Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-08-10

10 Ağustos 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32275 (Mükerrer)
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/264KARAR NO : 2023/411KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile õzel hukuk tüzel kişisi şirket arasında imzalanan Protokol kapsamında yapılan ihale ile sözleşmenin iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : Namık Kemal Mahallesi Koruma ve Yaşatma Derneği 
Davalı : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Vekili : Av. Ahmet KÜÇÜKLER 
(İdari Yargıda Hasım Düzeltme ile Davalıi)
: Emlak Konut Gayrımenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.

Vekilleri : Av. Seda BAYRAKTAR AKGUL, Av. Uğur Osman ZİNCİR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı dernek vekili, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2017/10562 Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. aracılığıyla gerçekleştirilen Ankara ili, Çankaya ilçesi, Saraçoğlu Mahallesi Konut ve Ticaret Înşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenleme Înşaatı işlerine ilişkin idari işlemler ile bu kapsamda yapılan ihale ve imzalanan sözleşmenin iptali istemiyle davalılardan Bakanlığa karşı idari yargı yerinde dava açmıştır. İdari yargı yeri, hasım düzeltme ara kararı ile davalı Bakanlığı hasım mevkiinden çıkararak davalı şirketi hasım mevkiine almıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 8. Ídare Mahkemesi 18/12/2020 tarih ve E.2020/2020, K.2020/2138 sayılı kararı ile; "ōzel hukuk hükümlerine tabi bir şirketin yine özel hukuk hükümlerine istinaden yaptığı taşınmaz yapım ve satış işi ihalesinin ve ihaleye çıkış kararımın iptali istemiyle açılan bu davanın görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu" gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar davacı tarafça temyiz edilmiş ve Danıştay Onüçüncü Dairenin 03/03/2021 tarih ve E.2021/313, K.2021/806 sayılı kararıile temyiz isteminin reddine ve kararın onanmasına kesin olarak karar verilmiştir.

3. Davacı, bu kez aynı istemle Bakanlığa karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 28. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/12/2021 tarih ve E.2021/178, K.2021/437 sayılı kararı ile, "davacının taleplerinin idarenin işlemine dayandığı ve idari makamların kamu hukuku kuralları içinde gerçekleştirdikleri işlemlere karşı idari yargı yerinde dava açılabileceği" gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin 16/03/2022tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili, ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle son görevsizlik kararını veren adli yargıyerine başvuruda bulunmuş ve Ankara 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/04/2022 tarih ve E.2021/178 sayılı üst yazısı ile adli ve idari yargı yerlerine ait dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16.maddesine göre Danıştay Başsavcılığı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıbğının Yazılı Düşüncesi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı düşüncesinde, özetle; "aynı davalı hakkında verilmiş karşılıklı görevsizlik kararlarıbulunmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen "adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri" koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılarak, davacı tarafından yapılan başvurunun aynıKanun'un 27.maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiğini" ifade etmiştir.

B. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüşbildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şu şekildedir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 3
"...Dava konusu ihale işlemi ve sonrasında imzalanan sözleşmenin %51 hissesi halka açık, õzel hukuk tüzelkişisi olan Emlak Konut GYO AŞ. tarafindan tesis edildiği, bu şirketin özel hukuk hükümlerine tabi bir şirket olduğu, dava konusu ihalenin de 2886 sayılıDevlet İhale Kanunu, 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu Îhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine göre değil, õzel hukuk hükümlerine tabi olan davalının Yönetim Kurulunca kabul edilen Gayrımenkul Satış, Kiraya Verme ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği hükümlerine istinaden gerçekleştirildiği, özel hukuk hükümlerine tabi bir şirketin özel hukuk hükümlerine istinaden yaptığı taşınmaz yapım ve satış işi ihalesinin ve ihaleye çıkma kararımın ve sonrasında imzalanan sözleşmenin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır..'
IV. İLGİLİ HUKUK 
9. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varhklarını Koruma Kanunu'nun "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları'baslıklı 6. maddesinin birinci fikrası söyledir 

"Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır:
a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar,
b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve õzellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,
c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları,
d) Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil sõz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafindan kullanılmış evler."
10. Bu Kanun'un "Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi" başlıklı 8. maddesi şõyledir:
"Yedinci maddeye göre tescil edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurullarına aittir. (Ek cümle: 8/10/2013-6498/2md.) Korunma alanlarına dair koruma bölge kurulu karariarı, 7201 sayılı Kanun uyarınca maliklere tebliğ edilir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikinci fikrasına gõre itiraz edilebilir.

Malikleri idarece tespit edilemeyen kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesciline ilişkin kararlar, Resmî Gazete'de ilan yoluyla duyurulur ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay sūreyle yayımlanır.

Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarımın korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar. Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir."
11. 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un "Amaç" başhıkhı 1. maddesi şöyledir 

"Bu Kanunun amacı; Hazineye ait taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılmasıdır. Bu Kanunda geçen Bakanlık deyimi Maliye Bakanlığını ifade eder.

Cumhurbaşkanı kararı ile tahsisin kaldırıması ve satış
12. Bu Kanun'un "Cumhurbaşkanı kararı ile tahsisin kaldırılması ve satış" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
Hazineye ait taşınmazlardan, tahsisli olanların ekonomiye kazandırılması amacıyla tahsislerinin kaldırılmasına,Cumhurbaşkanınca da karar verilebilir. Bu taşınmazların satışı öncelikle yapılır.

Mülkiyeti Hazineye veya kamu idarelerine ait olan taşınmazlardan bir kamu idaresine tahsisli olan ancak başka bir kamu idaresince kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan taşınmazlardan filen kamu hizmetlerinde kullanılanlar dâhil olmak üzere, hangi kamu idaresinin taşınmaza daha çok ihtiyacının olduğunun belirlenmesi ve bunların tahsislerinin kaldırılarak ihtiyacı olan kamu idaresine tahsisi konusundaki idari uyuşmazhıklarda nihai karar vermeye, Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Mahalli idareler hariç olmak üzere genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, döner sermayelerin, fonların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariç özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararamesiyle kurulmuş diğer kamu idarelerinin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müesseselerinin ve sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar ve şirketlerin mülkiyetinde ve tasarrufunda bulunan tatil köyü, termal tesis, eğitim ve dinlenme kampları, eğitim, dinlenme ve spor tesisleri, misafirhane ve diğer sosyal tesislerin ekonomiye kazandırılması amacıyla, bu tesislerin maliklerinin kendilerince,Bakanlıkça, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca; değerlendirme işlemini yapacak idarenin mevzuatına göre ve bu mevzuatta belirtilen usullere göre satılmak, kat/arsa karşılığı inşaat yaptırılmak, üzerlerinde sınırlı ayni hak tesis edilmek suretiyle veya diğer yöntemlerle değerlendirilmesine, değerlendirmenin hangi idare tarafından ve hangi yöntemle yapılacağına,Cumhurbaşkanınca karar verilebilir.

Üçüncü fikra kapsamındaki taşınmazların değerlendirilmesinden elde edilen gelirler, genel bütçeli idarelerde ilgili idarenin merkez muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve özel gelir kaydedilir. Özel gelir kaydedilen bu tutar karşılığında idare bütçesine münhasıran yatırım ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir. Ozel būtçeli idarelerde bu gelirler muhasebe birimi hesaplarına aktarılır ve bütçelerine gelir olarak kaydedilir. İdareler bu gelirleri münhasıran yatırım ihtiyaçlarınıkarşılamak amacıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ödenek eklemek suretiyle kullanır. Diğerlerinde ise, elde edilen gelirler kendi mevzuatına göre muhasebe birimi hesaplarına aktarılarak bütçelerine gelir olarak kaydedilir ve ilgili mevzuatına göre münhasıran yatırım ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanılır. Değerlendirme işlemleri, maliki idareler dışında diğer idarelerce yapılan taşınmazlar için yapılan masraflar aktarılacak gelirlerden düşülür.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye ve izlemeye, uygulamada ortaya çıkacak tereddütleri gidermeye Bakanlık yetkilidir.'

Sayfa : 4
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
13. Aynı Kanun'un "Kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülükleri ve diğer hükümler" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Hazineye ait taşınmazların değerlendirilmesi ile ilgili işlemlerde Bakanlık tarafindan istenilen bilgi ve belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarınca öncelikle gönderilir ve görüş yazıları en geç iki ay içinde cevaplandırılır. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. Îfraz, tevhit, tescil ve tespit işlemleri (…)(20) herhangi bir ücret, bedel ve gider karşılığı talep edilmeksizin ilgili kuruluslarca talebi izleyen iki ay içinde yerine getirilir.ausaon lou mwaeoegoowb 
-.....Bu Kanunun uygulamasına ilişkin esas ve usuller ile 3 ūncü madde, 4 üncü maddenin (d bendi ve 5 inci maddenin altıncıfikrasında yer alan hükümlerin uygulanmayacağı yerleri belirlemeye, Cumhurbaşkanınca belirlenecek Hazineye ait taşınmaz malların gayrimenkul satış vaadi ve arsa payı karşılığında hasılat paylaşımı esasına göre inşaat sözleşmesi yapılmak suretiyle gayrimenkul yatırım ortaklıkları veya diğer gerçek veya tüzel kişiler ile birlikte değerlendirilmesine ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye Bakanlık yetkilidir.Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanır.amaa Vuma moov *e oow 
Hazineye ait taşınmaz malların satış ve devir işlemleri ve bu işlemler sırasında düzenlenen belgeler vergi, resim ve harçtan müstesnadır. Satişı yapılan taşınmaz mallar, satış tarihini takip eden yıldan itibaren beş yıl süre ile emlak vergisine tâbi tutulmaz.İhale komisyonları, gerektiğinde basın ve yayın organlarının satış işlemlerini izlemesi de dahil olmak üzere, ihalenin rekabet ve açıklık ilkelerine uygun şekilde yapılmasını sağlayan her türlü tedbiri alır. Onaylanan ihale kararları, kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla bir internet haber sitesi aracılığı ile avrıca vayınlanır.

-...w tâbi olmaksızın, 28.7.1981 tarihli ve 2499 sayılı Kanuna tâbi ekspertiz şirketlerine, rayiç bedel tespit ettirilebilir; bu durumda, ekspertiz şirketleri ile Maliye Bakanlığı merkez denetim elemanları ve Maliye Uzmanlarınca tespit edilen rayiç bedel, tahmin edilen bedel olarak dikkate alınır. Ayrıca, ilan, reklam veya pazarlama gibi konularda hizmet satın alınabilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazhık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'nın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yõnteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇı'nin yasal koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın uyuşmazlığın Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafindan ihale sonucuna muvafakat verilmesine ilişkin kısmın görüm ve çözümünün idari yargı yerine, ihalenin onaylanmasına ilişkin kısmının adli yargı yerine ait olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Ankara ili, davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2017/10562 Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak Emlak Konut GYO AŞ. aracılığıyla gerçekleştirilen Ankara ili, Çankaya ilçesi, Saraçoğlu (Namık Kemal) Mahallesi Konut ve Ticaret Înşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenleme Înşaatı işlerine ilişkin idari işlemler ile bu kapsamda yapılan ihale ve imzalanan sözleşmenin iptali istemiyle açılmıştır.

17. 4706 sayılı Kanun'un 2. maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan 15/07/2014 tarih ve 2014/6645 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Ankara ili, Çankaya ilçesi, Namık Kemal ve Yenişehir mahallelerinde bulunan, tamamının veya bir kısım paylarının mülkiyeti Hazineye ait olan taşınmazların; tapu kütüklerinde yer alan şerh, beyan ve belirtmelere uyulmak, tarihi ve kültürel mirası ile kentsel sit niteliği ve bölgenin özgün yapısı korunmak kaydıyla, aslına uygun bir şekilde ve ilgili mevzuatı uyarınca restore edilmek suretiyle ekonomiye kazandırılması kararlaştırılmıştır.

18. Yine 4706 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan 03/07/2017 tarih ve 2017/10562 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, aralarında dava konusu mahallenin de bulunduğu Hazineye ait taşınmazların Emlak Konut GYO A.Ş. ile gayrimenkul satış vaadi ve arsa payı karşılığında hasılat paylaşımı esasına göre inşaat sözleşmesi yapılmak suretiyle değerlendirilmesine karar verilmiş ve bu kapsamda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Emlak Konut GYO A.Ş. arasında protokol imzalanmıştır. Bu protokolde,Hazinenin mülkiyetinde olan taşınmazların tapu kütüklerinde yer alan şerh, beyan ve belirtmelere uyulmak, tarihi ve kültürel mirası ile kentsel sit niteliği ve bölgenin özgün yapısına uygun imar planı ve ilgili mevzuatı uyarınca gerekli izinler alınmak şartıyla, “arsa satışıkarşılığı gelir paylaşımı" yöntemiyle proje geliştirilmesi, geliştirilecek projeden elde edilecek gelirin pay edilmesi ve bu iş ve işlemler için izlenecek süreç ile tarafların hak ve yükümlülükleri belirlenmiş; Hazine taşınmazları değerlendirilirken, tapu kütüklerinde yer alan şerh, beyan ve belirtmelere uyulacağı, proje alanının õzgün yapısının korunacağı, üzerlerinde bulunan söz konusu binalarla ve ağaçlarla ilgili Koruma Bölge Kurulundan gerekli izinler alınmak kaydıyla uygulama yapılacağı, kullanım amaçlarının tarihi ve kültürel mirası ile kentsel sit niteliği ve bölgenin özgün yapısına uygun olup olmadığı ile üzerlerinde yapılacak her türlü uygulamaya ilişkin olarak ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu veya Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin alınacağı belirtilmiştir. Ayrıca Hazine taşınmazlarıüzerinde Emlak Konut GYO A.Ş. tarafından Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı Îhale Yönetmeliği hükümlerine göre yapılacak ihaledeki belirli hususların uygun olup olmadığına Bakanlığın muvafakat ettikten sonra Emlak Konut GYO A.Ş. tarafindan ihalenin onaylanacağı ōngörülmüştür.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 5
19. TMMOB Mimarlar Odası tarafindan, 15/07/2014 tarih ve 2014/6645 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 2015/600 esasına kayıthı davanın açıldıği, yine 03/07/2017 tarih ve 2017/10562 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 2017/2275 esasına kayıtlı davanın açıldığı, bu davalar görülmekte iken de yapım işi ihalesinin ve bu ihale sonucunda imzalanan sõzleşmenin iptali istemiyle, Uyuşmazlık Mahkemesince incelenmekte olan işbu olumsuz görev uyuşmazlığının dışında, Ankara 23. İdare Mahkemesinin 2020/1673 esasına kayıtlı davanın açıldığı ve bu davanın da görev yönünden reddine karar verildiği ve bu kararın Danıştay Onüçüncü Dairesinin 03/03/2021 tarih ve E.2021/160, K.2021/804 sayıl kararıyla onandığı anlaşılmaktadır.

20. Öte yandan, 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri ile 3194 sayılı Îmar Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca re'sen onaylanan Ankara ili, Çankaya İlçesi, Namık Kemal ve Yenişehir Mahalleleri, Saraçoğlu Kentsel Sit Alanı ve Etkileşim Geçiş Sahasına ilişkin 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istemiyle TMMOB Şehir Plancıları Odası ve Harita Mühendisleri Odası tarafindan Ankara 17. Ídare Mahkemesinin 2020/420 esasına kayıtlı açılan dava sonucunda 10/03/2022 tarih ve K.2022/453 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş; aynı mahallelere ait taşınmazlara ilişkin Bakanlar Kurulu tasarrufu ile yukarıda anılan protokol kapsamında gerekli Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararlarının iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası tarafindan açılan davalarda Ankara 17.İdare Mahkemesinin 13/05/2022 tarih ve E.2021/374, K.2022/964; 13/05/2022 tarih ve E.2021/377, K.2022/963; 13/05/2022 tarih ve E.2021/385, K.2022/962; 13/05/2022 tarih ve E.2021/397, K.2022/961; 18/05/2022 tarih ve E.2021/437, K.2022/1015 sayilı iptal kararlarının verildiği, yine Ankara I Numarahı Kültür Varlıklarıı Koruma Bölge Kurulu kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda Ankara 17. Ídare Mahkemesinin 13/05/2022 tarih ve E.2021/430, K.2022/944; 24/05/2022 tarih ve 2021/431, K.2022/1045; 17/05/2022tarih ve E.2021/438, K.2022/984; 13/05/2022 tarih ve E.2021/439, K.2022/955 sayılı iptal kararlarının verildiği, bu kararların başvuru tarihi itibarıyla istinaf ve temyiz aşamalarında olduğu anlaşılmaktadır.

21. Görülmektedir ki, uyuşmazlık konusu Hazineye ait taşınmazların tarihi ve kültürel özellikleri, kentsel sit niteliği dikkate alındığında, bu taşınmazlarla ilgili her türlū uygulama, Kūltür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde izne tâbi olduğundan,yapılacak olan ihalede anılan Kanun'daki kuralların, 2014/6645 ve 2017/10562 sayılı Bakanlar Kurulu Kararlarında belirtilen koşulların gözetilip gõzetilmediğinin yargısal denetimi idarî yargı tarafindan gerçekleştirilmiştir.

22. Yapılan ihalenin Bakanlar Kurulu Kararına ve Bakanlığın Emlak Konut GYO A.Ş. ile imzaladığı protokol kurallarına uygun hazırlanıp hazırlanmadığının kamusal bir niteliği olduğu dikkate alındığında, ihalenin İdare Hukuku kuralları gözetilerek etkili bir yargısal denetiminin adlî yargı tarafından gerçekleştirilmesi mümkün görünmemektedir. Emlak Konut GYO A.Ş.'nin özel hukuk tüzel kişisi olduğundan bahisle uyuşmazlğın adli yargıın gōrevinde olduğunu kabul etmek, ihalenin yargısal denetiminin, ihaleye çıkma yetkisini düzenleyen protokole ve Bakanlar Kurulu Kararına uygunluğunun denetimini içermesi nedeniyle, kamusal sonuçları olan böyle bir denetimden kaçınma anlamına gelecektir.

23. İncelenen uyuşmazlıkta da, davacı dernek tarafından idari yargı yerinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıtarafından 2017/10562 Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak Emlak Konut GYO. AŞ. aracılığıyla gerçekleştirilen Ankara ili, Çankaya ilçesi, Saraçoğlu (Namık Kemal) Mahallesi Konut ve Ticaret İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenleme Înşaatı işlerine ilişkin idari işlemler ile bu kapsamda yapılan ihale ve imzalanan sözleşmenin iptali istemiyle Bakanlığa karşı dava açıldığı, Mahkemece hasım düzeltme kararı verilerek Bakanlığın hasım mevkiinden çıkarılıp Emlak Konut GYO A.Ş.'nin hasım mevkiine alındığı görülmekte ve õzel hukuk tüzel kişiliğini haiz Emlak Konut GYO A.Ş. tarafından Gayrimenkul Satış. Kiraya Verme ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği hükümlerine göre ihale gerçekleştirilmiş ise de, uyuşmazlık konusu Hazine taşınmazlarının arsa karşılığıgelir paylaşımı esasına göre değerlendirilmesini õngören Bakanlar Kurulu Kararımın iptali istemiyle açtığı davada verilebilecek olası bir Jehe kararın hukukî sonuçlarının etkisiz kalmaması amacryla, sõz konusu Bakanlar Kurulu Kararının uygulanmasına ilişkin ihalenin ve bu ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin iptalinin istenildiği, uyuşmazlık konusu taşınmazların Hazinenin mülkiyetinde olduğu,Bakanhık tarafından muvafakat verilmedikçe ihalenin onaylanmayacağı, bu bağlamda Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan davada verilen kararın sonucuna göre ihalenin hukuka uygunluk denetiminin yapılacak olması nedeniyle işlemlerin, ihalenin ve sözleşmenin iptali istemiyle açılan davanın da idarî yargının görevine girdiği sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen huşuslar gõzönünde bulundurularak; Ankara 8. İdare Mahkemesinin 18/12/2020 tarih ve E.2020/2020.K.2020/2138 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 8. İdare Mahkemesinin 18/12/2020 tarih ve E.2020/2020, K.2020/2138 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN ve Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 

Sayfa : 6
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, Ankara Îli, Çankaya Îlçesi, Saraçoğlu Mahallesi, Konut ve Ticaret İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenleme Înşaatıişlerinin ihale edilmesi işlemi ile bu ihale sonucunda G. Restorasyon Taah. ve Tic. A.Ş. ile Emlak Konut GYOA.Ş. arasında imzalanan sõzlesmenin iptali istemivle acılmıştır 

,,...4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un 2. maddesine dayanılarak yürūrlüğe konulan 15/07/2014 tarih ve 2014/6645 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Ankara ili, Çankaya ilçesi, Namık Kemal ve Yenişehir mahallelerinde bulunan, tamamının veya bir kısım paylarının mülkiyeti Hazine'ye ait olan taşınmazların; tapu kütüklerinde yer alan şerh, beyan ve belirtmelere uyulmak, tarihi ve kültürel mirası ile kentsel sit niteliği ve bölgenin õzgün yapısı korunmak kaydıyla, aslına uygun bir şekilde ve ilgili mevzuatı uyarınca restore edilmek suretiyle ekonomiye kazandırılması kararlaştırılmıştır.

4706 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan 03/07/2017 tarih ve 2017/10562 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, uyuşmazlık konusu Hazine'ye ait taşınmazların Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ile gayrimenkul satış vaadi ve arsa payı karşılığında hasılat paylaşımı esasına göre inşaat sözleşmesi yapılmak suretiyle değerlendirilmesine karar verilmiş ve bu kapsamda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. arasında Protokol imzalanmıştır.
Anılan Protokol'de, Hazine'nin mülkiyetinde olan taşınmazların, tapu kütüklerinde yer alan şerh, beyan ve belirtmelere uyulmak, tarihi ve kültürel mirası ile kentsel sit niteliği ve bölgenin õzgün yapısına uygun imar planı ve ilgili mevzuatı uyarınca gerekli izinler alınmak şartıyla, "Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı" yöntemiyle proje geliştirilmesi, geliştirilecek projeden elde edilecek gelirin pay edilmesi ve bu iş ve işlemler için izlenecek süreç ile tarafların hak ve yükümlülükleri belirlenmiş; Hazine taşınmazlarıdeğerlendirilirken; tapu kütüklerinde yer alan şerh, beyan ve belirtmelere uyulacağı, proje alanının özgün yapısının korunacağı,üzerlerinde bulunan söz konusu binalarla ve ağaçlarla ilgili Koruma Bölge Kurulu'ndan gerekli izinler alınmak kaydıyla uygulama yapılacağı, kullanım amaçlarının tarihi ve kültürel mirası ile kentsel sit niteliği ve bölgenin özgün yapısına uygun olup olmadığı ile üzerlerinde yapılacak her türlü uygulamaya ilişkin olarak ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ve/veya Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin alınacağı belirtilmiştir. Ayrıca Hazine taşınmazları üzerinde Emlak Konut tarafından "Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği" hükümlerine göre yapılacak ihalede teklif edilen "Satış Toplam Geliri", "Şirket Payı Gelir Oranı" ve "Şirket Payı Toplam Geliri"nin uygun olup olmadığına Bakanlığın muvafakat ettikten sonra Emlak Konut tarafindan ihalenin onavlanacağı õngörülmüstür.

..ee.owb Özel hukuk tüzel kişiliğini haiz Emlak Konut tarafından Gayrimenkul Satış, Kiraya Verme ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı Îhale Yōnetmeliği hükümlerine göre ihale gerçekleştirilecek ise de, uyuşmażlık konusu taşınmazların Hazine'nin mülkiyetinde olduğu, Bakanlık tarafından muvafakat verilmedikçe ihalenin onaylanmayacağı, bu bağlamda Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan davada verilen kararın sonucuna göre ihalenin hukuka uygunluk denetiminin yapılacak olması nedeniyle ihalenin iptali istemiyle açılan davanın İdarı yargının görevine girdiği, ihalenin yapılmasında õzel hukuk ilişkisinden kaynaklanan bir çekişmeden söz edilemeyeceğinden adlî yargının görev alanına giren bir uyuşmazlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.seun uan ramm go mmgn o * aow 
Dava konusu ihalenin de 2886 sayılı Devlet Îhale Kanunu, 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu Ihale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine göre değil, özel hukuk hükümlerine tâbi olan davalımın Yönetim Kurulunca kabul edilen Gayrimenkul Satış, Kiraya Verme ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği hükümlerine istinaden gerçekleştirildiği, õzel hukuk hükümlerine tâbi bir şirketin özel hukuk hükümlerine istinaden yaptığı taşınmaz yapım ve satış işi ihalesinin ve ihaleye çıkma kararının ve sonrasında kapsamında ihaleye çıkılması aşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün İdari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sõzleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; dava konusu ihale işlemi ve sonrasında imzalanan sõzleşmenin, %51 hissesi halka açık, özel hukuk tūzel kişisi olan Emlak Konut GYO A.Ş.tarafından tesis edildiği, bu şirketin özel hukuk hükümlerine tâbi bir şirket olduğu, uyuşmazlık, sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanmasa da sözleşme hükümlerinin borçlar hukuku kapsamında yorumlanmasından kaynaklandığı; bu itibarla, ihale aşamasıtamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin imzalanmasından önceki olgu ve olaylara da davanmayan imzalanan sözleşmenin iptali istemiyle açılan davanin görüm ve çözümünde adli yargıın görevli olduğu açıktır.
...........,......ilişkin kısmının görüm ve çözümünün idari yargıda, ihalenin onaylanmasından sonraki kısmının adli yargı yerlerine ait olduğu oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/265KARAR NO : 2023/487KARAR TR : 19/06/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 7
ÖzET : Sürekli işçi statüsünde çalışan davacının, iş akdinin feshine ilişkin işlemin iptali ve işe iadesi istemiyle açtığı davanın, 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE gõrülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : D.D.S.

Vekili : Av. Ertuğrul ÇABUKER 
Davalılar: 1- Gençlik ve Spor Bakanlığı

Vekili : Av. Esra YÜKSEL, Av. Abdulsamet GÖL 
2- Van Valiliği 

I.DAVA KONUSU OLAY 
1. Van Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlūğünde sürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta iken, özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi nedeniyle sözleşmesi feshedilen davacının vekili tarafindan; Van 3. Idare Mahkemesinin 27/06/2019 tarih ve E.2018/2252, K.2019/1270 sayılı kararıyla õzel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izni verilmesinin uygun görülmemesine ilişkin işlemin iptaline karar verildiği gerekçesiyle, işe iade istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun "herhangi bir sebeple işçi kadrolarının boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın kadrolarımın iptal edilmiş sayılacağı" belirtilerek reddine ilişkin 04/09/2019 tarih ve E.955109 sayılı Van Valiliği Gençlik ve Spor Il Mūdürlüğü işleminin iptali ile yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 2. İdare Mahkemesi 12/03/2020 tarih ve E.2019/2807, K.2020/684 sayılı kararı ile, davanın sürekli işçi kadrosuna geçirilmeye ilişkin olmadığı, sürekli işçi kadrosuna geçirilerek 4857 sayılı Îş Kanunu hükümlerine tabi olan davacı ile davalı idare arasındaki iş akdinin feshine ilişkin olduğu, bu haliyle uyuşmazlığın 4857 sayılı İş Kanunu'nun uygulanmasıdan kaynaklandığı hususlarıdikkate alındığında; davacı ile idare arasında iş akdinin feshine ilişkin olan iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. Ídari Dava Dairesinin 07/01/2021 tarih ve E.2020/1928, K.2021/68 sayılıi kararı ile esastan reddedilmiş, yapılan temyiz başvurusu da Danıştay Onikinci Dairesinin 19/10/2022 tarih ve E.2021/5467, K.2022/5051 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiş ve karar onanmıştır.

3.Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Van 1. İs Mahkemesi 24/06/2022 tarih ve E.2021/1457, K.2022/800 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdası, iptali ve kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenleyen mevzuattan doğduğu, idare hukuku esaslarına göre kadro kullanımına ilişkin olarak tesis edilen işlemin, kamu görevlileri mevzuatından kaynaklanan bir uyuşmazlık olarak bu tür uyuşmazlıkların çõzüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine ve olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dosyanın re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin 19/08/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Van 1. İs Mahkemesinin 31/03/2023 tarih ve E.2021/457 sayılı üst yazısı ile ilgili dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gõre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazıhıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dava konusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
".uyuşmazlığa konu olayda davacının 696 sayılı KHK ile taşeron işçilerin kamuda sürekli işçi kadrosunda istihdam edilmeleri kapsamında idarenin tek yanlı olarak ve kamu gücūne dayanarak belirlediği şartlar çerçevesinde çalışmaya başlamış olması ve davalıkurumun statüsü birlikte değerlendirildiğinde, davanın 696 sayılı KHK ile kamuda sürekli işçi kadrosuna geçirilmesine ilişkin işlemin ve bu işlemi ortadan kaldıran fesih işleminin idari nitelikte olduğu, bu işlemlere ilişkin denetimlerin de idare hukuku kurallarına göre idari yargı yerinde yapılması gerekmektedir. .."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasanın 128. maddesi şöyledir:
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduklarıkamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Sayfa : 8
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, gõrev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve õdenekleri ve diğer ōzlük işleri kanunla düzenlenir..."
9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördūrüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
10. 24/12/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayılıKHK'ya eklenen Geçici 23. madde ile kamu kurumlarında çalışan taşeron işçilerin kadroya alınmasına ilişkin düzenleme yapılmış,kapsamı ve şartları belirlenmiştir. Anılan madde hükmü şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı,gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü būtçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlari taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılıbeyanda bulunmak,
c) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sōzleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,
kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine,sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara gõre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınmasi, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin sūreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde õngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sōzleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürūrlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.'
11. 4857 sayılı Îş Kanunu'nun "İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı" başlıklı 25. maddesinin II. bendi ile son fikrasışöyledir:
"Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden õnce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:
a) Iş sõzleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

b) Işçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.

c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.

e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş gūnü, yahut bir ayda ūç işgūnü işine devam etmemesi.

h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
i) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ūcretinin tutarıyla õdeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.

İşçi feshin yukarıdaki bentlerde öngõrülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükūmleri çerçevesinde yargıyoluna başvurabilir."
12. 4857 sayılı Kanun'un, yukarıda anılan 25. maddesinin atifta bulunduğu 18. maddesinde, feshin geçerli sebebe dayandırılması kuralı getirilmiştir.

13. 4857 sayılı Kanun'un, yine 25. maddesinin atıfta bulunduğu "Fesih bildirimine itiraz ve usulü" başlıklı 20. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 9
"İş sõzleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiasıile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarmca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksizın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde, bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir."
14. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" İs mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayıh İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sõzleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazhk Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katihmlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

16. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne gōre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

18. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

19. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca gõrevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

20. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esaşın İncelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī'nin davada idari yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayfa : 10
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
22. Dava, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsünde özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken davacının özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi nedeniyle 4857 sayılı Kanun'un 25/2. maddesi gereğince iş akdinin feshedildiğinden bahisle feshin iptali ile işe iadesi talebiyle açılmıştır.

23. 657 sayılı Kanun'da düzenlenen memur ve sözleşmeli personel istihdamı şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkinda özel bir yasal düzenleme de öngörülmemişbulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.

24. Dava dosyalarımın incelenmesinden; davacının Van Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünde sürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta iken, özel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izninin yenilenmesi istemiyle Van Valiliğine yaptığı başvurunun güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması sebebiyle õzel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izninin yenilenmesinin uygun görülmediği ve davacının bu gerekçeyle iş akdinin feshedildiği, işe iade istemiyle adli yargıda açtığıdavanın reddine dair Van 2. İş Mahkemesinin 10/01/2019 tarih ve E.2018/612, K.2019/53 sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Erzurum Bōlge Adliye Mahkemesi Başkanlığı 6. Hukuk Dairesinin 20/06/2019 tarih ve E.2019/1541, K.2019/2050 sayılıkararıyla esastan reddine karar verildiği, davacı tarafından idari yargıda Van Valiliğinin özel güvenlik görevlisi kimlik kartı ve çalışma izninin yenilenmesinin uygun görülmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Van 3. İdare Mahkemesinin 27/06/2019 tarih ve E.2018/2252, K.2019/1270 sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, bu karar üzerine davacı tarafindan göreve başlatılmasıistemiyle davalı Van Valiliğine yapılan başvurunun ise, Gençlik ve Spor Bakanlığı yazısı dayanak alınarak, "herhangi bir sebeple işçi kadrolarının boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın kadrolarımın iptal edilmiş sayılacağı" belirtilmek suretiyle reddedildiği,bu işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

25. Bu duruma göre, davalı Îdare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının iş sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktır. Davacı hakkında davalı idare tarafından iş akdinin feshine dayanak gösterilen özel güvenlik kimlik kartının iptali ve buna ilişkin işlemin idari yargı yerince denetlenmesi hususları, işakdinin feshi ile işe iade isteminin özel hukuk niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.

26. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, õzel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazhıkların da idari yargıdenetimine tabi kilınması sonucunu doğurur.

27. Belirtilen tüm bu hususlara göre; İş Kanunu'na gõre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle İş Mahkemelerinin görevli kılınmış olması, 7306 sayıh Îş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmet sōzleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; 2247 sayıhı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurunun reddi ile, Van 1. İş Mahkemesinin 24/06/2022 tarih ve E.2021/1457, K.2022/800 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BAŞVURUNUN REDDİ ile, Van 1. Îş Mahkemesinin 24/06/2022 tarih ve E.2021/1457, K.2022/800 sayilı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Ali

Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 11
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/268KARAR NO : 2023/271KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen “konu ve dava sebebinin aynı olması" ve "hakkın yerine getirilmesinin imkânsız bulunması" koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğıın 

Giderilmesi İsteminde 

Bulunan Davacı: A. Proje Înşaat San. Ve Tic. Ltd.Şti.

Vekilleri : Av. İsmail Şevket UĞUR, Av. Nusret GÜLER, Av. Enver DERTLİOĞLU, Av. İlhan BAYTAN 
Av. Nihat BAYTAN 


Adli Yargı Yerinde 

Davah : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü
Vekilleri : Av. Mustafa AYDIN, Av. Yavuz AKTAŞ, Av.Ayşegül ÖZTÜRK 
İdari Yargı Yerinde 

Davalı: Orman ve Su İşleri Bakanlığı (Tarım Orman ve Su İşleri Bakanlığı)
Vekili : Hukuk Müş. Gülfidan AYTÜRK 

I. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. DSİ 9. Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasında bulunan “Bingõl-Genç Sulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje YapımıDanışmanlık Hizmet Alımı" işi, 26/09/2010 tarihinde yapılan ihale neticesinde davacı A. Proje İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yükleniminde kalmış, davacı şirket ile 26/10/2010 tarihinde sõzleşme imzalanarak 01/11/2010 tarihinde proje sahaları teslim edilmiş ve işe başlanılmıştır. Sözleşmenin süresini belirleyen 9.1. maddesine gōre sōzleşme süresi işe başlama tarihinden itibaren 400 gün olarak kararlaştırılmıştır.

2. 400 günlük sürenin bitim tarihi 07/12/2011 olmasına rağmen davacı tarafça işin bitirilemediğinden bahisle davalı idarece davacı șirkete, 30/04/2012 tarih 176275 sayılı noter onaylı ihtarname tebliğ edilmiş; davacı şirket davalı Bölge Müdürlüğüne 08/06/2012tarih ve 143580 kayit nolu yazı ile başvurarak, 31/10/2012 tarihine kadar süre uzatiımı talebinde bulunmuş, idarece en son 31/10/2012tarihine kadar sūre uzatılmıştır.

3. Davalı idarece, verilen sūre uzatımlarına rağmen işin bitirilmediği ve 31/10/2012 tarihine kadar işin yalnızca %10 luk kısmımın tamamlandığı gerekçesiyle 01/11/2012 tarihinde 518405 sayılı ihtarname tebliğ edilmiştir. Bu ihtarnamede; 1-Bingöl Geng Sulaması Proje Yapım işinde regülatõr ve sulama şebekesine ait aplikasyona müstenit projelerin ve sanat yapıları projelerinin, 2Projelere ait kamulaştırma planlarımın, 3-Projelere ait keşif metraj ve yeşil dosyalarla birlikte iş sonu projelerinin 30 gün içinde tamamlanarak idareye teslim edilmesi aksi halde protesto çekmeye gerek kalmaksizın kesin teminat ve ek kesin teminatların gelir kaydedilip, sözleşme feshedilerek, hesabın genel hükümlere gõre tasfiye edileceği belirtilmiştir 
4. Sonuçta davalı idarece, sõzleşme hükümlerine ve kanun maddelerine rağmen işin teslim edilmediği gerekçesiyle, 20/12/2012tarihli ve 626088 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğū oluru ile işe ait sõzleşme feshedilerek kesin teminatlarıgelir kaydedilmiş, durum, aynı Müdürlüğün 24/12/2012 tarihli ve 632202 sayılı yazısıyla davacı Şirkete bildirilmiştir.
5. Davacı şirket vekili, müvekkilinin sōzleşme eki özel teknik şartnamenin ilgili maddesi kapsamında idareden işe ait 1/5000'lik haritaları istediğini, ancak idarenin iş ile ilgili 1/5000 õlçekli bütūnlenmiş haritaların arşivlerinde mevcut olmadığınıbelirttiğini, sözleşmeye aykırı olarak davalı idarenin, haritaların almının yapılması için direttiğini ancak keşif artışı ve süre uzatımıvermeyi uygun bulmadığını; bu ve diğer olumsuzluklara rağmen müvekkilinin işlerin tamamlanması için büyük özveri göstererek boru hatlarının tümünün şeritvari haritalarını almayı ūstlendiğini, tüm zorluklara rağmen arazi õlçümlerini yaptığını ve haritaları onaya sunduğunu, idarenin işi fesih etme kararının usulsūz olduğunu, işin % 55lik bōlümünü tamamlayan müvekkili firmanın teminatının haksız olarak irat kaydedildiğini ifade ederek; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğünün 24/12/2012 tarih ve 632202sayılı yazısı ile bildirilen sōzleşmenin feshi işleminin ortadan kaldırılarak iptaline karar verilmesi istemiyle 15/03/2013 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşaması
6. Elaziğ 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/12/2013 tarih ve E.2013/244, K.2013/718 sayı ile, davalı idarenin sözleşmenin feshi işleminde kötüniyetli olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesince 09/02/2015 tarih ve E.2014/1994, K.2015/557 say1 ile onanan, kararin düzeltilmesi istemi de ayni Dairece 16/12/2015 tarih ve E.2015/2251, K.2015/6447 sayı ile reddedilen karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Deliller toplanarak bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. Benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının verilen ek sūrelere rağmen taahhüt ettiği işi yerine getirmemesi sebebiyle ihalenin feshi işleminde sözleşmeye ve kanuna ayları bir yön bulunmadığıbelirtilmiştir.


Sayfa : 12
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Bingöl-Genç Sulama ve kamulaştırma planlarının proje yapımı danışmanłık hizmet alımı işi ihalesini müvekkilinin davalı idareden aldığını, 26.10.2010 tarihinde sözleşmenin imzalandığı, 1.11.2011 tarihinde iş yeri tesliminin yapılarak aynı tarihte işe başlanıldığı, işin süresinin sözleşmenin 9. Maddesi uyarınca 400 gün olarak belirlendiği, buna göre süre bitiminin 7.12.2001 tarihi olduğu, davacının 31.10.2012 tarihine kadar sūre uzatımı talebinde bulunduğu ve davalı idarece toplam 330 gün ek süre verildiği, bu süre sonunda da işbitmeyince son kez 30 gün kesin süre verildiği ve işin bitmemesi üzerine sõzleşmenin fesh edildiği anlaşılmıştır.
Dava konusu sözleşmenin eki olan özel teknik şartnamenin G bendinin a-c- alt başlıklarında 1/500o lik haritaların davalıkurumca değil, yüklenici tarafından temin edileceği, edilemediği takdirse ise yüklenici tarafindan yapılacağı ōngörülmüştür. Davacı,14/01/2011 tarih ve 2011-003 sayılı yazı ile davalı idareden işe ait 1/5000 lik haritaları istemiş davalı idare ise haritaların mevcut olmadığıı 11.2.2011 tarihli yazi ile bildirmiştir. Bunun yanında davacıya 1/25000 lik haritaları CD olarak göndermiştir. Teknik şartnamenin 6. Maddesinde idarece temin edilmeyen bilgi ve belgelerin mühendis tarafindan tedarik edileceği öngörülmüştür. Bu durumda davacımın 1/5000 lik haritaları kendisinin tedarik ve tanzim etmesi gerekmektedir. Öte yandan, davacının %20 lik talebi ise ihale kapsamındaki iş olup ihale kapsamındaki iş için ayrıca %20 lik artış verilmesi mümkūn değildir. Sözleşmenin 47. Maddesinde fesih usulü düzenlenmiş olup, davalı idare 1.11.2012 tarihli ihtarname ile 30 gün son ve kesin süre vermiş ve gerekçeli olarak 47. Madde doğrultusunda davacıdan işi bitirmesini aksi halde sōzleşmeyi fesh edeceğini bildirmiş, bu ihtarname 6.11.2012 tarihinde tebliğ olunmuş,süre ise 5.12.2012 tarihinde bitmiş bu sürede de davacı edimini ifa etmemiştir. Hal böyle olunca, davacı yanın, sözleşme ve teknik şartnamede öngörülmeyen hususları ileri sürerek işi süresinde bitirmediğine yönelik olarak kusuru bulunmadığına ilişkin savunmasıyerinde görülmemiştir, davalı idarenin sözleşmenin feshi işleminde kötüniyetli olmadığı anlaşılmakla yerinde olmayan davanın reddine karar verilmiştir."
II. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
7. Davacı şirket vekili, Devlet Su İşleri 9. Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasında bulunan "Bingöl-Genç Sulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı" danışmanlık hizmet alım işi ihalesi üzerinde kalan müvekkilinin, sözleşmeyi imzaladığı halde taahhüdünü Kanun ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi gereği 1 yıl süre ile bütūn kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 19/03/2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin; Özel Teknik Şartnamenin ilgili hükümleri gereği 1/5000 ölçekli haritaların idarece temin edilmesi gerektiği, 1/5000 ölçekli būtünlenmiş haritaların mutlaka alınması isteniliyorsa süre uzatımı ve keşif artişıverilmesi gerektiği, şebekeye ait plan ve profil haritalarının onaysız harita kullanılarak hazırlandığı gerekçesiyle idarece reddedildiğini ileri sūrerek, iptali istemiyle 09/04/2013 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Yargılama Aşamalari 
8. Ankara 11. Ídare Mahkemesi 07/11/2013 tarih ve E.2013/563, K.2013/1594 sayı ile, tesis edilen yasaklama işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiş; temyiz edilmesi üzerine Danıştay 13. Dairesince 02/04/2014 tarih ve E.2014/309, K.2014/1256 say1 ile onanan, kararın düzeltilmesi istemi de aynı Dairece 20/01/2016 tarih ve E.2014/3602, K.2016/17 sayı ile reddedilen karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başhıklı 20. maddesi (a) fikrasında;yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edileceği, "Yasak fil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde (f) fikrasında ise; sözleşmenin uygulanması sırasında, mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin yasak fiil veya davranış olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Sulama ve Drenaj Uygulama Projeleri Yapım İşi Genel Teknik Şartnamesi'nin "İdarece Verilecek Bilgi, Belge ve Dokümanlar"başlıklı 6. maddesinde; "İdare iş ile ilgili olarak daha önce toplanmış done, yapılmış etüt ve ölçümleri işin sonunda İdareye iade edilmek kaydı ile Mühendise verecektir. Mühendis bu bilgi ve belgeleri projede kullanacaktır. Projenin hazırlanabilmesi için ve idarece verilemeyen bilgi ve belgeleri Mühendis tedarik edecektir." hükmü yer almış, "Sulama Şebekesine Ait Genel Vaziyet Planının 1/5000Ölçekli Haritalar Üzerinde Belirlenmesi (şebeke çalışması)" başlıklı 7.1.14 üncü maddesinde; Sulama sahasına ait 1/25000 ve 1/5000ölçekli haritaların pafta numaraları Mühendis tarafından belirlenerek haritalar İdare'den talep edilecektir . sulama sahasına ait 1/25000ve 1/5000 õlçekli haritalarda eksiklik olması halinde Mühendisin idarenin bilgisi dahilinde söz konusu haritaları temin edeceği, temin edilemeyenleri de idarenin onayı alarak yapacağı hususları belirtilmiştir.

Bingõl-Genç Sulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı Özel Teknik Şartnamesi'nin C-l) Ön Raporun Hazırlanmasıbaşlıklı kısmında; yüklenici, "Bingõl-Genç Sulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı" kapsamında öncelikle ilgili planlama raporu ve Alternatif Genel Vaziyet Planlarını (1/25000, 1/5000 ölçekli) idareden temin ederek inceleyeceği, G- Sulama Projelerinin Harita Mühendislik Hizmetleri (a) kısmında ise .. öncelikli olarak 1/5000 ölçekli DSľ'den temin edilen haritalar kullanılarak şebeke planlarının tanzim edileceği hususu yer almıştır 

Dava dosyasının incelenmesinden; Devlet Su İşleri 9. (Elazığ) Bölge Müdürlüğü faaliyet sahasında bulunan "Bingõl-GençSulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı" danışmanlık hizmet alım işi ihalesinin davacı üzerinde bırakılması üzerine 26.10.2010 tarihinde sözleşmenin imzalandığı, işin tamamlanacağı tarihin 7.12.2011 olarak belirlendiği, işin bitirilememesi üzerine 4.05.2012 tarihine ve 31.10.2012 tarihine kadar iki kez süre uzatimına gidildiği, verilen ek süreler sonunda da işsonuçlandırılamadığından 20.12.2012 tarihinde sözleşmenin idarece feshedildiği ve 11.03.2013 tarihinde dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, aplikasyon öncesi proje planlarının hazırlanması için DSi 9. (Elazığ) Bölge Müdürlüğü'nden ve DSi Genel MüdürlüğüProje ve Înşaat Dairesi Başkanlığından 20 adet 1/5000 ve 4 adet 1/25000 ölçekli haritaların istenildiği, 1/25000 lik haritaların temin edildiği ancak 1/5000 lik haritaların ilgili kurumların arşivinde mevcut olmaması nedeniyle temin edilemediği, davacının Tapu Kadastro 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 13
Müdürlüğü'nden kendi imkanlarıyla aldığı ibtogrametrik haritalarla aplikasyon ōncesi 1/500o lik şebeke planlarını hazırlayıp onaya sunduğu, Özel Teknik Şartnamede belirtilen hususların dikkate alınmadığı gerekçesiyle idarece reddedildiği ancak, aynı haritaların 15.04.2012 tarihinde onaylandığı ve aplikasyona müstenit projelerin yapımında sayısal halihazır haritaların kullanılması gerektiğinin belirtildiği, davacı tarafından boru hatlarının şeritvari harita alımlarının ve arazi õlçümlerinin yapıldığı ancak şebekeye ait plan ve profil projelerinin onaysız harita kullanılarak hazırlandığı gerekçesiyle reddedildiği, işin süresinde bitirilemediği görülmektedir.
Dava konusu uyuşmazhkta, işin süresinin uzamasına sebebiyet veren ve irdelenmesi gereken husus 1/500o ölçekli haritalarıhazırlama veya temin etme yükümlülüğünün Sulama ve Drenaj Uygulama Projeleri Yapım İşi Genel Teknik Şartnamesi ve Bingöl-GençSulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı Özel Teknik Şartnamesi hükümlerince hangi tarafa ait olduğudur.
Yukarıda yer verilen hükümlerin yorumlanmasından; 1/5000 lik haritaları temin etme yükümlülüğünün idarede olduğu,bunların zaten idare bünyesinde hazır bulunacağı 20 adet 1/5000 ve 4 adet 1/25000 ölçekli haritalardan bir kısmının eksik olması halinde bunların mühendis tarafindan tedarik edileceği anlaşıldığından, 1/500o lik haritaların idare elinde hiç mevcut olmadığı dava konusu olayda 20 adet haritanın tümünün davacı tarafindan tedarik edilmesi ve hazırlanması yukarıya alıntısı yapılan şartnamede de ōngõrülmediğinden, tesis edilen yasaklama işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
9. Davacı şirket vekili, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına sunulmak üzere verdiği ve 13/04/2022 tarihinde Ankara 11.İdare Mahkemesi kayıtlarına giren dilekçesinde, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında adli ve idari yargı yerlerinin verdikleri kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı oluştuğunu, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin imkansız hale geldiğini, dava konusu uyuşmazhkta, işin süresinin uzamasına sebebiyet veren ve irdelenmesi gereken hususun, 1/500o ölçekli haritalarıhazırlama veya temin etme yükümlūlüğūnün Sulama ve Drenaj Uygulama Projeleri Yapım İşi Genel Teknik Şartnamesi ve Bingöl-GençSulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı Özel Teknik Şartnamesi hükümlerinde hangi tarafa ait olduğundan kaynaklandığını,20 adet haritanın tümünün müvekkili Şirket tarafından tedarik edilmesi ve hazırlanmasının adı geçen şartnamede öngörülmediğinden,tesis edilen yasaklama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığını, bu sebeple de Ankara 11. Ídare Mahkemesi tarafindan verilen kararın hukuka uygun olduğunu ifade ederek; Elaziğ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/12/2013 tarihli ve E.2013/244, K.2013/718 sayılıkararıyla, Ankara 11. Ídare Mahkemesinin 07/11/2013 tarihli ve E.2013/563, K.2013/1594 sayılı kararı arasındaki hüküm uyuşmazlığının giderilmesine, Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, Ankara 11. İdare Mahkemesince verilen kararın dava konusu olaya uygulanmasına karar verilmesini istemiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıca, Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.
A. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
11. Danıştay Başsavcısı; hüküm uyuşmazlığının varlığı için 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde ðngörülen koşullar birlikte gerçekleşmediğinden başvurunun reddi yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık dūşüncesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bułunduğu, taraflardan birinin aynı olduğu, her iki kararda da davanın esasının hükme bağlandığı, kararların kesinleştiği görülmekle birlikte; İdare Mahkemesi kararının, davacı şirketin, yüklenicisi olduğu Bingöl-Genç Sulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı Hizmet Alımı" ihalesinden ötürü, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca 1 yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak ihalelere katılmaktan yasaklanması yolundaki 19/03/2013 tarih ve 28592 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptaline ilişkin olduğu, Asliye Hukuk Mahkemesi kararının ise, aynı ihaleye ilişkin olarak 26/10/2010 tarihinde imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin işlemin iptaline ilişkin bulunduğu, bu haliyle adli ve idari yargı yerlerinde açılan davaların konusunun aynıolmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, hüküm uyuşmazlığının varlığı için, yargı kararlarındaki çelişki nedeniyle, hakkın yerine getirilmesinin de olanaksız bulunması gerekmektedir.

Yukarıda da belirtildiği üzere, hüküm uyuşmazlığına konu Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın, sözleşmeden kaynaklanan hakka yönelik olduğu, dava sonunda sõzleşmenin feshinin kesinleştiği ve davacının bu ihale sözleşmesine ilişkin hakkının ortadan kalktığı; İdare Mahkemesindeki davanın ise, sözleşme feshinden sonraki döneme ilişkin olarak 1 yıl yasaklılık işleminden kaynaklandığıve bütūn kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak olan ihalelere katılma hakkına yõnelik olduğu, dava sonucunda işlemin iptal edilmesi ile davacının sözleşmenin feshinden sonraki diğer kamu ihalelerine katılma hakkını kazandığı, dolayısıyla Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan verilmiş olan kararın bu hakkın yerine getirilmesine engel oluşturmadığı açıktır.

Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerinde verilen kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşulunun da gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. "
12. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
13. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; adli ve idari yargı mercileri tarafından esasa ilişkin olarak verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesini olanaksız kılan bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle, başvurunun reddi yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kısmı şöyledir:
"..Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın, ihalenin feshi işleminin iptaline; Ídare Mahkemesindeki davanın ise ihaleden 1 yıl süreyle yasaklanma işleminin iptaline ilişkin olması karşısında, Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen ihalenin feshi davasına karşılık Îdare Mahkemesinde açılmış ve sonuca bağlanmış bir ihalenin feshi davasının bulunmaması ve/veya İdare Mahkemesinde görülen ihaleden 1 yıl süreyle yasaklama işleminin iptali davasına karşılık Asliye Hukuk Mahkemesinde aynı konuda açılmış ve sonuca 

Sayfa : 14
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
bağlanmış bir davanın bulunmaması hususu dikkate alındığında, İdare Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. Her iki yargı yerinde de 1/5000'lik haritaların davalı kurum tarafından mı yoksa yüklenici tarafindan mı temin edilmesi gerektiği hususunun tartışılarak farklı sonuçlara ulaşılması, davaların konularının farklı olduğu hususunu değiştirmeyecektir. Bu arkn konuanda acnan davalal sonuoauda vernon kadna cauomoe yonpkuen steeaaere.   ..  .
Öaadvaa kou ao kaarar aaçei bua b hük uuşmağıııinçe nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması da gerekmektedir. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararlar incelendiğinde; Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davanın "Bingöl Genç Sulaması ve Kamulaştırma Planlarının Proje Yapımı" işiyle ilgili sözleşmeden kaynaklanan hakka yönelik olduğu, dava sonucunda sözleşmenin feshinin kesinleştiği ve davacının bu ihale sözleşmesine ilişkin hakkının ortadan kalktığı, İdare Mahkemesinde görülen davanın ise sözleşmenin feshinden sonraki döneme ilişkin olarak 1 yıl yasaklılık işleminden kaynaklanan bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak ihalelere katılma hakkına yönelik olduğu,dava sonucunda söz konusu işlemin iptal edilmesiyle davacının sõzleşmenin feshinden sonraki diğer kamu ihalelerine katılma hakkınıkazandığı ve Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen kararın bu hakkın yerine getirilmesine engel olmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, Idare Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşulunun da gerçekleşmediği anlaşılmıştır. "
V. İLGİLİ HUKUK 
14. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1.maddesinin ilk fıkrası sövledir:cnmau.lowb 
muddcsnm mk udusr yoyouae hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
L. zza7 savn Kannun J. Dounuuv,Takann oyaqnone s. *g- .,.
olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hükūm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)

İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz 
görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kuralları uygulanır."

16.2247 savılı Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
ro. zz+7 saym Ralan un Tugi merenee japnasan g*emeese j*.n.  .
sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık 
Mahkemesine gönderilir ve gōrevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."

172247 savılı Kanun'un "Uyusmazlık Mahkemesince vapılacak işlemler " başlıklı 16. maddesi şöyledir 
T7. 2z47 sayin Kanun un Oyuşhaznk Mankcncsmce yupiaeak iqleuner ong.n, *e. .aeee- y-? *..ilgili Başsavcıların görüşünü de alarak, görevli yargı merciini belirten kararını verir."
VI. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ı başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19.227 sayılı Kanun'un 24, maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için 
...........
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
asararanuauavamn casnm uuanevasiamas,
ae aranmaktadır.

20. Hüküm uyuşmaziığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının incelenmesinden; ortada adli ve idari yargıyerlerince aynı ihale işi ile ilgili olarak verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu; her iki kararda işin esasının hükme bağlandığı;taraflardan en az birinin (Davacı, A. Proje Înşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.) aynı olduğu anlaşılmaktadır.
21. Konu ve dava sebebinin aynı olup olmadiğına gelince, yukarıda ayrıntılı olarak değinilen mahkeme kararlarıirdelendiğinde; Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın, DSi Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü tarafından tesis edilen sözleşmenin feshi işleminin iptali istemiyle açıldığı ve Mahkemece sözleşmenin feshi isteminin reddine karar verildiği; Ankara 11. Idare Mahkemesindeki davanın ise; feshedilen sözleşme nedeniyle davacının 1 yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak ihalelere katıimaktan yasaklanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açıldığı ve Mahkemece söz konusu yasaklama işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 15
22. Bu duruma göre, Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen ihalenin feshi davasına karşılık İdare Mahkemesinde açılmış ve sonuca bağlanmış bir ihalenin feshi davasının bulunmadığı; aynı şekilde, İdare Mahkemesinde görülen ihaleden 1 yıl süreyle yasaklama işleminin iptali davasına karşılık Asliye Hukuk Mahkemesinde yasaklama işlemi ile ilgili olarak açılmış ve sonuca bağlanmış bir davanın bulunmadığı gözetildiğinde, Idare Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulüiçin gerekli olan koşullardan, dava konusu işlemin aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
23. Bu bağlamda, her iki yargı yerinde de 1/500o'lik haritaların davalı kurum tarafından mı yoksa yüklenici tarafindan mi temin edilmesi gerektiği hususunun tartışılarak farklı sonuçlara ulaşılması, dava konusu olay aynı olmakla birlikte, davaların konusu işlemlerin farklı olduğu hususunu değiştirmeyecektir. Dolayısıyla, farkhı işlemlere karşı açılan davalar sonucunda verilen kararlar arasında çelişkiden bahsedilmesi de olanaklı değildir.

24. Diğer taraftan, hüküm uyuşmazhığının varlığı için, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşulu incelendiğinde; hüküm uyuşmazlığına konu Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın, sözleşmeden kaynaklanan hakka yönelik olduğu, dava sonunda sõzleşmenin feshinin kesinleştiği ve davacının bu ihale sözleşmesine ilişkin hakkının ortadan kalktığı; İdare Mahkemesindeki davanın ise, sözleşme feshinden sonraki döneme ilişkin olarak 1 yıl yasaklılık işleminden kaynaklandığı ve būtün kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak olan ihalelere katılma hakkına yõnelik olduğu, dava sonucunda işlemin iptal edilmesi ile davacının sözleşmenin feshinden sonraki diğer kamu ihalelerine katılma hakkını kazandığı, dolayısıyla Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan verilmiş olan kararın bu hakkın yerine getirilmesine engel oluşturmadığı açıktır.
25. Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerinde verilen kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşulunun da gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

26. Bu durumda, Asliye Hukuk Mahkemesi ile İdare Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulüiçin gerekli olan koşullardan, "konu ve dava sebebinin aynı olması" ve "kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarının gerçekleşmediği anlaşılmıştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aynı olması“ ve "kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.

VII. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle,
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aynı olması" ve "kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
17/04/2023 tarihinde OY BÍRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2022/361KARAR NO : 2023/22KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : Davacının maliki olduğu taşınmaza 2920 sayılı Kanun uyarınca yapılan müdahale nedeniyle taşınmazın kullanılamadığı ileri sürülerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere oluştuğu ileri sürülen zararın yasal faizi ile birlikte õdenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : Y.T.

Vekili : Av. Ömer DEMİR 
Davahlar : 1- Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Mūdürlüğü
Vekili : Av. Sevkan BARAN 
2- Ulaştırma Bakanlığı

Vekili : Av. Elif GÖKSU 


Sayfa : 16
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
I, DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Van ili, Merkez ilçesi, Eminpaşa Mahallesi, 137 pafta, 110 ada, 27 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, bu taşınmazın üzerinde bulunan meyve ağaçlarının, Van Ferit Melen Havalimanı genişletme projesi kapsamında,uçakların uçuş mesafesini engellediği nedeniyle, havaalanı tarafindan taşınmaza el koyulduğunu, mūvekkilinin arsası ve arsa içerisindeki bir kısım ağaçların genişletme alanı içerisinde bulunduğunu, bu alanların idareye ait olduğu dolayısıyla, üzerinde hiçbir işlem yapamayacağı uyarısının yapıldığını, bu nedenlerden ōtürü, munzam zarar, fazlaya ilişkin hakları, sair faizler ile maddi hatalara dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, 8.000 TL kamulaştırma bedeli, 1.000 TL ecrimisil bedeli ve 1.000 TL kesilen ağaç bedeli olmak üzere toplamda 10.000 TL'nin haksız el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/03/2019 tarihli ve E.2018/496, K.2019/185 sayılı kararı ile, mahkemelerince davada,taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın filen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması koşulunun bulunmadığını belirterek,davacının taşınmazında olan sıırlandırmaların Sivil Havacılık Kanunu kapsamında olduğu nedeniyle tam yargı davasına konu olabileceğinden yargı yolu nedeniyle davanın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Van 2. Ídare Mahkemesi 06/06/2022 tarihli ve E.2020/564 sayılı kararı ile, haksız filden doğan zararların tazmini davasının,ōzel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayıh Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir 
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkl 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararmamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun "Uçuş güvenliği" başlıklı 41. maddesi şöyledir:
"Ulaştırma Bakanlığı uçuş güvenliğinin sağlanması amacı ile havaalanlarında hava trafik kontrolü, haberleşme, seyrüsefer tesisleri ve kolaylıkları, meteoroloji hizmetleri, ışıklandırma, engellerin ortadan kaldırılması gibi hizmetlerin planlanmasını, programlanmasını ve prensiplerini tespit ve temin eder. Bu hizmetlere ilişkin tesis ve sistemlerin çağdaş teknolojiye uygun şekilde Bakanlığa bağlı veya ilgili kuruluş vasıtasiyla tesisini sağlar."
8. "Hizmetler" başlıklı 43. maddesi şōyledir:
"Ulaştırma Bakanlığı; sivil havacılık faaliyetlerinin güvenli, düzenli ve süratli bir biçimde yürütülmesini sağlamak amacı ile,havaalanlarında ve gerekli göreceği diğer yerlerde, Türk hava sahası ile sorumluluğu Türkiye'ye ait olan hava sahalarına ilişkin,meteoroloji, hava trafik ve uçuş bilgilerini doğru ve hassas bir şekilde toplayıp ilgililere dağıtılması için gerekli ōnlemleri alır.
Hizmetin yürütülmesi ve hizmetten yararianma şekil ve şartları yönetmelikle belirlenir."
9. "Yer hizmetleri" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"Ulaştırma Bakanlığı, havaalanlarında, yolcu ve yük trafiğinin ve her türlü hizmetlerin çağdaş sivil havacılık ilkelerine ve ülke çıkarlarına uygun bir biçimde yürütūlmesi amacı ile gereken önlemleri almaya veya aldırmaya yetkilidir."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 17
10. "İnşaat sınırlamaları" başlıklı 47. maddesi şöyledir:
"Havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce belirlenecek esaslar içinde ve saptanacak bir alan dahilinde izin alınmadıkça hava trafiği, uçuş güvenliği ve haberleşmeyi engelleyecek, seyrüseferi ve meydan güvenliğini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapi, inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi, tesis kurulması yasaktır.Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, havaalanları ve uçuş emniyeti tesisleri etrafında uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina,ağaç, direk gibi tesisleri kaldırtabilir.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü belirli manialara veya yerlere, hava seyrüseferi yapan kişilerce görülebilmesi ve tanınabilmesi için gözle görülebilir işaretler veya radyo veya elektrik işaretlerinin konulmasını istemeye yetkilidir. İlgililer de istem dairesinde işlem yapmakla yükümlüdür.

(Değişik: 13/7/2013-6496/27 md.) Sivil Havacılık Genel Müdüriüğü, ilgili kuruluşların da görüşlerini alarak havaalanları için yukarıda değinilen hususları kapsayan planları ve kuralları hazırlar ve yayımlar. Türk Silahlı Kuvvetlerine ait havaalanlarından sivil hava ulaşımına açık havaalanlarına ilişkin inşaat sınırlamalarına ait planların yapılması, yayımlanması, takip esasları ve sorumlu kuruluşlar Millı Savunma Bakanlığının görüşü alınarak Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca belirlenir.
(Ek: 13/7/2013-6496/27 md.) Sivil hava ulaşımına açık olmayan yalnızca askeri kullanımda olan havaalanlarında ise MillıSavunma Bakanlığı, ilgili kuruluşların da görüşünü alarak bu havaalanları için yukarıda değinilen hususları kapsayan planları ve kurallarıhazırlar ve yayımlar. Yeni yapılacak askerî havalanları hakkında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görüşü alınır.
(Değişik: 23/1/2008-5728/431 md.) Millı Savunma Bakanlığının veya Sivil Havacılık Genel Müdūrlüğünün yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verdiği emir ve koyduğu yasaklara aykırı hareket eden kişilere, ilgili valilik tarafindan Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarī para cezası verilir. Valilik ayrıca ilgili kişiye emir veya yasağın gereğinin yerine getirilmesini sağlamaya yõnelik azami bir süre verir. Bu süre yazısında, emir ve yasağın gereğinin ilgilisince yerine getirilmemesinin hukukî sonuçları açıkça belirtilir. Bu süre zarfinda emir veya yasağın gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammıyla birlikte ilgilisinden tahsil edilmek üzere, kamu gücü kullanılarak yerine getirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'in ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Van ili, Edremit ilçesi, Eminpaşa Mahallesi, Şamranaltı mevkii, 110 ada, 27 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı ve taşınmazın kullanılamadığı ileri sürülerek, fazlaya ilişkin haklar sakı kalmak üzere kamulaştırmasız el atma sebebiyle 9.000TL, ecrimisil bedeli olarak 1.000 TL olmak üzere toplam 10.000 TL'nin yasal faizi ile birlikte ōdenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

14. İdarenin tek yanlı idare açıklamaları ile, kamu gūcūnü kullanarak tesis etmiş oldukları idare hukuku alanında sonuç doğuran hukuki işlemler idari işlem olarak tanımlanıp, idarelerin bu işlemler uyarınca yapmak zorunda oldukları eylemler ise idari işlemin bir sonucu olarak değerlendirilmektedir.

15. Dosyanın incelenmesinden, davacı vekilince 14/02/2019 tarihinde davaya konu parsele, davalı idarelerce müdahale edilerek kamulaştırmasız el atıldığı belirtilerek taşınmazın yasal gereğinin yapılması istemiyle idarelere başvurulduğu, Devlet Hava Meydanlarıİşletmesi Genel Müdürlüğü Van Ferit Melen Havalimanı Müdürlüğünün 28/02/2018 tarih ve E.1602 sayılı yazısıyla ".…Havalimanımızda 2008 ve 2009 yıllarında SHGM tarafından yapılan denetlemelerde "21 pist başındaki kavak ağaçlarının ivedilikle kesilmesi" yönünde tespit maddesi tanzim edilmiştir. Havalimanı etrafında bulunan yapılaşmaların uçuş can ve mal emniyeti açısından tehlike oluşturmasınedeniyle 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 47. maddesi ile sınırlama getirilmiş olup, ilgili kanun maddesi doğrultusunda bütün Havalimanlarında uygulama bu şekilde yapılmaktadır.

Havalimanımız 1943 yılından beri hizmet vermekte olup, bu taşınmazların edinimlerinin tamamının bu tarihten sonrasına tekabül ettiği, taşınmazlar üzerinde mania limitlerinin elverdiği yüksekliklere kadar yapıłaşmaların yapılabildiği burada yaşamakta olan mahalle sakinlerinin bulundukları alan içerisinde yüksek boylu ağaçların yetiştirilmemesi yönünde bilgi sahibi oldukları ve geçmişte de bu nedenlerden dolayı ağaç kesimleri yapıldığı halde bu tūr ağaçlan yetiştirmeleri kendi hataları olarak değerlendirilmektedir.
Yine Müdürlüğümüzce bahse konu taşınmazların bulunduğu Eminpaşa Mahalle Muhtarlığına ilgili vatandaşlara yüksek boylu ağaç yetiştirilmemesi ve bina tesis edilmemesi için gerekli tebliğin yapılması amacıyla gerekli yazışmalar yapılmıştır. Kesimi yapılan ağaçların erken kesim zarar ziyan bedellerine ilişkin gerekli hesaplamalar Tarım İl Müdürlüğü teknik personelleri tarafından ilgili kriterler doğrultusunda yapılmıştır. Kesimi yapılan ağaçların Tarım Îl Mūdürlüğü teknik personelleri tarafından yapılan hesaplamalar doğrultusunda ağaç dikim normları, seyreltme kriterleri, ağaç yaşları gibi hususlar dikkate alınarak sayıları tespit edilmiştir. Kesimi 

Sayfa : 18
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
yapılan ağaçların cins, yaş ve miktarlarına ilişkin bilgiler Ağaç Kesim Tutanağında ilgililerce belirtilmiştir ve kesim yerinde hazır bulunan sahitier ile kendilerince de imzalanarak kabul edilmiştir.amenkao maRaoemow 
aVağ kis Ta Müdürüğübkş dntvnztdeouşuanbikişaoadoğkavak ağacı haricindeki kesimi yapılan ağaçların erken kesim zarar ziyan bedellerinin ödenmesi amacıyla tapusunda irtifak şerhi bulunmayan ve dosyası tamamlanan ağaç sahiplerine, gerekli õdemeler yapılmıştır. Y.T. hesabına da Tarım İi Müdürlüğü Bilirkişilerince hesaplanan bedel vatırılmıstır.canmlowb 
.,Dava konusu alanda bulunan ağaçların mania teşkil etmesi nedeniyle uçuş can ve mal emniyeti açısından risk oluşturması ve SHGM tarafından yapılan denetlemelerde "21 pist başındaki kavak ağaçlarının ivedilikle kesilmesi" yönündeki tespit maddeleri doğrultusunda Müdürlüğümüzce gerekli çalışmalar 2009 yılında başlatılmış olup, konu ile ilgili olarak 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanununun 47. maddesi gereği Van Valiliğine gerekli bildirimde bulunularak bahse konu maniaların kaldırılması istenilmiştir. Yine konu ile ilgili olarak Vali Yardımcısı Başkanlığında ilgili mahalle muhtarının da katılımıyla bilgilendirme toplantısı tanzim edilmiştir.Bahse konu toplantıda mania teşkil eden yapıların ve yüksek boylu direk, ağaç vb. hususların kaldırılmasına yönelik gerekli bilgilendirmeler yapılmıştır. Toplantı sonrası ilgili muhtarlık ve vatandaş tarafından herhangi bir çalışma yapılmaması nedeniyle Emin anc Mmmarnema eeen saen Vuanmerav varamaaran eem ruee-g mm,ow 
Base konu alana Valik Maamı emirerdoğrultusunda yapan ağaç kesiçalşmalarnda vatandaşlaın ızası aaak gerekli kesim çalışmaları yapılmış olup, yapılan kesim ile ilgili olarak evrak ve imzası tamamlanan vatandaşların gerekli zarar ziyan bedelleri õdenmiştir." şeklinde davacının dilekçesine cevap verildiği anlaşılmıştır.

16. 2920 sayılı Kanun'da, Ulaştırma Bakanlığının uçuş güvenliğini sağlaması gerektiği, sivil havacılık faaliyetleri ile ilgili sorumlulukları, yapılması zorunlu olan yer hizmetleri ve inşaat sınırlamalarının ne şekilde olması gerektiği düzenlenmiş, 47. maddesinde belirtilen sakıncaların giderilmesi için idareye kamu gücünü kullanma yetkisi tanınmıştır.

17. Olayda her ne kadar davacı vekilince davaya konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmininin istenildiği anlaşılmakta ise de, taşınmaza davalılarca yapılan müdahalenin yukarıda sözü edilen Kanun'un 47. maddesi uyarınca gerçekleştirildiği ve bu yolla oluştuğu ileri sürülen zararın tazminine ilişkin davanın açıldığı açıktır.
18. Bu durum, kamu hizmeti yürüten idarelerin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada,kamu hizmetinin yōntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2/1.b maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çōzümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 2. Ídare Mahkemesinin 06/06/2022 tarihli ve E.2020/564sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 2. Îdare Mahkemesinin 06/06/2022 tarihli ve E.2020/564 sayılı BA$VURUSUNUN REDDINE 
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2022/372KARAR NO : 2023/34KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : Karayolunda meydana gelen toprak kayması sonucunda çıkan hafriyatın, davacılara ait taşınmazlara dökülmek suretiyle zarar verildiği ileri sürülerek, dökülen hafriyatın kaldırılması için gerekli olan masrafin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 19
KARAR 
Davacılar : 1-A.R.Y., 2-Ü.Ç.

Vekili : Av. Ismail EROL 

Davahlar : (İdari Yargı)Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Seçil ÇİÇEK 

(Adli Yargi)1-Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Seçil ÇİÇEK 

2-Bakanlar Înşaat Turizm Enerji ve Hayvancılik San. Tic. Ltd. Şti.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, davacıların maliki olduğu Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Hacı Halil mahallesi, 796 ada, 1 ve 2 parsel sayılıtaşınmazların yanında bulunan karayolunda meydana gelen toprak kayması nedeniyle, davalı belediyece yolun bu kısmı için istinat duvarı yapılması işinin davalı şirkete verildiğini, bu işin yapımı sırasında çıkan hafriyatın davacılara ait taşınmazlara dökülmek suretiyle taşınmazlara zarar verildiğini ileri sürerek, hafriyatın kaldırılması için gerekli olan 18.475,82 TL masrafın yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/11/2015 tarihli ve E.2013/585, K.2015/1037 sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 08/02/2018 tarihli ve E.2016/4286, K.2018/725 sayılı kararı ile, mahkeme kararının gerekçe bölümünde, davalılardan Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından görevsizlik kararı verilmek üzere tefrik kararı verilerek ayrıbir esasa alındığı belirtilmiş olmasına karşın, anılan davalının karar başlığında davalı olarak gösterilmiş olması ve diğer davalılarla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuş olmasının doğru görülmediğini belirterek kararın bozulmasına karar vermiştir.
4. Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/02/2019 tarihli ve E.2018/418, K.2019/84 sayılı kararı ile, davacıların icra dosyasında talep ettikleri bedelin davalı belediye tarafindan ödenmiş olduğunun anlaşıldığını belirterek, konusuz kalan davanın esasıhakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş, karar taraflarca temyiz edilmiştir.

5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 05/11/2020 tarihli ve E.2020/2456, K.2020/3750 sayılı kararı ile, davalı belediyenin kamu kurumu olup, eylem ve işlemlerinin kamusal nitelikte olduğu ve kamu hizmeti yürüttüğü, kamu hizmetinin görülmesi sırasında hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde idari yargının görevli olduğunu, görev sorununun kamu düzenine ilişkin olduğunu açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmesi gerektiğini belirterek, Mahkemece, davalı belediye Başkanlığı yönünden yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığıa hükmedilmiş olmasının doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.
6. Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/06/2021 tarihli ve E.2021/49, K.2021/132 sayılı kararı ile, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle davanın görev yönünden usulden reddine karar vermiş, kararın davacılar tarafından temyiz edilen karar Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleşmiştir.

7. Davacılar vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde tam yargı davası açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
8. Kocaeli 1. Ídare Mahkemesi 13/04/2022 tarihli ve E.2022/466 sayılı kararı ile, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesinin anılan kararları birlikte değerlendirildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek bu doğrultuda karayolunda meydana gelen toprak kayması üzerine, trafik düzeni ve güvenliğini sağlayarak yolun yeniden trafiğe açılması amacıyla yapılan istinat duvarı yapım işi esnasında oluşan zararın davalı idareden tazmini istemiyle açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

II. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığının Yazılı Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yōnünde görüş bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:

Sayfa : 20
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"..İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırılmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı is görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesi ve haksız file ilişkin õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle; idare, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilere verdiği zararları tazminle sorumlu olup, tazmini istenilen zararın idari eylem ve işlemlerden doğması halinde bu zararlar idari yargıda açılacak tam yargı davası ile istenebilir . Buna karşılık; idari usul ve esaslar dışında idarece yapılan eylemler, haksız fiil niteliğindedir. İdarilik karakteri taşımayan bu eylemlerden dolayı ancak adli yargıda dava açılması mümkündür.

Olayda, davacılara ait taşınmazlara iş makinaları ile müdahalede bulunulması için davalı idarece alınmış bir karar bulunmadığı,davalı idarenin bu taşınmazların yanında bulunan yola istinat duvarı yapılması için karar aldığı, zarar iddiasının istinat duvarı inşaatının yapımından değil; davacılara ait taşınmazlara doğrudan müdahalede bulunularak buralara hafriyat malzemesi dökülmesi iddiasından kaynaklandığı, dolayısıyla idarece davacıların ayni haklarıa doğrudan müdahalede bulunularak ōzel mülkiyete konu taşınmazlarına kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla meydana gelen zararın tazmini talebiyle açılan davanın haksız file dayalı tazminat davasıniteliğinde kabul edilmesi gerektiği, bu sebeple tam yargı davası niteliği taşımayan, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.'
B. Danıştay Başsaveılığının Yazılı Düşüncesi 
10. Danıştay Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüşbildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şu şekildedir:
".5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde,
"Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Ímar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar;konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fikrası, belediyeler, il özel idareleri, bağh kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarıın yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.' hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinde 'Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren,bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.' hükmü yer almaktadır.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görūm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırılmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş gõrüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün õnlenmesi ve haksız file ilişkin ōzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Diğer bir ifadeyle; idare, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilere verdiği zararları tazminle sorumlu olup, tazmini istenilen zararın idari eylem ve işlemlerden doğması halinde bu zararlar idari yargıda açılacak tam yargı davası ile istenebilir . Buna karşılık; idari usul ve esasłar dışında idarece yapılan eylemler, haksız fiil niteliğinde olup, idarilik karakteri taşımayan bu eylemlerden dolayı ancak adli yargıda dava açılması mümkündür.

Dosyanin incelenmesinden; davacıların maliki olduğu Kocaeli Îli, Gebze İlçesi, Hacı Halil Mahallesi, 796 ada, 1 ve 2 parsel sayılı taşınmazların yanında bulunan ana yolun heyelan nedeniyle göçmesi üzerine, davalı belediyece taşeron şirketten, yolun bu kısmıiçin istinat duvarı yapmasının istenildiği, bu işin yapımı sırasında çıkan hafriyatın davacılara ait taşınmazlara dökülerek zarar verildiği,davalı idarece, davacılara ait taşınmazların yanında bulunan yola istinat duvarı yapılması için karar alınmış olmakla birlikte, davacıların taşınmazlarına iş makineleriyle müdahalede bulunulmasına yõnelik olarak alınan bir karar bulunmadığı, zararın istinat duvarı inşaatının yapımından değil, davacılara ait taşınmazlara doğrudan müdahalede bulunularak hafriyat malzemesi dökülmesi iddiasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; idare tarafından davacıların ayni haklarına doğrudan müdahalede bulunularak özel mülkiyete konu taşınmazlarına zarar verildiği iddiasıyla meydana gelen zararın tazmini talebiyle açılan, dolayısıyla idarenin yürütmekte zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan ve tam yargı davası niteliği taşımayan davanın, haksız file dayalı tazminat davasıkapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
11. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, belediyenin kuruluşunu, organlarıni, yönetimini, gõrev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 21
12. Aynı Kanun'un “Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Ímar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık;zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları .. hizmetlerini yapar veya yaptırır..."
13. Kanun'un "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin birinci fikrasının (o) bendi şöyledir:
"o) Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun,kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak."
B. Yargı Kararları
14. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17, K,1959/15 sayılı kararının, IIL. bölümü şöyledir:"İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olmasısebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün Önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasinın malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapıłması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulū yoktur."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunuimuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından gõrev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca göreviendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülūp düşünüldū:
17. Dava, karayolunda meydana gelen toprak kayması nedeniyle yolun yeniden trafiğe açılması amacıyla yapılan istinat duvarısırasında çıkan hafriyatın, davacılara ait taşınmaziara dökülmek suretiyle zarar verildiği ileri sürülerek, dökülen hafriyatın kaldırılmasıiçin gerekli olan 18.475,82 TL masrafın yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle açımıştır.
18. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin ōzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Nitekim yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı da bu doğrultudadır.
19. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacıların maliki olduğu Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Hacı Halil mahallesi, 796 ada, 1 ve 2 parsel sayılı taşınmazların yanında bulunan ana yolun heyelan nedeniyle göçmesi üzerine, davalı belediyece diğer davalı taşeron şirkete, yolun bu kısmına istinat duvarı yapılması işinin verildiği, bu işin yapımı sırasında çıkan hafriyatın davacılara ait taşınmazlara döküldüğü, zararın istinat duvarı inşaatının yapımından değil, davacılara ait taşınmazlara hafriyat malzemesi dökülmesi nedeniyle, bu hafriyatın kaldırılması için katlanmak zorunda kalınan masrafin davalılardan tahsili iddiasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
20. Bu bağlamda, mülkiyeti davacılara ait olduğu ifade edilen taşınmazlara, izin alınmadan davalı idarece hafriyat dōküldüğüiddia edilerek, uğranılan zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız filden doğan bir tazminat davası sayılacağıkuşkusuzdur.


Sayfa : 22
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
21. Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakka mūdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup, açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunması karşısında, haksız filden doğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Gebze 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/06/2021 tarihli ve E.2021/49, K.2021/132 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/06/2021tarihli ve E.2021/49, K.2021/132 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgūn TĀŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgūn TĀŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/373KARAR NO : 2023/23KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Sulama Birliği Başkanı olarak görev yapan davacının, kamu zararına sebebiyet verdiği nedeniyle, bu zararın õdenmesi gerektiği yönünde tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın ÎDARİ YARGI YERİNDE çõzümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : E.A.
Vekili : Av. Şennur BÖKE Daval : Kestel Sulama Birliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekilince, müvekkilinin kamu zararına sebebiyet verdiğinin tespit edildiğinden bahisle, 246.608,06 TL'nin davalıidareye ödemesi gerektiğine ilişkin olarak tesis edilen 06/07/2020 tarih ve 705 sayılı işlemin, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İzmir 6. Ídare Mahkemesi 04/09/2020 tarihli ve E.2020/1047, K.2020/809 sayılı kararı ile, 5355 sayılı Kanun'da aralarında sulama birliklerinin de yer aldığı birlikler yerel yönetim niteliği taşımakta ve bu şekilde örgütlenmekte iken, sulama birliklerini ayrıca ve ōzel olarak düzenleyen 6172 sayılı Kanun ile sulama birliklerinin 5355 sayılı Kanun'da öngörülen şekli ile yerel yönetim olarak nitelendirilmediğinin anlaşıldığı, bu haliyle birlik ana statüsünün Dst Genel Müdürlüğünün, bağlı olduğu Bakanlıkça onaylanmasısonucu sulama birliklerinin tüzel kişilik kazanacağıın, tüzel kişilik kazanıncaya kadar DSt Genel Müdürlüğü ile Bakanlık tarafından tesis edilen işlemin idari işlem olduğunun açık olduğunu, sulama birliğinin tüzel kişilik kazanmasından sonra meydana gelen uyuşmazlıkların adli yargı yerinde çözümleneceğini, bu durumda, kamu tüzel kişiliğine sahip olmakla birlikte, iş ve işlemleri özel hukuk hükümlerine tabi olan davalı sulama birliği tarafindan davacı adına 246.608,06 TL kamu zararı çıkarılmasına ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini belirterek, davanın gōrev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 23
3. Izmir Bölge Ídare Mahkemesi 7. Ídari Dava Dairesi 16/02/2021 tarihli ve E.2020/1698, K.2021/198 sayılı kararı ile, usul ve kanuna uygun olan mahkeme kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığını belirterek, davacının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/11/2021 tarihli ve E.2021/139, K.2021/549 sayılı kararı ile, davanın temelinin kamu tüzel kişiliği bulunan ve kamu hizmeti ifa eden birlik başkanımın ilgili kamu tüzel kişiliğini temsilen yapmış olduğu işlemlerin yine kamu tüzel kişiliği bulunan idari birimler tarafindan idari görevleri gereğince yapmış oldukiarı denetim sonucu tesis ettikleri işlemin hukuka uygun olup olmadığıı ve hukuka uygun oimadığının tespiti halinde iptali istemli olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 168. maddesinde; “ Tabif servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabi servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir." denilmek suretiyle devletin doğal kaynakların aranması ve işletilmesi hakkını kanunla belli esaslar ve sūreler için gerçek ve tüzel kişilere devredilebileceği kabul edilmiştir.

7. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıh kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sōzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazhıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su Îşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım,onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

Sulama birlikieri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir."
10. "Başkanlığın oluşumu ve başkanın görev ve yetkileri" başlıkhı 9. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 19/4/2018-7139/47 md.)
(1) Başkanlık, başkan ve başkanlık hizmetlerini yürüten diğer personelden oluşur.
(2) Başkan, DSİ'nin teklifi üzerine Bakan tarafından kamu personeli arasından dört yıla kadar görevlendirilir. Süresi sona eren Başkanın yeniden görevlendirilmesi mümkündür.

(3) Baskanın görev ve yetkileri şunlardır:
,,-..

vönetmek.


.Y b) Birlik adına yapılacak sözleşme esaslarını tespit etmek, satın alma, işletme, bakım ve onarım hizmetleri ve yeni tesis ve rehabilitasyon ya da yenileme çalışmaları ile diğer işlerin bir komisyon marifetiyle ihaleyle üçüncü kişilere yaptırılmasıa ve DSi'nin onayıyla borç kullanımına karar vermek.

c) Birliğin yıllık su kullanım hizmet bedelini asgari su kullanım hizmet bedeli tarifesinden az olmamak üzere belirlemek ve onay için DSi Bölge Müdürüne sunmak.


Sayfa : 24
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
c) Bütçe teklifini ve çalışma programını DSi'ye sunmak, bütçeyi uygulamak ve kesin hesabını yapmak.
d) Birlik bütçesinin tahsilat ve ödemeleri ile harcama kalemleri arasında aktarma yapmak.
e) Katılım paylarını, su kullanım hizmet bedeli ve para cezalarını tahsil etmek, birliğin alacaklarının takibini zamanında yapmak.

f) DSi'nin onayını aldıktan sonra araç, gereç ve iş makinesi temin etmek."
11. "Denetim ve birlik mallarının durumu" başlıkhı 18. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 19/4/2018-7139/49 md.)
(1) Birliklerin denetimi DSi veya Bakanlık tarafından yapılır. Birlikler mali yönden yılda bir defa ayrıca Maliye Bakanlığının denetimine tabidir. Bu denetimler sonucunda düzenlenecek raporlarin bir örneği, gerekli işlemlerin yapılması için Bakanlığa gönderilir.
(2) Denetim sonucunda birliğin zarara uğratıldığının tespit edilmesi halinde 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MalîYönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi hükümleri uygulanır.

(3) Birlikler. Savıstay tarafından doğrudan denetlenebilir.
...,..Kanunun kamu malına zarar verme ile ilgili ceza hūkümleri tatbik olunur."
B. Yargı Kararları
12. 27/11/2020 gūnlü ve 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/07/2020 tarihli ve E.2018/104,K.2020/39 sayılı kararında değinilen 6172 sayılı Kanun kapsamındaki sulama birliklerinin hukuki statüsüne ilişkin gerekçe ve tespitlerin bir kısmı şu şekildedir:
"Anayasa, kanunlar ve CBK ile kamu tüzelkişiliklerine birçok alanda, kuruluş amacıa özgü hukuksal durumłar tanınmaktadır.Ayrıca, kamu tüzelkişileri, nitelikleri ve õzellikleriyle bağdaştığı ölçüde, özel hukuk tüzelkişilerinin õzel hukuk hükümlerine göre sahip olduğu hakları kullanabilmektedir (AYM, E.2006/61, K.2007/91, 30/11/2007). 6172 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sulama birliklerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip oldukları ve Kanun'da hüküm olmayan hâllerde özel hukuk hükümlerine tabi olacakları belirtilmektedir." (8 243 )

.."Kamu tüzelkişileri, devlet tarafından kamu yararının gerçekleştirilmesi amacıyla kurulan, kamu gücü ayrıcalıklarıyla donatılan tüzelkişilerdir. Bu tüzel kişilerin õzel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak üstün ve ayrıcalıklı yetkilere sahip olmasıyla güdülen amaçise kamu yararının sağlanması ve kamu hizmetinin en iyi şekilde yerine getirilmesidir.

Sulama birliklerinin kuruluşu, yapısı, görev ve yetkileri, mali hükümleri, personel istihdamı, denetimi, tüzelkişiliğinin sona ermesi 6172 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Bu birliklerin özellikle kuruluşları, görev alanları ve denetimlerinde DSf'nin onay ve yetkisi bulunmaktadır. Sulama birlikleri Anayasa'da õzel olarak düzenlenmemiş olup organlarının seçimle oluşmasında anayasal bir zorunluluk bulunmamaktadır. Sulama birliklerinin temel organı olan başkanlığın oluşumu Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında geçen idarenin kanunla düzenlenmesi ilkesi ile ilgili olup Anayasa'da özel olarak düzenlenmeyen hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarının organlarının belirlenmesinde kanun koyucu takdir yetkisine sahiptir. Birlik başkanlarına tanıman idari para cezasıverme yetkisi de bu kapsamda kanun koyucunun takdir yetkisindedir.

Diğer yandan sulama birliklerinin kamu personeli arasından Bakan tarafından seçilen başkan tarafindan temsil edileceği ve yönetileceğine, başkanlığın ise başkan ve başkanlık hizmetlerini yürüten diğer personelden oluşacağına dair birlik başkanının belirlenme usulü, başkanlığın oluşumu, görev ve yetkileri ile ilgili hususlar Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fikrası kapsamında kalmaktadır.Anayasa'nın anılan hükmüne göre memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Dava konusu kurallarda da birlik başkanının belirlenme usulü, idari para ceza verme yetkisini de içeren görev ve yetkileri kanunla düzenlendiğinden kanunilik ilkesine aykırı bir yōn bulunmamaktadır." ( § 252-254 )
"Kamu tüzelkişilikleri devam eden birliklerin feshine karar verilmesi ise kamu tüzelkişiliklerinin sona ermesine yol açacaktır.Kanun'un 20. maddesinin (3) numaralı fikrasında tüzelkişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafindan işletilen sulama tesisleri hakkında 6200 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası “Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" şeklinde iken 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile “Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki Anayasa hükmüne gõre kamu tūzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK'yla kurulabilir. Aynı şekilde bir kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılır. 677ł sayıh Kanun'dan önceki dönemde yürürlükte olan “Kamu tüzelkişiliği, .. kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" hükmü yürürlükte olmadığından kamu tüzelkişiliğinin artık kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulması veya kaldırılması mümkün değildir.

Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncū fikrasında yer alan kamu tüzelkişiliğinin, kanunla veya CBK ile kurulacağı şeklindeki düzenleme kamu tüzelkişiliğine sahip sulama birlikleri yönünden de geçerlidir. Kamu tüzelkişiliğinin veya organlarının kanunla veya CBK'ya dayanılarak kurulması zorunlułuğu, kamu tüzelkişiliğinin veya organlarımın ortadan kaldırılması bakımından da geçerli olacaktır. Bu durumda bir kamu tüzelkişiliği de ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılabilir. Dolayısıyla birliklerin DSİ'nin teklifi üzerine Bakan onayı ile feshedileceğini õngören dava konusu (1) numaralı fikra Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrasıyla bağdaşmamaktadır."
( § 260-262 )
,.."Sulama birlikleri, DSľ'nin belirlediği sulama alanlarında sulama işletmeciliği konusunda hizmet vermek için kurulan, sulama tesislerinin işletme, bakım ve yönetim sorumluluklarını üstlenen, kamu yararının ve kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik faaliyet gösteren kamu tüzelkişiliğine sahip hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Dolayısıyla sulama birliklerinin sundukları hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır. Kanun'un ek 1.maddesinin (1) numaralı fikrasında ise birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe ūye olmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişiden ilk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere kural uyarınca DSİ'nin belirlediği katılım payı tahsil edilmektedir." ( § 272 )


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 25
"6172 sayılı Kanun'da 7139 sayılı Kanun'la yapılan değişikliklerle sulama birliklerindeki birlik meclisi, yönetim kurulu ve denetim kurulu organları kaldırılmış, birliklerin sadece başkanlıktan oluşacağı kabul edilmiş ve birlikler yeniden yapılandırılmıştır.Dolayısıyla kaldırılan organlarla ilgili düzenlemeleri içeren kural ile yeniden yapılandırma sonucunda en üst yõneticinin görevine son verilebilmesi, alacakların tahsili, gözlemciler ile birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumuna ilişkin kurallar da yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun'un yürürlükten kaldınılan 19. maddesinde birliğe üye olmayan su kullanıcılarının yükümlülüklerini yerine getirmek koşuluyla tesislerden faydalanabilecekleri öngörülmüş iken 6172 sayılı Kanun'a 7139 sayılı Kanun'la eklenen ek 1. madde ile birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Sulama birliklerinin kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu, Anayasa'da özel olarak düzenlenmediği ve Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca anılan birliklerin teşkilatlarını ve bu bağlamda organlarını belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğu gōzetildiğinde anılan takdir yetkisi kapsamında kanun koyucu tarafindan kuralla Anayasa'nın 44. maddesinde ifade edilen toprağın verimli olarak işletilmesini koruma ve geliştirme amacına ulaşma bakımından daha etkili ve elverişli görülen farklı bir yapılanma öngörülmesinin sonucu olarak önceki yapılanmaya ilişkin hükümlerin madde metinlerinden çıkarılmasında veya yürürlükten kaldırılmasında Anayasa'ya aykırı bir yõn bulunmamaktadır." ( § 315-316 ).

13. Uyuşmazlık Mahkemesinin 20/06/2022 tarihli ve E.2022/248, K.2022/360 sayılı kararında, özetle; "Davalılardan Sulama Birliği, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla kamu tüzel kişiliğini haiz kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.

Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mı doğup doğmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

Bu durumda açılan davanın, taraflar arasıda yapılan sözleşme hükümlerine gõre değil idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olmasınedenleriyle, uyuşmazhığı İdari Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır." denilerek, uyuşmazlığa konu davanın çōzümünde idari yargının görevli olduğuna hükmedilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde ōngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı kararları ve adli yargı dosyasının I5. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanı çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargını görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, sulama birliği başkanı olan davacının, işlemleri nedeniyle kurum zararına sebebiyet verdiği gerekçesiyle 6183 sayılıKanun uyarınca tahakkuk ettirilen zararın tahsiline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

17. Dosyanın incelenmesinden, Kestel Sulama Birliğinin 16/07/2020 tarih ve 705 sayıh Denetim Raporu/Kamu Zararı hk.konulu işleminde "6172 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra 2017 yılına kadar, Valilik Denetim Komisyonlarınca yapılan denetimlerde tespit edilerek birlik başkanlarına çıkarılan zimmet ile ilgili olarak 6172 sayılı Kanun'un mülga 18/ fikrası hükmü gereği,Sayıştay Başkanlığına yapılan itiraz üzerine, Sayıştay Başkanhığıca görevsizlik kararı verilerek, mali denetim raporlarının esas alınmasıgerektiği belirtilerek iade edildiği ve buna ilişkin ilgi (a,b,c,ç,d) yazılar ekte gönderilmiştir.

T.C. İzmir Valiliği İl Mahalli İdareler Müdürlüğü Sulama Birlikleri Denetim Komisyonunca, Kuzey Ege Sulama Birliğinin,2016 yılı idari ve Mali Denetiminde, birlik başkanlığına çıkarılan kamu zararı bilgileri aşağıda çıkarılmıştır Gecikme Zammi, 6183 sk.nun 51. maddesine göre, 01 Aralık 2017 -16 Temmuz 2020 tarihleri arasına aşağıdaki cetvelde hesaplanmıştır." denildiği ve davacı vekilince bu işlemin iptalinin istenildiği anlaşılmıştır.

18. Davalı Sulama Birliği, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla, kamu tüzel kişiliğini haiz, kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.

19. Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargıdüzenini belirleyebilmek için, işlemin õzel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mı doğup doğmadığının irdelenmesi gerekmektedir.


Sayfa : 26
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
20. Ídarenin tek yanlı idare açıklamaları ile, kamu gücünü kullanarak tesis etmiş oldukları idare hukuku alanında sonuç doğuran hukuki işlemler idari işlem olarak tanımlanıp, idarelerin bu işlemler uyarınca yapmak zorunda oldukları eylemler ise idari işlemin bir sonucu olarak değerlendirilmektedir.

21. Bu durumda, kamu hizmeti yürüten idarelerin bu hizmeti yürüttüğü sırada tesis etmiş oldukları işlemlerin, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak tesis edilip edilmediğinin saptanması gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında bulunan davanın görüm ve çözümünde idari yargıyerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir.

22. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Izmir 6. İdare Mahkemesinin 04/09/2020 tarihli ve E.2020/1047,K.2020/809 sayılı görevsizlik kararının kaldınılmasıma karar verilmesi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 6. Ídare Mahkemesinin 04/09/2020 tarihli ve E.2020/1047, K.2020/809 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/387KARAR NO : 2023/249KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : Kamu yararı kararıma istinaden, dava konusu taşınmazın ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin 30/12/2014 tarih ve 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin iptali istemiyle açıłan davanın ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : Orman Genel MüdürlüğüVekili : Av. Mehmet Burak ÖZGELİŞDavalı : Tapu ve Kadastro Genel MüdürlüğüVekili : Av. Hüseyin GÜZELOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, dava konusu Şanlurfa ili, Merkez, Ortaören Mahallesi, 126 nolu parselden geçen "Şanliurfa-Bozova Pompaj Sulaması (GAP) İnşaatı" işi projesi kapsamında kalan taşınmazların kamulaştırılabilmesi ve irtifak hakkı kurulabilmesi için Çevre ve Orman Bakanlığından alınan kamu yararı kararına istinaden söz konusu 126 nolu parselin ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarak düzenlenen 30/12/2014 tarih ve 54329 sayılı tescil istem belgesinin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Şanliurfa 2. Ídare Mahkemesi 02/06/2016 tarih ve E.2015/1090, K.2016/739 sayılı kararı ile, tapu kayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin ve tahsis işlemlerine ilişkin davaların görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu, dava konusu edilen ifraz işlemi suretiyle mülkiyet tescil ve irtifak hakkı tesisine yönelik tescil istem belgesinin de adli yargı yerinde dava edilmesi gerektiğini belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Danıştay 6.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 27
Dairenin 23/11/2016 tarih ve E.2016/12674, K.2016/7632 sayılı kararı ile temyiz talebinin reddine kararın onanmasına karar verilmiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir 
"...3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Genel olarak görev" başlıkhı 25. maddesinde; "Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sımırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve õzel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıkları çōzümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir." kuralma yer verilmiştir.

4721 sayılı Tūrk Medeni Kanunu'nun 705.maddesinde; taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescille olacağı; miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde, mülkiyetin tescilden õnce kazanılacağı; ancak, bu hallerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesinin, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlı bulunduğu kuralı yer almaktadır.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; dava konusu Şanlıurfa Îli, Merkez, Ortaören Mahallesi, 126 nolu parselden geçen "Şanlıurfa-Bozova Pompaj Sulaması (GAP) Înşaatı" işi projesi kapsamında kalan taşınmazların kamulaştırılabilmesi ve irtifak hakkıkurulabilmesi için Çevre ve Orman Bakanlığı'ndan alınan kamu yararı kararına istinaden söz konusu 126 nolu parselin ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarak düzenlenen 30.12.2014 tarih ve 54329 sayılı tescil istem belgesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakta ise de; yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden tapu kayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin ve tahsis işlemlerine ilişkin davaların görüm ve çözümünde adli yargı mercileri görevli olduğundan dava konusu edilen itiraz işlemi suretiyle mülkiyet tescil ve irtifak hakkı tesisine yönelik tescil istem belgesinin de adli yargıyerinde dava edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
C. Adli Yargida 
4. Şanliurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/11/2021 tarih ve E.2020/645, K.2021/972 sayılı kararı ile, davaya konu edilen ifraz işleminin idari işlem olup, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddesine göre yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.
5. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi 12/04/2022 tarih ve E.2022/411, K.2022/668 sayıhı kararı ile,"derdest bulunan dava dosyasındaki yargılama durdurularak (UMK m. 19/I) dosyanın bir bütün halinde yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi açısından Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilecek kararın beklenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır." gerekçesiyle istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

6. Şanliurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/05/2022 tarih ve E.2022/1319 sayılı kararı ile, bölge adliye mahkemesinin 12/04/2022 tarih ve E.2022/411, K.2022/668 sayılı kararı gereğince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre Danıştay Başsavcısının ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir 

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüş bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 4. maddesinde, taşınmaz malın mülkiyetinin kamulaştırılması yerine, amaç için yeterli olduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesiminin, yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerinde kamulaştırma yoluyla irtifak hakkıkurulabileceği; 5. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde, kamu kurumlan yararına kamulaştırmalarda yõnetim kurulu veya idare meclisi, bunların olmaması halinde yetkili idare organlarının kamu yararı kararı vereceği; 6. maddesinin birinci fikrasının (g) bendinde,kamu kurumlan yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararlarımın denetime bağlı oldukları bakanın onayı ile tamamlanacağı; 7. maddesinde, kamulaştırmayı yapacak idarenin, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkıkurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırını, yüzölçümūnü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapacağı veya yaptıracağı,kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettireceği, idarenin kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine bildireceği hüküm altına alınmiştır.

Öte yandan, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 25. maddesinde, Kadastro mahkemesinin; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlıayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına,kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakacağı hükme bağlanmıştır 
Diğer taraftan, 4721 sayılı Tūrk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde; taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescille olacaği,miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hållerde, mülkiyetin tescilden önce kazanılacağı, ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesinin, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlı

Sayfa : 28
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
bulunduğu; 997. maddesinde, taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulacağı, tapu sicilinin, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluştuğu; 1008. maddesinde, taşınmaza ilişkin,mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmaz yükleri ve rehin haklarının tapu kütüğüne tescil edileceği; 1021. maddesinde, kurulması kanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağı; 1027. maddesinde, ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabileceği hükümleri yer almış; Kanun'un 913., 997., 998., 1000., 1012. ve 1017. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan Tapu Sicil Tüzüğü'nün, 72. maddesinin birinci fikrasında; "Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da veli makamvevamahkeme kararna istinaden yapr. hükmüe yer verilmişti akam veva mankeme kararina isumaden yapnn. nukmdne yel vermnyen....,..,,..._
Somutolayda Saurfa-BozovaPoaSulamai Inasprojei kapsaminda kalan taşinmazlarn kamulaştırılabilmesi ve irtifak hakkı kurulabilmesi için Çevre ve Orman Bakanlığınca 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fikrasının (g) bendi uyarınca alınan 29/04/2011 tarihli kamu yararı kararma istinaden, anılan proje kapsamındaki Şanlıurfa ili, Ortaören mahallesi, 126 sayılı parselin ifraz edilerek 8 ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü GAP 15. Bölge Müdürlüğünün 25/12/2014 tarihli ve 82214 sayılı istem yazısı gereğince 30.12.2014 tarihli ve 54329 sayılı tescil istem belgesinin düzenlendiği, bu istem belgesi üzerine tapuda tescilin yapıldığı, 126 parsel sayılı taşınmazın ifraz işlemi sonucunda 8 parçaya ayrıldığı,yeni oluşan 130, 131 ve 132 parsel sayılı taşınmazların tarla olarak, 133 parsel sayılı taşınmazın regülasyon havuzu cebri boru kanal ve pompa istasyonu olarak, 134, 135, 136 ve 137 parsel sayılı taşınmazların pilon yeri (Yüksek Gerilim hatti-Çelik Direk alanı) olarak tescil edildiği, 130, 131 ve 133 parsel sayılı taşınmazların üzerine ise Devlet Su İşleri Genel Mūdürlüğü lehine irtifak hakkı tesis edildiği,davacı tarafından sõz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanin açıldığı, davanın, 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fikrasının (g) bendi uyarınca alınan 29/04/2011 tarihli kamu yararı kararma istinaden tapuda tescil edilen ifraz uygulamasından kaynaklandığı anlasılmaktadır.nagaasaklaun.......
Kaynakiandigi anaşhaktddn.o uyuşmazlıkların çözümünün kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu işlemler taşınmaz üzerindeki ayni haklarda değişikliğe neden olan işlemlerdir. Belirtilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü, taşımmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarla kısıtlılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirmektedir.ektedlt.....-_-
gerektnmckteun.aaakaaaığçötaşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarda kısıtlılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirdiğinden ve tapu sicilinde değişiklik yapılması sonucunu doğurduğundan, davanın çözümünün adli yargıyerine ait olduğu sonucuna varılmıştır."
B. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüşbildirmistir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şu şekildedir:tr. Yazn dusuncenm ngm kisuuani su sekndeun........_. t 
i olduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi, yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerinde kamulaştırma yoluyla irtifak hakkıkurulabileceği; 5. maddesinin (b) bendinde, kamu kurumları yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulu veya idare meclisi, bunların olmaması halinde yetkili idare organlarının kamu yararı kararı vereceği; 6. maddesinin (g) bendinde, kamu kurumları yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararlarının denetime bağh oldukları bakanın onayı ile tamamlanacağı; 7. maddesinde,kamulaştırmayı yapacak idarenin, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapacağı veya yaptıracağı, kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağıaraştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettireceği, idarenin kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline mesni kamuasurinaya konu taşnmmaz maim kaynn odidndaga tapa roaeol* *-& -...,,, . _ _
 aanurkdeineadasto makemetaaz mūlkiyetine ve smırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıkları çözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir" hükmü yer almaktadır...
amiaktadn.kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde, mülkiyetin tescilden önce kazanılacağı; ancak,ie malikin tasarrui işlemen yapaoimmesmm, muikiyen tapu kutagane wo•n *on*."...., ._ t. .j.
D ea-BSaokaaaa kamulaştırılabilmesi ve irtifak hakkı kurulabilmesi için Çevre ve Orman Bakanlığınca 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi uyarınca alınan 29/04/2011 tarihli kamu yararı kararına istinaden, anılan proje kapsamındaki Şanliurfa Îli, Ortaören Mahallesi, N41C04C pafta, 126 sayılı parselin ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarak Devlet Su İşleri Genel Müdüriüğü GAP 15. Bölge Müdürlüğü'nün 25/12/2014 tarihli, 82214 sayılı istem yazısı gereğince 30/12/2014 tarihli 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin dūzenlendiği, bu istem belgesi üzerine tapuda tescilin yapıldığı, 126 parselin ifraz işlemi sonucunda 8 parçaya ayrıldığı, yeni oluşan 130,131 ve 132 sayılı parsellerin tarla olarak,133 sayılı parselin regülasyon havuzu cebri boru kanal ve pompa istasyonu olarak, 134,135, 136 ve 137 sayılı parsellerin pilon yeri (Yüksek Gerilim hattı -Çelik Direk alanı) olarak tescil edildiği, 130, 131 ve 133 sayılt  .n nzerne ise Devie Su Islen Ueuer Mudunugu Nenme nunak nako vee eane-g- ny... . ..,
Uma aemanağei k.1 tarimn kamu yarar Kararma Isumaden tapuda teson vunen on nrus *Jgame. e. ..... .….. . . . ,,,/ ._1.. L..
Z9/04/Z011 tarimi kamu yarar Kararma istmaden tapuda tesoh eenen eu t. yo-…t...… t.in; .. do işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden) kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan (veya tashihi önleyen)

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 29
işlemlerdir. Belirtilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü, taşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarla kısıthılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirmektedir.
Bu durumda; kamu yararı kararına istinaden tapuda tescil edilen ifraz uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümü,taşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarda kısıthlık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirdiğinden, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.'
IV. İLGİLİ HUKUK 
10. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 4. maddesi şöyledir:
"Taşınmaz malın mūlkiyetinin kamulaştırıması yerine, amaç için yeterli olduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi,yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerinde kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabilir"
11. Aynı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi şöyledir:
"Kamu yararı kararı;
g) Kamu kurumları yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararları, denetimine bağlı olduklarıbakanın,
Onayı ile tamamlanır.
Bakanlıklar veya Bakanlar Kurulu tarafından verilen kamu yararı kararlarının ayrıca onaylanması gerekmez"
12. Kanun'un 7. maddesi şöyledir:
"Kamulaştırmayı yapacak idare, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapar veya yaptırır; kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini,tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirir.

İlgili vergi dairesi idarenin isteği üzerine taşınmaz mal ve kaynakların vergi beyan ve değerlerini, vergi beyanı bulunmadığıhallerde beyan yerine geçecek takdir edilecek değeri en geç bir ay içerisinde verir.

İdare kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıthı bulunduğu tapu idaresine bildirir. Bildirim tarihinden itibaren malik değiştiği takdirde, mülkiyette veya mülkiyetten gayri ayni haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresi kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır. (Değişik cümle: 24/4/2001 4650/2 md.) İdare tarafindan, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeye gõre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerh tapu idaresince resen sicilden silinir."
13. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 997. maddesi şõyledir:
"Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kūtüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
14. Kanun'un 998. maddesi şöyledir 
"Tapu siciline taşınmaz olarak şunlar kaydedilir:
1. Arazi,
2. Taşınmazlar üzerindeki bağımsız ve sürekli haklar,
3. Kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümler.
Arazinin tapu siciline kaydı, õzel kanun hükümlerine tâbidir.
Bağımsız ve sürekli hakların kaydedilmesi için gerekli koşullar ve usul Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.Süreklilik koşulunun gerçekleşmesi için hakkım süresiz veya en az otuz yıl süreli olması gerekir.

Kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümlerin taşınmaz olarak kaydı, özel kanun hükümlerine tâbidir."
15. Aynı Kanun'un 1008. maddesi şöyledir:
"Taşınmaza ilişkin aşağıdaki haklar, tapu kütüğüne tescil edilir:
1. Mülkiyet,
2. Irtifak hakları ve taşımaz yükleri,
3. Rehin hakları."
16. Kanun'un 1013. maddesi şöyledir:
"Tescil, tasarrufa konu olan tasınmaz malikinin yazıhı beyanı üzerine yapılır.
,,....
Bir aynî hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
17. Kanun'un 1021. maddesi şöyledir:
“Kurulması kanunen tescile tâbi aynî haklar, tescil edilmedikçe varlık kazanamaz..."
18. Aynı Kanun'un 1027. maddesi şõyledir:
yoktur.

Sayfa : 30
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.

Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları uyarınca re'sen düzeltir."
19. 04/07/2018 tarih ve 30468 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 477 sayılı Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 1. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce,bu Kanun Hükmünde Kararname ile değişiklik yapılan kanunların ilgili maddeleri gereğince yürürlüğe konulmuş olan tüzükler,nizamnameler, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikler ile diğer işlemler yürürlükten kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdürür." düzenlemesi getirilmiştir.

20. 4721 sayılı Kanun'un 913, 997, 998, 1000, 1012 ve 1017. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan ve anılan KHK hükmügereğince uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan Tapu Sicil Tüzüğü'nün, “Kaydın değiştirilmesi" başlıklı 72. maddesi şöyledir:
"Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.
Tapu sicilindeki değişiklikler, üzerinin kırmızı mürekkepli kalemle çizilip, değişiklik tarih ve yevmiye numarasıyla yeni kaydın yazılması suretiyle yapılır.

Önceki kayıt bir harfle yazılı ise, değişiklikte de aynı harf kullanılır.
Rehinli alacağın kısmen ödenmesi veya rehnin miktar, faiz, derece, süre gibi unsurlarında yapılacak değişiklikler, düşünceler sütununda ilgili rehnin harfi kullanılmak suretiyle belirtilir."
21. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
22. Uyuşmazhık Mahkemesinin Muammer TOPAL'n Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyası ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
23. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, Çevre ve Orman Bakanlığınca 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi uyarınca alınan kamu yararı kararına istinaden, taşınmazın ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin 30/12/2014 tarih ve 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin iptali istemiyle açılmıştır 

25. Dosyanın incelenmesinden, "Şanlıurfa-Bozova Pompaj Sulaması (GAP) Înşaatı" işi projesi kapsamında kalan taşınmazların kamulaştırılması ve irtifak hakkı kurulması için Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 2942 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (g) bendi uyarınca 29/04/2011 tarihli kamu yararı kararı alındığı, davalı idare tarafından anılan proje kapsamda Şanliurfa ili, Ortaõren Mahallesi,N41C04C pafta, 126 sayılı parselin ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin olarak Devlet Su İşleri Genel Mūdürlügü GAP 15. Bölge Müdürlüğünün 25/12/2014 tarih ve 82214 sayılı yazısı gereğince 30/12/2014 tarihli 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin düzenlendiği, bu istem belgesi üzerine tapuda tescilin yapıldığı, 126 parselin ifraz işlemi sonucunda 8 parçaya ayrıldığı, yeni oluşan 130, 131 ve 132 sayılı parsellerin tarla olarak, 133 sayılı parselin regülasyon havuzu cebri boru kanal ve pompa istasyonu olarak, 134, 135, 136 ve 137 sayılı parsellerin pilon yeri olarak tescil edildiği, 130, 131 ve 133 sayılı parsellerin üzerine ise Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü lehine irtifak hakkı tesis edildiği; davacı tarafından, taşınmazın orman alanı olduğu ve rızaları olmadan ifraz edildiği ileri sürülerek, taşınmazın ifraz edilerek sekiz ayrı parsele bölünmesine ilişkin 30/12/2014 tarih ve 54329 yevmiye nolu tescil istem belgesinin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığı anlaşılmıştır.

26. Bilindiği üzere, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazhıkların çözümūnün, kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde, medeni hukuk hükümlerinin de incelenmesi gerekmektedir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 31
27. Bu durumda, davacının tapu kaydında terkin ve tescil sonucunu doğuracak bir başvuruda bulunduğu, uyuşmazlığın 2942sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı, ortada idari yargı yetkisi dahilinde bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmakla,uyuşmazlığın Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümünün gerektiği sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/05/2022 tarih ve E.2022/1319 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI HKÜM 
sueiuuu 
A. Davanin cõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/05/2022 tarih ve E.2022/1319 sayılı BA$VURUSUNUN REDDINE,27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgūn TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyūp SARICALAR: Üye Bilal

Üye Nilgūn TAŞ: Ahmet ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut BALLI
Üye Eyūp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/389KARAR NO : 2023/305KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Kamu İhale Sözleşmesi imzalandıktan sonra, taraflarca sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında, fiyat farkıgerekçesiyle davacının hakedişinden kesinti yapılmasına ilişkin uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : G. Înşaat ve Sanayi A.Ş.
Vekili : Av. Mehmet GEDİKBAŞ
Davalı : Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği BakanlığıVekili : Huk. Müş. Süheyla PARMAK AYDOS 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19.maddesi hükmüne dayalı olarak 03/07/2018 tarihinde açık ihale usulüyle birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ve davacışirket ile aralarında 06/08/2018 tarihinde imzalanan 288.270.000 TL bedelli birim fiyat sōzleşme kapsamında yapimı gerçekleştirilmekte olan "ÇLi Müdūrlüğü Çan B/2 Panosu 84.000.000 Ton Dekapaj (77.000.000 Ton Diş Döküm + 7.000.000 Ton İç Dōküm) ve 3.000.000Ton Kömür Kazı Yükleme Nakliye" işi ihalesinde özel tüketim vergisinde (ÖTV) meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fiyat farkı uygulamasına ilişkin tesis edilen 22/10/2020 tarihli ve 2020/175 sayılı dava konusu kurul kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 18. Ídare Mahkemesi 02/12/2020 tarih ve E.2020/2022, K.2020/1902 sayılı kararı ile, "dava konusu uyuşmazlığın ihale aşamasından sonra imzalanan sözleşmenin gereği olarak, ÖTV'de meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fıyat farkı uygulaması hesaplanması ve ödenmesine ilişkin şartlardan kaynaklandığı görüldüğünden ve kamusal yetkilerin kullanılması ile ilgili olmadığı sonucuna varıldığından, bakılan davanın görüm ve çözümünde õzel hukuk hükümlerine göre adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Ankara Bölge Ídare Mahkemesi Yedinci Îdare Dava Dairesi 24/02/2021 tarih ve E.2021/372, K.2021/246 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 

Sayfa : 32
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
4. Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/05/2022 tarih ve E.2021/65 sayılı kararı ile, "Danıştay 13. Dairesinin E.2020/1321,K.2021/5298 sayılı kararında belirtilen hususlar çerçevesinde; sözleşmeden kaynaklanan iş her ne kadar 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre ihale edilmemiş olsa da, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında imzalanmış bir sözleşme kapsamında gerçekleştirildiği, sözleşmenin "Fiyat Farkımın Belirienmesi" başlıklı 4.2 alt maddesinde fiyat farkıın, "31/08/2013 tarih ve 28751 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na Gõre Îhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar" düzenlemesi doğrultusunda õdenmesinin kararlaştırıldığı, davacıya fazla ödeme yapıldığından bahisle hakedişten kesinti yapılması yönünde işlem tesis ettiği, bu anlamda iptali istenilen işlemin sözleşme sürecinden ayrılabilir nitelikte kamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanlı olarak tesis ettiği bir işlem olması karşısında, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmadığı" gerekçesiyle görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın İdare Mahkemesi dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16.maddesi uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
6. Danıştay Başsavcısı, yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüşbildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir 

"..Uyuşmazlık Mahkemesi kararları da dahil yargısal kararlarda; 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu kapsamında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin olarak, sõzleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde gōrülmesi gerektiğine hükmedilmektedir.

Buna göre, ÖTV'de meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fiyat farkıödemesinden yararlanmak isteyen davacı şirketin bu istemi değerlendirilirken idarece, somut olayın özelliğine ve sözleşme şartlarına bakılarak sōzleşme kuralları çerçevesinde karar verileceğinden, bu çerçevede tesis edilen işlemin, sõzleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin ve idarenin özel hukuk alanında tesis ettiği işlem niteliğinde olduğu ve doğuracağı sonuçların da adli yargının görev alanıyla ilgili olduğu sonucuna varılmaktadır.

Nitekim, 4735 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesi uyarınca sōzleşmenin tasfiyesi talebinden kaynaklı uyuşmazlıikta, Danıştay Onüçüncü Dairesinin görevli yargı yerinin belirlenmesi konusunda içtihat değişikliğine gittiği 23/06/2022 tarih ve E:2022/2287,K:2022/2850 sayılı kararında da benzer değerlendirmelerde bulunulmuş ve Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/12/2021 tarih ve E:2021/449,K:2021/651 sayıhı kararında yer alan "4734 ile 4735 sayıhı Kanunlar kapsamında ihaleye çıkılması aşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idarî yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adlîyargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; dava konusu işlemin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin tasfiyesine ilişkin olduğu; uyuşmazlık, sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanmasa da sözleşme hükümlerinin borçlar hukuku kapsamında yorumlanmasından kaynaklandığı; bu itibarla, ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sõzleşmenin imzalanmasından önceki olgu ve olaylara da dayanmayan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçeden bahisle davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğuna karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda görevli yargı yerinin tespiti bakımından, 4735 sayılı Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca yapılan başvuru üzerine tesis edilen işlemin sōzleşmenin uygulanması bağlamında mı ele alınacağı yoksa sözleşmeden bağımsız olarak idarenin kamu gūcü kullanarak tesis ettiği tek yanlı bir işlem mi olduğunun da ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
4735 sayılı Kanun'un yukarıda alıntısına yer verilen Ek 1. ve Ek 2. madde hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; Yüksek Fen Kurulunun, 4735 sayıh Kanuna göre düzenlenecek yapım ve yapım ile ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin sözleşmelerin uygulanmasında; sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti, ihale dokūmanını oluşturan belgeler arasındaki uyumsuzluk, iş programı ihtilafları, fiyat farkı õdenmesi ve hesaplanması, sürenin uzatılması ve ödenek aktarılması, geçici ve kesin kabul işlemleri, gecikme halinde uygulanacak cezalar, yaptırılabilecek ilave işler ve iş eksilişlerinde sözleşme anlaşmazlıklarınıincelemekle görevli ve yetkili olduğu, yüklenici veya idarelerin, sōzleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıkların çözümüiçin Yüksek Fen Kuruluna başvurabilecekleri anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; Yūksek Fen Kurulunca verilen kararların, taraflar arasında ihale konusu iş için imzalanan sõzleşmenin uygulanmasıaşamasında, sözleşme ve eki ihale dokūmanına dayalı olan ve bu özelliği gereği esası itibariyle adli yargıın görevli olduğu konularda taraflar arasında çıkan anlaşmazlıkların, adli yargı mercii õnüne gōtürūlmeden õnce idare eliyle sonlandırılmasını teminen, alternatif çözüm yolu sağlanması amacına yönelik olduğu kuşkusuzdur.

Öte yandan; sōzleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu dikkate alındığında, adli yargı merciinin gõrevi olan bir konuda Yüksek Fen Kuruluna yapılan başvuru üzerine anılan Kurulca verilen kararın tarafları bağlayıcı olmasının uyuşmazlığın idari yargı merciinde çözümlenmesi sonucunu doğurmayacağı açıktır.
Bu durumda, çözümü özel hukukun uygulanmasını gerektiren davada adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüş bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şu şekildedir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 33
"...Uyuşmazlık Mahkemesinin 27.12.2021 tarihli ve 2021/449E., 2021/651 K. sayılı ve benzer konularda verdiği yerleşmişkararlarına göre, 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu ile 4735 sayıhı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendirmesi nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükūmlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sõzleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlıolarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

Belirtilen kanuni düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde somut olaya bakıldığında, Yüksek Fen Kurulunun, 4735sayılı Kanun'a gõre düzenlenecek yapım ve yapım ile ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin sözleşmelerin uygulanmasında;sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki uyumsuzluk,iş programı ihtilafları, fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması, sürenin uzatılması ve ödenek aktarılması, geçici ve kesin kabul işlemleri,gecikme halinde uygulanacak cezalar, yaptırılabilecek ilave işler ve iş eksilişlerinde sözleşme anlaşmazlıklarını incelemekle görevli ve yetkili olduğu, yüklenici veya idarelerin, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıkların çözümü için Yüksek Fen Kuruluna başvurabilecekleri anlaşılmaktadır. Bu itibarla, taraflar arasında ihale sözleşmesinin uygulanması aşamasında çıkan uyuşmazlıkların adli yargı yerinde çözülmeden önce idare eliyle sonlandırılması amacıyla getirilen Yüksek Fen Kuruluna başvuru yolunun sõz konusu uyuşmazlıkların çözümünū idari yargıya veren bir yol olmadığı açıktır.

Bu itibarla, ÖTV'de meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fiyat farkıödemesinden yararlanmak isteyen davacı şirketin bu istemi değerlendirilirken idarece, somut olayın özelliğine ve sözleşme şartlarına bakılarak sõzleşme kuralları çerçevesinde karar verileceğinden, bu çerçevede tesis edilen işlemin, sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin ve idarenin õzel hukuk alanında tesis ettiği işlem niteliğinde olduğu ve doğuracağı sonuçların da adli yargının gõrev alanıyla ilgili olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 4734 sayılı Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir."
9. Aynı Kanun'un “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekı kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler 

b) (Değişik: 30/7/2003-4964/1 md.) Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadi devlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisadi tesebbüsleri.

.c) (Değişik: 30/7/2003-4964/1 md.) Sosyal güvenlik kuruluşlari, fonlar, õzel kanunlarla veya CumhurbaşkanlığıKararnameleriyle kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tūzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar 

d) (Değişik: 12/6/2002-4761/10 md.) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrıayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler.
e) (Değişik: 13/2/2011-6111/176 md.) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veya dolaylıolarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri.
(Değişik ikinci fikra: 13/2/2011-6111/176 md.) Ancak, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ve bu Fonun hisselerine kısmen ya da tamamen sahip olduğu bankalar, 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ve bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketler ( (e) bendinde belirtilen yapım ihaleleri hariç) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa tabi gayrimenkul yatırım ortaklıkları ile enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs, işletme ve şirketler bu Kanun kapsamı dışındadır."
10. 05/01/2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu Îhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıkı 2. maddesi şōyledir:
"Bu Kanun, Kamu Ihale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükūmlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar."
11. Aynı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.
Bu Kanunda belirtilen haller dışında sõzleşme hūkümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.
Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. Îhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
12. Aynı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.'
B. Yargı Kararları

Sayfa : 34
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
13. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önūne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların İdari yargı yerinde, sõzleşme yapıldıktan sonra sözleşme hūkümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazhıkların ise sözleşme ve õzel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih, E.2006/154,K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097,K.2014/1145; 20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarih, E.2019/859,K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli yargi yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kanun'un 19. maddesi hükmüne dayalıolarak açık ihale usulüyle birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ve davacı şirket ile aralarında imzalanan sözleşme kapsamında yapımı gerçekleştirilmekte olan "ÇLÎ Mūdürlūğü Çan B/2 Panosu 84.000.000 Ton Dekapaj (77.000.000 Ton Dış Dōküm +7.000.000 Ton İç Döküm) ve 3.000.000 Ton Kömür Kazı Yükleme Nakliye" işi ihalesinde özel tüketim vergisinde meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fiyat farkı uygulamasına ilişkin tesis edilen kurul kararının iptali istemiyle açılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sõzleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde; sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazhıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

18. İdari sõzleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin õzel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise; idari sõzleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına gõre düzenlendiği kuşkusuzdur.

19. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket ile dava dışı Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü arasında 4734sayılı Kanun'a tabi olmak üzere kamu ihale sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında ÖTV'de meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fiyat farkı uygulamasında Kurum ile davacı şirket arasında ortaya çıkan anlaşmazlığın giderilmesi için yapılan başvuru üzerine davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulunun 22/10/2020 tarih ve 2020/175 sayılı kararı ile; Kamu Îhale Kurulunun "2018/11818 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Çerçevesinde Özel Tüketim Vergisindeki Değişikliklere Bağlı Fiyat Farkı Uygulaması" konulu 20/02/2019 tarih ve 2019/DK.D-48 sayılı kararının 2. maddesinde yer alan, ".…. 2Hizmet alımı ile yapım işi sözleşmelerinde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev'ine uygulanan ÖTV'de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı hesabının bu Kurul Kararında belirtilen kurallara göre yapılmasına ve Fiyat Farkına İlişkin Esaslarım 5'inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak kesilmesine;hesaplama neticesinde artı değer bulunması hâlinde herhangi bir işlem tesis edilmemesine,." şeklindeki hüküm dikkate alınarak,ÖTV'de meydana gelen değişikliğin bayi satış fiyatlarında meydana getirdiği değişiklik nedeniyle, Fiyat Farkına Îlişkin Esasların 5.maddelerine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak hesaplanan fiyat farkının eksi değer bulunması halinde kesilmesi,hesaplama neticesinde artı değer bulunması halinde ise herhangi bir kesinti veya ödeme yapılmamasına karar verildiği, davacı şirket tarafından anılan kararın yukarıda yer verilen kısmıın iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
20. Buna göre, idarelerce mal veya hizmet alımı için ihaleye çıkılması aşamasında ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; sözleşme imzalandıktan sonra, taraflarca sōzleşme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında Sözleşmenin 14.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 35
maddesi hükmü kapsamında fīyat farkı hesaplanmasından, bir başka ifadeyle, sözleşme hükmünün uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği, adli yargının görevli olduğu dikkate alındığında da, adli yargı merciinin görevi olan bir konuda Yüksek Fen Kuruluna yapılan başvuru üzerine anılan Kurulca verilen kararın tarafları bağlayıcı ołmasının uyuşmazlığın idari yargı merciinde çözümlenmesi sonucunu doğurmayacağı sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/05/2022 tarih ve E.2021/65 savılı basvurusunun reddi gerekmistir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/05/2022 tarih ve E.2021/65 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
17/04/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, Üye Mahmut BALLI ve Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile dava dışı Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafindan 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu'nun 19. maddesi hükmüne dayalı olarak gerçckleştirilen ihale sonrasında imzalanan sōzleşme uyarınca, özel tüketim vergisinde (ÖTV) meydana gelen değişikliklerin bayi satış fiyatlarında ortaya çıkardığı değişiklikten kaynaklanan fıyat farkı uygulamasına ilişkin (sözleşmenin tarafı olmayan ve yasal düzenleme uyarınca görüşü sorulan) davalı idarece tesis edilen 22/10/2020 tarihli ve 2020/175sayılı kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

Davalı, davacı ile dava dışı kurum arasındaki sõzleşmenin tarafı olmayıp, yasal düzenleme uyarınca õzel tüketim vergisindeki değişikliğin uygulanması konusunda görüşü sorulan idare konumundadır. Bu haliyle davalı, davacı ile dava dışı Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğünün tarafı olduğu sözleşmenin yerine getirilmesine taraf olmayan ve görüş sunulmasına ilişkin idari işlem tesis eden kamu kurumu olduğundan ona yönelik uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğunu düşündüğümden sayın çoğunluğun adli yargı yerinin görevli olduğu görüşüne katılmıyorum.

Üye Nilgün TAŞ
KARŞI OY 
04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunumun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amaci, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacaklarıihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir." hükmü yer almaktadır.

05/01/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu Îhale Sözleşmeleri Kanunumun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafiından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar." hükmüne, "İlkeler" başlıkı 4. maddenin 3. fikrasında; "..Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sõzleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükūmlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur." hükmüne, ek 1.maddesinde; "Bu Kanuna göre düzenlenecek yapım ve yapım ile ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin sözleşmelerin uygulanmasında;sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki uyumsuzluk,iş programı ihtilafları, fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması, sürenin uzatılması ve ödenek aktarıması, geçici ve kesin kabul işlemleri,gecikme halinde uygulanacak cezalar, yaptırılabilecek ilave işler ve iş eksilişlerinde sözleşme anlaşmazlıklarını incelemede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde yer alan Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı görevli ve yetkilidir." hükmüne, ek 2. maddesinde; "Yüklenici veya idareler, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar nedeniyle yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmak şartıyla anlaşmazhığın çözümü için Yüksek Fen Kuruluna başvurabilirler. Yüklenici itirazları, sözleşmeyi düzenleyen idarelere, kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar yazılı olarak yapılır. Bu itirazlar, ilgili idareler tarafından en geç otuz gün içinde Yüksek Fen Kuruluna gönderilir. Yüksek Fen Kurulu, itirazları en geç altmış gün içinde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine göre inceleyerek karara bağlar ve bu kararlar ilgili idarece uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.


Sayfa : 36
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu Îhale Sözleşmeleri Kanunu,kamu hukukunu ilgilendirdiğinden, bu kanunlara dayanılarak yüksek fen kurulunca alınan karar ve yapılan işlemler, İDARECE UYGULANACAĞīNDAN, iptali istemiyle açılan davaların, idari yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.
Üye Üye Mahmut BALLI Bilal ÇALIŞKAN 
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/394KARAR NO : 2023/71KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Davalı Ziraat Odasında 5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce idari işler büro memuru olarak işe başlayıp çalışmaya devam etmekte iken davacının görevine son verilmesine ilişkin Oda Yönetim Kurulu kararının iptali ile tazminat istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : F.B.
Vekili : Av. Özgūr HARPUT Davalı : Konya Ereğli Ziraat Odası BaşkanlığVekili : Av. Mithat KOYUNCU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının davalı kurumda 01/03/2003 - 01/12/2021 tarihleri arasında idari işler büro memuru ve hizmetli olarak çalıştığını belirterek, iş akdinin feshine ilişkin 26/11/2021 tarih ve 49 sayılı kararın iptali ve yoksun kaldığı parasal hakların yasal kesintiler yapıldıktan sonra aylık net maaşına işten çıkarıldığı tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanarak,davacıya õdenmesi ve ayrıca 10.000 TL manevi tazminatın tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde, yargı yolu bakımından görev itirazında bulunmuştur 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Konya 2. Îdare Mahkemesi 10/02/2022 tarihli ve E.2021/1295 sayılı kararı ile, görev itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "davacının davalı kurum nezdinde 506 ve 5510 sayılı Kanun kapsamında hizmetli olarak çalıştığı, sigorta primlerinin SSK'ya yatırıldığı, davacının taleplerinin de belirtilen kanunlar kapsamında kalan parasal haklara ilişkin olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlığın çözüm yerinin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde adli yargı yeri olacağı sonucuna varılmıştır." görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazhk Mahkemesine göndermiştir.

6. Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.

C. Danıştay Başsavcılığı Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı, "kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla personeliyle aralarında yaptıkları sözleşmeler idari sözleşme niteliğinde olduğu, olayda 01/06/2004 tarihinde yürürlüğe giren 5174 sayılı Kanunun Geçici 12. maddesine göre de, bu Kanunun yürürlük tarihinden ōnce 15/03/2004 tarihinde statü hukukuna tabi olarak, kadro karşılığıistihdam edilmiş olan davacıın mevcut statüsünü koruyacağı" gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu yönünde düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…1.6.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 73. maddesinde, oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükūmler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tabi olacakları; aynı Kanunun Geçici 12. maddesinde de, bu Kanunun yürūrlüğe girdiği tarihte oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların mevcut statūlerine göre istihdam edilmelerine devam ołunacağı hükme bağlanmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 37
6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 12/c bendinde; "Oda genel sekreterinin dışında odada çalıştırılacak personeli atamak, ücretlerini tespit etmek ve gerektiğinde görevine son vermek" oda yönetim kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı Kanunun 'Oda Genel Sekreteri' başlıklı 15. maddesinin 1. fikrasında ise oda genel sekreterinin en az fakülte veya yüksek okul mezunları arasından yönetim kurulunca seçilerek oda meclisince atanacağı hüküm altına alınmıştır.
Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi' nin 45. maddesinde, Ziraat odalarında ve Ziraat Odaları Birliği'nde çalıştırılacak kimselerin memurlar ve hizmetliler olmak üzere iki sınıfa ayrıldıkları belirtilmiş, Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin "Atama yetkisi" başlıklı 13. maddesinde, "Odalarda memur ve hizmetli kadrolarına atama yetkisi Yönetim Kurulu'nundur. Yönetim Kurulu bu yetkisini devredemez. Oda genel sekreteri veya Genel Sekreter Vekili, Yönetim Kurulu'nun teklifi üzerine Meclis tarafindan atanır. Genel Sekreter dışındaki Oda personeli Yönetim Kurulu kararı ile atanır. Görevden alınmada da aynı usul uygulanır." hükmū;"Oda personelinin unvanları" başlıklı 51. maddesinde "Odalarda aşağıdaki kadro unvanları geçerlidir:
a)Memur kadrolarında; ...Genel Sekreter Yardımcısi, Genel Sekreter 
b)Hizmetli kadrolarında; Hizmetli, Şoför, Güvenlik Görevlisi v.b." hükmü yer almıştır.
Dosya ve UYAP ūzerinden yapılan incelemede; davacının, Konya Ereğli Ziraat Odasında daha õnce tahsildar olarak gõrev yaparken emir ve talimatları yerine getirmediğinden bahisle iş akdinin feshedilmesi üzerine açtığı davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/07/2021 tarih ve E:2021/1880, K:2021/3558 sayılı bozma kararına uyularak, Konya 1. Idare Mahkemesinin 21/10/2021 tarih ve E:2021/1093, K:2021/1268 sayılı kararıyla iş akdinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verildiği, bu kararım Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/03/2022 tarihli, E:2022/742, K:2022/2075 sayılı kararıyla onandıği, anılan yargı kararlarımda da belirtildiği üzere,davacının uzun süredir aynı Oda'da çalıştığı anlaşılmaktadır.

Kuruluş amaçları kamu yararı, faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıkıkamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla personeliyle aralarında yaptıkları sözleşmeler idari sõzleşmeler niteliğinde olduğundan, bu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözüm yerinin de idari yargı yeri olduğu kuşkusuzdur.
Kaldı ki, olayda, 01/06/2004 tarihinde yürürlüğe giren 5174 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan Geçici 12. maddesine göre de,bu Kanunun yürürlük tarihinden õnce 15/03/2004 tarihinde statü hukukuna tabi olarak, kadro karşılığı istihdam edilmiş olan davacının mevcut statüsünü koruyacağı açıktır."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıkı 135. maddesinin birinci fikrası şōyledir:
“Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarınıkarşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir."
9. 01/06/2004 tarihli ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun “Odalar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarınin birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslekîdisiplin, ahlâk ve dayanışmayı korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır."
10. Bu Kanun'un “Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İşKanununa tâbidir."
11. Aynı Kanun'un Geçici 3. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir."
12. Avnı Kanun'un Gecici 12. maddesi sövledir:
....

mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur."

13 6964 savılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 1. maddesi söyledir:
.meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, çiftçilik mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplin ve ahlâkını kollayıp gözetmek, çiftçilikle iştigal edenlerin mesleki hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır"
14. Aynı Kanun'un "Personel işlemleri" başlıkh 5184 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile değişik 38. maddesi şöyledir:
"Birlik ve odalarda istihdam edilenlerin işe alınma, çalıştırılma, sicil, atanma, yükselme, nakil, işten ayrılma ve çıkarılma, disiplin işlemleri, aylık ücret ve diğer tüm özlük hakları ile işten ayrılanlara õdenecek tazminatların usul ve esasları yönetmelikte gösterilir"
15. Aynı Kanun'un "Cezaî sorumluluklar" başlıklı 5184 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile değişik 42. maddesi şöyledir 

Sayfa : 38
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"Odaların ve Birliğin paraları ile para hükmündeki evrak, senet ve diğer malları aleyhine suç işleyen, yahut bilanço, tutanak,rapor ve diğer her çeşit kâğıt, defter ve kayıtlar üzerinde suç mahiyetinde değişiklik yapan veya bunları kasten yok eden organlara dahil kişiler ile personel hakkında Devlet memurları hakkındaki cezalar uygulanır."
16. 14/7/2016 tarihli ve 8 sayılı Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu kararı ile çıkarılan Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıkı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik; Ziraat Odalarında personel kadrolarında daimi kadrolu ve sözleşmeli olarak çalışan Memur ve Hizmetli personeli kapsar"
17. Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:“Bu yönetmelikte geçen;
e) Memur: Odalarda memur kadrolarında çalıştırılan personeli 
f) Hizmetli: Odalarda hizmetli kadrolarında calıstırılan personeli 
,,,.... ifade eder. "
18. Aynı Yönetmeliğin “İstihdam şekli" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"Ziraat Odaları, Memur ve Hizmetli kadrolarında belirsiz süreli ve sürekli çalıştırılmak suretiyle (Daimi Kadrolu) görev yapmak üzere personel çalıştırılabileceği gibi, belirli süreli (Sözleşmeli) hizmet akdi ile de görev yapmak üzere personel çalıştırılabilir.Oda Yönetim Kurulu; mevcut personel ile temin edilemeyen hizmetlerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, şartlarını karşılıklıolarak belirlemek suretiyle, memur ve hizmetli kadrolarında, tam gün ya da kısmi gün esasına göre sözleşmeli personel çahıştırabilir.Sõzlesmeli personel: sõzlesme süresi, ücreti ile diğer çalışma şartları sözleşmesinde gösterilir.

,............sözleşmeli personel olarak çalıştırabilir. Sözleşmeli personelin, sözleşme süresi, ücreti ile diğer çalışma şartları sözleşmede gösterilir."
19 Avnı Yönetmeliğin "Atama Yetkisi" baslıklı 13.maddesinin birinci fikrası söyledir:
.,,.w 
20. Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi' nin 45.maddesinde, "Ziraat Odalarında ve Ziraat Odaları Birliğinde çalıştırılacak kimselerin memurlar ve hizmetliler olarak iki sınıfa ayrıldığı" düzenlenmiş, 54. maddesinde de "çalışanların işten çıkarılma sebepleri" maddeler halinde belirtilmiştir.

21. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Îdari dava türleri şunlardır:
a) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
B. Yargı Kararlari 
22. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03/10/2016 tarihli ve E.2016/29131, K.2016/17096 sayıl, 21/10/2019 tarihli ve E.2017/13289, K.2019/18376 sayılı kararlarıyla, 5174 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce ve yürüriüğe girdikten sonra da statü ilişkisi devam ettiği için idari yargının, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra iş sözleşmesi ile işe başlanması halinde, 73.madde uyarınca 4857 sayılı Kanun'a tabi olunduğu, bu nedenle uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştir. Söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak gerekçesi şöyledir:
"...5174 sayılı kanunun geçici 12. maddesinde bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunacağı da kurala bağlanmıştır. Zaten yargı uygulaması ile 5174 sayılı kanun yayımlanmadan önce Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve bağlı kuruluşlarda çalışanların işverenleri ile çıkacak uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği içtihat edilmiştir.(Y.9 HD. 16.05.2013 gün ve 2011/33210E. 2013/14719 K.)

,.Dairemizce ilk bozma kararında yasanın bu geçici maddesi dikkate alınmadan maddi hata yapılarak karar verilmiştir.Davacının anılan geçici madde uyarınca 5174 sayılı yasadan õnceki statüsü devam etmekte ve bu şekilde çalışmaktadır. Davacı ile davalıkurum arasında 5174 sayıh yasa yürürlüğe girdikten sonra da statū ilişkisi devam ettiğinden, uyuşmazlıkta iş mahkemesi görevli bulunmamaktadir..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntcme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması ūzerine Yargıtay 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 39
Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıdığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasin Încelenmesi 
24. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli- olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇł'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'm ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
25. Dava, davalı kurumda 01/03/2003 - 01/12/2021 tarihleri arasında idari işler büro memuru ve hizmetli olarak çalışan davacının iş akdinin feshine ilişkin Oda Yönetim Kurulu kararının iptali ve yoksun kaldığı parasal haklar ile manevi tazminatın tahsiline karar verilmesi talepleriyle açılmıştır.

26. Belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümieri birlikte değerlendirildiğinde, 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesi uyarınca,Kanunun yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların,mevcut statülerine gõre istihdam edilmelerine devam olunduğu yine 01/06/2004 tarihinden önce, 5590 sayılı Kanun ve Kanun'un 86.maddesi uyarınca çıkarılan Yönetmelik kapsamında kamu personeli statüsūnde istihdam edilen sözleşmeli personelin mevcut statüsünüsürdürdüğü, her ne kadar, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde "Oda, borsa Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir." hükmü ile oda personelinin 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdamı õngörülmüş ise de, İş Kanunu hükümlerinin 5174 sayıh Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda uygulanacağı anlaşılmıştır.
27. Dava dosyasının incelenmesinden, davacıın 01/03/2003 tarihinde Konya Ereğli Ziraat Odasında idari işler büro memuru olarak işe başladığı, daha sonra hizmetli kadrosuna geçirildiği, daha evvel yukarıda anılan Yönetmeliğin 80. maddesinin 1. fikrasının (c)ve (d) bentleri uyarınca 31/10/2015 tarihi itibariyle gōrevden çıkarma cezasıyla cezalandırıldığı ve bu işleme karşı açılan iptal davasında Konya 1. İdare Mahkemesinin 08/04/2016 tarihli ve E.2015/1360, K.2016/434 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline ve mahrum kalınan özlük haklarının ödenmesine karar verildiği, temyiz süreci sonunda nihai olarak görevine geri döndüğü, daha sonra emir ve talimatları yerine getirmediğinden bahisle iş akdinin feshedilmesi üzerine açtığı davada da Konya 1. İdare Mahkemesinin 21/10/2021tarihli ve E.2021/1093, K.2021/1268 sayılı kararıyla iş akdinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verildiği ve bu kararın da temyiz incelemesi sonucu kesinleştiği, son olarak iş akdinin feshine ilişkin 26/11/2021 tarih ve 49 sayılı Oda Yönetim Kurulu kararının iptali ve yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesi talepli davanın açıldığı ve davalı vekilinin görev itirazı sonucu olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

28. Kuruluş amaçları kamu yaran, faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, õzel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dōnemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görūm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.
29. Buna karşılık, 5174 sayıh Kanun'un 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olduğunun Kanun'un Geçici 12. maddesinde ise Kanun'un yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların,mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

30. Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde, davacının fiilen çalışmaya başladığı 01/03/2003 tarihi dikkate alındığında, işakdinin feshedildiği 26/11/2021 tarihli yönetim kurulu işlemine ilişkin talebin 5174 sayılı Kanunun yürürlük tarihi ile geçiş maddeleri dikkate alındığında, Kurum tarafindan tesis edilen işlem yada işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargısal denetiminin,2577 sayılı Kanun'un, "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasında tanımlanan iptal davalarıkapsaminda idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

31. Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,23/01/2023 tarihinde OY BİRLİĞIYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Sayfa : 40
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Üye: Ahmet
Ûye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Ûye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/410KARAR NO : 2023/475KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : 2247 sayıhı Kanun'un 24. maddesinde ōngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİgerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhığıın 
Giderilmesini İsteyen 
İdari Yargıda Davali,Adli Yargida Temsilci ve Davaliı: Hazine ve Maliye BakanlığıVekili : Av. Filiz HAKSÖZ Karşı Taraf 
Adli Yargıda Davacılar : 1- C.M.Vekili : Av. Ayşe ÖZGÜRSOY 
2- M.I. (M.E. terekesi)Temsilcileri : a) Hazine (1062 sayılı Yasa)
b) K.Ç. (tereke temsilcisi)Ídari Yargıda Davacı: K.Ç.
Vekili : Av. Metin GÜNDAY 
I. ADLİ YARGIDA DAVA SURECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacılar M.I. terekesi Hazine ve K.Ç. ile C.M. vekili, Hatay ili, Antakya ilçesi, Günyazı köyünde bulunan 763 sayılıparsele kayıtlı taşınmazın, davalı adına yapılan tespitinin iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmışlardır.

B. Yargılama Asamaları
2. Hatay Kadastro Mahkemesi 16/10/2009 tarih ve E.1987/72, K.2009/23 sayılı kararı ile, dava konusu Antakya Gūnyazı kõyü763 parsel sayılı taşınmazın tespitinin iptali ile davacı Y. oğlu M.L. adına tapuya tesciline; davalı M.İ.'in malvarlığına 1062 sayılı Yasa gereğince Hazine tarafindan el konulduğundan tescil sırasında bu hususunun tapu sicil müdürlüğünce gözönünde bulundurulmasının istenilmesine karar vermiş, karar Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir. Kararinın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davada çözülmesi gereken sorunlardan bir tanesi de Ankara 6. İdare Mahkemesinin 2008/ 495 E. sayılı (Hazine tarafindan M.E.'in malvarlığıa el konulması işleminin iptali) davasının sonucunun beklenip beklenilmeyeceği ve M.E. Terekesi temsilcisi ve vekillerinin M.E.'i temsil sıfatlarının devam edip etmeyeceği sorunudur. Hazine tarafindan M.E.'in malvarlığına dava açıldıktan çok sonra el konulması, M.E. terekesi temsilcisi tarafindan Ankara 6. Ídare Mahkemesinde 2008/ 495 E. sırası üzerinden dava açılmış olmasıkarşısında M.E. terekesi temsilcisi ve vekillerinin de temsil sıfatlarının devam etmesinde fayda görülmüştür. Çūnkü Ankara 6. İdare Mahkemesindeki davanın, davacı tereke temsilcisi lehine sonuçlanması, kadastro davasının ise M.E. aleyhine sonuçlanıp kesinleşmesi halinde M.E.'ın yeteri kadar temsil edilememesi veya delillerin sunulması imkanının bulunamadığı ve davanın kaybedildiği dolayısıyla yargılamanın yenilenmesinin gerektiği iddiaları ile karşılaşıłması mümkündür. İdare Mahkemesi davasının sonucunun beklenilmesi halinde ise, M.E.'ın taraf olduğu ve Mahkememizde yargılaması yaklaşık 30 yıldır devam eden çok sayıdaki dosyanın yargılamasının daha da gecikmesi ve çözümünün daha da ağırlaşması sonucunu doğuracaktır. Kaldı ki, kadastro davalarının M.E. lehine sonuçlanmasıhalinde tescil M.E. adına yapılıp, tapuda gerekli tedbirler alındıktan sonra Ankara 6. Ídare Mahkemesindeki davanın sonucuna göre M.E.'a ait malvarlığının kim tarafindan temsil edileceği netleşecek olup, idare mahkemesi ilamının sonucuna göre tapu sicil müdürlüğünden (temsil ve el koyma yönünden) taraflarca gerekli taleplerde bulunulması mümkün olacağı gibi, kadastro davasındaki vekalet ücretleri, yargılama giderleri gibi masraflar yönünden de Hazine ile tereke temsilcisi ve vekilleri arasında bir ihtilaf çıkarsa (gerekirse) ayrı bir dava ile rahatlıkla çözülebilecektir. M.E.'ın tererekesi temsilcisi ve vekillerine de delil sunma ve davayı takip imkanısağlamak amacıyla ve usul ekonomisi gereğince tereke temsilcisi (K.Ç.) ve vekillerinin temsil sıfatlarının son bulması yönündeki Hazine talebi reddedilmiş, tereke temsilcisi ve vekillerine de davayı takip edip (ve isterlerse) delil sunma imkanı sağlanmış ve bu yüzden Ankara 6. İdare Mahkemesinin 2008/495 E. sayılı davasının sonucunun beklenilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır...
Davacılardan M.L.'ın davası yönünden;
Davalı Hazine vekili tarafından, dava konusu taşınmazın köyde (Günyazı kōyü) kain olup, davacı M.E.'ın da yabancı uyruklu olması, yabancı uyrukluların Türkiye'de köylerde taşınmaz edinmelerinin belli koşullara tabi olup, M.E. lehine bu koşulların gerçekleşmediği bildirilmiş ise de ;
Köy Kanunu'nun mülga 87. maddesi gereğince yabancıları köyde taşınmaz edinmeleri mūmkün değil ise de; bu kuralın bazıistisnaları vardır. Ömeğin, 2634 s. Turizmi Teşvik Kanunu, Miras yoluyla edinilen taşınmazlar, Lozan Anlaşması'nın 33. md ve 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 41
Kazanılmış haklar (ancak yeni edinmeler yasaklanmıştır) gibi (İhsan Özmen, Eski ve Yeni Hukukumuzda Gayrimenkul Mevzuati,Ank.1986, sf:1275-1276).

Tespit tarihi itibariyle (ve halen) yūrürlükte bulunan Bakanlar Kurulu'nun 05.09.1959 gün ve 4/12167 sayılı (M.l. için özel)muafiyet kararnamesi gereğince M.E.'ın köyde özellikle tapuya ve vergi kaydına dayalı olarak taşınmaz edinebileceği, Kadastro Hakiminin tespit tarihi itibariyle taraflar arasındaki uyuşmazlıği çözeceği, sonradan M.E.'ın mal varlığına el konulmasının bu durumu etkilemeyeceği, belki kesinleşen tespitten sonra tasfiyenin düşünülebileceği, M.i.'ın senetsizden zilyetliğe dayalı olarak değil tapu kaydına istinaden taşınmazın kendisine ait olduğunu iddia ettiği kanaatine varılmıştır.

Davacı M.İ.'ın dayandığı ve tespit sırasında uygulanan Şubat 1923 tarih ve 10 sıra nolu tapu kaydının dava konusu parsele ait olduğu ve taşınmazın tespit tarihine kadar M.İ.'ın zilyetliğinde bulunduğu keşifte dinlenen (Nurettin Gür hariç diğer) 2 mahalli bilirkişi beyanları ve komşu parsel tutanak ve dayanak kayıtlarıyla anlaşılmıştır.

Davacılardan M.İ. adına dava konusu yere ait tapu kaydınin bulunmasının kendisi yönünden kazanılmış hak teşkil edeceği gibi,M.E.'in Suriye uyruklu olmasına rağmen, "Suriye uyrukluların tabi tutulduğu blokajdan M.E.'in muaf olmasına" dair Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 05.09.1959 gün ve 4/12167 sayıh karamamesi ile köyde taşınmaz edinmesine imkan sağlandığısonucuna varılmış, M.İ. adına aynı köyde (Günyazı köyü) kendi adına kesinleşmiş 33 ve 949 parsel sayılı taşınmazların da bulunduğu belirlenerek davalı Hazine'nin savunmaları yerinde görülmemiştir.

Günyazı köyü Şubat 1923 tarih ve 10 sıra nolu tapu kaydının dava konusu parsele ait olup, M..'ın dava konusu yerde tespit tarihine kadar 20 yılı çok aşkın süreyle malik sıfatıyla zilyet olduğu belirlendiğinden dava konusu taşınmazın davalı Hazine adına olan tespitin iptali ile davacılardan M.I. adına tapuya tesciline karar vermek gerekmiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hükūm kurulmuştur.."
3. Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 22/03/2010 tarih ve E.2009/9262, K.2010/2278 sayılı kararı ile, mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...01.10.1966 tarih 6/7104 sayılı Kararname ile, hiç bir istisna tanınmaksızın Suriye uyrukluların mallarıma el konulması karar altına alındığına ve 6/7104 sayılı kararname ile getirilen kısıtlamalar Suriye uyruklu M.I. için de geçerli bulunduğuna göre, bu hususun tapunun beyanlar hanesinde gösterilmemiş olması isabetsiz olup tarafların temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde ise de; bu şerhin konulmaması yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden kararın 5. sayfasındaki hüküm kısmının 4. bendinin 3. satırındaki 'tapuya tesciline' sözcüklerinden sonra 've Suriye uyruklu M.L.'in malına 01.10.1966 tarihli 6/7104 sayılı kararname ve 13.10.1966 tarih 1395 sayılı genelge gereği el konulduğunun tapunun beyanlar hanesinde gösterilmesine' sözcüklerinin eklenmesine karar verilmiştir."
II. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECÍ
A. Dava Konusu Olay 
4. Davacı K.Ç. vekili, Suriye eski mebuslarından M.E. hakkında özel olarak çıkartılan 05/09/1959 tarih ve 4/12167 sayılı Gizli Kararnamenin, 1966 yılında yürürlüğe giren Suriye uyrukluların taşınır, taşımaz mallarına el konulmasına ilişkin genel kararame ile zımnen yürürlükten kaldırıldığından bahisle, M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin 03/12/2007 tarih ve 71097 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
5. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 29/09/2009 tarih ve E.2008/495, K.2009/1348 sayılı kararı ile, "01/10/1966 tarihli ve 6/7104sayılı Kararnameyle, M.E. ve kardeşi K.E.'ın, Hatay Vilayetinin Merkez Kazası ile Akilli Köyünde ve İskenderun Kazası merkezinde münferiden veya müştereken maliki bulundukları gayrimenkullerinde tasarrufta bulunmaya yönelik istisnai hak tanıyan 5/9/1959 tarih ve 4/12167 sayılı özel bir Kararnamenin yürürlükten kalkmış olması nedeniyle davalı idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Daire 13/04/2012 tarih ve E.2010/3078, K.2012/1461 sayılı kararı ile temyize konu kararın bozulmasına karar vermiştir. Bozma sonrası Ankara 6. Ídare Mahkemesi 22/10/2014 tarih ve E.2014/1196, K.2014/1199 sayılı kararı ile õnceki kararında ısrar etmesi ūzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 14/12/2016 tarih ve E.2015/1602, K.2016/3453 sayılı kararı ile israr kararının bozulmasına karar vermiş yine davalı tarafin karar düzeltme talebi ise mezkür Kurulun 08/02/2018 tarih ve E.2017/1243, K.2018/337 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
6. Ankara 6. İdare Mahkemesi 11/06/2018 tarih ve E.2018/822, K.2018/1594 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, 1966 yılında çıkarılan Kararnamenin kendisinden önce çıkarılan kararnameleri yürürlükten kaldırıp kaldırmadığının ortaya konulması gerekmektedir. 01/10/1966 tarih ve 6/7104 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, 1062sayılı Yasa'nın verdiği yetkiye istinaden, Suriye uyruklu bütün şahısların (zati ve ev eşyası hariç) her türlü mal, hak ve menfaatlerine el konulmuş; Kararname kapsamı dışında tutulan kişi ve haller, 25/09/1967 tarihli Kararnamenin 3. maddesinde sayılmıştır. 1967 tarihli Kararnamenin 4. maddesinde ise, daha önce 1939, 1942 ve 1957 tarihli kararnamelerle konulan takyidatların devam ettiği kurala bağlanmakla, bu kararnamenin kendisinden önceki kararnameleri yürürlükten kaldırmadığı, onlarla getirilen kısıtlamaları daha da ağırlaştırarak devam ettirdiği anlaşılmaktadır. Başka bir deyişle, 1966 yılında çıkarılan Kararname, 1939, 1942 ve 1957 yılında çıkarılan Kararnamelerin kapsamına giren kişileri ilgilendirmekte ve onların durumlarını düzenlemektedir. Davacı murisinin ise, 05/09/1959tarihinde kabul edilen õzel ve gizli bir Bakanlar Kurulu Kararnamesiyle, ülkemiz hesabına yaptığı hizmetler nedeniyle Suriye uyrukluların Tūrkiye'deki taşınmazlarıyla ilgili takyidatların yer aldığı 1939, 1942 ve 1957 yılında çıkarılan Kararnamelerden kız kardeşiyle birlikte muaf tutulduğu, yani bu üç kararnamenin kapsamından çıkarıldığı, bunun bir sonucu olarak, 1966 yılında çıkarılan Kararnamenin de kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Zira, 1966 yılında çıkarılan Kararnamenin kapsamına girebilmek için õncelikle 1939, 1942 ve 1957 yılında çıkarıilan Kararnamelerin kapsamında bulunmak gerekmektedir. Bu durumda, 1966 yılında 

Sayfa : 42
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
çıkarılan genel kararnamenin, mirasbırakan M.E. hakkındaki 05/09/1959 tarihli özel kararnameyi zımnen yürūrlükten kaldırdığından bahsetmeye hukuken olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, 1966 yılında çıkarılan Kararnameden yaklaşık 40 yıl sonra, temel hak niteliğindeki mülkiyet hakkımın sonlandırımasının, Hukuk Devletinin ayrılmaz bir parçası olan hukuk güvenliği ilkesiyle bağdaşmayacağı açıktır. Bu durumda, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.'
7. Danıştay Onuncu Daire 14/01/2019 tarih ve E.2018/4431, K.2019/247 sayılı kararı ile, temyize konu kararın onanmasına karar vermiş, karar düzeltme yoluna gidilmesi sonucu da aynı Dairenin 17/02/2020 tarih ve E.2019/9853, K.2020/556 sayılı kararı ile karar düzeltme talebi reddedilmiş ve idari yargı yerinde verilen iptal kararı kesinleşmiştir.

IIL UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
8. Başvurucu vekili, idari yargı yerinde görülen davada, M.E.'ın malvarlığına 1062 sayılı Kanun kapsamında el konulmasıişleminin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığını ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiğini, adli yargı yerinde görülen davada ise adı geçenin malvarlığına el konulduğuna dair tapu kaydının beyanlar hanesine 1062 sayılı Kanun gereğince şerh konulduğunu, ortaya çıkan çelişkili kararlar nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle, Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmek üzere adli yargı yerine başvuru dilekçesi vermiştir.
9. Hatay Kadastro Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.1987/72 sayılı ūst yazısı ile, başvurucu vekilinin talebi doğrultusunda iddia olunan hükümler arasındaki uyuşmazhığın giderilmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 
IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılıdüşünceleri istenilmiştir.

A. Danıştay Başsaveıhğının Yazıl Düşüncesi 
11. Danıştay Başsavcısı, hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde, özetle; "..Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararlar, adli ve idari yargı yerlerinde verilmiş ve kesinleşmiş kararlar olmakla birlikte; Ankara 6. İdare Mahkemesinde açılan davanın konusunun; Suriye eski mebuslarından M.E. (M.1.) hakkında õzel olarak çıkartılan 05/09/1959 tarih ve 4/12167 sayılı gizli Kararnamenin, 1966 yılımda yürürlüğe giren 6/7104 sayılı Suriye uyrukluların taşınır, taşınmaz mallarına el konulmasına ilişkin genel Karamame ile zımnen yürürlükten kaldırıldığından bahisle, M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin 03/12/2007 tarih ve 1097 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemine ilişkin bir dava olmasına karşın, Hatay Kadastro Mahkemesinde açılan davanın konusunun; bir tespite itiraz ve tescil davasıolduğu, 2247 sayılı Kanun uyarınca hüküm uyuşmazlığının varlığının kabul edilebilmesi için aranılması gereken şartlardan birisi de, aynıkonuya ve sebebe ilişkin olma şartı olduğu, verilen kararlarda, adli ve idari yargıda açılan davaların aynı sebebe dayandığı halde konularının birbirinden farkh olduğu, bu durumda; adli ve idari yargı yerlerinde verilen kararlar arasında 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen konu birlikteliği şartının gerçekleşmemiş olması nedeniyle hüküm uyuşmazlığı bulunmadığını" belirtmiştir.
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
12. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde, özetle; “..Mahkemelerce verilen hükūmlerin konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunup bulunmadığı konusunun ayrıca incelenmesinde; Hatay Kadastro Mahkemesindeki dava; yapılan kadastro tespitinin iptali ile taşınmazın davacı M.I. ve C.M. adına tescili istemiyle açılmış ve Mahkemece davanın M.I. yōnünden kabulüne diğerleri yönünden ise reddine karar verilmiştir. Ankara 6. Îdare Mahkemesindeki dava ise M.E. (M.L.) hakkında õzel olarak çıkartılan 05.09.1959tarihli ve 4/12167 sayılı gizli Kararname'nin, 1966 yılında yürürlüğe giren 6/7104 sayılı Suriye uyrukluların taşınır, taşınmaz mallarına el konulmasına ilişkin genel kararame ile zımnen yürürlükten kaldırıdığından bahisle, M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin dava konusu 03.12.2007 tarihli ve 1097 sayıl Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmiştir. Bu duruma göre, Kadastro Mahkemesindeki davanın, kadastro tespitine itiraz ve tescile; İdare Mahkemesindeki davanın ise davalı idarenin el koyma işleminin iptaline ilişkin olması karşısında, mahkeme kararlan arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediğini sonucuna varılmıştır." belirtmiştir.

V. İLGİLİ HUKUK 
13. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
14. Aynı Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynıkonuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazhğının varlığı kabul edilir.'

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 43
VI. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; RaportörHâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüłdü:
16. 2247 sayıhı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için 
a) Uyuşmazlık doğuran hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlarda arasmdaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

17. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari ve adli yargıyerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu, taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın da aynı sebebe dayanmakla birlikte davaların konularının aynı olmadığı anlaşılmıştır.

18. Idari yargı yerinde M.E.'m terekesinin temsilcisi tarafindan açılan davada; M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin 03/12/2007 tarih ve 71097 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işleminin yukarıda anılan gerekçeyle iptaline karar verildiği anlaşılmıştır 
19. Adli yargı yerinde, Hatay ili, Antakya ilçesi, Günyazı köyünde bulunan 763 parsel sayılı taşınmazın Hazine adına yapılan tespitinin iptali ile C.M. ve M.E. adına tesciline karar verilmesi istemiyle açılan davada ise, ".Antakya Günyazı köyü 763 parsel sayılıtaşınmazın tespitinin iptali ile davacı Y. oğlu M.i. adına tapuya tesciline; davalı M.L.'ın malvarlığına 1062 sayılı Yasa gereğince Hazine tarafindan el konulduğundan tescil sırasında bu hususunun tapu sicil müdürlüğünce gözönünde bulundurulmasının istenilmesine" karar verildiği, kararın temyizi üzerine Yargıtay 16. Hukuk Dairesi tarafindan "01.10.1966 tarih 6/7104 sayılı Kararname ile, hiç bir istisna tanımmaksızın Suriye uyrukluların mallarına el konulması karar altına alındığına ve 6/7104 sayılı kararname ile getirilen kısıtlamalar Suriye uyruklu M.İ. için de geçerli bulunduğuna gõre, bu hususun tapunun beyanlar hanesinde gösterilmemiş olması isabetsiz olup tarafların temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğu" gerekçesiyle "kararın 5. sayfasındaki hüküm kısmının 4. bendinin 3. satırındaki 'tapuya tesciline' sõzcüklerinden sonra 've Suriye uyruklu M..'in malına 01.10.1966 tarihli 6/7104 sayılı kararname ve 13.10.1966 tarih 1395 sayılı genelge gereği el konulduğunun tapunun beyanlar hanesinde gösterilmcsine" şeklinde kararın düzeltilerek onandığıanlaşılmıştır.

20. Ídari yargı yerindeki iptal davası ile adli yargı yerindeki tespit ve tescil davasının yapılan yargılamaları sonucunda verilen kararların M.E.'m terekesi lehine sonuçlandıği, sadece kadastro tespit ve tescil davasında, "Suriye uyruklu M.I.'ın malına 01.10.1966tarihli 6/7104 sayılı kararname ve 13.10.1966 tarih 1395 sayılı genelge gereği el konulduğunun tapunun beyanlar hanesinde gösterilmesine" ifadesinin de tapunun beyanlar hanesinde gōsterilmesi yönünde karar verildiği görülmektedir.
21. Tapu kütüğündeki "Beyanlar" hanesi tescil ve şerhlerden farklı bir özelliğe sahip olup, kütüğün beyanlar hanesine işlenen kayıt, kural olarak ne bir ayni hak ihdas eder ne de şahsi bir hakkı güçlendirmeye yarar. Beyanları fonksiyonu, gayrimenkulle ilgili bazıfili veya hukuki durumlara ya da zaten mevcut bulunan bazı haklara aleniyet ve kanıtlama kolaylığı sağlamaktan ibarettir. Uyuşmazlık konusu kadastro mahkemesi kararında da tapunun beyanlar hanesinde gösterilmesine karar verilen hususun kamu hukukuna ilişkin bir kısıtlama niteliğinde olmadığı, idari yargı yerinde verilen iptal kararı ile de bu ibarenin bir anlamının kalmadığı anlaşıldığından, kararlar arasındaki bir çelişkiden veya hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale gelmesinden bahsetmek de mümkün görünmemektedir.
22. Ankara 6. İdare Mahkemesi ile Hatay Kadastro Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulüiçin gerekli olan koşullardan, "aynı konuya ilişkin olması" koşulunun gerçekleşmediği değerlendirilerek, adli ve idari yargı yerlerince farklı konulara ilişkin olarak verilen kararlar bulunması nedeniyle hūküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği açıktır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde õngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşułunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde õngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAşVURUNUN REDDÍNE,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Öye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyūp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Sayfa : 44
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Üye Üye Öye Ahmet Mahmut Ali ARSLAN BALLI ÖZGÜR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/439KARAR NO : 2023/70KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Davalı õzel hukuk tüzel kişisi Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü ile davacılar arasındaki elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesinden kaynaklı muarazanın giderilmesi istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar : 1- D. Holding A.Ş., 2- S.D.

Vekili : Av. Mikail BAŞPINAR 
Davalı: Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdūrlüğü
Vekili : Av. Eyüp Gökhan KEÇE 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar vekili, Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faaliyeti gösteren davacıların,resmi yoldan faaliyetinin durdurulmasının istenilmesi ūzerine tesis içindeki makine ve ekipmanların taşınması için OdunpazarıKaymakamlığı tarafından süre verilmesine rağmen davalı tarafından elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesi nedeniyle,el atmanın õnlenmesi ve muarazanın giderilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/07/2021 tarihli ve E.2021/392, K.2021/293 sayılı kararı ile, "kamu kurumu niteliğindeki Organize Sanayi Bölgesinin işlem ve eylemlerine ilişkin uyuşmazlıkların idari yargıda görülmesi gerektiği" gerekçesiyle yargı yolu bakımından görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 08/09/2021 tarihinde kesinleşmiştir.

3. Davacılar vekili, bu kez benzer taleple idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Eskişehir 1. Ídare Mahkemesi 17/09/2021 tarihli ve E.2021/644, K.2021/652 sayılı kararı ile, davanın sūre aşımı nedeniyle reddine karar vermiştir. Bu karar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.

5. Bursa Bölge Idare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 15/06/2022 tarihli ve E.2021/1096, K.2022/917 sayılı kararı ile, "özel hukuk tüzel kişisi OSB Müdürlüğünün kamu gücünün kullanılmasından kaynaklanmayan ve özel hukuk hükümlerine göre yapılan sōzleşme uyarınca faydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetinin kesilmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

6. Eskişehir 1. İdare Mahkemesi 05/07/2022 tarihli ve E.2022/631 sayılı kararı ile, istinaf merciinin verdiği karar gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.

. 7. Eskişehir 1. Îdare Mahkemesinin 26/07/2022 tarihli ve E.2022/631 sayılı üst yazısı ile, olumsuz görev uyuşmazlığına konu dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
8. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde; 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir; "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıklı85maddesinin (h) bendi söyledir:esinin (h) bendlsoviedit............t"a.
85. maddesiin (n) oendi ş0yicdi.B değiştirilmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 45
Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.."
9. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (e) ve (h) bentleri şöyledir:
"su sanunuvsuamnasuua,
 ua üretimde bulunan veya bulunmayı taahhüt eden ve bu Kanunun amacına uygun faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile finansal kiracıvı.now 
Kidciyi,a aaa sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarımın imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini, ifade eder."
m mkammoooeamvanvamaameeu 
a kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. (Ek cümle : 20/2/2014-6525/21 md.) OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, il Özel İdaresi, Belediye veya Yatırım Îzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
T. Avm Kamanunone sapt Mosion kaa kam  m,..ow 
hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve õzel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı sadece OSB'nin yetki ve sorumluluğundadır. OSB'ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirket kurma şartı aranmaksızın OSB alanı içerisinde õncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere elektrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OsB'deki katılımcıların elektrik üretim tesisleri kurmasıve işletmesi OSB iznine tabidir."
12. 12/04/2000 tarihli ve 4562 sayılı Kanun'un, 04/07/2012 tarihli ve 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafindan yapılan itiraz başvurusu ūzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarihli ve E.2013/49, K.2013/125sayılı kararı ile 04/07/2012 tarihli, 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...yapabilen veya ... " sõzcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

. avsanununuueumruruaousuan u. uuuuesa 
a seçeceği beş asil, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OSB'lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl için seçilir.Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantısalt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde baskanın ovuna itibar edilir.naskanm ovunanarc,..
sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ım katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
16. Dava, davalı Organize Sanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faaliyeti gösteren davacıların, resmi yoldan faaliyetinin durdurulmasının istenilmesi üzerine tesis içindeki makine ve ekipmanların taşınması için süre verilmesine rağmen davalı tarafından elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesi nedeniyle, el atmanın ōnlenmesi ve muarazanın giderilmesi istemiyle açılmıştır.

Sayfa : 46
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
17. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, özel hukuk tüzel kişiliğini hâiz davalı Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün katılımcısı olan davacılar ile aralarında özel hukuk hükümlerine göre yapılan sözleşme uyarınca faydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetinin kesilmesinden kaynaklanan dava konusu el atmanın önlenmesi ve muarazanın giderilmesine ilişkin uyuşmazlığın görūm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarihli ve E.2021/392, K.2021/293 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümūnde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Eskişehir 1. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021tarihli ve E.2021/392, K.2021/293 sayılı GÖREVSÍZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BÍRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TĀŞ: Üye
Üye Doğan A AGIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün TĀŞ: Mahmut
Üye Doğan A AGIRMAN: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TĀŞ: BALLI
Üye Doğan A AGIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/444KARAR NO : 2023/176KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma sırasında suça konu eşyanın kaybolması nedeniyle oluşan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: H.Y.
Vekili : Av. Yusuf Emre YİĞiT Davah : Adalet BakanlığıVekili : Av. Osman TEZCAN 
I.DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının alacağı nedeniyle başlattığı icra takibine dayanak bonoya imza itirazı üzerine Cihanbeyli Cumhuriyet Başsavcılığınca açılan soruşturma kapsamında bono aslının icra dairesince Savcılığa teslim edildiği ve bu sırada bononun kaybedilmesi sonucu geri verilmediğinden bahisle oluşan maddi zararın karşılanması için Adalet Bakanlığına yapmış olduğu başvuru neticesinde sadece kayıp bedelinin ödenebileceği bilgisinin verilmesi üzerine, olayda idarenin kusuru bulunduğunu ileri sürerek tüm maddi zararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A.Ídari Yargıda 
2. Konya 3. İdare Mahkemesi 10/01/2022 tarih ve E.2021/971, K.2022/19 sayılı kararı ile, "adli soruşturma ve/veya kovuşturma kapsamında meydana geldiği ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılacak tazminat davalarının 5271sayılı Kanuna göre; adli soruşturma veya kovuşturma kapsamında verilen kararlar nedeniyle oluşan zararlar nedeniyle açılacak tazminat davaların görüm ve çözümünün zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinin ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinin yetkisinde olduğu,olayda, bononun borçlusu tarafindan suç duyurusunda bulunulması üzerine Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan soruşturma açıldığı,savcılık tarafından verilen karar uyarınca bononun incelemeye gönderilmesi aşamasında kaybolduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla meydana geldiği iddia olunan zararın, suç soruşturması nedeniyle oluştuğu, bu nedenle zararın tazmini istemiyle açılacak davanın 5271 sayılı Ceza 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 47
Muhakemesi Kanunu'nun 142'nci maddesi hükmü uyarınca adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna varıldığı" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf ediłmeksizin 28/02/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Konya 9. Ağır Ceza Mahkemesi 14/03/2022 tarih ve E.2012/147, K.2022/126 sayılı kararı ile, "tazminata konu işlemin CMK. 141. maddede düzenlenen koruma tedbirleri dışında bir husustan kaynaklandığı ve açılacak davanın idari yargı yerinde açılmasıgerektiği" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 28/03/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili, karar kesinleşmeden, ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesi için adli yargı yerine 22/03/2022 tarihli dilekçesini ibraz etmiştir.

6. Konya 9. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı, bu başvuruyu sehven istinaf başvurusu olarak değerlendirmiş ve karar istinaf edilmeksizin kesinleştikten sonra 20/04/2022 tarihinde dosyayı istinaf merciine göndermiştir.

7. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 11/05/2022 tarih ve E.2022/620, K.2022/686 sayılı kararı ile, "filen oluşan görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere mahkemesine tevdine" karar vermiştir.
8. Konya 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 20/04/2022 tarihli dosya gönderme formu ile dava dosyası, sehven Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiş, Başsavcılık tarafından 18/07/2022 tarih ve 2022/77236 sayılı üst yazı ile Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıa iletilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir 
"Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir.Devletin sorumlu olan ilgili gōrevliye rücu hakkı saklıdır."
10. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında düzenlenen "Tazminat istemi" başlıklı 141. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“ (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
Kişiler, maddî ve manevî her tūrlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e) ve (f) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat hakları bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir."
11. "Tazminat isteminin koşulları" başlıklı 142. maddesi şöyledir:
“ (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hūkümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır......
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz gōrev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyası ile idari yargı yerine ait kesinleşme şerhini havi kararın 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davaci vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece önce sehven gönderilen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gōrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayfa : 48
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
14. Dava, yargısal faaliyet niteliğindeki soruşturma sırasında imza incelemesine gönderilmesi gereken suça konu kıymetli evrakın kaybolması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. Anayasa'nın başlangıç kısmında öngörülen "Kuvvetler ayrımı" ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve 138. maddeleri dikkate alındığında, bağımsız bir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen "idari işlemler" kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu "yargısal işlemler" nedeniyle idari yargı yoluna başvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Yukarıda işaret edildiği üzere, Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargıdüzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.
16. Dosyanın incelenmesinden, davacının üçüncü kişiden olan alacağı nedeniyle Cihanbeyli İcra Müdürlüğünün E.2019/537sayılı dosyası ile icra takibi başlattığı, takip üzerine borçlu tarafından hem Cihanbeyli İcra Hukuk Mahkemesinde 2019/50 esasa kayden dava açıldığı, hem Cihanbeyli Cumhuriyet Başsavcılığına 2019/1366 sayılı soruşturma dosyası ile şikayette bulunulduğu, İcra Müdürlüğüne teslim edilen bono aslının suç duyurusu nedeniyle Cihanbeyli Başsavcılığı tarafından istenilmesi üzerine savcılığa gönderildiği, Cihanbeyli İcra Hukuk Mahkemesince bono aslının geri istenildiği, Savcılık tarafindan bononun kaybolduğunun bildirilmesi üzerine Mahkemece bono aslının dosyaya sunulamadığından bahisle borçlu tarafından açılan davanın kabulüne karar verildiği, böylece alacağını tahsil edemediği gibi yargılama gideri de yüklendiği, bononun sunulamamasında kendi kusurunun bulunmadığı, zararının karşılanması için Adalet Bakanlığına yapmış olduğu başvuru neticesinde 254,75 TL kayıp bedełi ödenebileceği bilgisinin verildiği belirtilerek, olayda idarenin kusuru bulunduğundan bahisle oluşan 23.812,57 TL maddi zararın yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

17. Somut olayda, yargı faaliyeti kapsamındaki ceza soruşturması sırasında kaybolan ve geri verilmeyen suça konu kıymetli evraktan kaynaklı tazmin isteminin dayanağının 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde düzenlenen "koruma tedbirleri" kapsamında olduğu ve aynı Kanun'un 142. maddesi hükmü uyarınca bu davanın görūm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnūnde bulundurularak, Konya 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 14/03/2022 tarih ve E.2022/147, K.2022/126 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçeierle;
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Konya 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 14/03/2022 tarih ve E.2022/147, K.2022/126 sayılı GÖREVSİZLÍK KARARININ 
KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.


Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/445KARAR NO : 2023/73KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, aynı maddi olay nedeniyle düzenlenen işyerinin kapatılmasına dair işlemin idari yargı yerinde dava konusu yapıldığı hususu dikkate alındığında, İDARİ YARGI YERİNDE çōzümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : E.P.
Vekili : Av. Kazım CAN Davah : Kahramanmaraş Valiliği Vekili : Av. Gülay DAL 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 49
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Kahramanmaraş Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğūnün 21/01/2022 tarihli ve E.41838228 sayılı işlemi ile, Kahramanmaraşilinde "Akademi Eğitim Danışmanlık" adı altında izinsiz eğitim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, işletmenin kurucusu davacı adına 5580 sayıh Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3/11. maddesi uyarınca 100.080 TL idari para cezası ile adı geçen işletmenin kapatılmasına karar verilmiştir.

2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Kahramanmaraş 1. Sulh Ceza Hâkimliği 08/04/2022 tarihli ve D.İş. 2022/640 sayılı kararı ile, "idari yaptırım kararına karşıidari yargı yerinde iptal davası açılması gerektiği" gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar,21/04/2022 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Kahramanmaraş İdare Mahkemesi 07/07/2022 tarihli ve E.2022/697 sayılı kararı ile, konu ile ilgili Uyuşmazlık Mahkemesinin emsal kararlarını da göstererek, "incelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5580 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağınedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünün, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu"gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlığı altında düzenlenen 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, ōzel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması,kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmışbulunan õzel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esaslarıdüzenlemektir.

Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine gōre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar."
7. Aynı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
(Değişik ikinci fikra: 2/12/2016-6764/62 md.) Özel öğretim kurumunun;
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fillerde bulunmasi,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki filler için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki filler için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fikranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g)bentlerindeki fillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki filin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası,kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafindan verilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
8. 5580 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlar düzenlenmiş, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

9. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun:
...



Sayfa : 50
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,uygulanır."
10. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
I1. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasm Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp dūşünūldü:
13. Dava, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır. İzinsiz eğitim faaliyeti gösteren işletmenin kapatılmasına ilişkin işlemin iptali için de Kahramanmaraş Îdare Mahkemesinin 2022/239 esas sayılı dosyası kapsamında dava açıldığı ve aynı Mahkemenin 02/06/2022 tarihli ve K.2022/640 sayıhı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve dosyanın istinaf aşamasında olduğu anlaşılmıştır.

14. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının gõrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki dūzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

15. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargımın görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykirılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görūleceği anlaşılmaktadır.

16. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yõnünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanıma giren idari yaptırım kararımın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, § 22-23).
17. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5880 sayılı Kanun'da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gõsterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak ve aynı maddi olay nedeniyle işyerinin kapatılmasına da karar verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.

18. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılıKanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5580 sayıl Kanun'un 3. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümūnde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kahramanmaraş Îdare Mahkemesince yapılan başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 51
B. Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDINE,23/01/2023 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/458KARAR NO : 2023/379KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : Davacının görev yaptığı döneme ilişkin olarak kamu kuruluşu niteliği taşımayan İler Bankası A.Ş. aleyhine maddi ve manevi tazminat istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Z.K.
Vekili : Av. Şeyhmus BAYHAN Davali : İller Bankası A.Ş.Vekili : Av. Furkan DENIZ 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, İller Bankası Diyarbakır 11. Bölge Müdürlüğünde inşaat mühendisi olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılmasına karar verilen davacının Avrupa Însan Hakları Mahkemesine yaptığı bireysel başvuru sonucu verilen ihlal kararıüzerine yapılan yeniden yargılama sonucunda idari yargı yerinde verilen iptal kararı nedeniyle, yoksun kaldığı maddi haklarının ve manevi zararının İller Bankası A.Ş.'den tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, yasal savunma süresi içinde, İller Bankası A.Ş.'nin õzel hukuk tüzelkişisi olduğundan bahisle yargı yolu bakımından görev itirazmda bulunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
3. Zonguldak İdare Mahkemesi 27/04/2022 tarih ve E.2022/28 sayılı görevlilik kararı ile, özetle; "memurluktan çıkarma işleminin iptaline-karar verilmesi istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve kararın kesinleşmesi üzerine açılan işbu davanın ise idari işlem nedeniyle uğranılan maddi zararların karşılanmasına ilişkin açılan bir tam yargı davası olduğu,bununla birlikte İller Bankasınin anonim şirket altında yapılandırılmış olmasının kuruluşun kamusal vasfinı ortadan kaldırmayacağı,kuruluş bünyesinde görev yapan personelin de kamu personeli niteliğini kaybetmeyeceği, İller Bankası A.Ş. ile kurum personeli arasmda doğacak uyuşmazlıkların idare ve kamu personeli arasında idarenin tek taraflı olarak kullandığı kamu gücü neticesinde tesis ettiği idari işlemlerden kaynaklanmakta olduğundan, bu uyuşmazhıkların görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.

4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine, dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, "6107 sayılı Kanun'un 08/02/2011 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmesi ve bu Kanun hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin 18/10/2012 tarih ve E.2012/29, K.2012/155 sayılı kararı birlikte değerlendirildiğinde; İller Bankasının 6107 sayılı Kanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde õzel hukuka tabi ve özel işletmecilik esaslarına dayanarak faaliyet gösteren anonim şirket statüsünde bir tüzel kişilik olduğu, İller Bankasının yürüttüğü faaliyetin Anayasa'nın 128.maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamayacağı, Banka personelinin Anayasa'nın anılan maddesi kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceği, davacının 6107sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği taribten çok önce anılan Bankada görev yaparken kamu görevinden çıkarılmakla birilikte, İller Bankasının 6107 sayılı Kanun ile anonim şirkete dönüştürüldüğū, bu itibarla kamu kuruluşu niteliği taşımayıp özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve anonim şirket statüsünde bulunduğu, 6107 sayılı Kanun'un intikal düzenlemesi niteliğinde olan geçici 

Sayfa : 52
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
5.maddesinde idari yargıda görülmekte olan davaların idari yargıda görülmeye devam edileceğine ilişkin bir hükmün bulunmadığı, bu itibarla özel hukuk tüzelkişisine dönüşen İller Bankası işleminden kaynaklandığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazminine ilişkin davanın çözümünün adli yargının görevine girdiği" görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca  ydüşüvmDüeöbaşvurunun reddr gerekugi yonunde duşunce vennmşun. Dugancenm "gh kion yoyreon... . ., .. , . ai, s. s -..
aUeaa ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11. madde uyarınca idareye başvurma hakları sakhıdır."hükmüne ver verilmistir.VerVermsur.......
nukmudne yer venmgu.Dadosai cemeindedavaankastamonuBölgMüdürlüğünde ina mhendis çalışmakta iken devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin 29/02/2000 tarih ve 2000/1 sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali için açtığı davanin Zonguldak İdare Mahkemesinin 13/03/2002 tarih ve E:2002/41, K:2002/352 sayılı kararıyla reddedildiği, ancak bu ret kararının kesinleşmesinin ardından Avrupa Însan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuru sonucunda AlHS'nin 10. maddesinde düzenlenen ifade õzgürlüğünün ihlal edildiğine hükmedildiği ve yeniden yapılan yargılama sonucunda Zonguldak İdare Mahkemesinin 14/10/2019 tarih ve E:2019/465, K:2019/940 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptal edildiği, bunun üzerine davacıtarafindan, söz konusu işlem nedeniyle kamu görevinden uzakta kaldığı sürede yoksun bırakıldığı özlük haklarının iadesi ve maddi haklarına karşılık şimdilik 10.000,00-TL maddi ve 30.000,00-TL manevi tazminatın işlem tarihi olan 29/02/2000 tarihi itibarıyla isvecekfaizive birke ödenmesine karar verilmesi istemiye bu davan açıldığı anlaşılmakadıTazave onnkoucmndomo kaa venoor loemy. ar ",...:
Bav aaa d mahkemesince verilen iptal kararı üzerine, karar gereğinin yerine getirilmesi için açılan tam yargı davası niteliğinde bir dava olmasıkarşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
. usnuavaunesunaun.
icin mfaterledienr tadan aanial dava aauenr mnar cuncnre tararmdun uynan qpaar davoa,........,
n Raan even ve sielcruc doiayr kigiser naklar dogrudan mame smm s m,,o..
esi ici yapuan her turu idan sozieşmncicrdch doiayi tardrial urusmda yikaa "y *yinne a .y. :.. .,, ... s.is.
u denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanuniarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
y. o savm me bankasr Aomnm qukeu Tada nanan un e aey -y*.  ,
K Bankası Anonim Şirketi" unvanıyla bir kalkınma ve yatırım bankası kurulmuştur. Bankanın kısaltılmış unvanı "İLBANK'"tır ve merkezi Ankara'dadır. Bankanın ilgili olduğu Bakanlık, Bayındırlık ve İskân Bakanlığıdır."
mo Bn samunpanauesuneucasurn . aauuvs eaa 
sözleşmeli personel hakkındaki hükūmlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür..."
. AvmKanun van soosrar makmvequn r toeeesm *..
bendi kapsamında sigortalı sayılır. Yönetim Kurulu üyeliği görevi, 5510 sayılı Kanuna göre sosyal sigorta veya genel sağlık sigortasıyönünden sigortalı olmayı gerektirmez. Yönetim Kurulu Başkanı ve üyelerine birinci fikra uyarınca yapılacak ödemeler sigorta primine esas kazança dâhil edilmez.ncadacumnnez..._...,.."
esas Kazanca dani cumez.edilenlere ilişkin esas ve usuller çerçevesinde iş sonu tazminatı õdenir."
12. Aynı Kanun'un “Çeşitli hükümler" başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 53
"Banka, bu Kanunda yer alan hükümler dışında, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve diğer kanunların ilgili hükümlerine tabidir...

13. Aynı Kanun'un "Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"13/6/1945 tarihli ve 4759 sayılı Îller Bankası Kanunu ile 8/12/1987 tarihli ve 298 sayılı 190 sayılı Genel Kadro ve UsulüHakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte İller Bankası Genel Müdürlüğüne ait kadrolar iptal edilerek 13/12/1983 tarihli ve 190sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararamenin ilgili bölümünden çıkarılmıştır..."
14. Aynı Kanun'un geçici 4. maddesinin üçüncū fikrası şöyledir:
"(3) a) Bankanın bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki mevcut personelinden 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulananların Bankada sözleşmeli olarak atandıkları tarihten başlayarak otuz gün içinde 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendine göre sigortalı olma talebinde bulunmamaları halinde, emekli kesenekleri kendilerince, kurum karşılıkları Banka tarafindan karşılanmak suretiyle 5434 sayılı Kanun ile ilgileri devam ettirilir. Bu şekilde 5434 sayılı Kanunla ilgileri devam ettirilenlerin emeklilik hak ve yükümlülüklerinin tespitinde, önceden emeklilik hak ve yükümlülüklerine esas alınmakta olan kadro, görev veya pozisyonları aynışekilde dikkate alınmaya devam olunur. Ayrıca, bu şekilde ilgi devamında geçen süreleri kıdem aylıklarının hesabında dikkate alınır ve bunların kazanılmış hak aylık derece ve kademeleri de genel hükümler çerçevesinde yükseltilmeye ve ilerletilmeye devam olunur. 5510sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereğince 5434 sayılı Kanuna göre emekli keseneği ve kurum karşılığı õdenenlerden 5510 sayılıKanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendine göre sigortalı olma talebinde bulunanların sigorta primleri ile sosyal güvenliğe ilişkin diğer hak ve yükümlülükleri ise 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenir. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Deviet memuru statüsünde çalışmakta iken sözleşmeli personel statüsüne geçenlerden 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olanların, Devlet memuru statüsünde geçmiş hizmet süreleri, iş sonu tazminatına hak kazanmada ve hesabında dikkate alınır.

·b) 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra göreve başlayan ve aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmak suretiyle sigorta primine esas kazançları aynı Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenenlerden,bu Kanun hükümlerine göre sözleşmeli olarak atananlar hakkında ise 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi hükümleri uygulanır."
15. Aynı Kanun'un geçici 5. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunla kaldırılan İller Bankasının tüm hak ve mükellefiyetleri, bu Kanunun yayımlandığı tarihteki bilançosunun tüm aktif ve pasifleri ile bilanço dışı yükümlülükleri, İller Bankası leh ve aleyhine açılmış ve açılacak davalar ve icra takiplerine ilişkin bütün hak, yetki, yükümlülük, alacak ve borçlar İller Bankası Anonim Şirketine geçer ve bu davalar ile icra takipleri İller Bankası Anonim Şirketi husumetiyle yürütülür. Diğer mevzuatta İller Bankası Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıflar İller Bankası Anonim Şirketine yapılmış sayılır.

(2) Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 4759 sayılı Kanun uyarınca İller Bankası tarafından ihale edilen veya halen Bankanın kontrollüğünde yürütülmekte olan belediye ve il õzel idarelerine ait yapım, mal alım, hizmet ve danışmanlık işleri sonuçlandırılıncaya kadar 4759 sayılı Kanun ve diğer ilgili mevzuat hükūmlerinin uygulanmasına devam olunur."
B. Yargı Kararları
16. 6107 sayılı Kanun'un 11. maddesinin iptali istemiyle Danıştay Onikinci Dairesince yapılan itiraz başvurusu üzerine konuyu inceleyen ve 18/10/2012 tarih ve E.2012/129, K.2012/155 sayılı kararla istemi reddeden Anayasa Mahkemesinin karar gerekçesi sövledir:
..“..Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında 'İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.' hükmüyer almaktadır. Bu maddede yer verilen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının görev ve yetkilerinin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde, açık bir biçimde kanunla düzenlenmesini gerekli kılar.

Anayasa'nın 128. maddesinde ise Devlet'in, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümiü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bu kapsama giren personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin de kanunla düzenleneceği öngōrülmüştür. Anayasa'nın 128. maddesi anlamında bir kamu hizmetinden söz edilebilmesi için, sõz konusu hizmetin Devlet, kamu iktisadi teşebbūsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmeti olması, bu kamu hizmetinin 'genel idare esaslarına göre vürütülmesi ile görevin 'asli ve sürekli' nitelikte olması şarttır.

C..-..gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Kanun'a ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile vürütüleceği kurala bağlanarak farklı bir istihdam politikası benimsenmiştir 
,.--.......memurlar ve sōzleşmeli personel ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında görev yapan işçiler eliyle gerçekleştirilmekteyken, itiraz konusu kural ile Îller Bankasının personel rejiminin yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Îller Bankası, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 58. maddesiyle getirilen 'istisna' hükmü ile anılan KHK'nin kapsamı dışında bırakılmıştır. Banka, Kuruluş Kanunu'nun 1. maddesinde de belirtildiği üzere özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz, anonim şirket statüsünde bir kalkınma ve yatırım bankasıdır.
Kanun koyucunun, 6107 sayılı Kanun ile İller Bankası'nım tüm iş ve işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olarak,olanakları ölçüsünde yerel yönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarını karşıłayan ve bankacıık işlemlerine aracılık eden, bunlar için projeler üreten, danışmanlık hizmeti veren ve anonim şirket şeklinde yapılanan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göre örgütlenen,

Sayfa : 54
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
çağdaş bankacılık esaslarına göre faaliyet gösteren ve görev alanlarında uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüşmesini amacladığı görülmektedir.YnKoan,owb 
amayaag 6oamonea sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, özel hukuk hükümleri çerçevesinde, bankacılık sektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde verimlilik ve rekabet esaslarına gõre çalışması gereken kuruluşlar olduğundan, personel rejiminin de bu esaslara uygun olması doğaldır.cna,low 
omao aesa.Caşbaığvaraı rkaben kere uy oa ynid yadıan  Baa çaşa etkin, verimli, özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personel rejimine de bağlı olacaktir. Bu doğrultuda İller Bankasi, 6107 sayılıKanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyet yürüttüğünden, özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan bu bankanın hizmeti Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamaz ve personeli de aynı madde kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez.hgneaadonowb 
asu aaas••seo Baze uk ükmrienmşirk süsn ç min kru n yapılandırılan İller Bankasında personel statüsünün değiştirilmesi ve bu doğrultuda Banka personelinin, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde istihdam edilmesi hususu yasa kovucunun takdirindedir.Ynmalowb 
soydeaan amaea İler Bankan özel hukuk hükümerin tabi anonimşirket statüsünde olması ve personeinin d Anayasann mades kapsamında yer almaması dikkate alındığında, itiraz konusu kuraida Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşūnüldü:
19. Dava, İller Bankası Genel Müdürlüğünde görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan ve çalıştığı kamu kuruluşunun anonim şirkete dönüşmesinden sonra hakkındaki kamu görevinden çıkarılma işlemi idari yargı yerince iptal edilen davacı tarafından,yoksun kaldığı maddi haklarının ve manevi zararının davalı İller Bankası A.Ş.'den tazmini istemiyle açılmıştır.
20. Dosyanın incelenmesinden; davacının İller Bankası Diyarbakır 11. Bölge Müdürlüğünde inşaat mühendisi olarak çalışmakta iken, devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin 29/02/2000 tarih ve 2000/1 sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali için açtığı davanın Zonguldak Ídare Mahkemesinin 13/03/2002 tarih ve E.2002/41, K.2002/352 sayılı kararıyla reddedildiği, bu ret kararının kesinleşmesinin ardından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuru sonucunda ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmedildiği ve yeniden yapılan yargılama sonucunda Zonguldak Îdare Mahkemesinin 14/10/2019 tarih ve E.2019/465, K.2019/940 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptal edildiği, bunun üzerine davacı tarafından söz konusu işlem nedeniyle kamu görevinden uzakta kaldığı sürede yoksun bırakıldığı özlük haklarının iadesi ve maddi haklarına karşılık şimdilik 10.000TL maddi ve 30.000 TL manevi tazminatın işlem tarihi olan 29/02/2000 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

21. Dava konusu tazminat taleplerinin dayanağının davacıın devlet memuru statüsünde çalıştığı döneme ilişkin idari işlem olduğu ve idari yargı yerince verilen iptal kararı sonrası davanın açıldığı görülmekte ise de, dava tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Îller Bankası A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümü gerekmektedir.
2 Öte yandan, 6107 sayılı Kanun'un 08/02/2011 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdiği ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde; İller Bankasının 6107 sayılı Kanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde õzel hukuka tabi ve özel işletmecilik esaslarına dayanarak faaliyet gösteren, anonim şirket statüsünde bir tüzel kişilik olduğu, Îller Bankasının yürüttüğü faaliyetin Anayasa' nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli gōrevlerden sayılamayacağı, uyuşmazlık konusu dava tarihi itibarıyla Banka personelinin Anayasa'nın anılan maddesi kapsamında memur ya da diğer kamu gõrevlisi olarak değerlendirilemeyeceği, davacı6107 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten çok önce anılan Banka'da göreve başlamakla birlikte, İller Bankası Genel Müdürlüğünün 6107 sayılı Kanun'la anonim şirkete dōnüştürüldüğü, dava tarihi itibarıyla kamu kuruluşu niteliği taşımayıp özel hukuk hükümlerine tabi,tüzel kişiliğe sahip ve anonim şirket statüsünde bulunduğu, davacının haksız idari işlemden kaynaklı olsa da hak ettiğini ileri sürdüğümaddi ve manevi tazminat alacaklarının tahsiline ilişkin davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 55
23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bułundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yaptığı başvurunun kabulü ile Zonguldak İdare Mahkemesinin 27/04/2022 tarih ve E.2022/28 sayılı görevlilik kararının kaldırımasına karar verilmesi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Zonguldak İdare Mahkemesinin 27/04/2022 tarih ve E.2022/28 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/11/2016 tarihli ve E.2014/4005, K.2016/3115 sayılı kararında da belirtildiği üzere,"6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un incelenmesinden; özel hukuk hükümlerine tâbi olarak, anonim şirket statüsünde kurulan İller Bankası Anonim Şirketi'nin, Bayındırık ve İskan Bakanlığı ile ilişkilendirildiği; Bankanın ortaklarının il özel idareleri ve belediyeler olduğu, sermayesinin, 9.000.000.00o (dokuz milyar) Türk Lirası olarak Kanun'la beliriendiği, bu sermayenin Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabileceği ve sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine, 5779sayılı il Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun'a göre her ay Maliye Bakanlığı ve iller Bankasınca dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarların, Bankanın vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonraki yıllık safi karından yüzde otuz oranında ayrılacak payın ve diğer mevzuat hükümleri ile Banka sermayesine aktarılması uygun görülen paralar ile sermayeye eklenmek üzere yapılacak her türlüyardım ve bağışların ekleneceği, dolayısıyla sermayesinin ve gelirlerinin kamu gelirlerinden sağlandığı; Bankanın amacının, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin fl.sman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın mahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üst yapı işlerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığı işlevlerini yerine getirmek olduğu; genel müdürünün, Bakanın teklifi üzerine Başbakan tarafından atandığı, genel kurulunun,il özel idarelerini temsil etmek üzere il genel meclisi üyeleri arasından seçilecek yirmi kişi, belediyeleri temsil etmek üzere belediye başkanları arasından her bir ili temsilen seçilecek birer kişi ile içişleri, Maliye, Bayındırlık ve İskan Bakanlıkları ile Hazine Müsteşarlığını temsil etmek üzere görevlendirilecek birer kişiden oluştuğu, yönetim ve denetim kurullarının ise ağırlıkl olarak merkezi idare tarafindan oluşturulduğu; Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütüldüğü; Kanun ile yönetim kuruluna, idareye özgü bir düzenleyici tasarruf türü olan yönetmelik çıkarma yetkisi tanındığı görülmektedir.

Bu nedenle, örgütsel yapısı kamu ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla oluşturulan ve bu õrgütsel yapının organları da yine ilgili kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri tarafından oluşturulan Banka'nın sahip olduğu yukarıida belirtilen yetki ve ayrıcalıklar da dikkate alındığında, özel bir banka niteliğinde olmadığı, kamu tüzel kişiliği özelliği taşıdığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, kamu kurumu niteliğindeki İller Bankası ile kamu personeli niteliğindeki personeli arasında, idarenin tek taraflıolarak kullandığı kamu gücüne dayanarak tesis ettiği idari işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklara karşı açılan davanın görüm ve çözümū görevi idari yargı yerine ait bulunmaktadır." düşüncesinde olduğumuzdan sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/477KARAR NO : 2023/25KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip davalı OSB yönetim kurulunun davacı adına yapılan taşınmaz tahsisinin iptaline ilişkin işlemine karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


Sayfa : 56
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : I. Seramik Înş. Isı San. Tic. Ltd. Şti. Adına yetkili temsilci R.Ç.
Vekili : Av. Şeyda ÖZTÜRK ASLAN 
Davahlar : 1- Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. Şeyma ÖZTÜRK 
2- T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi içerisinde bulunan Fatih Mahallesi, 131 ada, 1 sayılı parselin davacışirkete tahsisine ilişkin işlemin iptal edilmesine dair 14/09/2021 tarih ve 2021/682 sayılı Malatya Organize Sanayi Bölgesi Bölge Yõnetim Kurulu Başkanlığı kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde çõzülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Malatya 1. Ídare Mahkemesi 30/03/2022 tarihli ve E.2021/1208 sayılı kararı ile, uyuşmazhıkta, davacı şirkete ilk olarak yönetim kurulu kararıyla parsel tahsisinde bulunulduğu, akabinde yapılan yönetim kurulu kararıyla tahsisin iptal edildiği, bu durumun Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığıın 14/09/2021 tarih ve 2021/682 sayılı işlemiyle davacıya bildirildiği ve bu işlemin iptali istemiyle iş bu davanın açıldığını belirterek, davahı bölge müdürlüğünün 4562 sayılı Kanun'da belirlenen şekilde kurulduğu ve kuruluş sürecinde idarenin aktif olarak yer aldığı, kurulduktan sonra merkezi ve yerinden yönetim idarelerinin aktif olarak tüzel kişilik içerisinde bulunmaya devam ettiği ve denetim konusunda idarenin birtakım yetkilere sahip olduğunun görüldüğünü, parsel tahsisinin veya tahsisin iptalinin idari işlemler vasıtasıyla gerçekleştiği ve bu işlemlerin idare hukuku ilke ve kurallarına göre tek yanl,kesin ve yürütülebilir nitelikte olduğu hususunda duraksama bulunmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünün, bu haliyle idare hukuku ilke ve kurallarına göre idari yargı yerlerinin görevine girdiğini açıklayarak Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermek gerektiği gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine, davaya bakmakla Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
4. Davalı Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi Böige Müdürlüğü vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunułması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu gõrev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Yine anılan Kanun'un 25/5. maddesine göre de OSB'lerde tutulacak defterler ve genel kurul toplantılarında görevlendirilecek Bakanlık temsilcisi konularında OSB mevzuatında hüküm bulunmayan hâllerde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlere ilişkin hūkümlerinin uygulanacağı hükmü bulunmaktadır.

Yapılan inceleme sonucunda, Malatya 1. OSB Müdürlüğünün, 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulduğu anlaşılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Malatya 1. OSB içinde faaliyet gösteren davacı adına tahsisli taşınmazın tahsis işleminin iptaline ilişkin 14.09.2021 tarihli ve 2021/682 sayılı Yönetim Kurulu Kararı'mn iptaline dair davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargıverinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

.((.,Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin; 15.02.2016 tarihli ve E.-K.2016/21-58 sayılı ve 05.04.2021 tarihli ve E.-K.2021/182-200sayılı emsal kararlarında da bu hususların vurgulandığı görūlmektedir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasıa, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gōnderilmesine karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
".. Bilim, Sanayi ve Teknoloji (Sanayi ve Ticaret) Bakanlığının onayı ile, Bakanlıkça belirlenen yerde kurulan ve özel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilen organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı, düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde özel bir takım görevler verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetki ve ayrıcalıklar tanınmış olup, organize sanayi bölgeleri, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanlı,kesin, doğrudan uygulanabilir işlemlerde tesis edebilmektedir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 57
Dava konusu olayda da; davacı şirketin iptal davasına konu ettiği, organize sanayi bōlgesinde bulunan ve davacı şirket adına tahsis edilmiş olan taşınmazın, tahsisine dair işlemin iptali yolundaki Malatya I. Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü Yönetim Kurulu kararının ve bu kararın bildirimi yolundaki işlemin, idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğuran, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu haliyle uyuşmazlığın idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
SONUÇ : Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir. 5393 sayılı Kanun'un "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıklı 85. maddesinin (h) bendi şöyledir:
"12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin altıncı fikrası aşağıdaki şekilde değistirilmistir.

-..Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır."
9. 4562 sayılı Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde "Organize Sanayi Bölgesi (OSB)"tanımlanmıştır. İlgili metin şöyledir:
"Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarımı ōnlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarımın imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine gõre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini... ifade eder."
10. "Yer seçimi kuruluş ve planlama" başlıklı 4. maddesinin onikinci ve devamı fikraları şōyledir:
"OSB sımırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Katılımcı tarafından OSB'ye başvuruiduğu hâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcıın müracaatı hâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafından uygun bulunması hâlinde onaylanabilir.
Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.
OSB tūzel kişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığıtespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafindan yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafından karşılanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
11. "Nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin ilk fiıkrası şöyledir:
"OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemieri (...) yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir.OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl Özel İdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
12. 12/04/2000 tarihli, 4562 sayılı Kanun'un, 04/07/2012 tarihli, 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Danıştay AltıncıDairesi tarafindan yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarihli ve E.2013/49, K.2013/125 sayılı kararı ile 04/07/2012 tarihli, 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "... yapabilen veya ... '"sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

13. Aynı Kanun'un "Yönetim Kurulu" başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi ūyeleri arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OSB'lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur. Yönetim kuruiu üyeleri dört yıl için seçilir.

Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.


Sayfa : 58
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile mūteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir.'
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngõrülen yōnteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen sūre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde davalı Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi yõnünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi içerisinde bulunan Fatih Mahallesi, 131 ada, 1 sayılı parselin davacı şirkete tahsisine ilişkin işlemin iptal edilmesine dair 14/09/2021 tarih ve 2021/682 sayılı Malatya Organize Sanayi Bölgesi Bölge Yönetim Kurulu Başkanlığı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

17. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmış kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, Organize Sanayi Bölgesinin õzel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tūzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde, davalı OSB tarafından tesis edilen işlemin yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile,davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Malatya 1. İdare Mahkemesinin 30/03/2022 tarihli ve E.2021/1208 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Malatya 1. Ídare Mahkemesinin 30/03/2022 tarihli ve E.2021/1208 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Ahmet ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Görevsel bakımdan bir girişim ve etkinliğin kamu hizmeti sayılması veya sayılmaması, değişik koşullar dikkate alınarak yasakoyucunun görüşleri doğrultusundaki belirlemelerine göre şekillenen değişken ve göreceli bir konudur. Kamu hizmetinin yönetsel öğesi, genelde kamusal yönetim biçimi ise de, İdarenin özel hukuk hükümlerine göre yürüttüğü kimi etkinliklerin de bu nitelikte olduğu görülmektedir Fakat bir hizmetin amacı kamu yararı ise kamu hukuku esaslarına bağlı kalacağı açıktır. Bu nedenle idarenin, toplumun yararıma olarak genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak için giriştiği etkinlikler hangi yol ve usulle yapılırsa yapılsın kamu hizmeti sayılacağından "kamu hizmeti" kavramının en önemli õğesi yönetim biçimi değil, hizmetin amacı ve bunun sorumluluğunu üstlenen organın niteliğidir. Böyle olunca, kamu hizmetleri, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin toplumun genel olarak ihtiyaçlarınıkarşılamak amacıyla yürüttüğü veya buyruğu ve sorumluluğu altında başkalarına yaptırdığı etkinlikler olarak tanımlanabilir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 59
İdarî işlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmak amacıyla yapılan tek yanlı ve icraî irade açıklamaları olarak tanımlandığında,"iradenin açıklanması" yönünden, bu iradenin sahibi durumunda olan "idarî makam" kavramı önem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan merciye göre belirlenen organik ölçüt tek başına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idari işlem olmadığı gibi,bütün idarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da,kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarına tabi olmaktadır.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayı ile ve anılan Bakanlıkça belirlenen yerde kurulan organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıkh düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde özel bir takım görevler verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetkiler tanınmıştır.

4562 sayılı Kanun'da özel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilen organize sanayi bölgelerinin kamusal yetki ve ayrıcalıklarla donatıldıkiarı, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanlı, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler de tesis ettikleri acıktır.

Kurumun görevleri arasında özel hukuk alanına giren birtakım uğraşıları bulunmakta ise de, bu uğraşılar üstlenilen kamu hizmetini yerine getirmek amacına yönelik olduğundan, yalnızca anılan uğraşılara veya bu uğraşılarında õzel hukuk hükümlerine bağlılığına bakılarak, kurumun kamu hizmeti görmediği veya kamu kurumu olmadığı söylenemez . Kurumun tüzel kişiliğinin olması ve õzei hukuk hükümlerine bağlı bulunması, üstlendiği kamu hizmetinin, etkin, kolay ve çabuk bir biçimde yürütmeye olanak sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan, 4562 sayılı Kanunda yer alan özel hukuk hükümlerine bağlı olma keyfiyeti kurumun üçüncü kişilerle girişeceği hukuki işlemlere özel hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtmekten öte bir anlam taşımadığı ortadadır.
Öte yandan, kurum genel kurulunun oluşması, toplantıları ve görevieri, genel kurulda alman kararların niteliği gözönüne alınınca, gerek genel kurul toplantıları, gerek bu kurulda alınan kararların, kamu hizmeti gören kurumun iç bünyesi ile ilgili ve õzellikle organik yapısıma ilişkin ve hizmetin zorunlu kıldığı uğraşılarım amacına paralel ve bunun yerine getirilmesine yönelik tasarruflar olduğunda kuşku bulunmadığından bu tasarrufların idari nitelikte olduğu ve bunların idari yargı denetimine tabi olması gerektiği de acıktır.

.İdari işlemlerin, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek bunların iptali istemiyle açılan ve 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarımın amacı, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek idarenin hukuka uygunluğu sağlamaktadır.

Dava konusu olayda da davanın, taşınmazın davacı şirkete tahsisine ilişkin işlemin iptaline yõnelik 14/09/2021 tarih ve 2021/682 sayılı Malatya Organize Sanayi Bölgesi Bölge Yönetim Kurulu Başkanlığı kararının iptali istemiyle açıldığı ve yönetim kurulu kararının kamu hukuku kuralları uygulanarak ve kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu sonucuna varıldığından,uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/484KARAR NO : 2023/427KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDi gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhığının 
Giderilmesini İsteyen 
İdari Yargıda Davalı: Hazine ve Maliye BakanlığıVekili : Av. Filiz HAKSÖZ Adli Yargıda Davali : M.I. (M.E. terekesi)Temsilcileri : a) Hazine (1062 sayılı Yasa)
 K.Ç. (tereke temsilcisi)Karşı Taraf 
Adli Yargıda Davacı: C.M.
Vekili : Av. Ayşe ÖZGÜRSOY İdari Yargıda Davacı: K.Ç.
Vekili : Av. Metin GÜNDAY 
I. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECÍ
A. Dava Konusu Olay 

Sayfa : 60
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
1. Davacı C.M. vekili, Hatay ili, Antakya ilçesi, Günyazı köyünde bulunan 403, 473 sayılı parsellerde kayıtlı taşınmazların,davalı M.E. adına yapılan tespitinin iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Yargılama Aşamaları
2. Hatay Kadastro Mahkemesi 25/11/2009 tarih ve E.1987/59, K.2009/30 sayılı kararı ile, "... 1-Davacı M.L.'ın dava konusu Antakya Gūnyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (1987/59 E sayılı) davasının REDDİNE,
2-Davacı C.M.'in dava konusu Antakya Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (birleşen 1987/142 E. 1987/142 K.sayılı) davasının REDDINE,alowb 
3-Asli müdahil S.Z.'in dava konusu Antakya Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin davasının REDDİNE 
4-Dava konusu Antakya Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak asli müdahillerden M.A.'in davasının AKTİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİ ile, diğer aslıi müdahiller L.Z., I.V.Z., N.Z., I.Z., N.M., N.H., M.V.Z., A.Z., S.I., I.Z.,S.Z.. V.Z.. D.Z..N.A.. V.A., B.A. ve M.A.W'nin davasinn REDDINE.

,,,,.davasının REDDINE,
6- Dava konusu Antakya Gūnyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmazın tespit gibi davalı HAZİNE adına TAPUYA TESCİLİNE,7-Dava konusu Antakya Günyazı köyū 473 parsel sayılı taşınmazın (tamamının) tespit gibi, ...…... T.C. kimlik nolu, Mehmet oğlu (ōlü) H.Ş. adına TAPUYA TESCİLİNE, ..." karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir.

3. Yargitay 7. Hukuk Dairesi 23/05/2011 tarih ve E.2010/875 ve K.2011/3390 sayılı kararı ile, "...Dava ve temyize konu 473parsel sayılı taşınmaza kadastro tespitinde uygulanan 12.9.1946 tarih 5 sayılı sicilden gelen 9.5.1947 tarih 7 sayılı tapu kaydımın batı ve güney sınırı "yol" okuduğu için değişebilir ve genişletilebilir sınırlara sahiptir. Anılan tapu kaydı 4736 m² yüzölçüme sahip ve kuzeyde "Y. oğlu Mihail zeytinliği" okumakta olup 473 parsel sayıı taşınmazın kuzeyinde ise davacı Y. oğlu M.I.'a ait 403 parsel sayıhı taşınmaz bulunmaktadır. Davacı M.L. üzerinde kayıth bulunan 27.1.1967 tarih 34 sayılı tapu kaydı 919 m2 yüzölçüme sahip olup kadastro sırasında bu tapunun revizyon gördüğü 403 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü 540 m2 olduğuna gōre eksik kalan 379 m²lik yerin dava ve temyize konu 473 parsel sayılı taşınmazın kuzeyinde kaldığının kabulü gerekir. Hal bōyle olunca dava ve temyiz konusu 473 parsel sayılı taşınmazın kuzeyinden 379 m2 yer ifraz edilerek davacı M.I.'ın tereke temsilcisi Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesi gerekirken delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, Hazine'nin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA.." karar vermiştir.

4. Hatay Kadastro Mahkemesi 04/11/2011 tarih ve E.2011/3, K.2011/5 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak 
".. 1-Davacı M.İ.'ın dava konusu Antakya Günyazı kōyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (bozma ilamı öncesi 1987/59 E.sayılı) davasını KABULÜ ile, dava konusu Antakya Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmazın TESPiTİNİN İPTALI ile Antakya Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmazın tamamının Y. oğlu M.İ. adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE,
2-Davacı C.M.'in dava konusu Antakya Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (birleşen 1987/142 E. 1987/142 K.savılı) davasımın REDDİNE,
,
4-Dava konusu Antakya Günyazı kōyü 403 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak asli müdahillerden M.A.'in davasının AKTİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENÍYLE REDDİ ile, diğer ashi müdahiller L.Z., I.V.Z., N.Z., I.Z., N.M., N.H., M.V.Z., A.Z., S.I., I.Z.,S.Z., V.Z., D.Z., N.A., V.A., B.A. ve M.A.W'nin davasinın REDDINE,
5-Davacı M.I.'ın dava konusu Antakya Günyazı kõyü 473 parsel sayılı taşınmaza ilişkin (birleşen 1987/221 E. 1993/2 K. sayılı)davasının KABULÜ ile, Günyazı köyü 473 parsel sayılı taşınmazın, fen bilirkişisi Nuri Yalçın'ın 04.11.2011 tarihli ek raporunda ( A. )harfi ile gösterilen 379 m2'lik kısminın TESPİTiNİN İPTAL EDİLEREK, İFRAZEN ayrı bir parsel numarası ile Y. oğlu M.I. adına TAPUYA KAYTT VE TESCİLİNE, Günyazı köyü 473 parsel sayılı taşınmazın kalan kısmının (tespit gibi) tespit maliki 20486028336T.C. kimlik nolu, Memet oğlu (őlū) H.Ş. adına TAPUYA KAYIT VE TESCİLINE,
6-Suriye uyruklu M.f.'in malına 01.10.1966 tarihli 6/7104 sayılı kararname ve 13.10.1966 tarih 1395 sayılı genelge gereği el konulduğunun dava konusu Günyazı köyü 403 parsel sayılı taşınmazın ve 473 parsel sayılı taşınmazdan ifrazen oluşturulacak 379 m2 lik taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesinde gösterilmesine, ." karar vermiş bu karar temyiz edilmiştir.
5. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 08/10/2012 tarih ve E.2012/355 ve K.2012/6825 sayılı kararı ile, mahkeme kararının onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.

II. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECÍ
A. Dava Konusu Olay 
6. Davacı K.Ç. vekili, Suriye eski mebuslarından M.E. hakkında õzel olarak çıkartılan 05/09/1959 tarih ve 4/12167 sayılı Gizli Kararnamenin, 1966 yılmda yürürlüğe giren Suriye uyrukluların taşınır, taşınmaz mallarına el konulmasına ilişkin genel kararname ile zımnen yürüriükten kaldırıdığından bahisle, M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin 03/12/2007 tarih ve 71097 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdūrlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Asamaları
-.b 
sayılı Kararnameyle, M.E. ve kardeşi K.E.'m, Hatay Vilayetinin Merkez Kazası ile Akilli Köyünde ve İskenderun Kazası merkezinde münferiden veya müştereken maliki bulundukları gayrimenkullerinde tasarrufta bulunmaya yönelik istisnai hak tanıyan 5/9/1959 tarih ve 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 61
4/12167 sayılı õzel bir Kararnamenin yürürlükten kalkmış olması nedeniyle davalı idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, kararın davacı tarafindan temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 13/04/2012 tarih ve E.2010/3078, K.2012/1461 sayılı kararı ile temyize konu kararın bozulmasına karar verilmiş olup, bozma sonrasıAnkara 6. Ídare Mahkemesinin 22/10/2014 tarih ve E.2014/1196, K.2014/1199 sayılı kararı ile önceki kararında israr etmesi üzerine,Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulu 14/12/2016 tarih ve E.2015/1602, K.2016/3453 sayılı kararı ile israr kararının bozulmasına karar vermiş, bu kararın düzeltilmesi istemi de aynı Kurulun 08/02/2018 tarih ve E.2017/1243, K.2018/337 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
8. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 11/06/2018 tarih ve E.2018/822, K.2018/1594 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, 1966 yılında çıkarılan Kararnamenin kendisinden önce çıkarılan karamnameleri yürürlükten kaldırıp kaldırmadığının ortaya konulması gerekmektedir. 01/10/1966 tarih ve 6/7104 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, 1062sayılı Yasa'nın verdiği yetkiye istinaden, Suriye uyruklu bütün şahısların (zati ve ev eşyası hariç) her türlü mal, hak ve menfaatlerine el konulmuş; Kararname kapsamı dışında tutulan kişi ve haller, 25/09/1967 tarihli Kararnamenin 3. maddesinde sayılmıştır. 1967 tarihli Kararnamenin 4. maddesinde ise, daha önce 1939, 1942 ve 1957 tarihli kararnamelerle konulan takyidatların devam ettiği kurala bağlanmakla, bu kararnamenin kendisinden önceki kararnameleri yürürlükten kaldırmadığı, onlarla getirilen kısıtlamaları daha da ağırlaştırarak devam ettirdiği anlaşılmaktadır. Başka bir deyişle, 1966 yılında çıkarılan Kararname, 1939, 1942 ve 1957 yılında çıkarılan Kararnamelerin kapsamına giren kişileri ilgilendirmekte ve onların durumlarını düzenlemektedir. Davacı murisinin ise, 05/09/1959tarihinde kabul edilen õzel ve gizli bir Bakanlar Kurulu Kararnamesiyle, ülkemiz hesabına yaptığı hizmetler nedeniyle Suriye uyrukluların Türkiye'deki taşınmazlarıyla ilgili takyidatların yer aldığı 1939, 1942 ve 1957 yılında çıkarılan Kararnamelerden kız kardeşiyle birlikte muaf tutulduğu, yani bu üç kararnamenin kapsamından çıkarıldığı, bunun bir sonucu olarak, 1966 yılında çıkanlan Karamamenin de kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Zira, 1966 yılında çıkarılan Kararnamenin kapsamına girebilmek için öncelikle 1939, 1942 ve 1957 yılında çıkarılan Kararnamelerin kapsamında bulunmak gerekmektedir. Bu durumda, 1966 yıhnda çıkarılan genel kararnamenin, mirasbırakan M.E. hakkındaki 05/09/1959 tarihli özel kararnameyi zımnen yürürlükten kaldırdığından bahsetmeye hukuken olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, 1966 yılında çıkarılan Kararnameden yaklaşık 40 yıl sonra, temel hak niteliğindeki mülkiyet hakkının sonlandırılmasının, Hukuk Devletinin ayrılmaz bir parçası olan hukuk güvenliği ilkesiyle bağdaşmayacağı açıktır. Bu durumda, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır."
9. Danıştay Onuncu Dairesi 14/01/2019 tarih ve E.2018/4431, K.2019/247 sayılı kararı ile, temyize konu kararın onanmasına karar vermiş, karar düzeltme yoluna gidilmesi sonucu da aynı Dairenin 17/02/2020 tarih ve E.2019/9853, K.2020/556 sayılı kararı ile karar düzeltme talebi reddedilmiş ve idari yargı yerinde verilen iptal kararı kesinleşmiştir.

III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
10. Başvurucu vekili, idari yargı yerinde görülen davada, M.E.'ın malvarlığıa 1062 sayılı Kanun kapsamında el konulmasıişleminin hukuka uygunluk denetiminin yapıldığını ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiğini, adli yargı yerinde görülen davada ise adı geçenin malvarlığına el konulduğuna dair tapu kaydının beyanlar hanesine 1062 sayılı Kanun gereğince şerh konulduğunu, ortaya çıkan çelişkili kararlar nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere adli yargı yerine başvuru dilekçesi vermiştir.
11. Hatay Kadastro Mahkemesi başvurucu vekilinin talebi doğrultusunda iddia olunan hükümler arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
12. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılıdüşünceleri istenilmiştir.

A. Danıştay Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
13. Danıştay Başsavcısı, hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yōnündeki düşüncesinde, özetle; "...Hüküm uyuşmazlığı bułunduğu ileri sürülen kararlar, adli ve idari yargı yerlerinde verilmiş ve kesinleşmiş kararlar olmakla birlikte; Ankara 6. İdare Mahkemesinde açılan davanın konusunun; Suriye eski mebuslarından M.E. (Mihail lyan) hakkında õzel olarak çıkartılan 05/09/1959 tarih ve 4/12167sayılı gizli Kararnamenin, 1966 yılında yürürlüğe giren 6/7104 sayılı Suriye uyrukluların taşınir, taşınmaz mallarına el konulmasına ilişkin genel Kararname ile zımnen yürüriükten kaldırıldığından bahisle, M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konuimasına ilişkin 03/12/2007 tarih ve 1097 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğüişleminin iptali istemine ilişkin bir dava olmasına karşın, Hatay Kadastro Mahkemesinde açılan davanın konusunun; bir tespite itiraz ve tescil davası olduğu, 2247 sayılı Kanun uyarınca hükūm uyuşmazlığının varlığının kabul edilebilmesi için aranılması gereken şartlardan birisi de, aynı konuya ve sebebe ilişkin olma şartı olduğu, verilen kararlarda, adli ve idari yargıda açılan davaların aynı sebebe dayandığıhalde konularının birbirinden farklı olduğu, bu durumda; adli ve idari yargı yerlerinde verilen kararlar arasında 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen konu birlikteliği şartının gerçekleşmemiş olması nedeniyle hüküm uyuşmazlığı bulunmadığını" belirtmiştir.
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
14. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde, özetle; “.Mahkemelerce verilen hükümlerin konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunup bulunmadığı konusunun ayrica incelenmesinde; Hatay Kadastro Mahkemesindeki dava; yapılan kadastro tespitinin 

Sayfa : 62
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
iptali ile taşınmazın davacı adına tescili istemiyle açılmış ve Mahkemece davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.Ankara 6. İdare Mahkemesindeki dava ise M.E. (M.L) hakkında özel olarak çıkartılan 05.09.1959 tarihli ve 4/12167 sayılı gizli Kararname'nin, 1966 yılında yürürlüğe giren 6/7104 sayılı Suriye uyrukluların taşınır, taşınmaz mallarına el konulmasına ilişkin genel kararname ile zımnen yürürlükten kaldırıldığından bahisle, M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşıır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin dava konusu 03.12.2007 tarihli ve 1097 sayılı Maliye Bakanlığı Millıi Emlak Genel Müdüriüğüişleminin iptaline karar verilmiştir. Bu duruma göre, Kadastro Mahkemesindeki davanın, kadastro tespitine itiraz ve tescile; İdare Mahkemesindeki davanın ise davalı idarenin el koyma işleminin iptaline ilişkin olması karşısıda, mahkeme kararlan arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediğini sonucuna varılmıştır." belirtmiştir.

V. İLGİLİ HUKUK 
15. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir 

"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hūküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
16. Aynı Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynıkonuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; RaportörHâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın 2247 sayılı Kanun'da ōngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık doğuran hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlarda arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olması koşullarımın birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

19. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari ve adli yargıyerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu, taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın da aynı sebebe dayanmakla birlikte davaların konularının aynı olmadığı anlaşılmıştır.

20. İdari yargı yerinde M.E.'ın terekesinin temsilcisi tarafından açılan davada; M.E.'ın Türkiye'de bulunan taşınır ve taşınmaz mallarına, her türlü hak ve menfaatlerine el konulmasına ilişkin 03/12/2007 tarih ve 71097 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işłeminin yukarıda anılan gerekçeyle iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

21. Adli yargı yerinde, Hatay ili, Antakya ilçesi, Günyazı kõyünde bulunan 403, 473 parsel sayılı taşınmazların M.E. adına yapılan tespitinin iptali ile C.M. adına tesciline karar verilmesi istemiyle açılan davada ise, davanın kismen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

22. İdari yargı yerindeki iptal davası ile adli yargı yerindeki tespit ve tescil davasının yapılan yargılamaları sonucunda verilen kararların M.E.'ın terekesi lehine sonuçlandığı görülmektedir.

23. Tapu kütüğündeki "Beyanlar" hanesi tescil ve şerhlerden farklı bir özelliğe sahip olup, kütüğün beyanlar hanesine işlenen kayıt, kural olarak ne bir ayni hak ihdas eder ne de şahsi bir hakkı güçlendirmeye yarar. Beyanların fonksiyonu, gayrimenkulle ilgili bazıfiili veya hukuki durumlara ya da zaten mevcut bulunan bazı haklara aleniyet ve kanıtlama kolaylığı sağlamaktan ibarettir. Uyuşmazlık konusu kadastro mahkemesi kararında da tapunun beyanlar hanesinde gösterilmesine karar verilen hususun kamu hukukuna ilişkin bir kısıtlama niteliğinde olmadığı, idari yargı yerinde verilen iptal kararı ile de bu ibarenin bir anlamının kalmadığı anlaşıldığından, kararlar arasındaki bir çelişkiden veya hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale gelmesinden bahsetmek de mümkün görünmemektedir.
24. Ankara 6. İdare Mahkemesi ile Hatay Kadastro Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulüiçin gerekli olan koşullardan, "aynı konuya ilişkin olması" koşulunun gerçekleşmediği değerlendirilerek, adli ve idari yargı yerlerince farkı konulara ilişkin olarak verilen kararlar bulunması nedeniyle hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği açıktır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 63
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDINE,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Ali

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/498KARAR NO : 2023/35KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip davalı OSB yönetim kurulunun, kükürt tesisi kurulmasına izin verilmesine ilişkin işlemin geri alınarak tesisin kapatılması talebine havi davacı başvurusunun reddine dair işlemin iptaline karşı açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davacı: A. Kimyasal Madde Gıda Hayvancılık Makine Înşaat Nakliye Maden İmalat Bilgi İşlem Înternet 
Hizmetleri Elektrik İhale Enerji Îthalat Îhracat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti.
Vekili : Av. Mustafa GÖKALP 

Daval : Kırıkkale Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü

Vekili : Av. Yesim OKTAR VARLI 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, vekili, Kırıkkale Organize Sanayi Bölgesi içerisinde, dava dışı K.A. Zirai İlaç Nakliye Înşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafindan, kükürt tesisi kurulmasına izin verilmesine dair OSB Yönetim Kurulunca alınan kararın, geri alınarak tesisin kapatılması için yapılan başvurunun reddine ilişkin, davalının 09/04/2018 tarihli ve 075 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Kırıkkale İdare Mahkemesi 15/05/2018 tarihli ve E.2018/191, K.2018/235 sayılı kararı ile, dava konusu işlemi tesis eden Kırıkkale Organize Sanayi Bölgesi Müdūrlüğünün kamu kuruluşu niteliği taşımayan ve faaliyetleri õzel hukuk hükümlerine tabi bir özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sõz etmenin olanaksız bulunduğunu belirterek uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/10/2019 tarihli ve E.2018/334, K.2019/277 sayılı kararı ile, ispatlanamayan davanın reddine karar vermiştir. Karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

5. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi 29/06/2021 tarihli ve E.2020/711, K.2021/1166 sayılı kararı ile, ilk derece mahkemesi tarafından, yargıda açıklık ve netlik prensibine ve adil yargılanma hakkına aykırı olarak, hükümde çelişki yaratacak şekilde birden fazla gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle, kararın esası ve diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.


Sayfa : 64
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
6. Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/11/2021 tarihli ve E.2021/194, K.2021/218 sayılı kararı ile, davacının genel kurul kararının iptali davası açması için başvuru şartlarına haiz olmadığını, sözleşme taraflarının K.A. Zirai İlaç Nak. Înş. Taah. San. ve Tic.Ltd. Şti. ile Kırıkkale OSB Müdürlüğü olduğunu, davacının sözleşmenin tarafı veya Organize Sanayi Bölgesi içerisindeki bir işletmenin sahibi olmadığını belirterek, bu hali ile Kırıkkale OSB Müdürlüğünün 09/04/2018 tarih ve 075 sayılı kararının iptaline yönelik taraf sıfatının bulunmadığı gerekçesiyle, davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar vermiştir. Karara karşı davacıvekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

7. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi 22/03/2022 tarihli ve E.2022/376, K.2022/548 sayılı kararı ile, OSB Uygulama Yönetmeliğinin 101. maddesine aykırı olarak, OSB'lerde kurulamayacak bir tesise kamu hizmeti/idari işlem niteliğindeki işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesine ilişkin işlemin iptaline yönelik açılan davada idare mahkemelerinin görevli olduğu, ilk derece mahkemesi tarafından yargı yolu bakımından görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılıdeğerlendirme ile davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırıimasına, yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiğinden yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar verilmiş, karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde görüs bildirmistir. Yazılı düsüncenin ilgili kısmı şöyledir:
,.,.Bakanlık temsilcisi konularında OSB mevzuatında hüküm bulunmayan hållerde 6102 sayıh Tūrk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlere iliskin hükümlerinin uvgulanacağı hükmü bulunmaktadır.

Yapılan inceleme sonucunda. Kınıkkale OSB Müdürlüğünün, 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulduğu anlaşılmıştır.
,....kapatılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kırıkkale 1. OSB Müdürlüğünün 09.04.2018 tarihli ve 075 sayılı işleminin iptali istemivle acılan davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir 
  ___. .savılı emsal kararlarında da bu hususların vurgulandığı görülmektedir.

owb Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin 22.03.2022 tarihli ve 2022/376, 2022/548 karar sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir."
B. Danıştay Başsavcıhığının Yazıl Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı yazılı düşüncesinde, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde görüşbildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şu şekildedir:
"...Yukarıda aktarılan yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, Bilim, Sanayi ve Teknoloji (Sanayi ve Ticaret) Bakanlığının onayı ile, Bakanlıkça belirlenen yerde kurulan ve özel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilen organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı, düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde õzel bir takım görevier verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetki ve ayrıcalıklar tanınmış olup, organize sanayi bölgeleri, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanlı, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler de tesis edebilmektedir.
.............Nakliye İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafindan kurulan kükürt tesisine izin verilmesine dair Kırıkkale OSB Yönetim Kurulunca alınan kararın geri alınarak tesisin kapatılması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin Kırıkkale OSB Müdürlüğünün 09/04/2018 tarih ve 075 sayılı işleminin, idare hukuku alanında bukuki sonuçlar doğuran, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu haliyle uyuşmazlığın idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varımıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
10. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin sakhı olduğu belirtilmiştir. 5393 sayılı Kanun'un "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" baslıklı 85. maddesinin (h) bendi şöyledir:
,...wb değistirilmistir.

—,Yürürlūğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır."
11. 4562 sayılı Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıkı 3. maddesinin (h) bendinde "Organize Sanayi Bölgesi (OSB)"tanımlanmıştır. Îlgili metin şöyledir:
"Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarınıönlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacryla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planłarındaki oranlar 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 65
dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini... ifade eder."
12. Kanun'un "Yer seçimi kuruluş ve planlama" başlıklı 4. maddesinin onikinci ve devamı fikraları şöyledir:
"OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafından yõnetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Katılımcı tarafindan OSB'ye başvurulduğu hâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatı hâlinde Bakanhkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gūn içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafından uygun bulunması hâlinde onaylanabilir.
Yürürlūğe giren imar plânıa göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.
OSB tüzel kişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığıtespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayıh Îmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanhğın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafindan karşılanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
13. Yine Kanun'un "Nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir õzel hukuk tūzel kişiliğidir. OSB;kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl Özel Îdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
14. 12/04/2000 tarihli ve 4562 sayıh Kanun'un, 04/07/2012 tarihli ve 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafindan yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarihli ve E.2013/49, K.2013/125sayılı kararı ile, 04/07/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...yapabilen veya..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

15. Aynı Kanun'un "Yönetim Kurulu" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dõrdü kendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OsB'lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl için seçilir.

Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan ūç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.

Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, Kırıkkale Organize Sanayi Bölgesi içerisinde dava dışı K.A. Zirai Îlaç Nakliye İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd Şti. tarafından, kükürt tesisi kurulmasına izin verilmesine dair kararın geri alınarak tesisin kapatılması için yapılan başvurunun reddine ilişkin, Kırıkkale OSB Yönetim Kurulu Başkanlığımın 09/04/2018 tarihli ve 075 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Sayfa : 66
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
19. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmış kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, Organize Sanayi Bölgesinin özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde, davalı OSB tarafından tesis edilen işlemin yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin 22/03/2022 tarihli ve E.2022/376, K.2022/548 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin 22/03/2022 tarihli ve E.2022/376, K.2022/548 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Görevsel bakımdan bir girişim ve etkinliğin kamu hizmeti sayılması veya sayılmaması, değişik koşullar dikkate alınarak yasakoyucunun görüşleri doğrultusundaki belirlemelerine göre şekillenen değişken ve göreceli bir konudur. Kamu hizmetinin yönetsel öğesi, genelde kamusal yönetim biçimi ise de, İdarenin özel hukuk hükümlerine göre yürüttüğü kimi etkinliklerin de bu nitelikte olduğu görülmektedir Fakat bir hizmetin amacı kamu yararı ise kamu hukuku esaslarına bağlı kalacağı açıktır. Bu nedenle idarenin, toplumun yararına olarak genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak için giriştiği etkinlikler hangi yol ve usulle yapılırsa yapılsın kamu hizmeti sayılacağından "kamu hizmeti" kavramının en önemli öğesi yönetim biçimi değil, hizmetin amacı ve bunun sorumluluğunu üstlenen organın niteliğidir. Böyle olunca, kamu hizmetleri, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin toplumun genel olarak ihtiyaçlarınıavbuuuğuika.k amacivia vuruuugu veya ouyrugu ve sorumuiugu uitda oaqlanan*y*p*n--g* snrr....,,.,
aaa "iradenin açıklanması" yönünden, bu iradenin sahibi durumunda olan "idarı makam" kavramı önem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan merciye göre belirlenen organik ölçüt tek başına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idari işlem olmadığı gibi,bütün idari işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarı karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da,kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarına tabi olmaktadır.aTaoaklad...
Kuranalma taoi Omaktadu.ğağve anılan Bakanlıkça belirlenen yerde kurulan organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde õzel bir takım görevler verilmiş ve bu gõrevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal vetkiler tanınmıştır.vetkilertaninmistir...........,.
Kamusai yetkncr tammçtn.donatıldıkları, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanlı, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler de tesis ettikleri acıktır.Yaklerackut...lowb 
de tesis caakien upikan.Ka hizmetini yerine getirmek amacına yönelik olduğundan, yalnızca anılan uğraşılara veya bu uğraşılarında özel hukuk hükümlerine bağlılığına bakılarak, kurumun kamu hizmeti görmediği veya kamu kurumu olmadığı söylenemez . Kurumun tüzel kişiliğinin olması ve özel hukuk hükümlerine bağlı bulunması, üstlendiği kamu hizmetinin, etkin, kolay ve çabuk bir biçimde yürütmeye olanak sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan, 4562 sayılı Kanunda yer alan õzel hukuk hükümlerine bağlı olma keyfiyeti kurumun üçüncü kişilerle girişeceği hukukiisemee özel hukuk hükümerinnuyulanacağı beirtmekten öte biranlam taşımadığıortadadır.emere oze mukuknukumcrmm uygaladavag oonaonen . s m,e... ....
a alınınca, gerek genel kurul toplantıları, gerek bu kurulda alınan kararların, kamu hizmeti gören kurumun iç bünyesi ile ilgili ve özellikle organik yapısına ilişkin ve hizmetin zorunlu kıldığı uğraşıların amacına paralel ve bunun yerine getirilmesine yönelik tasarruflar olduğunda kuşku bulunmadığından bu tasarrufların idari nitelikte olduğu ve bunların idari yargı denetimine tabi olması gerektiği de açıktır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 67
Îdari işlemlerin, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürūlerek bunların iptali istemiyle açılan ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarımın amacı, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek idarenin hukuka uygunluğu sağlamaktadır.

Dava Kırıkkale Organize Sanayi Bölgesi içerisinde dava dışı K.A. Zirai İlaç Nakliye Înşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.tarafindan, kükürt tesisi kurulmasına izin verilmesine dair kararın geri alınarak tesisin kapatılması için yapılan başvurunun reddine ilişkin, Kırıkkale OSB Yönetim Kurulu Başkanlığının 09/04/2018 tarihli ve 075 sayılı kararının kamu hukuku kuralları uygulanarak ve kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu sonucuna varıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargıyerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Üye Ahmet Bilal ARSLAN ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/509KARAR NO : 2023/36KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Davalı tarafından, 4734 sayılı Kanun'a istinaden gerçekleştirilen ihaleye ilişkin olarak, davacının Kamu İhale Kurumuna yapmışolduğu itirazen şikayet başvuru sonrası, ihalenin iptaline karar verilmesi nedeniyle, Kamu İhale Kurumuna yatırılan başvuru bedelinin tarafina ödenmesi talebinin reddine ilişkin davalıi işleminin iptali ile bu bedelin tarafına õdenmesi istemiyle açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : E. Temizlik Sosyal Hizmetler Bilgisayar Însan Kaynakları Sağlık Hiz. Înş. Tarım Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
Davalı: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı

Vekili : Av. Bekir ÇELİKDEMİR 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, davalı tarafından 20/04/2021 tarihinde, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2021/141609 ihale kayıt numaralı "Gebze Yerleşkesi Yemek Hizmeti (Malzemeli) ve Servis" işi ihalesinde, mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği tespit edilen hususlar ile ilgili olarak 14/04/2021 tarihinde davalı tarafa şikayet başvurusunda bulunduğunu ancak başvurunun reddedildiğini, bunun üzerine 29/04/2021 tarihinde 23.060 TL başvuru bedeli yatırılarak Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunduğunu, Kamu İhale Kurulunun yaptığı inceleme sonucu aldığı 26/05/2021 tarihli ve 2021/UH.II-1073 sayılı kararıyla ihalenin iptaline karar verildiğini,bu karar sonrasında itirazen şikayet başvurusu nedeniyle Kamu İhale Kurumuna yatırılan başvuru bedelinin tarafına õdenmesinin talep edildiğini, başvurunun davalı idare tarafindan reddedildiğini ileri sürerek, davalının 17/06/2021 tarihli ve 83533 sayılı işleminin iptali ile 23.060 TL bedelin õdeme tarihini takip eden ay başından itibaren uygulanacak yasal faiziyle birlikte tarafina ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 12/10/2021 tarihli ve E.2021/807, K.2021/1127 sayılı kararı ile, uyuşmazlık konusu olayda hizmet kusuruna dayalhı tazminat şartlarının oluştuğu, Anayasa'nın 125. maddesi gereği, davalı idarece tesis edilen hukuka aykırı işlem nedeniyle davacı tarafından itirazen şikayet başvuru aşamasında yatırılan 23.060 TL bedelin davalı idareye başvuru tarihi olan 11/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece ödenmesi gerektiğini belirterek, dava konusu işlemin iptaline, itirazen şikayet başvuru bedeli olarak yatırnılan bedelin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar vermiş, bu karara karşıdavalı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

4. İstanbul Bölge Îdare Mahkemesi 9. Ídare Dava Dairesi 13/01/2022 tarihli ve E.2021/1747, K.2022/45 sayılı kararı ile, davalıidarenin görev itirazı hakkında bir karar verilmeksizin davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığıgerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Kocaeli 1. Ídare Mahkemesi 24/02/2022 tarihli ve E.2022/247 sayılı kararı ile, davanın, davalı idareye atfedilen hizmet kusuru sebebiyle açılan tam yargı davası olduğu, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin gōrevli olduğu sonucuna varıldığınıbelirterek, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.


Sayfa : 68
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
6. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gōnderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazhığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığı Talebi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazhık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Buna göre, TÜBİTAK'ın, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel būtçeli bir kuruluş olduğu; buna karşılık 4 sayılı Kararname'nin 582/2. maddesinde, davalı Başkanlığın "bu bölümde hüküm bulunmayan hallerde õzel hukuk hükümlerine tabî olduğunun belirtildiği görülmüştür. Bu sebeple, davalının iş ve işlemlerinin yargısal denetimimin adli yargı tarafından mı yoksa idari yargı tarafından mı yapılacağının belirlenmesinde, yapılan iş ve/yeya işlemin 4 sayılı Kararname'nin ilgili bölümünde belirtilen hükümlere dayanılarak yapılıp yapıłlmadığıın dikkate alınması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinde, davacı tarafindan davalı kurumun yaptığı ihalenin iptali için KiK'e müracaat ettiği sırada ōdenen 23.060,00 TL başvuru bedelinin, KiK tarafindan başvurunun kabul edilmesi sebebiyle davalıdan istendiği, söz konusu bedelin ōdenmesi talebinin davalıi tarafından reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davalı kurumun düzenlendiği 4sayılı Kararname'nin 582 ilâ 597. maddelerinin incelenmesinde, davalı kurum tarafindan yapılacak ihaleler ve ihale süreçlerine ilişkin herhangi bir hükūm bulunmadığı, bu sebeple dava konusu uyuşmazlığın TÜBiTAK'ın düzenlendiği bölümde yer alan hükümlerden kaynaklanmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, söz konusu başvuru bedelinin iadesine ilişkin olarak 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu'nun 54. maddesinde;'Kurumun gōrev alanında bulunmaması hali hariç, itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi durumunda, başvuru teminatı yatırılan hallerde teminatın gelir kaydedilmesine de karar verilir' şeklinde bir düzenleme bulunmakla birlikte, başvurunun kabul edilmesi halinde yapılacak işlemle ilgili herhangi bir düzenleme bulunmaması ve sõz konusu bedelin KİK'ten değil de TÜBiTAK'tan talep edilmesi sebebiyle, dava konusu uyuşmazlığın 4734 sayılı Kanun hükümlerinden kaynaklandığını söylemek de olanaklı değildir.
Bu durumda, TÜBiTAK'ın 4 sayılı Kararname'nin 582 ilä 597. maddelerinden kaynaklanmayan, işleminden kaynaklanan uyuşmazhığın, aynı Karamame’nin 582/2. maddesinde yer alan düzenleme dikkate alındığında, özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde çözülmesi gerekmektedir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği dūşünülmektedir."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayıh Kanun'un 13. maddesi uyarmca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...24/07/1963 tarihli ve 11462 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 278 sayıl Kanun ile kurulan TÜBiTAK, anılan Kanunun bazı hükümlerinin 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılması üzerine 15/07/2018 tarih ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yeniden yapılandırılmış olup, Kararname'nin, Kurumun amaç ve kuruluşunun düzenlendiği 582. maddesinin birinci fikrasında,"Türkiye'nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürūtmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel būtçeli Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBiTAK'tır.",ikinci fikrasında da, "Kurum bu Bölümde hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir..." hükümleri yer almaktadır.
Bu düzenlemeden de anlaşıldığı üzere TÜBiTAK; görev alanı, son olarak 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenen, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili, tüzel kişiliği olan bir kamu kurumudur. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 582. maddesinin ikinci fikrasında özel hukuk hükümlerine atıf yapılmış olması, kurumun kamusal vasfinı ve gördüğü hizmetin kamu hizmeti olma niteliğini değiştirmemektedir.

Bu çerçevede, Kurum tarafindan yapılan ihaleler 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu'na göre yürütülmekte ve ihaleyle ilgili işlemlerine karşı Kamu Îhale Kuruluna itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi tarafindan 20/04/2021tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2021/141609 ihale kayıt numaralı "Gebze Yerleşkesi Yemek Hizmeti (Malzemeli) ve Servis" işi ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından 14/04/2021 tarihinde şikayet başvurusunda bulunulduğu, 19/04/2021 tarihinde bu başvurunun reddedildiği, bunun üzerine 29/04/2021 tarihinde 23.060-TL tutarında başvuru bedeli yatırılarak Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, Kamu İhale Kurulunun yaptığı inceleme sonucu aldığı 26/05/2021 tarih ve 2021/UH.II-1073sayılı karar ile, mevzuata aykırı olduğunu belirlediği ihalenin iptaline karar verdiği, bu karar sonrasında davacı şirketin, 11/06/2021tarihinde davalı idare kayıtlarına giren dilekçe ile haklı oldukları ortaya çıkan itirazen şikayet başvurusu nedeniyle Kamu Îhale Kurumuna yatırdığı başvuru bedelinin tarafina õdenmesini talep ettiği, bu başvurunun TÜBiTAK'ın 17/06/2021 tarih ve 83533 sayılıişlemiyle reddedilmesi üzerine de anılan işlemin iptali ile 23.060,00-TL tutarındaki bedelin ödeme tarihini takip eden ay başından itibaren uygulanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmaktadır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 69
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünūn doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.igunun dogrudan ve asn nedenii oluşturmaktadn.. ..,. .
U İhale Kurulunca itirazen şikayet başvurusunun haklı bulunarak ihalenin iptaline karar verildiğinden, davacı şirketin itirazen şikayet başvurusu sırasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca zorunlu b trdigi bedeln, Kamu Iale Kuruiunca iptal cunel male igiemdermdot kay*mdaa-g. -y-... .. .. ,,
Öa a aesi khukaaanve k denetimi altında bulunan veyahut kaynağını kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu dikkate alındığında; 4734 sayılı Kanun kapsamımda gerçekleştirilen söz konusu ihalede, davalı idarenin kamu hekuatabi kamu kuru ve kuruusu daa konuu iemin de da em odugu kususuzdu.a tabi kamu kurum ve kurulusu, dava konusu iglemmn do tadi ryloln oia*g- *yee mae... ..,,
Bae itirazen şikayet başvurusunda õdenen bedel nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini amacıyla davalı idareye atfedilen hizmet kusuruna dayalı olarak açılan işbu iptal ve tam yargı davasının görūm ve çözümünün idari yargının görev alanında bulunduğu sonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
10. 15/07/2018 tarihli ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar Île Diğer Kurum Ve Kuruluşların Hakkimda Cumhurbaşkammgi Kalamamcsn Amay vo Kurulay oagin eo.,"eeen* -g-,.  .s._. :_L:_i:x:
a içinde, ulusal õncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tūzel kişiliğe, idari ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji la ngin ve ozei butçen Turkiye Bunnser ve Teknolojik 7uugannna Taw an* a a.....,. ,..,. ."
Bölüükaukümerrkk.
n 4asavnRamumare Nanuuu nuu nunuecusnn . muaoovo• v-.'u.
kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir."
zrmesanmusasauaneuusavv..
ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:uKanunnukummermegore yuruur....:,.w 
maleler ou Kanun nukunerme goro yarutarar.belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kurulusları haric), tüzel kişiler.tharic tuzel kisner.......,.d 
kuruiuşiari narię), tuzer kişner.tesebbüsleri.erl....,att-onl 
teşebbusien.v kusaokaaraveCuubaka Kararnameleriyle kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar.mrumlan narc) ue oagmnsiz outqen kuruiugia.....,,,,. ._. _.
ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler."
L. Kanunun*mieere vonenk vasvuruiar oaqukn St. maduesn "gn nonen" y-
teminatı alınmasına Bakanlar Kurulunca karar verilebilir. Başvuru teminatları Kurum hesaplarına yatırılır. Bu teminatlar Kurum gelirleri ile ilişkilendirilmeksizin ayrı hesaplarda tutulur.

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmamasi, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya *.*
şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir. Kurumun görev alanında bulunmaması hali hariç, itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi durumunda, başvuru teminatı yatırılan hallerde teminatın gelir kaydedilmesine de karar verilir…."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
imad 
b) ldar eviem ve islemerden dolayi kişiscr nakian dogrudan lanter onama taenee. -,-. . : o . ..
"faan dava tunen sumnarun.
yürütūlmesi için yapılan her türlū idari sōzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."

Sayfa : 70
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
16. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp düşünüldū:
17. Dava, davalı tarafindan 4734 sayılı Kanun'a istinaden gerçekleştirilen ihaleye ilişkin olarak, Kamu Ihale Kurumuna yapılan itirazen şikayet başvuru sonrası, ihalenin iptaline karar verilmesi nedeniyle, Kamu Îhale Kurumuna yatırılan başvuru bedelinin tarafina Ödenmesi talebinin reddine ilişkin davalı işleminin iptali ile 23.060 TL bedelin õdeme tarihini takip eden ay başından itibaren uygulanacak yasal faiziyle birlikte tarafina õdenmesi istemiyle açılmıştır.

18. 24/07/1963 tarihli ve 11462 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 278 sayılı Kanun ile kurulan TÜBiTAK, anılan Kanun'un bazı hükümlerinin 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılması üzerine 15/07/2018 tarih ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yeniden yapılandırılmıştır.

19. Diğer yandan, 4734 sayılı Kanun, kamu hukukunu ilgilendiren Kanun olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar Kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sõzleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve õzel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sõzleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

20. Olayda, davalı idarece 4734 sayılı Kanun'a istinaden 20/04/2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Gebze yerleşkesi Yemek Hizmeti (Malzemeli) ve Servis" işi ihalesinde, davacı tarafından mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği tespit edilen hususlar ile ilgili olarak 14/04/2021 tarihinde davalı tarafa şikayet başvurusunda bulunulduğu, 19/04/2021 tarihinde başvurunun reddi üzerine 29/04/2021 tarihinde 23.060 TL başvuru bedeli yatırılarak Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, anılan Kurumca yapılan inceleme sonucu 26/05/2021 tarihli ve 2021/UH.II-1073 sayılı kararıyla 4734 sayılı Kanun'un 54.maddesi uyarınca ihalenin iptaline karar verildiği açıklanarak, davanın, yatırılan başvuru bedelinin tarafına ödenmesinin talep edildiği ancak davalı tarafindan bu talebin reddedildiği ileri sürülerek, davalı idarenin 17/06/2021 tarihli ve 83533 sayılı işleminin iptali ile 23.060 TL bedelin tarafına ödenmesi istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.

21. Davalı TÜBiTAK yukarıda anılan maddelerde belirtilen görevleri yerine getirmek amacıyla, tüzel kişiliğe, idarı ve mali özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel būtçeli bir kamu kurumu olarak kurulmuş olup, Kurum tarafından yapılan ihaleler de 4734 sayılı Kanunu'na göre yürütülmekte ve ihaleyle ilgili işlemlere karşı Kamu Îhale Kuruluna itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmektedir. Bu kapsamda, davalı idarenin kamu hukukuna tabi kamu kurum ve kuruluşu, söz konusu ihale ve sonraki işlemin de idari işlem olduğu tartışmasızdır.

22. Bu durumda, davalı idarenin 4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirdiği ihale sonucunda, itirazen şikayet başvurusu için ödenen bedel nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini amacıyla açılan tam yargı ve iptal davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümūnde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESIN OLARAK karar verildi.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 71
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TĀŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/521KARAR NO : 2023/4KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDI gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Sosyal Güvenlik Başkanlığıa İzafeten SGK Karabük İl Müdürlüğü
Davahlar : Adli yargıda 

1-Sağlık Bakanlığı

Vekili : Av. Özge ÖZDEN 

2- Dr. E.C.

Vekili : Av. Dursun Ali HATİPOĞLU 
3- T. Medikal Tibbi Ürün.Mak.Paz.Dış Tic.Ltd Şti.
Davali : Ídari Yargıda 

Sağlık Bakanlığı (Mülga Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu)
Vekili : Av. Özge Özden DOĞRUYOL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Karabük Şirinevler Devlet Hastanesi uzman hekimi Dr. E.C. tarafindan stres üriner inkontÎ.s teşhisi ile mesane boyuna inkontł.sta madde enjeksiyonu işlemi yapılan ekli listede isimleri yer alan 9 hasta için paket fiyata dahil oldukları halde ayrıca ödenmemesi gereken T. Medikal Pazarlama Diş Ticaret Limited Şirketinden temin edilen tibbi malzeme bedellerinden kaynaklanan ve kuruma fatura edilen, fatura tarihinden 15/10/2010 tarihine kadar hesaplanan 64.159,93 TL alacağın ödenmesi için Şirinevler Devlet Hastanesi, T. Medikal Şirketi ve Dr. E.C.'a tebligat çekildiğini ancak herhangi bir ödemede bulunulmadığını ifade ederek, tibbi malzeme bedellerinden kaynaklanan ve kurumlarına fatura edilmiş olan 64.159,93 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır 

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Karabük 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/07/2013 tarih ve E.2011/413, K.2013/203 sayı ile, uyuşmazlığın, dava tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanun'un 103. maddesinde sayılan bentlerden doğan davalardan olmakla birlikte, davaya konu malzeme bedellerinin tahsil ve malzemelerin teslim edildiği dönemde yürürlükte bulunan ve sigortalıların tabi olduğu 506 sayılı Kanun hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği ve bu davalara bakmakla görevli mahkemelerin de İş Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle,Mahkemelerinin görevsizliğine, talep halinde dosyanın gõrevli iş mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir.
3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 18/12/2013 tarih ve E.2013/18038, K.2013/20152 sayı ile, davacının davalılardan T. Medikal Tibbi Ürün Mak. Paz. Dış. Tic. Ltd. Şti. ile ilgili verilen karara yönelik temyiz itirazlarının reddine, davalılardan Dr. E.C. ile ilgili olarak,olayda, davalı doktorun gõrevi sırasında tedavide kullandığı malzemeler nedeniyle, davacının fazla ödemede bulunmasına neden olduğu iddia edildiğine göre Anayasa'nın 129/5. maddesi gereğince davalı kamu görevlisi hakkında adli yargı yerinde dava açılamayacağından kast ve kusur aranmaksızın bu davalı hakkında husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, görevsizlik kararıverilmesinin doğru görülmediğine, diğer davalı Sağlık Bakanlığı ile ilgili karara yönelik temyiz itirazları açısından, davalı Sağlık Bakanlığının bir kamu tüzel kişisi olduğu, kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, somut olayda, davalı bakanlığa bağlı çalışan doktorun görevini gerektiği şekilde yapmadığı bu sebeple fazla ödemeye neden olduğunun iddia edildiği, bunun hizmet kusuru niteliğinde olduğu, idarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılmasının gerektiği, davalılardan Sağlık Bakanlığına karşı açılan davada yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi yerine işin esasmın çözümlenmesinin usul ve kanuna mutlak aykırılık oluşturduğu gerekçeleri ile Mahkeme kararını davalılar Dr. E.C. ve Sağlık Bakanlığı yönūnden bozmuş, diğer davahı T. Med. Tibbi Ür. Mak. Paz.Dış. Tic. Ltd. Şti bakımından temyiz itirazlarımı reddetmiş, kararın düzeltilmesi istemi aynı Dairece 26/05/2014 tarih ve E.2014/4221,K.2014/8626 sayı ile reddedilmiş ve anılan şirket bakımından verilen verilen görevsizlik kararı kesinleşmiştir.

Sayfa : 72
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
4. Karabük 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/07/2014 tarih ve E.2014/415, K.2014/494 sayı ile, Yargıtay bozma ilamına uyulmasına ve bozma ilamı doğrultusunda, davalı E.C. yönünden pasif husumet yokluğundan, davalı Sağlık Bakanlığı yõnünden yargıyolu bakımından davanın reddine, davalı T. Med. Tibbi Ür. Mak. Paz. Diş. Tic. Ltd. Şti bakımından daha önce verilen görevsizlik kararıve buna yönelik temyiz itirazları reddedildiğinden ve kesinleşmiş olduğundan bu davalı bakımından ayrıca bir karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 10/12/2014 tarih ve E.2014/16711, K.2014/16912 sayı ile temyiz itirazlarını reddederek kararı onamış, kararın dūzeltilmesi istemini de 26/05/2015 tarih ve E.2015/3448, K.2015/6747 sayı ile reddetmiş ve sonuç itibariyle Sağlık Bakanlığı yönünden verilen görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
5. Davacı vekili bu kez, davalı idare tarafindan yersiz ve yanlış işlem nedeniyle fazladan ödemeye neden olunduğu iddia olunan 64.159,93 TL'nin hizmet kusuru iddiası ile õdeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
6. Kastamonu İdare Mahkemesi 02/10/2014 tarih ve E.2014/1165, K.2014/579 sayı ile ".. söz konusu kurum zararının tahsilinin 5018 sayılı Kanun uyarınca Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkıda Yönetmelik hükümleri uyarınca gerçekleştirilmesi mümkün olduğundan ve bu Yönetmelik hükümleri uyarınca kamu zararımın tahsili için adli yargı birimlerine başvurulması esas olduğundan, hükmen tahsil yoluyla adli yargının görev alanına giren uyuşmazhğın, hizmet kusuru iddiasıyla idari yargı mercii tarafindan esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır..." gerekçesiyle, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarmca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, taraflar bu karara karşı temyiz isteminde bulunmuştur.
7. Danıştay 10. Dairesi 25/10/2021 tarih ve E.2019/6969, K.2021/5013 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargıyerine ait olduğu ve ilk önce adli yargı yerinde açılan davada görev ret kararı verilmesi üzerine idari yargı yerinde işbu davanın açıldığıdikkate alındığında, İdare Mahkemesince 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken, bu yol izlenmeden davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, tarafların temyiz istemlerinin kabulüne, davanın görev yönünden reddine ilişkin temyize konu Kastamonu İdare Mahkemesinin 02/10/2014 tarih ve E.2014/1165, K.2014/579 sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.
8. Kastamonu Îdare Mahkemesi, Danıştay 10. Dairesinin bozma kararı doğrultusunda 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca adli yargı dava dosyasını temin etmesine karşın, gerekçeli yeni bir karar alarak dosyayı Mahkememize göndermesi gerekirken,08/06/2022 tarih ve E.2022/867 sayılı üst yazıyla, "2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 10.maddesi uyarınca gereği yapılmak üzere..." dosyayı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir.
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı herhangi bir işlem yapmadan dosyayı Mahkememize göndermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada gõrevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler 

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki gõrevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
11. Aynı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şōyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
12. Anayasa'nın "D. Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin 3. fıkrası hükmü şöyledir:“Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.'
13. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Hükmün kapsamı" başlıkhı 297. maddesi şöyledir:
"(1) Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra asağıdaki hususları kapsar:
,...sıfatlarla görey vaprvorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini.

-...-ad ve soyadları ile adreslerini.

c) Tarafların iddia ve savunmalarının ōzetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görūlen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri.
ε) Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini.

d) Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 73
e) Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi.
(2) Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıkh 24. maddesinin (e) bendi şöyledir:" Kararlarda:
e) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm:tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktarı,
Belirtilir.."
B. Yargı Kararları
15. Danıştay 8. Dairesinin 19/10/2021 tarihli ve E.2019/1164, K.2021/4647 sayılı kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında da değinildiği üzere; Anayasa'nın 36. maddesinin 1.fikrasında herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak bu maddede gerekçeli karar hakkından açıkça söz edilmemiştir. Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle de gūvence altına alınan adil yargılama hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa Însan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin 1. fikrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AÎHM)'nin birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir. (Anayasa Mahkemesi,Abdullah Topçu, B. No:2014/8868, 19/4/2017, p. 75)

Bu bağlamda, AlHM içtihatlarına göre, genel olarak her bir karar açık, konuyla ilgili herkesin, mahkemenin neden belirli bir kararı verdiğini anlamasına imkan verecek şekilde olmalıdır. (AfHM, Seryavin ve Diğerleri/Ukrayna, p.57-61).
Mahkeme kararlarının, hüküm fikrası ve hükmün dayandığı gerekçe ile bir bütün olduğu, gerekçesiz karar verilmesinin mümkün olmadığı açık olduğuna göre, gerekçenin hem temyiz incelemesini yapacak merci açısından hem de kararı uygulayacak olan idare açısından yeterli açıkhkta olması gerekmektedir.

Yargılama hukukunda, yargı (hüküm), uyuşmazlığı çözmekle görevli ve yetkili yargı yerinin yargılama sürecinin sonunda ulaştığı "sonuç"tur. Gerekçe, yargıcın çözümlemek durumunda olduğu uyuşmazlığa uygulanması gereken soyut hukuk kuralının saptanmasında, yorumlanmasında ve tüm ayrıntılarıyla ortaya konulup nitelendirilen maddi olaya uygulanmasında izlemiş olduğu yöntemi gösteren ve bu özelliği sebebiyle, yargılamanın nesnelliği ile varılan yargının doğruluğu konusunda davanın taraflarına güven,üst yargı yerine de denetleme olanağı veren açıklamadır."
16. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 21/12/2021 tarihli ve E.2021/14691, K.2021/12738 sayılı kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Belirtmek gerekir ki; T.C. Anayasa'sının 138 ve 141/3 maddeleri gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerekir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiğini açıklamıştır. Bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür. Gerekçe,hakimin (mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fikrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim, tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini kendiliğinden (re'sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar.
Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar hakli olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları tatmin edemez. (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz,Ejder; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK'ye göre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş ołup, gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, 2247 sayıhı Kanun'da öngörūlen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ı başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
18. Mevzuat kısmında belirtildiği üzere, yargı yerlerince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine yapılacak başvurularda, davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin, davada görevsizlik kararıveren merciin gõrevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile başvurusunu yapacağı, bu kararında elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelemesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir.

19. Dava dosyalarının incelenmesinden, adli yargı yerince verilen gerekçeli gōrevsizlik kararından sonra, idari yargı yerine taşman davada, Mahkemece, bozma kararı doğrultusunda gerekçeli ve işin incelenmesinin ertelendiğine yönelik yeni bir karar verilmediği gibi, dosyanın 08/06/2022 tarih ve E.2022/867 sayılı yazıyla "2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 10. maddesi uyarınca gereği yapılmak üzere" Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, bu durumun da 

Sayfa : 74
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
yukarıda aktarılan, kararların gerekçeli olması gerektiğine ilişkin Anayasa ve Kanun kurallarına, yüksek mahkeme içtihatlarına, somut uyuşmazhık kapsamda ise 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan Kastamonu İdare Mahkemesinin, 08/06/2022 tarih ve E.2022/867 sayılı başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde õngörülen koşulları taşımayan ve Kastamonu Îdare Mahkemesince 08/06/2022 tarih ve E.2022/867 sayı ile yapılan BAşVURUNUN aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BIRLİĞÎ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/532KARAR NO : 2023/6KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : 2828 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinden faydalanmak isteyen davacının, 18 yaşına kadar yetiştirme yurdunda kaldığının tespitine dair açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : T.Õ.

Vekili : Av. Soner GÖKÇE 

Davah : Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü/Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Vekili : Av. Mehmet Serkan KATIÇELİK 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Malatya 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/03/1998 tarihli ve E.1998/353, K.1998/161 sayılıkararı ile Malatya Çocuk Yuvasında koruma altına alındığını, daha sonra erkek yetiştirme yurduna naklinin yapıldığını, müvekkilinin 30/12/2006 tarihine ve 18 yaşını dolduruncaya kadar Erkek Yetiştirme Yurdunda kaldığıni, Pütürge Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/06/2014 tarih ve E/K.2014/2-61 sayıh kararı ile doğum tarihinin 21/11/1988 iken ay ve gūn baki kalmak kaydıyla 1991 olarak düzeltilmesine karar verildiğini belirterek, 30/12/2006 tarihine ve 18 yaşını tamamlayıncaya kadar yetiştirme yurdunda kaldığının tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı kurum vekili, davacını koruma altına alındığının doğru olduğunu ancak babasının cezaevinden çıkması neticesinde 12/07/2002 tarihinde kurumla ilişkisinin kesildiğini, bu durumun kayıtlarda da sabit olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Malatya 1. Aile Mahkemesi 06/03/2015 tarih ve E.2014/825, K.2015/163 sayi ile, uyuşmazhğın esasını inceleyerek,ispatlanamayan davanın reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir.

4. Yargitay 2. Hukuk Dairesi 09/03/2015 tarih ve E.2016/1962, K.2016/4574 sayı ile, tespit kararının çocuk mahkemesinde verilmesi gerektiği mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasıyla ilgili hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle mahkeme kararını bozmuştur.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 75
5. Malatya 1. Aile Mahkemesi 07/06/2016 tarih ve E.2016/425, K.2016/533 sayı ile, bozma ilamına uyarak, 2828 sayıl Kanun'un 22. maddesi uyarınca dava konusu işlere bakma gõrevinin çocuk mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik ve kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde dosyanın yetkili ve görevli Malatya Çocuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

6. Malatya Çocuk Mahkemesi 31 /03/2022 tarih ve E. 2022/162, K.2022/159 say1 ile, davaya bakmanın idari yargının görevinde olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, itiraz yoluna başvurulması üzerine Malatya 5. Ağır Ceza Mahkemesi 23/05/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/408 sayılı karar ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Her ne kadar davacı T.Ö. vekili Av. Soner GÖKÇE 23/01/2015 havale tarihli dilekçesinde müvekkili T.Ö.'ün 18 yaşını ikmal edene kadar erkek yetiştirme yurdunda kaldığının tespitini talep etmiş ise de; söz konusu talebin mahkememizin görev alanında olmadığı,İdari Yargı koluna konu edilebilecek bir talep olduğu, Mahkememizin görevlerinin kanun ile tahdidi olarak sayıldığı, söz konusu talebin mahkememizce değerlendirilmesinin mūmkün bulunmadığı, olayda, tespit davası olarak açılan bu dava ile amaçlanan, 3413 sayılı Yasa ile 2828 sayılı Yasaya eklenen 1. maddeden faydalanmak isteyen davacımın, 18 yaşına kadar yetiştirme yurdunda kaldığının saptanmasıolduğu, davacının istemi doğrultusunda yapılacak bu tespitin, idari bir işlem tesisi istemiyle davalı idareye ibraz edilmek üzere belge elde etmek amacıyla kullanılacağı, belirtilen durum karşısında istemin, eda davasının öncüsü niteliğinde bir özel hukuk ilişkisinin tespitine ilişkin olmayıp, davacının 18 yaşına kadar yetiştirme yurdunda kaldığının tespitine yōnelik olduğu ve bu davaya bakılıp bakılamayacağıkonusunda idari yargı yerinin görevli bulunduğu anlaşılmakla mahkememizin yetkili ve görevli bulunmadığı kanaatine varılmakla Mahkememizin GÖREVSİZLİGİNE,"
7. Malatya Çocuk Mahkemesinin dava dosyasını doğrudan idare mahkemesine göndermesi üzerine dosya esas kaydı yapılmışve Malatya 1. Ídare Mahkemesi 17/06/2022 tarih ve E.2022/560, K.2022/635 sayı ile, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir 
8. Davacı vekili yeni bir dilekçe ile, müvekkilinin 30/12/2006 tarihine ve 18 yaşını tamamlayıncaya kadar yetiştirme yurdunda kaldığını, 2828 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi gereğince kamu kurum ve kuruluşlarında işe yerleştirilebilmesi için Malatya Aile Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün, Mahkeme kararına istinaden kuruluşla ilişikleri kesilerek mevcut kayıtlardan düşüldüğüne yönelik 12/07/2002 tarihli ve ./857 sayılı işleminin iptalinin gerektiğini, müvekkilinin 2002 yılından sonra 2006 yılına kadar yine yetiştirme yurdunda kaldığını ve buradaki imkanlardan yararlandığını ifade ederek, Malatya Aile Sosyal Hizmetler İl Müdūrlüğünün 12/07/2002tarihli ve ../857 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
9. Malatya 1. İdare Mahkemesi 15/08/2022 tarih ve E.2022/1212 sayı ile, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle dosyanı 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Mahkemece karar verilinceye kadar dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Mahkemelerin görev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği Anayasa'nın 147. maddesinde düzenleme altına alınmıştır. İdari Yargılama Hukuku bakımından görev konusu kamu düzenindendir. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca idari yargıdaki dava türleri açıkça zikredilmiştir. 2577 sayılı Kanun'da sayılan dava türleri içerisinde "tespit davasının olmadığı görülmektedir. Bu nedenle;davacıın 18 yaşını ikmal edene kadar davalı idareye bağlı erkek yetiştirme yurdunda kaldığının tespitine karar verilmesi istemiyle açılan davada Mahkememizin gõrevli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 27.05.2002 gün ve E:2002/24, K:2002/23 sayılı kararında da tespit istemli açılan davada adli yargının gõrevli olduğu açıkça ortaya konmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıkhı 2. maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu ōngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
11. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:

Sayfa : 76
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir."
12. Aynı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişileri ve õzel hukuk tüzelkişilerini, sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarımda çalışan personeli, sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.'
13. Aynı Kanun'un "Tespit ve inceleme" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"Kurum, korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli ve yaşlılar ile sosyal hizmetlere ihtiyacı olan diğer kişileri tespit ve incelemekle görevlidir.

Bu kişilerin Kuruma duyurulmasında ve incelemeye ilişkin olarak Kurum ile işbirliğinde bulunulmasında mahalli mülki amirler, sağlık kuruluşları ve kōy muhtarları ile genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları yükümlüdürler."
14. Aynı Kanun'un "Korunma kararı" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"Korunmaya ihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılıÇocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.

Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülen çocuklar mahkeme kararı ahınıncaya kadar, bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin onayı alınmak suretiyle bakım altına alınır.
(Ek fikra: 6/2/2014-6518/17 md.) Sosyal hizmet kuruluşlarının kendisine teslim edilen çocuk hakkında yapacağı inceleme sonucunda hazırlayacağı raporda, 5395 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca çocuğun derhâl korunma altına alınmasını gerektiren bir durum olmadığı ve ailesine teslim edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı kanaatine varması hâlinde mülki idare amirinin onayıile çocuk ailesine teslim edilebilir."
15. Aynı Kanun'un "Korunma kararının süresi ve kaldırılması" başhıklı 24. maddesi şöyledir:
"Korunma kararı genel olarak çocuk reşit olana kadar devam eder. Ancak bu karar, korunma kararına neden olan şartların ortadan kalkması halinde Kurum yetkililerinin ōnerisi üzerine mahkemece çocuk reşit olmadan önce kaldırılabileceği gibi reşit olduktan sonra da çocuğun rızası alınmak şartıyla devamı hususunda karar verilebilir. Reşit olduktan sonra korunma kararının devamı aşağıda belirtilen şartlara bağlıdır.

a) 18 yaşını tamamlamış olan korunmaya ihtiyacı olan çocuklardan;
1. Ortaõğrenime devam edenlerin 20 yaşına kadar,
2. Yüksekōğrenime devam edenlerin 25 yaşına kadar korunma kararları uzatılabilir.
b) Öğrenime devam etmeyen 18 yaşıı doldurmuş çocukların bir iş veya meslek sahibi edilerek kendi kendilerine yeterli olabilmelerinin sağlanması amacıyla 20 yaşına kadar korunma kararları uzatılabilir.

Bunlardan korunma kararı kalkmış; ancak tek başına yaşamını sürdüremeyecek durumda bulunan kız çocukları, Kurumca himaye olunur.Bu çocukların emek karşılığı iaşe, ibate ve harçlıkları Kurumca karşılanmak kaydıyla Kurum hizmetlerinde çalışmaları da sağlanabilir.
c) Bedensel, zihinsel ve ruhsal engellilikleri nedeniyle sürekli bakıma ihtiyacı olan ve çalışmaktan aciz olan Çocukların korunma kararı uzatılır.

Korunma kararı kalkan çocukların Kurumla ilişkilerinin devamı sağlanır. Bu çocuklara gerektiğinde imkanlar ölçüsünde Kurumca yardımcı olunur."
16. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
"(Ek: 25/2/1988-3413/1 md.; Değişik: 6/2/2014-6518/20 md.)
Bu Kanun veya 5395 sayılı Kanun uyarınca haklarıda korunma veya bakım tedbir kararı alınmış olup fasılalı olarak geçen yararlanma süreleri dâhil iki yıldan az olmamak üzere, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının sosyal hizmet modellerinden yararlanan çocuklardan reşit olduğu tarih itibarıyla bu hizmetlerden yararlanmaya devam edenlerin işe yerleştirilmeleri aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde vapılır:
.a) Kamu kurum ve kuruluşları tarafindan hangi statüde olursa olsun serbest kadro ve pozisyonları toplamının binde biri, bu madde kapsamında istihdam edilecekler için ayrılır ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilir. Serbest kadro ve pozisyon toplamının binden az olması hâlinde dahi kamu kurum ve kuruluşlarında en az bir hak sahibi istihdam edilir.
b) (Değişik: 21/3/2018-7103/24 md.) Bu hükümden yararlanmak isteyenler, 18 yaşını doldurdukları ve korunma, bakım tedbir kararı veya bu Kanunun 24 ūncū maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren beşyıl içinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına başvururlar. Bu madde hükümleri çerçevesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığıtarafından hak sahibi olduğu onaylananlar Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Hak sahiplerinin atamaları il tercihleri de dikkate alınarak Başkanlıkça kura usulü ile yapılır. İşe yerleştirmede öncelik, sırasıyla lisans, õn lisans ve ortaöğretim mezunlarına verilir 
c) (Mülga: 21/3/2018-7103/24 md.)
,..Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumların serbest memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve işçi kadro sayısının toplamının binde biridir. Toplam kadro ve pozisyon sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki veriler esas alınır. Devlet Personel Başkanlığınca bu madde kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam kadro sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bu kadroları merkez ve taşra teşkilatları itibarıyla dağıtımını yaparak yerleştirme dönemlerinde Devlet Personel Başkanlığına bildirir. Bu madde kapsamıma girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve daha üst öğrenim mezunları için kurumların talepleri doğrultusunda öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerde yer alması şartıyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları için memur unvanlı kadro ve pozisyonlara, diğer öğrenim mezunları için ise yardımcı hizmetler sınıfinda yer alan kadro ve 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 77
pozisyonlara yılda ūç defadan az olmamak üzere Devlet Personel Başkanlığınca yapılır veya yaptırılır. Ek 1 inci madde kapsamında yerleştirme yapılacak kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi hâlinde Devlet Personel Başkanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde resen yerleştirme yapılır.

d) Kamu kurum ve kuruluşları, bu maddede belirtilen haktan yararlanarak yerleştirilen ancak herhangi bir nedenle işten ayrılan personele ilişkin belirlenecek bilgileri işten ayrılmayı takip eden bir ay içinde, hâlen çalışmakta olanların bilgilerini ise yönetmelikte belirlenecek zamanda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına bildirir.
Birinci fikra ile sağlanan istihdam hakkından sadece bir kez yararlanılabilir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadro ve pozisyonlara her ne surette olursa olsun yerleştirilenler bu maddede verilen hakkı kullanmış sayılır.

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında kalan kurumlar da bu madde kapsamında istihdamla yükümlüoldukları kadro ve pozisyonları Devlet Personel Başkanlığına bildirmek zorundadır. Ancak, bu kurumlara yapılacak yerleştirmelerde ilgili kurumların talep ettikleri kadro ve statüler esas alınır.

Bu madde kapsamında yapılacak yerleştirmelerde; yerleştirilen kişinin atama onayının alınması ile birlikte diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızin ve başka bir işleme gerek kalmaksızın teklif yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına kadrolar ihdas, tahsis ve vize edilmiş ve ilgili kurumun 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki ilgili cetvel ve bölümlerine eklenmiş sayılır. Bu şekilde ihdas edilen kadrolar, herhangi bir şekilde boşalması hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Yerleştirilen hak sahiplerine ilişkin bilgiler, gõreve başlama tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.

Birinci fikra kapsamına giren kişilerin õzel sektörde çalıştırılmaları hâlinde, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesine göre õdenmesi gereken ve aynı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sımırı ūzerinden hesaplanan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi, kısa vadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortası primi, sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49uncu maddesinin birinci fikrasına göre ödenmesi gereken işsizlik sigortası primi, sigortalı ve işveren hissesinin tamamı sigortalının işe giriş tarihinden itibaren beş yıl süre ile Hazine tarafından karşılanır. Bu fıkra kapsamında sağlanan prim teşvikinden işverenler yararlanır ve Hazine tarafından işverene sağlanan sigortalı primi hissesi teşviki tutarının sigortalıya õdenmesi işverenden talep edilemez. Bu fikra uyarınca teşvikten faydalanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içinde verilmesi ve Hazinece karşılanmayan primlerin yasal süresi içinde ödenmesi şarttır.

İşe yerleştirme yükümlūlüğūnün takip ve denetimi, yerleştirme yapılacak kadro ve pozisyonların belirlenmesi, yerleştirme ve kuraya ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar, Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının olumlu görüşleri üzerine Devlet Personel Başkanlığı tarafından bu Kanunun yayımını takip eden üç ay içinde yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. Ílk Ínceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, adli yargıda, davacının 18 yaşını doldurana kadar erkek yetiştirme yurdunda kaldığının tespiti; idari yargıda,davacının (ve kardeşinin) Mahkeme kararına istinaden kuruluşla ilişikleri kesilerek mevcut kayıtlardan düşüldüğüne yönelik Başbakanlık SHÇEK Malatya Erkek Yetiştirme Yurdu Müdūrlüğünün 12/07/2002 tarihli ve ./857 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
20. Dava başlangıçta tespit istemiyle açıldığından, görev uyuşmazlığının çözümü için, öncelikle, tespit davasının hukukumuzdaki yerinin incelenmesi gereklidir.

21. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda tespit davasını düzenleyen açık ve genel bir hükme yer verilmemekte ise de;doktrinde ve yerleşik yargısal içtihatlarla, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının saptanması için tespit davası açılabileceği kabul edilmiş bulunmakta; tespit davasının esasının incelenebilmesi için de, genel dava koşullarının yanısıra, dava konusunun bir hukuki ilişki olması ve bu hukuki ilişkinin var olup olmadığıın öncelikle saptanmasında hukuki yarar bulunması koşulları aranmaktadır. Buna gōre,özel hukuk alanını ilgilendiren bir hukuki ilişkinin saptanması için adli yargı yerinde müstakil olarak bir tespit davası açılabilmesi olanaklı bulunmaktadır.

22. Buna karşılık, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun " İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı2. maddesinin 1. fikrasında, idari dava türleri: iptal, tam yargı ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmış olup, tespit davası şeklinde bir dava türüne idari yargıda yer verilmemiştir. Anılan Kanunun "İdari Davalarda Delillerin Tespiti" başlıklı 58/1. maddesi "Taraflar, idari dava açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak davaya bakan Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinden isteyebilirler" hükmünü taşımakta olup, idari yargıda, ancak,

Sayfa : 78
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
açılmış bir idari dava ile ilgili bulunan "delillerin tespiti"nin istenilmesine olanak bulunmaktadır. Buna göre, idari dava türleri arasında sayılmayan tespit davasının, yorum yoluyla idari yargının gõrevine müstakil bir dava olarak dahil edilmesine hukuken olanak bulunmadığından, idari yargı yerinde, idare hukuku alanını ilgilendiren bir hukuki ilişkinin varlığının ancak açılmış bulunan bir idari davaya bağlı olarak delil tespiti kapsamında saptanabileceği açıktır 

23. Olayda, tespit davası olarak açılan bu dava ile amaçlanan, 2828 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinden faydalanmak isteyen davacının, 18 yaşına kadar yetiştirme yurdunda kaldığının saptanmasıdır. Bu saptama ise, işe yerleştirme amacıyla yapılacak başvuru sonrası tesis edilecek ret işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde açılacak dava neticesinde idari yargı yerince yapılmalıdır.
24. Belirtilen durum karşısında istemin, eda davasının öncüsü niteliğinde bir özel hukuk ilişkisinin tespitine ilişkin olmayıp,davacının 18 yaşıa kadar yetiştirme yurdunda kaldığının tespitine yönelik olduğu anlaşılmakla birlikte; davacı vekilinin idari yargıda davasını idari işlemin iptali şeklinde açtığı gözetildiğinde, bu uyuşmazlığın çözümūnde idari yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Malatya 1. Îdare Mahkemesinin 15/08/2022 tarih ve E.2022/1212sayıłı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Malatya 1. Ídare Mahkemesinin 15/08/2022 tarih ve E.2022/1212 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TA$: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TA$: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/536KARAR NO : 2023/10KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Fiili el atma durumu olmayan ve imar planında kamusal hizmetlere ayrılmış bulunan taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle açılan tazminat davasının, 26/11/2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılıKanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, ADLİ YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1- A.$., 2- A.Ş., 3- F.Ş., 4- G.O., 5- H.Ş., 6- H.Ş., 7 -M.Ş.
Vekili : Av.Onur KORKMAZ 
Daval : Milli Eğitim Bakanlığı

Vekili : Av.Teslime KOCAAKÇA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedarı olduğu Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Ermenek Mahallesi, 10630 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında "lise alanı" olarak planlandığını, imar planlarının 1995 yılında kesinleşerek uygulamaya alındığı halde,davalı idare tarafından bugüne kadar dava konusu parselin imar planına uygun olarak kullanılmasına yönelik herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını, taşınmaza haksız şekilde el atıldığını ifade ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekili, taşınmazlara filen el atılmadığını, hukuken el atmaya ilişkin uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 79
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/06/2022 tarih ve E.2021/420 sayı ile, dava konusu taşınmazın uzun yıllardan beri kamu hizmetine tahsis edilmiş olması filen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkımın süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiği, taşınmazın aynına ilişkin bu davaya bakmanın adli yargının görevinde olduğu gerekçesiyle davalının görev itirazının reddine karar vermiştir 

4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin l. fikrasının (b) bendi hükmū gereğince idari işlem olan imar planlarındaki hukuki el atmalardan kaynaklanan tazminat istemli davalarda idari yargı yerinin görevli olduğu görüşüyle, "davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden" 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazıhı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, taşınmazlara davalı idare tarafindan fiilen el atılmadığı, bu durumda, imar planı ve buna dayalı imar uygulaması sonucunda uğranılan zararın tazminine yönelik bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1.b maddesinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargıyerince çözümlenmesi gerektiğinden, Danıştay Başsavcılığını başvurusunun kabulü ile Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yönünde dūşünce bildirmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın "Mahkemelerin kuruluşu" başlıkı 142. maddesinin birinci fikrası şōyledir:"Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir."
9. 6745 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Ek Madde 1'in birinci fikrasının birinci cümlesi şöyledir:
"Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yılhk sūre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dåhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıthılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır."
10. 6745 sayılı Kanun'la 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde l'in birinci fikrasının "Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması hâlinde taşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunun geçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı Îmar Kanununda õngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir." şeklindeki ikinci cümlesi, Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.2016/181, K.2018/111 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

11. 26/11/2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen cümle şöyledir:
"Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklıbedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür. '
12. 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasının son durumu şöyledir:
"(Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık sūre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıthılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır.(Iptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılı Kararı ile) (Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."
B. Yargı Kararları

Sayfa : 80
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2019 tarihli ve E.2019/213, K.2019/416 sayılı kararında; Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.2016/181, K.2018/111 sayılı iptal kararının, Uyuşmazlık Mahkemesinin bu konuda istikrar bulmuş kararlarıdoğrultusunda, yargı yolunun değişmesini gerektirecek bir duruma yol açmadığı belirtilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..İptal edilen bölüm içerisinde kalan 'Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmaması hâlinde taşınmazların malikleri tarafından, bu Kanunun geçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayıhı Îmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir.' cümlesi kapsamında, bakılan görev uyuşmazlığında yargı yolunun değişip değişmeyeceği hususu irdelendiğinde; davacıların taşınmazları üzerinde tasarruf etme hakkımın kisıtlanmasının, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğindeki imar planından kaynaklanması; davacıların bu işlem sebebiyle doğduğunu iddia ettikleri zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceğinin tartışmasız olmasının yanında; Anayasa Mahkemesinin belirtilen kararının gerekçesinde; bu konuya ilişkin uyuşmazhıkların adli yargıda görülmesinin gerektiği, diğer bir anlatımla taşınmazın malikleri tarafindan idari yargıda dava açılabileceğinin hukuka aykırı olduğu yönünde herhangi bir irdelemeye yer verilmediği gözetildiğinde; Mahkememizin bu konuda istikrar bulmuş kararları doğrultusunda,yargı yolunun değişmesini gerektirecek bir durum bulunmadığı sonucuna varılmıştır..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; davalının anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması ūzerine Danıştay Başsavcısınca, "davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden" 10. maddede ōngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından gōrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacıłarın hissedarı oldukları taşınmazlarına kamulaştırma bedeli ödenmeksizin, davalı idare tarafindan hukuken el atıldığı iddiasına ve oluştuğu ileri sūrülen zararın tazmin edilmesi istemine ilişkin bulunmaktadır.

17. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
18. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir Kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen, mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni Kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

19. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için gōrevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

20. Olayda davacıların hissedarı olduğu Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Ermenek Mahallesi, 10630 ada, 1 parsel sayılıtaşınmazın I/1000 ölçekli uygulama imar planında "Lise alanı"nda kaldığı, taşınmaza fiilen el atıldığı yolunda dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmaktadır.

21. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanhı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemieri, idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, gōrevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari eylem olarak tanımlanmaktadır.

22. Bu bakımdan, idarece kamu gūcü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrarlı kararları ile 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b. maddesi kapsamında,imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmekte ise de, somut uyuşmazlıkta görevli mahkemeyi belirleyen ve 26/11/2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynakhı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, davanın çözümünde adli yargı yerinin gōrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
VI HÜKÜM 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 81
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan A AGIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan A AGIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Doğan A AGIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/545KARAR NO : 2023/273KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : 2886 sayılı Kanun kapsamında yapılmış olan Kartaltepe Tabiat Parkı İşletmeciliği işine ilişkin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin uygulanması aşamasında, sözleşme maddelerinin iptali istemiyle açılan davanın ADLI YARGI YERİNDE gõrülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Tekirdağ Yamaç Paraşüt Kulūbü Dereği Adına Yönetim Kurulu Başkanı K.A.
Vekilleri : Av. Halil Enes Kavak, Av. Melda Beyza Kavak 
Daval : (İdari Yargıda) Tarım ve Orman Bakanlığı

Vekili : Hukuk Müşaviri Serpil Turgut 

Davah : (Adli Yargıda) Tarım ve Orman Bakanlığı'nı İzafeten Doğa Koruma ve Milli Parklar I. Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. Sinem Seda Ünlüer 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Tekirdağ İli, Süleymanpaşa İlçesi, Yeniköy Mahallesinde bulunan Kartaltepe Tabiat Parkı İşletmeciliği işinin ihalesi 2886sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca kapalı tekli usulü ile 31/05/2018 tarihinde yapılmış, ihaleyi kazanan firma olan davadışı Didim Înşaat Gida Teks. Oto. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı idare arasında Beyoğlu 51. Noterliğince düzenlenen 28/06/2018 tarih ve 14531 no.lu işletmecilik sözleşmesi imzalanmış, sözleşmesinin "J.Özel Hūkümler" bölümünün 105. maddesinde, "Yamaç paraşütü ile uçuş ūcreti, single uçuşlarda 15,00 TL ve tandem uçuşlarda 30,00 TL olacaktır...", 106. maddesinde, "Yamaç Paraşütü ile atlayanlardan gün içinde Tabiat Parkına girişten, tek giriş ücreti alınacak olup, her atlamada atlayan her kişi için ayrıca belirlenen uçuş ücreti alınacaktır." hükümlerine yer verilmiştir.

2. Dava sürecinde 105. maddede belirlenen ücretler, artiş oranları kapsamında 17,50- 35, 20- 40 TL olmuştur.
3. Davacı tarafından, tabiat parkı için belirlenen şahıs ve araç giriş ücretlerine ilave olarak yamaç paraşütü sporcularının yaptığıyamaç paraşütü uçuşlarında ayrıca uçuş ücreti alınmasına ilişkin sözleşmenin "J.Özel Hükūmler" bölümünün 105. ve 106. maddelerinin;yamaç paraşütü sporcularından ek ücret alınmasına gerekçe gösterilen ek hizmetlerin hiç birisinin inşaatına dahi başlanmadığı, tabiat parkına yamaç paraşütü amacıyla girenlerden ilave ücret alnması gerektiğine dair 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'nda veya Milli Parklar Yõnetmeliğinde ya da Tarım ve Orman Bakanlığınca yayımlanan Korunan Alanlar Ücret Tarifesinin Uygulama Usul ve Esaslarında hiçbir hüküm bulunmadığı, lisanslı dağcılık sporcularından koruma alanlarına girişte giriş ücreti dahi alınmadığı, yamaçparaşütü sporunun da doğası gereği aynı dağcılık sporunda olduğu gibi belli arazi şartlarına sahip olan bölgelerde yapılabildiği, bu durumun eşitliğe aykırı olduğu, kamu yararı bulunmadığı ileri sürülerek iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
4. Tekirdağ Îdare Mahkemesi ve Îstanbul 3. İdare Mahkemesince karşılıklı verilen yetkisizlik kararlarından sonra, dosya yetkili yargı yerinin belirlenmesi için İstanbul Bölge Idare Mahkemesi Onuncu Îdari Dava Dairesine gönderilmiş, anılan Daire 23/10/2019 tarih ve E.2019/2944, K.2019/2783 sayı ile davanın görüm ve çözümünde İstanbul 3. İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.

Sayfa : 82
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
5. İstanbul 3. Ídare Mahkemesi 19/12/2019 tarih ve E.2019/2261, K.2019/2599 sayi ile, davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanında olduğu gerekçesiyle, davanın gõrev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmasıüzerine İstanbul Bölge Idare Mahkemesi Onuncu Ídari Dava Dairesi 06/06/2020 tarih ve E.2020/553, K.2020/641 sayı ile istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..ihale karar alımından sözleşmenin imzalanması aşamasına kadar ilgili yasalara dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sõzleşme yapıldıktan sonra sõzleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu çerçevede uyuşmazlık konusu olaya ilişkin olarak, 2886 sayıhı Kanun kapsamında yapılmış olan Kartaltepe Tabiat Parkı İşletmeciliği işine ilişkin ihalenin görüm ve çözümünün adli yargı mercileri olduğu sonucuna vanlmaktadır. "
6. Bu kez davacı derek vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
7. İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/12/2021 tarih ve E.2020/202, K.2021/499 sayı ile, uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle, yargı yolu caiz olmadığından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine ve "Olumsuz görev uyuşmazlığı için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine GÖNDERİLMEsİNE" karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
". davalı idarece akdedilen sõzleşmenin İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında idari işlem unsurlarını taşıdığı her ne kadar İstanbul 3. İdare Mahkemesince sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazhıkların õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği belirtilmiş ise de dava konusunun ilgili sõzleşmenin uygulanmasımı (örn;bedelin tahsili) aksine bizzat sözleşmenin hukuka aykırı akdedildiği iddiasından ibaret olduğu, dolayısı ile idari yargı yerinde iptal davasıile çözüme kavuşturulması gerektiği kanaatine varılmakla mahkememizin görevsizliğine..."
8. 2247 sayılı Kanun'un 14., 19., 21. ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
9. Danıştay Başsavcısı, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlığın, idari yargının görev alanı dışında kaldığı ve özel hukuk hükümlerine gõre adli yargıda çözümlenmesi gerektiği yolunda düşünce vermiştir.

10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, sõzleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığın sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görūlüp çözümlenmesi gerektiği yolunda düşünce vermiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
11.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"başlıkı 2.maddesi şöyledir "1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlū idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
12. 08/09/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet Îhale Kanunun'un "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, õzel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. "
13. Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında:
İhale: Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla, işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden õnceki işlemleri 

Sözlesme: İdare ile müteahhit veya müşteri arasında yapılan yazılı anlaşmayı,...ifade eder."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 83
14. Aynı Kanun'un "İhalenin sözleşmeye bağlanması" başlığını taşıyan 53. maddeden Önce yer alan hükümlerde, ihale aşamasıdüzenlenmiştir.

B. Yargı Kararları
15. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda, sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sõzleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlı yargıyerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli,E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020tarihli, E.2019/859, K.2020/162; 30/05/2022 tarihli ve E.2021/622, K.2022/347 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz gõrev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz gōrmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veva kesinlesmis olması gerekir.akesmiesmsomastgeicku....:..
kesm veya kcsmegumg ommasrgereir l kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

18. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin gõrevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki isin incelenmesini Uyusmazlk Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.sin incelenmesini Uvusmazlik Mankenesum karal verincsme degi ertoren .… . ..,,..
emdekr işu mceicmcsm oyayaaan Tmnene . … .edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri,davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

19. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

20. Olayda, adli yargı yerince görevsizlik kararı yanında, olumsuz görev uyuşmazlığı için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı ve daha sonra, dosyanın bir ūst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.

21. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.Ancak adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğundan, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığınin çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacaktır.

22. Bu nedenle, adli yargı dosyasının, davacı vekilinin de dilekçesi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, 2247sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde õngörülen durumun aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekte ise de idari yargı dosyasının Mahkemesinden temin edildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 

Sayfa : 84
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
23. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, Yeniköy Mahallesinde bulunan "Kartaltepe Tabiat Parkı" için belirlenen şahıs ve araç giriş ücretlerine ilave olarak, yamaç paraşütü ile atlayanlardan ayrıca uçuş ücreti alınmasına ilişkin Beyoğlu 51. Noterliğince düzenlenen 28/06/2018 tarih ve 14531 no.lu İşletmecilik Sözleşmesinin "J. Özel Hükümler" bölümünün 105. ve 106. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 2886 sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren kanun olmasınedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.
26. Îdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.

27. Dava dosyalarının incelenmesinden, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, Yeniköy Mahallesi ile Şarköy ilçesi Uçmakdere Mahallesi sınırları dahilinde yer alan 254 Ha. büyüklüğündeki Kartaltepe Tabiat Parkının, mülga Orman ve Su İşleri Bakanlığınca 06/02/2014 tarihinde "Tabiat Parki" olarak tescil edildiği, akabinde Kartaltepe Tabiat Parkı Gelişme Planı ve buna bağlı uygulama projelerinin 17/11/2016 tarihinde kabul edildiği, plan ve proje gereği, Kartaltepe Tabiat Parkı işletmeciliği işinin 2886 sayılı Devlet Îhale Kanunu uyarınca ihalesinin kapalı teklif usulü ile 31/05/2018 tarihinde yapıldığı, ihaleyi kazanan firma olan Didim Înşaat Gıda Tekstil Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti ile davalı idare arasında Beyoğlu 51. Noterliğince düzenlenen 28/06/2018 tarih ve 14531no.lu işletmecilik sözleşmesinin imzalandığı, Kartaltepe Tabiat Parkı içinde yamaç paraşütü yapan sporculardan şahıs ve araç girişücretine ilaveten yamaç paraşütü atlayışları için, single ve tandem uçuşlar için ayrı ayrı ücret tarifesi belirlenerek ücret alınmasınedeniyle, tabiat parkından yararlanan ve sözleşmenin taraflarından olmayan üçüncü kişi durumundaki davacı yamaç paraşüt kulübüderneği tarafından, işletmecilik sözleşmesinin "J.Özel Hükümler" bölümünün 105. ve 106. maddelerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

28. Bu durumda; 2886 sayılı Kanun kapsamında yapılmış olan Kartaltepe Tabiat Parkı İşletmeciliği işine ilişkin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin uygulanması aşamasında sõzleşme maddelerinin iptali istemiyle açılan, dolayısıyla sõzleşmeden kaynaklanan uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
29. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun reddi ile Mahkemece ayrıca verilen 13/12/2021 tarih ve E.2020/202, K.2021/499 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDİ ile Mahkemece ayrıca verilen 13/12/2021 tarih ve E.2020/202, K.2021/499 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIİŞKAN
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/548KARAR NO : 2023/118KARAR TR : 27/02/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 85
ÖZET : Davacı şirketin "İşe İlk Adım Projesi" kapsamında, istihdam programı için yapmış olduğu başvuru sonucunda kendilerine Ödemelerin yapılması gerektiği yönündeki başvurularının reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar :1-M. Eğitim Ticaret Limited Şirketi, 2-M.A.E.Vekili : Av. Ahmet EKiN Daval : Mersin Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar tarafından, Cumhurbaşkanlığının 100 Günlük İcraat Programı ile geliştirilen "İşe İlk Adım Projesi" kapsamında Felsefe Öğretmeni Y.M. için 19/03/2019 tarihinde, Matematik Öğretmeni S.A. ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni Ş.A. için 10/05/2019 tarihinde, Matematik Öğretmeni F.A. ile Türkçe Öğretmeni S.P. için 12/07/2019 tarihinde istihdam programı için başvurulduğu ve söz konusu proje kapsamında ödemelerin yapılmasının istenildiği, ancak Türkiye Îş Kurumu Genel Müdürlüğü, Mersin Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 27/04/2021 tarihli ve 8482168 sayılı işlemi ile, "..Genel müdürlüğümüzden II Müdürlüğümüze gelen talimatta işe ilk adım projesi kapsamında destek ödemelerin İşe İlk Adım Projesi kapsamında destek ödemelerinin yapılabilmesi için işverenin proje kapsamına alınmasını talep ettiği programlar için sistemden tanımlama yapılması, zorunlu istihdam sürecinin tamamlandığı ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar işveren ile fl Müdürlüğü arasında İsteğe Bağlı istihdam Sözleşmesi imzalanması,zorunlu istihdam ödemelerinin gerçekleştirilebilmesi için; isteğe bağlı istihdam sözleşmesinin imzalandığı ayı takip eden ikinci ayın sonuna kadar, isteğe bağhı istihdam ödemelerinin gerçekleştirilebilmesi için; ücret ödemesinin gerçekleştirildiği ayı izleyen ikinci ayın sonuna kadar gerekli belgelerin I1 Müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekmekte olup söz konusu destek ödemeleri belirtilen çerçevede yapılabilecektir. Ayrıca işbaşı eğitim programlarının bitiş tarihinden itibaren 1 yıl içinde herhangi bir işe ilk adım veri girişi yapıłmamışise bütçenin yıllık olması gereği işe ilk adım menüsü üzerinden işlem yapılamamaktadır." şeklinde yanıt verilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Îdari Yargıda 
2. Mersin 1. İdare Mahkemesi 18/08/2021 tarih ve E.2021/678, K.2021/732 sayılı kararı ile, Mersin Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdūrlüğü ile davacılar arasında imzalanan sözleşmenin õzel hukuk hükūmlerine tabi olduğunu, taraflardan birinin idare olması dışında;sözleşmenin idari bir sözleşme sayılabilmesi için, sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması hususlarının anılan sözleşmede bulunması gerektiğini, bu durumda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, dava konusu uyuşmazlığın,özel hukuk hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı gözetildiğinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/05/2022 tarih ve E.2022/47, K.2022/166 sayılı kararı ile, 4904 sayılı Türkiye ÎşKurumu Kanunu ve Türkiye İş Kurumu Aktif İşgücü Yönetmeliği gereği davaya konu projeler ve sözleşmeler ile ilgili davalarda İdare Mahkemelerinin görevli olduğunun anlaşıldığını belirterek, davanın görev yönünden reddine, ayrıca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 08/04/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan ancak dava konusu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığıtarihte yürürlükte olan 12/03/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Aktif Îşgücü Hizmetleri Yönetmeliği"nin "Amac" baslıklı 1.maddesi şöyledir:aslkuaudesisoyieuu..............
Amaęvaşlki Tamaddesi goyledu.Yi azaltılmasına ve õzel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere Türkiye İş Kurumu tarafindan düzenlenen aktif işgücü hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
n. Avn roneueugn savsannoasusu zauuuuvs rovau.
kurslarını, işbaşı eğitim programlarını, girişimcilik eğitim programlarını, toplum yararına programları ( Mülga : R.G. - 6.11.2014 29167) ve bu Yönetmelik çerçevesinde tasarlanacak olan diğer kurs, program, proje ve õzel uygulamalar ile bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır."
7. Aynı Yönetmeliğin "Dayanak" başlıkh 3.maddesi şöyledir:

Sayfa : 86
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"Bu Yönetmelik; 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayıhı Türkiye İş Kurumu Kanununun 32 nci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi,24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun 21 inci maddesinin birinci fikrası ve 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi ile yedinci fikrasına dayanılarak hazırlanmıştır."
8. Aynı Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Yōnetmelikte yer alan; a) Aktif işgücü hizmetleri: İstihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve õzel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcıolmak üzere yapılan faaliyetleri,
j İşbaşı eğitim programı: Katılımcılara mesleki deneyim kazandırmak ūzere, Kurumca belirlenen asgari şartları taşıyan işyerlerinde işbaşında verilen eğitimi,
l) Katıiımcı: Toplum yararına program, girişimcilik eğitim programları ve işbaşı eğitim programlarına katılanları,
ö) Kursiyer veya katılımcı başı ders saat maliyeti: Bir kursiyerin veya katılımcının bir ders saatine karşılık olmak üzere kurs veya program için gerekli olan temrin malzemesi, eğitici, kurs veya program yeri ve mesleki rehabilitasyon giderleri, yüklenici kârı ile eğitim için yapılan ve Genel Müdürlükçe uygun bulunan benzeri giderleri,
p) Kursiyer: Kursa katılanları
p) Kursiyer: Kurslara katılanlari,
,.-.veya işveren ile katılımcı arasında imzalanan belirli süreli belgeyi,....ifade eder."
9. Aynı Yönetmeliğin "Yetki ve sorumluluk" başlıkh 5. maddesi şöyledir:
"(1) Aktif işgücü hizmetlerine ilişkin politikaların belirlenmesi, ilgili mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasının koordinasyonundan Genel Müdürlük yetkili ve sorumludur.

(2) Aktif işgücü hizmetleri için hizmet alımı ve işbirliği yapılması ile hizmetlerin yürütülmesinden il müdürlükleri yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde hizmet merkezleri, il müdürlükleri tarafından bu kapsamda yetkilendirilebilir.
(3) Kurum, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yapılmasını temin etmek için gerekli tedbirleri alır."
10. Avnı Yönetmeliğin "Yıllık isgücü eğitim planı" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
-...e....Kurulunun onayını müteakip on beş gün içerisinde ilan edilerek Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Planda yıl içerisinde yapılacak değişiklikler Kurulun onayı ile uygulanır. (2) Planda, işyerlerinden alınan talepler ve/veya işgücü piyasası araştırmaları sonucunda belirlenen meslekler ile bu mesleklerde eğitim alacak kişi sayısı yer alacaktır. Planda yer alacak meslekler itibarıyla eğitim verilecek kişi sayısı, ilgili meslekte işyerlerinden alınan talepler ve işgücü piyasası araştırmaları sonucunda tespit edilen işgücü ihtiyacından, (Değişik:R.G.-6.11.2014-29167) daha önce Kurum aracılığıyla ilgili meslekte eğitim almış Kuruma kayıtlı işsizler çıkarılarak belirlenir.'
11. Aynı Yönetmeliğin "Kurs ve programların uygulanması" başhıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında, kurs ve programların uygulanması yıllık işgücü eğitim planında yer almasısartına bağlıdır.

.
12. Aynı yönetmeliğin "İşbaşı Eğitim Programı" üst başlığını taşıyan Üçüncü Bölüm kapsamında, " Programın amacı" başlıklı45. maddesi şōyledir:
"(1) İşbaşı eğitim programı, Kuruma kayıtlı işsizlerin yine Kuruma kayıtlı işyerlerinde, daha õnceden edindikleri teorik bilgileri uygulama yaparak pekiştirmelerini veya mesleki deneyim kazanmalarını sağlamak amacıyla işgücü piyasası araştırma sonuçları, iş ve meslek danışmanlarının işyeri ziyaretleri sırasında veya işsizlerle yapılan görüşmelerde tespit edilen ihtiyaçlar, işyerlerinden veya katılımcı adaylarından gelen talepler doğrultusunda bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerinde belirlenen şartlara uyulmak kaydıyla düzenlenebilir."
13. Aynı Yönetmeliğin "Programa katılım şartları" başlıklı 52. maddesinin ilgili bölümleri şōyledir:
"(Değişik: R.G.-6.11.2014-29167) (1) İşbașı eğitim programına katılmak için;
a) Kuruma kayıthı işsiz olmak,
b) 15 yaşını tamamlamış olmak,
c) İsverenin birinci veva ikinci derece kan hısmı veya eşi olmamak,
.,...

basvuru vapan isverenin çalışanı olmamak,

,..,...e) (Değişik: R.G.12.2.2016-29622) İş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalanmak,... sartları aranır."
14. Aynı Yönetmeliğin "Sözleşme imzalanması" başlıklı 57. maddesi şöyledir:
"(1) İşbaşı eğitim programlarından yararlanacak olan işyeri ile katılımcı arasında işbaşı eğitim (Ek: R.G.-6.11.2014-29167)programı sözleşmesi imzalanır. Ancak işbaşı eğitim (Ek: R.G.-6.11.2014-29167) programı sözleşmesinin Kurum yönūnden hüküm ifade etmesi il müdūrlüğünün onayına bağlıdır. Sözleşmenin içeriği, şartları ve şekli Kurum tarafından belirlenir. Taraflar sözleşmede belirtilen hususlara uymakla yūkümlüdür."
15. Aynı Yönetmeliğin "Denetimler ve ziyaretler" başlıklı 59. maddesi şöyledir:
"(1) Programlara ilişkin denetimler, Kurumun denetim yetkisi saklı kalmak şartı ile 4904 sayıh Kanunun 13 üncü maddesi hükmü uyarınca oluşturulan Denetim Kurulu tarafından yapılır. Kurum personeli tarafından iş ve mesiek danışmanlığı hizmetleri 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 87
çerçevesinde ve gerekli görüldüğünde Genel Müdürlük personeli tarafından da programın her aşamasında denetim ve ziyaretier gerçekleştirilebilir. Yüklenici, denetim ve ziyaretlerde gerekli kolaylığı sağlamakla mükelleftir."
16. Aynı Yönetmeliğin "İdari yaptırımlar" başlıklı 60.maddesi şöyledir:
"(Değişik:R.G.-6.11.2014-29167) (1) İşverenin, 51 inci maddenin (Değişik:R.G.12.2.2016-29622) birinci ve beşinci fikralarında belirtilen taahhütnamede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilirse, varsa devam eden programlar sonlandırılır ve bu programlar için katılımcılara ödenen tüm ödemeler yasal faiziyle işverenden tahsil edilir ve işveren tespit tarihinden itibaren on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz.

(2) 58 inci maddenin ikinci ve üçüncü fikralarına göre sõzleşmenin fesh edildiği durumlarda, katılımcıya Kurum tarafından yapılan ödemeler yasal faiziyle feshe neden olan taraftan tahsil edilir ve feshe neden olan taraf fesih tarihinden itibaren on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz. İlgili maddeye göre sõzleşmenin feshini gerektiren durumların programın sona ermesinden sonra genel zamanaşımı süreleri içinde tespiti halinde de bu fikrada belirtilen yaptırımlar uygulanır.
(3) İşverenin birinci veya ikinci derece kan hısmı veya eşi olan kişilerin veya işverenin çalışanlarının katılımcı olduklarımın tespiti halinde bu durumdaki katılımcılara yapılan ödemeler yasal faizi ile işverenden tahsil edilir ve tespit tarihinden itibaren işveren on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz.

(4) İşverenin veya katılımcının işbaşı eğitim programından yararlanma şartlarını taşımadıklarımın tespiti halinde program sonlandırılır, program için yapılan ödemeler tespit tarihinden itibaren yasal faizi ile yararlanma şartlarını taşımayan taraftan tahsil edilir ve ilgili taraf on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz.
(5) (Ek: R.G.-12.2.2016-29622) Birden fazla katılımcının bulunduğu programda sadece feshe neden olan katılımcının sözleşmesi fesh edilir ve diğer katılımcılarla program devam edilir."
17. Aynı Yönetmeliğin "Katılım belgesi" başlıkhı 61. maddesi şöyledir:
"(1) İşbaşı eğitim programı katılımcılarına, katıldıkları programa ilişkin bilgileri gösterir(Değişik: R.G.12.2.2016-29622)işveren ve İl Müdürlüğünce imzalı İşbaşı Eğitim Programı Sertifikası verilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği ūzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada;idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

19. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idari yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adliye mahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir 

20. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

21. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

22. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

23. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulū ile Uyuşmazlık Mahkemesinin õnüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması,gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

Sayfa : 88
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
24. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Dava, davacı şirketin "İşe Îlk Adim Projesi" kapsamında, istihdam programı için yapmış olduğu başvuru sonucunda "İşe Îlk Adım Projesi Tip İsteğe Bağlı İstihdam Sözleşmesinden" sonra kendilerine ödemelerin yapılması gerektiği yönündeki başvurularımın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

26. İdare, ōzel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi, kamusal yetkisinin verdiği ūstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu,hüküm ve koşulları bakımından ōzel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sõzleşmeler de yapabilmektedir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler "idari sözleşme" olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak sõzleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasına karşılık; 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde ifade edildiği üzere "genel hizmetlerden birinin yürütülmesi" amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
27. Uyuşmazlık konusu "Tip sõzleşme" de, işverenin, katılımcıların eğitime başlaması ve eğitime devamının sağlanması, belirli bir oranın işe başlatılması vs. konularında, katılımcıların ve idarenin görev ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemelere yer verildiği sözleşmenin feshine neden olabilecek hallerin tek tek sayıldığı, yine Sõzleşmede, işverenin veya katılımcının işbaşı eğitim programından yararlanma şartlarını taşımadıklarının tespiti halinde programın sonlandırılacağı, program için yapılan õdemelerin tespit tarihinden itibaren yasal faizi ile yararlanma şartlarını taşımayan taraftan tahsil edileceği ve ilgili tarafın on iki ay süre ile Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği kapsamıdaki kurs ve programlardan yararlanamayacağının yer aldığı görülmüştür.
28. Her ne kadar dava konusu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 12/03/2013 tarihli ve 28585sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği, 08/04/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikle yürürlükten kaldırılmış ise de, aynı mahiyette bulunan hükümlerin bu yönetmelikte de hüküm altına alındığı görülerek, uyuşmazlığın çözümüne gidilmiştir.

29. Buna gōre, fi Müdürlüğü ile davacı arasında imzalanan sözleşmenin õzel hukuk hükümlerine tabi olduğu, "İşbaşı Eğitim Programı Tip Sözleşmesi"nde, taraflardan birinin idare olması dışında sõzleşmenin idari bir sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sõzleşmede yer alması koşullarının anılan sözleşmede bulunmadığı görülmektedir.
30. Bu durumda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, dava konusu uyuşmazlığın, Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği yanında özel hukuk hūkümlerine tabi hizmet sözleşmesinin imzalanması sürecinin sonunda oluştuğu gözetildiğinde davanın görūm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
31. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurusunun reddi ile aynı Mahkemece verilen 12/05/2022 tarih ve E.2022/47, K.2022/166sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BA$VURUSUNUN REDDi ile aynı Mahkemece verilen 12/05/2022 tarih ve E.2022/47, K.2022/166 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, Üyeler OY BİRLİĞf İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 89
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/577KARAR NO : 2023/24KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği'nde belirlenen şartları taşımadığından bahisle sõzleşmenin iptali ile yersiz ödemenin iadesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Türkiye İş Kurumu aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.C.
Davalı: Türkiye İş Kurumu Genel MüdürlüğūVekili : Av. Gizem BÜLBÜL ÖZER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, 01/09/2020-30/11/2020 tarihleri arasında katılımcı olduğu õn muhasebe iş başı eğitim programına aktif iş gücühizmetleri genelgesi kapsamında kurs ve programlara katılamayacağının tespit edildiğinden bahisle sözleşmenin feshedilmesine ve bu kapsamda tarafina õdenen toplam 4.146,14 TL'nin iadesine ilişkin olarak tesis edilen Nevşehir Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğünün 30/06/2021 tarih ve 00008923268 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekili cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Kayseri 2. Ídare Mahkemesi 19/07/2022 tarihli ve E.2021/1512 sayılı kararı ile, olayda, idarece yapılan inceleme sonucunda davacının Aktif İş Gücü Hizmetleri Genelgesi kapsamında kurs ve programlara katilamayacağının tespit edilmesi nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesinin idari bir yaptırım niteliğinde olduğunu, bu durumda, sözleşmenin feshi ve bu feshin sonucu olarak davacıya ödenen toplam 4.416,14 TL'nin iadesine ilişkin olarak alınan kararın idareye yönetmelikle tanınan kamu gücünün kullanılmasısonucunda tesis edildiğini belirterek, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerlerinin görevinde olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığı çözümlemeye Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.
4. Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe, dava dosyası örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince ołumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"4904 sayılı Türkiye iş Kurumu Kanunu, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunu ve 4447 sayılı İşsizlik Kanunu'na dayanılarak 12.3.2013 tarihli ve 28585 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği'nin 45. maddesinden sözederek "Nevşehir Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü, Ali Taşkın ve davacı arasında imzalanan sözleşmenin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu; taraflardan birinin idare olması dışında sözleşmenin idari bir sözleşme sayılabilmesi için, sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacım taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması hususlarının anılan sõzleşmede bulunmadığı, bu itibarla dava konusu uyuşmazlığın, Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği yanında õzel hukuk hükümlerine tabi hizmet sõzleşmesinden kaynaklandığıgözetildiğinde, acılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

...,.._.-....çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
".. Doğrudan temin bir ihale usulü olarak kabul edilmese de, 4734 sayılı Kanun hükümlerine dayalı olarak gerçekleştirilen alım usulü ile taraflar arasında imzalanan "İşbaşı Eğitim Programı Tip Sözleşmesinde, işveren ve katılımcının görev ve sorumlulukları ile idarenin hak ve yükümlülüklerine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, yaptırımı gerektiren ve sözleşmenin tek taraflı feshine neden olabilecek hâllerin tek tek sayıldığı görülmüştür.

Bu durumda; taraflar arasmda özgür iradeyle imzalanan ve sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşımayan, uyuşmazlık konusu hizmet alımı sözleşmesinin özel hukuk hükümlerine tåbi olduğu ve eğitim programı sözleşmesinin katılımcı kaynaklı olarak 

Sayfa : 90
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
feshedilmesi, sözleşme kapsamında davacıya ödenen hak ediş tutarmın yasal faiziyle birlikte davalıya geri ödenmesi yolundaki 
sözleşmenin uygulama aşamasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
,.............

Nitekim. Uyusmazlık Mahkemesinin 28/02/2022 tarih ve E:2021/698, K:2022/119 sayılı kararı da aynı yöndedir.
SONUÇ: Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, yapılan başvurunun kabulü gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 08/04/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile yürürlükten kaldınılan ancak dava konusu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığıtarihte yürürlükte olan 12/03/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği"nin "Amaç" başlıklı I.maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı; istihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve õzel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak ūzere Türkiye İş Kurumu tarafindan düzenlenen aktif işgücü hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
9. Avnı Yönetmeliğin "Kapsam" baslıklı 2.maddesi sövledir:
.(,,..kurslarını, işbaşı eğitim programlarıni, girişimcilik eğitim programlarını, toplum yararına programları ( Mülga : R.G. - 6.11.2014 - 29167) ve bu Yönetmelik çerçevesinde tasarlanacak olan diğer kurs, program, proje ve õzel uygulamalar ile bunların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır."
10. Aynı Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3.maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik; 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 32 nci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi,24/11/1994 tarihli ve 4046 sayıh Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun 21 inci maddesinin birinci fikrası ve 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin altıncı fikrasının (d) bendi ile yedinci fikrasına dayanılarak hazırlanmıştır."
11. Aynı Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıkhı 4. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"(1) Bu Yōnetmelikte yer alan; a) Aktif işgücü hizmetleri: İstihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve õzel politika gerektiren grupların işgūcü piyasasına kazandırılmasına yardımcıolmak üzere yapılan faaliyetleri,
j) İşbaşı eğitim programı: Katılımcılara mesleki deneyim kazandırmak ūzere, Kurumca belirlenen asgari şartları taşıyan işyerlerinde işbaşında verilen eğitimi,
I) Katılımcı: Toplum yararına program, girişimcilik eğitim programları ve işbaşı eğitim programlarına katılanları,
ö) Kursiyer veya katılımcı başı ders saat maliyeti: Bir kursiyerin veya katılımcının bir ders saatine karşılık olmak üzere kurs veya program için gerekli olan temrin malzemesi, eğitici, kurs veya program yeri ve mesleki rehabilitasyon giderleri, yüklenici kârı ile eğitim için yapılan ve Genel Müdürlükçe uygun bulunan benzeri giderleri,
p) Kursiyer: Kursa katilanları
p) Kursiver: Kurslara katılanları,
r__.____
veya işveren ile katılımcı arasında imzalanan belirli süreli belgeyi,
ifade eder."

12. Aynı Yönetmeliğin "Yetki ve sorumluluk" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Aktif işgücü hizmetlerine ilişkin politikaların belirlenmesi, ilgili mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasının koordinasyonundan Genel Müdürlük yetkili ve sorumludur.

(2) Aktif işgücü hizmetleri için hizmet alımı ve işbirliği yapılması ile hizmetlerin yürütülmesinden il müdürlükleri yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde hizmet merkezleri, il mūdürlükleri tarafından bu kapsamda yetkilendirilebilir.
(3) Kurum, bu Yōnetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yapılmasını temin etmek için gerekli tedbirleri alır."
1. Avnı Yönetmeliğin "Yıllık isgücü eğitim planı" baslıklı 7. maddesi söyledir:
..,.,..
Kurułunun onayını müteakip on beş gün içerisinde ilan edilerek Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Planda yıl içerisinde yapılacak değişiklikler Kurulun onayı ile uygulanır. (2) Planda, işyerlerinden alıman talepler ve/veya işgücü piyasası araştırmaları sonucunda belirlenen meslekler ile bu mesleklerde eğitim alacak kişi sayısı yer alacaktır. Planda yer alacak meslekler itibarıyla eğitim verilecek kişi sayısı, ilgili meslekte işyerlerinden ahınan talepler ve işgücü piyasası araştırmaları sonucunda tespit edilen işgücü ihtiyacından, (Değişik:R.G.-6.11.2014-29167)daha õnce Kurum aracılığıyla ilgili meslekte eğitim almış Kuruma kayıtlı işsizler çıkarılarak belirlenir.'
14. Aynı Yönetmeliğin "Kurs ve programların uygulanması" başlıkhı 8. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında, kurs ve programların uygulanması yıllık işgücü eğitim planında yer almasısartına bağlıdır.

.
15. Aynı yönetmeliğin "İşbaşı Eğitim Programı" üst başlığını taşıyan Üçüncü Bölüm kapsamında, " Programın amacı" başlıklı45. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 91
"(1) İşbaşı eğitim programı, Kuruma kayıtlı işsizlerin yine Kuruma kayıth işyerlerinde, daha õnceden edindikleri teorik bilgileri uygulama yaparak pekiştirmelerini veya mesleki deneyim kazanmalarını sağlamak amacıyla işgücü piyasası araştırma sonuçları, iş ve meslek danışmanlarının işyeri ziyaretleri sırasında veya işsizlerle yapılan görüşmelerde tespit edilen ihtiyaçlar, işyerlerinden veya katılımcı adaylarından gelen talepler doğrultusunda bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerinde belirlenen şartlara uyulmak kaydıyla düzenlenebilir."
16. Aynı Yōnetmeliğin "Programa katılım şartları" başlıklı 52. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:
"(Değişik: R.G.-6.11.2014-29167) (1) İşbaşı eğitim programına katılmak için;
a) Kuruma kayıtlı işsiz olmak,
b) 15 yaşını tamamlamış olmak,
c) İşverenin birinci veya ikinci derece kan hısmı veya eşi olmamak,
ς) Emekli olmamak,/d) Programın başlama tarihinden ōnceki üç aylık dönemde (Değişik: R.G.12.2.2016-29622) programa başvuru yapan işverenin çalışanı olmamak,
e) (Değişik: R.G.12.2.2016-29622) İş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalanmak, .. şartları aranır."
17. Aynı Yönetmeliğin "Sõzleşme imzalanması" başlıklı 57. maddesi şõyledir:
"(1) İşbaşı eğitim programlarından yararlanacak olan işyeri ile katılımcı arasında işbaşı eğitim (Ek: R.G.-6.11.2014-29167)programı sōzleşmesi imzalanır. Ancak işbașı eğitim (Ek: R.G.-6.11.2014-29167) programı sözleşmesinin Kurum yönünden hüküm ifade etmesi il müdürlüğünün onayına bağlıdır. Sözleşmenin içeriği, şartları ve şekli Kurum tarafından belirlenir. Taraflar sözleşmede belirtilen hususlara uymakla yükümlüdür."
18. Aynı Yönetmeliğin "Denetimler ve ziyaretler" başlıkhı 59. maddesi şöyledir:
"(1) Programlara ilişkin denetimler, Kurumun denetim yetkisi saklı kalmak şartı ile 4904 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi hükmü uyarınca oluşturulan Denetim Kurulu tarafindan yapılır. Kurum personeli tarafından iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri çerçevesinde ve gerekli görüldüğünde Genel Müdürlük personeli tarafindan da programın her aşamasında denetim ve ziyaretler gerçekleştirilebilir. Yüklenici, denetim ve ziyaretlerde gerekli kolaylığı sağlamakla mükelleftir."
19. Aynı Yönetmeliğin "Îdari yaptırımlar" başlıkhı 60.maddesi şöyledir:
"(Değișik: R.G.-6.11.2014-29167) (1) İşverenin, 51 inci maddenin (Değişik: R.G.12.2.2016-29622) birinci ve beşinci fikralarında belirtilen taahhütnamede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilirse, varsa devam eden programlar sonlandırılır ve bu programlar için katılımcılara ödenen tüm ödemeler yasal faiziyle işverenden tahsil edilir ve işveren tespit tarihinden itibaren on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz.

(2) 58 inci maddenin ikinci ve üçüncū fıkralarına göre sözleşmenin fesh edildiği durumlarda, katılımcıya Kurum tarafından yapılan ödemeler yasal faiziyle feshe neden olan taraftan tahsil edilir ve feshe neden olan taraf fesih tarihinden itibaren on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz. İlgili maddeye göre sözleşmenin feshini gerektiren durumların programın sona ermesinden sonra genel zamanaşımı süreleri içinde tespiti halinde de bu fikrada belirtilen yaptırımlar uygulanır.
(3) İşverenin birinci veya ikinci derece kan hısmı veya eşi olan kişilerin veya işverenin çalışanlarının katılımcı olduklarının tespiti halinde bu durumdaki katıhımcılara yapılan ödemeler yasal faizi ile işverenden tahsil edilir ve tespit tarihinden itibaren işveren on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz.

(4) İşverenin veya katılımcının işbaşı eğitim programından yararlanma şartlarını taşımadıklarının tespiti halinde program sonlandırılır, program için yapılan ödemeler tespit tarihinden itibaren yasal faizi ile yararlanma şartlarını taşımayan taraftan tahsil edilir ve ilgili taraf on iki ay süre ile bu Yönetmelik kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamaz.
(5) (Ek: R.G.-12.2.2016-29622) Birden fazla katılımcının bulunduğu programda sadece feshe neden olan katılımcınım sözleşmesi fesh edilir ve diğer katılımcılarla program devam edilir."
20. Aynı Yönetmeliğin "Katılım belgesi" başlıklı 61. maddesi şöyledir:
"(1) İşbaşı eğitim programı katılımcılarına, katıldıkları programa ilişkin bilgileri gösterir(Değişik: R.G.12.2.2016-29622)işveren ve Îl Müdürlüğünce imzalı İşbaşı Eğitim Programı Sertifikası verilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, daval vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede õngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazhğının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
22. Raportõr-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayfa : 92
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
23. Dava, davacı tarafindan, 01/09/2020-30/11/2020 tarihleri arasında katılımcısı olduğu Ön Muhasebe Mesleğindeki İşbaşıEğitim Programına ilişkin sözleşmenin, Aktif İşgücü Hizmetleri Genelgesi'nde belirtilen katılım koşulunu sağlamadığından bahisle katılımcı kaynaklı olarak feshedilmesi ve sözleşme kapsamında tarafina ödenen toplam 4.416,14 TL'nin iadesine ilişkin Türkiye İşKurumu Genel Müdürlüğü Nevşehir Çalışma ve Îş Kurumu Îl Müdürlüğünün 30/06/2021 tarih ve 00008923268 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

24. İdare, özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi, kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farkhı olan sözleşmeler de yapabilmektedir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler "idari sözleşme" olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasına karşılık; 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde ifade edildiği üzere "genel hizmetlerden birinin yürütülmesi" amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
25. Uyuşmazlık konusu "Tip sözleşme"de, işverenin, katılımcıların eğitime başlaması ve eğitime devamının sağlanması, belirli bir oranın işe başlatılması vs. konularında, katılımcıların ve idarenin görev ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemelere yer verildiği,sözleşmenin feshine neden olabilecek hallerin tek tek sayıldığı, yine Sözleşmede, işverenin veya katıhımcının işbaşı eğitim programından yararlanma şartlarını taşımadıklarının tespiti halinde programın sonlandırılacağı, program için yapılan ödemelerin tespit tarihinden itibaren yasal faizi ile yararlanma şartlarını taşımayan taraftan tahsil edileceği ve ilgili tarafın on iki ay süre ile Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği kapsamındaki kurs ve programlardan yararlanamayacağının yer aldığı görülmüştür.
26. Her ne kadar dava konusu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 12/03/2013 tarihli ve 28585sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği, 08/04/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yūrütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikle yürürlükten kaldırılmış ise de, aynı mahiyette bulunan hükümlerin bu yōnetmelikte de hüküm altına alındığı görülerek, uyuşmazlığın çözümüne gidilmiştir.

27. Buna göre, Îl Müdürlūğü ile davacı arasında imzalanan sõzleşmenin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, "İşbaşı Eğitim Programı Tip Sõzleşmesi"nde, taraflardan birinin idare olması dışında sözleşmenin idari bir sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sōzleşmede yer alması koşullarının anılan sözleşmede bulunmadığı görülmektedir.
28. Bu durumda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, dava konusu uyuşmazlığın, Aktif İşgücü Hizmetleri Yōnetmeliği yanında ōzel hukuk hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı gözetildiğinde davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Kayseri 2. İdare Mahkemesinin 19/07/2022 tarihli ve E.2021/1512 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kayseri 2. İdare Mahkemesinin 19/07/2022 tarihli ve E.2021/1512 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN

Başkan Muammer: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/578KARAR NO : 2023/113KARAR TR : 27/02/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 93
ÖzET : Davalı idare bünyesinde kapsam dışı personel statüsünde uzman olarak görev yapan davacının hususi pasaport alabilmek için gerekli onay ve belgelerin tarafına verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : E.D.

Vekili : Av. Birsen ELMAS 
Daval : Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.$.
Vekili : Av. Bahar TÜRK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğū bünyesinde kapsam dışı personel statüsünde uzman olarak görev yapan davacı tarafindan, hususi pasaport alması için gerekli onay ve belgelerin tarafina verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır 
2. Davalı vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 2. Idare Mahkemesi 25/07/2022 tarih ve E.2022/1302 sayıl karanı ile, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi Ana Statüsünden sözederek, kapsam dışı personel statüsünde uzman olarak görev yapan davacı tarafindan hususi pasaport alması için gerekli onay ve belgelerin verilmesi istemiyle yaptığı idari başvuru ile ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkta, davalı idarenin kamu gücünü kullanarak tek yanlı iradesinin sonucu tesis edilen işlemin hukuki denetiminin idari yargı mercilerince yapılması gerektiğini, olayda, davacının hususi pasaport alması için gerekli onay ye belgelerin verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem nedeniyle mahkemelerinde görülen bu davanın görüm ve çōzümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna ulaşıldığını belirterek, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğine ilişkin görev itirazının yerinde görülmediği gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu gõrev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gōnderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsaveıhığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde gōrülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer olaylara ilişkin verdiği 01/03/1996 tarihli ve 22567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan,22/01/1996 tarihli ve E.1995/1, K.1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunmayan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışıstatüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çōzüm yerinin idari yargı olduğuna ilişkin ilke kararıbulunmaktaysa da, 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürūrlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 37. maddesi ile 399 sayılı KHK'nın ek 3. maddesi; “ Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1. ve geçici 9. maddelerine tabi teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında çalışan personel ile bu teşebbūs ve bağlı ortaklıkiar arasında, işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler iş mahkemelerinde görülür"şeklinde değiştirilmiştir.

Uyuşmazhk konusu dava davacının 30/03/2022 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işleme karşı 30/05/2022 tarihinde yani yukarıda anılan 25/10/2017 tarihli mevzuat değişikliğinden sonra idari yargı yerinde açılmıştır. Bu sebeple, Kamu İktisadi Teşebbüslerinde ' kapsam dışı personel olarak çalışanların işverenleriyle aralarında iş ilişkisi nedeniyle sõzleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin olarak 25/10/2017 tarihinden sonra açılan dava ve işlerin iş hukuku hükümlerine göre çözülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Nitekim Uyuşmazhk Mahkemesinin 29.01.2018 tarihli ve E.-K.2018/18-49 sayıli, 1 25.06.2018 tarihli ve E.-K.2018/359-411sayılı ve 30.09.2019 tarihli ve E.-K.2019/388-586 sayılı kararlarında da aynı hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, davacıın hususi pasaport almak için talep ettiği belgelerin verilmemesine yönelik işlemin iptaline ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu gōrev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gōre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:

Sayfa : 94
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
"..233 sayılı KHK'ya tabi, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilendirilmiş bir teşekkül olan "BOTAş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş."; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara gõre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbūsüdür.

Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, işveren ile sendikalar arasında akdedilen toplu iş sözleşmelerinin kapsamıdışında tutulan ve bu nedenle "kapsam dışı personel" olarak adlandırılan personelin, hizmet sözleşmelerine konulan yasakla sendika üyesi olamaması, yōnetim kademesindeki daimi kadrolarda gõrev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya da gõrevinin özel bir ōnem taşıması ve özellikle de yetkileri, ücret ve diğer haklarının tayin ve takdirinin idareye ait olması nedeniyle statüleri, asli ve sürekli görevleri genel idare esaslarına göre yürüten memur ve sõzleşmeli personel statūsüne yaklaşmakta; nitekim, 24/11/1994 tarih ve 4046sayılı Kanun'un 22. ve Geçici 9. maddesinde de yasa koyucu tarafindan, memur ve sõzleşmeli personel ile birlikte anılmaktadır. 4046sayılı Kanun'da sayılan bu personelin Îş Kanunu'na tabi olmasına rağmen Kanun'da memur ve sözleşmeli personelle birlikte sayıldıkları,özelleştirme kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının özel hukuk tüzel kişiliğine geçiş döneminde kamu kurumu olma vasıflarını tamamen yitirmemiş oldukları, bu nedenle de 4046 sayılı Kanun hükümlerinde, kapsam dışı personelin de kamu personeli sayıldığı görülmektedir.

Bu durumda; kamu iktisadi teşebbüsü olan BOTAş ile kapsam dışı personel statüsūnde bulunması itibarıyla kamu görevlisi sayılan davacı arasında, 5682 sayılı Kanun uyarınca hususi pasaport düzenlenmesi için gerekli onay ve belgelerin verilmemesinden kaynaklanan uyuşmazlığın, idare hukuku ilkeleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sōzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dołayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırhdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gōrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun "Hususi pasaportlar" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"(Değişik:RG-25/6/1958-7154/1 md.)
A) (Değişik:28/5/1988-3463/2 md.) Hususî damgalı pasaportlar;
(Değişik paragraf:22/8/1989-378 KHK/1 md.) (...)(4) birinci, ikinci ve ūçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan õğretim üyeleri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir.
(Ek cümle:19/10/2005-5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.

Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.
(Değişik paragraf:3/3/1993-3868/1 md.) (..)(3) , il ve ilçe belediye başkanlarına, görevleri süresince hususi damgalı pasaport 
verilir.
(Ek paragraf:17/10/2019-7188/1 md.) Baro levhasına yazılı olan ve en az on beş yıl kıdemi bulunan avukatlara, haklarında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması kaydıyla hususi damgalı pasaport verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar, Dışişleri Bakanlığı ile Adalet Bakanlığımın olumlu görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
Hususî damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Hususî damgalı pasaport almava hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eslerine baskası ile evlenmemis ise aynı neviden pasaport verilmesi mümkündür.
,,,...Değişik paragraf:23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarinda yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hususi damgalı pasaport verilir.

(Ek paragraf:15/7/2016-6728/7 md.) Yıllık ortalama ihracat değerlerine göre yapılan sınıflandırmada; son üç yılda yıllık ortalama ihracat tutarı Cumhurbaşkanımın belirleyeceği değerin üzerinde olan firma yetkililerine, Türk Ceza Kanununun 53 üncümaddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile; Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 95
kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkūm olmamaları kaydıyla, Cumhurbaşkanınca belirlenen esaslara göre dört yıl süreyle hususi damgalı pasaport verilebilir.

B) (Değişik:RG-25/2/1981-2418/2 md.) Hizmet Damgalı Pasaportlar:
Bu Kanun gereğince kendilerine diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilmesi mūmkün olmayan kimselere, Hükümetçe,hususi idarelerce veya belediyelerce resmi vazife İle dış memleketlerde vazifeye alındıklarında verilir.
Türkiye Cumhuriyetinin üyesi bulunduğu milletlerarası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar ile Türk Hava Kurumu ve Türkiye Kızılay Cemiyetince görevlendirilenlere de aynı nevi pasaport verilir.

(Değişik paragraf:23/7/2010-6009/58 md.) Hizmet damgalı pasaport alanların eşlerine, ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan õğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı süre geçerli hizmet damgalı pasaport verilir.

C) (Değişik:RG-7/11/1984-3073/4 md.) Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar 
Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Bu nev'i pasaportlar aynı şart dahilinde İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir. Yukarıdaki «A» ve «B» bendlerinde yazılı eşlere ve çocuklara hususi veya hizmet damgalı pasaport verilmesi veya çocukların refakat hanesine kaydı için de aynı yazılı başvuruya lüzum vardır. Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gōsteren belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına mūracaat etmeleri lazimdır.

(Değișik paragraf: 28/5/1988-3463/2 md.) (Değișik birinci cümle: 23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaportlar altıaydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca belirlenecek sürelerde; hizmet damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla pasaport sahibinin görevinin müddetine göre İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek süre için geçerli olmak ūzere tanzim edilir. Bu pasaportlardan süresi bitenlerin, bu bendin birinci fikrasında yazılı başvuru, İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de aynı müddetler için beşer defa uzatılması mümkündür.Bu pasaportların sahiplerinin ve varsa refakat hanesine kayıthı bulunanların birer fotoğraflarının pasaportlarıma yapıştırlması lazımdır."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanłık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesinde kapsam dışı personel statūsūnde uzman olarak görev yapan davacı tarafından, hususi pasaport alması için gerekli onay ve belgelerin tarafına verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

13. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, işveren ile sendikalar arasında akdedilen toplu iş sözleşmelerinin kapsamı dışında tutulan ve bu nedenle kapsam dışı personel olarak adlandırılan personelin, hizmet sözleşmelerine konulan yasakla sendika üyesi olamaması, yōnetim kademesindeki daimi kadrolarda gõrev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya da görevinin özel bir ōnem taşıması ve özellikle de yetkileri, ücret ve diğer haklarmın tayin ve takdirinin idareye ait olması nedeniyle statüleri, asli ve sürekli görevleri genel idare esaslarına göre yürüten memur ve sözleşmeli personel statüsüne yaklaşmakta; nitekim 24/11/1994 tarihli ve 4046sayılı Kanun'un 22. ve Geçici 9. maddesinde de kanun koyucu tarafından, memur ve sõzleşmeli personel ile birlikte anılmaktadır.
14. Somut olayda, davacının Pasaport Kanunu'ndaki koşulları taşıyıp taşımadığı işleminin hukuka uygun yapılıp yapılmadığı ve hususi pasaport alma hakkı bulunup bulunmadığının İçişleri Bakanhığı tarafından değerlendirilmesi gerekmekte olup, hususi pasaport başvurusu için gerekli olan belgelerin hazırlanması isteminin zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline ilişkin davaların idari yargı yerinde görūleceği sonucuna varılmiştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar gōz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

Sayfa : 96
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE 
27/02/2023 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdūrlüğü bünyesinde kapsam dışı personel statüsünde uzman olarak görev yapan davacı tarafindan, hususi pasaport alması için gerekli onay ve belgelerin tarafina verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, işveren ile sendikalar arasında akdedilen toplu iş sözleşmelerinin kapsamıdışında tutulan ve bu nedenle kapsam dışı personel olarak adlandırıan personelin, hizmet sözleşmelerine konulan yasakla sendika üyesi olamaması, yönetim kademesindeki daimi kadrolarda görev alarak işverene ait yetkileri kullanması ya da görevinin özel bir önem taşıması ve özellikle de yetkileri, ücret ve diğer haklarının tayin ve takdirinin idareye ait olması nedeniyle statüleri, asli ve sürekli görevleri genel idare esaslarına gōre yürüten memur ve sözleşmeli personel statüsüne yaklaşmakta; nitekim 24/11/1994 tarihli ve 4046sayılı Kanun'un 22. ve Geçici 9. maddesinde de kanun koyucu tarafindan, memur ve sözleşmeli personel ile birlikte anılmaktadır.
Görev uyuşmazlığına konu dava 30/05/2022 tarihinde yani 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 37. maddesi ile değiştirilen 399 sayılı KHK'nın ek 3. maddesinden sonra açılmıştır. Dolayısıyla 25/10/2017 tarihinden sonra açılan Kamu İktisadi Teşebbūslerinde kapsam dışı personel olarak çalışanların işverenleriyle aralarında iş ilişkisi nedeniyle sõzleşmeden veya kanundan doğan her tūrlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlerin adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2022/579KARAR NO : 2023/235KARAR TR : 27/03/2023
Üye Eyüp SARICALAR 
ÖzET : Özel hukuk tüzel kisiliğini haiz davalı OSB Müdürlüğūnün davacı adına kayıtlı riskli yapının tahliye ve yıkım işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin işlemine karşı açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: G.A.Y.
Vekili : Av. Nevzat TÜRKÖN Davalı: OSTİM Organize Sanayi Bölge MüdürlüğüVekili : Av. H. İbrahim KAYIKCI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının bağımsız bölūmlerinin bulunduğu Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Atisan Sanayi Sitesi, 16053 ada ve 2 parsel sayılı taşınmazdaki yapının Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik Îl Müdürlüğünce 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı niteliğinde değerlendirilerek tapu kaydına bu yönde şerh konulduğunu belirterek, verilen 60 günlük süre içinde yapının tahliye ve yıkım işlemlerinin başlatılmadığından bahisle 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yõnetmeliği'nin 8/2. maddesinin (c) bendi uyarınca 30 gün ek süre verilerek bu süre içinde yapının tahliyesi ve yıkım işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün 08/03/2022 tarih ve İMR-111-1119 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 97
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 17. İdare Mahkemesi 23/08/2022 tarih ve E.2022/1402 sayılı gõrevlilik kararı ile, "kuruluş kanununda özel hukuk tüzel kişisi olduğu belirtilmekle beraber, kanunlarla kimi özel hukuk tüzel kişilerinin istisnai olarak tek taraflı irade beyanlarıyla hukuki sonuç doğuran, kamusal yetki kullanarak idare hukukunun ilke ve kurallarına göre idari nitelikte bir işlem tesis edebileceği ve bu kişilere idari yargı yerlerinde dava açılabileceğinin kabulünūn gerektiği" gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir 
4. Davalı Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılğı Talebi 
5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın, adli yargı yerinde gõrülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmi, özetle şöyledir:
"...4562 sayılı Kanun'un 25/5. maddesine gõre de OSB'lerde tutulacak defterler ve genel kurul toplantılarında görevlendirilecek Bakanlık temsilcisi konularında OSB mevzuatında hüküm bulunmayan hâllerde Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlere ilişkin hükümlerinin uygulanacağı hükmü bulunmaktadır.

Yapılan inceleme sonucunda, OSTİM OSB Müdürlüğünūn, 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulduğu anlaşılmıştır 
Yukarıdaki açıklamalara göre, OSTIM OSB içinde faaliyet gõsteren davacı adına tahsisli taşınmazın tahsis işleminin iptaline ilişkin işlemin iptaline dair davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, emsal uyuşmazlıklardaki "Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüklerinin idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğuran, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş idari işlem niteliğindeki uyuşmazlıkların idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği" yerleşik düşüncesi bilinmekle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmemiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5393 sayıh Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıkl 14. maddesinde, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin sakhı olduğu belirtilmiştir. 5393 sayılı Kanun'un "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıkhı 85. maddesinin (h) bendi şõyledir:
"12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4 ūncü maddesinin altıncı fikrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yürürlūğe giren mevzii imar plânıma gõre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır."
8. 4562 sayılı Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (h) bendi şöyledir 
"Organize Sanayi Bölgesi (OsB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini... ifade eder."
9. Bu Kanun'un "Yer seçimi kuruluş ve planlama" başlıklı 4. maddesinin on ikinci ve devamı fikraları şōyledir:
"OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafindan yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onayhı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Katılımcı tarafindan OSB'ye başvurulduğu hålde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatı hâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafından uygun bulunması hâlinde onaylanabilir.
Yürūrlüğe giren imar plânıa gõre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyła ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.
OSB tüzel kişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığıtespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Îmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis 

Sayfa : 98
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafiından yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafindan karşılanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
10. Aynı Kanun'un "Nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri (...) yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir.OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, il Özel Ídaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir.
11. 12/04/2000 tarihli, 4562 sayılı Kanun'un, 04/07/2012 tarihli, 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Danıştay AltıncıDairesi tarafindan yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarihli ve E.2013/49, K.2013/125 sayılı kararı ile 04/07/2012 tarihli, 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "... yapabilen veya ... "sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

12. Aynı Kanun'un "Yönetim Kurulu" başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi ūyeleri arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OSB'lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl için seçilir.

Yönetim kurulu ūyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan ūç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.

Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile mūteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin sevk ve idaresini yürūtmekle görevlidir.'
13. 6306 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin "Riskli yapıların yıktırılması"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapıtespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını Idareden ister.
(2) Ídarece;
a) Altmış günden az olmamak üzere sūre verilerek riskli yapıların tahliyesi ve yıktırılması yapı maliklerinden istenir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyı kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi kullananlara tahliye için malik tarafından bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafından kiracı veya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılir.

b) Yıkım ruhsatı; yapı maliklerinden biri veya birkaçının veya bunların vekillerinin müracaatı üzerine, yıkılacak yapının tahliye edildiğine ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan alınmış belgelerin sunulmasına veya yapının tahliye edildiğinin ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin filen kapatıidığının Idarece tespit edilerek tutanağa bağlanmasına ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulūn belirlenmesine istinaden, maliklerin muvafakati aranmaksızın altı işgünü içerisinde düzenlenir.

c) (a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yıktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar malikleri tarafından yıktırılmamış ise, yapının idarī makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur.

c) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerce yıktırılmaması durumunda, hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. İdarenin talebi üzerine, ilgili kurum ve kurułuşların riskli yapılara verilen elektrik, su ve doğal gaz gibi hizmetlerini durdurması zorunludur.

(3) Maliklere verilen süreler içerisinde maliklerce yıktırımayan riskli yapılar mülki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, mülkî amirler tarafindan sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılır veya yaptırılır.
(4) Riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıktırma iş ve işlemlerini engelleyenler hakkında İdarece veya Müdürlükçe tutanak tutulur ve bunlar hakkında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Riskli yapıların tespiti, bu yapıların tahliyesi ve yıktırılması iş ve işlemlerine dair görevlerinin gereklerini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında ise, tabi oldukları ceza ve disiplin hükümleri uygulanır.
(5) Riskli yapının yıktırılması yerine güçlendirilmesinin istenilmesi durumunda riskli yapının yıktırılması için ikinci fikra uyarınca maliklere verilen süreler içerisinde; maliklerce, güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğunun tespit ettirilmesi, Kat Mülkiyeti Kanununun 19 uncu maddesinin ikinci fikrasında belirtilen şekilde güçlendirme kararı alınmasi, güçlendirme projesinin hazırlatılması ve imar mevzuatı çerçevesinde ruhsat alınması gerekir. Güçlendirme işi, yapılacak güçlendirmenin mahiyetine göre ruhsatıveren idare tarafından belirlenecek sūre içerisinde tamamlandıktan sonra tapu kaydındaki riskli yapı belirtmesinin kaldırılması için Müdürlüğe başvurulur.

() Müdürlük veya yetki devri yapılması durumunda İdare, yıktırılan riskli yapılara ilişkin bilgileri elektronik yazılım sistemine kaydeder. İdare, tahliye ve yıkım işlemleri gerçekleştirilemeyen riskli yapılara ilişkin bilgi ve belgeleri, ikişer aylık periyotlar hâlinde Müdürlüğe bildirir. Yukarıdaki fıkralara göre yıktırılamayan yapılar Bakanlıkça veya Müdürlükçe yıkılır veya yıktırılır. Malikler tarafından yıktırılmadığı için Bakanlık veya İdare tarafiından yapılan veya yaptırlan tahliye ve yıkımın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Riskli yapının tahliye ve yıktırılmasının masrafları, Bakanlıkça veya İdarece ilgilisine yapılacak tebligatı takip eden bir aylık süre içerisinde õdenir. Süresinde õdenmeyen masraflar, tahliye ve yıkım Bakanlıkça yapılmış veya yaptırılmış ise Bakanlığın ilgili vergi dairesine bildirmesi üzerine vergi dairesince, İdarece yapılmış veya yaptırılmış ise İdarece 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 99
(7) Riskli yapının yıktırılmasından sonra arsa haline gelen taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesindeki riskli yapı şerhi,riskli yapının yıktırılmasına ilişkin belgelere istinaden ilgililerin talebi üzerine veya Bakanlık veya İdarenin bildirimi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce terkin edilir. Riskli yapı şerhinin terkininden sonra da parselde yapılacak iş, işlem ve uygulamalar Kanun kapsamında yürütülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde Öngõrülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazını reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
15. Raportõr-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çõzümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp düşünüldü:
16. Dava, OSTiM Organize Sanayi Bölgesi içerisinde davacının bağımsız bölümlerinin bulunduğu taşınmazdaki yapının Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik Îl Müdürlüğünce 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı niteliğinde değerlendirilerek verilen 60gūnlük süre içinde yapının tahliye ve yıkım işlemlerinin başlatılmadığından bahisle 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 8/2.maddesinin (c) bendi uyarınca 30 gün ek süre verilerek bu süre içinde yapının tahliyesi ve yıkım işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin OSTİM Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açıłmıştır.

17. Dava konusu işleme dayanak, yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine bakıldığıda, riskli yapı olduğuna idarece karar verilen yapının tahliyesi ya da yıkımı işlemlerinde davalı Organize Sanayi Bölgesinin herhangi bir icrai yetkisinin bulunmadığı, dava konusu işlemin de salt "yapının idare tarafından yıktırılacağını" belirtir bir yazıdan ibaret olduğu ve 30 günlük ek sürenin de idare tarafından yapı malikine Yönetmelik hükmü uyarınca verildiği, bu bakımdan Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünce kamu gücūne dayanılarak tesis edilmiş bir işlemin bulunmadığı anlaşılmıştır.

18. Öte yandan, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmışkararlarının birlikte değerlendirilmesinden, Organize Sanayi Bölgesinin özel hukuk tüzel kişiliğini haiz olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde, davalı OSB tarafindan tesis edilen işlemin yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile,davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 17. İdare Mahkemesinin 23/08/2022 tarih ve E.2022/1402 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BA$VURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 17. Idare Mahkemesinin 23/08/2022 tarih ve E.2022/1402 sayili GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Sayfa : 100
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
KARŞI 0Y 
Görevsel bakımdan bir girişim ve etkinliğin kamu hizmeti sayılması veya sayılmaması, değişik koşullar dikkate alınarak yasakoyucunun görüşleri doğrultusundaki belirlemelerine göre şekillenen değişken ve gōreceli bir konudur. Kamu hizmetinin yönetsel öğesi, genelde kamusal yönetim biçimi ise de, İdarenin özel hukuk hükümlerine göre yürüttüğü kimi etkinliklerin de bu nitelikte olduğu görülmektedir Fakat bir hizmetin amacı kamu yararı ise kamu hukuku esaslarına bağlı kalacağı açıktır. Bu nedenle idarenin, toplumun yararına olarak genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak için giriştiği etkinlikler hangi yol ve usulle yapılırsa yapısın kamu hizmeti sayılacağından "kamu hizmeti" kavramının en önemli öğesi yönetim biçimi değil, hizmetin amacı ve bunun sorumluluğunu üstlenen organın niteliğidir. Böyle olunca, kamu hizmetleri, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin toplumun genel olarak ihtiyaçlarınıkarşılamak amacıyla yürüttüğü veya buyruğu ve sorumluluğu altında başkalarına yaptırdığı etkinlikler olarak tanımlanabilir.
Îdarî işlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmak amacıyla yapılan tek yanlı ve icraî irade açıklamaları olarak tanımlandığında,"iradenin açıklanması" yönünden, bu iradenin sahibi durumunda olan "idarî makam" kavramı önem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan merciye göre belirlenen organik ölçüt tek başına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlem olmadığı gibi,bütün idarı işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımıdan õzel hukuk tüzel kişisi olup da,kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarina tabi olmaktadır.

Kamu yararı içermesi ve özel faaliyet olarak gereği gibi sunulmasının mümkün olmaması nedeniyle, yasama organı tarafından özel faaliyetler için söz konusu olmayacak bir ayrıcalıklar ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabul edilmektedir. Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunan ayrıcalıklara dayanılarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle,kişilerin hukukî durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlemler iptal davasına konu edilebileceği gibi, bu işlemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini için tam yargı davası açılması da mümkündür.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 3. maddesinin (h) bendinde, organize sanayi bölgeleri (OSB), sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek,kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sıırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları,hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri olarak tanımlanmış; 4. maddesinde, "OsB yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile kurulur. OSB lere ait yer seçimi, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerinde yaptığı inceleme sonucunda, varsa üst ölçekli plan kararları dikkate alınarak yapılır.Komisyonda kararlar oybirliği ile alınır. Oybirliği sağlanamaması durumunda yer seçimi ile ilgili nihai karar, yönetmelikte belirlenen esaslar doğrultusunda Bakanlıkça verilir. Mevzuat gereğince korunması gereken ve sanayi tesislerinin kurulmasına izin verilmeyen alanlar OSB yeri olarak incelemeye alınmaz. OSB alanı içinde Hazine veya kamu kurum ve kuruluşlarına ait arazilerin bulunmasıhâlinde; bu araziler, talep edilmesi ve başkaca bir sakmcası bulunmaması durumunda, 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamındaki illerde bedelsiz devredilir. Diğer illerde ise 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 63. maddesinde yer alan harca esas değerleri üzerinden peşin veya taksitle ödenmek üzere OSB lere satılır. Buna ilişkin usûl ve esaslar Bakanlık ile Maliye Bakanlığınca mūştereken belirlenir. Toplu Konut idaresi Başkanlığı mülkiyetinde bulunan stok araziler ise ilgili mevzuatına göre OSB tüzel kişiliğine tapuda devredilirken 29/4/1969 tarihli ve 1164 sayılı Arsa Üretimi ve Değeriendirilmesi Hakkında Kanunun 11 nci maddesinde belirtilen şerh tapuya işlenmez. Seçilen alanda özel mülkiyette olan araziler bulunması hâlinde bu araziler rızaen satın alma veya kamulaştırma yoluyla iktisap edilir. Bu nitelikte taşınmazlar hakkında 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uygulanır. Yer seçiminin kesinleşmesinden sonra OSB sınırları dışında kalan alanların planlanması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya ilgili belediye tarafından en geç bir yıl içinde yapılır. Bununia ilgili usûl ve esaslar Bakanlık ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca müştereken belirlenir. OSB alanı dışındaki içme ve kullanma suyu, karayolu, demiryolu, elektrik ve doğalgaz bağlantılarıile ilgili iş ve işlemler Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarca yerine getirilir. Yer seçimi kesinleştirilen alandaki büyükşehir belediyesi, il belediyesi, ilçe belediyesi, belde belediyesi, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre kurulan sanayi odası, yoksa ticaret ve sanayi odası, o da yoksa ticaret odası, il özel idaresi veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı temsilcileri ile alanı hiçbir belediye sınırı içinde olmaması hâlinde il belediyesi, ilçe belediyeleri ile bu ilçelerdeki odalar valilik uygun görüşüne istinaden OSB kuruluşunda yer alabilir. OSB kuruluşuna katılan kurum ve kuruluşları temsilcileri ve vali tarafından imzalanmış kuruluş protokolünün Bakanlıkça onaylanması ve sicile kaydı ile OSB tüzel kişilik kazanır. OSB kuruluşunda, altıncı fikrada belirtilen usuller çerçevesinde belirlenen odanin yer alması zorunludur. İhtisas OsB'lerde konuyla ilgili, mesleki kuruluşlar ve teşekküllerin temsilcileri, talepleri hâlinde müteşebbis heyete dâhil edilirler. Tüzel kişilik kazanan OSB'lerden, kuruluş tarihinden itibaren altı ay içerisinde kamulaştırma işlemlerine başlayıp, iki yıl içerisinde uzlaşılamayan tüm parseller için tespit ve tescil davası açmayan veya tūm parseller Îçin açılan davalar neticesinde 2942 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen süreler içerisinde bedeli ödenmeyen OSB lerin tüzel kişilikleri, tasfiye süreci başlatılarak Bakanlık tarafından resen terkin edilebilir. OSB alanında Sağlık Bakanlığınca öngörülen sağlık koruma bandı bırakılır. Ortak kullanım alanları, OSB büyüklüğünün %8'inden az; hizmet ve destek alanları ise OSB büyüklüğünün %10'undan fazla olamaz. OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. Katılımcı tarafindan OSB'ye başvurulduğu hâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatıhâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafından uygun bulunması hâlinde onaylanabilir. Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 101
tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çahşma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il õzel idaresi hesabına yatırılır "; 5. maddesinde "OSB, müteşebbis heyetin başvurusu ūzerine Bakanlıkça verilen kamu kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. OSB adına kamulaştırma yapacak idare, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca oluşturacağı kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında OSB'den en az bir üyenin görevlendirilmesini ister. Tanınacak süre zarfinda görevlendirme yapılmaması hâlinde, ilgili idare, komisyon üyelerinin tamamıni kendi bünyesinden seçer. Arazinin mülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSB tüzel kişiliğine aittir."; 20. maddesinde, " OSB'lerin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi,yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve ōzel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı sadece OSB'nin yetki ve sorumluluğundadır. OSB'ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla aynı şirket kurma şartıaranmaksızın OSB alanı İçerisinde öncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere eletrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir.OSB'deki katılımcıların elektrik üretim tesisleri kurması ve işletmesi OSB iznine tabidir. Atıkların ortak arıtma tesisinin kabul edebileceği standartlara düşürülmesi amacıyla münferiden õn aritma tesisi yapılması gerekir. OSB'de yer alan kuruluşlar, altyapıihtiyaçlarını OSB'nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB'nin izni olmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bu kuruluşlar kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemez ve başkalarının istifadesine tahsis edemez."; 21. maddesinde, "OSB tüzel kişiliği, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaftr. OSB katılımcılarımın enerji giderlerine dair düzenlemeler, serbest piyasa koşulları ile oluşmuş fiyatlara müdahale edilmeksizin, Cumhurbaşkanı tarafından yapılır. Atk su arıtma tesisi işleten bölgelerden, belediyelerce atık su bedeli alınmaz "; 22. maddesinde de, "OSB ve OSBÜK organ üyeleri ile personeli, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, para ve para hükmündeki evrak ve senetler ile bilanço, tutanak, rapor, defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Birinci fikrada belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen OSB organ üyelerinden kamu görevlisi olmayanlar ile OSBÜK organ üyeleri, beş bin Türk lirası idari para cezasıyla, kamu görevlisi olanlar ilgili mevzuat hükümlerine göre cezalandırılır. Bu madde kapsamındaki idari para cezaları Bakanlıkça verilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayı ile ve anılan Bakanlıkça belirienen yerde kurulan organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde özel bir takım görevler verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetkiler tanınmıştır.
4562 sayılı Kanun'da õzel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilen organize sanayi bölgelerinin kamusal yetki ve ayrıcalıklarla donatıldıkları, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında gõrūlmesi gereken tek yanlı, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler de tesis ettikleri açıktır.

Kurumun görevleri arasında özel hukuk alanına giren birtakım uğraşıları bulunmakta ise de, bu uğraşılar üstlenilen kamu hizmetini yerine getirmek amacına yönelik olduğundan, yalnızca anılan uğraşılara veya bu uğraşılarında özel hukuk hükümlerine bağhılığına bakılarak, kurumun kamu hizmeti görmediği veya kamu kurumu olmadığı söylenemez . Kurumun tüzel kişiliğinin olması ve ōzel hukuk hükümlerine bağlı bulunması, üstlendiği kamu hizmetinin, etkin, kolay ve çabuk bir biçimde yürütmeye olanak sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan, 4562 sayılı Kanunda yer alan õzel hukuk hükümlerine bağlı olma keyfiyeti kurumun üçüncü kişilerle girişeceği hukuki işlemlere õzel hukuk hükūmlerinin uygulanacağını belirtmekten öte bir anlam taşımadığı ortadadır.
Öte yandan, kurum genel kurulunun oluşması, toplantıları ve görevleri, genel kurulda alman kararların niteliği gözönüne alınınca, gerek genel kurul toplantılari, gerek bu kurulda alıman kararların, kamu hizmeti gören kurumun iç bünyesi ile ilgili ve özellikle organik yapısına ilişkin ve hizmetin zorunlu kıldığı uğraşıların amacına paralel ve bunun yerine getirilmesine yönelik tasarruflar olduğunda kuşku bulunmadığından bu tasarrufların idari nitelikte olduğu ve bunların idari yargı denetimine tabi olması gerektiği de acıktır.

.İdari işlemlerin, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek bunların iptali istemiyle açılan ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının amacı, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek idarenin hukuka uygunluğu sağlamaktadır.

Dava konusu olayda da davanın, riskli yapı niteliğindeki davacıya ait taşınmazın tahliye ve yıkım işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açıldığı ve yönetim kurulu kararının kamu hukuku kuralları uygulanarak ve kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu sonucuna vanldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait bulunduğu görūşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye 
Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/585KARAR NO : 2023/226KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 26/1-(e) ile 26/2. maddeleri uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 102.maddesi uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çõzümlenmesinin gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : DCM Madencilik Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.Vekili : Av. Ahmet Ümit AKDENİZ Davah : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Menekşe ALBAYRAK 

Sayfa : 102
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdūrlüğü Yahyalı Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından davacının işçisi A.K.'in iş kazası bildiriminin yasal süresinde yerine yapılmadığından bahisle 6331 sayılı Kanun'un 26/1-e ve 26/2maddeleri uyarınca hakkında 4.053 TL idari para cezası uygulanmasına dair işlem 01/03/2017 tarih ve 1139522 sayılı yazı ile davacıya bildirilmiş, yapılan itiraz aynı Kurumun 05/04/2017 tarih ve E.1931352 sayılı komisyon kararı ile reddedilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 26/10/2017 tarih ve E.2017/633, K.2017/1313 sayılı kararı ile, 6331 sayılı Kanun'da, bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı idari yargı yerinde dava açılabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı ve idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararların da verilmediğini belirterek, dava konusu idari para cezasının görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönūnden reddine karar vermiş; davacıvekili tarafindan yapılan istinaf başvurusu, Ankara Bölge Îdare Mahkemesi 11. Idare Dava Dairesinin 25/01/2018 tarih ve E.2018/28,K.2018/377 sayıli kararı ile kesin olarak incelenmeksizin reddedilmiştir.

4. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerine iki kez başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda 
5. Yahyalı Sulh Ceza Hâkimliği 30/03/2018 tarih ve D.İş No.2017/219 sayılı kararı ile, başvurunun kabulü ile idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar vermiştir. Bu karara karşı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından itiraz edilmiş, Kayseri 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 01/10/2019 tarih ve D.İş No.2019/413 sayılı kararı ile itirazın kabulüne ve itiraza konu kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

6. Yahyalı Sulh Ceza Hâkimliği 27/04/2020 tarih ve D.İş No.2018/8 sayılı kararı ile, 6331 sayılı Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının teblig, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesinde ise, idari para cezalarına karşı idari yargı yerine itiraz edileceğinin düzenlendiği ve davanın görūm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, ayrıca görevli yargı yerinin belirtilmesi için dava dosyasının taraflarca başvurulması halinde Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar vermiş, verilen karar 26/05/2020 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
7. Davacı vekilinin, Yahyalı Sulh Ceza Hakimliğinin 2018/8 Değişik İş sayılı dosyası nezdinde 30/06/2020 tarihli başvurusu ile, dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 6331 sayılı Kanun'un "Îş kazası ve meslek hastalıklarınım kayıt ve bildirimi" başlığı altında düzenlenen 14. maddesi şöyledir:
"(1) İsveren;
.,.
b) İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veya õlüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgili raporları düzenler.
(2) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:
a) Îs kazalarını kazadan sonraki üç iş günū içinde.
,,..-.

üc is günü icinde.


,,,.(3) İşyeri hekimi veya sağlık hizmeti sunucuları; meslek hastalığı õn tanısı koydukları vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından vetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.

.C tanısı koydukları vakaları en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir."
9. “İdari para cezaları ve uygulanması" başlığı altında düzenlenen 26. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Bu Kanunun;
e) 14 üncū maddesinin birinci fikrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her bir yükümlülük için ayrı ayrıbin beş yüz Türk Lirası, ikinci fikrasında belirtilen yūkümlülükleri yerine getirmeyen işverene iki bin Türk Lirası, dördüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen sağlık hizmeti sunucuları veya yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına iki bin Türk Lirasi,
Îdari para cezası verilir."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 103
10. Aynı maddenin ikinci fikrası şöyledir:
"(Değişik: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilen idari para cezalari, 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlūlüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariçtahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğer idari para cezalarıtebliğinden itibaren otuz gün içinde ödenir. İdari para cezaları tüzel kişiliği bulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına da düzenlenebilir."
11. 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi şöyledir:
İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. Îtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde, idari para cezası kesinleşir.

İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde peşin Ödenmesi halinde, bunun dörtte üçū tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
12. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değişik 3. maddesi şöyledir:" (1) Bu Kanunun;
a) Îdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımıı gerektiren bütün filler hakkında uygulanır";
13. Kanun'un "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası ise şöyledir:
Idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A.İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığını esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇı ile Daniştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, 6331 sayılı Kanun'un 14. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 26. maddesinin birinci fikrası (e) bendi ve aynı maddenin ikinci fiıkrası uyarımca "iş kazasını bildirim yükümlülüğüne uymamak" isnadıyla verilen idari para cezasının uygulanmasına dair işlemin davacıya bildirilmesi sonrasında yapılan itirazın aynı Kurumun komisyon kararı ile reddedilmesi üzerine açılmıştır.

17. 6331 sayılı Kanun'da idari para cezası verilecek hususların düzenlendiği, buna karşın idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, ancak bu Kanun'un 14. maddesinde belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezalarının doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verileceği ve Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarımın tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmıştır.
18. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı açıktır 

19. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir. Davanın açıldığıandaki kurallara göre görevłi olan mahkeme, yeni bir yasa ile gōrevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda gōrevli olan ve fakat yeni 

Sayfa : 104
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralını, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.

20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

21. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 6331 sayılı Kanun uyarınca Kayseri Sosyal Güvenlik fl Müdürlüğütarafından verildiği, yapılan itirazın komisyon kararı ile reddedildiği ve söz konusu idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6331 sayılı Kanun'da bu Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı, 5510 sayılıKanun'un 102. maddesinde ise, idari para cezalarına karşı idari yargı yerine itiraz edileceği düzenlenmiş olup, itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır 

22. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kayseri 2. Ídare Mahkemesinin 26/10/2017 tarih ve E.2017/633,K.2017/1313 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kayseri 2. Îdare Mahkemesinin 26/10/2017 tarih ve E.2017/633, K.2017/1313 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nigün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nigün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nigün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nigün: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/615KARAR NO : 2023/357KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : İhraç edilmek ūzere inşa edilen canlı balk taşıma gemisinin, inşasında çalışan işçilerle ilgili olarak, davalı idare tarafından davacı şirkete 5510 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamında verilen "sigorta primi işveren hissesi desteği"nin geri alınması nedeniyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S. Denizcilik Tersanecilik Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Vekili : Av. Dilek CÖMERTOĞLU 
Daval : Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Vekili : Av. Zeynep ÖZEK 

I. DAVA KONUSU OLAY 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 105
1. Davacı şirket vekili, davacının ihraç etmek üzere inşa ettiği canlı balık taşıma gemisinin inşasmda çalışan işçileriyle ilgili olarak, sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanabilmek amacıyla yatırım teşvik belgesi alındığını, geminin inşasının tamamlanmasını müteakip, ihracıyla ilgili işlemlerle birlikte gerekli bildirimler için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne müracaat ettiğini, ancak Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğünün 19/11/2019tarih ve 24469702-401.04 sayılı işlemiyle ihraç edilmek üzere inşa edilen geminin izin alınmadan satıldığı gerekçesiyle, yararlanılan sigorta primi işveren hissesi desteğinin iadesi için yatırım teşvik belgesinin iptal edildiğini ileri sürerek, yararlanılan "sigorta primi işveren hissesi desteğinin" iadesi için yatırım teşvik belgesini iptal eden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve YabancıSermaye Genel Müdürlüğūnün 19/11/2019 tarih ve 24469702-401.04 sayılı işleminin iptali isteğiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 17. Ídare Mahkemesi 30/10/2020 tarih ve E.2020/123, K.2020/1723 sayılı kararı ile, "sigorta primi işveren hissesi desteği"nin bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik teşvik uygulamaları kapsamında yer alan ve ilgili hükūmlerde belirtilen şartları sağlayan yatırımlar için yatırım teşvik belgelerinde õngörülen bir destek unsuru olduğu, davacının ihraç etmek üzere inşa ettiği canhı balık taşıma gemisinde çalışan işçilerle ilgili olarak sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanabilmek için yatırım teşvik belgesi almışbulunduğu ve uyuşmazlık konusu yatırım teşvik belgesinin yalnızca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlk Sigortası Kanunu'nun Ek 2. maddesi kapsamında "sigorta primi işveren hissesi desteği"ni içerdiği, başka bir destek unsurunun anılan belge içeriğinde bulunmadığı, dolayısıyla anılan belgenin iptal edilmiş olmasının davacı şirketin prim desteğinden yararlanamaması sonucunu doğuracağını, 5510 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin kapsam ve uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde aynıKanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargı mercilerinin (iş mahkemeleri) görevli bulunduğunu belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/l-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 8. Ídari Dava Dairesi 25/03/2021 tarih ve E.2021/109, K.2021/642 sayılı kararı ile başvurunun reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir 

4. Davacı vekili bu kez, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Altınova Sosyal Gūvenlik Merkezinin 03/01/2020 tarih ve E.155266 sayılı yazısıyla müvekkili şirketten iadesi istenilen sigorta primi işveren hissesi desteği ile iadesi istenen prim için hesaplanan gecikme zammı/faiziyle ilgili işlemin iptali istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumu ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına karşı adli yargıyerinde dava açmiştır.

B. Adli Yargıda 
5. Ankara 37. İş Mahkemesi 06/04/2022 tarih ve E.2022/41, K.2022/111 sayıh kararı ile, davacının dava konusu ettiği teşvikten yararlandırmama halinin SGK'nın yaptığı herhangi bir denetim, tespit sonucu ortaya çıkmadığını, teşvikin başlatılmasına neden olan daval bakanlığın geminin teslim tarihi, fatura tarihi üzerinden kendi yetkisinde olan yatırımların yapılması ve sonuçlandırılmasına ilişkin birtakım düzenlemelere uyulmadığı gerekçesi ile idarenin yaptığı bir işlemden kaynaklandığını, bu işlemin yerindeliğinin hukuka uygunluğunun ortaya konmadan SGK'nın işleminin değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, böyle bir kabulün davalı bakanlığın yaptığı işlemin yasal denetim dışında bırakılması anłamına geleceğini, bu nedenle teşviklerin geri alınması işleminde SGK'nın hiçbir dahili bulunmadığından dayanak işlemin davalı bakanlık tarafından yapılmış olması ve bunun hukuka uygunłuğunun denetlenmesi gerektiğinden bu noktada da adli yargı mahkemelerinin değil idari yargı mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek, mahkemelerince davaya bakma görev ve yetkisi idari yargıya ait olmakla HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri gereği dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 19/06/2012 tarih ve 28328 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı5510 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi uyarınca yürürlüğe konulmuştur.

"Amaç" başlıklı I. maddesi şōyledir:
"Bu Kararın amacı; kalkınma planları ve yıllık programlarda öngörülen hedefler doğrultusunda tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, üretim ve istihdamın artırımasına, uluslararası rekabet gücünü artıracak ve araştırma- geliştirme içeriği yüksek bölgesel ve büyük ölçekli yatırımlar ile stratejik yatırımların özendirilmesine, uluslararası doğrudan yatırımların artırılmasına, bölgesel gelişmişlik farkhılıklarının azaltılmasına, kümelenme ve çevre korumaya yönelik yatırımlar ile araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
7. "Teşvik Belgesi Düzenlenmesi" başhıkı 7. maddesi şöyledir:
"(1)Yatırımların bu Karar kapsamındaki destek unsurlarından yararlanabilmesi için, makroekonomik programlar ve arz-talep dengesi dikkate alınarak yapılacak sektörel, malî ve teknik değerlendirmeler çerçevesinde projenin uygun görülmesi ve teşvik belgesi düzenlenmesi gerekir.

(2)Teşvik belgesi dūzenlenmesine ilişkin müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş bulunan yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmaz.

(3)Finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirilecek yatırımlar için finansal kiralama şirketi adına ayrı bir teşvik belgesi düzenlenmez."

Sayfa : 106
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
8."Sigorta primi işveren hissesi desteği" başlıklı 12. maddesi şōyledir:
"(1)Büyük ölçekli yatırımlar, stratejik yatırımlar ve bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında desteklenen yatırımlardan,tamamlama vizesi yapılmış teşvik belgesinde kayıtlı istihdamı aşmamak kaydıyla;
a)Komple yeni yatırımlarda, teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla sağlanan,
b)Diğer yatırım cinslerinde, yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen,istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden karşılanır.
(2)Büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel teşvik uygulamaları kapsamımda desteklenen yatırımiarda söz konusu destek aşağıda belirtilen sürelerde uygulanır.

(3)Stratejik yatırımlar için bu destek 6 ncı bölgede on yıl, diğer bölgelerde yedi yıl sūreyle uygulanır.
(4)Yararlanılan sigorta primi işveren hissesi desteğinin tutarı, bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında desteklenen yatırımlar ile büyük ölçekli yatırımlarda sabit yatırım tutarımın aşağıda belirtilen oranlarını geçemez.

(5)Stratejik yatırımlarda sigorta primi işveren hissesi desteğinin miktarı, bölge ayrımı yapılmaksızın sabit yatırım tutarının yüzde onbeşini geçemez.

(6)İşveren hissesine ait primlerin karşılanabilmesi için, işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermesi ve sigortaliların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutar ile Bakanlıkça karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın yasal süresi içerisinde ödenmiş olması şarttır. İşveren tarafindan ōdenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Bakanlıktan Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak õdemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammıişverenden tahsil edilir.

(7)Genel teşvik uygulamaları kapsamında desteklenen, tersanelerin gemi inşa yatırımlarında tamamlama vizesi şartıaranmaksızın belge konusu geminin yapımında istihdam edilen işçiler için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanhıkça karşılanabilir. Bu destek, gemi inşası devam etse dahi yatırıma başlama tarihinden itibaren en fazla on sekiz ay süreyle uygulanır. Yat, yüzer tesis ve deniz araçları da bu kapsamda değerlendirilir.

(8)Bu desteğin uygulanacağı teşvik belgesi kapsamındaki yatırıma ait tesiste, işverenin sosyal güvenlik işyeri numarası altında ilgili mevzuatta belirlenen alt işverenler tarafından istihdam edilen işçi sayısı da dikkate alınabilir.

(9)Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak aktarımlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir."
9. "Sigorta primi desteği" başlıkl 13. maddesi şöyledir:
"(1)Bu Karar uyarınca 6 ncı bölgede; büyük ölçekli yatırımlar, stratejik yatırımlar ve bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında teşvik belgesine istinaden gerçekleştirilecek yatırımla sağlanan ilave istihdam için, tamamlama vizesi yapılan teşvik belgesinde kayıtıistihdam sayısını aşmamak kaydıyla, işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken sigorta primi işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı, tamamlama vizesinin yapılmasını müteakip on yıl süreyle işveren adına Bakanlık bütçesinden karşılanabilir.
(2)Bu destekten yararlanılabilmesi için, aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve Bakanlıkça karşılanmayan işçi hissesine ait tutarın yasal süresi içerisinde ödenmiş olması şarttır. Bu destekten yararlanan yatırımcı tarafindan ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Bakanlıktan Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı işverenden tahsil edilir.

(3)12 nci maddenin sekizinci fikrasında yer alan hüküm sigorta primi desteği için de uygulanabilir."
10. "Devir, Satış, İhraç ve Kiralama" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"(1)Yatırım tamamlama vizesi yapılmış teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın devir, satış, ihraç veya kiralanması,söz konusu yatırım mallarının teminini müteakip beş yılı doldurmuş olmaları halinde serbesttir.

(2)Teşvik belgesi kapsamındaki yatırımını tamamlamış ancak tamamlama vizesi yapılmamış yatırımlarla ilgili makine ve teçhizatın, teminini müteakip beş yıl geçtikten sonra satışının yapılmış olması ve işletmenin asgari beş yıl sūreyle faaliyette bulunmuşolması şartıyla, Bakanlıkça herhangi bir müeyyide uygulanmaksızın tamamlama vizesi yapılabilir.
(3)Tamamlama vizesi yapılıp yapıłlmadığına bakılmaksızın beş yılını doldurmamış makine ve teçhizatın yatırımın bütünlüğünün bozulmaması kaydıyla veya bütünü ile birlikte;
a)Teşvik belgeli bir başka yatırım için devri,
b)Teşvik belgesi olmayan bir başka yatırımcıya satışı,
c)ihraci,
c)Kiralanmasi,
Bakanlığın iznine tabidir.
(4)Tamamlama vizesi yapılmamış veya tamamlama vizesi yapılmış olmakla birlikte beş yılını doldurmamış makine ve teçhizata satış izni verilebilmesi için yatırımın bütünlüğünün bozulmaması şartı aranır. Bu tür durumlarda satış izni verilen makine ve teçhizata uygulanan destekler geri alınmaz. Ancak, yatırımcının teşvik belgesinin satış iznini müteakip diğer nedenlerle iptali hâlinde izin verilen makine ve teçhizata uygulanan destekler de ilgili mevzuat çerçevesinde kısmen veya tamamen geri alınır.
(5)Beş yıllık süreyi doldurmamış makine ve teçhizatın tamamlama vizesinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın izinsiz satılması veya satılmasına sebebiyet verilmesi halinde konu hakkında en kısa sürede Bakanlığa bilgi verilir. Bu durumda, satışı yapılan makine ve teçhizat ile ilgili tahsil edilmeyen gümrük vergisi ve KDV ile varsa indirimli kurumlar vergisi veya gelir vergisi uygulanmak suretiyle yararlanılan destekler ilgili mevzuat çerçevesinde geri alınır. Satış dolayısıyla yatırım tutarında meydana gelen azalma nedeniyle kullanılabilecek azamî kredi tutarında azalma oluşması durumunda fazladan kullanılan krediye tekabül eden faiz desteği 11inci madde çerçevesinde, tahsil edilmeyen Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintisi ise ilgili mevzuat çerçevesinde geri alınır.
(6)Teşvik belgesi kapsamında temin edilen makine ve teçhizatın, ūretilecek mal veya hizmetlerin teşvik belgesi sahibi yatırımcıtarafından satın alınması koşuluyla diğer bir yatırımcrya herhangi bir ücret alınmaksızın geçici olarak verilmesi veya kiralanmasıBakanlığın iznine tabidir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 107
(7)Teşvik belgesine konu yatırımlardan tamamlama vizesi ve belgede kayıtlı özel şartların vizesi yapılabilecek durumda olanlar için, yatırimciarın cebrî icra takiplerine konu olması veya iflas masasına girmesi durumunda; yatırımcı, icra organı veya iflas organıtarafından icra ile satışın veya iflasın kesinleşme tarihinden önce talep edilmesi hâlinde, Bakanlıkça teşvik belgesinin tamamlama vizesi yapılabilir. Ancak, satışın kesinleşmesi hâlinde kesinleşme tarihi itibarıyla varsa satış için gerekli süreleri doldurmamış olan makine ve teçhizata yönelik olarak yararlanılan destekler ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde geri alınır.
(8)Yatırımcının ilgili kanun hükümlerine göre tasfiyeye girmesi hâlinde, ilgili tasfiye kurulunun veya organının talebi üzerine yedinci fikra hükümlerine göre işlem yapılabilir."
11. "Müeyyide" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"(1)Bu Karar ile uygulama mevzuatında belirlenen hükūmlere aykırı davranan, teşvik belgesindeki kayıt ve koşulları yerine getirmeyen, teşvik belgesi ile diğer belgelerde tahrifat yapan, sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyen veya kullanan,yanlış ve yanıltıcı bilgi veren, diğer kurum, kuruluş veya firmalara karşı yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle icra veya iflas yoluyla yapılan işlemlerde dâhil belge kapsamındaki makine ve teçhizatı öngörülen sürelerden önce satan veya satılmasına sebebiyet veren, teşvik belgesinde öngörülen sürede yatırımları tamamlamayan, belirlenen asgari yatırım tutarlarına uymayan yatırımcıların teşvik belgeleri bu maddenin ikinci fikra hūkmū_saklı kalmak kaydıyla iptal edilir.

(2)Yatırımcının mükellefiyetlerini kismen yerine getirmediği ancak, belge iptalinin de gerekmediği durumlarda belge kapsamında sağlanan desteklerden bir kısmı müeyyide uygulanarak geri alınır.

(3)Teşvik belgelerinin iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması halinde sağlanan destekler 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yatırımcıdan geri alınır.

(4)Yatırımcının mükellefiyetlerini yerine getirmemesi hâlinde uygulanacak olan müeyyidelerden finansal kiralamaya konu makine ve teçhizata tekabül eden bölümü, kısmen veya tamamen finansal kiralama şirketlerine de uygulanabilir."
şöyledir:
12. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Prim oranları ve Devlet katkısı" başlıklı 81. maddesi 
"Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranları aşağıdaki şekildedir:
a) Malûllük, yaşlılık ve ölūm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20'sidir. Bunun % 9'u sigortalıhissesi, % 11'i işveren hissesidir.

b) (Değişik: 17/4/2008-5754/48 md.) Bu Kanunda belirtilen fiili hizmet süresi zammı uygulanan işlerde 4 üncü maddenin birinci fikrasının;
(...)
..özel sektör işverenlerinin, bu maddesinin birinci fikrasıın (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için,işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeleri, sigortaliların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasal süresinde ödemeleri, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması şarttır.(...)"
13. Kanun'un "Prim belgeleri ve işyeri kayıtları" başhıklı 86. maddesi şöyledir:
"İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların;
a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarıni,
b) 80 inci maddeye gõre hesaplanacak prime esas kazançlarını,
c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarıni,
gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.
İşverenin, sigortalıyı, 4857 sayılı Îş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fikrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.
Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret õdenmediği beyan edilen sigortalıların, otuz günden az çalıştıklarınıispatłayan belgelerin işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesine eklenmesi şarttır. (Değișik ikinci cümle: 13/2/2011-6111/40md.) Kurumca belirlenen işyerlerinde bu şart aranmaz.

Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesi gereken süre içinde Kuruma veriłmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin Kurumca geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesi Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı primler, bu Kanun hükūmlerine göre tahsil olunur.
Kurumun denetim ve kontrol ile gõrevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafindan düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığıanlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde 

Sayfa : 108
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
yetkili is mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır.
(Ek fikra: 17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun denetim ve kontrolle gõrevli memurlarınca işyerinde fiilen yapılan tespitlerden ve kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı belirlendiği halde, hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının Kuruma bildirilmediği anlaşılan veya eksik bildirildiği tespit edilen sigortalıların geriye yönelik hizmetlerinin veya prime esas kazançlarının, en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmı dikkate alıır.

Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar,çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim õdeme gün sayıları dikkate alınır.
Sigortalının çalıştığı bir veya birden fazla işte, bu Kanunda yazılı şartları yerine getirmiş olmasına rağmen, kendisi için verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin işveren tarafindan verilmediği veya verilen aylık prim ve hizmet belgesinde kazançların veya prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilirse, hastalık ve analık sigortalarından gerekli ōdemeler yapılır.

Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır 
Kamu idarelerinde işyerinin özelliği nedeniyle prim belgelerinin farklı sürelerde verilme zamanını belirlemeye, Kurum yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile belgelerin içerik ve şekli, Kurum tarafiından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
14. Kanun'un Ek 2. maddesi şöyledir:
"Yatırımlarda Devlet yardımları hakkında kararlar çerçevesinde dūzenlenen teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlarla istihdam edilen sigortalılar için, 81 inci maddede sayılan ve 82 nci madde uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt smırıüzerinden hesaplanan sigorta primlerinin; işveren hisselerinin tamamına veya Bakanlar Kurulunca istatistiki bölge birimleri sınıflandırması, kişi başına düşen milli gelir veya sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri dikkate alınmak suretiyle belirlenen illerde işveren hisseleri ile birlikte sigortalı hisselerinin tamamına kadar olan kısmı Ekonomi Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bakanlar Kurulu ayrıca Ekonomi Bakanlığınca karşılanacak tutarın uygulama süresini, karşılama oranım ve kapsamını; yatırımın sektõrū, büyüklūğü ve bulunduğu illere göre farklılaştırmaya yetkilidir.

Primlerin Ekonomi Bakanlığınca karşılanabilmesi için işverenlerce, çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Kuruma verilmesi ve Ekonomi Bakanlığınca karşılanmayan tutarın yasal süresi içinde õdenmiş olması şarttır.

Bu madde hükümleri, 21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fikrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.

Ekonomi Bakanhığınca karşılanan prim tutarları işverenler bakımından gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. Bu Kanun gereğince yapılan kontrol ve denetimlerde, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığının tespit edilmesi halinde işverenler bir yıl süreyle bu maddeyle sağlanan destek unsurlarından yararlanamaz. Bu madde kapsamındaki teşvikten yersiz olarak faydalanıldığının tespiti halinde işverenden yararlanılan teşvik tutarı gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte tahsil edilir. Ayrıca, işyerinde sigortalımın fiilen çalışmadığı halde bildirildiğinin tespit edilmesi halinde işveren hakkında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ekonomi Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafindan müştereken belirlenir."
15. Aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çõzüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hūküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür."
IV. ÍNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilmlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyası aslı ile idari yargı karar örneğinin 15. madde uyarınca davacımın istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, Mahkememizce idari yargıdosyası aslının mahkemesinden istenerek usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp düşünüldü:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 109
18. Dava, İhraç edilmek üzere inşa edilen canlı balık taşıma gemisinin, inşasında çalışan işçilerle ilgili olarak, davalı idare tarafindan davacı şirkete 5510 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamında verilen "sigorta primi işveren hissesi desteği"nin geri alınmasınedeniyle açılmıştır.

19. Dosvanın incelenmesinden. davacı firmanın 02/04/2018 tarihve 136479 sayılı müracaatina istinaden, firma tarafindan Yalova ili, Altınova ilçesinde gerçekleştirilmesi planlanan 3.500 Deat Weight Tonnage (DWT) kapasiteli canlı balık taşıma gemisi inşasıyatırımına yönelik olarak, Bakanlar Kurulunun 15/06/2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararıçerçevesinde "sigorta primi işveren hissesi desteği"ni haiz 10/04/2018 tarih ve 136479 sayılı yatırım teşvik belgesi düzenlendiği, anılan yatırım teşvik belgesine konu gemi inşası yatırımının tamamlanmasının akabinde S. Denizcilik Tersanecilik Turizm San. ve Tic. A.Ş.tarafindan Bakanlık Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne yapılan 29/08/2019 tarih ve 507916 sayılı müracaat ile yatırım teşvik belgesinin tamamlama vizesi işleminin gerçekleştirilmesinin talep edildiği, ardımdan davacı firmanın 03/10/2019 tarih ve 600214 sayılı müracaatı ile, teşvik belgesine konu geminin ihraç edileceğinden bahisle ihraç işleminin tabi olduğu tamamlama vizesi ile ihraç izni işlemlerinin hızlandırılabilmesini teminen mezkur teşvik belgesinin tamamlama vizesi işleminin, müracaat ekinde sunulan Yeminli Mali Müşavirce düzenlenen Yatırım Tamamlama Ekspertiz Raporu ile sonuçlandırılarak ihraç izni verilmesini talep ettiğini,yatırım tamamlama vizesi müracaatına ilişkin Bakanlıkça yapılan incelemede, S. Denizcilik Tersanecilik Turizm San. ve Tic. A.Ş.tarafından Bakanlıktan satış ve ihraç izni alınmaksızın, 136479 sayılı yatırım teşvik belgesi kapsamında inşa edilen Canlı Balık Taşıma Gemisinin 27/08/2019 tarihli fatura ile satışının, 28/08/2019 tarihli Gūmrūk Çıkış Beyannamesi ile ihraç işleminin gerçekleştirildiğinin tespit edildiği; belgeye konu gemi inşa yatırımının 2012/3305 sayılı karar ile belgede belirtilen şartların sağlanarak gerçekleştirilmesi esasına dayalı olarak düzenlenen ve sadece sigorta primi işveren hissesi desteği içeren yatırım teşvik belgesi kapsamında inşa edilmişolan canlı balık taşıma gemisinin, bütünü ile birlikte Bakanlıktan izin alınmaksızın satış ve ihraç işlemlerinin gerçekleştirilmesi sebebiyle söz konusu yatırım teşvik belgesinin iptal edilmesi ve belge kapsamında yararlanılan desteklerin geri alınmasına ilişkin ilgili kurumlara gerekli bildirimde bulunulduğu anlaşılmıştır.

20. Olayda, davacının ihraç etmek üzere inşa ettiği canlı balık taşıma gemisinde çalışan işçilerle ilgili olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun EK 2. maddesi kapsamında sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanabilmek için 10/04/2018 tarih ve 136479 sayılı yatırım teşvik belgesini aldığı, sözü geçen belgenin yalnızca "sigorta primi işveren hissesi desteği"ni içerdiği, anılan geminin davalı Bakanlıktan izin alınmaksızın satış ve ihraç işlemlerinin gerçekleştirilmiş olduğundan bahisle söz konusu belgenin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdūrlüğünün 19/11/2019 tarih ve 24469702-401.04 sayılı işlemiyle verilen desteğin geri istenilmesi ūzerine bakılan davanın açıldığı açıktır.
21. Bakılan uyuşmazhıkta, "sigorta primi işveren hissesi desteği"nin bölgesel, büyük ōlçekli ve stratejik teşvik uygulamalarıkapsamında yer alan ve ilgili hükümlerde belirtilen şartları sağlayan yatırımlar için yatırım teşvik belgelerinde öngörülen bir destek unsuru olduğu, davacının ihraç etmek üzere inşa ettiği canlı balık taşıma gemisinde çalışan işçilerle ilgili olarak sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanabilmck için yatırım teşvik belgesi almış bulunduğu ve uyuşmazlık konusu yatırım teşvik belgesinin yalnızca 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağhık Sigortası Kanunu'nun Ek 2. maddesi kapsamında "sigorta primi işveren hissesi desteği"ni içerdiği, başka bir destek unsurunun anılan belge içeriğinde bulunmadığı, dolayısıyla anılan belgenin iptal edilmiş olmasının davacışirketin prim desteğinden yararlanamaması sonucunu doğuracağı dikkate alındığında 5510 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin kapsam ve uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde aynı Kanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 37. İş Mahkemesinin 06/04/2022 tarih ve E.2022/41,K.2022/111 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ankara 37. İis Mahkemesinin 06/04/2022 tarih ve E.2022/41, K.2022/111 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ ile KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Sayfa : 110
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/621KARAR NO : 2023/394KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Davalı Belediyenin bütçe içi işletmesi olan kayak merkezinde meydana gelen kaza neticesinde, cismani zarara uğrayan davacmın, kazada davalı idarenin hizmet kusurunun olduğunu ileri sürerek, uğramış olduğu maddi ve manevi zararın tazmininin davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : E.Ö.K.

Vekili : Av. Emrullah MÜNAS 
Davah : (Adli Yargı) Çaldıran Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Burak Sami GÖKÇEN 
Davah : (Idari Yargı)1- Çaldıran Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Burak Sami GÖKÇEN 
2- Çaldıran Kaymakamlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 10/02/2019 tarihinde Çaldıran kayak merkezine kayak yapmak üzere gittiğini, merkezde dava dışı Avni Tekinalp adlı kişinin telesiyej ile yukarı çıkmakta olan mūvekkiline çarptığını, mūvekkilinin çarpma sonucu yaralandığını,tibia plato kırığı oluştuğunu, merkezde kayak sporuna ilişkin güvenlik önlem ve tedbirlerinin alınmadığını, kayak merkezi davalıÇaldıran Belediye Başkanlığına ait olduğundan hukuki ve idari sorumlułuğu bulunduğunu ileri sūrerek, şimdilik 1.000 TL maddi ve 50.00o TL manevi zararın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Erciş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/09/2020 tarih ve E.2020/95, K.2020/24 sayılı kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş, kararın davahı tarafından istinaf edilmesi üzerine Van Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesi 04/02/2021 tarih ve E.2021/69, K.2021/154 sayılı kararı ile, davalı vekilinin istinaf başvurusunun vekalet ücreti bakımından kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, yargı yolu caiz olmadığından, davanın reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şōyledir:
"...Kamu hizmetinin görülmesi sırasında ve hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde idari yargı görevlidir. (2577 sayılıİYUK. m.2) Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir. Davacının davalı ile kayak yapar iken çarpışmasında davalı idarenin hizmet kusurunun olması ihtimal dahilindedir. Taraflar aynı yerde sürekli kazaların olduğunu ifade etmişlerdir. Dolayısıyla davacının davalı idarenin hizmet kusuruna dayandığı ve bu sebeple maddi ve manevi tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır. İdarenin görevinde olan ve tehlike arz eden durumları engellemek,vatandaşların güvenli bir biçimde kayması için gerekli önlem ve tedbirleri almak, idarenin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilerin gördüğü zararın tazminine yõnelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının saptanmasınıgerektirmekte olup idare hukuku ilkelerine göre ve 2577 sayılı İYUK.'nun 2/1-b. maddesinde sayılan tam yargı davasına konu olup bu davanın idari yargı görev alanında görüm ve çözümü yapılması gerektiğinden dava konusu olaya ilişkin olarak İdare Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle dava dilekçesinin yargı yolu itibari ile görev dışında kaldığı anlaşıldığından reddine karar verilmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Van 3. Ídare Mahkemesi 30/12/2021 tarih ve E.2021/246 sayılı kararı ile, "dava konusu olayın kayak merkezinde davacı ile dava dışı bir şahsın çarpışmasından kaynaklanması nedeniyle davanın görüm ve çözümünde adli yargıın görevli olduğu, öte yandan olayın davalı idarelerce işletilen kayak merkezinde gerçekleşmesinin bu sonucu değiştirmeyeceği açılan davada uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı olduğu" gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın "İdare" üst başlığı altında düzenlenen "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir "Îdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava tūrleri şunlardır:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 111
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
7. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin birinci fikrasının (i) bendi şöyledir:"Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa tåbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya,sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek"
8. Kanun'un "İşletme tesisi" başlıklı 71. maddesi şöyledir:
"Belediye, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini Çevre ve Şehircilik Bakanlığının izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabilir."
9. Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı, mahalli idareler bütçesi içinde oluşturulacak işletmelerin, kuruluş ve işleyişine dair usul ve esaslarıdüzenlemektir."
10. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci ve 100 üncümaddeleri ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı Il Özel İdaresi Kanununun 53 ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 71inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.'
11. Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: (Değişik ibare:RG-23/5/2019-30782) İl özel idareleri için İçişleri Bakanlığını, belediyeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
b) Belediye: 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu kapsamındaki belediyeleri,
c) İl özel idaresi: 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa tabi idareleri,
ς) İşletme: Mahalli idarenin görev ve sorumluluk kapsamında bułunan özel gelir ve giderleri olan hizmetleriyle ilgili olarak (Değişik ibare:RG-23/5/2019-30782) İl õzel idareleri için İçişleri Bakanlığı, belediyeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı izni ile kurulan bütçe içi işletmeleri,
d) Mahalli idare: Îl özel idaresi, büyükşehir belediyesi ve belediyeyi,
e) Muhasebe birimi: Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten birimini,
f) Muhasebe yetkilisi: Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerinin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun,saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olan yetkiliyi,
g) Üst yönetici: İl özel idarelerinde valiyi, belediyelerde belediye başkanını,ifade eder."
12. Yönetmeliğin "Bütçe işlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Bütçe içinde kurumsal sıniflandırmada; işletme mahalli idare teşkilat şemasında ana hizmet birimi olarak yer alıyorsa kendi kodunda, herhangi bir hizmet birimi içinde yer alıyorsa o hizmet birimi altında kodlanır.

(2) İşletme adına ayrılan ödenekler, fonksiyonel sınıflandırımada ekonomik işler ve hizmetler kodunda gösterilir.
(3) Îşletmenin iktisadi ticari işlerine ilişkin giderler dışında kalan personel giderieri, sosyal güvenlik kurumuna devlet primi giderleri, mal ve hizmet alımı giderleri ve sermaye giderleri ile transferleri mahalli idare bütçesinden yapılır.
13. Yönetmeliğin "Kadro işlemleri" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"İşletmede kadro işlemleri hususunda, işletmenin kurulduğu mahalli idareye göre 10/6/2007 tarihli ve 26548 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Il Özel İdaresi Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik veya 22/2/2007 tarihli ve 26442 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşlar ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır."
14. Yönetmeliğin "İhale işlemleri" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"İşletmenin ihale iş ve işlemleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayıhı Kamu Îhale Kanunu ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile bu kanunlara dayanılarak yayımlanan yönetmeliklerin hükümlerine göre yürütülür.
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

Sayfa : 112
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
17. Dava, davalı Belediyenin bütçe içi işletmesi olan kayak merkezinde meydana gelen kaza neticesinde, cismani zarara uğrayan davacının, kazada davalı idarenin hizmet kusurunun olduğunu ileri sürerek, uğramış olduğu maddi ve manevi zararın davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır 

18. Dosyanın incelenmesinden, davacının 10/02/2019 tarihinde davalı Çaldıran Belediyesine ait kayak merkezine kayak yapmak üzere gittiği, merkezde dava dışı Avni Tekinalp adı kişinin telesiyej ile yukarı çıkmakta iken davacı tarafa çarptığı, çarpma sonucu davacının yaralandığı ve tibia plato kırığı oluştuğu, merkezde kayak sporuna ilişkin güvenlik önlem ve tedbirlerinin alınmadığı,merkezin davalı Belediyeye ait olduğundan hukuki ve idari sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek, şimdilik 1.000 TL maddi ve 50.00o TL manevi zararın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

19. Dava konusu olayın vuku bulduğu kayak merkezinin hukuki statüsüne bakıldığında, merkez 5393 sayılı Kanun'un 71.maddesi gereği kurulan bütçe içi işletme olup bu işletme; belediye bütçesi kapsamında (kamu hizmeti amacıyla) faaliyet göstermek ūzere kurulmakta, kuruluşu için İçişleri Bakanlığıdan izin alınmakta ve Sayıştay denetimine tabi tutulmakta yine personeli belediye personeli arasından atanarak istihdam edilmektedir. Diğer bir deyişle, kuruluş ve işleyiş bakımından genel idare esasları geçerli olup, bu bakımdan bütçe içi işletme belediye hizmetlerini yürütmek amacıyla kamusal faaliyet yürütmektedir.

20. Kamu hizmetini yürüten davalı Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada,kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanan sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir.

21. Olayda davacı tarafindan, davalı belediyenin bütçe içi işletmesi olan kayak merkezinde meydana gelen kaza neticesinde uğramış olduğu cismani zarardan davalının sorumlu olduğu ileri sürülmüştür. Bu kapsamda davalı Belediyenin kamu tüzel kişiliğine haiz olup kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, kazanın meydana gelmesinde, gerekli güvenlik önlemleri alınmayarak ve denetim mekanizmasını işletmeyerek hizmet kusuru işlediği ileri sürülerek dava açıldığına göre, davada hizmet kusuruna dayanıldığıtartışmasızdır.

22. Bu sebeple, açılan tam yargı davasında, idarenin eylem veya işlemlerinin hukuka uygunluk denetimi yapılıp, idari faaliyet nedeniyle ilgililerin durumu belirienip, idarenin tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığına karar verilmelidir. İdarenin tazmin sorumluluğu olup olmadığı saptanırken, öncelikle olayda idarenin hizmet kusuru olup olmadığı hususunun, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusurunun bułunmaması halinde ise kusursuz sorumluluk ilkesinin olayda uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, dava konusu tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Van 3. İdare Mahkemesinin 30/12/2021 tarih ve E.2021/246 sayılıbaşvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerie;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. Ídare Mahkemesinin 30/12/2021 tarih ve E.2021/246 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 113
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/625KARAR NO : 2023/315KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : 1992-2007 tarihleri arası 5434 sayılı Kanun'a tabi emekli sandığı iştirakçisi olan davacıın, 5434 sayılı Kanun'un Ek 84.maddesi uyarınca ilave õdemeden yararlandırılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair kurum işleminin iptali istemiyle açtığıdavanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davacı: I.Ö.
Vekili : Av. Özkan PEKKAN Davah : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Başak KARAKUŞ KUL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 15/09/1992 tarihinde 5434 sayılı Kanun'a tabi doktor olarak başladığı görevinden 14/07/2007tarihinde istifa ettiğini, daha sonra 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabi olarak özel sektörde çalışmaya devam etmekte iken emekli olduğunu ve kendisine 5510 sayılı Kanun'un 4/a bendi kapsamında 01/11/2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığını; daha evvel devlet memuriuğu hizmeti olduğundan 5434 sayılı Kanun'a eklenen Ek 84. maddede öngörülen ilave ödemeden yararlandırıması için davalı kuruma müracaat ettiğini, yapılan başvurunun reddedildiğini ileri sürerek, 14/06/2022 tarih ve 47264127 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 

2.Davalı vekili, süresi içerisinde verdiği cevap dilekçelerinde, yargı yolu itirazında bulunarak, görevli yargı yerinin adli yargıolduğunu savunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Trabzon İdare Mahkemesi 18/08/2022 tarih ve E.2022/932 sayılı kararı ile, "...Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve Anayasa Mahkemesi karanı birlikte değerlendirildiğinde; 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha õnce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hūkümlerinin uygulanmasına devam edileceği, ancak bu Kanun'un yūrürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca bu Kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayıl Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır." gerekçesiyle davalı tarafın yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekilinin, adli yargı yararına olumlu gõrev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine,dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Ölumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
"..5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, bunun dışında kalan kişiler yönünden çıkan uyuşmazhıkların çözümünün ise adli yargıyerinde olacağı sonucuna varılmıştır.

Somut olayda uyuşmazlığın çözümü için görevli yargı yerinin belirlenmesinde davacını tabi olduğu son statünün dikkate alınması gerekmektedir. Davacının, 1992-2007 yılları arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1.(c) maddesi kapsamında Emekli Sandığına tabi olarak çalışırken 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce 2007 yılında 5510 sayılı Kanun'un 4/1.(a) maddesi kapsamında SSK'ya tabi olarak çalışmaya başladığı, 31.10.2018 tarihli talebine istinaden de 5510 sayılı Kanun'un 4/1.(a) maddesi kapsamında kendisine yaşlılık ayhığı bağlandığı, bu itibarla bu madde kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği anlaşıldığından 7146 sayılı Kanun ile 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'na eklenen 84. madde uyarınca ilave õdemelerin kendisine de yapılmasıistemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 14.06.2022 tarihli ve 47264127 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmiştır.'
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gōre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenmiştir.


Sayfa : 114
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun hükümlerinden kaynaklanmaması nedeniyle, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili uyuşmazlıkların iş mahkemesinde görüleceği belirtilmiş olup, 5510 sayıhı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanmayan uyuşmazlıkların adli yargının görevine girdiğinden söz etmek mümkün değildir.

Dava dosyasının incelenmesinden; 1992-2007 yılları arasında 5434 sayılı Kanuna tabi olarak Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacıın, anılan Kanun'a 7146 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle eklenerek 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Ek 84. maddede, bu Kanuna göre tabip ve diş tabibi kadro ve pozisyonları esas alınarak emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylığı bağlananlara, her ay aylıkları ile birlikte ödenmesi öngörülen ilave õdemeden yarariandırılması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce Emekli Sandığı iştirakçisi olarak hizmeti bulunan davacının, 5434 sayıh Kanun'un Ek 84. maddesinden yararlandınlması yolundaki talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı bu davanın, gerek 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi olarak çalışmışolmasi, gerekse talebinin 5434 sayılı Kanun'un ek 84. maddesine yönelik olması, diğer bir ifadeyle, uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun hükümlerinden kaynaklanmaması nedeniyle, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. T.C. Anayasası'nın 158. maddesinde “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazliklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır hükmü bulunmaktadır.

9. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılıKanunlar kapsamındaki hizmet akdine gõre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur'lulari), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altiında toplamıştır.

B. Yargı Kararları
10. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarihli ve E.2006/111, K.2006/112sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli SandığıKanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortahlarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerinin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürūrlüğe girdiği 1Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olan memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Yine 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesi 30/03/2011 tarihli ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı kararı ile talebi reddetmiştir.

11. Anayasa Mahkemesi, 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılıi kararıyla, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “..bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemini redle sonuçlandırmıştır. Söz konusu kararın Mahkememiz önūndeki uyuşmazlığa ışık tutacak gerekçesi şöyledir 
“...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayıhı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayıhı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu gõrevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz õnünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütüniüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çõzümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir.Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının gõrevinin devam edeceği açıktır..."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 115
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye gōre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığıgörev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca,10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, 1992-2007 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak emekli sandığı iştirakçisi olan davacının, 5434 sayılıKanun'a eklenen Ek 84. maddede öngörülen ilave ödemeden yararlandırılması talebinin reddine dair davalı kurumun 14/06/2022 tarih ve 47264127 sayıh işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

15. Yukarıda sõzü edilen mevzuat hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımıdan da aynı Kanun hūkümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un õngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
16. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki "...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümūnde esas alınacağı tartışmasızdır.

17. Dava dosyasının incelenmesinden, davacıı 1992-2007 tarihleri arasında 4/c kapsamında emekli sandığı iştirakçisi olarak çalıştığı, 2007 tarihinde istifa ettiği, daha sonra 4/a kapsamında çalışmakta iken işten ayrılarak 01/11/2018 tarihinden itibaren 5510 sayılıKanun uyarınca 4/a kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, bilahare davalı kuruma mūracaat ederek 1992-2007 tarihleri arasında 5434sayılı Kanun'a tabi olarak emekli sandığı iştirakçisi olması nedeniyle, 5434 sayılı Kanun'a eklenen Ek 84. maddede öngörūlen ilave õdemeden yararlandırılması talebinde bulunduğu, bu talebin davalı kurumun 14/06/2022 tarih ve 47264127 sayılı işlemi ile reddi ūzerine dava açtığı anlaşılmıştır.

18. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürūrlüğe girmesinden ōnce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunduğundan, davacıın 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önceki kamu görevine ilişkin olarak açtığı davanın görüm ve çözümūnün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davada İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDfNE,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Öye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Sayfa : 116
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2022/627KARAR NO : 2023/356KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Davacı şirketin, temizlik hizmeti ihalesine katılmak için yaptığı başvurunun, belirlenen ve duyurulan idari şartnameye uygun şekilde, "vergi borcu yoktur" yazısını süresi içinde ibraz etmediği gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A. Enerji Makine Elektrik Malzemeleri Înşaat Temizlik Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 
Vekili : Av. Rifat Can ÖZDEMİR 

Davahlar : 1-Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesi 
Vekili : Av. Alican BAYAZIT 

: 2-Tarım ve Orman Bakanlığı

Vekili : Hukuk Müşaviri Sıddık ALPEREN 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket tarafından, Ankara Hipodrom Müdürlüğü Temizlik Hizmeti ihalesi için 25/02/2022 tarihinde verilmiş olan ihale dosyasında idari şartnamenin 6/b-d bendi uyarınca "vergi borcu yoktur" evrakımın eksik olması sebebiyle davalı dernek tarafından 03/03/2022 tarihinde gōnderilen mail ile bu eksikliğin 07/03/2022 tarihi saat 15:00'e kadar tamamlanması gerektiğinin bildirildiği, davacıtarafından eksik evrakın tamamlandığı, dolayısıyla ihale süreçlerine dahil edilmeleri gerekirken, Türkiye Jokey Kulübünce "..Talebinizin değerlendirilmesi neticesinde Tebligat Kanunu'nun ilgili hükmü Elektronik tebligat adresine yapılmış tebliğler için düzenlenmiş olup,Kulübümüzce gönderilmiş mail bildirimi Uluslararası Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresine gönderilmemiştir. Nitekim bildirim yapılan 03/03/2022 tarihinde gönderilen e-maile tarafınızca aynı gün dōnüş yapıldığı da sabit olup, sūresi içerisinde idari şartnameye uygun "Vergi Borcu Yoktur" yazısının Kulübümüze sunulmadığı anlaşılmakla talebinizin kabulü mümkün görünmemektedir." şeklinde 17/03/2022 tarih ve 346 sayılı işlem tesis edildiği ileri sürülerek, davacı vekilince bu işlemin iptali istemiyle Türkiye Jokey KulübüDerneğine karşı idari yargı yerinde dava açıldığı anlaşılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 2. Îdare Mahkemesi 29/04/2022 tarih ve E.2022/850 sayılı kararı ile, davanın, doğru hasım olan Türkiye Jokey Kulübü ve Tarım ve Orman Bakanlığı husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun I5. maddesinin (c) fikrası gereğince gerçek hasım olarak tespit edilen Türkiye Jokey Kulübü ve Tarım ve Orman Bakanlığına bu kararla birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.
3. Davalı Türkiye Jokey Kulūbü Derneği At Yetiştiriciliği ve Islahı İktisadi İşletmesi vekili cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

4. İstanbul 2. Ídare Mahkemesi 22/06/2022 tarih ve E.2022/850 sayılı kararı ile, Tarım ve Orman Bakanlığının tekelinde bulunan at yarışları dūzenleme yetkisi ve hakkının 6132 sayılı Kanun hükümleri kapsamında davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Islahı İktisadi İşletmesine devredildiğini, anılan idarenin yürüttüğü hizmetin ve bu kapsamda yapılan ihalelerin niteliği itibariyle kamu gücüne dayalı olarak tesis edildiği dikkate alındığında, sõz konusu ihaleye yönelik hukuki denetimin de idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığını belirterek, davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Islahı İktisadi Îşletmesinin görev itirazının reddine karar vermiştir.

5. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 47/1, 56/1 maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 4721 ve 5253 sayılı Kanunlar'dan sõz ederek ".Somut olayda, davalı konumunda bulunan TJK Derneği At Yetiştiriciliği ve Islah İktisadi İşletmesi ise, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde özel hukuk tūzel kişisi olan TJK Derneği tarafından 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 117
kurulmuş ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren ticari bir işletme niteliğinde bulunduğundan, davaya konu ihaleyle ilgili olarak alınan kararların kamu gücü kullanılmak suretiyle verildiğinin kabulü de mümkün görülmemektedir. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan TJK Derneği At Yetiştiriciliği ve Islahı İktisadi İşletmesinin kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında, bu işletme bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın adı geçen işletme bakımından õzel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir. Yukarida açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine" karar vermiştir.
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gõre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"Türkiye Jokey Kulübü Derneği Tüzüğü'nün "Derneğin Kuruluş Tarihi ve Kurucuları" başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Jokey Kulübünün, 07 Ocak 1953 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile kamu yararına hizmet veren dernek olarak kabul edildiği, 10 Temmuz 1953tarihli 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 5. maddesine dayanılarak Türkiye Jokey Kulübü ile Tarım Vekaleti arasında yapılan sözleşme ve daha sonra 3 Ekim 1953 tarihinden beri Tarım ve Köyişleri Bakanhığı ile yaptığı sözleşmelerle at yarışlarımı düzenleme yetkisine sahip kamu yararına çalışan bir demek olduğu; "Derneğin Amacını Gerçekleştirmek İçin Sürdüreceği Çalışma Konuları ve Biçimleri ile Faaliyet Alanı " başlıklı 5. maddesinin (c) bendinde, "Kanunların ve kamunun olanak tanıması halinde ulusal ve uluslararasıat yarışları ve müşterek bahisler düzenlemek, kanunlara uygun olarak müşterek bahisleri kabul etmek hak ve yetkisini kullanmak, bunun için tüm işlemleri yapmaya yetkili olmak, yurt içinde ve dışında bayilikler vermek, çalışmalarını izlemek ve denetlemek, Türkiye sınırlarıiçinde at yarışları düzenlemek, tüm teşkilatı ile hipodromlarda teknik, idari, inzibati ve diğer her türlü önlemleri almak, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmek, müşterek bahis kurallarını yerine getirmek, buna dair sözleşmeleri imzalamak ve gerektiğinde yönetmelik düzenlemek ve ilkelerini belirlemek ve hazırlamak, imzalamak,uygulamak, koşullarını belirlemek, bütçesini hazırlamak, personel alım koşullarını belirlemek, çalıştırmak, teçhiz ve tesis etmek,Bakanlıklarla protokoller ve düzenlenen sözleşmelerle müşterek hareket etmek ve gerektiğinde kararlar almak," derneğin amaç ve faaliyetleri kapsamında sayılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; Türkiye Jokey Kulübü Derneği'nin, dernek statüsünde bir ōzel hukuk tüzel kişisi olduğu, at yarışları düzenleme, düzenlenen at yarışları üzerinde müşterek bahis kabul etme ve hipodromlarda teknik ve idari işleri yürütme yetkisine sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin, Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesi'nin Ankara Hipodrom Müdürlüğü Temizlik Hizmeti İhalesine katılmak için yaptığı başvurunun, Dernek tarafından belirlenen ve duyurulan idari şartnameye uygun şekilde "vergi borcu yoktur" yazısını süresi içinde ibraz etmediği gerekçesiyle reddedildiği, bu konudaki 17/03/2022 tarih ve 346 sayılı işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışlanı İktisadi İşletmesi'nin, sözleşme ile devraldığıfaaliyetleri kapsamındaki Ankara Hipodrom Müdürlüğü Temizlik Hizmeti İhalesine katılma istemiyle davacı şirket tarafından yapılan başvurunun, ihale; idari şartnamesi hükümleri uyarınca reddine ilişkin 17/03/2022 tarihli ve 346 sayılı işlem, kamu ihale mevzuatıkapsamında, kamu gūcüne dayalı olarak tesis edilmiş idari bir işlem niteliği taşımadığından, işbu davanın görüm ve çözūmü adli yargıyerine ait bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 22/3/2006 - 5476/1 md.)
Türkiye sınırları içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir.

(Ek:23/3/2023-7442/6 md.) Takvim yılında yapılacak mahalli olmayan yarışlarda koşacak atların nitelik ve şartlarınıbelirlemeye Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilidir.'
10. Aynı Kanun'un 4. maddesi şöyledir 
"(Değişik:23/3/2023-7442/7 md.)
Mülkiyetindeki veya ortaklığındaki atları yarışlarda koşturan at sahipleri ile bunların vekilleri, antrenör, antrenör yardımcısi, at sahibi antrenõr ve atın jokey, jokey yamağı, centilmen binici, seyisbaşt, seyis ile sair hizmetliler gibi ilgilileri ve koşularda ve yarışlarda görevlendirilenlerden yarış usul ve nizamlarına ve yarış dürüstlüğüne aykırı hareket eden, yarışların ve yarış yerlerinin ve yarışlarla ilgili yer ve tesislerin düzen ve disiplinini bozanlar hakkında aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:
a) Îhtar cezası.
b) Para cezasi.
1. Yarış usul ve nizamlarına aykırı hareket eden, yarışlarla ilgili yer ve tesislerin düzen ve disiplinini bozanlara binsekizyüzaltmışbir lira 

2. Kayıt ve tartı ile ilgili yükümlülükleri yerine getirmeyenlere üçbinyediyüzyirmiiki lira.
3. Yarış dürüstlüğüne aykırı olarak hileli davranışlarda bulunanlara yedibindörtyüzaltmışbir lira 
c) Geçici veya süresiz sanat icrasından yasaklama 

Sayfa : 118
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
1. Yarışlarla ilgili her tūrlü yerlerden geçici veya süresiz sanat icrasından yasaklama.
2. İdman yeri dışında yarışlarla ilgili her türlü yerlerden geçici veya süresiz sanat icrasından yasaklama.
d) Tribün ve eklentileri dışında, yarışlarla ilgili yer ve tesislere girmekten geçici veya süresiz yasaklama.
e) Atın koşulara katılmasının geçici olarak yasaklanması.
Yukarıda yazılı para cezaları, eylemin tekrarı halinde iki kat artırılarak uygulanır.
Birinci fikrada sayılan unvanlar ile at sahibi belgesine sahip olanların, sahip oldukları sifatlardan herhangi birisi nedeniyle almış oldukları cezalar diğer sıfatlar için de geçerli sayılır.

Yarış usul ve nizamlarına aykırı hareket ederek, yarış sonuçları üzerinde etki yaratmak amacıyla, yarışların olağan cereyanıdışında, tehdit, baskı, korkutma gibi davranışlarda bulunan at sahiplerinin sahibi oldukları bütün atları, ceza müddetince sahip değişikliği olsa dahi birinci fikranın (e) bendi hükümlerince bir yıl süre ile koşulara katılmaktan yasaklanır.
Yasaklı madde ve uygulamalar ile bunlara ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir ve ilan edilir.
Beşinci fikra uyarınca belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar nedeni ile yarış usul ve nizamları ile yarış dürüstlüğünün bozulduğu hallerde aşağıdaki disiplin cezaları verilir:
A) At ilgililerine verilecek cezalar 
,
halinde, atın antrenõrü ile birlikte atın seyisbaşı veya seyisi de sorumludur. Ata, antrenör tayin edilmediği zamanlarda ise atı yasaklı
madde veya uygulamaya maruz bırakmayı önleme görevi ve sorumluluğu atın sahibine aittir.


At sahibinin sorumluluğu altındaki atında, yasaklı madde veya uygulamanın tespiti halinde, atı yasaklı madde veya uygulamaya maruz bırakma eylemine katıldığı tespit edilen kişiler ile bu eyleme katıldığı tespit edilemese bile atın sahibine; yarış atlarında tıbbi kullanımı olmayan ve atın yarış performansını etkileyen ve beşinci fıkra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde veya uygulamalar icin onbesbin Türk Lirası para cezası verilir.

-,,.Atında yasaklı madde veya uygulama tespit edilen at sahibi aynı zamanda antrenõrlük, seyisbaşı veya seyislik belgesini haiz ise ayrıca ilk defasında; yarış atlarında tıbbi kullanımı olmayan ve atın yarış performansını etkileyen ve beşinci fıkra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde veya uygulamalar için 14 ay süreyle birinci fikranın (d) bendi uyarınca geçici olarak yasaklama cezası ve aynısüreyle birinci fikranın (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen geçici yasaklama cezası verilir.
Antrenörün sorumluluğu altındaki atında, yasaklı madde veya uygulamanın tespiti halinde, antrenörün atı yasaklı madde veya uygulamaya maruz bırakma filine katıldığı tespit edilememiş olsa bile atın antrenörüne ilk defasında;
Yarış atlarında tıbbi kullanımı olmayan ve atın yarış performansını etkileyen ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde veya uygulamalar için 14 ay 

Atlarda tibbi kullanımı olabilen ve yarış sonucunu etkileyebilecek nitelikte olan ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar için 9 ay,
Atlarda tibbi kullanımı olan ve sınırlı olarak performansına etki eden ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasakımadde ve uygulamalar için 6 ay,
Atlarda tıbbi kullanımı olan ve performansına etkisi çok az olan ve beşinci fıkra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar için 4 ay süreyle birinci fikranın (d) bendi uyarınca geçici olarak yasaklama cezası ile aynı süreyle birinci fikranın (c)bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen geçici yasaklama cezası ve ayrica;
Yarış atlarında tibbi kullanımı olmayan ve atın yarış performansını etkileyen ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklımadde veya uygulamalar için onbeşbin Türk Lirası,
Atlarda tıbbi kullanımı olabilen ve yarış sonucunu etkileyebilecek nitelikte olan ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar için dörtbinbeşyūz Türk Lirası,
Atlarda tibbi kullanımı olan ve sınırlı olarak performansına etki eden ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklımadde ve uygulamalar için ikibinbeşyüzelli Türk Lirası,
Atlarda tıbbi kullanımı olan ve performansına etkisi çok az olan ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar için ikibinikiyüzelli Türk Lirası, para cezası verilir.

Yarış veya start denemesi günü attan alınan numunede yasaklı madde veya uygulamanın tespiti halinde atın antrenörüyle birlikte seyisbaşı veya seyisine de atın antrenörüne verilen cezanın süresi kadar tekerrür hükümlerini de göz önünde bulundurarak birinci fikranın (d) bendi uyarmca geçici olarak yasaklama cezası ile birinci fikranın (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen geçici yasaklama cezası ve atın antrenõrüne verilen para cezasının miktarının yarısı oranında para cezası verilir.
Fiilin tekrarı halinde, failin taşıdığı nam ve hizmet sıfatı ile bir önceki cezanın kategorisine bakılmaksızın; para ve yasaklama cezaları ilk tekrarında; fiilin karşılığı cezanın iki katı, ikinci tekrarında üç katı, üçüncü ve üzeri tekrarlarında ise dört katına çıkarılarak uygulanır.

.Attan alınan numune ve/veya muayene sonucunda birden fazla sayıda yasaklı madde ve/veya uygulama tespit edilmesi halinde;faillere, hangi madde veya uygulamanın cezası yüksek ise onun karşılığı ceza uygulanır.

B) Yarıslarda göreyli kisilere verilecek cezalar 
Yarışlarda görevlendirilen kişilerden, yasaklı madde veya uygulama filine katıldıkları tespit edilenler hakkında birinci fikranın (c),*o•

bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen süresiz yasaklama cezası ve birinci fikranın (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde 
belirlenen para cezası uygulanır, bu kişilerin görevlerine derhal son verilir. Bu kişiler, yarış işlerinde bir daha görevlendirilemezler.

C) Ata uygulanacak yaptırımlar 
Atı yasaklı madde veya uygulamaya maruz bırakma eylemine, at ilgililerinin katıldıkları tespit edilememiş olsa bile, yasaklımadde veya uygulamaya maruz bırakıldığı tespit edilen at ilk defasında;
Yarış atlarında tibbi kullanımı olmayan ve atın yarış performansını etkileyen ve beşinci fıkra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde veya uygulamalar için 14 ay,
Atlarda tıbbi kullanımı olabilen ve yarış sonucunu etkileyebilecek nitelikte olan ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar için 9 ay,
Atlarda tibbi kullanımı olan ve sınırh olarak performansına etki eden ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklımadde ve uygulamalar için 6 ay,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 119
Atlarda tıbbi kullanımı olan ve performansına etkisi çok az olan ve beşinci fikra uyarınca Bakanlıkça belirlenen yasaklı madde ve uygulamalar için 4 ay,
süreyle koşulara katılmaktan yasaklanır.
Aynı atın tekrar yasaklı madde veya uygulamaya maruz bırakılması halinde ata verilen yasaklama yaptırımları ilk tekrarında,filin karşılığı yaptırımın iki katı, ikinci tekrarında üç katı, tçüncū ve üzeri tekrarlarda dört katına çıkartılarak uygulanır. Atın yarışlardan yasaklanması mutlaka atın koşma dönemlerini kapsamak zorundadır.

Atın yasakhı madde veya uygulamaya maruz kaldığı tarihteki sahibi ile atta yasaklı madde veya uygulamanın tespit edildiği tarihteki sahibinin farklı olması ata uygulanacak yasaklama ile õnceki sahibine verilecek olan yasaklama cezasını etkilemez.
Attan alınan numunede birden fazla sayıda yasaklı madde veya uygulama tespit edilmesi halinde yasaklı madde veya uygulamaya maruz bırakıldığı tespit edilen ata hangi madde veya uygulamanın yaptırımı yüksek ise onun karşılığı yaptırım uygulanır.
Yarış ve start denemesi günleri dışında attan alınan numunede tespit edilen yasaklı madde veya uygulamanın, veteriner hekim kontrolünde, atın tedavisi amacıyla uygulandığının ispatı halinde, kullanılan yasakhı madde veya uygulama yasak kapsamında değerlendirilmez. Ancak idmanda olan attan yarış ve start denemesi günü dışında alınan numunede tespit edilen yasaklı madde veya uygulamanın veteriner hekim reçetesine istinaden atın tedavisi amacıyla yapıldığı ispat edilemezse atın antrenõrüne ikibinbeşyüz Türk Lirası para cezası verilir. Eğer tespit edilen yasaklı madde veya uygulama atin tedavisinde yeri olmayan ve Bakanlıkça belirlenen madde veya uygulamalardan ise para cezası yedibinbeşyüz Türk Lirası olarak uygulanır.

Alınan numunesinde atın yasaklı madde veya uygulamaya maruz bırakıldığının tespiti halinde, şahit numunesinin, ülke sınırlarıiçerisinde belirlenmiş yetkili bir başka resmî veya özel laboratuvarda karma mütehassıs heyeti gözetiminde veya at ilgililerinin talep etmesi ve masraflarını karşılaması suretiyle, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafindan belirlenip ilan edilen yurt dışındaki referans laboratuvarlardan birinde test edilmesini at ilgilileri itirazen isteyebilirler. İkinci analiz sonucu düzenlenen rapor kesindir.
Bu maddede öngörülen ihtar cezası ile üç aylık süreye kadar koşulara katılmaktan ve yarışlarla ilgili yerlerde sanat icrasından geçici yasaklama cezaları, Yarış Komiserler Kurulu tarafından ilgililerin savunmaları alınmak kaydıyla verilir. Yarış Komiserler Kurulu tarafından alınan savunmalar ile diğer bilgi ve belgeler dikkate alınarak, üç aylık süreyi aşan geçici yasaklama cezaları ile süresiz yasaklama cezaları Yüksek Komiserler Kurulunca verilir. Bu maddede belirtilen para cezaları ise her iki Kurul tarafından da verilebilir.
Evlemin ağırlık derecesine gõre, vukarıda vazılı disiplin cezalarından biri veya birkaçı birlikte verilebilir.
...........Kuruluna itiraz edilebilir. Yüksek Komiserler Kurulunca ilk derece olarak veya itirazen verilen cezalar kesindir."
11. Aynı Kanun'un 5. maddesi şöyledir:
"Tarım Vekaletinin birinci maddede yazılı hak ve selahiyetleri at yetiştirme ve islahını teşvik gayesi ile kurulmuş ve amme menfaatine çalıştığı usulen onanmış derneklerden uygun görülecek bir veya bir kaçına muayyen şartlarla ve 30 seneyi geçmemek üzere Cumhurbaşkanı kararı ile devredilebilir. (Ek cümle: 11/6/2010-5996/46 md.) Tarım ve Kōyişleri Bakanlığına tahsis edilmiş bulunan araziler, at yarışı düzenleme yetkisi devredilen kurum, kuruluş veya ōzel hukuk tüzel kişisine bedelsiz olarak kullandırılabilir.
Devredilen hak ve salahiyetler derneğin kanun, yönetmelik veya anlaşma hükümlerine riayet etmemesi halinde müddet dolmadan õnce geri alınabileceği gibi müddetini dolduran derneğe aynı hak ve salahiyetlerin yine bu madde hükümleri dairesinde yeniden verilmesi caizdir.

Tarım Vekaleti bu derneğin bilümum muamelat, kayıt ve hesabatını her zaman teftiş ve murakabe etmeye, direktifler vermeye salahiyetlidir. Derneğin statüsünde yazılı murakıplardan ayrı olarak Vekalet kendi memurlarından uygun gördüklerini murakıplıkla vazifelendirebilir."
12. Türkiye Jokey Kulübü Dereği Tüzüğünün "Derneğin Kuruluş Tarihi ve Kurucuları" başlıkl 2. maddesi şöyledir 
"23 Ekim 1950 tarihinde "Jokey Kulübü Dereği" adıyla aşağıda ad ve soyadları yazılı Türkiye Cumhuriyeti tabiyetindeki şahıslar tarafindan kurulmuştur.

1)F.L.K. (Eski Devlet Bakanı, Eski Milletvekili) (T.C.) Çankaya/Ankara 
2) S.Ö. (Eski Kocaeli Milletvekili) (T.C.) Çankaya/Ankara 
3) H.S.Ç.( T.C.) Sait Halim Paşa Yalısı Yenikõy/ıstanbul 
4) N.E. (Ç.) (T.C.) Îstasyon Cad. Buca/Izmir 
5) S.A. (Hukukcu) (T.C.) Kavaklıdere Sok. No.245 Ankara 
,,..

kararı ile adında "Türkiye" kelimesinin kullanılmasına izin verilerek "Türkiye Jokey Kulübü Derneği" adımı almıştır.

10 Temmuz 1953 tarihinde kabul edilen 6132 Sayılı At Yarışları Hakkında Kanunun 5. Maddesine dayanılarak Türkiye Jokey Kulübü ile Tarım Vekaleti arasında yapılan sõzleşme ve daha sonra 3 Ekim 1953 tarihinden beri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile yaptığısözleşmelerle at yarışlarımı düzenleme yetkisine sahip kamu yararına çalışan bir dernektir."
13. Tüzüğün "Dereğin Amacını Gerçekleştirmek İçin Sürdüreceği Çalışma Konuları ve Biçimleri İle Faaliyet Alanı" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"Dernek amacını gerçekleştirmek için şu çalışmalarda bulunur;
a) Atçılığın gelişmesi ve özellikle yarış atı yetiştirilmesinin ve ıslahının özendirilmesi için her türlü girişimlerde bulunmak ve etkin çalışmalar yapmak, yarışçılığın ve yarış atı yetiştiriciliğinin geliştirilip ilerlemesini sağlayacak önlemler almak, amaç ve konularıile ilgili olarak araştırma geliştirme çalıişmaları (ARGE) yapmak, yaptırmak ve bu amaçla her tūrlü girişim ve çalışmalarda bulunmak,
b) At yarışçılığı ve at yetiştiriciliği, yarış atı yetiştiriciliği ve ıslahı ile ilgili olan kişi ve kuruluşlar arasında yakınlaşmayı ve birliği sağlamak, ilgili kişilerin yetiştirilmesi, eğitilmesi ve sosyal gereksinimlerinin karşılanması için girişimlerde bulunmak, araştırma ve geliştirme ve ıslah merkezleri kurmak ve açmak,
c) Kanunların ve kamunun olanak tanıması halinde ulusal ve uluslararası at yarışları ve müşterek bahisler düzenlemek,kanunlara uygun olarak müşterek bahisleri kabul etmek hak ve yetkisini kullanmak, bunun için tüm işlemleri yapmaya yetkili olmak, yurt içinde ve dışında bayilikler vermek, çalışmalarını izlemek ve denetlemek, Türkiye sınırları içinde at yarışları düzenlemek, tüm teşkilatıile hipodromlarda teknik, idari, inzibati ve diğer her türlü önlemleri almak, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt 

Sayfa : 120
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmek, müşterek bahis kurallarını yerine getirmek, buna dair sözleşmeleri imzalamak ve gerektiğinde yönetmelik düzenlemek ve ilkelerini belirlemek ve hazırlamak, imzalamak, uygulamak, koşullarını belirlemek, bütçesini hazırlamak, personel alım koşullarını belirlemek, çalıştırmak, teçhiz ve tesis etmek, Bakanlıklarla protokoller ve düzenlenen sözleşmelerle müşterek hareket etmek ve gerektiğinde kararlar almak,
c) Yurt içinden ve yurt dışından erkek ve dişi damızhıkların ithali ve satın almmasını gerçekleştirmek ve yerine getirmek,komisyonlar kurmak, personel alım koşullarını belirlemek, çalıştırmak, teçhiz ve tesis etmek, Bakanliklarla protokoller ve düzenlenen Sözieşmelerle mūşterek hareket etmek ve gerektiğinde kararlar almak,
d) Haralar, hipodromlar, aşım istasyonları, idman merkezleri ve rehabilitasyon merkezleri, at ıslahı, sağlığı ve hastalıkları ile ilgili her türlü araştırmayı yapmak, tedavi, islah ve sağlık merkezleri ile bu kuruluşlara ilişkin tesisleri kurmak, ilgili mevzuatın izin verdiği ölçüde poliklinikler, seyyar ve sabit klinikler açmak, tedavi merkezleri oluşturmak, laboratuvarlar, ilaçlama, araştırma istasyonları kurmak, bu tür tesisleri işletmek, işlettirmek, üçüncü şahıslara veya kuruluşlara işletme hakkı vermek, yönetmek ve idare etmek, bu amaçlarla iktisadi işletmeler kurmak ve geliştirmek,
e) Uluslararası kural ve ilkelere uygun olarak uluslararası faaliyette bulunmak, yurt dışındaki dernek veya kuruluşlara tiye olmak ve bu kuruluşlarla proje bazında ortak çalışmalar yapmak veya yardımlaşmak, yurt dışında amaç ve konusuyla ilgili toplantı,sempozyum, konferans, panel ve benzeri toplantılara katılmak, üyelerini temsil etmek, Türkiye'de ve yurt dışında at yarışları ve müşterek bahisler ve her türlü atlıi spor müsabakaları düzenlemek, idare etmek, uluslararası alanda Türk atçılığını tanıtmak, her türlü çayır, mera ziraat ve sanayi tesisleri, damızlıklar ve örek ahır ve ağıllar, danışmanlık merkezleri, pansiyon haralar açmak ve gerekli tesisleri kurmak, işletmek, işlettirmek,
f) Türkiye'de at yarışlarının ve yarış atı yetiştiriciliğinin ve ıslahının gelişmesini ve bu gelişmeņin uluslararası düzeyde olmasınısağlamak, üyeleri arasındaki sosyal ilişkilerin geliştirilmesi ve devam ettirilmesi için at yarışlarının düzenlenmesi veya benzeri spor müsabakaları, yemekli toplantılar, konser, balo, tiyatro, sergi, gezi, eğlenceli etkinlikier vb. düzenlemek veya üyelerinin bu tür ve benzeri etkinliklerden yararlanmalarını sağlamak,
g) Üyelerinin zamanlarını değerlendirebilmeleri için sosyal ve kültürel tesisler, iktisadi işletmeler kurmak ya da kuruluşlar oluşturmak veya mevcutlarına katılmak, bunları işletmek ve Üyelerinin yararlanmalarını sağlamak; spor kulüpleri kurarak üyelerinin,meslek mensuplarmın, yakınlarının ve gençlerimizin at biniciliği, yarış atı biniciliği ve spor yapmalarına olanak sağlamak, at sahibi belgesi düzenlemek, vermek, kişisel dosyalarımı oluşturmak ve arşivlemek, bunun için bürolar, komisyonlar ve fonlar kurmak, işletmek ve bunun için gerekli personeli temin ederek çalışmaları gerçekleştirmek,
ğ) Dernek faaliyetleri için gerektiğinde kredi yołuyla borçlanmak, ihtiyaç duyulan taşınır, taşınmaz mal satın almak, satmak,kiralamak, kiraya vermek ve taşınmazlar ūzerinde her türlü ayni hak tesis etmek, yerleşim yeri ile amaç ve çalışma konuları için gerekli arsa, bina, kamp, kulüp, lokal sosyal tesis ve benzeri taşınmaz malları satın almak, satmak, kiralamak, kiralayabilmek, kiraya vermek,işletmek,
h) Amacın gerçekleştirilmesi için Vakıf veya Federasyon kurmak veya kurulu bir federasyona katılmak veya dereklerin izinle kurulabileceği tesisleri gerekli izinler alarak kurmak ve işletmek,
1) Derneğin amacını gerçekleştirmek üzere, amaç ve konusuyla ilgili olarak yurt içi ve yurt dışında kurum ve kuruluşlardan ayni ve nakdi maddi yardım almak, destek olmak, ortak projeler oluşturmak, yurt içinden ve yurt dışından bağış kabul etmek,
i) Gerek görülmesi halinde, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler oluşturmak ve yürütmek,
j) Amaç ve hizmet konuları ile ilgili olarak kurs, seminer, konferans ve panel gibi eğitim çalışmaları düzenlemek ve bu tür etkinliklere üyelerinin katılımını sağlamak, Dernek üyelerinin Derneğin amaç ve konularıyla ilgili olan diğer meslek grupları, kurum ve kuruluşlarla yurt içi ve yurt dışı geziler, yarışmalar, at yarışları, athı müsabakalar, etkinlikler, tanıtımlar, konferanslar, sempozyumlar,paneller, toplantılar, gösteriler, spor etkinlikleri, piyangolar ve eğlence amaçlı etkinlikler düzenlemek, katılmak, her nevi ve cins at binek takımları, nal, nal çivisi, bandaj, aşı, arpa, yulaf, ot ve ilaç gibi malzeme, araç ve gereçlerle benzerlerini imal etmek, ithal etmek, satmak,satın almak ve müzeler kurmak, sergiler, fuarlar düzenlemek, kitaplık araştırma ve/veya dokümantasyon merkezi ve arşivler oluşturmak,gazete, dergi, bülten, broşür, kitap yayınlamak, radyo ve televizyonlar için programlar hazıriamak, programlara katılmak, yayınlanmasınısağlamak, bu yayınlara katılmak, amacın gerçekleştirilmesi için gerekli olan her türlü bilgi, belge, doküman ve yayınları temin etmek,üyeleri arasındaki iletişimi güçlendirmek, web sitesi kurmak ve internet ortamında yayın yapmak, yapılmakta olan yayımlara katılmak,yardımlaşma sandıkları kurmak,
k) Derneğin onur ve saygınlığıyla bağdaşmayan, at sahipliği ve at ve yarış atı yetiştiriciliği gelenek ve kurallarına uymayan,aykırı hareket eden ve eylemleriyle Tüzük hükümlerini ihlal eden üyeleri Yönetim Kurulu kararıyla yazılı olarak uyarmak, gerektiğinde Disiplin Kuruluna sevk etmek, üyesi olmayan kişi, kuruluş ve kurumların Dernek amacıyla belirlenmiş ilkelere aykırı söz, hareket veya benzeri eylemleri karşısında da gereken açıklamaları yaparak kamuoyunu bilgilendirmek ve uyarı görevini yerine getirmek, kanunlar ve uluslararası ilkelerle Üyelerine, at sahiplerine ve at yetiştiricilerine tanınan hak ve ilkelerinin korunması ve geliştirilmesi amacryla gerekli tüm girişimlerde bulunmak,
1) Amaçlarını gerçekleştirmek üzere uluslararası faaliyette veya işbirliğinde bulunmak, yurt içinde veya yurt dışında gerekli görülen yerlerde temsilcilikler açmak, bayilikler vermek, platformlar oluşturmak, müşterek bahisler düzenlemek, yurt içinde veya yurt dışında kurulmuş veya kurulacak dernek, vakıf ve üst kuruluşlara ūye olmak,
m) Kanunlarla yasaklanmayan alanlarda, diğer dernekler, vakıflar, sendikalar, meslek kuruluşları ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla, diğer kurum ve kuruluşlarla ortak olan amaçlarını gerçekleştirmek için uygun gördüğü platformlara katılmak veya oluşturmak 

n) Dernek amaçlarının gerçekleştirilmesi için taşınmaz mallar iktisap etmek, üçüncū şahıslar yerine lehine ipotek tesis etmek,kendi lehine yapılan ipotekleri kabul etmek, her türlü makine ve teçhizat almak, imal etmek, imal ettirmek, kiralamak veya kiraya vermek, kat mülkiyeti ve kat irtifakı tesis etmek ve her türlü hukuki tasarrufta bulunmak taşınır veya taşınmaz mal bağışı ile her türlübağış ve yardımları kabul etmek.

Dernek; Tüzükte yazılı amaç ve konularını gerçekleştirmek üzere faaliyet gösterir. Türkiye'de yapılacak tüm genel ve yerel seçimlerde; bağımsız adaylar dahil olmak üzere belli bir siyasi partiyi ve/veya kişiyi desteklemek ve/veya işbirliği yapmak amacıyla siyasi nitelikte bir faaliyette bulunamaz. Bu amaçla diğer tüm kurum ve kuruluşlar, sendikalar, sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile birlikte ortak hareket edemez.*


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 121
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Islah İktisadi İşletmesi yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı şirketin, Türkiye Jokey Kulübū Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesinin Ankara Hipodrom Müdürlüğü Temizlik Hizmeti İhalesine katılmak için yaptığı başvurunun, Dernek tarafından belirlenen ve duyurulan idari şartnameye uygun şekilde "vergi borcu yoktur" yazısını süresi içinde ibraz etmediği gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin 17/03/2022 tarih ve 346sayılı Türkiye Jokey Kulübü Demeği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesinin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
17. Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; Türkiye Jokey Kulübü Derneğinin, dernek statüsünde bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu, at yarışları düzenleme, düzenlenen at yarışları üzerinde müşterek bahis kabul etme ve hipodromlarda teknik ve idari işleri yürütme yetkisine sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Bu durumda; Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesinin, sözleşme ile devraldığıfaaliyetleri kapsamındaki Ankara Hipodrom Müdürlüğü Temizlik Hizmeti İhalesine katılma istemiyle davacı şirket tarafından yapılan başvurunun, ihale idari şartnamesi hükūmleri uyarınca reddine ilişkin 17/03/2022 tarihli ve 346 sayılı işlem, kamu ihale mevzuatıkapsamında, kamu gücüne dayalı olarak tesis edilmiş idari bir işlem niteliği taşımadığından, işbu davanın gõrūm ve çözümū adli yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 22/06/2022 tarih ve E.2022/850 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 22/06/2022 tarih ve E.2022/850 sayıl GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/634KARAR NO : 2023/360KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : Çifte vatandaşlığa sahip olan davacının, nüfus kaydında "Z.M." olarak yer alan adının "Z.B." olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE yerinde görülmesi gerektiği hk.


Sayfa : 122
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davacı: Z.M.
Vekili : Av. Hakan YEŞİL Daval : Erzincan Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı kendi rızası olmadan, Z.B. olan isminin nüfus müdürlüğü tarafindan Z.M. olarak değiştirildiğini, çifte vatandaşlığa sahip olduğunu, pasaportunda Rus uyruklu olarak Rus ad ve soyadının bulunduğunu, ismi çocuğunun pasaportunda Z.M. olarak gözüktüğünden Rusya'ya giriş yapamadığını, Rusya'ya giriş çıkışlarında çocuğunu götüremediği için sıkıntı yaşadığını ileri sürerek,adının "Z.B." olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Erzincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/01/2022 tarih ve E.2021/415, K.2022/22 sayılı kararı ile "... Davacının çok vatandaşlığa sahip olduğu ve yabancı ülkedeki kayıtları ile Türkiye'deki kayıtlar arasında farklıhık bulunduğu ileri sürüldüğüne göre talebin, 4721 sayılı TMK'nin 27. maddesi uyarınca haklı nedene dayalı isim ve soyadının değiştirilmesi niteliğinde değil, çok vatandaşlılık halinde kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen 5901 sayılı Tūrk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesi,ilgili yönetmeliğin 80. ve devamı maddeleri ile Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 51 ve devamımaddeleri uyarınca kayıtlardaki uyumsuzluğun giderilmesine ilişkin olduğu, talebin açıklanan bu şekliyle idari iş ve idareye verilmiş bir görev olduğu anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Benzer nitelikte Diyarbakır bölge Adliye Mahkemesi 05/02/2020/49 Esas, 2020/57 karar sayılı ilami.)

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının yargı yolunun caiz olmadığı anlaşıldığından HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine... " karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Erzincan İdare Mahkemesi 18/10/2022 tarih ve E.2022/1519 sayılı kararı ile, ". davacı tarafindan, her ne kadar rizasıdışında kendisine Türk isim ve soyadıın verildiği iddia edilmiş ise de, bu hususta dosyaya sunulmuş herhangi bir bilgi ve belge bulunmaması ve ayrıca 12/05/2018 tarihinde nüfus kaydının düzenlenmesi akabinde kimlik belgesi alarak "Z.M." ismini kullanmaya devam edip bu hususta herhangi bir itirazda bulunmamış olması dikkate alındığında, davacının işbu davadaki isteminin, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri kapsamında çok vatandaşlılık halinde nüfus kayıtlarının tutulmasına ilişkin olmayıp 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca haklı nedene dayalı isim ve soyadının değiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yer verilen 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca davaya konu uyuşmazlığın görüm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; 5490 sayıh Kanun'un 36. maddesi uyarınca, davada adli yargı merciinin görevli olduğu ve mahkememizin görevsizliği sonucuna varıldığından, Erzincan 1. Asliye hukuk Mahkemesinin 17/01/2022 tarih ve E.2021/415,K.2022/22 sayılı dava dosyası da temin edilerek, 2247 sayılı kanun'un 19. maddesine gõre görevli yargı merciinin belirlenebilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına..." karar vermiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
A. Meyzuat 
5. 277 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınını" başlıkı 2. maddesinin 1.fikrası şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için ayıplan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazhıklara ilişkin davalar."
6.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Adın değiştirilmesi" başlıkhı 27. maddesi şöyledir:
"Adı değiştirilmesi, ancak hakh sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir.
Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve ilan olunur 
Ad değişmekle kişisel durum değişmez 
Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 123
7. "Düzeltme" başlıklı 39. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında dūzeltme yapılamaz."
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtları anlamını ve taşıdığıbilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus mūdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir, değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
9. "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir.
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarıma ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nūfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
10. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Çok vatandaşlık" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilerin, bu durumlarına ilişkin belgeleri ibraz etmeleri ve yaptlacak inceleme sonucunda kayden aynı kişiler olduklarının tespiti halinde, nüfus aile kütüklerinde kayıtlarıma çok vatandaşlığa sahip olduklarına dair açıklama yapılır.'
11. Aynı Kanun'un 46. maddesine dayahı olarak çıkartılan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Ad ve soyadın tescili" başlıklı 74. maddesi şõyledir 

"(1) Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunan yabancılar Türkçe ad ve soyadı alabilir. Ancak kendi ad ve soyadlarını muhafaza etmek istedikleri takdirde kişinin ad ve soyadı 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki hakkında Kanun gereğince Türk harfleri ile yazılır ve aile kütüğüne tescil edilir. Konulan ön adlar iki adı geçmemek üzere ve kısaltma yapılmadan yazılır.
(2) Soyadı alınmasında Soyadı Nizamnamesinde belirtilen esaslar gözönūnde bulundurulur. Soyadı tek kelime halinde yazılır.Ad ve soyadında çizgi, tire, nokta gibi işaretler kullanılmaz.'
12. "Çok vatandaşlığa ilişkin bildirimlerde nüfus müdürlüğünce yapılacak işlemler ve uygulanacak esaslar" başhklı 83.maddesi şõyledir:
"(1) Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan ve form dilekçe ile nüfus müdürlüklerine ya da dıştemsilcilikiere bildirimde bulunan Türk vatandaşlarının çok vatandaşlık işlemleri nüfus müdūrlüklerince yürütülür.
(2) Bildirim üzerine nüfus müdürlüğünce, ilgili kişilerin nüfus kayıtlarında yer alan adı, soyadı, doğum tarihi ve cinsiyet bilgileri ile sahip oldukları diğer devlet vatandaşlığını gösteren belgelerde yer alan kimlik bilgileri karşılaştırılır.
(3) Yapılan karşılaştırma sonucunda kimlik bilgilerinin uyması halinde ilgili veri giriş formu düzenlenir ve nüfus kaydına gerekli açıklama yapılır. Çok vatandaşlığa ait bildirim formuna diğer olaylar kütüğūnden numara verilir ve dayanak belgeleri ile birlikte muhafaza edilir.

(4) Kimlik bilgilerinin farklı olması halinde bu kişilerin talepleri reddedilir.
(5) Yabancı devlet vatandaşlığıın kazanılması sırasında yabancı ad ve soyadının seçildiğini gösteren yetkili makamlarca verilmiş belge ibraz edilmesi halinde, çok vatandaşlık işlemi yapılan kişinin nüfus kaydına almış olduğu yabancı ad ve soyadı da işlenir.(6) Çok vatandaşlığa sahip olduğu halde bu yolda bildirimde bulunmayan Türk vatandaşlarının diğer devlet vatandaşlığı ile yapmış oldukları nüfus olayları, nüfus kayıtlarına işlenmez. "
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgūn TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Îdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayfa : 124
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
15. Dava, davacının rızası olmadan Z.B. olan isminin nüfus müdürlüğü tarafindan Z.M. olarak değiştirildiğini, çifte vatandaşlığa sahip olduğunu, pasaportunda Rus uyruklu olarak Rus ad ve soyadının bulunduğunu, çocuğunun pasaportunda Z.M. olarak gözüktüğünden Rusya'ya giriş yapamadığını, Rusya'ya giriş çıkışlarında çocuğunu götüremediği için sıkıntı yaşadığıdan bahisle, nūfus kaydında "Z.M." olarak yer alan adının "Z.B." olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
16. Dava dosyasının incelenmesinden, Rusya Federasyonu vatandaşı olan davacının, 18/11/2016 yılında Türkiye'ye geldiği,başvurusu üzerine 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12/d maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 02/10/2017 tarih ve 2017/10881 sayılı kararı ile göçmen olarak Türk vatandaşlığını kazandığı ve 12/05/2018 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında ve "Z.M." olarak nüfus kaydı düzenlendiği, diğer adı ve soyadının ise "Z.B." olduğu bilgilerinin sicile işlendiği, ilerleyen süreçte çocuğunun pasaportunda ismi Z.M. olarak gözüktüğünden, Rusya'ya giriş yapamadığı, Rusya'ya giriş çıkışlarında çocuğunu götüremediği için sıkıntı yaşadığından bahisle nüfus kaydında "Z.M." olarak yer alan adının "Z.B." olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle bakıłmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

17. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'un 39. maddesinde, mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamayacağı hükme bağlanmış; 5490 sayılı Kanun'un 35.maddesinde, kesinleşmiş mahkeme hükmū olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği; 36. maddesinde, nüfus kayıtlarına ilişkin dūzeltme davalarımın asliye hukuk mahkemesinde açılacağı kurallarına yer verilmiş olduğu; nüfus davalarına yönelik olarak yerleşik içtihatlarda, nüfus kütüğünde bulunan bir kaydın baştan itibaren hatalı olduğu iddiasına dayalı davaların "kayıt düzeltme"davası olarak kabulü ile söz konusu hataların hükmen adli yargı yerince düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği; bakılan uyuşmazlığın da,Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte açıklanan kaydın düzeltilmesi kapsamında değerlendirilebileceği açıktır.

18. Bu durumda davacıın işbu davadaki isteminin haklı nedene dayalı isim ve soyadının değiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yer verilen 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca davaya konu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır 

19. Yukarıda belirtilen hususlar gõzönūnde bulundurularak; Erzincan Îdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Erzincan 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/01/2022 tarih ve E.2021/415, K.2022/22 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle 
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzincan İdare Mahkemesinin BASVURUSUNUN KABULÜ ile Erzincan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/01/2022tarih ve E.2021/415, K.2022/22 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/635KARAR NO : 2023/316KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Alman vatandaşı olan davacı tarafindan, babasının hastanede gördüğü tedavi giderlerinin Almanya ile Türkiye arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Anlaşması gereğince, davalı kurumdan tahsili talebiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: F.A.
Vekili : Av. Murat YILMAZ Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Zühal ÖZTÜRK 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 125
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Alman vatandaşı olan davacının babası H.A.in'in 03/09/2016 tarihinde Çeşme'de rahatsızlandığını, İzmir ili,Torbalı ilçesindeki Özel M. Hastanesine götürüldüğünü, burada tedavisine başlandığını ancak 07/09/2016 tarihinde vefat ettiğini, tedavi giderlerine ilişkin yaptığı 56.779,63 TL tutarındaki õdemenin, Almanya ile Türkiye arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Anlaşmasıgereğince davalı Kurum güvencesinde karşılanması gerektiği halde davalı tarafindan karşılanmadığını ileri sürerek, bu bedelin tarafına ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU ŞÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Izmir 1. Tüketici Mahkemesi 07/01/2021 tarih ve E.2021/8, K.2021/1 sayılı kararı ile, davalının resmi kurum olduğu, işlem ve eylemlerinden dolayı idari yargı yerinde dava açılabileceği, mahkemelerinin görevsiz olduğu gerekçesiyle, davanın dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş ve görevsizlik kararı istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ízmir 3. Ídare Mahkemesi 02/09/2021 tarih ve E.2021/1245, K.2021/1254 sayılı kararı ile, dilekçenin reddine karar vermiştir Davacı tarafindan yenileme dilekçesi verilmiştir 

5. İzmir 3. Ídare Mahkemesi 01/03/2022 tarih ve E.2021/1679, K.2022/487 sayılı kararı ile, dava konusu edilen tedavi giderlerinin ödenmesi hususunda çıkan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görūleceğine ilişkin özel düzenleme bulunmadığı, 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 103. maddesi uyarınca davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini belirterek, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönūnden reddine karar vermiş, davacıtarafindan istinaf yoluna başvurulmuştur.

6. İzmir Bölge Îdare Mahkemesi 6. Ídari Dava Dairesi 27/09/2022 tarih ve E.2022/1505, K.2022/1780 sayılı kararı ile, "..adli yargı yerinde verilen görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine açılan davada, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu hususu gözõnünde bulundurularak 2247 sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunması gerekirken bu yolu kullanmayarak davanın esası hakkında karar vermesinin usul kurallarına uygun olmadığı." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

7. İzmir 3. İdare Mahkemesi 25/10/2022 tarih ve E.2022/1969 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

IIL. İLGİLİ HUKUK 
8. T.C Anayasası'nın "Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları" başlıkhı 62. maddesi şöyledir:
"Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarımın korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alır."
9. Anayasanın "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır."
10. Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Arasında Sosyal Güvenlik Hakkında Sözleşme 30/04/1964tarihinde imzalanarak 1/11/1965 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sözleşme; Genel Hükümler, Hastalık ve Analık Sigortaları, Ölüm Sigortası (cenaze masrafları), İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigortası, Malullük, Yaşlılık ve Ölūm Sigortaları, Çocuk Zammı ve Çeşitli Hükümler olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Sözleşmenin maddi ve kişisel kapsamı, çalışanlar, geçici görevliler, hava nakliyat firmalarının personeli ve gemi adamları ile diplomatik temsilcilik görevlilerinin hangi Akit Tarafin sosyal güvenlik mevzuatına tabi tutulacağına ilişkin hükümler; İkinci bölümde, hastalık ve analık yardımlarından yararlanmaya ilişkin hükümler;Üçüncū bölümde, ölüm yardımlarının (cenaze masrafları) diğer Akit Tarafta bulunma ya da ikamet sırasında nasıl ödeneceğine ilişkin hükümler; Dördüncü bölümde, iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortasına ilişkin hükümler; Beşinci bölümde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin hükümler; Altıncı bölümde, çocuk parasına (zammı) hak kazanma ve õdenmesine ilişkin hükümler; Yedinci bölümde, Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin çeşitli hükümler ile Sözleşmenin yürürlüğe girmesi, yürürlük sūresi, yürürlük öncesi ve sonrası haklara ilişkin hükümler yer almaktadı. Ayrıca Sözleşme ve İdari Anlaşma 2 Kasım 1984 tarihinde tadil edilmiş olup değişiklikler 1 Nisan 1987 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

11. Sözleşme'nin 12. maddesi (2 Kasım 1984 tarihinde imzalanan Ek Sözleşme ile madde metninde değişiklik yapılmıştır.)şöyledir:
"(1) 4a maddesi,

Sayfa : 126
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
a) İkametgahını, sigorta vakasının zuhurundan sonra diger akit taraf ülkesine nakleden, ancak ikametgahını nakletmesine yetkili sigorta mercii tarafindan daha önce muvafakat edilmiş bulunan,
b) Sigorta vakası, geçici olarak diğer akit taraf ülkesinde ikamet ettiği sırada vuku bulan ve durumu itibariyle kendisine derhal yardım yapılması gereken,
c) Sigorta vakası, sigortadan ayrıldıktan sonra vuku bulan ve kendisine teklif edilen bir işe başlamak üzere diğer akit taraf ülkesine giden, bir kimse için geçerlidir.

(2) 1 inci fikranın a bendi gereği muvafakat, ilgili kimsenin, kendisine ait olmayan sebeplerden ötürü muvafakati daha õnceden alamamış olması halinde, sonradan verilebilir.

(3) Madde 4a, ülkesinde ikamet ettiği akit taraf mevzuatına göre yardım hakkına sahip bulunan bir kimse hakkında uygulanmaz.

(4Inci fikranın a ve b bentleri ile 2 nci fikra hükümleri, analık nedeni ile yapılacak yardımlar için geçerli değildir."
12. Sözleşme'nin 14. maddesinin birinci fikrası (28 Mayıs 1969 tarihinde imzalanan Ek Sōzleşme ile madde metninde değisiklik vapılmıştır; 2 Kasım 1984 tarihinde imzalanan Ek Sözleşme ile madde metninde değişiklik yapılmıştır) şöyledir:
..,.....kimse diğer akit taraf üikesinde ikamet ediyorsa, bu kimsenin hastalık sigortası bakımından hak ve vecibeleri, gelir veya aylık almak hakkına sahip olduğu akit taraf mevzuatına göre, bu akit taraf ülkesinde ikamet ediyormuş gibi, cari olur. Bu kimsenin geçici olarak diğer akit taraf ülkesinde ikameti halinde, 12 nci madde hükmü uygulanır."
13. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının Türkiye Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi konulu 19/03/2021 tarih ve 2021/6sayıhı Genelgesi'nin birinci kısmının "Sözleşmenin Maddi Uygulama Alanı" başlıklı 2. maddesi şōyledir:
"Sözleşme, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının;
(a) bendi kapsamındaki sigortalılar ile bu kapsamda gelir/aylık alanlar için malullük, yaşlılık, ölüm sigortası, kısa vadeli sigorta kolları ve genel sağlik sigortasıni,
(b) bendi kapsamındaki sigortalılar ile gelir/aylık alanlar için malullük, yaşlılık ve ōlüm sigortası ve kısa vadeli sigorta kollarıni,
(c) bendi kansamındaki sigortalılar ile gelir/avlık alanlar icin malullük, vaslılık ve ölüm sigortasını kapsamaktadır.
7.........
genel sağlık sigortalıları da Sözleşmenin genel sağlık sigortası uygulamasına dahil edilmiştir.


506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen emekli sandıkları Sözleşme kapsamında olup Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında olanlar için uygulanan Sözleşme hükümleri bunlar hakkında da uygulanacaktır. Bu kişiler hakkında Almanya yetkili kurumları ile yapılacak yazışmalara Kurum aracılık yapacaktır. Ancak talep formülerlerinin düzenlenerek Kuruma intikal ettirilmesi ile ilgili işlemler, ilgili sandık tarafından gerçekleştirilecektir."
14. Genelge'nin ikinci kısmının ikinci bölūmünün "Türkiye'de Turistik Amaçhı Bulunan Almanya Sigortahıları ile Aile Bireyleri" başlıklı 2.3.2. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası şöyledir:
"Almanya sigortalıları, gelir/aylık sahipleri ile bakmakla yükümlü bulunduğu aile bireylerinin, Ülkemizdeki geçici ikametleri sırasında Almanya yetkili kurumu/hastalık kasası adına Ülkemiz mevzuatının öngõrdüğü sağlık hizmetlerinden durumlan derhal (acil)tedaviyi gerektirdiği zaman yararlanma hakları bulunmaktadır.

Almanya sigortalılarının, Kurum mevzuatının öngördüğü sağlık hizmetlerini alabilmeleri için Almanya yetkili kurumu/hastalık kasasınca düzenlenmiş ve 4 üncü maddesine sağlık yardım hakkı süresi kaydedilmiş olan T/A 11 formüleri ile ilk müracaatlarını en yakın SGiM/SGM'lere yapmaları gerekmektedir."
15. Genelge'nin ikinci kısmının ikinci bölümünün "Almanya Sigortalısının Türkiye'de Yaptığı Sağlık Yardım Masraflarına İlişkin Geri Ödeme Talepleri" başlıklı 7.2. maddesi şöyledir:
"Sözleşmede öngörülen sağlık yardım hakkı formüleri olmadan veya Kuruma ibraz edilmeden Ülkemizde kendi imkânları ile tedavi gördükten sonra Almanya yetkili kurumu/hastalık kasasına müracaat ederek masraf iadesi talebinde bulunan kişiler için Almanya yetkili kurumu/hastalık kasasınca tedavi olunan ildeki SGiM/SGM'lere gönderilen T/A 26 ile eki faturalar ve/veya belgeler, talebi alan ünite tarafından bağlı bulunulan sağlık sosyal güvenlik merkezine gönderilecektir.

Söz konusu masraf iade bildirim formüleri Almanya yetkili kurumu/hastalık kasalarınca formüler ekindeki masraf faturasıbedellerinin ilgililere iadesine karar verilmiş olarak gönderildiğinden, sağlık sosyal güvenlik merkezlerince görülen tedavinin acil olup olmadığı araştırılmadan ve tedavinin anlaşmalı sağlık hizmeti sunucusu tarafından sağlanıp sağlanmadığının kontrolü yapılmadan belgelerde kayıtlı sağlık yardımlarımın Sağlık Uygulama Tebliğinde (SUT) belirtilen fiyat karşılıkları ilgili üniteye bildirilecektir.
Bildirilen tutarlar, ilgili yurtdışı işlemleri servisince Kuruma gönderilen "masraf iade bildirim formülerinin" ilgili alanına yazılacak ve imzalanıp onaylandıktan sonra ilgili Almanya yetkili kurumu/hastalık kasasına iade edilecektir."
16. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin neler olduğu; 64. maddesinde ise Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri sayılmıştır.
17. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesi şöyledir:"(Değişik: 17/4/2008-5754/45 md.)

Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin õdenmesi suretiyle sağlanır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 127
Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüoldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alımarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.(1) Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak (...)(2) 60 incı maddenin birinci fikrasının (c) bendinin (4),(6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fikraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçları, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fikra kapsamında değerlendirilmez.

Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncü fikrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleri dışında,sağladıkları sağlık hizmetleri için genel sağlhık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (.….) (Ek cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarina ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafindan mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ūcret alnabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum bu fikra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlik hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.

Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarını artıramazlar.
Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.
Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın ahınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir.Sözleşmeli ve sõzleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.
Kurum, bu Kanunun birinci fikrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürübedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürūbedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilen götürū bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katılım payları dışında ayrıca bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıca fatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir.

Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığıni, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duyduklarnı her türlüortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/20166745/61 md.) 3713 sayıhı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ūrünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amaca yõnelik ürün talepleri Kurum tarafindan yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafindan belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar gecen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan ayni Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar.
.........oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir.
(Ek fikra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tibbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarını geçmemek üzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.

Sağlık hizmeti satın alma sõzleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
18. Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:

Sayfa : 128
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Îdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde, adli yargı dosyasına ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasin Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Arzu ÇETiNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gōrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp düşünüldü:
21. Dava, Alman vatandaşı olan davacının babasının özel hastanede gördüğü tedavi giderlerine ilişkin 56.779,63 TL'nin Sosyal Güvenlik Anlaşması uyarınca davalı idarece tarafina õdenmesi istemiyle açılmıştır.

22. Sosyal güvenlik anlaşmaları, taraf ülkelerin vatandaşları ve çalışanlarının sosyal güvenlik haklarının mütekabiliyet esaslari çerçevesinde korunması ve güvence altına alınabilmesi amacıyla akdedilen anlaşmalardır. Anlaşma hükümlerine göre ülkeler arasında farklılık göstermekle birlikte sosyal güvenlik anlaşmaları yürürlüğe girdiğinde genel olarak anlaşma kapsamındaki kişilerin sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri bakımından eşit işlem görmelerini sağlar. Yurt dışında çalışan vatandaşların hak ve menfaatlerinin korunmasını teminen bugüne kadar Ülkemiz ile muhtelif ülkeler arasında sosyal güvenlik anlaşması imzalanmıştır.
23. Türkiye ile Almanya arasında sosyal güvenlik hakkında anlaşma 30/04/1964 tarihinde imzalanmış ve 01/11/1965 tarihinde yūrürlüğe girmiştir. Sözleşmede vatandaşın tanımı yapıldıktan sonra sözleşmenin uygulanması konusunda yetkili makamlar belirtildikten sonra uygulanacak mevzuatın, sigorta kolları ile sosyal güvenlik yardımlarına tahakkuk eden ve bir akit taraf ülkesinde veya bu ülkenin bir kısmında yürürlükte bulunan kanun, tüzük ve yönetmelik olduğu hüküm altına alınmıştır.

24. Dosyanın incelenmesinden, Alman vatandaşı olan davacının babası H.A.in'in 03/09/2016 tarihinde Ceşme'de rahatsızlandığı, İzmir ili, Torbalı ilçesindeki Özel M. Hastanesine götürüldüğü, burada tedavisine başlanan hastanın 07/09/2016 tarihinde vefat ettiği, özel hastanede gördüğü tedavi giderlerine ilişkin yaptığı 56.779,63 TL tutarındaki ödemenin, Almanya ile Türkiye arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Hakkında Anlaşma gereğince davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenmesi gerektiği halde davalıtarafindan ōdenmediği ileri sürülerek bu bedelin tarafina ödenmesi için davanın açıldığı; davalı kurumun cevap dilekçesinde ise, sosyal güvenlik sözleşmesine göre sağlık yardım belgesi ibraz edemeyen kişilerin tedavilerinin ücretli olarak karşılanmasının esas olduğu,yapılan tedavi masraflarının iadesinin sigortalının bağlı bulunduğu sigorta kurumundan talep etmesi gerektiği yönünde savunmada bulunduğu anlaşılmıştır.

25. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir. Dava konusu işlem, davalı idare tarafindan tek yanlı irade beyanıile kamu gücū kullanılarak tesis edilmiş olmasına karşın, işlemin yasal dayanağını 5510 sayılı Kanun, Tūrkiye ile Almanya arasında imzalanan sosyal güvenlik anlaşması ve bu sözleşmeye dayanılarak hazırlanan düzenleyici işlemler oluşturmaktadır.
26. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu talebin, Alman vatandaşı olan davacının babasının tedavi giderlerine ilişkin bedelin Sosyal Güvenlik Hakkında Anlaşma uyarınca davalı idarece tarafına Ödenmesi talebine ilişkin olduğu, bu konunun Türkiye ile Almanya arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Hakkında Anlaşması ve 5510sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan düzenleyici işlemlerde yer aldığı gözetildiğinde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın, Kanun'un I01. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İzmir 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 1.Tüketici Mahkemesinin 07/01/2021 tarih ve E.2021/8, K.2021/1 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 129
B. İzmir 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İzmir 1. Tüketici Mahkemesinin 07/01/2021 tarih ve E.2021/8, K.2021/1 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye Bilal

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/648KARAR NO : 2023/358KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan babasının ağır hasta olduğu, ceza evi şartları nedeniyle hastalığının tedavisinin etkin ve yeteri kadar yapılmadığı, doktor raporlarına rağmen tahliye edilmediği ve hastalığının ilerlemesine sebebiyet verildiği, daha sonra da vefat ettiği nedeniyle uğradığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın 5271 sayılı Kanun'un 141/3 maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : B.B.A.
Vekili : Av. Abdulhekim GİDER Davahlar : 1-Maliye Hazinesi 
2-Adalet BakanlığıVekili : Av. Hakan ÖZMEN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı babasının, karaciğer nakli olan bir insan olmasına rağmen haksız bir şekilde gõzaltına alınması, tutuklanması ve bu gözaltı tutuklama süresinde tedavi edilmemesi, ilaçlarının verilmemesi, diyet yemeğinin verilmemesi ve ceza evinde doktor olmayışıdolayısıyla ceza evindeki koşullardan dolayı sağlığının bozulması, akabinde vefat etmesi nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla destekten yoksun kalma tazminatı olarak 75.000 TL maddi ve 75.000 TL manevi tazminat istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Diyarbakır 2. Ídare Mahkemesi 27/10/2010 tarih ve E.2010/2032, K.2010/2190 sayılı kararı ile, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" başlıklı 7. Bölümünde yer alan "Tazminat İstemi" başlıkı 141.maddesinden sõz ederek, yapıldığı iddia edilen adli hata nedeniyle uğranılan zarara karşılık olmak üzere maddi ve manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünün adli yargı mahkemelerine ait olduğunu belirterek,Mahkemelerinin görevinde olmayan davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir 

3. Danıştay 10. Daire 03/12/2013 tarih ve E.2011/994, K.2013/8754 sayıl kararı ile, temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının onanmasına karar vermiştir.

4. Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesi 16/04/2015 tarih ve E.2015/47, K.2015/151 sayılı kararı ile, " ..Davacının babasıhakkında Siirt Cumhuriyet Başsavcılığının 17/09/2009 tarih ve 2008/208 Sr. Sayılı kararıyla vefat sebebiyle Ek Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair karar verildiği anlaşıłmıştır 


Sayfa : 130
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
CMK.nın 141. Maddesine düzenlenen haksız koruma sebebiyle tazminat davası ancak ek takipsizlik kararının kesinleşmesi ya da beraat kararının kesinleşmesi üzerine hak düşürücü süreler içerisinde açılabilir. Bu davayı dava tarihinde yürürlükte bulunan aynımaddenin metnine göre ancak haksız yere gözaltına alınan, yakalanan ya da tutuklanan kişiler açabilirler.
Davacının babasının kamu kurumuna karşı dolandırıcılık suçundan soruşturulduğu, tutuklandığı, sonradan tahliye edildiği ancak hastanede vefat ettiği sabit ise de, hakkındaki soruşturmanın tamamen yersiz olduğuna dair bir tespit bulunmadığı gibi takipsizlik kararı vefat sebebiyle yazıldığıdan ve davacının babasınin sağlığında açmış olduğu bir dava bulunmadığından dava tarihinde yürürlükte bulunan CMK.nın 141. Maddesi gereğince davanın şartları oluşmamıştır.

Buna karşılık aynı maddenin 3. Fıkrasına 6545 Sayılı Kanun ile eklenen düzenlemeyle kişisel kusur, haksız fil ya da diğer sorumluluk halleri de bu maddedeki dava sebeplerinden birisi olarak düzenlenmiş ise de, dava tarihinde bu düzenleme bulunmadığından,davalar dava tarihindeki kuralları göre yürütüleceğinden, 6545 sayılı Kanun ile CMK.nın 141/3 maddesine eklenen düzenlemenin dava tarihinde yürürfükte olmaması sebebiyle yine davanın bu yönüyle de kabul edilemeyeceği anlaşıldığından şartlar oluşmayan davanın reddine karar vermek gerekmistir.

Yargıtay kararlarında davanın tümüyle reddi halinde davalı lehine maktu vekalet ücreti belirleme gerektiğine hükmedilmekte olup (örneğin Yargitay 12. Ceza Dairesinin 2012/22666 E 2012/23092 K sayılı kararı) mahkememizce de davalı lehine maktu vekalet ücreti belirlenmiştir." şeklinde karar vermiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
6. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 18/12/2017 tarih ve E.2017/5151, K.2017/10383 sayılı kararı ile temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararımın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

7. Davacı vekili, sağlık durumu ceza infaz kurumunda tutulmasına uygun olmayan bir kişinin tahliye edilmesine yönelik taleplerin ve tutukluluk ile tutukluluğun devamına ilişkin kararlara yönelik itirazların reddedildiği ve bu kişinin tahliyeden bir süre sonra Ölmesinde tutulma koşullarının etkili olduğu iddiasıyla idari yargı ile adli yargıda açılan davalarda, tutulma koşullarının ölüme etki ettiğine ilişkin iddianın değerlendirilmemesi nedeniyle yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin olarak 08/05/2018 tarihinde Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.

8. Anayasa Mahkemesi 15/09/2021 tarih ve Başvuru Numarası 2018/15222 sayılı kararı ile, "Mevcut başvuruda başvurucunun, babasının sağlığının korunması için gerekli koşulların sağlanmadığına ve babasının ölümünün de bu durumdan kaynaklandığına ilişkin iddiası hakkında idari yargı mercileri ile adli yargı mercilerinin hiçbir değerlendirme yapmaması nedeniyle yaşam hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.Dolayısıyla somut başvuruda Îdare Mahkemesi ile Ceza Mahkemesi tarafından verilen kararlardan kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yemden yargılama bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yõneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek başvurucunun babasının sağlığının korunması için gerekli koşulların sağlanmadığına ve babasının ölümünün de bu durumdan kaynaklandığına ilişkin iddiası hakkında bir karar verilmesinden ibarettir.Bununla birlikte ihlale hem İdare Mahkemesi hem Ceza Mahkemesi sebebiyet verdiğinden yeniden yargılamanın hangi mahkeme tarafindan yapılacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Somut başvuru, dava şartı eksikliği nedeniyle davanın reddine ilişkin Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmesi üzerine yapılmışve Ceza Mahkemesi; başvurucunun babasının sağlığının korunması için gerekli koşulların sağlanmadığına ve babasının ölümünün de bu durumdan kaynaklandığına ilişkin iddiası hakkında bir değerlendirme yapmamıştır. Ayrıca başvurucu, Ceza Mahkemesince verilen kararı temyiz ederken İdare Mahkemesinin görevsizlik kararı vermesinden hareketle görevsizlik kararı verilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bu koşullar altında Anayasa Mahkemesi, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapması gereken mahkemenin Ceza Mahkemesi olduğu sonucuna varmıştır. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

HÜKÜM 
.suuuuuavvvov 
AYaşam akkıa bağlaı o k baş ak a didiğieşkinidian KUELİR 

OLDUĞUNA,

2. Makul sürede yargılanma hakkıın ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yaşam hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alman etkili başvuru hakkımın İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir öreğinin yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırımasıiçin yeniden yargılama yapılmak üzere Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2015/47, K.2015/151) GÖNDERİLMESiNE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDÍNE,
E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten õdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 131
G. Kararın bir öreğinin bilgi için Yargıtay 12. Ceza Dairesine (E.2017/5151, K.2017/10383) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 15/9/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.". karar vermiştir.

9. Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesi 06/06/2022 tarih ve E.2021/451, K.2022/241 sayılı karar ile,
".. 1-Anayasa Mahkemesi'nin Barış Başar Akyurt Başvurusu (Başvuru Numarası: 2018/15222) 15/9/2021 karar tarihli kararıdikkate alındığında " Ne idari yargı mercileri ne de adli yargı mercileri başvurucunun babasının olumsuz tutukluluk koşulları nedeniyle bozulan sağlığı yüzünden vefat ettiğine ilişkin iddiaların değerlendirilmemesi" nedeniyle Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alman etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmettiği anlaşılmakla , davacı tarafından tespite konu olayla ilgili 5271 sayılı CMK.nın 141.vd maddeleri uyarınca tazminini istemiş ise de, tazminat istemine ilişkin CMK'nin 141. maddesinde suç soruşturması ve kovuşturması sırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği belirtilerek tazminat istenebilecek hallerin tahdidi şekilde sıralandığı, ( davacının CMK'nın 141. vd. Maddeleri uyarınca verilen kararla ilgili olarak Anayasa Mahkemesi'nin kararında ihlale ilişkin bir .' değerlendirme bulunmadığı, davacının diğer iddiasının değerlendirilmemesi nedeniyle hak ihlali olduğuna hükmedildiği ) davacının "müteveffanın olumsuz tutukluluk koşulları nedeniyle bozulan sağlığı yüzünden vefat ettiğine ilişkin iddialarının ve bununla bağlantılı olarak tazminat isteminin " gereğinin takdirinin idari yargının görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği, bu tazminat kalemi hakkında karar vermek görevinin Mahkememize ait olmadığı, yargı, yolu-görev hususunun res'en dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla,Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Karar kesinleşince dosyanın görevli ve yetkili Siirt Nöbetçi İdare Mahkemesi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, ..." karar vermiş bu karar kesinleşmiştir.

10. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
11. Siirt İdare Mahkemesi 20/10/2022 tarih ve E.2022/992 sayılı kararı ile, “... davacının ileri sūrdüğü hususun, 4675 sayılıÎnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan "... bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacryla muayene ve tedavilerinin yaptırıması.., Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak..." gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin olup, bu konudaki şikâyetieri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmiş olup, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılması gerekmektedir.Bu durumda, adli yargının görevinde bulunan uyuşmazhıkla ilgili davanın, 2577 sayılı Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca görev uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görevli yargı yerinin belirlenmesine ilişkin 20.06.2022 tarih ve E-2022/281, K-2022/386sayılı kararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle, görüm ve çözümü idari yargının görevinde bulunmayan davada 2247 sayıh Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için iş bu dava dosyası ile Erzurum 1.Ağır Ceza Mahkemesi'nin E-2021/451 sayıhı esasına kayıtlı dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine..." karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
12. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"......
(2) Diğer hastalıklarda cezanın infazına, resmî sağlık kuruluşlarının mahkůmlara ayrılan bölümlerinde devam ołunur. Ancak bu durumda bile hapis cezasının infazı, mahkůmun hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa mahkūmun cezasının infazı iyileşinceye kadar geri bırakılır.

(3) Yukarıdaki fikralarda belirtilen geri bırakma kararı, Adli Tip Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tiıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir. Geri bırakma kararı, mahkümun tâbi olacağı yükümlülükler belirtilmek suretiyle kendisine ve yasal temsilcisine tebliğ edilir. Mahkûmun geri bırakma süresi içinde bulunacağı yer, kendisi veya yasal temsilcisi tarafından ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir. Mahkûmun sağlhık durumu, geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcıhğınca veya onun istemi üzerine,bulunduğu veya tedavisinin yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığıca, sağlık raporunda belirtilen sürelere, bir süre bulunmadığı takdirde birer yıllık dönemlere göre bu fikrada yazılı usule uygun olarak incelettirilir. Înceleme sonuçlarına göre geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığıca, geri birakmanın devam edip etmeyeceğine karar veriir. Geri bırakma kararını veren Cumhuriyet Başsavcılığının istemi üzerine, mahkûmun izlenmesine yönelik tedbirler, bildirimin yapıldığı yerde bulunan kolluk makam ve memurlarınca yerine getirilir. Bu fikrada yazılı yükümlülüklere aykın hareket edilmesi hâlinde geri bırakma karari, kararı veren Cumhuriyet Başsavcılığınca kaldırılır. Bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.

(6) (Ek: 24/1/2013-6411/3 md.) Maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarımnda hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen mahkûmun cezasının infazı üçüncü fikrada belirlenen usule göre iyileşinceye kadar geri bırakılabilir."
13. "Hükümlünün muayene ve tedavi istekleri" başlıkı 71. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü, beden ve ruh sağlığının korunması, hastalıklarının tanısı için muayene ve tedavi olanaklarından, tıbbî araçlardan yararlanma hakkıma sahiptir. Bunun için hükümlü öncelikle kurum revirinde, mümkün olmaması hâlinde Devlet veya üniversite hastanelerinin mahkûm koğuşlarında tedavi ettirilir."

Sayfa : 132
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
14. "Înfazı engelleyecek hastalık hâli" başlıklı 81. maddesi şöyledir:
" (1) Kurum hekimi veya gõrevli hekim tarafindan yapılan muayene ve incelemeler sonucunda hükūmlünün cezasını yerine getirmesine engel olabilecek hastalığı saptanırsa durum, kurum yönetimine bildirilir."
15. "Kapalı ceza infaz kurumu dışına çıkma halleri" başlıklı 92. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü; izin, hastaneye, Cumhuriyet Başsavcılığına veya duruşmaya sevk, eğitim, õğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi,salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışında ve yetkili makamca verilmiş yazıhı bir emir olmadıkça kapalıkurumun dışına çıkarılamaz. (Ek cümle: 15/8/2016-KHK-674/16 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/16 md.) (Îptal cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 22/9/2021 tarihli ve E.: 2017/17, K.: 2021/59 sayılı Kararı ile.)

(2) (Ek: 25/5/2005-5351/6 md.) Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak alınan bilgilerin doğrułuğunun araştınlması bakımından zorunlu görülen hâllerde, hükümlü veya tutuklular, rızaları alınmak koşuluyla, ilgili makamın ve Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine sulh ceza hâkimi kararı ile geçici sürelerle ceza infaz kurumundan alınabilirler. Bu süreler,hūkümlū veya tutuklu dinlendikten sonra işin niteliğine göre, her defasında dört günü ve hiçbir surette onbeş günü geçmemek üzere hâkim tarafından tayin olunur ve hükümlülük ve tutuklulukta geçmiş sayılır. Ceza infaz kurumundan ayrılış ve dönüşlerinde hükümlüveya tutuklunun sağlık durumu doktor raporu ile tespit edilir. Yer gösterme sırasında yapılan işlemlere ilişkin belgelerin bir ömeği ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir."
16. "Tutukluların yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun;  hapis cezasının infazının hastalik nedeni ile ertelenmesi, .. muayene ve tedavi istekleri,muayene ve tedavileri, sağlık denetimi, hastaneye sevk, infazı engelleyecek hastalık håli, .…. konularında 9, 16, 21, 22, 26 ila 28, 34 ilâ53, 55 ilå 62, 65 ilâ 76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir.

…."
17. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Tazminat İstemi" başlıklı 141. maddesi şöyledir:
"(1) Suc sorusturması veva kovusturması sırasında;
......
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim õnüne çıkarılmayan,
c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sūrede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,
f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlūlük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklıbulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e) ve (f) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat hakları bułunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fil veya diğer sorumlułuk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler 

nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.
(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, õdediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle gõrevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."
18. “Tazminat isteminin koşulları" başlıkı 142. maddesi şöyledir 
"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) Istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.
(3) Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine, açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların belgelerini eklemesi gereklidir.

(4) Dilekçesindeki bilgi ve belgelerin yetersizliği durumunda mahkeme, eksikliğin bir ay içinde giderilmesini, aksi hâlde istemin reddedileceğini ilgiliye duyurur. Süresinde eksiği tamamlanmayan dilekçe, mahkemece, itiraz yolu açık olmak üzere reddolunur.
(5) Mahkeme, dosyayı inceledikten sonra yeterliliğini belirlediği dilekçe ve eki belgelerin bir õrneğini Devlet Hazinesinin kendi yargı çevresindeki temsilcisine tebliğ ederek, varsa beyan ve itirazlarını onbeş gün içinde yazılı olarak bildirmesini ister.
(6) İstemin ve ispat belgelerinin değerlendirilmesinde ve tazminat hukukunun genel prensiplerine göre verilecek tazminat miktarının saptanmasında mahkeme gerekli gördüğü her türlü araştırmayı yapmaya veya hâkimlerinden birine yaptırmaya yetkilidir 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 133
(7) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/20 md.) Mahkeme, kararını duruşmalı olarak verir. Istemde bulunan ile Hazine temsilcisi,açıklamalı çağrı kåğıdı tebliğine rağmen gelmezlerse, yokluklarında karar verilebilir.

(8) Karara karşı, istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi, istinaf yoluna başvurabilir; inceleme õncelikle ve ivedilikle yapılır.

(9) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/144 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/139 md.) Tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödenir. Ancak, ödenecek miktar Tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz.
(10) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/144 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/139 md.) Tazminata ilişkin mahkeme kararlari,kesinleşmeden ve idari başvuru süreci tamamlanmadan icra takibine konulamaz. Kesinleşen mahkeme kararında hükmedilen tazminat ile vekâlet ücreti, davacı veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde õdenir. Bu süre içinde õdeme yapılmaması halinde, karar genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur."
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gōrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği gōrüşülüp düşünüldü:
21. Dava, Ceza Înfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan babasının ağır hasta olduğu, ceza evi şartları nedeniyle hastalığının tedavisinin etkin ve yeteri kadar yapılmadığı, doktor raporłarına rağmen tahliye edilmediği ve hastalığının ilerlemesine sebebiyet verildiği, daha sonra da vefat ettiği nedeniyle uğradığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.
22. Anayasa'nın Başlangıç kısmında õngörülen Kuvvetler ayrımı ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve 138. maddeleri dikkate alındığında, bağımsız bir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen idari işlemler kapsamında değerlendirilmesi mūmkün olmayıp, bu yargısal işlemler nedeniyle idari yargı yoluna başvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Yukarıda işaret edildiği üzere, Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığıda kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargıdüzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.
23. Dosyanın ve ilgili mevzuatın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, somut olayda, Cumhuriyet Savcısının talimatıyla yürūtülen soruşturmanın ve soruşturma sonucunda düzenlenen iddianame ile açılan kamu davasında kovuşturma süreci ve mahkumiyete ilişkin kararın ve tüm bu aşamalarda alınan kararlar ve işlemlerin yargılama faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmadığı, yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargıdenetimi dışında tutulması gerektiğinden, bu sırada uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açıldığıanlaşılan davanın görüm ve çözümünün 5271 sayılı Kanun'un 141/3 maddesi uyarımca adli yargı yerine ait olduğu, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Sirt İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Erzurum 1.Ağır Ceza Mahkemesinin 06/06/2022 tarih ve E.2021/451, K.2022/241 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Siirt İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 06/06/2022 tarih ve E.2021/451, K.2022/241 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, Üye Ahmet ARSLAN, Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi 


Sayfa : 134
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dosya kapsamına göre, davacımın talebinin dayanağı, babasının karaciğer nakli olan bir insan olmasına rağmen, haksız bir şekilde gözaltina alinması, tutuklanması ve bu gözaltı süresinde tedavi edilmemesi, ilaçlarının verilmemesi, diyet yemeğinin verilmemesi ve ceza evinde doktor olmayışı dolayısıyla, ceza evindeki koşullardan dolayı sağlığının bozulması, akabinde vefat ettiği iddiasıyla tazminat istemine ilişkin olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "Hakim ve Cumhuriyet Savcılarımın verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Bu haliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, ceza evindeki koşullar nedeniyle hizmet kusuruna dayalı açılan davanın çözümünde, İYUK'nun 2/b maddesi uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Üye Üye Nilgün TAŞAhmet ARSLAN Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2022/655KARAR NO : 2023/7KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Davacının tutuklu bulunduğu Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda telefonla görüşme hakkının kullandırılmadığından bahisle uğradığımanevi zararın tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : 0.Õ.
Davah : T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
I. Davacı, Burhaniye İnfaz Hakimliğine hitaben yazdığı 08/02/2022 tarihli dilekçesi ile özetle; bulunduğu Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda yasal hakkı olan telefon görūş hakkını cezaevi yöneticileri sebebiyle kullanamadığını, cezaevi yönetimine bunun için defaatle dilekçe ile talepte bulunmasına rağmen cevap verilmediğini, cezanın infaz şekli yasalarla belli iken, temel hakların siyasi tutuklular için cezalandırma aracı olarak kullanılmasının açık bir hak ihlali olduğunu, cezaevi yönetiminin bu görev kusuru nedeniyle mağduriyet yaşadığını ifade ederek; yapamadığı telefon görüş hakkının iadesi ile birlikte bu haktan eşit ve adil olarak istifade etmesinin sağlanması; görev ihmal/kusuru nedeniyle hakkını kullanmasını engelleyen cezaevi yöneticileri hakkında idari işlem yapılması; maruz kaldığı elem ve kederin telafisi ve hafifletilmesi adına 1.000 TL manevi tazminata hükmedilmesi isteminde bulunmuştur.

H. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Burhaniye Înfaz Hakimliği 10/02/2022 tarih ve E.2022/929, K.2022/1066 say1 ile, davacının Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunun telefonla görüşme hakkı kapsamında yerine getirdiği faaliyetine karşı yapmış olduğu itirazın reddine, manevi tazminat talebi yönünden ise görevsizlik nedeniyle başvuru dilekçesinin esasa girmeden reddine, başvuru dilekçesinin bir örneğinin Burhaniye Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

3. Burhaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesi 22/02/2022 tarih ve E.2022/82, K.2022/102 sayı ile, CMK'nın 142/2. hükmükapsamında davacı yanca ikame olunan koruma tedbiri uygulamasından kaynaklı tazminat istemi içeren işbu dava dosyasıın yargılamasında Ankara Ağır Ceza Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu kanaatine ulaşılarak, mevcut aşama itibariyle CMK'nın 142/2 hükmü uyarınca yetkisizlik kararı vererek dosyayı anılan Mahkemeye göndermiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 135
4. Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi 25/05/2022 tarih ve E.2022/173, K.2022/220 sayı ile, hizmet kusurundan kaynaklı açılan davada idari yargı mercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 5271 sayılı Kanun'un 3, 4, 5. maddeleri uyarınca bu davaya bakmakta mahkemelerinin görevsizliğine, davacıın manevi tazminat talebinin değerlendirilmesi için başvuru dilekçesinin bir õrneğinin Balıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Dosya kapsamında göre, davacının tazminat talebinin dayanağı tutukluluğu sırasında ceza infaz kurumunda telefon görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin idari işlem olup; yargısal nitelik taşımayan, yukarıda anılan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Davacı tarafın manevi zararın tazmini istemiyle açtığı davasının hizmet kusuruna ve özellikle de hizmetin işleyişi noktasında tutuklama kararının infazı sırasındaki hatalı işlemlere dayandığı anlaşılmıştır. İnfaz işleminin,yargılama faaliyeti kapsamında olmayıp idari bir eylem ve işlem niteliğinde olduğu kanaatine varılmakla, yargısal nitelik taşımayan,suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, ceza evindeki tutuklunun telefon görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun 2/b. maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağır ceza mahkemesinin de görevine girmediği kanaatine varılmıştır.

*
Açıklanan nedenlerle, Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunca telefonla görüşme hakkı ile ilgili faaliyetinin kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği iddiasına dayalı olarak hizmet kusurundan kaynaklı açılan davada idari yargı mercilerinin görevli olduğu kanaatine varılarak, açılan davada görev nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmış olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur. "
5. Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi 05/09/2022 tarihli üst yazıyla dava dosyasını Balıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesine göndermiştir.

B. Ídari Yargıda 
6. Balıkesir 1. İdare Mahkemesi 28/10/2022 tarih ve E.2022/969 sayı ile, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Olayda, davacının şikayetinin telefon görüş hakkı ile ilgili olarak Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunun faliyetine ilişkin olduğu, yine manevi tazminatın da telefon görüş hakkımın cezaevi yõnetimince gereği gibi yerine getirilmemesi sebebiyle maruz kaldığı elem ve kederin telafīsi ve hafifletilmesi adına istenildiği, Burhaniye İnfaz Hakimliği'nce davacının Burhaniye T Tipi KapalıCeza Înfaz Kurumu'nun telefon görüşme hakkı kapsamında yerine getirdiği faaliyetine karşı yapmış olduğu itirazın esastan reddedilmesine rağmen, sõz konusu şikayet/itiraz kapsamındaki manevi tazminat istemi yönünden ise Yargitay 4. Hukuk Dairesinin bir kararına atifta bulunulmak suretiyle görevsizlik kararı verilerek dosyanın en son Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderildiği Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'nce de yukarıda yer verilen gerekçe ile idari yargı mercilerinin görevli olduğu kanaatine varılarak görevsizlik kararı verilip dosyanın Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.

Bu minvalde, olayda davacının telefon gõrüş hakkı ile ilgili olarak Burhaniye T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun faaliyetine ilişkin şikayetinin yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinde yer alan "..dışarıyla ilişkileri, işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak" hususuna ilişkin olduğu, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın Înfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğunda duraksama bulunmadığı, diğer taraftan telefon görüş hakkı ile ilgili olarak cezaevi yönetiminin faaliyetine ilişkin şikayetin İnfaz Hakimliği'nin (adli yargının) görevinde olup karara bağlanmasına rağmen sōz konusu şikayet kapsamında talep edilen manevi tazminatın hizmet kusuru kapsamında değerlendirilip idari yargı mercilerince çözülemeyeceği, bu itibarla aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlıkların görüm ve çözümūnde de adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli ve yetkili olduğu hususunda karar verme yetkisinin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği de tabidir.

Nitekim, benzer uyuşmazlıklarda; Uyuşmazhk Mahkemesi'nin 27/12/2021 tarih ve E:2021/764 K:2021/691 sayılı kararı ve 21.03.2022 tarih ve E:2022/94 K:2022/181 sayılt kararı da bu yöndedir. "
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Înfazı Hakkındaki Kanun'un, "Hükümlünün telefon ile haberleşme hakkı"başlıklı 66. maddesi şöyledir:
"(1) Kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar ile görüşme yapabilirler. Telefon gōrüşmesi idarece dinlenir ve kayıt altına alınır. Bu hak,tehlikeli hâlde bulunan ve örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.

(2) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde hükümlüler, ücretli telefonlarla serbestçe görüşme yapabilirler.
(3) Açık ve kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölüm, ağır hastalık, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde, kuruma ait telefon ve faks cihazından derhâl yararlandırılırlar. Görüşmeler, tutanak ile belgelenir ve tutanaklar özel bir dosyada saklanir.

(4) Hükümlüler açık ve kapalı ceza infaz kurumlarında, çocuk eğitimevlerinde araç telefonu, telsiz telefon veya cep telefonu ve benzeri iletişim araçlarını bulunduramaz ve kullanamazlar."
8. 29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürūrlüğe giren Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Telefonla görüşme hakkı" başlıklı 74. maddesi şöyledir:
"(1) Kapalı kurumlarda bulunan hükūmlüler, belgelendirmeleri koşuluyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarıve vasisi ile telefon gõrüşmesi yapabilir.


Sayfa : 136
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
(2) Telefonla gōrüşmeleri aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Hükümlüler, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlama cezası ile hücreye koyma cezasının infazı sırasında olmamak koşuluyla, idarenin kontrolünde bulunan ve kurumun uygun yerlerine yerleştirilen telefonlardan yararlandırılır.b) Disiplin cezaları olsa bile, anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerin ölüm veya ağır hastalıkları veya doğal afet hâllerinde hükümlülerin telefon görüşme hakları hiçbir şekilde engellenemez.

c) Açık ve kapalı kurumlardaki hükümlüler; altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölüm, ağır hastalık, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde, kuruma ait telefon ve faks cihazından derhal yararlandırılır. Bu hâlde, yapılan telefon konuşmaları o haftaya ait konuşma hakkından sayılmaz. Görüşmeler, tutanak ile belgelenir ve tutanaklar özel bir dosyada saklanır.

c) Kurum personeli hükümlülere tahsis edilen telefonları kullanamaz.
d) Hükümlüler, telefon görüşmesi hakkına sahip oldukları konusunda bilgilendirilir.
e) Hükümlülerin telefonla görūşme gün ve saatleri, kurumda bulunan telefon adedi, başvuru sırası, kurumun asayiş ve güvenliği dikkate alınarak idare tarafindan belirlenir.

f) Hükümlüler görüşebilecekleri yakınlarından bir veya birden fazla kişi ile haftada bir kez ve bir telefon numarasıyla bağlantıkurarak kesintisiz görüşme yapabilir. Herhangi bir nedenle görüşme gerçekleşememişse daha önceden bildirilen numaralardan bir diğeriyle görüşebilir. Konuşma süresi görüşme başladığı andan itibaren on dakikayı geçemez. Deprem, salgın hastalık, doğal afet gibi zaruri hâllerde Bakanlık kararı ile telefon ile görüşme süresi ve sayısı artırılabilir.…"
9. 5275 sayılı Kanun'un, “Tutukluların hakları" başlıkhı 114. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklulardan çalışmaları istenebilir; ancak, buna mecbur tutulamazlar. Tutuklular istediklerinde idare, barındırıldıklarıodalarda çalışmalarına izin verebilir. Odada çalışma imkânı yoksa, tutukluların iş yerlerinde çalışmalarına da izin verilebilir. Bu takdirde kendileri hakkında çalışmakta olan hükümlülere ait rejim uygulanır.

(2) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya bu hususta kısıtlamalar koyabilir.
(3) Tutukluların yazılı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince kısitlanabilir.

(4) Tutuklu, savunması için istediği müdafii seçmek ve görevlendirmek hakkına sahiptir. Her dereceden kurum gōrevlileri bu hususta tutukluya tavsiyelerde bulunamaz.

(5) Tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz.

(6) Özel kanunda yer alan hükümler saklıdır."
10. Kanun'un“Kısıtlayıcı önlemler" başlıklı 115. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan, soruşturmanın amacını veya tutukevinin güvenliğini tehlikeye düşüren veya suçun tekrarına olanak verecek davranışlarda bułunan tutuklulara soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince aşağıdaki tedbirler uygulanabilir:
a) Tutuklunun tek başına, sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.
b) Belirli süre ile dışarıyla ilişkisinin, ziyaretçi kabulünün ve telefon görüşmelerinin kısıtlanması.
c) Gerekiyorsa kendisine veya başkalarına zarar vermesini õnleyici biçimde hazırlanmış özel bir odada barındırılması ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.

d) Saldırganlık göstermesi hâlinde belirli süreyle kelepçelenmesi veya hareketlerinin engellenmesi.
e) Yüksek güvenlikli bir kuruma nakledilmesi."
11. Kanun'un "Tutukluların yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun; yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, .telefonla haberleşme hakkı,... görüşlerde uygulanacak esaslar, beden eğitimi, kütüphane ve kurslardan yararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilå 28, 34 ila 53, 55 ilå 62, 65 ilå 76 ve 78 ila 88inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir..…."
12. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kurulus, görev, calısma esas ve usullerini düzenlemektir.
-.....hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

13. Kanun'un“Înfaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları,isıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarımın korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
.....,.hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarımın kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 137
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşıvapılan sikâyetleri incelemek.

....6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölūmühâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak 
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
14. Kanun'un“İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmüne ve "Infaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesinin üçüncū fikrasında, "Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görūrse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir" hükmüne ve son fikrasında "Itiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Înfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz." hükümlerine yer verilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığıda, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında,dosyanın, 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca incelenmesinde 
16. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Uyuşmazlık Mahkemesi;Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir." ve 27. maddesinde, "Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri õnce şekil ve süre açısından inceler; yōntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürūlmemiş istemleri reddeder" denilmiştir.

17. Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fikrasında, "(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.),İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır" ve 9.maddesinin 1. fikrasında; "1. (Değişik: 5/4/1990-3622/2 md.) Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli (...) yargı yerlerine açıłmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir. " hükmü yer almıştır.

18. Hukuk uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının gõrevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesiyle 2577 sayılı Kanunu'nun 15.maddesinin I. fikrası (a) bendinin ikinci cūmlesinde yer alan "görev" kuralları, aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerin işbölümūesasına ilişkin düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda, dava dosyasının görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeye gönderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır.
19. Gõreve ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmiş olması farklı sonuçlar doğurmaktadır.Şöyle ki; işbölümü esasına göre verilen görevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise,görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu bulunmaktadır.

20. Olay kısmında belirtildiği üzere, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, davacının manevi tazminat talebinin değerlendirilmesi için başvuru dilekçesinin bir örneğinin Balıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiş, daha sonra Mahkemece dava dosyası üst yazıyla Balıkesir Nöbetçi İdare Mahkemesine gönderilmiş ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine ait dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak, sonuç itibariyle 2247 sayıhı Kanun'un 19. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiş olup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 9. maddelerinde ōngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
21. Durum böyle olmakla birlikte, kamu düzenine ilişkin bulunan usui eksikliğinin tespiti ve düzeltilebilmesi Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkisi dışında kaldığından, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının varlığıkabul edilerek çözüme kavuşturulması, dava ekonomisine ve Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına da uygun düşecektir.
22. Diğer taraftan; Avrupa Însan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesinin 14/10/2008 tarihli MesutoğluTürkiye kararında (Başvuru No:36533/04); İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesinin uygulamasının çok katı biçimde ve aşırı şekilci gerçekleşmesi nedeniyle, başvuranların mahkemeye erişim haklarının ve dolayısıyla Avrupa Însan Hakları Sõzleşmesinin (AİHS) 6/1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varıldığı hususu da gözetildiğinde; olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacryla, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine göre yapılan başvurunun esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


Sayfa : 138
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Esasın İncelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davacının tutuklu bulunduğu kapalı ceza infaz kurumunda yasal hakkı olan telefonla görüşme hakkının kullandırılmadığından bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık manevi tazminat õdenmesi istemiyle açılmıştır.
25. Olayda, davacı iddiasımın, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan "..dışarıyla ilişkileri..." konusuna ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın Infaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmiş olup, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/05/2022 tarih ve E.2022/173, K.2022/220 sayıh gōrevsizlik kararının kaldirılması gerekmiştir.
. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Balıkesir 1. Ídare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/05/2022 tarihli ve E.2022/173, K.2022/220 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dosya kapsamına göre, davacının tazminat talebinin dayanağı tutukluluğu sırasında ceza infaz kurumunda telefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin idari işlem olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi)kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Bu haliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, ceza evindeki tutuklunun telefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde fYUK'nun 2/b maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağır ceza mahkemesinin de görevine girmediğini düşündüğümden saym çoğunluğun kararına katılmıyorum. 23/01/2023

Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/668KARAR NO : 2023/91KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan özel hukuk tüzel kişisi aleyhine idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek imkânı olmadığından, uyuşmazlığın Dicle Elektrik Dağıtım A.ş. ile ilgili kısmının özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 139
Davaci : M.A.D.

Vekili : Av. Mehmet Berat C.

Davahlar : 1-Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.

Vekili : Av. Mehmet EKLER 
2- Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Volkan NALBANT 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Şanlurfa ili, Birecik ilçesi, Akarçay Köyünde yer alan 86 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 550Kw bağlantı gücünde lisanssız güneş enerjisi santrali kurulması için yaptığı başvurunun Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından reddine ilişkin işlemin, Diyarbakır 3. Ídare Mahkemesinin 24/05/2018 tarih ve E.2017/2582, K.2018/877 sayılı kararı ile iptal edilmesine rağmen yargı kararının uygulanmadığından bahisle, uğradığı zarara karşılık şimdilik 10.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle TEİAş Genel Müdürlüğü ve Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye karşı idari yargı yerinde dava açmiştır.

2. Davalıların vekilleri, süresi içinde verdikleri savunma dilekçelerinde; uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek, davanın görev yönünden reddini talep etmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Diyarbakır 4. İdare Mahkemesi 06/12/2021 tarih ve E.2021/1843, K.2021/806 sayı ile, benzer nitelikteki Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarını da dikkate alarak, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
4. Gaziantep Bölge Ídare Mahkemesi 4. Îdari Dava Dairesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/641, K.2022/1250 sayı ile, "Idari yargının görev alanında kalan bir idari işlemin iptaline bağlı olarak açılan tam yargı davası niteliğindeki davanın 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesinde sayılan davalardan olduğu ve bu davanın iptal davasının sonucuna göre sonradan da açılabileceği gerçeği karşısında, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle başvurunun kabulüne ve Mahkeme kararının kaldırılmasına karar vererek, dosyayı Mahkemesine göndermiştir.
5. Diyarbakır 4. Ídare Mahkemesi 21/09/2022 tarih ve E.2022/898 sayı ile, açılan davada, davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.tarafindan görev itirazında bulunulduğunu belirterek; "Bakılmakta olan davanın, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesince verilen iptal kararının süresi içerisinde davalı idare tarafından uygulanmaması üzerine 2577 sayılı Yasanın 28.maddesi uyarınca açılmış bir tam yargıdavası olduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Yasa'nın yukarıda anılan 2. maddesinde sayılan tam yargı davası niteliğindeki uyuşmazlığın görüm ve çözümü yönūnden idari yargının görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığı çözümlemeye Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.

6. Davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin vekili tarafından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması ūzerine, dilekçe dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında; bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sõz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'yle ilgili kısmıın õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği" görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gõre Danıştay Başsavcısıın da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Danıştay Başsavcısı, "2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesi de dikkate alındığında, idari yargı mercii tarafından incelenerek verilmiş olan kararın uygulanmasını teminen davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine açılmış olan bu tam yargı davasının görüm ve çõzümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varıimıştır." gerekçesiyle, başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir 

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendi şöyledir:

Sayfa : 140
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
ancavauasuanaun.
icin menfaateri ihlal edilener tarafindan açlan iptal davala,cane mnar cncner carmdan ayman paa davaan,owb 
,.marevcan ve nemeue doa v maar avgsu mam e ae.e.
Tüleazaöraık yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
B. Yargı Kararları
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin 28/05/2020 tarih ve E.2020/47, K.2020/314 sayı ile, davacı şirket tarafindan, ilgili Yönetmelik kapsamında lisanssız olarak güneş enerjisiyle elektrik üretimi yapmak amacıyla davalı kuruma yapılan başvuruların zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davada, İdare Mahkemesince işlemlerin iptaline karar verilmesine rağmen, karar gereğinin otuz günlük süre içerisinde yerine getirilmediğinden bahisle; uğranılan zarar ve mahrum kalıman gelire karşılık tazminat ödenmesi istemiyle Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne karşı açılan davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmısövledir:Y 
yoyleon a Yaama Uu Kamadesinnbenin; a işler hakka ye ek s, k ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,(b) bendinde; Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları idari dava tüeaasnda sayıms olu kural olarak idari yargıda ancak Devete ve kamu tüzel kişilerine karşıaçılan davalara bakılabilir.
...............,...karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükūmlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde,anılan davalı yōnünden ołumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
14. Dava, davacının lisanssız gūneş enerjisi santrali kurulması için yaptığı başvurunun Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından reddine ilişkin işlemin, İdare Mahkemesinin kararı ile iptal edilmesine rağmen yargı kararının uygulanmadığından bahisle, uğradığızarara karşılık maddi ve manevi tazminat ōdenmesi istemiyle açılmıştır.

15. Ortaya çıkan görev uyuşmazlığının çözümü açısından davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin hukuki yapısını incelemek gerekirse: Türkiye Elektrik Kurumu (TEK), Elektrik sektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile,Türkiye Elektrik Üretim-lletim A.Ş. (TEAŞ) ve Tūrkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülüolarak yeniden yapılandırımış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra, dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve Yüksek Planlama Kurulu'nun 17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı Kararı İle kabul edilen "Elektrik Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarih, 2004/22 sayılı kararı ile davalı Şirketin de bağlı olduğu TEDAş özelleştirme kapsam ve programına alınmış, dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.

16. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin õzelleştirme kapsamı ve programına alınması neticesinde; Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 31.01.2005 tarih B.02.1.ÖiB.0.10.07/00-991 sayılı yazısı ile Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Mardin, Sirt ve Şırnak illerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin kurulmasına karar verilmiştir. 01.03.2005 tarihinde merkezi Diyarbakır'da olmak üzere;Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. hizmete başlamıştır.

17. "Dicle Elektrik Dağıtım A.$."nin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 11/04/2011 tarih ve 2011/27 sayılı kararı uyarınca %100oranındaki hissenin satışına ilişkin Özelleştirme Idaresi Başkanlığı ile K. Dağıtım Tüketim Malları Înş. ve Tic. Ltd. Şti. - C. Inşaat ve Tic. A. $. Ortak Girişim Grubu arasında 28/06/2013 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile Şirket Özelleştirilerek Dicle Enerji Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye devrolmuştur. Bu itibarla davalı Şirket, kamu kurumu yani idare olma vasfıni kaybederek õzel bir şirket statüsüne dönüşmüştür.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 141
18. Olayda, davacının, Şanlıurfa Îli, Birecik İlçesi, Akarçay Köyü, 86 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 550 Kw bağlantı gücünde lisanssız güneş enerjisi santrali kurulması yönündeki talebinin reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin 24/05/2018 tarih ve E.2017/2582, K.2018/877 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu kararın kanun yolları aşamasından geçerek kesinleştiği, bu karara rağmen davacının talebinin yeniden reddedilmesi üzerine, şimdilik 10.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle 06/09/2021 tarihinde dava açıldığıanlaşılmıştır.

19. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini taşımayan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olması karşısında, bu davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek imkânsız olduğundan, uyuşmazlığın davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.ş. ile ilgili kısmının özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne yönelik olarak Diyarbakır 4. Idare Mahkemesince verilen 21/09/2022 tarih ve E.2022/898sayılı görevlilik kararının kaldırıłması gerekmiştir 

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Diyarbakır 4. İdare Mahkemesince davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne yönelik olarak verilen 21/09/2022 tarih ve E.2022/898 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA.nMaNAw 
27/02/2023 tarihinde. Üve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi 
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Üye Doğan AĞIRMAN: Ahmet
Üye Eyüp SARICALAR: Mahmut
Üye Havva AYDINLI: Bilal

Üye Doğan AĞIRMAN: ARSLAN
Üye Eyüp SARICALAR: BALLI
Üye Havva AYDINLI: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davacının lisanssız güneş enerjisi santrali kurulması için yaptığı başvurunun Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından reddine ilişkin işlemin, İdare Mahkemesinin kararı ile iptal edilmesine rağmen yargı kararının uygulanmadığından bahisle, uğradığızarara karsılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açılmıştır.snk mad ve maev cazana Vucnor somyo aynp 
 y aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları İdarî dava türleri arasında sayılmışolup, idare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve zu  kacadavaaa ribaa.esl zomu Tua lsicmicre Kagi aqnucuk daraiarda raan yug* yongonern oaammaae..
Elekik  kinf ü ğckaaat mūmkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının alternatif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali õzerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumu (EPDK) kurulmustur.cYnmuowb 
Duzcono aae( s,a ay2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende saı perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyeteriolarak sıralamıştr. Kanunda elektrik enerjisiiletimfaaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise,kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği õngörülmüştür. Elektrik piyasasıfaaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüstür.M.
ourduiamayeas.ia yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliveti olduğu sonucuna ulasılmaktadır.lowb 
Taanyea oidugu Jonueana anymna Ö ğ kizmğa Faaliyeti" başlıklı 9. maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tūm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım"faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.


Sayfa : 142
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım Aş (TEDAŞ); tüzel kişiliğe sahip, õzel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışıve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDAŞ tarafından gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün,EPDK tarafından verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektõrü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi"(Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için õzelleştirme girişimi başlatılarak õzelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDAŞ özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararıekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satışhizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılı Kanun'un 14.2. maddesinde yer verilen, "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAŞ ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralıuyarınca, TEDA$ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik Îdarîsözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'u TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satıs vōntemi ile õzelleştirilmesine karar verilmiştir.

,....maddesinde, TEDAŞ'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dağıtım bölgelerinin õzelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı, ōzelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım lisansıa sahip tek şirket olmaktadır. Ancak, yatırımcının işletme hakkını devraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu unsurların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalmaya devam etmektedir. Yatırımcı, dağıtim şirketinin hisselerinin sahibi olarak TEDAş ile imzalanmış olan işletme hakkı devir sõzleşmesi çerçevesinde dağıtım varlıklarının işletme hakkını elde etmektedir. Yani, "hisse satış modeli"nde, mevcut varlıklar ile özelleştirme sonrası yatırımcı tarafından gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken, yatırımcı,dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurların işletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımlarıgerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. Yatırımcı ayrıca, işletme hakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili alt düzeniemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimi altında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantı başvurularımın 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelik uyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesinde dağıtım şirketlerine yapılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin "Bağlantı ve Sistem Kullanımına İlişkin Hükümler" başlıklı bölümünde, bağlantıesasları, bağlantı başvuru süreci, bağlantı başvurularının değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ve bağlantı ve sistem kullanımı süreci,bu süreçte dağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.Her ne kadar davalı şirketin õzel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemlerin de özel hukuk işlemi olduğu ifade edilmişse de, ōzel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayricalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumłuluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürūten davalı şirket ile davacışirket arasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarak değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen dava konusu işlemlerin yargısal denetimini yapma ve bu işlemlerden doğan tazminat istemini (ve diğer istemleri) karara bağlama gõrevinin idari yargı merciine ait olduğu açıktır.

Bu itibarla, davacı tarafından yapılan söz konusu başvurunun reddine ilişkin işlemden doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargıın görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazhığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/674KARAR NO : 2023/21KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak belirlenen binanın yıkılması yolunda tesis edilen işlemlerin iptali ile, bu işlemlere bağlı olarak oluştuğu öne sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görūlmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : M.D. vd.
Vekili : Av. Kürşat KILIÇOĞLU Davah : Mamak Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Y. Oya ERİş

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 143
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. 6306 sayılı Kanun uyarınca işleme tabi tutulan, Ankara ili, Mamak ilçesi, Kartaltepe Mahallesi, 434 pafta, 6636 ada, 8 parsel sayıli, S. Ayten Caddesi, No..., yeni No..., adresindeki tapu tahsis belgeli yapının yıkımına yõnelik muarazanın men'i ile yıkımın engellenmesi için tedbir kararı verilmesi, taşımmazın adlarına tescilinin yapılması, mümkün olmaması durumunda araziye eşdeğer bir arazinin belirlenerek adlarına tescili; tescilin yapılamaması durumunda arsa ve üzerindeki evin bugün itibarıyla değerinin belirlenerek,faizi ile kendilerine õdenmesi, taşınmazın kullanımının engellendiği tarih itibarıyla mevcut hak kaybının belirlenerek faizi ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, cevap dilekçesinde davanın idari yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/05/2022 tarihli ve E.2021/566 sayılı kararı ile, davalı idarenin görev ve yargı yolu itirazlarının yerleşik yüksek mahkeme kararları dikkate alınarak ve mahkemelerinin görevli olması sebebiyle reddine karar vermiştir.
4. Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, davanın, idari yargı yerinde gōrūlmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmısövledir:
.."..Uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun hükümlerine göre lisanslıkurum/kuruluşça tespiti yapılarak "Riskli Yapı" kapsamına alınan ve Tapu Müdürlüğü tarafından "Riskli Yapı" şerhi konulan dava konusu yapı hakkında, davalı idarenin, imar uygulamalarına başlamadan õnce riskli yapıların yıktırılması amacıyla, 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak, re'sen ve tek tarafı olarak işlem tesis ettiği açıktır.
Bu durumda; davalı idarenin, yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünü kullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazhığın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu sonucuna varılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenle; 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı, çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmesine, durumun anılan Mahkemeye bildirilmesine."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şōyledir:
"Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, uyuşmazlıkta, 6306 sayılıKanun hükümlerine göre "Riskli Yapı" kapsamına alman ve Tapu Müdürlüğü tarafindan "Riskli Yapı" şerhi konulan dava konusu yapıhakkında, davalı idarenin, imar uygulamalarına başlamadan önce riskli yapıları yıktırılması amacıyla, 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücūnü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği açıktır. Öte yandan davacılar vekilinin talebinin, bu işlemin iptali ile 2981 sayılı Kanun uyarınca mirasçılarına verilen tapu tahsis belgesinin dikkate alınarak bu Kanun uyarınca dava konusu taşınmazın veya muadili başka bir taşınmazın adlarına tescili, mümkün olmadığı takdirde taşınmazın bedelinin ödenmesi ve sõz konusu taşınmazı kullanamamaktan kaynaklanan zararın tazmini olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davalı idarenin, yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünü kullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazhıkla, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayanan davacıların diğer taleplerine konu uyuşmazlığın çözümünde, 6306 ve 2981 sayılı Kanun'da õngörülen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi gerektiğinden,idari yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir.

Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.05.2022 tarihli ve 2021/566 Esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

Sayfa : 144
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu ōngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tahliye ve yıktırma" başlıklı 5. maddesi söyledir:
.."() Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda,öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.
Uygulamaya başlanmadan önce, riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine altmış günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapı, malik tarafından yıktırılmadığı takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır.
Birinci, ikinci ve üçüncü fikralarda belirtilen usullere göre süresinde yıktırılmadığı tespit edilen riskli yapıların yıktırılması,Bakanlıkça yazılı olarak idareye bildirilir. Buna rağmen yıktırılmadığı tespit edilen yapılar, Bakanlıkça yıkılır veya yıktırılır.Uygulamanın gerektirmesi hâlinde Bakanlık, yukarıdaki fikralarda belirtilen tespit, tahliye ve yıktırma iş ve işlemlerini bizzat da yapabilir. Bakanlık veya idare tarafindan yapılan veya yaptırılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masrafları, hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanuna gõre tahsil edilir."
10. 15/12/2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin "Riskli yapıların tespiti ve itiraz" başlıkh 7. maddesinin 5. fikrası şöyledir:
" İlgili tapu müdürlüğünce, tapu kütüğüne işlenen belirtmeler, riskli yapı tespitine karşı tebligat tarihinden itibaren onbeş gün içinde riskli yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe itiraz edilebileceği, aksi takdirde İdarece verilecek süre içinde riskli yapının yıktırılması gerektiği de belirtilmek suretiyle, aynî ve şahsî hak sahiplerine 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre tebliğ edilir ve yapılan bu tebligat yazılı olarak veya elektronik ortamda Müdürlüğe bildirilir. Arsa paylı tapularda, arsa ūzerindeki riskli yapının arsa malikleri dışındaki bir başkasına ait olması durumunda Müdürlükçe tapu müdürlüğüne bildirilecek yapı sahibine; arsa üzerinde birden fazla yapı olması ve riskli yapının arsa maliklerinden sadece bazılarına ait olması durumunda ise sadece riskli yapının sahibi olan arsa hissedarlarına ve ilgili aynî ve şahsî hak sahiplerine tebligat yapılır. Tapuda kayıthı malikin ölmüş olması hâlinde,Bakanlık, Müdürlük veya İdare tebligat işlemleri için 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre mirasçılık belgesi çıkartmaya, kayyım tayin ettirmeye veya tapuda kayıtlı son malike göre işlem yapmaya yetkilidir."
11. "Riskli yapıların yıktırıması" başlıkı 8. maddesi şöyledir:
"("(I) Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapıtespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını idareden ister.
(2) idarece;
Altmış günden az olmamak üzere süre verilerek riskli yapıların tahliyesi ve yıktırılması yapı maliklerinden istenir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyı kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi kullananlara tahliye için malik tarafından bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafmdan kiracı veya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılır,
Yıkım ruhsatı; yapı maliklerinden biri veya birkaçının veya bunların vekillerinin müracaatı üzerine, yıkılacak yapının tahliye edildiğine ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan alınmış belgelerin sunulmasına veya yapının tahliye edildiğinin ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin fiilen kapatıldığının idarece tespit edilerek tutanağa bağlanmasına ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulün belirlenmesine istinaden, maliklerin muvafakati aranmaksızın altı işgünü içerisinde düzenlenir.

(a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yıktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar,malikleri tarafından yıktırılmamış ise, yapının İdarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur.

ε) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerce yıktırılmaması durumunda, hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. İdarenin talebi üzerine, ilgili kurum ve kuruluşların riskli yapılara verilen elektrik, su ve doğal gaz gibi hizmetlerini durdurması zorunludur."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 145
üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngõrülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, 6306 sayılı Kanun uyarınca işleme tabi tutulan, Ankara ili, Mamak ilçesi, Kartaltepe Mahallesi, 434 pafta, 6636 ada,8 parsel sayıli, S. Ayten Caddesi No..., yeni No.., adresindeki tapu tahsis belgeli yapının yıkımına yönelik muarazanın men'i ile yıkımın engellenmesi için tedbir kararı verilmesi, taşınmazın adlarna tescilinin yapılması, mümkün olmaması durumunda araziye eşdeğer bir arazinin belirlenerek adlarıma tescili; tescilin yapılamaması durumunda arsa ve üzerindeki evin bugūn itibarıyla değerinin belirlenerek faizi ile kendilerine õdenmesi istemiyle açılmıştır.

15. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasımda, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesi için bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek taraflı irade açıklamasının ürūnü olması ve kesin ve icraî nitelikte olması gerekmektedir.
16. Dava dosyasının incelenmesinden, davacılara miras yoluyla intikal eden, Ankara ili, Mamak ilçesi, Kartaltepe Mahallesi,434 pafta, 6636 ada, 8 parsel sayıli, S. Ayten Caddesi No.... yeni No.... adresindeki tapu tahsis belgeli yapı ile ilgili olarak; imar planında Pazar Alanı olarak ayrılmış olan yapının 6306 sayılı Kanun Hükūmlerine göre lisanslı kurumca, kuruluşça tespiti yapılarak "Riskli Yapı" kapsamına girdiğinden, yazının tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içerisinde yıkılması gerektiği yolunda 27/05/2020 tarih ve E.487872 sayıhı Mamak Belediye Başkanlığı işleminin tesis edildiği, anılan işlemin tebliğine rağmen verilen yasal süre içerisinde yapının yıkılmadığıın tespit edildiğinden bahisle, 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinin 2. fikrasının (c) bendi uyarınca yapıın, yazının tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içerisinde taraflarınca yıktırılması gerektiği, yıktırılmadığının tespit edilmesi halinde, kolluk kuvveti yardımıyla yıkımın Belediyece yapılacağına ilişkin 04/10/2021 tarih ve 675505 sayılı Mamak Belediye Başkanlığı işleminin tebliğ edildiği, bunun üzerine davacılar tarafından, yıkım kararını hukuka aykırı olduğu belirtilerek, taraflar arasındaki muarazanın men'i ile taşınmazın yıkımının engellenmesi için tedbir kararı verilmesi, taşınmazın adlarına tescilinin yapılmasımümkūn olmaması durumunda araziye eşdeğer bir arazinin belirlenerek adlarına tescili, tescilin yapılamaması durumunda arsa ve üzerindeki evin bugün itibarı ile değerinin belirlenerek faizi ile kendilerine ödenmesi, taşınmazın kullanımının engellendiği tarih itibarıyla mevcut hak kaybımın belirlenerek faizi ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
17. Bu durumda uyuşmazlığın çözümünün, idari işlemlerden dolayı davacının haklarının ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu, bu belirlemenin ise, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğu değerlendirilerek, davanın gõrüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/05/2022 tarihli ve E.2021/566 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 38.Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/05/2022 tarihli ve E.2021/566 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA 
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TĂŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Úye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TĂŞ: Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TĂŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN

Sayfa : 146
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/675KARAR NO : 2023/20KARAR TR : 23/01/2023
ÖzET : Belediye encümeni kararıyla Tapu Tahsis Belgesi iptal edilen davacının, 2981 sayılı Kanun kapsamında kendisine tapu tahsis belgesi ve tapu verilmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : A.M.
Daval : Mamak Belediye BaşkanlığıVekili : Av. N. Betül EKİCi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ankara ili, Mamak ilçesi, Gülveren Mahallesi, Camiyanı No.6 adresinde 2118 ada, 1 parseldeki gecekondu için davacı adına 04/04/1983 tarih ve 81417 no ile imar affi müracaat formu düzenlendiği, Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce yapilan incelemede gecekondunun üzerinde bulunduğu parselin şahıs parseli olduğunun tespit edildiği, imar uygulaması sonrası 2118 ada, 1 parselin imarın 37596 ada, 4 parsel olarak suyulandırıldığı, davacının 2981 sayılı Kanun'un 10/a maddesi uyarınca hak sahibi olabilmesi için gecekondusunun Hazine, Belediye, İl Özel İdaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde bulunması gerektiği açıklanarak, buna göre, davacıya ait gecekondunun şahıs parseli üzerinde kalması nedeniyle hak sahibi niteliği taşımadığı sebepleriyle ilk müracaat sahibi olan davacının 04/04/1983 tarih ve 81417 yevmiye nolu verilen imar aff müracaat belgesinin Kanun'un 10/a maddesi gereğince 28/01/2016 tarih ve 127/127 sayılı Encūmen Kararıyla iptal edilmesi üzerine davacı tapu tahsis belgeli taşınmazın tapu tahsis belgesi ve tapusunun belediye tarafindan verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

3. Ankara 35. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/05/2022 tarihli ve E.2021/350 sayılı kararı ile, davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması ūzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Danıştay Başsaveılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, 2981 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargıyerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosvaun Uyusmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir ovusazkMankemcme goaeroone mm,..w 
tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bvola kuanmülkivetde Medeni Kanu hükümer dda iai birşlemn icras niteliğini taşmaktad.cnnuan mukive de Meucn Ranun uukumnen aqmnda raan on yem te. -y",... .
aa amacının, taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Kanun uyarınca verilen tapu tahsis belgesine dayalı olarak idari tescil yoluyla tapu alınmasının sağlanmasına yönelik olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın, davacının isteminin 2981 sayılı Kanunda öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesinden kaynaklandığı, Medeni Kanun hükümlerine davalı bir mülkivet iddiasından kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır.me davau on makye luaasnd kuymaandog mona.
amaığögerekmektedir...n 
gerekmekteun.Uaığa Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, durumun anılan Mahkemeye bildirilmesine, 26/10/2022 tarihinde kesin olarak karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

II. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, Danıştay Başsavcılığının yaptığı başvurunun kabulü ile Ankara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasına karar verimesi volunda vazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımlarışöyledir:vouda vazu dusaneo vemnqun. Tazn uaqanoema ugo muy-". ...,,
kamaei taşınmazın kendi adına tescili istemiyle sōz konusu davayı açtığından, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası da, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği de dikkate alındığında,uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 147
davanın, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde yer alan iptal davaları kapsamında idari vargı verince çözümlenmesi gerekmektedir.vemcecozanenesrgorckmekean...
Bu nedene, Danştay Başaılığsay Kanunun maddes gereğince yapmş oduğu başvurun kablüAnkara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.05.2022 tarihli ve 2021/350 Esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:Y 
.ues. uozzaqou uu.uauava wuon vunaan.
akideDenem 4/ md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri ic mfe dertaaan ia dava aaten mar canener tararndun uyna qpa davaa..w 
naneven ve sicmduen uoiay Kigiovi maknar uogruuaa mder oe namae ey- r.o 
yrlridoğau hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.Yala...
uy davaanr  yku de denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 2981 sayılı Îmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı Îmar Kanununun Bir Maddesinin Değistirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:mDaaaon.w 
göre müracaat edilir.aaC..
goro uaruvua camm Bkka maliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler. Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir. Posta ile vapılan müracatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat tarihi sayılır.uacaada aokyem poaya vona m maem ...-..
ağa  yeşma wganacakto anokye ueepms a-. e......w 
üüdışında çalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışıda üç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi 12 aydır.Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa ve arazisi, tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaat masrafinı ödemeden müracaat edebilirler.ouccuen mueua ouonen...
uusramn ouccuon naruvav uwo v sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.ou Ranuna ge ltennoook ogvien aooyalam nw. aenn..
sanpe oa saaa6or• omes. -o-.  -,-.olarak vatırılır. Banka subesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır.mDka duor oumaan ooora. a."....ow 
valiliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrıca mahallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harc bes kat ve pesin alınır.cYmaDaYowb 
ea ar içie edeaieaaK yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır.vm mancaue To me maoeresoe amaoak mym   m,..wb 
 a uua miiözeei üro, nerin tika müracatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırmasıiçin belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresine teslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyalar intikal tarihinden itibaren en geç  ay içinde sonuçlandırmakla görevi ve sorumludurar caa, mna tadn noaon eng*yome-yo..ow 
gerekli her türlü tertip ve tedbirler alınır."
10. 2981 savılı Kanun'un "Tespit ve değerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
To. zor sayu Raa anTospn o agonene ..s...,valilik veva beledivelerce bastırılacak standart form kullanılır.vapecaycere vuoaoas Jaas tomm nammmn...
a asadomükaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fikrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya 
resu omauuzeaeva uurue sonuaaa vop eoo.  .
18 inci maddesine gõre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcıni, fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planını, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve 

Sayfa : 148
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
tasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafindan hazırlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.
Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev,yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.

16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik būrolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarına eklerler."
11. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (a) fikrası şöyledir:
"Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine Tapu Tahsis Belgesi verilir.

Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıkhı 13. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır...
b) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya õnleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fikralar : 18/5/1987 - 3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.

Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir."
13. 2981 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
16. Dava, Belediye Encümeni Kararıyla Tapu Tahsis Belgesi iptal edilen davacının, 2981 sayılı Kanun kapsamında kendisine tapu tahsis belgesi ve tapu verilmesi istemiyle açılmiştir.

17. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartlarıtaşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.
18. Dosyanın incelenmesinden, Ankara ili, Mamak ilçesi, Gülveren Mahallesi, 2118 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacı tarafından yapılan yapı nedeniyle 2981 sayılı Kanun'dan yararlanmak amacıyla yapılan başvurunun kabul edilerek kendisine tapu tahsis belgesi verildiği, ancak Mamak Belediye Encümeninin 28/01/2016 tarihli ve 127 sayılı kararıyla gecekondunun üzerinde 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 149
bulunduğu taşınmazın mülkiyetinin şahıslar adına kayıtlı olduğu gerekçesiyle imar affı müracaat formunun iptal edildiği belirtilerek,taşınmazın davacı adına tescili istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/05/2022 tarihli ve E.2021/350 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARf YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/05/2022 tarihli ve E.2021/350 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Üye Nilgün TĀŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Üye Nilgün TĀŞ: Ahmet ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/704KARAR NO : 2023/1KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 10-13. maddelerinde õngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDf gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S. Inşaat Taahhüt Ticaret A.Ş.

Vekili : Av. Mustafa AYDINER 
Daval : Tuzla Belediye Başkanlığı

Vekilleri : Av. Fatma ÖZBEN, Av. Mehmet Tuğrul OKÇU 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu İstanbul ili, Tuzla ilçesi, Tepeören Mahallesi, 1852 parsel sayılı taşınmazın, imar planında "enerji nakil hattı ve koruma kuşağı, dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı, park ve yol alanı" olarak ayrıldığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ifade ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 75.000 TL'nin kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz ile birlikte ödenmesi ve bedeli ödenecek alanların ifrazen belediye adına tapuya tescili, yolların tapudan terkini istemiyle, 11/06/2020 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresi içerisinde verdiği 04/09/2020 tarihli dilekçesinde, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2020/134 sayılı dosya kapsamında 26/11/2020 tarihinde yaptığıduruşmada, görev itirazının yapılacak keşiften sonra değerlendirilmesine karar vermiştir.

4. Davalı İdare vekili 16/03/2022 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile, 26/11/2020 tarihli celsede verilen kararla görev itirazının zımnen reddedildiğini ileri sūrerek olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasını talep etmiştir.


Sayfa : 150
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
5. İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/07/2022 tarih ve E.2020/134 sayı ile, davalı vekilinin görev itirazının şimdilik reddine karar vermiştir.

6. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemli 16/03/2022 tarihli dilekçesine karşı davacı şirket vekili tarafindan verilen 26/07/2022 tarihli cevap dilekçesinde, başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesine aykırı olduğu ve talebin usulden reddinin gerektiği ileri sürülmüştür.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 10. ve 12. maddeleri hükümlerine ve başvuruya ilişkin sürece yer verdikten sonra, dosyada usul ekonomisi yönünden eksiklik görmeyerek işin esasına geçmiş ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin l. fikrasının (b) bendi hükmü gereğince idari işlem olan imar planlarındaki hukuki el atmalardan kaynaklanan tazminat istemli davalarda idari yargı yerinin görevli olduğu görüşüyle, "davanın, taşınmazın bedelinin tazminat olarak hüküm altına alınması istemine ilişkin kısmı yönünden" 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmemiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
9. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma"başlıklı 10. maddesi şöyledir:nMow 
Görvuşmazığıçıkama; aivd yaımcnde açımş oan davaa ir süülgörırediüz ilgili Bassavcı veva Baskanunsözcüsü tarafindan görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenmesidir.
..............mahkemelerinde en geç birinci oturumda, (...) idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve vargı verlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş bulunmalarışarttır.

.g....Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargı merciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmişbulunmasına bağlıdır.

Uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay (..) Başkanunsõzcüsüdür."
10. Kanun'un “Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde,uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabinı bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat vapılan taraf, süresi icinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.aa das enae va rasavme rom oyp..ow 
ğüç-m zv k görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onayı örekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.

Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilir."
a ma",...w 
Y1. Kanun un Uyuşmaznk Çikarma Istcmde Dulannaya reakin Makamea Tupuaeake iqlelner ouyhen to. muaeeer y-y*eau..makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra, uyuşmazlık çıkarmaya yer olmadığı sonucuna varırsa veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fikrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğunu tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu karar, ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir yargı merciine basvurulamaz.

.Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığıtarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazısını, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargı merciine hemen bildirir. (Ek cümle:23/7/2008 - 5791/5 md.) Bu takdirde ilgili vargı merci, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır.
-...........Başsavcı veya Başkanunsözcüsüne tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir."
12. Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
,..

inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 151
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇl'nin başvurunun reddi yolundaki, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere düzenlenen dilekçenin, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde itirazı reddeden yargı merciine verilmesi gerekmektedir.

15. Dosyanın incelenmesinden, davalı vekilinin görev itirazını süresinde yaptığı, İstanbul Anadolu 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/11/2020 tarihli duruşmada görev itirazının yapılacak keşiften sonra değerlendirilmesine karar verdiği, davalı idare vekilinin, bu tarihte verilen kararla görev itirazının zımnen reddedildiğini ileri sürerek 16/03/2022 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasını talep ettiği, Mahkemenin görev itirazının reddine ilişkin kararını ise 19/07/2022 tarihinde verdiği anlaşılmıştır.

16. Olayda, Mahkemenin verdiği 26/11/2020 tarihli kararın görev itirazının reddine yõnelik olmadığı, zımni ret niteliğini de taşımadığı; "görev itirazının yapılacak keşiften sonra değerlendirilmesine..." karar verildiği, davalı tarafindan zımni ret olarak nitelendirilen bu karar tarihinden sonra dahi, 2247 sayılı Kanunda belirtilen "onbeş gün içinde" gerekliliğine aykırı olarak, bu tarihten çok sonra, 16/03/2022 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasının istenildiği, Mahkemenin 19/07/2022tarihinde verdiği görev itirazının reddine ilişkin karardan sonra, ayrı bir dilekçe de verilmediği gözetildiğinde, bu haliyle, görevlilik kararı verilmeden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıiması amacıyla verilen dilekçe dikkate ahınmak suretiyle, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması olanağı bulunmamaktadır.

17. Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 12. ve 13. maddelerine aykırı olan istemin ve bu istem nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca yapılan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 12 ve 13. maddelerine aykırı olan istemin ve bu istem nedeniyle Danıştay Başsavcılığınca yapılan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TĀŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TĀŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/707KARAR NO : 2023/86KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirketin, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan õdemeye sebebiyet verdiğinden bahisle engelli birey adına ödenen eğitim bedelinin 652 sayılı KHK'nın 43.maddesinin ikinci fikrası gereğince iki katı tutarında tahsil edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARt YARGI YERÍNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: K. Eğitim Hizmetleri Înş. Tur. ve Paz. Ltd. Şti.

Vekili : Av. Özmen Alp Giray ERDEMİR 
Daval : Milli Eğitim Bakanlığı (Ankara Valiliği İ Milli Eğitim Müdürlüğü)
Vekili : Av. Murat ŞANVER 


I, DAVA KONUSU OLAY 

Sayfa : 152
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
1. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Ankara ili Keçiören ilçesinde Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacışirketin, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan õdemeye sebebiyet verdiğinden bahisle engelli birey adına Haziran, Temmuz,Ağustos 2021 eğitim bedeli olan 2.732,54 TL'nin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fikrası gereğince iki katı tutarında 5.465,08TL olarak geri alınmasına karar verilmesi üzerine, davacı vekili tarafından, müvekkili şirket hakkinda Ankara Valiliğinin 28.02.2022tarih ve E-91571118-410.07-44570514 sayılı Olur'u ile Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenerek müvekkiline tebliğ edilen idari para cezası kararının iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliği 29/06/2022 tarih ve Değișik İş No.2022/4118 sayı ile, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı, uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiğinden bahisle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş; itiraz edilmesi üzerine Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği 27/07/2022 tarih ve Değişik İşNo.2022/8795 sayi ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve gōrevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Sulh Ceza Hakimliği'nin idari para cezalarında itiraza bakmakla yetkili mercii olduğu şüphesizdir ancak kurum veya idare tarafindan uygulanan her türlü yaptırımın, bu kapsamda değerlendirilmemesi gerekir. Bu konuda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile diğer kanunlar tarafından õngörülmüş kabahatlere ve idari para cezalarına bakmakla yetkili merciin Sulh Ceza Hakimlikleri olduğu, eldeki dosyada ise idare tarafindan uygulanan müeyyidenin nitelik itibariyle idari para cezası veyahut kabahat olmadığı, ayrıca yasal mevzuatta düzenlenmiş olan idari para cezaları yönünden yaptırıma konu tutarlar üzerinden yasal faiz verileceğinin düzenlenmediği gibi, yaptırımın konusu olan yasa maddesinde, lafzi olarak idari para cezasından veya kabahat filinden bahsedilmediği, "fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir.", şeklinde düzenlendiği, benzer konuya ilişkin Danıştay 8.Daire Başkanlığı tarafından verilen karariarda da itirazın esas yönünden incelendiği, görev uyuşmazlığının bulunduğunun belirtilmediği, bu durumda tüm dosya kapsamı ve yasal mevzuat dikkate alındığında görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup uyuşmazlığın idare mahkemelerince çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılarak başvurunun görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 18. Idare Mahkemesi 04/11/2022 tarih ve E.2022/1872 sayı ile, davanın çõzümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Bakılan uyuşmazlıkta; davacı şirkete ait eğitim kurumunca engelli birey adına Haziran-Temmuz-Ağustos 2021 bireysel ve yüzyüze eğitim bedeli olarak toplam 2.732,54 TL'nin beyan edildiği, yapılan bu ödemelerin yersiz olarak yapıldığından bahisle, 652sayılı KHK'nım 43/2.maddesi uyarınca yersiz ödenen toplam 2.732,54 TL'nin iki katı olan 5.465,08 TL'nin geri ödenmesinin istenilmesine ilişkin işlemin niteliği itibariyle davacıdan kendisine ödenen miktar kadar fazladan para istenmesini gerektiren bir hususun bulunduğu gõz önūnde bulundurulduğunda, sözü edilen işlemin idari para cezası olarak kabul edilmesi gerektiği, dolayısıyla idari para cezasının da 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olması ve anılan Kanun'un 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması, dava konusu idari para cezasının dayanağı olan 652 sayılı KHKnin 43.maddesinde de "Kanun Yolu'na ilişkin özel bir hükmün olmaması nedeniyle, işbu uyuşmazlığa ilişkin görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümlerinin dikkate alınacağı anlaşıldığından, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi kapsamında da bulunmayan dava konusu uyuşmazığın görüm ve çözümünde anılan Kanun'un 27/l. maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmiştır."
III İLGİLİ HUKUK 
5. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43.maddesinin ilk iki fikrası şöyledir:
C(,..Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar Îçin Özel Gereksinim Raporu ile õzel gereksinimi olduğu tespit edilen ve õzel eğitim değeriendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile õzel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Calısma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
.,.,,..........õdemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanuni faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafindan tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 153
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığıda, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bułunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
8. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİKin, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görūşülüp düşünüldū:
9. Dava, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirketin, gerçek dışıbeyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet verdiğinden bahisle engelli birey adına Haziran-Temmuz-Ağustos 2021 eğitim bedeli olan 2.732,54 TL'nin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fikrası gereğince iki katı tutarında, 5.465,08 TL olarak tahsil edilmesi yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

10. Dava konusu edilen işlem para cezası olarak nitelendirilmiş, Ankara Valisinin Olur'u ile ve Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen 28.02.2022 tarih ve E-91571118-410.07-44570514 sayılı işlem ile davacı şirkete tebliğ edilmiştir.
11. Kamu kurumlarınca alınan idari kararları yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek açılan ve 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının amaci, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek, idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır.

12. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı Kurumun öğrencilerinden B.C.K.'nın pandemi döneminde hiç okula gitmemesine rağmen okula gidiyormuş gibi adına telafi ders ücreti alındığı, daha sonra alınan ücretlerin iade edildiği iddialarıyla ilgili olarak Valilik Makamınca soruşturma emri verildiği, Eğitim Müfettişleri tarafindan yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda düzenlenen 14/02/2022 tarih ve 663.07/11-10 sayıhı Raporda, Merkezin eski ve yeni müdūrleri hakkında disiplin yönünden 657 sayılıKanun'un ilgili hūkmū uyarınca kınama cezası verilmesi teklifinde bulunulduğu, davacı kurum ile ilgili olarak ise, adı geçen öğrencinin Haziran, Temmuz ve Ağustos 2021 aylarında bireysel 8'er saat, toplamda 24 saat eğitim almadığı halde, toplam 2.732,54 TL õdemeye sebebiyet verildiği, bu durumun 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin 2. fikrası hükmü kapsamında olduğundan, kuruma fazladan ödenen ücret tutarının kanuni faiziyle birlikte hesaplanarak ve geri ödeme ile mahsuplaştırılarak ilgililerden tahsil edilmesinin uygun olacağı yönünde teklifte bulunulduğu;teklif üzerine, Ankara Valisinin Olur'u ile ve Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü tarafindan düzenlenen 28/02/2022 tarih ve E91571118-410.07-44570514 sayılı işlem ile, olay para cezası olarak nitelendirilmek suretiyle durumun davacıya tebliğ edildiği, bunun üzerine bakılan davaların açıldığı anlaşılmıştır.

13. Olayda, Müfettiş raporu üzerine Vali oluru'yla tesis edilen işlem para cezası olarak nitelendirilmiş ise de, Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliğinin kararında da işaret edildiği üzere, itiraza ve iptal davasına konu husus para cezası değil, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazla ödemeye sebebiyet verilmekten kaynaklı ödenen ücretlerin iki katı olarak tahsil edilmesine yönelik mali tekliftir. Kaldı ki, yaptırımın konusu olan 652 sayılı KHK'nın 43/2 maddesinde de lafzi olarak idari para cezasından veya kabahat filinden bahsedilmemektedir.

14. Bu durumda dava konusu edilen bu işlemin 652 sayılı KHK'nın 43/2 maddesi kapsamında idareye tanınan yetki kapsamında tesis edildiği ve işlemin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen idari işlem niteliği taşıdığı açık olduğundan, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.


Sayfa : 154
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 18. Idare Mahkemesinin 04/11/2022 tarih ve E.2022/1872sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 18. Ídare Mahkemesinin 04/11/2022 tarih ve E.2022/1872 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞf İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyūp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/708KARAR NO : 2023/114KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Taşınmazda bulunan hak ve hisselerinin tamamının 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkımmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun kapsamında başkası adına devrine ilişkin Gemlik Mal Müdürlüğünde yapılan taksitli satış sõzleşmesinin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davacı: M.B.

Vekili : Av. Gülcihan MUTLU YETİM 
Davahlar : (Adli Yargıda) 1-E.Ö., 2-B.Ö., 3-Gemlik Maliye Hazinesi 
(İdari Yargıda) Gemlik Kaymakamlığ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkillerinden vesayet altına alınan N. ile, kızı M.'in, nüfus kaydında N.'nin oğlu M.in kardeşi görünen Y.Ö. lehine Gemlik 3. Noterliğinin 07/08/2012 tarihli ve 09988 yevmiye sayılı düzenleme şeklinde muvafakatname ile Bursa ili, Gemlik ilçesi, Osmaniye Mahallesi, Çakaldere Mevkinde kain ve tapunun 412 ada, 33 parsel no'da kayıth bulunan 3068 m² yüz ölçümündeki tarla vasıflı gayrimenkuldeki hak ve hisselerinin tamamını 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırlarının Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hâzineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun kapsamında akti halefleri olarak almasına ve adına tescil edilmesine muvafakat ettiğini beyan edip, tanıklar Tarık Öztürk ile Bayram Demir huzurunda parmak bastıklarmı, davalıların vefat eden babası Y.Ö.'ün işbu mufavakatname ile 12/08/2013 tarihinde Gemlik Kaymakamlığı Mal Müdürlüğüne müracaat ederek 6292 sayılı Kanun uyarınca yapılan taksitli taşınmaz sözleşmesinin tarafların imzalarıaltinda tanzim edildiğini, iş bu sözleşme gereği 29/01/2014 tarihinden başlamak üzere altı ay aralıklı vadelerle son taksidi 29/07/2018tarihi olmak üzere on adet takside bağladığını, müvekkillerden kısıtlı N.'nin 01/07/1923 doğumlu 92 yaşında aynı zamanda noter işlemi sırasımda Alzheimer hastası olduğunu, kızı M.'in 20/10/1942 doğumlu 73 yaşında olduğunu, müvekkillerinin davalıların murisinin baskıve tehdidi ile dava konusu taşınmazı bila bedel devretmek zorunda kaldığını, bu nedenlerle Bursa ili, Gemlik ilçesi, Osmaniye Mahallesi,Çakaldere Mevkinde kain ve tapunun 412 ada, 33 parselde kayıtlı taşınmazın devrine yönelik yapılan her türlü noter mufavakatname işlemi, mal müdürlüğü ile devire yönelik düzenlenen sözleşme, tapuda devire ilişkin işlemlerin iptalini, dava konusu taşınmaz kaydına ihtiyati tedbir şerhi işlenmesini, yargılama gider ve vekil ücretlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ederek, adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 155
2. Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/07/2019 tarih ve E.2019/131, K.2019/360 sayılı kararı ile, "...Maliye hazinesinin davaya dahil edildiği 02/05/2019 havale tarihli cevap dilekçesi ile hazine vekili, Osmaniye Mahallesi 412 ada, 33 parsel sayılı taşınmaz 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında orman sınırları dışına orman vasfinı yitirmesi nedeni ile çıkartılarak Hazineye intikal ettirilmiş olup 6292 sayılı Kanun ile hak sahibi olan S.Ö. olarak tespiti yapıldığı, davacılar 6292 sayılı Kanun'un 6/10 maddesi ve 345sayılı Milli Emlak Genel tebliğinin 5/5. maddesi kapsamında Gemlik 3. Noterliği 07/08/2012 tarihli 07469 yevmiye nolu akdi halef muvafakatnamesi ile diğer mirasçı Y.Ö.'e haklarını devrettikleri, bu nedenle idaremiz taksitli satış sözleşmesi ile Y.Ö.'e satış işlemi yapıldığı, Y.Ö.'ün 09/11/2014 tarihinde vefatı ile mirasçıları olan davalılar mirasçılık belgesi ibraz ederek taksitleri ödemişler henüz satışişlemi tamamlanmadığı davacı ve davalıların kendi aralarında yaptıkları hukuki işlemlerin iptali ve diğer işlemlerde idaremizin herhangi bir kusuru bulunmadığı , açılan davaya taraf eklenmesi usule aykırıdır. Burada sadece Maliye Hazinesine davanın ihbarı yapılabileceği,açılan davaya taraf eklenmesi yapılması usule aykırı olduğu taraflarına yöneltilen davanın reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş olduğu görülmüştür.

Gemlik tapu müdürlüğünden Osmaniye mahallesi 412 ada 33 parsel sayılı taşınmazın takyidatlı tapu kaydının gönderildiği görülmüştür.Eaml,owb 
Gemlik Mili Emlak Müdürlüğünden davacı ile davalı arasındaki sözleşme iptal davası nedeniyle  sayıı Kanun'un Y.Ö.'yapılan satış bedellerinin tamamının ödenip ödenmediği hususunda bilgi istenildiği , idarece Y.Ö. adlı şahsa 6292 sayılı Kanun uyarınca Osmaniye Mahallesi 412 ada, 33 parselin satışı bedeli tahsil edilmiş olup borcu bulunmadığı, yapılan işlemlere ait belgelerin gönderildiği, ayrıca satış işleminin tamamlanması nedeniyle tapu devrinin yapılması için Gemlik tapu müdürlüğüne talimat verilmiş olup tapu kaydındaki mahkememizin 2015/220 Esas ve Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/1038 Esasıyla konulan tedbirlerin kaldırılmasıhalinde tapu devrinin yapılacağının bildirildiği görülmūştür.

Tüm dosya kapsamı ve delillerin değeriendirilmesinde; istinaf kararı doğrultusunda hazinenin davaya dahil edildiği, getirtilen son güncel tapu kaydımdan hazinenin dava konusu taşınmaza halen malik olduğu, maliye hazinesinden satış belgelerinin istendiği,yapılan incelemede davacı vekilinin son celsede tapu kaydının iptali talebinin maliye hazinesini kapsamadığı , şayet davalılar üzerine tapu geçmiş ise iptalini talep ettiği, tapu iptalinden öncede taraflar arasındaki noter muvafaktanemesinin ve 6292 sayılı Kanun'a göre yapılan satış sözleşmesinin iptalinin talep edildiği anlaşılmıştır. 6292 sayılı Kanun'a göre vatandaşa yapılan satışta satış sözleşmesi idari bir işlem olup sözleşmenin iptalini talep etmek için idari yargı görevlidir. Dolayısıyla bu hususta mahkememizin görevsiz olmasısebebiyle idari yargının gõrevli ołması sebebiyle dava ret edilmiştir.

Hazine dışındaki davahılara yöneltilmiş tapu iptalinin ise hazine dışındaki, davalıların henüz tapuyu tapu sicilinde kazanmamışolmaları sebebiyle davanın husumet yokluğundan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM gerekçesi yukarıda açıklandığı ūzere :
—(,..
dair davasının idari yargıın görevli olması sebebiyle görev yönünden REDDiNE ,

Davacının tapunun iptaline dair hazine dışındaki davalılara yöneltmiş olduğu tapu iptal ve tescil talebinin husumet yokluğu sebebiyle REDDiNE.." karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 14/07/2020 tarih ve E.2019/2083, K.2020/831 sayılı kararı ile, davanın konusunun, 2/B niteliğinde olan davaya konu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında davalılar murisine satışının yapılıp yapılamayacağının tespitine yönelik idari nitelikte bir õn işlem olduğunu, anılan taşınmazın orman sınırı içerisine alınmasına yada 2/B olarak orman sınırı dışına çıkarılmasına ilişkin olmadığını, bu durumda, 2/B niteliğindeki uyuşmazlık konusu taşınmazın davalılar murisine satışı için, 6292 sayılı Kanun'da õngörülen şartları taşıyıp taşımadığıın idari yargı yerince değerlendirilmesi gerektiğini,uyuşmazlığın çözümünün idari yargıya ait olduğunu, Hazineye karşı olan davanın gōrev yōnünden, Y.Ö. mirasçıları olan diğer davalılara karşı açılan davanın ise husumetten reddine dair kararda usul ve kanuna aykırı bir durum bulunmadığıni, davacı vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar vermek gerektiğini belirterek, Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2019/131, K.2019/360 sayılı ve 09/07/2019 tarihli kararında usul ve esas yōnünden kanuna aykırı bir durum bulunmadığından, davacının istinaf taleplerinin Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1 -b. 1 maddesi gereğince reddine karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
4. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 12/04/2021 tarih ve E.2020/9919, K.2021/5309 sayılı- kararı ile, davacı vekilinin temyiz istemlerinin reddine, usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına karar vermiştir.

5. 27/05/2021 havale tarihli talep dilekçesi ile davacı vekili, mahkemeleri tarafından verilen görevsizlik kararının temyiz incelemesi safhasında onama ile sonuçlandığı ve mahkemelerince dava konusu taşınmaza konulan mevcut ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verildiğini ancak, mahkemece verilen ihtiyati tedbirin kaldırılması kararının telafisi mümkün olmayan zararlara ve hak kayıplarına sebebiyet vereceğini, dolayısıyla yargılama sūrecinin halen devam ettiği gözetilerek yeniden ilgili taşınmaz üzerine ihtiyati haciz niteliğinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

6. Gemlik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/06/2021 tarih ve E.2019/131, K.2019/360 sayıh Ek Kararı ile, mahkemelerince verilen görevsizlik kararının istinaf ve temyiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş olduğu, dosyada verilen ihtiyati tedbir kararının bir kısım davalılar vekilinin talebi üzerine kaldırıldığı, tedbir kararının kaldırılmasına bir engelin bulunmadığı, dava dosyanın kesinleşmesi sebebiyle davacı vekilinin ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir talebi yönünden mahkemelerince dava dosyasının kesinleşen esasıüzerinden tekrardan inceleme yapılarak karar verilemeyeceğini belirterek davacı vekilinin ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

7. Davacı M.B. vekili, E.K. ve B.Ö.'e karşı Bursa ili, Gemlik ilçesi, Osmaniye Mahallesi, Çakaldere Mevkiinde kain ve 412ada, 33 parsel no'da kayıtlı bulunan 3.068 m² tarla vasıflı gayrimenkuldeki hak ve hisselerinin tamamının 6292 sayılı Kanun kapsamıda başkası adına tescil edilmesine muvafakat veren davacı tarafindan, Gemlik Mal Mūdürlüğünde yapılan 12/08/2013 tarih ve 16050106401sayılı taksitli satış sõzleşmesinin bu sözleşmeye dayalı olarak taşınmazın tapu devrinin tescili ile ilgili işlemlerin iptaline ve taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


Sayfa : 156
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Ídari Yargıda 
8. Bursa 1. İdare Mahkemesi 09/09/2021 tarih ve E.2021/787, K.2021/682 sayılı kararı ile, "taksitli satış sözleşmesinin" iptali istemiyle ayrı, "taşınmazın tapu devrinin tescili ile ilgili işlemlerin iptaline ve taşınmazın Hazine adına tescili" talebiyle ayrı olmak üzere hazırlanacak dilekçelerle iki ayrı dava açılmak üzere dilekçenin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, 2577 sayılı Kanun'un 5.maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15. maddesinin l/d bendi uyarınca iş bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren otuz gün içerisinde belirtilen noksanlar tamamlanarak usulüne uygun biçimde düzenlenecek dilekçeler ile iki ayrı dava açmakta serbest olmak üzere reddine karar vermiştir.

9. Davacı vekili bu kez, Maliye Hazinesi ve B.Ö. ile E.K.'a karşı Bursa ili, Gemlik ilçesi, Osmaniye Mahallesi, Çakaldere Mevkiinde kain ve 412 ada, 33 parsel no'da kayıth bulunan 3.068 m² tarla vasıflı gayrimenkuldeki hak ve hisselerinin tamamının 6292sayılı Kanun kapsamında başkası adına devrine ilişkin Gemlik Mal Müdürlüğünde yapılan 12/08/2013 tarih ve 16050106401 sayılıtaksitli satış sözleşmesinin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

10. Bursa 1. Ídare Mahkemesi 26/10/2021 tarih ve E.2021/1002 sayılı kararı ile, davanın doğru hasım olan Gemlik Kaymakamlığı husumeti ile incelenmesi gerektiğinden, diğer davalıların hasım mevkiinden çıkartılarak Gemlik Kaymakamlığının hasım mevkiine alımmasına karar vermiştir.

11. Bursa 1. İdare Mahkemesi 31/10/2022 tarih ve E.2021/1002 sayılı kararı ile, taşınmaza ilişkin taksitli satış sözleşmesinin,6292 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yapılmakla birlikte, sözleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığına ya da sõzleşmenin kamu hizmetine ilişkin olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığını, davalılar murisinin, söz konusu taşınmazın ilgili Kanun hükümleri kapsamında kendisine satımını talep ettiğini, bu talebin idarece uygun görüldüğünü ve sözleşme imzalandığını, buna göre,gerek 6292 sayılı Kanun hükümleri, gerekse sözleşme süreci dikkate alındığında, bu sözleşmenin idari nitelikli olduğundan söz etmenin mümkūn bulunmadığını belirterek, idari sözleşme olmayan dava konusu sözleşmenin iptali istemiyle açılan davada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, bakılan davanın çözümlenmesinde adli yargı yerinin gõrevli bulunduğu gerekçesiyle adli yargının görev alanına giren davada mahkemelerinin gõrevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
12. 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un "Tasarrufa geçme" başhıkhı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Orman kadastro komisyonlarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan yerlerden;
a) 2/A alanları, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının kısmen veya tamamen ....
b) 2/B alanları, bu Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Maliye Bakanlığının, tasarrufuna geçer.
(2) 2/A ve 2/B alanlarında bulunan taşınmazların tapu kütüklerinde 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile aynı maddenin birinci fikrasmın (A) ve (B) bentlerine göre orman sınırları dışına çıkartıldığı yönünde yer alan belirtmeler, ilgisine göre Orman Genel Müdürlüğünün veya Maliye Bakanlığının ya da idarenin talebi üzerine tapu idarelerince terkin edilir."
13. Bu Kanun'un "Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış" başlıkhı 6. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:
"(1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre;bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden õnce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılır.

(2) 2/B alanlarında bulunan taşımazlar hakkında bu Kanunun yürūrlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına gōre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır.

(3) Hak sahiplerinden birinci fikra kapsamında olanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, ikinci fikra kapsamında olanlar ise, güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak, bu taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını isteyebilirier.
(4) Hak sahiplerine doğrudan satılacak olan taşınmazların satış bedeli; dört yüz metrekareye kadar olan kısmı için rayiç bedelin yüzde ellisi, fazlası için rayiç bedelin yüzde yetmişi üzerinden hesaplanır. Birden fazla taşınmazda hak sahibi olunması hâlinde yüzde elli satış bedeli hesaplaması, hak sahibinin tercih edeceği sadece bir taşınmaz için uygulanır. Bir taşımmazdaki hak sahipliğinin devredilmesi hâlinde yüzde elli satış bedeli hesaplaması, taşınmazın sadece dört yüz metre karesi için ve hak sahiplerinin hisselerine oranlanarak uygulanır. Ancak, tamamen ve münhasıran bilfiil tarımsal amaçlı olarak kullanılan ve üzerinde tarımsal amaçlı yapılar (mandıra, sera,ağıl, kümes vb.) ile sürekli ikamet amacıyla kullanılan konut hariç yapı bulunmayan yerler için satış bedeli, rayiç bedelin yüzde ellisi üzerinden hesaplanır, bu şekilde satılan taşınmazların sonradan farkhı amaçla kullanılması hâlinde, taşınmazın satış tarihi itibarıyla rayiçbedelinin yüzde yetmişi üzerinden hesaplanacak bedel esas alnarak aradaki fark kanuni faiziyle birlikte ecrimisilin tarh, tahakkuk ve tahsiline ilişkin hükümler uyarınca kayıt malikinden tahsil edilir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 157
(5) Başvuru sahiplerinden satış bedellerine mahsup edilmek üzere; belediye ve mücavir alan sınırları içinde olan yerler için iki bin Türk Lirası, dışında olan yerler için bin Türk Lirası başvuru bedeli alınarak ilgilileri adına emanet hesabıa kaydedilir. Daha önce başvuru bedeli yatırmadan yapılan başvurular ile bundan sonra yapılacak başvurular başvuru bedeli alınmaksızın geçerli kabul edilir.
(6) Hak sahiplerine satış işlemleri idarece, başvuru süresinin bittiği tarihten itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır.
(7) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listeleri veya kadastro tutanakları kapsamında kalan taşınmazların satış işlemleri, 1/5/2010 tarihinden itibaren tespit edilen rayiç bedeller üzerinden yapılır.
(8) Satış bedeli peşin veya taksitle ödenebilir. Satış bedelinin tamamının peşin õdenmesi hâlinde yüzde yirmi, en az yarısının ödenmesi hâlinde yüzde on oranında indirim uygulanır ve bu bedeller idarece yapılan yazılı tebligat tarihinden itibaren en geç ūç ay içinde ödenir. Tebliğ edilen satış bedeline itiraz edilemez ve dava açılamaz. Peşinat alınmadan yapılan taksitle satışlarda ise satışbedelinin tamamen ve münhasıran bilfil tarımsal amaçlı olarak kullanılan ve üzerinde tarımsal amaçli yapılar (mandıra, sera, ağıl, kümes vb.) ile sürekli ikamet amacıyla kullanıian konut hariç yapı bulunmayan yerler için yüzde onu, diğer yerler için yüzde yirmisi, yapılan yazılı tebligat tarihinden itibaren en geç üç ay içinde, kalanı ise belediye ve mücavir alan sınırları içinde en fazla beş yılda on eşit taksitte, belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise en fazla altı yılda on iki eşit taksitte faizsiz olarak ödenir. Taksitli satışlarda kalan miktarı karşılayacak tutarda kesin ve taksitlendirmeye uygun süreli banka teminat mektubu verilmesi veya satışı yapılan taşınmazın üzerinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükūmleri uyarınca Hazine lehine kanuni ipotek tesis edilmesi hâlinde; taşınmaz, tapuda hak sahibi adına devredilir. İdare tarafından yapılan taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan taşınmaz satış sõzleşmeleri ile kanuni ipotek sözleşmelerinde resmî şekil şartı aranmaz. Hak sahipliği belgesi; hak sahibinin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, imzası, fotoğrafıve nüfus bilgilerini içerecek şekilde idarece düzenlenir. Düzenlenen hak sahipliği belgelerinin idarece yazılı olarak tapu idaresine bildirilmesi ūzerine, devir ve kanuni ipotek tapu siciline resen tescil edilir. İpotek tesis edilerek devredilen taşınmazların üçüncü kişilere satılması hâlinde borcun kalan tutarından alıcılar sorumludur. Bu hususta tapu kūtüğünde gerekli belirtme yapılır. Hak sahibi adına mülkiyet devredilmeden yapılan taksitli satışlarda, hak sahibi tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda, tahsil edilen tutar hak sahibine aynen ve faizsiz olarak iade edilir.

(9) Peşin satışlarda satış bedelinin tamamıni, taksitli satışlarda ise peşinatı veya taksitleri vadesinde ödememek suretiyle yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin doğrudan satın alma hakları düşer. Ancak, taksitli satışlarda, taksit süresinin sonuna kadar ödenmek kaydıyla taksitlerden ikisinin vadesinde ödenmemesi yükümlülüklerin ihlali anlamına gelmez. Vadesinde õdenmeyen taksit tutarlarına 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen oranda gecikme zammi uygulanır.

(10) Hak sahibi olunmasında kanuni halefiyet, hak sahibinin veya mirasçılarının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra noter tarafından düzenlenecek muvafakatname vermeleri hâlinde ise akdi halefiyet hükümleri geçerlidir. Bu fikraya göre noter tarafından düzenlenecek muvafakatnamelerden 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre elli Türk Lirası maktu noter harcıalınır.

(13) Hak sahiplerinden idarenin teklifini kabul etmeyenler doğrudan satış hakkmdan yararlanamazlar, başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar.

(14) Bu maddeye gōre hak sahibi bulunmayan veya doğrudan satın almaya ilişkin hak sahipliği kalmayan taşınmazların tapu kütüklerinde yer alan 2/B, kullanıcı ve muhdesat belirtmeleri Maliye Bakanlığının' talebi üzerine tapu idaresince terkin edilir ve bu taşınmazlar Maliye Bakanlığınca satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir.

14. Aynı Kanun'un "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar" başlıklı 7. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:
"(1) İlgililer tarafindan idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafindan kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da õzelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafindan idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli õdenenlere iade işlemi yapılmaz.

c) Bu fikra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarımın kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fikradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar.

(2) Birinci fikra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz 

(4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, filen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılmasıgereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir.'
15. Aynı Kanun'un "Diğer işlemler" başlıklı 11. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:

Sayfa : 158
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"(1) Bu Kanun kapsamında kalan alanların devir ve satışlarından elde edilen gelirler hakkında 4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fikrası, doğrudan hak sahiplerine satılacak taşınmazların üzerindeki yapılar hakkında ise aynı maddenin son fıkrasıhükmü uygulanmaz.

(2) Bu Kanun hükümlerine göre taşınmazların hak sahiplerine doğrudan satılması, ilgililerine devredilmesi veya iade edilmesi ve bu taşınmazların tapu kütüklerindeki 2/B, kullanıcı ve muhdesat belirtmelerinin kaldırıması; bu taşınmazların üzerlerindeki imar mevzuatına aykını yapılar bakımından kazanılmış hak oluşturmaz 

...
(4) Bu Kanun kapsamında kalan taşınmazlardan hak sahiplerine satılmaması, ilgililerine devredilmemesi veya iade edilmemesi gerektiği halde bu tasarruflara konu edilenlerden; satılanların satış bedeli kanuni faiziyle iade edilir, devir ve iade edilenler ise bedelsiz olarak geri alınır.

(6) Bu Kanun hükümlerine göre hak sahiplerine doğrudan satılan, tapu kayıtları geçerli kabul edilerek devredilen ve jade edilen taşımmazların tapu kütüklerindeki 6831 sayılı Kanunun 2 nci ve 2/B maddesine tabi olduğu yönünde konulmuş belirtmeler, Maliye Bakanlığının talebi üzerine tapu idaresince terkin edilir. Bu taşınmazlardan ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir,başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl için tahsil edilen ecrimisil bedeli satış bedelinden mahsup edilir, bu bedelden fazlası iade edilmez.
..*
(13) Hak sahipliğine esas tarihin tespiti konusunda tereddüt olması hâlinde hak sahipliği, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce bildirilen bilgi ve belgelere göre, bunun mümkün olmaması hâlinde başvuru sahipleri tarafından ibraz edilen belgelere göre idarece belirlenir.

(14) Kadastro müdürlüklerince 2/B alanları hakkmda bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerinde ve kadastro tutanaklarında; bu alanların fiili kullanım durumları, varsa üzerindeki muhdesatın kime veya kimlere ait olduğu,bu yerlerin ve üzerlerindeki muhdesatın 31/12/2011 tarihinden önce olmak üzere ne zamandan beri kim veya kimler tarafindan kullanıldığı gösterilir ve bunlar tescil edildikleri veya kesinleştikleri tarihten itibaren en geç bir ay içinde idareye gönderilir.
(15) Bu Kanun kapsamında doğrudan hak sahiplerine satılacak 2/B alanlarında kalan taşınmazlardan tek parselde birden fazla hak sahibinin olması ve bu hak sahiplerine satılacak arazinin ifrazı hâlinde yüzölçümünün 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen bölünemez büyüklüğün altıma düşmesi hâlinde; bu araziler, 5403 sayılı Kanunda belirtilen bölünemez büyüklüğün altına düşmemek kaydıyla, diğer hak sahiplerinin yazılı olarak muvafakat vermesi durumunda talep eden hak sahiplerine satilabilir.

(16) 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman vasfını kaybetmesine rağmen, askeri yasak bölgelerde kalmasıve 6831 sayılı Kanunun 17 nci maddesi uyarınca ilgili kamu kurumu adına izin verilmesi veya lehine irtifak hakkı tesis edilmesi ve muhafaza ormanı olması nedeniyle, 6831 sayılı Kanunun 3302 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesinin (B) bendi uygulaması ile orman sınırı dışına çıkartılma işlemi yapılamayan yerlerin orman kadastrosu ve 6831 sayıh Kanunun 2 nci maddesinin (B) bendi uygulaması en geç altı ay içerisinde tamamlanır. Bu alanlarda 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fikrasının izin veya irtifak hakkı tesis edilen yerlerde orman kadastrosu yapılmayacağına ve ormanlık alanın sınırlarıda daraltma yapılamayacağına dair hükmü uygulanmaz Bu yerlerin 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı veya ūzerlerindeki muhdesatın sahibi olduğu tespit edilen kişiler de bu Kanuna göre hak sahibi sayılır ve bu kişilerin bu Kanuna gõre belirlenecek rayiç bedeli ödemeyi kabul etmeleri hâlinde, kullandıkları taşınmazın rayiçdeğerine eşdeğer õncelikle aynı il sınırları içerisinde bulunan 2/B alanlarındaki taşınmaz, bu Kanunun 6 ncı maddesinin dördüncüfıkrasına göre hesaplanacak satış bedeli karşılığıda doğrudan satılabilir."
16. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre, "Îdari dava türleri" şunlardır:
"a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, Bursa ili, Gemlik ilçesi, Osmaniye Mahallesi, Çakaldere Mevkiinde kain ve 412 ada, 33 parsel no'da kayıthı bulunan 3.068 m² tarla vasıflı gayrimenkuldeki hak ve hisselerinin tamamının 6292 sayılı Kanun kapsamında başkası adına devrine ilişkin Gemlik Mal Müdürlüğünde yapılan 12/08/2013 tarih ve 16050106401 sayılı taksitli satış sözleşmesinin iptali istemiyle açılmıştır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 159
20. İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, õzel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

21. Yukarıda izah edilen 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi bir bütūn olarak değerlendirildiğinde, İdareye geniş takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir. Zira, İdarece iade başvurusu yerinde görülerek taşınmaz iade edilebileceği gibi onun yerine rayiç bedelini ödeyebileceği veya rayiç bedeline uygun başka taşınmaz verebileceği hatta İdarenin Kanun'da belirtilen gerekçelerle taşınmazı iade etmeyebileceği anlaşılmaktadır.

22. Bu noktada kısaca idari eylem ve idari işlemi tanımlamak gerekirse, idari eylem, kamu idare ve kurumlarının kamu görevine ilişkin, İdare Hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı olumlu veya olumsuz davranış ve fillerden ibarettir. İdari işlem ise,Kanunlara dayanılarak yapılan muamelelerdir. İdarenin eylem ve işlemleri, onun Kamu Hukuku alanındaki kamu gūcünü, kamu otoritesini kullanarak, idare hukuku kural ve gerekleri uyarınca yaptığı faaliyetlerin, hukuki ve maddi hayattaki görünümleridir.
23. Somut olayda davacıların, dava konusu taşınmazın maliki oldukları, taşınmazın 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi uyarınca Hazine lehine orman sınırları dışına çıkarıldığı ve bu nedenle Hâzinenin mülkiyetine geçtiğini ileri sürerek, bedelsiz iadeye ilişkin 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanmak suretiyle taşınmazın baskı ve tehdit ile başkası adına devredildiğini, miras hak ve hisselerinin başkası adına devrine ilişkin sõzleşmenin iptalini talep ettikleri açıktır. Dolayısıyla, eldeki davanın hukuki dayanağı ve sebebi hak sahipliği müessesesidir.

24. Konuya ilişkin olarak yukarıda değinilen kanun hükümleri ve davacıların eldeki davadaki talebi ile bunun dayanağı birlikte irdelendiğinde; dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz olarak iade şartlarını taşıyıp taşımadığı, idareye başvurup başvurmadığı hususlarının saptanması ve sonrasında dayanak tapunun 7/1-a ve b bentlerinde belirtilen nitelikleri taşıyıp taşımadığı, tapu kaydı belirtilen nitelikleri taşısa bile, taşınmazın bedelsiz iade edilebilecek nitelikte olup olmadığı, taşımazın yerine rayiç bedelin õdenmesi ya da rayiç bedele uygun taşımmaz verilip verilmeyeceği yönünden ayrıca bir belirleme yapılması şeklindeki faaliyetlerin birer idari işlem olduğunun kabulü gerekmektedir. İddianın ileri sürülüş şekline göre dava davacılar lehine henüz sicile yansıtılmamış olan mülkiyet hakkının doğmuş olması nedeniyle, tapu iptali ile tescil niteliğinde olmayıp zaten mevcut olan ve tapu sicilinde kayıtlı olan dayanak tapu kaydı uyarıca bedelsiz iadeye ilişkin idari işlemlerin icrasına yöneliktir.
25. Dolayısıyla işin esasının da idare hukuku ilkelerine göre incelemeye uygun olduğu; davanın kökeninde, çözüme kavuşturulmamış mülkiyet, kadastro vs. gibi hukuki ilişkinin bulunmadığı görülmekle, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıłmiştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bursa 1. Ídare Mahkemesinin 31/10/2022 tarih ve E.2021/1002sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 1. Ídare Mahkemesinin 31/10/2022 tarih ve E.2021/1002 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDINE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer ·TOPAL: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Başkan Muammer ·TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/714KARAR NO : 2023/9KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : Imar uygulamaları sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b. maddesi kapsamında ve imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

Sayfa : 160
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : M.Ç.

Vekili : Av. Kemal ŞİRİN 

Davah : Şehitkamil Belediye Başkanlığı

Vekilleri : Av.Lebriz KEÇECI GÜZELBEY, Av. Şemsettin YILDIRIM 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Beylerbeyi Mahallesi, eski 1447 parselde kayıtlı 7950 m2taşınmazın maliki iken, davalı idarece yapılan çalışmalar sonucunda mūvekkilinin aynı mahalle, 842 ada 3 parselde 3845 m2 hissedar haline getirildiğini, taşınmaz ūzerinde belediyece yapılan çalışmalar sonucunda yol geçirilmesine karar verildiğini ve taşınmaz üzerinde bulunan mevcut ağaçlar için, yalnızca yol geçirilen yerdeki ağaç bedellerinin õdeneceğinin şifahen belirtildiğini, müvekkilinin taşınmazıüzerinde yalnız yol geçirilen yerdeki ağaçların değil, taşınmazın üstündeki tüm ağaçların belediye tarafiından yapılan çalışmalar sonucunda kullanılamaz hale geldiğini ve geleceğini, bütün ağaç bedellerinin õdenmesi yolunda davalıya yaptıkları yazılı başvuruya bir cevap verilmediği gibi, ağaç bedellerinin de müvekkiline ödenmediğini ifade ederek, müvekkiline ait taşınmazda kullanılamaz hale gelen, taşınmaz üzerindeki tüm ağaçların bedellerinin karşılığı olarak fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/12/2019 tarih ve E.2018/558, K.2019/377 sayı ile, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4.Hukuk Dairesi 25/05/2021 tarih ve E.2020/504, K.2021/783 sayı ile başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2015/6245 E. 2015/7486 K. Sayılı ilamı gereği; .Idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Uygulama ve öğreti'de, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yūrūtümü sırasında,kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, “idari eylem" olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma gõre, idarelerin 3194 sayılı Îmar Kanunu uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları, kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri, 2981 sayılı Yasa uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici ıslah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat, tahliye, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemlerin, “idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizliklerinin de, idari eylem niteliği taşıdığı açıktır. Somut uyuşmalıkta dava konusu eylem Îmar Kanunu kapsamında davalı belediyenin imar planı uygulaması neticesinde doğduğundan bu eylem nedeniyle bir zararın olup olmadığının tespiti idari yargının görev alanına girdiğinden davanın yargı yolu dava şartı noksanlığından usulden reddine karar verilmiştir. "
3. Davacı vekili aynı olay nedeniyle bu kez, 13.500 TL ōdenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Gaziantep 1. İdare Mahkemesi 08/11/2022 tarih ve E.2021/523 sayı ile, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için işbu dava dosyasının getirtilen Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyanın incelenmesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"..taşınmazın yola gitmeyen kısmındaki ağaçların da zarar gördüğünden bahisle tüm ağaç bedellerinin ödenmesi isteminin,idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın veya bir imar planı dahilinde gerçekleşmeyen, taşınmaza kısmen "fili el atılma" durumunun,taşınmazın bütününe yönelik olarak "fiili el atma"dan söz edilmesi anlamına geleceği ve idare hukukunun konusuna giren "idari eylem"veya "idari işlem" olarak kabulü mümkün olmadığından, idarenin, açık ve ağır biçimde hukukilikten yoksun olan ve bu haliyle "haksız fil" olarak kabul edilebilecek uygulaması nedeniyle tazminat istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü adli yargının görev alanına girmektedir. "
III İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 161
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sõzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını,yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir." hükmüne yer verilmiştir.
8. Aynı Kanun'un “Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin ilgili kısmışöyledir:
"Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Îmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; .. hizmetlerini yapar veya yaptırır..."
9. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya vaptırir.

..b) Îmar Planları; Nazım Imar Planı ve Uygulama Îmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sıırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/6 md.) Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alımmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar,belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme dördüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlıolarak ilan edilir.Bir aylık ilan sūresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Belediye ve mūcavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme üçüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Îtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) İmar planları ve bu planlardaki değişikliklerin nerede askıya çıktığıa dair bilgilendirme ilanı, askı süresi ile eş zamanlı olarak ilgili muhtarlıkların panosunda duyurulur. Ayrıca plan değişikliği hakkında, değişikliğe konu alanda görülebilir bir şekilde en az 2 adet tabela ile 30 gün süreyle bilgilendirme yapılır.

(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Kentsel tasarım projeleri uygulama imar planlarıyla birlikte hazırlanabilir. Bu kentsel tasarım projelerinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki 
Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderilir.
Îmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ūcret karşılığında isteyenlere verir.
(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir.

(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Îmar planlarında bina yükseklikleri yençok: serbest olarak belirlenemez.
(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Sanayi alanlari, ibadethane alanları ve tarımsal amaçlı silo yapıları hariç olmak üzere mer'i imar planlarında yençok: serbest olarak belirlenmiş yükseklikler; emsal değerde değişiklik yapılmaksızın çevredeki mevcut teşekküller ve siluet dikkate alınarak, imar planı değişiklikleri ve revizyonları yapılmak suretiyle ilgili idare meclis kararı ile belirlenir.Bu şekilde ilgili idare tarafından belirlenmeyen yükseklikler, maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça belirlenir. Oluşacak maliyetlerin %100 fazlası ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı Îl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.

c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) (Değişik:4/7/2019-7181/6 md.)
Tarım arazileri, 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan;tarımsal amaç dışında kullanılamaz, planlanamaz, köy ve/veya mezraların yerleşik alanı ve civarı veya yerleşik alan olarak tespit edilemez...

B. Yargı Kararları

Sayfa : 162
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
10. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının IIL. bölümüsövledir:
..“..I-Istimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlåk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almışolması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınmasıveya bõyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.
Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur ..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısımda; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre; Îdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre başvurudą bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gōrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, imar çalışması sonucu maliki olduğu parsel yerine başka bir parselde hissedar haline gelen davacının, plan gereği yol geçirilen parseldeki ağaçların kesildiği, taşınmaz üzerindeki ağaçların da kullanılamaz hale geldiğinden bahisle uğranılan zarara karşılık,taşınmaz üzerindeki tüm ağaçların bedellerinin tazmini istemine ilişkin bulunmaktadır.

14. Dosyanın incelenmesinden, Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Beylerbeyi Mahallesi eski 1447 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olan davacının, yapılan imar çahşmaları sonucunda Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Beylerbeyi Mahallesi 842 ada, 3 parsele hissedar haline getirildiği, oluşan yeni duruma göre davacının eski 1447 parsel sayılı taşınmazının bazı kısımlarının yola ayrıdığı,mevcut haliyle üç tarafından yol geçen 842/3 parsel sayılı taşınmazın üzerinde yol gözükmediği, davacı vekili tarafindan açılan davalarda, müvekkilinin taşınmazında, müvekkilinin diktiği, baktığı, büyüttüğü 10-12 yaşında 200 den fazla zeytin ağacı bulunduğu,taşınmaz üzerinde bulunan mevcut ağaçlar için davalı belediyece yalnızca yol geçirilen yerdeki ağaç bedellerinin ödeneceğinin şifahen belirtildiği ancak davalı belediyece yapılan çalışma sonucunda diğer ağaçların da zarar gördüğü ve kullanılamaz hale geldiği iddia edilerek, bu nedenle taşınmazda kullanılamaz hale gelen taşınmaz üzerindeki tüm ağaçların bedellerinin karşılığı olarak adli yargıyerinde 1.000 TL, idari yargı yerinde ise şimdilik 13.500 TL'nin ödenmesi istemiyle davalar açıldığı gõrülmüştür.
15. Adli yargı yerinde yapılan keşif sonucunda düzenlenen 14/10/2019 tarihli fen bilirkişi raporunda õzetle, dava konusu taşınmazın zemininde yapılan çalışma neticesinde krokide A harfi ile gösterilen kısmın 163,37 m² ve krokide B harfi ile gösterilen kısmın 2023,98 m² toplam 2187,35 m² olduğu, imar planında sokak ve yol olarak tescil edildiğinin tespit edildiği, dava konusu eski Beylerbeyi Mahallesi 1447 nolu parselin toplam alanının ise 7950.00 m² ile bağ vasfında olduğununun belirtildiği, 15/10/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda õzetle, yola giden ağaçların sayısının 50 adet olduğu ve toplamda ağaçların bedelinin ise 13.500 TL olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

16. Bilirkişi heyeti raporunda parselin içindeki ağaçların ve açılan yolun fotoğraflı görüntüsüne de yer verilmiştir. Ancak bu fotoğraflar kroki üzerinde gösterilmediğinden, imar uygulaması sonucunda davacının hissedar yapıldığı 842 ada, 3 parsele bir tecavüzün olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Davacı vekili de, adli ve idari yargı yerlerinde açtığı davalarda " ..müvekkilin taşınmazı üzerinde yalnız yol geçirilen yerdeki ağaçlar değil, taşınmazın üstündeki tüm ağaçlar belediye tarafından yapılan çalışmalar sonucunda kullanılamaz hale gelmiştir/gelmektedir/gelecektir." şeklindeki ifadesiyle, anılan parseldeki durumu kuşkulu hale getirmiştir. Yukarıda anlatıdığı üzere, bilirkişi raporunda da bu konuya ilişkin açık bilgi bulunmamaktadır.

17. Ídari yargı yerinde ayrıca bir keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırımamıştır.
18. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyia yapmış oldukları işlemler, idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari eylem olarak tanımlanmaktadır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 163
19. Somut olay ve dosya kapsamı bir būtün olarak incelendiğinde, davacı tarafın uğradığını iddia ettiği zararın, imar mevzuatıkapsamında idarece yapılan uygulamalardan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.

20. Bu bakımdan, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan imar uygulamaları sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b. maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında ve imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 08/11/2022 tarihli ve E.2021/523 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 1. Idare Mahkemesinin 08/11/2022 tarihli ve E.2021/523 sayılı sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/715KARAR NO : 2023/107KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Davacıların ekili taşınmazlarının yapılan baraj nedeniyle su altında kaldığından bahisle uğranıdığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDÁRİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : M.D.
Vekili : Av. Mehmet DUDUOĞLU Davah : Devlet Su İşleri Genel MüdürlüğüVekili : Av. İkbal MİRİOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının maliki olduğu Hatay ili, Kumlu ilçesi, Hamamşarkı mevkisinde bulunan ve tapunun 92, 93 ve 112sayılı parselinde kayıtlı taşınmazlar hakkında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü Emlak ve Kamulaştırma Şube Mūdürlüğünün 30/04/2010 tarihli kararı ile "Amik Afrin (Reyhanlı Baraji) Projesi" kapsamında kamulaştırma kararı alması üzerine taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü adına tescili için açılan davalara ilişkin yargılama Reyhanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2019/233 ve E.2019/235 sayılı dosyalarında devam etmekte iken taşinmazlara DSÎtarafından su bırakılması nedeniyle zarara uğranıdığıdan bahisle, 2020 yılında söz konusu taşınmazlarda buğday yetiştirme amaçlıyapılan tarımsal giderler ve 2020 yılıda ürūn hasadı yapılamaması nedeniyle yoksun kalınan kazanç için fazlaya ilişkin haklar saklıkalmak kaydıyla maddi tazminatın dava açılış tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 

Sayfa : 164
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
2. Reyhanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 05/01/2022 tarih ve E.2020/496, K.2022/1 sayılı kararı ile, somut olayda, davanın idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası olarak açılması gerektiğinden ve yargı yolunun 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115maddelerinde düzenlenen ve yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilecek olan dava şartı olduğunu belirterek, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Hatay 2. İdare Mahkemesi 04/11/2022 tarih ve E.2022/795 sayılı kararı ile, davacının maliki olduğu taşınmazların, tescil işlemlerinin 09/03/2021 tarihinde tamamlanarak bu tarih itibarıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mülkiyetine geçtiğini, baraj alanında bulunan bu taşınmazlara su bırakılmasının ise 10/01/2020 tarihinde gerçekleştiğinin görüldüğünü, davacının mülkiyet hakkısahibi olduğu taşınmazlara baraj projesi kapsamında su bırakılması nedeniyle doğan zararın tazmin edilmesi istemi ile davanın açıldığınıve bu istemin niteliği gereği haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminine yönelik olduğunu belirterek, idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasından doğan zararın tazminine yönelik bulunan davanın haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerlerinin görevine girdiğini belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Reyhanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2020/496 sayılı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. Maddesi 
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
,.

4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sõzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. Aynı Kanun'un "Îptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarımı ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurułması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
8. "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13, maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan õnce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava acılabilir.

.2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının gõrev yönünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.

B. Yargı Kararları
9. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:"İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzūn önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alımnmasıveya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 165
teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN, davanın çõzümünde idari yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının ekili taşınmazlarının yapılan baraj nedeniyle su altında kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

13. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların gõrüm ve çözümūnün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
14. Olayda, davacının maliki olduğu Hatay ili, Kumlu ilçesi, Hamamşarkı mevkisinde bulunan ve tapunun 92, 93 ve 112 sayılıparselinde kayıtı taşınmazları da kapsayan alanda Amik Afrin (Reyhanlı Barajı) Projesi için Çevre ve Orman Bakanlığının 02/03/2010tarihli oluru ile kamu yararı kararı alındığı, anılan karara istinaden Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü Emlak ve Kamulaştırma Şube Müdürlüğünün 30/04/2010 tarih ve 1359 sayılı kararı ile davacının maliki olduğu ve proje kapsamında yer alan Hatay ili, Kumlu ilçesi, Hamamşarkı mevkisinde bulunan ve tapunun 92, 93 ve 112 sayılı parselinde kayıthı taşınmaziara yönelik kamulaştırma kararı alındığı, devam eden süreçte taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğūadına tescili için Reyhanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2019/233 ve E.2019/235 esasına kayıthı dosyalarda davalar açıldığı, anılan davalar derdest iken 10/01/2020 tarihinde dava konusu taşınmazların bulunduğu alana DSi tarafindan su bırakılmaya başlandığımın anlaşılması üzerine davacı tarafindan Kumlu Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne 13/01/2020 tarihli dilekçe ile başvurularak maliki olduğu 92, 93 ve 112 sayılı parsellere ilişkin zarar tespitinin yapılması talebinde bulunulduğu, başvuruya istinaden hazırlanan 14/01/2020 tarihli raporda; "Hatayhamam mahallesine gidilerek yapılan incelemede bahse konu 0 ada 112-92-93 parsellerin buğday ekili olduğu ve baraj alanı içerisinde kaldığı alınan koordinatlarla tespit edilmiş olup; barak alanına su bırakılmaya başlanmasıyla 0 ada, 92 parselin su altında kaldığı, 0 ada 93 parselin su almaya başladığı gōzlemlenmiştir. Ayrıca 0 ada, 112 parselin ise önümüzdeki birkaç gün içerisinde su altında kalabileceği tarafimızdan öngörülmüştür." tespitlerine yer verildiği, davacının 12/05/2020 tarihli başvurusu üzerine hazırlanan 13/05/2020 tarihli raporda da; " Hatayhamam Mahallesi 0 ada, 92-93-112 parsellerde CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) ile gerçekleştirilen incelemede, çiftçinin buğday ektiğini beyan ettiği bu parsellerin baraj alanı içerisinde bulunduğu ve baraj suyu altında kaldığı görülmüştür." tespitine yer verildiği, tespitler üzerine davacı tarafindan söz konusu taşınmazların bedel tespit ve tescil davalarının henüz sonuçlanmadığı ve dolayısıyla mülkiyet hakkının halen kendisinde olduğundan bahisle baraj alanına yasal bir hak bulunmaksızın su bırakılması nedeniyle uğradığı zararların tazmini talebiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
15. Taşınmaz ile ilgili kamulaştırma kararı alınmış olmakla birlikte sürecin henüz tamamlanmadığı, bu aşamada kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya konulan plan ve proje kapsamında taşınmazlara ekili ürünlere zarar verildiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple açılan tam yargı davasında, idarenin eylem veya işlemlerinin hukuka uygunluğunun denetimi yapılıp idari faaliyet karşısında ilgililerin durumu belirlenerek idarenin tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığına karar verilmelidir. İdarenin tazmin sorumluluğu olup olmadığı saptanırken, öncelikle olayda idarenin hizmet kusuru olup olmadığı hususunun hizmet kusurunun bulunmaması halinde ise kusursuz sorumluluk ilkesinin olayda uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekmekte olup, bu nedenle uyuşmazlığın idari yargı yerince çözūmlenmesi gerektiği sonucuna varıłmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Hatay 2. Îdare Mahkemesinin 04/11/2022 tarihli ve E.2022/795sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 

Sayfa : 166
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Açıkłanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 2. Idare Mahkemesinin 04/11/2022 tarihli ve E.2022/795 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacının ekili taşınmazlarının kamulaştırılma işlemleri bitmeden baraj projesi kapsamında su altında bırakılarak zarara uğratıldığı iddiası ve tazminat istemiyle açılmıştır.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka mūdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının maliki olduğu taşımmazlar üzerinde ekili bulunan ürünlerin yapılan baraj nedeniyle sular altında kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle görev uyuşmazlığına konu davaların açıldığı, aynı taşınmaz ile ilgili olarak Baraj nedeniyle davalı idarece kamulaştırma kararı alındığı, Asliye Hukuk Mahkemelerinde bedel tespiti ve tescil davaları açıldığı, davaların derdest olduğu sırada,davacının taşınmazına su altında bırakılmak suretiyle elatıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, gõrev uyuşmazlığına konu davanın, idarece taşınmazların kamulaştırılmasına karar verildiği halde halen bedel tespiti ve tescil davası devam ederken taşınmazlara fiilen el atıldığı iddiası ve tazminat istemiyle açıldığının kabulü gerekmekte olup, bu kapsamda uyuşmazlığın mülkiyete tecavüzün ōnlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/717KARAR NO : 2023/98KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Davacının Halk Eğitim Merkezinde usta õğretici olarak çalişırken, disiplin soruşturması neticesinde, mevcut görevlendirilmesinin iptal edilmesine ilişkin işlem ile sõz konusu soruşturma raporu ile getirilen "mevcut görevlendirilmesinin iptalinin ve bundan sonra... Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde görev verilmemesinin uygun olacağı" şeklindeki teklifin iptali istemiyle açtığıdavanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:N.V.

Davah : Antakya Kaymakamlığı
Vekili : Av. Fatma ERŞEN ÜNSÜREN 

I. DAVA KONUSU OLAY 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 167
1. Davacı, Hatay ili, Antakya ilçesi, Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi ve ASO Müdürlüğü bünyesinde ücretli usta öğretici olarak görev yaparken hakkında "çeşitli nedenlerden dolayı verdiği dilekçelere resmi yollardan cevap verilmesine rağmen benzer konularla Antakya Kaymakamlığı aracılığıyla dilekçeler vermeye devam ettiği, ayrıca Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi çalışanlarına uygunsuz saatlerde mesaj atarak rahatsızlık verdiği, davacıya şifahen ve yazılı olarak defalarca silsile yolunu izlemesi gerektiği iletildiği halde Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi ve Antakya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nü atlayarak ısrarla doğrudan Antakya Kaymakamlığı'na dilekçeler verdiği" iddialarıyla başlatılan disiplin soruşturması neticesinde, mevcut görevlendirilmesinin iptal edilmesine ilişkin Antakya Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 11/12/2021 tarih ve 38791097sayılı işlemi ile sōz konusu soruşturma sonucu hazırlanan 30/1 1/2021 tarih ve E.37907967 sayılı soruşturma raporu ile getirilen "mevcut görevlendirilmesinin iptalinin ve bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde görev verilmemesinin uygun olacağı" şeklindeki teklifin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargıyolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Hatay 1. Ídare Mahkemesi 11/08/2022 tarih ve E.2022/650 sayı ile, uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girmesi sebebiyle davalı idarenin görev itirazının reddine, mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Bakılan davada, uyuşmazlığının davacının usta öğretici olarak görevlendirilmesine ilişkin Valilik Olurunun, hakkında başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen soruşturma raporunda getirilen teklif neticesinde sonlandırımak suretiyle usta öğreticilik görevlendirmesinin iptal edilmesinden kaynaklandığı, ortada iş akdinden doğan bir uyuşmazlık bulunmadığı ve davacının usta öğretici görevinin sona erdirilmesine ilişkin işlemin idare hukuku alanıda kamu gücūne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, idarenin idare hukuku-alanında, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tekyanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu davaya konu idari işlemden kaynaklanan kamu personel mevzuatı kapsamındaki uyuşmazlığın çözümünde Mahkememizin görevli olduğu kanaatine ulaşılmıştır."
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıması istemiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde çözümünün gerektiğinden bahisle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderiłmesine karar vermiştir.Karar şöyledir:
"Davacı tarafindan, Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi ve ASO Müdürlüğū bünyesinde usta öğretici olarak görev yaparken, hakkında başlatılan soruşturma sonucunda görevlendirmesinin iptal edilmesine ilişkin Antakya Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdūrlüğünün 11.12.2021 tarihli ve 38791097 sayılı işlemi ile soruşturma raporu ile getirilen; bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görev verilmemesine ilişkin teklifin iptali istemiyle açılan davada, davalı idare tarafından yapılan görev itirazımın mahkemece reddi üzerine, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemi ile davalı idarece Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulmuştur.

Bilindiği gibi, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesinde "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafindan çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar..." hükmüne, 134. maddesinde, "Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür" hükmüne yer verilmiş; 506 sayılıKanun hükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayıl Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim Ödenmesi gereken veya kendi adına prim õdemesi gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan Dördūncü Kısmında,primlere ilişkin hūkümiere yer verilmiş; 101. maddesinde ise “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortava cıkan uyusmazlıklar Îs Mahkemelerinde görülür." denilmiştir.

.....,...çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; Kanun'un 8 vd.maddelerinde iş sözleşmesi, türleri ve feshi hususları düzenlenmiş, diğer bölümlerinde ise kıdem tazminati, ücretli izin ve bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara yer verilmiştir.

Diğer taraftan; 12.10.2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 2. maddesinde; "İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri/fm Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir. / İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimier ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete'de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. / İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır.",3/l. maddesinde; "Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır...",5. maddesinde ise; "İşmahkemeleri; / a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde dūzenlenen hizmet sözleşmelerine 

Sayfa : 168
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, / b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, / c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar"hükümleri ver almıstır.

.,Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi ve ASO Müdürlüğü būnyesinde usta öğretici olarak görev yaparken, hakkında başlatılan soruşturma sonucunda görevlendirmesinin iptal edilmesine ilişkin Antakya Kaymakamlığı İlçe Millı Eğitim Müdürlüğünün 11.12.2021 tarihli ve 38791097 sayılı işlemi ile soruşturma raporu ile getirilen; bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdūrlüğünde görev verilmemesine ilişkin teklifin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, görevlendirmenin iptal edilmesi işlemiyle bir daha kendisine görev verilmemesine ilişkin işlemin İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklarla ilgili olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 21.03.2022 tarihli ve E.-K.2022/126-168 sayıli, tarihli ve E.-K.2021/106-221 sayılı kararı ile benzer bir çok kararında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle, açılan davanın adli yargı yerinde çözümū gerekmektedir. "
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı dūşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğundan bahisle, yapılan başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir. Yazılı düşünce şöyledir:
" Hatay İli, Antakya İlçesi, Nedime KE. Halk EğitimMerkezi ve Akşam Sanat Okulu bünyesinde usta Öğretici olarak görev yapan davacının, hakkında yapılan soruşturma sonucunda mevcut görevlendirmesinin iptal edilmesine ilişkin Antakya Kaymakamlığıİlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 11/12/2021 tarih ve 38791097 sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağını teşkil eden ve "görevlendirilmesinin iptali ve bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görev verilmemesinin uygun olacağı" yönünde teklif içeren 30/11/2021 tarih ve 37907967 sayılı soruşturma raporunun iptali istemiyle Hatay 1. Idare Mahkemesinin E:2022/650 esas sayısına kayden açılan davada; davalı idarenin görev itirazının, anılan mahkemenin 11/08/2022 tarihli kararıyla reddedilmesi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca "olumlu görev uyuşmazlığı" çıkarılması üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca gönderilen dosya incelendi:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı idare bünyesindeki Halk Eğitim Merkezinde ek ders ücreti karşılığı usta öğretici olarak calısan davacı ile davalı idare arasımdaki hukuki ilişkinin niteliğinin belirlenmesine ilişkindir.

,..Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim ūyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.

Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur." hükmü yer almaktadır 

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Uzman ve usta öğreticiler" başlıkiı 47. maddesinde de, "Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir.

Öğretim tür ve seviyelerine gõre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, gõrev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hükme dayalı olarak yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmeliğin "Uzman ve Usta Öğreticilerin Görevlendirilmeleri" başlıklı ikinci bölümünde yer alan 5. maddesinde," Uzman ve Usta Öğreticiler aşağıdaki şekillerde görevlendirilirler.
1- Geçici personel olarak:
Geçici personel olarak görevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacak sözleşme esasları 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 15/05/1975 gün ve 1897 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile değiştirilen 4 üncü maddesine göre Bakanlıkça hazırlanır.
2- Ek ders gõrevi verilmesi yoluyla:
4 üncü maddede belirtiļen esaslara göre ek ders görevi verilmesi yoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere, 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca 1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millı Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda belirtilen miktarda ek ders görevi verilebilir.";
"Uzman ve Usta Öğreticilerin Çalıştırılması ile İlgili Çeşitli Hükümler" başlıklı dördüncū bölümünde yer alan 13. maddesinin 1. fikrasında, "Çeşitli, kanun, tüzük ve yönetmeliklerde Devlet Memurları ile öğretmenler için suç sayılan fiil ve hareketler uzman ve usta öğreticiler için de suç sayılır."; 14. maddesinde ise, " Uzman ve usta öğreticilerden 3 ūncü maddede belirtilen şartları taşımadıkları,sözleşme hükümlerine uymadıkları ve görevlerinde başarısız oldukları kurum müdürlüğünce tespit edilenlerin, sözleşmeleri tek taraflıolarak feshedilebilir." yolunda düzenlemeler yapılmıştır.

Yine 1739 sayılı Kanuna dayanılarak 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Millı Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (i) bendinde, "Hayat boyu öğrenme kurumları: Genel Müdürlüğe bağlı hayat boyu öğrenme faaliyetlerini düzenleyen halk eğitimi merkezi, olgunlaşma enstitüsünü ve açık öğretim okulları," (z) bendinin (bb) alt bendinde de, "Usta öğretici: Hayat boyu öğrenme kurumlarında kadrolu veya ek ders ücreti karşılığında görevlendirilen öğretici" şeklinde tanımlanmış, "Ders ūcreti karşılığı görevlendirme" başlıklı 26. maddesinde,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 169
"(1) Kurs açılacak alanda, kurumda ve kurumun bulunduğu eğitim bölgesinde yeterli sayıda õğretmen ve kadrolu usta öğretici bulunmaması durumunda ihtiyaç, ders ücreti karşılığı görev yapacak istekliler arasından karşılanır.

(2)İhtiyaç hâlinde ders ücreti karşılığı görevlendirmeler, resmî kurumlardan veya ilan yoluyla yapılır.
(3)Ders ücreti karşılığı görevlendirmeler, aşağıda belirtilen öncelik sırasına göre yapılır:
a) Örgün eğitim ve hayat boyu ōğrenme kurumlarındaki öğretmenler ve kadrolu usta öğreticiler.
(4)Üçüncü fikrada sayılanlardan görevlendirme yapılamaması durumunda ilan yoluyla ücretli usta öğretici görevlendirmesi 
(5)Îlan yoluyla ücretli usta öğretici görevlendirmesinde aranacak şartlar şunlardır:
(6)Îlan yoluyla ücretli usta öğretici görevlendirmelerinde yapılacak değerlendirmeler, mili eğitim müdürlüklerinde hayat boyu öğrenmeden sorumlu müdür yardımcısı veya şube müdürünün başkanlığında, bir hayat boyu öğrenme kurum müdürü ile bir örgün eğitim kurum müdüründen oluşan komisyon tarafindan yapılır ve mülki idare amirinin onayına sunulur.
(7)Ücretli usta öğretici başvuruları .…. veya e-Yaygın sistemi üzerinden yapılır."; "Ücretli usta öğreticilerin gõrev ve sorumlulukları" başlıkı 27. maddesinde," (1) Kurumlarda görevlendirilen ücretli usta öğreticiler, öğreticilik görevlerini plan ve program dâhilinde yürütürler. Bu kişiler, gõrevleri süresince Devlet memurlarının tutum, davranış ve vakarına uygun davranmakla sorumludur.
(2)Ücretli usta öğreticilere çalıştıkları ders saati karşılığında ek ders ücreti ödenir.
(3)Ders görevi ile görevlendirilen ücretli usta öğreticilerin günlük çalışma süresi en fazla sekiz ders saatidir. Müdür, cumartesi ve pazar günleri de dâhil olmak üzere ücretli usta õğreticilere günün 07.00 ile 22.00 saatleri arasında gõrev verebilir. Bu çalışma süresi haftada 40 ders saatini geçemez.

(6) Ücretli usta öğreticilerin, birinci fikrada belirtilen şartları taşımadıkları, görevlerinde Ek-5 Değerlendirme Formuna göre başarısız oldukları, bu Yönetmelik hükümlerine uymadıkları kurum müdürlüğü, mülki idare amirleri veya denetlemeye yetkili birimlerce belirienmesi durumunda, usta öğreticilerin görevlendirmeleri iptal edilir ve budurum e-Yaygın sistemine işlenir. Bu kişilere görev yaptığısüre kadar ücret ödenir" düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacıın mülki idare amirinin onayı ile Hatay İli, Antakya İlçesi, Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Mūdürlüğūnde ek ders ücreti karşılığı usta öğretici statüsūnde görev yaptığı, hakkında yapılan idari soruşturma sonucunda,verilen görevleri yerine getirmediği, çahşanları rahatsız ettiği ve çalışma barışını bozduğu, aslı olmayan iddialarla kurumu zan altında bıraktığı, verdiği dilekçelerin sonucunu beklemeden silsile yoluna uymadan doğrudan Antakya Kaymakamlığına asılsız iddialarla dilekçe verdiği, görevlendirildiği kurumlarda kurumun iş ve işleyişine uymadığı gerekçeleriyle Millı Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumlan Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca mevcut görevlendirmesinin iptali ve bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görev verilmemesinin uygun olacağı yönündeki soruşturma raporu üzerine, mevcut görevlendirmesinin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinde “işçi", bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi olarak tanımlanmaktadır. İşçi sıfatının kazanılması iş akdinin varlığına dayandığından, her şeyden ōnce ortada tarafların serbest iradeleriyle kabul edilmiş bir sözleşme ilişkisinin bulunması zorunludur. İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş sözleşmesinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm görevi 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile iş mahkemelerine verilmiştir.

Niteliği itibariyle bir õzel hukuk sözleşmesi olan iş sözleşmesinde taraflar, yasaların öngördüğü sınırlar içinde sözleşmenin konusunu, amacını, biçimini, bağlantı kuracakiarı kişileri serbestçe seçebilirler. Buna karşılık istihdamın idari sõzleşme, görevlendirme veya atama suretiyle yapılması durumunda, çalışma ilişkisinin çerçevesini oluşturan yasal mevzuat tarafların hareket serbestisini kısıtlamakta ve kişileri statü hukukuna tabi kılmaktadır.

Bu nedenledir ki, õzel hukuk sõzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar adli yargıda, idarece yapılan görevlendirmelerden ve atamalardan doğan uyuşmazlıklar ise idari yargıda çōzümlenmektedir.

Tüm bu açıklamalar kapsamında somut olaya bakıldığında, davacının ek ders ücret karşılığı kadrosuz usta öğretici olarak Kaymakamlık onayı ile davalı idare bünyesindeki Antakya İlçesi, Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görevlendirildiği,ücretlerinin 657 sayıh Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen ücretler üzerinden ödendiği, taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu anlaşılmıştır. (YHGK'nun 18/01/2018 tarih ve E:2015/9-736,K:2017/25 sayılı kararı)
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1.bendinde de; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu ōngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazhıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştír 

Bu bağlamda, idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ile idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar sebebiyle açılan davaların görüm ve çözümü İdari Yargının görev alanında bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile maddi olay birlikte incelendiğinde; kamusal görevin yürütülmesinde ders ücreti karşılığında usta öğretici olarak gōrev alacakların taşıması gereken nitelikler, göreve alınma, çalışma koşulları ile yapılacak ödemelerin önceden düzenlenmiş olması, idareye göreve alma ve sonlandırma gibi konularda ūstün yetkiler verilmesi karşısında, usta öğreticiler hakkında tesis edilen işlemlerin kamu hukuku kapsamında ve kamu gücüne dayalı bulunduğu kuşkusuz olduğu gibi uyuşmazlığın, İşKanunu kapsamında yapılan iş akdinden doğmaması, ek ders ücreti karşılığı usta öğretici olarak görev yapan davacının, Devlet memurlarının tutum, davranış ve vakarına uygun olmayan davranışlarda bulunduğu ve görevinde başarısız olduğu gerekçesiyle görevlendirmesinin iptal edilerek, bundan sonra Antakya, Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görev verilmemesinin uygun olacağına yönelik işlemden kaynaklanması, dolayısıyla davaya konu işlemin idarenin kamu gücüne dayalı olarak tek yanlı irade beyanıyla tesis ettiği bir işlem olması nedeniyle, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

Sayfa : 170
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
(YHGK.30/11/2021 tarih ve E:2019/9-786, K:2021 /1518; Yargitay 9. HD.'nin 15/03/2022 tarih ve E:2022/2354, K:2022/3396sayılı kararları da aynı yöndedir.) "
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 2. maddesi şöyledir:"Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafindan çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalı sayılırlar.."
9. Anılan Kanun'un "Uyusmazlıkların Cözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
numaa aan any•,.w mahkemelerde görülür."
10. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıkı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;
6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim õdemesi ...

gereken kişiyi,

.ifade eder..."
11. Kanun'un "Uyusmazlıkların cözüm veri" baslıkı 101. maddesi şöyledir 
1.aa an•u .-:,...

mahkemelerinde görülür."

12. 4857 savılı Is Kanunu'nun "Amac ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şõyledir:
1z, qo7 saym 1Ianana nan anayo napom ss*n   .,...
hak ve sorumluluklarını düzenlemektir owb 
BuKaka kaanbünşnvvi iscilerine faalivet konularına bakılmaksızın uygulanır.a 
İevvkedekbünkızK ükm olurlar."Y 
oruriaa.KaumadeyebaşlanSözleşme TürvbaşıkkinciBölmünde kıdemazminat, ücn bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara yer verilmiştir.

147036 savılı İs Mahkemeleri Kanunu'nun "İs mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
. vo sam "yaaoaoo a "y*,... ..•w Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı Îlk tankemccneDoeuomaaonerormm nuraayooe..u w 
aa İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Suuu taalmda oemnondonn, Da kaann Robm omeen .-*m.,..
İ makemesi kurlmamiş olanyererde bu makemenin göre alana giren dava ve şle o yerdeki aiye hukk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
157036 savılı Kanun'un "Dava sartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
1. roo samu saan anDuva y* on e,....:,davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."
16. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5, maddesi şöyledir:
usuacnaa,
11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Îkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyusmazlıklarına.cn aalowb 
ay uymnda ma,aakaa venkRuruna a runeyaomonen  "*..:...:
Diğer kaardaiş makemeernn görevi oduğu beiten uyuşmazlıka lişin dava veşebaka.
u mosvsauuvvvuamvnweo •eeee. 
maucn surunueo guugi umnon qnoe aymy oran snrany *yemne..w 
uğüğmabkemeleri ve bölge adlive mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.eve onec anve makcmooae agadagremme  a an 
d mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafindan görülmeye devam olunur.enme uevcumeza Acsmoqmeyv Kudan ngm maome aana-u, ow 
üğyoluna ilişkin hükümlere tabidir."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 171
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; davalıvekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen usulüne uygun olarak yaptiğı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
19. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇl'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargımın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
20. Dava, davalı Bakanlık bünyesindeki Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi bünyesinde usta ōğretici olarak görev yapan davacı hakkında yapılan soruşturma sonucunda mevcut görevlendirmesinin iptal edilmesine ilişkin işlem ile söz konusu soruşturma raporu ile getirilen "mevcut görevlendirilmesinin iptalinin ve bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde görev verilmemesinin uygun olacağı" şeklindeki teklifin iptali istemiyle açılmıştır.
21. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, görevlendirilmesinin iptal edilmesine ilişkin işlemin, diğer bir deyişle hizmet ilişkisinin sonlandırılmasının İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklarla ilgili olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın ðzel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin Hatay 1. Idare Mahkemesinin 11/08/2022 tarih ve E.2022/650 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle 
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin Hatay 1. İdare Mahkemesinin 11/08/2022 tarih ve E.2022/650 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, Üyeler Havva AYDINLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Üye Doğan AĞIRMAN: Ahmet
Üye Eyüp SARICALAR: Mahmut
Üye Havva AYDINLI: Bilal

Üye Doğan AĞIRMAN: ARSLAN
Üye Eyüp SARICALAR: BALLI
Üye Havva AYDINLI: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davalı Bakanlık bünyesindeki Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi bünyesinde usta öğretici olarak görev yapan davacı hakkında yapılan soruşturma sonucunda mevcut görevlendirmesinin iptal edilmesine ilişkin işlem ile söz konusu soruşturma raporu ile getirilen "mevcut görevlendirilmesinin iptalinin ve bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde görey verilmemesinin uygun olacağı" şeklindeki teklifin iptali istemiyle açılmıştır.

o........bendinde de; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.


Sayfa : 172
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Olayda, davacının mülki idare amirinin onayı ile Hatay İli, Antakya İlçesi, Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde ek ders ücreti karşılığı usta ōğretici statūsünde görev yaptığı, hakkında yapılan idari soruşturma sonucunda, verilen görevleri yerine getirmediği, çalışanları rahatsız ettiği ve çalışma barışını bozduğu, aslı olmayan iddialarla kurumu zan altında bıraktığı, verdiği dilekçelerin sonucunu beklemeden silsile yoluna uymadan doğrudan Antakya Kaymakamlığına asılsız iddialarla dilekçe verdiği,görevlendirildiği kurumlarda kurumun iş ve işleyişine uymadığı gerekçeleriyle Millı Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme KurumlarıYönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca mevcut görevlendirmesinin iptali ve bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görev verilmemesinin uygun olacağı yönündeki soruşturma raporu üzerine, mevcut görevlendirmesinin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Bakılan davada, uyuşmazlığının davacının usta öğretici olarak görevlendirilmesine ilişkin Valilik Olur'unun, hakkında başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen soruşturma raporunda getirilen teklif neticesinde sonlandırılmak suretiyle usta öğreticilik görevlendirmesinin iptal edilmesinden kaynaklandığı, ortada iş akdinden doğan bir uyuşmazlık bulunmadığı ve davacının usta öğretici gōrevinin sona erdirilmesine ilişkin işlemin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis edildiği anlaşıldığından; uyuşmazlığın, kamu personeli disiplin mevzuatı kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekirken, uyuşmazlığın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yolundaki sayın çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Davacı, halk eğitim merkezinde usta öğretici olarak çalştığım, hakkında açılan disiplin soruşturması sonucunda mevcut görevlendirmesinin iptali ile bundan sonra Antakya Nedime KE. Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görev verilmemesinin uygun olacağı yönünde teklif içeren rapor düzenlendiğini belirterek soruşturma raporunun iptali istemi ile idari yargıda dava açmıştır.
Uyuşmazlık davalı idare bünyesindeki halk eğitim merkezinde, ek ders ücreti karşılığı usta öğretici olarak çalışan davacı ile davalı idare arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin belirlenmesine ilişkindir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumlan ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur," hükūmleri yer almaktadır.

Bu maddeye istinaden çıkarılan, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı kurumlarında sözleşmeli veya ck ders görevi ile görevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler hakkında Yönetmeliğin 5/2 maddesi uyarınca da, Uzman ve Usta Öğreticilerin 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 89 uncu maddesi uyarınca 02/12/1998 tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ek ders görevi verilebileceği belirtilmiştir.

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun "uzman ve usta öğreticiler" başhıklı 47 inci maddesinde de "Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticilerde geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri yönetmelikle tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.

İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş aktinden veya Îş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri, mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre işmahkemeleridir. 25/10/2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ise, iş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uvusmazlıkiara. c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar.
...............bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.
4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde "işçi", bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi olarak tanımlanmıştır. İşçi sıfatının kazanılması iş sözleşmesinin varlığına dayandığından, her şeyden önce ortada tarafların serbest iradeleriyle kabul edilmiş bir sōzleşme ilişkisinin bulunması zorunludur. Çalışma ilişkisinin iş sözieşmesine, idarece yapılan bir görevlendirmeye veya idari sözleşmeye dayalı olup olmadığının tespiti, sonuç itibariyle yargı yolunu da belirleyecektir. Niteliği itibariyle bir özel hukuk sözleşmesi olan iş sözleşmesinde taraflar, yasaların öngördüğü sınırlar içinde sözleşmenin konusunu, amacını, biçimini, bağlantı kuracakları kişileri serbestçe seçebilirler.

Buna karşılık istihdamın idari sōzleşme, görevlendirme veya atama suretiyle yapılması durumunda, çalışma ilişkisinin çerçevesini oluşturan yasal mevzuat tarafların hareket serbestisini kısıtlamakta ve kişileri statü hukukuna tabi kılmaktadır. Bu nedenledir ki, özel hukuk sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar adli yargıda, idarece yapılan görevlendirmelerden ve atamalardan doğan uyuşmazlıklar ise idari yargıda çözümlenmektedir (YHGK 18/01/2017, 2015/736 esas- 2017/25 karar sayılı karan).
Dosyanın incelenmesinden davacının, mülki idare amirinin onayıyla halk eğitim merkezi müdürlüğünde ek ders ücreti karşılığıusta öğretici statüsünde gōrevlendirildiği, hakkında yapılan idari soruşturma sonucunda mevcut görevlendirilmesinin iptal edildiği anlaşılmaktadır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 173
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında varılan neticede, taraflar arasında iş sõzleşmesi bulunmadığı, çalışma ilişkisinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalı olduğu, gōreve alınma, çalışma koşulları ile ödenecek ücretin statü hukuku içinde düzenlendiği anlaşıłmaktadır. Bu itibarla taraflar arasındaki ilişki statü hukukuna tabi olup, uyuşmazlığın çözümü iş mahkemelerinin görev alanına girmemektedir. Sosyal Güvenlik Hukuku açısından, primlerin Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödenmesi, davacının özel hukuk kapsamında sözleşme ile çalıştığını göstermez. Taraflar arasındaki ilişki statü hukukundan kaynaklanmakta olup 4857 sayılı Kanun kapsamına giren bir iş sözleşmesi bulunmadığından idari yargı görevlidir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2016/19230 Esas, 2020/6243 Karar ve 16.06.2020 tarihli karari, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2022/17656 Esas, 2023/1210 Karar ve 23.01.2023 tarihli karari, (Kapatılan) 22.Hukuk Dairesinin 2017/8470 Esas, 2017/13059 Karar sayıli, 01.06.2017 tarihli kararı)

Ücret, çalışma saati, süreleri ve benzeri birçok esaslı çalışma koşulunun statü hukuku içinde önceden düzenlendiği ve idareye üstün yetkiler tanındığı çalışma ilişkisinde, başta İş Kanunu olmak üzere õzel hukuk hükümlerinin uygulanması ilişkinin niteliğiyle bağdaşmamaktadır.

Anılan sebeplerle, uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı ołup, sayın çoğunluğun adli yargının görevli olduğuna ilişkin görüşüne katılamamaktayım. 27/02/2023

Üye Havva AYDINLI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/730KARAR NO : 2023/116KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Adli yargıda, taraflar arasında, inşa edilen binanın yapı denetim hizmeti konusunda akdedilen sözleşme hükümleri uyarınca, hak ediş bedellerinden bir kısmının ödenmediği ve davalı belediyenin yapı denetim bedellerinin õdenmediğinden dolayı yapıyı durdurmasıgerekirken durdurmadığı nedeniyle, sözleşmeden kaynaklanan hak ediş bedellerinin ödenmemesi sebebiyle, tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali ile %40 inkar tazminatina hükmedilmesi istemiyle; İdari Yargıda ise, yapı denetim şirketi tarafindan hak edişlerin ödenmemesine karşın inşaatın yapımına izin verildiğinden bahisle yapı denetim ücreti alacağının tazmini istemiyle açılan davanın 2004 sayılı Kanun'un 42, maddesinin 3. fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesi kararı gözetilerek İDARi YARGI YERİNDE çözūmlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : I. Yapı Denetim Ltd. Şti 
Vekili : Av. Taner SAVAŞ

(Adli Yargıda)1-I. Inşaat Tic. San. Ltd. Ști.
Vekili : Av. Vural ÇEBİ

2-A.Ö.

Vekili : Av. Sebahattin İSMAİL 
3-Beylikdüzü Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. İsmet Cemal DOĞAN 
(İdari Yargıda)Beylikdüzü Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, taraflar arasında 874 sayılı parselde inşa edilen binanın yapı denetim hizmeti konusunda sözleşme akdedildiğini, sözleşme kapsamında 1 ve 2 nolu hak ediş bedelleri ödenmesine rağmen 3, 4 ve 5 nolu hak ediş bedellerinin ōdenmediğini davalı Belediyenin yapı denetim bedellerinin ödenmemesi halinde yapıyı durdurması gerektiğini, ancak davalı Belediyenin yapının devamına izin verdiği gibi, yapı kullanma izin belgesini de verdiğini, diğer davalnın ise binanın sahibi olduğunu; kat karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan haklarını müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, davalıların sözleşmeden kaynaklanan hak ediş bedellerini ödememesi sebebiyle, tahsili amacıyla, Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğünde E.2009/38686 sayı ile takip başlatıldığını bu takibe yapılan itirazın haksız olduğundan bahisle iptali ile % 40 inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 05/10/2010 tarih ve E.2009/1318, K.2010/1110 sayılı kararı ile, davanın yapıdenetim hizmeti karşılığı ücretin ödenmediği, başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğunu, taraf delillerinin toplandığını, tapu ve soruşturma dosyalarının getirtilerek incelendiğini, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapıldığını, dosya kapsamına uygun oluşu nedeniyle hükme yeter görülen bilirkişi heyeti raporu ve tüm dosya kapsamına göre davacı ile davalı L. İnşaat Tic. San. Ltd.Şti. arasında 30/05/2002 tarihli yapı denetim hizmet sözleşmesi imzalandığını, 4. maddede de hizmet bedelinin kararlaştırılmış olduğunu,sōzleşmede yapı sahibinin A.Ö. veya adına hareket eden I. İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. olarak belirtildiğini, kanun gereğince sözleşmenin yapı sahibi ve arsa sahibi arasında yapılması gerektiğini, davacıın yaptığı hizmet karşılığı 219.660,34 TL alacaklı olduğunu, talebin 215.711,24 TL olduğu anlaşılmakla bu miktarın davalılar A.Ö. ile Î. İnşaat Tic. San. Ltd. Şti.'nden tahsiline karar vermek gerektiğini belirterek, davalı belediye yönünden Yönetmeliğin 14/f-son maddesi uyarınca yapı sahibince taksit peşin olarak yatırılmadan müteakip 

Sayfa : 174
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
bölümün devamına idarece izin verilmeyeceği, davalı Belediyenin buna aykırı davranmasının hizmet kusuru oluşturacağı ve idari yargıyolunda bunun değerlendirilmesinin gerektiği, davalı belediye yönünden dava dilekçesinin mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle, davalı Beylikdüzü Belediye Başkanlığı yönünden davanın görev yönünden reddine,davalılar İ. İnşaat ve A.Ö. yönünden davanın kabulü ile 215.711,24 TL üzerinden Büyükçekmece 2.İcra Müdürlüğünün E.2009/38686sayılı dosyasındaki itirazın iptali ile takibin devamına, icra inkar tazminat talebinin reddine, faizin takip tarihinden itibaren işletilmesine karar vermiş, bu karar davalı I. İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. ve A.Ö. ve davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
3. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 09/10/2013 tarih ve E.2013/12033, K.2013/15711 sayılı kararı ile, ". 1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerie gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı ile davalılar I. Inşaat Ltd Şti ve A.Ö. vekillerinin aşağıdaki bentlerin dışında kalan öteki temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir 
2-Davacı vekilinin temyizi yönünden;
Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan dava konusu alacak, likit bilinebilir, belirlenebilir bulunduğuna göre, davacı yararına İİK 67/2. maddesi uyarıca hükmedilen miktar üzerinden icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davacının bu talebinin reddi doğru görülmemiştir.

3-Davalı I. İnsaat Ltd. Sti. vekilinin temyizi yönünden;
.,...

vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken bu yönde bir karar verilmemesi doğru görülmemiştir.


4-Davalı A.Ö. vekilinin temyizi yönünden;
Davalı A.Ö. yapı ve arsa sahibi olmasından ötürü sorumlu olup, taşınmazda hissedar durumunda olduğundan dava konusu alacaktan hissesi oranında sorumlu tutulması gerekirken tamamından sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı ile davalılar Î. Înşaat Ltd. Şti. ve A.Ö. vekillerinin öteki temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin, 3 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı I. Înşaat Ltd Şti vekilinin, 4 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı A.Ö. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA" karar vermiştir.

4. Davalı I. İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. vekili tarafindan bu kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmuştur.
5. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 16/04/2014 tarih ve E.2014/4968, K.2014/7525 sayılı kararı ile, karar düzeltme isteminin reddine karar vermiştir.

6. Büyükçekmece 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/02/2015 tarih ve E.2014/436, K.2015/43 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak, "1-Davalı Beylikdüzü Belediye Başkanlığı yönünden daha önce verilen karar kesinleşmekle bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadiğına,
2-Davalılar L. İnşaat ve A.Ö. yönünden davanın kısmen kabulü ile Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğünün E.2009/38686 sayılıdosyasındaki itirazın asıl alacak olan 215.711,24 TL üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, işlemiş faize yönelik davanın Reddine, davalı A.Ö.'ın tapudaki hissesi oranında sorumlu tutulmasına,
3-Asıl alacağın takdiren % 40 '1 oranına karşılık gelen 86.284,40 TL icra inkar tazminatının (19.413,99 TL'sinin davalı A.Ö.,bakiyesinin davalı I. Înşaat'tan alınarak) tapudaki hisse oranında sınırı kalmak kaydıyla davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
4-Harçlar Kanunu hükmünce alınması gerekli 14.735,23 TL nispi karar harcından peşin alınan ve ikmal edilen 2.357,80 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 12.377,43 TL'nin 2.784,92 TL'sinin davalı A.Ö.'dan, bakiyesinin davalı I. İnşaat'tan alınarak hâzineye irat kavdına.

..5-Kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına yürürlükteki avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 18.142,67 TL vekalet ūcreti takdiri ile bu miktardan 4.082,10 TL'sinin davalı A.Ö.'dan, bakiyesinin davalı I. Înşaat'tan alınarak davacıya verilmesine, aynınedenle davanın red edilen kısmı yönünden avukatlık ücreti 7.083,87 TL'nin 1.593,87 TL'sinin davacıdan alımıp davalı A.Ö.'a,bakiyesinin davalı I. Înşaat'a verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan bozma ōncesi ve bozma sonrası 1.058,00 TL'nin kabul ve red oranına göre 823,00 TL'nin 185.17TL'sinin davalı A.Ö.'dan, bakiyesinin davalı I. Inşaat'tan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı tarafça peşin yatırılan 2.357,80 TL'nin 530,50 TL'sinin davalı A.Ö.'dan, bakiyesinin davalı I. Inşaat'tan alınarak davacıya verilmesine" karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

7. Davacı vekili, İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, Cumhuriyet Mahallesi, F21D23C pafta, 874 parselde bulunan arsa üzerinde inşa edilen yapının yapı denetim sorumluluğunu üstlenen davacı yapı denetim şirketi tarafindan, söz konusu inşaatın 3, 4 ve 5. sayılı hak edişleri ödenmemesine karşın inşaatın yapımına izin verildiğinden bahisle 215.711,24 sayılı yapı denetim ücreti alacağının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle Beylikdüzü Belediye Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
8. İstanbul 10. Ídare Mahkemesi 21/11/2014 tarih ve E.2014/209, K.2014/1836 sayılı kararı ile, adli yargı yerinde açılan davanın sürecinden sözederek, "iş bu davaya konu tutarın tahsiline ilişkin yargı yerince verilen nihai yargı kararı ūzerine söz konusu tutarın davacı tarafindan tahsil edilmesi cihetine gidileceği, nitekim tahsil işlemlerinin de devam ettiği anlaşılmakta olup, bu defa aynıtutarın aynı istemlerle davalı idareden tekraren tahsilinin istenilmesinin mümkün bulunmaması ve yapının hak edişleri ödenmeksizin idareden habersiz yapıya devam edilmesi durumunun, bu aykırılığın idarece tespiti dışında ayrıca hak edişlerin de davalı idare tarafindan ödenmesi sonucunu doğurmayacağı karşısında söz konusu hak ediş tutarının tazmini isteminin reddi gerektiği sonucuna varıldığıgerekçesiyle davanın reddine" karar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 175
9. Danıştay Altıncı Daire 23/01/2020 tarih ve E.2015/4095, K.2020/324 sayılı kararı ile, "... Olayda, davaya konu uyuşmazlığı davacı ile yapı sahibi ve müteahhit şirket arasında imzalanan sõzleşmeye aykırılıklardan ve bu sözleşmenin uygulanmamasından kaynaklandığı, tamamen işin yürütülmesine ilişkin olduğu, sözleşmenin tarafı olmayan idareye karşı açılan davada,sözleşmenin taraflarınca mevzuat ve sözleşme gereği \ yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden doğan ve sözleşmenin uygulanmasıaşamasında meydana gelen sebeplerden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün ise adli yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda õzetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu İstanbul 10. Idare Mahkemesinin 21/11/2014 tarih ve E:2014/209, K:2014/1836 sayılı kararının BOZULMASINA" karar vermiş, davacı vekilince bu kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmuştur.

10. Danıştay Altıncı Daire 29/12/2021 tarih ve E.2020/9837, K.2021/14667 sayılı kararı ile, kararın düzeltilmesi isteminin reddine karar vermiştir.

11. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/510 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak, "...Olayda, davaya konu uyuşmazlığın davacı ile yapı sahibi ve müteahhit şirket arasında imzalanan sözleşmeye aykırılıklardan ve bu sözleşmenin uygulanmamasından kaynaklandığı, tamamen işin yürütülmesine ilişkin olduğu, sözleşmenin tarafı olmayan idareye karşı açılan davada,sözleşmenin taraflarınca mevzuat ve sözleşme gereği yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden doğan ve sözleşmenin uygulanmasıaşamasında meydana gelen sebeplerden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün ise adli yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığından,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 15. ve 19. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için, ilk görevsizlik kararını veren Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2009/1318 sayılı dava dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine..." karar vermiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
12. Anavasa'nın "Uyusmazlık Mahkemesi" baslıkı 158. maddesinin ücüncü fikrası şöyledir:
..,,...
13. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her tūrlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.

.-2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
15. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Tanımlar" başlklı 3. maddesine göre bu Kanunun uygulanmasında; Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade eder.

16. 5393 sayılı Kanun'un "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Belediye, mahalli mūsterek nitelikte olmak şartıyla;
.....atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fikrası,belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (...) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 

Sayfa : 176
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
100.000'in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.

b) (...) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç,gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımınıyapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasınısağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mūmkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir.(Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatõr spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışımüsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.

(Ek fikra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fikranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın;büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

(Îptal fikra: Anayasa Mahkemesinin 24/1/2007 tarihli ve E. 2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile. )
Hizmetlerin yerine getirilmesinde õncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirienir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.

Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri sakhıdır.
(Ek fiıkra: 1/7/2006-5538/29 md.) Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları būnyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır."
17. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Îdari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz."
18. 2004 sayılı Kanun'un Geçici 13. maddesi şöyledir:
"(Ek: 15/8/2017-KHK-694/9 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/9 md.)
İdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncü fikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacakhıya resen tebliğ edilir. Alacaklı, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez 
Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğūne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapıhr."
B. Yargı Kararları
19. Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"... 2004 sayılı İcra ve Îflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrasında 'İdari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz. ', geçici 13. maddesinde ise idari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten õnce başlatıimış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacaklı, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez./ Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır. ' hūkümlerine yer verilmiştir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1458, K.2018/1437 sayılı kararında idari yargının gõrev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluyla görülmesinin mümkün olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargıyerlerince görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

Açıklanan nedenlerle bakılmakta olan uyuşmazlık idari yargı mercileri tarafından çözülmesi gereken bir uyuşmazlık olup itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bu uyuşmazlığa bakma görevi bulunmamaktadır. ..."
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. ilk Înceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Bilal ÇALIŞKAN, Recep KILIÇ ve Yüksel NAVDAR'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 177
ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
21. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının gōrevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, Cumhuriyet Mahallesi, F21D23C pafta, 874 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıın yapı denetim sorumluluğunu üstlenen davacı yapı denetim şirketi tarafindan, adli yargida, tarafar arasında inşa edilen binanın yapı denetim hizmeti konusunda akdedilen sözleşme hükümleri uyarınca, hak ediş bedellerinden bir kısmının ödenmediği ve davalıbelediyenin yapı denetim bedellerinin ödenmediğinden dolayı yapıyı durdurması gerekirken durdurmadığı nedeniyle, sözleşmeden kaynaklanan hak ediş bedellerinin ödenmemesi sebebiyle, tahsili amacıyla başlatılan takibe yapılan itirazın iptali ile %40 inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle, idari yargıda ise; yapı denetim şirketi tarafindan hak edişlerin ödenmemesine karşın inşaatın yapımına izin verildiğinden bahisle yapı denetim ūcreti alacağının tazmini istemiyle açılmıştır.

23. Kamu hizmeti yürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğū sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

24. Uyuşmazlık Mahkemesince 2004 sayılı Kanun'un değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözūmünde adli yargı yerinin görevli olduğu yõnünde kararlar verilmiş ise de, 2004 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı kararı doğrultusunda; idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıklarım, itirazın iptali davası yoluyla görülmesi mümkün olmadığından içtihat değişikliğine gidilmiştir.

25. Bu kapsamda; davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 10/05/2022 tarihli ve E.2022/510 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Yüksel

Başkan Muammer TOPAL: Bilal ÇALIŞKAN
Üye Doğan AĞIRMAN: Recep KILİÇ
Üye Eyüp SARICALAR: NAVDAR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/739KARAR NO : 2023/202KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan õzel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan ve tespit istemli davanın, õzel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


Sayfa : 178
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : K. Enerji Üretim Anonim Şirketi Vekili : Av. Canan TAŞ
Daval : Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.Vekili : Av. Mehmet Şamil ŞENALP 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili, lisanssız güneş enerjisi santrali işletmecisi olan müvekkili ile davalı arasında sistem kullanım anlaşmasıimzalandığını belirterek, anlaşma kapsamında fazladan sistem kullanım-dağıtım bedeli hesaplandığı ve istenildiğinden bahisle, sistem kullanım dağıtım bedelleri miktarının bilirkişi marifetiyle tespiti, Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. ile imzalanan "Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşması" kapsamında dava tarihine kadar şirketlerinden fazladan tahsil edilen sistem kullanım dağıtım bedelleri ve bu bedellere ilave edilen KDV miktarlarının şimdilik 10.000 TL'sinin, tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek. en yüksek ticari avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı şirket vekili, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 06/10/2022 tarih ve E.2022/382 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözūmünün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı şirket vekili tarafindan olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, fazladan ödendiği õne sürülen dağıtım sistemi kullanım bedellerine yönelik olarak açılan davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu gōrev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".. davalı şirketin, 6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (e) bendi çerçevesinde lisansında belirlenmiş dağıtım bölgesi olan Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir, Nevşehir ve Karaman illerinde elektrik dağıtım işini yaptığı, davacı şirketin ise bu dağıtım bölgesinde lisanssız güneş enerjisi santrali işletmecisi olduğu, uyuşmazlığın, davalı şirketin dağıtım sistemine bağlantısı yapılan davacı şirkete ait lisanssız güneş enerjisi üretim tesisinden dolayı tarife uyarınca istenilen sistem kullanım dağıtım bedelinden kaynaklandığıanlaşılmaktadır.

Bu durumda; kamu imtiyazı ve elektrik piyasasını dūzenleyen mevzuat kapsamında faaliyette bulunan davacı ve davalı şirket arasında, dağıtım sistemi kullanımına ilişkin tarife uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü idari yargı yerine ait bulunmaktadır."
6. Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayıh Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazıłı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan MEDAŞ'ın kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında, bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sõz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi" gerektiğini belirterek, Danıştay Başsaveılığının başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sıırı" başlıklı 2. maddesinin değişik (1) numaralı bendi şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönierinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Tespit davası" başlıklı 106. maddesi şöyledir:
+"(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 179
(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen usule uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının gōrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülūp düşünüldü:
12. Dava, lisanssız güneş enerjisi santrali işletmecisi olan davacı şirket hakkında fazla sistem kullanım dağıtım bedeli hesaplandığı ve istenildiğinden bahisle, bu bedellerin bilirkişi marifetiyle tespiti, davalı ile imzalanan sözleşme kapsamında fazladan tahsil edilen bedellerin ve ilave edilen KDV miktarlarının şimdilik 10.000 TL'sinin õdenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
13. Davalı şirket, tüm hisseleri Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine ait iken, Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirme kapsamına alınmış; bu doğrultuda davalı şirketin TEDAŞ'a ait olan %100 oranmdaki hissesinin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 30/04/2009 tarih ve 2009/16 sayılı kararı uyarınca, satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Alcen Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. arasında 30/10/2009 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile özelleştirildiği, şirketin aynı isim altında faaliyetlerini sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu itibarla davalı şirketin õzel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur.
14. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

15. Bununla birlikte, dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, tespit davasının 6100 sayılı Kanun'un 106. maddesinde düzenlendiği, buna karşıhık 2577 sayılı Kanun'un "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinde tespit davasının belirtilmediği görülmektedir. Bir başka deyişle, tespit istemine ilişkin davanın idari yargı yerinde görümü ve çözümü hukuken mümkün değildir.

16. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olması karşısında, davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden ve tespit istemli davanın idari yargı yerinde görülmesi olanaksız olduğundan, õzel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/03/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgūn Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Sayfa : 180
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
KARŞI 0Y 
Dava Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında lisanssız olarak (güneş enerjisi ile)elektrik üretimi ve ticareti yapmak amacıyla davalı Kurum ile bağlantı anlaşması yapan davacı şirketin, fazla ödediğini iddia ettiği dağıtım sistemi kullanım bedelinin istirdadi istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları Îdarı dava türleri arasında sayılmışolup, idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda İdarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak "üretim", "iletim", "dağıtım" ve "ticaret" başlıkları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının altematif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.

Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628 sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faliyetlerini: "piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri" olarak sıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi "iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise,kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği öngörülmüştür. Elektrik piyasasıfaaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-õzel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.

Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır 

Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9. maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağhı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım"faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.

Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ); tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırli, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışıve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDAŞ tarafından gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün,EPDK tarafindan verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektõrü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi"(Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve ūretim alanları için õzelleştirme girişimi başlatılarak õzelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDAŞ ōzelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, sõz konusu Yūksek Planlama Kurulu kararıekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satışhizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılı Kanun'un 14.2. maddesinde yer verilen, "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAş ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralıuyarınca, TEDA$ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik Îdarîsõzleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'u TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yöntemi ile ðzelleştirilmesine karar verilmiştir.

Öte yandan, 14/02/2018 günlü, 30332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Ana Statüsünün 5.maddesinde, TEDAŞ'ın tūzel kişiliğe sahip faliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dağıtım bölgelerinin Özelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı, özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tek şirket olmaktadır. Ancak, yatırımcının işletme hakkını devraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu unsurların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalmaya devam etmektedir. Yatırımcı, dağıtım şirketinin hisselerinin sahibi olarak TEDAş ile imzalanmış olan işletme hakkı devir sözleşmesi çerçevesinde dağıtım varlıklarının işletme hakkını elde etmektedir. Yani, "hisse satış modeli"nde, mevcut varlıklar ile õzelleştirme sonrası yatırımcı tarafindan gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAş'ta kalırken, yatırımcı,dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurların işletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımlarıgerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. Yatırımcı ayrıca, işletme hakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimi altında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantı başvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine Îlişkin Yönetmelik ve Yönetmelik uyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesinde dağıtım şirketlerine yapılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin "Bağlantı ve Sistem Kullanımına İlişkin Hūkümler" başlıklı bölümünde, bağlantıesasları, bağlantı başvuru süreci, bağlantı başvurularının değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ve bağlantı ve sistem kullanımı süreci,bu süreçte dağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 181
Her ne kadar davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemlerin de özel hukuk işlemi olduğu ifade edilmişse de,özel faaliyetler için sõz konusu olamayacak üstün ayrıcalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürüten davalı şirket ile davacı şirket arasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarak değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen dava konusu işlemlerin yargısal denetimini yapma ve bu işlemlerden doğan tazminat istemini (ve diğer istemleri) karara bağlama görevinin idari yargı merciine ait olduğu açıktır.

Bu itibarla, davacı tarafından açılan davaya ilişkin uyuşmazhığın çõzümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/746KARAR NO : 2023/285KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : Davalı kurum bünyesinde doktor olarak çalışan kişinin davalı kurum sigortalısı olan hastalara tıbben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıidığı, yersiz ödemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı ileri sürülerek, oluşan kurum zararını faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Sosyal Güvenlik kurumu Başkanlığı

Vekili : Av. Sevgi TAŞKIRAN 

Davahlar : Adli Yargıda 

1-Sağlık Bakanlığı

Vekili : Av. Saniye YILMAZ ÇEVİK 

2-T. inşaat Medikal, Demir-çelik, Mobilya, Elektrikli ev aletleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Hasan ÖZAYDIN 

Davah : Ídari Yargıda 

Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacı kurumun Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan tahkikat sonucu düzenlenen soruşturma raporu ile davalıSağlık Bakanlığı Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi Beyin Cerrahisi Uzmanı Dr. N.E. tarafindan ameliyat edilen ve tedavileri yapılan sigortalı ve hak sahiplerinin ameliyatlarında kullanılan tibbi malzemelerde, yine bu şahısların gördükleri tedavilerine istinaden tahsil olunmak üzere kurumlarına ibraz edilen Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesine ait faturalarda yolsuzluk ve usulsüzlük yapıldığı ve kurumlarının zarara uğratıldığını belirterek, bu zararların işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU ŞÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/06/2013 tarih ve E.2013/278, K.2013/275 sayılı kararı ile, Atatürk Devlet Hastanesinde görevli Dr.N.E. tarafından ameliyat edilen ve tedavileri yapılan hak sahiplerinin ameliyatlarında kullanılan tibbi malzemelerde ve faturalarda yolsuzluk ve usulsüzlük yapılarak davacı kurumun zarara uğratıldığıdan bahisle tazminat davası açılmış ise de, idarenin gōrevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sırada eylemden doğan zararın giderilmesine yönelik açılan davanın 2577 sayılıİYUK'nın 2/l-b maddesinde yer alan tam yargı davası olarak idari yargıda görülmesi gerektiğini, tazminat davası görevli doktorun kişisel kusurundan kaynaklanan nedenlerle açılsa dahi idareye karşı açılan davanın hizmet kusuru nedeniyle açılan dava olduğunu,hizmet kusurunun kişisel kusurdan kaynaklanıp kaynaklanmadığının bu dava sonucunda belli olacağını, idareye karşı açılan davanın da kişisel kusur ayrımı yapılmaksızın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek, davahı Sağlık Bakanlığı hakkında açılan davaya 2577sayılı Kanun gereğince idari yargıda bakılması ve sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine, davanın gōrev nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar davacı idare tarafından temyiz edilmiştir.

3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 26/05/2014 tarih ve E.2014/6114, K.2014/8588 sayılı kararı ile, temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle hükmün onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Davacı idare vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 

Sayfa : 182
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
5. Zonguldak İdare Mahkemesi 23/07/2014 tarih ve E.2014/885 sayılı kararı ile, davacı tarafindan Sağlık Bakanlığına karşıaçılan davada, davalının 2577 sayılı İYUK'nın 15. maddesinin 1/c fikrası uyarınca Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu olarak düzeltilmesine, dilekçe ve eklerinin bu kararla birlikte adı geçen idareye tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.

6. Zonguldak İdare Mahkemesi 29/12/2016 tarih ve E.2014/885, K.2016/1985 sayılı kararı ile, Zonguldak 2. Ağır Ceza Mahkemesinin yaptırdığı bilirkişi incelemesi sonucunda, Yüksek Sağlık Şurası tarafindan tanzim olunan ve dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespit ve hesaplamalar işığında, 195.671,10 TL hatalı ve tibben gereksiz tedavi ve uıygulamalar yapıldığı sonucuna varıldığını belirterek, davanin kısmen kabulüne, kısmen reddine, kurum zararının 195.671,10 TLlik kısminın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar vermiş, bu karara karşı taraf vekillerince istinaf isteminde bulunulmuştur 

7. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesi 20/12/2018 tarih ve E.2017/268, K.2018/1599 sayılı kararı ile,kararın usul ve hukuka uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf istemlerinin reddi ile kararın onanmasına karar vermiş, bu karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

8. Danıştay Onuncu Daire 25/10/2021 tarih ve E.2019/7160, K.2021/5008 sayılı kararı ile, "..Uyuşmazlık, davalı Bakanlığa bağlı sağlık kuruluşunda görev yapan bir hekim tarafından uygulanan ameliyatların ve bu ameliyatlarda kullanılan tibbi malzemelerin gereksiz olduğu, dolayısıyla davacı Kurum ile davalı Bakanlık arasında mülga 506 sayılı Kanun hükümlerine istinaden imzalanan sağlık hizmeti teminine ilişkin sözleşmeye aykırı bu tıbbi ameliyeler sebebiyle davacı Kurum tarafından ilgililere yersiz yapılan ödemelerin kurum zararına yol açtığı, davalı Bakanlığın sõzleşmeye aykırı iş ve işlemleri gerçekleştiren personelinin denetim ve kontrolünüyapmamak suretiyle sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle Kurum zararından sorumlu olduğu iddiasıyla sõz konusu Kurum zararının sözleşmenin tarafi olan davalı Bakanlıkça tazmini isteminden kaynaklanmaktadır.

Davacı Kurum, söz konusu yersiz ödemeden kaynaklandığını ileri sürdüğü zararın tazminini; ilk önce adli yargıda ilgili hekim ve Sağlık Bakanlığına karşı açtığı davada; õdemeye sebebiyet veren ilgili hekimden "haksız fiil", hekimin görev yaptığı hastaneyi işleten Sağlık Bakanlığından ise "sõzleşme" sorumluluğuna istinaden talep etmiş; adli yargı yerince hekim ve davalı Bakanlığa karşı açılan dava dosyalarının tefrik edilmesi ve Bakanlığa karşı açılan davanın görev nedeniyle reddi üzerine söz konusu görev ret kararındaki gerekçeler doğrultusunda idari yargı nezdinde işbu dava açılmıştır.

Bu durumda, uyuşmazlığın görūm ve çōzümü adli yargı yerine ait olduğundan, İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken, işin esasına girilerek verilen karara karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge idare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir..." şeklinde karar vermiştir.

9. Ankara Bölge Îdare Mahkemesi 7. Ídari Dava Dairesi 28/09/2022 tarih ve E.2022/2331, K.2022/1977 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak, istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf başvurusuna konu idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

10. Zonguldak Ídare Mahkemesi 11/11/2022 tarih ve E.2022/1119 sayılı kararı ile, mahkemelerinin görevsizliğine, dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
11. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Yersiz õdemelerin geri alımması" başlıklı 96. maddesi sövledir:
c..lowb "Kurumca işverenlere, sigortahılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü õdemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ōdemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.
Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır.

Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dõnemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.

Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
12. Aynı Kanun'un "İdarî yaptırımlar ve fesih" başlıklı 103. maddesinin birinci fikrasının ilk iki cümlesi şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/61 md.) Kurumca yapılan inceleme neticesinde;
a) Sağlık hizmeti sunulmadığı halde sağlık hizmetini fatura ettiği,
b) Faturayı veya faturaya dayanak oluşturan belgeleri, gerçeğe aykırı olarak düzenlediği,
c) 64 üncü madde gereğince kapsam dışı tutulan sağlık hizmetlerini, kapsam içinde olan sağlık hizmetleri gibi gösterdiği,
d) Sağlık hizmetlerine hak kazanmayan kişilere, sağlık hizmeti sunarak Kuruma fatura ettiği,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 183
e) 73 üncü madde gereğince belirlenen tavanın üzerinde ilave ücret aldığı.
,•o.__

nci maddeye göre geri alını... "

13. 19/01/2005 tarih ve 25705 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5283 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık Bakanlığına Devredilmesine Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, kamu kurum ve kuruluşlarına ait sağlık birimlerinin Sağlık Bakanlığına devredilmesiyle ilgili usûl ve esasları belirlemektir."
14. Aynı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kamu kurum ve kuruluşlarına ait tüm sağlık birimleri; bunlara ilişkin her türlü görev, hak ve yükümlülükler, taşımırlar taşımmazlar ve taşıtlarla birlikte, Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olanlar rayiç bedeli karşılığında, diğerleri bedelsiz olarak aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlığa devredilmiştir"
15. Sağlık Bakanlığı ile Sosyal Sigortalar Kurumu arasında imzalanan ve 20/02/2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Sağlık Hizmetleri Protokolünün "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Protokol;
5283 sayılı Kanunun yürürlüğe giriş tarihi olan 20/02/2005 tarihinden itibaren SSK'na ait sağlık kurum ve kuruluşlarının Sağlık Bakanlığı'na devredilmesi nedeniyle SSK'dan sağlık yardımından yararlanan kişilerin, Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık tesislerinde muayene tetkik ve tedavileri ile verilen hizmet ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenmiştir."
16. Aynı Protokolün "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık tesislerinde ayaktan ve/veya yatarak muayene tahlil, tetkik ve tedavi için doğrudan veya sevkle müracaatla başvuran SSK'dan sağlık yardımından yararlananlara, iş kazaları ve meslek hastalıkları, hastalık ve analık sigortası ile diğer ülkelerle yapılan sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında yer alan yurt dışı sigortalılarına verilen hizmet ve buna ilişkin geri ödeme usul ve esaslarını kapsar.

17. Protokolün 28. maddesi şöyledir:
"Bu Protokol hükümlerinin uygulanmasından doğabilecek aksaklık ve ihtilafların tespiti halinde tespitte bulunan taraf, bu durumu karşı tarafa yazılı olarak bildirecek ve bildirimde bulunulan taraf en geç 30 (otuz) gün içinde sorunu çözümleyerek bildirimde bulunan tarafa yazılı olarak bilgi verecektir.

Sorunun öncelikle ildeki ilgili kurum yetkilileri arasında yapılacak görüşmelerle çözümlenmesine çalışılır. Anlaşma sağlanamadığı taktirde uyuşmazlıklar, ilgili kurum yetkililerinden oluşturulacak müzakere komisyonlarınca ele alınır bu suretle de anlaşmaya varılamaz ise genel hükümler uygulanır.

Protokolün herhangi bir nedenie süresinden önce geçerliliğini yitirmesi halinde, Protokolün sona erdirildiği tarihte tedavisi süren hastaların, Protokolden doğan hakları baki kalacak, yapılan tedaviye ilişkin masraflar bu Protokol hükümleri kapsamında ilgili kurum tarafından karşılanacaktır.

İlgili taraflar tek taraflı olarak bu Protokol hükümlerine aykırı hukuki ve idari işlem tesis edemezler.
Tarafların karşılıklı anlaşmaları suretiyle, Protokol hükümlerinde her zaman değişiklikler yapılabilir, güncelleştirilebilir."
18. Aynı Protokolün 27. maddesinde ise, taraflardan birinin değişiklik veya fesh-i ihbar talebinde bulunmadığı taktirde,protokolün aynı koşullarla uzatılmış sayılacağı, düzenleme altına alınmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
19. Uyuşmazhık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Îdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
20. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
21. Dava, davalı kurum būnyesinde doktor olarak çalışan N.E.'ün davalı kurum sigortalısı olan hastalara tibben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığı, yersiz ödemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı ileri sürülerek, oluşan kurum zararının fatura ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.

22. Dosyanın incelenmesinden, davacı kurum tarafindan yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen raporda, davalı Bakanlığa bağlı Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesinde Beyin Cerrahisi Uzmanı Dr. N.E.'ün davalı kurum sigortalısı olan hastalara uygulamış

Sayfa : 184
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
olduğu tedavinin ve ameliyatların tibben yanlış olduğu, düzenlenen raporların usul ve kanuna aykırı olduğu, tıbben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığı, yersiz ödemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı bu sebeple kurum zararının oluştuğunun tespit edildiği, akabinde bu zararın tazmini için Sosyal Güvenlik il Müdürlüğütarafindan, Devlet Hastanesi, adıgeçen doktor ve ilgili medikal firmalarına söz konusu zararın õdenmesi, aksi takdirde yasal yollara başvurulacağı hususunun bildirildiği, adıgeçenler tarafindan zararın ödenmemesi üzerine davanın açıldığı anlaşılmıştır.
23. İdari yargının görev alanı, idare hukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklardır. İdare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylem ve idari sõzleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir. Davanın idari yargıda görülebilmesi için taraflar arasında yapılan sözleşmenin bir idari sözleşme olması gerekir. Bilindiği üzere, idari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak,kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin õzel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.
24. Olayda, davalı idareye bağlı sağlık kuruluşunda görev yapan hekim tarafından uygulanan ameliyatların ve bu ameliyatlarda kullanılan tıbbi malzemelerin gereksiz olduğu, dolayısıyla taraflar arasında imzalanan sağlık hizmeti teminine ilişkin sözleşmeye aykırıbu tıbbi müdahaleler sebebiyle davacı Kurum tarafından yersiz yapılan õdemelerin kurum zararına yol açtığı, davahı Bakanlığın sözleşmeye aykırı iş ve işlemleri gerçekleştiren hekimin denetim ve kontrolünü yapmamak suretiyle sõzleşmeye aykırı davrandığı ve zarardan sorumlu olduğu ileri sürülerek dava açıldığına göre, oluşan kurum zararının sözleşmenin tarafı olan davalı idareden tazmini için açılan iş bu davada, davalı idare çalışanlarının haksız eylemine ve taraflar arasında düzenlenen protokole dayanıldığı tartışmasızdır.
25. Bu durumda, 5283 sayılı Kanuna istinaden düzenlenen ve 20/02/2005 tarihinden itibaren SSK'ya ait sağlık kurum ve kuruluşlarımın Sağlık Bakanlığına devredilmesi nedeniyle, SSK iştirakçilerinin davalı Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde muayene tetkik ve tedavileri ile verilen hizmet ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla taraflar arasında imzalanan sağlık hizmetleri protokolüne aykırı iş ve işlemler nedeniyle oluşan kurum zararının tahsili talep edildiğinden, davanın õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/06/2013 tarih ve E.2013/278, K.2013/275 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Zonguldak İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/06/2013tarih ve E.2013/278, K.2013/275 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davalı kurum bünyesinde doktor olarak çalışan kişinin davacı kurum sigortalısı olan hastaların tedavilerine ilişkin düzenlendiği ve davacı tarafa tahsil için sunulan faturalarda yolsuzluk ve usulsüzlük yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığıiddiasıyła oluşan kurum zararının tazmini istemine ilişkindir.

Davalı Sağlık Bakanlığı (Mülga Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu) bir kamu tüzel kişisi olup kural olarak işlem ve eylemleri kurumsal nitelik taşır. Somut olayda, davalı bakanlığa bağlı olarak çalışan doktorun görevini gerektiği gibi yapmadığı, bu sebeple fazla ödemeye neden olduğu iddia edilmiştir. Görevin gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı İdari Yargılama Usulu Kanununun 2/1 -b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Bu nedenle, adli yargının görevli olduğu yönūndeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Üye Nilgün TAŞ

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 185
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/747KARAR NO : 2023/129KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Davalı kurum bünyesinde doktor olarak çalışan kişinin davalı kurum sigortalısı olan hastalara tıbben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığı, yersiz ödemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı ileri sürülerek, oluşan kurum zararının faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davacı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Zeliha Gözde E.

Davalı: Sağlık Bakanlığı (Mülga Kamu Hastaneleri Kurumu)
Vekili : Av. Saniye YILMAZ ÇEVİK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı kurum bünyesinde doktor olarak çalışan A.S.B.'nūn davalı kurum sigortalısı olan 115 adet hastaya uygulamış olduğu tedavinin ve ameliyatların tibben yanlış olduğu, düzenlenen raporların usul ve yasaya aykını olduğu, tıbben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığı, yersiz õdemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı, bu durumun soruşturma raporuyla ortaya konulduğu, sorumlular hakkında ceza yargılamasının devam ettiğini ileri sürerek, oluşan 705.082,19 TL kurum zararının fatura ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Davacı tarafından, Sağlık Bakanlığı, A.S.B., T. Înş. Medikal Demir Çelik Mobilya Elektrikli Ev Aletleri San. Tic. Ltd. Şti.,Hay. Sağlık Ürünleri İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile F. Sağlık Ürünleri Maden Taahhüt Taşımacılık Turizm San. Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davada, Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/02/2013 tarih ve E.2011/9 sayılı kararı ile, Sağlık Bakanlığı ile davacıarasındaki davanın hakem sıfatıyla görüimesi gerektiğinden bahisle Sağlık Bakanlığı açısından davanın tefrikine ve Mahkemelerinin ayrı bir esas numarasına kayıt edilerek bu dosya üzerinden devamına karar verilmiştir.

3. Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/10/2013 tarih ve E.2013/46, K.2013/449 sayılı kararı ile, davada idari yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev nedeniyle reddine karar vermiş, kararın davacı tarafindan temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 28/05/2014 tarih ve E.2014/6650, K.2014/8801 sayılı kararı ile temyiz itirazlarını reddiyle kararın onanmasına karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Atatürk Deviet Hastanesinde görevli Dr. Ali Sena tarafindan ameliyat edilen ve tedavileri yapılan hak sahiplerinin ameliyatlarında kullanılan tıbbi malzemelerde ve faturalarda yolsuzluk ve usulsüzlük yapılarak davacı kurumun zarara uğratıldığıdan bahisle tazminat davası açılmış ise de; idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sırada eylemden doğan zararın giderilmesine yönelik açılan davanın 2577 sayıhı İYUK'un 2/1-b maddesinde yer alan tam yargı davası olarak idari yargıda görülmeasi gerekir.Tazminat davası gōrevli doktorun kişisel kusurundan kaynaklanan nedenlerle açılsa bile idareye karşı açılan dava hizmet kusuru nedeniyle açılan davadır. Hizmet kusurunun kişisel kusurdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı bu dava sonucundan belli olacaktır. İdareye karşı açılan davada kişisel kusur ayrımı yapılmaksızın idari yargıda görülmelidir. Bu nedenlerle davalı Sağlık bakanlığı hakkında açılan davaya 2557 Sayılı Yasa gereğince idari yargıda bakılması ve sonuçlandırılması gerektiğinden mahkememizin görevsizliğine .."
4. Davacı vekili aynı istemle bu kez, Sağlık Bakanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Zonguldak Ídare Mahkemesi 29/12/2016 tarih ve E.2014/906, K.2016/1992 sayıh kararı ile, davanın kismen kabulüne,kurum zararının 538.470,60 TL'lik kısmının, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya Ödenmesine karar vermiş, kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesi 20/12/2018tarih ve E.2017/265, K.2018/1598 sayılı kararı ile tarafların istinaf talebinin reddine, kararın onanmasına karar vermiştir. Karar taraflarca temyiz edilmiştir.

6. Danıştay 10. Dairesi 25/10/2021 tarih ve E.2019/7002, K.2021/5010 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünūn adli yargı yerine ait olduğunu belirterek, İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken, işin esasına girilerek verilen karara karşı yapılan istinaf başvurularımın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlık, davalı Bakanlığa bağlı sağlık kuruluşunda görev yapan bir hekim tarafından uygulanan ameliyatların ve bu ameliyatlarda kullanılan tibbi malzemelerin gereksiz olduğu, dolayısıyla davacı Kurum ile davalı Bakanlık arasında mülga 506 sayılı

Sayfa : 186
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Kanun hükümlerine istinaden imzalanan sağlık hizmeti teminine ilişkin sözleşmeye aykırı bu tıbbi ameliyeler sebebiyle davacı Kurum tarafindan ilgililere yersiz yapılan ödemelerin Kurum zararına yol açtığı, davalı Bakanlığın sözleşmeye aykırı iş ve işlemleri gerçekleştiren personelinin denetim ve kontrolünü yapmamak suretiyle sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle Kurum zararından sorumlu olduğu iddiasıyla sõz konusu Kurum zararının sözleşmenin tarafı olan davalı Bakanlıkça tazmini isteminden kaynaklanmaktadır.Davacı Kurum, söz konusu yersiz ödemeden kaynaklandığını ileri sürdüğü zararın tazminini; ilk önce adli yargıda ilgili hekim ve Sağlık Bakanlığına karşı açtığı davada ödemeye sebebiyet veren ilgili hekimden "haksız fil", hekimin görev yaptığı hastaneyi işleten Sağlık Bakanlığımdan ise "sözleşme" sorumluluğuna istinaden talep etmiş, adli yargı yerince hekim ve davalı Bakanlığa karşı açılan dava dosyalarmın tefrik edilmesi ve Bakanlığa karşı açılan davanın görev nedeniyle reddi üzerine söz konusu görev ret kararındaki gerekçeler doğrultusunda idari yargı nezdinde işbu dava açılmıştır.cuna a raguao lyoa Guvauowb 
Esasen, benzer bir uyuşmazlıkta, Yaritay . Hukuk Dairesince verilen 01/0 tarili ve E:1/1, :sayılı kararda, 'Davacı, idarenin hizmet kusuruna değil, davalı idare çalışanlarının haksız eylemine ve taraflar arasında düzenlenen protokole dayanmıştır. Bu nedenle idari yargı yolunun görevli olduğuna ilişkin mahkeme kararı doğru bulunmamıştır.' gerekçesine yer verilerek bidayet mahkemesinin, idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolunda verdiği karar bozulmuştur.

Yine benzer bir uyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesince verilen ve mevcut uyuşmazlıklar bakımından halen atıf yapılan 08/07/1991 tarihli ve E:1991/15, K:1991/16 sayılıi kararında (20/10/1991 tarihli ve 21027 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.), "Bu sözleşmenin, tarafların serbest iradelerine dayandığı, ticari nitelikli olduğu anlaşılmaktadır. Kamu Hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün bu sözleşmede yeri bulunmamaktadır... Tarafların karşılıklı fesih yetkileri mevcuttur. Anlaşmazlık halinde, kurum il müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu açıklanmıştır. Bu durum karşısında, sözleşmede ağırlığı kamu hukuku değil,tarafların serbest iradesi belirlemektedir... Sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu bir gerçek olmakla birlikte, idarenin üstün yetkilerle donatıldığı sonucuna varılamamaktadır." gerekçesiyle davanın çözümünün adli yargının görev alanına girdiğine hükmedilmistir.,
_—,-Nitekim, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin güncel kararları da bu yöndedir, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 04/04/2019 tarih ve E.2018/4817, K.2019/2019 sayıli; 25/03/2019 tarih ve E.2018/3712, K.2019/1725 sayılı kararları."
7. Ankara Bölge Îdare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesi 22/09/2022 tarih ve E.2022/2347, K.2022/1928 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğunu belirterek, idare mahkemesince 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken, işin esasına girilerek verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne,idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

8. Zonguldak İdare Mahkemesi 11/11/2022 tarih ve E.2022/1149 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
9. 19/01/2005 tarih ve 25705 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5283 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık Bakanlığına Devredilmesine Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
.....w esasları belirlemektir."
10. Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrası söyledir:
aa_..owb taşınmazlar ve taşıtlarla birlikte, Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olanlar rayiç bedeli karşılığında, diğerleri bedelsiz olarak aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlığa devredilmiştir"
11. Sağlık Bakanlığı ile Sosyal Sigortalar Kurumu arasında imzalanan ve 20/02/2005 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürūrlüğe giren Sağlık Hizmetleri Protokolünün "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
a 
 yüğa ka Bakanlığı'na devredilmesi nedeniyle SSK'dan sağlık yardımından yararlanan kişilerin, Sağlık Bakanlığı'na bağlı sağlık tesislerinde muayene tetkik ve tedavileri ile verilen hizmet ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.'
12. Aynı Protokolün "Kapsam" baslıklı 2. maddesi şöyledir 
..,..sevkle mūracaatla başvuran SSK'dan sağlık yardımından yararlananlara, iş kazaları ve meslek hastalıkları, hastalık ve analık sigortası ile diğer ülkelerle yapılan sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında yer alan yurt dışı sigortalılarına verilen hizmet ve buna ilişkin geri ödeme usul ve esaslarını kapsar.

13. Protokolün 28, maddesi sõyledir:
1.o,
durumu karşı tarafa yazılı olarak bildirecek ve bildirimde bulunulan taraf en geç 30 (otuz) gün içinde sorunu çözūmleyerek bildirimde 
bulunan tarafa yazılı olarak bilgi verecektir.



10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 187
Sorunun öncelikle ildeki ilgili kurum yetkilileri arasında yapılacak görüşmelerle çözümlenmesine çalışılır. Anlaşma sağlanamadığı taktirde uyuşmazlıklar, ilgili kurum yetkililerinden oluşturulacak müzakere komisyonlarınca ele alınır bu suretle de anlaşmaya varılamaz ise genel hükümler uygulanır.

Protokolün herhangi bir nedenle süresinden önce geçerliliğini yitirmesi halinde, Protokolün sona erdirildiği tarihte tedavisi süren hastaların, Protokolden doğan hakları baki kalacak, yapılan tedaviye ilişkin masraflar bu Protokol hükümleri kapsamında ilgili kurum tarafindan karşılanacaktır.

İlgili taraflar tek taraflı olarak bu Protokol hükümlerine aykırı hukuki ve idari işlem tesis edemezler.
Tarafların karşılıklı anlaşmaları suretiyle, Protokol hükümlerinde her zaman değişiklikler yapılabilir, güncelleştirilebilir."
14. Aynı Protokolün 27. maddesinde ise, taraflardan birinin değişiklik veya fesh-i ihbar talebinde bulunmadığı taktirde,protokolün aynı koşullarla uzatılmış sayılacağı, düzenleme altına alınmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısıda; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Îdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞInın davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davalı kurum būnyesinde doktor olarak çalışan A.S.B.'nün davalı kurum sigortalısı olan hastalara tıbben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığı, yersiz ödemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı ileri sürülerek, oluşan 705.082,19 TL kurum zararının fatura ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmiştır.

18. Dosyanın incelenmesinden, davacı kurum tarafindan yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen raporda, davalı Bakanlığa bağlı Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesinde beyin ve sinir cerrahisi uzmanı olarak görev yapan A.S.B.'nün davalı kurum sigortalısıolan 115 adet hastaya uygulamış olduğu tedavinin ve ameliyatların tibben yanlış olduğu, dūzenlenen raporların usul ve yasaya aykırıolduğu, tıbben gerekli olmayan tedavinin yapılması suretiyle kurumun zarara uğratıldığı, yersiz ödemeye sebebiyet verildiği, faturalarda usulsüzlük ve yolsuzluk yapıdığı bu sebeple kurum zararının oluştuğunun tespit edildiği, akabinde bu zararın tazmini için Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafindan, Devlet Hastanesi, adıgeçen doktor ve ilgili medikal firmalarına söz konusu zararın õdenmesi, aksi takdirde yasal yollara başvurulacağı hususunun bildirildiği, adıgeçenler tarafindan zararın ödenmemesi üzerine davanın açıldığıanlaşılmıştır.

19. İdari yargının görev alanı, idare hukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklardır. İdare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürūtülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylem ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazhıkların görüm ve çözümü idari yargıın görev alanına girmektedir. Davanın idari yargıda görülebilmesi için taraflar arasında yapılan sözleşmenin bir idari sözleşme olması gerekir. Bilindiği üzere, idari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak,kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, ōzel hukuk kurallarıa göre düzenlenmektedir 
20. Olayda, davalı idareye bağlı sağlık kuruluşunda görev yapan hekim tarafindan uygulanan ameliyatların ve bu ameliyatlarda kullanılan tıbbi malzemelerin gereksiz olduğu, dolayısıyla taraflar arasında imzalanan sağlık hizmeti teminine ilişkin sözleşmeye aykırıbu tibbi müdahaleler sebebiyle davacı Kurum tarafından yersiz yapılan õdemelerin kurum zararına yol açtığı, davalı Bakanlığın sözleşmeye aykırı iş ve işlemleri gerçekleştiren hekimin denetim ve kontrolünü yapmamak suretiyle sōzleşmeye aykırı davrandığı ve zarardan sorumlu olduğu ileri sürülerek dava açıldığına göre, oluşan kurum zararının sözleşmenin tarafı olan davalı idareden tazmini için açılan iş bu davada, davalı idare çalışanlarının haksız eylemine ve taraflar arasında düzenlenen protokole dayanıldığı tartışmasızdır.
21. Bu durumda, 5283 sayılı Kanuna istinaden düzenlenen ve 20/02/2005 tarihinden itibaren SSK'ya ait sağlık kurum ve kuruluşlarının Sağlık Bakanlığına devredilmesi nedeniyle, SSK iştirakçilerinin davalı Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde muayene tetkik ve tedavileri ile verilen hizmet ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla taraflar arasında imzalanan sağlık hizmetleri protokolüne aykırı iş ve işlemler nedeniyle oluşan kurum zararının tahsili talep edildiğinden, davanın õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.


Sayfa : 188
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/10/2013 tarih ve E.2013/46, K.2013/449 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanın çÖzümünde ADLÎ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Zonguldak ÎIdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/10/2013 tarih ve E.2013/46, K.2013/449 sayılıi GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BÍRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AAIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Doğan AAIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AAIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/751KARAR NO : 2023/41KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : Hemzemin geçitte, tren çarpması sonucu meydana gelen ölüm nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLf YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : H.K. vd.
Vekili : Av. NahitYAMAN Davahlar : (Îdari Yargıda) 1-Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü
2- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
: (Adli Yargıda)Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar vekili, müvekkillerinden bir kısmının eşi ve babası, bir kısmının çocuğu ve kardeşi olan Z.K.'un 04/12/2020tarihinde, Manisa ili, Ahmet Bedevi Mahallesinde tren çarpmasi sonucu vefat ettiğini, olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL maddi, 450.000 TL manevi olmak üzere toplam 460.000 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Manisa 1. Ídare Mahkemesi 24/03/2016 tarihli ve E.2016/250, K.2016/318 sayılı kararı ile, davanın 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'ndan doğan sorumluluk davası kapsamında olduğunu belirterek, bu tür davaların görüm ve çözümünde adli yargıyerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar davacılar tarafindan temyiz edilmiştir.
3. Danıştay 10. Dairesi 13/11/2018 tarihli ve E.2016/12566, K.2018/3488 sayılı kararı ile, olayda davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığı araştırılmak suretiyle işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, davanın görev yönünden reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmadığını belirterek, kararı bozmuştur. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Hemzemin geçitlerin bakım ve onarımı ile hemzemin geçitte gerekli emniyet tedbirlerinin alınması konusunda TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünün sorumluluğu bulunduğu açıktır.nmnn sorumnugu ouduga ayku..,.
Muduriugunun sorunuiugu oulundagu apiken.ak bulunmadığı, yayalar için yeteri kadar uyarıcı levha bulunmadığı ve güvenlik tedbirinin alınmadığı ileri sürülerek, her iki idarenin de 
eüğıAna Statüsünde ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda davalı idarelere verilen görevlerin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 189
dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda idarelerin hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanmakta olup, buna göre davanın görüm ve çözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır."
4. Manisa 1. İdare Mahkemesi 05/03/2020 tarihli ve E.2020/148, K.2020/215 sayılı kararı ile, 2918 sayılı Kanun'un 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesinin mahkemeyi bağlayıcı nitelikte olan kararı gereğince, "hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarından doğan uyuşmazlıkların adli yargıda görüleceğinin hiçbir tereddüte mahal bırakmayacak açıklıkta düzenlendiği, dolayısıyla hemzemin geçitte tren-trafik kazası sonucu meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözūmlenmesi gerektiğini" belirterek, önceki kararda ısrar edilmesine karar vermiş, karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
5. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır 
B. Adli Yargıda 
6. Manisa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/03/2021 tarihli ve E.2021/66, K.2021/93 sayılı kararı ile, kazanın hemzemin geçit olmayan tren yolu üzerinde meydana geldiği, 2918 sayılı Kanun kapsamında yer alan karayolu niteliğinde bulunmadığı, istemin idareye karşı idari yargı yerinde açılacak tam yargı davasında ileri sürülmesi gerektiğini belirterek, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davacı vekilince dosyaya sunulan olay yeri ölçeksiz basit krokiden demiryoluna paralel yollar gösterilmiş ise de demiryolunda karşıdan karşıya geçiş için herhangi bir geçit veya fiilen oluşturulmuş yaya yolu gösterilmediği, demiryolunun her iki tarafinda korkuluk ve bariyer olmadığı, olay yeri veya yakınında demiryolunda üst geçit de bulunmadığı anlaşılmakla kaza hemzemin geçit olmayan tren yolu üzerinde meydana geldiğinden kaza yerinin 2918 Sayılı KTK kapsamında yer alan karayolu niteliğinde bulunmadığı anlaşıldığından bu istemin 2577 Sayılı fYUK 2/1 maddesi gereğince ilgili idareye karşı idari yargı yerinde açılacak tam yargı davasında ileri sürülmesi gerektiğinden davanın 6100 Sayılı HMK'nun 114/1-b bendinde yer alan yargı yolunun caiz olmasına ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle 115/2. fikrası gereğince davanın usulden reddine"
III.İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2918 savılı Karavolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesi söyledir:
.....tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
8. Kanun'un "Kapsam" baslıklı 2. maddesi söyledir:
,,..

ve bunların gōrev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;

a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanıan yerier ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarımın kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
9. Aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde hemzemin geçidin tanımı şöyledir:
"Demiryolu geçidi (Hemzemin geçit) : Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir,"
10. Kanun'un "Karavolu trafik güvenliği" baslıklı 13. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
..go,,.
sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür"

11. Yine Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasınıõnlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
12. 2918 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"
B. Yargı Kararları
13. Anayasa Mahkemesinin 27/03/2014 tarihli ve 28954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararının ilgili kısmı şöyledir:

Sayfa : 190
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"..Anayasa Mahkemesinin daha õnceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlğın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargıın denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çõzūmlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanakh kılındığı ve bunun sõz konusu davaların adli yargıda gōrüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, ōzel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücūnden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenie aynı tür risk üreten araçlar arasında õzel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'n başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığımdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, kontrolsüz demiryolu geçidinde, davacılardan bir kısmının eşi ve babası, bir kısmının çocuğu ve kardeşi olan kişiye tren çarpması sonucu vefat etmesi nedeniyle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
17. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacıların ortak murisleri olan Z.K.'un kontrolsüz ve bekçisiz hemzemin geçitten geçerken, Alaşehir-Alsancak seferini yapmakta olan 32526 numaralı trenin çarpması sonucu vefat ettiği, davacıların uğradıkları zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat istemiyle dava açtığı, kazanın olduğu yerin niteliğinin anlaşılabilmesi açısından dava dosyasında bulunan, Kriminal Dairesi Başkanlığı olay yeri inceleme raporu formunda, olayın meydana geldiği hemzemin geçitte demiryolu uyarıışıkłandırma, bariyer gibi unsurların bulunmadığının belirtildiği yine davalı teftiş kurulu kontrolörlüğü tarafından tanzim olunan raporda olayın vuku bulduğu yerin kontrolsüz ve bekçisiz hemzemin geçit olduğunun belirtildiği; olay yeri genel krokisi, Manisa Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/16224 numaralı iddianamesi ve soruşturma dosyasına sunulan bilirkişi rapor içeriğinde, davaya konu kazanın,kontrolsüz hemzemin geçitte gerçekleştiğinin belirtildiği anlaşıldığından, artık kazanın resmi olarak tanımlanmış bir hemzemin geçitte meydana geldiğinin kabulü ile uyuşmazlığın çözümünde 2918 sayılı Kanun'un uygulanması gerekmektedir.
18. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilen gerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.

19. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, Kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile õngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158.maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karardır.
20. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallarıi, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazaları da dahil olmak üzere oluşan trafik kazası nedeniyle 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 191
açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/03/2021 tarihli ve E.2021/66, K.2021/93 sayılı görevsizlik kararının kaldırıması gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanın çözümūnde ADLÎ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Manisa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/03/2021 tarihli ve E.2021/66, K.2021/93 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/752KARAR NO : 2023/108KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Davalı Belediye Başkanlığının hizmet kusurundan kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: A.I.
Vekili : Av. Mehmet Emin MÜŞTAK Daval : (İdari Yargıda)Cizre Belediye Başkanlığı
(Adli Yargıda)1-Cizre Belediye Başkanlığı
2-İller Bankası A.Ş.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacının taşınmazlarının da bulunduğu yerde iş makineleriyle yürütülen alt yapı çalışmaları sırasında taşınmazının hasar gördüğü iddiasıyla davacı tarafindan zarar tespiti talebinde bulunulması üzerine Cizre Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/16 sayılıdosyasında bilirkişi raporu ile yeraltı su şebekesi ve kanalizasyon hatlarındaki çalışmalar neticesinde hasarın meydana geldiğinin belirlenmesi üzerine, davacı tarafindan taşınmazında meydana gelen zararlara karşilık 84.632,90 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Mardin 1. Idare Mahkemesi 11/08/2021 tarih ve E.2021/1157, K.2021/1150 sayıh kararı ile, 6107 sayıl İller BankasıAnonim Şirketi Hakkında Kanun'un 1. maddesi ile İller Bankası Anonim Şirketinin özel hukuk hükümlerine tabi olmak kaydıyla tüzel kişiliği haiz bir kurum olduğu ve dava konusu olayda İller Bankası Anonim Şirketinin veya yüklenici firmanın özel hukuku aşan yetkilerle kamu gūcü ayrıcalıklarından faydalanması durumunun mevcut olmadığı, yapılan yapım işinin ise kamu hizmetine ilişkin olmasının bu durumu değiştirmeyeceği, keza ortaya çıkan zararın, yüklenici firmanın õzel hukuk hükūmlerine tabi olan yapım işi ihalesi sözleşmesi kapsamında yükümlendiği edimini yerine getirirken yapmış olduğu iş ve eylemlerden kaynaklandığının anlaşıldığınıbelirterek, bakılan davanın sözleşmeden kaynaklı sorumluluk, objektif sorumluluk, haksız fiil gibi özel hukuk hükümlerine göre adli yargı mercilerinde çözümleneceği sonucuna varıldığı açıklanarak, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.


Sayfa : 192
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Cizre 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/01/2022 tarih ve E.2021/578, K.2022/1 sayılı kararı ile, Belediyenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre ihale yoluyla diğer davalı tarafından yapılan alt yapı çalışması nedeniyle davacıya verdiği zararın tazmini istemiyle açılacak davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini belirterek dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınını" başlıkı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
:....

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
icin menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

..
,..,....,hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AVDINLJ Ahmet ARSLAN. Mahmut BALLI ve Bilal CALISKAN'in katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında 
,.,........maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, Cizre Belediye Başkanlığına karşı açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
8. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim İbrahim ÇiFTçt ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
9. Dava, davacının Şırnak ili, Cizre ilçesi, Alibey Mahallesi, Selektör Sokak No.3'te bulunan taşınmazıın davalı idarece yapılan alt yapı çalışmalarından dolayı hasar gördüğünden bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararları tazmini istemiyle açılmıştır.
10. Dosyanın incelenmesinden, Îller Bankası Anonim Şirketi Diyarbakır Bölge Müdürlüğünce 10/11/2021 tarih ve 40509 sayıile "...Konu ile ilgili olarak Bölge Müdürlüğümüz kontrollüğünde ve G. Yapı Endüstri ve Ticaret Anonim Şirketi yükleniminde tamamlanan Cizre ($IRNAK) İçmesuyu Înşaatı işi kapsamında sõz konusu taşınmazın bulunduğu mahalde 01/12/2017-01/01/2018tarihleri arasında, onaylı projesinde belirtilen imar yollarından geçecek şekilde içmesuyu şebeke hattı, boru hatti, imalatları yapılmıştır.Cizre ($IRNAK) İçmesuyu Înşaatı işi 20.08.2018 tarihinde tamamlanmış ve 15/11/2018 tarihinde geçici kabulü yapılarak Cizre (ŞIRNAK) Belediyesine içmesuyu şebekeleri eksiksiz ve çalışır halde teslim edilmiştir. Konu ile ilgili Bölge Müdürlüğümüze daha önceden de herhangi bir başvuru olmamıştır. Sözkonusu işe ait sõzleşme ve geçici kabul tutanağı yazımız ekinde sunulmaktadır..."şeklinde içme suyu inşaatı ile ilgili Cizre Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliğine, 17/11/2021 tarihinde kayda giren yazının gönderildiği;davacının Cizre Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimliğine başvurusu ile "zarar tespiti" isteminde bulunduğu, 26/10/2020 tarih ve 2020/16D.iş nolu Teknik Bilirkişi Raporunda "...Tespite konu taşınmaz üzerinde bulunan ev vasfındaki yapıda meydana gelen hasarın yeraltı su şebekesi ve kanalizasyon hatlarında meydana gelen su sızıntılarının yapının bulunduğu zemine akarak zemini sivılaştırması sonucu,yapının yüklerini ilettiği zeminde meydana gelen oturmalar neticesinde meydana geldiği, söz konusu betonarme yapının oturulamaz durumda olduğu kanaatlerine varılmıştır..." denildiği anlaşılmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 193
11. Kamu hizmetini yürüten davalının bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir.

12. Nitekim, kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanan sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılıKanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
13. Buna gōre yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzel kişiliğini haiz davalı Cizre Belediye Başkanlığının faaliyet alanı içerisine giren kamu hizmetini yerine getirirken sebebiyet verdiği zararın tazmini için açılan davada, hizmet kusuruna dayanılması nedeniyle, davanın idari yargı yerinde çōzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Mardin 1. İdare Mahkemesinin 11/08/2021 tarih ve E.2021/1157,K.2021/1150 sayılı görevsizlik kararının kaldırıması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Mardin 1. Idare Mahkemesinin 11/08/2021 tarih ve E.2021/1157, K.2021/1150 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/753KARAR NO : 2023/94KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Davacımın yaya olarak yürürken, davalı idarenin sorumlułuk sahasında kalan sokak üzerinde kazı çalışması sonucu oluşan çukura düşerek ağır yaralandığından bahisle, uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanı, 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu'nun 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : P.Y.

Vekili : Av. Ömer ŞENGÜL 
Davali : Bitlis Belediye Başkanlığı (Adli ve Îdari Yargıda ortak)
Vekili : Av. Abdullah AKBABA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 27/08/2019 tarihinde saat 16:00 sularında Zeydan Mahallesi, Nasır Sokak mevkiinde firından ekmek almak için evden çıktığını, bu adreste Bitlis Belediyesinin yetki alanında kazı çalışması yapıldığını gördüğünü, bunun üzerine orada bulunan görevliye nereden geçebileceğini sorduğunda, kendisine çukurun yanından geçilebileceğinin söylendiğini, müvekkilinin söylenen yerden geçerken kazıdan dolayı gevşeyen toprağın göçtüğünü ve yaklaşık 1 metrelik çukura düştüğünü, bu kazadan ötürümüvekkilinin ağır yaralandığını, ambulansla hastaneye kaldırıldığını ve tedavi altına alındığını, olay yerinde hiçbir şekilde güvenlik önlemi alınmadığını, uyarı levhaları asılmadığını ve yaya yolu için güvenli bir geçit sağlanmadığını, tüm bu hususlar muvacehesinde davalı Belediyenin kusurlu eylemleri nedeniyie halen tedavi gördüğünü, büyük ölçüde iş görme ve çalışma kaybı yaşadığını, uğradığımaddi ve manevi zararlarının karşılanması için idareye yaptıkları başvurulardan sonuç alamadıklarını ifade ederek; fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile 1.000 TL maddi, 100.000 TL, manevi tazminatın õdenmesine karar verilmesi istemiyle Bitlis Beldiye Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.


Sayfa : 194
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 3. İdare Mahkemesi 23/07/2020 tarih ve E.2020/409, K.2020/2400 sayı ile, 2918 sayıl Karayolları Trafik Kanunu'nun 1., 2., 13., 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi hükmüne; ayrıca 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdikten sonra;Mahkemelerinin uyuşmazlığa bakmakla görevli olmadığı ve görevli yargı yerinin adli yargı Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi 05/02/2021 tarih ve E.2021/8, K.2021/221 sayı ile başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarıda, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tūm konularda alnacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çōzümünde adli yargıın görevli olduğu; meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın görüm ve çözümünün adli yargı merciinin görevinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.'
B. Adli Yargıda 
3. Davacı vekili bu kez õnce Bitlis Belediye Başkanlığı'na karşı, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmış, dosya Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/135 sayılı esasına kaydedilmiştir 

4. Davacı vekili daha sonra aynı istemle 1-I.G. ve 2- E. İnşaat Ticaret Limited Şirketine karşı adli yargı yerinde dava açmış,dosya Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/589 sayılı esasına kaydedilmiştir.

5. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesi 10/12/2021 tarih ve E.2021/589, K.2021/563 sayı ile, Mahkemelerinin E.2021/589 sayılıdosyasının, Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/135 sayılı dava dosyası arasındaki bağlantı nedeniyle işbu dosyanın HMK 166/l maddesi gereğince Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/135 sayılı dosyası ile birleştirilmesine, yargılamanın Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/135 Esas sayılı dava dosyası üzerinden yürütülmesine karar vermiştir.

6. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesi 08/11/2022 tarih ve E.2021/135 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1., 2..13., ve 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi hükmüne yer verdikten sonra, uyuşmazhğın niteliği itibari ile davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden, mahkemelerinin davalı Bitlis Belediye Başkanlığı yönünden görevli olmadığı gerekçesiyle, 2247 Sayılı yasanın 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, başvuru sonuçlanıncaya kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmi şöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden; 27/08/2019 tarihinde Merkez Meydan Mahallesi Nasır Sokakta yapılan Merkez Kanalizasyon ve İçme Suyu ikmal İnşaatı Yapım İşinin davalı Bitlis Belediyesi tarafından ve yine söz konusu belediyenin denetim ve gōzetiminde davalı yükleniciye ihale edildiği, söz konusu işin yapımı için yüklenici tarafından açılan çukura düşen davacı tarafından güvenlik önlemlerinin alınmadığıdan bahisle iş bu davanın açıldığı, davaya konu olayın herhangi bir trafik kazasından kaynaklanmadığıgibi Davalı Belediye Başkanlığının ihale ettiği ve belediyenin gözetim ve denetimindeki işin yapımı sırasında gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı yani Belediye Başkanlığının sunmuş olduğu hizmetin kötü işlemesinden kaynakı hizmet kusuruna dayalı olarak davanın açıldığı, uyuşmazlığı niteliği itibari ile davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği, mahkememizin davalı Bitlis Belediye Başkanlığı yönünden görevli olmadığı..."
III İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu belirtilmiştir.
8. 2918 savılı Kanun'un "Kapsam" baslıkhı 2. maddesi şöyledir 
..,..ve bunların gõrev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun. karavollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
.....

akarvakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,

.......karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 195
9. 2918 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı: 3. maddesinde, bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları gösterilmiştir. Bu terimlerden bazıları şöyledir:
"Trafik : Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karavolu : Trafik icin. kamunun vararlanmasına acık olan arazi seridi, köprüler ve alanlardır.
.,,-.,,.
istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.


Yaya yolu (Yaya kaldırımı) : Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.'
10. 2918 sayılı Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(Değisik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.: Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
P..

yürütülür.


a) Kurulus 
,,
genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.


b) Görev ve vetkiler 
1 Yapım ve bakımından sorumlu olduğu volları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
........
3. Karavolu vapısında ve üzerinde vapılacak calısmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
.....,....ortadan kaldırmak.

.5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak 
(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
11. 2918 sayılı Kanun'un "Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesinde de, karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşların, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlü olduklarıbelirtilmiştir.

12. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesivle değisik 110. maddesi sövledir:
.(,..“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlułuk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin gecitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
oe.owb yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
13. 2918 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"
B. Yargı Kararları
14. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı (R.G. 27.3.2014, Sayi: 28954, s.136-147)kararının ilgili kısmı sōvledir:
-..“.. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çõzümūnde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, ōzel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararını bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarımın adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çōzümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşımaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayołu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında õzel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. Îtirazın reddi gerekir..."

Sayfa : 196
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında, davalı Bitlis Belediye Başkanlığı yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacıın yaya olarak yürürken, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan sokak üzerinde kazı çalışması sonucu oluşan çukura düşerek ağır yaralandığından bahisle, uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
18. 2918 sayıhı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilen gerekçe ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.

19. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca,başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
20. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlütükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla davacını yaya olarak firına giderken sokak üzerindeki kazı çalışması sonucu yolun tamamen kapanması nedeniyle oluşan çukurun yanından geçmeye çalışırken çukura düştüğü, ağır şekilde yaralandığından bahisle dava açıldığıgörülmüş olup; davacının tazminat istemine dayanak olarak, davalı idarenin olay yerinde hiçbir şekilde güvenlik önlemi almaması, uyarılevhaları asmaması ve yaya yolu için güvenli bir geçit sağlamamasının gösterildiği, 2918 sayılı Kanun kapsamında idarenin görev ve sorumluluğunu yerine getirmediği iddiasıyla meydana geldiği öne sürülen kazalar neticesinde oluştuğu belirtilen zararların tazmini istemiyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çōzümünde adli yargıın görevli olduğu, meydana gelen zararların tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/11/2022 tarih ve E.2021/135 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/1 1/2022 tarih ve E.2021/135 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDINE ,
27/02/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 197
KARŞI OY 
Dava, davacının yaya olarak yürürken, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan sokak üzerinde kazı çalışması sonucu oluşan çukura düşerek ağır yaralandığından bahisle, uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
Somut uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türiü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar İdare Hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerceklesmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

,,..arasında saymiştir.

Bu bağlamda, bir kamu tüzel kişisi olan davalı belediyenin karayolu yapım, bakım ve işletilmesi şeklindeki kamu hizmetini idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürüteceği ve anılan işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların da Anayasanın 125., 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddelerine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği hususunda kuşku bulunmamaktadır.

Karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda adli yargıyı görevli kabul eden kararda hukuki dayanak olarak 2918 Savılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.

...wb Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dåhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." hükmü getirilmiştir.

Yapılan bu değişiklik sonucu, 2918 sayılı Yasa'dan doğan sorumluluk davalarının, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların neden olduğu zararlara ilişkin olanları da dahil olmak üzere adli yargıda görüleceği, zarar görenin kamu görevlisi olmasının bu Yasa hükmünün uygulanmasının önlemeyeceği ve hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Zira, 2918 sayılı Kanunun 85. maddesinde açıkça belirtildiği üzere yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan doğan ve adli yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85. maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Sonuç olarak idarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayıhı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlıkta adli yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunłuğun görūşüne katılmıyoruz.
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2022/754KARAR NO : 2023/133KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 14. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.B.

Vekili : Av.Tansel BAŞARAN 
Davali : Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 

Sayfa : 198
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
1. Manisa Büyükşehir Belediyesinin 18/08/2021 tarih ve 5343 sayılı Encümen Kararı ile, hal kayıt sistemine bildirilmeyen malların taşınması veya bunların depolanması fiilini işlediğinden bahisle, davacı adına, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 14. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca 5.115 TL idari para cezası verilmiş, karar davacıya bildirilmiştir.

2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Akhisar Sulh Ceza Hâkimliği 23/12/2021 tarih ve D.İş.2021/6122 sayılı kararı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin hal rüsum cezası ile ilgili bir kararını emsal göstererek, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a bendi gereğince itiraz edenin talebi konusunda karar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Manisa 2. İdare Mahkemesi 18/11/2022 tarih ve E.2022/750 sayılı kararı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal bir kararımı gōstererek, davacıya verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren herhangi bir kararın da verilmediği ve dava konusu edilmediği, bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 27. Maddesinin birinci fikrası uyarınca uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler Île Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un “Amaç ve kapsam" başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine gõre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli,standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını, malların etkin şekilde tedarikini, dağıtımınıve satışıni, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunmasını, meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini, toptancıhalleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sisteme kavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamaktır.

(2) Bu Kanun, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların her ne şekilde olursa olsun alımi,satımı ve devri ile toptancı halleri ve pazar yerlerinin kuruluş, işieyiş, yönetim ve denetimine ilişkin usul ve esasları, uygulanacak yaptırımları ve bakanlıklar, belediyeler ile diğer idarelerin görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar."
7. "Cezalar" başhıklı 14. maddesi şōyledir:
“ (1) Diğer kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde;
….
Totaı anaaayanve ttaı a biimemaaaaea badeoaaa maddenin on üçüncü fikrası uyarınca Bakanlıkça belirlenen asgarî şartları ve bilgileri sözleşmelerde bulundurmayanlara iki bin Tūrk Lirasi,
.
idarî para cezası uygulanır."
8. 5957 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlar düzenlenmiş, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

9. Öte yandan, 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılıKanun'un 31. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun;
a) İdarî vantırım kararlarına karsı kanun voluna iliskin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
aj Idani yaptirim karariarina karşi Kanun yoluna mşkm nukdmneni, urgel Kanumarda akshic ndkum ouiuninamasi naiidc,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır."
10. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olmasıhalinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 199
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Îdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazhığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Arzu ÇETiNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 5957 sayılı Kanun'un 14. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.

14. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

15. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
16. Davanı açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

17. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için gōrevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

18. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5957 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Akhisar Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 23/12/2021 tarih ve D.İş.2021/6122 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Akhisar Sulh Ceza Håkimliğince verilen 23/12/2021tarih ve D.İş.2021/6122 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Üye Doğan AĞIRMAN: Ahmet
Üye Eyüp SARICALAR: Mahmut
Üye Havva AYDINLI: Bilal

Üye Doğan AĞIRMAN: ARSLAN
Üye Eyüp SARICALAR: BALLI
Üye Havva AYDINLI: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/763KARAR NO : 2023/121KARAR TR : 27/02/2023

Sayfa : 200
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
ÖzET :5018 sayılı Kamu Mali Yōnetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Y.S.
Vekili : Av. M.Rifat BACANLI Davalı: Mardin Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı hakkında Mardin İl Milli Eğitim Müdürü olarak görev yaptığı dönemde "Artuklu Yenişehir Mevki 24 derslikli ortaokulu ile Artuklu Diyarbakır kapı mevkii 24 derslikli ortaokul yapım işleri ihalelerini; Kamu İhale Kanununun pazarlık usulū başlıklı21. maddesinde açıklanan şartlar oluşmadığı halde pazarlık usulü ile gerçekleştirerek, söz konusu yapım işi ihalesinde sadece davet edilenlerin teklif vermesi sağlandığından, Kanunun 5.maddesinde sayılan saydamlık, eşitlik, rekabet ve kamu kaynaklarımın verimli ve etkin kullanımı ilkelerine aykın hareket edilerek, ihaleye katılma yeterliliğine sahip bütün isteklilerin katılımının engelledikleri gibi adıgeçen okullar; yapılmadığı halde yapılıyormuş gibi gösterilerek, yapılmayan her iki okulun sözleşme bedelleri üzerinden iş artışına gidilerek ek ödenek ahndığı, bu işler için genel bütçeden gelen yapım ödeneklerin, iş yapılmadığı halde yapılıyormuş gibi gösterilerek belge düzenlenmesi suretiyle, Artuklu 32 Derslikli Özel Projeli Ortaokulu yapım işinin projesinde olmadığı halde ihale yetkilisinin talimatı ile yapılmasını istediği ek imalatların yapımı için kaynak olarak aktarıldığı ve yüklenicisinin hak edişlerinde kullanılmasının sağlanması suretiyle kamu kaynaklarında azalmaya sebep olduğunun anlaşıldığı" gerekçesiyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesindeki "Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,  g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas almır... ayrıca, bu filleri işleyenlere her türlü aylık,ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir." hükmü gereğince iki aylık net Ödeme tutarında idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Mardin Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 20/01/2022 tarihli ve E63050228-663.07-41717952 sayılı idari işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Mardin 1. İdare Mahkemesi 06/04/2022 tarih ve E.2022/644, K.2022/872 sayılı kararı ile, ".Uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5018 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve cözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
.......
Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde "aylik net ödemenin" esas alınmasının, bu para cezasıni, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Hallerini düzenleyen 125. maddesinin (c) bendinde yer alan “aylıktan kesme" şeklindeki disiplin cezasına dönüştürmeyeceği de açıktır.
Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca görev yönünden reddine" karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda 
4. Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliği 11/11/2022 tarih ve D.İş.2022/1304 sayılı kararı ile, ".idarî yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, õncelikle davaya konu işlemin idari bir işlem olup olmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanarak diğer tarafın rizasını aramaya gerek olmaksızın hukukîdurumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir. İdari para cezasının maaştan kesinti yapılmak suretiyle tahsili yönündeki idari işlemin yargısal denetimi 2577 sayıl Kanun'un genel hükümlerine göre idari yargıın görev alanında bulunmaktadır. Açıklanan sebeplerle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi uyarınca başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığından, idari yargı görevli olduğundan, başvurunun görev sebebiyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Îtiraz eden vekili tarafından yapılan başvurunun, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığından, idari yargı görevli olduğundan görev yönūnden REDDiNE..." karar vermiş, bu karara davacıvekilince itiraz edilmiştir.

5. Mardin 2. Sulh Ceza Mahkemesi 21/11/2022 tarih ve D.İş No.2022/3197 sayılı kararı ile, itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5018 sayılı Kanun'un “Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 201
"Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili,ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malîyönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini,raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir."
7. "Harcama talimatı ve sorumluluk" başlıklı 32. maddesi şöyledir:
"Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarımda hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur."
8. "Yaptırımlar ve Yetkili Merciler" ūst başlığı altında düzenlenen "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesi şöyledir:
"Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapıması
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alinır.
(Değişik üçüncü fikra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmışveya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu filleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

(Değişik son fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir"
9. “Para cezaları ve yetkili merciler" başlığı altında düzenlenen 73, maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda belirtilen para cezaları, ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi tarafindan verilir. Para cezalari, karar verilmesini izleyen ay başından başlamak üzere ve herhangi bir hüküm almaya gerek kalmaksızın; ilgililerine yapılan her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil bir aylik net ödemelerin dörtte biri oranında kesilerek tahsil olunur"
10. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(Değişik: 6/12/2006-5560/32 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (I)ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafindan verilen idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışmdaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir..."
11. Öte yandan; 5326 sayılı Kanun'un 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır"
12. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıkh 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olmasıhalinde idari yaptırım kararı kesinleşir.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayıhıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngōrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarımın 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacıın istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıdığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

Sayfa : 202
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yołundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görūüşülüp dūşünüldü:
15. Dava, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.

16. Olayda, davanın 5018 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açıldığı, 5018 sayılı Kanun'da da bu Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
17. Yukarıda söz edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarıma karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

18. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5018 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarıa karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görūm ve çõzümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesinde yer alan para cezasının belirlenmesinde "aylik net õdemenin" esas alınmasının, bu para cezasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Disiplin Cezalarını Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Hallerini düzenleyen 125. maddesinin (c) bendinde yer alan “aylıktan kesme" şeklindeki disiplin cezasına dönüştürmeyeceği açıktır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/11/2022 tarih ve D.İş.2022/1304 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mardin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/11/2022 tarih ve D.İş.2022/1304 sayılı ÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/765KARAR NO : 2023/88KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Köy tüzel kişiliğine ait olan taşınmazların satılmasına ilişkin kõy ihtiyar heyeti kararımın iptali istemiyle açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : H.Y. vd.

Vekili : Av. Ersoy KILIÇ
Davalı: Karaçalı Köyü Tüzel Kişiliği 


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 203
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkillerinin Düzce Merkeze bağlı davalı Karaçalı (Çalıcuma) Köyü'nün ihtiyar heyeti üyeleri olduğunu, Kōy tüzel kişiliği adına tapuya kayıtlı 6 no.lu pafta, 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların, bir dizi ihtiyar heyeti kararısonrasında 24/01/2011 tarihinde yine köy halkindan olan müteahhitlik işiyle meşgul olan A.C. isimli kişiye satıldığıı ve aynı gün tapuda alıcı adına devir işlemi gerçekleştirildiğini, tapuda yapılan satış işleminin Karaçalı köyū ihtiyar heyetinin 05/01/2011 tarih ve 72 sayılıkararına istinaden gerçekleştirildiğini, ancak söz konusu ihtiyar heyeti kararı ve buna istinaden yapılan satış işleminin açıkça hukuka aykırı olduğunu,
2. Karaçalı Kōyü İhtiyar Heyetinin 22/10/2010 tarih ve 69 sayılı kararında, özellikle yaz aylarında kuraklık sebebiyle köyde içme suyu konusundaki mağduriyetin giderilmesi için iki adet sondaj kuyusu açılması, yine bu suyun dağıtımı için boru şebekesi kurulması gerektiğinin belirtildiğini, ayrıca kurulacak şebekenin işleyişi için hidrofor ve jeneratörlere ihtiyaç olduğunun ifade edildiğini bunun 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların satılması suretiyle elde edilecek gelirden karşılanması konusunda karar verildiğini, ayrıca bu işlem için seçme ve seçilme hakkına sahip vatandaşlar aracılığıyla 22/10/2010 tarihinde saat 20:00'de kõy muhtarlık odasında toplantıyapılarak Köy Demek kararı alınmasının öngörüldüğünün anlaşıldığını, kararda sözü edilen tarih ve saatte köy muhtarlığı tarafından icra edilen bir toplantı söz konusu olmadığı gibi, söz konusu karar altındaki listede imzası bulunan birçok kişiye kararın gerçek içeriği hakkında herhangi bir bilgi verilmeden ve yanıltmak suretiyle imzalatıldığını, yine buna karşılık söz konusu listede birçok sahte imzanın da bulunduğunu, kimi köy sakinlerinin isimlerinin mükerrer yazıldığını, kõyde ikamet etmeyen ve köyle bağlantısı bulunmayan bazıkişilerin isim ve imzalarının da listeye eklenerek sanki köy halkının bu işleme büyük katılımla onay verdiği havası yaratılmaya çalışıldığını,
3. Karaçalı Köyü ihtiyar heyetinin 05/01/2011 Tarih ve 72 sayılı kararının ise doğrudan sōz konusu taşınmazların satışına ilişkin olduğunu, karar metninde; toplam 37.730 m2 yüzölçümlü iki taşınmazın 20/12/2010 tarih ve 71 sayılı karara istinaden ihaleye çıkarıldığı ancak alıcı çıkmadığı, devamında söz konusu taşınmazların satılmasına, kararın 05/01/2011 tarihinden itibaren 15 gūn süre ile köyün merkezi yerlerinde asılmasına ve askıya asılıp indirilme işleminin tutanağa bağlanmasına, satışın tespit edilen rakam olan 339.570TL üzerinden 20/01/2010 tarihinde saat 10:00'da muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin huzurunda yapılmasına ve ihale sonucu taşınmazın hak sahibi alıcı adıma tescil edilmesine karar verildiğini, bu işlemler için de köy muhtarı İ.S.'ın tam yetkili kılındığını, bu kararın da diğerlerinde olduğu gibi muhtar ve iki aza ile köy öğretmeni ve kōy imamı tarafindan imzalandığıni, ihtiyar heyeti üyesi olan müvekkillerinin isimlerinin altında ise imtina etti ibaresinin yazıhı olduğunun görüldüğünü,
4. 442 sayılı Köy Kanunu'nun 44. maddesinde köy ihtiyar meclisinin göreceği işlerin sıralandığını, buna göre köyde muhtaçdurumda olan köylūnün kullanımı için taşınmaz alabileceğinin ifade edildiğini, ancak taşınmaz satışına dair herhangi bir yetkiye rastlanmadığıı, konuya ilişkin olarak Karaçalı Köyü Muhtarı İ.S. hakkında görevi kötüye kullanmak ve sahtecilik suçlarından savcılığa şikayette bulunulduğunu, soruşturmanın Düzce CBS'nin 2011/2770 Sor. Sayılı dosyası ile sürmekte olduğunu ifade ederek,
5. Karaçalı (Çalıcuma) Köyü tüzel kişiliğine ait olan 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların satılmasına ilişkin 05.01.2011 tarih ve 72 sayılı Karaçalı (Çalıcuma) Kōyü İhtiyar Heyeti kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
6. Sakarya 1. İdare Mahkemesi 23/11/2012 tarih ve E.2011/335, K.2012/1003 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevinde olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Karar şōyledir:
"Köy tüzel kişiliklerinin sahip oldukları taşınmazların bir kısmı köy halkının kullanılmasına bırakılmış otlak, yaylak, meydan,yol gibi ortak malları, niteliğindeki yerler, bir kısmı ya da kōy tüzel kişiliğinin özel hukuk kurallarına göre sahip olduğu arsa, tarla gibi özel mülkiyete konu olan yerlerdir.

Köyler Özel Mülkiyet konusu olan taşınmazlarını yetkili kurullarının kararlarıma göre kullanırlar ve bu taşınmazlara ilişkin uvusmazlıkların görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevlidir.

....--...w vurgulanmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacılar tarafindan, Karaçalı (Çalıcuma) Köyü tüzel kişiliğine ait olan ve Düzce Îli,Karaçalı (Çalıcuma) Köyü, Eğreltilik mevkii, 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların 339.570,00.-TL bedel üzerinden 20.01.2011tarihinde açık ihale suretiyle satılmasına ilişkin 05.01.2011 tarih ve 72 sayılı Karaçalı (Çalıcuma) Köyü İhtiyar Heyeti kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda köy halkının kullanılmasına bırakılmış otlak, yaylak, meydan, yol gibi ortak mallar niteliğinde olmayıp tapuda tarla niteliğinde görülen köy tüzel kişiliğinin özel mülkiyetinde bulunan 371 ve 372 parsel sayılı taşınmazların satışına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevinde olđuğu sonucuna varılmıştır. "
B. Adli Yargıda 
7. Davacılar vekili, Karaçalı (Çalıcuma) Köyü tüzel kişiliğine ait olan 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların satılmasına ilişkin 05.01.2011 tarih ve 72 sayılı Karaçalı (Çalıcuma) Köyü İhtiyar Heyeti karar sürecini de anlatarak, davaya konu taşınmazların üçüncükişilere devrinin önlenmesi bakımından tapu kayıtları üzerine ihtiyati tedbir konulmasına, davalı A.C. adına olan tapu kaydının iptali ile ōnceki kayıt maliki adına tesciline karar verilmesi istemiyle A.C.'e karşı adli yargı yerinde dava açmış; dosya Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2011/100sayılı esasına kaydedilmiştir.


Sayfa : 204
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
8. Davacılar vekili, Karaçalı köyü ihtiyar heyetinin 05/01/2011 tarih ve 72 sayılı kararının iptali istemiyle Karaçalı Köy Tüzel Kişiliğine karşı adli yargı yerinde bir dava açmış; dosya Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2012/645 sayılı esasına kaydedilmiştir.

9. Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/04/2013 tarih ve E.2012/645, K.2013/202 sayı ile, davanın Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.201 1/100 sayılı davası ile iş bu dava arasında hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeni ile bu dava ile birleştirilmesine;yargılamaya Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.201 1/100 sayılı dosyası üzerinden devamına karar vermiştir.
10. Dūzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/05/2017 tarih ve E.2011/100, K.2017/298 sayı ile, Mahkemelerinin E.2011/100sayılı dosyası yönünden; dava konusu taşınmazın dava devam ederken devredildiği anlaşıldığından konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına; birleşen Düzce 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2012/645 sayılı dosyası yönünden; davanın idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle HMK'nun 114/1-C ve 115. Maddeleri gereğince davanin görev yōnünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

11. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi 11/02/2021 tarih ve E.2019/459, K.2021/262 sayı ile, asıl davada davalının istinaf başvurusunun kabulüne; Düzce Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 09/05/2017 tarih ve E.2011/100, K.2017/298 sayılıi kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/l-a-4. maddesi uyarınca kaldırımasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... tapu kaydının iptali ile köy tüzel kişiliği adına tescil istemli dava hakkında karar verilebilme için idari işlemin iptali istemli birleşen davanın sonuçlanmasının beklenmesi, birleşen dava hakkında verilen kararın asıl dava bakımından bağlayıcı olduğundan davaların tefrik edilerek yargılamanın yürütülmesi, tapu iptal ve tescil istemli asıl davada, birleşen davanın bekletici mesele yapılması,idari işlemin iptalinin idari yargıda ileri sürülebileceğinin gözetilmesi, kararın kesinleşmesinin beklenilmesi, idari yargı yerinde verilen kararın kanun yoluna başvurulmadan kesinleştirildiği gözetilerek bu aşamada olumsuz görev uyuşmazlığı doğmadığının gözetilmesi,diğer taraftan asıl davada tapu kaydının iptali ile köy tüzel kişiliği adına tesciline karar verilmesinin istenildiği, ne var ki davada köy tüzel kişiliğinin yer almadığı gözetilerek Karaçalı köy tüzel kişiliği aleyhine açılacak dava ile eldeki iptal ve tescil istemli davanın birleştirilmesi, yöntemine uygun olarak davada yer almasının sağlanması, öte yandan asıl davanın yōneltildiği kayıt maliki A.C.'in yargılama sırasında dava konusu taşınmazı dava dışı kişiye temlik ettiği, dolayısıyla 6100 sayılı HMK'nin 125. maddesi uyarınca davacıya seçimlik hakkının kullandırılması, seçimlik hakkın hatırlatılmasının kamu düzenine ilişkin olduğu, kanun yolu dahil yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gerektiği, kesin süre verilerek davacıya tercih hakkının sorulması, süresi içerisinde seçimlik hakkının kullanılmaması halinde bu durumun davayı takipsiz bırakmak istendiği varsayılarak dosyanın işlemden kaldırıması, tercih hakkımın kullanılması halinde ise kullanılan tercih çerçevesinde yargılamanın yürütülmesi gerekirken yanılgılı ve yasal olmayan gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir. "
12. Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/05/2021 tarih ve E.2021/100 sayı ile, tapu kaydının iptali ve kõy tüzel kişiliği adına tescil davası ile birleşen köy ihtiyar heyeti kararının iptaline ilişkin davaların tefrik edilmesine ve köy ihtiyar heyeti kararının iptali istemine ilişkin davanın ayrı esasa kaydedilmesine karar vermiş, tefrik edilen dava Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/196sayılı esasına kaydedilmiştir.

13. Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/11/2021 tarih ve E.2021/196, K.2021/308 sayı ile, davanın idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmısövledir:
."Mahkememiz işbu dava dosyasının yine mahkememizin 2021/100 Esas sayılı dosyasından Köy İhtiyar Heyeti kararının iptaline ilişkin dava yõnūnden tefrik edildiği görüldū.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırları" başiklı 2, maddesinin (a) bendinde idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı oiduklarından dolayı iptalleri için menfaati ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, (b) bendinde de idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari yargının görev alanı içinde sayılmıştır. Bu kapsamda davacılar Karaçalı Köyü İhtiyar Heyeti'nin 05/01/2011 tarih ve 72 sayılı kararının iptalini talep etmiş olup davacılar idari bir birim olan köy tüzel kişiliği kararının hukuka aykırı olduğundan bahisle iptalini istemişlerdir. Bu itibarla idari mercilerce verilen idari işlemin iptalinin idari yargı mercilerinde öne sürülmesi gerekmektedir. Görev konusu kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden gözetilir. Bu nedenlerle Sakarya 1. İdare Mahkemesi'nin 2011/335 Esas sayılı dosyasında verilen görevsizlik kararı yerinde görülmediğinden davanın idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle HMK'nun 114/1 -C ve 115. Mad. Gereğince davanın görev yönünden reddine, Sakarya 1. Ídare Mahkemesi'nin 2011/335 Esas sayılı dosyası ile mahkememiz dosyası arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkması nedeniyle mahkememizin dosyasıkesinleştiğinde taraflardan birinin talebi üzerine dosyanın olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. "
III İLGİLİ HUKUK 
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri sunlardır:
....

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,

b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 205
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sımırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
15.1982 Anayasası'nın, "Mahalli idareler" başlıklı 127. maddesinde, kōyler mahalli idareler arasında sayılmış ve köylerin, karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişiliği olduğu vurgulanmıştır.

16. 442 sayılı Köy Kanunu'nun 7. maddesinde; köyün taşınır ve taşınmaz mallara sahip, bu kanunla verilen işleri yapan bir tüzelkişi olduğu; Kanunun devam eden maddelerinde, bu kanunla köye verilen işleri görme yetkisinin köy muhtarı ve köy ihtiyar meclisine ait bulunduğu, köyün başı olan muhtarın devlet memuru olduğu açıklanmiş, köy muhtarı ve birlikte çalışanların kōy işlerinde fenalıklarının anlaşılması halinde devlet memuru gibi yargılanacakları belirtilmiştir.

17. Aynı Kanun'un 34.maddesi şöyledir:
"Köyün sıırı içinde köylüye ait işleri yapmak ve yaptırmak muhtarla onun başında bulunduğu ihtiyar meclisinin vazifesidir."
18. Aynı Kanun'un 44.maddesi şōyledir:
"İhtiyar meclisinin göreceği işler şunlardır:
1- İhtiyar meclisi köylüye ait işleri konuşur ve hangi işleri köylü tarafından kendileri çalışarak doğrudan doğruya ve hangi işlerin para ile veya ırgat ile görülebileceğine karar verir. "Köy işlerinden köy ahalisinin imece ile çalışarak yapacakları işi, köylünün çift ve cubuğu ile uğrasmadıkları bos zamanlara bırakır."
,(-,..yapmak için lüzumu halinde köy sınırı içindeki gayrimenkulleri değer pahasiyle satın alır. Mal sahibi razı olmazsa köyün bağlıbulunduğu kaza veya vilayet idare heyeti işi gözden geçirir. İdare heyetinin kararına sõz yoktur.
3- Tarlası olmıyan veya yetişmiyen kõylüye köyün sınırı içinden boz haliden bir parça ayırıp vermek ve tasarrufu malsandığına veya sair dairelere geçmiş olan araziyi köy namına satın alıp arazisi olmıyanlara vermek ve bedelini taksitle köy sandığıa ōdetmek mecburidir.

4- İhtiyar meclisi kõylünün kaçar gün çalışacağını kestirir.
5- Köy işi için beher kõylüye haline göre salınacak paranın ne olacağını kE.."
19. Aynı Kanun'un ek 13. maddesi şöyledir:
"(20/5/1987 - 3367/1 md, ile gelen ek 15 inci md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmistir.)
..
nūfusuna kayıtı olup evi bulunmayan ihtiyaç sahiplerine ihtiyar meclisi kararı ile rayiç bedel üzerinden satılır.

Satış bedeli peşin veya en çok 5 yılda ve 5 eşit taksitle tahsil edilerek, o kõyün imar işlerinde kullanılmak üzere köy sandığına vatırılır.

.Köy ihtiyar meclisince satılan parseller üzerine satış tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde bina yapılması zorunludur.Hak sahipleri bu yerleri 10 yıl müddetle başkalarına devir ve temlik edemezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde "Karaçalı (Çalıcuma) Köyü tüzel kişiliğine ait olan 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların satılmasına ilişkin 05.01.2011 tarih ve 72 sayılı Karaçalı (Çahcuma) Köyü İhtiyar Heyeti kararının iptali istemiyle açılan davalar" yönünden olumsuz görev uyuşmazhığıdoğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren Mahkemece, idari yargı dosyasının örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
21. Raportör-HakimTaşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünūldū:
22. Dava, Karaçalı (Çalıcuma) Kōyü tüzel kişiliğine ait olan 371 ve 373 parsel sayılı taşınmazların satılmasına ilişkin 05/01/2011 tarih ve 72 sayılı Karaçalı (Çalıcuma) Köyü İhtiyar Heyeti kararımın iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.
23. Anayasa'nın ve 442 sayılı Kanun'un yukarda açıklanan hükümlerinden, köyün kamu tüzel kişiliğine sahip bulunduğu ve bu tüzel kişiliği temsil eden ve kanunun verdiği görevleri yürüten muhtar ve birlikte ihtiyar heyetinde görev yapanlar tarafından tesis edilen işlemlerin idari işlem olduğu anlaşılmaktadır.


Sayfa : 206
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
24. Dosyasının incelenmesinden; mülkiyeti Karaçalı (Çalıcuma) Köyü tüzel kişiliğine ait ve tapuda tarla niteliğinde olan 371 ve 373 parsel sayılı taşımmazın, açık ihaleyle satıması yönünde alınan 05/01/2011 tarih ve 72 sayılı Köy İhtiyar Heyeti kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

25. Olayda, kamu tüzel kişisi olan köyün, ihtiyar heyeti tarafından alınan taşınmazın satışına ait kararın tapuda satış işleminin yapılabilmesi için gerekli olan bir ön işlem mahiyetinde idari işlem olduğu ve köyde ikamet eden, aynı zamanda köy ihtiyar heyeti üyeleri olan davacılar tarafından da bu işlemin iptalinin istenildiği açıktır.

26. Bu durumda, köyün özel mülkiyetinde de olsa, bütün köylünün ortak malı sayılan taşınmazın satışına ilişkin olarak alınan ihtiyar heyeti kararının, kararın alınmasında öngörülen usullere uyulup uyulmadığı, satışa neden ihtiyaç duyulduğu, satıştan elde edilecek gelirin hangi alanda kullanılacağı gibi hususların, kamu hizmetinin gereklerine uygun olup olmadığının saptanması idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Sakarya 1. Idare Mahkemesinin 23/11/2012 tarih ve E.2011/335,K.2012/1003 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Sakarya 1. Îdare Mahkemesinin 23/11/2012 tarih ve E.2011/335, K.2012/1003 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/771KARAR NO : 2023/128KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Adli ve idari yargı yerinde açılan tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davalarda, bu yargı mercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermemiş olduğu anlaşıldığıdan, 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAşVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: Ç.C.O.
Vekili : Av. Özgür İlkay AYVAZ Daval : Çivril Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Bülent AYHAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Denizli ili, Çivril ilçesi, Gürpınar Mahallesi, Pınar Caddesi No:.... adres, 426 ada 55 sayılı parselde davalıidare adına kayıtlı 3.633,36 m2 yüzölçümlü taşınmaz üzerinde bulunan Gürpınar İçkili Aile Gazinosu ile ilgili olarak, davalı ile yapılan kira sözleşmesinin 27/09/2021 tarihinde sona erdiğini, müvekkilinin kira sözleşmesinin yenilenmesi için müracaat ettiğini ancak talebinin reddedildiğini ileri sürerek, 22/09/2021 tarihli ve 488 sayılı Encümen Kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 207
2. Denizli Ídare Mahkemesi 13/10/2021 tarih ve E.2021/1769, 2021/1397 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin kira sözleşmesinin uygulanması ile ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklar kapsamında olduğu, davada adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, davacı tarafindan istinaf yoluna başvurulması üzerine, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin 02/12/2021 tarihli ve E.2021/1643, K.2021/1733 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun kabulüne idare mahkemesi kararımın kaldırımasına kesin olmak üzere karar verilmiştir.

3. Denizli İdare Mahkemesi 14/09/2022 tarihli ve E.2022/45, K.2022/1423 sayılı kararı ile, belediyelerin alım, satim, hizmet,yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yürütüleceğine ilişkin anılan Kanun'un 1. maddesi çerçevesinde ve aynı gerekçe ile düzenlenen denetim raporunun ilgili kısmına istinaden tesis edilen işlemde hukuka aykınlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı tarafından istinaf edilmiştir.

4. Izmir Bölge İdare Mahkemesi 7. Ídari Dava Dairesi 23/12/2022 tarih ve E.2022/1715, K.2022/1670 sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
,....ve sürelerin durması:" başlıklı 18. maddesinde; "Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımısüreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafından verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne kadar durur. Şu kadar ki,Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alindığı günden başlamak üzere altı ay içinde bu Mahkemenin kararıgelmezse yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafindan idare mahkemesince ilk olarak verilen davanın görev yönünden reddi kararı üzerine aynı istemle Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinin E:2021/1239 sayılı dosyasına kayıtlı olarak açıldığı belirtilen davada,anılan mahkemece "olumlu görev görev uyuşmazlığı kararı verildiği" ve "dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği" hususunun davacı vekili tarafindan sunulan 19/01/2022 havale tarihli dilekçeyle Ídare Mahkemesine bildirildiği, iş bu istinaf kanun yolu incelemesine konu olan idare mahkemesi kararının ise 14/09/2022 tarihinde verildiği anlaşılmaktadır.
Bu hale göre, davacı tarafından, her ne kadar, Uyuşmazlık Mahkemesince olumlu görev uyuşmazlığı hakkında verilecek olan kararın bekletici mesele yapılması gerektiği iddia edilmekte ise de, yukarıya metni alınan 2247 sayılı Yasanın 18. maddesi uyarınca bekleme süresinin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay olduğu, bildirim yazısının 19/01/2022 tarihinde dava dosyasına sunulduğu ve idare mahkemesince de bu sürenin geçmesinden sonra 14/09/2022 tarihinde karar verildiği dikkate alındığında, davacı tarafından usule ilişkin olarak ileri sürūlen anılan iddiaya itibar edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Bu durumda; Denizli İdare Mahkemesi'nin 14/09/2022 gün ve E:2022/45, K:2022/1423 sayılı kararının dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırıimasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen açıklamanın yapılması suretiyle reddine"
5. Davacı vekili tarafından, bu kararın kesinleşmesi beklenmeksizin aynı istemle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın görev yada derdestlik yönünden reddedilmesi gerektiğinden bahisle itirazda bulunmuştur.

7. Çivril Sulh Hukuk Mahkemesi 18/01/2022 tarih ve E.2021/1239 sayılı kararı ile, mahkemenin görevli olduğunun tespitine,olumlu görev uyuşmazlığının çıkarılmasına, görevli mahkemenin tespiti için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, sehven Danıştay Başsavcılığına gönderilen dosya Başsavcılığın 08/12/2022 tarihli yazısı ile gereği için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158. maddesi ile 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un l. maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılınmıştır.

92247 savılı Kanun'un "Olumlu görey uvusmazlığı ve uvgulanacak usul" başlıklı 17. maddesi şöyledir:
,...,.;,.davalarda bu yargı mercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermiş olmaları .. durumunda meydana gelir.
sayısından iki fazla düzenleyeceği dilekçe ile başvurduğu yargı mercii;
a) Dilekçelerden birini ve varsa eklerini yazı ile diğer yargı merciine derhal iletir ve dava dosyasının kendisine gönderilmesini 
ister.


b) Diğer dilekçeler ve varsa eklerini, yedi gün içinde cevabını bildirmesi için karşı tarafa ve ilgili makamlara tebliğ eder.Tebligat yapılan taraf veya ilgili makam, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
c) Dilekçeyi, alınan cevapları ve varsa ekleri ile dava dosyalarını, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderir ve görevli yargımerciinin belirlenmesini ister.

(Üçüncü fikra Mülga: 21/1/1982 - 2592/9 md.)

Sayfa : 208
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
(Ek fikra: 23/7/2008-5791/7 md.) Bu takdirde her iki yargı mercii de, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakır"
10. Kanun'un 18. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın görülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafindan verilen süreler, işin yeniden incelenmesine başlanacağı güne kadar durur.

Şu kadar ki, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildiren yazının alındığı günden başlamak üzere altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır.

Uyuşmazlık çıkarılacağı bildirilerek yargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi istenemez.
(Ek fikra: 23/7/2008 - 5791/8 md.) 12, 13 ve 17 nci maddelerde yazılı sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler, çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır."
11. Kanun'un 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği, yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımiarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; RaportörHâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇłFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dosyanın incelenmesinden, Çivril Belediye Başkanlığı adına kayıtlı, 3.633,36 m2 yüzölçümlü taşınmaz üzerinde bulunan,Gürpınar İçkili Aile Gazinosu ile ilgili olarak taraflar arasında 2886 sayılı Kanun'a istinaden kira sözleşmesi imzalandığı, sõzleşmenin 27/09/2021 tarihinde sona ermesi üzerine, davacı tarafından sözleşmenin yenilenmesi için davah tarafa müracaat edildiği, müracaatın 22/09/2021 tarih ve 488 sayılı Encūmen Kararı ile reddedildiği, Encümen Kararının iptali istemiyle Denizli İdare Mahkemesinde dava açıldığı, Mahkemenin 13/10/2021 tarih ve E.2021/1769, K. 2021/1397 sayılı kararıyla, uyuşmazlığın çözūmünde adli yargının görevli olduğundan bahisle, davanın gōrev yönünden reddine karar verildiği, davacı tarafından bu kararın kesinleşmesi beklenmeksizin aynıistemle 21/10/2021 tarihinde Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinin E.2021/1239 sayılı dosyasında dava açıldığı davalı tarafindan da Denizli İdare Mahkemesinin görev ret kararının kaldırılması istemli olarak istinaf başvurusunda bulunulduğu, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7.İdari Dava Dairesinin 02/12/2021 tarih ve E.2021/1643, K.2021/1733 sayılı kararı ile görevsizlik kararının kaldırılması ile dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verildiği; Îdare Mahkemesince yeniden yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verildiği, kararın davacı tarafindan istinaf edilmesi üzerine İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 23/12/2022 tarih ve E.2022/1715, K.2022/1670 sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine kesin olarak karar verildiği, diğer taraftan Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinde devam eden yargılamada ise davalı Belediye Başkanlığınca davanın görev yada derdestlik yönünden reddedilmesi gerektiği yönūnde itiraz edildiği, Mahkemenin 18/01/2022 tarihli celsesinde, mahkemenin görevli olduğuna, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve uyuşmazlığın çözümlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesine karar verildiği, sehven Danıştay Başsavcılığına gönderilen dosyanın Başsavcılığın 08/12/2022 tarihli yazısı ile gereği için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

14. Çivril Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesince değerlendirilebilmesi için, adli ve idari yargı merciinde açılan ve tarafları, konusu, sebebi aynı olan davalarda bu yargımercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermiş olmaları, olumlu görev uyuşmazlığının giderilmesini isteyen taraflardan birinin başvurusu üzerine yargı merciinin görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermesi ve her iki yargı merciince de, 18. maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesinin geri bırakılması gerekmektedir. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak idari yargı yerince verilmiş ve henüz kesinleşmemiş bir gõrevsizlik kararı bulunmasına rağmen yargılamaya devam edildiği, idare mahkemesinin görevsizlik kararının bölge idare mahkemesince kaldırılması üzerine davanın esastan görülerek reddine karar verildiği, istinaf talebinin de esastan kesin olarak reddedildiği anlaşıldığından, artık ortada 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde ōngörüldüğü biçimde oluşmuş bir olumlu görev uyuşmazlığından bahsetmek mümkūn değildir, kaldı ki olayda Kanun'un 10., 14. ve 19. maddesinde aranan şartların da bulunmadığı açıktır.
15. Buna göre, Çivril Sulh Hukuk Mahkemesince davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıKanun'un 17. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için yaptığı başvurunun, davacı tarafından aynı talebe ilişkin idari yargıyerinde açılmış olan davanın reddedildiği ve istinaf talebinin de kesin olarak reddedilmesiyle kararın kesinleştiği anlaşıldığından, 2247sayılı Kanun'un 17. maddesinde belirtilen koşulların oluşmadığı sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinin, 2247 sayılı Kanun'un 17.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 209
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan Çivril Sulh Hukuk Mahkemesinin 18/01/2022 tarih ve E.2021/1239 sayıli BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/774KARAR NO : 2023/87KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirkete ait kurumun kamera kayıt sisteminin arıza yapması nedeniyle kayıt yapmadığmdan bahisle, bu tarihlerdeki eğitimlere yönelik olarak ödenen eğitim bedelinin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fikrası gereğince iki katı tutarında tahsil edilmesi yolundaki işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: U.I. Özel Eğ. Sağ. Rehabilitasyon Ltd. Şti.
Vekili : Av. Hayrullah CÜNLÜ
Davahlar : 1- Korgan Kaymakamlığı (İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü)
2- Ordu Valiliği (İl Milli Eğitim Müdürlüğü)
Vekilleri : Av. Sibel DOĞAN GELBAL, Av.Zeynel Abidin AYDIN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Ordu ili Korgan ilçesinde Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten müvekkili kurumda bulunan kamera sisteminin 30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında kayıt yapmadığından bahisle, Ordu Valiliği il Milli Eğitim Müdürlüğünün, 07/01/2022 tarih ve E-8802389-855.02-40831582 sayılı Olur'u ve 21/12/2021 tarih ve Z.42012457.663.07-98 sayılı soruşturma raporuna istinaden, Korgan Kaymakamlığı İlçe Milli Müdürlüğü tarafından, 03/02/2022 tarih ve E-36581701 - 855,02- 42634850 sayı numarası ile verilen ve 135.820,80 TL'nin iki katına tekabül eden, 271.641,60 TL tutarındaki paranın kanuni faizleriyle birlikte alınmasına ilişkin cezanın iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Korgan Sulh Ceza Hakimliği 17/06/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/27 sayı ile, itiraz konusu işlemin idari işlem niteliğinde olduğu, uyuşmazlığın çözümünde idare mahkemelerinin gõrevli bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, itiraz edilmesi üzerine Fatsa Sulh Ceza Hakimliği 12/08/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/1542 sayı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; talep, idari para cezasına itiraza ilişkindir. İtiraz eden hakkında Ordu Îl Milli Eğitim Mūdürlüğünün 30/12/2020 - 22/01/2021 tarihleri arasında kurumda bulunan kamera sisteminin kayıt yapmaması sebebiyle söz konusu tarihler arasındaki Korgan Îlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce ilgili kuruma yapılan ödemelerin 2 katı (2x135.820,80 TL ) olan bedelin itiraz edenden tahsiline karar verildiği, bu kararın ilgiliye 28/06/2018 tarihinde tebliğ edildiği, muterizin itiraz süresi içinde 28/06/2018 havale tarihli dilekçe ile bu karara itiraz ettiği görülmüştür.

Bursa BİM 2. Ídare Dava Dairesi 2022/871 E. 2022/575 K. Sayılıi kararında "Dava dosyasınım incelenmesinden; davacıtarafindan işletilen ..Merkezine 02/08/2019 ile 31/08/2019 tarihleri arasındaki döneme ilişkin yapılan õdemelerin, ödemelere esas kabul edilecek kamera kayıtları olmadan yapıldığının Eskişehir Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğünce yaptırılan soruşturma üzerine .raporu ile tespit edilmesi üzerine, yersiz olarak yapıldığından bahisle 652 sayılı KHK'nın 43/2.maddesi uyarınca anılan tarihler arasında ödemesi yapılan toplam 87.515,10 TL'nin iki katı olan 175.030,20 TL'nin yasal faiziyle birlikte geri õdenilmesinin istenilmesine ilişkin ..işleminin tesis edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu, 02/08/2019 ile 31/08/2019 tarihleri arasındaki döneme ilişkin yapılan ödemelerin yersiz olarak yapıldığından bahisle, 652 sayılı KHK'nın 43/2.maddesi uyarınca anılan tarihler arasında ōdemesi yapılan toplam 87.515,10 TL'nin iki katı olan 175.030,20 TL'nin yasal faiziyle birlikte geri ödenilmesinin isteniłmesine ilişkin işlemin niteliği itibariyle idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanılarak diğer 

Sayfa : 210
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
tarafın rızasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının gõrevli olduğu anlaşılmakla davanın idari yargıda görülmesi gerekirken davanın görev yönünden reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır."Yine aynı hususta idari işlemin iptali için Samsun BÍM 4. Ídari Dava Dairesi 2021/1039 E. 2021/1254 K. Sayılı karari, Adana BÍM 1.İdari Dava Dairesi 2021/2161 E. 2022/442 K. Sayılı kararı ile de sõz konusu idari işlem esastan bakılarak karar verildiği görüłmektedir.İtiraz konusu işlemin idari işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından İdari. Yargı mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmakla Hakimliğimizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. '
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ordu İdare Mahkemesi 01/12/2022 tarih ve E.2022/1657 sayı ile, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayıh Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı söyledir:
-.."Bakılan uyuşmazlıkta; davacı şirkete yapılan ödemenin yersiz olarak yapıldığından bahisle, 652 sayılı KHK'nın 43/2.maddesi uyarınca yersiz ödenen toplam 135.820,80 TL'nin iki katı olan 271.641,60 TL'nin yasal faiziyle geri ödenmesinin istenilmesine ilişkin işlemin niteliği itibariyle davacıdan kendisine ödenen miktar kadar fazladan para istenmesini gerektiren bir hususun bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda, sõzü edilen işlemin idari para cezası olarak kabul edilmesi gerektiği, dolayısıyla idari para cezasının da 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olması ve anılan Kanun'un 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacak olması, dava konusu idari para cezasının dayanağı olan 652 sayılı KHK'nin 43.maddesinde de "Kanun Yolu"na ilişkin özel bir hükmün olmaması nedeniyle, işbu uyuşmazlığa ilişkin görevli mahkemenin belirienmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri dikkate alınması gerektiği, davacı şirkete yersiz olarak yapılan ödemelerin iki katı tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmış olduğundan, 2247Sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararame'nin "Özel eğitim giderleri" başlıkıı 43.maddesinin ilk iki fikrası şöyledir:
"(1) Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan õzel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim sūreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.
(2) Birinci fikrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanuni faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2. maddesi şöyledir:"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarımdan dolayı iptalleri için menfaatleri ihiål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı karamamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 211
bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
8. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİKin, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
9. Dava, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi işleten davacı şirkete ait kurumda kurulu bulunan kamera kayıt sisteminin 30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında arıza yapması nedeniyle kayıt yapmadığından bahisle,bu tarihierdeki eğitimlere yönelik olarak õdenen 135.820,80 TL'nin 652 sayılı KHK'nın 43. maddesinin ikinci fikrası gereğince iki katıolan 271.641,60 TL tutarındaki paranın tahsil edilmesi yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
10. Dava konusu edilen işlem, davacı vekili ve Îdare Mahkemesi tarafından para cezası olarak nitelendirilmiştir.
11. Kamu kurumlarınca alınan idari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek açılan ve 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının. amaci, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek, idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır.

12. Dava dosyalarının incelenmesinden, Korgan ilçesinde faaliyet gösteren davacı şirket Merkezinde kurulu bulunan kamera kayıt sisteminin 30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında arıza yapması nedeniyle kayıt yapmadığı iddialarıyla ilgili olarak Valilik Makamınca soruşturma emri verildiği, Eğitim Müfettişleri tarafindan yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda düzenlenen 21/12/2021 tarih ve 663.07-98 sayılı Raporda, Merkezin müdürü hakkıda disiplin yönünden 657 sayılı Kanun'un ilgili hükmü uyarınca kınama cezası verilmesi teklifinde bulunulduğu, davacı kurum ile ilgili olarak ise, kurumda var olan kamera sisteminin kayıt yapmamasına karşın 30/12/2020-22/01/2021 tarihleri arasında vermiş oldukları eğitimlere yönelik olarak Korgan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne tahakkuk ettirilerek ödenen 135.820,80 TL'nin, 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 43. maddesinin 2. fikrası hükmü gereği iki katı ve kanuni faiziyle birlikte davacı şirketten geri alınması gerektiği yönünde teklifte bulunulduğu; teklif üzerine, Korgan Kaymakamlığı İlçe Milli Müdürlüğü tarafından, 03/02/2022tarih ve E-36581701 - 855,02- 42634850 sayı numarası ile verilen ve 135.820,80 TL'nin iki katina tekabül eden, 271.641,60 TL tutarındaki paranın kanuni faizleriyle birlikte alınmasına ilişkin cezanın iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davaların açıldığıanlaşılmıştır.

13. Olayda, Vali Olur'uyla dūzenlenen müfettiş raporu üzerine tesis edilen işlem para cezası olarak nitelendirilmiş ise de,itiraza ve iptal davasına konu husus para cezası değil, kamera kaydı bulunmadığından ötürü belirtilen dönemde davacı şirkete yapılan eğitim ödemelerinin iki katı olarak geri alınmasına yönelik mali tekliftir. Kaldı ki, yaptırımın konusu olan 652 sayılı KHK'nın 43/2maddesinde de lafzi olarak idari para cezasından veya kabahat fiilinden bahsedilmemektedir.

14. Bu durumda dava konusu edilen bu işlemin 652 sayıhı KHK'nın 43/2 maddesi kapsamında idareye tanınan yetki kapsamında tesis edildiği ve işlemin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen idari işlem niteliği taşıdığı açık olduğundan, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayıhı Kanun'un 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ordu Idare Mahkemesinin 01/12/2022 tarih ve E.2022/1657 sayılıbaşvurusunun reddi gerekmiştir 

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ordu İdare Mahkemesinin 01/12/2022 tarih ve E.2022/1657 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDINE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Sayfa : 212
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/4KARAR NO : 2023/101KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : İdarece yapılan yol çalışması nedeniyle oluşan heyelan sonucunda davacıya ait taşınmazda uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.T.
Vekili : Av. Mehmet YILDIZ Davalı: Karayolları 11. Bölge MüdürlüğüVekili : Av. Vedat BAYRAM 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Çukurca ilçesi, Dutluca (Belat) Mahallesinde bulunan 173 ada 14 ve 16 parsel sayılı taşınmazların müvekkiline ait olduğunu, davalı idarenin kamulaştırma yapmadan, yol çalışması projesi nedeniyle taşınmazı haksız yere işgal ettiğini,taşınmazın bütünlüğü ve semerelerinde büyük zararlar oluştuğunu, plansız yol çalışması sonucunda taşınmazda kayma meydana geldiğini, yapılan setlerin çap ve büyüklükleri nedeniyle taşınmazın bütünlüğünün bozulduğunu, çalışma nedeniyle müvekkilinin taşınmazdan elde ettiği kazanımlardan da yoksun kaldığını ifade ederek; her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile el atma tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek; 1-173 ada 14 parsel sayılı taşınmaz için 5 TL ecrimisil tazminatı, taşınmazın kamulaştırmasız el atılan kısmı için 5 TL, taşınmazın bütünlüğünün bozulmasından dolayı değer düşüklüğünün oluşması nedeniyle 5 TL olmak üzere toplamda 15 TL, 2-173 ada 16 parsel sayılı taşınmaz için 5 TL ecrimisil tazminatı, taşınmazın kamulaştırmasız el atılan kısmı için 5 TL,taşınmazın būtünlüğünün bozulmasından dolayı değer düşüklüğünün oluşması nedeniyle 5 TL olmak üzere toplamda 15 TL tazminatın el atma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesi 13/05/2022 tarihinde yapılan duruşmada E.2022/36 sayı ile, 173 ada 16 parsel sayılıtaşımmaz yönünden davanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilmesine; 173 ada 14 parsel sayılı taşınmaz yönünden ise, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiştir.

3. 173 ada 16 parsel sayılı taşınmaz yönünden tefrik edilen dava, Mahkemenin E.2022/83 sayılı esasına kaydedilmiştir.
4. Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesi 16/05/2022 tarih ve E.2022/83, K.2022/74 sayı ile, 173 ada 16 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından herhangi bir fili el atma olmadığı ve uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmayarak kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...mahkemece refakate alınan bilirkişilerle birlikte 15/03/2022 tarihinde icra edilen keşif sonucunda hazırlanan 23/03/2022havale tarihli fen bilirkişi raporuna göre; yol güzergâhıın 173 ada 16 nolu parseli kapsamadığı fakat parselin hemen kuzey tarafından geçen yol çalışması nedeni ile 173 ada 16 nolu parselde heyelan meydana geldiğinin tespit edildiğinin anlaşıldığı, dava konusu taşınmaza davalı idare tarafindan herhangi bir fili el atma mevcut olmadığı ancak davalı idare tarafindan gerekli õnlemler alınmadan dava konusu taşınmaz dışında yapılan yol çalışması sebebiyle taşınmazda heyelan meydana geldiği anlaşıldığından, Hakkari ili Çukurca ilçesi Dutluca(Belat) Mah. bulunan 173 ada 16 parsel sayılı taşımaza ilişkin dava tefrik edilerek mahkememizin iş bu 2022/83 Esas sırasına kavdı vapılmıstır.

...,Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 05/04/2019 tarih, 2019/1228 Esas 2019/1669 Karar sayılı "...Daval Karayolları Genel Müdrülüğü yargı yolu yönünden davanın reddini savunmuştur. Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü bir kamu kurumu olup, kural olarak, işlem ve eylemleri kamusal nitelik taşır. Somut olayda, davahı idare tarafindan gerekli tedbirler almmaksızın yol yapım çalışması sonucunda taşınmazlarında heyelan meydana gelip maddi zarar oluştuğu iddia edilmiştir. Görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. Anlatılan olay doğrultusunda davalının hizmet kusuruna dayanılarak tazminat istendiği anlaşılmaktadır. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/l-b maddesi gereğince İdareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Gõrev sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır. (Yargıtay 4. H. D sinin benzer bir olayla ilgili 30/04/2015 tarih 2015/4289 E-2015/5389 Karar sayılıilamı) Yukanıdaki açıklamalar ışığı altında ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu benimsenerek yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan.. " şeklindeki emsal nitelikteki ilamı da gözetilerek, dava konusu Hakkari ili Çukurca ilçesi Dutluca(Belat) Mah. bulunan 173 ada 16 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafindan herhangi bir fiili el atma olmadığı, somut olayda davalı idarenin hizmet kusurunun sõz konusu olduğu ve davalı idare yönünden idare mahkemesinde tam yargı davası açılmasıgerektiğinden görev yönünden davanın reddine, mahkememizin görevsizliğine dair, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. '
5. Davacı vekili bu kez, müvekkiline ait Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Dutluca (Belat) Mahallesi, 173 ada 16 parsel sayılıtaşınmazın etrafında yapılan yol yapım çalışması sırasında taşınmazın büyük bir kısmında heyelan olduğundan bahisle uğranılan zarara karşılık şimdilik 10.000 TL tazminatın, zararın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 213
B. İdari Yargıda 
6. Van 3. İdare Mahkemesi 10/10/2022 tarih ve E.2022/2447 sayı ile, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, karar verilinceye kadar işin incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Yüksek Mahkeme kararları değerlendirildiğinde; plan ve proje kapsamı haricinde, ağaçların zarar gördüğü, sulama kanallarının tahrip edildiği, hafriyat ve kazı çalışmaları sebebiyle toprak, taş ve molozların taşımmaz üzerinde bırakıldığı iddialarıyla,uğranılan zararların tazmini istemiyle açılan davaların adli yargı yerince görüleceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, gerek davacının beyanı gerekse Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan yapılan keşif incelemesi neticesinde düzenlenen 23/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda yol çalışmaları nedeniyle heyelan meydana geldiğine ve heyelandan etkilenen alanların gösterildiğine dair yapılan tespitler sonucunda taşınmazın zarar gördüğü anlaşıldığından davalı idarenin kamulaştırma işlemi gerçekleştirmeden uyuşmazlığa konu taşınmaza fiilen el atmasının (kamulaştırmasız el atma) yukarıda açıklanan "idari eylem"niteliğinde ołmadığı ve ortada idari eylemden kaynaklanan bir tazminat davasından bahsetme imkanı bulunmadığından, davacı tarafından idarenin taşınmazına fiili el atması sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararının tazmini istemiyle açtığı davanın görüm ve çõzümünde adli yargının gõrevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
Îdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin smırı" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 2577 sayılı Kanun'un "Îptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarımca idareye başvurma hakları saklıdır."
10. Aynı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan õnce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngõrülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
B. Yargı Kararları
11. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarih ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:
"İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olmasısebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mūlkiyete tecavüzün ōnlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasımın malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.


Sayfa : 214
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapıłması hali de idari karara aykırı bir hareket bułunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. Îlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığıda, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında "Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Dutluca (Belat) Mahallesi, 173 ada 16 parsel sayılıtaşınmaz kapsamında uğranılan zararın tazmini istemi yönünden" görev uyuşmazlığı oluştuğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının gōrevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, idarece yapılan yol çalişması nedeniyle oluşan heyelan nedeniyle davacıya ait Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Dutluca (Belat) Mahallesi, 173 ada 16 parsel sayılı taşınmazda uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin bulunmaktadır.
15. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre . meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka mūdahalede bulunulduğu; õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözūmleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
16. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacıya ait Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Dutluca(Belat) Mahallesinde bulunan 173 ada 14 ve 16 parsel sayılı taşınmazlara, Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü'nün kamulaştırma yapılmaksızın yapmış olduğu yol çalışmasıprojesi nedeniyle taşınmazlara verdiği zararların tazmini ve ecrimisil õdenmesi istemiyle dava açıldığı, adli yargı yerinde yapılan keşif ve sonrasında fen bilirkişisi tarafindan düzenlenen 23/03/2022 havale tarihli raporda, dava konusu 173 ada 14 no.lu parseli kapsayan mevcutta açık olan bir yolun bulunduğu, yol gūzergâhının 173 ada 16 no.lu parseli kapsamadığı fakat hemen kuzey tarafından geçen yol çalışması nedeni ile 173 ada 16 nolu parselde heyelan meydana geldiğinin tespit edildiği, 173 ada 14 no.lu parselde fiilen el atma saptandığından bu parsele yönünden mahkemece işin esasına ilişkin karar verildiği, 173 ada 16 no.lu parselde fili bir el atma bulunmadığı anlaşıldığından dosyanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilmesine karar verildiği, idari yargı yerinde ise 173 ada 16 no.lu parsele yönelik olarak, davalı idarenin yükümlülükleri kapsamında gerekli önlemleri almadığı ve zararın bu nedenle oluştuğu iddia edilerek dava açıldığı anlaşılmıştır 

17. Bu durumda, gõrev uyuşmazlığına konu davanın idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden ya da eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir 
18. Kamu hizmetinin, yōntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılıKanun'un 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 3. İdare Mahkemesinin 10/10/2022 tarih ve E.2022/2447sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. ÎIdare Mahkemesinin 10/10/2022 tarih ve E.2022/2447 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 215
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Üye Doğan AĞIRMAN: Ahmet
Üye Eyüp SARICALAR: Mahmut
Üye Havva AYDINLI: Bilal

Üye Doğan AĞIRMAN: ARSLAN
Üye Eyüp SARICALAR: BALLI
Üye Havva AYDINLI: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/8KARAR NO : 2023/290KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : Afyonkarahisar ili, Sinanpaşa ilçesi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında sosyal yardım ve inceleme görevlisi olarak görev yapan davacı tarafindan, belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalıman parasal hakların yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : F.Õ.
Daval : Sinanpaşa Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Afyonkarahisar ili, Sinanpaşa ilçesi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinda sosyal yardım ve inceleme gõrevlisi olarak görev yapan davacının, bir çocuğunun Olağanüstü Hal Kapsamında Alıan Tedbirlere İlişkin 667 sayılı KHK ile kapatılan okulların birinde bir dönem öğrenim gördüğünün, bir kızının FETÖ/PDY Terõr Örgütü Üyeliğinden arandığının tespit edildiğinin Sinanpaşa Kaymakamlığı Olağanüstü Hal Bürosunun 20/12/2016 tarihli ve 2289 sayılı yazısı ile bildirilmesi üzerine, sözleşmesinin feshi konusunun 29/12/2016 tarihli ve 25 sayılı Sinanpaşa ilçesi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyeti toplantısında görüşülüp, davacınım FETÖ/PDY Terör Örgütüne aidiyetinin, iltisakının veya irtibatının olup olmadığı değerlendirilerek 29/12/2016tarihi itibariyle sözleşmenin feshine karar verilmesi üzerine, davacı tarafından belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Sinanpaşa Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfiı Başkanlığının 29/12/2016 tarihli ve 2016/900 sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açıłmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Afyonkarahisar Îdare Mahkemesi 13/04/2017 tarih ve E.2017/47, K.2017/535 sayılı kararı ile, belirsiz süreli iş sözleşmesi çerçevesinde sözleşmeli personel statüsünde olan davacıya, 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanamayacağını belirterek, görüm ve çözümü adlî yargının görev alanına giren davanın görev yönünden reddi gerektiği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 14/3-d ve 15/1-a.maddesi uyarınca açılan davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.3. Davacı bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
3. Sinanpaşa Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 07/10/2020 tarih ve E.2017/161, K.2020/95 sayılı kararı ile,somut uyuşmazlıkta davalı vakfın, kamu hizmeti sağladığı ve kanunla kurulduğunu, davacının ise, kanunla kurulmuş bu vakıfta çalışan ve kamu hizmeti yürüten bir görevli olduğunun anlaşıldığını ve idari bir sözleşme ile çalışması sebebiyle işbu uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı mahkemeleri olduğu kanaatine varıldığını belirterek, davanın yargı yolunun caiz olmadığı gerekçesiyle görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
4. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 20/05/2021 tarih ve E.2021/1053, K.2021/870 sayılıi kararı ile Idare Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemelerinin vermiş oldukları görevsizlik kararları nedeni ile yargı yolunun belirlenmesi görevinin Uyuşmazlık Mahkemesine ait olduğunu belirterek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine iadesine karar vermiştir.
III İLGÍLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:"Kamu tüzel kişiliği, Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulur"
6. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir 

Sayfa : 216
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir."
z. samunausanuuan e uawvu. reeur 
Fakü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosya güvenlik kuruluşlarna tabi olmayan ve u kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (..) vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve õğretim imkanı sağlanmasıhainde touma fadal hale getriecek, üretken duuma gecirilebiecek kisier bu Kanun kapsami içindedir.mmma tavuan naie gcuuccos, urcaen darula gepuneonooen mnyne. ou saanan pen yw 
Ek-KDegiki fkcaSa Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 incı maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükūmlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar,takin eden vılda Hazine tarafından Fona geri ödenir.cnntao goaowb 
ka kaa veCubaşkağı kamesiy kuüei kuuşa tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaçdurumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır..."
8. Kanun'un "Kurulus" baslıklı 3. maddesi şöyledir:
o, Naan un rtaraay oegn ov tneaue y-*:.
veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur.'
9. Kanun'un "Vakıflar" baslıklı 7. maddesi söyledir:
y. Raaun unvakna ougn n dsouor y*j"uue.ara nakur ve aym yardnudu ourammian ucero tel n vo mfeoe doy*y*any--.y,..w 
defterdar, il millłı eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il mūftüsü;ilçelerde belediye başkanı, mal mūdürü, ilçe millı eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısıüzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısıüzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yõneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin sececeği ücüncü bir kisi daha mütevelli heyetinde görev yapar.euonaamm"pow 
(Ek fikra: 0//0-6/ m) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi ūzerine vali tarafından belirlenir. Ayrıca, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafından ūçüncü bir kişi daha belirlenir. İl veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, kōy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali, bir vali yardımcısını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısını; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir. Vakif senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

mnaouuuuu unu -u -oee 
üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlıği Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir.'
10. Diğer taraftan 20/02/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun “Tüzel kişilik" başlıklı 4. maddesi şöyledir:Vakıflar, õzel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup,bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

12. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikieri kararların 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 217
kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idari yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adliye mahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

13. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

14. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

15. Olayda, adli yargı yerince, gõrevsizlik kararı verildikten sonra bununla yetinilmemiş ayrıca gõrevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

16. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da ōngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sinanpaşa Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması,gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, Afyonkarahisar ili, Sinanpaşa ilçesi Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında sosyal yardım ve inceleme görevlisi olarak görev yapan davacının Vakıf Mütevelli Heyeti tarafindan alınan karar uyarınca, belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshedilmesi yolunda tesis edilen Sinanpaşa Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığının 29/12/2016 tarihli ve 2016/900sayılı işleminin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
19. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294 sayılı Kanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların "kamu tüzel kişisi" olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağı kullanmaları, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir. Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmişüyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfın hem karar hemde yürütme icra organıdır.

Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, bir tüzel kişi olmanın õtesinde özel hukuk tüzel kişisidir. Zira 3294 sayılıKanun hükūmleri de, özellikle vakfın gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuç õngörmemektedir.
20. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin, 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının õngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Sinanpaşa Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurunun reddi ile aynı mahkemece verilen 07/10/2020 tarih ve E.2017/161, K.2020/95sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

Sayfa : 218
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Sinanpaşa Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BAŞVURUNUN REDDI ile aynı mahkemece verilen 07/10/2020 tarih ve E.2017/161, K.2020/95 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/9KARAR NO : 2023/218KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : Davalı Oda emrinde 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesi kapsamında çalışmakta iken, 14/12/2004 günü İş Kanunu'na göre sözleşme imzalayan davacının, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Yönetim Kurulu kararı ile yeniden kadroya alımmasıişlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin Yönetim Kurulu Kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: R.U.
Vekili : Av. Meliha SELVI Davah : Ankara Ticaret OdasıVekili : Av. Can KARADAVUT 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 2003 yılından itibaren, davalı Ankara Ticaret Odasında, çahışmaya başladığını, o tarihte yürürlükte olan 5590 sayıhı Kanun'un 86. maddesine göre Oda, Borsa ve Birlik Personel Yönetmeliği hükümleri uyarınca, görev unvanımemur ve statü hukukuna göre "kamu personeli" olarak istihdam edildiğini;
2.Davalının, 18/05/2004 tarihli ve 5174 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile Kanun'un 73. maddesi gereğince, işçi olarak personel istihdam etmesi olanaklı hale gelince, müvekkiline ve diğer önceki personeline, görev unvanı olarak "Memur" yazan ama çalışma şartları yönünden 4857 sayılı Kanun'a atıf yapan, 01/01/2005 tarihli sözleşmeler imzalatığını, bunun imzalanması zorunlu evrak olarak sunulduğunu, müvekkilinin aynı statüyle çalışmaya devam ettiğini, nihayetinde, ATO Yönetim Kurulunun, bu kanun değişikliğinden kaynaklı olduğu belirtilen sözleşme tarihinden bir yıl geçmeden, 27/12/2005 tarihli kararı ile anılan sözleşmelerin gereksizliğini tespit ederek, müvekkili ve diğer personelin memur olarak çalıştıkları hususunu kesinleştirdiğini; bu kararın yerinde ve 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesindeki emredici hükme de uygun olduğunu,
3.5174 Sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce istihdam edilen personelin statüsü, Kanun ile çok net olarak korunmasına rağmen, değişen yönetim kurullarının aldıkları kararlar ile konuya ilişkin tartışmaya yol açtıklarını ancak yüksek yargı kararları ile anılan ATO personelinin statü hukukuna tabi memur olduğu hususunun kesinleştiğini, buna rağmen Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 24/12/2019 tarih ve 97 kurul, 30/1230 karar no ile, yapılan denetim sonucu düzenlenen rapordan bahisle, aralarında davacının da olduğu kimi personelin, 14/12/2004 tarihinde İş Kanunu'na göre sözleşme imzaladıktan ve yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Yönetim Kurulunun 27/12/2005 tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01/01/2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin karar verdiğini, bu kararın mevzuata ve içtihatlara aykırı olduğunu ifade ederek;
4.Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 24/12/2019 tarih ve 97 Kurul, 30/1230 Karar numaralı kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
5.Ankara 1. Idare Mahkemesi 27/04/2020 tarih ve E.2020/316, K.2020/955 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevinde olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. Ídari Dava Dairesi 19/11/2020 tarih ve E.2020/993, K.2020/1366 sayı ile başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş; davacının 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 219
temyiz istemi üzerine aynı Daire 26/02/2021 tarih ve E.2020/993, K.2020/1366, Temyiz No.2021/16 sayı ile, karar kesin olduğundan temyiz isteminin reddine karar vermiş, bu karara ilişkin temyiz istemi Danıştay Sekizinci Dairesince 30/06/2021 tarih ve E.2021/4192,K.2021/3476 sayı ile reddedilerek karar onanmış ve sonuç itibariyle görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..25.10.2017 tarih ve 30221 sayıh Resmî Gazete'de yayımlanan, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5.maddesinde; "(1) İş mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sõzleşmeden veya kanundan doğan her türlūhukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."düzenlemesine yer verilmistir.

Öte yandan, 01.06.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı "Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Odalar" başlıklı 4.maddesinde; "Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarınıkarşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslekî disiplin, ahläk ve dayanışmayı korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır." düzenlemesine, "Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıkh 73.maddesinde; "Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir.", Geçici 12.maddesinde "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların,mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur." şeklinde düzenlemelere yer verildikten sonra, aynı Kanunun 103.maddesiyle, 08.03.1950 tarih ve 5590 sayılı "Ticaret ve Sanayi Odaları", "Ticaret Odalari", "Sanayi Odalari", "Deniz Ticaret Odaları", "Ticaret Borsaları" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği" Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.

Buna göre, İdari yargı yerlerinde açılabilen İdarî davaların, bir tarafinı idarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tâbi hukukî uyuşmazhıkları kapsadığı; buna karşın İş Kanunu'na tâbi iş sōzleşmelerinin feshinden dolayı işveren ile işçi arasında ortaya çıkan õzel hukuka tâbi hukukî uyuşmazlıkların çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğu açıktır.

Olayda, davacıın Ankara Ticaret Odasında kendi rızasıyla 4857 sayılı İş Kanununa tâbi sözleşmeli personel olarak görev yaptığı ve uyuşmazhğın 14.12.2004 tarihinde İş Kanunu'na gōre sözleşme imzalayan davacının, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27.12.2005 tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24.12.2019 tarih ve 30/1230 sayılıAnkara Ticaret Odası Yönetim Kurulunu kararından kaynaklandığı görüldüğünden, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca işbu davanın görüm ve çözümūnde İş Mahkemesi'nin (Adli Yargı) gōrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim; Uyuşmazlk Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.03.2018 tarih ve E:2017/789, K:2018/135 sayılı kararı da bu yōndedir."
B. Adli Yargıda 
6.Davacı vekili bu kez, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 24/12/2019 tarih, 97 Kurul no ve 30/1230 sayılı kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin geçersizliğinin tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
7.Ankara 56. İş Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2021/1286, K.2022/301 sayı ile, uyuşmazlığın iptal davaları kapsamında idari yargı yerinde görülmesine yönelik emsal nitelikteki Ankara 12. Ídare Mahkemesi kararına yer verdikten sonra, HMK.'nun 114/1 -b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması, görevli yargı yolunun idari yargı olması nedeniyle HMK.'nun 115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 02/11/2022 tarih ve E.2022/4351, K.2022/4428 sayı ile başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"01.06.2004 tarihli 25479 sayılı ResmiGazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 5174 sayıhı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten õnce davacının 11/8/2003 tarihinde memur olarak göreve başladığı, 5174 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.06.2004 tarihinden sonra da 14.12.2004 tarihine kadar davacının bu görevini memur olarak sürdürdüğü, dolayısıyla davacıın 5174 sayıhı Kanun'un geçici 12. maddesindeki "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda,borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur." hükmü kapsamında olduğu, 5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra davacı ile 16.12.2004 tarihinde 01.01.200531.12.2005 tarihleri arası için iş sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme hükümlerinin, aynı sõzleşmede "Personelin görevi memurdur,görev yeri Ankara Ticaret Odası olup, personel memur unvanı ile işe başlamaktadır. Oda görev ve unvan değişikliği yapabilir."düzenlemesine yer verildiği, dolayısıyla davacı ile 16.12.2004 tarihinde 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arası için imzalanan işsözleşmesinde dahi davacının görevinin memur olduğunun belirtildiği, imzalanan sözleşme tip sözleşme niteliğinde olduğundan tarafların bu sözleşme hükümlerini tartışma imkanlarımın olmadığı, davacı 11/8/2003 tarihinden itibaren memur sıfatıyla çalışmaya devam ettiğinden ve 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi kapsamında olduğundan bu sözleşmenin davacının memur olma statüsūnükaybettirecek nitelikte bir sözleşme olmadığı anlaşılmaktadır.

Davacının "GÖREV ÜNVANININ "MEMUR" olduğunu, görev yerinin ATO olduğunu belirten 11/8/2003-31/12/2004 arasımıkapsayan 3 adet ayrı HİZMET SÖZLEşMESİ bulunmaktadır (ilki geçici hizmet sözleşmesi, sonraki 2.si hizmet sōzleşmesi başlığınıtaşımaktadır.). Davalının 08/9/200321/8/2003 tarihli belgelerinde davacının "MEMUR" olduğu açıkça yazılıdır, hatta 21/8/2003 tarihli davalı yazısında davacının KADRO VE DERCESI DAHİ belirtilmiştir (9/1). 09/2/2004 tarihli "SÍGORTA VE EMEKLİLİK SANDIĞI VAKFI ÜYE GİRİŞ BEYANNAMESİNDE" davacının MEMUR olduğu, işe giriş tarihinin 11/8/2003 olduğu açıkça belirtilmiştir.16/12/2004 tarihinde düzenlenen ve 01/01/2005-31/12/2005 arası geçerli olduğu sõzleşme metninde belirtilen "iş SÖZLEşMESi"başlıklı belgede de davacının GÖREVİNİN MEMUR olduğu, MEMUR ÜNVANI İLE İŞE BAŞLADIĞI açıkça belirtilmiştir.

Sayfa : 220
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
Yukardaki nedenler ile davacının davasında ADLİ YARGININ GÖREVLİ olduğu yönündeki İdare Mahkemesi, Ankara Bölge İdare Mahkemesi ve Danıştay'ın yukardaki kararlarına Mahkememizce iştirak edilmemiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A.Mevzuat 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari evlem ve islemlerden dolavı kisisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
,-.,.,.....
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara 
iliskin davalar.


2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yūrütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135.maddesinin birinci fikrasısöyledir:
,."Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve ūst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarınıkarşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir. "
10. 01/06/2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Odalar" başlıklı 4.maddesi şöyledir:
"Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslekîdisiplin, ahlâk ve dayanışmayı korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır."
11. Kanun'un "Oda. borsa ve Birlik personeli" baslıklı 73.maddesi söyledir.
..-,,..Kanununa tâbidir."
12. Kanun'un Geçici 3.maddesi şõyledir:
"Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir."
13. Kanun'un Geçici 12. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların,mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur."
14. Kanun'ın "Yürürlükten kaldınlan hükümler" baslıklı 103. maddesi söyledir:
-,,.
"Ticaret Borsaları" ve “Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği" Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.Diğer mevzuatla 8.3.1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır."
15. Yürürlükten kaldırılan 5590 Sayılı "Ticaret ve Sanayi Odaları", "Ticaret Odalari", "Sanayi Odaları", "Deniz Ticaret Odaları", "Ticaret Borsalari" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği" Kanunu'nun "Tarif"hashıklı 1. maddesi sövledir:
,,."(Değişik: 17/4/1986 - 3277/1 md.) Ticaret ve Sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret odaları; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak,mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplinini, ahlâk ve tesanüdünükorumak ve bu Kanunda yazılı hizmetleri görmek amacıyla kurulan kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır."
16. 18/05/1983 tarih, 83/6620 no.lu Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılıp, 05/08/1983 tarih, 18126 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan; 5590 sayılı Kanun'un 2567 sayılı Kanun'la değiştirilen 86. maddesi gereğince odalar, borsalar ve Birlik memur, sözleşmeli ve geçici personeli ile hizmetliierin özlük hakları ve ayrılma tazminatı ile ilgili esasları düzenlemek amacıyla hazırlandığı belirtilen ve halen yürürlükte olduğu anlaşılan; “Ticaret ve Sanayi Odalari, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsalari,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 221
Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliği"nin “Çalıştırma Biçimleri" başlıklı3.maddesi şöyledir:
"Odalar, borsalar ve Birlik hizmetleri memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile hizmetliler eliyle yürütülür.
a) Memurlar: Asil ve sürekli görevlerde çalıştırılan kadrolu personeldir.
b) (Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Sözleşmeli personel:Asli ve sürekli görevlerde kadrolu memur ve hizmetli personel dışında, sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

c) (Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Geçici personel bir yıldan az süreli veya mevsimlik görevlerde sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

.d) Hizmetliler: Odalar, borsalar ve Birlik'in asli ve sürekli görevlerinin yerine getirilebilmesi için lüzumlu olan destek ve yan hizmetlerde çalışan kadrolu personeldir. "
17. Yönetmeliğin "Ödev, Sorumluluklar ve Yasaklar" başlıklı 4. maddesi şöyledir 
"657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "ödev ve sorumlulukları" hakkindaki 6 - 16 ncı maddeleri ile "yasaklar"a ilişkin 26 31 inci maddeler odalar, borsalar ve Birlik personeli hakkında da uygulanır."
18. Yönetmeliğin "Kadroların tesbiti başlıklı 7. maddesi şöyledir 
"Odalar, borsalar ve Birlik'de hizmetlerin gerektirdiği bütün görevler için görevi, ünvanı, adet ve derecesi belirtilmek suretiyle kadrolar bir cetvel halinde tesbit edilir.

Kadrosuz personel çalıştırılamaz."
19. Yönetmeliğin "Derecelerin Tesbiti" baslıkl 11. maddesi şöyledir:
.-.,..Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki ortak hükümlere gõre tesbit olunur."
20. Yönetmeliğin “Sözleşmeli Personel" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(Değisik: 30/4/1990 - 90/377 K.)
..
derece/kademe ayhığı, taban aylığı, kıdem aylığı, ek gösterge, ödenek, özel hizmet tazminatı, çocuk ve aile yardımı toplamından az ve bu meblağın 2 katından fazla ołmamak kaydı ile; her bir gõrev alanı için, görevin hiyerarşideki yeri, önemi, ağırlığı ve güçlüğü ile kuruluşun bütçe imkanları gözönünde bulundurularak, oda ve borsalarda meclisler, Birlik'te ise Yönetim Kurulu tarafından tesbit olunur.
Sözleşmeli personel, en çok üç ay süreyle denenmek kaydı ile işe alımır. Deneme süresi sonunda işe devamı idarece uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri yenilenmez ve işten çıkarılırlar."
B.Yargı Kararı
21. Uyuşmazhk Mahkemesi 21/10/2019 tarih ve E.2019 / 581, K.2019 / 674 sayı ile, idari yargı yerinde; Kumluca Ticaret ve Sanayi Odasında Ticaret Sicil Memur Yardımcısı olarak görev yapan davacının, sözleşmeli statüde görev yaptığına ve ücretlerinin ay sonunda ödeneceğine ilişkin olarak tesis edilen Oda işleminin iptali; adli yargı yerinde ise, davacının filen çalışmaya başladığı tarih dikkate alınarak devlet memuru statüsūnde çalıştığının tespitine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Kuruluş amaçları, kamu yararı; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Yasanın yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.
Buna karşılık, 5174 sayılı Kanunun 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tabi olduğunun; Kanunun Geçici 12.maddesinde ise Kanunun yūrürlüğe girdiği 1/6/2004 tarihinde oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının fiilen çalışmaya başladığı tarihten, 1.6.2014 tarihinden õnce işe başlamasıkonusunda Kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılıKanunun yürūrlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafından tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargısal denetiminin, 2577 Sayılı Kanunun, "İdari dava tūrleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1 fıkrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
22.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde ōngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 

Sayfa : 222
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
23.Raportör-HakimTaşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24.Dava, davalı Oda emrinde 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesi kapsamında çalışmakta iken, 14/12/2004 günü İşKanunu'na göre sözleşme imzalayan davacının, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27/12/2005 gün ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01/01/2006 gününden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alnması işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 24/12/2019 tarih ve 97 kurul no.lu, 30/1230 sayılı kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.

25.Yukarıda belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi uyarınca, Kanunun yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğu; 01/06/2004 tarihinden önce, 5590 sayılı Kanun ve Kanun'un 86. maddesi uyarınca çıkarılan Yönetmelik kapsamında kamu personeli statūsünde istihdam edilen personelin mevcut statüsünüsürdūrdüğü; her ne kadar, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde "Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir." hūkmü ile oda personelinin 4857 sayılı İş Kanunu'na göre istihdamı õngörülmüş ise de, İş Kanunu hükümlerinin 5174 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan durumlarda uygulanacağı açıktır.
26.Dava dosyalarının incelenmesinden; davacının 5590 sayılı Kanun ve ilgili Personel Yönetmeliği hükümleri uyarınca 2003yılından itibaren, davalı Ankara Ticaret Odasında çalışmaya başladığı, imzalanan hizmet sözleşmelerinde görev unvanının memur olarak belirtildiği, diğer dökümanlarda da davacıın uzman olarak görev yaptığı, hakkında derece yükselmesi, kademe ilerlemesi şeklinde intibak işlemleri yapıldığı, ek göstergeden yararlandığının görüldüğü; 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesi kapsamında çalışmakta iken 14/12/2004 tarihinde İş Kanunu'na göre sõzleşme imzaladığı, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27/12/2005 tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01/01/2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12. maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24/12/2019 tarih ve 30/1230 sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu Kararının tesis edildiği, bunun üzerine bu karar ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle bakılan dava açıldığı anlaşılmaktadır.

27. Kuruluş amaçları, kamu yararı; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazhıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.
28. Buna karşılık, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olduğunun; Kanun'un Geçici 12. maddesinde ise Kanunun yürürlüğe girdiği 1/6/2004 tarihinde oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

29. Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının fiilen çalışmaya başladığı tarihten, 01/06/2014 tarihinden õnce işe başlaması konusunda Kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde;5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafindan tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargısal denetiminin, 2577 Sayılı Kanun'un, "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı"başlıkhı 2. maddesinin 1. fıkrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
30. Yukarıda belirtilen hususlar gōz õnünde bulundurularak, Ankara 1. Ídare Mahkemesinin 27/04/2020 tarih ve E.2020/316,K.2020/955 sayılı görevsizlik kararının kaldınılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 1. Idare Mahkemesinin 07/04/2020 tarih ve E.2020/316, K.2020/955 sayıh GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 223
KARŞI OY 
Davalı idarede 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında çalışmakta iken 14.12.2004 tarihinde İş Kanunu'na göre sözleşme imzalayan davacı, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27.12.2005tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24.12.2019 tarih ve 30/1230 sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunu kararıın ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.
01.06.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayıh "Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıklı 7 3. madde s inde; "Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir.", Geçici 12.maddesinde "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur." şeklinde düzenlemelere yer verildikten sonra, aynı Kanunun 103.maddesiyle,08.03.1950 tarih ve 5590 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, İdari yargı yerlerinde açılabilen İdarî davaların, bir tarafinıidarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tâbi hukukî uyuşmazlıkları kapsadığı; buna karşın İş Kanunu'na tâbi iş sözleşmelerinin feshinden dolayı işveren ile işçi arasında ortaya çıkan özel hukuka tâbi hukukî uyuşmazlıkların çözüm yerinin iş mahkemeleridir.
Davacının Ankara Ticaret Odasında kendi rızasıyla 4857 sayılı İş Kanununa tâbi sözleşmeli personel olarak gõrev yaptığı ve uyuşmazlığın 14.12.2004 tarihinde İş Kanunu'na göre sözleşme imzaladığı, Ankara Ticaret Odasi Yönetim Kurulunun 27.12.2005 tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alımmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24.12.2019 tarih ve 30/1230 sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunu kararından kaynaklandığı ve işçi ile işveren arasında ortaya çıkan özel hukuka tabi bir uyuşmazlık olduğu anlaşıldığından,davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı görevlidir. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.03.2018 tarih ve E:2017/789,K:2018/135 sayılı kararı da bu yöndedir 

Uyuşmazlık Mahkemesinin göreve ilişkin içtihadının benzer durumlardaki davacılar hakkında uygulanmasının yargıkararlarındaki istikrar açısından önemli olduğundan karara katılmıyorum.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/12KARAR NO : 2023/111KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : 667 sayılı KHK gereğince kapatılan terör örgütüne müzahir şirkette çalışmakta olan davacının iş akdinin feshi üzerine işçi alacaklarımın tahsili istemiyle, açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: C.S.
Vekili : Av. Mehmet EJDER Davalı: Şanlıurfa Valiliği 
I.DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, kapatılmasına karar verilen Uzmanlar Tip Sağlık Hizmetleri Limited Şirketinde 29/08/2008-25/04/2016 tarihleri arasında acil servis doktoru olarak iş akdi ile çalıştığı ve iş akdinin haksız ve hukuka aykırı olarak feshedildiğinden bahisle, işçilik alacaklarının ödenmesi istemiyle 03/10/2016 tarihli dilekçeyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Şanlurfa Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosunun 10/12/2019 tarih ve E.516980 sayılı işleminin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 39.800 TL kıdem tazminatının, 10.270 TL ihbar tazminatının, 96.000 TL fazla mesai ücretinin, 14.683 TL õdenmeyen son dõrt aya ilişkin ücret alacağının ve 5.400 TL kullanılmayan izin ücretleri olmak üzere toplam 166.153 TL tazminatın iş akdinin fesih tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek oranda faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Şanliurfa 2. Îş Mahkemesi 02/03/2021 tarih ve E.2021/21, K.2021/194 sayılı kararı ile, tūm dosya kapsamına göre, 675 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 16/1. maddesi kapsamında davaya konu uyuşmazlığın adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözülmesi gerektiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle, 6100 sayılıHMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

Sayfa : 224
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
B. Ídari Yargıda 
4. Şanliurfa 2. Ídare Mahkemesi 23/11/2022 tarih ve E.2021/706 sayılı kararı ile, davanın 03/10/2016 tarihinde yapılan başvurunun 10/12/2019 tarih ve E.516980 sayıh işlemle reddedilmesi üzerine ücret ve işçilik alacaklarımın õdenmesi istemiyle isteğiyle ilk olarak 12/01/2021 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile Şanlurfa 2. İs Mahkemesi nezdinde dava açıldığı, Şanliurfa 2. Îs Mahkemesinin 02/03/2021 tarih ve E.2021/121, K.2021/1 94 sayılı kararı ile uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verildiği, bu kararın 04/06/2021 tarihinde kesinleşmesi üzerine 08/06/2021 tarihinde Mahkemeleri kaydına giren dilekçe ile 2021/706 esas sayılı dosyada Şanlıurfa Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri İl Bürosunun 10/12/2019 tarih ve E.516980 sayılı işleminin iptali ile fazlaya ilişkin haklanı saklı kalmak üzere 39.800 TL Kıdem tazminatının, 10.270 TL İhbar tazminatının, 96.000 TL fazla mesai ücretinin, 14.683 TL ödenmeyen son dört aya ilişkin ücret alacağının ve 5.400 TL kullanılmayan izin ücretlerinin olmak üzere toplam 166.153 TL tazminatın iş akdinin feshi tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek oranda faiziyle birlikte tahsili istemiyle açıldığını, bu durumda, 23/07/2016 tarihinden sonra 03/10/2016tarihinde yapılan başvurunun 10/12/2019 tarih ve E.516980 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine 12/01/2021 tarihinde açılan işbu davada,davacının işçi statüsünde olduğu ve talep edilen alacakların iş mevzuatından kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girdiğini, bakılmakta olan iş bu uyuşmazlığın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığını belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının Şanlıurfa 2. İşMahkemesinin E.2021/121 sayılı dosyası da temin edilerek anılan dosyanın dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 7091 sayılı Kanun'la aynen kabul edilen 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler"başlıklı 5. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakiflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varhk); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti,iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun õdenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıdığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya,devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralinan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarıması için gerekli her türlü tedbiri almaya,gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varhıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamınıbelirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye,vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(3) Kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunlarm devralınan varlıkları dışındaki varlkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha õnce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fıkra kapsaminda tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.

(5) Borçların õdenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçlari, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.

(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatılan vakıflara ait olup mülkiyetleri Vakıflar Genel Müdürlüğüne intikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesisleri kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerine ise bedeli karşılığında tahsis edilebilir...

6. 7082 sayılı Kanun'la aynen kabul edilen 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Dava ve takip usulü" başlıklı 16.maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Karamamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartı

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 225
yokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde karamameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden ōnce başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacakhısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayımevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin düsmesine karar verilir.

,b (4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
7. Maliye Bakanlığının Olağanüstü Hal Kanun Hükmūnde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında 2016/1 Sayıh Genelgesinin "İstihkak ve alacak taleplerine yönelik başvuruların değerlendirilmesi" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki il KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere Îl KHK İşlemleri Bürosu tarafindan görevli Înceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. Înceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen raporu, işlem yapılmak üzere Îl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.

c-Ylowb (3) Borçların õdenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafindan sonuçlandırılır.

(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, fl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir"
8. Maliye Bakanlığının 24/07/2016 tarihli ve 371 sıra Nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin "Taşınmazlar" başlıklı 10. maddesi sõvledir:
.."(1) İdarece; kapatılan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde bulunan ve tespit edilen taşınmazların her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tapuda resen Hazine adına tescili ile tescili yapılan taşınmazların listesinin gönderilmesi il/ilçe tapu müdürlüklerinden istenilir.

(2) İdarece yapılan araştırma sonucunda; tapuda, kapatılan kurum ve kuruluşların adına henüz kayıtlı olmamakla birlikte,şartsız veya mükellefiyetsiz olarak bağış, vasiyet ve benzeri yollarla bunlara intikal edecek olan taşınmazların tespiti halinde, bu taşınmazlardan tescili mümkün olanların tapuda Hazine adına tescilleri sağlanır. Ancak, şartlı veya mükellefiyetli olarak bağışlanmak suretiyle, vasiyet veya benzeri yollarla bunlara intikal edecek olan taşınmazların tapuda Hazine adına tescilleri yapılarak, mūmkün olduğu ölçüde şart veya mükellefiyet doğrultusunda kullanımı sağlanır."
9. Milli Emlak Genel Tebliğinin "Alacak ve haklar ile borçlar" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"(1) Îdare tarafından, kapatılan kurum ve kuruluşların tespit edilen doğmuş ve doğacak alacakları, borçlularından usulüne göre tahsil edilir. Bu amaçla borçlulara õdemelerini bundan sonra Hazineye yapacakiarı bildirilir. Bu borçlulardan borçlarını usulüne göre İdareye ödeme yapmayanların sorumlulukları devam eder. Bu kurum ve kuruluşlara ait her türlü haklar da kayıt altına alınır. Bu haklar ile tahsil edilemeyen alacaklar hakkında ne şekilde işlem yapılacağının belirlenmesi amacıyla Bakanlığa bildirilir ve alınacak cevaba göre islem yapılır.

..
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığıda, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine gōre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 

Sayfa : 226
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
11. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, 667 sayılı KHK gereğince kapatılan terör örgütūne müzahir şirkette çalışmakta olan davacının iş akdinin feshi üzerine işçi alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır.

13. Yukarıda yer verilen 670 ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameler ile getirilen hükümler irdelendiğinde; düzenlemelerin, darbe teşebbüsünde bulunan FETÖ/PYD'nin mal varlığına, diğer bir ifadeyle suç eşyasına el konulması, bunların olağanüstü hal kapsamıda ve kamu gūcüyle tasfiye edilip, mülkiyetin suçtan zarar gören kamuya geçirilmesine ilişkin olduğu, tasfiye için maliye idaresinin görevli ve yetkili kılındığı ve tasfiye sonunda kalan mal varlığıdeğerinin genel bütçeye gelir olarak kaydedilmesine yönelik olduğu görülmüştür. Bu haliyle idarenin KHK ile tanınan görev ve yetkiler çerçevesinde tasfıyeye ait işlemlerinin idari nitelikte olduğunun ve bu işlemlerin hukuka uygunluğunun denetiminde idari yargı yerinin görevli ve yetkili olduğunun kabulü gerekir. Nitekim bu nedenie, el konulup tasfiye edilen özel hukuk tüzel kişisine karşıaçılmış/açılacak davalarda ve icra takiplerinde bu davaların reddi, icra takiplerinin düşürülmesi ile bu davaya/icra takibine konu hakkın ilgili idareye başvurularak yerine getirilmesinin istenilmesi yöntemi benimsenmiş, bu başvuru üzerine idare tarafindan verilen kararlara karşı idari yargı yerinde dava açılması yolunda özel bir görev kuralı getirilmiş ve bu uyuşmazlıkların adli yargıda hiç bir şekilde dava konusu edilemeyeceği için idari yargı yerinin verdiği kararın kesin olduğu belirtilmiştir.

14. 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, 17/08/2016 tarihinden õnce kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında açılmış olan davalarda verilen dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı üzerine, davacının belirli bir sūre içerisinde idareye başvuracağı ve bu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idari yargı yerinde dava açacağının düzenlenmiş olduğu, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesinin üçüncü fikrası uyarınca, 17/08/2016 tarihinden sonra açılmış olan davalarda ise 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verileceği belirtilmiştir.

15. Somut olayda davacı tarafindan, terör örgütüne müzahir şirket ile yapılan sözleşmenin aynı şartlarda devamının sağlanmasıile maddi ve manevi zararının tahsiline yönelik adli yargı yerinde dava açıldığı, mahkemece yapılan yargılama neticesinde 667, 670 ve 675 sayılı KHK hükümleri uyarınca dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verildiği yine idari başvuru sürecinin olumsuz sonuçlanması üzerine idari yargı yerinde açılan davada ise, sözleşmenin yerine getirilip getirilmemesinde davalı idarenin haklı olup olmadığı hususu ile bu sözleşmeden kaynaklanan zararların değerlendirilmesinde, görevli merciinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiği görülmüştür.

16. Buna gõre, adli ve idari yargı yerlerinde, 17/08/2016 tarihinden sonra dava açıldığı yine idari başvuru sürecinin bu tarihten sonra yapıldığı ve davacı talebinin yukarida belirtilen mevzuat uyarınca oluşturulan komisyon tarafindan değerlendirilerek reddedildiği,bu tarihten sonra açılan davalarda da dava veya icra takip şartı bulunmadığından, eldeki davada idari yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varilmiştir.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesinin 23/11/2022 tarih ve E.2021/706sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Şanhurfa 2. Ídare Mahkemesinin 23/11/2022 tarih ve E.2021/706 sayılı BA$VURUSUNUN REDDINE,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyūp Hayva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Ûye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/15KARAR NO : 2023/90KARAR TR : 27/02/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 227
ÖzET : Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacının, stent bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlem ile refakatçiye yol ve gündelik ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : M.A.A.
Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Neşet KOCAASLAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı dilekçesinde, 22/10/2010 tarihinde Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Tip Fakültesi Hastanesine tedavi amaçlıyatırıldığını, 25/10/2010 tarihinde uzman doktorlar tarafindan koroner anjiografi uygulandığını, kalbini besleyen ana damarlardan birisinin %90 oranında tıkandığını, uzmanların stent takarak kalbi besleyen ana damarı açabileceklerini ancak uygulanacak stentlerin iki çeşit olduğunu bildirdiğini, nitelikleri belirtilen stentlerden kendi sağlığı için ilaçh ve ithal stenti taktırdığını, 15/12/2010 tarihinde SGK'ya başvurarak stent bedelinin ödenmesini istediğini ancak kurumun ödeme yapılamayacağını kendisine bildirdiğini, ayrıca ABÜTıp Fakültesi Hastanesi Îİç Hastalıkları Ana bilim Dalı tarafından tibbi yetersizlik nedeni ile İstanbul Üniversitesi Hastanesi ÎçHastalıkları Ana Bilim Dalına böbrek biyopsisi olması için sevkedildiğini, sevk evrakının üzerinde refakatçi gerekçesi olarak böbrek biyopsisi olacak yazmasına rağmen tıbbi gereklilik ibaresi yazılmadığından refakatçi için yolluk õdemesinin yapılmadığını ifade ederek;4.320 TL tutarındaki stent bedelinin ödenmesi amacıyla yaptığı 15/12/2010 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 02/03/2011 tarih ve 19014405 sayılı ve refakatçiye yol ve gündelik ōdenmesi isteğiyle yaptığı başvurusunun reddine dair 13/04/2011 tarih ve 4.654.522sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik İi Müdürlüğü işlemlerinin iptali ve kendisine her iki ödemenin de yapılması istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Sakarya 1. Ídare Mahkemesi 12/05/2011 tarih ve E.2011/497, K.2011/556 sayı ile, davanın çözümūnde adli yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri belirlenmiş, anılan Kanun'un 65. maddesinde de, Yol gideri, gündelik ve refakatçi giderlerinin hangi şartlarda kimlere ödeneceği düzenlenerek hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun'un Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri başhıklı 101. maddesinde ise; bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların Îş Mahkemelerinde görüleceği hükmü yer almıştır.
Bu durumda; 5510 sayıhı Kanun'un yukarıda yer verilen hükmü uyarınca bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların çōzümünün İş Mahkemelerinin görev alanında kaldığı anlaşılmaktadır..."
3. Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Bolu İş Mahkemesi 03/12/2013 tarih ve E.2011/135, K.2013/469 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir.

5. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 24/10/2014 tarih ve E.2014/1779, K.2014/20602 sayı ile, görev nedeniyle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve aynıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceğinden bunların iptali için açılan davaların çözüm yerinin İdari yargı yeri olduğu açıktır.Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 05.12.2012 gün 2012/251E, 263K sayılı; 24.12.2012 gün 2012/536E, 433K sayılı kararları da bu yöndedir.
Somut olayda; 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçi olan davacının, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde değişiklik getiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce mevcut statüsünde bulunduğu göz önünde bulundurularak ve 6100 sayılıHMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."
6. Bolu İş Mahkemesi 16/12/2014 tarih ve E.2014/640, K.2014/579 sayı ile, Yargıtay bozma ilamına uyarak görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmesi ūzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 22/06/2015 tarih ve E.2015/3839, K.2015/12462 sayı ile hükmüonamış ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Yapılan yargılama toplanan deliller, Yargıtay bozma ilamı ve tüm dosya kapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde; 5434sayılı Kanun kapsamında iştirakçi olan davacının, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde değişiklik getiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce mevcut statüsünde bulunduğu göz ōnünde bulundurularak ve 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre 

Sayfa : 228
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerek aşağıda gösterildiği şekilde hüküm kurulmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılıi Kanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur'luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönūnden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.

B. Yargı Kararları
8. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacryla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayılıkararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükūmlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayıhı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008tarihinden õnce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayıli kararı ile reddedilmiştir.

9. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan "...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012 tarih ve 28184sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte;söz konusu kararını Mahkememiz ōnūndeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:
“...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun'un ōngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayıhı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir.Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce statüde bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır...'
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyūp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 229
12. Dava, Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacının, stent bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 02/03/2011 tarih ve 19014405 sayılı işiem ile refakatçiye yol ve gündelik ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 13/04/2011 tarih ve 4.654.522 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik fl Müdürlüğü işlemlerinin iptali istemiyle açılmıştır.

13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha õnce olduğu üzere 5434 sayılıKanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği;ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılıKanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılıKanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
14. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki "...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.

15. Dava dosyasımın incelenmesinden, polis memuru olan davacının, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01/10/2008tarihinden önce başlayan memuriyetine 5434 sayılı Kanun kapsamında devam ettiği; geçirdiği rahatsızlıktan sonra takılan stent bedelinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 02/03/2011 tarih ve 19014405 sayılı işlem ile böbrek biyopsisi olması için sevkedilmesi nedeniyle refakatçiye yol ve gündelik õdenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin 13/04/2011 tarih ve 4.654.522 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bolu Sosyal Güvenlik Îl Müdürlüğü işlemlerinin iptali istemiyle bakılan davaların açıldığı anlaşılmıştır.

16. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi olan ve dava açıldığı tarihte görevini sürdüren davacı tarafından açılan davanın görüm ve çōzümünde, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Sakarya 1. Îdare Mahkemesinin 12/05/2011 tarih ve E.2011/497,K.2011/556 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanı çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Sakarya 1. Ídare Mahkemesinin 12/05/2011 tarih ve E.2011/497, K.2011/556 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI ÎLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyüp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/22KARAR NO : 2023/405KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Davacı adına belediye gelirleri kapsamında tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının" iptali istemiyle açılan davanın, tahakkuka konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler"kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 

Sayfa : 230
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Davacı: N. Grup Yapı Yatırım Tic. San. A$.
Vekili : Av. Ebubekir DİKMEN 
Davah : Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdūrlüğü
Vekili : Av. Ayşe Nur ARSLAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından Van ili, Erciş ilçesi, Tekevler Mahallesi, Pişik Arkı mevkii 273 ada ve 10 sayılıparselde kayıthı taşınmaz ūzerinde, İpekyolu Belediyesinden almış olduğu yapı ruhsatı ile inşaat faliyetinde bulunduğunu, inşa edilecek konutların su ve kanalizasyon hatlarımın şehir şebekesine bağlanması için davalı tarafından inşaat başlamadan katılım paylarını peşin ödeme koşulu getirildiğini ve bu hususun ruhsat ön koşulu haline getirildiğini, bu bedel ödenmeden ruhsat talebinin alınamadığını,tahakkuk edilen paranın ödendiğini, alınan peşin õdemelerin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, davahnın 09/08/2022 tarihli "su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı" işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesi ile, "harcamalara katılım payı alacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlık sözleşmesine dayandığı ve özel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın adli yargıda çözümü gerektiğini"belirterek yargı yolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Van Vergi Mahkemesi 02/11/2022 tarih ve E.2022/1607 sayılı görevlilik kararı ile, ".…2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 98. maddesinde vergi, resim, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağının açıkça hükme bağlanmış ve katılma paylarının kanunla konularak, yükümlüsü, miktarı, tarhı, tahakkuku, tahsili, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibi hususların yasayla düzenlenmişolması karşısında vergi ve benzeri mali yükümlülük olan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda sayma yoluyla ifade edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin vergi mahkemesi olduğu..." gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.

4. Davalı vekili tarafindan, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dava konusu tahakkuk işleminin özel hukuk tüzel kişisi VASKİ tarafından tesis edilmiş ve abonelik sõzleşmesinden kaynakh bir işlem olması nedeniyle, söz konusu katılma payıın idare ile kişi arasında abonman sōõzleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu ve açılan davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Bilindiği gibi, 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun "Belediyenin Yetkileri ve Imtiyazları" başlıklı 15.maddesinin (d) bendinde; "Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığıalacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak" belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış iken, 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılıİstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1. maddesi ile, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olarak İstanbul Su ve Kanalizasyon Îdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

2560 sayıhı Kanunun "Görev ve Yetkiler" kenar başlıklı 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: b) Kullanılmışsular ile yağış sularımın toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek ... d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak..." hükmüne; 13.maddesinde, "İSKİ'nin gelirleri aşağıdaki kaynaklardan sağlanır: a) Su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine gōre abonelerden alınacak ücretler, b) Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma paylar..." hükmüne; 23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmışsuların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile amortismanlari doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır.Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir." hükmüne yer verilmiştir. Kanunun ek 5. maddesinde ise, "Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır." hükmüne yer verilmek suretiyle, söz konusu Kanun hükümlerinin tüm büyükşehir belediyelerinde geçerli olacağı vurgulanmıştır.

Öte yandan; atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri,büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafindan belirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevresel altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla hazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010 tarihli ve 27742 sayısında yayılanarak yürürlüğe 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 231
giren Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara Îlişkin Yönetmeliğin 4/1.a maddesinde, Yönetmeliğin uygulanmasında abone kavramının "su ve atıksu ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi" ifade ettiği; "Abonelik" kenar başlıklı 10. maddesinde ise "atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlū olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olmasının zorunlu olduğu" hükme bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının, yukarıda bilgileri verilen yerde yer alan taşınmazda bulunan su aboneliğiyle ilgili olarak su ve kanalizasyon tesisleri harcamalarına katılım payı alımmasına ilişkin 09/08/2022 tarihli tahakkuk işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; dosya kapsamında, söz konusu taşımmaz ile ilgili olarak 204767 numaralı su aboneliğinin de bulunduğu anlaşılmıştır.
Somut olay ve mevzuat hükūmleri birlikte irdelendiğinde, davalı VASKı Genel Müdürlüğü tarafından davacı adına su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payı tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin, gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmiş olan VASKi Genel Müdürlüğü tarafindan tesis edilmiş olması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisinin bulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu katılma payının idare ile kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğunun görüldüğü, anılan işlemin iptali istemiyle açılan iş bu davanın çözümünün de adli yargının gõrev alanıa girdiği sonucuna varılmıştır."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13.maddesine göre Danıştay Başsaveısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazhığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarımca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde düşünce vermiştir. Düşüncenin ilgili kısmı özetle şōyledir:
"... İhtilaf konusu payların tarh, tahakkuk ve tahsilinde 2464 sayılı Kanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı, aynıKanun'un 97. maddesine göre de katılım paylarının ücrete tabi işlerden olmadığı, belediye tarafindan yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için öncelikle o hizmet için bir harç veya katılım payı belirlenmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişi veya kişilerin bizzat belediyeden hizmet yapılmasını talep etmiş olmaları gerektiği, 98. maddesinde düzenlenen usul hükümlerine göre aksine hüküm bulunmayan hallerde, 2464 sayilı Kanun'a göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanacağı, buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek niteliği, gerekse tarh, tahakkuk ve tahsil usulleri nazara alındığında, 2464 sayılıKanun hükümlerine dayalı olarak bir defaya mahsus olarak alınan vergi benzeri mali yükümlülüklerden olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından inşa edilecek konut nedeniyle davalı VAsKi'ye su ve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesine bağlanması ve abonelik hizmetleri nedeniyle yapılan başvuru sonucu abonelik işlemleri yapılarak abone numarası verildiği anlaşılmakta ise de, davacıile davalı arasında davaya konu edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı tahakkukuna ilişkin işlem bakımından bir abonelik ilişkisinin mevcut olmadığı, başka bir anlatımla abonelik sõzleşmesi hükümlerinin yorum ve uygulaması konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, 'vergi benzeri malî yükümlülük' olduğu konusunda tereddüt bulunmayan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı alınıp alınmayacağının ihtilafın özünü oluşturduğu anlaşılmakta olup bu payların gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98. maddesi hükmübirlikte dikkate alındığında, katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargı yerinin gōrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Kanalizasyon harcamalarına katılma payı" başlıklı 87. maddesi şöyledir "Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katilma Payı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılmas,
b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara gõre islah edilmesi.
İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır."
9. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılma payı" başlıklı 88. maddesi şöyledir:
"Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeke tesisleri yapilmasi,
b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve islahı
Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıklanı yol üzerindeki uzunlukları esas alınır."
10. Kanun'un "Payların tahakkuk şekli" başlıklı 90. maddesi şöyledir:
"Yol Harcamalarina Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakkuku yapılmaz."

Sayfa : 232
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
11. Kanun'un "Tahsil şekli" başlıklı 93. maddesi şöyledir:
"Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğedildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin õdemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarida yazılı õdeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi ūzerine, 5 yıla (peşin õdemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzere faiz alabilirler.

Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapilmaz."
12. Aynı Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacak hususlar" başlıkhı 94. maddesi şöyledir:
"Harcamalara Katılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir."
13. Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesi şöyledir 
"Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her-türlühizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir."
14. Kanun'un "Usul hükümleri" başlıklı 98. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hükūm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılıVergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır."
15. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile Îlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun üçüncü kısmında yer alan yol,kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemektir."
16. Bu Yönetmeliğin "Yol Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması" başlıkh 5. maddesi şöyledir:
"Yol Harcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddede belirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır. Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa oisun, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin o yıllar için tespit ederek yayınlandığı birim fiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeli geçemez 

Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup, payın hesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.

Böylece hesaplanan gider tutarından özel Deviet yardımları karşılıksız fon tahsisleri, bu iş için yapılan bağış ve yardımlar ile kamulaştırma bedelleri düşüldükten sonra kalan miktarın tamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adına Belediye Encümeninin kararını müteakip tahakkuk ettirilir.

17. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Şekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Yol Harcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin sahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ile bulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkul için asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayı düşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşen paylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir."
18. Aynı Yönetmeliğin "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 8. maddesi şōyledir:
"Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde,
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcut tesislerin sihhi ve fenni şartlara göre islah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır. Îki veya daha fazla yol kenarlarımda bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payın hesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır."
19. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı 9. maddesi şōyledir:
"Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
20. Yönetmeliğin "Pavın Tahakkuk Sekli" baslıklı 10. maddesi söyledir:
-e..,..

"Kanalizasyon Harcamalarına Katıima Payı 5 inci ve 6 ncı maddelere göre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgili 
gayrimenkullerin vergi değerleri topiamına oranlanması ile bulunur."

21. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Zamanı" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir."
22. Bu Yönetmeliğin "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı Mahiyeti" başhıklı 12. maddesi şöyledir:
"Belediye veya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırları ve mūcavir alanları içerisinde,
a) Yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılmasi,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 233
b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve islahı hallerinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır.'
23. Bu Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı 13. maddesi şōyledir:
"Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
24. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Şekli" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre hesaplanan katiılma payı tutarının,dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur."
25. Aynı Yönetmeliğin "Ortak hükümler" üst başlıklı Üçüncü Bölümün "İtiraz" başlıkh 25. maddesi şöyledir:"Harcamalara Katılma Payları ile ilgili itirazlar 213 sayılı Vergi Usulü Kanunu hüikümlerine göre çözümlenir."
26. 2576 sayılı Bölge Idare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,c) Diğer kanunlarla verilen işleri, çözümler.'
B. Yargı Kararları
27. Danıştay Sekizinci Dairenin 17/03/2021 tarih ve E.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararı ile δzetle; "Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarına katılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yükūm olan sõz konusu katılma payına ilişkin davalar da Vergi Mahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağın kanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğu açık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkin uyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesi gerektiği açıktır."gerekçesiyle, görevsizlik kararı veren idare mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.

28. Danıştay Dokuzuncu Dairenin 15/02/2022 tarih ve E.2019/7191, K.2022/380 sayılı kararı ile özetle; "Belediyece alınacak bedelin harcamalara katılma payı olarak vergi benzeri mali bir yüküm olabilmesi için, kamu hizmeti karşılığı olarak ve kamu gücüne dayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıp alınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesi gerekmektedir. Yukarıda anılan Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre, harcamalara katılma payıdan bahsedebilmek için “Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı"nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b) mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara gōre islah edilmesi; "Su Tesisleri Harcamalarına Katilma Payı" için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisi yapılması, (b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve islahı gerekmektedir. Görüleceği üzere söz konusu paylar, kanunla ve anılan hizmetler karşılığı olarak belirlenmiştir. Kanun, bununla da yetinmeyip payların hesaplanma şekliyle birlikte, tahakkuk ve tahsil şekillerini de açıkça belirtmiş, çeşitli usûl ve esasları da İçişleri Bakanlığınca çıkarılan bir Yönetmelikle belirlemiştir." gerekçesiyle, 2464 sayılı Kanun'un açıkça öngördūğü şekliyle bir kanalizasyon veya içmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan bu tesislerin tevsi ve islahı durumu bulunması hallerinde Belediye Gelirleri Kanunu'nda belirtilen türden bir yatırım ve harcama bulunduğu değerlendirmesine gidilmiştir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, gõrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
30. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözūmünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'm ise davada idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
31. Dava, Van ili, Erciş ilçesi, Tekevler Mahallesi, 273 ada ve 10 sayılı parselde kayıtı taşınmaz üzerinde, Îpekyolu Belediyesinden alınmış olan yapı ruhsatı ile inşaat faaliyetinde bulunan davacı şirket adına tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının" iptali istemiyle açılmıştır.

32. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre, payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılı Kanun'un 89. ve 90.madde hükümlerinin uygulandığı, payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesinin uygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre de katılım paylarının "tarifeler" kapsamındaki ücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açık şekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesinde 

Sayfa : 234
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
düzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hüküm altına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesi gereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerine göre de, katılım paylarının hesaplanmasının ve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı, dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve 25. maddesinde "Harcamalara Katılma Payları ile ilgili itirazların 213 sayıhı Vergi Usulü Kanunu hükümlerine göre çözümleneceğinin"düzenlendiği, buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerine bakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88. maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri mali yükümlerden olduğu anlaşılmaktadır.
33. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusu tahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisinin bulunmadığı, harcamalara katılım paylarının abonelik ilişkisinden ve sözleşmesinden bağımsız olduğu, bir başka ifadeyle, taraflar arasında abonelik ilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalara katılım paylarının "şebeke suyu ücreti" veya "katı atık ücreti" gibi ücrete tabi işlerden olmadığı anlaşılmakla, abonelik sōzleşmesi çerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergi benzeri mali yükümler" kapsamındaki gelirlere ilişkin olan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarımın gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgili itirazların 213 sayılı Kanun hükūmlerine göre çözümleneceğine ilişkin Yönetmelik düzenlemesi birlikte dikkate alındığında, katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümūnde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargıın görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, Üye Doğan AĞIRMAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Davacı tarafından açılan iş bu davada, dava konusu katılma payının õzel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarına baktığımızda bir davacının gerçek kişi, davalının ise özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlık açısından davalının vasfı daha önemli olup, davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzel kişisidir.

Davalılardan VASKİ Genel Müdürlüğü, bir kamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi'ne bağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmeti niteliğindeki çalışmalarını özel hukuk kuralları altında yapmaktadır. TTK'nın 16. maddesinde, kendi kuruluşkanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan teşekkül ve müesseselerin dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında, davalılardan VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmeti yaptığı; ancak, çalışmalarının ōzel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacir sıfatını taşıdığı benimsenmelidir. Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın da, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.

Îdari yargı yerlerinde açılacak davalarda husumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesi gereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareye karşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerinde dava açılamaz. Davacı, davalı özel hukuk tūzel kişileri ve gerçek kişi olan diğer davalıların haksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılar açısından da davanın gōrüm ve çözüm yeri idari yargı yeri olmayıp adli yargı yeridir. (Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davaya konu uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiği düşüncemizle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayız.

Üye Nilgün TAŞ
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyūp SARICALAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 235
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/38KARAR NO : 2023/304KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : Davacı adına belediye gelirleri kapsamında tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının" iptali istemiyle açılan davanın, tahakkuka konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler"kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : C.A.

Vekili : Av. Ebubekir DİKMEN 
Davalı : Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (VASKi)
Vekili : Av. Öznur Züleyha ETE 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili tarafından Van ili, Gevaş ilçesi, Karşıyaka Mahallesi 178 ada ve 1 sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, Gevaş Belediyesinden almış olduğu yapı ruhsatı ile inşaat faaliyetinde bulunduğunu, inşa edilecek konutların su ve kanalizasyon tesisatı işlerinin davacı tarafından yapılacak olmasına rağmen konutların su ve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesine bağlanması için yapılan başvuruda "su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarını" davacı adına tahakkuk ettirildiğini belirterek,tahakkuk işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 

2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesi ile, "harcamalara katılım payı alacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlık sözleşmesine dayandığı ve õzel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın adli yargıda çözümū gerektiğini"belirterek yargı yolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Van Vergi Mahkemesi 02/11/2022 tarih ve E.2022/1767 sayılı görevlilik kararı ile, "2464 sayıl Belediye Gelirleri Kanunu'nun 98. maddesinde vergi, resim, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulū Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağının açıkça hükme bağlanmış ve katılma paylarının kanunla konularak, yükümlüsü, miktarı, tarhı, tahakkuku, tahsili, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibi hususların yasayla düzenlenmişolması karşısında vergi ve benzeri mali yükümlülük olan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda sayma yoluyla ifade edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarına ilişkin uyuşmazhığın görüm ve çözüm yerinin vergi mahkemesi olduğu" gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.

4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine, dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "dava konusu tahakkuk işleminin õzel hukuk tūzelkişisi VASKİ tarafından tesis edilmiş ve abonelik sözleşmesinden kaynaklı bir işlem olması nedeniyle, söz konusu katılma payının idare ile kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ūcret olduğu ve açılan davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu" görūşüyle, 2247 sayıhı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarımasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13.maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümūnde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde düşünce vermiştir. Düşüncenin ilgili kısmı özetle şöyledir:
"... Ihtilaf konusu payların tarh, tahakkuk ve tahsilinde 2464 sayılı Kanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı, aynıKanun'un 97. maddesine göre de katılım paylarının ücrete tabi işlerden olmadığı, belediye tarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için öncelikle o hizmet için bir harç veya katılım payı belirlenmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişi veya kişilerin bizzat belediyeden hizmet yapılmasını talep etmiş olmaları gerektiği, 98. maddesinde düzenlenen usul hükümlerine göre aksine hüküm bulunmayan hallerde, 2464 sayılı Kanun'a göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükūmlerinin uygulanacağı, buna göre su ve 

Sayfa : 236
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek niteliği, gerekse tarh, tahakkuk ve tahsil usulleri nazara alındığında, 2464 sayılıKanun hükümlerine dayalı olarak bir defaya mahsus olarak alınan vergi benzeri malî yükümlülüklerden olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafindan inşa edilecek konut nedeniyle davalı VAsKi'ye su ve kanalizasyon hatiarının şehir şebekesine bağlanması ve abonelik hizmetleri nedeniyle yapılan başvuru sonucu abonelik işlemleri yapılarak abone numarası verildiği anlaşılmakta ise de, davacıile davalı arasında davaya konu edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı tahakkukuna ilişkin işlem bakımından bir abonelik ilişkisinin mevcut olmadığı, başka bir anlatımla abonelik sözleşmesi hükümlerinin yorum ve uygulaması konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, 'vergi benzeri malî yükümlülük' olduğu konusunda tereddüt bulunmayan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı alınıp alınmayacağının ihtilafın özünü oluşturduğu anlaşılmakta olup bu payların gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98. maddesi hükmübirlikte dikkate alındığında, katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Kanalizasyon harcamalarına katılma payı" başlıklı 87. maddesi şöyledir 
"Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılmasi,
b) Mevcut tesislerin sihhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara ahnır.

9. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılma payı" başlıklı 88. maddesi şōyledir:
"Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağitımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeke tesisleri yapıłması,
b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve islahı.
Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindeki uzunlukları esas alınır."
10. Aynı Kanun'un "Payların tahakkuk şekli" başlıklı 90. maddesi şöyledir:
"Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri Île Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine gõre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye gōre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakkuku yapıimaz."
11. Aynı Kanun'un "Tahsil şekli" başlıkh 93. maddesi şöyledir:
"Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğedildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzere faiz alabilirler.

Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ōdenmedikçe intikal işlemi yapilmaz."
12. Aynı Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacak hususlar" başlıklı 94. maddesi şöyledir:
"Harcamalara Katılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir."
13. Aynı Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesi şöyledir:
"Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlühizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir."
14. Aynı Kanun'un "Usul hükümleri" başlıklı 98. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılıVergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır.'
15. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan 2464 sayıhı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Harcamalara Katilma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şōyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 237
"Bu Yönetmeliğin amacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun üçüncü kısmında yer alan yol kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esasları dūzenlemektir."
16. Bu Yönetmeliğin "Yol Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması" başlıkl 5. maddesi şöyledir:
"Yol Harcamalarina Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddede belirienen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır. Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa oIsun, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin o yıllar için tespit ederek yayınlandığı birim fiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeli geçemez.

Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup, payın hesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.

Böylece hesaplanan gider tutarından özel Devlet yardımları karşılıksız fon tahsisleri, bu iş için yapılan bağış ve yardımlar ile kamulaştırma bedelleri düşüldükten sonra kalan miktarın tamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adına Belediye Encümeninin kararıni müteakip tahakkuk ettirilir."
17. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Şekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Yol Harcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin sahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ile bulunur. Îki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkul için asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayı düşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşen paylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir."
18. Yönetmeliğin "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 8. maddesi şöyledir 
"Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde,
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılmasi,
b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre islah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır. Íki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payın hesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.'
19. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıkhı 9. maddesi şöyledir:
"Kanalizasyon Harcamalarına Katiılma Payı bu yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
20. Yönetmeliğin "Pavın Tahakkuk Sekli" baslıklı 10. maddesi şöyledir:
.a.,,,.w gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur."
21. Yönetmeliğin "Pavın Tahakkuk Zamanı" baslıklı 11. maddesi söyledir:
a.,..owb 
22. Yönetmeliğin "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı Mahiyeti" başlıkhı 12.maddesi şōyledir:
"Belediye veya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde,
a) Yeni icme suvu sebeke tesisleri yapılması.
.,.,...

Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır.'

23. Bu Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"Su Tesisleri Harcamalarıma Katılma Payı bu Yōnetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
24. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Şekli" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payı tutarının,dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur."
25. Aynı Yönetmeliğin "Ortak hükümler" üst baslıklı Üçüncü Bölūmün "İtiraz" başlıklı 25. maddesi şöyledir 
.,,....
.e.....
Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:

"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalari,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,c) Diğer kanunlarla verilen işleri, çõzümler."
B. Yargı Kararları
27. Danıştay Sekizinci Dairenin 17/03/2021 tarih ve E.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararı ile, özetle; "Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarına katılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yüküm olan söz konusu katılma payına ilişkin davalar da Vergi Mahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağı kanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğu açık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkin uyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesi gerektiği açıktır."denilerek, görevsiz olduğuna karar verilen idare mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Sayfa : 238
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
28. Danıştay Dokuzuncu Dairenin E.2019/7191, K.2022/380 sayılı kararı ile, "Belediyece alınacak bedelin harcamalara katılma payı olarak vergi benzeri mali bir yüküm olabilmesi için, kamu hizeti karşılığı olarak ve kamu gücüne dayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıp alınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesi gerekmektedir. Yukarida anılan Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre,harcamalara katılma payından bahsedebilmek için "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı"nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b) mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi; "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı" için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisi yapılması, (b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı gerekmektedir. Görüleceği üzere söz konusu paylar,kanunla ve anılan hizmetler karşılığı olarak belirlenmiştir. Kanun, bununla da yetinmeyip payların hesaplanma şekliyle birlikte, tahakkuk ve tahsil şekillerini de açıkça belirtmiş, çeşitli usûl ve esasları da İçişleri Bakanlığınca çıkarılan bir Yönetmelikle belirlemiştir." denilmek suretiyle, 2464 sayılı Kanun'un açıkça ōngördüğü şekliyle bir kanalizasyon veya içmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan bu tesislerin tevsi ve islahı durumu bulunması hallerinde Belediye Gelirleri Kanunu'nda belirtilen türden bir yatırım ve harcama bulunduğu değerlendirmesine gidilmiştir.

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanhğında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
30. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanı çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ'nin davada adli, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
31. Dava, Van ili, Gevaş ilçesi, Karşıyaka Mahallesi 178 ada ve 1 sayılı parselde kayıtlı taşınmaz ūzerinde, GevaşBelediyesinden alınmış olan yapı ruhsatı ile inşaat faliyetinde bulunan davacı adına peşinen tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarıın" iptali istemiyle açılmıştır.

32. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre, payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılı Kanun'un 89. ve 90.madde hükümlerinin uygulandığı, payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesinin uygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddésine göre de katılım paylarının "tarifeler" kapsamındaki ücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açık şekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesinde düzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hüküm altına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesi gereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerine gõre de, katılım paylarımın hesaplanmasının ve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı, dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve 25. maddesinde "Harcamalara Katılma Payları ile ilgili itirazların 213 sayılhı Vergi Usulü Kanunu hükümlerine göre çõzümleneceğinin"düzenlendiği, buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerine bakıidığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88. maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri mali yükümlerden olduğu anlaşılmaktadır.
33. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusu tahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisinin bulunmadığı, harcamalara katılım paylarının abonelik ilişkisinden ve sözleşmesinden bağımsız olduğu, bir başka ifadeyle, taraflar arasında abonelik ilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalara katılım paylarının "şebeke suyu ūcreti" veya "katı atık ücreti" gibi ücrete tabi işlerden olmadığı anlaşılmakla, abonelik sözleşmesi çerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergi benzeri mali yükümler" kapsamındaki gelirlere ilişkin olan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgili itirazların 213 sayıhı Kanun hükümlerine göre çözümleneceğine ilişkin Yönetmelik düzenlemesi birlikte dikkate alındığında, katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çōzümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 239
17/04/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, Üye Doğan AĞIRMAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Ûye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Davacı tarafından açılan iş bu davada, dava konusu katılma payının özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına gõre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarına baktığımızda bir davacının gerçek kişi, davalının ise õzel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlık açısından davalının vasfı daha önemli olup, davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzel kişisidir.

Davalılardan VASKİ Genel Müdürlüğü, bir kamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi'ne bağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmeti niteliğindeki çalışmalarıni özel hukuk kuralları altında yapmaktadır. TTK'nın 16. maddesinde, kendi kuruluşkanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan teşekkūl ve müesseselerin dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında, davalılardan VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmeti yaptığı; ancak, çalışmalarının ōzel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacir sıfatını taşıdığı benimsenmelidir. Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan uyusmazlığın da, adli vargı yerinde çözümlenmesi gerekir 

.,(....Yasası'nın 2. maddesi gereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareye karşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerinde dava açılamaz. Davacı, davalı õzel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişi olan diğer davalıların haksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılar açısından da davanın görüm ve çözüm yeri idari yargı yeri olmayıp adli yargı yeridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alımdığında, davaya konu uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiği düşüncemizle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görūşüne katılmamaktayız.

Üye Nilgün TAŞ
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/40KARAR NO : 2023/130KARAR TR : 27/02/2023
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
ÖzET : Davacının taşınmazından kamulaştırma yapılmaksızın su kanalı geçirilmesi ve tarımsal faaliyette bulunulamaması nedeniyle uğranıdığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görūlmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Y.D.
Vekili : Av. İbrahim Halil KASIMOĞLU Daval : Devlet Su İşleri Genel MüdürlüğüVekili : Av. Ahmet TUNÇ
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Gaziantep ili Karkamış ilçesi Karanfil Köyü, 142 ada 5 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, davalı tarafından haklı ve geçerli bir nedene dayanmaksızın kamulaştırmasız el atılmak suretiyle müvekkilinin taşınmazından su kanalı geçirildiğini, taşınmazın tarımsal faaliyetlerde kullanılmasının mümkün olmadığını, ekili alanların zarar görmesi nedeniyle arazisini kullanamadığı ve tasarrufta bulunamadığını, mağduriyetin giderilmesi için davalı idareye bildirimde bulunulduğu ancak dikkate alınmadığını, tarım arazisindeki ağaçların kuruduğunu, davalının bu hususta tam kusurlu olduğunu ileri sürerek, kuruyan ağaç bedelinin,verim kaybının, eski hale getirme bedelinin, ecri misil bedeli olan şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın, haksız filin meydana geldiği tarihten itibaren mevduata işlenen en yüksek faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

Sayfa : 240
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Nizip 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/02/2021 tarih ve E.2020/116, K.2021/42 sayılı kararı ile, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden bahisle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kismısövledir:
.."..Davacı taraf dava dilekçesini öncelikle davasını Gaziantep Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne yöneltmiş, daha sonra 19.11.2020 tarihli HMK 124 maddesi kapsamında tarafta iradi değişiklik talebinde bulunarak, davanın Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yönlendirmesini talep etmiştir. Davacının bu talebi mahkememizce 01.12.2020 tarihli ara kararı ile kabul görmüş ve davalıGaski Genel Müdürlüğünün HMK 124/4 maddesindeki hakları saklı kalmak kaydıyla, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün davaya davalı sıfatı ile kaydı sağlanarak dava dilekçesi ve eklerinin ve ara kararının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tebliğ edilmesine karar verilmiştir.

İYUK'un 2. Maddesine göre idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarara uğramış kişiler tarafından açılan tam vargı davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.

.-...geçirmesi suretiyle, ekili alanlara zarar verdiği iddiasıyla maddi tazminat isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır. Kanal yapımı idarenin plan ve proje kapsamında yürüttüğü bir faaliyet olup davacı tarafindan idarenin haksız bir filine dayanılmadığından, istemin idarenin hizmet kusuruna dayandığı anlaşılmaktadır.

11/2/1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtay içtihatı birleştirme kararının I. bendinde açıkça belirtildiği gibi, bir kamu kurumu tarafindan verilen kararlar üzerine plan ve projesine göre bir yol yapılması dolayısıyla evinin duvarı yıkılan veya bodrum katını sel basan, bir su tesisi yapılması neticesinde tarlasındaki sular çekilip ağaçları ve mahsulleri kuruyan veya tarlası ekilemez hale gelen yahut tarlasının kenarıdan geçen derenin kuruması yüzünden tarlası susuz kalan veya su tesisinin bozukluğu yahut bakımındaki ihmali yüzünden tarlasını sular basıp bu suların getirdiği kumlardan dolayı tarlası artık ekilemeyecek duruma düşen kimsenin uğradığı zararlar gibi zararlar idari kararın ve fiilin neticesinde meydana gelen zararlardır.

Zira bir kamu kurumunun görevlerinden olan bir işi yapmayı kararlaştırması idari bir karar olduğu gibi, bu kararı yerine getirmek üzere plan ve projeler yapıp o plan ve projeler gereğince iş görmesi de verilen kararın neticesi olan birer idari eylemdir. O halde söz edilen kararda örnek olarak belirtilen bu eylemlerden doğan zararların ödettirilmesi istekleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanununun 2. maddesi hükmünce bir tam yargı davasıdır. Bu davalara bakma görevi idari yargı yerine aittir... "
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Gaziantep 3. Ídare Mahkemesi 19/12/2022 tarih ve E.2022/1509 sayılı kararı ile, davalı idarece yapılan sulama suyu kanalının bir kısmının davacıya ait taşınmaz içerisinden geçirildiği, ancak ortada proje bulunsa dahi 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca herhangi bir kamulaştırma yapılmaksızın davacı taşınmazına kamulaştırmasız el atıldığı, bu durumda kişilerin mülkiyetine el atma, diğer bir deyişle, haksız fiil neticesi uğranılan bir zararın sōzkonusu olduğu, ortada idari işleme dayalı idari bir eylem bulunmadığıdavanın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şõyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıl kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırhıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gōsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtiayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
B. Yargı Kararları
7. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının II. bölümüşöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 241
"..IIi-Istimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almışolması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi icindedir.Cnet.owb 
vazuiesi ięndeun.B veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el d.esini gerektirecek esasiar konulammayacagi Chcuc, naksiz mndcn dogun on taatmas ou. wo. *-y **... . ., ., .,,
kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur .."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'n katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacının maliki olduğu taşınmazından kamulaştırma yapılmaksızın su kanalı geçirilmesi ve tarımsal faaliyette bulunulamaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

11. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldūğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün õnlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
12. Davacı vekili, müvekkilinin Gaziantep ili Karkamış ilçesi Karanfil Köyū, 142 ada 5 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, davalı tarafından haklı bir nedene dayanmaksızın kamulaştırmasız el atmak suretiyle dava konusu taşınmazdan su kanalıgeçirildiğini, bu nedenle tarımsal faaliyetin mümkün olmadığını, ekili alanların zarar gördüğü, arazideki ağaçların kuruduğu, davalının bu hususta tam kusurlu olduğunu ileri sürerek, kuruyan ağaç bedelinin, verim kaybının, eski hale getirme bedelinin ve ecri misil bedelinin tahsili için tazminat davası açmıştır.

13. Dava dosyalarımın incelenmesinden, adli ve idari yargı yerlerince uyuşmazlığın çözümü amacıyla yerinde keşif yapılıp bilirkişi raporu alınmadığı, davacı taşınmazı ile ilgili kamulaştırma işlemi yapılıp yapılmadığına yõnelik herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyaya sunulmadığı anlaşılmıştır.

14. Somut olay ve dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde, mülkiyeti davacıya ait taşınmazdan, su kanalı geçirilmesi ve tarımsal faaliyette bulunulamaması nedeniyle meydana gelen zararın tazmini sõz konusu olduğundan, davanın haksız filden doğan bir tazminat davası olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

15. Bu duruma göre, açılan dava ile idarenin ayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi talep edilmekte olup, bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunmasıkarşısında, haksız filden doğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Nizip 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/02/2021 tarih ve E.2020/116, K.2021/42 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

Sayfa : 242
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 3. Îdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Nizip 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/02/2021tarih ve E.2020/116, K.2021/42 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'n KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacının maliki olduğu taşınmazından kamulaştırma yapılmaksızın su kanalı geçilmesi ve tarımsal faaliyette bulunulamaması nedenivle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

.....borusu geçirmesi suretiyle, ekili alanlara zarar verdiği iddiasıyla maddi tazminat isteminde bulunduğu, kanal yapımının idarenin plan ve proje kapsamında yürüttüğü bir faaliyet olup davacı tarafindan idarenin haksız bir filine dayanılmadığıdan, istemin idarenin hizmet kusuruna davandığı anlasılmaktadır.

na.(,owb Kamu kurumunun görevierinden olan bir işi yapmayı kararlaştırması idari bir karar olduğu gibi, bu kararı yerine getirmek üzere plan ve proje yapip o plan ve projeler gereğince iş görmesi de verilen kararın neticesi olan birer idari eylemdir. O halde bu eylemlerden doğan zararların ödettirilmesi istekleri 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulu Kanununun 2. maddesi hükmünce bir tam yargı davasıniteliğinde olup bu davalara bakma görevi de idari yargı yerlerine aittir.

C.-.-.bulunduğu sonucuna varıldığından uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/44KARAR NO : 2023/5KARAR TR : 23/01/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BA$VURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davacıi : Kahramankazan Kaymakamlığı
Vekili : Av. Derya BAŞOL 
Davah : Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurumu 
Vekili : Av. Berkant GÖÇER 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. 23/02/2007 doğumlu olan ve epilepsi rahatsızlığı ile %90 oranında görme engeli bulunduğu belirtilen H.K.'in velisi H.K.tarafından 04/10/2021 tarihinde õzel gereksinimi olan çocuğuna yönelik gerekli eğitim imkânının sunulmadığı iddiasıyla davacı idare hakkında ayrımcılığa dayalı şikâyet başvurusu yapılmış, yapılan değerlendirme sonucunda davacı idarenin ayrımcılık yasağını ihlal ettiğinden bahisle Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurumu, 05/08/2022 tarihini taşıyan üst yazs/karar ile, 14/06/2022/177 tarih ve sayılı,2022/385 no.lu Kurul Kararı ile, başvuruda engellilik temelinde ayrımcılık yasağı ihlali yapıldığına, muhatap hakkında 5.000 TL idari para cezası uygulanmasına, kararın kamuoyuna duyurulmasına karar vermiştir.

2. Davacı idare vekili, müvekkili idare hakkındaki Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 05/08/2022 tarih ve 2022/385no.lu kararımın ve karar ile uygulanan idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 243
3. Ankara 10. İdare Mahkemesi 10/10/2022 tarih ve E.2022/2254, K.2022/1605 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevine girdiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine kesin olmak üzere karar vermiş, dosyadaki bilgilere göre ve mahkemesinden sorulması ūzerine, verilen karara karşı davacı idarenin istinaf yoluna başvurduğu ve dosyanın Mahkemesine iadesinin yapılmadığıanlaşılmıştır. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Dava konusu işlemin dayanağı 6701 sayılı Kanun hükümlerinde Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurulunca yapılacak değerlendirme uyarınca ayrımcılık yasağına aykırılığın belirlenmesi durumunda idari yaptırım uygulanabileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte 6701 sayıh Kanun'un İdari yaptırımları düzenleyen maddesinde açık bir biçimde, hüküm bulunmayan hâllerde 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümlerine göre değerlendirme yapılacağı öngörülmüştür. Bu hâliyle 6701 sayılı Kanun kapsamında uygulanacak İdarî yaptırımları hakkında genel kanun niteliğindeki 5326 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği ve 6701 sayılı Kanun'un 25'inci maddesinin altıncı fikrası hükmünün de bu amaç doğrultusunda öngörüldüğü değerlendirilmektedir. Buradan hareketle Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurulunca tesis edilecek İdari yaptırım kararlarına karşı 5326 sayılı Kanun'un 3'üncü ve 27'nci maddesi uyarınca Îdarî yargı mercilerinde dava açılamayacak olup; bu hâliyle 6701 sayılı Kanun uyarınca verilen İdarî para cezasından kaynaklanan işbu davava konu uvusmazhığın görüm ve cözümünün adli vargının görevinde olduğu sonucuna varılmaktadır.
..,..,...yargının görevli olması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleri uyarınca davanın görev yōnünden reddine karar verilmesi gerekmektedir."
4. Davacı vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır 
B. Adli Yargıda 
5. Kahramankazan Sulh Ceza Håkimliği 01/12/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/1937 sayı ile, itiraza konu kararın iptali isteminin idari yargının görev alanına girmesi hasebiyle başvurunun yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle gõrev yõnünden usulden reddine; daha önce kesin suretle verilmiş idari yargı kararı mevcut olduğundan farklı yargı mercileri arasında karar kesinleştiğinde 2247Sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarımasına; kararın bu haliyle kesinleşmesi halinde 2247 sayılıKanun'un 15. maddesi gereğince taraflardan birinin istemi üzerine daha önce görevsizlik vermiş olan idari yargı mercii dosyasının Ankara 10. İdare Mahkemesinden istenilmesi ile dosyanın, ihtilafin çözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

6. Davacı idare vekili, olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarılması amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş; Kahramankazan Sulh Ceza Hâkimliği Ankara 10. Îdare Mahkemesinin 10/10/2022 tarihli ve E.2022/2254, K.2022/1605sayılı dosyasını mahkemesinden istemiş, Ankara 10. İdare Mahkemesi 14/12/2022 tarihli yazı ile, verilen karara karşı davacı idarenin istinaf yoluna başvurduğu ve dosyanın Mahkemelerine iadesinin yapılmadığı belirtilmiştir.

7. Uyuşmazlık Mahkemesince sorulması ve dava dosya aslının istenilmesi üzerine Ankara 10. Îdare Mahkemesi 12/01/2023tarihli yazı ile verilen karara karşı davacı kurumun istinaf yoluna başvurduğunu ve dosyanın henüz görüşülmediğini bildirmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkıda Kanun'un "Ołumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14.maddesi şõyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve 
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."

9. Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 23/7/2008  5791/6 md.)
Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."
10. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.) Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
11. Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıkh 27. maddesi şõyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri ōnce şekil ve süre açısından inceler; yōntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
ÍNCELEME VE GEREKÇE 

Sayfa : 244
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan 23/01/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, 2247 sayılı Kanun'da ōngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil fbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşūnüldü:
13. Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere,konusu, nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

14. Mevzuat kısmmda belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, "yargı yolu bakımından" verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

15. "Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

16. Kanun'un 19. maddesi hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

17. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yōnteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

18. Olayda, idari yargı yerinde davacı idare tarafından açılan davada, davalı kurumun "engellilik temelinde ayrımcılık yasağıihlali yapıldığına, muhatap hakkında 5.000 TL İdari para cezası uygulanmasına, kararın kamuoyuna duyurulmasına" ilişkin işleminin iptalinin istenildiği; para cezası yanında, idari işlem niteliğinde yaptırım da içeren istem üzerine İdare Mahkemesince kesin olmak üzere görevsizlik kararı verildiği, bu karara karşı davacı idare tarafından istinaf yoluna başvurulduğu görülmüştür.
19. Bu haliyle, İdare Mahkemesince "kesin olmak üzere" verilen görevsizlik kararına karşı istinaf yoluna başvurulduğu, Bölge Îdare Mahkemesince görevsizlik kararının kaldırılabileceği hususu da dikkate alındığında, anılan kararın 2247 sayılı Kanun'un 14.maddesi kapsamında "kesin veya kesinleşmiş olması" koşulunu taşımadığı sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan ve Kahramankazan Sulh Ceza Häkimliğince 01/12/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/1937 sayı ile yapılan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
23/01/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Úye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Úye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Úye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2023/45KARAR NO : 2023/203KARAR TR : 27/03/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 245
ÖzET : Uyuşturucu ticareti suçundan hüküm giydiğinden bahisle, davacının sürücü belgesinin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, IDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S.Y.
Vekili : Av. Necati KARABAY Davah : Malatya Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacının uyuşturucu ticareti suçundan hüküm giydiğinden bahisle sürücü belgesinin daimi olarak iptal ediłmesine ilişkin Yeşilyurt Îlçe Nüfus Müdürlüğünün 15/11/2018 tarih ve 000130033711 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Malatya Îdare Mahkemesi 11/04/2019 tarih ve E.2018/1584, K.2019/457 sayılı kararı ile, her ne kadar davacınım uyuşturucu madde ticareti suçundan bir mahkumiyeti var ise de, eski mevzuatta sürücü belgesinin geri alınması için bu suçtan en az iki mahkumiyetin gerektiğini, adli sicil kaydına gõre 5237 sayılı Kanun'un 188/3. maddesi uyarınca başkaca bir mahkumiyet kararının bulunmadığını, 12/07/2013 tarihinde yürürlüğe giren bir mevzuat değişikliği sebebiyle davacının 14/04/2007 tarihinde işlediği suçtan dolayı aldığı mahkumiyet kararının varlığından hareketle sürücü belgesinin geri alınmasının "Hukuki Güvenlik İlkesi"ne aykırıolduğunu, davacının uyuşturucu ticareti suçundan hüküm giydiğinden bahisle sürücü belgesinin daimi olarak iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığını belirterek, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı davalı idare tarafindan istinaf isteminde bulunulmuştur 

3. Gaziantep Bölge Îdare Mahkemesi Dördüncü İdari Dava Dairesi 15/12/2020 tarih ve E.2019/2714, K.2020/5424 sayılı kararıile, aynı konuda farklı yargı kollarımın kendisini görevli görerek uyuşmazhıkların esasımı incelemesi durumunun hukuki güvenlik ilkesine aykırılık oluşturduğu açık olup, hak arama hürriyeti kapsamında itiraz etme/dava açma hakkını kullanan kişilerin bu konuda oluşan beklentilerinin korunması ve dolayısıyla hukuki güvenlik ilkesinin gereği olarak ve içtihat birliğinin sağlanması amacıyla idari yaptırıma konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren bir kararı bulunmaması halinde, geri alma niteliğine bakılmaksızın sürücü belgesinin geri alınması ve idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlere karşı açılan davalarda adli yargı yerlerinin görevli olduğunun kabulü gerektiğini, nitekim benzer uyuşmazlıklarda verilen, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 06/06/2016tarih ve E.2016/313, K.2016/358 sayılı kararı ile 20/02/2017 tarih ve E.2017/63, K.2017/113 sayıl karari, Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulunun 17/02/2020 tarih ve E.2020/55, K.2020/10 sayılı kararının da bu yönde olduğunu belirterek, mahkemece davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek verilen kararda hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, Malatya 1. Ídare Mahkemesince verilen 11/04/2019 tarih ve E.2018/1584, K.2019/457 sayılı "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kararı kaldırımasına, yukarıda aktarılan hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

4. Malatya 1. Ídare Mahkemesi 12/02/2021 tarih ve E.2021/90, K.2021/150 sayılı kararı ile, Bölge Ídare Mahkemesinin kaldırma kararına uyarak, davanın görev yönūnden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliği 11/03/2021 tarih ve D.İş.2021/1540 sayılı kararı ile, davacının 15/11/2018 tarihinde sürūcübelgesini kaybettiğinden bahisle yenilemek için ilçe nüfus müdürlüğüne başvurduğunu, yapılan adli sicil kontrolünde davacının 5237sayılı Kanun'un 188/3. maddesi gereğince hüküm giydiği görülerek Karayolları Trafik Kanunu'nun 41/e maddesi gereği sürūcü belgesinin daimi olarak iptal edilmesine, sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin Yeşilyurt İlçe Nūfus Müdürlüğü tarafindan 15/11/2018 tarihli işlemin tesis edildiğini, davacının Malatya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2007/194, K.2007/394 sayılı ilamıyla uyuşturucu madde ticareti suçundan bir mahkumiyeti var ise de, eski mevzuatta sürücü belgesinin geri alımması için bu suçtan en az iki mahkumiyetin gerektiğini, davacının ise tek mahkumiyetinin bulunduğunu, 12/07/2013 tarihinde yürürlüğe giren bir mevzuat değişikliği sebebiyle 14/04/2007 tarihinde işlediği suçtan dolayı aldığı mahkumiyet kararına istinaden sürūcü belgesinin daimi olarak iptal edilmesinin hukuki belirlilik ve geriye yürümezlik ilkelerine aykırı olduğunu belirterek, davacı vekilinin itirazının kabulüne karar vermiş, bu karara karşıdavalı idare tarafindan istinaf isteminde bulunulmuştur 

7. Malatya 1. Sulh Ceza Hakimliği 29/03/2021 tarih ve D.İş.2021/2052 sayılı kararı ile, yapılan itirazın reddine karar vermiştir.
8. Bu karar üzerine davalı idarece idarenin işlemine dayanak olan 2918 sayılı Kanun'un 41. maddesi ve maddenin atifta bulunduğu ve aynı zamanda şahsın mahkumiyetinin dayandırıdığı 5237 sayılı Kanun'un 188. maddesinin halen yürürlükte olduğu,dolayısıyla idare işleminde sonradan çıkmış veya değiştirilmiş bir Kanunun geriye yürütülmesinin söz konusu olmadığı belirtilerek,"Kanun Yararına Bozma" talepli dilekçe düzenlenerek, Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.


Sayfa : 246
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
9. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 09/05/2022 tarih ve E.2022/2230, K.2022/8892 sayılı kararı ile, " 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 41/1 -e maddesi uyarınca adli sicil kaydında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesi kapsamında hapis cezasına mahkumiyeti bulunan ilgilisi S.Y.'a ait sürücü belgesinin daimi olarak iptal edilmesine dair Yeşilyurt İlçe Nüfus Müdürlüğünün 15/11/2018 tarihli ve 120-06 form numaralı idari işlemine karşı yapılan başvurunun kabulü ile anılan idari yaptırım kararının iptaline dair Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/03/2021 tarihli ve 2021/1540 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın reddine ilişkin Malatya 1.Sulh Ceza Hakimliğinin 29/03/2021 tarihli ve 2021/2052 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığından verilen 17/11/2021 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 30/12/2021 tarihli ve KYB.2021/143025 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Mezkür ihbarnamede;
Dosya kapsamına göre, Yeşilyurt Îlçe Nüfus Müdürlüğüntn 15/11/2018 tarihli ve 120-06 form numaralı idari işlem kararı ile sürücü belgesi daimi olarak iptal edilen S.Y.'un vekili aracılığı ile bahse konu idari işleme karşı Malatya İdare Mahkemesinde iptal davası açtığı, Malatya Ídare Mahkemesinin 11/04/2019 tarihli ve 2018/1584 esas, 2019/457 sayılı kararı ile Yeşilyurt Îlçe Nüfus Müdürlüğünün 15/11/2018 tarihli idari işleminin iptaline karar verildiği, anılan iptal kararma karşı Malatya Valiliğince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Gaziantep Bölge Ídare Mahkemesinin 15/12/2020 tarihli ve 2019/2714 esas, 2020/5424 sayılı kararıile davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden bahisle Malatya Îdare Mahkemesinin 11/04/2019 tarihli kararı ile verilen idari işlemin iptali kararının kaldırılmasına karar verilmesini mūteakip, S.Y.'un vekili aracılığı ile yaptığı 01/03/2021 tarihli başvurusu üzerine, Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/03/2021 tarihli ve 2021/1540 değişik iş sayılı kararı ile esastan inceleme yapılarak karar verilmiş ise de,
Benzer bir olaya ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesinin 22/06/2020 tarihli ve 2020/311 esas, 2020/400 sayılı kararında yer verilen "davacının sürücü belgesine, Gelibolu Trafik Tescil Büro Amirliği'nce davacının TCK'nın 191. maddesi kapsamında aldığı belirtilen mahkumiyet hükmü ile bağlantılı olarak el konulduğu değerlendirildiğinden, idare tarafindan tesis edilen el koyma işleminin kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edildiği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde sayılan 'İdari işlemler hakkında Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları" kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.." şeklindeki açıklamalar nazara alındığında, Yeşilyurt İlçe Nüfus Müdürlüğünün 15/11/2018 tarihli idari işleminin iptaline dair başvuru üzerine görevsizlik kararı verilerek, aynı konuda evvelce idari yargının da görevsizlik kararı verdiği gōzetilerek, dosyanın görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulüyerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden Malatya 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 29/03/2021 tarihli ve 2021/2052 değişik iş sayılı kararının CMK'nın 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenine göre müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, 09.05.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi." seklinde karar vermiştir 

10. Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliği 03/10/2022 tarih ve D.İş.2022/4256 sayılı kararı ile, Yargıtay bozma ilamına uyarak,hakimliklerinin görevsizliğine, Malatya 1. Îdare Mahkemesince de 12/02/2021 tarih ve E.2021/90, K.2021/150 sayılı karar ile görevsizlik kararı verilmiş olduğundan olumsuz görev uyuşmazlığının doğduğunu, 5271 sayılı CMK'nın 17. maddesi gereğince olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerektiğini belirterek, hakimlikleri kararının kesinleştiğinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
12. 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu kanunun amaci,karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tūm konularda alınacak önlemleri belirlemektir" denilmiş; Kanunun Beşinci Kısmında "Sürücü Belgeleri ve Sürücüler" başlığı altındaki 36. maddede, motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesinin yasak olduğu, 38. ve 39. maddelerde sürücü belgesi sınıfları ve belgelere ait esasları belirlenmiştir 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 247
13. Kanun'un 39. maddesinin üçüncü fikrasına göre; sürücü belgeleri süreli olarak verilir, belgelerin geçerlilik süreleri,yenilenmesinde aranacak şartlar ile diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir, bu şekilde yenilenen sürücü belgelerinden harç alınmaz,geçerlilik süresi dolan sürücü belgesi ile araç kullanan sürücüye belli miktar idari para cezası verilir ve sürücü belgesi geri alınır.
14. 2918 sayılı Kanun'un, "Sürücü Adaylarında Aranacak Şartlar" başlıklı 41. maddesi şõyledir:
"Sürücü belgesi alacakların;
a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımaları,
b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmaları,
c) İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları,
d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsū sertifikasıalmış olmaları,
e) Adli sicilinde, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayıli Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fikrası, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkımda Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fikralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayit bulunmamasi,
f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürūcü belgesinin bulunmaması,
g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda 
öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması,
zorunludur.


Sürücüler ile sürücü adaylarımın hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları,kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

(Değișik fikra:6/12/2019-7196/40 md.) Bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun anlaşılması hâlinde, sürūcü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürūcü belgesi verilir.

Sürücü belgesi alındıktan sonra bu maddenin birinci fikrasının (e) bendinde belirtilen suçlardan biri ile mahkûmiyet hâlinde bu kişilerin sürücü belgeleri, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan bu maddenin birinci fikrasının (e) bendinde belirtilen şartlar sağlanıncaya kadar geri alınır. Bu Kanunun 48 inci madde hükümleri saklıdır."
15. Kanun'un "Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması" başlıklı dokuzuncu kısmının birinci bölümü altında yer alan 112.maddesi şõyledir:
"(Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6. maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere, sürücübelgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51'inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında yazılı '100 ceza puanını doldurmak'eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örekleri, sürūcülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yūrütülmesi sırasında askeri araç sürūcülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır."-hükmüne yer verilmiştir.

16. 2918 sayılı Kanun'un 119. maddesi şõyledir:
"(Mülga birinci fikra: 12/7/2013-6495/24 md.)
Diğer cürūmlerden mahkümiyeti halinde, mahkemece ceza süresini geçmemek üzere geçici olarak sürücü belgelerinin geri alınmasına da karar verilebilir.

Geçici olarak sürücü belgesinin geri alınması hürriyeti bağlayıcı ceza hükümlerinin infazından sonra yerine getirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafiarı, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup,bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

18. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazhğın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idari yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adliye mahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürūlebilecektir.


Sayfa : 248
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
19. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

20. Kanun koyucu, 14. maddeye gõre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çōzüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

21. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

22. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da õngörülen yõnteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bułunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
23. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davacının uyuşturucu ticareti suçundan hükūm giydiğinden bahisle sürücü belgesinin daimi olarak iptal edilmesine ilişkin Yeşilyurt Îlçe Nüfus Müdürlüğünün 15/11/2018 tarih ve 000130033711 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
25. Dosyanın incelenmesinden, davacının sürtücü belgesinin, TCK'nın 188/3. maddesi kapsamında aldığı belirtilen mahkumiyet hükmü nedeniyle iptaline karar verildiği, kararın kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edildiği anlaşılmış, davanın 2577sayılı Kanun'un 2/1-a maddesi kapsamında görüm ve çözümünūn idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varımıştır.
26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurusunun kabulü ile Malatya 1. Idare Mahkemesinin 12/02/2021 tarih ve E.2021/90,K.2021/150 sayılı görevsizlik kararımın kaldırılması gerekmiştir.

. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Malatya 1. Idare Mahkemesinin 12/02/2021 tarih ve E.2021/90, K.2021/150 sayılıi GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/49KARAR NO : 2023/217KARAR TR : 27/03/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 249
ÖZET : Adli yargı kararı görevsizlik kararı niteliğini taşımadığından ve 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı oluşmadığından aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : S.Y.

Vekili : Av. Hacer KARAARSLAN KALYONCU 
Davah : İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı - Taşıtlar Vergi Dairesi Müdürlüğü
Vekili : Av. Güngör GEZER 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Dava vekili, müvekkilinin Akbank T.A.ş. Özkanlar/ Bornova Şubesinde, Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ. İşıkkent/İzmir Şubesinde, Türkiye Halk Bankası AŞ. Üsküdar-İstanbul Şubesinde, Türkiye İş Bankası AŞ. Pursaklar- Ankara Şubesinde, Türkiye İşBankası AŞ. Sirkeci-Istanbul Şubesinde, Türkiye İş Bankası AŞ. Çamkıran/Izmir Şubesinde bulunan hesapları ile 35.... plakalı aracına haciz işlemi uygulandığını, cebren tahsil cihetine gidilebilmesi için öncelikle borcun ödeme emri düzenlenerek mükelleften istenilmesi ve õdeme sūresi içerisinde ödeme yapılmaması gerektiğini, haciz uygulanmasının yasal dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin daha önceden sahibi olduğu 35..... plakalı aracın hacizden evvel satılmasına karşın, bu plakaya yazılan cezaların da müvekkili tarafından ödendiğini, zaten bu gibi cezaların õdenmemesi durumunda satış işleminin gerçekleştirilemeyeceğini, diğer borç kalemlerine ilişkin olarak ise õdeme emri düzenlenmediğinden kesinleşen bir borçtan söz edilemeyeceğini ileri sürerek, haciz işlemlerinin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı idare vekili cevap dilekçesinde, dava konusu haczin dayanağı ödeme emirleri içeriği amme alacaklarının, davacıadına kayıtlı 35.... plakalı aracın adıa kayıtlı iken kesilen trafik para cezaları ile 35...…. plakalı araca ait kesilen trafik para cezalarından oluştuğunu, idari para cezası tutanaklarımın davacıya muhtelif tarihlerde tebliğ edildiğini, borçların õdenmemesi üzerine davacı adina düzenlenen 2020102066S3L0001516-17 ve 2021121666S3L0000375 ana takip dosya numaralı ödeme emirlerinin 13/12/2021 tarihinde davacıya posta yoluyla tebliğ edildiğini, ödenmeyen amme alacağının tahsili amacıyla düzenlenen haciz varakalarıüzerine davacının banka hesapları ve aracı üzerine haciz işlemi uygulandığını, yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirtilerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU ŞÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3.Izmir 1. Vergi Mahkemesi 18/10/2022 tarih ve E.2022/1225, K.2022/1076 sayı ile, işlemin adli yargının konusuna girdiğinden bahisle kesin olarak görevsizlik kararı vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
aC.....-.kesilen trafik para cezalarından doğan haciz işlemlerinin iptali istemiyle açılan davanın Vergi Mahkemesinin görevine giren vergi, resim,harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevine giren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilk derecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem de olmadığı, 5326 sayılı Kanun'un 27'nci maddesi uyarınca adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu anlaşılmaktadır."
4.Davacı vekili bu kez mūvekkiline ait 35..... plakalı araç ile 35...... plakalı araç hakkında düzenlenen idari para cezasısebebiyle konulan hacizlerin kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
5. İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliği 05/12/2022 gün ve E. 2022/9687 D.İş sayı ile, talep eden vekilinin haciz işlemlerinin kaldırılmasına yönelik talebinin reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Karar şöyledir:
"Talep dilekçesi, ekleri ile Îzmir 1. Vergi Mahkemesinin 18/10/2022 tarihli 2022/1225 Esas, 2022/1076 Karar Sayılı kararının içeriği incelendiğinde; talep eden vekili dilekçesinde özetle, müvekkilinin mal varlığı üzerine 6183 Sayılı Yasadan kaynaklı olarak uvgulanan haciz islemlerinin kaldırılmasını talep etmiştir.

.C,..edilmeden uygulandığı iddia olunan haciz işlemlerinin kaldırılmasına yönelik olduğu anlaşılmıştır.
...,....Kanunun 10. maddesi çerçevesinde, Sulh Ceza Hakimliğine görev yükleyen “Diğer Kanun" niteliğindeki 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu Kanuna göre çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde, 6183 Sayılı yasadan kaynaklı haciz işlemlerinin kaldırılmasıiçin Sulh Ceza Mahkemesine başvurulacağı yönünde hiçbir hüküm bulunmamaktadır. Talep eden vekilinin talebi, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun “İdari Yaptırımlar" başlıklı 16. maddesinde yer alan idari para cezası ile idari yaptırımlar kapsamına da girmemektedir. Özel Kanunlarla çözümü Sulh Ceza Hakimliklerine bırakılmamıştır. Tüm bu hususlara göre 6183 Sayılı Yasadan kaynaklı haciz isteminin kaldırılması hususunun Sulh Ceza Hakimliğinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır. Talep konusunda Sulh Ceza Hakimliğinden karar istenebileceği hususunda mevzuatta bir hüküm bulunmadığından yasaya aykırı olduğu kabul edilen "talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir.

HÜKÜM. Gerekçesi açıklandığı üzere,
Talep eden vekilinin haciz işlemlerinin kaldınlmasına yönelik talebinin REDDiNE..."

Sayfa : 250
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
6. Davacı vekilinin idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğundan bahisle yaptığı başvuru üzerine, adli yargı dosyası Mahkemece, idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.Maddesinin ilk fiıkrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hükūm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.'
8. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıkı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bułunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve 
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."

9. Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
"(Değisik: 23/7/2008 - 5791/6 md.)
,-..

sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık 
Mahkemesine gõnderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."

10. Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıkh 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;Raportõr-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ımn başvurunun reddi gerektiği yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere,konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılmasıgerekmektedir.

13. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, "yargı yolu bakımından" verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

14. "Bu uyuşmazhğın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

15. Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa ilişkin olarak İzmir 1. Vergi Mahkemesince, iptalleri istenilen haciz işlemlerinin adli yargıın konusuna girdiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiş olmasına karşın, aynı istemle açılan davada İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliğince 05/12/2022 gün ve E. 2022/9687 D.İş sayı ile, 6183 Sayılı Yasadan kaynaklı haciz isteminin kaldırılması hususunun Sulh Ceza Hakimliğinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır. Talep konusunda Sulh Ceza Hakimliğinden karar istenebileceği hususunda mevzuatta bir hüküm bulunmadığ..." gerekçesiyle "Talep eden vekilinin haciz işlemlerinin kaldırılmasına yönelik talebinin REDDiNE."karar verildiği, diğer bir deyişle, adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğuna dair verilmiş bir yargı yoluna ilişkin görevsizlik kararının bulunmadığı anlaşılmıştır.

16. Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince aynı konuda karşılıkı olarak verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararlarıbulunmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri koşulu gerçekleşmemiştir.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 251
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDINE,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/50KARAR NO : 2023/278KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : 6306 sayılı Kanun uyarınca işleme tabi tutulan yapının, davalı idarece yıktırılması nedeniyle, yapının yıktırıdığı tarihten kira yardımının ödenmeye başlandığı tarihe kadar geçen süre için oluştuğu ileri sürülen alacağın ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.A.
Vekili : Av. Yılmaz KARAARSLAN Daval : Bingöl Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Burcu ASLAN ÖZATEŞ
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 6306 sayılı Kanun uyarınca "Riskli Alan" ilan edilen ve "Kentsel Dönüşüm Projesi" kapsamında kalan,müvekkilinin maliki olduğu Bingöl ili, Kültür Mahallesi, 380 ada, 4 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapının, Bingöl Belediyesince,henūz anlaşma sağlanmadan, kamulaştırma işlemi yapılmadan veya tapuda ferağ verilmeden yıktırıiması nedeniyle, taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkından kaynaklanan tasarruf haklarının kısıtlandığından bahisle, yapıın yıktırıldığı tarihten kira yardımının ödenmeye başlandığı tarihe kadar geçen süre için, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50 TL ecrimisil alacağının yasal faizi ile birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, cevap dilekçesinde davanın idari yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Bingöl 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/05/2022 tarih ve E.2022/172 sayı ile, davalı idarenin yargı yolu itirazının reddine,davanın niteliği gereği mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir.

4. Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsaveıhığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazhıkta, Bingöl İli, Kültür Mahallesi 2. Etap Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında kalan ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun hükümlerine göre "Riskli Yapı" kapsamına alınan dava konusu yapı hakkında davalı idarenin, proje uygulamalarına başlamadan önce riskli yapıların yıktırılması amacıyla, 6306 sayıhı Kanun hükümleri uyarınca kamu gūcünū kullanarak, re'sen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği açıktır.

Bu durumda; davalı idarenin, yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünü kullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu sonucuna varılmıştır. "

Sayfa : 252
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığınca 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"...uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Yapı" kapsamına alınan dava konusu yapı hakkında, davalıidarenin, proje uygulamalarına başlamadan õnce riskli yapılarım yıktırılması amacıyla, 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği açıktır. Öte yandan davacının talebinin, bu işlem nedeniyle söz konusu taşınmazı kullanamamaktan kaynaklanan zararın tazmini olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davalı idarenin, yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünü kullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, 6306 sayılı Kanun'da öngörülen usule uyulup uyulmadığının belirlenmesi gerektiğinden, idari vargı verinin görevli olduğu düşünülmektedir.

...-.Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Bingöl 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.05.2022 tarihli ve 2022/172 Esas sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir."
IV.İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri sunlardır:
.(,..

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yūrütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkımda Kanun'un "Tahliye ve yıktırma" başlıkı 5. maddesi söyledir:
.."(1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapılarım maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.

(2) (Değişik:29/11/2018-7153/22 md.) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fikrada belirtilenler dışında olup Kanun kapsamındaki yapıları kullanmakta olan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının, enkaz bedeli ödenmesinin ve bankalardan kullanacakları kredilere dōnüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilmesinin usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(3) Uygulamaya başlanmadan önce, riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine altmış gūnden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapı, malik tarafından yıktırılmadığı takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikie dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahalli idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır.
(4) Birinci, ikinci ve ūçüncü fikralarda belirtilen usullere göre süresinde yıktırılmadığı tespit edilen riskli yapıların yıktırılması,Bakanlıkça yazılı olarak İdareye bildirilir. Buna rağmen yıktırılmadığı tespit edilen yapılar, Bakanlıkça yıkılır veya yıktırılır.Uygulamanın gerektirmesi hâlinde Bakanlık, yukarıdaki fikralarda belirtilen tespit, tahliye ve yıktırma iş ve işlemlerini bizzat da yapabilir. (Ek cūmle:29/11/2018-7153/22 md.) Bakanlık veya Idare tarafindan yapılan veya yaptırılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masraflari, hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.

(5) (Îptal birinci ve ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 27/2/2014 tarihli ve E.: 2012/87, K.: 2014/41 sayılı Kararı ile.)"
10. Aynı Kanun'un "Uygulama islemleri" baslıkh 6. maddesinin 9. fikrası şöyledir:
-...,
sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu uyarınca dava açılabilir. (Îptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014
tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayıh Kararı ile.) (...)"

11. 15/12/2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayıh Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin "Riskli yapıların tespiti ve itiraz" başlıklı 7. maddesinin 5. fikrası şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 253
"(5) İlgili tapu müdürlüğünce, tapu kütüğüne işlenen belirtmeler, riskli yapı tespitine karşı tebligat tarihinden itibaren onbeşgün içinde riskli yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe (Ek ibare:RG-6/1/2023-32065) veya Bakanlıkça yetki devri yapılmasıdurumunda İdareye itiraz edilebileceği, aksi takdirde İdarece verilecek süre içinde riskli yapınin yıktırılması gerektiği de belirtilmek suretiyle, aynî ve şahsî hak sahiplerine 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre tebliğ edilir ve yapılan bu tebligat yazılıolarak veya elektronik ortamda Müdürlüğe bildirilir. Arsa paylı tapularda, arsa üzerindeki riskli yapının arsa malikleri dışındaki bir başkasına ait olması durumunda Müdürlükçe tapu müdürlüğüne bildirilecek yapı sahibine; arsa üzerinde birden fazla yapı olması ve riskli yapının arsa maliklerinden sadece bazilarına ait olması durumunda ise sadece riskli yapının sahibi olan arsa hissedarlarına ve ilgili aynî ve şahsî hak sahiplerine tebligat yapılır. Tapuda kayıthı malikin ölmüş olması hâlinde, Bakanlık, Müdürlük veya İdare tebligat işlemleri için 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre mirasçıhk belgesi çıkartmaya, kayyım tayin ettirmeye veya tapuda kayıtlı son malike göre işlem yapmaya yetkilidir"
12. Aynı Yönetmeliğin "Riskli yapıların yıktırılması" başlıklı 8. maddesinin ilk 3 fikrası şöyledir:
"(1) Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapıtespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını İdareden ister.
zuarce,
eğşkgüüz i 
yapı maliklerinden istenir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyı kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi kullananlara tahliye için malik tarafından bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafından kiracı veya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim vapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılır.

..-...üzerine, yıkılacak yapının tahliye edildiğine ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan alınmış belgelerin sunulmasına veya yapının tahliye edildiğinin ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin filen kapatıidığını İdarece tespit edilerek tutanağa bağlanmasına ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulün belirlenmesine istinaden, maliklerin muvafakati aranmaksızın altı işgünü içerisinde düzenlenir.

c) (a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yıktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar,malikleri tarafiından yıktırılmamış ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur.

cYn(lowb ε) (Değişik:RG-21/6/2019-30808) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerce yıktırılmaması durumunda, hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. İdarenin talebi üzerine, ilgili kurum ve kuruluşların riskli yapılara verilen elektrik, su ve doğal gaz gibi hizmetlerini durdurması zorunludur.

(3) (Değişik:RG-27/10/2016-29870) Malikiere verilen süreler içerisinde maliklerce yıktırılmayan riskli yapılar mūlki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, mülki amirler tarafından sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılır veya yaptırılır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede õngörülen biçimde olumlu gõrev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığımın esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacının 6306 sayılı Kanun uyarınca işieme tabi tutulan yapısının, davalı idarece, henüz anlaşma sağlanmadan,kamulaştırma işlemi yapılmadan veya tapuda ferağ verilmeden yıktırılması nedeniyle, taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkından kaynaklanan tasarruf haklarının kısıtlandığından bahisle, yapının yıktırıldığı tarihten kira yardımının ödenmeye başlandığı tarihe kadar geçen süre için şimdilik 50 TL ecrimisil alacağının faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
16. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesi için bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması,kamu idaresinin tek taraflı irade açıklamasının ürünū olması ve kesin ve icraî nitelikte olması gerekmektedir.
17. Dava dosyasının incelenmesinden, davacıya ait, Bingõl ili, Kültür Mahallesi, 380 ada, 4 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıyı da kapsayan alanın 06/02/2017 tarih ve 2017/9851 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile "Riskli Alan" olarak ilan edildiği; Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapılan yetki devrine istinaden Bingöl Belediyesi tarafından, Kūltür Mahallesi 2. Etap Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında kalan yapıların, projenin uygulanması amacıyla yıktırılması için, 6306 sayılı Kanun hükūmlerine göre tebligatlar yapıldığı;tebligata rağmen ilgililerce yıkım yapılmaması üzerine, bu iş için ihaleye çıkıldığı ve yıkımın yüklenici firmaya yaptırıldığı; bu arada 

Sayfa : 254
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
davacı ile davalı idare arasında 6306 sayılı Kanuna istinaden sulhen muvafakat sözleşmesi imzalandığı ve davacıya riskli alanda kalan yapının tahliyesi ve yıkımı nedeniyle kira yardımının ödendiği; bu kez davacı tarafından, yıkım işleminin prosedüre uyulmadan yapıldığından bahisle, yapının yıktırıldığı tarihten kira yardımının banka aracılığı ile ödenmeye başlandığı tarihe kadar geçen süre için fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak üzere şimdilik 50 TL ecrimisil alacağının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

18. Mevzuat hükümleri dikkate alınarak somut olay irdelendiğinde, uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Yapı" kapsamına alınan dava konusu yapı hakkında, davalı idarenin, proje uygulamalarına başlamadan ōnce riskli yapıların yıktırılmasıamacıyla, 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünū kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği, diğer taraftan,davacının talebinin, bu işlem nedeniyle söz konusu taşınmazı kullanamamaktan kaynaklanan zararın tazmini niteliğini taşıdığıanlaşılmaktadır.

19. Bu durumda uyuşmazlığın çözümünün, idari işlemlerden dolayı davacının haklarının ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu, bu belirlemenin ise, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğu değerlendirilerek, davanın görüm ve çōzümünün idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Bingöl 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/05/2022 tarih ve E.2022/172 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanın çözümūnde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Bingõl 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/05/2022 tarih ve E.2022/172 sayılı GÖREVLİLIK KARARININ KALDIRILMASINA 
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/56KARAR NO : 2023/93KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca düzenlenen geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

Davaci : M.B.
Vekili : Av.Özhan ATAK Davali : Emniyet Genel Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1. Davacı dilekçesinde, 09/03/2022 tarihinde eğitim gōrdüğü Hacettepe Üniversitesi Kimya laboratuvarında dezenfektan ile çalışıp evine dönerken Kızılay kavşağı uygulama noktasında polis tarafindan alkol testine tabi tutulduğunu, yapılan testin sonucunda %0,21 oranında alkollü çıktığını, öğrenci olduğunu ve yoğun bir kimyasala maruz kaldığını söyleyince kendisini hastaneye yönlendirdiklerini, ancak aday sürücü olduğu için ehliyetine el koyup ceza kestiklerini, yaptırdığı kan testinde ise kanında 0.18 oranında etanol çıktığını, o gün ve daha önce de alkol almadığını, annesinin üzerine kayıtlı olan 55 DK 984 plakalı araç için 09/03/2022 tarihinde polis tarafindan tutulan cezaya itiraz ettiğini, ehliyetinin tarafina iadesini istediğini belirterek, hasım göstermeden sulh ceza hakimliğine başvurmuştur.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 255
2. Konuya ilişkin olarak idarenin savunması alınmamıştır. Dosyada 09/03/2022 tarihinde düzenlenen ve okunaksız "057221sayılı Geçici Olarak Sürūcü Belgesi Geri Alma Tutanağı"nın fotokopisi bulunmaktadır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliği 09/06/2022 tarih ve D.İş.No.2022/2892 sayı ile, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle gōrevsizlik kara vermis, bu karar itiraz edilmeksizin kesinlesmistir. Kararn ilgili kısmı söyledir.

....kapsamında Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek idari yaptırımlardan olmadığı gibi, idari yaptırımın dayanağı olan 29i8 SayılıKarayolları Trafik Kanununda da bu idari yaptırım ile ilgi olarak sulh ceza hakimlikleri görevli kılındığına dair bir hūküm bulunmamaktadır. Başvuru konusu idari yaptırım 5326 Sayılı Yasanın 19'uncu maddesinde sayılmakla ve ayrıca salt bir idari işlem olmakla bu işlemin ve bu işlemle birlikte verilen ve fakat sulh ceza hakimliğinin görevi kapsamında olan diğer idari yaptırım kararlarının 5326 sayılı Yasanın 27/8 maddesi hükmü gereği idare mahkemesinde başvuruya konu edilmesi gerekmektedir.
Bu sebeple, 5326 Sayılı Kabahatler Kanununun 28/1-b maddesi gereğince başvuru konusu idari yaptırım kararının Sulh Ceza Hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığından, Hakimliğimiz görevsiz olduğundan başvurunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."
4. Bu kez davacı vekili, 09/03/2022 tarihinde yapılan denetim sırasında müvekkilinin alkollü araç kullandığının tespit edildiğinden bahisle sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin 057221 sayılı tutanağın iptali istemiyle Emniyet Genel Müdürlüğüne karşıidari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
5. Ankara 2. İdare Mahkemesi 22/12/2022 tarih ve E.2022/2030 sayı ile, sūrücū belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve görev uyuşmazlığı hakkında bir karar verilinceye kadar dava dosyasının incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Uyuşmazlıkta, sürücü belgesi geri alma tutanağımın 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin veniden düzenlendiği ve bu karara karsı kanun voluna iliskin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
,,.,...w yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıverinin göreyli olduğu sonucuna varılmıştır.

.((.Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 23.12.2019 tarih ve E:2019/826, K:2019/803 sayılı ve 28.02.2022 tarih ve E:2022/51,K:2022/82 sayılı kararları da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı"başlıklı 48. maddesinin beşinci ve onikinci fikraları şöyledir:
"Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fili bir suçoluştursa bile,700 Tūrk Lirası idari para cezası verilir ve sürūcü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçlarıalkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücübelgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürūcü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.

Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır."
7. 2918 sayılı Kanun'un 48. maddesinde işaret edilen ve aynı Kanun'un "Trafik zabıtasının görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi" başlıkhı 6. maddesi şöyledir:
"Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabitası:
Trafik zabıtası gōrevi sırasında karsılastığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi vapmakla da vetkilidir 
.....E..
araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.


b)Genel Zabita 
-.

yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun 
olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya gõrevli ve yetkilidir."


Sayfa : 256
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
8. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre dūzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten ōnceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112.maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.

9. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sõzü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda; diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptrımin, dayanağı olan kanunun amacı dikkate alınarak, Kabahatler Kanunu'nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargıyerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

10. Daha sonra, 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 31.maddesi ise şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
.,
b) Diğer genel hükümleri, idarı para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."

:11. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çōzüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

12. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarma karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

13. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıkhı Dokuzuncu Kısım'a dahil "Bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafında, sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesiyle değiştirilen maddenin başlığı, “Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" şeklinde, madde ise sövledir:
,.“Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihiali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında yazılı "100 ceza puanııdoldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürūcü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.
14. 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatilmasi,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veva hava nakil aracının trafikten veva seyrüseferden alıkonulması,
,.

IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmediği, ancak dava dilekçesi ile adli yargı kararının dosyada bulunması nedeniyle ayrıca dosyanın istenilmediği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 257
B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarınca davacı hakkında düzenlenen geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağının iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.

18. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten õnceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atifta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere gõre idari yargının görev alanmda görmüş iken; 5326 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu'nun 5560 Sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
19. Uyuşmazlığın esasını oluşturan, geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağına ilişkin karara gelince:
20. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun'un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılıKanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında õngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığıda; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

21. 5326 sayıh Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında, idari yaptırım kararını verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

22. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gōsterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanıma giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

23. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çõzümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

24. Olayda, olumsuz görev uyuşmazlığının konusunu oluşturan sürücü belgesi geri alma tutanağı ile ilgili olarak; 5326 sayılıKanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ... ehliyetin geri alınması, .....gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar sakıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzeniendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
25. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
26. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.


Sayfa : 258
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
27. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

28. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesiyle 2918 sayılıKanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümūnde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarımca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 09/06/2022 tarih ve D.İş. No. 2022/2892 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
. HM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ankara 2. Idare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 09/06/2022 tarih ve D.İş. No. 2022/2892 sayilı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Úye Muammer Doğan Eyüp Hava TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgili hūkümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı mercii olduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde,idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği"düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargıın görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/62KARAR NO : 2023/246KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : İdari yargı yerinde açılan davanın öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ü. Otomotiv Ticaret A.ŞVekili : Av. Tuğba ÇlRAK Daval : İstanbul Valiliği Vekili : Av. Hatice Sıdıka ÇiFçi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 259
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Bakırkōy Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunun 2022/16489 sayılı el koymanın onanması ve inceleme talep yazısı üzerine davacı şirkete ait 34..... ve 34..... plakalı araçlar hakkında, Bakırkõy 3. Sulh Ceza Hakimliği 25/05/2022 tarih ve D.İş No. 2022/3059 sayılı kararı ile, "Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti yapmak suçunda kullanıldığıtespit edilen 34..... sayılı P. marka araca 34..... plakalı K. marka araca ve 34...... plaka sayılı C. marka araca 5271 sayıh CMK'nın 128/4. maddesi uyarınca trafik kaydıa şerh konulmak suretiyle el koyma izninin verilmesine" karar vermiş, verilen karara davacı vekili,2313 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamında verilen bu kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek, itiraz etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bakırkõy 1. Sulh Ceza Hakimliği 21/06/2022 tarih ve D.İş No. 2022/3958 sayılı kararı ile, fiziki el koyma ve tasfiyeye ilişkin itirazın, idari işlem olup hakimliğin görev alanında bulunmaması nazara alındığında, görev yönünden reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
*..34.... ve 34.... plakalı araçların el koyma işleminin CMK 128/4 maddesi gereğince siciline şerh konulması suretiyle yapılmasına karar verildiği, kararda 2313 sayılı Kanun'un Ek-2 maddesi gereğince fiziki el koyma ve alıkonulma kararı verilmediği, ilgili araçlara CMK 128/4 maddesi gereğince ilişkin trafik siciline şerh vermek suretiyle ilgili olan kararın usul, yasa ve delillere uygun olduğu, fiziki el koymaya ilişkin dosya kapsamında herhangi bir kararın bulunmadığı, fiziki el koyma ve tasfiyeye ilişkin işlemin idari bir işlem olup hakimliğimiz görev alanında bulunmadığı anlaşılmaktadır."
3. Davacı vekili, fiziki el koymaya ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 13. Ídare Mahkemesi 19/12/2022 tarih ve E.2022/1491 sayıh kararı ile, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun uyarınca, davacıya ait araçlara fiziken el konulmasına yönelik işleme ilişkin işbu uyuşmazlığın gõrüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, getirtilen adli yargı dosyası ile birlikte dava dosyasınıUyuşmazhık Mahkemesine göndermiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
".İdari yargının görev alanının tespitinde belli başlı üç ölçüt kabul edilmektedir. Bunlardan "kamu gücü" ölçütüne göre, idare,tek yanlı, egemenliğin bir parçası olarak emretme gücü (kamu kudreti) kullanmaktadır ve ilgililere bu tek yanlı iradesini gerektiğinde zorla kabul ettirmek yetkisine sahiptir. Bu sebeple, idarenin kamu gücü kullanarak yaptığı işlemler ve eylemler, idari yargının görev alanına girer. "Kamu hizmeti" ölçütüne gõre ise idari yargının görev alanı kamu hizmeti kavramıyla açıklanmaktadır. İdarenin kamu hizmeti görmek için yaptığı işlem ve eylemler, idare hukukunun alanına girmektedir, ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözüm yeri de idari yargıdır. "Karma ölçüt"e göre ise idarenin üstlendiği hizmetlerin artması ve çeşitlenmesi, kamu hizmeti ölçütünü yetersiz kılmıştır.Günümüzde birçok kamu hizmeti, idare hukuku kurallarına göre değil özel hukuk kurallarına göre yürütülmeye başlanmıştır. Örneğin elektrik, doğal gaz dağıtım, iletim ya da elektronik haberleşme gibi. Bu sebeple, günümüzde idari yargının görev alanının tespitinde yürütülen faaliyetin niteliğinden daha ziyade, faaliyeti yürüten ya da işlemi tesis eden ve uygulayan kuruluşun õzel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanip kullanmadığı önem taşımaktadır. İdarenin özel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanarak yaptığı işlem ve eylemlerinin denetiminin idari yargının görev alanına girdiği kabul edilmektedir.
Belirtilen ölçütlere göre kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemler bakımından işlemi tesis eden kuruluşun; õzel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olması ya da yönetilmesi tesis edilen işlemin "idari" niteliğini değiştirmediği gibi, bu işlemlerin iptali için açılacak davaların da idari yargı mercilerinin görev alanına girdiği kuşkusuzdur.

Ancak, bir işlemin idari işlem olup olmadığı konusunda asıl ayırt edici unsur işlemin idare işleviyle ilgili bir alanda, kamusal yetki ve usuller kullanılarak yapılması, başka bir deyişle idare hukukunun ilke ve kurallarına tabi olmasıdır.
Dava dosyasıın incelenmesinden; davacı şirkete ait 34..... ve 34...... plakalı araçlar hakkında, Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 128/4 maddesi uyarınca Bakırköy 3.Sulh Ceza Hakimliği'nin 2022/3059 D.İş sayılı kararı ile araçların trafik siciline şerh vermek suretiyle el konulmasına karar verildiği, ancak bu karar üzerine söz konusu araçların trafik sicillerine şerh düşüldükten sonra araçsahibine iadesi gerekmekte ise de, CMK 128/4 maddesi uyarınca şerh verilmek suretiyle el konulan araçlar hakkında, 2313 sayılıKanun'un Ek 2.maddesinin (a) ve (c) bentleri uyarınca araçlara idare tarafindan fiziken el konulması ūzerine, söz konusu fiziki el koyma işlemine karşı davacı tarafından Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2022/3958 değişik iş sayılı dosyasında, fiziki el koymaya ilişkin işleme karşı yapılan itiraz yõnünden, itiraza konu işlemin idari bir işlem olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönūnden reddine karar verilmesi üzerine, davacı tarafindan, fiziki el koymaya ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan işbu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu işlemin; Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 128/4 maddesi uyarınca el koyma kararı sonrası, idarece tesis edilebilecek işlemlere yönelik olarak düzenlenen, 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun'un Ek 2. maddesi uyarınca tesis edilen bir işlem olduğu, ancak mezkur mevzuattan kaynaklı ortaya çıkan hukuki ihtilafların çözümünde, 2313 sayılıKanun'da idari yargının görevli olduğuna ilişkin herhangi bir özel düzenlemenin yer almadığı, Yargı sistemimizde idari yargımahkemelerinin özel yetkili mahkemeler olduğu, genel yetkili mahkemelerin adli yargı mahkemeleri olduğu, buna göre, 2313 sayılıKanun uyarınca tesis edilen bir işlemden kaynaklı uyuşmazlığın idari yargı mercilerince çözümlenebilmesi için, bunun mevzuatımızda özel olarak belirtilmiş olması gerektiği, aksi halde, yani mevzuatın idari yargıyı açıkça yetkili kılmadığı hallerde genel yetkili yargımercileri olan adli yargı mercilerinin görevli olacağı açıktır.


Sayfa : 260
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Bu durumda; 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında uyarınca, davacıya ait araçlara fiziken el konulmasına yönelik işleme ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu anlaşıldığından, 2247 Sayılı Yasanın 19.maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerektiği sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. Uyuşmazhık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158. maddesi ile 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkemę adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılınmıştır.

6. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi şõyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazhğının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve 
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."

7. Aynı Kanun'un 19. maddesi şõyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
8. Kanun'un 27. maddesinde ise, Uyuşmazhık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
İlk Înceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer Topal'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da õngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşūnüldū:
10. Dosyanın incelenmesinden, Bakırkōy Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunun 2022/16489 sayılı el koymanın onanması ve inceleme talep yazısına istinaden, uyuşturucu maddelerin ele geçirilmiş olduğu 34...... ve 34..... plakalı araçlar hakkında, Bakırköy 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 2022/3059 D.İş sayılı kararı ile, "CMK'nın 128/4 maddesi uyarınca trafik kaydına şerh konulmak suretiyle el koyma izninin verilmesine" karar verildiği, bu karara davacı tarafından itiraz edilmesi üzerine, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21/06/2022 tarih ve D.İş No. 2022/3958 sayılı kararı ile, "34..... ve 34.... plakalı araçların el koyma işleminin CMK 128/4 maddesi gereğince siciline şerh konulması suretiyle yapılmasına karar verildiği, kararda 2313 sayılı Kanun'un Ek-2 maddesi gereğince fiziki el koyma ve alıkonulma kararı verilmediği, ilgili araçlara CMK 128/4 maddesi gereğince ilişkin trafik siciline şerh vermek suretiyle ilgili olan kararın usul, yasa ve delillere uygun olduğu, fiziki el koymaya ilişkin dosya kapsamında herhangi bir kararın bulunmadığı" gerekçesiyle " fiziki el koyma ve tasfiyeye ilişkin işlemin idari bir işlem olup hakimliğimiz görev alanında bulunmadığına"karar verildiği, diğer bir deyişle, adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğuna dair verilmiş yargı yoluna ilişkin bir görevsizlik kararının bulunmadığıanlaşılmıştır.

11. İstanbul 13. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş, idari yargı yerinin görevli olduğuna dair bir görevsizlik kararıbulunması, bunun ūzerine kendisine açılan davada adli yargı yerinin görevli olduğu kanısına varması ve gõrevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurması gerektiği açıktır. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı, böylece ortada 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde õngörülen biçimde,idari yargı yerinde açılan davanın õncesinde, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir gõrevsizlik kararının bulunmadığı kuşkusuzdur.

12. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, İstanbul 13. İdare Mahkemesince davanın çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için yaptığı başvurunun, idari yargı yerinde açılan davanın õncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş, idari yargı yerinin görevli olduğuna dair bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddi gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 261
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDÍNE,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/63KARAR NO : 2023/222KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : Tarımla uğraşan davacının tarlalarına davalı Birlik tarafından 2017 yılı tarım sezonunda su kesintisinden dolayı su verilmemesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi zararım tazmini istemiyle açılan davanın, Malabadi Sulama Birliği Başkanlığına yönelik kısmımın ADLI YARGI YERİNDE, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yönelik kısmının İDARİ YARGI YERİNDE, görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: N.A.

Vekili : Av. İbrahim Halil BEYDAĞ
Davahlar : 1- Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı
Vekili : Av. Ferit ALPHAN 
2- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Havva Î.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Diyarbakır ili, Bismil ilçesi, Karabörk Köyünde çiftçilik yaptığını, 2017 tarım sezonunda mısır pamuk ve buğday ektiğini, Karabörk köyü 105 ada, 1 parsel ve 106 ada, 1 parsel sayılı arazilerinde 367,495 dönüm alana mısır ekimi yaptığını, 06/06/2017 tarihinde sifondaki patlama sebebiyle su kesintisi yaşandığını ve sulama yapılamadığını, su kesintisi olan dönemde müvekkilinin uğradığı zararların tespiti için aynı tarihte Bismil Asliye Hukuk Mahkemesine delil tespiti için başvuru yapıldığını, aynıgün mahkeme kararıyla keşif yapıldığını, delil tespitinde bilirkişiler tarafından 101.759 TL zararın oluştuğu yönünde görüş verildiğini,bunun üzerine 24/04/2018 tarihinde davalı idarelere başvurularak uğranılan 101.759 TL zararın ödenmesinin istenildiğini, istemlerinin zımnen reddedildiğini ifade ederek, uğranılan 101.759 TL zararın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi 22/05/2019 tarih ve E.2018/1248, K.2019/1143 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek,davanın reddine karar vermiştir.

3. Gaziantep Bölge Îdare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesi 04/02/2021 tarih ve E.2019/2945, K.2021/240 say1 ile, ".birlik ana statüsünün DSi Genel Mūdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça onaylanması sonucu sulama birliklerinin tüzel kişilik kazanacağı, tüzel kişilik kazanıncaya kadar Dsf Genel Müdürlüğü ile Bakanlık tarafından tesis edilen işlemin idari işlem olduğu açık olup, sulama birliğinin tüzel kişilik kazanmasından sonra meydana gelen uyuşmazhıkların adli yargı yerinde çōzümleneceği..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararı kaldırarak dosyanın görev yönünden bir karar verilmek üzere mahkemesine iadesine karar vermiştir.

4. Diyarbakır 1. Ídare Mahkemesi 16/03/2021 tarih ve E.2021/482, K.2021/397 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevinde bulunduğundan bahisle davanın, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Anayasanın 127. maddesinin son fikrasında; mahallî idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile, kendi aralarında Bakanlar Kurulunun izni ile birlik kurmalari, görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezi idare ile karşılıklı bağ ve ilgilerinin yasayla düzenleneceği kuralı yer almaktadır. Sulama birlikleri Anayasanın yukarıda aktarılan 127. maddesi kapsamında 5355

Sayfa : 262
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
sayıhı Mahalli İdare Birlikleri Kanununda bir mahalli idare birimi olarak düzenlenmişken, 22/03/2011 tarih ve 27822 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 21. maddesi ile 5355 sayılı Kanun'un sulama birliklerini düzenleyen 19. maddesi yürüriükten kaldırılarak, sulama birliklerinin 5355 sayılı Kanun ile olan bağlantısı sona erdirilmiştir.5355 sayılı Kanun'da aralarında sulama birliklerinin de yer aldığı birlikler yerel yönetim niteliği taşımakta ve bu şekilde örgütlenmekte iken, sulama birliklerini ayrıca ve õzel olarak düzenleyen 6172 sayılı Kanun ile sulama birliklerinin 5355 sayılı Kanun'da öngörülen şekli ile yerel yönetim olarak nitelendirilmediği anlaşılmaktadır.

Bu haliyle birlik ana statüsünün DSi Genel Müdürlüğü'nün bağlı olduğu Bakanlıkça onaylanması sonucu Sulama Birliklerinin tüzel kişilik kazanacağı, tüzel kişilik kazanıncaya kadar DSi Genel Müdürlüğü ile Bakanlık tarafından tesis edilen işlemin idari işlem olduğu açık olup, Sulama Birliğinin tüzel kişilik kazanmasından sonra meydana gelen uyuşmazlıkların adli yargı yerinde çõzümleneceği kuşkusuzdur."
5. Davacı vekili, bunun ūzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Bismil 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/01/2022 tarih ve E.2021/178, K.2022/22 sayı ile, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davasıkapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı gerekçesiyle, mahkemelerinin görevsizliğine, davanın usulden reddine; karar kesinleştiğinde Uyuşmazlık Mahkemesi Kanununun 19. maddesi gereğince yargı yolu uyuşmazlığın çōzülmesi yolunda dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar, istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anavasa'nın 168, maddesi söyledir:
...wb 
Devlet bu hakkımı belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağhıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir."
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"... İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayıhı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2. maddesi şöyledir:"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı karamamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. 2577 savılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir 
-.......davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
11. Avnı Kanun'un "Doğrudan doğruva tam vargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
.ga..•,,.süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gūn içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 263
2. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngõrülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
12. 18/12/1953 tarihli 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1-23.maddeleri 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Karamname'nin 69. maddesi uyarınca ilga edilmiştir.
13. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı "Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi"nin "Onuncu Bölüm"ünde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Kararnamenin "Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri"başlıklı 121. maddesinin 1. fikrasının ilgili bentleri şöyledir:
" (1) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek.
b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarında mevcut parsellerin tamamını veya aksamını gösterir harita ve planları yapmak veya yaptırmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptırmak.

g) Bu maddede belirtilen tesislerin çalıştırma, bakım ve onarım dâhil işletmelerini yürütmek.
g) Bu maddede belirtilen işlerle ilgili olmak üzere rasat, tecrübe, istatistik, araştırma ve her türlū istikşaf işlerini yapmak;ezcümle toprağın cins ve karakterini, yetiştirilecek mahsul nevilerini ve elde edilecek zirai, iktisadi faydaları ve verimlilik derecelerini tespit etmek; bu mevzularda gerekirse ilgili bakanlk ve kurum ve kuruluşlardan faydalanmak, amenajman planları hazırlamak ve bunlarıtemin edecekleri fayda ve ele alınmalarındaki zaruretlere göre seçmek, sıralamak ve Bakanlığa teklif etmek.
h) Bu maddede belirtilen işlerin her türlü etüt ve projelerini yapmak veya yaptırmak.
1) Tesislerin yapılması hususunda her türlü mali imkânları araştırmak ve icabı halinde ortaklıklar kurulmasını Bakanlığa teklif etmek ve Cumhurbaşkanı kararı ile uzun vadeli iç ve dış istikrazlar yapmak..."
14. DSÎ Genel Mūdürlüğünün görev ve yetkileri kapsamında çıkarılan, sulama birliklerine ilişkin 08/03/2011 tarih 6172 sayılıSulama Birlikleri Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle gõrevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

(2) Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükūmlerine tabidir."
15. 6172 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başhıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakan: DSİ'nin bağlı olduğu Bakanı,
b) Bakanlık: DSİ'nin bağlı olduğu Bakanlığı
c) Birlik: Sulama birliğini,
ε) Birlik ana statüsü: Çerçeve ana statüye uygun olarak kurucular kurulu tarafından hazırlanarak Bakanlıkça onaylanan metni,
d) Çerçeve ana statü: Sulama birliklerinde (...) bütçe, borçlanma, borçların ōdenmesine ilişkin esaslar, alacakların tahsili,tarifeler, harcama usulū, yatırım programı, personel istihdamı, tasfiye ve benzeri hususların düzenlendiği, Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık ile Çevre ve Şehircilik, Maliye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıklarının görüşü alınarak Bakanlık tarafindan hazırlanan metni,
e) Devir: DSî tarafindan inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama maksathı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunun, DSí ve birlik arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca birliklere devredilmesini,
f) DSÎ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
g) Görev alanı: DSi'ce belirlenen ve suyun kullanım maksadına göre, proje alanı içerisinde kalan sulama alanlarınıi,
g) (Mülga: 19/4/2018-7139/46 md.)
h) Katılım payı: Su kullanıcılarının birliğe ilk katılımlarında, (...) birlik ana statüsünde belirlenen şartlar dahilinde, arazinin her bir dekarı için belirlenen ve bir defaya mahsus olmak üzere alınan payı,
1) Ortak tesis: Birlik tarafindan devralınan sulama tesisine hizmet eden fakat devir kapsamı dışında kalan ve DSł'ce işletilen tesisleri,
i) Su kullanıcısı: Görev alanında sulama yapan veya yapacak olan gerçek ya da tüzel kişiyi,
j) (Değişik:19/4/2018-7139/46 md.) Su kullanım hizmet bedeli tarifesi: Su kullanıcılarına suyun ulaştınılması, birliğin tüzel kişilik kazanmasından ōnce görev alanı içinde açılmış olan yeraltı suyu kuyuları ile yapılanlar da dâhil olmak üzere sulamadan dönen fazla suyun uzaklaştırılması, birliğin sorumluluğundaki sulama tesisinin mütemmim cüzü olan servis yolları için birlikçe yapılan yönetim, bakım ve onarım, yatırım geri ödeme, fl.sman, personel, mal ve hizmet alım ve enerji kullanım giderleri gibi her türlū gideri karşılayacak şekilde, sulama birliklerince su kullanım hizmet bedellerinin belirlenmesinde asgari değer olarak alınan ve Bakan tarafından onaylanan tarifeyi,
k) Tesis: Umumi sulardan faydalanmak üzere geliştirilmiş, sulama maksadıyla inşa edilen su yapılarımı veya tesisleri,
1) (Mülga: 19/4/2018-7139/46 md.)
m) Yerleşim birimi: 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa gõre belediye teşkilatı ya da 18/3/1924 tarihli ve 442sayılı Köy Kanununa gōre köy tüzel kişiliği oluşmuş yerleşim yeri ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde olup belde belediye ve köy tüzel kişiliğini kaybetmesi sonucu mahalleye dönüşen ancak halen tarımsal faaliyetlerini devam ettiren yerleşim yerlerini,
ifade eder."

Sayfa : 264
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
16. 6172 sayılı Kanun'un "Birliğin görev alanı ve çalışma konuları" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Birliklere devredilen tesislerin hizmet alanı, birliklerin görev alani olup sınırları, kapsamı ve ismi DSi tarafindan belirlenir.
(2) Bir görev alanı içerisinde aynı amaçla birden fazla birlik kurulamaz.
(3) Birlik, devraldığı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu 
çerçeve ana statüde ve devir sözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür.
(4) Birliğin çalışma konuları şunlardır:
a) Görev alanı içerisinde yer alan tesislerin işletme, bakım, onarım, yõnetim ve 
yenileme hizmetlerini usul ve esaslarına uygun olarak yapmak.
b) Katılım payını, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezaları tahsil etmek.
c) Devraldığı tesislerin yatırım bedellerini geri ödemek.
ε) (Değişik:5/3/2022-7381/27 md.) Devraldığı tesisi DSf'nin onayını almak suretiyle geliştirmek bu tesis ile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptırmak, yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak üzere sulama tesisinin mütemmim cüzü olacak şekilde projeler geliştirmek, enerji tesisleri kurmak ve işletmek veya diğer kurum ve kuruluşlar tarafından geliştirilen, kurulan yenilenebilir enerji tesislerini devralarak işletmek, sulama birliğinin feshi hâlinde tesisleri çalışır hâlde DSł'ye devretmek.
d) Görev alanı içerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitki desenini Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ilgili birimleri ile işbirliği yaparak planlamak.

e) Görev alanı içerisinde öngörülen üretim hedeflerinin gerçekleşmesine katkıda bulunmak üzere gerekli tedbirleri almak.
f) Sulama ve diğer tarımsal konularda faliyet gösteren kurumlarla işbirliği yaparak araştırma, geliştirme ve eğitim çalışmalarında bulunmak.

g) Amaç ve görevleri ile ilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek.
ğ) Ortak tesisler için DSİ'ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarından kendi payına düşen miktarı ödemek.
h) (Ek:5/3/2022-7381/27 md.) Görev sahası dâhilinde, işlenmeyen ve tarım yapılmayan gerçek ve tüzel kişilere ait tarım arazilerini Dsf'ce düzenlenecek usul ve esaslar dâhilinde, kiralayarak tarımsal üretim yapmak veya yaptırmak."
17. 6172 sayılı Kanun'un "Denetim ve birlik mallarının durumu" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 19/4/2018-7139/49 md.)
(1) Birliklerin denetimi DSi veya Bakanlık tarafından yapılır. Birlikler mali yönden yılda bir defa ayrıca Maliye Bakanlığının denetimine tabidir. Bu denetimler sonucunda dūzenlenecek raporların bir örneği, gerekli işlemlerin yapılması için Bakanlığa gönderilir.
(2) Denetim sonucunda birliğin zarara uğratıldığının tespit edilmesi halinde 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu MalîYönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi hükümleri uygulanır.

(3) Birlikler, Sayıştay tarafindan doğrudan denetlenebilir 
(4) Birliğin devraldığı sulama tesisi ve bütünleyici parçaları Devlet malı olup, bunlara zarar verenler hakkında 5237 sayılıKanunun kamu malına zarar verme ile ilgili ceza hükümleri tatbik olunur."
18. 6172 sayılı Kanun'un "Birlik tüzel kişiliğinin sona ermesi" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 19/4/2018-7139/50 md.)
(1) (Îptal: Anayasa Mahkemesi'nin 16/7/2020 tarihli ve E.: 2018/104, K.: 2020/39 sayılı Kararı ile.)
(2) Birliğin tasfiyesi DSİ tarafından yürütülür. Tasfiyenin usul ve esasları çerçeve ana statü ile düzenlenir.
(3) Tüzel kişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafından işletilen sulama tesisleri hakkında 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılıDevlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uygulanır."
19. 6172 sayılı Kanun'un, 19/04/2018 tarihli, 7139 sayılı Kanun'un 53. maddesi ile ilga edilmeden önceki 13. maddesinin (2)numaralı fıkrası şöyledir:
"(2) Birlikler 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve Îflas Kanunu hükümlerine göre alacaklarını tahsili yoluna başvurur."
20. 6172 sayılı Kanun'un, 19/04/2018 tarihli, 7139 sayılı Kanun'un 53. maddesi ile ilga edilmeden önceki "Birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumu" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Birliğin görev alanında bulunan tesisten istifade eden su kullanıcıları, birlik üyesi olmasalar dahi, bu Kanunda ve birlik ana statüsünde õngörülen esaslar çerçevesinde, sulama işletme faaliyetlerine ilişkin olarak alınan kararlara diğer birlik üyeleri gibi uymaya ve yükümlülüklerini zamanında yerine getirmeye mecburdur. Üye olmayan su kullanıcılarının sulamadan faydalanmayla ilgili haklarıkısıtlanamaz. Ancak, mali mükellefiyetleri birlik meclisi kararı ile iki katına kadar artırılabilir."
21. 19/04/2018 tarihli, 7139 sayılı Kanun'un 51. maddesi ile 6172 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1. madde şöyledir.
"(1) Birlik görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzel kişi sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorundadır.

(2) İlk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere (...) katılım payı tahsil edilir.
(3) Birlik üyeleri birlik tarafından tahakkuk ettirilen su kullanım hizmet bedelini ve borçlarını düzenli olarak ödemek, birlik tarafindan su yetersizliğine bağlı olarak yapılan ekim planlamasına uymak, sulama planlaması ve su dağıtım ve münavebe programlarına katılmak, arazisi üzerinde yer alan sulama tesisini korumak, kişisel kusurlarından dolayı meydana gelen zararları gidermek, aksi takdirde bu zararları gidermek için birliğin yapacağı her türlü harcamayı birliğe õdemek, birliğin sorumluluğunda olan tesisler ile kullanılan her türlü ekipmana zarar vermemek, zarar verilmesi durumunda bu zararı tazmin etmek, birliğin sorumluluğunda olan tesisler üzerinde yapılan işletme, bakım ve onarım çalışmaları için arazisine girilmesine izin vermek ve sulama tesisinden faydalanma sözleşmesini imzalamak zorundadır.

(4) Su kullanıcısı olma vasfını kaybedenlerin üyelikleri resen sonlandırılır.
(5) Birlikler gelirlerini, birlik ana statüsünde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tahsil eder. Birlikler vadesinde ödenmeyen alacaklarını genel hükümlere gōre tahsil eder.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 265
(6) Birlik görev alanı dışında kalan su kullanıcılarından, suladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmet bedelinin iki katıücret alınır.(...)

22. 6172 sayılı Kanun'un "Mevcut birlikler" başlıklı Geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahalli Îdare Birlikleri Kanununa göre kurulmuşolan sulama birlikleri onsekiz ay içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirmek zorundadır. Aksi takdirde bu birliklerin tüzel kişiliği kendiliğinden sona erer ve bu birlikler valinin görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında; defterdarlık, tarım il müdürlüğü, DSi bölge müdürlüğü ve il mahalli idareler müdürlüğü yetkililerinden oluşan tasfiye komisyonu tarafından en geç iki ay içinde tasfiye edilir.Birliğin tüm hak, alacak, borç ve 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olmayan personeli ile birliğe ait taşınır ve taşınmazlar bu Kanuna istinaden kurulan yeni birliğe devrolunur.

(2) Kurulmuş olan sulama birliklerinde 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan personel, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilecek ihtiyaca göre kadroları ile mükteseplerine uygun olarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredilir.

(3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan birliklerde sözleşmeli personel statüsūnde çalışanlar, mevcut statüleri ile istihdam edilmeye devam olunur. Birlikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mevcut statüleri devam edenler dışında yeni sözleşmeli personel istihdam edemezler.

(4) Bakanlık DSİ'nin teklifi üzerine birliklerin, bu maddeye göre yeniden kurulmaları sırasında görev alanlarında değişiklik yapmaya yetkilidir."
23. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Kanunun şümulü" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrasısõvledir:
.."Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafi,vergi cezasi, para cezası gibi asli, gecikme zammi, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mūtevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masraflarıhakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.'
24. 26/07/2018 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylandığı anlaşılan Sulama Birliği Çerçeve Ana Statüsünün;
i. "Birlik Üyeliği" başlıkl 8. maddesi şöyledir:
"(1) Birlik görev alanı içerisinde tapuda kayıtlı arazi sahibi olmak veya arazi kiralamak suretiyle tarımsal üretimde bulunan her su kullanıcısı gerçek ve tüzel kişi, tesisten faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorundadır.

(2) Aynı arazi üzerinde miras ortaklığı, payh mülkiyet vb. sebeplerle birden fazla malikin bulunması halinde su kullanıcısıgerçek ya da tüzel kişilerin birliğe üyeliğinde diğer ortak ve/veya pay sahiplerinin muvafakatı istenir."
ii. "Birlik Hizmetlerinden Faydalanma" başlıklı 30. maddesi şöyledir;
"(1) Birlik hizmetlerinden faydalanmak isteyen görev alanı içindeki su kullanıcılarının Sulama Tesisinden Faydalanma Sõzleşmesini imzalamaları ve birliğe üye olmaları zorunludur.

(2) Birlik görev alanı dışındaki (şebeke dışı) su kullanıcıları ise bu statünūn 6'ncı maddesindeki şartların sağlanması durumunda yıllık su kullanım sözleşmesi imzalayarak birlik hizmetlerinden faydalanabilirler. Bu durumdaki su kullanıcıları birlik üyesi olmasalar dahi, sulama işletme faaliyetlerine ilişkin olarak birlik başkanığı tarafından alınan kararlara diğer birlik üyeleri gibi uymaya ve yükümlülüklerini zamanıda yerine getirmek zorundadır.

(3) Birlik görev alanı dışında kalan su kullanıcılarıdan, suladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmet bedelinin iki katıücret alnır."
B. Yargı Kararları
25. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:
“İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülū İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olmasısebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülūnün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atilabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
26. 27/11/2020 günlü ve 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/07/2020 tarihli ve E.2018/104,K.2020/39 sayılı kararında değinilen 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu kapsamındaki sulama birliklerinin hukuki statüsüne ilişkin gerekçe ve tespitlerin bir kısmı şu şekildedir:
"Anayasa, kanunlar ve CBK ile kamu tüzelkişiliklerine birçok alanda, kuruluş amacına özgü hukuksal durumlar tanınmaktadır.Ayrıca, kamu tüzelkişileri, nitelikleri ve özellikleriyle bağdaştığı ölçüde, ōzel hukuk tüzelkişilerinin özel hukuk hükümlerine göre sahip olduğu hakları kullanabilmektedir (AYM, E.2006/61, K.2007/91, 30/11/2007). 6172 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sulama birliklerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip oldukları ve Kanun'da hüküm olmayan hâllerde özel hukuk hükümlerine tabi olacakları belirtilmektedir." (§ 243 )

.."Kamu tüzelkişileri, devlet tarafından kamu yararının gerçekleştirilmesi amacıyla kurulan, kamu gücū ayrıcalıklarıyla donatılan tüzelkişilerdir. Bu tüzel kişilerin özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak üstün ve ayrıcalıklı yetkilere sahip olmasıyla güdülen amaçise kamu yararının sağlanması ve kamu hizmetinin en iyi şekilde yerine getirilmesidir.


Sayfa : 266
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sulama birliklerinin kuruluşu, yapısı, görev ve yetkileri, mali hükümleri, personel istihdamı, denetimi, tüzelkişiliğinin sona ermesi 6172 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Bu birliklerin özellikle kuruluşları, görev alanları ve denetimlerinde DSf'nin onay ve yetkisi bulunmaktadır. Sulama birlikleri Anayasa'da õzel olarak düzenlenmemiş olup organlarının seçimle oluşmasında artayasal bir zorunluluk bulunmamaktadır. Sulama birliklerinin temel organı olan başkanlığın oluşumu Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında geçen idarenin kanunla düzenlenmesi ilkesi ile ilgili olup Anayasa'da õzel olarak düzenlenmeyen hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarımın organlarının belirlenmesinde kanun koyucu takdir yetkisine sahiptir. Birlik başkanlarına tanınan idari para cezasıverme yetkisi de bu kapsamda kanun koyucunun takdir yetkisindedir.

Diğer yandan sulama birliklerinin kamu personeli arasından Bakan tarafindan seçilen başkan tarafından temsil edileceği ve yönetileceğine, başkanlığın ise başkan ve başkanlık hizmetlerini yürüten diğer personelden oluşacağına dair birlik başkanının belirlenme usulü, başkanlığın oluşumu, görev ve yetkileri ile ilgili hususlar Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fikrası kapsamında kalmaktadır.Anayasa'nın anılan hükmüne göre memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Dava konusu kurallarda da birlik başkanının belirlenme usulü, idari para ceza verme yetkisini de içeren görev ve yetkileri kanunla düzenlendiğinden kanunilik ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır." ( § 252-254 )
"Kamu tüzelkişilikleri devam eden birliklerin feshine karar verilmesi ise kamu tüzelkişiliklerinin sona ermesine yol açacaktır.Kanun'un 20. maddesinin (3) numaralı fikrasında tüzelkişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafindan işletilen sulama tesisleri hakkında 6200 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Anayasa'nın 123. maddesinin ūçüncü fikrası "Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" şeklinde iken 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile “Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki Anayasa hükmüne göre kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK'yla kurulabilir. Aynı şekilde bir kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılır. 6771 sayılı Kanun'dan önceki dönemde yürürlükte olan "Kamu tüzelkişiliği, ... kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" hükmü yürürlükte olmadığından kamu tüzelkişiliğinin artık kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulması veya kaldırılması mümkūn değildir.

Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan kamu tüzelkişiliğinin, kanunla veya CBK ile kurulacağı şeklindeki düzenleme kamu tüzelkişiliğine sahip sulama birlikleri yönünden de geçerlidir. Kamu tüzelkişiliğinin veya organlarının kanunla veya CBK'ya dayanılarak kurulması zorunluluğu, kamu tüzelkişiliğinin veya organlarının ortadan kaldırılması bakımından da geçerli olacaktır. Bu durumda bir kamu tüzelkişiliği de ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılabilir. Dolayısıyla birliklerin DSİ'nin teklifi üzerine Bakan onayı ile feshedileceğini öngõren dava konusu (1) numaralı fikra Anayasa'nı 123. maddesinin üçüncü fikrasıyla bağdaşmamaktadır."
( §260-262 )
"Sulama birlikleri, DSİ'nin belirlediği sulama alanlarımda sulama işletmeciliği konusunda hizmet vermek için kurulan, sulama tesislerinin işletme, bakım ve yönetim sorumluluklarını üstlenen, kamu yararının ve kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik faaliyet gösteren kamu tüzelkişiliğine sahip hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Dolayısıyla sulama birliklerinin sundukları hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır. Kanun'un ek 1.maddesinin (1) numaralı fikrasında ise birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişiden ilk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere kural uyarınca DSI'nin belirlediği katılım payı tahsil edilmektedir." ( § 272 )

"6172 sayılı Kanun'da 7139 sayılı Kanun'la yapılan değişikliklerle sulama birliklerindeki birlik meclisi, yönetim kurulu ve denetim kurulu organları kaldırımış, birliklerin sadece başkanlıktan oluşacağı kabul edilmiş ve birlikler yeniden yapılandırılmıştır.Dolayısıyla kaldımılan organlarla ilgili dūzenlemeleri içeren kural ile yeniden yapılandırma sonucunda en üst yõneticinin görevine son verilebilmesi, alacakların tahsili, gözlemciler ile birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumuna ilişkin kurallar da yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun'un yürürlükten kaldınlan 19. maddesinde birliğe üye olmayan su kullanıcılarının yükümlūlüklerini yerine getirmek koşuluyla tesislerden faydalanabilecekleri öngörülmüş iken 6172 sayılı Kanun'a 7139 sayılı Kanun'la eklenen ek 1. madde ile birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Sulama birliklerinin kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu, Anayasa'da özel olarak düzenlenmediği ve Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca anılan birliklerin teşkilatlarını ve bu bağlamda organlarını belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğu gözetildiğinde anılan takdir yetkisi kapsamında kanun koyucu tarafından kuralla Anayasa'nın 44. maddesinde ifade edilen toprağın verimli olarak işletilmesini koruma ve geliştirme amacına ulaşma bakımından daha etkili ve elverişli görülen farklı bir yapılanma öngörülmesinin sonucu olarak önceki yapılanmaya ilişkin hükümlerin madde metinlerinden çıkarılmasında veya yürürlükten kaldırılmasında Anayasa'ya aykırı bir yõn bulunmamaktadır." ( § 315-316 ).

27. Uyuşmazlık Mahkemesinin 04/05/2015 tarihli ve E.2015/166, K.2015/272 sayılı kararında, özetle; "sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de; .…. Sulama Birliği bu hizmeti, ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve õzel hukuk kurallarına gōre yūrütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanaği, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerin yapılmaması durumunda davalı alacağını, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkındaki Kanun hükümlerine göre değil, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu hükūmlerine göre tahsil etmektedir. Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Beyan Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı söz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan õzel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır. Ortada davacı ile davalı birlik arasında yapılmış bir sulama beyan sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çõzümlenesi gerekeceğinden, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir." denilerek, uyuşmazlığa konu davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna hükmedilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 267
A. İlk ÎInceleme 
28. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, taraflari, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir 

29. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinlesmis gõrevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, ołumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

30. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren mercin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.)Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

31. Kanun koyucu, 14. maddeye gõre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözūme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha õnce gõrevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

32. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, karar kesinleştiğinde Kanun'un 19. maddesi gereğince yargı yolu uyuşmazlığın çözülmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil,dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

33. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
34. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, incelemenin sağlıklı yapılması amacıyla idari yargı dosyasinın aslının Mahkemesinden temin edildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
35. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görūşülüp dūşünüldü:
36. Dava, tarımla uğraşan davacımın tarlalarına davalı Birlik tarafindan 2017 yılı yaz döneminde, su kesintisi nedeniyle yeterli su verilmemesi nedeniyle ürün kaybı yaşaması sonucu uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce tazmini istemiyle açılmıştır.

37. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine gōre, davalı konumunda bulunan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile Sulama Birliğinin, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla kamu tüzel kişiliğini haiz, kanunla kurulmuş kamu kuruluşları olduğu anlaşılmaktadır.

38. Bununla birlikte, bu kuruluşların kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin õzel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mı doğduğunun irdelenmesi gerekmektedir.

39. Sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de; Sulama Birliği bu hizmeti, ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanağı, kamu gücūne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmakta olup taraflar arasındaki sözleşmeden doğan alacaklarin tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkındaki Kanun'un ilgili hükümleri uygulanmamaktadır.


Sayfa : 268
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
40. Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Beyan Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görūnümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sõzleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı sõz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır.
41. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı ile Birlik arasında, Birliğin temin edeceği suyun kullanımi, ödemelerin şekli konusunda 01/07/2015 tarihli bir sözleşme imzalandığı, sözleşmenin 2015-2019 sulama sezonlarımı kapsadığı anlaşılmıştır.
42. Buna göre uyuşmazlığın Malabadi Sulama Birliği Başkanlığına yönelik kısmının, sözleşme ilişkisinden kaynaklandığınıkabul etmek gerekmektedir.

43. Tüm bu açıklamalara göre, önümüzdeki dosyada, ekili arazilerindeki bitkilerine, davalılardan Malabadi Sulama Birliği tarafindan gerekli suyun verilmediğinden bahisle uğranıldığı õne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, anılan Birliğe yönelik kısmının adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

44. Davanın davahılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ilişkin kısmıma gelince:
45. Olayda davacı tarafindan tarlalarına davalı Birlik tarafindan 2017 yılı yaz döneminde, su kesintisi nedeniyle yeterli su verilmemesi nedeniyle ürün kaybı yaşaması sonucu uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı yanında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü de hasım gösterilerek dava açılmıştır.

46. Bu durumda görev uyuşmazlığına konu davanın Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yönelik kısmının, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden ya da eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulügerekir.

.47. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığımın yargısal denetiminin, 2577 sayılıKanun'un 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

48. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bismil 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı yönünden reddi, DSi Genel Müdürlüğü yönünden kabulü, Mahkemenin 25/01/2022 tarih ve E.2021/178,K.2022/22 sayılı görevsizlik kararının Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı yönünden verilen kısmının kaldırıması, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin 16/03/2021 tarih ve E.2021/482, K.2021/397 sayıl görevsizlik kararının DSİ Genel Müdürlüğü yönūnden kaldırılmasıgerekmiştir.

. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde kısmen ADLİ, kısmen İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bismil 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı yönünden REDDİNE, DSi Genel Müdürlüğü yönünden KABULÜNE, Mahkemenin 25/01/2022 tarih ve E.2021/178, K.2022/22 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ Malabadi Sulama Birliği Başkanlığı yönünden verilen kısmının KALDIRILMASINA, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin 16/03/2021 tarih ve E.2021/482, K.2021/397 sayılı kararının DSİ Genel Müdürlüğü yönünden KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/67KARARNO : 2023/99KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : İcra Dairesince yapılan ihale sonucu satın alınan taşınmaza ilişkin olarak yersiz tahsil edildiği ileri sūrülen %18 katma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 269
KARAR 
Davacı: M.D.

Vekili : Av. Orhan ŞAHİN 
Davah : Küçükköy Vergi Dairesi Müdürlüğü
Vekili : Av. Burcu ÖRENÇ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Gaziosmanpaşa 2. İcra Mūdürlūğünün 2018/1470 Tal. sayılı dosyasından satışı yapılan tarla vasıflı taşınmazın 19/10/2020 tarihli müzayedede müvekkili tarafindan satın alndığıni, Icra Müdürlüğünce re'sen düzenlenen %18 oranlı KDV beyannamesi ile davalı Küçükköy Vergi Dairesi Müdürlüğünce 129.870 TL KDV tutarının kanuna aykırı olarak müvekkilinden tahsil edildiğini, yatırılmadığı takdirde ihale feshedileceğinden bu bedelin zorunlu olarak yatırıldığını, 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 17/4-r maddesi uyarınca dava konusu taşınmazın satışının KDV'den istisna tutulduğunu, bu nedenle bu taşınmaz satışından dolayı KDV alınmasının yasal dayanağının bulunmadığını ifade ederek; ödenen 129.870 TL KDV'nin, õdeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak müvekkiline iadesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Îstanbul 10. Vergi Mahkemesi 21/04/2021 tarih ve E.2020/3110, K.2021/1017 sayı ile, mevzuat hükümleri ve somut olayın birlikte değerlendirilmesinden, İcra Müdürlüğü tarafından yürütülen takip kapsamında yapılan ihale sonucunda alman taşınmaza ilişkin,icra müdürlüğünce verilen %18 oranında KDV δdenmesine dair kararın, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yolu ile İcra Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığıhususunda karar vereceği, adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazhığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı, vergi mahkemesinin görevine giren genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin olmadığı ve dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde adli yargımahkemelerinin görevli bulunduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesi 23/09/2021 tarih ve E.2021/3131, K.2021/2237 sayi ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Gaziosmanpaşa 2. Ícra Hukuk Mahkemesi 04/11/2021 tarih ve E.2021/785, K.2021/662 sayı ile, somut olayda, ihale konusu taşınmaza ilişkin KDV oranının %18 olduğu belirtilerek satış kararı doğrultusunda gerekli yerlerde ve vasıtalarla ilan edildiği, İİK'nun 16/1. maddesinde õngõrülen yasal sürede icra mahkemesine başvurularak KDV oranının şikayet konusu yapılmadığı, bu durumda ihale alıcısı, ihale şartlarını bilerek ihaleye girmiş ve ihale konusu taşınmazı verdiği teklif ile alındığı, buna göre, herkes için kesinleşmiş olan "ihale şartları" çerçevesinde yapılan ihaleden sonra KDV'nin daha düşük (%0 oranı üzerinden) uygulanması talebinin icra mahkemesinde ileri sürülemeyeceğini, nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin benzer yöndeki 2017/8537 esas, 2017/ 12550 karar sayılıiçtihatları da göz önünde bulundurulduğunda şikayetçinin talebinin mahkemelerince kabule değer görülmediğinden şikayetin esastan reddine karar vermiş,bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 20/10/2022 tarih ve E.2021/4277, K.2022/2989 sayı ile, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK'nın 353/l-b.2. maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davacıın davasının HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı söyledir:
,.".. Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi (davayı esastan inceleyebilmesi) için varlığı veya yokluğu gerekli olan hâllere dava şartları denir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin 1. bendinin (b) alt bendi gereğince yargı yolunun caiz olmasıdava şartı olup 115. maddesine göre ise mahkeme, dava şartlarımın mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Dava şartı noksanhığının tespit edilmesi halinde ise 6100 sayıh Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden ret kararı verilmesi gerekmektedir.

Somut olayda; Katma Değer Vergisi'nin tahsil edildiği noktasında tartışma bulunmamaktadır. Bu bağlamda verginin iadesinin muhatabı vergi dairesi olmuştur. Bu kapsamda açılan davada da; 3065 sayılı Kanun hükümleri gereğince katma değer vergisine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümū görevi, idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunmaktadır. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 2021/524 Esas, 2022/120 Karar no ve 28/02/2022 tarihli kararı da aynı doğrultudadır.
O halde Mahkemece yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Bu nedenle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nun 353/l-b.2. maddesi gereğince kaldırımasına, yeniden esas hakkında davacının davasının HMK'nun 114/1 -b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki hükūm kurulmuştur."
III.İLGİLİ HUKUK 

Sayfa : 270
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
6. T.C. Anayasası'nın 73. maddesi; "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır." hükmünü içermektedir.

7. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanunun Şümulü" başlıklı I. maddesinde, bu kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılıolanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiş, "Vergi Davalarının Konusu" başlıkı 378. maddesinin 1. fikrasında da; vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine õdemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması gerektiği açıklanmış, ayrıca aynı Kanun'un 116. ila 123. maddelerinde tarifi yapılan ve kapsamıgösterilen vergi hataları nedeniyle ilgililerin 5 yıllık zamanaşımi süresi içinde idareye başvurup haklarında yapılan vergilendirme hatalarının düzeltilmesini ve haksız ödenen vergilerin iadesini isteyebilecekleri öngörülmüştür.

8. Diğer yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 3/d bendinde; müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışların katma değer vergisi konusunu teşkil eden işlemlerden olduğu hükme bağlanmış, aynı Kanun'un 40.maddesinin 5. fikrasında, Maliye Bakanlığının, bu Kanunun 17. maddesinin, 1. fikrasında sayılan kurum ve kuruluşlara, sadece vergiye tabi işlemlerin bułunduğu dönemler için beyanname verdirmeye, beyanname yerine kaim olmak üzere işleme esas belgeleri kabul etmeye, bu mükelleflere ait verginin beyan ve ödeme zamanı ile tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiş;söz konusu yetki çerçevesinde, Katma Değer Vergisi Uygulama Genel Tebliği'nin "İcra Dairelerinde Yapılan Satışlar" başlıkhı 6.2bölümünde, 3065 sayılı Kanun'un (l/3-d) maddesi uyarmca müzayede yoluyla satış yapan icra dairelerinin, katma değer vergisi uygulamasında yapılan satışlarla ilgili katma değer vergisinin beyanı ve õdenmesi ile ilgili işlemleri ne şekilde yürūteceği yönünde açıklamalara yer verilmiştir.

9. 2576 sayılı Bölge Îdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalari,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazhıklara iliskin davalar.

,2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Ídari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; davaya ilişkin bilgi ve belgelerin dosyada yer aldığı anlaşıldığından, idari yargı kararının kesinleşme durumuna ilişkin bilginin Mahkemesinden temin edilmesiyle yetinildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportõr-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 271
13. Dava, İcra Müdürlüğünce yapılan ihale üzerine satın alınan taşınmazın satın alma bedeli üzerinden %18 oranında hesaplanarak ödenen katma değer vergisinin, istisna kapsamında olduğu ve ödenmemesi gerektiği ileri sürülerek, yersiz tahsil edilen katma değer vergisinin iadesi istemiyle açılmıştır.

14. Olayda; Îcra Müdürlüğünce yapılan ihale üzerine alınan taşınmazın satın alma bedeli ūzerinden hesaplanarak Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırılan katma değer vergisinin iadesi istenilmektedir. Bu vergi dayanağını 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'ndan almaktadır. Mükellefi ve uygulanacağı oran anılan Kanun hükümleri uyarınca belirlenmektedir. Taşınmaz tesliminin icra veya iflas idaresince yapılan ihale yoluyla gerçekleşmesi ve teslim bedeli üzerinden hesaplama yapılarak verginin tahsil edilmesi, bu işlemi özel hukuk ilişkisine dönüştürmemektedir.

15. Bu itibarla, taşınmaz tesliminin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre vergi istisnası kapsamında bulunup bulunmadığının, vergiye tabi olması halinde hangi oranda vergi hesaplanması gerektiğinin tespitine yönelik olarak, 3065 sayılı Kanun ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre inceleme yapılması gerekmektedir. Bu yoldaki incelemeyi yapma görevi, 2576 sayılıBölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun maddeleri uyarınca Vergi Mahkemesine verilmiştir.

16. Bu durumda, ihale yoluyla satın alınan taşınmazın satın alma bedeli üzerinden hesaplanarak tahsil edilen katma değer vergisinin istisna kapsamında olduğu ileri sūrülerek õdenen katma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kanunun 2. ve 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 10. Vergi Mahkemesinin 21/04/2021 tarih ve E.2020/3110, K.2021/1017 sayılı görevsizlik kararını kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. Vergi Mahkemesinin 21/04/2021 tarih ve E.2020/3110, K.2021/1017 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyūp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyūp SARICALAR: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyūp SARICALAR: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO . : 2023/68KARAR NO : 2023/196KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : Taşınmaz Satış İhalesinin mahkeme kararı ile iptal edildiği nedeniyle, õdenmiş olan ihale bedeli davalı idare tarafından davacıya iade edilmesine karşın faizin õdenmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : K.T.
Vekili : Av. Turhan TUTUMLU Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Seferiye Füsun AYDIN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Sosyal Güvenlik Îl Müdürlüğünün 2012/7 GMS sayılı dosyasından satışa çıkarılan Izmir ili, Kemalpaşa ilçesi, Aşağı Kızılca Kōyü 101 ada, 7 parselde kayıthı taşınmazın 08/04/2013 tarihinde açık arttırma usulüyle davacıya 30.00o TL bedelle satışınin yapıldığını, söz konusu satış ihalesinin mahkeme kararı ile iptal edilmesi ūzerine satış

Sayfa : 272
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
bedeli olan 30.000 TL'nin alıcı olan davacıya iade edildiğini, fakat satışın yapıldığı tarihten iade tarihine kadar TEFE faiz oranları ile faizin hesaplanarak bu bedelin de alıcı olan davacıya iade edilmesi gerektiği yõnünde davacı tarafindan davalı idareden talepte bulunulduğunu, davalı idarece 23/01/2019 tarih ve 1290081 sayılı işlem ile, ". Müdürlüğümüzce yapılan satış işlemleri 6183 sayılıA.A.U.H.K.'na göre yapılmakta olup, yapılan satışlar aleyhine açılan ihalenin feshi davaları sürecinde satış bedellerinin nemalandırılmasıyönünde bir uygulamamız bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgide kayıth dilekçeniz ile satış bedelinin faizinin de ödenmesi yönündeki talebiniz uygun görülmemiştir." şeklinde verilen cevap üzerine, iş bu işlemin iptali istemiyle ve faiz talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ízmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/11/2019 tarih ve E.2019/77, K.2019/491 sayılı kararı ile, davacının maddi anlamda zararının oluştuğunu, davalı kurumun bu zarardan sorumluluğunun bulunduğunu, sonuç olarak satışın iptal edilmesi nedeniyle TBK'nın 217. maddesi uyarınca davacının õdemiş olduğu bedelin davalıdan faizi ile birlikte talep edebileceğini, ancak yerleşmiş Yargıtay içtihatları uyarınca yasal faiz istenebileceğinin, yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından ve bilirkişi raporlarından anlaşıldığını belirterek, davanın kısmen kabulü ile 15.400 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davalı idare vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi 21/09/2021 tarih ve E.2020/945, K.2021/1444 sayılı kararı ile, 6183sayılı Kanun'dan doğan ihtilafların hallinde kural olarak idari yargımın görevli olduğunu, bu kuralın istisnalarının aynı kanunda ayrıca gösterildiğini, adli yargının hangi işlere bakmaya görevli olduğunun açıkça belirtildiğini, 6183 sayılı Kanun uyarınca yapılan taşınmaz satışı ihalesinin feshi sonucu iade edilen bedelin ödenmeyen nemalarının ödenmesinin talep konusu edildiğini, bu halde, 6183 sayılıKanun uyarınca yapılan ihalenin tamamlanmamış olması bakımından idare olan davalının bu aşamada yapmış olduğu işlemlere yönelik eldeki davada, Mahkemece HMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca noksanlığının giderilmesi mūmkün olmayan dava şartlarından olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmesine karşın, yazılı şekilde karar verilmiş olmasının usul ve esas yönlerden hukuka aykırı olduğunu belirterek, HMK'nın 353/1-a.4 maddesi uyarınca davalıvekilinin yaptığı istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/1 1/2019tarih ve E.2019/77, K.2019/491 sayılı kararının HMK'nın 353/1-a.4 maddesi uyarınca kaldırılmasına, açıklanan yönde karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

4. İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/11/2021 tarih ve E.2021/312, K.2021/311 sayılı kararı ile, kaldırma kararına uyarak,yargı yolu caiz olmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
5. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. İzmir 5. İdare Mahkemesi 23/11/2022 tarih ve E.2022/478 sayılı kararı ile, taşınmaz satış ihalesinin Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/03/2017 tarihli ve E.2016/41, K.2017/28 sayılı kararı ile feshedildiği sabit olduğundan, şayet ihalenin feshi sonrasında taşınmaz satış bedeli davacıya ōdenmese idi, satış bedelinin ōdenmesi istemiyle açılacak olan davanin ana uyuşmazlığıihalenin feshini çözmek üzere görevlendirilmiş İcra Mahkemeleri tarafından çōzümleneceği Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıyla içtihat haline geldiğinden ve de faizin ana paranın eklentisi olduğu bilindiğinden, satış bedeline ait faizin ödenmesi istemiyle açılan iş bu davanın görūm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığını belirterek, İzmir 9.Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/312 sayılı dosyasında verilen davanın görev yönünden reddine ilişkin kararla, davanım idari yargı yerinde açılması gerektiği gerekçesiyle usulden reddedilerek kesinleşmesi üzerine mahkemelerinde iş bu dava açıldığı görüldüğünden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren adli yargı dava dosyasının ilgili mahkemeden getirtilmek suretiyle işbu dosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III İLGİLİ HUKUK 
7. 2004 sayılı İcra ve Îflas Kanunu'nun "Îhalenin neticesi ve feshi" başlıklı 134. maddesi şöyledir:"(Değisik: 18/2/1965-538/63 md.)

—.
4949/38 md.) Îhale kesinleşinceye kadar taşınmazın ne şekilde muhafaza ve idare edileceği icra dairesi tarafından kararlaştırılır. (Ek cūmleler:24/11/2021-7343/27 md.) Îhale alıcısının talebi ūzerine icra dairesi, satışı yapılan taşınmazda kira sõzleşmesine bağlı olarak oturan kişiye kira bedelini, diğer hâllerde ise taşımmazı kullanan kişiye bilirkişi marifetiyle tespit edilen aylık kullanım bedelini icra dairesine yatırmasını emreder. Îlgili, ihtara rağmen kirayı veya belirlenen bedeli icra dairesine yatırmazsa hakkında 356 ncı madde hükmü krvasen uvgulanır. Bu sekilde depo edilen bedel, ihalenin sonucuna göre hak sahibine ödenir.
.,....inci maddesinde yazılı sebepler de dâhil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıthı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikâyet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ittıla peyda ettiği kabul edilir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 273
(Ek fikra:24/11/2021-7343/27 md.) Satış isteyen alacakli, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırhı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerce yapılan ihalenin feshi talebi, ihale bedeli üzerinden nispi harca tabidir. Bu harcın yarısı talepte bulunulurken peşin olarak yatırılmak zorundadır. Talebin kabulü hålinde bu harç başka bir kimseye yüklenmez ve istem hâlinde iade edilir. Talebin reddi hâlinde ise alınan bu harç iade edilmez ve harcın kalan kısmı ihalenin feshini isteyenden tahsil edilir.
(Ek fikra:24/11/2021-7343/27 md.) Satış isteyen alacakli, borçlu, resmi sicilde kayıth ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerce yapılan ihalenin feshi talebinde, talepte bulunulurken, ilgili kişilerin muhtemel zararına karşılık olmak üzere ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat gösterilmesi şarttır. Talebin reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde genel hükümlere göre tazminat davasımın açılmaması hålinde hükmedilen para cezasının 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca tahsili için durum mahkemece tahsil dairesine bildirilir. Tahsil dairesi alnan teminattan, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde para cezasını tahsil etmezse talep hâlinde teminat ilgilisine iade edilir.
(Ek fikra:24/11/2021-7343/27 md.) İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir. Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma vapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;
.,1. Satış isteyen alacakl, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıth olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretivle ihaleve istirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,
..,,,._bakimından feragat nedeniyle,
3. İsin esasına girerek 
eder.
..


(Ek fikra: 21/2/2007-5582/4 md.) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci fikrasında tanımlanan konut finansmanından kaynaklanan alacaklar ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibinde, beşinci fikrada ver alan oran vüzde virmi olarak uygulanır.

.....yapılırsa, icra mahkemesi veya mahkeme evrak üzerinde inceleme yaparak başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde görevsizlik veya yetkisizlik kararı verir ve masrafını gider avansıdan karşılamak suretiyle dosyayı resen görevli veya yetkili icra mahkemesine gönderir. Bu kararlar kesindir.

o_(Ek fikra: 17/7/2003-4949/38 md.) Taşınmazı satın alanlar, ihaleye alacağına mahsuben iştirak etmemiş olmak kaydıyla,ihalenin feshi talep edilmiş olsa bile, satış bedelini derhâl veya 130 uncu maddeye gōre verilen süre içinde nakden ōdemek zorundadırlar.Îcra müdürü, õdenen ihale bedeli ile ilgili olarak, ihalenin feshine yõnelik şikâyet sonucunda verilecek karar kesinleşinceye kadar para bankalarda nemalandırılır. İhalenin feshine ilişkin şikâyetin kabulüne veya reddine ilişkin kararın kesinleşmesi üzerine, ihale bedeli nemaları ile birlikte hak sahiplerine ödenir 

(Değişik fikra:24/11/2021-7343/27 md.) İhale kesinleşmedikçe ve ihale konusu mal alıcıya teslim edilmedikçe veya teslime hazır hâle getirilmedikçe ihale bedeli alacaklılara ödenmez. Ihale konusu malın teslim edilemeyeceği veya teslime hazır hale getirilemeveceği durumlarda ihale icra müdürü tarafindan iptal olunarak ihale bedeli alıcısına õdenir.
.....
ıttıla tarihinden başlar. Şu kadar ki, bu müddet ihalenin yapıldığına ilişkin kararın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren 
bir senevi gecemez.


.-,-_İhalenin feshini şikayet yolu ile talep eden ilgili, vakı yolsuzluk neticesinde kendi menfaatlerinin muhtel olduğunu ispata mecburdur.

________Tescil için tapu idaresine yapılacak tebligat, şikayet için muayyen müddetin geçmesinden veya şikayet edilmişse şikayeti neticelendiren kararın kesinleşmesinden sonra yapılır.

(Mülga son fikra: 17/7/2003-4949/103 md.)"
8. 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Gayrimenkul malların haczi ve satışı" başlıkh ÜçüncüBölümde "Gayrimenkul malların, gemilerin haczi" başlıkh 88. maddesi şöyledir:
.,e,,tutulduğu daireye tebliğ edilmesi suretiyle yapılır.(Ek cümieler: 16/6/2009-5904/25 md.) Tahsil dairelerince düzenlenen haciz bildirileri,alacakli tahsil dairelerince ya da alacaklı amme idaresi vasıtasıyla, posta yerine elektronik ortamda tebliğ edilebilir ve bu tebligatlara elektronik ortamda cevap verilebilir. Elektronik ortamda yapılacak tebliğe ve cevapların elektronik ortamda verilebilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeve Malive Bakanlığı yetkilidir 

..ailesinin gecimleri icin K.i miktarda mahsulden veya satıldıkça bedelinden münasip miktarı borçluya bırakılır.
ao.,...tedbirleri alır."
9 "Haczin rehinli alacaklılara bildirilmesi" baslıklı 89. maddesi şõyledir:
.,
10. "Satış ve satış komisyonları" başlıklı 90. maddesi şöyledir:
"Değisik:15/4/2021-7316/3 md.)
(,.alacaklı amme idarelerince belirlenir. Komisyonun çalışma usul ve esaslarını belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir."
11. "Gayrimenkullere değer bicme" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
-..,,..



Sayfa : 274
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
12. "Gayrimenkullerin satış şartnamesi" başlıklı 92. maddesi şöyledir:
"Tahsil dairesi, satılacak gayrimenkul için aşağıdaki kayıtları ihtiva eden bir şartname tanzim eder:
1. Gayrimenkul malikinin adi, soyadı ve adresi,
2. Gayrimenkulūn bulunduğu mahalle, sokak ve kapı numarası, durumu ve hususi vasıfları,
3. Gayrimenkulūn artırmaya esas olarak biçilen rayiç değeri,
4. % 7,5 nispetindeki teminat tutari,
5. Gayrimenkul üzerindeki henüz vadesi gelmemiş rehinler hakkında gerekli bilgilerle, satışın, gayrimenkul üzerindeki irtifak hakları, gayrimenkul mükellefiyetleri, ipotekler, ipotekli borç senetleri, irat senetleriyle birlikte yapılacağı,
6. Gayrimenkulün rehni suretiyle sağlanmış muaccel borçlar varsa bunların müşteriye devredilmeyip satış bedelinden tercihan ōdeneceği,
7. Ne gibi giderlerin alıcıya ait olacağı.'
13. "İhalenin yapılamaması" başlıklı 96. maddesi şöyledir:
"Artırmalarda istekli çıkmadığı veya teklif edilen bedel 95 inci maddede yazılı olduğu üzere ruçhanh alacakla, masraflarıaşmadığı takdirde amme idaresince teferruğ edilinceye kadar gayrimenkul üzerindeki haciz devam eder.
Bu müddette tahsil dairesine her hangi bir istekli müracaat ettiği takdirde, bu müracaat alacaklı amme idaresince uygun görülmek şartiyle, satış için 7 günlük bir ilan yapılarak gayrimenkul 95 inci madde hükümleri dairesinde en çok artırana ihale olunur.Gayrimenkul teferruğ edilinceye kadar bir istekli çıkmadığı takdirde tahsil dairesi mahcuz malı uygun gördüğü zamanlarda satışa çıkarabilir. Bu takdirde satış ve ilan hakkında yukardaki hūkümler ve ihale için de 95 inci madde hükümleri tatbik olunur."
14. "Gayrimenkul satış bedelinin tahsili" başlıkh 97. maddesi şöyledir:
"Gayrimenkul kendisine ihale olunan kimse derhal veya verilen mühlet içinde parayı vermezse ihale kararı feshedilir ve gayrimenkul, satış komisyonunca hemen 7 gūn müddetle artırmaya çıkarılır. Bu artırmayı alakadarlara tebliğe hacet olmayıp yalnız ilanla iktifa olunur ve çok artırana ihale edilir.

(Değişik birinci cūmle:15/4/2021-7316/4 md.) Îhale bedelinin tamamını õdememek suretiyle ihalenin feshine sebep olan kimse teklif ettiği bedel ile bir sonraki ihale bedeli arasındaki farktan ve diğer zararlardan ve fark üzerinden hesaplanacak tecil faizi oranında faizden sorumludur. (Değişik ikinci cümle:15/4/2021-7316/4 md.) Bu tutar ayrıca hükme hacet kalmaksızın teminattan mahsubu yapıldıktan sonra bakiyesi tahsil dairesince tahsil olunur. (Mülga üçüncū cümle:15/4/2021-7316/4 md.) Aradaki farkın amme alacağınıaşan miktarını bundan mesul olan şahıstan tahsil edebilmek üzere malı satiılan amme borçlusuna dairece bir vesika verilir.
(Ek üçüncü fikra:15/4/2021-7316/4 md.) Bu madde ile 86 ncı madde kapsamında mesuliyeti bulunan kişilerden alınan teminattan gerekli mahsup yapıldıktan sonra bakiye teminat tutarı irat kaydedilir."
15. "İhalenin neticesi fesih ve tescil" başlıklı 99. maddesi şōyledir:
"Satış komisyonu tarafından gayrimenkul kendisine ihale edilen alıcı o gayrimenkulün mülkiyetini iktisap etmiş olur. İhalenin feshi gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikayet yoliyle istenebilir. İhalenin ilgililere tebliği tarihi şikayet için muayyen olan 7 günlük müddete başlangıç sayılır. Tetkik merciinin vereceği karar 10 gün içinde temyiz olunabilir. Temyiz talebini Temyiz İcra ve İflas Dairesi tetkik eder. İhale edilen malın değeri 50.00o Yeni Türk Lirasını aştığı takdirde murafa istenebilir. İhalenin feshi veya kaydın tashihi hakkında başkaca mahkemeye veya idari kaza mercilerine müracaat olunamaz. Tescil için tapu dairesine yapılacak tebligat şikayet için muayyen müddetin geçmesinden ve eğer şikayet edilmişse şikayetin intacından sonra yapılır."
16. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürūtülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gōsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 275
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Saveısı Yakup BAL'ın davada adli yargının, görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, Taşınmaz Satış İhalesinin mahkeme kararı ile iptal edildiği nedeniyle, ödenmiş olan ihale bedeli davalı idare tarafindan davacıya iade edilmesine karşın faizin õdenmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
20. Dosyanın incelenmesinden, davada, davacının davalı idarenin 08/04/2013 tarihinde yapmış olduğu açık arttırma sonucunda satın aldığı taşınmaza ilişkin ihalenin Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/03/2017 tarih ve E.2016/41, K.2017/28 sayılı kararıile feshi sonrasında 30.000 TL taşınmaz bedelinin 10/01/2019 tarihinde kendisine iade edilmesine karşın ödenmeyen 15.400 TL faiz alacağının 12/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle õdenmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
21. Yukarıda sözü edilen madde hükümlerinden anlaşılacağı üzere, idari yargının görev alanı; idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.

22. Dava konusu olayda, taşınmaz satış ihalesinin Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/03/2017 tarih ve E.2016/41,K.2017/28 sayılı kararı ile fesh edildiği sabit olduğundan, şayet ihalenin feshi sonrasında taşınmaz satış bedeli davacıya ödenmeseydi,satış bedelinin ödenmesi istemiyle açılacak olan davanın da ihalenin feshini çözmek üzere görevlendirilmiş olan adli yargı yerinde görüleceği, dolayısıyla faize ilişkin kısmın da ana uyuşmazlığı çözmekle görevli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
23. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin idari tasarrufuna dayalı bir idari işlemin bulunduğundan söz edilemeyeceği gibi yapılan ihale sonucu taraflar arasında oluşan ilişkinin õzel hukuk ilişkisi olduğu, dolayısıyla faizin ana paranın eklentisi niteliği taşıdığıda gözetildiğinde, satış bedeline ilişkin faiz ödenmesi istemiyle açılan bu davanın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İzmir 9.Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/11/2021 tarih ve E.2021/312, K.2021/311 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Izmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/1 1/2021 tarih ve E.2021/312, K.2021/311 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN

Başkan Muammer: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/70KARAR NO : 2023/204KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin dördüncü fıkrasıuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, işletmenin kapatımasına ilişkin kararın da idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesinin sekizinci fikrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Saraydüzü Îlim ve Kültür Hizmetlerine Yardım Derneği 
Vekili : Av. İlyas ÇALIŞKAN 
Davah : Sinop Valiliği 



Sayfa : 276
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Özel Saraydüzü Erkek Öğrenci Yurduna 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un “izinsiz personel çalıştırmak, kurumda suç işlenmesine göz yummak, işlenen suçu üst makamlara bildirmemek, kurumda kayıtsız öğrenci barındırmak, kurumların sosyal ve kültürel alanlarinı izinsiz kullandırmak, kurumda öğrenci olamayan kişileri barındırmak, mevzuata aykırı personel çalıştırmak, yeterli sayıda personel çalıştırmamak, belgede sahtecilik yapmak,soruşturmaya gelen müfettişlere mukavemet göstermek, istenen evrak ve dokümanları vermemek" iddialarıyla delil gösterilmeksizin mesnetsiz, belirsiz, mükerrer ve muğlak sekiz file dayalı olarak, mükerrer on ceza ile toplam 115.816,50 TL (brüt asgari ūcretin yirmi dört katı) tutarında idari para cezası verildiğini belirterek, usul ve kanuna aykırı şekilde verilen idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Boyabat Sulh Ceza Hâkimliği 28/06/2022 tarih ve D.İş No.2022/420 sayılı kararı ile, Sinop Valiliğinin cevap yazısı ekindeki belgeler, soruşturma raporu ile itiraz dilekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı vekili Sinop Valiliği tarafından düzenlenen idari para cezasına itiraz etmiş ise de, dosya içerisinde mevcut bulunan soruşturma raporuna istinaden 28/04/2022 tarih ve 48816347 sayılı Valilik Oluru ile, Özel Saraydüzü Ortaokul Erkek Öğrenci Yurdunun kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edildiğini, yine aynı soruşturma raporu uyarınca muteriz Özel Saraydüzü Ortaokul Erkek Öğrenci Yurduna 21/04/2022tarihinde 115.816,50 TL idari para cezası tanzim edildiğini, 5236 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 8. fikrasında "Îdari yaptırım kararımın verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür" şeklinde düzenlendiğini, söz konusu kurum hakkında aynı soruşturma raporu doğrultusunda idari para cezası düzeniendiğini ve kurum hakkında kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline karar verildiğini, ruhsat iptali ve kapatma yaptırımının idari yargının görev alanına giren hallerden oluşu ve Kabahatler Kanunu'nun ilgili maddesi bir arada değerlendirildiğinde, muteriz hakkında düzenlenen idari para cezasına yapılan itirazı değerlendirme hususunda idare mahkemelerinin gõrevli olduğunu belirterek itiraz edenin Sinop Valiliği 21/04/2022 tarih ve 48275858 sayılı oluru ile 115.816,50 TL tutarındaki idari para cezasına yapmış olduğu itirazıhususunda 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28. maddesi gereğince Hakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, davacı vekilince,davacı ile ilgili kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline ilişkin ayrıca idari işlemler dūzenlendiği ve bu işleme karşı Samsun 1. İdare Mahkemesinin 2022/657 esas sayılı dosyası ile iptal davası açıldığı, davacıya verilen idari para cezası ile ruhsat iptali cezalarının ayrı ayrı tebliğ edildiği dolayısıyla ikisinin ayrı idari işlemler olduğu ileri sürülerek bu karara itiraz edilmiştir.
3. Sinop Sulh Ceza Hakimliği 13/09/2022 tarih ve D.İş No.2022/1075 sayılı kararı ile, kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşılmakla itirazın reddine kesin olmak üzere karar vermiştir.

4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Samsun 1. Ídare Mahkemesi 17/11/2022 tarih ve E.2022/1235 sayılı kararı ile, uyuşmazlık konusu işlemin idari para cezasına ilişkin olması, ilgili kanunda ōzel hüküm bulunmaması nedeniyle Kabahatler Kanunu kapsamında itiraz yoluna tabi olması ve dava konusu işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren başkaca herhangi bir işlem de tesis edilmemiş olduğu hususları dikkate alındığından uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunun anlaşıldığını belirterek adli yargıın görev alanına giren davanın 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca önceki gõrevsizlik kararına ilişkin Boyabat Sulh Ceza Hakimliğinin 2022/420 D.İş sayılı dosyası temin edildikten sonra dava dosyalarının, görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
6. 5661 savılı Kanun'un 1. maddesi sövledir:
...benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millı Eğitim Bakanlığının, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığının iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu yurt ve kurumları tespit edecekleri esaslara göre denetler.
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve benzeri kurumların kurucularında,kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rūşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılıSuç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör õrgütlerine ya da Milliı Güvenlik Kurułunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 277
"Gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi Milli Eğitim Bakanlığının iznine bağlıdır. Milli Eğitim Bakanlığı bu gibi yurt ve kurumları tespit edeceği esaslara göre denetler.
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yapılan inceleme, soruşturma ve denetimlerle yurt ve benzeri kurumun;
a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
c) Barınma hizmetine ilişkin yükümlülük veya taahhütlerini yerine getirmemesi,
c) Sözlesme veva taahhütnamelerinde usulsüzlük yapması,
..


e) Kurum açma izninde belirlenen öğrenim düzeyi ve cinsiyetine aykırı öğrenci barındırması,
f) Kayıt dışi ōğrencileri veya öğrenci olmayan kişileri barındırması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
ğ Kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanılması,
h) Yönetmelikle düzenlenen sartları yerine getirmeden kapatılması,
.-,.-.
asgari ücretin üç katı; (ğ) ve (h) bentlerindeki filler için brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanır ve (ğ) ve (h) bentlerindeki filleri işleyen kurumların kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilir. (ğ) ve (h) bentlerindeki fillerin dışındaki fillerin tekrarı halinde idari para cezası miktarı ilgili bentler için belirlenen para cezası miktarlarının beş katı olarak uygulanır ve bu bentlerdeki fillerin üçüncü kez tekrarlanması halinde ise kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Bu fiıkranın (ğ)ve (h) bentlerinin dışındaki bentlerde belirtilen filler nedeniyle idari para cezası verilmesi hâlinde ceza tebliğ edilir ve idari para cezasına neden olan hususun giderilmesi için ilgili kuruma en fazla üç ay süre verilir. Bu süre sonunda idari para cezasına neden olan hususların devam ettiğinin tespiti halinde ise yeniden kanuni işlem yapılır.

e.....ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millı Eğitim Bakanhığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatıalırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barmma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır.
7. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayıh Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayıh Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun;
a) Îdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,uygulanır"
8. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine gōre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
10. Raportōr-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının gōrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülūp düşünüldū:
11. Dava, õzel öğrenci barımma hizmeti veren davacı şirketin izinsiz öğrenci barınma hizmeti verdiğinden bahisle 5661 sayılıKanun'un ilgili maddelerinde yer alan filleri ihlal ettiğinin subuta erdiğinden bahisle 115.816 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 21/11/2022 tarih ve 48275858 sayılı Sinop Valiliği Îl Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
12. Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda gõrevli mahkemenin gōsterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması

Sayfa : 278
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

13. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönūnden oluşan görev uyuşmazhıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşıması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykınılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
14. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
15. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, başka bir değişle davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği;ancak, yeni kanundaki görev kuralını, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

16. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

17. Încelenen uyuşmazhıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türierinden biri olduğu, 5661 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı davacı ile ilgili olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edilerek kurumun kapatılması ile beş yıl geçmeden tekrar kurum açmaması, devralmaması veya ortak olmamasına ilişkin işlemler de tesis edildiği ve bu işlemlerin idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.

18. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılıKanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin dördüncü fikrası uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Samsun 1. Îdare Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/1235sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 1. Ídare Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/1235 sayıl BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/72KARAR NO : 2023/219KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda istihdam talebinin reddedilmesinden sonraki süreçte kadroya atanan davacıın, mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının tazmini istemiyie açtığı davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : N.K.
Vekilleri : Av. Mesut KURT & Av. Abdulkadir ADIYAMAN Davalı: Sağhık Bakanlığı / Van İl Sağlık Müdürlüğü
Vekilleri : Av. Rūya GÜNAYDIN, Av. Nazmiye ÜNAL, Av. Ufuk KAÇMAZ 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 279
L. DAVA KONUSU OLAY 
1. 696 sayılı KHK'nın 127. maddesi uyarınca 04/12/2017 tarihi itibariyle hizmet alımıyla çalışmakta olan işçilerin başvuru yapmaları halinde sürekli işçi kadrolarına geçiş yapmasına imkân tanınmıştır. Davacı, KHK'nın yayımlandığı tarihte Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yoğun bakım servisinde hizmet alımı kapsamında temizlik görevlisi olarak çalışmakta iken, işveren tarafından işe giriş bildirimleri geç verildiğinden dolayı sürekli işçi kadrolarına geçiş hakkı elde edemediğinden bahisle; işveren aleyhine adli yargıyerinde, "hizmet tespit davasi" açmıştır. Van 1. İş Mahkemesi 01/10/2019 tarih ve E.2018/106, K.2019/691 sayı ile, "1-Davanın KABULÜ ile; / a-Davacının B.T. Yemek Taşımacılık Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti'nde 26/11/2017 tarihinde işe başladığının ve 26/11/2017 - 11/12/2017 tarihleri arasında davalı şirkete ait iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak sürekli, kesintisiz olarak çalıştığının TESPiTiNE" karar vermiş, bu karar Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin ve Yargitay 10. Hukuk Dairesinin onama ilamıile kesinleşmiştir.

2. Davacı, işe başlangıç tarihinin 26/11/2017 olarak tespit edilmesine ilişkin karara istinaden davalı tarafından 31/03/2021 tarih ve E.5006 sayılı makam oluru ile, 02/04/2021 tarihinde Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinde sürekli işçi olarak işe başlamıştır.Davacı 14/04/2021 tarihli dilekçe ile, 696 sayılı KHK'nın ilgili maddeleri gereğince sürekli işçi kadrosuna geçiş yaparak işe başladığınıancak boşta geçirdiği 02/04/2018-02/04/2021 tarihleri arasında yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının tarafına ödenmesini talep etmiş, ancak bu talep, Sağlık Bakanlığı, Yönetim Hizmetleri Genel Mūdürlüğünün 27/05/2021 tarih ve E-49635782-641.04-5930 sayılıişlemi ile reddedilmiştir.

3. Davacı vekili, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 27/05/2021 tarih ve E-49635782- 641.04-5930sayılı işleminin yetki, şekil, konu, sebep, amaç yönlerinden açıkça hukuka aykını olması nedeniyle iptaline; 02/04/2018-02/04/2021tarihleri arasındaki tüm özlük ve parasal haklarının, müvekkilinin hak ettiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
4. Van 3. İdare Mahkemesi 11/02/2022 tarih ve E.2022/507, K.2022/155 sayı ile, iş sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümü gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı söyledir:
"Bir kamu tüzel kişisi ile istihdam edilen kişi arasındaki bağ, bir "sözleşme" ile kurulmuş ise, bu bağ "akdi" nitelikte bir bağdır.Ancak sadece “ idari sözleşme" ile istihdam edilenler, kamu kurum veya kuruluşuna kamu hukuku bağı ile bağlı olduklarından kamu görevlisi olarak nitelendirilirler. Bu bağlamda; kamu tüzel kişisi tarafindan bir "özel hukuk sözleşmesi" ile istihdam edilen kişilerin kamu görevlisi olarak kabulü mümkün değildir. Bunlar hizmet akdiyle çalışan ve iş hukukuna tabi olarak istihdam edilen işçilerdir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, sürekli işçi kadrosuna geçiş yapılmadan önceki ve statü değişikliği kapsamında kalan idari başvurular neticesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklarla ilgili olarak İdari Yargı'nın görevli olduğu tartışmasız olmakla birlikte, sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlıkların kapsamında kalan parasal hak talebinin çözüm yerinin değişiklik arz ettiği ve genel hükümler kapsamında İş Mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, işçi statūsündeki davacı ile davalı İdare arasında İş Sözleşmesinden kaynaklanan işçi - işveren ilişkisi bulunduğu;uyuşmazlığın, “işçi ve işveren arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıkları"kapsamında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.'
5. Davacı vekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 02/04/2018-02/04/2021 tarihleri arasındaki tüm özlük ve parasal haklarının (yoksun kaldığı ücretleri ile yıllık izin ücretleri, ek ödemeleri, sendika ödemeleri, yol ve yemek ücretleri, bayram ikramiyeleri, AGi ödemeleri, denge tazminatı ödemeleri ve her türlü ödemeler) şimdilik 1.000 TL'sinin, hakkın doğum tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Van 1. İş Mahkemesi 28/10/2022 tarih ve E.2022/572, K.2022/1276 say1 ile, idari eylem ve işlemden kaynaklanan tam yargıdavasının idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine;Mahkemeleri ile İdare Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından, uyuşmazlığın çözümü açısından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmısövledir:
,-."2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınını" başlıklı 2. maddesinin b fikrasında belirtilen; “İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları"kapsamında idari vargı verinde görülmesi gerekmektedir.

,.e.edilen ve mahkemece iptal edilen idari işlemden kaynaklandığı, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılıKanunun 2. maddesinin (b) fikrasında belirtilen; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir."(UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO :2021/733 KARAR NO : 2022/345 KARAR TR: 30/05/2022) *

III. İLGİLİ HUKUK 

Sayfa : 280
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
7. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi şöyledir:mow 
 saı Kanunaekli (), ), (I ve V saıl cetvellerde yer alan kamu iareler (Müsteşarlığı hariçil bunlaa bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı,gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlarıtaşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşhılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılıbeyanda bulunmak,
ς) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanıan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sõzlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde õngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve õngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin õdendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sūrekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürūriüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında vapılacak sulh sözlesmelerinden damga vergisi alınmaz.

...sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenier bu madde hükümlerinden yararlanabilir.

Sūrekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadroları,herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çahıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.
Sürekli işçi kadrolarıma geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan,Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu işsözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yūrürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sōzleşmesi bulunmakla birlikte bu nüudde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sõzleşmesinin bitiminden ōnce toplu iş sõzleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ōdemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
,,
4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 281
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürūtülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.

Yt.taYowb 2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
10. Aynı Kanun'un "Îptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şōyledir:
"İlgililer haklarnı ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk õnce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
11. "Doğrudan doğruva tam vargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şãyledir:
.......
süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava acilabilir.

,2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yōnünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada õngõrülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin gõrevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

13. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini gōrevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazhığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürūlebilecektir.

14. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.)Yargı merciince, ōnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

15. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çõzüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

16. Olayda, adli yargı yerince, İdare Mahkemesinin görevsizlik kararı ile Mahkemeleri dosyası arasinda olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dolayı, görevsizlik kararı yanında, görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

17. Bu haliyle, İş Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
18. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, davacı vekilinin de dilekçesi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari 

Sayfa : 282
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Daniştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, taşeron şirket bünyesinde çalışırken 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş aşamasında, işe başlangıç tarihinden kaynaklanan sorun nedeniyle kadroya geçiş hakkı elde edemeyen, ancak mevzuatın aradığı tarihte çalıştığını tespit ettirdikten sonra sürekli işçi kadrosunda işe başlayan davacının, boşta geçirdiği 02/04/2018 ila 02/04/2021 tarihleri arasında yoksun kaldığı õzlük ve parasal haklarının tarafina ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 27/05/2021 tarih ve E-49635782-641.04-5930 sayılı işleminin iptali ve belirtilen tarihler arasındaki tüm özlük ve parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

21. Dava dosyalarının incelenmesinden, idare bünyesinde taşeron firmaya bağlı olarak çalışmakta olan davacının 696 sayılıKHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda istihdam talebinin, anılan KHK'nın 127. maddesinde aranan, 04/12/2017 tarihinde ilgili firmada çalışmadığı gerekçesiyle reddi üzerine anılan tarihte çalıştığını tespit ettirdiği ve idari makamın olur'u sonrasında sürekli işçi kadrosunda göreve başladığı, daha sonra yoksun kaldığı õzlük ve parasal haklarının ödenmesi istemiyle idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine, hem bu işlemin iptali hem de idari işlemden dolayı kişisel haklarının doğrudan muhtel olduğu iddiasıyla tam yargı/tazminat davası açtığı anlaşılmaktadır.

22. Uyuşmazhık konusu olayda, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sūrekli işçi kadrosuna geçiş sürecine ilişkin uyuşmazlığın kadro geçişi sonrası yaşanılan bir çekişme olmadığı, diğer bir deyişle işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olmadığından 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bulunmadığı; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu, uyuşmazhğın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Bu durumda, davacının sürekli işçi kadrosuna istihdamının geç yapılmasından kaynaklı talep ettiği işçilik alacaklarımın,davacının talebinin reddine ilişkin idari işlemden kaynaklandığı, dolayısıyla bu işlemin iptali ve idari sürece ilişkin tazminat isteminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

24. Belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Van 3. Idare Mahkemesinin 11/02/2022 tarih ve E.2022/507, K.2022/155sayılıgõrevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. İIdare Mahkemesinin 11/02/2022 tarih ve E.2022/507, K.2022/155 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Ûye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal ÇALIŞKAN

Başkan Muammer: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/74KARAR NO : 2023/110KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Türkiye'de bulunan davacıların müşterek çocuklarının hastane kayıtiarındaki anne adımın yanlış olduğu ileri sürülerek değiştirilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 283
Davacılar : 1- Z.M.M. E.A.A., 2- S.A.H.Q Vekili : Av. Bekir GÜVEN Davah : (Adli Yargida) S.M.M. E.A.A.Daval : (İdari Yargıda) Yozgat Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar, evliliklerinden bir erkek çocuklarmın olduğunu, doğum sırasında hastanede eşinden kimlik istendiğinde eşinin yanlışlıkla kimliklerde benzerlik olması nedeniyle davalı olan kardeşinin kimliğini verdiğini, sanki davalı doğum yapmış gibi çocuğun davalı üzerine kimliğinin tescil edildiğini belirterek çocuğun anne ve babası olarak kendilerinin nüfusa tescil edilmesini talep ederek,babalığın hüküm altına alınması, neshebin tashihi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Yozgat Aile Mahkemesi 19/11/2020 tarih ve E.2020/186, K.2020/399 sayılı kararı ile, davacıların dava dilekçesinde ve duruşmadaki beyanları dikkate alındığında babalığın tespitine ilişkin herhangi bir taleplerinin bulunmadığını, doğum raporlarında küçüğün anne hanesinin yanlış yazıldığının anlaşıldığını, açılan davanın Aile Mahkemesinin görevi içinde bulunmadığını, nüfus kaydının düzeltilmesi davası şartlarını taşıması halinde, yani yanlış düzenlenen bir nüfus kaydının bulunması halinde, Asliye Hukuk Mahkemesinde açılıp karar verilmesi gerektiğini belirterek, davanın HMK'nın 114/-c maddesinde yer alan "mahkemenin görevli olması"dava şartı bulunmaması nedeniyle HMK'nın I15/2. maddesi gereğince usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacılardan Z.M.M. E.A.A. bu kez, gayri resmi evliliğinden dolayı hamile kaldığını, günü tamamlandıktan sonra TC Sağlık Bakanlığı Yozgat Şehir Hastanesine giderek 24/01/2019 tarihinde bir erkek çocuğu dünyaya getirdiğini, hastane görevlileri tarafından kimliğinin istenildiğini, ancak bir yanlışlık sonucu kardeşi olan davalı S.'ın kimliğini vermesi sebebi ile, Yozgat Şehir Hastanesi tarafından, çocuğun annesinin davalı S. olduğuna dair rapor verildiğini, bu yanlışlığın rapor verildikten sonra anlaşıldığını, tekrar ilgili kadın doğum bölümüne giderek bu yanlışlığın düzeltilmesinin istenilmesine rağmen düzeltilmeyeceğinin mahkeme vasitası ile düzeltileceğinin kendisine bildirildiğini her ne kadar bir yanlışlık sonucu davalı adına çocuğa ait kayıtlar yapılmış ise de, davalımın kardeşi olduğunu ve kardeşinin de halen hamile olduğunu ileri sürerek, TC Sağlık Bakanlığı Yozgat Şehir Hastanesi Kadın ve Doğum bölümüne ait 25/01/2019 tarihli raporunda belirtilen ve davalı adına kayıt edilen erkek çocuğuna ait kaydın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

4. Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/06/2019 tarih ve E.2019/22, K.2019/412 sayılı kararı ile, davacının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmadığını, Irak vatandaşı olduğunu, talebin şehir hastanesi tarafindan idari bir işlem sonucunda verilen doğuma ilişkin belgenin değiştirilmesi ile göç idaresi kayıtlarında gerekli düzeltmenin yapılmasına ilişkin olduğunu, nüfus kaydına dayanmadığını, davacının düzeltilmesini talep ettiği hususun idari işlem niteliğinde bulunduğunu belirterek, davacı talebinin idari bir görev olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
5. Bu kez, davacılar vekili tarafından, 24/10/2019 tarihinde Yozgat Şehir Hastanesinde doğan müşterek çocuklarımın hastane kayıtlarımın düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Yozgat Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Yozgat Şehir Hastanesi Baştabipliğinin 28/09/2022 tarihli ve E.78535428-702.01-695 sayılı işleminin; davacılardan Z.M.'in doğum için Yozgat Şehir Hastanesine giriş yaptığında sehven kendi kimliği yerine kız kardeşi olan S. M.M. E.A.A.'nun kimliğini verdiği, bu nedenle doğum yapan annenin kendi yerine kardeşi S.'ın gözüktüğü, hastane kayıtlarında annenin ismi farklı olduğundan çocuk adına koruma kayıt belgesinin alınamadığı, dolayısıyla hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali ile Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak çocuğun davacıların müşterek çocuğu olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle Yozgat Valiliğine karşı idari yargı yerinde dava açılmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. Yozgat Îdare Mahkemesi 17/11/2022 tarih ve E.2022/1124, K.2022/1116 sayılı kararı ile, Yozgat Şehir Hastanesindeki kayıtların düzeltilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali ve hastanede doğan çocuğun davacıların müşterek çocuğu olduğunun tespitine karar verilmesi talep edilmiş ise de, davacılardan Z.M. M. E.A.'nun Yozgat Şehir Hastanesinde 24/10/2019 tarihinde doğan çocuğun, kendi çocuğu olduğunun tespitine ve bu suretle aralarında soybağı kurulmasına ilişkin talepte bulunduğunu, buna göre uyuşmazlığın görüm ve çözümünde MÖHUK 4/1-a ve Türk Medeni Kanunu'nun 282., 283. ve 284. maddeleri uyarınca adli yargımahkemelerinin gōrevli olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını, Uyuşmazlık Mahkemesinin 03/05/2021 tarih ve E.2021/282, K.2021/304sayılı kararının da bu yōnde olduğunu belirterek, görevli yargı merciinde ayrı ve müstakil bir dava açılmakta serbest olmak üzere 2577sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:

Sayfa : 284
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
a) İdarī işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,aow 
b) Idari evlem ve islemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
.,.,....yürütülmesi için yapılan her türlü idari sõzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başhıklı 2. maddesi şōyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
9. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"-Aile: Avnı sovdan olup. bir aile sıra numarası altında kavıtlı olan kisiler ile onların eş ve çocuklarını,
...,..w veya õlüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,
- Nüfus kavdı: Aile kütüğüne islenmiş kisisel bilgileri,
-......- Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıit düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kisisel durumlarda değisiklik mevdana getiren olayı,
..- Nüfus hizmetleri: Nūfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerieşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine gecirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
.,...........
- Değerli kâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı,"
10. 5490 savılı Kanun'un "Yabancıların kavıtlarımın tutulması" başlıkhı 8. maddesi şõyledir:
.,..
vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış
temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir.

Diplomatik misvon mensupları bu hūkmün kapsamı dışındadır.
.,
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."

11 5490 savılı Kanun'un "Kavıt düzeltilmesi" baslıklı 35. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
....bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
12. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile vapılan kavıt düzeltmelerinde asağıdaki usûllere uyulur:
.,.,...

Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme 
davaları nüfus müdürü veva görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

.e....nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
13. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafından düzeltilir veya tamamlanır."
14. 6458 savılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şōyledir:
.....talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları ... düzenlemektir."
15. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar şöyledir:
i) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Tūrkiye'de kalışını ve Türkiye'den çıkışını ifade eden düzenli gōç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını, Türkiye'den çıkışını ve Türkiye'de izinsiz çalışmasını ifade eden dūzensiz göçü ve uluslararası korumayı,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, sartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
-.,
,..,_,..

numarasini,


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 285
16. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir ()(Değisik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.
......Bakanlıkça düzenlenir."
17. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımizı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.

(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler,kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
18. 6458 sayıhı Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dōnemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sımırlarımızı geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılara sağlanan korumayı,
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyı,
ifade eder."
19. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın dõneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden ōnce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanları kapsamaz.
(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
20. Avnı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde vapılacak ilk islemler" başlıkhı 19. maddesi şöyledir:
.G..,.
Müdürlük tarafindan yapılır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel 
görevlendirilebilir.


((2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir."
(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve vetkililerle isbirliği vapmakla yükümlüdür.

......muhafaza edilmek üzere kopvaları alınır ve asılları kendisine teslim edilir.

.wb anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir.'
21. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yõnetmelik kapsamındaki yabancıların kaydı, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.

2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafından şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.
c) Kimliğine iliskin belge sunamavan vabancıın, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alınır.
.............
biometrik verilerle eşleştirilir.


d) Kavıt altına alınan vabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
...-..

3) Gecici korumadan vararlananların Türkiye'de doğan çocuklarımın da en kısa sürede kayıt işlemleri yapılır.
.........
5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayıt sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlerin adres kayıt sistemine kayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir."
22. Avnı Yönetmeliğin "Gecici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22.maddesi şöyledir:
.e,.,w fikrası kapsamına girenlere gecici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.

......kimlik numarası da verilir.


Sayfa : 286
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.

4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.
5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır."
23. Aynı Yönetmeliğin "Ülkede kalış hakkı" başlıklı 25.maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dōnem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Tūrk vatandaşlığına başvuru hakkı sağlamaz."
B. Yargı Kararları
24. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı kararıyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda, idari yargı merciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu kararın Mahkememiz õnündeki uyuşmazlığa işık tutacak gerekçesi şöyledir:
".5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarıca, dayanak belgelerindeki bilgilerin kayıtlara işlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata sõz konusu değilse; nüfus kütüğünün herhangi bir kaydında düzeltme veya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ile yapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının ise, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki gõrevli asliye hukuk mahkemesinde açılacağı, söz konusu davaların nüfus mūdürü veya görevlendireceği nūfus memuru huzuru ile görüleceği ve karara bağlanacağı, ancak Geçici Koruma Yõnetmeliği kapsamındaki yabancıların kaydının, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasınısağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış Göç İdaresi Genel Müdürlüğü personeli tarafımdan yapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca, kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından, şekli ve içeriği Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafindan belirlenen geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 5490sayılı Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallar karşısında, Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici koruma kimlik belgelerinin 5490 sayıhı Kanun ile bağlantısının sadece yabancı kimlik numaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da, anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yõnelik taleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların dūzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davaların, anılan Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, bu davaların 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu,dolayısıyla söz konusu uyuşmalığın görūm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
25. Uyuşmazhk Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazhık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
26. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
27. Dava, davacıların müşterek çocuklarının hastane kayıtlarındaki anne adının yanlış olduğu ileri sürülerek değiştirilmesi istemiyle açılmıştır.

28. Somut olayda, davacıların talebinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadığı, Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22, maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan bilgilerin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle talebin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığıgörülmektedir.

29. Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan ve 6458 sayılı Kanun ile Yönetmelik hükümleri kapsamında düzenlenen kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle açılan davanın, nüfus davası olarak kabul edilemeyeceği, bu davanın 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle, uyuşmazlığın idari yargıyerinde çõzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 287
30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yozgat İdare Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/1124,K.2022/1116 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yozgat İdare Mahkemesinin 17/11/2022 tarih ve E.2022/1124, K.2022/1116 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

27/02/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Eyüp SARICALAR ve Havva AYDINLI'nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Hava TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının yaptığı doğumda çocuğunun anne isminin kendi ismi olmadığı nedeniyle düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başhıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Tūrk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları İle Tūrkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.", “Tanımlar" başlıklı 4.maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, .. gç) Yabancılar kütüğü;Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, . ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulmasi" başhıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi,başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin I. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı İle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar İle İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile gōrülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde Îse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça Încelenip sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası; 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını, İfade eder." tanımı yer almaktadır.
20/10/2006 tarih ve 26325 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacıın; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, "Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği;"Maddi hataların düzeltilmesi" başlıklı 21 .maddesinin 2.fıkrasında, Kütüğe kayıthı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.

22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işiemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. .", "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılıi Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel 

Sayfa : 288
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınir. Belgenin yıpranmasıhalinde belge iptal edilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlıkli 26. maddesinde, ".. (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hūkmü; "İş piyasasına erişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2)Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar, Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veva kövlerde calsma izni almak için Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilr." hükmü yer almaktadır.euecana nan unan lm rmnv yanqne . o-. smm-g.w 
Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize girişyaptığı, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği,bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayişçalışma hayatı, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nūfus Kayıtlarının TutulmasıHakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetieri Kanunu'na atıf yapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, kimlik kaydının düzeltilmesine jliskin isbu uvusmazlığın çözümünde adli vargıın görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

..a,....çoğunluğun kararına katılmıyoruz 

Üye Üye Üye Ahmet ARSLAN Eyüp SARICALAR Havva AYDINLI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/76KARAR NO : 2023/395KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde õngörülen yönteme uymayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.E. Yaş Sebze ve Meyve San. ve Tic. Ltd. Şti.Vekili : Av. Fırat EPÖZDEMİR Davah : Antalya Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Ayla GENCER METİN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili tarafindan, Antalya ili, Merkez Toptancı Hal Kompleksi 126 numarada faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinin kira sõzleşmesinin feshine dair Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarih ve 915 sayılı kararımın iptali ile davacı şirket ile davalı belediye arasında yapılan 07/03/2016 tarihli kira sõzleşmesinin 10. ve 14. maddelerinin hisse devrinin kiracılık sıfatını değiştirdiği anlamına gelmeyeceği, devir gerçekleştiren başkaca işletmeler de bulunduğu, yalnızca davacı şirketin sözleşme feshinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, devir ücretinin belediyece kabul edildiği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülerek, sözleşmenin bahsedilen maddelerinin iptali talebiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Antalya 5. Idare Mahkemesi 10/09/2020 tarih ve E.2020/712, 2020/627 sayılı kararı ile, "...davacı tarafindan, davalı idare ile imzalanan kira sözleşmesi hükümlerine göre tek taraflı fesih işlemine karşı ve kira sözleşmesinin 10. ve 14. maddelerinin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmakta olup, bu haliyle uyuşmazlığın sözleşme hükümlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle çözümleneceği bu nedenle de, uyuşmazlığın özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklandığı açık olduğundan, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu" gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara karşı taraflarca istinaf yoluna başvurulmuştur.

3. Konya Bölge Ídare Mahkemesi 5. Îdari Dava Dairesi 04/02/2021 tarih ve E.2020/2030, K.2021/186 sayılı kararı ile, "..kira sözleşmesine konu olan taşınmazın toptancı hallerinde tahsisli işyerlerinden olduğu ve 5957 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesi kapsamında mevcut tahsis sahiplerine 5957 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın on iki yıl süreyle kiralanmış sayılacağı düzenlemesi kapsamında kiraya verildiği, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre kiralanmadığıanlaşılmaktadır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 289
Bu durumda, kamu gücüne sahip olan davalı idarenin mülklerinden olan taşınmazın 5957 sayılı Kanuna göre kiraya verilmesine ilişkin yapılan kira sözleşmesinin idari sözleşme niteliğinde olduğu, bu idari sözleşmede yer alan düzenlemeler ile idari sözleşmenin feshine ilişkin uyuşmazlıkların görüm ve çözüm yerinin de idari yargı yeri olduğu sonucuna varıldığından aksi yöndeki kararda hukuki isabet görülmemiştir." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kesin olmak üzere karar vermiştir.
4. Antalya 5. Idare Mahkemesi 30/12/2021 tarih ve E.2021/376, K.2021/1412 sayılı kararı ile, dava konusu Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarih ve 915 sayılı kararının iptali istemi yönünden davanın reddine, dava konusu 07/03/2016 tarihli kira sözleşmesinin 10. ve 14. maddelerinin iptali istemi yōnünden davanın sūre aşımı nedeniyle reddine karar vermiş, karar davacıtarafindan istinaf edilmiştir.

5. Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. Îdari Dava Dairesi 16/02/2023 tarih ve E.2022/704, K.2023/585 sayılı gönderme kararı ile,idare mahkemesi dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı tarafından talep edilmesi nedeniyle, dosya esas kaydının kapatılarak dosyanın Antalya 5. Ídare Mahkemesine gõnderilmesine karar vermiştir.

6. Davacı vekili tarafından, bu kararın kesinleşmesi beklenmeksizin aynı istemle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
B. Adli Yargıda 
7. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın görev ya da derdestlik yönünden reddedilmesi gerektiğinden bahisle itirazda bulunmuştur.

8. Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesi 21/04/2021 tarih ve E.2020/953 sayılı ara kararı ile, Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarih ve 915 sayıh kararının iptaline ilişkin talebinin iş bu dosyadan tefriki ile aynı bir esasa kaydına karar vermiş, dava dosyası Mahkemenin 2020/974 esasına kaydedilmiştir.

9. Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesi 28/05/2021 tarih ve E.2020/953, K.2021/656 sayılı kararı ile, "...taşınmazın 5957 sayılıKanuna gõre kiraya verilmesine ilişkin yapılan kira sözleşmesinin idari sözleşme niteliğinde olduğu, bu idari sözleşmede yer alan düzenlemeler ile idari sözleşmenin feshine ilişkin uyuşmazlıkların görüm ve çözüm yerinin de idari yargı yeri olduğu sonucuna varılarak kararı kaldırılmasına kesin olmak ūzere karar verildiği anlaşıldığından verilen kesin nitelikteki karar doğrultusunda dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin 2577 sayılı İYUK 2. maddesi uyarınca idare mahkemeleri ve idari yargı yeri olduğu" gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş, karara karşı davacı tarafindan istinaf yoluna başvurulmuştur.

10. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 24/12/2021 tarih ve E.2021/2547, K.2021/1920 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kesin olmak üzere karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava 5957 Sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun kapsamında imzalanan kira sözleşmesinin 10. ve 14. maddeleri ile Encümenin bu maddelere istinaden aldığısözleşmenin feshine ilişkin kararım iptali istemine ilişkindir. Mahkemece öncelikle encümen kararının iptaline yönelik istem tefrik edilerek yargı yolu yönünden görevsizlik kararı verilmiş, yargılamanın devamında sözleşmenin maddelerinin iptaline yönelik eldeki davada da yargı yolunun caiz olmadığı gerekçesi ile usulden red kararı verilmiştir. Davacı tarafça bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Uyusmazlık eldeki davada adli vargı mercilerinin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
.e....sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1 maddesinde; İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davaların idari dava olduğu tarif edilmistir."
cYnntaY.Ylowbl Somut olayda davacı vekili dava dilekçesinin sonuç kısmının 2.bendinde davalı belediye encümeninin 06/08/2020 tarih ve 915sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiş olup açıklanan yasal düzenleme gereğince idari işlemin iptali için açılan davada görevli yargı yeri idari yargı olduğundan mahkemece dava bu kısım yönünden tefrik edilerek yargı yolu nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği gõrülmüştür.

Bu durumda eldeki davanın dayanak kira sözleşmesinin 10 ve 14.maddelerinin iptali istemine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.Olayları anlatmak taraflara anlatılan uyuşmazlığın hukuki vasfını belirleme mahkemeye aittir. Davacının eldeki dosyada talebinin sözlesmenin 10 ve 14. maddesinden kavnaklanan muarazanın giderilmesine yõnelik olduğu anlaşılmaktadır.
n.ow '01.01.2012 tarihinde yürürlüğe giren 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un geçici 1. madde 4. fikrasında toptancı hallerinde tahsisli iş yerleri, mevcut tahsis sahiplerine Kanunun yürüriüğe girdiği tarihten itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın oniki yıl süreyle kiralanmış sayılır, onbirinci maddesinde ise Belediye toptancı hallerindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla işletilir, düzenlemesine yer verilerek toptancıhallerinde tahsisli işyerlerinin tahsis sahiplerine Yasa gereği oniki yıl süreyle kiralanmış sayılacağı ve kiralama işlemlerinin Belediyece yapılacağı belirtilerek Yasanın uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar idari yargı alanından çıkartılıp, özel hukuk alanına taşınmıştır."İzah olunan gerekçeler karşısında eldeki uyuşmazlığın çözümünde Adli Yargının görevli olduğu açık olduğundan davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne"

Sayfa : 290
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
11. Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesi 29/06/2022 tarih ve E.2022/137 sayılı kararı ile, yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, sehven Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen dosya Başsavcılığın 20/12/2022 tarihli yazısı ile gereği için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158. maddesi ile 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde açıkça gōsterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılımmıştır.

13. 2247 savılı Kanun'un "Olumlu görev uyuşmazlığı ve uygulanacak usul" başlıklı 17. maddesi şöyledir 
e.,•:.
davalarda bu vargı mercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermiş olmaları.. durumunda meydana gelir.

da+o,*.......a,,savısından iki fazla düzenleyeceği dilekçe ile başvurduğu yargı mercii; maaeow 
 k ister.

t b) Diğer dilekçeler ve varsa eklerini, yedi gün içinde cevabını bildirmesi için karşı tarafa ve ilgili makamlara tebliğ eder.Tebligat vapılan taraf veva ilgili makam, süresi icinde bu vargı merciine cevabını bildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.
.........:....merciinin belirlenmesini ister.

(Ücüncü fikra Mülga: 21/1/1982 - 2592/9 md.)
_görülmesini geri bırakı"
14. Kanun'un 18. maddesi şõyledir:
"..Uyuşmazhık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ile kendisine bildirilen yargı mercii, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın gõrülmesini geri bırakır. Bu takdirde zamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veya hakim tarafindan verilen süreler, isin yeniden incelenmesine başlanacağı güne kadar durur.

..,..Mahkemenin kararı gelmezse yargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esas hakkında son kararı vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır.

Uynsmazlık cıkarılacağı bildirilerek vargı merciinden davaya bakmanın ertelenmesi istenemez.
aaayaaoa.o..owb süreler, çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır."
15. Kanun'un 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri ōnce şekil ve süre açısından inceleyeceği, yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri ise reddedeceği düzenlenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazhk Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞıRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ı başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp dūşünüldū:
17. Dosyanın incelenmesinden, M.E. Yaş Sebze Meyve San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin M.K. tarafindan 22/01/2016 tarihinde 100/100hisse ile kurulduğu, Antalya Toptancı Halinde bulunan 126 nolu işyerinin (komisyoncu yazıhanesi) kiracıhık haklarının davacı şirketin devir almasının encümen kararı ile uygun bulunması üzerine taraflar arasında 07/03/2016 tarihli kira sõzleşmesinin imzalandığı, daha sonra dava dışı M.K. ve İ.B.'ın M.E. Yaş Sebze Meyve San. ve Tic. Ltd. Şti. adına mūşterek imzaladığı 26/06/2020 tarihli dilekçe ile,şirketin %100 hissesinin M.K.'den devralındığından aynı unvanla ticari faaliyete devam etmek istediğinin talep edilmesi üzerine, davalıidarece devir talebi ve ekindeki belgelerin incelendiği, inceleme neticesinde adı geçenler tarafindan işyerinin devri için 26/06/2020tarihinde müracaat edilmesine rağmen, 04/04/2019 tarih ve 9802 sayıl Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde șirketin 100/100 hisse payının M.K. tarafından Î.B.'a devredildiğinin tespit edildiği, bunun üzerine, Antalya Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 06/08/2020 tarih ve 915 sayılı kararı ile kira sözleşmesinin feshine karar verildiği; davacı tarafından kira sözleşmesinin iptaline ilişkin encümen kararının iptali ile, kira sõzleşmesinin 10. ve 14. maddelerinin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığı, Antalya 5. İdare Mahkemesinin 30/12/2021 tarih ve E.2021/376, K.2021/1412 sayılı kararı ile, dava konusu Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin 06/08/2020 tarih ve 915 sayılı kararının iptali istemi yönünden davanın reddine, dava konusu 07/03/2016 tarihli kira sözleşmesinin 10. ve 14.maddelerinin iptali istemi yönūnden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, kararın davacı tarafindan istinaf edilmesi üzerine, Konya Bölge Îdare Mahkemesi 5. Îdari Dava Dairesinin 16/02/2023 tarih ve E.2022/704, K.2023/585 sayılı gönderme kararı ile,idare mahkemesi dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı tarafından talep edilmesi nedeniyle, dosya esas kaydının kapatılarak dosyanın Antalya 5. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği; diğer taraftan davacı vekili tarafiından, idare mahkemesi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 291
kararının kesinleşmesi beklenmeksizin aynı istemle adli yargı yerinde de dava açıldığı, Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesince belediye encümen kararınin iptali talebinin tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedildiği, kira sözleşmesinin 10. ve 14. maddelerinin iptali istemi bakımından yargılamaya devam edildiği; bilahare davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun'un 17/2. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için başvuru yapması üzerine, Sulh Hukuk Mahkemesince, yargılamanın geri bırakılarak olumlu görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

18. Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesince değerlendirilebilmesi için, adli ve idari yargı merciinde açılan ve tarafları, konusu, sebebi aynı olan davalarda bu yargımercilerinin her ikisinin kendilerini görevli sayan kararlar vermiş olmaları ya da görev itirazıı zımnen reddedilerek işin esası ile ilgili usuli işlemlere geçilmesi, olumlu görev uyuşmazlığının giderilmesini isteyen taraflardan birinin başvurusu üzerine yargı merciinin görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermesi ve her iki yargı merciince de, 18.maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri bırakması, başka bir deyişle davanın esası hakkında karar vermemiş olmalarıgerekmektedir.

19. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak idari yargı yerinde verilmiş ve kesinleşmemişbir görevsizlik kararı bulunmasına rağmen yargılama yapıldığı; idare mahkemesinin görevsizlik kararının bölge idare mahkemesince kaldırılması üzerine de idare mahkemesince davanın esastan görülerek süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşıldığıdan, artık ortada 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde öngörüldüğü biçimde oluşmuş bir olumlu görev uyuşmazlığından bahsetmek mümkün değildir, kaldı ki olayda Kanun'un 10., 14. ve 19. maddesinde aranan şartların da bulunmadığı açıktır.
20. Buna gōre, Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesince davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıKanun'un 17. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için yaptığı başvurunun, davacı tarafından aynı talebe ilişkin idari yargıyerinde açılmış olan davanın süre aşımı nedeniyle reddedildiği ve istinaf talebi hakkımda da bölge idare mahkemesince henüz karar verilmediği anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde belirtilen koşulların oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin, 2247 sayılı Kanun'un 17.maddesinde õngörülen koşulları taşımayan başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 17. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan Antalya 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin 29/06/2022 tarih ve E.2022/137 sayılı BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarinca REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan: Bilal ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/78KARAR NO : 2023/119KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin belediye encümen kararımın iptali istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekili : Av. SI. KARABACAK 
Daval : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Elif KINALI 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacı şirketin İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, İstasyon Mahallesi, Yarımburgaz Caddesi üzerinde izinsiz altyapı kazısı yaptığımdan bahisle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesinin üçüncü fikrası uyarınca 

Sayfa : 292
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
hesaplanan alan tahrip tutarının beş katı olan 134.670 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Būyükşehir Belediye Encümeninin 03/08/2022 tarih ve 4252-4262 sayıl kararının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliği 16/09/2022 tarih ve D.İş.No. 2022/8763 sayılı kararı ile, düzenlenen 03/08/2022tarihli Encümen Kararı ile verilen İdari Para Cezasına itiraz edildiğini, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16,19 ve 27/8 maddeleri uyarınca hukuki uyuşmazhık yönūnden idari yargının görevli olduğunu ve başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığını belirterek, itiraz dilekçesi ve başvurunun 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca gōrev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı şirket vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 8. Ídare Mahkemesi 11/01/2023 tarih ve E.2022/2423 sayılı kararı ile, "2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi hükmü uyarınca uygulanan para cezalarına karşı açılan davaların gõrüm ve çözümüne ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından, dava konusu idari para cezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım niteliğinde bulunduğundan, bu haliyle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yukarıda yer alan hükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Altyapı kazı izni harcı" başlıklı Mükerrer 79. maddesi şöyledir:(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.)

.

kazıizni, altvapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır.

,....Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanıtürü itibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının, kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazı izni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2oranında alınır. Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafindan eski haline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahrip tutarının peşin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir. İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapı kazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarının beş katına kadar idari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisine tebliğtarihinden itibaren bir ay içinde õdenir. Bu yerlerin alan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerek ayrıca tahsil edilir."
6. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılıKanun'un 31. maddesi şöyledir 

" (1) Bu Kanunun:
.,.
a) Idan yaptrim Kararfarma Kaişi Kalrun yoiuna mşkmi ndkumieri, digei kaiumardu aksme ndkun outdiunamaon namde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımımı gerektiren bütün filler hakkında,uygulanır."
7. Kanun'un "Basyuru volu" bashıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
.,..w 
tarihinden itibaren en geç on beş gūn içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.'

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosya suretinin ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından gōrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 293
9. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacı şirket adına 2464 sayılı Kanun'un Mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin Îstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin 03/08/2022 tarih ve 4252-4262 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
11. Somut olayda, davanın, 2464 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açıldığı, Kanun'da davacışirketin işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımın düzenlendiği, ancak bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmıştır.

12. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

13. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarımın, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
14. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hūkümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

15. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

16. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayıh Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile,Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/09/2022 tarih ve D.İş.No. 2022/8763 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Küçükçekmece I. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/09/2022 tarih ve D.İş.No. 2022/8763 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Havva AYDINLI: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Úye Eyüp SARICALAR: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Úye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/80KARAR NO : 2023/89KARAR TR : 27/02/2023
ÖzET : Davacının hissedarı olduğu taşınmazın, kurban satış ve kesim yeri olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

Sayfa : 294
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : K.D.
Vekili : Av. Idris AKÇAY Davahlar : 1-Torbalı Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Umut AKINCI 
2-Torbalı Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Yazıbaşı mahallesinde, 246 ada 2 parselde kayıth 11.284,21 m2 olan taşınmazın 479,58 m2'lik kısmının maliki olduğunu, davalı belediyenin taşınmazın tamamını 2016 yılı dahil 2019 yılı kurban bayram öncesi olmak üzere 4 yıl kurbanlık getirenlere bedel karşılığı kiraya verdiğini, buna karşılık müvekkiline hiçbir bedel ödemediğini, diğer maliklere bedel ödenip ödenmediğini bilmediklerini, kiralanan bu alanın 2016 yılından beri filen kullanılmakta olduğunu, her bir çadırın 40 m2 ve kira bedelinin 1.200 TL olduğunu, ayrıca 40 m2 üzerinde olan çadırların kira bedelinin ise 2.400 TL olduğunun bizzat kullananlar tarafindan beyan edildiğini, sözlū olarak ecrimisil taleplerini iletmiş iseler de olumlu cevap alamadıklarını, ihtarname ile uzlaşma talep ettiklerini,ancak yine herhangi bir iletişim kurulmadığını ifade ederek, dava konusu taşınmazın müvekkilinin hissesi oranında hesaplanan geriye dönük 28.800 TL ecrimisilin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle, Torbalı Belediye Başkanlığına karşıadli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/02/2021 tarih ve E.2020/27, K.2021/56 sayı ile, davanın idare mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmısövledir:
.."Yapılan yargılama, toplanan deliller, anılan yüksek yargı kararı ve tüm dosya kapsamı bütün halde değerlendirildiğinde;davacı Yazıbaşı mahallesi, 246 ada 2 parselde kayıtlı 284,21 m2 olan taşınmazın 479,58 m2'lik kısmının maliki olduğunu, davalıBelediyenin taşınmazın tamamını 2016 yılından beri Kurban Bayramı öncesinde fiilen kurban satış yeri olarak kullanıldığını ancak kendilerine bunun karşılığı olarak herhangi bir bedel ödenmediğini belirterek 4 yıllık ecrimisil talebinde bulunmuştur. Bir kamu kurumunun kamu yasaları uyarımca bir işi yapmayı kararlaştırması idari bir karar, bu işi gõrmesi de kararın sonucu olan idari bir eylemdir. Ídari karar ve eylemlerden doğan zararlarm ödettirilmesi isteklerinin 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulu Kanunu 2.maddesi hükmünce bir tam yargı davası olduğu ve bu davalara bakma yönünden idari yargının görevli olduğu anlaşılmakla davanın yargı yolu yönünden usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hükūm kurulmuştur. "
3. Davacı vekili bu kez, müvekkilinin hissedarı olduğu taşınmazdaki hissesini satmak için Ağustos 2019 yılında taşınmazıgöstermeye gittiğinde taşınmazın, çakıl taşları dökülerek yol oluşturduğunu, çok sayıda bölümlere ayrıldığını ve ūzerinde 200 adete yakın çadır kurularak kurban hayvanı satış yeri olarak kullandığını gördüğünü, yine Kurban Bayramı günlerinde kurulan büyük çadırların altına beton dökülerek bu çadırlarda kesim yapıldığını, Torbalı Kaymakamlığı İlçe Müftülüğüne yaptıkları başvuruda ecrimisil talep edildiğini ancak taleplerinin reddedildiğini, cevap yazısında kısaca, yerin Kurban satış yeri olarak belirlenmesi yetkisi her ne kadar Torbalı Îlçesi Kurban Hizmetleri Komisyonunda olsa da Komisyon üyesi olan torbalı Belediyesi tarafindan öngörülen ve komisyona uygunluğu sunulan yerin "kurban satış ve kesim yeri olarak" komisyonca karara bağlanır denildiğini; haksız olarak işgal edilen ve bu haliyle satmak isteyen müvekkilinin kendisine ait hisseyi satamadığını, davalıların müvekkilinin taşınmazında haksız kazanç sağladığınıve müvekkilin mağdur edildiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla, istemlerine rağmen ōdenmeyen haksız işgal tazminatı (ecrimisil) olarak şimdilik 10.000 TL alacaklarının yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle Torbalı Belediye Başkanlığı ve Torbalı Kaymakamlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. İzmir 4. İdare Mahkemesi 29/12/2021 tarih ve E.2021/2041, K.2021/2313 sayı ile, davanın çõzümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi 27/05/2022 tarih ve E.2022/836, K.2022/765 sayı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve mahkeme kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlıkta; davacı tarafından davanın açıldığı tarihe kadar da taşımmazın kamulaştırılması yönünde her hangi bir işlemin tesis edildiğini beyan etmediği ve davalı idarenin kamulaştırma işlemi gerçekleştirmeden uyuşmazlığa konu taşınmaza fiilen el atmasının İdare Hukukunun konusuna giren "idari eylem" veya "idari işlem" olarak kabulü mümkūn olmadığmdan; idarenin, açık ve ağır biçimde hukukilikten yoksun olan ve bu haliyle "haksız fil" olarak kabul edilebilecek uygulaması nedeniyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı mercileri olduğu sonucuna varımıştır. "
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 295
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıkı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarıdan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.Ya.ow 
Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sımrldı. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların,Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasıni, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini,karsılıklı hak ve vükümlülükler ile bunlara davalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler.
-,...,...uygulanır."
8. Aynı Kanun'un devam eden maddelerinde kamulaştırma usul ve esaslarına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. 18 Ağustos 2002 tarih ve 24850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. Maddesi şöyledir:
-.Diyanet Vakfı ile işbirliği yapılarak yürütülecek kurban hizmetlerine, kurban satış ve kurban kesilmesi için tesis edilecek satış ve kesim yerlerinin belirlenmesine, kurban kesmek isteyenlerin bu yerlerde kurbanlarımı bizzat kesmeleri veya vekalet yoluyla kestirmelerine ve kesim yapacak kişilerin eğitilmesine dair usul ve esasları kapsar. "
10. Yönetmeliğin 4. maddesinde "Komisyon; İllerde Vali veya görevlendireceği Vali Yardımcısi, İlçelerde Kaymakamın başkanlığında; Müftülük, Sağlık Müdürlüğü veya Sağlık Grup Başkanlığı, Tarım Mūdürlüğü, Çevre Müdürlüğü, Belediye ve Türkiye Diyanet Vakfinın temsilcilerinden oluşan Kurban Hizmetleri Komisyonunu, ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır.
11. Yönetmeliğin "Komisvonun Görevleri" baslıklı 10. maddesinin (b) bendi söyledir:
.,.

ile mevcut mezbahaları da dikkate alarak kurban satış ve kesim yerlerini tespit etmek,"

B. Yargi Kararları
12. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarih ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının III.bölümü şöyledir:
"II-İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimläk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almışolması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınmasıveya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atilabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.
C.......kararın tatbiki olan bir fil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur .."
13. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesinin bazı fikralarının iptali yönündeki taleple Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesinin 25/09/2013 tarih ve E.2013/93, K.2013/101 sayılı kararıyla, yapılan itiräz basvurusu, basyuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
,,,.......kişiye ait taşınmazı bilerek veya bilmeyerek kamulaştırmaya ilişkin usul ve kurallarına uymaksızın ve bir bedel ödemeksizin işgal ederek kamu hizmetine tahsis etmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Buna göre, kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için, kişiye ait gayrimenkulün idarece (kamu hizmetinde kullanılmak amacıyla) işgal edilmiş olması ve bu işgalin kanunda öngörülen usul ve esaslara uyularak tesis edilmiş bir kamulaştırma işlemine dayanmadan gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Bu şekilde, idarenin hukuk dışıeyleminden kaynaklanan fiili el atmaların, özel kişilerin haksız fiil teşkil eden eylemlerinden hiçbir farkının bulunmadığı, bu nedenle bu tip eylemlerden doğan zararların da özel kişilerin haksız filinden doğan zararlarda olduğu gibi adli yargıda dava konusu edilmesi gerektiği kabul edilmektedir.


Sayfa : 296
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Başvuran Mahkemede görülen davaya konu olayda, davacıya ait taşınmaz, imar planlarıyla'dere mutlak koruma alanı'sınırlarıiçine alınmış ve bu nedenle davacının taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisi kisıtlanmıştır. Davacının tasarruf yetkisinin kısıtlanmasının,davacının mamelekinde azalma meydana getirebileceği tartışmasızdır. Ancak, davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır.Olayda, idarenin fili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma islemlerini vapmamak biciminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur. YaVe waaavan o ow 
Ötyaa aştmazadasözeimeiçinşaz ziginidaegmvtşafn hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, Mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi 'imar kısıtlamaları'nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup yalnızca malikin tasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazıkısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır.YamAalowb 
Sonuç olarak, davacımın taşımmazının imar planlarında 'dere mutlak koruma alanı'nda brakılması nedeniyle tasarruf hakkının kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilemeyeceği, bunun, idari bir işlem olan imar planlarının zorunlu bir sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin görev alanına girmemektedir.Nitekim, Anayasa'nın 158. maddesiyle, adli, idari ve askerî yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir (Örneğin; 4.2.2013 günlü, E.201/107,K.2013/230 sayılı kararı.."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, adli ve idari yargı yerleri arasında Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görūşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının hissedarı olduğu İzmir ili, Torbalı ilçesi, Yazıbaşı Mahallesi, 246 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın, kurban satış ve kesim yeri olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
17. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararları tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çōzümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka mūdahalede bulunulduğu; õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarmın ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin ōzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
18. Dava dosyalarının incelenmesinden; davacımın hissedarı olduğu uyuşmazlık konusu taşınmazın, davalı idarelerce kurban satış ve kesim yeri olarak belirlendiği, kullanım amacı doğrultusunda taşınmaza fiilen el atıldığı, bunun üzerine davacı tarafindan,uğranılan zarara karşılık haksız fiil tazminatı/ecrimisil adı altında, adli yargı yerinde şimdilik 28.800 TL alacağın tahsili; idari yargıyerinde ise ōdeme yapılması istemiyle yapılan başvurunun 05/11/2021 tarih ve E.1833413 sayılı Torbalı Îlçe Müftülüğü işlemi ile reddedildiğinden bahisie, fazlaya ilişkin hakların saklı kalması kaydıyla 10.000 TL haksız fiil tazminatı/ecrimisil bedelinin yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

19. Bu durumda, idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın veya herhangi bir bedel ödemeksizin uyuşmazlığa konu taşınmaza filen el atmasının Îdare Hukukunun konusuna giren "idari eylem" veya "idari işlem" olarak kabulü mümkün olmadığından; idarenin,açık ve ağır biçimde hukukilikten yoksun olan ve bu haliyie "haksız fiil" olarak kabul edilebilecek uygulaması nedeniyle haksız fiil tazminatı/ecrimisil bedeli ödenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/02/2021 tarih ve E.2020/27, K.2021/56 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 297
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/02/2021 tarih ve E.2020/27, K.2021/56 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Ahmet
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Mahmut
Üye Havva AYDINLI: Üye Bilal

Üye Doğan AĞIRMAN: ARSLAN
Üye Eyüp SARICALAR: BALLI
Üye Havva AYDINLI: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/81KARAR NO : 2023/102KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : Davalı İdare tarafindan gerçekleştirilen Deriner Barajı HES kapsamında baraj gölünün dolması ve çevre yolları inşaatlarınedeniyle, davacının taşınmazına ulaşmasının zorlaşması, üretim maliyetinin artması sonucu oluştuğu iddia edilen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : A.Ö.
Vekili : Av. Ízzet VARAN 
Daval : DSI Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. Arda KUŞ, Av. Ersin ÇULHA, Av. Demet SERDAROĞLU Av. Neslihan ARSLANTÜRK ÇALTEPE 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili adıa kayıtlı Artvin ili, Merkez ilçesi, Sakalar Köyündeki 158 ada ve 14 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu bölgede, davalı idarece Deriner Barajı kapsamında çalışmalar yapıidığını, taşınmazın hemen altında baraj gölū oluştuğunu,baraj gölünün zeminde yarattığı su hareketleri nedeniyle heyelanların meydana geldiğini, bu sebeple taşınmaz üzerinde sulu tarım yapma imkanının kalmadığını, ayrıca taşınmaza ulaşan õnceki yolların su altında kalması ile yeni yolların üretim maliyetini arttırmasının ve heyelanlar nedeniyle can güvenliği tehlikesinin bulunmasının taşınmazları ekonomik olarak sürekli biçimde kullanılmaz hale getirdiğini,yeni yollar ile taşınmaza ulaşan mesafelerin artmasının, yakıt ve pazarlama giderlerini, ürünlerin insan sırtında %35 eğimli arazide 500700 metre yukarı taşınmasını gerektirmesi ile işçilik maliyetini etkilediğini, dava konusu taşınmazın hemen yanımda bulunan taşınmazlar için Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/49-50-51-52 D.iş sayılı dosyalarından tespit yapıldığını, alınan bilirkişi raporunda "dava konusu olan taşınmazda ve çevre parsellerini kapsayacak şekilde toprak yüzeyinde derin çatlakların oluştuğu, baraj gölü istikametine doğru genel bir hareketliliğin başladığı, õzellikle baraj suyunun yükselip alçaldığı dönemlerde bu hareketliliğin kademeli olarak devam edeceği" tespitine yer verildiğini, buna göre Deriner Baraj gölünün su seviyesinin 20-40 metre arasında alçalıp yükseldiği ve zeminde meydana gelen oynamalar nedeniyle heyelan ve toprak kaymalarının meydana geldiğini, taşınmaz çevresinde meydana gelen heyelanlar ile baraj gölünün dolması arasında doğrudan illiyet bağının bulunduğunu, davalı idareye taşınmazların kamulaştırılması, meydana gelen zararların õdenmesi talebiyle yapılan başvurulara davalı idarece olumlu yanıt verilmediğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla, davalı idarenin eylem ve işlemleri neticesinde taşınmazda meydana gelen zararlara karşılık olarak 5.00o TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmış; davacıvekili 20/04/2018 tarihli dilekçeyle dava değerini 12.501,78 TL olarak ıslah etmiştir.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Rize Ídare Mahkemesi 09/07/2018 tarih ve E.2016/1059, K.2018/502 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kabulüne karar vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine Samsun Bölge Îdare Mahkemesi 3. Îdari Dava Dairesi 16/07/2019 tarih ve E.2018/1538, K.2019/1169 sayı ile, "..Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında taşınmazın kısmi kamulaştırmasının yapılıp yapılmayacağı noktasında düğümlenen uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerekirken, Mahkemece işin esasına girilerek verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Rize İdare Mahkemesi Hakimliğinin kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere Rize Îdare Mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

Sayfa : 298
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
3. Rize Îdare Mahkemesi 13/09/2019 tarih ve E.2019/515, K.2019/583 sayı ile, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması ūzerine Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesi 31/01/2020 tarih ve E.2019/1679, K.2020/97 sayi ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"..mevzuat ve yargı içtihatları çerçevesinde uyuşmazlık değerlendirildiğinde; davacı vekilince taşınmazın kamulaştırılması ve zararlarının tazmin edilmesi talebiyle miktar içermeyen dilekçe ile davalı idareye müracaat edildiği, davalı idarece kamulaştırma sürecinin tamamlanmadığı, incelemenin sürdüğünün belirtilmesi üzerine iş bu davanın açıldığı, dolayısıyla kamulaştırma mevzuatıçerçevesinde bir sürecin yürüdüğü, öte yandan, zararın, baraj inşası sırasındaki taşınmaza kamulaştırmasız el atılmasından ya da bir plan ve projeye dayalı olan baraj inşasında idarenin hizmet kusuru teşkil eden bir eyleminden doğduğunun iddia edilmediği, yolun su altında kalması ve zemindeki su hareketleri nedeniyle heyelan oluşması gibi barajin bizatihi varlığına bağlı sebeplerle sõz konusu zararın oluştuğunun iddia olunduğu, davalı idareye yapılan başvurunun da taşınmazın kamulaştırılması istemi olduğu ve taşınmazın sürekli olarak kullanılamaz hale geldiği iddialarıyla taşınmazın tamamının değerinin karşılanmasına ilişkin taleplere dava dilekçesinde yer verildiği birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazhığın Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesinde düzenleme altına alınan kısmi kamulaştırma (mücavir alan kamulaştırması) müessesesi çerçevesinde çözūmleneceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi kapsamında taşınmazların kısmi kamulaştırmasının yapılıp yapılmayacağınoktasında düğümlenen uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden, idari yargının görevine girmeyen uyuşmazlığın esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır."
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi 09/02/2021 tarih ve E.2020/125, K.2021/73 sayı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli, mahkemelerinin ise görevsiz olduğu gerekçesiyle davanın görev nedeniyle reddine, Rize İdare Mahkemelerinin vermişolduğu görevsizlik kararı da dikkate alınarak dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş; istinaf başvurusu üzerine Trabzon Bōlge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi 20/12/2022 tarih ve E.2022/265, K.2022/1906 sayı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve gōrevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
".mahkememizin 2016/49, 50, 51,52 değişik sayılı dosyaları ile yapılan tespitlerde, dava konusu taşınmazlarda ve çevre parsellerini kapsayacak şekilde toprak düzeyinde derin çatlakların olduğu, baraj istikametine doğru genel bir hareketliliğin başladığı,özellikle barai suvunun vükseldiği, alcaldığı dönemlerde bu hareketliliğin kademeli olarak devam edeceği belirtilmiştir.
...,...
yargının görevli olduğu kanaatine varılmıştır.


Somut olay bakımından davanın konusu davacıya ait taşınmazda meydana gelen zararın tanzimine ilişkin olduğu, zararın İdarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü eyleminden veya eylemsizliğinden kaynaklandığı değerlendirilmiştir. Bu yöndeki emsal kararlarda davacının tasınmazına aynı bölgede olup is bu dosya bakımından da emsal teskil etmektedir.
,...,...
görev nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir. "

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şõyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
.C..

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
8. Aynı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başhıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarıma başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 299
9. "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava acılabilir.

.2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
B. Yargı Kararları
10. Yargıtay Îctihadı Birlestirme Kurulunun 11/02/1959 tarih ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:
10. Yargitay Içtihadi Birleştirme Kuruiunun 11/02/1959 taria ve E.1958/17, K.1959/15 say1 Kaiarnmn, 1n. Dolumd $0ylcdn.İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olmasısebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.Bundan başka, bir amme teşekkülū tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.

o.......kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin gõrevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

12. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

13. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.)Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmūne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

14. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

15. Olayda, adli yargı yerince, İdare Mahkemesinin görevsizlik kararı ile Mahkemeleri dosyası arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dolayı, görevsizlik kararı yanında, görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

16. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngõrülen yōnteme uymamaktadır.
17. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, davacı vekilinin de dilekçesi üzerine son gōrevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari 

Sayfa : 300
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davalı İdare tarafından gerçekleştirilen Deriner Baraji HES kapsamında baraj gölünün dolması ve çevre yollarıinşaatları nedeniyle, davacının taşınmazına ulaşmasının zorlaşması, üretim maliyetlerinin artması sonucu oluştuğu iddia edilen maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

20. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yukarıda bir örneğine yer verilen yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

21. Ídari ve adli yargı yerinde görülen davalarda, taşınmaza fiilen el atıldığına yönelik bir iddia ve tespit bulunmamaktadır.
22. Bu durumda, davacı vekilinin iddiaları ve dosyada bulunan bilgiler kapsamında, görev uyuşmazlığına konu davanın,idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.

23. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerinin gōrevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Rize Îdare Mahkemesinin 13/09/2019 tarih ve E.2019/515,K.2019/583 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Rize Ídare Mahkemesinin 13/09/2019 tarih ve E.2019/515, K.2019/583 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/02/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyūp SARICALAR: Üye
Üye Havva AYDINLI: Üye

Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Ahmet
Üye Eyūp SARICALAR: Mahmut
Üye Havva AYDINLI: Bilal

Üye Doğan AĞIRMAN: ARSLAN
Üye Eyūp SARICALAR: BALLI
Üye Havva AYDINLI: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/112KARAR NO : 2023/213KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca, işletmeciliğini davacının yaptığı pansiyona ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle, işletmenin mühürlenerek ticari faaliyetine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 301
KARAR 
Davaci :N.Ü.

Vekili : Av. Şakir AÇIKGÖZ 
Daval : Bodrum Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Naciye Berrak ANTER BALLI 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Muğla ili, Bodrum ilçesi, Turgutreis Mahallesi, Mehmet Hilmi Caddesi, No:24 adresinde bulunan "N.P." isimli işyerinin işletmecisi olan davacının vekili tarafindan, Turgutreis Kent Tipi Jandarma Komutanlığı ekiplerince 01/05/2020, 05/12/2020 ve 27/02/2022 tarihlerinde yapılan denetimlerde 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'na uymadığının ve bu fili tekrar ettiğinin tutanakla tespit edildiğinden bahisle 20/01/2003 tarih ve 1067 sıra numaralı "pansiyon" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının 07/04/2022 tarih ve 99641 sayılı Bodrum Belediye Başkanlığı işlemi ile iptal edilmesi nedeniyle, işletmenin mühūrlenerek ticari faaliyetine son verilmesine ilişkin 07/04/2022 tarih ve 99875 sayılı Bodrum Belediye Başkanlığı işleminin; haksız ve hukuka aykırıolduğu iddialarıyla iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Muğla 1. İdare Mahkemesi 14/04/2022 tarih ve E.2022/545, K.2022/612 sayı ile, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 1774 sayıh Kimlik Bildirme Kanunu'nda belirtilen idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almadığı görülmekte olup, dava konusu olayda uyuşmazlık; davacıya ait işyerinin 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun ek l'inci maddesi uyarınca iş yeri ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle mühürlenmesine ilişkin işlemden kaynaklanmakta olup, bu haliyle dava konusu işlemin, 5326 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde bir işlem olduğu, 1774 sayılı Kanun'da ise idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3'üncü maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında,uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3'üncü ve 27/l'inci maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliği'nce çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır."
3. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda 
4. Bodrum 1. Sulh Ceza Hâkimliği 27/09/2022 tarih ve D.İş No. 2022/1192 sayı ile, uyuşmazlığın idare mahkemelerinde dava konusu edilebileceği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itiraz üzerine Bodrum 2. Sulh Ceza Häkimliği 01/11/2022 tarih ve D.iş 2022/4533 sayı ile, kararın göreve ilişkin kısmının reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı sövledir:
mG..lowb "Her ne kadar başvuruda bulunan vekili tarafından, Bodrum Îlçe Jandarma Komutanlığı görevlilerince, bahse konu işletmede 27/02/2022 günü, saat 22:50'de yapılan denetim neticesinde, KBS'de (Kimlik Bildirme Sistemi) kaydı yapılmayan müşterilerin tespit edilmesi nedeniyle işletme sahibi hakkında 1774 sayılı (Kanuna) muhalefetten düzenlenen idari para cezasına ilişkin itiraz başvurusunun Hakimliği'mizin 2022/932 Değişik İş sırasıa kaydının yapıldığı ve başvurunun değerlendirilmesi neticesinde reddine karar verildiği,Hakimliği'mizin bu kararına başvuruda bulunan N.Ü. vekili Av. Şakir AÇIKGÖZ'ün 31/08/2022 havale tarihli dilekçesi ile itiraz ettiği,başvuruda bulunan vekilinin itirazı ile ilgili Bodrum 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin 09/09/2022 tarihli ve 2022/3726 Değişik Îş sayılı kararıile itirazın reddine kesin olarak karar verildiği, dolayısıyla başvuruda bulunan vekilinin iş bu başvuru dilekçesinin başvuruda bulunan N.Ü. tarafindan işletilen N.P. unvanlı işletmenin Bodrum Belediye Başkanlığı'nın 07/04/2022 tarih veE-65361034-170.01-99875 karar sayılı işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptali kararının kaldırılmasına yönelik olduğu, işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptali kararlarının kaldırılmasına yönelik taleplerin Sulh Ceza Hakimliklerinin görev almanda bulunmadığı, bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edilebileceği anlaşıldığından, başvurunun görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 1774 savılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi sõyledir:
....wb geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır.

Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dışındadır."
6. Avnı Kanun'un 2. maddesi söyledir:
.,.lowb 
resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş

Sayfa : 302
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
ayrılış kayıtlarımı, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet Îstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar.'
7. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
"(Ek: 29/8/1996 - 4178/10 md.)
Bu Kanunun uygulanması sırasinda genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
(Değişik ikinci fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.
(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Îkinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin vürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay icinde tamamlar.

.Ce-..verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir."
8. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:“(Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)

(1) Bu Kanunun;
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,Uygulanır."
9. Aynı Kanun'un "Yaptırım türleri" baslıklı 16. Maddesi şöyledir:
-.,..(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir. "
10. Aynı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alımması,
d) Kara, deniz veva hava nakil aracının trafikten veva sevrüseferden alıkonułması.
.—..

11. Aynı Kanun'un "Başvuru yolu" başlıkl 27. maddesinin 1. ve 8. fikrası şōyledir:
(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olmasıhalinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8(Ek: 6/1/2006-5560/34 md.) Îdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıın gōrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararıma ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
12. Bu maddenin gerekçesinde, 8. fikra hükmüyle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A.İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörūlen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosya ömeğinin ve adli yargı dosya aslının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazhğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 303
14. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim Çiç ile Daniştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca, işletmeciliğini davacının yaptığı pansiyona ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle, işletmenin mühürlenerek ticari faaliyetine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
16. Yukarıda yer verilen ve 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
17. Bu hükümler dikkate alınarak, Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararin idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varmış, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar vermiştir.

18. Olayda, davacının işletmeciliğini yaptığı otele ilişkin işletme ruhsatının iptali ile işletmenin faaliyetine son verilmiştir.Yukarıda anlatılan nedenler ile ruhsatın iptali ile iş yerinin belli bir sūre için değil sürekli olarak kapatılmasına karar verildiği hususu dikkate alındığında, bu kararın idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu ve 5326 sayıhıKabahatler Kanunu'nun 19. maddesi kapsamında bulunmadığı açıktır.

19. Încelenen uyuşmazlıkta, ruhsat iptali ile işletmenin mühürlenerek ticari faaliyetine son verilmesine ilişkin kararın idarenin tek taraflı bir şekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu, bu durumda 5326 sayılıKanun kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından, anılan karara karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 14/04/2022 tarih ve E.2022/545,K.2022/612 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Muğla 1. Îdare Mahkemesinin 14/04/2022 tarih ve E.2022/545, K.2022/612 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/119KARAR NO : 2023/102KARAR TR : 27/02/2023
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca düzenlenen 6 ay süreyle sürücū belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLI YARGI YERİNDE çözūmlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Í.A.
Davalı: İstanbul Valiliği 

Sayfa : 304
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. İstanbul Valiliği Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, alkollü olarak araç kullandığından bahisle, davacı adına 15/07/2021 tarih ve MA-75340763 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca 1.339 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafindan sürücü belgesi geri alma tutanağı düzenlenmiştir.

2. Davacı, sürūcü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliği 06/10/2021 tarih ve D.İş.2021/4523 sayılı kararı ile, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi niteliğinde olmayan sürücü belgesi geri alma işleminin idari yargı görev alanına giren işlem olduğunu,sadece ehliyetin geri alınmasına yönelik yapılan itiraz olduğunu, hukuki uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğunu belirterek, 5326 sayılı Kanun çerçevesinde idari para cezası olmadığı anlaşılmakla başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 9. Ídare Mahkemesi 09/11/2021 tarih ve E.2021/1861, K.2021/1879 sayılı kararı ile, 2918 sayılı Kanun'un 48.maddesinin beşinci fikrası uyarınca sürücü belgesinin 6 ay süre ile geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada adli yargımerciinin görevli olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı istinaf isteminde bulunmuştur.

6. İstanbul Bölge Îdare Mahkemesi Sekizinci Îdari Dava Dairesi 05/04/2022 tarih ve E.2022/581, K.2022/623 sayılı kararı ile,Îstanbul Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliğinin D.İş.2021/4523 sayılı dosyasına kayıtlı olarak açılan davanın, 06/10/2021 tarihinde idari yargıda açılması gerektiği gerekçesiyle reddedildiğini, bunun üzerine idari yargı yerinde açılan davada da, uyuşmazlığı çözmekle adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna ulaşıldığını, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirienmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken, davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde isabet bulunmadığınıbelirterek, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 9. Ídare Mahkemesinin 09/11/2021 tarih ve E.2021/1861, K.2021/1879sayılı kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere 2577 sayılı Kanun'un 45/5.maddesi uyarınca dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

7. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 22/11/2022 tarih ve E.2022/1785 sayılı kararı ile, 2577 sayılı İdari Yargilama UsulüKanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarınca mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarılmak üzere Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, iş bu davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.
III İLGİLİ HUKUK 
8 2918 savılı Kanun'un 48. maddesinin besinci fikrası söyledir:
,,.oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçlarıalkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücübelgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, ūç veya ūçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar."
9. 24/05/2013 tarihli 6487 savılı Kanun'un 19.maddesiyle, maddeye;
:.....

suretiyle on ikinci fikra eklenmiştir.


10. Anılan Kanun'un, “Trafik zabıtasının görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi"başlığı altında düzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabıtası:
,

,,o.-.verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b)Genel Zabita 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 305
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatını görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
11. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrūseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılımcaya kadar saklıdır."
12. “Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun;
a) İdari vantırım kararlarına karsı kapun voluna iliskin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
a)ap "y ,-,•......uygulanır."
13. Kanun'un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği öngörülmüştür.

14. Buna göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun'un 19.maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

15. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım'a dahil "Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafında; sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanundaki hafif para cezasını veya bu kanundaki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatıması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri almmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken; 12/07/2013 tarihli 6495 sayıh Kanun'un 20. maddesiyle değişiklik yapılarak maddenin başlığı, "Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki"; şeklinde,madde ise sõvledir:
,."Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarımın yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

oe1owb evlemi nedenivle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir 
.oe.sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.7
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Havva AYDINLI, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/02/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Îdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazhğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarınca davacı hakkında düzenlenen sürücü belgesinin 6 ay süreyle geri alınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılmıştır.

19. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre dūzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarıa karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 

Sayfa : 306
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da da bu para cezasına itiraz konusunda gõrevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu'nun 5560 Sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarıma karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmıştır.
20. Uyuşmazlığın esasını oluşturan, sürücü belgesi geri alma tutanağına ilişkin karara gelince:
21. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun'un 20.maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılıKanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin dūzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmiştır.

22. 5326 sayıh Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanıa giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarımın, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

23. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptınım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptrım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararıma ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

24. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yōnūnden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümūnde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykınlığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

25. Olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak düzenlenen ve olumlu görev uyuşmazlığının konusunu oluşturan sürücü belgesi geri alma tutanağı ile ilgili olarak; 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19: maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, .... ehliyetin geri alınması, ......gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

26. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
27. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır 

28. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

29. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, sürücübelgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/10/2021 tarih ve D.İş. 2021/4523 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 307
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözūmūnde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 9. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliği 06/10/2021
tarih 

ve D.İş.2021/4523 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,

27/02/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Havva TOPAL AĞIRMAN SARICALAR AYDINLI 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgili hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı mercii olduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıın görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde,idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargının gõrevinde bulunduğu sonucuna ulaşıidığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/128KARAR NO : 2023/215KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : Davacının alkollü olarak araç kullandığıın tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Kanun uyarınca düzenlenen aday sürücübelgesinin daimi olarak geri alınması işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.F.Ö.

Vekili : Av. Cihan TOFAN 
Davah : Ankara Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ankara Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü gõrevlilerince yapılan denetim sırasında, aday sürücü belgesi sahibi davacı adına,alkollū olarak araç kullandığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca 11/10/2022 tarih ve 072579 sıra sayıli, 6 ay süreli, "Geçici Olarak Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağı" yanında, ayrıca, aynı tarihli "Aday Sürücünün Belgesinin İptaline Dair Tutanak" düzenlenmiştir.

2. Konuya ilişkin olarak Ankara Valiliği, Îl Emniyet Müdürlüğünce Sulh Ceza Hakimliğine sunulan 19/11/2022 tarih ve 2022/12931 sayılı yazıda, "...11.10.2022 günü saat 00:53'te G.M.K. Bulvarı TiKA önünde yapılan trafik denetimleri ve alkol uygulamasıesnasında, ....... T.C. kimlik numaralı aday sürücü M.F.Ö. isimli şahsın sevk ve idaresindeki 06..... plaka sayılı aracın durdurulduğu, sürücüye ve araca ait belgelerin kontrol edildiği, yapılan kontrollerde herhangi bir eksiklik görūlmediği, gūncel ayarları ve kontrolleri yapılan kalibrasyon bitiş tarihi 24.02.2023 olan 1810645 seri numara alkol metre cihazı ile saat 00:53'de alkol ölçümünün yapıldığı ve neticesinde sürücünün 0.33 Promil alkollü olduğu tespit edilmiştir. /Aday Sürücülerin 0.21-—0.50 promil arasında alkollüiken hususi otomobil kullandığının tespiti halinde sürücü belgesi daimi olarak iptal edilir ancak trafik idari para ceza uygulanmamaktadır../ Bu kural ihlali gereği aday sürūcü olan M.F.Ö.'e ait Keçiören ilçesinden verilme 41411 belge numaralı aday sürücü belgesinin daimi olarak iptal edildiği..." hususları belirtilmiştir.


Sayfa : 308
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
3. Davacı vekili dilekçesinin başında, "Sürücü belgesinin 2 yıl süreyle geri alınması ve para cezası kesilmesine ilişkin işlemine itiraz istemidir"; dilekçesinin sonunda ise "davalı idarece 11.10.2022 tarihinde tesis edilen ehliyetin iki yıl süreyle geri alınmasına ilişkin işlemin iptal edilmesi..." istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
4. Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliği 23/11/2022 tarih ve D.İş No. 2022/12931 sayı ile, başvuru konusu idari yaptırım kararının Sulh Ceza Hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı uyuşmazlığın çözümünde idari yargı görevli olduğundan, başvurunun görevsizlik sebebiyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"başvuru konusu "aday sürücü belgesinin geri alınması (aday sürücü daimi iptal edilmesi) idari yaptırımı" 5326 Sayılı Yasa kapsamında Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek idari yaptrımlardan olmadığı gibi, idari yaptırımın dayanağı olan 2918 SayılıKarayolları Trafik Kanununda da bu idari yaptırım ile ilgi olarak sulh ceza hakimlikleri görevli kılındığıma dair bir hüküm bulunmamaktadır. Başvuru konusu idari yaptırım 5326 Sayılı Yasanının 19'uncu maddesinde sayılmakla ve ayrıca salt bir idari işlem olmakla bu işlemin ve bu işlemle birlikte verilen ve fakat sulh ceza hakimliğinin görevi kapsamında olan diğer idari yaptırım kararlarının 5326 sayılı Yasanın 27/8 maddesi hükmü gereği idare mahkemesinde başvuruya konu edilmesi gerekmektedir. Bu sebeple, 5326 SayılıKabahatler Kanununun 28/1-b maddesi gereğince başvuru konusu idari yaptırım kararının Sulh Ceza Hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığından, Hakimliğimiz görevsiz olduğundan başvurunun reddine..."
5. Davacı vekili bu kez, dilekçesinin başında "2918 Sayılı Karayolları Trafik Yasasının 48/5 maddesine muhalefet etmekten düzenlenen 11/10/2022 tarih 072579 seri sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağının iptal edilerek sürücü belgesinin iadesi talebidir.";dilekçesinin sonunda ise "davalı idarece 11.10.2022 tarihinde tesis edilen ehliyetin DAiMi geri alınmasına ilişkin õncelikle DURDURULMASINA sonrasında ise işlemin iptal edilmesi..." istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. Ankara 9. Ídare Mahkemesi 15/12/2022 tarih ve E.2022/2622 sayı ile, adli yargıın görev alanına giren davada mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görūm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı"başlıklı 48. maddesinin beşinci ve onikinci fikraları şōyledir:
"Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkıda, fili bir suçoluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçlarıalkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücübelgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücū belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.

Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır."
8. 2918 sayılı Kanun'un 48. maddesinde işaret edilen ve aynı Kanun'un "Trafik zabıtasının görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabıtası:
Trafik zabıtası görevi sırasında karsılastığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir 
,,o..w verilemez, araç, gereç ve õzel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b)Genel Zabita 
Y)lowb yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
9. “Aday sürücülük" başlıklı Ek 17. maddesi şöyledir:
" (Ek: 12/7/2013-6495/22 md.)
İlk defa sürücü helgesi alanlar en az bir vıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler.
nk dcla surdcu ocigcsl aianal en uz onyu suro ne uuayouruoa ordau nuodr vonrer 
Aday sürücülüğün süresi, aday sürücülerin sürūcü belgelerinin iptal edilme ve yeniden sürücü belgesi alma şartları ile diğer usul ve 
esaslar yönetmelikle düzenlenir.



10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 309
Aday sürücülerle ilgili olarak yönetmelikte belirtilen iptal edilme şartlarının oluşması hâlinde, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından sürücü belgeleri iptal edilir."
10. 17/04/2015 tarihli 29329 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Aday sürücülük" başlıklıEk 3. maddesi şöyledir:
"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir sebeple sürücü belgesi iptal edilmiş olup da yeniden sürücü belgesi alanlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilir 
Aday sürücülük süresi içerisinde 2918 sayılı Kanunun;
a) 47 nci maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin ūç kez ihlal edilmesi,
b) 48 inci veya 118 inci maddelerine istinaden sürücü belgelerinin geri alınması,
c) 51 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
ε) 53 üncü maddesinin ikinci fiıkrasının ūç kez ihlal edilmesi,
d) 74 üncü maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
e) Koruyucu tertibatın kullanılması ile ilgili 78 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi veya araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollu olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi veya toplam 75 ceza puanının aşilması durumunda sürücü belgesi trafik görevlilerince iptal edilir.

Belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için; sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılıolarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için tabi tutulacaklarıpsiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücūlüğe engel hali bulunmadığını gösterir belgenin sürücükursuna ibrazı ve varsa iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması zorunludur."
11. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayıhı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına gõre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları, bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyi işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere gõre idari yargının görev alanında görmüştür.

12. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda dūzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan kanunun amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu'nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşimasi, 27. maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazhklarında adli yargıyerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

13. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
,

a) Idari yaptırim kararlarına karşi kanun yoluna ilişkin hukumleri, diger kanunlarda aksine hukum bulummamasi halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,uygulanır."
14. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir." düzenlemeleri yer almıştır.
15. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise; idari yaptırım kararımın verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının gõrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlanti sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir 

16. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı; ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin.iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

17. Bu hükümler dikkate alınarak, Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarımın çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıın görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varmış, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar vermiştir.


Sayfa : 310
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
18. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıkhı Dokuzuncu Kısıma dahil "Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafinda; sürücübelgelerinin geçici olarak geri ahınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını,belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin gõrevi dışında tutulmuş iken; 12/07/2013 tarihli; 6495 sayılıKanun'un 20. maddesiyle değiştirilen yapılarak maddenin başlığı, "Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" şeklinde,madde ise şöyledir:
"Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere,sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında yazıhı "100 ceza puanınıdoldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.Sürūcü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı ömekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna gōre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.
19. 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi ise şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara deniz veva hava nakil aracının trafikten veva sevrüseferden alıkonulması,
_..

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
20. Uyuşmazlk Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyasının bir öreği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gōrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, alkollü olarak araç kullandığınm tespit edildiğinden bahisle, davacının aday sürücü belgesinin daimi olarak geri alınması işleminin iptali istemine ilişkindir.

23. Olay kısmında ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere, aday sürücü olan davacıın alkollü olarak araç kullandığının saptandığından bahisle, sürücü belgesinin 6 ay süreyle, geçici olarak geri alnması yanında, aynı tarihli, Aday Sürücünün Belgesinin Îptaline Dair Tutanak da düzenlendiği, dosyalarda, davacıya para cezası verildiğine ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, davacı vekilinin her iki yargı yerinde açtığı davalarda verdiği dilekçelerde çelişkili taleplerde bulunduğu, yargı yerlerince bu bu çelişkilerin giderilmesi yolunda bir müdahalede bulunulmadığı; buna karşılık, adli yargı yerine idarece verilen savunma dilekçesinde, davacının aday sürücübelgesinin sürekli olarak alındığı, para cezası verilmediği belirtildiğinden, uyuşmazlık, "davacının aday sürūcü belgesinin daimi olarak geri alınması işleminin iptali" şeklinde değerlendirilmiştir.

24. Uyuşmazlık Mahkemesince, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun birlikte incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığıda öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alnmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürūcü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmış iken; 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan yeni düzenleme ile Kanun'da yer alan gõreve ilişkin maddenin değiştirildiği ve idari yaptırımlarla ilgili Kabahatler Kanunu hükümlerine uygun değişikliğin yapıldığı sonucuna varılmış, 5326 sayılıKanun'un “Saklı tutulan hükūmler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, "diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, .. ehliyetin geri alınması, ....gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yeniden düzenlendiği ve bu karara 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 311
karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetilerek, sürücü belgesi geri alma tutanağıın iptali istemiyle yapılan itirazların adli yargı yerinde görüleceğine karar verilmiştir.

25. Somut olayda ise, davacıın, 2918 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Aday sürūcülük"başlıklı Ek 3. maddesi uyarınca aday sürücü belgesinin iptaline karar verilmiştir. Yukarida anlatılan nedenler ile sürücü belgesinin belli bir süre için geri alınması değil iptal edildiği dikkate alındığında bu kararın idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında bulunmadığı gözetilerek, durumun saptanması idare hukuku ilkelerine gõre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ikinci maddesinin (a) bendinde belirtilen iptal davasına uygun olarak açılan davanın görūm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

26.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 9. İdare Mahkemesinin 15/12/2022 tarih ve E.2022/2622sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 9. İdare Mahkemesinin 15/12/2022 tarih ve E.2022/2622 sayılı BA$VURUSUNUN REDDINE,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ fLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/132KARAR NO : 2023/201KARAR TR : 27/03/2023
ÖzE : Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan özel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan ve tespit istemli davanın, özel hukuk hükümlerine göre ADLf YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : G. 2 Enerji Üretim Danışmanlık Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Vekili : Av. İsmail İlker TÜRKGÜLER 
Davah : Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.

Vekili : Av. Mehmet Şamil ŞENALP 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili, lisanssız güneş enerjisi santrali işletmecisi olan mūvekkili ile davalı arasında sistem kullanım anlaşmasıimzalandığını belirterek, anlaşma kapsamında fazladan sistem kullanım-dağıtım bedeli hesaplandığı ve istenildiğinden bahisle, sistem kullanım dağıtım bedelleri miktarının bilirkişi marifetiyle tespiti, Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. ile imzalanan "Dağıtım Sistem Kullanım Anlaşması" kapsamında dava tarihine kadar şirketlerinden fazladan tahsil edilen sistem kullanım dağıtım bedelleri ve bu bedellere ilave edilen KDV miktarlarının şimdilik 1.000 TL'sinin, tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı şirket vekili, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 22/12/2022 tarih ve E.2022/240 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.

Sayfa : 312
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
4. Davalı şirket vekili tarafindan olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsaveıhğı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, fazladan ödendiği öne sürülen dağıtım sistemi kullanım bedellerine yönelik olarak açılan davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
". davalı şirketin, 6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (e) bendi çerçevesinde lisansında belirlenmiş dağıtım bölgesi olan Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir, Nevşehir ve Karaman illerinde elektrik dağıtım işini yaptığı, davacı şirketin ise bu dağıtım bölgesinde lisanssız güneş enerjisi santrali işletmecisi olduğu, uyuşmazlığın, davalı şirketin dağıtım sistemine bağlantısı yapılan davacı şirkete ait lisanssız güneş enerjisi üretim tesisinden dolayı tarife uyarınca istenilen sistem kullanım dağıtım bedelinden kaynaklandığıanlaşılmaktadır.

Bu durumda; kamu imtiyazı ve elektrik piyasasını düzenleyen mevzuat kapsamında faaliyette bulunan davacı ve davalı şirket arasında, dağıtım sistemi kullanımına ilişkin tarife uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü idari yargı yerine ait bulunmaktadır."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan MEDAŞ'ın kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde ołması karşısında, bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi" gerektiğini belirterek, Danıştay Başsavcılığının başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik (1) numarah bendi şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) Îdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlū idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Tespit davası" başlıklı 106. maddesi şöyiedir:
"(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.

(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayıhı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen usule uygun olarak yaptığı görev itirazımın reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, lisanssız güneş enerjisi santrali işletmecisi olan davacı şirket hakkında fazla sistem kullanım dağıtım bedeli hesaplandığı ve istenildiğinden bahisle, bu bedellerin bilirkişi marifetiyle tespiti, davalı ile imzalanan sõzleşme kapsamında fazladan tahsil edilen bedellerin ve ilave edilen KDV miktarlarımın şimdilik 1.000 TL'sinin ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 313
13. Davalı şirket, tüm hisseleri Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine ait iken, Özelleştirme Yüksek Kurulunca ōzelleştirme kapsamına alınmış; bu doğrultuda davalı şirketin TEDAŞ'a ait olan %100 oranındaki hissesinin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 30/04/2009 tarih ve 2009/16 sayılı kararı uyarınca, satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Alcen Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. arasında 30/10/2009 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile özelleştirildiği, şirketin aynı isim altında faaliyetlerini sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu itibarla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur.
14. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

15. Bununla birlikte, dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, tespit davasının 6100 sayılı Kanun'un 106. maddesinde düzenlendiği, buna karşılık 2577 sayılı Kanun'un "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinde tespit davasının belirtilmediği görülmektedir. Bir başka deyişle, tespit istemine ilişkin davanın idari yargı yerinde görümü ve çözümü hukuken mümkün değildir.

16. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olması karşısında, davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan sõz edilemeyeceğinden ve tespit istemli davanın idari yargı yerinde görülmesi olanaksız olduğundan, õzel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar gōzönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
27 /03/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ı KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında lisanssız olarak (güneş enerjisi ile)elektrik üretimi ve ticareti yapmak amacıyla davalı Kurum ile bağlantı anlaşması yapan davacı şirketin, fazla ōdediğini iddia ettiği dağıtım sistemi kullanım bedelinin istirdadi istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları İdarî dava türleri arasında sayılmışolup, idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek tarafı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda İdarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak "üretim", "iletim", "dağıtım" ve "ticaret" başlıkları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının alternatif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.

Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628 sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin ūretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri" olarak sıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi “iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise,kamu tüzel kişilerinin yanında, õzel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği öngörülmüştür. Elektrik piyasasıfaaliyetlerinin yürūtülmesinde kamu-õzel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.

Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürūtülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.


Sayfa : 314
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9. maddesi, dağitım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırimlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım"faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.

Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAş); tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışıve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDAŞ tarafindan gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün,EPDK tarafindan verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi"(Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDAŞ özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, sõz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararıekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAş'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satışhizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılì Kanun'un 14.2. maddesinde yer verilen, "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAş ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralıuyarınca, TEDA$ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik Îdarîsözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'u TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yōntemi ile õzelleştirilmesine karar verilmiştir.

Öte yandan, 14/02/2018 günlü, 30332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Ana Statüsünün 5.maddesinde, TEDAŞ'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı, özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tek şirket olmaktadır. Ancak, yatırımcının işletme hakkını devraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu unsurların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalmaya devam etmektedir. Yatırımcı, dağıtim şirketinin hisselerinin sahibi olarak TEDAş ile imzalanmış olan işletme hakkı devir sözleşmesi çerçevesinde dağıtım varlıklarının işletme hakkını elde etmektedir. Yani, "hisse satış modeli"nde, mevcut varlıklar ile özelleştirme sonrası yatırımcı tarafindan gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken, yatırımcı,dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurların işletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımlarıgerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. Yatırımcı ayrıca, işletme hakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve igili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimi altında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantı başvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelik uyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesinde dağıtım şirketlerine yapılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin "Bağlantı ve Sistem Kullanımına İlişkin Hükümler" başlıklı bölümünde, bağlantıesasları, bağlantı başvuru süreci, bağlantı başvurularının değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ve bağlantı ve sistem kullanımı süreci,bu süreçte dağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.Her ne kadar davalı şirketin õzel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemlerin de õzel hukuk işlemi olduğu ifade edilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayricalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürüten davalı şirket ile davacışirket arasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarak değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen dava konusu işlemlerin yargısal denetimini yapma ve bu işlemlerden doğan tazminat istemini (ve diğer istemleri) karara bağlama görevinin idari yargı merciine ait olduğu açıktır.

Bu itibarla, davacı tarafından açılan davaya ilişkin uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2023/142KARAR NO : 2023/252KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : Davacı, davalı sulama birliğinde sözleşmeli mühendis olarak görev yapmakta iken, sözleşmesinin yenilenmesi talebinin reddi işleminin idari yargı yerinde iptali sonrası, idari işlemden dolayı mahrum kalınan mali hakların tazminine ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 315
Davaci : A.Y.
Vekili : Av.Yusuf BİLGİLI Daval : Kozan Sulama Birliği BaşkanlığıVekili : Av. Uğur KAYIKCI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin, davalı bünyesinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca sõzleşmeli mühendis olarak görev yapmakta iken, 31/12/2010 tarihinde biten hizmet sözleşmesinin 2011 yılı için yenilenmemesine ilişkin davalının 02/12/2010 tarih ve 379 sayılı işleminin iptali için dava açıldığıni, Adana 2. Ídare Mahkemesinin 15/10/2015 tarih ve E.2015/1694,K.2015/2170 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptal edildiğini, 01/01/2011 ile yeniden göreve başlatıldığı 15/01/2016 tarihleri arasımahrum kalınan mali hakların ödenmesi istemiyle yapmış oldukları başvurunun davalı tarafindan reddedildiğini ileri sürerek, bu dönemlere isabet eden 220.00o TL tazminatın iptal davasının açıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Adana 1. Ídare Mahkemesi 30/03/2017 tarih ve E.2016/172, K.2017/518 sayılı kararı ile, davalı sulama birliğinin kamu tūzel kişiliğine sahip olmakla birlikte iş ve işlemlerinin õzel hukuk hükümlerine tabi olduğu, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yõnünden reddine karar vermiş, davacı tarafiından istinaf yoluna başvurulması üzerine Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. Ídari Dava Dairesi 07/11/2017 tarih ve E.2017/886, K.2017/1207 sayılı kararı ile istinaf talebinin kesin olarak reddine karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Görevsizlik kararımın ilgili kısımları şöyledir:
".….22.3.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 1. maddesinin birinci fıkrasında Kanunun amacı; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Mūdürlüğü tarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle gõrevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemek olarak belirtilmiş, ikinci fikrasında sulama birliklerinin kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı, 13.maddesinde ise birliklerin 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre alacaklarının tahsili yołuna başvuracağıkuralına yer verilmiştir.

Anayasanin 127, maddesinin son fikrasında; mahallî idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile, kendi aralarında Bakanlar Kurulunun izni ile birlik kurmaları, görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezî idare ile karşılıklı bağ ve ilgilerinin yasayla düzenleneceği kuralı yer almaktadır. Anayasanın bu kuralına dayanan 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 19.maddesinde, sulama birliklerinin hukuki niteliği düzenlenmişken, 22.3.2011 gün ve 27822 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 21. maddesi ile 5355 sayıhı Yasanın 19. maddesi yürürlükten kaldırılarak,sulama birliklerinin 5355 sayılı Yasa ile olan bağlantısı sona erdirilmiştir. 5355 sayılı Yasada aralarında sulama birliklerinin de yer aldığıbirlikler yerel yönetim niteliği taşımakta ve bu şekilde örgütlenmekte iken, sulama birliklerini ayrıca ve özel olarak düzenleyen 6172sayılı Yasa ile sulama birliklerinin 5355 sayılı Yasada öngörülen şekli ile yerel yönetim olarak nitelendirilmediği anlaşılmaktadır.
Bu haliyle birlik ana statüsünün DSi Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça onaylanması sonucu sulama birliklerinin tüzel kişilik kazanacağı, tüzel kişilik kazanıncaya kadar Dsf Genel Müdürlüğü ile Bakanhık tarafından tesis edilen işlemin idari işlem olduğu açık olup, sulama birliğinin tüzel kişilik kazanmasından sonra meydana gelen uyuşmazhıkların adli yargı yerinde çõzümleneceği kuşkusuzdur.

Bu durumda, kamu tüzel kişiliğine sahip olmakla birlikte, iş ve işlemleri özel hukuk hükümlerine tabi olan davalı sulama birliğine karşı açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu anlaşıłmaktadır."
3. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/05/2018 tarih ve E.2018/20, K.2018/257 sayılı kararı ile, davaya bakma görevinin işmahkemesinde olduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
5. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 04/04/2019 tarih ve E.2019/722, K.2019/556 sayılı kararı ile, ilk derece mahkemesince yargı yolu gözetilmeden karar verildiği gerekçesiyle, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden gōrülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..sõzleşmeli personel ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararlarında ve doktrinde, idari sözleşmelerin; kamu tüzel kişileri tarafından, kamu hizmetinin yürütülmesi amacı ile tek yanlı olarak düzenlenen, yazılı, tip sözleşmeler olduğu belirtilmekte, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay'ın istikrar bulmuş içtihatlarında da, idari sözleşmelerle ilgili hususlardan doğan anlaşmazlıkların idari yargıyerinde çözümleneceği vurgulanmaktadır.

Görev kamu düzeni ile ilgilidir. Mahkeme uyuşmazlıkta görevli olduğunu her zaman re'sen dikkate almalıdır. (Yargıtay 22.HD. 2018/3815 K. 2018/10336 E.

Yukarıdaki açıklamalara göre 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49/3 maddesi kapsamında çalışanlarla yapılan sözleşmelerin işsőzleşmesi olmadığı, 657 sayılı Kanun'un 4/(B) maddesi uyarınca bu şekilde çalıştırılan kişilerin sözleşmeli personel olacağı ve işçi sayılmayacakları ve çalıştıkları kurumla arasında çıkan uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olacağı açıktır.

Sayfa : 316
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Dosya içeriğine göre, õncesinde Mahalli İdare Birliği sayılan iş yerinde davacı ile Kozan Sulama Birliği arasında 5393 sayılıBelediye Kanunu'nun 49/3. maddesi gereğince sözleşmeli personele ilişkin hizmet sõzleşmesi imzalandığı ve 2007 yılında imzalanan sõzleşmenin davalı tarafindan 02.10.2010 tarihinde yenilenmeyerek feshedildiği, Adana 2. Îdare Mahkemesinin 2015/1694 Esas 2015/2170 Karar sayılı kararıyla idarenin feshe ilişkin işleminin iptal edildiği, davacının eldeki dava ile çalhışmadığı sürede uğradığımaddi zararları talep ettiği anlaşılmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, davacı ile davalı kurum arasında iş ilişkisi bulunmadığı, davacının 5393 sayılı ve 657 sayılı Kanun'lar kapsamında sōzleşmeli personel olarak çalıştığı ve statü hukukuna tabi olduğu, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği anlaşıldığından, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine, dosyada yargı yolu yönūnden kesinleşen Adana 1.İdare Mahkemesi tarafindan verilen 30.07.2017 tarih 2016/172 Esas 2017/1518 Karar sayılıi karar sebebiyle olumsuz yargı yolu uyuşmazlığı oluştuğundan 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyiş Hakkındaki Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar verilmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesi yerinde olmamıştır..."
6. Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/09/2019 tarih ve E.2019/259, K.2019/528 sayılı kararı ile, hizmet kusuruna dayanılarak açılan iş bu davada idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf yoluna başvurulmuştur 
7. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 20/10/2022 tarih ve E.2022/769, K.2022/318 sayılı kararı ile,mahkemenin elinde derdest bulunan dava dosyasındaki yargılamayı durdurmak suretiyle, dosyayı kül halinde yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi açısından Uyuşmazlık Mahkemesine göndermesi, bu mahkemece verilecek kararı bekleyerek sonucuna göre karar vermesi gerekirken davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle reddi yönünde karar vermesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

8. Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/02/2023 tarih ve E.2022/227 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünün idari yargıyerine ait olduğunu belirterek, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. Anayasa'nın 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükūmlü olduklarıkamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ðdenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle:7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla õzel olarak düzenlenir."
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesi şöyledir:
"Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürūlür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde gõrevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

B. Sözleşmeli personel:
Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere õzel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gōsteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile calıstırılmasına karar verilen ve isçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

,,......-.tercūmanların; Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (.….) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tıp Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; Istanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dışkuruluşlarda belirłi bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara õdenebilecek ücretlerin üst sımırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırıłacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırıhareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sõzleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler."
11. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü ve beşinci fikrası şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 317
"Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısi,çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanımın gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fikra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ūcret, söz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasınıgeçmemek üzere belediye meclisi kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanlarıiçin ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami tutarıyukarıda belirtilen usûle gõre tespit olunur. Bu fikra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir.

Üçüncü ve dördüncū fikra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır..'
12. 5355 sayılı Mahalli Îdare Birlikleri Kanunu'nun 22, maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
"Birliklerde, teşkilât ve personel istihdamı konularında bu Kanunda hükūm bulunmayan hallerde Belediye Kanunu ile Belediye Kanununa aykırı olmamak kaydıyla birlik tüzüğü hükümleri uygulanır."
13. Diğer taraftan, 08/03/2011 tarih ve 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun 1. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde õzel hukuk hükümlerine tabidir."
14. Kanun'un 14. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Birliğin amacına uygun idari, teknik ve yardımcı teknik personel 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre çalıştırılır. Çalıştırılan personelin işvereni birliktir."
15. Kanun'un Geçici 1. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir 
"Bu Kanunun yūrürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan birliklerde sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar, mevcut statüleri ile istihdam edilmeye devam olunur. Birlikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mevcut statüleri devam edenler dışında yeni sōzleşmeli personel istihdam edemezler."
16. Öte yandan, Sözleşmeli Personel Çalıştırımasına İlişkin Esasların belirlendiği 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılıBakanlar Kurulu Kararının 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik:22/11/2010-2010/1169) Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır.'
17. Yine Esasların “sōzleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi şöyledir:
"Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz ūç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir."
18. 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütūlmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
19. Aynı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarımı ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk õnce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
B. Yargı Kararları
20. 27/11/2020 günlü ve 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/07/2020 tarih ve E.2018/104,K.2020/39 sayılı kararında değinilen 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu kapsamındaki sulama birliklerinin hukuki statüsüne ilişkin gerekçe ve tespitlerin bir kısmı şu şekildedir:
"..Sulama birlikleri, DSİ'nin belirlediği sulama alanlarında sulama işletmeciliği konusunda hizmet vermek için kurulan,sulama tesislerinin işletme, bakım ve yönetim sorumluluklarını üstlenen, kamu yararının ve kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik faaliyet gösteren kamu tüzelkişiliğine sahip hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Dolayısıyla sulama birliklerinin 

Sayfa : 318
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
sundukları hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır. Kanun'un ek 1.maddesinin (1) numaralı fikrasında ise birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişiden ilk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere kural uyarınca DSİ'nin belirlediği katılım payı tahsil edilmektedir." ( § 272 )

"6172 sayılı Kanun'da 7139 sayılı Kanun'la yapılan değişikliklerle sulama birliklerindeki birlik meclisi, yönetim kurulu ve denetim kurulu organları kaldırılmış, birliklerin sadece başkanlıktan oluşacağı kabul edilmiş ve birlikler yeniden yapılandırılmıştır.Dolayısıyla kaldırılan organlarla ilgili düzenlemeleri içeren kural ile yeniden yapılandırma sonucunda en üst yöneticinin görevine son verilebilmesi, alacakların tahsili, gözlemciler ile birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumuna ilişkin kurallar da yürürlükten kaldırımıştır. Kanun'un yürürlükten kaldırılan 19. maddesinde birliğe üye olmayan su kullanıcılarının yükümlülüklerini yerine getirmek koşuluyla tesislerden faydalanabilecekleri öngörülmüş iken 6172 sayılı Kanun'a 7139 sayılı Kanun'la eklenen ek 1. madde ile birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Sulama birliklerinin kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu, Anayasa'da ōzel olarak düzenlenmediği ve Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca anılan birliklerin teşkilatlarını ve bu bağlamda organlarını belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğu gözetildiğinde anılan takdir yetkisi kapsamında kanun koyucu tarafindan kuralla Anayasa'nın 44. maddesinde ifade edilen toprağın verimli olarak işletilmesini koruma ve geliştirme amacına ulaşma bakımından daha etkili ve elverişli görülen farklı bir yapılanma öngörülmesinin sonucu olarak önceki yapılanmaya ilişkin hükümlerin madde metinlerinden çıkarılmasında veya yürürlükten kaldırılmasında Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır." ( § 315-316 ).

21. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin benzer konuya ilişkin 23/02/2009 tarih ve E.2008/17026, K.2009/3149 sayıl, 05/12/2013tarih ve E.2013/8474, K.2013/32038 sayılı kararlarıyla, davacı ile davalı arasında yapılan ve birbirini takip eden sözleşmelerin 5393sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi çerçevesinde yapılmış idari sözleşme olduğu, idari sözleşmelerle ilgili uyuşmazhıkları çözüm verinin idari vargı olduğu belirtilmiştir. Söz konusu kararların gerekçesi şöyledir:
..ee...mahkemesinin göreyli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

(...işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.
Sorun daha çok, statü hukukuna tabi kamu çalışanları ile yine kamuda çalışan işçiler arasındaki ayrım noktasında ortaya çıkmaktadır. T.C. Anayasasının 128. maddesi, "Devletin, kamu iktisadi teşebbūsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerini nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve õdenekleri ve diğer özlük isleri kanunla düzenlenir" seklindedir.

(,.görüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Yasanın (A) bendinde, mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetierini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılacağı, ayrıca maddede sözü edilen kurumlar dışındaki kurumlarda, genel politika tespiti, araştırma,planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanların memur oldukları belirtilmiştir.
Memur, sözleşmeli personel ve işçinin ortak noktası ücret karşılığı bağımlı çalışmalarıdır. Memur, genel idare esaslarına gōre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde görevlendirilir. İşe alnması, “atama" idari işlemiyle olur. Yine memurların çalışma koşulları, hakları, õdev ve sorumlulukları ve memurluğun sona ermesi önceden yasa ile kesin olarak belirlenmiştir.Bu konularda memur ile onu atayan idare arasında farklı bir uygulamanın kararlaştırılması söz konusu olmaz.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesinde ise, "kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan õnemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, kurumun teklifi üzerine Devlet Personel Dairesi ve Maliye Bakanlığının görüşleri alımarak Bakanlar Kurulunca geçici olarak sözleşme ile çalıştırımasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti” yapanların sözleşmeli personel oldukları açıklanmıştır.

Öte yandan, 399 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 s. KHK.nin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesinde, teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerin memurlar,sõzleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği belirtilmiştir. Anılan maddenin (b) bendinde, “Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafindan tahsis edilen kamu sermayesinin karli, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma,alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür.Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdūrleri, müfettiş ve müfettişyardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro ünvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır" şeklinde kurala yer verilerek,anılan kurumlarda çalışanlar bakımından memur kavramı ortaya konulmuş ve (c) bendinde ise, “ (b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sōzleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personel" sõzleşmeli personel olarak ifade edilmiştir.

Bu anlatıma göre, 657 sayılı Yasanın 4/B maddesinde açıklanan işlerde, özel bir meslek bilgisi ve uzmanlığı olan kişilerin,Bakanlar Kurulu Kararı ile geçici olarak çalıştırılan ve 399 Sayılı KHK'nın 3/b maddesi uyarınca genel idare esaslarına göre hizmet vürüten memur ve isci savılmavan calısanlar sõzlesmeli personel olarak ifade edilmelidir.

,..,,.sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Kamu İktisadi Teşebbüslerinde sözleşmeli personel çalıştırıimasının esasları belirlenmiştir.
Sözleşmeli personel de kural olarak sosyal gūvenlik sistemi açısından memurlar gibi Emekli Sandığına tabidir. Ancak, Kamu İktisadi Teşebbüslerinde çalışanlar açısından, işçilikten sõzleşmeli personel statüsüne geçiş ya da daha õnce sözleşmeli personel olarak 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 319
görev yapmış olanların bir süre sonra işçi olarak çalıştırılmaya başlandığı uygulamada karşılaşılmaktadır. Bu durumda daha önce işçi olarak çalışan ve Sosyal Sigortalar Kurumuna prim ödeyen çalışanın, görev ve unvanında yükselme sonucu sözleşmeli personel olarak atanması halinde sosyal güvenlik yönünden aynı uygulamaya devam edildiği ve Sosyal Sigortalar Kurumu ile olan bağlantısı devam ederek, sözleşmeli personel olarak çalıştığı dönemde dahi primlerin Sosyal Sigortalar Kurumuna ödenmesi mümkündūr. Bazen de bunun aksine, Emekli Sandığı ile bağlantısı olan sözleşmeli personel işçi statüsüne geçirilmiş olmasına rağmen, anılan sosyal güvenlik kurumu ile olan bağlantısı devam ettirilmektedir. Bu durumda sosyal güvenlik açısından çalışanın bağhı olduğu kurum statüyü belirlemek açısından tek başına yetersiz kalmaktadır. Dairemizin 25.7.2008 gün ve 2007/ 22173 E, 2008/ 22066 K. sayılı kararı da bu yöndedir.
Memur ve sözleşmeli personel statü hukukuna ilgilendirdiğinden, idare ile çıkacak olan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmelidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin 1995/l Esas 1996/1 Karar sayılı ilke kararında, özelleştirme kapsamında olsun ya da olmasın Kamu İktisadi Teşebbüslerinde sözleşmeli personel statüsünde çalışanların, kurumları ile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu kurala hükme bağlanmıştır. Çalışmaların bir kısmının sözleşmeli personel bir kısmının da işçilikte geçmesi halinde de İş Hukuku açısından sonuçları sadece işçilikte geçen dönemle sınırlı kalır.
Dairemiz kararlarında, 657 sayılı yasanın 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulu kararnamesi doğrultusunda ve sınavla işe alınan halk eğitim merkezi kurs öğretmeninin işçi olmadığımı kabul edilmiştir (Yargıtay 9.HD.14.2.2000 gün 1999/19571 E,2000/1395 K.). Yine, çıraklık eğitim merkezinde görev alan usta öğretici için aynı sonuca varılmıştır (Yargıtay 9. HD.28.4.2003 gün 2002/23990 E, 2003/7205 K.)

Devlet üniversitelerinde 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun 34. maddesi kapsamında çalışanların İş Kanununa tabi olmayıp sözleşmeli personel statüsünde olduğu da başka bir Dairemiz kararında vurgulanmıştır (Yargıtay 9.HD. 13.10.2005 gün 2005/4456 E, 2005/33378 K.). Buna karşın, özel üniversitelerde yardımcı doçent kadrosunda çalışanların İş Kanunu kapsamında olduğu kabul edilmiştir (Yargitay 9. HD. 2.5.2006 gün 2006/10643 E, 2006/12286 K.).

5393 sayılı Belediyeler Kanunu m.49/3 "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık,veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat,mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çõzümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boşkadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fikra uyarınca sõzleşmeli olarak istihdam edileceklere ōdenecek net ücret, sõz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasıı geçmemek üzere belediye meclisi kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak õdemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur. Bu fikra hükūmlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir" kuralı öngörülmüş; aynı maddenin 5. fıkrasında “Üçüncü ve dördüncüfikra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sõzleşme ücreti dışıda herhangi bir ōdeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdi menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartıaranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır. Bu personele ait sözleşme örekleri sözleşmenin imzalanmasımı izleyen 30 gün içinde İçişleri Bakanlığına gönderilir"hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda davalı kurumda mimar olarak çalışmış olan davacı ile davalı arasında yapılan ve birbirini takip eden sözleşmeler 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49.maddesi çerçevesinde yapılmış idari sõzleşmelerdir. İdari sözleşmelerle ilgili uyuşmazlıkların çözüm yeri idari yargı olduğundan mahkemece dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olmuştur."
22. Danıştay Onikinci Dairesinin benzer konuya ilişkin, 17/10/2018 tarihli ve E.2016/6932, K.2018/4246 sayılı kararı şöyledir:
"...Dosyasının incelenmesinden, davacının davalı Kartal Belediye Başkanlığında Kasım 2009 tarihinde sözleşmeli mūhendis olarak işe başladığı, 2012 yılına ilişkin hizmet sözleşmesinin sona erdiğinden bahisle hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 14.12.2012 tarihli ve 5733 sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Sözleşmeli personelin durumu kanun, kanun hükmünde kararname bakanlar kurulu kararı, yönetmelik ve tip sõzleşmelerle düzenlenmekte ve bunlarda hüküm bulunmaması halinde Devlet Memurları Kanunu'nun uygulanacağı öngörülmektedir. Bu nedenle sözleşmeli personelin durumu da, memurların durumu gibi büyük õlçüde kanuni ve nizami bir durum yani statüter durum haline gelmistir.

.Genel idare usullerine göre sürekli ve asli bir görevi yürütür hale gelen sözleşmeli personel, Anayasa'nın 128. maddesinin ilk fikrasında geçen diğer kamu görevlileri kategorisine dâhildir. Zira bunların hukuki durumu memurların hukuki durumu gibi büyük ölçüde idare tarafından düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu hukuki durum yine idare tarafından tek yanlı olarak her zaman değistirilebilir.

-.low 657 sayılı Yasa'da, sözleşmeli personelin kamu hizmeti gōrevlileri olarak kabul edildiğinin açık olması karşısında; sözleşme kurallarının taraf iradeleri ile sözleşme serbestîsi sınırları içerisinde belirlenmediği ortadadır.

Bakılan davada; 657 sayılı Yasa'da sözleşmeli personelin kamu hizmeti gõrevlileri olarak kabul edilmesi ve sözleşmeli personelin uyuşmazlığa konu tip hizmet sözleşmesinin 13. maddesinin diğer bentlerinde sözleşmenin hangi hallerde feshedilebileceğinin ayrıntılı olarak düzenlenmesi ve feshin objektif kriterlere bağlanması karşısında, davacı hakkında verilmiş her hangi bir disiplin cezası,görevinde yetersiz ve başarısız olduğu veyahut görevini kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından gereği gibi yerine getiremediği yolunda herhangi bir somut bilgi ve belge bulunmaksızın ve sebep gōsterilmeksizin tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine uyarlık görülmemiştir. Bu sebeple davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır."
23. Yine Danıştay Onikinci Dairesinin aynı konuya ilişkin, 22/12/2021 tarih ve E.2018/4086, K.2021/7073 sayılı kararı ise şöyledir:

Sayfa : 320
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"..Her ne kadar, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sözleşmeli personele, sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmayacağı belirtilmiş ise de; bu düzenlemeyle sözleşmeli personele, sözleşme ūcreti dışında, ilgili kamu kurumlarınca idarî tasarruf veya kararlarla ilave herhangi bir ödeme yapılmasının õnlenmesinin amaçlandığı; bununla birlikte ilgili mevzuatta (kanun, kanun hükmünde kararname, toplu sōzleşme ve/veya bakanlar kurulu kararlarında) sözleşmeli personele verilmesi açıkça öngõrülen õdemelerin (aile yardımı, ek ödeme, asgari geçim indirimi gibi) ise bu düzenlemenin kapsamında olmadığı, dolayısıyla sõzleşme ūcreti dışında ilgili mevzuatta öngörülen diğer õdemelerin sözleşmeli personele ödenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, Adana ili Kuzey Yüreğir Sulama Birliğinde sözleşmeli personel statüsünde tekniker olarak görev yapan davacının, sözleşme ücreti dışında ve bu ücret ile ilişkilendirilmeksizin, hizmet süresi dikkate alınarak tekniker unvanı için belirlenen ek ödemeden 15/05/2015 tarihinden itibaren yararlandırılması gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde ve bu kısım yönünden davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuk uygunluk bulunmamaktadır.."
IV. ÍNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
25. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
26. Dava, davacının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca davalı idare ile akdedilen hizmet sözleşmesi kapsamında çalışmakta iken, 2011 yılında sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin idari yargı yerince iptali sonrası, 01/01/2011 ile yeniden göreve başlatıldığı 15/01/2016 tarihleri arası döneme isabet eden parasal hakların tazmini istemiyle açılmıştır.
27. Anayasanın 128. maddesinde devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiş, maddede “kamu gōrevlisi" kavramı tanımlanmayıp, "kamu görevlisi tarafindan yapılması gereken görevler"sayılmıştır.

28. 657 sayıh Kanun'da da "kamu görevlisi" kavramı tanımlanmamış, 4. maddesinde yalnızca kamu hizmetlerinin gördürüldüğü dört grup istihdam şeklinden bahsedilmiş olup, maddenin son fikrasında işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça vurgulanmıştır. Bir kamu tüzel kişisi tarafından istihdam edilen kişi, bu göreve kamu hukuku kurallarına göre idari bir kararla atanmış ise, bu görevli kamu görevlisidir. Kanun'da, sözleşmeli personel kamu hizmeti görevlileri olarak kabul edilmekle birlikte sõzleşme kurallarının taraf iradeleri ile sözleşme serbestisi sınırları içerisinde belirlenmediği açıktır.
29. Sözleşmeli personelin durumu kanun, kanun hükmünde kararname, bakanlar kurulu kararı, yönetmelik ve tip sözleşmelerle düzenlenmekte ve bunlarda hüküm bulunmaması halinde 657 sayılı Kanun'un uygulanacağı öngörülmektedir. Bu nedenle sözleşmeli personelin durumu da, memurların durumu gibi büyük ölçüde kanuni ve nizami bir durum yani statüler durum haline gelmiştir. Zira bunların hukuki durumu memurların hukuki durumu gibi büyük ölçüde idare tarafından düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu hukuki durum yine idare tarafindan tek yanlı olarak her zaman değiştirilebilir.

30. Olayda, davacının, davalı kurum bünyesinde 5393 sayıhı Kanun'un 49. maddesinin üçüncū fikrası gereğince sözleşmeli mühendis olarak çalıştığı, 31/12/2010 tarihinde biten sözleşmesinin 2011 yılı için yenilenmemesine ilişkin davalımın 02/12/2010 tarih ve 379 sayılı işleminin iptali için dava açtığı, Adana 2. İdare Mahkemesinin 15/10/2015 tarih ve E.2015/1694, K.2015/2170 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptal edildiği, 15/01/2016 tarihinde yeniden göreve başlatıldığı, davacının bu süreç içerisinde mahrum kaldığı mali haklarının tarafina iadesi istemiyle davalı idareye başvuru yaptığı, başvurunun reddi üzerine davanın açıldığı; diğer taraftan taraflar arasında imzalanan, Sözleşmeli Personele İlişkin Hizmet Sözleşmesi incelendiğinde, sözleşmenin 13. maddesinde, sõzleşmeli personelin, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesine veya 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına gõre yürüteceği,görev itibariyle sözleşmeli personel olma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartlardan birini sonradan kaybetmesi halinde sözleşmenin feshedilmiş sayılacağının belirtildiği yine bu sözleşme hükümlerine, 5393 sayılı Kanun'a ve tabi olduğu diğer mevzuat hükūmlerine aykırı davranışı tespit edilen sõzleşmeli personele, kurumu tarafından gerekçesi ile birlikte bu durumun yazılı olarak tebliğ edileceği, tebligatta belirtilecek günden geçerli olmak üzere sözleşmenin kendiliğinden sona ereceği hükmüne yer verildiği, ayrıca sözleşmede geçici görevlendirmelerde 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, çalışma saatlerinin devlet memurları ile aynı olduğu, ücret ödemelerinde, izinlerde, kamu personeline benzer haklar tanındığı,sözleşmenin sona ermesi hallerinde ise idarenin belirleyici ve üstūn haklara sahip olduğu yine uyuşmazlığa konu davacı talebinin esasının iş hukukuna göre değil, mahkemece iptal edilen idari işlem ve idare hukukuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 321
31. Mahkeme içtihatlarında ve öğretide, idarenin kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabileceği, idare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmelerin de “idari sözleşme" olarak adlandırıldığı bilinmektedir. Bu nedenle idarenin bir sözleşmesinde idareye ōzel hukuk sözleşmelerindekileri aşan bazı üstünlük ve ayrıcalıkların tanınmış olmasının, o sōzleşmenin bir idari sözleşme sayılmasına yol açtığı benimsenmektedir. İdari sözleşmeler, idareye özgü bir düzenlemeye gereksinim gösteren bir konuyu düzenlediklerinden, idare kamu yararı ve kamu hizmetlerinin gerekleri dolayısıyla, tek yanlı iradesi ile sözleşme ilişkisini etkileyebilir ve karşı taraf hakkında işlemler yapabilir.

32. Bu açıklamalar ışığıda, davacının, kamusal mevzuat dikkate alınarak düzenlenen sözleşme ile çalıştırıldığı, sözleşme koşullarının tamamen hizmet borçlusu davacının yükümlülüklerini belirlemeye yönelik ve büyük ölçüde kamu personeline paralel hükümler içerdiği anlaşılmakta olup, anılan yasal düzenlemelere göre işçi sayıimadığı ve kamu hizmeti yürütmekte olduğu, öte yandan idare hukuku esaslarına göre düzenlenen hizmet sözleşmesinin de idari sözleşme niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. İdarenin, kamu görevlisi sayılan personeli ile arasındaki ilişki, idare hukuku ilkelerine dayanan ve idare hukuku ilkeleriyle düzenlenen bir kamu hukuku ilişkisidir.

33. Buna göre, davacının çalışma biçimi ile idareyle imzalanan sözleşme hükümlerine bakıldığında idarenin 5393 sayılıKanun'un yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı sözleşmenin idari nitelikte olduğu, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi nedeniyle mahrum kaldığını iddia ettiği alacakların, davacı aleyhine tesis edilen ve mahkemece iptal edilen idari işlemden kaynaklandığı, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) fikrasında belirtilen; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

34. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Adana 1. İdare Mahkemesinin 30/03/2017 tarih ve E.2016/172, K.2017/518 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kozan 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Adana 1. İdare Mahkemesinin 30/03/2017 tarih ve E.2016/172, K.2017/518 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/145KARAR NO : 2023/342KARAR TR :157/05/2023
ÖzET : Davacının aracıyla seyir halinde iken meydana gelen maddi hasarlı ve yaralanmalı trafik kazasında, kazaya sebebiyet veren aracın ve sürücünün, İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarının görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi ve ihmali neticesinde tespit edilememesi nedeniyle dosyasının faili meçhule kalmasına neden olduklarından bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararlarına karşılık açtığı tazminat davasının ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S.M.

Davalı: İçişleri Bakanlığı / Susurluk Îlçe Emniyet Müdürlüğü
Vekili : Av. Berrin DEMİRCAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 

Sayfa : 322
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
1. Davacı dilekçesinde, 07/07/2019 tarihinde aracı ile Susurluk Merkez - Balıkesir istikametinde yasal hiz sınırları içinde hareket halinde ve orta şeritte iken sol şeritten bir aracı, kırmızı ışığın bitiminde araçların arasından kendisinin bulunduğu orta şeride makas tabir edilen hareketi yaparak kazaya sebebiyet verdiğini ve olay yerinden kaçtığını, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasıgeçirdiğini, durumla ilgili Susurluk İlçe Emniyet Müdürlüğüne müracaat ettiğini ve kaza anının kamera kayıtlarını bularak kolluğa teslim ettiğini, olaydan bir zaman geçtikten sonra tahkikatın akıbeti ile ilgili Emniyete müracaat ettiğini, Emniyet görevlilerinin bir kaç gūn sonra evrakı Cumhuriyet Başsavcılığına göndereceklerini bildirdiklerini, savcılığa gittiğini ancak dosyasının gelmediğini õğrenince tekrar Emniyete gittiğini, Emniyettekilerin soruşturmanın devam ettiğini sõylediklerini, bu şekilde Savcılık ile Emniyet arasında mekik dokuduğunu, memurlar tarafından yüzüstü bırakıldığını ve mağdur edildiğini, konuyla ilgili Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunduğunu, aradan geçen süre içinde Savcılık tarafindan yürütülen yazışmalardan sonuç alınamadığını, sonuçta Cumhuriyet Savcısı ile görüştüğünü, dosyasının faili meçhul kaldığını öğrendiğini, akabinde İlçe Emniyet Müdürü ile bizatihi görüşmesinden ve ek ifadesinden de bir sonuç çıkmadığından bu davayı açmak zorunda kaldığını, söz konusu kazanın emniyet sorumluluk ve kamera bōlgesinde gerçekleştiğini, failin tespit edilerek olayın çözülmesi gerekirken memurların görevini gereği gibi yerine getirmemeleri nedeniyle mağdur olduğunu, sigorta şirketinin hasarını ödemediğini ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla 5.000 TL maddi, 2.000 TL manevi tazminatın davalı Îlçe Emniyet Müdürlüğünden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davacı taraf ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 28.000 TL'ye, manevi tazminat talebini 5.000 TL'ye çıkarmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Susurluk Asliye Hukuk Mahkemesi 04/11/2021 tarih ve E.2019/619, K.2021/591 sayı ile, davaya bakma görevi idare mahkemelerine ait olduğundan ve yargı yolunun caiz olması şartı gerçekleşmediğinden davanın usulden reddine karar vermiş, istinaf isteminde bulunması üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 04/10/2022 tarih ve E.2022/1131, K.2022/1547 sayı ile,nun vola vasvurusunan coasurouamo aaia roony.oere te,,.......
anarudeny, "uugm om.,.....
bakılacağını ifade eder. Uyuşmazlığa hangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genel şartlarından olup mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir.

uunao6urenn Davacı dava dilekçesinde 07/07/2019 tarihinde geçirdiği yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet veren araç ve sūrücüsünūn davalı idarece tespit edilmesi olgusuna dayanmaktadır bu olgu kamu hizmeti ile ilgili ve hizmet kusuruna ilişkindir.İdare'nin, hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı; İIdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince Îdare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır.lowb 
nusuaceeseyca Tbr veri ceeuğun 115/2. maddeleri uyarınca açılan bu davada dava şartlarından olan "yargı yolunun caiz olması" şartı gerçekleşmediğinden HMK'nın 114/1-b. ve 115/2. maddeleri gereğince davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. "
4. Davacı bu kez, fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000 TL maddi, 20.000 TL manevi tazminatın, başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Balıkesir 1. İdare Mahkemesi 20/01/2023 tarih ve E.2022/1394 sayı ile, davanın çōzümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayıh Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları sövledir:Ymoowb 
aau  oy.düBakanlığının görev ve yetkileri arasında sayıldığı, trafik kazalarına, adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca, kazanın ołuş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca el konulacağı, trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenleneceği ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderileceği, 2918 sayılı Yasa'nın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesinin Karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çōzümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafindan, meydana gelen trafik kazasında Susurluk Îiçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarının görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi ve ihmali neticesinde araç sürücüsünün tespit edilememesi nedeniyle dosyasının faili meçhule kalmasına neden oldukları şeklinde davalı idareye kusur atfedildiği görülmektedir.
Bu itibarla, somut olayda, meydana gelen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası neticesinde soruşturmanın Cumhuriyet savcılığı emrinde ve talimatıyla yapıldığı ve devam edildiği, Cumhuriyet savcılığının kamu davası açılması ya da açılmaması yönündeki kararlarının yargısal faaliyet kapsamında olduğunda kuşku bulunmadığı, yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 323
işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiğinden, bu işlemierin etkin bir şekilde yapılmadığı nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açıldığı anlaşılan davanın görüm ve çözümūnün bu yönden de adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır...."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu belirtilmiştir.
7. 2918 savılı Kanun'un "Kapsam" baslıklı 2. maddesi söyledir:
.,.owb ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun. karavollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
,...._

akarvakıt istasvonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,

........karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
8. 2918 sayılı Kanun'un "İçişleri Bakanlığıın görev ve yetkileri" başlklı 5. maddesi şöyledir:
"(Başlığı ile Birlikte Değişik:6/12/2019-7196/39 md.)
İcisleri Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
,.(..

ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine 
uygun olup olmadığını denetlemek.


b) Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek.
c) El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek.
d) Trafik sucu islevenler hakkında tutanak düzenlemek. gerekli islemleri yapmak ve takip etmek.
,..,...olmak ve yakınlarına haber vermek.

f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek.
g) Sürücülerin belgelerini vermek.
((

istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek 


..-w sonuclarına göre gereken õnlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak.
.DD..
k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre cıkarılmıs olan yõnetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.
..,,...haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıitlayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırılmasıişlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafindan elektronik sistemle yapılabilir. Sūrücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, İçişleri Bakanlığı tarafından ilgili kamu kurum veya kuruluşlarıdan elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir.Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.

Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çahışma şekil ve şartları,görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çahışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esasiar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir."
9. 2918 sayılı Kanun'un "Trafik zabıtasını görev ve yetki sınını ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi başlıklı 6. maddesi şöyledir:
" Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a) Trafik zabıtası:
(Birinci fikra mülga: 17/10/1996-4199/4 md.)
(


e.,o..verilemez, araç, gereç ve õzel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b) (Değisik: 21/5/1997-4262/1 md.) Genel Zabita:
,,(,.yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yōnetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği dūzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya gōrevli ve yetkilidir."
10. 2918 sayılı Kanun'un "Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesinde, karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile gōrevli ve sorumlu bütün kuruluşların, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlü olduklarıbelirtilmiştir.


Sayfa : 324
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
11. 2918 sayılı Kanun'un "Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik" başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak ūzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini,iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca el konulur.

Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağımahalli genel zabıtaca düzenlenir ve bir õrneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.

Karayollarında meydana gelen ve yalniz maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.

Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir."
12. 2918 sayılı Kanun'un "Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller" başlıklı 84. maddesi şöyledir:
"Araç sürücüleri trafik kazalarında;
a) Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme,
b) Taşıt giremez trafīk işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş karayolunda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit rampa ve bağlantı yollarına girme,
c) İkiden fazla şeritli taşıt yollarımda, karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme,
e) Geçme yasağı olan yerlerde geçme 
f) Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma,
g) Şeride tecavūz etme,
h) Kavşaklarda geçiş ōnceliğine uymama 
i) Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama,
j) Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,
k) Yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde, zorunlu haller dışında park etme veya duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama 

I) Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma,Hallerinde asli kusurlu sayıhırlar.

Ancak, kazada bu hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmış veya kaza bu hareketler dışında kurallarla, yasaklamalara, kısıtlamalara ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, karayolunu kullananlar için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir."
13. 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayıh Kanun'un 14.maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
14. Aynı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek Îdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz.'
15. 18/07/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin "Trafik Zabıtası Kuruluşları, Görev ve Yetkileri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(Değisik: RG-18/05/2007-26526)
,-,.

sorumluluklarına ilişkin hususlar ilgili mevzuatta gösterilmiştir."

16. Aynı Yönetmeliğin "Trafik Zabıtası Dışındaki Polis Hizmet Birimlerinin Görev ve Yetkileri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:"Emniyet Teşkilatının trafik zabıtası dışındaki hizmet birimlerinde görevli emniyet hizmetleri sınıfı personelinin trafik hizmetlerine ilişkin görev esasları ile yetki sınırları aşağıda gösterilmiştir.

a) Trafik denetleme birimlerinin kurulmuş olduğu yerlerde; õnleyici zabita olarak emniyet hizmetleri sınıfindan her 
kademedeki personel, trafik düzeni ve güvenliği açısından görünür şekilde karşılaştıkları olaylara ve suçlara müdahaleye yetkilidir.
Bu yetki;

1) Trafik düzensizliğini yaratanları uyarma,
2) Trafik suçu işleyenlerin araç plakalarını trafik zabıtasına bildirme, gerekli hallerde duruma müdahale edilmesini isteme,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 325
3) Müdahalenin mümkün olamayacağının anlaşılması halinde durumu bir tutanakla tespit ederek trafik zabıtasına iletme,hallerine münhasır olmak üzere kullanılır.

b) Trafik denetleme birimlerinin kurulmadığı yerlerde;
polis birim amirleri; trafiğin düzenlenmesi ve trafik suçlarına el konulmasına ilişkin hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli ve yetkilidirler.

Birim amirleri bu görevlerini; varsa, kadrosu trafik olan denetleme personeli ile yoksa kendi personeli arasından seçip trafik denetleme birimlerinden en az bir hafta kurs görmüş personeli gõrevlendirmek suretiyle aşağıdaki esas, usul ve şartlara uygun olarak vürütür.

.ob c) Görev alanı içine giren belediye sınırları içindeki yollarda park düzeni, işaretleme, yaya ve okul geçitlerini belirieme ve benzeri konulardaki trafiğin düzenlenmesine ilişkin hususlarda yaptığı tespitleri teklif halinde yetki durumuna göre il veya ilçe trafik komisyonlarına ileterek, karara bağlanmasını ve uygulamaya konulmasını sağlar, uygulamayı izler ve denetler.
d) Trafik düzensizliğine neden olan; duraklama ve parketmelere engel olunmasıni, trafik tıkanık ve sıkışıklıklarının giderilmesini, pazar kurulan yerlerde, bayram ve törenlerde tedbirler alınmasını sağlar.

e) Trafik suçu işleyenler hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek ve düzenlenen tutanaklardan; mahkemelik suçlara ait olanların ilgili mahkemeye, para cezası tahsil ve takibini gerektirenlerin de ilgili kuruluşuna iletilmesini sağlar."
17. Aynı Yönetmeliğin "Trafik Kazalarına El Konulması" başlıkhı 154. maddesi şöyledir:
"Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gōsterilen esas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı" düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca (polis veya jandarma),
El konulur.
Trafik zabıtasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı, örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gōnderilir.

b) Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde;
Trafik zabıtası ve genel zabıta; iz ve delilleri bozmayacak şekilde belirleyip işaretledikten ve gerekli tespitleri yaptıktan sonra,karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.

Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü veya ōlümle sonuçlanabilecek şekilde yaralanmalı bir kazaya neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçit verilemiyor ise; cumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılmasıhalinde, gerekli işaretleme ve tespitler yapılarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır."
18. Aynı Yönetmeliğin "Trafik Kazalarına Îlişkin İşlemler" başlıklı 156. maddesi şöyledir:
"(Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi 
1) Öreğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücūler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölūm veya yaralanma durumu işlenir 

Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.

Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğūnce belirlenir.

2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası ve genel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.

Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek gōrevli tarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir.

Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.

4) Karayolu üzerinde õlüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.

5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlara veriimek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyle yapılır.

Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemediği trafik kazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri 
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alnacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.

Sayfa : 326
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Mūdürlüğüne gönderilir."
19. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" başlıklı 160.maddesi şöyledir:
"(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlūdür. "
20. 5271 sayılı Kanun'un "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başhıklı 161. maddesinin bazı fikraları şöyledir:
"(1) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir,yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısi, adlī görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından sõz konusu işlemi yapmasını ister.

(2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlūdür.
(3) Cumhuriyet savcısı, adli kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hâllerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.

(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.

(5) Kanun tarafından kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kōtüye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarını sözlü veya yazılı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk âmir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümieri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında ise, hâkimlerin görevlerinden dolayı tâbi oldukları yargılama usulü uygulanır.
21. 5271 sayılı Kanun'un “Adlî kolluk ve görevi" başlıklı 164. maddesi şöyledir:
(1) Adlî kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri, 10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder 
(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.

(3) Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde, üstlerinin emrindedir."
22. 5271 sayılı Kanun'un “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında dūzenlenen “Tazminat istemi" başlıklı141. maddesinin bazı fikraları şöyledir:
“1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında 
3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle gõrevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."
B. Yargı Kararı
23. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralıAnayasa'ya aykırı gōrmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
"... Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümūnde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, õzel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu sōylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargıın denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar gōrenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aymı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümienmesinin hızlandırıdığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılımdığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanıma girdiği konusunda bir tartışma 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 327
bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykirı değildir. İtirazın reddi gerekir..." (Any. Mah.'nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayi: 28954, s.136-147.)
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ. Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Îdare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ömeğinin, ekinde adli yargı dosyasının UYAP sisteminde kayıtlı bazı dökūmanlarıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, adli yargı kararının bir örneğinin mahkemesinden temin edildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
25. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'm davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
26. Dava, davacının aracıyla seyir halinde iken meydana gelen maddi hasarlı ve yaralanmalı trafik kazasında, kazaya sebebiyet veren aracın ve sürücünün, Susurluk Îlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarının görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi ve ihmali neticesinde tespit edilememesi nedeniyle dosyasının faili meçhule kalmasına neden olduklarından bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararlarına karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açılmıştır.

27. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarımın adli yargıda görülmesi dūzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

28. 2918 sayılı Kanun'da ve ilgili Yönetmelikte; trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takip etmenin İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayıldığı, trafik kazalarına, adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca, kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabıtasınca el konulacağı, trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bułunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağının mahalli genel zabıtaca düzenleneceği ve bir örneğinin o yerin trafik zabıtasına gönderileceği hususlarına yer verilmiştir.
29. Buna göre, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yūrürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının gōrevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

30. Diğer taraftan, davacı tarafindan, meydana gelen trafik kazasında Susurluk İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarının görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi ve ihmali neticesinde, araç sürücüsünün tespit edilememesi nedeniyle dosyasının faili meçhule kaldığından bahisle, uğranılan zararda idarenin kusurlu olduğu iddia edildiğinden, bu konuda da bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

31. Somut olayda, meydana gelen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası sonucunda soruşturmanın Cumhuriyet savcılığıemrinde ve talimatıyla yapıldığı, Cumhuriyet savcılığının kamu davası açılması ya da açılmaması yönūndeki kararlarının yargısal faaliyet kapsamında olduğu; yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulmasıgerektiğinden, bu işlemlerin etkin bir şekilde yapılmadığı nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davanın çözümünün, bu yönden de adli yargı yerine ait olduğu açıktır.

32. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Susurluk Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/11/2021 tarih ve E.2019/619, K.2021/591 sayılı görevsizlik kararımın kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

Sayfa : 328
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Balıkesir 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Susurluk Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/11/2021tarih ve E.2019/619, K.2021/591 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nigün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kuruluş Kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden yani yol yapım, bakım,işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumlułuğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum. .
ÜYE Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/148KARAR NO : 2023/199KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : Tutuklu olarak farklı ceza infaz kurumlarında bulunan eşlerin birbirleriyle yeterli iletişim kuramamaları nedeniyle aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlali sonucu uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davacı: M.A.
Vekili : Av. Şevket ARZIK Daval : Hazine ve Maliye Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının Gaziantep E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunmaktayken, Gaziantep H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan eşiyle açık yahut kapalı görüşme hakkından faydalandırılmadığını, telefonla görüştürülme haklarından yararlandırılmadığını, eşiyle görüşme talebinin Ceza Înfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu tarafindan reddedildiğini, söz konusu karara karşı yaptığı itirazının Gaziantep Infaz Hakimliği tarafından kabul edilmediğini, bunun üzerine 09/11/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğunu, Anayasa Mahkemesinin 03/07/2019 tarihli ve 2016/58533başvuru numaralı kararıyla aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar verildiğini belirterek, bu sebeple elem ve izdıraba uğradığını ileri sürerek, 60.000TL manevi tazminatın ihlal tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ereğli (Konya) Ağır Ceza Mahkemesi 07/07/2022 tarih ve E.2022/244, K.2022/226 sayılı kararı ile, 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde suç soruşturması veya kovuşturması sırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yõnünden bu kanun hükūmlerine göre tazminat istenebileceğini ve madde metninde bu aykırılkların tahdidi şekilde sıralandığını, davacının ceza infaz kurumunun eylemi nedeniyle tazminat talep ettiğini, bu talebin bu kapsamda bulunmadığını belirterek, iddiasına yönelik uyuşmazlığın çözümūnün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 329
3. Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Konya 3. Ídare Mahkemesi 20/01/2023 tarih ve E.2023/7 sayılı kararı ile, 5275 sayılı Kanun'un 114. maddesi uyarınca davacıya kullandırımayan haklarına karşı 4675 sayılı Înfaz Hâkimliği Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca şikayet yoluna gidilebileceğini,bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlama yetkisinin İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğunu, bu kararlara karşı Ağır Ceza Mahkemelerine itiraz hakkı tanındığını, davacı tarafindan kullanılan bu yargısal hakların olumsuz olması neticesinde Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali verildiğini, ihlalin Înfaz Hakimliği kararından kaynaklandığını, bu nedenle İnfaz Hakimliğinin kararıuyarınca eşi ile görüşme hakkının kısıtlanması sebepleriyle verilen ihlal kararı üzerine açılan tazminat davasında, şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğunu, bu kapsamda aynı şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı sonucuna varıldığını belirterek, Ereğli (Konya) Ağır Ceza Mahkemesinin 07/07/2022 tarih ve E.2022/244 K.2022/226 sayılıilamıyla verilen görevsizlik kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi üzerine mahkemelerinde açılan davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu sonucuna varıldığından, mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, adli yargıyerince verilen önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilmek suretiyle görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapılmasına, Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelinceye kadar iş bu dava hakkında karar verilmesinin ertelenmesine karar vermiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
5. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'un "Hükümlünün telefon ile haberleşme hakkı"baslıklı 66, maddesi söyledir:
,,.“ (1) Kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen esas ve usuilere göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar ile görüşme yapabilirler. Telefon görüşmesi idarece dinlenir ve kayıt altına alınır. Bu hak,tehlikeli hâlde bulunan ve örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.

( Acık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde hükümlüler, ücretli telefonlarla serbestçe görüşme yapabilirler.
,........:.
veya doğal afet hâllerinde, kuruma ait telefon ve faks cihazından derhâl yararlandırılırlar. Görüşmeler, tutanak ile belgelenir ve tutanaklar 
özel bir dosvada saklanır.


(4) Hükūmlüler açık ve kapalı ceza infaz kurumlarında, çocuk eğitimevlerinde araç telefonu, telsiz telefon veya cep telefonu ve benzeri iletişim araçlarını bulunduramaz ve kullanamazlar."
6. "Hükümlüvü zivaret" baslıklı 83. maddesi şöyledir:
..,..
tarafından haftada bir kez ve ayrıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller dışında bir daha değiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafından, yarım saatten az ve bir saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde ziyaret edilebilir. (Ek cümle: 24/1/201-6411/9 md.) Cocuk hükümlüler için ziyaret süresi bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir.
".,........(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yaptırılır."
7. "Tutukluların hakları" başlıkı 114. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları şöyledir:
......
Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak surtiye ziyaretçi kabu edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya bu hususta kısıtlamalar koyabilir.
(3) Tutukluların yazılı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince kısıtlanabilir.

....
8. Avnı Kanun'un "Tutukluların vükümlülükleri" başlıklı 116. maddesinin ilgili kısımları da şöyledir:
.........yabancı hükümlüleri ziyaret, ziyaret ve görüşlerde uygulanacak esaslar,…. hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanlarıtutuklular hakkında da uygulanabilir.

9. 4675 savılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun "Amac ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
-..........
-,.,.hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yōnelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar."
10. “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
" Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmalarıi,ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

Sayfa : 330
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;a.an sevk ve tanmveien gior isien vcya Taanyvuore mqkn yikay euor meoromen e aaen ene w 
hükmlerine aykıı olduğu idiasıyla yapıan şikâyeteri incelemek ve karara bağlamak.me avkin oldugu lduiasiyia yapnan sikaycuer licciemek vo ka ura ougiana..,.. .
tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşıvapılan sikâyetleri incelemek.kayeulen mceiemek...
yapnan sikayetcli moorenore eram hållerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
11. "İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmüne ve "Înfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir" hükmüne ve son fikrasında “Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Înfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz." hükümlerine yer verilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıkiamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldū:
14. Dava, tutuklu olarak farklı ceza infaz kurumlarında bulunan eşlerin birbirleriyle yeterli iletişim kuramamaları nedeniyle aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlali sonucu uğranılan manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır 
15. Olayda, davacı iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Înfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan ...dışarıyla ilişkileri...ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek...konusuna ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın Înfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmiş olup, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak, Konya 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ereğli (Konya) Ağır Ceza Mahkemesinin 07/07/2022 tarih ve E.2022/244, K.2022/226 sayılı görevsizlik kararının kaldırıması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 3. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ereğli (Konya) Ağır Ceza Mahkemesinin 07/07/2022
tarih ve E.2022/244, K.2022/226 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 331
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dosya kapsamına göre, dava, davacının başka bir ceza infaz kurumunda olan eşiyle yeterli iletişim kuramaması ve telefonla görüşememesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlali iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkin olup, söz konusu iletişim kurulması ile telefon görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin işlemler idari olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme,mallara el koyma vb. Gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Bu haliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, ceza evindeki tutuklunun telefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun 2/b maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağır ceza mahkemesinin de görevine girmediğini düşündüğümden sayın çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2023/149KARAR NO : 2023/216KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : Ruhsatta belirtilen süre içerisinde kazı çalışmalarının tamamlanmadığı ve ruhsatsız kazı yapıldığı gerekçesiyle õdenmesi istenilen idari para cezası niteliğindeki cezai işlemin ve tahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Îzmir Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş.
Vekilleri : Av. Sedat AKSAKALLI, Av. Seçil TERCAN HASKAN 
Davalı: Çiğli Belediye Başkanlığı

Vekili : Av.Eylül HALİSÇELİK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin İzmir ve Tire'de doğalgaz dağıtım faaliyeti yapmak üzere ilgili mevzuat uyarınca aldığı dağıtım lisansı çerçevesinde gerekli çalışmaları yapılabilmesi amacıyla ilgili belediyelere kazı ruhsatı başvurularında bulunduğunu, kazıruhsatlarını alarak, ruhsatta yer alan mahallerde kazı çalışmaları yaptığını, davalı Belediyenin 01.03.2022 tarihli yazı ile; kazıçalışmalarımın ruhsatta belirtilen süre içinde bitirilmemesi ve ruhsatsız kazı yapılması iddiası ile müvekkili aleyhine 593.040 TL tutarında cezai işlem uygulandığını bildirdiğini; müvekkilinin, davalı idareye hitaben yazdığı yazıda; cezai işlem uygulanan bazısokaklardaki çalışmaların müvekkiline ait olmadığını, diğer kurumlarla ortak çalışma yapılan sokaklarda serim asfalt atılmasıgerektiğini, ruhsat süre uzatımı talebi olan bölgelerde bu talep dikkate alınmadan gün aşımi hesaplaması yapıldığını, ruhsat talebi olmasına rağmen ruhsat verilmeyen bölgeler için cezai işlem uygulandığını belirterek işleme itiraz ettiğini; davalı idarenin, işbu davaya konu 29/03/2022 tarih, E-34620402-804-409/4138 sayılı yazisı ile ceza tutanağı ekinde gönderilen hesaplamalı ceza listesinin 7.sırasındaki 59 gün gecikme cezasının 34 gün olarak düzeltilerek yeni hesaplama yapıidığını ve 573.750 TL'lik tahakkuka bağlandığınıbildirilerek, ceza bedelinin Belediye hesaplarına õdenmesini talep ettiğini, davalı idare tarafindan müvekkili şirket aleyhine tesis edilen ceza bedellerinin yasal dayanağının bulunmadığını, cezaların fahiş miktarlarda olduğunu ifade ederek; Çiğli Belediye Başkanlığının 29/03/2022 tarih, E-34620402-804-409/4138 sayılı yazısı ile tebliğ edilen 573.750 TL tutarındaki idari para cezasının ve tahakkukun iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerine başvurmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hâkimliği 13/07/2022 tarih ve D.İş No. 2022/1710 sayı ile, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi gereğince başvurunun görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar vermiş, yapılan itiraz üzerine Karşıyaka 2. Sulh Ceza Hâkimliği 26/07/2022 tarih ve D.İş No. 2022/3518 sayı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

Sayfa : 332
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"Uyuşmazlığın, davacı idare tarafından yapılan çalışmada altyapı kazı alanının usulüne uygun kapatılmadığından bahisle 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin olduğu, İdare Mahkemeleri, Bölge idare Mahkemeleri ve Danıştay'ın birçok kararında bahse konu duruma ilişkin dosyaların esastan incelendiğinin anlaşıldığı, idarece yapılan işlemin mahiyeti ve Kabahatler Kanununun 27/8 maddesi de gözetildiğinde itiraza konu yaptırımların idari yargının görev alanına girdiği ve söz konusu kararların Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı anlaşılmakla, itiraz edenin iş bu talebinin 5326 sayılı yasanın 28/1-b maddesi uyarınca görevsizlik nedeniyle usulden reddine ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 9/1. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabileceğinin muhtariyetine..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Izmir 5. İdare Mahkemesi 20/01/2023 tarih ve E.2022/1952 sayı ile, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına,işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Uyuşmazhıkta, davalı idarece uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda, verilecek para cezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3.maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görūm ve çözümünde, Kabahatler Kanunu'nun 27.maddesinin 1.fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmistır.

Nitekim, Uyusmazlık Mahkemesi'nin 28/11/2022 tarih ve E: 2022/480, K: 2022/643 sayılı kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun “Altyapı kazı izni harcı" başlıklı Mükerrer 79. maddesi şöyledir:“(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.)

Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapıkazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır.
Altyapı kazı izni harcının matrahı, õncelikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlar olmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanıtürü itibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının, kazı alanıyla çarpıiması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazı izni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2oranında alınır. Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eski haline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahrip tutarının peşin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir. İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapı kazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarımın beş katına kadar idari para cezası verilir. Îdari para cezası, ilgilisine tebliğtarihinden itibaren bir ay içinde õdenir. Bu yerlerin alan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerek ayrıca tahsil edilir."
6. Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırım düzenlenmiş, ancak bu idari yaptırıma karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

7. Diğer taraftan, İzmir Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Kuruluş, Görev, Çalışma Ve Usulleri Uygulama Yönetmeliğinin “Amaç ve Kapsam" başlıkhı 1. maddesi şōyledir:
"(1) Bu yönetmeliğin amacı, İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürūtülmesi amacıyla Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nde yer almayan ve hizmetin nitelik ve niceliğini mahalli õzelliklerini, uygulamada uyulması gereken zaman ve mekan şartlan ile mahalli imkanları ve benzeri durumları tespit etmek ve vürütmektir.

.b (2) Bu yönetmelik, ALT YAPI KOORDİNASYON MERKEZİ' nin kuruluş, görev, yetki, çalışma esas ve usulleri; ALTYAPI YATIRIM HESABI' ndan yapılacak harcamalar ve yatırımlarla ilgili her türlü inşaat ve kazı yapılmasında, bağımsız ve ortak tranşe açılmasında ve benzeri konularda uyulması gereken zaman ve şartlara ilişkin esasları kapsar."
8. Avnı Yönetmeliğin "Davanak" baslıkhı 2. maddesi sövledir:
........

15.06.2006 günlü ve 26199 sayılı ResmiGazete'de yayınlanan BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ KOORDİNASYON MERKEZLERİ
YÖNETMELİĞİ' nin 27. maddesine dayanılarak düzenlenmiştir."

9. Aynı Yōnetmeliğin "Müeyyideler" başhıklı 22. maddesinin 1., 4. ve 9. fikraları şöyledir:
"1.Izmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişiler tarafından planlanan altyapıçalışmalanı AYKOME Genel Kurulu'nca belirlenen sezon içinde yaptırılır. Bu belirlenen sezon dışında acil arıza halleri hariç bildirimsiz ve ruhsatsız olarak altyapı tesis kazısı yapılamaz. Aylık ortalama yağış miktarının en yüksek olduğu Aralık, Ocak, Şubat aylarında Genel Kurul kararı ile çalışma yasağı getirilebilir 


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 333
4.Çalışmalar sırasında yol, bina, tesis veya diğer eşyaya zarar verenlerden, ruhsatsız kazı yapanlar veya tranşe açanlardan,meydana gelen zararın bedeli, fiili çalışma ve uygulamaya göre hesap edilerek Belediye Meclisi'nce belirlenen cezai miktar, zemin tahrip ücretleri ve yol kaplama bedelleri ilgilisinden tahsil edilir.

9.Ruhsatta belirtilen süre dolduğu halde çalışma devam ediyorsa çalışma durdurulur, sūre uzatımı alınmaması halinde her geçen gün için belirlenen günlük ceza bedeli tahsil edilir."
10. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şõyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarı para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,uygulanır."
I1. Aynı Kanun'un "Basvuru volu" baslıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
..,..

tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması
halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre; Îdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazhığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
14. Dava, ruhsatta belirtilen süre içerisinde kazı çalışmalarının tamamlanmadığı ve ruhsatsız kazı yapıldığı gerekçesiyle Çiğli Belediye Başkanlığını 29/03/2022 tarih, E-34620402-804-409/4138 sayılı yazısı ile tebliğ edilen 573.750 TL tutarındaki cezai işlemin ve tahakkukunun iptali istemiyle açılmıştır 

15. Olayda, davacı şirketin İzmir ili, Çiğli ilçesi sınırları içinde bulunan adreslerde kazı çalışması yaptığı, davalı idare tarafından bahse konu kazı çalışmalarının kazı ruhsatlarında belirtilen süreler içinde tamamlanmadığı ve bazı adreslerde ruhsatsız kazıçalışması yapıldığından bahisle davacı şirkete, cezai işlem adı altında idari para cezası verildiği, davacının cezai işlemin ve tahakkukunun iptalini istediği görülmüş; dava konusu edilen işlemlerde, işlemlerin hangi mevzuata dayanılarak tesis edildiğine yõnelik bir bilgiye rastlanılmamış ise de, davalı idarenin savunmasından, işlemin 2464 sayıh Belediye Gelirleri Kanunu'nun 79. maddesi ve İzmir Būyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Kuruluş, Görev, Çalışma Ve Usulleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili hükümleri dayanak alınarak oluşturulduğu belirtilmiş ve talep edilen cezai işlemin idari para cezası niteliğinde olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.

16. Bu bağlamda, yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

17. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun ve Izmir Büyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Kuruluş, Görev, Çalışma Ve Usulleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca verilecek para cezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevli mahkemenin gõsterilmediği anlaşılmıştır.

18. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükūm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/07/2022 tarih ve D.İş No. 2022/1710 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 

Sayfa : 334
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/07/2022 tarih ve D.İş No. 2022/1710 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Ûye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/160KARAR NO : 2023/247KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : İdari yargı yerinde açılan davanın öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDI gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Ç.C.O.
Vekili : Av. Özgür İlkay AYVAZ Davah : Çivril Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, L. İçkili Aile Restoranında 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarımım Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un 5. maddesinin ikinci ve onaltıncı fikralarına muhalefet edildiğinden bahisle verilen, 30 gün kapatma cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Çivril Sulh Ceza Håkimliği 30/12/2022 tarih ve D.İş No. 2022/1042 sayıh kararı ile, itiraz edilen kararın iş yerinin kapatılmasına yönelik bir idari işlem olduğunu belirterek, idari işlemin iptaline yönelik istemin idari yargıın görevine girdiği gerekçesiyle, talebin görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karara davacı vekilince itiraz edilmiştir.
3. Denizli 1. Sulh Ceza Hakimliği 13/01/2023 tarih ve D.İş No. 2023/423 sayılı kararı ile, işyerinin süresiz değil belli bir süre için kapatıldığı, itirazın çözüm yerinin adli yargı yeri olduğu dikkate alınarak itirazın kabulü ile Çivril Sulh Ceza Hakimliği kararının kaldırılmasına, itirazın usule ilişkin olduğu anlaşılmakla, esas incelemesi yapılmak ūzere mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili, adli yargı yerinde verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
5. Denizli İdare Mahkemesi tarafından, Çivril Sulh Ceza Hâkimliği dosyasının temini için yazılan müzekkereye verilen 09/02/2023 tarihli cevapta, hakimliklerince verilen red kararına itiraz üzerine kararın kaldırılmış olduğu ve talebin esası hakkında karar verileceği belirtilmiştir.

B. Ídari Yargıda 
6. Denizli İdare Mahkemesi 17/01/2023 tarih ve E.2023/50 sayılı kararı ile, işyerinin 30 gün süre ile kapatılmasına ilişkin karara karşı açılan davanın çözümünde, 5326 sayılı Kanun uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 335
III İLGİLİ HUKUK 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158. maddesi ile 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çõzmeye yetkili kılınmıştır.

8. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi şöyledir:
Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve 
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sūrülebilir."

9. Aynı Kanun'un 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin gōrevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
10. Kanun'un 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazhıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafindan L. İçkili Aile Restoranında 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci ve onaltıncı fikralarına muhalefet edildiğinden bahisle verilen, 30 gün kapatma cezasımın iptali istemiyle adli yargı yerine başvuru yapıldığı,Çivril Sulh Ceza Hâkimliğinin 30/12/2022 tarih ve D.İş No. 2022/1042 sayılı kararı ile, itiraz edilen kararın iş yerinin kapatılmasına yönelik bir idari işlem olduğu, idari işlemin iptaline yönelik iş bu istemin idari yargının görevine girdiği gerekçesiyle, talebin görev yönünden reddine karar verildiği, verilen karara davacı vekilince itiraz edilmesi üzerine Denizli 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 13/01/2023tarih ve D.İş No. 2023/423 sayılı kararı ile, işyerinin süresiz değil belli bir süre için kapatıldığı, itirazın çözūm yerinin adli yargı yeri olduğu gerekçesiyle itirazın kabulü ile Çivril Sulh Ceza Hakimliğinin kararının kaldırılmasına itirazın usule ilişkin olduğu anlaşılmakla,esas incelemesi yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar verildiği; davacı vekilince, adli yargı yerinde verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden aynı istemle idari yargı yerinde de dava açıldıği, Denizli İdare Mahkemesince yapılan yargılamada, Çivril Sulh Ceza Hâkimliği dosyasının temini için müzekkere yazıldığı, 09/02/2023 tarihli cevabi yazıda, red kararına itiraz üzerine kararın kaldırılmış olduğu ve talebin esası hakkında karar verileceği bildirildiği halde, idari yargı yerince dava dosyalarınım 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

13. Denizli İdare Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurabilmesi için,adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunması, bunun üzerine kendisine açılan davada adli yargı yerinin görevli olduğu kanısına varması ve görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurması gerektiği açıktır. Oysa olayda, adli yargı yerince davacılar hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmadığı, aksine adli yargı yerinin kendisini görevli gördüğü; böylece ortada, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde õngörūlen biçimde, idari yargı yerinde açılan davanın õncesinde, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı kuşkusuzdur.

14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak, Denizli İdare Mahkemesince davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gōrevli yargı yerinin belirtilmesi için yaptığı başvurunun, idari yargıyerinde açılan davanın öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığıanlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yõntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE,

Sayfa : 336
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Billal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/162KARAR NO : 2023/214KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : L.

Vekilleri : Av. Mahmut SEÇGİN & Av. M. Emre DOĞAN 
Davahılar : Narlıdere Kaymakamlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili müvekkilinin, hali hazırda Liman Reis Mah., Mithat Paşa Cad., No:..... Narlıdere/Izmir adresinde faaliyet gōsteren iş yerinin işletmecisi olduğunu, daha önce faaliyet gösterdiği No:570/1 adresindeki iş yerini 18/11/2021 tarihinde başka bir kişiye devrettiğini; devredilen yerde 22/07/2022 (doğrusu 12/07/2022 olacak) tarihinde yapılan kontrol neticesinde, müvekkili adına Narlıdere Kaymakamlığının 22/07/2022 tarih ve 2022/236 karar sayılı idari yaptırım karariarı ile 4733 sayılı Kanun'un 8/5-j maddesi uyarınca 30.000 TL ve 1774 sayılı Kanun'un Ek-1. maddesi uyarınca 13.391 TL idari para cezaları verildiğini, bu cezaların muhatabının müvekkilleri olmadığını ve iptal edilmesi gerektiğini ifade ederek; 22/07/2022 tarih ve 2022/236 idari para cezası karar tutanaklarına göre müvekkili hakkında 4733 sayılı Tütün Mamülleri ve Alkol Piyasasının Düzenlemesine Dair Kanun'un 8/5-j maddesi uyarınca tesis edilen 30.000 TL idari para cezasi ile 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca tesis edilen 13.391 TL idari para cezasının "AYRI AYRI İPTALİNE" karar verilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliği 31/10/2022 tarih ve D.İş No. 2022/8551 sayı ile, uyuşmazlığın çözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle, yapılan itiraz başvurusunun 4733 Sayılı Kanun'un 8/10 maddesi ve 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddeleri gereğince görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın tamamı şöyledir:
"Îtiraz eden vekilinin 28/10/2022 havale tarihli itiraz dilekçesi, ekleri ve tüm dosya kapsamı incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İtiraz başvurusunda bulunan vekili 28/10/2022 havale tarihli dilekçesinde özetle; Narlıdere Kaymakamlığının 12/07/2022 tarih,2022/236 Kabahat Defteri Sıra Numaralı ceza tutanağının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek hakkında düzenlenen idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Başvuru dilekçesi, cevap dilekçesi, ekindeki belgeler, idari yaptırım kararının tüm dayanak belgeleri ve dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; Narlıdere Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün 12/07/2022 tarihli idari para cezası karar tutanağına konu eylemin 4733 Sayılı Yasanın 8. Maddesi 5. Fıkrasına uyduğu, başvurana 4733 Sayılı Yasa hükümleri uyarınca idari yaptırım kararıuygulandığı, 4733 Sayılı Yasanın 8/10 maddesinde "bu kanun hükūmlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 06/01/1982 tarihli ve 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükūmlerine gõre kanun yoluna başvurulabilir." denildiği, bu yasal düzenleme karşısında idari yaptırım kararına itirazen bakmanın Hakimliğimizin görevine girmediği, İdare Mahkemelerinin görevli olduğu anlaşıldığından;5326 sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesi gereği, başvurunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Narlıdere Kaymakamlığının 12/07/2022 tarih, 2022/236 Kabahat Defteri Sıra Numaralı ceza tutanağı ile verilen idari para cezasına muteriz vekili tarafından yapılan Îtiraz başvurusunun 4733 Sayılı Yasanın 8/10 maddesi ve 5326 sayılı Yasa'nın 28/1-b maddeleri gereğince görey vönünden REDDİNE.

---.İtiraz edenin verilen idari para cezasına ilişkin yetkili ve görevli İzmir İdare Mahkemesine dava açmakta MUHTARIYETİNE..."
3. Davacı vekilleri, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 337
B. Ídari Yargıda 
4. Izmir 3. İdare Mahkemesi 29/11/2022 tarih ve E.2022/2198, K.2022/2092 sayı ile, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 5. maddelerine uygun olmayan dilekçenin, aynı Kanun'un 15/1-d maddesi uyarınca 30 gün içinde eksiklikleri tamamlanarak aı ayrı dilekcelerle yeniden dava açmakta serbest olmak üzere reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
..,.,.....Bildirme Kanununun 51. maddesi uyarınca 13.391,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 22.07.2022 tarih ve 2022/236 sayılıişlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, İzmir 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 30/i0/2022 tarihli görev yönünden ret karar üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmış ise de dava konusu edilen işlem ile hem 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu hem de 4733sayılı Kanun uyarınca para cezası verildiği, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca para cezası verilmesine ilişkin işlemin adli yargının görev alanına girdiği, bu sebeple işlemlerin ... ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulacak olmaları dikkate alındığında, işlemin 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kismı için ayri, 4733 sayılı Kanun uyarınca para cezasıverilmesine ilişkin kısmı için ise ayrı dilekçelerle dava açılması gerekirken tek dilekçe ile dava açıldığı görüldüğünden Kanun'un 5.maddesine uygun düzenlenmeyen dava dilekçesinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. "
5. Davacı vekilleri dilekçelerini yenileyerek, 22/07/2022 tarih ve 2022/236 karar sayılı idari yaptırım kararı ile 1774 sayılıKimlik Bildirme Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca verilen 13.391 TL idari para cezasının iptali istemiyle, idari yargı yerinde dava açmiştir.

6. İzmir 3. Ídare Mahkemesi 17/01/2023 tarih ve E.2022/2380 sayı ile, davanın görüm ve çözümünde, adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun çeşitli maddelerinde Îdarī para cezası verilmesiyle ilgili dūzenlemeler yapılmış;ancak İdarî para cezalarına karşı yapılacak yargısal başvuruların çözümü konusunda görevli yargı merci belirtilmemiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı hakkında 4733 sayılı Kanunun 8/5-j maddesi uyarınca 30.000,00 TL idari para cezasıile 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanununun 51. maddesi uyarınca 13.391,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 22.07.2022tarih ve 2022/236 sayılı işlemin tesis edildiği, davacı tarafından her iki işleme karşı tek dilekçe ile itiraz edildiği, itiraz üzerine Îzmir 3.Sulh Ceza Hakimliğinin 30/10/2022 tarih, 2022/8551 D.İş sayılı kararı ile itiraz başvurusunun görev yōnünden reddine karar verildiği,karar içeriğinde her ne kadar 4733 sayılı Kanun uyarınca verilen para cezasına yönelik gerekçe yazılmış ise de, itiraza konu işlemin 4733sayılı Kanun yanında 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca verilen para cezasını da kapsadığı, Sulh Ceza Hakimliğince ise hüküm kısmında 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu yönünden bir ayrım yapılmadığı görüldüğünden, görev yönünden reddine ilişkin kararın 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca verilen para cezasını da kapsadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; Kimlik Bildirme Kanunu'nda öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16'ncı maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, bu durumda,Kabahatler Kanunu'nun 3/(1)-a maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, Kimlik Bildirme Kanunu'nda kanun yoluna ilişkin aksine bir hüküm bulunmadığından görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27'nci maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin (Sulh Ceza Hâkimliği'nin) görevli olduğu sonucuna varılmıştır. "
III İLGİLİ HUKUK 
7. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda sayılan, õzel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır.

Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dışındadır."
8. Aynı Kanun'un 2. maddesi sõvledir:
-..
resmi konaklama yerleri ile õzel sağlık mūesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve gelişayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar."
9. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
"(Ek: 29/8/1996 - 4178/10 md.)
Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak õdenekten karşılanır.
(Değişik ikinci fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlik olarak bildirmek zorundadırlar.
(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) İkinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirierince verilir. Bu fillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye gōre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.


Sayfa : 338
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin vürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.

.((..,verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar İçişieri Bakanlığı tarafindan belirlenir."
10. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)

(1) Bu Kanunun;
a) Îdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarı para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,Uygulanır. "
11. Avnı Kanun'un "Yaptırım türleri" baslıklı I6. maddesi söyledir:
" (1) Kabahatler karsilığında uvgulanacak olan idari yaptırimiar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir 
-.................
12. Avnı Kanun'un "Basvuru volu" baslıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
..,,.ow tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu sūre içinde başvurunun yapilmamış olmasıhalinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen idari yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

14. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazhığının bulunduğunun ileri sūrülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini gõrevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmūne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

15. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.)Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.
16. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı hakkında 22/07/2022 tarih ve 2022/236 defter no.lu idari para cezası karar tutanağı ile 4733 sayılı Tütūn Mamülleri ve Alkol Piyasasının Düzenlemesine Dair Kanun'un 8/5-j maddesi 30.000 TL tutarlı idari para cezasının yanında, aynı tarih ve nolu, yani, 22/07/2022 tarih ve 2022/236 defter no.lu idari para cezası karar tutanağı ile 1774 sayılıKimlik Bildirme Kanunu'nun Ek-1. maddesi uyarınca 13.391 TL tutarlı bir başka idari para cezası daha verildiği anlaşımaktadır.
17. Davacı vekili, adli yargı yerinde açtığı davada, her iki para cezasının iptalini talep etmesine karşın, Sulh Ceza Hakimliğince verilen kararda, yalnızca 4733 sayilı Kanun uyarınca verilen para cezası dikkate alınmak suretiyle yargılama yapılarak gõrevsizlik kararıverilmiş, 1774 sayılı Kanun uyarınca verilen para cezasına ilişkin işlem ihmal edilerek, bu talebe ilişkin bir hüküm kurulmamıştır.
18. Sulh Ceza Hakimliğince, anılan kararın öncesinde işlemleri ayırma yoluna da gidilmemiştir.
19. Davacı vekilleri tarafindan idari yargı yerinde, adli yargı yerinde olduğu gibi, her iki para cezasına karşı iptal isteminde bulunulmuş, idare mahkemesince dilekçe ret kararıyla para cezaları ayrılmış, 1774 sayılı Kanun uyarınca verilen para cezasına yōnelik açılan dava sonrasında, idare mahkemesince, "Sulh Ceza Hakimliğince ise hüküm kısmında 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu yönünden bir ayrım yapılmadığı görüldüğünden, görev yönünden reddine ilişkin kararın 1774 sayıh Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca verilen para cezasıni da kapsadığı" yorumu yapılarak, 1774 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezası yōnünden doğan görev uyuşmazhığının giderilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmuştur.

20. Idare Mahkemesince yapılan yorum/değerlendirme Mahkememizce de benimsenmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 339
21. Buna göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargıyerleri arasında "1774 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezası yönünden" olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin õnüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çõzüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağıdan ve idari yargı dosyasınin, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī'nin olumsuz görev uyuşmazlığı koşulları oluşmadığından başvurunun reddi gerektiği, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada adli yargının görevli olduğu yołundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp dūşünüldü:
23. Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.

24. Olayda, Liman Reis Mah., Mithat Paşa Cad., No:570 Narlıdere/Izmir adresinde faaliyet gösteren iş yerinde 12/07/2022tarihinde yapılan kontrol neticesinde, 1774 sayılı Kanun'un Ek-1 maddesinin ihlal edildiğinden bahisle Narlıdere Kaymakamlığının 22/07/2022 tarih ve 2022/236 defter no.lu idari para cezası karar tutanağı ile davacı adına 13.391 TL idari para cezası verildiği anlaşılmış, 1774 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlar düzenlenmiş, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

25. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

26. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Izmir 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 3.Sulh Ceza Häkimliğinin 31/10/2022 tarihli ve D.İş No. 2022/8551 sayılı görevsizlik kararının kaldırıması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İzmir 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Izmir 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 31/10/2022 tarihli ve D.İşNo. 2022/8551 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/166KARAR NO : 2023/351KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesi kapsamında gerçekleştirilen yıkım nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


Sayfa : 340
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : K.Ç.
Vekili : Av. Hicabi ERGÜN Davalı: Mamak Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Yasemin PAMUK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ankara ili, Mamak ilçesi, Akşemsettin Mahallesi, 51114 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki davacıya ait gecekondunun bilgilendirme yapılmaksızın ve bedel õdenmeksizin davalı idare tarafından yıktırıldığından bahisle, bina ve enkaz bedeli için kamulaştırmasız el atma tazminatı olarak, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL'nin yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.

Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 05/09/2022 tarih ve E.2022/80 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın niteliği ve özellikle fiili el atma hukuksal olgusuna dayanılması sebebiyle yerinde olmayan yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.
3. Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
4. Danıştay Başsavcısı, davacıya ait yapının 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesi uyarınca yıktırıldığı, diğer bir deyişle, yıkımın imar mevzuatı uyarınca tesis edilen idari işlemin gereğinin yerine getirilmesi amacıyla gerçekleştirildiği açık olduğundan, yapının yıktırılması sonucu uğranıldığı öne sürülen zararın, bina ve enkaz değerinin, tazminine ilişkin bulunan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında, imar mevzuatı hükūmleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiğini belirterek,2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmemiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
Îdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve islemlerden dolayı kisisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları,
,.,.,......
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sõzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara 
iliskin davalar.


.2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 2577 sayılı Kanun'un "Îptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarımı birlikte açabilecekleri gibi ilk õnce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları sakhıdır.'

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 341
9. Aynı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıkı 13. maddesi şöyledir:
"1. Ídari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle ōğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gūn içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngõrülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
10. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Yıkılacak derecede tehlikeli yapılar" başlıkhı 39. maddesi şöyledir:
"(Değişik fikra:4/7/2019-7181/12 md.) Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiği valilikçe tespit edilen metruk yapılar ile bir kısmı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafindan tespit edilen yapıların sahiplerinin adrese dayali nüfus kayıt sistemindeki adreslerine tehlike derecesine gõre bunun izalesi için belediye veya valilikçe üç gün içinde tebligat yapılır. Yapı sahibine bu şekilde tebligat yapılamaması hâlinde bu durum tebligat yapan idarenin internet sayfasında 30gün süre ile ilan edilir ve tebligat varakası tebliğ yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabıtla tespit edilir. Malik dışında binada ikamet amacıyla oturanlara da ayrıca tahliye için tebligat yapılır.
(Değişik fikra:4/7/2019-7181/12 md.) Tebligatı veya ilanı müteakip 30 gūnü geçmemek üzere ilgili idarece belirlenen süre içinde yapı sahibi tarafindan tehlikeli durumun ortadan kaldırılmaması hâlinde, tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri belediye veya valilikçe yapılır ve masrafı % 20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edilir.

Alakalının fakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşılanır. Tehlike durumu o yapı ve civarımın boşaltılmasını icabettiriyorsa mahkeme kararına lüzum kalmaksızın zabıta marifetiyle derhal tahliye ettirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede õngörülen biçimde ołumlu gõrev uyuşmazhığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esası İncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanı çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Ankara ili, Mamak ilçesi, Akşemsettin Mahallesi, 51114 ada, 1 parselde kayıtlı taşınmaz üzerindeki davacıya ait gecekondunun yıkılacak derecede tehlike arzettiği nedeniyle yıkıłması sonucu ołuştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
14. Idarelerin 3194 sayılı Îmar Kanunu uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Kanun uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici islah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizlikleri de,"idari eylem" niteliği taşımaktadır.

15. 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesinde belediye sınırları içinde yer alan ve varlığı kamu için tehlike arz eden binadan belediyelerce yapılacak tebligat üzerine gereğinin ilgilileri tarafindan yerine getirilmemesi kaydı ile yıktırılabileceği düzenlenmiş, bu maddede belirtilen sakıncaların giderilmesi için idareye kamu gücünü kullanma yetkisi tanınmış, bu yolla tesis edilen işlemin idari davaya konu edilerek kesin ve yūrütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu belirtilmiştir.

16. Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Mamak ilçesi, Akşemsettin Mahallesi 51114 ada, 1 parsel sayıh taşınmaz üzerinde bulunan gecekondunun yıkılacak derecede tehlikeli olduğu ve genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiğinin Îlçe Emniyet Müdürlüğünce 13/09/2021 tarihli tutanakla saptanarak yapının yıkılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine Mamak Belediye Başkanlığıİmar ve Şehircilik Müdürlüğünce tehlikeli yapı tespit tutanağı düzenlenerek, yapının sahibi tarafindan otuz gün içerisinde yıkılmasıgerektiği yolundaki 12/10/2021 tarihli tebliğ evrakının yapıya asıldığı, yapı sahibi tarafından gereğinin yapıłmaması üzerine 24/11/2021tarih ve 2926/2938 sayılı Mamak Belediyesi Encümeni Kararı ile yapının 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesi uyarınca yıkılmasına karar verildiği, bu kararın 18/12/2021 tarihinde icra edilerek yapının yıkıldığı, bunun üzerine davacı tarafindan, bina ve enkaz bedelinin ōdenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

17. Bu durumda, kamu hizmeti yürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare 

Sayfa : 342
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2/1.b maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Ankara 12.Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/09/2022 tarih ve E.2022/80 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/09/2022 tarih ve E.2022/80 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal ÇALIŞKAN

Başkan Muammer: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2023/169KARAR NO : 2023/274KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava dosyasında, bloke paraya faiz işletilmesine yönelik müzekkerenin yazılmamasısebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddi zarara karşılık açılan davanın, tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.Ç.
Vekilleri : Av. Adem TÜRKMEN, Av. Cihan KAMBER Davah : T.C. Adalet Bakanlığı
Vekili : Av. Zübeyde ŞAKAR KOÇAK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu Ordu ili, Altınordu ilçesi, Şahincili Mahallesi, 286 parsel sayılı taşınmazın 557,15m2'lik kısmının kamulaştırıłması için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açılan davada, Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 07/11/2018 tarihli ve E.2017/224, K.2018/ sayılı gerekçeli kararda, kamulaştırma bedeli olarak bloke edilen paranın, üçer aylık vadeli mevduat hesabında nemalandırılarak karar kesinleştiğinde davalıya ödenmesi için Vakıflar Bankası Ordu Şubesi'ne müzekkere yazılmasına karar verildiği halde, bu müzekkerenin yazılmaması nedeniyle, gerekçeli kararın verildiği 07/11/2018 tarihi ile kararın kesinleştiği 10/03/2020 tarihleri arasında %5 faiz oranına gõre hesaplama yapılmadığından 489 günlük faiz işletilmediğini, bu nedenle 11.513,74 TL faiz alacağını alamadıklarını, Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi yazı işleri personeli tarafindan yazılması gereken müzekkerenin yazılmaması nedeniyle idarenin sorumluluğunun meydana geldiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğranılan zarara karşılık 11.513,74 TL maddi tazminatın davalı idareden tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ordu 1. İdare Mahkemesi 15/06/2021 tarih ve E.2021/375, K.2021/752 sayı ile, uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davada, tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 22/09/2021 tarih ve E.2021/948, K.2021/861 sayı ile istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 343
"2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, mahkeme kararlarının ise yargısal bir nitelik taşıdığı ve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

Belirtilen duruma göre, Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2017/224 sayılı dava dosyasıyla ilgili yapılan faaliyetin yargıfaaliyeti olduğunda ve bu kapsamda gerçekleştirilen tüm işlemlerin yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır.Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle,uğradığı ileri sūrülen zararların tazmini istemiyle açılan davada; tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varıidığından davanın görev yönünden reddi gerekmektedir."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/03/2022 tarih ve E.2021/301, K.2022/63 sayı ile, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesi 04/10/2022 tarih ve E.2022/2247, K.2022/2404 sayı ile, davacı tarafindan aynı istemle idari yargıda açılan davada Ordu 1. İdare Mahkemesinin görevsizlik kararı verdiği ve kararın kesinleştiği anlaşıldığından, eldeki davada, mahkemenin dava dosyasındaki yargılamayı durdurmak suretiyle dosyayı kül halinde, yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi açısından Uyuşmazlık Mahkemesine göndermesi, verilecek kararı bekleyerek sonucuna göre karar vermesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle davanın idari yargının görevli olduğundan bahisle dava şartı noksanlığına dayalı olarak usulden reddine karar vermesinde isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne ve yeniden karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar vermiştir.
5. Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/12/2022 tarih ve E.2022/546 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyalarının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermistir. Kararın ilgili kısımları sövledir:
,-..w ".. Ordu 1. Ídare Mahkemesinin 15/06/2021 tarih, 2021/375 E. ve 2021/752 K. sayılı ilâmı tetkik edildiğinde ise, hükme esas gerekçenin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 46 vd. maddeleri çerçevesinde oluşturulduğu; neticeten uyuşmazhığın vargısal islem mahiveti taşıdığı değerlendirilerek sonuca gidilmiş olduğu görülmektedir.

..,.,..-....bir ilgisi yoktur. Zira, mezkur yasal düzenlemeler, smırlı olarak sayılan bir takım sebeplerle ve bu sebeplere bağlı olarak müstakilen ve açıkça Hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı uğranılan zararların tazminine ilişkin devlet aleyhine açılan/açılacak davalara ilişkin olup, somut uyuşmazlıkta davacının iddiası bu sebeplerle ilgili bir olgu içermediği gibi bizzat hâkimin yargılama faaliyetinden dolayızarara uğranıldığına ilişkin de değildir.

Dava dilekçesinde açıkça bir hükmün zamanında yerine getirilmediği; kamulaştırma bedelinin nemalandırılması için bankaya zamanında müzekkere yazılmasının ihmal edildiği ve bu ve benzeri nedenlerle zarara uğranıldığı iddia edilerek tazminat isteminde bulunulmuştur.

Daha açık bir anlatımla, davacı yargısal bir faaliyet sonuçlandırıldıktan sonra hükümde yazan bir hususun sorumlu kamu gōrevlisi/görevlileri tarafından zamanında yerine getirilmediğini; eksik ve yanlış yerine getirildiğini iddia etmektedir.
Bunun dışında dosyada, hâkimin yargısal faaliyeti çerçevesinde ve 6100 sayılı HMK'nın 46 vd. maddeleri uyarınca dava açıldığına dair somut bir iddia ve talep yoktur. Dava dilekçesinde açıkça mahkeme yazı işleri personeli tarafından yazılması gereken müzekkerenin yazılmamış olmasıma atif yapılmıştır.

Bu yönüyle dava dilekçesinde yer verilen vakıaların hiçbirisi 6100 sayılı HMK'nın 46 vd. maddesinde yer alan sınırlı ve özel nedenleri ihtiva etmediği gibi mezkur yasanın 47/1. ve 48/1. maddesindeki düzenlemeler de dikkate alındığında davanın bu doğrultuda ikame edilmediği açıktır.

Bu bakımdan uyuşmazlığın 6100 sayılı HMK'nm 46 vd. maddeleri çerçevesinde ele alınıp davanın görev yönünden reddine dair Ordu 1. İdare Mahkemesinin 15/06/2021 tarih, 2021/375 E. ve 2021/752 K. sayılı ilâmındaki gerekçeye mahkememizce iştirak edilmemiş ve ortada 657 sayıh Devlet Memurları Kanunu'na tabi kamu görevlisi olan adliye personelinin eylem ve işlemlerinden doğan zararlar nedeniyle açılacak olan tazminat davalarının, 2004 sayılı İcra ve Îflas Kanununun 5. maddesinde düzenlendiği şekliyle Îcra ve Îflas Dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davalarımın adli yargı kolunda görüleceği gibi õzel bir yasal düzenleme de bulunmadığından uyuşmazlığın genel idare hukuku ilke ve kurallarına göre idare mahkemeleri önünde görülüp sonuçlandırılmasıgerektiği değerlendirilmekle birlikte 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmiş ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. "
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Yargı yetkisi" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
7. Anavasa'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" baslıklı 138. maddesi şöyledir:
.-.,.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge 
gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.


Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.


Sayfa : 344
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Yasama ve yūrütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarınıhiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.'
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2. maddesi şöyledir:"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Îdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yūrütme gōrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gõsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, "Devletin sorumluluğu ve rücu" başlıklı 46. maddesi şöyledir:
"(1) Hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı aşağıdaki sebeplere dayanılarak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir:
a) Kayırma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya düşmanlık sebebiyle hukuka aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.

b) Sağlanan veva vaat edilen bir menfaat sebebivle kanuna avkırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.
,C.....
c) Durusma tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanılarak hüküm verilmiş olması.
,,....karara etkili olacak şekilde sőylenmiş gibi gōsterilmiş ve buna dayanılarak hüküm verilmiş olması.

e) Hakkın yerine getirilmesinden kaçmılmış olması.
(2) Tazminat davasmın açılması, hâkime karşı bir ceza soruşturmasının yapılması yahut mahkûmiyet şartına bağlanamaz.
(3) Devlet, ödediği tazminat nedeniyle, sorumlu hâkime õdeme tarihinden itibaren bir yıl içinde rücu eder."
10. 6100 sayılı Kanun'un “Davaların açılacağı mahkeme" başlıklı 47. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 1/4/2015-6644/3 md.) Devlet aleyhine açılan tazminat davasi, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.
(2) Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede gõrülür."
11. 06/08/2015 tarihli 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin, "Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi" başlıklı 105. maddesinin bazı hükümleri şöyledir:
" (1) Yazı işleri hizmetleri, ilgisine gõre Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet başsavcıvekili, Cumhuriyet savcısı, mahkeme başkanı veya hâkimin denetimi altında, yazı işleri müdürünün yönetiminde zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafından yürütülür.

(2) Yazı işleri müdūrünün görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak ve denetlemek.
b) Zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler arasında iş bölümü yapmak.
c) Zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevlilere işlerin öğretilmesi de dâhil olmak üzere hizmetlerin verimli ve düzenli bir şekilde yürütülmesi için her türlü tedbiri almak.

ε) Cumhuriyet savcısı veya hâkimin uygun göreceği evrakın havalesini yapmak.
g) Harcın hesaplanması ve tahsili ile yargılama gideri müzekkerelerini yazmak ve buna ilişkin işlemleri yapmak.
g) Kararların tebliğini sağlamak.
h) Kanun yolu incelemesi için dosyada bulunan tüm belgelerin eksiksiz olarak UYAP ortamına aktarıldığını kontrol etmek,güvenli elektronik imza ile imzalamak ve diğer gerekli işlemleri yapmak.

i) Kesinleştirme işlemlerini yapmak, doğruluğunu kontrol ettikten sonra kesinleşen infaz evrakını ve tali karar fişini derhāl düzenleyerek Cumhuriyet başsavcılığına verilmek üzere mahkeme başkanı veya hâkimin onayına sunmak.
i) Müsaderesine veya iadesine karar verilerek kesinleşen hükme konu eşyalar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasınısağlamak.

1) Mevzuattan kaynaklanan veya Cumhuriyet savcısı ya da hâkim tarafından verilen diğer gōrevleri yapmak.
(3) Zabit kâtibinin görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) İş bölümūne göre kendisine verilen işleri biriktirmeden zamanında yapmak.
b) Dosyaları ve evrakı zamanında kaydetmek.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 345
e) Müzekkereleri yazarak, takip ve tekid işlemlerini yapmak.
f) Cumhuriyet başsavcılığı işlemleri ile mahkeme ara kararlarının gereğini yapmak.
k) Mevzuattan kaynaklanan veya Cumhuriyet savcısı, hâkim ya da yazı işleri müdürü tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

(6) Yazı işleri müdürü, yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri yazı işleri hizmetlerinde görevli personele devredemez. "
12. Yönetmeliğin "Ara kararların yerine getirilmesi" başlıklı 253. maddesi şöyledir:
"(1) Ara kararlar gereğince yapılması gerekli işlemler derhal yerine getirilir. Ara kararınım yerine getirildiği veya yerine getirilememe nedeni zabit kâtibi tarafindan tarih belirterek şerh verilir.

(2) Bu işlemlerin gecikmesinden yazı işleri müdürü ile görevli zabıt kâtibi birlikte sorumludur. "
13. Yönetmeliğin "Müdürlüklerin denetim ve gözetimi" başlıkhı 259. maddesi şöyledir 
"(I) Müdürlükler, ilgisine göre bölge adliye mahkemesi başkanı, daire başkanları ve Cumhuriyet başsavcısı ve komisyon başkanı ile mahkeme başkanının denetim ve gōzetimi altındadır.

(2) Bu denetim ve gözetim görevini; başkan, daire başkanlarına, daire başkanı ve mahkeme başkanı görevlendirecekleri üyelerden birine; Cumhuriyet başsavcısı da Cumhuriyet savcılarından birine yaptırabilir.

(3) Denetim;
a) Kayıt ve kartonların düzenli tutulup tutulmadığı,
b) Evrak havalesinin süresinde yapılıp yapılmadığı
c) Fizikî ortamda teslimi gereken evrakla ilgili işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,
ε) Kararların ilgililere tebliğinin sağlanıp sağlanmadığı,
d) Mühür ve beratın muhafaza edilip edilmediği,
e) Mevzuattan kaynaklanan veya ilgili birim amiri tarafiından verilen diğer görevlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığıhususlarını kapsar.

(4) Denetim yılda en az bir kez yapılır, sonucu raporla tespit edilir."
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Asliye Hukuk Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargı dosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının bir õrneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, usule ilişkin bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, gõrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargımın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'in ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının maliki olduğu taşınmazın bir kısmının kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açılan davada Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararda, kamulaştırma bedeli olarak bloke edilen paranın, Mahkeme kararında üçer aylık vadeli mevduat hesabında nemalandırılarak karar kesinleştiğinde davalıya ödenmesi için Vakıflar Bankası Ordu Şubesine müzekkere yazılmasına karar verildiği halde, bu mūzekkerenin yazı işleri personeli tarafından yazılmaması ve ilgili tarihler arasında bloke paraya faiz işletilmemesi nedeniyle uğranılan 11.513,74 TL maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen anayasal düzenlemelere göre, "kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organıyasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa'nın 125.maddesinde öngörülen "idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır.

18. Bu durum, Ülkemiz yargı sisteminin dayandığı “yargı ayrılığı" ve “adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşıbağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.

19. Bununla birlikte, hukukumuzda, bazı hallerde yargısal işlemlere yardımcı bazı idari faaliyetlerden dolayı Devletin sorumluluğunu öngören istisnai düzenlemeler de bulunduğu; Medeni Kanun'da ve Îcra ve İflas Kanunu'nda, idare aleyhine açılan davalara adliye mahkemelerinde bakılacağı yolundaki bu düzenlemelerden, yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler nedeniyle Devletin sorumluluğunun kabul edildiği durumlarda, bu sorumluluğun denetiminin de aynı yargı düzeni içinde yapılmasının gözetildiği anlaşılmaktadır.


Sayfa : 346
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
20. Olayda, davacının maliki olduğu Ordu ili, Altınordu ilçesi, Şahincili Mahallesi, 286 parsel sayılı taşınmazın 557,15 m2'lik kısmının kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açılan dava dosyasında Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2017/224 sayılı dosyasında verilen 07/11/2018 tarihli gerekçeli kararda, kamulaştırma bedeli olarak bloke edilen paranın, Mahkeme kararında üçer aylık vadeli mevduat hesabında nemalandırılarak karar kesinleştiğinde davalıya ödenmesi için Vakıflar Bankası Ordu Şubesi'ne müzekkere yazılmasına karar verildiği halde, bu müzekkerenin yazılmaması nedeniyle 07/11/2018 ila 10/03/2020 tarihleri arasında %5 faiz oranina göre hesaplama yapılmadığından faiz işletilmediği, bu nedenle 11.513,74 TL faiz alacağını alamadıkları, yazıişleri personeli tarafından yazılması gereken yazının yazılmaması nedeniyle idarenin sorumluluğunun meydana geldiği ileri sürülerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 11.513,74 TL maddi tazminatın õdenmesi istemiyle dava açıldığı görülmektedir.
21. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği, buna karşılık, mahkeme kararlarının yargısal bir nitelik taşıdığı ve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

22. Belirtilen duruma göre, Asliye Hukuk Mahkemesinin dava dosyasıyla ilgili yapılan faaliyetin yargı faaliyeti olduğunda ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davada; tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmiştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/12/2022 tarih ve E.2022/546 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/12/2022 tarih ve E.2022/546 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgūn: TAŞ
Úye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Öye
Üye Nilgūn: Üye
Úye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgūn: Mahmut
Úye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgūn: BALLI
Úye Doğan: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/171KARAR NO : 2023/347KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Davacının taşınmazıyla ilgili olarak su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında tahakkuk ve tahsil edilen tutarıiptali istemiyle açılan davanın, tahakkuk ve tahsile konu katılım paylarmın "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler" kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERiNDE çõzümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: M.Y.

Vekili : Av. Ebubekir DİKMEN 
Davah : Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (VASKi)
Vekili : Av. Öznur Züleyha ETE 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Van ili, Erciş ilçesi, Vanyolu Mahallesinde bulunan 79 ada ve 6 sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, Erciş Belediyesinden almış olduğu yapı ruhsatı ile inşaat faaliyetinde bulunduğunu, inşa edilecek konutların su ve kanalizasyon tesisatı işlerinin müvekkili tarafindan yapılacağını, bu konutların su ve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesine bağlanması için davalının, inşaat başlamadan katılım paylarını peşin ödeme koşulu getirdiğini, bu para õdenmeden müvekkilinin ruhsat talebinin alınmadığını, müvekkiline maktu dilekçe doldurtularak katılım paylarının hesaplanması için talep yaptırıldığını, müvekkilinin mağdur 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 347
olmamak adına tahakkuk eden parayı ödediğini, "su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı" ödemeleri ile gerçekleştirilen bağlantıişlemlerine yönelik olarak davalı idare, Genel Kurul Kararı ile 2560 sayılı İSKi Kanunu ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 87, 88 ve 89. maddelerini gerekçe göstererek, su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payları için para õdenmesini talep ettiğini;somut olayda müvekkilinin inşa ettiği konutların kanalizasyon ve su tesisatlarının şehir şebekesine bağlanmış olduğunu, davalı idare tarafından yeni kanalizasyon ve içmesuyu şebeke tesisi yapılmadığı gibi mevcut kanalizasyon ve su tesislerine yõnelik herhangi bir tevsi ve islah işlemi de yapılmadığıni ifade ederek; Van Büyükşehir Belediyesi, Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün 12/10/2022 tarihli tahakkuk fişi ile müvekkiline uygulanan işlemin "su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı" kısmının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesi ile, harcamalara katılım payı alacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlık sözleşmesine dayandığını, ilişkilerin abonmanlık sözleşmesi üzerinden yürütüldüğünü, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, yargı yolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Van Vergi Mahkemesi 19/12/2022 tarih ve E.2022/2176 sayılı görevlilik kararı ile, "2464 sayılı Kanun'un 98. maddesinde vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağının açıkça hükme bağlanmış ve katılma paylarının kanunla konularak, yükümlüsü, miktarı, tarhı, tahakkuku,tahsili, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibi hususların yasayla düzenlenmiş olması karşısında vergi benzeri mali yükümlūlük olan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda sayma yoluyla ifade edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarına ilişkin uyuşmazlıkların görüm ve çözüm yerinin Vergi Mahkemeleri olduğu ." gerekçesiyle, davalının görev itirazını reddetmiştir.
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yaptığı başvuru ūzerine, dilekçe dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarıłmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, davalı VASKi Genel Müdürlüğü tarafından davacı adına su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payı tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin; gerek su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmiş olan VASKı Genel Mūdürlüğü tarafından tesis edilmiş olması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisinin bulunması hususlanı birlikte değeriendirildiğinde, söz konusu katılma payının, idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ūcret olduğunun görüldüğü; anılan işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın çözümünün de adli yargının görev alanına girdiği ..." görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13.maddesine gõre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle yapılan başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Düşüncenin ilgili kısmı özetle şöyledir:
"İhtilaf konusu payların tarh, tahakkuk ve tahsilinde, (davalı idarenin savunmasında da belirttiği üzere) 2464 sayılı Kanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı, aynı Kanun'un; 97. maddesine göre de katılım paylarının ücrete tâbi işlerden olmadığı,belediye tarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için öncelikle o hizmet için bir harç veya katılım payıbelirlenmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişi veya kişilerin bizzat belediyeden hizmetin yapılmasını talep etmiş olmalarıgerektiği, 98. maddesinde düzenlenen usûl hükümlerine göre aksine hüküm bulunmayan hallerde, 2464 sayılı Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanacağı, buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek niteliği,gerekse tarh, tahakkuk ve tahsil usûlleri nazara alındığında, 2464 sayılı Kanun hükümlerine dayalı olarak bir defaya mahsus olarak alınan vergi benzeri målı vükümlülüklerden olduğu anlaşılmaktadır.

(.bağlanması ve abonelik hizmetleri nedeniyle yapılan başvuru sonucu abonelik işlemleri yapılarak abone numarası verildiği anlaşılmakta ise de, davacı ile davahı arasında davaya konu edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı tahakkukuna ilişkin işlem bakımından bir abonelik ilişkisinin mevcut olmadığı, başka bir anlatımla abonelik sözleşmesi hükümlerinin yorum ve uygulamasıkonusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, "vergi benzeri mâlî yükümlülük" olduğu konusunda tereddüt bulunmayan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı alınıp alınamayacağının ihtilafın õzünü oluşturduğu anlaşılmakta olup bu payların gerek tahakkuk ve tahsil usûlleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464sayılı Kanun'un 98. maddesi hükmü birlikte dikkate alındığında, katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyle açılan davanı görüm ve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca İdarî yargı yerinin görevli olduğu sonucuna vanılmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

Sayfa : 348
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
8 2464 savılı Beledive Gelirleri Kanunu'nun "Kanalizasyon harcamalarına katılma payı" başlıklı 87. maddesi şöyledir:
o.........
faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır:

a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılmasıi,
b) Meycut tesislerin sihhi ve fenni sartlara gõre ıslah edilmesi.
,a so oyo
kanalizasyon giderleri nazara alınır."

9. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılma payı" başlıklı 88. maddesi şöyledir:
a aaa,w yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeke tesisleri yapılması,
nnmcvuueaeeamea.emu 
Bkze 

esas alinır."

10 Avnı Kanun'un "Pavların tahakkuk sekli" başlıklı 90. maddesi şöyledir:
To.  Tauan an1 ayama t yas- :,•..
Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakkuku yapılmaz."
11. Aynı Kanun'un "Tahsil sekli" baslıklı 93. maddesi şöyledir:
 aaasay*y,.wb edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin õdemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılı õdeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan õdeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uvarınca alınan tecil faizi oranımı aşmamak üzere faiz alabilirler.a un wn a v  ow 
Satıs, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
oay•..o........
satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay õdenmedikçe intikal işlemi 
yapilmaz."

12. Avnı Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacak hususlar" başlıkh 94. maddesi şöyledir:
aa.aaaor,.w ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir."
13. Aynı Kanun'un "Ücrete tabi isler" baslıklı 97. maddesi şöyledir:
.a,,.

hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi ōzel 
hükümlerine tabidir."

14. Aynı Kanun'un "Usul hükümleri" başlıklı 98. maddesi şöyledir:
...,.
Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarımın Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır."
15. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Harcamalara Katılma Pala ile lgii Hükümlerinin Uygulanmasna İliskin Yönetmeliğin "Amac" başıklı . maddesi şöyledir:
1“ar ue"6a. 7e-t.a._..e, p , "o .1., y- a kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemektir."
16Bu Yönetmeliğin "Yol Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması" başlıkhı 5. maddesi şöyledir:
...:....belirlenen hizmetier için yapılan giderlerin tamamıdır. Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ile yapılmış ołursa olsun, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin o yıllar için tespit ederek yayınlandığı birim fiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeli geçemez U 
6o,•,Yollarn kaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup, paym hesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.alow 
pa—kamulaştırma bedelleri düşüldükten sonra kalan miktarın tamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefier adına Belediye Encümeninin kararını mūteakip tahakkuk ettirilir."
17. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Şekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 349
"Yol Harcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin sahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ile bulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkul için asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayı düşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşen paylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir."
18. Yōnetmeliğin "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mūcavir alanlar içerisinde,
a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara gõre islah edilmesi hallerinde, bu tesisierden faydalanacak gayrimenkullerin sahipierinden Kanalizasyon Harcamalarına katilma payı alınır. İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payın hesabıdan o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır.'
19. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı bu yõnetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
20. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Sekli" baslıklı 10. maddesi şöyledir:
.,,..gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur."
21. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Zamanı" baslıklı 11. maddesi söyledir:
..,.
22. Yönetmeliğin "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12.maddesi şōyledir:
"Belediye veya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde,
a) Yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsi ve islahı hallerinde, dağitımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır.'
23. Bu Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
24. Yōnetmeliğin "Payın Tahakkuk Şekli" başhklı 14. maddesi şöyledir:
"Su Tesisleri Harcamalarına Katiılma Payı bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payı tutarının,dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur.'
25. Aynı Yönetmeliğin "Ortak hükümler" üst başlıkh Üçüncü Bölümün "İtiraz" başlıklı 25. maddesi şöyledir:"Harcamalara Katılma Payları ile ilgili itirazlar 213 sayılı Vergi Usulü Kanunu hükümlerine göre çözümlenir."
26. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve kõylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,c) Diğer kanunlarla verilen işleri, çõzümler."
B. Yargı Kararları
27. Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/03/2021 tarih ve E.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararında özetle; "Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarına katılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yükūm olan sõz konusu katılma payına ilişkin davalar da Vergi Mahkemesinin gõrev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağın kanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğu açık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkin uyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesi gerektiği açıktır."denilerek, görevsiz olduğuna karar verilen idare mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
28. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin E.2019/7191, K.2022/380 sayılı kararında; "Belediyece alınacak bedelin harcamalara katılma payı olarak vergi benzeri mali bir yükūm olabilmesi için, kamu hizmeti karşılığı olarak ve kamu gücüne dayanılarak, tek taraflıiradeyle salınıp alınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesi gerekmektedir. Yukarıda anılan Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre, harcamalara katılma payından bahsedebilmek için “Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı"nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b) mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre islah edilmesi; "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı" için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisi yapılması, (b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve islahı gerekmektedir. Görüleceği üzere söz konusu paylar,kanunla ve anılan hizmetler karşılığı olarak belirlenmiştir. Kanun, bununla da yetinmeyip payların hesaplanma şekliyle birlikte, tahakkuk ve tahsil şekillerini de açıkça belirtmiş, çeşitli usûl ve esasları da İçişleri Bakanlığınca çıkarılan bir Yönetmelikle belirlemiştir." denilmek suretiyle, 2464 sayılı Kanun'un açıkça öngördüğū şekliyle bir kanalizasyon veya içmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan bu tesislerin tevsii ve islahı durumu bulunması hallerinde Belediye Gelirleri Kanunu'nda belirtilen türden bir yatırım ve harcama bulunduğu değerlendirmesine gidilmiştir.


Sayfa : 350
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yõnteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
30. Raportōr-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçİ'nin davada adli, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
31. Dava, davacının, Van ili, Erçiş ilçesi, Vanyolu Mahallesi, Vanyolu Camisi mevki, 79 ada, 6 parselde kayıthı taşınmazla ilgili olarak su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında tahakkuk ve tahsil edilen tutarın iptali istemiyle istemiyle açılmıştır.

32. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre, payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılı Kanun'un 89. ve 90.madde hükümlerinin uygulandığı, payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesinin uygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre de katılım paylarının "tarifeler" kapsamındaki ücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açık şekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesinde düzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'da aksine hükūm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katıma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hüküm altına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesi gereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerine göre de, katılım paylarının hesaplanmasının ve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı, dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve 25. maddesinde "Harcamalara Katılma Payları ile ilgili itirazların 213 sayılı Vergi Usulü Kanunu hükümlerine göre çözümleneceğinin"düzenlendiği, buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerine bakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88. maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri mali yükümlerden olduğu anlaşılmaktadır 
33. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusu tahakkuk ve tahsil işlemi bakımımdan bir abonelik ilişkisinin bulunmadığı, harcamalara katılım paylarının abonelik ilişkisinden ve sözleşmesinden bağımsız olduğu, bir başka ifadeyle, taraflar arasında abonelik ilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalara katılım paylarının "şebeke suyu ücreti" veya "katı atık ücreti" gibi ücrete tabi işlerden olmadığı anlaşılmakla, abonelik sözleşmesi çerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergi benzeri mali yükümler" kapsamındaki gelirlere ilişkin olan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarının gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgili itirazların 213 sayılı Kanun hükümlerine göre çözümleneceğine ilişkin Yönetmelik düzenlemesi birlikte dikkate alındığında, katılım paylarının tahakkukunun ve tahsilinin iptali istemiyle açılan davanın görūm ve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6, maddesi uyarınca idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 351
KARŞI OY 
Davacı tarafindan açılan iş bu davada, dava konusu katıma payının özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarına baktığımızda bir davacının gerçek kişi, davalının ise özel hukuk hükümierine göre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlık açısından davalının vasfı daha önemli olup, davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzel kişisidir.

Davalı VASKi Genel Müdürlüğü, bir kamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi'ne bağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmeti niteliğindeki çalışmalarını özel hukuk kuralları altında yapmaktadır. TTK'nın 16. maddesinde, kendi kuruluş kanunlarıgereğince özel hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan teşekkül ve müesseselerin dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında, davalı VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmeti yaptığı; ancak, çalışmalarının özel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacir sıfatını taşıdığı benimsenmelidir. Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan uvusmazlığın da, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.unryowb 
.,,...,İdari yargı yerlerinde açılacak davalarda husumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen  sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesi gereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareye karşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerinde dava açılamaz. Davacı, davalı özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişi olan diğer davalıların haksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılar açısından da davanın görüm ve çõzüm yeri idari vargı veri olmavıp adli vargı veridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
.o.........çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayız.

Üye Üye Üye Nilgün Doğan Eyüp TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Uyusmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/175KARAR NO : 2023/382KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Tapu sicilindeki sınırlı ayni hakka dayanılarak mirastan kaynaklı terkin ve tescil isteminden doğan uyuşmazlığın, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Z.Y.

Vekili : Av. Ramazan KARA 
Davah : Ürgüp Kaymakamlığı Tapu Sicil Müdürlüğü
Vekili : Av. Burcu PARLA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, kadastro tespiti öncesi gayrimüslim tebadan kalan taşınmaz yapının üst katını kullanan davacını babası adına üst hakkı tesis edilerek tapuya kayıt ve tescil edildiğini, davacının babasının vefatı üzerine diğer kardeşlerin mirastan vazgeçmesi üzerine üst hakkının davacı adına ayrı bir sayfada tescil edildiğini, üst hakkının davacının oğiuna devri için yapılan başvurunun önceki tescilin yolsuz olduğundan bahisle reddedildiğini ve ayrıca davacı adına tesis edilen üst hakkının da Tapu Müdürlüğünce terkin edilerek tüm mirasçılar adına tescil edildiğini belirterek, tüm mirasçılar adına kaydedilen üst hakkının terkini ile davacı adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A Adli Yargıda 
2. Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesi 20/09/2022 tarih ve E.2022/143, K.2022/309 sayılı kararı ile; "davalı idare tarafindan verilen ret işleminin idari işlem kapsamında olup idari yargıda çözümü gerektiği" gerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.

Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
3. Kayseri 1. Ídare Mahkemesi 24/02/2022 tarih ve E.2022/272, K.2022/274 sayılı kararı ile; "tapu sicilinde değişiklik yapılması isteğinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün mülkiyet hukukuna ilişkin yasa kuralları çerçevesinde adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 11/05/2022tarihinde kesinleşmiştir.


Sayfa : 352
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
4. Davacı vekilinin olumsuz görev uyuşmazlığıın çözümū yönündeki başvurusu üzerine, Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/02/2023 tarih ve E.2022/143 sayılı ūst yazısı ile dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 4721 sayıhı Türk Medeni Kanunu'nun "Üst hakkı" başlıklı 726. maddesi şöyledir:
"Bir üst irtifakına dayalı olarak başkasına ait bir arazinin altında veya üstünde sürekli kalmak üzere inşa edilen yapıların mülkiyeti, irtifak hakkı sahibine ait olur.

Bir binanın başlı başına kullanılmaya elverişli bağımsız bölümleri üzerinde kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulması, Kat Mülkiyeti Kanununa tâbidir.

Bağımsız bölümler üzerinde ayrıca üst hakkı kurulamaz."
6. Bu Kanun'un "C. Üst hakkı I. Konu ve tapu kütüğüne kayıt" başlıklı 826. maddesi şöyledir:
"Bir taşınmaz maliki, üçüncü kişi lehine arazisinin altında veya üstünde yapı yapmak veya mevcut bir yapıyı muhafaza etmek yetkisi veren bir irtifak hakkı kurabilir.

Aksi kararlaştırılmış olmadıkça bu hak, devredilebilir ve mirasçılara geçer.
Üst hakkı, bağımsız ve sürekli nitelikte ise üst hakkı sahibinin istemi üzerine tapu kütüğüne taşınmaz olarak kaydedilebilir. En az otuz yıl için kurulan üst hakkı, sürekli niteliktedir."
7. Aynı Kanun'un 1014. maddesi şöyledir:
"Bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir."
8. 4721 sayılı Kanun'un 1015. maddesi şöyledir:
"Tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlıdır.

İstemde bulunan kimse, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olur.

Hukukî sebebin belgelenmesi, bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatı suretiyle olur. bu tescile dayanarak kazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır.'
9. Aynı Kanun'un 1027. maddesinin birinci fikrası sõvledir:
-...
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki" başlıklı 12. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer (asliye hukuk) mahkemesi kesin yetkilidir."
11. 4721 sayılı Kanun'un Üçüncü Kısım, İkinci Bölümünde Tapu Sicili başlığı altında; Kanun'un 997. maddesinde,"taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulacağı, tapu sicilinin, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunlarıtamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluştuğu"; 1008. maddesinde, "taşınmaza ilişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmaz yükleri ve rehin haklarımın tapu kütüğüne tescil edileceği"; 1013. maddesinde, "tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılacağı ve edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek olmayacağı"; 1021. maddesinde, "kurulması kanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağı"; 1027. maddesinde, "ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabileceği, tapu memurunun, basit yazı yanlışlıklarını Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarımca re'sen düzelteceği" hükūmleri yer almıştır.
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykını olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sõzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 353
davacıın istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, miras yoluyla davacı adına kayıt ve tescil edilen üst hakkının devri için yapılan başvuru sonrasında tescilin yolsuz olduğundan bahisle devir talebinin reddi ile üst hakkınım davacıdan terkin edilerek tüm mirasçılar adına tescili üzerine, miras yoluyla elde edilen sınırhı ayni hakka dayanılarak tüm mirasçılar adına kayıtı ūst hakkının terkini ve davacı adına tescili istemiyle açılmıştır.
16. Somut olayda, davacıın miras yoluyla kazanılmış sınırlı bir ayni hakka dayanarak tapu kaydında terkin ve tescil sonucunu doğuracak bir başvuruda bulunduğu, bu hakkın tespiti ile tapu kaydının talep doğrultusunda düzeltilmesinde miras ve mülkiyete ilişkin hükümlerin uygulanacağı, bu bağlamda dava öncesinde davalı tapu mūdürlüğüne yapılan başvuru ile bunun sonucunun idari nitelikli sayılmayacağı ve ortada idari yargı yetkisi dahilinde bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın Türk Medeni Kanunu'ndaki miras ve mülkiyet hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümünün gerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022 tarih ve E.2022/143, K.2022/309 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ürgüp Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022 tarih ve E.2022/143, K.2022/309 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye Ahmet
Üye Nilgün: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/177KARAR NO : 2023/288KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Çankırı ili, Şabanõzü ilçesi, Bulduk Köyünde Kadastro tarafından yapılan hatalı sınırlandırmanın iptali ile idari sımırların hatalıolmasından kaynaklanan Elmalık sınırları içerisinde kalan mera, yaylak ve kışlaklarım davacı Bulduk Köyü sınırları içerisinde kaldığının tespiti ile bu şekilde aidiyetinin tespiti ve sınırlandırılması istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Bulduk Köyü Muhtarlığı Tūzel Kişiliği 
Vekili : Av. Cemil Yavuz AKSU 

Daval : Tapu ve Kadastro Genel Müdūrlüğüne izafeten Çankırı Tapu ve Kadastro Îl Müdūrlüğū

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Çankırı ili, Şabanõzü ilçesi, Bulduk Köyü ile o dönem belde statüsünde yer alan Elmalık arasında bulunan mera ve yaylakların kadastro çalışmaları neticesinde sınırlandırılması noktasında tutanaklara aykırı işlemler yapıldığını, Köy sınırlarımın yanlış çizilmesi neticesinde Bulduk Köyüne ait mera ve yaylaklar ile bir kısım taşınmaz Elmalık Sınırları içerisinde bırakılarak o köyün tüzel kişiliğine ve bazı şahıslar lehine tescil olunduğunu, bu durumun usul ve kanuna aykırılıklar içerdiğini, 25/04/1986 tarihinde yapılan tebligata binaen 766 sayılı Tapulama Kanunu'nun 18. maddesi çerçevesinde Elmalık Kasabası ile Bulduk Köyü arasında Tapulama Genel Sınırını çizmek üzere 28/04/1986 tarihinde iki köyün ihtiyar heyetinin bir araya geldiğini, tapulama ve sınırlandırma çalışmaları

Sayfa : 354
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
esnasında daha õnce atılan taşların, ihtiyar heyetlerinin gözetiminde takip edilerek çizimlerin yapılmasına başlandığını, bu doğrultuda 34nolu sınır taşı atılarak Güney istikametini takiben Uzunevliya mevkiden, Güney istikametini takiben Garipderesine gelindiğini, oradan Kuzpınar tepesine 47 nolu sınır taşı atılarak aynı yönū takiben 48-49 sınır taşları, yine takiben 50-51-52 nolu sınır taşları atılarak devam edilmesi gerektiğini, Evliya mevkisine 53-54 nolu sınır taşları atılarak, tarlaların tapu ve vergi kayıtları Bulduk Köyūnde çıkarsa Bulduk Köyüne; Elmalık Kasabasında çıkarsa Elmalık Kasabasına ait olmak kaydıyla İsmail Tepesine 55 nolu taş atılarak iki tarafın anlaşmasıile bir tutanak düzenlendiğini, ancak daha sonra bu tutanağın aksine sınırlara ilişkin çizimlerin daha farklı şekilde yazıldığını ve tutanağın aksine kadastrai çalışma yapılarak Bulduk Köyüne ait mera, yaylak ve kışlakların Elmalık Kasabasına yazıldığını, ilgili Kadastro Müdürlüğünün o döneme ait kayıtlarının, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhurbaşkanlığı Arşiv Dairesi Başkanlığı kayıtlarımın da mahkemece re'sen celbi ile taşınmazlar üzerinde yapılacak keşif incelemesi neticesinde görüleceği üzere tutanakta yer alan ve mutabakata varılarak atılan taşlar üzerinden çizilmesi gereken sınırların aksine kadastro işlemi yapılarak Bulduk Köyüne ait olması gereken mera ve yaylakların Elmalık Kasabasına yazıldığını ileri sürerek, mera, yaylak ve kışlakların iki köyün ihtiyar heyeti nezaretinde tutulan tutanaklarda varılan mutabakatın aksine Elmalık Köyü sınırları içerisinde kalacak şekilde yapılan kadastro çalışmasının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Şabanözü Asliye Hukuk Mahkemesi 19/01/2022 tarih ve E.2021/111, K.2022/17 sayılı kararı ile, 442 sayılı Köy Kanunu,5442 sayılı Îl İdaresi Kanunu, 1580 sayılı Belediye Kanunu hükümlerinden söz ederek, köyler arasında mevcut sınırların toprak üstüuygulanmasında anlaşmazlık doğması halinde, bu anlaşmazlığın belirtilen idari usul ve esaslara göre idarece çözümleneceği ve gerekirse sınırların yeniden çizileceğinin belirtildiğini, buna göre davanı eda davasının öncüsü niteliğinde bir özel hukuk ilişkisinin tespitine ilişkin olmayıp, yukarıda belirtilen idari usuller çerçevesinde idarece yapılan tespit işlemine karşı çıkılarak aynı konuda mahkemeden hükmen tespit istenilmiş olması karşısında, sōz konusu tespitin de idari yargı yerinde inceleneceğini belirterek yargı yolu bakımından görevli mahkemenin idari yargı mahkemeleri olduğu gerekçesiyle dava şartı yokluğu nedeniyle yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Kastamonu Ídare Mahkemesi 04/01/2023 tarih ve E.2022/2128 sayılı kararı ile, davacı Bulduk Kōyü Köy Muhtarlığı Tüzel Kişiliği tarafindan, kadastronun yaptığı hatalı sınırlandırmanın iptali ile idari sınırların hatalı olmasından dolayı komşu köy Elmalık sınırları içerisinde kalan mera, yaylak ve kışlakların Bulduk Köyü sııriarı içerisinde kalması sebebiyle aidiyetinin tespiti ile sınırlandırılması istemiyle bakılan davanın açıldığını, uyuşmazhığın iki kōy arasındaki sınır uyuşmazlığından ziyade, kadastro çalışmalarısuretiyle yapılan tespitlere ilişkin olduğunun görüldüğünü, bu durumda, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varıldığını, işin esasının incelenmesine olanak bulunmadığını belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Amaç" başlıkhı 1. maddesi şöyledir:"(Değişik: 22/2/2005  5304/1 md.)

Bu Kanunun amacı, ülke koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukuki durumlarımı tespit etmek suretiyle 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun õngördüğü tapu sicilini kurmak, mekânsal bilgi sisteminin alt yapısını oluşturmaktır."
6. Kanun'un "Kadastro calısma alanı, ilan ve itiraz" baslıkh 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
,,,,..
...,köy, mahalle ve belediyelerde alşılmış vasıtalarla duyurur Bu duyuruda çalışma sınırlarının tespitine hangi gün ve saatte başlanacağıbelirtilir 

(Değişik üçüncü fikra: 22/2/2005 - 5304/3 md.) Çalışma alanında orman bulunması ve 6831 sayılı Orman Kanununa göre orman kadastrosuna başlanılmamış olması halinde, orman kadastrosu ve bu ormanların içinde ve bitişiğinde her çeşit taşınmaz malların ormanlarla müşterek sınırlarıın tayini ve tespiti kadastro ekibi tarafından yapılır Ancak, bu çalışmalarda kadastro ekibine, Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilâtınca gõrevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarım müdürlüklerince görevlendirilecek bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisinin bildirimden itibaren yedi gün içerisinde iştirak ettirilmesi zorunludur Bu çalışmalara muhtar ve bilirkişilerin katılmaması halinde çalışmalar re'sen devam ettirilir 
(Değișik : 22/2/2005 - 5304/3 md.) Ormanla ilgili yapılan itirazların incelenmesinde kadastro komisyonuna da itiraza konu tespitlerde görev almayan Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilâtınca görevlendirilecek bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarım müdürlüklerince görevlendirilecek bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisi iştirak ettirilmesi zorunludur 
(Değişik: 22/2/2005 - 5304/3 md.)Çalışma alanındaki ormanların bu ekipçe sınırlandırma ve tespitleri yapılarak otuz günlük kısmi ilâna alınır Bu alanlarda orman kadastrosu yapılmış sayılır (Değişik : 22/2/2005 - 5304/3 md.)Orman kadastrosu kesinleşmişyerlerde bu sınırlara aynen uyulur 


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 355
Kadastro ekibi; kadastro çalışma alanı sınırımın tespitinde il ve ilçelerin belediye sınırları ile kõy sınırlarını dikkate alır.
Bu sınırlar mahalle, belediye, kõy idari sınırları sayılmaz.
Sınır tespitlerinde; komşu mahalle veya köyün bilgi ve belgelerinden istifade edilir.
Tespit edilen sınır harita veya õlçū krokisinde gösterilir.
.,-owb 
"....,.....karara karşı yedi gün içerisinde kadastro mahkemesine itiraz edilebilir Bu itiraz, duruşmasız ve gerektiğinde mahallinde inceleme yapılarak, onbeş gün içinde kesin karara bağlanır Ancak; tespit edilen bu sınıra karşı kesinleşmiş mahkeme kararı var ise aynı konuda itirazda bulunulamaz.

(Ek fikra: 19/4/2018-7139/35 md.) Orman tahdidi veya kadastrosu yapılarak kesinleşmiş orman haritalarında, tapuya tescil edilip edilmediğine bakılmaksızın düzeltmeyi gerektiren tutanak, pafta ve zemin uyumsuzluğunun tespit edilmesi halinde, orman işletme müdürlüğünce görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile ilgili kadastro müdürlüğünce görevlendirilecek kontrol mühendisi veya mühendisin iştirak ettirildiği, bu Kanunun 3 üncü maddesine göre oluşturulacak kadastro ekibince orman sınır nokta ve hatları orman kadastro tutanakları esas alınmak suretiyle zemine aplike edilir Tespit edilen uyumsuzluk yukarıda oluşturulan kadastro ekibince teknik mevzuatına uygun hale getirilir Çalışma neticesinde bir zabit düzenlenir ve bu zabıt, ekip görevlileri ile orman ve kadastro mühendisleri tarafindan birlikte imzalanır. Düzeltme işlemi bu Kanunun 11 inci maddesine göre yapılacak askı ilanını mūteakip kesinleşir..."
7. Kanun'un "Genel olarak görev" başlıklı 25. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarıma, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve ōzel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıkları çözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir."
8. Kanun'un "Zaman bakımından görev ve yetki" başlıklı 26. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Kadastro Mahkemesi;
A)10 uncu maddeye göre kadastro komisyonu tarafindan gönderilen tutanaklara ait davaları,
B)11 inci maddede belirtilen askı ilanı içinde açılan davaları
CiMaballi bukuk Mabkemelerinden 27 nci madde uvarınca Kadastro Mahkemesine deyredilen dava ve dosvalari.


oaaa daka a . a   D)Kadastro Mahkemelerine dava açıldıktan sonra, tesbitten önceki haklara dayanarak, asli müdahil olarak katılanların 
iddialarına dair uyuşmazliklari,
Înceler ve karara bağlar..."

B. Yargı Kararları
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 26/10/2015 tarih ve E.2015/709, K.2015/712 sayılı kararında, kadastro tarafından köyler arasında tespit edilen sınırın iptali ve yeniden belirlenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çõzümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Çankırı ili, Şabanözü ilçesi, Bulduk Köyünde kadastro tarafindan yapılan hatalı sınırlandırmanın iptali ile idari sınırların hatalı olmasından kaynaklanan Elmalık sınırları içerisinde kalan mera, yaylak ve kışlakların davacı Bulduk Köyü sınırlarıiçerisinde kalması sebebiyle aidiyetinin tespiti ve sınırlandırılması istemiyle açılmıştır.

13. Dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin Asliye Hukuk Mahkemesi kayıtlarına giren 15/07/2021 tarihli cevap dilekçesinde, davacı köyde yapılan ilk tesis kadastro çalışmalarının 08/05/1999 tarihinde; Elmalık Köyünde yapılan ilk tesis kadastro çalışmalarının da 15/04/1988 tarihinde dava açılmadan kesinleştiğini, Elmalık Köyü ile Bulduk Köyü arasında tutulan 28/04/1986 tarihli kadastro çalışma alanı sınır tutanağına göre kadastro çalışma alanı sınır krokisi düzenlendiğini, G30 d.24.b pafta ozalitinden kadastro çalışmalarında bu pafta ūzerinde parsel sınırlandırmalarının yapıldığını ifade ettiği anlaşılmıştır.

Sayfa : 356
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
14. Bu durumda, mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, kadastro çalışmaları sonucu yapılan tespitlere ilişkin uyuşmazlığın çözümünde adli yargının gōrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Kastamonu Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Şabanözü Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/01/2022 tarih ve E.2021/111, K.2022/17 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kastamonu İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Şabanözü Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/01/2022tarih ve E.2021/111, K.2022/17 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/178KARAR NO : 2023/276KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında yapılması planlanan Turizm Konaklama Tesis Projesi için Gida Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ile davacı aralarında yapıian hibe sõzleşmesinin, Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün uygun görüşü doğrultusunda feshi ile sözleşme kapsamıda davacıya ödenmiş olan hibe bedelinin iadesine ilişkin Valilik Îl Tarım ve Orman Mūdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : T.E.

Vekili : Av. Bedrettin KALIN 
Davahlar : 1-Artvin Valiliği 
Vekili : Av. Mehmet CEBECi 
2-Tarım ve Orman Bakanhığı
Vekili : Hukuk Müşaviri Ebru SÖYLEMEZ AK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacının, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kırsal Kalkınma ve Kredilendirme Daire Başkanlığının destekleme programlarıkapsamında, Artvin fi Müdürlüğü tarafindan açıklanan destekleme programlarına başvurduğu, davacı tarafindan hazırlanan "18 OdalıApart Turizm Konaklama Tesisi Projesi"nin Program kapsamında hibe desteği almaya uygun görülmesi üzerine 01/06/2017 tarihinde davacı ile Artvin Îl Tarım ve Orman Müdürlüğü arasında hibe sõzleşmesi imzalandığı; bu kapsamda davacı yatırımcıya 14/12/2018tarihinde ara hak ediş ve 23/12/2019 tarihinde nihai hak ediş yapıldığı ve konu ile ilgili 2016/37 no.lu Tebliğ kapsamında 5 yıllık proje takip süresinin başladığı, söz konusu tesiste 09/09/2020 tarihinde İl Proje Yürūtme Birimince yapılan denetimde; tesisin kapisının kilitli olduğu, tesiste mevcut turizm faaliyetinin bulunmadığı, tesisin girişinde bulunması gereken "Bu Tesis Gida Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın Hibe Desteğiyle Yapılmıştır" ibaresinin yer aldığı levhanın bulunmadığının tespit edildiği ve davacıya 10/09/2022 tarihli yazı ile bu hususların düzeltilmesi için 45 günlük süre verildiği, Sivas Icra Dairesinin 09/09/2020 tarih ve 2020/12851 esas sayılı yazısıile davacının işletmesi üzerine "S.H. Înş. Mal. Day. Tük. Mob. Züc. Mak. Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti." tarafindan haciz konulduğunun davalı idareye bildirilmesi üzerine, Tebliğ'in 30. maddesi (i) fikrası ve davacı ile imzalanan "Hibe Sözleşmesi"nin 9.3 maddesi gereği davacıdan işletmesi üzerinde bulunan haczi 30 gün içerisinde kaldırtması, aksi halde "Hibe Sözleşmesi"nin 14.3 maddesi gereği "Hibe Sözleşmesi"nin feshedileceğinin 16/09/2020 tarih ve E-95355272-506.02-2584166 sayılı yazı ile davacıya tebliğ edildiği, verilen süre içerisinde işletme üzerinde bulunan haczin kaldırtıldığına dair davacı tarafindan belge sunulmadığından bahisle, Bakanlığın 26/01/2022tarihli ve E-72998012- 506.02- 4166145 sayılı uygun görūşü doğrultusunda fesih işlemi başlatılarak 31/01/2022 tarih ve E-95355272506.02-4295993 sayılı yazı ile davacıya "Hibe Sözleşmesi"nin Bakanlık görüşleri doğrultusunda feshedildiğinin ve kendisine õdenen hibe tutarı 510.485,51 TL'nin yasal faizi ile birlikte 30 gün içerisinde geri õdenmesi, aksi halde Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun hükümleri gereği tahsili yoluna gidileceğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 357
2. Davacı vekili, müvekkilinin sözleşme kapsamında yapması gerekenleri süresinde tamamladığını, buna ilişkin nihai rapor düzenlendiğini, bundan sonra da 23/12/2019 tarihinde müvekkiline hibe ödemesi yapıldığını, bu tarihten sonrası için fesih hükümlerinin uygulanmasının tümüyle dayanaksız olduğunu, sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesiyle tarafların birbirlerine karşıyükümlülüklerinin sona erdiğini, sözleşmenin feshine gerekçe olarak gösterilen icra takibinin bu iş ile bir ilgisinin olmadığını, haciz işleminin borç õdenerek talep aşamasında bertaraf edildiğini ileri sürerek; Kırsal Turizm Yatırımları kapsamında yapılması planlanan "18Odalı Apart Turizm Konaklama Tesis Projesi" için Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ile aralarında akdedilen "Hibe Sözleşmesi"nin 26/01/2022 tarihli ve 4166145 sayılı Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün uygun görüşü doğrultusunda feshi ile sözleşme kapsamında müvekkiline õdenmiş olan 510.485,51 TL hibe bedelinin iadesine dair 31/01/2022 tarih ve 4295993 sayılıArtvin Valiliği Îl Tarım ve Orman Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle, Artvin Valiliğine (Îl Tarım Orman Müdürlüğünü izafeten) karşıidari yargı yerinde dava açmıştır.

3. Îdare Mahkemesince Artvin Valiliği yanında Tarım ve Orman Bakanlığı'nın da hasım mevkiine alınmasına karar verilmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
4. Rize İdare Mahkemesi 02/06/2022 tarih ve E.2022/298, K.2022/413 sayı ile, özel hukuk hükümlerine tabi hibe sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıvermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Herhangi bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için, sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması,taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna õzgū, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması zorunludur.Dava konusu olayda, davacı şirket ile idare arasında imzalanan hibe sözleşmesinde, projenin uygulanma süresi, õdeme yükümlülüğū,süre uzatımları, askıya alma, mücbir sebep ve kapanış tarihine ilişkin düzenlemelere yer verildiği; sözleşmenin feshine neden olabilecek hallerin tek tek belirlendiği; fesih nedenlerinden birinin gerçekleşmesi halinde taraflardan birinin sözleşmeyi feshedebileceği ve teminat mektubunun Hâzineye irad kaydedileceği, sõzleşmenin uygulanması esnasında taraflar arasında doğabilecek uyuşmazlıkların taraflarca dostane çözümūn mümkün olmaması halinde, uyuşmazhıkların çözümünde Artvin Mahkemeleri ile İcra Dairelerinin yetkili olduğunun kurala bağlandığı dikkate alındığında; Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile davacı arasında imzalanan ve yukarıda konusu ve içeriği aktarılan hibe sözleşmesinin idari sözleşmelerin taraflardan birinin idare olması dışındaki diğer koşulları taşımadığı, dolayısıyla özel hukuk hükümlerine tabi olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, özel hukuk hükümlerine tabi hibe sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. '
5. Davacı vekili bu kez, kanuna ve sözleşmelere açık aykırılık ve telafisi imkânsız zararların doğması ihtimaline binaen dava konusu sözleşmenin feshine ilişkin idari işleme bağlı olarak yapıian haciz işlemlerinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararıverilmesi, esasa ilişkin olarak Artvin Valiliği Tarım ve Orman Müdürlüğünün 31/01/2022 tarihli "Sözleşmenin Feshi" ile ödenmiş olan hibe bedelinin iadesine ilişkin işleminin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
6. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi 16/11/2022 tarih ve E.2022/370, K.2022/670 sayı ile, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarısövledir:
.."İdari sözleşmeler, taraflarıdan en az birisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşan birtakım hükümler içeren sözleşmeler olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir kamu hizmetinin kurulması ve/veya işletilmesi için yapılan İdarî sözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanıması, gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı biçimde yürütülmesini sağlamak için denetim ve gözetim yetkisine sahip olması yönlerinden özel hukuk sõzleşmelerinden ayrılmaktadır.

Benzer nitelikteki bir davada Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 23/11/2020 tarihli, 2020/633 E. 2020/702 K. sayılı kararında;"Davaya konu sözleşme bu itibarla ele alındığında, tarımsal kalkınma gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren bir konuda yapılması,sözleşmeye ilişkin bir takım şartların sõzleşme öncesinde Bakanlık tarafından hazırlanmış olması, sözleşmenin devamı süresince idarenin denetim ve kontrol yetkilerinin bulunmasi, haksız olarak hibe ödemesi yapılması halinde iadesi istenen miktara 6183 sayılı Kanun'da düzenlenen gecikme zammı oranının uygulanmasının õngörülmüş olması nedenleri birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmenin idari sözleşme niteliklerini taşıdığı sonucuna varılmıştır. ... Her ne kadar, taraflar arasındaki hibe sözleşmesinin I5. maddesinde;"Anlaşmazlıkların çözümünde Kilis Mahkemeleri ile İcra ve İflas Daireleri yetkilidir, "şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiş ise de, söz konusu düzenleme gõrev ya da yargı koluna ilişkin olmayıp, mahkemelerin yer yönünden yetkisini belirlemeye yönelik bir düzenlemedir.Bu nedenle görevli yargı yerinin belirlenmesi açısından bir saptayıcılığı bulunmamaktadır."
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 2'de; idari yargının görev alanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan davalara bakmakla sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.

Tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde, idari sōzleşmeden kaynaklanan bir uyuşmazlığın mevcut olduğu değerlendirilmekle, idari yargı yerinin gõrevli olduğu kanaatine varılmıştır.

IIIL İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

Sayfa : 358
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
.,.

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
icin menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davalar,

..
.,o..
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara 
ilişkin davalar.


2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler, yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
8 18/04/2006 tarihli ve 5488 savılı Tarım Kanunu'nun "Amac" baslıklı 1. maddesi şöyledir:
..,.w desteklenmesi için gerekli politikaların tespit edilmesi ve düzenlemelerin yapılmasıdır."
9. Avnı Kanun'un "Kapsam" baslıklı 2. maddesi söyledir:
..a...ilkeleriyle temel destekleme programlarının tanımlanması; bu programların yürütülmesine ilişkin piyasa düzenlemeleri, fl.sman ve idarîyapılanmanın tespit edilmesi; tarım sektöründe uygulanacak öncelikli araştırma ve geliştirme programlarıyla ilgili kanunî ve idari düzenlemelerin yapılması ve tüm bunlarla ilgili uygulama usûl ve esaslarını kapsar."
10. Avnı Kanun'un "Yetki" baslıklı 7. maddesi sövledir:
o  y-.yapılarak uygulanmasında Bakanlık yetkilidir. "
11. Bu kapsamda Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından, davaya konu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte olan, Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Yatırımların Desteklenmesi Hakkında 2016/37 No.lu Tebliğ hazırlanmışve 21/10/2016 gün ve 29864 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yūrürlüğe girmiştir.

12. 2016/37 No.lu Tebliğin "Amac" baslıklı 1. maddesi şöyledir:
-....
tarımsal üretim ve tarıma dayalı sanayi entegrasyonunun sağlanması için küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi, tarımsal pazarlama altyapısının geliştirilmesi, gıda güvenliğinin güçlendirilmesi, kırsal alanda alteratif gelir kaynaklarının oluşturulması, kırsal ekonomik altyapının güçlendirilmesi, tarımsal faaliyetler için geliştirilen yeni teknolojilerin üreticiler tarafindan kullanımının yaygılaştırılması, yürütülmekte olan kırsal kalkınma çalışmalarının etkinliklerinin artırılması, kırsal toplumda yerel kalkınma kapasitesinin oluşturulmasına katkı sağlamak için yeni teknoloji içeren yatırımların desteklenmesine ilişkin usul ve esaslarıbelirlemektir."
13. Aynı Tebliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Teblig, 1/1/2016-31/12/2020 tarihleri arasında, kırsal alanda ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak, tarım ve tarım dışı istihdamı geliştirmek, gelirleri artırmak ve farklılaştırmak için kadın ve genç girişimciler öncelikli olmak üzere gerçek ve tüzel kişilerin ekonomik faaliyetlere yönelik yatırımlar için yapılacak hibe ödemelerine ilişkin hususları kapsar."
14. Avnı Tebliğin "Davanak" bashıklı 3. maddesi söyledir:
..,.

ile yürürlüğe konulan Kirsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Yatırımların Desteklenmesine İlişkin Karara dayanılarak 
hazırlanmıştır."

15. Aynı Tebliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) Bu Tebliğde geçen;
d) Gerçek kişi başvurusu ve yatırımı: Belirlenmiş nitelikleri taşıyan birey tarafından yapılacak başvuru ve gerçekleştirilecek vatırımlari.

.,e) Hibe sözleşmesi: Proje sahipleri ile il müdürlüğü arasında imzalanan ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi,
f) Hibeye esas proje tutarı: Bu Tebliğde belirtilen kriterleri sağlayan hibe desteği verilecek giderler toplamıni,
ğ) Îl proje değerlendirme komisyonu: Vali yardımcısı başkanlığında; il gıda, tarım ve hayvancılık mūdürlüğü, yatırım izleme koordinasyon başkanlığı veya il özel idaresi genel sekreterliği, il çevre ve şehircilik müdürlüğü, ticaret borsası, ziraat odası başkanlığı ile ihtiyaç duyulması halinde proje konusuna göre belirlenecek diğer ilgili üniversite, sivil topłum kuruluşu ve kamu kurumu temsilcilerinden en az beş kişiden oluşturulan ve bu Tebliğ kapsamında ilinde yapılan proje başvurularını değerlendiren komisyonu,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 359
h) il proje yürütme birimi: il düzeyinde programın tanitımından, projelerin uygulamasından ve tamamlanan projelerin izlenmesinden sorumlu olan, yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürüten, ilgili şube müdürü ve elemanları ile gerektiğinde il müdürlüğü ve diğer kamu kurumu elemanlarının valilik oluruyla görevlendirilmesi ile oluşturulan en az üç kişilik birimi 
p) Proje: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin gerçekleştirecekleri yatırım projelerini,
ifade eder. "
16. Aynı Tebliğin "Üçüncü Bölüm"ünde "Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırım Konuları Yatırım Yeri ve Yatırım Süresi" hususuna; "Dördüncü Bölüm"ünde "Başvuru Sahiplerinde Aranılacak Özellikler"hususuna; "Beşinci Bölūm"ünde "Hibeye Esas Proje Toplam Tutarları ve Destekleme Orani" hususuna yer verilmiştir.
17. Aynı Tebliğin "Hibe desteği kapsamındaki proje gider esasları" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Tebliğ kapsamında hibe desteği verilecek proje giderlerinin;
a) Yatırımcı ile akdedilen hibe sözleşmesinden sonra gerçekleştirilmesi,
b) Hibe sõzleşmesi ekinde sunulan tatbikat projesinde belirtilmiş olması ve hibe desteği verilecek proje giderleri kapsamında ver alması.

.*c) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan proje bütçesi tablosundaki hibeye esas proje giderlerinin, tüm başvurularda 13 üncümaddede belirtilen limitlerin içerisinde kalması,
ç) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan iş planında öngõrülen yatırım süresi içerisinde gerçekleşmesi, hibe desteği kapsamındaki giderlerin Bakanlık tarafindan yayımlanan satın alma kitabında belirtilen kurallara uygun olarak gerçekleştirilmesi ve belgelere dayandırılmasi,
gerekir."
18. Aynı Tebliğin "Yedinci Bölüm"ünde "Proje Başvuruları" üst başlığı altında 20. maddede"Başvuru süresi"; 21. maddede "Başvuracaklara sağlanacak teknik destek"; 22. maddede "Başvurulacak yerler"; 23. maddede "Başvuru şekli"ne ilişkin hususlara yer verilmiştir.

19. Aynı Tebliğin "Hibe başvurusunun reddedilme nedenleri" başlıklı 30. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) il proje değerlendirme komisyonu tarafindan değerlendirme kriterlerine göre yapılan inceleme sonucu alınan proje başvurularının reddedilme kararı, tüm projelerle ilgili Genel Müdürlük onayı tamamlandıktan sonra il müdürlüğü tarafından proje sahiplerine bildirilir.

(2) Başvuruyu reddetme kararının bu maddedeki gerekçelere dayanması zorunludur:
i) Bütün yatırım konularında; 22/1 1/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Dūzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu kapsamında konulan şerh için ilgili kurumdan yatırım yapılmasında sakıca olmadığına dair belge alınmış yatırım yerleri ile Organize Sanayi Bölgesi, Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi ve İhtisas Küçük Sanayi Sitesi tarafindan yatırım yerlerine konulan ipotek veya şerhler, organize sanayi bölgelerinin kuruluşunda kullanılan krediler nedeniyle konulan ipotek ve şerhler ile bu Tebliğ kapsamında yapılacak başvurular için yatırım yerinin kiralanmış olması durumunda kira sözleşmeleri nedeniyle yatırım yerlerine konulan şerhler hariç yatırım yerinin ipotekli, şerhli, icraya verilmiş ve mahkemelik olması..."
20. Aynı Tebliğin "Dokuzuncu Bölüm"ünde "Nihai Değerlendirme Kararı ve Hibe Sözleşmesi" üst başlığı altında yer alan "Hibe sözleşmesi" başlıklı 34. maddesi şōyledir:
" (1) Hibe sözleşmesi, il müdūrü ile hibe başvuru sahibi arasında akdedilir.
(2) Hibe sözleşmesi içerik ve formatı Bakanlık tarafından yayımlanan uygulama rehberinde tüm taraflara õnceden duyurulur.
(3) Başvuru sahipleri, hibe sözleşmesi aşamasında elektronik ağ üzerinden girişleri yapılan bilgi ve belgeler ile 33 üncümadde gereğince yapılan değişiklikler ve hibe sözleşmesi ekinde bulunması gereken diğer belgeleri de kapsayacak dosya sunarlar.Sunulan bilgi ve belgelerin imzal/paraflı olması gerekir.

(4) Başvuru sahiplerinin hibe kaynaklarından yararlanabilmesi için hibe sözleşmesi eki dokümanları tamamlayarak hibe sözleşmesini imzalaması önkoşuldur.

(5) (Değişik:RG-3/12/2016-29907)(1) Kendilerine yapılan bildirimi takip eden kırk beş gün içerisinde il müdürlükleri ile hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahiplerinin proje başvuruları ve bunlara ilişkin değerlendirme sonuçları iptal edilir. Ancak venilenebilir enerii üretimi konusunda yapılan başvurular için bu süre doksan gündür.

..........edilerek hibe sözleşmesi imzalanır.

(7) Programa alınan projelerde 30 uncu maddede yer alan hibe başvurusunun reddedilme nedenlerinden herhangi birisinin hibe sözleşmesinin imzalanmasından õnce tespit edilmesi halinde söz konusu başvuru sahipleri ile hibe sōzleşmesi imzalanmaz.'
21. Aynı Tebliğin "Hibe sözleşmesi akdi" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
" (1) Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ve başvuru sahibi arasında iki adet olarak akdedilir. Hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmış metninin bir adedi ve ekleri il müdūrlüğünde bir adedi de proje sahibince muhafaza edilir."
22. Aynı Tebliğin "Hibenin nihai tutarı" başlıklı 37. maddesi şöyledir:
.-,
üst limit niteliğindedir. Hibenin nihai tutarı, fiili gerçekleşmeler ve tahakkuklar sonrasında ortaya çıkar.

(2) Hibe miktari, 13 üncü maddede belirtilen tutar ve oranı kesinlikle aşamaz."

Sayfa : 360
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
23. Aynı Tebliğin "Yūkümlülüklerin yerine getirilmemesi" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
" (1) Proje sahibi, projeyi hibe sõzleşmesi koşullarıma uygun olarak icra etmediği takdirde Bakanlığın ödemeleri yapmama ve/veya hibe sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır. Bu durumda Bakanlık, ayrıca hibe miktarını azaltabilir ve/veya hibe kaynaklarından ōdenmiş olan meblağların tamamen veya kısmen geri õdenmesini talep edebilir.

(2) Hibe sõzleşmeleri devredilemez. Ancak yatırım sahibinin vefatı halinde talep etmeleri durumunda kanuni mirasçılar ile hibe sõzleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilir. "
24 Avnı Tebliğin "Proje uygulamalarının izlenmesi" baslıklı 39. maddesi sõyledir:
.-..o,..

müdürlüğünün bilgisi dâhilinde süresi içerisinde uygulamaya başlar.


(2) Projelerin uygulamalarının kontrolü ve izlenmesi, il proje yürütme birimlerince yapılır. Gerek duyulması halinde il proje vürütme birimlerinde ilgili kamu kurumu elemanları da görev alabilir.

n-ow 
........Nihai rapor ile birlikte işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi (Ek ibare:RG-24/6/2019-30811) ve/veya yapı kayıt belgesi, demirbaş kayıt listesi, yatırıma ait fotoğraflar ile uygulama rehberinde belirtilen belgeleri il müdürlüğüne ibraz etmekle vükümlüdür.

.(5) Proje uygulamalarının bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespiti halinde, bu durum tutanağa bağlanarak tutanak tarihinden itibaren on gün içerisinde proje sahiplerine uygulamaların hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmesi konusunda il müdürlüğü tarafından bir ihtar yazısı yazılır ve konu hakkında Genel Müdürlük on gün içerisinde bilgilendirilir.

(6) Yazının karşı tarafa tebliğ tarihini izleyen bir ay içerisinde projenin bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespit edilmesi halinde il müdürlüğü fesih için Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda hibe sözleşmesinin fesih işlemini başlatır. "
25. Avnı Tebliğin "Uvgulama sorumluluğu" başlıklı 46. maddesi şöyledir:
—.a.o....göre gerceklestirilmesinden, doğru olarak belgelendirilmesinden ve belgelerin muhafazasından yatırımcılar sorumludur.
..,,,........belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin izlenmesinden, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin kontrolünden, onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından il müdürlükleri sorumludur."
26. Aynı Tebliğin "Denetim" başlıklı 48. maddesi şöyledir:
" (1) Program kapsamında yapılan tüm işlemler Bakanlık Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından denetlenir. Bu denetimler sırasında yapılan işlemlere ait talep edilen tüm bilgi ve belgeler kendilerine sunulur."
27. Aynı Tebliğin "Yaptırımlar" başlıklı 49. maddesi şöyledir:
"(1) Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, δdeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte geri alınör. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde mūştereken sorumlu tutulurlar.

(2) Destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler, beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.

(3) Yatırımcı, yatırımcımın birinci derecede yakınları ve yatırımcıya ait şirketlerde çalışanlar, hibe desteğinden yararlanılacak kendi yatırımlarına ait makine, ekipman ve malzeme ile inşaat işleri için yüklenici olamazlar. Aynı zamanda satın almaya davet edilen yüklenici firmaların ortağı ya da hissedarı da olamazlar. Aksi halde hibe õdemesi yapılsa dahi bu Tebliğde belirtilen usul ve esaslara göre yapılan hibe ödemesi geri alınır."
B. Yargı Kararları
28. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 29/12/2014 tarih ve E.2014/1138, K.2014/1179 sayılı kararında; taraflar arasında imzalanan hibe sözleşmesinin bir gereği olarak verilen teminat mektubunun, sözleşme kapsamında üstlenilen yükümlülüğün davacıtarafindan yerine getirilmemesi nedeni ile hazineye irat kaydedilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali ile teminat mektubuna konu meblağın davacıya iadesine karar verilmesi istemi ile açılan davada; sınırları ve kapsamı 5488 sayılı Tarım Kanunu ile çizilen hibe sözleşmesinin, gerek hazırlanması, gerekse denetlenmesi sırasında idarenin, kamu hukukundan kaynaklanan üstün yetkiler kullanması ve hibe konusu miktarın kamu alacağı niteliğinde olduğunun kabulü ile geri alınmasında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun uyarınca gecikme zammı uygulanacağının düzenlenmesi nedenleri ile idari sözleşme niteliğinde olduğu sonucuna varıldığından, açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

29. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 20/02/2017 tarih ve E.2016/461, K.2017/6 sayılı kararında; 30/04/2009 tarih ve 27185 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2009/34 sayılı Kırsal Kalkınma ve Yatırımların Desteklenmesi ProgramıÇerçevesinde ve 5. Etap Makine Ekipman Alımlarına Yönelik Hibe Desteği kapsamında hibe desteği almaya hak kazanan ve süt sağım ünitesi alımı yapmak için Batman Valiliği, Tarım İl Müdürlüğü ile sözleşme imzalayan davacı birliğin, anılan süt sağım ünitesinin daha önce kullanımış (2. el) olduğundan bahisle hibe desteğinden yararlandırılmayacağına ve imzalanan sözleşmenin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 361
30. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 20/02/2017 tarih ve E.2017/2, K.2017/74 sayılı kararında; Kırsal Kalkınma ve Yatırımların Desteklenmesi Programı Çerçevesinde davacı şirket ile Batman Gıda, Tarım ve Hayvancılık (Tarım) İl Müdürlüğü arasında imzalanan "Hibe Sözleşmesi" hükümlerine uyulmadığı gerekçesiyle, sözleşmenin feshi ile teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

31. Uyuşmazlık Mahkemesi 22/06/2020 tarih ve E.2020/340, K.2020/401 sayılı kararında; kırsal kalkındırma destekieri kapsamında davalı TiGEM ile davacı arasında yapılan sözleşmeye davalı tarafın uymaması nedeniyle ortaya çıktığı ileri sürülen zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.
32. Uyuşmazlık Mahkemesi 23/11/2020 tarih ve E.2020/633, K.2020/702 sayılı kararında; davacı ile Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü arasında 05/06/2015 tarihinde 9. Etap 79.1.TÜY.09.00009 numaralıimzalanan hibe sözleşmesi kapsamında ödenmeyen 262.000 TL hibenin ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın idari yargıyerinde çõzümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
33. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
34. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
35. Dava, "Kırsal Turizm Yatırımları" kapsamında yapılması planlanan Turizm Konaklama Tesisi Projesi için Gida Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdūrlüğü ile davacı aralarında yapılan "Hibe Sözleşmesi"nin 26/01/2022 tarihli ve 4166145 sayılı Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün uygun görüşü doğrultusunda feshi ile sözleşme kapsamında davacıya ödenmiş olan 510.485,51 TL hibe bedelinin iadesine ilişkin 31/01/2022 tarih ve 4295993 sayılı Artvin Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

36. Yukarıda mevzuat kısmında detaylı olarak belirtildiği üzere, 5488 sayılı Tarım Kanunu'ndaki düzenlemeler ile, tarımsal politika, plan ve programların bu Kanun çerçevesinde yapılacağı belirlenmiş, aynı Kanun'un 7. maddesi ile de bu görev Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına verilmiş, bu kapsamda Bakanlık tarafından, davaya konu sõzleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte olan,Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Yatırımların Desteklenmesi Hakkinda 2016/37 No.lu tebliğin hazırlandığı ve 21/10/2016 gün ve 29864 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği anlaşılmıştır.

37. Dava dosyalarının incelenmesinden, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kırsal Kalkınma ve Kredilendirme Daire Başkanlığının destekleme programları kapsamında, Artvin İl Müdürlüğü tarafından açıklanan destekleme programlarına başvuran davacıtarafindan hazırlanan "18 Odalı Apart Turizm Konaklama Tesisi Projesi"nin program kapsamında hibe desteği almaya uygun görülmesi üzerine 01/06/2017 tarihinde davacı ile Artvin Îl Tanm ve Orman Müdürlüğü arasında hibe sõzleşmesi imzalandığı; 2016/37 no.lu Tebliğkapsamında 5 yıllık proje takip süresinin başladığı, söz konusu tesiste 09/09/2020 tarihinde il Proje Yürütme Birimince yapılan denetimde; tesisin kapısının kilitli olduğu, tesiste mevcut turizm faaliyetinin bulunmadığı, tesisin girişinde bulunması gereken "Bu Tesis Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın Hibe Desteğiyle Yapılmıştır" ibaresinin yer aldığı levhanın bulunmadığının tespit edildiği ve davacıya düzeltilmesi için 45 günlük süre verildiği, Sivas İcra Dairesinin yazısı ile davacının işletmesi üzerine dava dışı bir şirket tarafindan haciz konulduğunun davalı idareye bildirilmesi üzerine Tebliğ'in 30. maddesi 2/ (i) fikrası ve davacı ile imzalanan "Hibe Sözleşmesi"nin 9.3 maddesi gereği davacıdan üzerine bulunan hacizi 30 gün içerisinde kaldırması, aksi halde "Hibe Sözleşmesi"nin 14.3maddesi gereği "Hibe Sözleşmesi"nin feshedileceğinin 16/09/2020 tarihli yazi ile davacıya tebliğ edildiği, verilen süre içerisinde işletme üzerinde bulunan haczin kaldırtıldığına dair davacı tarafından belge sunulmadığından bahisle, Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda fesih işlemi başlatılarak 31/01/2022 tarih ve E-95355272-506.02-4295993 sayılı yazı ile davacıya "Hibe Sözleşmesi"nin Bakanlık görüşleri doğrultusunda feshedildiğinin ve kendisine ödenen hibe tutarı 510.485,51 TL'nin yasal faizi ile birlikte 30 gün içerisinde geri ōdenmesi, aksi halde Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkımda Kanun hükümleri gereği tahsili yoluna gidileceğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

38. Davaya konu sözleşme maddeleri incelendiğinde; sözleşmenin 4. maddesinin 8. bendinde; "Yatırımcılar tarafından gerçekleştirilecek projelerin amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların hibe sõzleşmesinde belirtilen usul ve esaslara gōre gerçekleştirilmesinin izlenmesinden, il müdürlükleri sorumludur." denilmek sureti ile, sözleşme konusunda denetim yetkisinin Bakanlığa bağlı il müdürlüklerinde olduğu belirtilmiştir.


Sayfa : 362
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
39. Yine sözleşmenin 14. maddesinin 1. fikrasında; proje uygulamalarının Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükūmlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespiti halinde, bu durumun tutanağa bağlanarak tutanak tarihinden itibaren on gün içerisinde proje sahiplerine uygulamaların hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmesi konusunda il müdürlüğü tarafından bir ihtar yazısı yazılacağı ve konu hakkında Genel Müdürlüğün on gün içerisinde bilgilendirileceği, yazının karşı tarafa tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde projenin Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespit edilmesi halinde, il müdürlüğünce Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda fesih işlemi yapılacağı belirtildikten sonra, aynı maddenin 2. fikrasında, "Yatırımcının aşağıda belirtilen fiil ve durumlarla karşı karşıya olması halinde, Bakanlık önceden tebliğ etmeksizin hibe sözleşmesini feshedebilir." hususuna yer verilmiştir.

40. İdari sözleşmeler, taraflarından en az birisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşan birtakım hükümier içeren sözleşmeler olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir kamu hizmetinin kurulması ve/veya işletilmesi için yapılan idarı sözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan bazıyetkiler tanıması, gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı biçimde yürütülmesini sağlamak için denetim ve gözetim yetkisine sahip olması yönlerinden özel hukuk sözleşmelerinden ayrılmaktadır.

41. Davaya konu sözleşme bu itibarla ele alındığında, kırsal kalkınma gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren bir konuda yapılması, sözleşmeye ilişkin içerik ve şartların sōzleşme õncesinde Bakanlık tarafından hazırlanmış olması ve diğer tarafın bu şartlara uygun sözleşme ibrazı ile talebinin dikkate alınabilmesi, sözleşmenin devamı süresince idarenin denetim ve teftiş yetkilerinin bulunması,herhangi bir eksiklik halinde sözleşmenin tek taraflı olarak feshine karar verebilmesi ve nihayet, sözleşme gereğinin yerine getirilmemesi ya da haksız olarak hibe ödemesi yapılması halinde iadesi istenen miktara 6183 sayılı Kanun'da düzenlenen gecikme faizi oranının uygulanmasının öngörülmüş olması nedenleri ile, sözleşmenin sınırlarının yargı kararları ile belirlenen idari sözleşme niteliklerini taşıdığı sonucuna varılmıştır.

42. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari yargıın görev alanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan davalara bakmakla sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır 

43. Her ne kadar, taraflar arasındaki hibe sözleşmesinin 15.3. maddesinde; "Bu hibe sözleşmesi, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına tabidir. Yasal bir anlaşmazlık durumunda Artvin Mahkemeleri ve Îcra Daireleri yetkilidir." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiş ise de, söz konusu düzenleme görev ya da yargı koluna ilişkin olmayıp, mahkemelerin yer yönünden yetkisini belirlemeye yönelik bir düzenlemedir. Bu nedenle görevli yargı yerinin belirlenmesi açısından bir saptayıcılığı bulunmamaktadır.
44. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, uyuşmazlığın çözümü idari yargı yerinin görevine girdiğinden,Rize Idare Mahkemesinin 02/06/2022 tarih ve E.2022/298, K.2022/413 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Rize Ídari Mahkemesinin 02/06/2022 tarih ve E.2022/298, K.2022/413 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/179KARAR NO : 2023/248KARAR TR : 27/03/2023
ÖzET : İdari ve adli yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş ve kesinleşmiş iki ayrı gõrevsizlik kararı bulunmadığı, bu nedenle 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen biçimde ołumsuz görev uyuşmazlığının oluşmadığıanlaşıldığından, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 363
Davaci : A.G.
Vekili : Av. Mustafa KÖROĞLU Davalı: (İdari Yargıda)İstanbul Valiliği Daval : (Adli Yargıda)İstanbul Îl Emniyet Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 27/11/2013 tarihinde sürücü belgesini kaybettiğini, daha sonra bu belgenin başkası tarafından kullanıldığını ve alkollü olarak araç kullanıldığından bahisle hakkında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. maddesi uyarınca 6 ay süreyle sürücü belgesine el konularak para cezası tutanağı düzenlendiğini, 06/02/2014 tarihli sürücü belgesi geri alma tutanağı ile HE-00287469 sayılı para cezası verilmesine yönelik ceza karar tutanağının iptali istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığıni,başvurunun, sulh ceza hakimliğine başvuru yapılması ve verilecek karar üzerine işlem yapılabileceği gerekçesiyle reddedildiğini ileri sürerek, 6 ay süreyle sūrücü belgesine el konulması işleminin kaldırılmasına, sürücü belgesinin iadesine ve para cezasının kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği 19/04/2022 tarih ve D.İş No. 2022/2286 sayılı kararı ile, "5326 sayılı Kanun'un 27/1.maddesi uyarınca idari yaptırım kararlarına karşı kararım tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvuruda bulunułması gerektiği, idari yaptırım kararlarının kabahatliye 30/12/2015 tarihinde tebliğ edilmesine karşın başvurunun 18/03/2022 tarihinde yapılmış olduğu, bu durumda başvurunun yasal süresi içerisinde yapılmamış olduğu" gerekçesiyle 5326 sayılıKanun'un 28/1-b hükmü uyarınca başvurunun reddine karar vermiş, verilen karara davacı vekilince itiraz edilmiştir.
3. İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliği 16/05/2022 tarih ve D.iş No. 2022/3563 sayılı kararı ile, itiraz gerekçeleri yerinde olmadığıdan itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili bu defa, "sulh ceza hakimliğine başvuru yapılması ve trafik idari para cezası karar tutanağının kaldırılması ile sürücü belgesinin iadesine yönelik verilecek karar üzerine işlem yapılabileceği" içerikli İstanbu! Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 28/01/2022 tarih ve E.47909374 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 2. Ídare Mahkemesi 21/06/2022 tarih ve E.2022/1145, K.2022/1148 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/l-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Îstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. Îdari Dava Dairesi 16/11/2022 tarih ve E.2022/2810, K.2022/1657 sayıli kararı ile, istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar vermiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
"...dava, iptal davası formunda idare mahkemesinde açılmışsa da, nihayetinde talebin sürücü belgesi geri alma ve para cezasıtutanaklarının kaldırılması talebini içermekte olup, öngörülen trafik para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12.7.2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesiyle 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayıl Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alnacağından, idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.'
6. Kararların kesinleşmesini ve davacı talebini müteakip dava dosyaları, İstanbul 2. İdare Mahkemesi tarafından Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158. maddesi ile 2247 sayılıi Uyuşmazhk Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılınmıştır.

8. 2247 sayılı Kanun'un 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
9. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi şõyledir:
"Olumsuz gõrev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürüiebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve 
sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir.."


Sayfa : 364
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
10. Kanun'un 27. maddesinde ise, Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmaziık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği, yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddedeceği kuralına yer verilmiştir.

IV. ÍNCELEME VE GEREKCE 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği gōrüşülüp düşünüldü:
12. Mevzuat kismında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, "yargı yolu bakımından" verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

13. "Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

14. Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa ilişkin olarak adli yargı yerinde, 6 ay süreyle sürücü belgesine el konulmasıişleminin kaldırılmasi, sürücü belgesinin iadesi ve para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davada, İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 19/04/2022 tarih ve D.İş No. 2022/2286 sayılı kararı ile, "5326 sayılı Kanun'un 27/1. maddesi uyarınca idari yaptırım kararlarına karşı kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvuruda bulunulmasıgerektiği, idari yaptırım kararlarımın kabahatliye 30/12/2015 tarihinde tebliğ edilmesine karşın başvurunun 18/03/2022 tarihinde yapıimışolduğu, bu durumda başvurunun yasal süresi içerisinde yapılmamış olduğu" gerekçesiyle "başvurunun reddine" karar verildiği, diğer bir deyişle, adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğuna dair verilmiş bir yargı yoluna ilişkin görevsizlik kararının bulunmadığıanlaşılmıştır.

15. Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince aynı konuda karşılıkh olarak verilmiş ve kesinleşmiş gōrevsizlik kararlarıbulunmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri koşulu gerçekleşmemiştir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngõrülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDINE,
27/03/2023 tarihinde OY BİRLİĞÎ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/182KARAR NO : 2023/221KARAR TR : 12703/2023
ÖZET : Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan, özel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan davanın, õzel hukuk hükūmlerine göre ADLI YARGI YERİNDE gōrülmesi gerektiği hk 


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 365
KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş.Vekili : Av. Seyhan ŞAHİNER Davah : Akdeniz Elektrik Dağıtım A.ŞVekili : Av. Sedat AKSAKALLI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, taraflar arasında Sistem Kullanım Anlaşması (İletim Sistemi) imzalandığıni, sistem kullanıcısının iletim sistemini kullanma hakkını elde ettiğini, Sistem Kullanım Anlaşmasının 9. maddesi uyarınca "Maksimum enerji alış ve maksimum enerji veriş kapasitelerinin" aşılması nedeniyle anlaşmada yer alan cezai şart hükümlerinin uygulanacağının taraflarca kabul edildiğini,iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle iletim sistemine verilen zarar karşılığı olarak Ocak-Aralık 2016 dönemine (yıllık) ait 06/07/2017 tarihli, SK12017000000618 nolu 1 adet fatura düzenlendiğini, davalı tarafindan ödenmeyen 50.254,51 TL faturanın son ödeme tarihinden itibaren işleyecek gecikme zammı ve gecikme zammının KDV'si ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 02/03/2022 tarih ve E.2021/809, K.2022/130 sayı ile, uyuşmazlığın idari yargıyerinde görüleceğinden bahisle 6100 sayılı HMK'nın 114/(l)-b ve 115/(2). maddeleri uyarınca dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf isteminde bulunması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 16/11/2022 tarih ve E.2022/1951, K.2022/1819 sayı ile, istinaf kanun yolu başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, sõzleşmeden kaynaklanan cezaî bedelin tahsili istemine ilişkindir.
İhtilaf, davalının maksimum enerji alış kapasitesini aşıp aşmadığı, aştığından bahisle davacı tarafından talep edilen ceza bedellerinin haklı olup olmadığı ve tahsilinin gerekip gerekmediği, noktasındadır.

Yargıtay 15.HD'sinin 24/05/2021 tarih, 2021/2530 E., 2021/2151 K. Sayılı ilâmı ile;
1-Dava, taraflar arasındaki sistem kullanım anlaşması uyarınca davalı tarafindan düzenlenen ve davacı tarafça ödenen ceza faturalarının bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

02/12/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/11/2020 tarihli 7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8 nci maddesinin ikinci fikrasına (ç) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmiş, buna göre "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen ceza-i şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TElAş'ın görev ve yükümlülükleri arasında gösterildikten sonra 6446 sayılı Kanun'a Ek Madde 3 ile "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür." hükmü eklenmiş, 46. madde ile de Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.

Bu bağlamda, ilk derece mahkemesinin karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 7257 sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği hükme bağlandığından yargı yoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olduğu, derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlıkları da kapsar şekilde uygulanması gerektiği anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın I14/1 -b maddesine gōre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden ilk derece mahkemesi kararının bozulması uygun görülmüştür ()" ilami ve yasal düzenleme dikkate alındığında Somut olayda; 7257 sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği hükme bağlandığından yargı yoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olduğu, derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlıkları da kapsar şekilde uygulanması gerektiği anlaşıldığından; 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 8. Ídare Mahkemesi 29/12/2022 tarih ve E.2022/2612 sayı ile, davanın çõzümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlıkta; davalı Akdeniz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu, uyuşmazlığın da davacıTEİAŞ'ın sistem kullanım anlaşmasına dayandırdığı fatura alacağının, bir özel hukuk tüzel kişisi olan ticaret şirketinden tahsiline yönelik olduğu, söz konusu uyuşmazlıkta herhangi bir idari işlem veya eylem bulunmadığı, yukarıda açık metnine yer verilen 6446 sayılıKanun'un Ek 3'üncü maddesinin de sistem kullanım ihlalleri sonucunda uygulanan yaptırımlara karşı sistem kullanıcıları firmalarca açılan davalara ilişkin olup anılan hükmün iş bu davada uygulama olanağının bulunmadığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III İLGİLİ HUKUK 

Sayfa : 366
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"L nDeoisk: oo94- qo0n mu.) ruanr dava wurat sunuuidn.
ki EdenDüzenem 4577/5 md.) İdarı işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri ic me dieeraa aania dava aauen mar cuncner taarnda aynan paa duvmay...,w 
rdatienr ma cunenner taanndaa apran pene au : amey bi tdan evien ve Isieuerueur dolayi kqisor nakiat dvgrudan mdne pn saaea "y-,
rlaeoa hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.Valar..
niqsn uuvaiaa.u denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
6. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası örneğinin, ekinde adli yargı dosyası öreği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
7. Raportõr-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
8. Dava, iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle iletim sistemine verilen zarar karşılığı düzenlenen ve davalı tarafça ödenmeyen Ocak-Aralık 2016 dönemi (yıllık) 06/07/2017 tarihli SK12017000000618 nolu ve 50.254,51 TL meblağlı fatura alacağının tahsili istemiyle açılmıştır.

9. Davalı Akdeniz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (Akdeniz EDAŞ), Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDA$)Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirme kapsamına alınmıştır. Bu doğrultuda Akdeniz Edaş'ın TEDAŞ'a ait olan %100 oranındaki hissesinin Özelleştirilmesi için 12/11/2012'de yapılan ihaleyi Cengiz-Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu kazanmış ve 28/05/2013 tarihi itibari ile özelleştirme işlemleri tamamlanarak Akdeniz EDAŞ anılan Ortaklık bünyesinde hizmete başlamıştır. Bu itibarla davalışirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur.

10. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

11. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Akdeniz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (Akdeniz EDAŞ)'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
12. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 8. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 9.Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/03/2022 tarih ve E.2021/809, K.2022/130 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzūmünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 8. Îdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/03/2022 tarih ve E.2021/809, K.2022/130 sayılı GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 367
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle iletim sistemine verilen zarar karşılığı düzenlenen ve davalı tarafça ödenmeyen Ocak - Aralık 2016 dönemi (yıllık) 06/07/2017 tarihli 5K12-17000000618 nolu ve 50.254,51-TL meblağlı fatura alacağının tahsili istemiyle açılmıştır.

02/12/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/11/2020 tarihli 7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8 nci maddesinin ikinci fikrasına (ç) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi ekienmiş, buna göre "Iletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen ceza-i şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TElAŞ'ın gōrev ve yükümlūlükleri arasında gösterildikten sonra 6446 sayılı Kanun'a Ek Madde 3 ile "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür." hükmü eklenmiş, 46. madde ile de Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.

Somut olayda; 7257 sayıl Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda gōrüleceği hükme bağlandığından yargı yoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olduğu, derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlıkları da kapsar şekilde uygulanması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, bu davaya ilişkin uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/183KARAR NO : 2023/256KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : Vefat eden babasından dolayı SGK tarafından kendisine bağlanan yetim aylığının, muvazaalı boşanma iddiasıyla kesilmesi ve borç çıkarılması işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: Y.A.
Vekili : Av. Uğur BIYIKLI Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Nilgün ALTINTAŞ ÖZKAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin vefat eden babasından dolayı yetim aylığı almakta iken, davalı kurum denetim elemanlarıtarafindan yapılan inceleme neticesinde, muvazaalı boşanmanın tespit edildiğinden bahisle, bu sebeple yersiz ödenen aylıkların toplamıolan 8.434,74 TL'nin iadesinin talep edildiği, 16/11/2021 tarihli dilekçe ile işleme itiraz edildiği ancak davalı idarece itiraza cevap verilmeksizin zımnen reddedildiğini ileri sürerek, borç bildirim belgesinin iptali, borçlu olmadığının tespiti ve kesilen ölüm aylığıın kesildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili ile ölüm aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Karşıyaka 3. İş Mahkemesi 22/06/2022 tarih ve E.2022/38, K.2022/466 sayılı kararı ile, "davacıın babası Ramażan Akçeşme'nin 5434 Sayılı Yasa Kapsamında 4/c'li olduğu, 17/03/1993 tarihi itibarıyla kamu emeklisi olarak emekli aylığı almaya hak kazandığı, bu cihetle uyuşmazlığın çözümlenmesi gereken yerin idari yargı olduğu" gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2maddesine göre yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulması üzerine Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 22/09/2022 tarih ve E.2022/2429, K.2022/1854 sayılıkararı ile, istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

Sayfa : 368
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Ídari Yargıda 
4. Izmir 7. Idare Mahkemesi 29/09/2022 tarih ve E.2022/796, K.2022/168 sayılı kararı ile, davanın 5510 sayılı Kanun'un 102.maddesi uyarınca davacıya verilen bir idari para cezasının iptali isteminden kaynaklanmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanında olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şu şekildedir:
"...5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 88. maddesinde, "Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlu Hakkıda Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir." hükmü, 102. maddesinde idari para cezalarına karşı İdare Mahkemelerinde dava açılabileceği belirlenmiş, 101. maddesinde ise, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, 473011472 numarası ile aylik almakta iken, kurum denetim elemanlarıtarafindan yapılan denetim ve kontroller neticesinde düzenlenen soruşturma raporu uyarınca muvazaalı boşanmanın tespit edildiği, bu sebeple yersiz ödenen ayhıkların toplamı 8.431,74-TL'nin tahakkuk ettirilerek iadesinin istenilmesine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Muhasebe Birimi işleminin tesis edildiği, davacı tarafından 16.11.2021 tarihli dilekçe ile işbu işleme itiraz edildiği,anılan itirazın, davalı idarece bir cevap verilmeksizin, zımnen reddedilmesi üzerine iş bu dava açıimış ise de, davanın konusunun,davacıya yersiz ödenen aylıkların tahsili amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İzmir Muhasebe Birimi tarafından düzenlenen 8.431,74-TL tutarındaki borç bildirim belgesinin iptali ile borçlu olmadığının tespitine ve kesilen ölüm aylığımın kesildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili ile ölüm aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesi talebine yönelik olup, 5510 sayılıKanun'un 102. maddesi uyarınca davacıya verilen bir idari para cezasının iptali isteminden kaynaklanmadığı anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünün yukarıda metnine yer verilen 5510 sayılı Kanun maddeleri uyarınca iş mahkemesinin görev alanına girdiği sonucuna varilmiştir.

Nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta, İzmir 2. İdare Mahkemesinin, aynı gerekçe ile davanın görev yönünden reddine yönelik,21.04.2022 tarih ve E:2022/940, K:2022/2022/814 sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesinin 15.09.2022 tarih ve E:2022/1534, K:2022/1627 sayılı kararı ile reddine karar verilmiştir.'
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. T.C. Anayasası'nın 158. maddesi şõyledir:
“...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır."
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 101. maddesi sövledir:
,-.-"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür."
B. Yargı Kararları
7. Anayasa Mahkemesi, 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan "..bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemini redle sonuçłandırmıştır. Söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak gerekçesi şöyledir:
"...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümieri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun'un öngördüğū kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürfüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümūnde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir.Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 369
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, eşinden boşanması nedeni ile emekli olup vefat eden babasından dolayı davalı idare tarafindan kendisine bağlanan yetim aylığının muvazaalı boşanma iddiasıyla kesilmesi işleminin iptali, borçlu olmadığının tespiti ve kesilen ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili ile õlüm aylığımın yeniden bağlanmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
11. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kurlular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım BağKurlulari), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalılari), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığıİştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beşfarklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
12. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111, K.2006/112sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli SandığıKanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan,başta 4/1(c) maddesi olmak üzere, hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılıKanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasınım (c) bendi kapsamında olanlar yani memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Yine 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılıKanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği ancak bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu gōrevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngõrdüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çōzümleneceği açıktır.
14. Dosya kapsamından, davacı babası Ramazan Akçeşme'nin İzmir Büyükşehir Belediyesi ESHOT Genel Müdürlüğünde memur olarak görev yapmaktayken 17/03/1993 tarihinde emekliye ayrıldığı, emekli aylığı almaktayken 27/01/2019 tarihinde vefat ettiği,davacının ise Karşıyaka 4. Aile Mahkemesinin 04/07/2019 tarih ve E.2019/479, K.2019/525 sayılı kararı ile boşanması üzerine 01/09/2019 tarihinden itibaren yetim aylığı almaya başladığı, bilahare davalı kurum denetim elemanları tarafindan yapılan inceleme neticesinde, muvazaalı boşanmanın tespit edildiği, bu sebeple yersiz õdenen aylıkların toplamı olan 8.434,74 TL'nin iadesinin talep edildiği, davacı tarafından 27/11/2021 tarihli dilekçe ile işleme itiraz edildiği ancak davalı idarece itiraza cevap verilmediğinden bahisle,borç bildirim belgesinin iptali, borçlu olmadığının tespiti ve kesilen ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili ile ölüm aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
15. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a gõre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten õnce davacımın vefat eden babasının, 5434 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olarak emekli olduğu ve emekli sandığından aylık almakta iken vefat etmiş olduğu anlaşıldığından, davacı tarafından açılan bu davanın da, idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 7. Îdare Mahkemesinin 29/09/2022 tarih ve E.2022/796,K.2022/168 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

Sayfa : 370
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
A. Davanın çözümünde ÎDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 7. İdare Mahkemesinin 29/09/2022 tarih ve E.2022/796, K.2022/168 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Nilgün: Üye Ahmet
Üye Doğan: Üye Mahmut
Üye Eyüp: Üye Bilal

Üye Nilgün: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/187KARAR NO : 2023/220KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDI gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : (Adli Yargıda) 1- D. Holding A.Ş., 2- S.D.

Vekili : Av. Mikail BAŞPINAR 

Davacılar : (Îdari Yargıda) 1-Eskişehir Gübre Sanayi Ve Ticaret A.Ş., 2-D. Holding A.$.
Davah : Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdūrlüğü
Vekili : Av. Eyüp Gökhan KEÇE 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar 1-D. Holding A.Ş. ve 2-S.D.'ın vekili, müvekkili S.D. ve şirketlerin üst şirketi konumundaki D. Holding AŞ'ye bağlı ayrı ayrı tüzel kişiliklerin de idari ve fiili merkezlerinin bulunduğu 75. Yıl Mahallesi OSB 5. Cadde No:.. Odunpazarı/Eskişehir adresinde, davalı tarafın tek tarafl ve yasal dayanağı bulunmadan elektrik, su ve doğalgazın kesildiğini; kararın OdunpazarıKaymakamlığının idari emri nedeniyle kesildiğinin sözlü olarak bildirilmesi üzerine kararın kaldırılması yolunda Kaymakamlığa yaptıkları başvurularına karşılık, idari kararın kendileri tarafından alınmadığı, olayın Eskişehir Valiliği -Eskişehir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü kararının Valilik oluru ile kendilerine gelen kararların Eskişehir Organize San. Bölge Müdürlüğü' ne bildirilmesinden ibaret olduğunun bildirildiğini; anılan Müdürlükle yapılan görüşmelerde, üretim faaliyetinin durdurulması kararı verildiğini, bu kapsamda elektrik, su ve doğal gazın kesilmesi yönünde kararlarınin olmadığının ve üretim faaliyetinin durdurulması konusundaki kararların kaldırmayacağının bildirildiğini; taraflarınca üretim faaliyeti durdurulan şirkete ait olmak ūzere her hangi bir üretim yapılmayacağını,makine ve teçhizat ile ham maddenin bulunduğu alandan taşınacağı bilgisinin bizzat bildirildiğini, Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne yazılı başvuru yapıldığını ancak taraflarına herhangi bir cevap verilmediğini, binanın kullanılamaz hale geldiğini, müvekkillerinin ve iş yaptıkları şirketlerin ciddi zararlar gördüğünü ifade ederek; yapılan haksız müdahalenin tespitine, haksız müdahalenin men'ine, eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle, Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/07/2021 tarih ve E.2021/392, K.2021/293 sayı ile, uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiğinden bahisle, yargı yolu bakımından görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İş bu davada davalı Eskişehir Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü kamu kurumu niteliğindedir. Davacının dava konusu olarak dava dilekçesinde sunmuş olduğu işlem ve eylemlerin Valilik ve Kaymakamlık bünyesinde yapıldıği, davacı tarafından talep olarak herhangi bir zararın istenmediği sadece davalı tarafça haksız müdahalenin tespitinin ve haksız müdahalenin men'ini, eski hale getirilmesinin talep ve dava edildiği ve işleminde idari işlem olduğu anlaşılmakla, 2577 s. İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-a maddesi; "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları," gereğince İdare'ye karşı idari yargı yerinde iptal ve eski hale getirme davasıaçılması gerekir..."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 371
3. Davacılar 1-Eskişehir Gübre Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve 2-D. Holding A.Ş.'nin kanuni temsilcisi S.D. bu kez, Eskişehir ili,Odunpazarı ilçesi, 75.Yil Mahallesi OSB 5. Cadde No:.. adresinde bulunan holding yönetim merkezinde elektrik, su, doğalgaz, internet gibi hizmetlerin kullanıma kapatılmasına yönelik Odunpazarı Kaymakamlığının 08/1 1/2021 tarih ve 4462 sayılı işleminin iptali istemiyle Eskisehir Valiliği Cevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Eskişehir 1. Ídare Mahkemesi 29/11/2021 tarih ve E.2021/942, K.2021/937 sayı ile, 2577 sayılı Kanunu'nun 15.maddesinin 1. fikrası (d) bendi gereğince dava dilekçesinin reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davalı olarak Eskişehir Valiliği Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğü gösteriłmesine karşın davanın konusu "Eskişehir Odunpazarı Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünün Eskişehir Organize Sanayi Bölgesine hitaben yazmış olduğu 08/11/2021 tarih E.63031034-000-4462 sayılı yazısı" olarak belirtildiği, Odunpazarı Kaymakamlığın mezkur yazısının Eskişehir Valiliği Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 22/04/2021 tarih ve 845998 sayılı yazısının Eskişehir Organize Sanayi Bölgesine iletmekten ibaret olduğu, davacı tarafça kapatılan hizmetlerin açılması talebiyle müracaatın ise Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğüne yapıldığı, bu itibarla; başvurulan merci, dava konusu işlem ile hasım olarak gösterilen idare arasındaki uyumsuzluk nedeniyle dilekçe ekinde bulunan işlemlerden hangi işlemin dava konusu edildiği hususunda dava dilekçesi Mahkememiz nezdinde tereddüte sebep olduğundan...'
5. Aynı davacıların kanuni temsilcisi tarafindan dava dilekçesi yenilenerek, Holding Yönetim Merkezi'nin elektrik, su,doğalgaz, internet ve bu gibi yaşamsal hizmetlerin kullanıma açılmasına ilişkin yapmış olduğu 15/11/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin Eskişehir Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü'nün 18/11/2021 tarihli ve 6047 sayılı işleminin; hukuka aykını olarak tesis edildiği,Eskişehir Valiliği tarafından bu yönde verilmiş herhangi bir talimatın bulunmadığı ileri sürülerek iptali istemiyle Eskişehir Valiliği Çevre ve Şehircilik Îl Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açılmıştır.

6. İdare Mahkemesi hasım düzeltme kararı ile, davanın gerçek hasım olarak tespit edilen Eskişehir Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü husumetiyle incelenmesi gerektiğine karar vermiştir.

7. Eskişehir 1. Ídare Mahkemesi 30/06/2022 tarih ve E.2021/1030, K.2022/566 sayı ile, ".Özel hukuk tüzel kişiliği bulunan davalı Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün kamu gücünün kullanılmasından kaynaklanmayıp katılımcısı olan davacılar ile aralarında özel hukuk hükümlerine göre yapılan sözleşme uyarınca faydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetinin kesilmesinden kaynaklanan dava konusu uyuşmazhığı görüm ve çözümü idare mahkemesine ait olmayıp, adli yargı yerinin görevine girmektedir." gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
8. Bursa Bölge Îdare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 15/12/2022 tarih ve E.2022/2316, K.2022/1689 sayı ile, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararını kaldırılmasına, adli ve idari yargı yeri arasında ortaya çıkan görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmak üzere dosyanın adı geçen mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"i-Davacılar tarafından, dava konusu işleme karşı 29.06.2021 tarihinde Eskişehir 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2021/392sayılı dosyasında dava açıldığı,
ii-Mahkemenin 06.07.2021 gün ve E:2021/392, K:2021/293 sayılı kararıyla uyuşmazlıkta idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği,
iii-Bu kararın kesinleşmesi ūzerine 20.11.2021 tarihinde idari yargı yerinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
8-Dolayısıyla; halen ortada adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış bulunmaktadır.
9-Bu itibarla; Dairemizce de çözümü adli yargı yerine ait olduğu düşünülen mevcut uyuşmazlıkta, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurması için istinaf başvurusuna konu ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine iade edilmesi gerekmektedir.'
9. Eskişehir 1. İdare Mahkemesi 08/02/2023 tarih ve E.2023/102 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerinin görevine girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"4562 sayılı Yasanın yukarıdaki hükümlerine göre, bir özel hukuk tüzel kişisi olmasına karşın OSB'nin kamu gücüne dayanarak yaptığı (plan yapma, ruhsat verme, kamulaştırma, vb.gibi) iş ve işlemleri "idari işlem"niteliğinde olup, bu işlemlere karşı idari yargı yerlerinde "idari dava" açılabilmesine karşın, kamu gücüne dayanmayan veya katılımcıları ile arasındaki sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkların ise "idari dava" olarak kabulü mümkün değildir.

Olayda, õzel hukuk tüzel kişiliği bulunan davalı Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün kamu gücünün kullanılmasından kaynaklanmayıp katılımcısı olan davacılar ile aralarında özel hukuk hükümlerine göre yapılan sözleşme uyarınca faydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetinin kesilmesinden kaynaklanan dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümü idare mahkemesine ait olmayıp, adli yargı yerinin görevine girmektedir.

Bununla birlikte; her ne kadar Mahkememizin 30.06.2022 tarihli E:2021/1030, K:2022/566 sayılt görev ret karari, "Davacılar tarafından, dava konusu işleme karşı 29.06.2021 tarihinde Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2021/392 sayılı dosyasında dava açıldığı, Mahkemenin 06.07.2021 gün ve E:2021/392, K:2021/293 sayılı kararıyla uyuşmazhıkta idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine 20.11.2021 tarihinde idari yargı yerinde bakılan davanın açıldığı; dolayısıyla; ortada adli ve idari yargı yerieri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığı"gerekçesiyle görev uyuşmazlığı çıkarılması için Bursa Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi'nin E:2022/2312,K:2022/1689 sayılı kararı ile kaldırılmış ise de, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 06/07/2021 gün ve E:2021/392, K:2021/293

Sayfa : 372
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
sayılı görevsizlik kararının dava konusu işlemden önce tesis edilen ve Mahkememizin E:2022/631 sayılı dosyasına kayden açılan davaya konu işleme ilişkin olduğu, Mahkememizin anılan dosyasında 05.07.2022 tarihli ara kararı görev uyuşmazlığının çıkarıldığı, Uyuşmazlık Mahkemesince henüz karara bağlandıği, dolayısıyla Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 06/07/2021 gün veE:2021/392,K:2021/293 sayılı kararı ile görev uyuşmazlığının oluşmadığı, ancak 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5.fikrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesi kararının kesin olduğu hususu da göz önüne alndığında, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi zorunluluğu doğmuştur."
C. Uyuşmazhk Mahkemesinde 
10. 1-D. Holding A.Ş. ve 2-S.D.'in vekili tarafindan "Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faaliyeti gösteren davacıların, resmi yoldan faaliyetinin durdurulmasının istenilmesi üzerine tesis içindeki makine ve ekipmanların taşınması için Odunpazarı Kaymakamlığı tarafindan süre verilmesine rağmen davalı tarafından elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesi nedeniyle, el atmanın õnlenmesi ve muarazanın giderilmesi istemiyle adli yargı yerinde açılan davada;Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/07/2021 tarih ve E.2021/392, K.2021/293 sayı ile, yargı yolu bakımından görevsizlik kararıvermiş; benzer taleple idari yargı yerinde açılan davada Eskişehir 1. İdare Mahkemesi 05/07/2022 tarih ve E.2022/631 sayı ile, istinaf merciinin verdiği "özel hukuk tüzel kişisi OSB Müdürlüğünün kamu gücünün kullanılmasından kaynaklanmayan ve özel hukuk hükümlerine göre yapılan sōzleşme uyarınca faydalanılan elektrik, su ve doğalgaz hizmetinin kesilmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu" karar gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyalarinın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiş; 23/01/2023 tarihli toplantısında konuyu görüşen Uyuşmazlık Mahkemesi E.2022/439, K.2023/70 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümūnde adli yargının görevli olduğu sonucuna vararak, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarih ve E.2021/392, K.2021/293 sayılı görevsizlik kararının kaldırımasına karar vermiştir.
11. Görüldüğü üzere, bakılan uyuşmazlıkta görev uyuşmazlığına konu edilen adli yargı kararı ile, yukarıdaki paragrafta belirtilen görev uyuşmazlığına konu edilen ve verdiği görevsizlik kararı Uyuşmazlık Mahkemesince kaldırılan adli yargı kararı aynıdır.
III İLGİLİ HUKUK 
12. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Ołumsuz görev uyuşmazlığı" başlıkı 14.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sūrülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
13. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değișik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
14. Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazhık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya sūresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
15. Kanun'un "Kararların bildirilmesi" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, vereceği bütün kararların sonuçlarını ilgili Başsavcı ve Başkanunsözcüsüne, görev uyuşmazlığının çözülmesi için kendisine başvuran yargı merciine, kararı beklemesi için yazı yazılmış bulunan yargı merciine veya mercilerine uyuşmazlığın çözülmesi için başvurmuş olan kişilere veya makamlara hemen tebliğ eder.

İlgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluş ve kişiler; mahkeme kararlarına uymak, geciktirmeksizin onları uygulamakla õdevlidirler.

Gerekçeli kararın birer örneği de birinci fikrada yazılı yerlere ve kişilere gönderilir."
16. Avnı Kanun'un "Kararların kesinliği ve yayınlanması" başlıklı 29. maddesi şöyledir:
....
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi kısmen aynı olan davada; adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ancak daha sonraki yargılama sürecinde Uyuşmazlık Mahkemesi'nce kaldırımış bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 373
gelen davayı inceleyen idari yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdigi karar bakımından bir değerlendirme yapılmasıgerekmektedir.

19. Mevzuat kısmıda belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş tarafları, konusu ve sebebi aynı olan görevsizlik kararları bulunmasıgerekmektedir.

20. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki hükme göre ise, idari yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren adli yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir.

21. Dava dosyaları incelendiğinde, davacılar tarafından ilk olarak adli yargı yerinde 29/06/2021 tarihinde herhangi bir işlemin tarih ve sayısı belirtilmeden, Organize Sanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faaliyeti gösterildiği ifade edilerek, bu faaliyetin durdurulmasının istenilmesi üzerine tesis içindeki makine ve ekipmanların taşınması için Odunpazarı Kaymakamlığı tarafından süre verilmesine rağmen davalı tarafından elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesi nedeniyle, el atmanın önlenmesi ve muarazanın giderilmesi istemiyle dava açılmıştır. Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesince 06/07/2021 tarih ve E.2021/392, K.2021/293sayı ile görevsizlik kararı verildikten sonra, aynı istemle idari yargı yerinde açılan davada Eskişehir 1. Ídare Mahkemesi 05/07/2022tarih ve E.2022/631 sayı ile, uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmuştur. 23/01/2023 tarihli toplantısında konuyu görüşen Uyuşmazlık Mahkemesi E.2022/439, K.2023/70 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna vararak,Eskişehir 1. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarih ve E.2021/392,K.2021/293 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermiştir. Dolayısıyla ortada, şu anda anılan adli yargı yerine ait bir görevsizlik kararı bulunmamaktadır.

22. Öte yandan davacı taraf, faaliyette bulundukları Holding Yönetim Merkezi'nin elektrik, su, doğalgaz, internet ve bu gibi yaşamsal hizmetlerin kullanıma açılmasına ilişkin yapmış oldukları 15/11/2021 tarihli başvuruların reddine ilişkin Eskişehir Organize Sanayi Bölge Müdūrlüğü'nün 18/11/2021 tarihli ve 6047 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. Görüldüğüüzere, idari yargıda iptali istenilen işlem, Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarih ve E.2021/392, K.2021/293 sayılıkararindan sonra tesis edilmiştir.

23. Bu haliyle, gerek Uyuşmazlık Mahkemesi'nce Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/07/2021 tarih ve E.2021/392,K.2021/293 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmış olması, gerek anılan karar ile gōrev uyuşmazlığına konu edilen Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 05/07/2022 tarih ve E.2022/631 sayılı başvurusuyla görev konusunun çözüme kavuşturulması, gerekse de bakılan başvuruda iptali istenilen işlemin adli yargı kararı sonuçlandıktan sonra tesis cdildiği hususları gözetildiğinde, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinde öngörülen başvuru koşullarının gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 08/02/2023 tarih ve E.2023/102 sayılı başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan ve Eskişehir 1. Îdare Mahkemesince 08/02/2023 tarih ve E.2023/102 sayı ile yapılan BAŞVURUNUN aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
27/03/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davalı Organize Sanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faliyeti gösteren davacıların, bu faaliyetlerinin durdurulmasının istenilmesi üzerine, tesis içindeki makine ve ekipmanlarım taşınması için süre verilmesine rağmen davalı tarafindan elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesildiğinden bahisle, el atmanın önlenmesi ve muarazanın giderilmesi: belirtilen hizmetlerin kullanıma açılmasına ilişkin yapılan başvurunun reddine ilişkin Eskişehir Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.


Sayfa : 374
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Dava dosyaları incelendiğinde, ilk olarak adli yargı yerinde 29/06/2021 tarihinde açılan davada davacılar vekili tarafindan,herhangi bir işlemin tarih ve sayısı belirtilmeden, Organize Sanayi Bölgesinde organik gübre üretimi faaliyeti gösterdikleri ifade edilerek, faaliyetinin durdurulmasının istenilmesi üzerine tesis içindeki makine ve ekipmanların taşınması için OdunpazarıKaymakamlığı tarafindan süre verilmesine rağmen davalı tarafından elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının tek taraflı kesilmesi nedeniyle,el atmanın õnlenmesi ve muarazanın giderilmesinin istenildiği; buna karşın, idari yargı yerinde, adli yargı yerinde açılan davadan daha sonraki tarihi taşıyan 15/11/2021 tarihli başvuruların reddine ilişkin Eskişehir Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü'nün 18/11/2021 tarihli ve 6047 savılı isleminin iptalinin istenildiği görülmüştür 

Olayda, 2247 sayılı Kanunun 14 ve 19. maddeleri kapsamında davaların konu ve sebeplerinin farklı olduğu düşünülebilirse de,gerek adli yargı, gerekse de idari yargı yerlerinde açılan davaların özünün, Eskişehir Valiliği, Çevre ve Şehircilik fl Müdürlüğünün,"Faaliyetin Durdurulması Hakkında" konulu, 22/04/2021 tarih ve 845998 sayılı işleminden doğduğu, dağıtımlı bu yazının davalı Kurum tarafindan davacıya bildirilmesi, itiraz üzerine de bu yazıya atıf yapılması nedeniyle, esasen, sonraki tarihli bir işlemin bulunmadığı;davacı tarafın esas olarak her iki yargı yerinde, gübre üretim faaliyetinin durdurulması, bunun uzantısı olarak elektrik, su ve doğalgaz dağıtımının kesilmesi nedeniyle oluşan sorunun giderilmesini amaçlandığı ve davaların konu ve sebeplerinin aynı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargıyerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu gözetilerek, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesi gerekirken, anılan maddede öngörülen koşulları taşımayan İdare Mahkemesinin başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddine yönelik çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Üye Üye Nilgün Ahmet Mahmut TAŞARSLAN BALLI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/188KARAR NO : 2023/289KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçi kontenjanında sürekli işçi olarak çalışan davacının, naklen atanma isteminin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görūlmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.T.

Davalı: ETİ Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Akın AFŞAR 

L DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, 23/03/2015 tarihinde Bandırma Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesinde daimi kadrolu işçi statüsünde laborant olarak göreve başladığını, 16/04/2018 tarihinde becayiş ile geldiği Kırka Bor İşletmeleri Genel Müdürlüğünde görevine devam ettiğini, eşinin de Eskişehir'de polis memuru olarak çalıştığını, psikolojik olarak çok yıprandığını ve çocuğunu kaybettiğini, bu şehirde yaşamanın çok ağır gelmeye başladığını, tedavi gōrdüğünü, ikinci çocuğunun dünyaya geldiğini, psikolojik olarak Eskişehir'de hayatına devam etmenin çok yıprattığını, eşinin 28/02/2022 tarihinde Ankara Emniyet Müdürlüğüne atandığını, kendisinin de aile bütünlüğünün korunması ve eş durumu talepleriyle Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğüne yer değişikliği talebinde bulunduğunu, talebinin "Genel Müdürlüğümüz Merkez Teşkilatında boş işçilik kadrosunun bulunmaması ve hizmetinize de ihtiyaç olmaması nedeniyle" reddine karar verildiğini ileri sürerek, bu işlemin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 39. İş Mahkemesi 30/11/2022 tarih ve E.2022/749, K.2022/750 sayılı kararı ile, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunu ve personelinin 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında çalıştırıldığını,çalışanların da davalı idare ile imzalamış olduğu sözleşmeli personel hizmet sözleşmesinde yer alan koşullar çerçevesinde davalı idareye bağlı işletmelerde çalıştırıldığını, davacının davalı idareye bağlı Kırka Bor İşletmeleri Genel Müdürlüğünde çalıştığını ve davalının yer değiştirme talebinin reddine ilişkin kararın iptalini talep ettiğini, davacının bu talebinin 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5.maddesinde düzenlenen İş Mahkemelerinin Görev alanı kapsamına girmediğini, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde düzenlenen idari yargının görev alanına girdiğini belirterek, davada İş Mahkemeleri görevli olmayıp idari yargı görevli olduğundan, davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1 -b ve 115/2 maddelerine göre dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 375
4. Eskişehir 2. İdare Mahkemesi 14/02/2023 tarih ve E.2023/61 sayılı kararı ile, davacının Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı Kırka Bor İşletmeleri Müdürlüğü bünyesinde, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında toplu iş sözleşmesine tabi kapsam içi personel olarak ve sürekli işçi statüsünde çalıştığı anlaşılmakta olup, kamu iktisadi teşebbüslerinde kapsam içi veya kapsam dışıpersonel olarak çalışanların işverenleriyle aralarında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlere iş mahkemelerinde (adli yargı yerlerinde) bakılacağı sonucuna varıldığıni, öte yandan, anılan uyuşmazlıkla ilgili Ankara 39. İş Mahkemesinin 30/11/2022 tarih ve E.2022/749, K.2022/750 sayılı davanın görev yönünden reddine ilişkin kararının kesinleşmiş olduğunu, 2247 sayılı Kanun uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru zorunluluğu doğduğunu belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosya kapsamında temin edilen Ankara 39. İş Mahkemesinin E.2022/749 sayılı dava dosyasınıihtiva eden iş bu dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
5. Anavasa'nın 128. maddesi söyledir:
...

kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

ee........w ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir..."
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam Şekilleri" başlıkh 4. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
,es 

sürekli kamu hizmetlerini ifa ile gōrevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.


Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

B) Sözlesmeli personel:
...
işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.)
,.-.
tercümanların; Millı Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan ōğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (...)(2) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Müessesesi uzmanlarının;Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetierde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cūmle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırıhareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshediłmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı karan ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek tarafı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.caoowb 
.-row (Ek paragraf: 20/11/20-KHK-696/17md. Aynen kabul: 1/2/018-77/17md) Bir yıldan a süreli veyamevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde (...)(1) sõzleşme ile çalıştırılanlar da bu fikra kapsamında istihdam edilebilir.
(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Özelleştirme uygulamaları sebebiyle işakitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fikra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığıalmaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartlarıve bunlara õdenecek ücretler ile diğer hususlar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

(Ek fikra: 5/7/1991 - KHK-433/1 md.; Mülga: 27/12/1991 - KHK-475/11 md.)
C) (Mülga: 20/11/2017 - KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.)
i 
gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mūcadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir.Bunlar hakkında bu Kanun hükūmleri uygulanmaz."
7. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrasında, "Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir."hükmüne; 2. maddesinin ilk fıkrasında, “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal 

Sayfa : 376
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte õrgütlendiği birime işyeri denir." tanımına yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı karar örneği ve kesinleşme şerhi ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
9. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, Eti Maden İşletmeleri Genei Müdürlüğüne bağlı Kırka Bor İşletmeleri Müdürlüğü bünyesinde 4857 sayılı İşKanunu'na tabi işçi kontenjanında sūrekli işçi olarak çalışan davacı tarafindan, Ankara iline naklen atanması amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin davalı idarenin 19/07/2022 tarih ve E-54999 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
11. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir.
12. 657 sayılı Kanun'da ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmişolup, kamuda çalışan işçiler hakkında õzel bir yasal düzenleme de õngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

13. Olayda, davacıın Eti Maden işletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı Kırka Bor İşletmeleri Müdürlüğü bünyesinde laborant pozisyonunda "kapsam içi" sürekli işçi statüsünde görev yaptığı, eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle Ankara iline atamasının yapılması istemiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu, mezkur başvurusunun 19/07/2022 tarih ve E-54999 sayılı Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine, sõz konusu tasarrufun iptaline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
14. Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki Îş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının naklen atanma isteminin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin,idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir õzel hukuk işlemi olduğu açıktır.
15. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kurułuşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, õzel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

16. Belirtilen tüm bu hususlara göre ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesi ile, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle iş mahkemelerinin görevli kılınmış olması; daha sonra yürürlüğe giren 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'na veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, is ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 39. İş Mahkemesinin 30/11/2022 tarih ve E.2022/749, K.2022/750 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 39. İş Mahkemesinin 30/11/2022 tarih ve E.2022/749, K.2022/750 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 377
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AAGIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AAGIRMAN: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Doğan AAGIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/191KARAR NO : 2023/225KARAR TR : 27/03/2023
ÖZET : Satış Memurluğu dosyasında yapılan açık artırma usulu ihale sonucu satılan taşınmaza ilişkin olarak, %1 yerine %18 alındığıileri sürülen KDV'nin iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: G.K.
Vekili : Av. Sevgin KOBYA Daval : Sakarya Vergi Dairesi BaşkanlığıVekili : Av. Aysu AYDOĞDU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Sakarya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun 2021/3 sayılı dosyası üzerinden yapılan ihale neticesinde satın alınan mesken vasıflı taşımmaz için %18 oranı üzerinden õdenen katma değer vergisinin %1 oranı üzerinden õdenmesi gerektiğinden bahisle yapılan başvurunun reddine dair 14/06/2021 tarih ve 27055 sayılı işlemin iptali ile fazladan ödendiği ileri sürülen 64.515 TL tutarındaki katma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Sakarya Vergi Mahkemesi 30/06/2021 tarih ve E.2021/433, K.2021/404 sayılı kararı ile, adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.
3. Bursa Bölge Ídare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesi 21/10/2021 tarih ve E.2021/1932, K.2021/453 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar vermiştir.

4. Bunun üzerine davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Sakarya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 02/06/2022 tarih ve E.2021/960, K.2022/844 sayılı kararı ile, şikayet süresi içerisinde olmadığından davanın reddine karar vermiştir. Bu karar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.

6. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 06/01/2023 tarih ve E.2023/4, K.2023/22 sayılı kararı ile, "3065 sayılıKanun hükümleri gereğince KDV'ye ilişkin uyuşmazhığın vergi mahkemelerinde görüm ve çözümü gerektiği" gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.
7. Davacı vekilinin ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvurusu üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 27/02/2023 tarih ve E.2023/4 sayılı üst yazısı ile dava dosyası ve idari yargı yeri kesinleşme şerhini havi karar Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Kesin hüküm" başlıklı 303. maddesinin ilgili birinci ve ikinci fikralarısövledir:
*)"Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarinın, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fikrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.
.....eder."

Sayfa : 378
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
9. Aynı Kanun'un 322. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hallerde, hâkim satış için bir memur görevlendirir. Taşınır ve taşınmaz malların satışı Îcra ve Îflas Kanunu hükümlerine göre yapılır."
10. 2004 sayıhı İcra ve Îflas Kanunu'nun Tetkik mercii" başlıkl 4.maddesi şöyledir:
"İcra ve iflås dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazları incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görūşü ile Adalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii daireleri numaralandırılir. İcra tetkik merciinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Her icra tetkik mercii hâkimi, kendisine Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığınca dönüşümlüolarak bağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar. İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikâyet ve itirazların tetkik mercii o mahkemenin häkimidir."
11. Aynı Kanun'un "Sikâvet ve sartlar" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
.,.,,..

kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu 
muamelelerin öğrenildiği tarihten vedi gün icinde yapılır.


--.(...


12. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bu konularia ilgili olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilen işleri çözümleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/03/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyası ile kesinleşme şerhini havi adli yargı kararının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın Íncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin ve Danıştay SavcısıYakup BAL'ı idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görūşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacı tarafindan Sakarya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun 2021/3 sayılı dosyasında yapılan açık artırma usulü ihale sonucu satılan taşınmaza ilişkin olarak %1 yerine %18 alındığı ileri sürülen KDV'nin fazlaya ilişkin kısmının iadesine karar verilmesi istemiyle tahsil işlemini gerçekleştiren vergi dairesine karşı açılmıştır.

16. Somut olayda, ihale yoluyla satışı yapılan taşınmaza ilişkin olarak tahakkuk ettirilen %18 oranlı KDV'nin vergi dairesince tahsil edildiği noktasında tartışma bulunmamaktadır. Bu durumda, satış memurluğunun vergi sorumlusu sıfatı sona ermiş, verginin iadesinin muhatabı vergi dairesi olmuştur. Bu kapsamda açılan davada da, 3065 sayılı Kanun hükümleri gereğince katma değer vergisine ilişkin uyuşmazlığını görüm ve çözümü görevi, 2576 sayılı Kanun uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunmaktadır.

17. Bununla birlikte, icra mahkemelerinin "istihkak davaları" ile "ihalenin feshi davalarına" ilişkin kararları dışındaki takip hukukuna ilişkin (memur işlemini şikayet, haciz, satış vb.) kararları, maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemektedir. Dolayısıyla,somut olaydaki gibi KDV'nin tahsilini gerçekleştiren vergi idaresinin olası şikayet davasının tarafi olmaması nedeniyle, KDV'nin oranıyönünden Sulh Hukuk Mahkemesince verilecek kararın icraîliği de tartişmalı hale geleceğinden "memur işlemini şikayet davası"sürecinin uyuşmazlık konusu olaya uygulanması mümkün görünmemektedir.

18. Bu durumda, söz konusu katma değer vergisinin %1 orandan fazlasının iadesi istemine ilişkin davada vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Sakarya Vergi Mahkemesinin 30/06/2021 tarih ve E.2021/433,K.2021/404 sayılı görevsizlik kararımın kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 379
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Sakarya Vergi Mahkemesinin 30/06/2021 tarih ve E.2021/433, K.2021/404 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/03/2023 tarihinde, OY BİRLİĞIYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nigün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyūp: SARICALAR

Üye Eyūp: Üye

Başkan Muammer: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2023/196KARAR NO : 2023/339KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : Öğretmen olan davacıya ilave eğitim-öğretim tazminatı verilip verilmeyeceğine ilişkin uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: S.G.

Daval : Bolu Valiliği (İl Milli Eğitim Müdürlüğü)
Vekili : Av. Mustafa YEL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezi'nde metal teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmaktayken "kendisine yersiz ilave eğitim-öğretim tazminatı õdendiğinden bahisle kamu zararı oluştuğunun tespit edildiği, dolayısıyla kamu zararının takip ve tahsil edilmesi gerektiği, bu kapsamda gönderilen borç bildirim belgesindeki borcu yasal faiziyle birlikte ödediğine dair tahsilata ilişkin belgeyi sunması gerektiğine" ilişkin olarak tesis edilen Bolu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 19/10/2020 tarih ve E.15052714sayılı işleminin; Mardin'de görev yapmaktayken Şubat 2015 Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirme Döneminde Bolu Il Milli Eğitim Müdürlüğü emrine metal teknolojisi öğretmeni olarak atandığını, beş yıldır geçici görevlendirmelerle şu an görev yaptığı İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde branşına ait derslere girerek fiilen görevini yaptığını, hal bōyle iken kendisine kamu zararı borcu çıkarıldığı gibi ilave eğitim-öğretim tazminatının da kesildiğini, Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuruda bulunması ūzerine lehine tavsiye kararı verildiğini, fiilen görev yaptığı için ilave eğitim-öğretim tazminatı alması gerektiğini, eşitlik ilkesi ve hakkaniyete uygun hareket edilmediğini, bu durumun hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek, anılan işlemin iptali ve kamu zararı olarak õdediği, yasal faizi dahil (6.833,60 TL anapara) 8.412,76 TL'nin, 09/03/2015 tarihinden bugüne kadar ödenmeyen tūm ilave eğitimöğretim tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve ilave eğitim-öğretim tazminatlarının ödenmesine devam edilmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Bolu Îdare Mahkemesi 04/06/2021 tarih ve E.2021/492, K.2021/526 sayı ile, kamu zararına ilişkin Bolu Valiliği Îl Milli Eğitim Mūdürlüğünün 19/10/2020 tarih ve E. 15052714 sayılı işlemine karşı ayri, 09/03/2015 tarihinden ilave eğitim-öğretim tazminatının kesildiği tarihe kadar çeşitli sebeplerle hiç ödenmemiş veya eksik ödenmiş ilave eğitim ve öğretim tazminatları için de ayrıbir dava açılması gerektiğini belirterek, 2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddesi hükümlerine uygun bulunmayan dava dilekçesinin aynıKanun'un 15. maddesinin 1. fikrasının d bendi uyarınca reddine karar vermiştir.

3. Dava dilekçesini yenileyen davacı, Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle Metal Teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmakta iken, Bolu Îl Milli Eğitim Müdürlüğünün "Kamu Zararı" konulu 19/10/2020 tarih ve 39307281855.01-E.15052714 sayılı üst yazıları ve eki 15/10/2020 tarihli Borç Bildirim Belgesi işleminin õncelikle yürütmesinin durdurulmasına,bilahare iptaline; Kurumuna ödediği hem 8.412,76 TL kamu zararının, hem de yukarıdaki söz konusu kesme işlemi sebebiyle 15/10/2020tarihinden itibaren bugüne kadarki maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim öğretim tazminatlarının ayrı ayrı yasal faizleriyle birlikte tarafına õdenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde yeniden dava açmıştır.

4. Davalı idare vekili, süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde, "davacının rızaen ödediği 8.412,76 TL kamu zararının iadesi istemi yönünden" davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

Sayfa : 380
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
5. Bolu Îdare Mahkemesi 04/08/2022 tarih ve E.2021/749 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının gōrevine girdiği gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısımlarısöyledir:
..“İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalarının; idari dava türierinden biri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

İdare, idare hukuku alanında kamu gücūne dayalı olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler õzel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

(...)
Bakılan davada, daval idare tarafindan, davacımn rzaen õdediği 8.42,76-TL kamu zararın iadesi isteminin 6098 sayıl Borçlar Kanunu uyarınca genel hükümlere göre adli yargı mercilerince çözülmesi gerektiği iddia edilerek bu yönden görev itirazında bulunulmuş ise de, uyuşmazlığın; sadece rızaen ödenen 8.412,76-TL kamu zararının iadesi istemine ilişkin olmadığı, davalı idarece tesis edilen "kamu zararı" konulu Bolu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 19.10.2020 tarih ve E.15052714 sayılı işlemi ve bu işleme ekli borç bildirim belgesinin hukuka aykırılığı iddiasıyla iptalleri isteminin yanında rızaen ödenen 8.412,76-TL kamu zararının iadesi isteminden kaynaklandığı görülmekte olup, bu haliyle davacının idari işlemin iptalini istemeksizin haksız yere rızaen ödediğini iddia ettiği miktarın iadesi için salt bir alacak davası açtığından bahsedilemeyeceğinden, davacı tarafından yapılan õdemenin iadesi isteminin de yersiz yapılan ödemenin geri istenilmesine karşı açılan dava kapsamında, Bolu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nūn 19.10.2020tarih ve E.15052714 sayıl işlemi ve bu işleme ekli borç bildirim belgesinin hukuka aykırılık iddiası ile birlikte değerlendirilerek yargısal denetiminin idari yargı yerlerince yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır."
6. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
7. Olumlu görev uyuşmazhığı çıkarımasına ilişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı talepte bulunmuştur. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, açılan davanın 8.412,76 TL'nin iadesi istemiyle ilgili kısmının adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısımları şöyledir:
"belirtilen düzenlemelere göre; 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesinde tanımlanan kamu zararının tahsil ve takibinde bu maddeyle, anılan maddeye dayanılarak yürürlüğe konulan Yönetmelik'te yer alan hükümlerin uygulanması gerektiği, bu hükümlere göre kamu zararının tahsili için öncelikle sorumlu personelin rızaen ve sulh yoluyla õdeme yapması gereğinin kendisine tebliğ edileceği, kamu zararı nedeniyle ortaya çıkan alacağı personelin rizaen ödememesi durumunda 2004 sayılı Îcra ve İflas Kanunu'na göre takip yapılacağı,bu Kanun'a gõre takip başlatılmadan idarenin söz konusu alacağın tahsilini personelin aylığından re'sen kesinti yapmak suretiyle sağlayamayacağı, ortaya çıkan kamu zararının tahsili/tazmini hususunda idarenin re'sen icra yetkisinin bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde metal teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmaktayken kendisine yersiz ilave eğitim-öğretim tazminatı ödendiğinden bahisle oluşan kamu zararı sebebiyle borç bildirimi yapıldığı, borcu rızaen ödeyen davacının, borç bildiriminin haksızlığını iddia ederek ödenen 8.412,76 L'nin faizi ile birlikte jadesi ve ve 15.10.2020 tarihinden sonra ödenmeyen tüm ilave eğitim-öğretim tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle görülmekte olan davayı açtıği, davalı idarece davanın davacı tarafından rızaen ödenen 8.412,76 TL'nin iadesi istemi yönünden görev itirazında bulunulduğu anlaşılmıştır.

8.412,76 TL'nin iadesi istemi yönünden davaya konu edilen husus herhangi bir idari işlem veya eylemden kaynaklanmayıp,davacının kendi rızası ile yaptığı ödemenin hukuka aykırılığı iddiasıyla iadesi istemine ilişkin olduğundan, 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesinde belirtilen idari dava türlerine uymamakla birlikte, davacının haksız yere ödediğini iddia ettiği paranın iadesi için alacak davası şeklinde açmış bulunduğu davanın. Borçlar Kanunu kapsamında ōzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 25/03/2019 tarihli ve E.-K.2019/26-227 sayılı kararında da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.

.--C.Yukardaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın 8.412,76 TL'nin iadesi istemiyle ilgili kısmının da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcılığından da yazılıdüşünce istenilmiştir.

9. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 13.maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda görüş vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
“.. uyuşmazlığın, sadece davacıın ōdediği tutarın iadesi istemine ilişkin olmadığı, davalı idarece tesis edilen 19/10/2020tarihli işlemin ve bu işlem ile birlikte tebliğ edilen borç bildirim belgesinin hukuka aykırılığı iddiasıyla iptalleri isteminin yanında, bu işlemlere bağlı olarak davacının ödemede bulunduğu tutarın iadesi isteminden kaynaklandığı, bu itibarla davacının idari işlemin iptalini istemeksizin, haksız yere ōdediğini iddia ettiği tutarın iadesi için salt alacak davası açtığından sõz edilemeyeceği açıktır.
Bu durumda; davacı tarafindan yapılan ödemenin iadesi isteminin; davalı idarece tesis edilen 19/10/2020 tarihli idari işlemin ve borç bildirim belgesinin hukuka aykırılık iddiasıyla birlikte değerlendirilerek, yargısal denetiminin idari yargı yerlerince yapılmasıgerektiği sonucuna varılmıştır."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 381
10. Uyuşmazlık Mahkemesi 30/05/2022 tarih ve E.2022/44, K.2022/260 sayı ile, davacının Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde, -geçici görevlendirmeyle- metal teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmaktayken kendisine yersiz ilave eğitim-öğretim tazminatı ödendiğinden bahisle oluşan kamu zararı sebebiyle gönderilen borç bildirim belgesindeki borcun ödenmesi gerektiğine ilişkin olarak tesis edilen işlem ile bu işleme ekli borç bildirim belgesinin iptali ve ödediği 8.412,76 TL kamu zararının ve 15/10/2020tarihinden sonra ödenmeyen tüm ilave eğitim-öğretim tazminatlarımın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açıldığı, "davanın,davacı tarafından rızaen ödenen 8.412,76 TL'nin iadesi istemi yönünden" olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmış olduğu hususuna işaret ettikten sonra; davacının haksız yere ödediğini iddia ettiği paranın iadesi için alacak davası şeklinde açtığı davanın, Borçlar Kanunu kapsamında õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığından, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının, "davanın 8.412,76 TL'nin iadesi istemiyle ilgili kısmının adli yargı yerinde görülmesi gerektiği" yolundaki başvurusunun kabulü ile Bolu İdare Mahkemesinin 26/08/2021 tarihli ve E.2021/749 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiğine karar vermiştir.
11. Bolu İdare Mahkemesi 04/08/2022 tarih ve E.2021/749, K.2022/790 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümūnde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, vekalet ücreti yōnünden istinaf yoluna başvuruiması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 02/11/2022 tarih ve E.2022/2538, K.2022/2417 sayı ile vekalet ücretine yönelik kesin karar vermiş, sonuçta görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Bakılan davada, davalı idare vekili tarafından süresi içerisinde verildiği anlaşılan savunma dilekçesiyle görev itirazında bulunulması üzerine Mahkememizce 26.08.2020 tarihinde görevlilik kararı verildiği, görevlilik kararına karşı davalı idare vekili tarafindan olumlu görev uyuşmazlığının giderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına sunulmak üzere 15.09.2021 havale tarihli dilekçenin verildiği ve görev itirazının reddine ilişkin kararının kaldırılması gerekmediği sonucuna varılarak Mahkememizce alınan 24.09.2021 tarihli ara karar ile 2247 sayılı Kanunun 10. ve 12. maddesi uyarınca dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verildiği, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması kararı verilerek dosyanın Üyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi üzerine, Uyuşmazhk Mahkemesi'nin 30.05.2022 tarihli, E:2022/44, K:2022/260 sayılı kararıyla "Davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan başvurunun kabulü ile Bolu İdare Mahkemesi'nce verilen 26.08.2021 tarihli ve E:2021/749 sayılı görevlilik kararını kaldırılmasına" karar verildiği görülmekle, iş bu karar üzerine uyuşmazlığın görüm ve çõzümünde adli yargının gōrevli olduğu sonucuna varılmaktadır."
12. Davacı aynı istemle; yani, Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle Metal Teknolojisi ōğretmeni olarak görev yapmakta iken, Bolu İl Milli Eğitim Müdürlüğünün “Kamu Zararı" konulu 19/10/2020 tarih ve 39307281855.01-E.15052714 sayılı üst yazıları ve eki 15/10/2020 tarihli Borç Bildirim Belgesi işlemin öncelikle yürütmesinin durdurulmasına,bilahare iptaline, kurumuna ödediği hem 8.412,76 TL kamu zararının hem de söz konusu kesme işlemi sebebiyle 15/10/2020 tarihinden itibaren bugüne kadarki maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim öğretim tazminatlarının ayrı ayrı yasal faizleriyle birlikte tarafiına ödenmesi istemiyle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
13. Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2022/367 sayılı dosyanın 29/12/2022 tarihli celsesinde, davacının 15/10/2020tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim ve õğretim tazminatları yönūnden açtığı tazminat talepli davanın tefrik edilerek yeni bir esasa kaydedilmesine ve yargılamaya bu yeni esas üzerinden devam ettirilmesine karar vermiş, dosya Mahkemenin E.2022/645 sayılı esasına kaydedilmiştir.

14. Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/12/2022 tarih ve E.2022/645, K.2022/641 sayı ile, davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde õdenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatiarı yönünden açtığı tazminat talepli davasının yargı yolu nedeniyle görev yönünden usulden reddine; Mahkemeleri ile Bolu İdare Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmışolduğundan uyuşmazlığının çözümü için 2247 sayıhı Kanun'un 14. maddesi gereğince ilamının kesinleşmesini müteakip, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve görevli yargımerciinin belirlenmesine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, maasları icinde õdenmeven ilave eğitim ve öğretim tazminatı istemine ilişkindir.
Tūm dosya kapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde; davacı 15/10/2020-15/06/2022 tarihleri arası õdenmeyen 5.115,73 TL ilave-Da•a,aaa o e* -a-  ,eğitim öğretim tazminatı alacaklarının tahsilini istemiş ve Bolu Îdare Mahkemesinin 2021/749 esas ve 022/790 karar sayılı ilamı ile Uyuşmazlık Mahkemesinin 2022/44 esas ve 2022/260 karar sayılı ilamı gerekçe gösterilerek adli yargının görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmiş ise de, ilgili uyuşmazlık mahkemesi kararında açıkça davacının kuruma õdediği 8.412,76 TL yönünden adli yargının görevli olduğunun belirtildiği, 6100 sayılı HMK'nın 138. maddesi uyarınca, mahkemenin öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verebileceği, aynı kanunun 114.maddesinin c bendi uyarınca mahkemenin görevli olmasının dava şartıolarak belirtildiği, görev hususunun mahkememizce resen dikkate alınacak hususlardan olduğu ve 2577 Sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 2. maddesi gereğince, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalarının idari yargıda görülmesi gerektiğinden görev hususu kamu düzeninden olup ve her aşamada resen mahkemece gözetilmesi zorunlu olması karşısında, davacımın 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatları yōnünden açtığı tazminat talepli davasının yargı yolu nedeniyle görev yönünden usulden reddine karar verilmesi gerekmişve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'
III. İLGİLİ HUKUK 
15. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava tūrleri şunlardır:

Sayfa : 382
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri a aatleri ihlal edilenler tarafindan açnan iptal davaiaii,... .,.,,. d-. len tem vnro, davalar 
edndoğamaka hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her tūrlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.valar...tit1td-ri mohkemolor verindelik 
b) Idari evlem ve işlemlerden dolayi kişisel hakiari dogrudan idntel olamal trainidd. aghian g dex 
ilişkin davalar.uğkm denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

.
16. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve lara lliskin Karar'in **Bazi ozei durumara uşkun Csasial oagtkn -. maddeonm . ,,   s.s' •_Je… l..…
f) Eğitim-Öğretim Tazminatı, eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfında öğretmen kadrosunda fiilen öğretmenlik yapanlar ve bu kadroda olup cezaevi okullarında çalışanlar ile bunlardan okul mūdürü, okul müdür başyardımcısı, okul mūdür yardımcısı, yönetici ve eğitim uzmanı olarak görevlendirilenlere õdenir."
17. Aynı Karar'ın "Diğer Tazminatlar": düzenleyen III Sayılı Cetvelin "A. Eğitim Öğretim Tazminatı" başlıklı kısmının II.fikrası sövledir:vledir;..ttt."otil- lnmumlerpeatslye 
nikrasi şoyleunr,aa laboratuar veya meslek dersleri öğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfina dahil Öğretmen unvanlı kadrolara atananlara,atandıkları branşa göre aşağıdaki oranlarda ilave Eğitim Öğretim Tazminatı ayrıca ödenir. Mesleki Açık Öğretim Lisesi ile Mesleki ve Teknik Açık Öğretim Okulu kadrolarında bulunanlar hariç olmak üzere, branşlarında fiilen derse girmeyenlere bu tazminat õdenmez."
18. 11/05/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 160 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Teliğini"Saıı Cetee skin Açıklamalarbaşlıkı kısminin  fikrasışöylei "D. ul Savii Cetvele Inskin Açiktamaial Uaşukn Kismmn 1. Tikdor y°eun.. .. .... ..ti.
CeTm tazminatından yararlanabilmek için;nuan yaalanaomuek yu,......,
- Fatm ve oorenm Hrzmeten suma uanr ugvuueur unvum caa oue oaa,
veva meslek dersleri öğretmeni olarak atanmış olmak,
-.-.owb -soz konnsn okur ve Kurunarua gorevyapunian,
branslarında filen derse girmek,.w 

sıralarında belirtilen ilave eğitim öğretim tazminatları ödenecektir. "
__sartlarnin hir arada buunnasi getekunektcuit.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarmca yapılan incelemeye gõre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, "davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde õdenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatları yönünden" konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli ołduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup,bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

20. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hūkmüne gōre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

21. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.)Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 383
idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

22. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çõzüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

23. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.
24. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanunda öngörülen yönteme uymamaktadır.
25. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında "davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde õdenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatları" yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan gōrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
26. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil fbrahim ÇiFTÇÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
27. Dava, davacının Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle Metal Teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmakta iken, Bolu İl Milli Eğitim Müdürlüğünün "Kamu Zararı" konulu 19/10/2020 tarih ve 39307281-855.01E.15052714 sayılı üst yazıları ve eki 15/10/2020 tarihli Borç Bildirim Belgesi işlemi ile bu işleme ekli borç bildirim belgesinin iptali ve ōdediği 8.412,76 TL kamu zararının ve 15/10/2020 tarihinden sonra ödenmeyen tüm ilave eğitim-ōğretim tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmış; "işlem sebebiyle 15/10/2020 tarihinden sonra davacıya ōdenmeyen tüm ilave eğitim-õğretim tazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi" yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuştur.
28. İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları ile idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarının idari dava türlerinden olduğu, idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
29. İdare, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

30. Dosyanın incelenmesinden, davacının Bolu Izzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle Metal Teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmakta iken, kendisine yersiz ilave eğitim-öğretim tazminatı õdendiğinden bahisle kamu zararıoluştuğunun tespit edildiği, söz konusu kamu zararının takip ve tahsil edilmesi için takip dosyası açıldığı, bilahare "kendisine yersiz ilave eğitim-öğretim tazminatı ödendiğinden bahisle kamu zararı oluştuğunun tespit edildiği, dolayısıyla kamu zararının takip ve tahsil edilmesi gerektiği, bu kapsamda gönderilen borç bildirim belgesindeki borcu yasal faiziyle birlikte ödediğine dair tahsilata ilişkin belgeyi sunması gerektiğine" ilişkin olarak tesis edilen "kamu zararı" konulu Bolu Valiliği Îl Milli Eğitim Mūdürlüğü'nün 19/10/2020 tarih ve E.15052714 sayılı işleminin ekinde borç bildirim belgesine de yer verilmek suretiyle davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafindan Bolu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 19/10/2020 tarih ve E.15052714 sayılı işlemi ile bu işleme ekli borç bildirim belgesinin iptali ile õdediği 8.412,76-TL kamu zararımın ve 15/10/2020 tarihinden bugüne kadar ödenmeyen tüm ilave eğitim-öğretim tazminatlarının ayrıayrı yasal faizleriyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davaların açıldığı; "davacımın rizaen ödediği 8.412,76 TL kamu zararının iadesi istemi yönūnden" yapılan görev itirazı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı, Uyuşmazlık Mahkemesince 30/05/2022 tarih ve E.2022/44, K.2022/260 sayı ile Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının,"davanın 8.412,76 TL'nin iadesi istemiyle ilgili kısmının adli yargı yerinde görülmesi gerektiği" yolundaki başvurusunun kabulü ile Bolu Îdare Mahkemesinin 26/08/2021 tarihli ve E.2021/749 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiğine karar verildiği, dosyanın gönderildiği Bolu Îdare Mahkemesince 04/08/2022 tarih ve E.2021/749, K.2022/790 sayı ile, davacının taleplerinin tümü hakkında,uyuşmazhğın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği; buna karşılık Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin, Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı doğrultusunda dosyayı tefrik ederek 29/12/2022 tarih ve E.2022/645,K.2022/641 sayı ile, davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarımın içinde ödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarıyönünden açtığı tazminat talepli davasının yargı yolu nedeniyle gōrev yönünden usulden reddine karar verdiği ve sonuç itibariyle "davacıın 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim ve õğretim tazminatları yönünden açtığı"dava yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu anlaşılmıştır.

31. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, bu davanın konusunu oluşturan istemin, davacının kadrosunun Bolu Valiliği il Milli Eğitim Müdürlüğünde olduğundan bahisle ek tazminat alamayacağına ilişkin tesis edilen idari işlemlerden 

Sayfa : 384
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
kaynaklandığı, davacının fiilen görev yaptığı ve ek tazminatı hak ettiği iddiasıyla idari işlemin iptalini ve işlem nedeniyle kesilip ödenmeyen eğitim ve öğretim tazminatlarını talep ettiği; davacının talebinin devlet memurlarına õdenecek zam ve tazminatlara ilişkin mevzuat çerçevesinde ve idare hukuku ilkelerine göre çözümleneceğinden "davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarının ödenmesine karar verilmesi istemi yönündeki" uyuşmazlığın 2577 sayılıKanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

32. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun, kabulü ile,Bolu Idare Mahkemesinin 04/08/2022 tarih ve E.2021/749, K.2022/790 sayılı görevsizlik kararının "davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarının ödenmesine karar verilmesi istemi yönündeki"kısmının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Bolu 1. Asliye Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bolu Idare Mahkemesinin 04/08/2022tarih ve E.2021/749, K.2022/790 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ "davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının KISMININ içinde ödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarının ödenmesine karar verilmesi istemi yönündeki"KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyūp SARICALAR: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/209KARAR NO : 2023/291KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : 1608 sayılı Kanun uyarınca, Belediye Encümen Kararı ile verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : B. Emlak Înş.Turizm Otelcilik Tekstil Gida İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Mehmet AKDAĞ

Davalı: Alanya Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Fulya RAKICIOĞLU TÜRKTAŞ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Alanya Belediye Başkanlığının 01/12/2022 tarihli ve 3518 sayılı Encümen Kararı ile, davacının yola kum ve çimento dökerek yolu trafiğe kapatması ve yolda çalışma yapması nedeniyle, kamuya ait yolun bozulduğunun tespit edildiğinden bahisle, belediye emir ve yasaklarına uyulmadığı gerekçesiyle, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486 Numaralı Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca davacıya 19.080 TL idari para cezası verilmiştir.

2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Alanya 1. Sulh Ceza Hâkimliği 12/01/2023 tarih ve D. İş No.2023/6 sayılı kararı ile; başvuruya konu para cezasının tipik bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 385
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Antalya 2. Ídare Mahkemesi 16/02/2023 tarih ve E.2023/254 sayılı kararı ile; idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 32.maddesine göre 1608 sayılı Kanun uyarınca verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1608 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görūm ve çözümünün, anılan Kanun'un 27/1.maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

II. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümenin görev ve yetkileri" başlıkh 34. maddesinin birinci fikrasının (e) bendi şöyledir:
"Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
*…
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek...

7. Hangi fil ve eylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırım türleri ve bu türler arasında sayılan Îdari Para Cezalan ile Idari Tedbirlerin neler olduğu ve bunlara itiraz yolları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nda düzenlenmiştir.
8 5326 savılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesi söyledir:
...wb 

9. Kanun'un “Kanunilik İlkesi" başlıkhı 4. maddesinin birinci fikrasında; “Hangi fillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir." hūkmü, ikinci fikrasında da “Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, sūresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir." hükmü yer almakta, bōylece hangi fillerin kabahat oluşturduğunun kanunda açıkça tanımlanabileceği hususunun yanısıra, idarenin de somut olayda olduğu gibi genel ve düzenleyici işlemleriyle tanımlama yapabileceği belirtilmiş, ayrıca işlenen bir kabahatin karşılığı olan yaptırımın türü, süresi, miktarımın ancak kanun ile belirlenebileceği de ifade edilmiş olmaktadır.
10. Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göre idari para cezası ve idari tedbir kararları verebileceğine dair hükūm 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486 Numaralı Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
“Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği filleri işleyeniere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hūkmüne gõre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir."
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Çeşitli Kabahatler" üst başlığı altında düzenlenen “Emre aykırı davranış" başlıklı 32.maddesi sövledir:
nGtaY,.lowb "(1) Yetkili makamlar tarafindan adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunmasıamacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.

(2) Bu madde, ancak ilgili kanunda acıkca hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
,,,,_:..—

yapılmış sayılır."

12. Aynı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yantırım kararlarına karsı kanun voluna jliskin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde 
a) Idari yaptirim Kararfarina karşi kanun yoluna mişki nidkumneni, digel Kanumarda aksmic nukuii Uuidnunamasi narde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,uygulanır."
.o 13. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmıştır.

14. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasında, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" hükmü yer almakta olup, idari para cezasına karşı hangi yargı organıa müracaat edileceği kanun tarafından gösterilmiş bulunmaktadır.

Sayfa : 386
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Yargı Kararları
15. 1608 sayılı Kanun'un mülga 5.maddesinde; "Ceza kararlarına tebliği tarihinden itibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir. İtirazda sebep gösterilmesi şarttır. Sebep gösterilmeyen itirazlar yapılmamış sayılır. Ticaret ve sanattan men kararıyla para cezasını vermediğinden dolayı hapse değiştirme hükmünün infazı itirazın neticesine karar geri bırakılır." hükmü yer almakta iken,maddenin birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22/12/2006 tarihli, E.2001/26, K.2006/119 sayılı karar ile, "... haklı nedenlerin ve kamu yararının bulunması halinde idari işlemiere yönelik itirazları inceleme görevi yasa koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. Bu çerçevede, belediyelerce uygulanan kimi idari yaptırımlara karşı, belediye teşkilatının yaygınlığına paralel bir idari yargı teşkilatlanmasının sõz konusu olmaması nedeniyle sulh ceza mahkemelerine başvuru olanağı tanımasınım hak arama özgürlüğünü kolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısa sürede sonuçalınmasını olanaklı kıldığı ve sayılan hususların sözü edilen itirazları inceleme gõrevinin adli yargıya bırakılmasının haklı nedenini oluşturduğu sonucuna varılmıştır..." demek suretiyle kanun kuralının Anayasa'ya aykırı olmadığından bahisle iptal isteminin reddine karar vermiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ı adli yargının görevli olduğu yołundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp dūşünüldü:
18. Davanın, 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 1608 sayılı Kanun uyarınca Belediye Encümenince verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.

19. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

20. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
21. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

22. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için gõrevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

23. İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun uyarınca davacının idari para cezası ile cezalandırımasına karar verildiği,kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayıh Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılıKanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hūküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümūnde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Antalya 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Alanya 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 12/01/2023 tarih ve D.İş No.2023/6 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 387
B. Antalya 2. Îdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Alanya 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 12/01/2023 tarih ve D.İş No.2023/6 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/218KARAR NO : 2023/275KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Davacının teşhis ve tedavisinde kullanılan yöntemlerin yanlış olduğu nedeniyle uğranıldığı õne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü Îzafeten, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliğine ilişkin kısmının İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.C.

Vekili : Av. Hilal GÜLTEPE 

Davah : (Îdari Yargıda)İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü İzafeten, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliği 
Davahlar : (Adli Yargıda)1-A.E.

Vekili : Av. Ayşe Gül HANYALOĞLU 

2-H.P.

Vekili : Av. Murat UYSAL 

3-0.A.

Vekili : Av. Gülşah BİLGEÇ AKDOĞAN 

4-Istanbul Üniversitesi Rektörlüğünü İzafeten, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliği 
Vekili : Av. Burcu GÖK 

5- Odak Patoloji Ve Sitoloji Laboratuvarı

Vekili : Av. Serap TURGAL 

6- Tıpsan Sağlık Ürünleri 
Vekili : Av. Gülşah BİLGEÇ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin tedavi için gittiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinde herhangi bir laboratuvar tetkiki yaptırılmadan, özel laboratuvar tarafindan verilen rapora dayanılarak, gerekmediği halde kendisine laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapıldığını ve yapılan bu tıbbi müdahalenin müvekkilinin yaşam kalitesini düşürdüğünü, yaşam süresini azami olarak kısalttığıni, bu nedenle maddi ve manevi zarara uğradığını õne sürerek, 300.000 TL manevi ve 200.000 TL maddi olmak üzere ve maddi tazminatın fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü İzafeten,İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliğine karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 9. Ídare Mahkemesi 30/11/2011 tarih ve E.2011/2011, K.2011/2193 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargının gõrevine girdiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı sõvledir:
--."6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 3'üncü maddesinde, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünūn kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı; idarenin sorumluluğa dışında kalan sebeplerden dolayı aynıtür zararların tazminine ilişkin davalar da dahil bu hükmün uygulanacağı belirtilmiş olup, sözü edilen bu madde hükmü 6100 sayılıYasanın diğer maddelerivle birlikte 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

..-....tarafindan verilen rapora dayanılarak gerekmediği halde kendisine laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapıldığı ve yapılan bu tibbi müdahalenin yaşam kalitesini dūşürdüğü, yaşam süresinin azami olarak kısaltıldığı ve bu nedenle maddi ve manevi zarara uğranıldığı

Sayfa : 388
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
öne sūrūlerek 300.000-TL manevi ve 200.000-TL maddi tazminat olmak üzere ve maddi tazminatın filin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmış olup uğranılan zarar bu haliyle 6100 sayılı Kanunun 3. maddesi kapsamında kalmaktadır.Bu durumda, göreve ilişkin usul hükümleri kamu düzeniyle ilgili olduğundan ve (yasada sayılan istisna halleri hariç) yargılamanın her aşamasında yargı merciince re'sen dikkate alınacağından, 24.11.2011 tarihinde açılan işbu davanın da 6100 sayılı Yasanın 3'üncümaddesi gereğince asliye hukuk mahkemesinin görevine girdiği sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili bu defa, 03/03/2011 tarihinde İstanbul Üniversitesi, İstanbul Çapa Tip Fakültesinde Dr. O.A. tarafindan herhangi bir laboratuvar tetkiki yaptırılmadan özel laboratuar tarafından verilen rapora dayanılarak gerekmediği halde mūvekkiline laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapılması neticesi 34 yaşındaki 3 çocuk babası müvekkilinin yaşam kalitesinin düştüğünü,ortalama ömūr süresinin kısaldığını, ameliyata bağlı olarak iş yerini kapatmak zorunda kaldığından ötürū aylık 2.000 TL gelirden, BağKur güvencesinden ve buna bağlı olarak emeklilik hakkından yoksun kaldığını, ameliyat sırasında kendisinden baskı ile alınan 3.300 TL malzeme parası da dahil olmak üzere, ameliyattan sonra yaptığı ve õlene kadar yapmak zorunda olduğu masraflar nedeniyle zarara uğradığıni ifade ederek; meydana gelen zarara karşılık 200.000 TL maddi tazminatın, şimdilik 50.000 TL'si olmak üzere, başına gelen bu olaylardan sonra uğradığı ağır buhran ve üzüntü neticesi 300.000 TL manevi tazminatın, hukuka aykırı filin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünüİzafeten, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliği, O.A., A.E., Odak Patoloji ve Sitoloji Laboratuvarı, H.P. ve Tipsan Sağlık Ürūnleri'ne karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Açılan davaya ilişkin dosya İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2012/63 sayılı esasına kaydedilmiş, Mahkeme 18/01/2022 tarihli duruşmada, davalılardan A.E., H.P., O.A., Odak Patoloji ve Sitoloji Laboratuvarı ile İstanbul Üniversitesi Rektöriüğūnü izafeten İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliği yönünden dosyayı tefrik etmiş ve dosya Mahkemenin E.2022/46 sayılıesasına kaydedilmiştir.

5. Îstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/01/2022 tarih ve E.2022/46, K.2022/30 sayı ile, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, Mahkemelerinin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Nöbetçi İdare Mahkemeleri olduğunun tespitine; idari yargı ile adli yargı mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davacı tarafindan eldeki dava ilk aşamada İstanbul 9. Îdare Mahkemesi nezdinde 2011/2011 esas sayılı dosya üzerinden yürütülen yargılama neticesinde 30/11/2011 tarihli karar ile 6100 sayıh HMK.nın 3. maddesi gerekçe gösterilmek suretiyle adli yargıyolunun görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verildiği tespit edilmiş, davacı tarafından 17/02/2012 tarihinde Mahkememizde gōrülen davanın açıldığı tespit edilmiştir. 6100 sayılı HMK.nın 3. maddesinde yer alan "her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yürütülmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemesi bakar" düzenlemenin 16/02/2012 tarih 2011/35 esas 2012/23karar sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilerek yürürlükten kaldırıldığı tespit edilmiştir. Huzurdaki dava da davalı rektörlüğün idare organı sıfatına haiz olduğu, bu sebeple davalı idare tarafından ya da būnyesinde hizmet veren doktorlar tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemler nedeniyle oluşan zararın kamusal faaliyet neticesinde oluşan zarar kapsamına girmesi nedeniyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararın giderilmesine ilişkin davanın da idari yargıda görülmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak davalılar hakkında açılan dava yönünden idari yargı yolunun görevli olduğu değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
II. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükūmlü olduğu kurala bağlanmıştır.

7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri sunlardır:
..__

4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) İdari evlem ve islemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
.,.,......
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara 
ilişkin davalar.


2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. Aynı Kanun'un "Îptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 389
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk õnce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları sakıdır."
9. Aynı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıkhı 13. maddesi şöyledir:
" 1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkıda otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava sūresi içinde dava acılabilir.

,2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yõnūnden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
B. Yargı Kararı
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 3. maddesinde, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacağı hükmüne, geçici 1. maddesinde ise, bu Kanunun yargı yolu ve göreve ilişkin hükümlerinin, Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan davalarda uygulanmayacağı hükmüne yer verilmiş, bu Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fikrasının birinci cümlesinin iptali amacıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesi,16/02/2012 tarih ve E.2011/35, K.2012/23 sayılı kararıyla; dava konusu kuralla, sadece kişinin vūcut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi zararların ve ölüm nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini konusunun kapsama alındığı ve bu tazminat davalarına bakma görevinin asliye hukuk mahkemelerine verildiği; buna göre, aynı idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararların kapsama alınmadığı; sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararların tazmini davalarının idari yargıda görülmeye devam edeceği; bu durumda, idarenin aynı yapı içinde aldığı kararın bir bölümünūn idari yargıda bir bölümünün adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı, ayrıca iki ayrı yargı kolunda gōrülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun kapsamı, idarenin tazmin yükümlūlüğü konularında farkı sonuçlara ulaşabileceği; esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz sorumłuluk kavramlarının, kişilerin gördüğü zararların tazmininde kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten kavramlar olduğu; idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal risk, terõr eylemleri, fedakarlığın denkleştirilmesi gibi kusursuz sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların tazmin edilmesinin mümkün olduğu; õzel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk hallerinin ise, belirli konular için düzenlendiği ve sınırlı olduğu; idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız bulunan eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararlara ilişkin davaların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği; bu nedenle, yukarıda belirtildiği gibi, aynı idari eylem,işlem veya sorumluluk sebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların farklı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararıve haklı neden olduğunun sõylenemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazhık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; dosya . üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere, taraflarından davalıyönünden "İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü İzafeten, İstanbul Tip Fakültesi Başhekimliği"nin, konusu ve nedeni aynı olan davada;idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılmasıgerekmektedir.

12. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini gõrevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

13. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.)Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.


Sayfa : 390
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
14. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

15. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile adli yargı mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığıgörülmüştür.

16. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
17. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında davalılardan "İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü İzafeten, İstanbul Tip Fakültesi Başhekimliği" yönünden olumsuz görev uyuşmazhığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazhığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli ołduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görūşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacıın teşhis ve tedavisinde kullanılan yöntemlerin yanlış olduğu nedeniyle uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.

20. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

21. Bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun, hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır.
22. Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bułunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası" kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
23. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
24. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, -davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen- mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

25. Diğer taraftan, dava gōrevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip -yeni kanuna göre görevli hale geldiği için- davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

26. Dava dosyalarımın incelenmesinden; davacının tedavi için gittiği İstanbul Üniversitesi Tiıp Fakültesinde herhangi bir laboratuvar tetkiki yaptırılmadan, özel laboratuvar tarafindan verilen rapora dayanılarak, gerekmediği halde davacıya laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapıldığı, yapılan bu tıbbi müdahalenin davacının yaşam kalitesini düşürdüğü, yaşam süresini kısalttığı, bu nedenle maddi ve manevi zarara uğradığı iddiasıyla tazminat davası açıldığı anlaşılmaktadır.

27. Davacı vekili tarafindan adli ve idari yargı yerinde ortak davahı olarak gösterilen İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünüİzafeten, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliği yönünden olay irdelendiğinde, anılan idareye bağlı olan Hastanenin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasıgerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayıh Kanun'un 2. maddesinin 1.fikrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevlidir.
28. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun,"davalılardan İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü izafeten İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliği'ne ilişkin kısmının" kabulü ile, İstanbul 9.İdare Mahkemesinin 30/11/2011 tarih ve E.2011/2011, K.2011/2193 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 391
. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun, "davalılardan İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü izafeten İstanbul Tip Fakültesi Başhekimliği'ne ilişkin kısmının" KABULÜ ile, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 30/11/2011 tarih ve E.2011/2011,K.2011/2193 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Ahmet ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/220KARAR NO : 2023/340KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET :Taraflar arasında imzalanan sistem kullanım anlaşmasının ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİAŞ tarafından düzenlenen "sistem kullanım ceza ücreti" konulu faturaların tahsili amacıyla özel hukuk tüzel kişisi Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğüaleyhine davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
Vekilleri : Av. Engin KAÇAN, Av. Hakan KARAALI, Av.Ahmet KORKMAZ Davalı: BORSAB- Bozüyük Büyük Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Teşekkūl BaşkanlığıVekili : Av. Adnan GÜL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bu Kanun'a istinaden yayımlanan ikincil mevzuat çerçevesinde müvekkili kurum ile Bozüyük Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Teşekkül Başkanhığı arasında 2009-2013 yılları arasında aynı ayrıSistem Kullanım Anlaşmaları akdedildiğini, her bir anlaşmada TElAŞ'a ödenmesi gereken ceza miktarlarının belirlendiğini, ilgili sözleşme hükümleri kapsamında 01/03/2012 - 31/12/2012 tarihleri arasında yapılan ölçümlerde davalını muhtelif tarihlerde birçok defa 19/10/2009 ve 13/06/2012 tarihli sözleşmelerde tanımı yapılan reaktif enerji sınır değerlerinin aşılmasına ilişkin ihlalleri gerçekleştirdiğinin görüldüğünü, bunun ūzerine õdenmesi gereken cezalar için 29/04/2013 tarihli ve I 81029, I 81153, I 81277, I 81406, I 81531, I 81657, I 81797, I 82071, I 82196 nolu 9 adet sistem kullanım ceza faturası düzenlenerek 13/05/2013 tarihli ve 4540 sayılı yazıile davalı şirkete gönderildiğini ancak ödeme yapıłmayarak faturaların müvekkili kuruma iade edildiğini, Ankara 5. Noterliğinin 05/06/2013 tarih ve 15812 yevmiye nolu ihtarnamesi ile muhatap BORSAB'a ceza faturalarının yeniden gönderildiğini, davalı tarafça faturaların yine ödenmediğini ve iade edildiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıdan toplam 64.294,68 TL alacaklarının ve her bir faturanın son ödeme tarihinden itibaren Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesi uyarınca işleyecek gecikme zammı, gecikme zammı KDV'si ve diğer fer'ileri ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bozüyük 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sifatıyla) 18/07/2014 tarih ve E.2013/387, K.2014/469 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kabulüne karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 13/11/2018 tarih ve E.2016/1949, K.2018/5270 sayı ile, esasa yönelik gerekçeler ile kararı bozmuş; Mahkeme bozma ilamı doğrultusunda 24/09/2019tarih ve E.2019/93, K.2019/392 sayı ile davanın kısmen kabulüne karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargitay 6. Hukuk Dairesi 18/10/2021 tarih ve E.2021/869, K.2021/908 sayı ile, "7257 sayılı Kanun ile bağlanti ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği"nin hükme bağlandığıgerekçesiyle kararı görev yönünden bozmuştur.


Sayfa : 392
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
3. Bozüyük 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sifatıyla) 15/02/2022 tarih ve E.2021/637, K.2022/87 sayı ile,bozma kararı doğrultusunda uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargitay 6. Hukuk Dairesi 04/04/2022 tarih ve E.2022/1755, K.2022/1863 sayıe uccu vonandcn kaar duzonerea onany vegororonm naa nesneyy. summo..
"Yargitay 6. Hukuk Dairesinin 201/869 Esas ve 201/98 Karar sayl ilaminda, "0/12/200 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/11/2020 tarihli 7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8 inci maddesinin ikinci fikrasına (c) bendinden sonra gelmek ūzere (d) bendi eklenmiş, buna göre "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen ceza-i şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TEİAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında gösterildikten sonra 6446 sayılıKanun'a Ek madde 3 ile "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür. "hükmü eklenmis,  madde ile de Kanun 'un yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.nma css o, maae ue a taon w )m .)ma eo.w 
Bubağlamda, aı Kanne bağlanı vsistem kullan aaşmalarında düzenenn sistem kulanm hlalernek ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği hükme bağlandığından yargı yoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olduğu, derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlıkları da kapsar şekilde uygulanması gerektiği anlaşıldığından 6100sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden mahkeme kararının bozulması uygun görülmüştür." denilerek Mahkememiz karan bozulmuştur.
Yargıtay ilamına uyularak aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Dava şartı yokluğu nedeniyle davanın USULDEN REDDİNE, "
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Sakarya 2. Idare Mahkemesi 22/06/2022 tarih ve E.2022/682, K.2022/761 sayı ile, davanın yetki yönünden reddine,dosyanın yetkili olan Ankara Îdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

6. Ankara 14. İdare Mahkemesi 23/02/2023 tarih ve E.2022/1584 sayı ile, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İdari yargılama hukukunun, "kamu gücünü kullanarak işlem tesis eden idarenin davalı sıfatını haiz olacağı" kuralı ve Mahkemelerce "iptal ve tam yargı davaları" olarak bakılan uyuşmazlıklarda "idari işlem ve eylemlerin hukuki denetiminin" yapılacağıhususu bilinen en temel özelliğidir. Dolavısıyla islemi tesis eden idarenin davalı taraf olacağı öngörülmüştür.
-.....-..:ve islem niteliğinde yargı kararı veremeyecekleri belirtilmiştir.

..,a.e..şeklinde cereyan edecek yargı kararına ihtiyacı bulunmadığı gibi, İdare Mahkemeleri tarafından da bu şekilde karar verilmesine olanak da bulunmamaktadır.

Bu durumda; dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacı idarenin özel hukuk kişisinden "sistem kullanım ceza fatura bedeli" karşılığı olan alacağının tahsili talebinin idari yargı yolunda çözümlenmesine olanak bulunmadığından, davanın Adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
..-.,.

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
icin menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) İdari evlem ve islemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
..........
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütüimesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara 
iliskin davalar.


2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
8. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletim faaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fikranın (d) bendinde; "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak," TEİAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında sayılmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 393
9. Aynı Kanun'un ek 3. Maddesi şöyledir:
"(Ek:25/11/2020-7257/39 md.)
_-__________.


10. Belirtilen maddeler 02/12/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
11. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıkhı 3. maddesinin (e) ve (h) bentleri şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;..
e) Katılımcı: OSB'lerde, bir işletmenin kurulması için parsel tahsisi veya satışı yapılanlar ile maliki bulunduğu parselde üretimde bulunan veya bulunmayı taahhüt eden ve bu Kanunun amacına uygun faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile finansal kiracıyı.AMaLyl 
zeSa Ban   aa yaaaa aseçes ōnlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarımın imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dähilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bõlgelerini,
... ifade eder."
12. Bu Kanun'un " Nitelikleri" baslıklı 5. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
.-..
kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. (Ek cümle : 20/2/2014-6525/21 md.) OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, İl Özel Îdaresi, Belediye veya Yatırım Îzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
13. Aynı Kanun'un "Mütesebbis hevet" baslıklı 7. maddesi şöyledir:
.,..

organlarınca, organlarında görevli olanlardan veya mensupları arasından tespit edilecek on beş asıl ve on beş yedek üyeden oluşur.
Katılan kurum ve kuruluşların müteşebbis heyette temsil edilecekleri ūye sayısı, katılım oranları dikkate alınarak kuruluş protokolünde 
belirlenir.


(Değişik fikra: 18/6/2017-7033/42 md.) Müteşebbis heyette yer alan üyeler, vali hariç dört yıl için seçilir ve temsil ettikleri kurum ve kuruluşlardaki görevleri sona erdiğinde üyelikleri düşer. Üyelikten düşen veya ayrılan üyenin yerine, temsil ettiği kurum ve kuruluşun õn sıradaki yedek üyesi geçer. Katılan üye, yerine geçtiği üyeden kalan süreyi tamamlar. Vali, müteşebbis heyette bulunmasıdurumunda vedek üve uygulamasından istisna tutulur.

..kuruluşlardan il özel idaresi, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ve belediye temsilcileri dısında kalanlardan bir baskanvekili, aksi takdirde bir başkan ve bir başkanvekili seçer.[5]

,...toplanır. Kararlar mevcudun salt çoğunluğu ile alnır. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.
,eo.,.oa dahi bir vıl icinde vapılan toplantılar enaz yandan bir fazlasia katılmamalaı halinde üyeliken çekilmiş sayılrar.
.........belirtilen hususları yerine getirmek, kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemelerle verilen görevleri yapmak, yōnetim ve denetim kurulu çalışmalarını ve hesaplarını ibra etmek, OSB'ye ait para ve diğer kaynakları kuruluş amacına uygun kullanmakla vükümlü ve görevlidir.

*e-_Müteşebbis heyet üyeleri ile yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevlendirilme usul ve esasları, kuruluş protokolünün tanzim sekli ve ihtiva edeceği hususlar ile görey ve calısmalarına iliskin esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
cneaaa.*,,,...
e. anaununuvmuuevuvau uuouu .
 şdk seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OSB'lerde, yönetim kurulu yõnetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur. Yõnetim kurulu üyeleri dört yıl için seçilir.Yönetim kurułu üyeleri kendi aralarımda bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantısalt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde baskanın ovuna jtibar edilir 

,.owb Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir."
15. Avnı Kanun'un "Alt yapı tesisleri kurma, kullanma ve işletme hakkı" başlıkhı 20. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
.....hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı sadece OSB'nin yetki ve sorumlułuğundadır. OSB'ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirket kurma şartı aranmaksızın OSB alanı içerisinde ōncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere elektrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OsB'deki katılımcıların elektrik üretim tesisleri kurmasıve işletmesi OSB iznine tabidir."

Sayfa : 394
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adi yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, taraflar arasında imzalanan sistem kullanım anlaşmasının ilgili hükmünü ihlal ettiğinden bahisle TEÎAş tarafından davalı Başkanlık adına kesilen, 01/03/2012-31/12/2012 dönemine ait I 81029, I 81153, I 81277, I 81406, I 81531, I 81657, I 81797, I 82071, I 82196 seri ve sira numarali, 29/04/2013 tarihli ve toplamı 64.294,68 TL olan sistem kullanım ceza faturalarına ait bedelinin,son ödeme tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar işleyecek 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesinde öngörülen gecikme zammi ve gecikme zammının KDV'si ile birlikte davalı BORSAB-Bozüyük Büyük Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Teşekkül Başkanlığından tahsili istemiyle açılmıştır.

19. Gõrev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
20. Bununla birlikte, davalı Organize Sanayi Bölgesi yönünden ortada iptal talebine konu bir idari işlemin dolayısıyla davalıyōnūnden idari yargı yerinde açılmasını gerektirir bir dava türünün mevcut olmadığı da açıktır.

21. Ayrıca, idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır.Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

22. Yukarıda yer verilen 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü ile bu düzenlemeden önce genel hükūmlere göre özel hukuk tüzelkişisi Organize Sanayi Bölgesine karşı dava açılmış olması hususlarının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
23. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan BORSAB - Bozüyük Büyük Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Teşekkül Başkanlığının olması karşısında, davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin imkânsız olduğu anlaşıldığından, genel hükümlere göre açılmış davadaki uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varı!mıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 14. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Bozüyük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Ticaret Mahkemesi Sifatıyla) 15/02/2022 tarih ve E.2021/637, K.2022/87 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 14. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bozüyük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 15/02/2022 tarih ve E.2021/637, K.2022/87 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞf İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Üye Eyūp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyūp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyūp SARICALAR: ÇALİŞKAN

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 395
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/221KARAR NO : 2023/317KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Velayet altındaki oğluna 2022 sayılı Kanun uyarınca engelli maaşı bağlanması amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin,Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı işlemine karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : B.C.
Vekili : Av. Sevda VANÇİN Davahlar : 1-Avcılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı
2-Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Vekili : Av. Tuba Nur ASLAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul ili, Avcılar ilçesi, Firuzköy Mahallesi, Katıkçı Sokak, No:..., İç Kapı No:.... adresinde velayeti altındaki engelli oğlu ile birlikte ikamet ettiğini, 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında daha õnce oğlu için almış olduğu engelli maaşının tekrar bağlanmasıistemiyle yaptığı başvurunun, gelirlerinin yaşlı ve engelli aylıkları için belirlenen 2019 yılı muhtaçlık sınırının üstünde kaldığıgerekçesiyle ret edildiğini ileri sürerek, Avcılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 19/12/2019 tarih ve 1119 sayılı işleminin iptali ve ödenmeyen engelli aylıklarının õdenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 11. Ídare Mahkemesi 15/01/2020 tarih ve E.2020/46, K.2020/10 sayılı kararı ile, davaya konu işlemlerin, 3294 sayılıKanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Kararın davacı tarafindan istinaf edilmesi ūzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi 23/09/2020 tarih ve E.2020/754, K.2020/1000 sayıh kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..29/05/1986 gün ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 1. maddesinde (Değişik madde:16/06/1989 - 3582/1 md.), “Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir" şeklindeki düzenleme ile kanunun amacı düzenlenmiş, aynı Kanunu'nun 3. maddesinde, "Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur. (3)" denilmek sureti ile Sosyal Dayanış ve Yardımlaşma Fonu'nun kurułuşu vapısı belirtilmistir.

.,01/12/2004 gün ve 5263 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun'un (mülga) 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, 29.5.1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun uygulanmasını sağlamak ūzere Başbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğünün kurulması,teşkilâtı, görev ve yetkilerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiş, 2. maddesinde, bu Kanunda geçen vakfın, il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarını ifade ettiği belirtilmiş, 5. maddesinde, vakıflarda çalıştırılacak personelin nitelikleri ile özlük hakları ve diğer hususlarla ilgili belirlenecek kriterleri görüşmek ve karara bağlamak" fon Kurulunun görevleri arasında savılmistır.

.,5263 sayılı Kanun, 08/06/2011 tarih ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 35. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış,aynı kanun hükmünde kararnamenin 11. Maddesinde yer alan "3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun amaçlarını gerçekleştirmek ve uygulanmasını sağlamak için gerekli idari ve mali tedbirleri almak." şeklindeki düzenleme ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü'nün, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı Sosyal Yardımlar Genel Mūdürlüğü adıaltında; 10.07.2018 tarihli ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile de; kurulan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ana hizmet birimi olarak yeniden yapılandırıldığı tespit edilmiş; 08.06.2011 tarih ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu" başlıklı 34. Maddesin 3. Fıkrasının c bendinde "c) fl ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında çalıştırılacak personelin nitelikleri ile özlük hakları ve diğer hususlarla ilgili belirlenecek kriterleri görüşmek ve karara bağlamak." fonun görevleri arasında sayılmıştır;
(..birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî vardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.
............w defterdar, il milłı eğitim müdürū, il sağlık mūdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü;

Sayfa : 396
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
ilçelerde belediye başkanı, mal mūdürü, ilçe milli eğitim mūdürü, Sağhık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısıüzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısıüzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yōneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. Îl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

(Ek fikra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafından belirlenir. Ayrıca, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi ūzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. İl veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali, bir vali yardımcısını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısını; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir.

cYnClow 
(Mülga dördüncü fikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
,(.

üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak 
isletme düzevinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir." Hükmüne;

"Vakfın gelirleri" baslıklı 8.maddesinde; "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının gelirleri;
a,,....(Mülga: 2/3/2014-6529/16 md.) d) İşletme ve iştiraklerden elde edilecek gelirlerden, e) Diğer gelirlerden, Teşekkül eder." Hükmüne;20/2/2008 tarih ve 5737 sayılı Vakıflar Kanununun "Tüzel kişilik" başlıkhı 4.maddesinde; "Vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."hükmüne yer verilmiş;
25/01/213 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçhık kararının alınması ve aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemlerin Vakıflar tarafindan yerine getirileceği kurala bağlanmış, anılan Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (e) bendinde, mütevelli heyetinin;Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın karar organını, (i) bendinde ise, vakfın; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınıifade ettiği belirtilmiştir.

Son olarak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün resmi Web sitesinde, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına ilişkin olarak; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıflarının, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümlerine istinaden Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak üzere her il ve ilçede Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmuş oldukları, halihazırda ülke genelinde 1.002 SYD Vakfi hizmet verdiği; SYD Vakıflarının Gelirlerinin: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılan miktardan, işletme/iştiraklerden elde edilecek gelirlerden ve diğer gelirlerden oluştuğu; 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 4 üncü maddesinde, Vakıfların özel hukuk tüzel kişiliğine sahip oldukları açıkça hükme bağlandığı; her bir SYD Vakfının ayrı ayrı birer işyeri olduğu (4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde) ve her birinin ayrı karar organlarının bulunduğu ifade edilmek suretiyle, vakıfların işlemlerinde õzel hukuk hükümlerine tabi olduklarıhususuna açıklık getirildiği görülmektedir.

Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gōsterecek vakifların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden õzel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngõrülmüş olması karşısında davacının muhtaçhık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekecektir.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul İli, Avcılar İlçesi, Firuzköy Mahallesi, Katıkçı Sokak, No:..., İç Kapı No:... adresinde ikamet eden davacının 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Tūrk Vatandaşlarına Aylik Bağlanması Hakkmda Kanun kapsamında daha ōnce almış olduğu muhtaçlık maaşının tekrar tarafina bağlanması istemiyle yaptığı başvurunun aynı sayılıKanun uyarınca yaşlı ve engelli aylıkları için belirlenen 2019 yılı muhtaçlık sınırının üstünde kaldığı bahsiyle ret edilmesine dair Avcılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'nın 19.12.2019 tarih ve SYDV/34.03.01.14-1119 sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.

Bu durumda; davaya konu edilen işlemlerin, 3294 sayılı Yasanın 7. maddesi kapsamında vakif mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, 3294 sayılı yasa gereğince söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının õngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığısonucuna varılmakla; davanın görüm ve çōzümünde adli yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmıştır."
3. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/06/2022 tarih ve E.2022/21, K.2022/185 sayılı kararı ile, aylk bağlanmasıve engelli aylığının ödenmesi ile ilgili başvurunun reddine ilişkin kararın, 2022 sayılı Kanun ve yönetmelikte yer alan düzenlemelere gōre davalı bakanlık bünyesinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, kamu gücü ağır basan idari işlem niteliğinde bir karar 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 397
olduğu, bu kararın iptaline yönelik olarak açılan davanın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasanın 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur"
6. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir."
7. Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (...) vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanmasıhalinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir.
(Ek fikra: 30/5/1997-KHK-572/17 md.; Değişik ikinci fikra: 17/4/2008-5754/77 md.) Ancak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 mcı maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar,takip eden yılda Hazine tarafindan Fona geri ödenir.

(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/17 md.) Ayrıca, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaçdurumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır..."
8. Aynı Kanun'un 3. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda õngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur."
9. Kanun'un "Vakıflar" başhıklı 7. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve aynî yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.
(Değişik ikinci fikra: 1/12/2004 - 5263/19 md.) Mülkī idare amirleri vakfin tabii başkanı olup, illerde belediye başkanı,defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım mūdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü;ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe millı eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdūrü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dõnemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısıüzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki kõy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısıüzerine yapacağı toplantrya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yōneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

(Ek fıkra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafından belirlenir. Ayrıca, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafından ūçüncü bir kişi daha belirlenir. Îl veya ilçe sınırları içerisinde kõy bulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali, bir vali yardımcısını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısını; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir. Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

(Mülga dördüncü fikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
/(.üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir."
10. Yine Kanun'un “Vakfın gelirleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:“Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarımın gelirleri;a) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılacak miktardan,b) (Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)
c) (Mülga: 2/3/2014-6529/16 md.)


Sayfa : 398
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
d) İşletme ve iştiraklerden elde edilecek gelirlerden,
e) Diğer gelirlerden,
Teşekkül eder."
11. Diğer taraftan, 20/02/2008 tarih ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun “Tüzel kişilik" başlıklı 4. maddesi şöyledir Vakıflar, õzel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir.

12. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Tūrk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Sosyal güvenlik kuruluşlarımın herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar, nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mūmkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göre harçhık ödenenler hariç olmak kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına, muhtaçhık hâli devam ettiği müddetçe (4.387) gösterge rakamımın memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır."
13. Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"65 vasını doldurmamıs olmasının yanı sıra;
..,..
alınacak sağlık kurułu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında ołursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere,Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçhk hâli devam ettiği müddetçe (4.860)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,
.-....rağmen Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık håli devam ettiği müddetçe (3.240)gōsterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,
14. 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinin (e) bendinde, "mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın, karar organını", (i) bendinde ise, "vakfin;Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarını" ifade ettiği belirtilmiştir.

15. Avnı Yönetmeliğin 19. maddesi sövledir:
..a——,.

işlemler Vakıflar tarafindan yerine getirilir"

B. Yargı Kararları
16. Yargitay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3., K.2017/4 sayılı kararında, "...Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının õzel hukuk tüzel kişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsız işveren oldukları..." tespit edilmiştir.
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer mahiyetteki 08/07/2019 tarih ve E.2019/279, K.2019/422 sayılı; 28/05/2020 tarih ve E.2020/269, K.2020/319 sayılı kararları ile, "3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gōsterecek vakıfların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfları kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden õzel bir düzenlemeye yer verilmeyip, sõz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının õngörülmüş olması karşısında davacının muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın ōzel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekeceği" sonucuna varılarak, uyuşmazlık konusu davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir 

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hūküm doğrultusunda davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasına ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasım Încelenmesi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 399
19. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
20. Dava, davacının velayet altındaki oğluna 2022 sayılı Kanun uyarınca engelli maaşı bağlanması amacıyla yaptığıbaşvurunun, Avcılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfiı tarafından reddi üzerine açılmıştır.

21. Olayda, Avcılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı Mütevelli Heyet Kararıyla, davacının oğluna 2022sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanan aylığın, "gelirlerinin yaşlı ve engelli aylıkları için belirlenen 2019 yılı muhtaçlık sınırının üstünde kaldığı" gerekçesiyle kesildiği, davacıtarafindan yeniden engelli aylığı bağlanması istemiyle başvuru yapıldığı, bu başvurunun reddi üzerine Avcılar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın 19/12/2019 tarih ve 1119 sayılı işleminin iptali ve ōdenmeyen engelli aylıklarının ödenmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

22. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294 sayılı Kanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların “kamu tüzel kişisi" olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükūmlerine gōre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak õzel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağı kullanmaları, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir. Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmişüyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfin hem karar hemde yürütme icra organıdır.

Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, bir tūzel kişi olmanın õtesinde õzel hukuk tüzel kişisidir. Zira 3294 sayılıKanun hükümleri de, özellikle vakfın gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farkı bir sonuç öngörmemektedir.
23. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin, 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/06/2022 tarih ve E.2022/21, K.2022/185 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümūnde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Küçükçekmece I. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/06/2022 tarih ve E.2022/21, K.2022/185 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

17/04/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; iptai davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarımdan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacağıhükme bağlanmıştır. İptal davasına konu ediiebilecek işlemler, idari makamların idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhataplarıyönünden cesitli hak ve yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır.

.,,....çalışmaları yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirleri vakfın tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık mūdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim 

Sayfa : 400
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
müdūrü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarmın yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya İlçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden kuruluşu, karar mercii ile faaliyet alanı Kanunla belirlenmişfaaliyet alanı Anayasanın başlangıç kısmı ile 2. maddesinde ifade bulan sosyal devletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Tūrkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararına uygun amaçları olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının, õzel hukuk tüzel kişiliği vannda kamu tüzel kisiliğine de sahip karma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucuna varılmaktadır.ma t ae a oap n rn  aow 
.,..,..Bu durumda, velayet altndaki davacı oğluna  sayıh Kanun hükmü uyarnca bağlanan ancak sonrasıda kesilen egl aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyetinin işleminin, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözüm görevi idari yargıyerine ait olduğu düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/223KARAR NO : 2023/318KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : "Byetta" isimli ilaç ile birlikte reçete edilen kalem iğne bedelinin de õdenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Tüm Eczacı İşverenler SendikasıVekili : Av. Yasemin ABASLI Davah : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Gülçin KIRATLI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, kan şekeri kontrolünü sağlamak amacıyla cilt altına enjekte edilerek kullanılan "Byetta" isimli ilaçla birlikte reçete edilen kalem iğne bedellerinin, ilacın kullanımı için zorunłu olduğu kurum tarafindan karşılanmamasının hastaların tedavisini kısıtladığını, Medula Provizyon Sisteminde uyarı ile karşılaşmaksızın iğne uçlarımı hastalara veren eczacıların ise ekonomik olarak mağdur olduklarını belirterek Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan karşılanması istemiyle 05/12/2016 tarihinde başvuru yapıldığını, bu başvurunun zımnen reddedildiğini ileri sürerek, başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 7. Ídare Mahkemesi 13/11/2019 tarih ve E.2017/1849, K.2019/2596 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş,davacı tarafindan istinaf yoluna başvurulmuştur.

3. Ankara Bōlge Idare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi 23/02/2022 tarih ve E.2020/1963, K.2022/931 sayılı kararı ile, "dava konusu işlemin 5510 sayılı Kanun hükmünün uygulanmasına yönelik bir işlem olduğu anlaşılmış olup, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesi dikkate alındığıda, bakılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargıın (İş Mahkemelerinin) görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, davanın göõrev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esası hakkında karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 401
4. Ankara 7. Ídare Mahkemesi 26/05/2022 tarih ve E.2022/992, K.2022/1150 sayıhı kararı ile, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...dava konusu işlemin 5510 sayılı Kanun hükmünün uygulanmasına yönelik bir işlem olduğu anlaşılmış olup, 5510 sayılıKanun'un 101. maddesi dikkate alındığında, bakılan uyuşmazlığın görüm ve çõzümünün adli yargının (İş Mahkemelerinin) görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönūnden reddine "
5. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Ankara 37. İş Mahkemesi 18/01/2023 tarih ve E.2022/246, K.2023/12 sayılı kararı ile, kurum işleminin iptali talebinin genel düzenleyici işlem sonucunu doğuracak nitelikte olduğu, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli, mahkemelerinin ise görevsiz olduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş ve görevsizlik kararı istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları sövledir:
maGtn,.owb "...işlem tamamen yasa ile SGK ya bırakılmış idari nitelikte düzenleyici bir işlemdir ve bu işlem sonucu kişi bazında değil SUT ta yazılı ödeme koşullarını taşıyan tüm SGK lılar geri ödeme alabileceği gibi sağlık hizmetlerini de belirlenen koşullarda temin etme hakkına sahiptir.

Yasanın verdiği yetki ile SGK hangi ilacın ve tıbbı malzemenin hangi koşullarda kurumca karşılanacağı yada karşılanmayacağı, katkı payı alınıp alınmayacağı gibi konuların anılan yöntem ile belirleme yetkisine sahiptir. Buna göre SGK nın bedelini ödeyeceği ilaç yada tıbbi malzemeyi genel dūzenleyici işlem ile SUT kapsamına alması gerekir. Bu aşamalar sadece idari iş ve islemlerden ibaret olmayıp alanında uzman cok sayıda hekimin incelemesi ve varilan ortak sonuca ulaşmak şeklinde gelişmektedir.
........-...:.......101.maddesinde yazıhı hükümden hareketle 5510 sayılı yasadaki tüm işlemiere ilişkin davaların iş mahkemelerinde adli yargıda görüleceğinin kabulü ise Yargıtay kararlarına ve Uyuşmazlık mahkemesi kararlarına aykırıdır. Yasa sosyal güvenlik mevzuatıkapsamındaki işleri düzenlerken SGK nın bazı görevlerini de düzenlemektedir. SUT kapsamına alınacak ilaç ve tibbi malzemelere dair işlemler ve yapılacak ödemeler ile ilgili yasada düzenleme yer almakta ise de bu düzenlemeler tamamen idari iş niteliğindedir.Dolayısıyla genel ve kapsayıcı anlam ifade eden SUT kapsamına alınma ya da alınmama işleminin idari iş olduğunda şüphe bulunmamaktadır. Bireysel olarak ilgililerin ilaç bedelinin ödenmemesine ilişkin işlem iptalleri sigortalı ile SGK arasında ortaya çıkan bir uyuşmazlık niteliğinde olup adli yargı yerinde görülmektedir. Bu davalarda kişi bazında sağlık açısından bireysel değerlendirme yapılmakta ve kurumun işleminin hukuka uygunluğu denetlenmektedir ve verilen karar sonucu sadece sigortalıyı ilgilendirmektedir. Her ne kadar sigortalı ile ilgili kurumun yaptığı işlem dayanağı SUT olarak gösterilse de bu davalarda mahkemelerin verdiği kararlar SUT ta genel anlamda herkese uygulanacak sonuç doğurmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin verdiği bazı kararlarda adli yargının görevli olduğu belirtildiğinde de iş mahkemelerinin görevli olduğu sonucu ortaya çıkmaz. Örneğin 5510 sayılı yasada düzenlenen sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları ile SGK arasında meydana gelen anlaşmazhıklar bakımından adli yargı görevli ise de davalara işmahkemelerinde değil genel mahkemelerde ve çoğunlukla da Asliye Hukuk Mahkemelerinde bakılmaktadır. Nitekim dosya içinde bulunan eczacıların aynı konu ile ilgili iğne ucu bedelinin ödenmemesine dair işleme yönelik davalar Asliye Hukuk mahkemesinde görülmektedir.

(Davacı õn inceleme duruşmasında taleplerinin işlem iptali olup, SUT da düzenlemesine yönelik olmadığını ifade etse de,kuruma yapılan 05.12.2016 tarihli başvuru incelendiğinde açıkça SUT 3.3.5 maddesinden bahsedilerek ödeme yapılması istenilmiş ise de; ilgili madde de insülin kalem uçlarından bahsedildiği, dava konusu byetta adlı ilacın insülin tedavisinden önceki aşamada kullanılan kan şekerinin kontrolünü sağlayan ilaç olduğu, davacı beyanından anlaşılmaktadır. Bu durumda kurumun SUT daki düzenlemesinde yer almayan õdemenin yapılması davaci yanca istenilmektedir. Bu ise ancak ilgili konu bakımından SUT da düzenleme yapılmasınıgerektirmektedir. Sonuçta davacının talebi genel sonuç doğuracak işlem yapılmasına yönelik talepten ibarettir. Bu durumda kurumun yaptığı yada yapması istenilen işin genel düzenleyici işlem niteliğinde olduğu, bu bakımdan başvuruya süresinde cevap verilmemesi nedeniyle reddedilmiş sayılmasına ilişkin talebin idari işlem niteliğinde olduğu, davaya idare mahkemesinde bakılması gerektiği ortadadır. Davacı sendikanın talebi de somut bir reçete yada sigortalı işlemine yönelik değil genel bir düzenleyici işlemin karsılanmamasına iliskindir.

cYntaY.GttaY,lowb Uyuşmazlık mahkemesinin 18.10.2021 tarih 2021/457 esas 2021/494 sayılı kararında, sağlık sektöründe üretici ithalatçı olan tibbi malzeme tedarikçisi olana firmanın kuruma karşı açtığı tibbi malzeme ile ilgili SUT düzenlemesi bakımından talepte bulunduğu,idare mahkemesi ve adli yargı mahkemesi arasında olumlu görev uyuşmazlığı çıktığı, mahkemenin yaptığı değerlendirmede davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği, 31.01.2022 tarih 2021/615 esas 2022/3 karar sayılı dosyada da yine ilaç üreticisi bir firmanın kuruma karşı açtığı davada ilacın geri õdeme listesine alınmasına dair talep bakımından olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığı, benzer gerekçelerle uyuşmazlık mahkemesinin 5510 sy 101 madde gereği adiı yargının görevli olduğunu belirttiği anlaşılmakta ise de; yukarıda açıklandığıüzere 5510 sy 101 maddesi yasada yer alan tüm düzenlemeler ile ilgili davaların adli yargıda yada iş mahkemelerinde görüleceği şeklinde yorumlanamaz. Eldeki dosya bakımından genel idari düzenleyici işlem sonucunu doğuracak kurum işleminin iptali kararıverilmesi istenilmektedir. Böyle bir karar verildiğinde kurum herkes için genel nitelikte ilacın iğne uçlarının bedelini ödemek zorunda kalacaktır. Adlı yargı yerinde genel düzenleyici işlem yapma sonucuna doğuracak karar verilemez ve iş tamamen idari yargı alanınıilgilendirmektedir. Benzer talepler ile ilgili verilen kararlarda örneğin BAM 11 HD nin 10.06.2021 tarih 2021/907 esas 1066 karar,yargıtay 10 HD nin 03.03.2022 tarih 2021/8482 esas 2022/2996 karar sayılı ilamlarında da paralel yorumlar yapılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin neler olduğu sayılmıştır. Maddenin uyuşmazlığa ilişkin kısımları şöyledir:
..,.,..kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş

Sayfa : 402
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri şunlardır:
f) Yukarıdaki bentler gereğince sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki tıbbîsarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti sūresi sonrası bakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri.
(Değişik fikra: 6/2/2014-6518/81 md.) Kurum, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile (f)bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanim sürelerini, ödeme usul ve esaslarını Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünün alınması (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki araç ve gereçlerin miktarını, standartlarıni, sağlanmasını,uygulanmasıni, kullanma sürelerini ve garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesi hususlarını kapsar. Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararası tūzel kişilerle işbirliği yapabilir. Komisyonların çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.
(Değişik fikra: 6/2/2014-6518/81 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığıve Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
8. Kanun'un 64. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri sayılmıştır.
9. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin õdenecek bedellerinin belirlenmesi" başlıklı 72. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 17/4/2008-5754/44 md.) 65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca õdenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tip eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağhk hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağhk hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkilidir.
(Değişik ikinci fikra: 21/5/2013-6486/3 md.) Komisyon; Bakanlık, Maliye, Sağlık ve Kalkınma bakanlıkları, Hazine Müsteşarlığı, üniversite sağlık hizmeti sunucuları ile õzel sağlık hizmeti sunucularını temsilen Bakanlıkça belirlenecek birer üye ve Kurumu temsilen iki üye olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur. Komisyon kararlarını salt çoğunluk ile alır. Komisyon kararlarıResmî Gazete'de yayımlanır. Komisyonca gerekli görülen hâllerde sağlık hizmetlerinin türlerine göre birden fazla alt komisyon kurulabilir. Komisyonun sekretarya işlemleri Kurumca yerine getirilir.

Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuna iştirak edenlere, ayda iki defadan fazla olmamak üzere katıldıkları her toplantıgünü için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılarak bulunacak tutarı üzerinden toplantı ūcreti ödenir. Komisyon çalışmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir.

(Değişik dördüncü fikra: 17/4/2008-5754/44 md.) Kurum, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile dernek, vakıf, federasyon,konfederasyon ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşlerini alabilir.

Sağlık Hizmetieri Fiyatlandırma Komisyonunun çalışmasına, görev ve yetkileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Komisyon üyesi kurumların görüşleri alınarak Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
(Ek fikra: 10/9/2014-6552/48 md.) Bu maddenin üçüncü fikrasında belirtilenler hariç olmak üzere 63 üncü maddede belirtilen komisyonlara iştirak edenler ile bilimsel ve akademik nitelikleri dikkate alınarak Kurum tarafından bilimsel nitelikli komisyonlarda veya tibbi inceleme, tibbi değerlendirme, tıbbi uygunluk onayı verme gibi iş ve işlemlerle ilgili yürütülen çalışmalarda; üniversitelerden gōrevlendirilen öğretim ūyelerine, kamu ve õzel sağlık kurum ve kuruluşlarından gōrevlendirilen tabip, diş tabibi ve eczacılara (6.500)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere õdeme yapılır. Bu ödemenin usul, esas ve miktarı ile diğer hususlar Kurum ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir."
10. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıkhı 73. maddesi şöyledir:"(Değișik: 17/4/2008-5754/45 md.)

Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.
Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüoldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularımın giderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.(1) Bu tavan dahilinde almnabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak (...)(2) 60 incı maddenin birinci fikrasının (c) bendinin (4),(6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlū oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fikraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret almamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacı fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uvgulanmaz ve bu fikra kapsamında değerlendirilmez.

.-.sağladıkları sağhık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükūmlū olduğu kişilerden ilave ücret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (…) (Ek cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafindan mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını, diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 403
ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum bu fikra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.

Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati õneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükūmlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildiririer. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarını artıramazlar.
Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.
Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir.Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.
Kurum, bu Kanunun birinci fikrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürübedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürübedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sõzleşmede belirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katılım payları dışıda ayrıca bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıca fatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir.

Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi veya 2330 sayıh Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlüortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/20166745/61 md.) 3713 sayıh Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafından yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayıhı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar.(Ek fikra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir.
(Ek fikra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tıbbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarımı geçmemek üzere işlem ūcreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına gõre farklılaştırabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.

Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
11. Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararımı veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasına ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


Sayfa : 404
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacı sendika tarafindan, kan şekeri kontrolünü sağlamak amacıyla cilt altına enjekte edilerek kullanılan "Byetta"isimli ilaç ile birlikte reçete edilen kalem iğne bedellerinin de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan karşılanması istemiyle yapılan 05/12/2016 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

15, Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu cekişmesizdir. Dava konusu işlem, davalı idare tarafindan tek yanlı irade beyanıile kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olmasına karşın, işlemin yasal dayanağını 5510 sayıh Kanun oluşturmaktadır.
16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu işlemin "Byetta"isimli ilaç ile birlikte reçete edilen kalem iğne bedellerinin de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan karşılanması istemiyle yapılan 05/12/2016 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin olduğu, bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan düzenleyici işlemlerde yer aldığı gözetildiğinde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın,Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 37. İş Mahkemesinin 18/01/2023 tarih ve E.2022/246,K.2023/12 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 37. İs Mahkemesinin 18/01/2023 tarih ve E.2022/246, K.2023/12 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ ile Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyūp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, "Byetta" isimli ilaç ile birlikte reçete edilen kalem iğne bedelinin de ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüsözlemelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla gõrevli olduğu kurala bağlanmıştır.

İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklanndan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.Ídare, idare hukuku alanında kamu gūcüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında,idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hūkümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemin davalı idare tarafından tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu görūşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Nilgün TAŞ
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 405
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/224KARAR NO : 2023/441KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : 375 sayılı KHK'nın Geçici 23. maddesi kapsamında sürekli işçi kadrosunda görev yapan davacının, davalı idarenin resen imzaladığı toplu iş sözleşmesiyle sendikaya üye olduğunu, maaş farkı almadığı gerekçesiyle yaptığı başvurusunun reddedilmesi üzerine,geriye dönük haklarının ve eksik ödemelerinin ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: N.U.
Davah : Adalet BakanlığıVekili : Av. İnanç ZENGİN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, İstanbul Anadolu Adliyesi bünyesinde 696 sayılı KHK'nın 127. maddesi ve 375 sayılı KHK'nın Geçici 23.maddesi uyarınca sürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görev yapan davacının; Türkiye KoO.tif, Ticaret, Eğitim ve Büro İşçileri, Koop-İş, Sendikasına 27/08/2021 tarihinde üye olmasına rağmen, geçmişe dönük olarak toplu sözleşme maaş farkınıalamadığından bahisle, yaptığı başvurunun 05/10/2021 tarih ve 2021/20836 sayılı Îstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Mali İşler Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine geriye dönük haklarının ve eksik ödemelerinin ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştir.

2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. İstanbul 5. İdare Mahkemesi 26/10/2022 tarih ve E.2021/1891 sayılı kararı ile, davacının ödenmesini idareden istediği alacağın, davalı idare ile olan iş akdi ile herhangi bir ilişkisi bulunmadıği, davalı idarenin sendika ile toplu iş sözleşmesi yapmışolmasının bu gerçeği ortadan kaldırmadığı, davalı idarenin davacının alacak talebini reddetmesi işleminin idarenin tek yanhı iradesi ile kamu gücüne dayandırılarak yapılan bir işlem olduğu, dolayısıyla davaya konu olan istemin iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan hak iddiasından doğmadığından adli yargı yerinde açılacak alacak davalarına konu edilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davalı idare ile davacı arasındaki ilişki Îş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının parasal haklarına yōnelik talebinin işçi işveren ilişkisi içerisinde yer alan bir özel hukuk ilişkisi olduğu açıktır.

Aksinin kabufü, işverenin salt bir kamu kurułuşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, õzel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınmasısonucunu doğurur.

Belirtilen tūm bu hususlara göre ve Îş Kanunu'nda düzenlenen belirsiz süreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işverenin arasında iş akdinden doğan davanın çözüimünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 21/10/2019 tarihli ve 2019/621 Esas, 2021/695 Karar ve 29/11/2021 tarihli ve 2021/461 E.2021/608 K. sayıli kararlarında da benzer hususlar vurgulanmıştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davacının toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan maaş farkı alacağı talebine ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.


Sayfa : 406
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
".Davacının işveren idare ile imzaladığı hizmet sõzleşmesi uyarınca işçi olarak görev yaptığı dikkate alındığında aralarıdaki iş ilişkisinin, İş Kanununa tâbi hizmet sözleşmesine dayanması nedeniyle özel hukuk ilişkisi olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacının maaş farkıa yõnelik talebinin davalı işveren tarafından reddedilmesine ilişkin işlem özel hukuk ilişkisi kapsamında tesis edilen bir işlem olduğundan ve davacının tazminini istediği geçmişe yönelik maaş farkı davalı işveren ile davacının sonradan ūyesi olduğu işçi sendikası arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin yorumundan kaynaklandığından, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 79. maddesi uyarınca bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlığın iş mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, işbu davanın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği düşünülmektedir. "
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduklarıkamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikieri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir..."
9. 24/12/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127. maddesi ile 375 sayılıKanun Hūkmünde Kararnameye eklenen Geçici 23. madde ile Kamu Kurumlarında çalışan taşeron işçilerin kadroya alınmasına ilişkin düzenleme yapılmış, kapsamı ve şartları belirlenmiştir. Anılan madde hükmū şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (1), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim., sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı,gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sōzleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a)657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlarıtaşımak,
b)Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c)Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılıbeyanda bulunmak,
ε) En son çalıştığı idare ile daha õnce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşryanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara gõre yapılacak yazılı ve/veya sõzlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. "
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile gõreviendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

B) Sõzleşmeli personel:
Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan õnemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sõzleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.)
Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerie yazılmış arşiv kayıtlarını değerlendirenlerin mütercimlerin;tercümanların; Millı Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (...)(2) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tıp Müessesesi uzmanlarının;

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 407
Devlet Konservatuvarları sanatçı õğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sõzleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sõzleşmesi esaslarına aykırıhareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sõzleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde (...)(1) sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fikra kapsamında istihdam edilebilir.
(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Özelleştirme uygulamaları sebebiyle işakitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fikra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığıalmaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartlarıve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Cumhurbaşkanınca belirienir.

(Ek fikra: 5/7/1991 - KHK-433/1 md.; Mülga: 27/12/1991 - KHK-475/11 md.)
C) (Mülga: 20/11/2017 - KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.)
D) İsciler:
...gereğince tahsis edilen sūrekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sõzleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir.Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz."
11. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sõzleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartlan ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu Kanun, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenieri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar"
12. "Tanımlar" başlıklı 2. maddesi şōyledir 
"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgūtlendiği birime işyeri denir.(..) İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.'
13. "Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan işsözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir. Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme)yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esashı nedene dayahı zincirleme iş sözleşmeleri,belirli süreli olma õzelliğini korurlar." hükmūne yer verilmiştir.

14. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sōzleşmesi Kanunu'nun "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 79. maddesi şōyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar iş davalarına bakmakla görevli ve yetkili mahkemelerde görülür.Ancak yedinci ila on birinci bölümlerin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar için, görevli makamın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir."
15. "Diğer Kanunların Uygulanması" başlıklı 80. maddesinin 2. fikrası şöyledir:
(1) Kuruluşlar hakkında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 4721 sayılı Kanun ile 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılıDernekler Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır 
(2) Toplu iş sözleşmeleri hakkında, bu Kanunda hüküm olmayan hâllerde 4721 sayılı Kanun ve 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılıTürk Borçlar Kanunu ile iş sözleşmesini düzenleyen diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
(3) Bu Kanunda aksi öngörülmedikçe, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin tebligat 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı gõrev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması

Sayfa : 408
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, İstanbul Anadolu Adliyesinde 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzeniemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 127. maddesi ile eklenen geçici 23. madde uyarınca sürekli işçi kadrosunda güvenlik gõrevlisi olarak görev yapan davacının, Türkiye KoO.tif, Ticaret, Eğitim ve Büro İşçileri, Koop-İş, Sendikasına 27/08/2021 tarihinde üye olmasına karşın, geçmişe yönelik olarak toplu sözleşme maaş farkını alamadığından bahisle söz konusu farkın õdenmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Mâli İşler Müdürlüğünün 05/10/2021 tarih ve 2021/20836 Muh sayılı işleminin iptali ile geriye dönük haklarının ve eksik ödemelerin tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
19. Dava dosyasının incelenmesinden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında BazıDüzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 127. maddesi ile eklenen geçici 23. madde uyarınca İstanbul Anadolu Adliyesinde sürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görev yapan davacı tarafindan, tarihsiz dilekçe ile Türkiye KoO.tif, Ticaret, Eğitim ve Büro İşçileri, Koop-İş Sendikasına 27/08/2021 tarihinde üye olduğu belirtilerek, üye olmadığı dōnemlerde geçmişe yönelik olarak toplu sözleşme maaş farkını alamadığından söz konusu farkın ōdenmesi için Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan başvurunun; Bakanlık ile Türkiye KoO.tif, Ticaret, Eğitim ve Büro İşçileri ,Koop-İş, Sendikası arasında 27/08/2021 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesinin 3. maddesinin (b) bendinde ; "Bu toplu iş sözleşmesinden taraf sendika üyesi işçiler yararlanırlar, Bu toplu iş sözleşmesinden, imza tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra sendikaya üye olanlar ise üyeliklerinin sendikaca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanırlar." kuralına yer verildiğinden, önceki dönemi üyeliği ilgili sendikaya toplu iş sözleşmesinin imzalandığı tarih olan 26/09/2021 tarihinden önceki dönemi kapsayan malî haklardan yararlanmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine davacı tarafından Adalet Bakanlığı'na karşı bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

20. Mevzuat hükümleri ve somut olgu birlikte irdelendiğinde, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. Maddesine göre 4857sayılı İş Kanunu'na veya 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sõzleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuki uyuşmazlıkların ve 6356 sayıh Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 79. maddesine göre anılan Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile İstanbul 5.İdare Mahkemesinin 26/10/2022 tarih ve E.2021/1891 sayılı görevlilik kararımın kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 26/10/2022 tarih ve E.2021/1891 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Úye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Ali

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/226KARAR NO : 2023/416KARAR TR : 19/06/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 409
ÖzET: Davacı ile dava dışı kiraya veren arasında, noterlikçe düzenleme şeklinde tanzim edilen taşınmaz kira sözleşmesinin tapuya şerh edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin Tapu Müdürlüğü işleminin iptali ve taşınmazın tapu kayıtları üzerine kira sözleşmesinin şerhine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : P. Otelcilik Turizm Înşaat A. $.

Vekili : Av. Selahattin AYDIN 
Davali : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü- Beyoğlu Tapu Müdürlüğü
Vekili : Av. Arif Vahit HARMANTEPE 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi Kocatepe Mahallesi Taksim ve Feridiye mevkiinde bulunan, tapunun 47 pafta 517ada ve 1 parsel sayılı taşnmaz ve üzerindeki binanın tamaminın Z.T. adıa kayıthı olduğunu, Z.T. ile müvekkili şirket arasında iş bu taşınmaz üzerindeki binaya ilişkin olarak Beyoğlu 19. Noterliğinde 03/06/2015 tarih ve 06464 yevmiye sayılı "Düzenleme Şeklinde Kira Sözleşmesi" akdedildiğini, sözleşme süresinin yirmi yıl olduğunu, Sözleşmenin "Özel Koşullar" kısmında "Taraflardan her hangi biri işbu kira sözleşmesini İlgili Tapu Sicil Müdürlüğü'ne müracaatla şerh ettirmeye yetkilidir." hükmünün yer aldığını, müvekkil şirketin kira sözleşmesinin tapuya şerhi için kanuna ve sözleşme hükümlerine istinaden taşınmazın bağlı bulunduğu Beyoğlu Tapu Müdürlüğüne başvurduğunu, bu başvurunun Beyoğlu Tapu Müdürlüğünün 12.07.2021 tarihli, 9521 yevmiye numarali, 35275230-105[105]-1816164sayılı kararıyla, "..Kira Sözleşmesinde kira bedelinin Amerikan Doları cinsinden belirtildiği ve TL cinsinden belirtilmediği..."gerekçesiyle reddedildiğini, buna dayanak olarak 13.09.2018 tarih 30534 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 85 Sayılı Kararın, 16.11.2018 tarih 30597 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2008~32/34)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin (Tebliğ No:2018-32/52), Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih 23294678010.07.02-E.2735951 sayılı talimat yazısının ilgili hükümlerinin gösterildiğini; oysa sōzleşme yapıldığı tarihte döviz cinsi üzerinden kira bedeli belirlenmesini ve döviz cinsi üzerinden yapılan kira sözleşmesinin tapuya şerhine dair hükümü yasaklayan her hangi bir kural bulunmadığını, davanın daha sonra açılmış olmasının söz konusu işleme o işlemin gerçekleştirildiği tarihteki hükümlerin uygulanmasına engel olmayacağını, uyuşmazlığa konu kira sözleşmesinin 03/06/2015 tarihinde akdedildiğini, Tapu Müdürlüğünün şerh başvurusu talebini reddetmesinde gerekçe olarak gösterdiği Karar, Tebliğ ve TKGM talimat yazısının ise 2018 yılı sonrasına ilişkin olduğunu,olayda sözleşme serbesti ve kazanılmış hakkın söz konusu olduğunu ifade ederek; Beyoğlu Tapu Müdūrlüğünün 12.07.2021 tarih 9521yevmiye numaralı 35275230-105[ 105]-1816164 sayılı red kararının kaldırıImasına; İstanbul Îli Beyoğlu Îlçesi Kocatepe Mahallesi Taksim ve Feridiye mevkiinde vaki ve kain, tapunun 47 pafta 517 ada ve 1 numaralı parsel sayılı taşınmazın tapu kayıtları üzerine kira sözleşmesinin şerhine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/09/2021 tarih ve E.2021/230, K.2021/313 sayı ile, gõrevli ve yetkili mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile davanın usulden reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi 07/12/2021 tarih ve E.2021/2838, K.2021/2039 sayi ile, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna karar vermiş ve dosya mahkemesine iade edilmiştir.

3. İstanbul 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/06/2022 tarih ve E.2022/30, K.2022/376 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

4. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi 05/12/2022 tarih ve E.2022/3369, K.2022/2434 sayı ile, uyuşmazlığın çõzümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olayda, davacı tarafça, davacı (kiracı) ile dava dışı (kiralayan) Z.T. arasında akdedilen kira sōzleşmesinin, tapuya şerh edilmesine ilişkin talebin davah Tapu müdüriüğünce reddedilmesi nedeniyle idare tarafindan verilen red kararının kaldırılmasının istendiği, bu şekilde uyuşmazhığın Tapu müdürlüğünce yapılan idari işlemin kaldırılması/iptali talebine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu, bu nedenle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği halde, Mahkemece davanın yazılıolduğu şekilde esastan reddine karar verilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır."
5. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. İstanbul 8. Îdare Mahkemesi 16/02/2023 tarih ve E.2023/249 sayı ile, davanın çõzüm yerinin adli yargı olduğu gerekçesiyle,2247 sayıl Kanun'un 19. maddesi uyarıca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...aktarılan mevzuat kapsamında tapu siciline tescil sonucunda oluşacak kat mülkiyeti ile ilgili olarak tarafların yazılımuvafakatları dışında tapu sicilinde yapılacak herhangi bir değişikliğin mahkemenin bu konuda bir karar vermesine bağlı olduğu, tapu 

Sayfa : 410
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
kayıtları üzerinde tescil, terkin ve tashih gibi işlemlere ilişkin davaların görüm ve çözümünde ise adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu tartışmasızdır.

Olayda; iptali istenilen işlem her ne kadar Beyoğlu Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü tarafından tesis edilmekle birlikte, netice itibariyle tapu sicilinin değiştirilmesi (kira sözleşmesinin şerh edilmesi) talebini içeren mevcut uyuşmazlığın, Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümlerine gōre görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 16/11/2018 tarih 30597 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/52)'in ilgili kısımları şöyledir:
"MADDE 1 - 28/2/2008 tarihli ve 26801 sayıhı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)'in 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 8
(2) Türkiye'de yerleşik kişiler kendi aralarında akdedecekleri; konusu yurt içinde yer alan gayrimenkuller olan, konut ve çatılıiş yeri dâhil gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sōzleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlūlüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramazlar 

(28) Bu madde uyarınca sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkün olmayan sözleşmelerde yer alan bedeller 32 sayıh Kararın Geçici 8 inci maddesi kapsamında Tūrk parası olarak taraflarca yeniden belirlenirken mutabakata varılamazsa; akdedilen sözleşmelerde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller, söz konusu bedellerin 2/1/2018 tarihinde belirlenen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru kullanılarak hesaplanan Türk parası cinsinden karşılığının 2/1/2018 tarihinden bedellerin yeniden belirlendiği tarihe kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması suretiyle belirlenir.

32 sayılı Kararın Geçici 8 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce akdedilen konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller bu fikranın ilk paragrafina göre iki yıllık süre için Türk parası olarak belirlenir.Ancak, Türk parası olarak belirlemenin yapıldığı kira yılının sonundan itibaren bir yıl geçerli olmak üzere; anılan paragraf uyarınca Türk parası olarak belirlenen kira bedeli, taraflarca belirlenirken mutabakata varlamazsa, belirleme tarihinden belirlemenin yapıldığı kira yılımın sonuna kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir. Bir sonraki kira yılı Türk parası cinsinden kira bedeli ise, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, önceki kira yılında geçerli olan kira bedelinin Türkiye Îstatistik Kurumunun belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir ve belirlenen Türk parası cinsinden kira bedeli bu fikrada belirtilen iki yıllık sürenin sonuna kadar geçerli olur.

Bu madde uyarınca sözleşme bedeli ve bu sõzleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükūmlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkün olmayan sözleşmelerde tahsili yapılmış veya gecikmiş alacakiar ile gayrimenkul kira sözleşmeleri kapsamında verilen depozitolar ve sözleşmelerin ifası kapsamında dolaşıma girmiş kıymetli evraklar için bu fikra hükmüuygulanmaz."
8. 13/09/2018 tarih 30534 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yayımı tarihinde yürürlüğe giren Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, 32 Sayıh Karar'ın 4. maddesine g bendi ve Karar'a Geçici 8. Madde eklenmiştir. Belirtilen düzenlemeler şōyledir:
"g) Türkiye'de yerleşik kişilerin, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, kendi aralarında menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve E. sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümłülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz 
Geçici Madde 8: Bu Kararın 4 üncü maddesinin (g) bendinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde, söz konusu bentte belirtilen ve daha önce akdedilmiş yürürlükteki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırımış bulunan bedeller, Bakanlıkça belirlenen haller dışında; Türk parası olarak taraflarca yeniden belirlenir."
9. Türk Borçlar Kanunu'nun 299. maddeyle başlayan Dördüncü Bölümü'nde "Kira Sözleşmesi" konusuna yer verilmiştir. Bu bölümde bulunan "c. Tapu siciline şerh" başlıklı 312. madde hükmü şöyledir:
"Taşınmaz kiralarında, sözleşmeyle kiracının kiracıhık hakkının tapu siciline şerhi kararlaştırılabilir."
10. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun Üçüncü Kısım, Îkinci Bölümünde "Tapu Sicili" konusu düzenlenmiştir. Başlık altında, Kanun'un997. maddesi şõyledir:
"Tasınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Cwb Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.Sicilin õrneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.'
11. Kanun'un "2. Şerhler - a. Kişisel haklarda" başlıkhı 1009. maddesi şōyledir:
"Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, õnalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerhedilebilir.
Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir."
12. Kanun'un "2. Yetkinin ve sebebin belirlenmesi" başlıklı 1015. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 411
"Tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlıdır.

İstemde bulunan kimse, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olur.

Hukukî sebebin belgelenmesi, bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatı suretiyle olur."
13. Kanun'un "3. Belgelerin tamamlanması" başlıklı 1016. maddesi şöyledir:
" Tasarruf yetkisine ve hukukî sebebe ilişkin belgeler tamam değilse istem reddedilir.
Bununla birlikte, hukukî sebebe ilişkin belgeler tamam olmasına rağmen, tasarruf yetkisini belirten belgenin tamamlanması gereken hâllerde, malikin rızası veya hâkimin kararıyla geçici tescil şerhi verilebilir."
14. Kanun'un "III. Düzeltme" başlklı 1027. maddesi şöyledir:
"İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla dūzeltebilir.
Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen düzeltir."
15. 04/07/2018 günlü ve 30468 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanan 477 sayılı Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 1.maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce,bu Kanun Hükmünde Kararname ile değişiklik yapılan kanunların ilgili maddeleri gereğince yürürlüğe konulmuş olan tüzükler,nizamnameler, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikler ile diğer işlemler yürürlükten kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdürür." düzenlemesi getirilmiştir.

16. 4721 sayılı Kanun'un 913, 997, 998, 1000, 1012 ve 1017. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan ve anılan KHK hüküm gereğince uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan Tapu Sicil Tüzüğü'nün, "İstemin reddedilmesi" başlıklı 26. maddesi şöyledir:
" (1) Mevzuat ve bu Tüzükte yer alan hükümlere uygun olmayan ve 4721 sayılı Kanunun 1011 inci maddesine göre geçici tescil şerhine de imkân bulunmayan istemler geciktirilmeden, gerekçesi, itiraz yeri ve süresi de belirtilmek suretiyle reddedilir.
(2) Ret kararının varlığı, tarih ve yevmiye numarası esas alınarak kütüğün beyanlar sütununda belirtilir. İstemin reddi halinde,ret gerekçesi giderilmeden reddin konusu tapu işlemi yapılamaz.

(3) Ret kararı, istem sahibine elden veya 11/2/1959 tarih ve 7201 sayıl Tebligat Kanunu hükümlerine göre teblig edilir.
(4) Ret kararına, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde müdürlüğün bağlı bulunduğu bölge müdürlüğüne, bölge mūdürlüğünün kararına karşı da tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Genel Müdürlüğe itiraz edilebilir."
17. Aynı Tüzüğün “Kaydın değiştirilmesi" başlıklı 72. maddesi şöyledir:
" (1) Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.
(2) Tapu sicilindeki değişiklikler, ūzerinin kırmızı mürekkepli kalemle çizilip, değişiklik tarih ve yevmiye numarasıyla yeni kaydın yazılması suretiyle yapılır.

(3) Önceki kayıt bir harfle yazılı ise, değişiklikte de aynı harf kullanılır.
(4) Rehinli alacağın kısmen ödenmesi veya rehnin miktar, faiz, derece, süre gibi unsurlarında yapılacak değişiklikler,düşünceler sütununda ilgili rehnin harfi kullanılmak suretiyle belirtilir."
şöyledir:
18. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesi 
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sõzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.(3)

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.) "
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 

Sayfa : 412
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
20. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, davacı ile dava dışı kiraya veren arasında, noterlikçe düzenleme şeklinde tanzim edilen taşınmaz kira sözleşmesinin,sōzleşmenin içeriğinde yer verilen õzel koşul kapsamında tapuya şerh edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin Tapu Müdürlüğü işleminin iptali ve taşınmazın tapu kayıtları üzerine kira sözleşmesinin şerhine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
22. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul fli Beyoğlu İlçesi Kocatepe Mahallesi Taksim ve Feridiye mevkinde bulunan tapunun 47 pafta 517 ada ve 1 parsel sayılı taşınmaz ve üzerindeki binanın tamamının dava dışı Z.T. adına kayıtlı olduğu, Z.T. ile davacı şirket arasında anılan taşınmaz üzerindeki binaya ilişkin olarak Beyoğlu Noterliğinde Düzenleme Şeklinde Kira Sözleşmesi akdedildiği; bu sözleşme incelendiğinde, belirtilen taşınmazın kiralayanının dava dışı Z.T., kiracınım ise davacı şirket ve süresinin yirmi yıl olduğu, kira bedelinin taraflarca aylık 3.000, yıllık 36.000 Amerikan Doları olarak belirlendiği, sözleşmenin özel koşullar kısmında, taraflardan her birinin kira sözleşmesini Tapu Sicil Müdürlüğüne müracaatla şerh ettirmeye yetkili olduğunun kararlaştırıldığının görüldüğü; davacışirketin kira sōzleşmesinin tapuya şerhi için taşınmazın bağlı bulunduğu Beyoğlu Tapu Müdürlüğüne 28/06/2021 tarih ve 12796 sayı ile başvurduğu, başvurunun Beyoğlu Tapu Müdürlüğünün 12/07/2021 tarihli, 9521 yevmiye numaralı kararıyla ve ibraz edilen kira sözleşmesinin yabancı para cinsinden belirlenmesi sebebiyle talebin, 16/11/2018 tarih 30597 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 8. maddesinin 2. fikrası,13/09/2018 tarih 30534 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığıın 18/09/2018 tarih 23294678-010.07.02E.2735951 sayılı talimat gereği reddine karar verildiği ve bunun üzerine davacı şirket tarafından bakılan davaların açıldığı anlaşılmıştır.
23. Somut olayda, davacıın Türk Borçlar Kanunu uyarınca akdedilmiş kira sözleşmesindeki ōzel hüküm kapsamında, tapu kaydında tescil sonucunu doğuracak bir başvuruda bulunduğu, bu bağlamda dava öncesinde 4721 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanmış olan Tapu Sicil Tüzüğündeki hükümler doğrultusunda taşınmazın bağlı olduğu Tapu Müdürlüğüne yapılan başvurunun ve idarece talebin reddedilmesinin 2577 sayılı Kanundaki anlamıyla idari işlem niteliğinde sayılamayacağı ve ortada idari yargı yetkisi dahilinde bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu haliyle uyuşmazlığın Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu hükūmlerine göre adli yargı yerinde çözümünün gerektiği sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesinin 05/12/2022 tarih ve E.2022/3369, K.2022/2434 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 8. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesinin 05/12/2022 tarih ve E.2022/3369, K.2022/2434 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Ali

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/228KARAR NO : 2023/359KARAR TR : 15/05/2023
ÖzEt : Sistem kullanım anlaşmasında yer alan ceza koşulunun uygulanması suretiyle dūzenlenen fatura bedelinin ihtirazi kayıtla ödenmesi sonrasında adli yargı yerinde açılan davaların lehlerine sonuçlandığı ve istirdadına karar verildiği dolayısıyla, bu miktarın faizine hükmedilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 413
Davaci : B. Enerji Elektrik Üretim Otoprodüktör Grubu A.$.Vekili : Av. Zeynep Handan ÖZCEBE Davalı: Türkiye Elektrik Îletim A.Ş.
Vekili : Av. Erdal ASLAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, sistem kullanım anlaşmasında yer alan ceza koşulunun haksız uygulanarak düzenlenen fatura bedelinin çekince ile õdenmesi sonucunda, Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesine daha önce istirdat davası açtıklarını, 2011/283 esas sayılı dava dosyası ūzerinden yürütülen yargılama devam ederken aynı konu ile ilgili olarak açmış oldukları iki ayrı menfi tespit davasının bu dava dosyası ile birleştirildiğini, birleşen davaların Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2011/283, K.2011/500; Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/160, K.2012/262 sayılı dava dosyaları olduğu, yargılama devam ederken bu dava dosyalarında menfi tespite konu ettikleri meblağı davalı Türkiye Elektrik Üretim A.Ş'ye õdediklerini, söz konusu ödenen bedellerin toplam 3,282.518,75 TL + 359.431,84 TL olduğunu, dava açarlarken davanın menfi tespit davası olması nedeniyle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmadıklarını,mahkemenin davalarını kabul ettiğini, talep edilmeyen toplam 2,024,924,53 TL faiz alacağinın davalıdan tahsil edilmesine karar verilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 22/02/2017 tarih ve E.2014/525, K.2017/145 sayılı kararı ile, İcra Îflas Kanunu'nun 72/7 maddesi gereğince istirdat davalarının ödeme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde açılabileceğini, bunun bir yıllık süre hak düşürücüsüre olup resen gözetilmesi gerektiğini, asıl alacak için uygulanması gereken bu sürenin alacağın fer'i niteliğinde olan faiz alacağıyönünden de uygulanacağını, davada õdemenin 21/06/2011 tarihinde yapıldığını, dolayısıyla faiz alacağı için ise İKK'nın 72/7 maddesi gereğince bir yıllık süre içerisinde davanın açılması gerekeceğini, davanın 09/07/2014 tarihinde açıldığını, dolayısıyla bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmayan davanın reddi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 21/06/2019 tarih ve E.2017/1833, K.2019/999 sayılı kararı ile davanım kısmen kabulüne, 1.597.369,48 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermiş, bu karar davah idare vekilince temyiz edilmiştir.

4. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 27/05/2021 tarih ve E.2021/1107, K.2021/2324 sayılı kararı ile, ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesinin karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 7257 sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği hükme bağlandığıdan Kanun değişikliği kapsamında uyuşmazlık konusu davanın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden istinaf mahkemesi kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının bozulmasının uygun görüldüğünü belirterek, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 20/06/2019 tarih ve E.2017/1933, K.2019/999 sayılı kararının kaldırılıp ilk derece mahkemesi kararının re'sen bozulmasına karar vermiştir.

5. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 17/11/2021 tarih ve E.2021/574, K.2021/711 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davalıvekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

6. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 21/04/2022 tarih ve E.2022/752, K.2022/667 sayılı kararı ile, istinaf dilekçesinin kesin olarak reddine karar vermiştir.

7. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
8. Ankara 7. Ídare Mahkemesi 24/02/2023 tarih ve E.2022/1336 sayılı kararı ile, hukuk yargılamalarında usul hükümlerinde yapılan değişikliklerin derdest davalarda derhal uygulanacağı kuralı bilinmekle beraber, iş bu davanın sistem kullanım aşamasında düzenlenen cezai şarttan doğrudan kaynaklanan bir uyuşmazlık olmadığını, sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şarta ilişkin asıl alacağa konu davanın adli yargıda çözümlenerek karara bağlanmasından sonra, bu alacağa bağlı olan feri nitelikteki faiz alacağına ilişkin olduğunu belirterek, asıl davaya bağlı olan bu davanın adli yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayıh Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için iş bu dosya ile birlikte Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2021/574 sayılı dosyasımahkemesinden temin edildikten sonra dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

Sayfa : 414
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
9. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Kanun'un amacı, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır. "
10. Geçici 4. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kısa dönemde gerekli arz kapasitesinin yeterli bir yedekle oluşturulması amacıyla, 31/12/2015 tarihime kadar ilk defa işletmeye girecek üretim lisansı sahibi tüzel kişilere, aşağıdaki teşvikler sağlanır. Bu sürenin beş yıla kadar uzatılmasına Cumhurbaşkanıyetkilidir."
11. Aynı fikranın (a) bendi şöyledir:
"Üretim tesislerinin, işletmeye giriş tarihlerinden itibaren beş yıl süreyle iletim sistemi sistem kullanım bedellerinden yüzde elli indirim yapılır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞıRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasımın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davalı idare ile imzalanan sistem kullanım anlaşması uyarımca tesis edilen 3.282.518,75 TL ve 359.431,84 TL faturaların õdeme tarihi olan 21/06/2011 tarihinden itibaren işletilecek toplam 2.024.924,53 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yüksek mevduat faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle açılmıştır.

15. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket ile davalı idare arasında 01/04/2005 tarihinde sistem kullanım anlaşmasıimzalandığı, bu anlaşmada maksimum alış kapasitesinin 50 vw, maksimum veriş kapasitesinin ise 70 vw olarak belirlenmesine rağmen,sistem kullanım anlaşmasında belirlenen limitlerin aşılmış olduğundan bahisle sistem kullanım anlaşması uyarınca toplam 3.282.518,75TL'lik ceza faturası düzenlendiği, akabinde 359.431,84 TL tutarında bir faturanın daha düzenlendiği, söz konusu faturalara karşı Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/160 ve Ankara 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/283 sayılı davalarının açıldıği, sõz konusu davaların davacı tarafından aynı konuya ilişkin olarak açılan Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2011/283 sayılıdosyasında birleştiği, bu dava ve birleşen davalar hakkında Ankara 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/07/2013 tarih ve E.2011/283, K.2013/148 sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan temyiz başvurusu sonucunda kararın Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin kararıyla onanarak 11/12/2015 tarihinde kesinleştiği, bu arada söz konusu davalar açıldıktan sonra davacıtarafindan 21/06/2011 tarihinde 3.282.518,75 TL'lik ceza faturası ve 359.431,84 TL ceza faturasının ihtirazı kayıtla Ödendiği ve söz konusu yargılamalar devam ederken ödenen faturalara ilişkin 2.024.924,53 TL faizin ödenmesi istemiyle iş bu davanın açıldığıanlaşılmıştır.

16. Kamu idareleri, görmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerini yürütürken hukuka uygun biçimde hareket etmek zorunda olup, hukuka aykırı işlem veya eylemlerden dolayı kişilerin uğradıkları zararları Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca tazmin etmek zorundadırlar.

17. Faiz, hukuki niteliği itibarıyla alacaklının talep etmeye yetkili olduğu bir miktar parayı kullanmaktan belirli bir süre mahrum kalması nedeniyle, mahrum kaldığı zaman içinde meydana gelen zararına karşılık kendisine ödenmesi gereken ve asıl alacağa bağlı fer'i bir haktır. Talep etmeye yetkili olduğu bir miktar parayı kullanmaktan mahrum kalan ilgili mahrum kaldığı süre için faiz uygulanmasını isteme hakkına sahip olmakla birlikte, bu kaybın veya dolaylı bir kusurunun bulunması da kural olarak aranmaz. Hukuka aykırı işlem nedeniyle yoksun kalınan maddi hakların karşılanmasının zaman içinde gecikmesi ve bu gecikmeden doğan zararın karşılanması için faiz uygulanması gerekmektedir.

18. Bu durumda hukuk yargılamaiarımda usul hükümlerinde yapılan değişikliklerin derdest davalarda derhal uygulanacağıkuralı bilinmekle beraber iş bu davanın sistem kullanım aşamasında düzenlenen cezai şarttan doğrudan kaynaklanan bir uyuşmazlık olmadığı, sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şarta ilişkin asıl alacağa konu davanın adli yargıda çözūmlenerek karara bağlanmasından sonra, bu alacağa bağlı olan feri nitelikteki faiz alacağına ilişkin olduğu, asıl davaya bağlı olan bu davanın adli yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır 

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 17/11/2021 tarih ve E.2021/574, K.2021/711 sayılı gõrevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 415
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLÎ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17/11/2021 tarih ve E.2021/574, K.2021/711 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/229KARAR NO : 2023/314KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülerek yapılan BAşVURUNUN, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÎ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 

Giderilmesi İsteminde 

Bulunan : R. Gida Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Tevfik Fatih DİNÇER 
Karşı Taraf : (Adli Yargı) Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
(İdari Yargı) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

I. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Bursa Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğünün 13/06/2022 tarih ve 00011719571sayılı yazısı ile, yabancı uyruklu 11 kişiyi izinsiz çalıştırdığının tespit edildiğinden bahisle, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'nun 6. maddesinin ikinci fikrasına aykırı davranması nedeniyle, davacı şirket adına 6735 sayılı Kanun'un 23. maddesinin beşinci fikrasının (b) bendi uyarınca 176.726 TL idari para cezası verildiği davacıya bildirilmiş, davacı şirket tarafindan, Bursa Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğünce verilen 13/06/2022 tarih ve 00011719571 sayılı cezanın iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunulmuştur.
B. Yargılama Aşamaları
2. Bursa 2. Sulh Ceza Hâkimliği 22/09/2022 tarih ve D.İş.2022/5919 sayılı kararı ile, itiraz eden tarafindan suç tutanağının aksinin kesin delillerle kanıtlanamadığı, idari yaptırım kararının hukuka uygun olarak verildiği, itirazın yerinde olmadığı gerekçesiyle,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/8-a maddesi uyarınca itirazın reddine karar vermiş, verilen karara taraf vekillerinin itirazı üzerine,Bursa 3. Suih Ceza Hakimliği tarafindan itirazın kesin olarak reddine karar verilmiştir.

II. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
3. Davacı vekili bu kez, şirkete ait işyerinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen 29/03/2022 tarihli tutanakta kayıt dışıyabancı uyruklu işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi üzerine işçi olarak çalıştırdığı kişiler için "sigortalı işe giriş bildirgesi ile 2022/01,02,03,04 aylarima ait asıl/ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerini süresinde Kuruma vermemesi sebebiyle 5510 sayılıKanunu'nun 102. maddesi uyarınca" davacı şirket adına 170.136 TL idari para cezası kesilmesine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Yenişehir Sosyal Güvenlik Merkezinin 09/06/2022 tarih ve 47011019 sayılı işlemi ile anılan işleme vaki itirazın reddine dair 13/06/2022 tarih ve 11 sayılı komisyon kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

Sayfa : 416
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Yargılama Aşamaları
4. Bursa 2. Ídare Mahkemesi 30/09/2022 tarih ve E.2022/936, K.2022/1050 sayılı kararı ile, "...iş yerinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen 29.03.2022 tarihli tutanağa istinaden yabancı uyruklu bazı kişileri kayıtsız çalıştırdığı kabul edilerek davacı şirket hakkında işlem tesis edilmiş ise de; yabancı uyruklu kişilerin Türkçe bilip bilmedikleri, Türkçe biliyor olsalar bile Türkçe metinleri okuyup anlayabilecek kadar yeter derecede Türkçe bilip bilmedikleri ve attıkları imzanın hukuki sonuçlarını bilerek, tutanak içeriğini anlayarak imza atip atmadıklarımın belirsizliği karşısında, anılan tespite istinaden rapor düzenleyen Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafindan; 5510 sayılı Kanun'un atıfta bulunduğu 4857 sayılı Kanun'un kendisine tanıdığı yetki kullanılmak suretiyle tutanakta ismi geçen yabancı uyrukluların bir tercūman eşliğinde ifadelerine başvurularak maddi olayın gerçek boyutunun aydımlatılmaya çalışılması,yabancıların beyanlarına karşılık da davacı şirketin yetkili (kanuni) temsilcisinin ifadelerine başvurularak, işçi ve işveren ifadelerinin karşılaştırılması ve bu ifadeler doğrultusunda varsa ortaya çıkan yeni durumların da araştırılması gerekirken, sadece (maddi durumu yeterince açık ve net olarak ortaya koymayan) denetim tutanağına dayanılarak kanaat oluşturulması eksik bir inceleme oluşturmaktadır.
Bu durumda, davacı şirketi yasal olarak temsile yetkili olanlara savunma hakkı tanınmadan ve tespit tutanağında ismi geçen işçilerin tercüman eşliğinde beyanlarina başvurulmadan Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafindan eksik inceleme ve değerlendirme ile oluşturulan inceleme raporunda getirilen õneri doğrultusunda kesilen dava konusu para cezası işlemlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
IIL. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
5. Davacı vekili, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere idare mahkemesine verdiği dilekçesinde, Bursa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 22/09/2022 tarih ve D.İş.2022/5919 sayılı kararı ile, Bursa 2. Ídare Mahkemesinin 30/09/2022 tarih ve E.2022/936,K.2022/i050 sayılı kararlarının birbiri ile çeliştiği, hakkın yerine getirilmesinin imkansız olduğu, bu nedenle kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürerek, Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.

6. Dilekçe içeriği ile dilekçeye ekli karar suretleri incelendiğinde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Danıştay Başsavcısının görüşlerinin alınmasına gerek görülmemiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
7. 2247 sayıh Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şōyledir:
"Uyuşmazhk Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesiņ olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
8. Kanun'un 24. maddesi şöyledir 
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982-2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018-KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini isteyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığını çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kuralları uygulanır."
9. Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıkl 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri õnce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında;
Raportör- Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da õngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
11. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için;
a) Uyuşmazlık yaratan hükūmlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararım da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması
e)Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

12. Hükūm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; söz konusu kararların konusunun yani dava konusu işlemlerin farklı olduğu ve davalıların ayrı kamu tüzel kişiliğe haiz kurumlar olduğu görülmüş olup, talebin 2247 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı anlaşılmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 417
13. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde õngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDINE,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/237KARAR NO : 2023/454KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Davacının tutuklu bulunduğu kapalı ceza infaz kurumunda, ziyaretine gelen dava dışı bir avukat ile yaptığı ve gizli kalmasıgereken görüşmelere ilişkin kişisel verilere, hukuka aykırı şekilde 3. kişilerce erişilmesi ve basına sızdırılması olayında, Adalet Bakanlığına bağlı personelin kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla, uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çõzümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : B.T.
Vekili : Av. Hüseyin ERSÖZ Davah : Adalet BakanlığıVekili : Av. Uğur BİLGİNPERK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, T. Medya Grubuna ait "sabah.com.tr", "takvim.com.tr" ve "ahaber.com.tr" haber sitelerinde 04 Haziran 2020tarihinde, aynı dakikalarda yayınlanan ve müvekkili gazeteci hakkında yapılan "ODA TV'çilere Kozmik avukattan bir ziyaret daha!FETÖ'nün kozmik avukatı B.T.'nu da ziyaret etmiş" başlıkh haberde, dava dışı Av. A.A.O.'nun Silivri 9 No'lu Kapalı Ceza Infaz Kurumu'nda tutuklu bulunan müvekkilini ziyaretine ilişkin, yalnızca cezaevi personelinin, idaresinin ya da Adalet Bakanlığı'nda üst düzey yetkili görevlilerin erişim imkanı bulunan, gizli kalması gereken bilgilere yer verildiğini; haber içeriğinde, müvekkili ile "daha õnce hiçbir tanışıklığı olmayan" ve "kendisinin talebi dışında ve bilgisi haricinde görüşmeye gelen" bir Avukat hakkında yürütülen soruşturma ve yargılama süreçlerine işaret edilerek, müvekkili hakkında bir karalamaya ve itibar suikastına girişildiğini, kendisine dair asılsiz bir "FETÖ şüphesi" algısı yaratmak adına, hukuka aykırı şekilde erişilen kişisel veriler vasıtası ile habere konu edilen Avukat görüşüne "gizem" yükleme çabasına girildiğini; tüm bunlara ilişkin olarak, müvekkili adına gerek Adalet Bakanlığı gerekse Silivri Cumhuriyet Başsavcılığına, sorumlular hakkında işlem yapılması için suç duyurusunda bulunulduğunu ancak başvurularının sonuçsuz kaldığını, kişisel ve gizli kalması gereken bilgileri hukuka aykırı şekilde 3. kişiler ile paylaşan kamu görevlileri hakkında hiçbir şekilde etkili ve "delil toplamaya matuf" bir soruşturma yürütülmediğini; Cezaevi Avukat Ziyaretçi Sistemi ve UYAP üzerinde, müvekkilinin tutuklu kaldığı sūre boyunca, Avukat ziyaretlerine dair kimlerin sorgulama yaptığı ve ziyaretçi kayıtlarına ulaştığı hususunda, "delillere etki edilmesi ihtimaline binaen" 3 Adli Bilişim Uzmanına Bilirkişi Încelemesi yaptırılması taleplerinin karşılanmadığını ve sorumluların tespitine yönelik hiçbir somut adım atılmadığını; yine, Silivri 1 No'lu Kapalı Ceza Infaz Kurumu Disiplin Amirliği tarafından yürütülen Disiplin Soruşturması kapsamında düzenlenen Disiplin Kararı'nda, UYAP inceleme taleplerinin, yanlış kişi ve olaylara yönelik hayata geçirildiğini ve bunun sonucu olarak maddi gerçeğe ve faillerin kimliklerine ulaşılamadığını; disiplin soruşturması kapsamında ifadesi alınan bir görevlinin "Kurum idaresi ve adli makamlar tarafından resmi talep olmadan hiçbir şekilde tutuklu/hükümlülerin kayıtlarısorgulanmamaktadır. Zaten sorgulama yapılması halinde uyap kayıtlarında sorgulama yapıldığı görülebilir." şeklinde beyanda bulunduğunu, dolayısıyla, ilgili ifadede de gizli kalması gereken bilgilerin kim tarafından sızdırılmış olduğunun UYAP sorgulamalarının incelenmesi neticesinde görüleceğinin belirtildiğini ancak istemelerine rağmen bu araştırmanın hiçbir zaman yapılmadığını; her ne kadar anılan Disiplin Kararında, ilgili bilgilerin cezaevi personeli tarafiından sızdırılmış olduğu yōnünde delil bulunmadığı belirtilmişse de,basına intikal ettirilen gizli bilgiler arasında yalnızca Silivri Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda çalışan memurlar tarafından UYAP üzerinden 

Sayfa : 418
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
sorgulama yapılarak erişilebilecek bilgilerin mevcut olduğunu; disiplin soruşturmasını kasten hatalı yürüten kişiler ve olası failler hakkında Adalet Bakanlığı'na şikayet ve taleplerde bulunduklarını; Mart 2021 tarihinde Adalet Bakanlığı'na gönderilen dilekçe ile anılan hususlar çerçevesinde, müvekkilinin manevi zararlarının tazmininin talep edildiğini, ancak tipkı 22 Ocak 2021 tarihli dilekçelerinde olduğu gibi, 29 Mart 2021 tarihli dilekçelerindeki taleplerine yönelik "kesin bir yanıt"ın ellerine ulaşmadığını; sonuç olarak, yukarıda detaylıca izah edilen olaylar çerçevesinde, 19 Mayıs 2020 tarihli haberler ile müvekkilinin zorunlu olarak tutulduğu "yaşam alanında"gerçekleştirdiği gizli nitelikteki Avukat görüş bilgilerinin, Barış Pehlivan ve Av. Hüseyin Ersöz'ün durumları ile paralellik gösterecek şekilde, organize ve planlı bir biçimde basına sızdırıldığını ve bir "itibar suikasti O.syonunun" parçası haline getirildiğini; bu kapsamda,müvekkilinin kişilik haklarının zedelendiğini, Adalet Bakanlığı'na bağlı personelin idari eylemleri ve yükümlülüklerine aykırı hareketleri nedeniyle kamuoyu nezdinde küçük düşürücü ithamlarla karşı karşıya bırakıldığını, gizli kalması gereken bilgilerin, kamu hizmetinin gereği gibi işlememesi nedeniyle doğan hizmet kusuru çerçevesinde 3. kişilerce ele geçirildiğini, müvekkilinin bu nedenle manevi olarak telafisi imkansız zararlara uğradığını ifade ederek; bu çerçevede, söz konusu zararın tazmini imkansız olsa da yaşanan mağduriyetin bir nebze olsun giderilebilmesi adına, İYUK'nun 13. maddesi kapsamında müvekkiline 10.000 TL manevi zarar tutarımın davalı idare tarafindan ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 10. Ídare Mahkemesi 12/04/2022 tarih ve E.2021/1717, K.2022/666 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevine girdiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu Îdari Dava Dairesi 30/05/2022 tarih ve E.2022/828, K.2022/822 sayı ile, başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu ile, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlū' ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere infaz hakimliği görevli kılınmış, infaz hakimliğinin kararlarına karşı itiraz mercii de belirlenmek suretiyle bu Kanun uygulamasında takip edilmesi gereken sūreç düzenlemiş bulunmaktadır.

Bakılan davada; dava konusu uyuşmazlık, İnfaz Hakimliği'nin görev alanına giren uygulamalarından kaynaklanmakta olup,4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun yukarıda yer verilen 4. maddesinde 'işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri' karara bağlamanın Înfaz Hakimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu husustaki şikayete bakmakla görevli olan adli yargı merciinin, aynışikayetlerden kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de görevli olduğu, aynı Kanunun 4. maddesinde,hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları... gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamak ve her türlü izin işlemlerinden doğan taleplerin İnfaz Hakimliklerinin gōrevleri arasında sayıldığından iş bu tazminat istemi de adli yargı yerinin (infaz hakimliğinin) görevi kapsamında olduğu açıktır."
3. Davacı vekili bu defa aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Bakırkõy 4. Înfaz Hakimliği 29/08/2022 tarih ve E.2022/5177, K.2022/7922 sayı ile, son kanun değişikliği ile verilen yetkiler dikkate alındığında manevi tazminat taleplerine ilişkin hakimliklerinin karar verme görev ve yetkisinin bulunmadığıgerekçesiyle, talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş, bu karara itiraz edilmiştir.
5. Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesi 11/10/2022 tarih ve Değişik İş No:2022/2065 sayı ile, itirazın kabulü ile anılan kararım kaldırılmasına, dosyanın görevsizlik kararı verilmek üzere Bakırkōy 4. İnfaz Hakimliğine iadesine karar vermiştir.
6. Bakırköy 4. Infaz Hakimliği 31/10/2022 tarih ve E.2022/5177, K.2022/7922 sayılı ek karar ile, "..manevi tazminat istemine konu yakınılan olayın cezaevinde gerçekleşmesi, bir başka anlatımla hakim ve savcılık işlemleri sonucunda cezaevinde bulunduğu sırada söz konusu manevi zarara uğradığı, olumsuz davranışlara maruz kaldığı iddialarında CMK'nın 141/3. maddesine gõre devlet aleyhinde dava açabileceği, açılacak davaya bakma görevinin ise 466 sayılı yasanın 2. maddesi uyarınca davacının ikametgahının bulunduğu yer Ağır Ceza Mahkemesi olduğu..." gerekçesiyle 5271 sayılı CMK'nın 3. maddesi uyarınca hakimliklerinin görevsizliğine, kararın kesinleşmesine müteakip dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Anadolu Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karara itiraz edilmiştir.

7. Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesi 14/11/2022 tarih ve Değişik Îş No:2022/2535 sayı ile, itirazın reddine kesin olarak karar vermiş, tazminat talebinin değerlendirilmesi için dosya İstanbul Anadolu Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiştir.
8. İstanbul Anadolu 15. Ağır Ceza Mahkemesi 01/12/2022 tarih ve E.2022/653, K.2022/510 sayı ile, davacının talebinin yargıyolu nedeni ile reddine, talep konusunda idari yargı mercilerinin görevli olduğuna, talep konusunda olumsuz yargı yolu uyuşmazlığıbulunduğu anlaşıdığından, 2247 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra uyuşmazlığın çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şōyledir:
"Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2019/2326 esas, 2021/2040 karar sayılı ilamında; "Davacının fazladan cezaevinde kalmasında denetimli serbestlik memurunun hatasının bulunduğunu vurgulayarak tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargıgörev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği gözetilip; görevsizlik kararı verilmesi yerine,vargılamava devamla vazılı sekilde davanın reddine karar verilmesi" nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği 
............cezaevinde hükümlū olduğu sırada Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Kurulu Başkanlığınca verilen ve 26.12.2011 -06.01.2012tarihleri arasında infaz ettiği 11 gün hücre cezasının daha sonradan haksız olduğunun anlaşılarak iptal edildiğinden bahisle tazminat talep 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 419
ettiğinin anlaşılması karşısında, tazminat istemine ilişkin 5271 sayılı CMK'nın 141. maddesinde "suç soruşturması ve kovuşturmasısırasında" gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği ve madde metninde bu aykırılıkların tahdidi şekilde sıralandığı, tazminat talebinin dayanağı olan ve Ceza Înfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Kurulu Başkanlığınca verilen hücre cezasının idari bir işlem olduğu ve 5271 sayılı CMK'nın 141. maddesi kapsamında bulunmadığı bu yöndeki hukuka aykırılıkların idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği gōzetilerek görevsizlik kararı verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bułunmadığı" belirtilerek hükmün onanmasına karar verildiği;
Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2016/11280 esas, 2017/6655 karar sayılı ilamında; "Tazminat istemine ilişkin CMK'nın 141.maddesinde suç soruşturması ve kovuşturması sırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği belirtilerek tazminat istenebilecek hallerin tahdidi şekilde sıralandığı, davacının hükümlüolarak kaldığı ceza evinden göndermiş olduğu mektupların Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğügörevlileri tarafından alıkonulup, iletişiminin kısıtlanması sebebiyle tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargıgörev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği gözetilip; görevsizlik kararı verilmesi yerine,yargılamaya devamla yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi" nedeniyle hükmün bozulmasına karar verildiği;
Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2013/13652 esas, 2013/16251 karar sayılı ilami, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2021/4504 esas,2022/5607 karar sayılı ilamı, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2021/7856 esas, 2021/9030 karar sayılı ilamı, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2016/12899 esas, 2017/7832 karar sayıh ilamlarında da davanın gereğinin takdirinin idari yargı gōrev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceğine karar verildiği görülmüştür.

Yine Uyuşmazlık Mahkemesinin 22/10/2018 tarih 2018/581-2018/656 sayılı kararı ile "Konuya ilişkin olarak Infaz Hakimliğine şikayet yoluyla başvurulmuş olması eylemin idari niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Bu itibarla kamu hizmetini yürütmekle görevli kılımmış kamu kurumunun anılan hizmetin yürütülmesi sırasında şikayet edenin kişilik haklarına verildiğini ileri sürdüğü zararın tazmini istemi yönünde yaptığı başvuru ve kamu hizmetinin yöntemince yapılıp yapılmadığının tespiti İdari Yargımerciileri tarafindan idari yargılama usul kanunu kapsamında yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
5271 sayılı CMK'nın 141. maddesinde "suç soruşturması ve kovuşturması sırasında" gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği ve madde metninde bu aykırılıkların tahdidi olarak sıralandıği, davacının dava dilekçesinde, hakkında yürütülen bir suç soruşturma ve kovuşturması sırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bir tazminat isteminin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davacının tazminat talebi ile ilgili olarak ancak idare hukukunun genel esasları çerçevesinde idari yargıda tazminat davasının gõrülebileceği, aynı konuda İstanbul 10.İdare Mahkemesi'nin 12/04/2022 tarihli, 2021/1717 esas, 2022/666 karar sayılı kararı ile davaya bakma görevinin adli yargı mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, davacının talebinin yargı yolu nedeni ile reddine, görev uyuşmazlığını çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerektiği vicdani kanaatine varılmıştır. "
III. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
10. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
“1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafiından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. Cumhurbaşkanımın doğrudan doğruya yaptığı işlemler idari yargı denetimi dışındadır."
11. 2577 sayılı Kanun'un “Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13.maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargi mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.

12. 10/7/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Altıncı Kısım/Bakanlıklar/Birinci Bölüm'de, Adalet Bakanlığı üst başlığı altında bulunan "Görev"başlıklı38. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Adalet Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:

Sayfa : 420
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
a) Kanunlarda kurulması öngõrūlen mahkemeleri açmak ve teşkilatlandırmak, ceza infaz kurumları, icra ve iflas daireleri gibi her derece ve türdeki adalet kurumlarını planlamak, kurmak ve idari görevleri yönünden gözetim ve denetimini yapmak ve geliştirmek"
13. Kararname'nin "Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 43. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerini yönetmek, denetlemek ve hesap işlerini izlemek, Ceza Înfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumuna ilişkin mevzuatla verilen görevieri yerine getirmek,
i) İlgili mevzuat hükümlerine göre infaz işlerini düzenlemek,
k) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak."
14. Kararname'nin "Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü" başlıklı 46/B maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Ek:RG-10/1/2019-30651-CK-27/14 md.)
(1) Bilgi İslem Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
..-.-..
bağlı kuruluşların ilgili birimleriyle işbirliği yaparak bilgi işlem sistemini kurmak, işletmek, bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, bunlara ait hizmetleri ilgili birimlerle birlikte yürütmek; bilgi işlem projeleri ile ilgili olarak Bakanlık birimleri arasında koordinasyonu ve işbirliğini sağlamak,"
15. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Înfazı Hakkındaki Kanun'un "Avukat ve noterle görüşme hakkı" başlıklı 59.maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü, avukathık mesleğinin icrası çerçevesinde avukatları ile vekâletnamesi olmaksızın en çok ūç kez görüşme hakkına sahiptir.

(2) Avukat ve noter ile görüşme, meslek kimliklerinin ibrazı üzerine, tatil günleri dışında ve çalışma saatleri içinde, bu iş için ayrılan görüşme yerlerinde, konuşulanların duyulamayacağı, ancak güvenlik nedeniyle görülebileceği bir biçimde yapılır.
(3) Avukatlar, vekâletnameleri olsa da aynı anda birden fazla hükümlü ile görüşme yapamazlar.
(4) (Değişik: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Görüşme sırasında; hükümlünün avukatına veya avukatın hükümlüye verdiği belge veya belge örmekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmaya ilişkin olarak kendilerinin tuttuklarıkayıtlar incelenemez; hükümlünūn avukatı ile yaptığı görüşme dinlenemez ve kayda almamaz.

(5) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Türk Ceza Kanununun 220 nci maddesinde ve Îkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncū, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerinde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılıTerörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanların avukatları ile görüşmelerinde, toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürüldüğüne, terör örgütü veya diğer suç örgütlerinin yönlendirildiğine, bu örgütlere emir ve tâlimat verildiğine veya yorumları ile gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletildiğine ilişkin bilgi, bulgu veya belge elde edilmesi hâlinde,Cumhuriyet başsavcılığının istemi ve infaz hâkiminin kararıyla, üç ay süreyle; görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, hükümlü ile avukatın yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli görüşmede hazır bulundurulabilir, hükümlünün avukatına veya avukatın hükūmlüye verdiği belge veya belge örnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve satleri sınırlandırılabilir.

(6) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Înfaz hakimliği hükümlūnün; kurallara uyumunu,toplum veya ceza infaz kurumu bakımından arz ettiği tehlikeyi ve rehabilitasyon çalışmalarındaki gelişimini değerlendirerek, kararda belirttiği süreyi ūç aydan fazla olmamak üzere müteaddit defa uzatabileceği gibi kısaltılmasına veya sonlandırılmasına da karar verebilir.
(7) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Beşinci fikra kapsamına giren hükümlünün yaptığıgörüşmenin, aynı fikrada belirtilen amaca yõnelik yapıldığının anlaşılması hâlinde, görüşmeye derhal son verilerek, bu husus gerekçesiyle birlikte tutanağa bağłanır. Görüşme başlamadan önce taraflar bu hususta uyarılır.

(8) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Hükümlü hakkında, yedinci fikra uyarınca tutanak tutulması hâlinde, Cumhuriyet başsavcılığının istemiyle hükümlünün avukatlarıyla görüşmesi infaz håkimince altı ay süreyle yasaklanabilir. Yasaklama kararı, hükümlüye ve yeni bir avukat görevlendirilmesi için derhal ilgili baro başkanlığına bildirilir.Cumhuriyet başsavcılığı baro tarafından bildirilen avukatın değiştirilmesini baro başkanlığından isteyebilir. Bu fikra hükmüne göre görevlendirilen avukata, 23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 13 üncü maddesine göre ücret ödenir.

(9) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Înfaz hâkimi tarafindan bu madde uyarınca verilen kararlara karşı 4675 sayılı Kanuna göre itiraz edilebilir.

(10) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Bu madde hükūmleri 9 uncu maddenin üçüncūfıkrasına gōre yūksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler ile beşinci fikradaki suçlardan hükümlü olup, başka bir suçtan dolayı şüpheli veya sanık sıfatıyla avukatıyla görüşen hükümlūler hakkında da uygulanır.
(11) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/6 md.) Tutuklular hakkında bu madde hükümlerine göre karar vermeye soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimi, kovuşturma aşamasında mahkeme yetkilidir.
16. 5275 sayılı Kanun'un "Hükümlüyü ziyaret" başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafından haftada bir kez ve ayrıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller dışında bir daha değiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafindan, yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde ziyaret edilebilir. (Ek cümle:24/1/2013-6411/9 md.) Çocuk hükümlüler için ziyaret süresi bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir.
(2) Birinci fikrada belirtilenler dışındaki kimselerin ziyaretine Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yazılı olarak izin verilebilir.(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yaptırılır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 421
(4) (Ek:17/6/2021-7328/8 md.) Önceden bilgilendirilmek suretiyle, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan ve terör suçlari,örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan veya tehlikeli hâlde bulunan ya da dışarı ile iletişiminin kurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen hükümlülerin birinci ve ikinci fikra kapsamındaki kişilerle yapacakları görüşmeler, kamu düzeninin korunması ile kişi, toplum ve kurum güvenliğinin sağlanması veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla kurum yönetimi tarafından dinlenebilir ve elektronik cihazlar da dâhil olmak üzere kaydedilebilir.Bu fikra uyarınca tutulan kayıtlar, amacı dışında kullanılamaz ve kanunda açıkça belirtilen hâller dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılamaz. Bu kayıtlar herhangi bir soruşturma ve kovuşturmaya konu edilmemiş ise en geç bir yıl sonunda silinir. Silme işlemi Cumhuriyet savcisı tarafindan denetlenir."
17. 5275 sayılı Kanun'un 116. maddesinde, tutuklular hakkında da bu hükümlerin uygulanacağı düzenlenmiştir.
18. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanunun 83 ve 116. maddelerine dayanılarak hazırlanan Hükümlü Ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutukluların ziyaret edilmelerine dair usul ve esasları dūzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde "Bu Yönetmelik, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutukluları kapsar." denilmiş; 20. maddesinde "Hükümlünūn avukat, uzlaştırmacı ve arabulucu ile görüşmesi" hususuna yer verilmiş, 44. maddesinde, bu Yönetmelik hükümlerini, Adalet Bakanının yürüteceği belirtilmiştir.

19. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Elektronik işlemler" başlıklı 38/A maddesi şöyledir.
"(Ek: 2/7/2012-6352/95 md.)
(1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanıhr. Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.

(2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP'tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir.

(3) Bu Kanun kapsamında fiziki olarak hazırlanması öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda dūzenlenebilir,işlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir.

(4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar diğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayrıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve kişilere gönderilmez.

(5) Elektronik imzalı belgenin elle atılan imzalı belgeyle çelişmesi halinde UYAP'ta kayıthı olan güvenli elektronik imzalıbelge geçerli kabul edilir.

(6) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz.

(7) Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmiş belge veya kararlar, yetkili kişilerce taranarak UYAP'a aktarılır ve gerektiğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir.

(8) Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hallerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek hâkim, Cumhuriyet savcısı veya görevlendirilen yetkili kişi tarafından imzalanır ve mühürlenir.

(9) Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.
(10) Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu nüfus, tapu, adlî sicil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasitasıyla temin edilen bilgi, belge ve kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca fiziki olarak istenilmez. UYAP'tan dış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayrıca zorunlu olmadıkça fiziki ortamda gönderilmez.

(11) Ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP'ta yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
20. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının 10/11/2011 tarihli ve 124/1 sayılı Genelge'sinin ilgili kısmı şöyledir:
"UYAP Bilişim Sistemi kullanılarak soruşturma ve kovuşturma işlemleri ile diğer adlî ve idarî işlemlerin etkin, verimli, hızlı,düzenli, şeffaf ve usul ekonomisine uygun biçimde yürütülmesi amacıyla;
1- Her türlü işlem ve faaliyetin, UYAP üzerinden gerçekleştirilmesine imkân bulunmayan istisnai hâller saklı olmak koşuluyla,UYAP ortamında, zamanında, eksiksiz ve doğru bir biçimde gerçekleştirilmesi,
3- Tüm birimlerde her türlü veri girişinin eksiksiz ve doğru biçimde yapılması,
5- Zorunluluk sebebiyle haricen oluşturulan belgeler ile Sistem haricinde gelen belgelerin ekleriyle birlikte taranarak UYAP ortamına aktarılmasi,
15- Bilgi güvenliği, elektronik imza ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat hükümlerine azamî dikkat gösterilmesi,ōzellikle elektronik imza cihazı veya erişim kodu ile her türlü kullanıcı adı ve parolasının başkalarına verilmemesi ..'
21. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetiere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yōnelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve gūvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin håkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek ūzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.'
22. 4675 sayılı Kanun'un "İnfaz häkimliklerinin kuruluşu ve yetkisi" başlıklı 2. maddesi şöyledir:

Sayfa : 422
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
"(Başlığı ile Birlikte Değişik:14/4/2020-7242/2 md.)
Bu Kanunla ve diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek amacıyla her il merkezi ile bölgelerin coğrafi durumları ve işyoğunluğu göz önünde tutularak belirlenen ilçelerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca infaz hâkimliği kurulur.

İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde birden fazla infaz hâkimliği kurulabilir. Bu durumda infaz håkimlikleri numaralandınılır.Müstakilen infaz hâkimliğine atanan hâkimler, adli yargı adalet komisyonlarınca başka mahkemelerde veya işlerde görevlendirilemez.Înfaz hâkimliği bulunduğu il veya ilçenin adı ile anılır.

Înfaz hâkimliğinin yargı çevresi, kurulduğu il merkezi ve ilçeler ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sıırlarıdır.
Ağır ceza mahkemeleri ile büyükşehir belediyesi bulunan illerde, büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki il ve ilçenin adı ile anılan infaz hâkimliğinin yargı çevresi, il veya ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının õnerisi ūzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenir.

Coğrafi durum ve iş yoğunluğu göz õnünde tutularak bir infaz hâkimliğinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine, Adalet Bakanlığının önerisi ūzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca karar verilir.

Înfaz hâkimliğinin yetkisi, hükmün infazına ilişkin işlemin yapıldığı yere göre belirlenir.
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında idarece yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere ilişkin yapılan şikâyetler bakımından işlemin yapıldığı veya faaliyetin gerçekleştiği ceza infaz kurumunun bulunduğu yer infaz hâkimliği yetkilidir.

İnfaz hâkimliğinde bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadar personel bulunur."
23. 4675 sayıhı Kanun'un “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
 Infaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırıimaları,ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırıması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
3. Hūkümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarımın kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporiarı inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkıda karar vermek.
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşıyapılan şikâyetleri incelemek.

6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlūnün ölümühållerinde verilecek kararlar da dahil olmak ūzere hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak 
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
24. 4675 sayılı Kanun'un“İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulū" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırıolduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdūrlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Înfaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikāyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlū veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, mūdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurułu başvurabilir.
Şikâyet yoluna başvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
25. 4675 sayılı Kanun'un“Înfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.
Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı gōrüşünü alır. Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hūkümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Înfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlū veya tutukłunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.

Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine gõre inceleme ve işlemlerini yürūtür ve kararını verir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 423
Înfaz hâkiminin kararlarıa karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.

Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Înfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
26. 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemektir."
27. 6698 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
d) Kisisel veri: Kimliği belirli veva belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi,
,.o-..,,.,.parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınmasi, elde edilebilir hâle getirilmesi, sıniflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi .. ifade eder."
28. 6698 sayılı Kanun'un "Kişisel verilerin işlenme şartları" başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
" (1) Kisisel veriler ilgili kisinin açık rızası olmaksızın işlenemez.
,.,,,.a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi.

ς) Veri sorumlusunun hukuki yükümlülūğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması.
29. 6698 sayılı Kanun'un "Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
" (1) Veri sorumlusu;
a) Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek,
b) Kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini õnlemek,
c) Kisisel verilerin muhafazasını sağlamak,
,

_.,....belirtilen tedbirlerin alınması hususunda bu kişilerle birlikte müştereken sorumludur.

(3) Veri sorumlusu, kendi kurum veya kuruluşunda, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla gerekli denetimleri yapmak veya yaptırmak zorundadır.

(4) Veri sorumluları ile veri işleyen kişiler, öğrendikleri kişisel verileri bu Kanun hükümlerine aykırı olarak başkasına açıklayamaz ve işleme amacı dışında kullanamazlar. Bu yükümlülūk görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.
(5) İşlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde, veri sorumlusu bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir. Kurul, gerekmesi hâlinde bu durumu, kendi internet sitesinde ya da uygun göreceği başka bir yöntemle ilan edebilir."
30. 6698 sayılı Kanun'un "Veri sorumlusuna başvuru" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"(1) İlgili kişi, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir.

(2) Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.
(3) Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını ilgili kişiye yazıh olarak veya elektronik ortamda bildirir. Başvuruda yer alan talebin kabul edilmesi hâlinde veri sorumlusunca gereği yerine getirilir. Başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması hâlinde alınan ücret ilgiliye iade edilir."
31. 6698 sayıh Kanun'un "Suçlar" başlıklı 17. maddesi şöyledir:
"(1) Kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Tūrk Ceza Kanununun 135 ila 140 incı madde hükümleri uygulanır.

(2) Bu Kanunun 7 nci maddesi hükmüne aykırı olarak; kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenler 5237 sayıhıKanunun 138 inci maddesine göre cezalandırılır."
32. 6698 sayılı Kanun'un "Kabahatler" başlıkhı 18. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
.

Türk lirasına kadar,

b) 12 nci maddesinde öngörülen veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında 15.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar,
c) 15 inci maddesi uyarınca Kurul tarafindan verilen kararları yerine getirmeyenler hakkında 25.000 Türk lirasından 1.000.000Türk lirasına kadar,
ç) 16 ncı maddesinde ōngörülen Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket edenler hakkında 20.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar.


Sayfa : 424
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
idari para cezası verilir.
(2) Bu maddede öngõrülen idari para cezaları veri sorumlusu olan gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanır.

.-(3) Birinci fikrada sayılan eylemlerin kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bünyesinde işlenmesi hâlinde, Kurulun yapacağı bildirim üzerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşunda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucu Kurula bildirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
33. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısımda; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

34. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gōrev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

35. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.)Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hüsusunu da içermesi gerekir.

36. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz gōrev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

37. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile adli yargı mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alinmak suretiyle yapıldığıgörülmüştür.

38. Bu haliyle, Ağır Ceza Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
39. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, karardan sonra davacı vekilinin de Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması konusunda dilekçe ile talepte bulunduğu hususları gözetildiğinde ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargıyerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasın Încelenmesi 
40. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının gōrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargını görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
41. Dava, davacının tutuklu olarak bulunduğu kapalı ceza infaz kurumunda, ziyaretine gelen dava dışı bir avukat ile yaptığı ve gizli kalması gereken görūşmelere ilişkin kişisel verilere, hukuka aykırı şekilde 3. kişilerce erişilmesi ve basına sızdırılması olayında,Adalet Bakanlığına bağlı personelin kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla, uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini istemiyle açılmiştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 425
42. Yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen mevzuat hükümleri irdelendiğinde; 4675 sayılı Kanun'a göre infaz hakimliği görevinin,ceza infaz kurumlarında yer alan tutuklu ve hükümlülere ilişkin cezaevi idaresinin eylem ve işlemlerinin şikayet yolu ile kanun, tüzük,yönetmelik ve genelgeler ile hukukun genel ilkelerine uygunluğunun denetlenmesine ilişkin olduğu; infaz hakimliklerine çekişmeli yargı alanına giren herhangi bir görev verilmediği, infaz aşamasında hükümlüler ve diğer ilgililerin, idare tarafından gerçekleştirilen işlemlere karşı şikayetlerini incelemenin infaz hakimliğinin temel görevi olduğu anlaşılmaktadır.
43. Bu bağlamda, infaz hakiminin inceleme sonucu şikayeti yerinde görmez ise reddine, yerinde görürse verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verebileceği düzenlenmiştir. Buna göre, infaz hakimliğinin görevi münhasıran cezaevi idaresinin bir işlem veya eylemin hukuka uygunluğunu denetlemekten ibarettir. Buna karşın,bir hakkın yerine getirilmesi veya yeni bir hak tesis etmek yetki ve görevi bulunmamaktadır.

44. Somut olayda davacı, Adalet Bakanlığına bağlı, cezaevi içinde veya dışındaki personelin, kamu görevi yükümlülüklerine aykırı idari eylemleri nedeniyle kamuoyu nezdinde küçük düşürücü ithamlara karşı karşıya bırakıldığı, kişilik haklarının ihlal edildiği ve manevi olarak zarara uğradığını iddia etmektedir.

45. Davacı taraf ayrıca, Avukat görūşüne ilişkin gizli kalması gereken bilgilerin, bu bilgilere erişimi olan kamu personeli kişi ya da kişilerce elde edilerek basına aktarıidığı iddiasıyla ilgili olarak Kapalı Ceza Infaz Kurumu Disiplin Amirliğince yürütülen disiplin soruşturması kapsamında düzenlenen disiplin kararının, farklı kişi ve olaylara ilişkin olarak hayata geçirildiğini ve maddi gerçeğe ulaşılamadığını da iddia etmektedir.

46. Öte yandan, davacı taraf, uğradığı zararın karşılanması için davalı idareye yaptığı başvurudan sonuç alamamıştır.
47. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; davacının tazminat istemine konu uygulamaların infaz hakimliklerine verilen görev ve yetkinin kapsamı dışında olduğu; konunun Adalet Bakanlığı ve ilgili birimlerinin mevzuatta belirtilen görevlerini yürüttükleri sıradaki işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı iddialarına dayandığı anlaşılmaktadır.
48. Bu itibarla, kamu hizmetini yürütmekle görevli kılınmış kamu kurumunun, anılan hizmetin yürütülmesi sırasında davacının kişilik haklarına verdiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın görülmesi ve kamu hizmetinin yöntemince yapılıp yapılmadığının tespitinin idari yargı yerince yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla açılan davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi hükmü uyarınca İdari Yargıın görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

49. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul Anadolu 15. Ağır Ceza Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 10. Idare Mahkemesinin 12/04/2022 tarih ve E.2021/1717, K.2022/666 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul Anadolu 15. Ağır Ceza Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 10. Îdare Mahkemesinin 12/04/2022 tarih ve E.2021/1717, K.2022/666 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Ali

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/250KARAR NO : 2023/277KARAR TR : 17/04/2023
ÖzET : V. adlı ürünün geri ðdeme kapsamına ilişkin koşullarımda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.


Sayfa : 426
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : Akondroplazi ve Aileleri Derneği 
Vekili : Av. Ali Deniz GÖRHAN 
Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Sevilay ASLAN 
Adli Yargıda 

İhbar Olunanlar : 1-Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı
Vekili : Av. Sinan TAŞ

2-T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı
3-Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 
4-SağlıkBakanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Türkiye'de halen I00'e yakın hastanın akondroplazi hastalığı tedavisinin devam ettiğini, müvekkili derneğin "Vosoritide" etken maddeli "V." isimli ilacın SGK SUT Ek-4/C listesine alınması ve "akondroplazi" tanısı konan hastalara hekim reçete ettikçe ilacın SGK tarafından eksiksiz, tam karşılanması talepli başvurusunu davalı İdarenin zımnen reddettiğini, ilacın kullanımının zorunlu olduğunu, muadilinin bulunmadığını, hastalıklarının ilerlememesi için ilacın kullanılmasının gerektiğini, buna ilişkin Türkiye Îlaç ve Tibbi Cihaz Kurumu onay yazısının, 4'lū durum bildirir raporunun, 2 ayrı rapor halinde uzman doktor mütalaası ile bağımsız hekim derneği görüşünün bulunduğunu, ilacı. kullanamayan tüm hastaların hastalığının ilerlediğini, dünyada bu hastalığın bilinen tek tedavisi olan Vosoritide etken maddeli V. tedavisine geçildiğini, ilacı kullanması gereken tüm hastaların 10-11 yaşın altında olduğunu,dolayısıyla ilaca kavuşamama durumunda hastaların çocukluk döneminde kalıcı hasar yaşayarak yaşamını yitirme ihtimalinin doğabileceğini belirterek; "Vosoritide" etken maddeli, ticari adı "V." olan ilacın Sağlık Uygulama Tebliği(SUT) EK 4/C listesine eklenmesi ve "akondroplazi" tanısı konan hastalara hekim reçete ettikçe bedelinin davalı kurum tarafiından karşılanmasına yönelik taleplerinin zımnen reddine ilişkin davalı Kurum işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 8. İs Mahkemesi 11/10/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/327 sayı ile, uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, yargı yolunun uygun olmaması nedeni ile 6100 Sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" Mahkememizce yapılan değerlendirmelere göre; davaya konu iptali istenen davalı Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlemin idari işlem olduğu; dolayısıyla 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davalarmın çözümünün idari yargıyerinde görülmesi gerektiği anlaşılmış, (Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 03/03/2022 tarih, 2021/8482 Esas ve 2022/2996 Karar sayılıkararı) aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur. "
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 15. İdare Mahkemesi 11/11/2022 tarih ve E.2022/2448, K.2022/2562 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"5510 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklı uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde genel yetkili Mahkeme işmahkemeleri olup sadece Kanunun 102. maddesi uyarınca verilen idari para cezalarında idare mahkemeleri görevli kılınmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; "vosoritide" etken maddeli ticari adı "V." olan ilacın Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) Ek 4/C listesine eklenmesi ve akondroplazi tanısı konan hastalara hekim reçete ettikçe bedelinin kurumca karşılanması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmış ise de, uyuşmazlık konusu işlemin, "vosoritide" etken maddeli ticari adı "V." olan ilacm yurt dışı ilaç fiyat listesine dahil edilip edilmeyeceğine ilişkin olması sebebiyle konunun 5510 sayılıKanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yönetmelik ve düzenleyici işlemlerde yer aldığı dikkate alındığında, 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan dava konusu uyuşmazlığın, Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. "
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin neler olduğu sayılmıştır 

6. Kanun'un 64. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri sayılmıştır.
7. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi" başiıklı 72. maddesi şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 427
"(Değişik birinci fikra: 17/4/2008-5754/44 md.) 65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca õdenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tip eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca õdenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolayhı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati õneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkilidir.
(Değişik ikinci fikra: 21/5/2013-6486/3 md.) Komisyon; Bakanlık, Maliye, Sağlık ve Kalkınma bakanlıkları, Hazine Müsteşarlığı, üniversite sağlık hizmeti sunucuları ile özel sağlık hizmeti sunucularını temsilen Bakanlıkça belirlenecek birer üye ve Kurumu temsilen iki üye olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur. Komisyon kararlarını salt çoğunluk ile alır. Komisyon kararlarıResmî Gazete'de yayımlanır. Komisyonca gerekli görülen hâllerde sağlık hizmetlerinin türlerine göre birden fazla alt komisyon kurulabilir. Komisyonun sekretarya işlemleri Kurumca yerine getirilir.

Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuna iştirak edenlere, ayda iki defadan fazla olmamak üzere katıldıkları her toplantıgünü için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılarak bulunacak tutarı üzerinden toplantı ücreti õdenir. Komisyon calısmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir.

,.-C konfederasyon ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşlerini alabilir.

Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunun çalışmasına, görev ve yetkileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Komisyon üyesi kurumların görüşleri alınarak Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
(Ek fikra: 10/9/2014-6552/48 md.) Bu maddenin üçüncü fikrasında belirtilenler hariç olmak üzere 63 üncū maddede belirtilen komisyonlara iştirak edenler ile bilimsel ve akademik nitelikleri dikkate alınarak Kurum tarafından bilimsel nitelikli komisyonlarda veya tibbi inceleme, tıbbi değerlendirme, tıbbi uygunluk onayı verme gibi iş ve işlemlerle ilgili yürütülen çalışmalarda; üniversitelerden görevlendirilen õğretim üyelerine, kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarından görevlendirilen tabip, diş tabibi ve eczacılara (6.500)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere ödeme yapılır. Bu ōdemenin usul, esas ve miktarı ile diğer hususlar Kurum ve Maliye Bakanlığınca mūştereken belirlenir."
8. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesi şöyledir:"(Değișik: 17/4/2008-5754/45 md.)

Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.
Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlūoldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.(1) Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak (...)(2) 60 incı maddenin birinci fikrasının (c) bendinin (4),(6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fikraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fikra kapsamında değerlendirilmez.(2)(3)(4)

Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncü fikrada belirtilen istisnai sağhık hizmetleri dışında,sağladıkları sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden ilave ūcret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/2010-5947/19 md.) (.….) (Ek cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim ūyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağhık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını, diğer hizmetlerde yūzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum bu fikra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.(4)

Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz õnüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafindan belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının ūç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumca õdenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret õdemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden õnce bu fiyatlarını artıramazlar.
Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.
Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.
Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan sağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığıödenir. Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükūmlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.

Kurum, bu Kanunun birinci fikrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürübedel üzerinden hizmet alım sōzleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürübedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla 

Sayfa : 428
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katılım payları dışında ayrıca bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayriıca fatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir.

Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncımaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlüortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/20166745/61 md.) 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıitlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafından yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayıh Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar gecen süre icerisinde verilen sağhık hizmetleri ve diğer haklardan ayni Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar.
..............oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir.
(Ek fikra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; õdeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tıbbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarımı geçmemek üzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katımı geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.

Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin õdenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
9. Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür."
10. 10/02/2016 tarih ve 29620 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yōnetmeliğin amacı, Sosyal Güvenlik Kurumunca finansmanı sağlanan ilaçlar ile finansmanının sağlanılması talebinde bulunulan ilaçların türleri, miktarları, kullanım süreleri ile bu ilaçların ödeme usul ve esaslarını belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, Kurumca oluşturulan İlaç Geri Ödeme Komisyonu, Tibbi ve Ekonomik Değerlendirme Komisyonu ve Sekretaryanın çalışma usul ve esasları ile ilaç başvuruları ve değerlendirme kriterlerini kapsar."
11. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 63 ūncü maddesi ile 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır."
12. Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Başvurularına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç ve Kapsam" başlıkı 1. maddesi sövledir:
."(1) Bu usul ve esasların amacı, Sosyal Güvenlik Kurumunca finansmanı sağlanan ilaçlar ile finansmanının sağlanılmasıtalebinde bulunulan ilaçların Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği ile Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık SigortasıAlternatif Geri Ödeme Yönetmeliği kapsamında yapılacak başvurularda izlenecek usul ve esaslarının belirlenmesidir.
(2) Bu Usul ve Esaslar, ilaç geri ödeme listesine başvuracak firmalar ile başvuru dosyasında yer alacak bilgi ve belgeleri kapsar."
13. Avnı Düzenlemenin "Davanak" baslıklı 2. maddesi söyledir:
.....Güvenlik Kurumu Merkez Teşkilatı Çalışma Yönetmeliğinin 79 uncu maddesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu Îlaç Geri Ödeme Yönetmeliği ve Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısımda; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında Kanun'un 14.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 429
maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; davaya ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onayh bir örneğinin dosyada yer aldığı ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargını görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sōzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1. Dava, davacı dernek tarafindan, akondroplazi hastalarımın tedavisinde kullanılan "vosoritide" etken maddeli ticari adı "V."olan ilacın Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) Ek 4/C listesine eklenmesi ve akondroplazi tanısı konan hastalara hekim reçete ettikçe bedelinin kurumca karşılanması talebiyle yapılan başvurunun, davalı idarece zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
17. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir. Dava konusu zımni ret işlemi, davalı idare tarafindan tek yanlıirade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olmasına karşın, işlemin yasal dayanağını 5510 sayıh Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu oluşturmaktadır.

18. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu işlemin "vosoritide" etken maddeli ticari adı "V." adlı ürünün geri Ödeme kapsamına ilişkin koşullarında değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin olduğu; bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yönetmelik ve düzenleyici işlemlerde yer aldığı gözetildiğinde; bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın,Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Ankara 8. İş Mahkemesinin 11/10/2022 tarih ve E.2022/202,K.2022/327 sayılı görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ankara 8. İs Mahkemesinin 11/10/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/327 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
17/04/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyūp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyūp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyūp SARICALAR: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, akondroplazi hastalarının tedavisinde kullanılan "vosoritide" etken maddeli ticari adı "V." olan ilacın Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) Ek 4/C listesine eklenmesi ve akondroplazi tanısı konan hastalara hekim reçete ettikçe bedelinin kurumca karşılanmasıtalebiyle yapılan başvurunun, davalı idarece zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüsözlemelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.

İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklanndan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.İdare, idare hukuku alanında kamu gücūne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler õzel yasal düzenlemeler dışında,idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.


Sayfa : 430
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu zımni ret işleminin, davalıidare tarafindan tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Üye Nilgün TA Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/252KARAR NO : 2023/396KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : Suriye vatandaşı olan davacının, Türk vatandaşı olan annesi ile kendisi arasında tıbbi inceleme yapılmak suretiyle soybağının tespiti istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.K.

Vekili : Av. Necip ANLAR 
Davali : (İdari Yargıda)İçişleri Bakanlığı

Daval : (Adli Yargıda)1-M.K.

2-Büyükçekmece İlçe Nüfus Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Suriye vatandaşı olduğunu, Türk vatandaşı olan M.K.'ın kızı olduğunu, Türk vatandaşı olmak için İçişleri Bakanlığına müracaat ettiğini, Bakanlığın cevabi 06/11/2019 tarih ve 140648 sayılı yazısı ile "tbbi rapora dayanılarak yetkili Türk Mahkemelerinden tespit kararının alınması" gerektiğinin belirtildiğini ileri sürerek, Tūrk vatandaşı olan M.K.'ın kızı olduğuna dair tespit kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/12/2021 tarih ve E.2021/906, K.2021/845 sayılı kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın dava şartı yokluğundan reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısımı şöyledir:
"Somut olayın incelenmesinde; davacının Suriye vatandaşı olduğu, annesinin Türk vatandaşı olduğunu, davalı annesi M.K.'ın çocuğu olduğuna dair tibbı rapor ile tespitinin yapılmasını ve Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığına hak kazanmasına karar verilmesini istediği anlaşılmıştır. Türk vatandaşhığının kazanılması ve kaybına ilişkin başvurular ise, yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dış temsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekaletname ile yapılır. (5901 Sayılı TVK. M 37) Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancıların gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, ilerde oluşan Vatandaşlık Başvuru Înceleme Komisyonu tarafından yapılır. Davacının isteğinin temelinde Türk vatandaşlığını kazanması olduğuna göre, tespit hükmü vatandaşlıkla ilgili idari bir işleme esas teşkil edeceği, idari bir işleme esas teşkil etmek üzere adli yargıda tespit kararı verilemeyeceği gibi idari işleme karşı idari yargı yerinde açılacak davada bu husus tespit edilebilir. Özetle, öncelikle idareye başvuru yapılmalı, yapılan başvurunun reddi halinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır. (Yargıtay 18. HD. 28/04/2016 tarih, 2015/8474 Esas-2016/6835 Karar sayıli ilamı)"
3. Bu kez davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 9. Idare Mahkemesi 06/03/2023 tarih ve E.2023/302 sayılı kararı ile, ortada iptale konu olabilecek idari bir işlem bulunmadığı, davacı talebinin Türk vatandaşı olan M.K.'ın çocuğu olduğunun tespitine ve bu suretle Türk vatandaşlığına alınma talebine ilişkin olduğu, açılan davada uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun; 'Türk vatandaşlığıni kazananlar' başlıklı 20. Maddesinde "Kanun gereğince Türk vatandaşlığını kazananlar yetkili makam veya kurulların kararı üzerine düzenlenecek formlara uygun olarak aile kütüğüne tescil edilirler." hükmüne yer verilmiştir.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun; "Türk vatandaşlığının kazanılması halleri' başlıklı 5. Maddesinde "Türk vatandaşlığı,doğumla veya sonradan kazanılır." hükmüne, 'Soybağı başlıklı 7. maddesinde: ".. Tūrk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır. (2) Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır.(3) Tūrk vatandaşı baba ve yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soy bağı kurulmasını sağlayan usul ve esasların yerine getirilmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır." hükmüne, "Sonradan kazanılan vatandaşlık' başlıklı 9. maddesinde: "Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı, yetkili makam kararı veya evlat edinilme ya da seçme hakkının kullanılması ile gerçekleşir." hükmüne, 'Vatandaşlık 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 431
işlemlerinde müracaat makamı ve usul' başlıkı 37. Maddesinde "Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin başvurular yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışımda ise dış temsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletname ile yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

4721 sayılı Tūrk Medeni Kanunu'nun; 'Genel olarak soybağının kurulması' başlıklı 282. Maddesinde "Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur..." hükmüne, 'Yetki' başlıklı 283. Maddesinde "Soybağına ilişkin davalar taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır." hükmüne, Yargılama Usulü' başlıklı 284. Maddesinde "Soybağıa ilişkin davalarda,aşağıdaki kurallar saklı kalmak kaydıyla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır: I. Hâkim maddî olguları re'sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder. 2. Taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermekle yükümlüdürler... hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyalarının incelenmesinden; Suriye uyruklu davacı tarafından Türk vatandaşı M.K.'ın kızı olduğunu ileri sürerek Türk vatandaşhığını kazanmak istemiyle yaptığı başvuru üzerine İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün 06.11.2019 tarih ve 140648 sayıli işlemiyle: "..Adı geçenin vatandaşlık işlemlerine esas olmak üzere; 1- Annesinin .....…. T.C.kimlik numaralı M.K. olduğuna dair, .tibbi rapora dayanılarak yetkili Türk Mahkemelerinden tespit karar ibraz etmesi, ." gerektiği şeklinde cevap verilmesi üzerine Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2021/906 sayıhı davasını açtıği, bu Mahkemenin 29/12/2021tarih ve E:2021/906, K:2021/845 sayılı kararıyla davada idari yargının görevli olduğu ve görev yōnünden reddine karar verildiği, sōz konusu kararın istinaf edilmeden 02/03/2022 tarihinde kesinleşmesi üzerine idari yargıda görülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat ve dava dosyaları içeriğine göre ortada iptale konu olabilecek sonuç doğuran bir idari işlem bulunmadığı, davacının talebinin Türk vatandaşı olan M.K.'ın çocuğu olduğunun tespitine ve bu suretle Türk vatandaşlığına alınmasına ilişkin olduğu, uyuşmazlığı değinilen mevzuat uyarınca görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğundan davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Nitekim, Uyuşmazhık Mahkemesinin 30/09/2019 tarih E:2019/492, K:2019/571 sayılı kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Genel olarak soybağının kurulması" başlıkh 282. maddesinin birinci fikrası şöyledir:"Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur."
6. Kanun'un "Yetki" başlıklı 283. maddesi şöyledir 
"Soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır"
7. Kanun'un “Yargılama Usulü" başlıkh 284. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Soybağına ilişkin davalarda, aşağıdaki kurallar saklı kalmak kaydıyla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır"
8. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılması halleri" başlıklı 5. maddesi şōyledir:"Türk vatandaşlığı, doğumla veya sonradan kazanılır"
9. Kanun'un "Soy bağı" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(1) Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Türk vatandaşıdır.
(2) Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır 
(3) Türk vatandaşı baba ve yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soy bağı kurulmasını sağlayan usul ve esasların yerine getirilmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır.'
10. Kanun'un "Sonradan kazanılan vatandaşlık" başlıklı 9. maddesi şōyledir:
"Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı, yetkili makam kararı veya evlat edinilme ya da seçme hakkının kullanılması ile gerçekleşir"
11. Aynı Kanun'un “Türk vatandaşlığının ispatı" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"(1) Türk vatandaşlığının ispatı herhangi bir şekle tabi değildir.
(2) Aşağıdaki resmi kayıt ve belgeler, aksi sabit oluncaya kadar ilgilinin Türk vatandaşı olduğuna karine teşkil eder.
a) Nüfus kayıtları.
b) Nüfus cüzdanları.
c) Pasaport veya pasaport yerine geçen belgeler.
3) Bir kişinin Türk vatandaşı olup olmadığı konusunda herhangi bir tereddüte düşüldūğü takdirde bu husus Bakanlıktan sorulur."
12. Kanun'un "Vatandaşlık işlemlerinde müracaat makamı ve usul" başlıklı 37. maddesi şöyledir:
"Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybıa ilişkin başvurular yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dıştemsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletname ile yapılır 
13. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlhıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin dūzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar.'
14. Aynı Kanun'un “Türk vatandaşlığını kazananlar" başhıklı 20. maddesi şöyledir:

Sayfa : 432
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
"Kanun gereğince Türk vatandaşlığını kazananlar yetkili makam veya kurulların kararı ūzerine düzenlenecek formlara uygun olarak aile kūtüğüne tescil edilirler"
15. Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığıbilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus mūdürlüğünce davanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

.-.-w 


16. Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nūfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (.) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülūr ve karara bağlanır.
b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
17. Türk Vatandaşlığının Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Vatandaşlık ihtilafları" başlıkı 63. maddesi şöyledir:
"(1) Bir kişinin Türk vatandaşı olup olmadığı konusunda tereddüte düşüldüğü takdirde bu husus Bakanlıktan sorulur.Bakanlıkça ilgili kişinin Tūrk vatandaşı olup olmadığı ilgili mevzuat ve uluslararası anlaşmalar çerçevesinde incelenerek sonuç ilgili makama bildirilir.

(2) Ana veya babadan dolayı Türk vatandaşı olduğu iddiasında bulunan kişi iddiasını kanıtlayacak her türlü bilgi ve belge ibraz edebilir. Kişi tibbi raporlara dayanılarak mahkemece verilmiş olan tespit kararı da ibraz edebilir. Herhangi bir belge ibraz edilememesi veya ibraz edilen belgelerle iddia edilen ana ya da baba arasında bağ kurulamaması durumunda talep reddedilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılıi Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yapıldığı, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de,dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargıyerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, Suriye vatandaşı olan davacını, Tūrk vatandaşı olan annesi ile kendisi arasında tibbi inceleme yapılmak suretiyle soy bağının tespiti istemiyle açılmıştır.

21. Dava dosyasının incelenmesinden, Suriye vatandaşı olan davacının, Tūrk vatandaşı olan M.K.'ın kızı olduğu iddiası ile Türk vatandaşı olmak için İçişleri Bakanlığına müracaat ettiği, Bakanlığın cevabi 06/11/2019 tarih ve 140648 sayıhı yazısı ile "tıbbi rapora dayanılarak yetkili Türk Mahkemelerinden tespit kararının alınması" gerektiğinin belirtilmesi üzerine, davacı tarafından Türk vatandaşı olan M.K.'ın kızı olduğuna dair tespit kararı verilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
22. 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, ilgililerin nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme ve tespit davası açmak hak ve yetkisine sahip oldukları, 35. maddesinde de, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği kayıtların anlamı ile taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhlerin konulamayacağı hükme bağlanmıştır.
23. Buna göre, soy bağının tespiti ve nüfus kayıt düzeltme davaları diğer kayıt düzeltme davaları gibi kamu düzeni ile yakından ilgili bulunduğundan, hakim doğru sicili oluşturmak zorundadır. Nüfus kaydına ilişkin bazı işlemler adli, bazı işlemler de idari kararlarla yapılmaktadır. Adli yargıın görev alanına giren davaların ise maddi hata dışındaki nūfus kayıtlarının dūzeltilmesi davaları olduğu açıkça belirlenmiştir. Davacımın ileri sürdüğü talebin, Türk vatandaşı olan anne ile kendisi arasında tibbi inceleme yapılmak suretiyle soy bağının tespiti istemi olduğundan uyuşmazlığın 4721, 5901 ve 5490 sayılı Kanunların ilgili maddeleri ve bu Kanunlara dayanılarak çıkarılan Yōnetmelikler uyarınca adli yargı yerinde çōzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 433
24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/12/2021 tarih ve E.2021/906, K.2021/845 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 9. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/12/2021 tarih ve E.2021/906, K.2021/845 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/254KARAR NO : 2023/272KARAR TR : 17/04/2023
ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19 maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.B.Ç.

Vekili : Av. Ali ACAR 
Davah : Türkiye Garanti Bankası A. $.

I. DAVA KONUSU OLAY 
I. Davacı vekili, müvekkili hakkında davalı bankaca Afyonkarahisar Kapatılan 3. İcra Müdürlüğünün 2006/80 Esas sayılıdosyasında takip yapıldığını, müvekkilinin takip sebebiyle maaşından ve ikramiyelerinden kesinti yapılması için çalıştığı kuruma müzekkere yazılmasıyla, kesilen ve takip dosyasına bakiye borç olarak bildirilen 11.606,75 TL'yi yatırdığını, borcunun bittiği belirtilmesine rağmen sonuç alınamaması üzerine Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/784 Esas, 2019/356 Karar sayılıdosyasında açtığı menfi tespit davasının müvekkilinin lehine sonuçlandığını, mezkur dosyadaki 11.606,75 TL'nin ödeme tarihi ile dava tarihine kadar ödenen toplamda 1.757,07 TL'nin istirdadına karar verildiğini, ancak fazla yapılan ödemelere dair fazlaya ilişkin talep ve dava haklarını saklı tuttukları durumda yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle üstelik müvekkili aleyhine ikame edilen icra takibinin tedbiren durdurulması yōnündeki taleplerinin de ilk etapta kabul görmemesi üzerine, müvekkili hakkındaki icra takibi devam ettirilerek dava tarihinden sonra da müvekkilinden icra takip dosyasındakinden fazla para tahsil edilmeye devam edildiğini, davanın sonuçlanmasıve kararın kesinleşmesi üzerine işbu davaya dayanak Afyonkarahisar Îcra Müdürlüğünün 2022/7270 Esas sayılı dosyasında fazla yapılan ödemelerin, ödeme tarihleri itibarı ile işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili amacıyla yaptıkları icra takibine davalı borçlu vekili tarafindan itiraz edildiğini, takibin durduğunu belirterek, davanın kabulü ile borçlunun icra takibine yaptığı itirazının iptali ile takibin devamına, borçlunun itirazının haksız ve kötüniyetli olduğu sabit olduğundan takip konusu alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere kõtü niyet tazminatına hükmedilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

 S C III 
r r 
C  e   d e         d       d    d d  e     e t d         


Sayfa : 434
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3. maddesinde "Hizmet", Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışında her türlü tüketici işleminin konusunu,
"Sağlayıcı", Kamu tüzel kişileri de dähil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tūzel kişiyi,
"Satıcı", Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak ūzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,
"Tüketici", Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,
"Tüketici işlemi" ise, "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, E., taşıma, simsarlık,sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dåhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder." şeklinde tanımlanmiştir.

Aynı Kanun'un 73. maddesinde de, "Tüketici işlemleri ile tüketiciye yõnelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri gōrevlidir." düzenlemesi yapılmıştır.

Bu açıklamalardan sonra dava konusu olaya bakılacak olursa; haksız haciz sebebine dayalı (alacak) itirazın iptali niteliğinde olup Tüketici Hukukundan kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır.Tarafların sıfatına, dava konusunun tüketici işleminden kaynaklanmamasına gōre, iş bu davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Davanın Tüketici Mahkemesi sıfatıyla açıldığı, mahkememizin tüketici ve ticari davalara ihtisas gereği baktığı, tüketici ve ticari dava dosya sayısına gõre diğer mahkemelere düşecek dava sayısından daha az dosyanın mahkememize tevzi edilmesi halinde mahkememize Asliye Hukuk mahkemesinin görevli olduğu dosyaların tevzi edilebileceği, açılan davanın Asliye Hukuk Mahkemesince bakılması gerektiği, dosyanın Asliye Hukuk Mahkemesi dosyaları arasından tevzi edilerek gelmediği, bu sebeple tevzi dağılımında HSK'nun ihtisas kararında belirtilen usulde tevzi yapılmasının zorunlu olduğu nazara alındığında dosyanın Asliye Hukuk Mahkemelerine tevzi edilmek üzere Afyonkarahisar Tevzi Bürosuna gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. "
3. Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/10/2022 tarih ve E.2022/651, K.2022/718 sayı ile, bu davaya bakma görevi Afyonkarahisar 4. Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu anlaşıldığıdan mahkemelerinin görevli olmadığına, bu kapsamda 2247 sayılıKanun'un 19/1 maddesi gereği yargı yolu uyuşmazlığı çıktığından, görevli mercinin belirtilmesi için dosyanın karar kesinleştiğinde eki ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine; Uyuşmazlık Mahkemesince Mahkemelerinin görevli olduğuna dair karar verilene kadar davanın esasının kapatılmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“…Afyonkarahisar 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/464 esas ve 2022/22 karar sayılı dosyası incelenmiş dosyanın görevsizlik kararı verilerek kesinleştirdiği anlaşılmıştır. Davacının talebi itirazın iptali olarak açıklandığı ve davaya konu kararın tüketici mahkemesi sıfatıyla Afyonkarahisar 4. Asliye Hukuk Mahkemesine açıldığı, mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olarak tüketici mahkemesi sıfatına haiz olduğu tartışmasızdır. Dosyanı tevzi ile açıldığı yer olan Afyonkarahisar 4. Asliye Hukuk Mahkemesince yargılamasının yapılması gerektiği düşünülerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur."
4. Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/03/2023 tarih ve E.2022/651 sayılı bir üst yazıyla, dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıkı 158. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hükūm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözūmlemeye yetkilidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından gōrevlendirilen üye yapar.

Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır."
6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un I. maddesinde:
“ Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..."
7. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. Maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz gōrmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
8. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. Maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayi incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, ōnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. Aynı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şõyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 435
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında veya yargı yerlerince 19.madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince (yargı yolu bakımından) verilmişgörevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

12. Dosyaların incelenmesinde; uyuşmazlığa ilişkin olarak aynı yargı kolu içinde verilmiş görevsizlik kararları bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu şekilde oluşan görev uyuşmazlığının çözümü, aynı yargı kolundaki üst derece mahkemelerince yapılacak istinaf ve/veya temyiz incelemesi sonucunda gerçekleştirilmelidir. Dolayısıyla adli ve idari yargı yerlerince karşılıklı olarak verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığından inceleme koşulu gerçekleşmemiştir.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşullarıtaşımayan ve Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan 17/10/2022 tarih ve E.2022/651, K.2022/718 sayılı başvurunun aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir 

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerie;
2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde õngörülen koşulları taşımayan ve Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan 17/10/2022 tarih ve E.2022/651, K.2022/718 sayılı BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDINE,
17/04/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/255KARAR NO : 2023/352KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET : Davacının satın almış olduğu araca change olduğu gerekçesiyle el konulması nedeniyle, aracın tesciline ilişkin hükümlere aykırı davranan idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle, uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARf YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : M.D.
Vekili : Av. Mehmet Sait YAMAN Daval : Emniyet Genel MüdürlüğüVekili : Av. İlkay İŞLER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı tarafından, noter satış sōzleşmesi ile satın aldığı 49 D 6441 plakalı aracına çalıntı olduğundan bahisle el konulduğu,olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, 30.000 TL maddi tazminatın, araca el konulma tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Erzurum 1. Ídare Mahkemesi 16/02/2021 tarih ve E.2020/1014, K.2021/238 sayılı kararı ile, davanın kabulüne, 30.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilebilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya õdenmesine karar vermiş.bu karara karşi taraf vekillerince istinaf isteminde bulunulmuştur.


Sayfa : 436
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
3. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 25/02/2022 tarih ve E.2021/1808, K.2022/465 sayılı kararı ile, 2918sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile õngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olduğunu, görev konusundan verilmiş bir karar olduğunu ve Anasaya'nın 158.maddesi uyarınca, yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar konumunda olduğunu belirterek, 2918 sayılı Kanunu'n idareye yüklediği devir, satış ve tescil sorumluluğundan kaynaklanan işbu davanın, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, istinaf başvurularının kabulü ile istinaf konusu İdare Mahkemesi Hâkimliği kararının kaldırımasına, yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
4. Erzurum 1. Ídare Mahkemesi 12/05/2022 tarih ve E. 2022/618, K.2022/824 sayılı kararı ile, her ne kadar; dava konusu olayda, davacının zararına sebebiyet veren eyiemler, dava dışı kişilerin hileli işlemleriyle idare yanıltılarak, trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idarî hizmetin kötüişlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adlî yargı yerinde çözümlenebileceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer konulara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare görevlilerinin eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta õncelikli olarak uygulanması gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönūnden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
5. Erzurum Bölge Îdare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 19/09/2022 tarih ve E.2022/1424, K.2022/2335 sayılı kararı ile,istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir.

6. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
7. Ağrı 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/03/2023 tarih ve E.2022/703 sayılı kararı ile, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargıyerinde görülmesi gerektiğini belirterek söz konusu uyuşmazlıkta idari yargı görevli olduğundan ve aynı konuya ilişkin Erzurum 1. İdare Mahkemesinin E.2022/618 K.2022/824 sayılı kesinleşmiş kararı nedeniyle görev uyuşmazlığı ortaya çıkmakla UMK'nın 19. maddesi uyarınca bu konuda gerekçeli ara karar oluşturularak idare mahkemesi dosyası fiziken temin edilerek dosyanın görev uyuşmazlığıaçısından Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini, UMK'nın 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi karar verene dek yargılamanın durmasına karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. T.C. Anayasası'nın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 129. maddesinin birinci fikrasında, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlü olduklarına, beşinci fikrasında ise, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlarından doğan tazminat davalarının kendilerine rūcu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak ancak idare aleyhine açılabileceğine işaret edilmiştir 

9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin l. fikrasında; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykın olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları;idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sõzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
10. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıklı 5. maddesinin ilgili hükümleri sövledir:
.."a) Araçlari, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri,sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek.

f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek.
h) Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek, işlettirmek,istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek.

k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna gõre cıkarılmıs olan vönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak 
,-,.e•..owb Sürūcülere ait bilgilerde meydana gelebilecek değişiklikler ve araçlar üzerinde meydana gelebilecek teknik veya hukuki değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıtlayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırılmasıişlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, İçişleri Bakanlığı tarafindan ilgili kamu kurum veya kuruluşlarımdan elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir.Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 437
Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartlarıgörevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir."
11. Aynı Kanun'un "Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıkh 20. maddesinin ilgili hükümleri ise şöyledir:
"Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1- Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gūmrūkten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2- Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,zorundadırlar.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

d) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtlarıesas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeșit satış ve devirler geçersizdir.
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafīk tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.
Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafından yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir Îdaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışını sağlarlar...

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.
Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükieri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satış tutanağının bir öreği aracın kayıtlıolduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamalarıhalinde bu araçları alıcıları adına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir.Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir."
12. Aynı Kanun'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar" başlıklı 22. maddesinde, Yönetmelikte gösterilen esaslara göre birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.

13. Aynı Kanun'un "İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu" başlıklı 85. maddesi şöyledir:
.."(Değişik birinci fikra: 17/10/1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ōlümūne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan mūştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

(Ek: 17/10/1996-4199/28 md.) Motorlu araç ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermiş ise, kazaya karışan aracın başkalarına devir ve temliki veya üzerinde bir hak tesisini õnlemek amacıyla olaya el koyan Cumhuriyet Savcılıklarınca, aracın tescilli olduğu tescil kuruluşuna trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi için talimat verilir. Kaza anı ile Cumhuriyet Savcılığınca trafik kaydı üzerine şerh dūşülmesi arasında geçen süreler içinde kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz sayılır. Şerhin konulduğu tarihten itibaren bir ay içerisinde, şerhin kaldırıldığına veya devamına ilişkin mahkeme kararı ibraz edilmediği takdirde bu şerh hükümsüz sayılır.
İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin,kazanın oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir.

(Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibi, hakimin takdirine göre kendi aracının katıldığı bir kazadan sonra yapılan yardım çalışmalarından dolayı yardım edenin maruz kaldığı zarardan da sorumlu tutulabilir. Ancak, bu durumda işletici teşebbüs sahibinin sorumlu kılınabilmesi için kazadan kendisinin sorumlu olması veya yardımın doğrudan doğruya kendisine veya araçta bulunanlara yahut kazaya taraf olan üçüncü kişilere yapılması gerekir.

(Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsūn sahibi, aracın sürūcüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur."

Sayfa : 438
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
14. Aynı Kanun'un 11/01/2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıkl 110. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmūnün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır."
15. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılmış olan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 28. maddesinde "Araçların Tescil Mecburiyeti"; 29. maddesinde "Tescile Yetkili Kuruluşlar, Tescil İçin Müracaat Etme ve Bildirme Mecburiyeti ile Süreleri"; 30.maddesinde "Tescil İşlemleri Müşterek Hükümleri"; 31. maddesinde "Yeni Kayıt"; 32. maddesinde "Tescil Belgesi ve Geçerliliği"; 33.maddesinde "Motorlu araç trafik belgesi ve geçerliliği"; "Tescile Dair Diğer İşlemler" ūst başlığı altındaki 36. maddesinde "Satış ve Devirler"; 37. maddesinde "Satış veya devir işlemi yapılan araçların tescil işlemleri"; 43. maddesinde "Çalınan araçlar hakkinda yapılacak işlemler"; 44. maddesinde "Çalınan, kaybedilen, kullanılamaz hale gelen, bilgileri değişen belge ve plakalar" ile ilgili hususlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ı katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Îdare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanı çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'm ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlū açıkiamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacıın satın aldığı araca soruşturma kapsamında change olduğu gerekçesiyle el konulması olayında, araçların tesciline ilişkin hūkümlere aykırı davranan idarenin kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiası ve uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

19. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

20. Tam yargı davalarında, ōncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği, sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de sorumłuluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

21. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

22. Kamu görevlilerinin hizmetin yürütülmesi sırasındaki kusurlu eylemleri, idare yönünden nesnel nitelik taşıyan hizmet kusurunu oluşturmakta, bunun yargısal denetimi ise, kamu hizmetlerinin işleyişinin ve gereklerinin değerlendirilmesinde uzman olan idari yargı yerine ait bulunmaktadır.

23. Olayda, davacının bedelini õdeyerek satın aldığı aracın, sahte trafik kayıtları oluşturularak kendisine satışının yapıldığı, söz konusu aracı kanunlara uygun olarak, idare tarafindan tutulan trafik tescil kayıtlarına güvenerek satın aldığı, tüm bu nedenlerle zarara uğradığı ve zararının meydana gelmesinde davalı idarenin de kusurlu olduğu ileri sürülerek, tazminat istemiyle açılan davada; kamu hizmetini yürütmekle yükümiü kılman davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin, dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
24. Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetimi, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerlerine ait olduğundan, davanın Îdari Yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ağrı 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Erzurum 1. Ídare Mahkemesinin 12/05/2022 tarihli ve E.2022/618, K.2022/824 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKM 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 439
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ağrı 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erzurum 1. İdare Mahkemesinin 12/05/2022 tarih ve E.2022/618, K.2022/824 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, Üye Doğan AĞIRMAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacının satın aldığı araca soruşturma kapsamında change olduğu gerekçesiyle el konulması olayında, araçların tesciline ilişkin hükümlere aykırı davranan idarenin kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiası ve uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

2918 sayılı Kanun'un 110, maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları ūzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26/12/2013 tarihli ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararında şu gerekçe ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.Uyuşmazlık açısından önem taşıyan kararın ilgili kısmı şöyledir: “.. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarım çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarıma göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sõz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görūleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, õzel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir..."
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararı gözetildiğinde, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin 2918sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çõzümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

Her ne kadar, dava konusu olayda davacıın zararına sebebiyet veren işlem ya da eylemlerin, dava dışı kişilerin hileli işlemleri yanında, aracın devir, satış ve tescil işlemlerinin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarımın kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değeriendirilebilecek nitelikte eylemlerinin olduğu iddia edilmekte ise de;davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların devir, satış ve tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarmın adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer Kanun'lara nazaran õzel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Nilgün TAŞ

Sayfa : 440
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/257KARAR NO : 2023/417KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : Çifte vatandaşlığa sahip olan davacının Türkiye nüfus kayıtlarında M. olarak yer alan adının M. olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M. E.'na velayeten annesi V. E.
Vekili : Av. Hatice Er Değer 
Davah : İçişleri Bakanlığı- Nusaybin Kaymakamlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 01/12/2005 doğumlu, hem Türk hem Irak vatandaşı olan müvekkilinin, doğduktan hemen sonra annesiyle birlikte Irak'ın Zaho kentine yerleştiğini, yaşantısına, eğitim hayatına orada devam ettiğini, Türkiye'deki nüfus kayıtlarında ismi her ne kadar M. olarak gözükse de filen yaşadığı Irak'ta isminin M. olduğunu, tüm çevresi tarafından da bu isimle tanındığından büyük zorluklar yaşadığını, babası ve birçok akrabasının burada yaşaması sebebiyle Türkiye'ye rahatça gelip gitmek istediğini ancak isminin her iki ülkede farklı olması sebebiyle sınır kapısında sorunlarla karşılaştığını ifade ederek, müvekkilinin nüfus kayıtlarında M. olan isminin M. olarak değiştirilmesi ve nüfusa tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesi 08/06/2021 tarih ve E.2021/178, K.2021/448 sayı ile, HMK'nın 114/1-b ve 115.maddesi hükümleri uyarınca yargı yolu caiz olmadığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Dava, isim düzeltilmesi talebine ilişkindir.
Davacı tarafın dava dilekçesi incelendiğinde, davacının Türkiye nüfus kayıtlarında M. olarak geçen isminin Irak'ta ki kayıtlara göre M. olarak düzeltilmesi sebebiyle iş bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.

Davacı, kendisinin hem Türk Vatandaşı hem de Irak Vatandaşı olduğunu isim düzeltilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
"5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Çok vatandaşlık" başlıklı 44. maddesinde “Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilerin, bu durumlarına ilişkin belgeleri ibraz etmeleri ve yapılacak inceleme sonucunda kayden aynıkişiler olduklarının tespiti halinde, nüfus aile kütüklerindeki kayıtiarına çok vatandaşlığa sahip olduklarına dair açıklama yapılır. "hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun'un 46. maddesine dayalı olarak çıkartılan Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 80. maddesinde aynı doğrultuda düzenleme yer almış, 83/1. maddesinde "Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan ve form dilekçe ile nüfus müdürlüklerine ya da dış temsilciliklere bildirimde bulunan Türk vatandaşlarının çok vatandaşlık işlemleri nüfus müdürlüklerince yūrütülür." düzenlemesine yer verilerek devamı fikralarda çok vatandaşlığa ilişkin bildirimlerde nüfus müdürlüklerince yapılacak işlemler ve uygulanacak esaslar açıklanmıştır.

Hemen belirtilmelidir ki, Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'te “çok vatandaşlık", bir kişinin Türk vatandaşlığından başka bir ya da birden fazla vatandaşlığa sahip olması olarak tanımlanmış, aynı Yönetmelik'in Çok Vatandaşlığa sahip olan kişilerin tescili" başlıklı 51. maddesinde “Türk vatandaşlığını muhafaza kaydıyla yabancı devlet vatandaşlığına geçmesine veya izin almaksızın kazanmış olduğu yabancı devlet vatandaşlığıın yanı sıra Türk vatandaşlığını korumasına izin verilen ya da iradesi dışında yabancı devlet vatandaşlığını kazanmış kişilerin bu durumları bildirim formuna dayanılarak diğer kişisel durum değişiklikleri alanına işlenir." hūkmūne yer verilmiş, 52. maddesinde çok vatandaşlığa sahip olan kişilerin nüfus olaylarının tescilinde uyulacak usul ve esaslar belirtilmiştir." (Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesi 2020/108 Esas- 2020/114 Karar sayıl, 2020/31 Esas-2020/58 karar sayılı ilamları)

Davacının hem Türk, hem de Irak vatandaşı olduğu davacının çok vatandaşlılığa sahip olduğu çok vatandaşlılık halinde kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesi ilgili Yönetmelik'in 80.ve devamı maddeleri ile Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına Îlişkin Yönetmelik 51 ve devamı maddeleri uyarınca eldeki dava dosyasının kayıtlardaki uyumsuzluğun giderilmesine ilişkin olduğu, bu sebeple idari iş ve idareye verilmiş bir görev olduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı HMK'nin 114/1 -b ve 115. maddesi hükümleri uyarınca davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı noksanlığı gereğince HMK'nın 115. maddesi gözetilerek yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

HÜKÜM:Ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK114/1-b ve 115. maddesi hükümleri uyarınca yargı yolu caiz olmadığından davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE..."
3. Davacı vekili bu kez aynı gerekçelerle, Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açtıkları davanın 08/06/2021 tarihinde yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle reddedildiğini, kayıtlardaki uyuşmazlıkların giderilmesi istemiyle Nusaybin fiçe Nüfus Müdürlüğü'ne yazılı başvuru yaptıklarını ancak başvurularının 18/11/2021 Tarih ve E-28293777-113.1-2049 Sayı ile reddedildiğini ifade ederek, anılan işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 441
B. İdari Yargıda 
4. Mardin 1. İdare Mahkemesi 09/03/2023 tarih ve E.2021/2743 sayı ile, davanın adli yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarılmak üzere Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, davanin incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"Uyuşmazlık, her ne kadar Asliye Hukuk Mahkemesince dosyasının kayıtlardaki uyumsuzluğun giderilmesine ilişkin olduğu,bu sebeple idari iş ve idareye verilmiş bir görev olduğu şeklinde değerlendirilmiş ise de yukarında yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde davacının talebine konu düzeltmenin mevzuatta yer verilen maddi hata kapsamında kalmadığının açık olduğu, bu durumda da işbu davanın adli yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davanın görev yönünden reddedilmesi gerekmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1.fikrası şöyledir:
"İdari dava tūrleri şunlardır:
a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürūtülmesi için ayıplan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Adın değiştirilmesi" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Adın değiştirilmesi, ancak hakh sebeplere dayanılarak hakimden istenebilir.
Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve ilan olunur 
Ad değişmekle kişisel durum değişmez.
Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasınıdava edebilir. "
7. "Düzeltme" başhıklı 39. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamaz."
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığıbilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir, değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
9. "Nūfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir.
"(1) Mahkeme kararı ile vapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
.....,..

Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme 
davaları (.) nūfus müdürū veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus mūdürlüğü bu kişinin çocuklarımın baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
10. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Çok vatandaşlık" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilerin, bu durumlarına ilişkin belgeleri ibraz etmeleri ve yapılacak inceleme sonucunda kayden aynı kişiler olduklarının tespiti halinde, nüfus aile kütūklerinde kayıtlarına çok vatandaşlığa sahip olduklarına dair açıklama yapılır.'
11. Aynı Kanun'un 46. maddesine dayalı olarak çıkartılan Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Ad ve soyadın tescili" başlıklı 74. maddesi şöyledir:
"(1) Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunan yabancılar Türkçe ad ve soyadı alabilir. Ancak kendi ad ve soyadlarını muhafaza etmek istedikleri takdirde kişinin ad ve soyadı 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki hakkında Kanun gereğince Türk harfleri ile yazılır ve aile kütüğüne tescil edilir. Konulan ön adlar iki adı geçmemek üzere ve kısaltma yapılmadan yazılır.
(2) Soyadı alınmasında Soyadı Nizamnamesinde belirtilen esaslar gözönünde bulundurulur. Soyadı tek kelime halinde yazılır.Ad ve soyadında çizgi, tire, nokta gibi işaretler kullanılmaz.'

Sayfa : 442
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
12. "Çok vatandaşlığa ilişkin bildirimlerde nüfus müdürlüğünce yapılacak işlemler ve uygulanacak esaslar" başhıklı 83.maddesi şöyledir:
"(1) Herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan ve form dilekçe ile nüfus müdürlüklerine ya da dıştemsilciliklere bildirimde bulunan Türk vatandaşlarının çok vatandaşlık işlemleri nüfus müdürlüklerince yürütülür.
(2) Bildirim üzerine nüfus müdürlüğünce, ilgili kişilerin nüfus kayıtlarımda yer alan adı, soyadi, doğum tarihi ve cinsiyet bilgileri ile sahip oldukları diğer devlet vatandaşlığını gösteren belgelerde yer alan kimlik bilgileri karşılaştırılır.
(3) Yapılan karşılaştırma sonucunda kimlik bilgilerinin uyması halinde ilgili veri giriş formu düzenlenir ve nüfus kaydına gerekli açıklama yapılır. Çok vatandaşlığa ait bildirim formuna diğer olaylar kütüğünden numara verilir ve dayanak belgeleri ile birlikte muhafaza edilir.

(4) Kimlik bilgilerinin farklı olması halinde bu kişilerin talepleri reddedilir.
(5) Yabancı devlet vatandaşlığının kazanılması sırasında yabancı ad ve soyadının seçildiğini gösteren yetkili makamlarca verilmiş belge ibraz edilmesi halinde, çok vatandaşlık işlemi yapılan kişinin nüfus kaydına almış olduğu yabancı ad ve soyadı da işlenir.(6) Çok vatandaşlığa sahip olduğu halde bu yolda bildirimde bulunmayan Tūrk vatandaşlarının diğer devlet vatandaşlığı ile yapmış oldukları nüfus olayları, nüfus kayıtlarıma işlenmez. "
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
14. Raportör-Håkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Daniştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, hem Tūrk hem de Irak vatandaşı olan davacının, Türkiye nüfus kayıtlarında M. olarak geçen isminin Irak'taki kayıtlara göre M. olarak düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

16. Dava dosyalarının incelenmesinden, 01/11/2004 doğumlu davacı M. E.'nun hem Türk hem de Irak vatandaşı olduğu,davacının Irak'taki isminin Türkiye'dekinden farklı olarak M. olmasından kaynaklı zorluklar yaşandığı bu sebepten dolayı Türkiye'deki kayıtlı isminin M. olarak değiştirilmesi istemiyle Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı, anılan Mahkemece 08/06/2021tarih E.2021/178, K.2021/448 sayı ile, "eldeki dava dosyasının kayıtlardaki uyumsuzluğun giderilmesine ilişkin olduğu, bu sebeple idari iş ve idareye verilmiş bir görev olduğu" gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği; bunun üzerine davacının vekili tarafından, bu Mahkeme kararı da gerekçe gösterilerek, müvekkilinin Türkiye'deki isminin Irak kayıtlarındaki ismi olan M. olarak değiştirilmesi talebiyle, 15/11/2021 tarihinde Nusaybin İlçe Nüfus Müdürlüğü'ne başvurulduğu, anılan İdare tarafından "5490Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, "Nüfus Hizmetleri Uygulama Yōnetmeliği" 08.10.2021 tarihli Nüfus Mevzuatının Uygulamasına İlişkin Açıklamanın, 30.1.2. maddesinde "Dayanak belgelerindeki bilgilerin aile kütūklerine işlenmesi sırasında yapılmışbir maddi hata söz konusu değil ise aile kütüğünün herhangi bir kaydında düzełtme veya değişiklik, mahkeme kararı ile yapılır." hükmüyer almaktadır./ Bu kapsamda: yukarıda belirtilen mevzuat hükmü uyarınca, adı geçen M. E.'nun M. olan adının M. olduğuna ilişkin mahkeme kararı alınmadıkça idarece yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır. "denilmek suretiyle 18/11/2021 tarih ve 2049 sayılıişlemin tesis edildiği ve bunun üzerine davacının vekili tarafından bu işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığıanlaşılmaktadır.

17. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'un 39. maddesinde, mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamayacağı hükme bağlanmış; 5490 sayılı Kanun'un 35.maddesinde, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği; 36. maddesinde, nüfus kayıtlarına ilişkin dūzeltme davalarının asliye hukuk mahkemesinde açılacağı kurallarına yer verilmiş olduğu; nüfus davalarına yönelik olarak yerleşik içtihatlarda, nüfus kütüğünde bulunan bir kaydın baştan itibaren hatalı olduğu iddiasına dayalı davaların "kayıt dūzeltme"davası olarak kabulü ile söz konusu hataların hükmen adli yargı yerince düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği; bakılan uyuşmazlığın da,Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun Uygulanmasına Îlişkin Yönetmelikte açıklanan kaydın dūzeltilmesi kapsamında değerlendirilebileceği acıktır.

.18. Bu durumda davacının işbu davadaki isteminin haklı nedene dayalı adın değiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yer verilen 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca davaya konu uyuşmazhğın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Mardin 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/06/2021 tarih ve E.2021/178, K.2021/448 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 443
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mardin 1. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Nusaybin Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/06/2021tarih ve E.2021/178, K.2021/448 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Ali

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/258KARAR NO : 2023/350KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : Öncesi "ticari alan" olan taşınmazın "akaryakıt ve bakım istasyonu" olarak değiştirilmesine ilişkin Nazım Îmar Planının iptali istemiyle açılan davada, İdare Mahkemesince Nazim Imar Planının iptaline karar verildiği ve bu kararın aleyhine olduğu nedeniyle,uğranıldığı öne sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın da İDARİ YARGI YERİNDE çõzümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : ÇGS Ç. Giyim Sanayi ve Ticaret A.ŞVekili : Av. Mehpare GÖKTAŞ
Davah : Gaziantep Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Şevket ŞAHMARAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, öncesi "ticari alan" olan Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Budak Mahallesi 711 ada, 2 parsel sayılı taşınmazın davalı idarenin 12/11/1997 tarihli Meclis Kararı ile "Akaryakıt ve Bakım İstasyonu" olarak satışına karar verildiğini, Belediye Encümeninin 06/01/1998 tarih ve 4 sayılı İhale Komisyonu Kararı ile en yüksek teklifi veren davacı firmaya satışına karar verildiğini,taşınmazın "Akaryakıt ve Bakım İstasyonu" olarak ihale edildiğini ve bu fonksiyon doğrultusunda teklif verildiğini, davacının bu taşınmazı "akaryakıt ve bakım istasyonu" yapılmak üzere satın aldığını ancak, taşınmazın Nazım Imar Planı değişikliğinin iptali için açılan davada idare mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verilerek, davacının aleyhine sonuç doğurduğunu, dolayısıyla taşınmazın imar durumunun davalı idare tarafindan "ticaret alanı" olarak davacı aleyhine değiştirildiğini, serbest piyasada imar akaryakıt alanı olan taşınmazın edeceği bedel ile imarı ticari alan olan bir taşınmazın edeceği bedel arasında çok fark bulunduğunu, davalı idarenin davacının maddi zararına sebep olduğunu, dava tarihi itibarı ile dava konusu taşınmazın akaryakıt bakım durumunda elde edeceği bedel arasındaki fark hesaplanarak davalı idareye başvurulduğunu, iş bu zararın yaklaşık 30.000.000 TL olduğunu, davacının zararın tazmini için 10/12/2021 tarihinde davalı idareye müracaat ettiğini; ayrıca, arabuluculuk görüşmelerinin de yapıldığını ileri sürerek davacıaleyhine oluşan zararların tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/10/2022 tarih ve E.2022/124, K.2022/370 sayılı kararı ile, davalı olarak gösterilen Belediyenin bir kamu tüzel kişisi olduğunu; kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığını, dava konusu olayda idarece tesis edilen imar planına bağlı hizmet kusuru olduğunun ileri sürüldüğünü, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinin hizmet kusuru niteliğinde olduğunu, idarenin hizmet kusurundan ya da işlemlerinden doğan zararlardan dolayı, İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerektiğini belirterek, davanın yargıyolu caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 

Sayfa : 444
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
4. Gaziantep 2. Ídare Mahkemesi 26/01/2023 tarih ve E. 2022/2479 sayılı kararı ile, idarelerce mal veya hizmet alımı veya satımı için ihaleye çıkılması safhasında ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen aşamada tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümūnün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile sözleşmenin diğer tarafı arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümūnün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğunda kuşku bulunmadığını, bakılan davada dava konusu taşınmaz ihalesinin kesinleşmesi ve sõzleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile davacı arasında çıkan uyuşmazhıkların görüm ve çözümünün ise, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinin görevine girdiğini, benzer bir uyuşmazhığa ilişkin olarak, Uyuşmazlık Mahkemesinin 18/10/2021 tarih ve E.2021/544, K.2021/552 sayıh kararını da bu yönde olduğunu belirterek,Mahkemelerinin bu davaya bakmakla görevli olmadığını, adli yargı yerinin görevli olduğu kanısına varıldığından ve önceden adli yargıyerince verilmiş kesinleşmiş görevsizlik kararı olması nedeniyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesine, işbu dava dosyası ile Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2022/124 sayılı dava dosyasınım Uyuşmazhık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

II. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6 . 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıklı 2. maddesi 
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlū idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı karamnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Mekansal Planlama Kademeleri" başlıkh 6. maddesi şöyledir.
" Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Pianları"ve “Îmar Planlari" kademelerinden oluşur. Imar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır.

Mekânsal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır.

Būüyükşehirlerde 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yapılmış oiması, gerekli görülen bölgelerde 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarının yapılmasına engel teşkil etmez.'
8. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir.

"Bu Yönetmeliğin amacı; fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
9. "Revizyon ve değişiklikler" başlıklı 20. maddesi şöyledir.
"(1) Çevre düzeni planının ihtiyaca cevap vermediği hallerde veya planın vizyonu, amaci, hedefleri, stratejileri, ilke ve politikaları açısından plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü etkilemesi halinde çevre düzeni planı bütününde revizyon yapılır.Çevre düzeni planı revizyonu;
a) Nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması,
b) Planın temel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların ortaya çıkması,
c) Yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşmasi,
ε) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması,
(2) Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde;
a) Kamu yatırımlarına,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 445
b) Çevrenin korunmasına,
c) Çevre kirliliğinin õnlenmesine,
ε) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine,
d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine, dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır."
10. 03/072017 tarih ve 30113 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Planlı Alanlar Ímar Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesi şöyledir.

" ...
ςε) Merkezi iş alanı: Îmar planlarında yõnetim, turizm, sosyal, kültürel ve ticari amaçlı yapılar ile sosyal altyapı alanları için ayrılmış bölgeyi 

ifade eder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılian 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportör- Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çõzümünde idari yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının göreli olduğu yolundaki sözlü açıklamalanı da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
13. Dava, Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Budak Mahallesi, 711 ada, 2 sayılı parseli 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/1c maddesi uyarınca açık teklif usulü ile satın alan davacı tarafından; satış ihalesinde taşınmazın imar fonksiyonunun kusurlu olarak yanlışbelirtildiği ve bu fonksiyonla satışı yapıldığıdan bahisle davacının uğramış olduğu zararları dava açılış tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tarafına ōdenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

14. Dava dosyasının incelenmesinden; mülkiyeti davalı idareye ait olan ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin 17/12/1990 tarih ve 11/1 sayılı kararıyla kabul edilen 1/500o ölçekli nazım imar planına göre merkezi iş alanına denk düşen ancak 22/07/1994 tarih ve 4/38 sayılı Meclis Kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli plana göre ise, akaryakıt bakım istasyonu olarak planlanan Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, 113 pafta, 711 ada, 2 nolu parselde kayıtı taşınmazın, davalı idare yanında müdahil olan Ç. Gaziantep Hipermarket İşletme San. Tic. A.Ş.'ye satıldıği, şirket tarafindan 29/06/2012 tarihinde davalı idareye müracaat edilerek, dava konusu taşınmazın 1/5000 õlçekli nazım imar planına akaryakıt ve bakım istasyonu olarak işlenmesi talebinde bulunması üzerine 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak, dava konusu taşınmazın akaryakıt ve bakım istasyonu olarak düzenlenmesi üzerine, bu işleme yönelik olarak Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin E.2013/369 sayılı dosyasında Gaziantep Akaryakıtçılar Derneği adına Mustafa Koçer tarafindan iptal davası açıldığı ve Mahkemenin 06/03/2014 tarihli ve K.2014/188 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği; bu kararın davalı Gaziantep Būyükşehir Belediye Başkanlığını vekilince temyiz edildiği ve Danıştay 6. Dairenin 08/03/2017tarih ve E.2014/5578, K.2017/1520 sayıhı kararıyła onandığı, kararın düzeltilmesi isteminin de aynı Dairenin 25/01/2021 tarih ve E.2017/4559, K.2021/394 sayılı kararı ile reddedilerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

15. Davacının talebinin, açık teklif usulü ile satın aldığı taşınmazın nazım imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin kararın İdare Mahkemesi kararı ile iptal edilmesi üzerine oluştuğu öne sürülen maddi zararın tazmini isteminden ibaret olduğu açıktır.
16. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; tazminat isteminin 3194 sayıhı Kanun uygulanmasından kaynaklandığı, ayrıca nazım imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin Büyükşehir Belediye Meclis kararının iptali istemiyle açılan davanın idari yargı yerinde bakıldığı anlaşılmakla, idari dava türü olan ve kurumun hatalı işleminden kaynaklı olarak açılan sorumluluk davasının görüm ve çözümünün de idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 26/01/2023 tarih ve E.2022/2479 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

Sayfa : 446
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 26/01/2023 tarih ve E.2022/2479 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/260KARAR NO : 2023/398KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Taraflar arasında imzalanan devlet hastanesine demirbaş malzeme alımına ait sözleşme sonrası, 4735 sayılı Kanun'un 20.maddesi uyarınca sözleşmenin feshi nedeniyle irat kaydedilen kesin teminatın davacı şirkete iadesi için açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : K. Sağlık Araç ve Gereçleri Tic. Ltd. Şti.Vekili : Av. Emre BAYKURT Daval : Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. Nazmiye DOĞAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına dair kararların yargı kararları ile iptal edildiğini belirterek,şirketin Manisa ilinde katıldığı 2013/117930 ihale kayıt numaralı "Gördes Devlet Hastanesine Demirbaş Malzeme Alımı" ihalesi kapsamında imzalanan sõzleşmenin feshedilmesi üzerine, 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın ve yine Bursa ilinde gerçekleştirilen 2016/15024 ihale kayıt numaralı "Bursa Orhangazi Devlet Hastanesinin Tibbi Cihaz ve Tibbi Demirbaş Alımı" ihalesi için yatırılan 3.000 TL tutarındaki geçici teminatın gelir kaydedildiğini, toplam 8.256 TL teminatın geri ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddedildiğini ileri sürerek, ihalelere katılmaktan yasaklama kararlarının yargı kararları ile iptal edilmesi nedeniyle her iki ihale için yatırılan toplam 8.256 TL tutarındaki teminatın tarafina ödenmesi talebinin reddine dair işlemin iptali için idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 11. İdare Mahkemesi 21/10/2019 tarih ve E.2018/1525, K.2019/2097 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin, 3.000 TL tutarındaki geçici teminatın tarafina iadesinin reddine ilişkin kısmının iptaline; sözleşmenin feshi üzerine gelir kaydedilen 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın iadesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar vermiştir. Davacı tarafindan istinaf yoluna başvurulmuştur 

3. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 8. Îdari Dava Dairesi 09/12/2020 tarih ve E.2020/98, K.2020/2154 sayılı kararı ile,"uyuşmazlığın geçici teminata ilişkin kısmının görüm ve çözümünün, idare mahkemesinin görevinde, kesin teminata ilişkin kısmının adli yargının görevinde bulunması nedeniyle, idare mahkemesince, kısmen adli yargının görevinde bulunan istemle tek dilekçeyle açılan davanın birlikte görülmesi, kamu düzeninden olan görev ayrımına aykırılık oluşturacaktır. Bu durumda, idare mahkemesince 2577 sayılıKanun' un 5.maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin reddine karar verilerek, idari ve adli yargının görev ayrımına göre ayrıştırılacak taleplere göre ayrı ayrı dava açılmasının sağlanması gerekirken, her iki talep yönünden uyuşmazlığın esası incelenerek verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

4. Ankara 11. Ídare Mahkemesi 16/04/2021 tarih ve E.2021/227, K.2021/770 sayılı kararı ile, yeniden dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.

5. Davacı vekili yenileme dilekçesi ile, Manisa ilinde katıldığı 2013/117930 ihale kayıt numaralı "Gördes Devlet Hastanesine Demirbaş Malzeme Alımı" ihalesi kapsamında imzalanan sözleşmenin feshedilmesi üzerine 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın gelir kaydedildiğinden bahisle, teminatın geri õdenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptalini talep etmiştir.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 447
6. Ankara 11. Idare Mahkemesi 17/06/2021 tarih ve E.2021/1095, K.2021/1183 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/I-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"...kesin teminatın iadesine ilişkin uyuşmazlığın ihale sürecine ilişkin olmayıp taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sırasında ve sözleşme hükümlerine uyulmadığından bahisle sõzleşmenin feshi sonrası ortaya çıkan sebeplerden dolayı tesis edilen işlemden kaynaklandığı, dolayısıyla dava konusu işlem her ne kadar idarenin tek yanlı iradesiyle tesis edilmiş de olsa, temelinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin bulunduğu ve anılan sözleşmenin idari bir sözleşme olarak nitelendirilemeyeceği dikkate alındığında, ihalenin kesinleşmesinden ve sözleşmenin imzalanmasından sonraki sürece ilişkin olan dava konusu uyuşmazlığın adli yargımercilerince çözümlenmesi gerekmektedir."
7. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
8. Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/12/2022 tarih ve E.2022/341, K.2022/509 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çōzümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 16/02/2023 tarih ve E.2023/291, K.2023/484 sayılı kararı ile,miktar itibariyle kesin olan karara karşı davacının istinaf dilekçesinin reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.Mahkeme Kararının ilgili kısımları şöyledir:
"...davacının talebinin davalı ile arasında imzalanan ihale sözleşmesinin feshi ile hakkıda verilen ihalelerden yasaklanma kararının idari yargı yerinde iptali sebebiyle irat kaydedilen teminata dair alacak istemi olduğu, sõz konusu ihalenin feshedildiği ve iptali yönünde bir işlem bulunmadığı, davacını ihalelerden yasakhılık kararının kaldırılmasının Ankara 2. İdare Mahkemesi'nin 2016/1362Esas sayılı dosyasından verilen kararla meydana geldiği, taraflar arasındaki ihale sözleşmesinin uygulanmasına ilişkin bir durum bulunmadığı, nitekim sözleşmenin fesih halinde bulunduğu, bu aşamada sözleşme fesih veya yasakılık kararının uygunluğunun incelenemeyeceği, bu durumda teminatın iadesi talebinin de davacının yasaklılığı hakkında karar veren idari yargı yerinde yapılmasıgerektiği, davacının teminat iadesine yönelik talebe dair idari işlemin iptali için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 2/1-a-b.maddeleri gereğince ilgili idareye karşı idari yargı yerinde iptal davası açılması gerektiği, bu hususun yerleşik Yüksek Mahkeme içtihatlarında da belirtildiği, bu durumda davacının talebinin iptal davası olarak idari yargı yerinde açılacak davada ileri sürülmesi gerektiği, davacının açtığı işbu davada açıklanan gerekçelerle idari yargının görevli olduğu anlaşılmakla davanın HMK'nun 114/1-b-c ve 115/1-2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur"
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 2577 sayıı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
10. 05/01/2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sõzleşmeleri kapsar.'
11. Aynı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sõzleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.
Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz õnünde bulundurulur."
12. Kanun'un "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
" Aşağıda belirtilen hallerde idare sōzleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sõzleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir"
13. Kanun'un "Sözleşmenin feshine ilişkin düzenlemeler" başlıklı 22. maddesi şöyledir:

Sayfa : 448
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"19 uncu maddeye göre yüklenicinin fesih talebinin idareye intikali, 20 nci maddenin (a) bendine göre belirlenen sürenin bitimi, 20 nci maddenin (b) bendi ile 21 inci maddeye göre ise tespit tarihi itibariyle sözleşme feshedilmiş sayılır. Bu tarihleri izleyen yedi gün içinde idare tarafindan fesih kararı alınır. Bu karar, karar tarihini izleyen beş gün içinde yükleniciye bildirilir.
19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir.Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir.
Hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle teminat alıman hallerde, alıkonulan tutar gelir kaydedileceği gibi, sözleşmenin feshedildiği tarihten sonra yapılmayan iş miktarına isabet eden teminat tutarı da birinci fikra hükmüne göre güncellenerek yükleniciden tahsil edilir.

Gelir kaydedilen teminatlar, yüklenicinin borcuna mahsup edilemez.
19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, yükleniciler hakkında 26 ncı madde hükümlerine göre işlem yapılır. Ayrıca, sözleşmenin feshi nedeniyle idarenin uğradığı zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir."
14. Aynı Kanun'un "Yasak fiil ve davranışlar" başlıkhı 25. maddesi şöyledir:
"Sõzleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.
c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.

d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek.
e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket etmek.
f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdūnü yerine getirmemek.
g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak devredilmesi veya devir alınması."
15. Aynı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıkhı 36. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
B. Yargı Kararları
16. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak õnüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve õzel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli,E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020tarihli, E.2019/859, K.2020/162; 30/05/2022 tarihli ve E.2021/622, K.2022/347 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gōrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacı ile davalı Kurum arasında 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu kapsamında yapılan "Gõrdes Devlet Hastanesine Demirbaş Malzeme Alımı" ihalesi kapsamında imzalanan sözleşmenin, 4735 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca feshi nedeniyle irat kaydedilen 5.256,00 TL tutarındaki kesin teminatın iadesi istemiyle açılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren Kanunlar olması nedeniyle, sõzleşme aşamasına kadar Kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve õzel hukuk hükümlerine gōre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sōzleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sõzleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 449
işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

21. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin ōzel hukuk alanında akdettikleri sõzleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.

22. Dava konusu olayda, davacı şirketin, 2013/117930 ihale kayıt numaralı "Gördes Devlet Hastanesi İçin Demirbaş Malzeme Alımı" ihalesine katıldığı, söz konusu ihalenin davacı şirket uhdesinde kaldığı ve 28/01/2014 tarihinde idare ile sözleşme imzalandığı,sözleşmenin yürütülmesi sırasında hasta başı monitörlerin tansiyon ölçümlerinde hatalı sonuçlar verdiğinin tespit edilmesi üzerine 04/11/2015 tarih ve 2418 sayılı yazı ile cihazların bakım ve onarımlarının yapılması için davacı şirkete uyarı yazısı gönderildiği,ardından davacı tarafından cihazın bakımlarının yapılmadığının tespiti üzerine aksaklıkların on gün içinde giderilmediği takdirde gecikme cezası uygulanacağı ve ayrıca sõzleşmenin feshedileceğinin 18/11/2015 tarihli yazı ile davacı şirkete bildirildiği, ihtardan sonra monitõrlerin NIBP modüllerindeki sorunun devam ettiğinin tespiti ūzerine, sözleşmenin feshedilerek 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın gelir kaydedildiği, ayrıca davacı şirketin 4735 sayılı Kanun'un 25/f maddesinde belirlenen yasak fil ve davranışta bulunduğundan bahisle hakkında anılan Kanun'un 26. maddesi gereğince bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarmın ihalelerine katılmaktan yasaklamasına ilişkin kararı verildiği, davacı tarafından, 10/05/2018 tarihli dilekçeyle davalı idareye başvurularak yasaklama kararına karşı açılan davada, idare mahkemesince dava konusu işlemin iptal edildiği ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8.İdari Dava Dairesince davalı idarenin istinaf başvurusunun reddedilerek kararın kesinleştiği belirtilerek, 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın şirkete iadesinin talep edildiği, talebin zımnen reddi üzerine, sõzleşmenin feshedilmesi nedeniyle irat kaydedilen 5.256 TL tutarındaki kesin teminatın iadesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

23. Buna göre, idarelerce 4734 ile 4735 sayılı Kanunlar kapsamında ihaleye çıkılması aşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıklarla, sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkmakla birlikte sözleşme öncesine ait olduğu anlaşılan uyuşmazhıklarm çōzümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin ifası sırasında ve taahhüt edilen edimin ifasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine gõre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda, dava konusu talebin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin olduğu, ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sōzleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin imzalanmasından õnceki olgu ve olaylara dayanmayan uyuşmazlığın gōrūm ve çözümūnde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/12/2022 tarih ve E.2022/341, K.2022/509 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/12/2022 tarih ve E.2022/341, K.2022/509 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2023/265KARAR NO : 2023/349KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen, farklı yargı yerlerince verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığıdan, koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDi gerektiği hk.

KARAR 

Sayfa : 450
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Davacı: G.N.K.
Davah : Bozdoğan Trafik Denetleme Büro Amirliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Aydın ili, Bozdoğan ilçesi, Çarşı Mahallesi, Yazıkent-Atatürk Caddesi üzerinde 05/10/2022 tarihinde kazaya karıştığını, 26...... plaka sayılı aracıyła seyir halindeyken Lukoil Petrol kavşağı kesişiminde dur işaretlerini görerek kavşağı kontrol ederek yavaş ve kontrollü şekilde yolun karşısına geçerken caddeye çıktıktan sonra Atatürk Caddesi istikametinden gelen 09...... plaka sayıhı T.K.'a ait aracın hızımı azaltmayıp aracının sol õn kapı kısmını çarptığını, gidiş istikametine göre yolun sağında park halinde bulunan 09...... plaka sayılı aracın arka tamponuna kendi aracının õn tarafindan çarparak maddi hasarlı kaza yaptığını, davacının trafik kurallarından 47/i-C maddesini ihlal ettiğine dair asli kusurlu olarak gösterildiğini, ancak kendisinin caddeye çıkması halinde hızınıazaltmayıp kendisine çarpan T.K.'n 5271-A maddesini ihlal ettiğinin araçtaki hasar ve çarpma yerinden anlaşılacağını; bu nedenle trafik bilirkişisi tarafından incelenerek düzenlenen tutanağı iptali ile kusur oranın tekrar gözden geçirilmesini talep ederek adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
Adli Yargıda 
2. Bozdoğan Sulh Hukuk Mahkemesi 11/10/2022 tarih ve E.2022/11, K.2022/11 sayılı kararı ile, somut olayda tespit isteyenin,ileride açacağı bir davaya delil teşkil etmesi amacıyla tespit talep etmediğini, tespit isteyenin her aşamada maddi ve manevi tazminat davası açabilecek olduğundan ve delillerin karartılmaması için bu aşamada gōrüntü kayıtlarının ilgili kolluktan istenildiğini belirterek,tespit isteyenin talebinin hukuki yarar yokluğundan reddine karar vermiştir.

3. Davacı bu kez, Bozdoğan Îlçe Emniyet Amirliği Trafik Tescil ve Denetleme Büro Amirliği tarafindan düzenlenen 05/10/2022 tarihli maddi hasarlı trafik kazası tutanağının iptali istemiyle yine adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
4. Bozdoğan Sulh Ceza Hakimliği 18/11/2022 tarih ve D.İş No:2022/351 sayılı kararı ile, 05/10/2022 tarihli yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağının iptaline yōnelik başvurusunun, Bozdoğan İlçe Emniyet Amirliği Trafik Tescil ve Denetleme Büro Amirliği tarafindan düzenlenen tutanağa karşı soruşturma ve yargılama aşamalarında savunma kapsamında itiraz olunabileceğini ve adli işlem yapılmak üzere düzenlenen tutanak ve eklerinin birim amirliğine gönderildiğini, Hakimliklerinin "idari yaptırım niteliğinde olmayan"tutanak içeriğine dair düzenleme veya iptal gibi işlem yapma yetkisinin mevcut yasalarda bulunmadığını, sõz konusu işlemin hukuki anlamda tespit davası ile çözülebilecek türden bir işlem olduğunun açık olduğunu belirterek, düzenlenen maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptaline yönelik başvurunun Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı gerekçesiyle reddine karar vermiş,bu karara karşı davacı tarafindan istinaf isteminde bulunulmuştur.

5. Nazilli Sulh Ceza Hakimliği 05/01/2023 tarih ve D.İş No:2023/118 sayılı kararı ile, Bozdoğan Sulh Ceza Hakimliğinin takdir ve kararında bir isabetsizlik görülmediğini belirterek, itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.
·6. Davacı 30/01/2023 havale tarihli dilekçesiyle oluştuğunu ileri sürdüğū olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş, bunun ūzerine Bozdoğan Sulh Ceza Mahkemesince dava dosyasıMahkememize gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
7. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinde:.
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir. Uyuşmazhk Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından gõrevlendirilen üye yapar.

Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır."hükmüne yer verilmiştir.

8 2247 savılı Uyusmazhk Mahkemesinin Kurulus ve İslevisi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde:
..,,.,w “ Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..",
9. Kanun'un 14. maddesinde:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri karariarın kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.",
10. Aynı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesinde:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazłık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya sūresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder." hükümlerine yer verilmiştir.
IV.İNCELEME VE GEREKÇE 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 451
İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyūp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere gõre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince yargı yolu bakımından verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

13. Dosyaların incelenmesinde; uyuşmazlığa ilişkin olarak aynı yargı kolu içinde verilmiş görevsizlik kararları bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu şekilde oluşan görev uyuşmazlığının çözümü, aynı yargı kolundaki üst derece mahkemelerince yapılacak istinaf ve/veya temyiz incelemesi sonucunda gerçekleştirilmelidir. Dolayısıyla adli ve idari yargı yerlerince karşılıklı olarak verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığından inceleme koşulu gerçekleşmemiştir 

14. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27, maddesi uyarınca reddi gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
15/05/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/269KARAR NO : 2023/418KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : İletim sistemine zarar verildiğinden bahisle TEİAŞ tarafindan düzenlenen "sistem kuljanım ceza ücreti" konulu faturanın iptali istemiyle açılan davanın, 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü gözetilerek, İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.

Vekili : Av. Nabi ÜNAL 
Borç Nakil Sözleşmesi sonrasında 
Davaci : Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi 
Vekili : Av. Mahmut SAĞLIK 
Daval : TEİAŞ Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Serdar CEYLAN, Av. Zeliha DOĞAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili, Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak illerinde elektrik dağıtım işi yapan müvekkili şirkete, "Temmuz 2011 döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek kesicinin açması" şeklinde tanımlanan ihlali yaptığından bahisle "sistem kullanım ceza ücreti" olarak Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünün 22/08/2011

Sayfa : 452
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
gün ve 3927 sayılı bildirim işlemi ile verilen 2.667.772,71 TL tutarındaki 29/07/2011 gün ve 579052 sıra nolu ceza ūcreti faturasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı idare vekili, süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 8. Ídare Mahkemesi; 28/11/2011 gün ve E.2011/1952 sayı ile, davanın, davalı idarenin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere yönelik olduğunu belirterek, davalı vekilinin görev itirazmın reddine ve Mahkemelerinin görevli olduğu karar vermiştir.

4. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talepte bulunmuştur. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davaya konu işlemin, davalı tarafın sözleşmeye dayalı cezai şart uygulamasından kaynaklandığı, cezai şartın faturalandırımasından ibaret işlemin ōzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görüm ve çözümünün gerektiği gerekçesiyle 2247sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıłmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayıhı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcılığından da yazılıdüşünce istenilmiştir 

7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 13.maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda görüş vermiştir.

8. Uyuşmazlık Mahkemesi 13/05/2013 tarih ve E.2012/129, K.2013/621 sayı ile, "...görülmekte olan davanın, taraflar arasında akdedilmiş bir anlaşma olmaksızın davacı şirkete uygulanan Sistem, Kullanım Anlaşmasından kaynaklı cezai şartın iptaline ilişkin olduğu, cezai şartın yer aldığı Sistem Kullanım Anlaşmasının ise kamu hukuku ağırlıkı ve tek yanlı değil, tarafların serbest iradeleri ile imzalanarak vücut bulacak bir anlaşma olduğu, dolayısıyla olayda idarece kamu gūcüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz konusu olmadığı hususlanı gözetildiğinde, uyuşmazlığın çözüm yerinin õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yeri olacağı..." gerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın başvurusunun kabulü ile, davalı Türkiye Elektrik İletim A.ş. Genel Müdürlüğü vekilinin görev itirazının Ankara 8. İdare Mahkemesince reddine ilişkin kararı kaldırılması gerektiğine karar vermiştir.
9. Ankara 8. Îdare Mahkemesi 10/09/2013 tarih ve E.2011/1952, K.2013/1223 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çōzümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca davanın gõrev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davacı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş., 11/04/2011 tarihli ve 2011/27 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı uyarınca, K.Dağıtım Tüketim Malları Înşaat ve Ticaret Ltd Şti-C. Înşaat ve Ticaret Anonim Şirketi Ortak Girişim grubuna satılarak õzelleşmiş ve böylece özel hukuk tüzel kişisi niteliği kazandığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, iptale konu cezai işlemin dayanağı olan Sistem Kullanım Anlaşması TElAş ile kullanıcı firma arasında akdedilmekte olup, bu anlaşma tarafların özgür iradeleri ile imzalanan bir anlaşma mahiyetinde olmakla birlikte, her ne kadar davacıDicle Elektrik Dağıtım A.Ş. söz konusu anłaşmayı imzalamamış ise de, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi dikkate alındığında Sistem Kullanım Anlaşması olmadan iletim sistemini kullanan kullanıcıların da ihlal ile karşılaşılması halinde ilgili cezai işleme tabi olacakları belirtilmiştir.

Bu duruma göre, görülmekte olan davanın, taraflar arasında akdedilmiş bir anlaşma olmaksızın davacı şirkete uygulanan Sistem Kullanım Anlaşmasından kaynaklı cezai şartın iptaline ilişkin olduğu, cezai şartın yer aldığı Sistem Kullanım Anlaşmasının ise kamu hukuku ağırlıklı ve tek yanlı değil, tarafların serbest iradeleri ile imzalanarak vūcut bulacak bir anlaşma olduğu, dolayısıyla olayda idarece kamu gücüne dayalı resen ve tek yanlı olarak tesis edilmiş bir işlemin söz konusu olmadığı hususları gözetildiğinde,uyuşmazlığın çözüm yerinin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yeri olacağı sonucuna varılmıştır."
10. Bu kez davacı olarak TEDAş Genel Müdürlüğü vekili, esas itibariyle açılan davanın müvekkilinin borçlu olmadığıyönünde açılmış bir menfi tespit davası olduğunu, müvekkilinin dava konusu fatura yönünden taraf olmamakla birlikte borç nakil sözleşmesi ile Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş'nin yerine geçtiğini, davalı TEfAş Genel Müdürlüğü tarafından; 4628 sayılı Kanun kapsamında, tek taraflı olarak ve kullanıcıların hiçbir suretle değişiklik yapamadığı “Sistem Kullanım Antlaşması" ve "Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi" hükümleri uyarınca, Şanlrurfa, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak il sınırları dahilinde elektrik satış hizmeti faaliyetlerini, ceza faturası tanzim tarihinde yürüten DEDAş'a verilen cezanın yasal mevzuata aykırı olduğunu, Temmuz 2012 döneminde aylık olarak bağlı olduğu fidere artzanın intikal ederek kesicinin açması nedeniyle sistem kullanım anlaşmasının 10.maddesi ve dayanak olarak gösterilen anlaşma ve yöntem bildiriminde öngörülen ihlal, uyarı ve süre kurallarına uyulmadığını, uyarıyapılmadan ceza kesilmesinin mümkün bulunmadığını, ihlale konu olan fider açmaları sadece DEDAŞ'ın değil, bizzat davalı tarafın eksikliğinden kaynaklandığını, bildirilen cezaya tabi fider açma sayılarını elektronik ortamda kaydeden bir sistem kurulmamış olduğunu,açma sayılarının trafo merkezlerinde tablocuların tuttuğu vardiya defterlerindeki açma sayılarına göre belirlendiğini, bunların gerçeğe uygun olmadığını, ceza konusu fider açma sayılarının artmasında bizzat davalı tarafın kendi kusurundan kaynaklandığını belirtilerek,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 453
29/07/2011 tarih, 579052 nolu 2.667.772,71 TL tutarındaki ceza faturası için borçlu olmadığının tespiti ve ceza faturasının iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
11. Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/05/2015 tarih ve E.2015/203, K.2015/162 sayı ile, uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinin görevinde olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, talep üzerine dosya anılan mahkemeye gönderilmiştir.
12. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 14/12/2016 tarih ve E.2015/645, K.2016/920 sayı ile, uyuşmazlığın esasınıinceleyerek davanın kabulüne, davacıın anılan ceza faturasından dolayı borçlu olmadığmın tespitine karar vermiş, istinaf başvurusu üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 18/04/2019 tarih ve E.2017/1878, K.2019/667 sayı ile istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, davalı taraf istinaf kararını temyiz etmiştir.

13. Yargitay 15. Hukuk Dairesi 31/05/2021 tarih ve E.2021/898, K.2021/2341 sayı ile, ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesinin karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 7257 sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin cezai şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği hükme bağlandığıdan, davanın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine gōre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, istinaf mahkemesi kararını kaldırarak ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.

14. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 03/11/2021 tarih ve E.2021/522, K.2021/737 sayı ile, Yargıtay kararına uyarak,uyuşmazlığın idari yargıın görev alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 19/12/2022 tarih ve E.2022/5178, K.2022/5900 sayı ile, diğer itirazları reddederek ve vekalet ūcretine yönelik itirazı düzelterek kararı onamış ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
Yeniden yapılan yargılamada Yargıtay kararına uyulmuştur.
Dava şartları HMK 114 maddede dūzenlenmiştir. Yapılan düzenleme uyarınca açılan davada davaya devam edilebilmesi için öncelikle mahkemeye ilişkin dava şartları bulunmalıdır. Bunlar; yargı hakkı, yargı yolu, görev, kamu düzenine ilişkin yetki halledilir.Taraflara ilişkin dava şartları: Davada iki taraf bulunması, taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davaya vekalet ehliyeti ve geçerli vekaletname,davaya takip yetkisi olmalıdır. Dava konusuna ilişkin dava şartları: kesin hüküm bulunmaması, aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması (derdestlik) ve hukuki yarar (menfaat) bulunmasıdır.

HMK m. 115 hükmünde yapılan düzenleme uyarınca; mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davayı usulden reddeder.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/b maddesi ile; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davasının idari yargı yerinde açılacağı düzenlenmiştir."
Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği gibi; dava konusu uyuşmazlığın İdari yargının görev alanına girdiği anlaşılmakla,uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Uyuşmazlığınçözūmünde İdari Yargı yeri görevli olduğundan davanın usulden reddine,
III. İLGİLİ HUKUK 
15. 2577 sayıhı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınını" başlıkh 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
16. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletim faaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fikranın (d) bendinde; "İletim sisteminin normal işietme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme gūvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak," TEİAŞın görev ve yükūmlülükleri arasında sayılmıştır.

17. Aynı Kanun'un ek 3. maddesinde; "8 inci maddenin ikinci fikrasıın (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür." hükmüne yer verilmiştir.


Sayfa : 454
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
18. Belirtilen maddeler 02/12/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Kanun'un 15. maddesinde õngörülen durumun aksine, davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekte ise de; dosyada yeterli bilgi ve belgelerin bulunması nedeniyle Mahkememizce,idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden istenilmesiyle yetinildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak illerinde elektrik dağıtım işi yapan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. adına, iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle verilen zarar karşılığı olarak, "sistem kullanım ceza ücreti" açıklaması ile Türkiye Elektrik Îletim A.ş. Genel Müdürlüğünce düzenlenen ceza ücreti faturasının iptali istemiyle açılmıştır.
22. Dosyanın incelenmesinden; davalı TEİAş tarafindan, uyuşmazlığın esasını oluşturan faturanın düzenlendiği tarihte TEDAŞ'ın bağlı ortaklığı olan Dicle Elektrik Dağıtım AŞ'nin, uymak zorunda olduğu teknik yükümlülükleri 2011 yılı içerisinde ihlai ederek, bir gün içerisinde üç ve daha fazla arızaya sebep olarak kesicilerin açılmasına yol açtığı, iletim sistemine zarar verdiği ileri sürülerek "sistem kullanım ceza ūcreti" olarak Dicle EDA$ adına 29/07/2011 tarihli, 579052 nolu 2.667.772,71 TL tutarlı fatura düzenlenerek ödenmesinin 22/08/2011 gün ve 3927 sayılhı bildirim işlemi ile istenildiği, bunun üzerine Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. ve sonrasında Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından bakılan davaların açıldığı anlaşılmıştır.

23. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
24. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

25. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin, davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

26. Bu itibarla, yukarıda yer verilen 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü karşısında; TEİAş tarafından, iletim sistemine zarar verildiğinden bahisle ilgili mevzuat uyarınca belirlendiği ileri sürülen "sistem kullanım ceza ücreti" konulu faturanın iptali istemiyle açılan işbu davada yargısal denetimin idari yargıda yapılması gerektiği sonucuna varıimıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 8. Idare Mahkemesinin 10/09/2013 tarih ve E.2011/1952,K.2013/1223 sayılı gõrevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ÎDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 8. Idare Mahkemesinin 10/09/2013 tarih ve E.2011/1952, K.2013/1223 ayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Eyüp Muharrem TOPAL TAŞSARICALAR ÜRGÜP 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 455
Üye Üye Ûye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/272KARAR NO : 2023/517KARAR TR : 10/07/2023
ÖZET : Davacının 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statūsüne geçiş aşamasında işlenen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin davanın İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.C.
Vekili : Av. Ferhat ÖZDEMiR Adli Yargıda 
Davah : Sağlık BakanlığıVekili : Av. Ali ÖZDEMİR İdari Yargıda 
Davalı: Isparta Valiliği Vekili : Av. Bekir GÜNAL 
L DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı hastanelerin çeşitli birimlerinde çalıştıktan sonra 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayıl KHK) kapsamında 02/04/2018 tarihinde Isparta İl Sağlık Müdürlüğünde sürekli işçi (veri girişelemanı) kadrosuna geçirildiğini, 1 yıl gōrev yaptıktan sonra Isparta Şehir Hastanesinde tıbbi sekreter olarak göreve başladığını ve halen görevine devam ettiğini, Isparta İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde ataması yapılan müvekkilinin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)bildirilen meslek kodunun filen yaptığı işle bağdaşmayacak şekilde temizlik personeli olarak bildirildiğini; ancak mūvekkilinin hiçbir zaman temizlik personeli olarak görev yapmadığını, kamu kurumuna geçmeden õnce de özel şirket bünyesinde çeşitli tarihlerde çocuk gelişimi, tıbbi sekreter gibi unvanlarla çalıştığını ifade ederek, müvekkilinin temizlik görevlisi olarak girilen meslek kodunun veri hazırlama/tıbbi sekreterlik olarak düzeltilmesine/değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle 06/04/2021 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı Sağlık Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde, davacının kapanan Isparta Devlet Hastanesi/Gülkent ek binasında temizlik ihalesini alan firmaların uhdesinde çalıştığını, bu sebeple davacının kadroya geçiş işlemleri yapılırken temizlik kadrosuna geçişinin sağlandığını, davacıın sürekli işçi kadrolarma/geçici işçi pozisyonlarına geçişte başvuru formunu 07/01/2018 tarihinde imzalayıp doldurduğunu ve en son çalıştığı işin niteliği olarak "temizlik işi" olarak bizatihi kendisinin işaretlediğini, kural olarak kişi hangi ihale kapsamındaki firmada istihdam edilmişse o paraleldeki kadrolara istihdam geçişi yapıldığını ifade ederek davanın reddinin gerektiğini savunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Isparta İş Mahkemesi 04/03/2022 tarih ve E.2021/173, K.2022/172 sayı ile, Mahkemelerinin benzer mahiyetteki bir dosyasıkapsamında Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E.2021/10514, K. 2021/14324 sayılı ilamına yer verdikten sonra, davanın dava şartı yokluğu,yargı yolu nedeni ile reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince 02/09/2022 tarih ve E.2022/2459, K.2022/2025 sayı ile başvurunun reddine, temyiz isteminde bulunulması ūzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 14/12/2022 tarih ve E.2022/15595, K.2022/16730 sayı ile kararın onanmasına karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...emsal mahiyetteki Yargıtay 9. HD'sinin 2021/10514 Esas 2021/14324 Karar sayılı ilamı ile tüm dosya kapsamıgözetildiğinde; davacının temizlik görevlisi olarak sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin idari işlem mahiyetinde olduğu, uyuşmazlığın,davacıın davalı idare tarafından kadroya geçiş işlemi sırasında kabul edilen ve davacı tarafindan hatalı olduğu iddia edilen meslek kodununu değiştirilmesi noktasında toplandığı, uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idare işleme yönelik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu, bu sebeple davanın adli yargıda görülemeyeceği gözetilerek davanın dava şartıyokluğundan reddine..."
4. Davacı vekili bu kez, 696 sayılı KHK ile 375 sayıhı KHK'ya eklenen Geçici 23. madde uyarınca davalı idare būnyesinde sürekli işçi kadrosunda "temizlik görevlisi" meslek kodu ile görev yapmakta olan mūvekkilinin, sürekli işçi statüsüne geçiş yaptıktan sonra vasıflı işçi olarak görev yapması nedeniyle, Türk Ağır Sanayi ve Hizmet Sektõrū Kamu İşverenleri Sendikası ile Öz Sağlık ve Hizmet İşçileri Sendikası arasında imzalanan İşletme Topłu İş Sözleşmesinin 29/d maddesi uyarınca vasıflı işlerde çalıştırıiması

Sayfa : 456
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
sebebiyle, "temizlik görevlisi" olarak çalıştığı görevinin toplu iş sözleşmesine uygun benzer mahiyette vasıflı iş olan "veri hazırlama/tıbbi sekreterlik" görevi ile değiştirilerek çalıştırılmasi, belirtilen şekilde meslek kodunun değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin; hukuka aykırı olduğu, toplu sözleşme hükmü uyarınca kadroya geçtikten sonrada vasıflı işte çalıştığı, temizlik gõrevlisi olarak görev yapmasının fiilen vasıflı işçi olarak yaptığı çalışmaya ve toplu iş sözleşmesine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
5. Isparta 2. İdare Mahkemesi 24/10/2022 tarih ve E.2022/717, K.2022/957 sayı ile görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 26/01/2023 tarih, E.2022/3046, K.2023/304 sayı ile, dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine görev uyuşmazlığının çözümü amacıyla gönderilmesi gerekirken davanın görev yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne, Isparta 2. İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

6. Isparta 2. İdare Mahkemesi 17/03/2023 tarih ve E.2023/210 sayı ile, uyuşmazlığın õzel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde Adli Yargının (İş Mahkemesinin) görevli bulunduğu gerekçesiyle, Mahkemelerinin görevine girmeyen ve Isparta İşMahkemesinin kararıyla da başvurunun usulden reddine karar verilen işbu davada, görevli mahkemenin belirlenmesi için 2247 sayılıKanunun 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..sürekli işçi kadrosuna geçiş yapılmadan õnceki ve statü değişikliği kapsamında kalan idari başvurular neticesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklarla ilgili olarak İdari Yargı'nın görevli olduğu tartışmasız olmakla birlikte, sürekli işçi statüsüne geçtikten sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlıkların çözüm yerinin değişiklik arz ettiği ve genel hükümler kapsamında İş Mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Olayda, davacının davalı idare bünyesinde sürekli işçi kadrosunda "temizlik görevlisi" meslek kodu ile görev yapmakta olduğu,davacıın, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, sürekli işçi statüsüne geçiş yaptığı ve bu tarihten sonra yani, kadroya geçtikten sonra vasıflı işçi olarak görev yapması nedeniyle Türk Ağır Sanayi ve Hizmet Sektörū Kamu İşverenleri Sendikası ile Öz Sağlık ve Hizmet İşçileri Sendikası arasında imzalanan "işletme toplu iş sözleşmesinin 29/d maddesinde "...vasıfsız kadroda bulunmakla beraber,bir yıl süreyle vasıfı işçiler tarafından yapılması gereken bir işte çalışmış olanlar bu sürenin sununda vasıfsız bir işte çalıştırılamazlar"hükmü uyarınca "temizlik görevlisi" olarak çalıştığı görevinin toplu iş sözleşmesine uygun benzer mahiyette vasıflı iş olan "veri hazırlama/tıbbi sekreterlik" görevi ile değiştirilerek anılı ifaya uygun olarak meslek kodunun değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazhığın, toplu sõzleşme hükümleri uyarımca işçi-işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında olduğundan, uyuşmazlığı özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde Adli Yargının (İş Mahkemesinin) görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, benzer uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarih, E:2021/71 K:2021/223 sayılı kararı ile davacıtarafında dava dilekçesinde emsal olarak belirttiği ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 08/06/2022 tarih, 2022/919esas, 2022/1983 sayılı kararıyla istinaf incelemesine esastan bakılan Ankara 34.İş Mahkemesinin 28/12/2021 tarih, 2021/760 esas,2021/1255 sayılı kararı da bu yöndedir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127. maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MiT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağhı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; õdemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı,gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yūkleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlarıtaşımak,
b) Herhangi bir sosval güvenlik kurumundan emeklilik, vaslılık veva malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
,G.........beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sõzleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara gõre yapılacak yazılı ve/veya sõzlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra mūdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde õngörülen sulh sōzleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 457
kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarıma idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakıiır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz 

Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırımakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sūrekli işçi kadroları,herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştınldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.
Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan,Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu işsözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten õnce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sõzleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten õnce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sōzleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."
8. Aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 113. maddesi ile eklenen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun ecici 7. maddesi söyledir:
(,,."(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (IIl) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il õzel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncüve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden;geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklı olanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. (2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır. (3) Birinci fıkra kapsamıda yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 ūncū maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz.

9. 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari evlem ve islemlerden dolavı kisisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları,
,.,.,......
yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
B. Yargı Kararları
10. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01/07/2021 tarihli ve E.2021/6767, K.2021/11375 sayılı bozma kararında Özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabu! edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro õncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.


Sayfa : 458
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 10/07/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
12. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Daniştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, taşeron firmaya bağlı olarak görev yapmakta iken Isparta Kadın Doğum Hastanesinde temizlik görevlisi kadrosunda 696 sayılı KHK'nın 127. maddesiyle eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının,meslek kodunun ve görev yerinin "veri hazırlama" veya "tıbbi sekreter" olarak değiştirilmesi istemiyle ve bu konuda yaptığı başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

14. Uyuşmazlık konusu olayda, 696 sayıłı KHK kapsamında davalı idare būnyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde meslek kodunun temizlik işçisi olarak girildiğinden bahisle bunun düzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın kadro geçişi sonrası yaşanılan bir çekişme olmadığı, diğer bir deyişle işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olmadığından 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bulunmadığı; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu, uyuşmazlığın görüm ve çözümü yönünden idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Isparta 2. Ídare Mahkemesinin 17/03/2023 tarih ve E.2023/210sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Isparta 2. Ídare Mahkemesinin 17/03/2023 tarih ve E.2023/210 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
10/07/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Bilal

Üye Nilgün TAŞ: Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/274KARAR NO : 2023/399KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Ankara-Konya seferini yapan hızlı trenin, Marşandiz durağında başka bir trenle çarpışması sonucu yaralanan davacının,meydana gelen kazaya davalı idarenin hizmet kusurunun neden olduğu ileri sürülerek, 50.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline,kaza sonrası sūreçte gösterilen tutum ve davranış nedeniyle davalı tarafından resmi õzür dilenmesine karar verilmesi istemiyle açtığıdavanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : G.C.

Vekili : Av. M. Çağnı SONGÜÇ
Davalı: T.C Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 459
Vekili : Av. Nezih Ali GENC 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Ankara-Konya seferini yapan hızlı trende yolcu iken, 13/12/2018 tarihinde Marşandiz durağında başka bir trenle çarpışması sonucu yaralandığını, dava konusu kazanın asıl nedeninin YHT hattının sinyalizasyon sistemi bulunmadan işletmeye alınması olduğunu, bu hizmetin davalı Bakanlığın bilgi ve onayı ile yapıidığını, 6461 sayılı Kanun ve Demiryolu Emniyet Yönetmeliği'nin 5/1 ve 28/2. maddesi uyarınca, davalı Bakanlığın demiryolu sektöründe emniyetli altyapı işletmeciliği ve taşımacılık faaliyetleri için her türlü alt yapı düzenlemeyi yapmakla yükümlü olduğunu, buna rağmen gerekli önlem ve denetim mekanizmasınıişletmediği ve hizmet kusuru işlediğini, kaza sonrasında da daval Bakanlığın TCDD yönetimini korumak amacıyla genel müdür ve üst düzey yöneticiler hakkında soruşturma izni vermeyerek, hizmet kusurunu işlemeye devam ettiğini ileri sürerek, 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, kaza ile yaratılan mağduriyet, kaza sonrası süreçte gösterilen tutum ve davranış nedeniyle davalı tarafindan resmi ōzür dilenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 12/04/2021 tarih ve E.2020/1453, K.2021/739 sayılı kararı ile, davada davacının tazminini talep ettiği zararın Ankara-Konya seferini yapan hızlı tren içerisinde yolcu olarak bulunduğundan bahisle uğradığı manevi zararın tazmini istemine ilişkin olduğu, olayın iki ðzel hukuk kişisi arasında imzalanan taşıma sözleşmesinin gereği gibi ifa edilip edilmediği noktasından hareketle incelenmesi gerektiği, yolcunun uğradığı zarardan dolayı taşıyıcının tazmin sorumluluğunun saptanmasına ilişkin olan davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev nedeniyle reddine karar vermiş, kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 28/01/2022 tarih ve E.2021/2081, K.2022/120 sayılı kararı ile idare mahkemesi kararının vekalet ücreti bakımından düzeltilerek onanmasına karar vermiş ve gõrevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".04.06.2016 tarih ve 29732 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) Ana Statüsü'nün "Amaç ve Kapsam " başlıklı 1. maddesinde " Bu Ana Statünün amacı; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan iktisadi devlet teşekkülünün hukuki statüsünü, faaliyet alanını ve görevlerini, organlarını ve teşkilat yapısını, müessese, bağlı ortaklık, işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri, tasfiye, denetim,mali ve personele ilişkin hükümler ile malvarlığı ve ilgili diğer hususları düzenlemektir." açıklamasına yer verilmek sureti ile, TCDD'nin kamu iktisadi teşebbüsü olarak faaliyet göstereceği alanlar ve bu alanlara ilişkin oluşturulacak organlar ve teşkilat yapısının söz konusu ana statü ile belirleneceğinin dūzenleme altında alındığı, Aynı Statūnün "Hukuki statü" başlıklı 4. Maddesinde “ (1) Bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD; tūzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür.
(2) TCDD; Kanun, KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere ōzel hukuk hükümlerine tabidir.
(3) TCDD, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yōnetimi ve Kontrol Kanunu ile 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu Hükümlerine tabi değildir. 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3/12/2010 tarihli 6085 sayılı Sayıştay Kanunu çerçevesinde Sayıştay denetimine tabidir.

(4) TCDD'nin merkezi Ankara'dadır. TCDD'nin merkezi YPK Kararı ile değiştirilebilir.
(5) TCDD'nin sermayesi 49.600.000.000,00-TL. olup, tamamı Devlete aittir. TCDD'nin sermayesi Bakanlığın teklifi üzerine YPK Karari ile değiştirilebilir.

(6) TCDD'nin ilgili olduğu Bakanlık, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıdır." denilmek sureti ile TCDD'nin özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu, 6461 sayılı Kanun, 8.6.1984 gün ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname ve Ana Statü dışında kalan durumlarda özel hukuk hükümlerine tabi olacağıaçıkça belirtilmiştir.

Aynı Ana Statünün "Hüküm bulunmayan haller " başlıkl 22. maddesinde de " Bu Ana Statüde hüküm bulunmayan hususlarda Kanun, KHK ve 6102 sayılı Kanun hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş olup; buna göre, TCDD İşletmesi, tekel kapsamında demiryolu taşımacılığı hizmetini yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu ise de ; 233 sayılı KHK ve Ana Statü ile,özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımından ōzel hukuk hūkümlerine tabi olduğu anlaşılmaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun " Taşıma İşleri " başlıklı 4. Kitabının, "Yolcu Taşıma" başlıklı 5. kısmında yer alan "Taşıyıcının Sorumluluğu " başlıklı 914. maddesinde "(1)Taşıyıcı, yolcuları rahat bir yolcułukla ve sağlıklı olarak gidecekleri yere ulaştırmakla, özellikle hava, ses, yer ve çevre kirliliğine meydan vermemek için gerekli düzeni kurmakla, gerekli diğer tüm önlemleri almak ve mevzuatta öngörülen kurallara uymakla yükümlüdür.

(2) Taşıyıcı, yolcuların kazaya uğramalarından doğacak zararı tazmin eder. Yolcunun kaza sonucunda ōlmesi hâlinde, onun yardımından yoksun kalanlar uğradıkları zararın tazminini taşıyıcıdan isteyebilirler. Ancak, taşıyıcı, kazanın kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermelerine rağmen, kaçmamayacakları ve sonuçlarını önleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat ederse tazminattan kurtulur.

(3) Taşıyıcı, bilette belirtilen yerin başka bir kişiye verilmesi, bilette gösterilen araç yerine onunla aynı düzeyde olmayan başka bir aracın sefere konulması, aracın belli saatten õnce hareketi nedeniyle yolcunun yetişememesi, taşıma aracında durumun gerektirdiği ilk yardım malzemelerinin ve ilaçlarımın bulundurulmaması veya bunlardan derhâl yararlanma imkânının sağlanmamış olması sebebiyle de,ikinci fikraya göre sorumludur; herhangi bir zarar ispat edilmese bile taşıyıcı bilet parasının üç katını tazminat olarak ōder.
(4) Üçüncü fikrada gösterilen hareketleri yapan araç şoförleri, araçları emri altında bulunduran kişiler ile araçları taşıma işinde kullanılanlar, şikâyet üzerine, kolluk görevlileri tarafından yüz Türk Lirasından binbeşyüz Türk Lirasına kadar idari para cezasıyla cezalandırılır." denilmek sureti ile yolcunun, taşıma sözleşmesinin tamamlanmasının ardından, taşima sırasında meydana gelen 

Sayfa : 460
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
olaylardan doğan zararını, taşıyıcıdan isteyebileceği, " Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri " başlıkı 4. Maddesinde "(1)Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilå 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ila 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilå 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ila 580inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin ōzel hükümlerde 
f Bankalara, diğer kredi kuruluslarına, finansal kurumlara ve ödünc para verme islerine iliskin düzenlemelerde.
,,,,,,herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat Eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.
(2) Ticari davalarda da deliller ile bunların sunulması 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine tabidir; miktar veya değeri yüz bin Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır." ifadesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenip, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat Eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar dışındaki tüm davaların ticari dava niteliğinde olduğu kabul edilmiş, "Ticari davalar ve çekişmesiz yargıişlerinin görüleceği mahkemeler" başlıklı 5. maddesinin 1. fikrasında da “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."hükmü ile de ticari davalara Asliye Ticaret Mahkemeleri'nde bakılacağı açıkça düzenlenmiştir.

Dava dosyasinın incelenmesinden, davacı tarafindan, 03.12.2018 tarihinde Ankara-Konya seferini yapan 81201 sefer sayılıyüksek hızlı tren ile yol kontrolü yapan Eryaman YHT Garından Ankara ciheti Hipodrum Durağına doğru gelen 89504 nolu klavuz trenin, Marşandiz Durağı önünde hat 2 yolu üzerinde çarpışması ile neticelenen kazada 1 nolu vagonda yolcu olarak bulunduğundan bahisle, resmi olarak ōzür dilenmesi ve uğradığı manevi zarar karşılığı olarak 50.00o.00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davacının tazminini talep ettiği zararın Ankara-Konya seferini seferini yapan hızhı trenden içerisinde yolcu olarak bulunduğundan bahisle uğradığı manevi zararın tazmin istemine ilişkin davada, olayın iki özel hukuk kişisi arasında imzalanan bir taşıma sözleşmesinin gereği gibi ifa edilip edilmediği noktasından hareketle incelenmesi gerektiğinden, yolcunun uğradığı zarardan dolayı taşıyıcının tazmin sorumluluğunun saptanmasına ilişkin olan davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözūmünde adli vargı verinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

.C.-K:2000/27 ve 11/04/2016 tarihli, E:2016/97, K:2016/192 , 24/02/2020 tarihli, E:2020/113, K:2020/164 sayilı kararları da bu yōndedir."
3. Davacı vekili aynı istemle bu kez, adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/09/2022 tarih ve E.2022/113, K.2022/375 sayılı kararı ile, davanın davacı ile dava dışı T.C. Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklandığı, davalı Bakanlık ile davacı arasında bir sõzleşme ilişkisi bulunmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar vermiş, karar davacı tarafindan istinaf edilmiştir.

5. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 26/01/2023 tarih ve E.2022/2207, K.2023/88 sayılı kararı ile, davacıvekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/l-b, 115/2.maddeleri uyarınca adli yargı yolu caiz olmadığından, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kismı şõyledir:
"..Davacı tarafça sunulan dava dilekçesinde, dava konusu kazanın asıl nedeninin YHT hattının sinyalizasyon sistemi bulunmadan işletmeye alınması olduğu, bu hizmetin davalı Bakanlığın bilgi ve onayı ile yapıldığı, 6461 sayılı Kanun ve bu Kanuna Dayahı Demiryolu Emniyet Yönetmeliğinin 5/1 ve 28/2. maddesi uyarınca, davalı Bakanlığın demiryolu sektöründe emniyetli altyapıişletmeciliği ve taşımacılık faaliyetleri için her türlü alt düzenlemeyi yapmakla yükümlü olduğu, buna rağmen gerekli önlem ve denetim mekanizmasını işletmediği ve böylece hizmet kusuru işlediği ileri sürülmüş, kaza sonrasında da yine davalı Bakanlığın TCDD yönetimini korumak amacıyla genel müdür ve üst düzey yöneticiler hakkında soruşturma izni vermeyerek, hizmet kusurunu işlemeye devam ettiği belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere davacı vekili işbu davada, aksine bir talepte bulunması mümkünken, dava dışı TCDD A.Ş. ile müvekkili arasındaki taşıma sözleşmesine dayanmamış, diğer bir deyişle taşıma sözleşmesinden kaynakianan yükümlülüklerin yerine getirilmediğine dair bir iddia ileri sürmemiştir. Tam tersine davalı Bakanlığın kazanın meydana gelmesinde, gerekli önlem ve denetim mekanizmalarını işletmeyerek hizmet kusuru işlediği belirtilmiş, ayrıca davalı Bakanlığın sadece kazanın oluşumundaki değil, kaza sonrasındaki süreçte de soruşturma izni verilmemesi kararı ile sorumluluklarını yerine getirmediği ve ikinci bir hizmet kusurı daha işlediği ileri sürülmüştür.

İddianın bu ileri sürülüş biçimi itibariyle somut uyuşmazlığı görüp incelemeye idari yargı yerinin görevli olduğu açıktır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle mahkemece, somut uyuşmazlığı görüp incelemenin de idari yargının görevi alanına girdiği gerekçesiyle, davanın HMK'nın 114/I-b ve 115/1-2 maddeleri uyarınca yargı yolu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken,işin esasına yönelik olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, Dairemizce HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ve HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmadığından, HMK'nın 115/2. maddesi gereğince dava şartıyokluğundan, davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 461
Bu durumda davacının davasını yürürlükte bulunan yasal düzenlemelere göre görevsiz yargı yerinde açmış ise mahkemece,yargı yolu bakımından görevsizliğe" dair verilecek kararla birlikte, davalı yararına harç, yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden de hüküm kurulması gerekir. Yargıtayın uygulaması da bu yöndedir (Yargıtay 4. H.D.'nin 05/03/2015 tarih ve 2015/1185 E.-2641 K.,Yargıtay 11. H.D.'nin 11/12/2017 tarih ve 2016/5507 E.- 2017/7087 K.). Bu halde hükmedilecek vekalet ücreti ise karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'nin 7. maddesine göre belirlenir (Yargıtay 4. H.D.'nin 12/01/2015 tarih ve 2014/13112 E.- 2015/65 K.,28/02/2017 tarih ve 2016/11329 E.- 2017/1197 K.) "
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "İdare" üst başlığı altında düzenlenen "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. Anayasa'nın 129. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
"Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir."
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 13. maddesinin değişik birinci fikrası şöyledir:
"Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kâğıtların ilgili personel tarafından zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar, cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafindan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalarıi,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
c). Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sōzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
10. 01/11/2011 tarih ve 28102 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Gōrevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (değişik Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Karamname'nin) "Amaç" başlıklı 1. maddesi şōyledir:
"Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir."
11. Kanun Hükmünde Kararname'nin "Görevler" başlıkh 2. maddesi şöyledir:
"(1) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının gõrevleri şunlardır:
a) Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetlerinin geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi hususlarında, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde, milli politika, strateji ve hedefleri belirlemek ve uygulamak, gerektiğinde güncellemek.

ς) Ulaştırma ve denizcilik iş ve hizmetleriyle ilgili altyapı, şebeke, sistem ve hizmetleri ticari, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara,teknik gelişmelere uygun olarak planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek ve geliştirmek.
d) Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetlerinin ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamınđa sunulmasını sağlamak.
12. Kanun Hükmünde Kararname'nin "Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
" (1) Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Demiryolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri,elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin diğer ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak.
b) Demiryolu altyapı işletmecisi ve demiryolu tren işletmecileri ile demiryolu taşımacılığı alanında organizatör, acente,komisyoncu, gar veya istasyon işletmecisi ve benzeri faaliyette bulunanların hizmet esasları, mali yeterlik ve mesleki saygınlık şartlarınıbelirlemek, bunları yetkilendirmek ve denetlemek 

c) Demiryolu ulaştırmast alanında hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarınıbelirlemek.

ς) Demiryolu taşımacılığı alanında kamu hizmeti yükümlülüğüne ilişkin usul ve esasları belirlemek.
d) Demiryolu altyapı işletmecileri ve demiryolu tren işletmecileri ile demiryolu taşımacılığı alanında organizatõr, acente,komisyoncu, gar veya istasyon işletmecisi ve benzeri faaliyette bulunanlar ile makinistler başta olmak ūzere bu işlerde çalışanların mesieki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunlarıyetkilendirmek ve denetlemek 

f) Demiryolu altyapısı ve çeken ve çekilen araçların kullanımı için asgari emniyet sınır ve şartlarımı belirlemek ve bunlarıdenetlemek.


Sayfa : 462
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
h) Demiryolu tasımacılık faalivetlerinde kullanılan yük ve yolcu garları veya istasyonları ile benzeri yapıların asgar niteliklerini belirlemek ve bunları denetlemek.

i) Demiryolu tren işletmecilerince kullanılan her türlü çeken ve çekilen aracın cins, kapasite, sahiplik, yaş ve benzeri yönden asgari nitelikleri ile bunların dönemsel teknik muayenelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek.

j) Demiryolu tren işletmecilerince kullanılan her türlü çeken ve çekilen aracın dönemsel teknik muayenesini yapacakların asgari niteliklerini belirlemek ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek.

k) Demiryolu ulaşımını geliştirmek ve serbest, adil, sürdürülebilir bir rekabet ortamı sağlamak amacıyla sınırlı olmak üzere;demiryolu altyapı kullanım ücretleri ile taşımacılık faaliyetlerine ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ūcret tespit etmek ve uygulamasınıdenetlemek.

13. Kanun Hükmünde Kararname'nin "Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü" başlıklı 15. maddesinin birinci fikrası şöyledir:"(1) Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:
a) Devletçe yaptırılacak demiryolu altyapısı, limanlar, barınaklar, kryı yapılari, hava meydanlarının plan ve projelerini hazırlamak veya hazırlatmak ve onaylamak.

b) (a) bendinde belirtilen ulaştırma altyapılarının inşaatını yapmak veya yaptırmak, yapımı tamamlananları ilgili kuruluşlara devretmek."
14. 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıkh 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakan: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanıni 
b) Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıni,
c) Demiryolu altyapısı: Demiryolunu oluşturan zemin, balast, travers ve ray ile elektrifikasyon, sinyalizasyon ve haberleşme tesisleriyle bunların tamamlayıcısı her türlü sanat yapısı, tesis, gar ve istasyonları, lojistik ve yük merkezleri ve bunların eklentileri ile iltisak hatlarını,
ε) Demiryolu altyapı işletmecisi: Tasarrufundaki demiryolu altyapısını güvenli bir şekilde işletmek ve demiryolu tren işletmecilerinin hizmetine sunmak hususunda Bakanlikça yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilerini ve şirketleri,...ifade eder"
15. Yine 19/11/2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Demiryolu Emniyet Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1.maddesi şõyledir:
"1) Bu Yönetmeliğin amacı;
a) Demiryolu üzerindeki emniyetin yönetimi, düzenlenmesi ve denetlenmesi konularıda ortak ilkelerin tanımlanması,
b) Demiryolu altyapı işletmecilerine, demiryolu tren işletmecilerine ve şehir içi raylı toplu taşıma işletmecilerine emniyet sertifikası verilmesi ve/veya emniyet yetkilendirmesi verilmesi,
c) Ortak emniyet hedefleri, ortak emniyet göstergeleri ve ortak emniyet yöntemlerinin geliştirilmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi,
suretiyle Türkiye sınırları içindeki demiryolu taşımacılığında emniyetin geliştirilmesi, iyileştirilmesi, izlenebilmesi ve denetlenebilmesinin sağlanması ve sorumlulukların belirlenmesidir.'
16. Yönetmeliğin 5. maddesi şöyledir:
" (1) Bakanlık, demiryolu sektöründe emniyetli altyapı işletmeciliği ve taşımacılık faaliyetleri için her türlü alt düzenlemeyi yapar. Bakanlık, emniyet sertifikası ve emniyet yetkilendirmesi verilmesi için gereken tüm denetim ve incelemeleri yürütme yetkisine ve emniyetle ilgili denetim ve incelemelerde tüm işletmecilerin her türlü ilgili belge, bina ve tesislerine erişim hakkına sahiptir.
(2) Tüm işletmeciler, teknik ilerlemeleri gõz önünde tutmak suretiyle; ciddi kazaların önlenmesine öncelik vermek, demiryolu üzerindeki emniyetin sürdürülmesini ve iyileştirilmesini sağlamakla yükümlüdür.

(3) Tüm işletmeciler, demiryolu sisteminin emniyetli bir şekilde çalışması ve risklerin kabul edilebilir seviyede tutulmasından sorumlu olup ulusal emniyet kuralları ve standartları gereğince risk kontrol tedbirlerini uygulamak için birbirleri ile işbirliği içerisinde emniyet yönetim sistemi kurmak zorundadır.

(4) Tüm işletmeciler, demiryolu sisteminin kendine ait kısmın emniyetli çalışmasından sorumludur..….
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. Ílk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacıvekilinin istemi ūzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazhğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 463
18. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, Ankara-Konya seferini yapan hızlı trenin, Marşandiz durağında başka bir trenle çarpışması sonucu yaralanan davacının, meydana gelen kazaya davalı idarenin hizmet kusurunun neden olduğunu ileri sürerek, 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve kaza sonrası süreçte gösterilen tutum ve davranış nedeniyle davalı tarafindan resmi özür dilenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

20. Dosyanın incelenmesinden davanın, Ankara-Konya seferini yapan hızlı trenin 13/12/2018 tarihinde Marşandiz durağında başka bir trenle çarpışması sonucu ölümlü ve yaralanmal kazanın meydana geldiği, dava konusu kazanın asıl nedeninin YHT hattının sinyalizasyon sistemi bulunmadan işletmeye alınması olduğu, bu hizmetin davalı Bakanlığın bilgi ve onayı ile yapıldığı, 6461 sayılıKanun ve Demiryolu Emniyet Yönetmeliği'nin 5/1 ve 28/2. maddesi uyarınca, davalı Bakanlığın demiryolu sektöründe emniyetli altyapıişletmeciliği ve taşımacılık faaliyetleri için her türlü alt yapı düzenlemeyi yapmakla yükümlü olduğu, buna rağmen gerekli önlem ve denetim mekanizmasını işletmediği ve hizmet kusuru işlediği, kaza sonrasında da davalı Bakanlığın TCDD yönetimini korumak amacıyla üst düzey yöneticiler hakkında soruşturma izni vermeyerek, hizmet kusurunu işlemeye devam ettiği ileri sürülerek, 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve kaza ile yaratılan mağduriyet, kaza sonrası süreçte gösterilen tutum ve davranış nedeniyle davalı tarafindan resmi özür dilenmesine karar verilmesi istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.

21. Kamu hizmetini yürüten davalının bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanan sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir.

22. Olayda davacı tarafından, dava dışı TCDD A.Ş ile aralarındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesine yönelik bir iddianın ileri sürülmediği, davalı Bakanlığın kamu tüzel kişiliğine haiz olup kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, kazanın meydana gelmesinde, gerekli önlem ve denetim mekanizmalarını işletmeyerek hizmet kusuru işlediği, kaza sonrasındaki süreçte ise soruşturma izni verilmemesi kararı ile sorumluluklarını yerine getirmediği ve ikinci bir hizmet kusuru işlediği ileri sürülerek dava açıldığına göre, davada hizmet kusuruna dayanıldığı tartışmasızdır.
23. Bu sebeple, açılan tam yargı davasında, idarenin eylem veya işlemlerinin hukuka uygunluk denetimi yapılıp, idari faaliyet nedeniyle ilgililerin durumu belirlenip, idarenin tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığına karar verilmelidir. Idarenin tazmin sorumluluğu olup olmadığı saptanırken, öncelikle olayda idarenin hizmet kusuru olup olmadığı hususunun, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusurunun bulunmaması halinde ise kusursuz sorumluluk ilkesinin olayda uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekmektedir. Bu hususlarım saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, dava konusu tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 12. Idare Mahkemesinin 12/04/2021 tarih ve E.2020/1453,K.2021/739 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 12. İdare Mahkemesinin 12/04/2021 tarih ve E.2020/1453, K.2021/739 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, Başkan Muammer TOPAL ve Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 

Sayfa : 464
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
Dava, Ankara-Konya seferini yapan hızlı trenin, Marşandiz durağında başka bir trenle çarpışması sonucu yaralanan davacının,meydana gelen kazaya davalı idarenin hizmet kusurunun neden olduğu ileri sürerek, 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve kaza sonrası süreçte gösterilen tutum ve davranış nedeniyle davalıtarafından resmi özür dilenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Görevli yargı yolunun tespiti açısından öncelikle Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün hukuki statüsünün irdelenmesi gerekmektedir. 04/06/2016 tarih ve 29732 sayılı RG'de yayimlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Ana Statüsü'nün "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Ana Statünün amacı; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü adı altında teşkil olunan iktisadi devlet teşekkülūnün hukuki statüsünü,faaliyet alanını ve görevlerini, organlarını ve teşkilat yapısıı, müessese, bağlı ortaklık, işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri, tasfiye, denetim, mali ve personele ilişkin hükümler ile malvarlığı ve ilgili diğer hususları düzenlemektir" hükmüne yer verilmiş olup, bu kapsamda TCDD'nin kamu iktisadi teşebbüsü olarak faaliyet göstereceği alanlar ve bu alanlara ilişkin oluşturulacak organlar ve teşkilat yapısının söz konusu ana statü ile belirleneceği düzenleme altında alınmıştır.
Aynı Statünün "Hukuki Statü" başlıklı 4. maddesinde;
"(1) Bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD; tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde õzerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür.

(2) TCDD; Kanun, KHK ve bu Ana Statü hükümleri sakhı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir.
(3) TCDD, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılıDeviet İhale Kanunu Hükümlerine tabi değildir. 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayıhı Kamu Îktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3/12/2010 tarihli 6085 sayılı Sayıştay Kanunu çerçevesinde Sayıştay denetimine tabidir.." hükmü ile TCDD ticari bir işletme olarak görülmüş; Statünün müteakip 5. maddesi ile de İşletmeye, yolcu taşıma yanında liman, iskele, ambar, antrepo, sundurma, silo, akaryakıt deposu, umumi mağazalar kurup işletmek, yolcu ihtiyaçları için emanet odaları, lokanta ve benzeri yerleri kurup işletmek, kiraya vermek, sigorta acentalığı yapmak gibi faaliyet alanlarında bulunma yetkisi verilmiştir.

Yine mezkůr Statünün "Hüküm bulunmayan haller" başlıkl 22. maddesinde de, "Bu Ana Statüde hüküm bulunmayan hususlarda Kanun, KHK ve 6102 sayılı Kanun hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Diğer taraftan, taşıma işleri, 6102 sayılı TTK'nın dördüncü kitabında 850 ilä 930. maddeleri arasında düzenlenmiş olmakla birlikte taşıma sözleşmesinin tanımına yer verilmemiştir. Ancak 6102 sayılı TTK'nın 850/1 maddesinde taşıma sözleşmesinin tarafı olan taşıyıcı; “taşıma sõzleşmesiyle eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişi" olarak tanımlanmıştır. Buna göre taşıma sōzleşmesi; “ücret karşılığıda taşıyıcının eşyayı bir yerden bir yere taşımayı, yolcuyu ise bir yerden bir yere götürmeyi taahhüt ettiği tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme" olarak tanımlanabilir. Taşıma sözleşmesinin temel unsurları taşıyıcının taşıma taahhüdūnde bulunması ve gönderenin veya yolcunun ise taşıma ücretini ödemeyi borçlanmasıdır. Taşınanın eşya ve insan olmasına göre taşımadaki yan edimler değişmekte ve sorumluluk da aynı şekilde farklılaşmaktadır.

Aynı maddenin üçüncü fikrasında ise, “Taşıma işleri ticari işletme faaliyeti" olarak sayılmıştır. TCDD Türkiye çapıda yolcu ve yük taşıma işleri yapmakta olup, İşletmenin 3. şahıslarla yaptığı taşıma sõzleşmesi, kira akdi yapması gibi sõzleşmesel ilişkilerde, özel hukuk hükümlerine tabi olması nedeniyle tacir sayılması gerekmektedir. Kaldı ki özel hukuk hükümlerine tabi ayrıca ticari şekilde işletilen bu kuruluşun, tacirin haksız filinden kaynaklanan eyleminden doğan davalarının hizmet kusuru olarak telakki edilerek idari yargı yerinde görüleceğinin ileri sürülmesi mevcut yasal düzenleme karşısmda uygun görülmemektedir.
Yine taşıyıcımın özen borcunun ihlali sözleşmeden doğan bir sorumluluk olup, bu husus 6102 sayılı TTK'nın 914/2 maddesinde "Taşıyıcı, yolcuların kazaya uğramalarından doğacak zararı tazmin eder. Yolcunun kaza sonucunda ölmesi hâlinde, onun yardımından yoksun kalanlar uğradıkları zararın tazminini taşryıcıdan isteyebilirler. Ancak, taşıyıcı, kazanın kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermelerine rağmen, kaçınamayacakları ve sonuçlarını önleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat ederse tazminattan kurtulur." hükmüne yer verilmiş, ayrıca taşıyıcı kendi adamlarımın veya taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığıkişilerin, görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fil ve ihmali gibi sorumlu tutulmuştur.
Bununla birlikte aynı Kanunun "Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri" başlıklı 4. maddesinde; “(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ila 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sõzleşmesine dair 487 ilå 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilå 519, komisyon sõzleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilå 554, havale hakkındaki 555 ilä 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilå 580inci maddelerinde,
d) Fikrî mūlkiyet hukukuna dair mevzuatta 
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete õzgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin dūzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat Eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.
(2) Ticari davalarda da deliller ile bunların sunulması 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hūkümlerine tabidir." hükmü ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenip, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale,vedia ve fikir ve sanat Eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar dışındaki tüm davaların ticari dava niteliğinde olduğu kabul edilmişmüteakip 5. maddesinin 1. fikrasında ise “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." hükmü ile ticari davalarda Asliye Ticaret Mahkemeleri görevli kılımmıştır.

Dosyanın incelenmesinden davanın, Ankara-Konya seferini yapan hızlı trenin 13/12/2018 tarihinde Marşandiz durağında başka bir trenle çarpışması sonucu ölümlü ve yaralanmalı kazanın meydana geldiği, dava konusu kazanın YHT hattının sinyalizasyon sistemi 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 465
bulunmadan işletmeye alınması olduğu, bu hizmetin davalı Bakanlığın bilgi ve onayı ile yapıldığı, Bakanlığın demiryolu sektöründe emniyetli altyapı işletmeciliği ve taşımacılık faaliyetleri için her tūrlü alt yapı düzenlemesi yapmakla yükümlü olduğu, buna rağmen gerekli õnlem ve denetim mekanizmasını işletmediği ve hizmet kusuru işlediği, yöneticiler hakkında soruşturma izni verilmeyerek,hizmet kusurunu işlemeye devam ettiği ileri sürülerek, 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve kaza ile yaratılan mağduriyet, kaza sonrası süreçte gösterilen tutum ve davranış nedeniyle davalı tarafından resmi özür dilenmesine karar verilmesi istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.

Buna göre, TCDD İşletmesi, tekel kapsamında demiryolu taşımacılığı hizmetini yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu ise de; Ana Statü ile õzerk bir yapıda olduğu ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetildiğinden, iktisadi faaliyetleri bakımından õzel hukuk hükümlerine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda iktisadi devlet teşekkülü statüsünde olan TCDD İşletmesi ile davacı arasında yapılmış olan taşıma sözleşmesi kapsamında ve taşıma sırasında vuku bulan kaza nedeni ile davacının uğradığını iddia ettiği manevi zararın tazmini talebi ile açılan davanın, iki özel hukuk kişisi arasında imzalanan taşıma sõzleşmesinin gereği gibi ifa edilip edilmediği noktasından hareketle, özel hukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerinde ele alınması gerektiği sonucuna varıldığıdan, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20.Hukuk Dairesinin 26/01/2023 tarih ve E.2022/2207, K.2023/88 sayılı kararının kaldırılması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Başkan Üye Muammer Ahmet TOPAL ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/276KARAR NO : 2023/438KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : Davacıların taşınmazına idare tarafiından filen kamulaştırmasız el atıldığı anlaşıldığından uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : D.A. vd.
Vekili : Av. Mehmet Alper ÜNVER Davali : Kültür ve Turizm BakanlığıVekili : Av. Nursel ÇOBAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından müvekkilleri murisi S.A. adına kayıtı Kilis ili, Merkez ilçe,Oylum Mahallesi 949 parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma kararı olmadan kazı çalışmaları yapılmak üzere el atıldığını, yaklaşık 20yıldan beri el atmanın devam ettiğini, tüm bu sebeplerden dolayı fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydıyla davalı kurumun kamulaştırma yapmadan ve bedelini ödemeden müvekkillerinin hissedarı olduğu taşınmaza el koyma tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte 100 TL 5 yıllık ecrimisil bedeli olan 100 TL'nin ise dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı bakanlıktan alınarak davacıya verilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Kilis 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/07/2018 tarih ve E.2017/269, K.2018/291 sayıhı kararı ile, yapılan keşif sonucu hazırlanan rapor uyarınca, dava konusu taşınmazın çok küçük bir miktarına el atıldığı, bu durumda davacının mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın dava konusu taşınmazın arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesinden kaynaklandığı, bu nedenle fili el atılan yerin çok küçük olması sebebiyle görev hususunun belirlenmesinde esas belirleyici olan hususun idarenin dava konusu taşınmaza ilişkin arkeolojik sit alanı olarak belirlenmesi işlemi olduğu, idari işlem ve eylemlerden doğan davanın 2577 sayılı İYUK hükümleri uyarınca idari yargıyerinde çözülmesi gerektiği gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince mahkemelerinin görevsizliğine,dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacılar vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Gaziantep 1. Ídare Mahkemesi 27/09/2021 tarih ve E.2019/79, K.2021/803 sayılı kararı ile, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 3,6,7,15,17. maddeleri ile, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 05/11/1999 tarihli, 658 nolu İlke Kararından sõz ederek, arkeolojik sit alani ilan edilen alanda kalan taşınmazların, koruma amaçlı imar planı yapılması ve planda kesin yapılaşma yasağı bulunması durumunda idarece kamulaştırılmasının zorunlu olmadığı gibi,bu statüde bulunan taşınmazlardan şartları taşryanların takas imkanından faydalanabileceği ve anılan taşınmazlara yönelik olarak hazine 

Sayfa : 466
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
taşınmazları ile takas imkanının sunulması için koruma amaçhı imar planı bulunması gerektiği açık ołup, uyuşmazlık konusu taşınmazın 1. derece arkeolojik sit alanında kaldığı, taşınmaz için ilke kararında belirlendiği üzere mülkiyet hakkından yararlanma imkanıbulunmadığı, 1/1.000 õlçekli koruma amaçlı uygulama imar planında kesin yapılaşma yasağı getirildiği ve bu yönleriyle de takasa konu edilebilecek taşınmaz niteliğinde olduğu anlaşıldığımdan, esasen kamulaştırılması zorunlu bir statüde bulunmayan dava konusu taşınmazda kamulaştırmasız el atma nedeniyle oluşan bir zarardan bahsedilemeyeceğinden, idarece tazmini gereken maddi bir zarar bulunmadığı dolayısıyla davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacılar vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

5. Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi, 2. Ídari Dava Dairesinin 11/01/2023 tarih ve E.2021/2454, K.2023/44 sayılı kararı ile,2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesine eklenerek 26/11/2022 tarih ve 32025 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesine eklenen cümleden söz ederek, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlandığı ileri sürülen taşınmaz hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık sūre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarının yapılmadığı, kamulaştırılacağı ve her hâlde mülkiyet hakkının kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığın kaldırılması şekilde imar açığının anlaşılması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yukarıda söz edilen kanun hükümleri ile yapılan açıklamalar çerçevesinde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığınıbelirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
6. Gaziantep 1. Ídare Mahkemesi 24/03/2023 tarih ve E.2023/131 sayılı kararı ile, aynı gerekçeyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Kilis 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2017/269 sayıh dosyası Mahkemelerince temin edildiğinden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir 
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi 
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
,(,..4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun " Kamulaştırma " başlıklı I5. maddesi şöyledir:
" Taşınmaz kültür varlıkları ve bunların korunma alanları, aşağıda belirlenen esaslara göre kamulaştırılır 
a) Kısmen veya tamamen gerçek ve tüzelkişilerle mülkiyetine geçmiş olan korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanları Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak proğramlara uygun olarak kamulaştırılır. Bu maksat için,Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine yeterli ödenek konur.

(Ek: 17/6/1987 - 3386/5 md.; Değişik:14/7/2004 - 5226/7 md.) Kamu kurum ve kuruluşlari, belediyeler, il özel idareleri ve mahallī idare birlikleri tescilli taşınmaz kültür varlıklarını, koruma bölge kurullarıın belirlediği fonksiyonda kullanılmak kaydıyla kamulaştırabilirler.

e) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/5 md.) Kamulaştırma işlemleri, bu Kanun hükümleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre yapılir.

10. Aynı Kanun'un "Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlı imar plânı" başlıklı17. maddesinin (a) bendi şõyledir:
"..(Değişik ikinci paragraf: 8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafindan üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçhı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırımak ūzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır. Üç yıllık sūre içinde zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı takdirde koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabilir. Uzatılan sūre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır.
11. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesinin birinci fikrasının mevcut durumu şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 467
" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının õzüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıthılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır.(Iptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılı Kararı ile) (Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynakhı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."
B. Yargı Kararları
12. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının III bölümü şöyledir:
“.…II-Îstimlâksiz el atma halinde amme teşekkūlü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almışolması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün õnlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınmasıveya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur ."
13. 2942 sayıl Kanun'un Geçici 6. maddesinin bazı fikralarının iptali yōnūndeki taleple Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesinin 25/09/2013 tarihli ve E.2013/93, K.2013/101 sayılı kararıyla, yapılan itiraz başvurusu, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmiştir. Kararm ilgili kısmı şōyledir:
".…Türk hukukunda 'fili yol'un en karakteristik örneği, 'kamulaştırmasız el atma'lardır. Kamulaştırmasız el atma, idarenin, bir kişiye ait taşınmazı bilerek veya bilmeyerek kamulaştırmaya ilişkin usul ve kurallarına uymaksızın ve bir bedel õdemeksizin işgal ederek kamu hizmetine tahsis etmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Buna gõre, kamulaştırmasız el atmadan sõz edilebilmesi için, kişiye ait gayrimenkulün idarece (kamu hizmetinde kullanılmak amacıyla) işgal edilmiş olması ve bu işgalin kanunda öngörülen usul ve esaslara uyularak tesis edilmiş bir kamulaştırma işlemine dayanmadan gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Bu şekilde, idarenin hukuk dışıeyleminden kaynaklanan fiili el atmaların, özel kişilerin haksız fiil teşkil eden eylemlerinden hiçbir farkının bulunmadığt, bu nedenle bu tip eylemlerden doğan zararların da özel kişilerin haksız filinden doğan zararlarda olduğu gibi adli yargıda dava konusu edilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Başvuran Mahkemede gõrülen davaya konu olayda, davacıya ait taşınmaz, imar planlarıyla'dere mutlak koruma alanı'sınırlarıiçine alınmış ve bu nedenle davacının taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisi kısıtlanmıştır. Davacının tasarruf yetkisinin kısıtlanmasının,davacıın mamelekinde azalma meydana getirebileceği tartışmasızdır. Ancak, davacının mülkü üzerinde tasarruf etme hakkının kısıtlanması, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olan imar planından kaynaklanmaktadır.Olayda, idarenin fili el koyma niteliği taşıyan bir eylemi henüz bulunmamakta, aksine kanunen yapması gereken kamulaştırma işlemlerini yapmamak biçiminde tezahür eden bir eylemsizliği söz konusudur.

Öte yandan, kamulaştırmasız el atmadan sõz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın filen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerekmektedir. Oysa, Mahkemede görülen davaya konu olayda olduğu gibi 'imar kısıtlamaları'nda taşınmaz zilyetliği malikte kalmaya devam etmekte olup yalnızca malikin tasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazıkısıtlamalara maruz kalması söz konusu olmaktadır.

Sonuç olarak, davacının taşınmazının imar planlarında 'dere mutlak koruma alanı'nda bırakılması nedeniyle tasarruf hakkımın kısıtlanmasının kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilemeyeceği, bunun, idari bir iştem olan imar planlarının zorunlu bir sonucu olduğu ve tasarruf hakkının kısıtlanması sebebiyle doğan zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla bakılmakta olan dava, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin görev alanına girmemektedir.
Nitekim, Anayasa'nın 158. maddesiyle, adli, idarî ve askerî yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar bulmuş içtihatları da bu yöndedir (Ömeğin; 4.2.2013 günlü,E.201/107, K.2013/230 sayılı karari)..'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGUR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 

Sayfa : 468
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacıların murisi müteveffa S.A. adına kayıtlı olan Kilis ili, Merkez ilçesi, Oylum Köyü, 949 parsel sayılı taşınmaza kamuşlaştırılmaksızın el atıldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen 199.900,80 TL maddi zararın, taşımmazın tapu kaydına "sit alanı"şerhi koyulduğu ve bu sebeple mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülerek, el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

17. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararlarım tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak mūdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavūzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükūmlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
18. Dava dosyalarının incelenmesinden, konuya ilişkin Kilis Valiliği, Îl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 21/08/2014 tarih ve 973 sayılı yazısı ekinde Kilis Müze Müdürlüğü uzmanlarının 18/08/2017 tarihli raporunda, söz konusu parsellerin Gayrimenkul Eski E.ler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 10/02/1983 tarih ve A-4157 sayılı kararıyla tescil edilen Oylum Höyük I. derece arkeolojik sit alanıiçerisinde olduğu, parsellerde görülen açmalardan önceki yıllarda burada kazı çahşmalarının yapılmış olduğunun görüldüğüne ilişkin bilgiye yer verildiği görülmüştür.

19. Buna göre, dava konusu taşınmaz açısımdan fili el atmanın varlığı kabul edilerek değerlendirmenin bu şekilde yapılmasıgerekmektedir.

20. Bu durumda, idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın uyuşmazlığa konu taşınmaza fiilen el atmasının İdare Hukukunun konusuna giren "idari eylem" veya "idari işlem" olarak kabulü mümkün olmadığından; idarenin, açık ve ağır biçimde hukukilikten yoksun olan ve bu haliyle "haksız fil" olarak kabul edilebilecek uygulaması nedeniyle tazminat, tescil ve terkin istemiyle açılan davanın görüm ve çōzümünün adli yargının gōrev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

21. Kaldı ki, dava konusu taşınmaza fiilen değil de hukuken el atılmış olması durumunda dahi, 26/11/2022 tarihli ve 32025sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda gōrülür." hükmü uyarınca, davanı çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu açıktır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulū ile, Kilis 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/07/2018 tarih ve E.2017/269, K.2018/291 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kilis 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/07/2018tarih ve E.2017/269, K.2018/291 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Ali

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/278KARAR NO : 2023/419KARAR TR : 19/06/2023

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 469
ÖzET : Emekli Sandığı istirakcisi olan davacının, Vakıf Üniversitesi Hastanesince sunulan sağlık hizmetinin yürütülmesi sırasında acil bakım faturası kapsamında ödediği meblağın iadesi ve uğranıldığını öne sürdüğü manevi zararların tazmini istemiyle açtığı davanın,İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1) S.Ç. 2) M.Ç.

Vekili : Av. Koray ÖZBEK 

Davah : 1) İstinye Üniversitesi Rektörlüğü

2) Îstinye Üniversitesi Hastanesi (İstinye Ünv. Sağlık Uyg. ve Arşt. Mrkz.)
Vekili : Av. Murat UYSAL 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkili M.Ç.'in 657 Kanuna tabi emekli ve Emekli Sandığı sigortalısı olduğunu, diğer müvekkili olan eşi S.Ç.'in 18/03/2020 tarihinde ani kalp krizi geçirmesi sonucu davalı kurumun acil servisine kaldırıldığını ve yoğun bakıma alındığını,tedavisi devam ederken 15.900 TL acil bakım faturası çıkarıldığını, para ödenmez ise hastanın rehin kalacağı söylendiğinden, bu meblağın Ödenmek zorunda bırakıldığını; Sağlık Uygulama Tebliği'nin "I.9.3 İlave Ücret Alınmayacak Sağlık Hizmetleri" başlıklımaddesinde, "Yoğun Bakım Hizmetleri ve Acil Haller Nedeniyle Sunulan Sağhık Hizmetleri" kısımlarının yer aldığını, Emekli Sandığıkapsamında sosyal güvenceye sahip müvekkilinden alınan bedelin kendisine iade edilmediğini, bu bedeli ödemek için borçlanan müvekkilinin son derece mağdur olduğunu; davalı kurum merkezine defalarca gelip gittiğini, maddi ve manevi olarak yıprandığını;davalının gerekçe olarak, hasta S.Ç.'in yoğun bakım sırasında acil bakım ücretini õdeyeceğine dair imza verdiğini beyan ettiğini oysa bōyle bir imza verilmediğini, imza verilmiş olsa dahi, bunun yasal hükümlerin üzerinde bir değer taşımayacağını; olay nedeniyle maddi zararlarımın yanında manevi zararlarımın da bulunduğunu ifade ederek; haksız eylem tarihi olan 23/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte 15.900 TL'nin istirdadına karar verilmesi, maddi ve manevi yıpranmaları için de 10.000 TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bakırkõy 8. Tüketici Mahkemesi 14/06/2022 tarih ve E.2022/92, K.2022/242 say1 ile, davanın çözümünde idare mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi 17/11/2022 tarih ve E.2022/2370, K.2022/2556 sayı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 29.2.2016 tarih, 2016/989 E. ve 2016/2572 K. sayılı ilamında; "Davalı üniversite 2547 SayılıYükseköğretim Kanunu gereğince kurulmuş bir vakıf üniversitesi olup vakıf üniversiteleri Anayasa'nın 130 ve 2547 Sayıh Yükseköğretim Kanunu'nun Ek 2. maddesi gereğince kamu tüzel kişisidir. Dolayısıyla davalı üniversite kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet göstermekte olup eylem ve işlemleri de kamusal nitelikte ve kamu hizmeti kavramı çerçevesindedir. Kamu hizmetinin görülmesi sırasında ve hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde ise idari yargı görevlidir. (2577 Sayılı İYUY. M.2)" diyerek uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiğini ifade etmiştir.

Yargitay Hukuk Genel Kurulu 13.05.2015 tarihli 2014/13-566 E. ve 2015/1339 K. ilamında bu hususlar detaylı olarak belirlenmiş ve kurul “görüldüğü üzere, vakıf üniversiteleri, kazanç amacı olmamak sartı ile mali ve idari konular dısıda akademik çalışmalar, ōğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi olarak Yükseköğretim Kurulunun görüş ve önerisi üzerine kanunla, tüzel kişiliği haiz olmak üzere kurulmakta olup; bu tüzel kişiliğin de, gerek 2809 sayılı Kanun hükümleri ve gerekse Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca kamu tüzel kişiliği niteliğinde olduğu tartışmasızdır." ifadeleriyle vakıf üniversitesinin kamu tüzel kişiliğine haiz olduğunu açıkça kabul etmiş ve devamında; " .…... Bu haliyle kamu tūzel kişisi olarak kanunla kuruldukları ve kamu hizmeti sundukları tartışmasız olan vakıf üniversitelerinin hastanelerinin, Devlet üniversiteleri hastanelerinden farklı tutulması hukuken olanaksızdır. Bu bağlamda, sağlık hizmetinin sunulmasından kaynaklanan zararların da, tazmin sorumluluğunun doğup doğmadığının, idari yargı yerince hizmet kusuru ilkesi kapsamında incelenerek karar verilmesi gerekir." şeklinde karar verilmiştir.

Davalı hastane, 2015 yılında 21. Yüzyıl Anadolu Vakfi tarafindan kurulan vakıf üniversitesidir. Vakıf Hastanesince sağlık hizmeti sunulmasından kaynaklanan alacağın iadesi ve davalı hastane hizmetindeki mağduriyet sebebiyle manevi tazminat sorumluluğunun doğup doğmadığı idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmekte olup, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 13/05/2015tarih 2014/13-566 E 2015/1339 K.sayılı kararı ile de, "..kamu kurumu niteliğindeki hastanelerde tedavi gōren davacının yanlış tedavi sonucu zarar gördüğünden bahisle uğranılan zarar karşılığı maddi ve manevi tazminatın ödenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu.." kabul edilmiştir. Emsal Yargıtay yerleşmiş içtihatları gereği vakıf üniversiteleri Anayasa'nın 130, Yüksek Öğretim Kanunu'nun Ek2. maddesi gereğince kamu tüzel kişisi niteliğinde olup, kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet gösterdiğinden davalı hastanenin eylem ve işlemleri de kamusal niteliktedir. Kamusal hizmetin görülmesi sırasında hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde ise idari yargı görevlidir. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi gereğince bu davalar idari yargı yerinde görüleceğinden davanın mahkememizde görülmesi mümkün değildir. Davaya bakmaya idare mahkemesi görevli olduğundan HMK.nun 114/1 -b maddesinde belirtilen dava şartı gerçekleşmemiştir. Belirtilen nedenlerle davanın HMK.nun 115/2. maddesi gereğince usulden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

..

Sayfa : 470
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
3. Davacılar vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 20/03/2023 tarih ve E.2023/530 sayı ile, özel hukuk hükümlerinden doğan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden, 2247 sayılı Kanunun uyarınca dava dosyasının ve Bakırköy 8. Tüketici Mahkemesi'nin dosyasının görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye davanın bekletilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:I1

Yüksek yargı (Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay) yerlerinin süregelen içtihatları bağlamında belirtmek gerekir ki; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri çerçevesinde vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin düzenlemelere tabi ve kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulan davalı vakıf üniversitesinin, kamu gücü kullanan, kamusal hizmet sunmak üzere örgütlenmiş ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kurum olduğu noktasında ortada hukuksal bir tartışma bulunmamaktadır.
Olayda ise, uyuşmazlığın davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasındaki tedavi hizmetinden dolayı tahsil edilen hizmet bedelinin alınmaması gerektiği gerekçesiyle söz konusu hizmet bedelinin ve bu bedelin ödenmesi sürecinde uğranılan manevi zararın tazmini talebine ilişkin olduğu dikkate alındığında, idari yargının görev alanı dışında kalan özel hukuk hükümlerinden doğan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
..

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin-birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-õğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara gõre, kazanç amacına yõnelik olmamak şartı ile vakıflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.

Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarımın sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi şöyledir:
“Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.
Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayı ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden ołuşan bir yükseköğretim kurumudur."
7. 2547 sayılı Kanun'a 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şōyledir:
"Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çahşmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumlarıveya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın,ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. ..."
8. Aynı Kanun'un Ek 5. maddesi şõyledir:
Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alnarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü öłçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır."
9. Davalı İstinye Üniversitesi, anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı "Yükseköğretim Kurumları TeşkilatıKanunu"nun Ek 166. maddesi ile İstanbul'da 21. Yüzyıl Anadolu Vakfı tarafından vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 471
10. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılıKanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göre ūcretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur'luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışıda, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.

B. Yargı Kararları
11. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111, K.2006/112sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli SandığıKanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılıKanun'da düzenlemeler yapılmiş ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükūmlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

12. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan "..bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bōlümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012tarih ve 28184 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:
"...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden õnce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacıłık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayıhı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayıh Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önūnde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir.Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bułunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasinın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargını görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacının eşi diğer davacının, kalp krizi geçirmesi nedeniyle ambulans ile kaldırıdığıİstinye Üniversitesi Hastanesi (Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi) Acil Servisi'nde yapılan tedavi nedeniyle tahakkuk ettirilen acil bakım faturası kapsamında õdenen 15.900 TL'nin iadesi ve bu süreçte uğranılan zararlara karşılık 10.000 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

16. Dava konusunun, Emekli Sandığı iştirakçisi davacının eşinin aldığı sağlık hizmetinin, Sağlık Uygulama Tebliği kapsamda ücretsiz olup olamayacağı yönünden 5510 sayılı Kanunla ilişkili olması, diğer taraftan hizmeti sunan sağlık biriminin vakıf üniversitesi hastanesi olması ve hastanenin tutumundan dolayı manevi tazminat istenilmesi hususlarını içermesi nedeniyle, yargı yerinin belirlenmesi açısından ikili bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.


Sayfa : 472
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
17. Dava dosyasımın incelenmesinden, davacılardan M.Ç.'in 657 Kanuna tabi emekli ve Emekli Sandığı sigortalısı olduğu, adıgeçenin eşi, diğer davacı S.Ç.'in 18/03/2020 tarihinde kalp krizi geçirmesi nedeniyle ambulans ile kaldırıldığı İstinye Üniversitesi Hastanesi (Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi) Acil Servisi'nde yapılan tedavi nedeniyle tahakkuk ettirilen acil bakım faturasıkapsamında hizmet bedeline karşılık olmak üzere 15.900 TL ödenmek zorunda kalındıği, bu meblağın Sağlık Uygulama Tebliği kapsamında ödenmemesi gerektiğinden bahisle bunun istirdadı/iadesi ve söz konusu bedelin ödenmesi durumunda kalınması sürecindeki yıpranmalarına karşılık olarak 10.000 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
18. Davanın, davacının Emekli Sandığı iştirakçisi olması yönünden olay irdelendiğinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılıi Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da ayni Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağıdolayısıyla ihtilafların da adi yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

19. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki "...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde de dikkate alınacağı tartışmasızdır.

20. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi kapsamında açılan iptal ve tam yargı davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi olan ve dava açıldığı tarihte emekli olan davacı tarafından açılan davanın bu kısmının görüm ve çözümūnde, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

21.Davanın, davacıların vakıf üniversitesi hastanesinin uygulamaları nedeniyle uğradıklarını ileri sürdükleri manevi tazminat istemine ilişkin kısmına gelince:
22. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütierden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir.Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflıişlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de kamu hukukuna tabidirler.

23. Vakıf üniversiteleri, devlet tarafından, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarak kurulmaktadır. Kanunla kurulma zorunluluğunun doğal sonucu olan "kamu tüzel kişiligi" niteliği, üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan, vakıflar tarafindan kurulan üniversitelerin ve bu üniversitelere bağlı kurumların, öreğin tıp fakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu açıktır.

24. Davalı İstinye Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'un Ek 166. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak ūzere kamu tūzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
25. Bu duruma göre, Vakıf Üniversitesi Hastanesinin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, davanın manevi tazminat istemine ilişkin kısmının çōzümünde de 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde yer alan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerleri görevlidir.

26. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 8. Îdare Mahkemesinin 20/03/2023 tarih ve E.2023/530sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. İstanbul 8. Ídare Mahkemesinin 20/03/2023 tarih ve E.2023/530 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞf İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 473
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Ali ARSLAN BALLI ÖZGÜR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/279KARAR NO : 2023/486KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : 618 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın,geminin seferden men edilmesi işleminin idari yargıda dava konusu yapılmaması karşısında, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : F.G.
Vekili : Av. Cahit MEMİŞOĞLU Davah : İstanbul Liman Başkanlığı
I.DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının kaptanı bulunduğu gemi hakkında İstanbul Bölge Liman Başkanlığınca, çatışmaya sebep olacak seyir ve manevra yapılması sebebiyle 618 sayılı Limanlar Kanunu'nun 2. maddesi ile yürürlüğe girmiş olan Limanlar Yōnetmeliği'nin 8/1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle 5326 sayılı Kabahatier Kanunu ile 618 sayılı Kanun'un 13. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak aynı Kanun'un 11. maddesi uyarınca 60.000 TL idari para cezası verilmesine ilişkin 07/12/2022 tarih ve E.810 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 12. Ídare Mahkemesi 12/01/2023 tarih ve E.2022/2948, K.2023/70 sayılı kararı ile, " davacı hakkında 618 sayıh Limanlar Kanunu'nun 1I.maddesi ve Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, Limanlar Kanunu ve Kabahatler Kanunu uyarınca tanzim edilen idari para cezasının görüm ve çözüm yerinin Sulh Ceza Mahkemeleri olduğu,dolayısıyla yargılama görev ve yetkisinin Adli Yargı Mercileri olması nedeniyle davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılarak" davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin 24/02/2023 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği 31/01/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/637 sayılı kararı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal kararını göstererek ve idari para cezası yanında geminin seferden men edildiğini belirterek, 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun çõzümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş,bu karar itiraz edilmeksizin 08/03/2023 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacı vekilinin, ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemine dair dilekçesi ūzerine dava dosyaları, adli yargı yerince Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 618 sayılı Limanlar Kanunu'nun 2. maddesi şōyledir:
"Türkiye limanlarına girip çıkan bütün gemiler ve deniz araçları bu Kanun hükümlerine tabidirler. Limanların sınırları ile kamu limanlarının yetki alanlarını belirleyen deniz koordinatları, limanlara gelen gemilerin ve gemi dışında kalan her türlü deniz aracının liman içinde seyir, demirleme, rıhtım ve iskelelere yanaşma, şamandıralara bağlama ve buralardan ayrılmalarında uyulacak kurallar ile ticaret eşyası, patlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddelerin boşaltma ve yükleme yöntemini, yer ve zamanlarını, gemilerin limanda kalabilecekleri süreleri, çevre kirliliğinin ōnienmesi ile limanda düzen ve disiplinin sağlanmasına ilişkin diğer hususlar Denizcilik Müsteşarlığınca çıkartılacak yönetmelikle düzenlenir."
7. Bu Kanun'un 11.maddesi şöyledir:
"İşbu Kanun ile ikinci maddede mezkür yönetmeliklere muhalif hareket edenlere liman başkanı tarafindan beşyüz Türk Lirasından yirmibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir."
8. Limanlar Yönetmeliği'nin "Genel esaslar" başlıkı 8. maddesinin birinci fikrası şöyledir:

Sayfa : 474
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"(1) Liman idari sahasında seyreden, kıyı tesisinde bulunan veya demirde bekleyen gemi ve deniz aracı ile kıyı tesisi ilgilileri ve diğer ilgililer; bu Yönetmelik ile ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri çerçevesinde seyir, can, mal, çevre güvenliği ve emniyetine yönelik olarak liman başkanlığınca verilen talimatlara uymakla yükümlüdürler."
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında uygulanır."
10. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığıda uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu sūre içinde başvurunun yapıimamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
Îlk Înceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ūn katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngõrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünūldü:
13. Dava, 618 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırıiması istemiyle açılmıştır.
14. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

15. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı, ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamımda aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle, idari yargının görev alanına giren bir yaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusu edilmiş olması halinde idari yargının bu davaya ve aynı maddi olaya ilişkin idari para cezasıkararına karşı açılan veya açılacak davaya da bakacağı kuşkusuzdur.

16. Nitekim Uyuşmazhk Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz gõrev uyuşmazlıklarının çözūmūnde,idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren idari yaptırım kararımın da verilmişolması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228, K.2022/294, 31/3/2022, § 22-23).
17. Dosyanın incelenmesinden, davacının kaptanı olduğu Burhan Dizman isimli genel kargo gemisi hakkında verilen idari para cezasının dava konusu yapıldığı, geminin seferden men edilmesi işlemine karşı ise olumsuz gõrev uyuşmazlığının çıktığı tarih itibarıyla herhangi bir dava ya da başvurunun bulunmadığı anlaşılmıştır.

18. Incelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu salt idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 31/01/2023 tarih ve D.İş. No.2023/637 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 475
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 31/01/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/637 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ 
KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgūn Doğan Eyüp TOPAL TAŞAAIRMAN SARICALAR 
Üye Ûye Üye Ahmet Mahmut Ali ARSLAN BALLI ÖZGÜR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/283KARAR NO : 2023/397KARAR TR : 15/05/2023
ÖzET : Dava, Türkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarında "H.Ç." olarak kayıtlı bulunan davacı annesi ile Suriye Arap Cumhuriyetinde "K.H." olarak kayıthı olan kişinin aynı kişi olduğunun tespiti istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : J.K.
Davah : (Adli Yargı) Şehit Kamil Nüfus MüdürlüğüDavalı: (İdari Yargı) Gaziantep Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, Gaziantep 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/09/2020 tarih ve E.2018/501, K.2020/330 sayılı kararı ile annesinin "H.Ç." olduğunun tespitine karar verildiği ve kararın kesinleştiğini, bu karara istinaden annesi ile soybağına bağlı Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı almak için başvurduğunu, pasaport ve bazı kayıtlarda ingilizce çeviri yapılırken anne isminin "H.Ç." iken "KH.Ç." olarak yazıldığını, davalı idarenin 13/09/2022 tarihli yazısında "Türkiye Cumhuriyetinde kayıtı olan H.Ç. ile Suriye'de kayıth K.H.'in aynı kişi olduğuna dair yetkili Türk mahkemelerinden alınacak tespit kararının gönderilmesinin" tarafina tebliğ edildiğini belirterek, 01/07/1918doğumlu "H.Ç." ile 1917 doğumlu Suriye Arap Cumhuriyet vatandaşı "K.H."in aynı kişi olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 03/10/2022 tarih ve E.2022/361, K.2022/412 sayılı kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-b maddesine göre yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararım ilgili kısmı şöyledir:
"..Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı almak için başvurduğu ancak kendisinin pasaport ve bazı kayıtlarında Îngilizce çeviri yaparken anne isminin H.Ç. iken diğer kayıtlarda H. ismi K.Ç. olarak yazıldığını,bu hususun dūzeltilmesini talep etmiştir. Davacının bu talebi idari yolla düzeltme hakkı mevcut olup şayet idare buna ilişkin olumsuz cevap verdiğinde bu işlemin iptali için idari yargıda dava açabilecekken asliye hukuk mahkemesinde dava açması HMK'nın 114/1-b maddesine gõre yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir."
3. Davacı bu kez aynı istemle, idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Gaziantep 1. Ídare Mahkemesi 26/01/2023 tarih ve E.2022/2165 sayılı kararı ile, 5490 sayıh Kanun'un 36. maddesi uyarınca,nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şōyledir:

Sayfa : 476
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
"...5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar." hükmü, "Tanımlar"başlıkı 4. maddesinde, "Değerli kâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı.. S) Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, .. ¢c) (Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü.. ifade eder" tanımları; "Yabancıların kayıtlarının tutulmasi" başlıkli 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsami dışıdadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi,başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü;"Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur: a) Nūfus kayıtlarına ilişkin dūzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt dūzeltme davaları (..) nūfus müdūrü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) (Değişik: 19/10/20177039/9 md.) Hakl sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin dūzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde,nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır" hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; J.K. tarafından, Türkiye Cumhuriyeti kayıtlarında H.Ç. olarak kayıthı bulunan kişi ile Suriye Arap Cumhuriyeti kayıtlarında K.H.'in aynı kişi olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usul hükūmlerinin Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında olduğu, gerçek kişinin kim olduğunun tespiti için, tanık dinlenilmesi de dahil bir çok hususunun irdelenmesi gerektiği, ancak bu irdelemelerin idari yargı yerince yapılmasının kanunun verdiği yetki dahilinde mümkün olmadığı anlaşıldığından, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görūm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir."
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlū kayıtla ispat edilir."
7. Kanun'un 36. maddesi şöyledir:
"Kişisel durum, bu amaçla tutulan resmî sicille belirlenir.
Bu sicilin tutulmasına ve zorunlu bildirimlerin yapılmasına ilişkin esaslar, ilgili kanunda gösterilir."
8. Aynı Kanun'un 39. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamaz."
9. Kanun'un "Genel olarak soybağının kurulması" başlıklı 282. maddesinin birinci fikrası şöyledir:"Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur.'
10. Kanun'un “Yetki" başlıklı 283. maddesi şöyledir:
"Soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır"
11. Kanun'un “Yargılama Usulü" başlıklı 284. maddesinin birinci fikrası şōyledir:
"Soybağına ilişkin davalarda, aşağıdaki kurallar saklı kalmak kaydıyla Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu uygulanır"
12. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılması halleri" başlıkı 5. maddesi şöyledir:"Türk vatandaşlığı, doğumla veya sonradan kazanılır'
13. Kanun'un "Soy bağı" başlıkh 7. maddesi şöyledir:
"(1) Türkiye içinde veya dışında Tūrk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk Tūrk vatandaşıdır.
(2) Türk vatandașı ana ve yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır.
(3) Türk vatandaşı baba ve yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soy bağı kurulmasını sağlayan usul ve esasların yerine getirilmesi halinde Türk vatandaşhığını kazanır."
14. Kanun'un "Vatandaşlık işlemlerinde müracaat makamı ve usul" başlıkı 37. maddesi şöyledir:
"Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin başvurular yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dıştemsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletname ile yapılır"

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 477
15. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şõyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
16. Aynı Kanun'un "Türk vatandaşlığını kazananlar" başlıklı 20. maddesi şöyledir 
"Kanun gereğince Türk vatandaşlığını kazananlar yetkili makam veya kurulların kararı üzerine düzenlenecek formlara uygun olarak aile kütüğüne tescil edilirler"
17. Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığıbilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

Aile kütükierindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanıa uygun olarak tescil edilir, değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
18. Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya gõrevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus mūdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanhıkça incelenip sonuçlandırılır."
19. Türk Vatandaşlığının Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Vatandaşlık ihtilafları" başlıklı 63. maddesi şöyledir:
"(1) Bir kişinin Türk vatandaşı olup olmadığı konusunda tereddüte düşüldüğü takdirde bu husus Bakanlıktan sorulur.Bakanlıkça ilgili kişinin Türk vatandaşı olup olmadığı ilgili mevzuat ve uluslararası anlaşmalar çerçevesinde incelenerek sonuç ilgili makama bildirilir.

(2) Ana veya babadan dolayı Türk vatandaşı olduğu iddiasında bulunan kişi iddiasını kanıtlayacak her türlü bilgi ve belge ibraz edebilir. Kişi tibbi raporlara dayanılarak mahkemece verilmiş olan tespit kararı da ibraz edebilir. Herhangi bir belge ibraz edilememesi veya ibraz edilen belgelerle iddia edilen ana ya da baba arasında bağ kurulamaması durumunda talep reddedilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarnca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yapıldığı, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de,dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargı dosyasını istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargıyerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
21. Raportör-Håkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇí ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, Türkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarında "H.Ç." olarak kayıtlı bulunan davacı annesi ile Suriye Arap Cumhuriyetinde "K.H." olarak kayıtlı olan kişinin, aynı kişi olduğunun tespiti istemiyle açılmıştır.

23. Dava dosyasinın incelenmesinden, davacının Gaziantep 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/501 sayılı dosyasında açtığı davada, anne ve babasımın Türk vatandaşı olduklarını, Suriye'de evlendiklerini bu evlilikten dünyaya geldiğini, Türk vatandaşıolmak istediğini ancak annesi H.Ç.'ın Türk nüfus kayıtlarında 1945 yılında ve bekar olarak öidüğünün göründüğünü oysa annesinin 03/01/1985 yılında öldüğünü ileri sürerek H.Ç.'ın annesi olduğunun tespitine karar verilmesinin talep edildiğini, mezkûr mahkemece yapılan yargılama neticesinde, 29/09/2020 tarih ve K.2020/330 sayılı kararı ile "yabancı kimlik numaralı J.K.'un annesinin H.Ç.olduğunun tespitine" karar verildiğini; davacının bu karara istinaden Tūrkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı almak için davalı idareye başvurduğunu, davalı idarenin 13/09/2022 tarihli cevabi yazısında "adıgeçenin annesi olarak bildirilen H.Ç.'a ait Suriye kayıt ōrneğinde Himmet ve Avaştan olma Hümeyra 1917 doğumlu K.H. olduğu ancak daha sonra gönderilen Suriye belgelerinde herhangi bir açıklama ve dayanak belge olmaksızın Türkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarına göre Ümmet B. ve Ayişe'den olma Oğuzeli 01/07/1918 doğumlu olarak düzeltilerek gönderildiğinin görüldüğü, sözkonusu düzeltmenin neye istinaden yapıldığı hususunda bilgi verilmesini ve H.Ç. adlı

Sayfa : 478
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
kişinin doğru ve tüm kimlik bilgilerini gösterir bireysel nüfus kayıt örneği veya pasaport belgesinin usulüne göre onaylanmış örneğinin gönderilmesini, şayet kayıtlarda farklılık var ise Türkiye Cumhuriyetinde kayıthı olan H.Ç. ile Suriye'de kayıtı K.H.'in aynı kişi olduğuna dair yetkili Türk mahkemelerinden alınacak tespit kararının gönderilmesinin" tarafina tebliğ edildiğini belirterek, 01/07/1918 doğumlu "H.Ç." ile 1917 doğumlu Suriye Arap Cumhuriyet vatandaşı "K.H."in aynı kişi olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

24. 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, ilgililerin nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme veya tespit davası açmak hak ve yetkisine sahip oldukları, 35. maddesinde de, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydıın düzeltilemeyeceği, kayıtların anlamı ile taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhlerin konulamayacağı hükme bağlanmıştır.
25. Buna göre, nüfus tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil ettiğinden, diğer kayıt düzeltme davaları gibi kamu düzeni ile yakından ilgili olduğundan, hakim doğru sicili oluşturmak zorundadır. Nüfus kaydına ilişkin bazıişlemler adli, bazı işlemler de idari kararlarla yapılmaktadır. Adli yargının görev alanına giren davaların ise maddi hata dışındaki nūfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları olduğu açıkça belirlenmiştir. Davacı talebinin, Türkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarında "H.Ç." olarak kayıtlı olan annesinin, Suriye Arap Cumhuriyetinde kayıthı olan "K.H." ile aynı kişi olduğunun tespiti istemi olduğundan, uyuşmazlığın 4721, 5901 ve 5490 sayılı Kanunların ilgili maddeleri ve bu Kanunlara dayanılarak çıkarılan Yönetmelikler uyarınca adli yargı yerinde çōzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/10/2022 tarih ve E.2022/361, K.2022/412 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/10/2022 tarih ve E.2022/361, K.2022/412 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün TĀŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TĀŞ: Mahmut BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/284KARAR NO : 2023/424KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Davacının cadde üzerinde bulunan kaldırımda yürüdüğü sırada kaldırım taşının üzerindeki vidaya ayağıın takılması sebebiyle dūşmesi sonucu vücudunda kırıklar oluşmasında idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi kapsamında ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : D.Ö.G.

Vekili : Av. Tolga SERDAR 
Daval : Fatih Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Burak Talha DALKILIÇ - Av. Handan Kutay AKGÜNEŞ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 13/11/2020 tarihinde Süleymaniye Mahallesi, Besim Ömer Paşa Caddesi üzerinde yürüdūğüesnada, kaldırımda bulunan taşın ūzerindeki vidaya ayağının takılması sonucunda yaralandığını, vücudunda orta derecede kemik kırıklarımeydana geldiğini; bu durumla ilgili olarak müvekkilinin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu,soruşturmanın devam ettiğini, Başsavcılık tarafından faillerin bulunması için İstanbul Büyükşehir Belediyesine müzekkere yazıldığını,İBB'nin cevabından ise olayın gerçekleştiği bölgenin, Fatih Belediye Başkanlığı bölgesi olduğu ve kaldırımdaki vidanın belediye 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 479
çalışanları tarafından sökülmediğinin anlaşıldığını; mūvekkilinin söz konusu yaralanma sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini için idareye başvurduğunu ancak davalı idare tarafından süresi içerisinde herhangi bir cevap verilmediğini; kurumun gerekli önlemleri almaması nedeniyle müvekkilinin bedensel bütünlüğünün zarar gördüğünü, çalışma gücünün azaldığını, olay nedeniyle maddi kayıplar yaşayacağını, müvekkilinin yaşı da dikkate alındığında iyileşme ve tedavi sürecinde yaşadığı büyük acının, ruhsal çöküntünün tarif edilmesinin mümkün olmadığını ifade ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, toplam 2.000 TL maddi, 10.000TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekilinin sunduğu cevap dilekçesinde; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunulmuştur.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. İstanbul 7. İdare Mahkemesi 12/12/2022 tarih ve E.2022/1118 sayı ile, davalı idarenin görev itirazının reddine,Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 2. maddesinde; "İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yõnlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargıı idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu vurgulanmıştır.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafindan davalı idarenin hizmet kusuruna bağlı olarak idari eylemden kaynaklı bir tazminat talep edildiği görüldüğünden, işbu davanın görüm ve çözüm yerinin İdare Mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır.
4. Davalı vekilinin adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği dilekçe ūzerine; dava dosyasıYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanı adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gōnderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
Bilindiği gibi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönūnden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu Kanun'un karayollarıda uygulanacağı; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, yaya yolunun (Yaya kaldırımı); karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmı olduğu, 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yollan trafik dūzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'un 09.01.2011 tarihli Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesiyle değişik 110. maddesinin birinci fikrasında; “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını õnlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." hükmü bulunmaktadır. Bu maddenin birinci fıkrasının iptali istemiyle yapılan itiraz başvurulan üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26.12.2013 tarihli ve 2013/68 Esas, 2013/165 Karar sayılı kararıyla, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğini vurgulayarak bu madde ile öngõrülen, bu Kanundan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasaya aykırı bulunmadığıa karar vermiş ve iptal istemini reddetmiştir.
2918 sayılı Kanun'un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının çōzümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 16.09.2022 tarihli ve 2022/332 E.,2022/425K. sayılı kararında da aynı hususlar vurgulanmıştır.Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcılığının da yazılıdūşüncesi istenilmiştir.

7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda görüş vermiştir.Görüşün ilgili kısmı şöyledir 


Sayfa : 480
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
Il 
...
2918 sayılı Kanun'un, 6099 sayılı Kanun ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde "bu kanundan doğan sorumluluk davaları" ifadesiyle, 2918 sayılı Kanunda yer alan hukukı sorumluluğa ilişkin kuralların uygulanacağı davalarla sınırıbiçimde görevli yargı yerinin belirlendiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, görevli yargı yeri belirlenirken, Kanunda motorlu taşıt araçlarının verdiği zararlarla sınırlı biçimde düzenlenen sorumluluk kurallarının, dava konusu uyuşmazlığa uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekir.

Karayolları Trafik Kanunu 13 kısımdan oluşan bir kanundur ve her kısımda farklı konular düzenlenmiştir. "Hukukı Sorumluluk ve Sigorta" başlığını taşıyan 8. kısım da 4 bölūme ayrılmış, 1. bölümde işletenin hukukî sorumluluğu, 2. bölümde sigorta, 3. bölümde özel durumlar ve 4. bölümde ortak hükümler düzenlenmiştir. Sistematik açıdan bakıldığında, Kanun'un 110. maddesindeki göreve ilişkin düzenlemenin 8. kısımda düzenlenen işletenin sorumluluğuna ilişkin olması gerekir. Dolayısıyla "bu Kanundan doğan sorumluluk davaları" ifadesinden kastedilen, Kanun'un 8. kısmında 85 ve devamı maddelerinde düzenlenen sorumluluklara ilişkin davalar olup, bu davalarda adli yargı görevli kılınmıştır. Kamu tüzel kişilerine ait araçların sebep olduğu zararlara ilişkin sorumluluğu düzenleyen 106.maddenin de õzel durumları düzenleyen 3. bölümde yer almasi, ardından gelen 4. bölümdeki 110. maddenin sadece böyle bir sorumluluğa (işletenin sorumluluğuna) ilişkin görev kuralını düzenlediğini göstermektedir.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinin birinci fikrasının konuluş amacı, hükmün gerekçesinde de belirtildiği üzere,kamu tüzel kişilerini Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen tüm sorumluluk halleri bakımından adlî yargıya tâbi kılmak değil, sadece işletenin sorumluluğuna ilişkin davaların adlı yargıda görülmesini sağlamaktır. Hükmün, Uyuşmazlık Mahkemesinin anladığı şekilde uygulanması idare hukukunun kuralları ve Kanun'un 106. maddesiyle uyuşmayacağı gibi, kanun koyucuyu böyle bir sistem değişikliği yapmaya sevk edecek (kamu hizmeti niteliğindeki karayollarının yapımı ve bakımı gibi faaliyetlerin yol açtığı zararların tazminine ilişkin davalar hizmet kusuru sebebiyle idari yargıya tâbiyken, artık bu tür davaları adli yargıda görülmesini haklı kılacak) bir gereklilik de bulunmamaktadır. (Doç. Dr. Haşan Petek, Kamu Tūzel Kişilerinin Karayolları Trafik Kanunu'na Göre Hukuki Sorumluluğu, Dokuz EylüI Hukuk Fakültesi Dergisi C:16 özel Sayı:2014, s. 3319, 3322)

Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik güvenliğini sağlama ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm tedbirleri belirleme amacını taşıyan 2918 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı,Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı yanında Karayolları Genel Müdürlüğünün de trafik güvenliği yönünden görev ve yetkilerini sayma yoluyla belirlemiştir. Ancak Kanunda, diğer kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafik güvenliği ile ilgili olarak üstlendikleri kamu hizmetlerinden dolayı hukukî sorumlulukları düzenlenmiş değildir.

2918 sayılı Kanun'un hukukı sorumluluk ve sigorta başlıklı sekizinci kısmında; araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukukî sorumluluğu; başka bir anlatımla motorlu araçların karıştığı trafik kazaları sonucu ortaya çıkan zarar nedeniyle araçsahiplerinin ve işletenlerin hukukî sorumluluğu dūzenlenmiştir 

2918 sayılı Kanun'un hukukî sorumluluğa ilişkin sekizinci kısmında yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Devlet ve diğer kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların karıştığı kazalar nedeniyle araç işleticisi sıfatıyla kamu idareleri ve kuruluşlarına karşıaçılacaklar da dahil bütün araç sahibi ve işleticilerine karşı açılan davaların görüm ve çözümü adľî yargının görev alanına girmektedir.Fakat kamu idareleri ve kuruluşlarının, trafik güvenliği ve düzenini sağlamak amacıyla gerek kendi kuruluş kanunları, gerekse 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yürüttükleri hizmetlerin, kamu hizmeti niteliğini taşımalar ve 2918 sayılı Kanun'da da kamu idare ve kuruluşlarımın sorumluluklarmın ayrıca düzenlenmemiş olması karşısında; trafik düzeni ve güvenliği hizmetlerinden kaynaklandığı öne sürülen zararların tazmini istemiyle, ilgili idarelere karşı açılan davaların görüm ve çōzümü İdarî yargının görev alanıa girmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nda belirlenen, 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan belediyelerin gõrevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaya yönelik olarak yürüttüğü kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple açılacak tam yargı davalarının da İdari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

2918 sayılı Kanunda tanımlanan karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan ve karayolu şeridinde meydana gelen kazalara ilişkin sorumlułukların õzel hukuk alanına girdiği ve buna ilişkin uyuşmazlıkların da adlī yargı yerlerinde çözümlenmesi öngörülmektedir. Tazminat istemine ilişkin olayın taşıtların bir dizi halinde güvenle seyretmeleri için aynılmış taşıt yolunun herhangi bir bölümünde meydana gelmediği; belediye hizmet birimlerinin yapım ve bakımından sorumlu olduğu yaya kaldırımında meydana geldiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Davacı tarafından, kaldırımda yürūdüğū sırada kaldırım taşının üzerindeki vidaya ayağının takılması sebebiyle düşmesi sonucu vücudunda kırıklar oluşmasında davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, uğradığı zararın tazmini istemiyle bakılan dava açıldığına, karayolu şeridinde meydana gelen bir trafik kazası söz konusu olmadığına ve bu itibarla araç sahibi veya işletenin sorumluluğuna ilişkin kuralların uygulanması söz konusu olmadığına göre, kaldırımın yapım, bakım ve onarımından kaynaklı hizmet kusuruna dayalı olarak kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple tazminat talebiyle açılan işbu davanın İdarî yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim Danıştay Ídarî Dava Daireleri Kurulunun 08/03/2017 tarih ve E:2015/1143, K:2017/1070 sayılı kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06/04/2021 tarih ve E:2018/826, K:2021/426 sayıl kararı da görüşü destekler niteliktedir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun I. maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu belirtilmiştir.
9. 2918 sayılı Kanun'un “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şõyledir:
"Bu Kanun, trafīkle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlūlükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları
ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 481
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
10. 2918 sayılı Kanun'un “Tanımlar" başhıklı 3. maddesinde, bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları gösterilmiştir. Bu terimlerden bazıları şöyledir:
"Trafik: Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, kõprüler ve alanlardır.
Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, otokorkuluk,istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.

Yaya yołu (Yaya kaldırımı):Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına aynılmış olan kısmıdır."
11. 2918 sayılı Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kurulus 
..genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler 
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve gūvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündūze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.
(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
12. 2918 sayılı Kanun'un “Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13.maddesinde, karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşların, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlü olduklarıbelirtilmiştir.

13. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayıh Kanun'un 14.maddesiyle değişik 110. maddesi şōyledir:
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir 

14. 2918 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz 
B. Yargı Kararları
15. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı (R.G. 27.3.2014, Say1: 28954, s.136-147)kararının ilgili kısmı şöyledir 

“... Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümūnde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarımın adli yargıda görūleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sõz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve 

Sayfa : 482
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, õzel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykirı değildir. İtirazın reddi gerekir..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen sūre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşıimaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının Îstanbul Îli, Fatih Îlçesi, Süleymaniye Mahallesi, Besim Ömer Paşa Caddesi üzerinde bulunan kaldırımda yürüdüğü sırada kaldırım taşının üzerindeki vidaya ayağının takılması sebebiyle düşmesi sonucu vücudunda kırıklar oluşmasında gerekli önlemleri almayan idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açıłmıştır.
19. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilen gerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.

20. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazhklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle gōrev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca,başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar niteliğindedir.
21. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikie ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı ve oluşan zararların tazmini istemiyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, dolayısıyla davacının cadde üzerinde yaya olarak kaldırımda yürüdüğü sırada, kaldırım üzerinde bulunan taşın üzerindeki vidaya ayağımın takılmasından sonra düşmesi nedeniyle vūcudunda kırıklar meydana gelmesi olayında, davalı idarenin açık ve bariz bir hizmet kusurunun mevcut olduğu ileri sürülerek meydana gelen zararların tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin yaptığı görev itirazımın reddine ilişkin İstanbul 7. Idare Mahkemesinin 12/12/2022 tarihli ve E.2022/1118 sayılıgörevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin İstanbul 7. Ídare Mahkemesinin 12/12/2022 tarihli ve E. 2022/1118 sayılı GÖREVLİLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Ali ÖZGÜR'ün KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 483
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Ali ARSLAN BALLI ÖZGÜR 
KARŞI OY 
Dava, davacının yaya olarak yürürken, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan cadde üzerinde kaldırımda yūrüdüğü sırada kaldırım taşı üzerindeki vidaya ayağinın takılması nedeniyle vücudunda kırıklar oluşması nedeniyle ağır yaralandığından bahisle,uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

Somut uyuşmazhkta, davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yūkümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
İdare kural olarak yürüttüğū kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar İdare Hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

5393 sayılı BelediyeKanununun 14. maddesinin 2. bendinde ulaşım, şehir içi trafiği düzenlemek belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Bu bağlamda, bir kamu tüzel kişisi olan davalı belediyenin karayolu yapım, bakım ve işletilmesi şeklindeki kamu hizmetini idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürüteceği ve anılan işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların da Anayasanın 125., 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddelerine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği hususunda kuşku bulunmamaktadır.

Karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda adli yargıyı görevli kabul eden kararda hukuki dayanak olarak 2918 Sayıh KTK 110/1 md. hükümlerini esas almıştır.

11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fikra ile "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükūmleri uygulanır." hükmü getirilmiştir.

Yapılan bu değişiklik sonucu, 2918 sayılı Yasa'dan doğan sorumluluk davalarının, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların neden olduğu zararlara ilişkin olanları da dahil olmak üzere adli yargıda gõrüleceği, zarar görenin kamu görevlisi olmasının bu Yasa hükmünūn uygulanmasının õnlemeyeceği ve hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Zira, 2918 sayılı Kanunun 85. maddesinde açıkça belirtildiği üzere yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan doğan ve adli yargıda görülmesi gereken sorumluluk davaları, 2918 Sayılı Yasa'nın 85. maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.
Sonuç olarak idarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, õzel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlıkta adli yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun gōrüşüne katılmıyoruz.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2023/287KARAR NO : 2023/436KARAR TR : 19/06/2023
Üye Ali ÖZGÜR 
ÖzET : Davacının maliki olduğu taşınmaz üzerindeki ruhsatsız yapının davalı Belediye Başkanlığı Encümeni kararıyla yıkılmasıüzerine tazminat istemiyle açılan davada İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ olduğu hk.

KARAR 

Sayfa : 484
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
Davacı: I.D.
Vekilleri : Av. Osman YILMAZ Daval : Altındağ Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Imran GÖKALP 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının maliki olduğu Ankara ili, Altındağ ilçesi, Hasköy Doğu Mahallesi, 3094 ada, 74 parsel sayılıtaşınmaz üzerinde bulunan yapıya davalı idarece kamulaştırmasız el atılarak haksız fille yıkıldığıdan bahisle fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla, yapı, kömürlük ve ağaç bedeli ile, kayıp malzeme, eşya ve kira kaybının yıkım tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı Altındağ Belediye Başkanlığı vekili, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevine girdiğini ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜREÇİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/12/2022 tarih ve E.2022/326 sayılı kararı ile, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, "..Uyuşmazlık, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapının yıktırılmasına yönelik olarak tesis edilen belediye encümeni kararının uygulanması sonucu davacıın yapısının yıktırılmasından doğan zararın tazimine iliskin olup, imar mevzuatı hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.un. imar mevzuau nukunennne gore çozumnelmesr gereknekteun., . ... ,.,,. s.
amiia 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1-b bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar adavaa aaa eçöze kme.
Novm mvsmz MamkemsmJwzvee wm eave"e-...
Akaeyaa Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine.." karar vermiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13.maddesine gõre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10.ivarinca vapnmis basvurunuur feddl gcrckugi yonunde duyunee rernnyen B uyanes -..  •. ; . ,._".
aüee işlemin kamu gücüne dayanılarak, resen ve tek yanlı olarak tesis edilen bir idari işlem olduğu anlaşılmış olup, bu kapsamda uyuşmazlığın çözümünün 2577 sayılı Kanun'un 2. Maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olaniar taranmdan açuan tann yargi davaian. Rupsdinmdd Tuari y*g* ye..e. yeu.,,o, .j-._t 
Tivnsmaznk Mankemesmm Suop/z0zz tanm vo b.evzzrzvv, eoaab e * wame ..:.
Baiyuğu Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/12/2022 tarihli ve E.2022/326 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. Anavasa'nın 125, maddesinin son fikrası şöyledir:
o.  aa ,
9. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:--.

" nepisk: oo994- quon7 nd.)uanr dava wunvnyunnaan.
4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri icin menfaateri ihll edilener tarafndan açılan iptal davalar,aauen nal euncmne tararndun uynan qpea davdaw,.....,.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 485
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sõzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.valar..uttriobhomoler uorindelik 
ilışkin davalar.m denetimi yapamaziar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
10. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun "Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar" başlıkı 32. maddesi söyledir:itttrtt sllorine toue mbest elnmadan apilabilece 
şoyledir:yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (..) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair  .esince tapu dairesine bildirim yapilmtiadan beyannal nauesidcki kai Ruidunana..._ . ,. pooo za/o 
Dudu a br bk üaCe üdrüü.i tebligaun bir nushasi muntala Unakinn, on nusnasi du Yeve e yonen . .:..., . .. d.. ...
valilikten mühürün kaldırılmasını ister.muhurun kaldirlmasin ister....,.il 
valilikten munurun kaidnnmasin istei.u anlasilirsa, muhur, belediye veya vaimkye kaidnmr ve mşuutn devanmna ir .e..., . . ,.. sl. jm...
laadimeniveya müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararıalınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan ta Bakanğn döne smaye isetmesi esaba er oarak kaydei.Sakanligin doner sermaye işleunesi nesaomna gemn olaruk kay dcdn..... ., .. ._: t-_it dz 
tutaa, Bakani done saye iice neaoa e  he yapıların ruhsatı üçüncü fikrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fikra hükümleri uygulanır."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının Ankara ili, Altındağ ilçesi, Hasköy Doğu Mahallesi 3094 ada, 74 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ruhsatsız yapının Altındağ Belediye Başkanlığı Encümeni'nin 26/08/2015 gün ve 901-47 sayılı kararıyla yıkılması üzerine, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıdan bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere oluşan zararın yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılmiştır.

14. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, gōrevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, "idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.

15. Dosya içeriğinden; davalı idarece 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca verilen yıkım kararı üzerine gerçekleştirilen işlemin kamu gücüne dayanılarak, resen ve tek yanlı olarak tesis edilen bir idari işlem olduğu anlaşılmış olup, bu kapsamda uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olacağı tartışmasızdır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 09/12/2022 tarih ve E.2022/326 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sayfa : 486
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
VI. HÜKM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 09/12/2022tarih ve E.2022/326 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Üye Ali

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/290KARAR NO : 2023/500KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Emekli Sandığı iştirakçisi olan eşi üzerinden sağlık hizmetinden faydalanan murisin hastalığının tedavisi için kullanılan ilaçbedelinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmayacağına ilişkin işlemin iptali ile ödenen ilaç bedelinin tahsili istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : (Îdari Yargıda) N.K.
Davacılar : (Adli Yargıda) A.K. vd.Vekili : Av. Ceyda SEZGIN DİLBAZ Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Gülçin KIRATLI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, o tarihte sağ olan N.K.'un "malign melanom" hastası olup tedavi sürecinde "nivolumab" etken maddeli Opdivo ve Yervoy isimli ilaçların reçete edildiğini ve kullanıldığını, ilaçların zorunlu olarak ücret karşılığı temin edildiğini, Kuruma yapılan başvurunun "bu iki ilacın ardışık ve kombine kullanımı halinde bedelinin karşılanmayacağının" bildirildiğini belirterek, bu işlemin iptali ve ödenilen 103.685,66 TL'nin davalı Kurumdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 14. Ídare Mahkemesi 30/05/2022 tarih ve E.2022/765, K.2022/1220 sayılı kararı ile, "01/10/2008 tarihinden önce Emekli Sandığı iştirakçiliğinin ve 5510 sayılı Kanunun 4.maddesinin 1.fikrasının (a), (b), (c) bendi kapsamında sigortalılığının bulunmadığı gōrülmüş olan davacının 5510 sayılı Kanunun 60.maddesi kapsamında genel sağlık sigortalısı olduğu" gerekçesiyle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar 17/10/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

3. Davacının vefatının ardından mirasçıları vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 37. İş Mahkemesi 01/02/2023 tarih ve E.2022/226, E.2023/40 sayılı kararı ile, "müteveffanın Emekli Sandığıiştirakçisi eşi ūzerinden sağlık yardımına müstehak olduğu" gerekçesiyle uyuşmazlığın çözümü idari yargının görev alanına girdiğinden davanın yargı yolu nedeniyle usülden reddine ve dosyanın kararın kesinleşmesini müteakip Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin 21/03/2023 tarihinde kesinleşmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 487
5. Ankara 37. İş Mahkemesinin 21/03/2023 tarih ve 2022/226 Esas sayılı üst yazısı ile dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılıKanunlar kapsamındaki hizmet akdine gõre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur'luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalılarıi), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal gūvenlik sistemi altında toplamıştır.

7. 5510 sayılı Kanun'a 08/05/2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5754 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle eklenen "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinin 1. fikrasında, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna gõre; aylık, tazminat, harp malüllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilâ10 yıl arasında fili hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz oldukları mūddetçe devam edilir." kuralına yer verilmiştir.
B. Yargı Kararları
8. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayılıkararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümierinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

9. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazhıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012 tarih ve 28184sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte;söz konusu kararını Mahkememiz õnūndeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:
"...5754 sayılı Kanunun yürūrlüğe girmesinden õnce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz õnünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmašı ile ortaya çıkan uyuşmazhkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir.Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'm Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ūn katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayıh Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.


Sayfa : 488
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
11. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de gõrevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir 

12. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma gōrevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

13. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

14. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

15. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da õngõrülen yõnteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazhık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ckonomisine gerek Uyuşmazhk Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sōzlū açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
17. Dava, Emekli Sandığı iştirakçisi olan eşi üzerinden sağlık yardımından yararlanan mūteveffanın tedavisi için kullandığıilaçların bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmayacağına ilişkin işlemin iptali ile ödenen ilaç bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

18. Yukarıda sõzü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılıKanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği;ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılıKanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılıKanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
19. Kald: ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazhklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alımır." hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.

20. Dava dosyasının incelenmesinden; murisin 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçiliğinin bulunmadığı, ancak, 5434 sayılıKanuna tabi iştirakçi olan eşinin bakmakla yükümlū olduğu kişi olarak sağlık hizmetinden faydalandığı, bu nedenle 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun'la eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçi olan eşinden dolayı sağlık hizmetinden faydalanan murisin de iştirakçi sayıldığı anlaşılmaktadır.

21. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi stfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan davanın görüm ve çözümünün idari yargıyerinde gōrüleceği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 37. İş Mahkemesince yapılan başvurunun 2247 sayıh Kanun'un 19. maddesi kapsamında kabulü ile Ankara 14. Ídare Mahkemesince verilen 30/05/2022 tarih ve E.2022/765, K.2022/1220sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 489
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzlümünde ÎDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 37. İş Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında KABULÜ ile Ankara 14. Ídare Mahkemesince verilen 30/05/2022 tarih ve E.2022/765, K.2022/1220 sayıl GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TĀŞ
Üye Doğan: A AGIRMAN
Üye Eyūp: SARICALAR

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Ali

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/295KARAR NO : 2023/489KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçiş aşamasında meslek kodunun hatalı işlendiğinden bahisle değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARi YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S.Ç.

Vekili : Av. Ali Efe SAYIN 
Daval : Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Anıl KARADAĞ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğünde taşeron şirket bünyesinde boyacı-badanacı olarak çalışmakta iken,.696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş aşamasında meslek kodunun hatalı olarak "temizlik personeli" olarak işlendiğinden bahisle, meslek kodunun "teknik hizmetler-yapı dekorasyon işçisi" olarak değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine dair işlemin iptali ve meslek kodunun anılan şekilde değiştirilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Muğla 2. Ídare Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/650, K.2022/520 sayılı kararı ile, davacının KHK ile istihdam edilirken başlangıçta da yanlış branşta istihdam edildiğinin iddia edildiği, işbu davada başlangıçta tesis edilen kadroya alım işlemine karşı dava açılmadığı ve mezkur başvurunun reddi işlemine karşı dava açıldığı dikkate alındığında, iş sözleşmesi hükümleri mucibince istihdamı devam eden davacının bu sözleşmenin niteliğinin değiştirilmesi amacına matuf davasının görüm ve çözümünde adli yargıyerinin (iş mahkemesinin) görevli olduğu gerekçesiyle, davanın gōrev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu, İzmir Bölge Îdare Mahkemesi Beşinci Îdari Dava Dairesinin 01/11/2022 tarih ve E.2022/1301, K.2022/1317 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.

3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Muğla İş Mahkemesi 23/03/2023 tarih ve E.2022/423, K.2023/118 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yõnelik olduğu, sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı, uyuşmazlığın çözümūnde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın yargı yolu caiz olmadığından dava şartı

Sayfa : 490
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
yokluğundan reddine kararın kesinleşmesini müteakip dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

5. Muğla İş Mahkemesinin 17/04/2023 tarih ve E.2023/423 sayılı ūst yazısı ile, olumsuz gõrev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dava dosyaları re'sen Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; õdemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı,gençlik hizmetleri ve spor il müdūrlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çahştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlarıtaşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı ałmaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılıbeyanda bulunmak,
ε) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sõzleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde õngörūlen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngōrülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin õdendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.

Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapılidığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadroları,herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.
Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan,Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu işsözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sõzleşmesinin bitiminden önce toplu iş sõzleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 491
7. Aynı Kanun Hükmūnde Kararname'nin 113. maddesi ile eklenen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun Geçici 7. maddesi şöyledir:
"(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararamenin geçici 23 üncüve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden;geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklı olanları ise geçişten ōnce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. (2) Birinci fıkra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır. (3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden õnce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükūmleri uygulanmaz.'
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açilan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
B. Yargı Kararları
9. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01/07/2021 tarih ve E.2021/6767, K.2021/11375 sayılı bozma kararında özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup sūrekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çōzümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarımca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin gōrevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

11. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir." hükmüne gõre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

12. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..." hükmüne göre ise, adli yargı yeri,davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

13. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yõnteme oranla daha kısa zamanda çözūme ulaşılmasını amaçladığı

Sayfa : 492
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
19. madde ile daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

14. Olayda, adli yargı yerince, idare mahkemesinin görevsizlik kararı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığıçıktığından dolayı, görevsizlik kararı yanında, görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de re'sen karar verildiği, kararın kesinleşmesinden sonra, idari yargı dosyası temin edilmeden uyuşmazlığın giderilmesine yönelik davanın taraflarının bir istemi de olmadan dosyanın üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.
15. Bu haliyle, her ne kadar İş Mahkemesince re'sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Kanun'da õngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, İş Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin õnüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
17. Dava, davalı Üniversite Rektörlūğünde taşeron şirket bünyesinde boyacı ve badanacı olarak çalışmakta iken, 696 sayılıKHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş aşamasında meslek kodunun hatalı olarak "temizlik personeli" olarak işlenildiğinden bahisle, meslek kodunun "teknik hizmetler-yapı dekorasyon işçisi" olarak değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine dair işlemin iptali ve mesļek kodunun değiştirilmesi istemiyle açılmıştır.

18. Uyuşmazlık konusu olayda, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde meslek kodunun hatalı girildiğinden bahisle bunun düzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın kadro geçişi sonrası yaşanılan, bir başka deyişle,iş sözleşmesinden doğan bir çekişme olmadığı, dolayısıyla işçi haklarından kaynaklı olmayıp 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bulunmadığı,sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu uyuşmazlığın görüm ve çözümü yönünden idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Muğla İş Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Muğla 2.Îdare Mahkemesinin 10/05/2022 tarih ve E.2022/650, K.2022/520 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Muğla İş Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında KABULÜ ile, Muğla 2.Îdare Mahkemesinin 10/05/2022 tarih ve E.2022/650, K.2022/520 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Ûye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Ali

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/300KARAR NO : 2023/528KARAR TR : 10/07/2023
ÖzET : Davacı şirkete ait aracın, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında trafik tescil kaydına şerh konulması ve sonrasında araca fiilen el konulup trafikten men edilmesi nedeniyle, uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLf YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 493
KARAR 
Davacı: M. Lojistik San. ve Tic. Ltd. Şti.Vekili : Av. Can KIZILYAR Davah : (Adli Yargı) T.C. Hazine ve Maliye BakanlığıVekili : Av. Fulya KURAN ÖZKAN Daval : (Îdari Yargi) Bayburt Valiliği Vekili : Av. Gökhan ÖZKAN 
L DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete ait 54 B 6464 plakalı çekici ve dorseden oluşan araç ile şehirler arası taşımacılık yaptığını, 12/12/2014 tarihinde araç sürücüsü ile birlikte arkadaşının sevk ve idaresinde Van'a tavuk taşımaktayken Eleşkirt ilçesinde jandarma ekipleri tarafindan durdurulduğunu, Recep Çelik adlı şahsın araçta bulundurduğu kaçak sigara nedeniyle soruşturma başlatıldığını, Eleşkirt Cumhuriyet Başsavcılığının 14/04/2015 tarih ve 2015/193 sayılı soruşturması kapsamında Eleşkirt Sulh Ceza Hakimliğinin 16/04/2015 tarih ve 2015/67 D.İş. kararı ile "aracın suçun işlenmesinde kullanıldığı"ndan bahisle araç hakkında CMK'nın 128/4 maddesi uyarınca trafik tescil kaydına "satılamaz, devredilemez şerhi konulmak sureti ile el konulmasına" karar verildiğini yine yapılan ceza yargılaması neticesinde Eleşkirt Asliye Ceza Mahkemesinin 17/1 1/2020 tarih ve E.2020/140, K.2020/217 sayılı kararı ile de "aracın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlara yol açması nedeniyle adalet ve hakkaniyetle bağdaşmamasıgörülmekle müsaderesine yer olmadığına, 54B6464 plakalı araç üzerindeki şerhin karar kesinleştiğinde kaldırılmasına" karar verildiğini;bilahare aracın 29/05/2021 tarihinde Bayburt Danişment yol kontrol noktasından geçerken Jandarma tarafindan durdurulduğunu, yapılan incelemede araç hakkında tedbir kararı bulunduğundan bahisle aracın trafikten meni ile yediemine teslim edildiğini, aracın yediemin deposunda fili muhafaza altına aldığını, kolluğun bu uygulamasının hukuki dayanağının bulunmadığını, aracın 31/05/2021 tarihinden 10/08/2021 tarihine kadar haksız el koyma tedbiri nedeniyle kullanılamadığını, zarara uğradığını ileri sürerek, CMK'nın 141. vd.maddeleri uyarınca, fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla, 81.060 TL maddi zararın el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Sakarya 4. Ağır Ceza Mahkemesi 24/02/2022 tarih ve E.2021/422, K.2022/74 sayılı kararı ile, "Cumhuriyet Savcılığı ve mahkemenin CMK 128/4 maddesi gereğince davacıya ait 54 B 6464 plakalı çekici ve dorsesinin trafik tescil kaydına satılamaz,devredilemez şerhi konularak tedbir uygulandığı, Eleşkirt Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2020/140 esas, 2020/217 karar sayılı dosyasında müsadere talebinin reddine karar verildiği ve kararın kesinleşmesi ile şerhin kaldırılmasına hükmedildiği, fiili bir el koyma ve tedbir kararının verilmediği ve uygulanmadığı ancak davacı hakkında aynıca bir soruşturma olmadığı halde Bayburt merkez ilçe jandarma komutanlığıca davacıya ait araca 29/05/2021 tarihinde fili el koyma yapılmış ise de bu hususun soruşturma dosyasından kaynakłanmadığı, Bayburt Merkez İlçe Jandarma görevlilerinin hizmet nedeni ile tam yargı davasına konu trafik işleminden ve idari işlemden kaynaklandığı, bu davaya bakma görevinin idare mahkemelerinde olduğu" gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, davacıtarafindan istinaf yoluna başvurulması üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 02/03/2022 tarih ve E.2022/557,K.2022/786 sayılı kararı ile istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir 
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Erzurum 3. Ídare Mahkemesi 31/03/2023 tarih ve E.2022/763 sayılı kararı ile, tazmini istenen maddi zararın sebebi olarak herhangi bir idari işlem veya eyleme yer verilmediği, idari bir işlem veya eylem ileri sürülmeksizin ceza yargılaması sonucu hakkında verilen el koyma kararı sebebiyle tazminat istemiyle açılan iş bu davada idari yargının görevli olmadığı, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, görevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın "Yargı yetkisi" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
6. Anayasa'nın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir.Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır."
7. 5271 sayıħı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma" başlıklı 128. maddesinin ilgili kısmısöyledir:
,."(1) Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hallerde, şüpheli veya saniğa ait;
a) Taşınmazlara,

Sayfa : 494
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayı : 32275 (Mükerrer)
b) Kara, deniz veya hava ulaşım araçlarına,
c) Banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba,
d) Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacaklara,
e) Kıymetli evraka,
f) Ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık paylarına,
g) Kiralık kasa mevcutlarına,
h) Diğer malvarlığı değerlerine,
Elkonulabilir. Somut olarak belirlenen Bu taşınmaz, hak, alacak ve diğer malvarlığı değerlerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması halinde dahi, elkoyma işlemi yapılabilir 
(4) Kara, deniz ve hava ulaşım araçları hakkında verilen elkoyma kararı, bu araçların kayıtı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra olunur.

11
8. Aynı Kanun'un "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında düzenlenen “Tazminat istemi" başlıklı 141.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“ (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alımmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
Kişiler, maddî ve manevi her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e) ve (f) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat hakları bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fil veya diğer sorumlułuk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir."
9. Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları" başhıkh 142. maddesi şöyledir:
" (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır..."
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarı işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalarıi,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yołu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırhıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 10/07/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının bulunduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, gõrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldü:
13. Dava, davacı şirkete ait aracın, tedbir kararı oiduğu gerekçesiyle filen el konulup, trafikten men edilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır 


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 495
14. Yukarıda belirtilen Anayasal düzenlemelere göre, "kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organıyasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa'nın 125.maddesinde öngörülen "idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır. Bu durum, ülkemiz yargı sisteminin dayandığı "yargı ayrılığı" ve "adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşı bağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.

15. Diğer taraftan, cumhuriyet savcılarıyla onlar adına işlem yapan adli kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu genişçerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargıdenetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.

16. Olayda, davacı şirkete ait Mercedes-Benz marka 54 B 6464 plakalı aracın şehirler arası taşımacılık yaptığı,12/12/2014tarihinde Eleşkirt ilçesinde jandarma ekipleri tarafindan durdurulduğu araçta kaçak sigara bulunması nedeniyle soruşturma başlatıldığı,Eleşkirt Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 14/04/2015 tarih ve 2015/193 sayılı soruşturması kapsamında Eleşkirt Sulh Ceza Hakimliğinin 16/04/2015 tarih ve 2015/67 D.İş. kararı ile "aracın suçun işlenmesinde kullanıldığı"ndan bahisle araç hakkında CMK'nın 128/4 maddesi uyarınca trafik tescil kaydına "satılamaz, devredilemez şerhi konulmak sureti ile el konulmasına" karar verildiği ve araç takyidat bilgisine "suça karışan araç şerhinin" konulduğu; yapılan ceza yargılaması neticesinde Eleşkirt Asliye Ceza Mahkemesinin 17/1 1/2020 tarih ve E.2020/140, K.2020/217 sayılı kararı ile "aracın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlara yol açması nedeniyle adalet ve hakkaniyetle bağdaşmaması görülmekle müsaderesine yer olmadığına, 54B6464 plakalı araç üzerindeki şerhin karar kesinleştiğinde kaldırılmasına" karar verildiği kararın 21/06/2021 tarihinde kesinleştiği; bilahare aracın 29/05/2021 tarihinde Bayburt Danişment yol kontrol noktasından geçerken jandarma tarafiından durdurulduğu, yapılan incelemede araç hakkında "Eleşkirt Sulh Ceza Hakimliğinin 2015/67 D.İş sayılı kararına istinaden araç hakkında el koyma kararı verilmiştir" tedbir kararı bulunduğundan bahisle,tutanak tutularak aracın trafikten men ile yediemine teslim edildiği, aracın yediemin deposunda fili muhafaza altına alındığı, kolluğun bu uygulamasının hukuki dayanağının bulunmadığı, aracın 31/05/2021 tarihinden 10/08/2021 tarihine kadar haksız el koyma tedbiri nedeniyle kullanılamadığı, zarara uğranıldığı ileri sürülerek, 81.060 TL maddi zararın el koyma tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

17. 2577 sayılı Kanun uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği, buna karşılık, mahkeme kararlarının yargısal bir nitelik taşıdığı ve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

18. Belirtilen duruma göre, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında yapılan faaliyetin yargı faaliyeti olduğunda ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemierin yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılmasıve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle, davacı tarafindan uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini isteminin dayanağının, 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde düzenlenen "koruma tedbirleri" kapsamında olduğu ve aynı Kanun'un 142. maddesi hükmü uyarınca bu davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varımıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözõnünde bulundurularak; Erzurum 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Sakarya 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/02/2022 tarih ve E.2021/422, K.2022/74 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Sakarya 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/02/2022 tarih ve E.2021/422, K.2022/74 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
10/07/2023 tarihinde, OY BİRLİĞÎ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Ûye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Sayfa : 496
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/313KARAR NO : 2023/519KARAR TR : 10/07/2023
ÖzET : TEİAŞ tarafından yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali Katkı Payı Anlaşması'nın uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : I. Enerji Üretim Pazarlama Îthalat ve Îhracat A.Ş.Vekili : Av. Yusuf BiNİci Daval : Türkiye Elektrik İletim A.Ş.Genel MūdürlüğüVekili : Av. Ayla UMARUSMAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili Şirketin davalı TEİAŞ'ın Rüzgar Enerji Santrali Bağlantı Hakkı İhalesine katıldığını, verdiği teklif ile ihaleyi kazandığını ve taraflar arasında 24/10/2011 tarihinde "Res Katkı Payı Anlaşması"(Sözleşme) imzalandığını, devam eden süreçte Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan(EPDK) Kocalar Res Projesi için lisans alındığını, kurulu güç artırımı yapıldıktan sonra RES Katkı Payı Anlaşmasının 19/08/2020 tarihinde revize edildiğini; davalı TEİAŞ'ın, müvekkili Şirketin lisansı kapsamında ancak hatalı bir şekilde hesapladığı 15.441.061,29 TL tutarındaki Res Katkı Payıni, 21/01/2022 tarih TEE2022015800310 numaralı fatura ile müvekkilinden talep ettiğini, müvekkilinin faturadaki bedelin hesaplanma yōntemine 04/02/2022 tarihli yazı ile itiraz ettiğini ancak sözleşmeye ve yönetmeliğe bağlı yaptırımlara uğramamak için fatura bedelinin tamamını ihtirazi kayıt ile ödemek zorunda kaldığınıifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, TEİAŞ'ın 21/01/2022 tarihli, TEE2022015800310 fatura numaralı15.441.061.29 TL bedelli faturası gereğince, ihtirazi kayıtla fazla ödenen 9.878.616,83TL'nin ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, sūresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çōzümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 24/11/2022 tarih ve E.2022/334 sayı ile, davalı şirketin ōzel hukuk hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülü olduğu bu haliyle tarafların tacir ve uyuşmazlığın ticari işletmelerine ilişkin işlem olduğu, idari bir işlem veya eylem niteliği bulunmadığı gerekçesiyle davalının yargı yolu yönünden görev itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekilinin olumlu gõrev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyasının öreği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı "açılan davada yargısal denetimin, idari yargıda yapılması" gerektiği görūşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazhığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" RES katkı payı anlaşması, teklif mektubu ve taahhütname "Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği"nin ekinde yer almakta olup, davacı şirket açısından, dava konusu faaliyetinin yūrütülebilmesi açısından bu anlaşmanın imzalanması zorunludur. Anlaşma maddelerinde ne TEİAŞ'ın ne de davacı şirketin değişiklik yapma imkanı bulunmadığından, anlaşma õzel hukuku aşan bir rejime tâbidir.

Başka bir anlatimla, 6646 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (j) bendinde; "ikili anlaşma" EPDK onayıa tâbi olmayan "ticarîanlaşma" olarak tanımlandığından, ticarî anlaşmanın aksine EPDK onayına tâbi olan ve Yönetmelikte düzenlenen esaslı unsurlarıüzerinde tarafların müzakere edemedikleri RES katkı payı anlaşmasının elektrik üreten şirketler bakımından imzalanmasından kaçınılamayacak zorunlu unsur niteliğinde olması ve sözleşme serbestisinin söz konusu olmaması nedeniyle özel hukuk hükümlerine tâbi ticarî anlaşma olmayıp kamu hukukuna tâbi İdarî sözleşme olđuğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava konusu RES katkı payı bedeli mülga Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarınca imzalanan İdarî sözleşmeye dayanılarak tahakkuk ettirildiğinden,RES katkı payı bedellerinin tazmini için açılan davada yargısal denetimin, Îdarî yargı yerince yapılması gerekmektedir.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarih ve E:2021/166, K:2021/226 sayılı ve Danıştay Onüçüncü Dairesinin 06/01/2017 tarih ve E:2016/4037, K:2017/42 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir."
6. Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

IIL BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 497
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığınca 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflı değiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden söz etmek mümkün değildir. Anlaşmada tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla bağh olduğu,uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki ihale sürecine ilişkin olmadığı ve anlaşma hükümleri çerçevesinde õzel hukuk sözleşmesi niteliğindeki RES Katkı Payı Anlaşması'nda düzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklandığı anlaşıldığından, davanın çözümünde adli yargı yerlerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin, 20/06/2022 tarihli ve E.2022/258, K.2022/408 sayılı kararında da aynı hususlar vurgulanmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalarıi,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sōzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
10. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı 7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulması için yapılan önlisans başvurularımın değerlendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın maliki tarafından başvuru yapılması durumunda, aynı saha için yapılan diğer başvurular dikkate alınmaz.

b) Başvurularda kaynak bazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veya sahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmişstandardıa uygun belirli süreli ölçüm verisi bulunması istenir. Sahanın belirlenmesi, ōlçümler ve değerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ile bunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif edilen ve Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri açısından ōlçüm verisi aranmaz.

c) TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi tarafindan, kullanılacak teknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkate alınarak uygun bağlantı görüşü verilen başvurular değerlendirmeye alınır.

c) Değerlendirmede aynı bağlantı noktasına ve/veya aynı bağlanțı bölgesine bağlanmak için birden fazla başvurunun bulunmasıhâlinde başvurular arasından ilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemek için TElAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanun kapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceği sürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde belirtilen hakları da sakhı olmak üzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlik hâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul ve esaslar TEİAş tarafından teklif edilen ve Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgâr ve güneş enerjisi lisans başvurularının teknik değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
11. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımın Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un "Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Korunmasi, Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" ana başlıklı İkinci Bölümün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması" başlıklı 4.maddesinin ikinci fikrası şōyledir:
"Elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılması, bu alanları kullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞve/veya ilgili dağıtım şirketi tarafından bağlantı ve sistem kullanımı hakkında görüş verilmesi ve kapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınmasi, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanım şartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafından Türk lirası olarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklif edilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerji kaynak alanı için yarışma şartlarında belirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamında uygulanır. Yarişma sonucunda oluşacak fiyatın yarışma şartlarında belirienecek süre içerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarışma şartnamesinde Bakanlık tarafindan belirlenir.Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans ve lisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDK tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."

Sayfa : 498
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
12. 22/09/2010 günlü ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgår Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına Îlişkin Yarışma Yönetmeliği'nin "Amaç" ve "Kapsam" başlıklı 1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgår enerjisine dayalıüretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunmasıdurumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir 
2- Bu Yönetmelik 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanları belirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışma sonunda belirlenen RES Katkı Payının õdenmesine ilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
13. Aynı Yönetmeliğin "RES katkı payı anlaşması" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDK tarafindan uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasinda EPDK tarafından belirlenen süre içerisinde Ek3'te yer alan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RES Katki Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8 inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubunun TEİAŞ'a sunulması zorunludur. RES Katkı Payı Anlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirket tarafindan kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
14. 13/05/2017 günlü ve 30065 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgar Veya Güneş Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin "RES katkı payı tutarlarının ödenmemesi"başlıklı Geçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsaminda kapasite tahsis edilen tüzel kişilerin imzaladıkları RES Katkı PayıAnlaşması kapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payı tutarını, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubunun karşılık gelen kısmının irat kaydedilmesi yoluyla tahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ay içerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kısmı tamamlanir. İşbu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması ve Bağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
15. Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür.

Teşekkül EPK, K.H.K., ve bu Anastatū hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
16. Uyuşmazhık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önūne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih ve E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarih ve E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)

V. İNCELEME VE GEREKCE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 10/07/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen sūre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasın Íncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davalı TEÍAş ile imzalanan anlaşma hükümlerine aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payıtutarından, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile fazla ödenen 9.878.616,83 TL'nin, ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.

20. Dosyanın incelenmesinden, Yönetmelik kapsamında, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafindan, 1 Kasim 2007tarihinde alınan rüzgâr enerji santrali başvuruları arasından, aynı saha ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun yapıldığıdurumlarda sisteme bağlanacak olan/olanları belirlemek amacıyla, 15/02/2011 -13/09/2011 tarihleri arasında, 13 farklı pakette ve teklif 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 499
edilen RES katkı payı miktarları üzerinden RES kapasite tahsis yarışmalarının gerçekleştirildiği, sõz konusu yarışmalar ile yaklaşık toplam kurulu gücü 5.500 MW RES için kapasite tahsis edilerek, EPDK tarafindan sõz konusu projelerin lisanslandırma sürecinin başlatıldığı, davacı şirketin, davaya konu tesis için 22/09/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan mülga Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamıda 2011 yılında yapılan yarışmalara katılarak iletim sistemine bağlantı hakkı kazandığı, davalı TEİAŞ tarafından; davacı şirket ile TEİAŞ arasında,davacı şirkete ait üretim tesislerinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süresince TEİAŞ'a ödeneceği taahhüt edilen, rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretimi santrali katkıpayı bedelinin ödenmesi konulu "RES Katkı Payı Anlaşması"nın akdedildiği ileri sürülürken; davacı tarafindan da; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin Yönetmelik maddesine uygun olarak hazırlandığı, ancak fatura bedelinin hesaplanmasında ne yönetmelik hükümlerinin ne de anlaşma hükümlerinin dikkate alınmadığı belirtilerek, RES katkı payı tutarından fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile fazla ödenen 9.878.616,83 TL nin, ödeme tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

21. Olayda, davalı TEİAş tarafından yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine göre açılan yarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı Payı Anlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payı bedeli faturası kapsamında fazladan ödenen tutarın tahsili istemiyle davanın açıldığı, uyuşmazlığın esasının çözümü bu anlaşmanın hukuki durumuna bağı olup,anlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olup olmadığına göre yargı yolunun belirleneceği açıktır.
22. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin õzel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sõözleşme niteliği taşımayıp, ōzel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.

23. Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden; 5. maddede; "Bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasından dolayıdoğacak veya çıkacak anlaşmazlıkların çözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükmünün, 6. maddede yer alan;"... RES katkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayılı . Kanun'un 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanacaktır." hükmünün ve 7. maddede yer alan; ". lisansın iptal edilmesi veya lisansın mücbir sebepler ya da gerekçeleri EPDK. tarafindan uygun bulunan haller dışında herhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde, Şirket tarafindan sunulmuş olan teminat mektubu TEİAŞ tarafından irat kaydedilecektir." hükmünün, idarenin üstün yetkilerle donatılmış olduğuna karine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.

24. Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflı değiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi ūstün bir kamu gücünden söz etmek mümkün değildir. Anlaşmada tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla bağhı olduğu,uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki yarışma ihalesi sürecine ilişkin olmadığı gözetildiğinde, anlaşma hükümleri çerçevesinde özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki RES Katkı Payı Anlaşması'nda düzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklı davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen hususłar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
10/07/2023 tarihinde Başkan Muammer TOPAL ve Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyūp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Üye Eyūp SARICALAR: Bilal

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyūp SARICALAR: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlaşma hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsili talebiyle açılmıştır.


Sayfa : 500
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin,kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.

İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

Davalı TEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan, sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürüten davalı TEİAŞ ile davacı şirket arasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğe dayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşması, bir idari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelik kapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımı sırasında kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES katkı payıfaturası bedelinin fazla hesaplandığına ve tazminine ilişkin davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bu hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görev itirazının reddi (görevlilik) kararının kaldınılması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Başkan Muammer TOPAL 
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/314KARAR NO : 2023/425KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Davacı sürūcü kursuna ait eğitim ve sınav aracının, trafik içinde direksiyon uygulama sıavı esnasında başka bir araca ve devamında da çõp konteynerine çarpması suretiyle meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında oluştuğu ileri sürülen zararın,davahıların ihmal ve kusurlarımdan kaynaklandığı iddiasıyla açılan tazminat davasının 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110.maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : O. Egitim Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Vekili : Av. Raci Çetin YÜKSEKBAŞ
Davahlar : 1-Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü
Vekili : Av. Murat ŞANVER 
2- H.Y.

Vekili : Av. İsa AKGÜL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, õzel motorlu taşıt sürücüleri kursu faaliyetini yürüten müvekkili şirketin, sürücü adaylarının eğitiminde ve uygulamalı direksiyon sınavlarında kullanabilmek amacıyla 06 CGT 942 plaka numaralı araci satın aldığını, Millı Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşit Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin (Yönetmelik) emredici hükmüne göre bu eğitim ve sınav aracıni, çift fren ve çift debriyaj sistemli bir otomobil olacak biçimde tasarlattığını, gerekli ek fren ve debriyaj mekanizmasını eklettiğini; 11/06/2022 tarihinde sürūcü adayının uygulamalı direksiyon sınavına girdiğini, sınav esnasında; Yönetmelik gereği sūrūcū koltuğunda sürücü adayının, yan koltukta sınav komisyonu başkanı davalı H.Y. ve onun arkasındaki koltukta ise MEB'in görevlendirdiği diğer sınav komisyon üyesinin oturduğunu; sınav esnasında araç seyir halinde iken, sürücü adayının heyecanlanarak fren yerine gaza bastığını, yan koltukta sınav komisyonu başkanı olarak oturan ve ayağının altında çifte fren mekanizması bulunan davalı H.Y. tarafından o esnada hiçbir müdahalede bulunulmadığıni, sonuçta mūvekkilin aracının önce aynı istikamette seyir halinde olan 06 BFM 847 plaka numaralı araca, daha sonra da bu çarpışmanın etkisiyle yolda bulunan çöp konteynerine çarptığını ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini; haricen alınan değer kaybı tespiti ve gün kaybı raporuna göre, araçta 50.000 TL değer kaybı, 10.000 TL de gün kaybı değeri olmak üzere toplam 60.000TL değer kaybı tespit edildiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkilinin yoksun kaldığı kazanç için 500TL ve aracın mecburiyetten ağır hasarlı olarak satılması dolayısıyla değer kaybı için 500 TL olmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi tazminat bedelinin, kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı Ankara Valiliği Milli Eğitim Mūdürlüğü vekili, süresinde verdiği cevap dilekçesinde davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 501
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/02/2023 tarih ve E.2022/371 sayı ile, davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı idare vekili tarafından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bułunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gōnderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple açılacak tazminat davalarının da idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu gõrev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik güvenliğini sağlama ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm tedbirleri belirleme amacını taşıyan 2918 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı,Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı yanında Karayolları Genel Müdürlüğünün de trafik güvenliği yönünden görev ve yetkilerini sayma yoluyla belirlemiştir. Ancak Kanunda, diğer kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafik güvenliği ile ilgili olarak üstlendikleri kamu hizmetlerinden dolayı hukukî sorumlulukları düzenlenmiş değildir.

2918 sayılı Kanun'un hukukî sorumluluk ve sigorta başlıklı sekizinci kısmında; araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukukî sorumlułuğu; başka bir anlatımla motorlu araçların karıştığı trafik kazaları sonucu ortaya çıkan zarar nedeniyle araçsahiplerinin ve işletenlerin hukukî sorumluluğu düzenlenmiştir.

2918 sayılı Kanun'un hukukı sorumluluğa ilişkin sekizinci kısmında yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Devlet ve diğer kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların karıştığı kazalar nedeniyle araç işleticisi sıfatıyla kamu idareleri ve kuruluşlarına karşıaçılacaklar da dahil bütün araç sahibi ve işleticilerine karşı açılan davaların görüm ve çözümü adli yargıın görev alanına girmektedir.Fakat kamu idareleri ve kuruluşlarının, trafik güvenliği ve düzenini sağlamak amacıyla gerek kendi kuruluş kanunları, gerekse 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yürüttükleri hizmetlerin, kamu hizmeti niteliğini taşımaları ve 2918 sayılı Kanun'da da kamu idare ve kuruluşlarının sorumluluklarının ayrıca düzenlenmemiş olması karşısında; trafik dūzeni ve güvenliği hizmetlerinden kaynaklandığı öne sürülen zararların tazmini istemiyle, ilgili idarelere karşı açılan davaların görüm ve çõzümü İdarī yargının görev alanına girmektedir.

Sürūcü kurslarına başvurarak teorik ve uygulamaya yönelik eğitim alan sürücü adaylarına bu eğitimi verecek sūrücü kurslanı,bu kurslar sonrasında yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esasları belirleme, direksiyon eğitimi dersi sınavi uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacak personeli tayin etme görev ve yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.

2918 sayılı Kanun hūkümleri uyarınca, motorlu taşıt sūrücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek,trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere sürücü kurslarının açılmasına izin vermek, sürücülerin eğitimleri ve sınavları,eğitimlerin ve smavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin õzellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslarıyerine getirmekle görevli olan Mili Eğitim Bakanlığının, yürüttüğü bu kamu hizmetinden kaynaklanan hukukî sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarıma göre belirlenmesi, bu hizmetlerin kusurlu işletilmesinden kaynaklandığı iddialarına dayalı olarak açılacak tam yargı davalarının ise İdari yargı yerlerince çözümlenmesi gerekmektedir 
Davanın, Milli Eğitim Bakanlığınca görevlendirilen sınav komisyonu görevlisinin direksiyon uygulama sınavı esnasında öngörülebilir bir neticeyi õnlemek için gerekli tedbiri almadığı/alamadığı, başka bir anlatımla kamu ajanının hizmeti kusurlu işlettiği,buna karşılık idarenin bir hizmetin ifası için tayin ettiği personeli eğitmekle görevli olduğu, bu bağlamda davalı idarenin istihdam eden sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu olduğu iddialarına dayalı olarak açıldığı görülmektedir.

Bu itibarla, sūrūcü kursuna ait eğitim ve sınav aracını çarpması sonucu ūçüncü kişilerin araç sahibi olan sürücü kursuna karşıaçacakları davanın adlî yargı yerinde görüleceği konusunda kuşku bulunmamakla birlikte direksiyon uygulama sınavı esnasında başka bir araca ve akabinde de çöp konteynerine çarpması suretiyle meydana gelen maddi hasarı trafik kazasında sürücü kursu bakımından oluştuğu ileri sürülen zararın, idarece görevlendirilen sınav komisyonu üyesinin kusurundan kaynaklandığı gerekçesiyle dava açıldığından, işleten ve araç sahibi sıfatını haiz olmayan Milli Eğitim Müdürlüğünün hizmet kusuruna dayalı olarak kamu hizmetinden kaynaklanan hukukî sorumluluğun varlığı konusunda yapılacak değerlendirmenin idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple açılan tam yargı davasının Îdarî yargı yerince çōzümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim Danıştay İdarî Dava Daireleri Kurulunun 08/03/2017 tarih ve E:2015/1143, K:2017/1070 sayılı kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06/04/2021 tarih ve E:2018/826, K:2021/426 sayılı kararı da bu görüşü destekler niteliktedir."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gōre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı dūşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığınca 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şõyledir:
Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasının gerektiği, bu hususların saptanmasının ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceği kuşkusuzdur.


Sayfa : 502
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Bununla birlikte, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceği, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 23.01.2023 tarihli ve 2022/588 E., 2023/84 K. sayılı ve 13.10.2014 tarihli ve 2014/816 E.,2014/913K. sayılı kararlarında da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönūnden trafik düzenini sağlayacak ve trafik gūvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak õnlemleri belirlemek olduğu belirtilmiştir.
9. 2918 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıkh 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükūmleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarmın kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükūmleri uygulanır."
10. 2918 sayılı Kanun'un "Millı Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıklı 8. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Değişik: 12/7/2013-6495/14 md.)
Bu Kanun kapsamında Millı Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Milli Eğitim Bakanlığı:
1. Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123 üncü madde gereğince sürücü kursları açmak, özel sürücü kursu açılmasına izin vermek, bunları her safhada denetlemek 

2. Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak 
3. Okul õncesi, okul içi ve okul dışı trafik eğitimini düzenleyen trafīk genel eğitim planı hazärlamak ve ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak uygulamak;
11. 2918 sayıhı Kanun'un "Sürücü adaylarımın sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
(Değișik: 12/7/2013-6495/18 md.)
..

Bakanlığınca yapılır.


Uygulamalı sürücü eğitimini sürücü kurslarından alan ve teorik sınavda başarılı olanlar Millı Eğitim Bakanlığınca yapılacak uygulamalı sürūcü sınavına girmeye hak kazanır; bu sınavda da başarılı olanlara motorlu taşıt sürücüsü sertifikası verilir.
Sürūcülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millı Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Teorik ve uygulamalı sınavlar için sürücü adaylarından alınacak sınav ücreti ile sınavlara ilişkin iş ve işlemlerde görev alanlara ödenecek ücretler her yıl Milli Eğitim Bakanhığınca belirlenir.

12. 2918 sayılı Kanun'un "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesi şōyledir:
"(Değisik: 18/1/1985 - KHK 245/14 md.; değistirilerek kabul: 28/3/1985-3176/14 md.)
..,.,
üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü
kursları açma izni verilir.


Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılmasi, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği ōğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınayları İcisleri Bakanlığının uvgun görüsü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir.
,.............
acılabilir.


.(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine ve yönetmelikteki şartlara uymadıklari, mülki idare amirlerince görevlendirilen yetkililer veya Milli Egitim Bakanlığı yetkilileri tarafindan tespit edilen kursların sahiplerine, olayın õzelliğine göre belirlenecek süre içinde şartlara uymaları yazılı olarak bildirilir. Bu süre içinde şartların yerine getirilmemesi halinde kurs sahipleri 18

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 503
000 o0o lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, kurs onbeş günden az olmamak üzere mülki amirlerce geçici olarak kapatılır.Bu süre 625 sayılı Özel Öğretim Kurumiarı Kanunu hükūmleri uyarınca gerekli işlemler sonuçlandırılıncaya kadar uzatılır.(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Belge alınmadan açılan kursların sahipleri üç aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ve 108 000 000 lira hafif para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, belge alınmadan açılan kurslar zabitaca kapatılır."
13. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fiıkra hükmünün uygulanmasınıÖnlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
14. 2918 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"
B. Yargı Kararları
15. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, anılan kuralı Anayasa'ya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı (R.G.27.3.2014, Say1: 28954, s.136-147) kararını ilgili kısmı şöyledir:
"... Anayasa Mahkemesi'nin daha ōnceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümūnde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu sōylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çõzümü, hakhı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıdığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanakhı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, õzel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir..."
16. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 13/10/2014 tarih ve E.2014/816, K.2014/913 sayılı kararında Özetle; sürücükursuna ait aracın, trafik içinde uygulama sınavı esnasında park halindeki araca çarpması suretiyle meydana gelen kazada oluştuğu iddia edilen zararın; davalı idarece görevlendirilen sınav komisyonu üyelerinin kusurundan kaynaklandığından bahisle, kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 19/1/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde adli yargı yerinde çōzümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davaltlardan Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngõrülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
18. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'in ise davada idari yargının görevli olduğu yołundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayfa : 504
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
19. Dava, davacı sürücü kursuna ait eğitim ve sınav aracının, trafik içinde direksiyon uygulama sınavı esnasında başka bir araca ve devamında da çöp konteynerine çarpması suretiyle meydana gelen maddî hasarlı trafik kazasında oluştuğu ileri sürülen zararın,davalıların ihmal ve kusurların kaynaklandığı iddiasıyla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 500 TL değer kaybı, 500 TL kazanç kaybı olmak üzerel.000 TL maddî tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan tazmini istemiyle açılmıştır.
20. Adli yargı yerinde açılan davada, davalılardan Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından, davanın görüm ve çözümünün idarı yargının görevine girdiği ileri sürülerek görev itirazında bulunulmuş ve itirazın reddi üzerine anılan İdare yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmıştır.

21. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının gõrevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile õngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarımın adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir karar niteliğini taşımaktadır.

22. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlütükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla, oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; davacı sürücü kursu tarafindan davalı idarenin 2918 sayılı Kanunda sayılan görev ve yetkileri kapsamında meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE 
19/06/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Ali

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR
KARŞI OY 
Dava, sürücü kursuna ait eğitim ve sınav aracının, trafik içinde direksiyon uygulama sınavı esnasında başka bir araca ve akabinde de çöp konteynerine çarpması suretiyle meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında oluştuğu ileri sürülen zararın, davalıidarece gōrevlendirilen sınav komisyonu üyesinin kusurundan kaynaklandığı gerekçesiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 500.- TL değer kaybı, 500.-TL kazanç kaybı olmak üzere 1.000.-TL maddî tazminatın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle acılmistır..tayttb tt-lom 
açmşu.ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır", son fıkrasında ise "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür"kuralına yer verilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda hukuki sorumlułuğa ilişkin düzenlemeler “Hukukî Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı 8. kısımda 85 ve devamı maddelerinde yer almakta olup, sorumlu olarak motorlu araç işleteni ve araç işleticisinin bağlıolduğu teşebbüs sahibi belirienmiştir. Kanun'un 106. maddesinde, kamu kuruluşlarına ait araçların neden olduğu zararlara ilişkin sorumluluk da 85 ve devamı maddeleri gereğince işletenin hukukî sorumluluğuna ilişkin hükümlere tâbi kılınmıştır. Kanun koyucu,idarenin hizmet kusurunu kapsam dışında bırakmıştır.izmet kusurunu kapsam drşmda onakinşun....,.
D diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen t-trafik kazalarnda da bu Kanu hükümieri uygulanr." kuralna yer verilmiştir.kazalarnda da bu Kanu nukunnen uyguianm, Kuruimna ye vernmye.._. ..,
amU "İdarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" tarafından İdarî yargı yerinde tam yargı davası açılabileceği kurala bağlanmıştır.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 505
İdare hukukunda idarenin iki tür sorumluluğu kabul edilmektedir. Biri idarenin özel hukuk ilkeleri doğrultusunda yaptığısözleşmelerden kaynaklanan õzel hukuk sorumluluğu, diğeri ise idarenin idare hukuku ilkeleri doğrultusunda yapmış olduğu sözleşmeler ve idarenin her türlü işlem ve eyleminden kaynaklanan kamu hukuku ilkeleri doğrultusunda oluşmuş idare hukukuna özgü sorumluluk türüdür. İdarenin kişilere verdiği zararları tazmin yükümlülüğü, idarenin "hizmet kusuruna (kusurlu sorumluluk)" ve "kusursuz sorumluluğuna" dayanmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun I. maddesinde, Kanunun amacımın karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak õnlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kurallari, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, "Millı Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıklı 8. maddesinde; "1. Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123 üncü madde gereğince sürücü kurslarıaçmak, õzel sürücü kursu açılmasına izin vermek, bunları her safhada denetlemek, 2. Sürücū adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarınıyapmak ve başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak,
3. Okul öncesi, okul içi ve okul dışı trafik eğitimini düzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak uygulamak" bu Kanun kapsamında Millı Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri olarak sayılmış; "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinde; “Sürücū kurslarında teorik eğitimini tamamlayan sürücüadaylarının teorik sınavları yazılı ya da elektronik ortamda Millı Eğitim Bakanlığınca yapılır. Uygulamalı sürücü eğitimini sürücükurslarından alan ve teorik sınavda başarılı olanlar Millı Eğitim Bakanlığınca yapılacak uygulamalı sürücü sınavına girmeye hak kazanır;bu sınavda da başarıhı olanlara motorlu taşıt sürücüsü sertifikası verilir. Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcılarım nitelikleri ve eğitimi ile diğer usůl ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görūşü alınarak Milli Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinde ise; “Motorlu taşıt sürücüsū yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili ōğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumlan ile diğer hakiki ve hükmî şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verilir.

ETY Sürücü kurslarımın sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve õğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarımın esas ve usûlleri, sertifika aranmayacak sürücū belgesi sınıfları ve bunların sınavlarıİçişleri Bakanlığının uygun görüşü ūzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir.." hükmüne yer verilmiştir.

2918 sayılı Kanun'un, 6099 sayılı Kanun ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde "bu kanundan doğan sorumluluk davaları" ifadesiyle, 2918 sayılı Kanunda yer alan hukukî sorumluluğa ilişkin kuralların uygulanacağı davalarla sınırlıbiçimde görevli yargı yerinin belirlendiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, görevli yargı yeri belirlenirken, Kanunda motorlu taşıt araçlarının verdiği zararlarla sınırlı biçimde düzenlenen sorumluluk kurallarımın, dava konusu uyuşmazlığa uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekir.

Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik güvenliğini sağlama ve trafik gūvenliğini ilgilendiren tūm tedbirleri belirleme amacını taşıyan 2918 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı,Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı yanında Karayolları Genel Müdürlüğünün de trafik güvenliği yönünden görev ve yetkilerini sayma yoluyla belirlemiştir. Ancak Kanunda, diğer kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafik güvenliği ile ilgili olarak üstlendikleri kamu hizmetlerinden dolayı hukukî sorumlulukları düzenlenmiş değildir.

Sürücü kurslarına başvurarak teorik ve uygulamaya yönelik eğitim alan sürücü adaylarına bu eğitimi verecek sürücü kursları,bu kurslar sonrasında yapılacak sınavlara ilişkin usûl ve esasları belirleme, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda gõrev alacak personeli tayin etme görev ve yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığına ait olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.

2918 sayılı Kanun hūkümleri uyarınca, motorlu taşıt sürūcüsū yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek,trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere sürücü kurslarının açılmasına izin vermek, sürücülerin eğitimleri ve sınavları,eğitimlerin ve sınavların sūresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcılarım nitelikleri ve eğitimi ile diğer usûl ve esaslarıyerine getirmekle görevli olan Milli Eğitim Bakanlığının, yürüttüğü bu kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu hizmetlerin kusurlu işletilmesinden kaynaklandığı iddialarına dayalı olarak açılacak tam yargı davalarının ise Îdarî yargı yerlerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Davanın, Milli Eğitim Bakanlığınca görevlendirilen sınav komisyonu görevlisinin direksiyon uygulama sımavı esnasında ōngörülebilir bir neticeyi ōnlemek için gerekli tedbiri almadığı/alamadığı, kamu ajanının hizmeti kusurlu işlettiği, buna karşılık idarenin bir hizmetin ifası için tayin ettiği personeli eğitmekle görevli olduğundan davalı idarenin istihdam eden sıfatıyla oluşan zarardan sorumlu olduğu iddialarına dayalı olarak açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durum dikkate alındığında, sürücū kursuna ait eğitim ve sınav aracının çarpması sonucu üçüncü kişilerin araç sahibi olan sürücü kursuna karşı açacakları davanın adlî yargı yerinde görüleceği konusunda kuşku bulunmamakla birlikte direksiyon uygulama sınavı esnasında başka bir araca ve akabinde de çõp konteynerine çarpması suretiyle meydana gelen maddî hasarlı trafik kazasında sürücü kursu bakımından oluştuğu ileri sürülen zararın, idarece gōrevlendirilen sınav komisyonu üyesinin kusurundan kaynaklandığıgerekçesiyle dava açıldığından, işleten ve araç sahibi sıfatını haiz olmayan Milli Eğitim Müdūrlüğünün hizmet kusuruna dayalı olarak kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun varlığı konusunda yapılacak değerlendirmenin idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple açılan tam yargı davasının İdari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından uyuşmazlıkta adli yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 

Sayfa : 506
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/330KARAR NO : 2023/420KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Davacının Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı 5434 sayılı Kanun kapsamında almış olduğu yetim aylığının Kurum tarafından kesilerek yersiz õdeme olarak tespit edilmesi üzerine, davacı tarafından ödenen meblağın davalı Kurumdan tahsili istemiyle açılan davanın İDARf YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.C.Õ.
Vekili : Av. Cemil DOĞRU Davali : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Ayşe POLAT, Av. Zühal ÖZTÜRK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin babasının Urla Devlet Hastanesi'nde doktor iken hastalanarak emekliye ayrıldığınıve sonrasında vefat ettiğini, müvekkiline ayhk bağlandığını, müvekkilinin 2014 yılında Ege Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Antrenörlük bölümüne kaydolduğunu, bu şekilde 2 yıl eğitim gördükten sonra bu bölümden ayrılarak Makedonya Cumhuriyeti'nde bulunan Uluslararası Balkan Üniversitesinde Hukuk Fakültesine kayıt yaptırdığını ve burada eğitimine başladığını, müvekkilinin öğrencilik ve yaş şartlarımı sağladığıdan dolayı babasından kalan ayhığı 2018 yılı Temmuz ayına kadar almaya devam ettiğini, ancak 2018 yılının Temmuz ayına ait aylığını yatmadığını görmesi üzerine Kuruma 03/07/2018 tarihinde müracaat ettiğini, ancak dilekçesine Kurumca cevap verilmediğini, işlem yapılmadığını ve hatalı işlemin düzeltilmediğini; durum bōyle iken davalı Kurumca, müvekkiline yersiz õdeme yapıldığından bahisle 24.977,51 TL'nin iadesi için İzmir 1. İcra Müdürlüğünün 2020/7793 esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, õdeme emrinin müvekkiline 08/10/2020 tarihinde tebliğ edildiğini, söz konusu tebligattan haberdar olmayan müvekkilinin ödeme emrine itiraz etme şansı olmadan takibin kesinleştiğini, yurt dışına çıkması ve banka hesaplarını kullanması gereken mūvekkilinin bu durumdan kurtulmak, haciz tehlikesini bertaraf etmek ve kariyerinin etkilenmesini engellemek maksadıyla borcu õdediğini ifade ederek; müvekkilinin aylık ödenen tarihlerde öğrenci olduğu ve 25 yaşını doldurmadığı dikkate alınarak, 2004 Sayılı Kanun gereğince müvekkilinin ödemek durumunda kaldığı 30.536,98 TL'nin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan alınarak müvekkiline verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, müvekkili Kurumun 42.261.423.2 sicil numaralı dosyasında babasından dolayıyetim aylığı almakta olan davacının 09/08/2016 tarihinde üniversiteden kayıt sildirmesi nedeniyle 01/09/2019 tarihinden itibaren aylıklarının kesildiğini, davacının 01/09/2016-30/06/2018 tarihleri arasında hakkı olmadan aldığı aylıkların borç olarak tahakkuk ettirildiğini ve müvekkili Kurumca da borcun tahsili için İzmir 1. İcra Müdürlüğünün 2020/7793 takip numaralı dosyası ile icra takibi yapıldığını ve işlemin yasaya uygun olduğunu savunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Izmir 14. İs Mahkemesi 24/03/2022 tarih ve E.2021/328, K.2022/105 sayı ile, davacının 5434 sayılı Kanun uyarınca vefat eden babasından dolayı bağlanan aylığına ilişkin uyuşmazlığı çözūmünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 28/06/2022 tarih ve E.2022/1518, K.2022/1452 sayı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.

5510 sayılı Yasa'nın "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başhklı Geçici 4. maddesinin 4. fikrasına göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncümaddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır." 5510 sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan "...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla iptal isteminin reddine karar vermiştir. Anayasa'nın 153/son maddesine göre Anayasa Mahkemesi kararları, Resmi Gazetede yayımlanır ve yasama, yūrütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar.Anayasa Mahkemesi kararları ile ilgili doktrindeki ağırlıklı görüş; Anayasa Mahkemesi kararlarının gerekçesinin de bağlayıcı olduğu yönündedir.

17.4.2008 günlü 5754 sayılı "Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Karamamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2006 günlü, E. 2006/111, K.2006/112 sayılıiptal kararı doğrultusunda 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a cklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncümaddelerle 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Sayfa : 507
alınanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tåbi olacaklar ve bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tâbi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil 5510 sayılıKanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır.
5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edeceğinden bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargı görevli olmaya devam edecektir.
Öte yandan Uyuşmazlık Mahkemesinin 4.9.2012 tarihli 2012/64-83 Esas ve Karar sayılı kararında 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafindan açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargıyerinde görüleceği, 5510 sayılı bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu gõrevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngõrdüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği sonucuna varılmıştır." denilmiştir.

Davacıın almış olduğu ayhğın kurum tarafından kesilerek yersiz ödeme yapıldığının tespit edilmesi üzerine kurum tarafından davacı adına icra takibi başlatıldığı, davacının borçlu olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kaldığını iddia ile 30.536,98 TL'nin davalıKurumdan tahsili yönünde işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda uyuşmazlığın, davacının 5434 sayılı Kanun uyarınca vefat eden babasından dolayı bağlanan ölüm aylığına ilişkin olduğu ve bu nitelikteki davaların çözümünün idari yargının gōrev alanına girdiği anlaşılmakla, 6100 sayıhı HMK'nın 114/I-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Izmir 2. Ídare Mahkemesi 13/02/2023 tarih ve E.2022/1874 sayı ile, davanın õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde gōrülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, uyuşmazlığın çözümünde Mahkemelerinin görevli olmadığına, adli yargı yerinin gōrevinde olduğuna, davanın İzmir 14. İş Mahkemesince verilen ve kesinleşen kararı üzerine açılması nedeniyle görevli yargı yerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlıklı 56.Maddesinde; "Ölen sigortalının hak sahiplerinden; a) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malūl duruma getirdiği, b) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlūlüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır. Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere õdenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükūmlerine göre geri alınır."hükmüne bu Kanun'un "Yersiz ödemelerin geri alınması" başlıklı 96. Maddesinde; "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlısigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlüolduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü õdemeler; a) Kasıthı veya kusuriu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ōdemelerin yapıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ōdemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte,ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunı faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır. Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı õdeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı,gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır. Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.", aynı Kanun'un 101. Maddesinde ise "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür. " hükmüne yer verilmiştir.

2004 sayılı Icra İflas Kanunu'nun "Menfi Tespit ve Îstirdat Davaları" başlıklı 72.maddesinde;.Borçlu, menfi tespit davasızımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir. Menfi tespit ve istirdat davalari, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur." kuralına yer verilmiştir.

Sayfa : 508
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi ile de "1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır: a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E: 1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c) (Değişik:18/12/1999.4492/6md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar. 2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırldır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararmamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler." dava türleri sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacıya müteveffa babasından 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlandığı, öğrencilik sıfatının sona erdiği ve yaş şartını taşımadığından bahisle yersiz ōdemelerin davacıdan borç bildirim belgesi ile istenildiği, yersiz ödemenin Kuruma iade edilmemesi üzerine İzmir 1. İcra Müdürlüğünün 2020/7793 sayılı takip dosyası ile tahsil aşamasına geçildiği,davacı tarafindan 22/09/2021 tarihinde Kuruma ait alacağın ödendiği, yapılan ödemenin istirdadı için Îzmir 14. İş Mahkemesinde ikame edilen davada idari yargı yerinin göreli olduğundan bahisle verilen kararın kesinleşmesi üzerine davalı idare tarafından tahsil edilen bedelin haksız ve yersiz olduğu, cebri icra tehditi altında ve ihtirazi kayıtla ödediğini ileri sūrülerek ödenen 30.356,98-TL'sının õdeme tarihi olan 22/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte istirdatı için bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, Kurum tarafindan yapılan yersiz ödemelerin davacıdan tahsiline yönelik işlemlerin 5510 sayılı Kanun'un 97. ve 101.madde hükūmlerine göre geri istenilmesi üzerine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca başlatılan icra takibi neticesinde õdenen meblağın istirdadı isteminin uyuşmazlığın temelini oluşturduğu, istirdat davasınım 2004 sayılıKanun çerçevesinde borçlu olunmadığının tespit ile bu tespit uyarınca õdemelerin iadesi yolunda açılan bir dava olduğu, istirdat davalarının icra dairesinin bağlı bulunduğu adli yargı yeri görevli mahkemesinde görülmesi gerektiği yukarıda yer verilen Kanun maddelerinin amir hükmū olup bu haliyle istirdat davasımın idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eylemden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine açılmış 2577 sayılıKanun'un 2.maddesinde belirtilen davalardan olmadığı düşüncesiyle davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.) 74. maddesi şöyledir:
"Ölüm tarihinde orta öğrenim yapmakta ise 20, değil ise 18 yaşını ve yūksek öğrenimi yapmakta ise 25 yaşını doldurmamışerkek çocuklara aylık bağlanır.

Ancak çalışmaya mani, tedavisi kabil olmayan hastalık veya çalışmaya manimalūllük sebepleri ile muhtaç oldukları sağlık kurulunca tasdik olunacak raporla anlaşılanlara, muhtaç olmak ve ölüm tarihinden itibaren en çok bir yıl, ehliyeti haiz olmayan, veli veya vasileri bulunmayanlar için beş yıl içinde kendileri veya veli veya vasileri tarafından yazı ile Sandığa müracaatları şartıyla õlüm tarihinde yaşları ne olursa olsun, aylık bağlanır.

Aylık almakta iken bu duruma düştükleri aynı şekilde anlaşılanların aylıkları; yaşları dolayısıyla, aylıklarının kesilmesi gereken tarihten itibaren en çok bir yıl, ehliyeti olmayan, veli veya vasileri bulunmayanlar için beş yıl içinde kendileri veya veli ve vasileri tarafından yazı ile Sandığa müracaatlarışartiyle yaş kaydı aranmaksızın bu durumları geçinceye kadar ödenir.
Hastalığın seyrinde veya malüllüğün derecesinde veya mahiyetindeki azalıp çoğalmalar, muhtaçlıklarını ortadan kaldırmadıkça,nazara alınmaz.

Orta ōğrenim son sınıfında iken 20 yaşını dolduran ve okul veya müesseselerin tatil devreleri hariç, ara vermeksizin yüksek öğrenime başlayanların, evvelce kesilmiş aylıkları, yüksek öğrenime başladıkları tarihi takibeden ay başından itibaren tekrar bağlanarak 25 yaşını geçmemek üzere, ōõğrenimlerini tamamlayıncaya kadar ödenir.

Ancak sağlık kurulunca tasdik edilecek raporla orta öğrenimi bitirdikten sonra hasta oldukları belirtilecekler için bir öğrenim devresi gecikme kabul edilir.

Bir yüksek öğrenimin bitirilmesi üzerine kesilen ayhıklar 25 yaşını doldurmadan ikinci bir yüksek öğrenime başlanmış olsa da tekrar bağlanmaz.

Hastalıktan başka sebeplerle yükseköğrenim müesseselerindeki kayıtları silinenlerin aylıkları, silinme tarihini takibeden ay basmdan itibaren kesilir. Kavıt silme muamelesi vetkili mercilerce kaldırılmadıkca hicbir sebep ve suretle tekrar bağlanmaz.
.....
içinde, başka bir yüksek ōğrenim müessesesine kayıtla devama başlamaları şartıyla kayıt tarihini takibeden ay başından itibaren tekrar 
bağlanır.


-Ölüm tarihinde 20 yaşını henüz doldurmuş ve orta öğrenimi de bitirmiş durumda olanlardan yūksek öğrenime başlayanlara yukarıki esaslara göre aylık bağlanır.

Doktora yapmak üzere geçen müddetler yüksek öğrenim sayılmaz."
7. 5434 sayılı Kanun'un (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.) 121. maddesi şõyledir:
"Her ne suretle olursa olsun istihkaklarından fazla yapılan ödemeler, ilgililerin, varsa sonraki her çeşit istihkaklarından hüküm alınmaksızın kesilmek suretiyle geri alınır. Ancak ilgili, Sandıkça yapılan bu muamelenin yersizliği hakkında Danıştayda dava açabilir.
(Ek: 7/5/1986 - 3284/17 md.) Herhangi bir nedenle Sandık tarafından ilgililere istihkaklarından fazla veya yersiz olarak yapılan ödemelerin, bu hatalı işlemlerin düzeltildiği tarihten geriye doğru hesap edilecek beş yıllık tutarları tahsil edilir. Tahsilin ne şekilde yapılacağı yönetmelikle düzenlenir.'

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 509
8. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılıKanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çahışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur'luları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalılari), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farkı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.

B. Yargı Kararları
9. 5510 sayıhı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayılıkararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayıhı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştr. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

10. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan ".….bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölūmūnün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012tarih ve 28184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:
“...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına gõre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işiem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu gõrevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek,bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir.Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce statüde bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katıhımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Îdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının Emekli Sandığı iştirakçisi iken vefat eden babası üzerinden 5434 sayılı Kanun kapsamında almış olduğu yetim aylığıın, Kurum tarafindan kesilerek yersiz ödeme olarak tespit edilmesi üzerine, davacı tarafiından õdenen 30.536,98 TL'nin davalı Kurumdan tahsili istemiyle açılmiştir.

14. Yukarıda sõzü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılıKanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği;ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı

Sayfa : 510
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılıKanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
15. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki "...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki gõrev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümūnde esas alınacağı tartışmasızdır.

16. Dava dosyasının incelenmesinden; Kurumdan emekli aylığı almakta iken 07/12/2007 tarihinde vefat eden babasından dolayı davacıya, 5434 sayılı Kanun'un 74. maddesi hükümlerine göre 01/01/2008 tarihinden itibaren aylık bağlandığı, idarece,09/08/2016 tarihinde üniversiteden kaydını sildirdiği gerekçesi ile davacımın 01/09/2016 tarihinden itibaren aylıklarınin kesildiği, daha sonra yersiz ödeme yapıldığının tespit edildiğinden bahisle Kurumun davacı adına icra takibi başlattığı, davacının ise, Kanun'un aradığı öğrenim ve yaş koşulunu taşıdığını, borçlu olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kaldığını ifade ederek, ödediği 30.536,98TL'nin davalı Kurumdan tahsili istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.

17. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal ve 2/1-b maddesinde belirtilen, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce, Emekli Sandığından emekli aylığı almakta iken vefat eden iştirakçiden kaynaklanan yetim aylığı işleminden kaynaklanan davanın görüm ve çözümūnün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İzmir 2. İdare Mahkemesinin 13/02/2023 tarih ve E.2022/1874sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerie;
A. Davanın çözümūnde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 2. Ídare Mahkemesinin 13/02/2023 tarih ve E.2022/1874 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Üye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Ali

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/331KARAR NO : 2023/529KARAR TR : 10/07/2023
ÖZET : Davalı okui tarafindan 4 yıllık kayıt ücreti olarak tahsil edildiği iddia olunan bedelin iadesi istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.Y 
KARAR 
Davaci : H.A.
Daval : (Adli Yargi)Ayten Şaban Diri İlköğretim Okulu MüdürlüğüDaval : (İdari Yargi)Ayten Şaban Diri İlköğretim Okulu Okul Aile Birliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, kızını 2021-2022 eğitim dönemi için davalı okulun 1. sınıfına kaydettirdiğini, kayıt esnasında kendisinden 4 yıl için 3.600 TL kayıt ücreti talep edildiğini, ücreti ödediğini, adres değişikliği nedeniyle çocuğunu farklı bir okula kaydettirdiğini ve kayıt ücreti olan paranın iadesini talep etmesine rağmen iade yapılmadığını ileri sürerek, 2700 TL'nin iadesi için Çankaya İlçe Tüketici Hakem Heyetine müracaat etmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 511
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Çankaya Îlçe Tüketici Hakem Heyeti 26/12/2022 tarih ve 02362022000730 sayılı kararı ile, talebin reddine itiraz yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Davacı tarafından bu karara itiraz edilmiştir.

3. Ankara 5. Tüketici Mahkemesi 16/01/2023 tarih ve E.2023/25, K.2023/19 sayılı kararı ile, davalının resmi ilköğretim kurumu olması nedeniyle idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davacının itirazının kısmen kabulü ile Çankaya İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 26/12/2022 tarih 02362022000730 sayılı kararının kaldırılmasına, talebin görev yönūnden reddine yazılmak suretiyle kararın düzeltilerek onanmasına kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili bu kez, 3.600 TL kayıt ücretinin yasal faizi ile birlikte tarafına õdenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
5. Ankara 8. Ídare Mahkemesi 04/05/2023 tarih ve E. 2023/683 sayılı kararı ile, "davada, idarece tesis edilen bir idari işlemin söz konusu olmadığı, bu kapsamda davanın iptal davası niteliğinde de açılmadıği, her ne kadar adli yargı merciince kamu gücükullandığı gerekçesiyle idari yargının görevli olduğu yönünde karar verilmişse de, resmi bir ortaöğretim kurumunda yasal olarak alınan herhangi bir kayıt ücreti bulunmadığı, bu kapsamda davacının yaptığı ödemenin bireysel olarak herhangi bir kamu gūcü kullanılmadan yapıldıği, bu nedenle idari makamlarca tesis edilen bir idari işlem olmadan, kamu gücü ihtiva etmeyen ve idarenin bir dahili olmayan bireysel işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk kuralları uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği" belirtilerek,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 42. maddesinin beşinci fikrası şöyledir 
"İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıl kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/20004577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürūtülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırhıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
8. 6098 sayılı Tūrk Borçlar Kanunu'nun 285. maddesinin birinci fikrası şõyledir:
"Bağışlama sözleşmesi, bağışlayanın sağlararası sonuç doğurmak üzere, malvarlığından bağışlanana karşılıksız olarak bir kazandırma yapmayı üstlendiği sözleşmedir."
9. Kanun'un "Yüklemeli bağışlama" başlıklı 291. maddesinin birinci cümlesi şöyledir:
"Bağışlayan bağışlamasına yüklemeler koyabilir. Bağışlayan, sözleşme gereğince bağışlanan tarafından kabul edilmiş olan yüklemelerin yerine getirilmesini isteyebilir.*

10. Aynı Kanun'un "Bağışlamanın geri alınması" başlıkh 295. maddesi şöyledir:
"Bağışlayan, aşağıdaki durumlardan biri gerçekleşmişse, elden bağışlamayı veya yerine getirdiği bağışlama sözünü geri alabilir ve bağışlananın istem tarihindeki zenginleşmesi õlçüsünde, bağışlama konusunun geri verilmesini isteyebilir:1. Bağışlanan, bağışlayana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse.

2. Bağışlanan, bağışlayana veya onun ailesinden bir kimseye karşı kanundan doğan yükümlülūklerine önemli ölçüde aykırı davranmışsa.3. Bağışlanan, yüklemeli bağışlamada haklı bir sebep olmaksızın yüklemeyi yerine getirmemişse.'
11. Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Genel amaçlar" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Türk Milli Eğitiminin genel amacı,Türk Milletinin bütün fertlerini,
1. (Değişik: 16/6/1983-2842/1 md.) Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı;Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven 

Sayfa : 512
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
ve daima yüceltmeye çalışan, insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek,
12. Kanun'un "Eğitim kampüsleri ve okul ile ailenin işbirliği" başlıklı 16. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için okul ile aile arasında işbirliği sağlanır. Bu amaçla okullarda okul-aile birlikleri kurulur. Okul-aile birlikleri, okulların eğitim ve öğretim hizmetlerine etkinlik ve verimlilik kazandırmak,okulların ve maddi imkânlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; aynî ve nakdî bağışları kabul edebilir, maddi katkı sağlamak amacıyla sosyal ve kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenleyebilir, okulların bünyesinde bulunan açık alan, kantin,salon ve benzeri yerleri işlettirebilir veya işletebilirler. Öğrenci velileri hiçbir surette bağıs yapmaya zorlanamaz. Okul-aile birliklerinin kuruluş ve işleyişi, birlik organlarının oluşturulması ve seçim şekilleri, sosyal ve kültürel etkinliklerden sağlanan maddi katkılar,bağışların kabulü, harcanması ve denetlenmesi ile açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesinden sağlanan gelirlerin dağıtım yerleri ve oranları, harcanması ve denetlenmesine dair usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir."
13. Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin "Birliğin görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesinin birinci fikrasının (f) bendi şöyledir:
"f) Okula yapılan ayni ve nakdi bağışları kabul ederek kayıtlarını tutmak, sosyal, kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenlemek, şartlı bağışları amacına uygun olarak kullanmak."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 10/07/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
16. Dava, davalı okul tarafindan 4 yıllık kayıt ücreti olarak tahsil edilen 3.600 TL'nin iadesi istemiyle açılmıştır.
17. Dosyanın incelenmesinden, davacının, kızını 2021-2022 eğitim dönemi için davalı okulun 1. sınıfına kaydettirdiğini, kayıt esnasında kendisinden 4 yıl için 3.600 TL kayıt ücreti talep edildiğini ve ücreti õdediğini, bilahare adres değişikliği nedeniyle çocuğunu farkl bir okula kaydettirdiğini ve kayıt ücreti olarak ödenen paranın iadesini talep etmesine rağmen iade yapılmadığını ileri sürerek,2700 TL'nin iadesi için Çankaya İlçe Tüketici Hakem Heyetine müracaat ettiği, Hakem Heyetinin talebi reddetmesi üzerine, adli yargıyerinde okul müdürlüğü aleyhine idari yargı yerinde ise okul aile birliği aleyhine dava açıldığı anlaşılmaktadır.
18. Bağışlama sözleşmesi, bağışlayanın malvarlığımdan bağışlanana karşılıksız olarak bir kazandırma yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Bağıştan dönme ise bağışlayanın tek yanlı, bağışlanana varması gereken beyanıyla, geriye yürürlü olarak hukukı ilişkiye son veren yenilik doğurucu bir haktır. Bağışlayan koşullu veya mükellefīyetli şekilde bağışta bulunmuşsa, bağışlanandan hukuka, ahlaka aykırı veya imkânsız olmadığı sürece 6098 sayılı Kanun'un 291. maddesi uyarınca koşul veya mükellefiyetin yerine getirilmesini isteyebilir. Haklı bir neden olmaksızın yerine getirilmemesi hâlinde de aynı Kanun'un 295. maddesine dayanarak bağıştan dönme hakkınıkullanıp verdiğini geri isteyebilir.

19. Somut olayda, davalı tarafin kamu kurumu olması ve eğitim öğretimin de ücretsiz olması hasebiyle davacı talebinin, bağışve bağıştan dönme olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 6098 sayılı Kanun'dan kaynaklandığı ve bu kapsamda talebin özel hukuk hükümleri uyarınca genel yetkili adli yargı yerlerince değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

20. Bu sebeple, davacı tarafiından yapılan bağış ve sonrasında bağıştan dönmeye yönelik açılan ve idari dava türlerinden olmayan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 5.Tüketici Mahkemesinin 16/01/2023 tarih ve E.2023/25, K.2023/19 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 513
B. Ankara 8. Ídare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 5. Tüketici Mahkemesinin 16/01/2023 tarih ve E.2023/25, K.2023/19 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
10/07/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Mahmut

Başkan Muammer TOPAL: BALLI
Üye Nilgün TAŞ: Üye Bilal ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/345KARAR NO : 2023/491KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Davacıların murisinden kalan bir kısım taşınmazların, miras payları oranında adlarına tesciline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : H.B. vd.
Vekili : Av. Sabri Yiğit ÜFLER Davah : Serik Tapu Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin murisi M.B.'in vefatı nedeniyle miras yoluyla kendilerine kalan Serik ilçesindeki bir kısım taşınmazların, intikali için davalı tapu mūdürlüğüne müracaat edildiğini, intikalin bir kısmının gerekçesiz olarak yapılmadığını ileri sürerek, intikali tamamlanmayan taşınmazların miras payları oranında adlarıma tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Serik 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/09/2022 tarih ve E.2022/352, K.2022/300 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta idare tarafindan yerine getirilmeyen bir işlemin yerine getirilmesinin talep edildiği, bu kapsamda bir hakkın idare tarafindan sürüncemede bırakıldığı, davanın çözümünün idare mahkemesinin görev alanına girdiği gerekçesiyle, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 19/01/2023tarih ve E.2023/82, K.2023/95 sayılı kararı ile davacılar vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...davacı taraf işbu davayı açarken dava konusunu tapu kaydında düzeltim olarak belirlemiş ise de hakimin dava konusunu resen belirlemesi gerektiğinden işbu dava konusunun esasen idari yargı yolunda görülmesi gerektiği, çünkü davacı vekilinin esasen bir kurum/idare tarafindan yerine getirilmeyen bir işlemin yerine getirilmesini talep ettiği ve bu kapsamda bir hakkın idare tarafindan sürüncemede bırakıldığı, HMK md. 2 ve õzel mevzuatlar gereği bu hususların Asliye Hukuk Mahkemesinin görevi kapsamına girmediği,keza dava konusunun davacı vekilinin belirlediği gibi tapu kaydında düzeltim davası olduğu kabul edilse bile TMK md. 1027 hükümleri gereğince ve sadece ayni hak talebi içermeyen maddi hataları ortadan kaldırmak için açılabilecek dava olduğundan Sulh Hukuk Mahkemesi gõrevi kapsamına girebileceği ama yukarıda da bahsedildiği gibi dava konusunu hakim resen belirleyeceğinden esasen idari yargı yoluna taşınması gereken işbu davanın mahkememizce dava şartı yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacılar vekili bu kez, muris M.B.'in vefatı sonucunda miras yolu ile kendilerine kalan Serik ilçesindeki bir kısım taşınmazların, intikaline yõnelik yaptıkları 09/05/2022 tarih ve 23992 sayılı başvurunun, zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 

B. Ídari Yargıda 
4. Antalya 1. Ídare Mahkemesi 27/09/2022 tarih ve E.2022/1225, K.2022/1184 sayılı kararı ile, tapu kayıtları üzerinde tescil,terkin ve tahsis gibi istemler sonucunda tesis edilen işlemlere ilişkin davaların gõrüm ve çōzümünün adli yargının görevi içerisinde yer aldığı gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

Sayfa : 514
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
"...2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sıırı' başlıklı 2. maddesinin 1numaralı bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykını olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngōrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.

Bu durumda; davacılar tarafından her ne kadar mūteveffa M.B.'den miras yoluyla kalan Serik ilçesindeki taşınmazların adlarına intikali istemiyle yapılan başvurunun (intikali yapılmayan taşınmazlar bakımından) zımnen reddine dair Serik Tapu Müdürlüğü işleminin iptali istenilmekte ise de, tapu kayitları üzerinde tescil, terkin ve tahsis gibi istemler sonucunda tesis edilen işlemlere (mezkur olayda taşınmazın davacılar adıa intikaline) ilişkin davaların görūm ve çözümünün yukarıda aktarılan mevzuat kuralları uyarınca adli yargının görevi içerisinde yer aldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesi şöyledir:
"Taşınmaz mūlkiyetinin kazanılması, tescille olur.
Miras, mahkeme karari, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hållerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır."
6. Kanun'un 716. maddesi şöyledir 
"Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir.
Bir taşınmazın mūlkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.

Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan tescil olunur"
7. Aynı Kanun'un 1008. maddesi şöyledir:
"Taşınmaza ilişkin aşağıdaki haklar, tapu kütüğüne tescil edilir:
1. Mülkiyet,
2. İrtifak hakları ve taşınmaz yükleri,
3. Rehin hakları."
8. Kanun'un 1013. maddesi şöyledir 
"Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır.
Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek 
Bir aynî hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
9. Kanun'un 1021. maddesi şöyledir 
Kurulması kanunen tescile tâbi aynî haklar, tescil edilmedikçe varlık kazanamaz."
10. Yine Kanun'un 1027. maddesi şöyledir:
“İlgililerin yazılı nızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.
Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanhışlıklarını, tüzūk kuralları uyarınca re'sen düzeltir."
11. 4721 sayılı Kanun'un 913, 997, 998, 1000, 1012 ve 1017. maddelerine dayanılarak hazırlanmış Tapu Sicil Tüzüğü'nün,"Amaç" başlıkı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Tüzüğün amacı, 22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun õngördüğü tapu sicillerinin dūzenli bir biçimde tutulmasını sağlamaktır."
12. Tüzüğün "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Tüzük, taşınmazlarla ilgili mülkiyet hakkı, sınırlı aynî haklar ve kişisel hakların tapu siciline tescil, değişiklik, terkin ve düzeltme işlemleri ile sicil ve belgelerin arşivlenmesinin usûl ve esaslarını kapsar."
13. Tüzüğün “Kaydın değiştirilmesi" başhıklı 72. maddesi şöyledir:
"Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.
Tapu sicilindeki değişiklikler, üzerinin kırmızı mürekkepli kalemle çizilip, değişiklik tarih ve yevmiye numarasıyla yeni kaydın yazılması suretiyle yapılır.

Önceki kayıt bir harfle yazılı ise, değişiklikte de aynı harf kullanılır.
Rehinli alacağın kısmen ōdenmesi veya rehnin miktar, faiz, derece, süre gibi unsurlarında yapılacak değişiklikler, düşünceler sütununda ilgili rehnin harfi kullanılmak suretiyle belirtilir."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Îdari dava türleri şunlardır:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 515
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Îdari evlem ve islemlerden dolayı kisisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
,..,.yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarmın 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacılar murisi M.B.'in vefatı nedeniyle miras yolu ile kendilerine kalan bir kısım taşınmazların, miras paylarıoranında adlarına tesciline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

18. Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafindan, muris M.B.'in vefatı nedeniyle veraset ilamı aldıklari, miras yolu ile kendilerine kalan Serik ilçesindeki bir kısım taşınmazların veraset iłamındaki payları oranında adlarına intikali için 09/05/2022 tarihinde davalı idareye başvuruda bulundukları, taşımmazların bir kısmının intikalinin yapıldığı halde bir kısmının intikalinin yapılmadığı ileri sürülerek, muris üzerine kayıtlı taşınmazları miras payları oranında adlarına tescillerine karar verilmesi istemiyle davanın açıldığıanlaşılmıştır.

19. Bilindiği üzere, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarımın terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bundan kaynaklanan uyuşmazlıkların çōzümünde, medeni hukuk hükümlerinin incelenmesi gerekmektedir.
20. Olayda, davacıların miras yolu ile kendilerine kalan bir kısım taşınmazların, miras payları oranında adlarıma tesciline karar verilmesinin talep edildiği, bu talebin ise tapu kaydıda tescil veya terkin sonucunu doğuracak bir başvuru olduğu, uyuşmazlığın 4721sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı, ortada idari yargı yetkisi dahilinde bir uyuşmazlığın bulunmadığı anlaşılmakla, davanın Türk Medeni Kanun hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümūnün gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Serik 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/09/2022 tarih ve E.2022/352, K.2022/300 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Serik 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/09/2022 tarih ve E.2022/352, K.2022/300 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TAŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Ali

Üye Nilgün TAŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÖZGÜR

Sayfa : 516
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/346KARAR NO : 2023/478KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : OHAL KHK kapsamında kapatılan Üniversite bünyesinde sözleşmeli öğretim elemanı olarak görev yapmakta iken, iş akdi feshedilen davacıya kıdem tazminatı ve mahrum kaldığı ücret alacaklarının ödenmesine ilişkin başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin 4. fikrası kapsamında İDARi YARGI YERİNDE çõzümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Yavuz DEMİR Vekili : Av. Hüseyin CİMŞİT Daval : Samsun Defterdarliğı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 667 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler İle Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılan ve Maliye Bakanlığı'na devredilen Samsun Canik Başarı Üniversitesi bünyesinde sözleşmeli öğretim elemanı olarak görev yapmakta iken, iş akdinin tek taraflıfeshedildiği 20/07/2016 tarihine kadarki çalışmasından kaynakı işçilik alacaklarının (kıdem tazminatı, sözleşme sonuna kadar ödenmesi gereken aylık ücreti) ödenmesine yönelik olarak, 10/09/2019 tarihinde yaptığı başvuruya cevap verilmediğini ifade ederek; davalıidarenin red cevabıa ilişkin işlemin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla daha sonra arttırılmak üzere 100 TL kıdem tazminatının fesih tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte ve sõzleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle mahrum kalınan ücret alacaklarına karşılık 100 TL'nin başvuru tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle 26/11/2019 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Samsun 3. Ídare Mahkemesi 11/12/2019 tarih ve E.2019/590, K.2019/129 sayılı kararı ile, 17/08/2016 tarih ve 29804 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başlıklı5. ve 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılıi Kanun Hükmünde Kararname'nin "Dava ve takip usulü" başlıklı 16. maddesi hükümlerinin yanı sıra, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun, 4857 sayılı İş Kanunu'nun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun ilgili hükümlerine yer verdikten sonra, davanın adli yargının görev alanına girmesi sebebiyle 2577 sayılı Kanun'un 14. ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları õzetle şöyledir:
"675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum ve kuruluşlar aleyhine 17/08/2016 tarihinden ōnce açılmış olan davalarda verilen dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı üzerine, davacıı belirli bir süre içerisinde idareye başvuracağı ve bu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idari yargı yerinde dava açacağı açıkça belirtilmiş olmasına karşın, aynıKanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesinin 3. fikrası uyarınca, 17/08/2016 tarihinden sonra açılmış olan davalarda ise dava şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verileceği ve bu davanı õzellikle idari yargı verinde açılacağının belirtilmemiş olduğu açıktır. Yine 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinde de Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum ve kuruluşlardan devralınan varlık, borç ve yükümlülüklerle ilgili nasıl bir yol izleneceği belirlenmiş, bu kurum ve kuruluşların borçlarının hangi şartlar altında Devlet tarafından ödeneceğinin sınırı çizilmiş, ancak söz konusu maddede herhangi bir görevli yargı yeri belirlemesi yapılmamıştır.

Olayda, iş bu davanın 17.08.2016 tarihinden sonra 26.11.2019 tarihinde açıldığı, UYAP Bilişim Sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davacı tarafından 17.08.2016 tarihinden önce açılıp da 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesinin 1. fikrasıuyarınca İş Mahkemelerince dava şartı yokluğu nedeniyle verilmiş herhangi bir ret kararı bułunmadığı, işçi statüsünde olan davacıtarafindan talep edilen kıdem tazminatı ile sözleşme sonuna kadar ödenmesi gereken aylık ücret alacağının iş mevzuatından kaynaklanan haklardan olduğu hususları dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıstır.

--.Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 26.11.2018 tarih ve E:2018/679, K;2018/744 sayılı ve 25/03/2019 günlüE:2019/107, K:2019/193 sayılı kararları da bu yöndedir."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Samsun 2. Îş Mahkemesi 03/07/2020 tarih ve E.2020/38, K.2020/259 sayılı kararı ile, "KHK kapsamında davacının çalıştığıkurumun kapatıldığı, 675 sayılı KHK'nın 3.fikrası uyarınca 17/08/2016'dan sonra açılmış olan davada dava şartının bulunmaması"gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karara karşı davacı tarafça yapılan istinaf başvurusu da Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 10/01/2022 tarih ve E.2022/77, K.2022/5 sayılı kararı ile süre yönünden usulden reddedilmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 517
III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
5. 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başhıkhı 5. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayıl Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarımın her türlū taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralman varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti,iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde õdemeye, kapatılan kurum ve kurułuşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mūmkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha ōnce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun õdenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya,devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını beliriemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya,gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamınıbelirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amaciyla usul ve esasları belirlemeye,vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(2) Bu madde kapsamında devralınan varlıklardan nakit ve diğer hazır değerler emanet, diğer varlıklar ise nazım hesaplarda izlenir. Nazim hesaplarda izlenen varlıklardan elden çıkarılanların tutarı emanet hesaplarına alınır. Ödenmesine karar verilen borçlar bu emanetlerden õdenerek kalan tutar bütçeye gelir kaydedilir.

(3) Kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha õnce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yūrürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gūnlük hak düşürücū süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.

(5) Borçların õdenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine õdenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.

(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatılan vakıflara ait olup mülkiyetleri Vakıflar Genel Müdürlüğüne intikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesisleri kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerine ise bedeli karşılığında tahsis edilebilir.

(7) Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kuruluşlar bu madde kapsamında istenilecek bilgi ve belgeleri onbeş gün içerisinde vermek zorundadır. Bu çerçevede talepte bulunulanlar özel kanunlarda yazılı hükümleri ileri sürerek bilgi ve belge vermekten kaçınamazlar."
6. 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Dava ve takip usulü" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayıhı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde karamameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakiflar Genel Müdüriüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alımması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartıyokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürūrlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile 

Sayfa : 518
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.

(4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafindan verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarnca yapılan incelemeye göre; idari ve adli yargı yerleri arasında Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının UYAP öreği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığınm esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
8. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
9. Dava 667 Sayılı OHAL KHK'sı kapsamında kapatılan Samsun Canik Başarı Üniversitesi būnyesinde sõzleşmeli ōğretim elemanı olarak görev yapmakta iken, iş akdi feshedilen davacıya kıdem tazminatı ve mahrum kaldığı ücret alacaklarının õdenmesi, bu konuda yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline ilişkin bulunmaktadır.

10. Dava dosyalarını incelenmesinden; davacının, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Île Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılan ve Maliye Bakanlığına devredilen Samsun Canik Başarı Üniversitesi bünyesinde 01/09/2015 tarihinde sözleşmeli öğretim üyesi olarak çalışmaya başladığı, 23/07/2016 tarihinde de sözleşmesinin tek taraflı feshedilmesi sebebiyle iş akdinin sonlandırıldığı, anılan işyerinin 667 sayılıKanun Hükmünde Kararname uyarınca davalı Hazine ve Maliye Bakanlığına devredilmesi sonrasında "eksik ödenen maaş alacağı ve kıdem tazminatı alacağının" δdenmesi istemiyle davalı idareye yapmış olduğu başvurunun zımnen reddedildiğinden bahisle 26/11/2019tarihinde idari yargı yerinde dava açıldığı; idari yargı yerince verilen görevsizlik kararından sonra aynı istemle adli yargı yerinde dava açıldığı anlaşılmıştır.

11. Yukarıda yer verilen 670 ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbiriere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameler ile getirilen hükümler irdelendiğinde; düzenlemelerin, darbe teşebbüsünde bulunan Fethullahçı Terör Örgütü(FETÖ/PDY)'nūn mal varlığına, diğer bir ifadeyle suç eşyasına el konulması, bunların olağanüstü hal kapsamında ve kamu gūcüyle tasfiye edilip, mülkiyetin suçtan zarar gören kamuya geçirilmesine ilişkin olduğu; tasfiye için maliye idaresinin görevli ve yetkili kılındığı ve tasfiye sonunda kalan mal varlığı değerinin genel būtçeye gelir olarak kaydedilmesi öngörülmüştür. Bu haliyle idarenin KHK ile tanınan görev ve yetkiler çerçevesinde tasfiyeye ait işlemlerinin idari nitelikte olduğunun ve bu işlemlerin hukuka uygunluğunun denetiminde idari yargı yerinin görevli ve yetkili olduğunun kabulü gerekir. Nitekim bu nedenle, el konulup tasfiye edilen özel hukuk tüzel kişisine karşı açılmış / açılacak davalarda ve icra takiplerinde bu davaların reddi / icra takiplerinin dūşürülmesi ile bu davaya / icra takibine konu hakkin ilgili idareye başvurularak yerine getirilmesinin istenilmesi yöntemi benimsenmiş; bu başvuru üzerine idare tarafından verilen kararlara karşı idari yargı yerinde dava açılması yolunda özel bir görev kuralı getirilmiş ve bu uyuşmazlıkların adli yargıda hiç bir şekilde dava konusu edilemeyeceği için idari yargı yerinin verdiği kararın kesin olduğu belirtilmiştir 
12. 675 sayıhı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, 17/08/2016 tarihinden önce kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında açılmış olan davalarda verilen dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı üzerine, davacının belirli bir süre içerisinde idareye başvuracağı ve bu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idari yargı yerinde dava açacağı açıkça belirtilmiş olmasına karşın; aynı Kanun Hükmünde Kararname'nin 16. maddesinin 3. fikrası uyarınca, 17/08/2016 tarihinden sonra açılmış olan davalarda ise dava şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verileceği ve bu davanın özellikle idari yargı yerinde açılacağının belirtilmemiş olduğu anlaşılmaktadır.

13. Somut olayda, davacının görev yaptığı terör örgütüne müzahir kurumun 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, davacının ücret alacaklarının õdenmesi istemiyle ilgili KHK'lar kapsamında idari başvurularını da yaptığı ve talebinin idarece reddedildiği, uyuşmazlığın çözümünde görevli yargı yerinin tespiti açısından 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin 4. fikrası kapsamında değerlendirme yapıldığında,davaya bakmanın idari yargının gõrevinde olduğu sonucuna varılmıştır.

14. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Samsun 3. İdare Mahkemesinin 11/12/2019 tarih ve E.2019/590,K.2019/129 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKM 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 519
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 3. Ídare Mahkemesinin 11/12/2019 tarihli ve E.2019/590, K.2019/129 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Ali

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/352KARAR NO : 2023/435KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : 2247 sayıhı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen, görevsizlik kararının verilmiş olmasına ilişkin, şart bulunmadığından, koşullarıtaşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : R.E.

Vekili : Av. Hüseyin CİMŞİT 
Davah : Maliye Hazinesine izafeten Samsun Valiliği 
Vekili : Av. Sümeyye GÖRÜR 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, 667 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Île Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Karamname kapsamında kapatılan ve Maliye Bakanlığı'na devredilen Samsun Canik BaşarıÜniversitesi bünyesinde sõzleşmeli öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken, iş akdinin tek taraflı feshedilmesi sonrasında sözleşmeden doğan yasal haklarının ödenmesi istemiyle Samsun Deftardarlığına yapılan başvurunun reddine ilişkin 11/11/2019 tarih ve E.482645sayılı işlemin iptali ile hak ettiği kıdem tazminatının fesih tarihinden, mahrum kalınan ücret alacaklarının ise başvuru tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Samsun 3. Ídare Mahkemesi 11/12/2019 tarih ve E.2019/589, K.2019/131 sayılı kararı ile, davanın 17/08/2016 tarihinden sonra 26/11/2019 tarihinde açıldığı, davacı tarafından 17/08/2016 tarihinden önce açılıp da 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesinin 1. fikrası uyarınca İş Mahkemelerince dava şartı yokluğu nedeniyle verilmiş herhangi bir ret kararı bulunmadığı, işçi statüsünde olan davacı tarafindan talep edilen kıdem tazminatı ile sözleşme sonuna kadar ödenmesi gereken aylık ücret alacağının işmevzuatından kaynaklanan haklardan olduğu hususları dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın 2577 sayılı Kanun'un 14. ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili, bu kez, yaşamış olduğu mağduriyetlerden dolayı oluşan işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Samsun 2. İş Mahkemesi 03/07/2020 tarih ve E.2020/54, K.2020/258 sayılı kararı ile, davacının çalıştığı kurumun KHK kapsamında kapatıldığı anlaşılmakla, 675 Sayılı KHK 'nın değerlendirilmesi kapsamında olduğu, davanın 17/08/2016 tarihinden sonra açılmış olması da dikkate alınarak mevcut dava dosyasında dava şartının bulunmaması nedeni ile davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.


Sayfa : 520
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
5. Samsun 2. İş Mahkemesi 23/07/2020 tarih ve E.2020/54, K.2020/258, İstinaf No:2020/229 sayılı kararı ile, kararın kesin olması nedeniyle istinaf talebinin reddine karar vermiş, bu karara karşı da davacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
6. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 10/06/2022 tarih ve E.2022/75, K.2022/1117 sayılı kararı ile, davacıvekilinin ilk derece mahkemesinin ek kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin 23/07/2020 tarih ve E.2020/54, K.2020/258 sayılı ek kararının kaldirılmasına, ilk derece mahkemesinin 03/07/2020 tarih ve E.2020/54, K.2020/258 sayılıkararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığindan 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstū hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakiflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlū taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkiarın değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti,iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha ōnce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya,devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya,gerektiğinde devralıman varıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamınıbelirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yõnlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye,vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(2) Bu madde kapsamında devralınan varlıklardan nakit ve diğer hazır değerler emanet, diğer varlıklar ise nazım hesaplarda izlenir. Nazım hesaplarda izlenen varlıklardan elden çıkarılanların tutarı emanet hesaplarına alınır. Ödenmesine karar verilen borçlar bu emanetlerden ödenerek kalan tutar bütçeye gelir kaydedilir.

(3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.

(5) Borçların ödenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçları, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasıı geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.

(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatılan vakıflara ait olup mülkiyetleri Vakıflar Genel Müdürlüğüne intikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesisleri kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerine ise bedeli karşılığında tahsis edilebilir.

(7) Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tūzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kuruluşlar bu madde kapsamında istenilecek bilgi ve belgeleri onbeş gün içerisinde vermek zorundadır. Bu çerçevede talepte bulunulanlar özel kanunlarda yazılı hükümleri ileri sürerek bilgi ve belge vermekten kaçınamazlar."
8. 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Dava ve takip usulü" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla üIke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden ōnce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılıOlağanüstü Hai Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartıyokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi.yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden õnce başlatılan icra ve iflas 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 521
takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tūzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin dūşmesine karar verilir.

(4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
9. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi başlıklı 158. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından gōrevlendirilen üye yapar.

Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki gōrev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır."
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
" Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..."
11. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlhıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
12. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada gõrevsizlik kararı veren merciin gõrevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
13. Aynı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başhıkhı 27. maddesi şōyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKCE 
İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantiısında; RaportörHâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısi Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Başvurunun incelenebilmesi için Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.
16. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce 14. maddesi kapsamında bir görev ya da hüküm uyuşmazlığının incelenebilmesi için, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların, adli ve idari yargı mercilerince ya da hakemliğin hakim tarafindan yerine getirilmesinde olduğu gibi yargı merci sayılanlarca verilmesi ve 14.madde kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için de; adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafi ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
17. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının KHK kapsamında kapatılan ve Maliye Bakanlığına devredilen Samsun Canik Başarı Üniversitesi bünyesinde 01/09/2015 tarihinde sözleşmeli ōğretim üyesi olarak çalışmaya başladığı, 23/07/2016 tarihinde sözleşmesinin tek taraflı feshedilmesi sebebiyle iş akdinin sonlandığı, anılan işyerinin 667 KHK uyarınca davalı Hazine ve Maliye Bakanlığına devredilmesi sonrasında sõzleşmeden doğan yasal haklarının ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açtığı, İşMahkemesinin davanın 675 sayılı KHK'nın 16. maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verdiği anlaşılmaktadır.
18. Görüldüğü üzere, Samsun 2. İş Mahkemesinin kararı, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, başvurulması gereken idari mercii gösteren bir karar olduğundan, adli ve idari yargı yerleri 

Sayfa : 522
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan sõz ctmek mūmkün değildir. Dolayısıyla olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarmca REDDINE,
19/06/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: ARSLAN
Üye: Mahmut
Üye: Ali ÖZGÜR

Üye: BALLI
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/353KARAR NO : 2023/439KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Sürekli işçi kadrosuna alnmak için gerekli şartları taşıdığı halde kadroya alınmamasına ilişkin, Diyarbakır Yenişehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE gōrülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : $.G.

Vekilleri : Av. Lütfullah YALÇI 
Daval : Diyarbakır Yenişehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. Hürriyet EFE,
Av. Baver KİKİZADE,
Av. Bema TARHAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 22/04/2021 tarihli kurum dışı kamu işçi alımı ilanı ile yüz adet işçi alınacağının bildirilmesi ūzerine davacının kura çekimi ile işe girmeye hak kazandığını, ancak, İş-Kur ilanında belirtilen şartları taşımadığından bahisle işe alınmadığını, işe alınmamasının haklı gerekçeye dayanmadığını, aslında davacının başvurusunda eksiklik olmadığını, aksine lise mezunu olarak ortaokul mezunu olma şartının üstünde bir şartı taşıdığını ileri sürülerek, işe alımının uygun olmadığına ilişkin davalı Diyarbakır Yenişehir Belediye Başkanlığının 09/08/2021 tarih ve 7092 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Diyarbakır 4. Îdare Mahkemesi 04/11/2021 tarih ve E.2021/1799, K.2021/274 sayılı kararı ile, davacıyła beraber aynı işçi alımı ilanına başvuran fakat işe alımı olumsuz bulunmayan bir işçi ile davalı arasında 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin özel şartlarında İş Kanunu'na ilişkin hükümlerin uygulanacağının belirtildiğini, fesih sebeplerinde İş Kanunu'ndaki maddelerin uygulanacağını, sözleşmenin uygulanmasından çıkacak uyuşmazlıklarda uyuşmazlığın çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğunun belirtilmesi karşısında, kamu gõrevlisi olmayan ve İş Kanunu'na gõre işçi adayı sayılan davacı ile davalı idare arasında çıkan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargıya ait olduğunu belirterek, davacının işçi olarak çalışmak istemiyle yaptığı iş başvurusunun şartları taşımadığından bahisle işe alımının uygun olmadığına ilişkin işleme karşı açılan davada,uyuşmazlığın adli yargı yeri tarafindan görülüp çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1-a bendi uyarınca davanın görev yōnünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 523
B. Adli Yargıda 
4. Diyarbakır 1. İş Mahkemesi 10/06/2022 tarih ve E.2022/51, K.2022/276 sayılı kararı ile, davacının bahse konu kurada işe alınmaya hak kazandığı, daha sonra davacının işe alım şartlarını taşımadığından bahisle davacı ile sözleşme imzalanmadığı, taraflar arasında henüz geçerli bir iş sözleşmesinin kurulmadığı, taraflar arasında işçi-işveren ilişkisinden bahsedilmesinin şu aşamada mümkün olmadığı, uyuşmazlığın kadro ihdasına yönelik olduğunun görüldüğü, Uyuşmazlık Mahkemesinin E.2021/519, K.2021/501 sayılıkararlarının gözönünde bulundurularak, davacının talebinin tarafina kadro tahsis edilmesine ilişkin olduğu, bu isteğin reddine dair işlemin ise idari bir merci tarafından tesis edilmiş bulunması ve kadro tahsisi isteminin reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın iş akdi ile ilgili olmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, davanın idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle,davanın yargı yolu dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5 7 savılı Deylet Memurları Kanunu'nun "istihdam şekilleri başlıklı 4. maddesi şöyledir:
Değisik. 30/5/1974 - KHK-12: Değistirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
"(Degişik: S0/5/T974 * Knnk-T2, D0gyunerek "*ea. "...1  i.il.. l.A) Memur:ANamtt 
  i    
gõrevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.


B) Sözleşmeli personel:Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan ōnemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gōsteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile caa krar verevimayan ku hizm örev i:..

(Mülga ikinci paragral: 4/4/2007 - 56z0/4 mu.)
tercümanların; Milliı Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (….)(2) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Müessesesi uzmanlarının;Devlet Konservatuvarları sanatçı Öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Ka-nu-na tâbi ka-mu ida-re-le-rin-de ve dis kuruluslarda benrn bazi mziuetierde çanştnnacak porsonenm de Bo.a**, "a.*.  ,  , , .. . .1. „ .….t.…i 
auaee sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmamasıhallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanıca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sõzleşmesi esaslarına aykırıhareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedimesi veya sõzleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek tarafı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel nozisvonlarinda istihdam edilemezler.nozison arindatidamdlemezier......i.higm 
personel pozisyonlarinda istindam eunicmezicl.v Cumhurbaskaninca karar vernen gorevierue (.…A) sozicşnie ne şangutanal da bw. *…pe.......  _h.hi.j.
parÖmylamaaebs akitleri kamu veya õzel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fikra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığıalmaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına gõre çalışma şartlarıaouenees uvcua neusa uasaoia oas-n....

maa.a
C Müla 20/11/2017 - KHK-696/17 md. Aynen kabu 1/2/2018-7079/17 md.)
(Değișik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarımda belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuatıD) İşçiler:gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir.Bunlar hakkında bu Kanun hükūmleri uygulanmaz."
6. 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9. maddesi şöyledir:
" (1) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrolar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine eklenir. Bu süre içinde anılan cetveller ile 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararname ve ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnameleri çerçevesinde yeniden teşkilatlanan kurumlara ait kadro ve pozisyonlar genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri çerçevesinde geçerliliğini korur."
7. Genel Kadro ve Usulü Hakkında 2 sayılı Cumhurbaşkaniığı Kararnamesinin "Sürekli işçi kadroları ve sözleşmeli personel pozisyonları" başlıkı 8. maddesi şöyledir:

Sayfa : 524
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
oucumuuasauesaanauvor sapvuuasaua nueee,
onarm gibi destek hizmetleri için Cumhurbaskaninca sürekli işçi kadrosu ihdas edilebilir.ur ucoek mzanouen ym oumaoapkameo buren  ae aow 
üekaaağaekdği aktarmalarda da aynı usule uyulur. Bu işlemlere ilişkin bilgiler Devlet Personel Başkanlığınca bir ay içerisinde Strateji ve Bütçe Baskanlığına bildirilir.naowb 
Dao Süki kaoaaaaıamamaıya kuaıma mz yaükm engelli ve eski hükümlü işçi atamaları ile sürekli işçiyken askerlik görevi sebebiyle kurumlarından ayrılanlardan muvazzaf askerlik hizmeti dōnüşü göreve başlayacaklar hariç Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Strateji ve Bütçe Başkanlığının iznine tâbidir.
zu cumuoueneauaaeo upmasu e ene 
 k savı olarak, tasrada ise bölge veya il bazında Cumhurbaşkanınca ihdas edilebilir.. laada sv voe rera n vaaaa ouoeqnmen mans aem.ow 
b Sözleşmeli personel pozisyonları Devlet Personel Başkanlığınca başa unvanlı sözleşmeli persone pozisyonları l değiştirilebilir, birimler arası aktarmalarda da aynı usule uyulur. Bu işlemlere ilişkin bilgiler Devlet Personel Başkanlığınca bir ay icerisinde Strateii ve Bütce Baskanlığına bildirilir aPowb 
cSõzleşmeli personel pozisyonlarından boş olanların açıktan alım amacıyla kullanıması Devet Personel Başkanlığının görüsü üzerine Strateji ve Bütçe Başkanlığıın iznine tâbidir.

(3) İhdas ve izin islemleri tamamlanmaksızın sürekli işçi ve sözleşmeli personel çalıştırılamaz.
,,......
Başkanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.


8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri sunlardır:
..-..

4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
icin menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

-..
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.

.2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
10. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, Kurum dışı kamu işçi alımı ilanı ile davacının kura çekimi sonucu işe girmeye hak kazandığı, ancak 22/04/2021tarihli İş-Kur ilanında belirtilen şartları taşımadığından bahisle, işe alımının uygun olmadığına ilişkin Diyarbakır Yenişehir Belediye Başkanlığı'nın 09/08/2021 tarih ve 7092 sayılı işleminin iptali ile işe başlatılmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
12. Yukarıda yer verilen 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 8.maddesi ile, bu kararname kapsamına giren kuruluşların kanunla ve milletlerarası anlaşmalarla veya yıllık programlarla kurulması veya genişletilmesi öngörülen atölye, şantiye, fabrika ve çiftlik gibi işçi istihdamı zorunlu olan hizmet birimleri için ihtiyaç duyacakları sürekli işçi kadrolarını mevcut kadrolarından karşılayacakları,mevcut işçi kadrolarının bu birimlerin ihtiyaçlarının karşılanmasına kafi gelmemesi halinde, Devlet Personel Dairesinin görüşü üzerine Strateji ve Bütçe Başkanlığı yeni birimlerin norm kadrolarını aşmamak üzere, bütçe imkanları gözönünde bulundurularak uygun görülebilecek kısmı kadar sürekli işçi kadrosu vize edilebileceği hükmüne yer verilmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 525
13. Yine yukarıda değinilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasında idari dava türleri sayılmış olup, (a) bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının bir idari dava türü olduğu belirtilmiştir.
14. Uyuşmazlığa konu olayda, davacının işe girmeye hak kazandığı ancak, İş-Kur ilanında belirtilen şartları taşımadığından bahisle işe alımının uygun olmadığına ilişkin işlemin, uyuşmazhığın iş akdi ile ilgili olmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde;dava görüm ve çözümü yönünden idari yargının görev alanına girmektedir.

15. Bu durumda, uyuşmazlığın kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdası, iptali ve kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenleyen mevzuattan doğduğu, idare hukuku esaslarına göre kadro kullanımına ilişkin olarak tesis edilen işlemin, kamu görevlileri mevzuatından kaynaklanan bir uyuşmazlık olarak değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Diyarbakır 4. İdare Mahkemesinin 04/11/2021 tarih ve E.2021/1799, K.2021/274 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Diyarbakır 4. Idare Mahkemesinin 04/11/2021 tarih ve E.2021/1799, K.2021/274 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Öye Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Ali

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/362KARAR NO : 2023/437KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : Davalı idarenin yaptığı yol çalışması sırasındaki eylemlerden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE gōrülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : K.R.
Vekili : Av. Ali ŞAPKACI Daval : Van Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Semih fHTİYATOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Van ili, Bahçesaray Güney Yamaç Köyünde Huris mevkinde 238 ada, 4 parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacının, davalı kurumun yol çalışması nedeniyle taşınmazının susuz hale geldiğini ve suyun kesilmesi sonucu taşınmaz ūzerinde bulunan ceviz ve diğer meyve ağaçlarının kuruduğunu ve geçen süre zarfından zararının giderilmediğini ileri sürerek, kuruyan ağaçlar ile mahrum kalınan ürün bedelleri için oluştuğu öne sürülen 100 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 2. Idare Mahkemesi 06/01/2022 tarih ve E.2021/2745, K.2022/5 sayılı kararı ile, davacının 2016 yılında kendi isteği ile tarlasına ulaşım sağlaması için başvuru yaptığı, yapılan başvuru üzerine davalı idare tarafindan davacıya ait tarlaya yol açıldığı, yol yapım çalışmaları sırasında kayaların ve molozların kadim su arkının tıkanmasına sebep olduğu, dava dilekçesinde olay nedeniyle 

Sayfa : 526
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
ağaçlarımın kuruduğunun ifade edildiği, bu kapsamda; yapılan haksız fiili sonucu davanın maliki olduğu taşınmazına dolaylı olarak filen el atıldığından oluşan zararın tazminin istenildiği, uyuşmazlığın temelinin, davacının maliki olduğu davaya konu taşınmaza su taşıyan kadim su arkına davalı idare tarafindan yapılan yol yapım çalışmaları sırasında zarar verilmesi sonucunda herhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın taşınmaza haksız olarak filen el atılması üzerine zarar meydana gelmesine ilişkin iddialardan kaynaklandığı, bu durumda da idarenin haksız fiil sorumluluğuna gidilmesi gerekeceği, bu durumda gerek davacinın beyanı gerekse yapılan tespit sonucunda taşınmazın kullanılamaz hale geldiği görüldüğünden davalı idarenin kamulaştırma işlemi gerçekleştirmeden uyuşmazlığa konu taşınmaza fiilen el atmasının "İdari eylem" niteliğinde olmadığı ve ortada idari eylemden kaynaklanan bir tazminat davasından bahsetme imkanı bulunmadığından, davacı tarafindan idarenin taşınmazına fiili el atması sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açtığı davanın görüm ve çözümünde adli yargının gōrevli olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle gōrevli yargı mercinde ayrıve müstakil bir dava açılmakta serbest olmak üzere 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yōnünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3.Davacı vekili , aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Bahçesaray Asliye Hukuk Mahkemesi 19/07/2022 tarih ve E.2022/12, K.2022/154 sayılı kararı ile, idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksakık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiği, bu sebeplerle açılan davanın, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyle uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"Îdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
,,
4577/5 md.) İdarı işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri 
icin menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) İdari evlem ve islemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları
/.........
hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan 
uyusmazlıklara iliskin davalar.


.,denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
7. 2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargıdavası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk õnce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları sakıdır."
8. Avnı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam vargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şõyledir:
...........süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava acılabilir.

.2. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargımercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada õngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
B. Yargı Kararları
9. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarih ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 527
"Istimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olmasısebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.ek casnal Konuanayacagr omouv, maoe tmaon aogan on mann aum y.ow 
aolkr Vlan on t Jamaaa. .e ou omoa o ea . -y*, -…•..
Bu bentte anılan davalar, ictihadı birlestirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngõrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının gõrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halił İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünūldū:
12. Dava, Van ili, Bahçesaray ilçesi, Güney Yamaç Köyü Huris Mevki, 238 ada, 4 parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacıtarafindan, taşınmazına su akışı sağlayan kadim su arkının, davalı idarenin yol yapım çalışması nedeniyle tıkanmasından dolayı su akışının kesilmesi sonucunda meydana gelen susuzluk neticesinde oluşan zarara karşılık meyve ağaçları ve diğer ağaçların kurumasınedeniyle kuruyan ağaç bedeli, ağaçlardan ürün elde edilememesi nedeniyle mahrum kalınan ürün bedeli olmak üzere maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.

13. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğu iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin Özei hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
14. Bu sebeplerle açılan davanın, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılıKanun'un 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyle uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Van 2. Idare Mahkemesinin 06/01/2022 tarih ve E.2021/2745,K.2022/5 sayılı görevsizlik kararının kaldırıması gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 2. Idare Mahkemesinin 06/01/2022 tarih ve E.2021/2745, K.2022/5 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2022 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyūp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Sayfa : 528
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Ali

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2023/367KARAR NO : 2023/440KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : 696 sayılı KHK kapsamında sūrekli işçi statüsüne geçiş aşamasında işlenen meslek kodunun değiştirilmesi istemiyle yapmışolduğu başvurunun reddine ilşkin idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARi YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : 1-F.Z.A., 2-S.U.
Vekili : Av. Abdullah ARSLAN 
Davalı:Sağlık Bakanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin taşeron firmaya bağhı olarak görev yapmakta iken Afyonkarahisar ili, Emirdağ Devlet Hastanesinde temizlik görevlisi kadrosunda 696 sayılı KHK'nın 127. maddesiyle eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi uyarınca sūrekli işçi kadrosuna geçirilen davacıların, meslek kodlarının ve görev yerlerinin "hasta kayıt görevlisi" veya "tıbbi sekreter"olarak değiştirilmesi istemiyle başvuru yaptıkları, bu başvurularının reddine ilişkin Sağlık Bakanlığının E-60438742-929 sayılı ve Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğünün E-51397436-929 sayılı işlemlerinin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Afyonkarahisar Idare Mahkemesi 09/03/2021 tarih ve E.2021/203, K.2021/164 sayılı kararı ile, davacıların sürekli işçi statüsüne geçiş yaptığı ve bu tarihten sonra bu statüyle Afyonkarahisar ili, Emirdağ Devlet Hastanesinde çalışmaya devam ettikleri,davacıların, meslek kodlarının ve görev yerlerinin "hasta kayıt görevlisi" veya "tıbbi sekreter" olarak değiştirilmesi istemiyle yaptıklarıbaşvurunun reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmekte olup, işçi ile işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında kaldığı anlaşılan davanın görüm ve çözümünde 4857 sayılı Kanun ve 5521 sayılı Kanun uyarınca İşMahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayıhı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmüuyarınca davanın gõrev yönünden reddine karar vermiş, davacılar vekili bu kararı istinaf etmiştir.
3. Konya Bölge Ídare Mahkemesi 5. Ídari Dava Dairesi 07/06/2021 tarih ve E.2021/671, K.2021/827 sayılı kararı ile, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde sayılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığı belirtilerek istinaf isteminin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir 

Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Emirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 16/03/2023 tarih ve E.2021/145 sayılı kararı ile, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca mahkemece eldeki uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiği kanaatine varıldığından, ilk görevsizlik kararını veren Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin 09/03/2021 tarih ve E.2021/203, K.2021/164 sayılı dava dosyası da temin edilip eklenmek suretiyle dosyanın görevli yargı yolunun belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın gecici 23. maddesi söyledir:
*__-."5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (II) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MiT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmūnde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı,gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 529
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlarıtaşımak,Y 
b) Herhangi bir sosval güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
.,.::....,.beyanda bulunmak,anmaaowb 
y En son çalıştığı idare  daha õnce kamu kurum ve kuuluşlarnda a işveren işçisi olarak çaştığıişsözeşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıdığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra mūdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde õngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında vapılacak sulh sözlesmelerinden damga vergisi alınmaz.

..,sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden vararlanabilir.

cYn.lowb Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. Îhdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sõzleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadroları,herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.
Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan,Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu işsözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve sūresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirienir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."
6. Aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 113. maddesi ile eklenen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu Îş Sözleşmesi Kanunu'nun gecici 7, maddesi sõvledir:
..."(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncüve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsūne geçirilen işçilerinden;geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklı olanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. (2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır. (3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncū maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz."
7. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönierinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,

Sayfa : 530
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin esl icm yapnan nel tunu idani sozacqmclerdou dolayi aadnal uraomno* fman -y *yeeumene  .y...., , ..
denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
B. Yargı Kararları
8. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin yukarıda zikredilen kararı (bkz § 5) ile birlikte emsal 01/07/2021 tarihli ve E.2021/6767,K.2021/11375 sayılı bozma kararında da, özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçişsırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yōnelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığını esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
10. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki söziü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi olduğu içtihatlarla kabul edilmiştir.

12. Dava, taşeron firmaya bağlı olarak görev yapmakta iken Afyonkarahisar ili, Emirdağ Devlet Hastanesinde temizlik görevlisi kadrosunda 696 sayılı KHK'nın 127, maddesiyle eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi uyarımca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacıların, meslek kodlarının ve görev yerlerinin "hasta kayıt görevlisi" veya "tıbbi sekreter" olarak değiştirilmesi istemiyle yapılmış olan başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

13. Uyuşmazlık konusu olayda, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde meslek kodunun temizlik işçisi olarak girildiğinden bahisle bunun dūzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın kadro geçişi sonrası yaşanılan bir çekişme olmadığı, diğer bir deyişle işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olmadığından 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bulunmadığı; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu, uyuşmazlığın görüm ve çözümü yönünden idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.

14. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Emirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla)başvurusunun kabulü ile Afyonkarahisar Idare Mahkemesinin 09/03/2021 tarih ve E.2021/203, K.2021/164 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Emirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) başvurusunun kabulü ile Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin 09/03/2021 tarih ve E.2021/203, K.2021/164 sayılı GÖREVSIZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLIGI İLE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 531
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Ali ARSLAN BALLI ÖZGÜR 
Uyusmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2023/369KARAR NO : 2023/414KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Adli yargı kararı görevsizlik kararı niteliğini taşımadığından ve 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı oluşmadığından aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca BAşVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Muhammet Hasan Hüseyin TOPCU 
Vekili : Av. Mikail BULUT 
Daval : TuzlaTrafik Denetleme Büro Amirliği/ İstanbul Valiliği 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili dilekçesinde, müivekkilinin, 18/09/2022 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, trafik ekiplerince kaza tespit tutanağı tutulduğunu; ilgili polis memurunun, müvekkilinin ehliyeti olmasına rağmen, tutanakta ehliyet bilgilerini boşbıraktığını, bu durumun müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, çünkü kaza sonrasında müvekkilinin hasar gören aracınısigortadan yaptırmak istediğinde kaza tespit tutanağında ehliyet bilgilerinin boş olması nedeni ile sigorta şirketinin müvekkilinin hasarınıgidermediğini oysa müvekkilinin sürücü belgesi sahibi olduğunu ifade ederek; kaza tespit tutanağının iptali ile kaza esnasında mūvekkilinin ehliyet sahibi olduğunun tespiti yönünde karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliği 10/10/2022 tarih ve E.2022/6800 D.İş sayı ile, itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine İstanbul Anadolu 3. Sulh Ceza Hâkimliği 31/10/2022 tarih ve E.2022/8255 sataz edenn irz redine kesin olarak karar vermis ve ka kesineşmiştrKara igli kısmşöyle 
p...-.numaralı trafik kazası tespit tutanağı düzenlendiği, basvuruda bulanan tarafindan kaza tespit tutanağına itiraz edildiği anlaşılmıştır.
"..,....Maddesinde belirtildiği şekilde sınırlı olup, kaza tespit tutanaklarıma karşı inceleme yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilerek aşağıda yer aldığı şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;İtiraz hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,Îtiraz edenin hukuk davası açması konusunda MUHTARİYETİNE,.

3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Istanbul 14. İdare Mahkemesi 14/11/2022 tarih ve E.2022/2497, K.2022/1967 sayı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik" başlıklı 83., "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başiıklı 110. ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin, "Trafik Kazalarına El Konulması" başlıklı 154. maddesi hükümlerine yer verdikten sonra davanın görev yönünden reddine karar vermis ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
,,..çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek, idari işlem niteliği bulunmayan bir belge niteliğinde olduğu; adli yargı yerlerindeki uyuşmazlıkların çözūmü sırasında, mahkemelerce değerlendirilmesi gerektiği nedeniyle maddi hasarlı kaza tespit tutanağına vönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.
".......,aa••......
Nitekim Uyusmazlık Mahkemesi'nin 20.09.2021 tarih ve E:2021/495, K:2021/440 sayılı kararı da bu yöndedir 
5. Davacı vekilinin adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğundan bahisle yaptığı başvuru üzerine, idari yargı dosyası Mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 

Sayfa : 532
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1. maddesinin ilk fıkrası söyledir:sovledir: itir mrileriorcundekigrey 
ilk fikrası şöyledir:ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
7. Kanun'un "Olumsuz gorev uyuşiazngi başnk 14. mddaesr yoy*..*

ni olan davada kendncrmgorevsizgorneien •• o•y e. . .. „ „, , ._ »


."
7. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesişöyledir 
8. Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
" (Değisik: 23/7/2008- 579176 md.)
sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."
Kanmaıkemaımakakita inceler; yōntemine uymayan veya süresi içinde ileri sūrülmemiş istemleri reddeder."
9 Kannn'un"Incelemede izlenecek sira" başlkn 27. ntaddesi soyiedl.
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; RaportörHâkim Taşkın ÇELİK'in, başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
11. Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere,konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararıbulunmaktadır. Buna karşılık olup, kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

12. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere gõre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, "yargı yolu bakımından" verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

13. "Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, adli yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine idari yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

14. Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa ilişkin olarak İstanbul 14. İdare Mahkemesince, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemine dair uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olmadığı, adli yargı mercilerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş olmasına karşın; aynı istemle daha õnce açılan davada İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliğince 10/10/2022 tarih ve E.2022/6800 D.İş sayı ile, "Sulh Ceza Hakimliğinin görev ve yetkileri 5235 sayılı yasanın 10.maddesinde belirtildiği şekilde sınırlı olup, kaza tespit tutanaklarına karşı inceleme yetkisinin bulunmadığı" gerekçesiyle "Îtiraz hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Ítiraz edenin hukuk davası açması konusunda MUHTARİYETİNE," karar verildiği görülmüştür. Diğer bir deyişle, adli yargı yerince, idari yargı yerinin görevli olduğuna ilişkin "yargı yolu bakımından" verilmişgörevsizlik kararının bulunmadığı anlaşılmıştır.

15. Bu durumda, adi ve idari yargı yerlerince aynı konuda karşılıklı olarak verilmiş görevsizlik kararları bulunmadığından,2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde õngörülen adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri koşulu gerçekleşmemiştir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDINE,
19/06/2023 tarihinde OY BİRLİĞI ILE KESIN OLARAK karar verildi.

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 533
Başkan Muammer: TOPAL

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün T: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Ali

Başkan Muammer: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün T: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/370KARAR NO : 2023/426KARAR TR : 19/06/2023
ÖZET : Trafik kazasından kaynaklanan ve İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLi YARGI YERİNDE çõzümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : G. Sigorta A.Ş.

Vekili : Av.Dr. Atakan Ädem SELANİK 
Davalı: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. İlknur ERSEVEN YILDIZ, Av. Tülin ERSOY 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete sigortalı 34 DH 0113 plakalı aracın, 27/10/2018 tarihinde sürücüsünün sevk ve idaresinde Sarıyer Bahçekõy yolu üzerinde seyir halindeyken aracın üst kısım muhtelif yerlerine yol kenarında bulunan ağacın devrilmesi ile maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın oluşumunda yola devrilen ağacın ve yolun bakımından sorumlu kurumun kusurlu olduğunun kaza tespit tutanağı ile tespit edildiğini; ekspertiz raporuna göre araçta toplamda 5.600 TL hasar meydana geldiğini, hasar tutarının müvekkili tarafindan õdendiğini; itirazın iptali davasını açarak dava konusu ettikleri alacağın tahsilin istediklerini ancak davalıtarafin takibe itiraz ettiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davalı tarafın itirazının iptali ile 5.600 TL asıl alacağın õdeme tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline, alacak tutarının %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 20. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/10/2020 tarih ve E.2020/463, K.2020/247 sayı ile, davada görevli yargı kolunun idari yargı olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Dava, haksız eylemden kaynaklanan alacağa ilişkin başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebinden ibarettir.
Yargıtay özel daireleri ve Hukuk Genel Kurulunun kabulüne göre; kasko sigorta şirketi tarafından halefiyete dayalı olarak kazanın meydana geldiği yolun yapım, bakım ve onarımından sorumlu olan davalı idare aleyhine açılan davaların idari yargıda görülmesi gerektiği belirtilmiş, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. Maddesinde belirtilen "bu kanundan doğan sorumluluk davalarının"ibaresinden anlaşılması gerekenin motorlu aracın işletilmesi sonucu doğan zararlar nedeni ile “motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin" sorumlu olduğu davalar olarak kabul edilmiş, KTK'da kuruluşlar ve komisyonlara verilen görev ve yetkilere ilişkin sorumluluğun bu Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerekip gerekmediğine ilişkin olarak da kuruluş yasaları yanında büyükşehir belediyeleri ve diğer belediyelere KTK'nın 10. maddesinde de genel olarak karayollarını emniyetle kullanılmasını sağlamakla görevli ve yetkili kılındığı, belediyelerin ve diğer kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafik güvenliği ile ilgili üstlendikleri kamu hizmetlerinden dolayı hukuki sorumluluğun düzenlenmediği, büyükşehir belediyeleri ve diğer belediyelerin karayolu yapım, bakım ve işletilmesi şeklindeki kamu hizmetleri gibi diğer kamu kuruluşlarının kendi görev alanlarındaki kamu hizmetlerinin, idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürütüleceği, hizmet kusuruna dayalı olarak açılan davaların idari yargıda görülmesi gerektiği belirlenmiştir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22.Hukuk Dairesi'nin 27/02/2017 tarih 2017/175 Esas 2017/192 Karar sayılı ilami)
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirkete kasko sigortalı aracın refüje çarpması sonucunda maddi hasarlıtrafik kazası meydana geldiği ve kazanın meydana gelmesinde devrilen ağaç kapsamında yol bakım çalışmalarının yetersizliği nedeniyle davalı kurumun kusuru bulunduğundan bahisle başlatılan takibe yapılan itirazın iptaline ilişkin iş bu davanın açıldığı, bu kapsamda davalının kaza yerinde gerekli güvenlik önlemlerini almaması nedeniyle hizmet kusuruna dayalı olarak açılan davada uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yolunun görevli olduğu.."
3. Davacı vekili bu kez, trafik kazası sonucunda doğan zararın sigortalıya ödenmesi nedeniyle, 5.600 TL alacağın faizi ile birlikte davalı idareden rücuen tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 

Sayfa : 534
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
4. İstanbul 4. Idare Mahkemesi 31/03/2022 tarih ve E.2022/1916 sayı ile, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, İstanbul 20. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan davada verilen görevsizlik kararı üzerine Mahkemelerinde açılan davada, görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye kadar davanın incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:mKsmayn.
naaun usu ksu yoyoua.mkzk 34 DH 0113 plakalı aracın üst kısım muhtelif yerlerine yol kenarında bulunan ağacın devriimesi suretiyle meydana gelen kazada,idarenin yola devrilen ağacın ve yolun bakımından sorumluluğu bulunması sebebiyle sigortalı araçta oluşan zararın tazmini talebiyle Toda.
dava aqluigl ve dava eto say Tkady on.  ._ _.... . oooa o. ".. ". moose 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan davanın adli yargıverinde cözümlenmesi gerektiği"ne karar verilmiştir.ozeesgekurnekaavequ 
 Kau ineüüüğemadevkannUmalik Kararı gözetildiğinde meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan iş bu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmistır.L 
raamyen.ağöi benzer bir konuda verdiği, 22/06/2020 tarih ve E:2020/327, K:2020/397 sayılı ilamı ile "İcra İflas Kanunu'nun değişik 67. Maddesine göre itirazın iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği "ne karar verildiği kararı da yine işbu davaya konu uyuşmazlığın görülmesi gereken yargı kolu yönünden ışık tutacak niteliktedir."
II. İLGİLİ HUKUK 
5. 2004 sayılı İcra ve Îflas Kanunu'nun "İlamsız takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş;"Takip talebi ve muhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sõzlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası" başlıklı 60. maddesine gõre, takip talebi üzerine icra müdūrünce ödeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

6, 2004 sayılı Kanun'un "a) Îtirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şöyledir:
ue.tuaeuaaaa 
icinde makemeve başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağın varığın ispat suretiyle itirazn iptalini dava edebilir.
"qmae an). *. * _.....•.....,_.....niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın vüzde virmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
--..........
mnuauuuuana.eev u 
a (Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde,takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
7. 2004 sayılı Kanun'un "İcra daireleri" başlıklı I. maddesinin birinci fikrasında, "Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur" denilmektedir.

8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"1 (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri sunlardır:
.-,.
4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri icin menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,aaaew 
.uaavn eoa aoan mm a m..w 
eği-Timygörülişaaszmendenoğa umaıka hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürūtülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.Naal,ow 
uyu una denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 535
üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Idare Mahkemesinin, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yaptığı, Kanun'un 14. maddesine göre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın "tarafları,konusu ve sebebinin aynı" olması koşulunun öngörüldüğü, buna göre; adli yargı yerinde aynı somut olay nedeniyle borçlunun itirazının iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde rücuen tazminat davası açılmış ise de; ikinci davanın, ilk davada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve "itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi" istemi yönünden görev uyuşmazlığının doğduğu kanaatine varıldığından ve sonuçta Mahkemece idari yargı dosyasıın ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
10. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Daniştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedelinin tahsili amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
12. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, İkincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen uyuşmazlıkta alacaklıkonumundaki davacı tarafindan, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
13. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlıolduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna õzgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

14. Bu duruma göre, Icra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmet kusuru sonucu oluşan trafik kazasından kaynaklanan rücuan tazminat davası olarak kabulü halinde de, Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik içtihatları gereği 2918 sayılı Kanun uyarınca açılan her türlü sorumluluk davalarında adli yargı görevlidir.

15. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/10/2020 tarih ve E.2020/463, K.2020/247 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümūnde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/10/2020tarih ve E.2020/463, K.2020/247 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Ali

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÖZGÜR
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/371KARAR NO : 2023/422KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : Davacının alacağına karşılık lehine rehin koydurduğu aracın durumunun trafik siciline işlenmediği nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARf YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

Sayfa : 536
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Sayi : 32275 (Mükerrer)
KARAR 
Davaci : S.Ç.
Vekili : Av. Suat ÖZBEK Davah : Emniyet Genel MüdürlüğüVekili : Hukuk Müşaviri Sedat ÖZCAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı M.E. arasında, müvekkilinin alacağına karşılık, Muğla 4. Noterliğinde 31/08/2012tarihinde rehin sözleşmesi düzenlendiğini ve adı geçene ait 48..... plakalı araç üzerine müvekkil lehine rehin konulduğunu, söz konusu rehinin o tarihte Marmaris İlçe Emniyet Müdürlüğünde gōrev yapan dava dışı polis memuru tarafindan trafik tescil kaydına işlenmediğini ve idarenin hizmet kusuru oluştuğunu, araç sahibi borcunu ödemeyince müvekkilinin rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurmak için girişimde bulunduğunda bu durumu öğrendiğini, idarenin hizmet kusuru sonucu M.E. borcunu ödemediği gibi, rehin bulunan aracın da rehin şerhinin yokluğu nedeniyle satıldığıni, bu durumunun, müvekkilin alacağını temin edememesi ile rehinin paraya çevrilmesi yoluna başvurmaması nedeniyle zarara uğramasına neden olduğunu, müvekkilinin polis memuru hakkında suç duyurusunda bulunduğunu, yürütülen idari soruşturma sonucunda rehin işleminin sehven koyulmadığının tespit edildiğini, müvekkilinin zararının karşılanması için 04/03/2014 tarihinde Muğla 4. Noterliği'nden Emniyet Genel Müdürlüğüne ihtarname gönderdiğini, ancak talebin reddedildiğini ifade ederek; müvekkilinin alacağına karşılık 48..…. plakalı araç üzerine rehin koydurduğu halde trafik tesciline işlenmediğinden satılması üzerine, rehin bedeli kadar zarara uğradığından bahisle 25.000 TL alacağın idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Muğla 1. Ídare Mahkemesi 27/12/2016 tarih ve E.2014/684, K.2016/1330 sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş, davacı tarafindan yapılan istinaf başvurusu sonrasında İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 08/02/2018 tarih ve E.2017/1403, K.20218/235 sayı ile, söz konusu kararın kaldırılmasına, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiş, karara karşı davacı tarafindan bireysel başvuru kapsamında Anayasa Mahkemesine başvurulmuş; Anayasa Mahkemesi (İkinci Bölüm) 29/12/2021 tarih ve Başvuru Numarası:2018/13343 sayı ile, davacının başvurusunun kabul edilebilir olduğuna,
Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma kapsamındaki mahkeme erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilerek yeniden yargılama yapılması amacıyla dosyanın İzmir Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş; İzmir Bölge Ídare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 27/05/2022 tarih ve E.2022/631, K.2022/652 sayi ile, bir karar verilmek üzere dava dosyasımı Îdare Mahkemesine göndermiştir 

3. Muğla 1. Ídare Mahkemesi 13/09/2022 tarih ve E.2022/1176, K.2022/1195 sayı ile, davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların devir, satış ve tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığıni, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımıyapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin belirtildiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge İdare Mahkemesi 7. Îdari Dava Dairesi 22/12/2022 tarih ve E.2022/1888, K.2022/1626 sayı ile, başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun, maddesinin 2918 sayılı Yasanın uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kurułuşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Yasanın uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargıverinde cözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

.,-idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918sayılı Yasanın ve bu Yasanın uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliğinin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırıhareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Yasanın 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare görevlilerinin eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği tabiidir.
..........gün, E:2017/154, K: 2017/191 sayıli, 26/02/2018 gün ve E;2017/574, K:2018/80 sayılı kararlar) bu yönde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir."
4. Davacı vekili, bu kez aynı olay nedeniyle ancak arabuluculuk ücretini de dahil ederek toplam 26.600 TL'nin davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 537
5. Muğla 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/04/2023 tarih ve E.2023/127 K.2023/116 sayı ile, uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği gerekçesiyle 6100 Sayılı HMK'nı 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın yargı yolu dava şartıyokluğundan usulden reddine, kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde, Muğla 1. İdare Mahkemesince E.2022/1176,K.2022/1195 sayı ile görevsizlik kararı verildiğinden, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
nava. nizmet kusuruna davair vadui Tazumnat rswoiuue ugkmun.
I kuguaaa ks durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğreti tarafindan kabul edilmiştir. Bu ūç durum; hizmetin hiç işlememesi, hizmetin geçislemesi ve hizmetin kötü islemesidir.ehizmetin kouisiemesidir....,,
Işienesi.ve nizneti kotu igiemesrdn.Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başhıklı 2. maddesinin 1. fikrasının "b" bendi gereğince "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" idari yargı yerinde tam yargı davası açabilecektir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/b bendinde, "Yargı yolunun caiz olması" (c) bendinde ise "Mahkemenin görevli olması" dava şartı olarak belirlenmiştir. Aynı Kanunun 115. maddesinde dava şartlarının davanın her aşamasında ve resen inceleneceği,daaseada udrd k vecebi.noksanligmn tespit nalinde davamm usuiueu redune karal verheeeg. oontiy*n*. . ..
Tdaa istemiyle açtığı tazminat davasının Marmaris İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurunun rehin şerhini trafik tescil kaydına işlememesi nedeniyle hizmet kusuruna dayandırdığı, görevli personel tarafindan gerekli işlemin yapıimaması nedeniyle zarara uğranıldığı iddia edilmekle, davacının idari bir eylem ve işlemden kaynaklı zararıma yönelik isteminin İYUK'nun 2/l-b maddesi gereğince tam yargı davasının konusunu oluşturduğu, adli yargının görevine girmediği (benzer; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2012/12485Esas 2012/18653 Karar, Uyuşmazlık Mahkemesinin 2022/460 Esas 2022/488 Karar) sonucuna varılmakla aşağıdaki şekilde hükūm tesis edilmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. T.C. Anayasasının 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları õdemekle yükümlü olduğu hūkme bağlanmış, 129. maddesinin birinci fikrasında, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlü olduklarına, beşinci fikrasında ise, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlarından doğan tazminat davalarının kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak ancak idare aleyhine açılabileceğine işaret edilmiştir 

7. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:"1 (Değisik: 10/6/1994-4001/1 md) İdari dava türleri şunlardır:neomta mauaMae Maa aaowb 
dnDzee 4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri icin menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,dama vuoe saa a p ay..
manen eaemvuv vvankyoe aa e m,..
üededğa hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.Valal,..
mgkm davaia.denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıkı 5.maddesinin ilgili kısımları
şöyledir:
"a) Araçları, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri,sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek.

f) Araçları tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek."

h) Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek, işlettirmek,istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek.

k) Avrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre cıkarılmıs olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.
k) Ayrica bu Kanuma ve ou Kandna gore ęikamy oia yoneanone,e . g- s...  iil...değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıtlayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırıması işlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, İçişleri Bakanlığı tarafından ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.


Sayfa : 538
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları,gōrevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarina ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir."
9. Aynı Kanun'un "Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20. maddesinin ilgili kısımları ise şöyledir:1Sy...

10yoau.
a) Arac samipier,
e tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet luurugununr oeneyeccgi Kanu kurun veya kurdlaylai neg*fen .-,* s. m ,..,.. ..
zorundadırlar.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yōnetmelikte belirtilen niteliklerin ...
değismesine kadar geçerli sayılır.me kadar geçern saymnr........."
degişmesue kadar geęern suy m.faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadiğının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları rak noierer taranuan sapnn. Totorier tarulmdun yapmuaywn ne. y** suny. ....... . . .….
bildirimle birlikte alıcı adına trafīk tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kabükümeriuvanca ski malikin vergi mükellefiyeti sona erer yeni malikin veri mükeefiyeti başar.mmauamacmu rma .....ow 
düzenlenir.cL.ow 
duzcunenn.yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir İdaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin islemlerin gerceklestirilmesi icin gerekli elektronik veri akışını sağlarlar...Decekicsco u govk orekaonk o weggm 
Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.
Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satış tutanağının bir örneği aracın kayıthıolduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamalarıhainde bu araca alclar adna resen kayt ve tescil ettirmeye Emiyet Genel Müdürlüğü yetkidir.
u aruyar auenar adna• oe "... . .:..,...,. ..y ,.i..
10. Aynı Kanun'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar" başlıklı 22. maddesinde, Yönetmelikte gösterilen esaslara göre birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.

11. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesivle değisik 110. maddesi şöyledir:eueskmaogoun..
maddcsiyle degigik Tro. miuddeor yoyrean Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmūnün uygulanmasınınleme emzemin gecitte medana gelen tren-trafi kazalaranda da bu Kanun hükümleri uygulanir.
omemcz. ncmzca geçnue meyuana geion dron wu. kaaee. s ... d.o...yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
12. 2918 savılı Kanun'un Gecici 21. maddesi şöyledir:
12, z7r0 suyu maiun an o0qer snr mmaauue y*7e 

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"

13. 2918 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılmış olan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 28. maddesinde "Araçların Tescil Mecburiyeti"; 29. maddesinde "Tescile Yetkili Kuruluşlar, Tescil Îçin Müracaat Etme ve Bildirme Mecburiyeti ile Süreleri"; 30.maddesinde "Tescil İşlemleri Müşterek Hükümleri"; 31. maddesinde "Yeni Kayıt"; 32. maddesinde "Tescil Belgesi ve Geçerliliği"; 33.maddesinde "Motorlu araç trafik belgesi ve geçerliliği"; “Tescile Dair Diğer İşlemler" üst başlığı altındaki 36. maddesinde "Satış ve Devirler"; 37. maddesinde "Satış veya devir işlemi yapılan araçların tescil işlemleri"; 43. maddesinde "Çalınan araçlar hakkında yapılacak işlemler"; 44. maddesinde "Çalınan, kaybedilen, kullanılamaz hale gelen, bilgileri değişen belge ve plakalar" ile ilgili hususlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 539
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ün katilımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

15. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

16. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.)Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

17. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmişolduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çōzüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

18. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı yeri ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığısöz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.
19. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
20. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacaktır.

21. Öte yandan, Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 14 ve 19. maddelerinde öngörülen durumun aksine, idari yargı kararının kesinleşme durumu açıklığa kavuşturulmadan ve önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekte ise de; Başkanlık yazısıyla, idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden istenilmesiyle yetinildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.

B. Esasın Încelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçl'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
23. Dava, davacının alacağına karşılık 48....... plakalı araç üzerine rehin koydurduğu halde, idare tarafından rehnin trafik tesciline işlenmediğinden aracın satılması üzerine rehin bedeli kadar zarara uğradığından bahisle, 25.000 TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

24. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

25. Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği, sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.


Sayfa : 540
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
26. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

27. Kamu görevlilerinin hizmetin yürütülmesi sırasındaki kusurlu eylemleri, idare yönünden nesnel nitelik taşıyan hizmet kusurunu oluşturmakta, bunun yargısal denetimi ise, kamu hizmetlerinin işleyişinin ve gereklerinin değerlendirilmesinde uzman olan idari yargı yerine ait bulunmaktadır.

28. Olayda, söz konusu araç üzerine davacı lehine rehin konulması yolunda sõzleşme yapılarak idareye bildirildiği, bunun idarede görevli personel tarafından trafik tescil kayıtlarına işlenmediği, kaydı bulunmayan aracın satışı nedeniyle davacının zarara uğradığı ve zararının meydana gelmesinde davalı İdarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek, tazminat istemiyie açılan davada; kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin, dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
29. Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetimi, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerlerine ait olduğundan, davanın İdari Yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar gõzönünde bulundurularak, Muğla 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Muğla 1. Idare Mahkemesinin 13/09/2022 tarih ve E.2022/1176, K.2022/1195 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Muğla 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Muğla 1. İdare Mahkemesinin 13/09/2022 tarih ve E.2022/1176, K.2022/1195 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Eyüp SARICALAR: Üye

Üye Nilgün TĀŞ: Üye Ahmet
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Mahmut
Üye Eyüp SARICALAR: Ali

Üye Nilgün TĀŞ: ARSLAN
Üye Doğan AĞIRMAN: BALLI
Üye Eyüp SARICALAR: ÖZGÜR
KARŞI OY 
Dava, davacının alacağına karşılık 48..… plakalı araç üzerine rehin koydurduğu halde, idare tarafindan rehnin trafik tesciline işlenmediğinden aracın satiması üzerine rehin bedeli kadar zarara uğradığından bahisle, 25.000 TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren vasal faizivle õdenmesine karar verilmesi istemine ilişkindir.mancn vasa Taave ouvmese karavormeor Joeme gaow 
unmnao aoaoyaoa se   .:.u Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26/12/2013 tarihli ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararında şu gerekçe ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.Uyuşmazlık açısından önem taşıyan kararın ilgili kısmı şöyledir: “.. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Îtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çõzümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanakı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 541
yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu aaade deaee vasa mm Zz. ye . maduciermo ayku uvgnon. tanaaa roum genanow 
Koyasnmeuat hükmerAnaaaMakemesi kgözetdiginde Kau addesin sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülūkleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmistır.cYnalow 
.Herne kada, dava konuu olayda dava zaaa sbebiye veren işe ya da yemerin ara devr, sa v işlemlerinin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarınin kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötüişlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemlerinin olduğu iddia edilmekte ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların devir, satış ve tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımıyapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran õzel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun gõrüşüne katılmıyoruz.
Üye Ûye Üye Nilgün Doğan Eyüp TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/373KARARNO : 2023/494KARAR TR : 19/06/2023
ÖzET : 3. derece arkeolojik sit alanında kalan ve imar planında ise kısmen park, kısmen yol alanı olarak ayrımış bulunan taşınmaza,kamulaştırmasız el atıldığından bahisle açılan tazminat davasının, 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar,adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : A.B.

Vekili : Av. Nihat DOĞAN 
Daval : Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Mahmut KAYA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline ait Şanlıurfa ili, Eyyübiye ilçe, Gölbaşı Mahallesi, 730 ada 4 sayılı parselde bulunan taşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız el atiıldığından bahisle, 1.000 TL bedelin el atma tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/12/2015 tarih ve E.2012/369, K.2015/1246 sayılı kararı ile, 24/05/2013 tarihinde yürūrlüğe giren 6487 sayılı Kanunla değiştirilen 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesi gereğince bu tür davalarda idari yargının görevli olması nedeni ile dava konusu taşınmaza fili el atma sõz konusu olmayıp, hukuki el atma olduğu anlaşıldığından,idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, mahkemelerinin yargı yolu nedeniyle görevsizliğine karar vermiştir. Kararın davacı vekili tarafindan temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 13/03/2017 tarih ve E.2016/3893, K.2017/8029 sayılı kararı ile, kararın hüküm fikrasının vekalet ücretine ilişkin kısmının düzeltilerek onanmasına karar vermiştir. Davacı vekilinin karar düzeltme talebi, aynıDairenin 27/06/2018 tarih ve E.2017/28017, K.2018/13080 sayılı kararı ile reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 100.000 TL bedelin hukuken kısıtlama tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiziyle birlikte aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

Sayfa : 542
RESMÎ GAZETE 10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Ídari Yargıda 
4. Şanlıurfa 2. Ídare Mahkemesi 12/03/2021 tarih ve E.2018/397, K.2021/319 sayılı kararı ile, dava konusu taşınmaz açısından, idarelerin sit alanlarında kamulaştırma yapma zorunluluğunun bulunmadığı ancak bu statüde bulunan taşınmazlar için Hazine taşınmazlarıyla takas imkanının sunulması için koruma amaçlı imar planı bulunması gerektiği, koruma amaçh imar planı yapımı için idarelere sit ilanından bu yana belli bir yasal süre tanındığı, esasen uyuşmazlığa konu taşınmazın kamulaştırılması zorunlu bir statüde bulunmadığı ve bu nedenle kamulaştırmasız el atma nedeniyle oluşan bir zarardan da bahsedilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

5. Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi Îkinci Idari Dava Dairesi 20/12/2022 tarih ve E.2021/1972, K.2022/2165 sayılı kararı ile,"...davada, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının õzüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlandığı ileri sürülen taşınmaz hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beşyıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarının yapılmadığı, kamulaştırılacağı ve her hâlde mülkiyet hakkının kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığın kaldırılması şeklinde imar planı değişikliği yapılmadığı iddiasıyla mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olarak dava açıldığının anlaşılması karşısında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu"gerekçesiyle, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

6. Şanlıurfa 2, Idare Mahkemesi 27/04/2023 tarih ve E. 2023/271 sayılı kararı ile, aynı gerekçeyle davada adli yargı yerinin görevli olduğu belirtilerek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
.(ssun, oo o u).   ,*
4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri icin menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalarıanmaow 
,.
an.-.......w hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara iliskin davalar.cMaalow 
q a a.uem denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler."
9. 2863 savılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun " Kamulaştırma " başlıklı 15. maddesi şöyledir:
....
aana.,eowb varlıkları ile korunma alanları Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak proğramlara uygun olarak kamulaştırılır. Bu maksat için,Kültür ve Turizm Bakanlığı bütcesine yeterli ödenek konur.

..-e,.wb idare birlikleri tescilli taşınmaz kültür varlıklarını, koruma bölge kurullarının belirlediği fonksiyonda kullanılmak kaydıyla kamulaştırabilirler.

..

e) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/5 md.) Kamulaştırma işlemleri, bu Kanun hükümleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 
bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre yapılır.


10. Aynı Kanun'un "Sit alanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlı imar plânı" başlıklı17. maddesinin (a) bendi sövledir:
..*,tarafindan üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır. Üç yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı takdirde koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabilir. Uzatılan süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır.
11. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesinin birinci fikrasının mevcut durumu şöyledir:" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 543
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırıhır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır.(Iptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılıi Kararı ile) (Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."
B. Yargı Kararları
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2019 tarih ve E.2019/213, K.2019/416 sayılı kararında; Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarih ve E.2016/181, K.2018/111 sayıhı iptal kararımın, Uyuşmazlık Mahkemesinin bu konuda istikrar bulmuş kararlarıunda vargl yoiuuun ucglsmesmu gcrcktuoeek on uaruna yor ayndeg vensnng*. eereo,.  .
tden bölüm içe ançesid betenimr amama hlid azarn tarafindan, bu Kanunun geçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı Îmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir.' cūmlesi kapsamında, bakılan görev uyuşmazlığında yargı yolunun değişip değişmeyeceği hususu irdelendiğinde; davacıların taşınmazları üzerinde tasarruf etme hakkının kisıtlanmasının, idarenin bir eyleminden değil, idari bir işlem niteliğindeki imar planından kaynaklanması; davacıların bu işlem sebebiyle doğduğunu iddia ettikleri zararın ancak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilebileceğinin tartışmasız olmasının yanında; Anayasa Mahkemesinin belirtilen kararının gerekçesinde; bu konuya ilişkin uyuşmazlıkların adli yargıda görülmesinin gerektiği, diğer bir anlatımla taşınmazın malikleri tarafından idari yargıda dava açılabileceğinin hukuka aykırı olduğu yönünde herhangi bir irdelemeye yer verilmediği gözetildiğinde; Mahkememizin bu konuda istikrar bulmuş kararları doğrultusunda,yargı yolunun değişmesini gerektirecek bir durum bulunmadığı sonucuna varılmıştiı..…."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Ali ÖZGÜR'ūn katılımlarıyla yapılan 19/06/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
14. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, Şanliurfa ili, Eyyübiye ilçesi, Gölbașı Mahallesi, 730 ada, 4 sayılı parselde bulunan taşınmaza, davalı idarece kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 1.000 TL bedelin el atma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

16. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetimin idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatiarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
17. Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu Şanlıurfa ili, Eyyübiye ilçesi, Gölbașı Mahallesi, 730 ada, 4 parsel sayılıtaşınmazın da bulunduğu alanın, Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 28/03/2002 tarih ve 2813 sayılı kararı ile sınırları belirlenen ve Şanlıurfa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 08/07/2009 tarih ve 884 sayılı kararıyla da sınırları güncel harita üzerinde işaretlenen "Antik Edessa Narkopolü 3. Derece Arkeolojik Sit Alanında" kaldıği, 1/1000 ölçekli imar planında ise "kısmen park ve kısmen yol alanı olarak planlandığı" dosya kapsamından, taşınmaza fiili el atıldığı yolunda bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

18. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemleri, idari işlem, herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari eylem olarak tanımlanmaktadır.

19. Bu bakımdan, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrarlı kararları ile 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b. maddesi kapsamında,imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmekte ise de, somut uyuşmazlıkta görevli mahkemeyi 

Sayfa : 544
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
belirleyen ve 26/1 1/2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942sayıhı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, davanın çözūmünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Şanlıurfa 2. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/12/2015 tarih ve E.2012/369, K.2015/1246 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Şanliurfa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/12/2015tarih ve E.2012/369, K.2015/1246 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
19/06/2023 tarihinde, OY BIRLIGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TŞ

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye Ali

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÖZGÜR

Başkan Muammer: ARSLAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/386KARAR NO :2023/530KARAR TR : 10/07/2023
ÖzET : Davacı aracının karayolunda seyir halindeyken, yağmur dolayısıyla yolda ołuşan su birikintisi içinde kalarak arızalanmasınedeniyle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19/01/2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: H.K.

Vekili : Av. Devrim Sıla AYHAN 
Davahlar : (İdari Yargıda) 1- Kayseri Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Ihsan ELBASAN 

2- Talas Belediye Başkanlığı
3- Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Davahlar : (Adli Yargıda) l- Kayseri Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. İhsan ELBASAN 

2- Talas Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının oğlu Kaan Görkem Konuk'un sevk ve idaresindeki 06....... plakalı aracın 01/06/2021 tarihinde Kayseri ili, Talas ilçesi, Mevlana Mahallesi, Papatya Caddesi üzerinde seyir halinde iken, aşırı yağıştan dolayı oluşan yağmur suyunun yolda birikmesi ve aracın biriken su içinde kalması neticesinde arızalandığını, yağmur nedeniyle oluşacak suların tahliyesini sağlayacak,su baskmını önleyecek gerekli alt yapının (menfez ve su tahliye kanalı gibi) tekniğe uygun ve ihtiyacı karşılayacak nitelikte yapılmamışolması nedeniyle meydana gelen olayda davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğunu ileri sürerek, uğramış olduğu (çekici ve yol masrafi, aracın tamir masrafları, bir günlük çalışma ūcreti) 21.549,99 TL maddi tazminat ile 2.000 TL manevi tazminatın davalıidarelerden tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 

10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 545
2. Kayseri 2. Idare Mahkemesi 17/09/2021 tarih ve E.2021/1247, K.2021/1219 sayılı kararı ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi kararının, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda idareler tarafından alınacak önlemleri içerdiği ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla bu Kanun kapsamında açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davada da adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla tamir masrafları olarak 100 TL, değer kaybı tutarı olarak 100 TL olmak üzere toplam 200 TL'nin davalılardan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 31/05/2023 tarih ve E.2023/289 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın özel hukuktaki araçişietenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idareler tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bułunduğu iddiasından kaynaklandığı, bu nedenle uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 2918 savılı Karavolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
,.tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
6. Kanun'un "Kapsam" baslıklı 2. maddesi söyledir:
v. aan asps*e  s -.ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar. Bu kanun karayollarında uygulanır...
7. Kanun'un "Beledive trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
 asaan asoea,• mn. ,*....-_,...,...yürütülür.

a) Kurulus 
"ytaues 

genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.


b) Görev ve yetkiler 
..


durumda bulundurmak,2Gerekli görülen kaysaklara ve verlere trafik ısıklı isaretleri, isaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak 
.,,....:....
..,,......
ortadan kaldırmak.


owasr ssasauay 5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Cocuklar icin trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
.,o..:
8. Kanun'un "Karavolu trafik güvenliği" başhıklı 13. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
o. aata anaaoee*--..,..sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür."
9. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değisik 110, maddesi şöyledir:
degqn 11o maaer y*yeas "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin gecitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
omeue Tlomn6aye e,ae  s...•w yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
10. 2918 savılı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir 
10. e>o y 1atu un o.  a y*.Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"

Sayfa : 546
RESMÎ GAZETE 
10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)
B. Yargı Kararları
11. Anayasa Mahkemesinin 27/03/2014 tarih ve 28954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararının ilgili kısmı şöyledir:kararinin ngml kism soyieuir:........:
yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanıma giren konularda idari yargı, õzel hukuk alanıma giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargıın görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanakı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçie meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı,idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, õzel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanıłması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykirı değildir. Îtirazın reddi gerekir..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 10/07/2023 tarihli toplantısında; 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyası ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldū:
14. Dava, davacı aracıın karayolunda seyir halindeyken, yağmur dolayısıyla yolda oluşan su birikintisi içinde kalarak arızalanması nedeniyle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilen gerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir.

16. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, Kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle gõrev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158.maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

17. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak õnlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çõzümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/05/2023 tarih ve E.2023/289 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.


10 Ağustos 2023  Say1 : 32275 (Mükerrer)RESMÎ GAZETE 
Sayfa : 547
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/05/2023 tarih ve E.2023/289 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
10/07/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'n KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kuruluş Kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden yani yol yapım, bakım,işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN