Anayasa Mahkemesinin 15/6/2022 Tarihli ve 2020/9524 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-08-25

25 Ağustos 2022 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31934
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
ÖZGÜR UYANIK BAŞVURUSU 
Başvuru Numarasi : 2020/9524Karar Tarihi : 15/6/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
Rıdvan GÜLEÇ

Basri BAĞCI 
Kenan YAŞAR 
Raportörier : Akif YILDIRIM 
Habip OĞUZ 
Başvurucu : Özgür UYANIK 
Vekili : Av. Ashhan KOCABAL UYSAL 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin tek tarafh deklarasyon sonucunda verdiği kayıttan düşürme kararına dayanılarak yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/3/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, adil yargılanma hakkına ilişkin şikäyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

3.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR 
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, (kapatılan) İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK 250.madde ile görevli) (Mahkeme) 30/4/2008 tarihli kararıyla anayasal düzeni zor yoluyla ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan müehbet hapis cezasına mahkûm edilmiştir.Amlan karar, Yargitay incelemesinden geçerek 6/7/2009 tarihinde kesinleşmiştir.

6. Başvurucu, mahkûmiyetle sonuçlanan davaya ilişkin olarak 16/1/2009 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AiHM) başvurmuştur. Başvurucu; Avrupa Insan Hakları Sözleşıesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralı fikrası ile (3) numaralıfikrasının (c) bendi uyarınca, ilk derece mahkemesi tarafindan Sözleşme'nin 3. maddesine aykırı olarak alman ifadelerinin mahkûmiyetinde delil olarak kullanıldığını iddia etmiştir.Başvurucu ayrıca 18/11/1992 tarihli ve 3842 sayılı Kanun uyarınca soruşturma evresinde müdafi yardımından yararlanma hakkının engellendiğini ve müdafinin yokluğunda alınan ifadelerin yargılamada kullanıldığıni, yerel makamların 6/7/2009 tarihinde Yargitayda gerçekleştirilen duruşma hakkıda müdafīini bilgilendirmediğini şikâyet konusu yapmıştır.
7. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti (Hükûmet) tarafndan bu davaya ilişkin olarak AiHM'e tek taraflı deklarasyon gönderilmiştir. 6/9/2018 tarihli deklarasyon metni şu şekildedir:
"Türkiye Hükümeti, Mahkemenin yerleşik içtihatları ışığında mevcut davada ħaşvuru sahibinin Sözleşmenin 6 §§ 1 ve 3. maddesi kapsamındaki haklarının ihlal edilmiş olduğunu kabul etmektedir.

Hükümet, 4928 sayılı Kanunun 'avukata erişim hakkı üzerine sistemik kısıtlamaya'ilişkin hükmü 15 Temmuz 2003 tarihinde yürürlükten kaldırdığım da hatırłatır. Ayrıca Hükümet, dostane bir çözüm veya tek taraflı bir beyanı takiben Avrupa Insan HaklarıMahkemesinin bir başvuruyu dava listesinden düşürmeye karar verdiği dovalarda, Ceza Muhakemesi Kanununun 31 Temmuz 2018 tarih ve 7145 sayılı Kanunla değiştirilmiş 311 §1 (f) maddesinin artık ceza davasının yeniden açılmasını gerektirdiğinin de altim çizer.Hükümet, yukarıda bahsedilen kanun yolunun, başvuru sahibinin Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamındaki şikayetleri bakımından tazmin sağlayabileceği kanaatindedir.
Bu sebeple Hükümet, Avrupa Insan Hakları Mahkemesinde görülmekte olan yukarıda bahsi geçen davanın karara bağlanması/çözüłmesi anacıyla, her türlü maddi ve manevi zararın yanı sıra başvuru sahibine yüklenebilecek harcama ve giderlere ilaveten her türlüvergiyi karşılaması için başvuru sahibi Özgür Uyanık'a 500 EUR (beş yüz Euro) ödemeyi teklif etmektedir.

Bu tutar, ödeme tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası'na çevrilecek ve Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin 37 § I maddesi uyarınca Mahkemenin kararın tebliğinden itibaren üç ay içinde ödenecektir. Bu tutarın söz konusu üç ayltk süre içerisinde ödenmemesi halinde Hükümet, bu sürenin bitiminden ödeme yapılan tarihe kadar bu tutar üzerinden işleyecek basit faizi, borcun ödenmediği dönem için Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi faizi oranı artı yüzde üç puan olarak ödemeyi taahhüt eder. Ödeme davanın nihai çözümünüteşkil edecektir."
8. AİHM 28/5/2019 tarihli karanyla (Özgür Uyanık/Türkiye (k.k.), B. No:5592/10, 28/5/2019) başvurucunun adil yargılanma hakkı kapsamındaki -hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak- müdafi yardımından yararlanma hakkına dair şikâyetini kabul edilebilir bulmuş ve şikäyeti, anılan deklarasyon kapsamında incelemiştir.Buna göre tek tarafh deklarasyon metninde yer alan koşulların ve sunulan taahhütlerin yerine getirilmesinin, bu bağlamda talep hâlinde yeniden yargılama yapılmasının ihlalin giderimi için etkin bir çözüm için en uygun yol olacağı, dolayısıyla başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakhı kılan bir neden görülmediği gerekçesiyle anıtan hakkın ihlal edildiğine ilişkin iddia yönünden başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.

9._ AiHM, kendisinin ikincil rolünü hesaba katarak Sözleşme'nin her türlü ihlalinin giderilmesinin öncelikle ulusal makamlara düştüğüne işaret etmiş ve tek tarafh deklarasyon metninde belirtilen şartlara uyuimaması hâlinde başvurunun tekrar kayda alınabileceğini belirtmiştir.

10. Başvurucu 24/10/2019 tarihli dilekçeyle anılan karara dayanarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur. Mahkeme, 21/11/2019 tarihli ek karariyla talebi kabule değer bulmuştur. Mahkeme 21/1/2020 tarihli ek karında ise sanığın soruşturma evresindeki ikrarın karar gerekçesinden çıkanılmasına karar vererek diğer delillerin atıh suçun sübut bulması için yeterli olduğu kanaatiyle yargılamanın yenilenmesi talebini reddetmiştir.
11. Başvurucu, AiHM'in kararyla soruşturma evresinde müdafi yardımından faydalanma hakkının ihlalinin tespit edildiğini ve uygun giderim yolu olarak yargılamanın yenilenmesine işaret edildiğini belirterek karara itiraz etmiştir.

12. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi 4/2/2020 tarihli kararıyla başvurucunun itirazımı reddetmiştir.

13.Başvurucu 3/3/2020 tarihinde bireysel başvuruda bułunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
14. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükümlülehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri" kenar başlıkhı 311. maddesinin ilgili kismışöyledir:
"(1) Kesinieşen bir hükümte sonuçlanmış bir dava, aşağıda yazılı hállerde hükümlülehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür:
f) Ceza hükmünün, Insan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihláli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyła tespit eđilmiş olması veya ceza hükmü aleyhine Avrupa Insan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi. Bu hálde yargilamanın yenilenmesi, Avrupa Insan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yil içinde istenebilir.

P +

B. Uluslararası Hukuk 
1. Avrupa Ínsan Hakları Sözleşmesi 
15. Sözleşme'nin “Adil yargılanma hakkı" kenar başhıkhı 6. maddesinin ilgili kısmışöyledir:

"1. Herkes davasınin, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esasıkonusunda karar verecek olan, yasayla kurumuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafindan, adil ve kamuya açık olarak, … görüłmesini isteme hakkına sahiptir .…"
16. Sözleşme'nin “Kayıttan düşürme" kenar başlıkhı 37. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"I. Yargılamanun her aşamasında, Mahkeme aşağıdaki koşulların oluştuğu kanısına varırsa bir başvurunun kayittan düşürülmesine karar verebilir:
c) Mahkeme'nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakhı kilan hir neden görülmezse.

2. Mahkeme, koşulların bunu hakhı kldığı kanısına varırsa, bir başvurunun yeniden kayda alınmasını kararlaştirabilir."
2. AİHM İçtüzüğü
17. AiHM İçtüzüğü'nün “Davanın kayıttan düşürülmesi ve yeniden kayda alınmasi"kenar başlıkhı 43. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"1. Mahkeme, yargılamanın herhangi bir aşamasında, Sözleşme’nin 37. maddesinde helirtilen koşullar doğrultusunda bir başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verebilmektedir.

2. Başvuran bir Sözleşmeci Taraf, Yazı İşleri Müdürü’ne davadan çekilme nivetinde olduğunu bildirmesi durumunda, şayet davayla ilgili olan diğer Sözleşmeci Taraf veya Taraflar söz konusu davadan çekilmeyi kabul ederlerse, Daire, Sözleşmenin 37. maddesi uyarınca haşvurunun kayıittan düşürülmesine karar verebilmektedir.
3. …. Sözleşme'nin 37. maddesinde öngörülen diğer durumlarda, başvuru, kahul edilebilir bulunduğunda ihlal kararı verilerek veya kabul edilebilir bulunmadığında kabul edilemeztik kararı verilerek kayıttan düşürülmektedir. Başvurunun ihlal kararı yoluyła kayıttan düşürülmesi durumunda, söz konusu ihlal kararı kesinleştiğinde, Daire Başkanı, hu kararı davadan çekilmeye ya da davanın çözümüne bağlı olabilecek taahhütlerin yerine getiribmesini Sözleşmenin 46. maddesinin 2. fikrası uyarınca denetieyebilmesi için Bakanlar Komitesine göndermektedir.

5. Bir başvurunun Sözleşme'nin 37. maddesi uyarınca kavıittan düşürülmesi halinde Mahkeme, düşürülmesine karar verdiği başvurumun yeniden kayda alınmasını haklı gösteren istisnai koşulların bulunduğu kanaatine varırsa başvurunun yeniden kayda alınmasina karar verebilmektedir."
18. AiHM İçtüzüğü'nün “Tek taraflı deklarasyon” kenar başhklı 62/A maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"…İlgili Sözleşmeci Taraf. Mahkemeden, Sözleşme'nin 37. maddesinin 1. fikrasına dayanarak başvurumun kayttan düşürülmesi talebinde bulunabilmektedir.
b) Bu tärden bir talebin yanında, başvuran açısından Sözleşme'nin ihlal edíldiğini ve ilgili Sözleşmeci Tarafin yeterli bir tazminat õdemeyi ve gerektiği takdirde, gereken toplu tedbirleri almayı taahhüt ettiğini açıkça kabul eden bir deklarasyon metni yer almalıdır.
3. Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altiına alınan insan haklarına saygıilkesinin başvurunun incelenmesine devam edilmesini gerektirmediği sonucuna varmak için deklarasyon metninin yeterli bir dayanak sunmadığı kanısına vardığında, başvuran başvurunun incelenmesine devam edilmesini istese dahi, başvurunun tamamınin veya hir bölümünün kayıttan düşürülmesine karar verebilmektedir."
19. Müdafī yardımından yararlanma hakkıyla ilgili AiHM içtihadı için bkz. Mehmet Ali Ayhan (2), B. No: 2016/7967, 22/7/2020, §§ 24-32.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Anayasa Mahkemesinin 15/6/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucu, AiHM'in tek taraflı deklarasyon sonucunda verdiği kayıttan düşürme kararına dayanarak bulunduğu yargılamanın yenilenmesi talebinin hukuka aykırıbiçimde reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iteri sürmüştür.
22. Bakanhk görüşünde öncelikle başvurucu hakkındaki muhakeme sürecine,mahkûmiyet hükmüne esas alınan delillere ve AiHM nezdindeki başvuruya ilişkin açıklamalarda bułunulmuştur. Bakanlık görüşünde söz konusu açıklamalardan sonra şu değerlendirmelere yer verilmiştir:
i. Yargılamanın yenilenmesi kurumuna dair AiHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına değinilmiş ve yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesinin adil yargılanma hakkı kapsamında incelenip incelenmeyeceği hususunda değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.

ii. Başvurunun esasına ilişkin olarak müdafi yardımından yararlanma hakkının konu edildiği AiHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına yer verilmiştir. Bu kararlardaki ilkeler açıklandıktan sonra adil yargılanma hakkının değerlendirmesinde yargılamanın bütün olarak ele alınması gerektiği, delillerin takdiri ile isnat edilen suça ilişkin unsurların somut dava şartlarında mevcut olup olmadığının takdir yetkisinin derece mahkemelerinde olduğu, başvurucunun ihlal iddialarının anılan içtihatlar iłe somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

23. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formunda dile getirdiği iddiaları yinelemiştir.


B. Değerlendirme 
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının hakkaniyete uygun yargılanma hakkiyla bağlantılı olarak müdafi yardımından yararlanma hakkı yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir 

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
26. Ceza yargılamasında savunma haklarının güvence altına alınması, demokratik toplumun temel ilkelerindendir (Erol Aydeğer, B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32). Savunma,ceza adaletinin hakkaniyete uygun gerçekleşmesini sağlamaktadır. İddiaya karşı savunma tanınmadığı sürece silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine uygun muhakeme yapılması ve maddi gerçeğe ulaşılması da mümkün değildir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, B.No: 2014/12002, 8/12/2016, § 69).

27. Şüpheli ve sanığa salt savunma hakkının tanınması yeterli değildir. Şüpheli ve sanığın savunma için Anayasa'nın 36. maddesinde belirtilen "meşru vasita ve yollar"dan yararlandırılması da gerekir. Şüpheli ve sanık için Anayasa'nın 36, maddesinde sözü edilen meşru vasıta ve yollardan en önemlisi müdafi yardımından yararlanmaktır. Diğer bir ifadeyle müdafi yardımından yararlanma hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde belirtilen "meşru vasita ve yollar" kavramının kapsamındadır. Bu itibarla müdafi yardımından yararlanmanın adil yargılanına hakkıın kapsam ve içeriğine dâhil ve bu hakkın doğal sonucu olduğu ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla suç isnadı altındaki kişi, adil yargılanma hakkı kapsamında kendisini bizzat savunma veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanma hakkına sahiptir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, § 72).

28. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargilanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama hakkının madde metnine dåhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Sözleşme'nin 6. maddesinin (3) numaralı fikrasının (c) hendinde; bir suç ile itham edilen herkesin kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından, eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine getirilebilmesi için gerekli görüldüğünde resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmesi hakkı düzenlenmiştir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, § 73).
29. Anılan hakkın ilke olarak şüphelinin kolluk tarafından ilk kez sorgulanmasından itibarcn sağlanması gerekir. Şüpheliye kolluk tarafindan ilk kez sorgulanmasından itibaren avukata erişim hakkı sağlanması, kendisini suçlamama ve susma hakları yanında genel olarak da adil yargılanma hakkının etkili hir koruma işlevi olması bakımından gereklidir. Çünkü bu 

aşamada elde edilen deliller, yargilama sırasında söz konusu suçun hangi çerçevede ele alınacağını belirlemektedir. Özellikle delillerin toplanması ve kullanılması aşamasında cezai yargılamaya ilişkin mevzuat giderek daha karmaşık håle geldiğinden şüpheliler, ceza yargilamasının bu evresinde kendilerini savunmasız bir durumda bulabilir. Belirtilen savunmasızlık hâli ancak bir müdafinin hukuki yardımıyla gereği gibi telafi edilebilir (Aligül Alkaya ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1138, 27/10/2015, §§ 118, 135; Sami Özbil, B. No:2012/543, 15/10/2014, § 64).

30. Sanık, olay hakkında doğrudan bilgi sahibidir. Dolayısıyla sanığın beyanlarının olayın aydınlatdması bakımından son derece önemli bir delil niteliğinde olduğu açıktır. Bu bakımdan suç isnadı altındaki kişinin müdafii hazır bulunmadığı hâlde kendini suçlayıcıbeyanlarda bulunup bulunmadığı, bu itirafların aleyhinde kullanılıp kullanılmadığı,susmasından mahkemece olumsuz sonuçlar çıkarılıp çıkarlmadiğı ve kendisine herhangi bir baskı uygulanıp uygulanmadığı her somut olayda değerlendirilmelidir. Bir ceza davasında kendi aleyhine tanıklık etmeme ve delil vermeye zorlanmama hakki, suç isnadını zorla veya baskıyla sanığın isteğine aykırı olarak elde edilen delillere başvurmadan kanıtlamaya çalışmayı gerektirir. Avukata erişimi sağlanmayan sanığın kolluktaki ikrarının mahkůmiyet kararında kullanılması durumunda savunma hakkına telafi edilemeyecek şekilde zarar verilmiş olacaktır. Soruşturma evresinde elde edilen ikrarın kötü muamele ve işkence altında verildiği belirtilerek reddedilmesi durumunda mahkemece bu husus irdelenmeksizin ikrarın dayanak olarak kullanılması önemli bir özen eksikliğidit (Yusuf Karakuş ve diğerleri, § 79).
31. Temel hak ve özgürlüklerin korunması ve geliştirilmesi amacıyla 4/11/1950tarihinde imzalanan Sözleşme 10/3/1954 tarihli ve 6366 sayılı Ínsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi ve Buna Ek Protokolün Tasdiki Hakkında Kanun'la Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanmış ve onay belgesinin 18/5/1954 tarihinde Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine tevdi edilmesiyle Türkiye açısından yürürlüğe girmiştir.Bakanlar Kurulunun 22/1/1987 tarihli ve 87/11439 sayılı kararı ile Avrupa Insan HaklarıKomisyonuna bireysel başvuru hakki, 25/9/1989 tarihli ve 89/14563 sayıłı kararı ile de AiHM'in zorunlu yargı yetkisi tanınmıştır. Böylece Türkiye, Sözleşme'de bulunan temel hak ve özgürlükleri güvence altına alma yükümlülüğünü kabul etmiş ve yargı yetkisi içinde bulunan tüm bireylere hukuken bağlayıcı nitelikte ihlal kararı verebilecek bir uluslararasımahkemeye başvuru yapabilme hakkını tanımıştır (Sıddıka Dülek ve diğerleri, B. No:2013/2750, 17/2/2016, § 68).

32. Müdafi yardımından faydalanma hakkıyla ilgili olarak AiHM, devlet güvenlik mahkemelerinin görev alanına giren bir suçla bağlantılı olarak gözaltında tutulan şüphelilerin müdafi yardımından yoksun bırakılmasının sistemik bir sorun olduğunu belirtmiş ve ihlal kararları vermiştir (Salduz/Türkiye [BD], B. No: 36391/02, 27/11/2008, §§ 56-63: Bayram Koç/Türkiye, B. No: 38907/09, 5/9/2017 § 23).

33. Sözleşme ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunması, AiHM tarafından verilen ihlal kararlarının iç hukukta gereği gibi yerine getirilmesi ile mümkündür. AfHM tarafından verilen ihlal kararlarının iç hukukta gereği gibi yerine getirilmemesi, Sözleşme ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin uygulamada etkili bir şekilde korunamadığı anlamına gelir (Sıddıka Dülek ve diğerleri, § 69).Nitekim AiħM tarafından verilmiş bir iblal karari, temel hak ve özgürlüklerin teoride olduğu gibi pratikte de etkili bir şekilde korunabilmesi amacıyla 5271 sayılı Kanun ile yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabul edilmiştir. 527l sayılı Kanun, bu konuda ilgili yargısal mercilere takdir hakkı tanımayarak kesinleşen bir bükümle sonuçlanmış bir davanın 

yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görüleceğini öngörmüştür (Nihat Akbulak [GK], B.No: 2015/10131, 7/6/2018 § 37).

34. Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Sözleşme kapsamındaki herbangi birinin ihlal edildiği iddiasını bireysel başvuru yoluyla incelemek Anayasa Mahkemesinin görev alanına girer. Aksinin kabulü, Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı içinde yer alan temel hak ve özgürlüklerin bireysel başvuru yolu ile etkili bir şekilde korunmasını öngören Anayasa'nın amacı ile bağdaşmaz. Bu sebeple AİHM tarafindan verilen bir ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediği Anayasa Mahkemesince incelenmelidir. Ancak Anayasa Mahkemesince yapilacak bu inceleme, olaylarin baștan itibaren yeniden değerlendirilmesi şeklinde değil AiHM tarafindan verilen ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediğiyle sınırlı olacaktır (Stddıka Dülek ve diğerleri, §70).

b. İlkelerin Olaya Uygulanmasi 
35. Başvurucu, AiHM'in müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlal edildiğine ve bu ihlalin yargilamanın yenilenmesi yoluyla giderilebileceğine dair tespitler içeren kayıttan düşürme kararına istinaden yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur.Başvurucunun talebi, soruşturma evresindeki ikrarının mahkúmiyet hükmünün gerekçesinden çıkartıldığından ve diğer deliller dikkate ahındığında atıhı suçun sübuta erdiği gerekçesiyle reddedilmiştir.

36. Somut olayda tartişılması gereken husus, AiHM'in deklarasyon koşulları ve burada belirtilen taahhütlerin yerine getirilmesine ilişkin kuralları dikkate alarak verdiği kayıttan düşürme kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediğidir. Diğer bir ifadeyle deklarasyonda belirtilen taahhütler kapsamında ihlal edildiği kabul edilen ve Anayasa'nın 36.maddesinde güvence altına alınan -hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarakmüdafi yardımından yararlanma hakkına yönelik ihlalin giderilip giderilmediğidir.
37. AiHM tarafindan verilen dosyanın kayıttan düşürülmesi kararında; Mehmet Duman/Türkiye (B. No: 38740/09, 23/10/2018), Ömer Güner/Türkiye (B. No: 28338/07,4/9/2018), Izzet Çelik/Türkiye (B. No: 15185/05, 23/1/2018) ve Bayram Koç/Türkiye (B. No:38907/09, 5/9/2017) kararlarına atıfta bulunularak suç isnadı altındaki kişinin müdafii hazır bulunmaksızın elde edilen beyanlarının hükme esas alınmasının ve avukata erişimin sistematik olarak reddedilmesinin Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrası ile (3)numaralı fikrasının (c) bendini ihlal ettiği ifade edilmiştir. Aynı yöndeki ihlal iddiasının deklarasyon metninde de kabul edildiğini vurgulayan AiHM, anılan metinde yer verilen 5271sayılı Kanun'daki düzenleme uyarınca, tek taraflı deklarasyon sonucunda başvurunun kayıttan düşürülmesi durumunda da başvurucuya talebi hâlinde yeniden yargılanma olanağısağlandığını belirtmiştir.

38. 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesinin (1) numaralı fikrasının (f) bendinde "ceza hükmünün, Insan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlāli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırıliığa dayandığının. Avrupa Insan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması" hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak düzenlenmiştir. Bu bende 31/7/2018 tarihinde yürürlüğe giren 7145 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile "ceza hükmü aleyhine Avrupa Insan Hakłari Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme karari verilmesi" ibaresinin eklenmesi sonucunda bentte belirtilen 

mahiyetteki ihlal kararının yanı sıra bu karar da başvurucuya yargılamanın yenilenmesi kanun yoluna başvuru imkànını sağlayan bir neden olarak öngörülmüştür.
39. Anılan düzenleme karşısında, tek tarafh deklarasyon ile kabul edilen ihlalin ceza hükmüyle bağlantılı olduğu, buna göre kabul edilen ihlâlin sonuçlarının ortadan kaldırılması durumunda farkhı bir karar verilme ihtimalinin bulunduğu ve ihlalin yeniden yapılacak yargılama sonucunda giderilebileceği hâllerde başvurucunun talep etmesi durumunda kayıittan düşürülme kararının 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesinin (1) numaralıfikrasının (f) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasını gerektireceği açıktır. Kaldı ki AiHM kararında, deklarasyon metninde başvurucunun talebi hâlinde yargilamanın yenilenmesi kanun yoluna başvurabilmesinin teminat altına alındıği da vurgulanmiştır.
40. Buna göre Mahkemenin 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesinin (1) numaralıfikrasının (f) bendi uyarınca yapılan yargılamanın yenilenmesi talebini, deklarasyon metninde de kabul edilen ihlalin niteliğini nazara alarak değerlendirmesi gerekmektedir.Deklarasyon metninde de kabul edilen ihlalin yargilama sirasında gerçekleştirilen usule ilişkìn bir ihmal, işlem veya başka bir eksiklikten kaynaklanması durumunda söz konusu hususun yeni bir ihlale yol açmayacak şekilde giderilmesi gerekmektedir. Kabul edilen ihlaldeki cksiklikler yargılamanın duruşma açarak yeniden yapılmasımı gerekli kılabilir.
41. Deklarasyon metninde kabul edilen ihlale konu olayda başvurucunun -diğerlerinin yanında- soruşturma evresindeki müdafi olmaksızın ahnan ikrarınin da mahkůmiyette delil olarak kullanıldığı anlaşılmıştır. Bu gibi durumlarda ilgili yargısal merciler, kabul edilen ihlalin niteliğini dikkate alarak ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde hareket etmek zorundadır. Hälbuki Mahkeme, dosya üzerinden bir inceleme yaparak yargılamanın yenilenmesi talebini reddetmiştir. Mahkeme, saniğın soruşturma evresindeki ikrarının karar gerekçesinden çıkarılmasına ve diğer delillerin atılı suçun sübut bulması için yeterli olduğuna karar vermiştir. Ancak AİHM tarafndan verilen kayıttan düşürme kararının yukarida belirtilen ilkeler çerçevesinde gereklerinin yerine getirilmesi için Mahkemece başvurucuya adil yargılanma hakkının sağladığı güvencelere uygun bir biçimde savunma hakkı tanınarak yargılamanın yenilenmesi gerekir. Dolayısıyla Mahkemece yapılan değerlendirmelerin AiHM kararıyla örtüşmediği, Anayasa'nın 36. maddesinin gerektirdiği ölçüde ve özende bir inceleme içermediği, deklarasyon metninde kabul edilen ihlalin giderilemediği anlaşılmiştir.

42. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alinan -hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak- müdafi yardımından yararlanma hakkimın ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Giderim Yönünden 
43. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulieri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

44. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldıriması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.

maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamhı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021,§§ 93-100).

45. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için -hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılıolarak- müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı karşılığında başvurucuya 20.00o TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

46. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.946,90 TL yargilama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantıhı olarak müdafı yardımından yararlanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĠUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargilanma hakkıkapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak müdafi yardımından yararlanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmak ūzere (kapatılan) İstanbuł 12. Ağır Ceza Mahkemesi (E.2004/94,K.2008/68) yerine bakan mahkemeye GÖNDERÍLMESiNE,
D. Başvurucuya 20.000 TL manevi tazminat ÖDENMESiNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDiNE,
E. 446,90 harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.946,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 15/6/2022tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.