Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-08-03

3 Ağustos 2025 PAZAR 
Resmî Gazete 
Sayı : 32975
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/80KARAR NO : 2025/128KARAR TR : 03/02/2025
ÖzET: 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında sözleşmeli bilişim uzmanı olarak çalışmakta olan davacının, çalıştığıkuruma iade edilen geçici is göremezlik ödeneğinin ödeme tarihinden itibaren yasal faizleri ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: H.B.

Vekili : Av. M.G.

Davah : Tarım ve Orman Bakanlığı
Vekili : Hukuk Müşaviri S.E.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığında 2017 yılından beri Bilişim Uzmanı olarak görev yaptığını, görevi sırasında 12/12/2020 tarihinde Ankara Şehir Hastanesi aciline şiddetli baş ağrısı ve bilinç bulanıklığışikayeti ile başvurduğunu, durumunun kritik görülerek yoğun bakıma yatırıldığını, geçirmiş olduğu operasyon sonrasında 6gün yoğun bakımda kaldığını, 18/12/2020 tarihinde yoğun bakımdan çıktığını, 18/12/2020 - 20/12/2020 tarihleri arasında hastane servisinde yattığını ve daha sonra 21/12/2020 tarihinden 03/02/2021 tarihine kadar ayakta istirahatinin takdir edildiğini; istirahat süresince maaslarının SGK tarafından Gecici İs Göremezlik õdeneği düşülerek vatırıldığını, ancak müvekkiline 11/02/2021 tarihinde ilgili birimin maaş bölümünden gönderilen mail ile SGK tarafindan kendisine yatırımışolan geçici iş göremezlik õdeneğinin iade edilmesinin istendiğini, buna mukabil müvekkilinin kendisine yatırılmış olan geçici iş göremezlik ödeneğini çalıştığı kuruma iade ettiğini, müvekkilinin kendisine karşı yapılan bu işlemin sebebini sormak amacıyla ve ilgili aylara ilişkin maaş bordrolarının kendisine iade edilmesi amacıyla çalıştığı kuruma dilekçe ile başvurduğunu, kendisine verilen cevabi yazıda kendisi hakkında Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına İlişkin Esas Ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesine göre işlem yapıldığı cevabı verildiğini, anılan Yönetmeliğin 15. maddesinin personelin hastalık durumunda bir sözleşme dönemi için 30 gün süre ile ücretli izin alabileceğini, bu süre zarfinda personele sözleşme ücret tavanı üzerinden õdeme yapılmasıgerektiğini, mükerrer ödemeye mahal vermemek için SGK tarafından yatırılan geçici is göremezlik õdeneğinin ilgilinin maaşından düşüleceğinin düzenlendiğini, Yönetmeliğin 30 günü aşmayan hastalık durumları, geçici is göremezlik ödeneğinin hesabı ve 30 günü aşan hastalık durumları için 5510 sayılı Kanun'un 18. ve ilgili diğer maddelerine atıf yaptığımı,davalı tarafın vermiş olduğu cevabi yazı dikkate alındığında müvekkili hakkıda hukuka aykırı işlem yapıldığının bizzat kendi cevapları ile ortaya konduğunu, mevzuat hükümlerinin acıkça çalışanlarn hastalık durumlarında bir gelir kaybına uğramaması gerektiğini düzenlediğini, yapılan bu yanlışlıktan dönülmesi için müvekkilin nam ve hesabına yatırılmış olan geçici iş göremezlik õdeneğinin taraflarına iadesinin gerektiğini, yukarıda anılan yönetmelik hükmü ve 5510 sayılıKanun'un, müvekkili konumunda çalışan personel için her sözleşme döneminde 30 günü geçmemek üzere ücretli hastalık izni verileceğini hükme bağladığını, müvekkilin 12/12/2020 tarihinde ilk hastane başvurusunu gerçekleştirdiğini ve hastalık sürecinin 03/02/2021 tarihine kadar devam ettiğini, bu nedenle hastalık izni süresinin iki sözleşme dönemine yayıldığını ve takip edilmesi gereken iki ayrı 30 günlük sürenin söz konusu olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un geçici is göremezlik ödeneğinin iş görememenin başladığı 3. günden itibaren hesaplanarak ödenmesi gerektiğini, yatarak tedavi / ayakta tedavi durumları için ayrı ayrı oranlar vermek suretiyle hesaplanması gerektiğini belirttiğini, bu kapsamda ilk iki günün ödeneğe ihtiyaç bırakmaması ve ödeneğin 3. günden itibaren hesaplanarak ödenmesi durumları göz önünde bulundurulduğunda,müvekkilin hasta olarak geçirdiği tüm zamanın geçici iş göremezlik ödeneği alarak ücretli hastalık iznine ayrılması gereken zaman olarak değerlendirilmesi ve raporlu olduğu tüm günler için õdenek hesaplanarak müvekkil nezdinde bırakılmasıgerektiğini, davalı kurumun bu şekilde ödeneğin iadesini talep etmesinin haksız ve hukuksuz bir uygulama oluşturduğunu ileri sürerek; müvekkile ait olan geçici iş göremezlik ödeneğinin kuruma iade edildiği tarihten bu yana işlemiş olan yasal faizleri ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda 

2. Ankara 33. İş Mahkemesi 23/08/2021 tarih ve E.2021/239, K.2021/220 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çõzümū idari yargının görev alanına girdiğinden davanın yargı yolu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava; davacının Geçiçi İş Görememezlik Ödeneğine ilişkin yapılan ödemenin kurumdan yasal faiziyle iade edilmesi talebine ilişkindir.

Davacinın şahsi sicil dosyası içeriğine göre,25/01/2001 tarihinden itibaren 5510 sayılı yasanin 4/1-c maddesi kapsamında hizmetinin bulunduğu anlaşılmiştır.


Bilindiği gibi, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre "yargı yolunun caiz olması" dava şartı olup mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştirır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanliğını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.

Somut olayda davacinın hizmetinin 25/01/2001 tarihi itibariyle 5434 sayılı yasa kapsamında olduğu değerlendirildiğinde; dava konusu talebin davacının çalıştığı kurumdan "Geçici İş Görememezlik Ödeneği" nin iadesine ilişkin olması nedeniyle dava konusunun idari yargının görev alanına girdiği anlaşılmakla davanın yargı yolu nedeniyle usulden reddi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 17. Ídare Mahkemesi 28/09/2022 tarih ve E.2021/1803, K.2022/1796 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş, davacı vekilinin kararı istinafetmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 03/05/2023tarih ve E.2023/47. K.2023/1185 savılı kararı ile istinaf basvurusunun kabulü ile istinaf basvurusuna konu idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

5. Ankara 17. İdare Mahkemesi 06/10/2023 tarih ve E.2023/963 sayıh kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazhık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davacı H.B. vekili Av. M.G. tarafindan, davalı idare bünyesinde sözleşmeli bilişim personeli olarak görev yapmakta olan davacı tarafindan, istirahat raporu olduğu 18/12/2020-03/02/2021 tarihlerine ilişkin ücretlerinin tam olarak ödenmiş olması nedeniyle anılan rapora istinaden SGK tarafindan kendisine ödenen geçici işgöremezlik ödeneği kadro ücret tutarının davalı idarece 'Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına Îlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik'in 15.maddesi' uyarınca iade edilmesinin istenilmesi üzerine kendisinden haksız olarak tahsil edildiği õne sürülen tutara karşılık şimdilik 100,00-TL (islah neticesinde 22.440,38-TL) 'nin kuruma iade edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tarafina iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davada işin gereği görüşüldü.
2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14/3-a maddesinde; dava dilekçelerinin "görev" yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı, 15/1-a maddesinde ise de adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği belirtilmiştir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesinde; “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, işbu davanın ilk olarak Ankara 33. Is Mahkmesine 2021/239 Esasına kayıtlı dava đosyasında açıldıği, 23/08/2021 tarih ve K:2021/220 sayılı kararı ile uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği gerekçesi ile görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine davacı tarafindan Mahkememize açılan, 2021/1803 Esas sayılı dosyada, Mahkememizin 28/09/2022 tarih ve K:2022/1796 sayılı kararı ile,"tarihli kararla davacı tarafindan, hastalık izni süresinde de sözleşme ücreti tavanının 3 katı ücretin tarafina ödenmesi gerektiği, aksi halde bu durumun idarenin sebepsiz zenginleşmesine neden olacağı ileri sürülmüşsede;davacının tabi olduğu 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 6. maddesinde ödenecek sözleşme ücretinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrasına göre istihdam edilenlerin sözleşme ücret tavanı kıstas alınarak belirlendiği, hastalık izni halinde de yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 15.maddesinde açıkça 657 sayılı Devlet Memurlari Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrasına göre istihdam edilenlerin sözleşme ücret tavanı tutarında ibaresine yer verildiğinden, hastalık izni halinde ödenecek ücretin davacının almakta olduğu sözleşme ücreti olarak yorumlanmasının mümkün olmayacağı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan kararin davacı tarafindan, istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin 03/05/2023 tarihli 2023/47 Esas 2023/1185 Karar sayılı kararıyla işbu davanın adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle Mahkememiz dosyasının iade edilmesi neticesinde 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmamız gerekmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idare bünyesinde sözleşmeli bilişim uzmanı olarak çaliışmakta olan davacının 12/12/2020-18/12/2020 tarihleri arasında yoğun bakımda tedavi gördüğü,18/12/2020-03/02/2021 tarihleri arasında istirahat raporlu olduğu, bu döneme ilişkin davalı idare tarafindan,davaciya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesi uyarınca istihdam edilenlerin sözleşme ücret tavanı tutarında ödeme yapıldıği, davalı idarece bu döneme ilişkin SGK tarafindan davaciya õdenen geçici iş

göremezlik ödeneğinin 11/02/2021 tarihinde kuruma iade edilmesinin istenilmesi üzerine SGK tarafindan ödenen tutarın 03/03/2021 tarihinde iade edildiği, 27/07/2021 tarihinde davacinın bu kesintinin sebebiyle ilgili bilgi verilmesi amacıyla yaptığı başvuruya 05/08/2021 tarihinde cevap verildiği, bunun üzerine davacı tarafindan yapılan kesintinin tarafina iadesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Idarî Yargilama Usulü Kanunu' nun 2. maddesinde; idari dava türlerinin; idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olduğu belirtilmiştir.
Doktrinde idarenin hukuki sorumluluğu; toplumsal ihtiyaçları karşılayacak hizmet üreten birimler olan idarelerin, kamu hizmetlerinin yönetimi, işleyişi ve örgütlenişinden doğan zararları karşılayıp gidermesini amaçlayan hukuki bir kurum olarak tanımlanmaktadır.

İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için ise, ortada bir zararın bulunması ve bunun idareye yüklenebilen bir işlem ve eylemden doğması, başka bir deyişle; zararla idari faaliyet arasında illiyet bağıbulunmasi gerekir.

Dolayısıyla, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında idareye yüklenebilen bir işlem ve eylemden doğmasıve idariliği nedeniyle tam yargi davası genel tazminat davasındanayrılmaktadır.
Öte yandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 1. maddesinde Kanunun amacinın;kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili,ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullamlmasıni, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere kamu mali yönetiminin yapisım ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasın, uygulanmasım, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemek olduğu belirtilmiş; 71.maddesinde, kamu zarari, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırıkarar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artiışa engel ve eksilmeye neden olunması olarak tanimlanmiş; kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargilama sonucunda tespit edilen kamu zararinin, zararin oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edileceği, kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı'nın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak Yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmış; (g) bendinde de, mevzuatinda öngörülmediği hâlde ödeme yapılmasi, kamu zararının belirlenmesinde esas aliınacak durumlardan biri olarak düzenlenmiştir 
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fikrasında, kamu zararlarinın 6'nci maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle a) Kontrol, denetim veya inceleme, b) Sayıştayca kesin hükme bağlama, c) Adlî,idarī veya askerî yargılama sonucunda tespit edileceği; 4. fikrasinda, yargi kararlari ve Sayiştay ilâmlariyla tespit edilen kamu zararı alacakları ile değerlendirme sonucunda takip ve tahsiline karar verilen alacaklarin,merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili idare birimince takip edileceği; ayni Yönetmeliğin 12. maddesinde de, kamu zararindan doğan alacaklarin, sorumlulardan ve/veya ilgililerden,zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına gõre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarının a) Rizaen ve sulh yolu ile ödenmek, b) 22/4/1926 tarihli ve 818 sayıh Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak, c) 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği düzenlenmiştir.

Anilan hükümler ile, oluştuğu ileri sürülen kamu zararlarının ancak rizaen ödeme, Borçlar Kanumu hükümlerine gõre takas yapılması veyahut icra takibi yollarından biriyle tahsil edilebilmesi mümkün olup Kamu Zararlarının Tahsiline Ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikuyarınca borç çıkarılan tutarın rizaen õdenmesinin istenilmesine ilişkin işlemler, ödemeye davet niteliğinde olduğundan idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai işlemler kapsamında değerlendirilmemektedir. Diğer bir anlatimla, ödemeye davet yazisı üzerine ilgililerce rizaen õdeme yapilmazsa, idarelerce kamu zararı adı altında çikarilan borç ancak genel hükümlere göre tahsil edilebilmektedir. Dolayısıyla, mevzuat kapsamında kamu zararı oluşup oluşmadığı veya borcun kişiden tahsil edilip edilmeyeceğine yönelik uyuşmazlıkların esası adli yargı yerince görülüp çözümlenmektedir.
Bu çerçevede bakıldiğında, õdemeye davet yazisı üzerine, kamu zararı adı altında borç çıkarılan tutarırizaen ödeyen ilgililerin, kamu zararı oluşmadiğına veyahut ödedikleri tutarın geri ödenmesine yönelik taleplerinin de uyuşmazliğın esasını çözümlemekle görevli mahkemelerce incelenmesi gerekmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar 18/12/2020-03/02/2021 tarihlerini kapsayan istirahat raporu nedeniyle, SGK tarafindan verilen geçici iş göremezlik ödeneği kadar tutarın ödemeye davet yazisı üzerine davacı tarafindan rizaen ödenen tutarın tazmini idari yargı yerinden istenilmekte ise de, anılan ücretin kamu zararlarinın tahsilinde uygulanan usul ve esaslar çerçevesinde davacidan tahsil edilip edilemeyeceği veya edilebilecek ise davacinın sorumlu tutulacağı zararin ne olacağı husularının 5018 sayılı Yasa'nın yukarıya alınan hükümleri ile öngörülen özel usül uygulanarak ancak adli yargı yerince incelenebilmesi mümkün olduğundan, davacının rizaen ödediği miktarın tazminine ilişkin talebinin görüm ve çözümünde de adli yargı yeri görevli bulunmaktadir.

Açıklanan nedenlerle, davanın adli yarginın görev alanına girdiği sonucuna varildığından, bakılan davada Mahkememizin görevsizliğine..."

6. Ankara 17. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarınınasılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. T.C Anayasası'nın "F. Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıkhı 158. maddesinin son fikrası şöyledir:
"Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir;
"Bu Kanunun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak; bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektir."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2, maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularınıi, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuktüzei kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar."
10. 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı sayılanlar"başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kamunun kisa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakimından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazanci nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir 
vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtli olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklari, sermayesi paylara bölünmüş komandi şirketlerin komandite ortaklari, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları
4) Tarimsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kamununun 86 nci maddesi uyarinca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar."
11. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
12.5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başhıklı geçici 4. maddesinin ikinci fikrası
"(Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
13. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanun'u, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanun'u, 2802 sayılıHakimler ve Savcılar Kanun'u, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanun'u, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanun'u ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları Ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 6. maddesi şöyledir:
"190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının merkez teşkilatları ile 5018 sayılı Kanuna ekli (II1) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumların büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinde, bilişim hizmetlerini yürütmek ve 30kişiyi geçmemek üzere tam zamanli, kismí zamanlı veya kurumların bilişim projeleri ile sınırlı sözleşmeli olarak bilişim personeli çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacakolanlardan Kurumca teklif edilecek en fazla sekiz kişiye õdenecek ücret, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre istihdam edilenlerin sözleşme ücreti tavanının dört katinı, diğer on kişiye üç katıni, geri kalanlara ise iki katını geçemez ve bunlara bu fikrada belirtilen ücret dışında herhangi bir ödeme yapılamaz. (Ek cümle:21/3/2018-7103/89 md.) Büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinde çalıştırılabilecek sözleşmeli personel sayısımıkurumlar itibarıyla 1o0'e kadar yükseltmeye ve bu şekilde ilave vize edilecek sözleşmeli personel pozisyonlarında çalıştırılacaklara ödenecek ücreti anılan ücret tavanının beş katına kadar belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir.

Kısmî zamanlı sözleşmeli bilişim personeli olarak çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve işsizlik 
şöyledir:

sigortası primi yatırılmaz. Bunlardan, yaptiıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlik sigortası primiyatirılmaz.

Kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarının büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinin aşağıdaki kriterleri taşıması gerekir.

a) Acil durum ve çağri merkezi hulunmasi,
b) En az beşbin fiili kullanicisının bulunması veya kurumun bilişim hizmetinden yararlanan hizmet birim sayisinın en az bin olması ya da il ve ilçelerin en az 1/3'ünde birimi bulunmasi,
c) Merkezi internet ve/veya intranet uygulamalarinaaçik olmasi,
ς) Ağ yönetimi ve yaziılım hizmetlerinin merkezi olarak sunulmasi 
d) Ağ yönetimi ve yazılım hizmetlerini istihdam edeceği sözleşmeli bilişim personeli ile yapabilme kapasitesine sahip bulunmasi,
e) Haftada 7 gün ve günde 24 saat hizmet sunma kapasitelerinin bulunmasi.
Büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinde sözleşmeli bilişim personeli olarak istihdam edilecek personelin;
a) Fakültelerin dört yıllık bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, elektrik mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrik ve elektronik mühendisliği ve endüstri mühendisliği bölümlerinden ya da bunlaradenkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş yurt dışındaki yüksek õğretim kurumlarından mezun olması,
b) (a) bendinde belirtilenler dışında kalan dört yıllık eğitim veren fakültelerin mühendislik bölümlerinden,fen-edebiyat, eğitim ve eğitim bilimleri fakültelerinin, bilgisayar ve teknoloji üzerine eğitim veren bölümleri ile istatistik, matematik ve fizik bölümlerinden ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş yurt dışıdaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olması,
c) Yazılım, yazılım tasarımı ve geliştirilmesi ile bu sürecin yönetimi konusunda veya büyük ölçekli ağsistemlerinin kurulumu ve yönetimi konusunda birinci fikraya göre ücret tavanı iki katmı geçmeyecekler için en az 3 yillık, diğerleri için enaz 5yıllık mesleki tecrübeye sahip bulunmaları (Mesleki tecrübenin belirlenmesinde;bilişim personeli olarak 657 sayılı Kanuna tabi kadrolu veya aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi ile 399sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli statüdeki hizmetler ve Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi özel kesimde bilişim personeli olarak geçtiği belgelenen hizmet süreleri dikkate alınır)[25]
c) (Mülga: 8/8/2011-KHK-650/35 md.)
d) Bilgisayar çevre birimlerinin donanımı ve kurulan ağ yönetimi güvenliği hakkında bilgi sahibi olmalari kaydıyla güncel programlama dillerinden en az ikisini bildiğini belgelemeleri,
zorunludur.
Dördüncü fikranın (b) bendinde yer alan yüksek öğretim kurumlarından mezun olanların istihdam edilmeleri halinde, bunlar için ödenecek ücret 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre istihdam edilenlerin sözleşme ücreti tavanının iki katını geçemez.

Sözleşmeli bilişim personeli olarak istihdam edileceklerin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi veya bunlar tarafindan sözleşme dönemi içerisinde sözleşmenin tek taraflı fesih edilmesi halinde,sözleşme brüt ücretinin üç katından az olmamak üzere fesih tarihinden sözleşmenin bitiş tariħine kadar olan sürenin (kıst ay, tam ay sayılır) aylik sözleşme brüt ücretiyle çarpimı sonucu bulunacak tutar, personel tarafindan tazminat olarak õdenir.

Büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinde bu maddenin üçüncü fikrasında sayılan niteliklerin tespiti ve uygulanmasi, istihdam türüne bağlı sözleşmeli bilişim personeli sayısı ile ödenecek sözleşme ücretinin tespiti,aranılacak diğer özellikler, istihdama dair hususlar ile sözleşme usul ve esasları Maliye Bakanlığınca belirlenir."14. Aynı Yönetmelik'in "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarinın (Değişik ibare:RG-20/11/2015-29538)merkez teşkilatları ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (III) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumların büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinin niteliklerinin tespiti, bu birimlerde bilişim hizmetlerini yürütmek üzere tam zamanli, kismî zamanlı veya kurumlarin bilişim projeleri ile sınırlı olarak çalıştırılacak sözleşmeli bilişim personelinin sayisıni, niteliklerini, ödenecek sözleşme ücretini ve istihdamına dair diğer hususları belirlemektir."
15. Aynı Yönetmelik'in "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakknda Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının (Değişik ibare:RG-20/11/2015-29538) merkez teşkilatları ile 5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumların büyük ölçekli bilgi işlem birimlerini ve bu birimlerde çalıştırılan sözleşmeli bilişim personelini kapsar."
16. Aynı Yönetmelik'in "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 6 ncı maddesine dayanılarak hazirlanmıştır."17. Kamu Kurum Ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına İlişkin Esas Ve Usuller Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Maliye Bakanlığını,
b) Kamu kurum ve kuruluşlari: 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamina giren (Değişik ibare:RG-20/11/2015-29538) kamu kurum ve kuruluşları ile 5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumları

c) KPSS puanı: Kamu Görevlerine Ilk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Yönetmelik uyarınca lisans mezunları için yapilan Kamu Personeli Seçme Sınavindan kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenen puan türünden alinan geçerli puani,
ς) Personel: 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 6 nci maddesi ve bu Yönetmelik çerçevesinde istihdam edilen sözleşmeli hilişim personelini,
d) (Değişik:RG-20/11/2015-29538) Yabancı dil puani: Ingilizce dilinde Yabanci Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (YDS) alınan puanı veya bu dilde yapılan diğer yabancı dil sınavlarından alınan ve Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen (YDS) dengi puani 

ifade eder."
18. Aynı Yönetmelik'in "Hastalık izni" başlıkhı 15. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik:RG-20/11/2015-29538) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanumu hükümlerine göre geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi açısından geçerli bir rapor ile kanıtlanan hastalıklar için sözleşme dönemi içinde 30 günü geçmemek ve hastalık izin süresiyle orantılı olmak üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrasina göre istihdam edilenlerin sözleşme ücret tavam tutarında aylık sözleşme ücreti ödenmek suretiyle hastalık izni verilebilir. Hastalık sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ilgilinin ücretinden düşülür. Bir sözleşme dönemi içinde 30günü aşan hastalık hallerinde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak bir sözleşme dönemi içinde hastalık nedeniyle kullanılabilecek izinlerin toplam süresi hiçbir şekilde 180 günü geçemez.

19. Aynı Yönetmelik'in "Sosyal güvenlik"başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Personel sosyal güvenlik bakmından, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasıın (a)bendi kapsamında sigortalı sayılır; ancak bunlar için işsizlik sigortası primi yatırılmaz 
(2) Kısmî zamanlı çalıştırılan personel için iş sonu tazminatı ödenmez. Bunlardan, yaptıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi yatirilmaz."
B. Yargi Kararı
20. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarih ve E.2010/65, K.201 1/169 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artik Sosyal Sigortacılik esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sifatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çikan uyuşmazlikların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak,yukarida açıklandiğı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır.…."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/02/2025 tarihli toplantiısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasıın ekinde, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da 

dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında sözleşmeli bilişim uzmanı olarak çalışmaktayken,çalıştığı kuruma iade edilen geçici iş göremezlik ödeneğinin ödeme tarihinden itibaren yasal faizleri ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmiştır.

24. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım Işçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılıTarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beşfarklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
25. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

26. Dosyanın incelenmesinden; davacının 25/01/2001 tarihinde 4/c maddesi kapsamında mühendis olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığında göreve başladığı ancak; 13/04/2017 tarihinde bu kurumdan istifa ederek 4/c maddesi kapsamından çıktığı, 14/04/2017 tarihinde Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığında 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında bilişim uzmanı olarak sözleşme imzalamak suretiyle çalışmaya başladığı ve halen davalı kurumda 4/a maddesi kapsamında çalışmaya devam ettiği, çalışamadığı dönemde tarafina ödenen geçici iş göremezlik õdeneğinin davalı idareye iadesinin tarafından istenmesi üzerine, davalı idareye geri ödendiği ancak bu bedelin kendisinden tahsilinin yersiz olduğunu, bu iadenin haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,ödenen bu bedelin yasal faizleri ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
27, Bu durumda, dava tarihi itibariyle davacının 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında sigortalı olduğu,uyuşmazlık konusu taleplerinin 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığı döneme ilişkin olmadığı ve 5510 sayılı Kanun'un geçici 4/2. maddesindeki hükmün uygulama alanının bulunmadığı gözetildiğinde, SGK tarafından yatırılan geçici işgöremezlik ödeneğinin çalıştığı kurum tarafindan iade edilmesinin istenmesi üzerine, davacı tarafından çalıştığı kuruma iade edilen geçici iş göremezlik ödeneğinin kuruma iade edildiği tarihten bu yana işlemiş olan yasal faizleri ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme uyarınca görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır,
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 17. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile. Ankara 33. Ís Mahkemesinin 23/08/2021 tarih ve E.2021/239. K.2021/220 savılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA.
B. Ankara 17. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 33. Îş Mahkemesinin 23/08/2021tarih ve E.2021/239, K.2021/220 sayıl1 GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,03/02/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/195KARAR NO : 2025/130KARAR TR : 03/02/2025

ÖzET: Davalı İdare tarafından gerçekleştirilen Ankara-Sivas hızlı tren projesi kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler nedeniyle, davacının taşınmazının kullanılamaz hale geldiği iddia edilerek, maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

Davaci : H.B 

Vekili : Av. R.O 

Daval : T.C.D.D. İşletmesi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. İ.S.Ö


I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Ankara ili, Mamak ilçesi, L* Beldesi, K* Mahallesi, * ada, * parsel sayılıtaşınmazın maliki olduğunu, bu taşınmaz üzerinde müvekkilinin evinin ve bahçesinin olduğunu, davalı kurum tarafindan Ankara-Sivas hızlı tren projesi kapsamında bu taşınmazın etrafindaki birçok taşımazın kamulaştırıldığını, müvekkilinin evinin de bulunduğu bu taşınmazın ise kamulaştırılmadığını, ancak işbu taşınmazın hemen yanına kurulan tesiste; davalıkurum tarafindan yol malzemesi üretilmek için tesis kurulmuş olup, bu tesis dolayısıyla tozdan ve sesten durulamadığıni,bırakın ikamet etmeyi, bu tesisin çevresinden dahi geçilemediğini, kaldıki uzunca bir süredir de burada ikamet edemediklerini, yapılan çalışmalar dolayısıyla evde yer yer çatlaklar oluştuğunu, bunun da çok büyük hayati tehlike oluşturduğunu, müvekkilinin komşularının taşınmazlarının da aynı durumda olduğundan tümünün de kamulaştırıldığını ve müvekkilden başka kimsenin de kalmadığını, müvekkilinin taşımazının kamulaştırılması için 24/09/2019 günlü olup davalıkuruma 26/09/2019'da tebliğ edilen dilekçeyle başvuruda bulunup, kamulaştırma istenilmişse de bu güne kadar olumlu yada olumsuz bir cevap alınamadığını, müvekkilinin büyük zarar gördüğünü, evini ve bahçesini kullanamadığını, bu nedenle de kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat talep etmek zorunluluğu doğduğunu, ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar saklıkalmak üzere şimdilik 1.ooo TL tazminatın kamulaştırmasız el atma nedeniyle davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine,dava konusu Ankara ili, Mamak ilçesi, L* Beldesi, K* Mahallesi, * ada, * parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının da davalıadına tesciline, hükmedilecek miktara çalışmanın başladığı el atma tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/02/2021 tarih ve E.2019/457, K.2021/45 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş, davacı vekili tarafindan kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 09/06/2022 tarih ve E.2021/1267, K.2022/1082 sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/02/2021 tarih ve E.2019/457 K.2021/45 sayılı ilamının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
3. Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/09/2022 tarih ve E.2022/308, K.2022/358 sayılı kararı ile, yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliğine karar vermiş, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur,
4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 09/11/2023 tarih ve E.2023/149, K.2023/2671 sayıh kararı ile, "görevsizlik kararı üzerine davalı lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceği dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazının kabulü ile HMK'nin 353/1-b.2maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek" yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliğine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Dava, Devlet Demiryolları inşaatı sırasında malzeme üretmek amacıyla kurulan tesisteki çalışmalar sonucu oluşan gürültü ve toz nedeniyle, evi kullanamamaktan ve aynı çalışmalar kapsamında davacıya ait yapida meydana gelen çatlaklardan dolayı oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.
IDDİA, SAVUNMA VE MAHKEME KARARI:
Davacı vekili; müvekkilinin Ankara İli, Mamak İlçesi, L* beldesi, K* Mahallesi, *ada * parsel sayıli taşınmaz üzerinde evi ve bahçesinin olduğunu, davalının hiızlı tren yolu projesi kapsamında yaptığı çalışmalar nedeniyle evinde çatlaklar oluştuğunu, komşu taşınmazların kamulaştırılmasına rağmen müvekkilinin yerinin kamulaştirilmadiğini ev ve bahçesini kullanamadiğini belirterek şimdilik 1.0o0,ooTL kamulaştirmasiz el atma bedelinin davalidan faizi ile tahsili talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; husumet ve görev itirazında bulunup, müvekkilinin davacı taşınmazina her hangi bir el atma durum olmadığini belirterek davanin reddini savunmuştur.

Mahkeme tarafindan, davanın esastan reddine karar verilmiş, iş bu karara karşı davaci vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapilan inceleme sonucunda Dairemizin 2021/1267-2022/1082 sayılı ilami ile idari yargının görevli olması nedeniyle görevsizlik kararı verilmek üzere HMK'nun 353/1-a.3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak dosya mahkemesine iade edilmiş, kaldırma kararına uyularak yapilan incele sonucunda,
Ilk derece mahkemesi tarafindan, yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş, iş bu karara karşı davacı vekili tarafindan adli yarginın görevli olduğu, görevsizlik kararı verilmesi halinde yargilama gideri ve vekalet ücretinin görevli mahkemede dikkate alınması gerektiği, vekalet ücretine 

hükmedilemeyeceği ileri sürülerek istinaf itirazında bulunulmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinafsebepleri dikkate alındığında,
Dava, devlet demiryolları inşaati sırasında malzeme üretmek amaciyla kurulan tesisteki çalışmalar somucu oluşan gürültü ve toz nedeniyle, evi kullanamamaktan ve aynı çalışmalar kapsamında davaciya ait yapıda meydana gelen çatlaklardan dolayi oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden yapıya gerek davalı idare tarafindan gerekse ihbar olunan komumundaki müteahhit firmanın doğrudan doğruya el atması mevcut değildir. Idarelerin plan ve projelerine uygun olarak yaptikları ișlemler nedeniyle meydana gelen zararların tazmini idare mahkemesinde dava edilebilir. 11.02.1956gün ve 17-15 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davaya bakmak idare mahkemesinin görevi dahilindedir. ( Yargitay 5. Hukuk Dairesinin 2000/21731-2001/692 sayılı ilami, 2000/201-1065 sayılı ilamı da bu yöndedir.) Bu nedenle dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;
Görevsizlik kararı üzerine davalı lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceği dikkate alınmadan yazılışekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazının kabulü ile HMK' nin 353/1-b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere.
A)1-Yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliğine,"
5. Davacı vekili bu kez, 200.000 TL tazminat istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. Ankara 8. İdare Mahkemesi 07/03/2024 tarih ve E.2024/62 sayılı kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasinınincelenmesinden, davacı tarafindan ilk olarak maliki olduğu Ankara Îli Mamak İlçesi K*Mahallesi * Ada * Parsel sayılı taşınmaza, T.C. Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafindan kamulaştirmasiz el atıldığından bahisle anılan taşınmazın tapu kaydının davalı idare adına tesciline ve kamulaştirmasız el atma bedelinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Ankara 24.Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılmakta olan davanın açıldiğı anılan Mahkemenin 20.09.2022 tarih ve E:2022/308,K:2022/358 sayılı karariyla, "Devlet Demir Yolları inşaatı sirasında malzeme üretmek amacıyla kurulan tesisteki çalışmalar sonucu oluşan gürültü ve toz nedeniyle evi kullanamamaktan kaynaklı zararın  cm    t t  a min i u upnen munte 
 l c  cr d c  c uuğiuu uzuus u nu but uuu uzuuin o 'm  uu a    uu uma tia   u n m     m   m m d  d c   a c c   u c  un t  d   n  d u görülmektedir.

Bu durumda, idarenin kamulaştırmayapmaksizın mülkiyet hakkını kisıtlandığından bahisle tazminat talepli olarak açılan davada, 2942 sayılı Kanunun EK-1. maddesinin 1. fikrası gereği uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan, davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır."
7. Ankara 8. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için, adli yargı dava dosyasının aslı ve idari yargı dava dosyasının sureti Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Taħkim yolu öngörülen imtiyaz șartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı

taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
10. Aynı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları"başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargi davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulmasıhalinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargi davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11'nci madde uyarınca idareye başvurma hakları sakhıdır."
11. "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması"başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. Îdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kasmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Görevli olmayan adli (…) yargı mercilerine açilan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şarti aranmaz.

B. Yargı Kararları
12. Yargıtay Içtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarih ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III.bölümü şöyledir;
"İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlák Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almiş olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakimdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sirasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak almması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atilabilmesini gerektirecekesaslar konulamayacağıcihetle, haksiz filden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykrı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksiz fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dişında kaldıklarından kararın bunlara şümulüyoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ı katılımlarıyla yapılan 03/02/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası suretinin ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacıya ait Ankara ili, Mamak ilçesi, L* Beldesi, K* Mahallesi * ada * parsel sayılı taşınmazın Ankara-Sivas hızlı tren projesi kapsamında yapılan inşaat ve faaliyetler nedeniyle kullanıma elverişsiz hale geldiği ancak kamulaştırılmadığı ileri sürülerek, uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

16. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su vollari, su sebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini 

davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yukarıda bir örneğine yer verilen yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
17. Dosyanın incelenmesinden; ilgili taşınmazda 08/10/2020 tarihinde vapılan keșif sonucu düzenlenen bilirkişi kurulu raporunda; davacının Ankara ili, Mamak ilçesi, L* Beldesi, K* Mahallesi * ada * parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunun, taşınmazın Ankara - Sivas hızlı tren güzergahı ile buna ait demiryolu güzergahının tamamen dışında kaldığının ve idare tarafindan mevcut halde herhangi bir el atmanın olmadığının, davacının evinin bahçesinde muhtelif ağaçlarınım bulunduğunun, bahçekullanılmasına herhangi bir engelin olmadığının, alan üzerinde kurulan tesiste yol malzemesi üretmek için yapılan çalışmalar sonucu yapıda toz ve sesten dolayı ikamet edilmesinin imkansız hale geldiği iddia edilse de keşif esnasında herhangi bir toz ve ses üretecek bir calışma olmadığının, vapının zemin kotunun sol kısmındaki vol seviyesinden ortalama 1.5 metre ve arka kismındaki bahçe seviyesinden ortalama 1 metre düşük seviyede olması nedeniyle, yapızemininin söz konusu bu alanlardaki kütle baskısı altında bulunması karşısında, yaklaşık 50 yıllık yapıda zaman içerisinde oturmaya bağlı olarak doğal çatlaklann da oluşabileceğinin tespit edildiği anlaşılmıştır.

18. Bu durumda, davacı vekilinin iddiaları ve dosyada bulunan bilgiler kapsamında, görev uyuşmazlığına konu davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.

19. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 8. İdareMahkemesinin 07/03/2024 tarih ve E.2024/62 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 8. İdare Mahkemesinin 07/03/2024 tarih ve E.2024/62 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
03/02/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi,

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/327KARAR NO : 2025/331KARAR TR : 05/05/2025
ÖzET: *** yılına ilişkin olarak OYAK tarafindan belirlenen nema oranının düşük olduğu iddiasıyla, söz konusu oranın yeniden değerlendirilerek daha yüksek oranda uygulanması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE, görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ordu Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Vekili : Av. O.O.
Daval : OYAK (Ordu Yardımlaşma Kurumu)Vekili : Av. T.K.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) üyeliğine ilişkin olarak, kurumun*** . Olağan Genel Kurulu ile *** yılı için %90,1 oranında belirlediği nemanın, son bir yıl içerisinde yaşanan ekonomik gelişmeler, OYAK 

iştiraklerinin büyüme oranları, üyelerden yapılan aidat kesintileri ve kurum yatırımları dikkate alındığında düşük ve yetersiz kaldığını, önceki yıllara nazaran nema oranında yaşanan düşüşe rağmen hesaplama yöntemine dair şeffaf ve anlaşılır herhangi bir açıklama yapılmadığını, nemanın hangi kıstaslara göre hesaplandığının üyelerle paylaşılmadığını, kurumun kamuoyuna sunmadığı hesaplama yönteminin üyeler nezdinde belirsizlik ve mağduriyet yarattığını, yüz binlerce üyenin ekonomik hakkını ilgilendiren bu konuda resmi ve denetlenebilir bir hesaplama yöntemi açıklanmadığı için mevcut nema oranının gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek, 2022 yılı için belirlenen nema oranının yeniden tespiti istemiyle adli yargıyerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargida 

2. Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/01/2024 tarih ve E.2023/250, K.2024/6 sayıl kararı ile uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/. maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...HMK'nun 114./1-b maddesinde yargı yolunun caiz olmasının dava şartı olarak düzenlendiği, reesen mahkeme hakimince göz önünde tutulması gereken hususlardan olduğu anlaşılmıştır.
Öncelikle vargı volunun caiz olup olmadiğının ön mesele olarak incelenmesi ve çözümlenmesi gerekmiştir.OYAK (Ordu Yardımlaşma Derneği) 1962 yılında 205 sayılı Kanun ile kurulduğu, üyelerine Özel Hukuk Hükümleri kapsamında bir kasım sosyal güvenceler sağlayan emekli fonu niteliğinde bir kuruluş olduğu, 205sayılı Kanunun 1/2. Fıkrasında bu kurumun özel hukuk hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş ise de bu düzenlemenin kurumun 3. Kişi konumundaki gerçek ve tüzel kişiler ile olan münasebetlerini düzenleyen bir husus olduğu kurumun kendi mensuplari ile olan ilişkilerinin kamu hukuk çerçevesinde değerlendirilmesini kapsamadıği, davacı derneğin kendi üyesi ve aynı zamanda OYAK üyesi olan mensupları temsilen iş bu davayi açtıği, OYAK üyelerine *** yılında ödenecek nemanın Genel Kurulca belirlenen oranının yeniden tespitinin istenildiği, ödenecek nema oranının belirlenme işleminin İdari işlem niteliğinde olduğu, işlemin iptalinin ve oran belirlemesine yönelik davanın da İdari dava niteliğinde olduğu ve İdari yargida görülmesi gerektiği, bu hususta yerleşmiş Bam ve Yargitay kararlarının bulunduğu, (Ankara BAM25. HDNÍN 24/10/2018 tarih 2018/2687 esas ve 2018/1585 sayılı karari, Ankara BAM 25. HD'nin 29/06/2021 tarih 2020/734 esas ve 2021/1163 sayılı karari,ve bu kararın onanmasina ilişkin Yargitay 4 HD'nin 27/10/2021 tarih ve 2021/20778 esas 2021/7741 sayılıkararı ) üyelerin OYAK'a karşı açtiğı OYAK ödemeleri ile ilgili işlem iptallerine ilişkin İdare Mahkemelerince verilen yine BİM ve Danıştay tarafindan verilen kararlarında bulunduğu, (Ankara BİM 10. İdari Dava dairesinin 2020/3268 - 2490 ve 19/11/2020 tarihli karari, Ankara BIM 12. Ídari dava dairesinin 2019/1259 - 1658 E/K sayılı 03/10/2019 tarihli kararı vb.) Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 1998/9 esas ve 1998/11 karar sayılı 8.5.1998tarihli Askeri Yüksek İdare Mahkemesini görevli kılan karariı, yine davalı cevap dilekçesinde bahsi geçen Ankara 5. Ídare Mahkemesinden verilen 17/09/2020 tarih 2019/1542 esas ve 2020/1188 sayılı karari, Ankara 1. Ídare Mahkemesinin 08/10/2020 tarih 2021/652 - 1733 E/K sayılı kararı ve benzer nitelikli kararlarda dikkate alındiğında önce Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde sonra Anayasa Değişikliği sonrasında da İdare Mahkemelerince OYAK ile üyelik ilişkisinden kaynakhı davaların Idari Yargıda görüldüğü, nema oranıbelirlenmesi ile ilgili uyuşmazlığın çözümünde kamu hukuku ilkelerinin gözetilmesi gerektiği kesin kanaatine varıldığından yargı yolunda hataya düşüldüğü, Idari Yargı da uyuşmazlığın görülmesi gerektiği dava şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından usulden davanın reddine karar verilmesi yasal görülmüş bu gerekçe ile aşağıdaki hükmün tesisi yasal görülmüştür."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 14. İdare Mahkemesi 22/05/2024 tarih ve E.2024/786 sayıh kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için öncelikle OYAK'ın hukuki statüsünün ve aldığı kararların hukuki niteliğinin netleştirilmesi gerekmektedir.

OYAK(Ordu Yardımlaşma Kurumu), 205 sayılı yasa ile 1962 yılında kurulduğu, OYAK'ın Milli Savunma Bakanlığının ana hizmetlerine ilişkin bir görev üstlenmediği, 205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu ile üyelerine kanunda düzenlenen sosyal yardımları ve hizmetleri sağlamak amaciyla kurulduğu, özel hukuka tâbi bir kuruluş olduğu, Milli Savunma Bakanlığı ile arasında hiyerarşik ilişki veya vesayet bağının olmadığı,OYAK'in Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafindan denetlenmediği, denetiminin kendi organı olan Denetleme Kurulu tarafindan gerçekleştirildiği, OYAK'ın organlarının oluşumunda Milli Savunma Bakanı'nın sınırlı bir yetkiye sahip olduğu, Milli Savunma Bakanı'na OYAK'ın üyelerini atama ve azletme gibi üstün yetkiler verilmediği, Milli Savunma Bakanlığı teşkilat yapısında OYAK'a, Bakanlığa bağlı birimler arasında yer verilmediği; 205 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, OYAK'ın gelirlerinin üyelerinin aylıklarından yapılan kesintilerden, kurum mevcutlarının işletilmesinden elde edilen gelirlerden ve yapılan bağışlardan oluştuğu belirtildiğinden OYAK'ın kamu kaynağı kullanmadığının açık olduğu; genel, katma veya özel bütçeden herhangi bir pay almadığı, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda kamu bütçesi içinde yer alan 

kurumların Kanun'a ekli cetvellerle sayma suretiyle belirtildiği ve ekli cetvellerde belirtilen kurum ve kuruluşlar arasında OYAK'ın yer almadığının görüldüğü, 205 sayılı Kanun'un 1. maddesinde de açıkça yer verildiği üzere OYAK'ın özel hukuk hükümlerine tâbi, mali ve idari bakımdan özerk bir tüzel kişi olduğunun belirtildiği, aynıKanun'un 33. maddesinde de OYAK'in ticaret şirketi gibi faaliyette bulunmasina ilişkin düzenlemeye Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yer verildiği, bu durumun Kanun koyucunun OYAK'ın kuruluşundan itibaren bir ticari şirket gibi faaliyette bulunmasının amaçladiğını gösterdiği, OYAK'ın, mevcutlarının işletilmesi ve kuruluşun yapacağı hizmetler için bir ticaret şirketi gibi faaliyette bulunduğu, OYAK'ın 26.07.1962 tarihinde Ankara Ticaret Odasına 11267 sicil numarası ile kayit yaptırdıği, 6012 sayılı Türk Ticaret Kanunu gereğince basiretli bir tacir olarak hareket etme yükümlülüğü altında olması, özel hukuk hükümlerine tâbi olan OYAK'ın rekabet hukuku açısından diğer özel hukuk hükümlerine tâbi şirketlerle eşit koşullara tâbi olması gerektiğinden OYAK'ın bir özel hukuk tüzel kişisi olarak nitelendirilmesi gerektiği açıktır 
Bu bağlamda; özel hukuk hükümlerine tabi bir kuruluş olan ve özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olan Ordu Yardımlaşma ve Dayanışma Kurumu (OYAK) tarafindan, ***yılı nema oranının belirlenmesine ilişkin Genel Kurul kararının özel hukuk ilkeleri gözetilerek alındığı ve idari işlem niteliği taşımadığı anlaşıldığından,uyuşmazlığın adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerektiği somucuna varılmıştır..."
5. Ankara 14. Ídare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyasının aslı ve adli yargı dava evraklarının sureti Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 03/01/1961 tarihli ve 205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu'nun "Kuruluş" başlıklı 1. maddesi 
"Milli Savunma Bakanlığına bağlı olmak ve Türk SilahlıKuvvetleri mensuplarıa bu kanunda yazılı sosyal yardımları sağlamakve merkezi Ankara'da bulunmaküzere (Ordu Yardımlaşma Kurumu) teşkil edilmiştir.
Kurum, bu kanun ile hususi hukuk hükümlerine tabi olup, mali ve idari bakımdan muhtar ve hükmi şahsiyeti haiz bir teşekküldür."
7. 205 sayılı Kanun'un "Kurumun Organları" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Kurumun organlari şunlardiır:
a) Temsilciler Kurulu 
b) Genel Kurul,
c) Yönetim Kurulu,
d) Denetleme Kurulu,
e) Genel Müdürlük."
8. 205 sayılı Kanun'un "Kurumun üyeleri:" başlıklı 17. maddesi şöyledir :
"Kurumun üyeleri (Daimi ve geçici) aşağıda gösterilmiştir.
a) (Değişik: 26/6/1996 - 4148/1 md.) Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli bilumum muvazzaf subay sözleşmeli subay, askeri memur, astsubay, sözleşmeli astsubayve uzman jandarmalar ile emekli maaşı sistemine giren üyeler ve ölümleri halinde sisteme devam etmek isteyen eşleri Kurumun daimi üyeleridir.
b) Uzman erbaşlar ile Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Kumandanlığı teşkilatında, Ordu Yardımlaşma Kurumu ve bu Kurumun sermayesinin % 50 sinden fazlasına sahip olacağı veya iştirak edeceği şirketlerde çalışan bilümüm maaşlı ve ücretli memur ve müstahdemlerden arzu edenler Kuruma daimi üye olabilirler.

c) Muvazzaflık hizmetini yapmakta olan yedek subaylar ve yedek astsubaylar Kurumun geçici üyeleridir.
(Ek: 26/6/1996 - 4148/1 md.) Geçici üyelikten daimi üyeliğe geçenler, Kurumca belirlenecek usuller dahilinde hesaplanacak aidat farkını nemaları ile birlikte ödemek şartiyla, geçici üyelikte geçen süreleri ile daimi üyelik sürelerinin birleştirilmesini isteyebilirler."
9. 205 sayılı Kanun'un " Kurumun gelirleri" başlıklı 18. maddesi şöyledir :
"(Değişik : 25/6/2009 - 5917/13 md.)
Kurumun gelirleri;
a) (Değişik:1/7/2022-7417/4 md.) Aylık (ek gösterge dâhil), taban aylığı ve kıdem aylığı toplam tutarına en yüksek Devlet memuru aylığı (ek gösterge dâhil) brüt tutarının,
1) Ekgöstergesi 8400 ve daha yüksek olanlar için % 240'ının,
2) Ekgöstergesi 7800 (dáhil) - 8400 (hariç) arasında olanlar için % 200'ünün,
3) Ekgöstergesi 7000 (dáhil) - 7800 (hariç) arasında olanlar için % 180'inin,
4) Ekgöstergesi 5400 (dáhil) - 7000 (hariç) arasında olanlar için % 150'sinin,
5) Ek göstergesi 3600 (dâhil) - 5400 (hariç) arasında olanlar için % 130'unun,
6) Ek göstergesi 2800 (dáhil) - 3600 (hariç) arasında olanlar için % 70’inin,
7) Diğerlerine % 40'inin,
ilave edilmesi suretiyle bulunan matrah üzerinden; muvazzaf subay ve astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar için % 10 oranında, Genelkurmay Başkanlıği, Milli Savunma Bakanlığı, kuvvet komutanlıklari, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı kadrolarında çalışan memur ve sözleşmeli personel için % 10 oranında, yedek subaylar ve yedek astsubaylar için % 5oranında yapilan kesintilerden 

şöyledir :

b) Ordu Yardımlaşma Kurumunda veya bu Kurumun % 50 sermayesinden fazlasına sahip olduğu veya iştirak ettiği şirketlerde çalışanlardan daimi olarak Kurum üyesi olmayı kabul edenlerin sigorta primine esas aylik ücretlerinden % 10 oraninda yapılan kesintilerden,
c) Kurum mevcutlarinin işletilmesinden elde edilen gelirlerden,
d) Gerçek ve tüzel kişiler tarafindan yapılan her türlü nakdi ve ayni menkul ve gayrimenkul bağışlarından,
e) (a) ve (b) bentlerinde sayılan daimi iyelerden Komut Ön Biriktirim Fonundan yararlanmak isteyenler için (a) ve (b) bentlerinde belirtilen matraħlar üzerinden % 10 oraninda yapilan ek kesintilerden,
oluşur. Askeri hákim ve savcılar için yapılacak kesinti tutari, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununa ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinde belirlenen ek göstergeler esas alınmak suretiyle, bulunduklarırütbe, derece ve kademelere göre (a) bendinde belirtilen ödeme unsurları üzerinden hesaplanan miktara göre tespit olunur."
10. 205 sayılı Kanun'un "Kurumun yapacağı yardımlar" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"Kurumun üyelerine veya ölümleri halinde mirasçılarına yapılacak yardımlar şunlardır.
a) Daimi üyelere bir defaya mahsus olarak yapılacak toptan yardımlar şunlardır.
(1) Emeklilik yardımi,
(2) Malüliyet yardımi,
(3) Ölüm yardımı.
(4) (Ek : 26/6/1996 - 4148/3 md.) Konut Ön Biriktirim Fonundan yararlanmak isteyenlere verilecek ve kullanım ve yönetim usulleri Genel Kurulca belirlenecek Konut Edindirme Yardımı
b) Geçici üyeler: (Aidat kesildiği müddetçe)
(1) Malüliyetyardımı,
(2) Ölüm yardımı,
c) (Ek : 26/6/1996 - 4148/3 md.) Emekli maașı sistemine giren üyelere yapılacak yardimlar ise şunlardır:
(1) Emekli maașı,
(2) Ölüm yardımı."
11. 205 sayılı Kanun'un 21. maddesinin ilgili kismı şöyledir :
"(Değişik : 25/4/1985 - 3184/1 md.)
En aza 10 yıl müddetle Kurumda üye olarak bulunduktan sonra, görevli oldukları kuruluşlardan herhangi bir sebeple ayrılmak suretiyle üyeliği sona eren daimi üyeler emeklilik yardımından faydalanırlar.
(Ek : Íki, üç, dört, beş, alt, yedi, sekiz, dokuz ve onuncu fikralar 26/6/1996 - 4148/4 md.)
Birinci fikraya göre emeklilik yardımına hak kazanarak görevli oldukları kuruluşlardan herhangi bir sebeple ayrilan üyeler isterler emeklilik yardımının 1/4'ünü veya 2/4'ünü veya 3/4'ünüyahut tamamım Kurumda bırakarak Emekli Maaşı Sistemine girebilirler.

26ncı maddenin (a) fikrasına göre tam ve daimi maluliyet yardımından yararlanacak üyeler; emeklilik yardımlarının 1/4'ünü veya 2/4'ünü veya 3/4'ünü yahut tamamını Kurumda bırakmak suretiyle Emekli MaaşıSistemine girebilirler. 26 ncı maddenin (b) fikrasına göre kismi maluliyet yardımından yararlanan üyeler,emeklilik yardımından yararlanabilmeleri durumunda emeklilik yardımının 1/4'ünü veya 2/4'ünü veya 3/4'ünüyahut tamamını Kurumda bırakmak şartıyla Emekli Maaşı Sistemine girebilirler.
Emekli maaşı sisteminde bulunanlar, sistemdeki 1/4, 2/4, 3/4 veya tam olan iştirak paylarının, bu dilimlerden birinde bulunacak şekilde, o yildaki kendi emsali birikiminin esas alınarak indirilmesini veya yükseltilmesini isteyebilirler. Dilim indirim hakkı sadece bir kez ve sisteme girişten itibaren en az üç yil geçtikten sonra kullanılabilir. Dilim yükseltme hakkı ise, yilda bir kez kullanılabilir.
Sistemde bulunan üyelerin, sisteme girişlerinden itibaren üç yıl geçtikten sonra rezervlerini alarak ayrılabilmeleri mümkündür. Ancak, sistemden çikanlar bir daha sisteme kabul edilemezler.
Sistemden çıkış müracaatları her yılın Aralık ayında yapılır ve sistemden çıkış, müteakip olağan Genei Kurul toplantisından sonra gerçekleştirilir.

Sistemden ayrilan üyelerin haklari, sahibi bulunduğu rezerv kendisine ödeninceye kadar devam eder."12. 205 sayılı Kanun'un 24. maddesi şöyledir 

"(Değişik: 26/6/1996 - 4148/6 md.)
Emeklilik yardımı, üyenin Kurumda geçen ve aidat ödediği süreye karşılık olarak, tasarruf pirimine yıllık % 5 teknik faiz oranı üzerinden hesaplanan miktardan ibarettir.

Üyelik süresinin hesabında ay kesirleri tam ay sayılır.
Emeklilik maaşı, üyenin Kurumda bıraktığı emekli yardımına gõre hesaplananyıllık % 5 faizden ibarettir."13. 205 sayılı Kanun'un 29. maddesi sõyledir 

"(Değişik : 26/6/1996 - 4148/8 md.)
21, 24, 25 ve 26 ncı maddelerde yazılıyardımlar 11 inci maddenin (e) fikrası gereğince hazırlanacak teknik bilançoya göre, Kurumun mali durumu müsait görüldüğü takdirde, Yönetim Kurulunca tesbit edilecek esaslara göre artirılabilir. Ancak, Yönetim Kurulunun artirma yapılması hakkındaki kararları Genel Kurulun tasdiki ile tekemmül eder.


Emekli Maaşı Sistemine giren üyeye, Genel Kurulun tasdikinden sonra sağlanan artirımın yarısı maaşına,yarisı rezervine eklenir. Ancak, üyenin talebi halinde maaşa eklenecek miktar, kismen veya tamamen üyenin rezervine eklenebilir."
14. 205 sayılı Kanun'un "Kurumun mevcutlarının işletilmesi ve kurumun yapacağı hizmetler" başhklı 33.maddesi şöyledir:
"Yönetim Kurulu, Kurumun maksat ve gayesinin tahakkuk ettirilmesi ve mevcutlarının işletilmesi ve nemalandirilmasi maksadiyle:
a) Menkul ve gayrimenkul mallar iktisap ve her türlü esham ve tahvilat mubayaa etmeye,
b) Lüzumlu ve faideli gördüğü takdirde her nevi şirketleri kurmaya ve gerek bunlara ve gerekse kurulmuşbulunanlara iştirake ve bunlarin hisse senetlerini veya ortak paylarını satınalmaya,
c) Lüzumunda uhdesinde bulunan her türlü menkul ve gayrimenkul mallarla, satınaldığı hisse senetlerini,tahvil veya ortaklık paylarını satmaya veya başkalarına devretmeye veya bunları rehin veya ipotek etmeye,
d) Her nevi karşılıklı veya karşılıksız istikrazlarda bulunmaya,
e) Lüzumunda Kurum, alacaklarını teminen kendi lehine rehin ve ipotek tesis etmeye,
f) Kurumun daimi üyelerine mesken inşaatı için gayrimenkul ipoteği karşılığında 20 seneye kadar vadeli ve faizli krediler açmaya,
g) Kurumun daimi üyelerine veya bunların kuracakları kooperatiflere ait arsalar üzerinde meskenler inşa etmeye ve bunları peşin veya ipotek karşılığında 20 seneye kadar vade ve faizli taksitle, kendilerine satmaya,
h) (Değişik : 26/6/1996 - 4148/9 md.) Daimi üyeleri mesken sahibi yapmak maksadıyla, Konut On Biriktirim Fonu kurmaya, arsalar almaya ve bu arsalar üzerinde meskenler inşa etmeye veya bu maksatla mubayaa edeceği gayrimenkulleri, peşin veya ipotek karşılığında 20 seneye kadar vade ve faizli taksitle kendilerine satmaya,
i) Ordu pazarlari, ordu evleri, ordu gazinolari, ordu talebe yurtları ve bu gibi, Kurumun daimi üyelerinin her türlü sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli teşebbüslerde bulunmaya,
k) Lüzum hasıl olursa, õzel okullar açmaya ve daimi üyelerin tahsil çağındaki çocuklarınında tahsillerinin temini için yurt içi, yurt dişı tahsil ve staj bursları vermeye,
l) Mevcutlarından bir kismıni, iktisaben inkişafa mazhar olan en uygun yerlerde ve en fazla varidat temin edecek şekilde satın alınacak veya yaptirılacak gayrimenkullere tahsis etmeye,
m) Daimi üyelere borç vermek maksadiyle ikraz fonu tahsis etmeye yetkilidir"
15. 205 sayılı Kanun'un "Kurumun muafiyetleri" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Kurumun muafiyetleri aşağıdadır:
a) Kurum, Kurumlar vergisine tabi değildir.
b) Kuruma yapılacak bağışlar, Kurumunun ne nam altında olursa olsun, üyelerine veya kanuni mirascılarına yapacağı yardımlar Veraset ve Intikal Vergisiyle Gelir Vergisinden,
c) Kurum, yapacağı her türlü muameleler dolayısiyle Damga Resminden,
d) Daimi ve geçici üyelerinden yapılacak aidat tevkifatı Gelir Vergisinden,
e) Kurumun her türlü gelirleri Gider Vergisinden,
muaftir."
16. 205 sayılı Kanun'un 37. maddesi şöyledir:
"Kurumun her çeşit malları ile gelir ve alacaklari, Devlet malları hak ve rüçhanlığını haizdir. Bunlara karşı suç işliyenler, Devlet mallarına suç işliyenler gibi takibata tabi tutulurlar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN. Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, Ordu Yardımlaşma Kurumunun ***  Olağan Genel Kurul Kararı ile *** yılı için belirlenen %90,1nema oranının iptali ile yeniden belirlenerek üye hesaplarına yansıtılması istemiyle açılmıştır.
20.30 Mart 1327 tarihli Nizamname ile askeri İkraz Sandığı kurulmuş; 1 Mart 1961 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu'nun geçici 1. maddesiyle anılan Nizamname yürürlükten kaldırılarak,adı geçen Sandığın mevcutları ile alacak ve borçları OYAK'a devrolunmuştur.

21. 1961 Anayasası'nın 112. maddesinde bir kamu tüzel kişiliği olarak belirtilen Ordu Yardımlaşma Kurumu,Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına sosyal yardım sağlamak amacıyla Milli Savunma Bakanlığına bağlı olarak kurulmuş;

kurulusuna iliskin 205 savılı Kanun'un 1. maddesinde, Kurumun, bu Kanun ile özel hukuk hükümlerine tâbi, mali ve idari bakımdan muhtar ve hükmi şahsiyeti haiz bir teşekkül olduğuna işaret edilmiştir.

22. 205 sayılı Kanun'un 20. maddesinde Kurum tarafindan üyelerine: 1-Emeklilik yardımi, 2-Maluliyet yardımi,3-Ölüm yardımı, 4-(4148 sayılı Kanun ile değişik) Konut Edindirme Yardımı yapılacağı ve ayrıca, emeklilik sistemine girenlere emekli maaşı bağlanacağı hükmüne yer verilmek suretiyle Kurumca üyelere sağlanacak sosyal yardımlar ile hizmetler belirlenmiştir. Kanun'un 21. maddesinin birinci fikrasında en az 10 yıl müddetle Kurumda üye olarak bulunduktan sonra, görevli oldukları kuruluşlardan herhangi bir sebeple ayrılmak suretiyle üyeliği sona eren daimi üyelerin emeklilik yardımından faydalanacağı;birinci fikraya göre emeklilik yardımına hak kazanarak görevli oldukları kuruluşlardan herhangi bir sebeple ayrılan üyelerin isterlerse emeklilik yardımının 1/4'ünü veya 2/4'ünü veya 3/4'ünü yahut tamamını Kurumda bırakarak Emekli Maaşı Sistemine girebilecekleri belirtilmiştir. Kanun'un 29. maddesinde ise 21. maddede yazılı yardımların 11. maddenin (e) fikrası gereğince hazırlanacak teknik bilançoya göre, Kurumun mali durumu müsait görüldüğü takdirde,Yönetim Kurulunca tespit edilecek esaslara göre artırılabileceği, ancak, Yönetim Kurulunun artırma yapılması hakkındaki kararlarının Genel Kurulun tasdiki ile tekemmül edeceği hüküm altına alınmıştır.

23. Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli tüm askeri personelin zorunlu üyeliğine dayanan Kurumun gelirleri, mevcutların işletilmesinden elde edilecek gelirler ve bağışlar ile üyelerin maaşlarından yapılan kesintilerden oluşmakta olup, 205 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile, Kurumun bazı gelir ve muameleleri Gelir, Gider, Veraset ve Intikal Vergileri ile Kurumlar Vergisi ve Damga Resminden muaf tutulmaktadır. Ayrica Kanun'un 37. maddesinde “Kurumun her çeşit malları ile gelir ve alacaklari, Devlet malları hak ve rüçhanlığını haizdir. Bunlara karşı suç işleyenler, Devle mallarına karşı suç işleyenler gibi takibata tabi tutulurlar."hükmüne yer verilmektedir.
24. Kanun koyucunun Anayasa'ya uygun olmak koşulu ile, kamusal ihtiyaçların gerekli kıldığı hallerde herhangi bir alanı yasal statü içine alarak bir kamu hizmeti tesis etmesi olanaklıdır. Nitekim, kanun koyucu tarafindan, Türk SilahlıKuvvetleri mensuplarının diğer Devlet memurları gibi yararlanmakta oldukları Emekli Sandığı Kanunu ile sağlanan olanaklar yeterli bulunmayarak, T.C. Emekli Sandığının yardımlarını tamamlayıcı bir şekilde ve üyelerin kendi mali olanaklariyla dayanışmaları ve bu suretle gelecek endişesinden kurtularak maddi ve manevi huzura kavuşmalarını sağlamak amacıyla Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu yürürlüğe konulmuş olup, bu amacın gerçekleştirilmesinde Kurumu kamusal hak ve yetkilerle donatan Kanunun, idare hukuku ilkelerine dayanan bir düzenleme olduğu anlaşılmaktadır.
25. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davalı konumunda bulunan OYAK'ın Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına sosyal yardım sağlamak amacıyla kanunla kurulduğu, gerek teşkilat yapısı ve organlarının oluşumu ve gerekse Kanun ile verilen kamusal yetkiler, usul ve ayrıcalıklar göz önüne alındığında,tüzel kişiliği haiz bir "kamu kurumu" olduğunda, görevi ve hizmet verdiği konuların "kamusal" amaç taşıdığında kuşkuya yer bulunmamaktadır.

26. Diğer taraftan, üyelerin Kurumla olan ilişkileri yönünden hukuki durum incelendiğinde; üyeliğin Kanun ile zorunlu kılınması ve Kurumun da üyeleri için Kanunda belli edilen sosyal yardımları sağlamak ve kamusal nitelikli hizmetleri yerine getirmek amacıyla kurulmuş olması karşısında, bu ilişkinin idare hukuku ilişkisi olduğu açıktır.
27. Her ne kadar, 205 sayılı Kanun'un 1. maddesinde “Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk hükümlerine tabi"olduğuna işaret edilmekteyse de; bu hüküm ile kanun koyucu tarafindan, mevcutların işletilmesi ve nemalandırılması için iktisadi ve ticari alanda gösterilecek faaliyetlere esneklik kazandırılmak amacıyla OYAK'ın üçüncü kişilerle arasında olan bu tür faaliyetleri yönünden özel hukuk hükümlerine tabi kılındığının anlaşılması gerekmekte olup, bu hususun, OYAK'ın kamu kurumu" niteliğine engel teşkil etmeyeceği doğal olduğu gibi, bu hükümden hareketle, bu Kanunda düzenlenen ve idare hukuku ilişkisi niteliği taşıyan "Üye- Kurum" ilişkisinin de õzel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucuna ulaşmak olanaksizdir.

28. Dava konusu olay incelendiğinde; *** yılına ilişkin olarak OYAK Olağan Genel Kurulu tarafından %90,1olarak belirlenen nema oranının düşük olduğu iddiasıyla açılan davada, 205 sayılı OYAK Kanunu'nun 24. ve 29. maddeleri uyarınca, üyelerin birikimlerine uygulanacak nema oranının Kurumun mali durumu doğrultusunda Yönetim Kurulukarariyla belirlenip Genel Kurul onayıyla kesinleştiği, bu oranların belirlenmesinin Kurumun sahip olduğu kamu gücüne dayanan takdir yetkisi kapsamında ve tek yanlı idari usullerle gerçekleştirildiği, dolayısıyla dava konusu edilen nema oranının belirlenmesine ilişkin işlemin idari bir işlem niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

29. Yukarıda belirtilen tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; gerek OYAK'ın tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu olması, gerek "Üye-Kurum" ilişkisinin idare hukuku kurallarına göre belirlenmesi ve gerekse OYAK'ın kuruluşamacı olarak belirlenen hizmetleri yerine getirdiği sırada karar ve yürütme organlarınca, kamu gücüne dayanılmak suretiyle resen ve tek yanlı olarak tesis edilen işlemlerin idari nitelik taşıması karşısında, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevine girdiği sonucuna varılmiştir 

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 14. Ídare Mahkemesinin 22/05/2024 tarih ve E.2024/786 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 14. İdare Mahkemesinin 22/05/2024 tarih ve E.2024/786 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,05/05/2025 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar 
verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, Ordu Yardımlaşma Kurumunun 63. Olağan Genel Kurul Kararı ile 2022 yılı için belirlenen %90,1 nema oranının iptali ile yeniden belirlenerek üye hesaplarına yansıtılması istemiyle açılmıştır.

205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu ile kurulan Ordu Yardımlaşma Kurumu'na üye olmak için aynıkanunun 17/a maddesi gereğince belirli sartlara haiz olunması zorunludur. Bu sartlar arasında üvelerin kamu görevlisi olmasıgerekmekte ise de, kurum esas itibariyle özel hukuk hükümlerine tabi bir tüzel kişidir. Nitekim bu kanunun 1. maddesinde açık bir şekilde, kurumun, õzel hukuk hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir.

Kanunda özel hukuk hükümlerine tabi olduğu belirtilen kurumun faaliyetine bakıldığıda da tamamen özel hukuk alanında olduğu görülmektedir. İktisadi ve ticari alanda faaliyet gösteren birçok şirketi bünyesinde bulunduran devasa bir holding olan OYAK'ın bir kamu hizmeti ifa etmediği de izahtan varestedir. Yine yönetim organlarının atanması ve oluşumuna bakıldığında da kamu idaresinin söz konusu olmadığı açık bir şekilde ortadadır.
Bu kurumun sırf kanunla kurulmuş olması ve Emekli Maaş Sistemine bu kanunda aranan şartlara sahip olanların kabul edilmesi kurumu idari bir kurum haline getirmeyeceğinden kurum ile üyesi arasında çıkan uyuşmazlğın da adli yargıda görülmesi gerektiği düşüncemle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayım.
Üye Doğan AĞIRMAN 
$$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/330KARARNO : 2025/332KARAR TR : 05/05/2025
ÖzET: Davacıya ait kişisel fotoğrafın, bilgisi ve izni dışında Aydın Vali Yazıcıoğlu Kültür Merkezi'nde sergilenmesi nedeniyle, kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle manevi tazminat istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI YERiNDE, görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : D.D. (A.)

Vekili : Av. C.Ç.

Daval : Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.B.T.


I. DAVA KONUSUOLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 2014-2016 yılları arasında davalı idareye bağlı konservatuarda öğrenci olduğunu,bu süreçte gönüllülük esasına dayanan mehteran takımına katıldığıni, faaliyetler sırasında çekilen fotoğraflardan birinin müvekkilinin izni ve bilgisi olmaksızın pano hâlinde bastırılarak Aydın Vali Yazıcıoğlu Kültür Merkezi'nde sergilendiğini,müvekkilinin bu duruma itiraz etmesine rağmen davalı idarenin “öğrenci olması nedeniyle fotoğrafinı asma hakkına sahip olduğu” yönünde cevap vererek resmi kaldırmayı reddettiğini, izinsiz şekilde kişilik haklarının ihlal edildiğini, kamuya açık şekilde sergilenen bu fotoğraf nedeniyle müvekkilinin devlet memuru olması ve eşinin siyasi kimliği sebebiyle çeşitli sosyal baskılara maruz kaldığını, bu olayın müvekkilini derinden etkilediğini, manevi olarak büyük bir yıpranma yaşadığını ve tanıklarla ispatlanabilecek düzeyde ruhsal zarara uğradığını ileri sürerek, 100.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargida 

2. Aydın 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/05/2023 tarih ve E.2022/314, K.2023/201 sayıl kararı ile uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın görüm ve çözüm yerinin idari yargı olduğunu,Mehteran takımı Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliğinin 8. Maddesine göre kurulmuştur. Yönetmeliğin 8. Maddesinin 1. Fıkrası Konservatuvar Şube Müdürlüğü Görev, Sorumluluk ve Çalışma Esasları başlığının m bendi "Kadın Mehteran Takımıoluşturmak, Mehteran takımının Belediye etkinlikleri başta olmak üzere fuar, festival, şenlik, açılış vs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımım sağlamak, Kent Orkestrası oluşturmak,Mehteran takımının Belediye etkinlikleri başta olmak üzere konser, festival, şenlik, açılış vs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımını sağlamak, "şeklinde olduğunu, özel hayatın ihlalinin söz konusu olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Ídari dava türleri 
a) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açilan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlklara ilişkin davalar.

Dava konusu; Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davası olduğu anlaşıldığından idare mahkemesinini görevli olduğuna karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Aydın 2. Ídare Mahkemesi 19/06/2023 tarih ve E.2023/565, K.2023/772 sayıh kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3'ncü maddesi uyarınca dava dilekçesinin "Aydın 2. İdare Mahkemesine hitaben'düzenlenmediği, davalı idare eyleminin meydana geldiği ve/veya öğrenilme tarihinin dava dilekçesinde açıkça belirtilmediği, davalı idareye başvuru dilekçesinin dava dilekçesine eklenmediği gerekçeleriyle, 2577 sayılı Kanun'un 15.maddesinin 1. Fikrasının (d) bendi gereğince 30 gün içerisinde aynı Kanun'un 3. maddesine uygun şekilde düzenlenecek dava dilekçesi ile yeniden dava açılmak üzere dilekçenin reddine karar vermiş; bunun üzerine davacı vekili, eksiklikleri tamamlayarak, aynı istemle idari yargi yerinde davasını yenilemiştir.

5. Aydın 2. İdare Mahkemesi 07/06/2024 tarih ve E.2023/699 sayıh kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"..Uyuşmazlığa konu olaya tatbik edilecek mevzuat hükümlerine bakaldığında;
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 142. maddesinde; Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüştür.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 24. maddesinde, "Hukuka aykırı olarak kişilik hakkana saldırılan kimse, hakimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rizasi,daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır." hükmüne, 25. maddesinde ise,"Davaci, hakimden saldirı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldiriya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir. Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararin üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayimlanması isteminde de bulunabilir. Davacinın, maddi ve manevi tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekaletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır. Manevi tazminat istemi, karşıtarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; mirasbırakan tarafindan ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez. Davaci, kişilik haklarının korunması için kendiyerleşimyeri veyadavalının yerleşimyeri mahkemesinde dava açabilir." hükmüne yer verilmiş;
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 58. maddesinde; "Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hakim, bu tazminatin ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştirabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir." hükmüne yer verilmiştir 
2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fikrasının b bendinde, tam yargi davalarıidari eylem ve işlemlerden dolayi kişisel haklari doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanimlanmiştir.


Bu tanim uyarinca tam yargi davası açılabilmesi için her seyden önce ortada, idarenin idari nitelikte bir işleminin veya eyleminin bulunması gerekmektedir.

İncelenen olayda ise, 2014-2016 tarihleri arasında davalı idare bünyesinde konservatuvar öğrencisi dõnemlerde yapılan çekimler somucunda elde edilen fotoğraflarının davacının bilgisi ve rizası dışında Aydın Vali Yazicioğlu Kültür Merkezinde pano olarak asıldıği, davacının sosyal ve kişilik haklarının zedelenerek,mahremiyet ve özel hayatın ihlal edildiği gözetildiğinde, idarenin bir kamu hukukuna, yasa, tüzük, yönetmelik gibi bir kural işlem veya bir idari işleme dayanmadan haksiz fiil niteliğinde eylemde bulunmasının özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık olduğu sonucuna varılmaktadır,
Bu durumda, idari nitelikteki işlem ve eylemden kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan ve idarenin Kamu Hukuku kurallarına göre olan sorumluluğunu gündeme getirerek doğan zararın tazminine yada hakkın geri verilmesine mahkum edilmesi isteklerini konu edinen idari bir dava olarak nitelendirilemeyecek olan bu davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir..."
6. Aydın 2. Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNÇELERİ
A. Danıştay Başsavcılığının Yazıl Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir.

"HUKÜKİ DEĞERLENDIRME :
Davacının 2014-2016 yıllariı arasında belediye konservatuvarı öğrencisi olarak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Yönetmelikuyarınca kurulan Kadın Mehteran Takımının etkinliklerinde yer alırken çekilen fotoğraflarının Belediye Kültür Merkezindeki panoya asılması ve 2016 yılında konservatuvardan ayrıldığı halde fotoğraflarının halen panoda asılı olmasından elem ve acı duyduğu iddiasıyla tazminata hükmedilmesi istemiyle bakılan davayı açtığı anlaşılmakta olup; görevli yargı merciinin belirtilmesi için başvuruda bulunan Idare Mahkemesince verilen kararda idarenin haksiz fiil niteliğinde eylemde bulunmasınedeniyle uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği belirtildiğinden, davacının uğradığını ileri sürdüğü zararın idarî işlemden mi, idari eylemden mi yoksa idarenin haksız filinden mi kaynaklandığının ortaya konulması gerekmektedir.

Danıştay içtihatları ve öğretide genel kabul gören tanımlamalara göre, idari eylemler, temelinde idarīişlem olmayan idarenin kamu hukuku alanındaki her türlü faaliyeti (fizik alanında görülen iş, hareket, ameliyeve çalışmalar) veya hareketsiz kalması olup, idarenin faaliyetleri sırasında gerek iradesi dışında gerçekleşen olaylar ve gerekse bilerek ve isteyerek yapmış olduğu maddî filler ile hareketsiz kalması sonucunda meydana gelen bir takım fiili durumlar idarî eylemi oluştururlar.

14/04/1973 târihli ve E:1972/2, K:1973/10 sayılı Danıştay Içtihadı Birleştirme Kurulu kararında idarîișlemin; idare makamlarının idare fonksiyonu ile ilgili konularda aldığı tek taraflı icraî karar olduğu, idarî fiilin ise idarenin fonksiyonu sırasındaki bir hareketini, bir olayi, bir tutumu anlattıği, bir idarî karar ve işlemle ilgisi olmayan idarî fiilin (salt maddî tasarrufun) zarara yol açması dava konusu edilebileceği gibi; bir idarî işlemin uygulanması için yapilan idarî eylemden doğan zararın da dava edilebileceği; idarî eylemden söz eden Kanun maddesinin, öncesinde, temelinde bir idarî karar veya işlem olmayan, bütünüyle, salt idarî eylem olarak ortada olan idarî faaliyet için getirilmiş bir hüküm olduğu belirtilmiştir.

Bazı durumlarda idari eylemler temelinde herhangibir idari işlem bulunmaksizın kanunların verdiği görev kapsamında hukuki eylemler olarak ortaya çikmaktadır. Bu nitelikteki eylemlere "saf idari eylem" denilmekte olup bu gruptaki eylemlerin kaynağında da genellikle idarenin bir işlemi vardır. Ancak, bunlar idarenin içdüzeni ve işleyişiyle ilgili tasarruflar olduğundan ve idare dışındaki kişilere bildirilmediğinden yetkin anlamda idari işlem sayılmazlar. (Kazım YENICE, Yüksel ESIN, Açıklamalı Içtihatlı Notlu Idari Yargılama Usulü, 1983,8.398).

Açık bir yolsuzluk ve hukuka aykırılıkla malûl bir idari işlemle mülkiyet hakkına veya başka bir temel bir hak veya özgürlüğe bir saldırının söz konusu olması ve bunun maddi ve fiili icra yani, icrai ve fiili ameliyeler ile uygulanması halinde fiili yol hali söz konusu olur. Bu teori, idari uyuşmazlıklarin idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği kuralına bir istisna teşkil etmektedir. (Gürsel KAPLAN, "Idare Hukukunun Arkaik ve Anakronik Bir Kurumu: Fiili Yol", Gazi Universitesi Hukuk Fakültesi Dergisi,C.XI, S.1-2, 2007, s.887)
Fiili yol, idarenin icraya taalluk eden maddi faaliyet ve hareketleri sirasında ağır bir surette usulsüz hareketleriyle, diğer bir tabirle, usul dışı sayılacak maddi fiil ve hareketleriyle ferdin mülkiyet hakkına veya amme hürriyetine tecavüz etmesidir. (Siddik Sami ONAR, Ídare Hukukunun Umumî Esasları 1966, C.3, s.1668)
Fiili yol şöyle özetlenebilir: 1) Ortada, idarenin maddî olarakyerine getirilen bir etkinliği olmalıdır. 2) Öz ya da yöntem açısından yapılan hukuka aykırılık, açık ve ağır olmalıdır. 3)Idarenin etkinliği, ya mülkiyet hakkına ya da kamu özgürlüklerine bir saldırı niteliğinde olmalıdır. (Turgut TAN, Idare Hukuku, 2014, s.708)
Bilimsel ve yargisal içtihatlara göre idarenin görevini yerine getirirken gerçekleşen olay, hareket veya tutumun haksız fiil (fiili yol) olarak nitelenecek derecede sakat olması ya da suç teşkil eden veya kullanılmasıyasak bir usule idarece başvurulması halinde idarenin eylemi, bariz şekilde "idarî eylem" özelliğini 

kaybettiğinden, haksız fil sayılır ve bu fil nedeniyle oluştuğu iddia edilen zarar, borçlar hukuku kapsamında değerlendirilmek suretiyle yargılama adli yargı merciinceyapılarak idarenin sorumluluğu belirlenir.
Tazminat istemine konu eylemin ise, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (1-v)işaretli bendi ile davalı Belediyeye görev olarak verilen ve ayrintıları Yönetmelikte belirtilen kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında gerçekleşmesi ve temel hak ve özgürlüklere saldırı niteliğinde açık ve ağır hukuka aykırılık taşımaması nedeniyle haksız fiil sayılması mümkün değildir. Bu itibarla, idareye kanunla verilen görevin yerine getirilmesine yönelik idari faaliyet sirasında gerçekleşen eylemden dolayı manevi zarara uğranıldığı iddiasıyla açılandavanın; 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kamununun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendi uyarınca idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılabilen tam yargıdavalarının görüm ve çözümüyle görevli idari yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir 
Danıştay Onuncu Dairesinin, E: 1995/6696, K:1996/7698; E:1999/335, K:2001/1426 ve Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2009/3391, K:2010/1709 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idârîyargının görevli olduğu düşünülmektedir."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Bilindiği gibi, Anayasa'nin 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararlarıõdemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanumu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasında; idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayi taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlüolup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kurallari çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, 5216 sayılı Belediye Kamunu'nun 7. maddesinin birinci fikrasının (v) bendinde; "Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak" büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayımış, 5216 sayılı Kamun ile 5393 sayıhı Belediye Kanunu'na dayanılarak çıkarılan Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı Görevve Çalışma Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (m) bendinde; "Kadın Mehteran Takımı oluşturmak,Mehteran takımının Belediye etkinlikleri başta olmak üzere fuar, festival, şenlik, açılış vs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımını sağlamak, Kent Orkestrası oluşturmak, Mehteran takımımın Belediye etkinlikleri başta olmak üzere konser, festival, şenlik, açılış vs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımını sağlamak," Konservatuvar Şube Müdürlüğünün görev, sorumluluk ve çalışma esasları arasında gösterilmiştir.

İdare, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilere verdiği zararları tazminle sorumlu olup, tazmini istenilen zararın idari eylem ve işlerden doğması halinde bu zararlar idari yargida açılacak tam yargi davası ile istenebilir. Buna karşılık; idari usul ve esaslar dişında idarece yapılan eylemler, haksız fiil niteliğindedir.Îdarilik karakteri taşımayan bu eylemlerden dolayı, ancak adli yargıda dava açılması mümkündür. İdarenin bir kamu hukuku kuralına, yasa, tüzük, yönetmelik gibi bir kural işlem veya bir idari işleme ya da bir yargı yeri kararina dayanmadan kendiliğinden haksiz fiil niteliğinde eylemde bulunması mahkeme içtihatları ve doktrinde "fiili yol"olarak nitelendirilmekte ve idarilik karakteri taşımayan bu eylemlerden dolayı idarenin alelade bir fert durumuna geleceği, özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklara yol açılacağı kabul edilmektedir.

Diğer taraftan, idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötüişlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen,anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan birkusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

Kamu görevlilerinin hizmetin yürütülmesi sırasındaki kusurlu eylemleri, idare yönünden nesnel nitelik taşıyan hizmet kusurunu oluşturmakta, bunun yargisal denetimi ise, kamu hizmetlerinin işleyişinin ve 

gereklerinin değerlendirilmesinde uzman olan idari yargı yerine ait bulunmaktadır.
Somut olayda davaya konu eylemin, davalı idarenin 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrasının (v) bendinde ve Yönetmelik'in 8. maddesinin(m) bendinde belirtilen kamu hizmetinin yerine getirilmesi sirasında gerçekleşmesi ve eylemin fiili yol olarak nitelendirilebilecek unsurları içermemesi nedeniyle haksız fiil olarak kabul edilmesi mümkün görülmemektedir.

Bu durumda, davacinın talebi irdelendiğinde; tazminat istemine konu edilen olayın haksiz fiil olarak nitelendirilemeyeceği, meselenin çözümü için kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin ve sorumluluğun hizmet kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesine ihtiyaç duyulduğu, adli yargı yerinde çözüme kavuşabilecek bir tazminat istemine ilişkin bir uyuşmazlık bulunmadıği, bu sebeple, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanan ve tam yargı davası niteliği taşıyan davanın çözümünde idariyargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir.

Bu nedenle, Aydın 2. Ídare Mahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir..…"
III. İLGİLİ HUKUK 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı:"başlıklı 2maddesi şöyledir :
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2o00-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
11. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları"başlıklı 7. Maddesinin ilgili kısımları şöyledir :
"Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
..v) Sağlik merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlüsosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar,meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak…."
12. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'na dayanılarak hazırlanan Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal Işler Dairesi Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliğinin "(I)Konservatuvar Şube Müdürlüğü Görev, Sorumluluk ve Çalışma Esasları" başlıkhı 8. maddesi şöyledir :
"a. Aydın ili geneli başta olmak üzere Kültür değerlerimizi yaşatmak ve nesilden nesile aktarılmasınısağlamak amaciyla Müzik, Folklor(Halk Danslari), Tiyatro, Sinema ve Resim alanlarında teorik ve uygulamali çalışmalar yaparak, gerekli eğitim ve öğretim faaliyetlerinde bulunmak,
b. Amacına giren konularda gerektiğinde Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlarla da işbirliği içerisinde eğitim ve öğretim yapmak, kurs, seminer ve konferanslar düzenlemek, diploma ve benzeri belgeler vermek,
c. Türk Müziğini halkın sanat anlayışını yükseltecek biçimde uygulamak, eğitici ve açıklamalı konserler düzenlemek, Radyo ve Televizyonlarda yayınlar yapmak suretiyle Konservatuvar çalışmaları hakkında genişkitlelerin bilgi sahibi olmalarını sağlamak,
d.Benzeri grup ve şahıslarla işbirliği yaparak yurtiçi ve yurtdışı festivallere ve benzeri sanat etkinliklerine katılmak veya gösteriler düzenlemek suretiyle, otantik Türk Müziğinin tanıtılıp yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmak,
e. Sanat değeri taşıyan Türk Müzik eserleriyle, özellikle bölgesel halk ezgilerini derlemek, tespit ve tasnif etmek ve gerektiğinde yayimlamak,
f. Konservatuvarın imkânları ölçüsünde Batı Müziği ve Türk Müziği aletleri öğretilmesinde eğitim programları uygulamak, Müzik aletleri ile ilgili dersleri her bir müzik aleti için en az 5 öğrenci olması halinde açılmasını sağlamak,
g. Türk Folkloru-Halk Oyunları ile Bölge Folklorünü-Halk Oyunlarını araştırıp folklor-halk Oyunlarıeğitim ve öğretimini yapmak, ürünlerini sergilemek, halk oyunları ekipleri oluşturup, gösteriler düzenlemek,Modern dansların eğitimini de vererek gerektiğinde Büyükşehir Belediyesi adına Ulusal ve UluslararasıFestivallere iştirak ve temsil etmek,
h. Yöresel folklorun araştirılarak, derleme, uygulama çalışmaları yapılması ve konservatuar bünyesine kazandırılması çalışmalarını yapmak 


i. Türk ve Dünya Tiyatro sanatını benimsetmek için gerekli bilimsel Eğitim, Öğretim ve oyun sahneleme çalışmaları yapmak,
j.İhtiyaca göre yeni sanat bölümleri kurarak faaliyete geçmesini sağlamak,
k. (THM) Türk Halk Müziği, (TŠM) Türk Sanat Müziği, Çocuk, Gençlik koroları kurmak, ihtiyaca göre çalışmalar yapmak, konser vb etkinlikler düzenlemek,
l. Bando takımı oluşturmak, bandonun Belediye etkinlikleri başta olmak üzere fuar, festival, şenlik, açılışvs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımını sağlamak,
m. Kadın Mehteran Takımı oluşturmak, Mehteran takımının Belediye etkinlikleri başta olmak üzere fuar,festival, şenlik, açılış vs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımınısağlamak, Kent Orkestrası oluşturmak, Mehteran takımının Belediye etkinlikleri başta olmak üzere konser,festival, şenlik, açılış vs etkinliklere Başkanlık Makamının uygun görüşleri doğrultusuna azami katılımınısağlamak,
(Bando, Kadın Mehteran Takımi, Kent Orkestrasının iş ve işleyişleri Şube Müdürlüğünce hazırlanacak yönergelerle belirlenir.)

n. Görev alanına giren hususlarda, ilgili mevzuatla verilen görevler ile Başkanlık Makamı ve Daire Başkanlığınca verilecek işleri yapmak, yaptırmak,"
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞıRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19, maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacının 2014-2016 yılları arasında belediye konservatuvarı öğrencisi olarak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanun'u ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik uyarınca kurulan Kadın Mehteran Takımının etkinliklerinde yer alırken çekilen fotoğraflarının Belediye Kültür Merkezindeki panoya asılması ve 2016 yılında konservatuvardan ayrildığı halde fotoğraflarının halen panoda asılı olmasından elem ve acı duyduğu iddiasıyla manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.

16. Görevli yargı yerinin belirlenebilmesi bakımından, davacının zarar gördüğünü ileri sürdüğü filin, idarîişlemden mi, idarî eylemden mi yoksa haksız fiil niteliğinde bir filden mi kaynaklandığının belirlenmesi gerekmektedir.
17. İdarî işlem, idarenin tek taraflı iradesiyle tesis ettiği ve hukukî sonuç doğuran icraî tasarrufları ifade ederken;idarî eylem, idarenin kamu hizmetini yerine getirirken gerçekleştirdiği, maddî fil ve tutumları kapsamaktadır. Buna karşılık bir fiilin haksız fil sayılabilmesi için, kamu gücüne dayalı olarak yürütülen faaliyet kapsamında gerçekleştirilen bu filin,temel hak ve özgürlüklere açık ve ağır bir biçimde müdahale teşkil etmesi, bariz bir şekilde hukuka aykırı olması ve idarīeylem niteliğini aşan bir nitelik taşıması gerekmektedir.

18. Dosya kapsamından, davacının 2014-2016 yılları arasında belediye konservatuvarı öğrencisi olarak yer aldığıKadın Mehteran Takımı faaliyetleri sırasında çekilen fotoğraflarının belediyeye ait kültür merkezindeki panoya asıldığı,davacının 2016 yılında konservatuvardan ayrılmasına rağmen söz konusu fotoğrafların sergilenmeye devam ettiği, bu durum nedeniyle elem ve üzüntü duyduğunu ileri sürerek manevi tazminat talebiyle dava açtığı anlaşılmaktadır.
19. Somut olayda, fotoğrafların sergilenmesi faaliyeti, belediyeye kanunla verilmiş ve ayrıntıları yönetmelikte belirlenen kültürel görevler kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu yönüyle, kamu hizmetinin ifası sırasında ortaya çıkan bir idarî faaliyettir. Olayda, temel hak ve özgürlüklere yönelik açık ve ağır bir ihlål ya da filî yol niteliğinde bir durumun varlığıtespit edilememiştir.

20. Yukarıda belirtilen tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; tazminat istemine konu eylemin, belediyeye kanunla verilen ve ayrıntıları yönetmelikte belirlenen kamu hizmetinin yerine getirilmesi kapsamında gerçekleşmiş olmasi,kamu gücüne dayanılarak ve tek yanlı şekilde yürütülen bir idari faaliyet niteliği taşıması ve temel hak ve özgürlüklere yönelik açık, ağır ve bariz bir hukuka aykırılık içermemesi karşısında, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevine girdiği sonucuna varilmiştir.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Aydın 2. Ídare Mahkemesinin 07/06/2024 tarih ve E.2023/699 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Aydın 2. İdare Mahkemesinin 07/06/2024 tarih ve E.2023/699 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,

05/05/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekil Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/332KARAR NO : 2025/334KARAR TR : 05/05/2025
$ 
ÖzET: Davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğu taşkın su kanalı üzerindeki önlemlerin alınmamasınedeniyle seyir halindekiaracın su kanalına uçması sonucu meydana gelen ölümlükaza sonucunda maddi vemanevi zararıtazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE, görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : $. Ö.

Vekili : Av. K. B., Av. Z. S.

Davali : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A. B.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili ilk olarak, müvekkilinin müteveffa babasının içerisinde olduğu õzel aracın 06/05/2022 tarihinde Gevaş-Çatak yolunda meydana gelen ölümlü, yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasında; havanın yağışlı olduğu, aracın düştüğü Çatak Deresinin etrafinı korumaya yönelik bir bariyerin olmamasından dolayı aracın doğrudan dereye uçtuğu ve bu olayda iki kişinin suda boğularak vefat ettiğinden bahisle şimdilik 1.000 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhine adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2022/232 sayılı dosyasındaki yargılama sürecinde yapılan keșif ve alınan bilirkişi raporuna göre, "kaza öncesinde ve kaza günü, taşkın su kanalı duvarı üzerinde demir korkuluklar olmus olsaydi, hızdan dolayı kaza yapan sürücünün sevk ve idaresindeki araç su kanalı duvarına çarpmış olsa da, demir korkuluklar sayesinde araç suya düşmemis, yolla taşkın su kanalı duvarı arasında olacağı için, doktor raporunda belirtilen suda boğulmaya bağlı sürücü ve yolcuda ölüm gerçekleşmemiş olacaktı" şeklindeki tespit ve değerlendirme sonucu, taşkın su kanalından sorumlu kurumun kazadaki illiyet bağı nedeniyle, davacı tarafça Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü hasım gösterilerek, aynı Mahkemenin E.2023/163 sayılı esasına kayıtlı aynı istemle bir dava daha açılmıştır.
3. Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesi 13/09/2023 tarih E.2023/163, K.2023/627 sayılı kararı ile Devlet Su İşleri'ne karşı açılan davanın, E.2022/232 sayılı dosya ile birleştirilmesine; bilahare 09/10/2023 tarih ve E.2022/232,K.2023/697 sayılıkararı ile davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğüyönünden açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermiş; davalılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden ise davanın tefrikine karar vererek Mahkemelerinin E.2023/1069 sayılı dosyasına kaydederek davaya devam etmiştir 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargida 

4. Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesi 09/10/2023 tarih ve E.2023/1069, K.2023/690 sayıh kararı ile;"davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden açılan davanın yargı yolu yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle reddine" karar vermiş, yapılan istinaf başvurusu Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 09/02/2024 tarih ve E.2024/125, K.2024/309 sayılı kararı ile düzeltilerek esastan reddedilmiş ve ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava idarenin hizmet kusuru (bakim eksikliği nedeni ile) maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Davaci, davalının hizmet kusuru nedeni ile desteğinin vefat etmesi nedeni ile maddi ve manevi zararlarımn giderilmesini talep etmiştir.

Davali davanın reddini savunmuştur.
Mahkememizin 2022/232 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş olan Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolunda can 

ve mal güvenliği konusunda gerekli düzenlemeleri, yatay ve düşey işaretlemeleri yaptığından herhangi bir kural ihlalinin bulunmadığı, taşkın su kanalından sorumlu kuruluş olan davalı Devlet Su Işlerinin sorumlu olduğu taşkın su kanalı duvarı üzerinde, trafik kazası öncesinde ve kaza anında demir korkulukları bulundurmaması,yaralanmayla sonuçlanan trafik kazası sonucu yaralı sürücü ve yolcu üzerinde suda boğulmaya bağlı ōlümün gerçekleşmesinde ve gelişiminde etkili olduğunun tespit edilmiştir.

Devlet Su İşleri tarafindan Mahkememizin 2022/232 Esas sayılı dosyasinda verilen cevapta bahse konu Van-Çatak il yolu(65-50) 424-150.kilometresinde bulanan taşkın su kanalı duvarı üzerinde bulunması gereken demir korkulukların idarelerine ait olduğu bildirilmiştir.

Daniştay 10. Dairesinin 21.06.2021 tarih 2020/2531 Esas 2021/3462 Karar sayılı ilamında; " Idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip,bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır. Idarenin üstlendiği kamu hizmetlerini gereği gibi yerine getirmekle zorunlu olduğu, hizmetin işleyiş ve ifası sirasında çeşitli sebeplerle gerçek veya tüzel kişilere verilen zararların hukuken geçerli biçimde ispatlanması şartiyla idarece tazmininin gerekeceği idare ve sorumluluk hukukunun bilinen ilkelerindendir. Prensip olarak, idarenin bir eylem ya da işleminden dolayı tazminatla yükümlü kılımabilmesi için o olayda hizmet kusurunun ya da kusursuz sorumluluğunun bulunması zorunludur. Idarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek içinse, bir zararin mevcut olması ve bu zararin idari bir işlem veya eylemden kaynaklanmasi, diğer bir ifadeyle, oluşan zararla idari işlem ve eylem arasında illiyet bağının kurulabilmesi gerekmektedir. İdarenin hukuki sorumluluğunun varlığı ve kapsamı yukarıda aktarılan unsurlar dahilinde oluşmakla birlikte; zararın varlığı ve niceliğinin ortaya konulmasında; maddi olayın tüm unsurlarıyla incelenmesi ve tazmin sorumluluğu açisından bir tespitin yapılması da yarginın görevidir. Idare üstlendiği kamu hizmetini gereği gibi yerine getirmekle yükümlü olup, hizmetin işleyişi ve yerine getirilişi sırasında gerekli önlemlerin alınmamasi, hizmetin iyi işlememesi nedeniyle verilen zararlarin hizmet kusuru ilkesi gereği tazmini gerekmektedir. Olayda; uyuşmazlığın davalı idareler tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddialarından kaynaklanmakta olduğunun anlaşıldıği, yolun bakım, onarım ve kontrolünün yapılmaması, taşkın suların önlenmemesi iddialarınadayanan hizmet kusurundan doğan sorumluğa ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin ise idari yargı olduğu" belirtilmştir.

Davacılar köprününkoruyucu bariyer ve korkuluğunun bulunmaması gibi birçok eksiklikten dolayı kazanın meydana geldiğini ve bu nedenle sorumluluğun davalı Devlet Su İşlerinde olduğunu belirterek davalı kurumdan maddi ve manevi tazminat alacağı hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Kamu tüzel kişilerinin kamu hizmeti ifa ederken ortaya çıkardikları zararın, idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zarar olduğu, bu zararın tazmininin ise ancak, 2577 sayılı Yasanın 2. maddesine göre tam yargi davasinın konusu olabileceği; alınan bilirkişi raporunda  taşkın su kanalından sorumlu kuruluş olan davalı Devlet Su Işlerinin sorumlu olduğu taşkın su kanalı duvarı üzerinde, trafik kazası öncesinde ve kaza anında demir korkuluklarıbulundurmamasi, yaralanmayla sonuçlanan trafik kazası sonucu yaralı sürücü ve yolcu üzerinde suda boğulmaya bağlı ölümün gerçekleşmesinde ve gelişiminde etkili olduğunun tespitedilmiş olmasi, Devlet Su İşleri tarafindan verilen cevapta bahse konu Van-Çatak il yolu(65-50) 424-150.kilometresinde bulanan taşkın su kanali duvarı üzerinde bulunması gereken demir korkulukların idarelerine ait olduğu bildirilmiş olmasi, kazanın davalıidarenin üstlendiği kamu hizmetini gereği gibi yerine getirmemesi, hizmetin işleyişi ve yerine getirilişi sırasında gerekli önlemleri almamasi, hizmetin iyi işlememesi nedeniyle gerçekleştiği bu nedenle verilen zararların hizmet kusuru ilkesi gereği tazmini gerek hususları hep birlikte değerlendirildiğinde açılandavanın idariyargının görev alanima girdiği ve 6100 sayılı Yasanın 114/1-b maddesinde öngörülen dava şartinın yerine gelmediği kanaatine varıldığı gerekçesiyle; davanın yargı yolu yönünden reddine karar verilmiştir."
5. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. Van 3. İdare Mahkemesi 18/04/2024 tarih ve E.2024/408 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dosyasinın incelenmesinden; davacinın babası Ziayettin Özcan'in Gevaş-Çatak yolunda 06/05/2022 tarihinde 01 YM 613 plakalı araçta yolcu konumunda seyir halindeyken aracınyoldan çikarak Çatak deresine düşmesi sonucutek taraflı ölümlü trafik kazası sonucu vefat ettiği ve olayda gerekli güvenlik önlemlerini almayan idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle, şimdilik fazlaya iliskin hakları saklı kalmak kaydıyla 1000,00-TL maddi ve 50.000,00-TL manevi tazminatın tazminine karar verilmesi istemiyle bakilan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 2918 sayılı Kanunun 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesinin yukarıda özetine yer verilen kararlari birlikte değerlendirildiğinde; 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin 

karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartlari, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayisıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir. ...

7. Van 3. Ídare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağli, İlgili,İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri" başlıklı 121. maddesinin 1. fikrasının ilgili bentleri şöyledir:
"(1) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek.
b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarinda mevcut parsellerin tamamıni veya aksamıni gösterir harita ve planları yapmak veya yaptirmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptirmak.
d) Şehir ve kasabaların içme su ve kanalizasyon projelerini tetkik, tasdik ve murakabe etmek.
f) Akar sularda islahat yapmak ve icap edenleri seyrüsefere elverişli hale getirmek 
g) Bu maddede belirtilen tesislerin çalıştırma, bakım ve onarım dâhil işletmelerini yürütmek 
j) Kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılıp kamu yararı bulunan ve Genel Müdürlüğün vazifesi ile ilgili işlere ait proje ve keşif evrakını tetkik ve tasdik etmek, inşaatin yapılmasının proje ve fenni icaplara uygunluğunu murakabe etmek ve bu işlerin etüt ve projelerini uygun gördüğü bir ücret mukabilinde yapmak veya yaptırmak 

s) Mevzuatla verilen diğer görevleri yapmak."
9. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Görevli ve yetkili mahkeme"başlıklı 110. maddesi sövledir 
"(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarinda da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer maħkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı karari veremezler."
11.2577 sayılı Kanun'un "Iptal ve tam yargı davaları"başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargi davası veya iptal ve tam yargi davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kamun yollarına başvurulmasıhalinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
12. 2577sayılı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazilı bildirim 

üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Görevli olmayan adli (.…) yargi mercilerine açılan tam yargi davasinın görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngõrülen idareye başvurma şartıaranmaz.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasıyla birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, adli ve idari yargı yerlerinde ortak davalı olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden görev uyuşmazlığı doğduğu ve usule ilişkin bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 06/05/2022 tarihinde Gevaş-Çatak yolunda, Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğünün görev, yetki ve sorumluluğu alanındaki Çatak Deresinin etrafinı korumaya yönelik bir bariyerin ya da güvenlik önleminin olmamasınedeniyle aracın doğrudan dereye uçması ve bu olayda iki kişinin suda boğularak vefat etmesi sonucu uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.

16. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynıplan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
17. Dava konusu olaya ilişkin olarak; adli yargı yerinde Karayolları Genel Müdürlüğü hasım gösterilmek suretiyle açılan ilk davada alınan bilirkişi raporunda, "kaza öncesinde ve kaza günü, taşkın su kanalı duvarı üzerinde demir korkuluklar olmuş olsaydi, hizdan dolayı kaza yapan sürücünün sevk ve idaresindeki araç su kanalı duvarına çarpmış olsa da, demir korkuluklar sayesinde araç suya düşmemiş, yolla taşkın su kanalı duvarı arasında olacağı için, doktor raporunda belirtilen suda boğulmaya bağlı sürücü ve yolcuda ölüm gerçekleşmemiş olacaktı"değerlendirmesinin yapıldığı; Devlet Su İşleri tarafindan verilen cevapta bahse konu Van-Çatak il yolu (65-50) 424-150.kilometresinde bulanan taşkın su kanalıduvarı üzerinde bulunması gereken demir korkulukların idarelerine ait olduğunun bildirildiği görülmüştür.
18. Somut olaydaki kazada 2918 sayılı Kanun kapsamında bir sorumluluk durumunun bulunmadıği, nitekim bu Kanun'da Devlet Su İşlerine yönelik bir sorumluluk maddesinin ya da düzenlemesinin de yer almadığı, kazanın meydana geldiği derenin etrafinın yapımi, islahı, düzenlemesi gibi kamu hizmetine ilişkin hususların da 2918 sayılı Kanun değil,yukarıda anılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında düzenlendiği, adli yargı yerinin yargılama sürecinde de Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı açılan davada husumet yokluğu nedeniyle davanın bu idare yönünden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

19. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 3. İdare Mahkemesinin 18/04/2024 tarih ve E.2024/408 sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. Ídare Mahkemesinin 18/04/2024 tarih ve E.2024/408 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
05/05/2025 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN ve Mahmut BALLI'nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ÍLE KESÍN OLARAK karar verildi.


Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Davaya konu olayda, 06/05/2022 tarihinde Gevaş-Çatak yolunda ölümlü trafit kazası meydana gelmiş, aracın karayolundan çıkarak kenarda bulunan ve davalının sorumluluğunda olan su kanalına düşmesi sonucunda davacının babasının vefat ettiğinden bahisle iş bu tazminat davası açılmıştır.

Kaza karayolunda meydana gelmiş olup, dosya içeriğine göre, yolun kenarında bariyer olmaması nedeniyle araçyoldan çıkmış, yolun yakınında bulunan su kanalı kenarında demir korkuluklar olmaması nedeniyle de kanala uçmuş ve vefat olayı gerçekleşmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafk Kanunu'nun 7. maddesi gereğince, karayolunda gerekli önlemleri almak Karayolları Genel Müdürlüğünün görevleri arasında bulunmaktadır. Yine karayollarında alınacak önlemler de KTK'da düzenlenmiştir.

KTK'nun 110. maddesi gereğince, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Netice itibariyle,karayollarının bakımi, onarımi, düzenlenmesi, alınacak önlemler bu kanunda düzenlenmiş olup, bu Kanun'un 110. maddesi gereğince de, bu kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi gerekir. Davaya konu olayın karayolunda meydana gelen trafik kazasından kaynaklandığı, karayolunun yapım, bakım ve güvenliğinin de 29i8 sayılı Kanunda düzenlendiği dikkate alındığında, görevli yargı kolunun adli yargı yeri olduğu anlaşılmaktadır.
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davaya konu uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiği düşüncemizle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayız.

Üye Mahmut BALLI 
Üye Doğan AĞIRMAN 
$*$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/424KARAR NO : 2025/19KARAR TR : 07/01/2025
ÖzET: 6831 sayılı Orman Kanunu'nun ek 18. maddesine istinaden yeni bir orman kadastro komisyonu oluşturulmasıtalebinin reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü kararının iptali ile bu iptalin uzantısı olarak ek 18. madde hükümlerine göre yeni bir orman kadastro komisyonu görevlendirilerek söz konusu parselin yeniden belirlenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.K.

Vekilleri : l- Av. I.C.K. 2- Av. U.S.

Davali : Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü
İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. G.G.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin üzerinde evinin bulunduğu İstanbul ili, Beykoz ilçesi, . Mahallesinde .. sayılıparselin, ... blok parseli olarak hazine adına orman sınırları dışına çıkartıldığını ve bu çalışmaların 27/02/1989 tarihinde ilan 

edildiğini, ilana konu alanlar cetvelinde ... sayılı yersel metodla ölçümü yapılan parselin alanının .. m2 olarak belirtildiğini,Beykoz Kadastro mahkemelerinde açılan davaların sonradan Beykoz 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi sırasında 202/69 ve 2020/245 sayılı dosyalara konularında uzman bilirkişilerce sunulan raporlarda ... Mahallesinde 5831 sayılı Kanun gereği 2010 yılında yapılan çalışmalarda, ... Aplikasyon ve Düzeltme ekibinin ilan ekinde yer alan krokilerde, söz konusu ...blok parsel, .. ada ve ada içinde bulunan ... parselleri alanının, .. m2 olarak belirlendiğini ve ilan edilerek kesinleştiğini;2013 yılında 6292 sayılı Kanun uyarınca yapılan çalışmalar sonucu Teknik Hataları Tespit ve Düzeltme raporu düzenlenerek askıya çıkartıldığını, kesinleşmiş ve tapuya tescil edilmiş ... sayılı ... blok parseli alanının .. m2 tespit ve tescil edildiğini belirttiğini, farklı ölçüm ve değerlendirmeler sonucunda, ... blok parseli içinde yapıları bulunan kişilerin yapılarının bir kısmının orman sınırları içinde kaldığını ve kişilerin mülkiyet haklarına erişemediğini, müvekkilinin İstanbul, Beykoz, … , ….ada, ... parsel üzerinde yapı kayıt belgesi almış olduğu bir evinin bulunduğunu, ... sayılı parsel (sonradan .. ada) alanın farklıtarihlerde farklı ölçülmüş ve orman niteliğinin sürekli değişiklik göstermesi, Orman Kanunu'na 23/03/2023 tarihinde eklenen ek 18. madde ile çözüme kavuşturulmuş olduğundan Orman Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunarak yeni bir orman kadastro komisyonu görevlendirilerek yeni bir kadastro çalışması yapılması isteminde bulunulduğunu, İstanbul Orman Bölge Müdürlüğünün müvekkiline 19/10/2023 tarihinde tebliğ olunan 04/10/2023 tarihli cevabında, yeniden kadastro çalışması yapılması istenen alanın; tarih belirtilmeksizin õnce ... m2 olarak ölçüldüğünü, daha sonra ... m2 olarak düzeltildiğini, 2013 yılında 6292 sayılı Kanun uyarınca 2/B bloğu alanının ... m2 olarak belirlendiğini ve ilan edildiğini beyan ettiğini ve sonuç kısmında 2/B parselde birden çok orman kadastrosu yapılmadığını, iki farklı çalışmada farklı vasıfla sınırlandırılmadığı tespit edilmekle dava konusu alanın yeniden belirlenmesi isteminin mümkün olmadığı cevabını vererek talebi reddettiğini belirterek, söz konusu istemin reddi kararının iptali ile önceden yapılmış olan orman kadastro calışmalarının Orman Kanunu'nun ek 18. maddesi uvarınca bütün sonuçları ile hükümsüz sayılarak Orman Genel Müdürlüğünce yeni bir orman kadastrosu görevlendirilmesi ve alınacak rapora göre İstanbul, Beykoz, ... sayılı parsel (sonradan ... ada) alanının yeniden belirlenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Ídari Yargida 

2. İstanbul 3. İdare Mahkemesi 10/11/2023 tarih ve E.2023/2348, K.2023/2489 sayıl kararı ile, davanın 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….6831 sayıliı Orman Kanunu'nun 11. maddesinde "Orman kadastro komisyonlarinca düzenlenen tutanakların askı suretiyle ilani, ilgililere şahsen yapılan tebliğ hükmündedir. Tutanak, harita ve kararlara karşıaskı tarihinden itibaren altı ay içinde kadastro mahkemelerine, kadastro mahkemesi olmayan yerlerde kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemeye müracaatlasınırlamaya ve 2 nci maddeye göre orman sınırları dişına çıkarma işlemlerine Çevre ve Orman Bakanlıği, Orman Genel Müdürlüğü ve hak sahibi gerçek ve tüzel kişiler itiraz edebilir. Bu müddet içinde itiraz olmaz ise komisyon kararları kesinleşir. Bu süre hak düşürücü süredir.Ancak, tapulu gayrimenkullerde tapu sahiplerinin, on yillık süre içerisinde dava açma haklari mahfuzdur. Hak sahibi gerçek ve tüzel kişiler tarafindan açılacak sıırlamaya itiraz davalarında hasım Orman Genel Müdürlüğü,2 nci maddeye göre orman sınırları dışına çıkarma işlemlerine karşı açılacak itiraz davalarında ise hasım Çevre ve Orman Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğüdür. Orman Genel Müdürlüğünce açılacak davalarda hasım,hak sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile Çevre ve Orman Bakanlığıdır." hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Ili, Beykoz Ílçesi, .…. Mahallesinde bulunan ... parseli alaninın, Orman Kanunu Ek.18. Madde uyarınca orman kadastro ekibi görevlendirilmek suretiyle tekrar belirlenmesi isteminin reddine dair 04.10.2023 tarih ve E-42930358-255.01.01-9523651 sayılı işleminin hukuka ve mevzuata aykıri olduğu ileri sürülerek iptali ile Orman Genel Müdürlüğünce yeni bir orman kadastrosu görevlendirilmesini ve alınacak rapora göre Istanbul, Beykoz, .…. sayılı parsel (sonradan …. ada) alanının yeniden belirlenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu veriler işiğinda, orman alani olarak belirlenen taşınmazin, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2/B maddesi uyarınca, yeniden gerekli çalışmalarınyapılması ve orman kadastro ekibi görevlendirilmek suretiyle Istanbul Ili,Beykoz Ilçesi, …. Mahallesinde bulunan .… parseli alanının tekrar belirlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan bu davanın, 6831 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarinca görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görev alanında bulunduğu sonucuna varılmıştır..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Beykoz Kadastro Mahkemesi 17/05/2024 tarih ve E.2024/7, K.2024/23 sayıhı kararı ile, HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması (idari yargının görevli olmasi) nedeniyle, HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine, Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kismi şöyledir:
".….3402 sayilı Kadastro Kanunun 26. maddesinde Kadastro Mahkemesinin görevinin düzenlendiği,Kadastro Mahkemesinin, 3402 sayılıyasa 10. Maddeye göre Kadastro Komisyonunun gönderdiği tutanaklara ait davalari, 11. maddede belirtilen aski süresi içerisinde açilan davalari, Kadastro Mahkemelerinde dava açıldıktan sonra tespitten önceki haklara dayanılarak aslı müdahil olarak katılanların iddialarına ilişkin uyuşmazliklari, Mahalli hukuk mahkemelerince 27. Maddeye göre devredilen dava ve dosyalari inceleyip karara bağlayacağının düzenlendiği,  davacinın talebinin göreve ilişkin 26. Madde kapsamında bulunmadiğı,  hukuk 

mahkemelerince idarenin takdir hakkına müdahale niteliğinde karar verilemeyeceği, idarenin red kararının iptaline dair talebin incelenmesinde idari yarginın görevli olduğu gerekçeleri ile davanın usulden reddine dairaşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.…."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Beykoz Kadastro Mahkemesince dava dosyasını Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Zaman bakımındangörev ve yetki:" başlıklı 26. maddesi şöyledir:
"Kadastro Mahkemesi;
A) 10 uncu maddeye gõre kadastro komisyonu tarafindan gönderilen tutanaklara ait davalari,
B) 11 inci maddede belirtilen aska ilan içinde açilan davalari,
C) Mahalli hukuk Mahkemelerinden 27 nci madde uyarınca Kadastro Mahkemesine devredilen dava ve dosyalari,
D) Kadastro Mahkemelerine dava açildiktan sonra, tesbitten õnceki haklara dayanarak, asli müdahil olarak katılanların iddialarına dair uyuşmazlıklari,
Inceler ve karara bağlar.
(Değişik ikinci fikra: 22/2/2005  5304/7 md.) Kadastro mahkemelerinde görülen davalarda, 3533 sayılıUmumi Mülhakve Hususi Bütçelerle Idare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamami Devlete veya Belediye veya Hususi Idarelere Aid Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolile Halli Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz.

Kadastro mahkemesinde görülmekte olan bir dava konusu taşınmaz mal, 40 incı madde uyarınca başkasına devredildiği takdirde, davaya devralan devam eder.

Kadastro mahkemesinin yetkisi her taşınmaz mal hakkında kadastro tutanağının düzenlendiği günde başlar. Bu yetkiyi bölgenin idari sınırları belli eder. Yeni ilçe kurulup, teşkilatlanarak faaliyete geçmesi hali hariç, idari kuruluşta yapılan değişiklik sebebiyle daħa sonra başka bir bölgeye bağlanan taşınmaz mallara ilişkin uyuşmazlıklar, kadastroya başlama gününde yetkili olan kadastro mahkemesi tarafindan karara bağlanır."7. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 11. maddesi şöyledir:
"(Değișik : 5/11/2003-4999/6md.)
(Değişik birinci fikra: 26/2/2014-6527/1 md.) Orman kadastro komisyonlarınca alınan kararlara ilişkin düzenlenen tutanak ve haritalar aski suretiyle otuz gün süre ile ilan edilir. Bu ilan ilgililere şahsen yapılan tebliğhükmündedir. Tutanak ve haritalara karşı itirazı olanlar; askı tarihinden itibaren otuz gün içinde kadastro mahkemelerinde, kadastro mahkemesi olmayan yerlerde kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemelerde dava açabilirler. İlan süresi geçtikten sonra, dava açılmayan kararlara ilişkin düzenlenen tutanak ve haritalar kesinleşir. Orman kadastro komisyonlarınca düzenlenen tutanak ve haritaların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak Hazine hariç itiraz olunamaz ve dava açılamaz.

(Değişik ikinci fikra: 26/2/2014-6527/1 md.) Hak sahibi gerçek ve tüzel kişiler tarafindan açılacak sınırlamaya itiraz davalarinda hasım Orman Genel Müdürlüğü; 2 nci maddeye göre orman sınırları dışına çıkarma işlemlerine karşı açılacak itiraz davalarında ise hasım Hazine ve Orman Genel Müdürlüğüdür.
(Değişik üçüncüfikra: 26/2/2014-6527/1 md.)Orman Genel Müdūrlüğünce açılacak davalarda hasım, hak sahibi gerçek ve tüzel kişilerdir.

(Değişik dördüncü fikra: 26/2/2014-6527/1 md.) Kadastrosu yapılıp kesinleşen Devlete ait ormanlar orman vasfi ile, 2 nci maddeye göre orman sınırlari dışına çıkarılan yerler ise kaydında belirtme yapılarak hâlihazır vasfi ile; kesinleşme tarihleri tescil tarihi olarak gösterilmek suretiyle, en geç üç ay içinde hiçbir harç ve bedel alınmaksizın Hazine adına tapu kütüklerine kaydedilir.

Bu Kanunun;
a) 20.6.1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi,
b) 23.9.1983 tarihli ve 2896 sayıli, 5.6.1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin birinci fikrasının (B) bendi,
Uygulamaları ile orman sınırlariı dışına çıkariılan, ancak fiilen orman olduğu Orman Genel Müdürlüğünce tespit edilen yerler, talep üzerine Maliye Bakanlığinca Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilir. Tahsisi yapılan bu yerler Hazine adına tapuya orman vasfiyla tescil edilir.

Sınır noktaları ile ölçü işinde kullanılan tüm noktalardaki taş, beton kazıkve diğer işaretler Orman Genel Müdürlüğünce korunur. Noktaların tahribatı veya yerlerinin değiştirilmesi yasaktır."
8. 6831 sayılı Kanun'un Ek 18. maddesi şöyledir:
"(Ek:23/3/2023-7442/27 md.)
Tescilli olsun veya olmasın aynı veya komşu köy, mahalle ve beldelerin orman tahdidi veya orman kadastrosu çalışma alanlarında bulunan aynı taşınmazların, ilan edilerek kesinleşmiş birden çok orman kadastrosuna göre orman sayılıp sayılmaması bakımından farklı vasıflarda sınırlandırılmış olduğunun tespiti halinde, bu taşınmazlarda, kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla oluşturulan sınırlar saklı kalmak kaydıyla, õnceden yapılmış olan orman kadastro çalışmaları bütün sonuçları ile hükümsüz sayılır. Orman Genel Müdürlüğünce yeni bir orman kadastro komisyonu görevlendirilir. Görevlendirilen orman kadastro komisyonu bu 

taşımazlarda, bu Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde orman kadastrosu ve 2/B uygulamasını yapar ve 10 uncu maddeye gôre ilan eder. Bu kapsamda ilan edilen orman kadastro çalışmasindaki sınırlandirma esas alımır. Îlan tarihinden itibaren otuz gün içinde kadastro mahkemelerinde, kadastro mahkemesi olmayan yerlerde kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemelerde dava açılmadığı takdirde ilan edilen çalışma kesinleşir. Bu çalışmalarda 11 inci maddedeki hak düşürücü süre aranmaz.

Bu maddeye göre yapılacak kadastro çalışmaları ikinci kadastro sayılmaz.
Bu maddeye göre orman kadastro çalışması yapılan alanlarda yer alan taşınmazlar hakkında açılmışdavalar bulunması halinde yapılan çalışmalar Orman Genel Müdürlüğünce mahkemeye bildirilir."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ. Doğan AĞIRMAN Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 07/01/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin ve Mahkememizin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından.görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının İstanbul, Beykoz, ... ... ada, ...parsel üzerinde yapı kayıt belgesi aldığı evinin bulunduğu ...parsel sayılı (sonradan ... ada) alanın farklı tarihlerde farklı ölçüldüğü ve orman niteliğinin sürekli değişiklik gösterdiği gerekçesiyle 6831 sayılı Kanun'a 23/3/2023 tarihinde 7442 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenen ek 18. maddesi gereğince bir orman kadastro komisyonu görevlendirilerek yeni bir kadastro çalışması yapılması talebinin Orman Genel Müdürlüğünce reddedilmesi üzerine söz konusu istemin reddi kararının iptali ile yeni bir orman kadastro komisyonu görevlendirilerek İstanbul, Beykoz, ... parsel sayılı (sonradan .. ada) alanın yeniden belirlenmesi istemiyle açılmıştır.
13. İdari işlem kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerdir. 6831 sayılı Kanun'un ek 18. maddesinde tescilli olsun veya olmasın aynı veya komşu köy, mahalle ve beldelerin orman tahdidi veya orman kadastrosu çalışma alanlarında bulunan aynı taşınmazların, ilan edilerek kesinleşmiş birden çok orman kadastrosuna göre orman sayılıp sayılmaması bakımından farklı vasıflarda sınırlandırılmış olduğunun tespiti halinde, bu taşınmazlarda, kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla oluşturulan sınırlar saklıkalmak kaydıyla, önceden yapılmış olan orman kadastro çalışmalarının bütün sonuçları ile hükümsüz sayılacağı ve Orman Genel Müdürlüğünce yeni bir orman kadastro komisyonu görevlendirileceği, görevlendirilen orman kadastro komisyonunun bu taşınmazlarda, bu Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde orman kadastrosu ve 2/B uygulamasını yapacağı ve 10.maddeye göre ilan edeceği, bu kapsamda ilan edilen orman kadastro çalışmasındaki sınırlandırmanın esas alınacaği, ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kadastro mahkemelerinde, kadastro mahkemesi olmayan yerlerde kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemelerde dava açılmadığı takdirde ilan edilen çalışmanın kesinleşeceği hüküm altına alınmıştır.
14. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının talebinin orman kadastro komisyonu kararlarına ilişkin bir itiraz ve iptal istemine iliskin olmadıği, davacının 6831 savılı Kanunun ek 18. maddesine istinaden veni bir orman kadastro komisyonu oluşturulması talebine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün 04/10/2023 tarihli ve ...-9523651 sayılı talebin reddine ilişkin kararın iptali ile bu iptalin uzantısı olarak ek 18. madde hükümlerine göre yeni bir orman kadastro komisyonu görevlendirilerek söz konusu parselin yeniden belirlenmesi istemiyle yargı yerlerinde dava açtığı anlaşılmaktadır 
15. Konuya ilişkin olarak yukarıda değinilen kanun hükümleri ve davacının eldeki davadaki talebi ile bunun 

dayanağı birlikte irdelendiğinde; davacının 6831 sayılı Kanun'un ek 18. maddesi gereğince orman kadastrosunun başlayabilmesi için yeni bir orman kadastro komisyonu oluşturulması talebinin Orman Genel Müdürlüğünce kamu gücükullanılmak suretiyle tek taraflı bir irade beyanıyla reddedilmesine ilişkin 04/10/2023 tarihli ve ..-9523651 sayılı kararın idari bir işlem olduğu ve idare hukuku ilkelerine gõre incelemeye uygun bulunduğu sonucuna varılmıştır.
16. Öte yandan Orman Genel Müdürlüğünce 6831 sayılı Kanun'un ek 18. maddesi gereğince görevlendirilen orman kadastro komisyonunca 6831 sayılı Kanun'da öngörülen hükümler çerçevesinde yapılan orman kadastrosu ve 2/B uygulamasının 10. maddeye göre ilanından itibaren otuz gün içinde adli yargı yerinde dava açılabileceği hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

17. Bu nedenle, 6831 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 2577 sayılı İdârî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 2/1-a maddesi uyarınca idarî yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 10/11/2023 tarih ve E.2023/2348, K.2023/2489 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 10/11/2023 tarih ve E,2023/2348, K.2023/2489 savılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/01/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Ridvan GÜLEÇ: Üye
Üye Nilgün TAŞ: Üye
Üye Doğan AĞIRMAN: Üye

Başkan Ridvan GÜLEÇ: Ahmet
Üye Nilgün TAŞ: Mahmut
Üye Doğan AĞIRMAN: Bilal

Başkan Ridvan GÜLEÇ: ARSLAN
Üye Nilgün TAŞ: BALLI
Üye Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN

Başkan Ridvan GÜLEÇ: $
Üye Nilgün TAŞ: $
Üye Doğan AĞIRMAN: $
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/448KARAR NO : 2025/57KARAR TR : 07/01/2025
ÖzET: Davacının Ar-Ge. Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı Proje Başvurusunun reddine dair Kurul Kararının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : E.K.
Vekili : Av. C.$.
Davah : Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB)
Vekili : Av. B.C.B.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili tarafindan, Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı Proje Başvurusu kapsamında Antalya KOSGEB Müdürlüğüne destek başvurusunda bulunulduğunu, başvuru kapsamında davalı ile müvekkili arasında 21/1 1/2022 tarihli taahhütname imzalandığını ancak sonrasında müvekkiline ait ... nolu proje başvurusunun reddine dair 01/12/2022 tarihli karar verildiğini ileri sürerek bu kararın iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Antalya 3. İdare Mahkemesi 31/01/2023 tarih ve E.2023/276, K.2023/883 sayıl kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanım görev yönünden reddine vermiş, karara karşı istinaf talebinde bulunulması üzerine, Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 09/11/2023 tarih ve E.2023/4104, K.2023/3097 sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir;
"Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafindan,Antalya KOsGEB Müdürlüğü'ne destek başvurusunda 

bulunulduğu, başvuru kapsamında davalı ile davacı arasında_ 21/11/2022 tarihli taahhütname imzalandiğı,ancak sonrasinda davaciya ait .…. nolu proje başvurusunun reddine dair 01/12/2022 tarihli red kararinin tesisi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Buna göre, idare ile özel hukuk sözleşmesi imzalanmasına kadar geçen süreçte idarece tesis edilen idari işlemler niteliği itibarıyla idari yargının denetimine tâbi iken; sözleşmenin imzalanmasından sonraki aşamalarda tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü ise, sözleşmeden ayrılabilir nitelikte olmadikça, adli yargi yerine aittir.

Aktarılan kural, dava konusu olaya uygulandığında; taahhütname imzalanana kadar, idarece, tekyanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen işlemler idari yargının denetimine tâbi iken; başvurunun kabul edilip taahhütname imzalanmasından sonra, taahhütname uyarınca tesis edilen işlemler adli yargi yerinin denetimine tâbi olmaktadır.

Bu itibarla, sözlesmeden ayrilabilir nitelikte bulunmayan ve davalı idare ile davacı arasındaki taahhütname sonrası tesis edilen dava konusu işleme ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümününde adli yargımercilerinin görevli olduğu açıktır.

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta Danıştay Onuncu Dairesinin Esas No: 2018/569, Karar No : 2018/1408Sayılı kararı da bu yöndedir 

Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasası'nın 15/1-a maddesi hükmüuyarinca görev yönünden reddine..."
3. Davacı vekili, aynı hukuki sebeplerle Antalya KOSGEB .. no'lu proje başvurusunun reddedilmesine ilişkin 01/12/2022 tarihli ret kararının ortadan kaldırılarak hibe/teşvikin ayni olarak müvekkiline verilmesi, bu durum mümkün değilse karar tarihindeki güncel bedeli olarak şimdilik 100 TL'nin davalıdan tahsili istemiyle bu kez adli yargı yerinde dava açmiştır.

B. Adli Yargıda 
4. Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/06/2024 tarih ve E.2024/1, K.2024/194 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Davanın niteliğine ve dosya kapsamına göre 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumunu 2.-1md.b fikrası İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açilan iptal davalari, idare mahkemelerinin görev alanında kaldığının belirtildiği, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunun 2. Maddesi ve HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince uyuşmazlığı çözümünde Yerleşik danıştay kararlarına göre kosgeb kamu gücü kullanan bir kurum olduğundan ve iptali istenen kararın da kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen bir idari işlem olduğundan davaya bakma görevi idari yargının görev alanında kalması nedeniyle mahkememizin görevsizliğine, davanın görev yönünden usulden reddine dair aşağıdaki hüküm hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin GÖREVSIZLIGINE.
2-Davanın idari yargı Mahkemesi görevinde kaldığı sebebiyle yargı yolu yönünden usulden REDDİNE,..."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazliığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanıp yürürlüğe giren Bakanlıklara Bağli, Ilgili,İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkındaki 4 Sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin “Amaçve kuruluş” başhklı 224. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin payınıve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulmuştur. Kuruluşun kisa adı KOšGEB'dir.

(2) KOšGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli bir kamu kuruluşu olup bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabidir."
7. 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi, 9 uncu maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ile 13 üncümaddesine dayanılarak hazırlanmış olan “KOSGEB Teşkilat Yönetmeliği"nin “Hukuki yapıbaşlıklı 5. maddesi şöyledir 

"(1) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlıği; 3624 sayılı Kanunda öngörülen görevleri yerine getirmek üzere kurulan, (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili bir kamu kuruluşu olup tüzel kişiliği haiz ve bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabidir."

8. 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı KurulmasıHakkında Kanun'un 4. ve 12. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 15/06/2010 tarih ve 27612 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, "KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği"nin“Destek programları" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamında sağlanacak destekler, KOSGEB tarafindan destek programlari çerçevesinde verilir.

(2) Destek programlari; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artirmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme,yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek amacına uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik, pazarlama, edönüşüm, kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve işbirliği-güçbirliği ile günün şartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planlari, Hükümet Programlariı ve Yillık Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarına ilişkin olarak Kalkınma Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir.

(3) Destek programlarının teknik, mali ve idari hususları her bir destek programında ayrı ayrı belirtilir.Destek programlari; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurlari, destek miktari, destek oranı ve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir 

(4) Destek programlari, Icra Komitesi onayi ile yürürlüğe girer. Onaylanan destek programlari KOsGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur.Destek programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleştirilmesi Icra Komitesi karariyla yapılabilir.
(5) Icra Komitesi tarafindan onaylanan destek programlarımın uygulama esasları Başkanlıkça belirlenir ve KOsGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazılı duyuruyapilmasına gerek yoktur."9. Aynı Yönetmeliğin "Destek türleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Destek programları kapsamında geri ödemelive/veya geri ödemesiz destek verilir."
10. Aynı Yönetmeliğin"Destek programına başvuru ve değerlendirme" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(1) Destek programlarından yararlanacak işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların KOšGEB Veri Tabaninda yer alması koşulu aranır.

(2) (Değişik:RG-28/12/2016-29932) KOSGEB Veri Tabanında yer almak için KOSGEB'in 
www.kosgeb.gov.tr internet adresinde belirtilen usulde başvuru yapılır.
(3) KOSGEB Veri Tabanında yer alan işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların destek programlarına başvuru süreci ve koşulları ilgili destek programı ve uygulama esaslarinda belirlenir 
(4) Destek programlarina yapılan başvurular; ilgili destek programı ve uygulama esaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirme sonucu başvuru sahibine bildirilir.

(5) Destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOsGEB mevzuatina uyulacağina dair taahhütname alınir."
11. Aynı Yönetmeliğin "Izleme ve değerlendirme" başlıklı 9. maddesi şöyledir:"(Değişik:RG-28/12/2016-29932)

(1) Destek programlari, program ve/veya ișletme esaslı olarak izlenir, programların ülke ekonomisi ve işletmelere etkileri ve sonuçları değerlendirilir. Izleme ve değerlendirmeler, Başkanlikça belirlenen esaslar doğrultusunda yapılır."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Kapsam ve nitelik" başlıklı 1. maddesinin 1. fikrası şöyledir:"1. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.

13. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden birí ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan ħer türlü idari sözleşmelerden dolayi taraflar arasında çikan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlıği kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)

V. İNCELEME VE GEREKÇE:
A.İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapilan 07/01/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari yargı ve adli yargı yerleri arasında "davaciya ait 980145 nolu proje başvurusunun reddine dair 01/12/2022 tarihli davalı kurum kararının iptali" istemi yönünden anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Încelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı tarafindan Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı Proje Başvurusu kapsamında Antalya KOSGEB Müdürlüğü'ne destek başvurusunda bulunulduğu, başvuru kapsamında davalı ile davacı arasında 21/11/2022tarihli taahhütname imzalandığı, sonrasında davacıya ait .. nolu proje başvurusunun reddine dair karar verildiği belirtilerek,01/12/2022 tarihli KOSGEB kurul kararının iptali istemiyle açılmıştır,
17. Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafindan Ar-ge, Ür-ge ve Înovasyon Destek Programı Proje başvurusu kapsamında KOSGEB EBYS üzerinden Antalya KOSGEB Müdürlüğü'ne destek başvurusunda bulunulduğu, başvuru kapsamında davalı ile davacı arasında 21/11/2022 tarihli taahhütname imzalandığı, ancak sonrasında davacıya ait ... nolu proje başvurusunun reddine dair KOSGEB kurul kararı ile, "projenin hali hazırda kullanılan ve geliştirme süreci devam eden bir program olduğu, projenin ticarileşme potansiyelinin zayıf olduğu, proje başvuru sahibinin yazılım/bilişim konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olduğunu ispatlar nitelikte herhangi bir resmi bilgi ve belgenin bulunmaması'"gerekçeleriyle 01/12/2022 tarihli işlemin tesis edildiği, davacı tarafından bu işleme karşı yapılan itirazın da reddedildiği anlaşılmıştır.

18. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu edilen işlemi tesis eden KOSGEB'in, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli bir kamu kuruluşu olduğu;buna karşılık ilgili mevzuatta, davalı Başkanlığın “bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi" olduğunun açıkça belirtildiği ve bu konuda herhangi bir istisnaya yer verilmediği görülmüştür.

19. Bu itibarla, mevzuatın açık hükümleri karşısında, ortada kamu hukukundan kaynaklanan ve kamu gücünün verdiği üstün yetkiler kullanılarak tesis edilmiş tek taraflı idari nitelikte bir işlemin varlığından söz etmek olanaksız olduğundan; bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olan KOSGEB tarafindan tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine gõre adli yargı yerinde görūlmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/06/2024 tarih ve E.2024/1, K.2024/194 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/06/2024 tarih ve E.2024/1, K.2024/194 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/01/2025 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan: Ridvan GÜLEÇ
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
KARŞIOY 
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlıklara Bağlı, İlgili:İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkındaki 4 Sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 224. maddesinin 1. fikrasında; ülkenin, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini arttırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve 

Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulduğu belirtilmiş, yine aynı maddenin 2. fikrasında; Kuruluşun, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile ilgili bir Kamu Kuruluşu olduğu, tüzel kişiliğe haiz ve bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğu hükümlerine yer verilmiş bulunmaktadır.

3624 sayılı Küçük ve Orta Olçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme Idaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun'un 4 ve 12. maddelerine dayanılarak çıkarılan ve 15/06/2010 tarih ve 27612 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, dava konusu destekleme ödemesinin dayanağını oluşturan, KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği'nin 5. maddesinde; “(1)Bu Yönetmelik kapsamında sağlanacak destekler, KOSGEB tarafindan destek programları çerçevesinde verilir. (2) Destek programlari; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta õlçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma- geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek amacına uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik,pazarlama, e-dönüşüm, kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve işbirliği-güçbirliği ile günün şartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planlari, Hükümet Programları ve Yıllik Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarina ilişkin olarak Kalkınma Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir. (3) Destek Programlarının teknik, mali ve idari hususları her bir destek programında ayri ayrı belirtilir. Destek Programlari; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurlari, destek miktari, destek oranıve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir. (4) Destek Programlari, Icra Komitesi onayı ile yürürlüğe girer.Onaylanan destek programları KOSGEB'in www.kosgeb,gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazilı duyuru yapılmasına gerekyoktur. Destek Programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleştirilmesi icra Komitesi kararıyla yapılabilir. (5) İcra Komitesi tarafindan onaylanan destek programlarının uygulama esasları Başkanlıkça belirlenir ve KOSGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur." hükmüne,“Destek Türleri" başlıklı 6. maddesinde; “Destek programları kapsamında geri ödemeli ve/veya ödemesiz destek verilir."hükmüne, "Destek programına başvuru ve değerlendirme" başlıklı 7/5. maddesinde; "Destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOSGEB mevzuatına uyulacağına dair taahhütname alınır." hükmüne, “Izleme ve Değerlendirme"başliklı 9. maddesinde ise; “Destekprogramlari, program ve/veya işletme esaslı olarak izlenir, programların ülke ekonomisi ve işletmelere etkileri ve sonuçlan değerlendirilir. Izleme ve değerlendirmeler, Başkanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda yapılır. " hükümleri yer almaktadır.

Dosyanin incelenmesinden; davaci tarafindan Ar-ge, Ur-ge ve Inovasyon Destek Programı Proje başvurusu kapsamında KOSGEB EBYS üzerinden Antalya KOSGEB Müdürlüğü'ne destek başvurusunda bulunulduğu, başvuru kapsamında davalı ile davacı arasında 21/11/2022 tarihli taahhütname imzalandıği, ancak sonrasında davacıya ait ... nolu proje başvurusunun reddine dair 01/12/2022 tarihli işlem tesis edildiği ve anılan işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1 a- maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, șekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalari, idari dava türleri arasında sayılmiştir.

İdari işlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğū idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.

İdari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara,bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığından, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

Buna göre, idare ile õzel hukuk sözleşmesi imzalanmasına kadar geçen süreçte idarece tesis edilen idari işlemler niteliği itibarıyla idari yarginın denetimine tabi iken; sözleşmenin imzalanmasından sonraki aşamalarda tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü ise, sözleşmeden ayrılabilir nitelikte olmadıkça, adli yargıyerine aittir.

Aktarılan kural, dava konusu olaya uygulandığında; taahhütname imzalanana kadar, idarece, tek yanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen işlemler idari yargının denetimine tâbi iken; başvurunun kabul edilip taahhütname imzalanmasından sonra, taahhütname uyarınca tesis edilen işlemler adli yargı yerinin denetimine tabi olmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının yaptığı Ar-ge, Ür-ge ve İnovasyon Destek Programı başvurusunun uygun bulunmamasıüzerine destek başvurusunun reddedilerek itirazının da reddine karar verildiği, dava konusu işlemin tek yanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen bir idari işlem olduğu açıktır. Dava konusu idari işlemin, sözleşme koşullarına veya taahhütnameye aykirılığın tespiti nedeniyle değil de, KOsGEB kurul kararı ile, "projenin hali hazırda kullanılan ve geliştirme süreci devam eden bir program olduğu , projenin ticarileşme potansiyelinin zayıf olduğu, proje başvuru sahibinin yazilım/bilişim konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olduğunu ispatlar nitelikte herhangi bir resmi bilgi ve belgenin bulunmaması" gerekçeleriyle tesis edildiği görülmektedir.

Bu itibarla, sözleşmeden ayrılabilir nitelikte bulunan ve taahhütnameden doğmayan davalı idarenin tek tarafli,kamu gücüne dayanılarak tesis ettiği dava konusu işleme ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargı mercilerinin görevli olduğu görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

$*$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/454KARAR NO : 2025/119KARAR TR : 03/02/2025
ÖzET: Davacıya ait 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Alan" ilan edilen bölgede yer alan dava konusu taşınmazına karşılık, davalı TOKi Başkanlığı tarafından rezerv alanda yapılmış olan konutlardan verilmesi için yapılan anlaşma kapsamında, davacıya öngörülen inşaat alanından daha küçük konut verildiğinden bahisle, oluşan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: i.Ç.

Adli Yargıda 

Davalı: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
Vekili : Av.G.Ç.

İdari Yargıda 

Davalilar : 1-) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
Vekili : Av.G.Ç.

2-) Gölcük Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca riskli alan ilan edilen Kocaeli ili, Gölcük ilçesi, Denizevler Mahallesi sınırları içerisinde yer alan taşınmazına ilişkin, davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile imzaladığı muvafakatnamede öngörülen toplam inşaat alanından daha küçük konut verildiğinden bahisle, Gölcük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin D.is No: 2020/18 sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu ile tespiti vapılan taşınmazların metrekaresi ile davalı tarafından muvafakatnamede öngörülen toplam inşaat alanı arasındaki metrekare arasındaki bedel farkı karşılığı olarak, fazlaya ilişkin talep ve haklar saklı kalması kaydıyla şimdilik 10.00o TL'nin, konutun kendisine teslim tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargida 

2. Gölcük 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/09/2021 tarih ve E.2021/153 K.2021/150 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın idari yargının görev alanında olduğu gerekçesiyle HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
".…Somut olayda davacı asilin Gölcük Belediye Başkanlığı ile 10/06/2016 Tarihli muvafakatnameyi imzalamış olduğu, muvafakatname gereğince verilmesi gereken dairelerin m2'lerinin eksik verildiğini iddia ederek eksik m2 bedellerinin tahsili amacıyla dava açtığı, cevap dilekçesi ekinde davacı asil ile Gölcük Belediye Başkanlıği arasinda imzalanan 10/06/2016 Tarihli muvafakatnamenin dosya arasina sunulduğu, davanın belediye ile yapılan anlaşma hükümlerine aykırılık sebebiyle açıldıği, dolayısıyla işbu davanın idari yargının görev alanında olduğu gerekçeleri ile davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş oluşan sonuç ve vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan nedenle;
1-6100 sayılı HMK'nin 114/1-b, 115/2 maddesine göre yargı yolunun caiz olmaması görevli yargı yolunun idari yargi olması nedeniyle DAVANIN USULDEN REDDÍNE,..."
3. Davaci, aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Kocaeli 2. Idare Mahkemesi 18/12/2023 tarih ve E.2023/1781 K.2023/1780 sayılı kararı ile, hukuki denetime elverişli olmayan belirsiz taleplere ve ifadelere yer verilen dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmadığı gerekçesiyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fikrası (d) bendi gereğince bu kararın tebliğinden itibaren (30) gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açılmakta serbest olmak üzere reddine, karar vermiştir.

5. Davacı yenilenen dava dilekçesinde; davalı idareler ile imzalanan muvafakatname gereğince tarafina teslim edilen konutlara ilişkin brüt ve net alanlarla, muvafakatnamede belirtilen alanlar arasında m² farkı olduğu, eksik olan m²bedelli için zarara uğradığından bahisle şimdilik 10.000,00 TL'nin tazmini istemiyle Gölcük Belediye Başkanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na karşı dava açmıştır.

6. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 06/09/2024 tarih E.2024/99 sayıl kararı ile, davanın görüm ve çözümünde 

adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlık konusu olayda;
Davacı tarafindan, 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Projesi Kapsamında Kocaeli ili, Gölcük İlçesi,Denizevler Mahallesi riskli alan olarak kabul edilip kendisine ait taşınmazlara karşılık olanak, davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığıve Gölcük Belediyesi Başkanlığı ile Kocaeli İli Gölcük İlçesi Sivritepe rezerv alanında yapılmış olan konutlardan verilmesi için davalılar ile anlaşarak muvafakatname imzaladiklari, ancak yapimi sonuçlanan Kocaeli İli Gölcük İlçesi Sivritepe rezerv alanında bulunan ve tarafina teslim edilen olan konutlara ilişkin brüt ve net alanların muvafakatname belirtilen alan arasında m2'sin olarak eksik olduğu bundan dolayıeksik olan m2 bedelli için zarara uğradığından bahisle şimdilik 10.000,00 TL tazminat talep edilmiştir.
Hal böyle iken;
6306 sayılı Kanunun kapsamanda riskli alan olarakkabul edilip taşınmazlara ilişkin olarak davalı Toplu Konut Idaresi Başkanlığıve Gölcük Belediyesi Başkanlığı ile Kocaeli Ili Gölcük Ilçesi Sivritepe rezerv alanında yapılmış olan konutlardan verilmesi için davalı ile anlaşmaları sonucunda imzalanan muvafakatnameden kaynaklı işlemlerinden doğduğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın anılan Yasa hükmüuyarınca adli yargı yerinde çõzümlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda,
Dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 6306 sayılıKanunun kapsamanda riskli alan olarak kabul edilip taşınmazlara ilişkin olarak davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve Gölcük Belediyesi Başkanlığı ile Kocaeli İli Gölcük İlçesi Sivritepe rezerv alanında yapılmış olan konutlardan verilmesi için davalı ile imzalanan muvafakatnemeden doğduğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın anılan Yasa hükmü uyarınca görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmış olup, Gölcük Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.09.2023 tarih ve E.2021/153, K.2021/150 sayılıdosyasında verilen ve tarafların karariı istinaf etmemesi üzerine kesinleşen görevsizlik karari da dikkate alındığında, olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için yukarıda anılan amir hüküm uyarınca dosyaların Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;
1- Gölcük Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.09.2023 tarih ve E.2021/153, K.2021/150 sayılı dava dosyasının kesinleşme şerhli kararla birlikte temini ile Mahkememiz dosyasıyla birlikte 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine,
2-Dosvanın incelenmesinin bu konuda Uyusmazlik Mahkemesincekarar verilinceve kadar ertelenmesine..."
z-Dosyanin incelenmestnin oa konuaa Uyuşmaztik Mankemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine..7. Kocaeli 2. Ídare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınkonuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazıl Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…Anayasanın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü olduğu belirtilmiş, 2577 sayılı Idarî Yargılama Usúlü Kanumu'nun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendinde, idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlâl edilenler tarafindan açılan tam yargı davalariıidari dava türleri arasında sayılmıştır.

İdarenin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla hukuki durumda değişiklik yapan işlemleri yargı içtihatları ve öğretide idarī işlem olarak tanımlanmakta olup,idarenin tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici imar planlari, kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri, bu projeler uyarinca tesis edilen imar uygulamalari, konut tahsisi ve satişi, kamulaştirma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler, "idarî işlem" niteliğindedir.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak hazırladığı plan ve projeye göre meydana getirdiği tesislerin kurulmasi, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde, idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargisal denetim yapan idarīyargi mercileri görevli bulunmaktadır.

Davacı ile davalı idareler arasında 6306 sayilı Kanuna istinaden riskli alanda yer alan işyeri ve komutların yikilarak hak sahiplerine "Sivritepe Rezery Yapı Alaninda" üretilen konutlardan verilmesi veya komisyon tarafindan belirlenen kymet takdir bedellerinin ödenmesi hususlarını kapsayan, ileride hak sahibi ile TOKi arasında imzalanacak "gayrımenkul satış sözleşmesi"ne esas olmaküzere bir ön hazırlık belgesiniteliğinde olan,arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, gayrımenkul satış sözleşmesi veya gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi olarak değerlendirilemeyecek olan muvafakatnamenin imzalandiği,davacinin _bu_muvafakatnamede öngörülenden daha küçük konut verildiğinden bahisle uğradığını ileri sürdüğü zararın tazmini istemiyle dava 

açtığı dosyaların incelenmesinden anlaşılmaktadır.
6306 sayılı Kanun ve Yönetmeliğin emredici hükümlerine göre yürütülen kentsel dönüşüme ilişkin kamu hizmetinin zorunlu bir sonucu olarak davalı idarelerle davacı arasında imzalanan muvafakatname özel hukuk alanında akdedilen bir sözleşme olarak nitelenemeyeceğinden, 6306 sayılı Kanuna göre yürütülen kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendi uyarinca idarī işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafindan açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idârīyargının görevli olduğu düşünülmektedir.…."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıl Düşüncesi 
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava dosyasının incelenmesinden; davacıinın 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Alan" ilan edilen bölgede yer alan dava konusu taşınmazına karşılık olarak davalı TOKi Başkanlığı tarafından rezerv alanda yapılmış olan konutlardan verilmesi için anlaşma yapıldıği, davacıya bu anlaşma kapsamında öngörülen inşaat alanından daha küçük konut verildiğinden bahisle aradaki farka karşılık şimdilik 10.000,006 tazminatın õdenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldiğı anlaşılmaktadır.

Yukarida belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak somut olay irdelendiğinde, 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Alan" ilan edilen bölgeyle ilgili olarak davalı idarenin 6306 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak, resen ve tek tarafli olarak işlem tesis ettiği, davacı ile davalı belediye arasında imzalanan sözleşmenin bir eser sözleşmesi veya başka bir özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olmadığı, yine bu sözleşmenin sözleşme özgürlüğü çerçevesinde tarafların rizası ve özgür iradesiyle imzalanmadıği, dolayisıyla açılan davanın da "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklari doğrudan muhtel olan tarafindan açılan tam yargı davasi," niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davanın çözümünde idari yargi yerinin görevli olduğu düşünülmektedir 

Bu nedenle, Kocaeli 2. Idare Mahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir..."
IV. İLGİLİHUKUK 
11. Anayasa'nın "Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
12. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
13. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tahliye ve yıktırma" başlıkl 5, maddesinin 1. fikrasının ilk cümlesi şöyledir;
" (1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapıalanlarindaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır.14. 6306 sayılı Kanun'un "Uygulama işlemleri" başlıklı 6. maddesinin 9. fikrası şöyledir:
"(9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014 tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayılı Kararı ile.) (...)"
15. 15/12/2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin "Uygulama alanındaki taşınmaz maliklerinin hakları ve tapuya tescil işlemleri" başlıklı 13.maddesinin ilgi kısımları şöyledir:
" (1) Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedilir.

(2) Uygulama alanındaki taşınmazın 12 nci maddeye göre tespit edilen bedeli, malike verilecek 

konut veya işyerinin inşaat maliyet bedelinden düşülür. Bu şekilde yapılacak hesaplama neticesinde taşınmaz malikinin;
a) Îlgili kurumdan, alacağı olur ise, bu alacağa konu meblâğ; taraflar arasında yapılacak anlaşmaya istinaden, nakdi olarak veya ilgili kurumun, kamu hizmetine tahsis edilmemiş olan taşınmazlarından verilerek ya da imar hakkanın başka bir alana aktarılması suretiyle ödenebilir.

...
(5) İlgili kurum, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerini yapılacak anlaşmalar çerçevesinde proje ortağıyapmak suretiyle, kat veya hasılât karşılığı inşaat yapabilir veya yaptırabilir.

(6) Bakanlık, Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında Bakanlar Kurulu kararıyla veya Maliye Bakanlığınca Bakanlığa tahsis edilerek tasarrufuna bırakılan taşınmazlar da dâhil olmak üzere, uygulama alanında bulunan bütün taşınmazlar üzerinde her tür harita, plan, proje, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma yapmaya; bu alanlarda bulunan taşınmazları satin almaya, ön alım hakkını kullanmaya, bağımsız bölümler de dâhil olmak üzere taşınmazları trampaya, taşınmaz mülkiyetini veya imar haklarını başka biralana aktarmaya;aynı alanlara ilişkin taşınmaz mülkiyetini anlaşma sağlanmak kaydı ile menkul değere dönüştürmeye; kamu ve özel sektör işbirliğine dayanan usuller uygulamaya, kat veya hasılat karşılığı usulleri de dâhil olmak üzere inşaat yapmaya veya yaptirmaya, arsa paylarım belirlemeye; 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundaki esaslara göre paylaştırmaya, payları ayırmaya veya birleştirmeye ve Türk Medeni Kanunu uyarınca sınırlı ayni hak tesis etmeye yetkilidir.

(8) Kanumun 3 üncü maddesi kapsamında Bakanlığa tahsis edilen taşınmazlar üzerinde Kanun kapsamındaki uygulamalara bağlı olarak meydana gelen yeni taşınmazların kendileri ile anlaşma sağlanan gerçek kişiler veya mirasçıları ile tüzel kişiler adına tapuya tescil edilmesi, Bakanlığın isteği üzerine, Maliye Bakanlığınca yapılır. Bu taşmmazlar ile ilgili olarak tapuda işlem yapılmasını gerektiren diğer hallerde de,Bakanlığın isteği üzerine, Maliye Bakanlığınca tapuda işlem tesis edilir. " kuralına yer verilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/02/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Alan" ilan edilen bölgede yer alan dava konusu taşımazına karşılık olarak davalı TOKi Başkanlığı tarafindan rezerv alanda yapılmış olan konutlardan verilmesi için anlaşma yapıldığı, kendisine bu anlaşma kapsamında öngörülen inşaat alanından daha küçük konut verildiğinden bahisle uğrandığı zararına karşılık şimdilik 10.000 TL tazminatın ōdenmesi istemiyle açılmıştır.
19. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler idari işlem, herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de idari eylem olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesi için bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması, kamu idaresinin tek taraflı irade açıklamasının ürünü olması ve kesin ve icraî nitelikte olması gerekmektedir 

20. Dava dosyasının incelenmesinden; 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca riskli alan ilan edilen Kocaeli ili, Gölcük ilçesi, Denizevler Mahallesi sınırları içerisinde taşınmazı bulunan davacının imzaladığı muvafakatnamede öngörülen toplam inşaat alanından daha küçük konut verildiğinden bahisle, Gölcük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin D.iş No: 2020/18 sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu ile tespiti yapılan taşımazların metrekaresi ile davalı tarafindan muvafakatnamede öngörülen toplam inşaat alanı arasındaki metrekare arasındaki bedel farkı karşılığı olarak fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalması kaydıyla şimdilik 10.000 TL bedelin konutun kendisine teslim tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle dava açtığı anlaşılmaktadır.
21. Mevzuat hükümleri dikkate alınarak somut olay irdelendiğinde; 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Riskli Yapı" kapsamına alınan dava konusu yapı hakkında davalı idarenin, proje uygulamalarına başlamadan önce riskli yapıların yıktırılması amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği, "Hak Sahipliği Değerlendirme Formlarının" tanzim edildiği, davacı ile belediye arasında imzalanan "Muvafakatname " başlıklı sözleşmelerin içeriğinin bir eser sözleşmesi veya başka bir özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olmadığı, yine bu sözleşmelerin sözleşme özgürlüğü çerçevesinde tarafların rızası ve özgür iradesiyle imzalanmadığı, diğer taraftan, davacının imzalanan muvafakatnamede kendisine isabet edecek dairenin öngörülenden daha küçük olması nedeniyle oluşan zararına 

tazmini isteminin özel hukuk ilişkisinden değil, davalı idarenin üzerine düşen kamu hizmeti niteliğindeki yükümlülüğünügereği gibi yerine getirmemesinden kaynaklandığı, dolayısıyla açılan davanın da "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davası" niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
22. Bu durumda uyuşmazlığın çözümünün, 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. fikrasında yer alan "Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir." şeklindeki yasal düzenleme doğrultusunda da idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 06/09/2024 tarih ve E.2024/99 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 

VI. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 06/09/2024 tarih ve E.2024/99 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
03/02/2025 tarihinde. OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/490KARAR NO : 2025/20KARAR TR : 07/01/2025
ÖzET: İdari memur unvanıyla İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği bünyesinde çalışmakta iken, İhracatçı Birlikleri Yönetim Kurulu kararı ile iş akdi feshedilen ve Türkiye İhracatçılar Meclisince fesih kararıonaylanan davacının, iş akdinin feshinin iptali ve işe iadesi ile parasal haklarının ödenmesi istemine ilişkin davasının, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.K.D 

Vekili : Av. S.D.I 

Davalılar : 1- İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği 
Vekili : Av. M.Ö

2- Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanlığı

Vekili : Av. B.N.A 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği bünyesinde idari memur unvanı ile çalışan müvekkkilinin, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 22/11/2022 tarih ve 14 sayılı İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Yönetim Kurulu kararı ve anılan kararın Türkiye İhracatçılar Meclisince onaylanmasına yönelik 22/11/2022 tarihli kararın iptali, yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi ve maddi hakların işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.

2. Davalıların vekilleri, yasal süresi içinde sundukları cevap dilekçelerinde, davanın adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuşlardır.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 28/02/2023 tarih ve E.2022/2951, K.2023/414 sayılı kararı ile, "ihracatçr birlikleri bünyesinde istihdam edilen personelin özlük hakları ve yükümlülükleri ile ilişiğin sona ermesi durumlarının 4857sayılı İş Kanuna tabi olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu, Istanbul Bölge Idare Mahkemesi 1. Idari Dava Dairesi 07/06/2023 tarih ve E.2023/883, K.2023/990 sayılı kesin kararı ile, "davacının statü hukukuna tabi olarak görev yaptığı uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle 

kabul ederek kaldırılmış ve davanın esası hakkında karar verilmek üzere dosyayı mahkemesine göndermiştir.
4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 20/12/2023 tarih ve E.2023/1511, K.2023/2764 sayılı kararı ile, istinaf mercii kararına uyarak, dava konusu işlemlerin iptaline, mahrum kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar vermiş, bu karar davalılarca istinaf edilmiştir.
5. İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi 1. Ídari Dava Dairesi 30/04/2024 tarih ve E.2024/398, K.2024/682 sayılıkararı ile, "2247 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki usule uyulmaksızın karar verildiği" gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
6. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 23/05/2024 tarih ve E.2024/988 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünün idari yargıya ait olduğu, dolayısıyla mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davalıların görev itirazlarının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasınin incelenmesinden; 09/04/2009 tarihinden itibaren Istanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinde idari memur olarak görev yapan davacının iş sözleşmesinin son dönemde gerçekleştirdiği iş ve işlemlerden verim alınamadığı gerekçesiyle feshedilmesine ilişkin 21/11/2022tarih ve 14 sayılı Istanbul Maden ve Metaller Ihracatçı Birlikleri Yönetim Kurulu Kararı ve 22/11/2022 tarihli Türkiye Îhracatçılar Meclisi Onayı'nın iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi'nin 18/07/2012 tarih ve E:2011/85 K:2012/109 sayılı Kararı'nda yerverildiği șekli ile 18/06/2009 tarihli, 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi İle İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile tüzel kişilikleri oluşturulan ve kendi üyeleri arasından yargı gözetiminde yapılacak seçimle organları belirlenen ve Anayasa'nın 135. maddesinde öngörülen özellikleri taşıyan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları olduğu kabul edilen Türkiye İhracatçılar Meslisi ve İhracatçı Birlikleri'nin hukuki statüsünün kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olduğu hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Olayda; davacinn 28/04/2009 tarihinden dava konusu ișlemin tesis edildiği 21/11/2022 tarihine kadar geçen dönemde idari memur olarak görev yaptıği, 5910 sayılı Kanun'un 03/07/2009 tarihinde yürürlüğe girmesiyle birlikte personel rejimi 4857 sayılı Iş Kanumu hükümleri uyarınca yeniden düzenlenen IhracatçıBirlikleri'nin, 5910 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle görev yapmaya devam eden personeline yönelik geçiş hükümlerinin düzenlendiği 5910 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi ile personelin ayni statü ve özlük hakları ile görevlerine devam edeceği, mevcut statüsünü koruyacağı ifade edildiğinden bu yönüyle davacının mevcut statüsünün korunması korunması karşısında iş bu davanın görüm ve çözümünde idari yargıyerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varilmaktadır. .…."
7. Davalılardan İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Bilindiği gibi, Anayasa'nın “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı
135. maddesinin birinci fikrasında; “Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafindan kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." hükmüne, 5910 sayılı Kanun'un 2. maddesinde; "Bu Kanunun uygulanmasında;/ b) Birlik: Îhracatçıları örgütlendirmek suretiyle ihracatı artırmak ve diş ticaretin ülke menfaatine uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere, õzel bütçeye sahip ve tüzel kişiliği haiz olarak kurulan ihracatçı birliğini, / …. / d)TİM: Birliklerin koordinasyonunu sağlamak, ihracatçıların sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalarda bulunmak, dış ticaretin ülke menfaatine uygun olarak gelişmesine yardımcı olacak çalışmalar yapmak ve ihracatçıları en üst düzeyde temsil etmek üzere, ihracatçı birliklerinin üst kuruluşu olan özel bütçeye sahip ve tüzel kişiliği haiz Türkiye Ihracatçılar Meclisini, /ifade eder." hükmüne, "Personel" başlıklı 20. maddesinde; "(/)TIM ve birlik genel sekreterliği; genel sekreter ve yardımcıları ile diğer personelden oluşur, 1 (2) TIM ve birlikterde istihdam edilenler, bu Kanun ve bu Kanuna dayanlarak çtkarılacak yönetmelik hükümleri ile 4857saytlı Iş Kanunu ve Insan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tabidir hükmüne, geçici 1. maddesinin üçüncüfikrasında ise; "Halen görev yapmakta olan TIM ve birliklerin personeli ayn statü ve özlük hakları ile görevlerine devam ederler, hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesinin, 4059 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (C) fikrasının iptali istemiyle açilan dava sonucu verdiği 18.09 2008 tarihli 2006/55 Esas, 2008/145 Karar sayılı kararinda; Birliklerin Anayasa'nın 123. maddesi kapsamında kanunla yeya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişileri olmadıkları gibi, amaçlari, işlevleri ve nitelikleri itibarıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına benzemekle birlikte, kuruluş ve tüzel kişiliklerinin kanunla oluşturulmaması, organların seçiminin yargı gözetiminde yapılmaması ve bağlı kuruluş olarak gösterilmemeleri nedeniyle Anayasa'nın 135. maddesinde yer alan kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları kapsamına da girmediklerinin vurgulandıği, buna karşılık 5910 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra verdiği 18.07.2012 tarihli ve 201 1/85 E., 2012/109 K 

sayılı kararıyla; Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerinin, 5910 sayılı Kanun ile tüzel kişilikleri oluşturulmuş, kendi üyeleri arasından yargı gözetiminde yapılacak seçimle organları belirlenen, Anayasa'nın 135. maddesinde öngörülen özellikleri taşıyan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları olduğuna karar verdiği anlaşılmış, 11.10.2023 tarihli ve 2022/96 E. 2023/174 K. sayılı kararında da ayni hususlari vurguladıği görülmüştür.

Bu durumda, yukarida zikredilen mevzuat hükümleri ve Anayasa Mahkemesinin kararları dikkate alındığında, davalı idarelerin davacının işe girdiği tarih itibarıyla özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olduklari, bu itibarla 5910 sayılı Kanun'un geçici maddesi de dikkate alındığında uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözülmesi gerektiği sonucuna varılmiştr.

Diğer taraftan, 5910 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra, davalı idarelerin Anayasa'nin 135.maddesinde belirtilen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu niteliğine büründükleri anlaşılmış ise de 5910sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarinca TÍM ve birliklerde istihdam edilenlerin bu Kanun ile 4857 sayılı işKanunu hükümlerine tabi oldukları belirtildiğinden ve 5910 sayılı Kanun'da personelin niteliğine ilişkin bir hüküm bulunmadığından, dava konusu uyuşmazlıikta 4857 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, bu yönüyle de uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözülmesi gerektiği düşünülmektedir.
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
10. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10.maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir :
".…4059 sayılı Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 6. maddesinin (c) bendinde ihracatçı birliklerinin Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı kuruluşları olduğu, ihracatçıbirliklerinin işleyişleri ve teşkilatlanma esaslarını gösteren statülerinin Bakanlar Kurulu kararı ile belirleneceği kurala bağlanmış olup, bu Kanun hükmü uyarınca yürürlüğe konulan 93/4614 sayılı Bakanlar Kurulu kararına ve İhracatçı Birlikleri Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak çıkarılan ihracatçı birliklerinin iç teşkilatlanmalarıile personelin işe alınma, özlük haklari ve çalışma şartlarını düzenleyen 14/05/2005 tarihli ve 17446 sayılıİhracatçı Birlikleri Yönergesinin 3. maddesinde; birliklerde hizmetlerin ataması Müsteşarlık ve Birlik yetkili organlarinca yapılan sözleşmeli personel eliyle yürütüleceği, 10. maddesinde daimi iş akdi fesihlerinde personelin görevine son verilmeden önce Genel Müdürlükten izin alınacağı belirtilmiştir 
Davacinın Istanbul Maden ve Metaller Ihracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği bünyesinde idari memur olarak göreve başladiği 28/04/2009 tarihinden sonra 03/07/2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5910 sayılı Türkiye Ihracatçılar Meclisi ile Ihracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 20 maddesinde, ihracatçı birliklerinde istihdam edilenlerin, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmelik hükümleri ile 4857 sayılı Iş Kanunu ve Insan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tâbi olduğu, Geçici 1. maddesinin (3) numaralı bendinde, hâlen görev yapmakta olan birlik personelinin aynı statü ve özlük hakları ile görevlerine devam edecekleri kurala bağlanmış, bu Kanuna dayanılarak hazırlanıp 03/09/2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Îhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri Insan Kaynakları Yönetmeliği'nin"Tanımlar"başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde"Personel : 4857 sayılı İş Kanununa tâbi olarak daimi, özel ve belirli süreli hizmet sözleşmeli olarak TİM, birlik irtibat bürosu ve sosyal tesislerde istihdam edilen personel"olarak tanımlanmiş;" Idari memurun statüsü"başlıklı Geçici 5. maddesinde, "(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte TIM ve birliklerde idari memur olarak çalışan personel, görevine aynı özlük haklarıyla ve idari personel unvanıyla devam eder."hükmü yer almiştir.

Bu düzenlemelere göre 5910 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ihracatçı birliklerinde idari memur olarak göreve başlayanların aynı unvanla görevlerine devam edecekleri, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra işe başlayanların ise 4857 sayılı Iş Kanunu hükümlerine tâbi olacakları açıktır.
Bu itibarla, Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı kuruluşu olan ihracatçı birliğinde hizmet akdine değil Bakanlar Kurulu karari, Yönetmelik ve Yönergede yer alan kamu hukuku kurallarına dayalı olarak işe başlayan ve bu statüsü 5910 sayılı Kanunun Geçici 5. maddesi ile korunan davacı ile davalı ihracatçı birliği arasındaki ihtilafin çözümünde Iş Kanunu ve Borçlar Kanununda yer alan hizmet akdine ilişkin özel hukuk kuralları değil kamu hukuku kuralları uygulanacaktır.

Anayasa Mahkemesinin E:2006/55, K:2008/45 sayılı kararında Dış Ticaret Müsteşarlığının teklifi ve Bakanlık onayı ile bağlı kuruluş olarak kurulan ve kuruluşuna dair tebliğin yayınlanmasından sonra tüzel kişilik kazanarak faaliyete başlayan ihracatçı birliklerinin Bakanlar Kurulu kararında belirtilen ve Diş Ticaret Müsteşarlığınca verilen görevleri yürütmelerinin ve ayrıca yönetmelik ve tebliğlerde belirtilen görev ve yetkilerle donatılmalarının bu birliklerin kamu gücü kullanarak kamu hizmeti yaptıklarım gösterdiği ifade edilmiştir.
Danıştay 1çtihatları Birleştirme Kurulunun E:1971/1, K:1979/1 sayılı kararında bakanlıklar dahil tüzel kişilikleri olmayan ancak kendilerine kanunlarla ve diğer düzenlemelerle yetki ve görevler tanınan pekçok kamu idare ve merciine karşı Danıştayda iptal davaları açıldığının bilinen bir gerçek olduğu, dava yeterliğinin esasen davacı ve davalı olarak hukuksal sonuçları olan yargısal işlemleri yapmak ve bu işlemlere muhatap olabilmek 

için karar verebilme yeterliği olduğu, tüzel kişiliği olmayan bir idari merciin davalı olabileceği nasıl kabul ediliyorsa aynı idarenin gerekli hallerde davacı olabileceğinin kabulünün de zorunlu olduğu, Danıştay Kanununda dava açacaklardan gerçek ve tüzel kişiler yerine daha kapsamlı ve idari usul hukuku gereklerine daha uygun biçimde "ilgililer" diye söz edilmesinin de bu anlamda kabul edilmesi gerektiği, kamu hizmetleri alanında görevler üstlenen ve kendisine verilmiş yetkileri kullanan bir idarenin, işlemleri, tutumu ve kararlarıyla toplumun sosyal ve ekonomik hayatına etkili olduğu eylem ve işlemlerinden doğabilecek anlaşmazlikların çözümü için her türlü girişimde bulunması ve gerekirse davacı ve davalı olmasının da bu idari faaliyetlerin kaçınılmaz sonucu olduğu, bu itibarla idarî yapı içinde belli yetki ve görevleri olan kamu idaresi kuruluşlarının tüzel kişilikleri olmasa da faaliyetlerinden doğan anlaşmazlıklar için kendilerine taraf ve dava ehliyetinin tanınması gerektiği belirtildiğinden, idarî yapı içinde kamu hizmetlerine ilişkin görevler üstlenen ve kendilerine verilmiş yetkileri kullanan kuruluşların tüzel kişiliklerinin olup olmamasına veya tüzel kişiliği ne suretle kazandıklarına bakalmaksızın idari işlem tesis edebileceklerinin kabulü gerekir.

Bu itibarla, kuruluşlarına dair tebliğin yayınlanmasıyla tüzel kişilik kazanan ihracatçı birliklerinin kamu gücü kullanarak kamu hizmeti yaptiklari, ancak Anayasanın 123. ve 135. maddelerine göre tüzel kişilik kazanan kuruluş niteliğinde olmadiklarinin Anayasa Mahkemesince ifade edilmesi; bu birliklerde 5910 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce idari memur olarak göreve başlayan ve anılan Kanunun Geçici 5. maddesi uyarınca bu statülerinin korunması nedeniyle kamu hukukuna tâbi bulunanlar hakkında özel hukuk kurallarının uygulanmasını gerektirmeyeceğinden, Istanbul Maden ve Metaller Ihracatçı Birliğinde kamu hukuku usul ve esaslarına göre idari memur olarak göreve başlayan davacının görevine son verilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü idárî yargının gõrev alanına girmektedir..."
IV. İLGİLİHUKUK 
A. Mevzuat 
11. 5910 sayılı Türkiye Ihracatçılar Meclisi ile Ihracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar"başlıkh 2. maddesinin (d)bendi şöyledir:
“(1)Bu Kanunun uygulanmasında;
d) TIM: Birliklerin koordinasyonunu sağlamak, ihracatçıların sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalarda bulunmak, dış ticaretin ülke menfaatine uygun olarak gelişmesine yardımcı olacak çalışmalar yapmak ve ihracatçıları en üst düzeyde temsil etmek üzere, ihracatçı birliklerinin üst kuruluşu olan özel bütçeye sahip ve tüzel kişiliği haiz Türkiye Ihracatçılar Meclisini,
ifade eder."
12. 5910 sayılı Kanun'un “Personel" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
“(1) TİM ve birlik genel sekreterliği; genel sekreter ve yardımcıları ile diğer personelden oluşur.
(2) TIM ve birliklerde istihdam edilenler, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmelik hükümleri ile 4857 sayılı İş Kanumu ve İnsan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tabidir."
13. 27338 sayılı 03/09/2009 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçıBirlikleri İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, Türkiye Ihracatçılar Meclisi ve ihracatçı birliklerinin merkez teşkilatı ile irtibat bürolari ve sosyal tesis personelinin hizmete alınmalari, görev ve yetkileri, nitelikleri, ilerleme, yükselme görevden alınma şekilleri, disiplin esaslari, yükümlülükleri ile unvanlarını düzenlemektedir."
14. Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (h) bendi şöyledir:
"Bu Yönetmelik'te geçen;
h) Personel : 4857 sayılı Iş Kanununa tabi olarak daimi, özel ve belirli süreli hizmet sözleşmeli olarak TIM, birlik, irtibat bürosu ve sosyal tesislerde istihdam edilen personeli,
ifade eder."
15. Yönetmeliğin "İşe alınma" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"İstihdam edilecek personel, Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak TiM'in uygun görüşü alınmak kaydıyla yönetim kurulu tarafindan işe alınır."
16. Yönetmeliğin "Sözleşme türleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İstihdam edilen personele ilişkin sözleşme türleri şunlardır:
a) Daimi hizmet sözleşmesi: Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde yer alan unvanlarla istihdam edilen personel ile yapılan ve esasını bu Yönetmeliğin teşkil ettiği sözleşmelerdir.

b) Belirli süreli hizmet sözleşmesi: Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi ohjektif koşullara bağlı olarak yazılı şekilde TÍM/Birlik ile personel arasında yapılan belirli süreli sözleşmelerdir.

c) (Değişik:RG-15/6/2012-28324) Özel hizmet sözleşmesi: Bu Yönetmelikte belirlenen esaslar haricinde ve bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen unvanlar dışında istihdam edilmek üzere, özel ihtisas gerektiren konularda çalıştırılması gerekebilecek, temininde zorluk çekilen en az dört yıllık yüksekokul mezunu ve 

konusunda en az dört yıllık iş tecrübesi bulunan personel ile yapılan sözleşmelerdir.
(2) Istihdam edilecek personel ile imzalanacak sözleşme, yönetim kurulu adına yönetim kurulu başkanıveya birden fazla birliğin işlerinin yürütüldüğü genel sekreterliklerde koordinatör başkan veya yönetim kurulunun verdiği yetkiye istinaden genel sekreter tarafindan imzalanır. Genel sekreter ile yapılacak sözleşme ise yönetim kurulu adına yönetim kurulu başkanı veya birden fazla birliğin işlerinin yürütüldüğü genel sekreterliklerde koordinatör başkan tarafindan imza edilir.

(3) (Değişik:RG-20/1/2023-32079)(3) Belirli süreli ve özel hizmet sözleşmeli olarak birlik genel sekreterliğinde istihdam edilen personel sayısi, daimi hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen personel sayisının yüzde (Değişik ibare:RG-9/3/2024-32484) yirmisini ve her halükarda (Değişik ibare:RG-9/3/2024-32484) otuz kişiyi geçemez. Bir önceki yıl personel giderleri, gelirlerinin yüzde kirkindan fazla olan birliklerce, belirli süreli ve özel hizmet sözleşmeli yeni personel istihdam edilemez. Projenin toplam giderlerinin asgari yüzde ellisinin ulusal ve uluslararası kuruluşlardan sağlanan fonlarla karşılanması kaydryla, münhasıran o projenin yürütülmesi için istihdam edilen personel için bu fikrada yer alan yüzde (Değișik ibare:RG-9/3/2024-32484)yirmi ve (Değişik ibare:RG-9/3/2024-32484) otuz kişi sınırı uygulanmaz.

(4) Yönetim kurulunca belirlenen kadro tespit cetvelinde yer alan kadrolar haricinde personel çalıştirilamaz.

(5) Daimi, özel ve belirli süreli hizmet sözleşme örnekleri TIM tarafindan hazırlanır ve tüm birliklerde kullanılır."
17. Yönetmeliğin "İdari memurun statüsü"başlıkhı geçici 5. maddesi şöyledir:
"(Ek:RG-1/6/2023-32208)
(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte TiM ve birliklerde idari memur olarak çalışan personel görevine aynı özlük haklarıyla ve idari personel unvanıyla devam eder."
18. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Idari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

19. 7036 sayılı Iş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Iş mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari,22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmımın Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kamundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Is Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar."
B. Yargı Kararları
20. Anayasa Mahkemesinin 18/09/2008 tarih ve E.2006/55, K.2008/145 sayılı kararında; Ihracatçı Birliklerinin kuruşu ve görevlerinin dayanak maddelerinden olan 4059 sayılı Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (c) bendi, Türkiye İhracatçılar Birliğini (TiB) Hazine Müsteşarlığının bağlı kuruluşlarıarasında saymakta iken; Anayasa Mahkemesince, Birliklerin Anayasa'nin 123. maddesi kapsamında Kanun'la veya Kanun'un açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu tüzelkişileri olmadıkları gibi, amaçları, işlevleri ve nitelikleri itibariyle kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına benzemekle birlikte, kuruluş ve tüzelkişiliklerinin Kanun'la oluşturulmaması, organların seçiminin yargı gözetiminde yapılmaması ve bağlı kuruluş olarak gösterilmemeleri nedeniyle Anayasa'nın 135. maddesinde yer alan kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları kapsamına da girmedikleri, özet gerekçesiyle anılan Kanun'un 6. maddesinin (c) bendi iptal edilerek, TİB'nin õzel hukuk tüzel kişiliği vurgulanmıştır,
21. Uyuşmazlık Mahkemesi, 11/11/2013 tarih ve E.2013/1456, K.2013/1641 sayılı kararında; İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter Yardımcısı olan davacıın hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğuna kesin olarak karar vermiş ve gerekçesini şöyle açıklamıştır:
".…. 5910 sayılı Kanun, davacının iş sözleşmesinin fesih tarihi olan 21/05/2009 tarihinden sonra 03/07/2009tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, her ne kadar bu Kanun'un öncesinde davalı TİM Personel rejimini düzenleyen mülga "Türkiye İhracatçılar Meclisi Yönetmeliği"nin “Genel Sekreterlik" hususunu düzenleyen 20. maddesinde, Genel Sekreter Yardımcılarının Müsteşaronayı ile atanmalarının bu kişilerin atama ve görevden alınmalarına ilişkin işlemlerin 5910 sayılı Yasadan önceki dönemde idari işlem olduğu izlenimini doğuruyor ise de, bu konudaki tereddüt davalı Birliğin kuruşu ve görevlerinin dayanakmaddelerinden olan 4059sayılı Hazine ve Diş Ticaret Müsteşarlığınn Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6. Maddesinin (c)

bendinin Anayasa Mahkemesince 18/09/2008 gûn ve 2006/55 E, 2008/145 K sayi ile iptal edilmesi ile sona ermişbulunmaktadır. Şöyle ki; anılan Kanun'un iptale konu (c) bendi TİB'ni Hazine Müsteşarlığının bağlı kuruluşlarıarasında saymakta iken, Anayasa Mahkemesinin; Birliklerin Anayasanın 123. Maddesi kapsamında Kanunla veya Kanun'un açıkça verdiğiyetkiye dayanılarak kurulan kamu tüzelkişileri olmadıkları gibi, amaçlari, işlevleri ve nitelikleri itibariyle kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına benzemekle birlikte, kuruluş ve tüzelkişiliklerinin Kanunla oluşturulmaması, organların seçiminin yargı gözetiminde yapılmaması ve bağlıkuruluş olarak gösterilmemeleri nedeniyle Anayasanın 135. Maddesinde yer alan kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları kapsamına da girmedikleri, özet gerekçesi ile (c) bendini iptal ederek, TİB'nin özel hukuk tüzel kişiliği vurgulanmıştır.

Anılan kararda, Birlik üyeliğinden çıkarılma işleminin iptali için açılan davada verilen ret kararının temyiz aşamasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle başvurmuş olup, Anayasa Mahkemesi 18/09/2008 gün ve 2006/55 E, 2008/145 K sayı ile;'Birlikler, bu yapılarıyla, Anayasa'nın 123. maddesi kapsamında yasayla veya yasanın açıkça verdiği yetkiye dayamlarak kurulan kamu tüzelkişileri olmadıkları gibi, amaçlari, işlevleri ve nitelikleri itibariyle kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına benzemekle birlikte, kuruluş ve tüzelkişiliklerinin yasayla oluşturulmamasi,organların seçiminin yargı gözetiminde yapılmaması ve bağlı kuruluş olarak gösterilmeleri nedeniyle Anayasa'nın 135. maddesinde yer alan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlariı kapsamına da girmemektedir. Bu birlikler, Anayasa'nin ne 123. ne de 135. maddesine göre tüzelkişilik kazanan kuruluşniteliğindedir. Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural Anayasa'nin 7., 123. ve 135. maddelerine aykiridır İptali gerekir.' demek suretiyle 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığı İle Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (c) fikrasının ikinci tümcesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiștir.

Bu durumda, Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda zikredilen kararı ile Kanunla veya Kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişisi ya da kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olmayan Türkiye İhracatçılar Meclisinde çalışan görevlilerin kamu görevlisi olduklarından bahsedilemeyeceği gibi, bu kişiler hakkında görevlerinin sona erdirilmesi sonucunu doğuran işlemlerin de idare tarafindan kamu gücüne dayanılarak tek başına tesis edilen buyurucu niteliği bulunan idari işlem sayılması da olanaklı değildir.
Öte yandan; 27338 sayılı 03/09/2009 günlü RG.de yayımlanan "Türkiye İhracatçılar Meclisi Ve İhracatçıBirlikleri Insan Kaynaklari Yönetmeliği"nin (Değişik madde: 11/10/2011-28081 S.R.G. Yön/8.md.) 12.Maddesinde "(1) (Değişik fikra: 15/06/2012 - 28324 S.R.G. Yön./4. md.) Personelin genel sekreterlik ile ilişiği,kendi isteği ile görevden ayrılma, emeklilik, malullük ve ölüm hali ile 65 yaşının tamamlanması halinde kendiliğinden; bu Yönetmelikte ilişiğin kesilmesini gerektirecek diğer hususların gerçekleşmesi hali ile 4857sayılı İş Kanunu hükümlerine göre hizmet sözleşmesinin feshini gerektiren hallerde yönetim kurulu kararı ile sona erer." hükmü ile de, TiM'de istihdam edilen personelin 1ş Kanunu hükümlerine göre istihdamı düzenlenmişbulunmaktadir.

Bu yasal düzenlemeler işiğinda, Türkiye Ihracatçılar Meclisinde genel sekreter yardımcisı olarak çalışırken 21.05.2009 tarihinde iş akdifeshedilen davacinın, iş akdinin feshine dair işlemin idari işlem sayılmasıolanağı bulunmadığından, iş akdinin feshi nedeniyle uğradığı zararın tazmini istemiyle açılan davanın da idari yargı yerinde görülmesi mümkün değildir.."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapılan 07/01/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalıların vekillerinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde davalılardan Genel Sekreterliğin başvuruda bulunması üzerine, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, idari memur unvanıyla İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği bünyesinde çalışmakta iken, İhracatçı Birlikleri Yönetim Kurulu kararı ile iş akdi feshedilen ve Türkiye İhracatçılar Meclisince fesih kararı onaylanan davacının iş akdinin feshinin iptali ve işe iadesi ile parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılmıştır.
25. Somut olayda, davacının davalı kurum bünyesinde 28/04/2009 tarihinden itibaren "idari memur"unvanıyla is akdi kapsamında Genel Sekreterlik nezdinde ise başladığı, son dönemde gerceklestirdiği is ve işlemlerden verim alınmadığgerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 22/11/2022 tarih ve 14 sayılı Istanbul Maden ve Metaller IhracatçıBirlikleri Yönetim Kurulu kararı ve anılan kararın Türkiye İhracatçılar Meclisince onaylanmasına yönelik 22/11/2022 tarihli 

kararın iptali, voksun kaldığı özlük haklarının iadesi ve maddi hakların isletilecek vasal faizivle birlikte ödenmesi istemivle görülmekte olan davanın açıldığı, yukarıda anılan Anayasa Mahkemesi kararı gerekçesi ile temel 5910 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükümleri gereğince davacının işçi statüsünün değişmeyeceği ve bu statüsüne göre de 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olduğu, davacının iş akdinin feshinden sonra yürürlüğe giren Yönetmeliğin geçici 5. maddesindeki düzenlemenin de davacı hakkında uygulanamayacağı anlaşılmaktadır.
26. Buna göre, idari yargı yerlerinde açılabilen idari davaların, bir tarafını idarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tabi hukukî uyuşmazlıkları kapsadığı; buna karşın İş Kanunu'na tabi iş sözleşmelerinin feshinden dolayı işveren ile işci arasında ortaya çıkan özel hukuka tabi hukuki uvuşmazlıkların cözüm yerinin is mahkemeleri olduğu, is akdinin feshine ilişkin islemin gecersizliğine ve ise iadesine iliskin uvusmazlığın is mahkemesinde (adli vargı) görüm ve cözümünün gerektiği sonucuna varılmaktadır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 23/05/2024 tarih ve E.2024/988 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 23/05/2024 tarih ve E.2024/988 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,07/01/2025 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ ve Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
5590 sayılı Kanunu'nun 1. maddesinde, "(Değişik: 17/4/1986 -3277/1 md.) Ticaret ve sanayi odalari, ticaret odalari, sanayi odaları ve deniz ticaret odalari; üyelerinin müşterek ihtiyaçların karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini, ahlak ve tesanüdünü korumak ve bu Kanunda yazılıhizmetleri görmek amacıyla kurulan Kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır." hūkmü getirilmiş;3.7.2009 tarihli ve 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatcı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 20. maddesinde istihdam edilecek personelin 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olacakları hükme bağlanmış; Geçici 1.maddesinde de, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte TiM ve birliklerde istihdam edilmekte olanların mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunacağı düzenlenmiştir.

5910 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra verdiği Anayasa Mahkemesinin verdiği 18/07/2012 tarihli ve 2011/85 E., 2012/109 K sayılı kararıyla; Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerinin, 5910 sayılı Kanun ile tüzel kişilikleri oluşturulmuş, kendi üyeleri arasından yargı gözetiminde yapılacakseçimle organları belirlenen, Anayasa'nın 135. maddesinde öngörülen özellikleri taşıyan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları olduğuna karar verdiği anlaşılmış, 11/10/2023 tarihli ve 2022/96 E. 2023/174 K. sayılı kararında da ayni hususları vurguladığı görülmüştür.
Dosyanın incelenmesinden; davacının 2009 yılında idari memur olarak istihdam edildiği, Oda Yönetim Kurulu kararıyla da iş akdinin feshine karar verildiği, davanın da iş akdine ilişkin işlemin geçersizliği ve işe iade istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.

Kuruluş amaçları kamu yararı, faaliyet konuları kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde,personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasizdır.

Buna karşılık, 5910 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinde "halen görev yapmakta olan TiM ve birliklerin personeli aynı statü ve özlük hakları ile görevlerine devam ederler." hükmünün yer aldığı, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği 03/07/2009 tarihinde TÍM ve birliklerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının fiilen çalışmaya başladığı tarihten, 28/04/2009 tarihinde, yani 5910 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce işe başlaması konusunda kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden 

bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5910 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafından davacı hakkında tesis edilen göreve son verme işleminin yargısal denetiminin, 2577sayılı Kanun'un, “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınıri" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davacının iş akdinin feshine ilişkin işlemin, yargısal denetiminin idari yargı yerlerinde yapılmasıgerektiği sonucuna ulaşıldığından, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yolunda verilen karara katılmıyoruz 
Üye Nilgün TAŞ
Üye Ahmet ARSLAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/495KARARNO : 2025/159KARAR TR : 03/03/2025
$ 
$ 
ÖzET: 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan şirkete ait taşınmazı satın alan davacının, taşınmazın Hazine adına tescil edilmesi üzerine idari yargıda açtığı davada, idari işlemin iptal edilmesine karar verilmesi sonucu, tapu müdürlüğünce söz konusu taşınmazın yeniden tapuda davacı adına tescil edildiği tarihte konulan "3. KİŞİLERE DEVİR VE TEMLİK EDİLEMEZ" şerhinin iptal edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın,ADLİ YARGI YERİNİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : D.T. K. H. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. E.K.Ç.
Davali : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
(Bursa Osmangazi Tapu ve Kadastro Müdürlüğü)
Vekili : Av. H.E.K.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline ait Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ...mevkiinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Bursa Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri Il Bürosunun 19/02/2020 tarih ve 130243 sayılı kararı ile resen Hazine adına tescil edildiğini, bu işlemin iptali için açılan davada Bursa 3. İdare Mahkemesinin 24/12/2021 tarih ve E.2020/820, K.2021/977 sayılı kararı ile, davanın kabulüne ve söz konusu işlemin iptaline karar verildiğini, bu kararın 27/12/2022 tarihinde kesinleştiğini, kesinleşen mahkeme kararının İl KHK İşlemleri Müdürlüğü tarafından gereği yerine getirilmek üzere Bursa Osmangazi Tapu Müdürlüğüne gönderildiğini, Tapu Müdürlüğünce 10/05/2023 tarihinde kesinlesen mahkeme kararı uvarınca, Hazine adına olan kavdın iptal edilerek, söz konusu tasınmazın müvekkil adına tescil edildiğini ancak, bu işlemyapılırken tapu sicilinin beyanlar hanesine "3. KİŞİLERE DEVİR VE TEMLİK EDÍLEMEZ"şeklinde bir şerh konulduğunu, söz konusu şerhin konulmasına ilişkin mahkeme kararında bir hüküm ya da başkaca idari bir karar bulunmadığını, iptali istenen işlemin müvekkil tarafından öğrenilmesi üzerine 07/06/2023 tarihinde Bursa Bölge Tapu Müdürlüğüne yapılan işleme itiraz edildiğini ve kaldırılmasıın istendiğini, SMS yolu ile 08/06/2023 tarihinde ".mahkemeden terk yazısı gelmeden şerh terkin edilemez" şeklinde cevap verildiğini, Osmangazi Tapu Müdürlüğünün işleminin idare mahkemesi kararına, hukuka ve kanuna aykını olduğunu belirterek, müvekkiline ait, Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, .. mevkiinde bulunan... ada,... parsel sayılı taşınmazın kaydına, Bursa Osmangazi Tapu Müdürlüğünün 10/05/2023 tarih 31911 yevmiye numarasıyla, "3.KİŞİLERE DEVİR VE TEMLİK EDILEMEZ." seklinde düşülen serh işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜREÇİA. İdari Yargıda 

2. Bursa 2. İdare Mahkemesi 13/07/2023 tarih ve E.2023/1024, K.2023/898 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Uyuşmazlık, davacının maliki olduğu taşınmaza, Milli Emak Müdürlüğü lehine konulan "3. kişilere devir ve temlik edilemez" şeklindeki şerh işleminden kaynaklanmaktadır.

Bu durumda, her ne kadar davalı idarece tesis edilen işlemin özü itibariyle bir idari işlem olduğu sabit ise de, adı geçen işlemin sonuçları itibariyle taşınmaz üzerindeki tescil kayitlarının değişikliği sonucunu doğuracağı, davacının mülkiyet hakkına ve tasarruf yetkisine ilişkin etkilerinin bulunduğu, dolayısıyla taşınmaza üçüncü kişiler lehine taşınmaz malikinin tasarruf yetkisini kisılayacak türden koşulların somut uyuşmazlıkta gerçekleşip gerçekleşmediğinin veya konulan şerhin yolsuz olup olmadığının adli yargı mercileri tarafindan 

çözümlenerek açıklığa kavuşturulacağı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli bulunduğusonucuna varılmıştir.

D- KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,
1-2577 Sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarinca davanın görev yönünden reddine,...

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Bursa 14. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/07/2024 tarih ve E.2023/402, K.2024/355 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, HMK 114/1-b ve 115/2.maddeleri uyarınca dava şartıyokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bir kamu tüzel kişisi olduğu, bir kamu hizmeti ifası ile görevlendirildiği anlaşılmış olup idarenin işleminden kaynaklanan uyuşmazlıkların özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı göz önüne alınarak davaya komu tapu kaydında düzeltim istemli olarak açılan işbu davada davalı Çevre, Şehircilik ve Iklim Değişikliği Il Müdürlüğü Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Uludağ Emlak Müdürlüğü'nün Osmangazi Tapu Müdürlüğü, Bursa Defterdarlığı KHK İşlemleri Il Bürosu'na dağıtımlı olarak yazilmış olan 27/02/2023 tarihli E-32878466-000[16020110760]-5820702 sayılı yazisı ile "Bursa ili Osmangazi ilçesi, .…. Mahallesi, …. ada ..parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına üçüncü kişilere devir ve temlik edilmeyeceğine dair belirtme konulmak suretiyle Hazine adına tescilinin iptal edilmesi ile buna ilişkin olarak düzenlenecek şerh ve beyanlar hanesini gösteren tapu kaydının bir örneğinin Müdürlüğümüze gönderilmesi..…." şeklindeki talep doğrultusunda "3.kişilere devir ve temlik edilemez." şerhi konulduğu görülmüş olup İdari işlemden kaynaklandıği, tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanmadığı bu nedenle adli yargının görev alanına girmediği anlaşılmakla idare aleyhine tam yargi davasinın idari yargi yerinde açılmasi gerektiğinden hareketle davaci D. T. K. H. Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafindan Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na tapu kaydında düzeltim talepli açılan işbu davanın, yargı yolu bakımından İdari Yargı yerinin görevli olması sebebiyle dava şartı yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş ve görevli yargı yerinin belirlenmesi açısından dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1.Davanın yargı yolu bakımından Îdari Yargı yerinin görevli olması sebebiyle HMK 114/1-b ve 115/2.Maddesi gereğince dava şartı yokluğundan USULDEN REDDÍNE,
2-Dosyanın yargı yeri uyuşmazlığının çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,.…. "
5. Davacı vekilinin dilekçesi ile, yargı yeri uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Bursa 14.Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başlıkh 5. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlıği, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlik); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamımı belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlüişlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi,kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartiyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunlarıuygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye,her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya ħizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daħa önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamakamacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya,devralınan varlıklara konulan takyidatların sinırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satişıamacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadiğı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye,tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esaslarıbelirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir....
(3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri  sonlandırılarak ticari sicil kayitlari resen terkin edilir. Bunlarin 

devralınan varlıklari dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyimlar tasfiye memuru olarak gõrevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir.Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralıan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir 
(4) Birinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borçve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.(.….) "
7. 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Dava ve takip usuli" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum,kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açilan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakaflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarinca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bıraklır.
(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Karariıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstühal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağitım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakaflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde birakılır 
(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstühal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunlarin sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartinin bulunmamasi nedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.

(4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklınin 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari mercıtarafindan verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. Idari yargının verdiği karar kesin olup,uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun, "Tapu Sicili" üst başlıklı bölümünde yer alan 997. maddesi şöyledir:
“Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."9. 4721 sayılı Kanun'un "2. Șerhler - a. Kişisel haklarda" başlıklı 1009. maddesi şöyledir:
"Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceği kanunlardaaçıkça öngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerhedilebilir.
Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazamlan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir."10. 4721 sayılı Kanun'un "Beyanlar" başlıklı 1012, maddesi şöyledir;
"Bir taşınmazın eklentileri, malikin istemi üzerine kütükteki beyanlar sütununa yazılır. Bu kaydın terkini,kütükte hak sahibi görünen bütün ilgililerin rizasına bağlıdır.

Taşınmaz mülkiyetine ilişkin kamu hukuku kısıtlamalarinın beyanlar sütununa yazılması ve bu sütuna yazılabilecek diğer hususlar Cumhurbaşkanıncaçıkarılan yönetmelikle belirlenir 
Özel kanun hükümleri saklıdır."
11. 4721 sayılı Kanun'un "II. Tescilin ve terkinin koşulları 1. Istem" üst başlıkli, "a. Tescil için" başlıklı 1013,maddesi şöyledir:
"Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazilı beyanı üzerine yapıliır.
Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa,bu beyana gerek yoktur.

Bir aynîhakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."12.4721 sayılı Kanun'un "III. Düzeltme"başlıklı 1027. maddesi şöyledir:
“İlgililerin yaziılı rizaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.

Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlklarini, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen 

düzeltir."
13. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki" başlıklı 12.maddesinin birinci fikrası sövledir 

"Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşımmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer (asliye hukuk)mahkemesi kesin yetkilidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflarıi,konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmişbir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

15. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığıın bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (.) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

16. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

17. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
18. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddi kararı yanında ayrıca gõrevli merciin belirtilmesi için resen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.

19. Bu haliyle, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davacı vekilince de olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvuruda bulunulduğu hususu da gözetilerek, Bursa 14. Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan basvurunun 2247 savılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile, Uyusmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından gõrev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
20. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının gõrevli olduğu yolundaki sõzlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, davacı adına kaydedilen taşınmazın beyanlar hanesine Bursa Osmangazi Tapu Müdürlüğünün 10/05/2023 tarih 31911 yevmiye numarasıyla, "3.KİŞİLERE DEVİR VE TEMLİK EDİLEMEZ." şeklinde konulan şerhin kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

22. Dosyanın incelenmesinden, davacinın Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde bulunan .. ada,.. parseldeki taşınmazı ... 16 Eğitim İşletmeleri A.Ş.'den ($irket) 04/04/2016 tarihinde satın aldığı, taşınmazı devreden Şirket'in 23/07/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere Ilişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılarak taşınmazlarının Hazineye devredildiği, söz konusu taşınmazın KHK'nın muvazaalı devir işlemlerinin düzenlendiği 12. maddesi gereğince Tapu Müdūrlüğü tarafından 21/02/2020 tarihinde Hazine adına tescil edildiği, davacı tarafindan bu işlemin iptali amacıyla açılan davada Bursa 3. İdare Mahkemesi tarafindan 24/12/2022 tarih ve E. 2020/820, K.2021/977 sayılı kararla işlemin iptaline karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği,10/05/2023 tarihinde Tapu Müdürlüğünce hazine adına olan kaydın iptal edilerek davacı adına kaydedildiği, aynı tarihte tapu kaydının beyanlar hanesine "3. KİŞİLERE DEVİR VE TEMLİK EDİLEMEZ" şeklinde bir şerh konulduğu,söz konusu şerhin kaldırılması talebinin idarece reddedilmesi üzerine davacı tarafindan idari ve adli yargı yerlerinde dava açıldığıanlaşılmaktadır.


23. Yukarıda yer verilen 670 ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameler ile getirilen hükümler irdelendiğinde; düzenlemelerin, darbe teşebbüsünde bulunan FethullahçıTerör Örgütü (FETÖ/PDY)'nün mal varlığına, diğer bir ifadeyle suç eşyasına el konulması, bunların olağanüstü hal kapsamında ve kamu gücüyle tasfiye edilip, mülkiyetin suçtan zarar gören kamuya geçirilmesine ilişkin olduğu; tasfiye için maliye idaresinin görevli ve yetkili kılındığı ve tasfiye sonunda kalan mal varlığı değerinin genel bütçeye gelir olarak kaydedilmesi öngörülmüştür. Bu haliyle idarenin KHK ile tanınan görev ve yetkiler çerçevesinde tasfiyeye ait işlemlerinin idari nitelikte olduğunun ve bu işlemlerin hukuka uygunluğunun denetiminde idari yargı yerinin görevli ve yetkili olduğunun kabulü gerekir. Nitekim bu nedenle, el konulup tasfiye edilen özel hukuk tüzel kişisine karşı açılmış ya da açılacak davalarda ve icra takiplerinde bu davaların reddi / icra takiplerinin düşürülmesi ile bu davaya veya icra takibine konu hakkın ilgili idareye başvurularak yerine getirilmesinin istenilmesi yöntemi benimsenmiş; bu başvuru üzerine idare tarafindan verilen kararlara karşı idari yargı yerinde dava açılması yolunda özel bir görev kuralı getirilmiş ve bu uyuşmazlıkların adli yargıda hiç bir şekilde dava konusu edilemeyeceği için idari yargı yerinin verdiği kararın kesin olduğu belirtilmiştir 
24. 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin (1) numaralı fikrasında 17/8/2016 tarihinden önce kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında açılmış olan davalarda verilen dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı verilmesi üzerine, maddenin (4)numaralı fikrası gereğince davacının belirli bir süre içerisinde idareye başvuracağı ve bu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idari yargı yerinde dava açacağı açıkça belirtilmiştir. Bununla birlikte 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin (3)numaralı fikrasında 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalarda dava şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verileceği belirtilmiş ancak bu davanın özellikle idari yargı yerinde açılacağı açık sekilde belirtilmemiştir.Nitekim idari başvuru üzerine idari merci tarafindan verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılmasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı 16. maddenin (4) numaralı fikrasının kapsamı maddenin (1) ve (2) numaralı fikraları seklinde düzenlenmiş, (3) numaralı fikra madde kapsamına alınmamıştır. Bu durumda davacı tarafindan Tapu Müdürlüğünün söz konusu işleminin iptali talebiyle açılan uyuşmazlık konusu davanın, 17/8/2016 tarihinden sonra açıldığı ve 675 sayılıKHK'nın 16. maddesinin üçüncü fikrasında düzenlendiği şekliyle doğrudan Hazine aleyhine açılan dava niteliğinde olmadığıdikkate alındığında anılan KHK kapsamında bulunmadığı genel hükümlere tâbi olduğu değerlendirilmektedir.
25. Somut olayda, ... 16 Eğitim Işletmeleri A.$. adına kayıtlı taşınmazın davacı tarafından satın alındıği, bu Şirket'in 667 sayılı KHK ile kapatılmasından sonra söz konusu taşınmazın muvazaalı devir işlemleri kapsamında Hazine adına tescil edildiği, davacı tarafindan bu işlemin iptali amaciyla idari yargı yerinde açılan dava sonucu Hazine adına tescil işleminin iptal edildiği, iptal sonrası tapu müdürlüğünce taşınmazın davacı adına yeniden tapuya kaydı sırasında taşınmazın beyanlar hanesine 3. kişilere devir ve temlik yasağına ilişkin şerhin düşüldüğü, davacı tarafından tapu kaydına tapu müdürlüğünce konulan şerhin terkini amacıyla Tapu ve Kadastro Müdürlüğü aleyhine dava açıldığı görūlmektedir.
26. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; 4721 sayılı Kanun'un, 1009.maddesinde taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tutulan tapu siciline işlenebilecek şerhler ile bunların hukuki niteliği; 1027. maddesinde ise tapu memurunca tapu sicilindeki yanlışliğın düzeltilme usulüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 12. maddesinde ise taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşımazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinin yetkili bulunduğu hüküm altına alınmıştır. Bu bağlamda tapu siciline tescil veya sicil kayitlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira,bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde, medeni hukuk hükümlerininde incelenmesi gerekmektedir.
27. Bu durumda, davacının tapu kaydında terkinini talep ettiği söz konusu şerhin taşınmazın tasarruf yetkisinin kısıtlanmasına yönelik olduğu, diğer bir ifadeyle taşınmazın mülkiyetine ilişkin olduğu anlaşılmakla davanın adli yargıyerinde çözümünün gerektiği sonucuna varılmiştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bursa 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun reddi ile Mahkemece verilen 09/07/2024 tarih ve E.2023/402, K.2024/355 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin BA$VURUSUNUN REDDI ile Mahkemece verilen 09/07/2024 tarih ve E.2023/402, K.2024/355 sayılı GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA,03/03/2025 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ÍLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$AĞIRMAN SARICALAR 

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket tarafiından, maliki olduğu Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan ..98 ada, .. parsel sayılı tasınmazın beyanlar hanesine Osmangazi Tapu Müdürlüğü'nün 10.05.2023 tarih ve 31911 savılıyevmiye numarası ile konulan "3. kişilere devir ve temlik edilemez" şeklindeki şerhinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı şirket, Bursa ili, Osmangazi ilçesi, .... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan ..98 ada, .. parsel sayıl taşınmazın malikidir. Taşınmaz, .. 16 Eğitim İşletmeleri A.$. adına kayıtlı iken, 04/04/2016 tarihinde 1.400.000,00-TL karşılığında satış suretiyle davacı şirketin mülkiyetine geçmiştir. Taşınmazı devreden .. 16 Eğitim işletmeleri A.Ş.23/07/2016 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılarak, her türlü taşınır ve taşınmazları ile mal varlığı, alacak ve hakları bedelsiz olarak Hâzineye devredilmiştir. Anılan KHK'nın verdiği yetkiye istinaden, dava konusu taşınmaz, Osmangazi Tapu Müdürlüğü'nün 21/02/2020 tarih ve 10538 yevmiye sayılı işlemi ile resen Hazine adına tescil edilmiştir. Davacı tarafindan bu işlemin iptali istemivle Bursa 3. Ídare Mahkemesi nezdinde acilan E:2020/820 savılı davada, Mahkemece 24/12/2021 tarihinde verilen K:2021/977 sayılı karar ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olup bu karar 27/12/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
Mahkemece verilen iptal kararı üzerine taşınmazın mülkiyeti tekrardan davacının uhdesine geçmiş ise de;taşınmaza ait tapu sicilinin beyanlar hanesine Milli Emlak Müdürlüğünün talebi üzerine Osmangazi Tapu Müdürlüğü'nün 10.05.2023 tarih ve 31911 sayılı yevmiye numarası ile "3. kişilere devir ve temlik edilemez" seklinde şerh konulduğunun öğrenilmesi üzerine, bu şerhin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun Uçüncü Kısım, ikinci Bölümünde Tapu Sicili başlığı altında; Kanunun 997. maddesinde, taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulacağı, bağımsız ve sürekli hakların kaydedilmesi için gerekli koşullar ve usulün tüzükle belirleneceği; 1008. maddesinde, taşınmaza ilişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmaz yükleri ve rehin haklarının tapu kütüğüne tescil edileceği; 1013. maddesinde, tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılacağı; 1014. maddesinde, bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesinin, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceği; 1015.maddesinde; tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasınabağlı olduğu; istemde bulunan kimsenin, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olacağı; hukukî sebebin belgelenmesinin,bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatı suretiyle olacağı; 1021. maddesinde, kurulması kanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağı; 1027. maddesinde, ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabileceği; tapu memurunun, basit yazı yanlışlıklarını, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen düzelteceği hükümleri yer almıştır.

4721 sayılı Kanunun 913., 997., 998., 1000., 1012. ve 1017. maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan Tapu Sicil Tüzüğü'nün, "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, “ (1) Bu Tüzüğün amacı, 22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicillerinin düzenli bir biçimde tutulmasını sağlamaktır." hükmüne; "İstem" başlıkhı 16.maddesinde, "(1) Kanunlarda veva bu Tüzükte belirlenen istisnalar dısında, vazılı istem olmadıkcatapu sicili üzerinde islem yapılamaz,(..)" hükmüne; “İstemde bulunacaklar"başlıklı 17. maddesinde "(1) Kanunî istisnalar dışında, tapu sicilinde hak sahibi olan kişiler istemde bulunabilir. Tescilden önce hak sahibi olmuş kişiler de hakkın tescili için gerekli belgeleri ibraz ederek istemde bulunabilirler.(,..)" hükmüne; "Şerhler" başlıklı 46. maddesinde, "Kütüğün şerhler sütununa kişisel haklar,tasarruf yetkisini kısıtlayan veya yasaklayan şerhler, geçici tescil şerhleri ile kanunlarda öngörülen diğer hususlar yazılır."hükmüne, “Kaydın değiştirilmesi” başlıklı 72.maddesinde, “(1) Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır...." hükmüne yer verilmiştir.

7091 saVIl OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN (670 sayıh KHK)nun Devir işlemlerine ilişkin tedbirler başlıklı 5. maddesinde;
(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Häzineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır,taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya,kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne veya diğer terör örgütlerine (...) gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya õdemeye,tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya 

hizmet iliskisine davanan borclar nedenivle konulmus ve daha önce kaldırılmıs takvidatları kredinin veva borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almava. devralınan varlıklara konulan takvidatların sınırlarını belirlemeve ve kaldırmava, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olmasıhalinde devralnacak varlikların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.

(8) (Ek:13/2/2018-7098/EK MADDE 1) Bu madde hükümleri 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler uyarınca gerçekleştirilen bütün kapatma işlemleri hakkında uygulanır.hükmü,
7082 sayıh OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN (675 sayılı KHK)nun DaVa ve takip usulü kenar başlığını taşıyan 16.maddesinde ise;
(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016tarihinden önce başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararıverilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesinin 31/5/2023 tarihli ve E.: 2018/77; K.: 2023/105 sayıh Kararı ile)

(4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düsürücü süre icinde basvurabileceği belirtilir, İdari basvuru üzerine idari merci tarafından verilecek karar alevhine idari yargıda dava açılabilir (İptal cümle: Anayasa Mahkemesinin 31/5/2023 tarihli ve E.: 2018/77; K.: 2023/105 sayıh Kararı ile) hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının maliki olduğu taşınmaza, Milli Emlak Müdürlüğü lehine konulan "3. kişilere devir ve temlik edilemez" şeklindeki şerh işleminden kaynaklanmaktadır.ldarenin işleminden kaynaklanan uyuşmazlıkların özel hukuk hükümlerine tabi olmadığı göz önüne alındığında, davalı idarece tesis edilen işlemin, özü itibariyle bir idari işlem olduğu ,idare mahkemesince resen hazine adına tescil işlemi iptal edildiğinden,bu kararın uygulanması bağlamında, adıgeçen işlemin sonuçları itibariyle taşınmaz üzerindeki tescil kayıtlarının değişikliği sonucunu doğuracağı, davacının mülkiyet hakkına ve tasarruf yetkisine ilişkin etkilerinin bulunduğu, dolayısıyla taşınmaza üçüncü kişiler lehine taşınmaz malikinin tasarruf yetkisini kısıtlayacak türden koşulların somut uyuşmazlıkta gerçekleşip gerçekleşmediğinin veya konulan serhin yolsuz olup olmadığının idari yargı mercileri tarafından cözümlenerek acıklığa kavuşturulacağı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bu davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
%
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/504KARAR NO : 2025/87KARAR TR : 03/02/2025
ÖzET: Dünya çapında düzenlenen spor müsabakalarına katılıp madalya kazandığından bahisle, Yönetmelik hükümleri uyarınca davacıya ödül verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine açılan davanın, İDARi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : M.B 

Vekili : Av. M.M.B 
Davah : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.S 

İhbar Olunan : EGO Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Z.Ü.Ö


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Spor Kulübü sporcusu olarak dünya çapında düzenlenen yarışmalara katıldığından ve madalya aldığından bahisle, Ankara Büyükşehir Belediyesi Ankara İlinde Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösteren Sporcuların, Teknik Yöneticilerin ve Antrenörlerin Ödūllendirilmesi ile Amatör Spor Kulüplerine Ayni ve Nakdi Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik uyarınca õdül verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 68. İs Mahkemesi 14/05/2024 tarih ve E.2024/14 sayılı kararı ile, davada mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davalının yargı yoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılğı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılabilen tam yargı davaları kapsamında idari yargı merciince görülüp çözümlenmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılıKanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek, dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava, dünya çapında düzenlenen spor müsabalarına katılıp madalya kazandiğından bahisle Yönetmelik hükümleri uyarınca ödül verilmesi istemiyle davalı Büyükşehir Belediyesine yapılan 06/09/2022 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine Yönetmelikte öngörülen ödülün ödenmesi talebiyle açılmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (1-m) işaretli bendinde yurt içi ve yurt dışımüsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla õdül vermek büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, bu Kanun hükmüne dayanılarak davalı belediyece yürürlüğe konulan Yönetmelikte ulusal ve uluslararası spor müsabakalarında başarılı olan ve Ülkemiz ile Ankara ve Ankara Büyükşehir Belediyesinin tanıtımına katkıda bulunan sporculara verilecek õdüllere dair usûl ve esaslar düzenlenmiştir.

Davacının bu Yönetmelik hükümleri uyarınca kendisine ödül verilmesi istemiyle davah belediyeye yaptığıbaşvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin; idarenin tek yanlı iradesiyle kamu gücü kullanarak tesis ettiği bir idari işlem olması nedeniyle ihtilafın taraflar arasındaki akdi bir ilişkiden değil kamu hukuku ilişkisinden kaynaklandığı açıktır.

Bu itibarla, idareye yapılan başvurunun zimnen reddi suretiyle tesis edilen idarî işlemden kaynaklanan zararın tazminini amaçlayandavanın, 2577 sayılı Idarî Yargilama Usulü Kanununun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendi uyarınca idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklari doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılabilen tam yargı davaları kapsamında idari yargı merciince görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
Danıştay Onuncu Dairesinin E:2009/3694, K:2013/6958 ve E:2017/688, K:2022/4089 sayılı kararlari da bu görüşü destekler niteliktedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulügerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idareye bağlı spor kulübünün sporcusu olarak katildığıuluslararası müsabakalara katılarak madalya kazanan davacı tarafindan, kendisine ödül verilmesi talebiyle yaptiğı başvurunun zimnen reddi üzerine, Yönetmelik hükümleri uyarınca ödüllendirilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldiği anlaşılmıştır.

Bilindiği gibi, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde ".…. yurt içi ve yurt dışımüsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklari arasında sayılmış, bu maddeye dayanılarak hazirlanan Yönetmelikte ulusal ve uluslararası spor hizmet ve faaliyetlerinde 

üstün başarı gösteren Ankara ilindeki sporcu, teknik yönetici ve antrenörlere verilecek ödüllere dair usul ve esaslar düzenlenmiştir. Belediyelerin bu hizmeti idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürüteceği, bu hizmetten kaynaklı idari eylem ve işlemlerden doğan uyuşmazlıkların da Anayasa'nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinde duraksama bulunmamaktadır.

Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sirasında kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalariyla yapmış oldukları işlemler idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Somut olayda davacinın Yönetmelik hükümleri uyarınca kendisine ödül verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem, idarenin yetkili organının kamu gücünü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak tesis ettiği idari işlem mahiyetinde olduğundan, bu işlemden kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkin davanin 2577 sayılıKanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan zarar görenler tarafindan açılan tam yargi davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, Danıştay Başsavcilığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Ankara 68. Is Mahkemesinin 14.05.2024 tarihli ve 2024/14 E. sayılı görevlilik kararinın kaldırilmasına karar verilmesi gerekmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) 1darî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolay taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

10. 4857 sayıhı İş Kanunu'nun "İstisnalar"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Aşağıda belirtilen işlerde ve iş ilişkilerinde bu Kanun hükümleri uygulanmaz;
a) Deniz ve hava taşıma işlerinde,
b) 50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde,c) Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeșit yapı işleri,
d) Bir ailenin üyeleri ve 3 üncü dereceye kadar (3 üncü derece dahil) hısımları arasında dişardan başka biri katiılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,
e) Ev hizmetlerinde,
f) (...)çıraklar hakkında,
g) Sporcular hakkında,
h) Rehabilite edilenler hakkında,
i) 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığıişyerlerinde.

Şu kadar ki;
a) Kryılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işleri,
b) Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler,
c) Tarım sanatları ile tarım aletleri, makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işler,d) Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri,
e) Halkın faydalanmasına açık veya işyerinin eklentisi durumunda olan parkve bahçe işleri,
f) Deniz Iş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan, denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri ile ilgili ișler,
Bu Kanun hükümlerine tabidir."
11. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları"başlıklı 7. maddesinin ilgili kısmı şöyledir :
"Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
m) Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parklari, hayvanat bahçeleri, hayvan barinaklari, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptirmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başari gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis karariyla 

ödül vermek.:
12. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddelerine dayanılarak çıkarılan Ankara Büyükşehir Belediyesi Ankara Ilinde Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Ustün Başarı Gösteren Sporcuların, Teknik Yöneticilerin Ve Antrenörlerin Odüllendirilmesi Ile Amatör Spor Kulüplerine Ayni ve Nakdi Yardım Yapılması hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(I) Bu Yönetmeliğin amaci, ulusal ve uluslararası spor hizmet ve faaliyetlerinde üstün başarı gösteren,gerek Ankara Büyükşehir Belediyesi bünyesinde ve gerekse Ankara ilindeki diğer sporcu, teknik yönetici ve antrenörlere verilecek ödül ile amatör spor kulüplerine verilecekayni ve nakdi yardımlara dair usul ve esaslarıdüzenlemektir."
13. Aynı Yönetmeliğin "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fikrasının (f) bendi şöyledir:"(1) Bu Yönetmeliğin uygulanasında;
f) Ödül: Spor hizmet ve faaliyetlerinde üstün başarı gösteren sporcu, teknik yönetici ve antrenörlere verilecek plaket ya da hatıra eşya ile Cumhuriyet Altını karşılığı Türk Lirasım …ifade eder"14. Aynı Yönetmeliğin "Olimpiyat ve paralimpik oyunları"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Olimpiyat ve paralimpik oyunlarının ferdi müsabakalarında;
a)Birinci olan sporcuya en fazla 1000 adet,
b)Ikinci olan sporcuya en fazla 300 adet,
c)Üçüncü olan sporcuya en fazla 150 adet,
Cumhuriyet Altım karşılığı Türk Lirası ödül verilebilir.
(2) Olimpiyat ve paralimpik oyunlarınım takım sporlarında;
a)Takimın birinci olması halinde her sporcuya en fazla 500 adet,
b)Takimın ikinci olması halinde her sporcuya en fazla 150 adet,
c)Takımın üçüncü olması halinde her sporcuya en fazla 75 adet,
Cumhuriyet Altını karşılığı Türk Lirası ödül verilebilir."
15. Aynı Yönetmeliğin "Ödül Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamında başarılı olan sporculara belirlenen en üst sınırları geçmemek üzere her defasında verilecek ödül ayni ve nakdi yardım türü ve miktarlari, Ödül Değerlendirme Komisyonu sifatı ile Belediye Encümeni tarafindan belirlenir.

(2) Komisyon sifatı ile encümenin bu görevini ifa ederken yapacağı toplantı ile çalışma usul ve esaslariıBelediye Kanununa tabidir ve gerek duyulması halinde ilgili kişi ve kurumlardan yazılı veya sözlügörüş ve belge istenebilir.

(3) Komisyonun tüm kararlari, Belediye Başkanı onayı ile kesinleşir 
(4) Bu yönetmelik ile belirtilen ilgili iş ve işlemler yürütülmesi ve komisyona ödül ve ayni ve nakdi yardım tekliflerinde bulunulması görevi, Gençlik ve Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafindan yerine getirilir."16. Aynı Yönetmeliğin "Ödüllerin verilişşekli" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
(1) Ödüller, bu yönetmelik esas alınarak Belediye Meclisi Kararı ve Belediye Başkanı onayı ile verilir.
(2)Doping kontrolü yapılan müsabakalarda doping sonuçları alınmadan hiçbir şekilde ödül verilemez.
(3)Ödüllerin ödenmesinde; ödüllerin hak edildiği müsabakanın yapıldığı yılın ilk is günü Istanbul Altın Borsasında oluşan günlük ağırlıklı ortalama altın fiyatı esas alınır.

(4)Ödüller bir defada verilebileceği gibi en fazla yirmi dört ay olmak üzere taksitler halinde de verilebilir.
(5)Olimpiyat ve paralimpik oyunları ile olimpik ve paralimpik spor dallarının Dünya şampiyonalarında,ferdi spor dallarında büyükler kategorisinde olmak kaydıyla;
a)Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafindan belirlenen hedef madalya sayısının 
b)Ayni seviyedeki bir önceki organizasyonda elde edilen toplam madalya sayisının, aşılması halinde, ilgili branşta yarişmalara katılan ve dereceye giremeyen diğer sporcularao branştaki yarişmada en iyi dereceyi elde eden sporcunun aldığı ödülün en fazla % 20'sini geçmemek kaydıyla nakdi yardımda bulunulabilir.
(6) Bu Yönetmelik kapsamında verilecek ödüllerin miktarı bir Cumhuriyet Altını karşılığı Türk Lirasından aşağı olamaz.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/02/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısıca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki 

raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava davacının, dünya çapında düzenlenen spor müsabalarına katılıp madalya kazandığından bahisle,Yönetmelik hükümleri uyarınca ödül verilmesi istemiyle davalı Büyükşehir Belediyesine yapılan * tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine, Yönetmelikte öngörülen ödülün ödenmesi talebiyle açılmıştır.

20. Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, dünya çapında düzenlenen yarişmalara Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Spor Kulübü sporcusu olarak katıldığı ve madalya aldığından bahisle, Ankara Büyükşehir Belediyesi Ankara İlinde Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösteren Sporcuların, Teknik Yöneticilerin ve Antrenörlerin Ödüllendirilmesi ile Amatör Spor Kulüplerine Ani ve Nakdi Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik uyarınca kendisine õdül verilmesi istemiyle davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapıldığı,başvurusunun zımnen reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
21. Yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül vermek büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, bu Kanun hükmüne dayanılarak davalı belediyece yürürlüğe konulan Yönetmelikte ulusal ve uluslararası spor müsabakalarında başarılı olan ve Ülkemiz ile Ankara ve Ankara Büvüksehir Beledivesinin tanıtımına katkıdabulunan sporculara verilecek ödüllere dair usul ve esaslar düzenlenmiştir.

22. Davacının yukarıda söz edilen bu Yönetmelik hükümleri uyarınca kendisine ödül verilmesi istemiyle davalıbelediyeye yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin; idarenin tek yanlı iradesiyle kamu gücü kullanarak tesis ettiği bir idari işlem olması nedeniyle uyuşmazlığın taraflar arasındaki akdi bir ilişkiden değil kamu hukuku ilişkisinden kaynaklandığı açıktır.

23. Bu durumda, idarenin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklamasısonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem niteliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunduğu gözetildiğinde, davaya konu işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğu, uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesi kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır,
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 68. Íş Mahkemesinin 14/05/2024 tarih ve E.2024/14 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin 
Ankara 68. İş Mahkemesinin 14/05/2024 tarih ve E.2024/14 sayılı kararının KALDIRILMASINA.
03/02/2025 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/532KARAR NO : 2025/1KARAR TR : 07/01/2025
ÖzET: Lisanssız akaryakıt bayiliği yürüttüğünden bahisle, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararı ile verilen idari para cezasının, Kanun değişikliği nedeniyle bir kısmının iade edilmesi gerektiği ileri sürülerek açılan davanın, İDARi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : S. S. K. K. Sulama Kooperatifi Vekili : Av. T. Ö.
Davahlar : 1-Enerji Piyasasi Düzenleme Kurumu Vekili : Av. A. T. U.
2- Havsa Vergi Dairesi MüdürlüğüVekili : Av. S. C. B.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekili kooperatif hakkında lisanssız akaryakıt bayiliği yürütüldüğünden bahisle, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun kararı ile verilen 57.156 TL idari para cezasının iptaline ilişkin dava açıldığını, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 05/02/2008 tarih ve E.2006/102, K.2008/1989 sayılı kararı ile, davanın reddine karar verildiğini, bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/03/2009 tarih ve E.2008/1421, K.2009/502 sayılı kararı ile onandığıni;bu dava devam ederken 5728 Sayılı Kanun'un 522, maddesi ile değiştirilen 5015 Sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca idari para cezasının yeniden gözden geçirilerek 1/5 oranından uygulanması gerekirken, idarece re'sen uygulanmadığıni;uygulanması istemi ile yapılan başvurunun zimnen reddine yönelik Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davanın Ankara 11. Ídare Mahkemesinin E.2010/131, K.2011/335 sayılı kararı ile reddedildiğini, bu kararın temyizi üzerine Danıştay 13. Dairesinin 22/12/2017 tarih ve E.2011/2868, K.2017/4183 sayılı kararı ile bozulduğunu;Ankara 11. İdare Mahkemesinin E.2018/1423, K.2018/2021 sayılı kararı ile bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptaline karar verildiğini, böylelikle Kanun ile getirilen idari para cezasının 1/5 oranına indirilmesinin yolunun açıldığını;Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun emsal içerikli 19/02/2009 tarihli E.2008/3398, K.2009/60 sayılı kararında da belirtildiği üzere, idari para cezalarında ceza verilmesinin dayanağı kuralın yürürlükten kaldırılması veya lehe düzenleme yapılması yoluyla ortaya çıkan yeni hukuki durumun dikkate alınması gerektiğini, bu durumda uyuşmazlıkta idarece verilen para cezasının tahsil edileceği tarihte, şayet ceza miktarında lehe bir değişiklik varsa, bu miktar esas alınmak sureti ile tahsilat yapılacağının tabii olduğunun belirtildiğini; 5728 Sayılı Kanun ile 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesine getirilen değişiklik ile "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara kurumca bin Türk lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte biri uygulanır" amir hükmü nedeni ile müvekkilinin bayi olması sıfatını da gözeterek 08/02/2008 tarihinden sonra 1/5 oranında tahsil edecekleri idari para cezasının 5 kat fazla olarak tahsil edilmesinin davalılar katında sebepsiz zenginleşme oluşturduğunu, bunun üzerine 14/12/2018 tarihli dilekçe ile davalı EPDK'yabaşvuruda bulunularak Maliye Bakanlığı Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Havsa Vergi Dairesince 57.156 TL idari para cezasının tahsil edilen ve fazladan ödenen 4/5oranındaki 45.724,80 TL idari para cezası ve faizler toplamı kismını õdeme tarihleri de dikkate alınarak talep tarihinde "bölgedeki günümüz raiç değeri, enflasyon, tüketici eşya fiyat endeksi, altın ve döviz kurlarındaki artışlar, memur maaş ve isçi ücretlerindeki artışlar" gibi ekonomik etkenlerin ortalamaları alınmak sureti ile denkleştirici adalet ilkesi çerçevesinde ödendiği tarihteki alım gücüne ulaştırılması ile ödenmesi talebinde bulunulduğunu; davalı EPDK tarafindan 27/12/2018tarihli yazıları ile diğer davalı Havsa Vergi Dairesi Müdürlüğüne atıfta bulunularak taleplerin reddedildiğini, müvekkili kooperatifin davalılar tarafından yapılan icra takibinde ödeme zamanlarında büyük değer taşıyan õdemeyi yapmak için yoğun çaba sarf ettiğini ve gerçekten çok zor durumda kaldığını belirterek, fazlaya ilişkin talepleri saklı kalmak koşulu ile fazladan tahsil edilen, davalılarda sebepsiz zenginleşme teşkil eden 45.724,80 TL'nin denkleştirici adalet ilkesi gereği dava tarihindeki alım gücü değerine eriştirilmesine ve davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/02/2020 tarih ve E.2019/229, K.2020/50 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle, HMK'nın 114-1/b ve 125. maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi 14/02/2024 tarih ve E.2021/67, K.2024/205 sayılı kararı ile, davacı tarafin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca esastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".İlgili kooperatif hakkında lisanssız akaryakı bayiliği yürütüldüğünden bahisle Enerji PiyasasıDüzenleme Kurulu tarafindan 57,156,00 TL idari para cezası verildiği ilgili kararın iptali için açılan davanın reddedildiği anlaşılmıştır.

Dava devam ederken 08/02/2008 gün ve 5828 sayılı kararın 522. Maddesi ile değişen 5015 sayılı yasanın 19. Maddesi uyarınca yeniden gözden geçirelerek 1/5 oranında uygulanan hukukuna dayanarak 14/12/2018tarihinde davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'na başvuruda bulunarak Havsa Vergi Dairesince 57.156,00TL idari para cezasının tahsil edilerek ve fazla ödenen 4/5 oranındaki 45.724,80 TL'yi Denkleştirici Adelet İlkesi gereğince iadesi talebinde bulunulduğu, ancak bu talebin red edilmesi üzerine iş bu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

2576 sayılı kanunda Vergi Mahkemelerinin gerekçeleri açıkça düzenlenmiştir. Davacı mükellefin 6183sayılı kararı gereği davalı kurum tarafindan tahsil işlemi gerçekleştirilen bedelin iadesi için ancak Vergi Mahkemesinde dava açılabileceği anlaşıldiğından aşağıdaki şekilde davanın usulden reddine karar verilmiştir..."

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargida 
4. Edirne Vergi Mahkemesi 25/03/2024 tarih ve E.2024/121, K.2024/134 sayılı kararı ile, davanın 2577 sayıli İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine, dosyanın görevli ve yetkili Edirne İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, dava konusu iade/tazmin talebinin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanun uyarınca tanzim edilen idari para cezasına ilişkin olması nedeniyle uyuşmazlığın çözümünün 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesinde sayılan vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları dışında bir kamu alacağına ilişkin olduğu anlaşıldığından, yukarıda yer verilen hükümler uyarınca vergi mahkemesinin görev alanına girmediği, davanın çözümünde genel görevli idari yargı yeri olan idare mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
5. Edirne İdare Mahkemesi 03/10/2024 tarih ve E.2024/855 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve bakılmakta olan davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesinin konu hakkinda karar vermesine kadar ertelenmesine, dava dosyaları ile Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2019/229, K.2020/50 sayılı dava dosyasının, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri" başlıklı üçüncüayrim 77. Maddesinde ""Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur." hükmü yer almaktadır.
Nitekim, işbu dava konusu ile benzer talep ile S.S. Habiller Köyü Sulama Kooperatifi tarafindan,"57.156,00 TL'nin 06/11/2009- 09/08/2010 tarihleri arasında taksitle davacidan cebri icra yolu ile alındiğıni,kanun uyarinca idari para cezasının 1/5 oranında 11.431,20 TL olarak tahsili gerekirken 45.754,80 TL tutarında fazla tahsilat yapıldığını ve davalıların sebepsiz şekilde zenginleştiğini beyanla 45.724,80 TL tutarındaki ödemenin denkleştirici adalet ilkesi gereği dava tarihindeki alım gücü değerine eriştirilmesi suretiyle davalılardan tahsiline karar verilmesi" talebiyle Havsa Vergi Dairesi Müdürlüğü ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı davalı gösterilmek suretiyle açılan davada Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 23/03/2023 tarih ve E:2022/41, K:2023/58 sayılı kararı ile davanın Havsa Vergi Dairesi Müdürlüğü yönünden,pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı yönünden kismen kabulüne kismen reddine karar verildiği, anılan kararın istinaf incelemesi sonucunda, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin 3. Hukuk Dairesi'nin 19/12/2023 tarih ve E:2023/3217, K:2023/3756 sayılı kararı ile davacının istinafbaşvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği görülmektedir.
Yine, işbu dava konusu ile benzer talep ile S.S. Oğulpaşa Reşadiye Mah. Tüketim Koop. Tarafindan,"tahsil edilen paranın kanun uyarinca 1/5 oranında 11.424,54 TL si olarak tahsil edilmesi gerekirken 45.697,6TL si fazla tahsil edilmesinin davahlar tarafindan sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğini, 03.09.2018 tarihli talep dilekçesi ile durumun davalı EPDK Başkanlığına bildirilerek icra yoluyla tahsil edilen fark ödemenin sebepsiz zenginleşme teşkil etmesi sebebiyle hesaplanarak taraflarına ödenmesinin talep edildiğini, taleplerinin reddedildiğini belirterek, fazladan tahsil edilen 45.697,60 TL sının davalilardan tahsiline karar verilmesi"talebiyle Havsa Vergi Dairesi Müdürlüğü ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı davalı gösterilmek suretiyle açılan davada Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 09/02/2023 tarih ve E:2021/777, K:2023/65sayılı kararı ile davanın Havsa Vergi Dairesi Müdürlüğü yönünden, pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine,davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı yönünden kismen kabulüne karar verildiği, anılan kararin istinaf incelemesi somucunda, Ístanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin 3. Hukuk Dairesi'nin 02/05/2024tarih ve E:2023/3755, K:2024/1284 sayılı karari ile davacının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacı tarafindan, davanın, sebepsiz zenginleşme müessesesine dayandırıldiği, yine, yukarida ayrıntılarına yer verilen ve görülen dava ile benzer davalarda, (davaların adli yargida görülmesi gerektiği belirtilerek ve bu yönde kesin kararlar verilerek) adli yargidaki istinaf mahkemelerinin birbiri ile çelişkili kararlar verdiği değerlendirilmekle, hukuk aleminde farklı nitelikte kararlar verilmesinin önüne geçilmesini teminen ve görülen davanın adli yargi alanına girdiği düşüncesi ile görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerektiği sonucuna varılmıştir..."
6. Edirne İdare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 08/02/2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı "Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 522.maddesi ile 5015 sayılı "Petrol Piyasası Kanunu"nun 19. maddesi değiştirilmiştir. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 19. madde şöyledir:
"4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 19 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.


“MADDE 19- Bu Kanuna göre idarí para cezalarının veya idari yaptırımların uygulanmasi, bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen ceza ve tedbirler diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez.

Bu Kanuna göre;
a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara altıyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verilir:
1) Lisans almaksizın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması.
2) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapılan uygulamalarin dolaylı veya dolaysiz olarak engellenmesi veya engellenmeye teşebbüs edilmesi.

3) 9 uncu maddede yer alan kisitlamalara uyulmaması.
4) 5, 6, 7, 8, 16, 17 ve 18 inci maddelerin ihlali.
b) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
1) Lisans almaksizın hak konusuyapilan tesislerin yapimına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması

2) Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi.
3) 4 üncü madde hükümlerinin ihlali.
4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysiz olarak engellenmesi.

Yukarıda belirtilenlerin đışında kalan ancak Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idarîpara cezası verilir.

Bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte biri uygulanır.
Tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna göre lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek halegetirilinceye kadar mühürlenir.

Ceza uygulanan bir fiilin iki takvim yılı geçmeden aynı kişi tarafindan tekrarı halinde, cezalar iki kat olarak uygulanır.

Kurul tarafindan verilen idarî para cezalarına karşı açılan iptal davaları ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülür. Danıştay, Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar."
8. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(Değişik:14/2/2019-7164/32 md.)
Bu Kanuna veya ilgili mevzuata aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari para cezaları uygulanır:
a) Aşağıdaki hallerde iki milyon Türk Lirasından az olmamak ve on milyon Türk Lirasını geçmemek üzere filin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetinden elde edilen net satişhasılatinın binde ondõrdü oraninda idari para cezası uygulanir:
1) Rafinerici, dağitici, taşıma, ihrakiye, işleme, depolama, iletim, madeni yağ üretimi ve serbest kullanici lisansı kapsamina giren faaliyetlerin lisans almaksizın yapılması.

2) 18 inci maddenin ihlali.
3) 4 üncü maddenin dördüncü fikrasının (l) bendinin ihlali.
4) 8 inci maddenin ikinci fikrasının (b) bendinin ihlali.
b) Bayilik lisansı sahipleri yönünden (a) bendinde yer alan cezalarinyarisı uygulanır.
c) Ulusal marker ekleme işlemlerine nezaret etmek üzere yetki verilen bağımsiz gözetim firmalarına,yükümlülüklerini yerine getirmemeleri hâlinde ulusal markere ilişkin olarak lisans saħibine (a) bendi uyarınca uygulanan cezanın dörtte biri uygulanır.

ç) Aşağıdaki hallerde bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sorumlulara, bir milyon iki yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve altı milyon iki yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa komu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onikisi oraninda idari para cezası uygulanir:
1) 9 uncu maddede yer alan kisıtlamalara uyulmaması (yedinci fikra hariç).
2) 5 inci, 6 nci ve 7 nci maddelerin ihlali.
3) Kurumca, 10 uncu madde gereği yapilan uygulamaların dolaylı veya dolaysiz olarak engellenmesi veya engellemeye teșebbüs edilmesi.

d) Aşağıdaki hallerde sorumlulara, beş yüz elli bin Türk Lirasından az olmamak ve iki milyon yedi yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere filin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasasıfaaliyetine ilişkin net satiış hasılatının binde onbiri oranında idari para cezası uygulanir:
1) 4 üncü maddenin üçüncü fikrasının ihlali.
2) Bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere 4 üncü maddenin üçüncü fkrası ile dördüncüfikrasının (d) ve (l) bendi dışındaki hükümlerinin ihlali.

3) Bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet 

gösterilmesi.
4) 12 nci maddede yer alan hükümler dahilinde iletim ve depolama tesislerine erişimin dolaylı veya dolaysız olarak engellenmesi 

5) 17 nci maddenin ihlali.
e) Serbest kullanicı lisansı sahiplerince (d) bendinde yer alan fiillerin işlenmesi hâlinde, elli bin Türk Lirasından az olmamak ve yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde beşi oranında idari para cezasıuygulanır.

f) Aşağıdaki hallerde sorumlulara yüz yirmi beş bin Türk Lirasından az olmamak ve altı yüz yirmi beş bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasasıfaaliyetine ilişkin net satiş hasılatının binde onu oranında idari para cezası uygulanır:
1) Lisans almaksizın bayilik faaliyeti yapılması
2) 9 uncu maddenin yedinci fikrasının ihlali 
3) 8 inci maddenin ihlali (8 inci maddenin ikinci fikrasinın (b) bendi hariç).
4) Bayilik lisansı sahiplerince lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi.
5) 4 üncü maddenin üçüncü fikrası ile dördüncü fikrasının (d) ve (l) bendi dışındaki hükümlerinin bayilik lisansı sahiplerince ihlali.

6) Bayilik lisansı sahiplerince 10 uncu maddenin ihlali.
g) Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü bulunan lisans sahiplerine,tespit tarihinde eksik tutulan her bir tonürün için iki yüz elli Türk Lirası idaripara cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında tonküsuratı dikkate alınmaz. Bu bent kapsamında uygulanan idari para cezasi, ulusal petrol stoğunun tamamlayici kisminın finansmanı için kullanilır.

ğ) Kurum tarafindan yapılan düzenlemeler uyarınca biodizel, etanol ve benzeri harmanlama yükümlülüğübulunan lisans sahiplerine, eksik harmanlanan her bir metreküp ürün için iki yüz elli Türk Lirası idari para cezası uygulanir.

h) (Ek:29/4/2021-7318/9 md.) Denetim sistemini usulüne uygun olarak kurmak ve uygulamak üzere yetkilendirilen tüzel kişilere, yükümlülüklerini yerine getirmemeleri hâlinde dağıtıcı lisansı sahibine (ç) bendi uyarinca uygulanan cezanın onda biri uygulanır.

i) Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına uymayanlara Kurumcayüz on bin Türk Lirasından az olmamak vebeş yüz elli bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasasıfaaliyetine ilişkin net satiış hasılatımn binde sekizi oranında idari para cezası uygulanır 
Ceza uygulanan bir fiilin iki yıl geçmeden aynı kişi tarafindan tekrar işlenmesi hâlinde, idari para cezalarıiki kat olarak uygulanır.

Bu Kanunun 20 nci maddesi ve bu madde hükümlerine göre yürütülen idari işlemler, lisans sahibinin Kuruma bildirdiği elektronik tebligat adresine tebliğ edilir. Kuruma bildirilen elektronik tebligat adresine tebligatin zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde Kuruma bildirilen adrese yapilan bildirim tebligat yerine geçer.

Bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalari tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Süresinde ödenmeyen idari para cezalari, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarinın Taħsil Usulü Hakkinda Kanun hükümleri gereğince taħsil edilmek üzere ilgili vergi dairesine gönderilir.
Bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasi, ilgili vergi dairesine idari para cezasına ilişkin banka teminat mektubu verilmesi durumu hariç tahsil işlemlerini durdurmaz. Teminat mektubunun miktari, türü, hangi şartlarda paraya çevrileceği ve diğer hususlar Kurumca yapılacak düzenlemeler ile belirlenir.

Kurul, bu maddede belirtilen fillerin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasasıfaaliyetinden elde edilen net satiş hasilatinın olmaması veya tespitinin yapilamaması hâlinde, tespit edeceği akaryakıt ikmali veya satışı ve benzeri delillerden hareketle fiile ilişkin olarak bu maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan oranlar ve asgari azami had dâhilinde, hiçbir tespit yapılamaması hâlinde ise mevzuata aykıri fiili icra edenin petrol piyasası faaliyetinin emsali olabilecek petrol piyasası faaliyetinden elde edilen net satişhasılatını esas almak suretiyle file ilişkin olarak bu maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan oranlar ve asgari azami had dâhilinde ceza tayininde bulunur."
9. 5015 sayılı Kanun'un "İdari yaptırımlar" başlıkhı 20. maddesi şöyledir:
(Değişik:14/2/2019-7164/33 md.)
Ídari yaptırımlar; tedbirler, lisans iptalleri ve idari para cezalarından oluşur. Bu Kamuna göre idari para cezalari, tedbirler ve lisans iptallerinin uygulanması bu Kanunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engei oluşturmaz. Bu Kanuna göre verilen idari para cezalari, alınan tedbirler ve lisans iptalleri diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez 

Bu Kanuna göre idari yaptırımlar aşağıdaki usulde yürütülür:

a) Lisans sahibi kişiler hakkındabu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması hâlinde; Kurul tarafindan belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller için ilgilisine Kurum veya Kurumca yetkilendirilen kuruluşlar tarafindan, otuz gün içerisinde aykırılığın giderilmesi,aksi halde hakkında geçici durdurma yapılabileceği ihtar edilir. Verilen ihtar süresi sonunda mevzuata aykırıdurumu devam ettirenlerin ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiilin tespit tarihinden itibaren iki yıl içerisinde tekrar edilmesi hâlinde ise ihtar işlemi uygulanmaksizın ilgili piyasafaaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Geçici durdurma süresince,tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Geçici durdurma süresi sonunda da tespit edilen aykırıliklar giderilmezse, faaliyetin durdurulmasına devam edilerek soruşturma başlatılır ve gerekli idari yaptırımlar uygulanır. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır. Yapilan geçici durdurma sonrasında mevzuata aykiri durumun ortadan kalkması hâlinde geçici durdurma hali sona erdirilir.
b) Lisans saħibi kişiler hakkında, bu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması hâlinde, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olmayan fiiller ile 5607 sayılı Kanunda belirtilen akaryakıt kaçakçılığına ilişkin fiiller için ilgilisi hakkında Kurum tarafindan doğrudan idari soruşturma başlatılarak gerekli yaptırımlar uygulanır. Lisans sahibinin ilgili piyasa faaliyeti niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olmayan, kötüniyet veya tehlikeli eylem sonucunu doğuran fiilleri nedeniyle Kurumca geçici olarak durdurulabilir.
c) 5607 sayılı Kanunda belirtilen kaçakçılıkfiillerinin işlendiği tespit edilen rafineri hariç her türlü tesiste lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Kurum tarafindan geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için bașka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Lisans sahibine verilen idari para cezası ödenmeden lisansa konu tesis için lisans verilmez.
c) Kaçakçılık fiilinin sadece ulusal marker seviyesi ile ilgili olması durumunda, geçici durdurma kararıakredite laboratuvar analiz sonucuna göre verilir. Akredite laboratuvar analiz sonucunun bildirilmesine kadar kaçak akaryakıt satışını engelleyecek idari tedbirler Kurum tarafindan alınır. Seyyar kontrol cihazı ile yapılan ulusal marker kontrol sonucunun geçersiz çıkması hâlinde, alınan numune en geç beş iş günü içinde laboratuvara teslim edilir. Laboratuvar, yapılması istenilen analizleri numune özellikleri değişime uğramadan onbeş gün içinde yapar ve sonucunuen geç üç is günü içinde Kuruma ve ilgililerine bildirir d) Lisans almaksizin lisansa tabi bir faaliyet gösterildiğinin tespiti hâlinde, tesisler, lisans alınıncaya veya bu Kanuna göre lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar mühürlenir ve ilgililer hakkında soruşturma başlatılır. Mühürlemeye ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
e) Bu Kanuna göre yapılan talep veya işlemlerde, kanuna karşı hile veya yalan beyanda bulunulduğunun tespiti hâlinde lisans iptal olunur. (Ek cümleler:29/4/2021-7318/10 md.) Bu hüküm kapsamında lisansı iptal olanlara yeniden lisans verilmez. Lisans sahibinin tüzel kişi olması durumunda söz konusu iptale konu fiilin işlendiği tarih itibariyla; yüzde ondan fazla payasahip ortaklara, yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile temsil ve ilzama yetkili olanlara ve bu kişilerin ortak, yönetim kurulu başkanı veya üyesi olduğu ya da temsil ve ilzama yetkili olduğu tüzel kişilere lisans verilmez.
f) Kaçak ürün ikmal edenlerin lisansıiptal edilir. Teknik düzenlemelere uygun olmayan ürün ikmal edenler zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Teknik düzenlemelere uygun olmayan akaryakıt ikmali nedeniyle kullaniciya verilen zarar ve hasarlarin tazmini hususu, lisans sahibi gerçek ve tüzel kişilerin lisanslarinda ve sözleşmelerinde yer alır. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar çikarılan yönetmelikle belirlenir.
g) (Ek:29/4/2021-7318/10md.) Bu Kanuna göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinin (a) ve (b) fikraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla yanıltici belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kismen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçlari ile aynı maddenin (c) fikrasinda yazılı suçların işlendiğinin anılan Kanunun 367 nci maddesi uyarınca Cumhuriyet başsavcilığına bildirilmesi ile birlikte durum, Kuruma da iletilir ve Kurum tarafindan her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre içerisinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. (Ek cümleler:27/12/2023-7491/48 md.) Kurum tarafindan geçici durdurma işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağı bu fikrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilir. Ancak kovuşturmaya yer olmadiğına dair kararın kesinleşmesi üzerine ya da mahkúmiyet dışında bir hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesihalinde kesinleşmesi beklenmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair suretlerle Kurumca ittiıla edilmesi durumunda geçici durdurma işlemi Kurum tarafindan kaldırılır.Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Bu bent kapsamında kalan fiillere ilişkin olarak verilen idari para cezaları ödenmediği müddetçe lisansa konu tesis için lisans verilmez. Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez.
ğ) (Ek:29/4/2021-7318/10 md.) 9 uncu maddede yer alan dağiticilar arası akaryakit ticaretine ilişkin hükümlere aykıri davrandığı tespit edilen dağıtıcılara 19 uncu madde kapsamında idari para cezası uygulanr.

Aynı hükümlere aykırılığın lisans sahibi tarafindan iki yıl içinde tekrar edilmesi halinde dağıticı lisansı iptal edilir.

h) (Ek:29/4/2021-7318/10 md.) Bu Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlardan, 213 sayılıKanumun mükerrer 257 nci maddesinin birinci fikrasının (8) numaralı bendine göre istenilen teminati vermeyenlerin ilgili piyasa faaliyeti teminat verilinceye kadar durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis veya faaliyet için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez.

Mühürlemeye rağmen, faaliyetlerini sürdüren gerçek kişiler ile tüzel kişilerin suçun işlenişine iştirak eden yetkilileri hakkında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 203 üncü maddesi hükümleri uygulanır.

10. 5015 sayılı Kanun'un "Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"Kurul, re'sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadiğınin tespiti için õn araştırma yapılmasına karar verir.
Ön araştırma ve soruşturmada takip edilecek usul ve esaslar, Kurum tarafindan yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

(Değişik üçüncü fikra: 2/7/2012-6352/67 md.) Idari yaptirım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Kurul kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır."
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kamun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir 
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(I) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
12. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16, maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptirımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
13. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
14. 2577 sayılı Kanun'un "Iptal ve tamyargı davaları"başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayisıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarım birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulmasıhalinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakarı saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlariyla yapılan 07/01/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uvuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki 

raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacının lisansız akaryakıt bayiliği yürüttüğünden bahisle, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararıile kesilen 57.156 TL idari para cezasının, Kanun değişikliği nedeniyle 47.724,80 TL'lik kısmının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmiştir.

18. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı kooperatif hakkında lisanssız akaryakıt bayiliği yürütüldüğünden bahisle, EPDK'nın kararı ile verilen 57.156 TL idari para cezasının iptaline ilişkin açılan davada, Danıştay 13. Dairesinin 05/02/2008 tarih ve E.2006/102, K.2008/1989 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/03/2009 tarih ve E.2008/1421, K.2009/502 sayılı kararı ile onandıği; bu dava devam ederken,davacı tarafindan, 5015 sayılı Kanun'un değişik 19. maddesi dikkate alınarak kendisine indirim yapılması istemi ile idareye yapılan başvurunun zımnen reddine yönelik Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun kararına karşı açılan davada, Ankara 11.Ídare Mahkemesinin 10/03/2011 tarih ve E.2010/131, K.2011/335 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, kararın temyizi üzerine Danıştay 13. Dairesinin 22/12/2017 tarih ve E.2011/2868, K.2017/4183 sayılı kararı ile mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği, bozma kararına uyularak yapılan inceleme sonucunda Ankara 11. İdare Mahkemesinin 25/10/2018 tarih ve E.2018/1423, K.2018/2021 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği bunun üzerine,davacı tarafından, 5015 Sayılı Kanuna getirilen değişik 19. madde hükmü olan "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara kurumca bin Türk lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idari para cezasıverilir. Bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte biri uygulanır" şeklindeki düzenlemenin resen uygulanarak davalılarca tahsil edilecek idari para cezasının 5 kat fazla olarak tahsil edilmesinin sebepsiz zenginleşme oluşturduğu ileri sürülerek,14/12/2018 günlü dilekçe ile davalı EPDK'ya başvuruda bulunulduğu, Maliye Bakanlığı Edirne Vergi Dairesi BaşkanlığıHavsa Vergi Dairesince 57.156 TL idari para cezasından fazladan õdenen 4/5 oranındaki 45.724,80 TL idari para cezası ve faizler toplamı kısmının denkleştirici adalet ilkesi çerçevesinde ödendiği tarihteki alım gücüne ulaştırılması ile iadesi/ödenmesi talebinde bulunulduğu; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığının 27/12/2018 tarihli yazısı ile diğer davalı Havsa Vergi Dairesi Müdürlüğüne atıfta bulunularak talebin reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafindan "fazladan tahsil edilen davalılarda sebepsiz zenginleşme teşkil eden 45.724,80 TL'nin denkleştirici adalet ilkesi gereği dava tarihindeki alım gücü değerine eriştirilmesine, davalılardan tahsiline karar verilmesi" talebiyle Edirne 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, anılan Mahkemenin 04.02.2020 tarih ve E:2019/229, K:2020/50 sayılı kararı ile Vergi Mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle vargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verildiği, kararın istinaf incelemesi sonucunda İstanbul Bölge Adlive Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2021/67. K.2024/205 savılı kararı ile idari yargının görevli olduğundan bahisle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği; bu karar üzerine davacıtarafindan açılan davada Edirne Vergi Mahkemesinin 25/03/2024 tarih ve E.2024/121, K.2024/134 sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın görevli ve yetkili Edirne İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği; bunun üzerine Edirne İdare Mahkemesince 03/10/2024 tarih ve E.2024/855 sayı ile; davacı kooperatifin talebinin.bayilik lisansı olmadan akaryakıt satışı yaptığından bahisle davacı kooperatife, davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 27/10/2005 tarih ve 570/227 sayılı kararıyla verilen ve diğer davalı Havsa Vergi Dairesi tarafindan taksitler halinde tahsil edilen 57.156 TL idari para cezasının, 5728 sayılı Kanun ile değiştirilen 5015 sayılı Petrol PiyasasıKanunu'nun 19. maddesi uyarınca 1/5 oranında uygulanması gerektiği iddiasıyla, fazladan tahsil edilen 45.724,80 TL idari para cezasının davalılardan sebepsiz zenginleşme iddiasıa dayalı olarak denkleştirici adalet ilkesi uyarınca tahsili istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesi ile Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu anlaşilmiştir.

19. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan "idari para cezaları"nın düzenlendiği 19. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan ikinci fikrasının (a) bendinde, "ağır kusur" halleri sayılarak sorumluları hakkında beşyüz milyar Türk Lirası idari para cezası uygulanacaği; (b) bendinde, "birinci derece kusur" halleri sayılarak sorumluları hakkında ikiyüzmilyar Türk Lirası idari para cezası uygulanacağı, dördüncü fikrasında, bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte birinin uygulanacağı; son fikrasında ise, idari para cezalarının miktarlarının her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacaği kurala bağlanmiştir.

20. Anılan Kanun'un 19. maddesinde, 08/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5728 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile, lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması halinde ikiyüzellibin Türk Lirasıidari para cezası verileceği, bayiler için yine cezanın bește birinin uygulanacağı (ellibin Türk Lirası) belirtilmiştir.
21. Davacı kooperatife bayilik lisansı olmadan akaryakit satışı yaptığından bahisle 27/10/2005 tarih ve 570/227sayılı Kurul kararıyla 57.156 TL idari para cezası verildiği, idari para cezası verilmesine dayanak 5015 sayılı Kanun'un 19.maddesinde 5728 sayılı Kanun ile değişiklik yapıldıği, davacı tarafından yeni düzenlemenin lehe hükümler içerdiği gerekçesiyle idari para cezasının miktarında lehe düzenlemenin değerlendirilerek 1/5'i oranında tahsilat yapılması gerektiği nedeniyle idarelere yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
22. Ödenmiş olan idari para cezasının bir kısmının Kanun değişikliği nedeniyle iade talebinin, 5015 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı ve söz konusu idari para cezasının iptali istemiyle açılan davaya idari yargıyerinde bakılarak reddine karar verildiği; öte yandan, aynı Kanun'un 20. Maddesinde idari yaptırımların kapsamının,Kanun'un 21.maddesi uyarınca da idari yaptırım kararlarına karşı açılacak olan davaların idari yargı yerinde çözümleneceği hususlarının açıklığa kavuşturulduğu gözetildiğinde, hem idari yaptırımdan kaynaklanan hem de idari dava türü olan ve 

kurumun tesis ettiği işlemden kaynaklı olarak açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Edirne İdare Mahkemesinin 03/10/2024 tarih ve E.2024/855 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Edirne İdare Mahkemesinin 03/10/2024 tarih ve E.2024/855 sayılı BA$VURUSUNUN REDDiNE,07/01/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/542KARAR NO : 2025/353KARAR TR : 05/05/2025
ÖzET: Terör saldırısı akabinde kolluk tarafından aracı durdurulup darp edilen, adli işlemler sırasında kötü muamele gören davacı tarafindan uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle açılan tazminat davasının, hizmet kusuru esasına göre İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.A Vekili : Av. S.H Davalı: İçişleri BakanlığıVekili : Huk. Müş. Yrd. H.A 
I, DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 09/06/2017 tarihinde * İlçe Emniyet Müdürlüğüne yapılan bombalı terör saldırısını soruşturan kolluk kuvvetlerince * Dağı'ndan * İlçesine dönüş sırasında müvekkili ile yanındakilerinin durdurulduğu, araçtan indirilerek sokak ortasında darp edildiğini, adli muayene, parmak izi alınması ve fotoğraf çekimi esnasında şiddet gördüğünü,aşağılanma ve hakaretlere maruz bırakıldığını, gözaltına alınma koşulları ve yapılan uygulamaların hukuksuz olduğunu,yapılan terör saldırısıyla ilgili herhangi bir bağlantısının bulunmadığını, meydana gelen olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerek, uğranıldığı iddia edilen zararlarına karşılık gelmek üzere 500 TL maddi, 300.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 1. İdare Mahkemesi 21/02/2018 tarih ve E.2017/2389, K.2018/317 sayıh kararı ile, davanın görev vönünden reddine karar vermis; bu karara karsı vapılan istinaf basvurusu Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 14/11/2019 tarih ve E.2018/1997, K.2019/2203 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu da Danıştay 10. Dairesinin 21/02/2024 tarih ve E.2020/2035, K.2024/317 sayılı kararıyla kesin şekilde reddedilerek karar onanmış ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Bakılan davada, öncelikle, davacıların tazminat isteminin dayanağı olan kolluk kuvveti faaliyetinin,idari veya adli fonksiyon içerisinde yer aldığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

İdarenin hukuki sorumluluğu kendi işlem ve eylemleriyle sınırlı bulunmaktadır. Yargı mercileri ise, idari işlevin dışında yer alan ve yargı yetkisi kullanan bağımsız organlar olup, bu haliyle hakimlerin yaptıkları görev nedeniyle idarenin ajanı sayılmaları hukuken mümkün değildir. 5271 sayılı Kanun'un 2.maddesinde, kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen süre soruşturma evresi olarak tanımlanmış olup, aynı Kanunun 157 vd. maddelerinde de soruşturma evresinin Cumhuriyet savcisı tarafindan yürütüleceği düzenlenmiştir. Bu bağlamda, Cumhuriyet savcilari, soruşturma evresindeki iş ve işlemleriyle adli faaliyete katkıda bulunmakta, bu faaliyetin usulüne uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisine haiz bulunmaktadır. Bu açıdan, hakimlerde olduğu gibi Cumhuriyet savcılarının da yaptıkları görevler bakımından idarenin ajanı sayılmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Fonksiyonel bakımdan, yasama ve yürütmeden ayrı olup, bağımsiz bir organ olan yargınım, yargılama süreci ile ilgili faaliyetleri Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen "idari eylem ve işlemler" kapsamına girmemektedir.

Savcıların ceza soruşturması ve yargılaması kapsamında yaptikları faaliyetlerin yargilama fonksiyonuna yardım edici faaliyet içerisinde yer aldığı açık olup; bu bağlamda, hazirlık soruşturması sirasında savciların talimatı üzerine kolluk kuvvetlerince tesis edilen ve adli faaliyete bağlı olan işlemlerin de yargılamanın bir parçası olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, bir suç soruşturması sebebiyle savcinın emreylediği görevleri yerine getiren kolluk mensuplari, CMK ve Adli Kolluk Yönetmeliğindeki yetkileri kullanmakta, bu yetkileri kullanırken savcının gözetimi ve denetimi altında bulunmaktadır ki, bu kolluğun icrası sirasında doğan uyuşmazlıkların Adalet Bakanlığı'na karşı adli yargida görülmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık komusu olayda, 09/06/2017 tarihinde * İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne bombalı terör saldırısıdüzenlendiği, saldırının akabinde soruşturma başlatıldığı, saldırıda kullanılan araç olduğu şüphesiyle*Dağı'ndan * flçesi istikametinde *** tescil plakalı aracın durdurulduğu, davacının araç içerisinde yakalanarak gözaltına alındıği, davacı tarafindan, sokak ortasında darp edildiği, adli muayene, parmak izi alınması ve fotoğraf çekimi esnasında şiddet gördüğü, aşağılanma ve küfüre maruz birakıldıği, gözaltina alma koşulları ve yapılan uygulamaların hukuksuz olduğu, * Ilçe Emniyet Müdürlüğü'ne yapılan terör saldırisıyla ilgili herhangi bir bağlantısının bulunmadıği, meydana gelen olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zararlarina karşılik gelmek üzere 500,00TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın,olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldıği, uyuşmazlığın ceza soruşturması aşamasında meydana gelen iş ve işlemlerden/koruma tedbirlerinden kaynaklandığı, kanunda belirtilen koşullar dışında yakalanan ve gözaltına alınanlar tarafından açılacak tazminat davalarının adli yargıda görüleceği hususunun açık olduğu, "kanunda belirtilen koşullar"ibaresinin yakalanan ve gözaltına alınan kişinin hukuki ve kişilik haklarının korunmasını da kapsadığı anlaşılmışolup, davanıngörüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu sonucuna ulaşıldığından, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle iş bu davanın görev yönünden reddi gerektiği kanaatine varılmıştır. ...'
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
Adli Yargida 
4. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi 27/09/2024 tarih ve E.2024/263, K.2024/338 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine, dosyanın talebi doğrultusunda Van 1. Idare Mahkemesine gönderilmesine ve oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü amacıyla, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince kararın kesinleşmesini müteakip dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karara karşıyapılan itiraz Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/10/2024 tarih ve D. Iş.2024/269 sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmişve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Her ne kadar davacı vekili tarafindan davacının gözaltına alındığı sırada sokak ortasında darp edilmesi, adli muayene, parmak izi alınması ve fotoğraf çekimi esnasında şiddet gördüğü, aşağilanma ve küfre maruz bırakıldığı, gözaltına alma koşulları ve yapılan uygulamaların hukuksuz olduğu ve idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürerek 500,00 TL maddi 300.000,00 TL manevi tazminat talebinin ve Van 1. Idare Mahkemesine bulunması üzerine mahkemece_2577 sayılı idari yargilama usulü yasasinın 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar verildiği, bu kararın yapılan itirazlar üzerine usule uygun olarak kesinleşerek mahkememize CMK 141 maddesi kapsamında tazminat talebi olarak değerlendirilerek talepte bulunulmuş ise de; Davaci * vekili Av. * tarafindan açilan tazminat davası incelendiğinde; davacı vekilinin beyan ettiği üzere talebin haksız bir şekilde gözaltina alınmaya yönelik olmadığı, aksine gözaltı sirasında gerçekleştiği iddia edilen kötü muamele nedeniyle hizmet kusuruna yönelik olduğu, bu talebin de giderilebileceği yerin İdari yargi olduğu değerlendirildiğinde iş bu tazminat davasının dava dilekçesi ile ekinde bulunan evraklar ve dosyada mevcut tüm diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmek suretiyle ... hüküm kurulmuştur. ….
5. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi, "2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince" ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dava dosyasını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

6. 2247 sayılı Kanun'un 16. maddesi gereğince Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından yazılı düşünce istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Yazılı

düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenen sebeplerle maddi ve manevi her türlü zararlarinı Devletten isteyebilecek olanlar tarafindan açılacak davaların, anılan Kanunun 142. maddesinin 2. fikrası uyarınca ağır ceza mahkemelerince çözümlenmesi gerekmektedir 
Bu itibarla, davacının, kolluk kuvvetlerince yürütülen suç soruşturması sebebiyle gözaltında bulunduğu sırada mâruz kaldığı kötü muameleden dolayı uğradığını ileri sürdüğü zarara karşılık gelmek üzere maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açtiğı davanın hizmet kusuru esaslarına göre mi çözümleneceği yoksa Ceza Muhakemesi Kanumunun 141. maddesi kapsamında mı değerlendirileceğinin açıklığa kavuşturulmasıgerekmektedir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 142. maddesine göre ağir ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin hâller anılan Kamunun 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmi olup, yorum yoluyla bu hâllerin genişletilemeyeceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Gözaltında iken işkence ve kötü muameleye maruz kalındığından bahisle tazminata hükmedilmesi istemiyle açılacak davalar bu madde gereğince Devlet aleyhine dava açilabilecek hâller arasında sayilmadığından, bu iddialarla açılan davalara ağır ceza mahkemelerince bakılamayacağı açıktır.

Dava, haksız bir şekilde gözaltına alındığından değil, gözaltında bulunduğu sırada gerçekleștiği iddia edilen kötü muameleden bahisle açıldığından, haksız yere gözaltına alınma ve tutuklanma sebebiyle açılmış bir davadan söz edilemeyeceği kuşkusuzdur.

İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu kurala bağlayan Anayasanın 125. maddesine göre; idare işlevi ifa edilirken personelinin davranışlari nedeniyle verilen zararlarıidarenin hizmet kusuru esasına göre tazmin etmesi gerekmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk veya aksaklık ile personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi sonucunda hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya ħiç işlememesi idarenin hizmet kusuruna dayalı tazmin sorumluluğunun doğmasına yol açar. Idarenin bu hukuki sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde kural olarak idarî yargı mercileri görevlidir.
Bu itibarla, davacının gözaltında bulunduğu sırada işkence ve kötümuameleye maruz kaldığından bahisle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın hizmet kusuru esasına göre tazmini istemiyle açtığı davanın idari yargi merciince çözümlenmesigerekmektedir."
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu yönünde düşünce bildirmiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"… Bilindiği gibi, Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargıyolunun açık olduğu, aynı maddenin son fikrasında ise idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiş; 129. maddesinin beşinci fikrasında, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceğine işaret edilmiş; 657 sayılı Devlet Memurlari Kanunu'nun 13. maddesinde de, kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı, bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacakları ve kurumun genel hükümlere göre sorumlupersonele rücu hakkının saklı olduğu hükme bağlanmıştir.

2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı"kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariçkamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

Öte yandan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat îstemi" başlıklı 141. maddesinde;"Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında; a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan,tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, / . / Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarımi,Devletten isteyebilirler. /.…. / (3) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısirasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcilarinın verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davalari ancak Devlet aleyhine açılabilir. /…" hükmüne, “Tazminat isteminin koşulları" başlıklı 142. maddesinde ise; “Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir. / İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. /.…. " hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu olayda, Cumhuriyet savcisının talimatıyla yürütülen ceza soruşturması nedeniyle yakalanan ve gözaltına alınan davaciya yönelik kötü muamelede bulunulması sebebiyle meydana geldiği ileri sürülen zararın ödenmesi istemiyle açılan tazminat davasında, kolluk işlemlerinin Cumhuriyet savcisı sorumluluğunda sürdürüldüğü, kolluk personelinin adli görevleri sırasında gerçekleştirdikleri eylemler nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü kötü muamele iddialarıyla açıldığı anlaşılan tazminat davasının görüm ve çözümünün adli yargı yerine 

şöyledir:
şöyledir:
ait olduğu sonucuna varilmiştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 30.05.2022 tarihli ve 2022/211 E., 2022/295 K. sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmıştir. .…."
IV. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi ile aynı maddenin son fikrası
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
(..)
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
10. Anayasa'nın "Hâkimlik ve savcılık mesleğı" başlıklı 140. maddesinin altıncı fikrası şöyledir:
"Hâkimler ve savcılar idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar."
11. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Tanımlar "başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Kanumun uygulanmasında;
…
e) Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,
Ifade eder."
12. 5271 sayılı Kanun'un "Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler" başlıklı 90. maddesi 
"(1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafindan geçici olarak yakalama yapılabilir:
a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.
b) Suçüstü bir filden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmamasi.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığıtakdirde, yakalama yetkisine sahiptirler 

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığımalüllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir 

(4) (Değişik: 25/5/2005  5353/7 md.) Kolluk, yakalandığı sirada kaçmasıni, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanankişiye kanunî haklarını derhal bildirir.
(5) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/7 md.) Birinci fikraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fikra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcisına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcisı tarafindan yakalama emrinin derhâl iadesi istenir.

13. 5271 sayılı Kanun'un “Gözaltı" başlıklı 91. maddesinin ilgili ilk dört fikrası şöyledir:
"(1) Yukarıdaki maddeye göre yakalanan kişi, Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. (Değișik ikinci cümle: 25/5/2005  5353/8 md.)Gözaltı süresi, yakalama yerine enyakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmidört saati geçemez.(Ek cümle: 25/5/2005 5353/8 md.) Yakalama yerine en yakın hákim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre oniki saatten fazla olamaz.

(2) Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır.

(3) Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayisının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle uzatilmasına yazılı olarak emir verebilir. Gözalti süresinin uzatılması emri gözaltına alınana derhâl tebliğ edilir.
(4) (Ek: 27/3/2015-6638/13 md.) Suçüstü hâlleriyle sınırlı olmak kaydıyla; kişi hakkında aşağıdaki bentlerde belirtilen suçlarda mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri tarafindan yirmi dört saate kadar,şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasına yol açabilecek toplumsal olaylar sirasında ve toplu olarak işlenen suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltina alınma kararı verilebilir. Gözaltına alma nedeninin ortadan kalkması hâlinde veya işlemlerin tamamlanması üzerine derhål ve her hâlde en geçyukarida belirtilen sürelerin sonunda Cumhuriyet savcisına, yapilan işlemler hakkında bilgi verilerek talimati doğrultusunda hareket edilir. Kişi serbest bırakılmazsa yukarıdaki fikralara göre işlem yapılır. Ancakkişi en geçkırk sekiz saat, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hákim önüne çıkarılır. Bu fikra kapsamında kolluk tarafindan gözaltına alınan kişiler hakkında da gözaltına ilişkin hükümler uygulanır.
14. 5271 sayılı Kanun'un “Gözaltı işlemlerinin denetimi" başlıklı 92. maddesi şöyledir:
"(1) Cumhuriyet başsavciları veya görevlendirecekleri Cumhuriyet savcilari, adli görevlerinin gereği olarak, gözaltına alınan kişilerin bulundurulacakları nezarethaneleri, varsa ifade alma odalarıni, bu kişilerin 

durumlarıni, gözaltına alınma neden ve sürelerini, gözaltına alınma ile ilgili tüm kayit ve işlemleri denetler,sonucunu Nezarethaneye Aliınanlar Defterine kaydederler."
15. 5271 sayılı Kanun'un “Yönetmelik" başlıklı 99. maddesi şöyledir:
"(1) Gözaltına alınan kişilerin bulundurulacakları nezarethanelerin maddî koşullari, bu kişinin hangi görevlinin sorumluluğuna bırakılacağı, sağlık kontrolünün nasıl yapılacağı, gözaltı işlemlerine ilişkin kayıt ve defterlerin nasıl tutulacaği, gözaltina aliınmanın başlangicinda ve bu tedbire son verildiğinde hangi tutanakların tutulacağı ve gözaltına alınan kişiye hangi belgelerin verileceği ile kolluk tarafindan gerçekleştirilen yakalama işlemlerinin yürütülmesinde uyulacak kurallar, yönetmelikte gösterilir."
16. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat İstemi"başlıklı 141. maddesi şöyledir:
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatilan haklarındanyararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen 

f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya ișlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırilan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hållerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarıa bildirilmeyen,
i) Hakkındakiarama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadiğı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyaricı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amaciyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tábi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandiıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarıni, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararlari veren merciler, ilgiliye tazminat haklari bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek: 18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dişında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dáhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcilarinın verdikleri kararlar veya yaptikları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek: 18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı harekei etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."
“(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.

18. 5271 sayılı Kanun'un "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başlıklı 161. maddesinin ilgili ilk beş fikrası
"(1) Cumhuriyet savcisi, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlüaraştırmayı yapabilir; yukariıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiy isteyebilir. Cumhuriyet savcısi, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyaci ortaya çikınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcisından söz konusu işlemi yapmasını ister.
(2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olaylari, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştikları Cumhuriyet savcisına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcisının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcisi, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazıli; acele hâllerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kasa sürede yazılı olarak da bildirilir.
(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve 
şöyledir:

belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcisına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.
(5) Kanun tarafindan kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarının sözlü veya yazılı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk âmir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında ise, hâkimlerin görevlerinden dolayı tâbi olduklari yargilama usulü uygulanır.
19. 5271 sayılı Kanun'un "Adli kolluk ve görevi" başlıkhı 164. maddesi şöyledir:
"(1) Adli kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kamununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri,10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder.

(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcisının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcismın adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.
(3) Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde, üstlerinin emrindedir."
20. 5271 sayılı Kanun'un "Diğer kolluk birimlerinin adlî kolluk görevi" başlıkhı 165, maddesi şöyledir;
"(1) Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcisının talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adlî görevleri dolayisıyla bu Kanun hükümleri uygulanır."
21. 01/06/2005 günlü ve 25832 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci, bütün adli kolluk görevlileri ile gerektiğinde veya Cumhuriyet savcisının talebi üzerine adli kolluk görevini ifa eden diğer kolluk görevlilerinin, Cumhuriyet savcılarının bilgi ve emirleri doğrultusunda yürütecekleri adli soruşturma sirasında kolluk tarafindan gerçekleştirilen yakalama, gözaltına alma, muhafaza altına alma ve ifade alma işlemlerinin yürütülmesinde uyulacak usul ve esasları düzenlemektir."22. Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelikte geçen;
.
Gözaltına alma: Kanumun verdiği yetkiye göre, yakalanan kişinin hakkındaki işlemlerin tamamlanmasıamacıyla, yetkili hâkim önüne çıkarılmasına veya serbest bırakılmasına kadar kanunî süre içinde sağlığına zarar vermeyecek şekilde özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanıp alıkonulmasını,
Muhafaza altına alma: Kanunun yetki verdiği hâllerde yetkili merci önüne çıkarılması gereken kişilerin ilgili kurumlar veya kişilerce teslim alınana kadar sağlıklarına zarar vermeyecek şekilde ve zorunlu olduğu ölçüde özgürlüklerinin kısıtlanp alıkonulmasını,
ifade eder."
23. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasının (a) ve (b) bentleri şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) 1darî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'nın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada idare mahkemesince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımındanbir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
25. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğumun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargıyerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
26. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik 

kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma imkânına sahiptir. $u kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

27. Kanunkoyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma imkânını tanımıştır 
28. Olayda, adli yargı yerince, Idare Mahkemesinin görevsizlik kararı ile Mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dolayı, görevsizlik kararı yanında, görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de re'sen karar verildiği, kararın kesinleşmesinden sonra, idari yargi dosyası temin edilmeden uyuşmazlığın giderilmesine yönelik davanın taraflarının bir istemi de olmadan dosyanın üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.

29. Bu haliyle, her ne kadar Ağır Ceza Mahkemesince re'sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmis bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
30. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşūlüp düşünüldü:
31. Dava, davacının terör saldırısının hemen akabinde, davacının ilk önce özel aracının durdurularak sokakta darp edildiği, adli işlemler sürecindeki adli muayene, parmak izi alınması ve fotoğraf çekimi esnasında şiddet gördüğü,aşağılandığı ve hakaretlere uğradığından bahisle, gözaltına alınma koşulları ve yapılan uygulamaların hukuksuz olduğu iddialarıyla, uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.

32. Yukarıda belirtilen Anayasal düzenlemelere göre; “kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan  c t c c c d md  d c  a    t t         a  e   
         d  c  c e c        d  d  t         c     d     d c kolluğun gözetimi ve denetimidir.

34. Buna göre, yürütülen suç soruşturması kapsamında kolluk kuvvetlerince gözaltında bulunduğu sırada,davacının mâruz kaldığı kötü muameleden dolayı uğradığını ileri sürdüğü zararın tazmini istemiyle açtığı davanın, hizmet kusuru esaslarına göre mi çözümleneceği, yoksa 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi kapsamında mı değerlendirileceğinin somut olayda açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

35. 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesine göre ağır ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin hâller, anılan Kanun'un 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmiş olup, yorum yoluyla bu hâllerin genişletilemeyeceği ve gözaltında iken işkence ve kötü muameleye maruz kalındığından bahisle tazminata hükmedilmesi istemiyle açılacak davaların bu madde gereğince Devlet aleyhine dava açılabilecek hâller arasında sayılmadığından, bu iddialarla açılan davalara ağır ceza mahkemelerince bakılamayacağı açıktır.

36. Olayda; davanın, haksız yakalama, gözaltı veya tutuklamadan değil, davacının gözaltında bulunduğu sırada gerçekleştiği iddia edilen kötü muameleden bahisle açıldığı anlaşılmıştır.

37. İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu kurala bağlayan Anayasa'nın 125. maddesine göre, idare fonksiyonu kapsamında personelinin davranışları nedeniyle verilen zararlarıidarenin hizmet kusuru esasına göre tazmin etmesi gerekmektedir. Idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk veya aksaklık ile personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi sonucunda hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi idarenin hizmet kusuruna dayalı tazmin sorumluluğunun doğmasına yol açar. İdarenin bu hukuki sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde kural olarak idarî yargı mercileri görevlidir.
38. Bu itibarla, davacının yürütülen bir suç soruşturması esnasında ve gözaltında bulunduğu sırada işkence ve kötü muameleye maruz kaldığından bahisle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açtığıdavanın, hizmet kusuru esasına göre idarî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.

39. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin yönteme aykırıbaşvurusunun kabulü ile Van 1. İdare Mahkemesinin 21/02/2018 tarih ve E.2017/2389, K.2018/317 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. Ağir Ceza Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Van 1. İdare Mahkemesinin 21/02/2018tarih ve E.2017/2389, K.2018/317 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,05/05/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ ile karar verilmistir.

Başkan Vekili Kenan: YAŞAR
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR
Üye Muharrem: ÜRGÜP

Başkan Vekili Kenan: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan Vekili Kenan: Ahmet ARSLAN
Üye Doğan: Mahmut BALLI
Üye Eyüp: Bilal

Üye Eyüp: ÇALIŞKAN

Başkan Vekili Kenan: $
Üye Doğan: %
Üye Eyüp: $
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/543KARAR NO : 2025/147KARAR TR : 03/02/2025
ÖzET: Yurt dışında düzenlenen vekaletnamenin taşınmaz devri için geçerlilik koşullarını taşımadığından bahisle, tapu sicilinde devrinin yapılmamasına ilişkin tapu idaresi kararının iptali ile vekaletnamenin usule uygun olduğunun tespiti istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : M.K 

Vekili : Av. M.Y 
Davalı : Torbalı Kaymakamlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin * ili, * ilçesi, * köyü * ada, * parsel sayılı taşımazın maliki olduğunu, söz konusu taşınmazın tapu idaresinde satışının yapılabilmesi için Amerika Birleşik Devletleri Florida eyaletinde düzenlenen vekaletnamenin gerekli şartları taşımadığından bahisle, satış işleminin gerçekleştirilmemesine ilişkin * tarih ve * sayılıkararın iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İzmir 2. İdare Mahkemesi 08/02/2023 tarih ve E.2023/242, K.2023/151 sayıh kararı ile, davanın 2577sayılı Îdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15/l-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesi 09/06/2023 tarih ve E.2023/1196, K.2023/1421 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vemiş, bu karar kesinleşmiştir.Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasının incelenmesinden; * fli, * Ilçesi, * Köyü, * ada, * parsel sayılı taşınmazın satişımın yapılması için verilen vekaletnamenin gerekli şartları taşınmadığından satış talebinin reddedilmesine ilişkin *tarih ve * sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak, adli yarginın görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde,medeni hukuk hükümlerinin de incelenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, yukarıda arz olunan konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, davanın; dava konusu taşınmazın satiılması için gerekli olan belgelerin geçerliliği ya da istenilen vekaletmanenin şeklinin aranan şartlara uygun olup olmadığı ve dolayısıyla bu belge ile satışın tesciline ilişkin olduğu, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği anlaşıldığından, iş

bu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın, 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 14/6 ve 15/1-a maddesi uyarınca GÖREV yönünden reddine, …."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Torbah 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/07/2023 tarih ve E.2023/214, K.2023/227 sayıh kararı ile HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, HMK'nın 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine, Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmışöyledir:
".….Somut olayda temel uyuşmazlık; 2577 sayılı IYUK kapsamında 01.12.2022 tarihli idari işlemin hukuka uygun olup olmadığınoktasındadır.

(Benzer nitelikte yürütmenin durdurulması talebine ilişkin Danıştay 8. Daire 2022/6971 E(…. Avukat olarak görev yapmakta olan davacı tarafindan, Lüleburgaz Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'nün 06/09/2022tarihli 6053178 sayılı düzeltme işleminin tescilinin yetki belgesi ile gerçekleştirilemeyeceği gerekçesi ile reddi ișleminin .…); 1ş bu açıklanan sebeple; 6100 sayıl HMK md. 114/1-b maddesinde düzenlenen yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın 6100 sayılı HMK 115/2 Madde kapsamında dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H U K U M :Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK.nın 114/1-b ve 115/2 maddesi gereğince davanı yargı yolunun caiz olmamasına ilişkin dava şarti noksanlığı sebebiyle usulden REDDİNE, …"
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Torbalı 2. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun, "Tapu Sicili" üst başlıklı ikinci bölümünde yer alan "A. Kurulması", "I.Genel olarak"alt başlıklı 997. maddesi şöyledir;
“Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
7. 4721 sayılı Kanun'un "II. Tescilin ve terkinin koşullari- 1. Istem- a. Tescil için" başlıkhı 1013. maddesi 
"Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyam üzerine yapılır 
Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayamyorsa,bu beyana gerek yoktur.

Bir aynî hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
8. 4721 sayılı Kanun'un "b. Terkin ve değişiklik için" başlıkhı 1014. maddesi şöyledir:
"Bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak bu kaydın kendilerinehak sağladığı kimselerin yazılıbeyanı üzerine yapilabilir.'
9. 4721 sayılı Kanun'un "Yetkinin ve sebebin belirlenmesi" başlıklı 1015. maddesi şöyledir:
"Tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukuki sebebi belgelemiş olmasına bağlıdır.

İstemde bulunan kimse, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişiveya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olur.

Hukukî sebebin belgelenmesi, bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatı suretiyle olur."10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Vekalet Sözleşmesi- A. Tanımıt" başlıklı 502. maddesi şöyledir:
"Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işleminiyapmayı üstlendiği sözleşmedir.Vekâlete ilişkin hükümler, niteliklerine uygun düştükleri ölçüde, bu Kamunda düzenlenmemiş olan işgörme sözleşmelerine de uygulanır.

Sözleşme veya teamül varsa vekil, ücrete hak kazanır."
11. 6098 sayılı Kanun'un "C. Hükümleri-I. Vekâletin kapsamı" başlıklı 504. maddesi şöyledir:
"Vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse, görülecek işin niteliğine göre belirlenir.
Vekâlet, özellikle vekilin üstlendiği işin görülmesi için gerekli hukuki işlemlerin yapılması yetkisini de kapsar.

Vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça dava açamaz, sulh olamaz, hakeme başvuramaz, iflas, iflasın ertelenmesi ve konkordato talep edemez, kambiyo taahhüdünde bulunamaz, bağışlama yapamaz, kefil olamaz taşınmazi devredemezve bir hak ile sinırlandıramaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,
şöyledir:

Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/02/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyası ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin ve Mahkememizin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülūp düşünüldü:
14. Dava, davacının maliki olduğu * ili, * ilçesi, * köyü * ada, * parsel sayılı taşınmazın tapu idaresinde satışının yapılabilmesi için, Amerika Birleşik Devletleri Florida eyaletinde düzenlenen vekaletnamenin gerekli şartları taşımadığından bahisle, satış işleminin gerçekleştirilmemesine ilişkin * tarih ve * sayılı kararın iptali ile vekaletnamenin usule uygun olduğunun tespiti istemiyle açılmıştır.

15. Konuya ilişkin mevzuat irdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'da taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tutulan tapu siciline tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı ūzerine yapılacağı, bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesinin ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceği,tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesinin, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukîsebebini belgelemiş olmasına bağlı olduğu, istemde bulunan kimsenin, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olacağı, hukukî sebebin belgelenmesinin, bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatı suretiyle olacağı hüküm altına alınmıştır. 6098 sayılı Kanun'da ise vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği vekilin vekalet sözleşmesinde özel olarak yetkili kılınmadıkça taşınmazı devredemeyeceği ve bir hak ile sınırlandıramayacağıdüzenlenmiştir.
16. Olayda, davacının, maliki olduğu taşınmazın, tapu idaresi nezdinde satışının yapılması için sunduğu Amerika Birleşik Devletlerinde düzenlenen vekaletnamenin tapu sicilinde taşınmazın devri için gerekli geçerlilik koşullarınıtaşımadığından bahisle, tapu müdürlüğünce devrin yapılmamasına ilişkin kararın iptali ile vekaletnamenin usule uygun olduğunun tespiti istemiyle yargı yerlerinde dava açtığı anlaşılmaktadır.

17. Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin vürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre davalı idare tarafindan Amerika Birleşik Devletleri Florida eyaletinde düzenlenen vekaletnamenin taşınmazın tapu sicilinde devri için gerekli şartları taşımadığından bahisle satış işleminin gerçekleştirilmemesine ilişkin aldığı kararın idari bir işlem niteliğinde olduğunda kuşku yoktur. Bununla birlikte dava dosyasının incelenmesinden davacı ile davalı arasındaki uyuşmazlığın temel sebebinin, söz konusu taşınmazın tapu sicilinde vekil aracılığıyla devrinin yapılabilmesi için, davacı tarafindan yurt dışında düzenlenen vekaletnamenin 4721 sayılı Kanun ile 6098 sayılı Kanun'da belirlenen şekil şartlarını taşıyıp taşımadığının tespitine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

19. Konuya ilişkin olarak yukarıda değinilen kanun hükümleri, davacının davadaki talebi ve uyuşmazlığın temel sebebi birlikte irdelendiğinde; söz konusu taşınmazın tapu sicilinde devir işleminin yapılabilmesi için yurt dışında düzenlenen vekaletnamenin 4721 sayılı Kanun ile 6098 sayılı Kanun kapsamında gerekli şekil şartlarını taşıyıp taşımadığının belirlenmesine ilişkin davanın görüm ve çözümünde özel hukuk hükümleri cerçevesinde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Torbalı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/07/2023tarih ve E.2023/214, K.2023/227 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Torbalı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/07/2023 tarih ve E.2023/214, K.2023/227 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

03/02/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/544KARAR NO : 2025/318KARAR TR : 05/05/2025
ÖzET: "Amerikan Pitbull Terrier" cinsi köpek için Kadıköy Belediye Başkanlığı adına yapılan sahip değişikliği işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Kadıköy Belediye BaşkanlığıVekili : Av. I.Y.G Davahlar : 1- Tarım ve Orman Bakanlığı
2- İstanbul Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili; TRO1470256 pasaport ve * micro cip numaralı "Bal" isimli "Amerikan Pitbull Terrier" cinsi köpek için Kadıköy Belediye Başkanlığı adına * numara ile yapılan sahip değişikliği işleminin iptali istemiyle Tarım ve Orman Bakanlığı İstanbul İl Tarım Ve Orman Müdürlüğünü hasım göstermek suretiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İstanbul 6. Ídare Mahkemesi 06/03/2024 Tarih E.2024/355 sayılı kararı ile ; davanın doğru hasım olan İstanbul Valiliği ile Tarım Ve Orman Bakanlığı husumetiyle incelenmesi gerektiğinden İstanbul Valiliğinin hasım mevkiine alınmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (c ) fikrası gereğince doğru hasım olarak tespit edilen, İstanbul Valiliği ile Tarım Ve Orman Bakanlığına tebliğiyle birlikte dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar vermiştir .

3. İstanbul 6. İdare Mahkemesi 17/05/2024 tarih ve E.2024/355, K.2024/978 sayıl kararı ile, idari tedbir niteliğini taşıyan yaptırıma, Kabahatler Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulanması gerekeceğinden, dava konusu idari yaptırım kararına karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1 numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin (sulh ceza hakimliği) görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden, gelen ihbar üzerine * İlçe Emniyet Müdürlüğü ve * Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü tarafindan yapılan denetimde * Mah.* Sok. No: * Kadıköy adresinde 3 adet tehlike arz eden irkın tespit edildiği, hayvanlar üzerinde yapılan kontrolde 2 tanesinin mikroçipinin Ev Hayvanı Kayit Sisteminde(PETVET) kayıtlı olduğu, * mikroçip numaralı hayvanın sistemde kaydımın olmadığının tespit edilmesi üzerine hayvan sahibi H.K hakkında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Geçici 3. maddesi gereğince işlem yapıldığı, H.K'nın * mikroçip numaralı hayvanını farklı bir irk (Terrier-Bull-Staffordshire) olarak 28.03.2023tarihinde Ev Hayvanı Kullanicı Kayıt Sistemine (PETVET) kaydettirdiği, irk tespitiyle ilgili * Üniversitesi Cerrahpaşa Veteriner Fakültesi tarafindan irk tespitinin yapıldıği, hayvanın Amerikan Pitbull Terrier melezi olduğunun tespit edilmesi akabinde yasak olan hayvanın davacı kurum olan * Belediye Başkanlığı adına sahip değişikliği işleminin yapıldığı, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, H.K zilyedi bulunduğu hayvanın sahip değişikliği yapılarak * Belediye Başkanlığı adına kaydettirildiği, bu işlemin idari tedbir niteliğinde yaptırım olduğu görülmektedir.

Bu durumda, Mülkiyetin kamuya geçirilmesi niteliğini taşımayan bu yaptırımın; 5326 sayılı Kanun'un 19.maddesi ve 27. maddesinin 8. fikrası kapsamına giren idari işlemlerden olmayıp, 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde sözü edilen ilgili kanunlardayer alan diğer idari tedbirler kapsamında bulunduğu, dolayisıyla 5199sayılı Kanun'da kanun yolu gösterilmediği dikkate alındığında; idari tedbir niteliğini taşıyan anılan yaptırıma,Kabahatler Kanumu'mun genel hükümlerinin uygulanması gerekeceğinden dava konusu idari yaptırım kararına karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1 numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin (sulh ceza hakimliği) görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, benzer bir davada, Uyuşmalık Mahkemesinin vermiş olduğu 05/04/2021 tarihli ve E:2020/534,K:2021/179 sayılı karariı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle 
1-Davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev vönünden reddine ..'
4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliği 13/06/2024 tarih ve D.iş 2024/6435 sayılı kararı ile, itiraz eden kurum adına İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından düzenlenen herhangi bir idari para cezası olmadığı ayrıca her ne kadar itiraz eden vekili dilekçesinde sahip değişikliği işleminin iptali ile yürütmenin durdurulmasını talep etmiş ise de,

sulh ceza hakimliğinin yürütmeyi durdurma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle itiraz edenin talepleri hususunda karar verilmesine yer olmadığına karar vermiş; davacı vekili, söz konusu karara 11.07.2024 tarihli dilekçesiyle itiraz etmiştir.
6. İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliği 16/07/2024 tarih ve D.iş 2024/6435 sayıhı ek kararı ile, dava konusu idari yaptırım kararına karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle itiraz edenin talebinin usulden reddiyle;mahkemenin görevsizliğine, İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/06/2024 tarihli kararının kaldırılmasına, karar vermiş, bu karara yönelik itiraz İstanbul 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 02/09/2024 Tarih D.iş 2024/9176 sayılı kararıyla reddedilmek suretiyle karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Hakimliğimizin 13/06/2024 tarihli 2024/6435 değişik iş sayılı kararı ile her ne kadar hakimliğimizce yapılan dosya incelemesinde; itiraz eden kurum adına Istanbul Il Tarim ve Orman Müdürlüğü tarafindan düzenlenen herhangi bir idari para cezası olmadığı ayrıca her ne kadar itiraz eden vekili dilekçesinde sahip değişikliği işleminin iptali ile yürütmenin durdurulmasını talep etmiş ise de, hakimliğimizin yürütmeyi durdurma yetkisi bulunmadiğı anlaşılmakla itiraz edenin talepleri hususunda karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, bu talepler yönünden idari yargının görevli olduğu düşünülerek hakimliğimizin görevsizliğine ve hakimliğimizin 13/06/2024 tarihli kararının kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Hakimliğimizin 13/06/2024 tarihli kararının kaldırılmasına,
21-Hakimliğimizin görevsiz olduğu anlaşılmakla itiraz ile ilgili Idare Mahkemesi görevli olduğundan hakimliğimizin GÖREVSİZLIGI nedeniyle itiraz edenin talebinin usulden REDDINE,...
7. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliğince dava dosya dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınkonuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….5326 sayılı Kabahatler Kanûnunun 3., 16. ve 27. maddelerinde yer alan hükümlere göre idârî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idârî yaptırım kararlarına karşı sulh ceza mahkemelerine,ilgili kanunlarda yer alan "diğer idârî tedbirlere" karşı ise idârî yargı mercilerine başvurulabilir.
Tehlike arz eden Amerikan Pitbull Terrier melezi olduğu tespit edilen hayvana el konularak Kadiköy Belediyesine ait hayvan bakım evine götürülmesinden sonra anılan Belediye adına sahip değişikliği işleminin tesis edilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle dava açıldiği dosyanın incelenmesinden anlaşılmaktadır.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununda zikredilen yasaklara aykırı hareket edenlere uygulanacak idari yaptirimlar anilan Kanunda sayma suretiyle belirlenmiş olup, idarece el konulan hayvanlarin bakım evlerine yerleştirilmesi sonucunda hayvanların sahipliğinin değiştirileceğine ilişkin bir yaptırima yer verilmediği gibi bu Kanuna gõre verilecek idari yaptırım kararlarına karşı açılacak davalara bakmakla görevli yargi mercii de belirlenmemiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerine göre sadece idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına karşı sulh ceza mahkemesine başvurabileceğinden ve ilgili kanunlardayer alan diğer idari tedbirler bakımından sulh ceza mahkemelerinin görevli olduğuna dair bir kanun hükmü bulunmadığından, idarî işlem olduğunda tereddüt bulunmayan idari tedbir uygulanmasına ilişkin ișlemlerin iptali istemiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumunun 2. maddesi uyarınca idari yargi mercilerine başvurulabileceği kuşkusuzdur.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idárî yargının görevli olduğu düşünülmektedir."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava, Hale Kalmaz'ın zilyedi bulunduğu Amerikan Pitbull Terrier cinsi köpeğin tehlike arz etmesi sebebiyle petvet sisteminde eski sahibi üzerinde kalmasinın kanunen uygun olmamasi, söz konusu hayvanın sorumluluğunun 5199 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda belediyeye ait olması ve petvet sisteminin tehlike arz eden hayvanlarda yalnizca barınaklarda sahip değişikliğine müsaade etmesi sebebiyle, dava konusu hayvanın davacı belediye adına sahip değişikliğinin yapılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Bilindiği gibi, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarindan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları idari dava türleri arasinda sayilmıştır. Kamu kurumlarınca alınan idari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olup olmadığının yargisal denetiminin, bu düzenleme kapsamında, idari yargi yerlerince 

yapılacağı açıktır.
Öte yandan, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, "(1) Bu Kanunun; a) Idarî yaptirım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,/ b) Diğer genel hükümleri, İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır" denilmiş; 16. maddede, "Kabahatler karşılığında uygulanacak olan Idarî yaptırımlar, Idarî para cezası ve Idarî tedbirlerden ibarettir. / İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir." hükmüne; 27. maddenin birinci fikrasinda, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptirım kararma karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeşgün içinde, Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" ve sekizinci fikrasında ise, “Idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür."hükmüne yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre; 5326 sayılı Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıi; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve dava konusu olay birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlık konusu İstanbul Îl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafindan tesis edilen sahip değişikliği işleminin 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde tanımlanan idari para cezası veya idari tedbir niteliğinde olmadıği, söz konusu karara konu işlemin 5199 sayılı Kanun veya başka kanunlarda sayılan idari tedbirler arasında da olmadığı, bu sebeple uyuşmazlığa konu işlemin 5326 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varilmiştir.

Bu haliyle, davah İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafindan tesis edilen sahip değişikliği ișleminin, idarece resen ve tek taraflı olarak tesis edilen işlemlerden olması sebebiyle, Anayasa'nin 125.maddesinde yer alan “Idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yoluaçıktır kuralı uyarınca, davanın,2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde sayılan, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykiri olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davası kapsamında çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği anlaşıldığından,İstanbul 6. Idare Mahkemesinin 17.05.2024 tarihli ve 2024/355 E., 2024/978 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
III İLGİLİ HUKUK 
11. Anayasa'nın "B. Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir :
“Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
12. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınıri" başlıkl 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri sunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafiından açılan iptal davaları
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çikan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)′
13. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun "Yasaklar " başlıklı 14. maddesinin 1. fikrasının (1) bendi 
"Hayvanlarla ilgili yasaklar şunlardır:.
l) (Değişik:9/7/2021-7332/5 md.) Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden hayvanları üretmek, sahiplenmek,sahiplendirmek, barındırmak, beslemek, takas etmek, sergilemek, hediye etmek ve bunlarin ülkemize girişini,satişini ve reklamini yapmak."
14. 5199 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin 1. fikrası şöyledir :
" (Ek:9/7/2021-7332/15 md.)
14 üncü maddenin birinci fikrasının (1) bendi uyarınca, tehlike arz eden hayvanların belirlenmesine ilişkin Bakanlıkçayapılacak düzenleme yürürlüğe konuluncaya kadar; Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino,Fila Brasilerio türlerini veya bunların melezlerini üreten, sahiplenen, sahiplendiren, barındıran, besleyen, takas eden, sergileyen, hediye eden ve bunların ülkemize girişini, satişını ve reklamını yapana hayvan başına on bir 
şöyledir :

bin Türk lirası idari para cezası verilir. Bu hayvanlara el konulur ve bu hayvanlar belediyeler tarafindan hayvan bakımevine götürülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞıRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantiısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dava dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOGAN IŞIK'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, dava dışı Hale Kalmaz'ın zilyedi bulunduğu Amerikan Pitbull Terrier cinsi köpeğin tehlike arz etmesi sebebiyle, PETVET sisteminde eski sahibi üzerinde kalmasının kanunen uygun olmamasi, söz konusu hayvanın sorumluluğunun 5199 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda belediyeye ait olması ve PETVET sisteminin tehlike arz eden hayvanlarda yalnızca barınaklarda sahip değişikliğine müsaade etmesi sebebiyle, dava konusu hayvanın davacı belediye adına sahip değişikliğinin yapılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

18. Dava dosyasının incelemesinden; gelen ihbar üzerine * İlçe Emniyet Müdürlüğü ve * Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü tarafından yapılan denetimde * Mah. * Sok. No: * Kadıköy adresinde 3 adet tehlike arz eden ırkın tespit edildiği, hayvanlar üzerinde yapılan kontrolde 2 tanesinin mikroçipinin Ev Hayvanı Kayit Sisteminde (PETVET) kayıtli olduğu, * mikroçip numaralı hayvanın sistemde kaydının olmadığının tespit edilmesi üzerine, hayvan sahibi H.K hakkında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu geçici 3. maddesi gereğince işlem yapıldığı, H.K'nın * mikroçipnumaralı hayvanınıfarklı bir irk (Terrier-Bull-Staffordshire) olarak 28/03/2023 tarihinde Ev Hayvanı Kullanıcı Kayıt Sistemine (PETVET)kaydettirdiği, ırk tespitiyle ilgili * Üniversitesi Cerrahpaşa Veteriner Fakültesi tarafından ırk tespitinin yapıldığı, hayvanın Amerikan Pitbull Terrier melezi olduğunun tespit edilmesi akabinde yasak olan hayvanın davacı kurum olan * Belediye Başkanlığı adına sahip değişikliği işleminin yapıldığı, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

19. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve dava konusu olay birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlık konusu İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından tesis edilen sahip değişikliği işleminin 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde tanımlanan idari para cezası veya idari tedbir niteliğinde olmadığı, sõz konusu karara konu işlemin 5199 sayılıKanun veya başka kanunlarda sayılan idari tedbirler arasında da olmadığı, bu sebeple uyuşmazlığa konu işlemin 5326 sayılıKanun kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.

20. Bu itibarla, davalı İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından tesis edilen sahip değişikliği işleminin,idarece re'sen ve tek taraflı olaraktesis edilen islemlerden olması sebebivle. Anavasa'nın 125, maddesinde ver alan" idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." kuralı uyarınca, davanın 2577 sayılı Kanun'un2, maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde sayılan, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykır olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davası kapsamında çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 17/05/2024 tarih ve E.2024/355, K,2024/978 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın cözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 17/05/2024 tarih ve E.2024/355, K.2024/978 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/05/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet 
Üye Mahmut 
Üye Bilal 

ARSLAN 
BALLI 
ÇALIŞKAN 
$$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/565KARAR NO : 2025/60KARAR TR : 07/01/2025
ÖZET: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gıda ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi uyarınca verilen ürünlerin toplatılması kararımın iptali istemiyle açılan davanın, toplatılma kararı mülkiyetin kamuya geçirilmesi niteliğinde bulunduğundan, Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddesi uyarınca ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Sanita Gida Sterilizasyon ve Kurutma San. ve Tic. Ltd. Sti.
Vekili : Av. M. A.

Davalilar : l- Tarım ve Orman Bakanlığı

2- Kemalpaşa Kaymakamlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkili şirket tarafindan piyasaya sürülen "Destan Baharat Sumak (Parti No:09868030823-14 TETT:03.08.2025)" isimli üründe, İstanbul Esenler İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından alman ilk ve şahit numunesi üzerinde yaptırılan analizler sonucunda, "Sudan I" maddesi tespit edildiğinden bahisle, Kemalpaşa Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 27/12/2023 tarih ve 12584654 sayılı toplatılma idari yaptırım kararı ile 5996 sayılı Kanun'un 40/1-a maddesi toplatılma idari vaptırımın uygulanmasına karar verildiğini, bu kararın tebliğtarihinden itibaren 15 gün içerisinde ürünlerin piyasadan toplatılmaması halinde aynı Kanun'un 22/2. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanacağı ve ürünlerin bakanlık tarafindan toplanarak toplama masraflarının iki katının ürünü üreten firmadan tahsil edileceğinin ihtar edildiğini ancak bu kararın hatalı olduğunu ileri sürerek, idari yaptırım kararına konu Tarım ve Orman Bakanlığı Ankara Gida Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 13/10/2023 tarih ve Rapor No:2300412571/00 sayılı muayene ve analiz raporunun iptaline; Tarım ve Orman Bakanlığı Ulusal Gida Referans Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 12/12/2023 tarih ve Rapor No:2304002579/00 sayılı muayene ve analiz raporunun iptaline ve Kemalpaşa Kaymakamlığı Ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 27/12/2023 tarih ve 12584654 sayılı toplatılma idari yaptırım kararının iptaline karar verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İzmir 7. İdare Mahkemesi 12/01/2024 tarih ve E.2024/13, K.2024/16 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İYUK'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine, İIzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesi 07/05/2024 tarih ve E.2024/781, K.2024/1122 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gida ve Yem Kanununun "Sorumluluklar" başlıklı 22.maddesinin 2. fikrasında; "Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal ettiği, satışını veya dağıtımımı yaptığıbir ürününün, gida ve yem güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi veya buna ilişkin makul gerekçelerinin olması durumunda, söz konusu ürünü kendi kontrolünden çiktiğı aşamadan başlamak üzere,toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve konu ile ilgili Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Gıda ve yem işletmecisi, ürünün toplanması gerektiğinde, toplanma nedeni hakkında tüketiciyi veya kullanıciyı doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hállerde, insan sağlığını korumaya yönelik alınacak tedbirlerin yeterli olmaması durumunda, tüketiciye veya kullaniciya ürünün iadesi için çağrida bulunmak zorundadır." hükmü,"Gida ve yemde izlenebilirlik ve etiketleme, sunum ve reklâm ile tüketici haklarinın korunması" başlikhı 24.maddesinin 4. fikrasında; "Gida ve yemde taklit ve tağșiş yapılamaz. (Ek cümle:28/10/2020-7255/29 md.) Taklit ve tağşiş yapılmış ürün işleme tabi tutulamaz, piyasaya arz edilemez." hükmü, "Gida ve yem ile ilgili yaptırımlar" başlıklı 40. maddesinin 1.fikrasının (a) bendinde ise, "Kişilerin hayatını ve sağlığım tehlikeye sokacak gidalar, masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyeti kamuya geçirilerek imha edilir. Bu gidaları üreten, ithal eden, kendi adı veya ticari unvani altinda piyasaya arz eden gida işletmecilerine bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Fiilin üçyıl içinde tekrarlanması durumunda ayrica, gidayi üreten, ithal eden, kendi adi veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda işletmecisi beş yıldan on yıla kadar gıda sektörü faaliyetinden men edilir." hükmü yer almiştir.

Öte yandan, 5326 sayilı Kabahatler Kanununun 2. maddesinde; kabahat deyiminden, Kanunun,

karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlığın anlaşıldıği; 3. maddesinde; Yasanın, idarîyaptırim kararlarına karşı yasa yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer yasalarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde; diğer genel hükümlerinin ise idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirımınıgerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; aynı Kanunun 27. maddesinde de, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği; bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptıriım kararının kesinleşeceği, "Yaptirım Türleri" başlıklı 16.maddesinde ise,kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptirimların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hüküm altına alınmiştir.

Görüldüğü üzere, 5326 sayılı Kanunda idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden oluştuğu belirtilmiş, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kamunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu ifade edilmiştir.

Dava dosyasinin incelenmesinden; davaci tarafindan üretilen "Destan Baharat Sumak (Parti No:09868030823-14 TETT:03.08.2025)" isimli ürünün, Istanbul Esenler Ilçe Emniyet Müdürlüğü tarafindan alınan numunesi üzerinde yaptirılan analizleri sonucunda, Tarim ve Orman Bakanliği Ankara Gida Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 13.10.2023 tarih ve Rapor No:2300412571, Revizyon No:00 sayılımuayene ve analiz raporu ile Tarim ve Orman Bakanliığı Ulusal Gida Referans Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 12.12.2023 tarih ve Rapor No:2304002579, Revizyon No:00 sayılı muayene ve analiz raporunun ve söz konusu analizlere göre "Sudan 1" tespit edilmesi nedeniyle, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği,Gida ve Yem Kanununun 40. maddesinin 1. fikrasinın (a) bendi uyarinca anılan ürünün piyasadan toplatılmasına yönelik idari yaptırım kararı alınmasına ilişkin 27.12.2023 tarih ve 12584654 sayılı Kemalpaşa Kaymakamlığı Ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakalan davanın açıldığı görülmektedir.
Yukarida yapılan açıklamalar doğrultusunda uyuşmazlık değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde söz konusu üründe "Sudan 1" tespit edildiği belirtilerek 5996 sayılı Kanun hükümleri uyarınca söz konusu ürünün piyasadan toplatılmasına yönelik idari yaptırım kararı alındığı ve Kemalpaşa Kaymakamlığı Ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 27.12.2023 tarih ve 12588188 sayıhı yazisı ile 15 gün içerisinde ürünü piyasadan toplatmasının, aksi takdirde 5996 sayılı Kanun'un 22/2. maddesine aykırılıktan idari para cezası uygulanarak,Bakanlık tarafindan ürünün toplatılıp masraflarının iki katı tutarının tahsil edileceğinin davacı şirkete ihtar edildiği, bu bağlamda dava konusu işlemin idari tedbir niteliğinde yaptırım olduğunda duraksama bulunmadığı,5996 sayılı Kanun'da idari para cezası ve yaptırim gerektiren fiil ve haller ile tahsili ve itiraz yoluna ilişkin düzenleme yapılmış ise de anılan kanunlara göre verilecek olan idari yaptirımlara karşı itiraz ve dava açma yoluna ilişkin hükümlere yer verilmemiş olduğundan söz konusu Kanun kapsamında uygulanan idari yaptırımlar,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na tabi hale gelmiş olup, esasen 27. maddenin 1. fikrası dışındaki fikralarında da mülkiyetin kamuya geçirilmesi şeklinde bir sınırlandırma yapılmadan idari tedbirleri de kapsayacak şekilde idari yaptirim kararı ifadesine yer verilmesi karşisında; 27. madde hükmü kapsamına bütün idari tedbirlerin dahil olduğu; özel kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde idari tedbirlerden doğan uyuşmazliıkların görüm ve çözümünün Sulh Ceza Hakimliğinin görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, davaci tarafindan üretilen "Destan Baharat Sumak (Parti No:09868030823-14TETT:03.08.2025)" isimli ürünün, "Sudan 1" tespit edilmesi nedeniyle, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gida ve Yem Kanununun 40. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi uyarınca piyasadan toplatılmasına yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlem idari tedbir niteliği taşıdığından, Idare Mahkemelerine başvurulacağına ilişkin mevzuatta özel hüküm bulunmayan bu idari yaptırıma karşi, Kabahatler Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmakla bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, anılan Kabahahatlar Kanunu'nun 27'nci maddesinin I'inci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir... "
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Kemalpaşa Sulh Ceza Hakimliği 01/03/2024 tarih ve D.İş.No:2024/412 sayılı kararı ile. itiraz incelemesinin idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karara itiraz edilmesi üzerine, Izmir 1. Sulh Ceza Hakimliği 31/10/2024 tarih ve D.İş.No:2024/10307 sayılı kararı ile itirazın kesin olarak reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; muteriz hakkında Kemalpaşa Kaymakamlığı Îlçe Tarim ve Orman Müdürlüğü tarafindan 27/12/2023 tarihli Toplatma Idari Yaptirım Kararı tutanaği düzenlendiği,
Düzenlenen idari yaptirim kararının incelenmesi neticesinde; dava konusu işlemde söz konusu işlemde "sudan 1" tespit edildiği ve ürünün piyasadan toplanılmasına yönelik idari yaptırım kararı verildiği, bununla birlikte Kurumca düzenlenen 27/12/2023 tarihli tutanakta da "Kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç 60 (altmış) gün içinde, idare mahkemesine başvurulabilir, Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olmasıhalinde idari yaptırım kararı kesinleşir" şeklinde ibare bulunduğu da göz önüne alındığında, söz konusu işlemin Kabahatler Kanunu kapsamında ve 5325 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca sulh ceza hakimliğinin görev alanına girmediği ve bu kanunla sulh ceza hakimliğinin görev alanının sinırlı olarak belirlendiği de göz önüne 

alındığında idari yargının yargı merci olarak gösterildiği dikkate alınarak talebin görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR:Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle:
1-Muterizin yapmış olduğu itirazın incelenmesinin idari yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından 5326 sayılı Kabahatler Kamununun 28/1-b hükmü uyarınca başvurunun GÖREV YÖNÜNDEN REDDINE,görevli yargi yerinin IDARE MAHKEMESI olarak tespitine..…."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Kemalpaşa Sulh Ceza Hakimliğince adli ve idari yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun, "Amaç" başlıklı 1. maddesi 
"(1) Bu Kanunun amaci, gida ve yem güvenilirliğini, halk sağlıği, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan islahi ve refahın, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır."
7. 5996 sayılı Kanun'un "Gıda ve yem güvenilirliği şartları" başlıklı 21. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi 
"(1) Gıda güvenilirliği şartları aşağıda belirtilmiştir:
a) Güvenilir olmayan gida, gida ile temas eden madde ve malzeme piyasaya arz edilemez. Insan sağlığıiçin tehlike oluşturan ve tüketime uygun olmayan gida, güvenilir olmayan gida kabul edilir."8. 5996 sayılı Kanun'un “Sorumluluklar" başlıkh 22. maddesinin2. fikrası şöyledir:
"(2) Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal ettiği, satışını veya dağıtımını yaptığı bir ürününün,gıda ve yem güvenilirliği şartlarına uymadığımı değerlendirmesi veya buna ilişkin makul gerekçelerinin olmasıdurumunda, söz konusu ürünü kendi kontrolünden çıktığı aşamadan başlamak üzere, toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve konu ile ilgili Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Gida ve yem işletmecisi,ürünün toplanması gerektiğinde, toplanma nedeni hakkında tüketiciyi veya kullaniciyı doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hâllerde, insan sağlığını korumaya yönelik alınacak tedbirlerin yeterli olmamasi durumunda, tüketiciye veya kullanıcıya ürünün iadesi için çağrıda bulunmak zorundadır."
9. 5996 sayılı Kanun'un "Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar" başlıklı 40. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi 
"(1) Gida ve yem ile ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
a) (Değişik:28/10/2020-7255/30 md.) Kişilerin hayatını ve sağlığımı tehlikeye sokacak gıdalar, masraflarısorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyeti kamuya geçirilerek imha edilir. Bu gidalari üreten, ithal eden, kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gida işletmecilerine bir yildan beş yila kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Fiilin üç yıl içinde tekrarlanmasıdurumunda ayrica, gidayi üreten, ithal eden, kendi adı veya ticari unvani altinda piyasaya arz eden gida işletmecisi beş yildan on yila kadar gida sektörüfaaliyetinden men edilir."
10. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
“(1) Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâki, genel sağliıği, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amaciyla;
a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İđari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Idari yaptirim kararlarinın yerine getirilmesine ilişkin esaslar 
Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmiştir.
11, 5326 sayılı Kanun'un "Tanım" başlıklı 2, maddesi şöyledir;
"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır."
12. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel Kanun Niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirimını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanr."
13. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
14. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir 
“(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya 
şöyledir:
şöyledir:
şöyledir:

geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.
(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanilmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bír idarî yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir 
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
15. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamıs olması halinde idari yaptirım kararı kesinleşir'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katiılımlarıyla yapılan 07/01/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargıdosyalarının I5. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacı şirketin piyasaya sürmüş olduğu "Destan Baharat Sumak" isimli üründen alınan ilk ve şahit numunesi üzerinde yapılan analizler sonucunda, "Sudan I" maddesi tespit edildiğine yönelik Tarım ve Orman BakanlığıAnkara Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 13/10/2023 tarih ve Rapor No:2300412571/00 sayılı muayene ve analiz raporunun iptali; Tarım ve Orman Bakanlığı Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 12/12/2023 tarih ve Rapor No:2304002579/00 sayılı muayene ve analiz raporunun iptali ve Kemalpașa Kaymakamlığı İlce Tarım ve Orman Müdürlüğünün 27/12/2023 tarih ve 12584654 sayılı kararı ile, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağliğı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi uyarınca verilen ürün toplatılma kararının iptali istemiyle açılmıştır.

19. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

20. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin piyasaya sürmüş olduğu "Destan Baharat Sumak, Parti No:09868030823-14 TETT:03.08.2025" isimli ürünün, İstanbul Esenler İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafindan alınan ilk ve şahit numunesi üzerinde yaptırılan analiz sonucunda, Tarım ve Orman Bakanlığı Ankara Gida Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 13/10/2023 tarih ve Rapor No:2300412571/00 sayılı muayene ve analiz raporu ile Tarım ve Orman Bakanlığı Ulusal Gida Referans Laboratuvar Müdürlüğünce düzenlenen 12/12/2023 tarih ve Rapor No:2304002579/00 sayılı muayene ve analiz raporunda "Sudan I " maddesinin tespit edildiğinden bahisle, Kemalpașa Kaymakamlığı Ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 27/12/2023 tarih ve 12584654 sayılı işlemi ile, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 40. maddesinin 1. fikrasının(a) bendi uyarınca anılan ürünün piyasadan toplatılmasına karar verildiği ve bu durumun davacı şirkete bildirilmesi ūzerine bakılmakta olan davanın açıldığıanlasılmaktadır.

21. İncelenen uyuşmazlıkta her ne kadar davacı tarafindan, ürünün piyasadan toplatılması yaptırımı ile birlikte muayene ve analiz raporlarının da iptali talep edilmiş ise de, bilindiği üzere bu raporlar, piyasa gözetim ve denetiminin ayrılmaz bir parçası ve idarenin tesis ettiği icrai işlemin hazırlık safhasına ilişkin olup, ürünün piyasadan toplatılmasına ilişkin idari yaptırım kararının dayanağını oluşturduğu; davanın esasımı inceleme görevi olan mahkemenin, bu raporların hukuka uygunluk denetimini de yapmasının tabi olduğu hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, görev uyuşmazlığının,5996 sayılı Kanun'un 40, maddesinin 1. fikrasının (a) bendi uyarınca verilen ürün toplatılma kararının iptali kapsamında 

değerlendirilmesi yoluna gidilmiştir.
22. Davada, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla "Toplatılma İdari Yaptırım Kararı" verildiği, söz konusu yaptırımın kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari tedbirler içinde sayılan yaptırımlardan biri, daha açık bir ifade ile 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı Kanun'da idari tedbirlere karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

23. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanması gerektiğinden ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından,mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla verilen "Toplatılma İdari Yaptırım Kararı" na karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kemalpaşa Sulh Ceza Hakimliğinin 01/03/2024tarih ve D.İş. No:2024/412 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kemalpaşa Sulh Ceza Hakimliğinin 01/03/2024 tarih ve D.İş. No:2024/412 sayılı GÖREVSİZLiK KARARININ KALDIRILMASINA.

07/01/2025 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/570KARAR NO : 2025/136KARAR TR : 03/02/2025
$ 
ÖzET: Sağlık hizmeti sunucusu olan davacı şirketin, sağlık hizmeti satın alım sõzleşmesi yapmak amacıyla davalı Kuruma yapmış olduğu başvurunun, zımnen reddine dair işleminin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101.maddeleri uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Medicana Hastane İşletmeciliği A.$.Vekili : Av. $. Ç.
Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. F. A. G.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili tarafindan, E. Mahallesi B. Caddesi No:1.. Şişli/İstanbul adresinde faaliyete geçen Özel Medicana Zincirlikuyu Hastanesi ile davalı Kurum arasında 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin imzalanması talebiyle, 18/07/2024 tarihinde Kuruma müracaat edildiğini ancak kurum tarafından herhangi bir cevap verilmediğini, müvekkil şirket bünyesindeki diğer tüm şubeler ile 2024yılı sözleşmesi imzalamış olan davalı kurumun bu davranışına duyulan güvenle, Hastanenin 20-25 gündür bir çok SGK'lıhasta kabul ettiğini, bu durumun ciddi mağdurivete neden olacağını ileri sürerek, basvurunun zımnen reddine iliskin islemin öncelikle yürütmesinin durdurulmasına, savunma alındıktan sonra iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde sunduğu savunma dilekçesinde davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Ídari Yargida 

3. Ankara 25. İdare Mahkemesi 16/09/2024 tarih ve E.2024/1379 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, daval vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine ve mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden, davacı Medicana Hastane İșletmeciliği A.Ş. tarafindan; E. Mah. B.Cad. No:1.. Şişli/Istanbul adresinde faaliyete geçen Özel Medicana Zincirlikuyu Hastanesi ile davalı Sosyal Güvenlik Kurumu arasında 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi imzalanması talebiyle 18/07/2024 tarihinde davalı Sosyal Güvenlik Kurumu'na gerçekleştirilen başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sirasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idariyargı yerlerinceyapılacağıtartişmasizdır.

Idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayricalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. Idare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
Somut olayda, iptali istenilen işlemin, sağlik hizmeti satin alım sözleşmesi imzalanması talebiyle davali idareye yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin işlem olduğu, dolayısıyla sağlık hizmet alım sözleşmesi imzalanmasından önceki sürece ilişkin, idarenin kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı iradesiyle tesis etmişolduğu zımnen ret işleminin idari yargı denetimine tabi olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümünün Mahkememizin görev alanında bulunduğu, bu nedenlerle davalı idarenin görev itirazının yerinde olmadığısonucuna ulașilmiștir.

Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin görev itirazinın reddine, 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fikrası gereğince Mahkememizin bu uyuşmazlikta görevli olduğuna..."
4. Davalı idare vekili tarafından, süresi içerisinde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Davaci tarafindan, Özel Medicana Zincirlikuyu Hastanesi ile davalı idare arasinda 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sumucularından Sağlık Hizmeti Satn Alım Sözleşmesi imzalanmasi talebiyle yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, davalı idare tarafindan yapılan görev itirazinn mahkemece reddi üzerine, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemi ile davalı idarece Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulmuştur.

Bilindiği gibi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesinin birinci fikrasında; "Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüolduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır." hükmüne, on dördüncü fikrasında; "Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazirlanmasıve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar,Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne, "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101.maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgil ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 5510 sayılı Kanun'un 63., 73. ve 107. maddeleri uyarınca çikarılan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlik Hizmeti Satın Aliım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine Ilişkin Yönetmelik'in "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesi ile "Sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması" başlıklı 6. maddesinde; özel sağlık hizmeti veren kurumlarla Sosyal Güvenlik Kurumu arasında yapılacak sözleşmelerin hazırlanmasına ilişkin usul ve esaslar detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

Dava, sağlık hizmeti sunucusu olan davacı şirketin, Istanbul'da faaliyete geçen Ozel Medicana Zincirlikuyu Hastanesi ile davalı idare arasında sözleşme imzalanması talebiyle yapılan 18.07.2024 tarihli başvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, resen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargisal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idariyargı yerlerinceyapılacağıtartişmasizdir.


Diğer taraftan; idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptikları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayricalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler.İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
Davaya konu 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi'nin incelenmesinden, "Sözleşmenin Feshi" ana başliklı 13. maddesinin 13.1. bendinin ilk cümlesinde, tarafların yirmi is günü önceden yazilı bildirimde bulunmak şartiyla sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak feshedebilecekleridüzenlenmiş ise de, bu hususun idarenin üstün yetkilerle donatılmiış olmadiğına karine teşkil etmeyeceği, ancak, tarafların serbest iradelerine dayandığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu uyuşmazlığın sözleşmenin imzalanması aşamasından önceki aşamaya ilişkin olduğu, davalı idare ile birsözleşme imzalanması isteminden kaynaklandığıi, sözleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığı ve sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu görülmekle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101. maddelerindeki düzenleme karşisında uyuşmazlığın adli yargi yerince çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
5510 sayılı Kanun'un 101. maddesiyle ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesinin 26.12.2022 tarihli ve 2022/452 Esas, 2022/698 Karar sayıli; 28.02.2022 tarihli ve 2021/557 E., 2022/117 K. sayılı ve 14.12.2020tarihli ve 2020/597 E., 2020/768 K. sayılı kararlarında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.…."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcılığının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan ".….bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür. "hükmünün; kamu hukukuna özgü kurallar uygulanan sosyal güvenlik işlemlerine karşı açılan davaların idarî yargı mercilerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle Anayasanın 2., 37., 125. ve 155. maddelerine aykıriı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle Daniştay Onbirinci Dairesince itiraz yoluyla yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesince verilen, 22/12/2011 tarihli ve E:2010/65, K:2011/169 sayılı kararla iptal istemi reddedilmiş olup anılan kararda; “…kural olarak idare hukuku alanına giren konularda idarî yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.Bu durumda idarî yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yarginın görevlendirilmesi konusunda yasa koyucunun mutlak bir takdir hakkının bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak idarîyargının denetimine bağlı olması gereken idarî bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde yasa koyucu tarafindan adlî yargiya birakilabilir.

5510 sayılı Kanun ile birlikte sosyal güvenlik tek çatı altında toplanmış, özel hukuk niteliği ağır basan sosyal güvenlik hukuku alanı oluşmuştur. Iş mahkemeleri, iş hukuku alanındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli,ihtisaslaşmış adli yargı mahkemeleridir. Yasa koyucu 5510 sayılı Kanun kapsamındaki iş ve işlemleri, prim esasina dayalı yeni sistemin niteliğine bağlı olarak iş maħkemelerinin görev alanı kapsamına alabilir. Sosyal güvenlik hukuku kapsamında aynı konuya ilişkin tüm uyuşmazlıkların, bu alanda görevli uzman maħkeme olan işmahkemelerinde görülmesinin, hak arama özgürlüğünü kolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasını olanaklı kıldığı da açıktır.

Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazliıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykarılık görülmemiştir..." gerekçesine yer verilmiştir.

5510 sayılı Kanun'un Anayasaya aykırı olmadığına karar verilen 101. maddesinegõre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görülmesi gerekmekte olup, anılan Kanun'un 73. maddesi uyarınca çikarılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak sözleşme imzalanması için yapılan başvurunun kabul edilmemesinden kaynaklanan ihtilafin bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıktığı konusunda tereddüt bulunmadığından ve bu hususa ilişkin olarak Kanunda aksine bir görev kuralı da mevcut olmadığından, 101. maddede yer alan âmir hüküm gereği uyuşmazlığın görüm ve çözümü iş mahkemelerinin görev alanında bulunmaktadır."
IV. İLGİLİHUKUK 
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesinin birinci ve dördüncü fikraları şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/45 md.)
Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dişındaki sağlık hizmeti sunucular arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.

...

Sözleşmeli sağlık hizmeti sunuculari, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunuculari, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 is günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarınıartiramazlar."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
10. 5510 sayılı Kanun'un "İdarî yaptırımlar ve fesih" başlıklı 103. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/61 md.)
Kurumca yapilan inceleme neticesinde;
a) Sağlık hizmeti sunulmadığı halde sağlık hizmetini fatura ettiği 
b) Faturayı veya faturaya dayanak oluşturan belgelerí, gerçeğe aykırı olarak düzenlediği,
c) 64 üncü madde gereğince kapsam dışı tutulan sağlık hizmetlerini, kapsam içinde 
olan sağlık hizmetleri gibi gösterdiği,
d) Sağlik hizmetlerine hak kazanmayan kişilere, sağlık hizmeti sunarak Kuruma fatura ettiği,
e) 73 üncü madde gereğince belirlenen tavanın üzerinde ilave ücret aldiği,
tespit edilen sağlik hizmeti sunucuları hakkında genel hükümlere göre takip yapılır. Bu fiiller nedeniyle Kurumun yersiz ödediği tutar 96 ncı maddeye göre geri alınır. Ayrıca bu filleri işleyen veya sağlık hizmeti satınalınmasına ilişkin sözleşmelerde belirtilen hükümlere aykırı davrandığı tespit edilen sağlık hizmeti sunucularının Kurum ile yaptikları sözleşmeleri feshedilebilir ve Kurumca belirlenecek süre içinde tekrar sözleşme yapılmaz.

(Ek fikra: 10/9/2014-6552/54 md.) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş sağlık hizmeti sunucusuyla feshe neden olan fillere bağlı olarak oluşan Kurum alacaklari tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz. Söz konusu sağlık hizmeti sunucusunun devri hálinde ise feshe neden olan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve en az bir yıllık fesih süresi geçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu ile sözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veya sözleşmesi feshedilen sağlık hizmeti sunucusunun muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri ödenmez.

T d  ca dt  t caa e ete Stc d tdd    

m    cdn   u m c u  cdon u c a 
se d a cm nm c c  c co C   c c c c     C sağlık hizmeti sunucularının hangilerinden karşılanacağı ile sağlık hizmetlerinin satın alımına ilişkin kurallar Kurum tarafindan belirlenir.

(3) Kurum, sunulan sağlık hizmetleri karşılığında, SHS'lere ilgili mevzuat ile sözleşmelerde/protokollerde belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapar.

(4) Kurumca genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler ile sağlık hizmeti sunucularına fazla veyayersiz olarak yapıldiğı tespit edilen her türlü ödeme, ilgili mevzuata göre geri alımır.
(5) Kurum, sağlık hizmetleri sunumunda gerekli gördüğü hallerde SHs tarafindan sözleşme/protokol kapsamında sunulan hizmetlere ilişkin veri ve bilgiye ulaşma ve temin etme hakkına sahiptir. Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık bilgilerinin gizliliği esastır.
(6) Sözleşmelerin/protokollerin akdedilmesine ilişkin süreç ile bu aşamada ibraz edilmesi gereken belgeler Kurum tarafindan belirlenir.

(7) Sözleşmelerde/protokollerde, ceza koşulu ve/veya fesih gerektiren fiiller, fesih uygulama kriterleri ve sözleşme/protokol yapılmayacak sürelere yer verilebilir. (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayilı kararı ile iptal ikinci cümle; Daniştay IDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

(8) Sözleşmelerde/protokollerde ceza koşulu veya fesih uygulamasını gerektiren fiillerin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu yönünden de suç oluşturması halinde ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulumulur.

(9) Kurumca bu Yönetmelikte belirlenen koşulların gerçekleşmesi halinde ilgili mevzuata uygun şekilde sözleşmelerde/protokollerde değişiklik yapılabilir.

10) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını devir ve temlik edemeyeceğine ilişkin hükümlere yer verilir.


(1 1) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, kişilere ve Kuruma ait bilgilerin gizliliği ile ilgili yasal yükümlülüklere uyacağına ilişkin hükümlere yer verilir.

(12) Sözleşmelerde/protokollerde, SHS'nin; sahip, unvan, ortak ve adres değişiklikleri ile devri halinde hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(13) SHS'nin işletme hakkının devri, kiralama da dahil olmak üzere işletmenin devri gibi sonuç doğurur.Bu kapsamda devreden ile devralanın her türlü Kurum alacakları yönünden müşterek ve müteselsil sorumluluğu devam eder. Hem devredenin hem de devralanın Kurum alacaklari tahsil edilmeden devralan SHs ile sözleşme/protokol yapılmaz 

(14) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS ile feshe neden olan fillere bağlı olarak oluşan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz.
(15) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS'nin devri halinde feshe neden olan Kurum alacaklarıtahsil edilmeden ve fesih süresi geçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu ile sözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veya sözleşmesi feshedilen sağlikhizmeti sunucusunun muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri ödenmez.

(16) Sözleşmelerde/protokollerde, mücbir sebeplerin varlığı halinde, ceza koşulu ve feshe ilişkin yaptırımların uygulanmayacağına ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(17) Sözleşmelerde/protokollerde, ek sözleşmelerin/ek protokollerin SHš'ler tarafindan imzalanmamasıdurumunda, sözleşmelerin/protokollerin feshedileceğine ilişkin hükümlere yer verilebilir 
(18) Kurum, sözleşme/protokol kapsamında her türlü inceleme ve denetim yapmaya ve buna ilişkin kurallar belirlemeye yetkilidir.

(19) Kurum, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi sağlık hizmeti sunuculari tarafindan yatan ve/veya günübirliktedavi kapsamındaki hastalarda kullanılacak ve Kurumca belirlenecek olan tibbi malzemeleri ve temini zorunlu ilaç ve/veya ilaç gruplarını, tibbi malzeme tedarikçilerinden veya ecza depolarından temin etmek amaciyla sözleşme yapabilir, Kurum tarafından bu SHS'lere yapılan ödemeler, sağlık hizmeti sunucusunun Kurumdaki alacağindan mahsup edilir.

(20) 18/4/2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmî Gazete'de yayimlanan Genel Sağliık Sigortası Uygulamalari Yönetmeliğinin, sözleşmelerin/protokollerin hazırlanmasi, akdedilmesi ve yürürlüğe konulmasina ilişkin hükümleri birlikte uygulanir."
12. Yönetmeliğin "Šözleşmelerin/protokollerin hazırlanması" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum tarafindan hazirlanir.

(2) Kamu idareleri sağlık hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, Kurum ve kamu idaresi yetkili makamının onayı ve taraflarca imzalanmasıile geçerlilik kazanır.

(3) Kamu idareleri sağlik hizmeti sunucuları dışındaki diğer sağlik hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum onayı ile yürürlüğe girer Kurum ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır.

(4) Kurum, Kanunun 73 üncü maddesi gereği, sözleşme ücretine tabi olan SHS'den sözleşme imzalamak için ücret alabilir.

(5) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi altı aydan az olamaz. İhtiyaç duyulan alanlarda oluşturulacak alternatif geri ödeme modelleri üzerinden sağlık hizmetinin finansmanı için yapılacak sözleşmelerde süre Kurum tarafindan belirlenir.

(6) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi sonunda; Kuruma olan borcu, Kurum bilgi işlem sistemi (MEDULA) üzerinden iletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanacak son altiı aylık fatura ortalamasınıaşan SHS'lerle, götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi/protokolü olan SHS'ler hariç olmak üzere sözleşme/protokol yapilmaz.

(7) Sözleşme ve/veya SHŠ'nin türüne göre Kurum tarafindan ilgili SHŠ'den teminat mektubu istenebilir.Teminat tutarinin belirlenmesi ile teminat alınmasina ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan belirlenir.
(8) İlk defa sözleşme/protokol yapılacak SHS'ler, mahalli sağlık hizmeti sunumu ihtiyaci, kamu yarari,aktüeryal denge, sözleşme talep eden SHS'lerin ve o bölgedeki diğer SHS'lerin niteliği değerlendirilerek Kurum tarafindan belirlenir.

(9) Yeni dönem için sözleşmesi/protokolü yenilenecek SHS'ler, Kurumca daha önce yapılan tespitler, hasta memnuniyeti, kamu yarari, aktüeryal denge ve verimlilik gibi ölçütler değerlendirilerek Kurum tarafindan belirlenir.

13. 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin "Sözleşmeye Ilişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 15. maddesinin 15.7. bendi şõyledir:
"SHS'nin ruhsatının sahipliğinin değişmesi, işletme hakkının devri ve/veya kiralama, işletmenin devri gibi somuç doğurur. Bu kapsamda devreden ile devralanın her türlü Kurum alacakları yönünden müşterek ve müteselsil sorumluluğu (Kurum yönünden ihtilaflı alacaklar da dahil olmak üzere) devam eder. Hem devredenin hem de devralanın tahakkuk etmiş olan her türlü Kurum alacağı tahsil edilmeden devralan SHS ile sözleşme yapılmaz. Síš'nin devredilmesi veya bir başka kişi veya kuruluşla birleşmesi halinde; valilik oluru gerektiren işlemler için olur tarihi itibarıyla, valilik oluru gerektirmeyen işlemler için ise taraflar arasında yapılan sözleşme tarihi itibarıyla Kurumla imzaladığı sözleşme fesih olur. Devralan veya birleşme gerçekleştirilen kişi veya kuruluş ile 5510 sayılı Kanumun 103'üncü maddesi hükümleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 

sözleşmenin devrive sözleşmeye katılma ve borç ilişkilerinde taraf değişikliklerine ilişkin hükümleri, 6102 sayılıTürk Ticaret Kanunu'nun ticari işletme hukukuna ilişkin hükümleri ve işbu sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla sözleşme yapılabilir. Fesih tarihinden itibaren devralan veya birleşme gerçekleştirilen kişi veya kuruluşile sözleşme yapılana kadar geçen sürede hizmet sunulması halinde bedelleri Kurumca ödenmez. Devir sözleşmesinde, Kurumla imzalanmış olan sözleşmenin devredileceğine ilişkin hükümler geçersizdir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapılan 03/02/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargınım görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, sağlık hizmeti sunucusu olan davacı şirketin, sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi yapmak amacıyla davalı Kuruma yapmış olduğu başvurunun, zımnen reddine dair işleminin iptali istemiyle açılmıştır 
17. Dosyanin incelenmesinden; davacı Medicana Hastane Işletmeciliği A.Ş. tarafindan, Esentepe Mah.Büyükdere Cad. No:165 Şişli/İstanbul adresinde faaliyete geçen Özel Medicana Zincirlikuyu Hastanesi ile davalı Kurum arasında 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin imzalanması talebiyle 18/07/2024 tarihinde Kuruma müracaat edildiği ancak kurum tarafından herhangi bir cevap verilmemesi üzerine, başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı; davalı Kurumun cevap dilekçesinde, davacı şirketin devraldığı dava dışı sağlık hizmeti sunucularının sözleşmeye aykırılıkları nedeniyle sözleşmelerinin feshedildiği ve Kuruma borçları olduğu için davacı şirket talebinin 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi kapsamında değerlendirildiğinin savunulduğu anlaşılmıştır.

18. İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

19. Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasındanönce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında,yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır. Idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir, Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, õzel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

20. Somut olayda, uyuşmazlığa konu 2024 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Ozel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin, "Sözleşmeye İlişkin Usul ve Esaslar" ana başlıklı 15. maddesinin 15.7. bendinin ilgili cümlesinde, "Hem devredenin hem de devralanın tahakkuk etmiş olan her türlü Kurum alacağı tahsil edilmeden devralan SHS ile sözleşme yapılmaz" hükmünün düzenlendiği, davacı şirket talebinin bu kapsamda değerlendirilmek suretiyle reddedildiği, uyuşmazlığın bir sözleşmenin imzalanması aşamasından önceki aşamaya ilişkin olduğu, davalı idare ile bir sözleşme imzalanması isteminden kaynaklandığı, sözleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığı ve sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu görülmekle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un 73., 101, ve 103. maddelerindeki düzenleme karşısında uyuşmazlığın bu çerçevede adli yargı yerinde çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı idarenin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 25. Ídare Mahkemesinin 16/09/2024 tarih ve E.2024/1379sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir 

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 25. İdare Mahkemesinin 16/09/2024 tarih ve E.2024/1379 saVılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA.
03/02/2025 tarihinde, Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Sağlık hizmeti sunucusu olan davacışirketin, İstanbul'da faaliyete geçen Özel Medicana Zincirlikuyu Hastanesi ile davalı idare arasında sözleşme imzalanması talebiyle yaptığı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, resen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetimi de, idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacaktır.

İdarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmeler,idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerir ve İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir.

Sağlık hizmeti satın alım sözleşmesi imzalanması talebiyle davalı idareve yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin uyuşmazlığın sözleşmenin imzalanması aşamasından önceki aşamaya ilişkin olduğu, davalı idare ile bir sözleşme imzalanması isteminden kaynaklandığı, sözleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanında bulunduğu görüşüyle karara katılmıyorum.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/612
KARAR NO : 2025/196
KARAR TR : 03/03/2025

ÖzET: Davacı aleyhine başlatılan ilamlı icra takibindeödenen tahsil harcının, ilamın ortadan kalkmış olması nedeniyle İcra Müdürlüğünce iadesine karar verildiği halde, Vergi Dairesi tarafından harcın iade edilmemesine yönelik işlem tesis edildiği ileri sürülerek; işlemin iptali ve harcın iadesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Vekili : Av. E.B.Y 
Davalı: Gelir İdaresi Başkanlığı/ Pendik Vergi Dairesi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Tuzla *, ** pafta, * parsel sayılı taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı iddiası ile tazminat talepli olarak İstanbul Anadolu 7. (eski Tuzla 2.) Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2012/574 sayılı dosyasında müvekkili aleyhine dava dışı üçüncü kişiler tarafından dava açıldığı ve davanın kabulüne dair karar verildiğini, karar kesinleşmeden Istanbul Anadolu 10. Ícra Müdürlüğünün (Pendik 2.Ícra Müdürlüğü) E.2013/9 ve E.2013/8 sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, İstanbul Anadolu 10. Ícra Müdürlüğünün 2013/8 sayılı dosyasından ilam kesinleşmeden dosya bedelinin banka hesaplarına haciz konulması yolu ile müvekkilinden tahsil edildiğini, müvekkilinin hesaplarından toplam 102.006,31TL'nin icra dosyasına aktarıldığı ve alacaklıya ödendiğini, bu miktardan 7.742,60 TL tahsil harcı kesilerek davalı idarenin hesaplarına aktarıldığını, müvekkilinin temyiz başvurusu üzerine anılan mahkeme kararının Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin E.2013/23313, K.2013/21649 sayılı kararı ile bozulduğunu, ilk derece mahkemesi İstanbul Anadolu 7. Asliye Hukuk Mahkemesince; bozma sonrası Yargitay bozma ilamına uyularak, E.2014/427 ve K.2014/413 sayılı ilamı ile dava dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar verildiğini, bunun üzerine aynı davacılar tarafindan İdari vargıda dava açıldığıni, davacıların davadan feragat etmesi nedeniyle İstanbul 3. Ídare Mahkemesinin E.2017/2208 ve K. 2017/2674 sayılı

kararı ile konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verildiğini ve söz kararın kesinleştiğini İstanbul Anadolu 10. İcra Müdürlüğünün E.2013/8 sayılı dosyasından icranın iadesi talep edildiğini, icra müdürlüğünce icranın iadesi talebinin kabul edilerek dosvanın davacısı vani takip alacaklısı tarafindan cebri icra ile cekilen tutar olan 91.787,88 TL'nin müvekkilinin hesaplarına iade edildiğini, icra dosyasında alacaklıya yapılan ödeme aşamasında kesilen tahsil harcının iadesi için yapılan talebin icra müdürlüğünce kabul edildiğini, Kartal Vergi Dairesine 15/09/2021 tarihinde yazı yazıldığını, 30/01/2013 tarihinde yatırılmış olan 7.742,60 TL tutarındaki tahsil harcının iadesinin istenildiği, Pendik Vergi Dairesince davacı tarafindan Pendik Vergi Dairesine ödenen 7.742,60 TL tahsil harcının, ilamın ortadan kalkmişolması nedeniyle iadesi yönünde icra müdürlüğünce verilen karara rağmen iade edilmemesine vönelik 30/09/2021 tarih ve E.93536498-250.02.02-779267 sayılı işlemin tesis edildiğini ileri sürerek, işlemin iptali ile ödenen tahsil harcının iadesi istemiyle, Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Ídari Yargıda 

2. İstanbul 6. Vergi Mahkemesi 07/02/2022 tarih ve E.2022/306, K.2022/346 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Dava dosyasının incelenmesinden; Istanbul Anadolu 10. Icra Müdürlüğünün E.2013/8 sayılıdosyasindan başlatilan icra takibinde, davacidan tahsil edilen 7.742,60 TL icra tahsil harcinın iade edilmemesine ilişkin davalı idarenin 30.09.2021 tarih ve E.93536498-250.02.02-779267 sayılı işleminin iptali ile ödenen tahsil harcının iadesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazliğın özü, İstanbul Anadolu 10. İcra Müdürlüğünün E.2013/8 sayılı dosyasında, davacıdan tahsil edilen icra tahsil harcina ilişkin olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 20.02.2017 tarih ve E:2016/523, K:2017/13sayılı ve müstekar hale gelen kararında da belirtildiği üzere; davakonusu işlemin, özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu, icra dairesine ödenen harçların, kanuna aykırılığı iddiasının şikayet yoluyla icra mahkemesinde çözümleneceği; mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anilan işlemin Kanuna uygun olup olmadiğı hususunda karar vereceği, adli yargilamanın bir parçasınıoluşturan bu uyuşmazliğın, icra dairesinin tesis ettiği bir işlemden kaynaklandiğı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği ve söz konusu işleme karşı vergi dairesine başvuru yapılmış olmasının uyuşmazlikta idari yargı yerini görevli hale getirmeyeceği sonucuna varilmıştir..."
3. Davacı vekili, Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğünün 30/09/2021 tarih ve E.93536498-250.02.02-779267 sayılıişlemin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile ödenen tahsil harcının iadesi talebiyle davalı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. İstanbul Anadolu 19. İcra Hukuk Mahkemesi 02/07/2024 tarih ve E.2024/299, K.2024/415 sayılı kararıile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114-b ve 115. maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…İstanbul Anadolu 10. İcra Müdürlüğü'nün 2013/8 Esas sayılı Îcra Dosyasının incelenmesinde; takibe dayanak İstanbul Anadolu 20. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/574 Esas 2012/860 Karar sayılı ilamının kesinleşmeden takibe konulmuş olduğu, ilam kesinleşmeden borçlu kurum tarafindan dosya bedelinin banka hesaplarına depo edildiği, 2013/8 sayılı takip dosyasından yapılan õdeme nedeniyle 7.742,60-TL tahsil harcinın kesilmiş ve vergi dairesine aktarılmış olduğunu, dayanak mahkeme dosyasının geçirdiği evreler neticesinde ortadan kaldırıldığı, icra müdürlüğünce İiK 40.maddesinin uygulanmış olduğu, alacaklı tarafindan yapılan ödemenin yanında tahsil harcının yanında icra müdürlüğünce Gelir İdaresi Başkanlığına yazı yazıldıği, Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğünce tahsil harcının cebri icra yoluyla õdenmiş olması nedeniyle harcın iade edilmeyeceğinin bildirildiği görülmüştür.
Dava; harcin iadesi talepli şikayet istemine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; icra müdürlüğünün vergi sorumlusu sifatının tahsil harcının tahsil edilmesiyle birlikte sona erdiği, istemin niteliği itibariyle Vergi müdürlüğünün yapmış olduğu ișlemin iptaline ilişkin olduğu, bu hususta mahkememizin yetkili olmadığı çözüm yerinin idari yargı içerisinde vergi mahkemeleri olduğu anlaşıldığından HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle şikayetin usulden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
5. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul Anadolu 19. İcra Hukuk Mahkemesince dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş, İstanbul 6. Vergi Mahkemesinin dosyasının da UYAP kayitlar Mahkememizce temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasanın "VI. Vergi Ödevi" başlıklı 73. maddesinin ilgili üçüncü ve dördüncü fikraları şöyledir:"Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir."
7. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir :
"(Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.)
1)Ídari dava türleri şunlardır:
a)(İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b)Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2)İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Kesin hüküm" başlıklı 303. maddesinin ilgili birinci ve ikinci fikraları şöyledir:
"Bir davaya ait şeklī anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fikrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aym olması gerekir.

Bir hüküm, davada veya karşılık davada ileri sürülen taleplerden, sadece hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm teşkil eder.'
9. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun “İcra mahkemesi" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)
(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/1 md.) Icra ve iflås dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik mercii hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmişolan hâkim tarafindan yapılır. İş durumunun gerekli kaldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesi kurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii daireleri numaralandırılır. İcra tetkik merciinin birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ilişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluncabelirlenir. Her icra tetkik mercii hâkimi, kendisine Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığıncadönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâs dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarî işlerine bakar.
İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerine karşı vuku bulacak şikâyet ve itirazların tetkik mercii o mahkemenin hâkimidir."
10. 2004 sayılı Kanun'un “Şikâyet ve şartlar" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)
Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve Iflas dairelerinin yaptığımuameleler hakkında kanuna muhalif olmasindan veya hadiseye uygun bulunmamasindan dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede birakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir."
11. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun "Nisbi harçlarda õdeme zamam" başlıklı 28. Maddesinin ilgili kısımları
n 
b) Icra Tahsil Harci 
Îcra takiplerinde Tahsil Harcı alacağın ödenmesi sırasında, ödeme yapılmayan hallerde harç alacağının doğması tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenir.

Harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar.
Konunun değeri üzerinden alınacak Iflas Harclarında da bu bent hükümleri uygulanır."
12. 2576 sayılı Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir 
"(Değişik: 24/2/1988 - 3410/2 md.)
Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunlarin zam ve cezalari ile tarifelere ilişkin davalari,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davalari,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri 
Çözümler."
şöyledir;

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacı aleyhine başlatılan ilamlı icra takibinde ödenen tahsil harcının ilamın ortadan kalkmış olmasınedeniyle İcra Müdürlüğünce iadesine karar verildiği halde, Vergi Dairesi tarafından harcın iade edilmemesine yönelik işlem tesis edildiği ileri sürülerek; işlemin iptali ve harcın iadesine karar verilmesi istemiyle, idari vargıda tahsil işlemini gerçekleştiren vergi dairesine, adli yargıda Gelir Idaresi Başkanlığına karşı açılmıştır.

16. Somut olayda, davacı aleyhine başlatılan ilamlı icra takibinde ödenen tahsil harcının ilamın ortadan kalkmışolması nedeniyle Ícra Müdürlüğünce iadesine karar verilmiş olup, harcın iadesinin muhatabı vergi dairesi olmuştur. İcra dairesinin, yürüttüğü takip sonucuna göre Harçlar Kanunu'nun uygulanması suretiyle, Hazine adına, sorumlu sifatıyla gerçekleştirdiği vergilendirme işlemi niteliğindeki harç tahsilatlarımın, İcra ve İflas Kanununun uygulanması olarak değerlendirilmesine ve bu Kanun kapsamında şikayet müessesine konu edilmesine olanak bulunmamaktadır.
17. Bununla birlikte, somut olayda uygulanması halinde, icra mahkemelerinin "istihkak davaları" ile "ihalenin feshi davalarına" ilişkin kararları dışındaki takiphukukuna ilişkin (memur işlemini şikayet, haciz, satış vb.) kararları maddi anlamda kesin hüküm de teşkil etmemektedir. Dolayısıyla, somut olaydaki gibi tahsil harcının tahsilini gerçekleştiren vergi idaresinin olası şikayet davasının tarafı olmaması ve mahkemece şikayet konusu hakkında verilecek kararın maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemesi nedeniyle, tahsil harcının iadesi yönünden İcra Hukuk Mahkemesince verilecek kararın icraîliği de tartışmalı hale geleceğinden "memur işlemini şikayet davası" sürecinin uyuşmazlık konusu olaya uygulanmasımümkün görünmemektedir.

18. Bu durumda; idarenin tek yanlı ve kamu gücü kullanarak kamu hizmetinden yararlanma karşılığında,davacıdan tahsil ettiği icra tahsil harcı mahiyeti gereği bir idari işlem olup, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun ilgili maddelerinde belirtilen hükümler uyarınca, hazine adına ilgili vergi daireleri, muhasebe müdürlükleri, mal müdürlükleri hesabına yatırılmak üzere sorumlu sıfatıyla icra müdürlüğünce tahsil edildiğinden, õdenen tahsil harcının iadesi istemiyle açılan davanın, görüm ve çözümünde 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. ve 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmıştır 

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 6. Vergi Mahkemesinin 07/02/2022 tarih ve E.2022/306, K.2022/346sayılı görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGIYERİNİN GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. İstanbul 6. Vergi Mahkemesinin 07/02/2022 tarih ve E.2022/306, K.2022/346 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

03/03/2025 tarihinde OY BİRLİĞİYLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/624KARAR NO : 2025/210KARAR TR : 03/03/2025
Üye Mahmut BALLI 
$ 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$ 

ÖzET: Davacının sahibi ve mesul müdürü olduğu eczanenin, medula sisteminin kapatılması ve sözleşmesinin feshedilmesine dair işlemin iptali ile sözleşmenin yenilenmesi istemiyle, davalı Kuruma yapmış olduğu başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101. maddeleri uyarınca ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A. K.

Vekili : Av. Û. Ç.

Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Z. B. $.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin K. Eczanesi unvanı ile eczacılık faaliyeti yürüttüğünü, davalı idare tarafından 2023 yılına ait sözleşme ekindeki adli sicil belgesinin incelenmesinde, adli sicil arşiv kaydının olduğu, FETÖ/PDY silahlıterör örgütüne üye olmak eyleminden dolayı ceza davası açıldığı ve yapılan yargılama neticesinde ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesine rağmen verilen karardan ilgilinin FETÖ/PDY silahlı örgüt üyeliğinin sabit olduğu anlaşıldığından bahisle, medula ekranının kapatılarak sözleşmesinin feshedildiğini; müvekkilinin 15/04/2024 tarihli dilekçesi ile, medula sisteminin kapatılmasına iliskin 18/08/2023 tarih ve E-89977692-199-79047578 savılı kararın veniden değerlendirilerek işletmekte olduğu Kırküzer Eczanesinin sözleşmesinin yenilenmesi talebinde bulunulduğunu ancak bu talebin reddedildiğini ileri sürerek, başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının (Erzurum Sosyal Güvenlik il Müdürlüğü Erzurum Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi) 09/05/2024 tarih E-89977692-199-94753736 sayıl işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 
I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargida 
2. Erzurum 3. Ídare Mahkemesi 10/07/2024 tarih ve E.2024/1440, K.2024/1177 sayılı kararı, medula sisteminin kapatılmasına ilişkin karar ile sözleşmenin feshedilmesine ilişkin kararın aynı karar mı olduğu, aralarında ne gibi bir hukuki bağlantının bulunduğunun anlaşılamadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılıKanun'un 3. maddesi esaslarına uygun şekilde düzenlenmediği anlaşıldığından dilekçenin reddine karar vermiştir.
3. Davacı vekili tarafindan dosyaya sunulan yenileme dilekçesi ile, müvekkilinin 15/04/2024 tarihli başvurusunun reddine ilişkin, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının (Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Erzurum Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi) 09/05/2024 tarih E-89977692-199-94753736 sayılı işleminin iptali talebinde bulunmuştur.
4. Davalı vekili süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

5. Erzurum 3.İdare Mahkemesi 07/08/2024 tarih ve E.2024/1572 sayıhı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davalı idare vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine ve mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Sonuç olarak, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ve eczane arasında imzalanan tip sözleşme asıl protokolün eki mahiyetinde olup; ayrılmaz bir parçasıdır. Türk Eczacilari Birliği ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı arasındaki protokol hükümlerine, eczacılar da uymak zorunda olduklarından, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tanınan ayrıcalıklı hak ve yetkiler, Kurumun eczacılar ile imzaladığı tip sözleşmede de devam etmektedir. Dolayısıyla bu sözleşmeye ilişkin uyuşmazlikların da idari yargı sistemi içerisinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, idari işlemler, tek yanlı ve idarenin kamu kudretini kullanarak tesis ettiği hukuksal işlemlerdir ve bunlar, idarenin iradesini açıklaması ile hukuksal sonuçlarinı idare hukuku alanında doğururlar.İdari işleme muhatap olan karşı tarafin bu konuda iradesini açıklamasına gerek yoktur, yani işlem ile ilgili karşıtarafin muvafakati aranmaz.

Dosyanin incelenmesinden, davacı tarafindan, MEDULA sisteminin kapatilmasına ilişkin 18/08/2023tarih ve E-89977692-199-79047578 sayılı kararın yeniden değerlendirilerek işletmekte olduğu Kırküzer Eczanesi'nin sözleşmesinin yenilenmesi talebiyle davalı idareye yaptığı 15/04/2024 tarihli başvurunun reddine ilişkin Erzurum Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğü Erzurum Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 09/05/2024 tarih E-89977692-199-94753736 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu edilen işlem, idari bir makam olan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafindan tesis edilmiş bir işlem olup, aymı zamanda uyuşmazlık bir sözleşmenin yapılmasından önceki aşamaya ilişkindir.Davalı idare tek taraflı olarak kamu kudretini kullanarak sözleşmeyi yenilemeyeceği yönündeki iradesini açıklamakta ve sözleşme yenilememe yetkisini kullanmaktadır. Dolayısıyla dava konusu edilen işlem, bu yönüyle de bir idari işlem olarak kabul edilmelidir.

Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu idari işlem ile ilgili uyuşmazlığın çözümünde Ídare Mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir.

Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin görev itirazinın reddine, uyuşmazliğın görülmesi ve çözümlenmesinde Mahkememizingörevli olduğuna..."

6. Davalı idare vekili tarafından, süresi içerisinde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmi şöyledir:
".…Davacı tarafindan, sahibi olduğu Kırküzer Eczanesi ile davalı idare arasında imzalanan Eczanelerden Îlaç ve Tibbi Malzeme Teminine İlişkin Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 1 ay sonra feshedileceğine dair 18.08.2023tarihli ve 79047578 sayılı kararın yeniden değerlendirilerek Sözleşme'nin yenilenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Erzurum Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinin 09.05.2024 tarihli ve 94753736 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, davalı idare tarafindan yapılan görev itirazının reddi üzerine, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemi ile davalı idarece Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulmuştur.

Bilindiği gibi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 73. maddesinin birinci fikrasında; "Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır." hükmüne, 101. maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür." hükmüne yer verilmiştir. Diğer taraftan, 5510 sayılı Kanun'un 63., 73. ve 107.maddelerine dayanılarak çıkartılan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine Ilişkin Yönetmelik'te protokol ve sözleşmelerin hazırlanmasına ilişkin hükümler bulunmaktadır.

Dava; davacinın imzaladıği Sözleşme'nin feshedileceğine dair kararın yeniden değerlendirilerek Sözleşme'nin yenilenmesi talebiyle yapılan başvurunmun reddine dair Erzurum Sosyal Güvenlik Il Müdürlüği Erzurum Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinin işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, resen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerinceyapılacağıtartişmasizdır.

Öte yandan, idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararınedeniyle yaptıklari sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayricalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. Idare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
Uyuşmazlığa konu işlem incelendiğinde, uyuşmazlığın bir sözleşmenin imzalanması aşamasından önceki aşamaya ilişkin olduğu, davalı idare ile bir sözleşme imzalanması isteminden kaynaklandığı, bu itibarla uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği düşünülebilir ise de, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesinde yapılan düzenleme karşısında, uyuşmazlığın çözümünde bu hükmün dikkate alınması gerekmektedir.
Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanması ve bu Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesinde yapılan düzenleme karşısında; uyuşmazlığın bu çerçevede çõzüme kavuşturulacağı da açıktır 

Uyuşmazlik Mahkemesinin 28.02.2022 tarihli ve 2021/557 Esas, 2022/117 Karar sayıli; 01.03.2021 tarihli ve 2021/22 E., 2021/94 sayılı ve 08.04.2021 tarihli ve 2012/131 E., 2013/471 K. sayılı kararlarinda da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.…"
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcılığının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde iş mahkemelerinin görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10.maddesi uyarınca yapılmış başvurunun kabulü gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir :
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun, "Sağlık Hizmetlerinin Sağlanma Yöntemi ve Sağlık Giderlerinin Ödenmesi" başlıklı 73. maddesinin 1. fikrasında; bu Kanuna göre sağlık hizmetlerinin, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanacaği, 12. fikrasında; Kurumun, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptirmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkili olduğu, son fikrasında; sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak Yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmış, 101. maddesinde; "Bu Kanunda 

aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür." kuralı yer almiştır.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan sağlık hizmetleri finanse edilen kişilere kaliteli, erişilebilir ve tip biliminin genel kabul gören kurallarına uygun olarak sunulan sağlık hizmetlerinin karşılanması ve ihtiyaçduyulan alanlarda oluşturulacak alternatif geri ödeme modelleri üzerinden sağlik hizmetinin finansmanı için sağlik hizmeti sunucuları ile Kurum arasında yapılacak sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması ve akdedilmesine ilişkin usúl ve esaslari düzenlemek amaciyla, 5510 sayilı Kanunun 63., 73. ve 107. maddelerine dayanılarak çıkarılan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İliskin Yönetmeliğin 5. maddesinde sözleşme/protokollere ilişkin genel ilkeler ayrıntılı şekilde belirlenmiş, 6. maddesinde sözleşmelerin/protokollerin hazırlanmasına ilişkin kurallara_yer verilmiştir.

6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 39. maddesinin (j) bendinde, "Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün kamu ve özel kurum ve kuruluşlarla anlaşmalar yapmak, imzalanan protokole uygun tip sözleşmeleri bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere dağıtmak", Türk Eczacıları Birliği Merkez Heyetinin görevleri arasında sayılmıştır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlık, davalı idare ile davacinın sahibi ve mesül müdürü olduğu Kırküzer Eczanesi ile yapılan sözleşmenin Adli Sicil Belgesinde yer alan Erzurum 3. Ağir Ceza Mahkemesi'nin E:2021/100, K:2021/311 sayılıkararının gerekçesinde yer alan "FETÖ/PYD Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ibaresine dayanılarak feshedilmesi, fesih işlemine karşı adli yargı yerinde dava açılmasi, davacının "Adli Sicil ve Adli Sicil Arşiv Kaydının Bulunmadığına Dair Düzeltme" yapıldığından bahisle sözleşmenin yenilenmesi yolunda yapmış olduğu başvurunun; Erzurum 3. Ağır Ceza Mahkemesi kararının var olmadiğına dair davacının başvuru dilekçesinde herhangi bir hususun yer almaması ve Kurum işlemi aleyhine yargı yoluna başvurulması gerekçe olarak gösterilmek suretiyle reddedilmesinden kaynaklanmaktadır.

5510 sayılı Kanun'un 101. maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görülmesi gerekmekte olup, anılan Kanun hükümlerine dayanılarak eczane sahibi ve mesul müdürü olan davacı ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında akdedilen sözleşmenin davalı idare tarafindan feshedilip bu işleme karşı dava açılması da göz önünde tutulduğunda, 101. maddede yeralan kurallar gereğince Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Erzurum Sağlık Güvenlik Merkezi'nin 09/05/2024 tarih ve E-89977692-199-94753736 sayılı işlemine karşı açılan davanın görüm ve çözümü iş mahkemelerinin görev alanına girmektedir."
IV. İLGİLİHUKUK 
10. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/45 md.)
Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucularıarasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanir."
11.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
12. 5510 sayılı Kanun'un "Yönetmelikler" başlıklı 107. maddesi şöyledir 
"Bu Kanunda bahsi geçen yönetmelikler bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde çıkarılır. Kurum, bu Kanunun diğer maddelerinin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslari yönetmelik ile düzenleme yetkisine sahiptir."
13. 6643 sayılı Türk Eczacılanı Birliği Kanunu'nun "Birliğin kuruluşu ve vazifeleri" başlıklı 1. maddesi şöyledir "(Değişik: 16/5/1983 - KHK 69/1 md.; Değiştirilerek Kabül: 8/1/1985 - 3145/1 md.)
Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını yürütmeye yetkili olup da, özel kanunlarında üye olamayacakları belirtilenler hariç, sanatlarıyla uğraşan ve meslekleriyle ilgili hizmetlerde çalışan eczacıların katilmasıyla; eczacıların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştirmak, eczacılığın genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak; eczacılarin birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere, meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadıyla tüzelkişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde Türk Eczacıları Birliği kurulmuştur.

Mesleğini serbest olarak icra eden veya özel kuruluşlarda eczacılıkla ilgili hizmetlerde çalışacak eczacılar işe başlamadan önce bulundukları ilin eczacı odasına kaydolmaya ve üyelik ödevlerini yerine getirmeye mecburdurlar. Eczacı odalarına kayıtlı eczacılar diğer kanunlarla kurulmuş meslek odalarına kaydolmaya zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli kadrolarda çalışan eczacılar ile herhangi bir sebeple meslek ve sanatıyla uğraşmayan eczacılar istedikleri takdirde eczacı odalarına kaydolabilirler."
14, 6643 sayılı Kanun'un 39. maddesinin ilgili kısmı şöyledir :

"(Değişik: 23/2/1995 - 4078/6 md.)Merkez Heyetinin görevleri şunlardır:
j) Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün kamu ve özel kurum ve kuruluşlarla anlaşmalar yapmak,imzalanan protokole uygun tipsözleşmeleri bastirmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere dağıtmak,
15. 26/03/2016 tarih ve 29665 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmeliğin "Genel İlkeler" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri; Kurum ile yurt içindeki ve/veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluyla sağlanır.

(2) Sözleşmeler/protokoller yoluyla satın alınacak sağlık hizmetleri, bu hizmetlerin 24/3/2013 tarihli ve 28597 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde tanımlanan sağlık hizmeti sunucularının hangilerinden karşılanacağı ile sağlık hizmetlerinin satın alımına ilişkin kurallar Kurum tarafindan belirlenir.

(3) Kurum, sunulan sağlık hizmetleri karşılığında, SHS'lere ilgili mevzuat ile sözleşmelerde/protokollerde belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapar.

(4) Kurumca genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler ile sağlık hizmeti sunucularına fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen her türlü ödeme, ilgili mevzuata göre geri alınır.
(5) Kurum, sağlık hizmetleri sunumunda gerekli gördüğü hallerde SHS tarafindan sözleşme/protokol kapsamında sunulan hizmetlere ilişkin veri ve bilgiye ulaşma ve temin etme hakkına sahiptir. Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık bilgilerinin gizliliği esastır.
(6) Sözleşmelerin/protokollerin akdedilmesine ilişkin süreç ile bu aşamada ibraz edilmesi gereken belgeler Kurum tarafindan belirlenir.

(7) Sözleşmelerde/protokollerde, ceza koşulu ve/veya fesih gerektiren fiiller, fesih uygulama kriterleri ve sözleşme/protokol yapılmayacak sürelere yer verilebilir. (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılı kararı ile iptal ikinci cümle; Danıştay IDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

(8) Sözleşmelerde/protokollerde ceza koşulu veya fesih uygulamasını gerektiren fillerin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu yönünden de suç oluşturması halinde ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

(9) Kurumca bu Yönetmelikte belirlenen koşulların gerçekleşmesi halinde ilgili mevzuata uygun şekilde sözleşmelerde/protokollerde değişiklik yapılabilir.

10) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını devir ve temlik edemeyeceğine ilişkin hükümlere yer verilir.

(1 1) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, kişilere ve Kuruma ait bilgilerin gizliliği ile ilgili yasal yükümlülüklere uyacağına ilişkin hükümlere yer verilir.

(12) Sözleşmelerde/protokollerde, SHS'nin; sahip, unvan, ortak ve adres değişiklikleri ile devri halinde hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(13) SHS'nin işletme hakkınım devri, kiralama da dahil olmak üzere işletmenin devri gibi sonuç doğurur.Bu kapsamda devreden ile devralanın her türlü Kurum alacakları yönünden müşterek ve müteselsil sorumluluğu devam eder. Hem devredenin hem de devralanın Kurum alacakları tahsil edilmeden devralan SHS ile sözleșme/protokol yapılmaz 

(14) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS ile feshe neden olan fiillere bağli olarak oluşan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz.
(15) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS'nin devri halinde feshe neden olan Kurum alacaklari tahsil edilmeden ve fesih süresi geçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu ile sözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veya sözleşmesi feshedilen sağlik hizmeti sunucusunun muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri ödenmez.

(16) Sözleşmelerde/protokollerde, müchir sebeplerin varlığı halinde, ceza koşulu ve feshe ilişkin yaptırımların uygulanmayacağına ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(17) Sözleşmelerde/protokollerde, ek sözleşmelerin/ek protokollerin SHS'ler tarafindan imzalanmamasıdurumunda, sözleşmelerin/protokollerin feshedileceğine ilişkin hükümlere yer verilebilir.
(18) Kurum, sözleşme/protokol kapsamında her türlü inceleme ve denetim yapmaya ve buna ilişkin kurallar belirlemeye yetkilidir.

(19) Kurum, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu Ihale Kanununa tabi sağlık hizmeti sunucularıi tarafindan yatan ve/veya günübirliktedavi kapsamındaki hastalarda kullanılacak ve Kurumca belirlenecek olan tibbi malzemeleri ve temini zorunlu ilaç ve/veya ilaç gruplarıni, tibbi malzeme tedarikçilerinden veya ecza depolarından temin etmek amacıyla sözleşme yapabilir, Kurum tarafindan bu SHS'lere yapılan ödemeler, sağlık hizmeti sumucusunun Kurumdaki alacağından mahsup edilir.

(20) 18/4/2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Sağliık Sigortası Uygulamalari Yönetmeliğinin, sözleşmelerin/protokollerin hazırlanmasi, akdedilmesi ve yürürlüğe konulmasına ilişkin hükümleri birlikte uygulanır."

16. Yönetmeliğin "Sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması" başlıkhı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum tarafindan hazırlanir.

(2) Kamu idareleri sağlik hizmeti sunuculari ile yapilacak sözleşmeler/protokoller, Kurum ve kamu idaresi yetkili makaminin onayi ve taraflarca imzalanmasıile geçerlilik kazanir.

(3) Kamu idareleri sağlık hizmeti sunucuları dışındaki diğer sağlık hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum onayı ile yürürlüğe girer,Kurum ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır.

(4) Kurum, Kanunun 73 üncü maddesi gereği, sözleşme ücretine tabi olan SHS'den sözleşme imzalamak için ücret alabilir.

(5) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi altı aydan az olamaz. İhtiyaç duyulan alanlarda oluşturulacak alternatif geri ödeme modelleri üzerinden sağlık hizmetinin finansmani için yapılacak sözleşmelerde süre Kurum tarafindan belirlenir.

(6) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi sonunda; Kuruma olan borcu, Kurum bilgi işlem sistemi (MEDULA) üzerinden iletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanacak son altı aylik fatura ortalamasıni aşan SHS'lerle, götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi/protokolü olan SHS'ler hariç olmak üzere sözleşme/protokol yapılmaz 

(7) Sözleşme ve/veya SHS'nin türüne göre Kurum tarafindan ilgili SHS'den teminat mektubu istenebilir.Teminat tutarinın belirlenmesi ile teminat alınmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan belirlenir.
(8) İlk defa sözleşme/protokol yapılacak SHS'ler, mahalli sağlık hizmeti sunumu ihtiyaci, kamu yararı,aktüeryal denge, sözleşme talep eden SHS'lerin ve o bölgedeki diğer SHS'lerin niteliği değerlendirilerek Kurum tarafindan belirlenir.

(9) Yeni dönem için sözleşmesi/protokolü yenilenecek SHS'ler, Kurumca daha önce yapılan tespitler, hasta memnuniyeti, kamu yarari, aktüeryal denge ve verimlilik gibi ölçütler değerlendirilerek Kurum tarafindan belirlenir.

17. Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Uyesi Eczanelerden Ilaç Teminine İlişkin Protokolün "Sözleşmenin Feshi ve Cezai Şartlar" başlıklı 5. maddesinin 5.1. fikrası şöyledir:
"Taraflar bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartiyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir."
18. Protokolün "Cezai Şart, Uyarı ve Feshe İlişkin Genel Hükümler" başlıklı 6.maddesinin ilgili kısımları
"Bu Protokol hükümleri ile ilgili olarak ceza hukuku açısından suç teşkil eden fillerin tespiti halinde, ilgili Cumhuriyet Savcıliığına suç duyurusunda bulunulur.

6.2. Hakkında suç duyurusunda bulunulan ve sözleşmesi feshedilen eczacı veya mesul müdür hakkında takipsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde sözleşme yapılır 
6.3. Bu Protokol hükümleri ile ilgili olarak hakkında suç duyurusunda bulunulan ve açılan Kamu davasısonucunda ceza mahkemesi tarafindan beraat kararı verilen eczacinin beraat kararindan sonra talebi halinde sözleşme yapılır.

19. Protokolün "Protokole Ilişkin Genel Hükümler"başhıklı 7. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Kurumla eczane arasında bu protokol esaslarına göre her yılın Ekim ayında sözleşme yenilenir. Kurum ile TEB arasında yapılacak ek protokol veya protokollerle düzenleme yapılması halinde, sözleşmeli eczacı bu düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Kurum, Protokol hükümlerini kabul eden ve başvuru formunu getiren eczacı ile (feshi gerektirecek hususlar nedeniyle sözleşmeleri feshedilenlerin fesih süreleri boyunca ve muvazaalıolarak açıldığıkanıtlanan eczaneler hariç) sözleşme yapar. Eczacı sözleşmenin Kurumda kalacak nüshasının ön yüzüne protokol hükümlerini okuduğunu ve kabul ettiğini el yazısı ile yazarak imzalar diğer sayfaları paraflar.
Protokolün 7.1 numaralı maddesinin uygulanmasında 5510 sayılı Kanunun 103 üncü maddesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlik Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmelik hükümlerine uyulur."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede õngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
21. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
şöyledir:

22. Dava, davacının sahibi ve mesül müdürü olduğu eczanenin, medula sisteminin kapatılması ve sözleşmesinin feshedilmesine dair işlemin iptali ile sözleşmenin yenilenmesi istemiyle, davalı Kuruma yapmış olduğu başvurunun, reddine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

23. Dosyanın incelenmesinden, davacının Kırküzer Eczanesi unvanı ile eczacılık faaliyeti yürüttüğü, davacıtarafından sözleşmenin yenilenmesi için sunulan 2023 yılına ait sözleşme ekindeki adli sicil belgesinin davalı idare tarafindan incelenmesi neticesinde, davacı eczacinın "FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmak eyleminden dolayıhakkında ceza davası açıldığı, Erzurum 3. Ağir Ceza Mahkemesi tarafindan yapılan yargılama neticesinde 28/12/2021 tarih ve E.2021/100, K.2021/321 sayılı karar ile, sanığın örgüt faaliyeti kapsamında herhangi bir eyleminin bulunmadıği, başka bir suça da iştirak etmediği, gönüllü olarak etkin pişmanlık gösterip silahlı terör örgütünden rizası ile ayrıldığıanlaşıldığından hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiği ancak kararda ilgilinin FETÖ/PDY silahlı örgüt üyeliğinin sabit olduğu, bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine Îlişkin Protokolün 5.1. maddesindeki 'Taraflar bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir' hükmü uyarınca medula ekranının kapatılarak sözleşmesinin feshedildiği" bu durumun davacı tarafa bildirilmesi üzerine, davacı tarafindan 15/04/2024 tarihli dilekçe ile, adli sicil ve adli sicil arșiv kaydının bulunmadığına dair gerekli düzeltmenin yapıldığı, medula sisteminin kapatılmasına ilişkin 18/08/2023 tarih ve E-89977692-199-79047578 sayılı kararın yeniden değerlendirilerek işletmekte olduğu eczanenin sözleşmesinin yenilenmesi talebinde bulunulduğu; bu talebin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının (Erzurum Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğü Erzurum Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi) 09/05/2024 tarih E-89977692-199-94753736 sayılı yazısı ile "Erzurum 3. Ağır Ceza Mahkemesi kararının var olmadiğına dair başvuru dilekçesinde herhangi bir hususun yer almadiğı ayrica Kurum işlemi aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması nedeniyle talep hakkında herhangi bir işlem yapılamayacağının" davacı tarafa bildirilmesi üzerine, bu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığı anlaşılmaktadır.
24. Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasındanönce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında,yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.
25. İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayricalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. Idare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

26. Mevzuat hükümleri ve dava dosyası birlikte incelendiğinde; 2020 yılına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokolün taraflarının, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Türk Eczacıları Birliği (TEB) olduğu; konusunun, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan sağlık hizmetlerinin finansmanı sağlanan ve bu Protokolün (2) numaralı maddesinde belirtilen kişilere, serbest eczanelerden ilaç ve provizyon sisteminde yer alan tıbbi malzemelerin teminine ilişkin usul ve esaslar ile karşılıklı hak ve yükümlülüklerin belirlenmesi olarak belirtildiği; dayanak olarak, 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi, 4 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesi 5502 sayılı Kanun ile 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 39. maddesinin (j) fikrası hükümlerinin gösterildiği;Protokolün (2) numaralı maddesinde, protokole göre hizmet alacak kişilerin sayıldığı; Protokolün (5) numaralı maddesinde,tarafların bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman feshedebileceğinin düzenlendiği;Protokolün (6) numaralı fikrasında cezai şart, uyarı ve feshe ilişkin genel hükümlerin düzenlendiği, Protokolün (7) numaralımaddesinde ise genel hükümlere yer verildiği; Protokol eki Tip Sözleşme'de ise Sosyal Güvenlik Kurumu ile Eczane sahibi ve mesul müdürü arasında, Sosyal Güvenlik Kurumu ile Türk Eczacıları Birliğinin ortaklaşa imzaladıkları protokol esaslarına uygun olarak hizmet sunulması amacıyla iş bu sözleşmenin yapılmış olduğu; bu sözleşmenin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlık hizmetlerinin finansmanı sağlananların tabi oldukları mevzuat hükümleri çerçevesinde muayene ve tedavileri sonucunda düzenlenecek reçetelerdeki muhteviyatin (sözleşme yapılan) eczaneden protokolde belirlenen hükümlere göre, belirlenen oranda indirim uygulanmak suretiyle alınmasını kapsadığı; Kurum ile Türk Eczacılanı Birliği arasında yapılacak Ek Protokol/Protokollerle düzenleme yapılması halinde, sözleşmeli eczanelerin bu düzenlemelere uymakla yükümlü oldukları hususlarına yer verildiği görülmüştür.

27. Somut olayda, uyuşmazlığa konu Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokolün "Sözleşmenin Feshi ve Cezai Şartlar" başlıklı 5.1. maddesinde,"Taraflar bir ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir" hükmünün düzenlendiği,davacı eczacı ile davalı idare arasında daha önce yapılan sözleşmenin bu kapsamda değerlendirilerek sözleşmesinin feshedildiği ve sözleşmenin yenilenmesi talebinin de reddedildiği; uyuşmazlığın davalı idare ile bir sözleşme imzalanmasıisteminden kaynaklandığı, sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu görülmekle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un 73.,101. ve 103. maddelerindeki düzenleme karşısında uyuşmazlığın bu çerçevede adli yargı yerinde çözüme kavuşturulmasıgerektiği sonucuna varılmıştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Erzurum 3. Ídare Mahkemesinin 07/08/2024 tarih ve E.2024/1572 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisının BAŞVURUSUNUN KABULU ile, Erzurum 3. Idare Mahkemesinin 

07/08/2024 tarih ve E.2024/1572 savılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA.03/03/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAAIRMAN SARIVCALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2025/18KARAR NO : 2025/164KARAR TR : 03/03/2025
ÖzET: Davacının müebbet hapis hükümlüsü olarak bulunduğu Ceza ve İnfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde,kırılan kamera nedeniyle hakkında verilen hücre cezası ve açılan dava nedeniyle, uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : N.B.

Vasisi : U. B.

Adli Yargıda 

Davalı: Hazine ve Maliye Bakanlığı
İdari Yargıda 

Davalı: Adalet Bakanlığı

I. DAVA KONUSUOLAY 
1. Davacı, Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda 28 yıldır hükümlü olarak bulunduğunu,ceza infaz kurumunda kurulan kamera sisteminin õzel hayatına müdahale ettiğini, yapılan itirazların sonuçsuz kaldığını, bazıkameraların yönünü çevirdiklerini, idarece kameraya görüntü alamayacak şekilde zarar verildiğinden bahisle, Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, disiplin kurulu kararıyla kamerayı kırmak nedeniyle 5 gün hücre cezasıverildiğini, infaz hakimliğine yapılan itirazın reddedildiğini, ağır ceza mahkemesine yapılan itiraz beklenmeksizin hücre cezasının infaz edildiğini, infaz sonrası ağır ceza mahkemesince itirazın reddedildiğini, Bolu 1, Asliye Ceza Mahkemesinde kamu malına zarar vermek suçundan açılan davada 1 yıl hapis cezası verildiğini, temyiz edilmesi üzerine kararın Yargitayca bozulduğunu, Mahkemece yapılan yeniden yargılama sırasında şartla salıverilme hakkının iptal edildiğini, 6 yıl 4 ay ek cezanın müddetnameye eklendiğini, yargılama sonunda kamu malına zarar verildiğine dair bir delil bulunmadığından beraat kararı verildiğini, kararın Yargıtayca onandığını, Cumhuriyet savcılığına ve idareye yapılan 5 gün hücre hapsinin kaldırılması talebinin reddedildiğini, infaz hakimliğince yapılan itirazın reddedilmesi üzerine, ağır ceza mahkemesine yapılan itirazın kabul edilerek, 5 gün hücre cezasının kaldırıldığını ve şartlı tahliye hakkının iadesine karar verildiğini belirterek, sonuç itibarıyla olmayan bir kamu malına zarar vermek iftirası nedeniyle verilen haksız hücre cezası ve açılan kamu davası nedeniyle kendisi ve ailesinin maddi ve manevi zarara uğradığından bahisle, 35.000 TL maddi ve 75.000 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bolu 1. Ağir Ceza Mahkemesi 27/02/2024 tarih ve E.2024/90, K.2024/53 sayılı kararı ile, CMK'nın 142/2maddesine gereğince tazminat istemine ilişkin yargilamanın Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesince yapılması gerektiğinden,mahkemelerinin yetkisizliğine dosyanın Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesi 27/03/2024 tarih ve E.2024/191, K.2024/183 sayılı kararı ile, 5271 sayılıCMK'nın 141 ve 142. maddeleri ile 5235 sayılı Kanun'un 6. ve 12. maddeleri gereğince Mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle talebin reddine, idari yargıda dava açma hususunda davacının muhtariyetine karar vermiş, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 10/09/2024 tarih E.2024/481, K.2024/990savılı kararı ile, istinaf basvurusunun esastan reddine karar vermis, bu karar kesinlesmistir. Kararın ilgili kısmı sövledir:
"...Davacı dava dilekçesinde özetle, "Disiplin Cezası Uygulamasi"ndan dolayı tazminat talep etmektedir.
Tamamen benzer mahiyetteki davalara ilişkin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 2021/1425 ve 2022/747 Karar sayılı ilamları ile Yargitay 12. Ceza Dairesinin 2013/27877 Karar sayılı ilaminda da belirtildiği üzere; disiplin cezası ve infaza ilişkin hukuka aykırılıkların CMK'nın 141 ve devamı maddelerinde 

tahdidi olarak sayılmış bulunan koruma tedbirlerinden olmadığı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm tesisi cihetine gidilmiştir.

HÜKÜM;
5271 sayılı CMK'nin 141 ve 142. Maddeleri ile 5235 Sayılı Kanunun 6. ve 12. Maddeleri gereğince MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİGİ nedeniyle talebin REDDİNE,
Îdari yargida dava açma hususunda davacinın muhtariyetine, .….'
4. Davacı vasisi, bu kez, 70.000 maddi ve 110.000 manevi tazminat ödenmesi istemiyle idari yargi yerinde dava 
B. İdari Yargıda 
5. Bolu İdare Mahkemesi 09/12/2024 tarih ve E.2024/1787 sayıl kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada mahkemelerinin görevli olmadığı sonucuna vararak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"….Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesinin 27.03.2024 tarih ve E:2024/191, K:2024/183 sayılı kararıyla, " davaci dava dilekçesinde özetle " Disiplin cezası uygulamasindan" dolayı tazminat talep etmektedir...disiplin cezası ve infaza ilişkin hukuka aykırılıkların CMK'nın 141 ve devamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmış bulunan koruma tedbirlerinden olmadığı anlaşılmakla..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, davacı tarafindan bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 10.09.2024 tarih ve E:2024/481, K:2024/990 sayılı kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiğinin belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda; dosya kapsamı ve yukarıda yerverilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, iş bu davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kanumun 27. maddesi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmış olup, Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin görevsizlik kararı da dikkate alındığında, hangi Mahkemenin görevli olduğunun belirlenmesi içinyukarida belirtilen 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dosyaların Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir 
Nitekim; Benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlik Mahkemesi tarafindan verilen 08.07.2024 tarih ve E:2024/174, K:2024/270 sayılı kararın da bu yöndedir.…."
6. Bolu İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam "başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018 - KHK/700/133 md.)"
8. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ Infaz häkimliklerinin görevleri şunlardır.
::
2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıylayapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak F 

9. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz hâkimliğine şikâyet ve usulü"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğüaracılığıyla da yapılabilir. Infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babasi, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

açmıştır.

Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
10. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir;
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargımerciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, đuruşma yapmaksızın đosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararinı verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
Infaz hákimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapilan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Ínfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihlive 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayina tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanir.[7]

İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (.…)[8] yapılır. Înfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.'"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlariyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosvadaki belgeler okunduktan, ilgili Bassavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhurivet Savcısı Halil İbrahim CiFTCi ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşūlūp düşünüldü

13. Dava, davacının müebbet hapis hükümlü olarak bulunduğu, Ceza Infaz Kurumunda kırılan kamera nedeniyle ‚hakkında verilen hücre cezası ve açılan dava nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmiştır.

14. Olayda; davacı iddiasi, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4.maddesinde yer alan ".…Hükümlülerin cezalarının infazı . Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu.…. gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olup,bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancak, Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bolu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesinin 27/03/2024 tarih ve E.2024/191, K.2024/183 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bolu İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/03/2024tarih ve E.2024/191, K.2024/183 sayılı GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA,03/03/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
%$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/29KARAR NO : 2025/172KARAR TR : 03/03/2025
ÖzET: İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kayyım Bürosu tarafından düzenlenen 26/10/2023 tarih ve E-.-7693654 sayılı işgal tazminatı ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : C.B 

Vekilleri : Av. C.K, Av. O.B 
Davallar : 1-İstanbul Valiliği (İdari Yargıda)
2- Kayyım İstanbul Defterdarlığı (Adli Yargıda)
Vekili : Av. E.B 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, * ili, * ilçesi, * Mahallesi, * ada, *parsel numaralı, *m²lik taşımmazın işyeri olarak kullanılmak suretiyle fuzulen ișgal edildiğinden bahisle, 09/02/2016 - 08/02/2021 tarihleri arası dönem için 990.697,46-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kayyım Bürosu tarafindan düzenlenen 26/10/2023 tarih ve E-..-7693654 sayılı işgal tazminatı ihbarnamesinin; hukuka ve mevzuata aykırıolduğunu ileri sürerek iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Dava, İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kayyım Bürosu husumetiyle açılmış, İstanbul 11. İdare Mahkemesi hasım düzeltme kararıylı, İstanbul Valiliğini hasım mevkiine almıştır.
3. İstanbul 11. İdare Mahkemesi 05/02/2024 tarih ve E.2024/88, K.2024/130 sayıh kararı ile, Mahkemece atanan kayyım tarafindan işgal tazminatı istenilmesine ilişkin olarak, özel hukuk hükümlerine göre tesis edilen işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı yeri olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Ihtilaf konusu olayda, dava konusu edilerek iptali talep edilen işlemin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca kamu gücü kullanılarak tahakkuk ettirilen bir "ecrimisil ihbarnamesi"olmadıği, söz konusu ihbarnamenin, Ístanbul 11. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 21/10/2020 tarih ve E:2019/1840,K:2020/1580 sayılı kararı ile işleme konu taşınmaza kayyım olarak atanan Kayyım Bürosu Başkanlığınca 3561sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun'a dayanılarak gerçekleştirilen ve yapılacak iş ve işlemlere dair bir bildirim niteliği de taşıyan "işgal tazminatı ihbarnamesi" olduğu görülmektedir.
3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun, Hazine çikarının söz konusu olduğu durumlarda, idaresi kimseye ait olmayan malların idaresi için vesayet makamı tarafindan kayyim olarak atanan mal memurlarinın,ilgili mallarin idaresi, kiralanmasi, isgale uğrayan taşınmazların tahliyesi ve işgal nedeniyle talep edilecek kullanım bedellerinin takip ve tahsiline yönelik kayyim sifatıyla işlem gerçekleştireceğini düzenlemis olup, söz konusu taşınmazlara, en büyük mal memuru olan defterdarın kayyim tayin edilmesinin,taşınmazın özel mülk olma vasfinı değiştirmediği gibi, işlem tesis edilirken kamu gücünün de kullanılmadığı ve yapılan iş ve işlemlerin özel hukuk hükümlerine göre gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Mahkemece atanan kayyim tarafindan işgal tazminatı istenilmesine ilişkin olarak, özel hukuk 

hükümlerine göre tesis edilen işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı yeri olduğu sonucuna varilmıştir...

4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle (Kayyım) İstanbul Defterdarlığına karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. İstanbul 38. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/11/2024 tarih ve E.2024/241, K.2024/417 sayılı kararı ile, dava konusu uyuşmazlık idari bir işlemden kaynaklandığından ve bu idari işleme karşı açılan dava idari yargının görev alanına girdiğinden, HMK md. 2, 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olayda, davalı taraf, davaciya ecrimisil ihbarnamesi göndermiştir. Anılan kanun maddesinin 1.fikrasında “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakiflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakiflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9.maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13.maddede gösterilen komisyonca takdir ve tesbit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayi bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz" hükmü düzenlenmiş ve 2. fikrada da belirlenen ecrimisilin fuzuli şagil tarafindan rizaen ödenmediği takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edileceği vurgulanmıştır. Dava, 2886 sayılı Yasanın 75.maddesi hükmü dikkate alındığında idari nitelikte olup, Adli Yarginin görevalanina girmemektedir.

Bu sebeplerle açilan davanın, 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle uyuşmazhğın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır 
Dava şartları yargılamanın her aşamasında hakim tarafindan resen incelenir ve gereken karar duruşma açmadan verilebilir. Nitekim Yargitay 3. Hukuk Dairesinin 2016/498 E., 2017/10826 K. sayılı kararinda da belirtildiği üzere, "Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz.Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de gõrevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazinda bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamiş olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığın inceleyip, karara bağlamalidır"Dilekçeler teatisi tamamlanmıs olmakla, dosya üzerinden yapılan incelemede;
HMK 114/1-b maddesine göre yargı yolunun caiz olması bir dava şartıdır. Bu cümleden olarak HMK 115'e göre; "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadiğıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.Taraflar da dava şartı noksanlığım her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir". Yukarıda da açıklandığı gibi dava konusu uyuşmazlık idari bir işlemden kaynaklandığına ve bu idari işleme karşı açılan dava, idari yargının görev alanına girdiğine göre,mahkememizin yargı yolu bakımından görevsiz olduğu belirlenmiş, davanın dava şartı noksanlığından dolayi reddine resen karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- HMK md. 2, 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince dava şarti noksanlığından davanın usulden REDDÍNE,
-Eldeki uyuşmazlık bakımından idari yargı mercileri görevli olduğundan yargı yolunun caiz olmamasısebebi ile mahkememizin Yargi Yolu Bakımından Görevsizliğine..."
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Istanbul 38. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosya dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Ecrimisil ve Tahliye" başlıklı 75. maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"Devletin õzel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallari, õzel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakaflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üçkişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yilı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramiş olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz."
8. 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik madde: 24/07/2008-5793 S.K./21.mad)Bu Kanunun amaci, bir kimsenin uzun süreden beri bulunamaması veya oturduğu yerin bilinememesi nedeniyle malvarliklari üzerinde Hazine menfaatinin korunmasını sağlamak üzere; mahallin en büyük mal memurunun kayyım olarak atanması, yetkileri, yetki devri,kayyımlık mallarının yönetimi ve giderleri, kayyım ve görevli personele õdenecek ücretler ile diğer hususlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."
9. 3561 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
" (Değişik: 24/7/2008-5793/22 md.)
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 427 nci maddesine göre, bir kimsenin uzun 

süreden beri bulunamaması veya oturduğu yerin bilinememesi veya ortada bulunmayan ve miras açıldiğında sağolup olmadiğı ispatlanamayan mirasçının payının resmen yönetilmesi amaciyla kayyim atanmasının gerektiği hallerde, vesayet makamı; bu kimselerin malları üzerinde Hazinenin hak ve menfaati bulunup bulunmadığım,mahallin en büyük mal memurluğundan araştırir. Hazinenin hak ve menfaatinin söz konusu olduğunun anlaşılması hâlinde, mahallin en büyük mal memurunuyönetim kayyımı tayin eder."
10. 16/05/2009 tarih ve 27230 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mal Memurlarının Kayyımlığı Hakkında Yönetmelik'in "Mal varlığının yönetimi" başlıklı 9. maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"Taşınır ve taşınmazlarla haklar, öncelikle kiraya verilmek suretiyle yönetilir. Kira sözleşmelerinin süresi,kayyımlıkla yönetim süresi dikkate alınarak belirlenir. Ancak, bir yıl veya daħa uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri yapılması vesayet makamının iznine tabidir. Kiralama işlemleri,isgale uğrayan taşınmazlarin tahliyesi ve işgal nedeniyle talep edilecek kullanım bedellerinin takip ve tahsili ile diğer konulara ilişkin işlemler, kendisine kayyim atanan kişinin hak ve menfaatleri gözetilerek kayyımca yürütülür."
11. Aynı Yönetmeliğin "Mal ve hizmet alımı ile yapım işleri" başlıkhı 10.maddesinin 1. fikrası şõyledir :
"Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı ile olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işlerinin yapılması vesayet makamının iznine tabidir."
12. Aynı Yönetmeliğin "Kişi haklarının muhasebesi" başlıklı 14.maddesinin 2. fikrasında:
"Her takvim yılı sonu itibarıyla, kişi hesapları ile ilgili yapılan işlemler, elde edilen gelirler, yapılan harcamalar ve malvarlığı değerleri hakkında düzenlenen faaliyet raporunun birer örneği, izleyen yılın mart ayısonuna kadar 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre vesayet makamına ve Bakanlığa gönderilir."13. Aynı Yönetmeliğin "Kayyımlık işlemlerinin denetimi" başlıklı 24. maddesi şöyledir 
"Kayyımlık işlemleri; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gereğince vesayet dairelerinin denetimine tabidir.Ayrıca, kayyımlık işlem ve hesapları Bakanlıkça gerektiğinde denetletilebilir."
14. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Kamu vesayeti" başlıklı 397. Maddesi şöyledir:
"Kamu vesayeti, vesayet makamı ve denetim makamından oluşan vesayet daireleri tarafindan yürütülür 
Vesayet makamı, sulh hukuk mahkemesi; denetim makamı, asliye hukuk mahkemesidir."
15. 4721 sayılı Kanun'un "Vasi ve kayyım"başlıklı 403. maddesi şõyledir :
"Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlımın kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukuki işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür.

Kayyım, belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır.
Bu Kanunun vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır."
16. 4721 sayılı Kanun'un "$ikayet ve itiraz" başlıklı 461. maddesi şöyledir :
"Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikayette bulunabilir.

Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantiısında; 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi,
B. Esasin Íncelenmesi 
18. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, * ili, * ilçesi, * Mahallesi, * ada, * parsel numarali, * m²'lik taşınmazın işyeri olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 09/02/2016-08/02/2021 tarihleri arası dönem için 990.697,46 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kayyım Bürosu tarafindan düzenlenen 26/10/2023 tarih ve E-...-7693654 sayılı işgal tazminatı ihbarnamesine davacı tarafindan yapılan itirazın reddi üzerine, anılan ihbarnamenin iptali istemiyle açılmıştır .

20. Dosya kapsamına göre; * ilçesi, * Mahallesinde bulunan * ada, * parsel sayıli, kargir ev vasıfli, * m²yüzölçümlü taşınmazın hisse maliki * hak ve menfaatlerinin korunması amacıyla İstanbul 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21/10/2020 tarih ve E.2019/1840, K.2020/1580 ve İstanbul 21. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21/12/2022 tarih ve E.2022/113ve K.2022/419 sayılı kararı ile 3561 sayılı Kanun gereğince İstanbul Çevre Şehircilik İklim Değişikliği İl Müdürünün kayyım olarak tayin edildiği, idare memurlarınca 08/02/2021 tarihinde taşınmazın mahallinde yapılan tespitte; sõz konusu 

taşınmazın üzerindeki bodrum ve 2 katlı binanın tamamının işyeri olarak 27/03/2013 tarihinden beri davacı tasarrufunda olduğu belirlendiğinden davalı idarece, davacı C.B'ye 26/10/2023 tarih ve 08-3561-1275/7693654 sayılı tebligat ile 09/02/2016 - 08/02/2021 arası dönem icin 990.697,46 TL ecrimisil bedeli tebliğ edildiği, davacının vekili tarafindan Ídareye verilen 17/11/2023 tarih ve 7983316 sayılı dilekçe ile ecrimisil bedelinin %25 nin peşin, kalanının iki yıl taksitle ödenmek istenildiğinin beyan edilmiş ancak daha sonra 01/12/2023 tarih ve 8114713 sayılı dilekçe ile de zamanaşımı ve bedel yönünden itirazda bulunulduğu, söz konusu itiraz dilekçesine istinaden 12/12/2023 tarih ve 08-3561-1275/8133760 tarihli yazı ile tahakkuk ettirilen ecrimisil ihbarnamesindeki bedelin ödenmesinin istenildiği, herhangi bir ödeme yapılmadığından tamamı Kayyımlık tarafindan idare edilen taşınmazdaki kullanım için davacı C.B aleyhine 09/02/2016 - 08/02/2021 arasıdönem için toplam 990.697,46 TL işgal tazminatı alacağının dönem sonları itibariyle işleyecek faizi ile birlikte tahsili için İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2024/84 sayılı dosyası ile alacak (ecrimisil) davası açıldığı anlaşılmıştır.
21. Somut uyuşmazliıkta, dava konusu edilerek iptali talep edilen işlemin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca kamu gücü kullanılarak tahakkuk ettirilen bir "ecrimisil ihbarnamesi" olmadığı, söz konusu ihbarnamenin, İstanbul 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21/10/2020 tarih ve E.2019/1840, K.2020/1580 sayılı kararı ile işleme konu taşınmaza kayyım olarak atanan İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kayyım Bürosu Kayyım Bürosu Başkanlığınca 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanun'a dayanılarak gerçekleştirilen ve yapılacak iş ve işlemlere dair bir bildirim niteliği de taşıyan "işgal tazminatı ihbarnamesi" olduğu görülmektedir.

22. Görevli yargı yerinin belirlenmesi açısından; ilk olarak kayyım sıfatı ile hareket eden İstanbul Valiliği Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Kayyım Bürosunun, tesis ettiği işlemlerin idari nitelikte olup olmadığıbelirlenmelidir.

23. Tüm bu yasal düzenlemeler işığında dava dosyası değerlendirildiğinde; İstanbul 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21/10/2020 tarih ve E.2019/1840, K.2020/1580 ve İstanbul 21. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21/12/2022 tarih ve E.2022/113 ve K.2022/419 sayılı kararıyla 3561 sayılı Kanun gereğince kayyım tayin edilen davalı Istanbul Çevre Şehircilik İklim Değişikliği İl Müdürüne, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak fuzuli işgal bedelinin tahsili amacıyla dava açmak üzere yetki verildiği, kayyımın söz konusu işleminin 3561 sayılı Kanun ve Resmi Gazete'de yayımlanan 27230 sayılıYönetmelik'te yapılan atıflar gereğince 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'u hükümlerine tabi olduğu ve bu niteliği gereğince uyuşmazlığın Kanun'un "Vesayet Hukuku" hükümleri çerçevesinde adli yargı yerince çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varilmiştir.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İstanbul 38. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/11/2024 tarihli ve E.2024/24, K.2024/417 sayılı görevsizlik sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLÍ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 38. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/11/2024 tarihli ve E.2024/24, K.2024/417 sayıh 
GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

03/03/2025 tarihinde. OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi 

Başkan Vekili Kenan: YAŞAR
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan Vekili Kenan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Vekili Kenan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN

Başkan Vekili Kenan: $
Üye: %
Üye Doğan: $
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/46KARAR NO : 2025/269KARAR TR : 08/04/2025
ÖzET: 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, isminin değiştirilmesine ilişkin Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanımarak aynen tenfizine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 5718 sayılı Kanun'un 51. maddesi gözetilerek ADLi YARGI YERİNDE; Geçici koruma kimlik belgesinde "Noureh" olarak geçen isminin "Marsha" olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın ise, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı (Adli Yargıda) : N.'A velayeten S.R'ye 
(İdari Yargıda) : N.A 

Davali : İstanbul Valiliği, İl Göç İdaresi Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacıya velayeten Safana Reslan, Noureh'in öz kızi, 2006 doğumlu ve Suriye uyruklu olduğunu 13/03/2018tarihli geçicikoruma kimlik belgesinde isminin * olarak kaydedildiğini, Türkçe'de Nuri anlamına gelmesi nedeniyle Suriye Arap Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı Aile ve Hukuk işlerine bakan Homs Sivil Hukuk Mahkemesinin 31/05/2022 tarih ve E.2022/106, K.2022/85 sayılı kesinleşmiş kararı ile * olarak değiştirildiğini, öncelikle anılan yabancı mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizine ve geçici koruma kimlik belgesinde * olarak geçen kizının isminin* olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 9. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/03/2023 tarih ve E.2023/99, K.2023/143 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idari yargı görevli olduğundan davanın usulden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 30/11/2023 tarih ve E.2023/2514, K.2023/2080sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava; yabancı uyruklu davacı annenin velayeti altında bulunan kızıın Suriye Arap Cumhuriyeti Mahkemesi tarafindan verilen isim değiştirme kararının tanınmasına ve tenfizine karar verilerek, kizının kayıtlarda * olarak görünen isminin * olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Davacı Türk Vatandaşı olmayıp, 6458 sayılı Kanun uyarınca geçici koruma kapsamında Ulkemize girişyapmış ve idare tarafindan kendilerine Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 22. maddesi uyarinca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenmiştir. Bu işlem 5490 sayılı Kanun ile düzenlenen nüfus hizmeti olmayıp idari niteliktedir. Bu sebeple davacinın talepleri nüfus kütüklerindeki kayıların düzeltilmesine yönelik olmayıp, geçici koruma kimlik belgelerindeki velayeti altında bulunan kizımın (küçüğün) isminin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin Nüfus Kanunu kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Bu sebeplerle açılan davanın, davacının çocuğu olan küçüğün TCK ye kaydının bulunmadiği, Geçici Koruma Kimlik Belgesi sahibi olduğu, bu hal ile işbu davayıaçmakta hukuki yarari bulunmadiği, geçici koruma kimlik belgesinde isim düzeltmek isteminin idareyi ilgilendirdiği ve bu hususta yaşanacak uyuşmazlıkların 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1.maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle, idari vargı yerinde çözümlenmesigerektiği hususu da göz önüne alındığında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığından, açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle davanın REDDINE..."
3. Davacı N.A, aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. İstanbul 18. İdare Mahkemesi 17/12/2024 tarih ve E.2024/1935 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Uyuşmazlıkta, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunanilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafindan tenfiz kararıverilmesine bağlı olduğu, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu'nda, Tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesi olduğu hükmüne yer verildiğinden, iş bu davanın görüm ve çözümünde yukarıda metnine yer verilen 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu uyarinca adli yargı yeri olarak asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlığı çözmekte adliye mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından,yukarıda metnine yer verilen 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için,Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmiştir..."
7. İstanbul 18. İdare Mahkemesi 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un "Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Tenfizi ve Tanınması"üst başlığı altındaki "Tenfiz"başlıklı 50. maddesi şöyledir;
"(1) Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafindan tenfiz kararı

verilmesine bağlıdır.
(2) Yabancı mahkemelerin ceza ilâmlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler hakkında da tenfiz karariı istenebilir"
9. 5718 sayılı Kanun'un "Görev ve Yetki"başlıklı 51, maddesi şöyledir;
"(1) Tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir.
(2) Bu kararlar kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir."
10.5718 sayılı Kanun'un "Tenfiz istemi" başlıklı 52. maddesi şöyledir;
"(1) Kararın tenfiz edilmesinde hukuki yararı bulunan herkes tenfiz isteminde bulunabilir. Tenfiz istemi dilekçe ile olur. Dilekçeye karşı tarafin sayısı kadar örnek eklenir. Dilekçede aşağıdaki hususlar yer alır:
a) Tenfiz isteyenle, karşı tarafin ve varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri 
b) Tenfiz konusu hükmün hangi devlet mahkemesinden verilmiş olduğu ve mahkemenin adı ile ilâmın tarih ve numarası ve hükmün özeti.

c) Tenfiz, hükmün bir kismı hakkında isteniyorsa bunun hangi kisım olduğu"
11. 5718 sayılı Kanun'un "Tenfiz şartları" başlıklı 54. maddesi şöyledir;
"(1) Yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir:
a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiili uygulamanın bulunmasi.

b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalınn itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesinceverilmiş olmaması.

c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.
ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşıTürk mahkemesine itiraz etmemiş olması.'
12.5718 sayılı Kanun'un "Tanıma" başlıklı 58. maddesi şöyledir;
"(1) Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fikrasının (a)bendi uygulanmaz.

(2) Ihtilâfsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir.
(3) Yabancı mahkeme ilâmına dayanılarak Türkiye'de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır."
13. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşlari, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
14. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"d) Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eș ve çocuklarımı,
ğ) Dayanakbelgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkeme karari,noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,
h) (Değişik: 14/1/2016-6661/8 md.) Değerli kâğıtlar: Kimlik kartımi, uluslararası aile cüzdanım ve mavi karti,
s) Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
s) Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
y) Nüfus olayi: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanma, kayit düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayi,
ςç) (Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancilar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabanciların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
ifade eder."
15. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
" (Başlığı ile Birlikte Değişik:18/10/2018-7148/32md.)
(1)4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancilara, talep etmeleri hâlinde yabancıkimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsami dışındadır.

(2)Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."

16. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamımi ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
17.5490sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savciları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadıdeğişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.

c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder 
Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
18. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar"başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayilan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğuhalde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıitlar maddi hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddi hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır."
19. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1, maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kamunun amaci; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslari (...) düzenlemektir."
20. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar şöyledir:
i) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını ve Türkiye'den çıkışını ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışıni, Türkiye'den çıkışınıve Türkiye'de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz gõçü ve uluslararası korumayi,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasımi,
21. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıiklı 83. maddesi şöyledir;
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.'
22. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıkh 91. maddesi şöyledir;
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amaciyla kitlesel olarak sınırlarımiza gelen veya sınrlarımizi geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.
(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışi, hak ve yükümlülükleri, Türkiye'den çıkaşlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
23. 6458 sayılı Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarimizi geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancilara sağlanan korumayi,
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabanciyi,
ifade eder."
24. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıkl 7. maddesi şöyledir:
" (1) Geçici koruma; ülkesinden ayrilmaya zorlanmış, ayrildığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarimiza gelen veya sınırlarımizı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancilara uygulanır.

(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafindan aksi kararlaştirılmadikça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize 

gelmiş olanlari kapsamaz.
(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmis sayilmaz"
25. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. Ihtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.

(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabanciların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayit sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliğiyapmakla yükümlüdür.
(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyalari alınır ve asıllari kendisine teslim edilir.
(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. Ihtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir.

26. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şõyledir:
(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydi, yeterli donanıma sahip ve kayit ișlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayit usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.(

2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafndan şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur 
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alınır.
ç) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır, merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayit altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da saklanır 
3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye'de doğan çocuklarının da en kisa sürede kayit işlemler yapılır.

4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerde güncellenir.
5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayit sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlerin adres kayit sistemine kayitlarının yapilmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir."
27. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başhıklı 22. maddesi şöyledir;
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.(
2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsaminda yabancı kimlik numarası da verilir.(

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksizın düzenlenir.(

4) Geçici koruma kimlik belgesinin yipranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıit altına alinır. Belgenin yıpranmasıhalinde belge iptal edilir. Yipranan yada kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.(

5) Geçici korumanin sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancidan geri alınır."
28. Aynı Yönetmeliğin" Ülkede kalış hakkı" başlıklı 25.maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eșdeğer sayılmaz, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkıtanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına başvuru hakkısağlamaz."
29. 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çikan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.


2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
30. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ. Doğan AGIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/04/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
31. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde kısmen adli, kısmen idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada kısmen adli, kısmen idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
32. Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının isminin değiştirilmesine ilişkin Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizine ve geçici koruma kimlik belgesinde * olarak geçen isminin *olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

33. Davanın Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizine ilişkin kismının incelenmesi;
34. Somut olayda; davacının 13/03/2018 tarihli geçici koruma kimlik belgesinde isminin * olarak kaydedildiği,Türkçe'de Nuri anlamına gelmesi nedeniyle Suriye Arap Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı Aile ve Hukuk işlerine bakan Homs Sivil Hukuk Mahkemeşinin 31/05/2022 tarih ve E.2022/106, K.2022/85 sayılı kesinleşmiş kararı ile * olarak değiştirildiği,mahkeme kararının tanınarak tenfizine karar verilmesi istemiyle açılan dava yönünden; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 51. maddesindeki düzenleme dikkate alınarak uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

35. Davanın geçici koruma kimlik belgesinde * olarak geçen isminin * olarak düzeltilmesine karar verilmesine ilişkin kismının incelenmesi;
36. Somut olayda, davacının talebinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadığı, Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 22. maddesi uvarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüvle ilgisi bulunmavan Gecici Koruma Kimlik Belgelerindeki bilgilerin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle talebin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.
37. Bu durumda 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında söz konusu belgedeki düzeltimin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir. Davacının geçici koruma kimlik belgesinde * olarak geçen isminin * olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle, uyuşmazlığınidari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

38. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; davanın, İstanbul 18. İdare Mahkemesinin 17/12/2024 tarih ve E.2024/1935 sayılı başvurusunun, Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizi talebi yönünden verilen kısmının kabulü; davacının geçici koruma kimlik belgesinde * olarak geçen isminin * olarak düzeltilmesi talebi yönünden verilen kısmının reddi; İstanbul 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/03/2023 tarih veE.2023/99, K.2023/143sayılı görevsizlik kararının, Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizi talebi yönünden verilen kısmının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde kısmen ADLİ, kısmen İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 18. İdare Mahkemesinin 17/12/2024 tarih ve E.2024/1935 sayılı başvurusunun, Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizi talebi yönünden verilen kısmının KABULÜNE, davacının geçici koruma kimlik belgesinde * olarak geçen isminin * olarak düzeltilmesi talebi yönünden verilen kısmının REDDiNE; İstanbul 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/03/2023 tarih ve E.2023/99, K.2023/143 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ, Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizi talebi yönünden verilen kısmının KALDIRILMASINA,
08/04/2025 tarihinde, Uyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Somut uyuşmazlıkta; Suriye vatandaşı davacı tarafindan her ne kadar geçici kimlik belgesinde yazılı isminin değiştirilmesi talebinde bulunulmuşsa da; uyuşmazlığın çözümü yabancı mahkeme kararının tenfizi kararına bağlıolduğundan, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 51. maddesindeki düzenleme gereği davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle davacının geçici korumu kimlik belgesindeki isminin düzeltilmesi talebi yönünden kısmen idari yargı yerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
KARŞI OY 
Dava; Suriye uyruklu olan davacı tarafindan, geçici koruma kimlik belgesinde yer alan adının bu husustaki yabancı mahkeme kararının tenfizi suretiyle düzeltilmesi talebiyle açılmıştır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kamun, Türk vatandaşlari,doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar.", "Tammlar" başlıkhı 4. maddesinde, ".s)Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,... çc) Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, …. ifade eder", "Yabancılarm kayıtlarının tutulması" baslıkhı 8. maddesinde "(1)4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarasıvermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamukurumuna veya dıştemsilciliklerimize müracaat eden yabancilara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi,başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar Içişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlikh 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayit düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur: a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savciları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılmasıhâkimden istenebilir. Ad değişikliği hálinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanliıkça incelenip sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası:25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanumu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını, ifade eder."tanımı yer almaktadır.

20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam"başliklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine ilişkin hükümleri kapsadığı; "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayi : Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayit düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; "Maddi hataların düzeltilmesi"başlıklı 21.maddesinin2. fikrasında, Kütüğe kayıthı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlışolduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri girişformu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.

22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize 

gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayit işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. …", "Geçici koruma kimlik belgesi"başlıklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir.8 incimaddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksizin düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yipranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınr. Belgenin yipranması halinde belge iptal edilir. Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır.", "Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "Iş piyasasına erişim hizmetleri" başlıkh 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar.Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının Homs Sivil Hukuk Mahkeme kararının tanınarak aynen tenfizine ilişkin talebinin 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 51. maddesindeki düzenleme gereği adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği açıktır. Geçici koruma kimlik belgesinde "Noureh" olarak geçen isminin "Marsha" olarak düzeltilmesine karar verilmesine ilişkin talebi yönünden de; davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptığı, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayatı, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasınınkamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atıf yapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan davacının geçici koruma kimlik belgesindeki isminin düzeltilmesi talebi yönünden kısmen idari yargı yerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıvorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
%$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/48KARAR NO : 2025/190KARAR TR : 03/03/2025
ÖzET: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezası niteliğindeki "alan tahrip bedeli"nin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davacı : F.G.S. ve Ticaret Anonim Șirketi Vekili : Av. A.B.
Davalı : İstanbul BüyükşehirBelediye BaşkanlığıVekili : Av. B.C.K.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili, İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No: .. adresinde davacı tarafindan izinsiz kazı çalışması sırasında tretuar beton bariyere zarara verildiğinden bahisle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi uyarınca, 8.125 TL "alan tahrip bedeli"nin ödenmesi gerektiğine ilişkin, 28/01/2022 tarih ve 23063sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yol Bakım ve Altyapı Koordinasyon Daire Başkanlığı Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ístanbul 3. İdare Mahkemesi 18/04/2022 tarih ve E.2022/622, K.2022/746 sayılı kararı ile, davada adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmügereğince görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Uyuşmazlıkta, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi hükmü uyarınca uygulanan para cezalarının görüm ve çözümüne ilişkin özel bir düzenleme bulunmadiğından, dava konusu idari para cezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptirım niteliğinde bulunduğundan, idari para cezası ile söz konusu cezanın ödenmesi gerektiğine dair bildirim işlemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun yukarıda yer alan hükümleri uyarınca adli yargı görevli bulunmaktadır.…."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliği 01/11/2023 tarih ve D.Íş No:2022/6319 sayıh kararı ile, davada idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle başvuru konusu edilen talebin idari yaptırım kararı hükmünde olmamasıkarşısında Hakimliklerince incelenebilecek kararlardan olmadığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"5326 SK'nın l6. maddesinde Sulh Ceza Hâkimliğinde başvuru konusu olabilecek ve incelenebilecek olan, kabahat karşılığında öngörülen yaptırım türlerinin idari para cezaları ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararları olduğunun açıkça belirtildiği, bu düzenleme de nazara alındığında idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi niteliğinde olmayan "hasar zararının tazmini' şeklindeki ücret taleplerinin Sulh Ceza Hákimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadıği, kaldı ki mezkur talebin idari yaptırım kararı olmayıp muterizden idari işleme konu edilen masrafların istenilmesi niteliğinde bulunduğu, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27. maddesine 19.12.2006 yürürlük tarihli ve 5560 SK ile eklenen 8. maddesindeki ".……idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ve olayla ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmesi halinde idari yaptirim kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür" hükmü gereğince Hakimliğimize intikal eden hukuki uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olması karşısında itiraz dilekçesi ve başvurunun görev yönünden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Itiraz eden tarafından Hakimliğimize verilen dilekçe ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığıtarafindan talep edilen 8.125 TL masraf ücretinin 5326 sayilı Kabahatler Kanunu'nun 16, 19 ve 27/8 maddeleri uyarınca hukuki uyuşmazlık yönünden idari yargının görevli olduğu ve başvuruya konu edilen talebin idari yaptırım kararı hükmünde olmaması karşısında Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığıanlaşılmakla, itiraz dilekçesi ve başvurunun 5326 SK'nın 28/1-b maddesi uyarınca görev yönünden REDDINE.
2-Hakimliğimiz ile İstanbul 3. Ídare Mahkemesi arasında olumsuz yetki uyuşmazlığı oluştuğundan uyuşmazlığın giderilebilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine.."
5. Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliğince karar verildikten sonra dosyalar Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, Bölge Adliye Mahkemesine ve yeniden iki kez Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir 
6. 2247 sayılı Kanun'un 19, maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları 27/12/2024tarihinde Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş ve 03/01/2025 tarihi itibariyle kayıt numarası almıştır.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapı kazı izni harcı" başlıklı mükerrer 79. maddesi şöyledir:"(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.)

Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazi işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcina tabidir. Bu harcin mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardir.

Altyapı kazı izni harcının matrahi, öncelikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlar olmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazi alanı türü itibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayimlanan birim fiyatlarının, kazi alaniyla çarpilması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarıolarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazı izni harci, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranında alınır.Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katina kadar artirmaya yetkilidir.

Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır.Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kaziyı yapan tarafindan eski haline getirilir. Altyapı kazıalani, alan tahrip tutarının peşin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir. Izinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapı kazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarının beş katına kadar idari para cezası verilir. İdari para cezasi, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerin alan tahrip tutari, varsa teminatı düşülerek ayrica tahsil edilir."

8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel Kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir 
“ (Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kamunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
10. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
“(1)İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 03/03/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere,tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımındanbir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

12. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (…) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

13. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin gõrevli olduğu kanisına varirsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

14, Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kisa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
15. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
16. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosvadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhurivet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, izinsiz kazı yapıldığından bahisle, 28/01/2022 tarih ve 23063 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yol Bakım ve Altyapı Koordinasyon Daire Başkanlığı Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü işlemi ile Davacı Şirket hakkında verilen "alan tahrip tutarı"nın iptali istemiyle açılmıştır.

19. Dava dosyalarının incelenmesinden, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, .. Sokak No: 1 üzerinde ruhsatsız yapılan 

çalışmada tretuar beton bariyerlere hasar verildiğinin tutanak ile tespit edildiği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Altyapı Kazı İzin Harcının düzenlendiği mükerrer 79. maddesi kapsamında yapılan çalışmasında tretuar beton bariyerlere verilen hasar nedeniyle düzenlenen ilgi Hasar Keşif Özetine istinaden 8.125 TL alan tahrip tutarının hesaplandıği, söz konusu alan tahrip tutarının tebliğ tarihinden itibaren 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesine göre 30 gün içinde Istanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Gelirler Müdürlüğüne ödenmesi gerektiğinin davacıya tebliğedildiği anlaşılmiştır.

20. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezası niteliğindeki "alan tahrip bedeli'hin 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlasılmıstır.

21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

22. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27, maddesinin (1)numaralı fikrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliğinin başvurusunun reddi ile Hakimlikçe verilen 01/11/2023 tarih ve D.İs No:2022/6319 sayılı görevsizlik kararının kaldınılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Küçükçekmece 1. Sulh Ceza Hakimliğinin başvurusunun reddi ile Hakimlikçe verilen 01/11/2023 tarih ve 
D.İş No:2022/6319 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/03/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/92KARAR NO : 2025/288KARAR TR : 08/04/2025
$ 
ÖzET: Davacının tutuklu bulunduğu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, ziyaretçileriyle yaptığı kapalı görüşlerin kayda alındığıiddiasıyla, uğradığı manevi zararın tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.I.

Davali : Maliye Hazinesi 
Vekili : Av. N.G.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Silivri 1 No'lu Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda 10/05/2015 tarihinden bu yana tutuklu bulunduğunu,2021 yılı Ocak ayında ceza infaz kurumu idaresine yazdığı dilekçe ile o güne kadar yaptığı kapalı görüş kayıtlarının silinmesini ve bundan sonra da kayıt yapılmamasını talep ettiğini, bu talebe yazılı bir cevap verilmediğini, şifahi olarak konu 

ile ilgili infaz hakimliğine başvuruda bulunabileceğinin bildirildiğini, 12/02/2021 tarihinde aynı taleple Silivri 2. İnfaz Hakimliğine başvuruda bulunduğunu, Mahkemece 16/02/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/435 sayılı karar ile, yasal dayanaktan yoksun, kurum idaresince elde edilen kapalı görüşlere ait seslerin ve görüntü kayıtlarının silinmesine ve imha tutanağının tarafına tebliğine karar verildiğini, Silivri 1 No'lu Kapalı Ceza Înfaz Kurumunun 03/03/2021 tarihli tutanağında kendisine ait 100 (yüz) adet kapalı görüş ses kaydının silindiğinin bildirildiğini, daha önce tutuklu bulunduğu Silivri 6No'lu Kapalı Ceza Înfaz Kurumunun 02/03/2021 tarihli tutanağında 15/02/2015-10/05/2015 tarihleri arasında kendisine ait kapalıgörüş kayıtlarının silindiğinin belirtildiğini, her ne kadar sonradan silinmiş olsa da söz konusu kayıtların alındığı süreçte idarenin yoğun ve haksız eylem ve işlemlerine maruz kaldığını ifade ederek, yaşadığı üzüntü ve izdırap nedeniyle 50.000 TL manevi zararın tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Silivri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/09/2021 tarih ve E.2021/111, K.2021/229 sayılı kararı ile, davacıya verilen kesin süre içinde muhtıraya rağmen harç ve gider avansının yatırılmaması nedeniyle davacının davasının açılmamışsayılmasına karar vermiş, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 14/06/2023 tarih ve E.2022/13, K.2023/1988 sayılı kararı ile, dava dilekçesinin, Ağir Ceza Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlikten dolayı usulden reddi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığından bahisle, istinaf talebinin usulen kabulü ile Silivri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a/3.maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermiştir.

3. Silivri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/07/2023 tarih ve E.2023/162, K.2023/176 sayılı kararı ile, davanın HMK'nın 114/1-c, 115/2 uyarınca görev dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 25/10/2023 tarih ve E.2023/3263, K.2023/3029sayılı kararı ile davacının istinaf başvurusunun usulen kabulü ile Silivri 3. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının 6100 sayılıHMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden bu kapsamda; manevi tazminat davasının, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereğince görev dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine, HMK'nın 20. maddesi gereğince başvurulması halinde dava dosyasının görevli Ağir Ceza Mahkemesine gönderilmesine, aksi takdirde ilk derece mahkemesince HMK'nin 20. ve 331. maddeleri gereğince işlem yapılmasına karar vermiş, davacının talep etmesi üzerine dosya Silivri 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiş, Silivri 2.Ağir Ceza Mahkemesi 28/02/2024 tarih ve E.2024/105, K.2024/101 sayılı kararı ile, Mahkemelerinin CMK'nın 142/2maddesi gereğince yetkisizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Küçükçekmece 7. Ağır Ceza Mahkemesi 09/10/2024 tarih ve E.2024/128, K.2024/328 sayılı kararı ile,davadaki taleplerle ilgili karar verme görevinin idari yargıda olduğu, adli yargı mahkemelerinin görevli olmadığıgerekçesiyle, CMK'nın 4. ve devamı maddeleri uyarınca Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"… davacının talebi, ilgili mevzuat ve davacının talebine dayanak idari işlemler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı ceza evinde yapmış olduğu kapalı görüşmelerin kayda alınmasınedeniyle haklarının ihlal edildiğini, manevi olarak zarara uğradığını belirterek manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de koruma tedbirleri nedeniyle tazminat talep edilebilecek haller 5271 sayılı CMK'nun 141'inci maddesinin birinci fikrasında tahdidi olarak sayılmış olup davaya konu işlemlerin bunlar arasında sayılmadığı,davacının ceza evinde yapmış olduğu görüşmelerin kayda alınması nedeniyle hak ihlali olduğunun iddia edildiği,söz konusu davanın konusunun idari bir işlemolduğu, davacinın talepleriyle alakalı karar verme görevinin idari yargıda olduğu anlaşılmakla yargı yolu yönünden mahkememizin görevsizliğine, davacının taleplerine ilişkin yargılama yapilması için talep halinde dosyanın görevli ve yetkili Istanbul Idare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir .."
5. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 22/01/2025 tarih ve E.2025/53 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceve kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava, davacinın Silivri 6 nolu Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda tutuklu bulunduğu 15.02.2015-10.05.2015tarihleri arası dönem içerisinde kapalı ziyaretlerde yapılan görüşmelerinin dinlenilerek kaydedildiğini öğrenmesi üzerine uygulamanın sonlandırılması isteminde bulunduğu, talebinin Silivri 2. İnfaz Hâkimliğinin 16/02/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/435 sayılı kararıyla kabul edildiği, yaptığı kapalı görüşlerin dinlenilmesi ve kaydedilmesi nedeniyle mağduriyetinin giderilmesi için tarafina manevi tazminatın ödenmesi istemiyle mevcut davayı açtığı anlaşılmıştır.

Olayda, davacı iddiasının, yukarida hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasındaki "...dışarıyla ilişkileri..." konusuna ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın Înfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargıyerinin görevli olduğu belirlenmiş olup, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargi yerinde bakalacağı sonucuna varilmıştir...'
7. İstanbul 3. İdare Mahkemesince görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık 

Mahkemesine gönderilmiştir 
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkındaki Kanun'un “Hükümlüyü ziyaret" başlıklı 83.maddesi şöyledir:
“(1) Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafindan hafiada bir kez ve ayrica kuruma kabullerinde, zorunlu háller dışında bir daha değiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafindan, yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde ziyaret edilebilir. (Ek cümle: 24/1/2013-6411/9 md.) Çocuk hükümlüler için ziyaret süresi bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir.[30]
(2) Birinci fikrada belirtilenler dışındaki kimselerin ziyaretine Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan yazıli olarak izin verilebilir.

(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yaptirılır.

(4) (Ek: 17/6/2021-7328/8 md.) Onceden bilgilendirilmek suretiyle, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan ve terör suçlari, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan veya tehlikeli hâlde bulunan ya da dışarı ile iletişiminin kurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen hükümlülerin birinci ve ikinci fikra kapsamındaki kişilerle yapacaklarıgörüşmeler, kamu düzeninin korunması ile kişi, toplum ve kurum güvenliğinin sağlanması veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla kurum yönetimi tarafindan dinlenebilir ve elektronik cihazlar da dâhil olmak üzere kaydedilebilir. Bu fikra uyarınca tutulan kayıtlar, amacı dışında kullanılamaz ve kanunda açıkça belirtilen hâller dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılamaz. Bu kayıtlar herhangi bir soruşturma ve kovuşturmaya konu edilmemiş ise en geç bir yıl sonunda silinir. Silme işlemi Cumhuriyet savcisı tarafindan denetlenir."9. 5275 sayılı Kanun'un “Tutukluların hakları" başlıklı 114. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“(2) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısi, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünüyasaklayabilir veya bu hususta kisılamalar koyabilir."
10. 5275 sayılı Kanun'un“Kısıtlayıcı önlemler"başlıklı 115. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan, soruşturmanın amacını veya tutukevinin güvenliğini tehlikeye düşüren veya suçun tekrariına olanak verecek davranışlarda bulunan tutuklulara soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısi, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince aşağıdaki tedbirler uygulanabilir:
a) Tutuklunun tek başına, sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi b) Belirli süre ile dişarıyla ilişkisinin, ziyaretçi kabulünün ve telefon görüşmelerinin kısıtlanması.
c) Gerekiyorsa kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyici biçimde hazırlanmış özel bir odada barındırılması ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.

d) Saldırganlik göstermesi hâlinde belirli süreyle kelepçelenmesi veya hareketlerinin engellenmesi.e) Yüksek güvenlikli bir kuruma nakledilmesi.

11. 5275 sayılı Kanun'un “Tutukluların yükümlülükleri " başlıklı 116. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Bu Kanunun; .…. ziyaret, ziyaret ve görüşlerde uygulanacak esaslar, ... konularında 9, 16, 21, 22, 26ilâ 28, 34 ilå 53, 55 ilå 62, 65 ilå 76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkanda da uygulanabilir.

12. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
“Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
13. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliklerinin Görevleri"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“ Ínfaz hákimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmalari, isitilmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi, bedensel ve ruhsal sağliklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılmasi, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk,nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya 

diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
4. Ceza infaz kurumlari ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumlarıve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.

5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek.

6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazina ilișkin mahsup, ceza zamanaşımi ve hükümlününölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak 

7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan komulara ilişkin hükümler saklıdır."14. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğüaracılığıyla da yapılabilir. Infaz hákimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babasi, ayirt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafi, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansiz sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
15. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz HákimliğinceŞikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir;
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargımerciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı görüşûnü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasina karşı yapilan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararinı verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazir bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatiıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Ínfaz hákimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapilan ișlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihlive 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hákiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanir.[7]

Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (…)[8] yapılır. Înfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlariyla yapılan 08/04/2025 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

17. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü

açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının Silivri .. ve ... No'lu Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında tutukluv bulunduğu süre içerisinde,kapalı ziyaretlerde vapılan görüşmelerinin dinlenilerek kayda alınması nedenivle uğradığı manevi zararın ödenmesi istemiyle açılmiştır.

19. Olayda, davacı iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasındaki "...dışarıyla ilişkileri..." konusuna ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmiş olup, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı; ancak,Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Küçükçekmece 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 09/10/2024 tarih ve E.2024/128, K.2024/328 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Küçükçekmece 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 09/10/2024 tarih ve E.2024/128, K.2024/328 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,08/04/2025 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dosva kapsamına göre, davacının tazminat talebinin dayanağı tutukluluğu sırasında ceza infaz kurumunda ziyaretçileriyle yaptığı kapalı görüşlerin kayda alınmasına ilişkin idari işlem olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Bu haliyle, yargısal nitelik taşımayan,suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, ceza evindeki tutuklunun telefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun 2/b maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağır ceza mahkemesinin de görevine girmediğini düşündüğümden sayın çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Nilgün TAŞ
$$%
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/111KARAR NO : 2025/259KARAR TR : 08/04/2025
ÖzET: Davacının davalı kurumda 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesine istinaden * Kur'an Kursu öğreticisi olarak çalışmakta iken, sözleşmesinin feshinden dolayı parasal haklarının tahsili istemiyle açtığı davanın, İDARi YARGI YERİNDE görülmesi hk.


KARAR 
Davaci : N.T 

Vekili : Av. M.T 
Daval : Diyanet İşleri Başkanlığı
Vekili : Av. A.N.A 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Bilecik İlMüftülüğü bünyesinde 28/06/2011 tarihinde itibaren * Kur'an Kursu Öğreticisi olarak çalışan müvekkilinin, çalışmış olduğu süreler boyunca her eğitim-öğretim döneminde istifa etmediği takdirde 2 ay sonra yeniden başlayacak olan eğitim - öğretim döneminde yapılacak mülakat sonucunda tekrardan işe alınmayacağı tehdidiyle zorunlu olarak istifa beyanının alındığını, istifa beyanlarının gerçeği yansıtmadığını belirterek, istifa beyanından kaynaklıolarak mahrum kaldığını iddia ettiği zararları için 100 TL kıdem tazminati, 100 TL ihbar tazminatı, 10 TL yıllık ücretli izin alacaği, 10 TL fazla mesai ücreti alacağı, 10 TL hafta tatili alacağı olmak üzere toplam 230 TL'nin en yüksek mevduat faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargida 

2. Bilecik 1. Asliye Hukuk (İs) Mahkemesi 30/04/2024 tarih ve E.2023/684, K.2024/178 sayıl kararı ile,"somut oluşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek" 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince davanın yargı yolu caiz olmaması sebebiyle usulden reddine karar vermiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 30/10/2024 tarih ve E.2024/2061, K.2024/2283 sayılı kararıile esastan reddedilerek ilk derece mahkemesi kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"… Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarihli 2010/46 E. 2011/60 K. Sayılı kararinda, "657 sayıli Kanun'un 4. maddesinde, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle görüleceği belirtilmiş, maddenin (A) fikrasında memur, (B) fikrasında sözleşmeli personel, (C) fikrasında geçici personel, (D) fikrasında ise işçi tanımlanmıştir. 5. maddesinde de bu Kanun'a tabi kurumların bu dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramayacağı belirtilmiştir. Itiraz konusu kuralda, istihdam şekillerinden olan geçici personel statüsünün tanımı yapılarak, Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşlerine dayanılarak hangi işlerin bir yıldan az süreli veya mevsimlik olduğunu, bu personelin sayisıni, ödenecek ücreti ve sözleşme şartlarını belirleme yetkisi Bakanlar Kurulu'na birakılmaktadır. Geçici personel statüsü, belli bir vasıf gerektirmeyen, daha çok bedensel çalışmalara ağırlık veren, başlangıç ve bitişi belli olan, süreli işlerde çalışmayı öngörmektedir. Bu personel, idare ile yaptıkları bir sözleşme uyarınca idare için belirli bir iş yapan kişi konumundadır ve yaptıkları iş, geçici veya mevsimlik olup, asli ve sürekli görevlerden de sayılmaz. Bu nedenle geçici personel; Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında belirtilen memur ve diğer kamu görevlileri kavramı dışında kalan, sözleşme ile çalıştırılan, işçi de olmayan, kendine özgü istisnai bir istihdam türüdür. "şeklinde değerlendirme ile iptal isteminin reddine karar vererek davacınında içinde bulunduğu Kuran Kursu Öğreticisinin kendi şahsına özgü bir istihdam edildiğinin belirtildiği görülmüştür.
Somut uyuşmazlıkta, davacının davalı Başkanlığa bağlı Müftülüklerde Kuran Kursu öğreticisi olarak 28/06/2011 tarihinde bildiriminin yapıldığı, çalışmalarını saat bașı ek ders karşılığı olduğu, çalışma düzeninin ders ve ek ders saatlerine ilişkin hükme dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde geçtiği, ek ders karşılığı geçici personel olarak istihdam edildiği, mevcut düzenlemeler uyarınca davacının statüsünün 4857Sayılı Yasa kapsamında bulunmadiği, davacinın hizmet bildirimlerinin 5510 Sayılı Yasanin 4/a maddesinde bildirilmesinin davacıya işçi statüsünü kazandırmayacağı ortadadır. Kısacası davacının yaptığı iş, õzel hukuk ilişkisi kapsamındaki iş sözleşmesinden ziyade statü hukukundan kaynaklanan bir istihdama ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda ise uyuşmazlığın idari yargı mercilerinde çözümlenmesigerekmektedir. …."3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargida 
4. Eskişehir 2. İdare Mahkemesi 29/01/2025 tarih ve E.2024/1562 sayıh kararı ile, "davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığı" gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
".…. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır 
Öte yandan, anılan uyuşmazlıkla ilgili Bilecik 1. Asliye Hukuk (Îs) Mahkemesinin 30/04/2024 tarih ve E:2023/684, K:2024/178 sayılı kararı ile ".….Bu durumda ise uyuşmazlığın idari yargı mercilerinde çözümlenmesi gerekmektedir.." gerekçesiyle "Davanın HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine" karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin 30/04/2024 tarih ve E:2024/2061, K:2024/2283 sayılı kararı ile "esastan reddedildiği", bu kararın temyiz edilmemesi üzerine 27/11/2024 tarihinde kararın kesinleşmiş olduğu anlaşıldığindan; yukarida hükmüne 

yer verilen 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru zorunluluğu doğmuştur. ...

5. Eskişehir 2. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Genel ilkeler" başlıklı 128. maddesinin birinci ve ikinci fikraları şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle:7/5/2010-5982/12 md.)Ancak, malí ve sosyal haklara ilişkin toplu sõzleşme hükümleri saklıdır. …"
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Istihdam şekilleri" başhklı 4. maddesinin (B) bendi şöyledir:
"Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
B. Sözleşmeli personel 
Kalkınma plani, yıllik program ve is programlarında yer alan önemli projelerin hazirlanmasi,gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yilla sıırlı olarak sözleşme ile çaliştiriılmasına karar verilen ve ișçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.)
Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazilmış arşiv kayitlarını değerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan õğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azliğı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (.….) kadrolu istihdamın mümkün olamadığıhallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Müessesesi uzmanlarinın; Devlet Konservatuvarlari sanatçıõğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvari sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dışkuruluşlarda belirli bazi hizmetlerde çalıştirılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamlari caizdir.

Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sinav ile istisnalari,bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktari, kullandırılacak izinler,pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri,pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarinca sõzleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanıkararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumlarin sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.
8. 657 sayılı Kanun'un "Ders görevi" başlıkhı 89. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Universite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul,kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmamasıhalinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.

Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısi, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkani karari ile tespit olunur."
9. 657 sayılı Kanun'un "Ders ve konferans ücretleri" başlıklı 176. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik: 3/4/1998 - 4359/1 md.)
(Değişik birinci fikra: 21/3/2006 - 5473/3 md.) Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yariyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpimından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir.

10. 07/04/2012 günlü ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri BaşkanlığıKur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonlanı Yönetmeliği'nin "Vekil veya geçici öğretici görevlendirme" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(1) Kur'an kurslarında öğretici ihtiyacının kadrolu veya sözleşmeli öğreticilerle karşılanması esastır. Bu ihtiyacın kadrolu veya sözleşmeli öğreticilerle karşılanamaması halinde vekil veya geçici öğretici görevlendirilebilir."

11. Bu Yönetmeliğin "Görevlendirme ve ücretlendirme"başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"(1) Yaz Kur'an kurslarinda öncelikli olarak din hizmetleri sinıfinda bulunan personele görey verilir.Gerektiğinde aranan şartları haiz olmaları kaydıyla kurum personeli ve/veya kurum dışından vekil ve/veya geçici öğretici görevlendirilebilir.

(2) Camilerde Kur'an Öğretimi Kurslarında, din hizmetleri sınıfindan nitelikleri Başkanlıkça belirlenen personel, öğretici olarak görevlendirilir.

(3) Bu kurslarda görevlendirilenlere; öğrencisayısı mevzuatında belirtilen rakama ulaşması halinde ders ücreti tahakkuk ettirilir."
12. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasıa İlişkin Esasların belirlendiği 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayıl Bakanlar Kurulu Kararının 1. maddesi şöyledir:
"(Değișik:22/11/2010-2010/1169) Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayilı Devlet Memurlari Kanunun'un 4 üncü maddesinin (B) fikrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sımırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır."
13. Bu Esasların 7. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 3/8/2005-2005/9245)
Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında sözleşmeli olarak çalıştırılan yabancı uyruklu personel ile haftalık çalışma saati süresi 40 (kırk) saatin altında bulunan personel (Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çikan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşme ile çalıştırılacak öğretmenlerde 40 saat şartiı aranmaz) hariç olmak üzere (Değişik:22/11/2010-2010/1169) kurumunda fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz, en az 2 hizmet yılımi tamamlayanlardan;
a) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince sürekli tam iş göremezlik geliri, malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması,
b)Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi 
c) Ilgilinin ek 6 ncı maddenin ikinci fikrası uyarınca sözleşmeyi feshetmesi,
c) Ílgilinin işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,d) İlgilinin ölümü,
hallerinden birinin vuku bulmasından dolayı hizmet sözleşmesi sona erenlere, görev yapmakta olduğu pozisyon unvanı itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri hizmet sinifindaki aynı veya benzeri kadro unvanı esas alınarak hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personele 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet vılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarınıgeçmemek üzere, kurumunda çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılıaylık brüt ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödemeyapılır.

Bu tazminatin ödenmesinde; daha önce iş sonu tazminati, ikramiye ve kidem tazminat ile benzeri ödemelerde değerlendirilmiş süreler dikkate alınmaz. Iş sonu tazminatı ödemesinde dikkate alınmış süreler kıdem tazminatı ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uyarınca ödenecek ikramiye hesabında değerlendirilmez. Ölüm halinde, yukaridaki fikra uyarınca hesaplanacak tutar, ölenin kanuni mirasçilarina ödenir. …."
14. Bu Esasların 14. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 9/2/1979- 7/17150)
657 sayılı Kanunun değişik 4 üncü maddesinin (B) fikrasına göre çalıştırılacak sözleşmeli personelin sayısi, unvani, nitelikleri, sözleşme ücreti ve süreleri ilgili Bakanlığın önerisi ve Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca saptanır.

Bu saptamaya dayanılarak ilgili Bakanın onayı ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.
(Ek: 2/3/2009-2009/14799)Sözleşmeli personel pozisyonlariı merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise il bazında tahsis edilir. Maliye Bakanlığınca vize edilen pozisyonlara ilişkin cetvellerin bir örneği ilgili kurumlar tarafindan vize tarihinden itibaren bir ay içinde elektronik ortamda Devlet Personel Başkanlığina gönderilir."
15. Esasların "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesi şöyledir:
"Personelin;
a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılmasi,
b) Işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,
c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,
d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,
e) Bir proje kapsaminda işe alinması durumunda istihdam edildiği projenin tamaminın veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanmasi,
f Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmasi, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarinı bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırmasi, bu örgütlerin propagandasınıyapmasi,
hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, kurumlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.Sözleşme fesih onayları Personel Genel Müdürü tarafindan imzalanır."

16. Diyanet İşleri Başkanlığınca Düzenlenen Eğitim Faaliyetlerinde Uygulanacak Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının "Kur'an kursu ve diğer kurslarda ek ders görevi" başlıklı 7. maddesi şöyledir 
"(1) Kur'an kurslarında aylık karşılığı haftalık ders görevini tamamlayan görevlilerden,
a) Yüksekokul mezunu Kur'an kursu yöneticilerine istemeleri halinde haftada 18 saate,
b) Yüksekokul mezunu olmayan Kur'an kursu yöneticilerine istemeleri halinde haftada 15 saate,
c) Kur'an kurslarında tek görevli olup yöneticilik ve öğreticiliği birlikte yürüten yüksekokul mezumu öğreticilere 12 saati zorunlu olmak üzere haftada 18 saate,
ç) Kur'an kurslarında tek görevli olup yöneticilik ve öğreticiliği birlikte yürüten yüksekokul mezumu olmayan öğreticilere 9 saati zorunlu olmak üzere haftada 15 saate,
d) Yüksekokul mezunu Kur'an kursu öğreticilerine 9 saati zorunlu olmak üzere haftada 20 saate,
e) Yüksekokul mezunu olmayan Kur'an kursu öğreticilerine 6 saati zorunlu olmak üzere haftada 17 saate kadar ek ders görevi verilebilir.

(2) Öğretici sayisının yetersiz olması halinde Kur'an kurslarında;
a) Başkanlık personeli ile diğer kurumlarda çalışan personele haftada 8 saate 
b) Üzerinde resmî görev bulunmayıp ek ders ücreti karşılığında görevlendirilenlere gündüzlü kurslarda haftada 25, yatilı kurslarda haftada 30 saate,
kadar ek ders görevi verilebilir.
(3) Kur'an kurslarında en az 5 õğrenciyi hafizlığa çalıştirması nedeniyle yariyıl ve yaz tatillerinde görev yapan ve fiilen derse giren öğreticilere, anılan dönemlerde bu maddede belirtilen ek ders saatlerini aşmamak üzere ek ders görevi verilebilir.

(4) Yatiılı Kur'an kurslarinda öğrencilerin ders çalışma, yeme, yatma, dinlenme ve benzeri hizmetlerinin yürütülmesinde kendilerine görev verilenlere, filen görev yaptıkları her gün karşılığında 2 saat ek ders ücreti ödenir. Bu şekilde ek ders ücreti ödenecek öğretici sayısi; öğrenci sayısı 100'e kadar olan yerlerde gün başına bir öğreticiyi, 100 ve daha fazla olan yerlerde ise gün başına iki öğreticiyi geçemez.
(5) En az 15 kursiyeri bulunan ve bu Kararin 5 inci maddesinde aranan niteliklere haiz olanlardan yaz Kur'an kurslarında görevlendirilenlere, yilda iki ayi aşmamak üzere, haftada 15 saate kadar ek ders görevi verilebilir.

(6) En az 15 kursiyeri bulunan camilerde açılan Kur'an öğretimi kurslarında görev yapan din hizmetleri sinıfindaki personele; yilda 100 saati geçmemek üzere, haftada 3 gün ve günde 2 saate kadar ek ders görevi verilebilir."
17. Aynı Bakanlar Kurulu Kararının "Ek ders birim ücreti ve görevin fiilen yapılması" başlıklı 11. maddes 
"(1) Bu Karar kapsaminda kendilerine ek ders görevi verilenlere, 657 sayilı Devlet Memurlari Kanunun'un 176 nci maddesi uyarinca ek ders ücreti ödenir.

(2) Bu Karar kapsamındaki personele ek ders ücreti õdenebilmesi için, ek ders görevinin filen yapılmışolması şarttır. Ek ders õdemelerindenharcama yetkilisi, ödeme emribelgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu Kararda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur.

(3) Yapılan inceleme sonucunda ek ders görevi fiilen yapılmadan ve gerekli koşullar oluşmadan ödendiği anlaşılan ek ders ücretleri ilgililerden yasal faizi ile birlikte geri alımr."
18. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başhıklı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari.

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapilan 08/04/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
şöyledir:

20. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, Bilecik İl Müftülüğü bünyesinde * Kursu Öğreticisi olarak çalışan davacının, çalışmış olduğu süreler boyunca her eğitim-öğretim döneminde istifa etmediği takdirde 2 ay sonra yeniden başlayacak olan eğitim - öğretim döneminde yapılacak mülakat sonucunda tekrardan işe alınmayacağı tehdidiyle zorunlu olarak istifa beyanının alındığı, istifa beyanlarının gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla, istifa beyanından kaynaklı olarak mahrum kalındığı belirtilen zararları için kıdem tazminatı, ihbar tazminati, yıllık ücretli izin alacağı, fazla mesai ücreti alacağı, hafta tatili alacağının en yüksek mevduat faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmiştir.

22. Anayasa'nın 128. maddesinde devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiş, maddede “kamu görevlisi" kavramı tanımlanmayıp, "kamu görevlisi tarafindan yapılması gerekengõrevler" sayılmıştır.

23. 657 sayılı Kanun'da da "kamu görevlisi" kavramı tanımlanmamış, 4. maddesinde yalnızca kamu hizmetlerinin gördürüldüğü dört grup istihdam şeklinden bahsedilmiş olup, maddenin son fikrasında işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça vurgulanmıştır. Bir kamu tüzel kişisi tarafindan istihdam edilen kişi, bu göreve kamu hukuku kurallarına göre idari bir kararla atanmış ise, bu görevli kamu görevlisidir. Kanun'da, sözleşmeli personel kamu hizmeti görevlileri olarak kabul edilmekle birlikte sözleşme kurallarının taraf iradeleri ile sözleşme serbestisi sınırları içerisinde belirlenmediği acıktır.

24. Sözleşmeli personelin durumu kanun, kanun hükmünde kararname, bakanlar kurulu kararı, yönetmelik ve tip sözleşmelerle düzenlenmekte ve bunlarda hüküm bulunmaması halinde 657 sayılı Kanun'un uygulanacağıöngörülmektedir. Bu nedenle sözleşmeli personelin durumu da, memurların durumu gibi büyük ölçüde kanuni ve nizami bir durum yani statüler durum haline gelmiştir. Zira bunların hukuki durumu memurların hukuki durumu gibi büyük ölçüde idare tarafından düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu hukuki durum yine idare tarafindan tek yanlı olarak her zaman değiştirilebilir.

25. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalı kurum bünyesinde 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında 28/06/2011-25/05/2020 tarihleri arasında ücretli ek ders göreviyle sözleşmeli * Kur'an Kursu öğreticisi olarak çalıştığı, sözleşmesinin zoraki istifa beyanıyla feshedildiğinden bahisle parasal haklarının tahsili için eldeki davanın açıldığı, davacının da dahil olduğu sözleşmeli personel mevzuatına göre idareye üstün hak ve yetki tanındıği, davacının sözleşmesinin yenilenerek devam ettiği ve davacıdan yenileme şartı olarak istifa beyanlarının alındığı, davacının ek ders ücretleri ile çalışma esasları hakkında 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulandığı,bir başka ifadeyle, ücret ödemelerinde, izinlerde, nöbetlerde ve görevlendirmelerde kamu personeline benzer haklar tanındıği, sözleşmenin devam etmesi ve sona ermesi hallerinde ise idarenin belirleyici ve üstün haklara sahip olduğu görülmektedir.

26. Mahkeme içtihatlarında ve õğretide, idarenin kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabileceği,idare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmelerin de “idari sözleşme" olarak adlandırıldığı bilinmektedir. Bu nedenle idarenin bir sözleşmesinde idareye özel hukuk sözleşmelerindekileri aşan bazı üstünlük ve ayrıcalıkların tanınmış olmasının,o sözleşmenin bir idari sözleşme sayılmasına yol açtığı benimsenmektedir. İdari sözleşmeler, idareye özgü bir düzenlemeye gereksinim gösteren bir konuyu düzenlediklerinden, idare kamu yararı ve kamu hizmetlerinin gerekleri dolayısıyla, tek yanlıiradesi ile sözleşme ilişkisini etkileyebilir ve karşı taraf hakkında işlemler yapabilir.

27, Bu açıklamalar ışığında, davacının, kamusal mevzuat dikkate alınarak düzenlenen sözleşme ile çalıştırıldığı,sözleşme koşullarının tamamen hizmet borçlusu davacının yükümlülüklerini belirlemeye yönelik ve büyük ölçüde kamu personeline paralel hükümler içerdiği anlaşılmakta olup, anılan yasal düzenlemelere göre işçi sayılmadığı ve kamu hizmeti yürütmekte olduğu öte yandan, idare hukuku esaslarına göre düzenlenen hizmet sözleşmesinin de idari sözleşme niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır, Idarenin, kamu görevlisi sayılan personeli ile arasındaki ilişki, idare hukuku ilkelerine dayanan ve idare hukuku ilkeleriyle düzenlenen bir kamu hukuku ilişkisidir.

28. Her ne kadar, sözleşme hükümleri ile, davacı 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesine tabi sigortalı kılınmış ise de, personelin bağlı olacağı sosyal güvenlik kurumunu belirleyen bu hüküm, taraflar arasındaki kamu hukuku ilişkisini değiştiremez ve ortadan kaldıramaz. Öte yandan, davacının kidem tazminatı ve işçilik alacakları talep etmiş olması da,davacının işçi sayılacağı veya sayılması gerektiği anlamına gelmeyeceği gibi, tek başına görevli yargı yerini belirleyecek bir ölçüt de değildir.

29. Bu duruma göre ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına Ilişkin Esaslar'ın 7. maddesine paralel olarak tip hizmet sözleşmesinde, görevin sona ermesi veya sözleşmesinin feshedilmesi hallerinde ilgiliye işsonu tazminatı ödenip ödenmeyeceğine ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş olması karşısında, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-c. maddesinde belirtilen idari sözleşmeden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkkapsamındaki davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 29/01/2025 tarih ve E.2024/1562 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 


V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Eskişehir 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2025 tarih ve E.2024/1562 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
08/04/2025 tarihinde, OY BİRLİGİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/125KARAR NO : 2025/251KARAR TR : 08/04/2025
$ 
$ 
ÖzET: Koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : l-F.K 2- İ.K 

Vekili : Av. H.K 

Davalı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Muğla İl Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar vekili; 29/04/2021 tarihinden itibaren R.C.Ö'nün koruyucu ailesi olan müvekkillerinin, koruyucu aile statülerinin kaldırılmasına ilişkin 01/08/2023 tarihli, Muğla Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. İdari Yargıda 

2. Muğla 1. İdare Mahkemesi 15/09/2023 tarih ve E.2023/2129, K.2023/1629 sayılı kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava dosyasının incelenmesinden; 29/04/2021 tarihinden itibaren R.C.Ö'nün koruyucu ailesi olduğunu belirten davacılar tarafindan, koruyucu aile statülerinin kaldırılmasına ilişkin 01/08/2023 tarihli Muğla Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan hükümlerin incelenmesinden, koruyucu aileye ilişkin hizmetlerin, koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılan "bakım tedbiri" kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla,4787 sayılı Kanun uyarınca küçükler hakkında koruyucu, destekleyici ve sosyal nitelikteki tedbir kararlarının aile mahkemesi tarafindan alınacağı hususu gözönüne alındığında, koruyucu aile hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların da aile mahkemesi tarafindan karara bağlanması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, bir işlem ya da kararın idari nitelikte sayılabilmesi için o işlemin veya kararın, bir kamu kurumunca ya da idare õrgütü içinde yer alan bir idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetiyle ilgili bulunması gerekir. İdari makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili kamu hukuku alanında tesis ettikleri, tek tarafli, doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuki tasarruflar olan idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.
Her ne kadar, Koruyucu Aile Yönetmeliği ile idareye koruyucu aile sözleşmesinin imzalanması ve iptali konusunda yetki verilmis ise de, söz konusu yetkiler idarifaaliyetle ilgili bulunmayıp, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurmaktadır. Bu kapsamda, davacının koruyucu aile statüsü, davalı idarece kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak iptal edilmiş ise de; söz konusu işlem, küçükler hakkında alınan "bakım tedbiri" kapsamında olduğundan ve sonuçların özel hukuk alanında doğurduğundan davanın görev yönünden reddi gerektiği sonuç

ve kanaatine varilmiştir.
Nitekim, Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulunun 05/11/2015 tarih ve E:2015/981, K:2015/3942 sayılıkararı da bu konuda adli yargının görevli olduğu vönündedir.

Açıklanan nedenlerle,
1-Davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) bendi uyarınca görev yönünden reddine..."
3. Davacılar vekili, bu kez koruyucu aile statülerinin kaldırılmasına ilişkin 01/08/2023 tarihli Muğla Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü işleminin kaldırılması ve koruyucu aile statüsünün yeniden tesisiyle küçüğün davacıaileye teslimi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Muğla Aile Mahkemesi 12/01/2024 tarih ve E.2023/902, K.2024/45 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı görevli olduğundan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş; kararın istinaf edilmesi üzerine Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi 07/05/2024 tarih E.2024/691, K.2024/1078 sayılıkararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş; kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 10/09/2024 tarih E.2024/5875, K.5533 sayılı kararı ile davacılar vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davalı kurum tarafindan davaciların koruyucu aile statülerinin iptal edilmesine karar verildiği, davalı kurum tarafindan yapılan işlemlerin idari nitelikte olduğu, iptali istenen ve davanın konusunu oluşturan eylemin tamamıyla idarenin tasarrufu olduğu, idarenin eylem ve işlemine karşı adli yargida dava açılamayacaği, somut olayda mahkemece davacılara verilmiş bir koruyucu aile statüsü bulunmadığı, aksine koruyucu aile statüsünü verenin idare olan Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğü ve bunun iptalini yapan kurumun da aynı İl Müdürlüğü olduğu, yapılan işlemin tamamen idarî bir işlem olup, hakim kararının bulunmadığı, idarenin takdir hakkına giren ve buna dayanılarak verilen kararının iptaline ilişkin davaların Idare Mahkemesinde çözümleneceği, idari işleme karşıaçılan davanın da, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesindeki “Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafindan açılan iptal davaları" kapsamında idari yargı yerinde görüleceği anlaşılmakla mahkememizingörevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Benzer yönde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 27/11/2023 tarih ve 2023/14 Esas 2023/697 Karar sayılı kararı bulunmaktadır.)
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Idari yargı görevli olduğundan DAVANIN DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE USULDEN REDDINE..."
5. Davacılar vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Muğla Aile Mahkemesince adli yargı dava dosyası ile idari yargı dosyasının UYAP çıktısı Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"(Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.)
1. Idari dava türleri şunlardır:
(İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.)

a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Çocuğun Korunması" üst başlığı altında "Koruma önlemleri" başlıkl 346, maddesi şöyledir:
"Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır."
8. 4721 sayılı Kanun'un "Çocukların yerleştirilmesi" başlıklı 347. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmiş hâlde kalırsa hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir.
9. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir."
"(1) Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir. Bunlardan,
.…
c) Bakim tedbiri, çocuğun bakimindan sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde, çocuğun resmî veya özel bakım yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden 
şöyledir:

yararlandırılması veya bu kurumlara yerleştirilmesine 
Yönelik tedbirdir."
11. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun "Korunma kararı" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"Korunmaya ihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.

Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülen çocuklar mahkeme karari alınıncaya kadar, bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin onayı alınmak suretiyle bakım altina alınir.

(Ek fikra: 6/2/2014-6518/17 md.) Sosyal hizmet kuruluşlarinin kendisine teslim edilen çocuk hakkında yapacağı inceleme sonucunda hazirlayacağı raporda, 5395 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarinca çocuğun derhäl korunma altına alınmasım gerektiren bir durum olmadığı ve ailesine teslim edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadiğikanaatine varması hâlinde mülki idare amirinin onayı ile çocuk ailesine teslim edilebilir.…."
12. 2828 sayılı Kanun'un "Koruyucu aile"başhıklı 23. maddesi şöyledir:
"Mahkemece korunma kararı alınan korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda olduğu kadar Kurumun denetim ve gözetiminde bir "Koruyucu Aile" tarafindan da yerine getirilebilir. (Değişik ikinci cümle: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aileye, korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakamı ve yetiştirilmesine karşılık olarak ikinci fikra kapsamında ödeme yapılabileceği gibi koruyucu aile bu işi gönüllü olarak da üstlenebilir.

(Değişik ikinci fikra: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aile hizmeti kapsamında aile yanına yerleştirilen çocukların bakım, eğitim, kurs, okul, yemek ve taşıma servisi, harçlık ve benzeri ihtiyaçları esas alınarak koruyucu ailelere, bu giderlerin tamamına karşılık toplu bir ödeme yapılmasına veya her birgider türüiçin ayri ayri yapilacak õdemelerin kapsamına, ödeme tutarlarina, yapılacak ödemelerin usul ve esası ile koruyucu ailelerin seçimine, çocukla ilgili sorumluluklarına ve hizmetin işleyişine ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafindan çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu kapsamda verilecek ödemelerden hiçbir kesinti yapılmaz.

13. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 22 nci ve 23 üncü maddeleri ile 3/6/2011 tarih ve 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanmışKoruyucu Aile Yönetmeliği'nin " Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akraba veya Yakın Çevre Koruyucu Aile Modeli: Veli ya da vasi dışında kalan kan bağı bulunan akrabalar ya da çocuğun iletişim içinde olduğu veya tandığı bakıci, komşu gibi yakın çevresinde olan, tercih etmeleri halinde en az temel ana, baba eğitimleri kapsamında eğitim almış kişi ve ailelerin sağladığı bakımı,
d) Çocuk: Sosyal Hizmetler Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (b) bendi, 22 nci maddesi ve 24 üncü maddesi ile 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi, 5 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ve 9 uncu maddesi çerçevesinde, hakkında yetkili ve görevli mahkemece verilen korunma karari, acil korunma kararı ya da bakım tedbiri alınan çocuklar ile hakkında mahallin mülki amiri tarafindan acil korunma kararı alınan veya bakım onayı verilen çocuğu,
l) Komisyon: Mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısıbaşkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında biri vakadan sorumlu en az dörı sosyal çalışma görevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşturulan koruyucu aile komisyonunu,
m) Koruyucu Aile Sözleşmesi: Il (Mülga ibare: RG-24/1/2015-29246) veya ilçe müdürlükleri ile koruyucu aile arasında imzalanan ve koruyucu ailenin yükümlülüklerini kapsayan mahalli mülki amir onaylı belgeyi,
ifade eder."
14. Yönetmeliğin "Komisyon kuruluş ve işleyiş esasları"başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyon, mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısıbaşkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında, biri vakadan sorumlu olmak üzere en az dört sosyal çalışma görevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşur.
(2) Komisyona, koruyucuaile hizmetine ilişkin sosyal çalışma görevlisi veya çocukla ilgili diğer uzmanlar tarafindan kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili konularda hazırlanan raporlar sunulur. Komisyon ihtiyaç duyduğu kişileri dinleyebilir. Vaka süreci ve çocuğun üstün yararı doğrultusunda karar verilir. Kararlar oy çokluğu ile alınir. Gerekli görülmesi halinde tekrar inceleme yapılmasına karar verilebilir.

(3) İhtiyaç duyulması halinde birden çok komisyon oluşturulabilir.
(4) Koruyucu aile hizmetinin etkin ve verimli yürütülebilmesi için sekretarya işlemleri il (Mülga ibare:RG-24/1/2015-29246) (.) müdürlüklerindeki koruyucu aile birimlerince yürütülür, komisyon için uygun koşullara saħip çalışma ortamları oluşturulur."
15. Yönetmeliğin "Komisyon ve koruyucu aile biriminin görevleri" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyonca, dosya üzerinde yapilan inceleme sonucunda, aşağidaki konularda karar alınır.
a) Koruyucuaile olmak üzere başvuran ailelerin uygunluğu,

b) Koruyucu Aile Belgesi düzenlenmesi,
c) Çocuğun yerleştirileceği aile,
c) Koruyucu Aile Belgesinin geçerliliği,
d) Çocuğun koruyucu aile ile birlikte yurt dişına çıkmasi,
e) Çocuğun koruyucu aileden geri almması,
f) Koruyucuaile statüsünün iptali,
g) Hizmet sürecinde tereddütte kalınan durumlarin değerlendirilmesi.
(2) Karar, oy çokluğu ile alınir. Kararlarda çekimser oy kullanılamaz. Olumsuz oy kullanan üye tarafindan gerekçe karar metnine eklenir.

(3) Komisyon, bulunduğu il veya ilçede belirlediği hedefler doğrultusunda tanıtım çalışmalari, kampanya ve faaliyetleri planlar ve takip eder.

(4) Koruyucuaile biriminin görevleri şunlardır,
a) Başvuruların alınması,
b) Sosyal incelemenin yapilmasi,
c) Dosya oluşturulması
ç) Çocuk ile ailenin uyumlaștırılmasi,
d) Çocuğun aileye yerleştirilmesi,
e) Çocuğun yerleştirilmesi ile aile yanında izlenmesi, bakımı, sağlık durumu ve eğitimine yönelik tedbir kararlarının yerine getirilmesi ve diğer süreçlerin takibi,
f) Koruyucuaile eğitimlerinin planlanması
g) Koruyucu aile ile ilişkilerin düzenli yürütülmesi,
ğ) Çocuğun öz ailesi ve yakınlarıyla görüştürülmesi ile ilgili planlama yapılması ve uygulanması,
h) Verilecek diğer görevler..."
16. Yönetmeliğin "Koruyucu aile statüsünün iptali" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"1) Aşağıdaki durumların tespiti halinde koruyucu aile statüsü iptal edilir.
a) Çocuğu ihmal ve istismar ettiğinin, kötü muameleye maruz bıraktiğının belirlenmesi.
b) Sosyal ilişkileri açısından toplumun norm ve değerlerine aykırı düşen davranışlarının gözlenmesi 
c) Fizik ve ruh sağlığının, çocuğun bakımını etkileyecek derecede bozulmuş olduğunun Devlet ya da üniversite hastanelerince doktor raporu ile belirlenmesi.

c) 8 inci maddenin dokuzuncu fikrasının (d) bendine göre sahip olduğu şartı yitirmesi.
d) Mesleki danışmanlık hizmeti ve yönlendirmelere uygun davranmaması.
e) Geçici koruyucu ailenin çocuk yerleştirme önerilerini mazeretsiz olarak üç kereden fazla kabul etmemesi 
2) Birinci fikrada belirtilen durumların tespiti halinde; sorumlu sosyal çalışma görevlisinin hazirlayacağırapor, geciktirilmeksizin Komisyona iletilir. Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin talep hakkında komisyon tarafindan en fazla onbeş gün içinde karar verilir.

3) Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez.
4) Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin karar, Genel Müdürlük ile il ve ilçe müdürlüklerine en kısa sürede bildirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapilan 08/04/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde, davacıların koruyucu aile statülerinin kaldırılmasına ilişkin 01/08/2023 tarihli, Muğla Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü işleminin iptali istemi yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacılar vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının UYAP çıktısı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görey uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacıların koruyucu aile statülerinin kaldırılmasına ilişkin 01/08/2023 tarihli Muğla Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü işleminin iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.

20. Dava dosyasının incelenmesinden; davacıların davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı korumasında olan küçük Rıdvan Can Özal'ın 29/04/2021 tarihinden itibaren koruyucu ailesi oldukları, davalı kurum Muğla Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 01/08/2023 tarihinde koruyucu aile statülerinin kaldırılmasıma karar verildiği,küçüğün tekrar davalı kurum bakımına alındığı anlaşılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, bakım tedbiri kapsamında davacılara koruyucu aile 

statüsünü verenin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Muğla İl Müdürlüğü ve bunun iptalini yapan kurumun da aynı idare olduğu, yapılan işlemin idari nitelikte olduğu, idari işleme karşı açılan davanın da 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında olduğu anlaşıldığından, davacılar tarafından açılan bu davanın da idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 15/09/2023 tarih ve E.2023/2129, K.2023/1629 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. Muğla 1. İdare Mahkemesinin 15/09/2023 tarih ve E.2023/2129, K.2023/1629 GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/04/2025 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/131KARAR NO : 2025/276KARAR TR : 08/04/2025
ÖzET: İki köy arasındaki idari sınırlara ilişkin olmayan, davalı tarafa verilen meranın aidiyetine ilişkin mülkiyet iddiasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Muş O. K. Muhtarlığına izafeten Muhtar H. H.
Davalı: K. K. Köy Muhtarlığı

Vekili : Av. M. Ö.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, O. mezrasının K. köyüne bağlı iken, üç sene önce O. köyü olarak tescil edildiğini, M. ili, O. köyü, 1..ada, 1.. parsel ile davalı köy adına yaklaşık 400 dönümlük arazinin K. köyü adına mera olarak tespit edildiğini, köy sınırlarıiçinde bulunan 1.. ada, 1.., 6., 7., 7., 6., 6., 6., 5., 5., 5., 5. parsel sayılı taşınmazların da davalı köyün sınırları dahilinde gözüktüğünü, bu taşımazların sınırının köylerin kadim sınırı iken bu sınırın ihlal edilerek, mera ile birlikte köy halkının taşımazlarının da davalı K. köyüne alındığını belirterek, 1.. ada, 1.. parsel sayılı taşınmazın mera sıfatıyla iptal edilip köy sınırları dahiline alınmasını, kõylerinin arazilerinin davalı köy sınırları içine alınmasıa ilişkin kadastro işleminin iptaline, bu taşınmazların kõylerinin sınırlarına dahil edilmesine ve tapunun iptali ile eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açılmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda 

2. Muş 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/09/2024 tarih ve E.2023/682, K.2024/427 sayılı kararı ile, davada idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1 ve 115/2. maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Dava dilekçesindeki anlatım, dava dilekçesi ekindeki evraklar, dosya arasında bulunan tüm belgeler,Uyuşmazlık Mahkemesi karari, yargı yolunun caiz olmasının dava şartı olması ve her aşamada resen değerlendirilmesi gerektiği hususları bir bütün olarak birlikte nazara alındığında; davacın dava dilekçesinde M.

İli M. İlçesi K. Köyü 103 ada 154 parsel ile davalıköy adına tespit edilen yaklaşık 400 dönümlük mera arazinin K. köyü adına yine mera olarak tespit edildiğini, köy sınırları içinde bulunan 1.. ada, 1.., 6., 7., 7., 6., 6., 6., 5.,5., 5., 5. parsel sayılı taşınmazlarda davalı köyün sınırları dahilinde gözüktüğünü, bu taşınmazların sınırıköylerinin kadimi sınırı iken bu sınır ihlal edilmiş, mera ile birlikte köy halkının taşınmazları da karşı davalı köy K. kõyüne alındiğıni, bu sebeplerle 103 ada 154 parsel sayılı taşınmazın mera sifatıyla iptal edilip köy sınırlari dahiline alınmasını ve köylerinin arazilerinin karşı davalı köy sınırları içine alınmasına ilişkin kadastro işleminin iptalini, bu taşınmazların köylerinin sinırlarına dahil edilmesine bu suretle tapunun iptali ile eski hale getirilmesini talep ettiği, mahkememizce referans alinan Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. HD 2021/915 esas 2022/549 karar sayılı ilamı da göz önüne alındığında; 442 sayılı Köy Yasası'nın 4 ve 5. maddeleri ile 11/05/1988 gün ve 19811 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren sınır anlaşmazlığı "Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması ve Kaldırılması Hakkındaki Yönetmeliğin 4. ve 5. maddelerindeki düzenlemelerden, köyler arasında bulunan sınırların toprak üstü uygulanmasında anlaşmazlık doğmasıdurumunda, bu anlaşmazlığın belirtilen idari usul ve esaslara göre idarece çözümleneceği ve gerekirse sınırların yeniden çizileceği anlaşılmaktadır. Eldeki dava, kadastro işleminin iptali ile 103 ada 154 parsel sayıli taşınmazin mera sifatının iptal edilip davacı köye kazandırılması istemi olduğu, yani köy sınırlarının değiştirilmesinin talep edildiği, iş bu davanın idari usuller çerçevesinde, idarece yapılan idari işleme karşıçıkılarak, aynı konuda yargı kararı verilmesi istendiğinden, iki köy arasındaki sınırın saptanmasına ilişkin istemin de idari yargı yerinde inceleneceği açıktir. Ayrica Idari Yargılama Usulü Yasası'nın 34/2. maddesinde “Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazliklarında yetkili mahkeme, mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesidir." biçiminde düzenleme yer almaktadır. Tüm bu hususlar göz önüne alındiğında; işbu davanın,2577 sayılı ÍYUK'nun 2/1-a maddesinde yer alan "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari," kapsamında idareye karşı idari yargı merciilerinde açılacak iptal davasında ileri sürülmesi gerektiği anlaşilmakla; HMK 114/1 ve 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden reddi ile mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir..."
3. Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Van 4. İdare Mahkemesi 06/02/2025 tarih ve E.2024/1968 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümūnün adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dosyanın incelenmesinden; davacı M. Îli, M. İlçesi, O. Muhtarlığı vekili tarafindan "O. Köyüne ait mera vasıflı bir kisım taşınmazların K. Köyü adına tescil edildiği, bu taşınmazlar arasında bulunan 103 ada 154parsel sayılı taşınmazın mera vasfinın iptal edilerek köy sınırlarına alınması ve söz konusu taşınmaza ilişkin olarak kadastro işleminin ve tapu kaydının iptal edilerek eski hale getirilmesi" talebiyle açılan davada Muş 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 04.09.2024 tarih ve E:2023/682, K:2024/427 sayılı kararı ile uyuşmazlığın çözümünde görevli yargı yerinin idari yargı olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verildiği, bu kararın tebliği üzerine açılan iş bu davada K. K. adına mera vasfiyla tescil edilen 103 ada 154 parsel sayılı taşınmazın, mera vasfinın iptal edilerek O. Köyü adına tescil edilmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmiştir.

Uyuşmazlık konusu olayın çözümü amaciyla Mahkememizce yapılan 27.12.2025 tarihli ara kararına MuşValiliği Il Tarim Ve Orman Müdürlüğünce verilen cevabi yazı ve ekinde sunulan belgeler incelendiğinde; 103ada 154 parsel sayılı taşınmazın 1983 yılında ilk tesis kadastrosu ile 0/121 parsel mumarasıyla mera olarak K.Köyü adına tescil edilmiş olduğu, M. Kadasto Müdürlüğü tarafindan yapılan yenileme çalışmalarıyla taşınmazın 103 ada 72 sayılı parsel olduğu, O. ve K. köyleri birbirinden ayrıldıktan sonra, Il Idare Kurulu tarafindan sınır belirleme çalışmaları yapıldığı ve idari sınır belirlendiğinde parselin ikiye bölünerek iki köy arasında paylaştırıldıği, 103 ada 155 parsel sayılı taşimazın mera vasfiyla O. Köyü adıa, dava konusu 103 ada 154parsel sayılı taşınmazın da mera vasfiyla K. Köyü adına tescil edildiği, anılan taşınmazın tapu ve kadastro kayıtlarında K. Köyü adına tescil edilmiş olduğundan bahisle M. Il Mera Komisyonunun 10.11.2023 tarih ve 2023/34 sayılı kararı ile mera parseli olarak K. Köy Tüzel kişiliğine tahsis edilmesine karar verildiği görülmüştür.

Davacının dava dilekçesinde dava konusuyaptığı istemleri ile dava dosyasına sunulan bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; uyuşmazlığın, iki köy arasındaki sınır uyuşmazlığından ziyade, uyuşmazlık konusu yapılan taşınmazin 1983 yılında ilk tesis kadastrosu ile mera olarak K. Köyü adına tescil edilmişolmasının hatalı olduğu iddiasından kaynaklandığı görülmektedir.

Bu durumda; yukarida anılan mevzuat hükümleri ve davanın niteliği uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varilmakla, işin esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır..."
5. Van 4. İdare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası ve adli yargı dava dosyasına ilişkin bir kısım bilgi belgeler ile kesinleşme şerhi Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4342 sayılı Mera Kanunu'nun “Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amaci; daha önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapılmasıni, belirlenecek kurallara uygun bir şekilde kullandırılmasıni, bakım ve islahının yapılarak verimliliklerinin artirilmasını ve sürdürülmesini, kullanimlarinın sürekli olarak denetlenmesini korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacının değiştirilmesini sağlamaktır.

7. 4342 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Bu Kanunda geçen;
d) Mera: Hayvanların otlatilması ve otundan yararlanilması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri,
e) Yaylak: Çiftçilerin hayvanları ile birlikte yaz mevsimini geçirmeleri, hayvanlarıni 
otlatmaları ve otundan yararlanmaları için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullamılan yeri,
f) Kışlak: Hayvanların kış mevsiminde barındırılması ve otundan yararlanılması için 
tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri,
g) Otlatma Hakki: Bir veya birden fazla köy veya belediyeye tahsis edilmiş olan mera,
yaylak ve kışlaklarda, çiftçilerin her birinin müşterek otlatabileceği büyükbaş hayvan birimi sayısını
i) Tahsis: Çayır, mera, yaylak ve kışlakların kullanımlarının verimlilik ve sosyal adalet 
ilkelerine uygun şekilde düzenlenerek, münferiden ya da müştereken yararlanılmak üzere bir veya birkaçköy ya da belediyeye bırakılmasını,
j) Tespit: Bir yerin mera, yaylak ve kışlak arazisi olup olmadığının resmi evrakla ve bilirkişi ifadeleri ile belgelendirilmesini,
k) Komisyon: Mera komisyonunu,
ifade eder.
8. 4342 sayılı Kanun'un “Mera, Yaylak ve Kışlakların Hukuki Durumu" başlıklı 4. maddesi şöyledir,
"Mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı bir veya birden çok köy veya belediyeye aittir. Bu yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

Komisyonun henüz görevine başlamadığı yerlerde, evvelce çeşitli kanunlar uyarınca yapılmış olan tahsislere ve teessüs etmiş teamüllere göre; mera, yaylak ve kişlakların köy veya belediye halkı tarafindan kullanilmasina devam olunur.

Mera, yaylak ve kışlaklar; özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zaman aşımıuygulanamaz, sınırları daraltlamaz. Ancak, kullanım hakkı kiralanabilir. Kiralama ilkeleri yönetmelikle belirlenir.

(Değişik dördüncü fikra: 27/2/2013-6443/1 md.) Amaç dışi kullanılmak suretiyle vasifları bozulan mera,yaylak ve kışlakları tekrar eski konumuna getirmek amacı ile yapılan veya yapılacak olan masraflar sebebiyet verenlerden tahsil edilir. Yapılan masraflar karşılığı tahsil edilen tutarlar genel bütçeye, yapılacak olan masraflar karşılığı tahsil edilen tutarlar ise il müdürlüklerince hazırlanan islah projelerine uygun olarak o yerin ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere köy sandığında veya belediye bütçesinde açılacak hesaba gelir kaydedilir.
Umuma ait çayir ve otlak yerlerinin kullanılmasında ve bunlardan faydalanılmasinda mera yaylak ve kışlaklara ilişkin hükümler uygulanır.

9. 4342 sayılı Kanun'un "Mera, Yaylak ve Kışlak Olarak Tahsis Edilecek Yerler" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Komisyonca tespit edilecek ihtiyaca göre aşağıda belirtilen yerler mera, yaylak ve kışlak olarak, köylere veya belediyelere tahsis edilir.

a) Kadimden beri mera, yaylak ve kışlak olarak kullanılan yerler ile aynı amaçla kullanılmak üzere köy veya belediyelere tahsis ya da terk edilen yerler,
b) Devletin hüküm ve tasarrufunda veya Hazinenin mülkiyetinde bulunan arazilerden etüt sonucu mera,yaylak ve kışlak olarak yararlamılabileceği anlaşılan yerler,
c) Mera, yaylak ve kişlak olarak kullanılmak amacıyla kamulaştırılacak yerler,
d) Tapu kayıtlarında mera, yaylak ve kışlak olarak görülen ve halen işgal edilen yerler."
10. 4342 sayılı Kanun'un “Tahsis Kararı " başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"Komisyon, 11 inci maddeye göre belirlenen ihtiyacı karşılayacak miktarda mera, yaylak ve kışlaklar ile bunlarla ilgili sulama ve geçit yeri olarak tespit edilen alanları halkın ortak olarak vararlanmaları amacıyla, o köy veya belediye tüzel kişiliğine tahsis eder ve tahsis kararı valiliğin onayına sunulur, Bu kararda, taħsis edilen yerin niteliği, miktari, simırlari, hayvan sulama ve geçit yerleri, tahsis amaci, otlatma kapasitesi, aile işletmelerinin büyükbaş hayvan birimi üzerinden otlatma hakkı ve otlatabilecekleri hayvan sayısı da belirtilir.Ihtiyaçtan fazla çıkan kısım ise, ihtiyaç içinde bulunan çevre köy veya belediyelerle hayvancılıkyapan õzel veya tüzel kişilere kiralanabilir. Ancak kiralama durumu tahsis edilen köyve belediyelerin hayvan sayisına göre her 5

yılda yeniden değerlendirilir 
Ayrica bu Kanun kapsamına alınmakla birlikte, ancak islah edilmek suretiyle mera olarak kullanılabilecek alanlar, gerekli islah işlemlerini taahhüt eden özel ve tüzel kişilere kiralanabilir.

Kiralama usul ve esaslari yönetmelikle belirlenir.
(Ek fikra: 27/2/2013-6443/2 md.) Kiralanacak alanda hayvancılık için gerekli bakim, barınma ve su ihtiyaçlarını karşılayacak zorunlu hayvancılıktesisleri kurulabilir. Bu tesislerin taban alani, kiralanacak alanin yüzölçümünün yüzde birini geçemez. Bu oranı bir katına kadar artirmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tesislerin yapılması ve kullanılması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkçaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir"
11. 4342 sayılı Kanun'un, “Tahsis Kararımn Tebliği, Ilani, Itirazı ve Kütüğe Kayıt"başlıklı 13. maddesi şöyledir:
“Teknik ekiplerce yapılan çalışmaların sonuçları komisyonca ilgili köy ve belediyelerin ilan yerlerinde 30gün süre ile askıda kalır.

Teknik ekiplerin tespit ve tahdit sonuçlarına karşı askı ilanı süresi içinde komisyona itiraz edilebilir Komisyon yapılan itirazları 60 gün içinde karara bağlar.

Komisyonun itirazları inceleyerek aldığı kararlar ile tahsis kararlari, o yerin köy muhtarlığı ile belediye başkanlığına, defterdarlik veya mal müdürlüğüne, ilgili orman müdürlüğüne ve Tarım Reformu Teşkilatına tebliğ edilir. Ayrıca köy ve belediyelerde ve bunların bağlı olduğu ilçelerde alışılmış araçlarla ilan edilir ve bu konuda tutanaklar ve haritalar eklenecek 30 gün süre ile askıya çikartılır.
Komisyon kararlarına karşı 30 günlük askı ilan süresi ve tebligatı gerektiren hallerde tebliğden itibaren 30günlük süre içinde asliye hukuk mahkemesine, kadastro yapılan yerlerde ise kadastro mahkemesine dava açılabilir.

Dava konusu mera, yaylak ve kışlaklarin kadastro çalışma alanı dışında kalması halinde kadastro mahkemelerinin yetkisi bu alanlarla ilgili davaları da kapsar.

30 günlük ilan süresi içinde haklarında dava açılmayan kararlar kesinleşir ve tapu sicil müdürlüğüne gönderilerek özel sicile kaydedilir."
12. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Taħhkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 08/04/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de; dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacı M. ili, M. ilçesi, O. Muhtarlığı tarafından O. köyüne ait mera vasıflı bir kısım taşınmazların K.köyü adına tescil edildiği, bu taşımazlar arasında bulunan 103 ada, 154 parsel sayılıtaşınmazın mera vasfinın iptal edilerek köy sınırlarına alınması ve söz konusu taşınmaza ilişkin olarak kadastro işleminin ve tapu kaydının iptal edilerek eski hale getirilmesi talebiyle açılmiştır.

16. Dosyanın incelenmesinden; O. mezrası K. köyüne bağlı iken, O. köyü olarak tescil edildiği, M. ili, O. köyü,

103 ada, 154 parsel ve yaklaşık 400 dönümlükarazinin davalı K. köyü adına mera olarak tespit edildiği, köy sınırları içinde bulunan bir kısım taşınmazların da davalı köyün sınırları dahilinde gözüktüğü, bu taşınmazların sınırının köyün kadim sınırıiken bu sınırın ihlal edilerek, mera ile birlikte köy halkının taşınmazlarının da davalı K. köyüne alındığı; davacı O. köyümuhtarlığı tarafindan, 103 ada, 154 parsel sayılı taşınmazın mera sıfatının iptal edilip köy sınırları dahiline alınması, köyün arazilerinin davalı köy sınırları içine alınmasına ilişkin kadastro işleminin iptali, bu taşınmazların köylerinin sınırlarına dahil edilmesi ve tapunun iptali ile eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
17. İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın kullanım sekline ilişkin olarak "M. Il Mera Komisyonunca tesis edilen işlemler hakkında bilgi verilmesinin ve dava konusu taşınmazın davalı K. Köyü adına mera vasfiyla tescil edilmesi yönünde karar alınıp alınmadığı" hususunda M. Valiliği Il Tarım ve Orman Müdürlüğüne ara karar yazılmış,Müdürlüğün 10/01/2025 tarih ve 17545365 sayılı cevabi yazısında "Uyuşmazlık konusu olan M. Ili Merkez Içesi K. Köyüsınırları içerisinde bulunan 103 ada 154 parsel sayılı (davaci tarafindan O. Köyû sınırları içerisinde bulunduğu ileri sürülen) taşınmazın kullanım şekline ilişkin olarak M. İl Mera Komisyonunca mera tahsis kararı verilmiştir. Ancak söz konusu 103 ada 154 nolu parsel, idari sınır olarak tapu ve kadastro kayıtlarında K. köyüne ait olarak tescil edilmişolduğundan Mera Tahsis Kararı K. Köyü Tüzel Kişiliği adına verilmiştir. Tahsis kararı M. Tapu ve Kadastro Müdürlüğünden alınan parselin hangi Köye ait olduğuna dair bilgiler esas alınarak yapılmaktadır. Tahsis kararına ait belgeler yazimiz ekinde sunulmuştur. Anılan taşınmazın K. Köyü adına mera vasfiyla tescil edilmesi yönünde Îl Mera Komisyonu Başkanlığımızca alınmış bir karar bulunmamaktadır. Söz konusu parsel 1983 yılnda ilk tesis kadastrosu ile 0/121 parsel numarasıyla mera olarak K. Köyü adına tescil edilmiştir. M. Kadastro Müdürlüğü tarafindan yapılan yenileme çalışmalariıyla taşınmaz 103 ada 72nolu_ parsel olmuş, iki köy birbirinden ayrildıktan sonra, İl Ídare Kurulu tarafindan sınr belirleme çalışmaları yapılmış ve idari sınır belirlendiğinde parsel ikiye bölünerek iki köy arasında paylaştırılmış ve 103 ada 155 nolu parsel mera vasfiyla O. Köyü adına, söz konusu davalı parsel olan 103 ada 154 nolu parsel de mera vasfiyla K. Köyü adına" tescil edildiği bildirilmiştir.

18. Olayda davacı O. köyü muhtarlığı, 103 ada, 154 parsel sayılı taşınmazın kadimden beri köylerine ait mera olduğunu, davalı adına yapılan tahsisten dolayı zarar gördüklerini ileri sürerek, davalı adına yapılan tahsisin iptal edilip kendi kõy sınırlarına dahil edilmesini istemektedir. M. Valiliğinin 10/01/2025 tarih ve 17545365 sayılı yazısında ise, dava konusu parselin 1983 yılında ilk tesis kadastrosu ile 0/121 parsel numarası aldığı ve mera olarak K. kõyü adına tescil edildiği, Muş Kadastro Müdürlüğü tarafından yapılan yenileme çalışmalarıyla taşınmazın 103 ada, 72 nolu parsel olduğu (ada-parsel değiştiği); iki köyün birbirinden ayrılmasından sonra, Il İdare Kurulu tarafından sınır belirleme çalışmalarıyapıldığı ve idari sınır belirlendiğinde parselin ikiye bölünerek iki köy arasında paylaştırıdığı, 103 ada, 155 nolu parselin mera vasfiyla O. köyü adına, dava konusu 103 ada, 154 nolu parselin ise yine mera vasfiyla K. köyü adına tescil edildiği, mera tahsis kararının, M. Tapu ve Kadastro Müdürlüğünden alınan parselin hangi Köye ait olduğuna dair bilgiler esas alımmak suretiyle yapıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

19. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, ortada idari sınırların iptaline ilişkin açık bir talep bulunmadığı gibi sınır belirlemeye yetkili makama karşı da açılmış bir davanın olmadığı; uyuşmazlığın esas olarak, kadastro çalışmaları sonucu alınan mera tahsis kararı ile belirlenen sınır nedeniyle, köy halkının mağduriyet yaşadığından bahisle, mera tahsis kararının iptaline ilişkin olduğu görülmektedir.

20. Bu durumda, iki köy arasındaki idari sınırlara ilişkin olmayan, İl Mera Komisyonunca alınan karar uyarınca tahsis edilen meranın aidiyetine ilişkin mülkiyet iddiasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 12.ve 13. maddeleri kapsamında görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Van 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Muş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/09/2024 tarih ve E.2023/682, K.2024/427 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Muş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/09/2024 tarih ve E.2023/682, K.2024/427 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,08/04/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2025/137KARAR NO : 2025/297KARAR TR : 05/05/2025
ÖzET : Otoyol inşaatına hammadde sağlanılan taşocağındaki patlamanın, bu inşaatta çalışan iş makinesine zarar vermesi nedeniyle, idarenin sorumluluğu kapsamında açılan rücuen tazminat davasının İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Unico Sigorta A.$.

Vekili : Av. H. K.

Adli Yargıda 

Davalılar : 1- Saha Madencilik San. ve Tic. Lim. $ti,
2-ERG Otoyol Yatırım ve İşletme A.Ş.
3- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. E. M. M.

İdari Yargıda 

Davalı: Karayolları Genel Müdürlüğū
Vekili : Av. E. M. M.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili, müvekkili sigorta şirketi nezdinde 51705377 no'lu Geniş Kapsamlı Makine KınlmasıPoliçesi ile sigortalı bulunan Anadolu Finansal Kiralama A.Ş.'ye ait olan ve Ankara-Niğde Otoyol inşaatının, Aksaray ili,Ortaköy ilçesi, Hacibrahimuşağı Köyü mevkiinde faaliyet gösteren Gün-Al Madencilik İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafindan finansal kiralama yoluyla kullanılmakta olan Parker Marka Asfalt Plenti Makinesinin, davalı Saha Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait taş ocağında yapılan patlama işlemi sırasında, taşların sıçraması üzerine hasar gördüğünü, hasar ihbarını takiben müvekkili sigorta şirketi tarafindan yaptırılan ekspertizde, asfalt plentinde oluşan hasara ilişkin sigortalı Anadolu Finansal Kiralama A.$.'ye 25/02/2019 tarihinde 39.241,15 Euro tazminat ödemesi yapıldığını, zarar gören asfalt plentinin, Ankara Niğde Otoyol İnşaatı kapsamında çalışmak üzere hammadde kaynağı olarak kullanılan taşocağı yakınına tesis edildiğini, proje kapsamında kullanılacak taş ocakları ve tesis edilecek asfalt plentlerinin, davalıKarayolları Genel Müdürlüğü tarafından projelendirildiğini, yap işlet devret modeli ile projeyi üstlenen davalı Erg Otoyol A.Ş. tarafindan icra edildiğini, bu nedenle iş sahibi olan Karayolları Genel Müdürlüğü'nün otoyol inşaatı faaliyetinin kontrol ve denetlemesini sağlama vükümlülüğü kapsamında zarardan sorumluluğu bulunduğunu, bu nedenlerle davalarının kabulüile 39.241,15 Euro nun ödeme tarihli kur karşılığı 237.185,28 TL'nin 25/02/2019 õdeme tarihinden işleyen kısa vadeli avans faiz oranı üzerinden faizi ile davalılardan fazlava iliskin hakları saklı olmak üzere rücuen tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Aksaray 5. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sifatıyla) 24/11/2022 tarih ve E.2019/241,K.2022/430 sayılı kararı ile, davanın davalılar Karayolları ve ERG Otoyol yönünden reddine, davalı Saha Madencilik yönünden kabulü ile, 237.185,28 TL tazminatın ödeme tarihi olan 25/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalı Saha Madencilikten alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 31/05/2023 tarih ve E.2023/857, K.2023/1116 sayılıkararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddi, davalı Saha Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin istinafbaşvurusunun kabulü ile Yerel Mahkeme kararının Karayolları Genel Müdürlüğü yönünden HMK. m.353/1-a-4, diğer davalılar yönünden HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararıveren mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

3. Aksaray 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/08/2023 tarih ve E.2023/257, K.2023/273 sayılı kararı ile davalıKarayolları Genel Müdürlüğü yönünden dosyanın idari yargınını görevli olması sebebiyle görev yönünden davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..DELILLERİN DEĞERLENDİRİLMESI VE GEREKÇE;
Tüm dosya kapsamı nazara alındığında, Ankara- Niğde otoyolu çalışmaları sirasında Anadolu Finansal Kiralama A.Ş'ye ait olup, Günal Madencilik tarafindan finansal kiralama yoluyla kullanılmakta olan, Parker marka asfalt plenti makinesinin davalı Saha Madenciliğe ait taș ocağındaki patlatma sırasında zarar görüp görmediği ve bu zarar sebebiyle davacı tarafindan karşılanan bedelin tazminine ilişkin talebinin KarayollarıGenel Müdürlüğü yönünden 08/08/2023 tarihli tensip ara kararı ile tefrikine karar verilerek mahkememizin 2023/225 Esas sayılı dosyasından tefriki ile iş bu esası almıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Mahkememizce yapilan yargilama ve toplanan delililer neticesinde , mahkememizin 2023/255 esas sayili dosyasının 08/08/2023 tarihli tensip ara kararının 2 nolu ara kararı gereğince; "Karayolları Genel Müdürlüğüyönünden dosyanın tefriki ile yargılamanın tazminat istemine konu olayın kamu hizmetinin görüldüğü bir sirada ve hizmet ile ilgili bulunduğu, kamu görevlilerinin eylemleri sonucu üçüncü kişinin uğradığı zarardakıözensizliğinin hizmet kusuru olduğu (Yargitay 4. H.D 2006/14522 Esas 2008/328 Karar sayılı ilamı), hizmet kusuru sonucu ortaya çıkan uyuşmazlığın çözümü için Idari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerektiği anlaşılmakla; davanın idari yargının görevli olması sebebiyle görev yönünden tefriki ile usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..…."
4. Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Aksaray İdare Mahkemesi 11/02/2025 tarih ve E.2023/1260, sayıl kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Aksaray 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2023/257 sayılı dosyası temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
".….Dava dosyalarının incelenmesinden; davacı sigorta şirketi nezdinde 51705377 no'lu Geniş KapsamlıMakine Kırılması Poliçesi ile sigortalı bulunan Anadolu Finansal Kiralama A.Ş'ne ait olan ve Ankara- Niğde Otoyol inşaatının Aksaray ili Ortaköy ilçesi Hacibrahimuşağı Köyü mevkiinde faaliyet gösteren Gün-Al Madencilik Inşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafindan finansal kiralama yoluyla kullanılmakta olan Parker Marka Asfalt Plenti Makinesinin, davalı Saha Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait taş ocağında yapılan patlama işlemi sırasında, taşların sıçraması üzerine hasar gördüğünden bahisle idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğramış olduğu zararlara karşılık 237.187,28 TL maddi tazminatın õdenme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıgörülmektedir.

Bakılmakta olan davanın, Aksaray-Ortaköy devlet yolu yapımı sirasında meydana gelen patlamadan sıçrayan taşlardan kaynaklandıği, böylelikle uyuşmazlığın,davalı idarenin yapımi, onarımi, bakımı ve işletilmesi ile görevli ve sorumlu olduğu yol ile ilgili güvenlik önlemlerini almadığının ve gereken uyarıları yapmadığının belirtilerek meydana geldiği ileri sürülen zarardan kaynaklandığı ve bu nedenle de iş bu uyuşmazlığın 2918sayılı Kanun'dan doğan bir sorumluluk davası niteliğinde olduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde anılan Kanun'un yukarida aktarılan 110'uncu maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu somucuna varilmiştir...

6. Aksaray İdare Mahkemesi tarafından 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıi taraflar arasında çikan uyuşmazliklara ilişkin davalar 

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerindegösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 2577 sayılı Kanun'un "Iptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayisıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargi davalarımı birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulmasıhalinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargi davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarinca idareye 

başvurma hakları saklıdır."
10. 2577 sayılı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kasmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Görevli olmayan adli yargi mercilerine açılan tam yargi davasinın görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngõrülen idareye başvurma şarti aranmaz.

B. Yargı Kararı
11. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III bölümü şöyledir:
"İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlāk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün õnlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan bașka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğilması neticesinde meydana gelen zararlarin tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atilabilmesini gerektirecekesaslar konulamayacaği cihetle, haksiz fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idarikarara aykırı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari karariın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktir.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulüyoktur."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'nın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, Ankara-Niğde Otoyolu inşaatı sırasında taşocağında yapılan patlatma işlemi sırasında sıçrayan taşların Anadolu Finansal Kiralama A.Ş.'ne ait olan asfalt plenti makinesine zarar vermesi nedeniyle oluştuğu ileri sürülen maddi zararın rücuen tazmini istemiyle açılmiştır 

15. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün õnlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

16. Dava dosyalarının incelenmesinden; davacı sigorta şirketi nezdinde 51705377 no'lu Geniş Kapsamlı Makine Kırlması Poliçesi ile sigortalı bulunan, Anadolu Finansal Kiralama AŞ'ye ait olan ve Ankara- Niğde Otoyol inşaatının Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, HacıibrahimuşağıKöyü mevkiinde faaliyet gösteren Gün-Al Madencilik İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret A$ tarafindan finansal kiralama yoluyla kullanılmakta olan Parker Marka Asfalt Plenti Makinesinin, Saha Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait taş ocağında yapılan patlama işlemi sırasında, taşların sıçraması üzerine hasar gördüğünden bahisle, idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğramış olduğu zararlara karşılık 237.185,28-TL maddi tazminatın ödenme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.

17. Bakılmakta olan davanın, Aksaray-Ortaköy devlet yolu yapımı sırasında, hammadde kaynağı olarak 

kullanılan taşocağında meydana gelen patlamadan sıçrayan taşlar nedeniyle iş makinesinin hasar görmesinden kaynaklandığı, uyuşmazlığın, davalı idarenin yapımı, onarımı, bakımı ve işletilmesi ile görevli ve sorumlu olduğu yol ile ilgili güvenlik önlemlerini almadığı ve gereken uyarıları yapmadığı iddia edilerek meydana geldiği ileri sürülen zarardan kaynaklandığı ve bu nedenle de iş bu uyuşmazlığın idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.
18. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Aksaray İdare Mahkemesinin 1 1/02/2025 tarih ve E.2023/1260 sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Aksaray İdare Mahkemesinin 11/02/2025 tarih ve E.2023/1260 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
05/05/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/148KARAR NO : 2025/389KARAR TR : 16/06/2025
ÖzET: Davalı işletmeye ait trenin davacının oğluna çarparak ölümüne neden olduğu olayda, demiryolunda meydana gelen kazaya davalı idarenin hizmet kusurunun neden olduğu ileri sürülerek, davacının maddi ve manevi zararının tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Z.T 

Vekili : Av. H.K 

Daval : T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. S.Ç


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalının işlettiği trenin * tarihinde müvekkilinin desteği İ.T'ye çarpması sonucu adı geçenin vefat ettiğini, desteğin yitirilmesi ile müvekkilinin zarara uğradığını, oğlunu yitiren davacının derin acı ve üzüntü yaşadığını,kazanın oluşumunda davalının tam kusurlu olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000 TL maddi tazminat ve 200.000 TL manevi tazminatin olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. (Davacı vekili 01/04/2015 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat talebini 20.437 TL'ye çıkarmıştır.)

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 23/06/2015 tarih ve E.2013/830, K.2015/493 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kısmen kabulüne karar vermiş, karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 13/11/2017 tarih ve E. 2016/2143, K. 2017/7155 sayılı kararı ile; "Davaci,

davalının tren volu vapimı sırasında gerekli güvenlik önlemini almaması ve makinistin kusurlu eylemi nedeniyle işleten sifatıyla sorumlu olduğunu belirtmiştir. Davacının ileri sürdüğü olgular, davalının kamu hizmeti kapsamındaki görevi ile ilgilidir. İdare'nin işlemi ya da eylemi nedeniyle doğan zararlardan dolayi; İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1 -b maddesi gereğince İdare'ye karşi, idari yargi yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden dikkate alınır. Yerel mahkemece davalı yönünden yargı yolu bakimından dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile karar verilmiş olması doğru değildir." şeklindeki gerekçe ile hükmün bozulmasına karar vermiş, bozma ilamına karşı karar düzeltme isteminde bulunulması üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 16/05/2019 tarih ve E.2018/3185, K.2019/2891 sayıli kararı ile de, karar düzeltme isteminin reddine karar vermiştir.
4. Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 05/11/2019 tarih ve E.2019/291, K.2019/987 sayıl kararı ile uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 6100 sayılı Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanunu'nun 1 14/1-b, 115 md. gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulmuş, Yargitay 4. Hukuk Dairesinin 10/06/2020 tarih ve E.2020/928, K.2020/1808 sayılıkararı ile hüküm onanarak kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava, tren kazası sonucu oğlunu kaybeden davacının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Tüm dosya kapsami, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporlarına göre;
Davaci, davalının tren yolu yapımı sirasında gerekli güvenlik önlemini almaması ve makinistin kusurlu eylemi nedeniyle işleten sifatıyla sorumlu olduğunu belirtmiş olup, davacının ileri sürdüğü olgular, davalının kamu hizmeti kapsamındaki görevi ile ilgili bulunmaktadır.

İdarenin işlemi ya da eylemi nedeniyle doğan zararlardan dolayı; İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince Idare'ye karşı, idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekmektedir. Yargı yolu,dava şartı olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese de mahkemelerce re'sen dikkate alınmaktadır.
Yüksek Yargitay Bozma ilamı ile Mahkememizce belirlenen hukuki niteleme ışığında, yargı yolu bakimindan mahkememizin görevli olmadiğı kanaatine varilmış olmakla, dava dilekçesinin usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davaya bakma görevinin idariyargının görev alanınagirdiği anlaşılmakla 6100 sayılı HMK 114/1-b,115 md. gereğince dava şarti yokluğundan davanın usulden reddine,.."
5. Davacı vekili aynı istemle bu kez, idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. Samsun 1. İdare Mahkemesi 24/01/2025 tarih ve E.2022/621 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, 18/05/2013 tarihinde meydana gelen tren kazasısonucu müteveffa I.T.'nin vefat etmesi sonucu müteveffanin (davacinin oğlu) desteğinden yoksun kalmasınedeniyle oluşan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:2013/830 sayılı dosyasında dava açildıği, anılan Mahkemenin 05/11/2019 E:2019/291K:2019/987 sayılı görevsizlik kararının, Yargitay 4. Hukuk Dairesi'nin 10/06/2020 günlü ve E:2020/928K:2020/1808 sayılı kararı ile onanmasının ardından 08/09/2020 tarihinde kesinleşmesi üzerine 11/08/2020tarihinde idare mahkemeleri kayıtlarına giren dilekçe ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:2013/830 sayılı dosyasında açilan davada; Istanbul Teknik Üniversitesi Ulaştırma Anabilim Dalı Öğretim Üyelerince hazırlanıp Mahkemeye sumulan 06/03/2015tarihli bilirkişi heyeti raporunda; "I.T'nin, TCDD Zabita Talimatnamesi ve Işletme Nizamnamesi hükümlerine aykırı davrandığı, yasak olduğu halde, üstelik yaklaşmakta olan trene de dikkat etmeyip, geçit yeri dışındaki bir kesimden demiryolu hattiına girdiği ve hat boyunca yürüdüğü, arkasından gelmekte olan ve kendisine salimen duramayacak kadar yaklaşmış trenin siren ikazına ve çevredekilerin uyarılarına da rağmen tehlikeli yer ve konumunu terk etmediği, trenin önüsıra, hat boyunca yürüyüşünü sürdürdüğü esnada, darbesine maruz kaldığıyaya İ.T'nin, hayatını kaybetmesi ile somuçlanan kazadaki tedbirsiz ve dikkatsiz bu davranışı sebebiyle, olayda asli kusurlu sayılması gerekeceği, makinistler H.Ş ve B.E'nin, sevk ve idarelerindeki tren ile klavuzlanmış yol (ray) üzerinde, önceden belirlenmiş livrelere göre ve bir istasyon kesimine de yaklaşmalari sebebiyle düşük ve kontrollü seviyede bir hizla seyretmekte oldukları esnada, fren mesafesinin karayolu araçlarına nazaran oldukça uzun olduğu bilinen ve manevra esnekliği olmayan trenin önüne ve gabarisi dahiline fren emniyet mesafesi içinde girmiş olduğu anlaşılan yayaya çarpmayı önleyebilmek bakımından etkili tedbir alabilmelerinin mümkün görülmediği, başvurdukları siren ikazı ve seri fren tedbirlerinin de yetersiz kaldığı, kazanın meydana gelişinde etkili olabilecek başkaca hatalı bir davranışlarının da sabit görülmediği cihetle olayda kusursuz sayılmalarıgerekeceği, dava dosyası içindeki bilgilerden, kaza mahallinin, yakınında yerleşim yeri ve istasyon bulunan ve bu itibarla yaya girişi ve geçişi ihtimali olan bir demiryolu hattı kesimi olduğu, bu gibi yerlerde, demiryolu hattına yaya girişininyasak ve tehlikeli olduğunu belirten uyaricı işaretlerin yanısıra, hatta yaya girişini önleyici nitelikte fiziki engellerin (bariyer, korkuluk, tel çit, ihata duvarı gibi) tesis edilmesinin, bu kesimlerde demiryolu güvenliğini sağlamak ve desteklemek bakimından gerekli ve önemli olduğu, belirtilen özelliğe haiz yaya alt veya 

üstgeçidi de bulunmayan kaza mahallinde, olay yeri krokisinde de açıkça görüldüğü üzere, uyaricı işaretler ve özellikle de fiziki engeller gibi demiryolu hattına yaya girişini önleyici nitelikteki tedbirlerin alınmamışolmasının, bahse konu kazanın meydana gelişinde kismen de olsa etkili olduğu, bu itibarla, bahse konu demiryolu hattından sorumlu ve sözü edilen tedbirleri almakla yükümlü olan, ancak bu hususta ihmali bulunduğu anlaşılan davalı TCDD Genel Müdürlüğü'nün, olayda tali kusurlu sayılması gerekeceği"_ yönünde tespitlere yer verildiği görülmektedir 

Bu durumda, 2918 sayılı Yasa'nin yukarida metnine yer verilen 110. maddesinin; karayollarinda, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazaları da dahil olmak üzere oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, dosyada yer alan teknik bilirkişi raporunda da olayın meydana gelmesinde "demiryolu hattina yaya girişinin yasak ve tehlikeli olduğunu belirten uyaricı işaretlerin yanısıra, ħatta yaya girişini õnleyici nitelikte fiziki engellerin (bariyer, korkuluk, tel çit, ihata duvarı gibi) tesis edilmesinin, bu kesimlerde demiryolu güvenliğini sağlamak ve desteklemek bakımından gerekli ve önemli olduğu, belirtilen özelliğe haiz yaya alt veya üstgeçidi de bulunmayan kaza mahallinde, olay yeri krokisinde de açıkça görüldüğü üzere, uyarıcı işaretler ve özellikle de fiziki engeller gibi demiryolu hattına yaya girişini önleyici nitelikteki tedbirlerin alınmamışolmasının" bahse konu kazanın meydana gelişinde kismen de olsa etkili olduğu görüşlerine yer verildiği görüldüğünden, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davada da adli yargı yerlerinin görevli olacağı sonucuna varilmaktadır.

Olayda, demiryolu düzen ve güvenliğini sağlayacak uyarı işaret levhalarım koymayan davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle zararın tazminine yönelik olan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/11/2019E:2019/291 K:2019/987 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır..."
7. Samsun 1. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
şöyledir:
8. Anayasa'nın "İdare" üst başlığı altında düzenlenen "B.Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. Anayasa'nın "2. Görev ve sorumluluklari, disiplin kovuşturulmasında güvence" başlıklı 129. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
"Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalari, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir."
10. 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun'un "TCDD ve TCDD Taşımacılık A.Ş. 'nin hukuki statüsü"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) TCDD, bu Kanun hükümleri sakh kalmak kaydıyla 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu Iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir.

(2) TCDD Taşımacılık A.$., 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir."
11. 04/06/2016 tarih ve 29732 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarıİşletmesi Genel Müdürlüğü Ana Statüsünün “Amaç ve kapsam " başlıklı I. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Ana Statünün amaci; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollariı İşletmesi Genel Müdürlüğü adıaltında teşkil olunan iktisadi devlet teşekkülünün hukuki statüsünü, faaliyet alanını ve görevlerini, organlarını ve teşkilat yapısını, müessese, bağlı ortaklık, işletme ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri, tasfiye, denetim,mali ve personele ilişkin hükümler ile malvarlığı ve ilgili diğer hususları düzenlemektir.'
12. Ana Statünün “Dayanak" başlıklı 2, maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Ana Statü 24/4/2013 tarihli ve 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu Iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır."
13.Ana Statünün “Tanımlar ve kısaltmalar" başlıkhı 3.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ (1) Bu Ana Statüde geçen;
ğ) Iktisadi devlet teşekkülü (Teşekkül): Sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsünü,
m) KHK: 233 sayilı Kanun Hükmünde Kararnameyi,
Ifade eder."
14. Ana Statünün “Hukuki statü" başlıklı 4. maddesi şöyledir:

" (1) Bu Ana Statü ile teşkil olunan TCDD; tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür.

(2) TCDD; Kanun, KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir.
(3) TCDD, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet Ihale Kanunu Hükümlerine tabi değildir. 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu Iktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3/12/2010 tarihli 6085 sayılı Sayıştay Kamunuçerçevesinde Sayıştay denetimine tabidir.
(4) TCDD’nin merkezi Ankara'dadır. TCDD'nin merkezi YPK Kararı ile değiştirilebilir.
(5) TCDD'nin sermayesi 49.600.000.000,00-TL. olup, tamami Devlete aittir. TCDD'nin sermayesi Bakanlığı teklifi üzerine YPK Kararı ile değiştirilebilir.

(6) TCDD'nin ilgili olduğu Bakanlık, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıdır.
15. 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin "İstihdam şekilleri"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"a) Teşebbüs ve bağli ortaklıklarda hizmetler memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür.
b) (Değişik: 5/2/1992 - 3771/1 md.) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafindan tahsis edilen kamu sermayesinin karli, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat,hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcisı, teftiş kurulu başkani, kurul ve daire başkanlari, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettişyardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür.

Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.

c) (b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıklarin genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştirılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göreyılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kismi zamanlı da istihdam edilebilir.[2]

d) Memurlar ve sözleşmeli personel toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınamaz ve bunlara toplu ișsözleşmeleriyle veya toplu iş sözleşmeleri emsal alınarak hiçbir ayni ve nakdi menfaat sağlanamaz.
e) İşçiler bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi değildir."
16. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kişilerin uğradıkları zararlar:" başlıklı 13. maddesinin değişik birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 6/6/1990 - 3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradiklari zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kâğıtların ilgili personel tarafindan zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar,cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafindan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakka saklıdır."
17. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir;
"1. Idari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/06/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
19. Raportör-Hakim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile 

dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın da davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, kontrolsüz demiryolunda, davacının oğluna tren çarpması sonucu ölmesi nedeniyle, uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

21. Dava dosyasının incelenmesinden, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2013/830 sayılı dosyasında alınan 06/03/2015 tarihli bilirkişi raporunda; "yaya İ.T'nin TCDD Zabıta Talipnamesi ve İşletme Nizamnamesine aykıri davranarak yasak olduğu halde üstelik yaklaşmakta olan trene de dikkat etmeyip geçit yeri dışındaki bir kesimden demir yolu hattına girdiği ve hat boyunca yürüdüğü sırada arkasında gelmekte olan ve kendisine salimen duramayacak kadar yaklaşmış olan trenin siren ikazına ve çevredekilerin uyarılarına rağmen tehlikeli yer ve konumunu terketmediği trenin önüsıra ve hat boyunca yürüyüşü sürdürdüğünün" belirtildiği, olayda trenin duramayarak yayaya çarptığı, kazanın hemzemin geçide ve tren istasyonuna yakın mesafede gerçekleştiği ancak resmi olarak tanımlanmış bir hemzemin geçitte meydana gelmediği, geçit yeri dışında demiryolu üzerinde gerçekleştiği görüldüğünden olayda, 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasınıgerektiren bir uyuşmazlığın varlığından da söz edilmesi mümkün değildir.

22. Davalı TCDD Genel Müdürlüğünün, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu, calışanları da kamu personeli olduğu hususu tartışmaşızdır. Yine 233 savılı KHK ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi, işletmenin iktisadi faaliyetleri bakımından õzel hukuk hükümlerine tabi kılınmış olması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine haiz olmasına engel teşkil etmemektedir.

23. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların, Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2, maddesinin birinci fikrasının (b) bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalarına idari yargı yerlerinde bakılacağı yolundaki düzenleme uyarınca, idari yargının görevinde bulunduğu açıktır.

24. Bu bakımdan, dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün, davalının görevinde olan ve kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca aldığı önlemlerde kusurunun olup olmadığı ya da davalı idarenin sorumluluğunu gerektirecek başka bir nedenin bulunup bulunmadığının belirlenmesine bağlı olduğu, bu belirlemenin ise,yukarıda acıklanan mevzuat uvarınca idari vargı verlerince vapılabilecek nitelikte olduğu anlasıldığından, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan iş bu davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Samsun 1. İdare Mahkemesinin 24/01/2025 tarih ve E.2022/621 sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 1. İdare Mahkemesinin 24/01/2025 tarih ve E.2022/621 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
16/06/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Doğan Eyüp Muharrem GÜLEÇAĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2025/152KARAR NO : 2025/305KARAR TR : 05/05/2025
*
$ 
ÖzET: İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle, TEiAŞ tarafından düzenlenen "sistem kullanım ceza ücreti" konulu faturaların tahsili amacıyla özel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. D.A.
Davali : Başkent Organize Sanayi Bölgesi 
Vekilleri : Av. A.$.
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı ile imzalanan "İletim Sistemi Sistem Kullanım Anlaşması'nın "Cezai Şartlar" başhıkhımaddesi uvarınca, iletim sistemi kullanım ihlallerine karsılık müvekkili tarafından düzenlenen Aralık 2009 - Aralık 2012dönemine ilişkin (27 adet fatura karşılıği) 89.710,85 TL tutarl, Ocak 2013, Şubat 2013, Mart 2013, Nisan 2013, Mayıs 2013, Haziran 2013, Temmuz 2013, Ağustos 2013, Eylül2013, Ekim 2013, Kasım 2013 dönemlerine ilişkin (11 adet fatura karşılığı) 53.433,17 TL tutarlı olmak üzere, toplam 143.144,02 TL sistem kullanım cezai şart faturası bedelinin, son õdeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun'un 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ve gecikme zammı KDV'si ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 28/09/2023 tarih E.2023/449, K.2023/707 sayl kararı ile, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nın 114. maddesi gereğince usulden reddine karar vermiş, istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 14/02/2024 tarih ve E,2023/2244, K.2024/280sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
".….02.12.2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7257 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesi ile, 6446 sayılıKanun'un "İletim faaliyeti" başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fikrasına (ç) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmiş ve "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğüüzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TEİAŞ’ın görev ve yükümlülükleri arasına alınmıştır.
Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 39 uncu maddesi ile,6446 sayılı Kanun'a eklenen "EK MADDE 3" ile, 6446 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin ikinci fikrasının (d)bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği düzenlenmiş, 7257 sayılıKanun'un 46 ncı maddesi ile de bu Kanun'un yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
HMK'nın 114 üncü maddesinin 1-b bendine göre "Yargı yolunun caiz olması" dava şartları arasında yer almakta olup, HMK'nın 115/1 inci maddesinde ise mahkemece, dava şartlarimın mevcut olup olmadığının, yargıyolumun kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle davanın her aşamasında resen dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Buna göre bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlällerine yönelik ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceğine ilişkin düzenlemenin açık hükmükarşısında işbu dava idari yargı görev alanına girdiğinden HMK'nun 114/b ve 115/2 maddesi gereğince davada yargi yolunun caiz olmaması dava şartı bulunmadiğından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir..."3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 16. İdare Mahkemesi 31/01/2025 tarih ve E.2024/636 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Uyuşmazlıkta, sermayesinin tamamı devlete ait olan kamu tüzel kişiliği niteliğini haiz TEİAŞ'ın özel hukuk tüzel kişisi olan davalı Başkent Organize Sanayi Bölgesi ile aralarında imzalanan Sistem Kullanım Anlaşmasında yer alan hükmün ihlali nedeniyle tesis edilen ceza faturalarının iptali istemine ilişkin olmayıp,sistem kullanım cezai şart faturası bedelinin son ödeme tarihinden itibaren 6183 sayilı Kanunun 51.maddesinde yer alan gecikme zammı ile gecikme zammı oranında işleyecek faizin KDV'si ile birlikte ödenmesine karar verilmesinin doğrudan Idare Mahkemesi'nden istenildiği, bakılan davanın davacı tarafindan kamu gücükullanılarak tahakkuk ettirilen sistem kullanım ceza faturalarının özel hukuk tüzel kişisi olan davalı şirket tarafindan ödenmemesi üzerine fatura alacağının tahsiline yönelik doğrudan alacak davası niteliğinde idari yargı yerinde açıldiği, iptal talebine konu bir idari işlemin bulunmadıği, işbu davada kamu tüzel kişiliği niteliğini haiz olmayan Başkent Organize Sanayi Bölgesi'nin davalı mevkiinde, kamu tüzel kişiliğine haiz TEİAŞ'nin ise davacı konumunda olduğu, oysa ki, idari yargıda husumet kamu düzeninden olup kendisine karşıaçılan davalarda davalı tarafin idare olması zorunluluğu karşısında, TEİAŞ tarafindan sistem kullanım anlaşmasının ihlalinden kaynaklı alacağının tahsili amacıyla açılan bu alacak davasının görüm ve çözümünün adli yargı merciilerinin görevine girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır...

5. Ankara 16. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) 1darî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıi kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletim faaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/1 1/2020 tarihli ve 7257sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fikranın (d) bendinde; "Iletim sisteminin normal ișletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak," TEİAş'ın görev ve yükümlülükleri arasında sayılmıştır.

8. 6446 sayıli Kanun'un ek 3. maddesi şöyledir:
"(Ek:25/11/2020-7257/39 md.)
(1) 8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür.

9. Belirtilen maddeler 02/12/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
10. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (h)bendinde "Organize Sanayi Bölgesi (OSB)" tanımlanmıştır. İlgili metin şöyledir:
"Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanavinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, carpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerindenyararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanlari, hizmet ve destek alanlari ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini.… ifade eder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının, ekinde adli yargıdosyası örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hakim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, iletim sistemini kullanan davalı şirketin, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin ilgili maddesini ihlal ettiğinden bahisle davacı tarafindan kesilen Aralık 2009 - Aralık 2012 dönemine ilişkin (27 adet fatura karşılıği) 89.710,85 TL tutarli, Ocak 2013, Șubat 2013, Mart 2013, Nisan 2013, Mayıs 2013, Haziran 2013, Temmuz 2013, Ağustos 2013, Eylül2013, Ekim 2013, Kasım 2013 dönemlerine ilişkin (11 adet fatura karsılığı) 53.433.17 TL tutarlı olmak üzere, toplam 143.144.02 TL sistem kullanım cezai sart faturası bedelinin, faturalarım son ödenme tarihinden itibaren 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun'un 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ve gecikme zammı KDV'si ile birlikte davalı OSB'den tahsili istemiyle açılmıştır.
14. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.


15. Bununla birlikte, davalı yönünden ortada iptal talebine konu bir idari işlemin dolayısıyla davalı yönünden idari yargı yerinde açılmasını gerektirir bir dava türünün mevcut olmadığı da açıktır.

16. Yukarıda ver verilen 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü ile bu düzenlemeden önce genel hükümlere göre özel hukuk tüzel kişisi Başkent Organize Sanayi Bölgesi'ne karşı dava açılmışolması hususlarının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

17. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmış kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, ceza faturalarının iptaline yönelik idari yargıda bir davanın açılmadığı,dolayısıyla 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan bir uyuşmazlığın bulunmadığı, davanın davacı tarafından kamu gücü kullanılarak tahakkuk ettirilen sistem kullanım ceza faturalarının davalı şirket tarafından ödenmemesi üzerine fatura alacağının tahsiline yönelik olarak açıldığı, iptal talebine konu bir idari işlemin mevcut olmadığı ve Organize Sanayi Bölgesinin õzel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu, davanın açıldığı tarihte davalının kamu tüzelkişiliği niteliğinin haiz olmaması karşısında, davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin imkânsız olduğu anlaşıldığından, genel hükümlere göre açılmış davadaki uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 16. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E.2023/449, K.2023/707 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 16. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E.2023/449, K.2023/707 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/05/2025 tarihinde, UYUŞMAZLIĞIN ESASI YÖNÜNDEN Üyeler Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI; GEREKÇEDE ise Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARI OY 
Dava, davacı TEİAŞ tarafından, iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle verilen zarar karşılığı olarak,"sistem kullanım ceza ücreti" açıklaması ile düzenlenen fatura alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davalı Organize Sanayi Bölgesi tarafindan õdenmeyen Aralık 2009 - Aralıik 2012dönemine ilişkin (27 adet fatura karşılıği) 89.710,85 TL tutarl, Ocak 2013, Şubat 2013, Mart 2013, Nisan 2013, Mayıs 2013, Haziran 2013, Temmuz 2013, Ağustos 2013, Eylül2013, Ekim 2013, Kasım 2013 dönemlerine ilişkin (11 adet fatura karşılıği) 53.433,17 TL tutarlı olmak üzere, toplam 143.144,02 TL sistem kullanım ceza fatura bedellerinin gecikme zammıve KDV'siyle birlikte tahsili istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları; fikranın (b)bendinde ise; İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları,idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 02/12/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/11/2020 tarihli 7257 sayılı Kanun'un 33.maddesi ile, 6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8 inci maddesinin ikinci fikrasına (c) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmis, buna göre "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk olusturan durumlara iliskin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlasmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen ceza-i şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TEIAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında gösterildikten sonra, 6446sayılı Kanun'a Ek madde 3 ile "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar 

idari yargıda görülür." hükmü eklenmiş, 46. maddesi ile de Kanun'un yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü karşısında; TEİAş tarafından, iletim sistemine zarar verildiğinden bahisle ilgili mevzuat uyarınca belirlendiği ileri sürülen sistem kullanım ceza ücreti konulu düzenlenen faturanın tahsili amacıyla açılan işbu davada yargısal denetimin, Idarî yargıda yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacı tarafindan yapılan söz konusu başvurunun reddine ilişkin işlemden doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
KARŞI OY 
Dava, iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİAŞ tarafından düzenlenen sistem kullanım ceza ücreti konulu faturaların tahsil amacıyla açılmıştır.

İdari yargı düzeninde bir uyuşmazlığın görülebilmesi için öncelikle idari bir işlem veya eylemin mevcut olmasıgerekmektedir. Tespit davası adlı bir dava 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununda yer almamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davaci idare tarafindan, iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİA$ tarafindan düzenlenen sistem kullanım ceza ücreti konulu faturaların tahsili amacıyla açıldığı görülmektedir.

Bu durumda, ortada idari işlem veya bir eylem mevcut olmaması ve alacak davası olarak açılan davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unda yer almaması nedeniyle bu davanın çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan karara gerekçe yönünden katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
$$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/158KARAR NO : 2025/277KARAR TR : 08/04/2025
ÖzET: Davacının 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılıKanun'a tabi Emekli Sandığı iştirakçisi olduğu gözetilerek, uyuşmazlığın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
KARAR 
Davaci : H.C 

Vekili : Av. G.G 

Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri : Av. R.E 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulunda 31/08/2008 tarihinde başladıği,eğitimini bitirdikten sonra 30/08/2010 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde J.Astsb.Çvş. olarak göreve başladığını, görevini yaparken rahatsızlandığını ve hastaneye sevk edildiğini, SBÜ Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 02/11/2017 tarih ve 811146 savılı sağlık kurulu raporunda "sol ektopik böbrek" teshisi konularak raporun davalı idareye gönderildiğini, davalı idare sağlik kurulu tarafindan yapılan inceleme neticesinde 04/05/2018 tarih ve 3179 sayılı karar ile, böbrek hastalığının doğumsal nitelikte olması nedeniyle 5434 sayılı Kanun'un 44/3 maddesi uyarınca malullüğe ilişkin hükümlerinin uygulanamayacağına karar verildiğini ancak hastalığın doğumsal nitelikte olsa da daha sonra 

ortaya çıktığını ileri sürerek; müvekkilinin adi malul olarak emekli edilmemesine ilişkin Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı'nın 28/05/2018 tarih ve 028 sayılı işleminin iptali ve özlük haklarının hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 8. İdare Mahkemesi 28/11/2019 tarih ve E.2018/1501, K.2019/2510 sayıh kararı ile, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 14/3-a, 15/1-a maddeleri uyarınca, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde,uyuşmazlığın sosyal güvenlikhukuku ile ilgili olduğu, davacının 30.08.2010 tarihinde göreve başlayan ve 5510sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan davacinın, rahatsızlığınedeniyle hakkında vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmamasına ilişkin uyuşmazlıkta 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 5510 sayılı Kanunun 101. maddesi uyarinca iş mahkemelerigörevli bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 16. İs Mahkemesi 18/04/2023 tarih ve E.2020/50, K.2023/132 sayıh kararı ile, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 21/11/2024 tarih ve E.2023/1666, K.2024/2974 sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın kurum işleminin iptali gerekip gerekmediğinin tespitine ilişkin olduğu, davacı tarafindan aynı talebe ilişkin idare mahkemesine açılan davanın görev yönünden reddedilerek kararın kesinleştiği, yargılama sırasında SGK ile yapılan yazışma sonucunda davacının 15/09/2008 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kamuna tabi sigortalı olduğunun anlaşıldığı, 5510 sayılıYasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sifatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanunagöre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceğinden bunların iptali için açılan davaların çõzüm yerinin idari yargi yeri olduğu, davacinın 15/09/2008 tarihinden itibaren yani 5510 sayılı Yasa'nın yürürlüğünden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olması karşısında,uyuşmazliğın çözümünün idari yargının görev alanmna girdiği gözetilerek 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine gõre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar karar vermek gerekmiş, ancak davacı tarafindan daha önce idari yargıda açılan davanın görevsizlik kararı verilerek kesinleştiği, Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'nun Yargı merciince yapılacak ișlemler başlıklı 15. maddesinin "Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararınıveren yargi merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra (.….) (2) taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir." hükmünü içerdiği anlaşıldığından, mahkememizce verilen kararın kesinleşmesi halinde kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine ilk görevsizlik kararinı veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek görevli yargi merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlıik Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir..
5. Davacı vekilince, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurulması üzerine, Ankara 16. Iş Mahkemesince, adli yargı dava dosyası önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş, Mahkememizce dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneği UYAP sisteminden temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. T.C Anayasası'nın "F. Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin son fikrası şöyledir:
“Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin karari esas alınir."
7. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun "Sandıktan Faydalanacaklar" başlıklı mülga 12/II-(j) bendinde, harp okulları, fakülte ve yüksek okullarda Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adayların bu Kanun'dan kaynaklı haklardan yararlanacakları düzenlemesine yer verilmiştir,
8. 5434 sayılı Kanun'un "Fiili hizmet müddeti" başlıklı 31. maddesinin altıncı ve yedinci fikraları şöyledir:
"Harp okullari, fakülte ve yüksek okullar ile astsubay meslek yüksek okullarında sınifını geçemeyen Türk Silâhlı Kuvvetleri mensubu askeri öğrencilerin, fazla öğrenim yılları fili hizmet müddetlerinden indirilir.

Fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarında kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay veya astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini takiben muvazzaf subay veya astsubaylığa geçirilenlerin, normal süreyi aşan öğrenim süreleri fiili hizmet müddetinden sayılmaz.

Bu okulları tamamlayamayarak ayrılanların ve fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tábi tutulanlardan bu eğitimi tamamlayamayarak ayrilanlarin buralarda geçen öğrenim ve eğitim müddetleri fiili hizmet müddeti sayılmaz."9. 5434 sayılı Kanun'un "Malüllük" üst başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarinda hasıl olan arizalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır.

(Değişik: 28/6/2001-4699/25 md.) Su kadar ki, bunlar yazı ile istedikleri takdirde haklarında bu Kanun hükümleri uygulanmaksızın mallullüklerinin mani olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını istemek hakları mahfuzdur. Ancak, kurumlarinda başka vazife ve sıniflara nakli mümkün olanlardan özel kanunlarına göre yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya maluliyetlerinin yeni vazifelerine de mani olduğuna dair 50 nci madde uyarınca yeniden rapor almadikça bu haklarını kullanamazlar.

(Değişik üçüncü fikra: 21/4/2005-5335/3 md.) İştirakçilerden; talim, manevra, seferberlik veya harp dolayisıyla vazifeleri ile ilgileri kesilmeksizin silah altına alındıkları dönemde malúl olup, bu malûllükleri asıl vazifelerini yapmaya mani olmayanlar ile Sandiğa tâbi göreve atandıkları tarihten önce malúl sayılmayi gerektiren hastalık veya sakatlığı olduğu belirlenenler hakkında, bu hastalık veya sakatlıkları sebebiyle bu Kanunun malüllüğe ilişkin hükümleri uygulanmaz.

10. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "sigortalı sayılanlar" başlıklı 4.maddesinin birinci ve dördüncü fikralarının ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/2md.)
Kanunun kisa ve uzun vadeli sigorta kollari uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasinın (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurlari Kanununun 86 nci maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
Birinci fikranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;
a) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar,
b) Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcılari, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanlari, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,
c) Birinci fikranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksiz izne ayrilanlar,
d) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Milli Savunma Bakanliığı hesabina okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tábi tutulan adaylar 

hakkında da uygulanir."
11. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri"başlıklı 101. maddesi şöyledir;
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
12. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır..…

Bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihte Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile (Iptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 13/12/2022 tarihli ve E.:2021/35, K.:2022/161sayılı Kararı ile.) 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların, bahse konu okullarda geçen başarılı eğitim süreleri, istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde ilgisine göre en az aylık 

alan polis veya komiser yardımcisının emekli keseneğine esas unsurları üzerinden, bu sürelere ait sigortalı ve işveren hissesi priminin tamamı borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bundan doğacak borç tutarının tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren iki yıl içinde kendileri tarafindan ödenir. Ayrica, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üniversitelerin çeşitli fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına öğrenim yaptiktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda geçen başarılıöğrenim süreleri de istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde en az aylık alan astsubay çavuşun emekli keseneğine ait unsurlar üzerinden, bu fikradaki esaslar dâhilinde borçlandırılarak tahsil edilmek suretiyle hizmetten sayilir."
B. Yargi Kararı
13. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
“…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 savılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sifatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak,yukarda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır ..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 08/04/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, 15, maddede belirtilen yöntemin aksine,davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren adli yargı yerince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de; Mahkememizce dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin UYAP sisteminden temin edildiği, bu nedenle idari yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta olan davacının, sağlık kurulu raporu ile tespit edilen hastalığının, doğumsal nitelikte olduğu gerekçesiyle malullüğe ilişkin hükümlerin uygulanmayacağına ilişkin davalıişleminin iptali ve özlük haklarının ödenmesi istemiyle açılmıştır.

17. Dava dosyasınin incelenmesinden; davacının 31/08/2008 tarihinde Jandarma Astsubay Meslek Yüksek Okulunda başladığı eğitimini bitirmesinden sonra 30/08/2010 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde J.Astsb.Çvş. olarak göreve başladığı, görevini yapmakta iken rahatsızlığından dolayı SBU Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafindan düzenlenen 02/11/2017 tarih ve 811146 sayılı sağlık kurulu raporunda kendisine "sol ektopik böbrek"teşhisi konulduğu, malülen emeklilik işlemleri için bu raporun davalı idareye gönderildiğini, davalı idare sağlık kurulu tarafindan yapılan inceleme neticesinde 04/05/2018 tarih ve 3179 sayılı kararı ile, böbrek hastalığının doğumsal nitelikte olması nedeniyle 5434 sayılı Kanun'un 44/3 maddesi uyarınca malullüğe ilişkin hükümlerin uygulanamayacağına karar verildiği, bu kararın Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığının 28/05/2018 tarih ve 028 sayılı yazısı ile davacı tarafa bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı; dosyada mevcut Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 20/12/2022 tarih ve 58418342 sayılı yazisında davacının "..Jandarma Genel Komutanlığı emrinde askeri öğrenci olması nedeniyle 

15/09/2008 tarihinde 5434 sayılı Kanuna tabi sigortaliılığının başladığı ve 15/12/2022 tarihi itibariyle Jandarma Genel Komutanlığında astsubay kıdemli üstçavuş kadrosunda görevine devam ettiğinin" belirtildiği anlaşılmaktadır.
18. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanun'u ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın,bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.

19. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanun'u, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun'u, 2926 sayılıTarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanun'u kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beşfarklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
20. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111,K.2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanun'un bircok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un vürürlük tarihinden önce 5434 sayılıT.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (basta 4/c maddesi) hükümlerin iptaline karar vermis; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la, 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1nci ve Gecici4 ncü maddelerle. 5754 savılı Kanun'un vürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 savıl Kanun'un 4ncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlar ile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dåhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava, Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayıli kararı ile reddedilmiştir.
21. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklanı gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanun'un vürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 savılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uvgulanacağıdolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

22. Buna göre, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen islemlerin idari işlem niteliğini korumaya devam edeceği; davacının 5434 savılı Kanun kapsamında 15/09/2008 tarihinde askeri öğrenci olarak sigortalılığının basladığı, malülen emekli edilmesine vönelik talebinin reddine iliskin davalı isleminin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler kapsamında bulunduğu gözetildiğinde davanın, görūm ve çözümünde idari yargı yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; davanın çözümündeidari yargı görevli olduğundan,Ankara 8. İdare Mahkemesinin 28/11/2019 tarih ve E.2018/1501. K.2019/2510 savılı görevsizlik kararının kaldırılmas gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Ankara 8. İdare Mahkemesinin 28/11/2019 tarih ve E.2018/1501, K.2019/2510 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/04/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Doğan Eyüp Muharrem GÜLEÇAĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
*
$ 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2025/173KARAR NO : 2025/357KARAR TR : 05/05/2025
ÖzET: İlaç kullanım ve hastane tedavilerine ilişkin Medula sistemindeki kişisel verilerine erişimin gizlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : E. Z.

Vekili : Av. A. K.

Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. R. Ç.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin dört yaşından bu yana kalıtsal kan hastalığının, 2016 yılından bu yana da immün yetmezlik hastalığının (Bağışıklık yetmezlik/ HIV Pozitif) olduğunu, bu hastalıkların tedavisine devam edildiğini, bu hastalığı ve hastalıkta kullandığı ilaç bilgilerine ilişkin kişisel verilerinin Sağlık Bakanlığının E-Nabız ve Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) Medula sisteminde kayıtlı olduğunu, E-Nabız sisteminde bu kişisel verilerin gizlenmesi için teknik imkân verildiğinden bu verileri sistem üzerinden kendisinin gizleyebildiğini, 11/01/2022 tarihi öncesine kadar Medula sisteminde de bu kişisel verileri SGK'ya başvuru yoluyla gizleyebildiğini, bu tarihe kadar Medula sistemindeki kişisel verilerinin gizli olduğunu, ancak, sistemde yapıldığı belirtilen değişiklik nedeniyle müvekkilinin bu kişisel verilerinin gizli olmaktan çıkarıldığını, hastalıklarının toplum genelinde doğru bilinmemesi nedeniyle hastalıklarına ilişkin raporlarının ve kullandığı ilaçların bilgilerine ilişkin kişisel verilerinin eczanelerde, hastanelerde, iş yerlerinde ve diğer her türlü sağlık hizmeti sunan birimlerde kullanılan Medula sisteminde görüntülemeyecek şekilde kapatılmasını yeniden talep ettiğini Kurum tarafindan talebin reddedildiğini belirterek, Kurum işleminin iptali ile ilaç kullanım ve hastane tedavilerine ilişkin Medula sistemindeki kişisel verilerine erişimin gizlenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. İdari Yargıda 

2. Adana 3. İdare Mahkemesi 25/03/2022 tarih ve E.2022/148, K.2022/369 sayıh kararı ile, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıyapılan istinaf başvurusu Adana Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesinin 22/12/2022 tarih ve E.2022/1671.K.2022/2653 sayılı kararı ile esastan kesin olarak reddedilmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasının incelenmesinden; davacinın 4yaşından beri kalitsal kan hastalığı ile 2016 yılından bu yana immün yetmezliği hastalığının (Bağışıklık yetmezlik-Hīv Pozitif) olduğu, bu hastalığının ve hastalıkta kullandığı ilaç bilgilerinin E-Nabız sisteminde ve Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) Medula sisteminde kayıtlıolduğu, 11.01.2022 tarihi öncesine kadar Medula sisteminde bu hastahklarıı ve kullandığı ilaçlarını SGK'na başvuru yoluyla gizleyebildiği, ancak sistemde yapıldığı belirtilen değişiklik nedeniyle hastalıklarının ve ilaçlarının gizli olmaktan çıkarıldıği, hastalıklarının toplum genelinde doğru bilinmemesi dolaysıyla kendisine ait sağlık verilerinin yetkisiz kişilerce elde edilmesi, yayılmasi, kişinin özel hayatina dair ifşaatin, mahremiyetin ihlalinin sehven ve/veya kasden kişinin ilaç raporları ile hastalıklarının açığa çıkarılmasının sosyal, psikolojik,madi ve manevi durumunu geri döndürülemez bir şekilde etkiliyeceğinden bahisle sistemde kayıtlı olan hastalıklarına ilişkin raporlarin ve kullandığı ilaç bilgilerinin eczanelerde, hastanelerde, iş yerlerinde ve diğer her türlü sağlık hizmeti sunan birimlerde kullanılan Medula sisteminde görüntülenmeyecek şekilde erişimin engellenmesi yönündeki başvurunun mahkeme kararı olmadan kişisel verilere erişim sınırlandırılmasının yapılamayacağı belirtilerek reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarida yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu işlemin içeriğinin davacının kişisel sağlık verilerine Medula sisteminde görüntülenmeyecek şekilde engellenmesi talebine yönelik olduğu anlaşıldığındanbu talebe ilişkin yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünün Mahkememizin görev alanına girmediği, uyuşmazlığın adli yarginın görev alanında olduğu sonucuna varilmiştir. ...

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Adana 1. İs Mahkemesi 27/12/2023 tarih ve E.2023/29, K.2023/189 sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar vermiş; bu karara karşı davalı Kurum tarafindan istinaf yoluna başvurulmuştur.

5. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 24/04/2024 tarih ve E.2024/545, K.2024/845 sayıl kararı ile, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın usulden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu da 

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 04/11/2024 tarih ve E.2024/8967, K.2024/10327 sayılı kararı ile onanmış ve istinaf merciinin görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Bu kararın ilgili kısmı şöyledir:
".. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, davalı idareye, kendisinin kullanmakta olduğu ilaçlarına ait bilgilerin ve sistemde kayuhı bulunan tüm hastalıklarına ilişkin raporlarının eczanelerde, hastanelerde, işyerlerinde ve diğer her türlü sağlik hizmeti sunan birimlerde kullanılan MEDULA sisteminde gõrüntülenemeyecek şekilde gizlenmesi için yapmış olduğu başvurusu sonucunda reddi işleminin, Anayasa'ya ve Anayasa'nın kendisine vermiş olduğu hak ve özgürlüklere aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemelerin görevi ve yargı yolu "yasa" ile belirlenmiş olup, kamu düzenine ilişkin olduğundan yargilamanın her safhasinda mahkemece resen nazara alınir.

İş Mahkemeleri, 5521 sayılı Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte özel mahkemeler olup, bazı maddeleri dışında 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun 101 inci maddesinde, aksine hüküm bulunmayan hallerde 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların işmahkemelerinde görüleceği hükme bağlanmıştır.

Dava komusu işlemde, davalı kurum talep edilen işlemi yapmaya muktedir kamu idaresi olup davacının başvurusu üzerine verilen red kararı idari işlem niteliğindedir. Bu sebeple eldeki davanın idare mahkemelerinde görülmesi gerekmektedir.

Mahkemece davanin yargi yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine karar verilecek yerde hükümdeki gibi karar verilmesi kanuna ve yasaya aykırı olmuştur.

Bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b2.Maddesi gereğince mahkeme hükmünün kaldırılarak anılan gerekçelerle yeniden hüküm vermek gerekmiştir. .…"
6. Davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Adana 1. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amaci, kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemektir."
8. 6698 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun hükümleri, kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayit sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanır.'
9. 6698 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Açık riza: Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rizayı,
b) Anonim hâle getirme: Kişisel verilerin, başka verilerle eşleştirilerek dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek håle getirilmesini 
c) İlgili kişi: Kişisel verisi işlenen gerçek kişiyi,
d) Kişisel veri: Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi,
e) Kişisel verilerin ișlenmesi: Kişisel verilerin tamamen veya kismen otomatik olanya da herhangi bir veri kayit sisteminin parçası olmak kaydiyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanmasi muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanmasi, aktarilmasi, devralınmasi, elde edilebilir hâle getirilmesi, siniflandırılması ya da kullanılmasınin engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi,
h) Veri kayıt sistemi: Kişisel verilerin belirli kriterlere göre yapılandırılarak işlendiği kayıt sistemini,
ifade eder."
10. 6698 sayılı Kanun'un "Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesi" başlıklı 7.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafindan silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.

(2) Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesine ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.

(3) Kişisel verilerin silinmesine, yok edilmesine veya anonim hále getirilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
11. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un "Kurumun taşınmaz edinimi, taşınır ve taşınmaz mal varlıkları ile gayri maddi haklarının hukuki durumu"başlıklı 35. maddesinin ilgili altıncı ve yedinci fikraları şöyledir:

"(Değişik altıncı fikra: 4/4/2015-6645/43 md.) Kurum, görevlerini yerine getirmek amacıyla işlediği kişisel veriler ile ticari sir niteliğinde olan verileri, veri sahibinin noter onaylı muvafakati veya e-Devlet uygulamasi üzerinden kimlik teyidi ile verilen izni olmadan gerçek veya tüzel kişilerle paylaşamaz. Ancak, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri, 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki bankaların, sigorta ve reasürans şirketlerinin, ticaret odalarinın, sanayi odalarınin, borsalarin veya bunların teşkil ettikleri birliklerin personeli için kurulmuş bulunan sandıklar ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınn ilgili mevzuatında belirtilen görevleri yapabilmeleri için ihtiyaç duydukları sağlık verisi dışındaki kişisel veriler ile ticari sir niteliğindeki veriler paylaşılabilir. (Ek cümle:17/7/2019-7186/18 md.) Kurum, kişisel sağlık verilerini kamu sağlığının korunmasi, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi verilen sağlık hizmetlerinin uygunluğunun ve yerindeliğinin takibi ve finansmanının planlanması amacıyla talebi hâlinde Sağlık Bakanlığı ile paylaşır. Kurum, bunların dışındaki gayri maddi hakları ile kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek veya tüzel kişiyle ilişkilendirilemeyecek şekilde anonim hâle getirdiği verileri araştırma,planlama ve istatistik gibi amaçlar için kamu idareleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi, bilimsel araştirma yapan kamu personeli, bilimsel dernekler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya üniversiteler ile ücretsiz olarak paylaşabilir. Anonim hâle getirilen verinin tüzel kişilere ait olması hâlinde bu fikrada sayılanlar dışındaki gerçek veya tüzel kişilere tüzel kişinin noter onaylı mıvafakati alınmak kaydıyla ücretli olarak verilebilir. Veri paylaşılan kamu idareleri ile gerçek ve tüzel kişiler, paylaşılan verinin gizliliğinden ve güvenliğinden sorumludur. Bu fikranın aksine davrananlar hakkında, veri paylaşımı yapılanlar da dâhil olmak üzere 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile diğer ilgili mevzuathükümleri uygulanır.
(Ek fikra:3/11/2022-7420/20 md.) Kurum taşınmazlarinın elektronik ortamda satışı da dahil olmak üzere her türlü satışı ve diğer iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usûl ve esaslar, Kurumca çıkarılan yönetmelik ile belirlenir.

2:.

12. 19/02/2022 tarihli ve 31755 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Nezdindeki Verilerin Korunmasına ve İşlenmesine İlişkin Yönetmeliğin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci; Kurumun 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna Ilişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu ve 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağli, Ilgili İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde belirtilen görev ve yetkileri kapsaminda, tamamen veya kasmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayı sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde ettiği verilerin işlenmesinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir."
13. Aynı Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna Ilişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanumun 35 inci maddesi ile 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununa dayanilarak hazırlanmıştir."
14. Bu Yönetmeliğin "Tanımlar"başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
:.
b) Anonim hâle getirme: Kişisel verilerin, başka verilerle eşleştirilerek dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek håle getirilmesini,
c) Anonim veri: Anonim hale getirilen ve kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyen veriyi,
h) İlgili kişi: Kişisel verisi işlenen gerçek kişiyi,
i) İlgili kullanıcı: Verilerin teknik olarak depolanmasi, korunması ve yedeklenmesinden sorumlu olan kişi ya da birim hariç olmak üzere veri sorumlusu organizasyonu içerisinde veya veri sorumlusundan aldiği yetki ve talimat doğrultusunda kişisel verileri işleyen kişileri,
i) Kişisel sağlık verisi: Kimliği belirli ya da belirlenebilir gerçek kişinin fiziksel ve ruhsal sağlığına ilişkin her türlü bilgi ile kişiye sunulansağlık hizmetiyle ilgili bilgileri,
j) Kişisel veri: Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi 
k) Kişisel verilerin işlenmesi: Kişisel verilerin tamamen veya kismen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayit sisteminin parçası olmak kaydiyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanmasi muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanmasi, aktarılmasi, devralınmasi, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandirılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi,
l) Kişisel verilerin silinmesi: Kişisel verilerin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanilamaz hale getirilmesini,
m) Kişisel verilerin yok edilmesi: Kişisel verilerin hiç kimse tarafindan hiçbir şekilde erişilemez, geri getirilemez ve tekrar kullanılamaz hale getirilmesi işlemini,
ö) MEDULA: Sağlik hizmeti kullanım verisi toplamak ve bu verilere dayanarak faturalama işlemini 

gerçekleştirmek amacıyla Kurum tarafindan uygulanan ve işletilen elektronik bilgi sistemini,
r) Sağlık hizmeti: Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere 5510 sayılı Kanunun 63üncü maddesi gereği finansmanı sağlanacak tibbi ürün ve hizmetleri,
v) Veri: Kurum nezdinde üretilen, işlenen veya arşivlenen her türlü bilgi ve belgeyi,
z) Veri kayıt sistemi: Kişisel verilerin belirli kriterlere göre yapılandırılarak işlendiği Kurum veri kayısistemlerini,
aa) Veri paylaşım metodu: Talep edilen verilerin Kurum tarafindan uygun bulunan Elektronik Belge Yönetimi Sistemi (EBYS) ortamında CD, DVD, sabit disk, taşınabilir bellek gibi elektronik-manyetik kayit ortamlarında veya web servis, SFTP veya Kurumda kullanılan diğer yazılımlar gibi elektronik ortamlar üzerinden şifrelenerek paylaşım metotlarını,
ifade eder."
15. Bu Yönetmeliğin "Kişinin kendisine ait kişisel veriler ile kişisel sağlık verilerine ilişkin talepleri"başlıklı 10.maddesi şöyledir:
"(1) Herkes, Kuruma başvurarak kendisiyle ilgili kişisel verileri ile kişisel sağlık verilerinin;
a) İşlenip işlenmediğini õğrenme,
b) İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
c) Silinmesini, yok edilmesini isteme,
ε) İșlenme amacını ve bunların amacına uygun kullamlıp kullanılmadığım öğrenme,
d) Yurt içinde veya yurt dışında aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
e) Eksik veya yanlış ișlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,
f) İşlenenlerinin münhasiran otomatik sistemler vasıitasıyla analiz edilmesi suretiyle kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çikmasina itiraz etme,
g) Mevzuata aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme,
ğ) (c) ve (e) bentleri uyarınca yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
haklarına sahiptir.
(2) Kişilerin kişisel verileri ile kişisel sağlık verilerinin silinmesi veya yok edilmesi taleplerinde, kişisel verilerin işlenme şartlariının tamamının ortadan kalkıp kalkmadığı yönünde ilgili mevzuat birimince değerlendirme yapılarak silme, yok etme veya anonim hâle getirme işlemlerinden hangisinin uygulanacağına karar verilir. Uygulanan yöntem ve gerekçesi en geç 30 gün içinde ilgili mevzuat birimi tarafindan ilgili kişiye yazılı olarak veya elektronik tebligat adresine bildirilir.

(3) Kurum, kişinin kişisel verileri ile kişisel sağlık verilerini;
a) Kişinin kendisine veya noter onaylı muvafakatiyle veya e-Devlet uygulaması üzerinden kimlik teyidi ile verilen izin ile diğer gerçek veya tüzel kişilere,
b) Mahkeme kararı ile kişinin sağlık verilerine erişim izninde yetkilendirilmiş kişilere,
c) Müvekkili tarafindan verilen özel vekâletnamede avukatın kişisel veriler ile kişisel sağlık verilerini talep edebileceğine yer verilmiş olması şartıyla ilgili avukatına,
aktarabilir veya gerekçesini açıklayarak veri taleplerini reddedebilir.
(4) Kurumayapılan talepler, talebin niteliğine göre en kisa sürede ve en geç 30 gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandirılır. Ancak, işlemin ayrica bir maliyeti gerektirmesi halinde, Kurulca bu konuda belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.

(5) Bu madde kapsamındaki veri talepleri taşra birimine yapılır. Taşra birimi, yetkileri dahilinde Kurum veri kayıt sisteminden temin edemediği verileri 20 nci maddenin iki ila beşinci fikrası hükümlerine göre temin edebilir."
16. Bu Yönetmeliğin "Sağlık Bakanlığının kişisel sağlık verisi talepleri" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"(1) Kurum, kişisel sağlık verilerini; kamu sağlığının korunması, koruyucuhekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, verilen sağlık hizmetlerinin uygunluğunun ve yerindeliğinin takibi ve finansmanının planlanması amacıyla talebi hálinde Sağlik Bakanlığı ile paylaşır.
(2) Sağlık Bakanlığı tarafindan yapılan veri taleplerinde, 20 nci maddenin bir ila dokuzuncu fikrasıhükümleri uygulanır.'"
17. Bu Yönetmeliğin "Verilerin korunmasına ilişkin Kurumca yürütülecek işlemler" başlıklı 23. maddesi şöyledir:
"(1) Kurum, Kurum veri kayıt sisteminde tuttuğu verilerin her türlü tehlikeye karşı güvenliğinin sağlanması amaciyla güvenlik önlemlerinin hazırlanmasıni, uygulamaya konulmasıni, güncellenmesini ve denetlenmesini sağlamakla yükümlüdür.

(2) Veri aktarım talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin Kurum veri kayıt sistemine doğrudan erişimine izin verilmez. Talep edilen verinin aktarımi sağlanır.

(3) HSGM, veri taleplerini karşılarken gerekli güvenlik önlemlerini alır. Kurum veri kayit sistemine şifre ile erişimler, gerçek kişi (ad-soyad veya domain kullanıcı adi) kullanıcı şifreleri kullanılarak Kurumun belirlediği güvenlik önlem ve uygulamaları çerçevesinde yapılır. Erişimler, HSGM tarafindan güvenlik önlemleri 

çerçevesinde kayıu altına alınır.
(4) Kurum veri kayit sisteminde sadece test edilmiş ve onaylanmiş Kurum uygulamalari aracılığı ile toplanan veriler esas alımır. Hatalar sonucu veya farklı nedenlerle verilerde değiştirilme, silinme, eklenme ihtiyacı oluşursa bu durum ilgili birim ile HSGM'deki yetkilendirilmiş kişiler ile tutanak altına alınmak suretiyle gerekli işlemler yapılır.

(5) Kurumca veriye erişim yetkisi verilmiş personelin Kurumdan ayrılması veya görev yeri değişikliği halinde yetkisiz kullanımın önlenebilmesi amaciyla erişim yetkileri ilgili birim tarafindan resmi yazı ile HSGM'ye bildirilir. HSGM tarafindan yetkilendirme sona erdirilmeden ayrilış işlemleri yapılamaz. Birim amirleri gerekli bildirim ve iptal etme işlemlerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Personelin üzerinde çalıştığı veri ile ilgili sorumluluğu Kurumdan ayrıldıktan sonra da devam eder."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'nın katılımlarıyla yapılan 05/05/2025 tarihli toplantiısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasına ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, ilaç kullanım ve hastane tedavilerine ilişkin Medula sistemindeki kişisel verilerine erişimin gizlenmesi ve bu kapsamda yapılan başvurunun reddine ilişkin Kurum işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
21. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir. Dava konusu işlemin davalı idarenin tarafından tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olmasının yanında, işlemin yasal dayanağını 5510 sayılı Kanun değil, 6698 ve 5502 Kanun'lar ile bunlara dayanılarak çıkarılan Yönetmelik oluşturmaktadır.
22. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlığın, davacının ilaç kullanım ve hastane tedavilerine ilişkin Medula sistemindeki kişisel verilerine erişimin gizlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olduğu, bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan bir uyuşmazlık olmadığı ve dolayısıyla bu Kanun'un 101. maddesinin uyuşmazlıkta uygulama alanının bulunmadığı, 6698 ve 5502 Kanun'lar ile bunlara davanılarak cıkarılan Yönetmelik hükümlerine göre de Sosval Güvenlik Kurumunun tek vanlıirade beyanı ve kamu gücü kullanılarak ortaya çıkan dava konusu işleme ilişkin uyuşmazlığın idari yargı yerince cözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Adana 3. İdare Mahkemesinin 25/03/2022 tarih ve E.2022/148, K,2022/369 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir,
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Adana 3. İdare Mahkemesinin 25/03/2022 tarih ve E.2022/148, K.2022/369 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/05/2025 tarihinde OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Muharrem YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/187KARAR NO : 2025/406KARAR TR : 16/06/2025
ÖzET: Ticari dava şartı arabuluculuk dosyasına ilişkin arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin, İstanbul Anadolu Ara buluculuk Bürosunun işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : L.$.

Vekili : Av. B.A.Y.
Davah : Adalet Bakanlığı
Vekilleri : Av. T.K.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, arabuluculuk yapan müvekkili tarafından, İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 2023/5380 ticari dava şartı arabuluculuk dosyasında 3.120 TL olan arabulucuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Anadolu Arabulucuk Bürosunun 09/01/2024 tarih ve 2024/61 Muh. sayılı işleminin iptali ile ödemenin yapılması istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili süresinde sunduğu cevap dilekçesi ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 25/12/2024 tarih ve E.2024/662 sayıh kararı ile, ara buluculuk hizmetinin kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin bir hizmet olması ve bu hizmet bedelinin 6325 sayılı Kanun gereğince Adalet Bakanlığı bütcesinden ödenmesinin gerekmesi karsısında, davalı idarece tek vanlı kamu gücü kullanılarak tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan iş bu davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazının reddine, mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ilinde 974 arabulucu sicil numarasıyla kayılı olarak arabuluculuk yapan davacı tarafindan, İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu'nun 2023/5380 ticari dava şarti arabuluculuk dosyasında 3.120,00 TL olan arabuluculuk ücretinin õdenmesi istemiyle yapilan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu'nun 09/01/2024 tarih ve 2024/61 Muh sayılı işlemin iptali ile ödemenin yapılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştir.

İdare hukuku kuralları içinde, kamuhizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen tek yanlı idari işlemler ile -aynı amaçla gerçekleştirilen idari eylemlerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir.

Yukarıda yer verilen 6325 sayılı Kanun uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda verilen hizmete karşılık olarak arabuluculuk ücretinin taraflarin anlaşamamaları hâlinde, iki saatlik ücret tutarinın tarifenin birinci kismına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği anlaşılmakta olup, uyuşmazlık konusu olayda ise,davacının, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi gereken arabuluculuk ücretinin ödenmesi talebiyle yapılan başvurusunun Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Arabuluculuk Bürosu tarafından reddedildiği görülmekle,arabuluculuk hizmetinin kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin bir hizmet olması ve bu hizmetin bedelinin 6325sayılı Kanun gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesinin gerekmesi karşisında, davalı idarece tek yanlıkamu gücü kullanılarak tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin, uyuşmazlığın adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle yaptığı görev itirazının reddine…."
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı, somut olaya ilişkin davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek, dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" .Somut olayda, davacı tarafindan, arabulucu olarak görev yaptığı 2023/5380 Büro Başvuru sayılı ticari dava şartiı arabuluculuk dosyasında, 3.120,00 TL olan arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun, uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmadığının tespit edilmesi durumunda ödeme yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin Istanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 09.01.2024 tarihli ve 

2024/61 Muh. sayılı işleminin iptali ile ödemenin yapılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıgörülmüştür.

Yukarıda paylaşılan düzenlemeler ve açıklamalar kapsamında dava konusu olay ele alındığında,arabuluculuk ücretinin, ancak bir yargisal faaliyet sonucunda hükmedilebilecek ücretlerden olan yargılama gideri olarak kabul edilmesi ve dava konusu 09.01.2024 tarihli ve 2024/61 Muh. sayılı ișlemin hâkim tarafindan tesis edilmiş olması hususu da dikkate alındiğında, söz konusu işlemin yargilama faaliyetinin bir parçasi olduğunda ve yargisal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasinda da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargisal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dişında tutulmasıgerekmektedir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir 

KARAR : Yukarida açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi .."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir 

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve yapılan başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
".….6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununda yer alan düzenlemelere göre,arabulucuya başvurulmuş olmasının ilgili kanunlarda dava şartı olarak kabul edildiği ihtilaflarla ilgili olarak arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamamasi, taraflar katılmadiğı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarinın Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği kuşkusuzdur.

Dosyanin incelenmesinden, arabuluculuk yapan davaci tarafindan, Istanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu'nun 2023/5380 ticari dava şarti arabuluculuk dosyasinda 3.120 TL olan arabulucuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Anadolu Arabulucuk Bürosu'nun 09/01/2024 tarih ve 2024/61 Muh. sayılı işleminin iptali ile ödemenin yapılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmıştır.

Idare hukuku kuralları içinde, kamuhizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen tek yanlı idari işlemler ile ayn amaçla gerçekleştirilen idari eylemlerden doğan uyuşmazlikların görüm ve çözümü idari yarginın görev alanına girmektedir.

Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılmasi;arabuluculuk faaliyetinden sonuç alınamaması üzerine açilacak dava sebebiyle yapilan yargilama giderlerine arabuluculuk ücreti de eklenmek suretiyle hesaplama yapılmasını sağlama amacına yöneliktir.
Arabuluculuk ücretinin Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi istemiyle idareye yapılan başvurunun reddedilmesi durumunda ise ödenmeyen arabuluculuk ücretinin yargilama giderine dönüşemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, arabuluculuk bürosu tarafindan ödenen tutar anlaşmaya varılması hâlinde taraflarca arabuluculuk bürosuna ödeneceğinden ve anlaşmaya varılamadığında ise davada haksız çıkacak taraftan tahsil edileceğinden, arabuluculuk ücretinin yargilama gideri sayilmasinin dava açılmadan önce idarî usuller uygulanarak idarece tesis edilen işlemin idarî işlem olma vasfinı değiştirmeyeceği âşikârdır.
Bu itibarla, arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle 2577 sayılı Idarî Yargilama Usûlü Kanununun 10.maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak idarî bir birim olan arabuluculuk bürosunca kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilen idarî işlemin iptali istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kamunun 2.maddesi uyarınca idarî yargi merciince karara bağlanması gerekmekte olup, adlí yargının görev alanına giren bir uyuşmazlıiktansöz edilemiyeceği açıktır.

Nitekim benzer hir uyuşmazlikta, arabuluculuk ücretinin ödenmesi talebiyle arabuluculuk bürosuna yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yarginın görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine dair Şanliurfa 2. Idare Mahkemesinin 29/02/2024 tarihli ve E:2024/221, K:2024/378 sayılı kararına karşı Danıştay Başsavcılığı tarafindan 2577 sayılıÎdari Yargılama Usulü Kanumunun 51. maddesi uyarınca kanun yararına temyiz yoluna başvurulmuş. Danıştay Onuncu Dairesinin 21/04/2025 tarihli ve E:2024/6835, K:2025/2132 sayılı karariyla, davanın görüm ve çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle idare mahkemesi karari bozulmuştur.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir..."
IV. İLGİLİHUKUK 
8. Anayasa'nın "B.Yargı yolu" başlıklı 125, maddesinin son fikrası şöyledir :
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkhı

2. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykiri olduklarindan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açilan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Taħkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan ħer türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çikan uyuşmazliklara ilişkin davalar."
10. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun, "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı18/A maddesinin 13. ve 14. fikraları şöyledir:
"(13) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamamasi, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Iki saatten fazla süren görüşmeler sonunda taraflarin anlaşamamaları hálinde ise iki saati aşan kisma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden õdenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayilır.

(14) Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafindan yapılması gereken zaruri giderler;arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varilması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca õdenmek, anlaşmaya varılamaması hálinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır."
11. 6325 sayılı Kanun'un, "Kuruluş ve teşkilat" başlıklı 28. maddesinin 3. fikrası şöyledir :
"(3) (Ek: 12/10/2017-7036/26 md.) Arabuluculuğa başvuranlari bilgilendirmek, arabulucular görevlendirmek ve kanunla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere Bakanlık tarafindan uygun görülen adliyelerde arabuluculuk büroları kurulur. Adli yargi ilk derece mahkemesi adalet komisyonu tarafindan,münhasıran bu bürolarda çalışmak üzere bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadar personel görevlendirilir.Arabuluculuk bürolari, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafindan belirlenen sulh hukuk hâkiminin gözetim ve denetimi altında görev yapar. Arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde bu büroların görevi, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunca görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafindan ilgili hâkimin gözetim ve denetimi altında yerine getirilir."
12. 6325 sayılı Kanun'un, " Yönetmelikler " başlıklı 36. maddesi şöyledir :
" (1) Arabuluculuk eğitimi verecek kuruluşların denetlenmesi ile eğitimin süresi, içeriği ve standartlari,yapilacak olan yazili sinavin ilke ve kurallarınin belirlenmesi, arabulucular sicilinin düzenlenmesi ve arabulucularda aranacak koşullar, arabulucuların denetlenmesi ve izlenmesi ile bu Kanumun uygulanmasıni gösteren diğer hususlar, Bakanlıkça çıkarılacakyönetmeliklerle düzenlenir."
13. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'u Yönetmeliği'nin "Dava şartı olarak arabuluculukta arabuluculuk ücreti ve giderler " başliklı 26, maddesi şöyledir:
" (1) Taraflarin arabuluculuk faaliyeti sonunda tamamen veya kismen 
anlaşmaları hâlinde, arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin Ikinci Kısmına göre aksikararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret,Tarifenin Birinci Kismında belirlenen ikisaatlik ücret tutarindan az olamaz. Işe iade talebiyle yapılan görüşmelerde tarafların anlaşmaları durumunda, arabulucuya ödenecek ücretin belirlenmesinde işçiye işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminat miktarı ile çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücret ve diğer haklarının toplami, Tarifenin Ikinci Kısmı uyarınca üzerinde anlaşılan miktar olarak kabuledilir.
(2) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflarin anlaşamamaları hâlinde iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Bakanlık bütçesinden ödenir. İkisaatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde,Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargilama giderlerinden sayılır. Dava açılması hálinde mahkeme tarafindan dava öncesiödenen arabuluculuk ücretlerine ilişkin makbuz dosyaya eklenir. Yargılama giderleri olarak hükmedilen tutar 6183 sayıli Kanuna göre tahsil edilir.

(3) Sürecin sehven kayıit, mükerrer kayit veya arabuluculuğa elverişli olmama nedeniyle 
sona erdirilmesi hallerinde arabulucuya ikinci fikra uyarinca ücret ödenmez.
(4) Bu madde uyarınca adliye arabuluculuk bürosu tarafindan yapılmasi gereken zaruri 
giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarinca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varilamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Bakanlık bütçesinden karşılanır. Dava açılması hâlinde mahkeme tarafindan, yapılan zorunlu giderlere ilişkin makbuz dosyaya eklenir. Yargılama giderleri olarak hükmedilen tutar 6183 sayılı Kanuna göre tahsiledilir.
(5) Adliye arabuluculuk bürosu tarafindan, adliye arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafindan Bakanlık tarafindan õdenen arabuluculuk ücretine ilişkin liste,ödenmek üzere Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.


(6) Kamu görevlileri tarafindan yürütülen arabuluculuk faaliyetleri sonucunda taraflarca anlaşılan ya da Tarifeye göre tahakkuk edecek arabuluculuk ücreti, arabulucunun listesinde yer aldiğı komisyona bağlı adliye arabuluculuk bürosu veya adliye arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne arabulucu tarafindan bildirilir. Taraflar, arabulucu ücretini belirlenen tarihte adliye arabuluculuk bürosu veznesine yatirır. Adliye arabuluculuk bürosu yasal kesintileri yaptiktan sonra arabulucunun bildirmişolduğu banka hesabına havale eder. Dava şarti olan arabuluculukta anlaşamama hâlinde düzenlenen sarfkararıgereğince ücret Cumhuriyet savcıliığınca arabulucunun banka hesabına yatirılır."
14. Aynı Yönetmeliğin "Adliye arabuluculuk bürolarının denetimi" başlıklı 58. maddesi şöyledir:
"Adliye arabuluculuk bürolari, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafindan belirlenen sulh hukuk hâkiminin gözetim ve denetimi altında görev yapar. Adliye ara buluculuk bürosu kurulmayan yerlerde bu büroların görevi,adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunca görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafindan ilgili hâkimin gözetim ve denetimi altında yerine getirilir."
V.İNCELEME VE GEREKÇE :
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapilan 16/06/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1, maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava; arabulucu ve avukat olan davacının İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 2023-5380 numaralıdava şartı ticari arabuluculuk dosyasınınarabuluculuk ücreti olan 3.120 TL'lik ödenmesi talebinin reddine dair kararın iptali istemiyle açılmiştir.

18. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 2023-4380 sayılıdosyası ile arabulucu olarak UYAP Arabulucu portal aracılığı ile görevlendirildiği; ilgili dosya Ticari dava şartıuyuşmazlığı kapsamında bir uyuşmazlık olduğundan, başvurucu taraf ve diğer taraf ile görüşmeler yapılıp, taraflara davet mektubu ve bilgilendirme metinlerinin gönderildiği ve ilk oturumun yapıldığı taraflar anlaşamadıklarından, dosyanın anlaşamama nedeniyle kapatıldığı son tutanağın düzenlenerek taraflarca imza altına alındığı; süreç anlaşmama olarak neticelendikten sonra, 04/10/2022 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre Adalet Bakanlığı tarafından karşılanması gereken 3.120 TL lik asgari ücretini almak için davacının İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosuna evrakını verdiği, bilahare 09/01/2024 tarihli yazı ile "rücuen tazminat ret" açıklaması ile ödeme talebinin reddedildiği anlasılmıstır.

19. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınıri" kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
20. Bununla birlikte yukarıda belirtilen hükümlere göre idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Söz konusu işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmediğinin anlaşılması hâlinde işlem veya eylemin niteliğine göre sonuca gidilmesi gerekecektir.
21. Dava konusu olay ele alındığında, arabuluculuk ücretinin, ancak bir yargisal faaliyet sonucunda hükmedilebilecek ücretlerden olan yargılama gideri olarak kabul edilmesi ve dava konusu 09/01/2024 tarihli ve 2024/61Muh. sayılı işlemin hâkim tarafindan tesis edilmiş olması hususu da dikkate alındığında, söz konusu işlemin yargılama faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynıyargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir.
22. Türk Ticaret Kanun'u kapsamında, konusu bir miktar paranın õdenmesi olan alacak davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasının dava şartı olarak kabul edildiği, Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Yönetmeliği kapsamında Hazineden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacaği, Hazine tarafından arabulucuya õdenen tutarın, dava açılması halinde yargılama sonunda haksız çıkan taraftan alınarak Hazineye gelir kaydedileceği ve yargılama giderleri olarak hükmedilen tutarın 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edileceği, Arabuluculuk Bürolarının denetiminin de adli yargıda olduğu değerlendirildiğinden, uyuşmazlıkta görevli yargıyolunun adli yargı yolu olduğu, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğisonucuna ulaşılmıştır.


23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısıın başvurusunun kabulü ile İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 25/12/2024 tarih ve E.2024/662 sayılı görevlilik kararının kaldırılmas gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 25/12/2024 tarih ve E.2024/662 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/06/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/230KARAR NO : 2025/368KARAR TR : 16/06/2025
$ 
$ 
ÖzET: Davacıya bağlanan engelli maaşının, "işlediği suçun mahiyeti nedeniyle" kesildiğinin bildirilmesine ilişkin, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı işleminin iptali ve ödenmeyen maaşların davalıdan tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.Y. adına vasisi B.Y.

Vekili : Av. S.Ö.

Davali : Bitlis Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında bağlanmış olan engelli aylığı yardımının, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün 24/04/2018 tarih ve 45707 sayılı genelgesi uyarınca, "işlemiş olduğu suçun mahiyeti" nedeniyle kesildiğinin saptanması üzerine tesis edilen Bitlis ili Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığının 13/11/2023tarih ve 258 sayılı işleminin iptali ile kesintinin yapıldığı Nisan 2023'ten itibaren aylığın bağlanacağı tarihe kadar ödenmeyen aylıkların fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.o0o TL'sinin yasal faizle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır 

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. İdari Yargıda 

2. Van 3. İdare Mahkemesi 19/09/2024 tarih ve E.2023/3625, K.2024/1337 sayıhı kararı ile, uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği ve davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçeleriyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".….Öte yandan 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 65 Yaşinı Doldurmuş Muhtaç,Güçsüz Ve Kimsesiz Türk Vatandaşları İle Özürlü Ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 19.maddesinde, "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararinın alınması ve 

aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Vakıflar tarafindan yerine getirilir." hükmü getirilmiştir.
Yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 3294 sayılı Kanuna göre faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen,gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmediği, söz konusu vakifların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörüldüğü, dolayısıyla engelli aylığının kesilmesine ilişkin Vakıf işlemlerine karşı açılan davalariın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Olayda, dava konusu işlemin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığınca tesis edildiği ve bu işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği dikkate alındığında, davanın görüm ve çõzümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.
Nitekim, Erzurum Bölge Idare Mahkemesi Beşinci Ídari Dava Dairesi'nin 14/02/2024 tarih ve E:2024/294,K:2024/424 sayılı kararı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 06/05/2024 tarih ve E:2024/200 K:2024/183 sayılıkarari da bu yöndedir.."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştir.
B. Adli Yargıda 
4. Bitlis 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/03/2025 tarih ve E.2024/185 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19, maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava konusu işlemin, davacıya 2022 sayılı Kanun uyarınca engelli aylığı bağlanması isteminin kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş, tek yanli, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem niteliğinde olduğu,Devletin 2022 sayılı kanun gereğince muhtaç durumda bulunan özürlülere yaptiğı parasal yardım için de bu yasanın kendisine açıkça verdiği görev nedeniyle aracılık yaptığı, 2022 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi uyarınca Kanun'un I ve 2 nci maddelerinin kapsamına girenlerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca aylık bağlanacağı ve Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden ödeneceği şeklinde düzenleme bulunduğu, aynı maddenin ikinci fikrasında aylık bağlanmasında Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Vakflarınca sosyal inceleme raporları ve gerektiğinde sağlık kurulu raporları da dikkate alınarak ilgililerin bu kanuna göre aylık bağlanmasına haiz oldukları yönünde verilmiş kararlarin esas alınacağının kabul edildiği, bu kanuni düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde ise, 2022 sayılı Kanun kapsamında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakiflarının Kuruluşu ve Organlarının 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma Teşvik Kanunu'nun 7 nci maddesinde düzenlendiği,3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma Teşvik Kanunu'nun 7 nci maddesi gereğince sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi olsa dahi Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Vakiflarının bu kanun kapsamındaki işlemlerini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıadına tesis ettiği, 2022 sayılı Kanun kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı adına kamusal görevler yüklenen bu vakıfların bu kapsamda kamu gücüne dayanak işlem tesis etmiş olması nedeniyle aldığı kararların da idari işlem niteliğinde olduğu, işlem ve kararların idare hukuku alanında hukuki sonuçlar doğurduğu, bir kamu idaresi olan Bakanlığın tesis edeceği aylık bağlama ya da kesme yolundaki tasarruflarda idari işlem mahiyetini koruyacak ve doğacak ihtilaflarda da yine idari yargı yeri görevli olacağından, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlıkların adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği( Yargıtay 3. Hukuk dairesinin 2023/2517 Esas 2024/762 Karar sayılı ilami), buna göre uyuşmazlığın adli yargı görev alanında kalmadığı..."
5. Bitlis 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasanın "A. İdarenin esasları", "1. İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği" başlıkhı 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir;
"Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur."
7. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:"(Değişik: 16/6/1989-3582/1 md.)

Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaçdurumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir."
8. 3294 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (.….)vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir 

(Ek fikra: 30/5/1997-KHK-572/17 md.; Değişik ikinci fikra: 17/4/2008-5754/77 md.) Ancak, 5510 sayıli 

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 inci maddesinin birinci fikrasinin (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar, takip eden yılda Hazine tarafindan Fona geri ödenir.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Ayrica, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaç durumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Her türlü acil durum ve afetten zarar görenler ve şehit yakınları ile gaziler ise, Fon Kurulu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakiflarınca belirlenecek kriter ve süreler çerçevesinde bu Kanun ile sağlanacak haklardan yararlandırılır."
9. 3294 sayılı Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 3. maddesi şöyledir 
"Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur."
10. 3294 sayılı Kanun'un "Vakflar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanişma vakifları kurulur.

(Değişik ikinci fikra: 1/12/2004 - 5263/19 md.) Mülkî idare amirleri vakfin tabii başkanı olup, illerde belediye başkan, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü,Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrica her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrisı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunansivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde,hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

(Ek fikra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakiflarinda, ikinci fikrada hayirsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan belirlenir. Ayrica, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. Il veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. Ilde vali,bir vali yardımcisını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkani, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcisım; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcisını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir.

Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

(Mülga dördüncüfikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
(Ek fikra: 16/5/2018-7144/7 md.) Vakiflar, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu Is Sözleşmesi Kanununun 34 üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar BakanlığıSosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir."
11. 3294 sayılı Kanun'un “Vakfin gelirleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarının gelirleri;
a) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılacak miktardan,
b) (Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)
c) (Mülga: 2/3/2014-6529/16 md.)
d) İşletme ve iştiraklerden elde edilecek gelirlerden,
e) Diğer gelirlerden,
Teşekkül eder.
(Ek ikinci fikra: 16/6/1989 - 3582/4 md.; Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)"12. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun “Tüzel kişilik" başlıkhı 4. maddesi şöyledir;

“Vakaflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
13. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık BağlanmasıHakkında Kanun'un 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Değişik: 14/4/2016-6704/1 md.)
Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açisından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar, nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılıSosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göre harçlık õdenenler hariç olmak kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına,muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.387) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpimından bulunacak tutarda aylık bağlanır."
14. 2022 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.)
65 yaşını doldurmamış olmasının yanı sira;
a) Başkasının yardımı olmaksızın hayatiım devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarinı ilgili mevzuatıçerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden;sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir iște çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakifları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakaminın memur aylık katsayisı ile çarpimından bulunacak tutarda,
b) flgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarımı kanıtlayan, 18 yaşınıdolduran ve talebine rağmen Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından;sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açisından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlıkhâli devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpimından bulunacak tutarda,
aylık bağlanır.
Nafaka bağlanan veya nafaka bağlanması mümkün olanlar ile sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altinda olursa olsun gelir veya aylık hakkından yararlanan durumunda ya da uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışan durumunda kendisine bakmakla yükümlü bir yakını bulunan engelli çocuklar hariç olmak kaydıyla; Türk vatandaşı olan, 18 yaşınıtamamlamamış ve ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli oldukları kanıtlanmışdurumundaki engelli yakınlarının bakımını üstlenen Türk vatandaşlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamıesas alınmak suretiyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3'ünden daha az olan ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakifları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe ve bakım ilişkisini fiilen gerçekleştirmeleri kaydıyla, (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpimından bulunacak tutarda aylıik bağlanır.

Birinci fikranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fikra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylıik gelir tutari, 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarinın 1/3'ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz. (Ek cümle: 20/2/2014-6525/12 md.) Ayrica,2828 sayılı Kanun hükümlerine göre harçlık ödenenler de muhtaç olarakkabul edilemez ve kendilerine bu Kanun hükümlerine göre aylık bağlanamaz.

65 yaşın doldurulmasından önce bu madde hükümlerine göre bağlanmış olan aylıkların aynı şekilde ödenmesine devam olunur. (Değişik ikinci cümle: 14/4/2016-6704/2 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesine göre aylık bağlananlara; başkasımın yardımı olmaksizın hayatını devam ettiremeyecek kadar engelli olduklarını ilgili mevzuatına göre alınacak sağlık kuruluraporu ile kanıtlamaları ve birinci fikranın (a) bendi ile üçüncü fikradaki koşulları taşımalari hâlinde, birinci fikranın (a) bendinegöre aylık bağlanır. Aylık bağlanmasına esas teşkil eden engellilik orani değişen kişilerin aylikları durumlarina göre yeniden tespit olunur. Engellilik orani, bu Kanuna göre aylık bağlanması gereken oranın altına düşen kişiler ile üçüncü fikrada belirtilen aylık ortalama gelir tutarından fazla gelir elde etmeye başlayan kişilerin aylıklari kesilir.

İkinci fikra kapsamına giren 18 yaşından küçük engelliler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamına girenlere ilişkin hükümler çerçevesinde genel sağlık sigortasından yararlandırılır. Bu engellilerin bakımıamacıyla ikinci fikraya göre aylık bağlanacak kişilerden genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar 5510 sayılı Kanunun 60 inci maddesinin birinci fikrasinın (c) bendinin (1) numarali alt bendi kapsamında kabul edilir.

Birinci fikra hükümlerine göre aylık almaya hak kazanacak şekilde engelli olduğunu belgeleyen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yetim olarak aylık veya gelir almakta olan çocuklardan bu 

kurumlardan aldikları aylık veya gelir toplamı tutarlari, bu madde gereğince durumlarına göre ödenebilecek tutardan daha az olanlara; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafindan (birden fazla sosyal güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlar için yalnızca tercih edecekleri bir sosyal güvenlik kurumu tarafindan)ödenir ve bu şekilde ödenen tutarlar Hazineden tahsil edilir."
15. 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 Yaşını DoldurmuşMuhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (e) bendinde, "mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın, karar organını", (i) bendinde ise, "vakfin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarını" ifade ettiği belirtilmiştir.16. Aynı Yönetmeliğin"Düzenleyici işlemler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararının alınması ve aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Vakaflar tarafindan yerine getirilir"
B. Yargi Kararları
17. Yargitay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3., K.2017/4 sayılıkararında, ".….Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsız işveren olduklari..." tespit edilmiştir.

18. Uyuşmazlik Mahkemesinin benzer mahiyetteki 08/07/2019 tarih ve E.2019/279, K.2019/422 sayıli;28/05/2020 tarih ve E.2020/269, K.2020/319 sayılı kararları ile, "3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüşolması karşısında davacinın muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekeceği" sonucuna varılarak, uyuşmazlık konusu davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir 

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĠIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapılan 16/06/2025 tarihli toplantiısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yapıldıği, mahkemece adli yargı dosyasının gönderildiği, idari yargı dosyasının istenildiği ve İdare Mahkemesince dosyanın gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, davacıva bağlanan engelli maaşının kesildiğinin bildirilmesine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığı işleminin iptali ve ödenmeyen maaşların tahsili istemiyle açılmıştır.
22. Olayda, davacıya, 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanan engelli aylığının, "işlemiş olduğu suçun mahiyeti" nedeniyle kesildiğinin bildirilmesine ilişkin, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığı işleminin iptali ve ödenmeyen aylıkların davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

23. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294 sayılı Kanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların “kamu tüzel kişisi" olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağıkullanmalari, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir. Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfin hem karar hem de yürütme icra organıdır. Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, bir tüzel kişi olmanın ötesinde özel hukuk tüzel kişisidir. Zira 3294 sayılı Kanun hükümleri de, özellikle vakfın gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuç öngörmemektedir.

24. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin, 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakif mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüşolması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığıanlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bitlis 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/03/2025tarih ve E.2024/185 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.


. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bitlis 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/03/2025 tarih ve E.2024/185 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,16/06/2025 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
K A R ŞI O Y 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı hükme bağlanmıştır. İptal davasına konu edilebilecek işlemler, idari makamların idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır.
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 7. maddesinde; "Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmaları yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirleri vakfın tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilce müftüsü vakfin mütevelli hevetini olusturur. Avrica her faalivet dönemi icin, il dahilindeki köv ve mahalle muhtarlarınıvalinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri ikitemsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faalivette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya İlçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir 

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden kuruluşu, kararmercii ile faaliyet alanıKanunla belirlenmiş, faaliyet alanı Anayasanın başlangıç kismı ile 2. maddesinde ifade bulan sosyal devletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararına uygun amaçları olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının, õzel hukuk tüzel kişiliği yanında kamu tüzel kişiliğine de sahip karma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, davacıva 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan engelli aylığının kesildiğinden bahisle yapılan başvurunun Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığınca verilen cevabın kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözüm görevi idari yargı yerine ait olduğu düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN