Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-10-13

13 Ekim 2021 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 31627
YÖNETMELİK
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:
BİNALARIN YIKILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, binaların yıkım
faaliyetlerinin çevre ve insan sağlığı ile güvenliğine zarar vermeyecek şekilde
gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, yapı ruhsatına tabi olan bina
türü yapılar ile bunların yapısal güvenliğini etkileyen istinat benzeri
diğer yapıların yıkımına dair iş ve işlemleri kapsar.
(2) Bu Yönetmelik üçüncü fıkra hükümleri saklı
kalmak kaydıyla;
a) 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata
Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair
Kanun kapsamında yapılacak yıkımları,
b) 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski
Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 6/A maddesinin birinci
fıkrası kapsamında re’sen yapılacak yıkımları,
c) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun
32 nci maddesi kapsamında yapılacak kısmi yıkımları,
ç) İlgili idare tarafından 3194 sayılı Kanun
kapsamında yapılacak yıkımları,
d) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli yapıların
yıkımlarını,
kapsamaz.
(3) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamındaki
yıkımlarda, uygulanabilir olması halinde 11 inci maddedeki; (c) ve (ç)
bentleri kapsamındaki yıkımlarda ise 11 inci madde ve beşinci bölümdeki
hükümler uygulanır.
(4) 3194 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca, bu
Yönetmeliğin özel kanunlara ve ilgili mevzuatına aykırı olmayan hükümleri
uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı
Çevre Kanununun 3 üncü, 8 inci ve 11 inci maddelerine, 3/5/1985 tarihli ve
3194 sayılı İmar Kanununun 8 inci, 28 inci ve 32 nci maddelerine, 10/7/2018
tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
b) Bina yıkıntı atıkları: Bu Yönetmelik
kapsamındaki yapıların; tamiratı, tadilâtı, yenilenmesi, yıktırılması veya
herhangi bir afet sebebiyle yıkılması sonucu ortaya çıkan atıkları,
c) İl müdürlüğü: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünü,
ç) İlgili idare: Belediye ve mücavir alan sınırları
içerisinde belediyeleri, bu alanlar dışında il özel idarelerini ve ilgili
kanunları kapsamında ilgili yapılar için yapı ruhsatı vermeye yetkili diğer
idareleri,
d) Müellif: Yıkım planını hazırlayan ve sorumluluğunu
üstlenen inşaat mühendisini,
e) Yıkım: Yapıların, tekniğine göre kısmen veya
tamamen ortadan kaldırılması veya söküm faaliyetlerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler
Genel
ilkeler
MADDE 5 – (1) Yıkım faaliyetinde; insan sağlığını, can ve
mal güvenliğini ve çevreyi korumak esastır.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak yıkımlar
için ilgili idarece yıkım ruhsatı düzenlenir.
(3) Bu Yönetmelik kapsamındaki binaların
yıkılmasına ilişkin fenni mesuliyet, inşaat mühendisi tarafından üstlenilir.
Ancak bina yüksekliği 21.50 m’den az olan binaların yıkımlarında fenni
mesuliyet aranmaz. Patlayıcılarla yapılan yıkımlar ile ikiden fazla bodrum
katı olan her türlü binanın yıkımında fenni mesuliyetin üstlenilmesi zorunludur.
(4) Binaların, 2/3/2019 tarihli ve 30702 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve
Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğe göre yetki belge numarası almış
ve uygun sınıfta yeterliğe sahip, gerçek veya tüzel kişiliği haiz bir
müteahhidin sorumluluğu altında yıkılması zorunludur.
(5) Binaların yıkımında, 2/3/2019 tarihli ve 30702
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğe
uygun olarak müteahhit tarafından istihdam edilen şantiye şefi
bulundurulur.
(6) Bu Yönetmelik kapsamında yapılan yıkım
faaliyetlerinde; 18/3/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü
Yönetmeliği, 26/3/2010 tarihli ve 27533 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik, 2/4/2015 tarihli ve 29314
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği ve 5/10/2013
tarihli ve 28786 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı İşlerinde İş
Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine uyulur.
(7) Yapılardaki, asbest ve benzeri tehlikeli
kimyasal içeren imalatlar sökülüp uzaklaştırılmadan ve Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine göre seçici yıkım
yapılmadan ana yıkıma geçilemez.
(8) Herhangi bir kültür veya tabiat varlığının
etkileşim ve geçiş sahası içinde yer alan bir yapının yıkımında, yıkım
ruhsatı düzenlenmesinden önce ilgisine göre Kültür Varlıklarını Koruma
Bölge Kurulu veya Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonundan uygun
görüş alınır.
(9) İlgili mevzuatındaki diğer koşulları sağlamak
kaydıyla müellif; şantiye şefliği görevini üstlenebilir ve çevre yönetimi
hizmeti yeterlik belgesini haiz olması halinde atık yönetim planını
hazırlayabilir.
(10) Yıkım işleminin; çevre ve sağlık şartlarına
aykırı olduğunun ve/veya can ve mal emniyetini tehdit ettiğinin ilgili
idaresince tespit edilmesi halinde, 3194 sayılı İmar Kanununun 42 nci
maddesinin üçüncü fıkrasına göre idari para cezası uygulanır.
(11) Bu Yönetmelikte tanımlanmamış olan ve açıklık
gereken hususlar hakkında, Türk Standartları, bu standartların olmaması
hâlinde ise Avrupa Standartları esas alınır. Türk veya Avrupa
Standartlarında düzenlenmeyen hususlarda, uluslararası geçerliliği kabul
edilen dokümanlar da kullanılabilir.
(12) Afet ve acil durumlarda binalarda yıkım
işlemine, 3/1/2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Türkiye Afet Müdahale Planı çerçevesinde arama ve kurtarma çalışması
tamamlandıktan sonra başlanır.
(13) 6306 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatı hükümleri
saklıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yıkım Planı, Yıkım Ruhsatı ve Yıkım Faaliyeti
Yıkım
planı
MADDE 6 – (1) Yıkım planı, müteahhit tarafından müellife
yaptırılır. Müellif şartlarına haiz olması halinde müteahhit de yıkım
planını hazırlayabilir.
(2) Yıkımdan önce hangi yıkım yönteminin kullanılacağı,
yapıda ve yapı çevresinde etkilenebilecek diğer yapı, altyapı, tesisat,
trafik ve insanların hangi tedbirlerle güvenliklerinin sağlanacağı, yapının
malzeme ve varsa hasar özellikleri ile taşıyıcı sistemi, taşıma gücü
imkânları ile tüm risk unsurları incelenip tespit edilerek TS 13633
Yapıların Tam ve Kısmi Yıkımı İçin Uygulama Kuralları Standardına uygun
şekilde müellif tarafından Ek-2’ye göre yıkım planı hazırlanır. Çevre
yönetimi hizmeti yeterlilik belgesini haiz çevre görevlisi/çevre mühendisi tarafından
Ek-3’te yer alan formata uygun olarak hazırlanan atık yönetim planı ve toz
emisyonunun kontrolü için alınması gereken önlemler ile bu Yönetmeliğin 17
nci maddesinde belirtilen uzmanlığa sahip kişilerce düzenlenecek patlatma
ile yapılacak yıkım faaliyetlerine ilişkin akustik rapor, yıkım planına
eklenir. Patlatmalı yıkımlarda yıkım planına ayrıca; inşaat, maden, çevre,
jeoloji ve jeofizik mühendislerinden patlatma teknik ve uygulamalarına
ilişkin yüksek lisans veya üniversitelerin sertifika programına haiz
olanlarca hazırlanacak patlatma yöntemini/planını içeren rapor da eklenir.
Patlatmalı yıkım işlerine bu personel de refakat eder.
(3) Yapı sahibi, yıkılacak yapıya ilişkin
kendisinde bulunan bilgi ve belgeleri müellife bildirmekle yükümlüdür.
(4) Yıkım sebebiyle komşu yapılarda, zeminde veya
altyapıda hasar oluşması ihtimalinin bulunduğu durumlarda; yıkım planına ek
olarak, müellif tarafından mevcut durumun tespitini içeren teknik rapor
düzenlenir. Yıkılacak olan yapıya bitişik bina olması halinde gerekli
tedbirler alınmadan bitişik binanın temel kotundan daha alt kotlarda yıkım
yapılamaz.
(5) Yıkılacak binanın varsa mimari ve/veya statik
projeleri yıkım planına eklenir. Söz konusu projelerin temin edilememesi
halinde yapının rölevesi hazırlanır.
Yıkım
ruhsatı
MADDE 7 – (1) Yapıların kısmen veya tamamen planlı bir
şekilde yıkım işlemleri için başvuru üzerine ilgili idarece Ek-1’de yer
alan Form 1’e göre yıkım ruhsatı düzenlenir.
(2) Yapı sahipleri veya kanuni vekilleri, başvuru
dilekçeleri ekinde; tapuyu, müteahhit ve fenni mesul ile ayrı ayrı
akdedilen sözleşmelerini, yıkım planını, 3194 sayılı Kanunun 8 inci
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, 32 nci maddesinin beşinci fıkrası
ile 33 üncü ve 39 uncu maddeleri kapsamındaki yıkımlar hariç olmak üzere
parsel maliki ya da maliklerinin tamamının muvafakatlerini, yıkılacak
yapıda ikamet edilmediğine veya yapının tahliye edilmiş olduğuna dair
ilgili idare tarafından düzenlenen belgeyi, yıkılacak yapıda elektrik, su,
doğalgaz ve telefon gibi hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili
kuruluşlardan alınmış belgeler ile müteahhit tarafından müellif ve şantiye
şefi ile yapılan iş sözleşmelerini ilgili idareye vermekle yükümlüdür.
(3) Patlatmalı yıkım tekniği ile yıkılması
planlanan yapılar için patlayıcı malzemenin taşınması ve kullanılmasında
14/8/1987 tarihli ve 87/12028 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve
Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı,
Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük
ile 24/4/2019 tarihli ve 30754 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli
Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre
alınan belgeler müteahhit tarafından başvuru dilekçesi ekinde ilgili
idareye verilir.
(4) Yıkım ruhsatını düzenlemeye yetkili ilgili
idarece; müellif, müteahhit, fenni mesul ile şantiye şefinden; Ek-4’te yer
alan formlara uygun olarak taahhütnameleri alınır.
(5) Yıkım planı incelenerek eksik ve yanlış
bulunmuyorsa başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş gün içerisinde yıkım
ruhsatı düzenlenir. Eksik veya yanlış bulunması halinde başvuru tarihinden
itibaren on gün içerisinde ilgiliye eksik ve yanlışlar yazı ile bildirilir.
Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak başvurudan itibaren en geç
beş gün içerisinde yıkım ruhsatı düzenlenir.
(6) Yıkım ruhsatında yapı sahibinin, müteahhidin,
fenni mesulün, müellifin ve şantiye şefinin imzalarının alınması
zorunludur.
(7) 3194 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi kapsamındaki
yapıların yıkımında her türlü sorumluluğun kurumlarına ait olduğuna ilişkin
yazı alınmak suretiyle bu Yönetmelikteki diğer koşullar aranmaksızın yıkım
ruhsatı düzenlenir.
(8) Yıkıma başlama müddeti yıkım ruhsatı tarihinden
itibaren bir aydır. Bu müddet zarfında yıkıma başlanılmadığı veya yıkıma
başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte üç ay
içerisinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu
durumda yeniden yıkım ruhsatı alınması mecburidir.
(9) Bodrum
katı dışında en çok bir katlı, bina yüksekliği 6.00 metreyi ve yapı inşaat
alanı 250 m2’yi geçmeyen müstakil ve ayrık nizam yapıların yıkımı ile bir
binada toplam alanı 250 m2’yi ve kat inşaat alanının %10’unu aşmayan kısmi
yıkımlarda yıkım planı düzenlenmez.
(10) Yıkım planı eki atık yönetim planında
belirtilen atık türleri ve bunlara dair atık kodu ve atık miktarı bilgileri
ilgili idaresince yıkım ruhsatına işlenir.
(11) Müteahhit yıkım işine başlayacağında ve yıkım
işini bitireceğinde en az yedi gün öncesinden fenni mesulü, ilgili idareyi
ve mülki amirliği bilgilendirir. Ancak patlatmalı yıkımlarda yıkıma
başlamadan en az on gün öncesinde bilgilendirmenin yapılmış olması
zorunludur. Yıkım işine başlanacağı ve işin bitirileceği günlerde fenni
mesul ile birlikte ilgili idarenin teknik personeli ve kontrol yetkilisi
mahallinde gerekli kontrolleri yapar; yıkım şantiyesinin ve yıkım işinin
yıkım planı ve ekleri ile Yönetmelik hükümlerine, ilgili standartlara ve
mer’i mevzuata uygun olup olmadığını tetkik eder. Bu işlemlerin yapıldığı
yıkım ruhsatının ilgili kısmının doldurulması ve imzalanmasıyla tevsik
edilir.
Yıkım
şantiyesinin kurulumu
MADDE 8 – (1) Müteahhit, yıkım faaliyetlerine başlamadan
önce güvenlik ve çevre koruma tedbirlerini almak suretiyle yıkım
şantiyesini kurmak zorundadır.
(2) Yıkım şantiyesi sınırları; yıkılacak yapının
yüksekliği, parsel sınırlarına olan mesafesi, seçilen yıkım tekniği, çevre
yapılaşması gibi hususlar dikkate alınarak 2.5 metreden az olmamak üzere
müellifçe belirlenecek yükseklikte seyyar veya sabit paravan ile çevrilerek
yetkisiz giriş ve çıkışları önleyecek şekilde giriş ve çıkışlar kontrol
altına alınır, üçüncü şahısların ve çalışanların görebileceği yerlere
11/9/2013 tarihli ve 28762 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık ve
Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde işaretlemeler
yapılır. Yıkım esnasında düşebilecek, fırlayabilecek her türlü malzemenin
çalışanların güvenliğini tehlikeye sokması, yıkım şantiyesi dışındaki insan
ve taşıt trafiğine ulaşması ihtimaline karşı, yıkılacak yapının tehlike
doğuran cepheleri gerekli tedbirler ile emniyet altına alınır. Patlatmalı
bina yıkım tekniği uygulanması durumunda yıkım tekniğinin gerektirdiği
güvenlik tedbirleri risk değerlendirmesi doğrultusunda ayrıca belirlenir.
Risk değerlendirmesi yapılırken 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi
Yönetmeliği hükümleri dikkate alınır.
(3) Yıkım şantiyesinde, risk değerlendirmesi
sonuçlarına göre gerekli yangın güvenlik tedbirleri alınarak yeterli
miktarda yangınla mücadele donanımı, acil tıbbî yardım donanımı hazır halde
bulundurulur, çalışanlar için güvenilir ve etkili bir haberleşme sistemi
oluşturulur.
(4) Yıkım şantiyesinin kurulumundaki diğer
hususlarda TS 13633 standardına uyulur.
Yıkıma
ilişkin tedbirler
MADDE 9 – (1) Müteahhit, yıkım faaliyetine başlamadan önce,
yıkım esnasında ve yıkım sonrasında, yıkımda çalışanlar ve üçüncü şahıslar
için ilgili mevzuatında öngörülen güvenlik tedbirleri ile çevre koruma
tedbirlerini almakla yükümlüdür. Yıkım sırasında varsa geriye kalan yapının
stabilitesinin bozulmaması ve olabilecek plansız göçmelerin önlenmesi için
gerekli durumlarda geçici güçlendirme yapılabilir.
(2) Fenni mesul, yıkım işlerinin yıkım ruhsatına ve
yıkım planına aykırı olarak yürütülmesi halinde durumu derhal ilgili
idareye bildirir. İlgili idarece, yıkım şantiyesindeki faaliyetlerin bu
Yönetmelik hükümlerine veya yıkım ruhsatına ve eki yıkım planına aykırı
şekilde yapıldığının tespiti hâlinde yapı güvenli bir seviyeye getirtilerek
yıkım faaliyeti derhal durdurulur. Aykırılığın giderildiğinin ilgili
idarece tespiti halinde yıkımın devamına izin verilir. İlgili idarelerce
durdurulan yapılarda durdurma süresi ruhsat süresine ilave edilir.
(3) İlgili idare, patlatmalı yıkım yapılacak mahal
ve çevresinde yedi gün öncesinden başlamak üzere halkı bilgilendirir,
gerekli duyuru ve uyarıları yapar ve patlatmalı yıkım yapılacak mahalde
yangınla mücadele ekibi ve acil tıbbî yardım ekibi bulundurur, olabilecek
asayiş olaylarına karşı gerekli tedbirleri alır veya alınmasını sağlar.
(4) Yıkıma başlanmadan en az üç gün önce, yıkım
yapılacak parsele komşu parsellerdeki yapılara ilgili idaresince gerekli
duyuru ve uyarılar yapılır.
(5) Emniyet şartlarının sağlanması ve toz
emisyonunun azaltılması amacıyla, yıkım yapılacak binaların dış cephesi,
yıkım tekniğine ve kullanılacak ekipmana uygun koruyucu iskele, yırtılmaz
ve tutucu özelliğe sahip file ve benzeri malzeme ile koruma altına alınır.
Patlatma ile yapılan yıkımlarda, patlayıcı şarjı yapılan kat veya kotlar;
yıkım tekniğine ve kullanılacak ekipmana uygun mahiyeti haiz yırtılmaz ve
frag tutucu özelliği olan teflon file, kafes tip fenz teli, teflon bazlı
örtü, konveyör bandı, geotekstil malzemeler gibi örtü malzemesi ile
kaplanarak çevre hem hava şokuna hem de parça tesirine karşı koruma altına
alınır.
Yanan ve
yıkılan yapılar formu
MADDE 10
– (1) Yıkılan yapılar için yıkımı
müteakip en geç otuz gün içinde ilgili idarece TS 13264 Yanan ve Yıkılan
Yapılar Formu Standardına göre yanan ve yıkılan yapılar formu düzenlenir.
(2) Yanan ve yıkılan yapılar formunun bir örneği,
kayıtlarına işlenmek üzere fenni mesulün kaydının bulunduğu ilin Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğüne ve ilgili meslek odasına gönderilir.
(3) Yanan ve yıkılan yapılar formunun bir örneği
taşınmazın cins değişikliği işlemlerinde kullanılmak üzere ilgili tapu
müdürlüğüne gönderilir.
(4) İlgili İdaresi tarafından, yıkımı yapılan
yapının ulusal adres veri tabanında kayıtlı bina kodu, sistemden düşülür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yıkım Yöntemleri ve Ekipmanları
Yıkım
yöntemleri
MADDE 11
– (1) Yapıların yıkımında; TS
13633 standardında yer alan tekniklerden uygun olan herhangi biri tercih
edilebilir. Bitişik nizam yapılaşmanın söz konusu olduğu durumlarda yıkım
faaliyeti bitişik yapının güvenliğini esas alacak şekilde gerçekleştirilir.
Bu amaçla komşu binaya zarar verilmemesi bakımından mümkün olan durumlarda
kısmen veya tamamen elle yıkım tekniğinin uygulanması esastır.
(2) Tam
yıkım, çatıdan başlanarak temel alt seviyesine kadar yukarıdan aşağıya
doğru olacak şekilde gerçekleştirilir. Yıkıma alt kat düşey taşıyıcı
elemanlarından başlanılamaz. Yıkım sırasında katlarda oluşacak yıkıntı
atıkları güvenlik tedbirlerine uygun olarak, kaydırma olukları veya farklı
bir sistemle zemine indirilir. Döşemeler, yıkım işlerinde oluşan yıkıntı
atıkları nedeniyle aşırı yüklere maruz bırakılmaz. Yıkım çalışmalarına ara
verilmesi söz konusu olduğunda yapıda gerekli kontroller yapılarak askıda
blok bırakılmaz, zemindeki çukurlar kapatılır.
(3) Kısmi yıkım, yapı yüksekliğinin azaltılması,
herhangi bir yapı elemanının kaldırılması gibi amaçlarla yapının sadece
belirli bölümleri üzerinde gerçekleştirilen yıkım çalışmalarını kapsar.
Kısmi yıkım süresince yıkıma konu edilen yapının kalan bölümlerindeki
yapısal stabiliteyi koruyacak önlemler alınır.
Yıkım
makina ve ekipmanları
MADDE 12
– (1) Tam ve kısmi yıkım
faaliyetlerinde yıkım tekniğinin gerektirdiği ve TS 13633 standardında
belirtilen özellikleri haiz makina ve aparatlar kullanılır. Yıkım
makinaları mesleki yeterlilik belgesini haiz operatörler tarafından
kullanılır.
(2) Yıkım
faaliyetinde kullanılacak makine ve aparatlar ile operatör yeterliliklerine
dair gerekler yıkım planında belirtilir.
Yıkımda
iş sağlığı ve güvenliği
MADDE 13
– (1) Yıkım faaliyetinin her
safhasında 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan 5/10/2013 tarihli ve 28786
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuata uyulması ve yıkım faaliyetinde görev
alanların ilgili mevzuatına uygun olarak kişisel koruyucu donanım kullanması
zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çevresel Riskler ve Çevre Yönetimi
Yıkım
faaliyeti ve atık yönetimi
MADDE 14
– (1) Müteahhit, yıkım
faaliyetleri sırasında ve sonucunda ortaya çıkacak her türlü atığın;
a) Geri kazanılabilir malzemeden başlamak üzere,
kaynağında uygun proseslerle ayrılması ve geçici biriktirilmesini
sağlamakla,
b) İlgili mevzuat uyarınca öncelikle yeniden
kullanımı, mümkün olmaması durumunda geri kazanımını sağlamakla,
c) Çevre ve insan sağlığına yönelik olumsuz
etkilerini en aza düşürecek şekilde atık yönetimini sağlamakla,
ç) Taşınması ve biriktirilmesi aşamalarında gerekli
izinleri ve onayları almakla,
d) Çevre lisanslı geri kazanım ve/veya bertaraf
tesislerine gönderilerek yönetimini sağlamakla,
yükümlüdür.
(2) Yıkım faaliyeti sonucu oluşacak atıkların,
geçici bir süre için olsa dahi dere, ırmak, nehir ve benzeri akarsu
yataklarını doldurmasına veya bunların yönünü değiştirmesine yol açacak
şekilde biriktirilmesi yapılamaz.
Seçici
yıkım
MADDE 15
– (1) Yıkıntı atıklarının yüksek
oranda geri dönüşümünü sağlamak amacıyla, yıkım öncesinde varsa tehlikeli
atıkların ayıklanarak ayrılmasını, diğer malzemelerin tekrar yeniden
kullanılabilmesini ve yıkıntı atıklarının kaynağında ayrılarak geri
dönüşümünü temin etmek üzere, kontrollü ve aşamalı olarak Hafriyat Toprağı,
İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine göre seçici yıkım
uygulanır.
(2) Seçici yıkım, asbest ve diğer tehlikeli
atıkların; kapı ve pencerelerin, lavabo, küvet gibi sıhhi tesisat gereçleri
ve benzeri malzemenin, türlerine göre metal esaslı tüm malzemelerin, ahşap
esaslı malzemenin, alçı esaslı malzemenin kiremit, taşıyıcı olmayan duvar
(tuğla, gazbeton, beton gibi) malzemesinin, cam malzemenin,
polivinilklorür/poliüretan malzemelerin, camyünü, taşyünü, genleştirilmiş
polistiren, ekstrüde polistiren, poliüretan gibi ısı yalıtım malzemeleri
ile sökümü mümkün olan su yalıtımı için kullanılan malzemelerin, tüm doğal
taş kaplamaların ayrılması, parsel içi yol veya diğer alanlarda asfalt,
beton ve parke kaplama tabakaları altında yer alan kırılmış ve/veya elenmiş
granüler malzemelerin ayrılması; bitüm ve türevi malzeme ile kaplı
alanlarda bitüm ve türevi tabakaların kazınması veya ayrılması aşamalarını
kapsar.
(3) Seçici yıkım ile yeniden kullanılabilecek
malzemeler ayrılır, atık oluşumu önlenir. Yıkım faaliyeti sırasında atıklar
ayrılarak ayrı biriktirilir; ayrı biriktirilen atıklar birbirleriyle
karıştırılmadan toplanır, toplanan atıkların geri kazanımı sağlanır, geri
kazanımı mümkün olmayan atıkların ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda
bertaraf edilmesi sağlanır. Atıklar 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında lisans
belgesi bulunan geri kazanım ve/veya bertaraf tesisine gönderilir.
Yıkımda
asbest ve diğer tehlikeli atıkların tespiti ve sökümü
MADDE 16
– (1) Yıkıma başlanılmadan önce
asbestli imalatın var olup olmadığı, varsa asbest içeren imalatlar için
asbestin türünü, miktarını ve yerini belirlemeye yönelik envanter çalışması
yapılması zorunludur. Envanter çalışması sırasında katı numune alma ve
analiz işlemleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından katı numunede
asbest tür tayini parametresinden yetkilendirilmiş bir laboratuvar
tarafından yapılır. Asbest ve diğer tehlikeli maddeleri içeren imalatlar,
yıkım faaliyetinden önce belirlenerek sökülür, ayrı olarak toplanır ve
Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre bertaraf
edilir.
(2) Asbest söküm işlemleri, TS 13895 Asbest İçeren
Malzemelerin Sökümü ve Asbest Bertaraf Yöntemleri Kılavuzuna uygun olarak
yapılır.
(3) Yıkım ve söküm işlemleri sırasında, 25/1/2013
tarihli ve 28539 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asbestle Çalışmalarda
Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğe uyulur.
Gürültü
ve titreşim yönetimi
MADDE 17
– (1) Yıkım faaliyetleri sırasında
oluşacak gürültü ve titreşimle ilgili olarak, 4/6/2010 tarihli ve 27601
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve
Yönetimi Yönetmeliğinde belirtilen esaslara uyulur.
(2) Patlatma ile yapılacak yıkım faaliyetleri ile
sınırlı olmak üzere; yıkım faaliyetleri sırasında oluşacak gürültü ve
titreşimin kontrolüne yönelik olarak yıkım faaliyetlerine ilişkin akustik
rapor hazırlanır ve yıkım planına eklenir. Yıkım faaliyetlerine ilişkin
akustik rapor, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliğinin 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile üçüncü
fıkrası kapsamında belirtilen uzmanlığa sahip kişilerce hazırlanacak ve
eğitim durumunu gösteren belgeler (diploma, yıkım ve patlatma gibi
konularda aldığı eğitimleri gösteren belge, sahip olduğu sertifikalar)
raporun ekinde sunulacaktır.
(3) Çalışanların, mekanik titreşim ve gürültüye
maruz kalmaları sonucu oluşabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden
korunmalarını sağlamak amacıyla, 22/8/2013 tarihli ve 28743 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden
Korunmalarına Dair Yönetmelik ile 28/7/2013 tarihli ve 28721 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına
Dair Yönetmelikte belirtilen esaslara uyulur.
Toz
emisyonu
MADDE 18
– (1) Yıkım faaliyetleri sırasında
oluşacak toz emisyonunun kontrolü için alınması gereken önlemler çevre
yönetimi hizmeti yeterlik belgesini haiz çevre görevlisi veya çevre
mühendisi tarafından belirlenir ve yıkım planına eklenir.
(2) Yıkım faaliyetlerinde oluşacak toz emisyonunun
kontrolü ile ilgili TS 13633 standardına uygun olarak faaliyetler
yürütülür.
(3) Toz emisyonunun kontrolü amacıyla TS 13883 Toz
Bastırma Sistemleri-Mekanik Özellikleri Standardına uygun toz bastırma
sistemlerinin kullanılması zorunludur.
Atık
kodlarının kullanılması
MADDE 19
– (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki
atıklar için yapılacak her türlü raporlama ve belgeleme işlemlerinde, Atık
Yönetimi Yönetmeliğinde atığın tanımına karşılık olarak belirtilen atık
kodları kullanılır.
ALTINCI BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 20
– (1) Bu Yönetmelik 1/7/2022
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.