Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2020-05-28

28 Mayıs 2020 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31138
YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığından:
HAKSIZ FİYAT
DEĞERLENDİRME KURULU YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, olağanüstü hal, afet ve
ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda faaliyet gösterecek
Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunun oluşumu, görev ve yetkileri ile
üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve
stokçuluk uygulamalarının denetlenmesine ve idari para cezalarının
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 14/1/2015 tarihli ve 6585
sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 16 ncı, 17 nci, 18
inci ve Ek 1 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Ticaret Bakanını,
b) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
c) Başkan: Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu
Başkanını,
ç) Fahiş fiyat artışı: Olağanüstü hal, afet ve
ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda üretici, tedarikçi
ve perakende işletmeler tarafından satışa sunulan ve kamunun beslenme,
sağlıklı yaşama ve korunma gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için zorunlu
olan mal ve hizmetlerin fiyatında girdi ve diğer üretim maliyetlerindeki
artış gibi haklı bir sebebe dayanmaksızın yapılan aşırı ve adil olmayan
artışı,
d) İl müdürlüğü: Ticaret il müdürlüğünü,
e) Kanun: Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında
Kanunu,
f) Kurul: Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulunu,
g) Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük
mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme, perakende
ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr
işletmelerini,
ğ) Stokçuluk: Olağanüstü hal, afet ve ekonomik
dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda üretici, tedarikçi ve
perakende işletmelerin piyasada darlık yaratan, piyasa dengesini ve serbest
rekabeti bozan faaliyetleri ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyen
faaliyetlerini,
h) Şikâyet sistemi: Üretici, tedarikçi ve perakende
işletmelerin stokçuluk ve fahiş fiyat artışı uygulamalarına ilişkin
şikâyetlerin iletilmesi ve sonuçlarının bildirilmesi amacıyla Bakanlıkça
oluşturulan elektronik sistemi,
ı) Tedarikçi: Satışa sunulması amacıyla üreticilere
veya perakende işletmelere mal ve hizmet sağlayan, üretici dışındaki gerçek
veya tüzel kişiyi,
i) Üretici: Perakende işletmelerde satışa sunulan
malları üreten gerçek veya tüzel kişiyi,
j) Üye: Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu üyesini,
k) Yetkili idare: İşyeri açma ve çalışma ruhsatını
vermeye yetkili belediye veya il özel idareleri ile diğer idareleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kurulun Oluşumu
ve Üyelerin Nitelikleri ile Görev ve Yetkiler
Kurulun
oluşumu
MADDE 4 – (1) Kurul;
a) İç Ticaret Genel Müdürü,
b) Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel
Müdürü,
c) Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel
Müdürü,
ç) Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı,
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından
görevlendirilen birer Genel Müdür,
d) İlgili İç Ticaret Genel Müdür Yardımcısı,
e) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye
Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Yönetim Kurulu Başkanı tarafından
görevlendirilen birer yönetim kurulu üyesi ya da genel sekreter yahut genel
sekreter yardımcısı,
f) Tüketicileri temsilen 3/7/2014 tarihli ve 29049
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Reklam Kurulu
Yönetmeliğinde belirlenen üye,
g) Perakende temsilcisi ve üretici temsilcisi
olarak 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
ile Odalar ve Borsalar Kanununun 57 nci maddesi uyarınca kurulmuş olan
Perakende Sektör Meclisi’nin başkanı veya başkan yardımcısı ile Gıda Sektör
Meclisi’nin başkanı veya başkan yardımcısı,
olmak üzere on üç üyeden oluşur.
Üyelerin
nitelikleri
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen üyelerin;
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması,
b) En az iki yıllık yüksekokul mezunu ya da
Yükseköğretim Kurulu tarafından denkliği kabul edilen yurt dışındaki
öğretim kurumlarından mezun olması,
c) Kamu haklarından mahrum bulunmaması,
ç) Kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıldan
fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş veya devletin güvenliğine, anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı
suçlar ile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık,
sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma,
edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,
terörizmin finansmanı ve kaçakçılık suçlarından hüküm giymemiş olması,
gerekir.
Üyelerin
görev süresi ve üyeliğin sona ermesi
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (e), (f), ve (g) bentlerinde belirtilen üyelerin görev süresi
iki yıldır. Görev süresi sona eren üyeler yeniden görevlendirilebilir. Aynı
maddenin (ç), (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen üyeler kendilerini
atayan makam ve merciiler tarafından görev süresi içerisinde dahi atanma
şartlarını taşıyan kişiler ile değiştirilebilir. Görev süresi sona eren
üyenin görevi, yeni üye görevine başlayıncaya kadar devam eder. İstifa veya
vefat eden, mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya ya da mazeretli veya
mazeretsiz olarak bir takvim yılı içinde en az altı toplantıya katılmayan
üyeler ile 5 inci maddede belirtilen şartları taşımadığı veya sonradan
kaybettiği anlaşılanların üyeliği ilgili kuruluşa Bakanlıkça yapılan
bildirim üzerine sona erer. Boşalan üyeliklere 4 üncü ve 5 inci madde
esasları dâhilinde bir ay içinde görevlendirme yapılır. Bu durumda, göreve başlayan üye yerine geçtiği üyenin
görev süresini tamamlar.
Kurulun
görev ve yetkileri
MADDE 7 – (1) Kurulun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına
karşı piyasa dengesini ve tüketicileri korumaya yönelik gerekli tedbirleri
almak ve bunların uygulanmasını sağlamak.
b) Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları ile
ilgili denetim ve incelemeler yapmak veya yaptırmak. Bu denetim ve
incelemelere ilişkin üretici, tedarikçi ve perakende işletmenin savunmasını
almak veya alınmasını sağlamak.
c) Kanunun Ek 1 inci maddesinde belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket ettiği tespit edilen üretici, tedarikçi ve
perakende işletmeler hakkında Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının
(ı) bendi çerçevesinde idari para cezası kararı almak ve bu kararın
uygulanmasını sağlamak.
ç) Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamaları ile
ilgili ilke ve kuralları belirlemek.
d) Bakan tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk
uygulamaları ile ilgili verilen diğer görevleri yerine getirmek.
Başkanın
görev ve yetkileri
MADDE 8 – (1) Kurula, İç Ticaret Genel Müdürü başkanlık eder.
(2) Başkanın görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kurulu temsil etmek.
b) Kanun ve bu Yönetmelik ile Kurula verilen
görevlerin yürütülmesini ve yetkilerin kullanılmasını sağlamak.
c) Gerekli hallerde fahiş fiyat artışı ve stokçuluk
uygulamaları ile ilgili Kurul adına resen denetim başlatmak.
ç) Sekretarya tarafından yapılan hazırlık üzerine
toplantı gündemini belirlemek.
d) Kurul toplantılarını yönetmek ve toplantıların
gündeme göre yürütülmesini sağlamak.
e) Kurul kararlarının uygulanmasını ve sekretarya
hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.
f) Kurul ile ilgili diğer işleri yapmak.
Sekretarya
MADDE 9 – (1) Kurulun sekretarya hizmetleri İç Ticaret Genel
Müdürlüğü tarafından yürütülür.
(2) Sekretaryanın görevleri şunlardır:
a) Toplantı hazırlıklarını yapmak ve toplantı
çağrısını 12 nci maddeye uygun şekilde üyelere göndermek.
b) Kurulun toplantı tutanaklarını düzenlemek ve
toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanmasını sağlamak.
c) İlgili kişi, kurum ve kuruluşlarla yazışmaları
yürütmek.
ç) Bakanlığa yapılan şikâyet başvurularında, 10
uncu maddenin ikinci fıkrası ile Kurul tarafından belirlenen ilke ve
kurallara uygun olmayan başvuruları reddederek bu durumu gerekçesiyle
birlikte başvuru sahibine bildirmek; uygun olan başvuruları ise ön inceleme
yapılmak üzere ilgili il müdürlüğüne veya Başkanın talimatı üzerine yetkili
idareye göndermek.
d) Denetim sonuçlarını inceleyerek rapor halinde
Kurula sunmak.
e) Kurul kararlarını ve çalışmalarını raporlayarak
Başkana sunmak.
f) Kurulun evrak ve arşiv hizmetlerini yürütmek.
g) Başkan tarafından verilen diğer görevleri yerine
getirmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Şikâyet
Başvurusu ve İncelemeler ile Kurulun Çalışma Usul ve Esasları
Şikâyet
başvurusu ve inceleme
MADDE 10
– (1) Şikâyet başvurusu
dilekçeyle, şikâyet sistemi üzerinden veya diğer elektronik başvuru yöntemleri
kullanılarak Bakanlığa ya da il müdürlüğüne yapılır.
(2) Şikâyet başvurularında;
a) Şikâyetçinin gerçek kişi olması durumunda adı,
soyadı, T.C. kimlik numarası veya yabancı kimlik numarası ile iletişim
bilgilerine; tüzel kişi olması durumunda ise unvan ve iletişim bilgilerine,
b) Şikâyete konu üretici, tedarikçi veya perakende
işletmeye ait tanıtıcı bilgiler ve iletişim bilgileri ile mal veya hizmete
ilişkin bilgiler ile varsa belge, fotoğraf ve video görüntülerine,
yer verilir.
(3) İkinci fıkraya ve Kurul tarafından belirlenen
ilke ve kurallara uygun olmayan başvurular Bakanlıkça veya il müdürlüğünce
reddedilir ve bu durum gerekçesiyle birlikte başvuru sahibine bildirilir.
(4) İkinci fıkraya ve Kurul tarafından belirlenen
ilke ve kurallara uygun olan başvurular il müdürlüğünce ön incelemeye
alınır ve bu inceleme sonucunda düzenlenen rapor, rapora dayanak teşkil
eden tutanak, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen savunma yazısı
ve diğer belgelerle birlikte sekretaryaya gönderilir.
(5) Başvurudan veya başvuruya ilişkin Kurul kararı
alınmadan önce yargı yoluna gidildiğinin tespiti halinde başvuru işlemden
kaldırılır ve bu durum gerekçesiyle birlikte başvuru sahibine bildirilir.
(6) Kurul, ihtiyaç duyulması halinde sektör ve/veya
ürün özelinde alt çalışma komisyonları kurulmasına karar verebilir.
Savunma
MADDE 11
– (1) Resen veya şikâyet üzerine
yapılan denetimlerde, Bakanlık, il müdürlüğü veya yetkili idare tarafından
üretici, tedarikçi ve perakende işletmeye denetimin yapıldığı günden
başlamak üzere on günden az olmamak kaydıyla savunma süresi verilir. Bu
süre bir defaya mahsus on güne kadar uzatılabilir.
(2) Savunmaya dayanak teşkil eden her türlü belge,
üretici, tedarikçi ve perakende işletme tarafından savunma yazısına
eklenir.
(3) Birinci fıkra çerçevesinde verilen süreler
içinde savunma yapılmaması durumu hariç olmak üzere, üretici, tedarikçi ve
perakende işletmenin savunması alınmadan Kurul tarafından idari para cezası
kararı alınamaz ve uygulanamaz.
Toplantı
MADDE 12
– (1) Kurul, Başkanın çağrısı
üzerine Başkan dâhil en az yedi üye ile toplanır. Bu nisabın toplantı
süresince korunması gerekir.
(2) Toplantı çağrısının yazılı olarak yapılması
esastır. Kurul tarafından önceden karar alınmış olması halinde elektronik
posta, telefon veya kısa mesaj ile toplantı çağrısı yapılabilir. Toplantı
çağrısında toplantının tarihi, saati ve yeri ile gündemine yer verilir.
Toplantı çağrısı toplantıdan önce üyelere ulaştırılır.
(3) Toplantı öncesinde, yedi üyenin yazılı talebi;
toplantı sırasında ise toplantıda hazır bulunanların çoğunluğunun talebi
halinde gündeme madde eklenebilir.
(4) Başkan ve üyelerin toplantılara düzenli olarak
katılmaları esastır. Toplantıya katılamayacak üyeler, geçerli mazeretlerini
toplantıdan önce Başkana yazılı olarak veya elektronik posta ya da kısa
mesaj ile bildirir. Başkan tarafından toplantıya çağrılmaları durumunda
mazeretli veya izinli üyelerin toplantıya katılmaları zorunludur.
(5) Başkanın, mazereti nedeniyle katılamadığı
toplantılara Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü
başkanlık eder.
(6) Kurul Başkanı ve üyeleri; kendilerine, üstsoy
ve altsoyundan olanlar ile eşi ve üçüncü dereceye kadar kan ve kayın
hısımlarına ilişkin toplantılara katılamazlar.
(7) Gerekli hallerde kurul üyeleri dışında kalan
gerçek kişiler, kamu kurum ve kuruluşları ile tüzel kişilerin temsilcileri
bilgilerine başvurulmak üzere toplantılara davet edilebilir.
Görüşme
ve karar
MADDE 13
– (1) Görüşme ve oylama süreci
Başkan tarafından yönetilir.
(2) Herhangi bir nedenle görüşülemeyen gündem
maddeleri, bir sonraki toplantının veya Başkan tarafından belirlenen
sonraki toplantılardan birinin gündemine dâhil edilir.
(3) Görüşmeler tamamlandıktan sonra karar almayı
gerektiren gündem maddeleri sırasıyla oylamaya sunulur. Her bir üyenin bir
oy hakkı olup vekâleten veya çekimser oy kullanılamaz.
(4) Kurul, toplantıya katılan üyelerin salt
çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşit olması halinde Başkanın oy kullandığı
tarafın çoğunluğu sağladığı kabul edilir.
(5) Toplantının elektronik ortamda yapılması
halinde oylama da elektronik ortamda yapılır.
(6) Aynı toplantıda görüşülerek karara bağlanmış
bir gündem maddesi, toplantıda hazır bulunan en az üç üyenin talebi üzerine
alınan Kurul kararı ile yeniden görüşülerek karara bağlanabilir.
(7) Kurul toplantılarında alınan kararlar tutanağa
bağlanır. Tutanağın her sayfası toplantıya katılan üyeler tarafından
toplantı sonunda imzalanır. Karara muhalif kalan üyeler ayrı ayrı veya
birlikte karşı oy yazısı yazabilir.
(8) Üyelerin fiziki katılımı olmaksızın yapılan
toplantılara ilişkin karar tutanakları, bu toplantıya katılan üyelerin
fiziki katılımıyla yapılan ilk toplantıda imzalanır. Ancak, acele hallerde
tutanaklar elden dolaştırılarak imzalatılabilir.
(9) Kurul toplantılarına her takvim yılında bir
numaradan başlanarak teselsül eden numaralar verilir. Ayrıca, toplantılarda
alınan kararlara da her toplantıda bir numaradan başlanarak teselsül eden
numaralar verilir.
Kararların
uygulanması ve açıklanması
MADDE 14
– (1) Kurul kararları Bakanlıkça
uygulanır.
(2) Kurul kararları kamuoyunun bilgilendirilmesi ve
aydınlatılması ile mal ve hizmet piyasasındaki tarafların ekonomik
çıkarlarının korunması amacıyla Bakanlıkça açıklanabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Denetim
ve ceza hükümleri
MADDE 15 – (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasında
oluşan tereddütleri gidermeye, ortaya çıkan sorunlar ve şikâyetlerle ilgili
olarak üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerde denetim yapmaya, ilgili
kişi, kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi talep etmeye
yetkilidir. Bakanlık bu yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla da
kullanabilir.
(2) Denetim yetkisinin il müdürlüğünce kullanılması
durumunda, Kurulda üyesi bulunan Bakanlıkların taşra birimlerinde çalışan
personel de denetime katılabilir.
(3) Yetkili idareler, Bakanlığın talebi üzerine
üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve
stokçuluk uygulamaları hakkında ön inceleme mahiyetinde denetim yapmakla
görevlidir. Bu fıkra kapsamında yapılan denetimin sonuçları Bakanlığa derhal
bildirilir.
(4) Kanunun Ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasına
aykırı hareket edenlere on bin Türk Lirasından yüz bin Türk Lirasına;
ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere ise elli bin Türk Lirasından beş
yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası Kurul tarafından verilir.
(5) İdari para cezasının belirlenmesinde; işlenen
fiilin ağırlığı ve haksızlık içeriği, işletmenin türü, büyüklüğü ve
bulunduğu sektör, fahiş fiyat artışı ve stokçuluk faaliyetinden sağlanan
menfaat ile daha önce aynı konuda idari para cezası uygulanıp uygulanmadığı
gibi hususlar dikkate alınır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) 16/4/2020 tarihli ve
7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal
Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 14 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği
17/4/2020 tarihinden önce fahiş fiyat artışı uygulamaları hakkında
Bakanlığa yapılan başvurular, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun ve ikincil mevzuatı kapsamında Reklam Kurulu
tarafından sonuçlandırılır.
Yürürlük
MADDE 16
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Bakan yürütür.