Nükleer Tesislerde Tedarik Zincirine İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2024-08-01

1 Ağustos 2024 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 32619
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
NÜKLEER
TESİSLERDE TEDARİK ZİNCİRİNE
İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer tesislerin
tedarik zincirine ilişkin Kuruluşun görev ve sorumluluklarını, bildirime ve
yetkilendirmeye tabi tedarikçilerin niteliklerini ve bildirim ile
yetkilendirilmeye ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, nükleer tesislere ilişkin
tedarik faaliyetlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı
Nükleer Düzenleme Kanununun 4 üncü maddesinin sekizinci fıkrası ile 95
sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bağımsız gözetim şirketi (BGŞ): Nükleer
tesislere ilişkin faaliyetlerin ve faaliyetler kapsamındaki işlerin
Kuruluştan bağımsız üçüncü taraf gözetimine yönelik olarak Kurumdan yetki
belgesi almış şirketi,
b) Dereceli yaklaşım: Güvenliğin sağlanmasına yönelik
teknik ve idari kontrol faaliyetleri ile iş ve işlemlerin; güvenliği tehdit
edebilecek olasılıkların ve bunların olası sonuçlarının büyüklüğüyle
orantılı bir şekilde oluşturulduğu ve uygulandığı yöntemi,
c) Düzenleyici Belgeler Listesi (DBL): Nükleer
tesise ilişkin faaliyetlerin gerçekleştirilmesine yönelik radyasyondan
korunma, güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye ilişkin gerekleri içeren
düzenleyici belgelerin listesini,
ç) Ekipman: Nükleer tesislerde bir sistemin parçası
olarak ya da tek başına kullanılması amaçlanan, belirlenmiş bir işlevi olan
ve bileşenlerden oluşan ögeyi,
d) Gözetim: Nükleer tesislere ilişkin faaliyetlerin
ve faaliyetler kapsamındaki işlerin dereceli yaklaşımla denetlenmesini ve
Kurum tarafından belirlenenler için uygunluk değerlendirmesinin
yapılmasını,
e) Güvenlik açısından önemli: Nitelediği unsurun
herhangi bir nedenle işlevini yerine getirememesi veya uygun şekilde
yürütülmemesi sonucunda çalışanların, halkın, çevrenin veya gelecek
nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun zararlı etkilerine maruz kalmasına yol
açabilecek önemi haiz olmasını,
f) ISO: Uluslararası Standardizasyon Teşkilatını,
g) Kuruluş: Bir nükleer tesis kurmak, işletmek veya
işletmeden çıkarmak için Kuruma niyet bildiriminde bulunan, onay almak veya
yetkilendirilmek üzere başvuran ya da yetkilendirilen ve düzenleyici
kontrol kapsamında bulunan Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş
tüzel kişiyi,
ğ) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
h) Tedarik zinciri: Kuruluşun güvenlik, emniyet ve
nükleer güvenceye etki edebilecek yapı, sistem ve ekipmanlara ilişkin
ihtiyaç duyduğu mal veya hizmetlerin sağlanması sürecinde yer alan
teknoloji, faaliyet, kaynak ve kişilerden oluşan bütünü,
ı) Tedarikçi: Güvenlik, emniyet ve nükleer
güvenceye etki edebilecek yapı, sistem ve ekipmanlara ilişkin bir faaliyeti
Kuruluş adına yürüten, organize eden ya da yaptıran veya Kuruluşa güvenlik,
emniyet ve nükleer güvenceye etki edebilecek yapı, sistem ve ekipmanlara
ilişkin bağımsız gözetim hizmeti dışında hizmet veya mal sağlayan kişiyi,
i) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında,
imalatçıların 7381 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç)
bendi uyarınca Kurum tarafından yetkilendirildiğini gösteren belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Tedarikçilere İlişkin Hususlar ile Kuruluşun
Sorumlulukları
Bildirim
ve yetkilendirme
MADDE 5- (1) Bir nükleer tesise ilişkin olarak Kuruluşun
sözleşme yaptığı;
a) Saha, imalat, inşaat, işletmeye alma ve
işletmeden çıkarma süreçlerindeki güvenliğe etki edebilecek faaliyetleri
kısmen veya tamamen Kuruluş adına organize eden veya yaptıran,
b) Güvenlik açısından önemli yapıların, nükleer ada
ve türbin adasında yer alan sistemlerin, enstrümantasyon ve kontrol
sistemlerinin, güvenlikle ilgili diğer sistemlerin ve yakıtın tasarımını
yapan,
c) İşletme sürecinde gerçekleştirilecek güvenlik
açısından iyileştirme, bakım-onarım, izleme ve hizmet içi denetim
hizmetlerinin dışarıdan temin edilmesi hâlinde bu hizmetleri temin eden,
tedarikçiler Kuruma bildirime tabidir.
(2) Kurumun uygun görüşüne tabi ekipmanlar
arasından Kurum tarafından dereceli yaklaşımla belirlenenlerin yarı
mamullerinin ve imalat izni kapsamındaki ekipmanın imalatçısı olarak
faaliyet gösterecek tedarikçiler, Kurumun yetkilendirmesine tabidir.
Bildirime
tabi tedarikçilere ilişkin hususlar
MADDE 6- (1) Kuruluş, bildirime tabi tedarikçilerle sözleşme
yapıldıktan sonra otuz gün içerisinde ilgili tedarikçinin ünvan, adres ve
iletişim bilgileri ile sağlayacağı mal veya hizmet bilgilerini ve 8 inci
maddenin birinci fıkrasını da dikkate alarak tedarikçinin seçilmesine temel
teşkil eden yeterliklerine ve yetkinliklerine ilişkin değerlendirmelerini
içeren bir belgeyi Kuruma sunar.
(2) Kurum bildirime tabi tedarikçileri kayıt altına
alır.
Yetkilendirmeye
tabi imalatçılara ilişkin hususlar
MADDE 7- (1) Yetkilendirmeye tabi imalatçılar, ISO 9001 veya
ISO 19443 standardına göre belgelendirilmiş kalite yönetim sistemine sahip
olmalı ve çalışanları arasında güvenlik kültürünü geliştirmeli, teşvik
etmeli ve sürdürmelidir. Yetkilendirmeye tabi imalatçıların kalite yönetim
sistemi; kullanacakları yöntemler, uygun niteliklere ve ilgili mevzuat ve
standart gerektiriyorsa uygun sertifikalara sahip personel istihdamı,
uygunsuzluk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi hususlara ilişkin
prosedürler ile tedarik yönetimi çerçevesinde alt tedarikçilerinin
değerlendirilmesi, seçimi ve denetimi için sistematik prosedürleri içerir.
(2) Yetkilendirilen imalatçılar,
yetkilendirilmelerine temel teşkil eden yeterlik ve yetkinliklerinin
sürdürülmesinden sorumludur.
(3) Kuruluşla sözleşme yapmış olan yetkilendirilmiş
imalatçılar tedarik kapsamına giren faaliyetine ilişkin olarak;
a) Yetkin ve yeterli sayıda personel istihdam eder
ve bu personelin yeterliklerinin ve varsa sertifikalarının geçerliliklerinin
sürekliliğini sağlar.
b) Gerekli prosedür, standart ve ilgili diğer
dokümanlar ile araç ve teçhizatın faaliyet alanında bulunmasını sağlar.
c) Alt tedarikçilerinin mal veya hizmeti sağlamak
için yeter şartları taşıdığını ve sağlanan mal veya hizmetin yeterliğini
kontrol eder.
ç) Belirlemiş olduğu uygun olmayan hususları
BGŞ’yle ve Kuruluşla paylaşır.
d) Faaliyetin BGŞ’ler gözetiminde yürütülmesi
durumunda BGŞ denetimlerinin planlandığı şekilde ve aksatılmadan
yürütülmesi için gerekli tedbirleri alır ve BGŞ’lerin kararlarına uyar.
e) Kayıt ve raporları Kuruluşa sağlar ve asgari
olarak yetki belgesinin geçerli olduğu sürece saklar.
(4) İmalatçılar, Kurum tarafından talep edilmesi
durumunda sözleşme kapsamında yürüttüğü faaliyetlere ilişkin bilgileri ve
uygun olmayan hususların kayıtlarını içeren bir raporu Kuruma sunar.
Kuruluşun
sorumlulukları
MADDE 8- (1) Kuruluş, tedarikçilerini sağlayacakları mal ve
hizmete ilişkin gerekli yeterliklere ve yetkinliklere sahip olacak şekilde
seçer ve sözleşme yaptığı tedarikçilerinin;
a) İlgili güvenlik, emniyet ve kalite gereklerine
uymalarını,
b) Sağlamakta oldukları mal veya hizmetin güvenlik
açısından önemini dikkate alarak 27/4/2022 tarihli ve 31822 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif
Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği hükümlerine uygun bir yönetim
sistemine sahip olmalarını,
c) Personelini, verdikleri hizmetin güvenlik
açısından öneminin farkında olmalarını temin etmek üzere eğitmelerini,
ç) Kurumun denetim ve yerinde incelemelerine açık
olmalarını, denetim ve yerinde incelemelerin planlandığı şekilde ve aksatılmadan
yürütülebilmesi için gerekli tedbirleri almalarını,
d) Tedarik kapsamına giren faaliyetinin BGŞ’ler
gözetiminde yürütülmesi durumunda gözetime ilişkin yükümlülüklerini yerine
getirmelerini, BGŞ denetimlerinin planlandığı şekilde ve aksatılmadan
yürütülebilmesi için gerekli tedbirleri almalarını,
e) Alt tedarikçilerinin güvenlik, emniyet ve kalite
gerekleri açısından yeterli mal veya hizmet sağlamak için gerekli
özelliklere sahip olduğunu kontrol etmelerini,
f) Tedarik kapsamına giren faaliyete ilişkin
güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye etki edebilecek kayıt ve raporlarını
Kuruluşa ve talep edilmesi hâlinde Kuruma sunmalarını,
g) Verecekleri hizmet sırasında gerçekleştirilecek
tahribatlı veya tahribatsız test, ölçüm veya muayene hizmetlerini alanında
sertifikalı gerçek kişilerden ya da alanında akredite edilmiş ve varsa
Kurum tarafından belirlenen ek şartlara uyması kaydıyla kendi birimlerinden
veya diğer kuruluşlardan sağlamalarını,
kontrol ve temin eder.
(2) Kuruluş; inşaat, montaj ve imalatı yapılan
yapı, sistem ve ekipmanların kabulünden sorumludur.
(3) Kuruluş, alt tedarikçiler de dâhil tedarik
zincirinde yer alan kişilerin faaliyetlerini Kurum tarafından belirlenen
DBL’de yer alan belgelere, ilgili standartlara ve teknik gereklere uygun
bir şekilde yürütmelerini doğrudan veya tedarikçiler üzerinden
gerçekleştireceği tetkikler yoluyla sağlar.
(4) Kuruluş, yetki belgesi yenilenmeyen
imalatçıların yetki belgesi geçerlilik süresinin bitiminden önce başlamış
oldukları ve devam eden faaliyetler için Kuruma bildirimde bulunur. Bu
durumda sürecin nasıl ve hangi koşullarda devam edebileceğine Kurum
tarafından karar verilir. Kurumun kararı Kuruluşa bildirilene kadar bu
faaliyetler ilgili yetki belgesinde belirlenen şartlarda devam eder.
(5) Kuruluş, tedarik zinciri çerçevesinde güvenlik,
emniyet ve nükleer güvenceye etki edebilecek kayıt ve raporları nükleer
tesis ve saha düzenleyici kontrolden çıkarılana kadar muhafaza eder veya
edilmesini sağlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İmalatçıların Yetkilendirilmesi
Başvuru
usulü
MADDE 9- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmek
isteyen tüzel kişiler, başvuru dilekçesini ve ekindeki belgeleri, faaliyete
başlamayı öngördüğü tarihi ve Kurumun değerlendirme sürelerini dikkate
alarak zamanında Kuruma sunar. Dilekçede, talep edilen yetki ve kapsamı
açık bir şekilde ifade edilir ve dilekçenin ekinde sunulan belgeler
listelenir.
(2) Başvuru sahipleri, başvurularında sundukları
bilgi ve belgelerin içeriğini ve ayrıntı seviyesini dereceli yaklaşımı esas
alarak belirler.
(3) Başvurularda, belgelerin biri basılı diğeri
elektronik ortamda olmak üzere iki kopyasının sunulması esastır. Basılı
kopyanın Kuruma sunulmuş olan elektronik kopyadan üretilmiş olması ve
aynılığı başvuru sahibinin sorumluluğundadır. Başvuru sahipleri, kopyaların
farklı olmasından kaynaklı sonuçlardan dolayı Kurumdan herhangi bir talepte
bulunamaz.
(4) Başvuru dilekçesinin ve ekinde yer alan
belgelerin Türkçe olması esastır. Ancak Kuruma sunulacak olan belgelerden
Kurum tarafından uygun görülenler İngilizce sunulabilir.
(5) Başvuru dilekçesi, tüzel kişiyi temsile yetkili
kişiler tarafından imzalı ve kaşelenmiş olarak sunulur.
(6) Başvuru sahipleri, Kurumun eksik veya yetersiz
olduğunu değerlendirdiği hususlar için yetkilendirme yapılmadan önce veya
yapıldıktan sonra talep ettiği ek bilgi ve belgeleri Kuruma sunar.
(7) Başvuru sahipleri, sundukları bilgi ve
belgelerin doğruluğundan, kalitesinden, yeterliğinden, tutarlılığından ve
varsa çevirilerin aslına uygunluğundan sorumludur. Sunulan bilgi ve
belgelerde yer alan olası bir tutarsızlığın yol açabileceği sonuçlardan
dolayı Kurumdan herhangi bir talepte bulunulamaz.
(8) Başvuru sahipleri, başvuru yaptıkları
yetkilendirmeye ilişkin Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet
bedellerini öder.
Başvuru
belgeleri
MADDE 10-
(1) Bu Yönetmelik kapsamında yetki
belgesi almak isteyen imalatçılar başvuru dilekçesini ve ekinde;
a) Aktif ve kayıtlı ticari faaliyet yürüttüğünü
gösterir resmî belgeleri,
b) Temsile yetkili kişilerini gösteren belgeleri ve
bu kişilerin yetkili makamlarca onaylı imza beyannamesini veya sirkülerini,
c) Organizasyon yapısı ile birimlerinin görev,
yetki ve sorumluluklarını,
ç) Yetki için başvurduğu imalatın kapsamına ilişkin
bilgileri,
d) Tasarım, üretim, kalite, planlama, yazılım,
teçhizat, akredite ölçüm ve test olanakları gibi altyapısına ilişkin
bilgileri,
e) Yetki almak istediği imalata yönelik benzer
deneyimlerine ilişkin bilgileri,
f) Güvenlik kültürünün oluşturulması ve
sürdürülmesi ile bu kapsamda yürütülecek eğitimlerin verilmesi, dereceli
yaklaşımın uygulanması ve sahte, hileli ve şüpheli ürünlerin
kullanılmasının önlenmesi gibi güvenlikle ilgili hususlara ilişkin
düzenleme, uygulama ve/veya prosedürlerini,
g) Sahip olduğu yönetim sistemi sertifikaları ile
ISO 9001 standardına göre alınmış yönetim sistemi sertifikasının Türk
Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları
veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer
alan akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları
tarafından düzenlenmiş olduğunu gösterir Türk Akreditasyon Kurumundan
alınan yazıyı,
ğ) İnsan kaynakları yönetimine, tedarik yönetimine,
uygunsuzluk yönetimine ve değişiklik yönetimine ilişkin düzenleme ve/veya
prosedürlerini,
sunarak Kuruma başvurur.
(2) Kurum gerekli gördüğü takdirde ek bilgi ve
belge talep edebilir.
Başvurunun
değerlendirilmesi
MADDE 11-
(1) Kurum başvuruyu, başvuru
sahibinin talep ettiği yetki kapsamındaki işleri gerçekleştirebilme
yeterliğinin ve bu Yönetmelikte tanımlı nitelikleri taşıdığının
belirlenmesi açısından değerlendirir. Kurum, başvurunun değerlendirilmesi
aşamasında gerekli görmesi hâlinde yerinde inceleme yapabilir.
Değerlendirmeyle tespit edilen eksiklik veya yetersizliklerin Kurum
tarafından uygun görülen süre içerisinde giderilmesi istenir. Başvuru
sahibinin talebi ve Kurumun uygun bulması hâlinde bu süre altı aya kadar uzatılabilir.
Eksikliklerin tamamlandığının tespitine yönelik tekrar yerinde inceleme
yapılmasının gerekmesi durumunda tekrar yerinde inceleme için Kurum
tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedeli ödenir. Süresi içerisinde
eksiklik veya yetersizliklerin giderilememesi veya işlem ve hizmet
bedelinin ödenmemesi hâlinde başvuru olumsuz sonuçlandırılır.
Yetki
belgesi ve yetki koşulları
MADDE 12-
(1) Kurum tarafından yapılan
değerlendirme sonucunda, başvurunun uygun bulunması hâlinde, başvuru
sahibine yetki koşullarını da içeren yetki belgesi verilir.
(2) Yetkilendirilen kişiler, yetki belgesinin
geçerlilik süresi boyunca Kurum tarafından belirlenen yetki koşullarına
uyar. Kurum güvenlik açısından gerekli görmesi hâlinde yetki koşullarında
değişiklik yapabilir.
(3) Yetkilendirilen kişiler; yetkilendirildiği
imalatın kapsamına ilişkin değişiklik taleplerini, imalatın bir kısmının
veya tamamının gerçekleştirileceği tesise ve kurumsal bilgilerine ilişkin
değişiklikleri ve yetkilendirilmelerine temel teşkil eden yeterliklerine ve
yetkinliklerine ilişkin diğer değişiklikleri Kuruma bildirir. Kurumun
gerekli görmesi hâlinde yetki belgesi yenileme başvurusu yapar.
(4) Yetki belgesi beş yıl süreyle geçerlidir ve
devredilemez. Yetki koşullarında yapılacak değişiklikler yetki belgesinin
süresini uzatmaz.
Yetki
belgesinin yenilenmesi
MADDE 13-
(1) Herhangi bir nedenle yetki
belgesinin yenilenmesi gerektiğinde yetkilendirilen kişi, talebini ve
gerekçesini içeren bir dilekçeyle Kuruma başvurur. Yetkilendirilen kişi,
yetki başvurusuyla sunduğu belgelerde değişiklik olması hâlinde bu
belgelerin güncel hâllerini de dilekçesine ekler.
(2) Yapılan başvuru, 11 inci madde hükümleri
uyarınca değerlendirilir. Başvurusu uygun bulunan kişinin yetki belgesi
yenilenir. Yetki belgesinin süre uzatımı dışındaki nedenlerle yenilenmesine
ilişkin uygun bulunan başvurularda yetki belgesi, mevcut belgenin kalan
geçerlilik süresi için yenilenir.
(3) Süre uzatımı için yetki belgesi yenileme
başvurusu, yetki belgesi geçerlilik süresinin bitiminden önceki altı ay
içerisinde yapılır. Başvurusu uygun bulunan kişinin yetki belgesi, beş yıl
süreyle yenilenir. Süre uzatımı için zamanında başvuru yapan kişilerin
yetkilerinin geçerlilik süresi Kurumun değerlendirmesi tamamlanana kadar
devam eder.
(4) Süre uzatmak için zamanında yetki belgesi
yenileme başvurusu yapmayan kişiler, yetki belgesi yenileme hakkını
kaybeder. Ancak, bu Yönetmelik hükümleri uyarınca yeniden yetki belgesi
almak için başvurabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
ve yaptırım
MADDE 14-
(1) Kuruluşun ve imalatçıların bu
Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri Kurumun denetimlerine tabidir.
Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
(2) Yetkilendirilen imalatçılar, imalatçı
denetimlerine ilişkin Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedellerini
öder.
(3) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum
kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Öngörülemeyen
durumlar
MADDE 15-
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında
öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarla
devam edebileceğine Kurum tarafından karar verilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 16-
(1) 28/5/2015 tarihli ve 29369
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesisler İçin Ekipman Tedarik
Sürecine ve İmalatçıların Onaylanmasına İlişkin Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Kuruluş, bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte bu Yönetmelik kapsamındaki bildirime
tabi tedarikçilerini, bunların iletişim bilgilerini ve tedarik ettikleri
mal veya hizmetlerin tanımını içeren bir listeyi bu Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren iki ay içinde Kuruma bildirir.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
ilgili mevzuata göre ekipman imalatçılarına verilmiş olan imalatçı onay
belgeleri, yetki belgesi yerine geçer ve onay belgesi geçerli olduğu sürece
geçerliliğini korur. Bu kişilerin yetki belgelerinin yenilenmesine ilişkin
hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
karara bağlanmamış olan mevcut yetkilendirme başvuruları, başvuru tarihinde
yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
Yürürlük
MADDE 17-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.