Anayasa Mahkemesinin 4/10//2023 Tarihli ve 2018/27682 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-01-09

9 Ocak 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32424
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
SEMÍHA AYHAN YUNDAN BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/27682Karar Tarihi : 4/10/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Raportör : Gülstim Gizem GÜRSOY Başvurucu : Semiha AYHAN YUNDAN 
I. RAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, başvurucunun performansının düştüğüı gerekçesiyle toplu sözleşme hükümleri kapsammda aldığı iyileştirme zammmın kesilmesine karar verilmest nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

I.BAŞVURU ŞÜRECİ
2. Başvuru 3/9/2018 tarihinde yapılmuştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Böltüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir.
5.Başvurucu, olayların gerçekleştiği tarihte İzmirin Buca Belediyesinde mühendis olarak çalışmaktadır ve Ttm Belediye ve Yerel Yönetim Hizmetleri Emekçileri Sendikası(TÜM BEL-SEN/Sendika) ūyesidir.

6. 1990 sonrası kurulan TÜM BEL-SEN, yerel yönetimlerde (belediye ve il 8zel idareleri) memur statüsünde çalışanların örgütlendiği sendikadır. Ülke çapında örgütlenen Sendika, Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) üyesidir.
7. Buca Belediyesi ile TÜM BEL-SEN arasında 12/6/2008-12/6/2009 tarihleri arasında geçerli toplu sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşmeye göre diğer amaçlar yanında 

sendika ūyesi çalışanların sosyal, ekonomik ve kültürel düzeylerini yükseltmek amacıyla belli şartlarda memur personele almakta oldukları aylıklarına ilaveten her ayın 15. günü 350 TL iyileştirme zamminın ödeneceği kararlaştırılmıştır.

8. Toplu sözleşmenin 3. maddesinin (B) bendinin (1) numaralı alt bendinde "Belediye Başkam görev ve sorumluluklarını yerine getirmediğini tespit ettiği memuru Toplu Iş Sözleşmest maddi haklarından yararlandırmaz." hükmtınün yer aldığı, bu hükme göre iyileştirme zammımın ödenmesi konusunda belediye başkanına takdir yetkisi tanmdığıbelirlenmiştir.

9. Bu kapsamda başvurucuya 8/5/2009 tarihinde Belediyenin Insan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen yazıda; Belediye Özel Kalem Müdüırlüğünün yazısına istinaden, görev ve sorumluluklarını yerine getirmediği gerekçesiyle 15/3/2009tarihinden itibaren toplu sözleşme hüktimleri kapsamında yer alan iyileştirme zammından yararlandırılmayacağı bildirilmiştir.

10. Başvurucu, iyileştirme zammından yararlandırılmamasına ilişkin işlemin iptali talebiyle dava açmıştır, Izmir 3. İdare Mahkemesi 19/7/2010 tarihli kararıyla işlemin iptaline karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:
".… Daval idare tarafindan çalışanların ekonomik durumunu insanca yaşayacak seviyeye ulaştırmak, ekonomik ve sosyal barışı sağlamak ve devam ettirmek, adaletsiz ücret dağuimını önlemek gibi amaçları gerçekleştirmek için uygulamaya konulan iyileştirme zammı'nın ödenmesi hususunda Belediye Başkanına takdir yetkısi tanınmakla birlikae bu yetkinin mulak ve sınırsız olmadığı, bu yetkinin objekaif sebeplere dayalı olarak ve eşitlik ilkesi gözetilmek suretiyle kullanbması gerektği, sübjekatf sebeplerle cezalandırma amaçlıolarak kullanlamayacağı açık olup takdir yetkisi kullamımak suretiyle tesis edllecek İşlemlere karşı açılan davalarda da işlemin somut sebeplertnin idarece ortaya konulması ve idari yargı yertnce de gösterilen sebeplerin gerçek olup olmadiğı, gerçek ise işlem testsini gerekttrip gerektirmediği hususlarında işlemin sebep ve maksat unsurları yönünden yargısal denetiminin gerçekleştirllmesi 2577 saylı Kamumun 2. maddesinde tanmlanan ipial davalarının niteliği ve idari yargı yetkisinin bir gereği durumunda bulunmaktadır.
657 saylı Devlet Memurlart Kanunu'nun 111. maddesinde, Devlet memurlarinın ehltyetlerinin tespisinde, kademe ilerlemelertnde, derece yükselmelerinde, emekdiye çikarma veya hizmetle ilişkilerinin kesilmestnde özlük ve sicil dosyalarının başlica dayanak olduğu;113. maddesinde, sicil amirlerintn belli zamanlarda dizenleyecekleri sicii raporlarında memurların lyakat derecesini not esasına göre kaymetlendirerek tespit edecekleri; 115maddesinde, sicil amirlerinin maiyetlerindekd memurların sicil raporlar le birlikae,bunların genel durum ve davranışları bakamından da olumlu ve olumsuz nitelikderi, kusur ve eksikdikleri hakkında mültalaalarinı bildtrecekderi; 119. maddesinde de, stcil raporlarındaki sicil notu ortalaması 100 azertnden 60 ve daha yukarı olanların olumlu stcil almıs saylacaği, sicil raporlarındakd stcil notu ortalamasi 60'ın altında olanların olumsuz sicil almış saylacağı beltrtibmiştir.

Sicil raporlari, steil amirlert tarafindan memurlar hakdanda her yıl yeniden düzenlenen ve memurun ilgili yldakd tutum ve davranışları ile çalışma ve idarecilik performanslarının değerlendirilmek suretiyle oluşturulan metinler olup btr bütün olarak işlem görmektedtr.Stcil raporlarında memurlar hakkında yer verilen düşüncelerin rapordan bağomsız olarak ele alunmasına olanak bulunmamaktadır. Davalı Idare tarafindan, Insan Kaynakları ve 

Eğtim Müdürlüğünün … yazısında belirtildiği üzere, davacının Sicil Dosyası incelendiğinde 1. Sicil Amiri'nden; 2004 yılmda 'iş sorumluluğu yok', 2005 ylında 'gōrevi takip etmede yeterli değil', 2006 yuında 'iş takip etme sorumluluğu yoktur', 2008 ylında ise beşerl ilişkilerinde başarısız' olarak değerlendirildiğinin görüleceği savunulmuş ise de bahsi geçen sicillerin btr kasmı geçmtş yillara ait olduğu gibi stcil raporunda yer verilen düşüncelerin sicil raporumun bütünlüğünden ayn olarak değerlendirilmesine imkan bulunmamakta ve davacının geçmiş yıla ilişkin sicil notunun olumsuz ya da orta notla değerlendirildiği yolunda btr iddia da bulunulmamaktadır. Ayrıca Teftiş Kurulu Müdürlüğünün …. sayilıyazısında, davacı hakkında herhangi bir inceleme ya da soruşturma yapımadığı hususu belirtilmektedir.

Ote yandan, Fen Işleri Müdürlüğünün …. saylı oluru ile, 19/9/z008 wrihinde thalesi yapılan Göksu-Adatepe Seyhan ve muhtelif mahallelerde tretuvar yapunı tşintn geçici kabul heyetinde davacının görevlendirildiği halde uzmanlık alanı dışında olduğu ve bu konuda hiçbir bilgisi olmadığı şerhi düşerek verilen görevi kabul etmediği hususu da idarece verilen dilekçede öne sürülmüş ise de; davacinın Ziraat Mühendisi olduğu, thale konusu işin uzmanu oimadığını beyan ettiği, bu konuda gerek mevzuat ve gerekse teknik bilgiye sahip olduğu hususumon tdarece öne sürülmediği dikkate alındığında ihale konusu lştn beltrlenmişolan ntteliklerine uygun olarak yertne getirtlip getirilmediğinin sağlıkdı btr şekilde belirlenmesine yönelik davacı tuaumunun olumsuzluk olarak algilanmasına da olanak bulunmamaktadır.

Bu durumda dava komusu lşlemde sebep ve maksat unsurları yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sorucuna varılmıştır.

Dava komusu lşlemde hukuka uyarlık görülmediğinden işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı tylleştirme zammı ödemelerinin tdare tarafindan davacıya ödenmesi,Anayasa'nın 125. maddesi son fikrası hükmünün bir gereği durumunda bulunmaktadır..Açiklanan nedenlerle, dava komusu lşlemin iptaline.."
11. Temyiz üzerine Danıştay Onuncu Dairesi 25/2/2015 tarihinde ilk derece mahkemesi kararının bozulmasıa karar vermiştir. Bozma kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…657 saylı Devlet Memmurlari Kamunumun I. maddesinde; bu Kanunun, genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel tdareleri, belediyeler, il ozel idareleri ve beledtyelerin kurdukdar birlikder lle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kamunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıkdarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlükdertnde çalışan memurlar hakkonda uygulanacağı öngörülmüş, 2. maddesinde de; bu Kanunun, Devlet memurlarınin htzmet şartların, nitelikderini, atanmo ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumlulukdarını, aylıklarım ve ödeneklertni ve diğer özlük işlerini düzenlediği belirtilmtştir.

Yine aynı Kanun'un 146. maddesinde ise; bu Kanun'un 1. maddesinin 1. fikrasıkapsamına giren memurların aylik, ücret, ödenek, hlzmetle ilglli her çeştt ödeme ve bunların şekil ve şartları bakamından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin tkinci fikrasıkapsomma giren memurların özel kamınlardaki hükümlere tabi olacağı; memmurlara kanun tüzük ve yönetmellkderin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dişında ücret ödenemeyeceğı kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda sözü edlen kanun hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, memur statüsümün temel esaslari, 657 saylı Devlet Memurları Kanunu ile beltrlenmtş, belediyelerde çalışan memurlar da anulan Kanun kapsomında yer almıştir.


Ote yandan, Devlet memurlarının her türlü mali haklarının 657 saylı Kamun ile dizenleneceği Kanumun 2. maddestnde hükme bağlanmıs, 146. maddede de Devlet memurlarına bu Kamunla sağlanan hakdar dışında ücret ödenemeyeceğı belirlennişttr.
Kaldı kd, toplu iş sōzleşmesi hakka mevzuatta yalnızca tşçller tçin tanınmış, memurlara sağlanan sendikal haklar kapsamında 'mali hakdar' komusuna yer verilmemiştir.
Bu durumda, işlem tarthi ttibarıyla memor sendikaları ile belediye başkanlıkdarıarasında, beledtye memurlarına, 657 saylı Kanun'da belirlenen mali haklar dışmda ek ödeme yapımasi somucumu doğuran bir sōzleşme yapımasına olanak bulunmamast; ayrica,mevzuatta 'iylleştirme zammı' adı altında herhangi bir mali hakka yer verllmemest karşısında; davacıya iyileştirme zummı' adı altında ödeme yapımasına hukuld imkan bulunmamaktadır..."
12. Danıştayın bozma kararı Üzerine İzmir 3. Idare Mahkemesi 9/7/2015 tarihli kararıyla, bozma gerekçelerine dayanarak davanın reddine karar vermiştir.
13. Danıştay Onuncu Dairesi 20/4/2017 tarihinde ilk derece mahkemesi kararım onamıştir. Başvurucunun karar düzeltme talebinde bulunması Üzerine Danıştay Onumcu Dairesi 2/7/2018 tarihli karartyla karar düzeltme talebinin reddine karar vermiştir.
14.Nihai karar başvurucuya 9/8/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.
15. Başvurucu 3/9/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Huknk 
I6. 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayıh Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanumu'nun 1. maddesi şöyledir.

"Bu Kanumun amaci, kamu görevlilerintn ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerintn korunması ve geliştirüimesi içtn oluşturdukdarı sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaltyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sōzleşme yapimasına Uişkin usul ve esasları düzenlemektir."
17.4688 sayıhı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli olduklarıkamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçelt idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadi teşebbüslertnde, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ya da bunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruhuşlarda ve diğer kamu kurum veya kauruluşlarında tşçi statūsi dışında çalışan kamu görevlileri hakkanda uygulanır."
18. 4/4/2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanum ile yapılan değişiklikle düzenlenen 4688sayılı Kanun'un 28, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Toplu sōzleşme; kamu görevlilerintn mali ve sosyal haklarını düzenleyen meveut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsaył ve göstergeler,

aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücrest, harcvrah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardumı ödenekderi, cenaze giderleri, ytyecek ve gtyecekyardumları ve diğer mali ve sosyal hakdarı kapsar."
19. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Kapsam" kenar başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, Il Özel Idareleri, Belediyeler, Il Özel Idareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikder lle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanuniarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlükderinde çalışan memurlar hakkanda uygulanır."
20.657 sayılı Kanun'un "Amaç" kenar başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bu Kamun, Devlet memurlarının htzmet şartlarıni, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, llerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumlulukdarınu aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlertni düzenler."
21.657 sayıh Kanunun 146. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun birinci maddesinin btrtnci fikrast kapsamına giren memurlar aylık, ücret,ödenek, hizmetle ilgili her çeşit odeme ve bunların şekdl ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aymı maddenin tkinct fikrası kapsamına gtren memurlar özel kamunlardaki hükümlere tabidtr.

Memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi [2/7/2018 tarthlit ve 703 saylıKamun Hükmünde Kararnamentn i82 nci maddesiyle bu fikrada yer alan“tüzük" Ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi" sekinde değistirilmiştir] ve yönetmelikerin ve amtrlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kamunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez,hiçbir yarar sağlanamaz."
B. Uluşlararası Hukuk 
1. Ulustararası Sözleymeler 
22, 8/8/1951 tarihli ve 5834 sayılı Teşkilatlanma ve Kolektif Müzakere HakkıPrensiplerinin Müteallik 98 Numaralı Milletlerarası Çalişma Sözleşmesinin OnanmasıHakkında Kanun'la onaylanarak 14/8/1951 tarihinde yürürlüğe giren Uluslararası Çalışma Örgütü (İLO) 98 No.lu Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi'nin ilgili kısmı şöyledir:
"Madde I: Isçiler çalışma hususunda sendika hürriyetine halel gettrmeye matuf her türlü fark gözetici harekete karşı tam bir htmayeden faydalanacaktır.
Böyle bir htmaye bilhassa,
Bir işçtnin çalıştrımasını, bir sendikaya girmemesi veya bir sendikadan çưkmasışartına tabi klmak;
Bir sendikaya ūye olması yahut çalışma saatlert dışında veya işverentn muvafakatı ile çalışma saatlerinde sendika faaltyetlerine iştirak etmesinden dolayı btr işçtyi tşinden çıikarmak veya başka suretle onu tzrar etmek; maksatlar güden hareketlere mütaallik hususlarda uygulanacaktır.


Madde 2: Isçi ve işveren teşekküllert, gerek doğrudan doğruya, gerek mümessillert veya üyeleri vasıtasıyla birbtrlerinin kuruluşlar, tşleyişleri ve idarelerini müdahalede bulunmalarına karsı gerekdi surette himaye edilecekderdir.

Bilhassa lsçi teşekküllerini bir işverenin veya bir işveren teşekkülümün kontrolüne tabi kalmaya, bir işverentn veya bir lşveren teşekkülunün kendi müfuzu altına alınmış işçi teşekkülleri ihdasını tahrik etmeye veya işçi teşekküllerinin mali yollarla veya başka btr şekllde desteklemeye matuf tedbirler, bu maddedeki manası tle müdahale hareketlertnden sayılır.

Madde 4: Çalışma şartlarını kollektif mukavelelerle tanzim etmek itzere işverenler veya işveren teşekkülleriyle isçi teşekküllert arasında thtiyari mitzakere usulünden faydalanulmasını ve bu usülün tam bir surette geliştirilmesini teşvik etmek ve gerçekleştirmek için lüzumu halinde milli şartlara uygun tedbirler alınacaktor.
Madde 5:Bu sözleşmede derptş olunan teminatın ne gibi hallerde silahlı kuvvetler ve zabuta kuvvetlerine hangi ölçūde uygulanacağı mili mevzuatla tayın edilecektir."
23.25/11/1992 tarihli ve 3847 sayılı Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korummasına İlişkin 87 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun'la onaylanarak 12/7/1993 tarihinde yürürlüğe giren IL0 87 No.lu Sendika Özgürlüğüve Sendikalaşma Hakkının Korunması Sözleşmesi'nin ilgili kısmı şöyledir:
"Madde 2:
Çalışanlar ve işverenler herhangı bir ayırım yapılmaksızın önceden izin almadan istedikderi kuruluşları kurmak ve yalnız bu kuruluşların tüzükderine uymak koşulu ile bunlara tye olmak hakkana sahiptirler.

Madde 3:
Çalışanların ve Lşverenlerin örgültleri tüzük ve iç yönetmeliklerini düzenlemek,temsilcilerini serbestçe seçmek, yönetim ve etkinliklerini düzenlemek ve is programlarııbelirlemek hakkna sahipttrler.

Kamu makamları bu hakka sınırlayacak veya bu hakkan yasaya uygun şekilde kullanılmasına engel olacak nitelikte her türlü müdahaleden sakınmalıdırlar.
Madde 4:
Çaliışanların ve tşverenlerin örgütlert yönetsel yoldan feshedilme veya faaliyetten menedilmeye tabi tutulamazlar.

Madde 5:
Çalişanların ve işverenlerin örgütler, federasyon ve konfederasyon kurma ve bunlara iye olma ve her örgüt, federasyon veya konfederasyon, uluslararası çalışanlar ve işverenler örgütlerine katilma haklarına sahiptirler.

*..
Madde 10:

Bu sözleşmede “örgüt" terimi, çalışanların veya işverenlerin çıkarlarına hizmet ve bu çıkarları savunma amacım güden çalışanların ve lşverenlerin her tūrla kuruluşunu ifade eder.

Madde 11:
Hakkanda bu sözleşmenin yürürlükte bulunduğu Uluslararası Çalışma Örgütümün her üyest, çalışanların ve tşverenlerin orgütleme hakkını serbestçe kullanmalarım sağlamak umcryla gerekdt ve uygun bütün önlemlert almakda yükümlüdür."
24. 25/11/1992 tarihli ve 3848 sayılı Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkım Korunmasına ve Istihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine flişkin 151 SayılıSözleşmenin Uygun Bulumduğuna Dair Kanun'la onaylanarak 12/7/1993 tarihinde yürürlüğe giren ILO 151 No.Iu Çalışma Îlişkileri (Kamu Hizmeti) Sözleşmesi'nin ilgili kısmı şöyledir 
"Madde 1:
Bu Sözleşme, diğer uluslararası çalışma sözleşmelerinde bu kestme uygulanabilecek daha elverişli hükümler bulunmadığı durumlarda kamu makamlarınca çalıştrılan herkese uygulanır.

Bu Sözleşmede öngörülen güvencelerin, görevlert tzlenecek politlkalart belirleme ve yönetim tşleri kabul edilen üst düzey görevlilere veya çok gizli nttelikae görevler ifa edenlere hangi ölçüde uygulanacağı ulusal yasalarla belirlenecekttr.

Bu Sözleşme öngörülen güvencelerin silahlı kuvvetlere ve polise ne ölçüde uygulanacağı uhusalyasalarla beltrlenecektr.

*..
Madde 4:
Kamu görevlileri, çalıştrılmalorı konusunda sendikalaşma özgürluğüne halel getirecek her türlü ayrımcılığa karşı yeterli korumadan yararlanacakdardır.

Böyle bir koruma, özellikle aşağudaki amaçlara yönelik tasarruflara karşıuygulanacaktır:
Kamu görevlilerinin çalıştırılmalarını, btr kamu görevlileri örgütüne katılmama veya iyeliken ayrılma koşuluna bağlamak.

Bir kamu görevltsini, btr kamu görevlileri örgütüne üyeliği veya böyle btr örgütün normal faaliyetlertne katilması nedenleriyle tşten çikurmak veya ona zarar vermek 
Madde 5:
Kamu görevlileri örgütlert, kamu makamlarından tamamen bağumsız olacaklardır.
Kamu görevlileri örgütleri kuruluş, tşleyiş veya yönetimlerinde kamu makamlarının her türlü müdahalestne karşı yeterli korumadan yararlanacakdardır.


Bir kamu makamının tahakkümü aitında kamu görevlileri órgütlertnin kuruluşunu gellştirmeye veya kamu görevlleri ōrgülerini bbr kamu makamının kontrolū altında tutmak amacıyla mali veya diğer biçimlerde destekdemeye yönelik önlemler bu madde bakamından müdahaleci faaliyetler olarak kabul edilecektir."
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtibadı
25. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AtHM) Demtr ve Baykara /Türkiye (B. No:34503/97, 12/11/2008) başvurusunda, yerel yargı makamlarınca Gaziantep Belediyesinde görevli olan memurların toplu sözleşme yapma hakkının olmadığının değerlendirilmesi sonucu yapılan başvuruda memurların Avrupa İnsan Hakları Sõzleşmesi'nin (AfHS/Sözleşme) 11. maddesi teminatlarından yararlanıp yurarlanamayacaklarınıincelemiştir. AlHM'in değerlendirmeleri (Demtr ve Baykara /Türkiye §§ 140-170) Özetle $öyledir:
i. AlHM adı geçen başvuruda, faaliyetlerinin devletin idare mekanizması ile alakası olmayan belediye memurlarına, ilke olarak devletin idare mekanizmasının görevlileri olarak muamele edilemeyeceğini ve buna gõre bu temelde örgütlenme ve sendika kurma haklarında bir kısıtlamaya giditemeyeceğini değerlendirmiştir.
i AłHM, uluslararası hukukta toplu görüşme hakkıı ILO 98 sayılıÖrgütlenme ve Toplu Görüşme Hakkı Sözleşmesi tarafindan düzenlendiğini gözlemlemiştir. 1949 yılında kabul edilen ve uluslararası çalışma şartlarına ilişkin en temel hukuki belgelerden biri olan bu belgenin TÜrkiye tarafindan 1951 yılinda imzalandığıa dikkat çekilmiştir. AłHM, ayrıca kamu hizmetindeki iş ilişkilerine dair 151 sayılı ILO Sözleşmesi'nin devletlere silahlı kuvvetler veya koiluk mensuplarının çalışma şartlarının belirlenmesine katilma hakkıı tanıyıp tanımama konusunda devletleri özgür bırakmakta olduğunu ancak bu hakkın kamu hizmetine ilişkin diğer tüm alanlarda, gerekli görülmesi hâlinde özel şartlar belirlemek suretiyle geçerli olduğunu kaydetmiştir. Buna ek olarak 151 sayılı Sözleşme'nin 1/l maddesi uyarınca sőz konusu sözleşmenin hükümleri, 98 sayılı Sözleşme tarafindan Öngörülen güvencelerin kapsamını daraltmak amacıyla kullanlamayacaktır.
iii. Avrupa devletlerinin uygulamaları hususunda AlíM, sőz konusu devletlerin çoğunluğunda devlet memurlarının idare ile toplu görüşme haklarmın tanındığınıancak hassas olarak nitelendirilen bazı alanların veya devlete ait özel yetkiler taşryan bazı memur gruplarının kapsamın dişında tutulması amacıyla bazı istisnaların sõz konusu olduğunu yinelemiştir. AlHM, Özellikle yerel makamlar tarafindan çalıştırılan ve devlet yetkileri taşımayan memurların maaşlarıı ve çalışma şartlarımıbelirlemeye yönelik toplu görüşme haklarımın Sözleşmeci devletlerin çoğunluğu tarafindan tanındığıın altını çizmiştir.

iv. AfHM'e göre başvurunun yapıldığı tarihten itibaren Türkiye'deki durumun gelişimi de dikkate alınmalıdır. Türkiye; dernek kurma özgüriüğü ve Örgütlenme hakkıın korunmasına ilişkin 87 sayılı Sözleşme'yi imzalamasım müteakip 1995yılında Anayasa'nın 53. maddesinde, kamu görevlileri tarafindan oluşturulan sendikaların yargı mercilerine üyeleri adtna başvurabileceklerini ve idareyle amaçlarıdoğrultusunda toplu görüşme yapabileceklerini öngören bir paragraf ekleyerek değişiklik yapmıştır. Daha sonra 4688 sayılı Kanun, devlet memurlarının toplu görüşme haklarını kullanmalarını düzenleyen şartları ortaya koymuştur. Sonuç

olarak AfHM hem uluslararası hem de ulusal alanda Cahşma Kanunu'ndaki gelişmeleri ve Sözleşmeci devletlerin bu konulardaki uygulamalarım dikkate alarak işverenle toplu görüşme yapma bakkımın esas itibarıyla 11. maddede ortaya konan “çıkarların korumak için sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak hakkanın"temel unsurlarmdan biri hâline geldiğini ve devletlerin sistemlerini, gerekli gördükleri takdirde temsilci sendikalara özel statü tanıyacak şekilde düzenlemekte serbest olduklarinı değerlendirmiştir. AtHM, bu haklarn kullanımasında AfHS'in 11. maddesi anlamı dâhilinde meşru suurlamalar saklı kahmak kaydıyla -çok özel durumlar dışında- diğer çalışanlar gibi devlet memurlarımın da toplu sözleşme hakkından yararlanması gerektiğini vurgulamıştır.

v. Yukarıda belirtilen ilkeler ışığında AlHM, TÜM BEL-SENin olayların meydana geldiği dönemde bu konuya kendisi de itiraz etmeyen işveren idareyle toplu görüşme yapma hakkından faydalandığını değerlendirmiştir. Bu hak, AtHS'in 11. maddesi tarafindan söz konusu sendikaya tanındığı gibi sendikal faaliyetierde bulunma hakkının temel umsurlarından birini oluşturmuştur. Daha sonra bu görüşmeleri müteakip işveren ile Tüm Bel-Sen arasında toplu sözleşme yapılmıştır.Bu sözleşmede sendika üyelerinin tüm hakları ve yükümlülükleri öngörülmüş ve koruma altına alımmıştır. Aymıca toplu sőzleşme yürüriüğe konmuştur. Toplu Sözleşme taraflar arasında ihtilafhı olan belirli mali hükümler istispa olmak üzere,Gaziantep Belediyesindeki tüm işçi-işveren ilişkilerini iki yıl süreyle düzenlemiştir.Dolayısryla AfHM, bu davadaki toplu görüşme ve sonucunda yapılan toplu sőzleşmenin sōz konusu sendika için üyelerinin çıkarlarını iyileştirmek ve korumak amacıyla temel bir yol oluşturduğumu belirlemiştir. AlHM, Türkiye tarafından imzalanmış olan uluslararası çalışma sōzleşmeleri hüklımlerini uygulamaya koyacak gerekli mevzuatın eksikliği ve yargı makamlarının bu eksikliğe dayalı olarak verdiği ve fiiliyatta sőz konusu toplu sözleşmenin geçmişe dönüik olarak iptali ile sonuçlanan kararı nedeniyle başvurucuların Sözleşme'nin l1. maddesi tarafindan korunan sendika hakkına müdahale edildiği sonucuna ulaşmıştır.

vi. AlhM, olayların meydana geldiği dönemde birtakım unsurların, belediye memurları olan başvuranların toplu görüşme hakkını ve dolayıstyla idareyi toplu sőzleşme yapmaya ikna etme hakkını reddetmenin “acil sosyal ihtiyaç" kavramınıkarşılamadığım ortaya koyduğunu değerlendirmiştir. AtHM öncelikle devlet memurlarının esas itibarıyla toplu görüşme hakkmın bem evrensel hem de bölgesel olmak üzere uluslararası hukuk belgeleri tarafindan tanındığmı yinelemiştir. AłHM ayrıca Tūrkiye'nin 1952 yılında, isçilerin toplu görūşme ve toplu sözleşme yapma haklarımı uluslararası açıdan koruyan başlıca yasal metin olan 98 sayılı ILO Sözleşmesi'niimzaladığını,başvurucularınsendikasının devlerinidare mekanizmasında görevli olan memurlar yansutığum yani devletin idare mekanizmasına özgü görevler yaptığımı ve 98 sayıh ILÖ Sözleşmesi'nin 6.maddesinde öngörülen istisnalar sımfina girdiğini gösteren hiçbir delil olmadığınıbelirtmiştir.

vii. AlíM, yasama organının sebep olduğu gecikmeden kaynaklanan yasal boşluk olduğu yöntındeki argümamın tek başına iki yıldır uygulanmakta olan, üstelik dernek kurma Özgürltüğünün kıstlanabileceği şartlara uygun olan bir toplu sőzleşmenin iptalini mazur göstermeye yetmediğini tespit etmiştir. AfHM ayrıca belediye memurları olan başvurucuların söz konusu toplu sözleşmeyi yapabilmek için sendika özgürlüklerinin özünde bulunan toplu iş görüşmesi yapma hakkından 

mahrum bırakılmalarımı hakh gösterecek özel durumlara ilişkin bir delil sunulmadığım değerlendirmiştir. AlHMe göre devlet memurlarının ayrim olmaksızın diğer çalışanlara göre ayrıcalıklhı bir konumda bulundukları açıklaması bu bağlamda yeterli değildir. AfHM, dolayısıyla idare ile yapılan toplu görüşmeyi müteakip başvurucuların sendikasının yaptığı toplu sözleşmenin geriye dönük olarak iptali şeklindeki müdahalenin -AtHS'in 11. maddesi anlamı dâhilinde- demokratik toplumda zorunlu olmadığma karar vermiştir. Dolayısıyla AfHS'in 11. maddesi hem başvurucuların sendikası hem de kendileri açısından ihlal edilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
26. Anayasa Mahkemesinin 4/10/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddfaları ve Bakanlık Görüşü
27. Başvurucu; ulusal hukukta 1995 yılından beri kamu görevlilerinin toplu sőzleşme yapma hakkı olduğunu, ayrıca uluslararası hukukta da kamu görevlilerinin Örgütlenme özgürlüğünün tanındığını, bu hususlar dikkate alınmaksızın gerekçesiz bir biçimde açtığı davanın reddedildiğini iddia ederek örgüitlenme Özgürltüğū, adil yargılanma hakkı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

28. Bakanlık görüşünde; mahkemelerce, somut uyuşmazlığın adil yargılama gereklerine uygun ve usul yönünden güvenceleri haiz bir yargılama kapsamında incelenip incelenmediğinin, uyuşmazlıkta temel haklara ilişkin anayasal güvencelerin gözetilip gözetilmediğinin, mahkemelerin kararlarının ilgili ve yeterli gerekçe içerip içermediğinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

B. Değerlendirme 
29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucunun iddialarımın özü, üyesi olduğu sendikanın imzaladığı toplu sözleşme hüktümleri çerçevesinde aldığı iyileştirme zammının kesilmesidir. Dolayısryla ihlal iddialarının bir bütün olarak sendika hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Anayasa'nın “Sendika kurma hakka" kenar başlıkh 51. maddesinin (1),(2) ve (5) mumaralı fikraları şōyledir;
"Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma tlişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksizın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe ūye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahipttr. Hlç kimse bír sendikaya ūye olmaya ya da üyeliken ayrılmaya zorlanamaz.
Sendika kurma hakka ancak, milli güvenlik, kamu düzent, suç işlenmesinin önlenmest,genel sağlık ve genel ahläk ile başkalarının hak ve özgürlükderinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınirlanabilir 

İşçi ntteliğı taşımayan kaomu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınurları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenlenir."

30. 7/5/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanun ile yapılan Anayasa değişikliği Öncesi 23/7/1995 tarihli ve 4121 sayılı Kamun'un 4. maddesi ile değiştirilen Anayasa'nın "Toplu is sözleşmesi hakkı" kenar başlıklı 53. maddesi şöyledir.

"İşçller ve lşverenler, karşılıkı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sōzleşmesi yapma hakkana sahipttrler.
Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapıacağı kamunla ditzenlentr.
128 tnci maddenin ilk fikrası kapsamına giren kamu görevlllerinin kamunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddentn birinci ve ikinci fikraları tle 54üncü madde hükümlerine tabi olmayan sendlkalar ve üst kuruluşlari, üyeleri adına yargımercllerine başvurabiltr ve idareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler.Toplu görüşme somunda anlaşmaya varlırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metnt, uygun idari veya kamuni dizenlemenin yaplabilmesi için Bakanlar Kuruhunun takdtrine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taroflarca imzalanacak bir tutanakda Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usuller kamunla düzenlentr.

Aynı işyerinde, aym dōnem içtn, birden fazla toplu is sözleşmesi yapuamaz ve uygulanamaz."
31. 5982 sayılı Kanun ile yapılan Anayasa değişikliği sonrası Anayasa'nm "Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı" kenar başlıklı 53. maddesinin (3), (4) ve (5) numaralıfikraları şöyledir:
"Memurlar ve diğer kamu gōrevlileri, toplu sözleşme yapma hakkana sahiptirler.
Toplu sözleşme yapıması sırasında uyuşmazlık çikması haltnde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlilert Hakem Kurulu kararlart kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

Toplu sözleşme hakkanın kapsamı, istisnalari, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmentn yapıma şekdi, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerintn emekdilere yansıılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulumun teşkill, çalışma usul ve esasları ile diğer mususlar kanunla düzenlenir."
1. Kabul Edilebflirlik Yönünden 
3. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan sendika hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a..Müdahalenin Varlığı
33. Başvurucunun performansmın yetersiz olduğu gerekçesiyle toplu sözleşme kapsamında aldığı iyileştirme zammıın kesilmesine karar verilmiştir. Söz konusu karar ile başvurucunun sendika hakkına yönelik bir müdahalede bulunulduğu kabul edilmelidir.

b. Müdahalenin İhlal Oluştarup Oluşturmadığı
34. Yukarıda amlan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen şartlara uygun olmadığı müiddetçe Anayasa'nın 51. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'nın 13. maddesi şõyledir:
"Temel hak ve hürrtyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde beltrtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınrlanabilir. Bu sınırlamalar, …. demokratik toplum düzenintn .. gereklerine ve ölçülulük lkesine aykarı olamaz.
35. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde Öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafından öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenfere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk şartlarınt sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

L. Kanunilik 
36. 657 sayılı Kanun'un 146. maddesinin kanunilik ölçütinü karşıladığı sonucuna varılmıştır.

il Meşru Amaç
37. Başvurucunun 657 sayılı Kanun'da öngörülen mali haklar dışında bir haktan yararlandırılamayacağı gerekçesiyle iyileştirme zammının kesilmesi statü hukukuna dayalıolarak çalışan kamu görevlileri arasında adaletin sağlanması, kamusal hizmetlerin yeknesak biçimde sunulması ve bu kapsamda Anayasa'nın 5i. maddesinin ikinci fikrasında yer alan sebeplerden kamu düzenintn korunmasına yönelik önlemlerin bir parçası olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna varımıştır.

ii. Demokratik Toplam Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
(1)Genel Îlkeler 
38. Anayasa Mahkemesi demokratik toplum düzeninin gereklert ifadesinden ne anlaşılması gerektiğini daha önce pek çok kez açıklamıştır (sendikalarla iigili olarak bkz Kristal-Iş Sendikasi, B. No: 2014/12166, 2/7/2015, §§ 53, 70, 74; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, § 73; Birleşik Metal İşçileri Sendikasz, B. No: 2015/14862, 9/5/2018 §§ 42, 43; derueklerle ilgili olarak bkz, Hint Aseel Hayvanları Koruma ve Geliştirme Derneğł ve Hikmet Neğuç, B. No; 2014/4711, 22/2/2017, §45). Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı olması gerekir.

39. Buna göre sendika hakkına yapılan bir müdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşılamiyorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamakla birlikte orantılı değilse demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olarak değerlendirilemez (benzer değerlendirmeler için bkz. Ahmet Parmaksız [GK], B. No: 2017/29263, 22/5/2019, §80; Birleşik Metal İşçileri Sendikası, § 43; Kristal-Iş Sendikası, § 70). O hâlde sendika hakkıa yargısal veya idari bir müdahalenin demokratik toplum düizeninin sürekliliği için 

zorunlu olup olmadığıa, bu bağlamda toplumsal bir ihtiyaç baskısını karşıłayıp karşılamadığına ve sınırlamanın izlenen amaçlarla orantılılığına bakmak gerekir.
(2)Somut Olaym Değerlendirilmesi 
40. Somut olayda Mahkemeler, başvurucunun memur olması nedeniyle toplu sözleşme hakkı olmadığını, bu nedenle 657 sayılı Kanun kapsamında yer almayan bir Ödemeyi almasına hukuki imkân bulunmadığıı değerlendirmiştir.
41. Öncelikle Anayasa'nın 53. maddesinin beşinci fikrasında memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı tanındığı kuşkusuzdur. Ancak bu hak Anayasa'da 7/5/2010 tarihinde yapılan değişiklikle düzenlenmiştir. Eldeki başvuruya konu olay ise bu değişiklikten önceki bir tarihte 2008-2009 yıllarında gerçekleşmiştir. Bununla birlikte eldeki başvuruda 2010 yılında amlan değişiklik yapıłmadan önce Anayasa'nın memurların ve diğer kamu görevlilerinin toplu sözleşme yapma hakkını koruyup korumadığıincelenmelidir,
42. Ttürkiye'nin 1950li yıllardan itibaren imzaladığı uluslararası sözleşmelerde genel olarak sendika hakkı, özel olarak da kamu görevlilerinin sendikal hakları detayı bir biçimde düzenlenmiştir. Bunlardan çalışanların örgütlenme özgürlükleri ve sendikal haklarınıen geniş biçimde düzenleyen 87 No.lu FLO Sözleşmesi ise Türkiye tarafindan 1993 yılında onaylanmıştır. Bunu müteakip 1995 yılında, 4121 sayılı Kanun'la Anayasa'nın 53. maddesine kamu görevlileri tarafindan oluşturulan sendikaların Üyeleri adina yargı mercilerine başvurabileceklerini ve idareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabileceklerini öngören bir paragraf eklenmiştir. Daha sonra 4688 sayılı Kanun, devlet memurlarının toplu görüşme haklarımı kullanmalarımı düzenleyen şartları ortaya koymuştur. Bununla birlikte AlHM, 2008 yılında (2010 Anayasa değişikliği öncesi) incelediği bir olayda, toplu görūşme ve sonucunda yapılan toplu sözleşmenin sendika tyelerinin çıkarlarını iyileştirmek ve korumak için temel bir yol oluşturduğunu belirlemiştir. AlHM bu noktada Türkiye'nin imzaladığı uluslararası sözleşmelere dikkati çekmiştir. Anılan kararda AtHM, Ttrkiye'de bu sözleşmelerde yer alan hükümleri uygulamaya koyacak gerekli mevzuatın eksikliği ve yargımakamlarımın bu eksikliğe dayanarak verdiği ve filiyatta uygulanan toplu sözleşmenin geçmişe dönük iptali ile souuçlanan karar nedeniyle başvurucuların sendika hakkına mūdahale edildiği sonucuna ulaşmıştır (bkz. § 25).

43. Olayların meydana geldiği tarihte Anayasa'nın 53. maddesinde kamu görevlileri ile memurların toplu görüşme hakkı açıkça düzenlenmiştir. Bununla birlikte eldeki meselenin çözümünde anahtar kural Anayasa'nın "Sendika kurma hakka" kenar başlıkh 51. maddesidir.Bahsi geçen maddede güvenceye bağlanan sendika hakkı demokratik toplumun temeli olan örgütlenme özgürlüğüntın bir parçasıdır. Örgütlenme özgürlüğo," bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kolektif oluşumlar meydana getirerek bir araya gelebilme özgürltiğüidür. Bu özgürlük, bireylere topluluk hâlinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarım gerçekleştirme imkam sağlar. Sendika hakkı da çaltşanları bireysel ve ortak çıkarlarını korumak amacryla bir araya gelerek örgütlenebilme serbestîsini gerektirmekte ve bu niteliğiyle örgütlenme özgürlüğünün bir parçası olarak görülmektedir (Tayfun Cengiz, B.No: 2013/8463, 18/9/2014, §§ 31, 32).

44. Sendika hakkı temel olarak sendika kurma ve sendikaya tiye olma hakkı, bir sendikanın tyeleri adma işveren tarafinın kendisini dinlemesini talep etme hakkı ve ilke olarak işveren tarafiyla toplu pazarlık hakkını içerir. Toplu pazarlık hakkı, toplu sözleşme Özerkliğini de kapsayan bir haktır. Toplu sözleşme hakkı ise çalışanlara, Üyesi bulundukları

sendikalar aracığıyla işverenle karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacryla görüşme ve anlaşma yapabilme yetkisi tanır. AfHM'in de vurguladığı üzere Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler (bkz §§ 22-24)çerçevesinde toplu görüşme ve dolayısıyla idareyi toplu sőzleşme yapmaya ikna etme hakkım reddetme sendika hakkına mūdahale anlamı taşımaktadır. O hâlde toplu sözleşme yapma hakkının 2010 yılında Anayasa'mın 53. maddesine eklenmiş olması ve bu tarihten önce bu hakkı uygulamaya koyacak gerekli mevzuatın eksikliği kamu görevlilerin anılan hakka sahip olmadığı şeklinde yorumlanamaz.

45. Eldeki başvuruda; belediyede memur olan başvurucunun 2008-2009 tarihleri arasında yürüriüğü kararlaştırılan toplu sõzleşmenin tarafi sendikanın ūyesi olduğu, toplu sözleşmenin geçerliliği ile ilgili bir tartışmanın da bulunmadığı anlaşılmıştır. Başvurucu,toplu sözleşme hükmüne bağlı mali bir haktan haksız bir biçimde yararlanamadığından yakınmıştır. Buna karşın mahkemeler başvurucunum toplu sözleşme hakkının bulunmadığınıdeğerlendirmiştir.

46. Mahkemeler, 657 sayılı Kanun'un 146. maddesi hükmüinü yorumlarken Anayasa'nın sendika hakkma ilişkin hükümlerini ve uluslararası düzenlemeleri gözardı eden oldukça dar bir yorumu benimsemiştir. Üstelik davanın devam ettiği sırada Anayasa koyucunum yapılan Anayasa değişikliği ile toplu sözleşme hakkına anayasal bir koruma getirmesi de Kamm maddesinin yorumlanmasında dikkate almmamıştır. Anayasa Mahkemesi kanun hükmünün söz konusu dar yorumumum bir belediye ile sendika arasında sendika tyelerinin menfaatlerine yapılan ve sendika hakkının özünde var olan bir sözleşmenin iptalini haklı göstermeye yeterli gelmediği kanaatine ulaşmıştır, Bu bağlamda zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık geldiği gösterilemeyen müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilmesi mümkün olmamıştır.

47. Açıklanan gerekçelerle başvurucumum Anayasa'nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
48. Bumun yanı sıra başvurucunun toplu sõzleşme hakkınm bulunmadığına dair verilen karara ilişkin yargı sürecinin somunda bireysel başvuruda bulumduğu tekrar hatırlatilmalıdır. Dolayısiyla başvurucunum performansmın yetersiz olması nedeniyle toplu sözleşme hükitmlerinden yararlanp yararlanamayacağına ilişkin olarak mahkemelerce henüz bir değerlendirmede bulunulmamıştır. Bu nedenle bireysel başvuru yolumun ikincilliği ilkesi gereği yargılama konusunun esasına yönelik bir inceleme yapılmamıştır.
C. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
49.Başvurucu, ihlalin tespiti ile uğradığı hak kayıpları nedeniyle 11.000 TL maddi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

50. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılmast gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunum δzelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,

7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerlerl (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK), B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100). Diğer taraftan ihlalin ve sonuçlarmın ortadan kaldıriması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığıdan maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Sendika hakkını ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDtLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının fHLAL EDILDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin sendika hakkmın ihlalinin sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıması amacryla Izmir 3. Idare Mahkemesine (E.2015/912, K.2015/908) GÖNDERILMESİNE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
E. 294,70 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığma başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu strenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararı bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 4/10/2023tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.