değerlendirilmesi
MADDE 8 – (1) Merkez başvurularının değerlendirilmesinden
İzleme ve Değerlendirme Komitesi sorumludur.
(2) Başvuruların değerlendirilmesinde Teknik
Değerlendirme Heyetinin görevlendirildiği durumlarda heyet, başvuruları teknik açıdan
inceleyerek bir değerlendirme raporu hazırlar ve İzleme ve Değerlendirme
Komitesine sunar.
(3) İzleme ve Değerlendirme Komitesi yetkilileri,
teknik değerlendirme raporlarını da dikkate alarak ülke öncelikleri,
stratejik ihtiyaçlar ve kurumlarının görev alanına giren konular
doğrultusunda başvuruları değerlendirir.
(4) İzleme ve Değerlendirme Komitesi gerekli
gördüğü takdirde merkez başvuru sahiplerini bilgi almak üzere davet
eder.
(5) Başvuruda odaklanılacağı belirtilen araştırma
alanında, hâlihazırda yükseköğretim kurumları arasındaki uzun vadeli
araştırma iş birliklerine yönelik kamu kurum/kuruluşlarından alınan bir
destek olması durumunda bu yükseköğretim kurumlarının başvurularına öncelik
verilebilir.
(6) İzleme ve Değerlendirme Komitesinin
değerlendirme sonucuna ilişkin tavsiye kararı Yükseköğretim Kurulu
tarafından nihai olarak karara bağlanır.
(7) İzleme ve Değerlendirme Komitesinin
sekretaryası Yükseköğretim Kurulu bünyesinde görevlendirilecek bir birim
tarafından yürütülür.
İzleme
süreci
MADDE 9 – (1) Ortak uygulama ve araştırma merkezi statüsü
verilen her bir merkez için Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından
belirlenecek tarihlerde ara dönem değerlendirmeleri gerçekleştirilir.
(2) İzleme ve Değerlendirme Komitesi tarafından
belirlenecek formata uygun olarak, ara dönemlere ilişkin hazırlanan ve
ortaklık içinde yer alan yükseköğretim kurumlarının rektörlerince de
onaylanan gelişme raporları, koordinatör yükseköğretim kurumu tarafından
Yükseköğretim Kuruluna gönderilir.
(3) Gelişme raporlarının ve merkez
performanslarının değerlendirilmesi İzleme ve Değerlendirme Komitesi tarafından
gerçekleştirilir.
(4) İzleme sürecinde Teknik Değerlendirme Heyetinin
görevlendirildiği durumlarda heyet, koordinatör yükseköğretim kurumu
tarafından iletilen gelişme raporlarını teknik açıdan inceler, yapılan
faaliyetlerin merkez başvurusuna uygunluğunu denetler, gerektiğinde merkezi
yerinde inceleyerek değerlendirme raporunu hazırlar ve İzleme ve
Değerlendirme Komitesine sunar.
(5) İzleme ve Değerlendirme Komitesi, gelişme
raporlarının yanı sıra, merkezlerin performanslarının izlenmesine yönelik
ek ölçütler getirebilir.
(6) İzleme ve Değerlendirme Komitesi, gerekli
görmesi halinde merkezin gelişimini izlemek ve denetimini yapmak amacıyla
merkez yetkililerini bilgi almak üzere davet edebilir.
(7) Onay verilen tüm merkezlere ilişkin gelişmeler
İzleme ve Değerlendirme Komitesi tarafından Yükseköğretim Yürütme Kuruluna
sunulur.
(8) Merkezlerin performans değerlendirmeleri sonucunda
merkez statüsünün iptaline ilişkin hususlar, İzleme ve Değerlendirme
Komitesi tarafından alınan tavsiye kararı üzerine Yükseköğretim Kurulu
tarafından karara bağlanır.
Merkez
bünyesindeki ortaklıklara ilişkin hükümler
MADDE 10
– (1) Merkez bünyesindeki
ortaklığa dahil olmak isteyen veya ortaklıktan
ayrılmak isteyen bir yükseköğretim kurumu olduğunda veya koordinatör
kurumun değiştirilmesi istendiğinde, bu durum gerekçelendirilerek
Yükseköğretim Kuruluna bildirilir.
(2) Ortak sayısının azalması veya koordinatör
kurumun değiştirilmesi durumlarında, merkezin mevcut işleyişinin
sürdürülebilirliği değerlendirilerek merkez statüsü iptal edilebilir.
(3) Ortaklık yapılarını etkileyen taleplere yönelik
kararlar, İzleme ve Değerlendirme Komitesi önerisiyle Yükseköğretim Kurulu
tarafından verilir.
(4) Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü
fıkralarında belirtilen hallerde, Yükseköğretim Kurulu tarafından olumlu
yönde karar verilmesi durumunda, merkezin ortak araştırma planı ve ortaklık
protokolü güncellenerek Yükseköğretim Kuruluna gönderilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Diğer
hükümler
MADDE 11
– (1) Merkezlerin yönetişime
ilişkin yönetmelikleri, merkez ortağı olan diğer yükseköğretim kurumlarının
yönetim kurullarının uygunluk görüşleri alınarak koordinatör yükseköğretim
kurumu tarafından hazırlanır. Hazırlanan yönetmelikte ortak yükseköğretim
kurumlarının kurumsal kimliklerine ayrı ayrı yer
verilir.
(2) Koordinatör yükseköğretim kurumu, merkezin
idari, hukuki ve mali olarak ve Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul
edilen şekline uygun yürütülmesinden sorumludur.
(3) Yükseköğretim kurumlarının ortağı oldukları
merkezlere yapacakları görevlendirmeler, görevlendirmeyi yapan
yükseköğretim kurumunun kendi birimine yapılmış sayılır.
(4) Ortak araştırma merkezlerinde görev yapmak
üzere atama yapılacak akademik ve idari personel sayısı her yıl
Cumhurbaşkanlığı Kararı ile belirlenen atama sayısından kullanılmak üzere
YÖK tarafından belirlenir.
(5) Merkez statüsü verilme kararları ile merkezlere
ilişkin yıllık performans değerlendirme sonuçları, kamu desteklerine
yönelik karar verme süreçlerinde dikkate alınması amacıyla ilgili
Bakanlıklar ve diğer ilgili tüm kamu kurum/kuruluşlarına bildirilebilir.
(6) Aynı ad, görev ve misyonla
kurulacak ortak uygulama ve araştırma merkezi sayısı ikiden fazla
olamaz.
(7) Merkez statüsü kapsamında tanımlanan
ortaklıklar, Devlet yükseköğretim kurumlarıyla sınırlıdır.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 12
– (1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, ilgili diğer mevzuat
hükümleri ve Yükseköğretim Kurulu kararları uygulanır.
Yürürlük
MADDE 13
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Yükseköğretim Kurulu Başkanı yürütür.