Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2019-01-25

25 Ocak 2019 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 30666
YÖNETMELİK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
BANKALARIN
KREDİ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİKTE
DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 – 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin 1 inci
maddesinin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“b) Kredi açma yetkisinin devri, bankanın dahil olduğu risk grubu ve mensupları ile ilişkiler,
kredi komitesinin oluşumu, çalışması ve karar alması,”
“c)
Kredilerin izlenmesi, hesap durum belgesi alınması ve derecelendirme notu
talep edilmesi,”
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“j) Satıcı: Bu Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin
birinci fıkrasında sayılan yöntemlere dayalı finansmana konu mal, hak ve
hizmeti satan, sağlayan, üreten, kiralayan ve/veya dağıtan gerçek ya da
tüzel kişiyi,
k) Üst yönetim: 11/7/2014
tarihli ve 29057 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri
ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3
üncü maddesinde tanımlanan üst yönetimi,”
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin İkinci Bölümünün başlığı “Aynı
Risk Grubuna Dahil Edilecek Gerçek ve Tüzel
Kişiler, Kredi Açma Yetkisinin Devri ve Bankanın Dâhil Olduğu Risk Grubu ve
Mensupları ile İlişkiler ve Kredi Komitesi” olarak değiştirilmiştir.
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin başlığı
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“Kredi açma yetkisinin devri ve bankanın dâhil
olduğu risk grubu ve mensuplar ile ilişkiler”
“(5) Bankanın dâhil olduğu risk grubu ve Kanunun 50
nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen
kişiler ile yapılan;
a) Kredi işlemleri ile hizmet sözleşmeleri, mal
alım satım işlemleri ve benzeri işlemler için değerlendirme, onay ve iş
akış süreçleri yönetim kurulunca yazılı olarak belirlenir.
b) Yönetim Kurulunca belirlenecek önemlilik eşiği
üzerindeki hizmet sözleşmeleri, mal alım-satım işlemleri, yapılan kredi
işlemleri ve benzeri işlemler yönetim kurulunca onaylanır. Kurul söz konusu
önemlilik eşiğine ilişkin olarak sınır koymaya yetkilidir.
c) Kredilendirme ve diğer işlemlerde aranan
koşulların bu işlemlere ilişkin değerlendirme, ödeme, teminatlandırma ve
zarara aktarma dâhil tüm aşamalarda piyasa koşullarından farklılık arz
etmemesi gerekir.
(6) Beşinci fıkrada belirtilen kişilere verilecek krediler
ile bunlarla gerçekleştirilecek diğer işlemlere ilişkin karar ve süreçlerde
yer alan kişilerin çıkar çatışmasını engelleyecek şekilde belirlenmesi
gerekir.
(7) Üst yönetim, kredi tahsis ve izleme
birimlerinin bu maddede düzenlenen şartlara uyum konusunda azami dikkati
göstermesine yönelik tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.
(8) Bankanın bu madde kapsamındaki işlemlerinin
gerekli şekilde tesis edilip edilmediği ile bu işlemlerin izlenmesi ve
raporlanması iç denetim birimlerince gözden geçirilir. Tespit edilen
aksaklıklar, alınması tavsiye edilen tedbirler ile birlikte üst yönetime
bildirilir.”
MADDE 5 –
Aynı Yönetmeliğin Üçüncü Bölümünün
başlığı “Hesap Durumu Belgesi ve Kredi Derecelendirme Notu” olarak
değiştirilmiştir.
MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesinin başlığı
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Hesap durumu belgesi alınması ve kredi
derecelendirme notu talep edilmesi”
“(3) Kurulca kapsamı belirlenecek krediler için 17/4/2012 tarihli ve 28267 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Derecelendirme Kuruluşlarının Yetkilendirilmesine ve
Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında
yetkilendirilmiş bir kuruluşun verdiği kredi derecelendirme notunun
alınması zorunludur.”
MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğin 12/A maddesinin birinci ve
ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Tüketicilere, konut edinmeleri amacıyla
kullandırılacak kredilerde ve taşıt kredileri hariç konut teminatlı
kredilerde, kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranı
yüzde sekseni aşamaz. Bu oran, 18/4/2007 tarihli
ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile alt düzenlemelerine istinaden
düzenlenen Enerji Kimlik Belgesi bulunan; enerji performansı A sınıfı olan
konutlar için yüzde doksanı, enerji performansı B sınıfı olan konutlar için
yüzde seksen beşi aşamaz. Sınırlamaya konu krediler için teminat olarak
alınan gayrimenkullerin değerlemesinin Kurul veya Sermaye Piyasası Kurulu
tarafından yetkilendirilmiş değerleme şirketlerine yaptırılması ve
sınırlamada bu değerlerin kullanılması zorunludur.”
“(2) Tüketicilere, binek araç edinimi amacıyla
kullandırılacak taşıt kredilerinde ve taşıt teminatlı kredilerde veya
yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi tutarının taşıtın değerine
oranı taşıtın nihai fatura değeri yüz yirmi bin Türk Lirası ve altında
olanlar için yüzde yetmişi aşamaz. Bu oran, nihai fatura değeri yüz yirmi
bin Türk Lirasını aşan binek araçlarda, bedelin yüz yirmi bin Türk Lirasına
kadar olan kısmı için yüzde yetmiş, yüz yirmi bin Türk Lirasının üstünde
olan kısım için yüzde elli olarak uygulanır. İkinci el binek araçlarda
taşıtın değerinin tespitinde kasko değeri esas alınır.”
MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 16 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve
maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“c) Sermayesinin çoğunluğu ayrı ayrı
veya birlikte Hazineye, Özelleştirme İdaresi Başkanlığına, Türkiye Varlık
Fonu Yönetimi Anonim Şirketine ve merkezî yönetim kapsamındaki diğer kamu
idarelerine ait bankalara kullandırılan krediler,”
“(2) Kanunun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının
(i) bendi uyarınca, bankanın dâhil olduğu risk grubuna kullandırılan
kredilerin hesabında 19 uncu maddede belirtilen finansman ortaklıkları
dikkate alınmaz.”
MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesi başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Katılım
bankalarının fon kullandırma yöntemleri
MADDE 19
– (1) Katılım bankalarının fon
kullandırma yöntemleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Satım yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla
müşterinin ihtiyaç duyduğu her türlü maddi ve gayri maddi mallar ile hak ve
hizmetin, bedeli satıcıya ödenerek tedarik edilmesi işlemidir. Satım
yöntemleri; kâr beyanı ile satım (murabaha), kârsız satım (tevliye), pazarlık usulüyle satım (müsaveme),
peşin ödemeli satım (selem), açık
hesaplı satım (isticrar), kâr beyanı ile emtia
satımı (teverruk) ve eser sözleşmesi (istisna)
türlerinden oluşur.
b) Kiralama yöntemleri: Tüketilmeden kullanılabilen
bir varlığın menfaatinin finansman sağlama amacıyla belirli bir süre için
müşteriye bırakılması işlemidir. Kiralama yöntemleri; adi kiralama,
finansal kiralama, faaliyet kiralaması, ürün kiralaması ve işgücü
kiralaması türlerinden oluşur.
c) Ortaklık yöntemleri: Gerçek veya tüzel kişilerin
tüm faaliyetlerinden, belirli bir faaliyetinden veya belirli bir malın
mülkiyetinin edinilmesinden doğacak kâr ve zarara katılmak üzere finansman sağlama
amacıyla müşterilerle ortaklık kurulması işlemidir. Ortaklık yöntemleri;
emek-sermaye ortaklığı (mudarebe), kâr-zarar ortaklığı (müşareke),
yatırım ortaklığı (girişim sermayesi), mülkiyet ortaklığı, zirai
ortaklıklar türlerinden oluşur.
ç) Vekâlet yöntemleri: Müşteri ile imzalanan
vekâlet sözleşmesi kapsamında kârın tamamı veya önceden belirlenmiş belirli
bir kısmı ile zararı bankaya ait olmak üzere, gelir getirici bir faaliyeti
için finansman sağlama amacıyla müşterinin vekil olarak yetkilendirilmesi
işlemidir. Vekâlet yöntemleri, adi vekâlet ve yatırım vekâleti türlerinden
oluşur.
d) Diğer yöntemler: Karşılıksız ödünç (karz-ı hasen), kefalet,
garanti, vaat, ödül vaadi (cuâle) türleri ile
Kurulca belirlenecek diğer yöntemlerden oluşur.
(2) Birinci fıkrada sayılan yöntemlere ve bu
yöntemlere ilişkin belirlenecek standartlara dayalı hukuki ilişkiler
münhasıran finansman sağlama amacıyla kurulur.
(3) Katılım bankaları, gelir elde etme amaçlı
olarak müşterilerine nakit finansman sağlayamazlar.
(4) Satım yöntemlerine dayalı işlemlerde satıcı
tarafından müşteri adına düzenlenen belgeler sebebiyle yapılacak ödemelerin
finansman sağlayan banka vasıtasıyla yapılması, bankanın kayıtlarında
gösterilmesi ve alım satıma ilişkin belgenin bir suretinin bankada muhafazası
zorunludur.
(5) Birinci fıkranın (c) bendinde sayılan ortaklık
yöntemlerinden mülkiyet ortaklığı dışındaki yöntemlere dayalı finansman
işlemlerinde banka ile müşteri arasında finansman ortaklığı kurulur.
Finansman ortaklığı, müşterinin belirli bir faaliyetinden veya tüm
faaliyetlerinden doğacak kâr ve zarara katılmak üzere Kanunun 48 inci
maddesi hükümleri kapsamında münhasıran finansman sağlama amaçlı olarak
kurulur ve bu madde hükümlerine uygun düştüğü ölçüde ortaklıkları
düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine tabidir.
(6) Finansman ortaklığı, 13/1/2011
tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenen sermaye şirketi
şeklinde veya taraflar arasında imzalanan süreli ortaklık sözleşmesi ile
kurulur. Tarafların kâr ve zarara katılma oranları sözleşmede belirtilir.
(7) Finansman ortaklığı sözleşmelerinde,
sermayesine iştirak edilen ortaklığın yönetimi başta olmak üzere tarafların
hak ve yükümlülüklerine yer verilmesi zorunludur. Finansman ortaklığı
paylarının en fazla yedi yıl içinde elden çıkarılması şarttır. Kurul, ihtiyaç
duyulması halinde bankaca konuya ilişkin tevsik edici belgelerle Kuruma
başvurulması halinde yedi yıllık süreyi uzatabilir.
(8) Birinci fıkrada sayılan yöntemlere dayalı
finansmanlar için müşteriler ile imzalanacak sözleşmelerin yeknesak bir
şekilde uygulanmasını ve katılım bankacılığı meslek ilke ve standartlarına
uyumunu teminen, Kurulun uygun görüşü alınmak
suretiyle Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından tip sözleşmeler
hazırlanır.
(9) Birinci fıkrada belirtilen her bir finansman
yöntemine ilişkin standartlar, Kurulun uygun görüşü alınmak suretiyle
Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından belirlenir.
(10) Kalkınma ve yatırım bankaları, bu madde
hükümleri ile bu madde hükümlerine dayalı olarak yapılacak düzenlemelere
uygun olmak ve münhasıran faizsiz yöntemlerle sağlamış oldukları
kaynaklarla sınırlı olmak üzere, müşterilerine birinci fıkrada sayılan
yöntemlere dayalı olarak finansman sağlayabilir.”
MADDE 10 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde
eklenmiştir.
“GEÇİCİ
MADDE 5 – (1) Bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla asgari tutarı
ödenip kalan borcu kredilendirilenler de dâhil olmak üzere dönem borcu
kısmen veya tamamen ödenmemiş kredi kartlarının mevcut borç bakiyeleriyle
sınırlı olmak üzere, kredi kartı borçlarının ödenmesi amacıyla
kullandırılan tüketici kredilerinde vade sınırı altmış ay olarak uygulanır.
Kredi kartı borcunun başka bir bankada bulunması durumunda kredi, borcun
ödenmesini teminen ilgili bankaya ödeme yapılması
suretiyle kullandırılır.”
MADDE 11 – Bu Yönetmeliğin 1 ilâ 6 ncı
maddeleri 1/4/2019 tarihinde, 9 uncu maddesi
1/1/2020 tarihinde, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 12 –
Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı
yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete'nin
Tarihi
Sayısı
1/11/2006
26333
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı
Resmî Gazete'nin
Tarihi
Sayısı
1-
2/2/2007
26422
2-
12/11/2008
27052
3-
12/11/2009
27404
4-
30/7/2010
27657
5-
30/4/2013
28633
6-
11/7/2013
28704
7-
31/12/2013
28868
8-
25/11/2015
29543
9-
27/9/2016
29840
10-
14/12/2016
29918
11-
12/12/2017
30268
12-
7/6/2018
30444
13-
15/8/2018
30510
14-
27/11/2018
30608