Anayasa Mahkemesinin 5/10/2023 Tarihli ve 2021/936 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-02-13

13 Şubat 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32459
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
BERMAL CAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2021/936Karar Tarihi : 5/10/2023Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU 
Basri BAĞCI 
Kenan YAŞAR Raportör : Hasan HÜZMELİ
Başvurucular : 1. Gülüstan SÖNÜK Vekili : Av. Devran YILDIZ 
2.Şehriban AYDIN YILMAZ Vekili : Av. Hasan AKKOYUN 
3. Zilan KAYA Vekili : Av. Mesut AYDIN 
4. Bermal CAN 
5. Seher AKSOY Vekili : Av. İlyas TARIM 
I.  BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, yetkili makamlardan izin alınmaksızın kamu alanlarına afiş asılmasıdolayısıyla idari para cezası ile cezalandırılma nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 21/12/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir. 2021/940,2021/942, 2021/943, 2021/959 numaralı başvurular, incelenen başvuruyla birleştirilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmamıştir.


III. OLAY VE OLGULAR 
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. 21/9/2020 tarihinde Batman Şerzan Kurt Parki'nda, Halkların Demokrat Partisi (HDP) Batman İl Örgütü Kadın Meclisinin organizasyonuyla kadına yönelik şiddete dikkati çekmek için Şerzan Kurt Parkı'nda afişler asılmıştır. Olay tarihinde HDP üyesi olan başvurucular da bu organizasyon kapsamında afiş astıklarını ve parkta bulunan kişileri bilinçlendirmek amacıyla onlarla görüşmeler yaptıklarını ifade etmiştir.
6. Kolluk görevlilerince düzenlenen 21/9/2020 tarihli tutanağa göre HDP Batman İl Yönetimi üyesi olan başvurucu Gülistan Sönük, HDP Kadın Meclisi üyesi olan diğer başvurucular ve K.K. isimli şahıs, parkta bulunan ağaçların üzerine afiş asmıştır. Dosyada afişlerin ağaçların üzerine ne şekilde iliştirildiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır. 80x10santimetre ebadındaki afişlerin sayısına ve üzerinde yazılan ifadelere ilişkin bilgiler şöyledir:
"6284 uygula (4)/ genç kadınlar egemen akla boyun eğmeyecek(4) / kadın kurumlarıkapatıldi, aktivistler hapsedildi (1) / cezasızlığa son [Sayısı okunamamıştır.] / kadın iradesi yok sayılamaz (5)/ İstanbul Sözleşmesini uygula (12)/ Haziran ayında 21 kadın katledildi (7)/ Yaşasın kadın dayanışması (4)"
7. Polis, afiş asma izinlerinin olmamasi nedeniyle başvuruculardan afişleri toplamalarını istemiştir. Bu talebi yerine getirilmemeleri üzerine afişler, olay yerine çağrılan zabita ekiplerince toplanmıştir.

8. Batman İl Emniyet Müdürlüğü 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 42, maddesi uyarınca izinsiz afiş asan her bir başvurucu hakkında 395 TL idari para cezasi uygulamıştir.

9.  Başvurucular, parkta oturan insanlara İstanbul Sözleşmesi'ne dair bilinçlendirme çalışmaları kapsamında bilgi verdiklerini, bu amaçla ellerinde bulunan kâğıtlara polis tarafindan el konulduğunu, mensup oldukları Partinin düşünce ve görüşlerini yaymaya çalıştıklarını, bunun 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu kapsamında gerçekleşen bir faaliyet olduğunu, dolayısıyla eylemlerinin ifade hürriyeti ve toplantı hakkıkapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek haklarında uygulanan idari para cezalarına itiraz etmiştir. Söz konusu idari yaptırımın sadece HDP üyelerine uygulandığınıiddia eden başvurucular, bu yaptırımın daha önce kaç defa uygulandığının ve yaptırım uygulayan polis memurlarının görev yerlerinin araştırılmasıni sulh ceza hâkimliğinden talep etmiştir.

10. Batman 1. Sulh Ceza Hâkimliği, başvurucuların itirazlarını değişik tarihlerde incelemek suretiyle kesin olarak reddetmiştir. Kararlarin gerekçesinde; somut olayda afis asma eyleminin seçim faaliyetleri kapsamında olmadığını, dolayısıyla 2820 sayılı Kanun'un 3. maddesi kapsamına girmediğini değerlendirmiştir. 5326 sayılı Kanun'un 42. maddesiyle kamusal alanlarda afiş asmanın izne bağlandığını vurgulayan Hâkimlik, dosyadaki tutanaklardan başvurucuların kamusal bir alan olan parkta izin almadan afiş astığının sabit olduğu sonucuna varmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
11. 5326 sayılı Kanun'un "İdari para cezası" kenar başlıklı 17. maddesinin (2)numaralı fikrası şöyledir:
"İdari para cezasi, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idari para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur."
12. 5326 sayılı Kanun'un "Afiş asma" kenar başlıklı 42. maddesi ve anılan düzenlemenin gerekçesi şöyledir:
"[42. madde]
(1) Meydanlará veya parklara, cadde veya sokak kenarlarındaki kamuya ait duvar veya alanlara, rızası olmaksızın özel kişilere ait alanlara bez, kâğit ve benzeri afiş ve ilân asan kişiye, yüz Türk Lirasindan üçbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Aynıiçerikteki afiş ve ilânlar, tek fiil sayılır.

(2) Birinci fikra hükmü, yetkili makamlardan alınan açık ve yazilı izne dayalı olarak asılan afiş ve ilânlar açısından uygulanmaz. Bu izinde, afiş ve ilânın asılacağı zaman dilimi açık bir şekilde gösterilir. Bu afiş ve ilânlar izin verilen gerçek veya tüzel kişi tarafindan bu sürenin dolmasını müteakip derhal toplatılır. Toplatma yükümlülüğüne aykarı hareket edilmesi halinde birinci fikra hükmüne göre idarî para cezası verilir.
(3) Bu afiş ve ilânların kaldırılmasına ilişkin masraflar da ilgili kişilerden ayrıca tahsil edilir.

(4) Bu kabahatler dolayısıyla idarí para cezasına, kolluk veya belediye zabıta görevlileri karar verir.

(5) Özel kanunlardaki hükümler saklıdır"
[42, maddenin gerekçesi]
Toplumun tüm bireylerinin kullanımına tahsis edilmis bulunan meydan ve parklara,cadde veya sokak kenarlarındaki kamuya ait duvar veya alanlara; yetkili makamlardan açık ve yazılı bir izin alınmadıkça, bez, kağıt ve benzeri afiş veya ilân asılması, bu madde hükmüile kabahat olarak tanımlanmıştır. Görüntü kirliliği oluşturan bu şeyler, özel kişilere ait alanlara da, ilgilisinin rızası bulunmadıkça asılamaz. Doğal olarak, bu tür afiş ve ilânlar tek nüsha olmayacağından, aynı içerikte olmak kaydıyla, sayısı ne kadar olursa olsun, bütün afiş ve ilânlar tek fiil olarak kabul edilmektedir. Böylece, birinci fikra hükmünde özel bir içtima hükmüne yer verilmiştir.

Yetkili makamdan verilen izne dayalı olarak afiş ve ilân asılması durumunda, fiil hukuka uygun olacaktır. Ancak bunun sağlıklı kontrolü için izin yazisında afiş ve ilânın asılacağı zaman dilimi açıkça gösterilmelidir. İzinde gösterilen sürenin sonunda afiş ve ilânların, izin alan kişi tarafindan derhal toplatılmaması, kabahat oluşturmaktadır. İlgilisi tarafindan toplanmadığı için, bu afiş ve ilânların kamu adına toplatılması halinde, ayrica toplatma masrafi da tahsil edilir.


Secim döneminde afis ve ilân asılması hususu secim meyzuatında özel olarak düzenlendiğinden, bu hüküm bakımından kapsam dışı bırakılmıştır."
B. Uluslararası Hukuk 
13. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AiHM) Akarsubaşı ve Alçiçek/Türkiye (B.No: 19620/12, 23/1/2018) kararında somut başvuruya benzer bir başvuruyu ele almıştır.
i. AİHM'in kararına konu olayda Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası üyesi başvuruculara, yapılan grev kapsamında bir okul binasının dış cephesine üzerinde "Bu iş yerinde grev vardır" yazılı afış astıkları gerekçesiyle 5326 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca idari para cezası verilmiştir. AİHM, Avrupa Ínsan HaklarıSözleşmesi'nin (Sözleşme) 11. maddesinde güvence altına alınan barışçıl olarak toplanmaözgürlüğü kapsamında incelediği başvuruda, değerlendirilmesi gereken başlıca konunun idari para cezasının demokratik toplumda gerekli olup olmadığıhususu olduğunu ifade etmiştir (Akarsubaşı ve Alçiçek/Türkiye, § 28).
ii. AİHM; gösterinin tamamen barışçıl olarak sürdürüldüğüne, gösteride idari makamların veya polisin kamu düzenini korumak için müdahale etmesini gerektirecek taşkınlıklar yaşanmadığına dikkati çekmiştir (Akarsubaşı ve Akçiçek/Türkiye, § 29). AİHM'e göre başvuranlar görsel bir kirliliğe sebebiyet veren,şiddet içeren bir afiş asmamış, binanın dış cephesine veya herhangi bir kamu malına zarar vermemiştir. Söz konusu afişin asılmasının barışçıl olarak toplanma özgürlüğünün kullanımına bağlı bir unsur şeklinde değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir (Akarsubaşı ve Alçiçek/Türkiye, § 33).

iii, AiHM; sulh ceza mahkemesi tarafindan yapılan denetimin çok kısıtlıolduğunu, ilgililere isnat edilen fillerin gerçekliğini doğrulamakla sınırlı kaldığınıvurgulayarak itiraz incelemesinde bir yandan barişçıl toplanma hakkının başvurucularca kullanılması, diğer taraftan kamu düzeninin sağlanması ve başkasının hak ve özgürlüklerinin korunması gibi mevcut farklı menfaatlerin dengelenmeye çalışıldığını gösteren hiçbir unsur bulunmadığimı belirtmiştir (Akarsubaşı ve Alçiçek/Türkiye, § 34). AİHM, afişin binada eğitimi herhangi bir şekilde engellediğine dair bir durum olmadığını söyleyerek ihtilaf konusu para cezalarının barışçıl olarak toplanma hakkının kullanımı üzerinde caydırıcı bir etkisi olduğu tespitinde bulunmuştur (Akarsubaşı ve Alçiçek/Türkiye, § 36). Sonuç olarak başvuruculara verilen idari para cezasının demokratik bir toplumda zorunlu olmadığıkanaatini açıklamıştır (Akarsubaşı ve Alçiçek/Türkiye, § 37).
14. AHİM Manannikov/Rusya (B. No: 9157/08, 1/2/2022) kararında, bir devlet başkanını destekleme amacıyla düzenlenen halka açık gösterilerde devlet başkanı karşıtıifadelerin bulunmasıni provokatif pankart taşıyanlara idari para cezası verilmesini,Sözleşme'nin 10. maddesi kapsamında incelemiştir. Faber/Macaristan (B. No: 40721/08,24/7/2012) kararında ise AHİM, polisin uyarısına karşın Árpad çizgili bayrağı taşınmasınedeniyle verilen idari para cezasını Sözleşme'nin 11. maddesi ışığında 10. maddesi kapsaminda incelemiştir.


V. İNCELEME VE GEREKÇE 
15. Anayasa Mahkemesinin 5/10/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
16. Başvurucular, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayacak gelirleri olmadığını beyan ederek adli yardım talebinde bulunmuştur.

17. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

B.İfade Özgürlüğünün İhlal Edildiğine İliskin İddia 
1.Başvurucuların İddiaları ve Bakanhk Görüşü
18. Somut olavdaki etkinliği HDP Batman Kadın Meclisinin organize ettiğini ifade eden başvurucular, kadına yönelik şiddete dikkati cekme ve toplumu bilinçlendirmek amacıyla parkta afiş astıklarını belirterek bu nedenle cezalandırılmalarının ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme haklarını ihlal ettiğini iddia etmiştir. Ayrıca siyasi parti çalışmaları kapsamında söz konusu eylemi gerçekleştirdiklerini belirten başvurucular;eylemin olaysız şekilde sonlandığını, afişi sadece izinsiz asmalarinın yaptırımıhaklılaştırmadığını, yaptırım uygulanabilmesi için astıkları afiş nedeniyle kamu düzeninin bozulduğunun veya bozulma tehlikesi olduğunun ortaya konulması gerektiğini, idarece bu hususların dikkate alınmadığını, dolayısıyla kamuya açık alanda başka kişilerle görüşme yapmalarının ve A4 kâğıdı ebadındaki afişleri asmalarının hukuka uygun olduğunu ileri sürmüştür. İdare tarafindan daha öncesinde de Batman'da eylem ve etkinliklerin yasaklandığını belirten başvurucular, belirli bir siyasi parti mensubu olmaları nedeniyle idari para cezası verildiğini ve parti çalışmaları için yapmak istedikleri etkinliklerin idarece gerekçesiz şekilde reddedildiğini, bu durumun da eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Başvurucular taleplerine rağmen kanuna aykırı şekilde kendilerini takip eden polis memurlarının görev yerlerinin ve söz konusu yaptırımın daha öncesinde kaç defa uygulandiğına ilişkin hususların derece mahkemesince araştırılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. Bakanlık görüşünde, somut olayda uygulanan idari para cezasının miktarının az olması nedeniyle başvurunun anayasal ve kişisel önemden yoksun olduğunu ileri sürmüştür.Ayrıca görüntü kirliliğinin engellenmesi amacıyla izinsiz afiş asma eyleminin 5326 sayılıKanun'da bir yaptırıma bağlandığı belirtilmiş ve bu hususun gözetilerek bireysel başvurunun değerlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır.

20.Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
2.  Değerlendirme 
21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucuların mensup oldukları siyasi partinin yapmak istediği tüm etkinliklerin idarece 

gerekçesiz şekilde yasaklandığına ve yaptırımın sadece HDP siyasi faaliyetlerine uygulandığıiddialarına ilişkin hiçbir somut bilgi ve belge sunmadıkları, dolayısıyla benzer durumdaki etkinliklerde idarece farklı uygulamalar yapıldığını ortaya koyamadıkları anlaşılmıştır.Başvurucuların şikâyetinin özü, izin almadan astıkları afiş nedeniyle idari para cezasıverilmesi olduğu anlaşılmıştır. Bir insan hakkı ihlali niteliğinde olan ve kadına yönelik şiddet olgusuna dikkati çeken afişlerin asılması bir düşünce açıklaması mahiyetinde olduğundan başvurucuların  tüm iddialarının ifade özgürlüğü kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (benzer değerlendirme için bkz. İbrahim Halil Arabulan, B. No:2017/29411, 26/5/2021, § 23)

22. Anayasa'nın "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" kenar başlıklı 26.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazi, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar..
Bu hürriyetlerin kullanılmasi, ….kamu düzeninin, ….korunması ….amaçlarıyla sinırlanabilir.

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir."
a.Anayasa Mahkemesinin İzinsiz Afiş Asma Eylemlerine İlişkin Değerlendirmeleri 

23. Anayasa Mahkemesi, izinsiz afiş asılması nedeniyle idari para cezasıuygulanmasının anayasal hakları ihlal edip etmediğini denetlediği önceki kararlarında, afişasma yoluyla yapılan düşünce açıklamalarının anayasal güvencelerden yararlanmasinın afişasmanın bazı ön şartlarına bağlanmasına engel teşkil etmeyeceğini ifade etmiştir (afiş asma nedeniyle gerçekleştirilen müdahalelere ilişkin farklı bağlamdaki değerlendirmeler için sendika hakkı kapsamında bkz. Abdulvahap Can ve diğerleri, B. No: 2014/3793, 8/11/2017, §53; toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı kapsamında bkz. Sinan Cem Öztürk, B. No:2016/13477, 9/1/2020, § 43; Burcu Bardakcı ve Erdem Yinanç, B. No: 2016/13475,11/9/2019, § 44; ifade özgürlüğü kapsamında bkz. Gökçe Ekin Baran, B. No: 2016/13539,9/1/2020, § 31).

24. 5326 sayılı Kanun'un 42. maddesinin gerekçesini gözönünde bulunduran Anayasa Mahkemesi bu kararlarda, kamuya ait alanlarda afiş asmanın yetkili makamın iznine tabi kılınmasına ilişkin düzenlemeyle görüntü kirliliğinin engellenmesinin amaçlandığını vurgulamıştır. Dolayısıyla kamuya ait alanlarda afiş asmanın izne bağlanmasının gerekli bir tedbir olduğunu ve salt izin şartının hakkın ihlali niteliğinde olmadığını açıklamıştır (birçok karar arasından bkz. Abdulvahap Can ve diğerleri, § 54; Halil Devrim Ulaş ve diğerleri, B. No: 2015/12590, 6/3/2019, § 42; İbrahim Hallaç, B. No:2016/9009, 7/11/2019, § 43; Neslihan Albayrak, B. No: 2015/19611, 13/9/2018, § 21).

25. Öte yandan Anayasa Mahkemesi izinsiz afiş asma nedeniyle uygulanan idari para cezasını anayasal hak ekseninde değerlendirdiği birçok kararında, tek başına izin şartının ihlal edilmesinin yaptırım uygulanması bakımından yeterli görülmeyebileceğini açıklamıştır.Anılan kararlarda, anayasal hakka yönelik müdahalenin haklı görülebilmesi için izinsiz afişasılması nedeniyle kamu düzeninin bozulup bozulmadığına veya bozulma tehlikesinin bulunup bulunmadığına ya da böyle bir tehlikenin ortaya çıkıp çıkmadığına ilişkin tespitlerin ve değerlendirmelerin önemine vurgu yapmıştır (bu yöndeki değerlendirmeler için bkz.Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri, B. No: 2014/620, 25/5/2017 §§ 88, 89;Abdulvahap Can ve diğerleri, § 55; Ahmet Özdem, B. No: 2016/13541, 28/5/2019, § 33;Sinan Cem Öztürk, § 45, Burcu Bardakcı ve Erdem Yinanç, § 46; İbrahim Hallaç, § 45;Zeynep Gülşah Aksoy, B. No: 2016/50678, 28/5/2019, § 45).

26. Anayasa Mahkemesi Halil Devrim Ulaş ve diğerleri kararında ise çevre kirliliğini önlemeye ilişkin hukuk normuna uyulmaması nedeniyle uygulanan yaptırımın hakkın kullanılmasında caydırıcı bir etkiye neden olmadığı ve zorunlu bir sosyal ihtiyacıkarşıladığı sonucuna ulaşmıstır. Anılan kararda idari para cezası verilmesinin hakka yönelik etkisine odaklanan Anayasa Mahkemesi, kamusal mekânlara ileride yapılacak toplantının duyurusunu içeren afişleri asmanın toplantı ve gösteri yürüyüşünün yapılmasının ve duyurulmasının zorunlu şartı olmadığını, çevre kirliliğini önleme amacıyla getirilen hukuk normunun ihlal edilmeden de hakkın kullanılabileceğini belirtmiştir. Ayrica toplantının serbestçe yapılamadığına yönelik bir şikâyetin bulunmaması, yaptırımın hakkın kullanılmasına ilişkin olmayıp gerekli özenin gösterilmeyerek çevreye zarar verilmesi nedeniyle uygulanması da hakkın ihlal edilmediği yönünde sonuca ulaşılmasında etkili olmuştur (Halil Devrim Ulaş ve diğerleri,§§ 37-45).

27. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi izinsiz afiş asılması nedeniyle uygulanan idari para cezalarının hakkin ihlaline neden olup olmadiğına ilişkin değerlendirmelerinde afişlerin asılması suretiyle kullanılmak istenen hak ile sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı arasında makul bir denge kurulup kurulmadığına ilişkin hususları gözetmiştir.
28. Açıklanan gerékçelerle mevcut başvuruda izinsiz afiş asma nedeniyle idari para cezası uygulanması şeklindeki bir müdahalede, çatışan haklar arasında makul bir denge kurulup kurulmadığı, hakların gerektiği ölçüde korunup korunmadığı ve müdahalenin orantılıolup olmadığı irdelenecektir. Bu değerlendirmede; kullanılan afişlerin yeri, sayısi, kalışsüresi, hakkın etkin bir şekilde kullanımı için zorunlu olup olmadığı ile cezanın ağırlığı ve yaptırımın ifade özgürlüğüne olan etkisi de gözönünde bulundurulacaktır.
b.Başvurunun Değerlendirilmesi 
29. Somut olayda başvurucular, bir parkta bulunan ağaçlara izinsiz afiş astıklarıgerekçesiyle idari para cezasıyla cezalandırılmıştır (bkz. § 6). Başvurucular, kadına şiddet olgusuna yönelik güncel bir konuda bilgilendirme ve farkındalık oluşturma amacıyla afişleri astıklarını ifade etmiştir. Anayasa Mahkemesine afişte yer alan düşünceler nedeniyle başvurucular hakkında kamu makamlarınca herhangi bir adli soruşturma açıldığına dair bir bilgi sunulmamiştir.

30. Başvuruya konu eylemin toplumsal bir mesele hakkında afiş asılması olduğu gözetildiğinde Anayasa'nın 26. maddesinin yalnızca ifade edilen fikir ve bilgilerin içeriğini değil bunların ifade ediliş biçimlerini de koruma altına aldığı unutulmamalıdır (kiyaslamak için bkz. Fatih Taş [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, § 105; Irfan Sancı (2), B. No:2018/5652, 30/3/2022, § 58; Meki Katar [GK], B. No: 2015/4916, 3/10/2019, § 58).

31. Öte yandan eldeki meselenin çözümlenmesinde söz konusu afişin ülkenin en önemli güncel ve toplumsal meselelerinden biri olan kadına yönelik şiddet olgusuna dikkati çekme amacıyla ağaçlara yapıştırıldığı da gözetilecektir. Zira Anayasa'nın 26. maddesinde koruma altında bulunan ifade özgürlüğü kişinin haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, düşünce ve kanaatlerinden dolayı kınanmamasi, bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi,savunabilmesi, başkalarına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi çok sayıda kararında ifade özgürlüğünün demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemde olduğunu belirtmiştir (Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 33-35; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, §§ 42, 43; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128,7/7/2015, §§ 35-38). Bununla birlikte ifade özgürlüğünün mutlak bir hak olmadığı ve Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci maddesinde öngörülen sebeplerle sinırlanabileceği de gözetilmelidir (Murat Karayel (5), § 29; Mehmet Günhan Baysan, B. No: 2018/31084,26/7/2022, § 25).

32. Anayasa Mahkemesi norm denetimine ilişkin bir kararında, kamu düzenine aykırı davranışların önlenmesi ve toplumda disiplinin sağlanması amacıyla bireylere idari para cezasının- uygulanabileceğini ifade etmiştir (AYM, E.1997/19, K.1997/66, 23/10/1997).Gerçekten de toplum hâlinde yaşamanın gereği olarak bireylerin kamu düzenini ve başkalarının hakları ile çatışan faaliyetlerinin belirli kurala bağlanmasının ve idari düzeni bozan faaliyetlerinin orántılı bir yaptırıma tabi tutulmasının gerekli olmadığı söylenemez.
33. Anayasa Mahkemesi bir diğer kararında ise -müdahalenin meşru amacını teşkil eden- kamu düzeni kavramından ne anlaşılması gerektiğini de ortaya koymuştur. Buna göre toplumun huzur ve sükûnunun sağlanmasıni, devletin ve devlet teşkilâtının korunmasınıamaçlayan her şeyin kamu düzeni kapsamında olduğunu açıklamıştır (AYM, E.1963/128,K.1964/8, 28/1/1964). Anayasa'nın 56. maddesinin birinci fikrası ise "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir" denilmek suretiyle toplumun temiz ve düzenli bir çevrede yaşama hakkını güvence altına almıştır. Ayrıca aynı maddenin ikinci fikrasında ".…. çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesi önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir."şeklindeki düzenlemeyle de devlete ve bireylere çevrenin korunmasına ilişkin bazı ödevler yüklemiştir. Bu çerçevede düzeņli ve sağlıklı bir çevrede yaşanmasına ilişkin kamu otoritelerinin aldığı tedbirler, toplumun sükûnunu ve dolayısıyla kamu düzenini sağlamak için bir zorunluluktur.

34. Nitekim kanun koyucu, görüntü kirliliğinin önlenmesi gayesiyle 5326 sayılıKanun'un 42. maddesinde; kamuya ait alanlarda afiş asılmasını yetkili makamın, özel alanlarda ise malikinin iznine bağlı kılmış ve izin şartı yerine getirilmeden afiş asılmasınıidari para cezası yaptırimına tabi tutmuştur. Somut olayda da başvurucuların cezalandırılmasiyla, izin alınmadan asılan afişler nedeniyle toplumsal düzenin ve çevre kirliliğinin engellenmesi ve dolayısıyla kamu düzeninin sağlanmasının amaçlandığıanlaşılmiştir.

35. İlk olarak, herhangi bir izin alınmaksızın kamuya açık bir alandaki ağaçların üzerine gelişigüzel biçimde çok sayıda afişin yapıştırılmasının görüntü ve çevre kirliliğine sebebiyet vereceği açıktır. Her ne kadar bireyler iletmek istedikleri ifadelerin aktarılma şeklini seçmekte özgür iseler de internetin, sosyal medyanın ve diğer iletişim imkânlarının son derece geliştiği, topluma erişmek ve fikirleri yaymak için birçok alternatif yöntemin bulunduğu günümüz şartlarında, üstelik yetkili idari makamlara başvurarak mevzuata uygun biçimde afişlerin asılması da mümkünken görüntü kirliliği oluşturacak biçimde kamu 

alanlarına afiş asılmasinın ifade özgürlüğünün etkin şekilde kullanımı için zorunlu olmadığıdeğerlendirilmiştir.

36. Öte yandan içeriği, yapıştırılma amaçları ve olayın bütünü birlikte değerlendirildiğinde afişlerin küçük ebatlarda kâğıtlardan oluştuğu da gözetilirse bunların sınırlı bir süre için ağaçlara asıldığını ve geçici nitelikte olduğunu söylemek de mümkün görünmemektedir. Ayrıca başvurucular, kadına yönelen şiddet hakkında toplumsal farkındalık oluşturmak için yürüttükleri diğer faaliyetlerine müdahale edildiğini de iddia etmemiştir. Somut olayın şartlarında afişlerin izinsiz şekilde asılmasının sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkinın korunması amacıyla getirilen hukuk normunu ihlal etmesi nedeniyle başvuruculara uygulanan yaptırımın zorunlu bir sosyal ihtiyaca karşılık gelmediği söylenemez.

37. Bununla birlikte 2020 yılında başvurucuların her birine uygulanan 395 TL idari para cezasının mahiyeti ve cezanın hafifliği gözetildiğinde sınırlamayla ulaşılmak istenen -sağlıklı ve düzenli bir çevrede yaşama hakki- amaç ile uygulanan idari para cezası arasında aşırı bir dengesizlik bulunmadığı görülmüştür. Dolayisıyla hissedilir derecede zarar veren bir etki yaratmayan para cezası ile somut olayda korunması gereken menfaat karşılaştırıldığında yaptırımın orantılı olduğu değerlendirilmiştir.

38. Ayrıca başvuruya konu müdahale, başvurucuların kullanacakları iletişim araçlarıni seçme konusunda bir sinırlama da oluşturmamaktadır. Nitekim başvurucuların düzenli bir çevrede yaşamı koruyan hukuk normlarını gözeterek afiş asmalarının önünde bir engel bulunmamaktadır. Sonuç olarak somut olayda başvurucuların sağlıklı ve düzenli bir çevrede yaşama hakkina ilişkin hukuk normunu ihlal etmeleri nedeniyle uygulanan hafif nitelikteki idari para cezasinın ifadelerin aktarılmasina ilişkin tercih hakkını aşırı biçimde kısıtlamadığı ve doláyısıyla ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı bir etki yaratacak nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

39. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkinda Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fikrasında açıkça dayanaktan yoksun olan başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunún ihlal iddialarını temellendiremediği, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
40. Açıklanan gerekçelerle ifade özgürlüğünün ihlal edilmediği açık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2) numaralı fikrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetlerine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 5/10/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.