Anayasa Mahkemesinin 28/7/2022 Tarihli ve 2018/10972 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-10-05

5 Ekim 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31974
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR 
AYDIN İMAR SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/10972Karar Tarihi : 28/7/2022
Başkan :Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA 
Öyeler : Engin YILDIRIM 
Muammer TOPAL 
M. Emin KUZ 
Recai AKYEL 
YusufŞevki HAKYEMEZ 
Yıldız SEFERİNOĞLU 
Basri BAĞCI 
Irfan FIDAN 
Kenan YAŞAR 
Raportör : Ayhan KILIÇ

Başvurucu : Aydın Îmar Sanayi ve Ticaret A$.
Vekili : Av. Bekir Turan İNESi 

L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, belediyeye ait olan şirketin üzerine kayıtlı taşınmazın valilik tarafindan başka bir belediyeye devredilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

I. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/4/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bslüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmamıştır.

5. Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.

IIL. OLAY VE OLGULAR 
6.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
7. Başvurucu Şirket, 18/9/2014 tarihinde Aydın Btüyükşehir Belediyesi (Büyükşehir Belediyesi) ile -ilişkisi bireysel başvuru dosyasından anlaşılamayan- Ç.S.tarafindan kurulmuş; $irketin ana sözleşmesi 1/10/2014 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilmiştir. Şirketin ana sõzleşmesinde başlıca faaliyet konuları her türlü inşaat taahhüt işleri,mimarlık, mühendislik ve müşavirlik hizmetleri, harita, planlama, zemin etüdü ve mimari proje hizmetleri, onarım ve restorasyon işleri, alışveriş merkezleri ve benzeri mekânların İşletilmesi işleri, kent içi toplu taşımacılık, toplu taşımacılık altyapı tesisleri kurma, akaryakıt ticareti, araç bakım istasyonları ile otopark işłetme işleri olarak tanımlanmıştır. Būyükşehir Belediyesi tarafindan Anayasa Mahkemesine gönderilen yazıya göre Şirket 1.248 duraktan 113 otobüs ve 35 hat ile şehir içi toplu taşıma faaliyeti gerçekleştirmektedir. Sõz konusu fealiyet tekel biçiminde olmayıp aynı güzergâhlarda özel balk otobūsleri de çalışmaktadır.Ana faaliyet sahası şehir içi toplu taştmacılık olan Şirketin turistik faaliyetleri ile hafriyat sahası işletmeciliği ve imar planı yapılması gibi faaliyetleri de meveuttur.
8. Şirketin 15/12/2014 tarihli Yönetim Kurulu kararıyla Ç.S.nin Şirket yönetimindeki görevlerine son verilmiş ve Büyükşehir Belediyesi ile bazı kişiler Şirketin Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmiştir. Anılan karara göre Şirketin sermayesinin tamamıBüyükşehir Belediyesi tarafindan taahhüt edilmiş ve önceki sermayesinin tamamı Ödenmiştir.Bu aşamadan sonra Şirketin sermayesinin tamamı Büyükşehir Belediyesine ait olmuştur.
. Büyükşehir Belediyesinin kurulması sırasında (lağvedilen) Aydın Belediyesinin mallarının tasfiyesi amacıyla Aydı Valiliği bünyesinde oluşturulan Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu (Tasfiye Komisyonu) tarafindan 21/3/2014 tarihli kararla, kararın ekindeki liştede yer alan taşınmazlar BüyükşehirBelediyesine devredilmiştir.Söz konusu listede Aydın'ın Efeler ilçesi Zafer Mahallesi'nde kâin 222 ada 30 parsel numaralı taşınmaz ile Aydın'ın Efeler ilçesi Kurtuluş Mahallesi'nde kâin 18L-IV pafta, 2195 ada 1 parsel sayılıtaşınmaz da bulunmaktadır.

10. Anılan taşınmazlar daha sonra Büyükşehir Belediye Meclisinin kararıyla başvurucu $irkete devredilmiş, 16/9/2015 ve 5/2/2016 tarihlerinde tapuda $irket adına tescil edilmiştir.

11. Efeler Belediyesi tarafindan bu işlemin iptali istemiyle Aydın 1. Idare Mahkemesinde (ldare Mahkemesi) dava açılmöştır. Idare Mahkemesi 12/11/2014 tarihli kararryla davayı reddetmiştir. Ancak anılan karar 21/3/2014 tarihli toplantıya Efeler Belediyesinin temsilcisinin katılmamasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/4/2015 tarihli kararıyla bozulmuştur. Bozma kararından sonraki sürece ilişkin olarak dosyada herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

12. Efeler Belediyesinin temsilcisinin de Tasfiye Komisyonuna dâhil edilmesinden somra anılan Komisyon 27/4/2016 tarihinde tekrar toplanmış, bu sefer söz konusu taşınmazların Efeler Belediyesine devrine oyçokluğuyla karar vermiştir.
13. Başvurucu, amlan işlemin iptali istemiyle Idare Mahkemesinde iptal davasıaçmıştir. Dava dilekçesinde başvurucu, diğer iddjalarının yanında Şirket adına tapuda 

kaydedilen taşınmazların Efeler Belediyesine devredilmesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

14. Davalı Aydın Valiliğinin savunma yazışında, Şirketin Büyükşehir Belediyesine ait olduğu ve ttim yöneticilerinin Büyükşehir Belediyesinin üst düzey idarecilerinden oluştuğu belirtilmiştir. Valilik, taşınmazların Şirkete devredilmesinin kamu düzenine ve hukuka aykını olduğunu iddia etmiştir.

15. Idare Mahkemesi 26/4/2017 tarihinde Zafer Mahallesi'ndeki taşınmaz yönünden Komisyon kararını iptal etmiş, Kurtuluş Mahallesindeki taşınmaz yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, 21/3/2014 tarihli işlemin geri alınmasını gerektirecek bir durum bulunmadığından dava konusu işlemin Zafer Mahallesi'ndeki taşınmazın Efeler Belediyesine devrine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilmiştir. Kararda, dava konusu işlemin Kurtuluş Mahallesi'ndeki taşınmazın devrine ilişkin kısmı yönüınden ise işlemin değinilen bölümüntin Aydın 2. Îdare Mahkemesinin 13/2/2017 tarihli kararıyla iptal edilmiş olması sebebiyle bu davada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
16. Valilik bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. Izmir Bölge İdare Mahkemesi 5. Idari Dava Dairesi (Bölge Idare Mahkemesi) 8/2/2018 tarihli kararla Idare Mahkemesi kararının idari işlemin iptaline ilişkin kısmını kaldırmış, davanın bu kışmını da reddetmiş, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına yönelik istinaf istemini ise reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, Danıştay kararına atifla 21/3/2014 tarihli toplantıya Efeler Belediyesi temsilcisinin katilmamasi sebebiyle amılan toplantıda verilen kararın hukuka aykıtı olduğu belirtilmiştir. 21/3/2014 tarihli kararın eki listede Zafer Mahallesi'ndęki taşınmazın da yer aldığını tespit eden Bölge Idare Mahkemesi, söz konusu taşınmazın Efeler Belediyesince yürütülen görev ve hizmetlerle yakından ilgili olduğumu vurgulayarak dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
17. Nihai karar 12/3/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 10/4/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
18. 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört flde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Aydın, Balukestr, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla,Ordu, Tektrdağ, Trabzon, Şanlturfa ve Van illerinde, sınırları il mülkd sınırları olmak üzere aym adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyestne dönüştürülmüştür."
19.6360 sayılı Kamun'un geçici 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Bu Kamundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlertni yürütmek üzere vali tarafindan, bir vali yardımcısının başkanlığında, valtntn uygun göreceği kurum ve kuruluştemsllcllerinin ve Ügilt belediye başkanlarının katiıımtyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur ..


(3) 1 tnci maddeye göre tüzel kiştlikderi kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz mallari, hak, alacak ve borçlari, komtsyon karariıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehtr belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe beledtyesine devredilir ..
.*•
(7) Bu Kanunla büyükşehtr belediyesine dönüşen il belediyesintn sahip olduğu her türlü taşınır, taşınmoz malları ve personell, komisyon kararıyla ilgisine göre büyükşehtr belediyesi ve ilçe belediyeleri tle bağlı kuruluşlar arasmda paylaştırılır.
", »
20. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 18.maddesinin ilgili kısmı şöyledir;
"Büyükşehtr beledtye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
***
e) Büyükşehtr beledtyesintn ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli yōnetilmesini sağlamak ..

#..•

21. 5216 sayılı Kanun'un 26. maddesinin birinci fikrası şöyledir;
"Büyükşehir belediyesi kendisine verlen görev ve htzmet alanlarında, ilgili mevzuatta beltrtilen usullere göre sermaye sirketleri kurablltr. Genel sekreter ile belediye ve bağli kuruluşlarında yöneticilik sýfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alablltrler, Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal testsler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin beledtye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sinden füzlasına ortak olduğu ştrketlere, 8/9/1983tarihli ve 2886 sayılı Devlet Ihale Kamunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince beltrlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. Ancak, bu yerlerin beledtye sirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 saylı Kamun hükümlertne tabidir."
B. Uluslararası Hukuk 
22. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Bireysel başvurular" kenar başlıklı 34. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Sozleşme veya protokollerinde tanınan hakdarının Yüksek Sözleşmeci Taraflar'dan biri tarafindan thlal edilmesinden dolayı mağdur olduğunu öne süren her gerçek kişi,hükümet dışı kuruluş veya kişi grupları Mahkeme ye başvurabiltr..."
23. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) Büyük Dairesi Slovenya/Hırvatistan ([BD], B. No: 54155/16, 18/11/2020) kararında 8zel hukuk hükümlerine tabi bir tüzel kişiliğin (şirketin) hükümet dışı kuruluş ya da hükümet kuruluşu olarak kabul edilebilmesinin koşullarını tartışmıştır (Slovenya/Hırvatistan, §§ 6069).


24. AfHM, Sözleşme'nin 34. maddesinde hükümet örgütlerinin bireysel başvuru yapmasının yasaklanmasınin temelinde taraf devletin hem başvurucu hem de davalı devlet olarak hareket etmesinin Önlenmesi düşüncesinin yattığını belirtmiştir. AlHM, hükümer örgüta kavramının kamu gūcünün kullanımına katilan ya da hükůmetin kontrolü altında kamu hizmeti icra eden hükmi varlıkları kapsadığını, anılan terimin sadece merkezî idare hiyerarşisi içinde bulunan organlara değil -merkezi idareye karşı özerk bir konumda bulunup bulunmadığına bakılmaksızın- kamusal tşlevler ifa eden bölgesel ve yerel otoriteler gibi yerinden yönetim kuruluşlarına da tatbik edileceğini ifade etmiştir. AlHM'e göre bir tüzel kişiliğin hükümet örgütü ya da hükümet dışı kuruluş olup olmadığı değerlendirilirken kanuni statüsü, -uygun düştüğü ölçüde- bu statünün sağladığı haklar, yürüttüğü faaliyetin türū,faaliyetin yürütülme şekli ve siyasi otoriteden bağımsızlığının derecesi gözöntinde bulundurulur (Slovenya/Hirvatistan, § 61).

25. AfHM başvuru ehliyeti bağlamındaki incelemelerinde genel olarak başvurucunun niteliklerinden hareketle bir sonuca ulaşmakta iken Transpetrol, A.S/ Slovakya (B. No: 28502/08, 15/11/2011) kararına konu başvuru δzelinde başvuru konusu olayın δzelliklerini dikkate almış ve başvuruya konu uyuşmazlığın temelde şirketin değil devletin menfaatleriyle ilgili olduğu gerekçesiyle somut olay bağlamında başvurucu şirketin başvuru ehliyeti sorununu çözmeyi gerekli görmemiştir. AfHM'in bu kararının ilgili kısmı şöyledir 
"...
76. AtHM, mevcut davanın koşullarinda, varsa başvurucu şirketin menfaatinin ve Hükümetin menfaatintn aynu olduğu kanaatindedtr; bu menfaatler yukarıdaki paragrafta atifta bulunulan .. uyuşmazlıkdarının açıkdığa kavuşturulmasını ve esas olarak, başvurucu şirkettekd paylara ilişkin olarak A ştrketi de dahil olmak üzere üçüncü kişilerin konumunun belirlenmestni içertr.

**..
78. Başvurunun gerekçelendirildiği ölçüde, Mahkeme, başvurucu ştrketin aynı zamanda Devletin çıkarları olan çıkarlar dışında başka çıkarlar için çaba gösterdiğıne dair herhangi bir belirti bulamamıştr. Ancak bu, 'Mahkeme ömünde hem başvurucu hem de davalı taraf olarak hareket eden bitr Sozleşmeci tarafin' engellenmesi ilkesiyle uyumlu değildir (bkz.yukarıdaki 60. paragrafta almtılanan içtihat).

79. Bu durumda, başvuru, 35 § 3 (a) maddest anlamında Sōzleşme hükümleriyle kişt bakımından bağdaşmaz ve 35 § 4 maddesi uyarvnca reddedilmelidir.
.. "
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
26. Anayasa Mahkemesinin 28/7/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
27. Başvurucu, özel hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunan bir şirket olduğunu belirtmiş; tapuda yaklaşık iki yıldır adına kayıthı buluman taşınmazlarının tapularımn 

mahkeme kararı olmadan iptal edilerek Efeler Belediyesine devredilmesinin mülkiyet hakkınıve adil yargılanma hakkımt ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Başvurucu 21/3/2014 tarihli işlemin hukuka uygun olduğu mahkeme kararıyla tespit edildiği hâlde yeni bir işlemle mülklerinin elinden alınmasının hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvurucu son olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararıın gerekçesiz olmastndan yakınmıştır.

28. Bakanlık gōrüşünde, olay ve olgular toparlanarak mevzuat hükümlerine yer verildikten sonra Bölge Idare Mahkemesinin delilleri değerlendirerek ve hukuk kurallarınıyorumlayarak vardığı sonucu gerekçelendirdiği belirtilmiş; bu hususun başvurucunun iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olup olmadığını değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiği açıklanmıştır. Bakanlık, başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Aydın Valiliğinden temin edilen görüşün de dikkate alınmasmu talep etmiştir.

2. Aydın Valiliğinin Bakanlık aracılığıyla gönderdiği yazıda, taşınmazların Efeler Belediyesine devrinin hukuka uygun olduğu ve devir işleminin başvurucunun mülkiyet hakkını ihlal etmediği belirtilmiştir. Ayrıca kamu taşınmazlarının ancak kanunlar çerçevesinde kullanılabileceği, bunların hiçbir sınırlamaya tabi olmaksızın özel hukuk hükümleri çerçevesinde tasarruflara konu edilmesinin dtişümülemeyeceği ifade edilmiştir.
B. Değerlendirme 
30. Anayasanın 148. maddesinin ūçüncü, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkıda Kanun'un 45. maddesinin (1)numaralı fikraları uyarınca Anayasa'da güvence altına almmış temel hak ve Özgürltiklerden,Sözleşme ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki haklardan herhangi birinin kamu gücü tarafindan ihlal edildiğini iddia eden herkese Anayasa Mabkemesine bireysel başvuru yapma hakkı tanınmıştır.

31. 6216 sayılı Kanu'un 46. maddesinin (1) numaralı fikrasında bireysel başvurunun ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafindan yapılabileceği kurala bağlanmış; buna karşılık aynı maddenin (2) numarahı fikrasımın birinci cümlesinde kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapamayacakları belirtilmiştir (Ballıdere Belediye Başkanlığı, B. No:2012/1327, 12/2/2013, §§ 16-19; Büğdūz Kδyù Muhtarlığı, B. No: 2012/22, 25/12/2012, §§2629; Doğubayazu Ticaret ve Sanayl Odast, B. No: 20121743, 5/3/2013, §§ 15-17; Ihsan Doğramacı Bilkent Universitesi, B. No: 2013/1430, 21/11/2013, §§ 20-28).
32. Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapmasının yolunun kanunla kapatilmasının temel sebebi bumların kamu gücünün bir parçası oimasidır. Bireysel başvuruda amaç; kamu gücüntın işlem, eylem veya ihmallerine maruz kalan bireylerin veya bireyler tarafindan oluşturulmuş tüzel kişilerin haklarının korunmasıdır. Bireysel başvuru kamu kurumlarının kendi aralarındaki ihtilafların çözüm mekanizması değildir. Esasen insan haklarının öznesi bireyler, yükümlüsüı ise kural olarak kamu gücüinün kullanımına katlan kamu otoriteleridir. Kamu gücünün bir parçası olan tüzel kişiliğin bireye veya bireyler tarafindan kurulmuş tüzel kişilere özgü hakların ihlal edildiğini öne sürmesi mümkün değildir. Bu bağlamda taşınmazların tapu sicilinde kamu kurumları adma tescil edilmesi bu kurumları Anayasa'nın 35. maddesi anlamında mülkiyet hakkı sahibi yapmaz. Kamu kurumunun taşmnmazları tzerindeki mülkiyeti özel mülkiyetten farklıdır.

33. Anayasa'da veya Anayasa'yla yetkili kılınan organlarca çıkarılan düzenlemelerde (kanum/Cumhurbaşkanlığı kararnamesi) açıkça kamu rüzel kişisi olarak nitelendirilen kuruluşların kamu tüzel kişisi olduğumda tartışma yaşanmamaktadır.Dolayısıyla Anayasa'da, kanunlarda ya da -2017 yılındaki Anayasa değişikliğinden Önceki dönemde- kamunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak çtkarılan idari düzenlemelerde veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde kamu tüzel kişisi olduğu açıkça belirtilen kuruluşların bireysel başvuruda bulunması mümkün değildir. Bu husus, 6216 sayılı Kanun'un 46.maddesinin (2) numaralı fikrasının birinci ctmlesinde açıkça ifade edilmiştir.
34. Bununla birlikte bireysel başvuru ehliyeti kısıtı sadece ilgilimevzuatta kamu tüzel kişisi olduğu açıkça belirtilen kuruluşları kapsamamaktadır. Anayasa'da ya da Anayasa'yla yetkili kılıman organlarca çıkarılan düzenlemelerde kamu tüzel kişisi olduğu açıkça belirtilmeyen hatta őzel hukuk tüzel kişisi olarak tanımlanan ancak kamuyla bağlantılıbulunan rüzel kişiler de bireysel başvuru ehliyetini haiz değildir. Anayasa'nın 148.maddesinin tiçüncü fikrasının birinci ctmlesinde bireysel başvurunun kamu gücüne karşıyapılacağı sarih bir biçimde ifade edilmiştir. Buna göre davacı ve davalı sifatiarının birleşemeyeceği yolundaki genel ilke uyarınca, bireysel başvurunun pasif tarafi olan kamu gücünün herhangi bir başvurunun aktif tarafi yani başvurucusu da olması mümkün değildir.Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda başvurucunun karşısında şeklî anlamda bir tarafın bulunmaması da bu durumu değiştirmemektedir. Dolayısıyla bir tüzel kişilik ilgili düzenlemeler çerçevesinde genel olarak özel bukuk hükümlerine tabi bir şirket, vakıf veya dernek olarak kurulmuş olsa dahi gerekli şartların sağlanması hâlinde bu tüzel kişiliğin kamu gūcüntın bir parçası olduğu ve bireysel başvuru ehliyetine sahip olmadığı sonucuna varılabilir.
35. Anayasa Mahkemesinin norm denetimi kapsamında verdiği kararlarında vurguladığı üzere bir tüzel kişiliğin özel hukuk hükümlerine tabi olması tek başına onun kamu güctinün bir parçasi, dolayısıyia kamuyla bağlantılı olup olmadığı noktasında belirleyici olmaz (AYM, E.2013/49, K.2013/125, 31.10.2013; E.2014/177, K.2015/49,11/6/2015; ayrıca bireysel başvuru kapsamıda verilen karar için bkz. Ayla Demtr İşat [GK],B. No: 2018/24245, 8/10/2020, § 113). Kamu gūcthyle donatılan, dolayısıyla kamuyla bağlantılı özel hukuk tūzel kişileri de kamu güctınüın bir parçasıdır.
36. Bir tüzel kişiliğin kamuyla bağlantılı olup olmadığı değerlendirilirken sadece ilgili kanundaki tanımlamaya bakılmamalı; (1) yürüttüiğü hizmetin niteliği, (2) kamu gūcti ayrıcalıklarryla donatılıp donatılmadığı (kamu gūc(mtn kullanımına katılıp katılmadığı), (3)idari ve füilf yönden kamu otoritelerinden bağımsızlığının derecesi de gözöntnde bulundurulmaltdır.

37. Tüzel kişiliğin yürüttüğü hizmetin kamusal yönünün bulunup bulunmadığı ve tekel biçiminde, rekabete kapalı olarak icra edilip edilmediği önem taşımaktadır. Ayrıca tüzel kişiliğin kazanç gütme amacımı taşıyıp taşımadığı da irdelenecek kriterlerden biridir.
38. Tüzel kişiliğin kamu gücü ayrıcalıklarıyla donatılıp donatılmadığı belirlenirken ise tek yanlı işlemler yapma yetkisi, resen icra yetkisi, işlemlerinin hukuka uygunluk karinesinden yararlanup yararlanmadığı, mallarınin statüsü ve haczedilebilirliği, alacaklarıiçin özel bir statü öngörülūp öngörülmediği, personelinin statüsü, zorunlu tyelik ve zorunlu aidat uygulamasının bulunup bulunmadığı, işlem ve eylemlerinin kamu hukuku kurallarıçerçevesinde idari yargı kolunda denetlenip denetlenmediği gibi unsurlar dikkate alınır.
39. Kamu gücüntın kullanımına katılmasa bile bir tüzel kişilik kamu otoritelerine bağımlı olarak faaliyetlerini yürütüyorsa bu takdirde söz konuşu tüzel kişiliğin kamuyla 

bağlantılı olduğu sonucuma ulaşılabilir. Tüzel kişiliğin kamu otoritelerinden yeterli ölçüde bağımsız olup olmadığının değerlendirilmesinde dikkate alınacak kriterlerin tüketici bir biçimde önceden belirlenmesi mümkün olmadığından her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Bu bağlamda yapılacak değerlendirmede; kuruluş senedi veya ana sőzleşmesinin kamusal işlemlerle onaylanıp onaylanmadığı, kamusal kararlara dayalı olarak tasfiyeye tabi olup olmadığı, faaliyetlerinin finansmanı için büyük ölçüde kamu kaynaklarınıkullanıp kullanmadığı, finansmanın kamu dışındaki aktörlerce sağlanıp sağlanmadığı,faaliyetlerini nasıl yürüteceğinin kamu makamlarınca belirlenip belirlenmediği,faaliyetlerinde kamu mülklerini kullanıp kullanmadığı, mal varlığı ūzerinde devletin uygun gördüğü şekilde tasarrufta bulunup bulunmadıği, sermayesinin devlete ait olup olmadığı,yönetiminde siyasi otoritenin ağırlığımın bulunup bulunmadığ, doğrudan devlet kurumlarının yönetimi altında olup olmadığı hususları dikkate alınır.

40. Gerçek bir kişi tarafindan kurulan başvurucu Şirket 5216 sayılı Kanun'un 26.maddesi uyarınca Büyükşehir Belediyesince devralınmış olup Şirketin sermayesinin tamamıBüyükşehir Belediyesine aittir. Başvurucunun -sermayesinin tamamı Btüyükşehir Belediyesine ait bir şirket olduğu gözetildiğinde- öncelikle kamu güctınün kullanımına katılan bir tüzel kişilik olup olmadığı meselesinin tartışılması gerekmekte ise de somut olayın koşulları ve aşağıda ulaşılan sonuç gözetildiğinde başvurucuŞirketin niteliğinin tespitinin eldeki başvuru yönünden zorunlu olmadığı değerlendirilmiştir.

41. Somut olayda bireysel başvuruya konu işlem, Tasfiye Komisyonu tarafindan 21/3/2014 tarihli kararla Büyükşehir Belediyesine devredilen ihtilaf konusu taşınmazlarım daha sonra 27/4/2016 tarihinde Efeler Belediyesine devrine ilişkindir. Dolayısıyla bireysel başvuru konusu işlem asıl olarak Büyükşehir Belediyesinin menfaatini etkilemiştir.Taşınmazların Büyükşehir Belediyesine devrinden sonra Büyükşehir Belediye Meclisinin kararıyla başvurucu Şirkete tahsis edilerek tapuda Şirket adına tescil edilmiş olması sebebiyle Tasfiye Komisyonunun bireysel başvuruya konu işleminden başvurucu Şirketin menfaati de etkilenmiş ise de olayda Büyükşehir Belediyesinin menfaatiyle Şirketin menfaatinin Özdeşleştiği anlaşılmıştır. Bu durum ise kendisine karşı başvuru yapılan kamu gücünün aynızamanda başvurucu olamarnası ilkesiyle çelişmektedir.

42. İhtilaf konusu taşınmazların Belediye Meclisi tarafindan başvurucuya devredildiği ve bir dönem de olsa tapuda başvurucu adına kaydedildiği açıktır. Ne var ki bu durum, taşınmazın kamu mülkiyeti altında bulunduğu gerçeğini değiştirmemiştir. Zira Şirketin sermayesinin tamamı Belediyeye ait olup özel hukuk hükümlerine tabi olması bu taşınmazın statüstnü etkilememiştir. Bu durumda Belediye Meclisi kararıyla taşımmazın Şirkete sermaye olarak konulmuş olmasını bir tahsis işlemi olarak kabul etmek gerekir.Sermaye olarak konuimak suretiyle Şirkete tahsis edilen taşınmazı Tasfiye Komisyonu kararıyla Efeler Belediyesine devredilmesi başvurucunun taşınmazın kullanımından kaynaklıolarak ortaya çıkan ekonomik menfaatten mahrum kalmasına yol açmış olsa da ihtilaf konusu taşınmazın kamu mülkiyetinde bulunduğu ve bedelsiz olarak başvurucuya tahsis edildiği de hatirda tutulmalıdir,
43. Şu hâlde bireysel başvuruya konu uyuşmazlk, özünde ihtilaf konusu taşınmazların Büyüikşehir Belediyesine mi yoksa Efeler Belediyesine mi devredilmesinin kamu hizmetinin yürütülmesi bakımından daha etkili sonuçlar doğuracağının tespit edilmesine yöneliktir. Kamu mülkiyetinde bulunan bir taşınmazın hangi kamu otoritesine bırakılacağı meselesi bireysel başvuruya konu olamayacağı gibi anayasal bir sorun da değildir.


4. Sonuç olarak özünde kamuya ait taşınmazların hangi kamu otoritesine bırakılmasının daha uygun olacağı meselesinin tartışılacağı uyuşmazlıktan menfaati etkilenenin Büyükşehir Belediyesi olduğu ve başvurucumun menfaati ile Büyükşehir Belediyesinin menfaatinin somut olayda özdeşleştiği gözetildiğinde kamu gücünün bireysel başvuruya taraf olamayacağı ilkesi gereğince başvurucunun bireysel başvuru ehliyetinin somut olay itibarıyla bulunmadığı değerlendirilmiştir.

45. Açıklanan gerekçelerle başvurunum diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin kışi yömünden yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA 28/7/2022tarihinde OYBtRLIĞIYLE karar verildi.