Anayasa Mahkemesinin 14/9/2023 Tarihli ve 2017/28711 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-11-08

8 Kasim 2023 ÇAR$AMBA 
Sayı : 32363
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
GENEL KURUL  KARAR  KENAN YILDIRIM BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/28711Karar Tarihi : 14/9/2023
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Öyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL Rıdvan GÜLEÇYusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem ÍNCE Raportör : Olcay ÖZCAN Başvurucu : Kenan YILDIRIM Vekili : Av. Sadi ÖZKUI.
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, kâr ve zarara katılma hesabı sözleşmesi kapsamındaki alacağın ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 28/6/2017 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incclemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

Resmî Gazete 

4. Komisyonca başvurunun kabul cdilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar veriłmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapıImasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
7.İkinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetłe şöyledir:
9. Başvurucu 4/7/1970 doğumlu olup Diyarbakır'da ikamet etmektedir.
A. Uyuşmazlığın Arka Planı
10. 19/12/1983 tarihli ve 18256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Finans Kurumları Kurulması Hakkında 83/7506 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca özel finans kurumlarımın (ÖfK) kurulması karara bağlanmıştır.

1 1. ÖFK niteliğindeki İhlas Finans Kurumu A.Ş.ye (Şirket) Bakanlar Kurulunun 19/11/1994 tarihli ve 94/6193 sayılı kararıyla faaliyet izni verilmiş, $irket 28/4/1995tarihinde faaliyete geçmiştir.

12, Başvurucu; kår ve zarara katılma hesabı sõzleşmesi kapsamında Şirkete 26/10/1999 tarihinde 8.008 Amerikan dolar (dolar), 17/4/2000 tarihinde 2.965 dolar,17/5/2000 tarihinde 800 dolar yatırmıştır.

13. Şirketin faaliyet izni Bankacıhk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK)11/2/2001 tarihli ve 24315 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 10/2/2001 tarihli ve 171 sayılıkararı ile kaldırılmıştır. Kararda şu gerekçelere yer verilmiştir:
"*..
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki EFT ve takas hesapları ile blokajlarıüzerine muhtelif miktarlarda ihtiyati haciz konulan ve bu haciz talepleri her geçen gün artmakta olan,
- Kaynak Kullanımı Destekleme Fonuna karşı yasal yükümlülüklerini yerine getiremediği için 6183 sayılı Amme Alacakiarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca hakkında takibat başlatlan,
- Nezdindeki vadesi dolan katılma hesapları ile cari hesap sahiplerine fonlarınıödeyemeyen,
- Mali bünyesinin taahhütlerini karşılayamayacak ölçüde zayıflamış olduğu anlaşılan,

- Mali bünyesinin güçlendirilmesi konusunda alınan önlemlere rağmen likidite sorununu çözmede başarılı olamayacağı anlaşılan,
- Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca yapilan incelemelerde, tabi olduğu mevzuata aykarı olarak varlıklarım hakim sermayedarlarının Grup firmalarına aktardığı tespit olunan,
- Bankalar Yeminli Murakiplarınca yapuan incelemeler sonucunda yükümlülüklerini vadesinde yerine getirmediği, faaliyetine devamının cari ve katilma hesabı sahiplerinin hakları bakimından tehlike arzettiği ve yönetim ve denetimini elinde bulunduran ortaklarının Kurum kaynaklarını Kurumun emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürecek biçimde doğrudan veya dolaylı olarak kendi lehlerine kullanmaları nedeniyle 4389 sayılıBankalar Kanununun 14 üncü maddesinin 3 ve 4 numaralı fikralarındaki şartların oluştuğu tespit edilen 

"1
14. Alınan bu karar üzerine Şirket 3/8/2001 tarihinde Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı yapmıştır. Olağanūstü Genel Kurulun oyçokluğuyla aldığı kararlar özetle şöyledir:
i. Tasfiye memurlarına 29/6/l956 tarihli ve 6762 sayılı mülga Tūrk Ticaret Kanunu'nun 438. ve devamı maddeleri uyarınca tasfiye işlemlerini yürütmek üzere tam yetki verilmiştir.

ii. Tasfiye memurlarınca tasfiye sürecinde borçlu firmalardan yaptlacak tahsilat miktarına, şekline ve tahsilat sürelerine uygun olarak kesinleşen tüm borçlar;elverdiği ölçüde, beş yıl içinde nakdi ve alacaklıların kabulüne bağlı olarak gayrinakdi, kıymetli evrak, menkul kıymet ve benzeri şekilde ödenecektir. Ayrıca Şirket alacakları ile mudiye olan TL borçlarının 3/8/2001 tarihi itibarıyla Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) döviz satiş kurundan dolara dōnūştūrülmesine karar veriłmiştir.

iii. Ödemelerin tasfīye gayesine uygun dūştüğü δlçüde 9/6/1932 tarihli ve 2004sayılı fcra ve İflas Kanunu'na kıyasla 4/1/[961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri dikkate alınarak;
- Imtiyazlı alacaklar (bu başlıkta amme alacakları, personel alacakları gibi),
- Hesap sahipleri (cari hesap, kãr ve zarara katılma hesapları),
-Şirketin sair borçlanı,
- Ortaklar sıralaması ile yapılması kararlaştırılmıştır.
B. İcra Takibi ve Dava Sūreci 
15. Başvurucu 28/2/2011 tarihinde$irkete ihtarname göndererek 13.320 dolar alacağının tebliğden itibaren on beş gün içinde ödenmesini istemiştir.

16. Başvurucu 31/3/2011 tarihinde Diyarbakır 5. 1cra Müdürlüğünde 20.619,36 TL asıl alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatmıştır. Tebliğ edilen ödeme emrine başvurucunun muaccel bir alacağının bulunmadığı, Şirketin tasfiye sürecinde olduğu ve icra dairesinin yetkisiz olduğu gerekçeleriyle itiraz edilmiştir. Yetki itirazı üzerine bu defa takip dosyasınün Bakırköy İcra Müdürlüğüne (İcra Müdürlüğü) gönderildiği, tebliğ edilen ödeme emrine Şirket tarafindan yapılan itiraz üzerine takibin durmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
17. Başvurucu 10/8/2012 tarihinde Şirket tarafindan yapılan itirazın iptaline karar verilmesi talebiyle Bakırkõy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Asliye Ticaret Mahkemesi)dava açmıştır. Başvurucunun bu davada Şirketin keyfi olarak tasfiye sürecini tamamlamadığını ve alacağı muaccel olmayan bazı kişilere usulsüz olarak δdeme yapıldığınıileri sürmüştür. Başvurucu, bu kapsamda toplanmasını istediği delilleri 10/4/2013 tarihli dilekçeyle Mahkemeye sunmuştur. Dilekçesinde, alacağı muaccel olmayan mudilerden C.A.ya Şubat 2011 tarihinde 15.600 dolar 8deme yapıldığından banka kayıtlarının istenmesini, Ankara'da faaliyet gösteren K. Dayanıklı Tüketim Malları Paz. ve Tic. A.$.vasıtasıyla kâr-zarar katılımı alacağı olan mudilerle ödeme sőzleşmesi yapılarak borçlar bu şirket vasıtasıyla ödendiğinden ve Diyarbakır'da faaliyet gösteren D. Paz. Dağ. ve Tic. Ltd.Şti. aracılığıyla mudilere Ödemeler yapıldığından bu şirketler hakkında araştırma yapılmasını,Şirketin kayıtları hakkında doğru bilgi vermediğinin ispatı için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı içTicaret Genel Müdtirlüğünce Şirket hakkında düzenlenen denetim raporunun istenmesini ve Şirket yöneticileri hakkında açılan davanın sonucunda Bakırköy 8. Ağır Ceza Mahkemesince verilen gerekçeli kararın incelenmesini talep etmiştir. Başvurucunun ileri sürdüğü hususlarda Mahkeme tarafından herhangi bir araştırma yapılmadığı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP) yapılan inceleme neticesinde gõrülmüştür.

18. Yargılama sırasında mali müşavir bilirkişisi tarafindan düzenlenen 24/9/2013tarihlirapordaözetle şu tespitlere yer verilmiştir:
i. Başvurucunun yatırdığı bedel 1/1/2003 tarihi itibarıyla 13.321 dolara ulaşmıştır.

ii. Tasfiye sirasında mudilere yapılan ödemeler mevcuttur. 2001-2007 yillarıarasında Şirkete ait cari hesaplarda düşüş meydana gelmiş ve 2007 yılı içinde hesapların tamamı kapatılmıştır. Katılım hesap bakiyeleri 2001 yılında 240.301.345avro ve 658.891.488 dolardır. Bu bakiye 2001-2011 dönemi içinde yıllar itibarıyla azalmiş olup 31/3/2011 tarihi itibarıyla 76.011.316 avro ve 153.668,772 dolar borçbulunmaktadır.

iii.2001-2010 döneminde Şirketin kârı bulunmayıp zararı mevcuttur.
19. Asliye Ticaret Mahkemesi 5/12/2013 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesi özetle şðyledir:
i. Taraflar arasında kâr ve zarara katılma akdi olduğu, bu akit gereği hesabıolanlara katılım hesabı sonucu oluşan fonların işletilmesi neticesinde kâr niteliğinde gelir tahakkuk ettirilmişse ödeme yapılabileceği, zarar gerçekleşmişse sözleşme gereği katılımcının zarara da katılmak zorunda olduğu ifade ediłmiştir.

ii.Şirketin faaliyet izninin BDDK tarafindan 10/2/2001 tarihinde kaldırılmasıneticesinde tasfiyeye girdiği ve tasfiye sürecinin devam ettiği belirtilmiştir. Faaliyet izninin kaldırılmasına ilişkin kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren ÖFK hakkında ihtiyati tedbir dâhil her türlü icra iflas takibinin duracağına ve tasfīye işlemlerinde 2004 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanamayacağına işaret edilerek başvurucunun hak talebinde bulunabilmesi için tasfiyenin sonuçlanmasını beklemesi gerektiği vurgulanmıştır.

20. Başvurucunun temyiz ettiği karar Yargıtay 19. Hukuk Dairesi (Yargıtay Dairesi) tarafindan 23/1 1/2015 tarihinde onanmiştır. Başvurucunun karar düzeltme talebi de Yargitay Dairesince 6/4/2017 tarihinde reddedilmiştir.

21.Nihai karar başvurucuya 26/5/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
22. Inceleme tarihi itibarıyla tasfiye hâlinde olan özel finans kurumu tarafindan kâr ve zarara katılma sözleşmesi kapsamında başvurucuya yapılan bir ödeme tespit edilmemiştir.

IV. İLGİLI HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
23. 18/6/1999 tarihli ve 4389 sayılı mülga Bankalar Kanunu'nda değişiklik yapılmasına ilişkin 19/12/1999 tarihli ve 23911 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4491sayılı Kanun'un ilgili kısmı şöyledir:
"MADDE 11.- 4389 saylı Kanunun 20 nci maddesinin (2) numaralı fikrasının ilk cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, maddeye aşağıdaki (6) numaralı fikra eklenmiştir.
Mevduat kabul etmeyen bankalar bu Kanunun 10 uncu maddesinin (2), (3) ve (4)numarali, 11 inci maddesinin (1), (2), (3), (5). (6), (12) numaralı fikraları ile 12 nci maddesi, 14 üncü maddesinin (5). (6) ve (7) numaralı fikralari, 15(2/c,d ve e bentleri hariç),16 ve 17 nci maddeleri hükümleri dışındaki diğer madde hükümlerine tahidir. Ancak, Kurum bu Kanunun 14 üncū maddesinin (3) numaralı fikrasında belirtilen durumları tespit ettiği takdirde bunların bankacılık işlemleri yapma izni Kurulun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınmış kararıyla kaldırıtır ve bunlar genel hükümlere göre tasfiye edilir.
6. Mevduat toplama yetkisi bulunmayan ancak, özel cari hesaplar ve kár ve zarara katılma hakkı veren hesaplar yoluyla fon toplayan, ekonomik faaliyetleri ekipman veya emtia temini veya kiralanması veya ortak yatirımlar yoluyla finanse eden õzel finans kurumları bu Kanunun 10 uncu maddesinin (2) ve (3) numaralı fikralari, 12 nci maddesinin (2) numaralı fikrasi, 14 uncü maddesinin (5), (6) ve (7) numaralı fikralari, 15 (2/c, d ve e bentleri hariç), 16, 17 ve 19 uncu maddeleri ile 20 nci maddesinin (2) numaralı fikrasıhükümleri dişındaki diğer maddelerine tabi olup. Kurum bu Kanun hükümleri çerçevesinde bu kurumlara ilişkin kår ve zarara katılma hakkı veren hesapların özelliklerini dikkate alarak her türlü düzenleme yapmaya yetkilidir. Ancak, Kurum bu Kanunun 14 üncümaddesinin (3) ve (4) numaralı fikralarında belirtilen durumları tespit ettiği takdirde, õzel finans kurumunun faaliyet izni Kurulun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınmışkararıyla kaldırılır. Özel finans kurumları açısından emtia veya gayrimenkullerin finansal kiralanması ya da kår ve zarara katılma ve benzeri yöntemlerle yapılan her türlü finansman 

faaliyetleri de bu Kanuna göre kredi olarak addolunur. Bu Kanun hükümlerine göre, bu kurumların özel cari hesaplar ve kâr ve zarara katılma hakkı veren hesaplar yoluyla topladıkları fonlar ve diğer taahhütleri de 1211 sayılt Türkiye Cumhuriyet Merkez BankasıKanununun 40 inci maddesinin (I1) mumarali paragrafinın (a) bendi hükümlerine tabidir. Bu Kanunun 21, 22 ve 23 üncü maddelerinde yer alan ceza hükümleri, özel finans kurumları ve görevlileri için de uygulanır.

MADDE 17.- 16.12.1983 tarihli ve 83/7506 sayılı Özel Finans Kurumlarının Kurulmasi, Faaliyetleri ve Tasfiyelerine flişkin Esas ve Usullere Dair Bakanlar Kurulu Karan ile bu karara istinaden çıkarılmış tüm mevzuat yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCI MADDE 3.- a) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte faaliyet gösteren özel finans kurumları mevcut durumlarını 4389 sayılı Bankalar Kanununun tabi olduklarımaddelerine iki yıl içinde intibak ettirmek zorundadırlar. 4389 sayılı Bankalar Kanununun 7ve 9 uncu maddeleri hükümlerine bu süre içinde intibak etmeyen özel finans kurumlan genel hükümlere göre tasfiye edilir.

b) 4389 sayılı Bankalar Kanunu hükümleri çerçevesinde özel finans kurumlarına ilişkin düzenlemeler yapılıncaya kadar yürürlükten kaldırılan düzenlemelerin 4389 sayılıBankalar Kanununa aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
I ••

24. 4389 sayılı mülga Kanun'da değişiklik yapılmasına ilişkin 12/5/2001 tarihli ve 4672 sayılı Kanun'un ilgili kısmı şöyledir:
"MADDE 11. — 4389 sayılt Kanunun 20 nci maddesinin (5) ve (6) numaralıi fikralari aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

...
6. a) Bu Kanunun 10 uncu maddesinin (2) ve (3) mumaralı fikralari, 14 üncümaddesinin (5), (6) ve (7) numaralı fikralari, 15, 16, 17 ve 19 uncu maddeleri ile 20 nci maddesinin (2) numaralı fikrası hükümleri dişındaki diğer maddeleri, mevduat toplama yetkisi bulunmayan ancak, özel cari hesaplar ve kår ve zarara katılma hakkı veren hesaplar yoluyla fon toplayan, ekonomik faaliyetleri ekipman veya emtia temini veya kiralanmasıveya ortak yatırimlar yoluyla finanse eden özel finans kurumları bakımından da uygulanır.Bu Kanunun 12 nci maddesinin (2) numaralı fikrasındaki yasak ve sınırlamalar, özel finans kurumlarının üçüncü kişilere finansman sağlamaya yönelik faaliyetleri bakımından uygulanmaz. Kurum bu Kanun hükümleri çerçevesinde bu kurumlara ilişkin kår ve zarara katilma hakkı veren hesapların özelliklerini de dikkate alarak her türlü düzenleme yapmaya yetkilidir. Ancak, Kurum bu Kamunun 14 üncü maddesinin (3) ve (4) numaralı fikralarında belirtilen durumları tespit ettiği takdirde, õzel finans kurumunun faaliyet izni Kurulun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınmış kararıyla kaldırılır.

..
Bu Kamunun 21, 22 ve 23 üncü maddelerinde yer alan ceza hükümleri, özel finans kurumları ve görevlileri ile 22 nci maddenin (3), (6), (7), (8) ve (9) numaralı fikralarında yazılı suçları özel finans kurumlarına karşı işleyen kişiler için de uygulanır. 22 nci maddenin (1) numaralı fikrasi, bu Kamuna göre alınması gereken izinleri almaksızın özel finans kurumlarına münhasır işlemler ile uğraşan veya õzel cari hesaplar ve kâr ve zarara katilma hakkı veren hesaplar yoluyla fon toplayan veya ticaret unvanlari, her türlü

belgeleri, ilan ve reklamları veya kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda özel finans kurumu adını kullanan, özel cari hesaplar ve kår ve zarara katıima hakka veren hesaplar yoluyla fon topladiklari, őzel finans kurumlarına münhasır işlemler ile uğraştıkları izlenimini yaratacak söz ve deyimleri kullanan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin görevlilerini de kapsar. 22 nci maddenin (2) numaralı fikrasının ilk cümlesi, özel cari hesap sahiplerinin tasarruflarını ve açılan hesaba gõre kâr ve zarara katılma hesap sahiplerine ödenmesi icap eden tutarlarıgeri almalarıni kasılı olarak engelleyen özel finans kurumlarının görevli veya ilgili mensupları hakkında da uygulanır.

b) Kanun ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde özel finans kurumlarının faaliyetlerine uygun şekilde çalışmalarvnı ve mesleğin gelişmesini temin etmek, mali kurum olmanın gerektirdiği vakar, disiplin ve birlik içinde ekonominin ihtiyaçlarına uygun olarak çalışmalarını sağlamak, özel finans kurumları arasındaki haksız rekabeti önlemek amacıyla gerekli her türlü tedbiri almak ve uygulamak, ilan ve reklamlarında özel finans kurumlarının uyacakları esas ve şartları tür, şekil, nitelik ve miktarları itibariyle Kurumun uygun görüşünü alarak tespit etmek ve bu Kanun ile kendisine verilen diğer işleri yapmak üzere tüzel kişiliği haiz ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Özel Finans Kurumları Birliği kurulmuştur. Özel finans kurumlari, faaliyet izni aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Birliğe üye olmak zorundadır.

Birlik, özel finans kurumları ile ilgili mevzuatı ve aldığı karar ve önlemlerin uygulanmasın takip eder ve Kurumca alınması istenen tedbirleri alır.
Birliğin organlari, calışma esasları ve faaliyetlerinin kapsamı Kurulun, Birliğin görüşünü alarak yapacağı öneri üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulacak Birlik Statüsünde gösterilir. Özel finans kurumlari, Birlik Statüsüne ve Birlik tarafindan alınacak karar ve tedbirlere uymak zorundadır. Birliğin giderleri, Birlik Statüsü gereğince tespit olunan oy sayısına göre özel finans kurumlarına dağıtılır. Özel finans kurumları,kendilerine düşen masraf paylarını statüde belirtilen süre içinde yatırmak zorundadırlar.Masraf iştirak payları belirlenen süre içinde ödenmediği takdirde Birlik tarafindan icra yoluyla tahsil olunur. Masraf iştirak paylarının ödenmesine dair kararlar 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun 68 inci maddesinde yazılı resmi belge niteliğindedir.
...
Birlik, ōzel cari hesaplar ve kår ve zarara katılma hesabı sahibi gerçek kişilerin özel finans kurumlarındaki tasarruflarınu güvence altina almak amacıyla, "Güvence Fonu"kurmakla görevli ve yetkilidir.

c) Özel finans kurumlarında gerçek kişiler adına açılan özel cari hesaplarda ve kár ve zarara katilma hesaplarında toplanan tasarrufların güvence altına alınması amacıyia Birlik bünyesinde oluşturulan Güvence Fonu, Birlik tarafindan hazırlanarak yürürlüğe konulacak Güvence Fonu Yönetmeliği dahilinde, Birlik tarafindan idare olunur, Güvence Fonu mevcudunun kullanılış şekil ve esasları ile özel finans kurumları nezdindeki, güvenceye tabi olacak özel cari hesaplar ve kår ve zarara katılma hesaplarına ait tasarrufların kapsamı,tutari, güvence priminin tarifesi ile tahsil zamani, şekli ve diğer hususlar Güvence Fonu Yönetmeliğinde gösterilir. Özel finans kurumlari, nezdlerindeki özel cari hesaplar ve kår ve zarara katilma hesaplarına ait tutarları bu kapsam ve şartlar dahilinde sigorta ettirmek zorundadır. Kurum, Güvence Fonu üzerinde her türlü denetimi yapmaya yetkilidir.
•*.

d) Bu Kamunun 14 üncü maddesinin (3) numaralı fikrasına göre faaliyet izni kaldırılan özel finans kurumunun yönetim ve denetimi, Birlik tarafından atanan ve beş kişiden oluşan Tasfiye Kuruluna intikal eder. Faaliyet izninin kaldırılmasına ilişkin Kurul kararının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren özel finans kurumu hakkandaki ihtiyati tedbir dahil her türlü icra ve iflas takibatı durur, Faaliyet izninin kaldırıldığı tarihten ttibaren özel finans kurumunun alacaklılari, alacaklarıni temlik edemez veya bu sonucu doğuracak işlemleri yapamazlar. Tasfiye Kurulu özel finans kurumunu genel hükümlere göre tasfiye eder. Özel finans kurumlarının tasfiye iştemlerinde 2004 sayılı İcra ve Iflas Kanunu hükümleri uygulanmaz.

...
Bir özel finans kurumunun faaltyet izninin kaldırılması halinde Birlik, özel finans kurumundaki özel cari hesaplar ve kâr ve zarara katılma hesaplarındaki tutarların güvenceye tâbi kasmını bu maddenin birinci fikrasında tanımlandığı şekilde oluşturulan Tasfiye Kurulunun onayıyla doğrudan veya Tasfiye Kurułunca ilan edilecek bir özel finans kurumu aracılığıyla Güvence Fonu mevcudundan õder ve Güvence Fonu hesabına tasfiye işlemlerine öncelikli alacaklı sifatı ile iştirak eder. Bu şekilde meydana gelen alacak nedeniyle Güvence Fonu hesabuna yapılacak ödemeler için tasfiye sonucu beklenmez.
".
e) Özel finans kurumlari, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 2004 sayılı Icra ve İflas Kanunu,6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun ile diğer mevzuatın çeke ve teminat mektuplarına ilişkin hükümleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümlerinin uygulanması bakamından banka addolunur.

..
GEÇİCi MADDE 2. — a) Bu Kanunun yayımı tarihinden önce faaliyet izni kaldırılan özel finans kurumları hakkında bu Kanunla özel finans kurumlarının tasfiyesine ilişkin olarak getirilen hükümler uygulanmaz.

b) 4389 sayılı Bankalar Kanununa tabi olarak faaliyette bulunan özel finans kurumları, Özel Finans Kurumları Birliğinin faaliyete geçtiği tarihi izleyen otuz gün içinde Birliğe üye olmak zorundadır.

Il ..

25. Tasfiyeye başlandığı tarihte yürürlükte bulunan 6762 sayılı mülga Kanun'un anonim şirketleri düzenleyen Dördüncü Faslı'nın "Anonim Şirketlerin İnfisah ve Tasfiyesi"başlıklı Yedinci Kısmında bulunan "Tasfiye hali"kenar başlıkhı 439, maddesi şöyledir:
"Şirketin diğer bir şirketle birleşmesi, bir limited şirket şekline çevrilmesi veya bir amme hükmi şahsı tarafindan devralınması halleri haric olmak üzere, infisah eden şirket tasfiye haline girer.

Tasfiye haline giren şirket, pay sahipleriyle olan münasebetlerinde dahi, tasfiye sonuna kadar ve ehliyeti, 232 nci madde hükmü mahfuz olmak kaydiyle tasfiye gayesiyle 

mahdut olarak hükmi şahsiyetini muhafaza ve ricaret ünvanım (tasfiye halinde) ibaresini ilave suretiyle kullanmakta devam eder."
26. 6762 sayılı mülga Kanun'un "Alacaklıların daveti ve himayesi" kenar başlıkı445. maddesi şöyledir:
"Alacaklı oldukları şirket defterleri veya diğer vesikalar münderecatından anlaşılan ve ikametgahları bilinen şahıslar taahhütlü mektupla, diğer alacaklılar 37 nci maddede yazılıgazetede ve aynı zamanda esas mukavele ile muayyen şekilde ilan suretiyle şirketin infisahından haherdar ve alacaklarını beyana davet edilirler.

Alacaklı oldukları malüm olánlar beyanda bulunmazlarsa alacaklarımın tutarı notere tevdi olunur.

Şirketin henüz muaccel olmryan borçlariyle münazaalı bulunan borçlarına tekabül edecek bir para dahi kezalik notere tevdi olunur; meğer ki, bu gibi borçlar kafi bir teminat ile karşılanmış veya şirket mevcudunun ortaklar arasında taksimi bu borçların ödenmesine talik edilmiş olsun.

Yukarıki fikralarda yazılı hükümlere aykırı hareket eden tasfiye memurları haksız olarak ödedikleri paralardan dolayı 224 üncü madde hükmünce mesuldürler."
27. 6762 sayılı müłga Kanun'un "Diğer işler" kenar başlıkiı 446. maddesi şöyledir:
"Tasfiye memurları; șirketin cari muamelelerini tamamlamak, pay bedellerinin henüz ödenmemiş olan kısımlarım icabı halinde tahsil etmek, aktifleri paraya çevirmek ve şirket borçlarının ilk tasfiye bilançosundan ve alacaklıların daveti neticesinde anlaşılan vaziyete göre şirket mevcudundan fazla olmadığı taayyün etmiş ise bu borçları ödemekle mükelleftirler.

Şirket borçlarının şirket mevcudundan fazla olması halinde tasfiye memurları keyfiyeti derhal mahkemeye bildirirler; mahkeme iflasın açılmasına karar verir.
Tasfiye memurları tasfiyenin uzun sürmesi halinde her yıl sonu için ara bilançoları ve tasfiye sonunda son ve kati bir bilanço tanzim ederek umumi heyete tevdi ederler."
28. 6762 sayılı mülga Kanun'un "Tasfiye neticesi dağıtma" kenar başlıklı 447.maddesi şöyledir:
"Tasfiye halinde bulunan şirketin borçları ödendikten sonra kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermayeler ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır 
Alacakliları üçüncü defa davetten itibaren bir yul geçmedikçe kalan mevcut dağıtiılamaz.Şu kadar ki; hal ve duruma gōre alacaklılar için bir tehlike mevcut olmadığıtakdirde mahkeme bir yıl geçmeden dahi dağumaya izin verebilir.
Esas mukavelede ve umumi heyet kararında aksine hūküm bulunmadıkça dağıtma para olarak yapılır."
29.Tasfiye sırasında yürürlüğe giren 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İlk envanter ve bilanço"kenar başlıkhı 540. maddesi şöyledir:

"(1) Tasfiye memurları görevlerine başlar başlamaz, şirketin tasfiyenin başlangıcındaki durumunu incelerler; gerekirse şirket mallarına değer biçmek için uzmanlara başvurarak, şirketin malvarlığına ilişkin durumu ile finansal durumunu gösteren bir envanter ile bilanço düzenler ve genel kurulun onayına sunarlar.
(2) Envanter ve bilançonun onaylanmasından sonra, tasfiye memurları şirketin envanterde yazılı bütün malları ile belgelerine ve defterlerine el koyarlar."
30. 6102 sayıı Kanun'un "Alacaklıların çağrılması ve korunması" kenar başlıklı541, maddesi şõyledir:
" (1) Alacaklı oldukları şirket defterlerinden veya diğer belgelerden anlaşılan ve yerleşim yerleri bilinen kişiler taahhütlü mektupla, diğer alacaklılar Türkiye Ticarer Sicili Gazetesinde ve şirketin internet sitesinde ve aynı zamanda esas sözleşmede ōngõrüldüğüşekilde, birer hafta arayla yapılacak üç ilanla şirketin sona ermiş bulunduğu konusunda bilgilendirilirler ve alacaklarını tasfiye memurlarına bildirmeye çağrılırlar.
(2) Alacaklı oldukları bilinenler, bildirimde bulunmazlarsa alacaklarının tutarıGümrük ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek bir bankaya depo edilir.
(3) Şirketin, henüz muaccel olmayan veya hakkında uyuşmazlık bulunan borçlarınıkarşılayacak tutarda para notere depo edilir; meğerki, bu gibi borçlar yeterli bir şekilde teminat altına alınmış veya şirket varlığının pay sahipleri arasıda paylaşımı bu borçların ödenmesi şartına bağlanmış olsun.

(4) Yukarıdaki fikralarda yazılı hükümlere aykarı hareket eden tasfiye memurlarıhaksız olarak ödedikleri paralardan dolayı 553 üncü madde uyarınca sorumludur."
31. 6102 sayılı Kanun'un " Diğer tasfiye işleri" kenar başlıklı 542. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Tasfiye memurları;
a) Şirketin süregelen işlemlerini tamamlamak, gereğinde pay bedellerinin henüz ödenmemiş olan kısımlarını tahsil etmek, aktifleri paraya çevirmek ve şirket borçlarının, ilk tasfiye bilançosundan ve alacakiılara yapılan çağrı sonucunda anlaşılan duruma göre,şirket varlığından fazla olmadığı saptanmışsa, bu borçları ödemekle yükümlüdürler.
d) Tasfiyenin uzun sürmesi hålinde, her yı sonu için tasfiyeye ilişkin finansal tablolarıve tasfiye sonunda da kesin bilançoyu dūzenleyerek genel kurula sunarlar.
e) Şirketin bütün mal ve haklarıın korunması için düzenli ve görevinin bilincinde bir yönetici gibi gereken önlemleri alır ve tasfiyeyi mümkün olan en kısa sürede bitirirler 
"
B. Uluslararası Hukuk 
32. Avrupå İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek (1) No.Iu Protokol'ūn "Mülkiyetin korunması" kenar başlıkı l, maddesi şöyledir:

"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanımasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarımın ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip olduklarıhakka halel getirmez."
33. Sözleşme'nin "Etkili başvuru hakkı" kenar başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"Bu Sözleşme de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafindan gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili bir yola başvurma hakkına sahiptir."
34. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AiHM) Sözleşmenin 13. maddesi uyarınca temel hak ve õzgürlüklerin ulusal düzeyde korunması için etkili bir başvuru yolunun var olması gerektiğini belirtmektedir. AtHM'e göre Sözleşme'nin 13. maddesi, yetkili ulusal makamlar tarafiından Sözleşme kapsamına giren bir şikâyetin esasının incelenmesine izin veren ve uygun bir telafi yöntemi sunan bir iç hukuk yolunun sağlanmasını gerekli kılmaktadır. Ayrıca bu hukuk yolunun teoride olduğu kadar pratikte de etkili bir yol olmasıgerekmektedir (İlhan/Türkiye [BD], B. No: 22277/93, 27/6/2000, § 97; Kudla/Polonya [BD],B. No: 30210/96, 26/10/2000, § 157; Ōzpınar/Türkiye, B. No: 20999/04, 19/10/2010, § 82).
35. AtHM, etkili başvuru hakkının Sözleşme çerçevesinde savunulabilir nitelikteki bir şikâyetin mahkemelerce etkili bir şekilde incelenmesini ve öngörülen yolun uygun bir telafi imkânı sunmaya elverişli olmasını güvence altına aldığını vurgulamaktadır (Kudla/Polonya, §157; Dimitrov-Kazakov/Bulgaristan, B. No: 11379/03, 10/2/2011, § 35).AlHM, iç hukuktaki düzenlemelerin başvuruculara bu anlamda asgari güvenceleri içerecek şekilde yeterli bir hukuk yolu sunup sunmadığınıirdelemektedir (Dimitrov-Kazakov/Bulgaristan, § 36).

36.Hazine arazisi tizerine inşa edilen bir gecekondunun etrafinda bulunan çöplüğün patlaması üzerine zarar gördüğü olayın ele alındığı Öneryıldız/Türkiye ([BD], B. No:48939/99, 30/11/2004) kararında AİHM, mülkiyet hakkının pozitif yükümlülükler yönünden ihlal edildiğine karar verdiği gibi meseleyi etkili başvuru hakkına ilişkin 13. madde yönünden de ele almıştır. AíHM'e gōre Sözleşme'nin 13. maddesi, ulusal hukuk sistemlerinin yetkili ulusal otoritelere Sðzleşme kapsamında ileri sürülebilir bir şikâyetin özünü ele almalarına salahiyet tanıdığı etkili bir hukuk yolunu erişilebilir kılmasını gerektirir. Bunun amacı ise uluslararası şikâyet mekanizmasını AiHM önünde harekete geçirmek zorunda kalmadan önce bireylerin Sözleşme haklarının ihlalleri için ulusal düzeyde telafi elde edebilecekleri uygun bir yol sağlamaktır (Öneryıldız/Türkiye,§ 145). Bununla birlikte AİHM 13. madde ile sağlanan korumanın herhangi bir özel çözüm yöntemi gerektireçek kadar ileri gitmediğini taraf devletlerin bu hüküm kapsamındaki yükümltlüklerini yerine getirme konusunda belirli bir takdir aralığının olduğunu kabul etmiştir (Öneryıdız/Türkiye, § 146). AiHM,başvurucunun evinin ve eşyalarının kaybı yönünden tazminat yolu etkin bir şekilde işletilmediği için Sõzleşme'ye ek (1) No.lu Protokol'ün 1. maddesi ile bağlantılı olarak 13.maddenin ihlal edildiğine karar vermiştir (Öneryıldız/Türkiye, §§ 156, 157).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
37.Anayasa Mahkemesinin[4/9/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvuruconuu İddialanı
38. Başvurucu, 1999-2000 yıllarında Şirkete yatırdığı parayı yasal başvuru yollarınıtüketmesine rağmen hâlen tahsil edemediğini ve Şirketin bazı hak sahiplerine ödemeler yaptığı hâlde kendisine keyfī olarak ödeme yapmadığını ifade etmiştir. Alacağının ödenmesi için bireysel başvuru tarihine kadar yaklaşık on yedi yıl geçtiğini ve Şirketin bu konuda bir denetime tabi tutulmadığını belirten başvurucu, alacağının õdenip ödenmeyeceği ve ne zaman õdeneceği hususunda belirsizlik yaşandığını vurgulamıştır, Sonuç olarak bilirkişi raporu ile bir kısım hak sahibine õdemelerin yapıldığının tespit edildiğini, Mahkeme tarafindan bu raporun esas alınmayıp eksik incelemeye dayałı olarak karar verildiğini, 200l yılından bu yana tasfiye sūrecinin keyfi olarak bitirilmediğini, icra takibi ve dava yoluyła alacağını tahsil edemediğini belirterek adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme 
39. Anayasa'nın 35. maddesi şöyledir:
Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sımırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullamılması toplum yararına aykırı olamaz."
40. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmekte ise de şikâyetin özünün tasfiye sürecinin keyfi olarak 2001 yılından bu yana bitirilmemesi nedeniyle alacağın õdenmemesine, bir kısım hak sahibine õdeme yapıldığı bilirkişi raporu ile tespit edildiği hâlde bu raporun Mahkemece dikkate alınmayarak eksik inceleme yapıłmasına, icra takibi ve dava yoluyla alacağın tahsil edemediğine yönelik olduğu anlaşıldığından şikâyetlerin mülkiyet hakkını ilgilendirdiği değcrlendirilmiştir. Öte yandan bireysel başvuruya konu davanın tasfiyenin sonuçlanmaması gerekçe gösterilerek reddedilmesi ve hak talebinde bulunulabilmesi için tasfiyenin tamamlanması gerektiğinin ifade edilmesi nedeniyle başvurucunun şikâyetinin Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40, maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
41. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuł edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar veriłmesi gerekir.


2. Esas Yönünden 
a. Mülkün Varlığı
42. Somut olayda başvurucunun Şirkete yatırdığı paraların mülk teşkil ettiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

b. Genel İlkeler 
43. Etkili başvuru hakkı; anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceği makul, erişilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlama) elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânının sağlanması olarak tanımlanabilir (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, § 47; Murat Haliç, B. No: 2017/24356, 8/7/2020, § 44).

44.Öte yandan şikâyetlerin esasının incelenmesine imkân sağlayan ve gerektiğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollarının olması ilgililere etkili başvuru hakkının sağlanmasının bir gereğidir. Buna gōre kişilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla Öngörülen yargı yollarının mevzuatta yer alması yalnız başına yeterli olmayıp bu yolun aynızamanda pratikte de başarı şansı sunması gerekir. Sõz konusu yola başvurulabilmesi için öngörüłen şartlar somut olaylara tatbik edilirken dayanak işlem, eylem ya da ihmallerden kaynaklanan savunulabilir nitelikteki iddiaların bu doğrultuda geniş şekilde değerlendirilmesi, şartların oluşmadiğı sonucuna ulaşılması durumunda ise bu durumun yargımakamları tarafindan ilgili ve yeterli gerekçelerle açıklanması gerekir (İlhan Gökhan, B. No:2017/27957, 9/9/2020, §§ 47, 49).

45. Anayasa'nın 35. maddesinde "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir."hükmüne yer verilerek mülkiyet hakkı güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 5. maddesi ise insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamayı devletin temel amaç ve görevleri arasında saymıştır. Mūlkiyet hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yalnızca devletin bu haklara müdahaleden kaçınmasıyła sağlanamaz. Anayasa'nın 5. maddesi ile birlikte değerlendirildiğinde 35.maddesi uyarınca devletin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktadır. Bu pozitif yükümlülükler, kimi durumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dâhil olmak üzere sōz konusu temel hakların korunması için belirli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir (AYM, E.2019/40, K.2020/40, 17/7/2020, §37;AYM, E.2019/11, K.2019/86, 14/11/2019, § 13; Türkiye Emekliler Derneği, B. No:2012/1035, 17/7/2014, §§ 34-38; Eyyüp Boynukara, B. No: 2013/7842, 17/2/2016, §§ 39-41;Osmanoğlu Inşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürūnleri Sanayi Ticaret Limitet Şirketi, B. No: 2014/8649, 15/2/2017, § 43).

46. Devletin pozitif yükümlülākleri nedeniyle mülkiyet hakkı bakımından koruyucu ve düzcltici bazı önlemler alması gerekmektedir. Koruyucu önlemler mülkiyete müdahale edilmesini õnleyici; düzeltici õnlemler ise müdahalenin etkilerinigiderici, diğer bir ifadeyle telafī edici yasal, idari ve filî tedbirleri kapsamaktadır. Mülkiyet hakkına müdahalenin malik üzerinde doğurduğu olumısuz sonuçların mümkünse eski hâle döndürülmesi, mümkün değilse malikin zarar ve kayıplarının telafi ediłmesini sağlayan idari veya yargısal birtakım hukuki mekanizmaların oluşturulması devletin pozitif yülkümlülüklerinin bir gereğidir (Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gida Temizlik Hizmetleri A.$., B. No: 2014/8649, 15/2/2017, §§ 46, 48).

c. İlkelerin Olaya Uygulanması
47. Somut olayda başvurucu, 1995 yılında faaliyete geçen, ÖFK niteliğinde olan Şirkete kâr ve zarara katıłma hesabı sözleşmesi kapsamında 1999 ve 2000 yıllarında toplam 11.773 dolar yatırmıştır. Şirketin faaliyet izni 10/2/2001 tarihinde BDDK tarafindan kaldırılmış ve 3/8/200l tarihinde yapılan Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı'nda tasfiye kararı alınarak tasfiye memurlarınca tasfiye sürecinde borçlu firmalardan yapılacak tahsilat miktarına, şekline ve tahsilat sürelerine uygun olarak kesinleşen tüm borçların elverdiği δlçüde, beş yıl içinde ödenmesi karar altına alınmıştır.

48. 200l yılında başlayan tasfiye süreci nedeniyle yatırdığı bedelleri tahsil edemeyen başvurucu, 201 l yılında alacağının tahsili için icra takibi başlatmıştır. Şirketin itirazı üzerine takip durmuş ve başvurucu, alacağının tahsilini sağlamak maksadıyla itirazın iptali davasi açmiştır.

49. Yargılama sırasında mali müşavir bilirkişisi tarafından düzenlenen raporda,başvurucunun Şirkete yatırdığı bedelin 1/1/2003 tarihi itibarıyla 13.321 dolara ulaştığı,Şirketin tasfiye sırasında yapılan ödemeler sonucunda 2007 yılı itibarıyla cari hesaplarıtamamen ödediği, katılım hesap bakiyeleri 2001 yılında 240.301.345 avro ve 658.891.488dolar iken borç bakiyesinin 200l-201l döneminde yıllar itibarıyla azaldığı, katılım hesaplarında 31/3/2011 tarihinde 76.011.316 avro ve 153.668.772 dolar borç olduğu ifade edilmiştir. Ancak Mahkeme, başvurucunun alacaklı olduğu yönündeki tespitlere rağmen davayi reddetmiştir.

50. Mahkeme kararının gerekçesinde tasfiye sürecinin devam ettiğine vurgu yapılarak Şirketin faaliyet izninin kaldırılmasına ilişkin kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren ÖFK hakkında ihtiyati tedbir dâhil her türlü icra iflas takibinin duracağı, tasfiye işlemlerinde 2004 sayıłt Kanun hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilmiş;başvurucunun hak talebinde bulunabilmesi için tasfiyenin tamamlanması gerektiğine işaret edilmiştir. Öte yandan mahkeme kararında başvurucunun iddialarına ilişkin herhangi bir araştıtma ve değerlendirme yapılmadığı görülmüştür (bkz. § 19). Kararın onanmasına ve karar düzeltme talebinin reddine ilişkin Yargıtay kararlarında ise mahkeme kararının uygun bulunduğu ifade edilmekle yetinilmiştir.

51. Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkı, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla oluşturulan idari ve yargisal mekanizmalara yapılan başvuruların mutlaka başvurucu lehine sonuçlanmasını güvence altına almamaktadır. Bu bağlamda ilgili idari ve yargısal mercilere düşen õdev, başvurucunun şikâyetinin esasınıinceleyerek ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karara bağlamaktır. Bununla birlikte mahkemelerin yorum ve değerlendirmelerinin sõz konusu başvuru yoluna müracaat edilmesini anlamsız kılacak, başarı şansını zayıfłatacak derecede keyfilik içermesi ya da açıkça makul olmayan bir muhakemeye dayanması hâlinde etkili başvuru hakkı ihlal edilebilir (Seyfettin Şimşek. B.No: 2019/21111, 30/3/2022, § 41).

52. Anayasa Mahkemesince incelenecek ilk mesele başvurucunun alacaklıolduğunu ileri sürdüğü bedeli tahsil edébilmesine imkân tanıyan etkili bir başvuru yolunun bulunup bulunmadığıdır. Incelenecek ikinci mesele ise teorik düzeyde etkili olduğu tespit edilen bu yolun başvurucunun açtığı davada filen işleyip işlemediği, diğer bir ifadeyle pratikte başarı şansı sunup sunmadığıdır.


53. Tasfiyeye başlandığı tarihte yürürlükte olan 6762 sayılı mūlga Kanun'da ve tasfiye sırasında yürürlüğe giren 6102 sayılı Kanun'da yer alan tasfiyeye ilişkin hükümlerin tasfiye sürecinin başından itibaren alınacak tedbirleri, tasfiyenin sürdürülme şeklini, tasfiye sırasında yapılacak işlemleri ve tasfiyenin ne şekilde sonuçlandırılacağına yõnelik hususlarıdüzenlediği görülmektedir (bkz.§§ 25-31). Bu hükümler incelendiğinde kanun koyucunun tasfiyenin tamamlanması için bir süre şartı õngörmediği ancak mümkün olan en kısa sürede tasfiyenin tamamlanması gerektiğine vurgu yaptığı anlaşılmıştır. Tasfiyenin belirli bir süreyle sınırlandırılmamasının tasfiyenin sağhıklı şekilde sürdürülmesi amacını taşıdığı açıktır. Yine bu gerekçeyle, alacak hakkı bulunduğunu ileri sürenlerin alacaklarının varlığını ortaya koyabilecekleri yasal başvuru yollarınt kullanabilmelerinin 4672sayılı Kanun'da yer verilen düzenlemeler nedeniyle tasfiyenin sonuçlanması şartina tabi tutulmasının tasfiye ile hedeflenen sonuçlara varılması amacı taşıdığında şüphe bulunmamaktadır. Ancak devletin pozitif yükümlüłükleri kapsamında bir yandan alacak ve borç ilişkilerinin ortaya konulmasının sağlanması açısından tasfiye sürecinin tamamlanması gerektiğine ilişkin kurallara yer verilirken Öte yandan da alacak hakkı bulunduğunu ileri sürenlerin hakların makul kabul edilebilir bir sürede ortaya koyabilmelerine imkân tanıyan tedbirlerin alınmasıgerektiği açıktır.

54. Başvuru konusu olayda 2001 yılında başlayıp devam eden tasfiyenin ne zaman sonuçłanacağı hususunda belirsizliğin sürdüğü ve Mahkemenin tasfiye işlemleri hakkında herhangi bir denetim ve inceleme yapmadığı görülmüştür. Derece mahkemelerinin gerekçelerine gõre tasfiye sūreci tamamlanmadan açılacak dava veya icra takibinin başarıya ulaşma şansı olmadığı açıktır. Başvurucu, Şirkete 1999 ve 2000 yıllarında para yatırmıştır ancak tasfiyenin başladığı 200l yıhndan bu yana yatırdığı bedelleri tahsil etmeye çalışmaktadır. Yirmi yılı aşkın süredir devam eden tasfiye sürecinin başvuruçu açısından katlanılabilir ve öngörülebilir olmadığı açıktır. Devłetin pozitif yükümlülükleri kapsamında başvurucunun alacağını tahsil etmesini sağlama yönünde bir yükümlülüğü bulunduğundan söz edilemeyeceği açık olmakla birlikte alacağının tahsiline imkân tanıyan uygun hukuki mekanizmaların kurulması, bu hukuksal yol ve mekanizmaların somut olarak işlerliğinin sağlanması devletin pozitif yükümlülüklerinin bir gereğidir.

55. Bu itibarla başvurucu, alacağıın tahsili için icra takibi ve dava yoluna başvurmasına rağmen uzun zamandır devam eden tasfiye sürecinin sonuçlanmadığıgerekçesiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmıştır. Dolayısıyla teorik dūzeyde etkili olduğu tespit edilen başvuru yolu somut olayda başarı şansı sunma kapasitesini yitirmiştir.

56. Sonuç olarak Anayasa'nın 35. maddesinde gūvence altına alınan mülkiyet hakkıile bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Giderim Yönünden 
57. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkanın ihlat edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...


(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapımasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
58. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve l1.000 dolar karşılığı TLzararının 2001yılından bu yana en yüksek mevduat faiziyle õdenmesini talep etmiştir.
59. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için teorik düzeyde etkili bir yol olduğu tespit edilen icra takibine yönelik itiraz üzerine yapılan yargılamada derece mahkemelerince başvurucunun iddialarınınesasına ilişkin bir inceleme yapılmamıştır. Bu itibarla başvurucunun iddialarının esasının değerlendirilmesi ancak yeniden yargılama ile mümkūn olduğundan yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Öte yandan yeniden yargılama yapılmasının ihlalin bütün sonuçlarını ortadan kaldırmayacağı dikkate alındığında başvurucuya 30.000 TL manevi tazminat Ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştir. Ayrıca yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi nedeniyle manevi tazminat ödenmesinin yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun maddi tazminat talepleri kabul edilmemiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkıyla bağlantıhı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına ahnan mülkiyet hakkı ile bağlantılıolarak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının İHLAL EDÍLDIĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması amacıyla Bakırkõy 7. Asliye Ticaret Mahkemesine (E,2012/454, K. 2013/291) GÖNDERİLMESÍNE,
D.Başvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 257,50 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ūcretinden oluşan toplam 10.157,50 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 14/9/2023tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.