Anayasa Mahkemesinin 23/2/2023 Tarihli ve 2021/17663 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-05-30

30 Mayis 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32206
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
AYŞE FAHRİYE TOSUN BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2021/17663Karar Taribi : 23/2/2023
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERINOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BaĞCi Itfan FIDAN n YAŞAR Muhterem INCE Raportōr : Heysem KOCAÇINAR Başvurucu : Ayşe Fahriye TOSUN Vekili : Av. Ferit GÜNGER 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, üniversitede çocuk sağlığı ve hastalıkları alanında öğretim Öyesi olarak görev yapan başvurucunun mesai saatleri sonrası serbest meslek faaliyetinde bulunma isteginin kabul edilmemesi Üzerine bu işlemin iptali talebiyle açmış olduğu davanın reddine karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/3/2021 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idariyönden yapılan ðn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapımasına karar verilmiştir.

5. Böitm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapımasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir Öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
8. Ikinci Bölam tarafindan l1/1/2023 tarihinde yapılan toplantıda, niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekligörüldoğünden AnayasaMahkemesi Içtüzüğü'nün (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
9.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
10. Çocuk Sağlığı ve Hastahıkları Ana Bilim Dalında uzman olan başvurucu, hâlen Adnan Menderes Üniversitesi Tip Fakültesinde (Üniversite) Çocuk Nörolojisi dalında profesör kadrosu ile gōrev yapmaktadư.

11. Başvurucu, 6/3/2020 tarihinde Aydın Valiliği Il Sağlık Müdürlāğüne (Sağlık Mūdürlüğü) müracaat ederek Üniversitedeki akademik faaliyetine ek olarak mesai saatleri sonrasında hastalara sağlık hizmeti verebilmek için daha Önceden açtığı ve 200l yılında kapattığını bildirdiği muayenehane için yeniden uygunłuk belgesi verilmesi talebinde bulunmuştur.

12. Sağhık Müdürlügı aynı tarihliyazısı ile başvurunun 2/1/2014 tarihli ve 6514sayılı Kanun, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdarlüğünün 5/3/2014 tarihli 2014/8 sayılı Genelgesi (Genelge), 4/7/1965 tarihli ve 657 sayilı Devlet Memurlari Kanunu'nun 28. maddesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yūksekðğretim Kanunu'nun 36.maddesi kapsamında değerlendirildiğinibildirmiştir. Sağlık Mūdürloğü bu çerçevede Özetle belirtilen Kanunlar ve genelgelerde öğretim Üyelerinin serbest meslek faaliyetinde bulunmak Dzere muayenehane ve benzeri yerler açamayacağı yönünde düzenlemelerin mevcut olduğuna işaret etmiş ve hâlen serbest meslek faaliyetlerini sürdürenler yōntünden dç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdismeyenlerin Üniversiteler ile ilişiklerinin kesileceğini de belirterek bu hükümler uyarınca muayenehane açma isteği hakkında işlem tesis edilmeyeceğine karar vermiştir.

13.Başvuruçu 20/7/2020 tarihli dilekçesi ile daha Önceden δzef muayenehanesinde sağlık hizmeti sunmakta iken getirilen kanuni düzenlemeler nedeniyle muayenehanesini kapatarak Üniversitenin hastanesinde tam zamanlı hekimlik yapmaya başladığını,muayenehane uygunluk belgesinin verilmemesinin hukuki olmadığı gibi bâlihazırda özel muayenehanesinde faaliyette bulunan çok sayıda hekim olması nedeniyle eşitsizliğe neden olduğunu, Anayasa Mahkemesinin 7/11/2014tarihli ve E.2014/61, K.2014/166 sayılı kararıile mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunma yōnünde haklı bir beklentinin 

kendisi yönünden de oluştuğunu iddia etmiştir. Ayrıca yürürlükte buluman mevzuatta mesai saatleri dışında serbest mesleki faaliyette bulunmayı yasaklayan bir hüküm olmadığını da ileri sürmūş ve işlemin iptalini talep etmiştir.

14. Sağlık Müdüriüğü savunma dilekçesinde Özetle 2547 sayılı Kanun'un 36.maddesi uyarmca Öğretim Üyelerinin bu Kanun'da belirtilen haller dışında 657sayılıKanun'un 28. maddesine tabi olduklarnı ve bu madde hükmüne göre devlet memurlarının serbest mesleki faaliyette bulunmak üzere ofis, muayenehane vb. yerler açamayacağını ileri sürmūşıür.

15. Aydın 1. Idare Mahkemesi (Mahkeme) 20/11/2020 tarihli karan ile başvurucunun davasının reddine karar verrmiştir. Kararın gerekçesinde olay ve olgular özetlendikten sonra δzetle şu hususlar ifade edilmiştir:
i. Başvurucunun serbest mesleki faaliyette bulunabilmek için özel muayenehane açma ve çalıştırma izni verilmesi talebiyle idareye başvurduğu tarihte yürürlükte olan 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinin yedinci fikrası ile bu fikrada gönderme yapılan 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi ile üniversite öğretim Üyesi hekim ve dişhekimlerinin muayenehane açmalar açıkça yasaklanmıştır.

ii. 6514 sayılı Kanun ile üniversite öğretim Üyesi olup doçent ve profesör kadrosunda bulunanlann Özel sağlık kuruluşiarı veya vakıf hastanelerinde çalışmasının yöntem ve koşullan belirlenmiştir, bu belirlenen hususlar dıştnda serbest meslek faaliyetinde bulunmak mümküin değildir.

iii. Anayasa Mahkemesinin iptal kararında belirtildiği üzere 6514 sayılıKanun'un yürürlüğe girdiği tarihte muayenehanesi bulunan öğretim Öyeleri için yargı kararlanına güvenerek mesai sonrası çalışma ve faaliyetie bulunmalarıyönünde kazanılmış hak bulunmamakta ise de bu statünün belli bir stre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklenti mevcut olup beklentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunması gerekmektedir.Bu çerçevede başvurucu dahaönceden özel muayenehanesi olduğunu ileri sürmekle birlikte Vergi Dairesi Müdürlüğünce tanzim edilen mükellefiyet belgesinde 27/3/2001 tarihinde tesis edilen mükellefiyete 31/8/2001 tarihi itibarıyla son verildiğinden Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı uyarınca başvurucunun korunması gereken meşru bir beklentisi bulunmamaktadır.

iv. Anilan bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun serbest mesleki faaliyette bulunabilmek için δzel muayenebane açma ve çalıştırma izni verilmesi talebiyle yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

16.Başvurucu, bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde,dava dilekçesinde ileri sürdüga hususlan yineleyerek davanın reddine dair soyut bir gerekçeye dayalı kararın hukuka aykın olduğunu iddia etmiştir. Izmir Bölge Idare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesi mahkeme kararındaki gerekçeye atif ile istinaf isteğini kesin olarak reddetmiştir.


17. Başvurucu kesin hükmü 23/2/2021 tarihinde 8ğrenmiş, 24/3/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulasal Hokuk 
1. Mevzuat 
18. 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzi Icrasına Dair Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Türkiye Cumhuriyeti dühilinde tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için up faküliesinden diploma sahihi olmak şarttur."
19.1219 sayılı Kanun'un 5. maddesi şöyledir:
"Hususi muayenehane açmak veyahut evinde muayenehane tesis eylemek suretivle sanatını icra eylemek istiyen her tabip hasta kabulüne başladiğından itibaren en çok bir hafia içinde isim ve hiviyetini, diploma tarih ve numarasını ve muayenehane ittihaz eyledigi mahal ile mevcu ise ihtisas vesikalarını mahallin en biyuk sihhiye memuruna kaydettirmeğe ve muayenehanenin nakli halinde en az yirmi dört saat evvel keyfiyeti nakli ihbara mecburdur. Türkiye Cumhuriyeti dáhilinde tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için np fakültesinden diploma sahibi olmak şarttır.'
20.12(9 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ilgili kısmı ş8yledir:
".
..
(Değişik ikinci fikra: 21/1/2010-5947/7 md.; Değişik: 2/1/2014-6514/21 md.) Tabipler.diş tabipleri ve upta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar; 14/7/1965 turihli ve 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 28 inci maddesi, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 27 nci maddesi, 4/11/1981 tarihli ve 2547 savılıYükseköğretim Kanunumun 36 ncı maddesi ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 saynlı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kamununun 32 nci maddesi saklı kalmak kaydıyla, aşuğıdaki sağlık kurum ve kuruluşlarında mesleklerini icra edebilir:
a) Kamu kurum ve kuruluşları.
b) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sōzleşmeli çalışan ozel sağlık kurum ve kuruluşları, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan vakıf üniversiteleri.

c) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumiarı ile sħzleşmesi bulunmayan özel sağlık kurum ve kuruluşları. Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan vakaf üniversiteleri, serbest meslek icrası.

(Değișik üçüncu fika: 21/1/2010-5947/7 md.) Tabipler, diş tabipleri ve lipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Sağlik Bakanlığınca yaplan istihdam planlomalan 

çerçevesinde ve ikinci fikranın her bir bendi kapsamında olmak kaydryla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabilir. Bu maddenin uygulanması bakumından Sosyal Güvenlik Kurumunca branş bazında sözleşme yapıan özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakf üniversiteleri yalnızca sözleşme yaptıkdariı branşlarda (b) bendi kapsamında kabul edilir.
Mesleğini serbest olarak icra edenler, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilmemek kaydıyla, (b) bendi kapsamında sayılan sağlık kuruluşlarında da hastalarının teşhis ve tedavisini yapabilir. (Değişik dördüncücümle: 2/1/2014-6514/21 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve yöneticilik görevi bulunmayan tabipler ile aile hekimleri, kurum ve kuruluşlarındaki çalışma saatleri dışında ve kurumlarmın tzniyle aylık otuz saati geçmemek üzere iş yeri hekimliği yapabilir. Döner sermayeli sağlık karuluşları ise kurumsal olarak isyeri hekimliği hizmeti verebilir. (Ek cúmle: 2/1/2014-6514/21 md.) Tabipler, is yeri hekimliği eğitimi alma ve iș yeri hekimliği belgesine sahip olma şartt aranmaksızın 10'dan az tşçi çalıştıran az tehlikeli iş yerlerinin işyeri hekimliği görevini yapabilirler. Bu maddenin uygulamasına ve işyeri hekimliğine ilişkin esaslar Soğlık Bakanlığınca belirlenir."
21. 2547 sayılı Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Bu kamunun amacı: yüksekoğretimle ilgili amaç ve ilkeleri helirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma. işieyis. görev. yetki ve sorumlulukdarı ile eğitim - öğretim, araştuma, yayım, öğretim elemanları. oğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bútünlük içinde dizenlemekair."
22.2547 sayılı Kanun'ưn 2. maddesi şöyledir:
"Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlurını, bağlıbirimlerini ve bunlarla ilgili faaliyer ve esasları kapsar.

(Değişik ikinci fiσa: 15/8/2017-KHK-694/44 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/-11md.) Milli Savunma Bakanlığı ve lçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili özel kanun hükümleri saklıdır."
23. 2547 sayılı Kanunun "Çalışma esasları" kenar başlıkı 36. maddesinin ilgili kısmı şðyledir:
“Oğretim elemanlari, üniyersttede devamlı stutüde görev yapar.
(Ek fila: 2/1/2014-6514/11 md.) Tabip, diş tabibi ve npta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanları, kununlarda belirtilen håller dişında 657 saylı Devler Memurları Kanununun 28 inci maddesi hükmune tabidir. Ancak bunlardan profesör ve doçent kadrosunda olanlar, her bir anabilim dalındaki kadrolu profesör ve doçent sayısmın yüzde 50'sini geçmemek, bir yıla kadar kurumsal sözleşme yapumak ve geliri üniversite döner sermayesi hesabına kaydedilmek şartıyla ve ilgllinin muvafakati ile mesai dışında ōzel hastaneler veya vakaf üniversitesi hastanelerinde çalışturuabilir. Bu şekilde çalıştvruabileceklerin hesabında kasurat dikkate alımmaz ve çalışturıacak öğretim iyeleri.Soğlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunça belirlenecek yüzde 50'si uygulama, yüzde 50'si de akademik faaltyetlerinden oluşacak önceki yılın performans kriterlerine göre belirlenir. Bu fikra kapsamında çalıştıruan Öğretim üyeleri:
o) Aynı anda birden fazla sozleşme ile çalıştıruamaz.
b) Aylk stzleşme ücretleri, mesai dişı toplam tavan ek ödeme brut tutarından az olamaz.


c) Altıncı fikrada sayılan idari gôrevlerde bulunamaz.
c) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayrdı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 73 üncù maddesinin üçüncü fikrası çerçevesinde ilave ücret almmak suretiyle hizmet veremez.

d) llgili mevzuata ve sózleşme mukümlerine aykan davranmaları hálinde. idari ve disiplin sorumlulukiarı saklı kalmak kaydryla bir yıi, üç yıl içinde tekerrüründe beş yıl sureyle bu kapsamda çalıştırilamaz.

24.657 sayılı Kanun'un 28. maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
"… Yeniden duzenleme son cümle: 2/1/201s - 6514/9 md) Memurlar. mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri verler açamaz: gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kşilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş verinde veya vakaf yăkseköğretim kurumlarında çalışamaz.

"
25.Sağlık Bakanlığının 2014/8 sayılı Genelgesi'nin ilgili kısmı şöyledir:
“02/01/2014 tarihli ve 6514 sayı Soğlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 18/01/2014 tarihli ve 28886 sayrlı Resmi Gazetede yayumlanarak yürürlüğe girmiştir. 6514 saylı Kanun ile 657 saylı Devlet Memurları Kanumunun 28 inci maddesi. 926 sayılı Türk Silählı Kuvvetleri Personel Kamununun Ek 27 nci maddesi. 2547sayılı Yükseköğretim Kamununun 36 ncı maddesi ile 2955 saylı Gülhane Askeri Tip Akademisi Kanunumun 32 nci maddesinde değişiklik yapımıştu.

g) 2547 saylı Kanumun 36 maddesinin yedinci filrası kapsamında izin verilenler sadece özel hastane ve vakf üniversitesi hastanesinde çalışabilecek olup. serbest meslek icrasında bulunmak üzere muayenehane ve benzeri yerler açamayacak, özel hastane ve vakıf tüniversitesi hastanest hariç diğer özel sağlık kuruluşlarında çalışamayacukaır 
h) 2547 saylı Kanumun 36 maddesinin yedinci fikrası kapsamında izin verilenier sadece mesai saatleri dışında çalıştrdabilecektir.

2) 18/01/2014 tarihinden itibaren 657, 926, 2547 ve 2955 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapan tabip ve diş tabipleri, serbest meslek icrasında bulummak üzere muayenehane ve benzeri yerler açamaz, gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir is yerinde veya vakif yükseköğretim kurumlarında çalışamaz. Bu nedenle 657 ve 926 saylı Kanuna tabi tüm tabip ve diştabiplerinden halen bu kapsamda çalışanların Müdürlükçe derhal çalışma belgelerinin veya ruhsatlarının iptal edilerek faaliyetlerinin sonlandıruması gerekmektedir.“
26.Sağlık Bakanhığının 2014/15 sayılı Genelgesinin ilgili kısmı şöyledir 

Ançak, 6514 saylı Kanunun diğer hükümleri yürürlükte bulunduğundan ve söz konusu Anayasa Mahkemesi kararı yeni serbest meslek faaliyetinde bulunmak veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmak isteyenlere bu yolu açmadığından serbest meslek icrasına veya özel sağlık kurułuşlarında çalışma talebine ilişkin yapılacak yeni başvurulor hakkında ilgide kayulı 2014/8 nolu genelge hükümleri uyarınca işlem tesis edilecekair."
27. Sağltk Bakanlığının 15/2/2008 tarihli ve 27788 sayıl: Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'inin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci; kaynak israfi ve atil kapasiteye yol açumaksızın ülke düzeyinde dengeli, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere ayakta teşhis ve tedavi yapuan ðzel sağlık kauruluşlarının yapıandırılmalari, ruhsatlandırma ișlemleri, faalivetleri ve faaliyetlerine son verilmesi, denetimieri ve diğer hususlar ile ilgili usúl ve esasları duzenlemektir.

•.
(2) (Değişik:RG-25/9/2010-27710) Muayenehane, bir tabiptarafindun mesleğini serbest olarak icra etmek üzere müstakilen açılan, bu Yönetmelik ile belirlenen asgari sartları taşıyan ve bu Yonetmelikae tanumlanan tıbbi işlemlerin yapılabildiği sağlık kuruluşudur.

..
Muayenehane standardı ve açılması
MADDE 12/D  (Ek:RG-3/8/2010-27661)
(1) (Değişik:RG-3/8/2011-28014) Muayenehanelerin; hastaların, yaşliların ve (Değişik ibare:RG-30/1/2015-29252) engelli bireylerin sağlık hizmeti taleplerinin ve beklentilerinin.ulaşılabilir ve durumlarına uygun ortamlarda. hizli, verimli ve mağdur edilmeden karşılanması amacıyla taşıyacakłarı şartlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Muayene odası: Yeterli şekilde aydınlatlan ve havalandırılan, en az 16 m² kullanım alanına sahip muayene odası bulunur, Muayene odasınon birbiri ile bağlantıiı iki oda biçiminde dūzenlenmesi halinde, odalar en az 8 m² hekim çalşma alanı ve en az 8 m² hasta muayene alanı olarak düzenlenir. Hasta muayene odalarında. hasta mahremiyetinin korunması ve uygun şartlarda muayenenin sağlanması için ses. görintú ve gürültüaçısından gerekli dizenlemeler, uzmanlık dalma uygun araç. gereç ve donanım ile hasta muayene masası, soyauma bölūmü ve lavabo bulunur. Ruh sağlığı ve hastaiıkları uzmanlık dallarinda muayene odasında lavabo istenmez. Ultrasonografi (UsG) yapilan kadın hastalıkları ve doğum muayene odasının ve ürodinami işlemi yapitan üroloji muayene odasonı yakanında, içerisinde gerekli hijyen şartlarını sağlayacak malzemelerin olduğu ve hastaların mahremiyete uygun olarak bekleme salonwndan ayrı bir bölümden geçişinin sağlandığı tuvalet bułunur.

b) Hasta bekleme salonu: Tek hekim lçin en αz 12 m² iki hekim için 24 m². ikiden fazla her hekim için ilave 5 m² olmak üzere kullanım alanı ayruır. Bekleme salonu sekreter hizmet alanı olarak da kullantlabilir.

c) Pansuman odası: Cerrahi uzmanlık dallarindaki muayenehanelerde enfeksiyon bulaşma riskinin engellenmesi amacıyla en az 10 m² kullanum alanına sahip pansuman odası bulumur.


ε) Bebek emzirme ve bakum odası: Kadın hastalıkları ve doğum ile çocuk hastalıklarıuzmanlarının muayenehanelerinde içinde lavabosu bulunan asgari S m² lik bebek emzirme ve bakım odusı veya uygun araçla ayrılmış bölüm bulunur. Diğer uzmanlık dallarında aranmaz.

d) Arsiv birimi: Sağlık kayularının tuulacaği, dosyalama, verilerin toplanması ve istatistiki değerlendirmeler ile resmi kurum ve sigorta kurumlarına yapıacak bildirimlerin hazırlanması gibi çalışmaların güvenli bir şekilde yapıabileceği bir büro veya bölum bulundurulur.

e) Tuvalet: Bekleme salonuna koridorla bağlantui, içerisinde acil cağrı sistemi, el ykama bölümü ve gerekli hijyen şartlarıı sağlayacak malzemeler bulunan tuvalet düzenlenir.

f) (Değișik:RG-21/3/2014-28948) Muayenehane katta bulunmakia ise binada asansðr bulunması zorunludur.

g Aydınlatma ve isutma: Hastaların ve personelin kullandığı bürün alanlar, uygun bir şekilde havalandırılır ve yeterli gün zşığı ile birlikte enerji kaynaklarından yararlandarak aydvnlatıdır. Bütün alaniar kullanım saatlert boyunca 22-24°C aralığında olacak şekilde isulur/soğutulur. Muayenehane içertsinde ortama gaz ve duman verebilecek isitma araçlari kullandamoz.

ğ) Personel: Muayenehanede gerekli görülmesi halinde sağlik personeli ve sekreter istihdam edilebilir.

h) (Mülga:RG-3/7/2014-29049)
i) Hasta ve çalışan güvenliği: Muayenehanede teşhis ve tedavi edilenler ileçalişanlar için sağlık kurum ve kuruluşlarında hasta ve çalışan gúvenliğinin sağlanması ve korunmasına ilişkin mevzuata uygun tedbirler alınır.

i) Acil seti: Tüm uzmanlık dallarındaki muayenehanelerde, acil müdahaleler için gerekti olan acil sert bulundurulur. Acil setinde: ambu, laringoskop ve endotrakeal tüp bulundurulması gerekir. llaçlar, muayenehane içinde sürekli hazır bulundurulur ve kolay ulaşılabilir bir yerde olur.

(2) (Değişik:RG-6/1/2011-27807) Muayenehane açacak uzman/tabipler EK-1/ddeki belgelerle birlikte müdürlüğe başvurur. Müdürlük, birinci fikrada belirtilen şartları haiz olup olmadığını yerinde inceler, eksikliği bulunmayan başvuru dosyası Bakanlığa günderilir. Bakanlık başvuru dosyasını inceler. Uygun görülen başvuru dosyası ilgili müdürluğe gönderilir. Bu Yönetmelik şartlarını taşıyan muayenehane için uzman/tabip adına müdürłükçe Örneği EK-14 te yer alan uygunluk belgesi düzenlenir.
•..

2. İlglli Yargı Kararları
. Danıştay Karar 
28. Daniştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 20/4/2022 tarihli ve E.202[/3791,K.2022/1545 sayıhı kararının ilgili kısmı şöyledir:

*Bu haliyle, 2547 sayılt Kamun'un 36. maddesinin 1. fikrası uyarunca Oğretim elemanlarının, kanunlarda belirtilen háller dışında. memurların, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasunda bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerier açamayacağını öngören 657 sayuı Kamun'un 28. maddesine tabi oldukiarı ve bu kopsamda muayenehane açamayacaklari, Anayasa Mahkemesinin belirtilen iptal korarında yer alan gerekçeler göz önünde bulundurulduğunda; ancak Geçici 64. maddenin yürürlüğe girdiği 18/0i/2014 tarihi itibarryla usulüne uygun alarak muayenehane işletmekte olan veya özel sağik kuruluşunda çalşmak suretiyle serbest meslek faaliyetinde bulunan öğretim üyelerinin haklı beklentileri korunarak faaliyetlerine devam edebilecekleri anlaşılmaktudır.
Diğer yandan, somut uyuşmazlikta da olduğu gibi, 18/01/2014 tarihi itibarıyla serbest meslek faaliyetinde bulunmayip, bu tarihten sonra muayenehane açmak isteyen hekimler açısından durum değerlendirildiğinde; bu hekimler 2547 saylı Kanun'un 36, maddesinin 1.fikrasının birinci cúmlesi uyarınca muayenehane açamayacak olup, yukarida aktarılan Anayasa Mahkemesi kararında da açıkça ifade edildiği üzere eşitlik ilkesi ancak, aynıdurunda olan kişilere aynı kuralların uygulanmasım zorunlu kuldiğında yalnızca. Anayasa Mahkemesinin Geçici 64. maddenin iptaline ilişkdn kararmda vurgulanan var olan durwmun devam edeceği yömindeki beklentisi korunan, 18/01/2014 tariħi itibarıyla muayenehane açmak suretiyle serbest meslek icra eden hekimler anlan hususta birbirleriyle eşit statüde olup, bu hekimlere aynı kuralların uygulanması eşitlik ilkesinin gereğidir.
Bu durumda, 18/01/2014 tarihinde muayenehane faaliyetinde bulunmaksızın.sonrasında talepie bulunan hekimlerin, bu uyuşmazlık bağlamıda 'var olan durum'larından söz edilemeyeceğinden. haklı beklentilerinin bulunduğu ve 18/01/2014 tarihi itibarıyla muayenehane faatiyetinde bulunan hekimler ile eşit statüde olduklarının kobulü mümkün değildir."
b. Anayasa Mahkemesi Kararı
29. Anayasa Mahkemesinin 7/11/2014 tarihli ve E.2014/61, K.2014/6sayılıkararımın ilgili kısmı şöyledir:
"...
Kanun'un 9. maddesiyle yeniden düzenlenen 657 sayuı Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrasının son cūmlesi, memurların, mesleki faaliyete veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamayacaklarını: gerçek kişilere, ōzel hukuk rūzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına dit herhangi bir is yerinde veya vakıf yükseköğrerim kurumlarımda çalışamavacaklarım öngörmektedir.

Kanun'un 11. maddesiyle 2547 sayilı Kamun'un 36. maddesine ekdenen yedinci fikrasının ilk cümlesi, tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanlarının, kanunlarda belirtilen háller dışında 657 sayılı Kanun'un 28.maddesi hükmüne tábi olduğunu belirtmektedir 
657 sayılı Kamun ve 926 sayuı Kamın'un dava konusu kurallarla değişikdik yapılan maddeleri, bu kamunlara tábi olarak görev yapmakaa olan memur ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının ticaret ve kazanç getiricifaaliyet yasağı iłe mesleki faaliyet ve serbest meslek icrası yasağını dizenlemektedir. Dava konusu kurallarla, bu faalhyet yasaklari, söz konusu 

çalışanların bu amaçlarla ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamayacaklari.gerçek kişilere. özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir is yerinde veya vakaf yükseköğretim kurumlarında çalışamayacakları şeklinde somutaştırlarak dizenlemelere belirlilik ve açıklik getirilmektedir.

Dava konusu kurallarla ayrca 2547 sayılı Kanunla 2955 sayıı Kanun'a tàbi olarak gôrev yapmakta olan tabip, diş tabibi ve tpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanlarının. çalışma koşulları bakamından, diğer memur ve Türk SilahlıKuvvetleri mensuplarının tábi olduğu hüküm ve sınırlamalara täbi olacağı öngõrülmekaędir.Bu suretle soz konusu öğretim elemanları da mesai saatleri sonrasını kapsar şekilde değişiklikae ifade edilen meslekd faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunma yasağına täbi alacaklardır. Bu çalışma yasağına, 6514 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle 2547 sayılıKanun'un 36. maddesine eklenen fikra ile bir istisna getirilmiştir. Buna göre, söz konusu öğretim elemanlarından profesör ve doçent kadrosunda olanlar, her bir anabilim dalındaki kadrolu profesör ve daçent sayısının yitzde ellisini geçmemek, bir yua kadar kurumsal sözleşme yapumak ve geliri üniversite döner sermayesi hesabına kaydedilmek şartıyla ve ilgilinin muvafakati ile mesai dişmnda bzel hastaneler veya vakyf úniversitesi hastanelerinde çalışturilabilecektir.

•••
Kanun koyucu Devlete verilen söz kanusu görev gereği, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığinı koruyup geliştirmek, hayatını beden ve ruh sağlığı içinde súrdürmesini sağlamak üzere hasta-hekim ilişkisini düzenleyebilir: hekimlerin hastalarını gereği gibi takip edebilmeleri için gerekdi gördüğü önlemleri almak amacryla çalışma koşuliarım veniden belirlevip bazr kayrlara tábi tutabilir. Bu bağlamda kanun koyucu dava konusu kurallarla kamu ve özel sağlık hizmetlerinin ayrı organize edilmesi temelinde, kumu ve ðzelde mesleğini icra eden hekimler için ayrı çalışma sistemleri óngörerek, kamuda çalışan hekimlerin çalışma koşullarına bazı sınulamalar getirmiştir. Bu sınırlamalarla kamuda calışan hekimler ile tabip, diş tabibi ve tipta uzmanliık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanları tarafindan vertlen sağlık hizmetinin daha etkin, verimli ve kaliteli olarak sunulmasının amaçlandığı anlaşumakaadır. Bu amacın sōz konusu sağlık hizmetlerinden yararlanan hastaların yaşam hakka ile maddi ve manevi varlığını geliştirme amacınıkorumaya yönelik olduğunda kuşkau bulunmamaktadır. Kişilerin maddi ve manevi varlıkdarını geliştirebilmelerinin, sağlıklı ve huzurlu bir yaşam sürebilmelerinin başlıca şartları ihtiyaç duydukları anda sağlık hizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden veterli ölçüde yararlanabilmeleri olduğu kadar daha kaliseli bir sağlık hizmetine ulaşıp bundan verimli ve etkili sekilde yararlanabilmelerinin de sağlanmasıdır. Dolayısıyla kaliteyi ve verimi arturmak suretiyle kamuda daha iyi bir sağlık hizmeti sunulmasının sağlanması amacryla yasalaştırılan dava konusu kurallarda kişilerin hayatın, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesi hakkana aykarı bir yön olduğu söylenemez.

Ayrica 2547 sayıı Kamun'a tábi olarak görev yapmakta olan öğretim elemanıhekimlerin mesai saatleri sonrası üniversite bünyesinde sağlık hizmeti sunabilmeleri ile 6514 sayılı Kanunla öngörülen 2547 saylı Kamun'a tâbi olarak gōrev yapmakia olan oğretim elemanlarından profesōr ve doçent kadrosunda olanların mesai saaileri dişında özel hastaneler veya vakaf üniversitesi hastanelerinde vereceği sağlık hizmett dikkate alındığında sağlık htzmetine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanma komusundo geniş bir uygulama alanının da olduğu anlaşılmakaadır. Bu bağlamda dova konusu kurallarda Anayasa'ya aykarı bir yön bulunmamakaadır.


Anayasa'da üniversite, bilimsel çalışmaların yapıdığı ve bilimin öğretildiği kurum olarak nitelendirildiğinden bilimsel ve idari özerkliğe sahip olmalwır. Ancak bilimsel ve idari özerklik, öğretim elemaniarının çalışma koşullarına ilişkin düzenlemeler yapılmasına engel değildir. Zira öğretim elemanlarının öncelikli ve asli görevi, vükseköğretim kurumiarında, kanunlarda belirtiien amac ve ilkelere uvgun bicimde ón lisans, lisans ve lisansüstü dizeylerde eğitim-öğretim ve uygulamalı çalışmalar yapmak, proje hazırlıkların ve seminerleri yönetmek, biltmsel araştırmalar ve yayımlar yapmak, öğrenci yetiştirmek,öğrencilere rehberlik etmektir. Oğretim elemanlarının kamu görevlisi olmaları nedeniyle yukarıda belirtilen bu görevlerini aksatmadan yerine getirmeleri esastır. Kanun koyucu.vüksekóğretimin Anayasa'da belirtilen ilkeler doğrultusunda gelistirilmesi ve sağlık sorunlarının çözime kavuşturulması için öğretim elemanlarının umvan ve statülerine uygun bazı sıntrlamalar getirerek çalışma koşullarını belirleyebilir. Bu bağlamda kanun koyucu dava konusu kaurallarla, üniversitelerde daha tyi eğitim ve sağlik hizmeti verilmesini soğlama amacına yönelik olarak burada görev yapan öğretim elemanlarının unvan ve statülerini dikkate almak suretiyle çalışma koşullarını belirlemiş ve bazı sınırlamalara tábi tumuştur. Kuralda öğretim elemanlarının biltmsel özerklik gereği bilimsel/akademik faaliyetler yapmasını engelleyen bir yön bulunmamakaadı. Dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında sóz konusu oğretim elemanlarının çalışma koşullarrvla ilgili düzenlediği kuralların bilimsel özerklik ilkesine aykarı değildir.
Ayriıca dava dilekçesinde her ne kadar tabip, diş tabibi ve nipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan oğretim elemanları ile diğer öğretim elemanları arasında eşitsizlik varatıldığı ifade edilmişse de sağlık hizmetinin özelliği ve ðnemi nedeniyle bu hizmetin diğer hizmetlerden farklı olduğu gözetildiğinde bunlar arasında eşitlik karşılaştırmasıyapulamayacağı gibi bu komuda öğretim elemanlarına farklı sınırlamaiar getirilmesi de kanun koyucunun takdir yetktsi içindedir.
•.•
Dava konusu kurallarla, kuralların yūrürlüğe girdiği tarih itibarıyla mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmakaa veya ázel kuruluşlarda çalışmakta olan öğretim üyelerinin, bu maddenin yayumı tarihinden itibaren üç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdirmeleri, bu sure içinde faaliyetlerini sona erdirmeyen öğretim üvelerinin universiteyle ilişiklerinin kesileceği ve istifa etmiş saylacakları öngörülmektedir.
Dava konusu kurallarda oğretim üyeleri şeklinde genel bir ifade kullanımış ise de bu kuralların, 6514 sayılı Kanunta, 2547 sayılı Kamun ve 2955 saylı Kanun'a eklenen geçici düzenlemeler olduğu ve bu kamunların sadece tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanları ile GATA'daki bu nitelikteki kadrolu asker ve sivil öğretim elemanları hakkında ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağıile mesleki faaliyet ve serbest meslek icrası yasağıni düzenlediği dikkate alındığında, 6514sayılı Kamunla çalışma rejiminde değişiklik yapuan öğretim üyelerini kapsadığı açưaır. Bu hağlamda dava komusu kurallarla, tabip, diş tabibi ve tpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim üyelerinden, mesai saatleri dışıda serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel kuruluşlarda çalışmakta olanların, söz konusu sūre içinde faaliyetlerini sona erdirmelert, bu süre içinde faaliyetlerini sona erdirmemeleri halinde üniversiteyle ilişiklerinin kesileceği ve Istifa etmiş sayılacakları öngörülmektedir.
Tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlik mevzuatına gôre uzman olan oğretim elemunlarının çalışma rejimleriyle ilgili olarak 5947 saylı Kanunta getirilen düzenlemelerle, üniversite ōğretim elemanları açısmdan kısmi süreli çalışma imkánı sona ermiş. devamlı statúde calışma esası benimsenmiş ve oğretim elemanlarının. 2547 sayılı Kanun ile diğer 

kanunlardo belirlenen görevler ve telif hakları hariç olmak üzere, yükseköğretim kurumlarından başka yerlerde ücretli veya ücretsiz, resmi veya özel başka herhangi bir işgöremeyecekleri, ek görev alamayacakdari, serbest meslek icra edemeyecekleri düzenlenmek suretiyle bu öğretim elemanlarının mesai saatleri dişında mesleki faaliyette bulunmalarıyasakianmıştur. Anayasa Mahkemesinin 16.7.2010 tarihli ve E.2010/29, K.2010/90 sayılıkararıyla bu düzenlemelerin bir kasmı iptal edilmiş ve tam zamanlı olarak çalışan söz konusu öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında olmak kaydryla. istedikleri takdirde.serbest meslek faaliyetinde bulunmaları veya özel kuruluşlarda çalışmaları mümkün olmuştur. Kanun koyucu daha sonra dava konusu kuralların yer aldığı 6514 saylı Kanunla söz konusu öğretim elemanlarının çalışma rejimini değiştirmiş ve bazı istisnalar dışında bunların mesai saatleri dışında meslekl faaliyette bulunmalarını ve ózel kuruluşlarda çalışmalarını yeniden yasaklamıştır. Anayasa Mahkemesi, bu faaliyetlerin úç av içinde sona erdirilmesiyle ilgili dava kanusu kurallar hakkında 9.4.2014 tarihli ve E.2014/61, K.2014/6(Yürürlüğü Durdurma) sayılı kararıyla sonradan giderilmesi güç veya olanaksız durum ve zararların önlenmesi için esas hakkanda karar verilinceye kadar vürürlüklerinin durdurulmasına karar vermistir.

Yargı kararları sonrası tam zamanlı çalışan öğretim üyeleri, mesai saatleri sonrasıserbest olarak çalışabilecekieri yönünde oluşan kanaat ve beklenti nedeniyle üniversite dışmdaki serbest çalışmalarını planlamış, ekonomik ve sosyal hayatlarıni bu koşullarıöngórmek suretiyle belirlemişlerdir. Oğretim üyelerinin var olan durumun devam edeceğine dair oluşan beklenti ve kanaat nedeniyle planladıkları faaliyet ve çalışmaları ile bunlar gereğince yaratilan hukuki durumlarım dava konusu kurallar gereğince sona erdirmek zorunda olması, aksi hálde haklarında insan hayatında çok önemli bir hukuki sonuçdoğuran istifa etmiş sayıma veya ilişik kesme işlemlerinin uygulanmas: hakkaniyete aykırıdır. Bu nedenle söz konusu öğretim üyeleri için yargı kararlarına givenerek mesai sonrası çalışma ve faaliyente bulunmaları bu statünún kazanılmıs hak olarak değerlendirilmesini olanakiı kalmasa da bu statulerin belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklenti oluşturduğu ve bu bekdentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunmasıgerekaiğinin kabulü gerekir. Ayrıca kanun koyucunun aynı konuyla ilgili pek çok kanun çıkarmış olması da söz kanusu öğretim üyelerinin hukukä durumları bakammdan belirsiz bir durum varatmış ve duraksamalara neden olmuştur. Dolayısıyla dova konusu kurallar hukuk devletinin gereği olan hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkelerine aykarıdır."
B. Uluslararası Hukuk 
30. llgili ulusal ve ulusłararası hukuk metinleri için bkz. İsmet Murtezaoğłu, B. No:2018/17312, 18/10/2022, §§ 21-27.

V. INCELEME VE GEREKÇE 
31. Anayasa Mahkemesinin23/2/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşūnūldū:
A. Başvurucunuu İddłaları ve Bakanlık Görüşü
32. Başvurucu; yasal engeller nedeniyle muayenehanesini kapatmak zorunda kaldığını, 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/1/2014 tarihinde fiilen muayenehanesi bulunan kişilere serbest meslek faaliyetlerini sürdürme hakkı tanınmasının eşitlik ilkesine aykurı olduğunu, Sağlık Mūdüriüğünün muayenehane açma isteğinin reddi kararı ile bu kararın yargısal denetimine ilişkin derece mahkemeleri kararlarının hukuka aykırı olduğu gibi 

mahkeme kararlarının yeterli ve ilgili gerekçe içermediğini belirterek eşitlik ilkesi ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sūrmūşttü.

33.Bakanlık görüşünde şu hususlara yer verilmiştir:
i. Başvurucunun ileri sürdüğüitirazlar derece mahkemelerinin hukuk kurallarıve deßilleri takdirine ilişkin olup kanun yolu şikâyeti niteliğindedir.
ji. Somut başvuruda yargı mercileri dava konusu maddi olay ve ołgularla delilleri değerlendirdikleri, hukukkurallarının yorumlanması ve uygulanmasını,uyuşmazlıkla ilgilivardıkları sonucu ve kullandıkları takdir yetkisinin sebeplerini gerekçelendirmiştir.

iii.Bireysel başvuruya konu davada verilen karar temyize tabi kararlar arasında bulunmadiğından Bölge Idare Mahkemesince yapılan istinaf incelemesi sonucunda davanın kesin olarak reddine karar verilmiştir.

iv. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ve Avrupa Insan Haklanı Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarak değerlendirilmesi mümküın olmadığından mutlaka Anayasa ve Sözieşme kapsamında yer alan diğer temel hak ve Özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir.

B. Değerlendirme 
34. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alnacak "Hak arama hūrriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak swretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkvna sahiptir."
35. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağłı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin ôzū, δzel muayenehane ruhsatı verilmesi isteğinin reddine ilişkin işlemi hukuka uygun bulan mahkeme kararlarına yöneliktir. Bu durumda başvurunun adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkı çerçevesinde incelenmesi gerekir.

I. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
36. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan hakkaniyete uygun yargılanma hakkına ilişkin şikâyetin kabul edilebilir ołduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
&. Genel fikeler 
37. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı maddi adaleti değil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bakımdan adil yargılanma hakkı davanın taraflardan biri lehine sonuçlanmasıns garanti etmemektedir. Adil yargılanma hakkı temel olarak yargılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürūtülmesini teminat altına almaktadır.

38. Anayasa'nın I48. maddesinin dördüncü fikrasında kamun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler Önünde dava konusu yaptlmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasıile uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz.Ancak bireysel başvuu kapsamındaki hak ve Özgürlüiklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfīlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (konuya ilişkin birçok karar arasından bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013).
39. Ancak temel hak ve özgürlöklere müdahalenin sõz konusu olduğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve değerlendirmelerinin Anayasa'dakigüvencelere etkisini nihai olarak değerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da Öngörülen güvenceler dikkate alınarak bireysel başvuru kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğine ilişkin herhangi bir inceleme kamun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez (Şahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, §53).

40. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve Özgürlüklerden biri ile doğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin yasak kapsamına girmeden incełeyebilir. Açık bir keyfīlik nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin temelden sarsıldığı ve adil yargılama hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvencelerin anlamsız häle geldiği çok istisnai hâllerde aslında yargılamanın sonucuna ilişkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule dair bir güvenceye dōnüşmüş olur. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin değerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getirip getirmediğini ve açık bir keyfilik nedeniyle yargilamanın hakkaniyetinin temelden sarsılıp sarsılmadığını incelemesi yargilamanın sonucunu değerlendirdigi anlamına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin delillerle ilgili değerlendirmelerine ancak açık bir keyfīlik ve adilyargılanma hakkıkapsamındaki usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getiren bir uygulama varsa mūdahale edebitecektir (Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, § 149;M.B. [GK], B. No:2018/37392, 23/7/2020, § 83).

41. Adil yargılanma hakkı, hukuk kuralının davanın başvurucu lehine sonuçlanmasını temin eden yorumunun esas alınmasını güvence altina almamaktadır.Uyuşmazlığa uygulanacak hukuk kurallarının yorumlanması yukarıda belirtildiği gibi derece mahkemelerinin takdirindedir.Bununla birlikte derece mahkemelerinin hukuk kurallarınıyorumlarken Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen ve Cumhuriyet'in nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti ilkesini gözönünde bulumdurmaları gerekir. Esasen hukuk devleti ilkesi Anayasa'nın tūm maddelerinin yorumlanmasında dikkate alınması zorunlu olan bir ilkedir.

Bu bağlamda Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına ałınan adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğinin yorumlanmasında da hukuk devletinin gerekleri gözetilmelidir (M.B., §84).

42. Bu noktada hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenliği ilkesi olu$turmaktadir (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010 ve E.2012/65. K.2012/128,20/9/2012). Kişiłerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık,net, anlaşıltr ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşıkoruyucu δnlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/S/2013).
43. Başvurucuların medeni haklarıyla ilgiliuyuşmazlıklarda uygulanan hukuk kurallarının açıkça keyfi veya hakkın tesliminden kaçınacak (adaleti hiçe sayacak) biçimde yorumlanması usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getireceğinden adil yargılanma hakkınun ihlal edildiğinden söz edilebilir. Zira bu hâlde derece mahkemesinin yorumunun başvurucu tarafindan öngörülmesi mūmkün olmayıp hukuk kurallarının Öngörülemez biçimde yorumlanması hukuk devleti ilkesini örseler. Özellikle hak ve Özgürlūkleri kısıtlayıcıhūkümlerin geniş yoruma tabi tutulması keyfiliğe ve bireylerin kendilerini hukuk karşısında gūvensiz hissetmelerine yol açar (M. B., § 86).

44. Aşağıdaki hâllerde aslında yargılamanın sonucuna ilişkin olan bir durumun bizatihi kendisinin usule dair bir güvenceye dōnūştüğü kabul edilebilir:
i. Somut olayda uygulanan veya uygularmast gereken hukuk kurallarının kabul edilebilir herhangi bir yorumuna dayarulmaması

ii.Delil ile bu delilin ispat aracı olarak kullanıldığıvakıa arasında kurulan bağın kabul edilebilir bir muhakemeye dayanmaması veya mantık dışı bir çıkarıma dayanması

iii.Açıkça yanlış olan olguların hūkme esas alınması
iv. Somưt olayın açıkça belirli olan koşullarının gözetilmemesi 
v. Belirli bir hususu ispat ettiğinde kuşku bulunmayan bir delilin açıkça keyfīolarak dikkate alınmaması

vi. Maddi olayın tespitinde aksi ispat edilemeyecek ve savunma yapmayt anlamsız kılacak varsayımlara dayanılması

Yargılamanın sonucuyla ilgili hususları usule ilişkin bir güvenceye dönüştüren durumlar yukariıda belirtilenlerle sınırlı değildir. Bunlara benzer hâllerde de Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru kapsaminda denetim yapilabilir. Bununla birlikte 

belirtilen eksikliklerin adil yargılanma hakkının ihlaline yol açabiłmesi için bunların ayrıca yargılamanın hakkaniyetini zedelediğinin tespit edilmiş olması gerekmektedir.
45. Anayasa Mahkemesi Kenan Ozteriş (B. No: 2012/989, 19/12/2013) kararında,Askeri Ytiksek Idare Mahkemesinin (AYÍM) yorumunun 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 95. maddesinin açık hükmüne aykırılık teşkil ettiğini belirterek olayda başvurucu hakkında verilen mahkúmiyetin tecil edilmesinin sonuçları ile ilgili açık bir kanun hükmü bulunduğu ve bu hükme verilecek olağan anlam belli olduğu hâlde AYİM İkinci Dairesinin açık olan kanun hükmüne olağanın dişında farklı bir anlam verip buna göre uygulama yaptığı, böylece kararın öngörülemez nitclikte olup bariz takdir hatası içerdiği gerekçesiyle Anayasa'nın 36. maddesinin ihlal edildiğisonucuna varmıştır.
46. Benzer şekilde Anayasa Mahkemesi Mehmet Geçgel (B. No: 2014/4187,18/4/2019) kararında, başvurucu hakkında hükmedilen cezanın 21/12/2000 tarihlive 4616sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar Işlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun kapsamında ertelenmesi nedeniyle hakkında ceza hukuku ilkelerine göre mahkümiyet hükmü bulunmamasına rağmen idare mahkemesinin ortada gerçek bir mahkümiyet varmış gibi değerlendirme yaparak başvurucunun tazminat talebini reddettiğikararınınbariz takdir hatası içerdiğikanaatine ulaşmış ve hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

b. İlkelerin Olaya Uygulauması
47.Şomut olayda Üniversitede Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Çocuk Nōrolojisi Bðlümūnde profesőr unvanı ile gōrev yapmakta olan başvurucu, mesai sonrasında mesleğini serbestçe icra etmek amacıyla muayenehane ruhsat verilmesi talebinde bulunmuştur. Sağlık Müdürlüğü başvurucunun 2547 sayılı Kanun'a tabi Öğretim Üyesi olduğu gerekçesi ile bu isteğinin reddine karar vermiş, başvurucunun bu karara yōnelik açtığı dava ve istinaf isteği derece mahkemelerince benzer gerekçelerle reddediłmiştir. Bu durumda Anayasa Mahkemesince incelenecek mesele, Sağlık Müdarlüğüntin 2547 sayılı Kanun'a dayalt olarak başvurucumun talebini reddetmesi sonrasinda derece mahkemelerinin yorumunun usul güvencelerini anlamsızlaştıracak ölçüde bariz bir takdir hatası veya açık keyfīlik içerip içermediğini tespit etmekten ibarettir.

48. Mesai saatleri sonrasında Özel muayenehanesinde mesleğini serbestçe icra etmek isteyen öğretim tyesi başvurucunun bu amaçla ruhsatname düzenlenmesi talebinin reddine dayanak olan 2547 sayılı Kanun'un "Çalışma esasları" kenar başlıkı 36. maddesi δğretim Üyelerinin çalıişmasının usul ve esaslarını düzenlemektedir. Kanun maddesinde Öğretim üyelerinin bu sıfatları devam ederken öğretim kurumu dışındaki mesleki faaliyetlerini hangi şekilde ve hangi koşullarda gerçekleştirebilecekleri ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. Öte yandan aynu hükümde 2547 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan hâllerde devlet memurlarının ticaret ve diğer kazanç getiren faaliyetler yapmasını yasaklayan 657 sayılı Kanun'un 28. maddesinin uygulama alanı bulacağıda düzenlenmiş olup maddenin ilk fikrasının ikinci cümlesinde memurların serbest meslek faaliyetinde bulunmak amacıyla muayenehane, ofis, büro vb. yerleri açamayacakları düzenlemesi yer almaktadır.
49. Derece mahkemeleri, 2547 sayilı Kanun'un 36. maddesi ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararından hareketle 65[4 sayılt Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/1/2014

tarihinde doçent veya profesőr unvanı bulummakla birlikte bu tarihten önce faaliyette olan muayenehane sahibi kişiler arasında da yer almayan başvurucunun muayenehane açma isteğinin reddine karar verilmesini hukuka uygun bulmuştur.

50. 1219 sayılı Kanun ile 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu uyarınca tabip tarafindan hasta kabult için tahsis edilen mvayenehanenin fiziki koşulları ile birtakım gerekli alanların yönetmeliğe uygunluğunum ve serbest meslek icra etmek isteyen kişinin bu hususta geçerli bir diploma ve uzmanlık belgesinin bulunup bulunmadığının incelemesi sağlık müdürlüklerinin yetkisinde olup öncelikligörevleri arasındadır. Ancak idarenin işlem tesis ederken bu iki Kanun'um yanı sıra bu hususa ilişkin diğer kanuni dtzenlemeleri ve 2010 yılından itibaren öğretim üyesi olan başvurucu yönünden Anayasa Mahkemesinin 7/[1/2014 tarihli kararındaki gerekçeyi dikkatę aldığı anlaşılmıştır.
51. Bu itibarla derece mahkemeleri 2547 sayıls Kanun bükmü ile birlikte Anayasa Mahkemesinin ilgili kararındaki gerekçeden hareketle 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/1/2014 tarihte δğretim yesi sıfatına sahip olsa da bu tarih itibarıyla faal muayenehanesi olmayan başvurucunun yargı kararlarına güvenerek mesai sonrası çalişma ve faaliyette bulunmak üzere bu statünün belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklentisi olmayacağı sonucuna varmiştır.

52. Derece mahkemelerinin 2547 sayılı Kanum hükmü ile birlikte Anayasa Mahkemesinin kararndaki gerekçeden hareketle 18/1/2014 tarihinden önce faal muayenehanesi bulunan kişiler arasında oimayan başvurucunun serbest meslek icrasıhakkının bulunmadığı yönündeki kanaatinin açık bir keyfīlik veya bariz takdir hatası içerdiği sõylenemez. Dolayısıyla somut olayda mesai saatlerisonrasinda δzel muayenehanesinde serbest mesleki faaliyette bulunmak isteyen öğretim Üyesi başvurucunun talebinin 2547 sayılıKanun ve bu Kanun ile atif yapılan 657 sayıl: Kanun'un 28. maddesi uyarınca reddedilmesi yargılamanın hakkaniyetini zedelememiştir.

53. Açıklanan gerekçeyle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlaledilmediğine karar verilmesi gerekir.

Kadir ÖZKAYA ve Selahaddin MENTE$ bu görüşe katılmamıştır.
VI. HÜKÛM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adił yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUl.EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLIĞIYLE,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargilanma hakkının IHLAL EDİLMEDİĞİNE Kadir ÖZKAYA ve Selahaddin MENTEŞ'in karşioyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C.Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir Örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESINE 23/2/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2021/17663Karar Tarihi : 23/2/2023
KARŞIOY 
.Önceden beri hizmette bulunan muayenehanesiniçeşitli sebeplerle 31/8/2001tarihinde kapatarak muayenehane faaliyetlerine ara veren ve bir üniversitede çocuk sağlığı ve hastalıkları alanında δğretim Dyesi olarak görev yapan başvurucunun 6/3/2020 tarihinden itibaren mesai saatleri sonrası yeniden serbest meslek faaliyetinde bulunma isteğinin kabul edilmemesi ūzerine bu işlemin iptali istemiyle açmış olduğu davanın reddine karar veriłmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvuruda Mahkememiz çoğunluğunca başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alinan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edilmediğine karar verilmiştir.

2.Aşağıda açıklanan nedenlerle çoğunluk görūşüne dayalı karara iştirak edemedik.
3. 2547sayılı Yakseköğretim Kanunu'nun 36. maddesinde, Öteden beriöğretim elemanlarımn çalışma esasları kısmi ve tam zamanlı çalşma esasına gōre belirlenmiş ve bunlardan profesör ve doçent olanların kısmi statüde çalışabilmelerine imkân sağlanmışken,sőz konusu maddede, kamuoyunda Tam Gūn Yasasi' olarak anılan ve 30/1/20t0 tarih ve 27478 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5947 sayılı Kanum'un 3. maddesi ile yapılan düzenlemelerle profesör ve doçentlerin kısmi statüde çalişmatarına son verilerek.yüksekðğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarının tamamının üniversitelerde devamlı statüde çalışmaları öngörülmüştür.

4. Aynı (5947 sayılı) Kanunla 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 57. madde ile de bu maddenin yayımlandığıtarihte kısmî statüde görev yapmakta olan öğretim Üyelerinden.Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde talepte bulunanların devamlı statüye geçirileceği, bu süre içerisinde talepte bulunmayanların ise istifa etmiş sayılacağı kurala bağlarumıştır.

5. Sðz konusu kurallar Anayasa Mahkemesinin 16/7/2010 tarih ve E:2010/29.K:2010/90 sayılt kararı ile iptal edilmiştir. (Kuralların baz kısumlarınun iptali istemi reddedilmiş olmakla birlikteöğretim elemaniarinun -tamamuun- üniversitelerde devamıstatüde çalişmalarını ðngören kısmı iptal edilmiştir.) Karar, 4/12/2010 gūnl0 ve 27775 sayılıResmi Gazete'de yayımlanmış ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürūrlüğe girmesi δngörülmüştür.

6. Kararda; Anayasamın 130. maddesinde çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve Olkenin ihtiyaçlarına uygun insan gūcü yetiştirmek amacı ile kurulan Üniversitelerin kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip olduğu ve ðğretim üyeleri ile yardımcılarının serbestçe her tūrlo bilimsel araştırma ve yayında bulunabilecekleri tespitlerine yer verilmiştir. Kararda aynca, Anayasanın I 30. maddesinin gerekçesinde yasaya bırakılan konuların bilimsel özerklik' ilkesinin göz Önünde bulundurulması suretiyle düzenlenmesigerektiğininvurgulandığına işaret edilmiş; Anayasa'ya göre Üniversitelerin.bilimsel çalışmaların yapıldığı ve bilimin ðğretildiği kurum olarak nitelendirilip bilimselve idari özerkliğe sahip kılınarak diğer kamu kurumlarından farklı bir değerlendirmeye tabi tutulduğu, bu minvaide öğretim ūyelerine de (kamu görevlisi olmakla birlikte) genel sınıflandırma içinde aynı bir yer verilerek öğretim Öyeliğinin kendine ðzgü önem ve değerde bir meslek sınifi olduğu ve öğretim Üyelerinin bu konumları gereğince diğer kamu görevlileri gibi değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.


7. Anayasa Mahkemesi yasa koyucunun. Anayasa'da belirtilen ilkeler doğrultusunda yükseköğretimin geliştirilmesive bu bağlamda sağlık sorunlanının çözüme kavuşturulması için öğretim elemanlarının unvan ve statülerine uygun bazı sınırlamalar getirerek çalışma koşulłarını belirleme konusunda yetki sahibi olduğunu, ancak getirilen bu sınırlamaların Üniversitelerdeki bilim özgürlüğü ve bilimsel özerkliğin gereği olarak bilimsel faaliyeti cngellememesigerektiğini belirtmiş, iptali istenen düzenleme ile ise üniversitelerin bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişime ve kalkınmaya destek olmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek gibi görevlerini yerine getirmesinin engellendiğini hüküm altına almistir.

8. Anayasa Mahkemesi ayrca andlan düzenleme ile Üniversitelerde görev yapan öğretim görevlileri, okutmanlar, öğretim yardumcıları ite akademik ołarak belirli bir yetkinliğe sahip öğretim üyeteri (profesör ve doçentler) arasında herhangi bir ayrm yapılmakstzın mesai sonrası ūcretsiz de olsa resmi veya õzel kurumlarda mesleki faaliyette bulunmanın yasaklandığı saptamasında bulunarak, bu durumun Anayasa'nın 130. maddesi ile bağdaşmadığının açık olduğu ve değişikfikten önceki düzenlemede kısmi statüde çalışan Öğretim üyelerinin kendi talepleri hariç, Öngðrülen iki yıllık süre dolmadan bu statünūn sona erdirilemeyeceği konusunda da ayrca bir yasal bir güvenceye sahip oldukları tespitini yapmiştir.

9. Anayasa Mahkemesinin anılan kararında son olarak Universitelerde öğretim Dyesi sıfatıyla kısmi statüde görev yapan profesör ve doçentlerin devamlı statüye geçmemeleri halinde kanunla tanınan sūre dolmadan istifa etmiş sayılmalarntn da hukuk devletinin gereği olan belirlilik ve hukuki güvenlik ilkeleri ile bağdaşmayacağı gerekçelerine yer verilmiştir.

10, Anayasa Mahkemesi'nin sõz konusu iptal kararının ardından, kanun koyucu tarafindan, bu kararda vurgulanan, “öğretim Üyelerinin kendilerine özgü konumlan" dikkate alınarak 26/8/2011 tarih ve 28037sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan 650 sayıhı Kanun Hūkmünde Karamame ile yeni bir dūzenleme yapılmıştır.

1l. Söz konusu KHK de 8ğretim elemanlarının 657 sayıl Devlet Memurlan Kanunu'nun 28. maddesine tabi oldukłan kuralına yer verilmiş, bumunla birlikte δğretim Oyeleri açısından ayrıksı bir düzenleme yapılarak, Öğretim üyelerine Kanun'da belirtilen şartları sağlamalarıkoşuluyla mesai saatleri dışında yükseköğretim kurumlarından başka yerlerde mesleki faaliyette bulunabilme ve meslek veya sanatlarını serbest olarak icra edebilme imkânı getirilmiştir.

12. Ancak bu kưral da, Anayasa Mahkemesi'nin 18/7/2012 günlü ve E:201 1/113,K:2012/108 sayılı kararı ile 650 sayılı KHK'nın çıkarılmasına yetki veren Kanumda, Kanun Hükmünde Kararname'nin 36., 37., 38., 39., 40. ve 41. maddeleri yöntnden yetki bulunmadığı, bu maddelerin Yetki Kanunu kapsamında olmadığı gerekçesiyle iptal edilmiştir.
13. Kararın 1/1/2013 günl0 ve 28515sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından uzunca bir süre düzenleme yapılmamış, nihayet 18/1/2014 tarih ve 28886 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan 6514 sayılı Kanın ile 2547 sayılt Kanun'un 36. maddesinde bir kez daha değişiklikyapılmış, maddenin Anayasa Mahkemesince iptal ediłen altıncı fikrasıyeniden düzenlenmiş ve maddeye yeni fikralar ektenmiştir.

[4. Yaptlan değişiklikle, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanlarının, maddede belirtilen ve profesõr ve doçent kadrosunda olan 

Öğretim üyeleri için getirilen bazı istisnalar dışında, Anayasa Mahkemesinin 16.07.2010 tarih ve E:2010/29, K:20r0/90 sayılı kararında yer verilen gerekçe ve varılan sonuç ile 650 sayılıKHK da yapilan düzentemelerin tersine, mesai saatleri dişında serbest meslek faaliyetinde bulunmaları ve özel sağlık kuruluşlarında çalışmaları yeniden yasaklanmıştır.
15. Ayrıca 6514 sayılı Kanunun 14. maddesi ile 2547 sayıßı Kanua eklenen Geçici 64. madde ile de bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mesai saatleri dışiında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çalışmakta olan öğretim üyelerinin bu maddenin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdirmeleri gerektiği,bu süre içinde faaliyetlerini sona erdirmemeleri halinde ise bunlarin üniversiteleriyle ilişiklerinin keşileceği öngörülmūştür.

16. Kuralların iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmuştur. Anayasa Mahkemesi önçelikle 9/4/2014 günlü ve E:2014/61, K:2014/6 sayılt kararı ile esas hakkında karar verilinceye kadar söz konusu Geçici 64. maddenin yürürlüğünün durdurulmasına karar vermiştir. Daha sonra yaptiğı esas incelemede ise 7/11/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/166sayılı kararı ile öğretim Öyelerinin getirilen bazı istisnalar sakh kalmak kaydıyla mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmalarım ve Özel sağlık kuruluşlarında çalişmalarını yasaklayan kurah 16/7/2010 tarih ve E:2010/29, K:2010/90 sayılı kararının tersine bu kez Anayasa'ya aykırı bulmamış ve dūzenlemeye ilişkin iptal istemini reddetmiştir.
17. Kararda,öğretim elemanlannın kamu görevlisi olmalan nedeniyle gōrevlerini aksatmadan yerine getirmelerinin esas olduğuna dikkar çekilmiş, kanun koyucunun,yüksekðğretimin Anayasa'da belirtilen ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi ve sağlık sorunlarının çözüme kavuşturulması için öğretim elemanlarının unvan ve statülerine uygun bazı sınırlamalar getirerek çaltşma koşullarını belirleyebileceği, bu bağlamda dava konusu kuralla da Üniversitelerde daha jyi eğitim ve sağlık hizmeti verilmesini sağlama amacına yönelik olarak burada görev yapan öğretim elemanlarının unvan ve statülerini dikkate almak suretiyle çalışma koşullarıı belirleyerek bazı sınırlamalara tābi tuttuğu, kuralda öğretim elemanlarının bilimsel özerklik gereği bilimselakademik faaliyetler yapmasını engelleyen bir yön bulunmadığı, dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında sőz konusu Öğretim elemanlarının çahşma koşullarıylailgili düzentediğikuralların bilimsel özerklik ilkesine aykırı olmadıği, sağlık hizmetinin özelliği ve õnemi nedeniyle bu hizmetin diğer hizmetlerden farklı olduğu dolayısıyla diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan ðğretim elemanlan ile diğer ðğretim elemanları arasında eşitlik karşılaştırmasıyapılamayacağı gibi bu konuda ðğretim elemanlarına farklı sınırlamalar getirilmesinin de kanun koyucunun takdir yetkisi içinde olduğu gerekçelerine yer verilmiştir.
18. Bununla birlikte söz konusu kararla, karardan sonraki dönemde bir kısmı sðz konusu bu iptal kararında yer alan gerekçelerden, bir kısmı bu gerekçelerin anlamlandırılmasından, bir kısmıda kuralın kendisinden kaynaklı olmak üzere uygulamada birçok sorunun çıkmasına neden olduğu eleştirileriyaptlan Geçici 64. madde ise iptal edilmiştir.

19. Iptal kararında, kuralın iptal edilmesi nedeniyle hukuksal boşluk doğup doğmayacağına, dolayısıyla Anayasa'nın 153. maddesinin ūçüncü fikrasıyla 6216sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince iptal hükmüntin, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasindan başlayarak belirli bir süre sonra yürürloğe girmesi konusuna, dolayısıyla da kanun koyucunun, ilgililerin meşru beklentilerini ve hukuk güvenliği ilkesinin gereklerini 

karşıiayacak nitelikte makul bir süre öngören yeni bir düzenleme yapmasını sağlama konularına ise değinilmemiştir.

20. Kararın Geçici 64. maddenin iptaline ilişkin kısmının gerekçesinde dava konusu kuralın tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim üyelerinden.mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel kuruluşlarda çalışmakta olanların, söz konusu süre içinde faaliyetlerini sona erdirmeleri ve aksi takdirde Üniversiteyle ilişiklerinin kesilerek istifa etmiş sayılacaklarına amir olduğu belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi kuralın içeriğine ilişkin bu değerlendirmeden sonra kazanılmış haklara saygıilkesinin hukukun genel iłkelerinden birini oluşturduğu, kazanılmış hakkın, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak, bir hak sağlamaya elverişli nesnel yasa kurallarının bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel hakkın korunması olduğu,kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yeni kanundan õnce yürürlükte olan kurallara gōre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerektiği ve kazanılmış hakkın kişinin bulunduğu statüden doğan, kendişi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş hak olduğu tespitlerinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi bu tespitler ıişığında yapmış olduğu değeriendirmede bir statüye bağh olarak ileriye dönük beklenen hakların, kazanılmış hak niteliği taşımadığı, dolayısıyla Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çafışmakta olan öğretim tyelerinin bu yönden kazanılmış haklarının varlığından söz edilebilmesinin olanaklıoimadığını gerekçesine işlemiştir. Kazanılmış hakka ilişkin açıklamalar yapan Anayasa Mahkemesi, ðğretim Öyelerinin kazanılmış bir hakkından söz edilemeyeceğini ifade etmekle birlikte öğretim Üyelerinin durumunu ayrıca hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesi yönünden de irdelemiştir. Bu bağlamda, hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri olan hukuk güvenliği ilkesinin, hukuk normłarının öngörülebilir olmaşının yant sıra bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini ve devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kıldığını, ayrıca kanuniara güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireylerin uygulamanın devam edeceği yolunda oluşan beklemtisinin mümkün olduğunca korunmasının da hukuki güvenlik ilkesinin bir gereği olduğunu belirtmiştir. Öte yandan belirlilik ilkesinin de yasal dūzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını ve kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu õnlem içermesini ifade ettiği vurgulanmıştır.
21. Bu bağlamda bir beklentinin hukuken koruma görebilmesi için meşru (haklı)beklenti seviyesine ulaşması gerektiği, beklentinin meşru olup olmadığı tespiti yapılırken başvurulacak ölçüt olan "hakkaniyetin" in 4721 sayılı Tūrk Medeni Kanunu'nda düzenlendiği ve oradaki haliyle, hākime takdir yetkisi tanınan durumlarda håkimin bu takdir yetkisini somut olayın Özelliklerine uygun olarak ve adalet ilkelerinigözeterek kullanması anlamına geldiği; hukukun geneł ilkeleri arasında yer alan hakkaniyet kavramının bu niteliği ile anayasa yargısında da dikkate alınmasının icap ettiği, mahkemeler gibi kanun koyucunun da takdir yetkisini kullanırken hakkaniyeti gözetmekle yükümjü bulunduğu, Anayasa Mahkemesi'nin birçok karannda hukuk devleti ilkesi tanımlanırken "hakkaniyet ölçütümün gözetilmesini"n hukuk devletinin unsuru olarak sayıldıği, dolayısıyla dava konusu kuralların,yürürlüğe girdiği tarihte mesai saatleri dişında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çaltşmakta olan öğretim tyelerinin Önceki sistemin uygulanacağı yolundaki beklentilerini korumamış olmasının hakkaniyet ölçütüyle bağdaşıp bağdaşmadığının tespiti gerektigi hususu vurgulanmıştır.


22. Anayasa Mahkemesi bu açıklamaları esas alarak yapmış olduğu nihai değerlendirmede, konuya ilişkin yasal, yargısal ve idari strece bakıldığında, yargı kararlarısonrası tam zamanlı çalışan öğretim Dyelerinin, mesai saatleri sonrası serbest olarak çalışabilecekleri yönünde bir kanaat oluştuğunun, oluşan bu kanaat ve beklenti nedeniyle Universite dışındaki serbest çalışmalarını planladıklarının, ekonomik ve sosyal hayatlarını bu koşulları öngörmek suretiyle belirlediklerinin, öğretim üyelerinin var olan durumun devam edeceğine dair oluşan beklenti ve kanaatleri nedeniyle planladıkları faaliyet ve çalışmaları ile bunlar gereğince oluşan hukuki durumlarının dava konusu kurallar gereğince sona erdirmek zorunda olmalarının, (aksi hâlde, haklarında insan hayatında çok önemłi bir hukuki sonuçdoğuran istifa etmiş sayılma veya ilişik kesme işlemleri uygulanmasının) hakkaniyete aykın olduğu, bu nedenle söz konusu öğretim ūyeleri için yargı kararlarına güvenerek mesai sonrasıçalişma ve faaliyette bulunmaları hususunun (bu statünün kazanılmış hak olarak değerlendirilmesini olanaklı kılmasa da) bu statūlerin belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklenti oluşturduğu ve bu beklentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunmasıgerektiğinin kabulagerektiği, ayrıca kanum koyucunun aynı konuyla ilgili pek çok kanun çıkarmış olmasının da sõz konusu ðğretim Üyelerinin hukuki durumları bakımındanbelirsiz bir durum yarattığıve duraksamalara neden olduğu, dolayısıyla dava konusu kuralların hukuk devletinin gereği olan hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkelerine aykını olduğu gerekçesi ile hükmū iptal etmiştir.

23. Karar, 19/6/2015 günlo ve 29391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından herhangi bir yasal düzenleme yapılmamıştır. Uygulama, gelişen yasal ve yargısal sürece ve Anayasa Mahkemesi kararında yer alan gerekçelerin idari ve yargısal uygulayıcılar tarafindan yorumuna göre şekil almıştır.
24. Bu bağlamda uygulamaya gōre (her ne kadar somut başvuruda 31.08.2001 tarihi itibariyle kapattıği bir muayenehanesi olduğu halde başvurucuya muayenehane izni verilmemiş ise de başka bazı kişiler bağlamında), 5947 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemde Tıp Faküłtesini mezuiyetini takiben (günlük dilde pratisyen hekim olarak ifade edilen unvan ile) görev aldığı bir sağlık biriminde çalışmakta iken çok kısa bir süre için muayenehane açıp kapatan ve 6514 sayılı Kanunun yürüriüğe girmesinden çok kısa bir süre Önce Öğretim üyesi olan bir hekimin Geçici 64. madde kapsamında oluşan durum nedeniyle muayenehane açıp çalıştırabilmesi söz konusu olabilirken, 6514sayılı Kanunun (hatta 5947 sayılı Kanunun) yürüriüğe girdiğitarihten daha önceki bir tarihte Öğretim Üyesi kadrosunda görev yapmakta olan ve fakat o anlar itibarıyla muayenehane açma hakkıbulumduğu halde çeşitli sebeplerle (6514 sayılı Kanundan Önceki dönemde) muayene açmamış olan őğretinu Üyelerinin ise muayenehane açamamaları sðz konusu olmuştur.
25. Yine aynı bağlamdaTip Fakültesinden aynı tarihte mezun olmuş, aynı tarihte δğretim Üyesi unvanı almış, aynı Universitede Öğretim Öyesi kadrosunda görev yapan iki öğretim üyesinden 65i4 sayılı Kanunun yürürlüğünden kısa bir süre Önce muayenehane açmış olanı muayenehane fealiyetini sorumsuzca strdürebilirken, diğeri 6514 sayılı Kanunun yürürlüğünden ðnce muayene açmamış olduğu için muayenehane faaliyeti yürütememiştir.
26. Nitekim 6514 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinin (bu arada Anayasa Mahkemesi'nin 07/11/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/166 sayılı kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının) ardından faal muayenehanesi bulunmasa da sahip olduklan profesõr veya doçent sıfatları nedeniyle kendilerinin de bu hakka sahip oldukları iddiası ile çok sayıda Öğretim üyesi tarafindan idareye başvurulnıuş, idare tarafindan talebi reddedilen kişilerce iptal davaları açılmıştır. Danıştay denetiminden geçen kararlar sonrasında bu kişilerin bazıları

mesai sonrasinda muayenehanelerinde serbest mesleki faaliyette bulunma olanağı elde etmiştir (Danıştay Onuncu Dairenin 25/11/2020, 7/12/2020, 10/(2/2020, 21/1/2021 tarihli kararları bu yöndedir).

27. Mahkememiz çoğunluğunca, somut başvuruda Anayasa Mahkemesi'nce incelenecek meselenin, Sağlık Madüriüğünün 2547 sayılı Kanun'a dayalı olarak başvurucunun talebini reddetmesi sonrasında derece mahkemelerinin yorumunun usul güvencelerini anlamsızlaştıracak ölçtide bariz bir takdir hatası veya açık keyfilik içerip içermediğini tespit etmekten ibaret olduğu belirtildikten sonra, 2547 sayılı Kanun hükmü ile birlikte Anayasa Mahkemesinin ilgili kararındaki gerekçeden hareketle 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/1/2014 tarihinde Öğretim ūyesi sıfatına sahip olsa da bu tarih itibariyle faal muayenehanesi bulunmayan başvurucunun yargı kararlarna güvenerek mesai sonrasıçalışma ve faaliyette bulunmak üzere bu statünün belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklentiye sahip olmayacağı sonucuna varan derece mahkemeleri kararının açık bir keyfilik veya bariz bir takdir hatası içerdiğinin sõylenemeyeceği, dolayısıyla somut olayda mesai saatleri sonrasında õzel muayenehancsinde serbest mesleki faaliyette bulunmak isteyen öğretim 0yesi başvurucunun talebinin 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun ile atf yapılan 657sayılhı Kanun'un 28. maddesi uyarınca reddedilmiş olmasının yargılamanın hakkaniyetini zedelemediği sonucuna varlmiştir.

28. Yukarıda belirtildigi Üzere konuya ilişkin uygulama, gelişen yasal ve yargısal sūrece ve Anayasa Mahkemesi kararında yer alan gerekçelerin idari ve yargısal uygulayıcılar tarafindan yorumuna göre şekil almıştır. Hal böyle olunca ortada yorumlanması gereken bir durum bulunumaktadır.

29. Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fikrasında, kamun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler Öntınde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve vygularumasıile uyuşmazlık konusunda varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden,bariz takdir hatası veya açık bir keyfīlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (konuya ilişkin birçok karar arasından bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013).
30. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve ðzgürlüklerden biri ile doğrudan ilgili olmayan bir şikâyeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin yasak kapsamına girmeden inceleyebilir. Açık bir keyfilik nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin temelden sarsıldığı ve adil yargılama hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvencelerin anlamsız håle geldiği çok istisnai durumlarda, aslında yargılamanın sonucưna dair olan bu hususun bizatihi kendisi usule ilişkin bir güvenceye dönüşmüş olur.Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin değerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getirip getirmediğini ve açık bir keyfilik nedeniyle yargılamansn hakkaniyetinin temelden sarsıltpsarstlmadığını incelemesiyargılamanın sonucunu değerlendirdigi anlamına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin delillerle ilgili değerlendirmelerine ancak açık bir keyfilik ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getiren bir uygulama varsa müdahale edebilecektir (Ferhor Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, § 149; M.B.[GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, § 83).


31. Bu arada ayrıca belirtmek gerekir ki Anayasa'nın 36. maddesinde adil yargılanma hakkı temel olarak yargılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat altına almaktadır (M.B. [GK}, B. No: 2018/37392, 23/7/2020, § 80).Adil yargılanma hakkı, hukuk kuralının davanın davacılar lehine sonuçlanmasını temin eden yorumunun esas alınmasını güvence altına almamaktadır. Uyuşmazlığa uygulanacak hukuk kurallarnın yorumlanması derece mahkemelerinin takdirindedir.Bumunla birlikte derece mahkemelerinin hukuk kurallarını yorumlarken Anayasa'nın2.maddesinde düzenlenen ve Cumhuriyet'in nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti ilkesini göz önünde bulundurmalanıgerekir. Hukuk devleti ilkesi Anayasa'nın tüm maddelerinin yorumlanmasında dikkate alınması zoruniu olan bir ilkedir. Bu bağlamda Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğinin yorumlanmasıda da hukuk devletinin gerekleri gözetilmelidir (M,B., § 84).

32. Hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenliği ilkesi oluşturmaktadır (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010 ve E.2012/65, K.2012/128, 20/9/2012). Kișilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlarının δngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini,devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemierden kaçınmasınt gerekli kılar, Belirlilik ilkesi ise yasal dttzenlemelerin hem kişiler hem de idare yānünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasımı, ayrica kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarınakarşıkoruyucu ōnlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013).
33. Kişilerin medeni haklarıyla ilgili uyuşmazłıklarda uygulanan hukuk kurallarının açıkça keyfi veya hakkın tesliminden kaçınacak (adaleti hiçe sayacak) biçimde yorumlanmasıusule ilişkin güvenceleri anlamsız håle getireceğinden adilyargılanma hakkının ihlal edildiğinden söz edilebilir. Zira bu hâlde, derece mahkemesininyorumunun başvurucu tarafından öngörülmesi mümkün olmayıp hukuk kurallarının öngörülemez biçimde yorumlanması hukuk devleti ilkesini örseler. Özellikle hak ve özgürlükłeri kısıtlayıcıhükümlerin geniş yoruma tabi tutulması keyfīliğe ve bireylerin kendilerini hukuk karşısında güvensiz hissctmelerine yol açar (M.B., § 86).

34. Aynca bu bağlamda belirtmek gerekir ki aynı konuya ilişkin idari uygulamalardaki farkılıkłar ile aynı konuya iłişkin yargısal kararlardaki farklıłıklar, kimi zaman hukukun dinamizmini ve idarelerin ve mahkemelerin yaklaşımlarını yaşanan gelişmelere uyarlama kabiliyetlerini yansıtması yōnūyle olumlu olmakla birlikte, aynıdōnemde cereyan eden aynı konuya ilişkin uygulamalar bağlamında gerek idari ve gerekse yargı kararlarında oluşacak farkhılıklar çok kuvvetli gerekçelerle izaha muhtaç durumlardır.Somut olayda olduğu gibi, eşitlik ilkesi ile aynımcılık yasağının söz konusu olduğu durumlarda ise bu daha da Önemli hale gelir. Zira benzer durumlarda gerek idari uygulamalarda ve gerekse yargı kararlarında tatmin edici bir gerekçe göstermeksizin farklısonuçlara ulaşılması hukuk devleti ilkesine de ters düşer. Böyle bir uygulama, bireylerin yargı sistemine, mahkeme kararlarına ve idareye duymaları beklenen güvene zarar verir.
35. Öte yandan Anayasanın 130. maddesinde çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile kurulan üniversitelerin kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel Özerkliğe sahip olduğu,öğretim üyeleri ve yardımcılarının serbestçe her triü bilimsel araştirma ve yayında bulunabilecekleri belirtilmiş,madde gerekçesinde de, yasaya bırakılankonuların 'bilimsel Özerklik' ilkesi göz Önünde bulundurularak dülzenlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. (Anayasa Mahkemesi'nin 16.07.2010 tarih ve E:2010/29, K:2010/90 sayılt karart)

. Anayasa'daüniversite,bilimsel çalışmaların yapıldığıve biliminÖğretildiği kurum olarak nitelendirilip bilimsel ve idari Özerkliğe sahip kılınarak diğer kamu kurumlarından farklı değerlendirilmiş, Öğretim Üyelerine de kamu görevlisi olmakla birlikte genel sınıfłandırma içinde ayrı bir yer verilerek kendilerine özgü önem ve değerde bir meslek sınıfi olduğu belirtilmiştir. Öğretim Üyelerinin bu konumları dikkate alındığında bunları diğer kamu görevlileri gibi değerlendirmek mümkün değildir. (Anayasa Mahkemesi'nin 16.07.2010 tarih ve E:2010/29, K:2010/90 sayıl: karart)

37. Yasa koyucu, yükseköğretimin Anayasa'da belirtilen ilkeler doğruitusunda geliştirilmesi, bu bağlamda sağlık sorunlarının çözüme kavuşturulması için öğretim elemanlarının unvan ve statülerine uygun bazı sıırlamalar getirerek çalışma koşullarınıbelirleyebilir. Ancak getirilen bu stnırlamalar, Öniversitelerdeki bilim Özgürlügü ve bilimsel Özerkliğin gereğiolan her türlü bilimsel faaliyeti engelleyici nitelikte olamaz. (Anayasa Mahkemesi'nin 16.07.2010 tarih ve E:2010/29, K:2010/90 sayıl: karart)
38. Somut ołayda, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, 6514 sayılıKanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte serbest meslek icra etme hakkı olan Ögretim üyelerinden, serbest meslek icra etmekte olanlar ile serbest meslek icra etmeyenlerin (muayenehanenin varlığı veya yokłuğu bakımından değil) aynı hükümlere tabi olduklarının,mesai saatleri sonrası serbest olarak çalışabilmek bakımından hukuksal olarak eşit statüde bulunduklarının kabulü bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, anılan süreçte serbest meslek icra eden Öğretim üyeleri gibi serbest meslek icra etmeyen öğretim üyelerinin de Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinde belirtildiği şekilde haklı bir beklentileri bulunduğunun, dolayısıyla bu beklentilerinin korunarak kendilerinin 6514sayılıKanun'un yürürlük tarihinden sonra da serbest meslek icra edebileçeklerinin hukuk devleti ilkesinin bir uzantısı olan hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri gereğince kabulü bir zorunluluktur,
39. Dolayısıyla 18/1/2014 tarihinde muayenehane faaliyetinde bulunmaksizın sonrasında talepte bulunan hekimlerin, bu uyuşmazlık bağlamında farklı uygulama yapılmasını haklı kılan bir "durum'larından söz edilemeyeceğinden, haklı beklentilerinin bulunduğu ve 18/1/2014 tarihi itibarıyla muayenehane faaliyetinde bulunan hekimler ile eșit statūde olduklarının kabulünü mümkün görmeyen başvurvya konu kararda, yukarıda belirtilen fiilive hukuki durumlar da gözetildiğinde bariz bir takdir hatasımın varlığı kabul edilmelidir.

40. Zira, sōz konu yaklaşım "hekim olmak", "Öğretim Üyesi olmak", “muayenchane açma hakkına sahip olmak" gibi statūye bağlı hukuki bir durumu değil, hukuki durumun tercihlere göre şekillenmesiyle oluşmuş olan “18/l/2014 tarihi itibartyla muayenehanesi bulunma” şeklindeki fiili bir durumu eşitlik ilkesi kıyaslamasına esas almıştır.
41. Oysa somut olayda, statüyō belirleyen husus, *18/l/2014 tarthi itibarzyla muayenehane açma bakkına sabip olup olmama" olmalıdır. Anayasa Mahkemesi'nin 6514sayılı Kanunun36. maddesinin ilgili kısmına ilişkin iptal istemini reddeden kısmına ait gerekçe ile Geçici 64. maddesinin çoğunlukça dayanılan iptal gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde de varılan bu sonucun doğru olduğu ortaya çıkmaktadır. Zira sõz konusu kararın Geçici 64, maddeye ilişkin bšlümünde “ayrıca kanun koyucunun aynı konuyla ügili pek çok kanun çıkarmış olması da siz konusu öğretim üyelerinin hukuki durumlart bakımından belirstz bir durum yaratmış ve duraksamalara neden olmuştur. Dolayısıyla dava konusu kurallar hukuk devlettnin gereği olan hukuki güvenlik ve hukuki beltriilık Ükelerine aykırıdsr."şeklinde açıklamalara da yer verilmiştir.


42. Bu bağlamda yine belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesi'nin anılan kararı ile 6514 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren öğretim üyesi sıfatım haiz olacak kişiler yönünden getirilen kısıtlama Anayasa'ya uygun bulunmuş, bu tarih itibarıyla muayene açma hakkı bulunmakla birlikte muayenehane açmamış olanlar yönündenbir değerlendirme yaptlmamış, bu tarih itibarıyla muayenehanesi bulumanlar yönünden getirilen geçici düzenleme iptal edilirken ise gerekçe yönünden bir belirsizliğe neden ołunmuştur.
43. Zira geçici madde iptal edilirken, bir yandan öğretim Oyelerinin var olan durumun devam edeceğine dair oluşan beklenti ve kanaatleri nedeniyle planladıkları faaliyet ve çalışmaları ile bunlar gereğince oluşan hukuki durumlarını dava konusu kurallar gereğince Öç ay gibi çok kısa bir sūre içinde sona erdirmek zorunda olmalarınun, aksi halde hakiarında insan hayatında çok δnemli bir hukuki sonuç doğuran istifa etmiş sayıima ve ilişik keşme gibi işlemlerin uygulanmasının hakkaniyete aykın olduğu gerekçelerine dayanılmış, diğer yandan da söz konusu kanun hükümlerinden yararlanarak mesai saalleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan, muayenehane açmış olan veya δzel kuruluşlarda çalışmakta olan belirli sayıdaki öğretim üyeleri yönthden bu hakkın artık hiçbir şekilde ortadan kaldırılamayacağışeklinde anlaşılmalara neden olacak gerekçelere yer verilmiştir. Ayrıca kararın ResmîGazete'de yayımlanmasından başlayarak belirli bir süre sonra yürūrlüğe girmesi konusuna değinilmemiştir.

44. Kanaatimizce bu durum, 18/1/2014 tarihi itibarıyla mugyenehane açma hakkıbulunup da muayenehane açmamış olanlar yönünden herhangi bir değerlendirme içermeyen Anayasa Mahkemesi kararının, eşitlik kzyaslamasında statüyü belirleyen hususun "18/1/2014tarihi itibarıyla muayenehanesi bulunma" durumunun değil, “18/1/2014 tarihi itibarıyla muayenehane açma hakkına sahip olup olmama" durumu olduğunu gösterdiğine işaret etmektedir. Nitekim uygulamada çok uzun bir sūre bu yorum esas alınmış ve 18/1/2014tarihinden δnce profesõr veya doçent unvanına sahip çok sayıda ōğretim lyesi bu vasıflarına dayałı olarak bu tarihten önce faal bir muayenehaneleri olmadığı halde yargı kararlarısonucunda mesai sonrasında serbest mesleki faaliyette bulunma hakkı elde etmiştir.
45. Somut başvuruya konu olayda derece mahkemelerince benimsenip,Mahkememiz çoğunluğunca da Anayasa'ya uygun bulunmuş olan tersi yöndeki yaklaşım,aynı mesleği icra eden ve hukuken aynı konumda bulunan mestek görevlileri arasında ayricalıklı bir kesimin ortaya çıkmasına sebebiyet vermiş olup derece mahkemeleri ve Danıştay'ın mevzuatta herhangi bir değişiklik gerçekleşmediği halde lehe yönelik uzun bir uygulama dönemi sonrasmda aralarında başvurucunun da bulunduğu kişiler yōnünden ðzel muayenehane açamayacakları yōnündeki yaklaşımı eşitlik ve ayrımcılık yasağını hem de hukuki güvenlik ilkesini, dolayısıyla hukuk devleti ilkesini zedeleyen bir sonucun ortaya çıkmasina neden olmuştur.

46.Bir kez daha yinelemek gerekirse başvuruya konu olaydaki dava konusu işlemin gerekçesinde yer verildigi şekliyle, Geçici 64. maddenin Anayasa Mahkemesince yürürlüğünün durdurułması Özerine, sadece bu maddenin yūrürlüğe girdiği 18/1/2014 tarihi itibanyla mesai sonrası çalışan ve serbest meslek faaliyetinde bulunan öğretim tyelerinin bu faaliyetlerinin devam edeceğinin kabulü aynı hukuki statüde bulunanlara farklı uygulama yaptIması sebebiyle eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık ołuşturur.
47. Dolayısıyla 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte Öğretim Dyesi kadrosunda yükseköğretim kurumunda görev yaptığı ve bu sūreçtc 

muayenehane açma hakkı olduğu dosya içeriğinden anlaşılan başvurucu, hukuki güvenlik,hukuki belirlilik ve eşitlik ilkeleri gereği 6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra da serbest meslek icrasinda bulunabileceğinden, başvurucunun muayenehane açma başvurusunun muayenehane uygunlukşartlanbakımındandeğerlendirilerek sonuçlandırılması gereken sūrecin, 18/1/2014 tarihi itibarıyla muayenehanesinde serbest meslek faaliyetinde bulunmadığı için muayenehane açamayacağından bahisle açılan davanın reddi ile sonuçlandıniması başvurucunun hakkaniyete uygun yargılanma hakkımı ihlal etmiştir.

48. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiği görūşüyle, çoğunluk görüşüne dayalı başvurunun reddine ilişkin karara katılmıyoņuz.

Başkanvekili Kadir ÖZKAYA 
Üye Selahaddin MENTE$