Anayasa Mahkemesinin 21/9/2022 Tarihli ve 2019/2236 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-10-27

27 Ekim 2022 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31996
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR  AYSEL DİNÇEL VE GÜNSEL SANCAKTAR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/2236Karar Tarihi : 21/9/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Îrfan FIDAN Raportör : Ayhan KILIÇBaşvurucular : 1. Aysel DINÇEL 2. GÜnsel SANCAKTAR Başvurucular Vekfli; Av. Şükrü ÇUBUKLU 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, iskânen tahsis edilen ancak tapuya tescil edilmeyen taşınmazın aynen verilmesi yerine kaim olmak üzere tazminat ödenmemesi nedeniyłe mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 15/1/2019 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıimasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkam tarafindan başvurumun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapımasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir Ömeği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucular, Bakanlığın görūşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.

III, OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
9. Başvuruculardan 1945 doğumlu olan Aysel Dinçel Kocaeli'de, 1935 doğumiu olan Günsel Sancaktar ise Istanbul'da ikamet etmektedir. Başvuruçular 2001 yılında ölen M.S.nin çocuklarıdır.

10.Başvurucuların 1940 yılında ðlen dedesi A. altı nüfustan oluşan ailesiyle birlikte 1925yılında Langaza (Yunanistan) mübadili olarak Tūrkiye'ye gelmiştir. Bursa Valiliğince 1925 yılında aileye diğer bazı emvalin yanında Demirkapı Mahallesi Yenibağlar mevkiinde bulunan 5 dönüimlüik bir tarla da iskânen tahsis edilmiştir. Bursa Valiliğinin 31/5/1932 tarihli yazısryla s8z konusu taşınmaz 22/3/1931 tarihli ve 1771 sayılı Mübadele ve Teffiz İşlerinin Kat'i Tasfiyesi ve İntacı Hakkında Kanun hüktimleri uyarınca aileye temlik edilmiştir.Belirtilen taşmnmaz iskân tevzi defterinin 379, esas defterinin 1006 ve temlik defterinin 583numaralarında kayrtlıdır. Ancak ihtilaf konusu taşınmaz tapuda başvurucuların dedesi adına tescil edilmemiştir.

11. 1935 yılında yapılan kadastroda söz konusu taşınmaza ilişkiņ iskân kaydıherhangi bir parsele uygulanmamış ve tapu kaydına dönüştürülmemiştir.
12. A.nın oğlu olan M.S. (başvurucuların babası) 1968 yılında Köyişleri Bakanlığına verdiği dilekçeyle Karaman köyü Yenibağlar mevküinde bulunan 5 dönümlük taşınmazın adına tescilini talep etmiştir. Köyişleri Bakanlığı 8/4/1968 tarihli işlemle talebi reddetmiştir. M.S. bu işlemin iptali istemiyle Damıştay Sekizinci Dairesinde (Danıştay) dava açmöştır. Damştay 18/1 1/1969 tarihinde işlemi iptal etmiştir. Kararın gerekçesinde, aradan uzun süre geçtiği için bu yerin aynen tespitinin mümkün olmadığı vurgulandıktan sonra iskânen tahsis edildiği hâlde tapuya tescil edilmediği anlaşılan 5 dönüm tarlanın aynen veya başka bir yerde bu kadar bir arazi verilmesi suretiyle veya tazminen davaçımın iskân hakkının tamamlanması gerektiği belirtilmiştir.

13. M.S, kararın infazı için 24/8/1971 Bursa Toprak İskân Mūdfrlüğüne dilekçe vermiştir. Dilekçeye cevap verilmemesi Özerine M.S. 10/12/1987 tarihinde bir kez daha idareye başvutmuştur. M.S., Hazineye ait yerlerden 5 dönüm verilmesini talep etmiştir.Ancak M.S. bu müracaattan da netice alamamıştir.

14. M.S.nin ölümünden sonra bu sefer başvurucular 18/12/2009 tarihinde Ertuğrulgazi Millf Emlak Müdürlüğüne başvurarak Bursa ili Karaman köyü Yenibağlar mevkiinde 5 dönüm tarlanın Danıştay kararı gereğince kendilerine verilmesini talep etmiştir.Ertuğrulgazi Millî Emlak Müdfīrlüğü 25/1/2010 tarihli yazıyla, talebin 19/9/2006 tarihli ve 5543 sayıh İskân Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, bu sebeple kendilerince yapılacak bir işlemin bulunmadığını belirtmiş ve başvurucuların dilekçesini, ekleriyle birlikte Bursa fl Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne gönderilmiştir.

15. Başvurucular 27/6/2012 tarihinde Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) Bursa Valiliği ve Hazine aleyhine dava açmıştir. Başvurucular,Bursa ili Osmangazi ilçesi Alaşar köytnde bulunan 268, 329 ve 1941 parsel numaralıtaşınmazlardan muadit olan birisinin adlarına tescil edilmesini, bunun mümkün olmamasıhâlinde tazminat &denmesini talep etmiştir.


16. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/9/2014 tarihinde verdiği kararia tescil talebini reddetmiş, tazminat talebini ise kabul ederek başvurucular lehine 1.750.000 TL tazminata,dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte hükmetmiştir. Kararın gerekçesinde, Yargıtay kararlarına atıfta bulunularak iskânen verilen taşınmazlarda mülkiyet hakkının iskân defterinin müilki amir tarafindan onaylanmasryla doğacağı, tahsis edilen taşımmazın tapuya işlenmemesinin sonuca bir etkisinin bulunmadığı belirtilmiştir. Kararda, M.S. tarafindan açılan davada Danıştayca verilen kararda başvurucuların eksik iskân hakkının aynen veya tazminen karşılanması gerektiğinin belirtildiği ifade edilmiş; kesinleşmiş Damştay kararının aksinin tartışılmasının mümkün bulummadığımın altı çizilmiştir. Taşınmazın aynen tesliminin fiilı imkânşızlık sebebiyle mümkün bulunmadığıın kabul edildiği kararda, bilirkişiler tarafindan eşdeğer taşınmaz esas alınarak hesaplanan 1.750.00o TL'nin başvuruculara tazminat olarak ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

17. Başvurucular bu karara karşı temyiz yoluna müracaat etmemiştir. Davalıidarelerin temyiz istemini inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (Yargitay) 4/11/2015 tarihli kararıyla ilk derece mahkemesi kararim oyçokluğuyla bozmuştur. Kararın gerekçesinde,tescil isteminin reddine ilişkin hüktım fikrasmnın temyizin konusumu teşkil etmediği vurgulanmıştır. Kararda, ihtilaf konusu taşınmazın tahsisinin mülki amir tarafindan onaylanmasıyla mülkiyetin devrinin gerçekleştiği, iskân kaydının tapu siciline işlenmemesinin sonuca etkili oimadığı belirtilmiş; iskânen tahsisin mülkiyetin tescilden önce kazanıidığı hâllerden olduğu ifade edilmiştir. Demirkapı Mahallesi Yenibağlar mevkiindeki 5dönüm tarlaya ait iskân kaydının herhangi bir parsele uygulanmadığına ve tapu kütüğünde kayıt oluşturulmadığına işaret edilen kararda, başvurucuların murislerinin 1935 ytlında yapılan kadastro sonuçlarına itiraz etmek suretiyle iskân kaydının tapuya işlenmesini temin etmeleri gerektiği ifade edilmiştir. Kararda, murislerin zamanında kanuni haklarınt kullanmadığının altı çizilmiş; taşınmazın davalılar adına tescil edilmemiş olması sebebiyle davalıların sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olmadığı vurgulanmıştır. Taşınmazın tahsis tarihinden sonra kadastroya ilişkin olarak dört kanunun yürürlüğe girdiğine işaret edilen kararda, tüm bu kanunlarda hak düşürücül sürelerin yer aldığı ve ðnceki tapu kayıtlarının hepsinin amlan kanunlardaki hak düştrücü sürelerin dolmasıyla tasfiye edildiği belirtilmiştir.Kararda, bu kanunlardan sonuncusu olan 21/6/1986 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nda öngörülen hak düşürücü sürelerin geçmesinden sonra Hazine aleyhine dava açımasının hukuken mümkün bulunmadığı vurgulanmıştır. Borçlar hukukundaki haksız fiil,sebepsiz zenginleşme ve genel zamanaşımı sürelerinin de geçtiğinin belirtildiği kararda,davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
18. Karara muhalif kalan bir üye ise Danıştay kararının gereğinin yerine getirilmesinin Anayasa'nın 138. maddesinin son fikrası uyarınca zorunlu olduğunu ve Damştay kararının yok hükmüınde sayılamayacağım belirtmiştir. Muhalefet görüşünde,başvurucuların mülkiyet hakkını kazandığı ve Danıştay kararında da bunun teyit edildiği ifade edilmiş; idarenin Danıştay kararını uygulayacağı izlenimi yaratan birtakım işlemler tesis ederek başvurucularda beklęnti yarattıği, dolayısıyla zamanaşımı definin ileri sürülmesinin mümktin olmadığı vurgulanmıştır. Karşıoy yazısında, başvurucuların hangisi olduğunu bilmediği bir taşınmaz için 3402 sayılı Kanun kapsamında dava açmaya zorlanamayacağına, imkânsız bir şeyi yapmasının başvuruculardan istenemeyeceğine işaret edilmiş; Damştay kararımın doğruluğunun sorgulanmasımın Anayasa'nın I38. maddesiyle bağdaşmayacağına dikkat çekilmiştir. Karşıoy yazıstnda netice itibarıyla başvuruculara tazminat &denmemesinin mülkiyet hakkının ihlaliņe yol açtığı görūşü açıklanmıştır.

19. Bozma kararına uyan Asliye Hukuk Mahkemesi 2/5/2017 tarihinde bozma kararındaki gerekçeyle davayı reddetmiştir. İlk derece mahkemesi kararı Yargitaym 11/4/2018 tarihli karartyla onanmıştır. Karar düzeltme istemi de Yargıtayın 25/12/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 11/1/2019 taribinde başvuruculara tebliğ edilmiştir.
IV. İLGILİ HUKUK 
20. 16 Nisan 1340 (1924) tarihli ve 488 sayılı Mtübadeleye Tabi Ahaliye Verilecek Emvali Gayri Menkule Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Mabadele suretiyle Yunanistan'dan gelen veya evvelce gelmiş olup mübadeleye tabi bulunan muhacirinden Yunanistan'da emvali gayrimenkule terkeylemiş olanlara mevaddi áttyede münderiç şartlar ve nisbetler dahlinde ve sureti katiyede emvali gayrimenkule tefviz olwnur."
21. 28/5/1928 tarihli ve 1331 sayılı Mübadil, Gayri Mübadil, Muhacir Vesaireye Kanunlarına Tevfikan Tefviz Veya Adiyen Tahsis Olunan Gayri Menkul Emvalin Tapuya Raptma Dair Kanun'un 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Mübadeleye tabi ahaliye verllecek emvali gayrt menkule hakkandaki 16 nisan 1340tarih ve 488 mumaralı kanun ile 8 teşrini sani 1339 tarth ve 368 numaralı ve 13 mart 1926tarih ve 781 mumaralı kanunlarla kendilerine gayri menkul evmal tefviz ve icar edilmiş veya edilecek olan ve tefviz ve icra muamelelert Dahiliye veya mülga Iskân vekälettnce alelusul tasdik olunan mübadillerin ellerindekd tefviz vesikalarına mukabil tapu senedl verilir."
22.1771 sayılı Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"16 nisan 1340 tarth ve 488 mumarali mübadeleye tabi ahaltye vertlecek emvali gayri menkule hakkındaki kamunun lkinci maddestntn son fikrasında yazılı hat dahilinde 1331mumara ve 28 mayıs 1928 tarthli mübadil, gayri mübadil ve muhactrlere tahsis olunan gayrt menkullertn tapuya raptina datr kamunun birinci maddestnde gösterilen nisbetler kai't tasfiyeye esastir.

Bu nisbetler dahtlnde mevcut hükumlere tevfikan ttihaz edilmiş olan teffiz kararlarıkat'ì ve muteberdir. Bu kamunun neşrinden sonra teffiz kurarı ittihaz olunamaz.'
23.1771 sayılı Kanum'un 7. maddesi şöyledir:
"Gerek iskän adi gerek teffiz suretile mübadillere, muhacirlere ve hartkzedelere temlik edtlecek gayri menkuller tapu harcı alınmadan tapuya raptolumr."
24. 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Ttrk Borçlar Kanunu'nun 156. maddesi şöyledir:
"Zamanaşumının kesilmesiyle, yeni btr süre işlemeye başlar.
Borç btr senetle tkrar edllmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise,yent süre her zaman on yldir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
25. Anayasa Mahkemesinin 21/9/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

ABaşvurucularm İddiaları ve Bakanlık Görüşü
26.Başvurucular, Bursa Valiliğinin 31/5/1932 tarihli muvakkat tasarruf vesikasının mülkiyet hakkım doğuran bir işlem olduğunu belirtmiş; mülkiyet hakkı yönünden zamanaşımının sõz konusu olamayacağını ifade etmiş ve tazminat davasmın reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucular ayrıca kesinleşmişDanıştay kararının uygulanmamasının mülkiyet hakkını ve adil yargılanma hakkımı ihlal ettiğini iddia etmiştir.

27. Bakanlık görüşünde, tahsis tarihinin Üzerinden 94 yıl, Danıştay kararının üzerinden 55 yıl geçtiği gözetildiğinde başvurunun Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin kapsamında olup olmadığının incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.Bakanlık, iskânen tahsisten sonra tescilin yapılmadığı ve Damıştay kararının icrasının da on yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu dikkate alındığında başvurucuların ınülkünün bulunmadığını ileri strmüştür. Bakanlık esasa ilişkin olarak ise başvurucuların iddialarmın kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğunu belirtmiş, ayrıca ilgili kurumlardan temin edilerek Anayasa Mahkemesine gönderilen bilgi ve belgelerin de dikkate alınması gerektiğini ifade etmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığının Bakanlık aracılığryla gönderdiği yazıda, Asliye Hukuk Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu vurgulanmıştır.
28. Başvurucular, Bakanlık görüştıne karşı beyanlarında başvuru formundaki iddialarını tekrarlamıştır.

B. Değerlendirme 
29. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak almacak "Mülkiyet hakkı"kenar başlıkı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kamunla sınırlanabiltr.
Malkiyet hakkının kaullanıması toplum yararına aykarı olamoz."
30. Anayasa Mahkemesi, olaylarm başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun esas şikâyetinin māīlkün varlığım tespit eden Danıştay kararina rağmen taşınmazın teslim edilmemesine veya bunun alternatifi olarak tazminat ödenmemesine yönelik olduğundan başvurucunun tüm iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

1. Kabul Edflebiliritk Yänünden 
31. Bakanlık; tahsis tarihinin üzerinden 94 yıl, Damıştay kararının üzerinden 55 yıl geçtiği gözetildiğinde başvurunun Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin kapsamında olup olmadığının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
32.Anayasanın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıl Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1)numaralı fikrasında herkesin Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve 

Özgürlüklerden Avrupa İnşan Hakları Sözleşmesi (Sözieşme) ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafindan ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabileceği hükmüne yer verilmiştir. Anayasa'nın geçici 18. maddesinde uygulama kanununun yürtüriüğe girdiği tarihten itibaren bireysel başvuruların kabul edileceği, 6216 sayılı Kanunun 76. maddesinin (1) numaralı fikrasında ise Kanun'un 45. ila 51. maddelerinin 23/9/2012 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
33. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisini doğru olarak belirleyebilmek için kesinleşen nihai işlem ve kararın tarihinin yanı sıra gerçekleştiği iddia olunan müdahalenin zamanını da doğru tespit etmek gerekir. Bu tespit yapılırken müdabaleyi oluşturan olaylar ve ihlal edildiği iddia olunan hakkın kapsamı birlikte değerlendirilmelidir (Zeycan Yedigöl [GK], B. No: 2013/1566, 10/12/2015, § 31).

34. Anayasa Mahkemesi ayrıca mülkiyetten yoksun bırakma şeklindeki müdahalelerin kural olarak anlık eylemler olup sürekli bir müdahale oluşturmadığınıbelirtmiştir (Agavni Mari Hazaryan ve diğerleri, B. No: 2014/4715, 15/6/2016, § 114).Bununla birlikte somut olayda mülkten yoksun bırakma şeklinde bir müdahalenin varlığıın kabul edilmesi mümkün değildir. Somut olayda başvurucular esas itibarıyla mülkünün varliğını tespit eden Damştay kararının icra edilmemesinden yakınmaktadır. Mahkeme kararının icrası pozitif bir yükümlalük olup karar icra edilmediği sürece bireyler kararın icrasını isteyebilir. Dolayısıyla başvurunun Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin kapsamında kaldığı değerlendirilmiştir.

35. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Mälkün Varlığı
36. Anayasa'nın 35. maddesiyle gūvenceye bağlanan mülkiyet hakki, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Bu bağlamda mülk olarak değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunların Üzerinde tesis edilen şınırlı ayni haklar ile fikrł hakların yanı sıra icrası kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakkinın kapsamıa dâhildir (Mahmut Duran ve diğerleri, B. No: 2014/11441,1/2/2017, § 60). Anayasa'nın 35.maddesi kapsamındaki mūlkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri süren başvurucu, böyle bir hakkın varlığını kanıtlamak zorundadır (Cemile Ünlü, B. No:2013/382, 16/4/2013, § 26).

37. Somut olayda başvurucuların Yunanistan mubadili olan dedesine Bursa Valiliğince Demirkapı Mahallesi Yenibağlar mevkiinde bulunan ihtilaf konusu taşınmaz tahsis edilmiş, 31/5/1932 tarihli yazıyla da taşınmazın 1771 sayılı Kanun hükümleri uyarınca başvurucuların dedesi adma tescil edilmesi ilgili kurunlardan istenmiştir, Ancak anlaşılamayan bazı sebeplerden dolayı taşınmaz başvurucuların dedesi adına tescil edilmemiştir. Hak sahibinin mirasçısı olan başvurucuların babası taşınmazın adına tescili istemiyle yaptığı idari başvurunun reddine ilişkin işleme karşı açtığı davada Danıştay 18/11/1969 tarihli kararıyla idari işlemi iptal etmiş ve 5 dönüm tarlanın aynen veya başka bir yerde bu kadar bir arazi verilmesi suretiyle ya da tazminen davacının iskân hakkının 

tamamlanması gerektiğini belirtmiştir. Ancak bu karar icra edilmemiş, başvurucuların murisinin yaptığı idari başvurular da sonuçsuz kalmıştır.

38. Murisin 8ltümünden sonra bu sefer de başvurucular 18/12/2009 tarihinde Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğüne başvurarak Danıştay karatının icra edilmesini talep etmiş ancak bu başvuru da bir netice doğurmamıştir. Başvurucular bunun üzerine Bursa ili Osmangazi ilçesi Alaşar köyünde bulunan 268, 329 ve 1941 parsel numaralı taşınmazlardan muadil olan birisinin adlarına tescil edilmesi, bunun mtmkün olmaması hâlinde tazminat Ödenmesi talebiyle Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi tescil talebinin reddine karar vermiş ise de başvurucular lehine tazminata hükmetmiştir.Hükmün idarelerce temyizi Üzerine Yargrtay tazminat istemine münhasır kıldığı incelemesi sonucunda, Kadastro mevzuatındaki hak düşürücü süreler ile borçlar hukukundaki zamanaşımı strelerinin dolduğu gerekçesiyle Asliye Hukuk Mahkemesi kararını bozmuştur.Asliye Hukuk Mahkemesi Yargitay kararına uyarak tazminat istemini zamanaşımıgerekçesiyle reddetmiştir.

39. Yargıtay kararında ihtilaf komusu taşınmazın tahsisinin mülki amir tarafindan onaylanmasıyla mülkiyetin devrinin gerçekleştiği, iskân kaydının tapu siciline işlenmemesinin sonuca etkili olmadığı belirtilmiş; iskânen tahsisin mülkiyetin tescilden önce kazamldığı hâllerden olduğu ifade edilmiştir. Şu hâlde Bursa Valiliğinin 1771 sayıi Kanun hüktimleri uyarınca 5 dönümiük taşınmazı tahsis etmesiyle birlikte başvurucuların dedesinin taşınmazın mülkiyetini kazandığı Yargıtayın kabulündedir. Ayrıca Danıştayın 18/1 1/1969tarihli kararıyla da taşınmazin mūlkiyetinin başvurucułarın murisinçe kazanıdığı hususu teyit edilmiştir. Bu durumda Yunanistan milbadili olan A.nın alt soyları olan başvurucuların mülklerinin mevcut olduğu değerlendirilmiştir.

b. Genel İlkeler 
40. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygu, insan haklarına saygılı, bu hak ve Özgürltüikleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek strdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargıdenetimine açık olan devlettir (AYM, E.2017/16, K.2019/64, 24/7/20 19, §43).
41. Bu noktada hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenliği ilkesi oluşturmaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi;hukuk normlarımın öngörülebilir olmasım, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık,net, anlaşılr ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfī uygulamalarına karşıkoruyucu δnlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013;AYM, E,2020/80, K.2021/34, 29/4/2021, § 25).

42. Hukuk gtüvenliği ve hukukun Üstünlüğünün sağlanabilmesi için ise devletin her türiü işlem ve eyleminin yargı denetimine açık olması gerekir. Nitekim Anayasa'mn 125.maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesinde "Idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşıyargı yolu açıktır." denilmek suretiyle bu husus anayasal güvenceye kavuşturulmuştur.Ancak hukuk güvenliğinin ve hukukun üstünlüğüntın sağlanması için devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulması yeterli olmayıp yargı mercileri tarafindan 

verilen kararların gecikmeksizin uygulanması da gerekir. Yapılan yargısal denetim neticesinde bir işlemin hukuka aykırı olduğu tespit edilmesine rağmen işlemin iptali yönündeki kararın uygulanmaması, devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulmasını anlamsız bâle getirir. Zira bukuk güvenliği ve hukukun ūstünlüğü sadece hukuka aykırslıkların tespit edilmesiyle değil bunların tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasıyla sağlanabilir (AYM, E.2012/73, K.2013/107, 3/10/2013).

43. Anayasa'nın 138. maddesinin dördfincü fikrasına göre yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu hükümde mahkeme kararlarına uyma ve bu kararları değiştirmeksizin yerine getirme hususunda yasama ve yürütme organları ile idare lehine herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir. Yargı kararlarının ilgili kamu makamlarınca zamanında yerine getirilmediği bir devlette, bireylerin yargıkararıyla kendilerine sağlanan hak ve özgürlükleri tam anlamıyla kullanabilmeleri mümkün olmaz, Dolayıstyla devlet, yargı kararlarının zamanında icra edilmesini sağlayarak bireyler aleyhine oluşabilecek hak kayıplarını engellemekle ve bu yolla bireylerin kamu otoritelerine ve hukuk sistemine olan güven ve saygılarını korumakla yükümltüdür. Bu sebeple Anayasa'nın 2. maddesinde öngörülen hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak bireylerin kamu otoritesi ve hukuk sistemine olan güven ve saygılarını koruma adına vazgeçilemez bir görev ifa eden yargı kararlarının zamanında icra edilmeyerek sonuçsuz bırakılması kabul edilemez (bazı farklıhklarla birlikte bkz, Arman Mazman, B. No: 2013/1752, 26/6/2014, §61).

44. Mülkiyet hakkının gerçek anlamda korunabilmesi bakımından Anayasa'nın 35.maddesi -Anayasa Mahkemesinin ceşitli kararlarında da ifade edildiği üzere- mülk sahibine mūdahalenin kanun dışı veya keyfi ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesini kapsamaktadır (Züliye Öztürk, B. No: 2014/1734,14/9/2017, § 36; Bekir Yazıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, § 71). M0lkiyet hakkıkapsamında nihai ve icrai nitelikteki bir yargı kararının uygulanmaması Anayasa'nın 35.maddesinde öngörülen hakkın korunmasına ilişkin söz konusu güvenceleri de ortadan kaldırmaktadır (Erol Akxoy (2) [GK], B. No: 2016/11026, 12/12/2019, § 71).
45. Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkına yönelik nihai bir yargı kararının uygulanmamasının ihlale yol açtığını daha önce çeşitli kararlarında kabul etmiş ve ilgili mahkeme kararını uygulamakla görevli kamu makamlarının kararın uygulanmasınıengellemesinin veya kararın uygulanması için gerekli özeni göstermemesinin Anayasa'nın 35.maddesinin ihlali anlamına geldiğini vurgulamıştır (Erol Aksoy (2) §§ 75-84; Kenan Yıldırım ve Turan Yudırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, §§ 55-75; Mehmer Hocaoğlu, B. No:2013/3207, 15/10/2015, §§59-74; Necdet Çetinkaya, B. No: 2013/7725, 24/3/2016, §86473; Ali Kayan, B. No: 2015/9814, 20/3/2019, §§ 69-75; Nebi Seyhan, [GK], B. No:2018/27882, 27/10/2021, §§5066).

c. İlkelerin Olaya Uygulanması
46. Danıştayın 18/11/1969 tarihli kararıyla, 1771 sayılı Kanun uyarınca hak kazanılan taşınmazın başvurucuların murisi adına tescili talebinin reddine ilişkin işlem iptal edilmiştir. Söz komusu kararda, başvurucuların murisinin mülkünün varlığı tespit edilmenin yanında 5 dönüm tarlanın aynen veya başka bir yerde bu kadar bir arazi veriimesi suretiyle ya da tazminen başvurucuların murisinin iskân hakkının tamamlanması gerektiği belirtilmiştir.Başvurucular, bu kararın icra edilmemesinden şikâyet etmektedir.

47. İdari mahkemelerce iptal kararı verilmesi, idari işlemin hukukşal varlığını sona erdirir. Bununla birlikte idarenin iptal edilen işlemin etkilerini gidermek için -gerekirse yeni bir işlem tesis etmek de dâhil olmak (zere- her türiü tedbiri alma yükümlülağü doğar.İdarenin bu yüküımiülüğünün dayanağı kuşkusuz Anayasa'nın emredici nitelikteki 138.maddesinin dördüncü fikrası hükmüdüır. Nitekim 2577 sayılı Kanun'um 28. maddesinin (1)numaralı fikrasmda da işlemi tesis eden idarenin iptal kararının gereğini gecikmeksizin ve her hâlde kararın kendisine ulaştığı tarihten itibaren otuz gün içinde yerine getirmesi gerektiği hükme bağlanmaktadır. Dolayısıyla kamu otoriteleri aleyhine verilmiş, ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının bulunduğu açıktır (benzer yöndeki değerlendirme için bkz Nebi Seyhan, § 51; Alaeddin Bayram, B, No: 2019/25857, 31/3/2022, § 29).
48. Iptal kararmın uygulanmasımın anayasal olarak zoruniu ofduğu hususunda duraksama bulunmamakla birlikte bazı hâllerde kararın ne şekilde uygulanacağı açık olmayabilir. Bu gibi durumlarda idarenin mahkeme kararının nasıl uygulanacağını belirleme hususunda belli ölçüde takdir yetkişine sahip olduğunun kabulü gerekir. Bununla birlikte idarenin sahip olduğu bu takdir yetkisi hiçbir zaman işlemin uygulanmasından kaçımiacak bir yöntemin tercih edilmesini içermemektedir (Seyhmus Alruğrul, B. No: 2017/38317,13/1/2021, § 60).

49. Idari mahkeme kararının uygulanıp uygulanmadığının incelenmesinde davanın konusumun ve iptal kararının gerekçesinin tespiti Önem taşımaktadır (Nebi Seyhan, § 54).Somut olayda Danıştayda görülen davanın konuşu, 1771 sayılı Kanun uyarınca hak kazanılan taşınmazın tescili talebinin reddine ilişkin işlemdir. Danıştay kararında başvurucuların murisinin hakkının varlığı tespit edilerek idari işlem iptal edilmiştir. Tescil talebinin reddine ilişkin işlemi iptal eden karar, kural olarak tescil talebinde bulumulan taşınmazın talep sahibi adına tescil edilmesi suretiyle icra edilir. Bununla birlikte Danıştayın anilan kararında,başvurucuların inurisinin talep ettiği taşımmazın aynen verilmesinin mümkün olmamasıhâlinde başka bir yerden eşdeğer bir taşınmaz verilmesi ya da tazminat Ödenmesi suretiyle de başvurucuların ıurisinin iskân hakkım gereğinin yerine getirilebileceği belirtilmiştir.
50. Mahkeme kararının aynen ifasının hukuki ve filt imkânşızlıklar sebebiyle mümkün olmadiğı hâllerde avnen ifanın verine ikame edilmek üzere farklı alternatiflerin geliştirilmesinin õnünde anayasal bir engelin bulunmadığı belirtilmelidir. Ancak bir iptal kararını icra etmenin fiilen veya hukuken imkânşız olduğu olağanüstü koşullarda dahi idarenin söz konusu yükümlülüğü ortadan kalkmamaktadır. Aynen icranın önünde bu gibi engellerin mevcut olduğu durumlarda icra biçiminde değişikliğe gidilmesi mümkün olsa da bunun, ilgilinin yeniden yargıya başvurmasına gerek kalmayacak şekilde yapılmasına ve alternatif tedbirin kişiye sağlayacağı tatminin aynen icraya nazaran bariz bir nispetsizlik içinde olmamasına özen gösterilınelidir. Idare, hukuki veya fiilı imkânsızlıklar olsa dahi her durumda karanı uygulamak için elinden gelen tüm gayreti gösterdiğini ve kararı uygulama önündeki engellerin aşılamaz olduğunu ispatlamak zorundadır, Idare, bunun ardından ilgiliye eski hâle getiπme (restitutlo in integrum) ilkesine göre en uygun alternatif çözümü önererek sőz konusu karara uyma iradesinde olduğunu açıkça ortaya koymalıdır (bazı farklarla birlikte bkz, Erol Aksoy (2), § 53; Nebl Seyhan, § 56; Alaeddin Bayram, § 33).
51. Somut olayda idare, talep edilen taşınmazı başvurucularin murisi adına tescil etmediği gibi başka bir yerden emsal bir taşınmaz verilmesi ya da tazminat ödenmesi seçeneğini de değerlendirmemiştir, Bu durumda Anayasa Mahkemesince incelenecek mesele somut olayda mahkeme kararının aynen icrasında hukuki veya flilî imkânsızlık hâllerinin 

bulunup bulummadiği, bu hâllerden biri varsa alternatif ifa araçlarının denenip denenmediğidir.

52. Başvurucular devam eden (mahkeme kararının icra edilmemesinden kaynaklanan) ihlalin giderimi için Asliye Hukuk Mahkemesinde terditli olarak tescil veya tazminat talepli olarak dava açmıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi taşınmazın aynen tesliminin fili imkânsızlık sebebiyle mümkün bulunmadığı kanaatine vararak davanın bu kısmınıreddetmis, tazminat istemini ise kabul ederek başvuruculara tazminat δdenmesine hükmetmiştir. Başvurucuların dedesine tahsis edilen taşınmazın 1935 tarihinde yapılan kadastroda herhangi bir parsele uygulanmadığı gözetildiğinde Asliye Hukuk Mahkemesinin aynen teslimin imkânsız olduğu yolunda ulaştığı kanaatten ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Nitekim başvurucular da Asliye Hukuk Mahkemesi kararını temyiz etmemiş, Yargitay tarafindan yapılan temyiz denetimi tazminat hükmtine münhasır kilınmıştır. Dolayısıyla bu aşamadan sonra yapilacak inceleme alternatif ifa araçlarının denenip denenmediğinin tespitine yönelik olacaktır.

53. Danıştay kararında da işaret edildiği Üzere taşınmazın aynen tesliminin alternatifi başvuruculara tazminat Ödenmesidir. Nitekim Asliye Hukuk Mahkemesi Danıştay kararındaki tespitin aksinin tartışmaya açık olmadığına vurgu yaparak bilirkişi marifetiyle tespit ettiği tazminat tutarının başvuruculara Ödenmesine hükmetmiştir. Gelgelelim Yargıtay başvurucuların tazminat talebinin zamanaşımına uğradığını kabul ederek tazminat talebi yönünden de davanın reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir, Yargitay başvurucuların dedesine iskânen tahsis edilen 5 dönümlük taşınmazın mülkiyetinin başvurucuların dedesince kazanıldığını kabul etmiş fakat müstehiklerin taşmmazın tapu sicilinde tescil edilmesi için hiçbir girişimde bulunmadığına vurgu yapmıştır. Yargıtaya göre taşınmazın davalılar adına tescil edilmemiş olması sebebiyle davaltların sebepsiz zenginleşmesi sõz konusu değildir.Ayrıca taşınmazın tahsis tarihinden sonra kadastroya ilişkin olarak yürürlüğe giren dört kanunda da hak düşürücü streler yer almış ve Önceki tapu kayītlarının hepsi anılan kanunlardaki hak düşürücüi sürelerin dolmasryla tasfiye edilmiştir. Bu kanunlardan sonuncusu olan 3402 sayılı Kanum'da öngörülen hak düşürücü sürenin geçmesinden sonra Hazine aleyhine dava açılması hukuken mümkün bulunmamaktadır. Yargıtay ayrıca borçlar bukukundaki haksız fil, sebepsiz zenginleşme ve genel zamanaşımı sürelerinin de geçtiğini belirterek davanın zamanaşımi nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
54. Öncelikle bireysel başvuruya konu uyuşmazlığın kadastroda yapılan bir tespite yönelik olmadığının altı çizilmelidir, Başvurucular 1771 sayılı Kanum'dan doğan ve Danıştayın 1969 tarihli kararıyla da varlığı tespit edilen hakkin teslimini talep etmiştir.Ayrıca gelinen nokta itibarīyla tescil talebi uyuşmazlık konusu olmaktan çıkmış, uyuşmazlık tazminat istemiyle sınırlı hâle gelmiştir. Dolayısıyla kadastro tespitlerinden kaynakıt uyuşmazlıklara özgü hükümler içeren 3402 sayılı Kanum'daki hak düşürücü sürelerin tatbik edilerek tazminat uyuşmazlığının çözümlenmesinin öngörülebilir bir yorum olmadığıdeğerlendirilmiştir.

55. Öte yandan başvurucuların tazminat talebinin borçlar hukukundaki haksız fiil,sebepsiz zenginleşme veya genel borç ilişkisi hüküimleri çerçevesinde değerlendirilmesi de başvurucular lehine verilen mahkeme kararının icrasını Önlemiştir. Kuşkusuz başvurucuların talep ettiği tazminatın dayanağı olan ilişkinin niteliğini tespit etmek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir ve uyuşmaziıkta uygulanacak hukuk kurallarını yorumlamak derece mahkenielerinin ve Yargitayın yetkisindedir. Ancak derece mahkemelerinin ve Yargitayın 

yorumlarmn idarenin mahkeme karanını icra yükümlülüğünt ortadan kaldırıp kaldırmadığımıdenetlemek Anayasa Mahkemesinin görevidir.

56. Somut olayda Danıştay kararı gereğince ödenmesi gereken tazminatın hukuki dayanağınım yeniden tartışmaya açılması ve bunun haksız fil, sebepsiz zenginleşme veya genel borç ilişkisi hükümleriyle ilişkilendirilmesi kamu otoritelerinin mahkeme kararlarinıicra etme anayasal ödevinin gözardı edilmesine sebebiyet vermiştir. Vurgulanmalıdır ki idare aleyhine ifa emri içeren mahkeme kararlarının icra edilmesi kamu otoritelerinin anayasal yükümlülüğüdür. Idare, mahkeme kararının gereğini, kararın lehine verdiği kişiyi başka bir merciye başvurmaya mecbur birakmadan ve gecikmeksizin yerine getirme zorunluluğu altındadır. Bu bağlamda idarenin Danıştay kararının icrası için herhangi bir girişimde bulunmamış olması Anayasa'nın 138. maddesiyle bağdaşmadığının altı çizilmelidir.
57.Bununla birlikte idarenin kararı icra etmediğini gözeten başvurucuların, idarenin bu anayasal yükümlūlüğünün ifasını sağlamaya yönelik olarak somut olaydaki davayıaçtıklarının hatırdan çıkarılmaması gerekir. Dolayısıyla bu davada, taşınmazın aynen tesliminin alternatifi bir icra aracı olarak tespit edilen tazminatın hukuki dayanağının tartışılması kesin hüküm hâlini almış Danıştay kararının sorgulanması sonucunu doğurur. Sðz konusu Danıştay kararının icra edilememesi sebebiyle açıldığı anlaşılan tazminat davasında mahkemeye düşen görev; idarenin ifa yükümlülüğtinti yerine getirip getirmediğini incelemek,yerine getirmemişse ifa yükümlülüğünüi ortadan kaldıran bir hâlin mevcut olup olmadığınıirdelemek, böyle bir hâl yoksa tazminat miktarını hesaplayarak buna htkmetmekten ibarettir.
58. Yargıtay kararı incelendiğinde idarenin Danıştay kararını içra yükümlälüğünüortadan kaldıran bir olgumun varlığından söz edilmediği görülmektedir. Yargıtay kararnda esas itibarıyla Danıştayın bu meseleyi karara bağlama yetkisinin bulunumadığından bahsedilerek Danıştay kararıyla çözüme kavuşturulan meselenin yeniden tartışmaya açıldığıgörülmektedir. Yukarıda belirtildiği tzere bireysel başvuruya konu yargılamada yargımerciinin görevi Damştay kararının doğruluğunu tartışmak değil bu kararın icrasıyükümlälüğünü ortadan kaldıran bir hâlin mevcut olup olmadığını incelemektir. Bu itibarla yargı mercilerinin başvurucuların tazminat hakkının doğup doğmadığını yeniden tartışmaya açması Anayasa'nın 138.maddesiyle uyumlu bulunmamıştır.

59. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Yargıtay kararında bahsedilmese de Bakanlık görüşünde mabkeme iłamlarının on yıllık zamanaşımına tabi olduğu belirtilmiştir. Bu durumda Bakanlık görüşünde sözü edilen 6098 sayılı Kanun'un 156. maddesinin ikinci fikrasındaki on yılık zamanaşımı süresinin Danıştay kararının icrası zorunluluğunu ortadan kaldırıp kaldırmadığının da incelenmesi gerekir.

60. 6098 sayılı Kanun'un 156. maddesinin ikinci fikrası özel hukuktan doğan borçilişkilerini düzenlemekte olup sözü edilen Kanun'da geçen zamanaşımı kavramının yine anılan Kanun'un kapsamına giren özel borę ilişkilerine ilişkin olduğuna dikkat çekilmelidir.Özel borç ilişkilerinde zamanaşımı sthresinin geçmiş bulunması, alacağı kendiliginden sona erdirmemekte, sadece borçluya bir deft hakkı vermektedir. Borçlunun zamanaşımı defini öne strmesi durumunda borç sona ermeyip eksik borç hâline dōntişmektedir. Zamanaşımı definin ileri strülmesi, zamanaşımına uğramış borcun borçlusuna, borcu ifadan kaçınma hakkıtanımaktadır. Borçlunun zamanaşımı defini ileri strmesi durumunda hâkim davayı reddetmek zorunda kalmakta, alacak varlığını sürdürse de takip edilebilir olmaktan çıkmaktadır (AYM,E. 2014/85, K. 2014/103, 6/4/2014).


61. Özel borç ilişkisinin tarafları resen icra yetkisi bulummayan ve cebir kullanarak hakkını elde etmesi yasaklanan eşit düzeydeki kişilerden oluşmaktadır. Hukuk devletinde bir Özel hukuk borcunun rızaen ödemmemesi hâlinde alacaklımn alacağımı zorla tahsil etmesi yasaklanmış, bunun yerine devletin oluşturduğu cebri icra mekanizmasına başvurmasızorunluluğu getirilmiştir. Devletin cebri icra mekanizması kapsamında kanunlar çerçevesinde tanınan yetkilerini kullanarak alacaklının alacağımı borçludan tahsil etmesi öngörülmtüştür.Bununla birlikte borcum ödenmesi yükümlülüğüntn doğmasının üzerinden beili bir zaman geçtikten sonra artık bunun tahsili için devletin cebri icra mekanizmasının harekete geçirilmesindeki kamu yararı önemini yitirmektedir. Bu nedenie kanunlarla belirlenen zamanaşımı süresinin dolmasından sonra borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi hâlinde -borç ortadan kalkmasa bile- devietin cebri icra mekanizmasının artık harekete geçirilmemesi gerektiği kabul edilmektedir.

62. Özel kişiler arasındaki borçlar yönünden alacağın belli bir süreden sonra takip edilebilir olmaktan çıkması anayasal yönden hakiı temellere dayansa da aynı durumun kamu otoritelerinin anayasal yükümlülāklerinin ihlalinden doğan borçları yönünden kabulūmümkün değildir. Kamu otoritelerinin borçların ifa etmesi, bu bağlamda yargı kararıyla devlet aleyhine hükmedilen tazminatı ödemesi devler olma olgusundan kaynaklanan bir yükümlülāktür. Kamu otoriteleri egemen gūç olan devletin organları mahiyetindedir.Vatandaşları ve sahip olduğu toprak parçası üzerinde yaşayan diğer kişiler Üzerinde egemenlik yetkisine sahip olan devletin borçlarını ðdememesi düştinülemez, Devletten alacağı olan kişinin kendi imkânlarıyla bu alacağını tahsil etmesi mūmküın olmadığı gibi özel kişiler arasındaki borç ilişkilerinden farklı olarak alacağının tahsili için borçlu (devlet)dişında başvurabileceği bir merci de bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle borçlunun siyasi birliğin kurucusu niteliğindeki devlet olduğu hâllerde alacaklı alacağımın tahsili konusuinda bir ölçüde çaresiz bir pozisyondadır. Borçlunun bu çaresizliğinin farkında olan devletin,iradesinin Örünü olan kanuni düzenlemelere uyması ve borcunu, alacaklyı herhangi bir merciye başvurmak zorunda bırakmadan ödemesi gerekir. Devletin anayasal ve kanuni yükümlülaklerine uymamasmdan lehine haklar çıkarması saygınlığına gölge düştırür.
63. Şu hâlde 6098 sayılı Kanun'un 156. maddesinin ikinci fikrasının Danıştay kararının icrası yükümlülüğünü ortadan kaldırdığı kabul edilmez Mahkeme kararıyla tespit edilen tazminat ödeme yükümlälüğünün yerine getirilmemesi Anayasa'nın 138. maddesinin yanında 35. maddesini ağır biçimde ihlal etmektedir. Idarenin anayasal yükümlülükleri ağır bir biçimde ihlal eden tazminatın ödenmesinin geciktirilmesi filinden lehine haklar çıkarmasıhukuk devleti ilkesiyle bağdaştırılamamıştır, Belirtilmelidir ki idarenin mahkeme kararınıicra etme yükümlülüğü belli bir sürenin geçmesiyle ortadan kalkmaz. Özel kişiler arasındaki borç ilişkilerinden doğan ve ilama bağlanmış borçların takip hakkının belli bir süreyle sınırlanması yukarıda açıklanan gerekçelerle makul görülse de üstün kamu gücü yetkileriyle donatılan kamu otoritelerinin inahkeme ilamına bağlanmış borçlarinı zamanaşımıgerekçesiyle õdemeyi reddetmesi kabuł edilebilir değildir.

64. Sonuç olarak başvurucuların 1771 sayılı Kanun'dan doğan ve varlığı Danıştay kararīyla tespit edilen 5 dönümltük taşınmazın tapusunu edinme hakkının aynen teslimin sağlanamamasının alternatifi olarak tazminata bükmedilmesi isteminin zamanaşımıgerekçesiyle reddedilmesi Anayasa'nın 35. maddesiyle bağdaşmamaktadır.
65. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altina alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


C. Giderim Yönfinden 
66. Başvurucular, ihlalin tespit edilmesini ve taşınmazın rayiç değerince tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

67. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıimasına ilişkin usul ve esaslar 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

68. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
69. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal ediłdiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden Önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise Bncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§55,57).

70. Incelenen başvuruda, aynen ifaya alternatif olarak başvuruculara tazminat &denmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğisonucuna ulaşılmıştır. Dolayıstyla ihlal idarenin eylemsizliğinden kaynaklanmıştır. Bununla birlikte mahkemeler de iblali giderememiştir.

71. Bu durumda mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasmda hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya 8zgü dtizenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir, Bu sebeple kararın bir õrneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
72. Ihlalin ve sonuçlarmun ortadan kaldırılması için yeniden yargılamaya hükmedilmesinin yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminat talebi reddedilmiştir.

73. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 10.264,60 TL yargilama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDELEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına altman mülkiyet hakkının IHLAL EDILDİĞINE,
C. Kararın bir öreğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmak üzere Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesine (E2017/80, K.2017/161) GÖNDERİLMESINE,
D.Başvurucuların tazminat talebinin REDDiNE,
E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet tcretinden oluşan toplam 10.264,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERfLMESINE 21/9/2022tarihinde OYBİRLIĞtYLE karar verildi.