Anayasa Mahkemesinin 10/2/2022 Tarihli ve 2018/34827 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-04-26

26 Nisan 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31821
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KaRAR 
CEMAL TALUĞ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarast ; 2018/34827Karar Tarihi : 10/2/2022Başkan : Zübtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engia YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇYusuf Şevki HAKYEMEZ Yildız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAGCI İrfan FIDAN Raportör : Tuğba TUNA İŞIK Başvurucu : Cemal TALUG Vekili : Av. Mustafa AKKAYA 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, Sayıştay Temyiz Kurułu tarafından temyiz başvurusu hakkında yapilacak işlem olmadığına karar veriłmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 30/11/2018 tarihinde yapıłmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlík incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmíştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.


6.Başvuru belgelerinin bir öreği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
7. İkinci Bölüm tarafından, niteliği itibanıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekłi görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)28. maddesinin (3) numarahı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu 2012 yılmda Ankara Üniversitesinde (Üniversite) rektör olarak görev yapmiştir.

10. Sayıştay denetçileri, Üniversitenin 2012 yıhna ilişkin hesaplanının denetiminde Sürekłi Eğitio Merkezi biriminde görevli rektör yardumctarına mesai dişı (B2) puan besaplanarak ek ödeme yapıldığına ve Üniversiteye ait bazı yerler için düzenlenen protokoller uyarıca tahsil edilen meblağın özel bütçeye yatírimadığına ilişkin birtakım tespitler nedeniyle kamu zararına sebep olunduğu iddialarını sorgu konusu yapmıştır.Üniversite sorumlularından gelen yazih savunmaların ardından denetçilerce düzenlenen yargitamaya esas raporda zararn igiflerden tazmini talep cdimiştir.
11. Sayıştay2. Dairesinin (Daire) 26/11/2013 tarihli ilamının aşağıda belirtilen kisimlarında kamu zararı ile ilgili olarak;
i. İlamın 8. maddesinde; Sürekli Eğitim Merkezi biriminde rektör yardımcılarıolan B.A. ile Y.Y.ye gerçekleştirdikleri yöneticilik görevleri için bireysel gelir getirici faaliyetleri olmaksızın, mesai dışi (B2) puanı besaplanarak ek ödeme yapılması sonucu oluşan 26.921,80 TL kamu zararinın başvurucu ile O.S.den,
ii. İlamın 9. maddesinde; rektör yardımcısı olan A.K.nın Türkçe ve YabancıDiller Araştırma ve Uygulama Merkezi biriminde gerçekleştirdiği yöncticilik görevleri için bireysel ġelir getirici faaliyetleri olmaksızın, mesai dişi (B2) puanıhesaplanarak ek ödeme yapılması sonucu oluşan 42.053,73 TL kamu zararimın başvurucu ile O.S.den,
iji. İlamin l0. maddesinde; Yabaneı Diller Yüksekokulu biriminde rektör yardımcıları olan N.H., S.A.Y. ve K.K.nın gerçekleştirdikleri yöneticilik görevleri için bireysel gelir getirici faaliyetłeri olmaksızın, mesai dışı (B2) puanı hesaplanarak ek Ödeme yapılması sonucu oluşan 74.602,10 TL kamu zararından 36.925,66TL'sinin başvurucu ile O.S.den, 5.924,18 TL'sinin ise başvurucu ile M.A.A.dan,
iv. İlamın 18. maddesinde, Akademik Restaurant ve Gölbaşı Örsem Tesisi ile merkez kantin yerlerine ilişkin olarak düzenlenen protokoller uyarınca tahsil cdilen meblağın özel bütçe hesaplarina yatrılmaması sonucu oluşan 78.000 TL kamu zararının söz konusu protokolleri imzalayan başvurucu ile rektör yardımcısı olan N.il.den müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

12. Söz konusu ilam, başvurucuya 12/2/20)4 taríhinde tebliğ edilmiş;başvurucn 11/3/2014 tarihinde temyiz başvurusunda bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde, anılan ilamın 8., 9., ve 10, maddeleri ilc ilgili kısmının hukuka aykın olduğu ifade edilmiştir. 18. madde yönünden ise ilama kono protokollerin koşullu bağışlama mahiyetinde ołduğu, 11/1/2011tarihli ve 6098 sayıh Türk Borçlar Kanuno kapsamında bir kira ilişkisinin bulunmadığıbelirtilerek ahnması gereken bir kiranın alınmamasi, tabsil ediłmiş bir meblağın yatırılmaması suretiyle kamu zararına neden olunması gibi bir durumun bulunmadiğı ileri sürülmüştür.

13. Yukanida belirtilen ilamın 18. maddesinde belirtilen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulan N.H. 19/3/2014 tarihinde yargilamanin iadesi yoluna başvurmuştur. Bunun üzerine Daire, 18. madde kapsamında sınırłı olarak yaptığı yargilama sonucunda 16/9/2014 taribli ek ilam ile 78.000 TL olarak tespit edilen kamu zararin yeniden hesaplayarak 45.500 TL, olarak belirlemiş ve bunun başvurucu ile N.H.den müştereken ve müteseisilen tazmin edilmesine karar vermiştir. Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:
1
-.
Bu defa Rektör Yardımcısı [N.H.] tarafindan gönderilen đilekçe ile konuya_ ilişkin raporun incelenmesí sonucunda. Akademik Restaurant ve Gölbaşı Örsem Tesisi ile Merkez Kantin yerlerine ilişkin olarak 26.07.2010 tarihinde 3 yil süreli protokoller imzalandiğıprotokollerin_uygulunması_sürecinde_[N.H'nia]_06.08.2012'de_gäreviuden_ayrildığı.Üniversite yönetiminin değişmesi sonucu Ağustos 2012’den geçerli olmak üzere 01.01.2011tariħli Taşımnaz Kira Sözleşmesinde Değişiklik Yapıłmasına Dair Sözleşme yapılarak yeni kira tutarı belirlendiği, dolayisiyla Ağustos ayından itibaren tahsil tedilen tutarlaro ilişkin ołarak Rektör Yardımeisı [N.H.] ile Üst Yönetici (Rektör) Cemal Taluğun sorumluluğumun bulunmadığı anlaşılmiştır.

Bu itibarla 2012 yılı için ilgililer hakknda hükrnolunan kamı zarari tutarınım 78.000,00 TL yerine 45,500,00 TL [6.500,00 TL (Protokoller gereğince aylik tahsil edilen tutar) X 7 ay (Ocak-Temmuz aylari)] olmast gerektiğine. hu nedenle 32.500,00 TL'nin sorumluların uhdelerinden kaldırılmasına ve bu miktar için ilişik bulunmadığıa, kamu zararı tutari ołarak belirlenen 45.500,00 TL'nin Rektör Yardımcısı [N.H.] ile Üst Yönetict (Rektör) Cemal Taluğdan müştereken ve müteselsilen 6085 sayıh Sayıştay Kanumunun 53.maddesi gereği işleyecek faizi ile birlikte tazminine ovbirliğivle..."
14. Ek ilamda, ilamın ortadan kaldırıldığına veya hangi kanun yoluna başvurulacağına ilişkin bir bildirim bulunmamaktadır. Ek ilam 19/12/2014 taribinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, ek ilama karşı temyiz başvurusunda bułunmamiştır.
15. Başvurucunun temyiz başvurusu hakkında Sayıştay Temyiz Kurułu (Kurul)24/11/2015 tarihinde karar vermiştir. Kararda, temyize konu ilamın 8., 9. ve 10. maddelerine yönelik olarak diğer sorumlu O.S. tarafindan yapılan itiraz sonucunda hükmün bozulmasısuretiyle Daireye gönderilmesi karanı verildiğinden başvurucunun temyiz dosyasının da söz konusu dosya ile birleştirilmesine karar verilmiştir. 18. madde yönünden ise Daire 16/9/2014tarihinde ek ilam düzenlendiğini belirttikten sonra temyiz müracaatımın yeni düzenlenen ek ilam esas alınarak yapılması gerektiğini ifade etmiş, bu hususta yapiłacak işlem olmadığına karar vermiştir.


1. Başvurucu, Kurulun temyiz kararna karşi temyiz incelemesinin esastan yapılması gerektiğini ileri sürerek karar düzeltme isteğinde bulunmuştur. Kurul 23/5/2018tarihinde temyiz incelemesindeki gerekçesini tekrar ederek istek hakkında yapilacak işlem olmadığına -iki Sayıştay üyesinin karşıoyuyla- oyçokluğuyla karar vermiştir. Karşıoy görüşlerinin ilkinde, yargılamanın iadesi yolunun olağanüstü bir kanun yołu olduğu ve yalnız kesinleşmúş kararlara karşı bu yolun kullanılabileceği ancak Sayıştay yargıłamasına ilişkin uygulamada kesinleşmemiş kararlara karşı yargılamanın iadesi yoluna gidilcbildiği belirtilmiştir. Bu durumun aym ilama karşı hem temyiz yoluna hem de yargilamanın iadesi yoluna gidilebilmesine imkán tanıması dolayısıyla sorumlutarı tereddüde düşürdüğü ifade edilmiştir. Süresi içinde temyiz yoluna başvuran sorumlunun aynı ilam hakkında diğer sorumlu tarafindan yargilamanın iadesi yoluna başvurması üzerine yapılan yargılama sonucunda verilen ek ilama karşı -zaten kendisinin bir temyiz başvurusunun olduğu inanciyla- temyiz yoluna başvurmadığı durumda adil yargilanma, mabkemeye erişim ve savunma hakları bakımından mağduriyet yaşayabileceği ifade edilmiştir. Görüşte, somut olayda da benzer bir durum yaşandığına dikkat çekilerek süresinde temyiz yoluna başvuran sorumlunun temyiz yoluna başvurma iradesinin tespitì durumunda temyiz incelemesinin ek ilam için de geçerli kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Diğer görüşte ise hem asıl itamm hem de ek ilamin konularının bire bir olduğu, sadece kamu zararımn tutarını değiştiği hususunun dikkate alınarak asıl ilama karşı yapılan temyiz başvurusunun ck ilama karşı da yapımiş sayılarak dosyanın tekemmül ettirilmesi suretiyle esasa yönelik inceleme yapılmasıgerektiği ifade edümiştir.

17. Nihai karar 31/10/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 30/11/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

18. Anayasa Mahkemesi tarafindan Sayıştay Başkanlığına hitaben başvuru konusu ile ilgili bilgi ve belge istenmesi amacıyla 8/2/2021 tarihli müzekkere yazıłmıştır. Söz konusu yazida șu hususlar istenmiştir:
i. Tarafları ve konusu aynı olan bir ilamın aynı anda ayrı yargı mercileri (Daire ve Temyiz Kurułu) tarafından incelenebilmesinin kanuni dayanağıın olup olmadığı
ii. Temyiz incelemesinin devam ettiği sirada, yargilamanın iadesi talebi ile yapılan yargılamada ek ilam verilmesi hâlinde, temyize konu ilam hakkında karar verilmesine yer olmadiğina karar vermek suretiyle temyiz incelemesinin yapilmamasınin kanuni dayanağının olup olmadiğı

iii. Temyiz Kurułu tarafından, ek ilam verildiği gerekçesiyle ek ilama karşıtemyiz başvurusunda bulunulması gerektiği belirtilerek karar verilmesine yer olmadiğı kararı verildikten sonra, başvurucunun ek ilama karşı temyiz başvurusunda bulunup bulunamayacağı (Kurul kararının tebliğiyle birlikte ilgilinin Dairenin yargılamanın iadesi yoluyla verdiği karara karşı yapacağı bir başvurunun süresinde görülüp görülmeyeceği) ve kanuni dayanağıın ne olduğu 
iv. Yukarıda belirtilen hususlarla ilişkin uygulamaya dair yerleşik içtihat haline gelen ve ilgilileree erişimi mümkün olacak şekilde ilan edilmiş kararların bulunup bulunmadığı

v. 276 sayılı ek ilama karşı [N.H.] tarafından yapılmış bir temyiz başvurusunun bulunup bulunmadığı, bulunułmuş ise akıbeti hakkında bilgi verilmesi 

19. Sayıştayu 24/2/2021 tarihli cevap yazısı şöyledit:
"i. 608s sayılı Sayıştay Kanunu'nun Temyiz' başlıklı S5'inci maddesinin üçüncüfikrasında Temyiz süresi ilamim ilgiliye tebliğinden itibaren ultmış gündür' denilmiş;'Yargıłamanın iadesi' başhıkhı 56'nci maddesinin üçüncü fikrasındo 'Yargılamanın iadesi isteminde bulunma süresi ilamın tebliği tarihinden itibaren beş yıldır' hükmü yer almuştır.Temyíz talehi Sayıştay Temyiz Kurulunca, yargılamanın iadesi talebi ilamı düzenleyen ilgili Sayıştay dairesi tarufındam görüşülmektedir. Her İi kunun yoluna başvurma süresi ilamın ilgiliye tebliġ tarihinden itibaren başlamaktadır.

Ancak, Kanunun 55'inci madde de betirtilen temyiz sebepleri ile 56'nci maddesinde belirtilen yargılamanın iadesi sehepleri birbirinden farklıdıir. Bu nedenle konusu ve taraflurıaynı olan bir ilam hükmüne karşı süresi içerisinde farklı gerekçeterle hem temviz yołuna hem de yargilamanın iadesi yoluna başvurułması mümkündür.

Temyiz yoluna haşvurulan bir ilam hūkmü için yargilamanın judesi yolunu da başvurulduğu takdirde. yargilamanın judesi_ talebi sonuçlanıncuya kadar dosya bekletilmekte ve ilgili ilam hükmü Sayıştay Temyiz Kurulunun gündemine alınmamaktadır.Çūnkü yargiłamanın iadesine karar verilmesi ve iade edilen yargılama gereğince yeni bir ilam (ek iłam) düzentenmesi halinde önceki ilam hükmü ortadan kaldırılmış olmokıadır.
ii. Îlgili kanu idaresine ilişkin olarak Sayıştay datrelerince düzenlenen ilamlarda hüküm tesis edilen konular maddeler halinde belirtilmektedir. flamduki her madde ayrı bir komıyu düzenlemektedir. İlamdaki her tazmin hükmüne ait maddenin sorumlulorı da farkhlaşabilmekiedir. Temyiz yu da yargilamanın iadesi talebi ilamdaki maddelerden hir ya da birkaçınü karşı yapılabileceği gibi, ilamın tamamı hakkındu da sözü edilen kanun yollarına başvuruda bulunulabilir. Temyiz yoluna başvurulan bir_ ilam hükmü için yargılamanın iadesi yoluna da başvurulduğu takdirde, yargılamanın iadesi talebi sonuçlanncaya kadar ilgili ilam hükmü Sayıştay Temyiz Kurulunum gündemine almmamaktadır. Çünkü yargilamánın iadesine karar verilmesi ve iade edilen yargilama gereğince ek ilam düzenlenmesi halinde önceki ilam hükmü ortadan kaldırılmış olmaktadır.Sayıştay Kanununun_ S5'inci maddesinin birinci fikrasmda 'Sayiştay dairelerince verilen ilamtar Savıştay Temyiz Kurulunda temyiz olunur' denilmektedir. Kaldhrılan ilam hükmü için temyiz incelemesi yapılamayacağindun, temyiz haşvurusunda bulunan ilam hükmüne esas konunun yargılamanın iadesi yoluyła görüşüldüğü ve ek ilam düzenlendiği gerekçe gösterilerek Sayıştay Temyiz Kuruhunca 'karar verilmesine yer olmadığına' karar verilmektedir.

iii. Ek ilan hükmüne karşı temyiz başvurusu, ek ilamun ilgililere tebliğ edildiği tariħten itibaren 60 gün içerisinde yapılması gerekmektedir. Temyiz Kurulumun temyiz yoluna başvurulan ilam hükmünün yargilamanın iadesi yoluyla görüşülerek ek iłam düzenlendiği gerekçesiyłe temyiz başvurusu hakkımda karar veriłmesine yer olmadığına karar vermesi ve ek itama karşı temviz başvurusunda bulunulması gerektiği de belirtilen bu kararın sorumlulara tebliğ ediłmesi, ek ilama karşı temyiz voluna başvurma süresini yeniden başlutmaz.

iv. Temyize kony asil ilamla verilen tazmin hükmü daha sonra dairesince vargilamanın iadesi suretivle veniden karara bağlunarak ek ilam düzentenmesi durumunda, yaplacak temyiz mürācaatının ek ilam hükmü esas alınarak yapılmust gerektiği vönünde Tenıyiz Kurulunun öteden beri istikrarlı bir şekilde verdiği kararları bulunmaktadır. Çünkü Sayıştay uygulamasinda ek ilam hūkmünün esas ilam hükmünü ortadan kaldirdiğı kabul edilmektedir.Bu itiburla, temyiz müracuatinın asıl ilam maddesi hükme karşı yapdması nedeniyłe bu 

hususta Temyiz Kurulunca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA şeklinde karar verilmektedir. Buna ilişkin Temyiz Kurulunım … tarih ve …. tutanak sayıłı, …. tarih ve …….tutanak sayılt, …. tarih ve … tutanak sayılı kararları bulunmaktadır. Bu kararlar aym zamanında Sayişiay'ın internet sitesinde Temyiz Kurulu Kararları bötümünde tutanak numaratarı girildiği takdirde görüntüłenmcktedir. Yemyiz Kurutunun yaplacak işlem olmadiğına duir … tarih ve. tutanak nolu kararı (EK-1) ve ek ilama yapiłan temyiz buşrurusunım görüşülerek karara bağłandığı …. tarih ve tutanak notu kararı (EK-2) örnek olarak ekte yer almaktadır.

v. Sayıştay 2. Dairesinin 26.11.2013 tarih ve 30 nolu ilamuna ek olarak düzenlenen 20.10.2011 tarih ve 276 savılı ek ilama karşı diğer sorumlu [N.H.] tarafindan yapilmış bir temyiz başvurusunun bulunup bulunmadiği. bułunułmuş ise akıbeti hakkmda bilgi verilmesi istenilmekte olup; Kurum kayitlarımizın incelenmesinden sözü eililen ek ilama karşi diğer sorumtu [N.H.] tarafindan yapilmış bir temyiz başrurusunun bulunmadiğı anlaşılmuştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
20. 3/12/2010 taribli ve6085sayıh Sayıştay Kanunu'nun "Sayıştayın görevlerī"kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir:
“(1) Sayışłay;
a) Kamu idarelerinin mati faalisei, karar ve işlemterini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde deneiler ve sonuçları hakkında Türkive Büyük Milleı Meclisine doğru. yeterli.zamanti bilgi ve raporlar sunar.

b) Genet yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin: gelir. gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun otup olmadığıdenetler, sorumluların hesap ve işlemlerinden kamu zararına yol açan hususları kesin hükme bağlar.

c) Genel uygunluk bildirimini Türkive Büvük Millet Meclisine sunar.
ç) Kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme hağtama işlerini yapar."
21. 6085 sayılı Kanun'un "Đaireler" kenar başhklı 23. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
•


(2) Daireler:
a) Hesap mahkemesi olarak sorumluların hesap ve iştemlerine ilişkin düzentenen yargılamaya esas raporłarda yer alan kamu zararma ilişkin hususları hükme bağlar.
F ..

22. 6085 sayılı Kanun'un "Kanın yollarına başvurma" kenar başhıklı 54.maddesinin ilgili kısmi şöyledir:
"Temyiz, yargılamanm iadesi ve karar düzeltilmesi talepleri, Sayıştay Başkanlıiğına hitaben yazılmış imzal dilekçe ile vapıliır.


23.6085 sayılı Kanun'un "Temyiz" kenar başlıklı 55. maddesi şöyledir:
"(1) Sayıştay dairelerince verilen ilamlar Sayıştay Temviz Kurulunda temyiz ołunur. Bu Kurulca verilen kararlar kesindir.

(2) Sayıştay dairelerinin ilamlari:
a) Kamuna aykarılıik.
b) Yetkiyí aşmāk,
c) Hesap yargilaması usullerine riayet etmemek,
gibi sebeplerle. 52 nci maddenin birinci fikrasında yazilı ilgililer tarafindan temyiz olunabilir.

(3) Temyiz süresi ilamın ilgiliye tebliğinden itibaren altmış gündür.
(4) Temyiz dilekçesiyle buna ekli evrak karşı tarafa tebliğ olunur. Cevap süresi tebliğden ítibaren otuz gündür. Bu cevaplar temyiz edene tebliğ olunur. Temyiz eden buna onbeş gün içinde cevap verir. Bu cevaplar da karşı tarafa tebliğ olunur. Buna da onbeş gün içinde cevap verilir.

(5) Cevaplar alındıktan sonra veya taraflardan biri süresi içinde karşılık vermediği takdirde temyiz incelemesi yapilarak karara bağlanr."
24. 6085 sayılı Kanun'un "Yargılamann iadesi" kenar başhıklı 56. maddesi şöyłedir:
"(1) 52 nci maddenin birinci fikrasıda yazılı ilgililer tarafindan yargılamanın iadesi istenebileceği gibi Sayıştay dairelerince de doğrudan doğruva buna karar verilebilir.
(2) Yargilamann iadesi sebepleri şunlardir:
a) Hesapta maddi hata, isim yanlışlığı veya eksikliği bulunması, noksanlık veya nükerrerlik olmast.

b) Hükme etki yapmış olan bir belgede sahtecilik bułunması.
cj Denetleme veya hesap yargilamusı sırasında görülmeyen yanlış veya usulsüz bir işlemin hükümden sonra meydana çıkmış olması.

c) Denetlemé veya hesap yargilaması sırasında bulunmayan hükme tesir edebilecek bazı belgelerin hükümden sonra ortaya çıkması.

d) Hükme esas tutulan bir ilamın bozulma suretiyle ortadan kalkmış olması.
e) Bilirkişi veya uzmanın gerçeğe aykırı rapor düzenlediğinin ortaya çıkması.
(3) Yargilamanın iadesi isteminde bulunma süresi ilamın tebliği tarihinden itibaren beşyıldır.


(4) Yargilamamn iadesi isteminde bulunmak ilamin icrasm alkoymaz. Yargilamanın iadesí dilekçesini inceleyen daire gerekli gördüğü takdirde, kanunen geçerli teminat karşıliğında, icranın geciktirilmesine karar verebilir.

(5) Yargilamanin iadesi istemi, hükmü veren dairece incelenir ve ilk olarak yargılamanın iadesi talebinin kabulüne veya reddine karar verilir. Kabul kararı verilmesi halinde iade edilen hususlarta smirli olmak üizere hesap yargilamast yaplır 
16) Türkiye Büyük Millet Meclisince kesin ħesap kanunu teklifinin karara bağlanmışolması şahıs borçlarına etkili değildir."
25.6085 sayılı Kanun'un "Karar düzeltilmesi" kenar başlıkh 57. maddesi şöyledir:
"(1) Temyiz Kurułu kararları hakkmda, S2 nci maddenin birinci fikrasmda yazılıilgililer yazili bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere aşaġudaki sebeplerle karar düzeltilmesi isteminde bulumabilirler:
a) Hükmün esasına etkili iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması.
b) Bir kararda aym konu hakkıda birbirine aykırı hükümler bulunması.
c) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını eikileyen belgelerde hile ve sahtekârłığın ortaya çıkmış olması.

c) Temyiz sebeplerinden en az birinin mevcut olmutst.
(2) Karar düzeltilmesi istem ve incelenmesi temyiz şekil ve usulleri dairesinde yürütülür.

(3) Temyiz Kurulu, karar düzeltilmesi isteminde ilerí sürülen sebeplerle hağhdır. Karar düzettilmesi istemi, kesin hükmün verine getirilmesine engel değildir. Verilen karar.ilgililere tebliğ edilir."
26. 6085 sayıhı Kanun'un "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kamununun uygulanacağt haller" kenar başlıklı 61. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunda yargılama usutüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde 18/6/1927 torihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanumumn ilgili hükümteri uygulanır."
27. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayıh Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Konu" kenar başlıkhı 374. maddesi şöyłedir:
"(1) Yargılamanın iadesi. kesin olorak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşıistenebilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
28. Anayasa Mahkemesinin 10/2/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları
29.Başvurucu, Sayıştayın yargılama faaliyeti yürütmesi nedeniyłe kararlarına karşıbireysel başvuruda butunulabileceğini belirttikien sonra 6085 sayıt Kanun'da temyiz, karar düzeltme ve yargilamanın iadesi yollarindan öncelikle hangisine başvurulacağının ve yargılamanın jadesi yolunun hangi kararlara karşı kullanılabileceğinin düzenlenmediğini ifade etmiştir. Andan durumun hukuk devletinin temel ilkelerinden ołan belirlilik ilkesine aykırı olduğunu, 6100 sayılı Kanun'da yargılamanın iadesi yoluna ancak kesinteşmişkararlara karşı gidilebileceğini, 6085 sayılı Kanun'un da 6100 sayılı Kanun kapsamında yorumlanıp uygulanması gerektigini, mevzuatın yeterince açik olmaması nedeniyle usulüne uygun yapılan temyiz ve karar düzeltme başvurusu hakkında yapılacak işlem olmayacağışeklinde karar verilmesinin adil yargılanma, mahkemeye erişim ve savunma_ haklarını ihłal ettiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
30. Anayasa'nun "Huk arama hürriyeti" kenar başliklı 36. maddesinin birinci fikrasışöyledir:
"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciłeri önünde davacı veya davah olarak iddia ve savunma ile adil yargilanma hakkina sahiptir."
31. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olgulanın hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Cunan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, §16). Başvurucunun şikâyetlerinin özünün temyiz başvurusunun Sayıştay Temyiz Kurulu tarafindan incelenmemesine yönelik olması nedeniyle ihlal iddialarının adil yargılanma hakkının güvenceleri arasında yer alan mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

I. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
32. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul cdilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemcye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilír olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a. Müdahalenin Varlığı ve Hakkı Kapsamı
33. Anayasa'nin 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargı mercileri önünde davaçı veya davaliı ołarak iddiada bułunma ve savunma hakkina sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan bak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altina alınan adil yargilanma hakkının madde metnine dåhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi’ni (Sözleşme) yorumlayan Avrupa Însan Hakları Mahkemesi (AtHM) Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaral fikrasının mahkemeye erişim hakkınt içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağłık Hiz. fnş. Tur. San.ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34; Hasan İșten, B. No: 2015/1950,22/2/2018, § 34).


34. Mahkemeye erişim bakkı bit uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazhğın etkili birşekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir (Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/1 1/2013, § 52; Hasan Íşten, § 35).
35. Mahkeme kararlarının hukuka uygun olup olmadığına yönelik uyuşmazlığın çözümlenmek üzere bir yargı makamı önüne taşınması kanun yoluna başvurma olarak nitelendirilmektedir. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü,bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanimayı ve bunların korunmasinı sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Adil yargılanma hakkı bir mahkeme kararına karşı üst yargı yollarına başvurabilmeyi güvence altına almamakła birlikte gerek suç isnadına bağlı yargılamalarda gerekse medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamalarda istinaf veya temyiz gibikanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise bu kanun yollan yönünden de adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerin sağlanması gerekir (Hasun İşten, § 37).

36.Somut olayda başvurucunun temyiz ve karar düzeltme talebí hakkında yapılacak bir işlem olmadığı şeklinde karar verilmesi nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalede bułunulduğu görühnüştür.

b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadıği 
37.Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürrivetler, … yalnızca Anayasamn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sıurlanabilir. Bu sımırlamalar, …. ölçülülük ilkesine aykıri olamaz."
38. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşultara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir.
39. Somut başvuruda öncelikie müdahalenin Anayasa'nın I3. maddesinde öngörülen kanunilik koşuluna uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen kanun tarafından öngörülme, hakhı bir sebebe dayanma, ölçülülük ilkesine aykır olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
40. Hak ve özgürlüklerin, hunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfi müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60).

41. Müdahalenin kanuna dayalı olması öncelikle şeklî manada bir kanunun varfığmızorunlu kılar. Şekli manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafindan Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organınca kanun adi altında çıkarılan düzenłeyici işlemlerde müdahaleye imkän tanıyan bir hükmün bulunması şartına bağhıdır. TBMM tarafından çıkarılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka 

yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (Ali Hıdır Akyol ve diğerłeri [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).

42. Kanunun varlığı kadar kanun metninin ve uygulamasının da bireylerin davranışlarının sonucunu öngörebileceği kadar hukuki belirlilik taşıması gerekir. Bir diğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik koşulunun sağlanıp sağlanmadığının tespitinde önem arz ctmektedir (Necmiye Çiftçi ve diğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, § 55).Müdahalenin kanuna dayalı olması, iç hukukta inüdahaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir ve Öngörülebilir kuralların bulunmasını gerektirmektedir (Türkive İş Bankası A.$. [GK]. B. No:2014/6192, 12/11/2014. § 44). Kanunilik unsuru yönünden değerlendirme yapilirken derece mahkemelerince müdahaleye imkän tanıyan kanun hükümlerinin yorumu ve bu hükümlerin olaya uygulanması bariz takdir hatası ya da açık keyfīlik içermediği sürece bu alanda bir inceleme yapılması bireysel başvurunun amaciyla bağdaşmaz. Ancak derece mahkemelerinin müdahaleye imkân tantyan kanun hükmünü açık bir biçimde hatalı yorumladıkları ve uyguladıklarının tespiti hâlinde müdahalenin kanunilik temelinden yoksun olduğu sonucuna ulaşılabilir (Rumazan Atay, B. No: 2017/26048, 29/1/2020, § 29).
43. Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin ön koşullarındandır.Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlatımın öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini,devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kilar (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; AYM, E.2014/183,K.2015/122, 30/12/2015, § 5). Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekitde açık, net,anlaşıhr ve uygulanabilir olmasını, ayrica kamu otoritelerinin keyfī uygulamalarına karşıkoruyucu Önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013;AYM, E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011).

44. Somut olayda başvurucu, Daire ilamınin 8., 9., 10. ve 18. maddelerine karşi 11/3/2014 tarihinde temyiz başvurusunda bulunmuş; N.H. ise başvurucudan daha sonra 19/3/2014 tarihinde anılan ilamın 18. maddesine karşı yargılamanın jadesi yoluna başvurmuştur. Daire, yargılamanın iadesi talebi üzerine 16/9/2014 tarihli ek ilam ile başvurucu ve N.H.nin ilamın 18. maddesi kapsamındaki sorumlu oldukları tutarın 78.000 TL yeríne 45.500 TL olđuğuna hükmetmiştir. Kurul, başvurucunun jlamın 18. maddesine karşıyaptığı temyiz başvurusu hakkında temyize konu ilamın N.H.nin yargılamanın iadesi talcbi üzerine hüküm tesis edilmek suretiyle ek ilam düzenlenerek yeniden karara bağlandığı, bu nedenle temyiz müracaatımn ek ilama karşı yapıması gerektiğini belirterek yapılacak işlem olmadığıa karar vermiştir. Karar düzeltme başvurusu da aynı gerekçeyle reddedilmiştir.
45. 6085 saythı Kanun'da kanun yolu olarak temyiz, karar düzeltme ve yargılamanın iadesi gösterilmiştir. Ayni Kanun'da karar düzeltme başvurusunun temyiz kurulunun temyiz başvurusu üzerine verilen kararına karşı yapılacağı fakat yargılamanın iadesi ve temyiz başvurularının Daire ilamına karşı yapılacağı düzentenmiştir. Bu düzenlemeden karar düzeltme yolunun temyiz kanun yolundan sonraki bir aşama olduğu anlaşılmıştır.
46. Yargılamanın iadesi süresi ilamın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren beş yıl,temyiz süresi ise ilamın ilgiliye tebliğinden itibaren altmış gündür. Yargılamanın jadesi talebini, bükmü veren Daire incelemekteyken temyiz istemini Kurul incelemektedir. Somut olayda da aynı ilama karşı başvurucu, süresinde temyize, N.H. ise yargilamanın iadesi yoluna başvurmuştur. Başvurucunun yaptığı temyiz başvurusu hakkında yargılamanın iadesi 

istemine yönelik yapılan incelemede ek ilam düzenlendiği, temyiz başvurusunun ek ilama karşı yapılması gerektiği belirtilerek Kurulea yapılacak işlem olmadığına karar verilmiştir.Başvurucunun 6085 sayılı Kanun tarafindan kendisine tanınan temyiz yoluna -Kanun'daki koşullara uymak suretiyle- yaptiığı başvurusunun temyize konu ilamın ek ilam ile kaldırıldığıgerekçesiyle incelenmemesine ilişkin olarak 6085 sayılı Kanun'da açık bir düzenlemenin bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenle müdahalenin kanuni dayanağının varlığı yönünden tereddüt olmakla birfíkte kanunilik unsuru yönünden daha öte bir tartışma yapılmasına gerek görühmemiş ve bo hususun aşagda öłçülüdük unsuru yönünden trnşamasımn uygun olacağıdeğerlendirilmiştir.

ii. Meşru Amaç
47.Anayasa'nın 36. maddesinde, hak arama özgürlüğü güvence altina altnmıştr.Maddede, hak arama özgürlüğü için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte bunun hiçbir şekilde sıırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel sınırlama nedeni öngörülmemiş hakların da hakkın doğasından kaynaklanan bazı suurları bulunduğu kabul edilmektedir. Ayrıca hakkı düzenleyen maddede berhangi bir sınırlama nedenine yer verilmemiş olsa da Anayasa'nun başka maddeterinde yer alan kurallara dayanilarak bu hakların sınırlandırılması mümkün olabilir. Dava açma hakkının kapsamına ve kullanım koşullarına ilişkin bir kısum düzenlemenin hak arama özgürlüğünün doğasından kaynaklanan sınırları ortaya koyan ve hakkın norn alanınıbelirieyen kutallar otduğu açikur. Ancak bu smriamalar Anayasa'mn 13. muddesinde yer alan güvencelere aykiri olamaz (Ertuğrul Dalbaş. B. No: 2014/7805, 25/10/2017, § 58).
48. Gereksiz başvuruların önlenerek dava sayısının azaltılması ve böylece mahkemelcrin fuzuli yere meşgut edilmeksizin uyuşmazlıkları makul sürede bitirilebilmesi amacıyla başvurıcułara belli yükümlülükler öngörülebilir. Bu yükümlülüklerin kapsamınıbelirlemek kamu otoritelerinin takdir yetkisi içindedir. Öngörülen yükümlülökler dava açmayı imkânsız hâle getirmedikçe ya da aşırı derece zorlaştırmadikça mahkemeye erişim hakkının ihla} edildiği söylenemez (Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013 § 39).
49.Somut olayda başvurucunun temyiz başvurusu hakkında temyize konu ilamın ek ilamla ortadan kaidırıłmış olması nedeniyle yapılacak işlem olmadığına karar verilmiştir.İlamın ek ilam ile kaldırılmiş olması sebebiyle temyiz başvurusunun reddedilmesindeki amaç, ortadan kaldırıldığı düşünülen bir kararın yeniden incelenmek durumunda kalınmasının sonucu olarak temyiz merciinin görevini gereği gibi yerine getirmesi için gereksiz yere meşgul edilmesini ve iki farkh yargisal hüküm verilmesini önlemek olduğundan meşru bir amaca dayandiği sonueuna ulaşılmiştir.

iii.Ölçülüläk 
(1) Genel İlkeler 
50. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmeierde kişinin mahkemeye başvurmasıni engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız håle getiren,bir başka anlatımla mahkenie kararını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamaların mahkemeye erişim hakkını ihlal edcbileceğini ifade etmiştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791,7/11/2013, § 52).


51. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantıłılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşıłmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasıni,oranttlıłık ise bireyin hakkıa yapılan müdahale ile ulaşıłmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56,1174/2012; E.2016/16, K.2016/37, S/5/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 38).

52. Mahkemeye erişim hakkıın sınırlanması için seçilen aracın Öngörülen amaca ulaşılabilmesi bakımından elverişli olması gerekir. Ayrıca seçilen araç bu hakkı en az zedeleyici nitelikte bulunmahdır. Bununla birlikte hakkı daha az zedcleyen aracın tercih edibnesi gerektiğinin söylenebilmesi için sðz konusu araç aynı amacı gerçekleştirmeye elverişli olmahdir. Daha hafif sinirlama teşkil eden aracin tercih edilmesi hälinde öngörülen amaç gerçekleşmeyecek ise daha ağır müdahale oluşturan aracın seçimi hususundaki tercih,Anayasa'ya aykirı olmaz. Bunun dıştnda hangi müdahale aracının tercih edileceği hususunda kamu otoritelerinin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır (Mustafa Berberoğlu, B. No:2015/3324, 26/2/2020, § 48).

53. Öte yandan mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahaleler orantılı olmalıdır.Orantılılık, amaç ile araç arasında adil bir denge kurulmasını gerektirmektedir. Buna göre mabkemeye erişim hakkına getirilen smirlanayla ulaşılmak istenen meşru amaç ve başvurucunun mahkemeye erişim hakkından yararlanmasındaki bireysel yarar arasında makul bir orantı kurułmalıdır. Hedeflenen amaca ulaşidığinda elde edilecek kamusal yararla kıyaslandığında sınırlama ile kişiye yüklenen külfetin aşırı ve orantısız olmaması gerekir (Mustafa Berberoğlu. § 49).

(2)ilkelerin Olaya Uygulanması
54. Anayasa'nın 160. maddesine göre Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının hütün gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetlemek, sorunluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak, kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir. Anayasa'da belirtilen kamu idarelerindeki mali konuya ilişkin usułsüzlüklerin Sayıştaytarafindan denetlendiği, sorumluların kendibünyesindeki organlarca yargılandıği,yargılamanın daha çok belgeler ile sımırlı olarak yapıldığı dikkate alındığında Sayıştayın kendine özgü bir yargılama usulü olduğu görülmektedir.

55. Somut olayda başvurucu, Daire ilamınin 8., 9., 10. ve 18. maddelerine karşıtemyiz başvurusunda buluņmuş; N.H. ise başvurucudan yaklaşık bir hafta sonra anılan ilamın 18. maddesine karşı yargılamanın iadesi yoluna başvurmuştur. Daire, yargılamanın iadesi talebi üzerine düzenlediği ek ilam ile başvurueu ve N.H.nin ilamin 18. maddesi kapsamındaki sorumlu olduğu tutarin 78.000 TL. yerine 45.500 TL olduğuna hükmetmiştir. Kurul.başvurucunun ilamın 18. maddesine karşı yaptığı temyiz başvurusu hakkında temyize konu ilamın N.H.nin yargılamanın iadesi talebi üzerine hüküm tesis edilmek suretiyle ck ilam düzenlenerek yeniden karara bağlandığım, bu nedenle temyiz müracaatının ek iłama karşıyapılması gerektiğini belirterek yapılacak işlem ołmadığma karar vermiştir. Karar düzeltme başvurusu da ayni gerekçeyle reddedilmiştir.


56. İlamın ek ilam ile ortadan kaldırıldığı durumlarda temyiz başvurusuna konu ilam yönünden inceleme yapılmamasınm yargı mercii tarafindan gerek aynı ilam hakkında iki defa karar verilmemesi gerekse yargı mercilerinin gereksiz yere meşgul edilmesinin önlenmesi bakımından elverişli bir araç olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır. Ancak başvuruya konu olaydaki gibí ilamda belirłenen sorumlułuk konusu ve miktarın ek ilam ile tamamen ortadan kaldırılmadiğı hâllerde temyiz incelemesi yapılmamasına ilişkin müdaħalenin elverişliliğinin aynica değerlendirilmesi gerekmektedir.
57. Başvurucu, ilamın 18. maddesinde belirtilen tutarın tamamına karşi temyiz başvurusunda bulunmuş; protokolün bir kira sözleşımesi değil şartlı bağış mahiyetinde olduğunu ileri sürmüştür. Ek ilamda ise 18. madde kapsamında başvurucu ile N.H.nin sorumlu olduğu tutarın 78.000 TL'den 45.500 T1'ye indirildiği, dolayisiyla artk 32.500TL'den sorumlu olmadıkları belirtilmiştir. Ek ilamda sorumluluğun azaltlmasina neden olan gerekçe, üç yillik sözleşme süresinin bir kısmında yönetimin değişmesi sonucunda başvurucu ve N.H.nin sorumluluklarına sebep olan görevlerinden ayrilmiş olmalarıdır. Yargilamanın iadesi talebi sonucunda yapılan yeniden yargılamada başvurucunun temyiz dilekçesinde ileri sürmüş olduğu protokolün mahiyetine ilişkin iddia hakkında bir değerlendirmenin bułunmadığının önemle vurgulanması gerekmektedir. Başvurucunun temyiz dilekçesindeki protokolün hir kita sözleşmesi niteliğinde olmadığı iddiası bir yana ek ilamda belirtilen 45.500 TL'den başvurucunun hâla kira sözleşmesi kapsamında sorumlu tutulduğu anlaşilmaktadır.

58. 6085 sayilı Kanun'un 55. maddesinde Sayiştay dairelerince verilen ilamlar hakkında ilamın ilgiliye tebliğinden itibaren altmış gün içinde temyiz edilebileceği düzenlenmiştir. Başvurucunun temyiz başvurusunun Kanun'da belirtilen koşullara uygun olduğu konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Başvurucunun ek ilam ile sorumlu olduğu tutar azalmışsa da kalan tutar yönünden yukarıda da belirtilen gerekçeler doğrultusunda temyiz incelemesi yapılması yönünde haklı bir beklentisinin bulunmadığı söylenemez. Bu nedenle temyize konu iłamın ek ilam ile kaldırılmış olması sebebiyle temyiz başvurusunun reddediłmesi yönündeki müdahalenin -ilamda belirlenen sorumluluk konusu ve miktarin ek ilam ile tanamen ortadan kaldırılmadığı açık olduğundan- ortadan kaldırılan bir kararıyeniden incelemeyi önlemeye yönelik meşru amacı gerçekleştirmek için elverişli olıadığısonucuna varilriştir.

59. Bununla birlikte mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin gerekli olup olmadığı da incelenmelidir. Temyiz başvurusunun ek ilama karşı yapılması gerektiği belirtilerek incelenmemesi hálinde bu aşamada yeniden temyiz başvurusunda bulunulmasının neredeyse imkänsız olduğu gözetildiğinde bu araca ancak son çare olarak başvurulmasıgerekmektedir. Gerçekten temyiz başvuru süresi nispeten kısa olup hak düşürücü süre niteliğindedir. Bu husus dikkate alındığında süresinde yapılan temyiz başvurusunun ek ilam düzenlendiği gerekçesiyle reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkına yönelik oldukça ağur bir müdahale niteliği taşıdığı kolaylıkla ifade edilebilir. Dolayısıyla bu nitelikteki ağir bir müdahaleye ancak daha hafif ve alternatif bir aracın bulunmaması hâlinde müracaat edilebilmelidir.

60.Somut olayda ek ilam 19/12/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, temyiz başvurusu ise yaklaşık 11 ay sonra 24/11/2015 taribinde karara bağlanmıştır. Başvurucunun sürcsinde temyiz başvurusunda bulunduğu, ek ilam ile sorumlu olduğu tutarın tamamen kaldırıłmadığı nazara ahndığında başvurucunun temyiz başvurusu hakkında karar verilmesi yönünde hakl beklentisi bulunmadiğı söylenemez. Temyize konu ilamdan sonra 

yargılamanin iadesi yargilaması sonrasında ek ilam verilmesi durumunda temyiz incelemesinin yapilmamasına ilişkin gerek ilgili Kanun'da açık bir hükmün bulunmamasınm gerckse ek ilamda başvurucunun yeniden temyiz başvurusunda bulunmasi gerektiğine yönelik bir ifadenin yer almamastnın bu haklı beklentiyi desteklediği deģerlendirilmiştir.
61.Başvurutonun ilama karşı yapuğı temyiz başvurusunun başvuru sonrasında ek ilam düzenlenmiş olsa bife kalan tutar yönünden incclenmesine engel bir düzenleme yer almadıği gözõnünde bulundurulduğunda başvurucuya -temyiz incelemesi sırasında-Kurul tarafindan ek ilama karşı varsa beyanının sorulması şeklinde daha hafif olan bir müdahale aracına başvurulması da mümkün olabilir. Nihayetinde temyiz süresinin ek ilamın başvurucuya tebliğinden itibaren altmış gün olduğu değerlendirildiğinde temyiz karanndan sonra ek ilama karşı temyiz başvuru süresinin sona ermiş olacağı açıktır.
62. Bu iibara Kurulun başvurucuya ek iam yônünden temyiz yoluna başvurma iradesinin sorulması suretiyle daha hafif bir müdahale araci yerine en başta başvurucunun mahkemeye erişimini imkânsız häle getiren ağır bir aracı tercih etmesi başvurucunun mahkemeye erişimini inkânsız hâle getirmektedir.

63. Açiklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 36.maddesinde güvence altına ahnan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal cdildiğine karar verilmesi gerekir,
3. 6216 Sayili Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
64.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayih Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkinın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarmın ortadan kaldırılması için yapıtması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarımıortadan kaldırmak için yeniden yargilama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeníden yargılama yapilmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata_ hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açilması yolu gösterilehilir.Yeniden yargıluma yapmakla yükümlü mahkeme. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarımı ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
65. Başvurucu, yeniden yargilama yapılmasına hükmedilerek ihlalin gideriłmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

66. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ({GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mabkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez iblal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (4ligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).

67. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkı ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

68. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mabkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrast ile içtüzük'ün 79. maddesinin (1) numaral fikrasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıłmak üzere kararın bir ömeğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anilan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı ołarak iblali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağhı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargilamanın yenilenmesi kurumundan farklı ołarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama scbebinin varltığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§ 58, 59;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

69. incclenen başvuruda başvurucunun temyiz ve karar düzeltme talebi hakkında yapılacak bir işlem olmadığı şeklínde karar verilmesi nedeniyle Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını iblal edildiği sonucuna ulaşıłmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığıanlaşılmiștir.

70. Bu durumda mahkemeye erişim hakkının iblalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapımasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2)numaral fikrasına göreihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırlmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarcttir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Sayıştay Temyiz Kuruluna iletilmesi için Sayıştay 2. Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

71. Anayasa Mahkeinesinin yukanda aktarılan değerlendirmesi ve vardığı sonuçyalnızca mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin olup davanın esasına ilişkin bir tespit içermemektedir.

72. Dosyadaki belgclerden tespit edilen 294.70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargilama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gcrekir.


VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye crişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına ahınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDİĞINE.

C. Kararın bir örneğinin adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargıłama yapılmak üzere Sayıştay Temyiz Kuruluna iletilmesi için Sayıştay 2. Dairesine (K.35147)GÖNDERİLMESiNE,
D. 294,70 TL harç ve 4,500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanhığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 10/2/2022tarihinde OYBiRLİĞİYLE karar verildi.