Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025 Tarihli ve E: 2022/52 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/51 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-12-04

4 Aralık 2025 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 33097
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
Esas Sayısı : 2022/52 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/51

Karar Tarihi : 22/7/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
İşçi Demokrasisi Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN,Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir." denilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri binbeşyüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı, bu belgelere taşınmaz ve değeri bin beş yüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerinin ekleneceği hükme bağlanmıştır.
3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1) numaralıfikrasının (a) bendinde siyasi partilerin “merkez karar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarinca alınmış parti genel merkezi ve iller örgütleri kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini”, (b) bendinde “karara bağlanmış ve birleştirilmiş bulunan bir yıllık kesin hesabın onaylı örneğini", (c) bendinde “parti genel merkez kesin hesabının onaylıörneğini,", (ç) bendin de “Bağlı ilçeleri de kapsayan ve il sorumluları tarafindan imzalanmışolan iller teşkilatı kesin hesaplarının onaylı örnekleri ile genel merkez tarafindan düzenlenecek olan il teşkilatları kesin hesaplarının icmal listesini,", (d) bendinde “parti genel merkez ve il teşkilatlarının aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini belirten listeleri,", (e) bendinde ise “parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” hesap yılını takip eden yılın haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.

4. İşçi Demokrasisi Partisi, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesabı,Genel Merkez kesin hesabı, bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarını ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların,menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri ile parti genel sekreteri ve genel saymanınin imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazjlarını Anayasa Mahkemesine sunması gerekirken banka hesaplarına ilişkin olarak taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların,menkul kiymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri ile banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazisını Anayasa Mahkemesine sunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasının “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.
5. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

6. Bu itibarla İşçi Demokrasisi Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasí, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasi, inceleme ve araştiırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
7. İşçi Demokrasisi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafindan Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa'nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2021 yil gelirleri toplamının 20.550 TL, geçen yıldan devreden nakit toplamının 4.770,61 TL, giderleri toplamının 23.861,66 TL, gelecek yila devreden nakit toplamının 1.458,95 TL olduğu anlaşılmıştır.

9. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmiştır.

A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
10. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 8.600 TL olup bu tutarın tamami bağışlardan oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin geçen yıldan devreden nakit toplamının 3.046,60 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandiğı sonucuna varılmıştır.

2. il Örgütleri Gelirleri 
12. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 11.950 TL olup bu tutarın tamamıbağışlardan oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin geçen yıldan devreden nakit toplamının 1.724,01 TL olduğu anlaşılmiştir.

13. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayıh Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
14. Partinin Genel Merkez giderleri toplami 11.219,62 TL olup bu tutarın 10.136,62TL'si büro giderlerinden, 1.083 TL'si ise seyahat giderlerinden oluşmaktadır, Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 426,98 TL olduğu anlaşılmıştır.
15. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
16. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 12.642,04 TL olup bu tutarin tamami büro giderlerinden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 1.031,97 TL olduğu anlaşılmıştır.

17. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapilan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.


C. Parti Mallarmı Încelenmesi 
18. Partinin 2021 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde taşınır mal, menkul kıymet ile taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
İV. SONUÇ
İşçi Demokrasisi Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 20.550 TL gelir, 4.770,61 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 23.861,66 TL gider, 1.458,95 TL gelecek yila devreden nakit toplamınin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI