Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2016/38 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/2 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
Esas Sayısı : 2016/38 (Siyasi Parti Mali Denctimi)
Karar Sayısı : 2020/2

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Güçlenen Türkiye Partisinin 2016 yıli kesin hesabın incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Güçlenen Türkiye Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2016 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayıhı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kurallan, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun'un 73. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörüłmüş ve ayn Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacaği, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1) numaralı fikrasının (e)bendinde, 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi uyarınca Haziran ayi sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunulacak kesin hesabın ekinde parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşiyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayim tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarının bulunması gerektiği belirtilmiştir.

4. Parti tarafindan sunulan kesin hesapta yetkili kurul tarafından alınmış, Parti Genel Merkezi kesin hesabının incelenip kabul edildiğine ilişkin karar ile kasa sayım tutanağı ve banka mutabakat yazılarının bulunmadıği görülmüştür.

5. Kanun'un I11. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde siyasi partilerin 74.madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumlulan hakkında üç aydan altı aya kadar hafif 

hapis ve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği öngörülmektedir.

6. Kanun'un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden Parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunułması gerekir.
7. Öte yandan Partinin göndermiş olduğu 2016 yılı kesin hesabına göre yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.
8. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanltklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağışolarak kaydedilmesi gerekir.

9. Parti yetkililerinin sundukları kesin hesapta Genel Merkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti Genel Merkezinin en azından yönetim giderlerinin (kira,su, elektrik, telefon, kirtasiye vb.) bulunması gerekir. Yönetim gelir ve giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820sayılı Kanun'un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümłerine aykırı davranıłmıştır.
10. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasıile hesabın dişında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işłemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

11. Diğer taraftan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2016 yılı hesabmın 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Güçlenen Türkiye Partisinin 2016 yıli kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Parti yetkili kurulu tarafindan alıinmış, Parti Genel Merkezi kesin hesabının incelenip kabul edildiğine ilişkin kararın ve kasa sayım tutanağı ile banka mutabakat yazilarının gönderilmemesi nedeniyle 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 111. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapıłması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturułmamasi,hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönclik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayilı Kanun'un 111. maddesinin birinci 

fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasina,
C. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2016yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ