Anayasa Mahkemesinin 23/2/2023 Tarihli ve 2020/20854 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2023-05-25

25 Mayis 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32201
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR 
HBB MÜHENDİSLİK ALT YAPI İNŞAAT SANAYI VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarasi : 2020/20854Karar Taribi : 23/2/2023
Başkan :Zühü ARSLAN 

Başkanvekilı: Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA 

Üyeler : Engin YILDIRIM 
Muammer TOPAL 
M. Emin KUZ 

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL 

Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Yıldız SEFERİNOĞLU 
Selahaddin MENTEŞ

Basri BAĞCI 

Irfan FIDAN 

Kenan YAŞAR 

Muhterem INCE 

Raportör :Kamber Ozan TUTAL 
Başvorucu : HBB Mühendislik Ait Yap: İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.
$ti.

Vekili : Av. Taner AŞICIOĞLU 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, kesinleşen hükmü değiştirecek şekilde tavzih kararı verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkinın ihlal edildigi iddiasına ilişkindir.
IL. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/7/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabułedilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

3.Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
4.Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.
III, OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Rödovans Sözleşmesi 
6. Ö. Elektrik Malzemeleri Maden Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketi (Ö. Şirketi)Isparta ili Sütçüler itçesi Yeşilyurt kðyü Menevişlik Mahallesi Müdtrler Tepesi mevkiinde yer alan 248,5 hektar ruhsat alam ile sınırlı, fR: 64018 numaralı 1l-b grup maden (mermer)işletme ruhsatına sahiptir. Ö. Şirketinin işletme ruhsat sahasında 160,66 hektar ile sınırlıişletme izni bulunmaktadır.

7. Başvurucu Şirket ile Ö. şirketi temsilcisi S.Ç. arasında 20/9/z008 tarihinde Rödovans Sözleşmesi akdedilmiştir. Rðdovans Sözleşmesi'nin kapağında "Isparta lli Sınırları Dahilindeki 3213 sayrlı Maden Kanumu Hüküm Ve Yönetmeliklerine Göre Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nden Alınma IR64018 Nolu Ruhsat Sahası Içinde Belirlenen Kaordinatlar Için Hazırlanan Rödovans Sözleşmesidir." ibaresi yazılıdır. Rödovans Sözleşmesi'nin "Taraflar" kenar başlıklı 1, maddesinde başvurucu rōdovansçı (işletmeci), Ö.Şirketi ise ruhsat sahibi olarak gösterilmiştir.

i.Rödovans Sözłeşmesi'nin "Sōzleşme konusu" kenar başltkı 2. maddesi şöyledir:
"Bu sözieşme. Maden İşteri Genel Müdürlüğü'nde Şirketimiz adıma kayulı hulunan Isparta ili Sütçüler ilçesi. Yeşilyırt köyū civarındaki 1R 64018, Erişim: 2507736 ruhsat nolu mermer sahası alaninda işletmeci olarak taraflar bölümünde belirtilen mükelleflyeti 15yıllık sūre boyunca (en son Ocak 2024) faaliyetini amaçlamaktadır.
Rödovans sahası koordinatlan 
Y1-314125Y2-314250Y3-314675Y4-314675Y5-314200X1-4154000X2-4153550X3-4153575X4-1154875X5-4154900Y6-314125Y7-314350Y8-314350X6-4154775X7-4154550X8-4154000*

ii.Rōdovans Sözleşmesi'nin "İşe başlama ve yer reslimi" kenar başlklı 4. maddesi şöyledir:
"Ruhsat sahibi, sözleşmenin imza altvna alınmasından sonra ruhsatin tamamının işletme hakkan tşletmeciye teslim edecektir.

Isletmeci, sözleşmenin imzalandiğı alan içerisinde yer tesliminin yapilması lle çalışmaya başlayabilecekair."
iii.Rödovans Sözleşmesi'nin "Rōdovans bedeli ve ödeme şekli" kenar başlıklı 5.maddesinin birinei ve ikinci fikralan şöyledir:

"İsletmeci kendisine teslimi yapilon koordinatlarla sınırlı alandan mermer istihraçedecektir. Işletmeci bu kısondan çıkaracağı mermerin rödovans bedeli aşağıdaki tablodakt şekilde olacaktır. Ödemeler iki yıllık periyod başlarında nakit olarak yapıacaktır.
Rödovansçının Ocak 2010 tarihine kadar istemesi durumunda sōzleşme konusu koordinatları belirlenmis saha için 750.000 Amerikan doları (350.000 dolar Ocak 2010.400.o00 dolar Haziran 2010) nakit olarak bdemesi halinde rödovans sahası süresiz olacaktır. Yukarıdaki ődeme tablosu geçersiz olucakaı."
8.Rōdovans S8zleşmesi 14/9/201 1 tarihinde maden sicil kayıtlarına bilgi amacıyla şerh edilmiştir. 0. $irketi 24/10/2011 tarihinde tek temsilei tarafindan akdedilen Rödovans Sözleşmesi'nin hukuka aykırı olarak maden siciline işlendiğini belirterek Rödovans Sözleşmesi'nin sicilden terkin edilmesini talep etmiştir. Maden İşleri Genel Müdürlüğü5/12/2011 tarihinde tatebi reddetmiştir. Ö. Şirketi 27/1/2012 tarihinde işlemin iptali için dava açmiştır. Dava dilekçesinde; Şirketin çift imza ile temsil edildiğini, Rödovans Sözleşmesī'nde ise tek imza bulunduğunu ve Rōdovans Sözleşmesi'nin geçerli bir şekilde hazırlanmadığından sicile şerh edilemeyeceğini iddia etmiştir.

9. Isparta Idare Mahkemesi 20/11/2012 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, taraflar arasında hüküm doğuran Rödovans Sözleşmesi'nin geçerli olduğunu ve dava konusu işlernde hukuka aykırıhık bułunmadığını belirtmiştir. Davacı Ö. Şirketi karar aleyhine kanun yoluna başvurmuştur. Başvurucu, temyiz aşamasında feri mūdahil sıfatıyla davaya katılmıştır. Danıştay Sekizinci Dairesi 24/3/2016 tarihinde kararı onamış ve 24/10/2017 tarihinde de karar düzeltme talebini reddetmiştir.

B. Başvurucunun Açtığı Delil Tespitine İlişkin Dava 
10. Başvurucu 12/9/2013 tarihinde Ö. Şirketine karşı Sütçüler Sulh Hukuk Mahkemesinden (Mahkeme) delil tespiti talebinde bulunmuştur. Mahkemenin -D.işkararından anlaşıldığına göre başvurucu anılan dilekçesinde; Rödovans Sözleşmesi'nin 2.maddesinde koordinatları verilen kısmın iştetilmesinin bedeli karşılığında on beş yıl boyunca başvurucuya bırakıldığını, buna karşıltk Rödovans Sözleşmesi yükümltilaklerini yerine getirmeyen ruhsat sahibi Ö. Şirketinin başvurucuya tahsis edilen sahanın işletmesini başka bir rödovans sõzleşmesi ile Ç. Mermer Madencilik Turizm Ticaret ve İnşaat Anonim Şirketine (Ç. Şirketi) bıraktığını belirtmiştir. Başvurucu, kendisine tahsis edilen sahada hálihazırda Ç.Şirketinin faaliyet gösterdiğini ve ihtarnameye rağmen saharın teslim edilmediğini açıklamıştır. Başvurucu, ileride açılacak davada delillerin toplanması aşamasına kadar maden sahasının işgalciler tarafindan terk edilerek boşaltilabileceğini ve çıkarılan mermere ilişkin kayıtların yok edilebileceğini ileri sürmüştür. Başvurucu, Rödovans Sözleşmesi'nin 2.maddesinde koordinatları gösterilerek tahsis edilen maden sahasında bilirkişiler eşliğinde keşif yapılmasını ve maden sahasında faaliyet gösteren şirketlerin tespit edilmesini istemiştir.
11. Mahkeme, aynı gūn başvurucunun delil tespiti talebini kabul etmiş; yine aym gün bir maden mühendisi, bir harita mühendisi ve bir kadastro mühendisi refakatinde maden sahasında keşif icra etmiştir. Maden mühendisi bilirkişisinin 17/9/2013 tarihli raporunda şu hususlara yer verilmiştir:
i. Ruhsat sahibi O. Şirketine ait işletme ruhsatı sahası ile Rödovans Sözleşmesi'ne göre başvurucunun faaliyet göstereceği alanın koordinatlan krokide ayrı ayrı gösterilmiştir.


ii. Maden sahasında Ç. Şirketi tarafindan açık mermer ocağı işletmeciligi yapıldığı tespit edilmiş ve çalışma alamı koordinatları alınarak krokide gösterilmiştir.
ii. Ç. Şirketinin faaliyet gösterdiği sahanın yaklaşık 64.036 metrekarelik kısmının Rödovans Sðzleşmesi'nde hükme bağlanan alan içinde kaldığı açıklanmışve bu alan krokide gösterilmiştir.

iv. Çıkarılan mermerin değerinin taş hacmi (kübaj) belirlendikten sonra tespit edilebileceği açıklanmıştır.

12.Bilirkişi raporundaki krokide; ruhsat sahibi Ö.Şirketine ait IR: 64018 numaralımaden sahası, C. Şirketinin faaliyet gösterdiği alan, Rödovans Sözleşmesi kapsamında başvurueunun faaliyet göstereceğisaha ve Ç. Şirketi iłe başvurucunun çakıştığı iddia edilen alan koordinatları belirtilmek surctiyle gösterilmiştir. Krokiye göre Rödovans Sözleşmesi'nde düzenlenen koordinatlar kapsamındaki alanın IR: 64018 numaralı maden sahası koordinatlarıile gösterilen alanının içinde kaldığı görüłmüiştür. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edišmiştir.Ö. Şirketi bilirkişi raporundaki aleyhe olan hususlara itiraz cttiğini belirtmiştir. Başvurucunun bilirkişi raporuna itiraz ettiğine dair ise bir bilgiye ulaşılamamıştır.
C. Başvurucunun Rödovans Sözleşmesi'ne Dayal Olarak Açtığı Dava 
13. Başvurucu 4/6/2014tarihinde Ô. Şirketi ve temsilei S.Ç. aleyhine Sütçüler Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesinde dava açmıştır. Başvırucu; dava dilekçesinde, davalıruhsat sahibi Ö. Şirketinin mazeret göstermeksizin uzun bir süredir sahayı teslim etmediğini,Rödovans Sðzleşmesi yükümlalüklerini yerine getirmediğini ve Rödovans Sözleşmesi gereğince teslim edilmesi gereken tR: 64018 numaralı ruħsat alanı koordinatlan ile çakışan bir kısım alan için Ç. Şirketi ile başka bir rödovans sözleşmesi imzaladığını açıklamıştır.Davalının C. Şirketine on yıl süre ile aynı Iokasyonda ve 5. maddede rödovans alanıkoordinatları gösterilerek kendisine tahsis edilen koordinat bilgileri ile tamamen örtüşen bir kısım alanı tahsis ettiğini belirten başvurucu, bu yerin kendisine teslim edilmesi gerekirken 20 hektarlık alanla çakıştığını ileri sürmūştür. Başvurucu, Rōdovans Sözleşmesi yüküimlölüklerinin yerine getirilmesi için çekilenihtamamelere Rödovans Sözleşmesi'nin geçersiz olduğuşeklinde cevapların verildiğini ancak Isparta İdare Mahkemesinde açılan sicilden terkin davasının reddedildiğini, dolayısıyla Rödovans Sözleşmesi'nin geçerli olduğunu belirtmiştir. Başvurucu ayrnca Rödovans Sðzleşmesi edimlerinin yerine getirilmemesi nedeniyle maddi zarara uğradığını ifade etmiştir.

14. Başvurucu; dava dilekçesindeki sonuç talebinde ise Rödovans Sōzleşmesi'nin geçerli olduğunun tespitine,davalının Rödovans Sözleşmesi'nden kaynaklıyükümlöläklerinin yerine getirtilmesine,muarazanın önlenmesine,müdaħalenin önlenmesine, haksız kullanımın giderilmesine ve Rödovans Sözleşmesi kapsamındaki maden sahasının tamamının başvurucuya teslimine karar verilmesini istemiştir.Başvurucu ayrica zararının ve yoksun kaldığı kârın tespiti ile şimdilik S0.000 TL tazminatın ve yoksun kaldığıkârın avans faiziyle birlikte davallardan tahsilini talep etmiştir. Başvurucu son olarak Rödovans Sözleşmesi'nde belirtilen tüm maden sahasında maden çıkarilmasının durdurulmasını ve mal kaçıma ihtimaline binaen davalıların mal varlığı hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir.

15. Davaltlar cevaplarında öncelikle davanın yetkisiz mahkemcde açıldığını, davalıS.Ç.ye husumet yöneltilemeyecegini ve davanın zamanaşımına uğradığını savunmuştur.

Davalılar, Rödovans Sözleşmesi'nin imzalanması sonrası başvurucunun uzun bir süre Rödovans Sozleşmesi'ne konu koordinatlarda hiçbir çalışma yapmadığını, Rōdovans Sðzleşmesi yükümlülüklerini yerine getirmediğini, başvurucunun yaşadığı maddi sıkıntılar sonucunda da bir araya gelerek karşılıklı olarak Rödovans Sözleşmesi'ni feshettiklerini belirtmiştir. Davahlar, dava konusunu oluşturan koordinatlar ile belirli alanın bir kısmının 11/5/2011 tarihli başka bir rödovans sðzleşmesi ile Ç. Şirketine bırakıłdığını açıklamıştır.Sonuç olarak Rödovans Sözleşmesi'nin geçersiz olduğunun tespiti ile başvurucunun tüm taleplerinin reddine karar verilmesini istemiştir.

16. Sütçüler Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesi (7/l0/2014 tarihinde taraflar arasındaki uyuşmazhığın kira ilişkisinden kaynaklandığını ve görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir. Başvurucu kararı temyiz etmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 10/6/2015 tarihinde görevsizlik kararını onamıştır.Kararın kesinleşmesi sonrasında başvurucuntn talebi üzerine dosya Mahkemeye gönderilmiştir.

17. Yargilamaya Mahkeme önünde devam edilmiştir. Ön inceleme duruşmasında başvurucu vekili, rödovans alanının bir kısmında faaliyet gösteren Ç. Şirketinin faaliyet gösterdiği alan dışındaki kısma ilişkin hakları sakı kalmak kaydıyla Rödovans Sözleşmesi'nde belirtilen koordinatlara ilişkin tüm sahanın kendilerine teslimi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Mahkeme, rödovans sahasının teslimine ilişkin bir ihtiyati tedbirin uyuşmazlığın esasını çözer nitelikte olacağı gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Ç. Şirketi ferî mūdahil sıfatıyla davalı yanında davaya katśmıştır.
18. Mahkeme 15/7/2016 tarihinde maden, jeoloji ve kadastro bilirkişilerinden oluşan heyetle maden sahasında keşif yapmıştır. Maden bilirkişisi 12/8/2016 tarihli raporumda, tarafların Rödovans Sozleşmesi yükümlolükleriniyerine getirme konusunda eylemsiz kaldıklarını ve Rödovans Sözleşmesi'nin ikale yoluyla feshi kanaatine sahip olduğunu açıklamıştır. Jeoloji bilirkişisi 20/9/2016 tarihli raporunda, davahı Ö. Şirketi ile Ç.Şirketinin 2007-2014 yılları arasinda mermer ocaklarından Örettiği mermer cevher rezervinin 3.324,51 metreküp ve geri kalan pasa miktarının 109.892,53 metrekūp olduğunu belirtmiştir.Kadastro bilirkişi 21/7/2016 tarihinde kübaj hesabını yapabilme imkânı sağlayacak veriler meveut olmadığından kübaj hesabının yapılamadığını açıklamıştır.
19. Mahkeme, Rödovans Sözleşmesi ve maden mevzuatı kapsamında tarafların hak ve yükümlülākleri ile zararın tespiti için iki maden mühendisi ve bir hukukçudan oluşan ayn bir bilirkişi heyetinden rapor alumasına karar vermiştir. Bilirkişi kurulunun 13/2/2017 tarihli raporunda; başvurucunun rödovans sahasında hiç çalışmadığı, ruhsat sahibi Ö. Şirketinin Rödovans Sözleşmesi'ne konu koordinat alanưı kapsayacak şekilde Ç. Şirketi iłe başka bir rödovans sözleşmesi imzaladığı ve sözleşmelere konu iki alanın hemen hemen çakışnğıbelirtilmiştir. Raporda; ruhsat sahasında K. Mermer İnşaat Malzemeleri Nakliyat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi (K. Şirketi) ile Ö. Şirketi arasında yine başka bir rödovans sözleşmesi olduğu, bu sözleşmeye konu alann ise başvurucuya verilen alamn koordinatları dışında yer aldığı ifade edilmiştir. Son olarak hakkaniyet indirimi yapılmaksızın başvurucunun zararının 5.940.000 Amerikan doları olduğu açıklanmıştır. İtiraz Üzerine alınan ek bilirkişi raporunda da benzer değeriendirmelere yer verilmiştir.

20. Mahkeme 29/5/2017 tarihinde davayı kismen kabul etmiştir. Mahkeme,başvurucu ile davalt Ö. Şirketi arasındaki Rödovans Sözleşmesi'nin geçerliliğinin tespitine karar vermiştir. Bununla birlikte başvurucunun sözleşme yükümlölüklerinin yerine 

getirilmesi, muarazanın Önlenmesi ve maden sahasının kendisine teslimi ile müdahalenin önlenmesi ve hakstz kullanımın giderilmesine yönelik taleplerini reddetmiştir. Başvurucunun tazminata yönelik talebini süresi içinde yenilemediğinden bu kısım bakımından davanın açılmamış sayıłmasına, davalı S.Ç. aleyhindeki davanın da pasif husumet yokluğundan reddine karar vermistir.

21. Mahkeme kararının gerekçesinde; Rödovans Sözleşmesi'nin maddelerine yer verilmiş ve ferî müdahil Ç. Şirketinin rödovans alanı ile başvurucunun rödovans alanının çakıştığı açıklanmıştır. Ayrıca Rðdovans Sözleşmesi'nin feshedildiği iddiasıın davalt şirket tarafindan ispat edilemediği, bununla birlikte başvurucunun mermer çıkaracağı alanın büyük bir bölümünde Ç. Şirketinin faaliyette bulunduğu, maden sahasındaki fili durum nedeniyle başvurucunun sôz konusu yeri kullanmasınin mümkūn olmadığı ve başvurucunun Rödovans Sðzleşmesi'ni feshederek uğradığı zararı taznin etme imkânına sahip olduğu belirtilerek Rödovans Sözleşmesi yükümlülüiklerinin yerine getirilmesi, muarazanın önlenmesi ve maden sahasının teslimi taleplerinin reddedildiği ifade edilmiştir. Başvurucu rödovans alanında hiçbir zaman zilyet oimadığından müdahalenin önlenmesi ve haksız kullanımın giderilmesi taleplerinin kabul edilmediği belirtilmiştir. Mahkeme kararında, yargılama sırasında başvurucu vekilinin talebi üzerine tazminata ilişkin kısmın işlemden kaldırılmasına karar verildiği. davalı S.Ç.nin ise Rödovans Sözleşmesi'ne taraf' olmadığı açıklanmıştır.
22. Mahkemenin 4/7/2017 tarihli ek kararında; başvurucu tazminata ilişkin taleplerini yenilediğinden bu yönden davanın kaldığı yerden devamına, ayriıca söz konusu tazminat davasının esas dosyadan tefrik edilerek yeni bir esasa kaydedilmesine karar verilmiştir. Söz konusu davanın sonucu hakkında ise başvurucu, herhangi bir bilgi vermemiştir.

23. Taraflar, mahkeme kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmuştur, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin (Bölge Adliye Mahkemesi) kararından anlaşıldığı kadarıyla başvurucu, istinaf sebepleri olarak mūdahalenin önlenmesi ve davaya konu olan kiralananın teslimine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüiştür. Davaltlar ise Rödovans Sözleşmesi'nin geçersiz olduğuna karar verilmesi ile davanın reddedilen kısımlarıyönünden lehe vekâlet Öcretine hükmedilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
24. Bölge Adliye Mahkemesi 9/2/2018 tarihinde başvurucunun istinaf başvurusunun kabulo ile mahkeme hükmünün kaldınlmasına, davahıların istinaf başvurusunum ise reddine kesin olmak Üzere karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün bireysel başvuruya konu edilen ilgili kısmı şöyledir:
"Davalı O. LTD $T1 ile davacı HBB LTD $TI arasında imzalanan 20/09/2008 tarihli rödovans sőzleşmesinin geçerliliğinin ve davacının kiraculık sıfatvın teshiti ile kiralanana vapilan müdahalenin men'ine, kiralananın davacı kiracıya teslimine."
25. Bölge Adliye Mahkemesi, kararı gerekçesinde taraflar arasındaki Rödovans Sözleşmesi'nin 2. maddesine göre mermer sahasi alanımda 15 yıllık süre boyunca faaliyette bulunulacağını belirttikten sonra Rödovans Sözleşmesi'nin hükümlerine yer vermiş ve taraflar arasındaki Rödovans Sözleşmesi'nin davalı tarafindan usulüne uygun olarak sonlandırlmadığından geçerli olduğunu açıklamıştır. Bölge Adliye Mahkemesi başvurucunun dava dilekçesinde kiracılik sifatının tespitini, müdahalenin menini ve kiralananın teslimini talep ettiğini belirtmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, başvurucunun 

kiracılık stfatının Mahkemece de kabul edilmesi karşısında kira sõzleşmesinin esasit unsuru olmamasına rağmen Mahkemenin yerin teslim edilmediği gerekçesiyle başvurucunun taleplerini birbirinden ayırarak hüiküm kurmasının doğru olmadığını ifade etmiştir.
26.Davalılar, başvurucunun sõzleşme edimlerini yerine getirmediğini ve Rödovans Sōzleşmesi'nin geçerşiz olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi 16/2/2018 tarihli ek kararında hükmüın kesin olduğunu belirterek davalıların temyiz başvurusunu reddetmiştir. Davalılar sōz konusu ek kararı temyiz etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 25/9/2018 tarihinde davalıların temyiz başvuruşumun reddine ilişkin temyiz itirazlarını reddederek Bölge Adliye Mahkemesinin ek kararını onamıştır. Aynı Daire 28/2/2019 tarihinde davalıların maddi hatanın düzeltilmesi talebini de reddetmiştir. Mahkeme 12/11/2018 tarihinde kesinleşme şerhi düzenleyerek kararın 25/9/2018 tarihinde kesinłeştiğini açıklamıştır.

D. Kararn İcraya Kouulması
27.Başvurucu 4/12/20[8 tarihinde İstanbul 31. Icra Dairesinde (1cra Dairesi) Bôlge Adliye Mahkemesi ilamına dayalı olarak Rödovans Sözleşmesi'ne konu İR: 64018 ruhsat numaralt mermer sahasının teslim edilmesi talebiyle icra takibi başlatmıştır. Ö. Şirketi 10/12/2018 tarihinde icra emrinin iptalini talep etmiştir. Ö. $irketi itirazında, icra takibinde ruhsat alanının tamamı için yer teslimi talep edilmesine karşın teslime konu alanın Rödovans Sðzleşmesi'nde koordinatları gösterilen alan ile sınırlı olması gerektiğini belirtmiştir.
28.Ö. $irketi 10/12/2018 tarihinde icra emrinin iptali için dava açmıştır. Dava dilekçesinde; Rödovans Sözleşmesi'nin konusunun koordinatlaria sınırlı olduğunu ve icra takibinde maden sahasının tamamımın tesliminin istenmesinin yerinde olmadığı iddia etmiştir. Başvurucu davaya cevabında kesinleşmiş hükme dayalt olarak icra takibi başlatıldığını ve Rödovans Sözleşmesi ile takibe dayanak ilam gereğince ruhsat sahasının tesliminin zorunlu olduğunu iddia etmiştir.

29. İstanbul 11. İcra Hukuk Mahkemesi 7/5/2019 tarihinde davayı reddetmiştir.Kararın gerekçesinde; Ö. Şirketinin iddialarının genel mahkemelerce yapılacak yargılama sonucunda belirlenebileceğini, dar yetkili icra mahkemesinin sõz konusu iddialar hakkında yargılama yaparak sonuca varmasının mümkün olmadığını ifade etmiştir. Davacı Ö. Şirketi karara karşı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

30. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 27/1/2020 tarihinde ilama dayalı icra emri düzenlenmesinde isabetsizlik bulunmadığını ve kiralanan yerin sınırına ilişkin uyuşmazlığın içra mahkemesinde çözümlenmesinin mümkün olmadığını açıklayarak Ö. Şirketinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

31. Icra Dairesi, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne (MAPEG) gönderdiği 5/3/2020 tarihli yazıda; başvurucunun Bölge Adliye Mahkemesi ilamına dayanarak İR:64018 ruhsat numaralı maden sahasının tamam üzerinde müidahalenin meni ve ruhsat alanının tamamının teslimine yönelik icra takibi başlattığını ve takibin kesinleştiğini açıklamıştir. Icra Müdürlüğü,maden sahasının tamamı üzerinde faaliyette bulunanlarin haksız mūdahalelerinin meninin temini, tüm madencilik faaliyetlerinin durduruimasıve ruhsat sahasmın tamamunın başvurucuya teslim edilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasınıistemiştir. Bu yazıya istinaden MAPEG 10/3/2020 tarihinde ruhsat sahasındaki madencilik faaliyetlerinin durdurulması hususunda ilgilişirketlere ve Isparta Valiliğine müzekkereler yazmıştır.


32. lcra Dairesi, MAPEG'e gönderdiği 13/3/2020 tarihli yazıda; õnceki yazıda her ne kadar maden sahasının tamamt yazslmış ise de sadece Rödovans Sözleşmesi'nin 2.maddesinde yazıl olan koordinat (zerine mūdabalenin meni ile ruhsat alanının teslimine yönelik ilamlı icra takibine geçildiğini ve takibin kesinleştiğini açıklamıştır.Maden mevzuatıçerçevesinde kuralların ve mahkeme kararlarının uygulanması, yürütüimesi ve denetiminin MAPEG'e ait oldugunu belirtmiştir. Iera Dairesi; takibe dayalı ilam gereğince maden sahasının tamamı Özerinde faaliyet gösteren başvurucu haricinde diğer kişilerin haksız müdahalelerinin meni, madencilik faaliyetlerinin durdurulması ve ruhşat sahasının tamamının başvurucuya teslimi için gerekli işlemlerin yapılmasını istemiştir. lcra Müdürlüğünün yazıst Üzerine MAPEG 18/3/2020 tarihinde ilgili şirketler ve Isparta Valiliğine yazı yazarak 10/3/2020 tarihli yazısımın dikkate almmamasıni, ruhşat sahasının belirtilen koordinatında başvurucu dışında başkaca kişilerin faaliyette bulunmamasını ve bu alanın başvurucuya teslim edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

33. Icra Dairesi 20/3/2020 tarihinde MAPEG'e yeni bir yazı göndermiştir. Yazıda;S/3/2020 tarihli müzekkere içeriğinin doğru olduğunu, ruhsathı maden sahasının tamamıüzerinde faaliyet gösteren başvurucu haricinde diğer kişilerin haksız müdahalelerinin meninin temini ile tüm madencilik faaliyetlerinin durdurulması ve ruhsat sahasının tamamının başvurucuya teslim edilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını istemiştir. Buna karşılık MAPEG 25/3/2020 tarihinde, başvurucunun K. Şirketinin maden sahasındaki faaliyetlerinin durdurulması ve K. Şirketi ile Ö. Şirketi arasındaki sözleşmenin terkini talebinin reddi Üzerine açtığı işlemin iptali davasınin reddedildiğini (bahsi geçen dava için bkz.§ 44)belirterek ruhsat sahasının tamamında mı yoksa koordinatları belirtilen alanla sınırlı olmak üzere mi faaliyetlerin durdurulmasına yőnelik bir işlemin yapılması gerektiğini sormuştur.
34.Ícra Dairesi 25/3/2020 tarihinde, 20/3/2020 tarihli karar ve müzekkeresinin açık ve anlaşılır olduğunu, takip dayanağının Bölge Adliye Mahkemesinin kararı olduğunu, takip dayanağı dışındaki kararların değerlendirilmeyeceğini ve dayanak ilamın infazının durdurulmasına dair herhangi bir tedbirin bulunmadiğını belirterek 20/3/2020 tarihli müzekkerenin gereğinin yerine getirilmesini istemiştir. Bunun üzerine MAPEG 25/3/2020tarihinde ruhsat sahasının tamamında başvurucu dışındaki kişilerin faaliyette bułunmaması,ruhsat sahasıun tamamının başvurucuyı teslim edilmesi gerektiğini ilgili şirketlere ve Isparta Valiliğine bildirmiştir.

35. İcra Dairesi 8/6/2020 tarihinde Bölge Adliye Mahkemesinin 3/6/2020 tarihli tavzih kararı (bkz.§ 39) uyarınca Rödovans Sözleşmesi'nde gösterilen koordinatlı sahanın başvurucu Şirkete teslim ediłmesi için gerekli işlemin yapılmasını istemiştir.
36. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 22/10/2020 tarihinde Ö. Şirketinin temyiz itirazlarını reddetmiş ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin kararınıonamiştir.

E, Tavzib Karar 
37. . Sirketi 3/4/2020 tarihinde Bölge Adlive Mahkemesinin 9/2/2018 tarihli hūkmünün tavzihini talep etmiştir. Tavzih dilekçesinde; Rödovans Sðzleşmesi'nin konusunu 2. maddede belirtilen koordinatlar ile sınırlı alamn kiraya veriłmesinin oluşturduğunu,başvurucunun da 20I8 yılhı Mart ayından beri bu alanda faaliyet gösterdiğini, buna karşıltk başvurucunun kötü niyetli bir şekilde ruhsat sahasının tamamı için icra takibi başlattığını

belirtmiştir. Takibe karşı icra bukuk mahkemelerinde açılan davanın kira konusu yerin tespitinde genel mahkemelerin yetkili olduğu gerekçesiyle reddedildiğini ve lera Dairesi ile MAPEG'in ruhsat alanının tamamımın teslimine dair kararlarının hentiz infaz edilmediğini açıklamıştır. Dava konusu kiralanan yerin tR: 64018 ruhsat numaralı alanın tamamının olmadığının, Rödovans Sözleşmesi'nin 2. maddesinde gösterilen koordinatlarla sınırlandırılmış alan olduğunun açıklanmasıı talep etımiştir.

38. Başvurucu, cevabında tavzih talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.Başvurucu, açtığı davaya ilişkin yargılama sonucunda taleplerinin tamamen kabul edildiğini ve Rødovans Sözleşmesi'nin 4, maddesi gereğince kiralanan yerin ruhsat sahasınun tamamıolduğunu açıklamiştır. Başvurucu, benzer nedenlerle icra takibine yapılan itirazın reddedildiğini ve kamu makamlarınca icra takibinin infazının gerçekleştirildiğini belirtmiştir.Tavzih ile hükmüın aleyhe olacak şekilde sıurlandırılamayacağını belirten başvurucu, Bölge Adliye Mahkemesi kararının infazında tereddüt ołuşmadığını ve tavzihin yasal koşullarının bulunmadığını belirtmiştir.

39. Bölge Adliye Mahkemesi 3/6/2020 tarihinde kesin olmak Özere tavzihe karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin tavzihe ilişkin htlkmü şöyłedir:
"Dairemizin 2018/32 Esas - 2018/147 Karar saylı ilamının hüküm fikrasında. 'DavalıO. Lid. Şti. ile davacı HBB Lid. Şti. arasında imzalanan 20/09/2008 tarihli rödavans sözleşmesinin geçerliliğinin ve davacının kiracılık stfatının tespiti ile kiralanana yapılan müdahalenin men'ine, kiralananın davacı kiracrya teslimine' şeklindeki hüküm kasmının 6100 sayılı HMK'nun 305. maddesi gereğince tavzihi ile 'Davalı Ö. Lsd. Şti. ile đavacı HBB Ltd. Şti. arasında imzalanan 20/09/2008 tarihli rödovans sözleşmesinin geçerliliğinin ve davacının kiracılık szfatının tespiti ile kiralanana yapılan müdahalenin men'ine, sözleşmenin 2. maddesinde rödovans sahası koordinatları atarak X ve Y noktaları halinde koordinat noktaları belirlenen saha alan kiralananın' davacı kiracıya teslimine' şeklinde açıklanmasına."
40. Bölge Adliye Mahkemesi tavzih karartnın gerekçesinde; hakmün infazıaşamaşında kiraya konu alanın neresi olduğu hususunda taraflar arasında ihtilaf çıktığınıaçıklamış ve hūkmün Rödovans Sözleşmesi'ne göre kiracılık sıfatının tespitine ilişkin olduğundan Rödovans Säzleşmesi'nin maddelerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.Bölge Adfiye Mahkemesi, Rödovans Sðzleşmesi'nin başlığı ile 2., 5. ve 8. maddelerinin kiralanan yerin neresi olduğunu açıkça gösterdiğini, buna karşılık Rödovans Sözleşmesi'nin 4. maddesinin ise kiralanan alanın kapsamımı değiştirmediğini ve söz konusu maddenin Rödovans Sözleşmesi'nin konusunu teşkil etmediğini açıklamıştır. Bölge Adliye Mahkemesi,Rödovans Sözleşmesi konusu kiralanan alan açıkça 2. maddede belirlenmiş iken aynı metin içinde yeniden Rödovans Sözleşmesi konusunun belirlenmesinin bir anlamı olmadığını ifade etmiştir. Kiralanan alanın belli olduğunu, kiralanan alanın başvurucuya teslim edilmesine karar verilmesine ilişkin hükümde esasmda infaz yönünden tereddüt uyandıracak bir husus bulunmadığını ve hūkmün tavzih talep tarihi itibarıyla henüz infaz edilmediğini belirten Bölge Adliye Mahkemesi, bununla birlikte infaz aşamasında uyuşmazlık ortaya çıktığından hükmün sözleşmenin 2. maddesinde belirlenen ałan kapsamında tavzih edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

41. Nihai karar 8/6/2020 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 6/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


42. Başvurucu tavzih kararını temyiz etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20/10/2020 tarihinde, kural olarak tavzih kararlarına karşı kanun yoluna başvurulabilirse de aslı istinaf ya da temyiz edilemeyen bir hükmün tavzihine ilişkin mahkeme kararının da istinaf ya da temyiz edilemeyeceğini açıklamıştır. Daire bu kapsamda tavzih kararının dayanağı olan aşıl karar ile bu kararın tavzihine ilişkin ek kararın verildikleri tarih itibarıyla kesin olduğunu belirterek temyiz istemini reddetmiştir.

F. Maden Ruhsat Sahasma Îlşkin Gellşmeler, MAPEG'in Açıklamaları ve Mevcat Darum 

43. Ruhsar sahibi Ö. Şirketi ile K. Şirketi arasında akdedilen 2/1/2012 tarihli ve koordinatiarla belirtilen alana ilişkin Rödovans Sözleşmesi tR: 64018 numaralı ruhsatın sicil kaydına bilgi amacıyla şerh edilmiştir. Ö. Şirketi ile Ç. Şirketi arasındaki 16/3/2012 tarihli RödovansS8zleşmesi MAPEG'e sunulmuştur, MAPEG 12/11/2015 tarihinde aynıkoordinatlar üzerinde iki farklı rödovansçı kabul edilmediğini açıklayarak sözleşmenin maden siciline şerh cdilmesi talebini reddetmiştir. MAPEG, C. Şirketi ile ilgili herhangi bir rödovans sözleşmesinin ilgili ruhsatın sicil kayıtlarına bilgi amacıyla şerh edilmediğini belirtmiştir.

44.Başvurucu Şirket I1/2/2019 tarihinde MAPEG'e müracaat etmiştir. Başvurucu;tarafi olduğu Rödovans Sözleşmesi ruhsat sahasının tamamına ilişkin olduğundan K.Şirketinin maden sahasındaki faaliyetlerinin durdurulmasıı, K. Şirketi ile Ö. Şirketi arasındaki sözleşmenin terkinini talep etmiştir. Zımni ret Üzerine açılan davada Isparta Idare Mahkemesi 25/2/2020 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde; idarenin sunduğu krokiden başvurucu ile K. Şirketinin alanlarmın çakışmadığının görüldüğū, K. Şirketine ait sözleşmenin geçersiz olduğuna ve başvurucunun røödovans alanına müdahalede bulunduğuna veya başvurucunun ruhsat sahibiyle akdettiği Rödovans Sözleşmesi'nin tüm ruhsat sahasında hak sahipliğitanıdığına yönelik bir adliyargı kararı ołmadığı belirtilmiştir. Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. Idari Dava Dairesi başvurucunun istinaf başvurusunu reddetmiştir.Başvurucunun temyiz talebi Danıştay Sekizinci Dairesi tarafindan reddedilerek onanmıştır.
45. MAPEG 25/7/2022 tarihli yazısında; bir maden alanımın faaliyete geçebilmesi için õncelikle o sahaya ilişkin arama ruhsatı ahnacağını, sonrasında maden işletme ruhsatıedinileceğini ve gerekli izinler alındrktan sonra maden işletme izninin düzenleneceğini belirtmiştir. MAPEG; rödovans sözleşmesinin maden işletme ruhsatı sahibinin maden sahasının tamamı veya bir kısmı Üzerinde sahip olduğu maden işletme izninden kaynaklanan madencilik yapma faaliyetini devretme, rödovansçının ise buna karşılık rödovans bedeli δdeme ve belirli miktarda Ödeme yapma borcu altuna girdiği bir özel hukuk sözleşmesi olduğunu açıklamıştır. MAPEG ilgili belgelerin sunulmasi, işletme projesi alınması ve izinlere dair tüm hak ve yükümlälaklerin ruhsat sahibine ait olduğunu ifade etmiştir. MAPEG bir özel hukuk sözleşmesi olan rödovans sözleşmesine idarenin taraf olmadığını, edimlerin ifaşı ve kiraya konu alanın tesliminin õzel hukuk hükümlerine tabi olduğunu, ruhsat düzenlendikten sonra ilgili kamu kurumlarına sahada kimin faaliyette bulunacağına dair bilgi amacıyla yazı yazılmast dışında ruhsat alanının ruhsat sahibine teslim edilmesi görevi bulunmadığını açıklamıştır.

46. MAPEG, başvurucu ile K. Şirketinin sözleşmelerinde yer alan koordinatlarda faaliyetlerine devam ettiklerini açıklamıştır.MAPEG aynıca rödovansçıların işletme projesi,işletme ruhsatı veya işletme izni sunmadıklarını, ruhsat sahibi Ö. Şirketine ait ruhsat ve işletme izin bilgilerinin ise mevcut olduğunu belirtmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
figli Mevzuat 
47. l 1/l/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sōzleşme ōzgürlüğü"kenar başlıkı 26. maddesi şöyledir:
"Taraflar, btr sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sunurlar içinde özgürce belirleyebilirler"
48. 6098 sayılı Kanun'un "Tammı" kenar başhıklı 357. maddesinin birinci fikrasışöyledir.

"Ürün kirası kiraya verenin, kiracıya, ürün veren bir şeyin veya hakkın kullanılmasım ve ürünlerin devşiritmesini bedel karşılığında bırakonayı üstlendiğı sözleşmedir."
49. 6098 sayılı Kanun'un "Genel hükümlerin uygulanması" kenar başlıklı 358.maddesi şöyledir:
"Bu ayırımda ürün kirasına ilişkin ðzel hüküm bulunmadıkça, kira sōzleşmesine ilişkin genel hükümler uygulanır."
50. 6098 sayılı Kanun'un "Teslim borcu" kenar başlıklı 360. maddesi şöyledir:
"Kiraya veren, birlikte kiralanmış taşıır şeyler varsa bunlar da içinde olmak uzere.kiralanani, sözleşmenin amacına uygun biçimdé kullanılmaya ve tşletilmeye elverişli bir durumda kiraciya teslim ermek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yūkümlüdür."
51.4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun ek 7, maddesi şöyledir:
"(Ek fikra: 4/2/2015  6592/22 md.) Ruhsat sahipleri ile üçüncü kişiler arasmda rödðvans sōzleşmeleri Genel Müdürlüğün iznine tabidir. Izin alınmaksızın yapılan rödðvans sözleşmesi ile yūrütülen madencilik faaliyeileri durdurulur. (Ek cümle: 14/2/2019-7164/21md.) Genel Müdürlük rödövans sözleşmelerinin tarafi değildir.

(Ek fikra: 4/2/2015 - 6592/22 md.) Kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariçolmak üzere yer aln kömür işlermelerinde maden ruhsat sahipleri, ruhsat sahalarwın bir kısmında veya tamamında üçüncü kişiler ile uretim faaliyetlerine yönelik rödövans sőzleşmeleri yapamaz. Aksi takdirde rödövans sözleşmest ile yaplan madencilik faaliyetleri durdurulur.

Maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncükişilerle yapmış oldukiarı rödövans sözleşmelerinde. bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak Is Kanumu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumlulukdar rödövansçıya aittir. Ancak bu durum ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumlulukların ortadan kaldırmaz."
52. 21/9/2017 tarihli ve 30187 sayıı Resmî Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin "Rōdövans işlemleri" kenar başlıklt 101. maddesi şöyledir:

"(1) Ruhsat sahipleri ile üçüncū kişiler arasında yapılacak olan rödövans sōzleşmeleri Bakanlığın iznine tabidir.

(2) Maden işletme ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmı veyo tamamı için üçüncü kişilerle yapmtş oldukları rödðvans sðzleşmelerinin ve bu sözleşmelerde yapılan değişikliklerin, devir ve intikal işlemlerinde, bilgilendirme amacıyla Genel Müdürlüğe verilmesi ve maden siciline bilgi amaçlı şerh edilmesi zoruntudur. Genel Müdürlük hiçbir şekilde rödövans sözleşmelerine taraf değildir.

(3) Bir ruhsal sahasında rödðvans talebinin olması durumunda talep alanımın madencilik faaliyeti yapıilabilecek büyükdükte alup olmadiğı ve işletme faaltyetlerinin birbirini olumsuz etkileyip etkilemediği göz önünde bulundurularak Genel Müdürlük tarafindan değerlendirilir.

(4) Kamu kaurum ve kuruluşları ve istirakleri haric yeraltı kömür sahalarında rödövans sözleşmesi yapılamaz. Kamu kurum ve kuruluşları ve iştiraklerinin yeraln kömür işletmelerinde aynı alan içinde, kot/kat farklulığı olmasi, giriş çıkşları ve havalandưrmalarının birbirinden bağumsız olması halinde birden fazla rödövans sözleşmesi yapılabllir.

(5) Rödövans sözleşmelerinde søzleşmentn bitiş tarthi, muhtemel süre uzatımları dahil gün/ay/yı olarak belirtilir. Aynı alanda kot/kat farkdılığı olsa dahi birden fazla rödāvans sözleşmest yapılamaz.

(6) Rodövansçı olarak faaliyet gösteren tüzel kişilerden ortaklık payı ve adres bilgileri istenir. Tüzel kişinin Kanumun 6 ncı maddesindeki maden haklarını kullanma ile ilgili şartları taşıması ve bu Yönetmelikte belirlenen moli yeterlilik şartlarımı sağlamasızorunludur.

(7) Tarafların birlikde rödövans sözleşmesintn maden sicil kayularından silinmesini talep etmeleri halinde bu kayular maden sicilinden silinir. Tek tarafli silinme talepleri kabul edilmez, Stresi sona eren rödövans sözleşmeleri, maden sicilinden silinir.
(8) Maden ruhsar sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kasmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kamunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar rödövansçıya aittir. Ancak bu durum ruhsat sahibinin Kanundan doğan teknik, mali ve hukui konulardaki sorumlulukdarını ortadan kaldırmaz.
(9) Rödövans usulü lle faaliyet gösteren tüzel kişiler de dahil olmak izere,doğrudan/dolaylı ortaklık yapısı ve adres bilgllertnde yapılan değişiklikler bir ay içerisinde Genel Müdürlüğe bildirilir. Hisse payı %10'un tzerinde şirket olmaşı durumunda da bu tüzel kişiliğin de hisse payları bildiritir. Aksi takdirde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fikrası gereğince işlem tesis edilir."
53. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Kesin hüküm" kenar başlıkı 303, maddesi şöyledir:
"(1) Bir davaya oit şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmůn, diğer bir davada maddìanlamdo kesin hüküm oluşturabilmesi için, her ii davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hükūm fiorası ile ikinci davaya att talep sonucunun aynı olması gerekir.

(2) Bir hūküm, davada veya karşılık davada ileri sürülen taleplerden, sadece hükme bağlanmış olanlar hakkanda kesin hüküm teşkil eder.

(3) Kesin hüküm, tarafların külli halefleri hakkında da geçerlldir.
(4) Bír dava dolayısıyla ortaya çıkan kesin hüküm, o hükmīn kesinleşmesinden sonra dava komusu seyin mülkiyetini taraflarun birisinden devralan yahut dava konusu şey üzerinde sınırlı bir ayni hak veya fer'i zilyetlik kazanan kişiler hakkında da geçerlidir Ancak, Türk Medeni Kanunwnun iyiniyetle mal edinmeye ait hükümleri saklıudır.
(5) Müteselsil borçlulardam biri veya birkaçı ile alacakdı arasında yahut müteselsil alacaklıilardan biri veya birkaçı ile borçlu arasında oluşan kesin hükim, diğerleri hakkında geçerli değildir."
54.6100 sayılı Kanưn'un "Hükmün tavzihi" kenar başlıklı 305. maddesi şöyledir:
"(1) Hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddit uyandırıyor yahut birbirine aykırı fikralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırıığın giderilmesini isteyebilir.
(2) Hüküm fikrasında taraflara tanınon hakdar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandıruamaz, genişletilemez ve değiştirilemez."
55.6100 sayıhı Kanun'un "Tavzih taleb! ile usulū" kenar başlıklı 306, maddesi olay tarihinde şöyledir:
"(1) Tavzih, dilekçeye tarafların sayısı kadar nüsha eklenmek suretiyle hükmü veren mahkemeden istenebilir. Dilekçenin bir nüshası, cevap süresi mahkemece belirlenerek karşt tarafa tebliğ edilir. Cevap, tavzih talebinde bulunan tarafa tebliğ olunur.
(2) Mahkeme, cevap verilmemiş olsa bile dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir; ancak gerekli gōrūrse iki tarafi sözlü açıklamalarını yapabilmeleri için davet edebilir.
(3) Mahkeme tavzth talebini yerinde gördüğu takdirde 304 üncü madde uyarınca işlem yapar."
56.6[00 sayılı Kanun'un "Ön inceleme" kenar başlıklı 352. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"(1) Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yaplacak õn inceleme sonunda aşağıdaki durumlardan birinin tespiti hålinde öncelikle gerekli karar verilir:
.•.
b) Kararpn kesin olması"
57. 6100 sayılı Kanun'un "Temyiz edilemeyen kararlar" kenar başhıkh 362.maddesinin ilgili kısmı olay tarihinde şöyledir:
"(1) Bölge adliye mahkemelerinin aşağıdaki kararları hakkunda temyiz yoluna başvurulamaz:
..

b) Kira ilişkisinden doğan ve miktar veya değeri itibarıyla temyiz edilebilen alacak davaları hariç olmak üzere 4 üncù maddede gösterilen davalar ile (23/6/1965 tarihli ve 634saylı Kar Mülkiyeti Kanumundan doğup taşınmazın aynına ilişkin olan davalar hariç) özel kanunlarda sulh hukuk mahkemesinin görevine girdiği belirtilen davalarla ilgili kurarlar."
58.6100 sayılı Kanun'un "Kıyas yoluyla uygulanacak hükümler" kenar başlıkiı 366.maddesi şõyledir:
"(1) Bu Kamunun istingf yolu ile ilgili 343 ilá 349 ve 352 nci maddeleri hükumleri temylzde de kiyas yoluyla uygulanır."
2. Yargıtay İçtibadt 
59. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 23/10/2019 tarihli ve E.2019/4548, K.2019/8287sayılı kararının ilgili kısm şðyledir;
"Madencilik sektöründe çoğu zaman arama veya işletıme ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişiler bu ruhsatlarvna göre faaliyette bulunmayip ruhsat gereğince sahip oldukiarıhaklarının tamamun veya bir bölümunü geçici bir süre için üçüncu kişilere devretmektedirler. Ruhsai sahibi olan madenci bu ruhsattaki işletme hakkanı devretme karşılığında elde edilen cevher üzertnden veya dönemsel olarak kararlaştırılan maktu bir ücreti üçüncü kişiden almaktadır. Ruhsat sahibi ile geçtci olarak maden işletme hakkım elde eden bu üçüncü kişi arasında yapuan bu sözleşme Maden işletme ruhsan kiralama sözleşmesi olup madencilik sektöründe ve hukuksal uygulamadaki ismi ise Rödövans sözleşmesidir.

Rödövans sözleşmesi: ruhsat alinan maden sahasinın bir kasmı veya tamamıfzerindeki işletme hakkanın, hak sahibi tarafından gerçek veya tizel üçünci kişilere geçici bir süre için tahsisini konu alan iki tarafh ürün kira sözleşmesi niteliğıne sahiptir.
Yargitayın istlkrar kazanan uygulamasında (YHGK nun 11.10.2006 Tarih E.2006/11-617, K.2006/642, Yarguay 3. Hukuk Dairesinin 05.07.2017 Tarih E.2017/6471,K.2017/11091 sayılı kararlarında da beltrtildiği gibi); Rödovans sōzleşmesinin targfları arasında çıkan uyuşmazliklarda sözleşme hükümiertyle 32l3 sayi Maden Kamunun ilgili hükümleri ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kamunu'nun 357 ve devamımaddelerinde düzenlenen ürün ktrasına illşktn hükümlerin bünyesine uygun duştüğü ölçüde uygulanacağı kabul edilmektedir.

..
Kiracının, kira bedelini ödeme yükümlūlüğü kiralananun, kiraya verene usulüne uygun tesllmine kadar devam eder. Kiralananın tahltye edildiğinin (kiracmın kiralananı iade borcumu yerine getirdiğinin) kabul edilebilmesi için, kiralananmn filen boşaltulması yeterli değildtr; anahtarın da kiralayana teslim edilmesi gerekir. Kiracunın bildirdiği tahliye tarihinin kiralayan tarafindan kabul ediimemesi; başka bir ifadeyle, tahliye tarihinin tarqflar arasında çekişmeli olması halinde; kiralananın filen boşaltidiğım ve anahtarın teslim edildiğini, böylece kira ilişkisinin kendisince ileri sürülen tarihte hukuken sona erdirildiğini kanulama yükümlülüğu, kracıya aitttr. Ktracı, kiralananı kendisinin ileri sürdüğü tarihte tahliye etttğini tspatlayomazsa, kiralayanın bildirdiği tahliye tarihine itibar olunmalıdir. Kiralayanın anahtarı teslim almaktan kaçınması durumunda kiracının mahkemeye müracaatla tevdi maholli tayini, icra dosyasına ya da notere anahtarın teslimi suretiyle anahtar teslim yükümlülüğünü yerine getirmtş olması gerekir."

60. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 27/11/2019 tarihli ve E.2019/5365, K.2019/9418sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"6100 saylı HMK.nun 305. maddesi gereğince: 'Hüküm yeterince açk değil ise, veya icrasında tereddüt uyandırıyor lse, yahu birbirine aykırı fikralar içeriyor ise, icrasıtamamtanıncaya kadar taraflardan her btri hükmün açıklanmasım ya da aykarılığın giderilmesini isteyebilirler. Hüküm fikrasında taraflara tanınan haklar ve yūklenen borçlar,tavzih yolu ile smırlandurılamaz, genişlerilemez veya değiştirilemez.'
Bu madde hükmünde belirtildiğı gibi, açık olmayan veya çelişik fikraları kapsayan hükümlerin açıkdanması istenebilir. Yarglamanı iadesine karar verilmedikçe veya hükum temyiz edilip bozulmadıkça, verilen hükmün değiştirilmesi mümkün değildir. Hükümlerin tavzihi de bunun bir istisnası olarak kabul edilemez. Hakim, burada hükmün başka türlüanlaşılması önlemek için gerçeği ortaya koymakla ödevlidir.

Tavzih, kural olarak sadece hüküm fikrası hakknda olur. Hükmün gerekçesinin açıklanması için, tavzih yoluna başvurulamoz, Ancak, hüküm fikrası ile gerekçe arasında bir çelişki varsa, bu çelişkinin giderilmesi için tavzih yoluna başvurulabilir. (Yarguay HGK'nm 14,06.1967 gün ve 1967/9462 E, 300 K, saylı ilami)

Tavzih yoluna başvurabilmek için hükmün kesinleşmesini bekiemeye gerek yoktur.Kesinleşmemiş olan kararlar haldanda da hükmün icrasıno (yerine getirilmesine) kadar tavzih istenebilir. Fakat tavzih talebinde bulunulmakla temyiz süresi durmaz 
Ilamın icraya kanulmasından sonra da, ilam tamamen icra edilinceye kadar hükmün tavzihinin istenilmesi mümkündür. Hakim, tavzih yolu ile hükümde unutmuş olduğu talepler hakkında karar verip bunu hükmüne ekleyemez. Bunun gibi hüküm verirken unutmuş olduğu vekalet ücreti veya faiz hakkında tavzih yolu ile bir karar verip. bumu hükmüne dahil edemez. Aynı şekilde; kasa kararla gerekçeli karar arasındaki çelişki de tavzih yolu ile giderilemez.

Somut olayda; Mahkemece, davanın M.S.O. bakumından kabulüne, 'Kocaeli ili.Derince liçesi, Deniz Mahallesi, 3428 ada, 2 ve 3 nolu arsa vasiflı mecurun, 01/09/2014tarihinden geçerlì olmak azere tahliyesine; Kira sōzleşmesinin taraflarvnm M.S.O. ile davalışirket olduğu, davacı M.T.Ö.ün kontratta taraf olmadıği. böylece akaif husumet ehliyetinin de bulunmadığı anlaşımakla davacı M.T.Ö. bakumından davanın akaif husunet yokluğundan reddine,' dair verilen hüküm, tavzih talebi üzerine 'Davalı A. Petrol ve Otomotiv Tic. Ltd. Şti.'nin Kocaeli ili, Derince llçesi, Deniz Mahallesi, 3428 ada, 2 ve 3nolu (Bu parselde davacıarın 1.303 m² arsa payindan) arsa vasifli mecurun, 01/09/2014tarihinden geçerli olmak üzere tahliyesine' olarak tavzihine karar verilmiştir. Her ne kadar mahkemece tavzih kararı verilmiş ise de, yaplan tavzih hükmün değiştirilmesi niteliğinde olup, usul ve yasaya aykarı olduğundan, bozmayt gerektirmiştir."
61. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 17/2/2021 tarihli ve E.2021/128, K.2021/1560sayıłı kararının ilgili ktsmı şöyledir:
"Bölge Adliye Mahkemesince verillen temyiz talebine kanu hükmün: G1/10/2011tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayilı HMK'mun 362/l-b maddesi ile sulh hukuk mahkemesinin görevine girdiği belirtilen davalarla ilgili kararların temyize tabi olmadığıbelirtilmiş iken; 20/07/2017 kabul tarihli, 05/08/2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7035 saylı Kanumun 32. maddesi ile 6100 Saylı HMK'nun 362/1-b maddesine 'kira ilişkisinden doğan ve miktar veya değeri itibarıyla temyiz edilebilen alacak 

davaları hariç olmak üzere' ibarest ekdenerek 05/08/2017 tarihinden itibaren kira ilişkisinden doğan ve dava değeri itibartyle temyiz edilebilen alacak davaları için temviz yolu açılmış, ancak kira illşkisinden doğan diğer tüm davalarda verilen kararlar yönünden temyiz yolu açumamıştır.

22/07/2020 tarihinde kabul edilip 28/07/2020 tarihli Resmi Gazetede yayvnlanarak yürürlüğe giren 7251 Sayılı Kanumun 39. maddesi ile 6100 Sayhı 362/1-b bendine 'temyiz edilehilen alacak davaları' ibaresinden sonra gelmek üzere 'ile kira ilişkisinden doğan diğer davalardan üç aylık kira tutarı temyiz soırmın üzerinde olanlar' ibaresi eklenmiş olup, bu ditzenlemeye göre; 28/07/2020 tarihinden itibaren kira ilişkisinden doğan ve miktar veya değeri iribariyle temyiz edilebilen alacak davaları ile kira ilişkisinden doğan ve üç aylık kira bedeli rutari temyiz sınırının üzerinde olan diğer davalar hakkanda Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararlara karşı temyiz yolu açılmıştır.

Buna göre, 6763 sayılı kanun ile 6100 saylı HMKya eklenen ek 1. madde uyarınca:aym Kamunun 362. maddesinde öngörülen kesinlik stniri, 01/01/2020 tarihinden itibaren 72.070 TL'ye çikartilmıştır. Istinaf incelemesi sonucunda verilen karar, karar tarihi itibariyle kesin niteliktedir.

HMK'nın 366. maddesi atfiyla aym Kanumun 352. maddesi uyarınca, kesin olan kararlar hakkında Yarguay tarafindan temyız isteminin reddine karar verilebilir."
62. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 7/4/2014 tarihli ve E.2014/7838, K.20[4/9989sayılıt kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Iera mulkemesi, ónune gelen itira: ve şikayetleri. Iera ve Iflas Kununu'ndu düzenlenen özel usul kurallarını uygulayarak takip hukuku bakımmdan kesin hükme huğludiğıdon, anılun mahkemenin kararları kural olarak maddi anlamda kesin hüküm niteliği toşmaz."
63. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 10/11/2015 tarihli ve E.2014/12946, K.2015/9709sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dar vetkili icra hukuk mahkemelerince verilen kararlar thaci: ihbarına buğlt tazminat. istihkak ve ihalenin feshi davalurı hariç maddi anlamda kesin huküm oluşturmadiğından genel mohkemelerde görülen drvalar vönünden kesin hükim oluşturmaz."
B. Uluslararası Hukuk 
64. Uluslararası hukuk için bkz. Faik Tari ve Sultan Tari, B. No: 2014/(2321,20/7/2017, §§ 29-32; Kamil Darbaz ve Gmo Yapı Grup End. San. Tic. Ltd. Şti., B. No:2015/12563, 24/5/2018, §§ 31-38; Mustafa Altın, B. No: 2018/10018, 27/10/2021, §§ 3647.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
65. Anayasa Mahkemesinin23/2/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünöldū:
A. Başvurucunun Îddiaları
66.Başvurucu, Rödovans Sözleşmesi'nin 4. maddesine göre kiraladığı alanın IR:64018 ruhsat numarahı maden sahasımun tamamınu kapsadığını ve maden sahasının tamamırun 

teslimi için açılan davanın Bölge Adliye Mahkemesinin 9/2/2018 tarihli kararı ile tamamen kabul edildiğini, bu kararın tüm sahanın teslimi konusunda herhangi bir tereddQt uyandırmadığınıbelirtmiştir. Başvurucu; tavzih karan ile haklarının sınırlandınldığıni,meveut hükmün daraltıldığını ve Rödovans Sözleşmesi'nin 4. maddeşinin açık düzenlemesine rağmen ruhsat sahası üzerinde kazanç elde etme imkânunın engellendiğini ifade etmiştir.Tavzih kararının kesin olarak verildiğini, böylece karara karşı kanun yoluna gidebiłme imkânından mahrum bırakıldığını, kararı veren håkimlerin hukuka aykın davrandıklarınıiddia etmiş; mülkiyet ħakkı ile adil yargılaruma hakkıın ihlal edildiğini ileri sürmüştūr.
B. Değerlendłrme 
67. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargulanma hakkana sahiptir."
68. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder Başvurucunun iddialarının δzü kesinleşmiş hūkmūn 6100 sayılı Kanun'un 305. maddesindeki şartlar gerçekleşmediği hâlde ortadan kaldırıldığı iddiasına ilişkindir. Usulen kesinleşmişolan bir mahkeme kararının hukuk düzeni tarafindan tüm sonuçları ile birlikte tanınması adil yargılanma hakkının bir gereğidir. Kesin hükmün varlığı ile birlikte o kararın hukuk düzeninde doğuracağısonuçlarının sorgulannıaması gerekir. Kesinleşmiş bir kararla lehine hak tanınmış olan bir kişinin karanın sağladığı faydadan mahrum bırakılması adil yargılanna hakkına aykırı sonuçlar ortaya çıkarabilir. Bu nedenle şikâyetin bir būtün olarak adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Mustafa Altın, § 51).

1. Kabul Edilebilfrlik Yönüoden 
69.Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katıłmamnışlardır.

2. Esas Yöpänden 
a. Genel İlkeleler 
70. Anayasa'nın 36. maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakki, sadece yargı mercileri ðnūnde davacı ve davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkını değil yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsayan bir haktır (AYM, E.2009/27, K.2010/9, 14/1/2010).

71. Anayasa Mahkemesi iptal veya itiraz yoluyla gündemine gelen davalarda,Anayasa'nın 2. maddesinde belirtiten hukuk devletinin eylem ve işlemleri hukuka uygun,

insan haklarına dayanan, bu hak ve Özgürlükleri koruyup gūçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan devlet olduğunu belirterek hukuki güvenlik ilkesinin hukuk devletinin unsurlarından biri olduğunu ifade etmiştir (AYM, E.2006/61, K.2007/91, 30/11/2007; AYM,E.2014/73, K.2014/98, 22/5/2014).

7. Anayasa Mahkemesi, bu kavramların içeriğini kararlarında tanımlamış; kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesinin hukuk normlarının öngörülebilir olmasım, bireyletin tūm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini,devietin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kildığınt, belirlilik ilkesinin ise yasal düizenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır ve uygulanabilir ołmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşıkoruyucu ðnlem içermesini ifade ettiğini belirtmiştir (AYM, E.2013/64, K.2013/142,28/11/2013).

73. Anayasa Mahkemesi, bazı kararlarında hukuk güvenliği ilkesinin bir gereği olarak kuralların öngörülebilir olması gerektiği açıkça ifade etmiştir (AYM. E.2008/19,K.2010/17, 28/1/2010).

74. Kesin hükme saygı ilkesi, yürürlükteki kurallara göre çözümlenen bir konunun o konunun ilgilileri arasında -kanunun öngõrdüğü jade-i muhakeme gibi aynk durum dışındayeniden incelenmesine engeldir. Degişik kanunlarda yer alan bu hukuksal kurum, yargıalanında kararlılık sağlamak amacına bağlanmaktadır. Biçimsel ve nesnel anlamda tanımlarıyapılan bu kurumun õgeleri; yargı kararlarına tanınan bir nitelik olması, bu niteliğin yasalarla tanınması ve yargı kararına uyulması zorunluluğudur (AYM, E.1988/36, K.1989/24,2/6/1989).

75. Kesin hūkme saygı (res judicata) ve kesin hūkmūn bağlayıcı olması, hūkmūveren mahkeme de dâhil diğer bütün mahkemelerin ve diğer ilgili kurunların bu kararla bağlt olması anlamına gelir. Yargının verdiği ve bağiayıcı olan kesin hüküm, zarar gören taraflardan biri açısından işlevsiz duruma getirilmişse adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencelerin bir anlarnı kalmayacaktır (Alba Inşaat Tic. Ltd. Şti., B. No: 2013/I313,26/2/2015, §§ 53, 54; Arman Mazman, B. No: 2013/1752, 26/6/2014, § 65).
76. Bir mahkeme kararının kesin hüktm mahiyetini alabilmesi için genel olarak ūçkoşul aranmaktadır. Bunlardan birincisi kesin hükür sayılan bir mahkeme kararının bulunmasıdır. Tespit ve tedbir kararları ile genel olarak icra mahkemesi kararları kesin hükmün bağlayıcıhığı kudretini haiz değildir. İkinci olarak kesinleşen kararın taraflar arasında mevcut olan bir ihtilafi çözmek amacıyia verilmesi gerekir. Dolayısıyla bir anlaşmazlığıçözmeyen, hasımsız olarak verilen bazı veraset davaları kesin hüküm mahiyetinde değildir.Üçüncü olarak sōz konusu kararlar nihai olmalıdır. Kararłarın nihailiği mahkemenin tarafların iddia ve savunmalarım dinleyerek ve delilleri değerlendirerek bu hususta son kararını vermiş olması anlamına gelmektedir. Bir kararın maddi anlamda kesin hüküm niteliğini haiz olması ve bu konuda kesin hüktım itirazında bulumulabilmesi için davanın taraflarının, konusunun ve sebeplerinin aym olması gerekir (Alba İnşaat Tic. Lid. Şti., § 54).

77. Hukuk sisteminde nihai mahkeme kararlarımı taraflardan birinin aleyhine sonuçdoğuracak şekilde uygulanamaz håle getiren düzenleme ve uygulamalar bulunması veya mahkeme kararlarının icrasının herhangibir şekilde engellenmesi hällerinde mahkeme hakkıanlamını yitirecektir (Mustafa Ekşi, B. No: 2014/7711, 24/1/2018, § 27).
78. Kesin hükme saygt, uluslararası hukuk düzenine özgü hukukun genel ilkelerinden biri olarak kabul görmektedir. Anayasa'nın 138. maddesinin son fikrasında dÜzenlenen yargı kararlarının geciktirilmeksizin uygulanması yükümlölüğū, hukukun genel ilkelerinden biri olarak da kabul edilen kesin bükme saygı ilkesinin bir gereğidir (Arman Mazman, § 65).

7. Adil yargılanma hakkı ile bağłantılı olan kesin hükme şaygı ilkesi, kesinleşmişbir mahkeme hükmüyle bireylere tanınan statüye (hak ve borçlara) hukuk düzenince istisnai durumlar dışında müdahale edilmemesini gerekli kılar. Bunun sonucu olarak mahkemeler aynı konuda aym dava sebebine dayanarak aynı taraflar hakkında verilmiş olan hüküm ile bağlıdır. Kesin hükmün dokunulmazlığı ilkesi mutlak değildir. Bazı istisnai durumlarda kesin hükme müdahale edilmesine hukuk sistemleri cevaz verebilir. Nitekim usul hukukunda sınırıhâllerde uygulanmak üzere buna yönelik bazı müesseseler (hūkmün tavzihi, tashihi,tamamlanması, yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına temyiz) öngörülmüştūr. Bunun dışındaki müdahalelerin olağan yargısal süreçteki gibi deliller yeniden değerlendirilerek kesin hükmün esastan yeniden incelenmesi sonucunu doğurmaması gerekir (Mustafa Altın. § 63)
80. Kesinleşmiş bir mahkeme kararına müdahaleyi gerekli kılan önemli ve zorlayıcıkoşulların varlığının somut gerekçelerie ortaya konulduğu istisnai hallerde ilgiliusul kanunlarındaki düzenlemelere uyulması koşulu ile kesin hükme müdahale edilmesi mümkün olacaktır. Başka bir ifadeyle hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerinin bir gereği olarak kesin hükmān ortadan kałdırılmasının şartlarının ve uşullerinin kanunda açıkça düzenlendiği hallerde kesin hükme müdahale mümkündür (benzer yöndeki değerlendirme için bkz.Mustafa Altin, § 65).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
81. Bölge Adliye Mahkemesinin 9/2/2018 tarihli kararı 6100 sayılı Kanun'un 362.maddesi uyarınca temyiz edilemeyen kararlardan olduğundan bu kararın kesin nitelikte ve uyuşmazlığı nihai olarak sona erdiren bir karar olduğunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu haliyle şekli anlamda kesinleşen ve maddi anlamda da kesin hüküm gūcüne sahip bulunan bu karar, kesin hükme saygı ve kesin hūkmün bağlayıcı olması ilkelerinin kapsamında olup tavzih kararının bu ilkeleri zedeler nitelikte bulunup bulunmadığı somut olay yönünden önem arz etmektedir. Başka bir anlatımla Anayasa Mahkemesi somut olay bazında Bölge Adliye Mahkemesinin 3/6/202o tarihli tavzihe ilişkin ek kararı ile kesinleşmiş bir mahkeme hükmüyle bireylere tarunan statüde (hak ve borçlara) değişiklik yapılıp yaptlmadığı, bir değişiklik söz konusu ise bunun ilgili usul kanununda (6100 sayılı Kanun'un 305, maddesi)istisnai olarak belirtilen ve müdahaleyi zoruniu kılan nedenlere dayanip dayanmadığınıgözönünde tutarak bir değerlendirme yapacaktır.

8. Anayasa Mahkemesinin kural olarak hukuk kurallarını yorumlama veya delilleri değeriendirme görevi bulunmamaktadır. Bununla birlikte mahkemelerin yargılama sırasında tarafların ileri sürdüğü deliller çerçevesinde bir değerlendirme yaparak dayandığı kanun ile bağlantı kurmak suretiyle ilgili ve yeterli bir gerekçe ile sonuca varması ve bu itibarla ulaştığısonucun da açıkça keyfi olmaması veya bariz bir takdir hatası içermemesi adil yargılanma 

hakkının gereğidir. Aksine bir yaklaşım adil yargılanma hakkının sağladığı usul güvencelerini anlamsız kilacaktır. Hemen belirtmek gerekir ki bu kapsamda Anayasa Mahkemesinin görevi başvurucu ile uyuşmazlığın tarafı olan üçüncü kişi arasındaki rödovans sðzleşmesinin kapsamını belirlemek olmayıp Bölge Adliye Mahkemesinin iki hükmüarasında karşılaştirma yaparak 6100 sayılı Kanun'un 305. maddesine dayanılarak verilen karann açıkça keyfi ya da bariz takdir hatası içerip içermediğini irdelemekten ibarettir.
83. Somut olayda başvurucu, dava dilekçesinde ruhsat sahasının tamamıntn teslimi için bu davayı açtığını belirtmiştir. Nitekim cevaba cevap dilekçesinde de taraflar arasındaki sõzleşmenin 4. maddesine atifla ruhsat sahasının tamamının teslim edilmesi gerektiği açıklanmıştır. Dolayısıyla başvurucu yönünden davanın kapsamı ve mahiyeti en başından bellidir.

84. Bu kapsamda, yaptlan değerlendirmede 9/2/2018 tarihli karar ile 20/9/2008tarihli Rödovans Sōzleşmesinin geçerliliği ve başvurucunun kiracılık sifatının tespitinin yant sıra kiralanana yapılan mūdahalenin meni ile kiralananın davacı kiracıya teslimine dair karar verildiğisaptanmıştır. Başka deyişle kararın kısmi kabul niteliğinde olmadığı, davacının talebinin kabulü yönünde olduğu anlaşılmıştır. Anılan hükümde "kiralanan" ibaresinin ruhsat alanunın bir kısmını içeren ve sözleşmede koordinatları verilen alan ile sınurlandıridığına ilişkin bir belirleme de bulunmamaktadır, Buna karşılık Bölge Adliye Mahkemesinin 3/6/2020 tarihli tavzih kararında davalı tarafın mūdahalesinin önlenmesine karar verildiği ve başvurucuya teslimine konu edilen alanın 20/9/2008 tarihli rōdovans sõzleşmesinin 2.maddesinde belirtilen koordinatlan verilen alan ile sınırlandıridığı görülmüştür. Her iki kararın kapsamı dikkate alındığında verilen tavzih kararı ile sözleşmenin içeriği yeniden yorumlanarak kesinleşen ve icrasında tereddüt uyandırmayan ilk hükmün içeriğini değiştirecek şekilde yeni bir hūküm kurulduğu açıktir. Böige Adliye Mahkcmesinin bu değerlendirmesi ile usul kanununda istisnai ve ancak haklı nedenlerin ortaya konulmasıhâllerinde başvurulacak bir yol olan tavzih müessesesini kanunun kesin olarak betirlediği sinırlar aştlarak sözleşmenin kapsamının yeniden belirlenmesinde olağan bir yol olarak işlettiği anlaşılmıştır. Bu nedenle müdahale olağan yargısal süreçteki gibi deliller yeniden değerlendirilerek kesin hükmün esastan yeniden incelenmesi sonucunu doğurmuştur.
85. Bu itibarla açık kanun hükmünün Öngörülemez bir biçimde yorumlanmasısonucunda kesin hükmün dokunulmazlığı ilkesinden yararlanan bir mahkeme kararının kapsamını daraltacak şekilde yeniden hükūm kurulmuş olup usul kanununun verdiği yetkiyi aşacak şekilde yapılan bu yorum nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği sonucuna varlmiştir.

86. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 36.maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Zühtū ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

3. Glderim Yönünden 
87. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesi ve tavzih kararı hakkında yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

88. Başvuruda tespit editen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldınlması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulummaktadır. Bu kapsamda kararın 

gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemterini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihial sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un S0. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamałar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligūl Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
89. Incelenen başvuruda, tavzih ile hükmtn kapsamının daraitilması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlal Bölge Adliye Mahkemesi kararından kaynaklanmıştır.

90. Bu durumda adil yargilanma hakkının ihlalinin sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yaptimasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargtlama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasina göre ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırimasına yöneliktir. Bu kapsamda yapıiması gereken is, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaşturan nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir Ömeğinin yeniden yargilama yapılmak amacıyla Bölge Adliye Mahkemesine iletilmek Üzere Sütçüler Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

91. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 10.346,90 TLyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA ZÜhtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Anayasa'mın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargıłanma hakkının IHLAL EDİLDİĞINE Zūhtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA.

C. Kararın bir Örneğinin adil yargılanma hakkının ihlalinin sonuçlannın ortadan kaldırlması için yeniden yargılama yapıłmak amacıyla Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesine (E.2018/32, K.2018/147) iletilmek Üzere Sütçüler Sulh Hukuk Mahkemesine (E.2015/196, K.2017/102) GÖNDERILMESiNE,
D. 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 10.346,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunum Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ōdemede gecikme olmasıhálinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir Öreğinin Adalet Bakanltğına GÖNDERİLMEShNE 23/2/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2020/20854Karar Tarihi ; 23/2/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Başvurucunun kesin hükmü değiştirecek şekilde tavzih karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik şikayeti kabul edilebilir bulunarak ihlal sonucuna ulaşılmiştır.

2. Çoğuniuk kararında başvurucunun “ruhsat alanının tamamının" teslimi için açtığı davanın lehine sonuçlandığı, ancak Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin (BAM) tavzih kararıyla “sõzleşmenin içeriği yeniden yorumlanarak kesinleşen ve icrasında tereddüt uyandırmayan ilk hükmün içeriğini değişterecek şekilde yeni bir hüküm kurulduğu, bunun da tavzihe ilişkin kanun hükmünün öngörülemez şekilde yorumlanmasıanlamına geldiği belirtilmiştir (§§ 84-85).

3. Eldeki başvuruda çözümlenmesi gereken temel mescle, çoğunluğun da belirttiği Özere, BAM'ın iki kararı arasında karşılaştırma yapmak suretiyle tavzih kararının açıkça keyfilik veya bariz takdir hatası içerip içermediğini tespit etmektir (§ 82). Bunun için Öncelikle tavzih kararına kadar gerçekleşen yargısal sürece kısaca bakmak gerekecektir.
4. Başvurucu şirket ile davalı şirket arasında 2/8/2008 tarihinde bir rödovans sõzleşmesi imzalanmıştır. Başvurucunun sözleşmenin geçerliliğine ve sözleşme alanının kendisine teslim edilmesine yönelik açtığı dava sulh hukuk mahkemesi tarafından kismen kabulle sonuçlanmıştır. Mahkeme sözleşmenin geçerli olduğuna, maden sahasının teslimi ve müdahalenin õnlenmesine ilişkin talepierin ise reddine karar vermiştir.
5. Tarafların istinaf başvurusu üzerine BAM, "rödovans sōzleşmesinin geçerliliğinin ve davacının kiracıltk sıfatının tesbiti ile kiralanana yapılan müdahalenin men'ine, kiralananın davacı kiracıya teslimine" hükmetmiştir. Ancak kararın icrast aşamasında “kiralanan" ibaresi üzerinde gōrūş aynlıkları yaşanmuştır. Aslında teslim edilecek alanın belirlenmesine ilişkin olarak başvurucuyla davalı şirket arasındaki uyuşmazlık daha ziyade BAM kararının uygulanması aşamasında ortaya çıkmıştır.

6. Nitekim Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlügünün (MAPEG) Mahkememize gönderdiği 25/7/2022 tarihli yazidan “kiralanan”alanın kapsamı konusunda tereddütler yaşandığı anlaşılmaktadır. Buna göre, BAM'ın kararının icrasına yönelik olarak Istanbul 31. İcra Müdürlüğunce MAPEG'e gönderilen 5/3/2020 tarihli yazida “maden sahasımın tamamı üzerinde müdahalenin meni ve ruhsat alanının tamammın teslimine yönelik ilamlı icra takibine geçildiği" belirtilmiştir. Bundan kısa bir süre sonra, 13/3/2020 tarihli yazıda ise bu kez“sadece rödovans sözleşmesinde yazılıolan, Y1-314125.…X8-41554400 koordinatlar üzerine müdahalenin meni ile ruhsat alanının teslimine yönelik icra takibine geçildiği” bildirilmiştir.

7.MAPEG'in “koordinatları belirli alanın” başvurucu şirkete teslimine dair ilgili şirketlere ve Isparta Vafiliğine yazı yazmasını müteakip İcra Müdūrłügü 20/3/2020 tarihli yeni bir yazıyla “ruhsat alanınin tamamımın teslimine yönelik icra takibine geçildiğini ve rakibin kesinleştiğini" belirtmiştir. Bunun Üzerine MAPEG 25/3/2020 tarihliyazısıyla sÖz konusu ruhsat alanunda başka bir şirketin (K. şirketi) rödovansçı olarak faaliyet gösterdiğini,bu konuda idarę mahkemesinin karart bulunduğunu, bu sebeple ruhsat sahasının tamamımın mı yoksa rödovans koordinatlarında belirtilen alanla sınırlı olmak üzere mi işlem yapılacağımı sormuştur. tcra Mūdūriüğü bu soruyu “20/3/2020 tarihli karar ve müzekkerenin açık ve anlaşılır olduğu" şeklinde cevaplamıştı.


8. Ttm bu yazışmalardan BAM'ın kararında yer alan "kiralanan' ibaresinden ne kastedildiğinoktasında tereddtıler yaşanmış olduğu anlaşılmaktadır. Gerçekten de BAM'ın kararında teslim edilmesi gereken alana ilişkin açık bir belirleme bulunmamaktadır. Bu anlamda çoğunluğun söz konusu hüktımde “ruhsat alanının bir kısmını içeren ve sözleşmede koordinatları verilen alan ile sınırlandırıldığına ilişkin bir belirleme"nin bulunmadiğıyönündeki değerlendirmesi bizce de isabetlidir (§ 84). Ancak bu değerlendirme eksiktir. Aynışekilde BAM'ın kararīnda teslim edilmesi gereken “kiralanan" alanın ruhsat alamımın tamamı olduğuna dair de herhangi bir belirteme bulunmamaktadır.
9. Esasen tam da bu nedenle tavzih talebinde bulunulmuştur. 6l00 sayıh Kanun'un 305. maddesinin (1) numaralı fikrasına göre “Hūküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykarı hükümler içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebilir". Somut olayda htükmün yeterince açık olmadığı ve icrasında tereddüt uyandırdığı konusunda herbangi bir tereddüt yoktur.

10. Nitekim BAM, davalı tarafin tavzih talebi üzerine hükmünü açıklamış ve “kiralanan" ibaresi konusunda icra aşamasında ortaya çıkan tereddütleri gidermiştir, BAM,hükmtn sözleşmenin 2. maddesinde rödovans sahası koordinatları olarak X ve Y noktalarıbelirlenen saha olan kiralananın davacı kiracıya teslimine şeklinde açıklonmasına karar vermiştir.

11. Mahkemerizin kararlarında vurgulandığı üzere, bireysel başvuruya konu uyuşmazliklarda kanun hūktımlerini yorumlama ve uygulama yetkisi derece mahkemelerine aittir. Bu yorumlar açıkça keyfi olmadıkça veya bariz takdir hatası içermedikçe bunlara müdahale edilmemesi gerekmektedir.

12. Somut olayda, son tahlilde iki şirket arasında imzalanan bir sözleşmenin yorumlanması ve uygulanması sőz konuşudur, BAM'ın her iki kararında da sõzleşmeyi esas aldığı ve davacıya teslim edilmesi gereken "kiralanan" alanın belirlenmesi konusunda sözleşme hükümierini değerlendirdiği kabul edilmelidir. Bu kapsamda tavzih kararının konusu rödovans sözleşmesinin yorumuna ilişkin olduğundan öncelikle bu sözleşmeye bakılması gerekmektedir.

13. Başvurucu ile davalı şirket arasında imzalanan sözleşmenin kapağında "Maden İşleri genel Müdürlüğü'nden Alınma IR64018 Nolu Ruhsat Sahası İçinde Belirlenen Koordinatlar Için Hazırlanan Rödovans Sözleşmesf" yazmaktadır. Sözleşmenin "Sözleşme komusu" kenar başhıklı 2, maddesinde rödovans sahasıın koordinatlarına yer verilmis, “İşe başlama ve yer teslim?" kenar başliklı 4. maddesinde ise sözleşmenin imzalanmasinın ardından “ruhsatın tamamımn" işletme hakkının işletmeciye devredileceği belirtilmiştir.

14. Öte yandan sōzleşmenin başlığı dahil neredeyse tamamında teslimi yapılacak alanın "koordinatlarla sınırli" olduğuna dair ifadeler bulunmaktadır. Sözgelimi "Rödovans bedeli ve ödeme şekll" kenar başlıklı 5. maddede işletmecinin “kendisine teslimi yapılan koordinatlarla sınırlı alandan" mermer çıkaracağı, “Tarafların yükümlülükeri" kenar başlıklı8. maddede isc işletmecinin “koordinatlarla sınirlı bu mermer ocağı çalışmasına ait alan'a ilgili sicil numarası açarak işyerini çalıştıracağı ve “Sosyal Sigortalar Kamunu gereğince işyerini bildirmek ve koordinatlarla sımrlı alanda her iürlü mesultyeti taşımak zorunda"olacağı belirtilmektedir.


i5. Tavzih kararına konu uyuşmazłığın, rödovans sözleşmesinin 4, maddesiyle diğer maddeleri arasında bir çelişki olup olmadığı noktasında düğümlendiği anlaşıimaktadır. Bunu değerlendirme konusunda derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesine gõre daha avantajlt olduğu izahtan varestedir. Anayasa Mahkemesine düışen görev sözleşmenin yorumunda ve uygulanmasında açık bir keyfiliğin veya bariz takdir hatasının bulunup bulunmadığını tespit etmektir.

1. Bu noktada delił tespiti aşamasında alınan bilirkişi raporuna değinmek gerekir.Bu raporda sözleşmedeki koordinatlarla belirtilen alan ekli krokide gösterilerek "krokide taralı olarok gösterilen alanın 1/11/2008 tarihli rödovans sōzleşmesi ile 15 yıllığına"başvurucunun faaliyet göstermesine imkân sağlandığı belirtilmiştir. Başvurucunun bu tespite itiraz ettiğine dair herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır (§12).

17. Yukarıda yapılan tūm bu açıklamalar, dosyadaki bilirkişi raporu ve Öçüncüşirketlerin aynı ruhsat alanında rödovans faaliyetinde bulunma hakkına sahip olduğuna dair mahkeme kararları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, BAM'ın tavzih kararının keyfi olduğunu veya bariz takdir hatası içerdiğini söylemek mtmkün değildir. BAM'ın karariarında başvurucuya teslim edilmesi gereken alanın belirienmesi bakımından sőzleşmenin bir bütün halinde ve sistematik yorumla değerlendirildiğianlaşılmaktadır. Bu anłarnda tavzih kararının hükmü değiştirdiği veya daralttığı sõylenemez.
18. Diğer yandan, bir kanum hükmünün veya sözleşmenin birden fazla yoruma mülsait olması durumunda Anayasa Mahkemesine düşen görev bunłardan birini “doğru"kabul edip, diğerinin “yanlış" olduğunu ilan etmek değildir. Dahası Mahkememizin bireysel başvuruda başvuruya konu somut uyuşmazlığın esasını çözmek gibi bir görevi de yoktur.
19. Somut olayda, çoğunłuğun da kabul ettiği Dzere, “Anayasa Mahkemesinin görevi başvurucu ile uyuşmazlığın tarafi olan ūçüncü kişi arasındaki rödovans sözleşmesinin kapsamımı belirlemek" değjldir (§ 82). Ne var ki, BAM'ın ilk hükmünde başvurucuya teslim edilmesi gereken alana ilişkin açık bir belirleme yapılmadığı halde, Mahkememiz çoğunluğu başvurucunum beyanlarindan ve cevaba cevap dilekçesinden hareketle, kararın ruhsat alanının tamamını kapsadığına, tavzih kararının ise bunu daralttığına hükmetmiştir.
20. Böylece çoğunluk tam da yapmaması gerekeni ve söylediğinin tersini yapmış,rödovans sözleşmesinin kapsamını belirlemiş, BAM'ın yerine geçerek bir anlamda kendisi hükmü tavzih etmiştir. Bumu bireysel başvurunun ikincilliği ilkesiyle bağdaştırmak mūmkün değildir.

21. Açıklanan gerekçelerle, başvurunun açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez olduğunu ve esas bakımından da ihlal bulunmadığını düşündüğümden çoğunluğun aksi yōndeki kararlarına katılmıyorum.

Başkan Zühtl ARSLAN 

Bașvuru Numarası : 2020/20854Karar Tarihi : 23/2/2023
KARŞIOY GEREKÇESI 
1.Başvurucu, R&dovans Sözleşmesi'nin 4. maddesine göre kiralananın tüm ruhsat sahası ołmasına ve açtığı davanın tam kabuf ile sonuçlanmasına karşın verilen tavzih kararıile kesinleşmiş bir hükümden doğan haklarnın daraltidığından, aleyhine sonuçlara yol açığından yakınmaktadır.

2. Başvurueu açtığı davada Rödovans Sőzleşmesi kapsamındaki maden sahasının teslimini talep etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, Sözleşmenin geçerli olduğunu tespit ederek kiralananın başvurucuya teslimine karar vermiştir.Mahkeme Rödovans Sözleşmesi hükümlerini yorumlayarak taraflar arasındaki sözleşmeye konu yerin, S8zleşmenin 2.maddesinde yer alan koordinatları gösterilmiş alan olduğunu belirtmiş ve bunu tavzih kararıile açıklamıştir. Kaldı ki Bölge Adliye Mahkemesinin tavzih karan ile tespit ettiği uyuşmazlık konusu alanın başvurucu tarafindan talep edilen delil tespitinde belirtilen yer ile aynı olduğu görülmektedir.

3. Uyuşmazlık konusu saha ile ilgili belirsizlik Mahkemenin tavzih kararı ile giderilmiştir, Burada Özerinde durulması gereken nokta Mahkemenin böyle bir karar verip,vermeyeceği ve kararın açık bir keyfilik ve bariz takdir hatäsı içerip içermediğinin tespitidir.
4. Başvurucu ile ruhsat sahibi arasındaki Rödovans Sözleşmesi, delil tespit dosyasındaki bilirkişi raporu ile krokideki tespitler göz önüne alındığında Sözleşme hükümlerinin yorumlanmasına ilişkin tavzih kararımın bariz takdir hatası ve açıkça keyfilik içerdiği söylenemez. İkincillik ilkesi gereğince Anayasa Mahkemesi olgu ve delilleri yeniden değerlendirerek kiralanan yerden Rödovans Sözleşmesi'nin 4. maddesi gereğince tüm maden sahasının anlaşılması şeklinde bir tespitte bulunmak durumunda değildir.
5. 6100 sayilı Kanun'un 305. maddesine göre hükümde yeterince açikiik yoksa hükmün icrasından önce tavzih kararı verilebilir. Tek başına tavzih kararı adilyargılanma hakkı kapsamındaki güvenceler yönünden sorun yaratmamaktadır.
6. Icra aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlık üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tavzih kararını vermiştir. Mahkeme, yargılamadaki olgu ve olayiarı ve delilleri yeniden değerlendirerek bir tavzih kararı vermemiş, Önceki karannı yeni bir kararla ortadan kaldırmamıştır. Mahkemenin yaptığı, açıklanması gereken bir hususu gerekçelerini belirterek tavzih yoluyla açıklamadan ibarettir. Tavzih kararı kesin hükmü, başvurucu bakımından uygulanamaz bir duruma getirmemiş, kararın icrasını engellememiştir. Dolayısıyla, bu karar kesin hükmü ortadan kaldıracak bir sonuca neden olmamıştır.

7.Bireysel başvurunun ikincilliği ilkesini de dikkate alarak, mahkemenin kararının bariz takdir hatası ve açık bir keyfilik içermemesi ve kesin bir hūkmün açıklanmış olmasının kesinlik ilkesine saygınun Önüne geçerek hükmün başvurucunun aleyhine olacak şekilde ortadan kaldırılmasına yol açmaması göz önüne ahındığında başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğu görülmektedir.

8. Belirtilen nedenlerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğu dūşūncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum,
Öye Engin YILDIRIM 

Başvuru Numarası : 2020/20854Karar Tarihi : 23/2/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
Kesinleşen hükmü değiştirecek şekilde tavzih kararı verilmesinden dolayı adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvurunum kabul edilebilir olduğuna ve mezkür hakkın ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Kararın gerekçesinde, ihlal iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olmadığı; esasa ilişkin olarak ise, başvurucunun dava dilekçesinde ruhşat sahasınin tamamının teslimi için bu davayı açtiğını belirtmesi, cevaba cevap dilekçesinde de sõzleşmenin 4. maddesine atifla ruhsat alanının tamamının kendisine teslim edilmesi gerektiğint açiklaması sebebiyle başvurucu yönünden davanın kapsamının başından itibaren belirli olduğu, tavzihe konu kararın kısmî kabul niteliğinde olmadığı ve kiralanan yerin sðzleşmede koordinatlan verilen alanla sınırlandırıldığına ilişkin bir belirieme de bulunmadığı, dolayısıyla bu yönde bir sınırlama yapan tavzih kararı ile sðzleşmenin yeniden yorumlanarak kesinleşmiş ilk hükmün içeriğini değiştirecek şekilde ve kanun hükmünün öngörülemez bir biçimde yorumlanmasısonucunda yeniden hüküm kurulduğu, kanunun verdiği yetkiyi aşacak şekilde yapılan bu yorum nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği belirtilerek adilyargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna vanlmıştır.

Gerekçedeki bu değerlendirme ve tespitlerin isabetinin, başka bir ifadeyle başvurucu yönünden davanın kapsamının en başından itibaren belirli olupolmadığının ve mahkemenin ilgili usůl hükmünü açıkça keyfīlik veya bariz takdir hatası oluşturacak şekilde yorumlayıp yorumlamadığının belirlenmesi, somut olayda taraflar arasındaki rödovans sözleşmesinin içeriğinin, yargılama sūrecinin, bu süreçte mahkemelere yöneltilen taleplerin ve tavzih talebinin dayanağını oluşturan 6100 sayılı Kanunun 305. maddesinin incelenmesini gerektirir.

Bilindiği gibi, hukuk kurallarının yorumlanmaşı ve uygulanmaşı ilke olarak bireysel başvuru konusu olamaz, Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve hürriyetlere mūdahale teşkil eden, açık bir keyfilik veya bariz takdir hatası içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir. Davada uygulanan hukuk kurallarının açıkça keyfī ve adaleti hiçe sayacak veya bariz takdir hatası oluşturacak şekilde yorumlanması, adif yargılanma hakkının usûle ilişkin gtvencelerini anlamsız håle getireceğinden, ancak bu çok istisnai durumlarda mezkůr hakkın ihlal edildiğinden s8z edilebilir (Süleyman Altımtaş, B. No: 2019/i6367, 5/10/2022, §§37-38).

Hukuk kurallarının derece mahkemesince, kararda belirtildiği şekilde öngörülemez şekilde yorumlanmaşı adilyargılanma hakkının sağladığı usůlgüvencelerini anlamsız kılacağından, Anayasa Mahkemesinin görevi sőz konusu yorumun ve bu yolla ulaşılan tespit ve sonuçların açık bir keyfilik veya bariz takdir hatası içerip içermediğini değerlendirmekten ibarettir. Incelenen başvuruda da, bunun belirlenebilmesi için bölge adliye mahkemesinin ilk kararı iłe tavzih karari arasında karşılaştırma yapılarak mezkür kararların Anayasa Mahkemesince değerlendirilmesi gerekir (§82).

Kararda da belirtildiği tzere, betli bir sahada maden işletme ruhsatına sahip olan bir şirketle başvurueu şirket arasında bir rödovans sözleşmesi yapılmıştır. Sőzleşmenin başlığında, ayrıntıları belirtilen"Ruhsat Sahası Içinde Belirlenen Koordinatlar İçin Hazırlanan RödovansSözleşmesidir" denilmiş;2. maddesinde de bu sőzleşmenin konusu,ruhsat sahasının koordinatlan verilen kısmunda onbeş yalık süre boyunca işletme hakkının 

kiralanması olarak açıklanmıştır. Ayrica sözleşmenin 5. maddesinde, işletmecinin (başvurucu) kendisine teslim edilen “koordinatlarla sınırlı alandan" mermer çıkaracağı ve "bu kısimdan çıkaracağı mermerin" rödovans bedelini maddede belirtilen şekilde ödeyeceği; 8.maddesinde de, "koordinatlarla sınırlı" mermer ocağı çahışma alanına ait işyeri sicil numarasıyle burayı çalıştıưracağı belirtilmiştir.

Sözleşmenin imzalanmasından yaklaşık olarak beş yı sonra başvurucu, sulh hukuk mahkemesine müracaat ederek rōdovans sözleşmesinin 2. maddesinde “koordinatlarıverilen kısmın" işietilmesinin 5. maddede belirtilen bedel karşılığında kendisine bưrakılmasına rağmen, karşı tarafin yükümltilüklerini yerine getirmediğive kendisine tahsis edilen saha için başka bir şirketle rōdovans sözleşmesi yaptığı iddiasıyla delil tespiti talebinde bulunmuştur. Başvurucu şirket, delil tesbitinden yaklaşık olarak dokuz ay sonra ise aynı iddialarla ilk sōzleşmenin geçerli olduğunun tespit, sözleşme kapsamındaki sahanın tamamıın teşlim ve zararlarının tazmin edilmesi talebiyle bir dava açmıştır.
Başvurucunun tespit talebi lzerine mahallinde yapılan keşif sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda da, daha sonraki dava şırasında alınan iki bilirkişi raporunda da -başvurucunun yukarida sözü edilen delil tespiti dilekçesinde olduğu gibi- sõzleşmenin 2.maddesinde belirtilen koordinatlar esas alınarak değerlendirmeleryapılmıştır. fik bilirkişi raporundaki krokide, ruhşat şahibi şirkete ait maden sahasının tamamı ile diğer şirketin aynısahada faaliyet gösterdiği yerin ve rödovans sözleşmesinin 2. maddesinde başvurucunun faaliyette bulunacağı belirtilen alanın, ayrıca bu alanla üçüncü şirketin çalıştığı alanın çakışan kısımlarnın koordinatlarının ayn ayn gösterilmesine rağmen başvurucunun bu rapora itiraz ettiğine dair bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Yapılan yargılama sonucunda verilen kışmen kabul kararına karşı taraflar istinaf yoluna başvurmuş ve bölge adliye mahkemesi 9/2/2018 tarihli kararı ile başvurucunun talebini kabul ederek ilk derece mahkemesinin kararını kaldırmış, davalının talebini ise kesin olarak reddetmiştir. Bu kararın, tavzih kararına konu edilen kısmında, taraflar arasında imzalanan rödovans sözleşmesinin geçerliliğinin ve davacıın kiracılık sıfatının tesbiti ile kiralanana yapılan müdahalenin men'ine, kiralananın davacı kiracıya teslimine"hükmedilmiştir. Kararın gerekçesinde ise, taraflar arasındaki sözleşmenin “2. maddesine göre" mermer sahasında davacıın onbeş yıllıik stre boyunca faaliyetinin amaçlandığıbelirtiterek sōzleşmenin diğer ħtüikümlerine de yer verilmiş ve rödovans sōzleşmesinin, davalıtarafindan usülūne uygun şekilde sonlandırımaması sebebiyle geçerli olduğu belirtilmiştir.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, yukarıda aktarılan hukukî süreçlerin başlamaşmdan bölge adliye mahkemesinin 9/2/2018 tarihli kararına kadar geçen aşamaların tamamı, taraflar arasındaki rödovans sōzleşmesinin geçerliliği ve sözleşmenin 2. maddesinde koordinatłarı belirtilen alanın başvurucuya teslimi konusundaki ihtilafin çözümüne ilişkindir.Buna karşılık, başvurucuya kiralanan alanım koordinatları veya kapsamı ile ilgili olarak açıkça tleri sürülmūş bir iddia, yargı yerlerine intikal etmiş bir ihtilaf ve mezkūr koordinatların dişındaki maden sahasının da başvurucuya teslim edilmesini gerektiren bir mahkeme kararı sõz konusu olmamıştır.

Başvurucunun dava dilekçesinin “Konu" kısmında davanın konusu Özetlenirken “sõzleşme kapsamundaki rödovans sahasının tamamının davacıya teslim edilmesi" ve “Sonuçve İstem" kısmında “sözleşme kapsamında maden sahasının tamammın davacı şirkete teslimine” denildiği, dilekçenin “Açıklamalar" kısmunda “2. maddede ve sözleşmenin konusu başlığı altında, işletmeye konu edilen alanın koordinat bilgilerine yer veril[diği]",

…işletmecinin kendişine teslimiyapılan koordinatlaria sınırlı alandan mermer istihraçedeceği" ve ".…sözleşme gereği müvekkile teslim edilmesi gereken... ruhsat alan koordinatları ile çakışan bir kısım alan için...* denilmek suretiyle de ruhsat sahasının değil,sadece sözleşmenin 2. maddesinde koordinatları belirlenen alanın tamamının teslim edilmesinin talep edildiği görülmūştūr.

Aynı şekilde, çoğunluğun gerekçesinde atıf yapılan cevaba cevap dilekçesindeki davacıbaşvurucunun sözleşmenin4.maddesine dayanılarak ruhsat sahasının tamamınun teslim edilmesine ilişkin talebinin de, sözleşmeye yaptığı diğer atıflar ve devamında dile getirdiği koordinatlarla belirlenen saha içinde çalışmaya başlaması gerektiği yönündeki açıklamalarıyla birlikte ele alınıp kendisine teslim edilmesi gerektiğini ileri sürdüğüalanın koordinatlari ile çakışan başka bir rödovans sözleşmesi imzalandığına ilişkin iddialarıyla birlikte değerlendirilerek, 2. maddede koordinatları belirlenen kiralananın tamamının teslim edilmesini talep ettiği şeklinde anlaşıiması gerckir.

Nitekim başvurucu, delil tespiti talebine ve sonraki davasına ilişkin dilekçelerinde de sözleşmenin 2. maddesinde belirtilen ve başlığıile 5.ve 8.maddelerinde atıf yapılan koordinatların dışında kalan alanlarla ilgili olarak açık bir talep ve itirazda bulunmamış; sözleşmenin başlığı ve diğer maddeleri ile 4. maddesinin çeliştiğini ve kiralananın 2. maddedeki koordinatlarla smırlı olmayıp ruhsat alanının tamamını kapsadtğınıiddia ctmemiş; mahkemelerce ahnan ve hükme esas olan bilirkişi raporları ile mahkeme kararlarında da bu yönde bir tespite ve değerlendirmeye yer verilmemiştir 
Dolayısıyla çoğunluğun, başvurucu bakımından davanın kapsamı ve mahiyetinin en başından itibaren belirli olduğu ve davanun ruhsat alanının tamamıntn teslim edilmesi için açıldığı yönündeki tespit ve değerlendirmelerine (§ 83) katılmak mümkün değildir.

Kiralanan alanın kapsamıyla ilgili ihtilaf, ilk kez başvurucunun ilâma dayalı icra takibi başlatması ve sözleşmede koordinatları gōsterilen alanla sınırlı olmadan maden sahasıın tamamının teslim edilmesini talep etmesi Üzerine gündeme gelmiş; başka bir deyişle, ruhsat sahibinin icra emrinin iptali talebiyle dava açması ve teslim edilecek alanın rödovans sözleşmesinde koordinatları gōsterilen yerle sınırlı olması gerektiğini iddia etmesiyle çıkmış ve mahkemelerce incelenmeye başlanmiştır.

İcra hukuk mahkemesinin bu hususta karar veπmeye genel mahkemelerin yetkili olduğu gerekçesiyle verdiği red kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun aynı gerekçeyłe reddedilmesinden; icra müdürlüğtince bu konuda idareye gönderilen Öç aynı yazıda, teslim edilecek alarun kapsamıyla ilgiliolarak birbirleriyle çelişkili isteklerde bulunulması Üzerine ruhsat sahibi şirketin bölge adliye mahkemesinin yukarıda bahsedilen 9/2/2018 tarihli hükmünün tavzihini talep etmesinden sonra da, sözleşmenin içeriği ilk defa açıkça yorumlanarak kiralanamn kapsamı açıklığa kavuşturulmuştur.

Böylece, bðlge adliye mahkemesinin bireysel başvuruya konu olan tavzih kararında, ilk kararının ilgili kısmındaki "kiralananın davacı kiracıya teslimine" ibaresi,"sözleşmenin 2. maddesinde rõdovans sahası koordinatları olarak X ve Y noktaları halinde koordinat noktaları belirlenen saha olan kiralananın davacı kiracıya teslimine" şeklinde açıklanmıştır.


Çoğunluğun karannda, bu tavzih kararının “kesinleşen ve icrasında tereddøt uyandırmayan ilk hükmün içeriğinin" değiştirilmesi niteliğinde olduğu, kararın dayanağınıoluşturan 6100 sayılı Kanunun 305.maddesinin Öngörülemezbir biçimde yorumlanmasısonucunda mahkemenin ilk hükmünün kapsamımı daraltan yeni bir hükam kurulduğu ve -açıkça ifade ediłmese de bariz takdir hatasıyla- usûl kanununun verdiği yetkiyi aşacak şekilde yapılan yorum nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği sonucuna varıldığıiçin öncelikte ilgili hukuk kurallarının uygulanması ve yorumlanmasında takdir yetkisinin derece mahkemelerine ait olduğuna ve Anayasa Mahkemesinin bu konudaki görevine ilişkin olarak yukarıda özetlenen yerleşik içtihadımız hatırlatılmahıdır.

Sözü edilen Kanunun “Hükmün tavzihi" başlıklı 305. maddesinin (1) numaraht fikrasında, hükmün yeterince açık olmaması veya icrasında tereddūt uyandırması hâlinde,icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her birinin hükmün açıklanmasını ve tereddüdün giderilmesini talep edebileceği; (2) numarası fikrasında ise, hükūm fikrasında taraflara tanınan haklarīn ve yüklenen borçların tavzih yoluyla sınırlandırılamayacağı,genişletilemeyeceği ve değiştirilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Bölge adliye mahkemesinin, incelenen başvuru konusu tavzih kararının gerekçesindeki, koordinatlara ilişkin uyuşmazlığın hükmün infazı aşamasında çıktığıyönndeki tespiti dikkate alındığında, daha ðnce ihtilaf konusu olarak ileri sürülmediğive δzeilikle davacı başvurucunun herhangi bir talebine ve itirazına konu olmadığı için tereddüde yol açacağı anlaşılmayan kiralanan alamın sınırlan konusunda, rödovans sözleşmesi hūkümlerini yorumlayarak ðnceki hükmünü açıklaması kendi takdir yetkisi içindedir.Taraflardan birinin talebi üzerine hükmün açıklanması gerektiğini belirleyerek tavzih karanıverilmesinde takdir yetkisi derece mahkemelerine aittir ve bariz takdir hatası veya açık bir keyfitik bulunmadıkça bir mahkeme hükmünün tavzihine gerek olup olmadığını Anayasa Mahkemesi değerlendiremez.

Bunun için, ihtilafın çözümünde dayanılan kanun ile sözleşme hükümlerinin incelendiğinin ve değeriendirildiğinin derece mahkemesince ilgilive yeterli bir gerekçe ile gösterilmesi ve bu suretle ulaşılan sonucun açık bir keyfilik veya bariz takdir hatasıiçermemesi gerekmekte ve bu şartiın sağlanması adil yargılanma hakkının güvenceleri bakumından yeterli bulunmaktadır.

Somut olayda başvurucunun ilâmın icrası safhasında davalya ait ruhsat alanının tamamının kendisine teslim edilmesini istemesi ve icra müdürlüğünün çelişkiliyazılarısebebiyle davalı şirket tavzih talebinde bulunmuş ve bölge adliye mahkemesi, verdiği hūkmūn icrasında tereddüt duyulması sebebiyle kiralananın açıkhığa kavuşturulmasıgerektiğini değerlendirmiştir. Bunun, tavzih kararına konu olan kararda geçerli olduğuna hüikmedilen rödovans sözleşmesi kapsamında yapılması gerektiği açıktır. Anılan mahkeme de bu sözleşnue hükūmlerini yorumlayarak, kiralananın sözleşmenin 2. maddesinde koordinatlanıgösterilen alan olduğunu tavzih kararı ile açıklamıştır.

fhtilaf konusu olan bir sözleşmenin içeriğinin, başka bir deyişle tarafların birbirine uygun sözleşme iradelerininhâkim tarafindan tespit edilmesi anlamına gelen sözleşmenin yorumlanmasında dürüstiak (objektif iyiniyet) kuralı büyük önem taşır ve sözleşme bu kurala uygun şekilde -bir būtün olduğu gözðnünde bulundurularak, hükümleri de tek başlarına değil tamamı ele almarak- yorumlanur (Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel H0kümler, 12. bs., Istanbul 20[0, s, 423, 428-429). Kuşkusuz mahkeme, Özel hukuk sözleşmeleri bakımından bir yorum uyuşmazlığı söz konusu olmadıkça, yani tarafłardan en 

azından biri yorum uyuşmazltğı çıkarp sözleşmenin yorumlanmasını açıkça talep etmedikçe sõzleşmeyi yorumlayamaz (Eren, age., s. 423).

Incelenen başvuruda derece mahkemeleri, rödovans sözleşmesinin geçerli olduğunun tespiti talebiyle ve buna bağlı diğer taleplerle açılan davada, herhâlde kiralananın kapsamı taraflarca açık görüldüğü için böyle bir talepte bulumulmadığından, sözleşmenin konusuna ilişkin olarak daha õnce bõyle bir yorum ve tespit yapmamıştır. Ancak ilâmın icrasıtalep edildiğinde çıkan uyuşmazlık nedeniyle hükmün tavzihinin talep edilmesi üzerine bölge adliye mahkemesi sðzleşmeyi başlığıile 2., 4., 5. ve 8. maddelerini gözönünde bulundurmak suretiyle bütünü içinde yorumlayarak kiralanan yerin sözleşmenin 2. maddesinde koordinatlan gōsterilen alan olduğunu belirtmiş ve bu hususu ilgilive yeterli bir gerekçe içeren tavzih kararı ile açıklığa kavuşturmuştur. Esasen tavzihe konu ilk kararın gerekçesinde de, yukarıda belirtildiği gibi sözleşmenin geçerli olduğuna ve kiralananın davacı (başvurucu)kiracıya teslimine hükmedilirken yine taraflar arasındaki sözleşmenin 2.maddesine dayanılmıştır,
Tavzih kararınin söz konusu gerekçesinde; davacı (başvurucu) sðzleşmenin 4.maddesine göre “ruhsatın tamamının" işletme hakkmın kendisine bırakılması gerektiğini ileri sürse de bu hükmün 2. maddede açıkça belirlenen kiralanan alanın kapsamını değiştirmediği,aynı metinde sözleşmenin konusunun yeniden belirlenmesinin anlamunın da olmadığıbelirtilmiştir.

Mecelle'de de “Ukudda itibar mekasıd ve meâniyedir. Elfaz ve mebâniye değildir” şeklinde ifade edilen ve sōzleşmelerin yorumunda bugün de önemini koruyan genel hukuk ilkesine göre "akidlerde lâfza değil, mânâ ve maksada itibar olunur" (Ali Himmet Berki, Hukuk Mantığı ve Tefsir, Kanun ve Mukavelelerin Tanzim ve Tefsirine Ait Kaide ve Asıllar, Ankara [948, s. 128-129).

Sözleşmelerin yorumlanmasında geçerli olan diğer ilkelerin yanında sözleşmedeki bir hükmün lâfzı sözleşmenin amacıyla ve bütüntyle çeliştiği takdirde hâkimin lâfza bağlı kalmamasınt ve sözleşmenin amacı ile bütününüı dikkate alarak tarafların gerçek veya farazî iradelerini araştırmasını gerekli gören ve lafzi yorum yasağı kuralı olarak da bilinen mezkür ilke (Eren, age., s. 429) gereğince sözleşmenin 4. maddesi bütününden ayrıolarak tek başına yorumlanamaz ve mahkemenin bu kurala uygun olan yorumunun da, açık bir keyfīlik ve bariz takdir hatası oluşturduğu sõylenemez.

Yukarida açıklanan sebeplerle, derece mahkemesinin yargılama sırasında sunulan deliller çerçevesinde bir değerlendirme yaparak ve dayanilan kanun ile sözteşme hūkūmlerini açıkça keyfīlik ve bariz takdir hatası da içermeyecek şekilde yorumłayarak ilgili ve yeterli bir gerekçe ile sonuca ulaştığı, tavzih karanının ilk kararın içeriğini değiştirmediği,bu itibarla başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmaşından dolayı kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak da aynı sebeplerle ihlal bulunmadığıdūşüncesiyle çoğunluğun kabul edilebilirlik ve ihlal kararlarına karşıyım.
Üye M. Emin KUZ 

Başvuru Numarası : 2020/20854Karar Tarihi : 23/2/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
. Hükmü değiştirecek şekilde tavzih karan verilmesi nedeniyle adil yargıłanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bireysel başvuruda kabul edilebilirlik aşamasıgeçildikten sonra başvurucunun adilyargılanma hakkırun ihlal edildiği şeklinde karar verilmesi gerektiğine ilişkin Mahkememiz çoğunluk kararına başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğu için kabul edilemez bulunması gerektiği gerekçesiyłe katıłmamaktayım.
. Başvurucu, imzaladığrödovans sözleşmesinin 4. maddesinegöre kiraladığt alanın iR 64018 ruhsat numaralt maden sahasunun tamamı olduğunu, maden sahasinın tamamıın teslimi için açılan davanın Bölge Adliye Mahkemesinin 9/2/2018 tarihli kararı ile tamamen kabul edildiğini ve bu kararın tüm sahanın teslimi konusunda herhangi bir tereddüt uyandırmadığın ifade ederek tavzih karan ile haklarının sınırlandırıldığını, meveut hükınün daraltıłdığını ve rödovans sðzleşmesinin4. maddesinin açık düzenlemesine rağmen ruhsat sahası üzerinde kazanç elde etme imkanının engellendiğini iddia etmektedir. Öte yandan tavzih kararının kesin olarak verildiğini, böylece karara karşı kanun yoluma gidebilme imkânından mahrum bırakıłdığını ve kararı veren hâkimlerin hukuka aykır davrandıklarınıda ifade ederek bu gerekçelerle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

3. Mahkememiz çoğunluğu ise başvuruyu kabul edilebilir bulduktan sonra tavzih kararında yapılan bu yorum nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği gerekçesiyle başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargianma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.

4. Çoğunluk kararna gõre Bölge Adliye Mahkemesi yaptığı değerlendirme ile usul kanununda istisnai ve ancak haklı nedenlerin ortaya komutması hållerinde başvurulacak bir yol olan tavzih müessesesini kanunun kesin olarak belirlediği sınırlar aşılarak sözleşmenin kapsamının yeniden belirlenmesinde olağan bir yol olarak işletmiştir. Bu nedenle müdahale olağan yargısal süreçteki gibi deliller yeniden değerlendirilerek kesin hükmün esastan yeniden incelenmesi sonucunu doğurmuştur. Bu itibarla da Mahkememiz çoğunluk kararında açık kanun hükmünün öngörülemez bir biçimde yorumlanması sonucunda kesin hükmün dokunulmazlığı ilkesinden yararlanan bir mahkeme kararının kapsamını daraltacak şekilde yeniden hüküm kurulmuş olup usul kanununun verdiği yetkiyi aşacak şekilde yapılan bu yorum nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği sontucuna vanimıştır (Bkz.:§§84-85).

5. Oysa konuya ilişkin sūreçler takip edildiğinde çoğunluk kararındaki yaklaşımın hukuken sorunlu olduğu rahatlıkla antaşıımaktadır. Başvurucu ile . Şirketi arasında 01.11.2008 tarihinde Isparta ili sınırları dahilinde sözleşmede yeri ve koordinatları belirtilen alanda on beş yıllığına mermer çıkarma konulu bir rödovans sőzleşmesi imzalanmıştır.Bununla birlikte başvurucu bu sözleşmeye konu alanın kendisine teslimine ilişkin ruhsat sahibinin Üzerine düşen yükümtütağü yerine getirmediğini ileri sürmüş ve diğer taleplerinin yanında rödovans sözleşmesinin geçerli olduğunun tespitini ve rödovans sözleşmesi kapsamındaki maden sahasının teslimini dava yoluyla talep etmiştir. Gerçekleştirilen yargılama sonucunda Bölge Adliye Mahkemesi, rödovans sõzleşmesinin geçerli olduğuna ve kiralanan alanın başvurucuya teslimine karar vermiştir.

6. Butunla birlikte her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesi ilk kararında bu alanın başvurucuya teslim edilmesine karar vermiş ise de icra takibi aşamasında ortaya çıkan 

kiralanan alana ilişkin uyuşmazlık Üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, rödovans sözleşmesinin 2. maddesinde koordinatları gösterilen alanın başvurucuya teslimi şeklinde hükmünüaçıklayarak tavzih karanı vermiştir.

7. Böige Adliye Mahkemesinin 3/6/2020 tarihinde kesin olmak (zere vermişolduğu tavzihe ilişkin hüküm şu şekildedir:
"Dairemizin 2018/32 Esas - 2018/147 Karar sayılı ilamının hüküm fikrasında.'Davalı Ö. Lid. Şti. ile davacı HBB Ltd. Şti. arasında imzalanan 20/09/2008 tarihli rödovans sözleşmesinin geçerliliğinin ve davacının kiracılık sifatımın tespiti ile kiralanana yaplan müdahalenin men'ine. kiralananın davacı kiracrya teslimine'şeklindeki hüküm kasmının 6100 sayılı HMK'nun 305. maddesi gereğince tavzihi ile 'Davalı Ö. Lid. Şti. ile davacı HBB Lid. Şti. arasında imzalanan 20/09/2008 tarihli rödovans sözleşmesinin geçerliliğinin ve davacının kiracılık sifatının tespiti ile kiralanana yapılan müdahalenin men'ine, søzleşmenin 2. maddesinde rödovans sahası koordinatları olarak X ve Y noktaları halinde koordinat noktaları belirlenen soha olan kiralananın davacı kiracıya teslimine' şeklinde açıklanmasına."
8. Tavzih kararından da anlaşılacağı ūzere bu bireysel başvuruya konu dosyadaki uyuşmazlığın esası uyuşmazlıkta tespit edilmeye çalışılan alanın rödovans sözleşmesinde ruhsatlı maden sahaşının tamamı mi Mahkemenin tavzih kararında koordinatları belirtilen alan mı olduğu hususuyla ilgilidir. Esasında bahse konu ihtilafla ilgili olarak tüm maden sahasının imzalanan rödovans sözleşmesi ile başvurucuya verildiğine dair bir tespit bulunmamaktadır. Bununla birlikte buradaki tavzih ihtiyacı mahkemede açılan dava üzerine rödovans sözleşmesine konu başvurucuya teslim edilmesine karar verilen alanın neresi olduğu ile ilgili yargı kararının icrası aşamasında ortaya çıkmıştır.
9. Zira B8lge Adliye Mahkemesinin 9/2/2018 tarihli ilamına dayal icra takibi yapilması aşamasında Icra Dairesinin ilamın infazı için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne gönderdiği yazılar incelendiğinde başvurucu ile davalı arasındaki ihtilaf icraya konu yerin neresi olduğu hususundaki anlaşmazlıktan kaynaklanmaktadır. Bunun üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tavzih karart ile rödovans sözleşmesine konu maden sahası ile ilgili kararındaki coğrafi alanı açıklığa kavuşturmuştur.

10. Burada her ne kadar kesinleşmiş bir mahkeme kararı ve bundan kaynakıbiçimde kesin hükmün dokunulmazlığı ve kesin hükmün bağlayıcı etkisi geçerli ise de somut olaydaki tavzih kararının bu ilkelerle çelişen bir yönü olmadığını Bzellikle ifade etmek gerckir, Bölge Adliye Mahkemesinin tavzih karan kesin hükmün dokunulmazlığı ilkesi ile çelişen bir sonuç doğurmamaktadır. Bölge Adliye Mahkemesi kararının sadece hükmün icrasıaşamastnda taraflar arastndaki anlaşmazlığı açıklığa kavuşturan tavzih koşullarına uygun bir karar niteliği göze çarpmaktadır.

11. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun "Hükmün tavzihi" kenar başlıklı 30s. maddesi gereğince hükūm yeterince açık olmaması veya icrasında tereddüt uyandıryor yahut birbirine aykın fikralar içeriyor olması durumunda, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her birinin hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykınlığın giderilmesini isteyebileceği kuralına yer verilmektedir. Somut olayda da henüiz hükmün icrasının tamamlanması gerçekleşmediğine göre bu durumda tavzih talebinde bulunulmasında bir sorun göze çarpmamaktadır.


12.Bu bağlamda vurgulanması gereken bir diğer husus ise tavzih karan ile taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçların sınırlandırılamayacağı, genişletilemeyeceği ve değiştirilemeyeceğidir. Ancak kesin hükmün dokunulmazhığı ilkesinin mahkemelerin kesinleşmiş kararlarındaki yeteri kadar açık ve anlaşılır olmayan hususların ve tereddütlerin giderilmesine de imkan vermesi esasında hukuki belirlilik ilkesine katkı sağlayarak mahkeme kararlarının daha sağlıklı biçimde icrasını mümkün hale getiπmektedir. Bu yönü ile tavzih kararında kesin hükmü değiştiren ve daraltan bir durumdan bahsetmek mümkün değildir.
13. Nitekim somut başvuruya konu olaydaki tavzih kararı da kesinleşmiş hükümde yer alan kararı etkisiz kılan ve tarafłara bu kesinleşmiş yargı kararı ile tanınan haklar ve yūklenen borçlar konusunda yeni bir durum ortaya çıkarmamakta, sadece rðdovans sőzleşmesi ile başvurucuya verilen alanın neresi olduğuyla ilgili olarak kararın icrasıızorłaştıran hususları açıklığa kavuşturmaktadır. Mahkeme tavzih karanı ile tavzih kurumunun temel amacı ile çelişen biçimde yeni delillerle yeni bir sonuca ulaşmamiş, sadece somut olaydaki rödovans sözleşmesine konu coğrafi alanın neresi olduğuna dair Mahkeme hükmünü açıklığa kavuşturmuştur.

14. Burada somut bireysel başvuruya konu olaydaki tavzih kararının esasında kesinleşmiş mahkeme kararındaki yeteri kadar açık olmayan hükmü mahkeme kararınıetkisiz kılmadan ve taraflara bu kesinleşmiş mahkeme kararı ile tanınan haklar ve yüklenen borçlar konusunda yeni bir durum ortaya çıkarmadan açıkığa kavuşturması yðnü ile medeni usul hukukundaki niteliklere uygun bir tavzih karart olduğunu da ifade etmek mümkündūr.
15. Görüldüğü Üzere Bölge Adliye Mahkemesinin tavzih kararı ile kesin hūkmün bağlayıcılığı ilkesinin sıntriarının Btesine geçilerek kesinleşmiş hükmün başvurucunun aleyhine olacak şekilde değiştirildiği veya ortadan kaldırıldığım söyleyebilmek mümkün olmadığından somut bireysel başvuruya konu olayda tavzih kararı ile açıklanan hūkmün başvurucunun mūlkiyet hakkına müdahałe teşkil etmediği sonucuna ulaşmak gerekir.
16. Sonuç olarak yukarıda sıralanan gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesinin tavzih kararında Mahkememiz çoğunluk kararında ifade edildiği şekilde "açık kamun hükmümün öngörūlemez bir biçimde yorumlanması somucunda kesin hükmün dokumulmazlığıilkesinden yararlanan bir mahkeme kararının kapsamım daraltacak şekilde yeniden hüküm kurulmuş olup usul kamumunun verdiği yetkiyi aşacak şekilde yapılan bu yorum nedeniyle yargılamann hakkaniyetinin zedelendiği" (bkz: § 85) sōylenemeyeceği kanaatinde olduğumdan başvurunun açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyłe kabul edilemez bulunmasıgerektiği gerekçesiyłe Mahkememiz çoğunluk kararına katılmamaktayım.
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ