Anayasa Mahkemesinin 20/7/2023 Tarihli ve 2019/11652 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-11-16

16 Kasim 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32371
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET NAİL ŞEN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/11652Karar Tarlhi : 20/7/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Muzaffer KORKMAZ Başvurucu : Ahmet Nail ŞEN 
L BAŞVURUNUN ÖZETİ
1.Başvuru, ceza infaz kurumunda avukat ile telefonla görüşmeye izin verilmemesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

.Başvurucu, iddia olunan müdahalenin gerçekleştiği tarih itibariyla Bartın KapalıCeza Infaz Kurumunda (Ceza Infaz Kurumu) kasten yaralama suçundan hükmen tutuklu olarak bulunmaktadır.

3. Başvurucu, avukatının yetki belgesiyle yetkilendirdiği bir başka avukatla telefonla görüşme talebinde bulunmuştur. Başvurucu; dilekçesine, asıl avukatı adına düzenlenmiş vekâletname ile görüşmek istediği avukat adma tanzim edilmiş yetki belgesini ve bu avukatın kullandığı mobil telefon hattına ait faturayı eklemiştir. Başvurucunun talebi,ilgili mevzuat gereği telefonla görüşme yapılabilecek kişiler arasında tutuklu/hükümlülerin avukatlarının olmadığı gerekçesiyle Ceza Infaz Kurumu Idare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının (İdare ve Gözlem Kurulu) 20/2/2019 tarihli karartyla reddedilmiştir.Başvurucunun bu karara itirazı Bartın Infaz Hâkimliği (Înfaz Hâkimliği) tarafından kabul edilmiş, Idare ve Gözlem Kurulu karan iptal edilmiştir. Infaz Hākimliği kararında haberleşme hūrriyeti kapsamında başvurucumun avukatıyla telefon görüşmesi yapma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

.Bartın Cumhuriyet Başsaveılığı, Infaz Hākimliği kararına itiraz etmiştir. Itirazıinceleyen Bartın Ağır Ceza Mahkemesi, dosyada başka bir avukat adına düzenlenmişvekâletname olduğu ve başvurucunun görüşmek istediği avukat adına tanzim edilmiş bir vekâletname sunmadığı gerekçesiyle itirazın kabulüne karar vermiştir, Nihai karar 13/3/2019tarihinde başvurucuya tebliğedilmiştir. Başvurucu 9/4/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılması gerektiğine karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
6. Başvurucu; ilgili belgeleri sunmasına rağmen avukatıyla telefonla görüştürüimediğini, bu nedenle adil yargılanma hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

7. Adalet Bakanlığı görüşünde mevzuat hükümlerine yer verilerek değerlendirmede bu hususların dikkate alımabileceği belirtilmiştir.

8.Başvuru, haberleşme hürriyeti kapsamında incelenmiştir.
9. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
10. Anayasa'nın 22. maddesinde, herkesin haberleşme özgürläğtine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu hüküm altına alınmıştır. Anayasa'nın koruma alant,haberleşme özgüriüğtüntn yanı sıra içeriği ve biçimi ne olursa olsun haberleşmenin gizliliğini de güvence altına almaktadir. Posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet aracıliğıyla yapılan haberleşme faaliyetlerinin haberleşme özgüriüğü ve haberleşmenin gizliliği kapsamında değerlendirilmesi gerekir (Mehmet Koray Eryaşa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015,§ 49).

11. Somut olayda başvurucunun telefonla görüşme talebinin reddedilmesinin haberleşme hūrriyetine müdahale oluşturduğu sonucuna varumıştır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. A.1., B. No: 2017/16005, 11/12/2019, §§ 4044; Kadir Kırmacıi, B.No: 2017/25975, 18/6/2020, §§ 37-41).

I2. Hükümlü ve tutukluların haberleşme hürriyeti ve aile hayatına saygı hakkının sınırlanması, Anayasa'nı 19, maddesi gereğince hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçmılmaz ve doğai bir sonucudur. Öte yandan hükümlü ve tutuklularin aile hayatina saygı gösterilmesi hakki, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutukluların ailesi ve yakmlarıyla temasını devam ettirecek önlemleri almasını zorunlu kılmaktadır (Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, § 36). Bununla beraber bu yükümlülūk yerine getirilirken ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınimaz ve doğai sonuçlarınm gözetilmesi gerekmektedir. Kamu düzeni ve suç işlenmesinin Önlenmesi ile haberleşme hūrriyeti arasında adil bir denge sağlanmalıdır. Ancak ceza infaz kurumunda bulunmanm doğal sonucu olarak idarenin müdahale konusunda takdir yetkisinin daha geniş olduğu gözetilmelidir (Mehmet Koray Eryaşa, § 89). Bu bağlamda anılan müdahale, Anayasa'nın 13.maddesinde belirtilen şartlara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın22. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple sinırlamanun Anayasa'nm I3. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dūşen, kanun tarafindan öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülütük ilkesine uygum olup olmadığıın belirlenmesi gerekir,
I3. Başvurucunun telefonla haberleşme hürriyetine yönelik müdahalenin 13/12/2004 tarihli ve S275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkmda Kanun'un 

66.maddesinin (1) numaral fikrası ile 6/4/2006 tarihli ve 26131 saytlı Resmî Gazete'de yayımlanan Ceza İnfaz KurumlarınınYönetimi ile Ceza ve Gūvenlik Tedbirlerinin ÎnfazıHakkında Tüzük'ün 88. maddesineistinaden gerçekleştirildiği, bu düzenlemelerin kanunla sınırlama şartmı karşıladığı sonucuna varılmıştır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz.Sinan Gül, B. No: 2016/7628, 27/2/2020, §§ 4042; Cengiz Eker, B. No: 2017/26841,2/6/2020, §§ 41-43).

14. Diğer yandan başvuru konusu olayda haberleşme hürriyetine müdahalenin kamu düzeninin ve güvenliğinin sağlanması ile suç işlenmesinin önlenmesi kapsammda telefonla görūşme hakkınm sınırlandırılması şeklinde uygulandığı ve meşru amaç taşıma şartınıkarşıladığı değerlendirilmiştir (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Sinan Gūl, §§ 43, 44;Cengiz Eker, §§ 44, 45).

15. Son olarak müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülak ilkesine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

16. Hūkümlt ve tutukluların avukat/müdafi ile görüşmesi 5275 sayılı Kanun'da hüktm altına alınmıştır. Antlan Kanun'un 66. maddesinde hükümiülerin avukatla görüşmesi düzenlenımiştir. Aynı Kanun'un 114. maddesinin (5) numaralı fikrasında tutukluların müdafi ile olan haberleşmesine, kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamayacağı ve kısıtlamalar konulamayacağı belirtilmiştir. Bahsigeçen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde tutukluların ve hükümlülerin telefonla görüşme hakkına sahip olduklar, bununla birlikte tutuklular yönünden 5275 sayılt Kanun'un 114.maddesi uyarınca avukatıyla haberleşmesine ilişkin ek bir güvence sağlandığı anlaşılmıştır (Sinan Gül, § 54). Mezkür güvencenin devam eden yargılama kapsamında tutuklulartn savumma haklarnı kullanmalarmın kolaylaştırimasına yōnelik olduğu sðylenebilir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi Mehmet Koray Eryaşa (aynı kararda bkz. §§ 63-68) kararında bu düzenlemeleri değerlendirerek tutukluların avukatla veya müdafiile telefon vasitasıyla haberleşme hakkmın olduğuna karar verıniştir.

I7. Diğer yandan avukat/müdafi ile telefon vasıtasıyla haberleşme hakkınıkullanımında -ilgilimevzuat uyarnca- ceza infaz kurumlarının belirli bir usulü gözeterek tutuklu kişilerden görüşeceği kişinin avukatı olduğunu belgelendirmesini isteyebileceği kabul edilmelidir. Bununla birlikte görüşme talep edilen kişiyle tutukłu arasındaki avukathık/müdafilik ilişkisini belirli ölçtde tevsik eden belgelerin dıştnda ceza infaz kurumumun -ðzellikle görüşme talebinin acil bir duruma ilişkin olduğu hållerde- tutuklu tarafindan temini zor olan belgeleri istemesi, anılan hakkın kullanımını imkânsız yahut gecikme nedeniyle anlamsız hâle getirebilecektir.

18. Somut olayda başvurucu, avukatının yetki belgesiyle yetkilendirdiği bir başka avukatla telefonla gōrüşme talebinde bulunmuştur. Başvurucu, dilekçesine asıl avukatı adına düzenlenmiş vekâletname ile görüşmek istediği avukat adına tanzim edilmiş yetki belgesini ve bu avukatın kullandığı olduğu mobil telefon hattına ait faturayı eklemiştir. Başvurucunun görüşme talebi, ilgili mevzuat gereği telefonla görüşme yapılabilecek kişiler arasında avukat olmadığı gerekçesiyle İdare ve Gözlem Kurulu tarafından reddedilmiş; ret kararına itiraz ise başvurucunun avukatıyla telefon görüşmesi yapma hakkına sahip olduğu belirtilerek Infaz Hâkimliğince kabul edilmiş, Idare ve Gözlem Kurulu kararı iptal edilmiştir. Ancak bu karar,dosyada başvurucunun asıl avukatı adına düzenlenmiş vekâletname bnlunmakla birlikte görüşülmek istenen avukat adına tanzim edilmiş müstakil bir vekâletname olmadığı ifade edilerek Bartın Ağır Ceza Mahkemesince kaldtrılmıştır. Înfaz Håkimliği ile Bartın Ağır Ceza 

Mahkemesi kararları gözetildiğinde başvuru konusu müdahalenin ibrazı gerekli belgenin sunulmaması nedeniyle avukatla telefonla görūşememe şeklinde gerçekleştiği değerlendirilmiştir.

19. Başvurucunun dilekçesiyle birlikte sunduğu belgelerin telefonla görüşmek istediği kişiyle arasında olan avukatlık/müıdafilik ilişkisini tevsik edici mahiyet arz ettiği söylenmelidir. Bununla birlikte görüşülmek istenen avukat adına düzenlenmiş aynı bir vekâletname bulunmadığı gerekçesiyle görüşmenin engellenmesinin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine elverişli olduğundan bahsedilemnez.
20. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun avukatı ile telefonla görüşmesinin engellenmesi nedeniyle Anayasa'nın 22. maddesinde güvence altina alınan haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

IIL GİDERİM 
21. Başvurucu 20.000 TL taddi tazminat, 40.000 TL manevi tazminat talebinde bulummuştur.

22. Tespit edilen ihlalin ve somuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

23. Başvuruda, haberleşme hürriyetinin ihial edildiğine karar verilmiştir. Inceleme tarihi itibarıyla başvurucu hakkıdaki mahkûmiyet hükmünün kesinleşerek infaz edilmekte olduğu görülmüştür. Hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı değerlendirilmiştir.

24. Ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 18.000 TL manevi tazminat ile 364,60 TL. harçtan oluşan yargılama giderinin ōdenmesine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 22. maddesinde güvence altina alınan haberleşme hürriyetinin İHLAL EDİLDİĞINE,
C.Başvurucuya net 18.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDiNE,
D.364,60 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,

E.Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığıa başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Bartın İnfaz Hâkimliği (E.2019/115) ve Bartın Agır Ceza Mahkemesi (E.2019/167 D.İş) ile Adalet Bakanlığina GÖNDERİLMESiNE 20/7/2023 tarihinde OYBİRLIĞlYLE karar verildi.