Maden Sahalarında Rehabilitasyon Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2026-01-23

23 Ocak 2026 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 33146
YÖNETMELİK
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından:
MADEN
SAHALARINDA REHABİLİTASYON YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 4/6/1985 tarihli ve 3213
sayılı Maden Kanunu çerçevesinde rehabilitasyon
bedellerinin tahsili, nemalandırılması, iadesi ile rehabilitasyon
uygulamalarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik;
a) 3213 sayılı Kanun kapsamında yürütülen
madencilik faaliyetleri sırasında topoğrafyası
bozulan veya değişen alanlarda gerçekleştirilecek rehabilitasyon
çalışmalarının yürütülmesine,
b) Rehabilitasyon bedellerinin tahakkuku, tahsili,
nemalandırılması, ödenmesi ve iadesine,
c) Rehabilitasyon projesi ve uygulamalarına yönelik
koordinasyon, yetki ve yükümlülüklere,
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 4/6/1985
tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası
ile ek 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ağaçlandırmaya hazır hâle getirme: Madencilik
faaliyetleri nedeniyle bozulan, topoğrafyası
değişen alanlara yönelik; emniyetli hâle getirme, düzenleme, duraylılığı sağlama, düzeltme ve izin alanında mevcutsa
verimli üst toprağı serme işlemlerini,
b) Banka: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce
rehabilitasyon bedellerine ilişkin işlemlerin
yürütülmesi amacıyla belirlenen 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren kamu bankasını,
c) Genel Müdürlük: Maden ve Petrol İşleri Genel
Müdürlüğünü,
ç) İdare: Büyükşehir belediyesi olan illerde
yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarını, diğer illerde il özel
idarelerini,
d) Kanun: 4/6/1985 tarihli
ve 3213 sayılı Maden Kanununu,
e) Nema geliri: Rehabilitasyon bedeli hesabına
yatırılan tutarların bankalarda açılan en az bir aylık, en fazla bir yıllık
TL cinsi vadeli hesaplardan elde edilen getiriyi,
f) Nemalandırma dönemi: Mevzuatta aksi düzenlenen
durumlar hariç olmak üzere; rehabilitasyon
bedelinin yatırıldığı günün ertesi gününden, idari süreçler tamamlandıktan
sonra rehabilitasyon işlemlerinin icrası için rehabilitasyon bedelinin
İdarenin hesabına gönderildiği günün bir gün öncesini kapsayan dönemi,
g) Rehabilitasyon: Madencilik faaliyetleri
nedeniyle bozulan, topoğrafyası değişen alanlara
yönelik; emniyetli hâle getirme, düzenleme, duraylılığı
sağlama, düzeltme, üst toprağı serme, tohum ekme, fidan dikme, arazi yapısı
uygun yerlerde rekreasyon alanları oluşturma, bitkilendirme, ağaçlandırma, kimyasal ve fiziksel
iyileştirme kapsamında yapılan çalışmaları,
ğ) Rehabilitasyon bedeli: Rehabilitasyon
çalışmalarının giderlerinde kullanılmak üzere her yıl işletme ruhsat bedeli
kadar yatırılması gereken tutarı,
h) Rehabilitasyon bedeli hesabı: Rehabilitasyon
çalışmalarının giderlerinde kullanılmak üzere; I. Grup (a) bendi madenler
hariç, Genel Müdürlük adına kamu bankaları nezdinde açılan, ruhsat
sahiplerine ait teminatların bulunduğu özel hesabı,
ı) Rehabilitasyon projesi: Madencilik faaliyetleri
sonucunda bozulan alanların; çevresel, ekolojik ve
sosyal açıdan güvenli, sürdürülebilir ve çevreyle uyumlu bir yapıya
dönüştürülmesini sağlamak amacıyla hazırlanan, bilimsel verilere, mühendislik
esaslarına ve sürdürülebilirlik ilkelerine dayanan teknik uygulama
yöntemlerini, uygulama takvimini, yatırım bütçesini ve mali kaynak
planlamasını içeren, izlenebilir ve ölçülebilir hedefler barındıran
bütüncül projeyi,
i) Tahsil dairesi: I. Grup (a) bendi madenler hariç
olmak üzere, 3213 sayılı Kanuna göre Genel Müdürlükçe 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
kapsamında takibi gereken alacaklar için ilgili vergi dairesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Rehabilitasyona
İlişkin Genel Esaslar ve Mali Hükümler
Rehabilitasyon
çalışmalarının genel esasları
MADDE 5- (1) Maden sahalarında rehabilitasyon
çalışmalarının madencilik faaliyeti ile başlaması, madencilik faaliyeti boyunca
devam etmesi ve faaliyetin sona ermesini müteakip bitirilmesi esastır.
(2) Ruhsat hukuku yürürlükte olan, terk veya iptal
edilen maden sahalarının, ruhsat sahipleri veya ruhsatı iptal edilenler tarafından
rehabilite edilmesi zorunludur.
(3) Rehabilitasyon projesinin Genel Müdürlüğün
onayına sunulması zorunludur. Özel çevre koruma bölgesi ilan edilen alanlar
içerisinde faaliyet gösteren maden sahalarına ilişkin hazırlanacak olan rehabilitasyon projeleri Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığının da onayına sunulur. Proje onaylanmadan sahada rehabilitasyon çalışması yapılamaz.
(4) Herhangi bir nedenle hükümden düşen ve rehabilitasyon yükümlülüğü ruhsat sahibi tarafından
yerine getirilmeyen sahalardaki rehabilitasyon çalışmaları, orman
vasfındaki alanlarda ilgili orman idaresi, diğer alanlarda İdare tarafından
gerçekleştirilir. Orman vasfındaki alanlarda rehabilitasyon
uygulanacak saha, ağaçlandırmaya hazır hâle getirilerek Orman Genel
Müdürlüğüne teslim edilir. Özel mülkiyete konu alanlardaki rehabilitasyon çalışmaları ise mülkiyet sahibinin
bilgisi dâhilinde gerçekleştirilir.
(5) Devlet ormanlarında rehabilitasyon
projeleri, 24/9/2024 tarihli ve 32672 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulanması
Hakkında Yönetmelik kapsamında hazırlanır.
(6) Rehabilitasyon işlemlerinde 9/8/1983
tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ek 1 inci maddesi ve 23/1/2010
tarihli ve 27471 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri
ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği
hükümlerine uyulur.
(7) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmayan
hammadde üretim izinlerine, aynı gruptaki ruhsatların rehabilitasyon
yükümlülüklerine ilişkin hükümler uygulanır. Kamu kurum ve kuruluşları
uhdesindeki hammadde üretim izni sahalarının bu madde çerçevesinde rehabilitasyonu, bu kamu kurum ve kuruluşlarının
yükümlülüğündedir. Rehabilitasyon uygulamaları, izin sahibi kamu kurum ve
kuruluşlarının bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanır.
Rehabilitasyon, ayrılan bu kaynağın Tarım ve Orman Bakanlığına aktarılması
suretiyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından da gerçekleştirilebilir.
Rehabilitasyon yükümlülüğünü ihlal eden kamu kurum ve kuruluşlarına,
eksiklikleri gidermesi için bir ay süre verilir. Bu sürede de eksiklik
giderilmezse idari tedbir olarak faaliyet durdurulur.
(8) Rehabilitasyon çalışmaları, Genel Müdürlük
tarafından belli periyotlarla denetlenir. Denetime
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından bir temsilcinin
katılması da istenebilir. Denetim raporları ilgili idarelerle paylaşılır.
Rehabilitasyon
bedelinin tahakkuku, tahsili ve nema geliri
MADDE 6- (1) İşletme ruhsatlarına her yıl ocak ayının ilk
günü, işletme ruhsat bedeli kadar rehabilitasyon
bedeli tahakkuk ettirilir.
(2) Rehabilitasyon bedellerinin tamamının her yıl
ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden
ruhsatları hariç diğer grup madenlerin rehabilitasyon
bedelleri Genel Müdürlükçe belirlenen rehabilitasyon bedeli hesabına
yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin rehabilitasyon
bedelleri ise İdarenin belirlediği rehabilitasyon bedeli hesabına
yatırılır.
(3) Rehabilitasyon bedelinin tamamının ocak ayının
sonuna kadar yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının
son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak
gecikme zammı oranında artırılarak yatırılması zorunludur, aksi hâlde
ruhsat iptal edilir. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar
ödenmesi gereken rehabilitasyon bedelinin
ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.
Tahsil dairesi, Genel Müdürlükçe tahakkuk ettirilmesine rağmen süresinde
yatırılmayan rehabilitasyon bedellerinin takibini
yaparak tahsil ettiği tutarları Genel Müdürlüğün belirteceği banka hesabına
takip eden iş günü sonuna kadar aktarır.
(4) Tahsil edilen rehabilitasyon
bedelleri, ruhsat bazında izlenebilecek şekilde Genel Müdürlük tarafından
bankada açılan vadeli mevduat hesabında nemalandırılır. Nema oranı, Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından haftalık olarak en son açıklanan,
bankalarca Türk lirası üzerinden bir aya kadar vadeli olarak açılan
mevduatlara uygulanan ağırlıklı ortalama faiz oranının yüzde yetmiş
beşinden düşük olamaz. Rehabilitasyon bedeli ve bu bedele ilişkin nema
geliri sadece rehabilitasyon çalışmaları için
kullanılır. Bu bedeller ve nema gelirleri haczedilemez, rehnedilemez
ve temlik edilemez.
(5) Nemalandırmaya ve nemalandırma dönemine ilişkin
şartlar, faiz oranı ve uygulanması, hesap türü, nema gelirinin toplu olarak
ve ruhsat bazında izlenmesi gibi usul ve esaslar, Genel Müdürlükçe bankalarla
yapılacak sözleşme ile belirlenir. Rehabilitasyon süreçlerine uygun olarak
en yüksek nemanın elde edilmesini sağlayan sözleşmeyi teklif eden banka ile
anlaşma imzalanır.
(6) Rehabilitasyon bedeli ve nema gelirleri, bütçe
geliri olarak kaydedilmez. Rehabilitasyon bedeli hesabının muhasebe işlemlerine,
17/10/2017 tarihli ve 30213 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin
Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak mezkûr
Yönetmeliğin 8 inci maddesi uyarınca özel hesap uygulamasının sona ermesi
hâlinde özel hesapta kalan tutarlar, Genel Müdürlük bütçesine gelir kaydedilmez.
Rehabilitasyon
bedelinin ödenmesi ve iadesi
MADDE 7- (1) Maden sahalarında Kanunun 32 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca İdare
tarafından gerçekleştirilen rehabilitasyon
faaliyetlerinin, rehabilitasyon projesine uygun olarak tamamlandığının
Genel Müdürlükçe tespit edilmesi hâlinde rehabilitasyon bedeli, İdarenin
hesabına ödenir. İdarece talep edilmesi hâlinde, rehabilitasyon
faaliyetleri kapsamında yapılacak ivedi veya zorunlu giderler için gereken
miktarda avans, İdarenin gerekli hazırlıklarını tamamlamasını müteakip
verilebilir. Verilecek avansın üst sınırının, işin toplam maliyetinin yüzde
ellisini aşmaması esastır. Hakedişi tamamlanarak
mahsuplaşması yapılmış avanslar, bu oranın belirlenmesinde dikkate alınmaz.
(2) Rehabilitasyon projesi hazırlanmasının, Genel
Müdürlük veya İdare tarafından hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi
durumunda, harcamalar birinci fıkra kapsamında rehabilitasyon
bedeli hesabından karşılanır.
(3) Maden sahalarının rehabilitasyonu için gereken
harcamaların, tahsil edilen rehabilitasyon
bedelinden fazla olması durumunda, fazlaya ilişkin tutarın ödenmesi için
ruhsat sahibine bir ay süre verilir. Bu süre içerisinde ödemenin yapılmaması
hâlinde fazlaya ilişkin tutar, bir aylık sürenin sona erdiği tarihten
itibaren gecikme zammı uygulanarak ilgili tahsil dairesi tarafından 6183
sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilir.
(4) Vasfı orman ve tarım arazisi olan yerler hariç,
rehabilitasyon faaliyeti yürütülecek alanlarda
Genel Müdürlükten uygun görüş alınmak suretiyle; kamu kurum ve
kuruluşlarınca rehabilitasyon amacının dışında kamu yararı gözetilerek
farklı bir proje (rekreasyon, park, mesire alanı ve benzeri) veya uygulama
yapılabilir. Bu durumda maden sahasına ait tüm yetki ve sorumluluk ilgili
kamu kurum ve kuruluşuna ait olup proje ve uygulama için herhangi bir ödeme
yapılmaz.
(5) Rehabilitasyon yükümlülüğü yerine getirilen
ruhsatların rehabilitasyon bedeli iade edilir.
Rehabilitasyon yükümlülüğü kısmen yerine getirilen durumlarda, tamamlamak
için gereken maliyet dikkate alınarak yapılacak oranlama üzerinden iade
işlemi gerçekleştirilir. İade işlemi, Genel Müdürlük tarafından yapılan
teknik ve mali değerlendirme raporuna dayanılarak gerçekleştirilir.
Rehabilitasyon bedeli iadelerine ilişkin müracaatlarda 6183 sayılı Kanunun
22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı aranır.
(6) İşletilebilir maden rezervi kalmış sahalara
ilişkin rehabilitasyon bedelinin iade işlemleri,
işletilebilir tüm rezervin istihracını müteakip gerçekleştirilir.
(7) Rehabilitasyon bedelinin iadesinde
hesaplamalar, yıllık dönemler hâlinde yapılır. Kıst
dönemler hesaplamaya dâhil edilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
I. Grup
(a) bendi madenler
MADDE 8- (1) Rehabilitasyon projesinin hazırlanması ve
uygulanması, rehabilitasyon bedellerinin nemalandırılması,
rehabilitasyon bedellerinin 6183 sayılı Kanuna göre tahsili, rehabilitasyon
bedeli hesabından yapılan ödemeler ve iadelere ilişkin Kanunun ve bu
Yönetmeliğin Genel Müdürlüğe verdiği görevleri yerine getirme ile
rehabilitasyon bedeli hesabına ilişkin işlemlerin muhasebeleştirilmesi
sorumluluğu, I. Grup (a) bendi madenlerde, İdarededir.
Hüküm
bulunmayan hâller
MADDE 9- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde, 11/12/2022 tarihli ve 32040 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Maden Yönetmeliği ve Kanuna dayanılarak çıkarılan diğer yönetmelik
hükümleri uygulanır.
Mevcut
çevre ile uyum bedelleri ve teminatlar
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış çevre ile uyum bedeli ile
teminatlar ve bunlara ilişkin nemalar, Genel Müdürlük rehabilitasyon
bedeli hesabına aktarılmasına müteakip bu Yönetmelik uyarınca nemalandırılır.
Rehabilitasyonuna
başlanmış sahalar
GEÇİCİ
MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce rehabilitasyon
uygulamasına başlanmış sahalarda, bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 10- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 11- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanı yürütür.