Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti Arasında Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2025-07-27

27 Temmuz 2025 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32968
YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığından:
TÜRKİYE
CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE KATAR DEVLETİ HÜKÜMETİ
ARASINDA TİCARET VE EKONOMİK ORTAKLIK ANLAŞMASI
ÇERÇEVESİNDEKİ TİCARETTE EŞYANIN TERCİHLİ
MENŞEİNİN TESPİTİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti arasında 26/11/2018
tarihinde imzalanan, 21/2/2024 tarihli ve 7498 sayılı Kanunla onaylanması
uygun bulunan ve 13/5/2024 tarihli ve 8448 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile
onaylanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti Arasında
Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşmasına ek “Menşeli Ürünler” Kavramının
Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemleri Hakkında Protokolün uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile
Katar Devleti Hükümeti arasında 26/11/2018
tarihinde imzalanan, 21/2/2024 tarihli ve 7498 sayılı Kanunla onaylanması
uygun bulunan ve 13/5/2024 tarihli ve 8448 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile
onaylanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar Devleti Hükümeti Arasında
Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşmasına ek “Menşeli Ürünler” Kavramının
Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemleri Hakkında Protokolün uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 448 inci maddesi ile bu
Yönetmeliğin 1 inci maddesinde belirtilen Protokole dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Katar
Devleti Hükümeti arasında imzalanan ve 2 nci
maddede belirtilen Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşmasını,
b) Armonize Sistem: 10/11/1988
tarihli ve 3501 sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan Uyumu Sağlanmış
(Armonize) Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi Hakkında Uluslararası Sözleşmede
belirtilen şekilde ve Sözleşmenin ekinde yer alan pozisyonları, alt
pozisyonları ve bunlara ait sayısal kodları, Bölüm, Fasıl ve Alt Pozisyon
Notlarını ve Armonize Sistemin yorumu ile ilgili Genel Kuralları kapsayan Nomanklatürü,
c) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
ç) Elektronik sistem: Menşe ispat ve dolaşım
belgelerinin düzenlenmesine yönelik başvurunun yapılması, belgelerin
düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması ve vize işlemlerinin
gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen
kişi ve kuruluşlarca elektronik ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair
altyapıyı,
d) Eşya: Girdi ve ürünleri,
e) EUR.1 Dolaşım Belgesi: Menşeli ürünlerin Anlaşma
hükümlerinden yararlanabilmesini sağlamak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen
kişi veya kuruluşlarca usulüne uygun olarak düzenlenip gümrük idarelerince
vize edilen, örneği Ek-III’te yer alan menşe
ispat belgesini,
f) EUR.1 Dolaşım Belgesi başvuru formu: İhracatçı
veya yetkili kanuni temsilcisi tarafından EUR.1 Dolaşım Belgesi talep
edilmek üzere doldurulması gereken, örneği Ek-III’te
yer alan formu,
g) Fabrika çıkış fiyatı: Ürün için Taraf ülkelerden
birinde nihai işçilik veya işlemin gerçekleştirilmesini üstlenen imalatçıya
fabrika çıkışı itibarıyla ödenen, kullanılan bütün girdilerin kıymetlerinin
dahil edilmiş olduğu, elde edilmiş ürünün
ihracatında geri ödenen veya ödenebilecek yurt içi vergilerin tenziliyle
bulunan fiyatı,
ğ) Fasıllar, pozisyonlar ve alt pozisyonlar:
Armonize Sistem veya “AS” olarak belirtilen, Armonize Mal Tanımı ve Kodlama
Sistemini oluşturan Nomanklatürde kullanılan
fasıllar (iki haneli kodlar), pozisyonlar (dört haneli kodlar) ve alt
pozisyonları (altı haneli kodlar),
h) Fatura beyanı: İhracatçı tarafından fatura, çeki
listesi veya herhangi bir ticari belge üzerinde belirtilen, ilgili
ürünlerini teşhislerini mümkün kılmayı yeterli ayrıntıda tanımlayan, metni
Ek-IV’te yer alan, usulüne uygun olarak yapılan
beyanları,
ı) Girdi: Ürünün imalatında kullanılan herhangi
hammadde, parça veya aksam ve benzerlerini,
i) Girdilerin kıymeti: Kullanılan menşeli olmayan
girdilerin ithalat esnasındaki gümrük kıymetini ya da bunun bilinmemesi
veya tespit edilememesi halinde ihracatçı Taraf ülkede girdiler için
ödendiği doğrulanabilir ilk fiyatı,
j) Gümrük idareleri: Türkiye için Ticaret
Bakanlığını, Katar için Maliye Bakanlığını,
k) Gümrük kıymeti: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret
Genel Anlaşmasının (GATT) VII nci Maddesinin
Uygulanmasına Dair Anlaşma (DTÖ Gümrük Kıymeti Anlaşması) uyarınca tespit
edilen kıymeti,
l) İmalat: Montaj veya özel işlemler de dahil olmak üzere, her tür işçilik veya işlemi,
m) Katma değer: Fabrika çıkış fiyatından, eşyaya dahil edilen diğer Taraf ülke menşeli her bir girdinin
gümrük kıymetinin ya da gümrük kıymetinin bilinmemesi veya tespit
edilememesi halinde ihracatçı Taraf ülkede bu girdiler için ödendiği
doğrulanabilir ilk fiyatın çıkarılmasıyla bulunan değeri,
n) Menşeli girdilerin kıymeti: (i) bendindeki
tanıma uygun olarak, gerekli değişiklikler yapılarak uygulanan, bu tür
girdinin gümrük kıymetini,
o) Menşe ispat belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesini
veya fatura beyanını,
ö) Menşeli olmayan girdi: Menşe statüsü
belirlenemeyen girdiler dahil, bu Yönetmelik
kapsamında menşeli olarak nitelendirilmeyen girdileri,
p) Sevkiyat: Bir ihracatçıdan bir alıcıya birlikte
gönderilen ya da ihracatçıdan alıcıya sevkinde tek bir sevk evrakı
kapsamında yer alan veya böyle bir evrakın olmaması halinde tek bir fatura
kapsamına giren ürünleri,
r) Sınıflandırma: Ürün veya girdilerin Armonize
Sistemin belirli bir pozisyonu veya alt pozisyonu altında sınıflandırılmasını,
s) Taraf ülke: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile
Katar Devleti Hükümetini,
ş) Ülkeler: Karasuları da dahil
olmak üzere ülkeleri,
t) Ürün: Daha sonra başka bir imalat işleminde
girdi olarak kullanılması söz konusu olsa bile imal edilmiş ürünü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Menşeli Ürünler Kavramının Tanımı ve Koşulları
Menşeli
ürünler
MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, aşağıda
belirtilen ürünler Taraf ülkelerden biri menşeli kabul edilirler:
a) 7 nci maddede
belirtildiği şekilde, tamamen o Taraf ülkede elde edilen ürünler.
b) 8 inci maddede belirtildiği şekilde, o Taraf
ülkede yeterli işçilik veya işleme tâbi tutulmuş olmaları kaydıyla, tamamen
söz konusu Taraf ülkede elde edilmemiş girdiler ihtiva ederek o Taraf
ülkede üretilen ürünler.
İkili
menşe kümülasyonu
MADDE 6- (1) 5 inci madde hükümlerine halel getirmeksizin,
Anlaşma kapsamında tercihli rejimden yararlanmaya ehil bir nihai ürünün
içerisine dahil edilen diğer Taraf ülke menşeli
girdiler, nihai ürünün elde edildiği Taraf ülke menşeli kabul edilir. Nihai
ürünün elde edildiği ihracatçı Taraf ülkede gerçekleştirilen işçilik veya
işlemlerin 9 uncu maddede belirtilenlerin ötesine geçmiş olması şartıyla,
söz konusu girdilerin yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olmaları
gerekmez.
(2) Bir Taraf ülkede yapılan bir imalat işleminde,
sadece diğer Taraf ülke menşeli girdiler kümülasyona
tâbi tutulabilir. Söz konusu işlemde, menşeli olmayan girdilerin de
kullanılması halinde; bunların, Ek-II’de yer alan
listede belirtilen şartlar uyarınca yeterli derecede işçilik veya işlem görmesi
gerekir.
Tamamen
elde edilmiş ürünler
MADDE 7- (1) Aşağıdakilerin tamamen Taraf ülkelerden birinde
elde edilmiş oldukları kabul edilir:
a) Taraf ülkenin kendi topraklarından veya deniz
yataklarından çıkartılan mineral ürünler.
b) Taraf ülkede yetişen veya hasat edilen sebze ve
meyve ürünleri.
c) Taraf ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş canlı
hayvanlar.
ç) Fasıl 3’te sınıflandırılan ve Taraf ülkede doğan
ve yetiştirilmiş olan hayvanlar dahil, Taraf
ülkede yetiştirilmiş canlı hayvanlardan elde edilen ürünler.
d) Taraf ülkede avcılık veya balıkçılıkla elde edilen
ürünler.
e) Taraf ülkenin kendi gemileriyle karasuları
dışında denizden elde edilen balıkçılık ürünleri ve diğer ürünler.
f) Münhasıran (e) bendinde belirtilen ürünlerden
kendi fabrika gemilerinin bordasında elde edilen ürünler.
g) Yalnızca hammaddelerin geri kazanılmasına
elverişli olan ihracatçı Taraf ülkede toplanan kullanılmış maddeler.
ğ) Taraf ülkede yapılan imalat işlemleri sonucu
ortaya çıkan atık ve hurdalar.
h) Taraf ülkenin kendi karasuları dışında, münhasır
işletme hakkına sahip olmaları kaydıyla deniz toprağı veya deniz toprağı
altından çıkarılan ürünler.
ı) Münhasıran (a) ilâ (h) bentlerinde tanımlanan
ürünlerden üretilen eşya.
(2) Birinci fıkranın (e) ve (f) bentlerindeki
“kendi gemileri” ve “kendi fabrika gemileri” terimleri yalnızca;
a) Taraf ülkelerden birinde kayıtlı veya tescilli
olan,
b) Taraf ülkelerden birinin bayrağı altında
seyreden,
c) En az %50’si Taraf ülkelerden
birinin vatandaşlarına ait olan veya yönetici/yöneticileri, yönetim kurulu
başkanı veya denetim kurulu başkanı ve bu kurulların üyelerinin çoğunluğu
Taraf ülke vatandaşları olan genel merkezi Taraf ülkelerden birinde bulunan
şirketlere ait olan, ek olarak, ortaklık veya limited
şirket hallerinde, sermayesinin en az %50’si Taraf ülkelerden birindeki
kamu kurumlarına veya vatandaşlarına ait olan,
gemiler ve fabrika gemileri için kullanılır.
Yeterli
işçilik veya işlem görmüş ürünler
MADDE 8- (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendine
göre tamamen elde edilmemiş ürünler, Ek-II’de yer
alan listede belirtilen şartlar yerine getirildiği takdirde yeterli
derecede işçilik veya işlem görmüş olarak kabul edilirler. Ek-II’de yer alan listede belirtilen şartlar, imalatta
kullanılan menşeli olmayan girdiler üzerinde yapılması gerekli işçilik ve
işlemleri gösterir ve sadece bu girdilerle ilgili olarak uygulanır. Bu
nedenle, listedeki şartları yerine getirerek menşe statüsü kazanmış bir
ürün başka bir ürünün imalatında kullanılırsa, onun bileşiminde yer aldığı
ürüne tatbiki mümkün şartlar, kendisine uygulanmaz ve bunların imalatında
kullanılmış olabilecek menşeli olmayan girdiler dikkate alınmaz.
(2) Birinci fıkrada belirtilen duruma rağmen,
listede belirtilen şartlar uyarınca bir ürünün imalatında kullanılmaması
gereken menşeli olmayan girdiler, ancak;
a) Toplam kıymetlerinin, ürünün fabrika çıkış
fiyatının %10’unu geçmemesi,
b) Menşeli olmayan girdilerin azami kıymeti olarak
Ek-II’deki listede verilmiş olan oranların, bu
fıkranın uygulanması suretiyle aşılmaması,
şartı ile kullanılabilir.
(3) İkinci fıkra, Armonize Sistemin 50 ilâ 63 üncü
fasıllarında sınıflandırılan ürünlere uygulanmaz.
(4) Bu madde hükümleri, imalat sırasında
gerçekleştirilen işçilik veya işlemin 9 uncu madde hükümlerine göre
yetersiz sayılmadığı hallerde uygulanır.
Yetersiz
işçilik veya işlem
MADDE 9- (1) 8 inci maddede belirtilen koşulların sağlanıp
sağlanmadığına bakılmaksızın, bu maddenin ikinci fıkra hükümleri saklı
kalmak kaydıyla, aşağıdaki işlemler menşeli ürün statüsü verilmesi için
yetersiz işçilik veya işlem olarak kabul edilir:
a) Nakliyat ve depolama süresince ürünlerin iyi
şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik koruyucu işlemler.
b) Ambalaj ayırma ve birleştirme.
c) Yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya veya
diğer tabakalardan arındırma.
ç) Tekstil ürünlerini ütüleme veya presleme.
d) Basit boyama ve cilalama işlemleri.
e) Tahıl ve pirinci kabuklarından ayırma, kısmi
veya tam ağartma, parlatma ve perdahlama.
f) Şeker renklendirme veya şeker topaklarını
biçimlendirme işlemleri.
g) Meyvelerin, kuruyemişlerin ve sebzelerin
kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama, çekirdeklerini çıkarma.
ğ) Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme.
h) Eleme, kalburdan geçirme, sıraya koyma,
tasnifleme, kalibrasyon, eşleştirme (girdilerden
setler oluşturma dahil).
ı) Basit şişeleme, tenekeye veya beherlere koyma,
torbalama, sandıklama, kutulama, karton veya tahta üzerine yerleştirme ve
tüm diğer basit paketleme işlemleri.
i) Ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo ve diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma
veya basma işlemleri.
j) Farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin
basit karıştırılma işlemleri.
k) Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların
basit montajı veya ürünlerin demonte edilmesi.
l) (a) ilâ (k) bentlerinde belirtilen işlemlerden
iki veya daha fazlasının bir arada yapılması.
m) Hayvan kesimi.
(2) Belirli bir ürüne uygulanan işçilik veya
işlemin birinci fıkra hükümleri çerçevesinde yetersiz kabul edilip
edilmeyeceğine karar verilirken, Taraf ülkede gerçekleştirilen işlemlerin
tümü bir arada mütalaa edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nitelendirme Birimi, Aksesuarlar, Yedek Parçalar,
Aksam,
Setler ve Nötr Elemanlar
Nitelendirme
birimi
MADDE 10-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerinin
uygulanmasında nitelendirme birimi, Armonize Sistem Nomanklatürü
kullanılmak suretiyle sınıflandırma yapılırken temel birim olarak kabul
edilen belirli bir üründür. Buna göre;
a) Muhtelif girdilerin montajı veya gruplandırılmasından
oluşan bir ürün, Armonize Sistemde tek bir pozisyonda sınıflandırıldığında,
bu ürünün tümü nitelendirme birimini oluşturur.
b) Bir sevkiyat, Armonize Sistemde aynı pozisyon
içinde sınıflandırılan belli sayıda aynı üründen oluşuyorsa, her bir ürün bu
Yönetmelik hükümlerinin uygulanışı sırasında münferiden
değerlendirilmelidir.
(2) Armonize Sistemin 5 sayılı Genel Yorum Kuralı
çerçevesinde ambalaj, sınıflandırma açısından ürüne dahil
ediliyorsa, menşe tespiti açısından da dahil edilir.
Aksesuarlar,
yedek parçalar ve aksam
MADDE 11-
(1) Bir cihaz, makine, alet veya
aracın parçası beraberinde teslim edilen, normal olarak bir cihazın bölümü
durumundaki ve fiyata dahil edilmiş bulunan veya
ayrıca fatura edilmemiş olan aksesuarlar, yedek parçalar ve aksam; söz
konusu cihaz, makine, alet veya araç içinde mütalaa edilir.
Setler
MADDE 12-
(1) Armonize Sistemin 3 sayılı
Genel Yorum Kuralında tanımlandığı şekilde setler, kendisini meydana
getiren ürünlerin tamamı menşeli olduğunda menşeli olarak kabul edilir.
Ancak, bir set menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluştuğunda, menşeli
olmayan ürünlerin kıymeti, setin fabrika çıkış fiyatının % 15'ini
aşmıyorsa, set bir bütün olarak menşeli olarak kabul edilir.
Etkisiz
unsurlar
MADDE 13-
(1) Bir ürünün menşeli olup
olmadığının belirlenmesi amacıyla, imalatında kullanılabilecek;
a) Enerji ve yakıt,
b) Tesis ve teçhizat,
c) Makine ve
aletler,
ç) Ürünün nihai bileşimine girmeyen ve girmesi
amaçlanmayan diğer herhangi bir eşyanın,
menşei dikkate alınmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ülkesel Gereklilikler
Ülkesellik
ilkesi
MADDE 14-
(1) 6 ncı
madde ve bu maddenin üçüncü fıkrası hükümleri hariç olmak üzere, ikinci ve
üçüncü bölümde yer alan menşe statüsü kazandırılmasına ilişkin koşullar,
Taraf ülkelerden birinde kesintisiz olarak yerine getirilir.
(2) 6 ncı
madde hükümleri hariç olmak üzere, Taraf ülkelerden birinden başka bir
ülkeye ihraç edilmiş olan menşeli eşyanın geri gelmesi halinde; geri gelen
eşyanın ihraç edilen eşya ile aynı olduğu, söz konusu ülkede bulunma veya
ihraç edilme süresi içerisinde iyi koşullarda muhafaza edilmeleri için
gerekli olanların ötesinde herhangi bir işleme tâbi tutulmadığı hususları
yetkili idareleri tatmin edecek şekilde ispat edilemediği takdirde söz
konusu eşyanın menşeli olmadığı kabul edilir.
(3) Aşağıda belirtilen koşulların sağlanması
durumunda; ikinci ve üçüncü bölümde belirtilen kurallar uyarınca kazanılan
menşe statüsü, Taraf ülkelerden ihraç edilen ve yeniden ithal edilen
girdiler üzerinde Türkiye veya Katar dışında gerçekleştirilen işçilik veya
işlemden etkilenmez:
a) Söz konusu girdilerin tamamen Türkiye veya
Katar’da elde edilmiş olmaları veya ihraç edilmelerinden önce 9 uncu
maddede belirtilen işlemlerin ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş
olmaları gerekir.
b) (a) bendindeki durumun, geri gelen eşyanın ihraç
edilen maddelerin işçilik veya işlemden geçirilmesiyle elde edildiği ve bu
madde hükümlerinin uygulanmasıyla Türkiye veya Katar dışında yaratılan
toplam katma değerin menşe statüsü talebine konu nihai ürünün fabrika çıkış
fiyatının %10’unu aşmadığı hususlarının gümrük idarelerini tatmin
edebilecek şekilde ispat edilmesi gerekir.
(4) Üçüncü fıkra hükümleri uyarınca, ikinci ve
üçüncü bölümde belirtilen menşe statüsü kazanma şartları, Türkiye veya
Katar dışında gerçekleştirilen işçilik ve işlemlere uygulanmaz. Bununla birlikte, Ek-II’de yer alan
listede, kullanılan menşeli olmayan tüm girdiler için maksimum değer
belirleyen bir kural olması durumunda, nihai ürünün menşe statüsünün
belirlenmesi için bu kural uygulanır, ilgili Taraf ülkenin topraklarında
gerçekleştirilen üretimde kullanılan menşeli olmayan tüm girdilerin toplam
değeri, bu madde hükümlerinin uygulanmasıyla Türkiye veya Katar dışında
toplam yaratılan katma değerle birlikte ele alınır ve belirtilen yüzde
oranını geçemez.
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkralar hükümleri, Ek-II’de yer alan listede belirtilen koşulları sağlamayan
veya 8 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen genel tolerans oranının
uygulanmasıyla yeterli işlem veya işçilikten geçmiş olduğu kabul edilen
ürünlere uygulanmaz.
(6) Üçüncü ve dördüncü fıkralar hükümleri, Armonize
Sistemin 50 ila 63 üncü Fasıllarındaki ürünlere uygulanmaz.
(7) Bu madde hükümleri kapsamında yer alan ve
Türkiye veya Katar dışında gerçekleştirilen her türlü işçilik veya işlem,
hariçte işleme veya benzeri düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilir.
Doğrudan
sevkiyat
MADDE 15-
(1) Anlaşma hükümlerinde sağlanan
tercihli muamele sadece, bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getiren ve
Türkiye veya Katar’a ithal edileceği beyan edilen ürünlere, bu ürünlerin
ihracatçı Taraf ülkeden ihraç edilenlerle aynı olması kaydıyla uygulanır.
Bu ürünlerin, ithal edileceklerinin beyan edilmesinden önce değiştirilmemiş,
herhangi bir şekilde dönüştürülmemiş veya iyi koşullarda muhafaza
edilmelerine yönelik işlemler dışında bir işlemden geçmemiş olmaları
gerekir. Ürünlerin depolanması veya sevkiyatı ve sevkiyatın bölünmesi, bu
işlemlerin ihracatçının veya eşyanın sonraki hamilinin sorumluluğu altında
gerçekleştirildiği yerde yapılabilir. Bu ürünlerin transit ülkelerde
kaldıkları süre boyunca gümrük gözetimi altında olmaları gerekir.
(2) Gümrük idarelerine aksini gösterecek bir sebep
olmadığı sürece, birinci fıkra hükümlerinin yerine getirilmiş olduğu kabul
edilir. Bu hallerde, gümrük idareleri beyan sahibinden,
konşimento gibi sözleşmeye dayanan taşımacılık belgeleri ya da ambalaj
işaret veya numaralarına dayanan gerçek veya somut kanıtlar ya da eşyanın
kendisiyle ilgili her tür kanıt dâhil olmak üzere, bu hükümlerin yerine
getirildiğine dair herhangi bir usulde verilebilecek ve bu hükme uyulduğunu
gösteren tüm kanıtları temin etmesini talep edebilir.
(3) Bu maddenin uygulama amacı için menşeli
ürünler, taraf olmayan ülkelerin bölgelerinden boru hattıyla
nakledilebilir.
Sergiler
MADDE 16-
(1) Üçüncü bir ülkeye sergilenmek
üzere gönderilen ve sergiden sonra Türkiye’ye veya Katar’a ithal edilmek
üzere satılan menşeli ürünler, gümrük idarelerinin;
a) Bir ihracatçının bu ürünleri Türkiye’den veya
Katar’dan serginin düzenlendiği ülkeye naklettiği ve orada sergilediği,
b) Ürünlerin bu ihracatçı tarafından diğer Taraf
ülkedeki bir kişiye satıldığı veya o kişinin tasarrufuna verildiği,
c) Ürünlerin sergi süresi içinde veya sergiden
hemen sonra, sergilenmek üzere gönderildikleri durumda sevk edildiği,
ç) Ürünlerin sergilenmek üzere gönderildikleri
andan itibaren, bu sergide teşhir edilmek dışında başka bir amaçla
kullanılmadığı,
hususlarında tatmin edilmesi kaydıyla, ithalatta Anlaşma
hükümlerinden yararlanırlar.
(2) Beşinci bölüm hükümleri uyarınca, bir menşe
ispat belgesi düzenlenmeli ve normal usulde ithalatçı Taraf ülke gümrük
idaresine ibraz edilmelidir. Serginin adı ve adresi bu belgede
gösterilmelidir. Gerektiğinde, ürünlerin sergilendikleri koşullara dair ek
kanıtlayıcı belgeler istenebilir.
(3) Birinci fıkra, özel amaçla yabancı ürün satmak
üzere kurulmuş işyeri veya mağazalarda düzenlenmemiş olan ve süresi
zarfında ürünlerin gümrük denetimi altında kaldığı her türlü ticaret,
sanayi, tarım ve el sanatları sergilerine, fuarlarına veya benzeri umumi
gösterilere uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Eşyanın Menşeinin İspatı
Menşe
ispat belgesi
MADDE 17-
(1) Bir Taraf ülke menşeli
ürünler, diğer Taraf ülkeye ithal edilmeleri esnasında aşağıdaki belgelerden
birinin ibrazı üzerine Anlaşmadan yararlanırlar:
a) Bir örneği Ek-III’te
yer alan EUR.1 Dolaşım Belgesi.
b) 31 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
durumlarda, ihracatçı tarafından söz konusu ürünleri teşhislerini mümkün
kılmaya yeterli ayrıntıda tanımlayan fatura, teslimat notu veya başka
herhangi bir ticari belge üzerinde belirtilen ve bir örneği Ek-IV’te yer alan fatura beyanı.
(2) Birinci fıkra hükümlerine rağmen, bu Yönetmelik
çerçevesinde menşeli ürünler 26 ıncı maddede
belirtilen durumlarda, yukarıda bahsedilen belgelerden birinin ibrazına
gerek olmaksızın Anlaşma hükümlerinden yararlanırlar.
Fatura
beyanı
MADDE 18-
(1) 17 nci
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde geçen fatura beyanı;
a) 31 inci madde çerçevesinde bir onaylanmış
ihracatçı tarafından,
b) Toplam kıymeti 6.000 Avroyu geçmeyen menşeli
ürünler ihtiva eden bir veya daha fazla paketten oluşan bir sevkiyat için
herhangi bir ihracatçı tarafından,
hazırlanabilir.
(2) Fatura beyanı, söz konusu ürünlerin Türkiye
veya Katar menşeli olduğunun kabulü ve bu Yönetmeliğin diğer koşullarını
yerine getirmesi durumunda düzenlenebilir.
(3) Fatura beyanında bulunan ihracatçı, ihracatçı
ülkenin gümrük idaresinin talebi üzerine, söz konusu eşyanın menşe statüsü
ile bu Yönetmeliğin diğer koşullarının yerine getirilmiş olduğunu tevsik
eden tüm ilgili vesaiki her an ibraz etmeye hazırlıklı olur.
(4) Fatura beyanı, ihracatçı tarafından, Ek-IV’te verilen ve aynı ekteki dillerden birinde
ihracatçı ülkenin iç mevzuat hükümleriyle uyumlu olarak fatura, teslimat
notu veya başka bir ticari belge üzerine daktilo edilmesi, damgalanması
veya basılmasıyla hazırlanır. Eğer beyan el yazısı ile yapılırsa, matbaa
harfleriyle ve mürekkeple yazılır.
(5) Fatura beyanları, ihracatçının kendi el yazısı
ile atacağı orijinal imzasını ihtiva etmelidir. Ancak, 31 inci madde
çerçevesinde onaylanmış ihracatçıdan, kendi adıyla hazırlanmış herhangi bir
fatura beyanının kendi el yazısıyla imzalanmış addedilerek tüm
sorumluluğunu üzerine aldığına dair yazılı bir taahhütnameyi ihracatçı
ülkenin gümrük idaresine vermiş olması koşuluyla, bu beyanı imzalama şartı
aranmaz.
(6) Bir fatura beyanı, ihracatçı tarafından ait
olduğu ürünlerin ihracatı sırasında veya ait olduğu ürünlerin ithalatından
itibaren iki yıl içinde ithalatçı ülkede ibrazı koşuluyla, ihracattan sonra
hazırlanabilir
EUR.1
Dolaşım Belgesinin düzenlenmesi ve vize işlemleri
MADDE 19-
(1) EUR.1 Dolaşım Belgeleri, Ek-III’te belirlenen form ve niteliklere uygun olarak ve
seri numaraları verilerek Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilen
kuruluşlarca bastırılır ve ihtiyaca göre dağıtılır.
(2) EUR.1 Dolaşım Belgeleri, yalnızca ihracatçı veya
ihracatçının gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni temsilcisi
tarafından örneği Ek-III’te yer alan EUR.1
Dolaşım Belgesi ile başvuru formunun bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak
belgenin arka sayfasında yazılı kurallar ve Anlaşma hükümleri doğrultusunda
doldurulması suretiyle yazılı başvurusu üzerine düzenlenir. Yetkili olmayan
kişiler tarafından yapılan başvurular, gümrük idaresi ya da Bakanlıkça
yetki verilen kuruluşlarca kabul edilmez.
(3) Anlaşma ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun
olarak; EUR.1 Dolaşım Belgesi ve başvuru formunun doldurulması, onaylanması
ve vize edilmesi işlemlerinin elektronik sistem üzerinden
gerçekleştirilmesi esastır. Elektronik ortamdaki veriler Katar, Bakanlık
birimleri ve Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarla paylaşılabilir
ve veri değişimine konu edilebilir.
(4) EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için
başvuruda bulunan ihracatçı, belgeyi düzenleyecek gümrük idaresinin ya da
Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşun talep edebileceği, söz konusu ürünün
menşe statüsü ile bu Yönetmeliğin diğer hükümlerinin yerine getirilmiş
olduğunu tevsik eden ilgili bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür.
(5) Türkiye’de düzenlenmesi talep edilen EUR.1
Dolaşım Belgelerine ilişkin başvuru formu ve EUR.1 Dolaşım Belgesi
İngilizce dilinde ve gümrük mevzuatına uygun olarak hazırlanır.
(6) EUR.1 Dolaşım Belgesi ve başvuru formunun
doldurulmasında el yazısı kullanılması halinde;
a) Formlar, açık ve okunaklı şekilde matbaa
harfleriyle ve mürekkeple doldurulur. Bu durumda, form üzerinde silinti ve
değişikliklere izin verilmez.
b) Ürünlerin tanımı, bu amaçla ayrılmış kutu içine
boş satır bırakılmaksızın yapılmalıdır. Eğer kutunun tamamı dolmaz ise,
tanımın son satırının altına bir yatay çizgi çekilerek boş alan, çapraz bir
çizgi ile kapatılmalıdır.
(7) Belge kapsamına giren her bir maddeye sıra
numarası verilir ve madde aralarında boşluk bırakılmaz. Belgenin elle
hazırlandığı durumlarda; son kaydın hemen altına sonradan bir ilave
yapılmasını önlemek üzere yatay bir çizgi çekilerek kullanılmayan yerler
çapraz bir çizgiyle iptal edilir.
(8) Belgede kayıtlı eşya, tanınmalarına olanak
verecek kesinlikte ve ticari deyimleri ile hiçbir tereddüde yer vermeyecek
açıklıkta cins, nevi, nitelik ve miktar olarak ayrıntılı bir biçimde beyan
edilir.
(9) İhracatçılar veya yetkili kanuni temsilcileri, EUR.1
Dolaşım Belgesi başvuru formlarının arka yüzünde yer alan İhracatçı
Beyanını doldurarak yer ve tarih belirtip imzalar.
(10) Elektronik sistem üzerinde
EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için beyanda bulunulan eşyanın menşeinin
tespitini teminen, eşyanın imalatında kullanılan
menşeli olmayan girdilere uygulanan işçilik veya işlemin Ek-II’de yer alan listede belirtilen şartları sağladığını
ispatlayan ve eşyanın imalatında kullanılan Türkiye veya Katar menşeli
girdiler ve bu girdiler üzerinde gerçekleştirilen işçilik veya işlemleri
gösteren tüm bilgi ve belgeler ile birlikte, ihracata ait diğer belgeler
gümrük idaresi tarafından ya da Bakanlıkça yetki verilen kuruluşlarca
kontrol edilmesi için elektronik sisteme yüklenir. İlgili mevzuat uyarınca elektronik olarak
düzenlenen ya da beyanda kullanılmak amacıyla elektronik ortama aktarılmış
bu belgelerin ve talep edilmesi halinde asıllarının, Bakanlık veya
Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşların doğrudan erişimine hazır halde
tutulması zorunludur. EUR.1 Dolaşım Belgesinin elle doldurulduğu durumlarda
da söz konusu belge ve bilgiler, gümrük idaresi ya da Bakanlıkça
yetkilendirilmiş kuruluşlara normal usulde ibraz edilir ve saklanır. Bu
türde belge ve bilgiler 27/10/1999 tarihli ve 4458
sayılı Gümrük Kanununda öngörülen belge saklama sürelerine tâbidir.
(11) Gümrük idareleri ve Bakanlıkça yetkilendirilen
kuruluşlar, EUR.1 Dolaşım Belgesinin kurallara uygun olarak doldurulup
doldurulmadığını kontrol edip belgede kayıtlı eşyanın bu Yönetmelik
hükümleri gereğince Türkiye menşeli olduğu veya sayıldığı hususunda,
ihracata ait diğer evrakı da inceleyerek kesin bir kanıya vardıktan sonra
gerekli işlemleri tamamlarlar.
(12) Gümrük idareleri, on birinci fıkrada
belirtilen kontrolleri yaparken;
a) EUR.1 Dolaşım Belgelerinin bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olup olmadığını incelemek,
b) İhraç konusu eşyanın cins, tür, nitelik ve
miktar itibarıyla EUR.1 Dolaşım Belgesindeki kayıtlara uygun olup
olmadığını tespit etmek,
c) İhraç konusu eşyanın menşeli olup olmadığını
belirlemek,
ç) Eşyaya ait ihraç belgeleri yanında gümrük
mevzuatı uyarınca nakliyeciler tarafından verilen belgeleri incelemek,
d) İhraç konusu eşyayı 7/10/2009
tarihli ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğindeki
esaslara göre muayene etmek,
suretiyle işlem ifa eder.
(13) İhraç belgeleri ve dolaşım belgelerinden
üçüncü ülkelere gönderileceği anlaşılan eşya için EUR.1 Dolaşım Belgesi
onaylanamaz ve vize edilemez.
(14) On birinci ve on ikinci
fıkralarda belirtilen değerlendirme ve incelemelerin olumlu sonuç
vermesinin ardından gümrük idarelerince vize edilmesi uygun görülen EUR.1
Dolaşım Belgelerinin (11) numaralı “Customs Endorsement” (Gümrük Vizesi) alanına gümrük
beyannamesinin numarası, beyanı değerlendirerek belgeyi vize eden gümrük idaresinin
adı, gümrük mührü veya kaşesi ve vize tarihi tatbik edilir. Bu alanın doğru, okunaklı ve noksansız doldurulması
şarttır.
(15) EUR.1 Dolaşım Belgesi, Anlaşma ile sağlanan
tercihli ticarette yazılı delil olarak ancak gümrük idaresinin vizesi ile
hüküm ifade edeceğinden, belge düzenleme işlemi vize ile tamamlanmış olur.
Bu bakımdan belgenin vize tarihi, düzenlenme tarihi anlamına gelir.
(16) Düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgesi, fiili
ihracatın gerçekleştiği veya kesinleştiği anda ihracatçıya verilmek üzere
hazır bulundurulur.
(17) İhracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük
beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisince, EUR.1 Dolaşım
Belgesinin (12) numaralı “Declaration by the Exporter”
(İhracatçı Beyanı) alanı doldurulur ve imzalanır. İmzalanan belgenin bir
kopyası ihracatçı tarafından mer’i mevzuatta
öngörülen belge saklama süreleri saklı kalmak kaydıyla en az üç yıl
saklanır.
(18) Elektronik sistem üzerinden düzenlenen EUR.1
Dolaşım Belgelerinde, (12) numaralı alan haricindeki tüm kısımlardaki
bilgiler elektronik ortamda oluşturulur. Vize işleminin
tamamlanmasından sonra, ihracatçılar veya onun sorumluluğu altında gümrük
beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcilerince, elektronik sistem
üzerinde yer alan bilgilerin, bu maddede belirtilen şekil şartlarını
taşıyan ve bu maddede belirtilen şekilde temin edilen yeşil meneviş zeminli
matbu EUR.1 Dolaşım Belgesi üzerine yazıcı vasıtasıyla dökümü alınır ve
belgenin (12) numaralı alanı on yedinci fıkrada belirtildiği şekilde
doldurulur ve imzalanır. Elektronik sistemde oluşturulduktan sonra
dökümü alınan belge üzerinde herhangi bir ekleme, düzeltme veya silinti
yapılamaz.
EUR.1
Dolaşım Belgesinin elektronik sistem üzerinden düzenlenmesi
MADDE 20-
(1) Bu bölümde belirlenen koşullar
karşılandığı takdirde, EUR.1 Dolaşım Belgeleri elektronik sistem üzerinden
düzenlenebilir.
(2) Yedinci bölüm hükümlerine uygun olarak; Taraf
ülkelerin gümrük idareleri, elektronik sistemlerin teknik özellikleri ve
sonradan kontrol yöntemlerini birbirlerine iletirler.
(3) Bu madde hükümlerine halel gelmeksizin,
elektronik sistem üzerinden düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgeleri;
a) İhracatçı ülke tarafından önceden gönderilmiş
olan örnekler üzerinden ithalatçı ülke gümrük idarelerinin elektronik
gümrük mühürlerinin gerçekliğini doğrulayabileceği, orijinal mührün dijital
imajı şeklinde ya da herhangi bir şekilde olabilecek (11) numaralı alan
üzerinde bulunan bir elektronik gümrük mührü,
b) Teşhis edilmelerini mümkün kılacak bir seri
numarası veya bir kod,
içermelidir.
(4) Bu madde hükümlerinin uygulanması, bir Taraf
ülkede elle doldurulan ve vize edilen, Ek-III’te
yer alan örneğe uygun EUR.1 Dolaşım Belgelerinin Taraf ülkelerin gümrük
idareleri tarafından reddedilmesine yol açmaz.
EUR.1
Dolaşım Belgesinin sonradan verilmesi
MADDE 21-
(1) Bir EUR.1 Dolaşım Belgesi, 19
uncu maddenin on altıncı fıkrasına rağmen, istisnai olarak;
a) Hatalar, istenmeyerek yapılan ihmaller veya özel
durumlar nedeniyle, ihracat esnasında düzenlenmemiş ise,
b) Gümrük idareleri veya Bakanlıkça yetkilendirilen
kuruluşların bir EUR.1 Dolaşım Belgesinin düzenlenmiş, ancak teknik
nedenlerle ithalatta kabul edilmemiş olduğuna kanaat getirmeleri
sağlanırsa,
ait olduğu eşyanın ihracatından sonra düzenlenebilir.
(2) Birinci fıkranın uygulanması açısından, bizzat
ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya
yetkili kanuni temsilcisi eşyanın cinsi, nevi, niteliği ve miktarını,
ambalaj şeklini, marka ve numaralarını, işaretlerini, ihracat gümrük
idaresinin adını, gümrük beyannamesinin tarih ve sayısını belirterek yazılı
talepte bulunur. Söz konusu eşya için ihracat sırasında EUR.1 Dolaşım
Belgesi verilmediğini veya Katar yetkili makamlarınca teknik nedenlerle
kabul edilmediğini sebepleri ile birlikte yazılı olarak beyan eder. 19 uncu
madde hükümlerine uygun olarak hazırladığı EUR.1 Dolaşım Belgesini talep
yazısına ekler.
(3) Bu maddede belirtilen şartları yerine getiren
ihracatçının veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya
yetkili kanuni temsilcisinin talebi, ilgili gümrük idareleri veya
Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından incelenir. Söz konusu
ihraç eşyasına ait gümrük beyannamesi ve ekleri diğer evrak ile varsa bu
işleme dair dosyaların incelenmesi ve kontrolü sonucunda, ihracatçının
beyanına tamamen uygun olduğu anlaşıldığı takdirde EUR.1 Dolaşım Belgesi
onaylanır ve vize edilir.
(4) Bu şekilde düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgesinin
(7) numaralı “Remarks” (Gözlemler) alanına
belgenin sonradan verildiğini belirtmek üzere İngilizce “ISSUED
RETROSPECTIVELY” meşruhatının düşülmesi zorunludur.
Teknik
nedenlerle EUR.1 Dolaşım Belgesinin reddi
MADDE 22-
(1) EUR.1 Dolaşım Belgesi, bu
Yönetmelikte öngörülen şekilde düzenlenmemiş ise teknik nedenlerle
reddedilebilir. Aşağıda belirtilen;
a) EUR.1 Dolaşım Belgesinin ebat veya renk olarak
Ek-III’te yer alan örnekten önemli derecede
farklı olması, seri numarası veya referans numarası bulunmaması, İngilizce
dilinde basılmaması gibi öngörülen form dışında bir form kullanılarak
düzenlenmesi,
b) EUR.1 Dolaşım Belgesinde (4) numaralı alan gibi
doldurulması zorunlu olan alanlardan birinin doldurulmaması,
c) EUR.1 Dolaşım Belgesinin (11) numaralı alanında
mühür ya da kaşe bulunmaması veya belgenin yetkili olmayan bir makam
tarafından vize edilmiş olması,
ç) EUR.1 Dolaşım Belgesi vize edilirken kullanılan
mühür ya da kaşenin 35 inci madde hükümleri uyarınca örneği gönderilmemiş
olan yeni bir mühür ya da kaşe olması,
d) İbraz edilen EUR.1 Dolaşım Belgesinin orijinal
olmayıp fotokopi veya suret olması,
e) EUR.1 Dolaşım Belgesinin (2) ve (4) numaralı
alanlarına Taraf ülkeler dışında bir ülkenin yazılması,
gibi teknik nedenlerle kabul edilmeyen EUR.1 Dolaşım
Belgeleri sonradan düzenlenebilir.
(2) Teknik nedenlerle reddedilen EUR.1 Dolaşım
Belgesi üzerine İngilizce “CERTIFICATE REJECTED BY THE CUSTOMS” meşruhatı
düşülür ve hangi nedenlerle kabul edilmediği de belirtilerek sonradan
düzenlenen yeni bir EUR.1 Dolaşım Belgesi alması için ithalatçıya iade
edilir. Ancak, gümrük idareleri gümrük işlemlerinin tamamlanmasından sonra
kontrol amacıyla veya hile yapıldığından şüphe edilmesi halinde reddedilen
EUR.1 Dolaşım Belgesinin bir kopyasını saklayabilir.
(3) Türkiye’ye yönelik ithalatlarda ibraz edilen
menşe ispat belgelerinin teknik nedenlerle reddedilmesi durumunda, eşyaya
Anlaşma kapsamında tercihli rejim uygulanmaz ve kanuni vergi nispetleri
üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler tahsil edilir. Bu durumda, 4458
sayılı Kanunun 234 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.
(4) Hatalı veya noksan yapılan vize işlemi belgeyi
geçersiz kılar ve sonradan kontrol sebeplerinden birini teşkil eder.
EUR.1
Dolaşım Belgesinin ikinci nüshasının düzenlenmesi
MADDE 23-
(1) Bir EUR.1 Dolaşım Belgesinin
çalınması, kaybolması veya hasar görmesi halinde ihracatçı veya onun
sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni
temsilcisi, ilk belgeyi düzenleyen gümrük idaresine veya Bakanlıkça
yetkilendirilen kuruluşa elindeki ihracat belgelerine dayanarak ikinci bir
nüsha tanzim edilmesi talebiyle müracaat edebilir.
(2) Gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkilendirilen
kuruluşlar, ihraç işlemi yapılmış olan eşyaya ait asıl EUR.1 Dolaşım
Belgesine ilişkin bilgilerle birinci fıkrada belirtilen beyanı
karşılaştırıp ikinci nüsha belge düzenlenmesi talebine ilişkin yapılan
beyanın doğruluğunu saptadıktan sonra, başvuru onaylanır ve gümrük
idaresince vize işlemi gerçekleştirilir.
(3) Düzenlenen ikinci nüsha EUR.1 Dolaşım Belgesinin
(7) numaralı “Remarks” (Gözlemler) alanına
İngilizce “DUPLICATE” meşruhatı düşülür ve ilk belgenin seri numarası
yazılır.
(4) İkinci nüsha belge, ilk EUR.1 Dolaşım
Belgesinin vize tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Gümrük idareleri,
ikinci nüsha EUR.1 Dolaşım Belgelerini vize ederken (11) numaralı alana ilk
EUR.1 Dolaşım Belgesinin vize tarihini yazarlar.
Menşe
ispat belgesinin geçerliliği
MADDE 24-
(1) Bir menşe ispat belgesi,
ihracatçı Taraf ülkede düzenlenme tarihinden itibaren dört ay süreyle
geçerli olur ve bu süre zarfında ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine
ibraz edilmelidir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen son ibraz tarihinden
sonra ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idarelerine ibraz edilen menşe ispat
belgeleri, bu belgelerin belirlenen son tarihe kadar ibraz edilememesinin
istisnai durumlardan kaynaklanması halinde, tercihli muamele uygulanmak
üzere kabul edilebilir.
(3) Diğer geç ibraz hallerinde; ithalatçı Taraf
ülkenin gümrük idareleri, ürünlerin belirtilen son tarihten önce gümrüğe
sunulmuş olması kaydıyla menşe ispat belgelerini kabul edebilir.
(4) Menşe ispat belgelerinin ibraz süresinden sonra
tercihli muameleden yararlanması için bu sürenin bitiminden önce eşyanın
gümrüğe gelmiş ve yine bu süreden önce ithalatçı veya onun sorumluluğu
altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi
tarafından yazılı olarak ilgili gümrük idaresine başvurulmuş olması gerekmektedir.
Menşe
ispat belgesinin ibrazı
MADDE 25-
(1) Menşe ispat belgeleri, gümrük
mevzuatı ve ilgili mevzuat gereğince gümrük idarelerine ibraz edilir.
İngilizce dilinde hazırlanmış olan menşe ispat belgelerinin tercümesi talep
edilmez; yalnızca, belgeler üzerinde İngilizce haricindeki bir yabancı dilde
yazılmış ifadeler bulunması halinde, bunların tercümesi talep edilebilir.
Ayrıca, ilgili gümrük idaresi beyannameye ek olarak ithalatçıdan eşyanın
Anlaşmanın koşullarına uygunluğunu gösteren yazılı bilgi ve belgeleri talep
edebilir.
(2) Eşyanın tercihli rejimden yararlanmasını teminen ibrazı gereken menşe ispat belgesinin, bu
belgeyle ilgili eşyanın fiili ithalinden evvel veya fiili ithali sırasında
ibraz edilememesi ve ilgili ithalatçı tarafından eşyanın bekletilmeden
ithalinin istenmesi durumunda, tercihli rejim uygulanmaz ve indirimsiz
vergi nispetleri üzerinden tahakkuk yapılarak vergiler kesin olarak tahsil
edilir. Ancak bu kabil eşyanın fiili ithalini müteakip
süreleri içerisinde, usulüne uygun menşe ispat belgesi işlemi yapan gümrük
idaresine ibraz edildiği takdirde; ibraz edilen menşe ispat belgesinin
ithal edilen eşyaya ait olduğunun gümrük beyannamesi ve ekleri belgelerle
karşılaştırılarak anlaşılması ve belgenin geçerlilik süresinin aşılmamış
olduğunun tespiti kaydıyla, tercihli vergi oranına göre hesaplanan vergi
tutarları ile tercihsiz vergi oranına göre hesaplanan vergi tutarları
arasındaki fark mükelleflerine geri verilir.
Menşe
ispat belgesinden muafiyet
MADDE 26- (1) Gerçek
kişilerden gerçek kişilere küçük paketler halinde gönderilen veya seyahat
eden yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler; ticari amaçlarla ithal
edilmemişlerse ve bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getirdiği beyan
edilmişse ve böyle bir beyanın doğruluğuna ilişkin bir şüphe doğmamışsa,
bir menşe ispat belgesi ibrazına gerek olmaksızın menşeli kabul edilirler. Posta yoluyla gönderilen ürünler için bu beyan, CN
22/CN 23 gümrük beyannamesi üzerinde veya bu belgeye eklenen bir kâğıt
üzerinde yapılabilir.
(2) Arızî olarak yapılan ve yalnızca alıcıların
veya yolcuların veya bunların ailesinin kişisel kullanımına yönelik
ürünlerden oluşan ithalat, ürünlerin cinsinden ve miktarından ticari amaç
güdülmediği aşikârsa ticari amaçlı ithalat olarak kabul edilmez.
(3) Ayrıca, birinci ve ikinci fıkralarda atıfta
bulunulan ürünlerin toplam kıymetinin, küçük paketler için 500 Avroyu;
yolcunun zati eşyasını oluşturan ürünler için ise 1.200 Avroyu aşmaması
gerekir.
Destekleyici
belgeler
MADDE 27-
(1) 18 inci ve 19 uncu maddelerde
belirtilen, bir EUR.1 Dolaşım Belgesi veya fatura beyanı kapsamındaki
ürünlerin Taraf ülke menşeli olduğunu ve bu Yönetmeliğin diğer koşullarını
yerine getirdiğini ispatlamak amacıyla kullanılacak belgeler, menşe ispat
belgesine ilaveten;
a) İhracatçı veya tedarikçi tarafından, söz konusu
eşyanın elde edilmesi için gerçekleştirilen işlemleri belgeleyici
nitelikte, örneğin hesaplarında veya iç muhasebesinde yer alan doğrudan
deliller,
b) Bir Taraf ülkede düzenlenmiş veya hazırlanmış,
imalatta kullanılan girdilerin menşe statüsünü tevsik eden belgeler,
c) Bir Taraf ülkede düzenlenmiş veya hazırlanmış,
bir Taraf ülkede girdiler üzerinde yapılan işçilik veya işlemi tevsik eden
belgeler,
ç) Kullanılan maddelerin menşe statüsünü tevsik
etmek üzere, Taraf ülkelerden birinde bu Yönetmelik hükümleri uyarınca, bu
Yönetmelikte yer alan kurallarla aynı menşe kurallarına göre düzenlenmiş
veya hazırlanmış EUR.1 Dolaşım Belgeleri veya fatura beyanları,
d) 14 üncü maddenin uygulandığı hallerde, bu
maddede belirtilen kuralların karşılandığını ispat etmek üzere, Taraf ülke
dışında gerçekleştirilen işlem ve işçiliklerle ilgili uygun kanıtlar,
olabilir.
Menşe
ispat belgeleri ile destekleyici belgelerin muhafaza edilmesi
MADDE 28-
(1) Yürürlükteki kanunlarda
öngörülen süreler saklı kalmak üzere;
a) EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için
başvuruda bulunan ihracatçı ve gümrük idareleri veya Bakanlıkça yetkili
kılınacak kuruluş, 19 uncu maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen belgeleri,
b) Fatura beyanında bulunan ihracatçı, bu beyanın
bir nüshasını ve 18 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen belgeleri,
c) EUR.1 Dolaşım Belgesini düzenleyen ihracatçı
ülkenin gümrük idaresi veya Bakanlıkça yetkili kılınacak kuruluş, 19 uncu
maddede belirtilen Başvuru Formunu ve başvuru sırasında firma tarafından
kendilerine sunulan diğer tüm vesaiki,
ç) İthalatçı ülkenin gümrük idareleri, kendilerine
ibraz edilen EUR.1 Dolaşım Belgeleri ve fatura beyanlarını,
en az üç yıl muhafaza etmek mecburiyetindedirler.
Farklılıklar
ve biçimsel hatalar
MADDE 29-
(1) Menşe İspat Belgesi üzerindeki
ibareler ile ürünlerin ithalat işlemlerini yerine getirmek amacıyla gümrük
idarelerine ibraz edilen belgeler üzerindeki ibareler arasında önemsiz
farklılıklar bulunduğunun fark edilmesi, bu belgenin gümrüğe sunulan ürünlere
karşılık geldiğinin kesin olarak ortaya konması kaydıyla, menşe ispat
belgesini kendiliğinden hükümsüz kılmaz.
(2) Menşe İspat Belgesi üzerindeki yazım hatası
gibi bariz biçimsel hatalar, söz konusu belge üzerindeki ibarelerin
doğruluğu hususunda şüpheye yol açmadığı müddetçe, bahse konu belgenin
reddedilmesini gerektirmez.
Avro
cinsinden ifade edilen tutarlar
MADDE 30-
(1) 18 inci madde ile 26 ncı madde hükümlerinin uygulanması bakımından,
ürünlerin Avro dışında bir para birimi üzerinden faturalandırıldığı
durumlarda, Taraf ülkelerin ulusal para birimleri cinsinden ifade edilen ve
Avro tutarına eşit tutarlar, Taraf ülkelerin her biri tarafından yıllık
olarak sabitlenir.
(2) Bir sevkiyat, ilgili Taraf ülkede sabitlenen
tutara göre, faturanın düzenlendiği para birimine atıf yapılmak suretiyle,
18 inci madde ile 26 ncı madde hükümlerinden
yararlanır.
ALTINCI BÖLÜM
Basitleştirilmiş İşlemler
Onaylanmış
ihracatçı yetkisinin verilmesi
MADDE 31-
(1) Taraf ülkeler arasındaki
ticarette aşağıdaki hükümler çerçevesinde basitleştirilmiş işlem uygulanması
mümkündür:
a) Bakanlık;
1) Sık sık menşe ispat
belgesi düzenlenmesini gerektiren sevkiyat yapan,
2) Eşyanın menşe statüsünün ve bu Yönetmelik
hükümlerinin yerine getirildiğinin saptanması için gerekli her türlü
teminatı gümrük idarelerine veren,
3) Vergi ve gümrük mevzuatı ile ilgili ciddi ve
mükerrer suç işlememiş olan,
4) Gümrük makamlarının faaliyetlerini denetlemesine
imkân verecek kayıtlara sahip olan,
gerçek ve tüzel kişilere, eşyanın kıymetine bakılmaksızın
örneği EK-IV’te yer alan fatura beyanını hazırlayabilmesi
konusunda onaylanmış ihracatçı yetkisi verebilir.
(2) Bakanlık, onaylanmış ihracatçıya, fatura
beyanında beyan edilmek üzere bir yetki numarası verir.
(3) Bakanlık, basitleştirilmiş işlem uygulamasını teminen yetki belgesi verilmesi ve yetkinin onaylanmış
ihracatçı tarafından kullanımının izlenmesine ilişkin usulleri belirler.
Onaylanmış
ihracatçı yetkisinin iptali
MADDE 32-
(1) Onaylanmış ihracatçıların bu
Yönetmelikteki hükümlere aykırı hareket etmeleri ya da verilen yetkide
öngörülen koşullara uymamaları veya bu koşulların ortadan kalkması halinde,
cezai hükümler saklı kalmak üzere verilen yetki Bakanlıkça geçici olarak geri
alınabilir veya iptal edilebilir.
Muhasebesel
ayrım
MADDE 33-
(1) Aynı ve birbirleri yerine
geçebilen menşeli ve menşeli olmayan girdi stoklarının ayrı tutulmasının
önemli maliyetler ve somut güçlükler doğurduğu hallerde, ilgililerin yazılı
talebi üzerine Bakanlık, bu stokların yönetiminde “muhasebesel ayrım”
yönteminin kullanılmasına izin verebilir.
(2) Muhasebesel ayrım yöntemi, belirli bir referans
dönemi için, elde edilen menşeli kabul edilebilecek ürün sayısının,
stokların fiziksel ayrıma tâbi tutulmuş olması halinde elde edilmiş olacak
ürün sayısı ile aynı olmasını sağlayabilmelidir.
(3) Bakanlık bu izni, gerekli göreceği koşullara
bağlı olarak verebilir.
(4) Muhasebesel ayrım yöntemi, ürünlerin imal
edildiği ülkede uygulanan genel muhasebe ilkelerine göre uygulanır ve kaydı
tutulur.
(5) Muhasebesel ayrım yönteminden yararlanan kişi,
menşeli kabul edilebilecek ürün miktarı için bir menşe ispat belgesi
düzenlenmesi için başvurabilir. Bakanlığın talebi üzerine, yararlanan kişi,
stoklarının nasıl işletildiğine dair Bakanlığa bir bildirimde bulunur.
(6) Bakanlık, iznin kullanımını izler ve yararlanan
kişinin izni uygunsuz kullandığı veya bu Yönetmelikte belirlenen diğer
herhangi bir koşulu yerine getiremediği her durumda geri alabilir.
Parçalar
halinde ithalat
MADDE 34- (1) İthalatçının
talebi üzerine ve Bakanlıkça belirlenen şartlara tâbi olarak, Armonize
Sistemin 2(a) sayılı Genel Yorum Kuralı anlamındaki birleştirilmemiş veya
monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistemin XVI ncı
ve XVII nci Bölümlerinde veya 7308 ve 9406 tarife
pozisyonlarında yer alan ürünlerin, parçalar halinde ithal edilmesi
halinde, bu tür ürünler için tek bir menşe ispat belgesi, ilk parçanın
ithalatı esnasında gümrük idaresine verilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Gümrük İdareleri Arasında Karşılıklı İdari
İşbirliği
Mühür ve
adreslerin iletilmesi
MADDE 35-
(1) Taraf ülkelerin gümrük
idareleri, menşe ispat belgelerinin düzenlenmesi amacıyla gümrük
idarelerinde kullanılan mühürlerin örnek baskılarını, bu belgelerin
sonradan kontrolünden sorumlu gümrük idarelerinin isim ve adresleriyle
beraber, birbirlerine iletirler.
(2) İsim, adres veya mühürlerdeki herhangi bir
değişiklik aynı şekilde diğer Taraf ülkeye derhal bildirilir.
Karşılıklı
yardım
MADDE 36-
(1) Bu Yönetmeliğin doğru bir
şekilde uygulanmasını teminen, Taraf ülkeler,
yetkili gümrük idareleri aracılığıyla, menşe ispat belgesinin gerçekliğinin
ve belgede yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrolü hususunda birbirlerine
yardımcı olurlar.
Sonradan
kontrol talebi
MADDE 37- (1) İthalatçı
ülke gümrük idareleri, menşe ispat belgesinin gerçekliği veya eşyanın
gerçek menşeine ilişkin bilgilerin doğruluğu hakkında makul bir şüphenin
doğduğu herhangi bir zamanda veya sondaj usulü ile yapacağı kontrol
sonucunda menşe ispat belgesini veya bir kopyasını, gerektiğinde
araştırmanın gerekçelerini de belirterek, sonradan kontrol talebi ile
ihracatçı ülke gümrük idaresine geri gönderirler.
(2) Birinci fıkra hükümlerini yerine getirmek
amacıyla; ithalatçı ülke gümrük idareleri, menşe ispat belgesinin ve eğer
ibraz edilmişse faturayı yahut bu belgelerin birer kopyasını, gerektiğinde
sonradan kontrol talebinin gerekçelerini de belirterek ihracatçı Taraf
ülkenin gümrük idaresine geri gönderir. Menşe ispat belgesinde yer alan
bilgilerin doğru olmadığı kanaatini uyandıran elde edilmiş tüm belge ve
bilgiler sonradan kontrol talebini desteklemek üzere gönderilir.
Sonradan
kontrol işlemleri
MADDE 38-
(1) Menşe ispat belgesinin kontrol
talebi, belgenin ihracatçı ülke yetkili makamlarına gönderilmesi suretiyle
yapılır.
(2) Menşe ispat belgesinin kontrol talebi; menşe
ispat belgesinde yer alan (13) numaralı alanın, kontrol talebinde bulunan
ithalatçı gümrük idaresinin adı ve açık posta adresi, yazı makinesi veya
mürekkepli kalemle ve matbaa harfleri ile yazılarak doldurulması suretiyle
yapılır.
(3) Kontrol talebinde bulunulan yer ve tarih
belirtilip imzalanır ve mühür ile işlemi gerçekleştiren görevliye ait kaşe
uygulanmak suretiyle onaylanır.
Sonradan
kontrol talebinin incelenmesi
MADDE 39-
(1) Kontrol işlemi, ihracatçı
Taraf ülkenin gümrük idareleri tarafından yerine getirilir. Bu amaçla,
ihracatçı Taraf ülkenin gümrük idareleri, her türlü delili talep etme ve
ihracatçının hesaplarını denetleme veya gerekli gördükleri diğer
kontrolleri yapabilme yetkisine sahiptir.
(2) İhracatçı ülke gümrük idareleri, menşe ispat
belgesinin kontrol sonucunu (14) numaralı alanı aşağıdaki şekilde doldurmak
suretiyle belirtir:
a) Birinci veya ikinci maddelerden uygun olanın
önüne (x) işareti konur.
b) Kontrolü yapan gümrük idaresinin adı ve kontrol
tarihi yazılır.
c) İmzalanır ve okunabilir mühür ile işlemi
gerçekleştiren görevliye ait kaşe uygulanmak suretiyle onaylanır.
Sonradan
kontrol sonuçları
MADDE 40-
(1) Sonradan kontrol talebinde
bulunan ithalatçı ülke gümrük idaresi, kontrol sonucundan en kısa zamanda
haberdar edilir.
(2) Kontrol sonuçlarında, belgelerin gerçek olup
olmadığı, söz konusu ürünlerin Taraf ülkelerden biri menşeli olarak kabul
edilip edilemeyeceği ve bu Yönetmeliğin diğer hükümlerine uygun olup
olmadığı hususları açıkça belirtilir.
(3) İhracatçı ülke gümrük
idaresinden, kontrol talebinin sonucuna ilişkin olarak talebin gönderildiği
tarihten itibaren on ay içerisinde bir yanıt alınamaz veya alınan yanıt,
kontrolü talep edilen belgelerin gerçekliğinin veya ilgili ürünlerin gerçek
menşeinin tespitine imkân verecek ölçüde yeterli bilgi içermezse; talepte
bulunan gümrük idaresi, istisnai durumlar haricinde, tercihli muamele
tanınmasını reddedebilir.
(4) İthalatçı ülke gümrük idaresine ibraz edilen
menşe ispat belgesinin sonradan kontrol işlemine tâbi tutulması halinde,
söz konusu belge kapsamı eşyanın kanuni vergisi ile tercihli vergisi
arasındaki fark kadar nakit veya teminat mektubu alınarak, eşyanın gümrük
işlemleri tamamlanır. İthalatçı ülke gümrük idaresi eşyayı, ithalat
yasağına veya kısıtlamasına tâbi tutulmaması ve bir sahtecilik şüphesi
bulunmaması kaydıyla, gerekli görülen her türlü idari tedbire tâbi olmak
üzere ithalatçıya teslim edebilir. Sonradan kontrol amacıyla gönderilen
menşe ispat belgelerinin, ihracatçı ülke yetkili makamınca doğruluğunun
teyidi yapılarak geri gönderilmesinden sonra teminata bağlanan gümrük vergileri
iade edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Cezalar
MADDE 41-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine
aykırı fiiller hakkında 4458 sayılı Kanun, 21/3/2007
tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile yürürlükteki ilgili
diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Serbest
bölgeler
MADDE 42-
(1) Taraf ülke gümrük idareleri,
nakliyeleri esnasında kendi ülkesi içinde bulunan bir serbest bölgeyi
kullanan ve bir menşe ispat belgesi kapsamında ticarete konu olan eşyanın
başka eşyayla değiştirilmemesinin veya hasara uğramasını önleyici normal
işlemler dışındaki herhangi bir işleme tâbi tutulmamasının temini konusundaki
her türlü tedbiri alır.
(2) Birinci fıkra hükümlerine
istisna olarak, Taraf ülkelerden biri menşeli herhangi bir ürün, bir menşe
ispat belgesi kapsamında bir serbest bölgeye ithal edilir ve bir işçilik
veya işlemden geçirildiği takdirde, tatbik edilmiş olan işçilik veya
işlemin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması koşuluyla, ihracatçının
talebi üzerine yeni bir EUR.1 Dolaşım Belgesi, ilgili gümrük idaresi veya
Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından düzenlenir.
Diğer
hususlar
MADDE 43-
(1) Bu Yönetmelikte yer almayan
hususlar hakkında 4458 sayılı Kanun ile Gümrük Yönetmeliğinin ilgili
hükümleri uygulanır.
Sevkiyat
halindeki veya antrepodaki eşyaya ilişkin geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu
Yönetmelik hükümlerine uygun olan ve Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte ihracatçı
Taraf ülkeden ithalatçı Taraf ülkeye sevk halinde olan ya da ithalatçı
Taraf ülkedeki antrepolarda veya serbest bölgelerde geçici depolanan
eşyaya, ithalatçı Taraf ülkenin gümrük idaresine söz konusu tarihten
itibaren dört ay içerisinde, eşyanın 15 inci madde hükümleri çerçevesinde
doğrudan nakledilmiş olduğunu gösteren belgelerle beraber ihracatçı ülkenin
gümrük idaresince sonradan verilmiş bir EUR.1 Dolaşım Belgesi sunulması
kaydıyla, Anlaşma hükümleri tatbik edilebilir.
Yürürlük
MADDE 44-
(1) Bu Yönetmelik 1/8/2025 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 45-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Ticaret Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız