Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Müttefiklik İlişkileri Hakkında Şuşa Beyannamesinin Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 5340)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA | 2022-03-23

23 Mart 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31787
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
C 
Karar Sayısı: 5340
15 Haziran 2021 tarihinde Şuşa'da imzalanan ve 7355 sayılı Kanunla onaylanmasıuygun bulunan ekli “Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Müttefiklik İlişkileri Hakkında Şuşa Beyannamesi’nin onaylanmasına, 9 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
22 Mart 2022
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında  Müttefiklik İlişkileri Hakkında 
ŞUŞA BEYANNAMESİ
Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti;
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Reccp Tayyip Erdoğan'ın ve Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Azerbaycan'ın ve bir bütün olarak Türk dünyasının eski kültür beşiği Şuşa kentinde görüşmesinin tarihi önemine vurgu yaparak,
İki dost ve kardeş ülke arasında imzalanmış tüm uluslararası belgelere,bununla ilgili 13 Ekim 1921 tarihli Kars Antlaşması'na sadık olduklarını bir kez daha onaylayarak,
9 Şubat 1994 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Dostluk ve Çok Yönlü İşbirliğinin Geliştirilmesine İlişkin Anlaşma” ile “Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Protokolü”, ayrıca 16 Ağustos 2010 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Stratejik Ortaklık ve Karşıłıklı Yardım Anlaşması’na dayanarak,
İki ülke ve halkları arasındaki dostluk ve kardeşlik bağlarından hareketle Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki ilişkilerin niteliksel olarak yeni, müttefiklik düzeyine çıkarıłmasının iki ülke ve halklarıņın çıkar ve menfaatlerine hizmet ettiğinin altıni çizerek,
Ortak çıkarların korunmasında her iki ülkenin siyasi, ekonomik, savunma,kültür, insani, sağlık, eğitiın, sosyal, gençlik ve spor alanlarındaki imkân ve potansiyelinin birleştirilmesinin öneminin farkında olarak,
Uluslararası hukukun ilke ve normlarının yanısıra, Birleşmiş Milletler Şartı'na uygun olarak küresel ve bölgesel barış, istikrar ve güvenliğin sağlanmasında ortak çabaların sürdürülmesinin önemini vurgulayarak,
Ortak çıkarlara dayahı bölgesel ve uluslararası stratejik konulardaki faaliyetlerin karşılıklı şekilde koordinasyonunun gerekliliğini ifade ederek,

Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlıği,egemenliği, toprak bütünlüğü, uluslararası düzeyde kabul görmüş sınırlarının dokunulmazlığı gibi milli çıkarlara dayanan konularda ikili ve çoklu formatlarda dayanışma ve karşılıklı yardım ilkelerinden yola çıkarak,
Türk dünyasının sürekli olarak gelişimine yönelik karşılıklı faaliyetlerin bölgesel ve uluslararası düzeyde ileriye götürülmesiyle ilgili çabaları birleştirerek,
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün ve Azerbaycan Halkının Umummilli lideri Haydar Aliyev'in bilgece söyledikleri “Azerbaycan'ın sevinci sevincimiz, kederi kederimizdir" ve “Tek millet, iki devlet"sözlerinin halklarımızın milli-manevi serveti olarak değerlendirildiğini özellikle vurgulayarak,
Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki ikili ilişkilerin daha da genişletilmesi ve derinleştirilmesi perspektiflerini her yönüyle inceleyerek,
beyan ederler;
Taraflar, iki dost ve kardeş ülke arasındaki stratejik düzeyde gelişmekte olan ilişkilerin durumundan mcmnuniyetlerini ifade ederek siyasi diyaloğun her düzeyde sürdürülmesinin ve yüksek düzeyli karşılıkh ziyaretlerin önemini belirtirler.
Taraflar büyük gururla, Azerbaycan'ın 44 gün süren Vatan Savaşı'nda zafer kazanarak Ermenistan'ın 30 yıldır süren saldırgan politikasını durdurduğunu,topraklarını işgalden kurtardığını, tarihi adaleti ve uluslararası hukuku yeniden sağladiğını ifade ederler.

Azerbaycan, Ermenistan'in 30 yıl süren saldırisına son verilmesinde, işgal edilmiş toprakların kurtarılmasında, Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünün sağlanmasında Türkiye Cumhuriyeti'nin manevi-siyasi desteğine yüksek değer vermektedir. Taraflar, Kafkasya bölgesinde istikrar ve güvenliğin pekiştirilmesi,ekonomi ve ulaştırma alanındaki tüm bağların yeniden sağlanmasi, ayrıca bölge devletleri arasındaki ilişkilerin normale dönüştürülmesi ve uzun vadeli barışın sağlanması yönündeki çabafarını sürdüreceklerdir. Bu kapsamda, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçivan Özerk Cumhuriyeti'nin özel coğrafi konumu dikkate ahnacaktir.

Taraflar, Azerbaycan'ın işgalden kurtarılan topraklarında Türkiye-Rusya Ortak Merkezi’nin faaliyetlerine Türkiye'nin katkılarının bölgedeki barış, istikrar ve refahın sağlanmasında önemli rol oynadığına vurgu yaparlar.

Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti bağımsızlık, egemenlik,toprak bütünlüğü, uluslararası düzeyde tanınmış sınırların dokunulmazlıği,devletlerin iç işlerine karışmama ilkelerine dayanarak müttefiklik ilişkilerinin kurulmasının siyasi ve hukuki mekanizmalarını belirler.
Taraflar, dış politika alanındaki koordinasyonun ve düzenli ikili siyasi istişarelerin gerçekleştirilmesinin önemini belirtir ve bu yönde Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasında Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi çerçevesindeki faaliyetlerin önemini vurgular.
Taraflar, kendi ulusal çıkar ve menfaatlerini koruma ve sağlamaya yönelik bağımsız dış politika yürütürler. Taraflar, bölgesel ve uluslararası düzeyde istikrar ve refah üzerinden barış, dostluk ve samimi komşuluğa dayalı uluslararasıilişkilerin geliştirilmesi, ayrıca ihtilaflar ile bölgesel ve küresel güvenlik ve istikrar meselclcrinin çözümlenmesi yönünde ortak çaba gösterirler.
Taraflar, güncel, karşılıklı ilgi uyandıran uluslararası konularda dayanışma ve karşılıklı destek sergileyerek yakın veya örtüşen tutumlardan yola çıkarak ikili işbirliğini derinleştireceklerdir ve BM, AGÍT, Avrupa Konseyi, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, İīT dahil uluslararası ve bölgesel kuruluşlar çerçevesinde birbirine karşılıklı destek vereceklerdir.
Taraflardan herhangi birinin kanaatine göre onun bağımsızlığına,egemenliğine, toprak bütünlüğüne, uluslararası düzeyde tanınmış sınırlarının dokunulmazlığına veya güvenliğine karşı üçüncü bir devlet veya devletler tarafından tehdit ve saldırı gerçekleştirildiğinde, Taraflar, ortak istişareler yapacak ve bu tehdit veya saldırının Önlenmesi amacıyla BM Şartı'nın amaç ve ilkelerine uygun girişimlerde bulunacak, birbirine BM Şartı'na uygun şekilde gerekli yardımıyapacaklardır. Bu yardımın kapsam ve biçimi ivedi yapılan görüşmeler yoluyla belirlenerek ortak tedbirler alınması için savunma ihtiyaçlarının karşılanmasına karar verilecek ve Silahlı Kuvvetlerin güç ve yönetim birimlerinin koordineli faaliyeti sağlanacaktır.
Tarafların Güvenlik Konseylerinin milli güvenlik konularında düzenli olarak ortak toplantıları düzenlenecektir ve bu toplantilarda ulusal çikarların,Tarafların çıkarlarını etkileyen bölgesel ve uluslararası güvenlik konularının müzakeresi gerçekleştirilecektir.
Taraflar, iki kardeş ülke silahlı kuvvetlerinin çağın gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılması ve modernizasyonuna yönelik olarak ortak çaba göstermeye devam edecektir.


Taraflar, Ermeni işgalinden kurtarılan rayonlarda başta mayınlı arazilerin temizlenmesi olmak üzere hayatın normalleştirilmesi faaliyetlerini destekleyeceklerdir.

Taraflar, savunma yetencklerinin ve askeri güvenliğin güçlendirilmesine yönelik personel mübadelesini, ortak eğitim ve tatbikatların düzenlenmesini, iki ülke silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasıni, modern teknolojilere dayalı silah ve mühimmatların yönetilmesinde yakın işbirliğini ve bu amaçla yetkili kurum ve kuruluşların koordineli faaliyetinin sağlanmasını teşvik edeceklerdir. Türkiye ve Azerbaycan diğer dost devletlerin orduları ile birlikte askeri tatbikatların düzenlenmesini destekleyeceklerdir.

Taraflar, ulusal ve uluslararası yükümlülüklerini göz önünde bulundurmak suretiyle, deniz, hava ve uzay alanında karşılıklı teknoloji paylaşımında bulunarak,müşterek yeteneklerin geliştirilmesi maksadıyla ortak projelerin yürütülmesini teşvik edecek ve karşılıkh savunma sanayii teknolojilerinin geliştirilmesine olumlu katkı sağlayacak; sahip oldukları silah ve mühimmatla teçhiz edecek, bunların üretim teknolojilerini karşılıklı şekilde teşvik edecek ve hâlihazırda ülkelerinde mevcut olmayan üretim alanlarının oluşturulmasıni, ortak araştırma ve üretim faaliyetleri gerçekleştirilmesini, iki ülke savunma sanayi kurumlarının teknoloji,askeri ürünler ve hizmetler alanında yerli ve uluslararası pazarda işbirliği yapmasınıdestekleyeceklerdir.

Taraflar, iki devlet arasında geliştirilen ve onların çıkarlarına uygun askerisiyasi işbirliğinin üçüncü devletlere karşı olmadığını belirtirler.
Taraflar, siber güvenlik alanında işbirliğinin daha da geliştirilmesinin önemini vurgular ve bu alanda ortak bilimsel araştırma çalışmaları, uzman eğitimi gerçekleştirecek, karşılıklı teknik işbirliğini teşvik edeceklerdir.
Taraflar, ticari-ekonomik ilişkilerde ulusal ekonomilerinin ve ihracatın çeşitlendirilmesi, aynı zamanda geleceğe dönük alanlarda ortak üretimin oluşturulması, yatırım alanındaki işbirliğinin karşılıklı faydalı gelişimi için daha elverişli ortamın geliştirilmesi yönünde çabalarını yoğunlaştıracaklardır. Bu hususta, Türkiye ve Azerbaycan ürünlerin serbest dolaşımının sağlanmasımekanizmalarının oluşturulması yönünde gerekenleri yapacaklardır.
Taraflar, böłgenin ve Avrupa'nın enerji güvenliğine katkı veren, doğal gaz kaynak ve güzergâh çeşitlendirmesi sağlayan stratejik Güney Gaz Koridorunun hayata geçirilmesinde Türkiye ve Azerbaycan'ın öncü rolünü vurgularlar. Taraflar,Güney Gaz Koridorunun etkili biçimde kullanılması ve daha da geliştirilmesine yönelik çabaları koordineli şekilde sürdüreceklerdir. Taraflar ayrica küresel enerji 

sektöründeki gelişmeleri de dikkate alarak, bölgenin enerji arz güvenliğinin pekiştirilmesini teminen elektrik alanında da böigesel işbirliğine katkı sağlayacak çabaların arttırılarak sürdürülmesi konusundaki niyetierini ortaya koyarlar.
Taraflar, iki ülke topraklarından geçen Doğu-Bati/Orta uluslararasıulaştırma koridorunun rekabet kabiliyetinin artırılması amacıyla karşılıklıişbirliğini pekiştireceklerdir. Türkiye ve Azerbaycan akıllı ulaşım sistemleri teknolojilerinden istifade ederek, uluslararası ulaştırma koridorlarının TürkiyeAzerbaycan bölümlerinde transit-ulaştırma potansiyelini daha da geliştireceklerdir.
Taraflar, Türkiye ve Azerbaycan'i birleştiren Azerbaycan Cumhuriyeti Batırayonları ile Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçrvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki koridorun (Zengezur Koridoru) açılmasının ve sözkonusu koridorun devamı olarak Nahçıvan-Kars demiryolunun inşaatının iki ülke arasındaki ulaştırma-iletişim ilişkilerinin yoğunlaştırılmasına önemli katkı sağlayacağını belirtirler.
Taraflar, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin mevcut seviyesinin genel böłgesel ve uluslararası barış ve istikrara katkıda bulunmakta ölduğunu,ilişkilerin sadece iki ülkeye değil, aynı zamanda bölgeye barış ve istikrar getirerek,başta bölge ülkeleri olmak üzere uluslararası toplumun huzur, barış ve çıkarlarına da hizmet edeceğini vurgular.

Taraflar, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz şekilde etkileyen çeşitli tehdit ve çağrılara, özellikle terör, onun tüm şekil ve tezahürlerine,finansmanına, aynı zamanda kitle imha silahlarının yayılmasına, organize suçlara,kara para aklanmasına, uyuşturucu kaçakçılığına, insan ticaretine, yasadışı göçe karşı mücadele alanında ortak çaba ve işbirliklerini genişletecek ve derinleştirccekler.

Azerbaycan Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti'nin egemenliğine, toprak bütünlüğüne, sınırlarının dokunulmazlığına, istikrar ve güvenliğine yönelik tüm eylemleri, aynı zamanda terörün tüm şekil ve tezahürlerini kınıyor ve Türkiye Cumhuriyeti’nin terörizme karşı yürüttüğü mücadeleyi kati surette destekliyor.
Taraflar, çeşitli ülkelerde yaşayan Türk ve Azerbaycan diasporalarıarasındaki işbirliğinin daha sıkı şekilde geliştirilmesi, onların maruz kaldıklarıgenel sorunlar karşısında birlikte adım atılması ve devamlı dayanışma sergilenmesi amaciyla gayretlerini birleştireceklerdir.

Tarafların ülkelerinin tanıtımı ve ulusal çıkarlarının korunmasına dair tarihi gerçeklerin dünya kamuoyuna duyurulmasında diaspora faaliyetinin koordinasyonunu ve karşılıklı desteği teşvik edeceklerdir.

Taraflar, Ermenistan'ın Türkiye'ye karşı asılsız iddialarının, tarihin çarpıtılması ve tarihi gerçeklerin tahrif edilerek siyasallaştırıiması girişimlerinin bölgede barış ve istikrara zarar verdiğini vurgulamakta, bu çerçevede 1915 yılıolaylarına ilişkin olarak kendi arşivlerini açan Türkiye'nin, Ermenistan'daki ve diğer ülkelerdeki arşivlerin açıłması ve bu konuda tarihçiler tarafindan araştırmaların yapılmasına yönelik çabalarını desteklemektedirler.Taraflar, 10 Aralık 2020 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Medya Alanında Stratejik İşbirliğine Dair Mutabakat Zapti"na uygun olarak Türkiye-Azerbaycan Medya Platformunun olanaklarını göz önünde bulundurarak, iki ülkenin ilgili kurumları arasında enformasyon, iletişim ve sosyal diplomasi alanlarındaki işbirliğini daha da güçlendirecek ve bu çerçevede Dışişleri Bakanlıkları arasında sürekli olarak enformasyona ilişkin sık görüşmeler ve değişimler yapılacaktır.Taraflar, parlamentolararası işbirliğinin daha da güçlendirilmesi ve bu yönde karşılıklı faaliyetin artırılmasını teşvik ederler.
Taraflar, iki halkın ortak değerlerinin Önemli tezahürlerine gerekli sosyal desteğin gösterilmesini sağlayacak, tarihi ve kültürel mirasların korunması için ortak faaliyet gerçekleştireceklerdir.
Taraflar, Türk dünyasının birlik ve refahına hizmet edecek ulusal ve uluslararası çabaların artırılmasına dikkat çektiler.
Taraflar, Türk kültür mirasının uluslararası düzeyde tanıtımı ve teşviki alanında ortak işbirliğini güçlendireceklerdir.
Taraflar, Türk dayanışmasının daha da pekiştirilmesi amacıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, Türk Akademisi, Türk Kültür ve Mirası Vakfi,TÜRKSOY ve Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi çerçevesinde gerçekleştirilen faaliyetlere ivme kazandıracaklardır.
Taraflar, bir Tarafin vatandaşlarının diğer Tarafin topraklarına kimlik kartıile seyahat etmelerine dair kabul edilen anlaşmadan duydukları memnuniyeti ifade ediyor ve sözkonusu anlaşmanın halklarımız arasındaki yakınlık ve insanlar arasındaki ilişkiler açısından müstesna önemini ifade cderek, bir Tarafin vatandaşlarının diğer Tarafin topraklarında ikamet etme hakkı elde etmelerini mütekabiliyet ilkesine dayalı olarak kolaylaştırmak için gerekli çalışmaların yapilmasını takdir ederler.


Taraflar, gerekli devlet desteğini sağlayarak halkları arasındaki ortak değericre dayalı yakın ilişkileri insani, sosyal güvenlik, bilimsel, eğitim, sağlık,kültür, gençlik ve spor alanlarında daha da geliştirecek ve derinleştireceklerdir. Bu amaçla, iki ülkenin ilgili kurumları tarafından ortaklaşa olarak sürekli faaliyetler gerçekleştirilecektir.

Şuşa kentinde 15 Haziran 2021 tarihinde, Türkçe ve Azerbaycan dilinde olmak üzere iki nüsha halinde imzalanmış olup tüm metinler eşit derecede geçerlidir.

Türkiye Cumhuriyeti CumhurbaşkanıRecep Tayyip Erdoğan 
Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanıİlham Aliyev 

Türkiy Respublikası ile Azrbaycan Respublikası arasında  müttefiqlik münasibtlri haqqında  Şuşa BƏyannamƏsi 
Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikası,
Türkiy Respublikasının Prezidenti Rcb Tayyib Ərdoğanın ve Azrbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Azrbaycanın v bütövlükd Türk dünyasının qdim mdniyyt beşiyi olan Şuşa şhrind görüşünün tarixi hmiyytini vurğulayaraq,
İki dost v qardaş ölk arasında imzalanmış bütün beynlxalq sndlr, bununla laqdar 13 oktyabr 1921-ci il tarixli Qars müqavilsin sadiq olduglarını bir daha tsdiq edrk,
9 fevral 1994-cü il tarixind imzalanmış “Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikası arasında dostluq v hrtrfli mkdaşlığın inkişafıbard Müqavil”ni v “Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikasıarasında mkdaşlıq v qarşılıqiı yardım haqqında Protokol’u, elc d 16avqust 2010-cu il tarixind imzalanmış “Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikası arasında strateji trfdaşlıq v qarşıliqlıyardım haqqında Müqavil”ni rhbr tutaraq,
İki ölk v onun xalqları arasındakı dostluq v qardaşlıqdan çıxışedrk Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikası arasındakımünasibatlrin keyfiyytc yeni,müttfiqliksviyysin qaldırılmasının iki ölk v onların xalqlarının maraq v mnafelrin xidmt etdiyini vurğulayaraq,
Ümumi maraqların qorunmasında hr iki ölknin siyasi, iqtisadi,müdafi, mdni, humanitar, shiyy, thsil, sosial, gnclr v idman sahlrindki imkan v potensiallarının birlşdirilmsinin mühüm hmiyytini drk edrk,
Beynłxalq hüququn prinsip v normalarına, o cümldn d BirlşmişMilltir Tşkilatının Nizamnamsin uyğun olaraq qlobal v regional sülh,sabitlik v thlüksizliyin tmin edilmasind birg saylrin davam etdirilmsinin vacibliyini vurğulayaraq,
Müştrk maraq ksb edn regional va beynlxalq strateji msllrdfaliyytlrinqarşılıqlışkildlaqlndirilmsinin zruriliyini ifad edrek,

Türkiy Respublikasının v Azrbaycan Respublikasının müstqilliyi,suverenliyi, razi bütövlüyü, beynlxalqsviyyd tanınmış srhdlrinin toxunulmazlığı kimi millimaraqlara söyknn msllrd ikitrfliv çoxtrfliformatlardahmrylikvqarşılıqlıyardımprinsiplrindnçıxışedarek,
Türk dünyasının davamlı inkişafına yönimiş qarşılıglı faliyytlrin regional v beynlxalq müstvilrd irli aparılmasında sylri birlşdirrk,
Türkiy Cümhuriyytinin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün v Azrbaycan xalqının Ümummilli lideri Heydr Əliyevin müdrikcsin söyldiklri "Azrbaycanın sevinci bizim sevincimiz, kadri bizim kdrimizdir” v "Bir millt, iki dövlt” ifadlrinin xalqlarımızın milli-mnvi srvti kimi dyrlndirildiyini xüsusi vurğulayaraq,
Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikası arasındakı ikitrfli münasibtlrin daha da genişlndirilmsi v drinlşdirilmsi perspektivlrini hrtrefli nzrdn keçirrk,
byan edirlr:
Trflr iki dost v qardaş ölk arasında strateji sviyyd inkişaf edn münasibtlrin durumundan mmnunlug ifad edrk siyasi dialoqun bütün sviyylrd davam etdirilmsinin v qarşılıglı yüksk sviyyli sfrlrin hmiyytini qeyd edirlr.

Trflr fxart hissi il bildirirlr ki, Azrbaycan 44 günlük Vtn müharibsi rzind qlb qazanaraq Ermnistanın 30 ildn bri davam edn tcavüzkar siyastin son qoydu, torpaqlarını işğaldan azad etdi, tarixi daltin zfr çalmasını v beynlxaiq hüququn brpa ołunmasını tmin etdi.
Azrbaycan Ermnistanın 30 illik tcavüzün son qoyułmasında, işğal olunmuş torpaqların azad olunmasında, Azrbaycanın razi bütövlüyünün brpa edilmsind Türkiy Respublikasının mnvi-siyasi dstyini yüksk qiymtlndirir. Trflr Qafqaz regionunda sabitliyin va thlüksizliyin möhkmlndirilmsi, bütün iqtisadi v nqliyyat laglrinin brpası, elc d region dövltlri arasında münasibtlrin normallaşdırılması v uzunmüddtli sülhün tmin edilmsi istiqamtind sylrini davam etdircklr. Bu konteksd Azrbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasının xüsusi coğrafi vziyyti nzr alınacaqdır.

Trflr Türkiynin Azrbaycanın işğaldan azad edilmiş razilrind Türkiy-Rusiya Birg Mrkzinin faliyytin verdiyi töhfnin regiondakısülhün, sabitliyin v rifahın tmin edilmsind mühüm rol oynadığınıvurğulayırlar.
Türkiy Respublikası v Azrbaycan Respublikası müstqillik,suverenlik, razi bütövlüyü, beynlxalq sviyyd tanınmışsrhdlrin toxunulmazlığı,dövltlrindaxiliişlrinqarışmamaqprinsiplrinirhbr tutaraq müttfiqlik münasibtlrinin qurulmasının siyasi v hüquqi mexanizmlrini müyyn edirlr.
Trfler xarici siyaset sahsind laqlndirmnin v müntzm ikitrfli siyasi mslhtlşmlrin hyata keçirilmsinin vacibliyini geyd edirlr v bu istiqamtd Türkiy Respublikası il Azrbaycan Respublikasıarasında Yüksk Sviyyli Strateji Əmkdaşlıg Şurası çrçivsind faliyytlrin hmiyytini vurğulayırlar.
Tereflr öz milli maraq v mnafelrini müdafi v tmin etmy yönlmiş müstqil xarici siyast hyata keçirirlr. Trflr regional v beynlxalq miqyasda sabitlik v rifah vasitsile sülh, dostluq v mehriban qonşuluğa saslanan beynlxalq münasibtlrin inkişaf etdirilmsi, elc d münaqişlrin v regional v qlobal thlüksizlik v sabitlik msllrinin hll istiqamtind birg sylr göstrirlr.
Trflr aktual xarakter ksb edn, qarşılıqlı maraq doğuran beynlxalq msllr üzr hmrylik v qarşılıqlı dstk nümayiş etdirrk yaxın v ya üst-üst düşn mövqedn çıxış etmkl ikitrfli mkdaşlığıdrinlşdircklr v BirlşmişMilltlr Tşkilatı, ATT, AvropaŞurası,Türkdilli DövltlrinƏmkdaşlıqŞurası,İslamƏmkdaşlıqTşkilatı daxil olmaqla beynlxalq v regional tşkilatlar çrçivasind bir-birin qarşılıqlıdstek göstrcklr.
Trflrdn hr hansı birinin fikrinc, onun müstqilliyin,suverenliyin,razi bütövlüyün,beynlxalqsviyyd tanınmışsrhdlrinin toxunulmazlığına v ya thlüksizliyin qarşı üçünçü dövlt v ya dövltlr trfindn thdid v ya tcavüz edildiyi tqdird, Trflr birg msihtlşmalr aparacaq v bu thdid v ya tcavüzün aradan qaldırıimasi mgsdil BMt Nizamnamsinin mgsd v prinsiplarin müvafiq tşbbüs hyata keçirck, bir-birin BMT Nizamnamsin uyğun zruri yardım göstrcklr. Bu yardımın hcmi v forması txir salınmadan keçiriln müzakirlr yolu il müyyn edilrk birg tdbirlr görülmsi üçün 

müdafi ehtiyaclarının ödnilmsin qrar verilck v Silahlı Qüvvlrin güc v idaretm strukturlarınınlaqlndirilmiş faliyyti tşkil olunacaqdır.
Trflrin Thlüksizlik Şuralarının milli thlüksizlik msllri üzr müntzm olaraq birg iclasları keçirilckdir v bu iclaslarda milli mnafe,Trflrin maraqlarına toxunan regional v beynalxalq thlüksizlik msllrinin müzakirsi hyata keçirilckdir.

Trflr ki qardaş ölknin silahlı qüvvlrinin müasir tlblre uyğun olaraq yenidn formalaşdırılması v modernlşdirilmsi istiqamtind birg sy göstrmy davam edcklr.

Traflr minalanmışrazilrin tmizlnmsi sas götürülmkl Ermnistan işğalından azad edilmiş rayonlarda hyatın normallaşdırılmasıistiqamtind faliyytlri dstklycklr.

Trflr müdafi qabiliyytlrinin v hrbi thlüksizliyin möhkmlndirilmsin yönlnşxsi heyet mübadilsini, birg thsilv tlimlrinkeçiriłmsini,ikiölkninsilahlıqüvvlrininbirlikdfaliyyt qabiliyytinin artırılmasıni, müasir texnologiyalara saslanan silah v sursatların idar olunmasında sıx mkdaşlığı v bu mqsdl slahiyytli struktur v qurumların laqli faliyytinin tmin edilmsini tşviq edcklr.Türkiy v Azrbaycan digr dost dövltlrin orduları il birlikd hrbi tlimlrin keçirilmsini dstklycklr.

Trflr milli v beynlxalq öhdliklrini nzr almaqla dniz, hava v kosmos sahlrind qarşılıqlı texnologiya mübadilsini hyata keçirrk müştrk qabiliyytlrin inkişaf etdirilmsi mqsdil birg layihlrin yerin yetirilmsini tşviq edck v qarşılıqlı müdafi snayesi texnologiyalanının inkişaf etdirilmsin müsbt töhf vercklr, sahib olduqları silah v sursatla tchiz edck, onların istehsal texnologiyalarını qarşılıqlı şkild tşvig edck v hazırda onların ölklrind mövcud olmayan istehsal sahlrinin yaradılmasını, birg tdqiqat v istehsalat işlrinin hyata keçirilmsini, iki ölknin müdafi snayesi qurumlarının texnologiyalar, hrbi tyinatlımhsullar v xidmtlr sahsind daxili v beynlxalq bazarlarda mkdaşlıq etmsini dstklycklr.

Trflr bildirirlr ki, iki dövlt arasında inkişaf etdiriln v onların milli maraqlarına cavab vern hrbi-siyasi mkdaşlıq üçüncü dövltlr garşıyönlmmişdir.


Trflr kiber thlüksizlik sahsind mkdaşlığın daha da inkişaf etdirilmsinin vacibliyini vurğulayırlar v bu sahd birg elmi tdqiqat işlri,mütxssis hazırlığı hyata keçirck, qarşılıglı texniki mkdaşlığı tşviq edeckler.
Trflr ticart-iqtisadi münasibtlrd milliiqtisadiyyatlarının v ixracın şaxalndirilmsi, elc d perspektiv sahlrd birg istehsalın qurulması, investisiya mkdaşlığının qarşılıqlı faydalı inkişafı üçün daha lverişlişraitin inkişaf etdirilmsi istiqamtind sylriniartıracaqlar.Bu xüsusda Türkiy v Azrbaycan malların srbst hrektinin tşkili mexanizmirinin yaradılması istiqamtind tdbirlr görecklr.
Trflr regionun v Avropanın enerji thlüksizliyine töhf vern, tbii qaz mnb v marşrut saxlndirilmsini tmin edn strateji Cnub Qaz Dhlizinin hyata keçirilmsind Türkiy v Azrbaycanın qabaqcıl rolunu vurğulayırlar. Trflr Cnub Qaz Dhlizinin smrlişkild istifad olunmasına v daha da inkişaf etdiriłmsin yönlmiş sylri laqlndirilmişşkild davam etdirecklr. Trflr hmçinin qlobal enerjisektorundakıproseslri nzre alaraqregionun enerji tchizatı thlüksizliyinin güclndirilmsi üçün elektrik sahsind d regional mkdaşlığa töhf verck sylrin artırılaraq davam etdirilmsi üzr niyytlrini ifad edirlr.
Trflr iki ölknin arazisindn keçn Şrq-Qrb/Orta beynlxalq ngliyyatdhlizininrqabtqabiliyytininartırılmasımqsdilqarşılıqlımkdaşlığı möhkmlndircklr.Türkiy v Azrbaycan intellektual nqliyyat sistemlri texnologiyalarından istifad etmkl beynlxalq nqliyyat dhlizlrinin Türkiy-Azrbaycan hisslrind tranzit-nqliyyat potensialınıdaha da inkişaf etdircklr.
Trflr Türkiy v Azrbaycanı birlşdirn Azrbaycan Respublikasının Qrb rayonları ile Azrbaycan Respublikasının Naxçivan Muxtar Respublikası arasında dhlizin (Zngzur dhlizi) açılmasının v hmin dhlizin davamı kimi Naxçıvan-Qars dmir yolunun tikintisinin iki ölk arasında ngliyyat-kommunikasiya laglrinin intensivlşmsin mühüm töhf vercyini qeyd edirlr.
Trflr Türkiy il Azrbaycan arasında laglrin mövcud sviyysininümumi regionalve beynlxalq sülh v rifaha töhf verdiyini,laqlrin sadc iki ölkye deyil, eyni zamanda regiona sülh v rifah gtirrk başda region ölklri olmaqla beynlxalq birliyin sabitlik, sülh v maraqlarına xidmt edcyini vurğulayırlar.


Trflr regional v beynlxalq sabitliy v thlüksizliy mnfi tsir edn müxtlif thdid v çağırışlara, xüsusil terrorçuluğa, onun bütün forma v tzahürlrin, maliyylşdirilmsin, hmçinin kütlvi qırğın silahlarının yayılmasına, mütşkkil cinaytkarlığa, çirkli pulların yuyulmasına,narkotiklrin qanunsuz dövriyysin, insan alverin, qanunsuz miqrasiyaya qarşı mübariz sahsind birg sylrini v mkdaşlıqlarını genişlndirck v drinlşdircklr.
Azrbaycan Respublikası Türkiy Respublikasının suverenliyin,erazi bütövlüyün, srhdlrinin toxunulmazlığına, sabitliyin v thlüksizliyin qarşı yönlmiş bütün faliyytlri, o cümldn terrorçuluğun bütün forma v tzahürlrini pislyir v Türkiy Respublikasının terrorçuluğa qarşı apardığı mübarizni qtiyytl dstklyir.
Trflr müxtlif ölklrd yaşayan türk v Azrbaycan diasporlarıarasında mkdaşlığın daha sıx inkişaf etdirilmsi, onların mruz qaldıqlarıümumi problemlr qarşısında birlikd addımiar atılması v ardıcıl hmrylik göstrilmesi mqsdil sylrini birlşdirckler.
Trflr ölklrinin tqdim edilmsi v milli mnafelrinin qorunmasına dair tarixi hqiqtlrin dünya ictimaiyytin çatdırıimasında diasporal faliyytin laqlndirilmsini v qarşılıqlı dstyi tşviq edcklr.
Trflr Ermnistanın Türkiyay qarşısassız iddialarının, tarixin thrif olunması v tarixi faktların thrif olunmaqla siyasilşdirilmsi chdlrinin regionda sülh v sabitliy ziyan vurduğunu vurğulayaraq bu kontekstd 1915-ci il hadislri il bağlı olaraq öz arxivlrini açan Türkiynin Ermnistandakı vdigrölklrdkiarxivlrin açılması v bu mövzuda tarixçilr trfindn araşdırmaların aparılmasına yönlmiş sylrini qtiyytl dstkleyirlr.
Trflr 10 dekabr 2020-ci il tarixind imzalanmış "Türkiy Respublikası il Azrbaycan Respublikası arasında media sahsind strateji mkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu’na uyğun olaraq TürkiyAzrbaycan Media Platformasının imkaniarı nzre alınmaqla, iki ölknin aidiyyti qurumları arasında informasiya, kommunikasiya v ictimai diplomatiya sahlrind mkdaşlığı daha da güclndircklr v bu çrçivd xarici işlr nazirliklri arasında davamłı olaraq informasiya üzr sıx mslhtlşmlr v mübadillr hyata keçirilckdir.
Trflr parlamentlrarası mkdaşlığın daha da güclndirilmsini va bu istiqamtd qarşılıglı faliyytin artırılmasını tşviq edirlr.

Trflr hr iki xalqın müştrk dyrlrinin ümd tzahürlrin lazımi ictimai dstyin göstrilmsini tmin edck,tarixi v mdni irslrinin qorunması üçün birg faliyyt hyata keçircklr.

Trflr Türk dünyasının birlik v rifahına xidmt edck milli v beynlxalq sylrin artırılmasına diqqt çkdilr.

Trflr Türk mdni irsinin beynlxalq sviyyde tbliğve tşviq edilmsi sahsind birg mkdaşlığı güclndirecklr.
Terflr Türk hmryliyinin daha da möhkmlndirilmsi mqsdil Türkdilli Dövltlrin Əmkdaşlıq Şurası, Türk Akademiyası, Türk Mdniyyti v İrsi Fondu, TüRKSOY v TürkdilliÖlkelarin Parlament Assambleyasıçrçivsind hyata keçiriln faliyytlr tkan vercklr.
Trflr bir Trafin vatndaşlarının digr Trfin razisin şexsiyyt vsiqsi il syaht etmlri haqqında ld ediln razılaşmadan mmnunluq ifad edirlr v hmin razılaşmanın xalqlarımız arasında yaxınlıg v insanlar arasında laqlrbaximından müstsna hmiyytiniqeydedrk,bir Trfin vtndaşlarının digr Trfin razisind yaşamaq hüququ eld etmlriniqarşılılıq prinsipin uyğun olaraq asanlaşdırmaqüçün müvafiq tdbirlr görülmsini tqdir edirlr.

Trflr lazımi dövlt dstyini tmin edrek xalqları arasında müştrk dyrlr söyknn sıx laqlri humanitar, sosial müdafi, elm,thsil, shiyy, mdniyyt, gnclr va idman sahelrind daha da inkişaf etdirck v drinlşdircklr. Bu mqsdl iki ölknin aidiyyti qurumlarıtrfindn birg davamłı faliyytlr hyata keçirilckdir.
Şuşa şhrind 15 iyun 2021-ci il tarixind, Türk v Azrbaycan dillrinde olmaqla ikisl nüsxed imzalanmışdır,bütün mtnlr brabr autentikdir.

Türkiye Respublikasının Prezidenti 
Azrbaycan Respublikasının Prezidenti 
Rcab Tayyib Ərdoğan 
İlham Əliyev