Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri Merkezleri Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2026-01-23

23 Ocak 2026 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 33146
YÖNETMELİK
Sağlık Bakanlığından:
YÜKSEK
GÜVENLİKLİ ADLİ PSİKİYATRİ MERKEZLERİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yüksek güvenlikli adli
psikiyatri merkezlerinde sunulan sağlık hizmetleri ile bu merkezlerin
çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Sağlık Bakanlığına bağlı ikinci
ve üçüncü basamak sağlık tesisleri ile bu sağlık tesisleri bünyesindeki
yüksek güvenlikli adli psikiyatri merkezlerini ve personelini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, tutuklu hükümlü adli psikiyatri
servisinin iş ve işleyişine ilişkin hususları kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı
Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Adli psikiyatrik sağlık raporu: Adli psikiyatrik
hizmetler kapsamında ve adli merciler tarafından talep edilen konularda,
ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlarınca tek hekim veya sağlık kurulu
raporu şeklinde düzenlenen raporu,
b) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
c) Hasta: Merkeze adli mercilerce sevk edilmiş,
tedavi ve rehabilitasyon kapsamında sağlık hizmeti alan veya adli
psikiyatrik değerlendirme ve raporlama hizmeti kapsamında ayaktan ya da
yatırılarak değerlendirilen ve sağlık hizmeti alan kişiyi,
ç) Merkez: Bu Yönetmelik kapsamında polikliniklerde
ayaktan ve servislerde yatırılarak adli psikiyatrik sağlık hizmetlerinin
sunulduğu; fiziki, idari ve işlevsel yapılanması bulunan; erişkin ile çocuk
ve ergen hastalara hizmet veren yüksek güvenlikli adli psikiyatri
merkezini,
d) Multidisipliner ekip: Merkezlerde sağlık hizmeti
alan hastaların izlem ve tedavisinde görev alan ruh sağlığı ve hastalıkları
uzmanı, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı, klinik psikolog
veya psikolog, hemşire, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı/sosyal hizmet
uzmanı, ergoterapist, klinik destek elemanı, güvenlik personeli ve sağlık
hizmetlerinde görev alan diğer çalışanlardan oluşan ekip yapısını,
e) Tutuklu hükümlü adli psikiyatri servisi (THAP):
Psikiyatrik rahatsızlığı nedeniyle yatarak tedavisine karar verilen
tutuklu/hükümlülerin tedavi, rehabilitasyon, adli psikiyatrik değerlendirme
ve raporlama süreçlerinin yürütüldüğü; iç güvenliğinin infaz ve koruma
memuru, dış güvenliğinin ise jandarma personeli tarafından sağlandığı
servisi,
f) Yüksek güvenlik: Hasta, çalışan ve toplum
güvenliğini sağlamak amacıyla; fiziksel yapı, personel sayısı ve
organizasyonu, klinik içi kurallar ile teknolojik sistemlerle desteklenen
fiziksel, prosedürel ve ilişkisel güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde
uygulandığı; ruhsal bozukluğu olan bireylerde, tedavi ve gözlem süresi
boyunca klinik içinde kendisine veya çevresine yönelik tehlikeliliğin
sistematik ve düzenli biçimde değerlendirildiği ve yönetildiği; hastanın
kurumdan izinsiz ayrılmasını önleyici tedbirleri içeren özel nitelikli
sağlık hizmeti düzeyini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkezlerin Açılması
Merkezlerin
açılması
MADDE 5- (1) Merkezler, Bakanlığa bağlı ikinci ve üçüncü
basamak sağlık tesislerinde açılabilir.
(2) Merkezlerin açılacağı sağlık tesisleri ve
hizmet sunacağı iller, Bakanlık tarafından nüfus yapısı ve epidemiyolojik
özellikler dikkate alınarak belirlenir.
(3) Merkezler, 20/9/2019 tarihli ve 30894 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Sağlık Tesisleri Ruhsatlandırma Yönetmeliği
hükümlerine uygun olarak ruhsatlandırılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Fiziki Standart
ve Malzeme Standardı
Fiziki
standart
MADDE 6- (1) Merkezler, Kamu Sağlık Tesisleri
Ruhsatlandırma Yönetmeliğinin EK-1 ve EK-2’sinde belirlenen psikiyatri
servisi fiziki şartlarına ek olarak aşağıda sayılan kriterlere sahiptir:
a) Merkezlerde kadın, erkek, çocuk ve ergen
hastalar ayrı servislerde takip ve tedavi edilir. Servis planlaması,
ihtiyaçlar doğrultusunda yapılır.
b) Merkezde yatan hastaların kullanım alanlarındaki
(servis odaları, sosyal alanlar, ortak kullanım alanları) mobilya ve
teçhizat, hastaların kendilerine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek
şekilde tasarlanır. Köşeleri yuvarlatılmış, sabitlenmiş ve dayanıklı ahşap
malzemeden imal edilmiş mobilyalar kullanılır. Servis odalarında kişisel
kullanım için sabitlenmiş masa ve dolap bulundurulur.
c) Servis odalarının kapılarında merkezi kilit
sistemi bulunur. Kapılar, içeriden açılamayacak şekilde ve personel
kartlarıyla ya da merkezi komutla açılabilecek özellikte tasarlanır.
Kapılar üzerinde odanın içini görmeyi sağlayan ancak mahremiyeti ihlal
etmeyecek boyutta kırılmaz camdan pencere bulunur.
ç) Servis odaları tek kişilik olarak düzenlenir.
Her odada hasta kullanımına uygun tuvalet ve banyo yer alır. Tuvalet ve
banyolarda hastanın kendine zarar vermesini önleyici malzemeler kullanılır.
Servis odalarında uyarıcı olmayan renkler tercih edilir.
d) Odalarda bulunan elektrik prizleri ve düğmeleri
için güvenlik tedbiri alınır. Aydınlatma ampulleri hastaların ulaşamayacağı
ve müdahale edemeyeceği biçimde tasarlanır. Tavan yüzeyleri tek parça olup
tavan teçhizatı gizli ve emniyetli şekilde yerleştirilir.
e) Odalarda yeterli doğal ışık sağlayan pencereler
bulunur. Pencere çerçeveleri darbelere dayanıklı malzemeden, camlar ise
kırılmaz özelliğe sahip olanlardan seçilir. Pencereler havalandırmaya imkân
verecek şekilde tasarlanır.
f) Hemşire bankoları, mümkün olduğunca servisin
tamamının gözlemlenmesine imkân verecek şekilde konumlandırılır ve sağlık
hizmet sunumu kapsamında servis kamera görüntüsünün hemşire tarafından
izlenmesine imkan sağlayan teknik düzenleme yapılır.
g) Her serviste, yakın gözlem gerektiren hastalar
için hemşire bankosuna yakın konumlandırılmış en az bir adet psikiyatrik
yakın gözlem odası bulunur. Odada kamera, hasta yatağı, merkezi gaz sistemi
veya seyyar oksijen tüpü yer alır.
ğ) Her serviste kendisine ya da çevresine ciddi
zarar verme riski nedeniyle fiziksel ya da farmakolojik kısıtlama gereken
hastalar için kullanılmak üzere en az bir adet kısıtlama odası bulunur. Bu
odada yere sabitlenmiş bir kısıtlama yatağı ve fiziksel kısıtlama malzemesi
olur. Kısıtlama odasının kapısında, kapıyı açmadan hastaları görmeyi
sağlayacak kırılmaz camdan yapılmış bir pencere olur. Bu pencerelerin
boyutları mahremiyeti bozmayacak ve hastanın gözlemlenmesi için yeterli genişlikte
yapılır. Odalarda kör alan kalmadan odanın tamamını izlemeyi sağlayan en az
bir güvenlik kamerası bulunur ve kamera görüntüsünün hemşire ve güvenlik
görevlileri tarafından izlenebilmesi için fiziki düzenleme yapılır.
h) Her serviste en az bir adet gözetimli ayırma
odası bulunur. Odanın zemin, kapı ve duvarları hastaların kendisine zarar
vermesini engelleyecek yumuşak, yanmaz ve su geçirmez bir malzeme ile
kaplanır. Odanın kapısında, kapıyı açmadan hastaları görmeyi sağlayacak
kırılmaz camdan yapılmış bir pencere bulunur. Bu pencerelerin boyutları
mahremiyeti bozmayacak ve hastanın gözlemlenmesi için yeterli genişlikte
yapılır. Odalarda kör alan kalmadan odanın tamamını izlemeyi sağlayan en az
bir güvenlik kamerası bulunur ve kamera görüntüsünün hemşire ve güvenlik
görevlileri tarafından izlenebilmesi için fiziki düzenleme yapılır.
ı) Her serviste oda sayısı ile orantılı olarak grup
terapi odası/toplantı odası bulunur. Bu odalarda yeterli sayıda masa,
sandalye ve yazı tahtası gibi ekipmanlar yer alır.
i) Her serviste yemek dağıtımına uygun ve kişilerin
bir arada yemek yiyebileceği bir alan oluşturulur.
j) Her serviste hastaların dinlenebileceği,
televizyon izleyebileceği ve sosyal etkileşimde bulunabileceği ve gün
içinde kullanabileceği bir alan düzenlenir.
k) Merkezde, yeterli kitap ve çalışma masasının
bulunduğu bir kütüphane bulunur. Çocuk-ergen servisleri içinde ayrıca yaşa
uygun kitaplar içeren bir kütüphane ve eğitim hizmeti için bir derslik
planlanır.
l) Merkezde ve bahçesinde spor aletlerinin olduğu
spor alanları oluşturulur. Spor alanındaki malzemeler hastaların
kendilerine ya da başkalarına zarar vermesini engelleyecek malzemeden
seçilir ve mümkün olan malzemeler yere sabitlenir.
m) Her serviste bir adet olmak üzere, diğer
servislerdeki hastalarla temas olmayacak şekilde konumlandırılmış iç
bahçeler planlanır. Bu bahçelerde hastaların gündüz saatlerinde kontrollü
olarak vakit geçirmesine imkân tanınır. Bahçelerde sabitlenmiş bank,
kamelya gibi oturma alanları ile bitki, çiçek ve benzeri ekim faaliyetlerine
uygun bölümler bulunur.
n) Rehabilitasyon hizmetleri için resim, ahşap,
mutfak gibi çeşitli alanlara yönelik atölyeler oluşturulur.
o) Her serviste, fiziksel engelli hastaların
ihtiyaçlarına uygun olarak ilgili mevzuat hükümlerine uygun en az bir adet
engelli hasta odası tesis edilir.
ö) Ortak kullanım alanları çocuk-ergenler ve
erişkinler için ayrı ayrı düzenlenir. Fiziksel olarak ayrım yapılamayan
durumlarda farklı zaman dilimlerinde kullanım sağlanır.
p) Katlardan yangın merdivenlerine geçişlerde
kontrolsüz çıkışları önlemek amacıyla gerekli tedbirler alınır.
r) Her serviste en az bir hekim odası, bir hemşire
odası, bir psikolog odası, bir sosyal çalışmacı/sosyal hizmet uzmanı odası,
bir muayene odası ve bir ziyaretçi görüşme odası bulunur. Ayrıca merkezde
toplantı odaları, eğitim salonları ve diğer kullanım amaçları için yeterli
sayıda ve büyüklükte odalar bulundurulur.
s) Servis alanı dışında konumlandırılmış bir
elektrokonvülsif tedavi (EKT) ünitesi bulunur. EKT ünitesi, hazırlık,
uygulama ve derlenme odaları olmak üzere üç ayrı alandan oluşur. Merkezi
gaz donanımı veya oksijen tüpleri yer alır. Ünitenin özellikleri ve
uygulama, ilgili mevzuata göre yapılandırılır.
ş) Ayaktan izlem gereken yetişkin ve çocuk-ergen
hastaların takibi için birbirleriyle karşılaşmayacakları ve yeteri kadar
ikinci kaçış kapılı poliklinik odaları bulunur. Çocuk-ergen
polikliniklerinde günlük atölye veya aynalı oyun izlem odaları bulunur.
t) Merkez binasının girişinde güvenlik alanı
oluşturulur. Tüm hastalar, ziyaretçiler ve personel bu alandan geçerek
giriş-çıkış yapar. Güvenlik alanında metal dedektörü ve x-ray cihazı
bulunur.
u) Yataklı servislerde ve polikliniklerde, hasta ve
çalışan güvenliğini sağlamak amacıyla güvenlik personeline acil uyarı sistemi
üzerinden sinyal gönderimini sağlayan panik butonu yerleştirilir.
ü) Merkezin iç ve dış güvenliği; ortak alanlar,
psikiyatrik yakın gözlem odaları ile kısıtlama ve gözetimli ayırma odaları,
rehabilitasyon odaları, iç bahçeler, ziyaret ve sigara odaları gibi
bölümler dâhil olmak üzere kamera sistemiyle sağlanır. Kamera görüntüleri
güvenlik görevlilerince izlenir.
v) Tüm alanlarda, kişilerin yalnızca yetkileri
dâhilinde hareket edebilmesini sağlayacak fiziki ve teknik güvenlik
tedbirleri alınır.
y) Bahçe duvarı, üzerine tırmanmayı önleyecek
şekilde ve en az beş metre yükseklikte yapılır. Duvar üzerine tel örgü
yapılabilir.
z) Bina ve bahçe çevresindeki tüm hareketleri
görebilmek için yeterli dış aydınlatma sağlanır.
aa) Tüm camlar kırılmaz cam olarak yapılır, ayrıca
dış alana açılan tüm pencereler alarm sistemleri ile izlenir.
(2) Merkezin bulunduğu yerleşke içindeki tüm fiziki
alanlar ve araç-gereç yalnızca merkezde sunulan hizmetler kapsamında
kullanılmak üzere özgülenir ve bu alanlar başka bir amaçla veya başka bir
klinik/birim tarafından kullanılamaz.
(3) Tutuklu hükümlü adli psikiyatri servisinin
merkez binasından ayrı bir binada konuşlandırılması esastır. Tutuklu
hükümlü adli psikiyatri servisinin merkezle aynı binada konuşlandırılması
durumunda ise giriş ve çıkışların ayrılması, birbirleriyle fiziki bağlantı
hariç hiçbir ortak alanın olmaması ve birbirine geçişi engelleyecek
mekânsal düzenlemeler yapılması sağlanır. Alt-üst kat olarak
konuşlandırıldığı takdirde katlar arası teması engelleyecek gerekli
düzenlemeler yapılır.
Malzeme
standardı
MADDE 7- (1) Merkezlerde Ek-1’de yer alan tıbbi cihaz ve
malzeme ile araç ve gereçler bulundurulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Personel Standardı
Personel
standardı
MADDE 8- (1) Merkezlerde aşağıda sayılan personel bulunur:
a) Sorumlu hekim.
b) Ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı.
c) Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları
uzmanı.
ç) Hemşire.
d) Klinik psikolog veya psikolog.
e) Çocuk gelişimcisi.
f) Sosyal çalışmacı veya sosyal hizmet uzmanı.
g) Ergoterapist.
ğ) Usta öğretici.
h) Eczacı.
ı) Tıbbi sekreter.
i) Klinik destek elemanı.
j) Güvenlik görevlisi.
(2) Her yirmi yatak için en az bir ruh sağlığı ve
hastalıkları uzmanı, her on yataklı çocuk ve ergen servisi için en az bir
çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı, her on yataklı servis
için en az sekiz hemşire ve on bir ve üzeri yataklı servisler için en az on
hemşire görevlendirilir. Ayrıca yeterli sayıda diğer meslek mensubu
görevlendirilir. Hizmetin sürekliliğinin sağlanması amacıyla
görevlendirmeler, zorunlu durumlar dışında en az altı ay süreyle yapılır.
(3) Sağlık tesisi başhekimi, merkez faaliyetlerinin
yürütülmesi için ihtiyaç duyulan ve birinci fıkrada sayılmayan idari ve
teknik diğer personeli merkezde çalışmak üzere görevlendirebilir.
(4) Merkezde görevlendirilen sağlık meslek
mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensupları,
22/5/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek
Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş
ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte düzenlenen iş ve görevler ile bu
Yönetmelikte verilen görevleri yerine getirir.
(5) Merkezde görevlendirilen hemşireler, dördüncü
fıkrada verilen görevlerin yanı sıra 8/3/2010 tarihli ve 27515 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Hemşirelik Yönetmeliği ile ruh sağlığı ve hastalıkları
hemşirelerine verilen görev, yetki ve sorumlulukları da yerine getirir.
(6) Merkez personelinin ikincil nitelikteki iş ve
görev tanımları Bakanlıkça belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Hizmet
Standardı
Merkez
hizmetleri
MADDE 9- (1) Merkez hizmetleri; hastaların tanı, tedavi,
rehabilitasyon ve izlem süreçlerini kapsar. Hizmetlerin sunumu, güncel
bilimsel standartlar ve ilgili mevzuat çerçevesinde planlanır ve yürütülür.
(2) Merkez hizmetlerinin organizasyonu, hasta
güvenliği, kalite ve etkinlik ilkeleri doğrultusunda sağlanır.
Hizmetin
kapsamı
MADDE 10- (1) Merkezde, yetkili mercilerce verilen işler
kapsamında aşağıda sayılan faaliyetler yürütülür:
a) 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 74 üncü maddesine göre gözlem altına alınma gerekliliğinin
ayaktan adli psikiyatrik değerlendirilmesi ve raporlama hizmetleri ile
gözlem gerekenlerin yatırılarak gözlemlerinin yapılması.
b) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 31 inci, 32 nci, 33 üncü ve 34 üncü maddelerine göre ceza
sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlerin varlığının ayaktan ya da
yatırılarak adli psikiyatrik değerlendirilmesi ve raporlama hizmetleri.
c) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 104 üncü
maddesinin on altıncı fıkrasına göre Cumhurbaşkanınca verilen, cezanın
hafifletilmesi veya kaldırılması kararına esas ayaktan ya da yatırılarak
adli psikiyatrik değerlendirme ve raporlama hizmetleri.
ç) 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanunun 16 ncı maddesinin birinci ve altıncı fıkraları, 18 inci
maddesi ve 105/A maddesine göre haklarında sağlık raporu istenenlerin ayaktan
ya da yatırılarak adli psikiyatrik değerlendirilmesi ve raporlama
hizmetleri.
d) 5237 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin ikinci
fıkrası ve 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 11 inci
ve 12 nci maddeleri ile 24/12/2006 tarihli ve 26386 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Çocuk Koruma Kanununa Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici
Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin
beşinci fıkrasına göre verilen suça sürüklenen çocuk ve ergenlerin koruma
ve tedavi hizmetleri.
e) 5237 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin yedinci
fıkrası haricindeki diğer fıkraları kapsamındaki kişilerin koruma ve tedavi
ile ayaktan tıbbi kontrol ve takipleri.
f) 5275 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin birinci
fıkrasına göre cezasının infazı geriye bırakılarak koruma ve tedavisinin yapılması
istenen kişilerin koruma ve tedavi hizmetleri.
g) Açık ceza infaz kurumlarından gönderilen
kişilerin ayaktan ya da yatarak adli psikiyatrik değerlendirme ve raporlama
hizmetleri ile kapalı ceza infaz kurumlarından gönderilen kişilerin ayaktan
adli psikiyatrik değerlendirme ve raporlama hizmetleri.
ğ) Adli psikiyatrik değerlendirme ve raporlama ve
tedavi hizmetleri sırasında istenen diğer psikiyatrik değerlendirme ve
idari rapor düzenleme hizmetleri.
(2) Birinci fıkra kapsamında düzenlenecek adli psikiyatrik
değerlendirme raporları, ilgili mevzuatında belirlendiği şekilde ve merkez
bünyesinde hazırlanır.
Merkeze
başvuru ve hasta kabulü
MADDE 11- (1) Merkezlere yalnızca ilgili mevzuat çerçevesinde
yargı mercileri, kolluk kuvvetleri ve ceza infaz kurumlarının resmî
yazıları doğrultusunda başvuru yapılabilir.
(2) Adli psikiyatrik değerlendirme ve raporlama
hizmeti amacıyla polikliniklere 10 uncu maddede yer alan mevzuat
kapsamında;
a) Gözlem altına alınma gerekliliği konusunda
hakkında uzman hekim raporu istenen kişiler ve hakim kararı ile gözleminin
yapılması istenen kişiler,
b) Ceza sorumluluğunun değerlendirilmesi istenen
kişiler,
c) Cumhurbaşkanınca verilen cezanın hafifletilmesi
veya kaldırılması kararına esas sağlık raporu istenen kişiler,
ç) Akıl hastalığı nedeni ile hapis cezasının
infazının ertelenmesi kararına esas hakkında sağlık raporu istenen kişiler,
d) Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın
infazı kararına esas haklarında sağlık raporu istenen kişiler,
e) Ruhsal rahatsızlığı nedeniyle hapis cezasının
infazının rehabilitasyon türü ceza infaz kurumunda infazı konusunda
hakkında sağlık raporu istenen kişiler,
başvurur.
(3) 10 uncu maddede yer alan mevzuat kapsamında verilen
adli psikiyatrik değerlendirme ve raporlama hizmetlerinde hasta kabulü
aşağıdaki şekilde yapılır:
a) Acil yatışı gerekmeyen ve ayaktan tıbbi
incelemeleri yapılabilecek olanların incelemeleri tamamlandığında ilgili
mevzuata uygun şekilde düzenlenen sağlık raporu ilgili adli mercie
gönderilir.
b) Acil yatışı gerekmeyen ancak yatırılarak
gözlemine gerek görülen kişiler, mahkeme kararı ile yatırılır. Mahkeme
kararı bulunmayan durumlarda, kişi rıza gösteriyorsa istemli gözlem süreci
başlatılır. Kişinin rıza göstermemesi durumunda ilgili merciden gerekli
karar veya izin alındıktan sonra kişi yatırılır. İnceleme tamamlandığında
sağlık raporu, ilgili mevzuata uygun şekilde düzenlenerek adli mercie
gönderilir.
c) Acil yatış gerektiren durumlarda hasta servise yatırılır,
ilgili mevzuata uygun olarak tetkik ve tedavilerine başlanır. Ayrıca
zorunlu tedavi için koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması açısından
mevzuata uygun şekilde bildirimi yapılır. İncelemeleri tamamlandığında
ilgili mevzuata uygun şekilde düzenlenen rapor ilgili adli mercie
gönderilir.
(4) Tedavi hizmeti amacıyla polikliniklere 10 uncu
maddede yer alan mevzuat kapsamında;
a) Hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbiri kararı
verilen ve koruma ve tedavi altına alınması istenilen çocuk ve ergenlerin,
b) Ceza sorumluluğu olmayan ve hakkında akıl
hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak koruma ve tedavisi istenilen
kişilerin,
c) Ceza sorumluluğu azalmış olan ve hakkında akıl
hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak koruma ve tedavisi istenilen
kişilerin,
ç) Tıbbi kontrol ve takip amacıyla gönderilen
kişilerin,
d) Tıbbi kontrol ve takipte akıl hastalığı
nedeniyle toplum açısından tehlikeliliği arttığından koruma ve tedavisi
istenilen kişilerin,
e) Cezasının infazının ertelenmesi dolayısıyla
koruma ve tedavisinin yapılması istenen kişilerin,
başvuruları kabul edilir.
(5) Tedavi hizmetlerinde hasta kabulü aşağıdaki
şekilde yapılır:
a) Hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbiri kararı
verilen ve koruma ve tedavi altına alınması istenilen çocuk ve ergenler,
çocuk ve ergen servislerine yatırılır. Çocuk ve ergenler, merkezde çocuk ve
ergen servisi bulunmuyor ise çocuk ve ergen servisi bulunan en yakın
merkeze sevk edilir.
b) 5237 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin birinci ve
beşinci fıkraları uyarınca koruma ve tedavi amacıyla gönderilen kişiler
ilgili servise yatırılır. Yatırılarak tedavi edilmeleri sonucunda toplum
açısından tehlikeliliği azalmış kişiler hakkında sağlık raporu düzenlenir
ve ilgili adli mercie gönderilir.
c) 5237 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkraları uyarınca tıbbi kontrol ve takip amacıyla gönderilen
kişilerin tehlikelilik düzeyinde azalma devam ediyorsa bu durumu belirten
sağlık raporu düzenlenir ve ilgili adli mercie gönderilir. Hastalık
nüksetmiş ve tehlikelilik artmış ise hasta servise yatırılır ve hakkında
5237 sayılı Kanunun 57 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yeniden
koruma ve tedavi altına alınması gerektiğini belirten sağlık raporu
düzenlenerek ilgili adli mercie gönderilir. Yatırılarak tedavi edilmeleri
sonucunda toplum açısından tehlikeliliği azalmış kişiler hakkında sağlık
raporu düzenlenir ve ilgili adli mercie gönderilir.
(6) Kapalı ceza infaz kurumundan sevk edilen
tutuklu ve hükümlülerden psikiyatrik bozukluğu olan hastaların yatarak
gözlem, takip ve tedavileri gerekmesi halinde tutuklu-hükümlü adli
psikiyatri servisine yatırılır. Sağlık tesisinde tutuklu hükümlü adli
psikiyatri servisi bulunmuyor ise bulunan en yakın sağlık tesisine sevk
edilir. Açık ceza infaz kurumundan gönderilen kişilerin yatırılarak tedavisi
gerektiğinde hastalığının durumuna göre birimde ilgili servise yatırılır.
Ceza infaz kurumundan gönderilen kişilere yönelik tıbbi hizmetler ilgili
protokol kapsamında yapılır.
(7) Poliklinik çalışma saatleri dışında adli
merciler tarafından düzenlenmiş yazılarla acil servise başvuran kişiler,
nöbetçi ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilir.
Yapılan psikiyatrik muayene sonucunda acil psikiyatrik tedavi gerektiren ve
10 uncu maddede belirtilen kapsama giren hastaların merkeze yatışı yapılır.
Merkezde boş yatak bulunmaması hâlinde hasta, hastane işleyişine uygun
şekilde başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilir. Acil psikiyatrik tedavi
gerektirmemesi durumunda poliklinik çalışma saatleri içinde merkeze
başvurusu önerilir.
Sağlık kurulunun
oluşturulması ve işleyişi
MADDE 12- (1) Sağlık kurulları, 10/9/1982 tarihli ve 8/5319
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yataklı Tedavi
Kurumları İşletme Yönetmeliği uyarınca başhekimlik tarafından oluşturulur.
Kurullar, ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlarından oluşur. Erişkin ruh
sağlığı ve hastalıkları sağlık kurulu üç erişkin ruh sağlığı ve hastalıkları
uzmanından, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları sağlık kurulu üç
çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanından oluşturulur.
(2) Kurul başkanlığını başhekim yapar. Başhekimin
kurula katılamaması halinde, kurul başkanlığını merkez sorumlu hekimi veya
başhekimin görevlendireceği bir üye yapar.
(3) Çocukluk dönemine ilişkin psikiyatrik
değerlendirme talep edilen kişilerde, adli psikiyatrik değerlendirme ve
raporlama hizmeti verildiği tarihte kişi ergin ise kurul tarafından çocuk
ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanının bilgisine başvurur.
(4) Merkezde adli psikiyatrik sağlık kurulu
raporları Bakanlığın sağlık raporlarına ilişkin düzenlemelerine uygun
şekilde e-rapor olarak düzenlenir. Adli psikiyatrik sağlık kurulu raporları
Bakanlıkça belirlenen durum bildirir sağlık kurulu raporu formatına uygun
olarak düzenlenir. Rapor yalnızca bilimsel ve teknik değerlendirmelere
dayandırılır, hukuki nitelendirme ve yorumlara yer verilmez.
(5) Kurul, hasta dosyalarını ve ilgili tıbbi
verileri ayrıntılı şekilde inceleyerek karar verir. Kararlar oy çokluğu ile
alınır. Kararın oybirliği veya oy çokluğuyla verildiği raporların karar
bölümüne mutlaka yazılır. Kişiye verilecek veya ilgili kuruma gönderilecek
rapor nüshaları, kurula katılan bütün üyeler tarafından muhalefet nedeni
yazılmadan imzalanır. Karara muhalefet edenler ve muhalefet nedenleri
e-rapor sisteminde veya sağlık tesisinde kayıt altına alınır ve ilgili adli
mercie gönderilir. Oyların eşitliği halinde kurul başkanının kullandığı oy
yönünde çoğunluk sağlanır.
(6) Kurul kararları ve raporlar, hasta gizliliği ve
mahremiyetine azami özen gösterilerek elektronik veya yazılı ortamda
güvenli biçimde kayıt altına alınır ve saklanır.
(7) Kurul üyeleri görevlerini mevzuata, bilimsel
ilkelere ve mesleki etik kurallara uygun şekilde yerine getirmekle
yükümlüdür.
Hasta
hakları ve hasta mahremiyeti
MADDE 13- (1) Hasta hakları ve hasta mahremiyetine ilişkin
olarak 1/8/1998 tarihli ve 23420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hasta
Hakları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
(2) Merkeze refakatçi kabul edilmez.
(3) Hastaların, düzenli olarak belirli zaman
aralıklarında ziyaretçi görüşmesi ve telefon görüşmesi yapabilmesi
sağlanır.
(4) Ziyaretçi olarak ya da telefon görüşmesi için
yalnızca kişinin bakım vereni, eşi, çocukları, vasisi, yasal temsilcisi ile
üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile hekimin uygun gördüğü
kişiler kabul edilir.
(5) Ziyaret saatleri, süreleri ve telefon
görüşmeleri ile ilgili kurallar açık ve erişilebilir şekilde merkez tarafından
belirlenir.
(6) Telefon görüşmeleri ve ziyaretçi kabulüne
yönelik kısıtlamalar, yalnızca bireyin kendine ya da başkalarına zarar verme
riski, tedavi sürecinin bütünlüğünü tehlikeye atma olasılığı veya klinik
ortamın güvenliğini bozabilecek davranışların varlığı gibi meşru tıbbi
gerekçelere dayanır.
Riskli
durumlar, müdahale ve kısıtlama esasları
MADDE 14- (1) Merkez içinde hastanın kendine veya
başkalarına zarar verme riski taşıdığı durumlar erken tespit edilerek
müdahale ve yönetim süreçleri bilimsel esaslara uygun şekilde yürütülür.
(2) Müdahale planları, hastanın güvenliği ve insan
haklarına saygı çerçevesinde en az kısıtlama prensibi gözetilerek
hazırlanır ve uygulanır.
(3) Fiziksel, kimyasal veya diğer kısıtlayıcı
önlemler yalnızca zorunlu hallerde, süresi ve yöntemi açıkça belirlenerek
ve hekim kararı ile tıbbi gerekliliklere uygun şekilde gerçekleştirilir.
(4) Müdahale ve kısıtlama uygulamaları titizlikle
kayıt altına alınır, düzenli olarak değerlendirilir ve gerektiğinde
güncellenir.
(5) Hastanın iyileşme süreci ve risk durumundaki
değişiklikler düzenli takip edilerek kısıtlama uygulamalarının gerekliliği
belirli aralıklarla gözden geçirilir.
(6) Müdahale süreçlerinde multidisipliner ekip iş
birliği ve etik ilkeler esas alınır; hastanın hakları korunur ve
bilgilendirilmesi sağlanır.
Güvenlik
uygulamaları
MADDE 15- (1) Merkezde sunulan hizmetler, hasta, personel ve
toplum güvenliğini esas alan bir yapı içerisinde yürütülür. Fiziksel alan
düzenlemeleri, izleme sistemleri, işleyiş prosedürleri ve insan kaynağı
planlaması güvenlik risklerini en aza indirecek şekilde yapılandırılır.
(2) Güvenlik hizmetleri ve faaliyetleri, güvenlik
görevlilerinin görev ve sorumlulukları doğrultusunda ve sağlık hizmeti
sunum standartları ve klinik iç protokollerine göre uygulanır. Giriş-çıkış
denetimi, arama uygulamaları, riskli durumlara müdahale ve kriz yönetimi
faaliyetleri yürütülür.
(3) Güvenlik uygulamaları, hastanın risk düzeyiyle
orantılı olacak şekilde planlanır ve uygulanır. Bu önlemler, sağlık
hizmetlerinin insan onuruna uygun biçimde sunulmasını engellemeyecek
şekilde düzenlenir; hasta haklarına, mahremiyete ve asgari kısıtlama
ilkesine riayet edilir. Hastanın güvenliği, merkezin düzeni ve diğer
kişilerin güvenliği arasında makul bir denge gözetilir. Kısıtlama
uygulamaları, yalnızca tıbbi gerekçelere dayanılarak sağlık personelinin
yönlendirmesi ile başlatılır, sürdürülür ve tıbbi gereklilik ortadan
kalktığında derhal sonlandırılır.
(4) Klinik güvenliğine ilişkin detaylı uygulamalar
ve müdahale usulleri Bakanlıkça belirlenir.
Hasta
transferi ve klinik dışı işlemler
MADDE 16- (1) Hastaların tıbbi işlemler, tedavi veya hastaneden
çıkış dışında merkezden ayrılmaları veya başka bir merkeze transfer
edilmeleri yalnızca yetkili Cumhuriyet başsavcılığı veya hakim kararı ile
mümkündür.
(2) Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü ya
da bu yakınlardan birinin yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığı ile
deprem, su baskını, yangın gibi doğal afetler nedeniyle zarara uğradığının
belgelendirilmesi veya kişinin katılacağı bir sınav ya da kamu kurumunda
yürütmesi gereken resmî işin bildirilmesi hâlinde, sorumlu hekimin tıbbi
değerlendirmesi ve gerekçeli görüşü doğrultusunda mazeret izni talebi adli
yargı mercilerine iletilir; Cumhuriyet başsavcılığı veya hakim tarafından
uygun görülmesi hâlinde işlem gerçekleştirilir.
(3) Hastanın tanı, tetkik veya tedavi amacıyla
hastane içinde yer alan başka bir sağlık birimine gönderilmesi
gerektiğinde, hastaya sağlık personeli ve güvenlik personeli eşlik eder ve
transfer işlemleri güvenlik, mahremiyet ve tıbbi gereklilikler gözetilerek
gerçekleştirilir.
(4) Hasta nakline ilişkin iş ve işlemler, ilgili
sağlık tesisince oluşturulacak yazılı prosedürlere uygun şekilde yürütülür.
Merkezden
çıkış
MADDE 17- (1) 5271 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi kapsamında
ceza sorumluluğunun değerlendirilmesi amacıyla yatırılarak gözlemi yapılan
kişilerin hastaneden çıkış işlemleri, haklarında zorunlu tedavi kararı
bulunmaması halinde sağlık kurulu raporunun tamamlanmasıyla
gerçekleştirilir.
(2) Zorunlu tedavi için koruma amacıyla özgürlüğün
kısıtlanması kararı bulunan hastalarda tedavi sonucunda ruhsal
hastalıklarında klinik iyileşme sağlanması yönünde tıbbi kanaat oluştuğunda
hastaneden çıkış planlanır. Mahkeme kararı ile durumu elverdiğinde
hastaneden çıkarılmasına karar verilmişse hasta bu karara uygun olarak
hastaneden çıkarılır. Hastaneden çıkarılmasına dair bir ek karar
aldırılması talep edilmiş ise hastanın hastaneden çıkarılmasının talep
edildiği sağlık kurulu raporu düzenlenir ve ilgili mahkemeden hastaneden
çıkış kararının gelmesini takiben çıkış işlemi tamamlanır.
(3) 5237 sayılı Kanunun 32 nci maddesi ve 57 nci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca koruma ve tedavisi sürdürülen,
psikiyatrik hastalığına bağlı toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan
kalktığı ya da önemli ölçüde azaldığı yönünde tıbbi kanaat oluşan ve
yatırılarak koruma ve tedavisi tamamlanan kişi hakkında 5237 sayılı Kanunun
57 nci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca hastaneden
çıkarılmasına ilişkin sağlık kurulu raporu düzenlenerek yetkili Cumhuriyet
başsavcılığına gönderilir. Yatırılarak koruma ve tedavinin sona erdirilmesine
yönelik hakim kararı hastaneye ulaştığında hasta hastaneden çıkarılır.
(4) 5275 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin birinci
fıkrası uyarınca cezasının infazının ertelenmesi dolayısıyla koruma ve
tedavisi sürdürülen, klinik iyileşme sağlandığı yönünde tıbbi kanaat oluşan
ve yatırılarak koruma ve tedavisi tamamlanan kişi hakkında hastaneden
çıkarılmasına ilişkin sağlık kurulu raporu düzenlenerek yetkili Cumhuriyet
başsavcılığına gönderilir. Yatırılarak koruma ve tedavinin sona
erdirilmesine yönelik Cumhuriyet başsavcılığı kararı hastaneye ulaştığında
savcılık talimatı doğrultusunda hasta hastaneden çıkarılır.
(5) Hastaneden çıkış sonrası psikiyatrik açıdan
takip edilmesi gereken hastalar, ikamet adreslerine göre ilgili toplum ruh
sağlığı merkezinin bağlı bulunduğu il sağlık müdürlüğüne bildirilir.
(6) İyileşen veya kurumda yatmasına lüzum kalmayan
hastalar, kendi kendine gidemeyecek durumda olan hastalar veya aileleri
tarafından alınmayan hastaların imkân varsa kurum tarafından yoksa ilgili
mahalli veya mülki idare aracılığıyla yerlerine gönderilmelerini sosyal
hizmet birimi sağlar.
(7) Merkezde yatmasına lüzum kalmayan ve içinde
bulunduğu imkanlar nedeniyle merkezden fiilen çıkışı yapılamayan hastaların
yerleşim yerlerine gönderilmeleri sağlık tesisi tarafından sağlanır. Sağlık
tesisinin olanaklarının bulunmaması durumunda gönderimin ilgili mahalli
veya mülki idare aracılığıyla sağlanabilmesi için ilgili idareye bildirimde
bulunulur.
ALTINCI BÖLÜM
Danışma
Komisyonu
Danışma
komisyonu oluşumu
MADDE 18- (1) Adli psikiyatri alanında ve merkezlerin
işleyişi konusunda çalışmalar yapmak ve görüş bildirmek üzere Bakanlık
bünyesinde danışma komisyonu oluşturulur.
(2) Kamu Hastaneleri Genel Müdürü veya
görevlendireceği en az daire başkanı düzeyinde bir yöneticinin başkanlığında,
Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünden en az daire başkanı düzeyinde bir üye,
Bakanlığa bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri ile tıp fakültelerinden
adli psikiyatri alanında bilgi ve deneyim sahibi eğitim görevlisi, öğretim
üyesi veya başasistan düzeyinde iki ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı,
merkez sorumlu hekimi olan dört ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı ile
merkez çocuk ve ergen servisi sorumlu hekimi olan bir çocuk ve ergen ruh
sağlığı ve hastalıkları uzmanı, Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından
görevlendirilen bir hukuk müşaviri veya avukat, Adli Tıp Kurumunun
belirleyeceği ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı bir üye ile biri hasta
hakları savunucu kuruluşlarından olmak üzere ruh sağlığı ve hastalıkları
alanında iki sivil toplum kuruluşu temsilcisinin de yer aldığı toplam on üç
üyeden oluşur.
(3) Danışma komisyonu üyeleri, Bakanlık tarafından
iki yıl süreyle görevlendirilir. Yeni üyeler görevlendirilinceye kadar
mevcut üyelerin görevleri devam eder. Herhangi bir nedenle üyelikten
ayrılma durumunda, kalan süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni bir üye
görevlendirilir. Aynı kişinin yeniden görevlendirilmesi mümkündür. Görevlendirilen
üyelerden, geçerli bir mazereti olmaksızın üst üste iki kez veya bir görev
dönemi içinde, yıllık izin, hastalık izni ve mazeret izni hariç olmak
üzere, toplamda üç kez toplantıya katılmayanların danışma komisyonu üyeliği
sona erdirilir.
Danışma
komisyonunun görevleri
MADDE 19- (1) Danışma komisyonunun görevleri şunlardır:
a) Merkezlerin işleyişine ilişkin güncel
gelişmeleri izlemek, Bakanlıkça belirlenecek ulusal stratejiler doğrultusunda
görüş bildirmek.
b) Merkezler arasında eşgüdümün sağlanmasına
katkıda bulunmak, sorumlu hekimlerle düzenli iletişim kurarak kliniklerden
iletilen sorun, öneri ve geri bildirimleri toplamak ve bunların ilgili
Bakanlık birimlerine iletilmesini sağlamak.
c) Adli psikiyatri hastalarının tanı, tedavi,
izlem, risk ve tehlikelilik değerlendirmesi ve yönetimi süreçlerine yönelik
sağlık hizmeti sunum ve bakım modellerine ilişkin bilimsel temellere dayalı
önerilerde bulunmak.
ç) Merkezlerin yıllık faaliyetlerini ve verileri
değerlendirmek, gerektiğinde kliniklerde yerinde incelemeler yaparak hayata
geçirilmesi gereken uygulamalara ve önlemlere ilişkin önerilerde bulunmak.
d) Merkezlerde görev yapacak personelin nitelikleri
ile eğitim süreçlerine ilişkin kriterlerin belirlenmesine yönelik görüş
sunmak.
e) Merkezlerde adli psikiyatri hastalarının hak
temelli, güvenli ve etkin bir biçimde izlenmesine yönelik etik ve bilimsel
ilkeler doğrultusunda görüş oluşturmak.
f) Bakanlıkça uygun görülen diğer konularda
bilimsel ve teknik görüş bildirmek.
Danışma
komisyonunun çalışma usul ve esasları
MADDE 20- (1) Danışma komisyonu, yılda en az biri yüz yüze
olmak üzere iki kez, Bakanlığın daveti üzerine, Kamu Hastaneleri Genel
Müdürlüğü tarafından önceden belirlenen gündem doğrultusunda toplanır.
(2) Danışma komisyonu, üye tam sayısının üçte iki
çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların oy çokluğu ile karar
alır. Oyların eşitliği hâlinde, başkanın görüşü yönünde karar verilmiş
sayılır.
(3) Komisyon kararları, karar defterine yazılır ve
toplantıya katılan üyelerce imzalanır. Karara muhalif olanlar şerh koymak
suretiyle kararları imzalar. Karşı oy gerekçesi, karar altında veya ekinde
belirtilir.
(4) Komisyon, ihtiyaç duyulması durumunda konu ile
ilgili uzman kişilerden bir alt komite oluşturabilir ya da bu kişileri
danışman olarak toplantıya davet edebilir. Bu kişilerin kararları tavsiye
niteliğindedir ve bu kişiler oylamaya katılamazlar.
(5) Komisyonun sekretarya hizmetleri Kamu
Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Düzenleme
yetkisi
MADDE 21- (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin
hususlarda alt düzenleme yapmaya yetkilidir.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 22- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
Mevcut
merkezlerin uyumu
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı
tarihinden önce açılan merkezler, bir yıl içinde bu Yönetmelik hükümlerine
uygun hale getirilir.
Yürürlük
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 24- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı
yürütür.
Eki için tıklayınız.