Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025 Tarihli ve E: 2022/75 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/53 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-12-05

5 Aralik 2025 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 33098
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2022/75 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/53

Karar Tarihi : 22/7/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesidir 
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN,Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisinda öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 39 il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadiğı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine ait olan veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyorsa kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutar partiye bağış olarak kaydedilmelidir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb.birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları giderleri partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.


7. Öte yandan siyasi partilerin Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1)numaralı fikrasının (e) bendi gereğince “parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasınıtaşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını" haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunması gerekmekte olup söz konusu belgeler arasında yer alan banka mutabakat tutanağının Parti tarafindan Anayasa Mahkemesine sunulmadığı da tespit edilmiştir.

8. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenì oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasıinceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin birinci fikrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeni oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Doğru Yol Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa'nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2021 yılıgelirleri toplamının 554.881 TL, giderleri toplamının 554.881 TL olduğu anlaşılmıştır.
12, Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır 


A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplami 20.431 TL olup bu tutarın tamamıbağışlardan oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. il Örgütleri Gelirleri 
15. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 534.450 TL olup bu tutarın 193.450TL'si bağışlardan, 240.000 TL'si aidatlardan, 101.000 TL'si ise yardımlardan oluşmaktadır.
16. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin Incelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 20.431 TL olup bu tutarın 13.200 TL'si kira giderlerinden, 7.000 TL'si temsil giderlerinden, 42 TL'si kirtasiye giderlerinden, 189TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. il Örgütleri Giderleri 
19. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 534.450 TL olup bu tutarın 77.350 TL'si temsil giderlerinden, 50.090 TL'si kırtasiye giderlerinden, 55.810 TL'si haberleşme giderlerinden, 40.500 TL'si taşıma giderlerinden, 109.200 TL'si kira giderlerinden, 27.700TL'si isınma giderlerinden, 47.000 TL'si demirbaş giderlerinden, 126.800 TL'si ise bakım onarım giderleri ile diğer giderlerden oluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi 
21. Partinin 2021 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde 47.000 TL taşınır mal edinimi olduğu, menkul kıymet ile taşınmaz mal ediniminin olmadığıanlaşılmıştır.


IV. SONUÇ
Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 554.881 TL gelir ile 554.881 gider toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem İNCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI