Hava Seyrüsefer Alanında Verilen Meteorolojik Hizmetler Hakkında Yönetmelik (SHY-MET)
YÖNETMELİKLER | 2024-05-11

11 Mayıs 2024 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32543
YÖNETMELİK
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından:
HAVA SEYRÜSEFER ALANINDA VERİLEN METEOROLOJİK
HİZMETLER HAKKINDA YÖNETMELİK
(SHY-MET)
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türk Hava Sahası
içerisinde verilen sivil havacılık meteorolojisi hizmetlerine ilişkin usul
ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; havalimanı/havaalanı
işletmecilerini, havacılık işletmelerini, kokpit
ekibini, hava trafik hizmet birimlerini, arama kurtarma unsurlarını, hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcılarını, Meteoroloji Otoritesi ve Hizmet
Sağlayıcısını, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü ve uluslararası hava
seyrüsefer hizmetlerinin yürütülmesi veya geliştirilmesi ile ilgili olan
kurum, kuruluş ve tüzel kişilikleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 14/10/1983
tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 27 nci, 41 inci, 43 üncü ve 46 ncı
maddelerine, 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da
7 Aralık 1944 tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil
Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların
Eklerinin Onanması Hakkında Kanun ile yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin Ek-3’üne ve 4 sayılı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 262 nci,
437 nci, 441 inci ve 796 ncı
maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AIRMET: Mevcut tahminlerde yer almayan ancak
alçak seviye uçuşlarının emniyeti için önem arz eden ve ilgili FIR sahasının bütününde veya belirlenmiş alt sahalarında
uçuş rotası boyunca oluşan veya oluşması beklenen meteorolojik olaylar ile
ilgili yer ve zaman belirtecek şekilde meteoroloji saha gözetim ofisleri
tarafından hazırlanıp yayımlanan mesajı,
b) AIS: Havacılık bilgi hizmetlerini,
c) Alçak seviye uçuşları: 15.000 feet seviyesinin altındaki uçuşları,
ç) Arama kurtarma unsuru: Bir arama kurtarma faaliyeti
gerçekleştirmek üzere görevlendirilmiş ilgili kamu kurum ve kuruluşları,
özel sektör kuruluşları ile yetkilendirilmiş sivil toplum kuruluşlarına
ait, eğitimli personel ve uygun malzemeyle donatılmış deniz, hava veya kara
aracını,
d) ATS: Hava trafik hizmetlerini,
e) AWOS: Meteorolojik parametrelerdeki değişimlere
duyarlı ve bu değişimlerin miktarını ölçen sensörlerden
oluşan otomatik meteoroloji gözlem istasyonunu,
f) Bölgesel Hava Seyrüsefer Anlaşması: Genellikle
bir bölgesel hava seyrüsefer toplantısının önerisi üzerine ICAO Konseyi
tarafından onaylanan anlaşmayı,
g) Ek-3: Şikago
Sözleşmesinin uluslararası hava seyrüseferi için meteorolojik hizmetler
hakkındaki 3 numaralı ekini,
ğ) FIR: Uçuş bilgi
bölgesini,
h) GAMET: Alçak seviye uçuşlarını desteklemek
amacıyla ilgili hizmet sağlayıcı tarafından uçuş bölgesi ve/veya alt
bölgeleri için hazırlanan kısaltılmış ve anlaşılır bir dilde yayımlanan
havacılık meteorolojisi saha tahmin mesajını,
ı) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğünü,
i) Hava aracı: Havalanabilen ve havada seyredebilme
kabiliyetine sahip her türlü aracı,
j) Hava aracı gözlemi: Uçuş halindeki bir hava
aracındaki sensörlerden (AIREP) veya pilot
gözlemlerinden (Special AIREP) elde edilen
meteorolojik parametreleri,
k) Havalimanı/havaalanı işletmecisi: Devlet Hava
Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve özel havalimanı/havaalanı
işletmeciliği yapan kuruluşları,
l) Havacılık işletmesi: Genel Müdürlükten ticari
veya genel havacılık işletme ruhsatı almış gerçek veya tüzel kişiyi,
m) Havaalanı klimatolojik özeti: İstatistiksel
verilere dayalı olarak bir havaalanındaki belirli meteorolojik parametrelerin
özetini,
n) Havaalanı klimatolojik tablosu: Bir havaalanında
bir veya daha fazla meteorolojik parametrenin gözlemlenen oluşumuna ilişkin
istatistiksel verileri sağlayan tabloyu,
o) Hava seyrüsefer hizmetleri: Hava trafik
hizmetlerini; haberleşme, seyrüsefer ve gözetimi hizmetlerini; hava
seyrüsefer için meteorolojik hizmetleri ve havacılık bilgi hizmetlerini,
ö) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı: Hava
seyrüsefer hizmetlerini sağlamaktan sorumlu kurum, kuruluş ve işletmeleri,
p) Hava trafik hizmet birimi: Saha kontrol merkezi,
yaklaşma kontrol ünitesi, meydan kontrol kulesi, uçuş bilgi merkezi veya
hava trafik hizmetleri raporlama ünitesi gibi birimleri,
r) Havacılık meteorolojisi kitabı: Meteoroloji
Otoritesi tarafından Ek-3 başta olmak üzere ICAO ve WMO’nun
havacılık meteorolojisi ile ilgili dokümanları temel alınarak hazırlanan ve
hizmet sağlayıcının vereceği hizmetin şeklini, çerçevesini ve esaslarını
belirleyen dokümanı,
s) Hizmet sağlayıcı: Meteoroloji Otoritesi
tarafından belirlenen sivil havacılık meteorolojisi hizmetlerini yürütmekle
sorumlu kurum ya da birimleri,
ş) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,
t) Kokpit ekibi: Hava aracının sevk ve idaresi ile
kullanımından sorumlu ve Genel Müdürlük tarafından lisanslandırılmış
gerekli olan asgari sayıdaki pilot/pilotlar ile varsa uçuş mühendislerini,
u) MET: Havacılık meteorolojisi hizmetlerini,
ü) Meteoroloji saha gözetim ofisi: FIR sahasına meteorolojik hizmet vermek üzere tayin
edilen meteoroloji ofislerini,
v) Meteorolojik bilgi: Mevcut veya beklenen
meteorolojik şartlarla ilgili olarak yapılan rapor, analiz, tahmin gibi her
türlü bilgi ve belgeyi,
y) Meteorolojik hizmet: Sivil havacılığa yönelik
meteorolojik gözlem, tahmin, meteorolojik uyarı ve Ek-3’te belirtilen diğer
hizmetleri,
z) Meteoroloji Otoritesi: Meteoroloji Genel
Müdürlüğünü,
aa) Rasat: Meteorolojik olay ve parametrelerin günün
belirli zamanlarında ölçülmesi ve değerlendirilmesini,
bb) SIGMET: Meteoroloji saha gözetim ofisleri
tarafından yayımlanan, uçuş operasyonlarının emniyetini etkileyebilecek ve
ilgili FIR sahasındaki hava olaylarının meydana
gelmesi veya meydana gelmesinin tahmin edilmesiyle ilgili bilgileri içeren
mesajı,
cc) Sinoptik istasyon: Halihazırdaki hava durumunun betimlenmesi veya
resmedilmesi ile ilgilenen ve mevcut hava koşullarının gelecekte nasıl
olacağını tahmin etmek amacıyla meteorolojik rasatların yapıldığı meteoroloji
istasyonunu,
çç) Tahmin: Tecrübe, bilimsel ve teknolojik yöntemler
kullanarak belirli bir yer veya hava sahası için belirli bir periyot süresince beklenen atmosferik şartların
bildirilmesini,
dd) WMO: Dünya Meteoroloji Teşkilatını,
ifade eder.
(2) Birinci fıkrada yer almayan tanımlar ve
kısaltmalar için, Ülkemizin üyesi bulunduğu uluslararası sivil havacılık
kuruluşları tarafından yayımlanan dokümanlarda yer alan tanımlar ve
kısaltmalar geçerlidir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Sorumluluk
ve koordinasyon
MADDE 5- (1) Hizmet sağlayıcı tarafından yürütülen
meteorolojik hizmetler, Meteoroloji Otoritesinin sorumluluğundadır.
(2) Meteoroloji Otoritesi tarafından, Ek-3
hükümleri, Bölgesel Hava Seyrüsefer Anlaşmalarına ve ulusal gerekliliklere
uygun olarak meteorolojik hizmeti sağlamak üzere havacılık meteorolojisi
kitabı hazırlanır, değişiklik olduğunda güncellenir ve güncel hali hizmet
sağlayıcıya iletilir.
(3) Hava seyrüseferinin ihtiyaçlarını karşılamak
üzere hizmet sağlayıcı ve ilgili kurum, kuruluş ve tüzel kişiler arasındaki
koordinasyon Meteoroloji Otoritesi tarafından sağlanır.
(4) Meteoroloji Otoritesi ile hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı arasındaki meteorolojik hizmetin sağlanmasına yönelik usul
ve esaslar protokol ile belirlenir.
Kalite
yönetimi
MADDE 6- (1) Meteoroloji Otoritesi ve hizmet sağlayıcı,
Meteorolojik Hizmetleri Kalite Yönetim Sistemi (ISO 9001) kapsamında
sağlar.
(2) Meteoroloji Otoritesi ve hizmet sağlayıcı,
sivil havacılık meteorolojisi alanında görev alan personelin çalışma
esasları ve eğitim hususlarıyla ilgili şartları, prosedür,
süreç ve kaynakları içeren dokümanları oluşturur ve ilgili kayıtları
muhafaza eder.
Havacılık
işletmelerinden alınan bildirimler
MADDE 7- (1) Sivil havacılığa yönelik meteorolojik hizmete
veya mevcut meteorolojik hizmette değişikliklere ihtiyacı olan bir
havacılık işletmesi, hizmet sağlayıcıya talepte bulunur. Meteoroloji
Otoritesinin uygun görüşü ve hizmet sağlayıcı ile havacılık işletmesi arasında
mutabık kalındığı şekliyle ihtiyacın karşılanmasına karar verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uygulama Esasları
Hava
aracı gözlemleri ve raporları
MADDE 8- (1) Türk tesciline kayıtlı olan, ulusal ve
uluslararası hava sahasında faaliyette bulunan hava araçları tarafından
meteorolojik gözlemlerin yapılmasını, kaydedilmesini ve rapor edilmesini
sağlamaya yönelik usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
Meteorolojik
gözlem, tahmin, uyarı ve diğer bilgiler
MADDE 9- (1) Havaalanı gözlem ve tahminleri, alçak seviye
uçuşları için bölgesel tahminler, SIGMET, AIRMET ve GAMET mesajları, meydan
uyarıları, havaalanı klimatolojik özet ve tabloları gibi ürünlerin
hazırlanması, düzeltilmesi ve kullanıcılara sağlanması ile ilgili tüm
hususlar Meteoroloji Otoritesi ve hizmet sağlayıcısının sorumluluğundadır.
Havacılık
işletmeleri ve kokpit ekibi için verilecek
meteorolojik hizmet
MADDE 10- (1) Hizmet sağlayıcı;
a) Havacılık işletmeleri tarafından uçuş öncesi
planlamada kullanılmak üzere,
b) Havacılık işletmeleri tarafından uçuş esnasında
yeniden uçuş planlaması yapılması amacıyla operasyon kontrol merkezlerinde
kullanılmak üzere,
c) Kokpit ekibi tarafından kalkış öncesi
kullanılmak üzere,
ç) Kokpit ekibi tarafından uçuş esnasında
kullanılmak üzere,
9 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen
meteorolojik bilgileri, Meteoroloji Otoritesinin geçerli ücret tarifesine
göre sağlar.
Hava
trafik hizmet birimlerine verilen meteorolojik hizmetler
MADDE 11- (1) Meteoroloji Otoritesi tarafından hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcıya ait hava trafik hizmet birimleri için
karşılıklı mutabakatla hizmet sağlayıcı görevlendirilir.
(2) Hizmet sağlayıcı, hava trafik hizmet
birimlerine gerekli meteorolojik bilgileri sağlar, gerekli hallerde meteorolojik
bilgi güncellemesi yapar ve düzenler.
(3) Hizmet sağlayıcı, meteorolojik bilgilerin
sağlanması amacıyla meydan kontrol kulesi, yaklaşma kontrol ofisi, saha
kontrol merkezi ve uçuş bilgi merkezi ile iletişim halinde olur.
(4) Lokal koşullar nedeniyle ihtiyaç duyulacak
meteorolojik hizmetlerin iki veya daha fazla hizmet sağlayıcı arasında
paylaşılmasının uygun görülmesi halinde, sorumluluk paylaşımının usulleri
Meteoroloji Otoritesi tarafından belirlenir.
(5) Bir hava aracının acil durumu ile bağlantılı
olan ve hava trafik hizmet birimi tarafından talep edilen meteorolojik
bilgiler hizmet sağlayıcı tarafından öncelikli olarak sağlanır.
Arama
kurtarma unsurlarına verilen meteorolojik hizmetler
MADDE 12-
(1) Hizmet sağlayıcı, arama ve
kurtarma operasyonu sırasında arama kurtarma unsurları ile irtibat halinde
meteorolojik bilgi desteğini sağlar.
Havacılık
bilgi hizmetleri birimlerine verilen meteorolojik hizmetler
MADDE 13- (1) Hizmet sağlayıcı, ilgili AIS birimlerine
güncel meteorolojik bilgileri sağlar.
Haberleşme
gereklilikleri
MADDE 14- (1) Hizmet sağlayıcının AWOS’tan
alınan meteorolojik bilgileri, sorumlu olduğu havaalanındaki hava trafik
hizmet birimlerine iletilebilmesini sağlamak için gerekli altyapı imkânları
hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı ve Meteoroloji Otoritesi arasında yapılacak
protokol ile belirlenir.
(2) Hizmet sağlayıcı ile ATS ve AIS üniteleri
arasındaki haberleşme gerekliliklerinin ve ihtiyaçlarının karşılanması için
gerekli iletişim alt yapısı, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından
ücretsiz olarak sağlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uluslararası Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesinde
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Yetki,
sorumluluk ve koordinasyon
MADDE 15- (1) Meteoroloji
Otoritesi, ICAO tarafından belirlenen standartlara uyumun temini için sivil
havacılık meteorolojisi ile ilgili konularda başta Ek-3 ve ICAO tarafından
yayımlanan diğer dokümanlarda belirtilen standartlar ve önerilen
uygulamalar ile diğer kılavuz bilgiler çerçevesinde ulusal teknik
düzenlemelerin hazırlanması ve uygulamaya konulması çalışmalarını Genel
Müdürlük ile koordineli olarak yürütür.
(2) ICAO tarafından güncellenen Ek-3 ve ilgili
dokümanlar, Genel Müdürlük tarafından Meteoroloji Otoritesine iletilir.
Meteoroloji Otoritesi, ilgili değişiklik ve güncellemeleri düzenler ve
hizmet sağlayıcıya bildirir.
(3) Ek-3 hükümlerinin tam olarak uygulanmaması veya
uygulanamaması halinde oluşan farklılıklar, Meteoroloji Otoritesi
tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.
Genel
Müdürlüğün görevleri
MADDE 16- (1) Genel Müdürlük, sivil havacılık meteorolojisi
alanında yürütülecek çalışmalarda aşağıdaki görevleri yürütür:
a) Sivil havacılık meteorolojisi alanında ICAO ile
koordinasyonu sağlamak.
b) ICAO tarafından Ek-3’te yapılacak olan
değişiklikleri Meteoroloji Otoritesine bildirmek.
c) Meteoroloji Otoritesi tarafından bildirilen,
Ek-3’ün son şekli ile ulusal teknik düzenlemeler arasındaki farklılıkları ICAO’ya bildirmek.
ç) Hizmet sağlayıcı tarafından sağlanan hizmetleri,
ulusal ve uluslararası mevzuat kapsamında denetlemek.
d) Yapılacak denetimlerde, tespit edilen hususları
ve bulguları, süresi içerisinde giderilmek üzere Meteoroloji Otoritesine
bildirmek.
e) ICAO tarafından Küresel Emniyet Gözetim Denetim
Programı kapsamında ve sivil havacılık meteorolojisi hizmetleri ile ilgili
konularda yapılan denetimler ve bu denetimlerde tespit edilen bulguların
kapatılmasına yönelik düzeltici ve önleyici eylem planlarının hazırlanması
sırasında koordinasyonu sağlamak.
Meteoroloji
Otoritesinin görevleri
MADDE 17- (1) Meteoroloji Otoritesi, sivil havacılık
meteorolojisi alanında yürütülecek çalışmalarda aşağıdaki görevleri
yürütür:
a) Hava seyrüseferinin ihtiyaçlarını karşılamak
üzere gerekli olan meteorolojik hizmetin sağlanması amacıyla,
havaalanı/havalimanı işletmecisi ile koordineli olarak, sivil havaalanında
hizmet sağlayıcı tesis edilmesini sağlamak.
b) ICAO tarafından Ek-3’te yapılacak güncellemelere
göre ulusal teknik düzenlemeleri yapmak ve ilgili düzenlemeleri hizmet
sağlayıcıya bildirmek.
c) Ek-3’ün son versiyonu
ile ulusal teknik düzenlemeler arasındaki farklılıkları Genel Müdürlüğe
bildirmek.
ç) Sivil havacılık meteorolojisi hizmetlerinde
görev alan personelin nitelik, yetkinlik ve yeterlilikleri ile ilgili
hususları ICAO ve WMO’nun ilgili gerekliliklerini
kapsayacak ve/veya ulusal gereklilikleri gözetecek şekilde belirlemek.
d) ICAO’nun öngördüğü
esaslar ve WMO’nun ilgili dokümanları
çerçevesinde, sivil havacılık meteorolojisi hizmetlerinde görev alan
personelin yetkinlik ve yeterliliklerinin geliştirilmesi ve sağlanmasına
yönelik faaliyet ve düzenlemeleri yapmak, gerekli olan eğitimlerin personel
tarafından alınmasını sağlamak.
e) Sivil havacılık meteorolojisi hizmetlerinde
görev alacak personelin sahip olması gereken şartları hizmet sağlayıcıya
bildirmek.
f) Yapılacak olan denetimlerde tespit edilen
bulguların kapatılmasına yönelik düzeltici ve önleyici eylemlerin, hizmet
sağlayıcı tarafından süresi içinde gerçekleştirilmesini sağlamak, sonuçları
Genel Müdürlüğe bildirmek.
Hizmet
sağlayıcının görevleri
MADDE 18- (1) Hizmet sağlayıcı, sivil havacılık
meteorolojisi alanında yürütülecek çalışmalarda aşağıdaki görevleri
yürütür:
a) Sivil havacılık sektörünün ihtiyaç duyduğu
meteorolojik hizmeti ulusal ve uluslararası kural, tavsiye ve standartlar
çerçevesinde sağlamak.
b) Meteorolojik hizmet faaliyetlerini, bu
Yönetmelik hükümlerine ve havacılık meteorolojisi kitabına göre yürütmek.
c) Görevli personelin eğitim plan ve programlarını
takip etmek.
ç) Meteoroloji Otoritesinin bildirdiği havacılık
meteorolojisi ile ilgili standart ve tavsiyelerde meydana gelen
değişiklikleri personele duyurmak ve bildirilen değişiklik kapsamında
hizmet vermek.
d) Denetimlerde tespit edilen ve bildirilen
bulgulara ilişkin düzeltici ve önleyici eylemlerin süresi içerisinde
gerçekleşmesini sağlamak.
e) Ayrı bir istasyon halinde veya sinoptik istasyon ile birleştirilmiş olarak hizmet
vermek.
f) Bölgesel Hava Seyrüsefer Anlaşması hükümleri
gereğince açık denizler üzerindeki hava sahasında yapılacak helikopter
operasyonlarını desteklemek amacıyla vereceği meteorolojik hizmetleri,
Meteoroloji Otoritesi ile koordine etmek.
g) Meteoroloji Otoritesi tarafından hazırlanan ve
yayımlanan mevzuat gereğince meteorolojik gözlem sistemlerinin yüksek
verimlilikte çalışmasını takip etmek ve gerekli kayıtları tutmak.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Teknik
düzenlemeler
MADDE 19- (1) Bu Yönetmelikte belirtilen konulara ilişkin
uygulama detayları ile bu Yönetmelikte yer almayan ve istisnai özellik arz
eden teknik konular, ICAO ve WMO tarafından bu konulara ilişkin olarak
yapılan uygulamalarla uyumlu olarak Genel Müdürlük ve Meteoroloji Otoritesi
tarafından düzenlenir.
Yürürlük
MADDE 20- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı birlikte yürütür.