Anayasa Mahkemesinin 20/7/2022 Tarihli ve E: 2021/44 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2022/31 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-09-30

30 Eylül 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31969
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2021/44 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2022/31

Karar Tarihi : 20/7/2022


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Ayyıldız Partisinin 2020 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Ayyıldız Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2020 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarımı içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun'un 73. maddesinin tüçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı Öngörülmüş ve aynı Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yıl itibarıyla "Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyast partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kaymetlerin ve her türlü hakdarın değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığı tarafindan gönderilen listede Ayyıldız Partisinin 2020 yılı itibarıyla herhangi bir il ve bağlı ilçede örgütlenmediği, sadece genel merkezinin olduğu bildirilmiştir.

4. Partinin gönderdiği 2020 yılı kesin hesabına göre yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.

5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarıņa ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatmın faaliyette bulunduğu binalar) kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.


6. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta Genel Merkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti Genel Merkezinin öncelikle yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye gibi) bulunması gerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olan bu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi, yönetim gelir ve giderlerinin Parti tüzel kişiliği adına kayıt altına alımmadığımı göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun'un 69, maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykır davranılmıştır.
7, 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

8. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dişında gelir ve giderin gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2020 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Ayyıldız Partisinin 2020 yıı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dişında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapıłması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2020yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığıa 20/7/2022tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA 

Üye Engin YILDIRIM: Üye M. Emin KUZ
Üye Hicabi DURSUN: Öye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Muammer TOPAL: Uye Recai AKYEL

Üye Engin YILDIRIM: Üye
Üye Hicabi DURSUN: Üye
Üye Muammer TOPAL: Üye

Üye Engin YILDIRIM: Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye Hicabi DURSUN: Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye Muammer TOPAL: Selahaddin MENTEŞ

Üye Engin YILDIRIM: Basri BAĞCI
Üye Hicabi DURSUN: İrfan FIDAN
Üye Muammer TOPAL: Kenan YAŞAR

Üye Engin YILDIRIM: Üye
Üye Hicabi DURSUN: Üye
Üye Muammer TOPAL: Üye