Anayasa Mahkemesinin 31/1/2024 Tarihli ve 2017/25008 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-06-12

12 Haziran 2024 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32574
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI  Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR 
FADİME KOLUTEK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/25008Karar Taribi : 31/1/2024
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili :Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili :KadirÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Basri BAĞCI İrfan FİDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE Raportörler :Fatih ALKAN Muzaffer KORKMAZ Başvurucular 1.Fadime KOLUTEK 2. Ömer Selahaddin KOLUTEK 3. Nureddin KOLUTEK 4. Alaaddin KOLUTEK 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; mahpusun avukatı ile yaptığı görüşmenin görevliler tarafından izlenmesi nedeniyle õzel hayata saygı hakkının, görüşme sonrasında tutulan tutanak doğrultusunda verilen disiplin cezasına karşı yapılan şikâyetin reddedilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/5/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvurucu Celaleddin Kolutek 3/12/2021 tarihinde vefat etmiştir.Başvurucunun eşi Fadime Kolutek, 6/1 1/2023 tarihinde kayda giren dilekçesiyle kendisi ve velayeten çocukları (Ömer Selahaddin Kolutek, Nureddin Kolutek, Alaaddin Kolutek) adına başvuruya devam etmek istediğini bildirmiştir.

6. Birinci Bölüm başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
A. Olağanüstü Hal Sürecinde Uygulanan Tedbirler 
8.Ülkemizin 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmasına ilişkin süreç, Millî Güvenlik Kurulu kararları, darbe teşebbūsünūn bastırılmasının akabinde Bakanlar Kurulu tarafindan ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hâl (OHAL)sūreci ve bu sūreçte uygulanan tedbirler Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında detaylışekilde yer almaktadır (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§12-66; Selçuk Özdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, §§ 20, 21; Alparslan Altan [GK], B. No: 2016/15586, 11/1/2018, § 10; ayriıca bkz. Yargitay Ceza Genel Kurulunun 26/9/2017 tarihli ve E,2017/16.MD-956, K,2017/370 sayılı karari).
9. OHAL sürecinde soruşturma ve kovuşturma işlemlerine ve mahpusların birtakım haklarının kısıtlanmasına yōnelik genel ve soyut normlar ihdas edilmiştir. 23/7/2016tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı OHAL KHK'si) 6. maddesinin (1)numaralı fikrasının (d)bendinde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitap DördüncüKısım Dördüncü, Beşinci, Altmcı ve Yedinci Bölūmünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991tarihli ve 3713 sayılı Terõrle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlardan tutuklu olanların olağanüstū hâlin devamı süresince avukatları ile gõrüşmelerinde,toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi, terör örgütü veya diğer suç õrgütlerinin yönlendirilmesi, bunlara emir ve talimat verilmesi veya yorumlarıyla gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletilmesi ihtimalinin varlığı hâlinde tutuklu ile avukatının yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli hazır bulundurulabileceği düzenlenmiştir.Ayrıca anılan maddede, tutuklunun yaptığı görüşmenin belirtilen amaçla yapıldığının anlaşılması hâlinde görüşmeye son verileceği, bu hususun gerekçesiyle birlikte tutanağa bağlanacağı ve tutanak tutulması durumunda tutuklunun avukatlarıyla görüşmesinin sulh ceza hâkimliğince yasaklanabileceği belirtilmiştir.

10.Türkiye Cumhuriyeti 21/7/2016 tarihinde, Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AiHS, Sözleşme); Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine ise Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sōzleşme'ye (MSHUS)ilişkin derogasyon (askıya alma/yükümlülük azaltma) beyanında bulunmuştur.Olağanüstühâlin uzatılmasına ilişkin kararlar da Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine ve BirleşmişMilletler Genel Sekreterliğine bildirilmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 50).

B. Başvurucu Hakkında Verilen Disiplin Cezasına İlişkin Süreç
11. Müteveffa başvurucu Celaleddin Kolutek hakkında Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) üyesi olduğu iddiasıyla soruşturma başlatılmış ve bu soruşturma kapsamında başvurucu 17/7/2016 tarihinde tutuklanarak Osmaniye 1 No,lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) nakledilmiştir.
12. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gōzlem Kurulu Başkanlığı tarafından FETÖ/PDY üyeliği suçlamasıyla ceza infaz kurumunda bulunan tutukluların avukatları ile yapacaklarıgörüşrelerin 667 sayıl OHAL KHK'sının 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının (d) bendi uyarınca izlenebileceği yōnünde 27/7/2016 tarihli bir karar alınmıştır.
13. Başvurucunun 20/9/2016 tarihinde avukatıyla yapmış olduğu görüşme,zikredilen karar kapsamında Ceza İnfaz Kurumunda görevli personel tarafindan izlenmiştir.Görüşmenin akabinde ilgili personel tarafından tutulan tutanakta başvurucunun avukatıyla yaptığı görüşme esnasında "Burada dilekçelerimiz dışarıya gönderilmiyor, revire çıkarılmıyor, bir şey söylüyorsun anlamıyorlar, spor atölye gibi sosyal faaliyetlerden faydalandırmıyorlar. Ben hakimim buradaki memurlar karşımda sigara içiyorlar içemezler.Bu şekilde psikolojik işkence uyguluyorlar geldiğim cezaevinde kimse karşımda sigara içemiyordu. Bunlar kendini ne sanıyorlar, siz kimsiniz. Avukat bey bunları not edin. Bunların hepsinden hesap soracağım. Oylum oylum oyulacaklar haberleri yok. Ben göreve dönünce bunlara yapacağımı biliyorum. Buradaki arkadaşlarımın hepsi hakim, savcı ve õğretmenden oluşuyor. Ona gõre davranacaklar. Bunların hepsinden tazminat alacağım." şeklinde ifadeler kullandığı belirtilmiştir.

14. Başvurucu tarafindan sarf edildiği iddia edilen ifadeler nedeniyle Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulunca 21/9/2016 tarihinde disiplin soruşturması başlatılmıştır.Soruşturma kapsamında başvurucudan ūç gũn içinde savunmasını sunması talep edilmiş ve başvurucu, 24/9/2016 tarihinde savunma dilekçesini sunmuştur. Ayrıca muhakkik tarafindan ilgili personelin ifadesi alınmış ve soruşturma neticesinde görevli memura yõnelik hakaret ve tehdit eyleminde bulunduğu gerekçesiyle başvurucu hakkında 13/12/2004 tarihli ve 5275sayılı Ceza ve Gūvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 44. maddesinin (2) numaralıfikrasının (j) bendi uyarınca beş gün sůreyle hūcreye koyma cezası verilmiştir.
15.Karara karşı başvurucu, 9/11/2016 tarihinde Osmaniye İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyet dilekçesi sunmuş ve işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurucu, avukatıyla yaptığı görüşmelerin gizli olmasıgerektiğini, bu ilkeye uygun davranılmadığını ileri sürmüştür.

16. İnfaz Hâkimliğince başvurucunun yaptığı görūşmeyi izleyen iki personel ile başvurucunun avukatı tanık olarak dinlenmiştir. Ayrıca kamera kayıtları talep edilmiş ancak avukat görüş yerlerinde kameraların mevcut olmaması nedeniyle kamera kaydı dosyaya sunulamamıştır. İnfaz Hâkimliği, Kurum tarafmdan verilen disiplin cezasının hukuka uygun olduğunu ve isabetsizlik bulunmadığını belirterek 28/3/2017 tarihinde şikâyetin reddine karar vermiştir. Söz konusu karara karşı yapılan itiraz, usul ve yasaya aykırı bir yõn bulunmadığıgerekçesiyle Osmaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/4/2017 tarihli kararıyla kesin şekilde reddedilmiştir.

17.Nihai karar 28/4/2017 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
18. 667 sayıl OHAL KHK'sının "Soruşturma ve kovuşturma işlemleri" kenar başlıklı 6. maddesinin ilgili kısmı şõyledir:
"(1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap DōrdüncüKısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, 12/4/1991tarihli ve 3713 sayılı Terőrle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlar bakımından, olağanüstü halin devamı süresince;
d) Tutuklu olanların avukatları ile görüşmelerinde, toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi, terõr õrgütü veya diğer suç õrgütlerinin yõnlendirilmesi, bunlara emir ve tâlimat verilmesi veya yorumlarıyla gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletilmesi ihtimalinin varlığı halinde, Cumhuriyet savcısının kararıyla, görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, tutuklu ile avukatın yaptığıgõrüşmeleri izlemek amacıyla görevli hazır bulundurulabilir, tutuklunun avukatına veya avukatın tutukluya verdiği belge veya belge õrnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve saatleri sinırlandırılabilir. Tutuklunun yaptığı görüşmenin, belirtilen amaçla yapıldığının anlaşılması hâlinde, görüşmeye derhal son verilerek, bu husus gerekçesiyle birlikte tutanağa bağlanır. Görüşme başlamadan õnce, taraflar bu hususta uyarılır. Tutuklu hakkında, tutanak tutulması hâlinde, Cumhuriyet savcisının istemiyle tutuklunun avukatlarıyla görüşmesi sulh ceza hâkimliğince yasaklanabilir. .…."
19. 5275 sayılı Kanun'un "Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler" kenar başlıklı 6. maddesinin ilgili kısmı şõyledir:
".…. b) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin düzenli bir yaşam sürdürmeleri sağlanır.Hürriyeti bağlayıcı cezanın zorunlu kıldığı hürriyetten yoksunluk, insan onuruna saygının korunmasını sağlayan maddi ve maneví koşullar altında çektirilir. Hükümlülerin,Anayasada yer alan diğer haklari, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere, bu Kanunda öngõrülen kurallar uyarınca kasıtlanabilir.

h) Kanunlarda gösterilen tutum, davranış ve eylemler ile kurum düzenini ihlál edenler hakkında Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır. Cezalara, Kanunda belirtilen merciler, sürelerine uygun olarak hükmederler. Cezalara karşı savunma ve itirazlar da Kanunun gõsterdiği mercilere yapılır. ..."
20. 5275 sayılı Kanun'un "Hücreye koyma" kenar başlıklı 44. maddesinin ilgili kısmı şõyledir:
"(1) Hücreye koyma cezası, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına gõre bir günden yirmi gūne kadar, açık havaya çıkma hakka saklı kalmak üzere, geceli ve gündüzlübir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun bırakalmasıdır.
(2) Bir günden on güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:
j) Kurum gõrevlilerine hakaret veya tehditte bulunmak. …."

B. Uluslararası Hukuk 
21. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre hükümlü ve tutuklular Sõzleşme kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına kural olarak sahiptir (Hirst/Birleşik Krallık (No. 2), B. No: 74025/01, 6/10/2005, § 69). AÍHM, ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun õnlenmesi ve disiplinin sağlanmasıgibi güvenliğin ve düzenin korunmasına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olmasıdurumunda mahkûmların sahip olduğu haklara sınırlama getirilebileceğini kabul etmiştir.Ancak bu durumda dahi hükūmlü ve tutukluların haklarına yönelik herhangi bir sınırlama makul ve ölçülū olmalıdır (Silver ve diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 5947/72 .., 25/3/1983,§§ 99-105).

22. AİHM, Sõzleşme'nin 8. maddesinin her bireyin diğerleriyle ve dış dünya ile ilişki kurması ve geliştirmesi için yaklaşımda bulunma hakkını yani õzel sosyal hayat hakkınıda kapsadığını vurguladıktan sonra bir kişinin hukuki yardım bağlamında bir avukatla iletişim kurma hakkının, bu tür bir etkileşimin amacının bir bireyin hayatı hakkında bilgiye dayalı karar vermesine imkân sağlamak olduğu için özel hayat kapsamına girdiğine hükmetmiştir. AİHM'e göre ayrıca avukata iletilen bilgilerin çoğunlukla mahrem ve kişisel meseleleri veya hassas konuları içermesi nedeniyle davalarına yardım bağlamında ya da genel hukuki tavsiye bağlamında bir avukata danışan bireylerin avukat ile iletişimlerinin õzel ve gizli olması yönündeki beklentileri makul olarak kabul edilmelidir (Altay/Türkiye (No.2),B. No: 11236/09, 9/4/2019, § 49).

23. AłHM mahpuslar ve avukatları arasındaki söziū ve yazılı iletişimin,Sõzieşme'nin 8. maddesi altında imtiyazlı olduğunu ve avukat müvekkil gizliliği ilkesinin gözetilmesini temel kural olarak kabul etmektedir. AİHM'e gōre bir kişinin avukatıyla gizli iletişimi, savunma hakkının õnemli bir güvencesi olması nedeniyle Sõzleşme tarafından korunmaktadır ve bu bağlamda mahpusun avukatı ile ceza infaz kurumu yetkililerinin işitemeyeceğibir şekilde õzgürce görüşebileceği koşullarının sağlanması gerekmektedir.AİHM'e gõre mahpuslar sadece süregiden davalara ilişkin meseleler bakımından değil ayrıca maruz kaldıkları tacizleri bildirme bakımından da misillemeye maruz kalabilecekleri korkusuyla görevlilerin huzurunda avukatlarıyla görüşme konusunda çekingen hissedebilirler (Campbell/Birleşik Krallık, B. No:13590/88, 25/3/1992, § 46; Altay/Türkiye (No.2), §§50,51).

24. AİHM, avukatla gizli iletişim hakkının mutlak olmadığını ve kısıtlamalara tabi olabileceğini de kabul etmektedir. AiHM'e göre öngörülen sınırlamaların hakkın özünüzedeleyecek ve etkililiğini ortadan kaldıracak kadar hakkı etkilemediğinden sõz edebilmek için sınırlamaların ilgilendirdiği kişiler için öngörülebilir olduğunun, Sözleşme'nin 8.maddesinin ikinci fikrası uyarınca meşru amaç ya da amaçlar güttüğünün ve güdülen amaçlarla orantılı olmak bakımından demokratik bir toplumda gerekli olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. Bununla birlikte AİHM; avukatla gizli iletişim hakkına müdahalenin izin verilen sınırlarının değerlendirilmesinde devletin takdir yetkisinin dar olduğunu, sadece ciddi bir suçun önlenmesi ya da ceza infaz kurumu güvenliğinin ağır ihlali gibi olağan dışı durumlarda anılan hakkın sınırlandırılmasının meşru görülebileceğini belirtmektedir (Altay/Türkiye (No.2), § 52).

25. Nitekim AİHM, avukatlarıyla yaptıkları görüşmeleri izlenen ve kaydedilen başvurucuların õzel hayata saygı haklarının ihlal edildiği iddiasıyla yaptıkları başvuruda;avukatla yapılan görüşmelerin izlcnip kaydedilmesi şeklindeki tedbire ilişkin iç hukuk 

düzenlemelerinde bu tür tedbirlerin ne zaman sona ereceğinin belli olmadiğını ve bu tedbirlerin gözden geçirilmesini õngõren bir mekanizmanın mevcut olmadığını, bunun yanısıra şikâyet konusu tedbirin dayanak düzenlemede õngõrülen Cumhuriyet savcısı tarafindan alınan bir karara dayanma şartını da taşımadığını ve tedbirlere ilişkin kararlarda bireyselleştirilmiş gerekçelerin bulunmadığını belirterek ihlal sonucuna ulaşmıştır (Canavcıve diğerleri/Türkiye, B. No: 24074/19, 14/1 1/2023, §§ 91-109).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
26. Anayasa Mahkemesinin 31/1/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldū:
A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
27.Ödeme gücünden yoksun olduğunu belirten başvurucunun adli yardım talebinin kabulūne karar veriłmesi gerekir (Mehmet $erif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013).
B. Ön Sorun 
28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkana sahip olanlar" kenar başlıklı 46.maddesinde kimlerin bireysel başvuru yapabileceğisayılmış olup anılan maddenin (1)numaralı fikrasına gõre bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için temel üç õn koşulun birlikte bulunması gerekmektedir. Bu õn koşullar, başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolayı başvurucunun güncel bir hakkının ihlal edilmesi, bu ihlalden dolayı kişinin kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması, bunların sonucunda da başvurucunun kendisinin mağdur olduğunu ileri sürmesi gerckir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§42-45).

29. Anayasa Mahkemesi İçtūzüğü'nün (İçtüzük) "Düşme kararı” kenar başlıklı 80.maddesi ise şöyledir:
“(1) Bōlümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:
*..
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki fikrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel haklariın kapsaminın ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir."
30. Somut olayda Celaleddin Kolutek, başvuruda bulunduktan sonra vefat etmiştir.Mirasçıları 6/11/2023 tarihinde verdikleri dilekçeyle başvuruyu takip etmek istediklerini beyan etmişlerdir. Başvuru konusu şikâyetlerin niteliği dikkate alındığında başvurunun Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması ile temel hakların kapsamının ve sinırlarının belirlenmesi açısından õnem taşıdığı görülmüş ve bu nedenle incelemeye devam edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.


C. Özel Hayata Saygı Hakkımın İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görūşü
31. Müteveffa başvurucu Celaleddin Kolutek, avukatıyla yaptığı gõrüşmenin görevlilerce izlendiğini, avukat ile müvekkil arasında hiçbir kısıtlama olmadan yetkililerin duyamayacağı bir ortamda görüşme imkânının sağlanması gerektiğini, avukat ile müvekkil arasındaki iletişimin mahremiyetinin korunmasının savunma hakkının gereği olduğunu belirterek hukuka aykırı kısıtlama nedeniyle haberleşme hürriyetinin, maddi ve manevi varlığın korunması hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sūrmūştür.

32. Bakanlık tarafından sunulan görüş yazısında; mahpusların Anayasa'da yer alan bazı haklarının kısitlanabileceği, başvurucunun haberleşme hürriyetinin ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz ve doğal sonucu olarak ceza infaz kurumunun düzeni,güvenliği ve suçun õnlenmesi meşru amacı temelinde sınırlandırıldığı, bireysel yarar ile kamu yararı arasındaki dengenin gõzetildiği, mūdahalenin ulaşılmak istenen amaçla orantılıolduğu ileri sürülmüştür. Başvurucu Celaleddin Kolutek, Bakanlık görüşüne karşı verdiği dilekçede, başvuru formunda yer alan iddia ve taleplerini yinelemiştir.
2. Değerleudirme 
33. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda başvurucunun iddialarının Özünūn devam eden bir yargılamaya ve bu bağlamda hukuki yardıma ilişkin olmadığı, avukatıyla gerçekleştirdiği gõrüşme esnasında gōrevlinin hazır bulundurulmasına yönelik olduğu anlaşıldığından başvurunun bu kısmı õzel hayata saygı hakkı kapsamında incelenmiştir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Çetin Arkaş ve Nasrullah Kuran, B. No:2016/371, 13/1/2021, §§ 67, 68; Mehmet Emin Imret, B. No: 2019/16013, 2/5/2023, §§ 23,24).

a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedenin de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
i. Genel İlkeler 
35. Anayasa Mahkemesi müdafi yardımından etkili bir şekilde yararlanmanın ilk koşulunun müdafi ile yapılan görüşmclerin helli bir gizlilik içinde gerçekleştirilmesi olduğunu, şüpheli veya sanığın müdafi ile õzgür bir şekilde bilgi alışverişinde bulunması için mahremiyetin büyük õnem taşıdığını, şüpheli veya sanığın müdafi ile yapacağı görüşmelerde mahremiyetin olmamasının müdafiden alacağı yardımın faydasını en alt düzeye indireceğini vurgulamıştır (AYM, E.2016/205, K.2019/63, 24/7/2019, §§ 78-92). Avukatla yũz yũze gõrüşmenin mahpusun devam eden yargılamalarla ilgili hukuki yardım almasını sağlamasıyanında õzel hayatına ilişkin alenileştirmek istemediği konuları ya da ceza infaz kurumunda 

maruz kaldığı uygulamaları kapsayabilecek nitelikte hassas bir görüşme olduğu da vurgulanmalıdır. Avukatla görüşme hakkı bir yandan hükümlü ve tutuklunun dış dünya ile ilişki kurmasına ve geliştirmesine, diğer yandan ise hukuki danışmanlık hizmetinden yararlanmak suretiyle hayatına etki edecek kararlar almaya hizmet etmektedir. Bu niteliği gereği, avukat ile mahpusun belli bir mahremiyet içinde görūşmesinin sağlanması mahpusun ceza infaz kurumu içinde ve dışında devam eden özel hayatının gizliliğinin korunmasıaçısından önemlidir. Bu durumda avukatla görüşmenin teknik bir cihazla dinlenmesi,avukatla müvekkili arasındaki belge alışverişinin denetlenmesi veya görūşmelerin bir görevli nezaretinde gerçekleştirilmesi hâlinde avukat müvekkil ilişkisinin gizliliğinin zedeleneceği sõylenebilir (Çetin Arkaş ve Nasrullah Kuran, § 50).

36. Avukatla müvekkil arasındaki iletişimin gizli olması ana kural ise de bu kurala kamu düzeninin ve kurumun güvenliğinin sağlanması ile suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru sayılacak amaçlar bağlamında istisna getirilmesinin mümkün olduğu vurgulanmalıdır.Ancak bu amaçlarla uygulanacak kısıtlamaların süreli olması, hakkın kullanımını ortadan kaldıracak şekilde genel bir uygulamaya dönüştürülmemesi ve gerekli olduğunun ilgili kararlarda yeterli bir gerekçe ile ortaya konulması gerekir (Çetin Arkaş ve Nasrullah Kuran,§ 81).

37. Avukatla görüşme hakkına yönelik sınırlamaların bir olağanüstū hâl sürecinde uygulanması ve olağanüstü hâlin ortaya çıkardığı tehlikeleri bertaraf etme amacına yönelmesi durumunda ise õzel hayata saygı hakkının ihlal edilip edilmediğine dair inceleme Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında yapılacaktır (Engin Karataş, B. No: 2018/3488,13/9/2022; Şükran Dağ Cabir, B. No: 2019/19839, 15/3/2023). Anayasa'nın 15. maddesine göre yapılacak inceleme; müdahalenin Anąyasa'daki çekirdek haklarla ilgili olup olmadığı,anılan maddenin ikinci fikrasında sayılan hak ve özgürlüklere dokunup dokunmadığının,milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırılık teşkil edip etmediğinin ve durumun gerektirdiği ölçüde olup ołmadığının tespitiyle sınırlı olacaktır (Ayla Demir İşat [GK], B. No:2018/24245, 8/10/2020, § 146; Şükran Dağ Cabir, § 28).

38. Savaş, seferberlik veya OHAL gibi olağanüstü yönetim usullerinin benimsendiği dönemlerde Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fikrasında yer alan ve dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında õzel hayata saygı hakkı yer almamaktadır.Dolayısıyla bu hak yönünden OHAL'lerde Anayasa'daki gūvencelere aykırı tedbirler alınmasımümkündür. Ayrıca anılan hak, milletlerarası hukuktan kaynaklanan yükümlülük olarak insan hakları alanında Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sõzleşmelerden özellikle MSHUS'nin 4. maddesinin (2) numaralı ve AİHS'in 15. maddesinin (2) numaralı fikralarında ve AÍHS'e ek protokollerde dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında da sayılmamıştır. Ayrıca somut olaydaki õzel hayata ilişkin tedbirin milletlerarası hukuktan kaynaklanan diğer herhangi bir yükümlülüğe (olağanüstü dönemlerde de korunmaya devam eden bir gūvenceye) aykırı olduğu da saptanmamıştır (Ayla Demir İşat, §§ 147, 148; Şükran Dağ Cabir, § 29).

39. Özel hayata saygı hakkı, kişilerin mahremiyetlerine, dolayısıyla õzel hayat alanlarına keyfi sekilde müdahale edilmesini yasaklamaktadır. Bu kapsamda doğan uyuşmazlıkların özel hayata saygı hakkının gereklilikleri bağlamında ve usule ilişkin yükümlülükler yerine getirilerek çözümlenmesi olağanüstü yönetim usullerinin benimsendiği dönemlerde de geçerli olan temel bir güvencedir (Ayla Demir İşat, §§ 149, 150).

40. Anayasa'nın 15, maddesi uyarınca olağanüstü yönetim rejimlerinin uygulandığıdönemde temel hak ve özgürlüklere müdahale oluşturan tedbirin meşru olup olmadığıhususunda yapılacak son inceleme, bunun durumun gerektirdiği õlçüde olup olmadığının belirlenmesidir (Şükran Dağ Cabir, § 31).

41. Anayasa'nın 15. maddesindeki ölçülālük, olağanüstü yönetim usullerinin uygulanmasına neden olan durum karşısındaki ölçülūlüğü ifade etmektedir. Buna göre temel hak ve özgürlūklerin kullanılmasının sınırlandırılması veya durdurulması için başvurulan araçın amacı gerçekleştirmeye elverişli ve bunun için gerekli olması, ayrıca araçla amacın ölçūlü bir oran içinde bulunması gerekir (AYM, E.1990/25, K.1991/1, 10/1/1991). Tedbir,olağanüstū durumu oluşturan tehdit veya tehlikenin ortadan kaldırılması amacına ulaşma bakımıdan elverişli ve bu amacın gerçekleşmesi için gerekli olmalı; ayrıca ulaşılmak istenen amaç doğrultusunda ortaya çıkan kamu yararı ile temel hak ve özgürlüğü sınırlandıran tedbirin birey üzerindeki olumsuz etkisi arasında orantısızlık bulunmamalıdır (Ayla Demir İşat, § 154; Şükran Dağ Cabir, § 33; birçok karar arasından bkz. AYM, E.2013/57,K.2013/162, 26/12/2013).

42. Ölçülülüğün unsurlarının tespitinde tedbirin alındığı dönemin tüm şartlarıbirlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca müdahale edilen hak ve õzgürlüğün niteliği de önemlidir.Yine tedbirin alındığı zamanın da ölçülülüğün belirlenmesinde gözönüne alınması gerekir.Bu bakımdan olağanüstü durumu oluşturan olayların yaşandığı ve somut tehlikenin tüm gerçekliğiyle birlikte ortada olduğu dönemde alınan bir tedbir ile tehlikenin veya bunu doğuran tehdidin büyük ölçüde bertaraf edildiği bir zamanda alınan tedbir farklı şekilde değerlendirilmelidir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden tedbirin süresi, kapsamı ve ağırlığı, ölçülülüğün belirlenmesinde dikkate alınmalıdır. Nitekim mūdahalenin süresi arttıkça bireyin üzerindeki külfet de ağırlaşmaktadır. Bunun yanında bir tedbir kısa süreli olmakla birlikte kapsamı veya ağırlığı itibarıyla temel hak ve özgūrlükleri çok ciddi ölçüde etkileyebilir. Böylece tedbirin ağırlığı, süresinden bağımsız olarak bireyin aşırı bir külfet altına girmesine neden olabilir (Ayla Demir İşat, §§ 155, 156; Şükran DağCabir, § 34).

43. Diğer taraftan temel hak ve özgürlüklere yönelik ölçüsūz veya keyfi müdahaleler karşısında bireylere, bunlara karşı koyabilecekleri usule ilişkin güvencelerin sağlanması gerekir. Bu bağlamda idari makamlar ve mahkemeler, tedbirin keyfī olmadığınıortaya koyan ilgili ve yeterli gerekçeler oluşturmalıdır. Dolayısıyla bireylerin bu güvencelerden õnemli õlçüde yoksun bırakılmaları ölçülülük ilkesiyle bağdaşmayacaktır.Ayrica bir tedbirin olağanüstü durumu oluşturan tehdit veya tehlikeyi bertaraf etmeye elverişli, bunun için gerekli ve ulaşıImak istenen amaç ile orantılı olup olmadığı hususlarında söz konusu tehdit veya tehlike ile karşı karşıya kalan ve onunla mücadele etme bakımından õncelikli sorumłuluğu bulunan kamu makamlarının geniş bir takdir alanı bulunmaktadır.Bununla birlikte bireysel başvuruya konu edildiğinde alınan tedbirin bu takdir alanını aşıp aşmadığını incelemek Anayasa Mahkemesinin görevidir (Ayla Demir İşat, § 157; Şükran Dağ Cabir, § 35).

ii. İlkelerin Olaya Uygulanması
44. Somut olayda başvurucu hakkındaki tedbir tüm ülkede olağanüstü hâlin devam ettiği bir süreçte alınmıştır. Sõz konusu tedbirin toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye dūşürülmesi, terör õrgütü veya diğer suç ōrgütlerinin yönlendirilmesi,buniara emir ve talimat verilmesi veya yorumlarıyla gizli, açık ya da şifreli mesajlar 

iletilmesi ihtimalinin engellenmesine ilişkin olduğu, bu durumun olağanüstū hâlin ortaya çıkardığı tehlikeleri bertaraf ctme amacına yöneldiği görülmektedir. Dolayısıyla başvurucunun õzel hayata saygı hakkının ihlal edilip edilmediğine dair inceleme Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında yapılacaktır.

45. Başvurucunun avukatıyla ceza infaz kurumunda gerçekleştirdiği görūşme esnasında gõrevli bulundurulmasına ilişkin alınan tedbirin Anayasa'nın 15. maddesi bağlamında durumun gerektirdiği ölçüde alındığının sõylenebilmesi için öncelikle keyfi olmaması gerekir. OHAL şartları dikkate aldığında objektif ve ikna edici nitelikte gerekçelerin bulunması durumunda ilgili kişilerin õngõrülen meşru amaçlar doğrultusunda ilave tedbirlere maruz bırakılması makul kabul edilebilecektir.

46. Başvuruya konu müdahalenin gerçekleştiği tarih itibarıyla yürürlükte olan 667sayıl OHAL KHK'sı incelendiğinde mahpusun avukatla mahrem görüşme hakkının korunduğu ve avukatla müvekkil arasındaki görüşmenin gizli olmasının kural olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır. İlgili düzenlemeye gõre belirli suçlardan mahpus olanlarla ilgili toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürüldüğüne, terör ðrgūtü veya diğer suç örgütlerinin yönlendirildiğinc, bu örgütlere emir ve talimat verildiğine veya yorumları ile gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletildiğine ilişkin bilgi, bulgu veya belge elde edilmesi hâlinde Cumhuriyet savcısının kararıyla avukatla görüşmeye yõnelik kısıtlamaya gidilebilecektir (bkz.§§ 9, 18). Bununla birlikte mezkûr OHAL KHK'sında avukatla görüşme hakkına yönelik tedbirin kesin bir süre ile sınırlanmadığı ve tedbire dayanak oluşturan koşulların devam edip etmediğine dair belirli bir denetim mckanizmasının tesis edilmediği görülmüştür (benzer yöndeki bir değerlendirme için bkz. Çetin Arkaş ve Nasrullah Kuran, §§85, 86).

47. Bu hususun yanı sıra somut olayda avukatla görüşmelerin izlenmesine ilişkin 27/7/2016 tarihli kararın -bizatihi 667 sayılı OHAL KHK'sındaki düzenleme hilafinaCumhuriyet savcısı tarafindan değil Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığınca alındığı, bu kararın genel nitelikte olduğu ve müteveffa Celaleddin Kolutek yönūnden bireyselleştirilmiş bir gerekçe ihtiva etmediği de tespit edilmiştir (bkz. § 12). Buna göre -OHAL döneminde temel hak ve Özgürlüklerin kullanımının durdurulmasını ve sınırlandırılmasını düzenleyen Anayasa'nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildiğindemüdahale konusu tedbirin durumun gerektirdiği ölçüde uygulandığı sõylenemeyecektir.
48. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

D.Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görūşū
49. Müteveffa başvurucu Celaleddin Kolutek; hakkında verilen disiplin cezasına dayanak olarak gösterilen olayın gerçek dışı olduğunu, hukuka aykırı bir uygulama sonucunda elde edilen delilin yasal bir değerinin bulunmadiğını, talep ettiği bazı belgelerin tarafina verilmediğini, tutanağın kendisinden habersiz tutulduğunu, savunma istem yazısında isnat edilen eylemin hangi disiplin suçunu ihlal ettiğine ilişkin bilginin bulunmadığını ve derece mahkemelerince verilen kararların gerekçe içermediğini belirterek bu nedenlerle adil yargılanma hakkı ile suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

50. Bakanlık görüşünde; derece mahkemclerince yeterli şekilde araştırma yapıldığıve başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edilmediğinin değerlendirildiği belirtilmiştir.Başvurucu Celaleddin Kolutek, Bakanlık görüşüne karşı verdiği dilekçede başvuru formunda yer alan açıklamalarını yinelemiştir.

2. Değerlendirme 
51. Anayasa Mahkemesi, Sõzleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasında yer alan hakkaniyete uygun yargılama kavramının aynı maddenin (3) numaral fikrasında yer alan suç isnat edilmiş kişinin asgari haklarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu kabul ctmiş(Erol Aydeğer, B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 34) ve bu yõnüyle disiplin cezasına karşıyapılan itirazlarda uygun düştüğü ölçüde kıyasen, Sözleşme'nin 6. maddesinin (3) numaralıfikrasının (b), (c) ve (d) bentlerinin tanıdığı usule ilişkin güvencelerin uygulanmasıgerektiğine hükmetmiştir (Sözdar Oral, B. No: 2018/21028, 13/9/2022, § 36). Bu nedenle mezkûr iddialar adil yargılanma hakkı çerçevesinde incelenmiştir.
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
52. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedenin de bulunmadığı anlaşılan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiann kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
53. Somut olayda başvurucu hakkında tesis edilen disiplin cezasının Ceza İnfaz Kurumu görevlilerince tutulan tutanağa ve bu kişilerin beyanına dayandırıdığı görülmektedir.
54. Başvurucunun avukatıyla yaptığı görüşmelerin izlenmesine ilişkin yukarıda ulaşılan sonuç gözetildiğinde bu izlemeye bağlı tutulan tutanağın ve gōrevli beyanlarının disiplin cezasına ilişkin yargılamada belirleyici delil olarak kullanılmasıın bir bütün olarak yargılamanın hakkaniyetini zedelediği sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Orhan Kılıç[GK], B. No: 2014/4704, 1/2/2018, §§ 45,46; Murat Albayrak [GK], B.No: 2020/16168, 8/3/2023, §§ 92, 93).

55. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

VI. GİDERÍM 
56. Başvurucu 10.000.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
57. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

58. Başvuruda õzel hayata saygı hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. İnceleme tarihi itibarıyla başvurucu Celaleddin Kolutek'in vefat ettiği dikkate alındığında hak ihlallerinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yararın bulunmadığı değerlendirilmiştir.


59. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar karşılığında başvurucular Fadime Kolutek, Ömer Selahaddin Kolutek, Nureddin Kolutek ve Alaaddin Kolutek'e net 30.000 TL manevi tazminatın müştereken õdenmesine karar verilmesi gerekir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. 1. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. 1. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan Özel hayata saygıhakkımın İHLAL EDİLDİĞİNE,
2. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara net 30.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten õdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Osmaniye İnfaz Hâkimliğine (E.2016/2999,K.2017/1196) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 31/1/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.