Anayasa Mahkemesinin 24/3/2021 Tarihli ve 2018/24477 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-06-18

18 Haziran 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31515
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
TAHİR GÖKATALAY BAŞVURUSU (4)
Başvuru Numarası: 2018/24477Karar Tarihi : 24/3/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Tabir GÖKATALAY Vekili : Av. Esra KILIÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, gözaltına alınırken hukuka aykın kuvvet kuilanımı neticesinde yaralama meydana gelmesine rağmen bu olaya ilişkin yapılan soruşturmanın etkili yürütülmemesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 16/8/2018 ve11/12/2019 tarihlerinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapilan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

5. 2019/40241 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2018/24477 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2018/24477 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasıüzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar veriłmiştir.

7.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhğına gönderiłmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracıhığıyla erişilen bilgi ve belgeler doğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

9. 1953 doğumfu olan ve Konya'da yaşayan başvurucu, olay tarihinde ziyaret amaciyla Ankara'da bulunmaktadır.

10. Başvurucu 25/8/201 1 tarihinde torunuyła birlikte parkta olduğu esnada kendisi hakkında cinsel taciz ihbarı alan kolluk görevlilerince yakalanarak kolluk merkezine götürülmüştür. Kolluk merkezinde yapılan ihbarın asıłsız ołduğunun anlaşıldığı fakat bu süreçte başvurucunun yakalanırken kolluk görevlilerine direndiği gerekçesiyle başvurucu gözaltına ałınmıştır. Başvurucunun gözaltına ahınırken hakkında düzenlenen sağłık raporunda (ilk rapor) bir kisim fiziki yaralanma bulgusu tespit edilmesine rağmen bir gün sonra gözaltından çıkarılırken alınan raporda (ikinci rapor) darp ve cebir izinin bulunmadığıbilgisine yer verilmiştir.

11. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsaveılık) tarafindan başvurucu hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçu isnadıyla soruşturma yapılmıştır. Anılan soruşturma sırasında başvurucunun yakalanırken kofluk görevlilerince darbedildiğini iddia etmesi nedeniyle iki kolluk görevlisi hakkında da resen zor kullanma yetkisinin aşılması suçu yönünden soruşturma yapıłmıştır. Başsavcılıkça yapılan soruşturma sonunda başvurucu hakkında ceza davası açıłmasına, kolluk görevlijeri hakkında kovuşturma yapıłmamasına karar verilmiştir.

12. Başvurucunun darbedildiği için daha sonra kolluk görevlilerinden şikâyetçi olması üzerine Başsavcılıkça daha önce hakkında soruşturma yapılan bir kołluk görevlisi de dâhił olmak üzere dört kolluk görevlisi ve parkın güvenlik görevłisi hakkıda kötü muamele,görevi kötüye kullanma ve resmî belgede sahtecilik suçlatı yönünden soruşturma yapılarak şüpheliler hakkında kovuşturmama kararı veriłmiştir. Başsaveılık kararının kesinleşmesinden sonra başvurucu 25/7/2013 tarihinde 2013/5605 başvuru numaralı bireysel başvuruda bulunmuştur ( bu sürece kadar gerçekleşen olayın detaylarına ilişkin ayrıntıhı bilgi için bkz.Tahir Gökatalay (3), B. No: 2013/5605, 30/3/2016) .

13. Anayasa Mabkemesi tarafindan yapılan inceleme sonucunda 30/3/2016tarihinde, başvurucu hakkında ałınan sağhık raporları arasında çelişki bulunması, Başsavcılık kararında darp ve cebir izi olmadığı belirtiłmiş ise de sağlīk raporunun Cumhuriyet savcısına bildirilmediği dikkate alınarak başvurucunun yakalanması sırasında yaralanmasının mevcut ołup ołmadığının dahi açıklığa kavuşturulmaması nedeniyle kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmiştir. Karar 26/5/2016 taribinde Başsavcılığa bildirilmiştir.

Bu aşamadan sonraki gelişmeler tarihsel sırayla anlatılmiştır.
14. Anayasa Mabkemesinin iblat kararı doğrultusunda Başsavcılıkça 27/5/2016tarihinde soruşturma yeniden açıłmiştır.

15. Başvurucunun 31/8/2016 tarihli dilekçeyi sunmasından başka şikâyet ve delillerinin tespiti amacıyla 27/9/2016 tarihinde ayrıntılı ifadesi alınmıştır. Başvurucu ifadesinde özetle parkta yanına gelen kolluk görevlileri A.Ş. ile A.Ü.nün yüzüne ve vücudunun farkiı bölgelerine vurmak suretiyle kendisini darbettiğini, kolluk merkezinde de darp eyleminin devam ettiğini, Kolluk Amiri N.O.nun kendisine hakaret ettiğini, yanında bulunan torununu eve bırakmak amacıyla kolłuk görevlileriyle eve gittiğinde yaşanan olayıçocuklarına anlattığını ve darp izlerini gösterdiğini, daha sonra sağlık raporu alınmasıamacıyla hastaneye gittiklerinde doktor K.T.nin yaralanmalarını raporladığını ancak her bulgunun yazılmadığını sonradan fark ettiğini beyan etmiştir. Başvurucu ayrica kolluk görevlileri hakkındaki şikâyetinden vazgeçmesi için kolluk merkezinde kendisine baskı

yapıldığını, atanan avukat N.H.D.nin tanık olarak dinleniłmesini istediğini, gözaltından cıkarılırken doktor M.D.nin kendisini muavene etmeden rapor düzenlediğini, daha sonra Başsavcilığa ifade vermeden serbest birakiłdığinı, olay nedeniyle psikolojik olarak rahatsızlandığını ve tedavi gördüğünü, hastaneden taburcu olduktan sonra kolluk görevlilerinden şikâyetçi ołduğunu, bu sırada da hakkında ceza davası açıldığını öğrendiğini ifade etmiştir.

16. Başvurucunun ifadesi sirasında yanında bułunan avukatı 31/8/2016 tarihli dilekçelerdeki husustarı yinelemiş; sağlık raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi için adli tıp kurumundan rapor alınmasını, olaya iłlişkin kamera kayıtlarının toplanmasını ve şüpheli kolluk görevlilerinin sorguları sırasıda kendilerinin de hazır bulunmasını talep etmiştir.
17. Başsavcılıkça 13/10/2016 tarihinde kolluk merkezinden olayla ilgili olarak başvurucu hakkında düzenlenen fezleke evrakları ile kamera görüntülerinin temin edilerek gönderilmesi talep edilmiştir.

18. Bu arada başvurucu hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçunu işlediği isnadıyla açtan ceza davasi, Ankara 12. Asliye Ceza Mahkemesinin 9/5/2017 tarihli kararıyla beraat ile sonuçlanmiştir.

19. Başvurucuyla ilgili sağlık raporunu düzenleyen doktorlar K.T. ile M.D.hakkında görevi kötüye kullanma ve gerçeğe aykırı rapor düzenleme suçları kapsamında Ankara Valiliğinden 6/9/2017 tarihinde, Keçiören Kaymakamlığından 18/9/2017 tarihinde soruşturma izni talep edilmiştir. Keçiören Kavmakamınca 1/1 t/2017 tarihinde doktorlar hakkında soruşturma izni verilmemesine karar veriłmiştir. Karar gerekçesinde, başvurucunun her iki muayenesinde de uygun tibbi hizmet aldığı ve raporlarn usulüne uygun hazırlandığıaçıklanmıştir.

20. Soruşturma makamınca 2017 yılının farkhı aylarında şüpheli kolluk görevlileri A.Ş., N.O., S.A., A.Ü. ve M.A.nın savunmaları alınmıştır. Şüpheliler üzerilerine atılısuçlamaları kabul etmemiştir. Bir kısım farklılıklar bulunmakła birlikte kolluk görevlileri genel olarak ifadelerinde; başvurucu hakkında yaptlan ihbar nedeniyle başvurucuyu kolluk merkezine götürmek istediklerini, bu sırada etrafta hulunan kalabalığın linç girişimini engellediklerini, başvurucunun direnmesi üzerine zor kullandikların, bu arada başvurucunun karş koyarak tekme attığını, kolluk merkezinde kendisini yere atarak olaya aşırı tepki verdiğini, darp veya hakaret olayının yaşanmadığını açıklamıştır.

21. 11/12/2017 tarihinde başvurucu yeniden dilekçe ibraz ederek delillerin toplanmasını istemiş;bu bağlamda görüntülere ulaşılmasıni, adlitipkurumundan rapor alınmasını, hastaneye götürülürken refakat eden kolluk görevlilerinin kimliklerinin tespit edilmesini ve haklarında soruşturma yapdmasıni talep etmiştir.

22. Savunması alınamayan şüpheli Kolluk Amiri Ç.A.nın ifadesinin alınmasıamacıyla 24/1/2018 tarihi ile 8/5/2018 tarihi arasında Başsavcılıkla bir başka savcıhık arasında yazışmalar yapıldığı, en son 8/5/2018 tarihinde Başsavcılıkça şüpheli amirin ifadesinin bizzat alındığı anlaşılmıştır. Ç.A. ifadesinde, başvurucunun getirildiği kolluk merkezinin amiri olarak görev yaptığıni, başvurucuya kötümuamelede bułunulmadığım,hakkında alınan ilk raporda darp ve cebir izi tespit edilmesine rağmen Başsavcılığa gönderilen fezlekede maddi hata yapılarak darp ve cebir izinin olmadığının yazıłdığını ancak dosyası içinde zaten tüm evrakların bulunduğunu dile getirerek gerçeğe aykırı belge düzenlenmesinin söz konusu ołmadığını belirtmiş ve suçlamayı kabul etmemiştir.

23. Başvurucunun talebi doğrultusunda olay günü müdafī olarak atanan N.H.D.nin 25/5/2018 tarihinde tanık olarak beyanı abınmıştir. N.H.D. olayı ve başvurucuyu hatirlamadiğını belirtmiştir.

24. Başsavcılıkça 1/8/2018 tarihinde şüpheli güvenlik görevlisi H.T.nin savunmasıalınmıştır. Suçlamayı kabul etmeyen H.T., başvurucunun parkta daha önce tanımadığıçocuklarla şüpheli davranışları olduğunu gözlemlemesi nedeniyle kolluk görevlilerine haber verdiğini, kendisinin başvurucuya fiziki müdahalesinin olmadığını, kolluk görevlilerinin parkta veya kolluk merkezinde başvurucuyu darbettiğini veya başvurucuya hakaret ettiğini görmediğini ifade etmiştir.

25. Başvurucunun şikâyet ettiği doktorlar hakkında soruşturma izni verilmemesi kararına itirazı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesi tarafından 24/5/2018tarihinde reddedilmiştir. Anlan kararın başvurucuya tebliği üzerine başvurucu 16/8/2018tarihinde bireysel başvuruda bulunarak doktorlar hakkında gerekmediği hâlde soruşturma izni prosedürünün işletilmesinden şikâyet etmiş, soruşturmanın hızlı yürütülmediğini vurgulayarak etkisiz olduğunu dile getirmiştir.

26. Diğer yandan başvurucu 13/9/2018 tarihinde Başsavcıhğa verdiği ayrıntılıdilekçesinde daha önce dile getirdiği hususları tekrarlayarak alınan savunmalara karşıbeyanda bulunmuş vebir kisım delilin toplanmasını yeniden talep etmiştir.
27. Başsavcıłık 15/2/2019 tarihinde başvurucunun gözaltı giriş raporunda bir kısım yaralanma bulguları tespit edilmesine rağmen gözaltı çıkış raporunda bunun tespit ediłmediği vurgulanarak bir gün içinde tespit edilen söz konusu bulgułarın iyileşme ihtimalinin olup olmadığı ile başvurucunun gözaltına alınmasının hemen ardından geçirdiği psikolojik rahatsızlığı ile soruşturulan olay arasında illiyet bağı olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla İstanbuł Adli Tıp Kurumu Başkanlığından (Adli Tīp Kurumu) görüş sormuştur.
28. Başvurucu 15/3/2019 tarihinde dosyanın İstanbuł yerine -soruşturmanın hızlanması amacıyla- Ankara Adli Tip Kurumuna gönderilmesi talebinde bulunmuştur.Başvurucunun talebi yerine getirilmemiştir.

29. Adli Tıp Kurumunun 28/3/2019 tarihli eksiklik yazısıyla başvurucunun gördüğüpsikiyatrik tedavilerin tüm evraklarının ve başvurucunun gözaltına ahındığı tarihteki tüm tibbi bilgilerin gönderilmesi, ayrica başvurucunun muayene edilmek üzere usulüne uygun şekilde sevk edilmesi gerektiği bildirilmiştir.

30. Başsavcılıkça nezarethane kamera görüntülerinin temini amacıyla 16/7/2019tarihinde yeniden kolluk merkezine müzekkere yazılmıştır. Müzekkerede, kamera görüntülerinin bir ay süreyle tutulduktan sonra silindiği hususunda daha önce (2012tarihinde) bilgi verilmişse de kayıtların silinmeden önce herhangi bir bilgisayarda depolanıp depolanmadığı, güventik kamerası hard disklerinin bulunup bulunmadığı hususlarında araştirma yapıłması istenmiştir.

31. Başsaveılık tarafindan 17/7/2019 tarihinde Adli Tip Kurumunca istenen tibbi evraklar gönderilmiş, ayrica başvurucunun 21/8/2019 tarihinde muayene olmak üzere sevk edileceğinin başvurucuya bildiriłdiği hususunda Adli Tıp Kurumuna bilgi verilmiştir.
32. 26/10/2019 tarjhinde başvurucu hakkında düzenlenen raporun hâlihazırda gönderilmediği belirtilerek soruşturma makamı tarafindan Adli Tip Kurumundan akibet sorułmuştur. Adli Tip Kurumunca 4/11/2019 tarihinde akıbet sorulan raporla ilgili 

çalışmaların devam ettiği hususunda bilgi verilmiş, 11/1 t/2019 tarihinde başvurucu hakkında görüş bildirilebilmesi için başvurucunun psikiyatrik tedavisine ilişkin tıbbi kayıtların gönderilmesi ve muayene edilmesi amacıyła hazır olması gerektiği ikinci kez eksiklik olarak bildirilmiştir.

33. Adli Tip Kurumunun eksiklik yazisına istinaden 27/11/2019 ve 4/12/2019tarihlerinde Sağlık Bakanlığından başvurucunun psikiyatrik tıbbi muayene evraklarıistenmiştir. Sağlık Bakanlığının cevap yazısında 2012 yılı Ağustos ayından önceki tıbbi kayıtların elektronik ortamda kayıtlı olmaması nedeniyle başvurucunun tedavi evraklarına ulaşılamadığı hususunda bilgi verilmesi üzerine 13/12/2019 tarihinde Ankara ve Konya il sağhk müdürlüklerinden söz konusu kayıtlar tajep edilmiştir. Bu arada Sağlık Bakanbğının başka bir biriminden bir kısım kayıt temin edilmiştir. Konya il Sağlık Müdürlüğünce 25/12/2019 tarihinde başvurucunun psikiyatrik tedavi gördüğüne ilişkin kayıtların bulunmadığı bildirilmiştir.

34. Başvurucu bu aşamada -11/12/2019 tarihinde- 2019/40241 başvuru numarasıyla bireysel başvuruda bulunarak soruşturmanın etkililiğini kaybettiğini yeniden dile getirmiştir.
35. Bireysel başvuruda bulunduktan sonra başvurucu 13/1/2020 tarihinde Başsavcılığa dilekçe ibraz ederek 21/8/2019 tarihinde Adli Tip Kurumu tarafindan muayene edildiğini, psikiyatri bölümünde yatılı tedavi görmediğini, bu nedenle tedavi evraklarının olmadığını ancak yaşanan olay nedeniyle doktora başvurduğuna ilişkin evraklan sunmasına rağmen Adli Tıp Kurumunca bu evrakların teslim alınmayıp Başsaveılık kanalıyla kendilerine ulaştırılması gerektiğinin belirtildiğini, bu nedenle Başsavcılığa ilettiği ekteki belgelerin Adli Tip Kurumuna gönderilmesini talep ettiğini beyan etmiştir. Ayrica zamanaşımı nedeniyle işkence (kõtü muamele) dışında yürütülen tehdit, görevi kötüye kullanma, resmi belgede sahtecilik, hürriyeti tahdit etme suçlarından bir an önce dava açılmasını talep eden başvurucu, Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Bölümü(Eğitim ve Araştırma Hastanesi) muayene evraklarını dilekçesine eklemiştir.
36. Başsaycıhık tarafından başvurucunun dilekçesindeki bilgiler doğrultusunda 23/1/2020 tarihinde Eğitim ve Araştırma Hastanesinden başvurucunun muayene evraklarıresıî yazıyla istenmiştir.

37. Diğer  taraftan başvurucunun hastanede kendisine eşlik eden kolluk görevlilerinden de şikâyetçi olması nedeniyle bu kişilerin kimliklerinin tespiti amacıyla l Emniyet Müdürlüğünden 10/2/2020 tarihinde bilgi istenmiştir.

38. Aynı tarihte Antałya Cumhuriyet Başsavcıhığı vasıtasıyła şüpheli doktor K.T.nin savunmasının alınması talep edilmiştir. İstinabe evrakında, her ne kadar şüpheli doktor hakkında soruşturma izni verilmemişse de şüphelinin eyleminin soruşturmasının izne tabi olmadığı anlaşıldığından soruşturmanın resen yürütüldüğü hususunda özellikle bilgi verilmiştir.

39. Başsavcılıkça bildirilen eksiklikler giderildikten sonra dosya 12/2/2020tarihinde Adlí Tip Kurumuna gönderilmiş, ayrıca başvurueuya muayenede hazır olmasıhususunda haber verilmiştir.

40. Şüphelì doktor K.T.nin 12/2/2020 tarihinde savunması alınmıştir. K.T.suçlamaları kabul etmemiş, başvurucuyu hatırlamadığını beyan etmiştir.

41. Başvurucu 17/2/2020 tarihinde dilekçe ibraz ederek deliler toplanmadan karar verilemeyeeeğini, bu bağlamda Adli Tip Kurumundan rapor alınmasının zoruntu olduğunu belirterek şüpheli kolluk görevlilerinden kimliği belirsiz olanların kimliğinin belirlenmesini talep etmiştir.

42. Diğer şüpheli doktor M.D.nin savunması Başsaveılık tarafindan 19/2/2020tarihinde alınmıştır. M.D. savunmasında; herhangi bir kolluk görevlisi tarafindan yönlendirilmediğini beyan etmiş, suçlamaları kabul etmemiş, başvurucuyu hatırladığını ancak muayenenin ayrıntilarını hatırlamadığıni ifade etmiştir.

43. 2020 yılı Mart ayı içinde başvurucunun temin edilmesini talep ettiği çeşitli kurumların kamera arşiv kayıtlarına ulaşılması için yazışmalar yapıimış, diğer yandan başvurucunun gözaltında hastaneye sevki sirasında başvurucuya refakat eden koiluk görevlilerinin teşhisi amaciyla temin edilen fotoğraflar 10/4/2020 tarihinde Konya Başsavcılığına gönderilerek başvurucuya teşhis işleminin yaptırılması talep ediłmiştir.
44.Adli Tip Kurumunun_başvuruçu hakkındaki 20/3/2020 tarihli raporu 28/4/2020tarihinde Başsavcılığa gönderilmiştir. Raporda, başvurucunun gözaltına giriş raporunda tespit edilen bulguların yakalanırken direndiği için zor kullanma veya araca zorla bindirme nedeniyle oluşabileceği gibi künt nitelikli, doğrudan travmaya bağlı ołarak da oluşabileceği,buna karşın başvurucunun kendisini yere atmasıyla söz konusu yaralanmanın oluşamayacağı,yaralanma izlerinin bir gün sonra kaybolmasının tıbben beklenmediği belirtilmiş; ayrıca başvurucuda tespit edilen travma sonrası stres bozukluğunun iddia edilen darp olayından mi yoksa gözaltı sürecinden mi kaynakłandığının ayırt edilemeyeceği ve bu hâliyle başvurucunun yaralanmasının basit tıbbi müdahaleyle giderilebileceği açıklanmıştır.
45. Başvurucu 27/4/2020 tarihinde Başsavcılhığa ibraz ettiği beyan dilekçesiyle,teşhis ettiği kolłuk görevlileri K.S. ile M.U.nun savunmasımn alınmasını talep etmiş; ayrıca bu iki polis memurunun ilk raporun alındığı sırada da bulunduğunu dile getirerek ikinci rapor sırasında yanında bulunan diğer kolluk görevlileri için de teşhis iştemi yaptırimasınıistemiştir.

46. Başvurucunun dilekçesi doğrultusunda 2020 yılı Mayıs ayında Başsaveılīk ile kolluk merkezi arasındaki yazışmalar sonucu ikinci raporun alındığı sırada başvurucunun yanında bulunan iki memurun tespiti amacıyla görev listeleri, memurların kimlik bilgileri ve fotoğraflarıun gönderilmesiüzerine Konya Başsavcılığından 19/6/2020 tarihinde yeniden teşhis işłemi yaptırılması talep edilmiştir.

47. Başvurucu 3/7/2020 tarihinde Başsavcılığa sunduğu dilekçeyle, ikinci teşhis işleminde kafasının karışması nedeniyle sehven yanlış beyanda bulunduğunu, ashında A.B. ve K.Ö.yü kesin olarak belirlemesine rağmen başkaca dört kolluk görevlisini teşhis ettiğini ancak bu kişilerin de olaya ilişkin beyanlarının alınması gerektiğini ifade etmiş; Adli Tip Kurumu raporu doğrultusunda şüpheli kolluk ve sağlık görevlileri hakkında ceza davasıaçılmasini talep etmiştir.

48. Başvurucunun beyanlarının alınmasını talep ettiği dört kolluk görevlisinden ikisi 2020 yılı Eylül ayı içinde Başsaveılıkça dinlenmiştir. Şüpheli sıfatıyla dinlenen kolluk görevlileri M.U. ile K.S. suçlamayı genel olarak kabul etmemiş; sağlīk raporuna müdahalede bulunmalarının söz konusu ołmadığıní, olayı tam olarak hatırlayamadıkları için başvurucu ile rapor almaya gidip gitmediklerini dahi bilmediklerini ifade etmiştir.

49. Başvurucunun kesin olarak teşhis ettiğini dilekçesinde belirttiği şüpheli polis memuru K.Ö.nün İstanbul'da yaşaması nedeniyle Başsavcılık tarafından ifadesinin alınmasıamacıyla 10/11/2020 tarihinde Küçükçekmece Cumhuriyet Başsaveıłığına talimat yazılmıştır.
50. Öte yandan başvurucu, kolluk görevlilerinin hakaret ve kötü muamelesine maruz kaldığı iddiasıyla maddi ve manevi zarara uğradığımı ileri sürerek Ankara 4. İdare Mahkemesinde İçişleri Bakanlığı aleyhine 7/4/2015 tarihinde tam yargı davası açmış olup inceleme tarihi itibarıyla yargılamanın devam ettiği anlaşılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
51. Mahkemenin 24/3/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
52. Başvurucu,
i. 16/8/2018 tarihli başvurusunda; Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirttiği hususların yerine getirilmesi amacıyla sağhık raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi ve bu nedenle Adli Tip Kurumundan görüş sorulması gerekmesine rağmen rapor alınmadığıni, ayrıca şüpheli doktorlar hakkında hatalı olarak soruşturma izni prosedürünün işletildiğini, doktorlar hakkında resen soruşturma yapilması gerekirken buna izin verilmemesi nedeniyle soruşturmanın etkisini kaybettiğini, ayrıca iki yılı aşkın süredir soruşturmanın tamamlanmaması nedeniyłe kötü muamele yasağımn hızlı soruşturma yapılması yükümlülüğünün ihlal edildiğini,
ii. 11/12/2019 tarihli başvurusunda; savcı değişikliğinedeniyle soruşturmada lerlenemediğini, 3 yıl 8 aydır soruşturmanın tamamlanmadığıni, 3/12/2019 tarihinde soruşturma dosyası incelendiğinde soruşturmanın etkililiğini kaybettiği hususunda kesin kanaate vardığını, dilekçede belirttikleri soruların şüphelilere sorulmadığını,kötü muamele yasağının etkili ve hızh soruşturma yapılması ilkesinin ihlał edildiğini ilerí sürmüştür.

B. Değerlendirme 
53. Anayasa'nın “Kişinin dokunulmazlığı. maddi ve manevî varlığı" kenar başhıklı17. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabí tutulamaz.

54. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri"kenar başlıkhı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devletin temel amaç ve görevleri, … kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
55. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulabilmesi için öncelikie olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17). Anayasa Mahkemesi kolluk görevlilerinin güç kullanımı sonucunda gerçekleştiği ileri sürülen kötü muamele yasağı ihlali iddialarını incelediği birçok başvuruda, tüketilmesi gereken etkiti hukuk yołunun ceza soruşturması olduğunu belirtmiştir (birçok karar arasından bkz. Onur Cingil, B. No:2013/7836, 16/4/2015, § 52; Zeki Güngör, B. No: 2013/8491, 31/3/2016, § 39; N.T,U. ve N.T., B. No: 2014/4372, 19/12/2017, § 28; Seyfullah Turan ve diğerleri, B. No: 2014/1982,9/11/2017, § 140).

56.Diğer taraftan soruşturmanın etkili yürütülmediği ileri sürülerek kötü muamele yasağının ihlał ediłdiğine yönelen şikâyetler makul süre içinde bireysel başvuru yoluyła Anayasa Mahkemesine taşınabilirse de söz konusu şikâyetlerin incelenmesi ancak soruşturmada ilerleme kaydedilmediğine yönelik bir iddianın bulunması ve Anayasa Mahkemesinin soruşturmanın etkililiğini kaybetiği kanaatine varmasıyla mümkün olabilmektedir.

57. Başvurucu devam eden ceza soruşturmasının etkililiğini yitirdiğini ileri sürerek bireysel başvuruda bulunduğu için soruşturmanın etkililiğinin esas yönden incelenerek bir sonuca ulaşılması gerektiğianlaşıłmıştır. Diğer bir ifadeyle başvuru yołlarının tüketilmesi kriterinin kötü muamele yasağının usul boyutu yönünden incelenmesi sonueu varılacak kanaatie yakından ilişkili olduğu değerlendirildiğinden bu aşamada başvurunun kabul edilebilirliği hususunda sorun görülmemiştir.

58. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekmiştir.
2. Esas Yõnünden 
a. Genel İlkeler 
59. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınmiştır. Anilan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmıştır. Üçüncü fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı,kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına abnmiştır.

60. Devletin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamındaki negatif ve pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu pozitif yükümlülüğünün ise usule ilişkin bir boyutu mevcuttur. Söz konusu usul yükümlülüğü çerçevesinde devlet, her türlü fiziksel ve ruhsal saldırı olayının sorumlularının belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırılmasınısağlayabilecek etkili resmî bir soruşturma yürütmek durumundadır. Bu tarz bir soruşturmanın temel amaci, söz konusu saldırılanı önleyen hukukun etkin bir şekilde uygulanmasııgüvenceye almak ve karştıkları olaylarda kamu görevlilerinin ya da kurumlarının kendi sorumlułukları altında meydana gelen olaylar için hesap vermelerini sağlamaktır (Cezmi Demir ve diğerłeri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 110).


61. Buna göre bireyin bir devlet görevlisi tarafindan hukuka aykırı olarak ve Anayasa'nın 17. maddesini ihial eder biçimde bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması hâlinde -Anayasa'nın 17. maddesi “Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıkh 5. maddesindeki genel yükümlülükle birlikte yorumlandığında- etkili resmî bir soruşturmanın yapılmasını gerektirmektedir. Bu soruşturma, sorumlulann belirlenmesini ve cezalandırılmasını sağlamaya elverişli ołmahıdır.Bu mümkün olmazsa bu madde sahip olduğu öneme rağmen pratikte etkisiz hâle gelecek ve bazı hällerde devlet görevlilerinin fiili dokunuimazlıktan yararlanarak kontrolleri altında bulunan kişilerin haklarin istismar etmeleri mümkün olacaktır (Tahir Canan, B. No:2012/969, 18/9/2013, § 25).

62. Yürütülecek ceza soruşturmaları, sorumluların tespitine ve cezalandırilmalarına imkân verecek şekilde etkiti ve yeterli olmalıdır. Soruşturmanın etkili ve yeterłi olduğundan söz edilebiłmesi için soruşturma makamlarının resen harekete geçerek olayı aydınlatabilecek ve sorumłułarın tespitine yarayabitecek bütün delilleri toplamaları gerekir. Dolayısıyla kötümuamele iddialarının gerektirdiği soruşturma bağımsız bir şekilde hızlı ve derinlikli yürütülmelidir. Diğer bir ifadeyle yetkililer, olay ve olguları ciddiyetle öğrenmeye çalışmałı;soruşturmayı sonlandırmak ya da kararlarını temellendirmek için çabuk ve temelden yoksun sonuçlara dayanmamalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 114).

63. Bu bağlamda soruşturmanın derhâl başlamasi, bağımsız biçimde, kamu denetimine tabi olarak özenli ve süratli yürütülmesi ve bir bütün olarak etkili olması gerekir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 116). Soruşturmanın olabildiğince süratle ve özenle yürütülmesi gerekir. Bazı durumlarda soruşturmanın ilerlemesine engel olan güçlükler bułunabilir. Ancak böyle bir durumda dahi yetkililerin süratle hareket etmeleri olayın aydınlatılabilmesi,hukukun üstünlüğüne olan inancın korunması ve hukuka aykır eylemlere müsamaha gösterildiği veya kayıtsız kalındığı görünümü verilmemesi açısından büyük öneme sahiptir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 119; Adem Erden, B. No: 2015/4032, 23/1/2019, § 33).
64. Mahkemelerin -ve diğer soruşturma makamlarının- özellikle kötü muamele niteliğindeki bir olayın zamanaşımına uğramaması için ellerinden gelen tüm gayreti sarf etmesi ve tüm araçlara başvurması gerekir. Kötü muamele iddialarına ilişkin bir ceza soruşturması söz konusu olduğunda yetkililer tarafindan çabuklukla verilecek bir yanıt, eşitlik ilkesi içinde genel olarak kamunun güveninin korunması açısından temel bir unsur olarak sayılabilir ve kanun dışı eylemlere karışanlara karşı gösterilecek her türlü hoşgörüden kaçınmaya olanak tanır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 120; Adem Erden, § 34).
b. İlkelerin Olaya Uygulanması
65. Başvurucunun kolluk görevlilerince fili ve sözlü şiddete maruz kaldığıiddiasına ilişkin ihlal iddjalarını daha önce Anayasa Mahkemesi inceleyerek -30/3/2016tarihli Tahir Gökatalay (3) karari- yaptlan ceza soruşturmasının etkili olmadiğı sonucuna ulaşmıştır. İhtalin sonuçlarının ortadan kaldırilması için Savcıhığa bilgi verilmesi üzerine Savcılık yeniden soruşturmaya başlamıştır.

66. Başsavcılık tarafindan başvurucunun şikâyet ve delillerinin ayrıntılı olarak tespit edildiği, başvurucunun soruşturmaya etkin katılımının sağlanarak ibraz ettiği dilekçelerle talep ettiği hususların yerine getirilmeye çahşıldığı, bu kapsamda kamera görüntülerinin araştırıldığı, teşhis ettiği koliuk görevlilerinin şüpheli olarak soruşturmaya dâhil ediłdiği, tedavi evraklarının temin edilerek gözaltı giriş ve çıkış raporları arasındaki çelişkinin gideriłmesi için Adli Tıp Kurumundan rapor ahndığı görülmüştür.

67. Diğer taraftan kimliği betli ołan ve hukuka aykırı olarak kuvvet kullandığı iddia edilen kolluk görevlilerinin savunmalarının alındığı, kimliği belli olmayan ve sağlık raporlarıalınırken doktorları yönlendirdikleri veya raporlar hakkıda Başsavcılığa doğru beyan vermedikleri iddia edilen kolluk görevlilerinin teşhis yöntemiyle kimliklerinin belirlendiği,bugörevlilerden bir kısmımın savunmasının alındığı anlaşımıştır. Savunması inceleme tarihi itibarıyla henüz alınmayan kolluk görevlisi/görevlilerinin ise savunmalarının alınmasıamacıyla başka savcılıklara talimat yaztldığı tespit edilmiştir.

68. Dahası şüpheli doktorlar hakkında soruşturma yapılabilmesi için istenen iznin verilmemesinden sonra başvurucu 16/8/2018 tarihli bireysel başvuruda bulunmuş ise de daha sonra soruşturma makamınca şüpheli doktorlara isnat edilen eylemin soruşturma iznine tabi olmadığı değerlendirilerek genel hükümlere göre soruşturmaya devam edildiği, bu bağlamda doktorların savunmalarının bulundukları savcılıklarca alındığı görülmüştür.
69. Buna rağmen soruşturmanın ilerleyen safhasında başvurucu 11/12/2019tarihinde bir kez daha bireysel başvuruda bulunarak soruşturmanın etkisizleştiğini fark ettiğini ileri sürmüştür. Ancak başvurucu, bireysel başvurusundan sonra da soruşturma makamına verdiği dilekçelerle bir kısım delillerin toplanılmasını istemiş; ayriıca şüpheli polislerin kimliklerinin belirlenmesi amacıyla iki kez teşhis işlemine katıłmış; teşhis ettiği kişilerin soruşturmaya dâhil edilmesini özellikle talep etmiştir.

70. Bu durumda "Olay ve Olgular" kismında tarihsel sırasıyla yer verilen soruşturma işlemleri bir bütün olarak ele alındığında soruşturmada ilerleme kaydediłmediği sonucuna ulaşılması mümkün görünmemekle birlikte etkili soruşturmanın unsurlarından biri olan makul süratle soruşturma yapıłması ilkesinin -başvurucunun bu yöndeki yakınmaları da dikkate ahınarak- özel olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
71. Ihlal kararından sonra Başsaveıhıkça 27/5/2016 tarihinde yeniden soruşturma başlatılmıştır. Ínceleme tarihi itibarıyla yaklaşık 4 yıl 6 ayda soruşturma tamamlanamamıştır.Başvurucu; bu süre içinde yedi kez dilekçe ibraz ederek toplanmasını istediği delillerin toplanmadığını, hızhı davranılmadığı takdirde suçların zamanaşımına uğrayacağını, bu nedenle araştırıiması tamamlanan suçlar bakımından işlem yapılması gerektiğini dile getirmiştir.

72. Öte yandan Başsavcılıkça soruşturmanın tamamłanması için gayret gösterildiği tespit edilmiş ise de 13/10/2016 ile 6/9/2017 tarihleri arasında -yaklaşık bir yıl içindeherhangi bir işlem yapılmamıştır. Ayrıca şüpheli doktorlar hakkında izin prosedürü işletilmiş,daha sonra isnat edilen suçun izne tabi ołmadığı değerlendirilmiştir. Dolayısıyla bu aşamada da bazı gecikmeler yaşanmıştır. Buna ek olarak Adli Tıp Kurumundan rapor alma süreci dosyadaki eksiklikler nedeniyle uzamış, ilk aşamadan itibaren talep editen rapor ancak ikinci bireysel başvurudan sonra 20/3/2020 tarihinde temin edilebilmiştir. Sonuç olarak başvurunun inceleme tarihi itibarıyla olay hâlâ aydınłatilamamış, soruşturma tamamlanmamıştır.
73. Hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların niteliği, delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kıstaslar dikkate alındığında başvuru konusu olay çok da karmaşık bir görünüm arz etmediği gibi başvurucunun soruşturmanın uzamasına sebep olacak tutumunu ve usule ilişkin haklarını kullanırken Šzensizliğini gösteren bir unsur da gözlenmemiştir.

74. Bu nedenle ihlal kararının gereğinin yerine getirilmesine yönelik yeniden başlatılan soruşturmanın 4 yıl 6 ay gibi makuł olmadığı değerlendirilen bir sürede 

tamamlanmaması nedeniyle kötü muamele yasağının etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmiştir.

75. Diğer taraftan devam eden soruşturmadaki gelişmeler dikkate alındığında hâlihazırda toplanan dełiller bakımından bu aşamada olguların gerçekliği konusunda kanaat oluşmadığından kőtü muamele yasağının maddi boyutu itibarıyla bir inceleme yapıłmasına olanak bulunmadığı değerlendirilmiştir.

76. Açıklanan gerekçelerle Anayasanın 17. maddesinde güvence altına alınan kötümuamele yasağının makul süratle soruşturma yükümlülöğü yönünden ihlal ediłdiğine karar verilmesi gerekmiştir.

3. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
77. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurułuşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine kurar verilir. İhlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadon kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapilmasında hukuki yarar bulunmayan hüllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadon kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
78. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve -en yüksek- 175.000.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

79. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez iblal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1{/2019).
80. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden ołan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep ołduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

81. İncelenen başvuruda kötü muamele yasağının makul hızla soruşturma yapılmasıyükümlülüğünün ihlai edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle devam eden ceza soruşturmasının bułunduğu da dikkate alınarak yeniden soruşturmaya hükmedilmesinde hukuki yarar bulunmadığı değerlendirilmiştir.


82. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararı giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dołayısıyla eski hále getirme kuralıçerçevesinde ihłalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için kötü muamele yasağının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 27.000 TL manevi tazminat õdenmesine, tazminata ilişkin diğer taleplerin reddine karar verilmesi gerekir.

83. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 659,30 TL harç ile 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.259,30 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLiR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötümuamełe yasağının usul boyutunun İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 27.000 TL manevi tazminatın ÖDENMESÍNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 659,30 TL harç ile 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.259,30 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapıłmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERiLMESiNE 24/3/2021tarihinde OYBiRLİĞiYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M.Emin KUZ 
Üye Üye Yıłdız SEFERÍNOĞLU Basri BAĞCI