Anayasa Mahkemesinin 30/5/2024 Tarihli ve E: 2024/2 (Değişik İşler), K: 2024/2 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-08-06

6 Ağustos 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32624
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/2 (Değişik İşler)
Karar Sayısı : 2024/2
Karar Tarihi : 30/5/2024

DAVACI: Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: Türkiye Gençlik Partisi 
DAVANIN KONUSU: Türkiye Gençlik Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, Türkiye Gençlik Partisinin ilk büyük kongresini süresinde yapmadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığı gerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebini içeren 17/1/2024 tarihli ve 2024/51047475/126 sayılı yazisının ilgili kısmı şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/7. maddesi uyarınca Parti kurucuları ilk büyük kongreyi. partinin tüzel kişilik kazanmasıdan başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadirlar.

Davałı parti tüzel kişilik kazandığı 03/11/2021 tarihinden bu yana iki yıhı aşkım hir süre geçtiği halde ilk büyük kongresini yapmamıştır.

Davalı siyasi partiye kongre evraklarım ve ilgili evrakları göndermeleri için 03/10/2023 tarihinde yazi yazılmiş. 06/11/2023 havale tarihli cevabi yazılarıda 2023 yılıiçerisinde ilk büyük kongrenin yapılacağı bildirildiği halde bugüne kadar kongrenin yapılmadığı anlaşıłmıştır.

2820 sayilı Siyasi Partiler Yasası'mn 121. Maddesinin atfi nedeni ile, derneklerin sona erme halleri düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Yasast'nm 87. maddesinin 2. bendi uyarınca Îlk genel kurul toplantısınm kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarm oluşturulmamiş olması’ kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
Davalı parti tüzel kişilik kazandīğı 3/11/2021 tarihinden bu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresini yapmamıştır.

::
Davalı Türkiye Gençlik Partisi'nin, 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasınm 14maddesinin 7. fikrasmın son cümlesi ve 121. maddesi ile Dernekler Yasası'nin 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87, maddesinin 2. bendi uyarmca, ilk büyük kongresini süresinde yapmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığmin sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.

II. PARTİNİN SAVUNMASI 
Anayasa Mahkemesinin savunma istemine ilişkin 8/3/2024 tarihli ve 33787353115.02/229/1079 sayılı yazısının yer aldığı tebliğ evraki, Parti adresinde kimsenin bulunamaması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununun 35. maddesi ile Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 57. maddesi gereğince Partinin Genel Merkez adresinin kapısına 13/3/2024 tarihinde asılmış ve tebliğ evrakının bir nüshasımahalle muhtarına bırakılmıştır. Parti, süresi içinde savunma vermemiştir.
III. iNCELEME 
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, Raportör Ömer DURSUN tarafindan hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Türkiye Gençlik Partisinin süresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarını oluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığına verilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacakları, 14. maddesinin birinci fikrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, yedinci fikrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişiłik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorunda oldukları belirtiłmiştir.
4. Türkiye Gençlik Partisi, kuruluşuna dair bildiri ve eklerini 3/11/2021 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun'un 14. maddesi uyarınca bu tarihten itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplaması ve zorunlu organlarını oluşturması gerekmektedir.
5. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birinci fikrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında da uygulanır." denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmaması ve zorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğinden sona erme hâlleri arasında sayilmiştir.

6. Türkiye Gençlik Partisinin tüzel kişilik kazandığı 3/l1/2021 tarihinden itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığıanlaşıldığından 2820 sayılı Kanun'un 121. maddesinin yollamasıyla 4721 sayılı Kanun'un 87.maddesi gereğince Partinin dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesinin birinci fikrasında “Kapanan bir siyasi partinin mallari, büyük kongre toplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için 

kapanma kararı alınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer." denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarının Hazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM 
A. Türkiye Gençlik Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk MedenîKanununun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 savilı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasi uyarinca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğinin Yargitay Cumhuriyet Başsavcıliğina gönderilmesine,
30/5/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi,
Başkanvekili Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU 
Üye Üye Üye Selahaddin MENTEŞİrfan FIDAN Kenan YAŞAR 
Üye Üye Üye Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR