Anayasa Mahkemesinin 21/1/2021 Tarihli ve 2020/32949 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-02-03

3 Şubat 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31384
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
KADRİ ENİS BERBEROĞLU BAŞVURUSU (3)

Başvuru Numarası: 2020/32949Karar Tarfhi : 21/1/2021
Başkau : Zūhta ARSLAN Başkanvekill :Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Öyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL YusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Raportörler : Yunus HEPER Aydın ŞİMŞEK Başvuruen :Kadri Enis BERBEROĞLU Vekilleri : Av. Murat ERGÚN Av. Yiğit ACAR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
.Başvuru; Anayasa Mahkemesinin ihlal kararının gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının, mahkümiyet hükmünün infazının devamina karan verilmesi nedeniyle de kişi htrriyeti ve gūvenliğihakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/10/2020 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön inçelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incclemesinin Böitim tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemeşinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir Öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığıngörüşüne karşısüresinde beyanda bulunmuştur.

7. İkinci Bölüm tarafindan niteliği itibaryla Genel Kurul terafindan karara bağlanmasıgerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğt'nün (lçtüzük)28. maddesinin (3) numaralı fikrast uyartnca Gene! Kurula sevkine karar verilmiştir.
1II. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir.
9. 1956 doğumlu olan başvurucu Kadri Enis Berberoğlu gazeteci, yazar ve siyasetçidir. Başvurucu2014yılındaCumhuriyet Halk Partisinde(CHP) aktif siyasete atılmış, Parti Meclisi Dycliğine seçilmiş ve CHP genel başkan yardımeısı olarak göreviendirilmiştir. 2015 yılınin Haziran ayında yapılan 25. Dōnem MilletvekiliSeçimi'nde Îstanbul milletvekili olan başvurueu 26. ve 27, dðnemierde de nuilletvekili seçilmiştir.
A.Başvuruya Konu Olaylara flişkin Arka Plan Bilgisi 
10. 1/1/2014 tarihinde Hatay'da, 19/[/2014 tarihinde Adana'da silah yūklo olduğu iddiası ile bazı tırlar Cumhuriyet savcılarnın talimatı ile durdurulmuş ve aranmıştır. Adana ve Hatay mülki amirlerinin müdahalesiylc araçlarda bulunan malzemelerin ve personelin Milli Istihbarat Teşkilatına (MiT) bağlı olduğu, özel kanunlarında Öngörülen usullere uyuhmaksızın alıkonmalarının ve aranmalarının mümkün olmadığı gerekçesiyle söz konusu araçlar serbest bırakılmıştır. Adana ve Hatay mülki amirleri, araçlarda MlTin rutin görevlerini ifa eden personelin bulunduğunu ifade etmiştir (aynı olayın ayrıntılı anlatımı için bkz. Saleyman Bağrıyanık ve diğerlerl, B. No: 2015/9756, 16/l 1/2016, §§ 1248).
11. Tiırları durdurulması ve aranmasma ilişkin olaylar ile tırlarda taşınan malzemclerin ne olduğu ve noreye götürüldoğü kamuoyunda tartişma konusu olmuş, sőz konusu tıtlarda silah ve mülhimmat olduğuna dair iddialar ileri sthrülmüştür. Bu kapsamda Aydınlık gazetesinin 21/1/2014 tarihli nüshasında ve intemet sitesinde bir fotoğrafla birlikte baza haberler yayımlanmış, aynı ve ertesi gūnkū nūshalarında da tırların taşıdığı iddia edilen malzemelere ilişkin olarak bazı yazarların yorumlarına yer verilmiştir (ayrıntıh açıklama için bkz. Erdem Gül ve Can Dündar [GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016, § 12).
12. Daha sonra Cumhuriyet savcılarinca MiT trlarınin durdurulması ve aranmasının arkasında "Paralel Devler Yapilanmasımn" bulunduğu iddiası ile soruşturma başlatılmış, bu kapsamda bazı kolluk görcvlileri ve yargı mensupları silahlı terör örgütüne Dye olma ve Tūrkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya ve görevini yapmasınıengellemeye teşebbüs etme suçlarından tutuklanmiştır.Miò tırlarının durdurulması olayının 15 Temmuz 20I6 tarihinde Fetullahçı Tcrör Örgütū (FETÖ)ve/vcya Paralel Devlet Yapılanması (PDY)tarafindan gerçckleştirilen darbe teşebbüsüiçin önemli bir döntım 

noktası olduğu yargıkararlarında ifade edilmiştir, Nitekim iddianamelerde; aralarında bazi Cumhuriyet savcılarının da bulunduğu, coğu askeri personel olan sanıkların tirların durdurulmasından bir saat õnce olay yerine çağırdığı basin mensupları aracıliğsyla olayı caníıolarak dünyaya duyurdukları ve FETÖ/PDY lideri Fetullah Gülen'in taliman doğrultusukda Türkiye Cumhuriyeti devletini teröre destek veren ülke konumuna sokmaya çalıştıkları,bõylelikle devlet sırrını casusluk amacıyla temin ederek ifşa ettikleri, Türkiye Cumhuriyeti devletinin anayasal düzenini ħedefaldıklanı ifade edilmiştir (Kadri Eπis Berberoğlu (2) [GK],B. No: 2018/30030, 17/9/2020, § 14).

[.Yargıtay16. Ceza Dairesinin (Daire) ilk derece ntahkemesi sıfatıyla baktığı eili dört sanıklı davada Daire; sanıkları devletin gizli kałması gereken belgelerini temin etme, bu belgeleri açıklama ve FErÖ/PDY'ye ūye olma suçlarından hapis cezalarina çarptırmıştır.Başka deliller yanında terör örgütünün imam olarak nitelendirilen bazı yöneticilerinin itiraflarına da dayanan Daire; MiT tırlarının durdurulması talimatirun daha sonra Hükümet aleyhine Tūrk ve yabancı kamuoyumda yürütülen kampanyada kullamlmak, kaos çıkarmak ve darbeye hazırlık yapmak amacıyla bizzat FETÖ/pDY lidcri tarafindan verildiğisonucuna ulaşmıştır (Kadri Enis Berberoğlu (2), § 15).

B. Başvuruyla Igili Olaylar 
14. Durdurulan ve aranan tirlarla ilgili olarak Cumhuriyet gazetesinin 29/5/2015tarihli nüshasında Can Dandar (C.D.) tarafindan yapilan "İşte Erdoğan'ın Yok Dediği Silahlar" başltklı haber, 12/6/2015 tarihli nüshasında isc Erdem Gūl (E.G.) tarafindan yapılan "Erdoğan'ın 'Var ya da Yok' Dediğı MIT TIR'larındaki Silahlar Jandarmada Tescillendi-Jandarma 'Var' Dedł" başlıklı haber yayımlanmıştır. Her iki haberde de tırłardaki silah ve mühimmata ait olduğu iddia edilen fotoğraflara ve bilgilere yer verilmiştir.
15. C.D. tarafindan yapilan haberin yayımlanmasından sonra Istanbul Cumhuriyct Başsaveılığı29/5/2015 tarihlibir basın açıklaması yapmış ve devletingūvenliğine ilişkin bilgileri temin etme, siyasal veya aşkerî casusluk, gizli kalmaşı gereken bilgileri açıklama,terūr örgütünün propagandasıni yapma suçlarından soruştuma başlatıldığıni duyurmuştur.İstanbul Cumhuriyet Başsaveılığı aynt gün haberlere erişimin engellenmesini talep etmiş ve Sulh Ceza Hakimliğince, yayımlanan haberin Türkiye Cumhuriyeti devletinin ulusal ve uluslararası yararları ve milli güvenliği bakımından sakınca doğuracak mahiyette bulunduğu gerekçesiyle içeriklere erişimin engellenmesine karar verilmiştit.

1. Soruşturmanın başlatıldığının kamuoyuna duyurułmasından yaklaşık altı ay sonra 26/11/2015 tarihinde, Cumhuriyet gazetesindeki haberleri yapan E.G. ve C.D, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına ifadeye çağrilmış ve kendilerine FETÖ/PDY'nin δrgütsel amaçları doğrultusunda terör örgütüne üye olmadiğı hâlde örgüte yardım etme, devletin güvenliği ya da iç veya dış siyasal yararları bakımından nitcliği itibarıyla gizli kalmasıgereken bilgileri casusluk maksadıyla temin etme ve bunları açıklama suçlamalarıyáneltilerek tutuklanmaları talep edilmiştir. İstanbul Sulh Ceza Håkimliği 26/1 1/2015tarihinde anulan suçlardan şüphelileri tutuklamıştır.

17. E.G. ve C.D.nin bireysel başvuruda bulunmaları Üzerine Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 25/2r2016 tarihlikararrnda; tutuklamanın hukuki olmadıği, ifade ve basın Özgürlüklerinin ihlal edildiği şikâyetlerine ilişkin olarak başvurucuları Anayasa'nın 19.

maddcsinde güvence altiına alınan kişi htirriyeti ve glvenliği hakkı ile 26. ve 28.maddelerinde güvence altma alınan ifade ve basın özgüriükierinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Erdem Gal ve Can Dündar, §§ 62-100).

C. Başvurucu Hakkındaki Olaylar 
18.8/4/2016 tarihinde Istanbul Cumhuriyet Başsaveılığo tarihte milletvekili olan başvurucu hakkında soruşturma açmak amacıyla başvurucunun yasama dokunulmazliğının kaldırılması için bir fezleke hazırlamış ve bu fezleke 18/4/2016 tarihinde Tūrkiye Büyūk Millet Meclisi Başkanlığına (TBMM) sunulmak Özere Bakanlığa gönderilmiştir. Başsaveılık Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan haber ve fotoğraflarda yer alan bilgilerin devletin gizli kalması gereken bilgilerinden olduğunu, başvurucunun söz konusu bilgileri siyasal veya askerì casusluk amacıyla temin edip Cumhuriyet gazetesinde yayimlanmasını sağlamak suretiyle FETÖ/PDY'ye bilerek ve isteyerek yardim etme suçlarını işlediğini iddia etmiştir.
19. Anılan fezlekenin hazirlanmasından kısa bir süre sonra TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 20/5/2016 tarihli ve 6718 sayıh Kanun'un I. maddesiyle Anayasa'ya eklenen geçici 20. maddeyle bu maddenin TBMM tarafindan kebul edildiği 20/5/2016 tarihi itibartyla Bakanlığa, Başbakanlığa, TBMM'ye veya -Anayasa ve Adalet Komisyonlan Öyelerinden oluşan- Karma Komisyon Başkanlığına intika! etmiş olan dosyalar hakkında Anayasa'nun 83. maddesinin ikinci fikrasının birinci cümlcsinde yer alan yasama dokunułnazhığına ilişkin hükmün uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
20. Anayasa'nun geçici 20. maddeşinin yürürlüğe girmesinden kisa bir süre sonra İstanbul CumhuriyetBaşsavcılığının19/8/2016tarihli iddianamesi ile başvurucu hakkında devletin gizli kalmast gereken bilgilerini siyasal veya askeri casusluk amtactyla temin etme ve FETÖ/PDY'ye bilerek ve isteycrck yardim etme suçlarından cezalandırılması istemiyle İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır (başvurucu hakkında yūrütüleņsoruşturmaya ilişkin açıklamalar için bkz. Kadri Enis Berberoğlu, B. No; 2017/27793,18/7/2018, §§ 17-28).

21. l1k derece mahkemesinin 14/6/2017 tarihli kararı ile siyasal veya askerîcasusluk maksadıyla devletin gtivenliği ya da iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklama suçundan başvurucunun 25 yıl hapis cezasıile cezalandılmasına karar verilmiş; duruşmada hazır bulunan başvurucu, hükūmle birlikie tutuklanmıştır (başvurucu hakkında yūrütülen kovuşturma streci, iddialar ve savunmalarile mahkeme kararlaņının gerekçeleri için bkz, Kadri Enis Berberoğlu (2), § 27 vd.).
22. Başvurucu, mahkümiyet karurina karşı bozma ve tahliye talebiyle 18/7/2017tarihinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Istanbul Böige Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (B8lge Adliye Mahkemesi) 13/2/2018 tarihinde, ilk derece mahkemesi tarafindan verilen mahkůmiyet hūkmīnü kakdırmtş ve başvurucunun devletin güvenliği ya da iç veya dışsiyasal yararları bakımından niteliğiitibarıyla gizli kalması gereken bilgilerini açıklama suçunu işlediğini kabul cderek 5 yıl 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasma ve tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir (BölgeAdliye Mahkemcsiningerekçesinin mahkümiyet kararnın sübutuna ve hukuki nitelendirmesine ilişkin kışmı için bkz. Kadri Emiş Berberoğłu (2), § 28).

2. Başvurucu, Bölge Adliye Mahkemesinin mahkûmiyet kararına karşı temyiz kanum yoluna başvurmuştur. Temyiz inceleme streci devam cderken TBMM,

Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimlerinin 24/6/2018 tarihinde yaptlmasıa karar vermiş;tutuklu bulunan başvurucu, Partisince İstanbul 2. Bölge 1. sıra milletvekili adayı olarak gōsterilmiş ve yeniden milletvekili seçilerek 27. dönem Istanbui milletvekili olmuştur.
24.Milletvokilliğininkesinieşmesinimtiteakipbaşvurucu29/6/2018tarihinde,dosyasının temyiz incelemesi için bulunduğuYargrtay16. Ceza Dairesinden tahliye talep etmiştir. Başvurucu yeniden milletvekili seçilmesi nedeniyle Anayasa'nın 83. maddesinin sağladığı yasama dokunulmazlığına tekrar kavuştuğunu belirtmiş, bu nedenle Anayasa'rın emredici hükmügereği yargılamanın durmasına karar verilerek tahliye edilmesini talep etmiştir. Yargitay16. Ceza Dairesi 19/7/2018 tarihli kararında Anayasa'nın geçici 20.maddesi hükmü uyarınca başvurucunun dokunulmazlık kazanmadığı gerekçesiyle yargılamanın durması talebini reddetmiştir. Tutukluluk durumu hakkında ise herhangi bir gerekçe açıklamaksızın talebin temyiz isteminin esasıyla birlikte değeriendirilmesine karar vermiştir (Yargıtay16. Ceza Dairesinin durma talebinin reddine dair gerekçesi için bkz Kadri Enis Berberoğłu (2), § 33). Bu karara yapılan itirazlar Özerine Yargıtay 17. Ceza Dairesi 6/9/z018 tarihli kararnda gerek durma talebinin incelenmesi yönünden gerekse tutukluluk hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Amılan karar 13/9/2018tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

25. Bu arada Yargrtay 16. Ceza Dairesi 20/9/2018 tarihli kararla, Böige Adliye Mahkemesinin mahkûmiyet kararının onanmasına karar vermiştir. Kararda ayrıca kesinfeşen hükmün bir Örneğinin Anayasa'nın 84. maddesinin ikinei fikrası uyarınca gereğinin takdiri için TBMM'ye gönderilmesine ve TBMM tyesi olan başvuruçu hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesinin tyelik sifatının sona ermesinden sonra mümkün olacağı gerekçesiylo de Anayasa'nın 83. maddesinin Oçüncü fikrası uyarınca başvurucunun tahliyesine hükmedilmiştir. Yargitay I6. Ceza Dairesi onama kararında öncelikle maddi olay denetimini gerçekieştirme yetkisinin olup olmadtğını değerlendirmiş,bu çerçevede en aztndan başvuruya konu olayda maddi olayı denetlemcsinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşmiştır. Daire, Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan bilgilerin başvurucu tarafindan temin edilerek C,D.ye verildiğini kabul etmiş;söz konusu bilgilerin daha evvel açıklanmamış bōlümleri ve içeriği itibarıyla devletin gūvenliği ve siyasal yararlarını koruma kabiliyetini haiz olduğu ve sur vasfinı muhafaza ettiği, sırrın korunmasının da demokratik toplumda gerekli olduğu sonucuna ulaşmıştur (Yargitay16. Ceza Dairesinin gerekçesi için bkz. Kadri Enis Berberoğłu (2), § 36).

26. Başvurucu hakkındaki mahkümiyet hükmünün 4/6/2020 tarihinde TBMM Gencl Kurulunda okunmasıyla başvurucunun milletvekilliği stfatı sona ermiştir.
27.Başvurucunun milletvekilliği sıfatının sona ermesi tizerine İstanbuł Cumhuriyet Başsavcılığ S/6/2020 tarihinde başvurucu hakkındakímahkümiyet hükmünūn infazınıbaşlatmış ve başvurucu, Maltepe I No.Iu L Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna yerleştirilmiştir. Aynı tarihte açık ceza infaz kurumuna ayrıłmasına karar verilen başvurucu,Maltope Açık Ceza İnfaz Kurumuna sevk edilmiştir. Saveılık tarafindan düzenlenen müddetnameye gōre başvurucunun koşullı salıverilme tarihi 13/t/2023, hak ederek tahliye tarihi ise 23/12/2024'1ür.Öte yandan başvurucu 5/6/2020 tarihindeCOVID-19salgimınedeniyle -13/12/2004 tarihli ve 5275 sayıl Ceza ve Gtvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkmda Kanun'un geçici 9, maddesinin (5) numaralt fikrası gereğince- geçici bir süre için izinli olarak ceza infaz kurumundan ayrılmıştır. Buna karşılık Anayasa Maħkemesinin itlal karan verdiği tarihte ve hâlen başvurucunın açık ceza infaz kurumunda hükümlü statüısü devam etmektedir.

D. Anayasa Mabkemeslne Yapalan Bireysel Başvurular 
28.Başvurucu tafsilatı yukarıda verilen dava konusunda Anayasa Mahkemesine ilk olarak 23/6/2017 tarihinde, ilk derece mahkemesince verilen mahkümiyet hükmüyle birlikte uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmadığı iddiasıyla bireysel başvuruda bulunmuş;Anayasa Mahkemesi 18/7/2018 tarihinde başvurucunun mahkümiyet hüikmüne bağlıtutulmasının bukuka aykırı olduğu şikâyetini açıkça dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez bulmuştur. Kararda aytıcabaşvurucunun yeniden milletvekiliseçilmesinin hūkümle birlikte uygulanan tutukluluğunun devamına engel teşkil edip etmediğinin öncelikle olağan başvuru yollarında derece mahkemelerince incelenmesigerektiğinin altı çizilmiş; bu nedenle antlan busus yönünden bir değerlendirme yapılmamıştır (Kadi Enis Berberoğłu, §§55-61).

29. Başvurucu yeniden milletvekili seçilmesi sonrasındaki süreçle bağlantılı olarak ise Anayasa Mahkemesine iki kez bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu ilk olarak dosya temyiz incelemesi için Yargītay 16. Ceza Daireşi önündeyken milletvekili seçilmesine rağmen yargilamanın durmasına karar verilmemesi sebebiyle Anayasa'nın 67, maddesinde korunan seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı ile basın Özgtirlüğtintın korumasıaltında buluman haberlerdeki bilgileri temin ettiği iddiasıyla mahkúm edilmesinin Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvenceye alman ifade ve basın Özgürlüklerini ihlal ettiğiiddiasıyla 11/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu ikinci olarak, yeniden milletvekili seçilmesi nedeniyle Anayasa'nn 83. maddesinin ikinei fikrasıuyarınca tekrar dokunulmazltk kazanması ve tutulmasının hukukiliğini etkileyen yeni bir durtım ortaya çıkmast nedeniyle serbest bırakılması gerekirken Yargıtayın tahliye kararıvermeyerek tutukluluk hâlini devam ettirmesininAnayasa'nın 19. maddesindegüvenceye alınan kişi htrriyeti ve güvenliği hakkını, beyanları aleyhe olarak dikkate alman tanığısorgulama imkâru tanımadan mahkûm edilmesinin de Anayasa'nın 36. maddesinde korunan adil yargılanma hakkım ihlal ettiği iddiasıyla 26/ll/2018 tarihinde bircysel başvuruda bulunmuştur. Başvurular 2018/30030 numarali başvuru dosyasıda birleştirilmiştir.
30. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği ile seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklarınun ihlal edildiğine 17/9/2020 tarihinde oybirliğiyle karar vermiştir. Kararda ilk olarak başvurucunun seçilme ve siyasi faaliyette bulumma hakkının iblal edildiği yönündeki şikâyetleri incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi,Anayasa'nıņ geçici 20. maddesigereğince dokunulmazlığını kaybeden başvurucunun 24Haziran 2018 tarihinde gcrçekleştirilen seçimlerde tekrar milletvekili seçilmesiyle birlikte Anayasa'nın 83, maddesinin dördüncü fikrası uyarınca yeniden dokumuimazlık kazandığıhâlde yargılanmasına devam edilerek ve tutukluluğu sürdürülerek Anayasa'nm 67.maddesinde güvence altına alınan seçilme ve milletvekili olarak siyasi faaliyette bulunma hakkına müdahale edildiğine karar vermiştir.

31. Anayasa'nın 67. maddesinin birinci ve ikinci fikralarında yer alan hakların demokrasiyi hayata geçirme hedefi ile doğrudan bağlantılı olduğunu hatırlatan Anayasa Mahkemesi, anayasa koyucunun bu hükümlerie halkı siyasi iradesinin engellenmemesini ve hakkın Bzünün etkisizhâle getirilmenıesini hedeflediğini ifade etmiştir. Bu bağlamda seçilmiş milletvekilinin yasama faaliyetine katılmasına yönelikmüdahaleler, sadece onun seçilme hakkına değil aynı zamanda seçmenlerinin serbest iradelerini açıklama hakkma ve siyasi faaliyette bulunma hakkına yönelik bir mtdahale teşkil eder (Kadri Emis Berberoğłu (2), §§ 56-60).


32. Anayasa'nın yasama dokunulmazlığına ilişkin 83.maddesinin ikinci fikrasıt,milletvekillerinin TBMM'nin kararı olmadıkça tutulamayacaği,sorguya çekilemeyeceği tutuklanamayacağı ve yargılanamayacağı güvencesine yer vermiş; ayni kuralın dördūncıfikrası ise tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasınıTBMM'nin yeniden dokunulmazlığıkaldırması şartına bağlamıştır. Yasama dokunulmazlığına ilişkin bu şartın Anayasa'nın 83. maddesinin dördüncü fikrasının sözünden kaynaklanan bir ek güvence olduğunun altı çizilen kararda, başvurucunun yargulanmaya devam edilmesinin Anayasa'nın sözüne uygunluğu incelcnmiştir.

33. Kararda ilk olarak geçici 20. maddede yer alan ve dokunulmazlığın uygulanmayacağı dosyaları ifade eden "bu dosyalar" ibaresinden kastın milletvekilinin dokunuımazlığının kaldırılmusı hakkında yetkili mercilerce hazırlanan ve Bakanlığa Başbakanlığa veya TBMM'ye intikal etmiş bulunan "yasama dokumulmazlığımn kaldırıimasına ilişkin" talcplere dair dosyalar olduğubelirtilmiştir. Dolayısıyla geçici 20.maddenin getirdiği istisnarun her bir ceza dava dosyası bakımından değil Anayasa değişikliğinin kabul edildiği tarihte mevcut yasama dokunulmazlığırın kaldırılmasıtaleplerine ilişkin fezleke tabir edilen her bir "yasama dokumulmazlığımın kaldırumasına ilişkin dosya" ile sınırlı olduğu açıktır.

34. Diğer yandan geçici 20, maddenin TBMM görüşmeleri sırasında ve madde oylamasından Önce Anayasa Komisyonu Başkanı'nın uygulamayla ilgili olarak "tekrar seçilen milletvekili hakkandu soruşturma ve kovuşturma yapılmasının Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlı olduğu" yönündeki açıklamaları da hatırlatılan kararda, söz konusu anayasa değişikliğinin 83. maddenin dðrdüncü fikrasına istisna getirmediği belirtilerek başvurucunun milletvekiliseçildikten sonra yargılandığı davada durma kararı verilmeden hükmen tutuklu olarak yargılammaya devam olunmasıın, Bölge Adliye Mahkemesinin mahkümiyet hükmünün onanmasının ve infaz evresine geçilmesinin Anayasa'nun 67. maddesinde güvence altina alinmiş olan seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkını ihlal ettiği sonucuna ulaşıłmıştır.

35. Daha sonra Anayasa Mabkemesi başvurucunun yeniden milletvekiliseçilmesi fizerine Anayasa'nın 83. maddesinin ikinci fikrası uyarınca tekrar dokunulmazhık kazänmast ve tutulmasının hukukiliğini etkileyen yeni bir durum ortaya çıkması nedeniyle serbest burakılmast gerekirken Yargıtayın tahliye kararı vermeyerek tutukluluk hâlini devam ettirmesinin kişi htrriyeti ve güvenliği hakkını ihlal ettiği şikâyetini incelemiştir.
36. Kararda Anayasa'nın 83. maddesinde güvence altina alinan yasama dokunulmazlığırın -bunun istisnasmı oluşturan şartlar gerçekleşmediği müddetçemilletvekillerinin gerek suç isnadına gerekse mahkümiyet hükrnünc bağlı olarak hürriyetlerinden yoksum bırakılmalarınınöntnde doğrudan Anayasa'dan kaynaklanan bir engel olduğu, yasama dokunulmazlığı kapsamındaki bir suç dolayısıyla milletvekilinin şuçisnadına veya mahkúmiyete bağlı olarak tutuklanmasıın tek başına bu tutmayı Anayasa'ya aykın hâle getirdiği ve böyle bir tutma Anayasa'nın sōzüne uygun olmadığı için tutulmayıhukuka uygum kılan başka herhangi bir nedenin bulunduğunun ileri sürülemcyeceği vurgulanmiştir.

37. Anayasa Mahkemesi -seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı yönünden vardğı başvurucunun yemiden milletvekili seçitmesi dolayısıyla milletvekdli seçildiği tarih itibarıyla tekrar yasama dokunalmazliığından yararlanmaya başladığı yönündeki tespitinden hareketle- anulan tarihten sonra tutulmaya devam edilmesinin Anayasa'nın 83. maddesiyle 

bağdaşmadığı degerlendirmesinde bulunmuştur, Bu bağlamda, yasama dokunulmazlığınedeniyle hükühmle birlikte uygulanan tutukluluğun devam ettirilmesinin önünde doğrudan Anayasa'dan kaynaklanan bir engel olmasına rağmen başvurucunun -buna dayalı- tahliye talebinin 29/6/2018 tarihinden 20/9/2018 tarihine kadar esas bakımından incelenmemesinin ve bu süreç boyunca mahkúmiyete bağlı olarak tutuímaya devam edilmesinin Anayasa'nın 19. maddesinde güivence altına alınan kişi httrriyeti ve güvenliği hakkını ihlal ettiği sonucuma varılmiştir.

38. Başvurucuun yeniden yargılanmasına karar veren Anayasa Mahkemesi ifade δzgürlüğünün ve adilyargılanma hakkınin ihlal edildiği yönündeki iddiaların ycniden yargılama sirasında ileri sørülebileceği ve bu durumda derece mahkemelerince değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle anılan şikâyetleri incelememiştir.
39. Karardaki ihlal tespitleri dikkate alınarak kararın bir Brneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İstanbull4. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Ayriıca başvurucunun yeniden yargılanması gerektiğine karar verildiğinden ilk dercce mahkcmesinin -usul hukukundaki yargılamanı yenilenmesi kurumundan farklı olarak- bir kabule değerlīik incelcmesi aşamasıolmaksızın yeniden yargılama yapmakla yăkūmlü olduğu hatırlatılmıştır (Kadri Enis Berberoğlu (2), § 134).

E. fhlal Kararınm Ardından Yaşanan Gellşmeler 
40. S8zl edilen ihlal kararı 9/10/2020 tarihindc Istanbul I4. Agır Ccza Mahkemesine gönderilmiştir. Ilk derece mahkemesi 13/10/2020 tarihinde, başvurucu hakkında yeniden yargılama yapıimasına yer olmadığına karar vermiştir. İlk derece mahkemesi kararını şu gerekçelere dayandırmıştır:
i. Anayasa Mahkemesimin gōręvi bir başvurudaki ihlali tespit etmek ve daha sonra ihlalin nasıl kaldırlacağı ya da durdurulacağı yōninde derece mahkemelerine yol göstermektir, Anayasa Mahkemesi başvurucunun seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkımın ihlal edildiğine karar verdikten sonra ihlalin ortadan kaldınlmasıiçin yeniden yargılama yapıiması ve durma kararı verilmesi gerektiği şeklinde yol göstermiştir.

ii. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargtlama Usulleri Hakkında Kanun'un50. maddesinin (1)numaralt fikrasında Anayasa Mahkemesinin yerindelik denetimi yapamayacağı ifade edilmiştir.Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi bak ihlalini tespit ettikten sonra bu ihlalin yerindelik denctimi olmayacak şekilde ortadan kaldırılmasına döntik karar vermelidir. Buna karşin Anayasa Mahkemesi kararı ilk derece mahkemesinin görev ve yetki alaruna mtldahalede bulunmuştur. Zira yargilamanin durması ve infazın durması talepleri daha Bnce başvurucunun avukatlarinca Yargttay16. ve 17. Ceza Daireleri δnünde ileri sürülmüış ve reddedilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi tarafindan yeniden yargilama yapılması ve durma kararı verilmesi gerektiği şeklindeki kararı yerindelik denctimi niteliğindedir.

41. Söz konusu karara karşı başvurucunun avukatları itiraz kanun yoluna başvurmuştur. Itiraz inceleyen İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi, itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığı şeklinde bir karar vermiştir. İtiraz mercüinin gerekçesinin öne çıkan kısmu şu şekildedir:

i. 6216 sayılı Kanum'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasinda "Tespft edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynakdanmışsa Anayasa Mahkemest ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargiluma yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir" hükmü yer almaktadır. Ihiali ve sonuçlanı ortadan kaldıma yūkümlālügü ilgili mahkemededir ve durma karan verilebilmesi için önceki hakmūn kaldırılması gerekmektedir. Başvurucu hakkında onaylanan ve kesinleşen hüküm isc Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 13/2/2018 tarihli hükmüdūr.Iik derece mahkemesinin istinaf mahkemesinin hükmünü kaldırmasıise mümkün değildir. Nitekim Anayasa Mahkemesi Bayram Ozkaptanoğłu (B. No: 2013/1015,8/4/2015) karanında ihlal Yargıtay kararından kaynaklandığı için dosyayı ihlali ve sonuçlarımı ortadan kaldırmak Özere Yargıtay ilgili dairesine göndermiştir.
ii. Görev meselesinin kamu düzeninden olduğu ve 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2)numaralı fikrası birlikte değerlendirildiğinde yeniden yargılama ile ilgili diğer işlemleri yapmakla görevli mahkemenin ihlal karartnın da kaynağı olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi olduğu değerlendirilmiştir.
iii, Bununia birlikte görevsizlikle ilgili thtilaflar hakkında itğraz mercilerince bir karar verilemez. Bu sebeple itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. Ote yandan başvurucunun görevli mahkemeden talepte bulumulabilme konusunda muhtariyeti bulunmaktadır,
42. Başvurucu, 15. Ağır Ceza Mahkemesinin antlan kararını 26/10/2020 tarihinde öğrendiğini belirtmiş ve aynı gün bireysel başvuruđa bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukūk 
1. Mevzuat 
43. 2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvurular karara bağlama görevi ve yetkisi verilmiştir. Bu değişikligin gerekçesi şöyłe ifade edilmiştir:
"Bireysel başvuru ya da anuyasu şikáyeti, kamu gūcú tarafindan, temel hak ve özgürlükderi ihlål edilen bireylerin haşvurdukdar olağanüstü bir kamun yolu olaruk tanmmlanmaktadu. Günümizde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu,pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir .
Avrupa Insan Hakları Mahkemesi, iç hukuk yoilarının tüketilmiş olup olmadığınıcraştırırken, ilgilt ülkede bireysel başvuru kurumunun bulunup bulunmadiğını da dikkate almakta ve bunu hak thlāllerinin ortadan kaldırımasında etkili bir hukuk yolu saymaktadır.Bu nedenle, bireysel başvuru müessesesinin getirilmesiyle, hak lhlállerine maruz kaldığınıiddia edenlerin önemli bir bolumünün bireysel başvuru aşamastnda, başka bir ifadeyle Avrupa Insan Hakları Mahkemesine gitmeden önce, tatmin edilebilmestnin mimkün olabileceği ve boylece Türkiye aleyhine açılacak dava ve verilecek thlál kararlarında azulma olacağı değerlendirilmektedir. Bu iribarla, Türkiye'de de iyi işleyen bir bireysel başvuru ststeminin kurulması, haklar ve hukukun astünlüğü temelindeki standartlarıyükseltecektir.


Turkiye'de bireysel başvuru yolumun kabu! edilmesi, bir yandon bireylerin sahip oldukları temel hak ve özgürlüklerin daha iyl korunmasım sağlayacak, öte yandan da kamu organlarını, Anayasaya ve kamunlara daha uygun davranma konusunda zorlayacakıur. Bu amaçlarla yaplan değişiklikle, bireysel hak ve özgürtükderin korunması ve teminat altpa alınması için, vatandaşlara btreysei başvuru hakka tanınmakda ve Anayusa Mahkemesine de bu başvuruları inceleme ve karara bağlama görevi verilmektedtr.
. Yaplan yeni düzenlemeyle, bireysel başvurular inceleme górevi verilmek suretiyle,Anayasa Mahkemesine, ōzgürlakleri koruma ve geliştirme misyomu da yüklenmekdedir."
44. 6216 sayılı Kanun'un "Mahkemenin görev ve yetkileri" kerar başlıklı 3.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Mahkemenin görev ve yetkilert şunlardır:
.••
c) Anayasanın 148 inci maddesi uyarvnca yapuan btreysel başvuruları karara bağlamak.

a ...

45. 6216 sayılt Kanun'un "Esas hakkındaki inceleme"kenar başhıklı 49, maddesinin (6) numarałı fikrasımn ilgili kısmı şöyledir;
".… bir mahkeme kararına karşı yapıan bireysel başvurulara llişkin inceleme…. bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadon kaldrrılacağının belirlenmesi ile sunvrlidu. Bölümierce kanun yohunda gözetilmest gereken husustarda inceleme yapilamaz."
46. 6216 sayılı Kanun'un "Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2)numarałı fikraları şöyledir:
"(I) Esas inceleme somunda, başvurucunion hakkinun ihlal edildiğine ya du edilmediğine karar verilir. Ihlal karan verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapuması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yaplamaz,idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yurgılama yapmak tzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yurgilama yapılmasinda hukcuki yarar buluranayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilebiltr.Yeniden yarglama yapmałda yükitmlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlall ve sonuçlarım ortadan kaldıracak şekilde múmkünse dosya üzerinden karar verb."
47. 6216 sayılt Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklıt 66, nuaddesinin (1)numaralı fikrası şöyledir:
"(1) Mahkeme karariarı kesindir, Mahkeme kararlart Devletin yasama, yürüme ve yargı organlarınu, idare makamlarını, gerçek ve titzel kişileri bağlar."

2. Yüksek Mabkeme Kararları
48. Yargitay Ccza Genel Kurulunun 28/4/2015 tarihli ve E.2013/9-464, K.2015/132sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…. Anayasanın 148. maddest uyarınca herkesin Anayasada güvence altina alımıştemel hak ve özgürlüklerinden Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gūcu tarafindan, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda hulunma hakka bulunmaktadır, Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bíreysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarıni,idare makamlarıni, gerçek ve tüzelkişilert bağlamakaadu. Bu itibarla Anayasa Mahkemesinin emsol nitelikteki bu kararı karşısında mevcut içrihatların yeniden gózden geçirilmesi gerekmiştir."
49. Yargitay16. Ceza Dairesinin 5/7/2019 tarihlive E.2019/521, K.2019/4769sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"... Şu hale göre; ozellikle yargılama ve olağan yasa yoltarı streci tamamlanmadan yapıun btreysel başvuru incelemelerinde, AYM'nin [Anayasa Mahkcmesi] delil değerlendirmesinin hak ihlali bağlamında da olsa, asil yargılana mercileri ile bir yetki çanşması somucumu doğurduğu açıktır. Hak ihlalini netice veren meşru müdahale tçin ikame olunan dellltn yeterli olup olmadığına ilişkin tespitin, yargilama konusu suçun sūbut ve/veya vasfīnın taytnt yömūnden de belirleyici olacağında kuşku yoktur. Ne var ki, yargılama süreci tamamlanmış ve kanun yolu incelemesinden de geçerek kesinleşmiş hükümter yömünden gerçekleşttrilen bireysel başvuru somucunda tespit edilen hak ihlallerinin, gerektiğinde yeniden yarguama sebebi olarak kabul edildigi (CMK 311) sistemde, yargulamanm devami surasinda ihlal neticesini doguracak tespitlerin yarguama mercilerince göz ardi edilmesi düşünülemez. Aslolanın haksız-ölçtsüz bir müdahaleye marız bưraklan temel hakkın bir an Bnce testimi olduğuna gøre, sair çatışma ve tartişmaların bu değerin önüne geçmesine 'hukuk düzeninin tekliği' ilkesi de müsaade etmez ..."
50. Yargitay 2. Hukuk Dairesinin 22/12/2016 tarihli ve E.2016/19574,K,2016/16369 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…Anayasa Mahkemesinin saptadiğı hak thlalinin, mahkeme kararundan kaynakdandığinı belirleyen ve Kuruluş Kanununun 50. maddesinin (2.) fikrasında dayanarak aldığı 'ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldīmak için yeniden yargılama yapımusına' iltşkin kararı karşısıda, derece mahkemelerinin başvuru konusu somut olay ve kişi bakumından artık başka ttrlü karar vermesine olanak yokzur. Ne var ki … benzer uygulamalarda,bireysel başvuru konusu yapılması halinde Yüksek Mahkemece, bundan sonra da hak ihlalinin tespit edileceği ve ihlalin sonuçların ortadan kaldırmak için yeniden yargulama yolunun açılacağı da muhakkak gözükmektedir.

Anayasanın ve Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi ite Türkiye'nin taraf' olduğu eki Protokollerin ortak koruma alanında bulunan temel hak ve ozgürlükderin ihlal edildiği iddiatarının, öncelikde genel yargı mercilerinde olağan kanun yollarinda çözüme kavuşturulması asıdır. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ikincil nitelikae bir yoldhur.Bu husus, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruya ilişkin blrçok kararında Ifade edilmiştir. O halde, yargilamanın yenilenmest sebebi olabilecek bu hususun, derece mahkemelerinde yargilaması devam eden davalarda da goz ömine alinması gerekir.Anayasa Mahkemesinin bu husustaki bireysel başvuru somucu aidığı thlal kararı karşısında,hak ihlaltne yol açmamak için hūkmün bozulması gerekmiştir."

51. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 20/1/2016 tarihli ve E.2016/23,K.2016/60 sayılt kararının ilgili kısmı şōyledir:
" bireysel başvuru üzerine Anayasa Mahkemesince hak ihlalinin bulundugu belirtilerek yeniden yargtama yapılmasına karar verimesi durumunda bu karara uyulmasızorunlu olmakla birlikae, diğer davalarda ihlal kararına uyulmasını zorunlu kilan yasal bir dizenleme bulunmamaktodir. Ancak, Anayasa'do guvence altina alinun remel hak ve özgürlüklerden btrinin ihlal edildigtni sespit eden hak ihlali kararlurının taraflari, komusu ve sebepleri ayna alan diger davalarda gōz ömünde buluudurulmamas, Anayasanın üstünluğü ve bağlayıcıiğı kuralın da içeren ve Anayasanın 2'nci maddesinde yer verilen Hukuk Devleti ilkesi ile evrensel hukuk kurallarına aykarıık teşkil edecekıtr."
B. Uluslararası Hokuk 
52. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (Alf-IM), başvurucu Mehmer /asan Altan (B.No: 13237/17, 20/3/2018) hakkında Anayasa Mahkçmesince verilen ihlal kararının derece mahkcmeleri tarafindan uygulanmamasına yönelik şikâyeti incelemiştir. AlHM kararında eldeki başvuru ile ilgili olarak ðne çıkan yōnłer şāyledir:
i. Ekonomi profesõrū ve gazeteci olan başvurucu, 15 Temmuz 2016 tatihli darbe girişiminden Önce, daha sonta bir olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi ile kapatılan Can Erzincan TV'de siyasi bir tartışma progranı yapmaktadır. FETÖ/PDY Dyesi olduğu şüphesiyle hakkında başlatılan bir soruşturma kapsamında 10/9/2016tarihinde FETÖ/PDY'nin medya kanadı ile bağlantlan olduğu şüphesiyle gözaltına alunmiş; 22/9/2016 tarihinde Istanbul 10. Sulh Ceza Mahkemesi tarafindan tutuklanmiştir. Çeşitli tarihlerde tahliye edilmek üzere başvuruda bulunan başvurucunun tahliye talepleri reddedilmiştir. Başvurucu 8/1 1/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

ii. Başvurucu hakkında 14/4/2017 carihinde iddianame hazirlanmuş ve başvurucunun TBMM'yi ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasim engellemeye teşebbüs ctme, Türkiye Cumhuriyeti Hūkůmetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasint engellemeye teşebbüs etme, anayasal düzeni ortadan kaldirmaya teşebbūs etme ve silahhı terör Örgütüne Öye olmamakla birlikte örgūt adına suç işleme suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması istenmiştir.

iii. 11/1/2018 tarihinde Anayasa Mahkemesi başvurucunun Anayasa'nın 19.maddesinde gūvence altına ahnan kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkı ile Anayasa'nun 26. ve 28. maddelcrinde güvence altında buluman ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararına rağmen başvurucu hakkındaki davaya bakan İstanbuł 26. Ağır Ceza Mahkemesi,başvurucumun tahliye edilmesi talebini reddetmiştir.

iv. Başvurucu 12/1/2017 tarihinde AłHM'e başvurmuş ve Avrupa İnsan HaklarıSðzleşmesi'nin (Sözleşme) 5. maddesinin çeşitli fikraları ile 10. maddesinin ve -5. ve 10. maddelerle bağlantıl olarak- 18. maddesinin ihial edildiğini ileri sürmüştür.AfHM Sözieşmc'nin 5. maddesinin (l) numaral fikrası ile 10. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.

v. lik derece mahkemesinin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlarının gereğini yerine getirmemesi bağlamında AfíM şu değerlendirmelerde bulunmuştur:

"128. Mahkeme ayrica, başvuran tarafindan Anayasa Mahkemesine bireysel başnuruda bulumulmasınn ardindan, Yüksek Malkeme'nin. 11 Ocak 2018 tarihinde verilen ve 19 Ocak 2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayumlanon bir kararla, soruştwrmadan sorumtu makamların, başvuranın FETÖ/PDY'nin amaçları doğrultusunda hareket eniğini veya muhtemel bir askeri darbeye zemin haztrlama amacı taşuığın duşündürebilecek olgusal bir dayanak bulunduğumu kuntlayamadıkları kanaatine vardığın kaydermektedir.Anayasa Mahkemesi, savcilik tarafindan sunulan delilleri değerlendirerek, başvuranın atdt suçları lşledigtne dalr kuvveili bir delil bulwmadiğına hükmeimiştir (bkz. Anayasa Mahkemesi kararının 142-148. paragraflari). Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nin 15.maddestnin uygulanmasryla ilgili olarak (savaş. genel seferberlik, sukayönetim ve olağanüstü hal durumlarında temel hak ve özgürlükterin askzya alınmasını öngören)kişilerin. suç işlediklerine dair haklurında kuvveili bir delll bulunmakstzın tuukanabilmelerintn kabul edilmesi durumunda özgürlük ve güvenlik hakkının bütün anlumim yltireceği sonucuna varmiştir. Anayasa Mahkemesi nazarında, ihtilaf komusu Ozgürlükaen yoksun brakma, dolayrstyla duronun mutlak gereklilikleriyle orantılı değildir.
129. Mahkeme, bu durumda, başvuranın Anayasa'nun 19. maddesinin 3. fikrası ihläl edilerek tutuklandiğının ve tuulduluk haline devam edildiğinin Anayasa Mahkemesi targfindan tesph edildigint gözlcmlemektedir (bkz. Anayasa Mahkemesi kararınun 150.paragrafi). Mahkeme, bu sonucun özinde llgili tarafindan maruz kalınon özgürlükten yoksun bırakmanın Sozleşme'nin 5. maddesinin I. fikrasını ihlál ettiğini kahul edildiği anlamına geldigi kanaattndedir. Mahkeme, mevcut davanın kendine ozgü koşullarında Anayasa Mahkemesi'nin derin bir inceleme somucunda varmis oldluğu somuçlara katilmaktadır.

130. Dolaysıyla Mahkeme'nin incelemesi ulusal makamların tespit edilen ihláll uygun ve yeterli şekilde telafi edip etmedikderini ve Sözleşme'nin 5. maddesinden doğan yükümlalüklerini yerine getirip getirmediklertni belirlemekde sınırlı kalacakr. Bu bağlamda Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin Anayusa'nin I9. maddesinin 3. fikrasının ihlâl edildiği somucuna varmasına rağmen, başvuranın serbest bırakilma talebi hakkında son tahlilde kurar vermeleri beklemilen Istanbud 26. ve 27. Ağır Ceza Mahkemelerinin.Anayasa Mahkemesi'nin kararvnın yasaya uygun olmadığı kanaatine varması sebebiyle ilgülinin serbest hırakulma talebini reddettikderini gözlemlemektedir.
131. Mahkeme, Anayasa'nun ve 6216 sayılı Kanun'un, Anayasa Mahkemesine olağan hukuk yollarınun tüketilmesinin ardmdan, Anayasa ile Sözleşme ve Protokolleri tarafindun korwnan temel hak ve özgürlüklerinden yoksun brrakıldiklar kanaatine varan bireyler tarafindan yapılan başvuruları inceleme yetkisi verdiğini kaydetmektedir.
132. Mahkeme, Sözleşme'nin 5. maddesi açısından Anayasa Mahkemesi omunde oluşturulan bireysel başvuru yolunu daha Once de ozellikle Koçıntar/Türkiye davasıkapsamında incelediğini hatrlatmaktadur (kk), No. 77429/12. 1 Temmuz 2014). Soz komusu davada, bu hukuk yolunun incelenmesi sonucunda, Mahkeme, Anayasu Mahkemesi önünde bireysel başvurumun, başvuranların Sōzleşme'nin 5. maddesine illşkin şiküyetine uygun bir telafi yolu ve makul başarı perspekatfleri sunamadığom belirımeye imkân verecek hiçbir delll unsuruna sahip olmadığıno kanaat getirmiştir. Bu sebeple Mahkeme, özellikle Anayasa Mahkemesi'nin Sozleşme hükümlerinin ihlál edildiğini iespit etme yetkisi olduğunu ve Yüksek Mahkeme'ye tazminat ödenmesi suretiyle ve/veya ihlälin telafisine ilişkin yolları belirterek, ve gerektiğınde, ilgili yargı makamına tespit edilen hak ihlälinin sürdürülmesinin yasaklama ve ilgilinin zararmn mümkün olduğunca ihlälden önceki duruma (statuquoante) getirilmesinl isteme imkáni veren ve vermesi gereken uygun yetkilerle donatıldiğım kaydetmlşttr (daha önce anulan Koçintar, § 41). Nuekim Mahkeme,

Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa'nın 19. maddesi turgfindan güvence altina alman bir özgürlük hakknın ihlälini tespit ettiğinde ve mülştekinin halen özgürlükten yoksun olduğu durumda, Yüksek Muhkeme'nin, 'gerekeni' yapnası İçin ihläl kararının ilgili mahkemeye tebliğ edilmesine karar verdiğini gözlemlemiştir. Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının, Anayasa'nın 153. maddesinin 6. fikrasından doğan bağlayicı niteliğini dikkate alarak (bu hükme göre, Yakşek Mahkeme nin kararian, bütün Devlet organlarım ve gerçek ve tuzel kişileri bağlar), bireysel başvuruya ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi'nin kararlarina uygulamada riayet etme hususunun, oncelikle (a priori)Türkiye'de sorgulanmaması gerektiği ve bu mahkemenin iħlâl kararlarının etkin bir şekilde uygulanmasından şüphe duyulmasına yer olmadiğı kanaatine varmıştır (daha önce andan karar Koçintar, § 43).

133. Yukarıdu belirtildiği gibi (bkz. yukarıdaki 4654. paragraflar), Anayasa Mahkemesi kararınn Resmi Gæzete'de yayumlanmasının ardından (bkz. 52-53.paragraflar). Istanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi, başvuranın serhest bırakılmasına ilişkin talebini oy çokduğuyla, iki gerekçeyle reddetmiştir. Oncelikde, Istanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi’nin dosyada yer alan delil unsurlarım değerlendirmekie yeukili olmadığım tespit etmiş ve dolayısıyla söz konusu kararın yasaya uygun olmadığıkanaatine varmıştır. Ikinci olarak söz konusu mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin kararına dayaniarak ilgilimin derhal serbest bıraktmasmın, genel hukuk ilkelerini, hiçbir organın mahkemelere talimat veremeyeceği ilkesine ilişkin olarak yargt erkinin bağımsızlığım ve mahkemeye erişim hakkını ihlál edeceği konaatine varmıştır. 26. Ağır Ceza Mahkemesi,dosyada yer alan delil wnsurlarıni, askert darbe girişiminin biyük önemini, başvuranın kaçma risktni, dosyanın durumunu ve mahkümiyet durumunda verilmesi muhtemel cezanm ağırlığıu dikkate alarak, başvuranın tuukluluk halinin devamına karar vermiştir.
134. Yukarıda belintllenler sşığında, iç hukukta görülen davanın gidişatından.başvuranın tutukluluğunun Türk Anayasası ve Søzleşme farafindan güvence altma alundığısekliyle, özgürlük ve güvenlik hakları ile gazeteciliğe ilişkin yade özgürlüğünü ihläl ettiğine dair Anayasa Mahkemesi'nin thläl tespitine rağmen, Ağu Ceza Mahkemelerinin başvuranın serbest bırakılma talebini reddettikleri anlaşumaktadır. Dolayısıyla Mahkeme'ye, ulusal düzeydeki bu durumun, başvuranın Sözleşme'nin 5. maddesinin 1.fikrasına tlişkin şikäyerine ilişkin olarak kendi değerlendtrmesi itzerinde ne ölçüde bir etkisi olacağının incelenmesi için başvurulmuştur.

135. Mahkeme, Türk hukukunda, tutukduluk tedbirinin, esasen Anayasa'nun 19.maddesi ve CMK'nın 100. maddesi tarafindan dizenlendtğini gözlemlemektedir. Bu bağlamda Mahkeme, ceza mahkemelerinin bir kimsenin futukluluğu konusunu Bncelflde CMK'nun 100. maddesi bakumından değerlendirdikleri halde, Anayasa Mahkemesi'nin incelemesini özellikle Anayasa'nın 19. maddesi açısından yaptığını tespit etmektedir. Yine Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin ve Istanbul 26. Ağw Ceza Mahkemesi'nin kararlarvnın gerekçelerinden, bu iki yargı organ tarafindan izlenen kriterlerin, özellikle dosyada yer alan dell unsurlarını değerlendirme yeiktsine ilişkin olarak örtüştüğünün anlaşıldığmıgözlemlemektedir. Bu bağlamda Mahkeme, 26. Ağur Ceza Mahkemesi'nin Anayasa Mahkemesi'nin dosyada yer alan unsurları değerlendirmemesi gerektiğine dair gerekçesine kaudamamaktadır. Nitektm aksi bir tuum, Anayoso Mahkemesi'nin ligill aleyħinde sunulan delillerin içeriğini incelemeksizin, ilgilinin tutukduluğuna ve tutukhuluk haltnin devamına ilişkin kararın yasalığıyla ilgili şikäyeti inceleyebileceğini ileri sürmek unlamina gelecektir.

136. Daha sonra Mahkeme, öncelikle somut olayda, Anayasa Mahkemesinin I1 Ocak 2018 tarihli kararından önce, Hükümetin, Mahkeme'den, ilgilinin bireysel başvurusunun Anayasa Mahkemest onunde derdest olması sebebiyle ic hukuk yollarinn hemüz 

tüketilmediği gerekçesiyle başvuruyu reddetmesini açıkçu talep etiğini hatırlatmaktadır (bkz. yukarıdaki 105. poragraf). Bu gerekçeyle Hükabmet, dolayısıyla Anayasa Mahkemesi önünde btreysel başvuru yolunun Sozleşme'nin 5. maddesi anlamında etkin bir başvuru yolu teşkil ettiğine dair görüşünü kuvvetlendirmiştir. Diğer tarafian, bu değerlendirme Mahkeme'nin (daha önce antan) Koçinsar/Turkiye kararında varmış olduğu somuçlara uygundur. Kısaca, Mahkeme, Hükimetin bu gerekçesintn Tūrk hukukunda, sayet Anayusa Mahkemesi'nin başvurunın tutukluluğunun Anayasa ya aykırı olduğuna karar vermesi durumunda, nutukluluk haltnin devampnı haklı gösteren yeni gerekçe ve delil unsurlarısunutmadıkça, ancak tutukduluk hakkanda karar vermekde yetkili olan mahkemelerin başvurunın mulaka serbest btrakıimasına yol açacak şekilde hareket etmelerinin gerektiği şeklinde yorunlanabileceği kanaarindedir. Bumunla birlikae, mevcur durumda, 26. Ağr Ceza Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi'nin 11 Qcak 2018 tarihli kararmın ardından, içhukuku Hükümetin Mahkeme'ye sunduğundan farkı bir şekilde yorumlayarak ve uygulayarak başvuranın serbest borukulma talebini reddetmistir.
137. Mahkeme nin de düzenli olarak teyit ettiği gibi, iç hukukun yorumlanması ve uygulanması önçelikle ulusal makamların ve özellikle ulusal mahkemelerin görevi olsa da,Sozleşme'nin 5. maddesinin 1. fikrası bakimından iç hukuka riayet edilmemesi.Sozleşme'nin ihlältne neden olur ve Mahkeme, iç hukuka riayet edilip ediimediğini deneileyebilir ve denetlemelidir (Mooren/Almanya [BD]. No, 11364/03, § 73, 9 Temmuz 2009). Mahkeme, bununla birltkae içeriğinde bulunan genel ilkeler de dåhil olmak üzere, tçhukukun kendisinin açık veya zimni şekllde Sözleşme'ye uygun olup olmadığını da denetlemelidir. Bu son hususla ilgili olarak, Mahkeme, özgüriükten yoksun birakma komusunda, hukuki güvenlik genel likesine riayet edilmesinin özellikle önemli olduğunun altınu çizmektedir (daha ønce amlan Mooren, § 76). Sözleşme'nin 5. maddesinin 1. fikrasi,her rürlu ozgürlükien yoksun bvrakmanın hukuka uygun' olması ve yasal yollara güre'gerçekleştirilmesi gerektiğint öngörerek, bu türden bir tedbirin sadece iç hukukta yasal bir dayanağinın olmasım gerektirmez. Sozleşme'nin 8. ve 11. maddelerinin 2. paragraflurında yer alan ‘kamunlo öngörülen' kelimeleri gibi, bu madde de, kumumın nteliğini omaçlar ve Sozleşme maddelerinin ayrilmoz kavrami olan hukukun üstünlüğu ilkesine uygun olmasııtalep eder, Son olarak ve her şeyden önce, hiçbir keyfi tutukluluk, Sözleşme'nin 5.maddesinin 1. fikrasına uygun değildir, zira bu bağlamda keyfi' kavramt ulusal hukuka uygunsuzluğun da ötesine geçmektedir. Sözleşme'nin 5. maddesinin 1. fikrasıın c) bendi kapsamında, bir kişt tarafindan maruz kalınan tutukluluğun keyfi olduğu kanaatine varılıp varłmaması gerektiğini belirlemek söz konusu olduğunda, tutuktuluk kararının gerekçesi,llgili bir unsuru teşkil etmektedir (daha önce anılan Mooren, §$ 77 ve 79).
138. Mahkeme, Türk yasa koyucunun, Sözleşme hükümlerinin ihiáilerinin tespiti için Anayasa Mahkemesini yetkilendirme ve ihlällerin telafist için uygun yetkilerle donatma iradesini gōsterdiğini (daha ōnçe amlon Uzun, §§ 62-64) daha önce de Uzu/Turktye ((kk),No. 10755/13, 30 Nisan 2013) kararında belirttiğini hatırlatmaktadır. Ardından Mahkeme,Sözleşme'nin S. maddesine ilişkin şikáyetlerle ilgili olarak, Koçintar/Türkiye (yukarıda anlan) kararinda, Anayasa Mahkemesi tarafindan Türk Anayasast uyarınca verilen kararların ntteliğini ve somuçlarını değerlendirmiştir. Anayasanım 153.maddesinin 6.fikrasi, Anayasa Mahkemesi'nin kararlarmn yasuma, yürütme ve yargt organlarinıbağladığına hükometmektedtr (bkz. yukarıda anılan Uzun, § 66). Dolayıssyla Mahkemeye góre, Anayasa Muhkemesi'nin, Türk Anayasal yapısı içeristnde yargı erkinin ayrilmaz bir parçası olduğu ve Mahkeme'nin daha önce Koçintar kararında hknettiği gibi ve Hükümetin mevcu davada Mahkeme önünde açıkça ileri sürdüğü gibi, ceza yargiamasıstrasında tutuklanan kişilere etkin bir başvuru yolu sunarak, Anayasa'nın 19. maddest ve Sozleşme'nin 5. maddesi uyarınca özgürlük ve güvenlik hakkmın korunması açısından önemli bir rola olduğu açıktır (ayrica bkz. daha önce anlan Mercan/Türkiye, §§ 17-30, 8Kasum 2016).


139. Mahkeme, bu dayanak üzerine, Özellikde Hükütmetin, Søzleşme'ntn 5. maddesi bakumından Mahkeme Bnünde ileri sürmüş olduğu Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yobunun etkinliğiyle ilglli iddlaları dikkate alarak, yüksek anayasal yargı arganıtarafindan verilen 'nihai' ve 'bağlayıci' bir karurın ardından Istanbut 26. Ağur Čeza Mahkemesi tarafindun başvuranın serbest bırakalma tatebinin reddine ilişkin olarak ileri sürülen gerekçelerin, Sözleşme'nin 5. maddesintn 1. fikrasının gereklerine uygun olduğu şeklinde değerlendirilemeyeceğint tespit etmektedir. Bir mahkemenin, btreyset başvurulara ilişkin olarak nihai ve bağlaycı kararlar verme yetklleriyle donatimış bir anayasa mahkemesinin yetkilerini sorgulamasz, hukuk devleti ve hukukl güvenlik temel tlkelerine aykurıdır. Mahkeme, Sözleşme'nin 5. maddesiyle sunulan korumanın ayrılmaz bir purçasıolan bu ilkelerin, keyfiliğe karşı sunulan guvencelerin köşe taşları olduğunu hatrlatmakdadır (bkz yukurıdaki [37. paragraf). Anayasa Mahkemesi'nin kararın 'gereğini' yapması için Ağır Ceza Mahkemestne göndermesine rağmen, Ağv Ceza Mahkemesi -Anayasa Mahkemesi tarafindan tespit edilen ihlâlin giderilmemesi somucuna yol açacak şekilde- başvurucuyu serbest brakmayr reddederek Anayasa Mahkemesine direnmiştir. Mahkeme, daha önce yukaridaki 129. paragrafta, Anayasa Mahkemesi’nin 11Ocak 2018 tarihli kararında söz konusu kararın verildiği tarihe kadar incelenen tuukluluk süreci açısından varmış olduğu sonuçlara katildığını beyan ettiğint hatırlarmakadır.Mahkeme, dosyanın, Anayasa Mahkemesi'nin kararının ardindan tutukluluğun dayanağınin değiştiğini gösteren başka yeni bir gerekçe veya delil unsuru içermediğint tespit etmektedir, Bu bağlamda Mahkeme, Hükümetin, özellikle Istanbul 26. Ağur Ceza Mahkemesi'nin sözde saħip olduğu, ügili ħukkında ilert sürüten kuvvetli şüphelerin haklıgösterilmesi için sumuian delil unsurlarinım, aslında Anayasa Mahkemesi tarafindan incelenenlerden farkiı: olduğunu göstermediğini kaydetmektedir. Bu koşullarda Mahkeme,Anayasa Mahkemesi'nin, Anayasanın I9. maddesinin 3. fikrasmın ihlál edildiği sonucuna varan, açık ve belirsizliğe yer vermeyen kararım ardından başvuranın tutukduluk halinin devamına karar veriłmesinin, özgürlük ve güvenltk hakkunın gerektirdiği şekilde 'hukuka uygun' olarak ve yasal yollara göre' gerçekleştirildiği şeklinde değerlendirilemeyeceği kanaalindedir.
140. Mahkeme ayrca, Türkiye'nin Sozleşme yi askya ałmasıyla ilgili olarak, Anayasa Mahkemesi'nin Türk Anayasası'nun 15. maddesintn uygulanabilirliği hakkında karar verdiğint ve kişilerin bir suç işledikderine dair kuvvetli bir delilin bulunmaması durumunda sutuklanablleceklerinin kabul edilmesi durumunda, özgürlük ve güvenlik hakkının güvencelerinin, anlamlarını tamamen kaybedeceği kanaatine vardığını gözlemlemektedir (bkz. Anayasa Mahkemest kararının 156. paragrafi). Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi,başvurucunun özgürlüğünden yoksun bırakimasının, durumun mutlak gereklerine göre orantıı olmadiğım tespit etmiştir. Bu somuç. Mahkeme'nin incelemesi için de geçerlidir.Mahkeme, Søzleşme'nin I5. maddesini ve Türkiye'nin derogasyomwu (askaya almasıu)dikkate aldığında, Anayaso Mahkemesinin kurarında beltrtiği gibi, makul şüphenin bulunmamasi nedeniyle 'hukuka uygun' almayan ve 'kanunia öngörülen usule uygun olarak" gerçekdeştirilmiş olan bir tutukdama tedbirinin, durumun gereklerinin zorunlu kuldığı bir tedbir olduğunun stylenemeyeceği kanaatindedtr (bkz. gerekli değişlkdikderin duruma uygulunması koşuluyla (mutatis mutandis) daha ónce andlan A, ve digerleri, $$ 182-190, AlHM 2009). Bu bağlamda Mahkeme ayrıca, Hükümetin kendisine, Anayasa Mahkemesinin vardiğı somuçtan ayrımaya İkna edebilecek herhangi bir kant sumadığınıkaydetmektedir.

141. Yukarıda belirtilenler ışığında, somut olayda Sozieşme'nin 5. maddesinin 1.fikrası ihlál edilmiştłr.


142. Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin kararvndan sonra bile, Istanbul 26. Agr Ceza Mahkemesi'nin karariar uyarınca başvuranon tutukluluğunun devam etmesinin,rutukluluğa ilişkin davalarda Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunun etkinliğine ilişkin olarak ciddi şüpheler yarattığunn altını çizmek istemektedir. Bununla birlikte Mahkeme, güncel duruanda, Anayasa'nyn 19. maddesi açisından özgürlüğünden yoksun brakalan kişilere verilen Anayasa Mahkemest'ne bireysel başvuru hakkanın, kişilertn Özgürlükten yokswn bırakłma şikáyetleri için etkin bir hukuk yolu olduğuna datr önceki tespitini değiştirmemektedir (daha önce amlan Koçintar/Türkiye, § 44). Bununla btrlikte Mahkeme -bilhassu, ağr ceza mahkemeleri başta olmak üzere ilk derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesi kararlarının etkistyle ilgilt içtihadındaki sonrakd gelişmeleri dikkate alarak- Sōzleşme'nin 5. maddesi kapşamındaki başvurularla bağlantılı olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru sistemtnin etkililiğini tceleme hakkını saklı tutmaktadır. Bu hakmdan, bu başvuru yolunun hem teoride hem de uygulamada etkili olduğunu kanulamak Hakümete duşmektedir (daha ömce anzlan Uzun, § 71)."
53. AII1M, Hasan Uzum/Tūrkiye (B. No: 10755/13, 30/4/2013) kararınde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolunun AlíM'e başvurmadan Önce tüketilmesi gereken bir iç hukuk yolu olduğı sonuçuna varırken Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığını da dikkate almıştır. Bu bağlamda AlifM; Anayasa'nın I53. maddesinin altıncı fikrasında yer alan ve Anayasa Mahkemesi kararlarının devletin tüm organları ile gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağını ifade cden hükme atif yapmış, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruya ilişkin kararlarına uyulmaşına ilişkin bir sorun yaşanmøyacağını degerlendirmiştir (Haşan Uzun/Tarldye, § 66).

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
54.Mahkemenin 21/1/2021tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği d0şünūldū:
A. Seçllme ve Siyasi Faaliyette Bulanma Hakkmın İhlal Edildiğine İlişkin Iddla 

1. Başvurucönun Îddtaları ve Bakanhık Görüşä
55. Başvurucu, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı sonrasında derece mahkemelerinin herhangi bir durakşamaya yer vermeksizin ihlali sona erdirmeleri gerekirken aksi yönde hareket ederek adil yargılanma ve siyasi faaliyette bujunma hakkının stregelen şekilde ihtaline şebebiyet verdiklerini iddia ctmiştir. Başvurucu ayrıca Anayasa Mahkemesinin hak ihlali kararının reddedilmesinin Anayasa hükümlerinin açıkça yok hūkmūnde sayılması anlamta geldiğini ifade etmiştir.

56. Başvurucu, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlarının derece mahkemelerince Anayasa'ya ve kanunlara uyguniuk yōntnden denctlenmesinin anayasal veya yasal olarak milmkün olmadığın ve Anayasa Mahkemesinin ihlal tespit ederek bu ihlalin sonuçlarımın ortadan kaldınlmasınahükmettiğidurumlarda ilgilimercilerin görevinin, ihlal kararının niteliğini dikkate alarak ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldưracak şekilde yargılama yapmak olduğunu belłrtmiştir. Huna göre esas olan, haksız ve ölçüsüz bir mūdahaleye maruz bưrakılan temel hakkın bir an önce teslimidir, Bu bağlamda yargı mercileri arasındaki çatışma veya tartışmalar bu değerin önüne geçemez. Yorel mahkemenin görevi, tespit edilen ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmaktır.Bu zorunluluğun, Anayasa'nın 138. maddesi anlamunda mahkemelere verilmiş emir veya talimatın yerine getirilmesi değil, bir hukuk devletinde 

ihlalin giderilmesi amacıyla mahkemeye erişim hakkının hayata geçirilmesi olduğunu ifade eden başvurucuya gōre, bu hakka bağh olarak adil yargılanma ilkesinin anayasal güvencelere aykın şekilde ihlal edildiği barizdir.

57. Bakanbık görüşünde; Anayasa Mahkemesinin başvurucu hakkındaki ihlal kararında yer alan değerlendirmelere ve derece mahkemelerinin kerarlarındakigerekçetere değinilmiş, ayrıca başvurucunun ağır ceza mahkemelerinin kararları sonrasında İstanbul Bölge Adliye Mahkemęsine başvurduğuna dair bir bilginin bulunmadīğı ifade edilmiştir.
58 Başvurucu; Bakanlık gōrüşüne karşı beyanında, Anayasa Mahkemesinin ihlat kararı sonrasında yerel mahkemelerin bariz şekilde Anayasa ve kanunlara aykın olarak verdikleri kararlarla ihlalingiderilmesini stürüncemede bıraktıkları bir durumda Anayasa Mahkemesi kararıwı farklı derece mahkemeleri nezdinde ayrı ayrı başvurularla uygulanabilir kımaya çalışmanın beklenemeycceğini dile getirmiştir.

2. Değerlendirme 
59. Anayasa'nın "Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları" kenar başlıklt 67. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı ve dōrdüncüi fikrası şõyledir:
"Vatundaştar, kamunda gøsterilen şartlara uygun olarak …. seçilme ve bağımsız olarak veya btr siyasi parti içinde siyasi faatiyette bulunma …. hakkana saħiptir.
Bu hakların kullanlması kamunla düzenlenir."
60. Anayasa Mahkemesi, olaylarin başvurucu tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlt olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunum bu başlık aitındaki şikāyetlerinin Özünü Anayasa Mahkemesinin ihlalkararının gereğininyerinegetirilmemesinedeniyle seçilmc ve siyasi faaliyette bulunma hakkına yōnelik ihlalin devam ettiği iddiasıoluşturmaktadır. Bu sebcple başvurucunun adił yargılanma hakkının ihlal edildiği yönüındeki iddialarının da seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

a.Kabul Edilebilirjlk Yõnüuden 
61. Bakanlık görüşünde, başvurucunun Îstanbul BöigeAdliye Mahkemesi 2, Ceze Dairesine başvurduğuna dair bir bilginin bulunmadığı yðpünde bir açıklamaya yer verilmiştir.Bu çerçevede öncelikle başvurucu yönünden olağan başvuru yollarmın tüketilip tüketilmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.

62. Bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Anayasa Mahkemesine bireyscl başvuru, iddia edilenhakihlallerinin derecemahkemelerincedüzeltilmemesihâlindebaşvurulabilecek ikincil nitclikte bir hak arama yoludur (4yşe Zıraman ve Cennet Yeşiłyurt, B. No: 2012/403,26/3/2013, §§ 16, 17).

6.Somut olayda başvurucunun yasama çokunulmazlığıa rağmen hūkümle birlikte uygulanan tutukluluğun sürdürülmesi sebebiyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının;tutukluluğun sürdürülmesi, yargılamaya devam olunması ve mahkümiyet hükmünün onanması nedenJeriyle de seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiği 

sonucuma ulaşılmış ve ihlalin mahkeme kararından kaynaklanması nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiştir. Kararda, yeniden yargılama yapılmak üzere karartıbir örneğinin İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine de hükmedilmiş ve ilk derece mahkemesinde yapilmasi gereken işe dair belirlcmede bulunulmuştur.
64. fhlal kararıun gönderildiği ilk derece mahkemesi, başvurucu yönünden yargılamanın yenilenmesine yer olmadığına ve mahkümiyet hülkmünün aynen infazına karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara yönelik itirazını inceleyen İstanbuf 15. Ağưr Ceza Mahkemesi ise yeniden yargılama yapma yetkisinin Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2.Ceza Dairesinde olduğundan bahisle itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair bir hükūm tesis etmiştir.

65. Başvurueu hakkındaki ihlal kararıda da belirtildiği Özere hak ihlali ile birlikte ihlalin sona erdirilmesi için yeniden yargılama yapimasına hükmedilen durumlarda, derece mahkemelerinin yargılamanın yenilenmesine dair işlemleri başlatmak için başvurucunun bir talepte bulunması gerekli değildir. Anayaşa Mahkemesinin bu yöndeki kararının ulaştığıyargı mercileri yeniden yargilama yapilması yönünde resen karar vermek durumundadır (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§58, 59; Kadri Enis Berberoğiu (2), §§ 134, I35). Nitekim somut olayda da İstanbul 14. Agır Ceza Mahkcmesinin yeniden yargılamayla ilgili kararı başvurucunun bir talebi tzerine değil Anayasa Mahkemesi kararının gönderilmesi dolayısıyla verilmiştir.
66. Aynıca başvurucu, İstanbul14. Ağır Ceza Mahkemesinin anılan kararına karşıolağan başvuru yolu olan itiraz kanun yolunu tüketmiştir. Başvurucunun İtirazla ilgili usule ilişkin bir yükthmlülüğe uymadığı yönünde bir tespit de bulunmamaktadır. Öte yandan itiraz mercii olan İstanbul 15. Ağır Ccza Mahkemesi, yeniden yargtlama yapma yetkisinin IstanbułBölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinde olduğundan bahisle itiraz hakkında bir karar vermeme yönünde hüktim tesis ederken dosyanin amlan yargı merciine gönderilmesi hususunda bir karar vermiş veya işlem tesis etmiş de değildir. Son olarak itiraz sonrasında İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinin kendisinin görevli olmadığı yöntinde bir karan bulunmadığı gibi arulan Mahkemenin başvurucu hakkındaki dosyayı Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine göndeπme şeklinde bir tasarrufu da olmamıştır.
67. Bu durumda başvurucu hakkında Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı sonrasında ihlalin sonuçlarının ortadan kaldurilmasıyla ilgili olarak derece mahkemelerinin yeniden yargilama yaptimasına yer olmadığına karar vermelerinde başvurucudan kaynaklanan herhangibir özen yükümlolüğünün yerine getirilmemesi söz konusu değildir. Dahası somut oleyın koşullarında başvurucunum hak ihlalinin sona erdirilmesi için yeniden yargılama yapılması bağlamında tüketmesi zorunlu olan başka bir başvuru yolu bulunmamaktadır. Başvurucu, yeniden yargılama yapılmasına yer olmadığına ve mahkümiyet hükmünün aynen infazina dair ilk derece mahkemesi karart sonrasında bu karara karşı olağan kanun yolu olan itiraz yolumu tüketerek sürosinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

68. Açıkça dayanaktan yoksum olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de buluämadığı anlaşılan seçilme ve siyasi faaliyette bulumma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i.Seçilme ve Słyasi Faaliyctte Bulunma Hakkı
69. Anayasa Muhkcmesi pek çok kararında seçim!erin ve siyasi hakların Anayasa'nm 2. maddesinde ifadesini bulan demokratik devictin vazgeçilmez unsurlarıolduğunu ifade etmiş (AYM, E.2002/38, K.2002/89, 8/10/2002; SebuharTuncel, B. No:2012/1051, 20/2/2014, § 65);Anayasa'nm 67. maddesinde güvence altına alınmiş olan seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma hakkına ilişkin değerlendirmelerini bu çerçevede yapmıştır. Siyasi haklar seçimlerde oy kullanma, aday olma ve seçilme haklarını yanında siyasi faaliyettc bulunma hakkını da kapsar (Mustafa All Balbay, B. No: 2012/1272, 4/12/2013, § 110; Mustafa Hamarat [GKJ, B.No: 2015/19496, 17/1/2019, § 45; Omer Faruk Eminağaoğlu, B. No: 2015/7352, 26/9/2019,§ 52).

70. Demokrasilerde halk ile yönetim arasındaki bağlantıyı ve parlamentonun siyasi meşruiyetini, demokratik usul ve esaslare göre belirlenen seçimłer aracılığıyla halkın temsilcisi olarak seçilen milletvekilleri gerçekleştirir (Mustafa Ali Balbay, § 127; Sebahat Tuncel (2), B. No: 2014/1440, 26/2/2015, § 39; Kadri Enis Berberoğlu (2), § 56). Yasama yetkisinin sahibi olan parlamento ve onun mensubu olan milletvekilteri anayasal sinırlar içinde toplumda var olan farklı siyasi görüşlerin temsilçileridir. Serbest seçimlerle halk adına karar alma yetkisi verilen milletvekillerinin asli görev alanı parlamento faaliyetleri olup bunların parłamentodaki görevlerini yürütmeleri, Üstün kamuşal yarar ve önem içermektedir (Mustafa Ali Balbay, § 128; Sebahat Tuncel (2), § 41).

7I. Seçilme hakkı sadece seçimierde aday olma hakkını değil aynt zamanda ilgilinin seçildikten sonra milletvekili sifatıyla temsil yetkisini füilen kullanabilmesini de kapsar. Bu bağlamda seçilmiş milletvekilinin yasama faaliyetine katılmasına yönelik müdahale, sadece onun seçilme hakkına değil aynı zamanda seçmenlerinin serbest iradelerini açıklama hakkma ve siyasi faaliyette bulunma hakkıa yōnelik bir müdahale teşkil edębilir (Sebahat Tuncel, § 67; Kadri Enis Berberoğlu (2), § 59).

7. Kamu otoritelerinin kanuna dayalı olarak ve anayasal açıdan meşru birtakım amaçlarla siyasi faaliyetlere çeşitli sınırlamalar getirmesi mūmkūndür. Ancak milletvekillerinin yasama faaliyetieri Anayasa'da Özel olarak koruma altına alunmtışttr.Anayasa koyucu bu hūkümlerie, halkın siyasi iradesinin engellenmemesini vę hakkın õzūnün etkisiz hâle getirilmemesini hedeflcmiştir (Mustafa Alf Balbay, §129; Sehahot Tumcel (2), §42; Kadri Enis Berberoğlu (2), § 60).

il Anayasa Mabkemesi Tarafindan Verilenİblal Kararm Gcreklerinin Yerine Getirillp Getirilmedigi 

73. Anayasa Mahkemesi taraftndan verilen bir ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmemesi daha Önce verilen ihlalin devam ettiği anlamına gelir. Bu bakımdan Anayasa Mahkemesinin ihlal kararnın gereklerinin yerine getirilmedigine ilişkin iddialan incelemek de bireysel başvuruları incelemeye yetkili olan Anayasa Mahkemesinin gūrev alanına girer ($ahin Alpay (3), B. No: 2018/10327, 3/12/2020, § 39; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), § 52).

74. Bu sebeple eldeki başvuruda Anayasa Mahkemesince yapilacak inccleme,olayların baştan itibaren yeniden değerlendirilmesi değil daha Önce verilen ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediğinin ve bu kapsamda başvurucunun anayasal baklarının ihlal cdilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olacaktır (Sıddıka Dülek ve diğerleri, B.No:2013/2750, 17/2/2016, § 70; Mehmet Ali Ayhan (2), B, No: 2016/7967, 22/7/2020, § 54;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), § 52).

75. Ánayasa Mahkemesi Genel Kurulu 17/9/2020 tarihinde başvurucunun tekrar milletvekili seçildiği hâlde Anayasa'nun83. maddesinin sōzüne aykırı olarak yargılanmasına devam edilmesi, hükme bağlı olarak uygulanan tutukluluğun sürdtrülmesi ve mahkümiyet kararının onanarak kesinleştiriłmesi suretiyle seçilme ve siyasi faaliyette bulumma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Anulan kararda, ihlalin giderilmesi için ilk derece mahkemesinin -usul hukukundaki yargılamanı yenilenmesi kurumumdan farki olarak- bir kabule değerlik incelemesi aşaması olmaksızın, Yargitayın onama kararına bağlı olarak doğan hukuki sonuçların geri altmması amacıyla yemiden yargılama yapmakla yükūmitıolduğu hatırlatılmıştir. Kararda ayrıca önceki mahkümiyet hükmünün sonuçlarıın geri alınmasını müteakip -başvurucunun yeniden milletvekiliseçildiği ve Anayasa'nın 83.maddesinin emredici hükmügereğiyargılamaya devam edilmesinin mümkün olmadığıgözönüne alınarak- başvurucu hakkıdaki yargılamanın durmasına karar verilmcsi gerektiğine işaret edilmiştir (Kadri Enis Berberoğlu (2), § 140).

76. Anayasa Mahkemesi, ihlal tespitini dikkate alarak kararın bir Ömeğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmak Uzere İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermistir. 1lk derece mahkemnesi 13/10/2020tarihinde verdiği bir kararla başvurucu hakkında ycniden yargılama yapılmasına yer olmadığına karar vermiş; itiraz Üzerine kararı imccleyen İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi ise yeniden yargılama ile ilgili işlemleri yapmakla gōrevli mahkemenin ihlal kararının da kaynağı olan İstanbul Bōlge Adliye Mahkemesi 2, Ceza Dairesi olduğunu, bununla birlikte görevsizlikle ilgili olarak itiraz mercii sıfatıyla kendisinin bir karar veremeyeceğini belirterek "karar verilmesine yer olmadığına" biçiminde bir karar vermiştir.

77. Bu durumda İstanbul I4. Ağır Ceza Mahkemesi ile Istanbul (5. Ağır Ceza Mahkemesinin farklı mülahazalarla Anayasa Mahkcmcsinin ihlal kararının gereğini yerine getirmek için gerekli anayasal ve yasal zorunlulukları yerine getirmedikleri görülmektedir.Bunun sonucunda başvurucu hakkında milletvekilliğini sona erdiren mahkümiyet hüikmüortadan kaldırımadığı gibi hūkmūn infazına da devam olunmuş ve başvurucunun hüktmlo statüsü strdürülmüştihr. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesinin ihlal kararının gereği derece mahkemelerince yerine getirilmemiştir.

lii Anayasa'nun Sözöne UygunlukÖlçütd 
78. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınrlanması" kenar başltklı [3.maddesi şByledir.

"Temel hak ve hürriyetier, ozlerine dokumulmaksizın yalnzca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınvlanabilir. Bu sunurlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçulttuk ilkesine aykırı olamaz."

79. Anayasa'nın 13. maddesinde temel hak ve hürriyetlere yönelik sımırlandırmaların Anayasa'nın sözüne aykın olamayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan hak ve özgüriöklcrin sınıtlandtrlması ölçütlerinden biri de Anayasa'nın sőzüne uygunluktur. Anayasa Mahkemesi, somut olaya uygun düştüğu takdirde kamu gücüno kullanan organların temel hak ya da Bzgüriüklere yaptıklarımüdahalelerin Anayasa'nın sözüne uygun olup olmadığını da değerlendirir. Böyle bir değerlendirme yapılması, Anayasa'nun 13. maddesinin emredici hükmünün bir gereğidir.Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan Anayasa'nın sözü deyimi Anayasa'nın metnini yani lafzıns ifade etmektedir. Temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalclerin Anayasa'nın sözüne uygun olması şartı özellikle Anayasa'nın çeşiti maddeleriyle getirilen ek gtivenceler sõz konusu olduğunda ōnem taşımaktadır (Kadri Enis Berberoğlu (2), §§ 68, 69).
80.Nitekim Anayasa'nın 148. maddesinde diğer görevlerinin yanı sıra Anayasa'da güvence altina alınmış temeł hak ve Özgürlükierin ihlal edilip edilmediğini -olağan kanun yollan tüketildikten sonra- bireysel başvuru yoluyla inceleme ve karara bağlama yetki ve gõrevi Anayasa Mahkemesine verilmiştir. Anayasa'nın 153. maddesinin altıneı fikrasında ise Anayasa Mahkemesi kararlarnın yasama, yürütme ve yargı organlarini, idare makamlarıni,gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağ: hūküm altına ahnmıştır. Kararlanının bağlayıcılığına ilişkin bu hüktim Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru kapsamında ihlal edildiğine kurar verilen anayasal hak ve özgürlükler için de geçerli olan ek bir güvencedir.
81. Mevcut başvuruda çözümlenmesi gereken ilkmesele Anayasa Mahkemesinin ihlal kararından sonra derece mahkemelerinin ihlal kararının gereğini yerine getirmemek için ileri sürdūkieri gerekçelerin Anayasa'nın sözüne uygum olup olmadığıun değerlendirifmesidir. Söz konusu gerekçelerin Anayasa'mın sözüne uygun olmadığıun ve Anayasa'nın153. maddesinin altıncı fikrasına aykırı davranuldığının tespit edilmesi hâlinde başvurucunun Anayasa'nın 67. maddesinde gūvence altina alımuniş olan seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiğinden söz edilebilir. Norm denetiminde olduğu gibi bireysel başvuru yolunda da Anayasa hūkümlerinin nihai ve bağlayıcı olarak yorumlanmasıyetkisi Anayasa Mahkemesine aittir (Kadri Enis Berheroğlu (2), § 71).
iv. Anayasa Mahkemesi Kararlarmı Uygulanmaması ve Aksi Yände Karar Verilmesi 

(1) Anayasa Kuralları
82. Anayasa'nın "Anayasanın bağlayıcıığı ve üstünluğū" kenar başlıklı 11.maddesinin birinci fikrası şõyledir:
"Anayasa hükümleri, yasama, yúrume ve yargı organlarini, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve klşlleri bağlayan temel hukuk kurallarıdır."
83. Anayasa'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
"Yasama ve yirutme organları ite idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadtr; bu organlar ve idure, mahkeme kararlarim hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirllmestni geciktiremez."

84. Anayasa'nın Anayasa Mahkemesinin "Görev ve yetkileri"ni düzenleyen [48.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Değișik: 12/9/2010-5982/18 md.) Anayasa Mahkemesi …. btreysel başvuruları karara bağlar ...

(Ek fikra: 12/9/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada givence altinu alunmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa Insun Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafindan, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.Buşvuruda hulunabilmek için alağan kamun yollurının tüketilmlş olması şarttı.
(Ek fikra: 12/9/2010.5982/18 md.) Bireysel başvwruda, kamun yolunda gözetilmesi gereken hususlardu tnceleme yapilamuz.

(Ek fikra: 12/9/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruya illşkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir,
.•


85. Anayasa'nın "Anayasa Mahkemesinin kararlorı" kenar başlıklı 153. maddesinin birinei fikraşının birinci cümlesi ile beşinei fikrası şöyledir:
" Anayasa Mahkemesinin kararları kestndir.
Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede hemen yayımlanır ve yasama. yürūtme ve yargı organlarıni, idure makamlurını, gerçek ve tüzelkiışileri bağlar."
(2) Anayasa Mahkemesinln Bireysel Başvuru Kapsamıda Görev ve Yetkisi 
86. Anayasa'nun 148. maddesinin Üçüncü fikrası ile 6216sayıhı Kanun'un 45.maddesinin (1) numarah fikrasmna göre herkes, Anayasa'da güvence altina alınmış temel hak ve ðzgürlüklerinden Sözleşme ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamtndaki herhangi birinin kamu gücü tarafindan ihlal edildiğiiddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa'nın148.maddesinin birinci fikrasında AnayasaMahkemesinebu başvurulan karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu görevi kapsamında Anayasa Mahkemesi, Anayasa ve Sðzleşme'nin ortak korua alanında bulunan temel hak ve Özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıylayaptan bireysel başvurular incelemek ve karara bağlamak durumundadır. Anayasa Mahkemesi, bu incelemeyi temel hak ve Özgürlüklere ilişkin olarak Anayasa'da öngörülen güvencelerc göre yapar.

87. 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (6) numaralı fikrasınia ise Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurulara ilişkin yetkisinin stnırı belirlenmiştir. Buna gőre Anayasa Mahkemesi "bir temel hakkan ihlal edilip edilmediği" ve "bu ihlalin nasıl ortadan kaldırıacağımın belirlemmesi" ile sınırh bir inceleme yapmaktadır. Aynı Kanun'un50.maddesinin (1) numaralı fikrasına göre ise ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırlması için yaptiması gerekenlere hükmedilirken yerindelik denetimi yaptlamaz. Buna Anayasa'nın 148, maddesinin dördüncü fikras: ile 6216 sayılıKanun'un 49. maddesinin (6) numaralı fikrasına göre kanun yolunda gözetilmesi gereken husuşlann bireysel başvuruda incelenemeyeceği kuralnı da eklemek gcrckir. Zikri geçen sonuncu kural, Anayasa ve Kanun kuralłan ile bireysel başvuru kapsamı dışındaki hukuka 

aykırılık iddialarının bireysel başvuru yolunda incelenmesi yasağı getirmiştir. Ancak bu yasak alanın temel hak ve Özgürlüklere ilişkin olarak Anayasa'da öngörülen güvencelerle ilgili olduğu dūş0nūlemez ($ahin Aipay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018, § 53).
88. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesinin birçok kararında da ifade edildiğiOzere temel hak ve Özgürlüklere müdahale söz konusu olmadıkça hukuk kurallarının uygulanmasıve yorumlanması ile deliflerin takdiri ve değerlendirilmesi derece mahkemelerine aittir.Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu olduğu durumlarda derece mahkemelerinintakdir ve değerlendirnelerinin Anayasa'dakigüvencelere etkisini nihai olarak değerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir (Örnek olarak bkz. Zübeyde Füsun Ustel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, §§ 7476; Hakan Yiğit, B. No:2015/3378, 5/7/2017, § 47; Ahme Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42; Sabahat Beğik ve diğerleri [GK], B. No: 2014/3738, 2I/I2/2017, § 23). Bu itibarla Anayasa'da öngörülen gülvenceler dikkate almarak bireysel başvuru kapsamındaki temel hak ve Özgüritiklerin ihlal edilip edilmediğinc ilişkin herhangi bir inceleme kamun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi veya yerindelik denetimi olarak nitelendirilemez ($ahin Alpay (2), § 53; Ferhai Kara [GK], B. No: 20[8/15231, 4/6/2020, § 148; M.B. [GK],B. No: 2018/37392, 23/7/2020, § 82; Nurettin Deniz, B. No: 2018/17707, 21/7/2020, § 63).
89. Aksinin kabulü durumunda Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve gōrevinin işlevsiz hâle geleceği, bunun da Anayasa'nın 148. maddesi ile Anayasa değişikliğinin gerekçesinde açıkça ifade edilen bireysel başvuruun etkili bir hak arama yolu olarak Öngörülmüş olması gcrçeğiyle bağdaşmayacağı aşikârdır. Anayasa'daki temel hak ve özgüriäklerle ilgili güvenceler kapsamında inceleme yapılmasının kanun yolu denetimi olarak değerlendirilmesinin, AnayasaMahkemesinin bireysel başvuruları inceleme ve karara bağlama gōrevinin yerine getirilememesi sonucunu doğuracağı izahtan varestedir ($ahin Alpay (2), § 54).

90.Nitekim 6216 sayıfı Kanun'un50, maddesinin (1) numaralı fikrasında; bireyset başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal karari verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hūkmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki görev ve yetkisi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sinırl olmayıptespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıiması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (Şahin Alpay (2), §56; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), § 53).

91. Bu mülahazalarla Anayasa Mahkemesi 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesiyle ilgili iptal davasında bireysel başvuru yolunun sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil bireylerin temel hakve özgürlüklerinin kamu güeü tarafindan ihlalinin Önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarim ortadan kaldiracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğinde olduğunu vurgulamıştır. Söz konusu kararda, kanım koyucunun amacının bireysel başvurunun niteliğine uygun gerekli usu! hükümlerine Kanun'da yer vererek Anayasa Mahkemesinin gárevini sadece hak ihlallerinin tespiti olarak değil aynı zamanda tespit edilen ihlali ortadan kaldıracak nitelikie kararlar verebilmesine imkan tanıması olduğu ifade edilmiştir. Bundan başka Anayasa'nın I48. maddesinde Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurularda yetkisinin sadece bir hak ihlalinin tespitiyle sınırl olduğu yönünde bir kural da bulunmamaktadır (AYM, E.2011/59, K.2012/34, 1/3/2012).


9, Kanun'da ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakrmından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi veriłmiştir. Bunun tek sıırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fikrasmun sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir.Buna gōre amlan simr, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder (Şahin Alpay (2),§ 57).

(3Anayasa Mahkemesi İhlal Kararlarıı Gereğtni Yertne Getirilmesi Usulü
9. Anayasa Mahkemesi, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mereilere gönderir, Bir temel hak ve Özgtrłüğün ihlal edildiğine karar verildikten sonra bu kararın gereğinin yerine getirilmesi Anayaşa Mahkenıesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmesinin zorunlu bir sonucudur. Nihai ve bağlayıct karer verilemeyen bir başvuru yolumun etkili olduğu söylencmez. Nitekin AlHM, Hasan Uzwn/Türkiye kararında Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun kendisine başvuru yapılmadan önce tüketilmesi gereken bir iç hukuk yolu olduğu sonucuna varırken Anayasa'nın I53. maddesinin altıncı fikraşına atifla Anayasa Mahkemesi kararłarmın bütün gerçek ve tüzel kişiler ile devlet organłarını bağlayıcı olmasınıda dikkate almıştır (bkz.§ 55; Şahin Ałpay (2), § 67). Aksi yönde hareket edilmesi hâlinde ilgili Anayasa değişikliğinin gerekçesinde açıkça ifade edildiği Üzere Anayaşa Mahkemeşine bireysel başvuru yolunun açılmasının amaçlarından biri olan temel hak ve Özgürlüklerin ihlal edildiği iddiaları yönünden iç hukukta etkili bir başvuru yolu oluşturulması ve böylelikle AlHM'e Türkiye aleyhine yapılan başvurularin azaitilması amacını (bkz § 45)gerçekleştirmek mümkün olmayacaktır.

94. Bununia birlikte ōnemle ifade edilmelidir ki adli veya idari yargıya ilişkin usui hukuku kurallarını uygulayacak yargı organlari, derece mahkemeleri ve temyiz incelemesi yapan yüksek mahkemeler olan Yargıtay ve Danştaydır. Bu sebeple Anayasa Mahkemesi esas itibariyla tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının hangi idari organ veya yargı mercii tarafindan ortadan kaldırılacağıdan ziyade temel hak ve özgürlüklere yönelik olarak tespit ettiği ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına odaklanır. Bundan dolayı kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlaria ortadan kaldırlacağı huşusunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakıłmaktadır (Savaş Çetinkaya, B. No: 2012/1303, 21/11/2013, § 67). İlgili merci de ihlal kararının niteliğini ve uşul hukukunun kendisine tanıdığı imkânları dikkate alarak bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için gerekenleri yapar.
95.Bazı durumlarda Anayasa Mahkemesi somut olayın özelliklerini dikkate alarak ihlalin ve sonuçlarının nasıł ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağına dair ilkeleri belirleyebilir (Bizim Fm RadyoYayıncılığı ve Reklamcılık A.$. [GK], B. No: 2014/l1028,18/10/2017, §§71, 72). Bu takdirde ilgilimercilerin anılan ilkeleτ doğrultusunda hareket etmesi gerekir. Istisnai kimi durumlarda ise tespit edilen ihlalin niteliği, ihlalin sonuçlarınm ortadan kaldırıIması bakımından ilgili mereilerin önünde tek bir seçenek bırakabilir. Anılan durumda AnayaşaMahkemesi iblalin ve sonuçlarınan ortadan kaldırılması için alınmasıgereken tedbiri açıkça gösterir ve ilgili merci bu tedbiei alır (Kenan Yıldtrım ve Turan Yıldırum, B. No: 2013/711, 3/4/2014, § 82).

96. Nitekim somut olayda Anayasa Mahkemesi, başvurucunun seçilme ve styasi faaliyette bulumma hakkının ihlalini sonlandırması ve sonuçlarinı ortadan kaldırmasıhususunda başvurucu hakkındaki ihlal kararını gōnderdiği ilk derece mahkemesinin yapması

gerekenlere dairiki belirlemede bulunmuştur. Bunlardan birincisi yeniden yargılamanın başlatılması, diğeri ise durma kararı verilmesidir (Kadri Enis Berberoğłu (2), §§ 134, 140).
97. Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak verilen yeniden yargilama, usul hukukundaki yarguamann yenilenmest kurumundan farklt bir müessesedir.Bu bağłamda ceza yargılamalarına ilişkin usul hülkümlerinin yer aldığı4/l2/2004 tarihlive 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'num 311. ila 323. maddelerinde ayrıntılı olarak dūzenlenen yargılamanın yenilenmesi müessesesinde başlıca ūç yön ortaya çıkmaktadır.Birincisi yargılamamın yenilenmesi talebini alan mahkeme, Kanu'da gösterilen usule ilişkin işlemleri tamamlamasını mtteakip yenileme talebinin kabule değer olup olmadığı hakkında bir karar verir. İkinci olarak Kanun'un 321. maddesinin (2) numaralı fikrası uyarınca 322.maddede sayılan istisnalar haricindeki háflerdeyargılamanın yenilenmesi ile birlikte duruşmanın da açılmasına karar verilir. Öçüncü olarak ise Kanun'un 323. maddesi uyarınca yeniden yapılacak duruşma sonucunda ilk derece mahkemesi, õnceki hükmü ya onaylayacak veya Önceki hükmü iptal ederek dava hakkında yeniden hüktm verecektir.
98. Anayasa Mahkemesininihlal kararı tzerine, devam eden ihlalin sonuçlarnt gidermek üzere derece mahkemelerince gerçekieştirilmesi gereken yargisal işlemlerin bütüntne 6216 sayılı Kanum'um 48. maddesinde "yeniden yorguama" denilmiştir. Anayasa Mahkemesinin yapılmasına hükmettiğiyeniden yargılama kurumu usul kanunlarındaki yargılamamn yenilenmesi kurumundan farkiı olup aşağıda sayılan Özellikleri gösterir.
i. thlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırması için yeniden yargılama yapmak Ozere dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi hâlinde ilk derece mahkemesi tareflarca başvuruyapılmasını beklemeksizinyeniden yargılamaya ilişkin işlemleri başlatmak zorundadır (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §58; Kadri Enis Berberoğlu (2), § 134).

ii. Yeniden yargılama yapıiması kararı kendisine ulaşan derece inahkemesinin yeniden yargılama sebebinin varlığı hususunda herhangi bir takdir yetkisi olmedığıgibi yeniden yargılama yapılacak halterde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kuumumdan farklı olarak bir kabule değerlik incelemesi aşaması da bulunmamaktadır (Aligül Alkaya ve đīğerleri (2), § 58; Kadri Enis Berberoğlu (2), §134).

i. Zira 6216 sayıh Kanum'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasının "tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve somuçlarını ortadan kaldrmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir"biçimindeki birinci cümlesi uyarınca Anayasa Mahkemesi ihlal kararı ile birlikte yeniden yargılama yapılmasına bizzat karar vermektedit.

iv. Bu sebeple dosyann yeniden yargılama yapmak Üzere kendisine gönderildiği dercce mahkemesinin yeniden yargılama yaptiması yönünde karar alması gerekmez; derece mahkemesi doğrudan yeniden yargilama işlemlerini başlatır (Ałigül Alkaya ve diğerleri (2), § 59; Kadrl Enis Berberoğlu (2), § 135).
v. Anayasa Mahkemesinin yeniden yargılama yapiImasına karar vermesi muhakkak duruşma açılması gerektiği şeklinde anłaşılamaz. 6216 sayılt Kanun'un 50. maddesinin(2) numaralıfikrasının "yeniden yargilama yupmakla yükūmlümahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve somuçlarım 

ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir" biçimindeki son cümlesi uyarınca Anayasa Mahkemesince tespit edilen ihlalin giderimi, işin niteliğine ve ihlalin giderimi için Anayasa Mahkemesinin yapılmasmnı istediği işlemłerin çeşidine veya ilgili yargı yolunum imkân ve zorumluluklarına gōre dosya Dzerinden yargısal işlemlerinyapılmasıbiçiminde olabileceğigibi yargılamanın duruşma açarak yeniden yapıiması şeklinde de olabilir. Hangi yöntemlc ihlalin sonuçlarının giderileceğibelirlenirken elbettc ihlalin niteliğinazara alınarakbir değerlendirme yapılmalıdır (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), § 59).
vi. Kural olarak ilgili merci ihlal kararının niteliğini dikkate alarak bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için gerekenleri kendisi takdir edebilir. Ancak 6216 sayıh Kanun'un 50. maddesinin "Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve somuçlarının ortadan kaldıruması için yapılması gerekenlere hükmediltr"biçimindeki (1)numaralı fikrası uyarınca Anayasa Mahkemesi ihlal kararı ile birlikte iblalin ve sonuçlarınin ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere de hükmetmiş ise ilk derece mahkemesi veya kamu gücünü kullanan organların "yapıması gerekenlertn" gerekliliği veya yerindeliğikonusunda bir takdir payıbulunmamaktadır. AnayasaMahkemesi ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırlmasıiçin alınması gereken tedbiri veya yöntemi açıkça gösterdiğinde ilgili merci bunun gereklerini yapmak zorundadır (Kenan Yudırım ve Turam Yıdırım, § 82; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), § 60).

vii. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesimin bir ihfal karan kendisine ulaşan mahkemenin anayasal ve yasal yükümluluğı, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlarının "uygunluğunu"veya "ycrindeliğini"sorgulamak değil ihlalin somuçlarım gidermek tzere ilgili usul hukukunun imkân ve gereklilikieri çerçevesinde yargısal işlemlere başlamaktır (Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri JGKI, B. No: 2017/22355, 26/12/2019, § 102; Mehmet Doğan [GK1, B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 58, 59; Aligü! Alkaya ve diğerleri (2), § 57).
viii. Son olarak 5271 sayıhı Kann'un "Yargıay kararmun gönderileceği merci"kenar başlıklı 304. maddesi esas itibariyle ilk derece mahkemeleri ile Yargıtay arasındaki ilişkiyi düzcnlemekte olup Anayasa Mahkemesi yönünden doğrudan bağlayıcrlığı bulunmamaktadır. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralıfikrasında yeniden yargılama yapmakla yükümia mahkcmenin Anayasa Mahkemesince belirleneceği ifade ediimiştir, Zira kurala göre ihlalive sonuçlarımıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına karar veriłdiğinde dosya ihlale neden olan kararı veren mahkemeye değil ilgili mahkemeye gönderilmelidir.Bu sebeple somut başvurunun koşullarını, ihlalin niteliğini ve ihial nedeniyle meydana gelen ve ortadan kaldırılması gereken sonuçlara gōre Anayasa Mahkemesi yeniden yargılamayı yapacak olan mahkemeyi ilgiliusul hukukunun kurallarını da gözeterek belirleme yetkisini haizdir.

. Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde Anayasa Mahkemesinin ihlal kararını gönderdiği ilk derece mahkemesinin yapması gereken, yeniden yargılamayıbaşlatarak ihłalin dayanağınt oluşturan mahkümiyet hakmünü ortadan kaldırmaktır. Bu bağlamda 5271 sayılı Kanum'un 302, maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca bălge adliye mahkemesinin temyiz olunan hükmünün hukuka uygun bulunması nedcniyle temyiz istemi esastan reddedildiğinden aynıKanun'un 304, maddesinin(1)mumaralı fikrasıgereğince dosyanın Yargıtayca ilk derece mahkenuesine gönderilmiş olduğu hatırda tutulnualıdır.

100. Öte yandan başvurucunun seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklarınıkullanabiłmesi için Anayasa'nım 83. maddesinin dördüncti fikrası uyarınca yargılamanın durmasına karar verilmesi gercktiği de izahtan varestedir. Bununla birlikte yeniden yargılama işlomleri başlatıldıktan sonra Anayasa Mahkemesinin ihlalin giderimi için yapılmasına karar verdiği diğer işlemleri icra etmek maksadıyla doşyunın başka merciye gönderilmesi, başka mercilcre emir verilmesi ya da istemde bulunulması veya usul hukukunun gerektirdiği diğer yargısal işlemlerin yapılması konusunda ilgili mahkemelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
(4) Anayasa Mahkemesi Kararlarının İera Edflmemeshuin Ánayasal Sonuçlar 
101. Anayasa'nın 2. maddesine göre Tūrkiye Cumhuriycti bir hukuk devletidir. Bir hukuk devletinde uyuşmazlıklarn çözümüne ilişkin mahkeme kararlarının bağlayıcıolmaması düşünülemez. Nitekim Anayasa'nınI38.maddesinin son fikrasmda, yasamave yürütme organłar ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduklar ifade edilmiştir.Diğer taraftan Anayasanın 36. maddesi adil yargılanma hakkını güvence altına almıştir. Bu hakkın unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme Önüne götürme ve aynı zamanda mahkemece verilen kararın uygulanmasın isteme haklarını da kapsar, Mahkeme kararlarının uygulanması yargılamanın dışında olmakia birlikte onu tamamlayan ve yargılamanın sonuç doğurmasım sağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yargtlamanın da bir anlamı olmayacaktır (AYM, E.2014/149, K.2014/151, 2/10/2014; Ahmet Yildırım, B. No: 2012/144, 2/10/2013, § 28).

102. Bir mahkemenin verdiği bağlayıcı nitelikteki bir kesin hükmün daha sonra diğer mahkemeler veya kamu gücünül kullanan diğer bir devlet orgam tarafindan işlevsiz hâle getirilınesi, adil yargılanma hakkının sağladığı güvenceleri de ortadan kaldırır. Bu bağlamda hiç kuşkusuz Anayasa Mahkomesi tarafindan verilen kararların icra edilmemesi adil yargılanma hakkımın açık ve ağır bir şekilde ihlali anlamtna gelmektedir. Nitekim bu sebeplerle Anayasa'nın I53. maddesinin son fikrasında Anayasa Mahkemesi kararlarına uyma ve bu kararlan değiştirmeksizin yerine getirme hususunda yasama, yürütme ve yargıorganlan ile idare makamlarına herhangi bir takdir yetkisi tanınmamış veya bu konuda bir istisnaya yer verilmemiştir.

103, Genel olarak yargı kararlarmın, δzel olarak da Anayasa Mahkemesi karariarının ilgili kamu makamlarnca yerine getirilıneınesi veya icrasının geciktirilmesi bireyin yaşamıve devletin işleyişi tizerinde gözardı edilemez derin etkiler bırakır. İlk olarak yargıkararlarının yerine getirilmemesi hêlinde bireylerin yargı kararyla kenditerinc sağlanan hak ve Özgürlükleri kullanabilmeleri mümkün olmaz (Şahin Alpay (2), § 61). Hukukun üstümlağüntın geçerli olduğu bir devlette, bireylerin hukuk sistemine olan güven ve saygılanınu koruma adjna vazgeçilemez bir gðrev ifa eden yargı kararlarınin zamanında yerine getirilmeyerek sonuçsuz birakılmast kabul cdilemez (Ferda Yeşiltepe [GK], B. No:2014/7621, 25/07/2017, § 36). Bir hukuk devlctinde uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin mahkeme kararlarımn bağlaytcılığı ve dolayıstyla karar gereklerinin yerine getirilmesi konusunda kuşku bulunamaz. Aksinin kabula hukuk devletinin varlığından söz edilmesini imkânsız kilar. Bu sebeple devlet, yargı kararlarının zamanında yerinc getirilmesini sağlayarak bireyler aleyhine oluşabilecek hak kayıplarını engellemek ve bu yolla bireylerin hukuk sistemine olan güven ve saygılarını korumakla yükümlüdūr.

104. Mahkeme karerlarnın ycrine getirilmemesinin ikinci sonucu hukukun Üstünlügü ilkesinin zcdelenmesi nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Hukukun Üstünlüğa sadece hukuka aykırılıkları tespit edilmesiyle değil, bunların tüm sonuçlanyla ortadan kaldırımasıve mahkemekararlarınıngecikmeksizin uygulanmasıyla sağlanabilir (AYM, E.2014/149,K.2014/151, 2/10/2014). Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kapsamında temel hak ve özgürlöklerin ihlal edildiğine ilişkin kararlarının ycrine getirilmemesi ise mahkemeye erişim hakkı bağlamönda, hukukun Üstüniüğü ilkesine aykırılığı daha da vahim hâle getirecektir. Zira bireysel başvuru, temel hak ve özgüritiklerinin ihlal edildiğini iddia eden bireylerin olağan hukuk yollarım kuflanarak sonuç alamadıklan bir durumda son çare olarak başvurduklan bir hak arama yoludur. Bu niteliktcki bir hak arama yolunda verilen kararların yerine getirilmemesi, bireylerin ve toplumun hukuk devletine olan inancinı zedeler (Sahin Alpay (2),§ 62) ve temel anayasal düzene zarar verir.

105. Hiç kuşkusuz Ttrkiye Cumhuriyeti Anayasası Özelliklę devlet glłctmß kullanan organlar karşısında bireylerin haklarımı ve özgürlüklerini koruyan bir demokrasiyi ve hukuk devletini benimsemektédir. Nitekim TtrkiyeCunhuriyeti devletinin,diğer nitelikleri yanında, demokratik bir devlet olduğunu belirten Anayasa'nın 2. maddesiningerekçesi bu hususu açıkça ifade etmiştir. Buna göre Anayasa, "siyasi rejimler içinde insan haysiyetint en iyi koruyan, gerçekleştiren ve teminat altına alan demokratik rejimi benimsemiştir."
106. Anayasanın üstüniüğü ve bağlayıcılığını tesis etmek amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının benimsediği prensiplerden bir diğeri ise ülkenin hukuk düzcnini diğer çağdaş ülke őrneklerinde olduğu gibi normlar hiyerarşisini esas alarak yapılandırmaktır.Anayase'nın 137, ve 138. maddelerinde dolaylı otarak ifade edilen normlar hiyerarşisinin tabii sonucu olarak üstte yer alan kural, alttaki tfhm kurallar için bağlayıcıdır ve alttaki her kural, Ost kurallara uygun olmak zorundadır. Anayasa'nın "Anayasa hükümleri, yasama,yürütme ve yargı organlarım, idare makomlarım ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır" biçimindeki "Anayasanın bağlayıcıığı ve üstünlüğü" kenar başlıklt 11.maddesinde Anayasa'nın sōz konusu hiyerarşinin en Üstünde yer aldığı açıkça ifade edilmiştir. Bahsi geçen hiyerarşik yapınin içinde yer alan kanunlara anayasaya uygun olduklanına inanuldığı için uyulur. Aynışekilde demokratik toplumlarda, kamu gūcünükullanan organların kararlarının normlar hiyerarşisinde en üstte yer alan enayasaya uygun olduğuna olan inanç, kamu güctnü kullananların kararlarını meşru hâle getirir. Bu meşruiyet kamu gücünü kullanan organların tthm eylemierinde ve kararlarnda sürekli olarak bulunmahıdir.

107. İşte söz konusu demokratik meşruiyetin sürekli olarak sağlanmasızorumluluğunun bir sonucu olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu ctkili bir yargısal mekanizma olarak benimsenmiştir. Etkiti bir mekanizma olmasının sebebi yalnızca teknik meselelerin üstesinden gelme kapasitesi ile ilgili değildir. Bundan ziyade Anayasa Mahkemesinin etkili olmasi, kamu gücünü kullanan organlatın anayasal hak ve Özgürlüklerden herhangibiriniihlal etmesi durumunda ihlalive sonuçlarinı giderebifme kapasitesine sahip olması nedeniyledir.

108. Anayasa Mahkemcsinin Anayasa ile kendisine verilen temel hak ve Özgürlüikleri koruma fonksiyonunu ycrine getiremediği durumlarda etkili bir yargısal mekanizma sağlanmış olamaz Daha da Önemlisi, "kesin've "bağiayıcı" oldukları yōnüındeki Anayasa'nın I53. maddesinin altıncı fikrasını açık hükmüne rağmen kamu gücünü küllanan organların Anayasa Mahkemesi kararlarma uymalan, bu organtarin karartarının anayasal 

meşruiyetine gölge dūşürdūğü gibi demokratik bir hukuk devletinde anayasa yargısının temel amacı olan ve kamu gücünü kullanan tm aktörlerin anayasada belirtilen ilke ve normlara göre hareket etmesini ifade eden amayasamın astünlüğū ilkesini de işlevsiz hâle getirir.
109. İşte bu hayati nedenlerle Anayasa, Anayasa Mahkemesini diğer bazı anayasal veya yasal kurumlardan farklı olarak istişari nitelikte görüş bildiren bir organ olarak dūzenlememiştir. Anayasa Mahkemesi kararlan kamu güctinü kullanan organlar ve mahkemelerce istcnildiginde dikkate alınabilecek tavsiye veya temenni mahiyetinde kararlar olmadığından bu kararların bağlayıcılığı Anayasa'da ðzel olarak düzenlenmiştir.
110. Nitekim Anayasa'nın (53. maddesinin altincı fikrasında; Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargi organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tülzel kişileri bağlayacağı hüküm altna almmuştır. 6216 sayıhı Kanun'un 66. maddesinin (1)numaralıfikrasında da aynı hükme yer verilmiştir. Anılan hūkümlerde, Anayasa'nın I38. maddesinden farklı olarak Anayasa Mahkemesi kararlarınun yargı organları yönünden de bağlayıcı olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla bireysel başvuruya ilişkin olanlar da dâhii olmak tzere Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığına dair bir tereddüt bulunmamaktadır. Nitekim Anayasa Mahkemesmin bireysel başvuruya ilişkin kararlarinın bağlayıcı olduğuna dair Yargıtay ve Danıştay kararlan dikkate akndığında Tūrk hukukunda bu konuda bir uygulama sorununun da bulunmadığı görülmektedir (bkz. §§ 50-53).

I11. Öte yandan Anayasa'nın 153. maddesinin birinci fikrasmda, Anayasa Mahkemesi kararlarımın kesin olduğu ifade edilmiştir. 6216 sayılı Karun'un 66. maddesinin (1) numaralı fikrasında da aynı hükme yer verilmiştir. Anayasa'da ve anılan Kanun'da Anayasa Mahkemesi kararlarına karşı başvurulabilecek herhangi bir merci ángörülmemiştir.Dolayısıyla kamu gücünün eylem, işlem ve ihmallerinin Anayasa'ya uygunluğunu kesin ve bağlayıcı olarak karara bağlama yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir (Sahin Alpay (2), § 65).

112. Bu bağlamda Ánayasa'nın 9. maddesinin vcrdiği yetki ile Tørk milleti adına yargı yetkisini kullanan Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru yoluyla bir tcmel hak ve özgürlöğün ibial edildiğine karar verdiğinde herhangi bir mercinin bu kararın Anayasa'ya veya kanuna uygun olup olmadıgını inceleme ve denctleme yetkisi bulunmamaktadır.Aksinin kabulo, Anayasa'nın 6. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde yer alan "Hiçbir kimse veya organ kaynağım Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz"hükmü ile bağdaşmaz.

(5) Nlhai Değerlendirmeler 
1(3. Somut olayda ihlal kararının gönderfldiği 14. Ağır Ceza Mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı ile derece mahkemelerinin görev ve yetki alanına müdahalede bulunduğunu ileri sürerek başvurucu yönünden yargılamanın yenilermesine yer ofmadığına ve mahkümiyet hükmünün aynen infazına karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara yönelik itirazını inceleyen Istanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi ise yeniden yargılama yapma yetkisinin Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinde olduğundan bahisle itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair bir hüküm tesis etmiştir (bkz. §§ 42-43).
114. Anayasa'nın [53. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hükmüın herhangi bir istisnası bulunmamaktadır. Böyle bir istisna 

hükmü olmadiğına ve olamayaceğina göre mahkemeler ve kamu güctnü kullanan diğer organlar, Anayasa Mahkemesi kararlarım uygulamaktan veya gereğini yerine getirmekten kaçmamaz.

I15. Görüldoğo dzere Anayasa, Anayasa Mahkemesi karanıni yerine getimme yūkümlülāğo altında olan kamu makamlarına ve somut olayda Istanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesine AnayasaMahkemesi kararlarına direnme veya bağlayıcılığını tartişma yetkisi vermemektedir. Anayasa Mahkemesi karaπnın bağlayıcılıği, ihlalin ve sonuçlarrun ortadan kaldırılması için hükmettiği yapılması gerekenleri kapsadığı gibi -Istanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesinin iddiasınin aksine- ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırucak merclin belirlenmesini de kapsar (bkz. § 98/vili). Anayasa'nın açık düzenlemesi ve bireysel başvurunun işlevicri nazara alındığında Anayasa Mahkemesi kararının uygulanmasının reddedilmesi ve usul hukukunun emrettiği yöntemler izlenerek ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmaması Anayasa'nın 153. maddesinin sðzüyle açıkça çelişen ve anayasa koyucunun iradesine aykın bir yorum ve uygulama ołmuştur.

116. Açıklanan gerekçelerle yeniden milletvekili seçilmesine karşın temyiz inceleme süreci tutuklu olarak sürdürülen ve mahkümiyet hükmü onanan başvurucumun yasama dokunulmazlığıı koruyan Anayasa'nun 83. maddesi hükmünc aykın davranıldığı ve bu sebeple de Anayasa'nın 67. maddesinde güvence altina alnmiş olan seçilme ve siyasi faaliyette buluna hakkınun ihlal edildiği şeklindeki Anayasa Mahkemesi kararna rağmen yeniden yargılanmasına başlanmak suretiyle iblalinve sonuçlarının ortadan kaldıriıtmamışolması Anayasa'nın 67. maddesinde yer alan güvencelere aykırıdır.
117.Sonuę olarak -mahkemeye erişim hakkının sağladığı güvencelerle de bağdaşmayacakşekilde-Anayasa Mahkemesininihlal kararının uygularwmaması nedeniyle seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiğine karar veriimesi gerekir.
B.Kişi Hürriyeti ve Gūvenlıği Hakkımın İhlal Edildiğine İlişkin İddta 
1. Başvurucunun İddiaiarı ve Bakanlık Görüşü
118. Başvurucu; Anayasa Mahkemesinin ihlal karar sonrasinda derece mahkemelerinin açıkça hukuka aykırı ve keyfī bir şekilde Anayasa Mahkemesi kararına uymayarak yargilamanın yenilenmesi talebini kabul etmemeleri ve infazın devamına karar vermeleri nedeniyle açık ceza infaz kurumunda hüktmlü olma hâlinin devam ettiğini belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sūrmüştür.
119. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesinin başvurucu hakkındaki ihlal kararında yer alan değerlendirmelere ve derece mahkemelerinin kararlarndaki gerekçelere yer verilmiştir.

120. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı sonrasında yerel mahkemclcrin hariz şekilde Anayasa'ya ve Kanun'a aykın olarak verdikłeri karariarla ihlalin giderilmesini sürüncemede bıraktıklarmu ifade etmiştir.
2. Değerlendirme 
121. Anayasa'nın "Kişi hürriyeti ve güvenliği" kenar başlıklı 19. maddesinin birinci fikrası ile ikinci fikrasının ilgili kısmı şðyledir.


"Herkes, kişi hürriyeti ve gūvenliğine sahiptir.
Şekil ve şartları kamanda gösterilen:
Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kasulayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; … halleri dışmda kimsę hübrriyetinden yoksun brakalamaz."
122, Başvurucuun bu bölümdeki şikâyetlerinin özü, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararıyla birlikte ihlalin sonuçlarnın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasıgerektiğine karar vermesine rağmen derece mahkemelerinin yargılamanm yenilenmesineve infazın durdurulmasına yer olmadığına karar vermeleridolayısıyla hukuka aykırı olarak hükümlü statüsünde tutulmanın devam ettirilmesine yöneliktir. Dolayısıyla bu kisımdaki iddiaların Anayasa'nın[9. maddesinin ikinci fikrası bağlamında kişi hürriyetive güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

a. Kabul Edülebilirlik Yönünden 
123. AnayasaMahkemesinin başvurucu hakkında verdiği ihla! karan sonrasında kararın gönderfldigi ilk derece mahkemesinin yargılamtanın yenilenmesine yer olmadığına ve ayrıca mahkümiyet hükmünün aynen infazına karar vermesi ve bu karara karşı olağan başvuru imkânı olan itiraz kanun yolunun tüketilmiş ołması dolayısıyla başvuru yollarnın tüketilmesi bağlamında seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı yōnüinden yapılan değerlendirmelerin (bkz.§§ 65-69) kişi hürriyetive güvenliği hakkı yöntnden de geçerli olduğu açıktır.

124. Buna göre açıkça dayanaktan yoksun olmadhğı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedęn de bulunmadığı anlaşılan kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiamın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönüpden 
l. Genel İlkeler 
125. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fikrasında, herkesin kişi hührriyeti ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak ortaya konulduktan sonra ikinci ve tçüncüfkralarında, şekil ve şartlan kamunda gösterilmekşartıyla kişilerin özgürlüğünden mahrum bıraktlabileceği durumlar sınırlı olarak sayıłmıştır. Dolayısıyla kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkının kısitlanması ancak Anayasa'nın antlan maddesi kapsamında belirlenen durumlardan herhangi birinin varlığı hâlinde sōz konuşu olabilir (Murat Narman, B. No: 20t2/I(37,2/7/2013, § 42).

126. Kişilerin fiziksel hürriyetlerini güvence altına alan Anayasa'nın19. maddesinin kişi hürriyetinin kısrtlanmasına imkân tanıdığı durumlardan biri de maddenin ikinci fikrasında "mahkemelerce verilmiş hürriyeti kusıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi"olarak belirlenmiştir. Bu nedenle yargı organlarınca verilecek mahkümiyet kararları kapsamında hapis cezasıın veya güvenlik tedbirlerinin infaz edilmesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıı ihlal etmez (Tahir Canan (2), B. No: 2013/839, 5/11/2014, § 33).
127. Buna karşılık mahkůmiyet hükmāne bağlı tutmanın hukukiliğini etkileyen bir durutn söz konusu olduğunda tutulma hali "mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısulayıcıcezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine gettrilmesi" kapsamında olsa bile kişi hürriyeti ve 

güvenliği hakkımın ihlaline sebebiyct verebilir. Özellikle tutmanın Önünde doğrudan Anayasa'dan veya kanunlardan kaynaklanan bir engelin bulunduğu ya da tutmayı sona erdirmeyi zorunlu kılan yargısal bir kerarın mevcut olduğu durumlarda Özgüritkten yoksun bırakma ile mahkümiyet karart arasındaki bağ ortadan kalkar. Bu hâllerde tutmaya devam edilmesi hukuki dayanaktan yoksun bir şekiłdę ðzgürłüğüın kısrtlanması sonucunu doğurur.
İlkelerin (laya Uygulanması
128. Başvurucu hakkındaki mahkümiyet hükmünün temyiz incelemesini yapan Yargitay16. Ceza Dairesi 20/9/z018 tarihinde mahkúmiyet hükmtnūn onammasına,kesinleşen hükmün yerine getirilmesinin Anayasa'nın 83. maddesinin Üçüncü fkrası uyarınca Gyelik sifatinın sona ermesine biraktlmasina ve bu nedenle başvurucunun saliverilmesine karar vermiştir. Başvutucu anılan karar uyarınca serbest bırakılmıştır.
129. Bununla birlikte mahkümiyet hükmünün4/6/2020 tarihinde TBMM Genel Kurulunda okunmasıyla başvurucunum milletvekilliğisıfatı sona ermiş,başvurucu bunun Üzerine 5/6/2020 tarihinde mahkümiyet hükmünün infazı kapsamında Savcılık tarafindan ceza infaz kurumuna konulmuştur. Anayasa Mahkemesinin başvurucu hakkındaki hak ihlali kararı sonrasında ise ilk derece mahkemesi yeniden yargılama yaptlmasına yer olmadığına ve mahkümiyet hükmünün aynen infazına karar vermiştir. Bunum sonucunda başvurucu ceza infaz kurumunda hūkümlü statüsūnde olmaya devam etmiştir. Eldeki bircysel başvuru bağlammda kişi hürriycti ve güvenliği hakkına müdahalenin konusu da -Anayasa Mahkemesinin aksi yöndeki kararina rağmen- başvurucu hakkındaki mahkümiyet hükmūņün aynen infazına karar verilerek beşvurucunum hükümlü statüsünün sürdtırülmesidir. Ayrıca başvurucunun hâlen hükümlü statüstnde bulunması ve infaz sürecinin devam etmesi dolayısıyla salgın hastalık nedeniyle ceza infaz kurumundan geçici süreli izinli olarak ayrılmış olması kişi hürriyeti ve gtivenliği hakkına yönelik mūdahaleyi sona erdiren bir durum değildir.

130. Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın geçici 20. maddesinin yūrürlüğe girmesinden sonra yapilan genel seçimlerde yemiden milletvekiliseçilen başvurucunun yasama dokunulmazlığından yararlandırıması gercktiğini belirterek başvurucu hakkındaki yargilanıaya tutukiu olarak devam olunması ve mahkůmiyet hükmtintın onanması nedeniyle kişi hūrriyeti ve gūvenłiği ile seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklarını ihlal edildiğine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı yönünden tespit edilen hak ihlafinin sona erdirilmesi için yeniden yargılama yapılmast ve bu çerçevede yargılamanın durdurulması gerektiğini belirtmiştir.

131. Buna karşılık ilk derece mahkemesi Anayusa Mahkemesi kararının kendi görev ve yetki alanına mtdahale ettiğive yerindelik denctimi niteliğinde olduğundan bahisle yeniden yargılama yapılmasına yer olmadığına ve mahkúmiyet hükmünün aynen infazma karar vermiştir. Anılan karar itiraz kanun yolunun tüketilmesi sonucunda da değişmemiş,böylelikle başvurucu hakkındaki mahkâmiyet hūkmünün infazına devam olunmuştur. Hk derece mahkemesinin Anayasa Mahkemesinin hak ihlali karariyla birlikte ihlalin sona erdirilmesi için yeniden yargılama yapılması (ve yasama dokunulmazlığı nedeniyle durma karar verilmesi) yönündeki kararına rağmen aksi yönde değerlendirmeyle başvurucu hakkındaki mahkümiyet hükmüntn infazının devamına karar vermesinin-yukarıda seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı yönünden değerlendirme yapılan kısımda açıklandığızere- Anayasa'nı sözüne aykırı olduğunda kuşku bulunmamaktadır. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin ihlal kararına rağmen ilk derece mahkemesinin infazın devamt kararı uyarınca 

başvurucunun açık ceza infaz kurumunda hūkümlti statüsūnün devam ettirilmesi de hukuki dayanaktan yoksun bir hâle gelmiştir.

132. Bir ilk dereçe mahkemesinin bireysel başvurulara ilişkin olarak nihai ve bağlayıeı kararlar verme hususunda bizzat Anayasa tarafindan yetkiłendirilmiş olan Anayasa Mahkemesinin hak üßlali karerının bağlayıcılığını sorgulaması ve kararın gereğini yerine getirmemesi hukuk devleti ve hukuki güvenlik iikelerine açık ve ağır bir aykırılık teşkil cder.Dahası böyle bir yaklaşımın sonucunda kişilerin -Anayasa Mahkemesi kararına rağmenözgürlüklerinden yoksun brrakılmaya devam olunmalari, tutulmanın keyfiliğine sebebiyet veren bir durum olarak kabul edilmelidir.

133. Anayasa Mahkemesince daha Önce de ifade edildiği Özere Anayasa'mn 19.maddesinde güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı devletin, bireylerin Özgürlüğüne keyfi olarak müdahale ctmemesini güvence altına alan temel bir haktır (Erdem Gūl ve Can Dündar, 62). Kişilerin keyfi olarak htrriyetinden yoksun bırakılmaması, hukukun Östünlüğüne bağlı olan bütün siyasal sistemlerin merkezinde yer alan en önemli güvenceler arasındadır. Bireylerin özgüriüklerine yönefik müdahalonin keyfī olmaması, olağanüstüyönetim usullerinin benimsendiği dönemlerde dahi uygulanmast gereken temel bir güvencedir (Aydın Yavuz ve diğerlari [GKJ, B. No: 2016/22169, 20/6/2017, § 347).
134. Ilk derece mahkemesinin Anayasa'nın sözüne açık bir şckilde aykırılık oluşturan ve dahası Anayasa hökümlerini hiçe sayan bir biçimde başvurucu hakkında yargılamanın yenilenmesine yer olmadığına ve ayrıca mahkümiyet hükmünün aynen infazına karar vermesi; bu karar uyarınca da başvurucunun ceza infaz kurumunda hūkümlü statüsünün devam etmesi başvurucu yōnūnden Anayasa'da güvence altına alınmış olan kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkına ilişkin tüm güvenceleri anlamsız ve işlevsiz hålc getiren bir niteliğe sahiptir. Zira bireysel başvuru, temel hak ve Özgürlüklerin korunmasında kaynağını doğrudan Anayasa'dan alan nihai ve en ctkili ulusal hak arama yoludur. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kapsamındaki incelemesi, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınmasında ve geliştirilmesinde bireylere en Dst düzeyde koruma sağlar.
135. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesinin başvurucu hakkında verdiği hak ihlali ve ihlalin ortadan kaldınlması için yeniden yargılama yapılması ve yargılamada durma karurıverilmesi gerektiği yöntindeki kararına rağmen ilk derece mahkemcsinin Anayasa'nın sözüne açıkça aykırılık ołuşturacak ve kişilerin keyfī olarak &zgürlüklerinden yoksun bırakıłmalarınıengellemeye yönelik anayasal güvenceleri işlevsiz hâle getirecek şekilde yargılamanın yenilenmesine yer olmadığına ve mahkümiyet hükmüntn aynen infazına karar vermesi (bu kararın itiraz sonucunda da kaldırıimamiş olmasi)nedeniyle başvurucunun ceza infaz kurumunda hüktimlü statüstnün devam ctmesi -yasama dokunulmazlığmı dūzenleyen Anayasa'nun 83. maddesi ve Anayasa Mahkcmesi kararlarının yargı organları yönünden de bağlayıcı olduğunu belirten [53. maddesi ile kişi hūrriyeti ve gūvenliği hakkına ilişkin gülvencelerin yer aldığı Anavasa'nın 19. maddesine de aykırılık teşkil etmektedir.
136. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nun 19. maddesinde düzenlenen kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Y8nüaden 
137. Başvurucu, ihlalin tespiti ile tutulma hâlinin sonlandırılmasıiçin gereğinin Anayasa Mahkemesince yapılması talebinde bulunmuştur. Başvurucunun tazminat talebi bulunmamaktadir.


138. Seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı yöntnden Anayasa Mahkemesinin Kadri Enis Berberoğlu (2) kararında tespit cdilen tüm ihlallerin sonuçlarının ortadan kaldırılması ve bahsi geçen ihlal kararının gereğinin yerine getirilmesi zorunludur. Bu bağlamda anılan kararda Anayasa Mahkemesi tarafindan hükmedilen yeniden yargzlama karar uyarınca ilk derece mahkemesince yeniden yargulamoyla ilgili işlcmlerinyerine getirilmeye başlanması ve yasama dokunulmazlğı dolayısıyla durma kararı verilmesi mecburiyeti bulummaktadır (bkz.§ t00).

139. Öte yandan başvurucu hakkında mahkûmiyet hūkmūnün infaz süreci açık ceza infaz kurumunda devam etmektedir ve başvurucu hâlen hükümlü statilsündedir.Başvurucunun açık ceza infaz kurumundan bir süreliğine izinli olarak ayrılmış olması,cezanın infazı kapsamında tutulma hâlinin sona crdiği anlamina gelmcmektedir. Bu durumda incelenen başvuruda kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı yönünden tespit edilen ihlalin niteliīği dikkate alındığında bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için başvurucu hakkındaki mahkümiyet hükmtünün infaznın durdurulmast ve başvurucunun hükümiü statüsünün sona erdirilmesi gerekmektedir.

140. Buna göre Anayasa Mahkemesince başvurueu hakkında Kadri Enis Berberoğlu (2) kararı ve iş bu Kadri Enis Berberoğlu (3) kararınça tespit edilen hak ihlali kararlarının ortadan kaldırılmasıa yönelik olarak;
i, Yeniden yargıtama işlemlerine haşlanmasi,
ii. Mahkümiyet hükmümün infazınn durduruiması,
iii Başvurucumun hükūmlü statüstınün sona erdirilmesi,
iv. Yeniden yapılacak yargılamada durma kararı verilmesi,
işlemlerinin yerine getirilmesi zorunludur. Bu amaçla işbu karatın Istanbul 14. AğưCeza Mahkemesine gönderilmesi gerekir.

141. Anayasa'nın 2. maddesindę Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğu ifade edilmiştir. Hukuk devleti bir retorikten ibaret değildir. Hukukun Üstünlüga ilkesinin fiilen geçerli olmadığı; kamu gücünüi kullanan organların, mahkemelerin ve bireylerin hukuka uygun ğavranmadıklan bir Olkede hukuk devletinin varlığındar söz edilemez.Anayasamtzda hukukun Üstünlüğu ilkesinin gūvencesi olan kurallardan biri de Apayasa Mabkemesi kararlarmın yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarım, gerçek ve tüzel kişileri bağlayıcı olduğu yönüindeki Anayasa'nın 153.naddesidir. Anayasa'nın (53.maddesinin açık hükmüne rağmen Anayasa Mahkemesi kurarlarının her ne sebep ve mülahaza ile olursa olsun yerine getirilmemesi hukukun üstünloğü ilkesinin ve bu ilkenin temel alındığı anayasal düzenin ağır bir biçimde ihlali anlamına gelmektedir.
142. Bu kapsamda, tarit bahaneler ve hukuk tanımaz tutum ve davraruşlarla bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edilmesine ve mevcut ihlallerin sürdürülmesinc 

neden ołacak şekilde, Anayasa'nın öngördoğü hukuk düzenine karşı koyma antamina gelen keyfi kararlara hiçbir hukuk sisteminde mtisaade edilemez. Dolayısıyla bir hukuk devletinde anayasal bükümiere uymamanın ilgililer açısından cezai, idari ve hukuki sorumluluklar doguracağı açıktır.

143. Anayasa'nın Başlangıç kısmında bireyin ve toplumun devletten "huzurtu bir hayat talebine hakları bulunduğu" ve "her Türk vatandaşının bu Anuyasadaki temel hak ve hürrtyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanafcağı]" vurgulanmiştır. Tcmel hakların güvence altına aimdığı bōyle bir hayata dair ümit ancak hukukun üstüniügü ilkesinin hakim olduğu anayasal düzenin korunması ile mümkündūr. Nitekim yine Başlangıę kısmında "egemenliğin kayutsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu mllet adına kullunmaya yetkili kalınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bumum icaplurıyla belirlenmiş hukuk düzent dışına çıkamayacağı" ifade edilmiştir.
144, Ayrıca belirtmek gcrekir ki anayasal düzenin korunması yalnızca Anayasa Mahkemesine ait bir görev değildir. Anayasal kurumların, kamu gücünü kullanan organların;gerçek veya tüzel kişilerin Anayasa'yı koruma ve anayasal kurallara sadakat gāsterme yükOmiüloğü bulunmaktadır.

145. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin Kadri Enis Berberoğlu (2) karart ve işbu Kadri Enis Berberoğlu (3)kararında tespit edilen hak ihlallerinin ortadan kaldırlmast ve bahsi geçen ihlal kararının gereğinin yerine getirilmesi yalnızca ilgili derece mahkemelerinin değil, ilgileri olduğu ölçtide başta Türkiye Būyük Millet Meclisi ile Hakimler ve Savcılar Kurulu olmak fizere kamu gücfnü kullanan diğer organların da görevidir. Bu sebeple ihtal kararımın ilgili kurumlara da gönderilmesi gerekir.

146. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harç ve 3.600 TL. vekâlet Ocretinden oluşan toplam4.046,90 TLyargilama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL HÜKÜM 
A.1. Seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLIR OLDUĞUNA,
2. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkmın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBILIR OLDUĞUNA,
B. 1. Anayasa'non 67. maddesinde gúvence altına alınan seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkının IHLAL EDILDiĞINE,
2. Anayasa'nın 19. maddesinde güvence altına alınan kişi hūrriyetive güvenliği hakkının İHLAL EDİLDIĞINE,
C.Kararın bir Öreğinin Anayasa Mahkemesinin Kadri Enis Berberoğlu (2) karart ve işbu Kadri Enis Berberoğiu (3) karannda tespit edilen hak fhlallerinin ortadan kaldırılmasıiçin başvurucunun yeniden yargılanmasına başlanması, mahkümiyet hükmünün infazının durdurulmasi, ceza infaz kurumundan tahliyesinin sağlanması ve yeniden yaptlacak yargılamada durma karanı verilmesi şeklindeki işlenılerin yerine getiriłmesi için İstanbul [4.Ağır Ceza Mahkemesine (E.2016/205, K.2017/97) GÖNDERi1.MEStNE,

D.446,90 TL harę ve 3.600 TL, vekålet Dcretinden oluşan 4.046,90 TLyargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanltğına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapıimasıa, &dcmede gecikme oimasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen stre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örncğinin bilgi içìn ve ilgileri nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisine, Adalet Bakanhğma ve Hakimler ve Saveilar Kuruluna GÖNDERtLMEStNE 21/1/2021 tarihinde OYBtRLIGJYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Z0htū ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Oye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mūmtaz AKINC[
Úye Üye Oye Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Oye Oye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Öye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI