Anayasa Mahkemesinin 4/11/2025 Tarihli ve 2020/38036 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-02-12

12 Şubat 2026 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 33166
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
AHMET GÜMÜŞGÖREN BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2020/38036Karar Tarihi : 4/11/2025
Başkan : Basri BAĞCI Üyeler : Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Ömer ÇINAR Metin KIRATLI Raportör : Nur Hilal MERMER Başvurucu : Ahmet GÜMÜŞGÖREN Vekili : Av. Suat ÇAKMAK 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, kamulaştırmasız el atma dolayısıyla açılan tazminat davasının pasif husumet yokluğundan reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuruya Konu Yargılama Süreci 
2. Başvurucu; Van'ın Saray ilçesi, Keçikaya Mahallesi, 239 numaralı parselde bulunan taşınmazın malikidir. Başvurucu; maliki olduğu taşınmazda Karayolları Genel Müdürlüğünce (KGM) yol genişletme çalışmaları yapılması dolayısıyla taşınmazına kamulaştırma yapılmaksızın el atıldığı, taşınmazın tarıma ve kullanıma elverişsiz hâle geldiği iddiałarıyla Saray (Van) Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) tazminat davası açmıştır.
3. Mahkeme, taşımmaza yönelik keşif ve bilirkişi incelemeleri yaptırmıştır. Keşifte taşınmazın içinden geçen çay için yeterli kanafların yapılmaması, su kaynağının kontrol altıma alunmamasi, KGM tarafindan yol çalışması kapsamında yapılan menfezin yeterli olmaması nedeniyle taşınmazı su bastıği, taşınmazın bataklık hâline geldiği ve balçıkla kaplandığı, bu suretle ekilip biçilmeye müsait olmadığı tespit edilmiştir. Bilirkişi heyeti tarafindan düzenlenen raporda da taşımazın sularla kaplı olduğu, yüzeyinde kum, kil ve çamur olduğu, taşınmazın kullanimının mümkün olmadiğı belirtilmiştir. Yine raporda KGM'nin köprü yapımı ve inşaatı nedeniyle doğal dere yatağının değiştiği, dere sularının taşıdığı alüvyonların menfez küçük ve çapsız olduğundan yolun diğer tarafına geçemediği,taşınmazda biriktiği açıklanmıştır. Yapılabilecek ıslah çalışmasının maliyetinin zemin bedelinden daha fazla olacağı ve taşınmaz sürekli dere yatağının etkisinde kaldığı için yersiz ve sonuçsuz kalacağı vurgulanmıştır. Bu kapsamda taşınmaza el atıldığı kabul edilmiş ve 

108.737 TL kamulaştirmasız el atma tazminatiı ile 15.652,38 TL ccrimisil bedeli hesaplanmiştir.

4. Mahkeme, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne, taşınmazın tapu kaydının iptali ile KGM adna tesciline karar vermiş; 108.737 TL kamulaştırmasız el atma tazminatı ile 15.652,38 TL ecrimisil bedelinin başvurucuya ödenmesine hükmetmiştir. KGM karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuş, davanın idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle görevsizlikten reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

5. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) kararın kaldırılmasina ve davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 9/3/2016 tarihli E.2015/18-101, K.2016/301 sayılı kararında da değinildiği üzere 18/12/1953 tarihli ve 6200sayıhı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vazife ve salahiyetle" başlıklı 2. maddesinde taşkın suiar ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün (DSi) görevleri arasında sayıldığını belirterek sebebi ne olursa olsun taşırmazların korunması amacıyla yapılmast gereken her türlü işlemden Dsf sorumlu olduğundan kamulaştırmasız el atma iddiasıyla KGM'ye karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddedilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

6. Başvurucunun karara karşı yaptığı temyiz başvurusu Yargıtay 5. Hukuk Dairesi tarafindan incclenmiş ve kararı onanması yönünde karar verilmiştir.
7. Başvurucu, nihai kararı 11/11/2020 taribinde öğrendikten sonra 23/1 1/2020tarihinde bireysel başvuruda bulunmuștur.

8. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

B. Bireysel Başvurudan Sonraki Süreç
9. Bireysel başvuru sonrasında başvurucu, ayn Mahkeme nezdinde bu kez DSi'ye karşı kamulaştırmasız el atma ve ecrimisil talepleriyle tazminat davası açmıştır. Mahkeme,keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmıştır, Bilirkişi raporunda taşınmazların dere yatağının yön değiştirmesi nedeniyle islahı mümkün olmayan dere yatağı ve etkisinde kalan alan hâline geldiğinin tespit edildiği belirtilerck kamulaştırmasız el atma tazminatı 278.293 TL, ecrimisil bedeli ise toplam 12.504,60 TL olarak hesaplanmıştır.

10. Mahkeme, DSİ'nin görevlerinden birinin taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek olduğunu vurgulayarak islahı mümkün olmayan dere yatağı hâline gelen taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığı olgusunu kabuł etmiş; davanın el atılan taşınmazlar yönünden kabulüne, taşınmazların dcre yatağı olarak tapudan terkinine karar vermiş; son olarak taleple bağlı kalarak l TL kamułaştırmasız el atma tazminatına ve yine 1TL ecrimisil bedeline hükmetmiştir. Karar, istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.
11. Başvurucu, bu kez önccki davadaki bilirkişi raporunda belirtilen tutarlar yönünden aynı Mahkeme nezdinde ek dava açmıştır. Söz konusu dava derdesttir.

II. DEĞERLENDİRME 
12. Başvurucu; taşınmazların DSi tarafından yapılan çalışma ile değil KGM tarafindan yapılan çalışma neticesinde sel yatağı hâline geldiğini, idari yargıda Dši'ye karşıdava açılması durumunda davalarının süre aşımı nedeniyle reddedileceğini, DSi'ye karşıaçılacak ve etkili olabilecek bir davanın bulunmadığıni, daha önce aynı konuda KGM'ye karşı açılan davaların kabulle sonuçlandığını belirterek adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür 

13. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; Bölge Adliye Mahkemesince husumetin yönlendirilmesi gereken kurumun Dsf olarak gösterildiği, başvurucunun ihial iddialarının devam etmesi sebebiyle zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye tabi olmaksızın DSi ałeyhine idari yargıda tam yargı davası ve adli yargıda kamulaştırmasız el atma davasıaçmadan bireysel başvuruda bulunması hususunun başvuru bakımından yapılacak kabul edilebilirlik değerlendirmesinde gözönünde bulundurułması gerektiği, yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihatları ve somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği bildiriłmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

14. Anayasa'nın 35. maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakki, ekonomik değer ifade eden ve parayła değerlendiriłcbilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Somut olayda kamulaştırmasiz el atmaya konu taşınmaz, başvurucunun mülkiyetinde bulunduğundan mülkün varlığı noktasında tartışma bulunmamaktadır. Bu doğrultuda başvuru müłkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.
15. Anayasa Mahkemesi Hasan Mulu ([1. B.], B. No: 2018/22691, 30/6/2021, §§38-40) ve Hadice Rüzgar ve diğerlerì (2. B.], B. No: 2019/17376, 12/1/2022, §§ 22-45)kararlarında, Anayasa Mahkemesinin bireyseł başvuru kapsamındaki inceleme yetkisinin sınırları ve niteliği gözetildiğinde yargılama makamlarının kanaatinin sorgulanabilmesi için daha öte bir inceleme yapıłmasına yetecek verileri/dayanakları başvurucuların somut biçimde göstermesi gerektiğini vurgulamıştır.

16. Başvurucu, daha önce aynı yere ilişkin olarak KGM'ye karşı açılan davaların Yargıtay nezdinde lehe sonuçlandığıı iddia etmiştir. Başvuruya konu olayda Bölge Adliye Mahkemesi, meydana gelebilecek su taşkınları ve sellere karşı özel mülkiyette buiunan taşımazların korunması amacıyla yapılması gereken her türlü işlemden DSİ'nin sorumlu olduğunu belirtmiş; bu nedenle kamulaştırmasız eł atma iddiasıyła KGM'ye karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin bu kararını DSi'nin görev ve yetkilerini düzenleyen özel kanun hükmüne ve yargısa! içtihada dayandırdığı anlaşılmaktadır (bkz. § 5). Dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesinin daha önce verilen kararların aksi yönünde karar vermesinin gerekçesini de ortaya koyduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca başvuru formu ve ekleri incelendiğinde emsal ołarak sunulan kararların (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 8/6/2017 tarihli ve E.2016/19191, K.2017/15701sayılı kararı) işbu davadan önce verildiği, bu kapsamda başvurucunun güncel ve yeni içtihatlar olduğuna dair herhangi bir açıklamaya yer vermediği de aniaşılmıştır.
17. Öte yandan başvurucu, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi kararı sonrasında DSi'ye karşı açılabilecek bir davanın olumlu sonuçlanmayacağını ve bu suretle zararlarının giderilmesinin engellendiğini ileri sürmüştür ancak bireysel başvuru süreci devam ederken başvurucu, taşınmaza kamulaştırmasız el atıłması dolayısıyla Dsł'ye 

karşı dava açmıştır. Bu davada başvurucu lehine karar verilmiştir (bkz. § 10). Yine başvurucunun önceki davada bilirkişi raporunda belirtilen bedele ilişkin olarak ek dava açtığı,bu davanın da devam ettiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucunun iddiasınün aksine Bölge Adliye Mahkemesi kararında işaret edilen hukuk yolunun başvurucuya başarı şansı sunduğu değerlendirilmiştir.

18. Sonuç olarak yargilama makamlarınca başvurucunun davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle reddeditmesinin makul bir gerekçeye dayandığı ve gelinen süreçte başvurucu lehine karar verildiği de dikkate alınarak müłkiyet hakkına yönelik bir ihialin bulunmadıği neticesine ulaşılmiştır.

19. Açıklanan gerekçelerle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
Basri BAĞCI ve Kenan YAşAR bu sonuca katılmamıştır.
III. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Müikiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA Basri BAĞCI ve Kenan YAŞAR'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 4/1 1/2025tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2020/38036Karar Tarihi : 4/1 l/2025
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Başvuru, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasının pasif husumet yokluğundan reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, KGM'nin yol genişletme çalıişmaları nedeniyle taşınmazına kamulaştırmasız el attığıı ve arazinin su baskını sonucu kullanılamaz hâle geldiğini belirterek tazminat davası açmıştır.

3. Keşif ve bilirkişi incelemelerinde, yol ve menfez çalışmaları nedeniyle doğal dere yatağının değiştiği, suyun taşınmazda birikerek alanı bataklığa çevirdiği tespit edilmiş;taşınmazın ekonomik olarak islahının mümkün olmadığı belirtilmiş ve tazminat ile ecrimisit hesaplanmiştır.

4. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı kabul ederek taşınmazın KGM adına tesciline ve tazminatın Ödenmesine karar vermiştir. İstinaf üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, taşkın sulara karşı önlemlerden DSi'nin sorumlu olduğu gerekçesiyłe KGM'ye karşı açılan davada pasif husumet yokluğu bulunduğunu belirterek istinaf talebin kabulü ile davanın reddine karar vermiştir. Temyiz istemi de reddedilen başvurucu, süresi içinde bireysel başvuru yapmiştır.

5. Başvurucu, taşınmazın sel yatağı hâline gelmesine neden olan çalışmanın DSi değil KGM tarafindan yapıidığını, bu nedenle DSt'ye karşı idari yargıda açılacak bir davanın süre aşımından reddedileceğini ve etkili olmayacağını belirtmiştir. Ayrıca benzer durumlarda KGM'ye karşı açılan davaların kabul edildiğini vurgulayarak adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

6. Mahkememiz çoğunluğu kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan davada tazminat davasının pasif husumet yokluğundan reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varmıştır.
7. Yargılłama boyunca alınan teknik bilirkişi raporları başvurucunun iddjalarınıdoğrulamıştır. ilk derece mahkemesi bu raporlar doğrultusunda davayı kabul etmiş; ancak Bölge Adliye Mahkemesi Asliye Hukuk Mahkemesi kararını kaldırarak davayı pasif husumet yokluğu nedeniyle reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi de bilirkişi raporlarında KGM'nin köprü ve yoł çalışmaları nedeniyle dere yatağının değiştiğini, suyun taşınmaza aktığını ve taşınmazın tarım dışı hâle geldiğini açıkça kabul etmiştir. Buna rağmen DSi'nin genel sularla ilgili görevlerine dayanılarak, “sebebi ne olursa olsun taşkın suların önlenmesinden DSi sorumludur” gerekçesiyle KGM'ye yöneltilen davada husumet yokluğu bulunduğu sonucuna varılmıştır. Üstelik bu kararla başvurucu aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine de hükmedilmiş; başvurucu Dsi'ye karşı yeni bir dava açmak zorunda kalmıştır.
8. Kişilerin ayrı bir dava açma külfetine katlanma zorunda bırakılması özellikle de kamulaştırma gibi mülkiyetten yoksun bırakma sonucu doğuran durumlarda mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılabilir (Çatak ve diğerleri/Türkiye, B. No: 33189/21,

3/12/2024, § 113). Bunun da ötesinde, bir kamulaştırma yapılırken sadece kamulaştırma yapılan taşınmazın değil bu kamulaştırmaya konu kamu gücü kullanımından etkilenecek taşınmazların da belirlenerek ilgili zararların karşıanması mülkiyet hakkının korunmasının gereğidir. Nitekim Kutlu ve diğerleri/Türkiye (B. No: 51861/11, 13/12/2016) kararında su havzasının koruma alanında bulunan taşınmazların kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Buna göre kamulaştırmaya konu faaliyctten etkilenmesine rağmen taşınmazın kamulaştırılmaması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale teşkil eder.

9. Başvuru konusu olayda özetle davayı reddeden Bölge Adliye Mahkemesinin de tespit ettiği üzere teknik bilirkişilerce başvurucunun taşınmazının Karayottarı idaresince yapılan işłemier nedeniyle zarar gördüğünün belirlendiği hâlde davanın pasif husumet yokluğundan -yargılama gideri ve vekâlet ücreti de ödenmesine karar verilerek- yeni bir dava açma külfetine yol açılması mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahaledir.
10. Olayda taşınmazın islahı için yapılacak masrafın taşınmaz değerinden fazla olduğu yönündeki tespit dikkate alındığında bir mülkten yoksun bırakma söz konusudur.Sonradan DSi aleyhine dava açılmış olması mülkten yoksun bırakma nedeniyle hükmedilecek tazminat sürecinin de uzamasına yol açmış, başvurucunun masraflarını da artırmıştır. Oysaki başvurucunun ilk davayı açmada herhangi bir kusuru da bulunmamaktadır.Üstelik idarelerin tazminat ile ilgili iç işleyişlerinin başvurunun konusu bakımından bir önemi de bulunmamaktadir.

11. Sonuç olarak, Anayasa'nın 35. maddesi ile AilS'e Ek 1 No'lu Protokol'ün 1.maddesi uyarınca güvence altına alınan mülkiyet hakkının başvurucu yönünden ihlal edildiği kanaati ile çoğunluğun aksi yöndeki kararına iştirak edilmemiştir.
Başkan Basri BAğCI 
Üye Kenan YAŞAR