Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 Tarihli ve E: 2021/84, K: 2022/117 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-12-06

6 Aralık 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32035
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2021/84Karar Sayısı : 2022/117Karar Tarihi: 13/10/2022
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY,Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 131 milletvekili 
İPTAL DAVASININ KONUSU: 24/6/2021 tarihli ve 7329 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun;
A. 3. maddesiyle 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununa eklenen ek 13. maddenin birinci fikrasının,
B. 5. maddesiyle 1632 sayılı Kanuna eklenen ek 15. maddenin ikinci fikrasının üçüncü cümlesinde yer alan “...ya da resen...“ ibaresinin,
C. 14. maddesiyle 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na eklenen ek 39. maddenin;
1. İkinci fikrasının;
a. İkinci cümlesinde yer alan “…ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak..."ibaresinin,
b. Üçüncü ve dördüncü cümlelerinin,
2. Üçüncü fikrasının ikinci cümlesinin "….oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan yönetmelikle belirlenecek konulardan yazılı ve/veya sözlü sınava.…“ bölümünün,
Anayasa'nin 2., 7., 10., 13., 17., 19., 20., 36., 70., 90., 123., 124., 128., 129. ve 153.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;
1. 3. maddesiyle 1632 sayılı Kanuna eklenen ek 13. madde şöyledir:
“Yakalama ve tutuklama:
Ek Madde 13- (Ek:24/6/2021-7329/3 md.)
Aşağıda belirtilen hâllerde, asker kişi herkes tarafından geçici olarak yakalanabilir:
a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı; izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

Tutuklama kararı veya vakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına derhäl başvurma olanağı bulunmadığıtakdirde, amiri, üstü, askeri karakol, nöbetçi, devrive, askeri inzibat ve kolluk görevlisi asker kişiyi yakalama yetkisine sahiptir.

Yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhurivet savcısıa hemen bilgi verilerek emri doğrultusunda işlem yapılır. Cumhuriyet savcısı, yakalanan kişiyi serbest bırakmaz ise en yakın askerî inzibat karakoluna veya askeri makama ya da adli kolluk görevlilerine teslim edilmesine karar verir. Suçun Türk Ceza Kanununun Ikinci Kitap, Dördüncü Kısım altındaki Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölūmlerinde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan olması durumunda.yakalanan kişi Cumhuriyet savcisının talimatı ile adli kolluk görevlilerine teslim edilir.
Asker kişilerin gözaltina almması veva tutuklanması durumunda derhál kita komutam veya askeri kurum amirine de haber verilir.”

2. 5. maddesiyle 1632 sayılı Kanun’a eklenen ek 15. maddenin ilgili kısmı şöyledir:
“Soruşturma izni ve izin vermeye yetkili merciler:
Ek Madde 15- (Ek:24/6/2021-7329/5 md.)
Asker kişilerin işledikleri askeri suçların soruşturulması izne tabidir. Ancak. ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâllerinde soruşturma genel hükümlere göre yürütülür.

Soruşturma izni, asgari tugay komutanı veya eşidi askerî kurum amiri (Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarında eşidi) olmak üzere, asker kişinin görev yaptığı birlik komutanıveya askeri kurum amiri, bu kişilerin yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat verilir.Genelkurmay Başkanlığı. Kuvvet Komutanlıkları ve Milli Savunma Üniversitesi hariç. Milli Savunma Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı ve ilgili kurum ve kuruluşlarda görev yapan asker kişiler hakkında soruşturma izni Milli Savunma Bakam tarafindan verilir.General ve amiraller hakkımdaki soruşturma izni ise görev yeri dikkate alınarak ilgisine göre Genelkurmay Başkanının veya ilgili Kuvvet Komutanının teklifi üzerine ya da resen Milli Savunma Bakani tarafindan verilir.”

3. 14. maddesivle 926 sayılı Kanun’a eklenen ek 39. madde şöyledir:
“Ek Madde 39- (Ek:24/6/2021-7329/14 md.)
Milli Savunma Bakanlığınım müfettiş kadrolarıa askeri kaynaktan atama yapılabilir.
Askeri kaynaktan stajyer müfettiş alımı. müfettişliğe giriş sınavı ile yapılır. Girişsınavına başvurabilmek için: kuvvet komutanlıklarında üst subay (binbaşı. yarbay, albay)rütbesinde bulunmak ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak gerekir. Giriş sınavıi,yönetmelikte belirlenen konulardan yazılı ve/veya mülakat şeklinde yapılır. Giriş sınavı ile ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herħangi bir kayıt sistemi kullanılmaz Giriş sınavında haşarı gösterenler stajyer müfettiş olarak görevlendirilir.

Askeri kaynaktan görevlendirilen stajyer müfettişlere bir program çerçevesinde müfettişlik mesleğine yönelik eğitim verilir. Stajyer müfettişlerin stajyerlik süresi bir yıl olup bu sürenin sonunda oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan yönetmelikle belirlenecek konulardan yazılı ve/veya sözlü sınava tabi tutulurlar.
Stajyerlik süresini ve yeterlik sıavıı başarryla tamamlayanlar müfettişliğe atanır.Stajyerlik süresi içinde veya yeterlik sıavında başarısız olanlar durumlarına uygun kadrolara atanırlar.

Bu madde uyarıca stajyer müfettiş olarak görevlendirilenler ile müfettiş olarak atananlar 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 24 üncü maddesi uyarınca istihdam edilen müfettişlerle aynı görev, yetki ve sorumlulukları haizdir.
Stajver müfettiş olarak görevlendirilenler ile müfettiş kadrolarına atanan subaylar, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali ve sosyal hak ve yardımlarını ve istihkaklarıı meveut hükümler çerçevesinde almaya devam ederler. Bunlarin stajyer müfettişlik ile müfettişlikte geçen hizmetleri subaylıkta geçmiş sayılır 

Bu maddenin uygulanmasıa ilişkin hususlar Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenir."
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Ridvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfan FiDAN'in katılımlarıyla 2/9/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLiĠİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Murat ÖzDEN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Kanun'un 3. Maddesiyle 1632 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 13. Maddenin Birinci Fıkrasının İncelenmesi 

1. Anlam ve Kapsam 
3. Dava konusu kural; kendisine suç işlerken rastlanması, suçüstü bir filden dolayıizlenmekte iken kaçma olasılığının bulunması ya da kimliğinin hemen belirlenme imkânının olmaması durumunda asker kişinin herkes tarafindan geçici olarak yakalanabileceğini öngörmektedir. Bu itibarla anılan hâllerde asker kişi askeri kolluk görevlileri tarafından yakalanabileceği gibi herhangi biri tarafından da yakalanabilecektir.

4. 1632 sayılı Kanun'un 3. maddesinde asker kişi mareşalden asteğmene kadar subaylar, astsubaylar, Millî Savunma Bakanlığı (Bakanhık) ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda çalışan sivil personel, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er,erbaş ve erler ile askerî öğrenciler olarak tanımlanmış; aym maddede Bakanlık ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda çalışan devlet memurlarının asker kişi sıfatlarının 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 115. maddesinde belirtilen yükümlülükleri ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.

5. Kuralda yer alan "suçüstü háli 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 2. maddesinin (j) bendinde işlenmekte olan suç; henüz işlenmişolan fiil ile filin işlenmesinden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkalarıtarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suç olarak tanımlanmıştır.
6. Anılan Kanun'un 90. maddesinde kişiye suçu işlerken rastlanması, suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasıhığının bulunması veya kimliğini hemen belirleme imkânının olmaması durumunda herkes tarafindan geçici olarak yakalanabileceği hüküm altina alinmiştir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
7. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralın 5271 sayılı Kanun'un 90.maddesinin tekrarı niteliğinde olduğu, ilgili konunun tekrar düzenlenmesinde kamu yararının olmadığı. genel düzenleme bulunduğu hâlde aynı hükmü içeren özel düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğunun gerekçelendirilemediği, bu durumun normatif bir belirsizlik oluşturduğu, dolayısıyla kuralın hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığı, sırf askerî suçlar açısından asker olmayan kişilerin bu suçları bilmesinin veya nitelendirmesinin mümkün olmadığı, asker kişinin kaçma hâli ile görev dâhilinde hareket etmesi durumunun ayrımının zor olduğu, hangi hâllerde yakalama yetkisinin kullanılabileceği veya yakalandıktan sonra asker kişi hakkında nasıl bir işlem yapılacağı hususlarında kuralda bir açıkhığın bulunmadığı,bu yönüyle kişi özgürlüğü ve güvenliğinin sınırlanması sonucunu doğuran kuralın ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, kişiyi keyfi uygulamalara karşı koruyacak önlemleri içermediği,yakalama işlemi yapacak kişi ile silah kullanma yetkisi bulunan asker kişi arasında çatışma yaşanma riskinin bulunması nedeniyle kuralın yaşam ve vücut bütünlüğü hakkını da ihlal ettiği, bu durumun ayrıca kişi özgürlüğü ve güvenliği ile yaşam hakkına ilişkin uluslararasısözleşmelerle de bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2., 13., 17., 19. ve 90.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa'ya Aykırıhk Sorunu 
8. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fikrasında herkesin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak belirtildikten sonra ikinci ve üçüncü fikralarında şekil ve şartları kanunda gösterilmek kaydıyla kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırh olarak sayılmıştır. Dolayısıyla kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının sınırlandırılmasi, ancak Anayasa'nın anılan maddesi kapsamında belirlenen durumlardan herhangi birinin varlığı hâlinde söz konusu olabilir.

9. Buna göre mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi, bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir 

yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması, bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi,toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya islahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi, usulüne aykırışekilde ülkeye girmek isteyen veya giren ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması ve tutuklanması hâlleri dışında kimsenin hürriyetinden yoksun bırakılması mümkün değildir.

10. Bunun haricinde bir suç isnadına bağlı olarak hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler de kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilirler. Hâkim kararı olmaksızın yakalama ise ancak suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda yapılabilir ve bunun şartları da yine ancak kanunla belirlenir. Dava konusu kural, belirli hâllerde asker kişinin herkes tarafından geçici olarak yakalanabilmesini öngörmek suretiyle kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sınırlama getirmektedir.

11. Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler. özlerine dokunulmaksızın yalnizca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."denilmektedir. Buna göre temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren kanuni düzenlemelerin Anayasada öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerekir.
12.Bu kapsamda kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.
13. Esasen temel hak ve özgürlükleri sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olmasıAnayasanın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinde kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98.4/5/2017, §§ 153, 154). Dolayısıyla Anayasa'nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesi işiğında yorumlanmalıdır.

14. Kuralla, kendisine suç işlerken rastlanması, suçüstü bir fiilden dolayı izlenmekte iken kaçma olasılığının bulunması ya da kimliğinin hemen belirlenme imkânının olmamasıdurumunda asker kişilerin herkes tarafindan geçici olarak yakalanabileceği öngörülmek suretiyle hangi hâl ve şartlarda anılan kişilerin kişi özgürlüğü ve güvenliğinin sinirlanabileceği hususunun herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açik ve net olarak düzenlendiği görülmektedir.


15. Yakalama tedbirinin geçici olduğu gözönünde bulundurulduğunda 1632 sayılıKanun'un ek 13. maddesinin birinci fikrası uyarınca kolluk kuvvetleri dışındaki kişilerce yapılan yakalamanın asker kişinin kolluk kuvvetlerine teslim edilme anına kadar geçerli olacağı açıktır. Aksi takdirde yakalama hukuka aykırı hâle gelir. Gerek kolluk kuvvetlerince gerekse diğer kişilerce yakalanan kişi ve olay hakkında anılan fikraya göre kolluk kuvvetlerince Cumhuriyet savcisına hemen bilgi verilerek Cumhuriyet savcisının emri doğrultusunda işlem yapılır. Bu yönüyle de kuralda bir belirsizlik bulunmamaktadır. Bu açıklamalar çerçevesinde kuralın belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu ve bu yönüyle kanunilik şartını taşıdığı anlaşılmaktadır.

16. Kuralın Anayasanın 19. maddesinin üçüncü fikrası kapsamında suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda ceza soruşturma işlemlerinin yürütülmesini ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını temin etmek amacıyla ihdas edildiği anlaşılmaktadır.Bu itibarla kuralla kişi özgürlüğü ve güvenliğine getirilen sınırlamanın meşru bir amaca yönelik olduğu görülmektedir.

17. Öte yandan kuralın ölçülülük ilkesine uygunluk yönünden incelenmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sinırlamanın zorunlu olmasıni, diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.

18. Belirli durumlarda herkese asker kişiyi geçici olarak yakalama yetkisi veren kuralın, ceza sorusturma islemlerinin yürütülmesini ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasınıtemin etmek biçimindeki meşru amaca ulaşma bakımından elverişli olmadığı söylenemez.
19. Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçma olasılığını veya hemen kimliğini belirleme imkânının bulunmaması durumunu bertaraf edecek daha hafif bir müdahale biçiminin varlığı da tespit edilemediğine göre herkese asker kişiyi geçici olarak yakalama yetkisi verilmesinin konun koyucunun başvurabileceği araçlar arasında olduğu kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla kuralın anılan meşru amaca ulaşmak için gerekli olma koşulunu sağladığı değerlendirilmiştir.

20. Kuralla tanınan yakalama yetkisinin bu kişiye suçu işlerken rastlanması ile suçüstü bir filden dolayı kaçma olasılığının bulunması ya da kimliğinin hemen belirlenme imkânının olmaması hâlleriyle sınırlı olduğu ve söz konusu yakalama tedbirinin geçici olduğu, başka bir deyişle kolluk kuvvetlerine teslim edilme anına kadar geçerli olduğu gözetildiğinde kuralla kişi özgürlüğü ve güvenliği sınırlanan kişilere aşırı bir külfet yüklenmediği, ulaşılmak istenen amaca ilişkin kamu yararı ile kişi özgürlüğü ve özgürlüğüarasında bulunması gereken makul dengenin gözetildiği ve bu itibarla kuralın orantısız bir sinırlamaya neden olmadığı sonucuna ulaşılmiştir.

21. Açıklanan nedenlerle kural Anayasanın 13. ve 19. maddelerine aykırı değildir.Íptal talebinin reddi gerekir.


Kuralın Anayasa'nın 2. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa'nın 13. ve 19. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa'nın 17. ve 90. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
B. Kanun'un 5. Maddesiyle 1632 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 15. Maddenin İkinci Fıkrasının Üçüncü Cümlesinde Yer Alan “.…ya da resen..." İbaresinin İncelenmesi 

1. Anlam ve Kapsami 
22. 1632 sayılı Kanun'un ek 15. maddesinin birinci fikrası uyarınca asker kişilerin işledikleri askerî suçların soruşturulması izne tabi olup ancak ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâllerinde soruşturma genel hükümlere göre yürütülür.
23. Anılan maddenin ikinci fikrasının birinci cümlesine göre soruşturma izni, asgari tugay komutanı veya eşiti askerî kurum amiri (Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarında eşiti) olmak üzere asker kişinin görev yaptığı birlik komutanı veya askerî kurum amiri, bu kişilerin yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat verilir. Söz konusu fikranın ikinci cümlesinde de Genelkurmay Başkanlıği, Kuvvet Komutanlıkları ve Milli Savunma Üniversitesi hariç, Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı ve ilgili kurum ve kuruluşlarda görev yapan asker kişiler hakkındaki soruşturma izninin millî savunma bakanı tarafindan verileceği belirtilmiştir.

24. Fıkranın üçüncü cümlesinde ise general ve amiraller hakkındaki soruşturma izninin görev yeri dikkate alınarak ilgisine göre Genelkurmay başkanının veya ilgili kuvvet komutanının teklifi üzerine ya da resen millî savunma bakanı tarafindan verileceği öngörülmüş olup anılan cümlede yer alan ".…ya da resen.…." ibaresi dava konusu kurahıoluşturmaktadır.

25. Kuralın gerekçesinde de “General ve amiraller hakkında ise soruşturma izni görev yeri dikkate alınarak ilgisine göre Genelkurmay Başkanının veya ilgili kuvvet komutanının teklifi üzerine ya da re 'sen Milli Savunma Bakanı tarafindan verilecektir. Buna göre, kuvvet komutanlıklarinda görev yapan general ve amiraller hakkında ilgili kuvvet komutanı, Genelkurmay Başkanlığında görev yapan general ve amiraller hakkında ise Genelkurmay Başkanı teklifte bulunabilecektir." denilmektedir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
26. Dava dilekçesinde özetle; kamu görevlisi olması nedeniyle general ve amirallerin askerî suçlarından dolayı soruşturulabilmelerinin izne tabi olduğu, dava konusu kuralın kamu görevlilerine ilişkin anayasal güvencelere yer vermediği, bu kamu görevlileri hakkında soruşturma izninin millî savunma bakanı tarafindan resen verilmesinin suç isnadının isabetli şekilde değerlendirilememesine, ordudaki hiyerarşik yapının ve disiplinin bozulmasına ve ordunun siyasallaşmasına neden olacağı, söz konusu yetkinin mutlak, sınırsız ve keyfi bir şekilde kullanılabileceği, bu durumun hukuk devleti, idarenin kanuniliği, eşitlik 

ve adil yargılanma ilkeleriyle bağdaşmadığı, kamu hizmetine girmede esas olan liyakat ilkesinin görev süresince de geçerli olduğu, keyfi ve siyasi kararlar alınması durumunda bu ilkenin de ihlal edilmiş olacağı, kuralda soruşturma izni konusunda anılan kamu görevlilerinin haksız suçlamalarla karşı karşıya kalmalarını önleyecek güvencelere yer verilmediği, ayrıca bu durumun adil yargılanma hakkına ilişkin uluslararası sözleşmelerle de bağdaşmadığıbelirtilerek kuralin Anayasa'nin 2., 10., 13., 36., 70., 90., 123., 128. ve 129. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
27. Anayasa'nın 129. maddesinin altıncı fikrasında "Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması.kanunla belirlenen istisnalar dışında. kanunun gösterdiği idarí merciin iznine bağlıdır."denilmek suretiyle kamu görevlileri yönünden özel soruşturma usullerinin uygulanmasıanayasal güvenceye kavuşturulmuş bulunmaktadır.

28. Millî savunma hizmetleri; niteliği itibarıyla belirli bir düzen içinde sunulmasıgereken, kişilerin ve toplumun varlığı ve huzuru yönünden vazgeçilemez, ertelenemez ve ikame edilemez kamu hizmetlerindendir. General ve amirallerin Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında devlet tarafindan genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri yerine getirdikleri, dolayısıyla anılan maddede yer alan diğer kamu görevlileri kapsamında oldukları ve bu itibarla Anayasa'nın 129. maddesinin sağladığı güvenceden yararlanmaları gerektiği açıktır.

29. 1632 sayılı Kanun'un ek 15. maddesinin birinci fikrası uyarınca asker kişilerin görevleriyle ilgili olarak işledikleri askerî suçlar nedeniyle kural olarak özel bir soruşturma usulüne tabi kılındıkları görülmektedir.

30. Bu kapsamda general ve amiraller hakkındaki soruşturma izninin görev yeri dikkate alınarak ilgisine göre Genelkurmay başkanının veya ilgili kuvvet komutanının teklifi üzerine ya da dava konusu kuralla resen millî savunma bakanı tarafindan verileceği hüküm altına alınmiştir.

31. Anılan maddenin sekizinci fikrasında izin vermeye yetkili merciler tarafindan ihbar veya şikâyetin işleme konulmasına karar verilmesi hâlinde bu mercilerce ön incelemenin başlatılacağı belirtilerek bunun usul ve esasları açıklanmış; dokuzuncu fikrasında yetkili merciin soruşturma izni konusundaki kararını açıklamasına ilişkin süreler ile bu karara karşı itiraz süresi ve itiraz mercileri, onuncu fikrasında da soruşturma ve kovuşturma makamları belirtilmiştir.

32. Söz konusu hükümler uyarınca izin vermeye yetkili merciin ihbar veya şikâyeti işleme koymama imkânının bulunduğu, işleme konulması durumunda öncelikle bir ön inceleme aşamasının bulunduğu, yetkili merciin soruşturma izni konusundaki kararını belirli bir sürede vermesi gerektiği ve bu karara itirazın mümkün olduğu, itirazın belirli bir süre içinde karara bağlanması gerektiği, soruşturma ve kovuşturmada Yargıtayın görevli olduğu gözetildiğinde kamu hizmetinin işleyişinde aksamaları ve kamu otoritesinin saygınlığının zedelenmesini önlemeye, kural kapsamındaki kamu görevlilerini asılsız isnat ve iftiralar karşısında korumaya ve kuralın tanıdığı yetkinin keyfi olarak kullanımını engellemeye 

yönelik güvencelere yer verildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla general ve amiraller hakkında Bakana resen soruşturma izni verme yetkisi tanıyan kuralın Anayasa'nın 129. maddesiyle bağdaşmadığı söylenemez.

33. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargıdenetimine açık olan devlettir (AYM, E.2022/53, K.2022/91, 20/07/2022. § 11).
34. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri de belirlilik ilkesidir. Bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği; normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM. E.2015/22.K.2015/37, 1/4/2015; E.2020/80, K.2021/34, 29/4/2021, § 25).

35. Kanun koyucunun, izlediği ceza politikası uyarınca kanunlarla belirlenen görevlerini en iyi şekilde ve etkin olarak yerine getirmesini sağlamak, millî güvenliğe ilişkin hizmetin kesintiye uğramasını önlemek üzere general ve amiraller açısından görevin niteliğinden kaynaklanan farklı bir soruşturma usulünü benimsemesi takdir yetkisi kapsamında kalmaktadır (benzer değerlendirmeler için bkz. AYM, E.2012/19. K.2013/17,17/1/2013; E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013; E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, § 100).
36. Anayasa'nın 128. maddesinde; devletin kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Anayasanın 128. maddesi kapsamında, general ve amirallerin görevleri ile ilgili veya görevleri sırasında işledikleri askerî suçlardan dolayı özel soruşturma usullerine tabi tutulması bu kişileri asılsız iftira ve isnatlardan korumak amacını taşıdığından ilgililerin Anayasa'nın 129. maddesinden kaynaklanan bu haklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapilmasi gerekir.

37. 1632 sayılı Kanun'un ek 15. maddesinde general ve amiraller hakkında soruşturma izni verilmesi konusundaki usul ve esaslar ile yetkili makamların herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel biçimde düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli olduğu ve kanunilik şartını taşıdığı anlaşılmaktadır.Bu yönüyle kural Anayasa'nın 2. ve 128. maddelerine aykırı değildir.
38. Açıklanan nedenlerle kural Anayasanın 2., 128. ve 129. maddelerine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.


Kuralın Anayasa’nın 10., 13., 36., 70., 90. ve 123. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
C. Kanun'un 14. Maddesiyle 926 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 39. Maddenin İkinci Fıkrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan“.….ve yönetmelikte öngörülen şartlarıtaşımak.…” İbaresi ve Üçüncü Cümlesi ile Anılan Maddenin Üçüncü Fıkrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan“…yönetmelikle belirlenecek konulardan.…"İbarelerinin Încelenmesi 

1. Anlam ve Kapsamı
39. 926 sayılı Kanun'un ek 39. maddesiyle Bakanlığın müfettiş kadrolarına askerîkaynaktan atama yapılabilmesi mümkün hâle getirilmiştir.

40. Anılan madde uyarınca askerî kaynaktan stajyer müfettiş olarak görevlendirilenler ile müfettiş olarak atananlar 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 24. maddesi uyarınca istihdam edilen müfettişlerle aynı görev,yetki ve sorumluluklara tabidir. Stajyer müfettiş olarak görevlendirilenler ile müfettişkadrolarına atanan subaylar, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali ve sosyal hak ve yardımlarını ve istihkaklarını mevcut hükümler çerçevesinde almaya devam ederler. Bunların stajyer müfettişlik ile müfettişlikte geçen hizmetleri subaylıkta geçmiş sayılır.
41. Kanun'un ek 39. maddesinin ikinci fikrasının birinci cümlesine göre stajyer müfettiş olarak görevlendirilebilmek için müfettişliğe giriş sınavında başarılı olmak gerekir.Anılan fikranın ikinci cümlesi uyarınca giriş sınavına başvurabilmek için ise kuvvet komutanlıklarında üst subay (binbaşı, yarbay, albay) rütbesinde bulunmak ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak gerekir. Söz konusu cümlede yer alan ".….ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak.….“ ibaresi dava konusu kurallardan birini oluşturmaktadır.Fikranın dava konusu üçüncü cümlesinde de giriş sınavının yönetmelikte belirlenen konulardan yazılı ve/veya mülakat şeklinde yapılacağı öngörülmüştür.
42. Maddenin üçüncü fikrasının birinci cümlesi uyarınca askerî kaynaktan görevlendirilen stajyer müfettişlere bir program çerçevesinde müfettişlik mesleğine yönelik eğitim verilir. Anılan fikranın ikinci cümlesinde de stajyer müfettişlerin stajyerlik süresinin bir yıl olduğu ve bu sürenin sonunda oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan yönetmelikle belirlenecek konulardan yazılı ve/veya sözlü sınava tabi tutulacakları belirtilmişolup söz konusu cümlenin “….yönetmelikle belirlenecek konulardan..." ibaresi dava konusu diğer kuralı oluşturmaktadır.

43. Dördüncü fikraya göre stajyerlik süresini ve yeterlik sınavını başarıyla tamamlayanlar müfettişliğe atanır. Stajyerlik süresi içinde veya yeterlik sınavında başarısız olanlar ise durumlarına uygun kadrolara atanırlar.

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
44. Dava dilekçesinde özetle; müfettişlik mesleğine giriş sınavı konuları ile başarılısayılmak için gerekli sınav notu gibi temel ilkelerin kanunla düzenlenmesi gerekirken kurallarla anılan hususların tamamıyla idarenin düzenleyici işlemlerine bırakıldıği, bu durumun hukuk devleti, eşitlik, yasama yetkisinin devredilmezliği, kamu hizmetine alınmada 

liyakatin esas alınması, idarenin kanuniliği, normlar hiyerarşisi ve kamu görevlilerinin özlük haklarının kanunla düzenlenmesi ilkeleriyle bağdaşmadıği, benzer konularda Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının bulunması nedeniyle kuralların Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ilkesini de ihlal ettiği belirtilerek Anayasa'nın 2., 7., 10., 70., 123.,124., 128. ve 153. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
45. Dava konusu kurallar; müfettişliğe giriş sınavına başvurabilmek için yönetmelikte öngörülen şartları taşımak gerektiğini, giriş sınavının yönetmelikte belirlenen konulardan yazılı ve/veya mülakat şeklinde yapılmasını ve stajyer müfettişlerin staj sürelerinin bitiminde oluşturulacak yönetmelikle belirlenecek konulardan sınava tabi tutulmalarini öngörmektedir.

46. Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fikrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları. görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilerek memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmalarına ilişkin hususların kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

47. Anayasa'nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez." denilmektedir. Yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayrılığıilkesinin bir gereğidir (AYM, E.2021/73, K.2022/51, 21/04/2022, § 15).
48. Stajyer müfettiş ve müfettişler tarafindan sunulacak denetim hizmetleri Bakanlığın genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerdendir. Dolayısıyla askerî personelin müfettiş olarak atanmasına ilişkin şartlar ile bu atamanın dayanağı giriş ve yeterlik sınavlarına ilişkin genel esasların kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.

49. Kanun koyucu, Anayasaya uygun olması koşuluyla kamu görevine girişte veya belli bir unvana atamalarda yapılacak sınavların türü, biçimi ve usullerine dair hususlar ile sınava başvuru koşullarının belirlenmesine ilişkin konularda düzenleme yapma yetkisine sahip olup düzenlemenin kamu yararına, başka bir anlatımla ülke koşullarına uygun olup olmadığının belirlenerek takdir edilmesi kanun koyucuya aittir. Anayasa'ya uygunluk denetiminde kanun koyucunun kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı değil incelenen kuralın kamu yararı dışında belirli bireylerin ya da grupların çıkarları gözetilerek kanunlaştırılıp kanunlaştırılmadığı incelenebilir (AYM, E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, §194).

50. Kamu görevlilerinin devlet ile olan ilişkileri statü hukuku içinde yürütülmektedir. Devlet, statüleri kanunlarla belirlenen ve bu statü kurallarına göre mesleğe alınan kamu görevlilerine atama, yükselme, aylik, ödül, nakil ve sınav gibi hak veya yükümlülükler getirebilir (AYM, E.2018/73, K.2019/65, 24/07/2019, § 195)

51. Kamu görevlisi statüsünde olan söz konusu personelin yazılı ve/veya sözlüsınavla mesleğe alınması, sınava başvuru konusunda şartlar öngörülmesi kanun koyucunun takdir yetkisinde olmakla birlikte bu personelin anılan sınavlarla mesleğe alınmalarına ilişkin temel ilkelerin Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca kanunla düzenlenmesi ve bu bağlamda Anayasa'nın 7. maddesi uyarınca yasama yetkisinin idareye devredilmemesi gerekir (AYM,E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, § 199).

52. Kuralda ise mesleğe giriş sınavına ilişkin başvuru şartlarının, mesleğe giriş ve yeterlik sınavlarının konularının yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmış ancak buna ilişkin temel ilkeler kanunda düzenlenmemiştir.

53. Açıklanan nedenlerle 926 sayılı Kanun'un ek 39. maddesinin ikinci fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “….ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak…" ve anılan fikrasının üçüncü cümlesi ile üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “.…yönetmelikle belirlenecek konulardan.…." ibareleri Anayasa'nın 7. ve 128. maddelerine aykırıdır. Iptali gerekir.

Kuralın ikinci fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “….ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak.." ve üçüncü cümlesi ile üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “….yönetmelikle belirlenecek konulardan.…." ibareleri Anayasa'nin 7. ve 128. maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden bu cümle ve ibareler ayrıca Anayasa'nın 2. maddesi yönünden incelenmemiştir.

Kuralların Anayasa'nın 10., 13., 70., 123., 124. ve 153. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Ç. Kanun'un 14. Maddesiyle 926 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 39. Maddenin Üçüncü Fıkrasının İkinci Cümlesinde Yer Alan “.…oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan...” ve “...yazılı ve/veya sözlü sınava...” İbarelerinin İncelenmesi 
54. 926 sayılı Kanunun ek 39. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “.….yönetmelikle belirlenecek konulardan..“ ibaresinin iptali nedeniyle anılan cümlede yer alan “….bu sürenin sonunda oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan.…“ ve “….yazılıve/veya sözlü sınava tabi tutulurlar” ibarelerinin uygulanma imkânı kalmamıştır. Bu nedenle söz konusu ibareler 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fikrası kapsamında değerlendirilmiş ve bu kurallar yönünden Anayasaya uygunluk denetiminin yapılmasına gerek görülmemiştir.

D. Kanun'un 14. Maddesiyle 926 Sayılı Kanun'a Eklenen Ek 39. Maddenin İkinci Fıkrasının Dördüncü Cümlesinin İncelenmesi 
55. İptali istenen kural ile giriş sınavıyla ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Kuralla, mesleğe giriş sınavında herhangi bir kayıt sistemi kullanılıp kullanılmayacağı, kayıt sistemi kullanılacaksa hangi kayıt sisteminin kullanılacağı konusunda düzenleme yapma konusunda idareye yetki verilmektedir.


1. İptal Talebinin Gerekçesi 
56. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralın uygulamada keyfiliğe yol açacağı, sicil notu, sağlık durumu, yaş, adli sicil kaydı, fiziki durum, yabancı dil gibi kişisel verilerin ne şekilde kullanılacağının, saklanacağının., güvenliğinin nasıl sağlanacağının ve nasıl imha edileceğinin kanunla düzenlenmesi gerektiği, sınavda yönetmelikte belirtilen hususlar dışında bir kayıt sisteminin kullanılamayacağına ilişkin kuralın kişisel verilerin korunması hakkını, dolayısıyla özel hayatın gizliliği hakkını sınırladığı, bu sınırlamanın şeffaf ve objektif bir giriş sınavı yapılması amacını gerçekleştirmeye elverişli olmadığı, kuralın kanunilik ilkesinin gerektiği şekilde yeterli hukuki belirlilik ve güvence içermediği gibi orantılı bir sınırlama da öngörmediği, bu durumun aynı zamanda Avrupa Ínsan HaklarıSözleşmesi'ni ihlal ettiği, kanun ile düzenlenmesi gereken bir hususun düzenleyici işleme bırakılmasının hukuk devleti, idarenin kanuniliği ve yasama yetkisinin devredilmezliği ilkeleriyle de bağdaşmadığı, ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinin özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiği, Anayasa Mahkemesinin benzeri yasal düzenlemeleri iptal etmesine rağmen aynı düzenlemelerin tekrar yapilmasının Anayasa Mahkemesinin kararlarının bağlayıcılığı ilkesini ihlal ettiği, kamerayla kayıt yapılmasının engellenmesinin kamu hizmetine girme ve eşitlik ile liyakat ilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2., 7., 10., 13., 20., 70., 90., 123.. 124., 128. ve 153. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
57. Dava konusu kuralla müfettişliğe giriş sınavıyla ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmayacağı öngörülmektedir.
58. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fikrasında herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş: üçüncü fikrasında da “Herkes. kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak: kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar.Kişisel veriler. ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rizasıyla işlenebilir.Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir." denilerek kişisel verilerin korunması özel hayatın gizliliğinin korunması kapsamında güvenceye kavuşturulmuştur.

59. Kişisel verilerin korunmasını isteme hakki, insan onurunun korunması ve bireyin kişiliğini serbestçe geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işlenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır (AYM.E.2018/163, K.2020/13, 19/2/2020, § 10).

60. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarında belirtildiği üzere “..adı. soyadıi.doğum tarihi ve doğum yeri gibi bireyin sadece kimliğini ortaya koyan bilgiler değil: telefon numarası. motorlu taşı plakasi. sosyal güvenlik numarasi. pasaport numarasi, özgeçmişresim. görüntü ve ses kayitlari. parmak izleri. IP adresi. e-posta adresi, hobiler, tercihler.etkileşimde bulunulan kişiler, grup üyelikleri. aile bilgileri. sağlık bilgileri gibi kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm veriler..." kişisel veri olarak kabul 

edilmektedir (AYM, E.2013/122, K.2014/74, 9/4/2014; E.2014/149, K.2014/151, 2/10/2014;E.2014/74, K.2014/201, 25/12/2014: E.2014/180, K.2015/30, 19/3/2015; E.2015/32,K.2015/102, 12/11/2015).

61. Bu bağlamda kural; giriş sınavıyla ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmayacağını belirtmek suretiyle giriş sınavında herhangi bir kayıt sistemi kullanılıp kullanılmayacağı, kayıt sistemi kullanılması hâlinde ise kayit sisteminin kapsamını ve şeklini belirleme konusunda idareye yetki tanımakla kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına yönelik bir sınırlama getirmektedir.
62. Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına getirilen sınırlama Anayasa'nın 13.maddesinde belirtilen ölçütlere uygun olmadığı takdirde Anayasa’nın 20. maddesinin üçüncüfikrasını ihlal edecektir. Bu sebeple sınırlamanın kanun tarafindan öngörülme, meşru amaçtaşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olma ve ölçülülük ilkesine aykırıolmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
63. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejimini düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinde hak ve özgürlüklerin “ancak kanunla“ sınırlanabileceği temel bir ilke olarak benimsenmiştir. Bunun yanında Anayasanın 20. maddesinin üçüncü fikrasının üçüncücümlesinde kişisel verilerin “ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rizasıyla“işlenebileceği belirtilmiş, aynı fikranın dördüncü cümlesinde ise kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin “kanunla“ düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
64. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak kanunun kalitesi de kanunilik koşulunun sağlanıp sağlanmadığının tespitinde önem arz etmektedir. Zira hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri hukuk devletinin ön koşullarındandır.Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini,devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2013/39. K.2013/65, 22/5/2013; E.2014/183, K.2015/122,30/12/2015, § 5). Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfí uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM. E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2010/80,K.2011/178, 29/12/2011). Buna göre bir hukuk devletinde temel hak ve özgürlüklere müdahalenin kanuna dayalı olması için şeklî anlamda bir kanunun varlığı yanında o kanunun metninin de bireylerin davranışlarının sonucunu öngörebilmesine imkân verecek şekilde belirlilik taşıması gerekir. Diğer bir ifadeyle müdahaleye imkân veren kanun, yeterince belirli ve Öngörülebilir olmalıdır (Arif Ali Cangı [GK]. B. No: 2016/4060, 17/9/2020. § 75).
65. 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde “Bu Kanun hükümleri. kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayit sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanır.", 3. maddesinin (1) numaralı fikrasının (i) bendinde “Veri sorumlusu: Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasitalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi. / ifade eder.", “Kabahatler“ başlıklı18. maddesinin (3) numaralı fikrasında “Birinci fikrada sayılan eylemlerin kamu kurum ve 

kuruluşları .…. bünyesinde işlenmesi hâlinde. Kurulun yapacağı bildirim üzerine. ilgili kamu kurum ve kuruluşunda görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında görev yapanlar hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucu Kurula bildirilir." ve geçici 1. maddesinin (5) numaralı fikrasında “Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde, kamu kurum ve kuruluşlarında bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili koordinasyonu sağlamak üzere üst düzey bir yönetici belirlenerek Başkanlığa bildirilir.“ hükümlerine yer verilmiştir. Bu kapsamda Bakanlığın askerî kaynaktan müfettiş alımıyla ilgili giriş ve yeterlik sınavlarına ilişkin kayıtların tutulması açısından bu Kanun'da yer alan yükümlülüklere tabi olduğu anlaşılmaktadır.

66. 6698 sayılı Kanun'un 28. maddesinde bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağıhâller sayılmış olup sınavlara ilişkin söz konusu kayıtlar Kanun'dan istisna sayılan hâller kapsamında değildir. Bakanlıkça tutulsa da bu kayıtlar anılan maddenin (1) numarali maddesinin (ç) bendinde açıklanan “önleyici. koruyucu ve istihbari faaliyetler“ kapsamında değildir.

67. Sınava ilişkin olarak tutulacak kayıtlar konusunda Bakanlığın tabi olduğu 6698sayılı Kanun hükümleri belirli ve öngörülebilir düzenlemeler içermektedir.
68. Anılan Kanun kişisel verilerin işlenme şartlarını verinin niteliğini esas alarak farklı kurallara bağlamıştır. Bu kapsamda anılan Kanun'un 5. maddesinin (1) numaralıfikrasında genel nitelikli kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızasıyla işlenebileceği kural olarak belirlenmiş, (2) numaralı fikrasında da bu kuralın istisnaları düzenlenmiştir.
69. Kanun'un 6. maddesinde ise kanun koyucu tahdidî olarak saydığı özel nitelikli kişisel verileri işlemeyi önemine binaen daha katı kurallara bağlamıştır. Bu düzenlemeye göre sağlığa ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler dışındaki özel nitelikli veriler kişinin açık rizasının varlığı hâlinde işlenebilecektir. Bu kuralın tek istisnası ise kanunlarda öngörülmesi durumunda kişinin rızası aranmadan özel nitelikli kişisel verilerin işlenebilmesidir.Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fikrasının ve anılan Kanun'un düzenlemeleri dikkate alındığında, özel nitelikli kişisel veri kapsamındaki verilerin kişinin açıkça rıza göstermesi durumunda veya Kanun'un 6. maddesinin (3) numaralı fikrasının ikinci cümlesindeki şartlarda ya da diğer bir kanunda açıkça öngörülmesi hâlinde rıza aranmadan işlenebilir. Bu açıklamalar çerçevesinde özel nitelikli kişisel veri kapsamında kalan verilerin kaydedilebilmesi ve bu verilerin kullanılabilmesi için bu durumun ayrıca ve açıkça bir kanun ile düzenlenmesi veya kişinin açık rızasının varlığı gerekir. Bu kapsamda Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelik ile istenebilecek verilerin özel nitelikli kişisel veri olmaması veya bu verinin işlenmesi hususunda kişinin açıkça rızasının bulunması gerekir.
70. Bunun yanı sıra Kanun'un 5. maddesinin (1) numaralı fikrasında “Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez." hükmü yer almaktadır. Anılan maddenin (2)numaralı fikrasının (c) bendinde ise veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması hâlinde kişisel verilerin kişilerin açık rızası bulunmasa da işlenebileceği hüküm altına alınmıştır.

71. Bu kapsamda giriş sınavına ilişkin hususların kaydedilmesi bu sınavın usulüne uygun olarak yapılması, sınavın hukuka uygunluğunun tespit edilmesi ve keyfiliğin önlenmesi amacını taşımaktadır. Bununla birlikte tutulacak kayıtların yönetmelik ile belirlenmesinin 

amacı aleniliği ve eşitliği sağlamaktır. Ayrıca “veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünüyerine getirebilmesi için” yapıldığı dikkate alındığında demokratik toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı da karşılamaktadır.

72. Kuralda öngörülen sınırlamanın ölçülülük ölçütü kapsamında yukarıda belirtilen amaca ulaşma bakımından elverişli olmadığı ve -kanun koyucunun takdir yetkisi de dikkate alındığında- amaca ulaşmak için en hafif tedbiri öngörmediği, dolayısıyla gerekli olmadığı,kişilere yüklenen külfet ile elde edilen kamusal yarar arasında bir orantısızlık bulunduğu da söylenemez.

73. Diğer taraftan 6698 sayılı Kanun'un 7. maddesinde kişisel verilerin silinmesi,yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesi, 8. ve 9. maddelerinde bu verilerin aktarılması, 10.maddesinde veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülükleri, 11. maddesinde ilgili kişinin haklari, 12. maddesinde veri güvenliğinin sağlanmasi, 13. maddesinde veri sorumlusuna başvuru, 14. maddesinde Kişisel Verilerin Korunması Kuruluna şikâyet, 16. maddesinde veri sorumluları sicili, 17. ve 18. maddelerinde kişisel verilere ilişkin suçlar ve kabahatlerle ilgili hususlar düzenlenmiştir. Dolayısıyla iptali istenen kural gereğince yönetmelik ile belirlenecek hususlarda 6698 sayılı Kanun hükümleri kişisel verilerin korunmasına ilişkin olarak bilgilendirme hakki, erişim hakki, verilerin amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenme hakkı, verilerin güvenliğinin sağlanması gibi gerekli güvenceleri karşılamaktadır.

74. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerine aykirı değildir.Íptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Selahaddin MENTEŞile Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

Kuralın Anayasa'nın 2. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasanın 13. ve 20. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralın Anayasa'nın 7., 10., 70., 90., 123., 124., 128. ve 153. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

IV. İPTALİN DİĞER KURALLARA ETKİSİ
75. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fikrasında kanunun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün belirli kurallarının iptali, diğer kurallarının uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa bunların da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebileceği öngörülmektedir.
76. 926 sayılı Kanunun ek 39. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan "….yönetmelikle belirlenecek konulardan..." ibaresinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan aynı cümlede yer alan “.….bu sürenin sonunda oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan..“ ve “..yazılı ve/veya sözlü sınava tabi tutulurlar” ibarelerinin 6216 sayılıKanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fikrası gereğince iptali gerekir.

V. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 
77. Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fikrasında "Kanun. Cumhurbaşkanlığıkararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri. iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih,kararin Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılıgeçemez." denilmekte, 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrasında da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde ResmîGazete'de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılıgeçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

78. 24/6/2021 tarihli ve 7329 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve Bazi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununa eklenen ek 39. maddenin ikinci fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “….ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak..“ ibaresi ile üçüncücümlesinin, üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “.…yönetmelikte belirlenen konulardan.…." ibaresi ile "...bu sürenin sonunda oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan... ve "….yazılı ve/veya sözlü sınava tabi tutulurlar“ ibarelerinin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fikrasıyla 6216 sayılı Kanun'un 66.maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince bu kurallara ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmi Gazetede yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
VI. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
79. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararın doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

24/6/2021 tarihli ve 7329 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un;
A. 14. maddesiyle 926 sayılı Kanuna eklenen ek 39. maddenin;
1. İkinci fikrasının;
a. İkinci cümlesinde yer alan “…ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak….ibaresine.

b. Üçüncü cümlesine,
2. Üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “…oluşturulacak yeterlik sınav kurulu tarafindan yönetmelikle belirlenecek konulardan yazılı ve/veya sözlü sınava…"bölümüne,
yönelik iptal hükümlerinin yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu cümleye,bölüme ve ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

B. 1. 3. maddesiyle 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununa eklenen ek 13. maddenin birinci fikrasına,
2. 5. maddesiyle 1632 sayılı Kanun'a eklenen ek 15. maddenin ikinci fikrasının üçüncü cümlesinde yer alan “.. ya da resen...” ibaresine,
3. 14. maddesiyle 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’na eklenen ek 39. maddenin ikinci fikrasının dördüncü cümlesine,
yönelik iptal talepleri, 13/10/2021 tarihli ve E.2021/84, K.2022/117 sayılı kararla reddedildiğinden bu fikraya, cümleye ve ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDÍNE,
13/10/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
VII. HÜKÜM 
24/6/2021 tarihli ve 7329 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un;
A. 3. maddesiyle 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu’na eklenen ek 13. maddenin birinci fikrasının Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE OYBİRLİĞİYLE,
B. 5. maddesiyle 1632 sayılı Kanun'a eklenen ek 15. maddenin ikinci fikrasının üçüncü cümlesinde yer alan “….ya da resen... “ ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
C. 14. maddesiyle 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na eklenen ek 39. maddenin:
1. İkinci fikrasının;
a. İkinci cümlesinde yer alan “…ve yönetmelikte öngörülen şartları taşımak…"ibaresinin Anayasaya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün Anayasanın 153.maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrasıgereğince KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,
b. Üçüncü cümlesinin Anayasa'ya aykın olduğuna ve İPTALiNE, iptal hükmünün Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fikrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66.maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince KARARIN RESMî GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

c. Dördüncü cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Selahaddin MENTEŞ ile Kenan YAŞARın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2. Üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan;
a. “...yönetmelikle belirlenecek konulardan.” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALiNE, iptal hükmünün Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fikrası ile 6216sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince KARARIN RESMîGAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,
b. “….bu sürenin sonunda oluşturulacak yeterlik sınay kurulu tarafindan.…” ve "….yazılı ve/veya sözlü sınava tabi tutulurlar" ibarelerinin 6216 sayılı Kanunun 43.maddesinin (4) numaralı fikrası gereğince İPTALLERiNE, iptal hükümlerinin, Anayasanın 153. maddesinin üçüncü fikrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrasıgereğince KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,
13/10/2022 tarihinde karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ 
Üye Üye Üye Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 
Üye Irfan FIDAN 
Üye Kenan YAŞAR 

Esas Sayısı : 2021/84Karar Sayısı : 2022/117
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. 7329 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesiyle 926 sayılı Kanun'a eklenen ek 39. maddenin ikinci fikrasının “Girişsınavı ile ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz” şeklindeki dördüncü cümlesinin Anayasaya aykırı olmadığına karar verilmiştir.
2. Dava konusu kural Millî Savunma Bakanlığının müfettiş kadrolarına askeri kaynaktan stajyer müfettiş alımı amacıyla yapılacak giriş sınavıyla ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında kayıt sisteminin kullanılmayacağını öngörmektedir. Buna göre girişsınavıyla ilgili olarak kullanılacak kayıt sistemi ve bu anlamda kaydedilecek bilgilerin hangileri olduğunun belirlenmesi hususu yönetmeliğe bırakılmaktadır.
3. Öncelikle belirtmek gerekir ki, kamu hizmetlerine giriş sınavlarının kayda alınması liyakat ve sınavların etkin denetimi ilkelerinin hayata geçirilmesi bakımından gerekli görülebilir. Ancak bu yapılırken anayasal ilkelere uyulması ve özellikle sınava girenlerin başta kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı olmak üzere temel hak ve özgürlüklerinin korunmasi gerekmektedir.

4. Anayasa'nın 20. maddesi özel hayata saygı hakkının bir yansıması olarak kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını da güvence altına almaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarında vurgulandığı üzere kişinin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakki, “kişisel veriler hakkında bilgilendirilme. bu verilere erişme. bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılip kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar." Bu hak, insanın "onurunun korunmasının ve kişiliğini serbestçe geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak. bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işlenmesi sirasında korumayı amaçlamaktadır” (AYM, E. 2014/87, K. 2015/112, 8/12/2015, § 164).
5. Bununla birlikte kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı sınırsız değildir.Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen güvencelere aykırı olmamak kaydıyla söz konusu hak sınırlandırılabilir. Bu güvencelerin başında "kanunla sınırlama" ölçütü gelmektedir. Buna göre, diğer temel hak ve hürriyetler gibi, kişisel verilerin korunması hakkının da sınırlandırılabilmesi ancak kanunla mümkündür. Dahası bu hakkın yer aldığı Anayasanın 20.maddesinde “kanunla sınırlama“ şartı, “Kişisel veriler ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir“ şeklinde özel olarak düzenlenmiştir.
6. Temel hak ve hürriyetleri sınırlayan bir kanuni düzenlemenin bulunması yeterli değildir. Kanun hükmünün açık, belirgin ve öngörülebilir olması gerekmektedir. Hukuk devletinde, kanuni düzenlemelerin “hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması. ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir“ (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017. § 153).

7. Dava konusu kural kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına yönelik bir sınırlandırma niteliğindedir. Kural ve kuralın içinde bulunduğu kanun, giriş sınavıyla ilgili hangi tür verilerin kaydedileceğine, bunlar arasında “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilen verilerin bulunup bulunmadığına dair herhangi bir düzenlemeye yer vermiş değildir.Bu durumda kuralın giriş sınavıyla ilgili olarak kişilerin özel nitelikli verileri dahil olmak 

üzere kaydedilebilecek her türlü kişisel veriyi belirleme yetkisini, hiçbir esas, şart, ilke ve çerçeveye yer vermeden yönetmelik çıkarmakla yükümlü idareye bıraktığı anlaşılmaktadır 
8. Diğer yandan, çoğunluğun kanunilik şartının gerçekleştiğini göstermek amacıyla genel nitelikteki 6998 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na atif yapmasına da katılmak mümkün olmamıştır. Her şeyden evvel, kural Millî Savunma Bakanlığına askeri kaynaktan müfettiş alımına yönelik yapılacak sınavlarla ilgilidir. Bu sınavlarla ilgili olarak kaydedilmesi öngörülen verilerin 6998 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı bile tartışmalıdır. Zira “İstisnalar” kenar başlıklı 28. maddesinin (ç) bendinde yer verilen “Kişisel verilerin millī savunmayı.…. sağlamaya yönelik olarak kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafindan yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlenmesi”, 6998 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı haller arasında sayılmaktadir.

9. Bir an için dava konusu kuralın atıf yaptığı yönetmelikte belirlenen verilerin 6998sayılı Kanun kapsamında kaldığı kabul edilse bile, bu durumda da söz konusu veriler arasında kişilerin rızaları olmadan işlenmesi yasak olan “özel nitelikli kişisel veriler"in bulunmadığının varsayılması zorunlu hale gelmektedir. 6998 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralıfikrasına göre “Kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi. felsefi inanci, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı. cinsel hayati,ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir". Kanun’un 6. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca özel nitelikli kişisel verilerin kişilerin rızalarına rağmen işlenebilmesi ancak “kanunlarda öngörülen hâllerde“ mümkündür.

10. Buna karşılık özel nitelikli kişisel verilere ilişkin olarak dava konusu kuralda herhangi bir düzenleme öngörülmemektedir. Dahası ne kural ne de kuralın içinde yer aldığıkanun, giriş sınavıyla ilgili olarak yönetmelikte belirlenecek veriler arasında sınava girecek kişilerin özel nitelikli verilerinin bulunmamasını temine yönelik herhangi bir tedbire yer vermiştir. Dolayısıyla kişisel verilerin korunması hakkına sınırlama getiren dava konusu kuralın keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir nitelikte olmadığı, bu nedenle de kanunilik şartını sağlamadığı açıktır.

11. Öte yandan iptali istenen kuralın kanunilik ilkesi yanında yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesiyle de bağdaştırılması mümkün değildir. Anayasa'nın 7. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olan yasama yetkisi devredilemez. Bu anayasal ilke kanunla düzenlenmesi gereken hususların idareye birakılmasına izin vermez. Bu sebeple kanunda temel esasları, ilkeleri ve çerçevesi belirlenmeden idareye yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi tanınması Anayasanın 7. maddesine aykırı olur (bkz. AYM. E.2021/130,K.2022/110, 28/09/2022, § 40).

12. Yukarıda belirtildiği gibi, dava konusu kural giriş sınavlarında kayıt sistemi kullanılmayacağını, ancak bunun istisnalarının yönetmelikte yer alabileceğini öngörmektedir.Bu anlamda kaydedilecek bilgilere dair hususların kişisel verilerin korunması hakkıyla doğrudan bağlantılı olduğu, dolayısıyla kanunla düzenlenmesi gerektiği izahtan varestedir.Halbuki kuralda bu hususa ilişkin hiçbir ilke, esas, şart ve güvence belirlenmemiş, konunun düzenlenmesi tamamen yönetmeliğe bırakılmiştır.


13. Esasen Mahkememiz iptali istenen kuralın da içinde bulunduğu maddenin girişsınavına ilişkin şartların bir kısmını ve sınav konularını yönetmeliğe bırakan hükümlerini oybirliğiyle iptal etmiştir. İptal kararına göre "mesleğe giriş sınavına ilişkin başvuru şartlarının, mesleğe giriş ve yeterlik sınavlarının konularının yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmış ancak buna ilişkin temel ilkeler kanunda düzenlenmemiştir“ (§ 52). Bu iptal gerekçesi kayit sistemine ilişkin hiçbir temel ilkeye yer vermeden konunun düzenlenmesini yönetmeliğe bırakan dava konusu kural için de geçerlidir.
14. Açıklanan gerekçelerle, kuralın Anayasa'nın 7., 13. ve 20. maddelerine aykırıolduğunu düşündüğümden çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.
Başkan Zühtü ARSLAN 

Esas Sayisı : 2021/84Karar Sayısı : 2022/117
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Ek 39. maddenin ikinci fikrasının 2. Cümlesinde yer alan “yönetmelikte öngörülen şartları taşımak" ibaresi ile üçüncü cümlesinin iptaline heyetin oybirliği ile karar verilmiştir.Bu ibare ve cümleye yönelik iptal gerekçesi; kamu görevlisi olan sınava tabi askeri personelin mülakat veya sözlü sınavla müfettişliğe alınması usulü, başvuru şartlarının öngörülmesi hususları Anayasanın 128. maddesi uyarınca yalnızca kanunla düzenlenmesi gerekirken, bu konudaki düzenlemenin yasama yetkisinin devri anlamına gelir biçimde ve Anayasanın 7.maddesine de aykırı olarak idarenin tasarrufuna (yönetmeliğe) bırakılması olmuştur.
2. Aynı fikranın 4. cümlesinde de sınav için gereken hususların yönetmelikle belirleneceği kuralına ek olarak yönetmelikte belirtilen hususlar dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağı düzenlenmiştir. Başka deyişle kural ile örneğin mülakat için bir kayıt sistemi kullanılmaması öngörülüyor iken aynı zamanda giriş sınavı ile ilgili başka konularda diğer bir kayıt yönteminin uygulanabilmesine yönelik olarak yönetmelikte düzenleme yapılmasına imkan tanınmaktadır. Aslında fikranın iptaline karar verilen kısmına ilişkin olarak Anayasanın 128. maddesi uyarınca genel çerçevenin kanunda düzenlenmesi gerektiğine ilişkin gerekçe, dördüncü cümle yönünden de geçerlidir. Bundan ayrıca dördüncücümlede kişisel veriler söz konusu olduğundan, Anayasanın 20. maddesi yönünden de inceleme yapilmasi gerekir.

3. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fikrasında herkesin özel hayatına ve aile hayatina saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş; üçüncü fikrasında da “Herkes. kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak: kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme. bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar Kişisel veriler. ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rizasıyla işlenebilir.Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir“ denilerek kişisel verilerin korunması özel hayatın gizliliğinin korunması kapsamında güvenceye kavuşturulmuştur.

4. Kişisel verilerin korunmasını isteme hakki, insan onurunun korunması ve bireyin kişiliğini serbestçe geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işlenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır (AYM,E.2018/163, K.2020/13. 19/2/2020, § 10). Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarında belirtildiği üzere “…adı. soyadı, doğum tarihi ve doğum yeri gibi bireyin sadece kimliğini ortaya koyan bilgiler değil: telefon numarası, motorlu taşıt plakası, sosyal güvenlik numarası.pasaport numarasi, özgeçmiş, resim. görüntü ve ses kayıtlari, parmak izleri. IP adresi, eposta adresi, hobiler, tercihler, etkileşimde bulunulan kişiler. grup üyelikleri, aile bilgileri,sağlık bilgileri gibi kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm veriler..”kişisel veri olarak kabul edilmektedir (AYM, E.2013/122, K.2014/74, 9/4/2014; E.2014/149,K.2014/151. 2/10/2014; E.2014/74, K.2014/201, 25/12/2014; E.2014/180, K.2015/30,19/3/2015; E.2015/32, K.2015/102, 12/11/2015).


5. Anayasa'nın 20. maddesi uyarınca kişisel veriler ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Anayasa'nın 13. maddesinde de "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar. Anayasanın sözüne ve ruhuna. demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." hükmüne yer verilerek temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceği ifade edilmiştir. Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleri uyarınca kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını sınırlamaya yönelik kanuni bir düzenlemenin şeklen var olmasıyeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir. Ayrıca Anayasa'nın 13. ve 20.maddelerinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır.
6. Her ne kadar 6698 sayılı KVKHK ile ilgili kurum ve kuruluşların veri kayıtlarına ilişkin güvenceler öngörülmüş ise de Anayasa uyarınca anılan kanun uyarınca veri kayit sistemi kurulabilmesi için ilgili Kanunda bu konuda yetki verilmiş olması zorunlu görülmelidir. Özel kişisel veriler bakımından ise bu yetkinin kanunda açıkça düzenlenmişolması aranmalıdır. Başka bir deyişle verilerin kaydedileceği kurum veya kuruluşa ilişkin yasal düzenlemede kişisel verilerin kayıt yetkisi verilmeden, kayıtlara ilişkin usul güvencelerinin yer aldığı temel kanunun uygulanması söz konusu olmamalıdır. Nitekim AYM çeşitli yasal düzenlemelere ilişkin denetiminde benzer yorumları yapmıştır (bu yönde bkz.AYM, E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, §§ 171, 172; AYM, E.2018/163, K.2020/13,19/2/2020, §§ 16, 17; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019. §§ 89, 90; Turgut Duman, B. No: 2014/15365, 29/5/2019, § 88). Anayasal denetimde belirtilen güvencelerin aranmaması ve 6698 sayılı Kanuna genel atıfla sorunun halledileceği biçimindeki yaklaşım,Anayasanın 20. maddesindeki kişisel verilerle ilgili güvencelerin gerçekte ortadan kaldırılması sonucuna yol açabilir.

7. Bu bağlamda kuralda yönetmelikte belirtilen hususlar dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu yönüyle kuralda hangi kayıtların tutulacağı, kayıtların tutulmasındaki, saklanmasındaki ve imhasındaki usulün düzenlenmediği anlaşılmaktadır.

8. Kişisel veri niteliğindeki bilgilerin ahınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesi Anayasanın 13. ve 20. maddeleriyle bağdaşmamaktadır. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerine aykırı olup iptali gerektiği düşüncesindeyim.
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Esas Sayısı : 2021/84Karar Sayısı : 2022/117
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Íptali talep edilen kural ile mesleğe giriş sınavında uygulanacak kayıt sistemi hususunda idareye düzenleme yapma yetkisini vermektedir. Buna göre, giriş sınavı ile ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmayacaktır.Yönetmelikçe tespit edilecek kayıt sistemiyle kopyalanacak veri ve bilgiler arasında kaçınılmaz olarak kişisel veriler de yer alacaktır ki bunlardan bazılarının da hassas kişisel veri niteliği taşıması son derece yüksek bir olasılıktır.

2. Kişisel verilerin korunması Anayasa'nın 20. maddesinde güvenceye bağlanan özel hayatın gizliliği hakkı kapsamındadır. “Kişisel verilerin korunması hakkı ise özel hayatın gizliliği hakkının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işlenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır.” (AYM, E.2017/16, K.2019/64. 24/07/2019. §48). Aynı maddede kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği belirtilmiştir. ".….Bu hakkı ilgilendiren yasal düzenlemelerin;çerçevesi çizilmiş, açık, anlaşılabilir ve kişilerin söz konusu haklarını kullanabilmelerine elverişli olması gerekir. Bunun yanı sıra bu düzenlemeler resmî makamların özel hayatıilgilendiren veri, bilgi ve belgelere yönelik keyfi müdahalelerine karşı güvence sağlamalıdır.Aksi durumda kamu otoritesinin bireye ilişkin kişisel nitelikteki verilere anayasal güvenceye aykırılık oluşturacak şekilde sınırsız ve mutlak olarak müdahalesi mümkün hâle gelir.“ (§ 57).
3. Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve özgürlüklerin özlerine dokunulmaksızın ölçülülük ilkesine uygun şekilde, kanunla sınırlandırılabileceği belirtilmektedir. Ölçülülük ilkesi sınırlamada başvurulan aracın sınırlama amacınıgerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın sınırlama amacı açısından gerekli olmasını ve araçla amacın ölçüsüz bir oran içinde bulunmamasını ifade eder. Burada kısitlama için kullanılan araçla amaç arasında hak ve özgürlüğü en az sınırlayacak dengeli bir orantıaranmaktadir.

4. Dava konusu kural, giriş sınavıyla ilgili olarak kullanılacak kayıt sistemi ile ilgili hususları yönetmeliğe bırakmakta ancak bunun yasal çerçevesini çizmemektedir. Dolayısıyla kayıt sistemine konu hususların ne olduğu, nasıl ve ne kadar süre ile kaydedileceği, tutulacaği,belli bir süre sonra imha edilip edilmeyeceği, eğer imha edilecekse nasıl ve kim tarafindan imha edileceği, üçüncü kişilere paylaşılıp, paylaşılmayacağı, amacı dışında kullanılmasının önlenmesi için ne gibi tedbirlere başvurulacağı ve benzeri konularla ilgili düzenlemeler yönetmelikle tamamen idareye birakılarak sınava girecek bireyler kişisel verilerinin korunması hususunda herhangi bir kanuni güvenceden mahrum kalmaktadır.
5. Kuralın getirdiği sınırlamadaki yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmaması aracı, kuralın ulaşmaya çalıştığı üst subayların şeffat, objektf bir giriş sınavına tabi tutularak Milli Savunma Bakanlığına müfettiş olarak atanması amacınıgerçekleştirmeye elverişli olsa bile sınırlama amacı bakımından gerekli olmadığı gibi amaç ile araç arasında orantısızlık içermektedir zira hakkı en az sınırlayacak özellikler taşımamaktadır.

6. Özel hayatın gizliliği ve bu kapsamda kişisel verilerin korunması her şeyden önce insan haysiyetine saygı ve kişilik haklarıyla ilgilidir. Çünkü insan, devletin ve/veya başka kişi ve kuruluşların hakkında diledikleri şekilde veri toplayabilecekleri sıradan bir veri nesnesi değildir. Kişi hak ve özgürlüklerinin anayasal güvencelere alıtına alınmasının temel amaçlarından biri de insana nesneymiş gibi davranılmasının önüne geçerek insan haysiyetinin korunmasının sağlanmasıdır. Anayasa'nın 20. maddesi gereğince kişisel verilerin kanun düzeyinde korunması gerekirken bunun düzenleyici bir işleme bırakılması temel bir anayasal hakkın sunduğu güvencelerin göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir.
7. Belirtilen nedenlerle kuralın Anayasa'nın 20. ve 13. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Engin YILDIRIM 

Esas Sayısı : 2021/84Karar Sayısı : 2022/117
Karşı Oy 
Anayasa Mahkemesinin sayın çoğunluğunca 926 sayılı kanuna eklenen Ek 39.Maddenin ikinci fikrasının dördüncü cümlesiyle değiştirilen “Giriş sınavı ile ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılamaz." İbaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına itirazın reddine karar vermiştir. Aşağıda belirttiğimiz gerekçelerle sayın çoğunluğun görüşüne katılmadık.

1. Dava konusu kuralla müfettişliğe giriş sınavıyla ile ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmayacağı öngörülmektedir.
2. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fikrasında herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş; üçüncü fikrasında da “Herkes. kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar.Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rizasıyla işlenebilir.Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir" denilerek kişisel verilerin korunması özel hayatın gizliliğinin korunması kapsamında güvenceye kavuşturulmuştur.

3. Kişisel verilerin korunmasını isteme hakki, insan onurunun korunması ve bireyin kişiliğini serbestçe geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işlenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır (AYM,E.2018/163, K.2020/13, 19/2/2020, § 10).

4. Bu bağlamda kural giriş sınavıyla ilgili olarak yönetmelikte yer alan hususlar dışında herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmayacağını belirtmek suretiyle giriş sınavında herhangi bir kayıt sistemi kullanılıp kullanılmayacağı, kayıt sistemi kullanılması hâlinde ise kayıt sisteminin kapsamını ve şeklini belirleme konusunda idareye yetki tanımakla kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına yönelik bir sınırlama getirmektedir.
5. Anayasa'nın 20. maddesi uyarınca kişisel veriler ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Anayasa’nın 13. maddesinde de “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksıizın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar. Anayasanın sözüne ve ruhuna. demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." hükmüne yer verilerek temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceği ifade edilmiştir.

6. Anayasa'nın anılan maddeleri uyarınca kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını sınırlamaya yönelik kanuni bir düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir. Ayrıca Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerinde sınırlama ölçütüolarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi işığında yorumlanmalıdır.


7. Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca etkili bir yargısal denetimin yapılmasına imkân tanımak amacıyla çeşitli kayıt sistemlerine ilişkin düzenlemeler getirilmesi kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Ancak bu alanda düzenleme öngören kuralların kamu makamlarına hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde tedbirler uygulama ve özel hayata saygıgösterilmesini isteme hakkına yönelik müdahalelerde bulunma yetkisi verildiğini yeterince açık olarak göstermesi ve muhtemel kötüye kullanmalara karşı yeterli güvenceleri sağlamasıgerekir (AYM, E.2018/163, K.2020/13, 19/2/2020, § 15).

8. Kural askeri kaynaktan müfettiş alımı için giriş sınavını zorunlu kılmış ve bu sınava yönelik olarak tutulacak kayıtların yönetmelikte belirleneceğini öngörmüştür. Buna karşın kişisel veri niteliğindeki bilgilerin tutulacak kayıtlar kapsamda olup olmadığının, bu kapsamda ise ne şekilde kullanılacağına, bu bilgilerin ne suretle ve ne kadar süre ile saklanacağına, ilgililerin söz konusu bilgilere itiraz etme imkânının olup olmadığına,bilgilerin bir müddet sonra silinip silinmeyeceğine, silinecekse bu sırada izlenecek usulün ne olduğuna, yetkinin kötüye kullanımını önlemeye yönelik nasıl bir denetim yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Diğer bir ifadeyle kayıtların tutulmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir kanuni güvenceler belirlenmeksizin kayıt sisteminin düzenlenmesi hususu tamamen yönetmeliğe bırakılmıştır.

9. Kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesi Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleriyle bağdaşmamaktadır (benzer yönde bkz. AYM, E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, §§ 171, 172; AYM, E.2018/163,K.2020/13, 19/2/2020, §§ 16, 17; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, §§ 89,90; Turgut Duman, B. No: 2014/15365, 29/5/2019, § 88).

10. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.

11. Açıklanan gerekçelerle sayın çoğunluğun iptalin reddi talebine katılmıyoruz.
Üye Selahaddin MENTEŞ
Üye Kenan YAŞAR