Dernekler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-10-21

21 Ekim 2021 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31635
YÖNETMELİK
İçişleri Bakanlığından:
DERNEKLER
YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA
DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 – 31/3/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Dernekler Yönetmeliğine 15 inci maddesinden sonra gelmek üzere
aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Genel kurul
ve yönetim kurulu toplantılarının elektronik ortamda yapılması
Madde
15/A – Kanunun ek 2 nci maddesi
uyarınca dernekler, genel kurul ve yönetim kurulu toplantılarını elektronik
ortamda da yapabilirler.
Dernekler elektronik ortamda yapılacak genel kurul
ve yönetim kurulu toplantılarını Bakanlık Bilgi Teknolojileri Genel
Müdürlüğü tarafından uygun görülüp onaylanan elektronik sistemler üzerinden
yapabilirler. Söz konusu sistemlere işlenecek veriler, 24/3/2016 tarihli ve
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun ilgili hükümlerine uygun
olarak işlenir ve muhafaza edilir.
Genel kurul yapılmasına ilişkin alınan yönetim
kurulu kararında ve genel kurul ilanında genel kurulun hangi yöntemle yapılacağı
belirtilir. Elektronik ortamda alınacak yönetim kurulu kararları fiziksel
ortamda tutulan yönetim kurulu karar defterinden ayrı olarak tarih ve sıra
sayısı ile elektronik ortamda saklanır.
Kanunda, Türk Medeni Kanununda, bu Yönetmelikte ve
derneklerin kendi tüzüklerinde yer alan genel kurul ve yönetim kurulu
toplantılarının fiziki ortamda gerçekleştirilmesine yönelik bütün usul ve
esaslar elektronik ortamda yapılan toplantılar için de geçerlidir.
Elektronik ortamda gerçekleştirilen toplantılara ilişkin her türlü bilgi,
belge ve kayıt dernek tarafından muhafaza edilir.
Elektronik ortamda yapılacak dernek genel kurul
veya yönetim kurulu toplantılarına katılacak üyeler sisteme, güvenli
elektronik imza veya iki faktörlü kimlik doğrulama sistemi kullanarak giriş
yaparlar. Kullanılacak elektronik sistemlerin, fiziki ortamda yapılan
toplantılardaki divan oluşturma, oylama, söz alma, önerge verebilme ve
benzeri tüm işlemlerin elektronik ortamda da yapılabilmesini sağlayan
tasarım, yedekleme ve mevzuata uygun arşivleme kapasitesine; yetkisiz
erişimlere ve saldırılara karşı gerekli ağ ve sistem güvenliğine sahip
olması gerekmektedir.
Fiziki ortamda gerçekleştirilen toplantıların
mevzuata aykırı yapılması durumunda uygulanan yaptırımlar elektronik
ortamda yapılan toplantılar için de geçerlidir.”
MADDE 2 –
Aynı Yönetmeliğin 16 ncı
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “otuz” ibaresi “kırk beş” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 3 –
Aynı Yönetmeliğin 17 nci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “otuz” ibaresi “kırk beş” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 4 –
Aynı Yönetmeliğin dördüncü
bölümünün başlığı “Yurt Dışı Yardımlar” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 5 –
Aynı Yönetmeliğin 18 inci
maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“Yurt dışına yapılacak yardımlar ise, yardım
yapılmadan önce dernekler tarafından mülki idare amirliğine bildirilir.
Yabancı dernekler ile yabancı vakıfların ve kar amacı gütmeyen kuruluşların
şube ve temsilciliklerinin genel merkezine ve yurt dışına gönderdiği para
ve yardımlar da aynı usulle bildirime tabidir. Bu bildirimler Dernekler
Bilgi Sistemi (DERBİS) üzerinden Dışişleri Bakanlığı ile paylaşılır. Ancak
afet veya acil durumlarda bu bildirim afet veya acil durumun gerçekleştiği
tarihten itibaren otuz gün içinde yapılabilir. Belirli bir proje kapsamında
farklı tarihlerde yapılan yardımlara ilişkin yurt dışı bildirimi tek
seferde yapılabilir.
Yurt dışına yapılacak yüz bin Türk Lirasını veya on
bin Avro veya eşiti dövizi aşan nakdi yardımların, bankalar ve diğer finans
kuruluşları veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi aracılığıyla
yapılması esastır. Ancak, finansal erişimin güç olduğu ülkelere yapılacak
yardımlar finans kuruluşları kullanılmaksızın ilgili mevzuata göre nakit
beyan formu ile gümrük idaresine beyan edilmek suretiyle yapılabilir.
Gümrükte beyan edilme suretiyle yurt dışına para çıkışı yapılan durumlarda
ilgili beyan, veriliş tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde dernek
tarafından mülki idare amirliğine bildirilir.
Yardım gerçekleştirildikten sonra faaliyet sonuç
bildirimi doksan gün içerisinde mülki idare amirliğine verilir. Bu
bildirime, yapılan yardımların gerçekleştiğine ilişkin form ve görsel
materyaller ve benzeri kanıtlayıcı belgeler eklenir.
Dördüncü fıkrada belirtilen Türk Lirası cinsinden
parasal tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında,
takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttırılarak uygulanır. Ancak,
güncellemede bir Türk Lirasının altındaki tutarlar dikkate alınmaz.”
MADDE 6 –
Aynı Yönetmeliğin 19 uncu
maddesinin başlığı “Bildirimin şekli” şeklinde ve aynı maddenin birinci
fıkrasında yer alan “Ek-4’te” ibaresi “Ek-4/A’da” şeklinde değiştirilmiş ve
aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Yurt dışına yardım yapacak dernekler ve Kanunun 5
inci maddesi kapsamında faaliyet izni verilen yabancı dernekler ile yabancı
vakıflar ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar, yardım yapılmadan önce Ek-4/B’de
belirtilen Yurt Dışına Yapılacak Yardım Bildirimini, yardım gerçekleştirildikten
sonra ise Ek-4/C’de belirtilen Yurt Dışına Yapılan Yardım Faaliyet Sonuç
Bildirimini merkezinin bulunduğu sivil toplumla ilişkiler birimine
verirler.”
MADDE 7 –
Aynı Yönetmeliğin 22 nci
maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Bu vakıflar, Türkiye’deki faaliyetlerinde
derneklerin tabi olduğu mevzuat hükümlerine tabidir.”
MADDE 8 –
Aynı Yönetmeliğin 31 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “beş yüz bin” ibaresi “bir milyon
beş yüz bin” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 9 –
Aynı Yönetmeliğin 46 ncı
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Yönetim kurulu asıl üyeleri”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ile Kanunun 24 üncü maddesine göre temsilci
olarak görevlendirilenler” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 10
– Aynı Yönetmeliğin 53 üncü maddesinin
birinci fıkrasında yer alan “Mustafa Kemal” ibaresinden sonra gelmek üzere
“, Şehit, Gazi” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 11
– Aynı Yönetmeliğin 75 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “otuz” ibaresi “kırk beş” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 12
– Aynı Yönetmeliğin 85 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “il dernekler müdürlüğünde” ibaresi
“il müdürlüğünde” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 13
– Aynı Yönetmeliğin 92 nci
maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan “otuz” ibareleri “kırk
beş” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Kanunun 23 üncü maddesinde yer alan dernek
üyeliklerinde meydana gelen değişikliklerin kırk beş gün içinde
bildirilmesine yönelik yükümlülük, Üye Değişiklik Bildiriminin (Ek-27)
doldurulup derneğin merkezinin bulunduğu sivil toplumla ilişkiler birimine
bildirilmesi ile yerine getirilir.”
MADDE 14
– Aynı Yönetmeliğin 96 ncı
maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Genel Müdürlük, dernek geçici yönetim kurulu
başkanına veya dernek başkanına verilmek üzere sistemden üretilen kullanıcı
kodu, parola ve şifrenin kısa mesaj veya diğer elektronik yollarla
iletilmesini sağlayabilir. Dernek başkanı, yönetim kurulu kararıyla görev
alanlarıyla sınırlı olmak üzere derneğin idari ve mali işlemlerinden
sorumlu kişilerine Dernekler Bilgi Sistemine (DERBİS) giriş yetkisi
verebilir. Yetki verilmesi durumunda dernek başkanının sorumluluğu ortadan
kalkmaz.”
MADDE 15
– Aynı Yönetmeliğin 97 nci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Yurtdışından Yardım Alma Bildirimi
(EK-4)” ibaresi “Yurt Dışından Yardım Alma Bildirimi (EK-4/A), Yurt Dışına
Yapılacak Yardım Bildirimi (EK-4/B), Yurt Dışına Yapılan Yardım Faaliyet
Sonuç Bildirimi (EK-4/C)” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 16
– Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki ek
maddeler eklenmiştir.
“Risk
analizi ve denetim
Ek Madde
1 – Denetimlerin risk analizlerine
göre yapılması esastır. Genel Müdürlükçe derneklere yönelik suçtan
kaynaklanan mal varlığı değerlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı ile
mücadele kapsamında risk analizi yapılır. Derneklerin risk grupları yüksek,
orta ve düşük olarak belirlenir. Risk analizi için belirlenen kriterler
elde edilen yeni bilgiler doğrultusunda her yıl gözden geçirilir ve
değerlendirilir. Yüksek ve orta risk grubunda yer alan dernekler için
denetim programları hazırlanır ve bu dernekler İçişleri Bakanı veya mülkî
idare amiri tarafından kamu görevlilerine denetletilir. Risk analizi
yapılmasına ve derneklerin denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar Genel
Müdürlükçe belirlenir.
Düşük risk grubunda yer alan derneklerin mülki
idare amirlerince denetletilmesi ise adli ve idari mercilerden gelen
talepler veya diğer şikâyetler veya beyanname, bildirimler ve benzeri
hususlar üzerinden yapılan değerlendirmeler sonucunda gerekli görülmesi
halinde yapılır.
Yüksek, orta ve düşük risk grubuna giren
derneklerin denetimi Bakan tarafından İçişleri Bakanlığı mülkiye
müfettişleri veya dernekler denetçileri vasıtasıyla gerçekleştirilir.
Mülki idare amirleri tarafından yaptırılan denetimlerde,
öncelikle sivil toplumla ilişkiler birimlerinde görevli olanlar olmak
üzere, mülki idare amirliklerinde istihdam edilen kamu görevlilerinin
görevlendirilmesi esastır. Ancak mülki idare amirince gerekli görülmesi
halinde, diğer kurum ve kuruluşlardaki kamu görevlileri de derneklerin denetimlerinde
görevlendirilebilir.
Mülki
idare amirlerince yaptırılan denetimlere ilişkin diğer hususlar
Ek Madde
2 – Derneklerin denetimlerinin,
mülki idare amirliklerince düzenlenen eğitim programı sonunda sertifika verilen
kamu görevlileri tarafından yapılması esastır. Eğitim programında yer
verilecek konulara ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Genel
Müdürlükçe belirlenir.
Ancak sivil toplumla ilişkiler birimlerinde görev
yapanlar ile zorunlu hallerde diğer kamu görevlilerine yaptırılacak
denetimler için sertifika şartı aranmaz.
Mülki idare amirliklerinin ilgili mevzuatında
öngörülen hususlar saklı kalmak üzere, sivil toplumla ilişkiler birimlerinde
görev yapan kamu görevlilerinin katılacağı denetim konusu dâhil olmak üzere
görev alanına giren hususlarda hizmet içi eğitim programları Genel Müdürlük
tarafından belirlenir veya düzenlenir.
Mülki idare amirleri tarafından denetim ile
görevlendirilenler, kamu kurum ve kuruluşlarından, bankalar dâhil gerçek ve
tüzel kişilerden denetim görevi kapsamına giren hususla sınırlı olarak
ilgili bilgi ve belgeleri istemeye yönelik yazışmaları valilikler ve
kaymakamlıklar aracılığıyla yapar.
Mülki idare amirlerince yaptırılan denetim
sonucunda düzenlenen denetim raporlarında, ilgili mevzuata göre yapılan
tespit ve değerlendirmelere, yapılması gereken işlemlere ve gerekli görülen
diğer hususlara yer verilir. İlgili mevzuata ve usulüne göre düzenlenen
raporlara ilişkin gerekli işlemler mülki idare amirlikleri tarafından
yürütülür.
Rehberlik
ve geri bildirim
Ek Madde
3 – Genel Müdürlük tarafından
derneklerin, dernekler mevzuatı çerçevesinde tabi oldukları yükümlülüklere
uymaları ve terörizmin finansmanı risklerine karşı farkındalıklarının
artırılması, iyi uygulamaların paylaşılması, tavsiye ve geri bildirimlerin
alınması amacıyla derneklere bulundukları risk düzeyleri ile orantılı bir
şekilde eğitim programları ve çalıştaylar düzenlenmesi sağlanır.
Bilirkişilik
temel ilkeleri
Ek Madde
4 – Derneklerin denetimi sırasında
ortaya çıkan ve çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren
hallerde bilirkişinin görüşüne başvurulabilir. Kanunlarda bilirkişilik
hizmeti verebileceği öngörülen kurumlar ile Bakanlığın, mülki idare
amirliklerinin ve Dernekler Kanununa göre denetim ile görevlendirilenlerin
talebi üzerine bilimsel ve teknik görüş bildiren kamu kurum ve kuruluşları
bu Yönetmeliğin bilirkişilik ile ilgili hükümleri kapsamı dışındadır.
Bilirkişiler; 3/11/2016 tarihli ve 6754 sayılı
Bilirkişilik Kanununa ve anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliklere
veya diğer mevzuata istinaden belirlenen ya da meslek odalarınca
oluşturulan bilirkişi listelerinden tespit edilir. Üniversitelerin ilgili
bölümlerindeki öğretim üyeleri ile öğretim görevlileri de bilirkişi olarak
görevlendirilebilir.
Bilirkişi incelemesine ihtiyaç duyulan konularda
bilirkişi bulunamaması ya da bilgisine ihtiyaç duyulan kişinin bu
nitelikleri taşımaması halinde, inceleme yapılması istenilen konunun
özellikleri dikkate alınarak, bilirkişi listelerinde kayıtlı olmayan uzmanlığa,
özel veya teknik bilgiye sahip başka kişiler de bilirkişi olarak
görevlendirilebilir.
Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi
gerektiren sorun açıkça belirtilmeden ve inceleme yaptırılacak konunun
kapsamı ile sınırları açıkça gösterilmeden bilirkişi görevlendirilemez.
Bilirkişi; kendisinin ve evlilik bağı kalksa dahi
eşinin altsoy ya da üstsoyunun, kendisi ile arasında evlatlık bağı
bulunanın, üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan veya kendisini oluşturan
evlilik bağı kalksa dahi kayın hısımlığı bulunanların, nişanlısının üyesi
olduğu dernekler veya iş ilişkisinin bulunduğu veya vekili, vasisi, kayyımı
ya da yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği dernekler ile ilgili
konularda görevlendirilemez.
Bilirkişi, görevi sebebiyle kendisine tevdi edilen
bilgi ve belgeler ile öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla ve
korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, bilirkişilik görevi sona erdikten
sonra da devam eder.
Bilirkişinin
görevlendirilmesi, raporu ve ücreti
Ek Madde
5 – Bilirkişi görevlendirilmesine ilişkin
talepler; Bakanlıkça yapılan görevlendirmelerde Genel Müdürlüğe, mülki
idare amirlerince yapılan görevlendirmelerde ise valilik ve kaymakamlıklara
bildirilir. Bu taleplerde, bilirkişinin incelemesine ihtiyaç duyulan konu
ve gerekli görülen diğer hususlar belirtilir. Mülkiye müfettişlerinin
bilirkişi görevlendirmesine ilişkin kendi mevzuatlarında yer alan hükümler
saklıdır.
Genel Müdürlük tarafından yetki verilmesi durumunda
dernekler denetçileri, mülki idare amirlerince yetki verilmesi durumunda
ise valilik veya kaymakamlıklardaki sivil toplumla ilişkiler birim amiri
tarafından bilirkişi görevlendirilir.
Bilirkişiye yemin verdirilerek bu hususa ilişkin
yemin tutanağı düzenlenir. Bu tutanak, bilirkişi ve bilirkişiyi
görevlendiren kişiler tarafından imzalanır. Bilirkişiye incelemenin konusu,
sınırları, bilirkişinin cevaplaması gereken sorular, raporun verilme süresi
ve gerekli görülen diğer hususlar yazılı olarak bildirilir. Ayrıca inceleme
konusuna ilişkin belgelerin aslı veya onaylı bir sureti dizi pusulasına
bağlanarak bir tutanak ile bilirkişiye teslim edilir.
Bilirkişi raporunda; ilgili derneğin adı,
bilirkişiyi görevlendirenlerin adı soyadı, incelemenin konusu, gerekçeli
sonuç, varsa dernek zararının nedeni ve miktarı, raporun düzenlenme tarihi
ile bilirkişinin adı ve soyadı, unvanı ve imzasının bulunması zorunludur.
Birden fazla bilirkişi görevlendirilmesi durumunda; varsa farklı görüşler
raporda ayrı ayrı açıklanır.
Bilirkişi raporunun değerlendirilmesi sonucu
bilirkişi raporundaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için
bilirkişiden ek rapor düzenlemesi veya yazılı ve sözlü açıklama yapması
istenebilir, ancak açıklama veya ek rapor için bilirkişiye ücret ödenmez.
Bilirkişi ücreti İçişleri Bakanlığı Bütçesine
konulacak ödenekten karşılanır. Bilirkişilere, Kanunun 19 uncu maddesinin
altıncı fıkrası uyarınca Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca
birlikte tespit olunan esaslara göre ücret ödenir. Mülki idare amirlerince
yapılan bilirkişi görevlendirmelerine ilişkin ödenek Bakanlıkça il müdürlüğüne
gönderilir.
Bilirkişi görevlendirilmesine ilişkin olarak Ek-28,
Ek-29, Ek-30, Ek-31, Ek-32 ve Ek-33’te yer alan örnek formlar kullanılır.
Bu Yönetmelikte bilirkişiliğe ilişkin düzenleme
bulunmayan hâllerde 3/11/2016 tarihli ve 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun
ve 3/8/2017 tarihli ve 30143 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilirkişilik
Yönetmeliğinin ilgili hükümleri kıyasen uygulanır.”
MADDE 17
– Aynı Yönetmeliğin Ek-4’ü
yürürlükten kaldırılmış ve aynı Yönetmeliğe Ek-3’ten sonra gelmek üzere
ekteki Ek-4/A, Ek-4/B ve Ek-4/C eklenmiştir.
MADDE 18
– Aynı Yönetmeliğin Ek-6’sının
12.1 inci bölümünde yer alan “sadece amaç ve faaliyet alanlarını tanımlayan
bölümün” ibaresi “tamamının noter” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 19
– Aynı Yönetmeliğin Ek-8’inin
“Mali Bilgiler” başlıklı VI. Bölümünde yer alan “6. GELİRLER [TL]” ve “7.
GİDERLER [TL]” başlıklı kısımları ekteki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 20
– Aynı Yönetmeliğin Ek-9/A’sı,
Ek-9/B’si ve Ek-15’i ekteki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 21
– Aynı Yönetmeliğe ekteki Ek-27,
Ek-28, Ek-29, Ek-30, Ek-31, Ek-32 ve Ek-33 eklenmiştir.
MADDE 22
– Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 23
– Bu Yönetmelik hükümlerini
İçişleri Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız