Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2022-08-04

4 Ağustos 2022 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31913
YÖNETMELİK
Adalet Bakanlığından:
ÇOCUK TESLİMİ
VE ÇOCUKLA KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASINA İLİŞKİN
İLAM VE TEDBİR KARARLARININ YERİNE GETİRİLMESİNE
DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç
Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, aile mahkemeleri
tarafından verilen çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına
ilişkin ilam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesine dair görev, yetki
ve sorumluluklar ile buna ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, aile mahkemeleri tarafından
verilen çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve
tedbir kararlarının yerine getirilmesi sürecinde görevli ve yetkili
birimler ile buna dair görev ve sorumluluklar, teslim mekânlarının
oluşturulması, ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilme usulü,
şikâyet ve itiraz, diğer kurumlar ile iş birliği, eğitim ve denetim ile
hizmetin izlenmesine dair usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı
Çocuk Koruma Kanununun 41/İ maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Adalet Bakanlığını,
b) Başkanlık: Adalet Bakanlığı Adli Destek ve
Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığını,
c) Başsavcılık: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlüğünün gözetimi ve denetimi altında bulunduğu ilgili Cumhuriyet
başsavcılığını,
ç) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olma durumu hariç
on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi,
d) Çocuk teslimi: Velayete ilişkin verilen ilam
veya tedbir kararına istinaden süreklilik arz etmeyen, çocuğun yükümlüden
alınarak hak sahibine verilmesi sürecini,
e) Diğer personel: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlükleri bünyesinde müdür, müdür yardımcısı, psikolog, pedagog ve
sosyal çalışmacı dışındaki çalışanları,
f) Hak sahibi: Çocuk teslimi işlemlerinde velayet
kendisine verilen kişiyi, kişisel ilişki kurulması işlemlerinde ise
velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla arasında
kişisel ilişki kurulan kişiyi,
g) Kişisel ilişki: İlam veya tedbir kararına
istinaden velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan anne ve
babanın ya da diğer kişilerin çocukla sınırlı bir süre görüşmesi veya
birlikte kalması sürecini,
ğ) Kolluk: Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatında, emniyet ve asayiş
ile kamu düzeninin korunmasını sağlamak için kanunların ve kanunlara
dayanarak yetkili makamların verdiği görevleri yerine getiren personel ve
görevlileri,
h) Müdür: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürünü,
ı) Müdürlük: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlüğünü,
i) Müdür yardımcısı: Adli destek ve mağdur
hizmetleri müdür yardımcısını,
j) Öğretmen: Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan
öğretmenleri,
k) Teslim mekânı: Çocuk teslimi ve çocukla kişisel
ilişki kurulmasına dair ilam ve tedbir kararlarının yerine getirildiği
çocuk dostu olarak düzenlenen ortamları,
l) UYAP: Adalet hizmetlerinin elektronik ortamda
yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemini,
m) Uzman: Adli destek ve mağdur hizmetleri
müdürlükleri bünyesinde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı olarak
çalışanlar ile müdürlüğün talebi üzerine valilikler tarafından hazırlanan
listede bulunan kamu kurum ve kuruluşlarında görevli psikolog, pedagog,
sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmenleri,
n) Yükümlü: Çocuk teslimi veya çocukla kişisel
ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararı gereğince çocuğu teslim
etmesi gereken kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler
Temel
ilkeler
MADDE 5- (1) Çocuk, anne ve babası ile anne ve babası da
çocukla düzenli şekilde görüşme hakkına sahiptir.
(2) Olağanüstü hâllerin bulunması durumunda çocuğun
menfaatine uygun düştüğü ölçüde mahkeme tarafından anne ve babası dışında
bulunan kişiler ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulabilir.
(3) Kişisel ilişki, sadece çocuğun üstün yararının
gerektirmesi hâlinde mahkeme tarafından kısıtlanabilir veya engellenebilir.
(4) Hak sahibi ile kişisel ilişkinin doğrudan
yürütülmesinin çocuğun üstün yararına aykırı olması nedeniyle mahkeme
tarafından bu hususta karar verilmiş olması hâlinde üçüncü kişi veya uzman
gözetimi altında çocukla kişisel ilişki kurulabilir.
(5) Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
öncelikle taraflar arasında gönüllülüğe dayalı olarak yerine getirilir.
(6) Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
kurulması sürecinde zorunlu hâller dışında iş ve işlemler taraflar yüz yüze
getirilmeden gerçekleştirilir.
(7) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan hizmetlerin
yerine getirilmesinde görev alanlar;
a) Eşitlik, insan onuruna saygı, dürüstlük,
mahremiyet ilkelerine uygun davranır ve çocuğun üstün yararını dikkate
alır.
b) Çocuğun sağlık ve esenliğini gözetir.
c) Çocuğun örselenmesini engelleyecek tedbirleri
alır.
ç) Çocuk, yükümlü veya hak sahibine yönelik; cinsiyet,
yaş, engellilik, ırk, toplumsal sınıf, dil, din, siyasi görüş veya diğer
sebeplerle ayrımcılık yapamaz, onur kırıcı söylem ve davranışlarda
bulunamaz.
d) Çocuğun yaş ve gelişim düzeyine uygun davranır.
e) Yazılı veya sözlü iletişimde teknik tabirlerden
ziyade yalın ve açık bir dil kullanır.
f) Meslek etiğine ve tarafsızlığa gölge düşürecek
tutum ve davranışlarda bulunamaz.
g) İlam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi
sırasında elde edilen kişisel veriler ve bilgilerin, düzenlenen tutanak ve
raporların gizliliğini korur. Bu veriler ve bilgileri ilgili mevzuatın
zorunlu kıldığı hâller dışında hiçbir kurum ve kişiyle paylaşamaz.
ğ) İş ve işlemlerin, kamu kurum ve kuruluşları ile
müdürlük arasında etkin iş birliğiyle yürütülmesini sağlar.
Çocuğun
üstün yararı
MADDE 6- (1) Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesinde
çocuğun üstün yararı esas alınır.
(2) Bu iş ve işlemlerde uzman veya öğretmen,
çocuğun duygu durumunun gözetilmesi ve olası çatışmalardan mümkün olduğunca
uzak tutulması amacıyla mesleki müdahalelerde bulunur.
(3) Çocuklar yapılacak iş ve işlemler hakkında
gelişim düzeylerine uygun şekilde bilgilendirilir.
(4) Çocukların örselenmesine neden olabilecek
eylemlerin önlenmesi amacıyla gerekli tedbirler alınır.
(5) Hak sahibi ve yükümlü, çocuğun üstün yararı
ilkesine uygun davranır.
(6) Çocuk ile hak sahibi ya da yükümlünün
menfaatlerinin çatışması hâlinde çocuğun üstün yararına öncelik tanınır.
(7) Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi göz önünde
bulundurularak, çocuğun kendisini ilgilendiren konularda görüş oluşturma ve
bu görüşleri serbestçe ifade etme hakkı gözetilir.
Tedbir
kararının varlığı hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 7- (1) Hak sahibi veya yükümlü hakkında 8/3/2012
tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin
Önlenmesine Dair Kanun uyarınca gizlilik kararı ya da başka bir tedbire
karar verilmesi hâlinde çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulması
işlemleri bu kararlar dikkate alınarak yerine getirilir.
(2) 6284 sayılı Kanun uyarınca bir gizlilik kararı
bulunması hâlinde; ilgililerin dosya inceleme talepleri dosyadaki adres,
iletişim ve kimlik bilgileri ile gizli tutulmasına karar verilen diğer
bilgi ve belgelerin gizliliğinin sağlanmasına yönelik gerekli tedbirler
alınmak suretiyle karşılanır.
Başvuru
ve iş birliği
MADDE 8- (1) Yükümlü tarafından ilam veya tedbir kararı rıza
ile yerine getirilmediği takdirde; hak sahibinin, bu Yönetmelikteki hizmet
ve desteklerden faydalanabilmesi için müdürlüğe başvurması ve iş birliği
içerisinde hareket etmesi gerekir.
Bildirimde
bulunulması
MADDE 9- (1) Uzman veya öğretmen tarafından çocuk teslimi ve
çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin iş ve işlemler yürütülürken
koruyucu ve destekleyici tedbir uygulanması gerektiği yönünde bir kanaate
varılması hâlinde durum aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğüne bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Görevli Birim
ve Yetkili Müdürlük
Görevli
birim
MADDE 10-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair aile mahkemelerince verilen ilam veya
tedbir kararları, çocuğun üstün yararı esas alınarak Bakanlıkça kurulan
müdürlüklerce yerine getirilir.
(2) Müdürlük bulunmayan yerlerde bu görevler, Bakanlıkça
belirlenen hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğü tarafından yerine
getirilir.
Yetkili
müdürlük
MADDE 11-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam ve tedbir kararları çocuğun yerleşim
yeri müdürlüğünce yerine getirilir.
(2) Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan çocuklar
bakımından çocuğun Türkiye’de bulunduğu yerdeki müdürlük yetkilidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müdürlüklerin
Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları
Müdürlüklerde
görevli personel
MADDE 12-
(1) Bakanlıkça müdürlüklerde;
müdür, yeteri kadar müdür yardımcısı, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı
ile diğer personel görevlendirilir.
İlam ve
tedbir kararlarının yerine getirilmesi
MADDE 13-
(1) İlam ve tedbir kararları
müdürlükçe görevlendirilen uzmanlar tarafından yerine getirilir.
(2) Uzman sayısının yeterli olmadığı yerlerde ise
ilam ve tedbir kararları öğretmen marifetiyle yerine getirilir.
(3) Müdür ve müdür yardımcısının psikolog, pedagog
veya sosyal çalışmacı olması durumunda ilam ve tedbir kararları bu kişiler
tarafından da yerine getirilebilir.
Müdürün
görevleri
MADDE 14-
(1) Müdürün çocuk teslimi ve
çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerine ilişkin görevleri şunlardır:
a) Bu iş ve işlemlerde görev alan uzman ve
öğretmenlere dosya tevzi etmek.
b) 42 nci madde uyarınca uzman veya öğretmenler
tarafından yapılan bildirim üzerine dosyayı işlemden kaldırmak ve teslim
emrinin hükümsüz hâle gelmesine karar vermek.
c) Çocuğun yerleşim yerinin başka bir müdürlüğün
yetki alanına girecek şekilde değişmesi hâlinde dosyanın kapatılarak ilgili
yer müdürlüğüne gönderilmesini sağlamak.
ç) Tebligat işlemlerinin gecikmeksizin yapılmasını
sağlamak.
d) İş ve işlemlerin aksatılmadan yürütülmesini
temin etmek üzere müdür yardımcısı, uzman, öğretmen ve diğer personelin iş
birliği içerisinde etkili ve verimli bir şekilde çalışmalarını sağlamak.
e) Valilikler tarafından oluşturulan listede yer
alan uzman ve öğretmenlerin görev yapacakları yer ve tarihleri belirlemek.
f) Teslim mekânlarının çocuğun üstün yararına uygun
şekilde işleyişine ilişkin gerekli tedbirlerin alınması hususunda ilgili
kurum ve kuruluşlarla koordinasyonu sağlamak.
g) Teslim mekânlarıyla ilgili personel, donanım ve
diğer ihtiyaçları belirleyerek ilgili kurum ve kuruluşlara iletilmek üzere
başsavcılığa sunmak.
ğ) Güvenlikle ilgili gecikmeksizin kolluk
birimleriyle irtibat kurarak önlem alınmasını talep etmek, gerekmesi
hâlinde durumu derhâl başsavcılığa bildirmek.
h) Yapılan çalışmalar, karşılaşılan sorunlar ve
tespit edilen ihtiyaçlar konusunda Başkanlığı bilgilendirmek.
ı) Mevzuatla veya Başkanlıkça verilen diğer
görevleri yapmak.
Müdür
yardımcısının görevleri
MADDE 15-
(1) Müdür yardımcısının çocuk
teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerine ilişkin görevleri
şunlardır:
a) Müdüre ait görevlerin yürütülmesinde müdüre
yardımcı olmak.
b) Müdür tarafından iş bölümünde belirtilmiş olması
hâlinde çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya
tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin iş ve işlemleri izlemek,
denetlemek ve sonuçlarını değerlendirmek.
c) Çocuk teslimine ilişkin iş ve işlemlerin yerine
getirilmesine yönelik gerekli koordinasyonu sağlamak.
ç) Mevzuatla veya müdür tarafından verilen diğer
görevleri yapmak.
Hak
sahibi ve yükümlü ile iletişime ilişkin görevler
MADDE 16-
(1) Müdür tarafından hak sahibi ve
yükümlü ile iletişime geçmek üzere müdürlükte görevli uzmanlar arasından
yeteri kadar psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı görevlendirilir.
(2) Psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılar
tarafından aşağıdaki görevler yerine getirilir:
a) Hak sahibinin, ilam veya tedbir kararının yerine
getirilmesi için müdürlüğe başvurması hâlinde teslim sürecine ilişkin
bilgilendirme yapmak.
b) Her türlü iletişim vasıtası ile yükümlüyle
irtibata geçerek çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir
kararında belirtilen gün ve saatte, çocuk teslimlerinde ise müdürlük
tarafından belirlenen gün ve saatte, teslim mekânı olarak bildirilen yere
çocuğun getirilmesini yükümlüye derhâl bildirmek, çocuğu getirmediği
takdirde karşılaşabileceği hususlar ve yaptırımlar ile ilgili bilgi vererek
tutanağa bağlamak.
c) Yükümlüyle irtibat kurulamaması hâlinde
iletişime geçilememe nedenini tutanağa bağlamak.
ç) Yükümlüyle irtibat kurulamaması veya yükümlünün
çocuğu getirmeyeceğini beyan etmesi yahut çocuğu belirlenen yere
getirmemesi hâlinde derhâl yükümlüye çocuğun teslimine veya çocukla kişisel
ilişki kurulmasına dair bir teslim emri gönderilmesini sağlamak.
d) Yükümlü veya hak sahibi tarafından çocuğun
yerleşim yerinin başka bir müdürlüğün yetki alanına girecek şekilde
değiştiğinin bildirilmesi hâlinde dosyanın kapatılarak ilgili yer
müdürlüğüne gönderilmesi için müdüre bildirimde bulunmak.
(3) İkinci fıkra kapsamındaki görevler müdürlüğün
bulunmadığı yerlerde, Bakanlıkça görevlendirilen hukuk mahkemesi yazı
işleri müdürü ya da görevlendireceği diğer personel tarafından yerine
getirilir.
Uzman ve
öğretmenlerin görevleri
MADDE 17-
(1) Çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulması işlemlerinde görev alan uzman ve öğretmenlerin
görevleri şunlardır:
a) Yükümlünün çocuğu teslim mekânına getirmesi
hâlinde çocuğun hak sahibine teslim edilmesine yönelik işlemleri
gerçekleştirmek.
b) İşlem öncesinde hak sahibi ve yükümlü ile ayrı
ayrı görüşerek sürece ilişkin bilgilendirme yapmak.
c) Çocuğu bu sürece hazırlamak, kaygı düzeyini
düşürmek amacıyla çocukla görüşme yapmak.
ç) Çocuğun örselenmesine neden olabilecek
durumların tespiti hâlinde ilgili mevzuat ve mesleki sınırlar çerçevesinde
gerekli önlemleri almak.
d) Yükümlünün çocuk teslimine ilişkin ilam veya
tedbir kararına dair emrin gereğini yerine getirmediği durumlarda, çocuğun
bulunduğu adrese gidilerek alınan çocuğu hak sahibine teslim etmek.
e) Çocuk teslimi veya kişisel ilişki sürecinde
çocuğun yerleşim yerinin değişmesi nedeniyle başka bir müdürlüğün yetki
alanına girdiğinin öğrenilmesi hâlinde dosyanın kapatılarak ilgili yer
müdürlüğüne gönderilmesi için müdüre bildirimde bulunmak.
f) Mevzuatla verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
Diğer
personelin görevleri
MADDE 18-
(1) Çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulması işlemlerinde görev alan diğer personelin ilgisine
göre görevleri şunlardır:
a) İlam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi
amacıyla müdürlüğe müracaat eden hak sahibinin başvurusunu alarak dosya açmak
ve tevzi edilmek üzere dosyayı müdüre sunmak.
b) Başvuru esnasında hak sahibinden; kendi adres ve
iletişim bilgilerini, bilinmesi hâlinde yükümlünün en son adres ve iletişim
bilgilerini ve kişisel ilişki sürecinin geçirileceği adres bilgilerini
alarak tutanağa bağlamak.
c) Uzmanın veya öğretmenin isteği üzerine 11/2/1959
tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca yükümlüye teslim emrinin
tebliğine ilişkin tebligat işlemlerini yapmak.
ç) Çocuğun yerleşim yerinin değişmesi hâlinde
dosyadaki teslim emri kapsamında teslimin gerçekleştirileceği yeni yeri
bildirmek amacıyla 7201 sayılı Kanun uyarınca yükümlüye çıkarılacak
tebligat işlemlerini yapmak.
d) Dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim
emrinin hükümsüz hâle gelmesine dair verilen kararı hak sahibi ve yükümlüye
bildirmek amacıyla çıkarılacak tebligat işlemlerini yapmak.
e) Müdürün yaptığı iş bölümüne uygun olarak ihtiyaç
duyulması hâlinde teslim işlemlerinin yapılacağı günlerde teslim için
belirlenen mekânda bulunmak.
f) Mevzuatla ya da müdür veya müdür yardımcısı
tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
Uzman ve
öğretmen listesi oluşturulması
MADDE 19-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesi için müdürlüğün başsavcılık aracılığıyla talebi üzerine
valilikler tarafından kamu kurum ve kuruluşlarında görevli psikolog,
pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmen gibi
uzmanların yer aldığı bir liste oluşturulur. Uzmanların yeterli sayıda
olmaması hâlinde öğretmenler de listeye dâhil edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Teslim
Mekânları ile Diğer İhtiyaçların Karşılanması
Teslim
mekânları
MADDE 20-
(1) Çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin işlemler müdürlükçe belirlenen teslim mekânlarında
gerçekleştirilir.
(2) Teslim mekânlarının belirlenmesinde çocuğun
üstün yararı uyarınca fiziksel ve ruhsal gelişimine uygun yerlerin
seçilmesine özen gösterilir.
(3) Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına
dair işlemlerin yerine getirilmesi sürecinde teslim mekânları ile yakın
çevresinde meydana gelebilecek olayların önlenebilmesi için teslim
mekânının güvenlik unsurunun bulunmaması veya yeterli olmaması hâlinde
kolluk görevlileri tarafından gerekli tedbirler alınır.
Teslim
mekânlarının oluşturulması
MADDE 21-
(1) Müdürlüğün başsavcılık
aracılığıyla talebi üzerine, il ve ilçelerde kamu kurum ve kuruluşları ile
belediyelerin çocuk teslimine elverişli yerlerinden, ilgisine göre
valilikler veya belediyeler tarafından yeterli sayıda teslim mekânı
belirlenir, yoksa oluşturulur.
Teslim
mekânlarının genel standartları
MADDE 22-
(1) Teslim mekânlarında, mümkün
olduğu ölçüde aşağıdaki genel standartlar sağlanır:
a) Çocuklar ile hak sahibi ve yükümlülerin kolay
ulaşımları ve güvenlikleri açısından o yerleşim yerinin uygun bölgelerinde
belirlenmesi veya oluşturulması.
b) Binanın kolay ulaşılabilir bir bölümünde,
engelli bireylerin erişimine ve kartlı geçişe imkân tanıyacak şekilde ayrı
bir kapıdan giriş imkânı sağlanması.
c) Her bir odanın en az yirmi dört metre kare
büyüklüğünde, aydınlık ve ferah olması.
ç) Çocuğun kaliteli zaman geçirmesine yarayacak
oyuncak, boyama kiti, kâğıt-kalem, hikâye kitabı gibi materyallerin
bulundurulması.
d) Teslim sürecini kayda alacak şekilde teslim
mekânının güvenlik kamera sistemi ile izlenebilmesi için gerekli teknik
donanımın sağlanması.
(2) Birinci fıkrada belirtilen genel standartların
yanı sıra Bakanlıkça belirlenen diğer standartlara da uyulur.
Araç
temini
MADDE 23-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesinde kullanılmak üzere müdürlüğün başsavcılık aracılığıyla talebi
üzerine valilikler ve belediyeler tarafından araç tahsis edilir.
(2) Tahsis edilen araç, temin edildiği kurum ya da
belediye tarafından kullanıma hazır şekilde bulundurulur. Ayrıca yakıt ve
bakım gibi masrafları karşılanarak şoför görevlendirilir.
Kamu
kurumlarının destek sağlaması
MADDE 24-
(1) Teslim mekânlarının
belirlenmesi, oluşturulması, tefrişi, güvenliği, ısınması, temizliğinin
sağlanması ve teslim hizmetlerinin sunumunda kamu kurum ve kuruluşları ile
belediyeler, müdürlüğe her türlü desteği sağlamakla yükümlüdür.
(2) Birinci fıkrada belirtilen ve ihtiyaç duyulan
desteklerin sağlanması hususu müdürlükçe başsavcılık aracılığıyla yazılı
olarak ilgili kamu kurum ve kuruluşu veya belediyeden talep edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çocuk Teslimi
İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilme süreci
MADDE 25-
(1) Çocuk teslimine ilişkin ilam
veya tedbir kararları yükümlüsü tarafından rızasıyla yerine getirilmediği
takdirde hak sahibi, ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için
müdürlüğe başvurabilir. Başvuru esnasında çocuk teslimine ilişkin ilam veya
tedbir kararının müdürlüğe ibrazı zorunludur.
(2) Başvuru esnasında hak sahibi müdürlük
tarafından kendisi ile hangi iletişim vasıtasıyla irtibat kurulabileceğini
müdürlüğe bildirir, bu husus tutanak altına alınır.
(3) İbraz edilen ilam veya tedbir kararının
müdürlükçe teyidi yapıldıktan sonra müdürlük tarafından her türlü iletişim
vasıtası ile yükümlüyle irtibata geçilir. Müdürlük, belirlenen gün ve
saatte hak sahibine teslim edilmek üzere çocuğun belirlenen yere
getirilmesini yükümlüye derhâl bildirir ve bu bildirimin yapıldığı veya
yükümlüyle irtibat kurulamadığı hususları tutanak altına alınır.
(4) Teslim gün, saat ve yerinin belirlenmesinde
çocuğun üstün yararı gözetilir ve mümkün olduğunca tarafların görüşü de
dikkate alınır.
(5) Yükümlüyle irtibat kurulamaz veya yükümlü
çocuğu getirmeyeceğini beyan ederse yahut yükümlü çocuğu belirlenen yere
getirmezse müdürlükçe derhâl yükümlüye, çocuğun teslimine dair teslim emri
tebliğ edilir.
(6) Hak sahibi veya yükümlünün ceza infaz kurumunda
hükümlü veya tutuklu olarak bulunması hâlinde işlemler ceza infaz kurumu
aracılığı ile gerçekleştirilir.
(7) Hak sahibinin ilam veya tedbir kararının yerine
getirilmesi için çocuğun yerleşim yeri dışındaki bir müdürlüğe başvurması
hâlinde bu müdürlük tarafından başvuruya esas olan ilam veya tedbir
kararının ibrazı istenir. Hak
sahibinin adres ve iletişim bilgileri ile bilinmesi hâlinde yükümlünün en
son adres ve iletişim bilgilerinin bildirilmesi istenerek bu husus tutanak
altına alınır. İbraz edilen ilam veya tedbir kararı ile tutulan tutanak
dosyaya eklenir ve derhâl çocuğun yerleşim yeri müdürlüğüne gönderilir.
Teslim
emrinde yer alması gereken hususlar
MADDE 26-
(1) Yükümlüye gönderilen teslim
emrinde yer alacak hususlar şunlardır:
a) Müdürlük tarafından belirlenen gün ve saatte
çocuğu emirde belirtilen yere getirmek zorunda olduğu.
b) Çocuğu emirde belirtilen yere getirmesine engel
teşkil edecek derecede haklı bir mazereti varsa teslim gününden önce
müdürlüğe bildirimde bulunarak çocuğun müdürlükçe alınmasını talep etmesi
gerektiği.
c) Çocuğu getirmez veya haklı mazereti nedeniyle
müdürlükçe alınmasını talep etmezse, çocuğun, uzman veya öğretmen
marifetiyle gerekirse kolluktan yardım alınarak ve zor kullanılmak
suretiyle teslim alınacağı.
ç) Emrin gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde
disiplin hapsiyle cezalandırılacağı.
d) Müdürlükçe yapılan iş ve işlemlere karşı,
öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde, işlemi yapan
müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyette bulunabileceği.
Çocuğun
teslim edilmesi
MADDE 27-
(1) Müdürlüğün belirlediği yere
yükümlü tarafından getirilen çocuk hak sahibine teslim edilir.
(2) Yükümlü, emrin gereğini yerine getirmezse
görevli uzman veya öğretmen tarafından çocuğun bulunduğu adrese gidilerek
alınan çocuk hak sahibine teslim edilir.
(3) Mahkemece çocuk teslimine dair ilam veya tedbir
kararı verildikten sonra hak sahibinin hükümlü veya tutuklu olarak ceza
infaz kurumuna girmiş olması durumunda, talep üzerine mahkeme tarafından bu
hususta yeni bir karar verilmesi hâlinde çocuk hak sahibine teslim edilmek
üzere kararda belirtilen kişiye teslim edilir.
(4) Çocuğun örselenmesine neden olabilecek
durumların önlenmesi amacıyla gerekmesi hâlinde ilgili uzman veya öğretmen
tarafından, teslim işlemi öncesinde hak sahibi, yükümlü ve çocukla görüşme
yapılır.
(5) Müdürlükçe çocuğun teslim edildiği, çocuğa
ulaşılamadığı ve yükümlünün emrin gereğini yerine getirmediği gibi hususlar
tutanak altına alınır.
Haklı
mazeret nedeniyle çocuğun müdürlükçe alınması
MADDE 28-
(1) Yükümlü tarafından, haklı
mazereti bulunduğu gerekçesiyle çocuğun müdürlükçe alınmasının talep
edilmesi hâlinde mazerete ilişkin varsa ilgili bilgi ve belgeler müdürlüğe
iletilir.
(2) Müdürlükçe mazeretin haklı olduğunun
anlaşılması hâlinde çocuğun üstün yararı uyarınca, gerektiğinde hak sahibi
de hazır bulundurulmak suretiyle çocuk, yükümlüden alınarak hak sahibine
teslim edilir.
Yükümlünün
haklı bir sebep olmaksızın çocuğu tekrar alması
MADDE 29-
(1) Çocuk hak sahibine teslim
edildikten sonra, yükümlü haklı bir sebep olmadan çocuğu tekrar alırsa
ayrıca yeni bir hükme veya yükümlüyle irtibata geçmeye ya da teslim emri
tebliğine gerek olmaksızın çocuk nerede bulunursa bulunsun müdürlük
tarafından alınarak hak sahibine teslim edilir.
Teslim
emri olmaksızın ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi
MADDE 30-
(1) Çocuk teslimine ilişkin ilam
veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi sırasında, kaçırılma ihtimali
gibi çocuğun üstün yararına aykırı durumların ortaya çıkması hâlinde
yükümlüyle irtibata geçmeye veya teslim emri tebliğine gerek olmaksızın
çocuk müdürlük tarafından alınarak hak sahibine teslim edilir.
(2) Birinci fıkra uyarınca işlem yapılan hâllerde
bu işlemin gerekçesi ilgili uzman veya öğretmen tarafından tutanak altına
alınır.
Kolluk
birimlerinden yardım alınması
MADDE 31-
(1) Çocuk teslimine ilişkin ilam
veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin işlemlerde gerekmesi
hâlinde kolluktan yardım istenebilir. Kolluk birimleri, zor kullanma dâhil
bu konudaki talepleri derhâl yerine getirir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çocukla Kişisel
İlişki Kurulması
İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilme süreci
MADDE 32-
(1) Çocukla kişisel ilişki
kurulmasına dair ilam veya tedbir kararları, yükümlüsü tarafından rızasıyla
yerine getirilmediği takdirde hak sahibi, ilam veya tedbir kararının yerine
getirilmesi için müdürlüğe başvurabilir. Başvuru esnasında kişisel ilişki
kurulmasına ilişkin ilam veya tedbir kararının müdürlüğe ibrazı zorunludur.
(2) Başvuru esnasında hak sahibi, müdürlük
tarafından kendisi ile hangi iletişim vasıtasıyla irtibat kurulabileceğini
müdürlüğe bildirir, bu husus tutanak altına alınır.
(3) İbraz edilen ilam veya tedbir kararının
müdürlükçe teyidi yapıldıktan sonra müdürlük tarafından her türlü iletişim
vasıtası ile yükümlüyle irtibata geçilerek taraflar ve çocuk arasında
düzenli şekilde kişisel ilişki kurularak sürdürülmesinin önemi ile çocuğun
sağlıklı gelişimi üzerindeki olumlu etkisine ilişkin bilgilendirme yapılır.
(4) İlam veya tedbir kararında belirlenen gün ve
saatte veya belirtilmemişse müdürlük tarafından belirlenen gün ve saatte
hak sahibine teslim edilmek üzere çocuğun müdürlükçe belirlenen yere
getirilmesi yükümlüye derhâl bildirilir ve bu bildirimin yapıldığı veya
yükümlüyle irtibat kurulamadığı hususları tutanak altına alınır.
(5) Yükümlüyle irtibat kurulamaz veya yükümlü
çocuğu getirmeyeceğini beyan ederse yahut yükümlü çocuğu belirlenen yere
getirmezse müdürlükçe derhâl yükümlüye, çocukla kişisel ilişki kurulmasına
dair bir teslim emri tebliğ edilir.
(6) Hak sahibi veya yükümlünün ceza infaz kurumunda
hükümlü veya tutuklu olarak bulunması hâlinde işlemler ceza infaz kurumu
aracılığı ile gerçekleştirilir.
(7) Hak sahibinin ilam veya tedbir kararının yerine
getirilmesi için çocuğun yerleşim yeri dışındaki bir müdürlüğe başvurması
hâlinde bu müdürlük tarafından başvuruya esas olan ilam veya tedbir
kararının ibrazı istenir. Hak
sahibinin adres ve iletişim bilgileri ile bilinmesi hâlinde yükümlünün en
son adres ve iletişim bilgilerinin bildirilmesi istenerek bu husus tutanak
altına alınır. İbraz edilen ilam veya tedbir kararı ile tutulan tutanak
dosyaya eklenir ve çocuğun yerleşim yeri müdürlüğüne derhâl gönderilir.
Teslim
emrinde yer alması gereken hususlar
MADDE 33-
(1) Yükümlüye gönderilen teslim
emrinde yer alacak hususlar şunlardır:
a) İlam veya tedbir kararında belirtilen gün ve
saatte, gün ve saatin belirtilmemesi hâlinde müdürlük tarafından belirlenen
gün ve saatte çocuğu emirde belirtilen yere getirmek zorunda olduğu.
b) Çocuğu emirde belirtilen yere getirmesine engel
teşkil edecek derecede haklı bir mazereti varsa teslim gününden önce
müdürlüğe bildirimde bulunarak çocuğun müdürlükçe alınmasını talep etmesi
gerektiği.
c) İlam veya tedbir kararı kapsamında emrin
tebliğinden sonraki dönemde de (a) ve (b) bentlerindeki yükümlülüğünün
devam edeceği, bunun için yeniden emir çıkarılmayacağı.
ç) Emrin gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde
disiplin hapsi ile cezalandırılacağı.
d) Yerleşim yeri veya iletişim bilgilerinin
değişmesi hâlinde yeni adres veya iletişim bilgilerinin müdürlüğe derhâl
bildirilmesi gerektiği.
e) Müdürlükçe yapılan iş ve işlemlere karşı,
öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde, işlemi yapan
müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyette bulunulabileceği.
Çocuğun
teslim edilmesi
MADDE 34-
(1) Müdürlüğün belirlediği yere
getirilen çocuk, hak sahibine teslim edilir.
(2) Mahkemece kişisel ilişki kurulmasına dair ilam
veya tedbir kararı verildikten sonra hak sahibinin hükümlü veya tutuklu
olarak ceza infaz kurumuna girmiş olması durumunda, mahkeme tarafından bu
hususta verilen karar üzerine kişisel ilişkinin ceza infaz kurumunda
gerçekleştirilebilmesi için çocuk mahkeme kararında belirtilen kişiye
teslim edilir.
(3) Hak sahibine, ilam veya tedbir kararında
belirtilen sürenin bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmek zorunda
olduğu, çocuğu getirmez veya kendisinden kaynaklanmayan makul sebepler
hariç olmak üzere geç getirirse disiplin hapsiyle cezalandırılacağı,
hakkında suç duyurusunda bulunulacağı hususu tutanağa bağlanarak tebliğ
edilir.
(4) Çocuk, hak sahibi tarafından, müdürlükçe
belirlenen yere getirilmezse, hak sahibi hakkında müdürlük tarafından suç
duyurusunda bulunulur ve müteakip süreç hakkında yükümlü bilgilendirilir.
Kişisel
ilişki sonrası çocuğun yükümlüye teslim edilememesi
MADDE 35-
(1) Hak sahibi tarafından kişisel
ilişki kurulmasından sonra teslim yerine getirilen çocuğun yükümlüye veya
yükümlünün belirlediği kişiye teslimi mümkün olmazsa çocuk hak sahibinde
bırakılır.
(2) Çocuğun, birinci fıkra uyarınca hak sahibinde
bırakılması da mümkün olmazsa müdürlüğün talebi üzerine aile ve sosyal
hizmetler il müdürlüğünce çocuğun geçici olarak barınmasına yönelik
tedbirler alınır.
(3) Bu madde kapsamında yapılacak tüm işlemler
tutanak altına alınır.
Haklı
mazeret nedeniyle çocuğun müdürlükçe alınması
MADDE 36-
(1) Yükümlü tarafından, haklı
mazereti bulunduğu gerekçesiyle çocuğun müdürlükçe alınmasının talep
edilmesi hâlinde mazerete ilişkin varsa ilgili bilgi ve belgeler müdürlüğe
iletilir.
(2) Müdürlükçe mazeretin haklı olduğunun
anlaşılması hâlinde çocuğun üstün yararı uyarınca, gerektiğinde hak sahibi
de hazır bulundurulmak suretiyle çocuk, yükümlüden alınarak hak sahibine
teslim edilir.
Hak
sahibinin bildirim yükümlülüğü
MADDE 37-
(1) Hak sahibi, emrin yükümlüye
tebliğinden sonraki dönemde, teslim saatinden en az kırk sekiz saat önce
çocuğu teslim almaya geleceğini yazılı olarak, elektronik ortamda veya
başvuru aşamasında beyan ettiği iletişim kanalıyla müdürlüğe bildirmek
zorundadır.
(2) Hak sahibinin bildirimde bulunmadığı veya
gelemeyeceğini bildirdiği hâllerde bu husus ve çocuğu emirde belirtilen
yere getirme zorunluluğu bulunmadığı yükümlüye bildirilir. Hak sahibinin
yeniden müdürlükle iletişime geçmesi beklenir.
(3) Hak sahibinin tekrar müdürlükle iletişime
geçerek çocuğu teslim almaya geleceğini bildirmesi hâlinde yükümlü ile
yeniden irtibata geçilir. Yükümlüden çocukla kişisel ilişki kurulmasına
dair ilam veya tedbir kararındaki görüşme takvimine uygun şekilde çocuğu
belirlenen teslim yerine getirmesi istenir.
(4) Tüm bu işlemler tutanak altına alınır.
Üçüncü
kişilerin refakatinde kişisel ilişki kurulması
MADDE 38-
(1) Çocuğun üstün yararı gereğince
bu hususta mahkemece karar verilmiş olması hâlinde kişisel ilişki üçüncü
kişi refakatinde gerçekleştirilir.
(2) Mahkemece, kişisel ilişkinin uzman veya
öğretmen refakatinde gerçekleştirilmesine ilişkin karar verilmiş olması
hâlinde kişisel ilişki müdürlükçe belirlenen teslim mekânında bu kişiler
refakatinde gerçekleştirilir.
(3) Teslim mekânında gerçekleştirilen çocukla
kişisel ilişki süreci esnasında uzman veya öğretmen tarafından gerekmesi
hâlinde mesleki müdahaleler yapılarak gözlem ve tespitlerini içeren bir
tutanak tanzim edilir.
(4) Üçüncü fıkra uyarınca uzman veya öğretmen
tarafından tanzim edilen tutanak çocuğun üstün yararının gerektirmesi
hâlinde kişisel ilişki kararını vermiş olan aile mahkemesine sunulur.
Çocuğun
görüşmeyi reddetmesi hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 39-
(1) Kişisel ilişki kurma sürecinde
çocuğun hak sahibi ile görüşmeyi reddetmesi hâlinde hak sahibi ile çocuğun
görüşebilmesini temin etmek amacıyla uzman veya öğretmen tarafından
öncelikle çocukla ve taraflarla ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirilir. Buna
rağmen çocuğun görüşmeyi kabul etmemesi hâlinde bu durum gerekçeleri ile
birlikte ayrıntılı şekilde tutanak altına alınır.
(2) Çocuğun görüşmeyi kabul etmemesine neden olan
sorunların tespiti ile bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri geliştirilmesi
amacıyla uzman veya öğretmen tarafından çocuk, hak sahibi ve yükümlü ile
görüşmeler yapmak üzere bir plan hazırlanır. Hazırlanan plan hak sahibi ve
yükümlüye bildirilir.
(3) Hazırlanan plan uyarınca en geç bir sonraki
kişisel ilişki tarihine kadar uzman veya öğretmen tarafından çocuk, hak
sahibi ve yükümlü ile görüşmeler gerçekleştirilir. Ancak bu süre on beş
günü geçemez.
(4) Bu süreçte taraflara çocuğun sağlıklı gelişimi
açısından sorumlulukları hatırlatılarak, çocuk ile tarafların iletişim
becerilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilir. Çocuk
ve hak sahibi arasındaki kişisel ilişkinin sonraki dönemde uygun şekilde
gerçekleşmesi için uzman veya öğretmen tarafından gerekli mesleki
müdahalelerde bulunulur.
(5) Uzman veya öğretmen tarafından yapılan gözlem
ve tespitler neticesinde çocuğun üstün yararı uyarınca çocuk, hak sahibi
veya yükümlü hakkındaki önerilere hazırlanan değerlendirme raporunda yer
verilir.
(6) Tüm bu işlemler tutanak altına alınır.
Danışmanlık
tedbirine karar verilmesi
MADDE 40-
(1) Çocukla kişisel ilişki
kurulması işlemlerinin çocuğun üstün yararını koruyacak şekilde yerine
getirilebilmesi amacıyla çocuk, hak sahibi veya yükümlü hakkında müdürlüğün
önerisi üzerine aile mahkemesince danışmanlık tedbiri uygulanmasına karar
verilebilir.
(2) Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair
kararların yerine getirilme sürecinde çocuk, hak sahibi veya yükümlünün
danışmanlık hizmetine ihtiyaç duyduğunun tespiti hâlinde ilgili uzman veya
öğretmen tarafından bu durum tutanağa bağlanarak müdürlüğe bildirilir.
(3) Müdürlük, yükümlünün teslim emrine ilk aykırı
hareketinde aile mahkemesinden yükümlü hakkında danışmanlık tedbiri
uygulanmasını talep eder.
Yetkili
müdürlüğün değişmesi hâlinde yapılacak işlemler
MADDE 41-
(1) Çocuğun yerleşim yerinin başka
müdürlüğün yetki alanında kalacak şekilde değişmesi hâlinde dosya
müdürlükçe resen ilgili yer müdürlüğüne gönderilir.
(2) Dosyanın geldiği müdürlük işlemlere kaldığı
yerden devam eder ve dosyadaki teslim emri kapsamında sadece teslimin
gerçekleştirileceği yeni yeri yükümlüye tebliğ eder.
(3) Teslim yeri değişikliği hak sahibine müdürlükçe
her türlü iletişim vasıtasıyla bildirilerek bu husus tutanak altına alınır.
Dosyanın
işlemden kaldırılması
MADDE 42-
(1) Teslim emrinin yükümlüye
tebliğinden sonraki dönemde hak sahibi, teslim saatinden en az kırk sekiz
saat önce çocuğu teslim almaya geleceğini müdürlüğe bildirdiği hâlde haklı
bir mazeret olmaksızın art arda iki kez veya bir yılda üç kez gelmezse
ilgili uzman veya öğretmenin bildirimi üzerine dosyanın işlemden
kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine müdür tarafından
karar verilir. Bu karar hak sahibi ve yükümlüye tebliğ edilir.
(2) Teslim emrinin tebliğinden sonraki dönemde
yükümlü en az bir yıl boyunca emrin gereğini usulüne uygun bir şekilde
yerine getirir ve müteakip dönemde de kişisel ilişki kurulmasına dair
mahkeme kararına uygun olarak hareket edeceğini taahhüt ederse, son teslim
işlemini gerçekleştiren ilgili uzman veya öğretmenin kanaati de alınmak
suretiyle dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle
gelmesine müdür tarafından karar verilebilir. Bu karar hak sahibi ve
yükümlüye tebliğ edilir. Yükümlü bu taahhüdünü yerine getirmezse hak
sahibinin talebi üzerine yükümlüye doğrudan teslim emri tebliğ edilir.
(3) Dosya açıldıktan sonraki herhangi bir dönemde
hak sahibinin müdürlükten dosyanın işlemden kaldırılmasını talep etmesi
hâlinde, müdür tarafından dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim
emrinin hükümsüz hâle gelmesine karar verilir. Bu karar hak sahibi ve
yükümlüye tebliğ edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Şikâyet ve
İtiraz
Şikâyet
MADDE 43-
(1) Çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin müdürlükçe yapılan işlem ve verilen kararlara karşı,
öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde şikâyette
bulunulabilir.
Şikâyette
görevli ve yetkili mahkeme
MADDE 44-
(1) Şikâyette görevli ve yetkili
mahkeme çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya
tedbir kararının yerine getirilmesine ilişkin işlemi yapan müdürlüğün
bulunduğu yer aile mahkemesidir.
Şikâyet
üzerine mahkemece yapılacak işlem
MADDE 45-
(1) Şikâyet üzerine mahkeme,
yapılan işlemlerin yerine getirilmesini durdurabilir ve dosya üzerinden
veya gerektiğinde ilgilileri dinlemek suretiyle ivedilikle karar verir.
İtiraz
MADDE 46-
(1) Şikâyet üzerine verilen karara
karşı, tebliğden itibaren bir hafta içinde şikâyete ilişkin kararı veren
mahkemeye itiraz edilebilir.
İtirazı
inceleyecek merci
MADDE 47-
(1) Kararı veren mahkeme
tarafından, itirazı incelemesi için dosya o yerde aile mahkemesinin birden
fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen
daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde aile mahkemesinin
tek dairesi bulunması hâlinde asliye hukuk mahkemesine, aile mahkemesi
hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı olması hâlinde ise en
yakın aile mahkemesine veya asliye hukuk mahkemesine ivedilikle gönderilir.
İtirazın
değerlendirilmesi
MADDE 48-
(1) İtiraza bakmakla görevli merci
kararını bir hafta içinde verir.
(2) Merci, itirazı yerinde görürse işin esası
hakkında karar verir.
(3) İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Kişisel
ilişkinin rıza ile yerine getirildiği iddiası ile şikâyet
MADDE 49-
(1) Çocukla kişisel ilişki
kurulmasına dair ilam veya tedbir kararını rızasıyla yerine getirdiğini
iddia eden yükümlü, 32 nci maddenin
üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca yapılan bilgilendirme ve bildirim ile
aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca gönderilen teslim emrinin haksız
olduğunu süresi içinde şikâyet yoluyla ileri sürebilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Yaptırımlar
İlam veya
tedbir kararlarının yerine getirilmesine muhalefet
MADDE 50-
(1) Çocuk teslimine dair ilam veya
tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı
hareket edenler ile emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler, bir
ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse dahi, üç aya kadar
disiplin hapsi ile cezalandırılır.
(2) Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam
veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin teslim emrine aykırı
hareket edenlerle emrin gereğinin yerine getirilmesini engelleyenler, bir
ay içinde yapılacak şikâyet üzerine, üç günden on güne kadar disiplin
hapsiyle cezalandırılır.
(3) Kişisel ilişki kurulması için kendisine çocuk
teslim edilen hak sahibi, ilam veya tedbir kararında belirtilen sürenin
bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmezse, bir ay içinde yapılacak
şikâyet üzerine, fiil suç teşkil etse dahi, üç aya kadar disiplin hapsiyle
cezalandırılır.
(4) Yukarıdaki fıkralar kapsamında şikâyete bakacak
görevli ve yetkili mahkeme, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile
mahkemesidir.
(5) Şikâyet olunana, şikâyet dilekçesiyle birlikte
duruşma gün ve saatini bildiren davetiye gönderilir. Davetiyede savunma ve
delillerini duruşma gününe kadar bildirmesi gerektiği, duruşmaya gelmediği
takdirde yargılamaya yokluğunda devam olunarak karar verileceği ihtar olunur.
(6) Mahkeme, duruşmaya gelen şikâyet olunanın,
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 147 nci
maddesinde belirtilen haklarını hatırlatarak savunmasını alır; gerekli
araştırmayı yapar; dosyadaki delilleri değerlendirir; şikâyet olunanın
teslim emrine aykırı hareket ettiğini veya emrin gereğinin yerine
getirilmesini engellediğini yahut sürenin bitiminde çocuğu belirlenen yere
getirmediğini tespit ederse disiplin hapsiyle cezalandırılmasına, aksi
takdirde şikâyetin reddine karar verir.
Disiplin
hapsi kararının infazı
MADDE 51-
(1) Disiplin hapsiyle
cezalandırmaya ilişkin kararlar, kesinleşmesini müteakip Cumhuriyet başsavcılığı
tarafından infaz edilir. Bu kararlar kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl
geçtikten sonra yerine getirilemez.
(2) Şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde veya 50 nci
maddenin birinci ve üçüncü fıkraları bakımından çocuğun velayet hakkı
sahibine teslim edilmesi durumunda dava ve bütün sonuçlarıyla beraber ceza
düşer.
Disiplin
hapsi kararına itiraz
MADDE 52-
(1) 50 nci madde uyarınca aile
mahkemesince verilen kararlara karşı, 46 ncı madde uyarınca itiraz
edilebilir.
İçeriğin
çıkarılması veya erişimin engellenmesi
MADDE 53-
(1) Çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulması kapsamında çocuğun uzman veya öğretmen tarafından
yükümlüden ya da hak sahibinden teslim alındığı veya diğerine teslim
edildiği sırada kayda alınan ses veya görüntülerin internet ortamında
yayınlanması nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden
ilgililer, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan
Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele
Edilmesi Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca içeriğin çıkarılması veya
erişimin engellenmesini isteyebilir.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Bölge
adliye mahkemelerince verilen ilam veya tedbir kararları
MADDE 54-
(1) Bölge adliye mahkemelerince
verilen çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam
veya tedbir kararları da bu Yönetmelik hükümleri uyarınca yerine getirilir.
Çocuğun
iadesine veya kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi
MADDE 55-
(1) 22/11/2007 tarihli ve 5717
sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanunun
18 inci maddesi uyarınca on altı yaşını tamamlamamış çocuklar hakkındaki
çocuğun iadesine veya kişisel ilişki kurulmasına dair ilamlar bu Yönetmelik
hükümlerine göre yükümlüyle irtibata geçilmeksizin ve teslim emri tebliğ
edilmeksizin yerine getirilir.
İş bölümü
MADDE 56-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesinde görevlendirilen müdür yardımcısı, uzman, öğretmen ve diğer
personelle ilgili iş bölümü müdür tarafından yapılır.
Tevzi
MADDE 57-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin dosyalar elektronik ortamda müdür tarafından UYAP
tevzi kriterlerine göre uzman ve öğretmenlere otomatik olarak dağıtılır.
İstisnai hâllerde ise tevzi işlemi gerekçesi belirtilmek suretiyle adil bir
iş dağılımını sağlamak amacıyla müdür tarafından yapılabilir.
Geçici
dosya
MADDE 58-
(1) Herhangi bir sebeple teslim
dosyası bir başka mercie gönderildiğinde bu dosya yerine geçmek üzere
geçici bir dosya düzenlenir.
(2) Geçici dosyaya asıl teslim dosyasındaki tüm
evrakın okunaklı ve müdür tarafından onaylı bir örneği konulur.
UYAP’ın
kullanılması
MADDE 59-
(1) Bakanlık Bilgi İşlem Genel
Müdürlüğünce, müdürlük tarafından bu Yönetmelik kapsamında sunulan
hizmetlerin, istatistiki veri alımına imkân sağlayacak şekilde kayıt
edilerek iş akışının elektronik ortamda sağlanması amacıyla UYAP ekranları
oluşturulur.
(2) Müdürlükte çocuk teslimi veya çocukla kişisel
ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine
dair her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri ve
bunlara ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme
işlemlerinde güvenli elektronik imza kullanılmak suretiyle UYAP’ın
sağladığı imkânlardan yararlanılır. Güvenli elektronik imza ile oluşturulan
belgeler ayrıca fiziki olarak gönderilmez.
(3) 25 inci maddenin birinci fıkrası ile 32 nci
maddenin birinci fıkrası uyarınca ibraz edilen ilam veya tedbir kararının
teyidi amacıyla gerekmesi hâlinde müdürlükçe UYAP üzerinden ilgili mahkeme
ekranına bir inceleme talebi gönderilir. Mahkeme tarafından inceleme onayı
verilmesi üzerine müdürlükçe UYAP’ta ilgili ilam veya tedbir kararının
teyidi yapılır.
(4) UYAP kullanıcıları, iş listelerini günlük
olarak kontrol etmek, işlemlerin gereğini yerine getirmek, ihtiyaç duyulan
alanlarda veri ve bilgilerin derlenmesi, değerlendirilmesi ile gerekli adli
istatistiklerin üretilmesine esas bilgileri güvenilirlik, tutarlılık ve
güncellik ilkelerine uygun olarak UYAP ortamına doğru, eksiksiz ve
zamanında girmekle yükümlüdür.
(5) Diğer kişi, kurum veya kuruluşlara verilmek
üzere elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hâllerde,
tutanak veya belge, aslının aynı olduğu belirtilerek ad, soyad, unvan ve
sicil numarası yazılmak suretiyle görevli personel tarafından imzalanır ve
gerekirse mühürlenir.
(6) Müdürlüğe elektronik ortam dışında gelen evrak,
taranıp elektronik ortama aktarılarak UYAP’a kaydedilir. Kurum ve
kuruluşlardan elektronik ortam dışında gelen evrak ile fiziken muhafazası
gereken diğer belgeler ayrıca mahsus kartonlarında muhafaza edilir.
(7) Teknik nedenlerle fiziki olarak düzenlenen
belge veya raporlar, engelin ortadan kalkmasından sonra derhâl elektronik
ortama aktarılır, yetkili kişilerce güvenli elektronik imza ile imzalanarak
UYAP'a kaydedilir ve gerektiğinde UYAP vasıtasıyla ilgili birimlere
iletilir. Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere
iletilen belge ve kararların asılları mahallinde saklanır, ayrıca fiziki
olarak gönderilmez. Ancak belge veya karar aslının incelenmesinin zorunlu
olduğu hâller saklıdır. Elektronik ortama aktarılması imkânsız olan
belgeler ise fiziki ortamda saklanır ve gerektiğinde fiziki olarak
gönderilir.
(8) Kişisel verilerin kaydedilmesinde ve
paylaşılmasında bu verilerin yetkisiz kişilerce elde edilmesini veya hukuka
aykırı kullanılmasını önlemek için gerekli olan her türlü tedbir alınır.
Eğitim
MADDE 60-
(1) Çocuk teslimi veya çocukla
kişisel ilişki kurulmasına ilişkin tüm iş ve işlemleri yerine getirmekle
görevlendirilen müdür, müdür yardımcısı, yazı işleri müdürü, uzman,
öğretmen ve diğer personele yönelik olarak Başkanlık, Bakanlık Eğitim
Dairesi Başkanlığı ve ilgili diğer kurumların iş birliğiyle eğitimler
düzenlenir.
(2) 19 uncu madde uyarınca oluşturulan listelerde
yer alan uzman ve öğretmenlere yönelik olarak Başkanlık, Bakanlık Eğitim
Dairesi Başkanlığı ve ilgili kurumların iş birliğiyle eğitimler düzenlenebilir.
(3) Eğitim faaliyetlerinde Başkanlıkça oluşturulmuş
olan materyallerden de faydalanılır. Bu eğitim materyalleri hazırlanırken
personelin ihtiyaç ve görüşleri de dikkate alınır.
İş
birliği
MADDE 61-
(1) Başkanlık; belediyeler, diğer
kamu kurum ve kuruluşlarıyla çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki
kurulmasına ilişkin ilam veya tedbir kararlarının etkin şekilde yerine
getirilebilmesine yönelik ortak programlar geliştirebilir.
(2) Başkanlık ve üniversiteler arasında çocuk
teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair farkındalık
oluşturulmasına katkı sunulmak üzere ortak program ve projeler
geliştirilmesine, sertifika ve yüksek lisans gibi eğitim programları
düzenlenmesine yönelik iş birliği yapılabilir. Üniversitelerin, çocuk
teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulması konularında yapacağı bilimsel
araştırmalar ilgili mevzuat hükümleri kapsamında Başkanlıkça desteklenir.
(3) Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
kurulmasına ilişkin farkındalığın artırılması amacıyla Başkanlık ile
Türkiye Barolar Birliği ve barolar arasında iş birliği yapılabilir.
Denetim
ve gözetim
MADDE 62-
(1) Müdürlük, çocuk teslimi ve
çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin tüm iş ve işlemlerini
başsavcılık gözetim ve denetiminde yürütür. Bu iş ve işlemler ayrıca adalet
müfettişlerinin denetimine tabidir.
Giderlerin
karşılanması
MADDE 63-
(1) Çocuk teslimi ve çocukla
kişisel ilişki kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine
getirilmesine ilişkin yapılacak işlemler, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı
Harçlar Kanunu ile diğer kanunlar uyarınca alınması gereken tüm harçlardan
istisnadır. Ayrıca bu iş ve işlemlerin yürütülmesi için yapılacak tüm
masraflar, avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
(2) Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin
işlemleri hafta sonu ve resmî tatil günlerinde yerine getirmek üzere
görevlendirilen uzman ve öğretmenlere bu kapsamda fiilen görev yaptıkları
her teslim işlemi için, görevlendirilen diğer kişilere ise bu kapsamda
görev yaptıkları her gün için (500) gösterge rakamının memur aylıklarına
uygulanan katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Bu
kapsamda uzman ve öğretmenlere bir ayda yapılacak ödeme tutarı (10000)
gösterge rakamının, görevlendirilen diğer kişilere ise (5000) gösterge
rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayıyla çarpımı sonucu bulunacak
tutarı geçemez. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve
kesinti yapılmaz. Bu fıkra uyarınca yapılacak ödemelerden kadrolu veya
sözleşmeli olup olmadığına bakılmaksızın görevlendirilen tüm personel
yararlanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça
belirlenir.
Hizmetin
izlenmesi ve değerlendirilmesi
MADDE 64-
(1) Sunulan hizmetten faydalanan
kişilerin veya ailelerinin geri bildirimlerini almak amacıyla müdürlüklerde
ve teslim mekânlarında istek-şikâyet kutuları ile yeterli sayıda geri
bildirim formu bulundurulur.
(2) Hizmet sunulan kişilere veya ailelerine geri
bildirim formlarıyla ilgili bilgi verilir ve bu formları doldurmaları
teşvik edilir. Geri bildirimin sözlü yapılması, ilgililerin okuma-yazma
bilmemesi ya da başkaca bir engelin bulunması hâlinde, çalışan bu durumu
belirterek formu kendisi de doldurabilir.
(3) Müdürlük, çalışan personelin görüşlerini ve
geri bildirim formlarındaki değerlendirmeleri de dikkate alarak hizmetin
sunumunda yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri ile iyi uygulama örneklerini
toplar ve Başkanlığa gönderir.
İstatistik
ve raporlama
MADDE 65-
(1) Müdürlükler tarafından, çocuk
teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair tüm iş ve işlemlere
ilişkin istatistikler özenle tutulur. Bu hizmetlerden faydalanan kişilerin
yanı sıra bu süreçte görev alan kişiler ile diğer kurumlardan alınan geri
bildirimler toplanır.
(2) Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki
kurulmasına dair hizmetlerin daha etkin ve bütüncül sunulabilmesi amacıyla
Başkanlıkça yapılan istatistiki veri talepleri bu alanda hizmet sunan diğer
kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanır.
(3) İstatistiki veriler ve toplanan geri
bildirimler müdürlük tarafından raporlaştırılarak her yıl Ocak ayı içerisinde
Başkanlığa sunulur.
Uygulama
rehberi
MADDE 66-
(1) Bu Yönetmelik kapsamında
hazırlanacak teslim emri, tutanak ve diğer belgelere ilişkin örnek formlar,
Başkanlık tarafından çıkarılacak uygulama rehberinde gösterilir.
Çeşitli
hükümler
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasına, Bakanlıkça belirlenen il veya ilçelerde başlanır. Bu
Yönetmeliğin hangi il veya ilçede ne zaman uygulanacağı Bakanlığın resmî
internet sitesinde duyurulur.
(2) Bakanlığın resmî internet sitesinden duyurduğu
il ve ilçeler dışında çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına
dair ilam veya tedbir kararlarının icrasına ilişkin işlemlerin 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun, mülga 25 inci, 25/a ve 25/b
maddeleri uyarınca icra daireleri tarafından yerine getirilmesine devam olunur.
(3) 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı İcra ve İflas
Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki
kurulmasına dair ilam veya tedbir kararlarının icrası için icra daireleri
nezdinde yapılacak takip işlemleri, 492 sayılı Kanun ile diğer kanunlar
uyarınca alınması gereken tüm harçlardan istisnadır. Bu iş ve işlemler için
yapılacak tüm masraflar, avukatlık ücreti hariç, Adalet Bakanlığı
bütçesinden karşılanır.
(4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren en geç bir yılın sonunda ülke genelinde uygulamaya geçilir.
Yürürlük
MADDE 67-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 68-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Adalet Bakanı yürütür.