Anayasa Mahkemesinin 18/5/2021 Tarihli ve 2016/12037 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-08-26

26 Ağustos 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31580
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
HALİT BASIK BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2016/12037Karar Tarihi : 18/5/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Halit BASIK 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, gazeteci olan başvurucunun yaptığı haberler nedeniyle hakaret suçundan cezalandırılmasının ifade ve bası özgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına itişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 30/6/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBötüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4.Bötüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul editebilirlik ve esas incelemesinin birtikte yapimasına karar verilmiştir.

5.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
6.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu, Hatay'da yayın yapan Onuncu Kõy (gazete) isinli yerel gazetede köşe yazarlığı yapmaktadır. Müşteki ise yine Hatay'đa avukatlık yapmaktadır.
A.  Başvuru Konusu Olay 
8. Başvurueu, adı geçen gazetenin 2/4/2013 tarihli nüshasında "Şahinler Avlandı"ve 25/4/2013 tarihli nüshasında_ "Av. [Ü.Ş.nin] Türklüğü. Müslümanlığın Sünni Mezhebini Aşoğilommusı. Hakoret Etmesi ve Yolancı Tomık Kiralamo Teşebbüsü" başlikhı haberleri yapınıştır.


9. 2/4/2013 tarihli gazetedeki "Şahinler Avlandı" başlıklı haberin ilgili kısmışöyledir:
".…Baba oğul avukat [M.$] ve [Ü.Ş.] tazminat davası açtıkları duva dilekçelerinde davacı konumundan karşı davalı komumuna düştüler, adeta tabiri caiz ise ava giderken avlandilar. Gazetemizin otel inşaatlarıyła yapmış olduğu doğru haberleri önlemek için sık sık dava açan baba oğul . Hukuk Mahkemesinin aynı konu ve aynı dava dilekçesinde 50.000 TL, tazminat davası açan S.ler 3. Aslive Hukuk Mahkemesinde aynı konu ve aym dava dilekçesi ile 20.000 TL tazminat dilekçesi açmışlar. Daha önceki aynı komu ve aym davacısı ile açtıkları bir başka dava …… Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan usulden reddedilmiş idi. Yargiyı yaniltma cihetinde yola devam eden $. avukatiar usulden reddedilen bir davayı yeni bir gelişme yok iken ayı konuda ikinci bir dava açmaları şaşırtıcıdır…. Biz kimin kimlerle anlaşarak dava kazanmaya çalıştığını ve Hatay Borosunda yanlış đisiplin kararłar çıkartığıı görebilecek kadar zeki insanłarız …

'Haberimize Yankilor Geniş ve Kuvvetli'
.Rūşvet sanığı Av. [Ü.Ş.nin] parayla adaletin tahakkukunu etkileme yöntemi vatandaşlari, avukatları ve müvekkillerini endişelendiriyor..

Düşünceler ve arzular: Rüşvetle adaletin tahakkukunu engellemekten yargılanmakta olan Av. [Ü.Ş] Ankara Ağır Ceza Mahkemesinin kararına kadar avukatlıktan çekilmesi veya avukatlıktan men edilmesinin gerekli olduğudur.

Av. [Ü.$] başka davalarda parayla adaleti etkilemeye teşebbüs ediyor olabilir mi?sorusu soruluyor. Bu teşebbüsler açık bir şekilde yapılmodığı için hepsinin tespiti zordur...Para için adaletin tahakkukunun ihlal edildiği konusunda araştırmacı gazeteciliği ile tamınmış Objektif Mecmuasında Temmuz 2002 de baba-oğul Ş.lerden 
I-Yaptıklarında çetecilik olup olmadığı,
2-karşı tarafa belge verilişi ile ilgili ..
3-karşı tarafa davasımı satıldığımı iddia eden bir müvekkilinin kollarını kırması iłe ilgili 
4- başka bir müvekkilin adliye salonundo davasının satıldığını ve intikam alacağıısöylemesi ile ilgili sorular sorulmuştur. Olaylar inkar edilmedi fakat sorulara cevap verilmedi.

…K. Gazetesinin 8322 sayılı nüshasında 'basının sesi kesilemez' başlıklı yazıda sahtecilik suç duyurusunu yayınlayan A. gazetesinin nüshalurının satıcilardan satın alımip imha ettirildiğinin yayınlayarak, 'höyle bir hareket okuyuculara hakarettir basın özgürlüğüne ve demokratik nizumımıza bir darbe teşebhüsüdür.…' sözleriyle A. gazetesinin haberini iktibas etti.

…. Hatay 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2005/350 esas sayılı dosyasinda 14/3/2008tariħinde alıman bilirkişi raporunda [Ü.Ş.nin] yalancı şahitlik yapmak üzere kiralamak teşebbüsünde bulunduğu şahısłardan birine '200o Dolar bir şey vereceğini', hir başka şahsa 'ben bu parayı kazanırsam seni kaldıracak bir para vereceğim şimdi 1000 veya 800 Dolar bir para vereyim işini görürsün' dediği kanıulanmıştır.


.Birçok vatandaşların. avukatların ve müvekkillerinin kanaat ve arzularına göre yargılamaları fazla etkilememesi için [Ü.Ş.nin] Ağır Ceza Mahkemesinin kararına kadar avukatlıktan men edilmesi gerektiği doğrultusundadır. Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının,Türkiye Barolar Birliği Başkanlığıın, Hatay Barosu Başkanlığının ve Hatay Barosu Avukatlarının ne yapacakları merakla beklenmektedir. Hepsini vazifeye davet ediyoruz.“
10. 25/4/2013 tarihli "Av.[Ü.Ş.nin] Türklüğü, Müslümanlığın Sünni Mezhebini Aşağılaması, Hakaret Etmesi ve Yalancı Tanık Kiralama Teşebbüsü" başlıklı haberin ilgil kısmı şöyledir:
"Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının Emanetinin 2008/441 sirasında kayulı adliye emanetinde uyuyan kasetler ve kasetlerin Hatay 4. Asliye Ceza Mahkemesi 2005/350 E.14/3/2008 bilirkişi raporu konuşuvor.

Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının Av. [Ü.Ş.nin] annesi [S.Ş.ye]_ teyzeleri [S.C.ye].[S.S.T.ye] ve [T.V.ye] açtığı sahtecilik davasına karşı yalancı tanıklık yaptırma teşebbüsünde Av. [Ü.Ş.] neler ifade etmiş? neler söylemiș?

ABD, Türkiye ve Kanadada kırk yıl hocalık yapmış Prof. Dr. [R.V.).…. dönemin Hatay Valisi'ne mal varlığmn bir kismıı muhtaç öğrencilere …. Bağışlayacağını beyan etti. Evli olmadığı ve çocukları olmadığı için profesörün kanuni mirasçıları kardeşleridir. Profesörün mallarınım bir kısmımı bağışlama kararından dolayı … Miras payı azalacak olan kardeşlerinin bir kısmı [S.$] [S.C] [S.S.T][T.V] malların bir kısmım kendilerine satığımıgōsteren bir yazı tanzim ettiler.

Prof. Dr.[R.V.nin] suç duyurusunda bulunması üzerine tahkikat yapan Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı [Ü.Ş.nin] annesi [S.$.yi], [S.C.yi]. {S.S.T.yi},[T.V.yi} sahtecilikten suçlu buldu ve cezalandırılmaları için amme davası açti. Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesi ve Yargitay 6. Ceza Dairesi de senedin sahte olduğuna karar verdi.
Avukat [Ü.Ş], açılan davada yalancı şahitlik yaptırmak istediği kişilere teşvik için neler söylemiş, neler ifade etmiş.

[Ü.$] yalancı tamklık yaptırmayı istediği kişilere, üniversiteye bağışlanacak, arsaların bulunduğu yere götürerek ve parsellere işaret ederek:
'Davayı kazanırsam size burayı veririm, şurayı veririm'
Dayım mallarımı Sünnilere. Türklere verecek'
'Dayım mallarını üniversiteye verecek, orası Sünni üniversitesi, biz Aleviyiz'
'Sizi kaldıracak bir para vereceğim'
'Dayım bunları Türk üniversitesine verek, biz Aleviyiz. Yazık değil mi?'
'Bu parseller bakyazık değil miverecek horama"
'2000 dolar vereceğim'
'Biz Aleviyiz, evet evet onlara verecek bizim mallarımızı hak etmiyorlar, yani öyle veriyor' dediği,

[Ü.Ş.nin] eylemlerinde hangi suçların işlenmiş olduğunu hukukçulardan. emekli hakim ve savcilardan, hukuk profesörlerinden, avukatlardan sorup araştıracağız. Bulgularımızın haberini okuyucularimiza ve ammeye sunacağıiz.

Demokratik bir hukuk ve kanun devletinde basının vazifesi olarak, sorması gereken sorulari soracağiz."
11. Anılan haberler üzerine müşteki, başvurucu hakkında hakaret suçundan cezalandırılması talebiyle şikâyetçi olmuştur. Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan 29/5/2013 tarihinde iddianame düzenlenmiştir.

12. Yargilamayı yapan Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/12/2013 tarihli kararıyla başvurucunun 2/4/2013 tarihli haberde yer alan ifadeler nedeniyle hakaret suçundan I yil 9 ay, 25/4/2013 tarihli haberde yer alan ifadeler nedeniyle 7 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:
.. Samğm, 02/04/2013 tarihli ve 25/04/2013 tarihli iki ayrı haber yazıda, Hatay-4.Asliye Ceza Mahkemesinin 2005/350 esas 2008/571 karar sayılı dosyasında kasetlere istinaden .…. tarihinde düzenlenen bilirkişi raporundan bahsedildiği, görülmüştür. Adı geçen Mahkemenin dosyast içinde bulunan bilirkişi raporunun mahkememizce incelenmesinde; söz konusu konuşmalarm katılan [Ü.$.ye] ait olmadığı ve [R.V] ile üçüncü şahislar arasında gerçekleşen konuşmalar bulunduğu, bu üçüncü şahısların katlan [Ü.$] ile ilgili bir takim iddialarda bulunduklari, dolayısıyła saniğın suça konu yazılarda belirttiği hususların doğru olmadığı gibi güncel de olmadığı anlaşılmuştır. Sanğın ayrıca Av. [Ü.Ş.ye] 'rüşvet sanığı'demek ve 'Biz kimin kimlerle anlaşarak dava kazanmaya çalıştğıı ve Hatay Barosunda yanlış disiplin kararları çıkarttığını görebilecek kadar zeki insanlarız' demek süretiyle de katılana hakaret ettiği, anluşılmıştır.

Sanığın, 02/04/2013 ve 25/04/2013 tarihli iki ayrı guzete haberi ile katlana hakaret ettiği, aradaki zaman aralığmm fazla olduğu, 02/04/2013 tarihli nüshada yayınlanan hir kısım iddiaların 25/04/2013 tarihli nüshada olmadıği, bu suretle sanık hakkında TCK'nın 43/1. maddesinin uygulanmasına imkan bulunmadiğı düşünülmüştür.
…Sanğın hakkında CMK' nn 231. maddesinin uygulanmasını istememesi ve daha önce kasılı suçtan sabıkası bulunması nedeniyle hakkında CMK'nın 231/5-9 maddesinin uygulanmasına yer olmadığına, mahkememizde olumtu vicdani kanaat oluşmadığından sank hakkında TCK.nun S1. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına, karar vermek gerekmiştir. "
13. Temyiz üzerine katar Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 30/3/2016 tarihli ilamıyla onanmıştır. Onama kararı başvurucuya 15/6/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir.
14. Başvurucu 30/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
B. Başvuruya Konu Olmayan Süreç
15. Müşteki Ü.Ş. hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yetkili olmadiğı bir iş için yarar sağlama, örgüte bilerek isteyerek yardım etme, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlarından 2011 yılında iddianame düzenlenmiştir.Ankara 9. Ağır Ceza Mabkemesi 25/6/2015 tarihinde Ü.Ş.nin yargıyi etkilemeye teşebbüs suçundan 5 ay hapis cezast ile cezalandırılmasina karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinde,

Ü.Ş.nin Yargıtay 12. Hukuk Dairesinde bulunan bir dosyanın temyiz incelemesi aşamasında emekli 12. Hukuk Dairesi başkanını arayarak temyiz incelemesindeki dosyada istenen kararıalmaya yönelik olarak dosyanın takibini talep ettiğinin ve bu kişiye emeği karşılığı 5.00o TL vaatte bulunduğunun tespit edildiği belirtilmiştir. Ü.ş. hakkındaki bu yargılama derdesttir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
16. 26/9/2004 tarihłi ve 5237 saylı Türk Ceza Kanunu'nun “Hakaret” kenar başlıklı125. maddesinin ilgili kismı şöyledir:
"(1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ... kişi, üç aydan iki yila kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır...

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli. yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hálinde, yukarudaki fikrada belirtilen cezaya hükmolunur.

I1.

B. Uluslararası Hukuk 
17. Uluslararası hukuk kaynaklarının derli toplu verildiği karar için bkz. Uğurlu Gazetecilik Basın Yayın Matbaucıik Reklamcılık Ltd. Şti. (2) [GK], B. No: 2016/12313,26/12/2019, §§ 19-28.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
18. Mahkemenin 18/5/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu, müşteki hakkında rüşvet sanığı olduğu iddiasıyla yaptığı 2/4/2013tarihli haber dolayısıyla, hakkında ceza verildiğini ancak müştekinin rüşvet suçu kapsamında yargılandığını ve dava sonucunda mahkúm olduğunu belirtmiş; bu dosyaya ilişkin bilgileri bireysel başvuru formunda sunmuştur. Başvurucuya göre yaptığı haber güncel ve doğrudur ancak derece mahkemelerì bu hususları dikkate almamıştır. Başvurucu 25/4/2013 tarihli haberle ilgili olarak ise müştekiye yönelik hakaret kastı olmadığınt, basın özgürłüğüçerçevesinde yaptığı haberler nedeniyle cezalandırıłmasının ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiğini ilerí sürmüştür. Bunun yanı sıra her iki gazete haberi birleştirilerek hakkında yargılama yapılmasımn savunma hakkını kısıtladığından, sabıkasız oluşunun gözönüne alınmadığından, bu nedenle adil yargılanma hakkının ihlał edildiğinden yakınmıştır.
B. Değcrlendirme 
20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının bir bütün olarak 

Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde düzenlenen ifade ve basın özgüriükleri kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

21. Anayasa'nın "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" kenar başhıklı 26.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazi, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar..
Bu hürriyetlerin kullamımasi. başkalarının şöhret veya haklaruın,.. korunması …amaçlarıyla sımırianabilir...

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kamunla düzenlenir."
22. Anayasa'nın "Bası hürriyeti" kenar başhıklı 28. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“Basın hürdür, sansür edilemez..
Devlet, bası ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır.
Basın hürriyetinin sinırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır.."
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşıldığından ifade ve basın özgürlüklerinin ihtal edildiğine ilişkin iddianın kabut edilebilir olduğu değerlendirilmiştir.
2. Esas Yönünden 
a. Müdahalenin Varhğı
24. Gazetede yayımlanan haber nedeniyle başvurucunun hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.Söz konusu mahkeme kararı ile başvurucunun ifade ve basın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmuştur.

b. Müdabalenin İhla) Oluşturup Oluşturmadiğı
25. Andan müdahale, Anayasa'nin 13. maddesinde belirtilen koşuilara uygun olmadığı müddetçe Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinin ihlalini teşkil edecektir Anayasa'nın 13. maddesinin ilgiti kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kumunta sımrlamabilir. Bu sınırlamalar, …. demokratik toplum düzeninin … gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."

26. Yukarıda belirtilen müdahalenin Anayasa'nin 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunłuk koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.
i. Kanunilik 
27. Yapilan değerlendirmeler neticesinde 5237 sayıh Kanun'un 125. maddesinin kanunla sınırlama ölçütünü karşıladığı sonucuna varılmıştır.

ii. Meşru Amaç
28. Başvurucunun hapis cezası ile cezalandırıimasına karar verílmesinin başkalarının şöhret veya haklarımın korunmasma yönelik önlemlerin bir parçası olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna varılmiştır.

iiDemokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
(a) Genel İlkeler 
(1) Demokratik Toplumda Basın Özgürlüğünün Önemi 
29. Anayasa Mahkemesi Anayasa'nın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlüğü ile onun özel güvencelere bağlanmış şekli olan ve Anayasa'nın 28. maddesinde yer alan basın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olduğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturduğunu daha önce pek çok kez ifade etmiştir. Bu bağlamda ifade özgürlüğü ile basın özgürlüğü herkes için geçerli ve demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemdedir (Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343,4/6/2015, § 69; Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 34-36). Basin özgürlüğünün kamuoyuna çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi ile bunlara ilişkin bir kanaat oluşturulması için en iyi araçlardan birini sağladığı açıktır (İlhan Cihaner (2), B. No:2013/5574, 30/6/2014, § 63; Haci Boğatekin (2), B. No: 2014/12162, 21/11/2017, § 38).
(2) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olması
30. İfade özgürlüğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı olması gerekir (Bekir Coşkun, §§ 53-55; Mehmet Ali Aydın, §§ 70-72; AYM,E.2007/4, K,2007/81, 18/10/2007).

31. Anılan denetim sırasında Anayasa Mahkemesi temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalenin gerekçesine odaklanır. Kamu makamlarının temel hak ve özgürlüklere -zorunlu bir ihtiyaca karşılık geldiğini ve orantılı olduğunu- ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koymadan yaptıkları müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabuł edilebilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla ifade özgürlüğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri karşılamayan bir gerekçe ile yapılan müdahaleler Anayasa'nın 26. maddesini ihlal edecektir Kemal Kilıçdaroğlu, B. No:2014/1577, 25/10/2017, § 58; Bekir Coşkun, § 56; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128,7/7/2015,§ 56; Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri, B. No: 2018/17635, 26/7/2019, § 120).

(b)  Somut Olaym Değerlendirilmesi 
32. İlk derece mahkemesi başvuruya konu yazılarda yer alan haberlerin güncel olmadığını, başvurucunun haberlerde yer verdiği ses kayıtlarının müştekiye ait olmadığının bilirkişi raporlarıyla tespit edildiğini, haberlerin bu yönüyle doğru olmadığını belirtmiştir.Mahkeme ayrıca başvurucunun "rüşvet sanığı" ve "Biz kimin kimlerle anlaşarak dava kazanmaya çalıştığını ve Hatay Barosunda yanlış disiplin kararları çıkarttığını görebilecek kudar zeki insanlarız." ifadelerinin hakaret suçunu oluşturduğunu belirterek başvurucunun 1yıl 9 ay ve 7 ay hapis cezası ile cezalandırıłmasına karar vermiştir.
33. Somut başvuruda başvurucunun cezalandırılmasına konu edilen ifadelerin ilk derece mahkemesi tarafindan olgusal isnat olarak nitelendirildiği görülmektedir. Değer yargısı ifade eden görüş ve yorumlar kanıtlanmaya elverişli değilken kişilik haklarına saldırıniteliği taşiyan olgulara dayanan iddiaların desteklenmesi için güvenilir delil sunulmast gerekir (benzer değerlendirmeler için bkz. Nihat Durmuş ve Durmuş (Öfset Gaz. Bas. Yay.Mat. Kül. ve Spor Etk. ve Tic. Lid. Şti., B. No: 2014/5761, 10/5/2018, § 54).
34. O hâlde başvurucunun ileri sürdüğü olgusal isnatlar konusunda bir gazeteci olarak üzerine düşen ödev ve sorumlulukları yerine getirip getirmediği meselesinin aydınlığa kavuşturulması gerekir. Dolayısıyla somut olayda basının gazetecilik etik ve ilkelerine uygun olarak iyi niyetle topluma doğru ve güvenilir bilgi sağlama õdev ve sorumlułuğunu yerine getirip getirmediği değerlendirilmelidir. Bu bağlamda anılan değerlendirme için gazetenin ileri sürdüğü olgusal iddiaların doğruluğu konusunda yeterli araştırmayı yapıp yapmadığıdenetlenecektir (benzer değerlendirmeler için bkz. Çetin Doğan (2) [GK], B. No: 2014/3494,27/2/2019, § 63; Mehmet Doğan Uğurlu ve diğerleri, B. No: 2015/954, 12/9/2018, § 54;Uğurlu Gazetecilik Basın Yayın Matbaacıhk Reklamcılık Ltd. Şti. (2), § 51).
35. Başvurucunun ispat yükümlülüğünü yerine getirirken bir beyanın doğruluğunu kanıtlayan savcı gibi harcket etmesi kendisinden beklenmemektedir. Burada sözü edilen araştırma yükümlülüğü somut gerçeklik anlamında değil yayının yapıldığı andaki olayın ortaya çıkma biçimine uygunluk olarak anlaşıłmalıdır. Başvurucunun haber kaynaklarının söz konusu iddialar bakımından makul olarak güvenilir olup olmadığı ile doğru ve güvenilir bilgiler sunmak için iyi niyet çerçevesinde çaba gösterip göstermediğini ortaya koymasıyeterlidir (benzer değerlendirmeler için bkz. Orhan Pala, B. No: 2014/2983,15/2/2017, § 51;Uğurlu Gazetecilik Basın Yayın Matbaacılık Reklamcılık Ltd. Şti. (2). § 52).
36. Başvuruya konu haberlerin bir bütün olarak müştekinin rüşvet vermek suretiyle yargıyı etkilemeye çalıştığı iddialarına yönelik olduğu görülmektedir. Birden fazla iddianın yer aldığı söz konusu haberlerin temelinin ise müştekinin yargılandığı bir başka davaya dayandırıldığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesi başvurucunun müşteki hakkında "rüşvet sanığı" nitelendirmesinde bulunmasını ve "Biz kimin kimlerle anlaşarak dava kazanmaya çalıştığım.. [biliyoruz]" şeklindeki ifadesini hakaret olarak kabul etmiş ise de müşteki hakkında yetkili olmadığt bir iş için yarar sağlama, örgüte bilerek isteyerek yardım etme, suçişlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlarından 2011 yılında iddianame düzenlenmiş;Ankara 9. Ağır Ceza Mahkemesinde çok sayıda yargı mensubunun da sanık olduğu bir davada yargılanmış ve derece mahkemesince yargıyı etkileme suçundan mahkûm edilmiştir (bkz. § 15). Başvurucu buradan harcketlc müştekinin başka davalarda da yargıyı etkileme teşebbüsünde bulunabileceğine dair soru işaretleri oluştuğunu ifade etmiştir. Başvurucunun haberlerde yer verdiği bu iddianın yeterli olgusal temeli olduğu anlaşıłmaktadır.

37. Bundan başka ilk derece mahkemesi başvuruya konu haberlerin dayanaklarından olan ses kayıtlarının başvurucunun iddiasının aksine müştekiye ait olmadığmın bilirkişi raporlarıyla tespit edildiğini ifade ederek mahkûmiyet kararına esas almıştır. Mahkemenin bu kabulüne karşın başvurucu, bahse konu yazısında ses kayıtlarının müştekiye ait olduğunu iddia etmemiş; avukat olan müştekinin yałancı şahitlik yaptırmak için bazı girişimlerine dair konuşmalara ait deliller bulunduğunu ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesine sunulan bahsi geçen ses kayıtlarının başvurucunun yazısında iddia ettiğine benzer bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür. Dolayısıyla başvurucunun haberlerde yer verdiği bu iddiasının da yeterli olgusal temeli bulunduğu sonucuna varilmiştır.
38. ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararının dayandığı nedenlerden sonuncusu ise başvurucunun bahse konu ilk yazıda müştekinin Hatay Barosunda yanlışdisiplin kararları çıkarttırdığı imasıdır. Başvurucu, yazısında söz konusu iddiası hakkında bir ayrıntı vermemiştir. Buna karşın ilk derece mahkemesi de söz konusu iddianın olgusal temelleri bulunupbulunmadiğına ve böyle bir iddianın hangi sebeplerle hakaret suçunu oluşturacağına dair bir değerlendirme yapmadan iddianın hakaret suçunu oluşturduğuna karar vermiştir.

39. Dolayısıyla başvurucunun resmî soruşturma ve yargılamalardan yola çıkarak yazdığı, bu yönüyle yeterince olgusal temeli olduğu anlaşıłan haberlerdeki iddiaların görünür gerçekliğe aykırı olduğu ve güncel olmadığı söylenemez.

40. Basın özgürlüğünün bir dereceye kadar abartıya hatta kışkırtmaya izin verecek şekilde geniş yorumlanması gerektiği hatırlanmahdır (Ali Kıdhık, B. No: 2014/5552,26/10/2017, § 77). Başvurucunun haberde kullandığı dil ve müştekinin adını açıkça yazmasının kışkırtıeı ve tahammül edilmesi güç bir yanının olduğu kabul edilebilir. Bununla birfikte ifade Özgürlüğü ifadenin duygusal olarak yarattığı etkilerden bağımsız olarak değerlendirilmelidir. Bu kapsamda öncelikle bu tür başvurularda basının yerine geçip belli bir durumda kullanılacak haber yapma şeklinin ne olacağını belirlemek yargı mercilerinin görevi değildir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. İlhan Cihaner (2), § 59; Ali Kıdık, § 77;Mustafa Nihat Behramoğlu ve Güneş Basım Yayım Organizasyon ve Ticaret Ltd. Şti., B. No:2015/11961, 11/6/2018, § 55).

41. Buna karşın incelenen başvuruda ilk derece mabkemesi; haberlerde yer alan ifadeleri bağlamından ve haberin bütününden kopartarak olayların ve yapılan haberin bütünselliğini, ifadelerin olgusal temelini gözetmeksizin bir değerlendirme yapmıştır (benzer değerlendirmeler için bkz. Nilgün Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, § 52; Önder Balıkç7, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, § 45). Mahkeme, başvurucunun ifade özgürlüğü ile müştekinin şeref ve itibar hakkı araşında bir denge kurmaya çahşmamış; ifadelerden bazilarının somut olarak ispat edilemediğinden bahisle ve soyut bir değerlendirmeyle söz konusu ifadelerin tahkir edici olduğuna karar vermiştir.

42. Gazetecilerin kamuoyunu bilgilendirmeye hatta yönlendirmeye çalışmalarıdemokratik bir toplumda kaçınılmazdır. Rahatsız edici de olsa yapılan bilgilendirme ve eleştirilerin cezalandırıması caydırıcı etki doğurarak toplumdaki ve kamuoyundaki farklıseslerin susturulmasına yol açabilir. Cezalandırılma korkusu, çoğulcu toplumun sürdürülebilmesine engel olabilir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, § 79). Bu nedenle yeterince olgusal temelie desteklendiği anlaşılanhaberle ilgili olarak başvurucunun hapis cezası ile cezalandírılmasına karar veritmesi bilgilendirme ve cleştiri ortamına zarar verebitir.


43. Anayasa Mahkemesinin vardığı sonuçlarla birlikte ilk derece mahkemesi kararıdeğerlendirildiğinde ilk derece mahkemesinin başvurucunun ifade özgürlüğü ile davacının şercf ve itibar hakkı arasında adil bir denge kurduğu söylenemez. lk derece mahkemesinin başvurucu aleyhine davayı kabul etmesini haklı göstermek için sunduğu gerekçeler uygun ve yeterli kabul edilmemiş, başvurucunun Anayasa'nın 26. ve 28. maddeleri kapsamındaki ifade ve basın özgürlüğü haklarına uygulanan sınırlamaların toplumsal ihtiyaca karşıłık gelmediği kanaatine ulaşılmıştır.

44. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinin birinci fikralarında güvence altına ahnan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
45. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkinımn ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarıni ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yupilmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldrracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. "
46. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargilama ve 100.000 TL manevi, 100.000TL maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

47. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlałkararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlanuna geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
48. Bireysel başvuru kapsaminda bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırtlması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin ahnması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

49. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının 

(a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldıniması için yeniden yargılama yapılmak üzere karatın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireyseł başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabuf husuşunda herhangi bir takdir yetkisi bułunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ułaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidernek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

50. Incelenen başvuruda haberler nedeniyle Mahkeme tarafindan başvurucunun hapis cezası ile cezalandırımasına ilişkin kararın gerekçesinin ilgili ve yeterli olmadığı, bu nedenle başvurucunun ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiği sonucuna ulaşıłmıştır.Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
51. Bu durumda ifade ve basın Özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktír. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtien ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

52. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvucucuya net 13.500 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

53. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesiiçin başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar jle tespit edilen ihlai arasında illiyet bağt bulunmalıdır.Başvurucu, maddi tazminat talebinde bulunmuş olmakla birlikte maddi tazminat talebiyle ihlal kararı arasında ne gibi bir illiyet bağı bulunduğu konusunda işbu karar tarihine kadar Anayasa Mahkemesine ilave herhangi bir bilgi ya da belge sunmamıştir. Bu nedenle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

54. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verifmesi gerekir 
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. İfade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alinan ifade ve basın özgürlüklerinin İHLAL EDİLDİĞINE,

C. Kararın bir örneğinin ifade ve basın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargıłama yapılmak üzere Hatay 2. Asliye Ceza Mahkemesine (E.20[3/345, K.2013/900) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDiNE,
E. 239,50 TL harç ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 18/5/2021tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M.Emin KUZ 
Üye Yıldız SEFERÍNOĞLU 
Üye Basri BAĞCI