Anayasa Mahkemesinin 4/3/2021 Tarihli ve E: 2020/70 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2021/114 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-04-17

17 Nisan 2021 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31457
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2020/70 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2021/114

Karar Tarihi: 4/3/2021


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Türk ve Dünya Birliği Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Türk ve Dünya Birliği Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2019 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanunun 73. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanunun 74.maddesinin ikinci fikrasında da "Siyasi partilerin genel başkanları, kurara bağlunaruk birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile purti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşmmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşıır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan gönderilen listede Türk ve Dünya Birliği Partisinin 2019 yılı itibarıyla herhangi bir il ve bağlı ilçede örgütlenmediği sadece genel merkezinin olduğu biłdirilmiştir.

4. Partinin göndermiş olduğu 2019 yılı kesin hesabına göre yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.

5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez. il. ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağışolarak kaydedilmesi gerekir.


6. Parti yetkililerinin sundukları kesin hesapta Genel Merkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti Genel Merkezinin õncelikle yönetim giderlerinin (kira,su, elektrik, telefon, kırtasiye gibi) bulunması gerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olan bu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi. yönetim gelir ve giderlerinin Parti tüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığını göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun'un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykırı davranılmıştır.
7. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturułmamasısuretiyle hesabın dışinda gelir ve giderin oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanunun 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2019 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Türk ve Dünya Birliği Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda:
A. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayit ve belge düzeninin oluşturulmaması.hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2019yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına.
4/3/2021 tarihinde OYBiRLİĞiYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI 

Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU 
Üye Üye Üye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI İrfan FIDAN