Anayasa Mahkemesinin 20/12/2023 Tarihli ve 2021/24447 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-05-20

20 Mayis 2024 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32551
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
SADİ YILDIRIMOĞLU BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2021/24447Karar Tarihi : 20/12/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞİrfan FIDAN Muhterem iNCE Raportör : Ekin ÇANKAL Başvurucu : Sadi YILDIRIMOĞLU Vekili : Av. Hayrettin KESKİNSOY 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, hakkında yapılan haberler nedeniyle başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/4/2021 tarihinde yapımıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yōnden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
3. Komisyon başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasını kararlaştırmıştır. Bölüm Başkanı başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar vermiştir.

4.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gõnderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar õzetle şöyledir:
6. Başvurucu 1989 doğumlu olup Düzce'de ikamet etmektedir. 4/5/2014 tarihinde aynı şehirde yaşayan 81 yaşındaki S.Y.nin mağduru olduğu nitelikli cinsel saldırı meydana gelmiştir. Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının başlattığı soruşturmada mağdur S.Y.nin ek ifadesindeki beyanları sebebiyle başvurucu gözaltına alınmış ve bir gūn gözaltında kalmıştır.
7. Soruşturma kapsamında başvurucunun suçun faili olduğuna dair müştekinin soyut beyanlan dişında herhangi bir delil bulunmadığı, aleyhine delil toplanan diğer şüpheli S.K.nın ise suçu ikrar ettiği gerckçesiyle başvurucu yōnünden kovuşturmaya yer olmadığıa 1/10/2014 tarihinde karar verilmiştir.


8. Yaşananlar ūzerine olay, basıa yansımış ve haberturkcom internet sitesinde 5/5/2014 tarihinde "Düzce'den iğrenç haber! 81 yaşındaki nineye tecavüz etti." başlığıyla haberleştirilmiştir.

9. Yine Vatan gazetesi 6/5/2014 tarihli nüshasında "Düzce'de 25lik genç 85lik nineye..." başhklı haber yapmıştır. Haberde kullanılan ifadeler şu şekildedir:
"Düzce'de, evine zorla girdiği 81 yaşındaki kadına tecavūz ettiği iddia edilen 25yaşındaki S.Y. [haberin orijinalinde isim rumuzlanmıştır] gōzaltına almdı. Olay önceki gün Sallar Mahallesi'nde meydana geldi. Yalniz yaşayan 81 yaşındaki S.Y.nin evine zorla giren S.Y., iddiaya göre õnce dōvdüğū yaşlı kadına ardından tecavüz etti. Düzce Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırılan yaşlı kadın tedavi altına alındı. Düzce Emniyet Müdürlüğünün yürüttüğü soruşturma kapsamında deliller de değerlendirilerek kadına tecavüz ettiği iddia edilen S.Y., evinde gözaltına alındı. Ifadesinde suçlamaları kabul etmeyen S.Y., dün öğle saatlerinde adliyeye sevk edildi. Polis delil torbalarının içerisindeki yorgan, yastık ve diğer delilleri de adliyeye götürdü."
10. Haberde metnin hemen üzerinde başvurucunun gözaltına alındığı esnada sol profilinden çekildiği anlaşılan fotoğrafina yer verilmiş, fotoğrafın sol ait kısmında ise "Tecavüzcü gözaltına alınırken yastık ve yorgan da kanıt olarak gōtürüldü." yazılmıştır.
l1. Başvurucu, kendisinin işlemediği bir suçtan ötürü suçu işlemiş gibi haber yapıldığı, üstelik yüzü buzlanmaksızın Fotoğrafı haberde paylaşıłdığı için basın yoluyla kişilik haklarına saldırıldığı iddiasıyla Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde, V. Gazetecilik A.Ş., D. Haber Ajansı A.Ş. ve M. Rcklam Ltd. Şti. aleyhine ilk davalı yönūnden 50.000 TL,diğer iki davalı yönünden 50.000 TL olmak üzere toplam 100.000 TL tutarında manevi tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu, ihtilafü haberlerde tecavüzcü sapık olarak yansıtıldığım, fotoğrafının da tecavüzcü ifadesiyle paylaşıldığını belirtmiştir. Buna rağmen olayı haberleştiren dava dışı gazetelerde haberin başlığında iddia vurgusu olduğunun,fotoğrafının buzlama, şeritle kapama ya da karartma yöntemi ile tanınmaz hâle getirildiğinin altımı çizmiştir.

12. Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, davalılar V. Gazetecilik A.Ş. ve D. Haber Ajansı A.Ş. yönünden her bir davaldan 10.000 TL manevi tazminat tahsil edilmek üzere davanın kısmen kabulüne, davalı M. Reklam Ltd. Şti. yönünden ise kişilik haklarına saldırıteşkil cttiği iddia edilen haberle ilgili olarak dosyada delil bulunmadığından davanın reddine karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinde davalı V. Gazetecilik A.Ş.nin ihtilaflı haberinde henüz soruşturma aşamasındayken davacının fotoğrafiı paylaşılarak fotoğrafta davacıdan tecavūzcü diye bahsedildiğini, haber metninde ise davacının nineyi döverek ona tecavüz ettiği yönünde kesin bir dil kullanıldığını belirtmiştir. D. Haber Ajansı A.Ş. tarafından servis edilen haberde de kullantian ifadelerin kesinlik içerdiği, toplumda infial yaratabilccek bir olayda ihtilaflı haberlerin yeterince Özenli hazırlanmadığı, başlık ve içeriğin uyumsuz olduğu,davacının yüzünün tanınmaya elverişli şekilde paylaşıldığı ve böylece masumiyet karinesinin iblal edildiği, özel hayatında mağduriyetine sebebiyet verildiği değerlendirilmiştir.
13. İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna gidilmesi ūzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi haberin güncel nitelikte olup mahiyeti gereği olayın haberleştirilmesinde kamu yararı bulunduğunu, konuyla ilgili olarak yayım tarihi itibarıyla 

haberin görünür gerçeğe uygun olduğunu değerlendirmiş; tüm davalılar yönünden davanın reddine karar vermiştir. İstinaf incelenmesinde bunlara ilaveten ihtilafh haberlerin başlığınıgazetecilik tekniği ile uyumlu olarak okuyucuyu cezbetmek için kesin dille yazıldığı,fotoğrafin ise davacının adliyeye sevk edilirken çekildiği ve haberle ilgili olduğu, sõz konusu haberlerin basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
14.Yargitay, temyiz incelemesinde davacı ile ilgisi bulunmayan bir eylemin davacıtarafindan gerçekleştirildiği şeklinde astlsız haber yapılması ve haberde davacının fotoğrafının açık şekilde paylaşılmasının basın özgürlüğünün sınırlarını aştığı kanaatine varmış, davacı yararına uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi için kararı bozmuştur.Bozma kararı neticesinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi; davalı M. Reklam Ltd. Şti.yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden ise davanın kısmen kabulüne, her bir davalıdan ayrı ayrı 5.00o TL. manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte tahsiline karar vermiştir.

15. Nihai kararın 8/3/2021 tarihinde başvurucunun vekili tarafindan Ulusal YargıBilişim Sistemi (UYAP) üzerinden okunduğu görülmüştür.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
16. 22/1 1/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "İlke" kenar başhıkh 24. maddesi şōyledir:
"Hukuka aykan olarak kişilik hakkana saldırılan kimse, hákimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

Kişilik hakka zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykarıdır."
17.4721 sayılı Kanun'un "Davalar" kenar başlıkh 25. maddesinin üçūncü fikrasıın ilgili kısmışöyledir:
"Davacının, maddi ve manevî tazminat..istemde bulunma hakka saklıdır."
18. 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sorumluluk" kenar başlıkhı 49. maddesi şöyledir.

"Kusurlu ve hukuka aykarı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Zarar verici fili yasakdayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykarı bir fille başkasına kasten zarar veren de bu zararı gidermekle yükümlüdür."
19. 6098 sayılı Kanun'un "Kişilik Hakkının Zedelenmesi" kenar başhıkı 58.maddesinin birinci fikrası şöyledir:

"Kişilik hakkanın zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir."
20. 9/6/2004 tarihli 5187 sayılı Basın Kanunu'nun "Basın özgürlüğü" kenar başlıklı3. maddesi şõyledir:
“Basın özgürdür. Bu ōzgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.

Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlakının, milli güvenlik,kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sımırlanabilir."
B. Uluslararası Hukuk 
. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 
21. Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 10/12/1948 tarihli ve 217 (111) sayıl karan ile kabul edilen Însan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 12. maddesi aşağıdaki gibi düzenleņmiştir:
"Hiç kimse özel hayati, ailesi, meskeni veya yazışması hususlarında keyfi karışmalara,şeref ve şōhretine karşı tecavüzlere mâruz kalamaz. Herkesin bu karışmalara ve tecavüzlere karşı kanun ile korunmağa hakką vardır."
2. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı
22. 2000 yılında kabul edilmiş oltmasına rağmen I/12/2009 tarihinde yürūrlüğe giren Lizbon Antlaşması ile beraber Avrupa Birliği'ne üye devletleri hukuken bağlayıcınitelik kazanan Temel Hakiar Şartı'nın somut olayla ilgili 7. ve 8. maddeleri ise aşağıdaki gibidir:
"Madde 7, -Özel ve aile yaşamına saygı
Herkes, ōzel ve aile yaşamına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesini isteme hakkana sahiptir.

Madde 8. - Kişisel bilgilerin korunması
1. Herkes, kendisine ilişkin kişisel bilgilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir.
2. Bu tür bilgiler, belirtilen amaçlar için ve ilgili kişinin muvafakatine veya yasada õngörülen başka meşru temele dayalı olarak adil şekilde kullanılmalıdır. Herkes, kendisi hakkanda toplanmış olan bilgilere erişme ve bunlarda düzeltme yaptırma hakkına sahiptir.
3.Bu kurallara uyulması, bağımsız bir makam tarafindan denetlenecektir."

3. Avrupa Konseyinin İlgili Tavsiye Kararları
23. Gazetecilik etiğine ilişkin olarak Avrupa Konseyinin 1/7/1993 tarihli kararmda "Gazeteciliğin İşlevi ve Etik Faaliyeti" başlığı altında somut olaya dair aşağıdaki ilkelere değinilmiştir:
"22. Gazetecilik faaliyeti kapsamındaki bilgi ve fikirler, özellikle henüz karara bağlanmamış davalarda, masumiyet karinesini ihlal etmemeli ve yargı kararı şeklinde hüküm içermekten kaçınmaldır.

23. Bireylerin mahremiyet hakkına saygı gösterilmelidir. Kamusal hayatta görev alan kişiler, özel hayatlarının kamusal hayatlar üzerinde etki ettiği durumlar haricinde mahremiyetlerinin korunması hakkanı haizdir. Bir kişinin kamusal görevinin olması, onun mahremiyete saygı hakkandan mahrum olduğu anlamına gelmez.

24. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesinin 8. maddesinde düzenlenen özel hayata saygıhakka ile l0. maddesinde düzenlenen ifade özgürlüğū arasında bir denge kurma girişimi,Insan Hakları Avrupa Komisyonu ve Avrupa Insan Hakları Mahkemesi tarafindan geliştirilen yakan tarihli içtihatta detaylıca ele alınmıştır."
24. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin ceza yargılamalarına dair bilgilerin yayımlanmasına ilişkin hukuki kuralların düzenlenmesi hakkında 10/7/2013 tarihli tavsiye kararında medyanın kamuyu sürmekte olan ceza yargılamaları hakkında bilgilendirmesinin hem ceza hukukunun caydiricı etkisinin görünūr hâle gelmesi hem de ceza adaleti sisteminin işleyişi üzerinde halk denetiminin sağlanması açısından oldukça önemli olduğu belirtilmiştir.Buna karşın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AiHS) 6., 8. ve 10. maddelerinde düzenlenen haklar ve özgürlükler arasında meydana gelmesi olası çatışmalar ile söz konusu hak ve özgürlükler arasında her somut olayın kendine özgü şartları dikkate alınarak bir dengeleme yapılması, AİHS'ten doğan yükümlülüklere uyulmasının sağlanmasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AiHM) denetleyici rołünün de gözönünde tutulması gerektiği eklenmiştir.

25. Sōz konusu tavsiye kararının ekinde düzenlenen (1) numarahı ilkeye göre kamu,medya aracılığıyla adli makamların ve emniyet birimlerinin çalışmaları hakkında bilgi alabilmelidir. Tavsiye kararının devamında ise gazetecilerin ceza yargılaması sisteminin işleyişi hakkında haber yaparken uymaları gereken sınırlar belirtilmiştir. Bu ilkelerin somut olayla ilgili kısmı şu şekildedir:
"İlke 2 - Masumiyet karinesi 
Masumiyet karinesi ilkesine saygı duyulmasi, adil yargılanma hakkının ayrılmaz bir parçasıdır. Bu nedenle, devam eden ceza yargılamalarıyla ilgili bilgi ve fikirler, suçłu veya şüphelinin masumiyet karinesi hakkana zarar vermeyecek şekilde medyada yer almalı veya yayımlanmalıdır.

*••
İlke 8 -- Devam eden ceza yargılamalarında mahremiyetin (őzel hayatın) korunması
Şüpheli, sanık veya mahkûm kişiler veya ceza yargılamalarıyla ilgisi bulunan diğer taraflar hakkanda bilgi edinimi düzenlenirken, Sōzleşme'nin 8. maddesi uyarınca özel 

hayatın korunması hakkana saygı gōsterilmelidir. Bu kapsamda çocuklar ya da dezavantajlıgruplara dahil diğer bireylere olduğu gibi şüpheli, sanık ve mahkûm aileleri ile tanık ve mağdurlara da özel bir koruma sağlanmalıdır. Her durumda, kimliklerini ortaya çıkarabilecek bir bilginin yayımlanmasının, bu ilkede belirtilen kişiler üzerinde oluşturabileceği zararlı etkilere de őzellikde dikkat edilmelidir."
4. AİHS ve AİHM İçtihadı
26.AİHS'in "Özel ve aile hayatına saygı hakka" kenar başlıkhı 8, maddesi şõyledir:
"(1) Herkes ōzel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gōsterilmesi hakkına sahiptir.

(2) Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak mūdahalenin yasayla ōngõrülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakn veya başkalarının hak ve õzgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olmaşı durumunda sőz konusu olabilir."
27. AiHM Times Newspapers Ltd/Birleşik Krallık (No 1 ve 2) (B. No: 3002/03,23676/03, 10/3/2009, §§ 41, 42) kararında, basinın halkın yararına olan ciddi meseleleri işlediği hâllerde dahi sınırsız bir ifade özgürlüğünün sőz konusu olmadığıı vurgulamıştür.AİHM'e göre basın, ifade özgürlüğünü kullanırken görev ve sorumluluklarına uygun davranmalıdır. Bu görev ve sorumluluklar, basının yayımladığı haberierin bireylerin şeref ve haklaņ ūzerinde ağır etkiler yaratma riski taşıdığı durumlarda őzellikle önem arz etmektedir.
28. Bu bağlamda AİHM Būyük Dairesi, aynı gün verdiği iki önemli kararda [-Von Hannover/Almanya (2) [BD] (B. No: 40660/08 ve 60641/08, 7/2/2012) ve Axel Springer AG/AImanya [BD] (B. No: 39954/08, 7/2/2012)] δzel hayata saygı hakkı ile ifade hūrriyetinin dengelenmesinde kullanılan ilkeleri sistematik olarak açıklamıştır. Bunlar kısaca, ifade Özgüriüğüne konu açıklamanın kamu yararına ilişkin bir tartışmaya sağladığı katkı (Von Hannover/Almanya (2), § 109; Von Hannover/Almanya, B. No: 59320/00, 24/9/2004, §§63-66), ilgili kişinin tanınırlığı, toplumdaki rolüi ve işlevi ile yazıya konu olan faaliyetin niteliği, haber veya makalenin konusu (Von Hannover/Almanya (2), § 110; kamu tarafından tanınan kişiler yönünden korumanın daha esnek olacağına ilişkin karar için bkz.Minelli/İsviçre (k.k.), B. No: 14991/02, 14/6/2005), ilgili kişinin daha Önceki davīanışları(Von Hannover/Almanya (2), § 111), yayının içeriği, şekli ve etkileri (Von Hannover/Almanya (2), § 112), bilgilerin elde edilme şartları ve gerçekliği (Axel Springer AG/Almanya,§ 93; Von Hannover/Almanya (2), § 113) ve uygulanan yaptırumın niteliğidir (Axel Springer AG/Almanya, § 95).

29. Worm/Avusturya (B. No: 22714/93, 29/8/1997) kararında AÍHM, başvurucunun çoğunlukla politik konular hakkında yayım yapan bir dergide Avusturya eski finans bakanının vergi kaçırdığı şüphesiyle sanık sıfatıyla yargılandığı bir ceza davası hakkında yayımlanan yazısıyla, bahsi geçen ceza yargıamasımın gidişatını etkilediği kabu! edilerek gazetecinin mahkâmiyetine karar verildiği somut olayda demokratik bir toplumda ifade özgürlüğüne yapılan bu müdahalenin gerekli olup olmadığını incelemiştir. Yerel mahkemeye göre gazeteci başından beri sanık sıfatıyla yargılanan eski bakanın vergi kaçırdığımıdüşündüğünden söz konusu haber yazısında sadece sanığı eleştirmemiş, aynı zamanda son derece net bir dil kullanarak okuyucuyu sanığın suçlu olduğuna ikna etme ve mahkûmiyetini Önden bildirme uğraşıa girişmiştir. AiHM bu kararda sonuç olarak yerel mahkemenin ifade 

ōzgürlüğüne müdahalesinin meşru amaçla orantılı olduğuna ve somut olayda gazetecinin ifade özgürlüğünün ihlal edilmediğine karar vermiştir.

30. Worm/Avusturya kararına paralel şekilde Tourancheau ve July/Fransa (B. No:53886/00, 24/11/2005) kararında da sürmekte olan bir ceza yargılaması hakkında başvurucu gazetecilerin yaptığı haber sebebiyle haklarında ceza mahkûmiyetine karar verildiği somut olayda AtHM, gazetecilere verilen cezanın meşru amaçla orantılı olduğu kanaatine varmıştır.Şōyle ki gazetecilerin henüz ceza yargılaması kesinleşmeden sanıklardan birinin duruşma öncesinde gazetecilere verdiği röõportajda diğer sanığın suçlu olduğuna dair açıklamalarının haber içerisine net bir dille, objektiflikten uzak şekilde yerleştirilmesinin şeref ve itibarın korunması hakkına ve masumiyet karinesine saldırı teşkil edeceği değerlendirilmiş; bu durumda sürmekte olan bir ceza yargılamasına dair kamuya bilgi verme ve kamunun da bu bilgilere erişme noktasında somut olayda daha üstün bir menfaati olmadığı kanaatine variılmıştir.

31. Geçirdiği kaza sebebiyle travma sonrası stres bozukluğu yaşadığını iddia eden başvurucunun davacısı olduğu tazminat davasında, sigorta şirketinin karşı delil olarak sunduğu gizli detektiflerce çekilmiş görüntülerin ōzel hayata saygı hakkını ihlal edip etmediğini incelediği De La Flor Cabrera/Ispanya (B. No: 10764/09, 27/8/2014) kararında AİHM, özel hayat kavramının kapsamının geniş olup sımırlı bir tanım yapmaya elverişli olmadığını, kişinin kimliği ile ilgili pek çok unsuru içerdiğini ve bunlardan birinin de kişinin fotoğrafi olduğunu belirtmiştir. Şu hâlde fotoğrafın paylaşıiması kadar kişinin videoya kaydedilmesi de õzel hayatına müdahale teşkil etmektedir.

32. Fotoğrafın haberde ilgili kişinin tanmmasına imkân verecek şekilde paylaşıImasıyla ilgili Sciacca/Îtalya (B. No: 50774/99, 11/1/2005) kararında ise AlHM, bir kişinin fotoğraflarını yayımlanmasının ðzel hayat kapsamında kaldığının, başvurucunun kamusal bir figūr ya da siyasetçi olmayıp bir ceza soruşturmasının Öznesi olduğunun altınıçizmiştir, Somut olayda AİHM, özel bir okulda öğretmenlik yapan başvurucunun tanınırlığıbulunmayan sıradan bir kişi olması nedeniyle ōzel hayat sınırlarının çok daha geniş olup kişinin ceza soruşturmasının ðznesi oluşunun bu sınırları daraltmadığı sonucuna ulaşmıştır.
33. AİHM'in Tarman/Türkiye (B. No: 63903/10, 21/2/2018) karani, eldeki başvuru yönünden oldukça önemlidir. Somut olayda Almanya'da yaşayan Tūrk vatandaşıbaşvurucunun, Diyarbakır Valiliğine bir saldırı düzenleneceğine dair savcılığa şikâyette bulunması üzerine şikāyet ettiği diğer kişilerle birlikte hakkında soruşturma başlatılması ve göz altina alınması neticesinde Takvim ve Star gazeteleri olayı sırasıyla "4 canlı bomba aranıyor", "4 canlı bomba için alarm verildi" başlıklanyla haber yapmıştır, Her iki gazete de haberde başvurucunun fotoğrafinı paylaşmış, Takvim gazetesi başvurucunun isim ve soy ismini açık şekilde yazarken Star gazetesi sadece isminin baş harfini belirtmekle yetinmiştir.Başvurucu haberlerin kişilik haklarına saldırdığı gerekçesiyle gazeteler aleyhine ayrı ayrımanevi tazminat davası açmıştır. Takvim gazetesi aleyhine görülen yargılamada, haberin yayım tarihi itibarıyla görünür gerçeğe uygun olduğundan basının ifade özgürlüğü sınırlarıiçinde kaldığı değerlendirilmiş ve dava reddedilmiştir. Yargıtay ise kararı onamıştır. Star gazetesi aleyhine görülen yargılamada ise ilk derece mahkemesinin başvurucu lehine verdiği karar Yargitay tarafindan haberin görünür gerçeğe uygun olması ncdeniyle bozulmuş, ilk derece mahkemesi de bozma kararı ūzerine davayı reddetmiştir.


34. Başvurucu, somut olayda masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuruda bulunmuşsa da AiHM, ihtilafın özünde başvurucu hakkında yapılan haberler sebebiyle devletin başvurucunun özel hayatına saygı hakkını üçüncü kişilerin müdahalesine karşı koruyamadığı iddiası olduğundan başvuruyu, özel hayata saygı hakkıkapsamında 8. maddeden incelemiştir. Kişinin itibarmın korunmasının Özel hayata saygıhakkı kapsamında değerlendirildiğinin bir kez daha altını çizen AłHM, kişinin isminin,fotoğrafinın da ðzel hayat kavramı içerisinde olduğunu hatırlatmıştır. AiHM'e göre somut olayda devletin AíHS'in 8. maddesi ile 10. maddesi arasında adil denge kurup kurmadığıincelenmelidir, Bu bağlamda yapilan incelemede yerel mahkemelerce davanın reddine dair verilen kararlarda, söz konusu iki hak arasında dengeleme yapılırken değerlendirilmesi gereken kriterlerin dikkate alınmadığını, başvurucu hakkındaki ceza soruşturmasının tehdit ve şantaj suçları ile ilgili olup sonunda hakkında takipsizlik kararı verildiğini, buna rağmen ihtilaflı haberierde başvurucunun fotoğrafi da yayımlanarak canlı bomba olduğunun okuyucuya aktarıldığını, haberlerin içeriğinin maddi vakıaların açıklanması ya da değer yargısı niteliğinde olup olmadıklarının dahi değerlendirilmediğini, soruşturma dosyasında mevcut verilere göre karar verildiğini belirten AlHM, haber içeriğinin görünür gerçeğe uygunluk kontrolünün dengeleme yaparken tek başına yeterli olmadığını vurgulamıştır.Tehdit ve şantaj suçları kapsamındaki soruşturmanın şüphelisi başvurucu hakkında kimlik ve fotoğrafiı da paylaşılarak terörist canlı bomba olduğu yönünde haber yapılmasını basın özgürtüğü kapsamında değerlendiren yerel mahkeme kararlarınm haklar arasında denge kurmaktan uzak olduklarını kabul etmiş ve başvurucunun õzel hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

35. AiHM, Hájovský/Slovakya (B. No: 7796/16, 1/10/2021) kararında ise mahremiyet hakkı ile ifade özgürlüğü arasında üye devletin adil bir denge kuramadığıkanaatine varmıştır. Somut olayda Bratislavalı başvurucu, taşıyıcı annelik yoluyla baba olmak istediği için Slovakya'da taşıyıcı annelik hukuken düzenlenmiş bir kurum da olmadığından eşiyle birlikte ülke çapında yayımlanan bir gazeteye anonim bir ilan vermiştir.Bu ilanda başvurucu ve partnerine taştyıcı annclik yapmayı kabul eden kişiye, karşılığında finansal bir ödül verileceği duyurulmakla birlikte her tūrlü görüşmenin de gizli tutulacağıtaahhüt edilmiştir. Bunun üzerine araştırmacı gazcteci bir muhabir, taşıyıcı anne adayı olduğu izlenimi vererek başvurucuyla görüşmūş ve görüşmeyi gizli kamerayla kaydetmiştir.Ardından gazetecinin başvurucunun çocuk satın aldığı yönündeki haberi kamera görüntüleriyle beraber Slovak televizyonunda yayımlanmıştır. Yine konuyla ilgili popüler bir gazetede doğmamış çocuğu takas başlığıyla haber yapılmış ve haberde başvurucunun kamera kayıtlarından elde edilen görüntüsüne de yer verilmiştir. Başvurucunun manevi varlığının korunması amacıyla gazete aleyhine açtığı tazminat davası yerel mahkemelerce sõz konusu haberin kamuyu ilgilendiren bir konuda okuyucuyu bilgilendirme amacıyla yapıldığı, taştyıcıannelik meselesinin son derece hassas ve tartışmalı bir konu olduğu, başvurucunun gazeteye ilan vererek kamunun ilgisini bilerek üzerine çektiği, gazete haberinin televizyonda yayımlanan habcrden alınan gerçek bilgilerle yapıldığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
36. AiHM somut olayı değerlendirirken hikâyenin kendisinden ziyade haberde başvurucunun görüntülerinin kullanılması üzerinde detaylıca durmuştur. AiHM'e göre sưasıyla fotoğrafları yayımlanan kişinin tanınırlığı, haberden Önceki davranışlan ile haberin konusu, haberin içeriği, şekli ve yayımlanmasının sonuçları, genel menfaate ilişkin bir tartışmaya katkı sunup sunmadığı, fotoğrafların elde ediliş yönteminin ayrı ayrı her somut olay özelinde değerlendirilmesi gereklidir. Aynıca AiHM bir kişi hakkında haber yapılmasının ötesinde kişinin fotoğrafinın da haberde paylaşılmasının müdahaleyi artırdığını,şeref ve itibarın korunması hakkı yönündcn õzel bir önem kazandığını vurgulamıştır. Bu 

bağlamda AiHM; başvurucunun tanınan kamusal bir figür olmadığının, yine de gazeteye taşıyıcı anne aradığına dair ilan vererek kamusal arenaya adım attığının, ōte yandan anonim ilan vererek aslında kendini kamuya tanitma iradesi taşımadığını gösterdiğinin altınıçizmiştir. Haberin konusu yönünden taşıyıcı anneliğin kamunun ilgisini çeken tartışmalı bir mesele olduğu, buna karşılık haberin tonu ve haberde kullanılan ifadelerle başvurucu hakkında negatif bir imaj çizildiği kabul edilmiştir.

37. Mezkür kararda AİHM, başvurucunun görüntülerinin bir kez televizyonda yayımlanmasınun artık başvurucuya 8. maddenin sağladığı korumayı ortadan kaldımadığınıbelirtmiştir. Ayrıca başvurucunun izni olmaksızın görüntülerinin kaydedildiği de hesaba katıldığında haber metninin kamusal ilgiyi haiz olduğu ve haberin yayımlanmasıda kamu menfaati olduğunu değerlendirmişse de başvurucuyu okuyucularca tanınır kılan fotoğraflarının maskelenmeksizin ya da buzlanmaksızın yayımlanmasının haberin içeriğine herhangi bir katkısı oltnadığından başvurucunun özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. AiHM bu karardan yaklaşık altı yıl Önce verdiği Haldimann ve diğerleri/Isviçre (B. No: 21830/09, 24/05/2015) kararında ise gazetecilerin sigorta brokeri ile yaptıkları görüşmeyi gizli kamerayla kaydetmeleri ve yayımlamaları nedeniyle yerel mahkemece cezalandırılmalarının gazeteci başvurucuların ifade özgürlüğünü ihlal ettiği kanaatine varmıştır. AfĦM'in bu sonuca ulaşmasında gazetecilcrin gizli çektikleri görüntüleri sigorta brokerinin yüzünü buzlayarak, sesini de değiştirerek yayımlamaları belirleyici olmuştur.

38.AİHM kişiler arası ilişkilerde AÎHS'in 8. maddesine uyulmasını güvence altma alacak tedbirlerin seçiminin ulusal makamların takdirinde olduğunu, bu konudaki yükümlülüğü yerine getirmenin niteliğinin özel hayata yönelik müdahaleye göre farklılık oluşturabileceğini ifade etmiştir. Devletlerin 8. madde uyarınca uygun bir yasal koruma çerçevesi oluşturma ve uygulama yükümlüłığünün her zaman ceza hükümlerinin tatbik edilmesi anlamına gelmeyeceğini de vurgulanmıştır (Sōderman/İsveç [BD], B. No: 5786/08,12/11/2013, § 79; M.P./Portekiz, B. No: 27516/14, 7/9/2021, §§ 40, 41).
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
39. Anayasa Mahkemesinin 20/12/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
40.Başvurucu;
i. Davalıların haberlerde kendisinden tecavüzcü olarak bahsettiklerini hâlbuki haberin yapıldığı tarihte suçu işlediğinin sabit olmadığını, "25'lik genç 81 'lik nineye tecaviüz etti" şeklinde bir başlıkla yapılan ve gerçeği yansıtmayan haberler nedeniyle özel hayatında mağduriyet yaşadığını, evlenmek istediği kadının ailesinin haberler sebebiyle evliliğe mâni olduğunu, çevresinde sapık muamelesi gördüğünū, intihara teşebbüs ettiğini ileri sürmūştūr.

ii.Adliyeye sevk edilirken gazeteciler tarafindan çekilen fotoğrafının kimliğini rahathkla belirli hâle getirecek şekilde, buzlanmaksızın haberde kullanılmasının da kişilik haklarına saldın teşkil ettiğini, fotoğrafın haberle birlikte paylaşılmasıyla kendisinin toplumda tecavizcū olarak hedef gösterildiğini ifade etımiştir.

iii. Başvurucu; takdir edilen manevi tazminatın uğradığı manevi zararıkarşılamaktan uzak olduğunu, manevi varlığının korunması, adil yargılanma,mülkiyet hakkı ve masumiyet karinesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
B. Değerlendirme 
41. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak teşkil eden "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı 17. maddesinin birinci fikrası şu şekildedir:
"Herkes, [.-] manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir."
42. Anayasa'nın "Özel hayatın gizliliği" kenar başlıkhı 20. maddesinin üçüncüfikrası ise şõyledir:
“Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak;kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkunda bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını ōğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rzasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir."
4. Anayasa'nın 5. maddesi şöyledir 
"Devletin temel amaç ve gõrevleri, .…. Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini,sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal.ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."
44. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağhı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucunun şikâyetlerinin özünde, manevi varlığına ve fotoğrafinın tanınmasına imkân verir şekilde yayımlanması sebebiyle kişisel verisine yõnelik üçüncü kişilerin saldırılarına karşı, devletin pozitif yükümlülüklerine uygun şekilde etkili hareket etmediği iddiasıbulunmaktadır. Şu hâlde, başvurunun Anayasa'nın 17. maddesinde düzenlenen manevi varlığın korunması kavramının Önemli bir parçası olan şeref ve itibarın korunması hakkıkapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
45. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yõnünden 
a. Genel İlkeler 
i. Bireyin Şeref ve İtibarının Korunmasında Devletin Pozitif Yükümlülüğü
46. Bireyin şeref ve itiban, Anayasa'nın 17. maddesinde yer alan manevi varlık kapsamında yer almaktadır. Bu çerçevede kişinin hakkıda doğru bilgi verilmesine ve kamu 

nezdinde kendisinin doğru tanıtılmasına ilişkin menfaatleri zedelendiğinde bu durum, şeref ve itibara yönelik bir saldırı teşkil etmektedir. Devletin bireyin manevi varlığının bir parçasıolan kişisel şeref ve itibarına tçüncü kişilerin saldırıarını önlemek şeklinde pozitif yūkümlālūğū bulunmaktadır (Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 32). Şeref ve itibara yönelik basın ve yayı yolu ile yapılan saldırılara karşı bireyin korunmaması hâlinde Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrası ihlal edilmiş olabilir (İlhan Cihaner (2), B. No:2013/5574, 30/6/2014, § 42; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, § 36).
47. Pozitif yükümlāläkler, ōzel hukuk kişilerinin birbirleriyle olan uyuşmazlıklarının çōzümüne ilişkin yasal altyapının oluşturulmasını, söz konusu uyuşmazlıkların adil yargılama gereklerine uygun ve usul güvencelerini haiz bir yargılama kapsamında incelenmesini ve bu yargılamalarda temel haklara ilişkin anayasal gūvencelerin gözetilip gözetilmediğinin denetlenmesini gerektirir. Bu doğrultuda derece mahkemelerince sōz konusu gūvenceler gözardı edilmemeli, taraflar arasmdaki çatışan çıkarlar adil biçimde dengelenmeli, kişilerin temel haklarma yōnelik müdahalenin meşru amaca dayalı ve ðlçülüolup olmadığı değerlendirilmeli, ulaşılan sonuç hakkında hüküm kurułurken ilgili ve yeterli gerekçeler sunulmahıdır (Ömür Kara ve Onursal Özbek, B. No: 2013/4825, 24/3/2016, §§47-50; Alper Erarslan [GKJ, B. No: 2018/16857, 29/9/2022, § 28).
ii. Demokratik Toplum Düzeninin Bir Gereği Olarak İfade ve Basın Özgürlüğü

48. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'nın 26. maddesinde yer alan ifade Özgürlüğü ile onun õzel güvencelere bağlanmış sekli olan ve Anayasa'nın 28. maddesinde düzenlenen basın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olduğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin gelişmesi için hayati unsurlardan birini oluşturduğunu pek çok kez ifade etmiştir (Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, § 69; Bekir Coşkun [GK], B.No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 3436). Bu bağlamda ifade ōzgürlüğū ile basın ōzgürlüğūherkes için geçerlidir ve demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemdedir (Bekir Coşkun, §§3436). Basın özgürlüğünün kamuya çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi, bunlara ilişkin bir kanaat oluşturması için en iyi araçlardan birini sağladığı açıktır (İlhan Cihaner (2), § 63).
lil. Basıın Ödev ve Sorumlulukları
49. Bununla birlikte Anayasa'nın 26. ve 28. maddeleri sınırsız bir ifade Özgürlüğügaranti etmemektedir. Anayasa'nın 12. maddesinin "Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı õdev ve sorumluluklarını da ihtiva eder." şeklinde düzenlenen ikinci fikrası, kişilerin sahip olduklanı temel hak ve özgürlükleri kuflanırken ödev ve sorumluluklarına da gönderme yapmaktadır. 26, maddenin ikinci fikrasında yer alan sınırlamalara uyma yükümlūlüğü, ifade õzgürlüğünün kullanımına basın için de geçerli olan bazı görev ve sorumluluklar getirmektedir (basının görev ve sorumluluklarına ilişkin olarak bkz, Fatih Taş [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, § 67; R.V.Y, A.Ş., B. No: 2013/1429,14/10/2015, § 35; Erdem Gūl ve Can Dūndar [GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016, § 89;Orhan Pala, B. No; 2014/2983, 15/2/2017, § 46; Önder Balikçi, B. No: 2014/6009,15/2/2017, § 43). Bu görev ve sorumluluklar başkalarının şöhret ve haklarının zarar görme ihtimalinin bulunduğu ve özellikle ismi verilen bir şahsın itibarının söz konusu olduğu durumlarda ōzel önem arz eder (Orhan Pala, § 47).

50. Demokratik bir toplumda basının işlevlerini tam anlamıyla yerine getirebilmesi için özgür olması kadar sorumluluk bilinci ile hareket etmesi şarttır, Basın Özgürlüğünde belli 

őlçüde abartıya hatta tahrik yoluna başvurmak mümkün olsa da bu özgūrlük aynı zamanda ilgililerin meslek ahlakıma saygı göstererek doğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket etmelerini de zorunlu kılmaktadır (İlhan Cihaner (2), § 60; Orhan Pala § 48; Medya Gündem Dijital Yayıncılık Ticaret A.$. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, §42; Kadir Sağdıç, § 53).

51. Gerçekten de kötü niyetli olarak gerçeğin çarpitılması bazen kabul edilebilir eleştiri sınırlarını aşabilir. Gerçeğe uygun bir beyana, kamunun gözünde yanlış bir imaj uyandırabilecek vurgular, değer yargılari, varsayımlar hatta imalar eşlik edebilmektedir.Dolayısıyła haber verme görevi zorunlu olarak ödev ve sorumluluklar ve basın kuruluşlarının kendiliğinden uymaları gereken sınırlar içermektedir. Bu durum özellikle basında yer alan söylemlerde isimleri zikredilen kişilerin ciddi şekilde itham edilmeleri hâllerinde geçerlidir (lihan Cihaner (2), § 61; Orhan Pala, § 48; Medya Gündem Dijital Yayıncılık Ticaret A.$., §43; Kadir Sağdıç, § 54).

52. Olgusal isnatlar içeren ifadeler kapsamında basının gazetecilik etik ilkelerine uygun olarak ve iyi niyetle topluma doğru ve gūvenilir bilgi sağlama õdev ve sorumluluğunu yerine getirip getirmediği belirlenirken ileri sürdüğū olgusal iddiaların doğruluğu konusunda yeterli araştırmayı yapip yapmadığı denetlenmelidir (benzer değerlendirmeler için bkz.Mehmet Doğan Uğurlu ve diğerleri, B. No: 2015/954, 12/9/2018, §54; Çetin Doğan (2)[GK], B. No: 2014/3494, 27/2/2019, § 63; Uğurlu Gazetecilik Basın Yayın Matbaacılık Reklamcılık Ltd. $ti. (2) [GK], B. No: 2016/12313, 26/12/2019, § 51). Bu denetleme gazetecinin olgusal isnatlar konusunda yeterli bir kaynak gösterip göstermediğine, gösterilen kaynağa yayının yapıldığı zamanda ne dereceye kadar güvenebileceğine ve bu güvenle orantılı olarak kaynağın doğruluğunu teyit etmek açışından imkânlar dâhilinde harekete geçip geçmediğine ilişkin bir değerlendirme içermelidir. Bu değerlendirmede, olgusal isnadın konusu ve ifade ediliş biçimi de hiç kuşkusuz gözönünde bulundurulmalıdır. (Çetin Doğan (2) § 58).

iv. Çatışan Haklar Araşında Dengeleme 
53. Anayasa Mahkemesi mevcut başvuruya benzer olaylarda, başvurucunun Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında koruma altına alınan şeref ve itibarın korunması hakkı ile ihtilafı haberi yapan gazetecinin Anayasa'nın 28. maddesinde güvence altıma alınan basın özgürlüğü ve bu özgürlükle bağlantılı olarak Anayasa'nın 26. maddesinde gūvence altına alınan ifade özgüriüğü arasmda adil bir dengenin gözctilip gözetilmediğini değerlendirmektedir (Nilgün Halloran, B. No; 2012/1184, 16/7/2014, § 27; Ergün Poyraz (2)[GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, § 49; İlhan Cihaner (2), § 49; Kemal Kilıçdaroğlu, B.No: 2014/1577, 25/10/2017, 8§ 56-58). $üphesiz ki bu değerlendirme soyut değildir.
54. Özellikle şcref ve itibarın korunması hakkı bağlamında yapılacak incelemede haberde kişinin fotoğrafının yayımlanmasının kişilik haklarına saldırı teşkil edip etmediği ya da mevcut saldırıyı ağırlaştırıp ağırlaştırmadığı değerlendirilirken kişinin tanınırlığı kadar fotoğrafıu yayımlandığı bağlamın da önem arz ettiği unutulmamalıdır. Önlū bir kişiyi kayıt altına alan paparaziler ya da sanığın görüntüsünü alan habercinin durumunda, her bir somut olayın kendine has şartları dikkate alınarak kişinin ōzel bayata saygı hakkı ile basıı ifadc özgürlūğü arasında adil denge kurulmalıdır. Yinc ceza yargılamasının odağındaki kişinin görüntülerinin yayımlanmasında da kişinin siyasi bir figür ya da toplumda tanınırlığıbulunmayan biri oluşuna göre konuya farklı yaklaşmak gereklidir.

55. Çatışan haklar arasında dengeleme yapılabilmesi için mevcut olaya uygulanabilecek kriterlerden bazıları şu şekildedir:
i. Yayında kamu yararı bulunup bulunmadığı, yaymın genel yarara ilişkin bir tartışmaya katkı sağlayıp sağlamadığı

ii.Toplumsal ilginin varlığı ve konunun gūncel olup olmadığı
iii.Haberin yayımlanma şartları
iv. Haberin konusu, kullamılan ifadelerin türü, içeriği, şekli ve sonuçları
v.Basın özgürlüğünün korumasından faydalanan kişilerin meslek ahlakına saygıgösterip göstermedikleri, doğru ve güvenilir bilgi verecek şekilde ve iyi niyetli olarak hareket edip ctmedikleri 

vi. Hedef alınan kişinin kim olduğu, ünlülük derecesi ile ilgili kişinin önceki davranışları

vii. Kamuoyu ile diğer kişilerin kullanılan ifadeler karşısında sahip olduklarıhakları ağırlığı

viii. Fotoğrafın kimliği ifşa edecek şekilde yayımlanmasının habere katma değer sağlayıp sağlamadığı

56. Anayasa Mahkemesi başvurunun şartlarına göre yukarıda sayılan kriterlerin derece mahkemelerince gerektiği gibi değerlendirilip değerlendirilmediğini denetler (Nilgün Halloran, §44; Ergün Poyraz (2), § 56; Kadir Sağdıç, §§58-66; İlhan Cihaner (2), §§66-73). Şüphesiz ki bu denetim başvurucu hakkındaki haberlerin -yayımlandığı bağlamdan kopartılmaksızın- olayın bütünselliği içinde incelenmesini gerektirir (Nilgün Halloran, § 52;Önder Balıkçı, § 45). Anayasa Mahkcmesince ortaya konulan kriterleri karşılayan değerlendirmelerin yapılmaması başvurucunun iddia ettiği üzere anayasal haklarını ihlal edecektir.

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
57. Somut olayda derece mahkemelerinin başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkı ile davalların basın özgürlükleri arasında adil bir denge kurup kurmadıklarıincelenmeye muhtaçtır. Bu bağlamda eldeki başvuru bir bütün olarak değerlendirilirken ele alınması gereken üç temel mescle söz konusudur: Bunlardan ilki, yapılan haberlerin başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkı bağlamında gazetecilik etik ilkeleri ile uyumlu olup olmadığı, ikincisi başvurucunun fotoğrafinın haberde yayımlanmasının şeref ve itibarın korunması hakkına yapılan müdahaleyi ağırlaştırıcı etki doğurup doğurmadığı,sonuncusu ise derece mahkemelerinin verdiği kararın devletin pozitif yükümlülüğünü yerine getirmeye ve netice itibaryla başvurucunun uğradığını iddia ettiği zararı gidermeye elverişli olup olmadığıdır.

58. Başvurucu, somut olayda yaşlı bir kadına tecavüz ettiğine dair suç şüphesiyle gözaltına alınmış; bir gün gōzaltında kalmıştır. Somrasında hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir. Başvurucunun sūjesi olduğu haberlerde ise "tecavüz ettiği iddia edilen"; "İddiaya gōre ōnce dōvdüğü yaşlı kadına ardından tecavüz etti."; "soruşturma kapsamında deliller de değerlendirilerek kadına tecavüz ettiği iddia edilen S.Y." şeklinde bir 

anlatım tarzı benimsenerek tecavüz eyleminin başvurucu tarafindan gerçekleştirildiği iddiasıolduğunun ifade edildiği gōrūlmüştūr.

59. Öte yandan gazetecilik faaliyetinde bir habere verilen başlığın kimi durumda haberin içeriğinden daha önemli olabileceğinin altı çizilmelidir. Başlk, okuyucunun dikkatini çekmesi açısından son derece hayati olup okuyucuda ilgi uyandırarak haberin okunma oranınıdoğrudan etkileyen bir işleve sahiptir. Manevi tazminat davasına konu haberlerin başlıklarından biri "Düzce'den iğrenç haber! 81 yaşındaki nineye tecavüz etti.", diğeri ise "Düzce'de 25'lik genç 85'lik nineye.." şeklindedir. Şu hâlde haber metninin aksine başlıklarda olayın başvurucu tarafından gerçekleştirildiğinin kesin bir dille aktarıldığı açıktır. Üstelik haberlerde başlığın metne kıyasla daha büyük punto ilc yazıldığı düşünüldüğünde metinden çok daha fazla akılda kalıcı olduğu unutulmamalıdır.

60. İçerik ve sunuluş biçimleriyle bir bütün olarak ele alındığında ihtilafhı haberlerin okuyucuda, benüz suçu işlediği sabit olmadığı hâlde başvurucunun tecavüzcü olduğu izlenimini uyandırdığı sonucuna varılmıştır. Zira içeriklerinde ima içeren cümleler bulunsa da haberlerdeki genel dilin başvurucunun aleyhine olduğu göze çarpmaktadır. Haberlerin objektif bir şekilde bilginin okuyucuya aktarılmasından ziyade dikkat çekme ve sansasyon yaratma endişesi ile kaleme alındığını söylemek mümkūndūr. Bunun salt adil yargılanma hakkının temcl bir unsuru olmakla kalmayıp şeref ve itibarın korunması hakkı ile de doğrudan ilintili olan masumiyet karinesi ile bağdaşmadığı açıktır. Böylelikle henüz yargımakamları tarafindan suçun faili olduğu tespit edilmeksizin basın yoluyla başvurucunun ihtilaflı haberlerde ikincil bir yargılamaya tabi tutulduğu görülmektedir.
61. Bu noktada her haberin objektif bir dille yazilması ve haberde öznel yorumlara yer verilmemesi gerektiği şeklinde bir zorunluluk olmadığı vurgulanmalıdır. Diğer yandan eldeki başvuruda ihtilaflı haberler bir suç soruşturması ile ilgilidir. Üstelik suç tipinin tecavüz, mağdurunsa 8ı yaşında bir kadın olduğu düşünüldüğūnde sōz konusu haberler;toplumun cinsel suçlara karşı çok daha hassas olması nedeniyle infial uyandırmaya oldukça elverişlidir. Dijital dönüşümle beraber geleneksel medya rutininin de dönüştügū, internet yoluyla bu tarz haberlerin kısa sürede geniş kitlelere ulaştığı da unutulmamalıdır. Bu durumda toplumun geniş kesimlerinin son derece hassas olduğu meselelerde gazetecilerin okuyucunun dikkatini çekme kaygısıyla mevcut haberi daha sansasyonel hâle getirmek amacryla görünür gerçeği çarpitmasının yahut olayların olduğundan farklı şekilde anlaşılmasına elverişli bir üslup kullanmasının gazetecilik etik ilkeleriyle bağdaşmadığıkanaatine varılmıştır.

62.İkinci aşamada ūzerinde durulması gereken diğer önemli mesele, bōylesi hassas bir suçun faili olarak haberde yer alan fotoğrafın başvurucunun tanınmasıa imkân verecek şekilde ifşa edilmesidir. Başvurucumun kişisel veri niteliğindcki fotoğrafının haber içeriğinde tanınmasına elverişli şekilde yayımlanmasının şeref ve itibarının korunması hakkıın ihlali olup olmadığını incelerken sırasıyla şu hususlar ele altnacaktır: ilgili kişinin tanınırlığı, ilgili kişinin Önceki davranışları ve haberin konusu; yayımlandığı içerik, yayımlanma şekli ve yayımłanmasının sonuçları, genel yarara ilişkin bir tartışmaya sunduğu katkı, fotoğrafların elde edilme yõntemi.

63. Yaşhı bir kadımın evine zorla girilerek önce dövülüp sonra tecavüze uğramasıkamu tarafindan bilinmesi gereken, haber değeri olan bir hadiscdir. Genel yarara ilişkin bir tartışmaya katkı sunduğu şüphesizdir. Buna karşılık başvurucunun adliyeye sevk edilirken 

iradesi dışında gazetecilerce çekilen fotoğrafinın yüzünü tanınmayacak hâle getiren buzlama,bantlama gibi bir yöntemle kapatılmaksızın açıkça yayımlanmasının babere ne tür bir katkısunduğu belirsizdir. Üstelik, haberde fotoğrafın bemen üzerinde "Tecavüzcü gözaltına alımırken yastık ve yorgan da kanıt olarak götürüldü." cümlesi yazzlarak salt kişisel veri ifşa edilmemiş, aynı zamanda başvuruçunun okuyucunun görsel hafizasıda tecavūzcü ibaresi ile birlikte yer etmesi sağlanmıştır. Bu haberlerin toplumda başvurucuyu bedef gösterir nitelikte olduğu aşikârdır. Anayasa Mahkemesine gõre sõz konusu haberlcrde olayın okuyucuya sunuluş tarzı dikkate alındığında başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkı ihlal edilmiştir. Başvurucunun fotoğrafinın tanınmasına elverişli şekilde haberle birlikte okuyucuya sumulması ise bu ihlalin yoğunluğunu ve şiddetini artırıcı etki doğurmaktadır.
64. Son olarak önemle altı çizilmelidir ki somut olayda ilk derece mahkemesinin ve Yargıtayın kararlarında bölge adliye mahkemesinin aksine başvurucu ile ilgisi bulunmayan bir eylemin onun tarafindan gerçekleştirildiği şeklinde kesin bir dille haber yapılmasının ve haberde fotoğrafinın da tanınmasına elverişli şekilde paylaşılmasının basın özgürlüğünün sınırlarını aştığı tespit edilmiştir. Yargıtayın bozma kararı sonrasında davaya bakan bölge adliye mahkemesi ise bozma kararına uyarak başvurucunun fotoğrafının açık şekilde yayımlanmasının basın özgürlüğünün sınırlarını aştığını, başvurucunun kişilik haklarınızedelediğini değerlendirmiş ve davalılardan ikisi aleyhine ayrı ayrı 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir. Başvurucu ise bu miktarın uğradığı manevi tahribatıgidermekten uzak olduğunu savunmuştür.

65. Bölge adliye mahkemesinin 5.000 TL olarak belirlediği manevi tazminat miktarı ile -Türk lirasımın 2014 yılındaki satın alma gūcū dikkate alındığında- başvurucunun uğradığı zararlar arasında açık bir orantısızhk olduğu, hükmedilen tazminatın haklar arasında denge kurmaktan uzak olduğu değerlendirilmiştir. Başvurucu gerçekleştirmediği bir tecavüz eylemi sebebiyle bir gün gözaltında tutulmakla kalmamış, hakkında yapılan haberler yüzünden tecavüzcü olarak tanınır hâle gelmiştir. 16/9/2020 tarihli kararla bōlge adliye mahkemesi tarafindan hükmedilen manevi tazminat miktarının somut olayın şartlan dikkate alındığında tazminat hakkının özünü zayıflatacak kadar düşük olduğu görülmüştür. Üstelik gerekçeli kararda somut olayla ilgili yapılan tek değerlendire, başvurucunun fotoğrafının açık şekilde yayımlanmasının basın Özgürlüğünün sınırlarnı aştığıdır. Haberlerde kullanılan başlık, başvurucunun haberde paylaşılan fotoğrafinın üzerine tecavüzcü yazılması, fotoğrafın kişisel veri niteliği, haberin gazetecilik etik ilkelerine uyurmluluğu, ihtilaflı haberlerin başvurucunun şeref ve itibarını ne surette etkilediği hakkında anayasal güvenceleri dikkate alan değerlendirmeler gerekçede yer almamıştır. Bu durumda başvuruya konu davada hükmedilen manevi tazminatın ihlalin sonuçlarının giderilmesi bakımından yetersiz olduğu kanaatine varılmuş, başvurucunun şeref ve itibarmın korunması hakkı bakımından devletin pozitif yükümlülüğünün yerine getirildiğinin kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşıłmıştır.
66. Kişilik haklarına yönelik haksız bir eylem sőz konusu olduğunda mahkemelerin tatmin duygusu yanmda caydırıcılık oluşturacak oranda manevi tazminat takdir etmelerinin zaruri olduğu değerlendirilmiştir. Aksi hâlde anayasal hakların korunmasız kalarak somut olayda olduğu gibi basın kuruluşlarının gazetecilik etik ilkelerine uyumlu şekilde faaliyet gösterme kaygısı taşımaksızın görünür gerçeğe uygunlukła sınırlı yüzeysel bir yaklaşım benimseyerek haberin konusu bilgiyi sansasyon kaygısıyla çarpıtarak okuyucuya ulaştırmalarının õnünde bir engel bulunmayacaktır.


67. Sonuç olarak başvuruya konu davada verilen kararın ihlalin sebep olduğu zararıgidcrmeye clverişli olmadığı, anayasal hakların korunması bakımıdan yetersiz olduğu değerlendirildiğinden başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkı bakımından devletin pozitif yükümlülüğünün yerine getirildiği söylenemeyecektir.

68. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında güvence altına alınan şeref ve itibarı korunması hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
VI. GİDERİM 
69. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi, bu talebinin kabul edilmemesi hâlinde 300.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur.

70. Başvuruda tespit edilen bak ihlalinin somuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulummaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama yaparak Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/201 1 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun őzelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar ve benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/1 1/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B, No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Şeref ve itibarın korunması hakkmın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan şeref ve itibarın korunmasıhakkının İHLAL EDİLDİĞİNE 

C. Kararın bir öreğinin şeref ve itibarın korunması hakkına yönelik ihlalin sonuçlarıun ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması amacıyla Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesine (E.2020/906, K.2020/1607) iletilmek tzere Düzce 2.Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/332, K.2017/359) GÖNDERÍLMESİNE,
D. 487,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 19.287,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararım bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 20/12/2023tarihinde OYBİRLİGfYLE karar verildi.