Anayasa Mahkemesinin 23/7/2020 Tarihli ve 2017/26532 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-09-10

10 Eylül 2020 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31240
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL KARAR 
ŞEYHMUS TERECE BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/26532Karar Tarihi : 23/7/2020
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burban ÜSTÜN Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AK[NCl Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Raportör : Umut FIRTINA Başvurucu : Şeyhmus TERECE Vekili : Av. Aladdin İRAZ 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1, Başvuru, murise karşı açılan ve varisler tarafindan devam ettirilen davada verilen ihtiyati tedbirin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 29/5/2017 tarihinde yapıłmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca makul süre iddiası yönünden 2/4/2019 tarihinde kabul edilemezlik kararı verilmiştir. Komisyon tarafindan 14/2/2019 tarihinde mülkiyet hakkı yönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafiından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapıłmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

7. Birinci Bölüm tarafindan 3/6/2020 tarihinde yapılan toplantıda, niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekligörüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyannca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III, OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
9. Batman'ın Tayyar köyünde bulunan 1, 2, 12, 13, 14, 33, 36, 37, 44, 47, 49, 51,52, 53, 58, 59, 64, 77, 78, 80, 81, 82, 83, 84 ve 90 parsel sayıl taşınmazlar tapuda başvurucunun murisi adına kayıthı iken eski malikin mirasçıları tarafından başvurucunun murisi aleyhine Batman Asliye Hukuk Mahkemesinde 21/1/1998 tarihinde tapu iptali ve tescili davası açılmiştır.

10. Davacı eski malikin mirasçılarının talebi üzerine Batman Asliye Hukuk Mahkemesince 20/S/1998 tarihinde uyuşmazlık konusu taşınmazların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir konulmasına ve Tapu Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.

11. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan 4/6/2020 tarihli sorgulamada başvurucunun murisinin 20/5/2000 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır.
12. Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) kurulmasının ardından dava dosyası Mahkemenin E.2005/404 sayılı dosyasına kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir. Mahkeme 28/4/2006tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararda ihtiyati tedbire ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Temyiz edilen karar, Yargitay 7. Hukuk Dairesinin 8/5/2008 tarihli kararıyla bozulmuştur.

13. Bozma kararına uyularak yapılan yargılama neticesinde Mabkeme 5/11/2014tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararda yine ihtiyati tedbire ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Temyiz edilen karar, Yargitay 16. Hukuk Dairesinin (Daire)3/11/2015 tarihli kararıyla onanmış; karar düzeltme istemi de aym Dairenin 18/4/2017 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

14. Nihai karar 11/5/2017 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 29/5/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

15. Mahkemenin 13/1 1/2019 tarihli yazısından, başvurucuların mal varlığıyönünden uygulanan tedbirin 18/5/2017 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1. Mevzuat Hükümleri 
16. 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayıłı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 101. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Hakim iki taraftan hirinin talebiyle davanın ikamesinden evvel veya sonra aşağıda gösterilen hat ve şekillerde ihtiyati tedbirler ittihazına karar verebilir:
I - Menkul ve gayrimenkul malların ayni münuzaalı ise bunun huciz veya yeddiadle tevdiine,
2 - Münazaalı şeyin muhafazası için lazımgelen her türlü tedbirlerin ittihazına,
o :
17.1086 sayılı mülga Kanun'un 104. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Dava ikamesinden sonra bilümum ihtiyati tedbirlere tahkikata memur hakim tarafindan karar verilir. Şu kadar ki hakim ihtiyati tedbirin diğer bir mahalde daha az masrafla ve daha çabuk ifasını kabil görürse bu hususta karar verilmek üzere o mahal hakimini naip tayin edebilir."
18.1086 sayılı mülga Kanun'un 110, maddesi şöyledir:
"İhtiyati tedbir karorını talep eden taraf bundan dolayı diğer tarafin ve üçüncü şahsın duçar olması muhtemel zarar ve ziyanlarına mukabil teminat iraesine mecburdur. Icabi hale göre hakim işbu mecburiyeti refedebilir ve ihtiyati tedbir kararını talep eden Devlet veya müzahareti adliyeye nail kimse ise teminat iraesi lazim gelmez."
19. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389.maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hällerinde,uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir."
20.6100 sayılı Kanun'un 390. maddesi şöyledir:
"(1) Ihtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıkian sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.

(2) Talep edenin haklarımın derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hällerde, hákim karsı tarafi dinlemeden de tedbire karar verebilir.

(3) Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünüaçıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır."

21. 6100 sayılı Kanun'un 392. maddesi şöyledir:
"(1) İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafin ve üçüncü kişilerin hu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep,resmí belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat almmamasına da karar verebilir.Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.
(2) Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasındon itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir."
22.6100 sayılı Kanun'un 399. maddesi şöyledir:
"(1) Lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu anda huksız olduğu anlaşılır yahut tedbir kararı kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılır ise haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazminle yükümlüdür.
(2) Haksız ihtiyati tedbirden kaynaklanan tazminat davasi, esas hakkındaki davanın karara bağlandığı mahkemede açılır.

(3) Tazminat davası açma hakki, hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararımın kalkmasından itibaren, bir yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar."
2. Yargıtay İçtihadı
23. Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 18/1/2017 taribli ve E.2014/7-2492,K.2017/11 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir;
"..
İhtiyati tedbirler hali hazırda görülmekte olan veya ileride açılacak bir davanın sonucunun etkisiz veya anlamsız kalmasını ōnlemek için başvurulan geçici nitelikte ve kural olarak kanunla belirlenmiş önlemlerdir. Özel düzenlemeler bir kenara bırakilacak olursa ihtiyati tedbirlere ilişkin temel düzenleme Hukuk Muhakemeleri Kanununun 389 ve devamımaddelerinde yer almaktadır.

İhtiyati haciz ise ałacaklımın bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kurarı ile borçlunun mallarına önceden geçici olarak el komulmasıdır.Íhtiyati hacze ilişkin düzenleme ise amacına uygun biçimde alacakların tahsili usullerini gösteren Icra ve Iflas Kanununda düzenlenmiştir (m.257 vd.).

Ihtiyati haciz bir para olacağının geçici olarak teminini amaçlarken ihtiyoti tedbir ferdileştirilmiş muayyen bir sulebin teminini hedef tutmaktadır. Bu nedenle ihtiyati haciz kararı verilmesi gereken hallerde ihtiyati tedbir karar; verilemez…."
24. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 23/3/2016 tarihli ve E.2016/4316, K.2016/3642sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"HUMK 389 ve 399 maddeleri ihtiyati tedbiri düzenlemiştir. Ihtiyati tedbir, davacının davayı kazanmusı hulinde dava aşumasinda sonucu güvence altina almaya yarayan bir hukukt korumadır.Davadan önce veya dava sirasında istenebilir."

25. Yargitay 17. Hukuk Dairesinin 9/11/2015 tarihli ve E.201S/10991,K.2015/11747 sayılı kararmın ilgili kısmı şöyledir;
"Dava IIK.nın 277 ve devamı maddeleri uyarınca açılan tasarrufun iptali davasısırasında verilen ihtiyati tedbir nedeniyle uğranlon zararın tazmini istemiyle açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

1086 sayilı HUMK. 110. maddesi (6100 sayilı HMK.nın 399. maddesi) hükmüuyarınca ihtiyati tedbir kararı alan kimse, ihtiyati tedbir kararının haksız olduğunun belirlenmesi halinde ihtiyati tedbir kararı yüzünden karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğradıkları zararı gidermekle yükümlüdür. Kural olarak giderim borcunun doğumu için kusur aranmamaktadır. Bu konuda öğretide. uygulamada ve yargısal inançlarda görüşbirliği vardır. Diğer bir deyişle haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğranıtan zurarların gideriminde kusursuz sorumluluk esası kabul edilmiştir. İhtiyati tedbir kararı alan kişinin sorumluluğuna hukmedilebilmesi için ihtiyati tedbir kararının uygulanmış olması, iħtiyati tedbir kararının haksızlığının belirlenmesi, zarar ile ihtiyati tedbir kararının uygulanmasıarasında uygun illiyet bağınım bulunması gerekir."
26. Yargitay 1. Hukuk Dairesinin 31/10/2012 tarihli ve E.2012/14520,K.2012/12028 sayıh karanının ilgili kısmı şöyledir:
"Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle HMK. nün 392 ve 399 maddeleri uyarınca lehine ihtiyati tedbir kararı verilen tarufin haksız olduğunun anlaşilması ve bu yüzden aleyhine ihtiyati tedbir kararıverilenlerin zarara uğraması halinde her zamun tozminat isteminde bulunulabileceğine göre; davalılar .. vekilinintemyiz itirazı yerinde değildir."
B. Uluslararası Hukuk 
27. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol'ün "Mülkiyetin korunması" kenar başhıkłı 1. maddesi şöyledir:
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullamłmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarıın ödenmesini sağlamak için gerekli gördūkleri yasaları uygulama konusunda sahip olduklarıhakka halel getirmez."
28. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AfHM), mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirlerin makul bir sürede sonuçlanmadığına ilişkin iddia ve şikâyetleri -ister bir suçisnadı isterse de bir medeni hak ve yükümlülüğe ilişkin olsun- mülkiyet hakkına etkileri kapsamında değerlendirmektedir. AlHM, mülkiyeti sınırlandıran tedbirlerin Sözleşme'ye ek 1No.lu Protokol'ün 1. maddesine göre adil olabilmesi için mülkün sahibinin güncel zararının kaçınıłmaz olandan daha fazla olmaması gerektiğini sıklıkla vurgulamaktadır (Raimondo/ltalya, B. No: 12954/87, 22/2/1994, § 33; Borzhonov/Rusya, B. No: 18274/04,22/1/2009, § 61; Jucys/Litvanya, B. No: 5457/03, 8/1/2008, § 36). Bu bağlamda East/West Alliance Limited/Ukrayna (B. No: 19336/04, 23/1/2014, §§ 166-218) kararında,başvurucunun mülkünden on yıl boyunca yoksun kalmasına yol açan el atma tedbirinin 

mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale olduğu sonucuna vanlmıştır. Jucys/Litvanya kararında ise elkoyma tedbirinin yaklaşık 8,5 yıl sürdüğüne vurgu yapılarak mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin başvurucuya aşırı ve orantısız bir külfet yüklediği belirtilmiştir (Jucys/Litvanya, §§ 34-39). Poiss/Avusturya (B. No: 9816/82, 23/4/1987) kararında ise başvurucunun taşınmazını kullanmasının ve üzerinde tasarruf etmesinin geçici olarak Šnüne geçen bír tedbirin uygulanması, mülkiyet hakkına müdahale olarak görülmüştür. AlHM,başvuruyu mülkiyetten barışçıl yararlanmaya ilişkin birinci kural çerçevesinde incelemiş ve müdabaleye konu tedbirin yirmi dört yıldır devam ettiğine dikkat çekerek başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin ölçülü olmadığına karar vermiştir (Poiss/Avusturya §§ 61-70).

29. Kōktepe/Tūrkiye (B. No: 35785/03, 22/7/2008) kararında, taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin mülkiyet hakkına etkisi ayrıntılı olarak tartışılmıştır. AlHM; derece mahkemelerinin anayasal gerekçelerle başvurucunun mülkünün bir bölümüne tahdit getirdiğini, bu mahrumiyetin doğanın ve çevtenin korunması şeklindeki kamu yaranına dayalımeşru bir amacının bulunduğunu, dolayısıyla hukuka aykırı ve keyfī bir işlem bulunmadığınıkabul etmiştir. Bununla birlikte AlHM, başvurucunun taşınmazı 1993 yılında iyi niyetle edindiğini vurgulayarak mülkiyet hakkına yapılan bu müdahaleye karşı iç hukukta etkin bir tazminat yolunun mevcut olmadığını belirtmiştir. AlHM, başvurucunun mülkiyet hakkından yararlanması engellendiği hâlde bir tazminat ödenmemiş olması nedeniyle kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunmasının gereklilikleri arasındaki adil dengenin bozulduğu sonucuna varmıştır. Bu doğrultuda başvurucunun şahsi olarak olağan dışi ve aşırıbir yüke katlanmış olduğu kanaatiyle başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir (Köktepe/Türkiye, §§ 67-93).

30. Diğer taraftan Joannou/Türkiye (B. No: 53240/14, 12/12/2017, §§ 88-106)kararında, herhangi bir tedbir uygulanmasa dahi mülkiyet hakkını ilgilendiren bir sürecin belirsizliğe yol açacak şekilde makul olmayan bir süre devam etmesi mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale olarak görülmüştür. AtHM; mülkiyet hakkının pozitif yükümlülükleri bağłamında kamu makamlarının zamanında, makul ve uygun bir biçimde hareket etme yükümlülüğü olduğuna işaret etmiştir (Joannou/Türkiye,§ 90). AlHM Kunić/Hırvatistan (B.No: 22344/02, 11/1/2007) kararında ise mülkiyet hakkina ilişkin olarak devam eden bir davanın altı yılı aşkın bir süredir devam etmesini makul sürede yargılanma hakkı yanında mülkiyet hakkına őlçüsüz bir müdahale olarak görmüştür (Kunić/Hırvatistan, §§ 64-67).
31. AtHM, Poiss/Avusturya (B. No: 9816/82, 23/4/1987) kararında tedbir süresinin uzunluğunu değerlendirirken taşınmazın murise ait olduğu dönemi de dikkate almıştır (Poiss,§§6}-69). AiHM, makul sürede yargılanma hakkına ilişkin şikáyetlerde ise dikkate alınacak dönemle ilgili yerleşik içtihadını hatırlatarak başvuranın davaya mirasçı olarak katıldığıdurumda bütün yargı sürecinden şikâyette bulunabileceğine vurgu yapmaktadır (M.Ö./Türkiye, B. No: 21136/95, 19/5/2005, § 25; Cocchiarella/ltalya, B. No: 64886/01,29/3/2006, §113; Namlı ve diğerleri/Türkiye, B. No: 51963/99, 23/5/2007, §§ 17-19). AlHM benzer şekilde, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası ile ilgili olarak başvurucunun iç hukukta yürütülen yargılamalara yalntzca kendi adına müdahil olduğu durumlarda dikkate alınması gereken sürenin o tarihten itibaren başlayacağını, buna karşın başvurucu yargılamaları mirasçı sıfatıyla sürdürme niyetini açıklamışsa başvurucunun yargılama süresinin tamamından şikâyetçi olabileceğini kabul etmiştir (Scordino/ltalyo (1).B. No: 36813/97, 29/3/2006, § 220).


V. İNCELEME VE GEREKÇE 
32. Mahkemenin 23/7/2020 tarihinde yapmiş olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
33. Başvurucu, ihtiyati tedbir sürecinin makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
35. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Mülkiyet hakkı"kenar başhıklı 35. maddesi şöyledir:
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarıma sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkanın kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
36. Başvuruya konu ihtiyati tedbir konulan taşınmazın başvurucu adına tapuda kayıthı olduğu anlaşıldığıdan başvurucunun taşınmazının ekonomik değer ifade eden bir ınülk teşkil ettiği hususu tartışmasızdır.

a. Genel İikeler 
37. Başvuru konusu olayda, özel kişiler arasındaki borç ilişkisi nedeniyle alacakhının alacağının zamannda ödenmesinin teminat altına alınması amacıyla borçlunun taşınmazı üzerindeki tasarruf yetkisinin bir mahkeme kararına dayalı olarak geçici şekilde kısıtlanması söz konusudur. Buna göre başvurucunun mülkiyet hakkına yönelik olarak kamu makamlarınca doğrudan yapilan bir müdahale mevcut değildir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi daha önce pek çok kararında bazı durumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda dahi devlete düşen pozitif yükümlülükler olduğunu kabul etmiştir (Türkiye Emekliler Derneği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, § 34; Eyyüp Boynukara, B. No: 2013/7842,17/2/2016, §§ 39-41; Osmanoğlu Inşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri A.$, B. No:2014/8649, 15/2/2017, § 44; Selahattin Turan, B. No: 2014/11410, 22/6/2017, §§ 36-41).
38. Anayasa'nın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence altına alnmış olan mülkiyet hakkının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi devletin müdahaleden 

kaçınması yanında ayrıca Anayasa'nın 5. ve 35. maddeleri uyarınca pozitif yükümlülükler kapsamında kimi durumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazhklar da dâhil olmak üzere mülkiyet hakkının korunması için belirli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir (Eyyüp Boynukara, §§ 39-41; Osmanoğlu Inşaat Eğitim Guda Temizlik Hizmetleri A.$., § 44).
39. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda tarafların birbirleriyle çatışan menfaatłeri bulunmaktadır. Dolayısıyla tarafların karşı karşıya gelen menfaatlerini gözeterek mülkiyet hakkını korumakla yükümlü bułunan devletin maddi ve usule ilişkin güvenceleri yerine getirip getirmediği dikkate alınarak sonuca varılmalıdır. Bu bağlamda ilk olarak devletin etkili bir hukuksal mekanizma oluşturma yükümlülüğü çerçevesinde belirli,ulaşılabilir ve öngörülebilir bir kanun hükmünün meveut olup olmadığı irdelenmelidir (Novartis Ag, B. No: 2015/11867, 14/11/2018, § 76; Nobel flaç Pazarlama Ve Sanayiì Lid.$ti., B. No: 2016/4887, 3/7/2019, § 61).

40. Diğer taraftan mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülüolabilmesi için gerek kapsamı gerekse de süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekir.Bireylerin mülkiyet haklarıyla ilgili olarak bu ve benzeri tedbirlerin uygulanmasını zarara yol açması kaçınılmazdır. Ancak bu zararın kaçınılmaz olandan ağır veya aşırı sonuçlara da yol açmaması veya bõyle bir zararın ołuşması durumunda kamu makamlarınca uygun yöntem ve vasıtalarla makul sürede gideriminin sağlanması gerekmektedir. Buna göre mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirler uygulanması ve bu tedbirlerin belirli bir süre devam etmesi ancak bireye şahsi olarak aşını bir külfet yüklemediği takdirde ölçülü görülebilir.Diğer bir deyişle mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirlerin söz konusu olduğu durumlarda tedbiri uygulayan kamu makamlanının ivedi olarak ve özenli bir biçimde davranma yükümlülükleri bulunmaktadır. Tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesi durumunda mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullamlmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklenmiş olur (Hesna Funda Baltalıve Baltalı Gida Hayvancıhk San. ve Tic. Ltd. $ti. [GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018, §73).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
41. Somut olayda eski malikin mirasçıları tarafindan uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik olarak 21/1/1998 tarihinde tapu iptali ve tescil davası açılmıştır. Davacı eski malikín mirasçılarının talebi üzerine Mahkeme, başvurucunun murisine ait taşınmazın tapu kaydına 20/5/1998 tarihinde ihtiyati tedbir şerhi konulmasına karar vermiştir. Buna göre söz konusu davanın 21/1/1998 tarihinden beri devam ettiği, davaya konu bu taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbir şerhinin ise 20/5/1998 tarihinden itibaren meveut olduğu anlaşılmaktadır.Başvurucunun murisi 20/5/2000 tarihinde vefat etmiştir.

42. Anayasa Mahkemesi daha önce çeşitli kararlarında mülkiyet hakkınısınurlandıran bir tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığıyetkilerin kullamlmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği sonucuna varmış ve ölçülülük yönünden mülkiyet hakkının ihlaline karar vermiştir (Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. [GK], B.No: 2014/17196, 25/10/2018, §§ 74-81; Íbrahim Geçer, B. No: 2014/19056, 19/2/2019, §§67-76).

43. Olayda başvurucunun murisinin dava devam ederken vefat ettiği anlaşılmaktadır. Buna göre sorun ihtiyati tedbir süresinin uzunluğu değerlendirilirken 

taşınmazın murise ya da mirasçıya ait olduğu dönemlerin ayrıştırılıp ayrıştırılmamasınoktasinda toplanmaktadır.

44. Başvurucu esas itibarıyla, söz konusu tedbirin makul bir süreyì aşmasıyüzünden mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin ölçüsüzleştiğinden yakınmaktadır. Bu bağlamda devletin pozitif yükümlülükler kapsamında, ihtiyati tedbir kararı verilen davanın mümkün olan en hızhı şekilde sonuçlandırılması gerektiği açıktır.

45. Miras hakkı Anayasa'nın 35. maddesinde ayrıca güvence altina alınmış olup miras yoluyla bütün haklar ve borçlar mirasçıłara kaldığına göre başvurucunun murisinden intikal eden taşınmazı üzerinde hukuki tasarruflarda bulunmasını sınırlandıran ihtiyati tedbir uygulamasının ölçülülügünün değerlendirilmesinde davanın bir bütün olarak ele ahnmasıgerektiği kuşkusuzdur. Nitekim AlHM, Poiss/Avusturya kararında tedbir süresinin uzunluğunu değerlendirirken taşınmazın murise ait olduğu dönemi de dikkate almıştır (bkz.§31).

46. Başvuru konusu olayda başvurucunun taşınmazının tapu kaydına 20/5/1998tarihinde ihtiyati tedbir şerhi konulmuş ve bu şerh ancak 18/5/2017 tarihinde kaldırılabilmiştir. Başvurucunun ya da murisinin eski malikin mirasçılarınca açılan tapu iptalìve tescil davasının uzamasında herhangi bir kusurunun olduğu da ortaya konulamamıştır.Dolayısıyla olayda mülkiyet hakkını sınırlandıran tedbir sürecinin yaklaşık 19 yıl sürdüğütespit edilmiştir. Bu tedbir süreci bir bütün olarak ele alındığında söz konusu sürenin makul olmadığı kuşkusuzdur.

47. Sonuç olarak yargı sürecinin hızhı işlememesinin başvurucu üzerinde oluşturduğu olumsuz etkiler mülkiyet hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün ihlali sonucunu doğurmaktadır.

48. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nin 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
49. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un S0. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlul edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarımıortadan kaldırmak için yeniden yargıluma yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yurgiluma yapilmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
50.Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve tazminat talebinde bulunmuştur.
51. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda gcnel 

ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihłal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
52. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığıdan söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasidır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırıłmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Đoğan, §§ 55,57).

53. İncelenen başvuruda ihtiyati tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkıın ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin Mahkemenin işlemlerinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

54. Somut olayda Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı ihtiyati tedbirin kaldırılmasını gerektirmemektedir. Bununla birlikte tedbir sürecinin mülkiyet hakkının gerektirdiği ivedilik ve özende yürütülmesinin yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkat çekmek gerekir.

55. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla eski hále getirme kurah çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için mülkiyet hakkının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlanı karşılığında başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
56. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucu uğradığını iddia ettiği maddi zaran ortaya koyan somut bilgi veya belgeler sunmalıdır.Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

57. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3,000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargılama giderlerinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDlLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altuna alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDIĞINE,
C. Başvurucuya net 6.000 TL tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,

D. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhälinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2008/640, K.2014/531) GÖNDERILMESINE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 23/7/2020tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Üye Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR 
Üye Üye Üye Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCl 
Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yildız SEFERINOĞLU 
Üye Üye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI