Anayasa Mahkemesinin 13/4/2021 Tarihli ve 2018/14389 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-08-11

11 Ağustos 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31565
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
BÜLENT AKBACI BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/14389Karar Tarihi : 13/4/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : M. Emin Şahiner Başvurucu : Bülent AKBACI Vekili : Av. Ramazan YILMAZ 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, tapu iptati ve tescili talebiyle açılan davada mal varlığına ilişkin olarak uygulanan ihtiyati tedbirin uzun süredir devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

I. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 4/5/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve ekłerinin idari yönden yapilan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyon tarafindan makul sürede yargılanma hakkı yönünden başvurunun ayrılmasına ve ayrılan dosyanı 2019/544 başvuru numarasına kaydedilmesine karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasina karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapilmasina karar verilmiştir.

7.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve ekferinde ifade edildiği şekliyle olayłar özetle şöyledir:

9. Başvurucu aleyhine 23/5/2006 tarihinde muris muvazaasına dayali tapu iptali ve tescili davası açılmıştir. Davacılar; dava dilekçesinde, sıraladıklari taşımazların bedellerinin gerçekte muris N.A. tarafindan ödendiğini, muris N.A.nın başvurucuya yüklü miktarda para transferi yaptığıni, söz konusu işlemin muris muvazaası olduğunu iddia etmiş ve bu nedenle bu taşinmazlar hakkında tapu iptaline ve tescile, aksi takdirde tenkise karar verilmesini istemiştir. Davacılar ayrica dava konusunu oluşturan mal varlığı değerleri hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

10. Istanbul 6. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 29/6/2006 tarihinde davacıların ihtiyati tedbir talebini kabul etmiştir. Mahkeme, başvurucunun dava konusu 17adet taşmmazının tümü hakkında ihtiyati tedbir kararı vermiştir. Mahkemenin hakkında ihtiyati tedbir kararı verdiği başvurucuya ait mal varlığı değerleri şunlardır:
i. İstanbul ili Bakırköy ilçesi İkitelli mevkiinde kâin 714 pafta 1 parselde kayıthıbağımsız bölüm 

ii. İstanbul ili Şişli ilçesi Ayazağa mevkiinde kâin 4048 ada 1 parselde kayıthıbağımsız bölümler (3 adet)

iii.İstanbul ili Şişli ilçesi Ayazağa mevkiinde kâin 4068 ada 1 parselde kayıtłıbağımsız bölümler (2 adet)

iv. İstanbul ili Şişli ilçesi Ayazağa mevkiinde kâin 4040 ada 7 parselde kayıth bağımsız bölümler (7 adet)

v. İstanbul ili Şişli ilçesi Ayazağa mevkiinde kâin 4043 ada 7 parselde kayıthıbağımsiz bölüm 

vi. İstanbuł ili Beyoğłu ilçesi K. Kulluğu mevkiinde kâin 445 ada 23 parselde kayith bağımsız bölüm 

vii. İstanbul ili Silivri ilçesi Kamiloba deniz kenarı (Bağlar Arası) mevkiinde 2174 parselde kayıth bağusız bölümler (2 adet)

11. Mahkeme 10/4/2007 tarihli ara kararı ile de davanın niteliği dikkate alınarak ek dava konusu yapılan İstanbul ili Şişli ilçesi Ayazağa mevkiinde kâin 4043 ada 1 parselde kayıth taşınmaza ilişkin olarak ana dosya ile birleştirilen İstanbul 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/61 Esas sayıhı dosyası yönünden tedbir konulmasına karar vermiştir.Mahkeme yine aynı ara kararıyla İstanbul ili Bakırköy ilçesi İkitetli mevkiinde sıırlısorumłu oto tamircileri vb. küçük sanayi siteleri nezdinde başvurucu adına kayıtlı 532 No.[u dükkân hakkında ihtiyati tedbir kararı vermiştir.

12. Mahkeme ayrica dosya kapsamından anlaşılamayan bir tarihte başvurucunun Vakıfbank Şişli Şubesinde bulunan hesabına yatırıłmış olup izale-i şuyu yolu ile satışıyapılan bir taşınmaza ait satış parasından payına düşen satış tutarı hakkında da tedbir kararıalmiştir. Bununla birlikte Mahkeme 3/6/2014 tarihli ara kararı ile de başvurucunun banka kaydı üzerine konulan tedbirin kaldırılması talebinin kabulüne, izale-i şuyu yolu ile satılan satış parasının bulunduğu Vakıfbank Şişli Şubesine yazı yazilarak bu hesap üzerindeki 

tedbirin kaldırılmasına karar vermiştir. Başvurucunun taşınmazları üzerindeki tedbir kararıise hâlihazırda devam etmektedir.

13. Başvurucu aleyhine açılan dava derdesttir. Başvurucu, yargılamanın devam ettiğini belirterek 4/5/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
14. Konu hakkındaki ilgili hukuk için bkz. İbrahim Geçer. B. No: 2014/19056.19/2/2019, §§ 19-31.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
15. Mahkemenin 13/4/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; taşnmazları ve payına düşen satış tutarı hakkında verilen ihtiyat tedbir kararının 2006 yılndan beri devam ettiğini, yargılamanın henüz sonuçlandırılmadığınıve taşınmazlar ile payına düşen satış tutarı üzerindeki tasarruf hakkının kısıtlandığını ifade etmiştir. Başvurucu bu sebeple mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme 
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
17. Açıkça dayanaktan yoksun ołmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
18. Anayasa Mahkernesi daha önce benzer bir şikâyeti Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gida Hayvancihk San. ve Tic. Lid. Şti. (B. No: 2014/17196, 25/10/2018)başvurusunda incelemiş ve sonuca bağlamiştir.

19. Anayasa Mahkemesi, muhtemel bir alacağın güvence altına alınarak etkisizleşmesinin önüne geçilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan tedbirlerin alınması ve bu tedbirler kapsamında kamu makamlarının mülk üzerinde belirli bir süreyle hukuki tasarruflarda bulunulmasının sınırlandırılması bakımından geniş bir takdir yetkisi bulunduğunu kabul etmiştir. Ancak söz konusu tedbirlerin uygulanmasının mülk sahibine kaçınılmaz olandan aşırı bir külfet de yüklememesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu doğrultuda hukuki ilişkinin diğer tarafinın haklarını korumak için tedbiri uygulayan kamu makamlarının söz konusu tedbirin başvurucunun mülkiyet hakkına etkilerini de gözetmesi ve ölçüsüz bir müdahaleye yol açmaması gerekmektedir (Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gida Hayvancılık San, ve Tic, Ltd. $ti., § 79).

20. Buna göre mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının öiçülüolabilmesi için gerek kapsamı gerekse de süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması

gerekmektedir. Mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirler uygulanması ve bu tedbirlerin belirli bir süre de devam etmesi ancak bireye şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemediği takdirde öłçülü görülehilir. Diğer bir deyişle mülkiyet bakkına müdahale teşkil eden tedbirlerin söz konusu olduğu durumlarda tedbiri uygulayan kamu makamlarının ivedi olarak ve özenli bir biçimde davranma yükümlülükleri bulunmaktadır. Aksi hâlde yani tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesi, mülkiyet hakkının tanıdiğı yetkilerin kullanıłmasının helirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız hir külfet yüklemiş olur (Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tie. Ltd. Şti., §§73-80).

21. Benzer nitelikteki başvuruya konu olay bakımından da bu ilkelerden ayrılınayıgerektirir bir durum bulunmamaktadır. Somut olayda başvurucunun on yedi adet taşınmazının tapu kaydına 29/6/2006 tarihli, iki adet taşınmazın tapu kaydına da 10/4/2007taríhli mahkeme kararı ile ihtiyati tedbir şerhi konulmuştur. Diğer yandan başvurueu, hanka ħesaplarına ve taşınmaz satışından doğan payı hakkında da tedbir kararı verildiğini ve buna ilişkin tedbir kararının hâlen devam ettiğini belirtmiş ise de dosya kapsamında yapılan incelemede Mahkemece başvurucunun yalnizca izale-i şuyu yolu ile satışı yapilan bir taşınmaza ait olup Vakıfbank Şişli Şubesinde bulunan hesabına yatırılmış olan payına düşen satış payı tutarı hakkında tedbir kararı alındığı ve yine Mahkemenin 3/6/2014 tarihli ara kararı ile de mezkûr tedbir kararının kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte başvurucunun taşınmazları üzerindeki tedbir kararları ise bireysel başvurunun inceleme tarihi itibarıyla devam etmektedir. Bu tedbir süreei bir bütün olarak ele alındığında söz konusu sürenin makul ołmadığı kuşkusuzdur. Bu durumda mülkiyet hakkın sınırlandıran tedbirin başvurucuya şahsi olarak aşirı bir külfet yüklediği sonucuna varılmıştır.

22. Açiklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altina alinan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3.  6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarımn ortadan kaldirilması için yapilması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmişsa, ihlali ve sonuçłarıortadan kaldırmak için yeniden yargtlama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapiłmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde haşvurucu lehine tazminata hüknedilebilir veya genel mahkemelerde dava açiłlması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında oçıkladiğı ihlali ve sonuçlarıı ortadan koldiracak şekilde mūmkünse dosya üzerinden karar verir."
24. Başvurueu, ihlalin tespiti ile 15.000 TL maddi ve 150.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

25. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal 

kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
26. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebiimesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulmasi, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

27. İncelenen başvuruda, ihtiyati tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşilmıştir. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

28. Somut olayda Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu ołduğuna dikkati çekmektedir.

29. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakumından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla eski hâle getirme kuraliı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırlabilmesi için mülkiyet hakkının ihlali nedeniyle yalnizca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlart karşılığında bașvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat õdenmesine karar verilmesi gerekir.
30. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucunun uğradiğını iddia ettiği maddi zararı ortaya koyan somut bilgi veya belgeler sunmasıgerekmektedir. Başvurueunun bu konuda herhangi bir belge sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargilama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBiLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞÍNE,
C. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDÍNE,

D. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL.yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESÍNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Istanbul 6. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2006/133) GÖNDERÍLMESÎNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 13/4/2021tarihinde OYBfRLİĞiYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖŻKAYA M.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Üye Yıldız SEFERiNOĞLU 
Üye Basri BAĞCI