Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-07-01

1 Temmuz 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31528
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2021/158KARAR NO : 2021/247KARAR TR : 03/05/2021
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: Yusuf SEVİM 

Vekili : Av. Levent AY 

Davalılar : 1-Bahçelievler Kaymakamlığı 2- Bahçelievler İlçe Emniyet Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Bahçelievler Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün 07/01/2019 tarih ve 1489 sayılı kararı ile, davacının sahibi olduğu daireyi günübirlik kiraya verdiği ancak 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu gereğince herhangi bir bildirim ve kayıt tutmadığından bahisle, davacı adına 1774 sayılı Kanun'un 2. ve Ek 1. maddesi uyarınca 11.885 TL idari para cezası verilmiş, belediye zabıta müdürlüğü görevlileri çağrılarak daire mühürlettirilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali ile mührün kaldırılması istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği 25/03/2019 tarihli ve D.İş No.2019/150 sayılı kararı ile, 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi uyarıca, idari yaptırım kararıın verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargını görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği belirtildiğinden, ayn denetim ve olay sırasında evin mühürlenmesine de karar verildiği ve dava konusu edildiğinden, başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Istanbul 5. Idare Mahkemesince, davanın esası incelenerek, davanın reddine karar verilmesi üzerine davacıvekili istinaftalebinde bulunmuştur.

6. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Onuncu Idare Dava Dairesi 20/10/2020 tarihli ve E.2020/954, K.2020/1601sayılı kararı ile, 1774 sayıh Kanun uyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 3. ve 27. maddesi uyarınca davanın görüm ve çözümünün adli yargıyerine ait olduğunu belirterek, davanın reddi yolunda verilen kararın isabetli olmadığı, dava öncesinde aynı konu sebebiyle adli yargı yerince verilmiş vekesinleşmiş görevsizlik kararı bulunduğundan, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve Işleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerektiği açıklanarak, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 5. Idare Mahkemesinin 31/10/2019 tarihli ve E.2019/976, K.2019/2163 sayılı kararının kaldırılmasına kesin olmak üzere karar vermiştir.
7. İstanbul 5. idare Mahkemesi 29/01/2021 tarihli ve E.2021/100 sayılı kararı ile, 1774 sayıli Kanun uyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılıKanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda davanın görüm ve çözümünün, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
8. 1774 sayılı Kanun’un 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekliolarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır.
Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dışındadır."
9. Ayn Kanun'un 2. maddesi şöyledir;
"Otel, motel, han, pansiyon, bekar odalari, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ūcretli veya ücretsiz, gündüz veya gece,yatacak yer gösterdikleri yerli veya yahancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet Îstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar."
10. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler Içişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

(Değișik ikinci fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezasi, mülki idare amirlerince verilir. Bu fillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir 

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ōzel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar Içişleri Bakanlığıtarafindan belirlenir."
11. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi $öyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
12. Anılan Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geçonbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" düzenlemeleri yer almıştır.


IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI'nın başkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'in katılımlarıyla yapılan 03/05/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargıın görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un Ek 1.maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.

16. Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlütüklerin yerine getirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, 1774 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımların düzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

17. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

19. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
21. Incelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasıın 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde,bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yołuna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Istanbul 5. Idare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bakırkõy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 25/03/2019 tarihli ve D.iş No.2019/150 sayılı görevsizlik kararının idari para cezası ile ilgili kısmmın kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLÍ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 5. Idare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 25/03/2019 tarihli ve D.İş No.2019/150 sayılı GÖREVStZLİK KARARININ idari para cezası ile ilgili kısmının KALDIRILMASINA,

03/05/2021 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Celal Mümtaz AKINCI 
Üye ŞükrüBOZER 
Üye Mehmet AKSU 
Üye Birol SONER 
Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇTOPUZ ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2021/216KARAR NO : 2021/250KARAR TR : 03/05/2021
ÖZET: 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 4. ve 27. maddeleri uyarınca verilen idari para cczasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Hamit TAN 

Davali : Tarım ve Orman Bakanlığı Iğdır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
Vekili : Av. Ismail KOYUNCU 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Iğdır İli Merkez Îlçesi Kadıkışlak Köyü sınırları içerisinde 125 ada 5 parsel numaralı mera alanının bir kısmının karpuz ekilmek suretiyle davacı tarafından işgal edildiğinin bildirilmesi üzerine, Iğdır Valiliği il Idare Kurulunun 24/06/2020 tarihli ve 13 sayılı kararıyla, 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun uyarınca davacının devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan meraya ekim yapmak suretiyle işgal ve tecavüzde bulunduğu anlaşıldığından, davacının tecavüzünün men edilerek taşınmazın Kadıkışlak Köyü Muhtarlığına teslimine karar verilmiş, i1 Mera Komisyonunun 13/08/2020 tarihli ve 2020/15 sayılı kararı ile, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 4. ve 27.maddeleri uyarınca işgal edilen alanın eski haline getirilmesi için hesaplanan 13.596TL bedelin davacı tarafindan ödenmesine karar verilmiş, Iğdır Valiliği il Tarım ve Orman Müdürlüğünün 20/08/2020 tarih ve ...-2322505 sayılı yazısı ile davacıya bildirilmiştir.

2. Davaci, idari para cezasının iptali istemiyle adi yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Iğdır Sulh Ceza Hâkimliği 29/12/2020 tarihli ve D.İş No.2020/2039 sayılı kararı ile, itiraza konu kararın idarenin tek taraflı hukuki bir işlemi olduğu, ortada idari para cezasını içeren bir işlemin bulunmadığı, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesiuyarınca başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

4. Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Erzurum 3. İdare Mahkemesi 12/03/2021 tarihli ve E.2021/272 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin dayanağı 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 4. maddesinde, “....yapılan veya yapılacak olan masraflar sebebiyet verenlerden tahsil edilir ..." ifadesinin, davalı idarece idari para cezası niteliğinde olduğu kabul edilerek işlemin tesis edildiği, 4342sayılı Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmediği ve bu idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlcrinden biri olduğu, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıhükmü uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin dikkate alınmasıgerektiği açıklanarak, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gcrekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4342 sayılı Kanun'un “Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:

“Bu Kanunun amaci; daħa önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, taħdidi ile köy veya beledíye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapilmasıni, belirlenecek kurallara uygun bir şekilde kullandırılmasıni, bakım ve islahının yapilarak verimliliklerinin artirılmasını ve sürdürülmesini, kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini,korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacının değiştirilmesini sağlamaktır."
7. “Mera, Yaylak ve Kışlakların Hukuki Durumu" başlıklı 4.maddesi şöyledir:
"Mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı bir veya birden çok kõy veya belediyeye aittir. Bu yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

Komisyonun henüz görevine başlamadığı yerlerde, evvelce çeşitli kanunlar uyarınca yapılmış olan tahsislere ve teessüs etmiş teamüllere göre: mera, yaylak ve kışlakların köy veya belediye halkı tarafindan kullanilmasına devam olunur.

Mera, yaylak ve kışlaklar; özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zaman aşımıuygulanamaz, sinırlari daraltilamaz. Ancak, kullanim hakkı kiralanabilir. Kiralama ilkeleri yönetmelikle belirlenir.

(Değişik dördüncü fikra: 27/2/2013-6443/1 md.) Amaç dişı kullanılmak suretiyle vasifları bozulan mera,yaylak ve kişlakları tekrar eski konumuna getirmek amacı ile yapılan veya yapılacak olan masraflar sebebiyet verenlerden tahsil edilir. Yapilan masraflar karşılığı tahsil edilen tutarlar genel bütçeye, yapilacak olan masraflar karşılığı taħsil edilen tutarlar ise il müdürlüklerince hazırlanan islah projelerine uygun olarak o yerin islah çalışmalarında kullanılmak üzere köy sandığında veya belediye bütçesinde açılacak hesaba gelir kaydedilir.

Umuma ait çayir ve otlak yerlerinin kullanilmasında ve bunlardan faydalanilmasında mera yaylak ve kışlaklara ilişkin hükümler uygulanır."
8. "Komisyon ve Teknik Ekipler’başlıklı 6. maddesi şöyledir:
“(Değişik birinci fikra: 19/4/2018-7139/37 md.) Mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisi Gıda,Tarum ve Hayvancılık Bakanlığınca yapılır. Bu amaçla valinin görevlendireceği bir vali yardımcısıbaşkanlığında; Bakanlık il müdürü, Bakanlık il müdürlüğünden konu uzmanı bir ziraat mühendisi, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yetkili temsilcisi, Orman Genel Müdürlüğü yetkili temsilcisi, ilgili köy veya mahalle muhtari, defterdarlıktan veya bulunamaması halinde vali tarafindan görevlendirilecek bir hukukçu, Milli Emlak Müdürlüğünden bir temsilci, Kadastro Müdürlüğünden bir teknik eleman, Ziraat Odası Başkanlığından bir temsilci ve ilgisine göre genel kolluk biriminde görevli bir temsilci olmak üzere on bir kişiden oluşan bir komisyon kurulur.

Komisyonlar valilik onayı ile ołuşturulur. Vali yardımcısının bulunmadığı durumlarda komisyona Bakanlık il müdürü veya görevlendireceği konu uzmanı bir ziraat mühendisi başkanlık eder.
Mera, yaylak ve kışlak varlığı ile hayvancılık potansiyeli dikkate alınarak ihtiyaç duyulan il merkezi ve ilçelerde komisyona bağlı olarak çalışacak ve tespit, ölçme, harita yapma ve yer gösterme çalışmalarını yapmak üzere "Teknik Ekipler" oluşturulur.

(Değişik dördüncü fikra: 27/5/2004-5178/1 md.) Bu ekipler; Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünden bir ziraat mühendisi, Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünden bir ziraat mühendisi veya teknik eleman, Kadastro Müdürlüğünden bir teknik eleman, Milli Emlak Müdürlüğünden bir temsilci, orman içi, orman kenarı ve orman üst sınırı meralarıile ilgili olarak bir orman mühendisi, 22.11.1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanununun uygulama alanlarında Tarım Reformu Teşkilatından bir ziraat mühendisi ile meradan yararlanan köy ise köyün muhtari, belediye ise belediye temsilcisi ile komisyonun teklifi ve valinin onayı ile seçilen iki mahalli bilirkişiden oluşur.

Teknik ekipler ilçelerde kaymakamın, illerde komisyonun teklifi ve valinin onayı ile oluşturulur.
Komisyon ve teknik ekiplerin çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.";
9. "Mera, Yaylak ve Kışlakların Korunması" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Muhtarlar ve belediye başkanlari; mera, yaylak ve kışlakların ve sınır işaretlerinin korunmasından ve ayrica tahsis amacına göre en iyi şekilde kullanılmasının sağlanmasından sorumludur. Muhtarlar ve belediye başkanları ayrica, geliştirme projelerinde öngörülen hususların yerine getirilmesinde, kamu görevlilerine yardimci olmakla görevli ve sorumludurlar.

Bu amaçla ilgili köy ve belediyelerde "Mera Yönetim Birlikleri" kurulur. Mera Yönetim Birliklerinin kuruluş ve çalışma esas ve usulleri yönetmelikle belirlenir 
Muhtarlar ve belediye başkanlari, mera, yaylak ve kışlaklara tecavüz olduğu takdirde durumu derhal Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne, il ve ilçe müdürlükleri de valilik veya kaymakamlığa bildirmekle 

yükümlüdürler. Bu makamlarca 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi uyarınca gerekli işlemler yapılır.";
10. "Yükümlülükleri Yerine Getirmeyenler" başlıkı 27. maddesi ise şöyledir:
"26 ncı maddede öngörülen hususlara riayet etmeyen ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin mera,yaylak ve kışlaklardan yararlanma hakları, Bakanlık taşra teşkilatının teklifi ve valilik onayı ile en az 7 gün, en çok 30 gün süre ile geçici olarak, aynı filin tekrarı halinde ise yararlanma hakkı bir otlatma dönemi için iptal edilir.

Yasaklanmış yerlerde hayvanlarını otlatmaya devam edenlerle mera, yaylak ve kışlak arazisini sürmek sureti ile tahrip edenler ve izinsiz inşaat yapanlar hakkında, valilik tarafindan 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun ile Türk Ceza Kanununun 513 üncü ve devamımaddelerine göre gerekli kanuni işlem yapılır.

Birinci ve ikinci fikralarda belirtilen fiilleri işleyenleri zamanında duyurmayan muhtar, belediye başkanıgibi bu Kanunun uygulanmasında görev ve sorumluluk verilen kişiler hakkında, genel hükümlere göre işlem yapiılır."
11. Öte yandan; 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılıi Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun;
a) Idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır";
12. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası ise şöyledir:
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu sûre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
13. Uyuşmazhk Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI'nın başkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/05/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcıiarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ı adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, köy mcrasında, davacı tarafindan ekim yapılmak suretiyle, meranın amacı dışında kullanılmasınedeniyle, Mera Kanunu'nun 4. ve 27. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
16. Olayda, davacı tarafından köy merasının ekim yapılmak suretiyle amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi üzerine, Iğdır i1 Mera Komisyonu tarafindan, Mera Kanunu'nun 4. ve 27. maddeleri uyarınca davacı adına 13.596TL idari para cezası verildiği, davacmın da, para cezasının iptali istemiyle dava açtıği, dava konusu işleme dayanak gösterilen 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 4. maddesinde, “ Amaç dışı kullanılmak suretiyle vasıfları bozulan mera, yaylak ve kışlakları tekrar eski konumuna getirmek amacı ile yapılan veya yapılacak olan masraflar sebebiyet verenlerden tahsil 

edilir...." ifadesinin, davalı Ídarece idari para cezası niteliğinde olduğu kabul edilerek işlemin tesis edildiği, 4342 sayılıKanun’da da idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmıştır.
17. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarmın, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

19. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır 
20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış. bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
21. Incelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4342 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çõzümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralıbendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Erzurum 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Iğdır Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 29/12/2020 tarihli ve D.İş No.2020/2039 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Iğdır Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 29/12/2020 tarihli ve D.İş No.2020/2039 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/05/2021 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Celal Mümtaz AKINCI 
Üye ŞükrüBOZER 
Üye Mehmet AKSU 
Üye Birol SONER 
Üye Aydemir TUNÇ
Üye Nurdane TOPUZ 
Üye Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2021/274KARAR NO : 2021/303KARAR TR : 03/05/2021
ÖZET: DavacıŞirkete ait ormanlık alanda inşa edilen rüzgar enerji santralinedeniyle davalı idare tarafından talep edilen ve ihtirazi kayıtla ödenen ilave ağaçlandırma ve gecikme bedeli ile KDV toplamının davalıdan tahsili istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Esinti Enerji Üretim Ticaret ve Sanayi A.$ 

Vekili : Av. AhmetOKYAY 

Daval : Orman Genel Müdürlüğü

Vekilleri : Av.Havva ŞEKER Av.Işık Hilal SOYLU KURT Av.Gözde Ezgi ERDEN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı idare tarafından tahakkuk ve tahsil olunan 2.093.846,59 TL ilave ağaçlandırma bedelinin istirdadı istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ízmir 5. Ídare Mahkemesi 21/01/2016 tarihli ve E.2016/34, K.2016/159 sayılı dosyasında "2577 sayı/ıi Ídari Yargılama Usulü Yasasının 15/I -a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine" karar vermiş olup, kararın temyiz edilmeksizin 25/03/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir;
".…ön izin taahhüt senedini imzalayan davacının, ön izin senedi gereğince ilave ağaçlandırma bedeli ödemeyi kabul ettiği, bu haliyle ilave ağaçlandırma bedeline ilişkin işlemin kamu hukukunu ilgilendiren idari işlem niteliğinde olmadığı, ilave ağaçlandırma bedeli tahsilatından doğan tazminat talepli uyuşmazlığın özel hukuk çerçevesinde adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği .."
3. Davacı vekili bu kez benzer istemle adli yargıda dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/09/2020 tarihli ve E.2017/147, K.2020/296 sayılı dosyada istinaf edilmeksizin 10/02/2021 tarihinde kesinleşen "Davanın HMK 114/1-b ve 115/2 Maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine" karar vermiştir. Bu kararın gerekçesinin ilgili kısmı şu şekildedir;
"…dava konusunu oluşturan ağaçlandırma bedelinin, 6831 sayılı Orman Kanunu ve Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. Maddesinin uygulanma yönetmeliği ve kesin izin taahhüt senedi hükümleri gereğince oluşturulduğu.uyuşmazlık mahkemesinin 28/01/2019 tarihinde ve 2018/751 esas ve 2019/25 sayılı kararı ile "Ormanlık alandan geçen enerji nakil hattı nedeniyle davalı idare tarafindan talep edilen ve ihtirazı kayitla ödenen ilave ağaçlandırma bedelinin davalıdan tahsili ve buna yönelik işlemlerin iptali istemi ile açılan davaların idari yargıyerinde görülmesi gerektiği " yōnünde vermiş olduğu karar karşısında 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde de belirtildiği üzere kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sõzleşmelerden doğan uyuşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu..."
5. Davacı vekilinin 11/02/2021 tarihli müracaatı üzerine, oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/04/2021 tarihli ve 2017/147 esas sayılı üst yazısıyla dava dosyasıni, idari yargıdosyası ile beraber Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 6831 sayıli Orman Kanunu'nun 16.maddesi şöyledir:

"(Değișik birinci fikra: 10/6/2010-5995/19 md.) Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç.bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanlari, muhafaza ormanlari, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz.
Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarıni orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

(Ek fikra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer. yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapilmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.
(Ek fikra: 10/6/2010-5995/19 md.) Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.

(Ek fikra: 10/6/2010-5995/19 md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
7. Aynı Kanun'un 17.maddesinin üçüncü fıkrası ise şöyledir:
"Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atıksu, petrol, doğalgaz, altyapi, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim, adli hizmet ve spor tesisleri ile ceza infaz kurumlarının ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanlarıüzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Devletçe yapılan ve/veya işletilenlerden bedel alınmaz. Bu izin süresi karkdokuz yılı geçemez. Bu alanlarda Devletçe yapılanların dışındaki her türlü bina ve tesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer.Söz konusu tesisler Orman Genel Müdürlüğü veya Çevre ve Orman Bakanlığı ihtiyacında kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir. Izin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin izin süreleri; yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz yıla kadar uzatılabilir. Bu durumda devir işlemleri uzatma süresi sonunda yapılır. Verilen izinler amaç dişında kullanilamaz 

8. Aynı Kanun'un18.maddesinde ise şu düzenlemeye yer verilmiştir:
"Devlet ormanlarında; arkeolojik kazı ve restorasyon yapılmasına ve bu alanların kullanımına, tarihi eserlerin restorasyonu ve korunması için gerekli tesislere, odun kömürü, terebentin, katran, sakız gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocakların açılmasına, balık üretmek üzere tesis kurulmasına ve göl, baraj ve deniz yüzeyinde yapılan balık üretimi için karada yapılması mecburi tesislere ve yeraltında depolama alanıkurulmasına Orman Genel Müdürlüğünce bedeli alınarak yirmidokuz yıla kadar izin verilebilir. Bu süre sonunda her türlü bina ve tesis eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğü tasarrufuna geçer ve sōz konusu bina ve tesisler Orman Genel Müdürlüğü ihtiyaçları için kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir.

Genel bütçe kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarına bu madde kapsamında verilen izinlerden bedel alınmaz. Ancak bedelsiz izne konu tesisler de dâhil olmak üzere tesislerin; izin sahibince üçüncü kişilere kiralanması halinde orman sayılan alana isabet eden kira bedelininyüzde ellisi her yıl Orman Genel Müdürlüğübütçesine gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına izin sahibi tarafindan yatırılır.
Yangın görmüş ormanlarla, gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılan sahalarda birinci fikradaki faaliyetlere hiçbir surette izin verilemez.

9. 18/04/2014 tarihli, 28976 sayilı Resmi Gazete'de yayımlanan "Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği"nin 3.maddesinde bu Yönetmelikte geçen; "Ağaçlandırma bedeli"nin; İzin verilen alan üzerinden bir defaya mahsus alıman bedeli ifade eder, şeklinde tanımlanmış; "İnceleme ve değerlendirme" başlıkhı7.maddesinde, “(.….) (4) Ormanlik alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren en geçüç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi alınır. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin yatırılmamasi, teminatın veya onaylı taahhūt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapilmaz,her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. Iptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.()" "Alınacak bedeller"başlıklı 8.maddesinde; “(1) Verilen ön izinlerde ön izin bedeli, kesin izinlerde ise; /a) Ağaçlandırma bedeli,/ b) Arazi izin bedeli,/ c) Orkõy bedeli,/ç) Erozyon bedeli,/alınır.(.….)" "Bedellerin tespiti" başlıiklı 9.maddesinde, "(1) Alınacak bedellerden;/ a) Ağaçlandırma bedeli; Genel 

müdürlükçe, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından yılın ikinci yarısı için tespit edilen 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin 294 gün/hektar katsayısıyla çarpımı sonucu belirlenen ağaçlandırma birim hektar bedelinin, izin alanı ile çarpımı sonucu,(…)bulunur(…)" "Gecikme zammı" başlıklı 10.maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre bedelli olarak verilen izinlerde, zamanında ödenmeyen bedeller için, izinlerin iptaline ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bildirime gerek kalmaksızın 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde yer alan gecikme zammı oranında faiz uygulanır. Kısmen ödeme yapılması halinde yapılan ödeme õncelikle faize mahsup edilir.(…)"düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI'nın başkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/05/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarıca yapılan incelemeye göre, Idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargını görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacı Şirkete ait ormanlık alanda inşa edilen rüzgar enerji santrali nedeniyle davalı idare tarafından talep edilen ve ihtirazi kayıtla ödenen ağaçlandırma bedeli ile gecikme bedelinin; talep edilen ilave ağaçlandırma bedelinin mevcut mevzuatta yer almadığından bahisle; ihtirazi kayıtla õdenmiş olan ilave ağaçlandırma ve gecikme bedeli ile KDV toplamının davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.

13. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; dava konusunu oluşturan ağaçlandırma bedelinin, 6831 sayılı Orman Kanunu, Orman Kanunu'nun 17/3. ve 18. maddelerinin Uygulama Yönetmeliği ve Kesin İzin Taahhüt Senedi hükümleri uyarınca oluşturulduğu görülmektedir. Kesin İzin Taahhüt Senedinin sözleşme niteliğinde olup olmadığı hususunu irdelemek gerektiğinde; İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler "idari sözleşme" olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/l-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise, idari yargı yerleri görevfi bulunmaktadır.
14. Bu bağlamda, Devlet Ormanı üzerinde, kişi ve kuruluşlara, koşulları, sınırları Kanun'la ve Devlet organlarınca belirlenen kesin izin verilmesi ve bu iznin karşılığında, kesin izin taahhüt senedi verilmesinin zorunlu kılınmasının, bir genel hizmetin yürütülmesi için yapılan ve idari sözleşme niteliği taşıyan bir uygulama olduğu açıktır.
15. Öte yandan, ağaçlandırma bedeline ilişkin işlemin, taahhüt senedi dışında, Kanun ve ilgili Yönetmelikte de dayanağını bulduğugöz önüne alındığında, sadece senet hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.

16. Bu durumda, idarece tek yanlı olarak, kamu gücüne dayanılarak, 6831 sayılı Orman Kanunu, Orman Kanunu'nun 17/3. ve 18. maddelerinin Uygulama Yönetmeliği ve Kesin İzin Taahhüt Senedi hükümleri kapsamındaki ağaçlandırma/ veya ilave ağaçlandırma bedeli talep edilmesine ilişkin işlemden doğan uyuşmazlığın çözümünde, idari yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Izmir 5. Idare Mahkemesinin 21/01/2016 tarihli ve E.2016/34, K.2016/159 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. İzmir 5. Idare Mahkemesinin 21/01/2016 tarihli ve E.2016/34, K.2016/159 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/05/2021 tarihinde Üyeler Şükrü BOZER ve Birol SONER'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Celal Mümtaz AKINCI 
Üye ŞükrüBOZER 
Üye Mehmet AKSU 
Üye Birol SONER 
Üye Aydemir TUNÇ
Üye Nurdane TOPUZ 
Üye Ahmet ARSLAN 
KARŞI OY 
Dava, davacı kuruluşa ait ormanlık alandan geçen enerji nakil hattı nedeniyle davalı idare tarafindan talep edilen ve ihtirazı kayıtla ödenen ağaçlandırma bedeli ile gecikme bedelinin; talep edilen ilave ağaçlandırma bedelinin mevcut mevzuatta yer almadığından bahisle; adli yargı yerinde, ilave ağaçlandırma bedeli borçlarının bulunmadığının tespiti ile ihtirazı kayıtla õdenmiş olan ilave ağaçlandırma ve gecikme bedeli ile KDV toplamının davalıdan tahsili; idari yargı yerinde ise, bu taleplere ek olarak; davalı idarenin, ilave ağaçlandırma ve ilave ağaçlandırma bedeli gecikme zammına yönelik işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlık, davacı ile davalı kurum ile arasında yapılan kesin izin taahhüt senedi ile Orman Kanunu'nun 17.,18. maddeleri ile uygulama yönctmeliğinin 15., 16., 17., 18.. ve devamı maddeleri gereğince yargı yolu uyuşmazlığıbakımından somut davaya bakmakla gõrevli yargı mercinin hangisi olduğu noktasında toplanmaktadır.
Davacı ile davalı Orman Genel Müdürlüğü arasında yapılan “Kesin Izin Taahhüt Senedi" başlıklı sözleşme ile davacı tarafa özel hukuk hükümlerine göre enerji nakil hattı hususunda izin verilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen sözleşme tarafların serbest iradeleri ile imzalanmış olup, idarenin kamu gücünü kullanarak yapılmış bir işlem yoktur. Bu nedenle sözleşmenin õzel hukuk alanında sonuçlar doğurduğunu kabul etmek zorunludur. Taraflar arasında sözleşmenin imzalanması ile birlikte taraflar arasındaki ilişki özel hukuk alanında sonuçlar doğurmaya başlamıştır. Bu itibarla sözleşmenin imzalanmasından sonraki tüm aşamalar ve ihtilaflar özel hukuk alanını ilgilendirmekte olup, dolayısıyla uyuşmazlıkların çözümünde de görevli mahkeme adli yargı mahkemeleridir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle Yüksek Mahkeme Sayın Çoğunluğunun eldeki davaya bakmakla görevli yargımercinin İdari Yargı olduğu konusundaki görüşüne katılmıyoruz. 03/05/2021
Üye Birol SONER 
Üye Şükrü BOZER 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2021/282KARAR NO : 2021/304KARAR TR : 03/05/2021
ÖzET: Irak vatandaşı olup, mülteci sıfatıyla Türkiye'de bulunan davacının ülkesinde geçerli bir evliliğe sahip anne baba üzerine kayıt ettirilen çocuğu ile arasında soybağı kurulması istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Zınah Farah Rahman ALQADHI 
Vekili : Av. Hasan TOK 

Davali : Yozgat Valiliği (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü)
Vekili : Av. HandeKALIPCI 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili; müvekkilinin Irak Devleti vatandaşı olup, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne yasal yollarla iltica etttiğini, kendi ülkesinde evlilik dışı bir çocuk dünyaya getirdiğini, ancak müvekkilin ülkesinin kanunlarına göre evlilik dışıçocuk ile anne arasında soybağının kurulması mümkün olmadığından çocuğunun geçerli bir evliliğe sahip anne baba üzerine kayıt ettirildiğini, Türkiye'ye girişten sonra da Yozgat Îl Göç İdaresi tarafından mülteci kaydının geldiği ülke ve pasaport kayıtları esas alınarak çocuğun kayıtlardaki gerçek annesi olmayan anne üzerine kayıt edildiğini, bu nedenlerle DNA incelemesi yapılarak, müvekkili ile çocuğu arasında soybağının tespiti ve kurulmasına karar verilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, 28/05/2019 tarihli ve E.2018/201, K.2019/397 sayılı dosyada "Davacı Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olmayıp Irak Vatandaşı olup, talebin ise Şehir Hastanesi tarafindan idari bir işlem sonucunda verilen doğuma ilişkin belgenin değiştirilmesi ile göç idaresi kayıtlarında gerekli düzeltmenin yapılması olup nüfus kaydına dayanmamaktadır. Davacinın düzeltilmesini talep ettiği husus idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle davacıtalebinin idari bir görev olduğu gözetilerek dava dilekçesinin görev yönünden reddine" karar vermiş, söz konusu kararın istinaf edilmeksizin 08/09/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

3. Davacı vekili bu kez benzer taleple idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. idari Yargıda 
4. Yozgat İdare Mahkemesi, 16/03/2021 tarihli ve E.2020/989 sayılı kararına, istinaden 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için 13/04/2021 tarihli ve E.2020/989 sayılı üst yazı ile Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmuştur. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 282.maddesinde çocukla anne arasında soybağının doğumla kurulacağı, 284.maddesinde soybağına ilişkin davalarda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun uygulanacağıbelirtilmiştir.

2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türleri; ‘idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar5' olarak tanımlanmış, aynıYasanın 15/1-a maddesinde, idari yargının görev alanına girmeyip adli yargının görev alanına giren davaların reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafindan ilk olarak Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2018/201 sayısına kayden dava açıldıği, bu davada anılan Mahkemenin 25.08.2019 tarihli ve K:2019/397sayılı kararıyla uyuşmazlığın idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği, söz konusu karardan sonra Mahkememizde dava 

açıldıği, Mahkememiz 29/06/2020 tarih ve E:2020/710. K:2020/289 sayılı kararı ile Yozgat 1.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan verilen kararın kesinleşmemiş olmasından dolayı davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği. görevsizlik kararının 08.09.2020 tarihinde kesinleşmesi üzerine de bakılmakta olan davanın açılmışolduğu anlaşılmaktadır 

Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden, yabancı uyruklu olan davacının, yapılan tespitle çocuğun kendisine ait olduğunun iddiası karşısındaçocuğun kendi annesi olarak kaydının düzeltilmesine ilişkin davanın 4721 sayılı Medeni Kanun'un 282 ve 283.maddeleri gereğince adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un "Vatandaşlık esasına göre yetkili hukuk" başlıklı 4/1-a maddesi şöyledir:
"Bu Kanun hükümleri uyarınca yetkili olan hukukun vatandaşlık esasına göre tayin edildiği hâllerde, bu Kanunda aksi öngörülmedikçe;
a) Vatansızlar ve mülteciler hakkında yerleşim yeri, bulunmadığı hâllerde mutad mesken, o da yok ise dava tarihinde bulunduğu ülke hukuku...

Uygulanır."
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun; "Genel olarak soybağının kurulması" başlıklı 282. maddesi: "Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur."
7. "Yetki" başlıklı 283. maddesi: "Soybağına ilişkin davalar taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır."
8. "Yargılama Usulü" başlıklı 284. maddesi: "Soybağına ilişkin davalarda, aşağıdaki kurallar saklı kalmak kaydıyla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır:
Häkim maddi olguları re'sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder.
Taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştirma ve incelemelere riza göstermekle yükümlüdürler.

Hükümlerini içermektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI'nın başkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katilımlarıyla yapılan 03/05/2021 tarihli toplantısında, 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Engin SELiMOĞLU'nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, Irak vatandaşı olup, mülteci olarak Türkiye'de bulunan davacının ülkcsinde geçerli bir evliliğe sahip anne baba üzerine kayıt ettirilen çocuğu ile arasında soybağı kurulması istemiyle açılmıştır.
12. Dava dosyaları içeriğine göre, ortada iptale konu olabilecek sonuç doğuran bir idari işlem bulunmadıği,davacıın birlikte Türkiye'ye iltica ettiği Yoısıf Ramadhan Mahdı Alqahtanı'nın aslında kendi oğlu olmasına rağmen, evlilik dışı dünyaya geldiği için Irak Kanunları gereği geçerli evliliğe sahip başka kişiler adına kaydedildiğini ileri sürerek, adıgeçenin Türk Medeni Kanunu uyarınca kendi çocuğu olduğunun tespitine ve bu suretle aralarında soybağı kurulmasına ilişkin talepte bulunduğu, buna göre uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yukarıda değinilen MÖHUK 4/1-a ve Türk Medeni Kanunu'nun 282., 283. ve 284. maddeleri uyarınca Adli Yargı mahkemelerinin gõrevli olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yozgat Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin, 28/05/2019 tarihli ve E.2018/201, K.2019/397 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜM 
Açıklanan nedenlerle;

A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yozgat Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/05/2019 tarihli ve E.2018/201, K.2019/397 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/05/2021 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Celal Mümtaz AKINCI 
Üye ŞükrüBOZER 
Üye Mehmet AKSU 
Üye Birol SONER 
Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇTOPUZ ARSLAN