Yargıtay 9. Hukuk Dairesine Ait Karar
YARGITAY KARARI | 2022-12-31

31 Aralik 2022 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32060
YARGITAY KARARI 
Yargitay 9. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA 
Y A R G I T A Y İ L A M I 
ESAS NO : 2022/8174

KARAR NO : 2022/8900

MAHKEMESİ: İstanbul 29. İş Mahkemesi 
TARİHİ: 06.10.2021

NUMARASI : 2020/223-2021/394
DAVACI : YAKUP AKBULUT VEKİLİ AVUKAT KEREM OKUR 
DAVALI : BELEDİYE VE ÖZEL İDARE ÇALIŞANLARI BİRLİĞİ
SENDİKASI 

DAVA TÜRÜ: ALACAK 


Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen alacak davasında davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 
Davacı vekili, müvekkilinin de içinde bulunduğu İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğübünyesinde çalışan memur personellerini temsile yetkili sendika olan Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM- BİR- SEN) ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığıarasında 2011 yılında sosyal denge sözleşmesi/sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalandığıni, akabinde her yıl sözlemenin yenilendiğini ve 2019 yılı sonuna kadar sürdüğünü, sözleşme kurulduğu tarihten itibaren 2019 yılı sonuna kadar geçen süreçte İdare aracılığı ile her İETT Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan kişinin ücretinden %l00’den fazla kesinti yapılarak bir sivil toplum kuruluşu olan BEM-BiR-SEN bünyesine aktarılmaya devam edildiğini, İETT'de memur personel olarak çalışan müvekkilinin yazılı veya sözlüherhangi bir rizası alınmadan ilk imzalanan sözleşmeden 2019 yılının sonuna kadar haksiz yere kesinti yapılmaya devam edildiğini ileri sürerek yapılan kesintinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 
Davali taraf davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;"1

İ.E.T.T işletmeleri genel müdürlüğü bünyesinde çalışan memur personelleri temsile yetkili sendika olan BEM-BiR-SEN ile İBB arasında 2011 yılında sosyal denge sözleşmesi imzalandıği, her yıl yenilenerek sözleşmenin 2019 yılına kadar sürdüğü sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren 2019 vılı sonuna kadar idare aracilığı ile IETT bünvesinde çalışan çalışanın maaşından kesintinin otomatik olarak yapıldığı ve davalı sendika hesabına aktarıldığı anlaşılmaktadır.


4688 sayılı yasa davalı sendikaya toplu iş sözleşmesi yapması imkanı vermemektedir. Ayrica üyelik aidatı yada dayanışma aidatı kesileceğine dair bir düzenlemede bulunmamaktadır. 375sayılı KHK sosyal denge tazminatı ödenmesi gerektiğini ve miktarının sendikalarla toplu işsözleşmesi kanunu kapsamında yapılacak görüşmelerde belirleneceğini düzenlemiştir. Miktar belirleme konusunda idare ile görüşme yetkisi bulunan davalı sendikaya aidat ödenmesini düzenleyen bir düzenleme yoktur. Davacının maaşından aidat kesilmesinin dayanağı olarak gösterilen sosyal denge sözleşmesinin 7. Maddesinin kanuni dayanağı bulunmamaktadır ve bu madde geçersizdir.

BEM-BİR-SEN e üye olmayan veya başka bir sendikaya üye olan çalışanların maaşından 2kat aidat kesintisi yapılacağı şeklinde sözleşmeye eklenen madde ile davacidan kesinti yapıldığı İETT tarafindan gönderilen yazıda toplam kesinti miktarının 5.107,34 TL olduğu anlaşılmıştır.

.." gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ 
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran 
ilk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri 
Adalet Bakanlıği; davalının dava dilekçesinde belirtilen adresinden farklı bir adrese tebligat yapılip davadan haberdar olması engellenerek hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini, Yargitay 9. Hukuk Dairesinin 20.03.2019 tarihli ve 2019/2552 Esas, 2019/6290Karar sayılı kararı ile onanan dava dosyası celbedilip gerekli inceleme yapıldıktan sonra işbu davadaki talepler yönünden derdestlik ve kesin hüküm dava sartları noktasında bir değerlendirme yapılmadan karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek ilk Derece Mahkemesi kararının kanun yararına bozulması istemi ile kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur 

C. Gerekçe 
1. Uyuşmazlik ve Hukuki Nitelendirme 
Uyuşmazlık, davalıya yapılan tebligatların usulüne uygun olup olmadığı ile derdestlik ve kesin hüküm dava şartları noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncümaddesinin birinci fikrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2. Temyiz talebi Yargitayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun'un 363üncü maddesinin ikinci fikrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

3. 6100 sayılı Kanun'un "Hukuki dinlenilme hakkı" kenar başlıklı 27 nci maddesi söyledir:
" (1) Davanın taraflari, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi 
hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.
(2) Bu hak;


a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasıni,
b) Açıklama ve ispat hakkıni,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir."
4. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun (7201 sayılı Kanun) "Elektronik Tebligat" başlıkl 7/a maddesi şöyledir:
" Aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişilere tebligatın elektronik yolla yapılmasızorunludur.

1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I),(II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağli döner sermayeli kuruluşlar.

2. 5018 sayilı Kanunda tanimlanan mahallî idareler.
3. Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları.

4. Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıklari, müessese ve işletmeleri.
5. Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar.
6. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları.
7. Kanunla kurulanlar da dahil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri.
8. Noterler.
9. Baro levhasına yazılı avukatlar.
10. Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler.
11. İdareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlasıkamuya ait diğer ortaklıklari; adli ve idari yargi mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sifatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birim.
Birinci fikra kapsamı dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere, talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir. Bu durumda bu kişilere tebligatin elektronik yolla yapılmasızorunludur.

Birinci ve ikinci fikra hükümlerine göre elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapilamaması hâlinde bu Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır.
Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştiğı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmiş sayilır.

Bu Kanun uyarinca yapılan elektronik tebligat işlemleri, Posta ve Telgraf Teşkilati Anonim Şirketi tarafindan kurulan ve işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi üzerinden yürütülür. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, sistemin güvenliğini ve bu sistemde kayıtlı verilerin muhafazasını sağlayacak her türlü tedbiri alır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
5. 7201 sayılı Kanun'un “Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat" başlıklı 12 nci maddesi şöyledir:
"Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalniz birine yapilır. Bir ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda, ticari mümessiline yapilan tebliğ muteberdir."
6. 7201 sayılı Kanun'un “Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat"başlıklı 13 üncü maddesi ise şu şekildedir:
“Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadikları veya o sirada evrakı bizzat alamıyacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazir bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapilır."

7. 7201 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinde, daha önce tebligat yapilmamiş olsa bile tüzel kişiler bakımından resmi kayıtlardaki adreslerinin esas alınacağı ve bu madde hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

8. 6100 sayılı Kanun'un "Dava Şartları" kenar başlıklı 114 üncü maddesi.
3. Değerlendirme 
1.6100 sayılı Kanun "Hukuki dinlenilme hakkı" kenar başlıklı 27 nci maddesinde;davanın taraflari, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgililerinin, kendi hakları ile bağlantılıolarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları ifade edilmektedir. Bu hak, ilk olarak yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasıni, açıklama ve ispat hakkini içerir.Yargılamanın hukuka uygun ve sağliklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunmanın özgürce ileri sürülebilmesi ve delillerin eksiksiz olarak toplanip tartışılabilmesi, öncelikle taraflarin yargilamadan haberdar edilmeleri ile olanaklidir.

2. Davanın tarafları ile vekillerinin davaya ilişkin işlemleri öğrenebilmesi için,tebligatın usulüne uygun olarak yapılmasi, duruşma gün ve saatinin kendilerine bildirilmesi gerekmektedir. Duruşma günü ile tebligatın yapıldığı tarih arasında makul bir süre olmalıdır.Aksi takdirde tarafların hukuksal hakları kısıtlanmış olur.

3. 19.01.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıTebligat Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7201 sayılıKanun'da esaslı değişiklikler yapılmıştır. 7201 sayılı Kanun ve bu Kanun'un uygulanmasıiçin çıkarılan Tüzük hükümleri tamamen şeklidir ve titizlikle uygulanması gerekir. Yargılama sirasında yapilan tebliğlerle ilgili tebliğ mazbataları ve ilgili diğer belgeler dosyaya konulmalıdır. Bir davada yapılan tebligatların usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığıni hakim kendiliğinden denetlemelidir.

4. Dosya kapsamından dava dilekçesi, tensip zaptı, islah dilekçesi ile duruşma gününübildirir davetiyelerin davacı tarafin dava dilekçesinde bildirdiği adresten farklı bir adrese tebliğ edildiği ve yargılamanın bu şekilde sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır. Mahkeme gerekçeli kararının aynı adrese yapılan tebligatı ise davalının adreste tanınmaması sebebiyle iade edilmiş, bu kez gerekçeli karar davalı Sendika Genel Merkezine tebliğ edilmiştir.
5. Davalı taraf tüzel kişi olup 7201 sayılı Kanun'un İlgili Hukuk bölümünde açıklanan maddelerine göre tüzel kişiye tebligatın, tebligata elverişli bir elektronik adresi varsa bu yolla, aksi takdirde davalı Sendikanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında kayıtlıadresine 7201 sayıli Kanun'un 35 inci maddesinde belirlenen esaslara uygun olarak yapılmasi gereklidir.

6. Şu halde davalı Sendikanın, öncelikle tebligata elverişli bir elektronik adresi varsa bu adrese aksi takdirde Çalişma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kayitlarında mevcut Genel Merkez adresine tebligat yapilması gerekirken Mahkemece dava dilekçesinde belirtilen adresin de dişinda bir adrese tebligat yapılması hatalidır. Tebligatin usulüne uygun olmamasi,taraf teşkilinin usulünce sağlanmaması anlamina gelir. Bu halde, yargilamadan haberdar edilmeyen davalının hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği açıktır.
7. Kanun yararına temyiz isteminin yukarıda açıklanan sebeplerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kanun yararına bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

V. KARAR 
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin birinci fikrasına dayalıkanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
13.09.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.