Ebelik Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2024-12-03

3 Aralık 2024 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32741
YÖNETMELİK
Sağlık Bakanlığından:
EBELİK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; ebelerin eğitim
durumlarına göre yer aldıkları sağlık hizmet sunumu süreçlerinde yapabilecekleri
ebelik uygulamalarını, görevlerini, yetkilerini ve sorumluluklarını
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, ebelik uygulamalarının yapıldığı
tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan ebeleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı
Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 47 nci, 51
inci ve ek 13 üncü maddeleri, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık
Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendi, 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 355
inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 508 inci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
b) Doğum izlemi: Gebelik döneminin sonunda
serviksin açılma ve silinmesine neden olan ve sıklaşarak şiddeti artan
kontraksiyonlarla beraber giden fetüs ve eklerinin dışarı atılması ile
karakterize sürecin izlemini,
c) Doğum sonrası dönem: Doğumdan sonraki ilk altı
haftalık süreyi,
ç) Ebe: 1219 sayılı Kanuna göre ebelik mesleğini
icra etmeye yetkili sağlık meslek mensubunu,
d) Ebelik uygulamaları: Gebelik, doğum ve doğum
sonrası süreçte gerekli desteği, bakımı ve tavsiyeleri, kendi
sorumluluğunda doğum yaptırmayı, yenidoğan ve çocuğa bakım sağlamak için
kadınlarla ortak çalışmayı, önleyici tedbirleri, normal fizyolojik doğumun
teşvik edilmesini, komplikasyonların tespitini, tıbbi bakıma erişimi ya da
diğer uygun tıbbi desteklerin ve acil durum önlemlerinin yürütülmesini,
e) Gebelik dönemi: Fetüsün doğumuna kadar geçen
yaklaşık kırk haftalık dönemi,
f) Gebelik öncesi dönem: Çocuk sahibi olmak isteyen
üreme çağındaki kadının gebe kalmadan önce ruhsal ve fiziksel olarak
hazırlandığı dönemi,
g) İlgili hekim: İkinci ve üçüncü basamak kamu sağlık
tesisleri, özel sağlık kuruluşları ve üniversite sağlık uygulama ve
araştırma merkezlerinde gebelik öncesi, gebelik, doğum ve doğum sonrası
dönemlerde kadın, yenidoğan ve çocuktan sorumlu uzman hekimi, ilgili
hekimin olmadığı durumlarda yönlendirilecek alanında uzman hekimi, birinci
basamak sağlık hizmetlerinde ise bireyin bağlı bulunduğu aile hekimini,
ğ) Rehber ebe: Sağlık kuruluşlarında ihtiyaç
halinde kliniğe yeni başlayan ebelerin, klinik uyum sürecinin kolaylaştırılması,
mesleki gelişiminin desteklenmesi ve geliştirilmesi, yeni başlayan ebelerin
uyum sürecinin değerlendirilmesi ve normal doğumu teşvik eden standartlara
uygun oryantasyon programını başarıyla tamamlamalarına yardımcı olan ebeyi,
h) Sorumlu ebe: Doğumhanede en az üç yıl süreyle
düzenli çalışan; öncelikle uzman ebe, yoksa lisans mezunu ebeler arasından
görevlendirilen ebe ile bu şartlara sahip ebe bulunmaması halinde ilgili
sağlık kurum ve kuruluşu tarafından gerekçelendirilmek koşuluyla diğer
ebeler arasından görevlendirilen ebeyi,
ı) Uzman ebe: Ebelik anabilim dalları altında
açılan yüksek lisans programlarından lisansüstü eğitim alarak diplomaları
Bakanlıkça tescil edilen ebeyi,
i) Yetki belgesi: Ebelerin meslekleriyle ilgili
özellik arz eden birim ve alanlarda ilgili mevzuatında düzenlenen hizmet
içi eğitim çalışmaları neticesinde Bakanlıkça tanzim olunan belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler, İş ve Görev Tanımları
Temel
ilkeler
MADDE 5- (1) Ebeler, bu Yönetmelikte belirlenen görevleri
ile birlikte, 22/5/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek
Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesindeki
temel ilkelere, aile hekimliği uygulaması ve nüfus planlaması hizmetlerine
ilişkin mevzuat hükümlerine ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymakla
yükümlüdür.
(2) Ebeler;
a) Ebelik uygulamalarını mesleki hizmetleri
kapsamında gerçekleştirir.
b) İlgili mevzuata uygun olarak kanıta dayalı ve
bireyselleştirilmiş ebelik bakımı sunar.
c) Etik ve mesleki değerleri benimser, mesleki
uygulamalarının karar ve sorumluluğunu alır.
ç) Hizmet sunumunda, hizmetten faydalananların
bireysel farklılıklarını kabul ederek insan onurunu, mahremiyetini ve
kültürel değerlerini göz önünde bulundurur.
d) Toplumsal düzeyde sağlığın korunması ve
geliştirilmesini destekler, sorumluluk alır.
e) Sorumluluğu olan bölge sınırları içinde toplum
sağlığını ilgilendiren veya tehdit eden bulaşıcı veya bulaşıcı olmayan
hastalıkları saptaması veya şüphelenmesi durumunda ilgili mercilere
bildirir.
f) Ebelik uygulama alanlarına yönelik ilgili
birimlerle iş birliği yaparak eğitim ihtiyaçlarını belirler, eğitimleri
programlar, uygular ve değerlendirir.
g) Gebelik öncesi dönemde anne adayının sağlığını,
gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde anne ve bebek sağlığını korumak ve
geliştirmek için danışmanlık ve rehberlik yapar.
ğ) Üreme çağındaki kadının gebelik öncesi, gebelik,
doğum ve doğum sonrası dönemlerde izlemini ve danışmanlığını yapar,
değerlendirir ve normalden sapma tespit ettiği durumlarda ilgili birime ya
da hekime yönlendirir.
h) Tedavi planının uygulanmasında; hekim
tarafından, acil durumlar dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygular,
hastada beklenmeyen veya ani gelişen durumlar ile acil uygulanması gereken
tedavi planlarında müdavi hekimin şifahi tıbbi istemini sağlıkta kalite
standartları doğrultusunda kabul eder ve gerekli tedbirleri alır.
ı) Yetişkin kardiyo-pulmoner resusitasyon ihtiyacı
durumunda temel yaşam desteğini başlatır, eş zamanlı olarak Mavi Kod Ekibi
veya 112 Acil Yardım Ekibine haber verir.
i) Yenidoğan resusitasyon ihtiyacı durumunda; temel
yaşam desteğini başlatır, eş zamanlı olarak Mavi Kod Ekibi veya 112 Acil
Yardım Ekibine haber verir.
j) Ebelik bakımı verdiği bireye ve çalışan güvenliğine
yönelik tedbirleri alır ve olay bildirimlerini ilgili mevzuat doğrultusunda
yapar.
k) Ebelik uygulamalarında enfeksiyon önleme ve
kontrol yöntemlerini kullanır.
l) Ebelik hizmetlerini sağlıkta kalite standartları
doğrultusunda uygular.
m) Hasta ve gebe ile ilgili vizit, kurul ve
konseylere katılarak bilgi alışverişinde bulunur.
n) Görevi teslim alacak ebe gelmeden ve gerekli
bilgiyi hasta başında sözlü ve yazılı olarak teslim etmeden görev yerinden
ayrılamaz.
o) 18 yaş altı gebelikler ve karşılaştığı adli olgu
niteliği taşıyan durumlarda ilgili mevzuat doğrultusunda adli olgu
değerlendirme sürecine dâhil olur.
ö) Ebelik öğrencilerinin ve ebe yardımcılarının
eğitimine destek verir ve katkıda bulunur.
p) Mesleki uygulamalarını geliştirmek için
ulusal/uluslararası eğitim ve bilimsel faaliyetlere katılır.
r) Anne ve bebek sağlığının geliştirilmesi ile
ilgili programlar ve hizmet alanına yönelik araştırma ve proje çalışmalarında
görev alır.
s) Üreme sağlığı ve kadın sağlığını iyileştirme ve
geliştirmeye yönelik oluşturulan sağlık politikalarının yürütülmesinde
görev alır.
ş) Anne ölümü, yenidoğan ve bebek ölümleri
vakalarının inceleme yöntemlerini kullanabilir, değerlendirme
komisyonlarında yer alır.
t) Ebelik hizmetlerinin sunumunda kadın, çocuk ve
aile içi şiddet durumlarının tespit edilmesi ve gerekli prosedürlerin
uygulanmasında görev alır.
u) Anneyi ve çevresindeki kişileri gebelikten
itibaren doğuma hazırlar, doğum öncesinde, doğum esnasında ve doğum
sonrasında destekleyici rol üstlenir.
ü) Jinekolojik ve obstetrik cerrahi işlemlerde
ameliyat öncesi ve sonrası bakım verir.
Gebelik
öncesi ve gebelik döneminde ebenin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 6- (1) Gebelik öncesi ve gebelik döneminde ebenin
görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) Gebelik öncesi ve gebelik döneminde anne/baba
adayına ve talep edilmesi halinde yakınlarına Bakanlıkça belirlenen
standartlar doğrultusunda gebeliğe ve doğuma hazırlık eğitimi programlarını
yürütür ve yürütülmesini sağlar.
b) Gebeliğe sağlıklı başlanmasını sağlamak amacıyla
gebelik öncesi dönemde ebelik uygulamaları kapsamında gebe adayının genel
durum değerlendirmesini yapar ve gerekli durumlarda ilgili hekime
yönlendirir.
c) Gebeliği tespit eder, normal gebe izlemini ve
ebelik uygulamaları kapsamında gerekli muayenelerini yapar, gebelik ile
ilgili riskli durumlar tespit etmesi durumunda, gerekli önlemleri alarak
ilgili hekime yönlendirir ya da hekimin olmadığı durumlarda sevk sürecini
başlatır.
ç) Gebelik öncesi ve gebelik döneminde bakım,
gebelikte yapılmaması veya dikkatle yapılması gerekenler, doğum yöntemleri,
egzersiz, sağlıklı ve dengeli beslenme, sigara ve diğer zararlı madde
kullanımının etkisi gibi konular hakkında gebe ve ailesine eğitim ve
danışmanlık verir, günlük yaşam aktivitelerini planlar ve uygulanmasını
sağlar.
d) Gebelik döneminde gerekli olan aşılama
hizmetlerini sunar. Gebeye bebeklik ve çocukluk dönemi dahil olmak üzere
aşı uygulamaları konusunda bilgi verir.
e) Gebelik sürecinde tarama programları ve tanısal
yöntemler hakkında gebe ve ailesini bilgilendirir, danışmanlık yapar ve
test sonuçlarının değerlendirilmesi için istemde bulunan hekime
yönlendirir.
f) Gebeliğin fizyolojik değişikliklerini, olağan ve
sık görülen yakınmalarını tanır, gebenin yakınmalarını azaltmak/gidermek
için güvenli ve kanıta dayalı ilaç dışı yöntemleri (müzik, perineye sıcak
uygulama, masaj, hareket, pozisyon değiştirme ve benzeri) tavsiye eder,
danışmanlık verir, normalden sapma tespit ettiği durumlarda ilgili hekime
yönlendirir.
g) Gebelikte oluşabilecek riskli belirti ve
bulguları tanır, gebelik komplikasyonları açısından değerlendirir,
normalden sapma tespit etmesi durumunda ilgili hekime yönlendirir ya da
sevk sürecini başlatır.
ğ) Gebelik haftasına göre beklenen fundus
yüksekliğini izler, normalden sapmayı düşündüren durumlarını belirler ve bu
olguları ilgili hekime yönlendirir.
h) Fetal kalp seslerini dinleyerek veya non-stress
test uygulayarak fetal iyilik halini değerlendirir, normalden sapmaları
tespit eder, gerekli önlemleri alarak ilgili hekime yönlendirir ya da sevk
sürecini başlatır.
ı) Doğum korkusu ile başa çıkılmasında uygun
yaklaşımı belirleyerek gebe ve ailesine danışmanlık verir.
i) Kanaması olan gebelerde Bakanlıkça belirlenen
mevzuata uygun olarak kanama kontrolünü, takibini yapar, şok bulgularını
değerlendirir, gerekli önlemleri alır ve ilgili hekime haber verir. Hekimin
olmadığı durumlarda gerekli müdahaleleri uygular ve sevk sürecini başlatır.
j) Düşük ve rahim tahliyesi sonrası
komplikasyonların belirti ve bulgularını izler ve hekim ile iş birliği içerisinde
ebelik uygulamalarını yapar.
k) Plansız ve istenmeyen gebeliklerde kadının
sosyal ve duygusal durumunu değerlendirip eğitim ve danışmanlık vererek
destek almasını sağlar.
l) Doğum sürecinin sağlıklı yönetimi için gebe ve
ailesinin tercihlerini değerlendirerek hekim ile iş birliği içerisinde
doğum planını oluşturur. Doğum çantasının hazırlanması, acil durumlarda en
yakın hastaneye erişim, hastane prosedürleri, doğum ekibi ile etkili
iletişim gibi konularda danışmanlık verir.
Normal
doğum izlemi ve doğum yaptırma sürecinde ebenin görev, yetki ve
sorumlulukları
MADDE 7- (1) Normal doğum izlemi ve doğum yaptırma sürecinde
ebenin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) Doğum izlemi ve eyleminde kadının anamnezini
alır, ebelik uygulamaları kapsamında fizik muayenesini ve izlemini yapar,
yaşam bulgularını ve psikolojik durumunu değerlendirir, normalden sapma
tespit etmesi durumunda ilgili hekime yönlendirir.
b) Maternal/neonatal mortalite ve morbiditeyi
önlemeye yönelik doğrudan ve dolaylı koruyucu tedbirleri uygular.
c) Leopold manevraları ve bimanuel vajinal muayene
ile, pelvisin vajinal doğuma uygunluğu, fetal pozisyon ve inişi, servikal
dilatasyon, efasman, prezente olan kısım, membranların durumunu
değerlendirir.
ç) Travayda maternal ve fetal iyilik halini
partograf, elektronik fetal monitörizasyon, el doppleri, fetoskop gibi
uygun aralık, yöntem ve araçlarla izler, değerlendirir ve hekime bilgi
verir.
d) Doğum sırasında rahim kasılmalarının sıklığı,
süre ve şiddetini izler ve değerlendirir.
e) Latent ve aktif fazın başlama belirtilerini
tanır, ebelik uygulamaları kapsamında travayın uyarılmasını sağlar ve
doğumun fizyolojik sürecini yönetir.
f) Gebenin travay ve doğum sürecinde ağrıyla baş
etmesi için müzik, perineye sıcak uygulama, masaj, hareket, pozisyon
değiştirme gibi ilaç dışı yöntemleri bireyin yararına uygun tercihleri
dikkate alarak yapar.
g) Doğumun fizyolojisine uygun pozisyonda
gerçekleşmesi için çevresel uyaranları kontrol altına alır ve güvenli doğum
ortamını sağlar.
ğ) Doğum eylemi süresince gebenin sıvı ve besin
alımına yönelik düzenlemeleri yapar.
h) Kadın ve ailesine fiziksel ve psikolojik doğum
desteğini sağlar.
ı) Normal doğumları ilgili mevzuata göre kendi
sorumluluğunda yaptırır. Makat gelişi doğumlarda hekime yardım eder, hekimin
olmadığı, sevkin mümkün olmadığı durumlarda ya da sevk sırasında doğumun
gerçekleşme ihtimali bulunduğu hallerde, acil makat doğumları yaptırır.
i) Umbilikal kordu klempler ve keser.
j) Doğum eylemindeki kanama, doğum eylem süresinin
uzaması, doğum eyleminin beklenen süreden daha hızlı ilerlemesi,
malprezantasyon gelişmesi, maternal distres, fetal distres, kordon
prolapsusu gibi komplikasyonların erken belirti ve bulgularını izler,
bunlardan birini tespit etmesi durumunda acil durum tedbirlerini alır, ilgili
hekime haber verir, hekim ile iş birliği içerisinde ebelik uygulamalarını
yapar. Hekimin olmadığı durumlarda anne-fetüs sağlığını koruyucu önlemleri
alır ve sevk sürecini başlatır. Hekimin olmadığı, sevkin mümkün olmadığı
durumlarda ya da sevk sırasında doğumun gerçekleşme ihtimali bulunduğu
hallerde doğumu gerçekleştirir.
k) Epizyotomi uygulama endikasyonu oluşan
durumlarda epizyotomi uygular.
l) Plasentanın doğumunu ilgili mevzuat hükümlerine
göre yönetir.
m) Doğumlarda vulva, vajina ve serviks laserasyonlarını
değerlendirir. 1. ve komplike olmayan 2. derece perineal ve vajinal
laserasyonlara müdahale eder. Komplike 2. derece veya daha ileri derecede
laserasyonlar ve servikal laserasyonlarda kanama ve enfeksiyon önlemlerini
alarak sevk sürecini başlatır.
n) Plasenta ve eklerinin doğumundan sonra uterus
kontraksiyonları ve tonüsünü değerlendirir, involüsyonun sağlanması için
ebelik uygulamalarını yapar normalden sapma durumlarında hekime haber
verir, gerekiyorsa sevk sürecini başlatır.
o) Postpartum kanamayı izler ve değerlendirir,
normalden sapma durumlarında hekime haber verir ve hekim ile iş birliği
içerisinde kanamayı kontrol altına alır. Hekimin bulunmadığı hallerde
kanamayı kontrol altına almak için internal bimanuel kompresyon, aortik
kompresyon ve balon tamponad uygulaması gibi acil tedbirleri alır, hekime
bilgi verir ve hekimin olmadığı durumlarda sevk sürecini başlatır.
ö) Şok ve şok öncesi bulgularını tanır, şok
tablosunu önlemeye yönelik acil eylem planını başlatır, ilgili hekimi
bilgilendirir ve hekim ile iş birliği içinde gerekli uygulamaları yapar,
hekimin olmadığı durumda sevk sürecini başlatır.
p) Sorumluluğunda gerçekleşen doğumların doğum
sürecine ilişkin tüm maternal, fetal öykü ve tıbbi bilgiyi içeren doğum
raporunun düzenlenmesini sağlar.
r) Uzman hekim tarafından belirlenen sezaryen
endikasyonu doğrultusunda gebenin hazırlığını yapar.
s) Uygulama alanında ve acil obstetrik durumlarda
kullanılmak üzere tıbbi araç-gereç, malzeme ve ilaçların kullanıma hazır
bulundurulmasını sağlar.
ş) Hekim tarafından yazılı olarak verilen oral,
parenteral, rektal, vajinal ve servikal tüm ilaç uygulamalarını yapar ve
laboratuvar testleri için numune alır.
t) Acil obstetrik durumlarda ilgili mevzuat
doğrultusunda tanımlanan ilaçları uygular.
u) Operatif doğum veya sezaryen kararı verilmiş
gebelerde ve acil obstetrik bakımı düzenleyen mevzuat hükümlerinde
belirtilen lüzumlu hallerde üretral mesane sonda uygulamasını yapar ve
tıbbi bakımını sağlar.
Doğum
sonrası dönemde ebenin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 8- (1) Doğum sonrası dönemde ebenin görev, yetki ve
sorumlulukları şunlardır:
a) Yenidoğanın yaşam bulgularını değerlendirir,
kimliklendirir ve gerekli güvenlik önlemlerini alır.
b) Yenidoğanı değerlendirir mümkün olan en erken
dönemde anne-bebek ten teması sağlayarak anne-bebek bağlanmasını destekler
ve emzirmeyi başlatır.
c) Yenidoğanın ilk bakımını yapar. Yenidoğanda risk
belirtilerini tanır, ilgili hekime haber verir ve hekim ile iş birliği
içinde ebelik uygulamalarını yapar. Hekimin olmadığı normalden sapma
durumlarında gerekli önlemleri alarak sevk sürecini başlatır.
ç) Annenin yaşam bulgularını alır, ebelik
uygulamaları kapsamında fizik muayenesini yapar, doğum sonrası mental
durumunu değerlendirir, lohusa izlemini gerçekleştirir, belirlenen riskleri
hekim ile iş birliği içerisinde yönetir ve hekimin olmadığı durumlarda
gerekli tedbirleri alarak sevk sürecini başlatır.
d) Anneye emzirme eğitimi verir, etkin emme/emzirme
başarısını değerlendirir. Emzirmenin sürdürülebilmesi için gerektiğinde
aile ile görüşerek güvenli ortamı sağlar.
e) Emzirmenin baskılanması gereken durumlarda
gerekli uygulama ve müdahaleleri yapar.
f) Anne sütünün kesilmesi ve azalması durumunda
anne sütünün artırılmasına yönelik danışmanlık yapar ve süreci takip eder.
g) Anne ve ailesinin doğum sonrası döneme ve
yenidoğana uyumunu değerlendirir, ebelik uygulamaları kapsamında gerekli
müdahaleleri yapar ve normalden sapma tespit etmesi durumunda ilgili hekime
yönlendirir.
ğ) Lohusalık dönemine ilişkin olağan süreci
yönetir. Kanama, enfeksiyon, hipertansiyon, annelik hüznü, depresyon,
psikoz, meme/emzirme sorunları gibi normalden sapma durumlarında ilgili
hekime haber verir, hekim ile iş birliği içerisinde ebelik uygulamalarını
yapar.
h) Sepsis veya septik şoktan şüphelenmesi durumunda
ilgili hekimi bilgilendirir, hekim gözetiminde uygulama yapar. Hekimin
olmadığı durumlarda gerekli önlemleri alarak sevk sürecini başlatır.
ı) Lohusalık döneminde hijyen, günlük yaşam,
lohusalıkta yapılmaması veya dikkatle yapılması gerekenler, bakım gibi
konular hakkında eğitim verir, günlük yaşam aktivitelerini planlar ve
ebelik uygulamaları kapsamında toparlanma egzersizlerini yaptırır.
i) Ölü doğum ve doğumsal anomali gibi durumlarda
anne ve ailesini psiko-sosyal sağlık ve destek sistemleri açısından
değerlendirir, sağlık ve sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi
konusunda rehberlik eder ve sorun saptadığı hallerde ilgili hekime
yönlendirir. Emzirmenin baskılanması durumunda ilaç dışı yöntemleri
uygular, meme sorunlarını takip eder. Gerekli bakımı uygular.
j) Doğum sonu dönemde lohusaları acilen sağlık
kuruluşuna başvurması gereken tehlike işaretleri hakkında bilgilendirir.
k) Anne ölümü vakalarında Bakanlık uygulamaları
doğrultusunda gerekli prosedürleri uygular ve gerekli belgeleri hazırlar.
Normal
yenidoğan ve çocuk sağlığında ebenin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 9- (1) Normal yenidoğan ve çocuk sağlığında ebenin
görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) Yenidoğanın sağlık durumunu değerlendirir,
büyüme ve gelişimini izler.
b) Yenidoğanın günlük özbakımı konusunda aileyi
destekler, eğitim ve danışmanlık verir.
c) Yenidoğan ve çocuk sağlığına yönelik tarama
programlarında görev alır.
ç) Yenidoğanın erken dönemde ortaya çıkabilecek
risk belirtileri konusunda aileyi bilgilendirir.
d) Yenidoğanda gelişebilecek normalden sapma
durumlarına yönelik belirti ve bulguları tanır, ilgili hekime haber verir,
hekimin olmadığı durumlarda gerekli önlemleri alarak sevk sürecini
başlatır.
e) Bulaşıcı hastalıkların kontrol programlarında ve
bağışıklama hizmetlerinde görev alır, çocuklarda büyüme ve gelişmeyi takip
eder.
f) Fetüs, yenidoğan ve çocuk haklarını korumaya
yönelik, her türlü ihmal, istismar, ayrımcılık ve şiddet durumunda ilgili
birimlerle iş birliği içerisinde bulunur.
g) Yenidoğanın tüm vücut muayenesini yapar, riskli
ve özel gereksinimli yenidoğanın uygun şekilde bakımını ve sevkini sağlar.
ğ) Gerektiğinde yenidoğana nazogastrik ve
orogastrik sonda uygular ve enteral beslenmesini sağlar.
h) Laboratuvar incelemeleri için yenidoğandan
numune (kan, idrar, gaita ve benzeri) alır.
ı) Ebelik uygulamaları doğrultusunda yenidoğan
bakımını planlar.
Üreme
sağlığında ebenin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 10- (1) Üreme sağlığında ebenin görev, yetki ve
sorumlulukları şunlardır:
a) Üreme çağındaki kadınların izlemini yapar.
Riskli durumlarda hekime yönlendirir.
b) Doğurganlığın düzenlenmesinde çiftlere eğitim ve
danışmanlık hizmetleri verir.
c) Kadın sağlığını ilgilendiren tarama
programlarında görev alır, eğitim ve danışmanlık verir.
ç) Kadın haklarını korumaya yönelik şiddet, ihmal
ve istismar gibi durumlarda ilgili birimlere bildirimde bulunarak
koordinasyonun sağlanmasında görev alır.
d) Bakanlık tarafından düzenlenen rahim içi araç
(RIA) yetki belgesine sahip ebeler RIA uygulamasını yapar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sorumlu Ebe, Uzman Ebe ve Yetki Belgesine Sahip
Ebeler
Sorumlu
ebe
MADDE 11-
(1) Sorumlu ebe, sağlık kurum veya
kuruluşunda öncelikle doğumhanede en az üç yıl süreyle düzenli çalışan
ilgili alanda uzman ebelerden, yoksa doğumhanede en az üç yıl süreyle
düzenli çalışan ve ebelikte lisans mezunları arasından görevlendirilir.
Ancak bu şartlara sahip ebe bulunmaması halinde, sağlık kurum veya kuruluşu
tarafından gerekçelendirilmek koşuluyla diğer kıdemli ebelerden de
görevlendirme yapılabilir.
(2) Sorumlu ebe;
a) Ebelere mesleki gelişimlerinde rehberlik yapar.
b) Sorumlu olduğu birimde/birimlerde ebelerin
çalışma çizelgelerini ve izinlerini düzenler, ilgili amirin onayına sunar.
c) Çalıştığı alanda ebelik hizmetlerinin
belirlenmesine ve karşılanmasına yönelik hizmetlerin yürütülmesinden
sorumludur. Sorumlu olduğu birimde hizmet sunumu ve sağlıkta kalite
standartlarının uygulanmasına yönelik işlemleri yürütür ve kontrolünü
sağlar.
ç) Doğum odalarının, doğum ve müdahaleler için
gerekli alet ve malzemenin her zaman temiz ve kullanmaya elverişli bir
şekilde bulundurulmasını sağlar.
d) Yönetim ile iş birliği yaparak ebelerin iş
doyumunu ve motivasyonunu arttırıcı düzenlemeler yapar, eğitim
gereksinimlerine yönelik önerilerde bulunur. Hizmet içi eğitim
programlarına katılır ve birimdeki diğer ebelerin de bu programlara
katılmalarını sağlar.
e) İlgili mevzuat doğrultusunda ebelerin performans
değerlendirmelerini yapar, geri bildirimde bulunur.
f) Birimin fiziksel yapısı, donanımı ve tıbbi
malzemeler konusunda eksiklikleri tespit eder, tespit ettiği eksiklikleri
yönetime bildirir ve önerilerde bulunarak temin edilmesini sağlar.
g) Gebe ve lohusaları, bakım gereksinimlerine göre
uygun oda ve yatak ayırımını yaparak sınıflandırır.
ğ) İlgili diğer birimlerle koordinasyonu sağlar.
h) Görev alanıyla ilgili kurul ve konseylere
katılır.
ı) Stajyer/öğrenci ebelerin eğitiminde uygun eğitim
ortamını sağlar, eğitimlerine katkıda bulunur.
i) Sorumlu olduğu sağlık çalışanlarının ve diğer
personelin hizmet sunum sürecini yönetir.
j) Hasta ve çalışan güvenliğine yönelik gerekli
tedbirleri alır. Hasta ve çalışan güvenliği ile ilgili olay bildirimlerini
ilgili mevzuat doğrultusunda yapar.
k) Alanıyla ilgili sağlık kurum veya kuruluşu
tarafından verilen diğer görevleri yapar.
Uzman ebe
MADDE 12-
(1) Ebelik anabilim dallarında ve
bunların altında açılan lisansüstü eğitim programlarından mezun olan ve
diplomaları Bakanlıkça tescil edilen ebeler uzman ebe olarak çalışır.
(2) Uzman ebeler;
a) Bu Yönetmelik ile belirlenen ebelik görev, yetki
ve sorumluluklarının yanı sıra uzmanlığını yaptığı alana yönelik klinik
bilgi, beceri, danışmanlık hizmetleri, sağlık eğitim hizmetlerinin
programlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde sorumluluk alır,
uygular ve değerlendirir.
b) Uzmanlık alanı ile ilgili mesleki
değerlendirmeleri yapar.
c) Ebelik hizmetlerini planlar, uygular, yönetir ve
ebelik hizmetlerinin geliştirilmesini sağlar.
ç) Uzmanlık alanı ile ilgili ve etik konularda
kişi, kurum ve kuruluşlara danışmanlık ve bilirkişilik yapar.
Yetki
belgesine sahip ebeler
MADDE 13-
(1) Ebelik mesleği ile ilgili
özellik arz eden birim ve alanlarda yetki belgesine sahip ve bu alanlara
ilişkin ebelik hizmetlerinden sorumlu ebedir.
(2) Yetki belgesi alınacak eğitim programları,
4/2/2014 tarihli ve 28903 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık
Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği ile belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde düzenlenir.
(3) Yetki belgesine sahip ebeler genel görev, yetki
ve sorumluluklarının yanı sıra yetki belgesine sahip olduğu alana ilişkin
görevleri de ebelik hizmetleri kapsamında yerine getirir.
(4) Yetki belgesi düzenlemeyi gerektiren alanlarda
yetki belgesi olan ebeler öncelikli olarak görevlendirilir.
Rehber
ebe
MADDE 14-
(1) Sağlık kurum veya
kuruluşlarında ihtiyaç halinde kliniğe yeni başlayan ebelerin klinik uyum
sürecinin kolaylaştırılması, mesleki gelişiminin desteklenmesi ve
geliştirilmesi, uyum sürecinin değerlendirilmesi ve normal doğumu teşvik
eden standartlara uygun oryantasyon programını başarıyla tamamlamalarına
yardımcı olması amacıyla rehber ebe/ebeler görevlendirilebilir.
(2) Rehber ebe, tercihen alanında en az üç yıl
deneyimli uzman ebeler arasından, uzman ebe bulunamaması halinde lisans
mezunu kıdemli ebeler arasından görevlendirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Tereddütlerin
giderilmesi
MADDE 15-
(1) Bakanlık; bu Yönetmeliğin
uygulanması ile ilgili tereddütleri gidermeye, uygulamayı düzenlemeye ve bu
Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere alt düzenleyici işlemler yapmaya
yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 16-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sağlık Bakanı yürütür.