Anayasa Mahkemesinin 2/11/2022 Tarihli ve 2018/36650 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-01-05

5 Ocak 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32064
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÔLÜM KARAR 
OSMAN AKSOY BAŞVURUSU 
Başvuru Numarasi : 2018/36650Karar Tarihi : 2/11/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Öyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Basri BAGCI Kenan YAŞAR Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Osman AKSOY Vekili : Av. Şafak GÜLEÇ
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvura, tibbi ihmal sonucu zarara uğramlması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlıgını koruma hakknın ihlal edildigi iddiasina ilişkindir.

2.Başvurucu 12/7/2012 tarihinde bel agnsa șikäyetiyle Karabūk Devlet Hastanesine başvurmuştur. Agri kesici ve kas gevşetici igne yapılan başvurucu o günden sonra topallamaya başlaması nedeniyle Karabūk Cumhuriyet Başsaverhiğına başvurmuş ve iğneyi yapan personelden şikäyetçi olmuştur. Adli Tīp Kurumu (ATK) Başkanlığı 2. İhtisas Kurulunun Karabük Cumhuriyet Başsaveılıgı tarafindan hazırlık evrakı kapsamında alınan 27/6/2014 tarihli raporu; Zonguldak Karaelmas Oniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 9/8/2009 taribli ve 19/1/2012 tarihli epikrizi, Karabük Devlet Hastanesinin 12/7/2012 tarihli epikrizi ve poliklinik defteri incelenerek hazirlanmuştır. Başvurucu,zararının tazmini için 12/6/2015 tarihinde Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna (ldare)başvurmuş ancak bir cevap alamamuştir.

3. Başvurucu, Ankara 13. Idare Mahkemesi nezdinde 8/10/2015 tarihinde tam yargı davası açmıştır. Mahkeme 14/10/2015 tarihli karanıyla davanın yetki yönünden reddine ve dava dosyasinın Kastamonu Idare Mahkemesine (Mahkere) gönderilmesine karar vermiştir. Mahkeme 5/3/2016 tarihli kararryla davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.Karar gerekçesinde, konu ile ilgilli başlatılan adli soruşturmada hazzırlatılan ATK raporuna atif yapılmıştır.

4. Kararda; sőz konusu ATK raporunda başvurucuya yapılan ağnı kesici ve kas gevşetici enjeksiyon içindeki ilaçların doku içi yayılımi ile sinir hasanna neden 

olabileceginin, bunlann teknigine uygun yapılsa bile öngörülemeyccek ve önlenemeyecek arazlara neden olabileceginin tibben bilindiginin, bu durumun her türlü ubbi özene rağmen oluşabilecek herhangi bir kusur ve ihmalden kaynaklanmayan komplikasyon olarak nitelendirildiginin, enjeksiyonun yapılış tekniği ve uygulanan bölgenin uyumsuzluğuna dair tibbi bir delil tanımlanmadgımın, yapılan tıbbi işlemle ilgili olarak sağliık personeline atfi kabil bir kusur bulunmadığının belirtildiği vurgulanmiştır.

5. Kararda aynca ATK raporunda idarenin başvurucuya enjeksiyon yapan sağlik personelinin kayrtlardan tespit edilemediginin belirtildigi, hastanenin kayut tutma yükümlūlogūnü yerine getirmemesi nedeniyle gerekli araştirma ve inceleme yapamamak suretiyle maddi gerpeği açıklıga kavuşturmadigi ifade edilerek başvuracunun maddi gerçeğe hiçbir zaman ulaşamayacak olmasından duyduğu elem ve üzüntünün karşalığı olarak 10.000TL manevi tazminata karar verilmiştir.

6. Başvurucu tarafindan temyiz edilen karar, Danıştay Onbeşinci Dairesinin 30/5/2017 tarihli karanıyla vekälet Öcreti yönünden bozulmuş; diğer kisamlar yönünden onanmiş ve karar düzeltme istemi de Dairenin 18/9/2018 tarihli karanıyla reddedilmiştir.
7. Başvurucu, nihai hükmü 7/11/2018 tarihinde teblig aldıktan veya Öğrendikien sonra 6/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

8. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bólüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
9.Başvuracu; kendisine ait olmayan raporlara dayanılarak ATK raporu alindiğına,ATK raporu teblig edilmediginden bu rapora itiraz edemediğini, Mahkemenin itirazlarınt değerlendirmeden hüküm kurduğunu, uygulanan ağrı kesici ve kas gevşetici iğne nedeniyle topallamaya başladığına ve idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğunu belirterek kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihłal edildigini ileri sürmūştür.
10. Bakanlık görüşünde; somut olayın ve yargılamanın bir özeti yapıldıktan sonra ihlal iddiasına dayanak olan hususların ATK tarafindan tanzim olunan rapor ile mahkeme karannda etraflica incelendiği ve idareye atfi kabil herhangi bir kusur izafe edilmediği,enjeksiyonun ieknigine uygun yapılması durumunda da önceden öngörülemeyecek ve önlenemeyecek arazların ortaya çıkabileceği, bunun ber türlü ubbi özene rağmen oluşabilecek, berhangi bir kusur ve ihmalden kaynaklanmayan komplikasyon olarak nitelendirildiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
11. Başvuru, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakk: kapsamında incelenmiştir.

12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirocek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varligınıkoruma hakkmın ihlal edildigine ilişkin iddianin kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


13. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında hukuki soramluluğu ortaya koymak adina adli ve idari yargıda açilacak tazminat davalannin makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şartini yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ilişkin yürütiükleri yargılamalarda Anayasa'nın 17.maddesinin gerektirdigi seviyede derinllik ve Özenle bir inceleme yapap yapmadhklarının ya da ne ölçüde yaptiklarınin da Anayasa Mahkemesi tarafindan değerlendirilmesi gerekmektedir.Zira derece mahkemeleri tarafindan bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürtokteki yargısisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip oldugu Onemli rolün zarar görmesine engel olacaktır (Yasin Çrldħr, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, §57; Teyfk Gayretli, B. No; 2014/18266, 25/1/2018, § 32).

14. Diger taraftan belirtmek gerekir ki olayların oluşumuna ilişkin delillerin degerlendirilmesi öncelikle idari ve yargisal makamlanın odevidir. Ayni sekilde başvuru dosyasında bulunan tbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirkişilerin vardiğı sonuçlanın dogrulugu bakkında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir (Mehwmer Çolakoglu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018). Ancak kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında yerine getirmek zorunda oldugu usul yükümlülüklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediginin nesnel bir şekilde degerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar baglamanda derece mahkemelerinin kendilerine tanenmış takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu bağlamda müdahaleyi haklı göstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadigı incelenmelidir (Murat Atlgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015, § 44).

15. Somut olayda derece mahkemesince hizmet kusurunun tespitine yönelik olarak ATK'ya aynca bir bilirkişi incelemesi yaptırılmadıgi, kararda Karabūk Cumhuriyet Başsaveılığı tarafindan hazırlik evrakı kapsamında alınan ATK 2. thtisas Kurulu raporuna atīf yapıldıgı anlaşılmıştır. Bu raporda Kurul, enjekte edilen kas gevşetici ve ağnı kesici ilaçların doku içi yayılımı ile sinir hasarına neden olabilecegi, enjeksiyonların teknigine uygun yapilması duramunda da öngörülemeyecek ve önlenemeyecek arazların ortaya çıkabileceğinin tıbben bilindiği, bunun yapelan işlemin bir komplīkasyonu olduğu, sağlık personeline atfi kabil tibbi kusur tespit edilmedigi yönünde görüs bildirmiştir. Mahkeme;hazırliık soruşturması aşamasında ATK'dan alınan raporu dikkate almak suretiyie maddi tazminat talebinin reddine, 10.00o TL manevi tazminat talebinin kabulüne ilişkin hüküm kurmuştur.

16. figili mevzuatta bedensel būtünlögün zedelenmesi durumunda maddi tazminata hükmedilebilecegi düzenlenmiştir. Maddi tazminat, idari eylem ve işlem nedeniyle kişilerin uğradıgı maddi zararlarının tazminini saglarken manevi tazminat, aynı işlem veya eylemden dolayı kişinin çektigi izdırabın yaratigı manevi yıpranmanın tazmini amacına hizmet etmektedir. Kişinin idarenin işlem, eylem ve ihmalinden kaynaklanan bem maddi hem de manevi zararlannun tazmininin mevzuatta dūzenlenmesi ve bunun uygulanmasının anayasal güvencelerin gözetilerek gerçekleştirilmesi, devletin kişilerin maddi ve manevi varlığın: etkili biçimde koruma şeklindeki pozitif yükümlülegünün bir gereğidir (Fatma Krhç ve fbrahim Haldez, B. No: 2017/37387, 21/4/2021, § 39; Faruk Korulu, B. No: 2017/18143, 8/9/2021. §41).

17. Maddi tazminata bükmetmek ve tazminatın nasil hesaplanacağı hukuk kurallannın yorumlanmasına ilişkin bir mesele olarak derece mahkemelerinin takdirindedir.Bariz takdir hatası veya keyfilik içermedikçe Anayasa Mahkemesinin derece mahkemesinin bu takdirine müdahale etmesi mümkün degildir. Bununla birlikte somut olayda Mahkemenin 

hazırlık soruşturması aşamasında aldındığı ve karar gerekçesini dayandırdıgı ATK raporun tibbi belgeler kismında Zonguldak Karaelmas Oniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 9/8/2009 ve 19/1/2012 tarihli epikrizinde "alkol yoksumluğu sendromu".“düşme", "çekilen akciğer filminde kırrğa rastlanmadīğı" gibi somut davayla ilgisi olmayan hususlardan bahsedildiği görülmektedir. Bu bağlamda raporun güvenilirligi hakkında ortaya çıkan şüphenin giderilmesi için yeni bir rapor alınması gerekirken Mahkeme tarafindan kararda, tazminata dayanak olayın 12/7/2012 tarihinde gerçekleştiği ve ATK raporunun bahsi geçen epikriz raporundaki bulgular esas ahnarak düzenlenmedigi anlaşıldiğından davacmın iddiasına itibar edilmedigi ifade edilmiştir. Aynca ATK raporunda sōz konusu enjeksiyonu kimin yaptığının kayulardan tespit edilemedigi belirtilmiştir. Bu bağlamda kayıt tutma yükümlülugünü yerine getirmeyen hastanenin tutmakla yükümiü olduğu belgenin yoklugunun sonuçlarının başvurucuya yüklenemeyecegi açıktır.

18. Diger yandan yeni bir raporun alınması başvurucunun söz konusu itirazlarıni gidermck dişinda hålihazırda bacağında kalieı bir hasar olup olmadığının tespiti bakımından da õnemlidir. Nitekim başvurucunun bacağında kalicı bir sakatlik meydana gelmesi maddi birtakim zararların tazminini gerektirebilecektir. Bu durumda somut olayda başvurucunun maddi nitelikte birtakım zarariarı olabilecegi dikkate alındıgında bu yönde incelere ve araştirma yapılmadan sadece manevi tazminat talebinin kabul edilmesi kişinin maddi ve manevi varligını koruma hakkı bağlamında yeterli bir giderim olarak kabul edilemez.Dolayısıyla başvurucunun maddizararlarının tazmin edilmesi yönūndeki iddialanının anayasal güvenceleri gözeten özenli bir yargilama ile karşılandıgı söylenemez. Bu nedenle somut olayın koşullanında kişinin maddi ve manevi varligıni koruma ve geliştirme hakkıbakumundan devletin pozitif yükümlologünün gereginin yerine getirildiginin kabul edilemeyecegi sonucuna ulaşılmuştir.

19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nan 17. maddesinin birinci fikrasında güvence altina alinan kişinin, maddi ve manevi varligıni koruma hakkinin ihlal edildigine karar verilmesi gerekir.

III. GÍDERIM 
20. Başvuracu, ihllalin tespiti ile tazminat talebinde bulunmuştur.
21. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlannın ortadan kaldinlması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildigi yargı mercilerince yapelmasa gereken is, yeniden yargilarna işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlat sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal karanında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılarna Usulleri Hakkında Kanun'un S0. maddesinin (2) numarahı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya Özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmer Dogan [GK]. B. No: 2014/8875,7/6/2018, 5§ 5460; Aligül Alkaya ve digerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019. §§ 53-60.66; Kadri Enis Berberoğlw (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
22. Ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağ anlaşıldıgından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektigi sonucuna ulaşilmiştir.


IV. κ
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildigine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBILIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa"nın 17. maddesinde güivence altina alinan kişinin maddi ve manevi varlığımı koruma hakkının İHLAL EDİLDiĞİNE,
C. Kararın bir Ömeğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Kastamonu İdare Mahkemesine (E.2015/1209, K.2016/545) GOÑDERİLMÉSİNE,
D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDINE,
E. 294,70 TL harç ve 9.900 TL. vekålet ücretinden oluşan toplam 10,194,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ODENMESINE,
F. Kararın bir ömeğinin bilgi için Danıştay Onbeşinci Dairesine (E.2018/1998,K.2018/6245) ve Adalet Bakanliğina GÖNDERİLMESINE 2/11/2022 tarihinde,OYBtRLIGİYLE karar verildi.