Anayasa Mahkemesinin 20/7/2023 Tarihli ve 2020/38826 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-11-16

16 Kasim 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32371
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YUNUS BULUT BAŞVURUSU 
Başvuru Numarast : 2020/38826Karar Tarihi : 20/7/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Fatih ALKAN Başvurucu : Yunus BULUT 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, yeni koronavirüs (COVID-19) salgıına yönelik tedbirler kapsamında ceza infaz, kurumundaki görüşlerin kısıtlanması nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasıa ilişkindir.

II. BAŞVURU SƯRECİ
2. Başvuru 30/I1/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüim tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gōnderilmiştir. Bakanlık, görüşüntü bildiriştir. Başvurucu, Bakanlık görūşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

II, OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar Özetle şőyledir:
5. Başvurucu, silahlı terör δrgūtüne ūye olma suçu kapsamında 10/5/2017tarihinde tutuklanarak Antalya L Tipi Kapali Ceza Infaz Kurumuna (Ceza Infaz Kurumu)konulmuş ve tahliye olduğu 7/12/2021 tarihine kadar burada tutulmuştur.
6. Tūrkiye'de ilk kez 11/3/2020 tarihinde görüldüğü açıklanan COVID-19hastalığıın pandemiye dönüşmesi üzerine oluşturulan Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulunun (Bilim Kurulu) tavsiye kararları doğrultusunda Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce (Genel Müdürlük) başsavcılıklara göäderilen14/3/2020

tarihli yazı ile mahpusların açık ve kapalı görüş haklarının kullanımı ikinci bir yazıya kadar ertelenmiştir.Genel Müdürlükçe 27/3/2020, 11/4/2020, 30/4/2020, 15/5/2020 tarihlerinde başsavcııklara gönderilen yazılarda da kısıtlamanın aynı şekilde uygulanmasına devam edileceği ifade edilmiştir.

7. Yine Genel Müdürlak tarafindan başvurucunun barndırildığı Ceza Infaz Kurumuna 16/5/2020 tarihinde gönderilen, mahpusların açık ve kapalt görūş haklarmın salgın tedbirleri kapsamında kısıtlanması gerektiğini belirten yazının ilgili kısmı şöyledir;
"….Ceza infæz kurumlarının toplu olarak yaşanan yerler olması ve bulaşıcı hastalıklar açıstndan risk oluşturması nedeniyle 5275 sayılı Ceza ve Güvenllk Tedbirlerinin Infazi Hakkanda Kamun'un 6 nct maddesinin birinci fikrasınun (f) bendi, Ceza Infaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkanda Tüzük'tin 113 ūncü maddest ve yukarıda belirtilen ilgi yazılar uyarınca ceza infaz kurumlarında ōzel ōnlemlerin alınmasına ihtyaç duyulmuştur. Bu kapsamda ..

4. Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkanda Yönetmellk'in 5 incl maddesi … uyarınca yaptırıtan açık ve kapalı görüşlerin hükibniü ve tutukluların hakları sakh kalmak üzere tüm ceza infaz kurumlarında 2 (iki) hafta süreyle ertelenmesi, zorunluluk arz eden durumlarda Cumhurtyet başsaveıhğının yazılı izni ile görüşlerin yaptırılmasi, yabancıuyruklu olup yurtdışından geldiği anlaşılan kiştlerin yapmak istedikleri ziyaretlerin ise süresiz ertelenmesi, bu aşamada avukat görüşlerinin Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiye kararlarında belirtilen (2 metre mesafe, maske takma vb.) sağlık tedbirlerine uyularak yaptırilmasına bzen gösterllmesi .."
8. Genel Müdtirlāk tarafindan gönderilen 29/5/2020 tarihli yazıda açık ve kapalt görüş hakkına yönelik kısıtlamanın mahpusun belirleyeceği bir kişi ile ayda bir kez kapalıgörüş yapurıiması şeklinde uygulanacağı ve mahpusların diğer hakları saklı kalmak üzere görüşlerin tüm ceza infaz kurumlarında 15/6/2020 tarihine kadar ertelendiği belirtilmiştir.Genel Müdürlüğün 16/6/2020 ve 30/6/2020 tarihli yazıları ile sōz konusu tedbirin aynışekilde devam edeceği bildirilmiştir.

9. Genel Müdürlüğün 28/8/2020 tarihli yazışı ile kısıtlamamın kapsamıdeğiştirilmiştir. Sðz konusu yazının ilgili kısmı şöyledir:
"… Hükümlü ve Tutuktuların Ziyaret Edilmeleri Hakkmda Yönetmelik'in 5 inci maddesinin btrinct fikrasımın (d) ve (f) bentleri uyarınca yapuırılan açık ve kapalı görüşlerin 2020 vılı Eylül ayı içerisinde 1-15 Eylül tarihleri arasında 2 yakın ile 1 kez, 16-30 Eylül tarthleri arasında ise 2 yakım ile 1 kez kapalı gōrūş yaptırılması, hükūmlü ve tutukluların hakları saklı kalmak üzere bunun dışındaki diğer ziyaretlerin tūm ceza infaz kurumlarında 1/10/2020 tarthine kadar ertelenmesi, zorunluluk arz eden durumlarda Cumhuriyet başsavcılığının yazıh izni ile görūşterin yaptırıması, yabancı uyruklu olup yurt dışından geldiğı anlaşılan kişilerin yapmak istedlkdert ziyaretlerin yaptırılmaması uygulamasına devam edilmesi .…."
10. Başvurucu, kapalı ve açık görüşlerin kısıtlanmasına yönelik alınan kararların yasal dayanağının bulunmadığını ileri sürerek söz konusu uygulamanın kaldırılması talebiyle 14/9/2020 tarihinde infaz håkimliğine şikâyet dilekçesi sunmuştur.
11. Antalya 1. Infaz Hâkimliğinin 1/[0/2020 tarihli karanıyla şikâyetin reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, pandemi nedeniyle Bilim Kurulunun önerisi üzerine getirilen kısitlamanın 13/12/2004 taribli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infaz 

Hakkıda Kanun'un 83. maddesinde belirtilen ziyaret hakkını ihlal edici nitelikte oimadığı,sağlık açısmdan zorunlu olduğu, bu nedenlerle kararın usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir.

12. Başvurucunun itirazi, Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 6/11/2020 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde; ceza infaz kurumunun idari işleyişinin gerektirdiği zorunlulukiar kapsamında güvenlik, dülzen ve disiplin sağlanması gerekliliklerine uygun ve temel hak ve hürriyetlerin Özüne dokunmayacak şekilde gerçekleştirilen uygulamaya ilişkin olarak İnfaz Hâkimliğince verilen kararın yasaya ve hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir.

13. Başvurucu, nihai kararı 13/11/2020 tarihinde öğrendikten sonra 30/11/2020tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

14. Anayasa Mahkemesi başvurucunun pandemi sürecinde aile fertleriyte yaptiğıgörüşlerin tarihlerine, türlerine ve sürelerine ilişkin olarak Ceza İnfaz Kurumundan bilgi ve belge talep etmiştir. Gönderilen cevap yazısının ekinde yer alan ziyaret raporuna göre başvurucu, tedbirlerin almmasından birkaç gūn öncesi 11/3/2020 tarihinde anne ve babasıyla görüşmüş, sonraki süreçte 10/6/2020 tarihinde annesiyle, 22/7/2020 tarihinde kardeşiyle,5/8/2020 tarihinde annesi ve babasryla, 26/8/2020 tarihinde annesi ve kardeşiyle, 9/9/2020,23/9/2020 ve 14/10/2020 tarihlerinde annesi ve babasıyla, 28/10/2020 tarihinde annesi ve halasıyla, 11/11/2020 ve 25/11/2020 tarihlerinde eșiyle, 16/12/2020 tarihinde annesi ve babasiyla, 30/12/2020 tarīhinde annesi ve kardeşiyle kapalı gōrüş yapmıştır. Rapora göre başvurucu, 11/3/2020 tarihinden tahliye olduğu 7/12/2021 tarihine kadar bir kez açık gōrüşyapma hakkından yararlanmış ve bu kapsamda 24/2/2021 tarihinde halasryla gōrūşmüştür.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
15. 5275 sayılı Kanun'un "Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler" kenar başlıklı 6, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
a *+
f) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türliüi koruyucu tedbirin alınmast zorunludur …."
16. 5275 sayılı Kanun'un "Hülkümlüyü ziyaret" kenar başlıkh 83. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Hükümlü, belgelendtrilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın husımları ile vasisi veya kayyimı tarafindan haftada bir kez ve ayrica kuruma kabullerinde.zorunlu hâller dişında bir daha değtştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kdși tarafindan, yarım saatten az ve bir saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içtnde ztyaret edilebilir...

(3) Görūşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yaptırılır."
17. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların hakları" kenar başlıkh 114. maddesinin (2)numarahı fikrası şöyledir.


"(2) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel dizenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcisi, kovuşturma evresinde hákdm veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selametı bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabiltr veya bu hususta kısitlamalar koyabiltr."
18. 5275 sayılı Karun'un "Tutukluların yükümlülükleri" kenar başlıki 116.maddesinin ilgili kısmı şðyledir;
"(l) Bu Kanumun; yüksek güvenllkli kapalı ceza infaz kurumlari.ziyaret, yabancıhükümlüleri ziyaret, ziyaret ve görüşlerde uygulanacak esaslar, beden eğttimt, kütüphane ve kurslardan yararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilå 28, 34 ilå 53, 55 ilå 62, 66 ilá76ve 78 ila 88 inci maddelertnde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk håliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkanda da uygulanabilir."
19. 17/6/2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hükümlü ve Tutuklularn Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik'in (Ziyaret Yönetmeliği)"Temel ilkeler" kenar başlıkli 5. maddesinin birinci fikrasıntn (c), (d) ve (e) bentleri şöyledir:
"(c) Görüşler kapalt ve açık olmak üzere Üki biçimde yaptırılır.
d) Kurum idaresinin uygun göreceği bir hafa açık görüş, ayın diğer haftaları kapalıgörüş olmak üzere, hükümlü ve tutuklular bu Yönetmelike belirtilen yakanları lle haftada bir kez olacak şekilde görüşme yapabiltr.

e) Kurum mevcudu, güvenliği ve düzeni dikkate alınmak suretiyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayhı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncıve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayıh Terörle Mücadele Kanumu kapsamına giren suçlardan, hükümlü ve tutukhular için ceza infaz kurumlarındaki açık görūşler idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilir."
20.Ziyaret Yönetmeliğinin "Kapah görülş" kenar başlıklı 7. maddesi şöyledir 
"Kapalı görūş, hükümlü ve tutuklular ile ziyaretçilerinin her türlü maddı temasıın önlendiğt. konuşulanların hazır bulunan görevli tarafindan işitilebilecek şekilde İzlenebildiği ve ceza infaz kurumu idarestnin bu iş lçin tahsts ettiği özel bōlümde yapıtan görüşmelerdtr."
21. Ziyaret Yönetmeliği'nin "Áçık görüş" kenar başhklı I3. maddesi şöyledir:
"Açık görūş, hlkümlü ve tutuklular tle ziyaretçilerinin maddi temasına imkan verecek şekilde, konuşulanların hazır bułunan görevli tarafindan tşitilebildıği ve izlenebildiği, cez infaz kurumunun bu iş için tahsts edilmiş özel bōlümünde yapılan ziyarer ve görüşmelerdir."
22.29/3/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi iie Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkmda Yönetmelik'in (Infaz Yönetmeliği) "Bulaşıcı Hastalıklardan Korunma" başlıkh 96.maddesinin ilgili (1) ve (3) numaralı fikraları şöyledir:
"(1) Kurumda, 24/4/1930 tarthli ve 1593 saylı Umumî Hifzissıhha Kanunumun 57 nci maddesinde ve 30/5/2007 tarthli ve 26537 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanan Bulaşıcr 

Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esaslar Yönetmeliğinde yer alan hastalık veya durumlardan birisintn çıkması veya çıkma şüphesinin ya da bu türden bir hastalık sebebiyle Slümün meydana geldiği hållerde durum cezaevi tabibtnce kaurumun en üst amtrine bildirilir.Bu bildirimtn almnması üzerine kurum en üst amirt durumu gecikmeksizin ülgili mercllere bildirir. ..

(3) Tedaviyi sağlayacak nttelikte ōzel bōlūmü bulunmayan kurumlardaki hükümlüler,derhal tedavisinin yapılabileceği sağlık kuruluşuna sevk edilir. Kurum tdaresi tarafindan hastahğın yayılmasına engel olmak için gerekli önlemler almr."
23. 24/4/1930 taribli ve 1593 sayılı Umumî Hifzıssıhha Kanunu'nun "Memleket dahilinde sari ve salgın hastalıklarla mücadele" kenar başlıklı 57. maddesi şöyledir:
"Kolera, veha (Bübon veya zatürree şekli), lekeli humma, karahumma (hummayi tirotdi) datmi surette bastl çikaran mikrop hamilleri dahi - paratifoit humması veya her nevi gıda maddeleri tesemmümati, çiçek, difteri (Kuşpalazı) - bütün tevkiatı dahi sari beyin humması (İtihabı sahayal dimağli şevkdi müstevli), uyku hastalığı (llthah dimağii sari),dizanteri (Basilli ve amipli), lohusa humuması (Hummal nifasi) ruam, kazil, şarbon, felci tfli (İltihabt muhai kuddamüi sincabii haddı ufli), kazamık, cüzam (Miskin), hummai racia ve malta humması hastaliklarından biri zuhur eder veya bnunların birinden şüphe edilir veyahut bu hastalklardan vefiyat vuku bulur veya mevtin bu hastalıklardan biri sebebtyle husule geldiğinden şüphe olunursa aşağıdaki maddelerde zikredilen kimseler vak'ayı haber vermeğe mecburdurlar. Kudurmuş veya kudhuz şüphelł bir hayvan tarafindan isırılmalari,kuduza müptela hastaların veya kuduzdan ölenlerin ihbarı da mecburidir."
B. Uluslararası Hukuk 
24. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Özel ve aile hayatına saygt hakka" kenar başlıklı 8. maddesi şōyledir:
"(1) Herkes ázel ve aile hayatna, konutuna ve yazişmasına saygı gösterllmest hakkına sahiptir.

(2) Bu hakkın kullanımasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngőrülmūş ve demokratik bir topłumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, dūzenin korunması, suç işlenmestnin önlenmesi, sağlığın veya ahlakan veya başkalarının hak ve özgürlüklerintn korunması için gerekł bir tedbir ołması durumunda söz komusu olabilir."
25. Avrupa İnsan Haklan Mahkemesine (AlHM) göre hükümlü ve tutuklular Sðzleşme kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına kural olarak sahiptir (Hirst/Birleşik Krallk (No. 2), B. No: 74025/01, 6/10/2005, § 69). AtHM'e göre suçun mahiyeti haklı gösteriyorsa bir tutuklunun õzel bir hapishane rejimine veya sınırlayıcı ziyaret dÜzenlemelerine tabi tutulması onun Sözleşme'nin 8. maddesi kapsamındaki hakkma müdahale teşkil eder ancak kendiliğinden bu hakkın ihlali anlamıma gelmez (Vlasov/Rusya,B. No: 78146/01, 12/6/2008, § 123).

26. AtHM, ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçımlmaz sonucu olarak suçun Önlenmesi ve disiplinin sağlanması gibi güvenliğin ve düzenin korunmasına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olması durumunda mahkûmların sahip olduğu haklara sınırlama getirilebileceğini kabul etmiştir. Ancak bu durumda dahi hükümlü ve tutukluların haklarına yönelik herhangi bir sımrlama makul ve öiçülü olmalıdır (Šilver ve diğerleri/Birleşik Krallık,

B. No: 5947/72 .., 25/3/1983, §§ 99-105). AlHM'e gōre hükümlü ve tutukluların δzel ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkı, ceza infaz kurumu idaresinin hüküımlü ve tutukluların ailesi ve yakmlarıyla temasını devam ettirecek öniemleri almasını zorunlu kilmaktadır (Messina/Îtalya (No. 2), B. No: 25498/94, 28/9/2000, § 61; Ouinas/Fransa (k.k.), B. No:13756/88, [2/3/1990; Kučera/Slovakya, B. No: 48666/99, 17/7/2007, § 127). Bu hakka getirilen smırlamalar, suç ve düzensizliğin önienmesi için güvenlik nedeniyle uygulamaya konulmuş olsa da haklı bir gerekçeye dayanmalıdī (Gülmez/Tūrkiye, B. No: 16330/02,20/5/2008, § 46).

27. AfHM içtihatlarına göre kanunla öngörülme kriteri, kendi içinde ūç temel prensibi içermektedir: Ilk olarak müdahale teşkil eden eylem, mevzuatta yer alan bir düzenlemeye dayanmalıdır. İkinci olarak bu düzenlemenin mutiaka şeklî anlamda kanunla yapılması zorunlu olmayıp amlan şart, devletin temel hak ve özgürlüklere müdahalesi için kendişine yetki veren bir hukuk kuralının varlığı şeklinde anlaşılmalıdır. Buna göre mūdahalenin dayanağını teşkil eden düzenleme, ilgili kişi açtsmndan yeterli derecede ulaşılabilir olmalıdır. Son olarak sōz konusu düzenleme, hitap ettiği kişiler bakımından davranışlarını ona göre yōnlendirme ve bellişartlar çerçevesinde eylemleri neticesinde meydana gelebilecek sonuçları öngörebilmeye imkân sağlayacak açıklıkta olmalıdır (Silver ve diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 5947/72, 6205/73 .., 25/3/1983, §§ 8688)
28.Terheș/Romanya (B, No:49933/20, 13/4/2021) davasında AfHM, COVID-19salgınına yönelik tedbirler kapsamında Romanya'da ilan edilen olağanüstü hâl dönemine ilişkin tespit ve değerlendirmelerde bulunmuştur. AfHM; bu kapsamda alınan tedbirlerin sağlık nedeniyle uygulandığını, olağanüstü hâl kararının yerleşik anayasal düzenden farklışekildę önlemler alınmasına imkân sağlayan ðzel bir hukuki rejim olduğunu ve devlete bazıtemel hakların kullanımının sınırlandınlması yönünde cevaz verdiğini belirtmiştir. AtHM,COVID-19 salgııı yalnızca insanların sağlığı ve yaşamları ūzerinde değil ekonomik ve toplumsal anlamda cok ciddi etkilerinin olabileceğini ve bu nedenle öngörülemeyen bir dururrun bulunduğunu vurgulamıştır. AfHM, davaya konu olan seyahat yasağım içeren tedbirin ciddi ve acil olduğu kabul edilen sağlık şartları nedeniyle insanların izole edilebilmesi ve salgının ðnlenmesi amacryla uygulandığını tespit etmiştir (Terheş/Romanya,§§ 39, 40),
29. Öte yandan Venedik Komisyonumun 8/10/2020 tarihli ve 995/2020 sayılıAvrupa Birliği üyesi devletlerde COVID-19 salgınının sonucu olarak alınan tedbirler ve denıokrasi, hukuk devleti ile temel haklara etkileri hakkındaki ara raporumda, üye devletierin COVID-19 ile mücadele kapsamında uyguladıkları tedbirlerin hukuki çerçevelerine ilişkin açıklamalar yer almaktadır.Söz komusu raporda; tye dokuz ülkenin anayasalarının ilgili hükümlerine istinaden olağanüstüi hâl ilan ettiği, beş üye ülkenin dayanağını anayasa yerine kanunlardan alan olağanüstü hâl ilan ettiği, on dört üye ülkenin ise COVīD-19 salgmısırasında hukuki olarak olağanüstü hâl ilan etmediği, bu kategorideki birçok ülkenin salgın ile mücadelede olağan mevzuatlarına başvurduğu belirtilmiştir.Ayrıca üye ülkelerin salgınla başa çıkabilmek için anayasal çerçeveleri ölkeden ülkeye farklılık gösteren özel tedbirler aldıkları ifade edilmiştir (Avrupa Birliği ülkelerinde COVID-19 salgını ile mücadelenin hukuki çerçevesi hakkında daha detaylı açıklamalar için bkz. Mustafa Karakuş [GK], B. No:2020/3478i, 17/1/2023, §§ 39-41). Ayrica Avrupa Parlamentosunun 13/1 1/2020 tarihli ve 2020/2790 (RSP)sayılı ilke kararında, ūye ülkelere COVID-19 ile mücadele tedbirlerini şeffaf bir biçimde almaları ve kamu sağlığına ilişkin olarak vatandaşlarına kapsamli, güncel,açık ve tarafsız bilgi aktarımını sağlamaları tavsiye edilmiştir.


30. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Üye Devletlere Avrupa Cezaevleri Kurallanı Hakkında REC (2006) 2 Sayılı Tavsiye Kararlarımın bükümiū ve tutukiuların dışdünya ile ilişkilerine dair kısmı şðyledir:
"Dış Dünya ile flişkt 
24.1. Mahpusların mümkün olabilen sıkhikta mektup, telefon veya diğer iletişim vasutalarıyla aileleriyle, başka kişllerle ve dışardaki kuruluşların temsilcilertyle haberleşmelerine ve bu kiştlerin mahpusları ztyaret etmelerine izin vertlmelidir.
24.2 Devam etmekte olan bir ceza soruşturmasi, emniyet, güvenlik ve düzeninin muhafaza edilmesi, suç işlenmesinin önlenmest ve suç mağdurumun korunması için gerekli görülmesi halinde, haberleşme ve ztyaretlere kısulamalar konabilir ve izlenebilir. Ancak adli bir merct tarafindan konulan özel kasulamalar da dahil olmak üzere, bu tür kasıtlamalar yine de kabul edilebilir asgari bir tletişime tzin vermelidir.

24.3. Ulusal hukuk, mahpuslarla tletişim kurması kisilanamayacak olan ulusal ve uluslararası kuruluşları belirlemelidir,
24.4. Ziyaretler için yapılan dizenlemeler, mahpuslara alle tlişkilerini mümkün olduğunca normal bir düzeyde sürdürmelerine ve geliştirmelerine tzin verecek bir tarzda olmalidır.

24.5. Cezaevi yeikilileri, diş dünyayla yeterli bir iletiştm sürdürmelerinde mahpuslara yardım etmelidirler ve bunun için onlara uygun destek ve yardım sağlamalıdırlar. …."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
31. Anayasa Mahkemesinin 20/7/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldü:
A. Adlil Yardm Talebinin DeğerlendirfImesi 
32.Ödeme gücünden yoksun olduğunu belirten başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir (Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013).
B. Aile Hayatma Saygı Hakkınn İhlal Edildiğine Îlışkin lddia 
Başvurucunun lddlaları ve Bakanhık Görüşü
33. Başvurucu; kapalı görüş hakkını uzun süre kullanamadığını, sonraki süreçte bu hakkın kapsamının çok daraltıldığını, açık görüş hakkından mart aymdan itibaren hiçyararlanamadığıní, açık ve kapalı görüş hakkının ailesi ve yakınlarıyla olan ilişkilerini sürdürebilmesi açısmdan Önemli olduğunu, mahpusların görüş hakkının Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı çerçevesinde güvence altında olduğunu, bu hakka yönelik kısıtlamaların ancak kanun ile yapılabileceğini ileri sürmüştür. COVTD-19 saigıını olağanüstü bir durum oluşturduğunu ancak yürürlükte olan mevzuatın açık ve kapalı görüş hakkının bu denli kısıtlanmasina imkân vermediğini, olağanüstü hâlin de ilan edilmemesi nedeniyle mevcut uygulamanın yasal dayanağım bulunmadığını iddia etmiştir.Çocuğunun gelişiminin, anne ve babası ile olan ilişkilerinin olumsuz şekilde etkilendiğini, özellikle mart-haziran 

döneminde doksan gün boyunca çocuğuyla ve eşiyle görüşemediğini, ailenin korunmasıkonusundaki yükümltläklerin yerine getirilmediğini, bu nedenlerle maddi ve manevi varlığın korumast hakkınm, Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hūrriyetinin ihlal edildiğini ileri şürmüştür.

34.Bakanltk görüşünde; başvuruya konu olan tedbirlerin düızenli aralıklarla gözden geçirilerek, Bilim Kurulumun tavsiye kararları doğrultuşunda uzatıldığı, kademeli normalleşme adımlarnın atılmasıyla birlikte yine Bilim Kurulunun tavsiye kararlarıdoğrultusunda yeniden düzenleme yapıldığı ve 2020 yılının Haziran ayı itibaryla mahpuslara kademeli olarak ziyaret bakkının sağlandığı, başvurucunun da bu hakkını kullandığı ifade edilmiştir. Ayrica COVID-I9 salgmının akabinde alınan tedbirlere yer verilmiş, somut olayda alınan tedbirin hakkın özüne dokunmadiğının derece mahkemelerince tespit edildiği belirtilmiştir.

2. Değerlendirme 
35.Anayasa'nm 20. maddesinin birinci fikrasının igili kısmı şyledir:
"Herkes, .…. aile hayatına saygı gōsterilmesini isteme hakkana sahtptir. . aile hayatının gizliliğıne dokunulamaz."
36.Anayasa'nın 41. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Aile, Türk toplumunun temelidir ..
Devlet, ailenin huzur ve refahı …. için gerekdi tedbirlert alır, teşkilatı kurar."
37. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun mahpus olduğu dōnemde COVID-19 salgınına yönelik olarak ceza infaz kurumunda alınan ziyaret hakkıa ilişkin kısıtlamaların yasal dayanağımın bulunmadığına, kısıtlamaların aile ilişkilerine zarar verdiğine dair iddialarının aile hayatına saygı hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

a. Kabul Edilebilfrlik Yönünden 
38. Açıkça dayanaktan yoksun ołmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
39. Aile hayatına saygı hakkı Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fikrasında güvence altina alınmıştır. Madde gerekçesi de dikkate alındığında resmî makamların āzel hayata ve aile hayatına müdahale edememesi ile kişinin ferdî ve aile hayatını kendi anladığıgibi düzenleyip yaşayabilmesi gereğine işaret edildiği görülmekte olup söz konusu düzenleme, Sözleşme'nin 8. maddesi çerçevesinde korunan aile hayatına saygı hakkının 

Anayasa'daki karşılığını oluşturmaktadır. Ayrıca Anayasa'nın 4I. maddesinin -Anayasa'nın bütünselliği ilkesi gereği- özellikle aile hayatına saygı bakkına ilişkin yükümldlüklerin değerlendirilmesi bağlamında dikkate alınması gerektiği açıktır (Murat Atılgan, B. No:2013/9047, 7/5/2015, § 22; Marcus Frank Cerny [GK], B, No: 2013/5126, 277/2015, § 36).
40. Hakümlü ve tutuklularin õzel ve aile hayatinın sınırlanması hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulmanı kaçınılmaz ve doğal bir somucudur. Öte yandan hūkümlü ve tutukluların özel ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkı, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutukluların ailesi ve yakınlarıyla temasını devam ettirecek önlemleri almasını zorunlu kılmaktadır. Avrupa Konseyi Bakaniar Komitesinin Uye Devletlere Avrupa Cezaevleri Kuralları Hakkında REC (2006) 2 Sayılı Tavsiye Kararlarında da hūkümlü ve tutuklularm aileleri, başka kişiler ve dışarıdaki kuruluşların temsilcileri tarafından ziyaret edilmelerine izin verilmesi gerektiği belirtilmiştir (Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708,20/4/2016, § 36). Söz konusu tavsiye kararıda, şartlarının oluşması ve gerekli görülmesi hâlinde ziyaretlere kısıtlamalar konulabileceği ancak bu tür kısıtlamaların kabul edilebilir asgari bir iletişime imkân tanıyacak nitelikte olması gerektiği ifade edilmiştir.
41. Bununla beraber bu yükümiülak yerine getirilirken ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınıimaz ve doğal sonuçlarının gözetilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda kamu dízeni ve suç işlenmesinin önlenmesi ile özel hayata ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkı arasında adil bir denge sağlanmalıdır. Ancak ceza infaz kurumunda bulunmanın doğal sonucu olarak idarenin tutuklu ve hükümillerin õzel ve aile hayatina müdahale konusumda takdir yetkisinin daha geniş olduğu gözetilmelidir (Mehmet Koray Eryaşa, B. No: 2013/6693,16/4/2015, § 89).

I. Müdahalenln Varlığı
42. Başvurucunun şikâyeti, yakınlarıyla gōrūş hakkının kısıtlanması nedeniyle ailesini yeterli şekilde görememesidir. 11/3/2020 tarihinden sonraki süreçte başvurucunun açık ve kapalı görüş hakkına yōnelik kısıtlamaların aile hayatına saygı hakkına mūdahale oluşturduğu değerlendirilmiştir.

f. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
43. Tespit edilen müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen şartlara uygun olmadığı müddetçe Anayasa'nın 20. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'nın"Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" kenar başlıklı 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelertnde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla spnırlanabiltr. Bu sınırlamalar,  demokratik toplum dizeninin … gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."
44. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın I3. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük şartlarını sağlayıp sağlamadığını belirlenmesi gerekir. Bu bakımdan öncelikle mūdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

(1)Genel İlkeler 
45. Anayasa uyarınca temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların öncelikle kanunla öngörülmüş olması gerekir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre de Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan kanunilik ölçütünün karşılanması için müdahale şeklîanlamda bir kanuna dayanmalıdı (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 31; Bülenı Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, § 75; Fatih Særaman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, § 65; Turgut Duman, B. No: 2014/15365, 29/5/2019, §66).

46.Bununla birlikte temel hak ve hürriyetlerin sımırlandırılmasına ilişkin kanunlartn şeklen var olması yeterli değildir. Kanunilik ölçütü aym zamanda maddi bir içeriği de gerektirmekte olup bu noktada kanunun niteliği önem kazanmaktadır. Kanunla sınırlama ölçütü sınırlamanın erişilebilirliğini, öngörtülebilirliğini ve kesinliğini ifade etmekte; böylece uygulaytcıın keyfī davranışlarının õnüne geçtiği gibi kişinin hukuku bilmesine de yardımeıolmakta; bu yönüyle hukuk güvenliği teminatı sağlamaktadır (Halime Sare Aysal [GK], B.No: 2013/1789, 11/11/2015, § 62; Fatih Saraman, § 66; Turgut Duman, § 67).
47. Kanunun bu gerekliliklere uygun olduğunun sõylenebilmesi için yeterince ulaşılabilir oltnası, vatandaşların belirli bir olaya uygulanabilir nitelikteki hukuk kurallarının varlığı hakkmda yeterli bilgiye sahip olabilmesi, ayrıca ilgili normun keyfīliğe karşı uygun bir koruma sağlamast, yetkili makamlara verilen yetkinin genişliğini ve icra edilme biçimlerini yeterli bir netlikte tanmlaması gerekmektedir (Halime Sare Aysal, § 63; Fatth Saraman, § 67; Turgut Duman, § 68).

48. Hukukun kendisi -beraberinde getireceği idari pratiğin dışında- söz konusu işlemin meşru amacımı da gözönünde tutarak keyfi müdahalelere karşı hireyi korumak için yetkili makamlara bırakılan takdir yetkisinin kapsamımı yeterince açık bir şekilde göstermelidir. Diğer bir anlatımla hukuk sistemi, kamu makamlarına hangi şartlarda ve hangi sınırlar içinde müdahalede bulunma yetkisinin verildiğini açık ifadelerle ortaya koyacak nitelikte olmalı ve bu bağlamda ilgili müdahalenin muhataplarmna müdahaleye zemin hazırlayan şartlar ile müdahalenin sonuçları açısından bir öngörüde bulunabilmeleri imkânıtanımalidır (Halime Sare Aysal, § 64; Fatih Saraman, § 68; Turgut Duman, § 69).
49. Öte yandan her ihtimale çözüm getiremeyecek olan yasal mevzuatın sağladığıkoruma seviyesi, büyük ölçüde ilgili metnin düzenlediği alan ve içeriğiyle birlikte muhataplarının niteliği ve sayısıyla yakından bağlantılıdır. Bu nedenle kuralın karmaşık olması ya da belirli ölçülerde soyutluk içermesi ve buna bağlı olarak hukuki yardım ile tam olarak anlaşılabilir hâle gefmesi tek başına hukuken Öngörülebilirlik ilkesine aykır görülemez. Bu kapsamda hak ya da özgürlüğe müdahale eden kural belirli ölçülerdeki takdir alanını elbette uygulayıcıya bırakabilir. Fakat bu takdir alanının sınırlarının da yeterli açıklıkta belirlenmesi ve kuralı öngörülebilirliği sağlayacak şekilde asgari bir kesinlik içermesi zaruridir (Halime Sare Aysal, § 65; Fatih Saraman, § 69; Turgut Duman, § 70).
50. Nihayetinde söz konusu şartların yerine getirilip getirilmediğini denetleyecek merci olan yargi organlani, müdahalelere dayanak olarak gösterilen kanuni düzenlemelerin erişilebilir, öngörülebilir ve kesin nitelikte olup olmadığını irdelemekle, en başta da ilgili kanuni düzenlemeleri önlerine gelen davalarda anılan çerçevede kalarak uygulamakla yūkümlüdūr(Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020, § 108).

(2)İlkelerin Olaya Uygulanması
51. Somut olaya konu olan süreçte verilen idari ve yargısal makamların kararlan incelendiğinde COVıD-19 salgınının õnlenmesi amacıyla ziyaret hakkını kısıtlanmasına ilişkin tedbirlerin 5275 sayıh Kanun'un 83. maddesi ile antlan Kanun'a dayanılarak çıkarılan Ziyaret Yönetmeliği ve Infaz Yönetmeliği'nde yer alan düzenlemeler çerçevesinde uygulandığı belirtiłmiştir.

52. Aile hayatına saygı hakkına yönelik bir müdahalenin Anayasa'nın öngördüğügüvencelere uygun kabul edilebilmesinin ilk ve temel şartı müdahalenin kamuni dayanağıın bulunmasıdır. Bu gereklilik, uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuk kurallarının Öngörülebilir olmasını zorunlu kılmaktadır. Türk anayasal sisteminde hak ve özgürlükleri kışıtlayıcıdüzenleme yapma yetkisi yasama organına aittir. Hak ve ðzgüriüğü kışıtlayıcı bir kanunun kapsamımı gemişletici yorum ve uygulamalar, kanun koyucumun getirmediği bir sınırlandırmanın idari ve yargisal makamlarca ihdas edilmesi sonucunu doğurabilir. Bu açıdan hak ve Özgürlükieri sınılandıran kurallara ilişkin yorum ve uygulamaların kuralın kapsamını genişletici nitelikte olmaması ve ōngörülebilir sınırlar içinde kalması Önem taşımaktadır. Diğer bir ifadeyle derece mahkemelerinin hak ve özgürlükleri sınırlayıcıkuralların kapsamımın geniş yorumlanması hususunda oldukça ihtiyatlı davranması gerekir (M.B. [GK], B, No: 2018/37392, 23/7/2020, § 104; Mehmet Çetinkaya ve D.K. [GK], B. No:2018/27392, 15/4/2021, § 45).

53. Ziyaret ya da görüş hakki, 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesinde yer alan açık bir düzenlemeyle hükümlülere tanınmiştır. Söz konusu düzenlemeye göre hükümlüler, es,ūçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı ile haftada bir kez görūşme yapma hakkına sahiptir. figili dūzenlemede görüşlerin açık ve kapalı şekilde olacağıifade edilmiş ancak görüşlere ilişkin şartların ve sürelerin ne şekilde belirleneceğine ilişkin hususların Bakanlık tarafından hazırlanan yönetmelikte yer alacağı açıklanmıştır. Ayrıca Amlan Kanun'un I16. maddesinde, ziyaret hakkını güvence altına alan düzenlemeni tutuklular yönünden de uygulanacağı hüküm altına alımmtştır.

54. Mahpuslara tanınan haftada bir kez ziyaretçileriyle görüş yapma hakkının hangi sıklıkla açtk ya da kapalı şekilde gerçekleştirileceği hususu Ziyaret Yönetmeliği'nin 5.maddesinde düzenlenmiştir. Buna góre mahpuslar ceza infaz kurumu idaresinin uygun göreceği bir hafta açtk görūş, ayın diğer haftalarında kapalı görüş yapabilecek. Öte yandan Yönetmelik'in 5.maddesinin birinci fikrasını (e) bendi kapsamındaki şartların bulunmasıdurumunda belirli suçlardan mahpus olanlar için açık görüşlerin idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilmesi de mümkündür.

55. Kanun'da açtkça tanınan mahpusların ziyaret bakkı ancak çerçevesi belirli olan ve yetkili makamlara bırakılan takdir yetkisinin kapsamını yeterince açık bir şekilde gösteren düzenlemelere dayantlarak stnırlandırilahilir. Belirtilen kanuni düzenlemeler ise mahpusların ziyaret hakkını ortadan kaldırılması ya da engellenmesi konusunda idari makamlara açık ve genel bir yetki vermemektedir.

56. Başvuruya konu edilen süreçte, COVID-19 salgınının başlamastyla birlikte ceza infaz kurumlarının toplu olarak yaşanan yerler olduğu ve bulaşıcı hastalıklar açısından risk oluşturduğu, bu hakımdan ceza infaz kurumlarında özel önlemlerin alınmasına ihtiyaçduyulduğu belirtilerek 14/3/2020 tarihinden itibaren mahpusların açık ve kapalı görüşhaklarına yōnelik kısntlamalar hayata geçirilmiştir. Genel Müdürltik tarafindan ceza infaz 

kurumlarına iletilmek Özere başsavcılıklara gönderilen yazı doğrultusunda uygulanan kısıtlamalar farklı tarihlerde yinelenen yazılarla bir süre uygulanmıştır. Başvurucunun bu tarihlerde tutulduğu Ceza Infaz Kurumunun kayıtlarına göre başvurucu, tedbirin uygulanmaya başladığ 14/3/2020 tarihinden itibaren yaklaşık ūç ay boyunca aile bireylerinden herhangi biriyle açık ya da kapalı görüş yapamamıştır. Bakanhık tarafindan tedbirlerin gözden geçirildiği belirtilerek görüşlerin hangi sıklıkla ve ne şekilde yapılabileceğine ilişkin olarak ceza infaz kurumlanına gönderilen yazılar üzerine başvurucu,Înfaz Hākimliğine şikâyet yoluyla başvurduğu 14/9/2020 tarihine dek 10/6/2020 tarihinde annesiyle, 22/7/2020 tarihinde kardeşiyle, 5/8/2020 tarihinde anne ve babasıyla, 26/8/2020tarihinde annesi ve kardeşiyle, 9/9/2020 tarihinde annesi ve babasıyla kapalı görūş yapmıştır.Bu stīreçte başvurucu açık görūş yapmamıştır.

57. Ziyaret hakkının kısıtlanmasını öngören söz konusu tedbirlerin idari bir karar doğrultusunda alndığı ve uygulandığı anlaşılmıştır. İdari ve yargısal makamlarca verilen kararlarda, 5275 sayılt Kanun'un 6. maddesinde yer alan ve mahpusların yaşam hakları ile beden ve ruħ bütünlüklerini korumak tzere her türlü koruyucu tedbirin alınmasının zorunlu olduğunu vurgulayan dūzenlemenin başvuruya konu tedbirin almması için kanuni bir dayanak oluşturduğu belirtilmişse de anılan düzenleme idarenin mahpuslarm maddi ve manevi varlıklarının korunması konusundaki yükümlülüklerini içermekte ancak bu kapsamda almacak tedbirlere ilişkin idareye smırı olmayan bir yetki tanımamaktadır. Üstelik somut olayda uygulanan tedbirin kurumun genel işleyişine ya da düzeninin sağlanmasına yönelik olmadığı, yasayla doğrudan ve açık şekilde tamınan ziyaret hakkına Önemli derecede müdahale eden tüirden bir kısıtlamayı içerdiği dikkate alındığında söz konusu düzenlemenin tedbire kanuni dayanak olarak kabul edilmesi mümkün değildir.

58. Infaz Yönetmeliği'nin 96. maddesinde yer alan ve 1593 sayıh Kanun'un 57.maddesi ile 30/5/2007 tarihli ve 26537 sayılt Resml Gazete'de yayımlanarak yürürlüiğe giten Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği'nde belirtilen hastalık veya durumlardan birinin çıkması ya da çıkma şüphesinin bulunduğu durumlarda ceza infaz kurumunca ne şekilde hareket edilmesi gerektiğini içeren düzenleme de ziyaret hakkınm kışıtlanmasına ilişkin tedbirin kanuni dayanağı olarak görālemeyecektir. Zira söz konusu düzenleme; bulaşıcı türden bir hastalığın söz konusu olduğu hâllerde durumun görevli tabip ve kurumun en üst amiri tarafindan gecikmeksizin ilgili mercilere bildirilmesi ve tedavi amacıyla ilgililerin sağlık kuruluşuna sevk edilmesi, ayrica hastaliğın yayılmasına engel olunması için kurum idaresi tarafindan gerekli önlemlerin alınması gerektiğini saptamaktadır.Söz konusu Yönetmelik'te 29/3/2020 tarihinde yapılan değişiklikle de ziyaret hakkının kısıtlanmasına ya da yasaklanmasına ilişkin özel tedbirler alınmasına yetki veren bir değişiklik yapılmamıştır. Hastalığın yayılmasının engellenmesi amacıyla kurum idaresine genel tedbirler alması konusunda verilen söz konusu yetki, ziyaret hakkının kullanılmasını bir süre boyunca tamamen durduracak şekilde aile hayatına saygı hakkına müdahale edilmesine cevaz verecek mitelikte olmadiğından etki ve süresi ağır olan somut tedbir bakımından anılan dtızenlemenin kanunilik şartını karşılayamayacağı açıktır.

59. Ttm bu açıklamalar işiğında somut olayın şartlarında kapsamı ve sūresi Öngőrülebilir olmayacak şekilde idari makamlar tarafından ziyaret hakkının kısıtlanmasına imkân veren açık bir düzenlemenin olmadığı ve ziyaret hakkına ilişkin kısıtlamaların ceza infaz kurumlarına gönderilen idari talimat yazıları doğrultusunda uyguiandığı görülmüştür.Temel hak ve hürriyetleri sınırlandırılan bir tedbir, demokratik toplum düzeninin korunmasıbakımından ne kadar gerekli ve ölçülü olursa olsun salt idari bir işleme dayanıyorsa bu tür bir müdahalenin kanunilik şartınt sağladığından söz edilemez. Başka bir deyişle tedbire karar 

veren idarenin takdir alanı içinde olmayan bir konuda idari kararla temel hak ve hürriyetler sınırlandırlamaz. Yine farklı bir anlatımla idarenin kanuni bir dayanak olmadan ilk elden temel hak ve hürriyetleri sınırlandırması düşünülemez. Aksi durum kanun koyucunun getirmediği kisıtlamalariın idari ve yargısal makamlarca oluşturulmasıa ve uygulanmasına neden olabileceği gibi kısıtlamaların muhatabı olan bireylere yönelik keyfi uygulamaların yaygınlaşmasına ve bu kişilerin kamu otoritelerine karşı güvencesiz bir konuma düşmesine yol açabilir.

60.Özetle aile hayatına saygı hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'nın ðngördūğūgüvencelere uygun kabul edilebilmesinin ilk ve temel şartı olarak kanuni dayanağıbulunmalıdır. Somut olayda ise başvurucunun aile hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin salt idari makamların kararlarına dayandığı anlaşıldığından müdahalenin kanuni temelinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmiştır.

61. Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca başvuruya komu müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı anlaştldığından söz konusu müdahale açısmdan diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilnediğinin ayrica değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
62. Açıklanan gerekçeyle Anayasa'nm 20. maddesinde güvence alttna alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

Îrfan FİDAN ve Muhterem ÎNCE bu görūşe katılmamışlardır.
c. Giderim Yönünden 
63. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

6. Incelenen başvuruda, başvurucununziyaret hakkını kısıtlayan mfdahalenin kanuni bir dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştir. Başvurucunun bireysel başvuruda bulunduğu tarihten sonra tahliye edildiği ve ziyaret hakkına ilişkin kısıtlamaların kaldırıldığı dikkate alındığıda ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır.

65. Bununla birlikte eski håle getirme kural çerçevesinde ihlalin sonuçlarının būtūnüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvurucuya manevi zararları karşıltğında net 10.000TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. Öte yandan başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmadığından ve maddi zarara ilişkin olarak bilgi ya da belge sunulmadığmdan maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLIĞIYLE,

C. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın İHLAL EDfLDtGINE Irfan FtDAN ve Muhterem INCEnin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
D.Başvuruçuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapıimasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Antalya I. Înfaz Hâkimliği (E.2020/2203,K.2020/2473) ve Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesi (2020/1413 D.Îş) ile Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESİNE 20/7/2023 tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2020/38826Karar Tarihi : 20/7/2023
KARŞIOY GEREKÇESt 
I.Başvurucu; Yeni Koronavirūs (CÖVID-19) salgınına yōnelik tedbirler kapsamında ceza infaz kurumundaki görüşlerin kısıtlanması nedeniyle aile hayatına saygıhakkının ihlal edildiğini ileri sürmüiştür.

2. COViD-19 nedeniyle 11/3/2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü (WHO)tarafindan pandemi ilan edjlmiş ve ayn tarihlerde ülkemizde YeniKoronavirüsla hasta vakast tespit edilmiştir. Bu salgın nedeniyle acil ve derhal uygulanacak õnlemler alındiğı tüm kamuoyu tarafindan bilinmektedir. Nitekim bu kapsamda Yeni Koronavirüs'ün takibi ve alınabilecek tedbirlerin tespiti ve değerlendirilmesi için 10/1/2020 tarihinde Sağlk Bakanlığıtarafından danışma kurulu olarak "Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu"oluşturulmuştur.

3. Koronavirüs Bilim Kurulu, ulusal ve uluslararası kaynaklardan elde ettiği güncel bilimsel veriler doğrultusunda COVID-I9 hastalığının yayilmımı durdurmak için,maske takılmasi, belli stre boyunca sokağa çıkmanın kısıtlanması, yurtdışı uçuşların yasaklanmasi, ülke kara sınırlarının belirli ülkelere kapatılması, vatandaşların yurt dışıseyahatlerinin ertelenmesi, yurt dişından gelen vatandaşların I4 güniük karantinaya altnması,eğitime ara verilmesi, konaklama tesisleri, restoranlar, yurtlar ve huzurevlerinde tedbirlerin çeşitiendirilmesi, açık ve kapalı cezaevlerinde açık görūşlerin ertelenmesi gibi tavsiye kararları almıştır.

4. Yine Sağhık Bakanlığı Bilim Kurulunun tavsiye kararları doğrultusunda Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 14/3/2020 tarihli yazısı uyarınca, ceza infaz kurumlarında kapalı ve açık ziyaretierin ikinci bir talimata kadar ertelenmesine karar verildiği, anılan tedbirin düzenli aralıklarla gözden geçirilip Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulunun tavsiye kararları doğrultusunda uzatılmasına karar verildiği, kademeli normalleşme adımlarının başlaması ile birlikte yine Bilim Kurulunun tavsiye kararları doğrultusunda yeniden düzenleme yapılarak 2ozo yılının Haziran ayī itibartyla kademeli olarak hükümlü ve tutuklulara ziyaret hakkının sağlandığı anlaşılmaktadır.

5. 5275 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (b) bendine göre "Hükümlülerin,Anayasada yer alan diğer haklari, infazın temel amaçları saklı kalmak üzere, bu Kanunda öngörülen kurallar uyarınca kasitlanabilir." Yine aynı maddenin (t) bendine göre; “Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur." 5275 sayılı Kanun'un 114.maddesine göre de;“Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustakd genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçt kabul edebilirler."
6. 29/3/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Ínfaz Kurumlanm Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Yönetmelik'in "Bulaşıcı Hastalıklardan Korunma" başlıklı 96. maddesinin ilgili (1) ve (3)numaralı fikraları şöyledir.

"(1) Kurumda, 24/4/1930 tarihli ve 1593 saynlı Umumî Hifzıssıhha Kanumumun 57 nci maddesinde ve 30/5/2007 tarihli ve 26537 sayılt Resmî Gazete'de yayımlanan Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yōnetmeliğinde yer alan hastalık veya durumlardan birisinin çıkması veya çıkma şüphesinin ya da bu türden bir 

hastalık sebebiyle õlümün meydana geldiği hållerde durum cezaevi tabibince kurumun en üst amirine bildirilir. Bu bildirimin alınması üzerine kurum en üst amiri durumu gecikmeksizin ilgili mercilere hildirir. .….

(3) Tedaviyi sağlayacak nitelikte özel bölümü bulunmayan kurumlardaki hükümlüler, derhal tedavisinin yapılabileceği sağlık kuruluşuna sevk edilir. Kurum idaresi tarafindan, hastalığın yayılmasına engel olmak için gerekli õnlemler alınır."
7. COVłD-19 salgınının tüm dünyada etkili olduğu, ülkelerin olağanüstü durum nedeniyle kamu sağlığını korumak ve salgını önlemek amacıyla acil önlemler aldığıbifinmektedir, Bazı ülkelerde olağanüstü hâl ilan edilmiş, bazı ülkelerde ise sokağa çıkma yasakları getirilmiş, alşveriş merkezleri gibi toplu halde bulunulabilecek yerlere girişlerle ilgili kısıtlamalar hayata geçirilmiştir. Nitekim Dürya Sağlık Örgtitü tarafından da uluslararası Önlemlerin alınmast konusunda bilgilendirme ve çağrılar yapılmıştır.
8. Somut olayda, başvurucu 11/3/2020 tarihiden sonraki streçte açık ve kapalıgörüş hakkına yönelik getirilen kısıtlamaları aile hayatına saygı hakkını ihlal ettiğini iddia etmiştir.

.Öncelikle Devletin, ceza infaz kurumunda olsun veya olmasın herkesin sağlığınt korumak ve bunun için gcrekli önlemleri almak şeklinde yükümlülüğünün bulunduğu not edilmelidir. Somut olayda 5275 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (b) ve (f) bendinde, hüktmlüve trtukluların korunması için her türlü tedbirin alınabileceği htüküm altına almmıştır. Anılan Kanun'a gõre çıkartlan Ceza Înfaz Kurumlanın Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Yönetmelik'in 96. maddesine göre de Ceza Infaz Kurumlarının salgm hastalığın yayıimasını engellemek için gerekli tüm ōnlemleri alabileceği hūkme bağlanmıştır.Nitekim anılan bükümler doğrultusunda, Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiye kararları da dikkate alınarak, ceza infaz kurumlarıdaki hūkümlü ve tutukluların sağlıklarının korunması, salgını engellenmesi için ziyaret yasağı getirildiği görülmektedir.Bu dðnemde sokağa çıkma yasağı getirildiği için ziyaretçilerin ceza infaz kurumuna gelmelerini de mümkün olmadığı hatırda tutulmalıdır.

10. Sonuç olarak anılan düzenlemeler dikkate alındığında, iddia olunan müdahalenin kanuni dayanağını oluşturan mevzuatın ulaşılabilir, yeterince açık, belirli ve öngörülebilir olduğu, açık ve kapalı görüş hakkına ilişkin kısıtlamanın kanuni dayanağının bulunduğu sonucuna varılmiştır.

11. Öte yandan, kısitlamanın ceza infaz kurumundaki hükümlü ve tutukluların sağlıklarının korunması, salgının engellenmesi için kısa süreli uygulandığı dikkatten kaçmamalıdır. Yeni Koronavirūs salgmmın tüm dünyada etkili olduğu, yaklaşık 18 milyon kişinin hayatımı kaybettiği unutulmamalıdır. Ceza infaz kurumundaki ziyaretçi kısıtlamasınm süreli olduğu, bu sūre içinde telefonla görūş imkanını da devam ettiği, yalnızca yüz yüze görüş imkanının sınırlandırıldığı dikkate alındığında, anılan Önlemlerin meşru bir amacının bulunduğu, bu haliyle õlçülü bir müdahale olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
12. Açıklanan nedenlerle somut olay yönünden, aile hayatına saygı hakkınm ihlal edilmediği kanaatine vardığımızdan, çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmryoruz.
Üye Îrfan FIDAN 
Oye Muhterem ÎNÇE