XYLELLA Yaprak Yanıklığı ile Mücadele Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİK | 2024-12-14

14 Aralık 2024 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32752
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
XYLELLA YAPRAK
YANIKLIĞI İLE MÜCADELE
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Xylella fastidiosa
(Wells vd.)’nın varlığının ve yayılış alanlarının tespiti, yayılmasının
engellenmesi ve eradikasyonuyla, Xylella fastidiosa ile mücadeleye ilişkin
alınacak asgari önlemleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; Xylella fastidiosa’nın sürveyi,
tespit edilmesi, mücadelesi, yayılmasının engellenmesi ve eradike
edilmesine ilişkin hususları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
b) Belirlenmiş bitkiler: EK-2'de listelenen
cinslere veya türlere ait olan ve zararlı organizmanın belirli alt türlerine
duyarlı olduğu bilinen, tohumlar hariç dikim amaçlı konukçu bitkileri,
c) Bir nolu damızlık ünitesi: Araştırma kuruluşları
veya Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından ıslahçı materyalinden
özel korumalı tel seralarda veya izolasyon mesafesine uygun açık alanlarda kurulan,
virüsten ari ön temel sınıfta üretim materyali elde edilen bitkileri,
ç) Bitki pasaportu: Bitki sağlığı ile ilgili
12/1/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki
Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında
Yönetmelikte belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların
karşılandığını gösteren çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart
hale getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve
Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmî
etiketi veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki
işareti,
d) Bulaşık alan: EK-3’te yer alan zararlı
organizmanın tespit edildiği ve sınırlarının belirlendiği alanı,
e) Enstitü müdürlüğü: Bakanlığa bağlı, zirai
mücadeleye yönelik araştırma ve uygulama faaliyetlerini yürüten
müdürlükleri,
f) Eradike/eradikasyon: Xylella yaprak yanıklığının
tespit edildiği alandan yok edilmesine yönelik uygulanan bitki sağlığı
tedbirlerini,
g) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel
Müdürlüğünü,
ğ) ISPM 9: Bitki Sağlığına İlişkin Uluslararası
Standartlar, Zararlı Organizma Eradikasyon Programı Rehberini,
h) ISPM 14: Bitki Sağlığına İlişkin Uluslararası
Standartlar, Zararlı Risk Yönetimi İçin Sistemlerin Yaklaşımlarında Entegre
Tedbirlerin Kullanımını,
ı) ISPM 31: Bitki Sağlığına İlişkin Uluslararası
Standartlar, Sevkiyat Örnekleme Yöntemlerini,
i) İn vitro ortam: Bitkilerin test tüpü, petri
kabı, kültür ortamı gibi ortamlarda yetiştirilmelerini veya bulunmalarını,
j) KASK sistemi: İl ve ilçe müdürlükleri tarafından
karantinaya tabi zararlı organizmalarda yürütülen sürvey çalışmalarının ve
bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına alındığı tarım bilgi sisteminde yer
alan karantinaya tabi zararlı organizma sürveyi kayıt sistemini,
k) Konukçu bitkiler: EK-1'de listelenen cinslere
veya türlere ait tohumlar hariç dikilecek tüm bitkileri,
l) Koruma alanı: Bulaşık olduğu bilinen ve
karantina tedbirlerinin uygulamaya konulduğu alanı,
m) Laboratuvar: Bakanlığa bağlı zirai mücadele araştırma
faaliyetlerini yürüten enstitü ve zirai karantina müdürlüklerinin
laboratuvarlarını,
n) Müdürlük: Tarım ve Orman il/ilçe müdürlüklerini,
o) Operatör: Bitkilerle ilgili çoğaltma, büyütme ve
korumayı içeren üretim, dikim, yetiştirme, yetiştiricilik, ülke
topraklarındaki hareketi ile piyasada kullanılabilir hale getirme
faaliyetlerinin bir veya birden çoğu ile profesyonel olarak meşgul olan
kişileri,
ö) Ön temel materyal: Bir nolu üniteden elde edilen
üretim materyalini,
p) Sınırlandırılmış alan: Bulaşık alan ile tampon
bölgeden oluşan alanı,
r) Sürvey: Bir alanda hangi türlerin var olduğunu
ya da zararlı organizma popülasyonunun özelliklerini belirlemek için
belirli bir süre boyunca yürütülen resmî prosedürü,
s) Sürvey talimatı: Bakanlığın internet sitesinde
yayımlanan, istatistiksel olarak sağlam ve risk esaslı, bilimsel ve teknik
bilgileri içeren talimatı,
ş) Tampon bölge: Kendi içerisinde ya da dışarıya
doğru hedef zararlı organizmanın yayılma olasılığını en aza indirgemek için
resmî olarak bitki sağlığını korumak amacıyla sınırlandırılmış bir alanı
çevreleyen ya da bu alana bitişik olan ve uygun görülen hallerde bitki
sağlığı ya da diğer kontrol tedbirlerinin uygulandığı alanı,
t) Vektör: Zararlı organizmayı bitkilere bulaştırdığı
bilinen Cicadomorpha böcekleri veya zararlı organizmayı bitkilere
bulaştırdığından şüphelenilen diğer herhangi bir böceği,
u) Zararlı organizma: Xylella yaprak yanıklığı
hastalığına sebep olan Xylella fastidiosa (Wells vd.) etmeninin tüm alt
türlerini,
ü) Xylella fastidiosa (Wells vd.): Konukçu
bitkilerin sadece ksilem demetlerinde bulunan, vektör böcekler ile
nakledilen, ksilem demetlerini tıkaması sonucunda bitkinin su ve besin
maddesi ihtiyacını karşılayamamasına neden olan bakteriyel etmeni,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sürveyler ve Acil Eylem Planları
Zararlı
organizmanın varlığına yönelik yıllık sürveyler
MADDE 5- (1) İlgili müdürlükler tarafından, bulaşıklık
şüphesi olması durumunda zararlı organizmanın tespiti amacıyla konukçu
bitkilerde ve diğer bitki türlerinde, yıllık sürvey yapılır. Bu sürveyler
vektörleri de kapsar.
(2) Sürveyler, ilgili enstitü müdürlüklerinin
denetimi altında yapılır.
(3) Sürveyler, tarlalar, meyve bahçeleri, üzüm
bağları, fidanlıklar, bahçe merkezleri ve/veya ticaret merkezleri, doğal
alanlar ve diğer ilgili yerler de dahil olmak üzere risk düzeyine göre tüm
açık alanlarda gerçekleştirilir. Zararlı organizmanın ekoklimatik koşullar
nedeniyle açık havada tespit edilemediği yerlerde sürveyler, yalnızca
konukçu bitkilerin yetiştirildiği ve zararlı organizmanın yayılması için
risk oluşturması muhtemel olan açık hava dışındaki yerlerde
gerçekleştirilir.
(4) Sürveyler, dikim amaçlı bitkilerden ve varsa
vektörlerden örnek alınmasını ve bu örneklerin test edilmesini kapsar.
Sürvey programı ve örnekleme planı, sürvey talimatı dikkate alınarak
zararlı organizmanın düşük seviyede varlığının yeterli bir güvenilirlik
düzeyinde tespit edilmesini sağlar.
(5) Zararlı organizmanın, varlığının bilinmediği
bir alanda bir vektörde var olduğu teyit edilirse ilgili müdürlük
tarafından bulaşık vektörün bulunduğu yerin etrafında en az 400 m
yarıçapında sürvey yapılır ve ayrıca bulaşıklık şüphesi olması durumunda
konukçu bitkiler ve diğer bitki türlerinden örnek alınır ve test süreçleri
gerçekleştirilir.
(6) Sürveyler, sürvey talimatında yer alan bilimsel
ve teknik bilgiler dikkate alınarak, zararlı organizma ve vektörlerinin
biyolojisi ile konukçu bitkilerin varlığı ve biyolojisine uygun olarak,
zararlı organizmayı tespit etme olasılığı açısından yılın uygun
zamanlarında gerçekleştirilir.
(7) Laboratuvarlar tarafından zararlı organizmanın
varlığı, EK-4'te listelenen moleküler testlerden biri ile izlenir.
Sınırlanmış alanlar dışındaki alanlarda pozitif sonuçların tespit edilmesi
durumunda, zararlı organizmanın varlığı, genomun farklı kısımlarını
hedefleyen ve EK-4’te listelenen bir diğer moleküler testin pozitif sonucu
ile doğrulanır. Bu testler, aynı bitki örneği veya doğrulama amacıyla
kullanılan moleküler test için uygun olması halinde aynı bitki ekstraktı
kullanılarak yapılır.
(8) Zararlı organizmanın alt türlerinin
tanımlanması, sınırları belirlenmiş alandaki zararlı organizma ile bulaşık
olduğu tespit edilen her bitki türü için yapılır. Bu tanımlama, EK-4’ün
Bölüm B'sinde listelenen moleküler testler kullanılarak yapılır.
(9) İl müdürlükleri, sürvey sonuçlarını Genel
Müdürlüğe rapor eder ve KASK sistemine veri girişlerini yapar.
Acil
eylem planları
MADDE 6- (1) Bakanlık tarafından hazırlanan ve her yılın 31
Aralık günü itibarıyla güncellenen acil eylem planı;
a) 10 ila 14 üncü maddeler arasında belirtilen
zararlı organizmanın eradikasyonu,
b) 22 ila 25 inci maddeler arasında belirtilen
belirlenmiş bitkilerin ülke içindeki hareketleri,
c) 28 inci maddede belirtilen belirlenmiş
bitkilerin ve konukçu bitkilerin ülke içindeki hareketleri üzerinde
gerçekleştirilecek resmî kontrolleri,
ile ilgili alınacak tedbirleri belirler.
(2) Acil eylem planı ek olarak;
a) Zararlı organizmanın varlığının doğrulanması
veya şüphe edilmesi durumunda, sağlanacak minimum kaynaklar ile bu ek
kaynakları kullanılabilir hale getirmek için gerekli olan prosedürleri,
b) Sökülecek bitkilerin sahiplerinin belirlenmesi
ile sökülme emrinin bildirilmesine ve özel mülklere erişim için
prosedürlerin yer aldığı ayrıntılara ilişkin kuralları,
içerir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sınırlandırılmış Alanlar
Sınırlandırılmış
alanların oluşturulması
MADDE 7- (1) Zararlı organizmanın varlığının resmî olarak
teyit edildiği hallerde Genel Müdürlük “Xylella Yaprak Yanıklığı Acil Eylem
Planını” uygulamaya alarak ilgili müdürlük/müdürlükleri sınırlandırılmış
alanları oluşturmaları için görevlendirir.
(2) İlgili müdürlük, gecikmeksizin sınırları
belirlenmiş bir alan oluşturur. Zararlı organizmanın yalnızca bir veya daha
fazla alt türünün varlığının doğrulanması durumunda, ilgili müdürlük
yalnızca bu alt türlerle ilgili olarak bir alanı sınırlar. Bir alt türün
varlığının teyidi beklemede olduğunda ilgili müdürlük, zararlı organizma ve
tüm olası alt türleri açısından bu alanı sınırlar.
(3) Sınırlandırılmış alan, bulaşık alan ve tampon
bölgeden oluşur. Bulaşık alan, zararlı organizma ile bulaşık olduğu tespit
edilen bitkinin çevresinde en az 50 m'lik bir yarıçapa sahip olan alandır.
Tampon bölge;
a) 10 ila 14 üncü maddeler arasında belirtilen
eradikasyon tedbirlerini almak amacıyla kurulmuş bir bulaşık alan olması
durumunda en az 2,5 km,
b) 15 ila 20 nci maddeler arasında belirtilen
kontrol tedbirlerini almak amacıyla kurulmuş bir bulaşık alan olması
durumunda en az 5 km,
genişliğinde oluşturulur.
(4) Genel Müdürlük, müdürlükler tarafından
oluşturulan sınırlandırılmış alanların listesini günceller ve yıllık olarak
yayınlar.
Sınırlandırılmış
alanların oluşturulması için istisnalar
MADDE 8- (1) Enstitü müdürlüğü, 7 nci maddeye istisna olarak
başlangıçtaki zararlı organizma varlığının yayılmadığına dair yüksek
derecede güvenin olması ve aşağıdaki koşulların tümünün gerçekleşmesi
halinde eradikasyon amacıyla oluşturulan ve bulaşık alanı çevreleyen tampon
bölgeyi, genişliği 1 km’den az olmayacak şekilde daraltabilir:
a) Bulaşık alanda sağlık durumlarına bakılmaksızın
bulunan tüm belirlenmiş bitkilerden derhal örnek alınması ve örnek alınan
bu bitkilerin sökülmesi.
b) Bulaşık alanda sürvey talimatı dikkate alınarak
yıl içinde en az bir kez yapılan resmî testlere dayanarak, eradikasyon tedbirlerinin
alınmasından itibaren zararlı organizma ile bulaşık başka bitkinin
bulunmaması.
c) Zararlı organizmanın tespit edildiği yılı takip
eden ilk yıl içinde bulaşık alanı çevreleyen ve zararlı organizmanın
varlığının olmadığı bilinen en az 2,5 km genişliğindeki bölgede en az bir
kez sürvey yapılması, ilgili müdürlük tarafından o bölgede bulunan konukçu
bitkilerden örnek alınması ve test yapılması için ilgili laboratuvara
gönderilmesi, bu amaçla hazırlanan sürvey programı ve örnekleme planında,
bulaşık bitkileri çevreleyen ilk 400 m'lik alanın, o alanın diğer
kısımlarına göre daha yüksek risk taşıdığına yönelik tespit yapılması ve
mezkûr program ile planın, %1 oranındaki bulaşık bitki varlığı seviyesini
en az %90 güvenle tanımlayabilecek şekilde oluşturulması.
ç) Uluslararası Bitki Sağlığı Tedbirleri
Standartları uyarınca eradikasyon tedbirlerinin alınmasından itibaren
zararlı organizmayı taşıyan vektörlerin uçuş sezonu boyunca iki kez
gerçekleştirilen testlerine dayanılarak, bulaşık alanda ve yakın çevresinde
hiçbir vektör tespit edilmemesi halinde zararlı organizmanın doğal
yayılımının olmadığı sonucuna ulaşılması.
(2) İlgili müdürlük, birinci fıkra uyarınca tampon
bölgenin genişliğini azaltırken, bu azaltmanın gerekçesini Genel Müdürlüğe
derhal bildirir.
(3) İlgili enstitü müdürlüğü, 7 nci maddeye istisna
olarak;
a) Zararlı organizmanın bulaşık bitkiler ile
birlikte yakın zamanda alana girdiğine veya zararlı organizmanın
vektörlerine karşı fiziksel korumaya sahip bir alanda tespit edildiğine
dair kanıtların bulunması,
b) Denetim faaliyetleri sonuçlarının, bu bitkilerin
ilgili alana girişlerinden önce bulaşık olduğunu göstermesi,
c) Bu bitkilerin yakınlarında, yapılan testlere
göre zararlı organizmayı taşıyan vektör tespit edilmemesi,
şartlarının tamamının yerine getirilmesi halinde
sınırlandırılmış alanı hemen oluşturmamaya karar verebilir.
(4) Üçüncü fıkrada belirtilen durumlarda, ilgili
müdürlük tarafından aşağıdaki işlemler yapılır:
a) Zararlı organizmanın varlığının ilk teyit
edildiği alanda, başka bitkilerin bulaşık olup olmadığının ve başka
tedbirlerin alınmasının gerekip gerekmediğinin belirlenmesi için en az bir
yıl boyunca yıllık sürvey yapılır.
b) Genel Müdürlüğe, sınırlandırılmış alan
oluşturmama gerekçesi ve bu fıkranın (a) bendinde belirtilen incelemenin
sonucu hazır olur olmaz bildirilir.
(5) Dördüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen
sürvey, Ek-4’te listelenen moleküler testlerden biri kullanılarak test
edilmek üzere örneklerin toplanmasını kapsar. Bu amaçla hazırlanan sürvey
programı ve örnekleme planı, %1 oranındaki bulaşık bitki varlığı seviyesini
en az %90 güvenle tanımlayabilecek şekilde oluşturulur.
Sınırlandırılmış
alanların kaldırılması
MADDE 9- (1) 13 üncü maddede belirtilen sürveylere dayanarak
sınırlandırılmış bir alanda zararlı organizma dört yıl boyunca tespit
edilmemişse, bu sınır kaldırılır. Bu tür durumlarda ilgili müdürlük, Genel
Müdürlüğe bilgi verir.
(2) Birinci fıkraya istisna olarak ilgili
müdürlüğün tampon bölgeyi 8 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca en az 1
km'lik bir genişliğe indirmesi halinde 8 inci maddenin birinci fıkrası
uyarınca alınan tedbirlerin bir sonucu olarak zararlı organizmanın
varlığının başlangıçta izole bir vaka olduğu ve ilgili sınırlandırılmış
alanda daha fazla yayılmadığı kesinse ve pratik olarak sınırlandırılmış
alanın kaldırılmasına en yakın zamanda sürvey talimatı dikkate alınarak
sınırlandırılmış alan içinde resmî testler gerçekleştirilmişse, ilgili
enstitü müdürlüğünün uygun görüşü ile sınırlandırılmış alan ilk
kuruluşundan itibaren 12 ay sonra kaldırılabilir. Bu amaçla hazırlanan
sürvey programı ve örnekleme planı, %1 oranındaki bulaşık bitki varlığı
seviyesini en az %95 güvenle tanımlayabilecek şekilde oluşturulur.
(3) İkinci fıkraya göre sınırlandırılmış alan
kaldırıldığında, daha önce oluşturulan sınırlandırılmış alanda bulunan
belirlenmiş bitkiler, takip eden iki yıl boyunca yoğun sürveylere tabi
tutulur. Bu amaçla hazırlanan sürvey programı ve örnekleme planı, %1
oranındaki bulaşık bitki varlığı seviyesini en az % 80 güvenle
tanımlayabilecek şekilde oluşturulur.
(4) İlgili müdürlük, sınırlandırılmış alanı ilk
tanımlanmasından 12 ay sonra kaldırırken, bu kaldırmanın gerekçesini Genel
Müdürlüğe derhal bildirir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eradikasyon Tedbirleri
Bitkilerin
sökülmesi
MADDE 10-
(1) İlgili müdürlük;
a) Zararlı organizma ile bulaşık olduğu bilinen
bitkileri,
b) Zararlı organizma ile olası bulaşıklığa işaret
eden belirtileri gösteren veya bu zararlı organizma ile bulaşık olduğundan
şüphelenilen bitkileri,
c) Sağlık durumlarına bakılmaksızın bulaşık bitki
ile aynı türe ait bitkileri,
ç) Sınırlandırılmış alanın diğer bölümlerinde
bulaşık olduğu tespit edilen, bulaşık bitki dışındaki diğer türlere ait
bitkileri,
d) (c) ve (ç) bentlerinde belirtilenler dışında,
örnekleme ve moleküler teste hemen tabi tutulmamış olan belirlenmiş
bitkileri,
imha edilmek üzere bulaşık alandan derhal
uzaklaştırır.
(2) Birinci fıkranın (d) bendinde belirtilen ve
zararlı organizma açısından test edilip negatif sonuç veren bitkilerin
sökülmesi gerekmez. (d) bendine istisna olarak ilgili müdürlükler, son 2
yıl içinde zararlı organizma tarafından bulaşık olduğu tespit edilmemiş
olan belirlenmiş bitkilerin, örnek alma ve test işlemine hemen tabi
tutulmasına gerek olmadığına karar verebilir. Bu karar, birinci fıkranın
(d) bendine uygun olarak gerçekleştirilen örnek alma ve test sonuçları ile
13 üncü madde kapsamındaki sürveylere dayanılarak alınır. Ancak bu bitkiler
13 üncü madde uyarınca yapılan yıllık sürveylere tabi tutulur.
(3) Birinci fıkrada belirtilen bitkiler sökülürken
ilgili müdürlük; gerekli tüm tedbirleri dikkate alır ve bu bitkiler
tarafından ortaya çıkabilecek risk düzeyine göre sökülme işlemini organize
eder.
(4) İlgili müdürlükler, yıllık kontrollere tabi
tutulan bu belirlenmiş bitkilerden örnek alır ve bu örnekler, ilgili
laboratuvar tarafından EK-4’te listelenen moleküler testlerden biri ile
teste tabi tutulur. Test sonucunda örneğin belirlenmiş bitkilerin zararlı
organizma ile bulaşık olmadığının doğrulanması ve münferit olarak
belirlenmiş bitkilerin veya ilgili alanın; zararlı organizmanın vektör
popülasyonuna karşı tüm gelişim aşamalarında yerel koşullar dikkate
alınarak kimyasal, biyolojik veya mekanik yöntemleri içerebilecek uygun
bitki sağlığı uygulamalarına tabi olması halinde, birinci fıkranın (b), (c)
ve (ç) bentlerinde belirtilenler hariç olmak üzere sökülmesi durumunda
kabul edilemez sonuçlar doğurabilecek veya korunmaları için özel ulusal ya
da yerel kurallara tabi olan, tarihsel değeri bulunan veya belirli sosyal,
kültürel ya da çevresel değeri olan bazı bitkilerin sökülmemesine karar
verilebilir.
Zararlı
organizmanın vektörlerine karşı tedbirler
MADDE 11-
(1) İlgili müdürlük, bulaşık
alanda zararlı organizmanın vektör popülasyonunun tüm dönemlerine karşı uygun
bitki sağlığı uygulamalarının yerine getirilmesini sağlar. 10 uncu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen bitkilerin sökülmesinden önce ve sökülmesi
sırasında vektörlerin uçuş mevsimi süresince gerçekleşen uygulamalar, yerel
koşullar dikkate alınarak vektörlere karşı yapılan etkili kimyasal,
biyolojik veya mekanik uygulamaları içerir.
(2) İlgili müdürlük; tarım alanlarında, tampon
bölgede ve bulaşık alanda ilgili bitkilerin sökülmesine bakılmaksızın,
tarım alanları dışındaki alanlarda ise en azından bulaşık bölgelerde, yılın
en uygun zamanında ve zararlı organizmanın vektör popülasyonunun tüm
dönemleri için popülasyon kontrolüne yönelik tarımsal uygulamaların yerine
getirilmesini sağlar. Bu uygulamalar, yerel koşullar dikkate alınarak
vektörlere karşı etkili kimyasal, biyolojik veya mekanik uygulamaları
içerir.
Eradikasyon
tedbirleri kapsamında bitkilerin imhası
MADDE 12-
(1) 10 uncu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen bitki ve bitki kısımları, zararlı organizmanın
yayılmasını önleyecek şekilde yerinde veya bulaşık alan içinde bu amaç için
belirlenmiş özel bir yerde veya bu bitki veya bitki kısımlarının vektörlere
karşı tül ile örtülmesi şartıyla bulundukları konuma en kısa mesafede,
ilgili müdürlük kontrolünde üreticiye imha ettirilir.
(2) İlgili müdürlük, risk düzeyine bağlı olarak
yalnızca dallar ve yaprakları ağaçtan alarak imha ettirebilir ve geride
kalan odunun 11 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen şekilde bitki
sağlığı uygulamalarına tabi tutulmasına karar verebilir. Bu bitkilerin kök
sistemi, yeniden filizlenmeyi engellemek için ya uygun bir bitki sağlığı
uygulamasına tabi tutulur ya da canlılığı yok edilir.
(3) İlgili müdürlük, ikinci fıkrada belirtilen
odunun imha edilmemesine karar verirse odunun yaprak ve dallarından
arındırılmış olduğunu doğrular.
Sınırlandırılmış
alanda yıllık sürveyler
MADDE 13-
(1) İlgili müdürlük,
sınırlandırılmış alanın tamamında zararlı organizmanın varlığını, 5 inci
maddenin altıncı ve yedinci fıkraları uyarınca sürvey talimatında yer alan
hususları dikkate alarak en uygun zamanda yıllık sürveylerle izler.
(2) İlgili müdürlük, bulaşık alanlarda 10 uncu
maddenin birinci fıkrası uyarınca sökülmeyen belirlenmiş bitkiler de dahil
olmak üzere konukçu bitkilerden örnek alarak örnek alınan bu bitkileri
ilgili laboratuvara gönderir ve test ettirir. Bu amaçla hazırlanan sürvey
programı ve örnekleme planı, % 0,5 oranındaki bulaşık bitki varlığı
seviyesini en az % 90 güvenle tanımlayabilecek şekilde oluşturulur.
(3) İlgili müdürlükler, tampon bölgelerde konukçu
bitkilerden ve ayrıca olası bulaşıklığa işaret eden belirtiler gösteren
veya bulaşık olduğundan şüphelenilen diğer bitkilerden örnek alır ve test
ettirir. Bu amaçla hazırlanan sürvey programı ve örnekleme planı, bulaşık
alanı çevreleyen ilk 400 m'nin daha yüksek bir riske sahip olduğu dikkate
alınarak, % 1 oranındaki bulaşık bitki varlığı seviyesini en az % 90
güvenle tanımlayabilecek şekilde oluşturulur.
(4) İlgili müdürlük ayrıca vektörler nedeniyle
oluşabilecek daha fazla yayılma riskini belirlemek ve 11 inci madde
uyarınca uygulanan bitki sağlığı kontrol tedbirlerinin etkinliğini
değerlendirmek için sınırlandırılmış alanda bulunan vektörlerde, zararlı
organizmanın varlığını da izler.
Zararlı
organizmanın eradikasyonu ile ilgili diğer tedbirler
MADDE 14-
(1) İlgili müdürlük, ISPM 9
uyarınca zararlı organizmanın eradikasyonuna katkı sağlayabilecek ve ISPM
14 uyarınca da belirtilen ilkelere uygun olarak entegre bir yaklaşımın
uygulanmasına katkıda bulunabilecek diğer tedbirleri alır.
(2) İlgili müdürlük, bulaşık veya bulaşıklığı
şüpheli tüm bitkilerin uygun şekilde eradike edilmesinde veya bu bitkilerin
bulundukları yerlerin, kamu veya özel mülkiyete ait olması halinde
bunlardan sorumlu kişi veya kuruluşlara erişilememesi gibi nedenlerle
eradikasyonun engellenmesi, aksatılması veya geciktirilmesinin
beklenebileceği özel durumlarda gerekli önlemleri alır.
(3) İlgili müdürlük; bulaşıklığın kaynağını
belirlemek için uygun araştırmaları yapar, sınırlandırılmış alan oluşturulmadan
önce taşınanlar dahil ilgili bulaşıklık vakasıyla bağlantılı konukçu
bitkileri izler. Bu tür araştırmaların sonuçları, Genel Müdürlüğe ve ilgili
bitkilerin menşei müdürlüklerine, bu bitkilerin taşıma sırasında geçtiği
müdürlüklere ve bu bitkilerin taşındığı müdürlüklere iletilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kontrol Tedbirleri
Genel
hükümler
MADDE 15-
(1) Enstitü müdürlüğü
koordinatörlüğünde ilgili müdürlük, Genel Müdürlük tarafından yayımlanan
bulaşık alanda eradikasyon tedbirleri yerine 16 ila 20 nci maddeler
arasında belirtilen kontrol tedbirlerini uygulamaya karar verebilir.
Bulaşık
alanlardaki bitkilerin sökülmesi
MADDE 16-
(1) İlgili müdürlük, 18 inci
maddenin ikinci fıkrasında belirtilen izleme temelinde, zararlı organizma
ile bulaşık olduğu tespit edilen tüm bitkileri söker. Bu sökme; zararlı
organizmanın varlığının resmî olarak tanımlanmasından hemen sonra
gerçekleştirilir ya da zararlı organizma, vektörün uçuş mevsiminin dışında
tespit edilirse, vektörün bir sonraki uçuş sezonundan önce
gerçekleştirilir. Sökme işlemi sırasında ve sonrasında zararlı organizmanın
ve vektörlerinin yayılmasını engellemek için gerekli tüm tedbirler alınır.
(2) İlgili müdürlük, birinci fıkraya istisna olarak
bilimsel amaçlarla, 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilen, belirli kültürel ve sosyal değerlere sahip bitkilerin bulunduğu
alanlardaki zararlı organizma ile bulaşık olduğu tespit edilen bitkilerin
sökülmemesine karar verebilir.
Bulaşık
alanlardaki zararlı organizma vektörlerine karşı tedbirler
MADDE 17-
(1) İlgili müdürlük, 16 ncı
maddenin birinci fıkrasında belirtilen bitkiler sökülmeden önce özellikle
vektörlerin uçuş mevsiminde, zararlı organizmanın vektör popülasyonunun tüm
dönemlerine karşı ve aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bitkilerin
çevresinde yerel koşulları dikkate alarak vektörlere karşı etkili kimyasal,
biyolojik veya mekanik uygulamaları içeren uygun bitki sağlığı
uygulamalarının yerine getirilmesini sağlar.
(2) İlgili müdürlük, 18 inci maddenin ikinci
fıkrasında belirtilen alanlarda, zararlı organizmanın vektör popülasyonunun
kontrolü için tüm dönemlerinde, yerel koşulları dikkate alarak yılın en
uygun zamanında vektörlere karşı etkili kimyasal, biyolojik veya mekanik
uygulamaları içeren, tarımsal uygulamaların yerine getirilmesini sağlar.
Bulaşık
alanlarda yıllık sürveyler
MADDE 18-
(1) İlgili müdürlük tarafından
ikinci fıkrada belirtilen bulaşık alan kısımları ile zararlı organizmayla
bulaşık olduğu tespit edilen bitkilerin etrafındaki 50 m'lik bir yarıçap
içinde aynı sınırlandırılmış alanda bulaşık olduğu tespit edilen belirlenmiş
bitkilerin türlerine ait tüm belirlenmiş bitkilerden ve zararlı organizma
tarafından olası bulaşıklığa işaret eden belirtileri gösteren veya bu
zararlı organizma tarafından bulaşık olduğundan şüphelenilen bitkilerden
hemen örnek alınarak test edilmek üzere ilgili laboratuvara gönderilir.
(2) İlgili müdürlük, sürvey talimatında belirtilen
bilgileri dikkate alarak zararlı organizmanın varlığını yıllık sürveylerle
en uygun zamanlarda izler. İzleme, bulaşık alanlar kapsamında asgari
olarak;
a) Bulaşık alan sınırından itibaren tampon bölgeyi
de içeren en az 2 km mesafedeki bir alan içerisinde ve bu alanın dışında
yer alan,
b) İlgili müdürlük tarafından özel kültürel ve
sosyal değerlere sahip olduğu belirlenen,
bitkilerin bulunduğu alanların yakınlarında gerçekleştirilir.
(3) Zararlı organizmaların incelenmesi amacıyla 5
inci maddenin yedinci fıkrasına uygun olarak sınırlandırılmış alanda
bulaşık olduğu tespit edilen konukçu bitki türlerinden örnekleme ve test
işlemleri yapılır. Hazırlanan sürvey programı ve örnekleme planı, % 0,7
oranındaki bulaşık bitki varlığı seviyesini en az % 90 güvenle tanımlayabilecek
şekilde oluşturulur. Ayrıca, zararlı organizmanın varlığı açısından vektör
popülasyonundan örnek alınır ve test edilmesi için ilgili laboratuvara
gönderilir.
(4) İkinci fıkranın (a) bendi, tamamen kontrol
tedbirleri altında olan ve en yakın kara topraklarına 5 km'den daha uzak
mesafede bulunan adalar için uygulanmaz.
(5) İlgili müdürlük, tampon bölgelerinde, konukçu
bitkilerden ve ayrıca olası bulaşıklık belirtileri gösteren veya bu zararlı
organizma tarafından bulaşık olduğundan şüphelenilen diğer bitkilerden
örnek alır ve test edilmek üzere laboratuvara gönderir. Bu amaçla
hazırlanan sürvey programı ve örnekleme planı, % 1 oranındaki bulaşık bitki
varlığı seviyesini en az % 90 güvenle tanımlayabilecek şekilde oluşturulur.
Bulaşık bitkileri çevreleyen ilk 400 m’nin, o bölgenin diğer kısmına
kıyasla daha yüksek bir riske sahip olduğu dikkate alınır.
(6) İlgili müdürlük, vektörler yoluyla yayılma
riskini belirlemek ve 17 nci madde uyarınca uygulanan bitki sağlığı kontrol
tedbirlerinin etkinliğini değerlendirmek için ikinci fıkrada belirtilen
bulaşık bölgenin bölümlerinde ve tampon bölgede vektörlerde zararlı
organizmanın varlığını izler.
Kontrol tedbirleri
kapsamında bitkilerin imhası
MADDE 19-
(1) İlgili müdürlük gözetiminde
bulaşık bitkilerin yerinde veya bulaşık alan içerisinde bu amaç için
belirlenmiş yakın bir yerde ve zararlı organizma ile bulaşık olduğu tespit
edilen bitki ve bitki kısımlarının, zararlı organizmanın yayılmasını
önleyecek şekilde üreticiler tarafından imha edilmesi sağlanır.
(2) İlgili müdürlük, zararlı organizmanın daha
fazla yayılmasının herhangi bir risk oluşturmadığı sonucuna varırsa,
bitkilerin imhasının yalnızca dallar ve yapraklarla sınırlandırılmasına ve
üreticiler tarafından 17 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca bitkinin
kalan diğer kısımlarının uygun bitki sağlığı uygulamalarına tabi
tutulmasına karar verebilir. Üreticiler tarafından bu bitkilerin kök
sisteminin sökülmesi ya da yeniden filizlenmenin engellenmesi için uygun
bitki sağlığı uygulamaları ile canlılığının yok edilmesi sağlanır.
(3) İlgili müdürlük, ikinci fıkrada belirtilen
odunun imha edilmemesine karar verirse odunun yaprak ve dallarından
arındırılmış olduğunu doğrular.
Zararlı
organizmanın kontrolü ile ilgili diğer tedbirler
MADDE 20-
(1) İlgili müdürlük, bulaşık veya
bulaşıklığı şüpheli tüm bitkilerin uygun şekilde eradike edilmesinde veya
bu bitkilerin bulundukları yerlerin, kamu veya özel mülkiyete ait olması
halinde bunlardan sorumlu kişi veya kuruluşlara erişilememesi gibi
nedenlerle eradikasyonun engellenmesi, aksatılması veya geciktirilmesinin
beklenebileceği özel durumlarda gerekli önlemleri alır.
(2) İhraç ve ithal edilecek bitki ve bitkisel ürünlere
ait bitki sağlığı kontrolleri, 3/12/2011 tarihli ve 28131 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Bitki Karantinası Yönetmeliği kapsamında yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Bulaşık Alanlarda Belirlenmiş Bitkilerin Dikimi
Bulaşık
alanlarda belirlenmiş bitkilerin dikilmesine ilişkin yetkilendirme
MADDE 21-
(1) İlgili müdürlük tarafından
bulaşık alanlarda belirlenmiş bitkilerin dikilmesine aşağıdaki durumlardan
birinde izin verilir:
a) Belirlenmiş bitkiler, zararlı organizma ve
vektörlerinden ari olduğu tespit edilen böcek geçirmez üretim alanlarında
yetiştirilmişse dikilir.
b) Belirlenmiş bitkiler; bulaşık alanlara, 18 inci
maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen alanın dışında olmak
şartıyla, tercihen zararlı organizmaya dayanıklı veya toleranslı olarak
değerlendirilen çeşitlerden ise veya bulaşık alanda, en az son 2 yıl içinde
yapılan sürveyler sonucunda zararlı organizmanın bulunmadığı tespit edilmiş
olan aynı bitki türlerine ait ise dikilir veya aşılanır.
c) Belirlenmiş bitkiler; eradikasyon amacıyla oluşturulan
bulaşık alanlara, 13 üncü madde kapsamında en az son iki yıl boyunca
yürütülen sürvey faaliyetlerine dayanılarak ilgili laboratuvar tarafından
test edilen ve zararlı organizmadan temiz bulunan bitki türlerine aitse
dikilir.
ç) (b) bendi kapsamında yer almayan bitkiler, 18
inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen alanların dışında
olmak şartıyla bilimsel amaçlarla dikilebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Belirlenmiş Bitkilerin Ülke İçindeki Hareketi
Sınırlandırılmış alanlarda yetiştirilen belirlenmiş
bitkilerin ülke içindeki hareketi
MADDE 22-
(1) Sınırlandırılmış alanda
bulunan yetkilendirilmiş üretim yerinde yetiştirilen belirlenmiş bitkilerin,
sınırlandırılmış alandan dışarıya ve ilgili bulaşık alanlardan tampon
bölgelerine hareketine;
a) Belirlenmiş bitkilerin tüm üretim döngüleri
boyunca 23 üncü madde kapsamında yetkilendirilmiş bir tesiste yetiştirilmiş
olması veya bu tür bir tesiste en az son bir yıldır bulunması,
b) Belirlenmiş bitkilerin büyüme süresi boyunca,
zararlı organizmanın ve vektörlerinin sahada bulunmaması,
c) Belirlenmiş bitkilerin zararlı organizmanın
vektörlerinden ariliğini korumak için yılın uygun zamanlarında, vektör
popülasyonuna karşı yerel koşullar dikkate alınarak uygun olduğu şekilde
etkili kimyasal, biyolojik veya mekanik yöntemleri içeren bitki sağlığı
uygulamalarına tabi tutulması,
ç) Belirlenmiş bitkilerin, sınırlandırılmış alan
içerisinde veya sınırlandırılmış alandan dışarıya zararlı organizma veya
vektörlerinden herhangi biri ile bulaşıklığını önleyecek şekilde kapalı
konteynerler veya ambalajlar içinde nakledilmesi,
d) Belirlenmiş bitkilerin, hareket zamanına mümkün
olduğunca en yakın zamanda, EK-4’te listelenen bir teste dayalı olarak % 1
oranındaki bulaşık bitkilerin varlığını en az % 80 güvenle tanımlayabilen
bir örnekleme planı kullanılarak zararlı organizmanın varlığı için
moleküler teste tabi tutulması,
şartlarının tamamının yerine getirilmesi halinde
izin verilebilir.
(2) Sınırlandırılmış alanda hiç bulaşıklık tespit
edilmemiş belirlenmiş bitkilerin, sınırlandırılmış alan dışına ve ilgili
bulaşık alanlardan tampon bölgelere hareketine;
a) Belirlenmiş bitkilerin, Bitki Pasaportu Sistemi
ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğe göre kayıtlı
profesyonel bir operatöre ait bir alanda yetiştirilmesi,
b) Belirlenmiş bitkilerin, yaşamlarının en azından
bir kısmı boyunca sınırlandırılmış bir alanda yetiştirilmiş ve
sınırlandırılmış alanın oluşturulmasından itibaren üç yıl boyunca 13 üncü
ve 18 inci maddelerde belirtilen sürvey faaliyetlerine tabi tutulmuş bitki
türlerine ait olması ve zararlı organizma ile bulaşıklığının tespit
edilmemiş olması,
c) Bu fıkranın (b) bendinde belirtilen belirlenmiş
bitki türlerinin, belirli bir sınırlandırılmış alanda bulaşık olduğu
bilinmeyen konukçu bitkiler olarak Bakanlığın internet sitesinde
yayımlanmış olması,
ç) Belirlenmiş bitkilerin, zararlı organizmanın
vektörlerinden ariliğini sürdürmek için vektör popülasyonuna karşı yılın
uygun zamanlarında, uygun olduğu şekilde yerel koşullar dikkate alınarak
etkili kimyasal, biyolojik veya mekanik yöntemleri içeren bitki sağlığı
uygulamalarına tabi tutulması,
d) Belirlenmiş bitkilerin birçoğunda, hareket
zamanına mümkün olan en yakın zamanda %1 oranındaki bulaşık bitkilerin
varlığını en az %95 güvenle tanımlayabilen bir örnekleme şeması
kullanılması neticesinde anılan bitkilerin ilgili müdürlük tarafından
inceleme ve ilgili laboratuvar tarafından moleküler teste tabi tutulması,
e) Belirlenmiş bitkilerin hareket zamanına mümkün
olduğunca en yakın zamanda, belirlenmiş bitki lotlarının zararlı
organizmanın tüm vektörlerine karşı bitki sağlığı uygulamalarına tabi
tutulması,
şartlarının tamamının yerine getirilmesi halinde
izin verilebilir.
(3) Sınırlandırılmış alanda tüm yaşam döngüsü
boyunca in vitro ortamda yetiştirilmiş belirlenmiş bitkilerin,
sınırlandırılmış alan dışına ve bulaşık alanlardan tampon bölgelerine
hareketine aşağıdaki koşulların tümü yerine getirildiğinde izin verilir:
a) Belirlenmiş bitkilerin, tüm yaşam döngüleri
boyunca 23 üncü madde kapsamında yetkilendirilmiş bir yerde yetiştirilmesi
halinde.
b) Belirlenmiş bitkilerin, steril koşullar altında
şeffaf bir kapta yetiştirilmiş ve aşağıdaki koşullardan birinin karşılanmış
olması halinde;
1) Tohumdan yetiştirilmiş olmak.
2) Tüm yaşamlarını zararlı organizmadan ari bir
alanda geçirmiş ve zararlı organizmadan ari olduğu test edilerek tespit
edilmiş damızlık bitkilerden, steril koşullar altında çoğaltılmış olmak.
3) 22 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
şartları sağlayan bir yerde yetiştirilen ve % 1 bulaşık bitki varlığını en
az % 95 güvenle tanımlayabilen bir örnekleme planı kullanılarak test
edilmiş ve zararlı organizmadan ari bulunmuş ana bitkilerden, steril
koşullar altında çoğaltılmış olmak.
c) Belirlenmiş bitkilerin, sınırlandırılmış alandan
geçişte veya içerisinde, vektörleri aracılığıyla zararlı organizmanın
bulaşması olasılığını ortadan kaldıran steril koşullar altında bir
konteyner içinde taşınması halinde.
(4) Yaşamlarının bir bölümünde bir sınırlandırılmış
alanda yetiştirilen ve bu alan için belirlenmiş bitki olarak listelenmiş
olan, tohumları hariç dikim amaçlı dormant haldeki Vitis bitkilerinin,
sınırlandırılmış alanın dışına ve ilgili bulaşık alanlardan tampon
bölgelere hareketine, bu bitkilerin Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin
Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğe göre kayıtlı profesyonel bir
operatöre ait bir alanda yetiştirilmesi ve hareket zamanına mümkün
olduğunca yakın zamanda, ilgili müdürlük tarafından yetkilendirilmiş ve
denetlenmiş bir uygulama tesisinde uygun bir termoterapi işlemine tabi
tutulması ve bu amaçla uyku halindeki bitkilerin 45 dakika süreyle 50° C
ısıtılmış suya batırılması şartlarının tamamının yerine getirilmesi halinde
izin verilir.
(5) Yaşamlarının bir bölümünde sınırlandırılmış bir
alanda yetiştirilen belirlenmiş bitkilerin, bulaşık alan içinde, tampon
bölgeler içerisinde ve tampon bölgelerden ilgili bulaşık alanlara
hareketine;
a) Belirlenmiş bitkilerin, Bitki Pasaportu Sistemi
ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğe göre kayıtlı
profesyonel bir operatöre ait bir alanda yetiştirilmiş olması ve 21 inci
maddede düzenlenen gerekliliklerin yerine getirilmesi,
b) Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen alanın,
sürvey talimatında belirtilen bilgiler dikkate alınarak, zararlı organizmanın
varlığı için ilgili müdürlük tarafından yıllık örneklemeye ve teste tabi
tutulması,
c) Yıllık denetimin ve temsili bir örneğe ait test
sonuçlarının, zararlı organizmanın bulunmadığını teyit etmesi,
ç) Belirlenmiş bitkilerin, zararlı organizmanın vektörlerinden
ariliğini korumak için vektör popülasyonuna karşı yılın uygun zamanlarında,
uygun olduğu şekilde, yerel koşulları dikkate alarak etkili kimyasal,
biyolojik veya mekanik yöntemleri içeren bitki sağlığı uygulamalarına tabi
tutulması,
d) Profesyonel operatörlerin, bu bitkileri alan
kişilere, bitkilerin bu bölgenin dışına taşınmayacağına dair bir
taahhütname imzalatması,
koşullarının tamamının yerine getirilmesi halinde
izin verilebilir.
Üretim
yerlerinin yetkilendirilmesi
MADDE 23-
(1) İlgili müdürlük; yalnızca 22
nci maddenin birinci ve üçüncü fıkralarındaki amaçlar doğrultusunda bir
üretim yerinin;
a) Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt
Altına Alınması Hakkında Yönetmelik kapsamında kayıtlı olması,
b) Zararlı organizma ve vektörlerine karşı fiziksel
olarak korunan bir alan olması,
c) En uygun zamanda yılda en az iki defa denetime
tabi tutulması ve son denetimin, hareket zamanına mümkün olan en yakın bir
zamanda gerçekleşmesi ve örnek alınarak test yapılmış olması,
şartlarının tamamının yerine getirilmesi halinde
üretim yerine izin verir.
(2) Müdürlükler, yıllık denetimler sırasında,
zararlı organizmanın varlığını veya birinci fıkranın (b) bendinde
belirtilen fiziksel korumaya zarar verildiğini tespit ederse alanın
yetkisini derhal iptal eder ve belirlenmiş bitkilerin ilgili
sınırlandırılmış alanlardan ve ilgili bulaşık alanlardan tampon bölgelere
hareketini geçici olarak askıya alır.
(3) Her müdürlük, birinci fıkraya göre yetkilendirilmiş
tüm alanların bir listesini oluşturur ve günceller. Bu listeyi
oluşturduktan veya güncelledikten hemen sonra Genel Müdürlüğe ve diğer
müdürlüklere iletir.
Sınırlandırılmış
bir alanda yetiştirilmemiş belirlenmiş bitkilerin ülke içindeki hareketi
MADDE 24-
(1) Hiçbir dönemde
sınırlandırılmış bir alanda yetiştirilmemiş olan belirlenmiş bitkiler;
a) Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt
Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğe göre kayıtlı profesyonel bir operatöre
aitse ve ilgili müdürlük tarafından yıllık denetime tabi,
b) Risk düzeyine uygun, EK-4'te listelenen
testlerden biri kullanılarak ve sürvey talimatı dikkate alınarak zararlı
organizmanın varlığı için örnekleme ve teste tabi,
bir alanda yetiştirilmiş ise ülke içinde hareket
edebilir.
(2) Birinci fıkraya istisna olarak dikim amaçlı
Coffea, Lavandula angustifolia Mill., Lavandula dentata L., Lavandula x
intermedia Emeric ex Loisel., Lavandula latifolia Medik., Lavandula
stoechas L., Nerium oleander L, Olea europaea L., Polygala myrtifolia L.,
Prunus dulcis (Mill.) D.A. Webb ve Salvia Rosmarinus Spenn. bitkileri,
tohumları hariç;
a) İlgili müdürlük tarafından yıllık denetime tabi
bir yerde yetiştirilmiş olmaları,
b) Üretim yerinin, zararlı organizmanın varlığı
için sürvey talimatında belirtilen bilgiler dikkate alınarak ve %1
oranındaki bir bulaşık bitki varlığını en az % 80 güvenle tanımlayabilen
bir örnekleme planı kullanılarak örneklemeye ve teste tabi olması,
halinde ülke içinde hareket edebilir.
Sınırlandırılmış
bir alanın dışındaki ön temel ve temel üretim parsellerinden elde edilen
üretim materyallerinin ülke içindeki hareketi
MADDE 25-
(1) Sınırlandırılmış alanların
dışında yetiştirilen ve yaşamlarının en azından bir dönemini böcek geçirmez
tesislerin dışında geçirmiş olan Juglans regia L., Olea europaea L., Prunus
amygdalus Batsch, P.amygdalus x P.persica, P.armeniaca L., P.avium L.,
P.cerasus L., P.domestica L., P.domestica x P.salicina, P.dulcis (Mill.)
D.A. Webb, P.persica (L.) Batsch ve P.salicina Lindley türlerine ait ön
temel ve temel üretim materyallerinin ülke içindeki hareketlerine yalnızca
bitki pasaportu eşliğinde, hareketlerine en yakın zamanda, Uluslararası
Bitki Sağlığı Tedbirleri Standartlarına uygun olarak zararlı organizmanın
varlığı yönünden görsel inceleme, örnekleme ve moleküler testlere tabi
tutulmaları halinde izin verilir.
Bitki
pasaportları
MADDE 26-
(1) 22 ila 25 inci maddeler
arasında belirtilen bitkiler, Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin
Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte belirtilen şartlara tabi olarak
yalnızca bitki pasaportu eşliğinde ülke içinde hareket ettirilir. 22 nci
maddenin beşinci fıkrasında belirtilen belirlenmiş bitkiler için aşağıdaki
ek koşullar aranır:
a) Sadece bulaşık alanlar içinde hareket etmeleri
durumunda, bitki pasaportunda izlenebilirlik kodunun yanında “Bulaşık
alan-XYLEFA” ibaresi yer alır.
b) Tampon bölge içinde hareket etmeleri veya tampon
bölgeden bulaşık alana geçmeleri durumunda bitki pasaportunun
izlenebilirlik kodunun yanında “Tampon Bölge-XYLEFA” ibaresi yer alır.
Üretim
yerlerinin zararlıdan ari olarak yetkilendirilmesi
MADDE 27-
(1) Bir üretim yeri, yalnızca
aşağıdaki koşulların tümü yerine getirildiğinde zararlıdan ari olarak
yetkilendirilebilir:
a) İlgili Uluslararası Bitki Sağlığı Tedbirleri
Standartlarına uygun olarak Genel Müdürlük tarafından böcek geçirmez,
zararlı organizma ve vektörlerinden ari bir alan olarak ilan edilmişse.
b) Zararlı organizmanın vektörlerinden ariliğini
korumak için yılın uygun zamanlarında, vektör popülasyonuna karşı tüm
aşamalarında yerel koşullara dayalı olarak etkili kimyasal, biyolojik veya
mekanik yöntemleri içeren bitki sağlığı uygulamalarına tabi tutulmuşsa.
c) İlgili müdürlük tarafından en uygun zamanda
yılda en az iki kez denetime tabi tutulmuşsa.
ç) Üretim yeri menşeili konukçu bitkiler, hareket
zamanına mümkün olduğunca en yakın zamanda, EK-4’te listelenen bir test
kullanılarak zararlı organizmanın varlığı için %1 orandaki bulaşık bitki
varlığı seviyesini en az %90 güvenle tanımlayabilen bir örnekleme şeması
kullanılarak moleküler teste tabi tutulmuşsa.
(2) Yıllık denetimler sırasında ilgili müdürlük,
zararlı organizmanın varlığını veya zararlıdan ari üretim sahasının böcek
geçirmezlik koşullarını bozan hasarları tespit ettiğinde, derhal sahanın
arilik statüsünü iptal eder ve konukçu bitkilerin hareketini geçici olarak
askıya alır. Bu durum hakkında derhal Genel Müdürlük bilgilendirilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Belirlenmiş Bitkilerin ve Konukçu Bitkilerin Ülke
İçerisindeki Hareketine
İlişkin Resmî Kontroller
Belirlenmiş
bitkilerin ülke içerisindeki hareketlerine ilişkin resmî kontroller
MADDE 28-
(1) Müdürlükler, sınırlandırılmış
alandan veya bulaşık bir alandan bir tampon bölgeye taşınan belirlenmiş
bitkiler üzerinde sistematik olarak resmî kontrolleri yapar.
(2) Bu kontroller, belirlenmiş bitkilerin bulaşık
alanlardan tampon bölgelere veya ülkenin diğer kısımlarına taşındığı
yerlerde yollar, havaalanları ve limanlar dahil olmak üzere yapılır.
(3) Bu kontroller, belge kontrolünü ve belirlenmiş
bitkilerin kimlik kontrolünü içerir.
(4) Bu kontroller, belirlenmiş bitkilerin beyan
edilen menşei, mülkiyeti veya bunlardan sorumlu kişi veya kuruluşa
bakılmaksızın yapılır.
(5) Bu kontrollerde, 22 nci maddede belirtilen
koşulların yerine getirilmediği tespit edilirse bunları gerçekleştiren
müdürlük uygun olmayan bitkiyi yerinde derhal imha eder. Bu işlem, o
bitkinin sökülmesi sırasında ve sonrasında bitki tarafından taşınan zararlı
organizmanın ve vektörlerin yayılmasını engellemek için gerekli tüm
tedbirler alınarak gerçekleştirilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
İletişim Aktiviteleri
Bilinçlendirme
kampanyaları
MADDE 29-
(1) Müdürlükler; kamuoyuna,
yolculara, profesyonel ve uluslararası taşımacılık işletmecilerine zararlı
organizmanın ülke topraklarına yönelik tehdidi hakkında bilgi verir. Bu
bilgilendirme Bakanlığın internet sitesinden yayımlanır.
(2) İlgili müdürlük, sınırlandırılmış alanlar
içerisindeki kamuoyunu, zararlı organizmanın tehdidi ve bunun ülke
içerisine girmesini ve yayılmasını engellemek için alınması gereken
tedbirler hakkında bilinçlendirir. Halkın, yolcuların ve ilgili
operatörlerin sınırlandırılmış alan, bulaşık alan ve tampon bölgenin
sınırlandırılmasından haberdar olmasını sağlar. İlgili müdürlük, ayrıca 11
inci ve 17 nci maddelerde belirtilen vektörlere karşı alınacak tedbirler hakkında
ilgili operatörleri bilgilendirir.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Müdürlüklerin
tedbirler hakkında raporları
MADDE 30-
(1) Müdürlükler, uygun olduğu
şekilde 5 inci, 7 nci ve 8 inci maddeler ile 10 ila 21 inci maddeler arası
ve 28 inci madde gereğince bir önceki yıl boyunca alınan tedbirler ve bu
tedbirlerin sonuçları hakkında hazırlanan raporu, her yıl 30 Nisan tarihine
kadar Genel Müdürlüğe ve ilgili müdürlüklere iletir. Sınırlandırılmış
alanlarda 13 üncü ve 18 inci maddeler uyarınca gerçekleştirilen sürveylerin
sonuçları, EK-5'te belirtilen şablonlar kullanılarak Genel Müdürlüğe
iletilir.
(2) İlgili müdürlük, 18 inci maddenin ikinci
fıkrasının (a) bendinde belirtilen yerlerde zararlı organizmanın varlığına
ilişkin herhangi bir resmî tanımlamayı Bakanlığa ve diğer müdürlüklere
derhal bildirir.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 31-
(1) Bu Yönetmelik, Xylella
fastidiosa (Wells et al) Etkeninin Birliğe Girişinin ve Yayılmasının
Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirleri Ortaya Koyan 14/8/2020 tarihli ve (AB)
2020/1201 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği
mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
İdari
yaptırımlar
MADDE 32-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde
belirtilen idari yaptırımlar uygulanır.
Düzenleme
yetkisi
MADDE 33- (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması ile
ilgili düzenleme yapmaya yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 34- (1) 19/1/2019 tarihli ve 30660 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Xylella Yaprak Yanıklığı ile Mücadele Hakkında Yönetmelik
yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 35- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 36- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız