Anayasa Mahkemesinin 28/6/2022 Tarihli ve 2019/39033 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-08-23

23 Ağustos 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31932
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
ARIF HUSEYNLI VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/39033Karar Tarihi : 28/6/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Raportör ; Ayhan KILIÇBaşvurucular : 1. Arif HUSEYNLI 2. Elbay BAYRAMLI 3. Rajab GULIYEV 4. Sabuhi ALISHOV 5. Ulvi MAJIDLI 6. Vusala YUSUFOVA Başvurucular Vekilleri: Av. Cengiz AKSU Av. Yeliz VARDi 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, yabancı uyruklu tıpta uzmanhık öğrencilerine döner sermaye ek ödemesi yapılmaması nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular muhtelif tarihlerde yapılmıştır. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3. 2019/39034, 2019/39711, 2019/39818, 2019/40492 ve 2019/40499 numarali başvurular eldeki başvuruyla birleştirilmiştir.

4. Başvuru belgelerinin birer örneği bilgi için Adalet Bakanhığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşısüresinde beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucular, Ankara'daki bazıüniversitelerin tip fakültesi hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanından tıpta uzmanlık öğrenimi görmektedir.

7. 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5.maddesi ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. maddesi kapsamında tıpta uzmanlık öğrencilerine de yapılan döner sermaye ek ödemesinden başvurucular yararlandırılmamaktadır.

8. Başvurucular, çalıştıkları kurumlara muhtelif tarihlerde başvuruda bulunarak döner sermaye gelirterinden yapilan ek ödemeden kendilerinin de yararlandırılmasını talep etmiştir. Idarelerce başvurular reddedilmiştir.

9. Başvurucular, söz konusu ret işlemlerinin iptali ile idareye başvuru tarihinden altmış gün öncesinden itibaren yararlandırılmałarı gereken ek ödemelerin yasał faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle mubtelif tarihlerde Ankara idare Mahkemelerinde dava açmıştır. Dava dilekçelerinde başvurucular, döner sermaye gelirlerine Türk vatandaşı öğrencilerle aynı derecede katkı sağladıkları hâlde bu gelirlerden pay almamalarının ayrımeılık yasağını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

10. Davalı üniversitelerin savunma yazılarında, yabancı uyruklu tipta uzmanlık öğrencilerine döner sermayeden ek ödeme yapılmasını öngören bir kanun hükmübulunmadığından başvuruculara döner sermaye ek ödemesi yapılmasının mümkün olmadiği iddia edilmiştir.

11. İdare Mahkemelerinin muhtelif tarihlerde verdikleri kararlarla ret işlemlerinin iptaline ve yoksun kalınan döner sermaye ek ödemelerinin yasal faiziyle birlikte başvuruculara ödenmesine hükmedilmiştir. Kararların gerekçelerinde 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı Íerasına Dair Kanun'un ek 14, maddesinin dördüncü fikrasına, 26/4/2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmî Gazete'de yayimlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği'nin 12. maddesine, 14/7/1965 tarihli ve 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 33. maddesine yer verildikten sonra söz konusu hükümlerin birtikte değerlendirilmesinden tabip, diş tabibi ve eczacı olarak uzmanlık eğitimine kabul edilenlere gerekli ödemelerin yabancı uyruklu-Türk uyruklu ayrımı olmadan yapılması gerektiğinin anlaşıldığı ifade edilmiştir. Kararlarda, 657 sayılı Kanun'un ek 33.maddesinin ikinci fikrasına "(e) bendi kapsamında bulunanlar" ibaresinden sonra gelmek üzere "ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fikrası kapsamında bulunanłar" ibaresinin eklendiğine dikkat çekilerek kanun koyucunun iradesinin döner sermaye gelirine aktif olarak katkı sağlayan herkesin döner sermaye gelirinden pay almasının sağlanması olduğu vurgulanmıştır.Kararlarda sonuç olarak mevzuatta yabancı uyruklulara döner sermaye gelirinden pay verilmesini yasaklayan herhangi bir hükmün bulunmadığı, dolayısıyla yabancı uyruklu olup olmadığına bakılmaksızın fiilen çalışan tüm tıpta uzmanlık öğrencilerine döner sermayeden pay verilmesinin hakkaniyet gereği olduğu açıklanmıştır.


12. Üniversitelerin istinaf istemini inceleyen Ankara Bölge Idare Mahkemesi 7.Ídari Dava Dairesi (Bölge Ídare Mahkemesi) 11/10/2019 tarihinde istinaf istemini kabul ederek ilk derece mahkemelerinin kararlarını kaldırmış ve davafarı reddetmiştir. Kararların gerekçesinde, 657 sayılı Kanun'un ek 33. maddesinde sadece nöbet ücretlerinin ödenmesine ilişkin hükümlerin bulunduğu ve söz konusu maddede yapılan değişikliğin ancak nöbet ücretini kapsadığı ifade edilmiştir. Kararda, 209 sayılt Kanun'un 5. maddesinde ve 2547sayıl Kanun'un 58. maddesinde kimlerin döner sermaye gelirlerinden pay alacağının açıkça düzenlendiği, yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerinin bu kapsamda yer almadığıvurgulanmış; yabancı uyruklu tıpta uzmanłık öğrencilerine 1219 sayılı Kanun'un ek 14.maddesinin dördüncü fikrası kapsamındaki ödeme dışında döner sermaye ek ödemesi yapılamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca yabancı uyrukłu tıpta uzmanlık öğrencilerine nöbet ücreti ödendiğini öngören hükümden hareketle döner sermaye ek ödemesi de yapılmasıgerektiğinin kabulünün mümkün olmadığı açıklanmıştır.

13. Nihai kararlar muhtelif tarihlerde başvuruculara tebliğ edilmiş, başvurucular süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

14. Yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerine döner sermaye ek ödemesi yapılıp yapılmayacağı konusunda Bölge İdare Mahkemesi, İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi ve İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. Idari Dava Dairesi arasında görüşayrılığının ortaya çıkması üzerine bazı başvurucuların talebi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu 14/1/2020 tarihli kararla içtihat aykırılığının giderilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesine karar vermiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca (İDDK) verilen 6/7/2020 tarihli ve E.2020/98, K.2020/l10 sayılı kararla içtihadın Bölge Idare Mahkemesinin görüşü doğrultusunda birleştirilmesine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
17
Başvuruya konu olan kararlar arasındaki aykırılığı. yabancı uyruklu, tıpta uzmanlık eğitimi alan öğrencilere döner sermaye ödenip ödenmeyeceği hususu oluşturmaktadır.
10/09/2014 tarih ve 29116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazi Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapilması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapilandırilmasına Dair Kanun'un 69. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 33. maddesinde yapılan değişiklikle yabancıuyruklu tipta uzmanlık öğrencilerine de nöbet ücreti ödenmesi öngörülmüştür. Ancak, nöbet ūcreti ile döner sermaye ődemesi farklı ödemeler olup mevzuatta ayrt ayrı düzenlenmiştir.
Döner sermaye õdemesinin hangi oranlarda ve kimlere yapılacağı hususu, 209 sayılıSağlık Bakanlığıa Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesinde ve 2547 sayilı Yükseköğretim Kanunu'nun 58, maddesinde yeralmakta olup, ödeme yapılacaklar arasında tipta uzmanlık eğitimi alan yabancı uyruklular sayilmamiştiır.

Yabancı uyruklu tipta uzmanlık öğrencilerine döner sermaye ödemesi yapilabilmesi için yasal düzenleme bulunmadiğindan uzmanlik eğitimine devam ederken döner sermaye ödemesinden yararlanmaları mümkün olmadığı gibi, Türk uyruklu öğrencilerden farklıkontenjanlar kapsamında, farklı bir tipta uzmanlık eğitimi sınavına girerek uzmanlık eğitimine başladiklarından Türk uyruklu öğrenciler ile aynı statüde değerlendirilmelerine de hukuken olanak bulummamaktadır 


"1
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
15. 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci ve ikinci fikraları şöyledir:
"(.…) döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlıik kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sõzleşmeli personel ile açiktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarıda Bakanhıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usúlleri: personelin unvoni, görevi, çalişma şartları ve süresi,hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faoliyetleri ile muayene,ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve õzellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakamlığın uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca cikarilacak yönetmelikle belirlenir.

Bakanlık merkez teşkilatı ile Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (laborotıvarlar hariç) ve Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunım merkez teşkilatında görev yapanlar dışmdaki personele, (.….) (1) döner sermaye gelirlerinden, Türkiye Hlaç ve Tibbi Cihaz Kurumunun tabip ve eczacı unvanlı kadrolarında çalişanlar ile sağlik ve vardımcı sağlik hizmetleri ile teknik hizmetler sınifi kadrolarmo atammış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncüfikra uyarmca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fikrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapilacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacaği aylik (ek gösterge dáhil). van ödeme ve her türlū tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabanci dil tazminatı hariç) toplamının; eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna atanan profesör ve doçentlerde yüzde 800'ünü, uzman tabip ve tipta uzmanlık mevzuatinda belirtilen dallorda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diştabiplerinde yüzde 700'únü, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacilarda vüzde 500'ünü, Türkiye İlaç ve Tibbi Cihaz Kurumunda görev yapan eczacılara yüzde 350'sini.idari sağlık müdür yardımcısı, idari halk sağhığı müdür yardımcısı, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 250'sini, başhemşirelerde yüzde 200'ünü, diğer personelde ise yüzde 150'sini geçemez. (Ek cümle: 19/11/2014-6569/22 md.) Sağlık Bakanlığı tarafindan, Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tibbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde.yüzde 800 ve yüzde 700 oranları beş kat artırılarak uygulanır. İşin ve hizmetin özelliği dikkate almnarak yoğun bakım. doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yank, diyaliz,ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 150 oranı, yüzde 200 olarak uygulanır. Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dişında gelir getirici çalışmalurmdan doğan katkılarına karşılık olarak profesör. doçent ve eğitim görevlilerine bu fikradaki oranların yüzde 50'sini, tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlara bu fikradaki orantarın yüzde 30'unu, diğer personele yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrica ek ödeme yapilir. Sözleşmeli olarak istihdam edilen personele vapılacak ek ödemenin tutarı ise, aynı birimde aynı unvanlı kadroda çalişan ve hizmet yılt aym olan emsali personel esas alinarak belirlenir ve bunlara yapıiacak ek ödeme hiçbir şekilde emsaline yapılabilecek ek ödeme üst sınırını geçemez. Bu fikra uyarınca personele her ay yapılacak ek õdeme net tutari. 375 sayılı Kamun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve gõrev unvam veya pozisyon unvanı itibariyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz. Bu madde uyarınca yapilacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz."

16.2547 sayıh Kanun'un 58. maddesinin (c) fikrasının ilgili kismı şöyledir:
"c) Tip ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabmda toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
I) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanumun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fikrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam. temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç)toplamından otuşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştirma görevlilerine ise yüzde 500'ünü: bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü. araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayilı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile ayni Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ődeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600ünü, hastaneler başmüdürüve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanlarıile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım,doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlıği, organ ve doku nakli. acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapilacak ek ödeme matrahi, sözleşmeli personelin çalıştiğı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalişan, hizmet yilıve öğrenim durumu ayn olan emsali personel dikkate almarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fikra uyarınca yapilacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.

Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dişinda gelir getirici çalışmalarından doğan katkilarıa karşılik olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50'sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20'sini geçmeyecek sekilde ayrica aylik ek õdeme yapılır.

"
17.1219 sayılı Kanun'un ek 14. maddesinin dördüncü fikrası şöyledir:
"Tīpta ve diş tabipliğinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlar ile dost ve müttefik ülkelerle imzalanon askeri anlaşmalar ve protokoller kapsamında tipta ve diş tabipliğinde uzmanlık eğitimini yapmakta olam yabancı uyruklulara hizmette bulundukları ilgili kurumun döner sermayesinden, döner sermayesi bulunmayan kurumlarda kurum bütçesinden. vakif üniversitelerinde ise kendi bütçelerinden (13.000)gösterge rakamunın memur aylık katsayısı ile çarpimı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Bu ödemeden damga vergisi dişinda herhangi bir kesinti yapılmaz. "
18.657 sayılı Kanun'un ek 33. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığımerkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 1I2 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dişında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşıliğında kurumunca izin kullanmasına mūsaade edilmeyen memurlar ite sözleşmeli personele. izin suretiyle 

karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere).aşağıda gösterilen gösterge rakamlarınm aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir...

Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981tariħli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsammda bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalişan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılıt Kanunun ek I4 üncü maddesinin dördüncü fikrası kapsamında bulunanlar hakkında du uygulanir.

11:
B. Uluslararası Hukuk 
19. İlgili uluslararası hukuk için bkz. Tevfik İlker Akçam. B. No: 2018/9074.3/7/2019, §§ 22-30; Nuriye Arpa, B. No: 2018/18505, 16/6/2021, §§ 25-33.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Anayasa Mahkemesinin 28/6/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucular; döner sermaye gelirine eşit şekilde katkı sundukları hâlde döner sermaye gelirinden pay alamamalarının eşitlik ilkesini, adil ücret ilkesi ile çalışma hakkınıihlal ettiğini ileri sürmüştür. Başvurucular, yabancı uyruklu asistan doktorłara döner sermaye Ödemesi yapılamayacağını düzenleyen açık bir kanun hükmü bulunmamasına rağmen Bölge İdare Mahkemesinin uluslararası sözleşme hükümlerine aykırı olarak karar vermesinin adil yargılanma hakkını ve öngörülebilirlik ilkesini ihlal ettiğini iddia etmiştir. 2547 saytlıKanun'un 50. maddesinin (e) fikrasında uzmanhık kavramı tanımlanırken Türk vatandaşı-yabancı uyruklu ayrımının yapılmadığıı belirten başvurucular, fiilen çalıştıklarıhâlde döner sermaye ek ödemesinden mahrum kaldıklarından yakınmıştır.
22. Bakanlık görüşünde; yabancı uyruklu statüsünde uzmanłık eğitimi almakta iken kendilerine döner sermayeden ek ödeme yapılması talepli başvurularının reddi üzerine yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencileri tarafindan açılan davalarda, farklı bölge idare mahkemelerinin kararları arasındaki aykırılığın İDDK tarafından verilen 6/7/2020 tarihli ve E.2020/98, K.2020/l10 sayıhı kararla, döner sermaye ek ödemesi yapıłmamasının hukuka aykırı olmadığı yönünde birleştirildiği belirtilmiştir. Bakanlık ayrıca Anayasa Mahkemesinin İslam Şahin (B.No: 2014/7280, 21/1/2016) kararında 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C)fikrası kapsamında çalışan sağlık personelinin döner sermaye ek ödemesinden yararlandırılmamasına yönelik olarak yapılan mülkiyet hakkı ve eşitlik. ilkesi ihlali iddialarının kabul edilemez olduğuna karar verildiğini hatırlatmıştır. Bakanlık,başvurucuların mülkünün bulunup bulunmadığı hususu değerlendirilirken bunların gözetilmesi gerektiğini vurgulamiştir.

23. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formlarındaki iddiaları tekrarlamıştır.


B. Değerlendirme 
24. Anayasa'nın 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yarari amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkmın kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
25. Anayasa'nın t0. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes, dil. urk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce. felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
26. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların șikâyeti esas itibarıyla elde edilmesine katkı sağladıkları döner sermaye gelirinden yabancı uyruklu olmaları sebebiyle yararlandırılmamalarına yöneliktir. Başvurucular bu şikâyeti ücrette adalet ilkesi ve çalışma hakkıyla ilişkilendirmişlerse de temeł olarak döner sermaye gelirinden mahrum kalmaktan yakınmıştır. Dolayısıyla başvurucuların iddialarının mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağı kapsamında ineelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
1. Uygulanabilirlik Yönünden 
a. Genel İlkeler 
27. Eşitlik ilkesi hem başhı başına bir hak hem de diğer hak ve özgürlüklerden yararlanılmasına hâkim temel bir ilke olarak kabul edilmektedir, Anayasa'nın 10. maddesi eşitlik ilkesinden faydalanacak kişi ve ilkenin kapsamı konusunda bir sınirlama getirmemiştir. Anayasa'nın 11. maddesinde yer alan "Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır" hükmü uyarınca Anayasa'nın "Genel Esaslar" bölümünde düzenlenen eşitlik ilkesinin sayılan organlar, kuruluşlar ve kişiler açısından da geçerli olduğu açıktır. Bunun yanı sıra Anayasa'nın 10. maddesinin son fikrasında yer alan "Devlet organlariı ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar" hükmü gereğince yasama, yürütme ve yargı organları, idari makamlar eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağına uygun davranmakla yükümlüdür (Nurcan Yolcu [GK], B. No:2013/9880, 11/11/2015, § 35; Gülbu Özgüler [GK], B. No: 2013/7979, 11/11/2015, § 42).Nitekim Anayasa'nın 10. maddesine ilişkin Danışma Meclisi gerekçesinde, devletin organlarıve idari makamların bütün işlemlerinde insanlar arasında ayrım yapmadan devlet faaliyetini yürütmek zorunda olduğu belirtilmektedir.


28. Anayasa'nın 10. maddesi ayrımcılık yasağı biçiminde düzenlenmemiş olsa bile eşitlik ilkesinin anayasal bağlamda her durumda dayanılacak normatif bir değer taşımasınedeniyle ayrımcılık yasağının da etkili bir şekilde bayata geçirilmesi gerekir (AYM,E.1996/15, K.1996/34, 23/9/1996). Başka bir deyişle eşitlik ilkesi somut bir ölçü norm olarak ayrimcılık yasağını da içerir (Tuğba Arslan [GK], B. No: 2014/256, 25/6/2014, § 108;Nurcan Yolcu, § 30; Gülbu Özgüler, § 37).

29. Ayrımcılık yasağı Anayasa'da güvenceye bağlanan hak ve özgürlüklerden yararlanılması bağlamında bir etkiye sahip olduğundan maddi haklardan bağımsız olarak bir varlığa sahip olmayıp diğer hakların tamamlayıcısı mahiyetindedir. Ayrımcılık yasağının tatbik edilmesi diğer hükümlerin ihlal edilmesini zorunlu kılmasa da ihtilaf konusu mesele Anayasa'daki diğer haklardan biri veya birkaçının kapsamına girmedikçe ayrımcılık yasağının uygulanması mümkün değildir (Nuriye Arpa, § 43).

30. Öte yandan mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle öncelikle başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığı noktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü, B.No: 2013/382, 16/4/2013, § 26; Ihsan Vurucuoğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31).
31. Mülkiyet hakki, özel hukukta veya idari yargıda kabul edilen mülkiyet hakkıkavramlarından farklı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakki, yasal düzenlemeler ile yargı içtihatlarından bağımsız olarak özerk bir yorum ile ele alınmalıdır (Hüseyin Remzi Polge, B. No: 2013/2166, 25/6/2015, § 31). Anayasa'nın 35.maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakki, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39,K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Bu bağlamda mülk olarak değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunların üzerinde tesis edilen sınırlı ayni haklar ve fikrî hakların yanı sıra icrası kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakkının kapsamına dâhildir (Mahmut Duran ve diğerleri, B. No: 2014/11441, 1/2/2017, § 60).
32. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakki; mevcut mal, mülk ve varlıkları koruyan bir güvencedir. Bir kişinin hâlihazirda sahibi olmadığı bir mülkün mülkiyetini kazanma hakki, kişinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun Anayasa'yla korunan mülkiyet kavramı içinde değildir. Bu hususun istisnası olarak belli durumlarda bir ekonomik değer veya icrası mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakkı güvencesinden yararlanabilir (Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014, §§ 36, 37).

33. Son olarak bir kanun hükmünün ya da içtihadın ayrımeılığa yol açtığı iddiasıyla mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlal edildiğinden şikâyet edildiği hâllerde mülkün var olup olmadığı değerlendirilirken söz konusu kanun hükmü veya içtihadın mevcut olmaması bâlinde kişinin ihtilaf konusu mülkle ilgili olarak icra edilebilir bir hakkı haiz olup olmayacağına bakılır (Nuriye Arpa, § 47).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
34. Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucuların döner sermaye ek ödemesinden yararlandırılmaları talepleri, yabancı uyruklu tipta uzmanlık öğrencilerine döner sermaye gelirinden pay verilmesini öngören bir hükmün bulunmadığı gerekçesiyle 

reddedilmiştir. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin öncelikle karara bağlaması gereken husus, başvurucuların döner sermaye ek ödemesinden yararlanıma hakkına sahip olup olmadıği, dolayısıyla mülkünün bulunup bulunmadığıdır.

35. Döner sermaye gelirlerinden kimlerin hangi ölçülere göre yararlanacağı 209sayılı Kanun'un 5. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinde düzenlenmiştir. İdare Mahkemeleri 657 sayılı Kanun'un ek 33. maddesinin ikinci fikrasına "(e) bendi kapsamında bulunanlar" ibaresinden sonra gelmck üzere "ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fikrasıkapsamında bulunanlar" ibaresinin eklenmesinden hareket ederek kanun koyucunun döner sermaye gelirine aktif olarak katkı sağlayan herkesin döner sermaye gelirinden pay almasınıamaçladığını helirtmiş, mevzuatta yabancı uyruklulara döner sermaye gelirinden pay verilmesini yasaklayan herhangi bir hükmün bulunmadığını vurgulayarak yabancı uyruklu olup olmadığına bakılmaksızın filen çalışan tüm tıpta uzmanhık öğrencilerine döner sermayeden pay verilmesi gerektiği sonueuna ulaşmıştır. Ancak Bölge İdare Mahkemesi; 657sayılı Kanun'un ek 33. maddesinde yapılan değişikliğin sadece nöbet ücretini kapsadığına işaret etmiş, döner sermaye ek ödemesini düzenleyen 209 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinde yabancı uyruklu tipta uzmanlık öğrencilerinin bundan yararlanacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığını, yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerine nöbet ücreti ödendiğini öngören hükümden hareketle döner sermaye ek ödemesi de yapılacağının kabulünün mümkün bulunmadığını ifade etmiştir.
36. Başvurucular ile aynı durumda bulunan başka kişiler tarafından, İzmir Bölge İdare Mahkemesi, İstanbul Bölge Idare Mahkemesi ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi arasında ortaya çıkan içtihat farklılığının giderilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi talebi Ankara Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu tarafindan kabul edilmiş ve içtihat farklılığının giderilmesi için dosya Danıştaya gönderilmiştir. İDDK, bölge idare mahkemeleri kararları arasındaki aykırılığın Bölge İdare Mahkemesinin yukarıda aktarılan görüşü (bkz. §12) doğrultusunda giderilmesine karar vermiştir.

37. Uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarının yorumlanması görevi derece mahkemelerine ait olup Anayasa Mahkemesinin -bariz takdir hatası veya keyfilik içermesi hariç- derece iahkemelerinin bu yorumlarına müdahale etmesi bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmaz. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kapsamındaki görevi derece mahkemelerinin yorumlarının sonuçlarının temel hak ve özgürlüklerin ihlaline yol açıp açmadığini incelemektir:
38. Yabancı uyrukłu tıpta uzmantık öğrencilerine döner sermaye gelirinden pay verilip verilemeyeceği konusunda farkl kararlar verilmesi üzerine mesele, içtihadıbirleştirme kararına konu olmuş ve içtihat, Bölge Idare Mahkemesinin somut olaydaki kararıdoğrultusunda birleştirilmiştir. Böyleee yabaneı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerine döner sermaye gelirinden pay verilemeyeceği görüşü tek ve geçerli görüş hâline gelmiştir. Bu durumda başvurucuların döner sermaye ek ödemesinden yararlanmaları gerektiği yönünde meşru bir beklentileri olduğu söylenemez. Bununla birlikte başvurucuların döner sermaye ek ödemesinden yararlanmamasının temel sebebinin Türk vatandaşlığımın bulunmaması olduğu anlaşımaktadır. Diğer bir ifadeyle başvurucuların bu haktan yararlandırılmamasının yegâne nedeni Türk vatandaşı olmamalarıdır. Başvurucuların Türk vatandaşı olma dışındaki şartlarısağladığı gözetildiğinde Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında korunması gereken bir ekonomik menfaatinin var olduğu sonucuna ulaşılmıştir.


39. Bu durumda başvurucuların Anayasa'nın 35, maddesi kapsamında bir ekonomik menfaatinin bulunduğunun tespit edilmiş olması, Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına ahınan ayrımcılık yasağı kapsamında inceleme yapılması için yeterli görülmüştür.
2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
40. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mütkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağıın ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
41. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynıolanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörüłmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlıtutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağıtutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E.2009/47, K.2011/51, 17/3/2011).

42. Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesi Avrupa Insan HaklarıSözleşmesi'nin 14. maddesinde güvence altına alınan ayrımcılık yasağını da kapsayan daha geniş bir anlam ifade etmektedir. Bu sebeple bireysel başvuru bakımından bütün eşitlik ilkesine aykırılık iddialarının incelenmesi mümkün olmayıp yałnızca ortak koruma alanında yer alan ayrımcılık yasağı ile sınırlı olarak değerlendirme yapılabilir (Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.$. [GK], B. No: 2015/6728, 1/2/2018, § 78).

43. Bireysel başvuru yolunda Anayasa Mahkemesinin Anayasa'nın 10. maddesi kapsamında inceleyebileceği bir meselenin varlığından söz edilebilmesi için aynı veya göreceli olarak benzer durumda olan kişilere yönelik olarak farklı muamelenin varliığı şarttır.Benzer durumun varlığının gösterilmesi şartı kıyaslanan grupların tipatıp aynı olmasınıgerektirmez (Nuriye Arpa, § 55).

44. Her farklı muamele otomatik olarak ayrımcılık yasağının ihlali sonucunu doğurmaz. Sadecc Anayasa'nin 10. maddesinde sayılan belirlenebilir özellikler temelinde yapilan farklı muamele ve durumlar bu anlamda farkli muamele teşkil edebilir. Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan "Herkes, dil, vk, renk, cinsiyei, siyasi düşünce, felsefi inanç, din.mezhep ve benzeri sebeplerle ayirım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" düzenlemesinde yer verilen "dil, irk, renk. cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep" şeklindeki ayrimcılıik temellerine -söz konusu unsurların birçok ulustararası düzenlemede de karşılık bulan önemli ayrımcıhk temelleri olması nedeniyle- açıkça yer verilmiştir. Bununla birlikte madde metninde yer alan "herkes" ve "benzeri sebepler" ifadeleri ayrımcılığa karşı korunan 

kişi ve ayrımcılık temelleri açısından sınırlı bir yaklaşımın benimsenmediğini ortaya koymakta olup madde metninde yer alan temeller örnek niteliğindedir (Hüseyin Kesici. B.No: 2013/3440, 20/4/2016, § 56; Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.$., § 79).
45. Anayasa Mahkemesi "benzeri nedenler" ifadesinin yorumu bağlamında ".Özgürlüklerle ilgili olarak Anayasada yer alan en önemli kavramlardan birini de yasa önünde eşitlik ilkesi oluşturmaktadır.. eşitlik açısından ayırım yapılmayacak hususlar madde metninde sayılanlarla sınırlı değildir. Benzeri sebeplerle' de ayırım yapılamayacaği esası getirilmek suretiyle ayırım yapılamayacak konular genişletilmiş ve böylece kurala uygulama açısından da açıklık kazandırılmuştır..." diyerek ayrımcılık temellerinin maddede sayılanlarla sınırlı olmadığını açıkça ifade etmiştir (AYM, E.1986/11, K.1986/26, 4/11/1986).
46. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi Anayasa'da güvence altına alınan hak ve özgürlüklerden yararlanılırken nesnel ve haklı bir neden olmaksızın aynı veya benzer durumda bulunan kişilere farklı muamelede bulunulmasını yasaklamaktadır. Nesnel ve makul bir şekilde haklılaştirılamayan, diğer bir ifadeyle meşru bir amaca dayanmayan ya da seçilen araç ile hedeflenen amaç arasında makul bir orantılılık ilişkisi bulunmayan farklımuameleler Anayasa'nın 10. maddesinin amaçları bağlamında ayrımcı karakterli olarak kabul edilir (Nuriye Arpa, § 58). Dolayısıyla hukuksal durumları aynı olanlara yönelik farklımuamelenin objektif ve makul bir sebebe dayandıği, farklı muamelenin öngörülen meşru amaç ile orantılı olduğu, diğer bir ifadeyle farklı muameleye tabi tutulan kişiye aşırı ve olağanın ötesinde bir külfet yüklenmediği hâllerde eşitlik ilkesi ihlal edilmeyecektir (Burcu Reis, B, No: 2016/5824, 28/12/2021, § 50).

47. Kuşkusuz benzer durumlara farkhı muamelenin haklı bir temelinin bulunup bulunmadığının veya farkhılığın ne dereceye kadar müstahak olacağının değerlendirilmesinde kamu otoritelerinin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır. Bununla birlikte bu takdir yetkisinin kapsamı somut olayın özelliklerine ve hususiyetle farklı bir şekilde yararlandırılan hakkın niteliğine göre değişebilecektir (Nuriye Arpa, § 59).

48. Ayrımcılık yasağı kapsamında farklı muamelenin butunduğunu ispatlama mükellefiyeti başvurucudadır. Ne var ki başvurucunun farklı muamelenin olduğunu göstermesi hâlinde bu farklı muamelenin nesnel ve haklı bir temelinin bulunduğunu ve seçilen araç ile hedeflenen amaç arasında makul bir orantıhılık ilişkisinin olduğunu ispatlama yükümlülüğü kural olarak kamu otoritelerine ait olur (Nuriye Arpa, § 60). Ancak farkh muamclenin nesnel ve haklı bir sebebinin bulunmadığı konusunun olgusal olarak başvurucu tarafindan temellendirilmediği ya da objektif olarak ispatın imkânsız ya da beklenmesinin makul olmayacağı durumlar istisna tutulmalıdır (Burcu Reis, § 52).
b. İlkelerin Olaya Uygulanması
49. Ayrimcılıik iddiasının incelenmesinde öncelikle Anayasa'nin 10. maddesi çerçevesinde farklı muamelenin mevcut olup olmadiğı tespit edilecek, bu bağlamda aynı ya da benzer durumdaki kişiler arasında mülkivet hakkına müdahale bakımından farkhılık gözetilip gözetilmediği belirlenecektir. Bundan sonra farklı muamelenin objektif ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve farklı muamelenin orantılı olup olmadığı sorgulanarak sonuca varilacaktir.


i. Benzer Durumun ve Farkh Muamelenin Tespiti 
50. Somut olay bağlamında ilk tespit edilmesi gereken husus, Türk vatandaşı tıpta uzmanlık öğrencileri ile yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerinin kıyaslanabilir ve benzer durumda olup olmadığıdır. Tüm tıpta uzmanlık öğrencilerinin aynı işi yaptığı ve döner sermaye gelirlerine katkı sağladığı hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu yönüyle yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerinin döner sermaye gelirlerine katkı sağlamadığına veya Türk vatandaşı olan tıpta uzmanlık öğrencilerine nazaran daha az katkı sağladığına yönelik olarak derece mahkemelerince yapılan bir belirleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencileri ile Türk vatandaşı tıpta uzmanlık öğrencilerinin durumlarının yaptıkları iş itibarıyla benzer olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
51. İkinci olarak başvurueulara benzer ve kıyaslanabilir durumdaki tıpta uzmanlık öğrencilerine göre farklı bir muamelenin yapılmış olup olmadığı belirlenmelidir. Farklt muamelenin varlığı tespit edilirken olayın tüm koşullarının bir bütün olarak dikkate alınmasıgerekmektedir (Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.$., § 88).

52. Anayasa'mn 10. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağından doğan güvenceler, hukuki durumları benzer olanlara farklı muamele edilmesiyle harekete geçer.Dolayısıyla öncelikle benzer durumun ve farkłı muamelenin ortaya konulması gerekir. Farklımuamelenin varlığının ilk bakışta anlaşılabildiği hâllerde başvurucunun herhangi bir ispat çabasına girişmesi beklenmez. Bu bağlamda mevzuattan kaynaklanan veya uygulamadan kaynaklansa bile muamele sahibinin saikinden/niyetinden bağımsız bir biçimde oluşan farkłınuamele için başvurucunun ayrica bir ispat külfeti altına girmesi söz konusu olamaz.Bununla birlikte -ayrimcı saiklerle bir kimseye kötü muamelede bulunulması gibi- farklt muamelenin ancak uygulayıcinın saikiyle/niyetiyle ortaya çıktığı durumlarda bunun ispatlanması yükümlülüğü başvurucuya ait olur. Zira bu gibi hâllerde ilgili işlem veya eylemi farklı muamele hüviyetine büründüren olgu, muamelede bulunanın niyetidir (Burcu Reis, §57).

53. Öte yandan bir statüye girişin birtakım şartlara bağlanması ve bu şartlarıtaşımadiğı değerlendirilenlerin söz konusu statüye alınmaması kural olarak farklı muamele biçiminde yorumlanamaz. Dolayısıyla kişilerin şartları taşımadıkları gerekçesiyle birtakım hak ve imkânlardan yararlandırılmaması ilke olarak ayrımcılık yasağından kaynaklanan güvencelerin harekete geçmesine yol açmaz. Bu çerçevede bir hak veya imkândan, ilgili mevzuat gereğince ancak kısıtlı sayıda kişinin yararlanması ve yetkili makamın bu kişileri belirlerken takdir yetkisi kullanması farklı muamele olarak telakki edilemez. Ancak statüye giriş veya haktan/imkândan yararlanma şartlarından birinin kendi başına farklı muamele teşkil etmesi ya da bunların uygulanmasında nesnel değerlendirmelerden ziyade ayriımcısaiklerle hareket edilmesi durumunda Anayasa'nın 10. maddesindeki teminatlar uygulanabilir hâle gelir (Burcu Reis, § 58).

54. Olayda. Türk vatandaşı tıpta uzmanlık öğrencileri döner sermaye ek ödemesinden yararlanmaktayken yabancı uyruklu tıpta uzmanlık öğrencilerinin bundan yararlanmamasının farklı muamele teşkil ettiği hususu ilk bakışta anlaşılabilecek niteliktedir.Dolayısıyla durumları benzer olan tipta uzmanlık öğrencileri arasında döner sermaye ek ödemesinden yararlanma yönünden uyrukluk temelinde farklılik yaratıldığının ortaya konulduğu kabul edilmelidir.


ii. Nesnel ve Haklı Bir Sebebin Varlığı
55. Somut olaydaki farkh muamelenin sebebi konusunda idarelerin işleminde ve Bölge İdare Mahkemesinin kararında bir bilgiye yer verilmediği gözlemlenmiştir. Kamu makamlarının döner sermaye gelirlerinden yararlanma koşullarının düzenlenmesi ve bu anlamda kişiler arasında farklılıklar oluşturulması konusunda belli ölçüde takdir yetkisi bulunsa da farklı muamelenin nesnel ve haklı nedenlere dayandıriıldığının gösterilmesi zorunludur. Gelgelelim somut olayda başvurucuların yabancı uyruklu olduğu için maruz kaldıkları farklı muamelenin nesnel ve haklı bir temelinin bulunduğu ortaya konulamamıştır.
56. Bölge Ídare Mahkemesinin İDDK tarafindan da benimsenen gerekçesi gözetildiğinde başvuruculara döner sermaye gelirinden pay verilmemesinin hukuka uygun bulunmasının ödeme yapılmasını yasaklayan açık bir kanun hükmüne değil mevzuattaki düzenleme eksikliğine dayandırıldığı görülmektedir. Dolayısıyla farklı muamelenin ilgili mevzuatın anayasal hükümler gözetilmeden yorumlanması olduğu anlaşılmıştır.
57. Mahkemelerin hukuk kurallarını yorumlama yetkisi, bunların Anayasa hükümleri ışığında yorumlanması yükümlülüğünü de beraberinde getirmektedir. Buna göre mahkemeler, önlerindeki uyuşmazlığa uygulayacakları mevzuat hükümlerini anayasal ilke ve güvenceleri gözeterek yorumlama mecburiyeti altındadır. Bir mevzuat hükmünün birden farklı biçimde yorumlanmasının mümkün olduğu hâllerde Anayasa'ya aykırı olan yorumun benimsenmesinden kaçınılması Anayasa'nın üstünlüğü ilkesinin bir gereğidir. Diğer bir ifadeyle Anayasa'ya uygun yorum ilkesi hâkimin hukuk kurallarını yorumlama serbestîsinin sinirini oluşturmaktadir 

58. Başvuruculara döner sermaye gelirinden pay verilmesini yasaklayan açık bir kanun hükmü bulunmadığıa göre mevzuat hükümlerinin anayasal ilkeler gözetilerek yorumlanıması derece mahkemelerinin anayasal görevidir. Bu itibarla ödeme yapılmasınıöngören açık bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle başvurucuların döner sermaye ek ödemesinden yararlandırılmamasının hakhlaştırılması yargı mercilerinin mevzuat hükümlerini anayasal güvenceler ışığında yorumlama yükümlülüğüne aykırı olmuştur.
iii.Sonuç
59. Bu durumda tıpta uzmanlık öğrencileri arasında döner sermaye ek ödemesinden yararlanma bakimindan Türk vatandaşi olup olmama temelinde yapilan farklı muamelenin nesnel ve haklı bir sebebinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Farklı muamelenin haklı bir sebebinin bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından orantılılık yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

60. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

4. Giderim Yönünden 
61. Başvurucular; ihlalin tespiti ile yargilamanın yenilenmesi ve 50,000 TL maddi,10.0oo TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.


62. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde ver almaktadır.

63. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldirılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapıłması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayıl Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

64. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucuların tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 10. maddesinde güvence alınan ayrımcılık yasağının İHLAL EDiLDiĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkıyla bağłantılı olarak ayrımcılık yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 2.Idare Mahkemesine (E.2019/467, K.2019/1224; 2019/440, K.2019/1341), Ankara 4. Idare Mahkemesine (E.2019/452, 2019/1237), Ankara 7. Idare Mabkemesine (E.2019/256,K.2019/1557), Ankara 15. İdare Mahkemesine (E.2019/266, K.2019/1092), Ankara 17. İdare Mahkemesine (E.2019/251, K.2019/1483) GÖNDERİLMESÍNE,
D._ Başvurucuların tazminat istemlerinin REDDÍNE.
E. 364,60 TL harcin başvuruculara AYRI AYRI, 4.500 TL vekâlet ücretinin MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 28/6/2022tarihinde OYBiRLİĞiYLE karar verildi.