Türkiye-Birleşik Krallık Ortak Komitesinin Türkiye Cumhuriyeti ile Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Arasında Serbest Ticaret Anlaşması Eki Menşe Protokolünü Değiştiren 15/3/2021 Tarihli ve 2/2021 Sayılı Kararı Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-05-30

30 Mayıs 2021 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 31496
YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığından:
TÜRKİYE-BİRLEŞİK KRALLIK ORTAK KOMİTESİNİN TÜRKİYE
CUMHURİYETİ
İLE BÜYÜK BRİTANYA VE KUZEY İRLANDA BİRLEŞİK
KRALLIĞI ARASINDA
SERBEST TİCARET ANLAŞMASI EKİ MENŞE PROTOKOLÜNÜ
DEĞİŞTİREN
15/3/2021 TARİHLİ VE 2/2021 SAYILI KARARI KAPSAMI
TİCARETTE
EŞYANIN TERCİHLİ MENŞEİNİN TESPİTİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; 29
Aralık 2020 tarihinde Ankara’da imzalanan 7266 sayılı Kanunla onaylanması
uygun bulunan ve 24/2/2021 tarihli ve 3577 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile
onaylanan Türkiye Cumhuriyeti ile Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik
Krallığı Arasında Serbest Ticaret Anlaşmasının ekinde yer alan “Menşe
Kuralları ve Menşe İşlemlerine İlişkin Protokol”ün uygulanmasına dair usul
ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Türkiye
Cumhuriyeti ile Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Arasında
imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmasının eki “Menşe Kuralları ve Menşe
İşlemlerine İlişkin Protokol”ün uygulanmasına dair usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2018
tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 448
inci maddesi ile bu Yönetmeliğin 1 inci maddesinde belirtilen Protokol’e
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti (bundan sonra
Türkiye olarak anılacaktır) ile Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik
Krallığı (bundan sonra İngiltere olarak anılacaktır) arasındaki Anlaşmayı,
b) Armonize Sistem: 10 Kasım 1988 tarihli ve 3501
sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan Uyumu Sağlanmış (Armonize) Mal
Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşmede belirtilen
şekilde ve Sözleşmenin ekinde yer alan pozisyonları, alt pozisyonları ve
bunlara ait sayısal kodları, Bölüm, Fasıl ve Alt Pozisyon Notlarını ve
Armonize Sistemin yorumu ile ilgili Genel Kuralları kapsayan Nomanklatürü,
c) Avrupa Birliği: 28/9/2006 tarihli ve 26303
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 23/8/2006 tarihli ve 2006/10895 sayılı
Kararnamenin eki “Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük
Birliği’nin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Karar”ın 3 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan üye ülkeleri,
ç) Aynı eşya: Bu eşyanın menşeinin bu Yönetmelik
kapsamında belirlenmesiyle ilişkili olmayan görünüşteki küçük
farklılıklardan bağımsız olarak, fiziksel özellikleri, kalitesi ve
tanınırlılığı da dâhil olmak üzere her bakımdan aynı olan eşyayı,
d) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
e) Girdi: Bir ürünün imalatında kullanılan herhangi
bir parça, bileşen, hammadde veya aksam dahil her tür maddeyi,
f) Gümrük idareleri: Türkiye için Ticaret Bakanlığı
ile İngiltere için yetkilendirilmiş idareleri,
g) İhracatçı: Bir Taraf ülkede yerleşik olup,
menşeli bir ürünü o Taraf ülkenin kanun ve yönetmeliklerinde belirtilen
şartlara uygun olarak ihraç eden veya üreten ve bir menşe beyanı düzenleyen
kişiyi,
ğ) İmalat: Montaj dâhil olmak üzere her tür işçilik
veya işlemi,
h) İthalatçı: Menşeli bir ürünü ithal eden ve bunun
için tercihli tarife talep eden bir kişiyi,
ı) Kullanılan menşeli olmayan girdilerin kıymeti:
Ürünün üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdilerin, navlun, varsa
sigorta, paketleme ve ürün üreticisinin yerleşik olduğu Taraf ülkedeki
ithalat limanına girdilerin taşınmasından doğan diğer tüm maliyetler dahil
ithalat anındaki gümrük kıymeti olan kıymeti (menşeli olmayan girdilerin
kıymetinin bilinmediği ve tespit edilemediği durumda, Türkiye veya
İngiltere’de menşeli olmayan girdiler için ödenen ilk tespit edilebilir
fiyat kullanılır),
i) Menşe beyanı: 19 uncu madde uyarınca menşeli bir
eşyanın tanımlanmasını sağlamak amacıyla bir ihracatçı tarafından yapılan
beyanı,
j) Menşeli olmayan girdi: Menşe statüsü
belirlenemeyen girdiler dahil, bu Yönetmelik kapsamında menşeli olarak
nitelendirilmeyen girdileri,
k) Sevkiyat: Bir ihracatçıdan bir alıcıya aynı anda
gönderilen ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı
kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura
kapsamına giren ürünleri,
l) Sınıflandırma: Bir ürün veya girdinin Armonize
Sistemin belirli bir fasıl, pozisyon veya alt pozisyonu altında
sınıflandırılmasını,
m) Ürün: Bilahare başka bir imalatta kullanılması
söz konusu olsa bile, imalat sonucunda elde edilmiş bir ürünü,
n) Taraf ülkeler: Türkiye ile İngiltere’yi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Menşeli Ürün Kavramının Tanımı ve Şartları
Genel
koşullar
MADDE 5 –
(1) Anlaşma uyarınca bir Taraf
ülke menşeli eşyaya diğer bir Taraf ülkede tercihli tarife uygulanmasında,
ürünlerin bu Yönetmelikteki diğer tüm geçerli koşulları karşılaması
şartıyla, aşağıda belirtilen ürünler o Taraf ülke menşeli kabul edilir:
a) 7 nci maddede belirtildiği şekilde, tamamen o
Taraf ülkede elde edilen ürünler.
b) Sadece o Taraf ülke menşeli girdilerden o Taraf
ülkede üretilen ürünler.
c) EK-2’de belirlenen koşulları karşılamak şartıyla
menşeli olmayan girdileri içermek suretiyle o Taraf ülkede üretilen
ürünler.
(2) Bir ürünün menşe statüsü kazanması halinde, o
ürünün üretiminde kullanılan menşeli olmayan girdiler, o ürün başka bir
ürün içerisinde girdi olarak kullanıldığında, menşeli olmayan olarak kabul
edilmez.
(3) Menşe statüsü kazanımı İngiltere veya
Türkiye’de kesintisiz olarak yerine getirilir.
İkili
kümülasyon
MADDE 6 –
(1) Bir Taraf ülke menşeli bir
ürün, diğer Taraf ülkede başka bir ürünün üretiminde bir girdi olarak
kullanılmışsa diğer Taraf ülke menşeli kabul edilir.
(2) Menşeli olmayan girdiler üzerinde bir Taraf
ülkede gerçekleştirilen işçilik veya işlem, ürünün diğer Taraf ülke menşeli
olup olmadığının belirlenmesinde dikkate alınır.
(3) Diğer Taraf ülkede gerçekleştirilen üretim 9
uncu maddede düzenlenen işlemlerin ötesine geçmezse, birinci ve ikinci
fıkralar uygulanmaz.
(4) Bir ihracatçı, ikinci fıkrada belirtilen bir
ürün için menşe beyanını düzenleyebilmek amacıyla, tedarikçisinden EK-3’te
belirtildiği şekilde bir tedarikçi beyanı veya menşeli olmayan girdileri
yeterince ayrıntılı bir şekilde tanımlayan ve aynı bilgileri içeren eşdeğer
bir belge temin eder.
(5) 5 inci maddenin birinci fıkrasına halel
getirmeksizin, bünyelerine Avrupa Birliği menşeli girdiler dâhil edilmek
suretiyle bir Taraf ülkede elde edilen ürünler, o Taraf ülkede 9 uncu
maddede belirtilen işlemlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş
olmaları şartıyla, bu Yönetmeliğin uygulanmaya başladığı tarih itibarıyla o
Taraf ülke menşeli olarak kabul edilirler. Söz konusu girdilerin yeterli
işçilik veya işlemden geçmiş olmaları gerekmez.
(6) Beşinci fıkrada belirtilen girdilerin, Avrupa
Birliği (AB) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu ile Büyük Britanya ve Kuzey
İrlanda Birleşik Krallığı arasında tesis edilen Ticaret ve İşbirliği
Anlaşması kapsamında AB menşeli olduğunun ispatı, 2006/10895 Sayılı Türkiye
ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliği’nin Uygulanmasına
İlişkin Esaslar Hakkında Karar uyarınca, A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde
ithal edilen eşya için AB’deki tedarikçisi tarafından düzenlenen ve bir
örneği EK-5’te yer alan tedarikçi beyanı ile yapılır.
Tamamen
elde edilmiş ürünler
MADDE 7 –
(1) Aşağıdaki ürünler, tamamen bir
Taraf ülkede elde edilmiş kabul edilirler:
a) Kendi toprağından veya deniz yatağından
çıkartılan madencilik ürünleri.
b) Orada hasat edilen veya yetiştirilen bitkiler ve
bitkisel ürünler.
c) Orada doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar.
ç) Orada yetiştirilmiş canlı hayvanlardan elde
edilen ürünler.
d) Orada doğmuş ve yetiştirilmiş hayvanların
kesilmesi suretiyle elde edilen ürünler.
e) Orada avcılık veya balıkçılıkla elde edilen
ürünler.
f) Balıklar, yumuşakçalar, kabuklular, diğer suda
yaşayan omurgasızlar ve su bitkileri dahil olmak üzere suda yaşayan
organizmaların doğduğu veya yumurtalar, balık yumurtaları, yavru balıklar,
parmak boy balıklar, larvalar, parlar, smoltlar veya düzenli stoklama,
yemleme veya avcılardan koruma gibi üretimi artırmak için yetiştirme veya
büyüme süreçleri vasıtasıyla diğer larva sonrası dönemdeki gelişmemiş
balıklar gibi tohum stoklarından yetiştirildiği, orada akuakültürden elde
edilen ürünler.
g) Karasular dışındaki denizlerden bir Taraf
ülkenin gemileri ile elde edilen deniz balıkçılığı ürünleri ve diğer
ürünler.
ğ) Münhasıran (g) bendinde belirtilen ürünlerden
bir Taraf ülkenin fabrika gemilerinin bordasında üretilen ürünler.
h) Deniz toprağından veya deniz toprağı altından
yararlanma veya işlem yapma haklarına sahip olması kaydıyla, karasuları
dışında yer alan deniz toprağından veya deniz toprağı altından çıkartılan
ürünler.
ı) Orada yapılan imalat işlemleri sonucu ortaya
çıkan atık ve hurdalar; bu ürünlerin sadece hammaddelerin geri dönüşümü
için uygun olması kaydıyla, orada toplanan kullanılmış ürünlerden elde
edilen atık ve hurdalar.
i) Münhasıran (a) ila (ı) bentlerinde tanımlanan
ürünlerden orada üretilen ürünler.
(2) Birinci fıkranın (g) ve (ğ) bentlerindeki “bir
Taraf ülkenin gemileri” ve “bir Taraf ülkenin fabrika gemileri” terimleri;
a) Türkiye veya İngiltere’de kayıtlı olan,
b) Türkiye veya İngiltere bayrağı altında seyreden,
c) Aşağıda belirtilen şartlardan birini karşılayan;
1) En az yüzde 50’si bir Taraf ülke veya Avrupa
Birliği vatandaşlarına ait olan,
2) Ana ofisi ve asıl işletme merkezi bir Taraf
ülkede veya Avrupa Birliği’nde olan ile en az yüzde 50’si bir Taraf ülke
veya Avrupa Birliği’nin kamu tüzel kişileri, vatandaşları veya tüzel
kişilerine ait olan,
yasal kişilere ait gemiler ve fabrika gemilerini
kapsar.
Tolerans
kuralı
MADDE 8 –
(1) Bir ürünün üretiminde menşeli
olmayan girdiler kullanılması nedeniyle EK-2'de belirtilen şartları
karşılamazsa, o ürün şu koşulları karşılamak kaydıyla yine de bir Taraf ülke
menşeli kabul edilir:
a) 16 ncı fasılda sınıflandırılan işlenmiş
balıkçılık ürünleri hariç olmak üzere, Armonize Sistemin 2 nci fasılı ile 4
ila 24 üncü fasıllarında sınıflandırılan ürünlerin üretiminde kullanılan
menşeli olmayan girdilerin toplam ağırlığı, o ürünün ağırlığının yüzde
15’ini geçemez.
b) Armonize Sistemin 50 ila 63 üncü fasıllarında
sınıflandırılan ürünler hariç, diğer tüm ürünler için, menşeli olmayan
girdilerin toplam kıymeti, ürünün fabrika çıkış fiyatının yüzde 10’unu
geçemez.
c) Armonize Sistemin 50 ila 63 üncü fasıllarında
sınıflandırılan bir ürün için, toleranslar EK-1’in yedinci ve sekizinci
notlarında düzenlenir.
(2) Bir ürünün üretiminde kullanılan menşeli
olmayan girdilerin kıymeti veya ağırlığı, EK-2'de düzenlenen kurallarda belirtilen
menşeli olmayan girdilerin azami kıymet ve ağırlık yüzdelerini aşarsa,
birinci fıkra uygulanmaz.
(3) Birinci fıkra, 7 nci madde uyarınca bir Taraf
ülkede tamamen elde edilmiş ürünlere uygulanmaz. EK-2 uyarınca bir ürünün
üretiminde kullanılan tüm girdilerin tamamen elde edilmiş olması gerekirse,
birinci ve ikinci fıkralar uygulanır.
Yetersiz
işçilik veya işlem
MADDE 9 –
(1) 5 inci maddenin birinci
fıkrasına halel getirmeksizin, bir ürünün bir Taraf ülkede üretimi menşeli
olmayan girdilere uygulanan aşağıdaki işlemlerden sadece birinden veya daha
fazlasından ibaret ise, ürün bir Taraf ülke menşeli kabul edilmez:
a) Tek amacı nakliyat ve depolama süresince eşyanın
iyi şartlarda muhafazasını sağlamak olan kurutulma, dondurulma, salamura
edilme ve diğer benzer işlemler gibi koruyucu işlemler (bir ürüne özel veya
farklı özellikler kazandırmayı amaçlayan asitleme, kurutma veya tütsüleme
gibi işlemler yetersiz kabul edilmez iken, soğutma, dondurma veya
havalandırma gibi koruyucu işlemler (a) bendi çerçevesinde yetersiz kabul
edilir).
b) Ambalaj ayırma veya birleştirme.
c) Yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya veya
diğer tabakalardan arındırma.
ç) Kumaşları ve tekstil ürünlerini ütüleme veya
presleme.
d) Basit boyama ve cilalama işlemleri.
e) Pirinci kabuklarından ayırma ve kısmi veya tam
öğütme; tahıl ve pirinci parlatma ve perdahlama; pirinci ağartma.
f) Şeker renklendirme veya tatlandırma veya şeker
topaklarını biçimlendirme işlemleri; katı haldeki şekeri kısmi veya tam
öğütme.
g) Meyvelerin, kuruyemişlerin ve sebzelerin
kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama, çekirdeklerini çıkarma.
ğ) Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme.
h) Maddelerden setler oluşturma dâhil; eleme,
kalburdan geçirme, sıraya koyma, tasnifleme, kalibrasyon, eşleştirme.
ı) Basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma,
torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve
tüm diğer basit paketleme işlemleri.
i) Ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo
ve diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma veya basma işlemleri.
j) Farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin
basit şekilde karıştırılması; şekerin diğer herhangi bir girdi ile
karıştırılması.
k) Ürünlerin basit şekilde sulandırılması veya su
ya da ürünün karakteristik özelliklerini belirgin bir şekilde
değiştirmeyecek başka herhangi bir madde ile seyreltilmesi veya suyunun
alınması veya denşirilmesi.
l) Tam bir eşya oluşturmak üzere eşyanın
parçalarının basit montajı veya ürünlerin parçalarına ayrılması.
m) Hayvan kesimi.
(2) Birinci fıkranın uygulanması amacıyla,
gerçekleştirilmesi için özel beceriler ya da özel olarak üretilmiş veya
monte edilmiş makine, aygıt veya teçhizata ihtiyaç duyulmayan işlemler
basit kabul edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nitelendirme Birimi, Ambalaj Malzemeleri,
Konteynerler, Aksesuarlar,
Yedek Parçalar, Aksamlar, Setler ve Etkisiz
Unsurlar
Nitelendirme
birimi
MADDE 10
– (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması
amacıyla, nitelendirme birimi, o ürün Armonize Sistem kapsamında
sınıflandırılırken, temel birim olarak kabul edilen belirli bir üründür.
(2) Armonize Sistemde aynı pozisyon altında
sınıflandırılan belli sayıda aynı üründen oluşan bir sevkiyat için, her bir
ürün bu Yönetmelik hükümleri uygulanırken dikkate alınır.
Taşıma
için ambalaj malzemeleri ve konteynerler
MADDE 11
– (1) Bir ürünü taşınması
sırasında korumaya yönelik kullanılan ambalaj malzemeleri ve konteynerler o
ürünün menşeli olup olmadığının belirlenmesinde dikkate alınmaz.
Perakende
satış için ambalaj malzemeleri ve konteynerler
MADDE 12
– (1) Ürünün, EK-2 uyarınca azami
bir menşeli olmayan girdi kıymetine tabi olduğu hallerde menşeli olmayan
girdilerin kıymetinin hesaplanması hariç olmak üzere, perakende satış için
paketlenen ürünün içinde bulunduğu ambalaj malzemeleri ve konteynerler, o
ürün ile birlikte sınıflandırılmakta ise, ürünün menşeinin belirlenmesinde
dikkate alınmaz.
Aksesuarlar,
yedek parçalar ve aksamlar
MADDE 13
– (1) Aksesuarlar, yedek parçalar,
aksamlar ve eğitici-öğretici veya diğer bilgilendirici materyaller;
a) Ürünle birlikte sınıflandırılıyor ve teslim
ediliyor, ancak üründen ayrı faturalandırılmıyor ise,
b) Söz konusu ürün için alışılmış olan tür, miktar
ve kıymette ise,
o teçhizat, makine, alet veya araç parçası ile tek
bir ürün olarak değerlendirilir.
(2) Ürünün, EK-2’de belirlendiği şekilde azami bir
menşeli olmayan girdi kıymetine tabi olduğu hallerde, menşeli olmayan
girdilerin kıymetinin hesaplanması hariç olmak üzere, birinci fıkrada
belirtilen aksesuarlar, yedek parçalar, aksamlar ve eğitici-öğretici veya
diğer bilgilendirici materyaller ürünün menşeinin belirlenmesinde dikkate
alınmaz.
Setler
MADDE 14
– (1) Armonize Sistem 3 nolu Genel
Yorum Kuralında tanımlanan setler, tüm bileşenleri menşeli olduğunda bir
Taraf ülke menşeli olarak kabul edilir. Ancak, bir set menşeli ve menşeli
olmayan bileşenlerden oluştuğunda, menşeli olmayan bileşenlerin kıymeti,
setin fabrika çıkış fiyatının yüzde 15’ini aşmıyorsa, set bir bütün olarak
menşeli olarak kabul edilir.
Etkisiz
unsurlar
MADDE 15
– (1) Bir ürünün bir Taraf ülke
menşeli olup olmadığını belirlemek için, imalatında kullanılabilecek
aşağıdaki unsurların menşeinin belirlenmesi gerekmez:
a) Yakıt, enerji, katalizörler ve çözücüler.
b) Teçhizat ve binaların bakımında kullanılan
tesis, teçhizat, yedek parça ve malzemeler.
c) Makineler, aletler, kalıplar ve
şekillendiriciler.
ç) İmalatta kullanılan veya ekipman ve binaları
çalıştırmak için kullanılan yağlayıcılar, gresler, bileşim malzemeleri ve
diğer malzemeler.
d) Eldivenler, gözlükler, ayakkabılar, giysiler,
güvenlik ekipmanları ve malzemeleri.
e) Ürünü test etmek veya incelemek için kullanılan
ekipman, cihaz ve sarf malzemeleri.
f) Ürüne dahil edilmeyen veya ürünün nihai
bileşimine dahil edilmesi amaçlanmayan, üretimde kullanılan diğer
malzemeler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ülkesel Gereklilikler
Değiştirilmeme-doğrudan
nakliyat
MADDE 16
– (1) İthalatçı Taraf ülkede
dahili kullanım için beyan edilen menşeli bir ürün, ihraç edildikten sonra
ve dâhili kullanımı için beyanda bulunulmadan önce, değiştirilmemiş,
herhangi bir şekilde dönüştürülmemiş veya iyi koşullarda muhafaza
edilmelerine yönelik işlemler veya işaret ve etiket yapıştırmak veya mühür
basmak ya da ithalatçı Taraf ülkenin belli iç gerekliliklerine uygunluğunu
temin etmek üzere, diğer belgelendirme işlemleri haricinde bir işlemden
geçirilmemiş olması gerekir.
(2) Bir ürün üçüncü bir ülkede, gümrük gözetimi
altında tutulması koşuluyla, depolanabilir veya sergilenebilir.
(3) Sevkiyatlar ihracatçı tarafından veya
ihracatçının sorumluluğu altında, üçüncü bir ülkede, gümrük gözetimi
altında tutulması koşuluyla bölünebilir.
(4) İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi, bir ila
üçüncü fıkralarda yer alan koşullara uygunluk konusunda şüphe oluşması
halinde, bu koşulların karşılandığına dair konşimento gibi sözleşmeye
dayalı taşıma belgeleri veya ambalaj işaret veya numaralarına dayalı gerçek
veya somut kanıtlar veya ürünün kendisiyle ilgili her tür kanıt dahil olmak
üzere, herhangi bir şekilde sunulabilecek kanıtları temin etmesini
ithalatçıdan talep edebilir.
Geri
gelen ürünler
MADDE 17
– (1) Bir Taraf ülke menşeli olup
o Taraf ülkeden üçüncü bir ülkeye ihraç edilen bir ürünün o Taraf ülkeye
geri geldiği hallerde, geri gelen ürün;
a) İhraç edilen ürün ile aynı olduğu,
b) Üçüncü ülkedeyken iyi koşullarda korunması için
gerekli olanlar dışında veya ihracat anında hiçbir işlemden geçmediği,
hususlarında o Taraf ülkenin gümrük idaresinin
tatmin edilemediği durumda, menşeli olmayan ürün olarak kabul edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Menşe İşlemleri
Tercihli
tarife talebi
MADDE 18
– (1) Her bir Taraf ülke, bu
Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılayan menşeli eşyanın, ithalatçı tarafından
19 uncu maddenin (menşe beyanı) gerekliliklerini karşılayan bir menşe
beyanına dayanarak yapılan tercihli tarife talebini esas almak suretiyle,
bu Yönetmelik uyarınca tercihli tarifeden yararlanmasını sağlar.
(2) İthalatçı Taraf ülke, bu Yönetmeliğin herhangi
bir gerekliliğini yerine getiremeyen bir ithalatçı, ihracatçı veya Taraf
ülkenin tercihli tarife talebini reddedebilir.
Menşe
beyanı
MADDE 19
– (1) Bir menşe beyanı;
a) İthal edilen eşyanın Anlaşma çerçevesinde
tercihli tarife için gerekli koşulları karşıladığını açıkça beyan eden
ihracatçının kendisi tarafından, EK-4’te belirlenen biçimde yazılı olarak
yapılır.
b) Söz konusu eşyayı yeterli ayrıntıda açıklayacak
şekilde tanımlayan bir fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge
üzerine yapılabilir veya bunlara eklenebilir.
(2) Menşe beyanı, ihracatçı tarafından elektronik
ortamda düzenlenebilir. Bu hallerde, düzenleyen kişinin açık bir şekilde
yazılı olması ve şekil ile içeriğinin EK-4’te yer verilen örneğe uygun
olması koşuluyla;
a) İhracatçı tarafından kağıt ortamında ıslak imza
atılmak suretiyle düzenlenmesini müteakip elektronik ortama aktarılarak
ithalatçıya gönderilen beyanın,
b) İhracatçının kendi el yazısı ile atacağı
orijinal imzasının imajını taşıyan veya elektronik olarak imzalanan,
herhangi bir imza imajı içermeyen beyanın,
yer aldığı fatura, teslimat notu veya ticari
belgenin aslı veya elektronik ortama aktarılarak ithalatçıya gönderilen
nüshasının, yazıcıdan alınan çıktısı kabul edilir.
(3) Türkiye’de düzenlenen menşe beyanları
ihracatçının kendi el yazısı ile atacağı orijinal imzasını taşır. Ancak
onaylanmış ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış menşe beyanını kendi el
yazısıyla imzalanmış addedilerek tüm sorumluluğu üzerine aldığına dair
yazılı bir taahhütnameyi ilgili gümrük idaresine vermiş olması koşuluyla,
böyle bir beyanı imzalama şartı aranmaz.
Menşe
beyanının geçerliliği
MADDE 20
– (1) Her bir Taraf ülke, bir
menşe beyanının, yapıldığı tarihten itibaren on iki ay veya ithalatçı Taraf
ülkede tanınan daha uzun bir süre için geçerli olmasını sağlar. İthalatçı
Taraf ülkenin gümrük idaresinden bu geçerlilik süresi içerisinde tercihli
tarife talebinde bulunulabilir.
(2) Her bir Taraf ülke, bir menşe beyanının;
a) Menşeli eşyanın bir Taraf ülkeye tek bir
sevkiyatı için,
b) Menşeli aynı eşyanın birden fazla sevkiyatı
için,
on iki ayı geçmemek kaydıyla menşe beyanında
belirtilen süre dâhilinde kullanılmasına imkan tanır.
(3) İthalatçı Taraf ülke, yasa ve yönetmeliklerine
uygun olarak geçerlilik süresinden sonra gümrük idaresine sunulan bir menşe
beyanını tercihli tarife amacıyla kabul edebilir.
(4) Armonize Sistemin XV ila XXI. Bölümleri altında
sınıflandırılan, Armonize Sistemin 2(a) nolu Genel Kuralı çerçevesinde
birleştirilmemiş veya demonte olan ürünler parçalar halinde ithal edilirse,
ithalatçının talebi üzerine ve ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi
tarafından belirlenen gerekliliklere uygun olarak, bu tür ürünler için tek
bir menşe beyanı kullanılabilir.
Menşe
beyanı gerekliliğinden muafiyet
MADDE 21
– (1) Anlaşma kapsamında
Türkiye’ye ithal edilen ürünlerin toplam kıymetinin küçük paketler için 500
Euro’yu veya yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler için 1200 Euro’yu
aşmadığı hallerde, menşe beyanı ibraz edilmesi gerekmez.
(2) Birinci fıkra kapsamında gerçekleştirilen bir
ithalat işleminin, bu Yönetmeliğin menşe beyanları ile ilgili
gerekliliklerinden kaçınmak amacıyla gerçekleştirilmiş olduğunun tespit
edildiği hallerde, birinci fıkra hükümleri uygulanmaz.
Tercihli
tarifenin sonradan talep edilmesi
MADDE 22
– (1) Her bir Taraf ülke, kendi
yasa ve yönetmelikleri ile uyumlu olarak, eşyanın o Taraf ülkeye ithal
edildiğinde menşeli olarak nitelendirildiği, ancak ithalatçının ithalat
esnasında bir menşe beyanının bulunmadığı hallerde, eşyanın ithalatçısının
ithalat tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde, eşyanın tercihli
tarifeye tabi tutulmaması sonucunda ödenen vergilerin iade edilmesi için
başvuruda bulunmasına imkân tanır.
Haksız
tercihli tarife talepleri
MADDE 23
– (1) Her bir taraf ülke;
a) Menşe beyanını düzenleyen ve beyanın doğru
olmayan bilgiler içerdiğinin farkında olan veya buna inanmak için nedenleri
olan ihracatçının, menşe beyanının eşlik ettiği tüm eşyanın menşe statüsünü
etkileyen her tür değişikliği ithalatçıya yazılı olarak derhal bildirmek
zorunda olmasını,
b) İthal ettiği ve tercihli tarife uygulanan bir
eşyaya ilişkin menşe beyanının doğru olmayan bilgiler içerdiğinin farkında
olan veya buna inanmak için nedenleri olan bir ithalatçının, o eşyanın
menşe statüsünü etkileyen her tür değişikliği ithalatçı Taraf ülke gümrük
idaresine yazılı olarak derhal bildirmesini ve borçlu olduğu tüm vergileri
ödemesini,
temin eder.
(2) Her bir Taraf ülke kendi gümrük idaresini, bir
menşe beyanına ilişkin ceza vermeyi değerlendirdiği hallerde, birinci fıkra
uyarınca kendiliğinden yapılan bir bildirimi önemli bir hafifletici unsur
olarak değerlendirmeye teşvik eder. Bildirimin kendisi tarafından yapıldığı
hallerde, ithalatçı hatayı düzeltir ve borçlu olduğu tüm vergileri geri öder.
Farklılıklar
MADDE 24
– (1) Her bir Taraf ülke,
belgelerin ibraz edilen eşyaya ait olduğu kesin ise, menşe beyanında yer
alan ifadeler ile eşyanın ithalat işlemleri için gümrük idaresine ibraz
edilen belgelerde yer alan ifadeler arasında küçük farklılıkların tespit
edilmesinin menşe beyanını geçersiz ve hükümsüz kılmamasını temin eder.
(2) Her bir taraf ülke, menşe beyanındaki yazım
hataları gibi açıkça belirgin hatalardan dolayı, bu hatalar menşe beyanında
yer alan ifadelerin doğruluğu ile ilgili şüphe yaratmıyorsa, menşe
beyanının reddedilmemesini temin eder.
(3) Her bir Taraf ülke, kendi ülkesine ithal edilen
eşyaya ilişkin menşe beyanının okunaksız veya görünürde kusurlu olması
halinde ithalatçıya, ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine düzeltilmiş menşe
beyanının bir kopyasını otuz gün içerisinde ibraz etme imkanı tanır.
(4) İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi,
tercihli tarife uygulanmasını sadece fatura veya diğer ticari belgenin
üçüncü bir ülkede düzenlenmiş olması nedeniyle reddetmez.
Kayıt tutma
yükümlülüğü
MADDE 25
– (1) İhracatçı Taraf ülke, menşe
beyanını düzenlemiş bir ihracatçının, menşe beyanının düzenlenmesinden
sonraki üç yıl boyunca veya ihracatçı Taraf ülkenin belirleyeceği daha uzun
bir süre için, talep üzerine;
a) Menşe beyanının bir kopyasını,
b) Menşe beyanının eşyanın menşeli olduğu iddiasını
kanıtlayan, imalatçılar veya tedarikçilerden alınan tüm destekleyici
belgeleri ve yazılı beyanlarını,
muhafaza etmesini ve ibrazını isteyebilir.
(2) Her bir Taraf ülke, bir ihracatçı imalatçı ya
da tedarikçinin yazılı bir beyanı üzerine bir menşe beyanını esas almakta
ise, o imalatçı ya da tedarikçi birinci fıkrayla uyumlu olarak kayıt
tutmakla yükümlüdür.
(3) İthalatçı Taraf ülke, tercihli tarife tanınan
bir ithalatçının, menşe beyanının bir kopyası da dâhil olmak üzere, ithalat
tarihinden sonraki üç yıl boyunca veya bu Taraf ülkenin belirleyeceği daha
uzun bir süre boyunca eşyanın ithalatına ilişkin belgeleri muhafaza
etmesini isteyebilir.
(4) Her bir Taraf ülke, o Taraf ülkenin yasa ve yönetmeliklerine
uygun olarak, kendi ülkesindeki ithalatçılar, ihracatçılar, imalatçılar ve
tedarikçilerin belgeleri veya kayıtları, bu belgelerin veya kayıtların
erişilebilir ve basılabilir olması koşuluyla, her türlü ortamda tutmasına
izin verir.
(5) Bir Taraf ülke, bu madde uyarınca kayıtları
veya belgeleri tutmakla yükümlü olan, eşyanın ithalatçısı, ihracatçısı,
imalatçısı veya tedarikçisi; kayıt veya belgeleri bu Yönetmeliğe uygun
olarak tutamaz veya bu kayıtlara veya belgelere erişimi reddederse sonradan
kontrole konu bir eşyaya tercihli tarifeyi reddedebilir.
Sonradan
kontrol
MADDE 26
– (1) Taraf ülkeler bu
Yönetmeliğin düzgün şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla, eşyanın bu
Yönetmelik çerçevesinde menşeli olup olmadığını doğrulamak ve bu Yönetmelik
kapsamındaki tercihli tarife taleplerinin gerçekliğinden emin olmak
amacıyla gümrük idareleri aracılığıyla birbirlerine yardımcı olur.
(2) Bir Taraf ülkenin bir eşyanın menşeli olduğuna
veya bu Yönetmeliğin diğer tüm gerekliliklerinin karşılanıp karşılanmadığına
ilişkin kontrol talebi; ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi tarafından
uygulanan, rastgele seçim de dâhil, risk değerlendirme yöntemlerini esas
alır veya ithalatçı Taraf ülkenin eşyanın menşeli olup olmadığına veya bu
Yönetmeliğin diğer tüm gerekliliklerinin karşılanıp-karşılanmadığına
ilişkin makul şüpheleri olduğu hallerde yapılır.
(3) İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi, bir
eşyanın menşeli olup olmadığını, ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresinin
bir eşyanın menşeli olup olmadığına dair bir kontrol gerçekleştirmesini
yazılı olarak talep etmek suretiyle kontrol edebilir.
(4) İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi bir
sonradan kontrol talebinde bulunduğunda, ihracatçı Taraf ülkenin gümrük
idaresine;
a) Talepte bulunan gümrük idaresinin adını,
b) Kontrolü yapılacak ihracatçı, imalatçı veya
tedarikçinin adını,
c) Kontrolün konusu ve kapsamını,
ç) Menşe beyanının bir kopyası ile varsa her tür
destekleyici belgeyi,
temin eder.
(5) Uygun olan hallerde, ithalatçı Taraf ülkenin
gümrük idaresi menşe kontrolünün bir parçası olarak ihracatçı Taraf ülkenin
gümrük idaresinden belirli bilgi ve belgeler talep edebilir.
(6) Sonradan kontrolün yapılması talebi ithalatçı
Taraf ülkenin gümrük idaresince ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine
sertifikalı veya kayıtlı posta veya o gümrük idaresince alındığını teyit
eden diğer her tür yöntemle yapılır.
(7) İhracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi
ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine, yazılı talebin alındığı tarihten
itibaren kırk beş gün veya taraflar arasında kararlaştırılan başka bir süre
içinde bu talebin alındığına dair (şüpheyi önlemek için elektronik posta
ile gönderilebilecek) yazılı bir onay verir.
(8) Altıncı fıkrada belirtilen talebin ardından,
ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi menşe kontrolünü gerçekleştirir. Bu
amaçla gümrük idaresi, kendi yasa ve yönetmeliklerine uygun olarak;
a) Belge talep edebilir.
b) Her tür kanıtı isteyebilir.
c) 25 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında
atıf yapılan kayıtları incelemek ve eşyanın imalatında kullanılan tesisleri
gözlemlemek için bir ihracatçı veya imalatçı veya tedarikçinin tesislerini
ziyaret edebilir.
(9) Her bir Taraf ülke, bir ihracatçının bir
imalatçı veya tedarikçiden gelen yazılı bir beyana dayanan bir menşe
beyanını esas alması halinde bu ihracatçının, bu imalatçının veya
tedarikçinin ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine talep üzerine
doğrudan belge veya bilgi vermesini ayarlayabilmesine imkan tanır.
(10) On birinci fıkra çerçevesinde gerçekleştirilen
bir menşe kontrolünün sonuçları beklenirken ithalatçı Taraf ülke,
vergilerin ödenmesi veya kefalet, depozito ya da yasa ve yönetmeliklerinde
düzenlenen diğer yöntemlere uygun bir teminatın ödenmesi koşuluyla, eşyanın
ithalatçıya teslimine izin verir. Kontrol sonucunda, ithalatçı Taraf ülke
eşyanın menşeli olduğuna kanaat getirir ise eşyaya tercihli tarife uygular
ve fazladan ödenen tüm vergileri iade eder veya söz konusu teminat,
ödenmeyen diğer yükümlülükleri de kapsamadığı sürece, tüm teminatı çözer.
(11) İhracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresi, mümkün
olan en kısa sürede ve her halükarda bir sonradan kontrol için yazılı
talebin alınmasından itibaren on ay içerisinde kontrolü tamamlar ve kontrol
kapsamında;
a) İthalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine
sertifikalı veya kayıtlı posta veya o gümrük idaresince alındığını teyit
eden diğer her tür yöntemle, eşyanın menşeli olup-olmadığını karara
bağlayan ve aşağıdaki bilgileri içeren yazılı bir rapor gönderir:
1) Kontrolün sonuçları.
2) Kontrole konu eşyanın tanımı ve menşe kuralının
uygulanması ile ilgili tarife sınıflandırması.
3) Eşyanın menşe statüsüne ilişkin gerekçeyi
desteklemek için eşyanın yeterli bir tanımı ve açıklaması.
4) Kontrolün yürütülme şekline ilişkin bilgi.
5) Uygun olan hallerde, destekleyici belgeler.
b) Yasa ile yönetmeliklerine tabi olarak, menşe
kontrol sonucunu ihracatçıya bildirir.
(12) Sonradan kontrolün tamamlanacağı süre, ilgili
gümrük idarelerinin karşılıklı mutabakatıyla uzatılabilir.
(13) Sonradan kontrolün ithalatçı, ihracatçı,
üretici veya tedarikçinin bu Yönetmeliğin herhangi bir gerekliliğini yerine
getirmediğini ortaya koyduğu hallerde, ithalatçı Taraf ülke eşyaya tercihli
tarifeyi reddedebilir.
(14) Sonradan kontrolün sonucunun bu Yönetmeliğe
uygun olarak bildirilmediği hallerde, ithalatçı Taraf ülkenin gümrük
idaresi, makul şüphesinin olması veya eşyanın menşeli olup olmadığının
tespit edilmemesi durumunda eşyaya tercihli tarifeyi reddedebilir.
(15) Her bir Taraf ülke, bu maddenin uygulanmasıyla
hakkında menşe konusunda bir hükme varılan herkese, esasen kendi gümrük idaresi
tarafından menşeye dair verilen hükümlerin gözden geçirilmesi ve temyizine
ilişkin olarak kendi ülkesindeki ithalatçılara sağladığı aynı hakları
tanır.
(16) Her bir Taraf ülke, Taraf ülkeler arasında, bu
maddede düzenlenen kontrol işlemlerine ilişkin olarak ya da bir eşyanın
menşeli olarak kabul edilip edilemeyeceğinin tespitinde menşe kurallarının
yorumlanmasında farklılıklar olması, bu farklılıkların kontrolü talep eden
gümrük idaresi ile kontrolü gerçekleştiren gümrük idaresi arasında danışmalarda
bulunulması suretiyle çözülememesi ve ithalatçı Taraf ülkenin gümrük
idaresinin, ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresince gönderilen yazılı
raporun aksine bir menşe tespitinde bulunmak istemesi halinde, ithalatçı
Taraf ülkenin gümrük idaresi ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine
yazılı raporun alınmasından itibaren altmış gün içerisinde bildirimde
bulunur.
(17) Bir Taraf ülkenin talebi üzerine, Taraf
ülkelerin bu farklılıkları çözmek üzere on altıncı fıkrada atıfta bulunulan
bildirimin tarihinden itibaren doksan gün içerisinde danışmalarda bulunur
ve sonuçlandırır. Danışmaları sonuçlandırma süresi, Taraf ülkelerin
karşılıklı yazılı mutabakatıyla olay bazında uzatılabilir. İthalatçı Taraf
ülkenin gümrük idaresi bu danışmaların sonuçlanmasının ardından kendi menşe
tespitini yapabilir.
(18) Her durumda, ithalatçı ile ithalatçı Taraf
ülkenin gümrük idaresi arasındaki farklılıkların halli ithalatçı Taraf
ülkenin hukukuna tabidir.
Muhasebesel
ayrım
MADDE 27
– (1) Aynı ve birbirleri yerine
geçebilen menşeli ve menşeli olmayan girdiler veya aynı ve birbirleri
yerine geçebilen ürünler, menşeli ve menşeli olmayan statüsünü sürdürmek
için depolama esnasında fiziki olarak ayrılabilir.
(2) Birinci fıkranın uygulanmasında, “aynı ve
birbirleri yerine geçebilen girdiler” veya “aynı ve birbirleri yerine
geçebilen ürünler”, menşe açısından, aynı tür ve ticari kalitede, aynı
teknik ve fiziksel özelliklere sahip ve birbirinden ayırt edilemeyen girdi
veya ürünler anlamına gelir.
(3) Birinci fıkraya halel getirmeksizin, menşeli ve
menşeli olmayan aynı ve birbirleri yerine geçebilen girdiler, bir
muhasebesel ayrım yöntemi kullanılmışsa, depolama esnasında fiziki olarak
birbirinden ayrılmadan bir ürünün imalatında kullanılabilir.
(4) Birinci fıkraya halel getirmeksizin, Armonize
Sistemin 10, 15, 27, 28, 29 uncu fasıllarında, 32.01 ila 32.07
pozisyonlarında veya 39.01 ila 39.14 pozisyonlarında sınıflandırılan
menşeli ve menşeli olmayan aynı ve birbirlerinin yerine geçebilen girdiler,
diğer Taraf ülkeye ihraç edilmeden önce, bir muhasebesel ayrım yöntemi
kullanılması kaydıyla, fiziki olarak birbirinden ayrılmadan bir Taraf
ülkede depolanabilir.
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkralarda atıfta bulunulan
muhasebesel ayrım yöntemi, Taraf ülkede genel kabul gören muhasebe ilkeleri
çerçevesinde bir stok yönetim yöntemi ile uyumlu bir şekilde uygulanır.
(6) Muhasebesel ayrım yöntemi, herhangi bir
zamanda, girdiler veya ürünlerin fiziki olarak birbirinden ayrılmış olması
halinde olduğundan daha fazla girdi veya ürünlerin menşe statüsü
kazanmamasını sağlayan herhangi bir yöntemdir.
(7) Bir Taraf ülke, kendi kanun ve
yönetmeliklerinde belirlenen koşullar altında, bir muhasebesel ayrım yönteminin
kullanılmasının o Taraf ülkenin gümrük idarelerinin önceden iznine tabi
olmasını isteyebilir. O Taraf ülkenin gümrük idareleri, bu tür yetkilerin
kullanımını izleyecek ve yetki sahibinin muhasebesel ayrım yöntemini
uygunsuz bir şekilde kullanması veya bu Yönetmelik altında yer alan diğer
koşulları karşılamaması halinde, yetkiyi geri alabilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Cezalar
MADDE 28
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı fiiller hakkında, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu,
21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile ilgili
diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 29
– (1) 25/5/2021 tarihli ve 31491
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti ile Büyük Britanya ve
Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Arasında Serbest Ticaret Anlaşması Kapsamı
Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
hükmü
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) 29 uncu madde ile
yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin 29 uncu maddesiyle düzenlenen sevk
halindeki veya antrepodaki eşyaya ilişkin hükümlerin uygulanmasına
1/1/2021-31/12/2021 tarihleri arasında devam edilir.
Yürürlük
MADDE 30
– (1) Bu Yönetmelik 14/4/2021
tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 31
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Ticaret Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.