Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2025-01-17

17 Ocak 2025 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 32785
YÖNETMELİK
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumundan:
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
DENETİMİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 13/1/2011 tarihli ve
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 26/9/2011 tarihli ve 660 sayılı Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde yapılacak sürdürülebilirlik
denetimine, sürdürülebilirlik alanında faaliyette bulunacak bağımsız
denetim kuruluşları ve bağımsız denetçilere ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; 6102 sayılı Kanun, 660 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde veya ihtiyari
olarak yapılacak sürdürülebilirlik denetimine, sürdürülebilirlik alanında
faaliyette bulunacak bağımsız denetim kuruluşlarının ve bağımsız
denetçilerin yetkilendirilmelerine, sicil kayıtlarının tutulmasına,
yükümlülüklerine, sorumluluklarına, bunların Kurum tarafından
incelenmesine, denetlenmesine ve bunlar hakkında uygulanacak idari
yaptırımlara ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 660 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 9 uncu, 25 inci ve 27 nci maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bağımsız denetçi: Bağımsız denetim yapmak üzere,
1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve
Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre yeminli mali müşavirlik ya da serbest
muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış meslek mensupları arasından
Kurum tarafından yetkilendirilen kişileri,
b) Bağımsız denetim kuruluşu: Kurumca bağımsız
denetim yapmakla yetkilendirilen, ortakları yeminli mali müşavirlik ya da
serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış meslek mensuplarından
oluşan sermaye şirketlerini,
c) Denetlenen işletme: Sürdürülebilirlik denetimi
yaptırmak üzere sürdürülebilirlik alanında yetkili bağımsız denetim
kuruluşu ile sözleşme imzalamış olan işletmeleri,
ç) Kurul: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurulunu,
d) Kurum: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumunu,
e) Sınav: Sürdürülebilirlik alanında denetim
yapacak bağımsız denetçileri yetkilendirilmek için 26/12/2012 tarihli ve
28509 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 16
ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (f) ve (g) bentlerinde belirtilen
konularda yapılan sınavı,
f) Sürdürülebilirlik alanında yetkili bağımsız
denetim kuruluşu: Bu Yönetmelik kapsamında sürdürülebilirlik denetimi yapma
yetkisi verilen bağımsız denetim kuruluşunu,
g) Sürdürülebilirlik denetçisi: Kurum tarafından
sürdürülebilirlik alanında güvence denetimi yapmak üzere yetkilendirilmiş
bağımsız denetçileri,
ğ) Sürdürülebilirlik denetim ekibi: Belirli bir
sürdürülebilirlik denetimi görevini yerine getirmek üzere, sürdürülebilirlik
sorumlu denetçisi ve onun sorumluluğu altında görev yapan sürdürülebilirlik
denetçilerinden oluşan ekibi,
h) Sürdürülebilirlik denetimi: Sürdürülebilirlik
raporunun; Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarına uygunluğu ve
doğruluğu hususunda, makul veya sınırlı güvence sağlayacak yeterli ve uygun
denetim kanıtlarının elde edilmesi amacıyla, Türkiye Denetim
Standartlarında öngörülen gerekli denetim tekniklerinin uygulanarak
denetlenmesini ve değerlendirilerek rapora bağlanmasını,
ı) Sürdürülebilirlik raporu: Bir işletmenin
çevresel, sosyal ve yönetişim hususlarına ilişkin olarak Türkiye Sürdürülebilirlik
Raporlama Standartları uyarınca hazırladığı açıklamaları içeren raporu,
i) Sürdürülebilirlik sorumlu denetçisi: Belirli bir
sürdürülebilirlik denetimi faaliyetinin yürütülmesinden sorumlu tutulan ve
bu denetime ait raporun denetim kuruluşu adına imzalanmasına yetkili
kılınan sürdürülebilirlik denetçisini,
j) Türkiye Denetim Standartları (TDS): 660 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yürürlüğe konulan, bilgi sistemleri ile
sürdürülebilirlik denetimi dahil olmak üzere, bağımsız denetim alanında
uluslararası standartlarla uyumlu eğitim, etik, kalite yönetim ve denetim
standartları ile bu alana ilişkin diğer düzenlemeleri,
k) Türkiye Muhasebe Standartları (TMS): Kurum
tarafından yayımlanan Türkiye Finansal Raporlama Standartları, Büyük ve
Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı ile Küçük ve Mikro
İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardını ve farklı işletme büyüklükleri,
sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için Kurum tarafından belirlenen
standartları ve bunlarla ilişkili diğer düzenlemeleri,
l) Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları
(TSRS): Kurum tarafından Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları
adıyla yayımlanan standartları,
ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte geçen ancak bu maddede
tanımlanmayan terimler bakımından Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 4 üncü
maddesinde yer alan tanımlar geçerlidir.
(3) Bu Yönetmelikte geçen terimler TMS, TDS ve
TSRS’lerdeki anlamlarıyla kullanılmış olup bu Yönetmelikteki denetim
ibaresi sürdürülebilirlik denetimini, denetçi ibaresi sürdürülebilirlik
denetçisini, denetim kuruluşu ibaresi sürdürülebilirlik alanında yetkili
bağımsız denetim kuruluşunu, kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması ise
sürdürülebilirlik raporunu ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sürdürülebilirlik Denetiminin Esasları
Sürdürülebilirlik
denetiminin amacı ve kapsamı
MADDE 5- (1) Sürdürülebilirlik denetimi, TSRS’lerde
öngörülen hükümler de dahil olmak üzere denetime tabi konuların belirlenmiş
ilgili kıstaslarla uyumlu olup olmadığı hususunda kullanıcılara TDS
çerçevesinde güvence sağlayacak bir görüş oluşturulması amacı ile yapılır.
(2) Sürdürülebilirlik denetimi; denetimin konusu
hakkında mesleki etik ilkelere bağlı kalmak ve mesleki şüphecilik içinde
bulunmak suretiyle, TDS çerçevesinde yeterli ve uygun denetim kanıtı
toplanmasını, bu kanıtlara dayandırılarak bir görüş oluşturulmasını ve
görüşün raporlanmasını kapsar.
(3) Sürdürülebilirlik denetiminin unsurlarını;
sürdürülebilirlik denetiminin konusu, tarafları, kıstası, kanıtları ve
sürdürülebilirlik denetim raporu oluşturur.
Sürdürülebilirlik
denetiminin konusu
MADDE 6- (1) Sürdürülebilirlik denetimi; 6102 sayılı Kanun,
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve diğer ilgili mevzuat hükümleri
uyarınca veya ihtiyari olarak denetime tabi tutulan sürdürülebilirlik
raporunda yer alan açıklamalarla ilgili konularda yapılır.
Denetimin
tarafları
MADDE 7- (1) Denetimin taraflarını; denetlenen işletme,
denetim kuruluşu ve ilgili mevzuatında hedeflenen kullanıcılar oluşturur.
Denetim
kıstası
MADDE 8- (1) Sürdürülebilirlik denetiminde, denetim
konusunun uyumunun değerlendirildiği önceden belirlenmiş kıstaslar esas
alınır. Sürdürülebilirlikle ilgili riskler ve fırsatlara ilişkin bilgiler
açısından TSRS; diğer mevzuattan kaynaklanan denetim konuları açısından ise
denetim kıstasıyla ilgili düzenlemeler veya bunların atıf yaptığı kurallar
denetim kıstasını oluşturur.
(2) Diğer mevzuatta doğrudan veya dolaylı olarak
denetim kuruluşları tarafından denetim yapılmasının öngörüldüğü ancak
denetim konularının uyumunun aranacağı kıstasın açıkça belirtilmediği
durumlarda, denetim kıstası Kurum tarafından belirlenir. İhtiyari olarak
yaptırılan denetimlerde ise bu belirleme denetimi talep edenlerce yapılır.
Denetim
kanıtı
MADDE 9- (1) Denetim kanıtı, denetim konusunda denetim
kıstası çerçevesinde önemli uyumsuzluklar bulunup bulunmadığı hususunda
güvence verilmesini teminen görüş bildirmeye yönelik olarak denetçi
tarafından elde edilen ve belirlenen güvence seviyesi için yeterli ve uygun
bilgi, belge ve beyanlardır. Bu kanıtlar, denetimin TDS çerçevesinde ve
mesleki şüphecilik içinde planlanması ve gerçekleştirilmesi suretiyle elde
edilir ve tevsik edilir.
(2) Denetim, denetimin konusunda önemli
uyumsuzluklara yol açabilecek koşulların mevcut olabileceği göz önünde
bulundurularak mesleki şüphecilik içinde planlanır ve yürütülür.
Sürdürülebilirlik
denetim raporu
MADDE 10-
(1) Sürdürülebilirlik denetim
raporu, denetim kanıtlarının TDS çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda,
belirlenen güvence seviyesine uygun şekilde oluşturulan denetçi görüşünün
ve varsa dikkat çekilmek istenen diğer hususların kullanıcıların istifadesine
sunulması amacıyla Kurum düzenlemelerine uygun olarak hazırlanan ve
imzalayan denetim kuruluşu tarafından sorumluluğu üstlenilen belgedir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yetkilendirme ve Sicil
Sürdürülebilirlik
denetimi yapmaya yetkililer
MADDE 11-
(1) Sürdürülebilirlik denetimi,
denetim kuruluşları tarafından yetkileri çerçevesinde gerçekleştirilir.
Denetim kuruluşlarının ve denetim ekiplerinde görev alacak denetçilerin,
denetlenen işletmenin bağımsız denetim faaliyetini üstlenebilmek için
gerekli olan alanlardan da yetkili olmaları zorunludur.
(2) Denetim yetkisinin kullanımı, yetkilendirmenin
Kurum tarafından ilanıyla başlar.
(3) Faaliyet alanları, işletme büyüklükleri,
çalışan sayısı ve benzeri ölçütlere göre Kurumca belirlenen işletmelerin
denetimlerinde, yetki alanı, denetim kadrosu ve denetim ekibinde görev
alacak denetçi sayısına ilişkin farklı belirleme yapmaya Kurum yetkilidir.
Denetim
kuruluşlarının sürdürülebilirlik alanında yetkilendirilmesi
MADDE 12-
(1) Sürdürebilirlik alanında
yetkilendirilme talebinde bulunan denetim kuruluşunun;
a) Bağımsız Denetim Resmi Siciline kayıtlı ve faal
bağımsız denetim kuruluşu olması,
b) 19 uncu maddedeki şartları sağlayan en az iki
sorumlu denetçisinin bulunması,
c) Denetim kadrosunun asgari olarak, 18 inci
maddede belirtilen denetim ekiplerini oluşturabilecek nitelik ve genişlikte
olması,
ç) Sürdürülebilirlik denetim rehberlerini
oluşturmuş olması,
şarttır.
(2) Sürdürülebilirlik alanında faaliyette bulunmak
isteyen bağımsız denetim kuruluşları, birinci fıkrada belirtilen şartları
sağladıklarını gösteren bilgi ve belgelerle birlikte Kuruma başvuruda
bulunur. Kurum tarafından gerektiğinde yerinde inceleme yapılmak suretiyle
gerekli değerlendirmeler yapılır. Kurul tarafından, gerekli şartları
taşıdığına karar verilenler, en geç otuz gün içinde, gerekli ücretleri
ödemeleri ve Kuruma tescil talebinde bulunmaları halinde sicile kayıt ve
ilan edilir. Tescil işleminden sonra denetim kuruluşlarına
“Sürdürülebilirlik Alanında Yetkili Bağımsız Denetim Kuruluşu Belgesi”
verilir.
Sürdürülebilirlik
denetçilerinin yetkilendirilmesi
MADDE 13-
(1) Sürdürülebilirlik denetçisi
olarak yetkilendirilmek isteyenlerin;
a) Bağımsız Denetçi Resmi Siciline kayıtlı ve faal
bağımsız denetçi olması,
b) Sürdürülebilirlik alanına ilişkin sınav
konularından başarılı olması,
c) 15 inci maddede belirtilen uygulamalı mesleki
eğitimi tamamlamış olması,
şarttır.
(2) Sürdürülebilirlik denetçisi olmak isteyenler,
birinci fıkrada belirtilen şartları taşıdıklarını gösteren beyan, bilgi ve
belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunur. Kurum tarafından gerekli
şartları taşıdığına karar verilen başvuru sahipleri gerekli ücretleri
ödemeleri ve Kuruma tescil talebinde bulunmaları halinde sicile kayıt ve
ilan edilir. Tescil işleminden sonra bu kişilere “Sürdürülebilirlik
Denetçisi Belgesi” verilir.
(3) Kurum; belirli alanların düzenlenmesi ve
denetlenmesinden sorumlu kurum, kurul veya kuruluşların görüşlerini alarak,
bu alanlarda denetim faaliyetinde bulunacak denetçi ve denetim kuruluşları
için ilave şartlar belirleyebilir.
Sürdürülebilirlik
denetçiliği sınavı
MADDE 14-
(1) Sürdürülebilirlik denetçiliği
sınavı, sınava gireceklerin sürdürülebilirlik denetimiyle ilgili
alanlardaki teorik ve uygulamaya ilişkin bilgilerini ölçmek üzere Kurum
tarafından yapılır. Kurumca gerekli görülen hallerde sınav başka kurum veya
kuruluşlara da yaptırılabilir. Bu takdirde sınava ilişkin hususlar, anılan
kurum veya kuruluşlarla yapılacak protokolle belirlenir.
(2) Sınav, Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 16 ncı
maddesinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.
(3) Sürdürülebilirlik denetçiliği sınavı, “Kurumsal
Sürdürülebilirlik Raporlaması” ve “Sürdürülebilirlik Denetimi” ana
konularında gerçekleştirilir. Bu ana konuların içeriğinde yer alacak alt
konular sınav duyurusunda belirtilir.
Uygulamalı
mesleki eğitim
MADDE 15-
(1) Sürdürülebilirlik alanında
yetkilendirilmek isteyen bağımsız denetçilerin, sürdürülebilirlik denetimi
alanında en az 8 ay süreyle uygulamalı mesleki eğitimi tamamlamış olmaları
şarttır. Uygulamalı mesleki eğitim, sürdürülebilirlik denetimi faaliyetinde
bulunan denetim kuruluşlarının bu alana ilişkin denetim ekiplerinde denetçi
yardımcısı olarak görev almak suretiyle gerçekleştirilir.
Sicile
kayıt ve ilan
MADDE 16-
(1) Denetim kuruluşlarının ve
denetçilerin sürdürülebilirlik denetimi alanına ilişkin yetkilendirilme
işlemleri, uygulanan idari yaptırım kararları, gayri faal olarak gösterilme
gibi resmi sicile kaydı gereken tüm bilgileri, Bağımsız Denetim
Yönetmeliğinin 17 nci ve 18 inci maddelerinde belirlenen usul ve esaslar
çerçevesinde resmi sicilde bu alana özgü olarak açılacak bölüme kaydedilir
ve güncel olarak kamuoyunun erişimine açık tutmak suretiyle ilan edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Denetim Kuruluşlarının ve Denetçilerin
Yükümlülükleri ile Sorumlu Denetçi Olabilme Şartları
Yükümlülükler
MADDE 17-
(1) Denetim kuruluşları ve
denetçiler, sürdürülebilirlik denetimi faaliyetlerini kaliteli ve güvenilir
denetimler gerçekleştirecek şekilde yürütür.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla,
Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 19 ila 37 nci maddelerinde yer alan
yükümlülüklere, sürdürülebilirlik denetimi faaliyetlerinde de uyulması
zorunludur.
(3) Denetim kuruluşları, Bağımsız Denetim
Yönetmeliği uyarınca bağımsız denetimini üstlenemeyecekleri işletmelerin
sürdürülebilirlik denetimlerini de üstlenemezler.
Denetim
ekipleri
MADDE 18-
(1) Sürdürülebilirlik denetimi,
işin gerektirdiği sayı ve nitelikte denetçiden oluşan denetim ekipleri
tarafından gerçekleştirilir. Denetim ekipleri, denetlenen işletmenin
büyüklüğü, faaliyetleri ile tabi olduğu düzenlemelerin özelliği ve benzeri
hususlar dikkate alınarak, denetimi Kurum düzenlemelerine uygun bir şekilde
gerçekleştirebilecek yetki, bilgi, beceri ve tecrübeye sahip olan yeterli
sayıda denetçiden oluşturulur. Ancak denetim ekipleri biri sorumlu denetçi
olmak üzere üç denetçiden az olamaz. Denetim ekiplerindeki sorumlu denetçi
ve belirlenen diğer kademeler için en az birer yedek denetçi belirlenir.
Yedek denetçiler yerini aldıklarının sorumluluklarını üstlenebilecek
nitelikte olmalıdır.
(2) Denetime tabi işletmelerin özellikleri
itibarıyla, Kurum tarafından farklı asgari denetçi ve yedek denetçi
sayıları belirlenebilir.
(3) Belirli alanların düzenlenmesi ve
denetlenmesinden sorumlu kurum, kurul veya kuruluşların görüşlerini alarak,
bu alanlarda faaliyet gösteren şirketlerin denetim faaliyetinde bulunacaklar
için Kurum ilave şartlar belirleyebilir. Denetim ekibindeki tüm denetçiler
denetlenen işletmenin özelliğine uygun olarak Kurum tarafından öngörülen
ilave şartları taşır.
(4) Denetim ekiplerinde; söz konusu denetim için
yetkisi bulunmayan denetçiler, denetçi yardımcıları, teknik bilgisine
başvurulacak uzmanlar ve denetime yardımcı diğer kişiler de denetçi olarak
görevlendirilmemek kaydıyla yer alabilir. Bu kişiler; denetçilerin
sorumluluk, gözetim ve kontrolü altında çalışır, ancak denetimin herhangi
bir aşamasında karar verici konumunda bulunamaz, asgari denetçi sayısı
hesabında dikkate alınmaz ve genel hükümler, bağımsızlık, tarafsızlık ve
sır saklama yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla denetimden sorumlu
tutulmaz.
(5) Denetim ekipleri, denetimlerini sorumlu
denetçinin gözetim ve idaresi altında gerçekleştirir.
Sorumlu
denetçi olabilme şartları
MADDE 19-
(1) Sorumlu denetçiler,
sürdürülebilirlik denetim raporunu denetim kuruluşu adına imzalama
yetkisini haiz olup, aşağıdaki şartları sağlayan denetçiler arasından,
Kurumun onayı alınmak suretiyle görevlendirilir:
a) Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 28 inci maddesi
çerçevesinde Kurumca onaylanmış sorumlu denetçi olması.
b) Denetim kuruluşlarının yönetim organı
tarafından, denetim kuruluşu adına sürdürülebilirlik denetim raporunu
imzalama hususunda yetkilendirilmiş olması.
c) En az üç yıl süreyle, sürdürülebilirlik alanında
fiilen denetimlerde bulunmuş olması.
(2) Sorumlu denetçi onay talepleri, denetçinin
birinci fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunu gösteren bilgi ve
belgelerle birlikte denetim kuruluşu tarafından Kuruma gönderilir.
(3) Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 28 inci
maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen süre ve görevlerde bulunanlarda, bu
maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan şart aranmaz.
Sürdürülebilirlik
denetim raporunun düzenlenmesi ve teslimi
MADDE 20-
(1) Sürdürülebilirlik denetimi
sonucunda, TDS’ye uygun olarak sürdürülebilirlik denetim raporu düzenlenir.
(2) Sürdürülebilirlik denetim raporlarının, ilgili
mevzuatında özel bir düzenleme olmaması durumunda, bağımsız denetimi
yapılan finansal tabloların ait olduğu hesap dönemine ilişkin olağan genel
kurul toplantısından en az 20 gün önce ve her durumda 6102 sayılı Kanunda
olağan genel kurul toplantıları için öngörülen azami sürenin sonuna kadar
denetlenen işletmenin yönetim organına teslim edilmesi esastır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kurumca Yapılacak İncelemeler, Denetimler ve İdari
Yaptırımlar
İnceleme
ve denetimler
MADDE 21-
(1) Kurum, denetim kuruluşlarının
sürdürülebilirlik denetim faaliyetlerini, seçilmiş denetim dosyaları, diğer
bilgi, bildirim ve belgeler çerçevesinde inceler ve denetler. İnceleme ve
denetim faaliyetleri, Kurulca her yıl hazırlanan yıllık inceleme ve denetim
planı kapsamında yürütülür. İnceleme sonuçları, her yıl bir raporla kamuoyuna
açıklanır.
(2) İnceleme ve denetimler; denetim kuruluşlarınca
gerçekleştirilmiş denetim çalışmalarının mevzuat çerçevesinde gözden
geçirilmesi ve bu kuruluşların faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunun
denetimi ile harcanan kaynakların nitelik ve niceliğiyle ilgili
değerlendirmeleri kapsar.
(3) İncelemeler, sürdürülebilirlik raporlamasına
tabi olan işletmelerin denetimini üstlenen denetim kuruluşlarının ilk
denetim sözleşmesi imza tarihinden itibaren asgari altı yılda bir yapılır.
İzleyen incelemelerde süre, önceki incelemeye ilişkin Kurul kararını takip
eden takvim yılından itibaren yeniden başlar.
(4) Kurum, planlanan inceleme ve denetimler yanında
ihbar, şikâyet, bildirim gibi durumlarda ve gerekli gördüğü diğer hallerde
de inceleme ve denetim yapar.
(5) İnceleme ve denetimler, bağımsız denetim
faaliyetlerinin incelenmesi ve denetimiyle birlikte yürütülebileceği gibi
münhasıran sürdürülebilirlik denetimi faaliyetine ilişkin olarak da
gerçekleştirilebilir.
(6) İnceleme ve denetimler Kurum tarafından
belirlenen usul ve esaslara uygun olarak yapılır.
(7) Yapılan inceleme ve denetimler sonucunda
mevzuata aykırılıkları tespit edilenler hakkında idari yaptırım uygulanır.
Denetim kuruluşları ve denetçiler, inceleme ve denetimler sonucunda tespit
edilen hususlarla ilgili olarak gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.
(8) 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 25 inci
maddesinin yedinci fıkrası uyarınca inceleme için görevlendirilenler
tarafından denetim kuruluşundan, denetçilerden, denetlenen işletmeden veya
üçüncü kişilerden istenen rapor, defter, belge ve çalışma kâğıtları ile
elektronik, manyetik ve benzeri ortamlarda tutulanlar dahil tüm kayıtların
ve diğer bilgi ihtiva eden vasıtaların ibraz veya teslim edilmesi
zorunludur.
İdari
yaptırımlar
MADDE 22-
(1) İnceleme ve denetimler, ihbar
ve şikâyetler ya da diğer kurum ve kuruluşların bildirimleri sonucunda,
yaptıkları denetim çalışmaları ve faaliyetleriyle, 660 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye, 6102 sayılı Kanunda yer alan denetime ilişkin
hükümlere ve Kurum düzenlemelerine aykırı hareket ettikleri tespit
edilenlere, aykırılıkların mahiyetine bağlı olarak Kurul kararıyla ikaz,
uyarı, faaliyetin kısıtlanması, faaliyet izninin askıya alınması ve
faaliyet izninin iptali yaptırımları uygulanır. Yaptırımların içeriği
aşağıda belirtilen şekildedir:
a) İkaz, denetim kuruluşları ve denetçilere
mevzuata aykırılıkları nedeniyle faaliyetlerinde daha dikkatli davranmaları
gerektiği hususunun bildirilmesidir.
b) Uyarı, denetim kuruluşları ve denetçilere
faaliyetlerinde düzeltilmesi gereken mevzuata aykırılıkların bulunduğu
hususunun bildirilmesidir.
c) Faaliyetin kısıtlanması, denetim kuruluşlarının
yetkili oldukları alanların, sorumlu denetçilerin ise sorumlu denetçilik
görevlerinin belirlenen süreyle sınırlandırılmasıdır.
ç) Faaliyet izninin askıya alınması, denetim
kuruluşlarının ve denetçilerin faaliyet izinlerinin belirlenen süreyle
askıya alınmasıdır.
d) Faaliyet izninin iptali, denetim kuruluşlarının
ve denetçilerin faaliyet izinlerinin süresiz olarak iptal edilmesidir.
(2) Kurul tarafından, 660 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerine dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen
standart ve formlara ve Kurulca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara
aykırı hareket edilmesi halinde 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 26
ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanmasına
karar verilir. Birinci fıkrada belirtilen idari yaptırımlara karar verilmiş
olması, ayrıca idari para cezası uygulanmasına engel teşkil etmez.
İkaz
MADDE 23-
(1) Aşağıda belirtilen
aykırılıklarda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarına
veya denetçilere ikaz yaptırımı uygulanır:
a) Denetimlerde uyarı yaptırımı gerektirmeyecek
biçimde TDS’ye aykırı hareket edilmesi.
b) Denetçiler ve denetime katılanlardan, her bir
denetimden önce bağımsızlık, tarafsızlık ve sır saklamayla ilgili kuruluşun
politika ve süreçlerine uygun davrandıklarına ve davranacaklarına ilişkin
yazılı taahhüdün alınmamış olması.
c) Bu maddede yer almamakla birlikte diğer ilgili
mevzuatta ikaz yaptırımını gerektiren benzer durumların tespit edilmesi.
Uyarı
MADDE 24-
(1) Aşağıda belirtilen
aykırılıklarda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarına
veya denetçilere uyarı yaptırımı uygulanır:
a) Denetim faaliyetinin, fiilin ağırlığına göre
daha ağır bir yaptırım gerektirmeyen şekilde, TDS’ye aykırı olarak
yürütülmesi.
b) Bağımsızlığı tehdit eden hususlara ilişkin
gerekli önlemlerin alınmaması ve bunlara ilişkin değerlendirmelerin kayda
geçirilmemesi.
c) Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 25 inci
maddesinde öngörülen sürekli eğitim programlarını tamamlamayanların denetçi
olarak faaliyet göstermesi veya denetim ekiplerinde görevlendirilmesi.
ç) Sürdürülebilirlik denetimi faaliyetlerinde,
Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 29 uncu ve 37 nci maddelerinde belirlenen
yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi.
d) Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 35 inci
maddesinde belirtilen saklama hükümlerine aykırı hareket edilmesi veya
mezkûr maddede belirtilen ibraz yükümlülüklerinin süresinde yerine
getirilmemesi.
e) Kuruma yapılacak bildirimlerin zamanında, tam ve
doğru olarak yerine getirilmemesi.
f) Sürdürülebilirlik denetim raporlarının süresi
içerisinde tamamlanarak ilgili yerlere teslim edilmemesi.
g) Bu maddede yer almamakla birlikte diğer ilgili
mevzuatta uyarı yaptırımını gerektiren benzer durumların tespit edilmesi.
Faaliyetin
kısıtlanması
MADDE 25-
(1) Aşağıda belirtilen
aykırılıklarda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarına
ve denetçilere fiilin ağırlığı dikkate alınarak, iki yılı geçmemek üzere
Kurul kararıyla belirlenen süreyle faaliyetin kısıtlanması yaptırımı
uygulanır:
a) Denetim faaliyetinin, fiilin ağırlığına göre
faaliyet izninin askıya alınmasını gerektirmeyen şekilde, TDS’ye aykırı
olarak yürütülmesi.
b) Sürdürülebilirlik denetimi faaliyetlerinde,
Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 23 üncü ve 24 üncü maddeleri hükümlerine
aykırı hareket edilmesi.
c) Bu maddede yer almamakla birlikte diğer ilgili
mevzuatta faaliyetin kısıtlanması yaptırımını gerektiren benzer durumların
tespit edilmesi.
(2) Faaliyetin kısıtlanması yaptırımı; denetim
ekiplerinde sorumlu denetçi olarak görev alınmasının, denetim faaliyetinde
bulunulabilecek denetim alanı yetkisinin veya belirlenen ölçütleri haiz
işletmelerin denetimlerinin üstlenilmesinin kısıtlanması şeklinde
uygulanır. Denetimi üstlenilemeyecek işletmelerin belirlenmesi,
işletmelerin; faaliyet alanları, büyüklükleri, uyguladıkları raporlama
çerçeveleri ölçütlerinden bir veya birden fazlası esas alınarak yapılır.
Faaliyet
iznini askıya alma
MADDE 26-
(1) Aşağıda belirtilen
aykırılıklarda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarının
ve denetçilerin sürdürülebilirlik alanında faaliyet izinleri fiilin
ağırlığı dikkate alınarak, iki yılı geçmemek üzere Kurul kararıyla
belirlenen süreyle askıya alınır:
a) TDS çerçevesinde gerekli mesleki özen ve
titizlik gösterilmeksizin gerçeğe aykırı görüş bildirilmesi.
b) Yapılan denetim çalışmalarında, TDS çerçevesinde
dürüstlük, tarafsızlık, bağımsızlık, mesleki yeterlilik ve özen, sır
saklama, mesleğe uygun davranış ve diğer etik ilkelere uyulmaması, kaliteli
ve güvenilir denetimler gerçekleştirilmemesi.
c) 11 inci maddeye aykırı davranılması.
ç) Denetlenen işletmeye, Bağımsız Denetim
Yönetmeliğinin 22 nci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı olarak hizmet
verilmiş olması.
d) Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 26 ncı
maddesinde belirtilen denetim kısıtlamalarına riayet edilmemesi.
e) Denetimlerde, 18 inci madde uyarınca denetim
ekiplerinde aranan koşullara aykırı davranılması.
f) 19 uncu madde uyarınca görevlendirilmesi uygun
görülenler dışında sorumlu denetçi görevlendirilmesi.
g) Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 35 inci
maddesinde belirtilen ibraz yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi.
ğ) Mevzuatta faaliyet izninin askıya alınmasını
gerektiren diğer durumların tespit edilmesi.
Faaliyet
izninin iptali
MADDE 27-
(1) Aşağıda belirtilen
aykırılıklarda bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarının
veya denetçilerin sürdürülebilirlik alanında faaliyet izinleri Kurul
kararıyla süresiz olarak iptal edilir:
a) Faaliyet izninin askıya alınmasını gerektiren
fiilin, yaptırımın kesinleşmesinden itibaren iki yıl içinde tekerrürü veya
bu süre içinde faaliyet iznini askıya almayı gerektiren farklı fiillerin
üçüncü defa işlenmesi.
b) Yetki belgesinin kasten yanlış veya yanıltıcı
beyanlarda bulunmak suretiyle ya da hukuka aykırı diğer yollarla alınması.
c) Yetkilendirme şartlarının taşınmadığının
sonradan anlaşılması veya şartların sonradan kaybedilmesi.
ç) Sürdürülebilirlik denetim raporlarında, kasıtlı
olarak, bildirilmesi gereken görüşten farklı bir görüşün bildirilmesi.
d) Denetime olan güveni sarsacak veya denetimi
geçersiz kılacak derecede bağımsızlığın ve tarafsızlığın kaybedilmiş
olması.
e) 28 inci maddenin beşinci fıkrasına aykırı
hareket edilmesi.
f) Faaliyet izinlerinin iptalini gerektiren
mevzuata aykırı diğer durumların tespit edilmesi.
(2) Faaliyet izni birinci fıkranın (c) bendi
dışındaki nedenlerle iptal edilenler, yeniden yetkilendirme başvurusunda
bulunamaz.
(3) Faaliyet izni iptal edilenler, kendilerine
verilen yetki belgesini Kurum tarafından belirlenen süre içerisinde iade
eder.
İdari
yaptırımlarla ilgili diğer hükümler
MADDE 28-
(1) Kurumca yapılan denetim veya
incelemeler neticesinde, ilgililere savunma yapılması için on günden az
olmamak üzere süre verilir. Verilen süre içinde savunma yapmayanlar savunma
hakkından vazgeçmiş sayılırlar.
(2) Kurul fiilin ağırlığını dikkate alarak,
gerekçesini belirtmek suretiyle daha hafif bir yaptırım uygulamaya
yetkilidir.
(3) Gerekli değerlendirmeler yapılarak Kurulca
alınmış olunan karar ilgililere tebliğ edilir. Yargı yolu açık olmak üzere,
Kurul kararları kesindir, itiraz edilemez. Kurul kararları ilgilinin
siciline işlenir.
(4) Denetim kuruluşlarında tespit edilen mevzuata
aykırı fiillerden dolayı istihdam edilen denetçilere yaptırım uygulanması,
denetim kuruluşunun hukuki ve cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(5) Hakkında faaliyet iznini askıya alma kararı
verilenler bu süre içinde, faaliyet izninin iptali kararı verilenler ise
iptal kararı sonrasında yeni sözleşme yapamaz ve denetimlerde görev alamaz.
Faaliyet izni kısıtlananlar ise kısıtlama kararına aykırı hareket edemez.
Ancak, bunların devam eden denetim işlerinin tamamlanmasıyla sınırlı olarak
faaliyetlerinin devamına Kurul tarafından karar verilebilir.
(6) Faaliyet izninin iptali hali hariç olmak üzere,
idari yaptırım uygulanmasına karar verilen durumlarda aykırılığı
gerçekleştirenlere sürekli eğitim yükümlülüğüne ilave eğitim yükümlülüğü
getirilebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Uygulanacak
hükümler
MADDE 29-
(1) Sürdürülebilirlik denetimine,
sürdürülebilirlik alanında faaliyette bulunacak bağımsız denetim
kuruluşlarının ve bağımsız denetçilerin yetkilendirilmelerine, sicil
kayıtlarının tutulmasına, yükümlülüklerine, sorumluluklarına, bunların
Kurum tarafından incelenmesine, denetlenmesine ve bunlar hakkında
uygulanacak idari yaptırımlara ilişkin olarak bu Yönetmelikte düzenlenme
bulunmayan hususlarda, Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin ilgili hükümleri
uygulanır. Bu Yönetmelik ve Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde düzenleme
bulunmayan konularda, Kurul belirleme yapmaya yetkilidir.
Denetimlerde
sorumluluk
MADDE 30-
(1) Sürdürülebilirlik denetim
raporlarının TDS’ye aykırı olması ile bu raporlardaki bilgi ve kanaatlerin
yanlış, eksik ve yanıltıcı olması nedeniyle doğabilecek zararlardan,
denetim kuruluşları ve denetçiler ayrı ayrı sorumludur.
(2) İdari yaptırımlar, mevzuata aykırılıkları
tespit edilen denetim kuruluşları ve sorumlu denetçiler hakkında uygulanır.
Kurumca gerekli görülen hallerde, denetim ekiplerinde görevlendirilen,
işlem ve eylemleriyle mevzuata aykırılığa neden olan denetçiler ve
denetimlerde, denetimin kalitesinin gözden geçirilmesinden sorumlu olanlar
hakkında da yaptırım uygulanır.
(3) Denetim ekiplerinde, denetçi olarak
görevlendirilenler dışında, denetime yardımcı olmak üzere yer alan kişilerin
sebep olduğu mevzuata aykırılıklardan gözetiminde çalıştıkları denetim
kuruluşları sorumlu tutulur. Denetime yardımcı olmak üzere denetim
çalışmalarında görev alan kişilerin genel hükümler, bağımsızlık,
tarafsızlık ve sır saklama yükümlülüklerinden doğan sorumluluk halleri
saklıdır.
Kurumsal
sürdürülebilirlik eğitimi
MADDE 31-
(1) Kurum, TSRS’lerin
benimsenmesi, uygulanması, bu konularda kamu bilincinin oluşturulması ve
sürdürülebilirlik alanındaki güvence denetimlerine olan güven ile denetimin
kalitesinin artırılması için TSRS’lere uygun olarak yapılacak kurumsal
sürdürülebilirlik raporlaması konusunda çalışacak kişilerin bilgi ve
becerilerinin artırılmasına ve geliştirilmesine yönelik olarak eğitim
düzenleyebilir. Bu fıkra kapsamında eğitimler üniversiteler, eğitim
kuruluşları, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşları ile iş birliği
halinde yürütülebilir.
(2) Kurum tarafından yapılacak Kurumsal
Sürdürülebilirlik Raporlama Uzmanlığı sınavında başarılı olanlara Kurumsal
Sürdürülebilirlik Raporlama Uzmanı lisansı verilir.
(3) Bu madde kapsamında gerçekleştirecek sınavlar
için soruların hazırlanması ve değerlendirilmesinde Bağımsız Denetim
Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin altıncı fıkrası hükümleri kıyasen
uygulanır.
Kurum
hizmetleri karşılığı ücret alınması
MADDE 32-
(1) Bu Yönetmelik kapsamında
yürütülecek eğitim, sınav, yetkilendirme, sicil ve diğer hizmetler için
Kurul tarafından ücret belirlenebilir.
Yetki
MADDE 33-
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına
ilişkin hususları düzenlemeye Kurum yetkilidir.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Denetim
kuruluşlarının yetkilendirilmesinde, 31/12/2026 tarihine kadar 12 nci maddenin
birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan şart aranmaz. Bu kapsamda
yetkilendirilen denetim kuruluşlarının, 30/6/2027 tarihine kadar 12 nci
maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde öngörülen şartı sağlamaları
gereklidir.
(2) Sürdürülebilirlik denetçisi olmak için 13 üncü
madde uyarınca aranan diğer şartlar saklı kalmak kaydıyla, 31/12/2025
tarihine kadar yapılacak yetkilendirilmelerde 15 inci maddede öngörülen
uygulamalı mesleki eğitim şartı aranmaz.
(3) 1/1/2026 tarihinden önce biten hesap
dönemlerine ilişkin sürdürülebilirlik denetimlerinde, denetim ekiplerine
ilişkin 18 inci madde uyarınca aranan diğer şartlar saklı kalmak kaydıyla,
denetim ekiplerinde sürdürülebilirlik alanında yetkili olmayan denetçilere
yer verilebilir. Ancak, asıl denetim ekibindeki sorumlu denetçi ile en az
bir denetçinin sürdürülebilirlik alanında yetkili olması şarttır.
(4) 31/12/2028 tarihine kadar yapılacak olan
sorumlu denetçi görevlendirmelerinde, 19 uncu maddenin birinci fıkrasının
(c) bendinde öngörülen şart aranmaz. Bu kapsamda sorumlu denetçi olarak
görevlendirilenlerin, 31/12/2028 tarihine kadar 19 uncu maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinde öngörülen şartı sağlamaları gereklidir.
(5) Kurul, bu maddede belirtilen süreleri üç yılı
geçmemek üzere uzatmaya yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 34-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 35-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Başkanı yürütür.