Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2024-06-15

15 Haziran 2024 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32577
YÖNETMELİK
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumundan:
BAĞIMSIZ DENETİM YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1- 26/12/2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 2 nci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “Kararname” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve ilgili
mevzuat” ibaresi ve “çerçevesinde” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya
ihtiyari olarak” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendinde yer alan “bağımsız denetçilerden” ibaresi “bağımsız
denetçiler ile denetim prosedürlerini uygulayan diğer kişilerden” şeklinde,
(e) bendinde yer alan “kalite kontrol” ibaresi “kalite yönetim” şeklinde,
(j) bendinde yer alan “kontrol” ibaresi “yönetim” şeklinde ve aynı bentte
yer alan “oluşturacakları” ibaresi “tasarlayacakları, uygulayacakları ve
işletecekleri” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci ve
ikinci fıkralarında yer alan “uyarınca” ibarelerinden sonra gelmek üzere
“veya ihtiyari olarak” ibareleri eklenmiştir.
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (i) bendinde yer alan “ya da tüzel kişilikte ortak, kilit
yönetici veya denetçi” ibaresi “denetçi, ortak ya da kilit yönetici”
şeklinde ve aynı fıkranın (j) bendinde yer alan “kontrol” ibaresi “yönetim”
şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiş, aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan
“bilgi” ibaresinden önce gelmek üzere “beyan,” ibaresi eklenmiş ve aynı
maddenin üçüncü fıkrasının (f) bendinde yer alan “kontrol” ibaresi
“yönetim” şeklinde değiştirilmiştir.
“h) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı
olmaması,”
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı maddenin dördüncü fıkrasına “
“sigortacılık ve özel emeklilik” ” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve
“sürdürülebilirlik” ” ibaresi eklenmiş, aynı maddenin beşinci fıkrasının
ilk cümlesinde yer alan “(ç) bendinde” ibaresi “(ç), (d), (e) bentlerinde
belirtilen konulardan, sürdürülebilirlik alanından yetkilendirilmek
isteyenler (f) ve (g) bentlerinde” şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkranın
ikinci cümlesinde yer alan “fıkranın (ç) bendinde” ibaresi “fıkrada”
şeklinde değiştirilmiştir.
“(3) Denetçilik sınavı, aşağıdaki ana konuları
kapsar;
a) Türkiye Muhasebe Standartları,
b) Türkiye Denetim Standartları,
c) Kurumsal Yönetim İlkeleri ve Finansal Yönetim,
ç) Sermaye Piyasası Mevzuatı,
d) Bankacılık Mevzuatı,
e) Sigortacılık ve Özel Emeklilik Mevzuatı,
f) Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması,
g) Sürdürülebilirlik Denetimi.”
MADDE 7- Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “uyarı, idari para cezası, faaliyet izninin askıya
alınması, iptali” ibaresi “ikaz, uyarı, faaliyetin kısıtlanması, faaliyet
izninin askıya alınması, faaliyet izninin iptali, idari para cezası”
şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 8- Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin dördüncü
fıkrasında yer alan “kontrol” ibaresi “yönetim” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 9- Aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesi başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Kalite yönetim sisteminin tasarlanması,
uygulanması ve işletilmesi
MADDE 20- (1) Denetim kuruluşları ve denetim
üstlenen bağımsız denetçiler faaliyetlerini, asgari şartları Kurumca
belirlenen bir kalite yönetim sistemi çerçevesinde yürütmek zorundadır. Bu
sistemin uygulanmasında ve etkin bir şekilde işletilmesinde, Kurum
düzenlemelerine göre tasarlanarak Kuruma bildirilen kalite yönetim
sistemine ilişkin yazılı politika ve süreçlere uyulur. Söz konusu politika
ve süreçler Kurum düzenlemelerine paralel bir şekilde güncellenerek
uygulanır ve etkin bir şekilde işletilir.
(2) Denetim kuruluşunun ve denetim üstlenen
bağımsız denetçinin kalite yönetim sistemine ilişkin yazılı politika ve
süreçleri ile bunların tasarlanmasında esas alınan Kurum düzenlemesi
arasında farklılık olması durumunda veya içinde bulunulan koşullara özgü
sebeplerle, denetim kuruluşunun ve denetim üstlenen bağımsız denetçinin
yazılı politika ve süreçleri dışındaki bir uygulamanın Kurum düzenlemesine
uyum bakımından daha uygun görüldüğü hallerde, söz konusu yazılı politika
ve süreçlerin dışına çıkılabilir. Bu durumun ve nedeninin denetçi
tarafından yazılı olarak denetim kuruluşuna veya denetim üstlenen bağımsız
denetçiye sunulması ve saklanması gerekir.”
MADDE 10- Aynı Yönetmeliğin 35 inci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “kontrol” ibaresi “yönetim” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 11- Aynı Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin ikinci
fıkrasının (i) bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
“i) Kalite yönetim sisteminin tanıtımı ve bu
sistemin etkin olarak işlediğine dair denetim kuruluşu yönetiminin beyanı
ile sistemde önceki yıla göre bir değişiklik yapıldıysa değişikliğin
mahiyeti,”
MADDE 12- Aynı Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) İnceleme ve denetimler, ihbar ve şikâyetler ya
da diğer kurum ve kuruluşların bildirimleri sonucunda, yaptıkları denetim
çalışmaları ve faaliyetleriyle, 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye, Türk
Ticaret Kanununda yer alan denetime ilişkin hükümlere ve Kurum
düzenlemelerine aykırı hareket ettikleri tespit edilenlere, aykırılıkların
mahiyetine bağlı olarak Kurul kararıyla ikaz, uyarı, faaliyetin
kısıtlanması, faaliyet izninin askıya alınması ve faaliyet izninin iptali
yaptırımları uygulanır. Yaptırımların içeriği aşağıda belirtilen
şekildedir:
a) İkaz, mevzuata aykırılıkları nedeniyle
faaliyetlerinde daha dikkatli davranması gerektiği hususunun denetim
kuruluşları ve denetçilere bildirilmesidir.
b) Uyarı, faaliyetlerinde düzeltilmesi gereken
mevzuata aykırılıkların bulunduğu hususunun denetim kuruluşları ve
denetçilere bildirilmesidir.
c) Faaliyetin kısıtlanması, denetim kuruluşlarının
yetkili oldukları alanların, denetim üstlenenlerin üstlenebilecekleri
denetimlerin, sorumlu denetçilerin sorumlu denetçilik görevlerinin
belirlenen süreyle sınırlandırılmasıdır.
ç) Faaliyet izninin askıya alınması, denetim
kuruluşlarının ve denetçilerin faaliyet izinlerinin belirlenen süreyle
askıya alınmasıdır.
d) Faaliyet izninin iptali, denetim kuruluşlarının
ve denetçilerin faaliyet izinlerinin süresiz olarak iptal edilmesidir.”
MADDE 13- Aynı Yönetmeliğe 39 uncu maddeden sonra gelmek
üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“İkaz
MADDE 39/A- (1) Aşağıda belirtilen aykırılıklarda
bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarına veya
denetçilere ikaz yaptırımı uygulanır:
a) Denetimlerde uyarı yaptırımı gerektirmeyecek
biçimde TDS’ye aykırı hareket edilmesi.
b) 21 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen
yazılı taahhüdün alınmamış olması.
c) Bu maddede yer almamakla birlikte diğer ilgili
mevzuatta ikaz yaptırımını gerektiren benzer durumların tespit edilmesi.”
MADDE 14- Aynı Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinin birinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Aşağıda belirtilen aykırılıklarda
bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarına veya denetçilere
uyarı yaptırımı uygulanır:
a) Denetim faaliyetinin, fiilin ağırlığına göre
daha ağır bir yaptırım gerektirmeyen şekilde, TDS’ye aykırı olarak
yürütülmesi.
b) Bağımsızlığı tehdit eden hususlara ilişkin
gerekli önlemlerin alınmaması ve bunlara ilişkin değerlendirmelerin kayda
geçirilmemesi.
c) 20 nci maddede belirtilen kalite yönetim
sisteminin tasarlanmaması, uygulanmaması veya etkin bir şekilde
işletilmemesi.
ç) 25 inci maddede öngörülen sürekli eğitim
programlarını tamamlamayanların denetçi olarak faaliyet göstermesi veya
denetim ekiplerinde görevlendirilmesi.
d) 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket
edilmesi.
e) 33 üncü maddede belirtilen mesleki sorumluluk
sigortasının yaptırılmaması.
f) 35 inci maddede belirtilen saklama hükümlerine
aykırı hareket edilmesi veya mezkur maddede belirtilen ibraz yükümlülüklerinin
süresinde yerine getirilmemesi.
g) 36 ncı maddede belirtilen şekilde şeffaflık
raporunun hazırlanmaması, zamanında Kuruma bildirilmemesi veya
yayımlanmaması.
ğ) 37 nci madde hükümlerine aykırı hareket
edilmesi.
h) Kuruma yapılacak bildirimlerin zamanında, tam ve
doğru olarak yerine getirilmemesi.
ı) Kurumca belirlenen ücret tarifesine uyulmaması.
i) Denetim raporlarının süresi içerisinde
tamamlanarak ilgili yerlere teslim edilmemesi.
j) Bu maddede yer almamakla birlikte diğer ilgili
mevzuatta uyarı yaptırımını gerektiren benzer durumların tespit edilmesi.”
MADDE 15- Aynı Yönetmeliğe 40 ıncı maddeden sonra gelmek
üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Faaliyetin kısıtlanması
MADDE 40/A- (1) Aşağıda belirtilen aykırılıklarda
bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, denetim kuruluşlarına ve
denetçilere fiilin ağırlığı dikkate alınarak, iki yılı geçmemek üzere Kurul
kararıyla belirlenen süreyle faaliyetin kısıtlanması yaptırımı uygulanır:
a) Denetim faaliyetinin, fiilin ağırlığına göre
faaliyet izninin askıya alınmasını gerektirmeyen şekilde, TDS’ye aykırı
olarak yürütülmesi.
b) 23 üncü maddede belirtilen reklam yasağına
uyulmaması.
c) 24 üncü madde hükümlerine aykırı hareket
edilmesi.
ç) Bu maddede yer almamakla birlikte diğer ilgili
mevzuatta faaliyetin kısıtlanması yaptırımını gerektiren benzer durumların
tespit edilmesi.
(2) Faaliyetin kısıtlanması yaptırımı; denetim
ekiplerinde sorumlu denetçi olarak görev alınmasının, denetim faaliyetinde
bulunulabilecek denetim alanı yetkisinin veya belirlenen ölçütleri haiz
işletmelerin denetimlerinin üstlenilmesinin kısıtlanması şeklinde
uygulanır. Denetimi üstlenilemeyecek işletmelerin belirlenmesi,
işletmelerin; faaliyet alanları, büyüklükleri, uyguladıkları finansal
raporlama çerçeveleri ölçütlerinden bir veya birden fazlası esas alınarak
yapılır.”
MADDE 16- Aynı Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendi yürürlükten kaldırılmış, (f) bendinden sonra gelmek
üzere aşağıdaki bentler eklenmiş ve diğer bent buna göre teselsül
ettirilmiştir.
“g) 28 inci madde uyarınca görevlendirilmesi uygun
görülenler dışında sorumlu denetçi görevlendirilmesi,
ğ) 35 inci maddede belirtilen ibraz
yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi,”
MADDE 17- Aynı Yönetmeliğin 42 nci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan (d) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent
eklenmiş ve diğer bent buna göre teselsül ettirilmiştir.
“e) 43 üncü maddenin sekizinci fıkrasına aykırı
hareket edilmesi.”
MADDE 18-
Aynı Yönetmeliğin 43 üncü
maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, sekizinci
fıkrasına birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş,
dokuzuncu fıkrası aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiş ve aynı maddeye
aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“(3) Kurul fiilin ağırlığını dikkate alarak,
gerekçesini belirtmek suretiyle daha hafif bir yaptırım uygulamaya
yetkilidir.”
“Faaliyet izni kısıtlananlar ise
kısıtlama kararına aykırı hareket edemezler.”
“(9) Aşağıdaki hallerde Kurul tarafından denetim
kuruluşu veya denetçinin denetim faaliyeti en fazla bir yıl süreyle
durdurulabilir:
a) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni
Kanunu uyarınca gaiplik, temyiz kudretinin kaybedilmesi, kısıtlılık ve
benzeri haller ile denetçinin fiil ehliyetini kaybetmesi veya denetim
kuruluşunun faaliyetinin fiilen veya kayden sona ermesi veya hakkında
mahkeme tarafından bir tedbir kararı verilmiş olması sonucu, denetim
faaliyetinin yürütülmesinin sonradan imkânsız hale gelmesi.
b) Kurumca yapılan gözetim faaliyetleri
çerçevesinde veya ihbar, şikayetler ve diğer kurumlardan gelen bildirimlerle
ilgili olarak yapılan ilk değerlendirmeler sonucunda, faaliyet izninin
askıya alınmasını veya iptal edilmesini gerektiren durum nedeniyle, denetim
kuruluşunun veya denetçinin faaliyete devam etmesinin telafisi zor ve
imkansız zararlara yol açacağı ihtimalinin bulunması.”
“(10) Durdurma süresi içerisinde gerekli idari
işlemin tesisi veya faaliyetin durdurulmasına sebep olan halin sona ermesi
durumunda sürenin dolması beklenilmeksizin durdurma kararı kaldırılır.
(11) Faaliyet izninin iptali hali hariç olmak
üzere, idari yaptırım uygulanmasına karar verilen durumlarda aykırılığı
gerçekleştirenlere sürekli eğitim yükümlülüğüne ilave eğitim yükümlülüğü
getirilebilir.”
MADDE 19- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 20- Bu Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.