Anayasa Mahkemesinin 7/3/2024 Tarihli ve E: 2022/66 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2024/10 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-11-28

28 Kasim 2024 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32736
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2022/66 (Słyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2024/10

Karar Tarihi: 7/3/2024


L MALİ DENETİMİN KONUSU 
Kuvayi Milliye Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
IL İLK İNCELEME 
1. Kuvayi Milliye Partisinin; Anayasa Mahkemesine verdiği 2022 yılı kesin hesabma ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıl Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'mum ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun'ưm 73. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karata bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yıl itibarıyla “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap lle parti merkez ve bağlı llçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarımn onaylı birer ōrneğini Haziran ayı somuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargutay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yūz milyon lirayı aşan taşınır malların,menkul kaymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağıhükme bağlanmıştır. Ayrica Kanun'un 74. maddesinin üçüncūfikrasında ise “Siyasi parti hakkında kapatma kararı verilmiş olması halinde kapatma kararının verildiği tarihe kadar olan döneme ilişkin hesaplar da Anayasa Mahkemesi tarafindan denetlenerek karara bağlanır." hükümleri bulunmaktadır. Buna göre parti hakkında kapatma kararı verilmiş olması hålinde dahi kapatma kararı tarihine kadar parti hesaplarının denetlenmesi gerekliliği belirtilmiştir. Bunun yanında partinin kapanma kararıalması durumunda da kapanma tarihine kadar parti hesaplarinın denetiminin yapılmasıgerektiği açıktıt.

3. Partinin 26.06.2022 tarih ve 19 sayılı Parti Meclisi kararı ile kapanma kararıaldığı anlaşılmıştır. Partinin gönderdiği 2022 yılı kesin hesabına göre kapanma tarihine kadar yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe 

teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta Genel Merkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Partinin kapanma tarihine kadar faaliyetlerini yürüttüğüaçıktır. Parti Genel Merkezinin öncelikle yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye gibi) bulunması gerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olan bu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi, yönetim gelir ve giderlerinin Parti tüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığını göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hūkūmlerine aykırı davranılmıştır.
6. 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde, yapılan inceleme ve araştırmalar engelleyen ve istenen hilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında 6 aydan I yıla kadar hapis ve 60 milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

7. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayit ve belge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dişında gelir ve giderin gerçekleştirilmesi inceleme ve araştirmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun'un I11. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir,
8. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir 

III. SONUÇ
Kuvayi Milliye Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamast, hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılı hesabının 2820 sayılı Kamun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 7/3/2024 tarihinde OYBİRLIĞtYLE karar verildi.

Başkan Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 
Üye Engin YILDIRIM 

Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Uye Üye Üye Yusuf Şevki HAK YEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye Basri BAĞCI Irfan FIDAN Kenan YAŞAR 
Oye Üye Muhterem INCE Yılmaz AKÇİL