Ürün İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2024-08-22

22 Ağustos 2024 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 32640
YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığından:
ÜRÜN İHTİSAS
BORSASININ KURULUŞ, FAALİYET, İŞLEYİŞ VE
DENETİM USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİKTE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1- 10/8/2017 tarihli ve 30150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Ürün İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“(3) Bilgi teknolojileri biriminde yönetici ve
uzman statüsünde bulunan personel hariç, Borsanın diğer birimlerinde aynı
statüde bulunan personelin, üniversitelerin en az dört yıllık lisans
düzeyinde eğitim veren iktisadi ve idari bilimler, hukuk, mühendislik
fakülteleri ile sermaye piyasaları veya bankacılık bölümlerinden mezun
olması gerekir.”
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 20 nci
maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(2) Borsa, Borsa üyelerinin Borsaya
verebilecekleri zararlar ile aidat, komisyon ve diğer yükümlülüklerinin
süresinde yerine getirilmemesi halinde doğacak zararları karşılayabilmek
amacıyla Borsa üyelerinden Türk Lirası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
tarafından serbestçe alım satımı yapılan yabancı paralar ya da banka
teminat mektubu şeklinde üyelik teminatı alabilir. Yatırılacak teminatın
miktarına, teminatların tahsiline, eksik kalan kısmının tamamlanmasına,
kullanılmasına ve serbest bırakılmasına ilişkin usul ve esaslar ile Borsa
üyeliğinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde üyelik teminatının geri
verilme zamanı ve şartları ile diğer hususlar Borsa yönergeleri ile
düzenlenir.”
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 21 inci maddesinin ikinci fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(2) Bu Yönetmeliğe ve ilgili
mevzuata uygun olarak; Borsa bünyesindeki piyasalarda işlem yöntemi,
emirler, emir türleri, emirlerin geçerlilik süresi, emirlerin borsaya
iletilmesi, eşleştirilmesi, kaydedilmesi, fiyatların ilanı, vadeli işlem
sözleşmelerinde aranacak şartlar ve vadeli işlem sözleşmelerinin alım
satımları gibi hususlar ile işlemlere dair diğer usul ve esaslar Borsa
yönergeleri ile düzenlenir.”
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 23 üncü maddesi başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Ödeme ve teslim esasları ile temerrüt
MADDE 23- (1) Ödeme ve teslimat sürecinin
tamamlanması, temerrüt hali ve giderilmesine ilişkin esaslar Borsa
yönergeleri ile düzenlenir. Alıcı taraf nakdi ödemekle, satıcı taraf
elektronik ürün senedini teslimle yükümlüdür. Piyasada gerçekleşen
işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan yükümlülüklerin Borsa tarafından
belirlenen süre ve yöntemlerle Borsa üyeleri veya Borsa üyelerinin takas ve
saklama hizmeti aldığı kuruluşlar tarafından yerine getirilmesi suretiyle
taraflar arasında nakit ve/veya varlıkların transferi sağlanır. Borsa,
üyelerinin veya Borsa üyelerinin takas ve saklama hizmeti aldığı
kuruluşların müşterilerine karşı olan yükümlülüklerinden ve
yükümlülüklerini ihlal etmelerinden doğan zararlardan sorumlu değildir.
(2) Borsa işlemlerinden
kaynaklanan teslim ve ödeme taahhütlerinin yerine getirilmesinin sağlanması
için nakit ve teslim işlemlerini yürütmek, temerrüt halini ve bu halde
alınacak önlemler ile uygulanacak yaptırımları ve takas risklerinin
önlenmesi amacıyla alınacak teminatları belirlemek, teminat
yükümlülüklerinin ifasına ilişkin işlemleri yürütmek ile kurulması halinde
garanti fonunu yönetmek üzere Borsa bünyesinde bir takas merkezi
oluşturulur veya takas hizmetleri konusunda faaliyet gösteren bir kuruluşla
anlaşma yapılır.
(3) Borsa dışında bir kurumun takas merkezi olarak
belirlenmesi durumunda, Borsa ile takas kuruluşu arasında her iki kurumun
hak, yükümlülük, sorumluluk ve yetkilerinin belirleneceği bir sözleşme
yapılır. Borsa tarafından takas merkezi olarak belirlenen kurumun vereceği
hizmetlere ilişkin olarak alınacak ücret, komisyon, aidat ve benzeri yükümlülükler
Borsanın görüşü üzerine Bakanlık izni ile yürürlüğe girer.
(4) Borsada gerçekleştirilen
işlemlerde devir ile bedelin ödenmesi, alıcı ve satıcının diğer
yükümlülüklerinin süresinde yerine getirilmesi veya temerrüt nedeniyle
oluşacak zararın tazmini amaçlarıyla Borsa veya Borsaca takas merkezi olarak
yetkilendirilen kuruluş tarafından, Borsa üyelerine, Borsa üyelerinin takas
ve saklama hizmeti aldığı kuruluşlara veya alım satımda bulunanlara nakit,
Devlet iç borçlanma senedi ve banka teminat mektubu cinsinden maktu veya
oransal teminat yatırma veya bulundurma zorunluluğu getirilebilir. Bu fıkrada belirtilen teminatların türleri,
miktarları, oranları, kullanım esasları, iadesi, değerlendirilmesi,
nemalandırılması ve teminatlara ilişkin diğer hususlar Borsa yönergeleri
ile düzenlenir. Bu fıkrada düzenlenen teminatlar tevdi amaçları dışında
kullanılamaz, üçüncü kişilere devredilemez, kamu alacakları için olsa dahi
haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dahil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.”
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 26 ncı
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(2) Borsa bünyesindeki piyasalarda Borsa veya
takas merkezi olarak yetkilendirilen kuruluş tarafından alıcı karşısında
satıcı, satıcı karşısında alıcı rolü üstlenilerek takasın tamamlanmasının
taahhüt edildiği merkezi karşı taraf uygulaması yürütülebilir. Merkezi
karşı taraf uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Borsa yönergeleri ile
düzenlenir.
(3) Borsada gerçekleştirilen işlemlerden doğan
yükümlülüklerin Borsa üyesi veya Borsa üyesinin takas ve saklama hizmeti aldığı
kuruluşlar tarafından yerine getirilmemesi durumunda veya temerrüt
nedeniyle oluşan ve teminatlardan karşılanamayan zararlar, garanti fonundan
karşılanır. Borsanın veya Borsa tarafından takas merkezi olarak
yetkilendirilen kuruluşun takas işlemlerinde mali sorumluluğu, tesis
edecekleri limitler dâhilinde ve alınacak teminatlar ile garanti fonu
varlıklarıyla sınırlıdır.”
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 29 uncu maddesi başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Garanti fonu
MADDE 29- (1) Borsa tarafından;
Borsa veya takas merkezi olarak yetkilendirilen kuruluş nezdinde Borsa
üyelerinin, Borsa üyelerinin takas ve saklama hizmeti aldığı kuruluşların
ve/veya takas merkezinin katılımı ile takas yükümlülüklerinin yerine
getirilmemesi durumunda kullanılmak üzere işletilen piyasaların bir kısmı
veya tamamı için ortak veya her bir piyasa için ayrı bir garanti fonu
oluşturulabilir.
(2) Garanti fonuna 23 üncü maddenin dördüncü
fıkrasında teminat olarak kabul edilebileceği belirtilen varlıklar
arasından piyasalar itibarıyla belirlenecek miktar veya oranda katkı payı
alınır. Borsa üyelerinin, Borsa üyelerinin takas ve saklama hizmeti aldığı
kuruluşların garanti fonuna yatıracakları katkı payları işlemlerden
kaynaklanan riskleri ile orantılı olarak belirlenir. Buna ilişkin usul ve
esaslar Borsa yönergelerinde düzenlenir.
(3) Garanti fonunun oluşturulması, işletimi, fona
katılım, katkı paylarının tahsili, nemalandırılması, kullanılması, fondan
karşılanacak zararların limitleri, ödeme şartları, katkı paylarının
tamamlanması ve iadesi ile fonla ilgili diğer hususlara ilişkin usul ve
esaslar Borsa yönergeleri ile düzenlenir.
(4) Garanti fonundaki varlıklar, tevdi amaçları
dışında kullanılamaz, üçüncü kişilere devredilemez, kamu alacakları için
olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas
masasına dahil edilemez ve üzerlerine ihtiyati
tedbir konulamaz.”
MADDE 7- Aynı Yönetmeliğin geçici 2 nci
maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 8- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 9- Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.