Anayasa Mahkemesinin 23/7/2024 Tarihli ve E: 2024/14, K: 2024/145 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-12-10

10 Aralik 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32748
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/14Karar Sayısı : 2024/145Karar Taribi : 23/7/2024
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 4. Idare Mahkemesi 
ITİRAZIN KONUSU: 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanun'un 59. maddesiyle eklenen ek 37.maddenin dördüncü fikrasında yer alan “.….İş Kurumu Il Müdürü..." ibaresinin Anayasa'mın 2., 10., 49, ve 70. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Çalışma ve İş Kurumu Îl Mūdürü olarak görev yapmakta iken görevden alınan kişinin istihdam uzmani kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykını olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

L İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME KURALLARI 

A. İptali İstenen Kanun Hükmünde Kararname Kuralı
Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) itiraz konusu kuralın da yer aldığı ek 37,maddesi şöyledir:
“Ek Madde 37 —→ (Ek: 1/7/2022-7417/59 md.)
Mülga ek 18 inci maddenin birinci fikrasmın (c) bendtnde yer alan “Ek göstergeleri 3600 (dâhil) ila 6400 (hariç) olarak" ibaresi lle “ek göstergesi 3600 (dâhil) ila 6400 (hariç)olarak" ibaresi “Ek göstergeleri bakanlık bölge müdürü (dåhil) ila bakanlık genel müdhürüdengi (hariç) arasında" şekdinde, aym fikranın (ç) bendtnde yer alan "Ek göstergesi 3600'den daha düşük" ibaresi ise “Ek gāstergesi bakanlık bölge müdüründen daha düşük"şeklinde uygulanmak surettyle; 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Iş Kanunu ile 27/7/1967tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kamumu hariç olmak üzere, tabi oldukdarı personel kamununa bakalmaksızın Cumhurbaşkanlığı Merkez Teşkilati,Cumharbaşkanlığına bağlı, ilgili ve tlişkili kuruluşlar, bakanlıklar ve bağlı, ülgili ve tlłşklli kuruluşları, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yonetimi ve Kontrol Kanununa ekli (II) sayılı Cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumlar ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunda, mülga ek 18 inci maddenin btrinci fikrasının (c) bendinde belirtilen yönetici kadroları ile bakanlıkların bağli, Ugili ve ilişkdli kuruluşlarının il müdürü kadrolarından ek 35 inci madde kapsamına girmeyen kadrolarda bulunup görevden alınan veya görevleri sona erenler hakkmda mülga ek 18 inct madde hükümleri uygulanır.

Bu madde hükümleri hâkim ve savcılar, Dışişleri meslek memurlari, mülki idare amirliği htzmetleri sıufi, milli istihbarat hizmetleri sııfi, emntyet htzmetleri sınfi, jandarma hizmetleri sınufi ve saħil güvenlik hizmetleri sınīfi kapsamına gtren ve yönetict kadrolarında bulunanlar lle mevzuatı uyarınca görevde yúkselme sınavıyla atanilabllecek kadro veya pozisyonlarda bulunanlar hakknda uygulanmaz.


Bu madde ve ek 35 inci madde hükümleri kapsamında 657 sayılı Kanunun 36 ncr maddestntn "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fikrasıun (11) mumaralı bendinde saylan merkez teşkilatına att kadrolar ile mesleğe alınmalart, yetiştirilmelert ve yeterlikleri aynu veya benzer nitelik arz eden merkez teşkilatına ait kadro veya pozisyonlara atanma hakda kazananlar, görevden alındıkları veya görevlerinin sona erdiği kurumların yönetici kadro veya pozisyonlarında toplam en az ūç yıl gõrev yapmış olmaları kaydıyla talepleri halinde gōrevden alındıkları veya görevlerinin sona erdiği kurumların bu kapsamdakt kadro veya pozisyonlarına da atanabilir. Bu madde kapsamına gtrenlerden, görevden alındhğı veya görevinin sona erdiği kurumda mezkůr nttelikte kadro bulunmayanların atanacağı kurum,kariyeri, öğrenim durumu ve ilgilinin tercihi dikkate almarak Cumhurbaşkanliığınca tespit ediltr,
Sosyal Güvenlik Il Müdürü ile Çalişma ve Is Kurumu hl Müdüra kadrosunda bulunanlardan görevden altnan veya görevleri sona erenler hakkında da mülga ek 18 inci maddenin (c) bendi ve bu bende bağlı hükümleri uygulanır.

(Ek fikra:27/12/2023-7491/78 md) 5018 sayıhı Kanuna ekli (III) sayıh Cetvelde sayılan dizenleytci ve denetleyici kurumlar ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fomunda. ek göstergesi bakanlık genel müdürü dengi ve üzert olup ek 35 inci madde kapsamına girmeyen yönetici kadro veya pozisyonlarında bulunanlar ħakkında da mülga ek 18 inci maddenin birinci fikrasmın (b) bendi ve bu bende bağlı hükümleri, bunların atamalarının kurumlarının ilişkil olduğu bakanlık kadrolarına yapılması surettyle uygulanır.

(Ek fikra:27/12/2023-7491/78 md.) Mülga ek 18 inci maddenin btrinci fikrasmım (c)bendinin (2) mumaralı alt bendi ile dördüncti fikra kapsamına gtrenler hakkanda anılan alt bent hükümleri, bunların kurumların idari uzman unvanlı kadro veya pozlsyonlarına atanması suretiyle uygulanır.

(Ek fikra:27/12/2023-7491/78 md.) Bu madde ile ek 35 inci madde kapsamında atama yapılan idari uzman urvanlı kadro ve pozisyonlar mali ve sosyal hak ve yardımlar ile diğer özlük hakları bakımından ek 10 uncu madde kapsamına dahil idarelertn merkez teşkilatlarına ait mali htzmetler uzmanı unvanlı kadroya denktir.

Bu maddentn uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddüileri gidermeye Cumhurbaşkanlığı yetkilidtr."
B. İlglli Görülen Kanun Hükmünde Kararname Kurah 
KHK'nın mülga ek 18. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fikraları şöyledir:
“22/5/2003 tarthli ve 4857 sayılhı İş Kanumu ile 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silählı Kuvvetleri Personel Kamumu hariç olmak üzere, tabi oldukları personel kanumuna haklmaksızın Başbakanlık, bakanlıklar, bağlı ve ilgili kưruluşlar ile başkan ve ūyeleri hariçolmak üzere [0/12/2003 tarlhli ve 5018 saylı Kamu Mali Yônetimi ve Kontrol Kamununa ekli (TII) sayılı Cetvelde saylan dizenleyici ve denetleyici kurumlar ve Tasarruf Mevduatr Sigorta Fomunda;
a) Görevden alınan veya görev sūreleri sona eren müsteşarlar ile ek gōstergesi 7600 ve daha yüksek tesptt edtlen yönetici kadrolarında bulunanlar Başbakanlık merkez müşaviri kadrolarına, ek göstergesi 7000 olan yönetici kadrolarında bulunanlar Başbakanlık mişavtri kadrolarına,

b) (a) bendinde belirtilenler hariç olmak izere ek göstergesi 6400 ve daha yüksek tespit edilen yönetici kadrolarında veya pozisyonlarında bulunanlardan Başbakanlk Merkez Teşkilatı ile bağhı ve ilgili kuruluşlarında olanlar görevden alındıklarında veya görev süreleri sona erdiğtnde Başbakanlık mūşaviri, bakanlık merkez teşkilatları ile bağlı ve ilgili kuruluşlarında olanlar bakanlığın müşavir kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumlar te Tasarruf Mevduatı Stgorta Fomunda olanlar kurumlarının müşavir veya danışman kadro veya pozisyonlarına,
c) Ek göstergeleri 3600 (dâhil) ila 6400 (hariç) olarak tespit edllen yönetici kadro veya pozisyonlarında bulunanlar görevden almdıklarında veya görev süreleri sona erdiğinde;
1) Daha ōnce 657 sayılı Kanumun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölūmünün (A)fikrasının (11) numaralı bendinde sayılan merkez teşkilatina ait kadrolar ile mesleğe alınmalari, yetiştirilmeleri ve yeterliliklert aynı veya benzer niteltk arz eden merkez teşkilatina ait kadro veya pozisyoniarda bulunanlar daha önceki bu kadro veya pozisyonlarina,
2) Daha önce (1) mumaralı alt bentte belirtilen kadrolarda bulunmayanlardan ek göstergesi 3600 (dáhil) ila 6400 (hariç) olarak tespii edilen yönetici kadro veya pozisyonlarında toplam en az ūç yπl görev yapmış olanlar ugili kuruma ait (1) mumaralı ait bentte yer alan kadro veya pozisyonlardan kurumlarınca tespit edtlmiş olan kadro veya pozisyonlarina,
3) (2) mumaralı alt bentte belirtilenlerden üç yldan αz görev yapmış olanlar, bu maddeye göre ihdas edilmiş sayuan merkez veya taşra teşkilatına ait araştirmacı kadro veya pozisyonlarına,
c) Ek göstergesi 3600'den daha düşük tespit edilen yönetici kadro veya pozisyonlarında bulunanlar görevden alındıklarında veya görev sürelert sona erdiğinde;
1) Daha ōnce 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A)fikrasının (11) numaralı bendinde saylan kadrolar ile mesleğe almmalari, yetiştirilmeleri ve yeterlilikderi aynı veya benzer nitelik arz eden kadro veya pozisyonlarda buhunanlar daha Önceki bu kadro veya pozisyonlarına.

2) Diğerlert, bu maddeye göre ihdas edilmiş sayılan merkez veya taşra teşkilatına att araştirmacı kadro veya pozisyonlarına,
atanırlar. Bu şekilde atananlardan bir ay içtnde talepte bulunanlar, atamaya yetkili amirler tarafından bu fikra kapsamında yer alan yōnetici kadro veya pozisyonları dışındaki daha önce bulundukları veya öğrenim durumlari itibarıyla ihraz etmiş oldukları unvanlara tlişkın kadro veya pozisyonlara bir ay içtnde atanırlar.

Birinci fikra kapsamında atananlar lle anilan fikranın son cümlesi uyarınca talep üzerine yaplacak atamalar için uygun boş kadro veya pozisyon bulunmaması hálinde,bunlar içtn başka btr işleme gerek kalmaksızın, sōz komusu kadro veya pozisyonlar lhdas edilmtş ve kurumların kadro veya pozisyon cetvellerinin ilgili bölumlerine eklenmiş saylır.Bu şekilde ihdas edilmiş sayılan kadro ve poztsyonlar boşalması hâlinde, herhangi bir işleme gerek kalmakszın iptal edilmiş sayılır. Anılan kadro ve poztsyonlara atananlar, atamaya yetkili amirleri tarafından belirlenen birimlerde tstihdam edilir.


Birtnci fikra hülkmü kapsamında atananlardan birtnci fikra kapsamında yer alan yönetici kadro veya pozisyonlarında kestntisiz olarak en αz ikd yıl filen görev yapmışolanların mali haklari, atandıkları söz komusu kadro veya pozisyonlarda bulunmalarıkaydryla, atandıkdarı tarihi takip eden ay başından itibaren ikinci yrlın sonuna kadar filli çalışmaya bağh ödemeler hariç, önceki görevine ait ödeme unsurları esas alınarak verilmeye devam edilir."
IL. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Rıdvan GÜLEÇ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ,Basti BAĞCL, İrfan FIDAN ve Kenan YAŞAR'ın katılımlarıyla 18/I/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞIYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Derya ATAKUL tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili görülen KHK kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşinūidāī:
A. Sınırlama Sorunu 
3. Anayasa'nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hūkümlerin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunmasının yanı sira, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

4. 375 sayılı KHK'nın ek 37, maddesinin dördüncü fikrasında Sosyal Güvenlik Il Mūdürü ile Çalışma ve İş Kurumu íl Mūdūrü kadrosunda bulunanlardan görevden alınan veya görevleri sona erenler hakkında aynı KHK'nın mülga ek 18. maddesinin (c) bendi ve bu bende bağlı hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Itiraz konusu kural, anılan fikrada yer alan “…İs Kurumu Il Mūdūru..." ibaresidir. Buna gõre Çalışma ve İş Kurumu İl Mūdūrükadrosuna atanan kamu görevlisi görevden alındığında veya görev stüresi sona erdiğinde 375sayılı KHK'nın mülga ek 18, maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca; bir kariyer ineslek mensubu ise tekrar kariyer meslek kadrosuna atanacak, daha önçe herhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil olmayan kamu görevlilerinden ise aynı bendin (2) numaralı alt bendine gõre yönetici pozisyonunda en az ūç yıl gõrev yapmış olmak şartıyla kurumlarınca belirienen bir kariyer meslek kadrosuna atanabilecektir.

5. Itiraz yoluna başvuran Mahkemede görülmekte olan davanın konusu Çalışma ve İşKurumu Îl Mūdürü pozisyonunda en az ūç yıl görev yapmış, daha ðnce kariyer meslek mensubiyeti olmayan kamu görevlisinin görevden alındıktan sonra, özel yarışma sınavıyla girilen ve bir kariyer uzmanlığı olan istihdam uzmanlığı kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin iptali talebine ilişkindir. Bu durumda bakılmakta olan davanın konusu gözetildiğinde kuralın esasına ilişkin incelemenin anılan KHK'nın mülga ek 18. maddesinin birinci fikrasının (c)bendinin (2) numaralı alt bendi yönünden yapılması gerekir.

B. Anlam ve Kapsam 
6. İtiraz konusu ibarenin yer aldığı ek 37, maddenin dördüncū fikrasında, Sosyal Güvenlik Il Müdürü ile Çalışma ve İş Kurumu Il Müdürü kadrosunda gōrev yapmakta iken görevden alınan veya görev süresi sona eren kamu görevlilerinin, görevden alındıktan sonra atanabilecekleri kadroların belirlenmesinde 375 sayılı KHK'nın mülga ek 18. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ve bu bende bağlı hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmektedir.
7. Kuralın atıfta bulunduğu mülga ek 18. maddenin birinci fikrasında başbakanlık,bakanlıklar, bağlı ve ilgili kuruluşlar ile -başkan ve üyeleri hariç olmak tzere- 10/12/2003tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (Il) sayılı Cetvel'de sayılan diizenleyici ve denetleyici kurumlar ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunda yönetici pozisyonunda görev yapan kamu görevlilerinin, görevlerinden alınması veya görev sürelerinin sona ermesi durumunda bu madde kapsamında atanacaklan kadrolara yer verilmiştir.
.Anılan fikrada atama yapılabilecek kadrolara çok çeşitli ve ayrıntılı şekilde yer verilmiş olmakla birlikte itiraz konusu kuralla atıfta bulunulan birinci fikranın (c) bendinde,ek göstergeleri 3600 (dâhil) ila 6400 (hariç) olarak tespit edilen yönetici kadro veya pozisyonlarında bulumanların görevden alındıklarında veya görev süreleri sona erdiğinde atanacakları kadrolar düzenlenmiştir. Buna göre;
Daha önce 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurlatı Kanunu'nun 36.maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fikrasının (11) numaralı bendinde sayılan ve kariyer meslek olarak da adlandırılan merkez teşkilatına ait kadrolar ile mesleğe alınmaları,yetiştirilmeleri ve yeterlilikleri aynı veya benzer nitelik taşıyan merkez teşkifatına ait kadro veya pozisyonlarda bulunanlar, daha önceki bu kadro veya pozisyonlarına atanacaktır.Bōylece 3600 (dâhil) ilå 6400 (hariç) ek göstergeli yönetici kadrosuna atanan bir denetim elemanı veya uzman, görevden alındığında veya görev süresi sona erdiğinde tekrar denetim elemanı veya uzman kadrosuna atanabilecektir.

Daha önce (1) numaralı alt bentte belirtilen kadrolarda bulunmayanlardan ek göstergesi 3600 (dâhil) ilå 6400 (hariç) olarak tespit edilen yönetici kadro veya pozisyonlarında toplam en az ūç yıl görev yapmış olanlar da ilgili kuruma ait (1) numaralı alt bentte yer alan kariyer meslek kadro veya pozisyonlarından kurumlarınca tespit edilmiş olan kadro veya pozisyonlara atanacaktır. Başka bir ifadeyle daha õnce herhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil olmaksızın ek göstergesi 3600 ilå 6400 arasında olan yönetici pozisyonundaki bir kadroya atanan kamu görevlisi, görevden alınması veya görev süresinin sona ermesi durumunda, yönetici pozisyonunda en az ūç yıl görev yapmış olması şartıyla kurumunca belirlenen bir kariyer meslek kadrosuna atanabilecektir.


Yönetici pozisyonunda üç yıldan az streyle görev yapmış olanlar ise merkez veya taşra teşkilatına ait araştırmacı kadro veya pozisyonlarına atanacaktır.
9. 375 sayılı KHK'nın ek 18, maddesi 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nn 177.maddesiyle yürürltükten kaldırılmıştır. Bumunla birlikte 375 sayılı KHK'ya 1/7/2022 tarihinde eklenen ek 37, madde uyarınca, mülga ek 18, madde hükümlerine yeniden uygulama alanıaçılarak bakanlıklar ve diğer kamu kuruluşlarındaki ünvansız daire başkanı ve muadili kadrolarda yer alīp görevden alınan personel hakkında mülga ek 18. maddeye göre işlem tesis edilmesi sağlanmiştir.

10. Îtiraz konusu kuralla Çalışma ve Îş Kurumu il müdürleri hakkında da mūlga ek 18. maddenin birinci fikrasının (c) bendi ve bu bende bağlı hükümlerinin uygulanacağıhüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda daha õnce herhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil olmayan Çalşma ve İş Kurumu il müdürlerinin yönetici pozisyonunda en az tç yıl görev yapmış olmak kaydıyla kurumlarınca belirlenecek bir kariyer meslek kadrosuna atanmasına imkân tanınmıştır.

C. İtirazm Gerekçesi 
1I. Başvuru kararında õzetle; daha önce kariyer meslek sımfinda görev yapmayan İşKurumu fl Müdtīü pozisyonundaki kamu görevlilerinin, görevden alındıktan sonra, özel yarışma sınavıyla girilen kariyer uzmanlık kadrolarına atanmalarına imkân sağlayan kuralm mesleğe özel yarışma sınavıyla girenler bakımından eşitsizliğe sebebiyet verdiği, kariyer ve liyakat ilkeleriyle bağdaşmadığı, bu durumun çalışma barışını bozduğu belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2., 10., 49. ve 70. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Ç. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
12. Anayasa'nın İkinci Kısmı'nın Dördüncü Bölümü'nde “IV. Kamu hizmetlerlne girme hakka" kenar başlığı altında 70. maddesinde kamu hizmetlerine girme hakkına yer verilmiştir. "Hizmete girme" başlıklı maddenin birinci fikrasında "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkana sahiptir" denilmek suretiyle hakkın tanımı yapılmış, ikinci fikrasında ise “Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez" denilmek suretiyle görevin gercktirdiği niteliklerin atamada temel ölçüt olarak düzenleneceği ifade edilmiştir. Görevin gerektirdiğinttelik kamu hizmetlerinin genel bir ilkesi olan liyakat esası üzerinde belirginleşmektedir 
13. Anayasa Mahkemesi; bugüne kadar verdiği kararlarla kamu hizmetine girme hakkının sadece bu hizmetlere girmeyi değil, aynı zamanda kamu hizmetlerinde bulunmayı ve kalmayı da güvence altına ałdığını kabul etmiştir (AYM, E.2021/104, K.2021/87, 11/11/2021,§§ 42-48).

14. Öte yandan Anayasa'nın anılan maddesinin lafzı ve ruhunun bit bütün olarak yorumlanmasından hizmete alınmada esas olan liyakat ilkesinin kadro ve statüler arasındaki geçişleri de kapsadığını vurgulamak gerekir. Buna göre kamu görevlilerinin görevde ilerlemesi ile kadro ve statüler arasındaki geçişleri de Anayasa'nın 70. maddesi kapsammda kalmaktadır.


15. Bununla birlikte kamu hizmetine girme hakkı, var olan kariyer mesleğe, kadroya veya statlye ilerlemeyi veya atanabilmeyi gūvence altına almakta olup belli bir kariyer mesleğin, kadronun veya statünün oluşturulmasını garanti etmemektedir. Kariyer mesleklerin,kadroların veya statülerin oluşturulması kanun koyucunum takdirindedir. Ancak bir kariyer meslek, kadro veya stati oluşturulduktan sonra bunłara atanabilme veya ilerleyebilme şartlarıkanun koyucu tarafindan anayasal güvencelere uygun olarak düzenlenmek zorundadır.
16. Anayasa'nın 70. maddesinin ikinci fikrasında hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemeyeceği belirtilmek suretiyle atanma ve ilerleme ölçütlerinin görevin gerektirdiği niteliklere uygun olarak düzenlenmesi zorunluluğuna işaret edilmiştir. Buna göre atanma ve ilerleme ölçütlerinin görevin gerektirdiği niteliklere uygun düzenlenmemesi Anayasa'nın 70. maddesinin ihlal edilmesine neden olabilecektir. Hizmete altmda geçerli olan liyakat ilkesine uygunluk, kamu hizmetinde ilerleme ve yükselmede de dikkate alınacak temel anayasal güvencelerdendir.
17. Liyakat, ilgili meslek, kadro veya stattlye verilen görev ve yetkilerin gereği gibi ifa ve icra edilebilmesi için taşınması gereken niteliklere sahip olunmasını ifade etmektedir.Bu bağlamda bir meslek, kadro veya statüye atanmada veya yūkselmede liyakat ilkesinin esas alınıp alınmadığı belirlenirken söz konusu meslek, kadro veya statüye bağlanan görev ve yetkilerin neler olduğu dikkate alınmalıdır.

18. 657 sayılı Kanun'da devlet memurları için uzmanlık ve ihtisasa dayalı kariyer yolları oluşturulmuştur. Bu kapsamda anılan Kanun'un "Uzman istihdamı" başhıklı ek 41.maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fikralarında uzmanlığa atanmak için devlet memurluğuna atanmada aranan şartların yamnda ihtisaslaşmaya yönelik birtakım şartlar getirilerek devlet memurluğu genel statüsü içerisinde daha õzel bir hukuki statü olan kariyer meslek grupları oluşturulmuştur. Amlan fikralar uyarınca kariyer uzmanlık mesleği;
- En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme,iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bakanlıklar ve kamu kurumlarınca yürütülen kurumsal hizmet gerekieri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olunduktan sonra atanılabilen,
Mesleğe uzman yardımcısı olarak özel yarışma sınavı ile alınan,
-En az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezinin, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmesi gerekli bulunan,
- Uzmanlık yeterlik sınavında başarılı olunması gereken,
- Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri için yabancı dil sınavından asgari (C), dışişleri uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olunması gereken,
bir meslek grubudur.

19. Dolayısıyla anılan maddeye göre kamu kurumlarının merkez teşkilatlarında kariyer meslek mensubu olarak istihdam edilebilmek için bu mensubiyetin gerektirdiği;"üniversitelerin beltrlt bölümlerinde lisans eğitimini tamamlamış olmak", “mesleğe özel yarışma sınavı ile uzman yardımcısı olarak alınmış olmak”, “uzman yardımcılığında en αz üçyıl çalışmış olmak”, “uzmanlık tezi hazırlamak ve bunun tez fürisi tarafindan kabul edilmesi",“uzmanlık yeterlilik sınavında başarılı olmak”, “yabancı dil sınavından asgari (c) dūzeyinde puan almış olmak" şeklinde sayılabilecek asgari şartları sağlamak gerekmektedir.
20. 657 sayılı Kanum'un 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bōlümünün (A)fikrasının (11) numaralı bendinde kamu kurumlarındaki kariyer uzmanlık kadroları tek tek sayılmıştır. Anılan bent incelendiğinde kariyer meslek olarak da adlandırılan ve mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle hak kazanılan kadroların kariyer uzmanlık kadrolarından ibaret olmadığı da açıktır. Söz konusu maddenin (A) fikrasının (11) numaralıbendine göre bakanlıklar ile diğer kamu kurumlarında istihdam edilen denetim elemanları da kariyer meslek mensubu olup bunların mesleğe alınmalarında özel yarışma şınavı dışında aranan şartlar genellikle ilgili kurumların mevzuatında özel olarak belirlenmiştir.
21. Îtiraz konusu kuralla 375 sayılı KHK'nın mülga ek 18. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendine atifla daha Önce herhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil olmayan Çalışma ve İş Kurumu il mūdürlerinin yönetici pozisyonunda en az ūçyıl görev yapmış olmak kaydıyla kurumlarının merkez teşkilatına ait bir kariyer meslek kadrosuma atanmasına imkân tanınmaktadır. Mülga ek 18. maddenin anılan alt bendi söz konusu atamanın uzman veya denetim elemanı kadrolarından kurumlarınca belirlenecek herhangi birine yapılabilmesini mümkün kılmakla birlikte 657 sayılı Kanun'un 36.maddesinin “Ortak Hükümler" bölümüntın (A) fikrasının (11) numaralı bendinde Türkiye İşKurumunun (Kurum) merkez teşkilatina ait denetim elemanı kadrosu bulunmadığıgözetildiğinde atamanın Kurumun merkez teşkilatındaki kariyer uzman kadrolarına yapılabileceği anlaşılmaktadır.

22. 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinin “Ortak Hükümler" bölümünün (A)fikrasının (11) numaralı bendi, ek 41. maddesi ve anılan Kanun'a ekli (1) sayıl Cetvel gözönünde bulundurulduğunda kanun koyucunun bakanhıklar ile diğer kamu kurumlarının merkez teşkilatı kadrolarında görevlendirilmek üzere istihdam edeceği kariyer meslek mensuplarına Özel önem atfettiği görülmektedir. Nitekim merkez teşkilatı kadrosunda kariyer uzman olarak atanmaya hak kazanabilmek için üniversitelerin belirli bölümlerinden mezun olma şartına ilave olarak içinde pek çok sınav ve yeterlilik unsuru taşıyan şartlar getirilmiştir.Bu bağlamda merkez teşkilatı kadrosunda istihdam edilecek tüm uzmanlar için mesleki yeterliliğin yamında asgari (c) düzeyinde yabancı dil bilgisi yeterliliği aranmıştır, 657 sayılıKanun'un ek 4I. maddesinin beşinci fikrasında; tez, yeterlilik sınavı veya yabancı dil bilgisi şartlarında başarı sağlayamayanların uzman yardımcısı Ünvanını kaybedeceği ve kurumlarında durumlarına uygun memur fīnvanlı kadrolara atanacakları dūzenlenmiştir.
23. Uzman yardımcılığına atanmış olsalar dahi sayılan şartları yerine getiremeyen kamu görevlilerinin uzmanlık yerine memur kadrosuma atanması, bu şartların, bakanlıklar ile diğer kamu kurumlarının merkez teşkilatlarında görevlendirilen ve belirli bir alanda teknik bilgi ve beceri gerektiren kariyer uzmanlk mesleğinin temel unsurları olduğunu göstermektedir. Kanun'a ekli (1) sayılı Cetvel ile kanun koyucunun, bakanlıklar ile diğer 

kamu kurumlarının merkez teşkilatları ile taşra teşkilatlarının kariyer meslek kadrolarında görevli uzman ve denetim elemanlarının aylık ve ödenekleri ile diğer öziük hakları açısından da bir farklılaştırmaya gitmiş olması bu tespiti doğrulamaktadır.

24. Memurların yõnetici kadrolarına atanmaları veya bu görevlerden alınarak başka bir kadroya atanmaları statü bukukuna ilişkindir. Statü hukukuna göre yürütülen görevlere atanmanın usulleri, görevin kapsamı ve süresi ile ilgili komularda düzenleme yapmak anayasal ilkelere aykırı olmamak kaydıyla kanun koyucunun takdirindedir. Bu bağlamda, kanun koyuçu, yönetici kadrosunda görev yapan kamu görevlilerinin görevden alınması veya görev süresinin dolması durumunda atanacakları kadroları statü hukuku çerçevesinde belirleyebilir.
25. Dolayısıyla farklı uygulamalara sebebiyet vermemek, uygulamada farkh yorumlardan kaynaklanan sorunlar gidermek amacıyla yönetici kadrosunda görev yapmakta iken görevden alınan veya götev süresi sona eren kamu görevlilerinin atanabileceği kadrolarıbelirleyen düzenlemeler yapmak kanun koyucunun takdirindedir. Bununla birlikte yönetici kadrosunda bulunanların bu görevleri sona erdikten sonra atanacakları kadroların belirlenmesinde de liyakat ilkesi gözetilmelidir. Anılan mevzuat hüktimleri de gözetildiğinde kariyer uzmanlıkları belli bir alanda teknik bilgi ve beceri sahibi olmayı gerektirmekte olup yöneticilik götevi icra etmek bu vasıflan kendiliğinden kişiye kazandırmamaktadır.
26. 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (4) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 615. maddesi uyarınca Kurum,Çalışma ve Sosyal Gūvenlik Bakanlığının ilgili kuruluşudur. Çalışma ve İş Kurumu il mūdürlerinin ise 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (3) numaralıOst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli (I) ve (II) sayıl Cetveller'de yer almamalarınedeniyle üst kademe kamu yöneticisi olmadıkları açıktır. Bu itibarla Kurumun il müdürükadrosuna atama 657 sayılı Kanun'un 68. maddesinin (B) fikrası ile 76. maddesi kapsamında yapılmaktadır.

27. Anılan Kanun'un 68, maddesinin (B) fikrasına gõre tamamının kamu hizmetinde geçirilmesi gerekmeyen belirli hizmet sttrelerinin varlığı ile yüksek öğrenim görmtış olmak iłmüdiirü kadrosuna atanabilmek için yeterli olmaktadır. Îl müldürü olarak atananlardan da Kururun merkez teşkilatında yer alan istihdam uzmanı kadrosuna atanmaya hak kazanabilınek için kural uyarınca yðnetici pozisyónunda en az tıç yıl görev yapmış olma şartıaranmaktadır. Böylece bu kişilerden Kurumun merkez teşkilatının kariyer uzman kadrosu için δngörülen anılan asgari şartları taşunası beklenmemekte, il müdürü kadrosunda tç yıl süreyle görev yapmış olmak istihdam uzmanı kadrosuna atanmak için yeterli görülmektedir.
28. Anayasa'nın 70. maddesinde kamu hizmetine alımlarda bu hizmeti yerine getirecek kişinin görevin gerektirdiği niteliklere sahip olması gerektiği belirtilerek görev ile nitelik arasındaki öneme vurgu yapılmıştır, Dolayısıyla Üstlenilen kamu görevi ve bu görevin gerektirdiği nitelik birbirinden aynı düşünülemez. Buna göre, o nitelikler görevlilerde bulunmadikça o görev yerine getirilemeyecek ya da iyi bir biçimde yerine getirilemeyecekse buna ilişkin niteliğin görevin gerektirdiği nitelik olarak kabulüı mümkündür (benzer değerlendirmeler için bkz, AYM, E.1979/19, K.1979/39, 9/10/1979).

29. 657 sayılı Kanun'un ek 41, maddesiyle kamu kurum ve kuruluşlarnın merkez teşkilatında yer alan kariyer uzmanlıkları için getirilen atama şartlarının, istihdam uzmanlığıgörevinin gerektirdiği asgari nitelikler olduğunda şüphe bulunmamaktadır. Kuralda ise Kurumun taşra teşkilatı olan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlūklerinde görev yapan il mūdürlerinin sõz konusu kadroda üç yıl süreyle görev yapmış olmak kaydıyla anılan maddede yer alan şartları taşımadan istihdam uzmanı kadrosuna atanmasına imkân tanınmaktadır.
30. İstihdam uzmanlığının Kurumun merkez teşkilatında yer alan bir kadro olduğu gözetildiğinde, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez teşkilatında yer alan kariyer meslek kadrolarına atanmak için 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesinde düzenlenen asgari şartlar aranmaksızın Kurumun taşra teşkilatında üç yıl süreyle il müdürü olarak görev yapanların da amılan kariyer meslek kadrolarına atanmalarına imkân tanıyan kuralın görevin gerektirdiği niteliklere sahip olma ðlçütünü karşıladığı sõylenemez, Bu itibarla kural Anayasa'nın 70.maddesiyle güvence altiına alınan kamu hizmetine alimda ve hizmetin devamında aranan liyakat ilkesiyle bağdaşmamaktadır.

31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 70. maddesine aykırıdır. Iptali gerekir.
Kadir ÖZKAYA, Recai AKYEL, Irfan FIDAN, Muhterem ÍNCE, Yılmaz AKÇİL ile Ömer ÇINAR bu görūşe katılmamışlardır.

Kural, Anayasa'nın 70. maddesine aykın görtülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa'nın 2., 10. ve 49. maddeleri yõnünden incelenmemiştir.

IV. İPTALİN DİĞER KURALLARA ETKİSİ
32. 6216 sayıh Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fikrasında kanunun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtlzüğü'nün belirli kurallarının iptali, diğer bazı htkümlerinin veya tamamının uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa bunların da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebileceği δngörülmektedir.

33. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4) aumaralı fikrasımn Önceki hâlinde KHK'lara da yer verilmiş iken 27/2018 tarihli ve 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 209.maddesiyle söz konusu fikrada yer alan “.…kanun hükmünde kararnamenin.…." ibareleri “.…Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin.…" şeklinde değiştirilmiştir.
34. Amlan değişikliğin "Anayasada yapılan değişikliklere uyum sağlanmasıamacıyla 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kamunda ibare değişiklikleri yapıması amaçlanmaktadır" biçimindeki gerekçesi, Anayasa'da 677I sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler kapsamında KHK çıkarılabilme imkânına anayasal olarak son verildiği ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'da geniş biçimde yeniden düzenlendiği gözetildiğinde 6216 sayılı Kanun'un 43.maddesinin (4) numaralı fikrasında yapılan değişiklikle ulaşılmak istenen amacın Anayasa Mahkemesinin KHK'lara ilişkin anılan fikra kapsamındaki görev ve yetkisinde herhangi bir 

değişiklik yapmak olmayıp KHK çıkarılabilme imkânına son veren ve Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin yargısal denetiminin Anayasa Mahkemesince yapılmasını õngören Anayasa değişikliğine uyum sağlamak olduğu anlaşılmaktadı. Nitekim Anayasa'ya 6771 sayılıKanun'la eklenen geçici 21. maddenin (F) fikrasının "Yürürlükte bulunan kamun hükmünde kararnameler hakkanda 152 nci ve 153 üncü maddelerin uygulanmasına devam olunur"hükmünü içeren ikinci ctmlesinde “.….devam olumur" ibaresine yer verilmesi de KHK'lara ilişkin yargısal denetim görev ve yetkisinin sõz konusu Anayasa değişikliği öncesinde mevcut olduğu şekliyle devamının amaçlandığını göstermektedir (AYM, E.2018/115, K.2020/81,30/12/2020, § 59).

35. Bu bağlamda kanun koyucu da Anayasa Mahkemesinin KHK'lara ilişkin görev ve yetkisinin kapsamının var olduğu şekliyle aynen devamını sağlamak amacıyla 6216 sayılıKanun'a 703 sayılı KHK ile eklenen geçici 2. maddenin (4) numaralı fikrasında "Mahkemenin kanun hükmünde kararnamelere ilişkin görev ve yetklleri devam eder"hükmtine yer vermiştir. Mahkemenin KHK'lara ilişkin görev ve yetkisinin KHK kurallarının iptalinin diğer bazi KHK hükümlerinin uygulanmaması sonucunu doğurması durumunda onların iptalini de içerdiği açıktır. Bu çerçevede 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4)numaralı fikrası, geçici 2. maddenin (4) numaralı fikrasıyla birlikte yorumlandığında Anayasa Mahkemesinin, KHK'nın belirli kurallarının iptali sonucunda uygulanma imkânı kalmayan diğer bazz hükümlerinin veya tümünün iptaline karar verme görev ve yetkisinin de aynen devam ettiğinin kabulü gerekir (AYM, E.2018/122, K.2020/14, 19/2/2020, § 47; E.2018/115,K.2020/81, 30/12/2020, § 60).

36. 375 sayılı KHK'nın ek 37. maddesinin dördüncü fikrasında yer alan “.…I$ Kurumu Il Müdürü..." ibaresinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan anılan cümlede yer alan “.…Çalişma ve.…" ibaresinin 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4)numaralı fikrası gereğince iptali gerekir.

V. HÜKÜM 
27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanun'un 59. maddesiyle eklenen ek 37. maddenin dördüncü fikrasında yer alan;
A. “.…Iş Kurumu Il Müdūrü.." ibaresinin esasına ilişkin incelemenin “anılan Kamun Hükmünde Kararname'nin mülga ek 18. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (2)mumaralı alt bendł” yönünden yapılmasına OYBİRLİĞiYLE,
B. “.….Iş Kurumu Il Müdürü." ibaresinin “anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin mülga ek 18. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (2) mumaralı alt bendi” yöntnden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALINE, Kadir ÖZKAYA, Recai AKYEL, Irfan FIDAN,Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL ie Ömer ÇINAR'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. “…Çalışma ve…" ibaresinin 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4)numaralı fikrası gereğince İPTALİNE OYBİRLIĞIYLE,

23/7/2024 tarihinde karar verildi,
Başkan Kadir ÖZKAYA: Uye Engin YİLDIRIM
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Rıdvan GÜLEÇ
Başkanvekili Basri BAĞCI: Oye Recai AKYEL

Başkan Kadir ÖZKAYA: Oye Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Yıldız SEFERİNOĞLU
Başkanvekili Basri BAĞCI: Uye Selahaddin MENTEŞ

Başkan Kadir ÖZKAYA: Uye Irfan FIDAN
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Oye Kenan YAŞAR
Başkanvekili Basri BAĞCI: Uye Muhterem INCE

Başkan Kadir ÖZKAYA: Uye Yılmaz AKÇİL
Başkanvekili Basri BAĞCI: Üye Ömer ÇINAR

Esas Sayısı : 2024/14Karar Saytsı : 2024/145
KARŞI OY 
I. Çalışma ve İş Kurumu fl Mūdürü olarak görev yapmakta iken görevden alınan kişinin istihdam uzmanı kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle İstihdam Uzmanları Derneği tarafindan açılan davada, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye 1/7/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanun'un 59. maddesiyle eklenen ek 37. maddenin dördtincü fikrasında yer alan “….Is Kurumu Il Müdürü." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan İdare Mahkemesi iptali için başvurmuştur.
2. 375 sayılı KHK'nın ek 37. maddesinin dördünctı fikrasında Sosyal Gūvenlik l Müdürü ile Çalışma ve İş Kurumu Îl Mūdürü kadrosunda bulunanlardan görevden alınan veya görevleri sona erenler hakkında aynı KHK'nın mtlga ek I8. maddesinin (c) bendi ve bu bende bağlı hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.

3. Buna göre Çalışma ve İş Kurumu fl Mūdtrü kadrosuna atanan kamu görevlisi görevden alıdığında veya görev süresi sona erdiğinde 375 sayılı KHK'nın müiga ek 18.maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (1) numarah alt bendi uyarınca; bir kariyer meslek mensubu ise tekrar kariyer meslek kadrosuna atanacak, daha önce ħerhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil olmayan kamu görevlilerinden ise aynı bendin (2) numaralı alt bendine göre yönetici pozisyonunda en az tüç yıl görev yapmış olmak şartıyla kurumlarınca belirlenen bir kariyer meslek kadrosuna atanabilecektir.

4. Mahkememiz çoğunluğu tarafindan, daha önce herhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil olmayan Çalişma ve İş Kurumu il mūdtirlerinin yönetici pozisyonunda en az üçyıl görev yapmış olmaları kaydıyla kurumlarınca belirlenecek bir kariyer meslek kadrosuna atanmalarına imkân tanıyan kuralın, iptaline karar verilmiştir.

5. Çoğunluğun gerekçesinde, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez teşkilatında yer alan kariyer meslek kadrolarına atanmak için 657 sayıl Kanum'un ek 41. maddesinde diizenlenen asgari şartlar aranmaksızın Kurumum taşra teşkilatında üç yıl süreyle il müdürüolarak görev yapanların anılan kariyer meslek kadrolarına atanmalarına imkân tanıyan kuralın görevin gerektirdiği niteliklere sahip olma ölçüitünü taşımadığı ve Anayasanın 70. maddesine aykırı olduğu sonuca ulaşılmıştır.

6. Aşağıda açıklanan nedenlerle tarafımızca bu sonuca iştirak etmek mümkün olmamıştır.

7. Anayasa Mahkemesi bugúne kadar, Anayasa'nın 70. maddesinde güvence altına alınan kamu hizmetine girme hakkının, kamu görevine zaten girmiş/alınmış olan kişilerin kadro ve statüler arasındaki geçişlerini de kapsadığını içtihat etmemiştir. Çoğunluk görüşünde de bu yönde bir atif bulunmamaktadır.

8. Çoğunluk görüşünde, anılan hususun sõz konusu 70. maddenin kapsamına dahil edilmesinin gerekçesi “I4. … Anayasa'nın anılan maddesinin lafzı ve ruhumun bir bütün olarak yorumlanmasından hizmete alınmada esas olan ltyakat ilkesinin kadro ve statüler arasındaki geçişleri de kapsadığını vurgulamak gerekir. Buna göre kamu görevlilerinin görevde ilerlemesi tle kadro ve statüler arasındaki geçişlert de Anayasa’nın 70. maddest kapsamında kalmaktadır." şeklinde ifade editmiştir,

9. Görüldüğü üzere Coğunlukça konu 70. maddenin kapsamına alınırken,Anayasa'nın 70. maddesinin "Iafžına" ve “ruhuna" dayanılmıştır. Gerekçe olarak sõz konusu maddenin lafzı ve ruhu gösterilmiştir. Ancak kararda maddenin lafzının ve ruhunun ne şekilde bu yorumu gerektirdiğine dair hiçbir açıklama yapılmamıştır. Maddenin lafzı “Her Türk,kamu hizmetlerine girme hakkana sahiptir. / Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." şeklindedir. Görüldüğü gibi lafizda sadece "hizmete girme" ve "hizmete alım"dan söz edilmekte olup, kamu hizmetine zaten girmiş/ahınmış kişilerin “kadro ve statüler arasındaki geçişlerť" ile ilgili olan ya da bunu herhangi bir şekilde ima eden herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Maddenin ruhundan kastedilenin ne olduğuysa anlaşılamamaktadır.

10. Anayasa'nı 70, maddesinin lafzının yukarıda belirtilen şekilde yorum yapmaya elverişli olmadığı bir durumda ise tarihsel yorum, sistematik yorum ve uluslararası belgeleri de dikkate alan amaçsal yorum yöntemleri uygulanarak bir sonuca varılması gerekir. Nitekim Anayasa Mahkemesi bu yöntemleri uygulayarak Anayasa'nın 70. maddesinin kapsamına ilişkin içtihadını geliştirmiş ve ilk defa yakın tarihli bir kararında kamu hizmetine girme hakkının sadece bu hizmetlere girmeyi değil, aynı zamanda kamu hizmetlerinde bulunmayı ve kalmayı da güvence altına aldiğını kabul etmiştir (AYM, E.2021/104, K.2021/87, 11/11/2021,§§ 42-48). Anılan kararda Mahkeme, kamu hizmetine girme hakkının 1924 ve 1961Anayasalarındaki düzenleniş biçimini, 70. maddenin 1982 Anayasası içinde sistematik olarak düzenlendiği yeri ve aynı ana başlık altında yer alan 71. maddede kullantlan lafzı, aynı hakkın uluslararası sözleşmeler ve belgelerdeki düzenleniş biçimini dikkate alıp, ayrıntılıdeğerlendirmeler yaparak belirtilen sonuca varabilmiştir.

11. Ancak eldeki itiraz başvurusunda çoğunłuk görüşünde hiçbir açıklama yapılmadan -Önceki karara konu hususa kıyasla maddenin kapsamıa girmesi daha gūçolan bir husus olan- kamu hizmetine zaten girmiş/alınmış kişilerin, “kadro ve statüler arasındaki geçişlerl' madde kapsamına dahil edilmiştir. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin Anayasa maddelerinin lafzından anlaşılmayan bir hususun tutarlı ve ikna edici şekilde dayanakłarı gösterilmeden ilgili Anayasa hūkmü kapsamına dahil edilmesi ve böylelikle daha yüksek bir standardı ifade eden temel hak ve özgürlük düzeyinde anayasal koruma sağlanmasıAnayasa Mahkemesinin Anayasa hükümlerini yorumlama görevi ile Anayasa koyucu gibi hareket etme arasında asla aşılmaması gereken sınurı belirsizleştirebilir.
12. Hal bōyle olunca somut başvuruda, itiraz konusu kuralın, önceki içtihattan farklılaştırılarak Anayasa'nın 70. maddesi kapsamında incelenmesi şeklindeki çoğunluk görüşüne katilmamakta veönceki içtihadındevam ettirilmesi gerektiğini değerlendirmekteyim.

13. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadında ise benzer meseleler Anayasa'nın 70. maddesiyle ilgili görülmeyip, 2 ve 10. maddesi kapsamında incelenmiş ve Anayasa'ya aykın bulunmamiştiır (AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/05/2015; AÝM, E.2014/87,K.2015/1 12, 08/12/2015). Daha da önemlisi eldeki itiraz başvurusunda dava konusu ibarelerin bulunduğu kuralda İş Kurumu İl Müdürü kadrosunda bulunanlardan görevden alınan veya görevleri sona erenler hakkında mülga ek 18 inci maddenin (c) bendi ve bu bende bağlıhükümlerin uygulanacağı belirtilmiş ve dava konusu ibareler 375 sayılı KHK'nın mülga ek 18. maddesinin birinci fikrasımın (e) bendinin (2) numaralı alt bendi yöntinden incelenmiştir.Anılan alt bent ise daha õnce Anayasa Mahkemesi tarafindan icelenmiş ve Anayasa'nun 2, ve 10. maddelerine aykinı bulunmamıştır (AYM, E.2015/6I, K.2016/172, 02/11/2016, §§ 128

132). Bu durumda Mahkeme aynı konuyu daha Önce incelemiş ve Anayasa'ya aykırıbulmamışken, çoğunluk görüşünde bu kez Anayasa'ya aykırı bulunmuştur. Ancak çoğunluk görüşünde aynı konuya ilişkin karardan neden ayrılındığı ise açıklanmamıştır.Üstelik çoğuluk görüştnde dava konusu kural başka kanun hūkümleriyle kıyaslamasıyapılarak sonuca varımış anayasallık denetiminin õtesinde bir denetim yapılmıştır.
14. Hal böyle olunca, Mahkememizin yerleşik içtihadı çerçevesinde ve anılan içtihat da belirtilen gerekçelerle dava konusu ibarelerin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykın olmadığını, Anayasa'nın 49. ve 70. maddeleriyle ise ilgisinin bulunmadığını düşünüyor ve çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Başkan Kadir ÖZKAYA 

Esas Sayısı : 2024/14Karar Sayısı : 2024/145
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğu tarafindan, daha önce herhangi bir kariyer meslek grubuna dâhil ołmayan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlerinin yõnetici pozisyonunda en az ūçyıl görev yapmış olmalan kaydıyla kurumlarınca belirlenecek bir kariyer meslek kadrosuna atanmalarına imkân tanıyan kuralın, iptaline karar verilmiştir.

2. Çoğunluğun gerekçesinde, kamu kurum ve kuruluşlarının merkez teşkilatında yer alan kariyer meslek kadrolarına atanmak için 657 sayılı Kanun'un ek 41. maddesinde düzenlenen asgari şartlar aranmaksızın Kurumun taşra teşkilatinda üç yıl süreyle il müdürüolarak görev yapanların anılan kariyer meslek kadrolarına atanmalarına imkân tanıyan kuralın görevin gerektirdiği niteliklere sahip olma ölçütünü taşımadığı ve Anayasanın 70. maddesine aykırı olduğu sonuca ulaşmıştır.

3. Kamu görevlileri ile kamu yönetimleri arasındaki hizmet ilişkileri kural tasarruflarla düzenlenen statü hukukuna tabidir. Kamu personeli, belirli bir stattide, nesnel kurallara göre hizmet yürütmekte, o statünün sağladığı aylık, ücret, atanma, yükselme, nakil gibi kimi öznel haklara sahip olmaktadır. Bu kapsamda memurların yönetici kadrolarına atanmaları veya bu görevlerden alınarak başka bir kadroya atanmaları da statü hukukuna ilişkindir. Statü hukukuna göre yürütülen görevlere atanmanın usulleri, görevin kapsamı ve süresi ile ilgili konularda anayasal ilkelere aykını olmamak kaydıyla düzenleme yapmak kanun koyucunun takdirindedir.

4. Îtiraz konusu kuralla, yönetici kadrosunda görev yapmakta iken görevden alınan veya görev süresi sona eren kamu görevlilerinin görevden alındiktan sonra atanabileceği kadroları belirleyerek uygulamada farklı yorumlardan kaynaklanan sorunları gidermek amacıyla ditzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu amacın kamu yararına yönelik olmadığısöylenemez. Iptali istenilen kural ile amaçlanan kamu yararının gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ise anayasallık denetiminin kapsamı dışındadır.
5. Kuralın düzenlenme amacı gözetildiğinde, mahkememiz çoğunluğu tarafından Öncelikle Anayasa'nın 70. maddesi yönünden yapılan mcelemeye ve ulaşılan sonuca katılmak mümkün olmamıştır.

6. Anayasa'nın 70. maddesinde kamu hizmetlerine girme hakkına yer verilmiştir. Ote yandan Anayasa Mahkemesi (AYM) kamu hizmetine girme hakkının sadece bu hizmetlere girmeyi değil, aynı zamanda kamu hizmetlerinde bulunmayı ve kalmayı da güvence altına aldığını kabul etmiştir (AYM, E.2021/104, K.2021/87, 1 I/I 1/2021, §§ 4248).
7. Bununla beraber kamu görevlilerinin kadro ve statüler arasındaki geçişlerinin de Anayasa'nın 70. maddesi kapsamında olduğunu söylemek ise güçtür. Nitekim AYM benzer bir kural hakkında yaptığı denetimde kurali, Anayasa'nın 70. maddesiyle ilgili görmemiştir (AYM, E.2014/87, K.2015/112, 08/12/20I5, § 77). AYM, kadro ve statüler arasındaki geçişleri Anayasa'nın 2. ve 128 maddeleri yöntnden incelemiştir (AYM, E.2022/47,K.2023/124, 13/07/2023, § 21).

8. Bu itibarla, Öncelikle kuralın Anayasa'nın 70. maddesi yönünden incelenmesi yönteminin AYM uygulamasına aykın olduğunu belirtmek gerekir. Öte yandan bir an için 

inceleme yönteminin doğru olduğu kabul edilse bile çoğunluğun gerekçesi göz önüne alındığında, statü bukukuna ilişkin düzenlemelerde geniş takdir yetkisine sahip olan kanun koyucunun iradesinin yerindelik sımrının aşılarak denetlendiği izlenimi oluşmaktadır 
9. Şu hâlde itiraz konusu kuralın õncelikle inceleme yönteminin doğru belirlenmesi ve denetimin ona göre yapılması gerekmektedir. Dava konusu kuralın Anayasal denetim bağlamında iki yönü bulunmaktadır. Bunlardan ilki, yönetici pozisyonunda görev yapan personelin görevden alınması durumunda kariyer meslek kadrosuna atanmasım öngören kuralın, ilgili personelin bu işleme karşı dava açma hakkına engel oluşturup oluşturmadığıbususu; diğeri de kuralın kişilerin kazanıımış haklarına öłçüsüz bir müdabalede bulunup bulunmadığıdır.

10. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, "Herkes meşru vasita ve yollardan yararlanmak suretiyle yargı mercileri ōnünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahiptir” denilerek yargı organlarına davacı ve davalıolarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 125. maddesinde ise “Idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." denilmektedir.

11. Her iki maddeyle gūvence altına alınan dava yoluyla hak arama Özgürlüğü,kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanlmasını ve hunların korunmasımı sağlayan en etkili gtvencelerden biridir.Kişilere yargı mercileri Önünde dava hakkı tanınması adil bir yargılamanın ðn koşulunu oluşturur.

12. Kuralda, Çalışma ve İş Kurumu il müdürlerinin kariyer uzmanı olarak atanmışsayılmasına değil, bu kadrolarda çalışanlardan kuralda belirtilen koşulları taşıyanların idare tarafindan atanabilmesine imkân tanınmaktadır. Dolayısıyla dava konusu kuralın doğrudan uygulanma kabiliyeti bulunmamakta olup kuralın uygulanabilmesi için idarenin idari işlem tesis etmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca kural olarak tüm idari işlemlerde olduğu gibi amlan idari işlemler yönünden de kişilerin yargı mercilerine başvurması mümkün olduğundan kuralın hak arama özgürlüğünü zedeleyen bir yönübulunmamaktadır.

13. Kazanılmış haklar hususuna gelince: Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ve bu bağlamda bukuki güvenlik ilkesi gereğince, hukuki veya fiili bir zorunluluk olması haline bağh olsa dahi kamu görevlilerinin bulundukları görevden alınıp başka görevlere atanmaları konusunda bir kanuni düzenleme yapılırken onların bu kapsamdaki kazanılmış haklarının ihlal edilmemesi gerekir.

14. Çalışma ve İş Kurumu il mūdürlüğu kadrosu için ōngörülen ek gösterge ile kariyer uzmanlığı kadrosunun ek göstergesinin aynı olduğu göz önüne alındığında kuralın,kişilerin bulunduğu statülerden doğan, tahakkuk etmiş ve kendileri yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haklarını ihlal edici nitelikte bir düzenleme olmadığıanlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralla, kazanımış hakları ihlal edici bir müdahale de söz konusu değildir.


15. Açıklanan nedenlerle kuralın Anayasa'nın 2. ve 36. maddelerine aykırı olmadığısonucuna ulaşıldığından, çoğunluğun görüşüne iştirak edilmemiştir.

Üye Recai AKYEL 
Üye Irfan FIDAN 
Üye Muhterem ÎNCE 
Uye Yılmaz AKÇİL 
Üye Ömer ÇINAR