Anayasa Mahkemesinin 21/9/2023 Tarihli ve 2018/35591 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-01-09

9 Ocak 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32424
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
ADEM BEKTAŞ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/35591Karar Tarihi : 21/9/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Murat AZAKLI Başvarucu ; Adem BEKTAŞVekili : Av. Hicran ILHAN 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, işe iade talebiyle açılan davanın Yargıtayın içtihat değişikliğine gitmesinden dolayı reddedilmesi nedeniyle adil yargrlanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Ankara Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKl) ihale sonucunda bir kısım güvenlik işini Ç.G.H A.$.ye ($irket) devretmiştir.
3.Başvurucu, alt işveren Şirketin çalışanı olarak ASKf'ye ait işyerinde güvenlik görevlisi sıfatıyla hizmet sõzleşmesi uyarınca çalışmaya başlamıştır.
4. Başvurucunun iş akdi aymı işi yapan çok sayıda kişi ile birlikte 6/5/2016tarihinde feshedilmiştir. Fesih gerekçesinde; davalı Şirketin ASKt'nin güvenlik işlerini ihaleyle aldığı, üst işveren ASKf tarafindan thale sözleşmesinin feshedildiği, başvurucumun davalı ASKİ'nin belirlediği işyerinde güvenlik personeli olarak çalıştığı, ASKłnin hizmet sőzleşmesini sona erdirmesi nedeniyle başvurucumun iş akdinin fesbedildiği belirtilmiştir.
5. Aralarında başvurucunun da olduğu iş akdi fesbedilen işçiler, feshin haksız ve geçersiz olduğunu belirterek Şirket ve ASKi aleyhine işe iade talebiyle dava açmıştır.
6. Bu davalar Ankara İş Mahkemeleri arasında tevzi edilmiştir.
7. İş akdi feshedilen işçilerin açtığı davaların bir kısmı iş mahkemelerince kabul edilmiş ve Yargıtay tarafindan kararlar onanmıştır.


8. Başvurucunun açtığı davada da Ankara 30. Is Mahkemesi (Mahkeme)13/12/2016 tarihli kararla davayı kabul etmiştir. Sōz konusu kararda başvurucunun iş akdinin geçerli bir sebebe dayanılarak feshedildiğinin ve feshe son çare olarak başvurulduğunun işveren tarafindan ispatlanamadığını belirtmiş, ayrıca ASKt'ye ait işyerinde güvenlik işinin devam ettiğine işaret etmiştir.

. İstinaf talebi, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi tarafindan 22/2/2017 tarihinde reddedilmiştir.

10. Bu arada Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, emsal dosyaların temyiz incelemesi tizerine 2/3/2017 tarihinde verdiği kararla başka bir çalışanın açtığı işe iade davasının kabulüne dair kararı kaldırmıştir. Kararda "Bölge Adliye Mahkemesi karar gerekçesinde emsal kabul edilen, Dairemizin 09.06.2016 tarihli ve 2016/13729 esas 2016/17170 karar sayılı onama kararında fesih gerekçesi farklı olduğundan emsal nitelikte kabul ediłmesi doğru değildir. Yine Dairemizin 06.10.2016 tarihli 2016/25510 esas 2016/22639 karar sayılıve 2016/25507 esas 2016 /22636 karar sayılı kararları açısından ise, gerek emsal nitelikte belirtilen kararların gerekse dosya içeriğinin Dairemizce yeniden değerlendirilmesi neticesinde davalilar arasındaki hizmet alım sōzleşmesinin sona erdirilmesinin işletmesel karar niteliğinde olduğu kararın yerindelik denetimine tabi olmaması nedeniyle sadece feshin son çare olması ilkesi kapsamında araştırma ve inceleme yapılmast gerekliliği karşısında gōrüş değişikliği yoluna gidilmiştir." şeklinde gerekçe belirtilmiştir.
11. Başvurucunun açtığı davada davalılar temyiz talebinde bulunmuştur. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 23/6/2017 tarihinde hükmü bozmuştur. Yargıtaya göre 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanumu'nun 18. maddesi uyarınca işletmenin işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle işveren işçinin iş sözleşmesinin feshi dâhil olmak üizere işletme,işyeri ve işin düzenlenmesi komusunda işletmesel kararlar alabilecek olup alınan bu kararlar yerindelik denetimine tabi olmayıp yargı makamlarının denetimi işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı ve işletmesel karar sonucu feshin kaçmılmaz olup olmadığıyla (ölçülalük denetiuni-feshin son çare olması ilkesi) stnırlıdır, Bu kapsamda yapılan incelemede güvenlik hizmetlerinin davalı Şirket tarafindan yerine getirilmesine ilişkin davaltlar arasındaki sözleşmenin feshinin işletmesel bir karar olduğu, bu fesih sonucunda alt işveren şirkette istihdam fazlalığının kaçımımaz olduğu belirtilmiştir. Yargıtay bu saptamalardan hareketle davalı Şirketin işçilerini çalıiştırabileceği başka bir işyeri olup olmadığı ve aynıvasıftaki kişilerin yakı bir tarihte işe alımp almmadığı gihi hususların araştırılarak somucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde görtüş bildirmiştir.

12. Mahkeme, bozma ilamına uyarak yaptiğı yargilama sonucunda 19/10/2017tarihli kararla dosya kapsamına ve Yargıtay ilamındaki nedenlere dayanarak davanın reddine karar vermiştir.

13. Başvurucu, hükmü temyiz etmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 15/2/2018tarihinde mahkeme kararını onamıştır.

14. Nihai karar 21/3/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 17/4/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

15. Başvuru formundaki aymı konu ve aynı ihlal iddiastyla başvurucu ile birlikte 19başvurucu adına bireysel başvuruda bulunulmuş, diğer başvurularda kabul edilemezlik kararları veritmiştir.


16. Öte yandan başvurucu, makul strede yargılanma hakkmın ihlal edildiğini iddia etmiştir. Amlan ihlal iddiasına yönelik olarak başvurucunun Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonuna başvurabileceği gerekçesiyle 8/2/2019 tarihinde başvuru ayrı bir başvuru mumarasına kaydedilmiş ve başvuruda başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmiştir.

17. Komisyon başvurunun kabul edilebilirlik icelemesinin Böltüm tarafindan yapıimasına karar vermiştir.

IL. İLGİLİ HUKUK 
18. 4857 sayılt Kanun'un 18, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kademi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden tşveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarindan ya da işletmenin, tşyerinin veya lşin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. "
19. Yasemin Bodur, B. No: 2017/29896, 25/12/2018, §§ 24-32; Selahatiin Bayri, B.No: 2018/32374, 15/9/2021, §§ 32-54; Nuran Erdoğan, B. No: 2018/36613, 17/11/2021, §§5460.

III. DEĞERLENDİRME 
20. Başvurucu, aynı işyerinde benzer şartlarda çalışan ve aynı tarihte iş akdi feshedilen çok sayıda işci tarafindan işe iade talebiyle açılan davaların ilk derece mahkemelerince işçiler lehine karara bağlandiğımı ve davalıların temyizi sonucunda Yargıtayın yaklaşık 200-300 dosyada işçiler lehine verilen kararları onadıktan sonra aralarında kendisinin de olduğu çok sayıda işçinin davasını farklı bir gerekçe ile bozduğunu belirtmiştir. Başvurucu bu aşamadan sonra ilk derece mahkemesinin bozma kararıdoğrultusunda davanın reddine karar vermesinden yakımış ve açtığı davanın Yargıtayın görüş değiştirmesi nedeniyle önceki kararlarla çelişen şekilde sonuçlanmasının eşitlik iłkesi ile adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sūrmüştür.

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu kapsamda başvurucunun şikâyetlerinin özil açtığı davanı Yargıtayın içtibat değişikliği neticesinde aleyhine sonuçlanmasına ilişkin olup şikâyetlerin bir bütün olarak adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkına yönelik olduğu değerlendirilmiştir.

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48, maddesinin (2) numaralı fikrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun ihlal iddialarını temellendiremediği, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

23. Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin ve Yargitayın hukuk kurallarınıyorumlamasından kaynaklanan içtihat farkının süregelen bir hâl aldığı, başka bir anlatımla kısa sayılamayacak bir zaman diliminde uygulamada birliğin sağlanamadığı durumlarda uygulamadaki tutarsızlıkları ortadan kaldıracak nitelikteki tedbirlerin önemine işaret etmektedir.

24. Hukukun üsttünlüğü ilkesi gereği yargı sistemine olan güveni sağłamak ve korumakla yükümlü olan devlet, aynı yargı koluna dâhil mahkemeler arasındaki derin ve süregelen içtihat farklılıklarını ortadan kaldırabilecek nitelikte bir mekanizmayı kurmak ve bu mekanizmanın etkin bir şekilde işleyişini sağlayacak düzenlemeler yapmakla yükümłūdür.Bu yükümlülük, adil yargılanma hakkımın güvencelerinden biri olarak kabul edilmelidir (Engln Selek, B. No: 2015/19816, 8/11/2017, § 58).

25. Öte yandan Anayasa Mahkemesi, içtihat farklılığını değerlendirdiği bir kararında Yargıtayın istikrarlı olarak uygulanan içtihattan ayrılarak yeni bir yaklaşım benimsemesi hâlinde kamuoyu nezdinde yargrya olan güvenin muhafaza edilmesi bakımından yeni yaklaşımı istikrarı şekilde uygulanması gerektiğine dikkati çekmiş ve içtihat değişikliği sonucunda benimsenen yaklaşımm uygulamada birliği sağlamakla görevli yüksek mahkemeler tarafindan istikrarlı olarak uygulanmamasının adil yargılanma hakkını ihlal edebileceğine karar vermiştir (Hakan Altıncan [GK], B. No: 2016/13021, 17/5/2018, § 48).
26. Ulusal Yargı Aği Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden temin edilen belge ve bilgilerden başvurucu ile aynı şartlar altında, aynı işyerinde çalışan çok sayıda işçinin benzer davalar açtığı saptanmıştır. Açılan davalar ilk derece mahkemelerince kabul edilmiş ve davalıları temyizi üzerine 200' aşkm dosya onanmışken Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2017yılmdan itibaren işletmesel karar doğrultusunda iş akdi feshedilen işçilerin açtığı işe iade davalarımın kabulüne dair ilk derece mahkemelerinin kararlannı yeterli bir araştırma ve incelemeye dayanmadığı gerekçesiyle bozmuştur.

27. Yargitay 22. Hukuk Dairesi 2/3/2017 tarihli ve E.2017/4328, K.2017/4394 sayılıkararda daha önce yaptığı imcelemeleri ve kararlan da tartışarak somut olayın özelliklerini dikkate almış ve görüş değişikliği yoluna gidildiğini belirterek işveren tarafindan işletmesel karar almdığına ve bu kararın yerindelik denetimine tabi olmadığına dikkati çekmiş ve kabul kararının bozulmasına hükmetmiştir. Bozma kararı doğrultusunda inceleme yapan ilk derece mahkemeleri bu kez çoğu davanın reddine karar vermiştir. Bir kısım ilk derece mahkemesinin aksine aldığı kararlar mevcutsa da bu hükümler Yargıtay 22. Hukuk Dairesi tarafindan ortadan kaldmlarak davaların reddine kesin olarak karar verilmiştir.
28, Somut olayda aynı işyerinde benzer şartlar altında çalışan bir kısım işçinin davası lehe sonuçlanmiş ise de Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 2017 yılımda verdiği kararla gerekçesini ortaya koyarak görüş değiştirdiği (bkz § 10), işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı hususunda somut olayın Özelliğinin araştırılması yönünde bozma kararları verdiği, bu tarihten sonra bu hususu önüne gelen bütün uyuşmazlıklarda gözönünde bulundurduğu saptanmıştır. Öte yandan başvurucunun açtiığı davanın reddedilmesinden sonra Yargıtayı tekrar görüş değiştirdiğine veya 207 yılında verdiği karardan farklı karar verdiğine dair bir bilgi ya da belge sunmadığı da not edilmelidir.

29. Hukuk kurallarını yorumlama ve uygulama yetkisine sahip Yargıtay, gerekçesini de açıklayarak görüş değiştirmiştir. Öte yandan Yargıtayın benimsediği yeni yaklaşımıistikrarlı olarak uyguladığı ve derinleşmiş, süreklilik kazanmış bir içtihat farkından söz 

etmenin mümkün olmadığı dikkate alındığında hakkaniyete uygun yargılanma hakkına yōnelik bir ihlalin olmadığını açık olduğu anlaşılmıştır. Başka bir anlatımla somut olayda derin ve süregelen içtihat farklılığı bulunmadığı gibi Yargıtayın gerekçesimi ortaya koyarak gōrüşünü değiştirdiği ve istikrarlı olarak bu gōrūş doğrultusunda kararlar verdiği, bu hâliyle vardığı somucun anayasal olarak yargılamanın hakkaniyetini zedelemediği kanaatine ulaşılmıştır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun obması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

IV, HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunum açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/9/2023tarihinde OYBlRLIĞtYLE karar verildi.