Anayasa Mahkemesinin 21/10/2021 Tarihli ve 2017/36905 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-16

16 Aralik 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31691
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL KARAR 
UMUT ÇONGAR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/36905Karar Tarihi : 21/10/2021
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Öyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN Raportör :Denizhan HOROZGIL Başvurucu : Umut ÇONGAR Vekili : Av. Suna BİLGİN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru; önceki tarihte işlenen ve hükmü infaz edilen bir suçun daha sonra işlenen bir başka suça ilişkin mahkûmiyet hükmünde değerlendirmeye esas alınmasınedeniyle masumiyet karinesinin, yargilamamn uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının, tutukluluğun makul süreyi aşması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkımın ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

I. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/10/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.


4. Komisyonca başvurununkabuledilebilirlikincelemesininBölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir õrneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
8. İkinci Bölüm tarafindan niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
9.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucu 1987 doğumlu olup olayların meydana geldiği tarihte õğrencidir ve Tunceli'de ikamet etmektedir.

11. Başvurucu, başvuruya konu olay tarihinden önce terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına mahkûm edilmiş ve hüküm kesinleşmiştir. Başvurucu, bu suç nedeniyle 25/6/2009 tarihinde ceza infaz kurumuna girmiş; 26/2/2014 tarihinde şartlıtaħliye edilmiştir.

12. 8/1/2015 tarihinde Demokratik Özgür Kadın Hareketi (DÖKH) adına dağıtılan bildirilerde, iki yıl önce -9/1/2013 tarihinde- Fransa'nın başkenti Paris'te öldürülen bazi PKK silahlı terör örgütü üyelerini ölüm yıl dönümlerinde anınak için 9/1/2015 tarihinde Tuncelī'de bir yürüyüş yapılacağı belirtilmiş; bundan başka PKK/KCK lehine yayın yapan bazı internet sitelerinde de sözü edilen terör örgütü mensuplarımı anma amacıyla toplantı ve gösteri yürüyüşleri düzenleneceği ifade edilmiştir.

13. Nitekim 9/1/2015 tarihinde Tunceli Sanat Sokak'ta bahse konu anma toplantısıve gösteri yürüyüşü düzenlenmiş, başvurucu da söz konusu etkinlikte yer almıştır. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı, başvurucunun üzerinde Abduffah Öcalan'n resmi bulunan flamałar ile toplantıya katıldığını ve elindeki flamalardan bir kısmını da toplantıya katılanlara dağıttığımı tespit etmiş; söz konusu davranışlarının terör õrgütüne üye olmamakla birlikte terör örgütü adına suç işleme suçunu oluşturduğu gerekçesiyle başvurucu hakkında soruşturma başlatmıştır. Başvurucu aynı suçtan 22/1/2015 tarihinde tutuklanması istemiyle Sulh Ceza Håkimliğine sevk edilmiş aneak Suth Ceza Hákimliği tutuklama talebini reddederek başvurucu hakkında adli kontrol tedbirine hükmetmiştir.Cumhuriyet savcısının bu karara itirazı üzerine aynı Sulh Ceza Håkimliği 23/1/2015 tarihinde õnceki kararının kaldırılmasına ve başvurucunun tutuklanması amacıyla yakalama emri çıkarılmasına karar vermiştir. Bunun üzerine başvurucu 24/1/2015 tarihinde yakalanmış ve tutuklanmıştır.
14. Tunceli Cumhurivet Başsavcılığının 26/I/2015 tarīhli iddianamesiyle toplantıve gösteri yürüyüşlerine silah veya 23. maddede (6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüvüşleri Kanunu) belirtilen aletlerle katılma ve silahlı terör örgütüne üye 

olmamakla birlikteörgüt adına suç işleme suçlarından başvurucu hakkında kamu davasıaçılmıştır.

15. Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 27/2/2015 tarihinde başvurucunun terör örgütünün propagandasını yapma suçundan I yıl 8 ay, terör örgütüne üye olmamakla birlikte terör örgütü adına suç işleme suçundan ise 5 yıl hapis cezasıyla mahkūmiyetine hükmetmiştir. Mahkeme 2911 sayılı Kanun'a muhalefet etme suçundan ise karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Mahkemenin terör örgütüne üye olmamakla birlikte terör örgütü adına suç işleme suçuyla ilgili hükmünün ilgili kısmı şöyledir:
"Sanığın katıldığı ve kamu davasına konu olan toplanti/gösteri, başından itibaren kanuna aykırı olarak düzenlemiş olup, kanuna uygun şekilde düzenlendiği kabul edilse đahi,daha sonra, kanuna aykarı hale gelmiş/getirilmiştir. Toplanti/gösteri sırasında;Anayasamızın sağladığı temel hak ve özgürlüklerin kötüye kullanması suretiyle Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alan yasadışı PKK terör örgütü ve sözde lideri Abdullah Öcalan'ı ōvücü sloganlar atılmış ve pankartlar taşımmış. Sanığın da, üzerinde teröristbaşı Abdullah Öcalan'ın resminin bulunduğu anlaşılan flamalar ile toplantının yapıldığı mahalle geldiği, elinde bulunan flamalardan bir kısmını toplantıya iştirak eden kişilere dağıttıği, kendisinin de toplantı ve gösteri yürüyüşüne bizzat üzerinde terörist başı Abdullah Öcalan'ın resminin bulunduğu flamayıtaşıyarak katıldığı,anlaşılmıştır.

Böylece; 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa Muhalefet ve terör örgütünün propagandasını yapmak suçlarını işleyen sanığın, bu suçları, PKK terör örgütüadına işlediği sabit olmuştur.

Samk Umut Çongar'ın bir eylemle, hem 3713 sayılı yasanın 7/2 maddesinde belirtilen silahlı terör örgūtü PKK'nın propagandasını yapma suçunu işlediği, hem de 2911 sayılıkanunun 33. maddesinde belirtilen suçu işlediğinin sabit olduğu, 3713 sayılı Kanunun 7/2.Maddesinde belirtilen silahlı terör õrgütünün propagandasını yapma suçu, aynı yasanın 7/4-a bendinde sayılan suçlardansa da, 2911 saylı Kanunun 33. maddesinde belirtilen suçun örgüt adına suç işleme suçundan ceza verilemeyecek suçların belirtildiği, 3713 sayılıkanunun 7/4 maddesi kapsamında yer almadığı, her ne kadar fikri içtima hükümlerinin düzenlendiği TCK'nun 44. maddesi kapsamında ağır olan silahlı terör örgütünün propagandasını yapma suçundan dolayı samğın cezalandırılması cihetine gidilmişse de;2911 sayılı Kanuna aykarılık suçunun da sübuta erdiği ve bağımsız olarak mevcudiyetini koruduğu, nitekim bu hususa ilişkin yakın zamanda verilmiş Yarguay 9. Ceza Dairesi'nin 15/01/2015 tarih ve 2013/16585 esas, 2015/188 karar sayılı ilamının,'Sanığın işlediği bir fil ile 2911 sayılı Kanunun 33/1. maddesine aykırılık ve silahlı terör örgütünün propagandasını yapma suçlarını işlediği kabul edilip, TCK'nın 44. maddesi uyarınca daha ağır cezayı gerektiren silahlı terör örgütünün propagandasını yapma suçundan cezalandırımasına karar verildiği olayda, 2911 sayılı Kanuna aykırılık suçunun da sübuta erdiği ve bağımsız olarak mevcudiyetini koruduğu nazara alınıp bu suçun hükümden sonra yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanunun 8. maddesi ile 3713 sayılı Kanunun 7. maddesine eklenen 4. fikra kupsamında sayılan suçlardan olmadığı' şeklinde olduğu kanaatine varılmışve sanığın TCK'nun 314/3, 220/6 delaletiyle 314/2 maddesi gereğince, örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan cezalandirılması cihetine gidilmiş.sanık müdafiilerinin aksi yöndeki savunmaları yerinde görülmemiştir."
16. Başvurucu, ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararını temyiz etmiştir.Yargıtay 16. Ceza Dairesi 9/9/2015 tarihli kararıyla, başvurucunun savunma hakkının 

kısıtlandığı gerekçesiyle mahkůmiyet hükümlerini bozmuştur. Ayrıca söz konusu kararında Yargıtay, Mahkeme kabulüne göre başvurucunun eylemlerinin terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçunu değil terör örgütüne üye olma suçunu oluşturacağınıbelirtmiştir. Buna ilişkin Yargıtay ilamının ilgili kısmı şu şekildedir:
"..Silahh terör örgütü üyeliğinden ceza alan ve şartla tahliye edilmesinden sonra silahlı terör örgütü ile yeniden irtibata geçerek suç tariħinde düzenlenen yasadışı toplantıya katıldığı, toplantı öncesinde yanında getirdiği ve üzerinde terör örgütü liderinin resmi bulunan bayrakları dağutığı, toplantı sırasında terör örgütünü simgeleyen bayrağı taşıyan şahsın kimliğini gizlemek ve yakalanmamak için üzerinden çıkardığı montu alarak toplantıalanından ayrılan ve aynı montu topłantının devamında kendi giydiği anlaşılan sanığın,eyleminin TCK'nın 314!2. maddesinde düzenlenen silahlı terör örgütüne üye olmak suçunu oluşturacağı gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi kanuna aykırı.."
17. İlk derece mahkemesince bozma sonrası yapılan yargılamada Yargıitayın bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş,22/1/2016tarihinde başvurucunun terörõrgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasıyla mahkûmiyetine ve tutukluluk hâlinin hükümle birlikte devamına hükmedilmiştir. Başvurucu hakkında terör örgütü propagandası yapma suçundan ise herhangi bir hüküm kurulmamıştır.

18. Mahkeme, terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyete ilişkin gerekçeli kararına iddianameyi özetleyerek başlamış; daha sonra PKK/KCK terör örgütünün yapısınıve işleyişini kısaca açıklamıştır. Mahkemenin gerekçeli kararında, başvurucu hakkında terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkümiyet hükmüyle ilgili olarak yapılan değerlendirme şu şekildedir:
"Mahkememiz dosyası mahkememizce usul ve yasaya uygun görülen Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 09/09/2015 tarih 2015/4733 esas ve 2015/2397 karar saynlı ilamı dikkate alınarak ve yukarıdaki saptamalar da gözetilerek bir bütün halinde değerlendirildiğinde;aşamalardaki kısmen kaçamaklı ve cezadan kurtulmaya yönelik görülen sanık savunma ve beyanlari, dosya kapsamında bulunan görüntü ve inceleme tespit tutanaklari, görüntüinceleme ve tespit tutanaklarını teyit eder nitelikteki görüntü kayıtları ve tüm dosya kapsamına gōre, 08/01/2015 tarihinde Demokratik Özgür Kadın Hareketi (DÖKH) adına dağutılan bildirilerde 09/01/2012 tarihinde Fransa'nın başkenti Paris'te öldürülen silahlıterör örgütü PKK üyeleri [S.C.] (Sara K), [L.Ş.] (Rohani K) ve [F.D.nin] (Rojbin K) ölüm yıldönümlerini anma adı altında 09/01/2015 tarihinde Tunceli ili Seyit Rıza parkında yürüyüş yapılacağı hususuna yer verildiği, yine dosya kapsamında bulunan ve yukarıda belirtilen internet tespit kayıtlarının içeriklerine göre de silahlı terör örgütü PKK/KCK'ya müzahir yayın yapan internet sitelerinden yukarıda belirtilen terör ōrgütü mensuplarınıanma amacıyla toplantı ve gösteri yürüyüşleri düzenleneceğinin belirtildiği, yasadışıtoplantı ve gösteri yürüyüşüne katılıma yönelik örgütsel çağrının yapıldığı, bu doğrultuda suç tarihi olan 09/01/2015 tarihinde sözü edilen silahlı terör örgütü mensuplarının ölüm yıldönümlerini anma bahanesi ile düzenlenen organizasyon kapsamında Tunceli il merkezindeki Sanat sokakta saat 12:00 sıralarında yaklaşık 60-70 kişilik grubun toplandığı,grup içerisinde bulunan şahısların ellerinde dosya kapsamında bulunan görüntü kayıtları ve bununla uyumlu görüntü inceleme ve tespit tutanağı içeriklerine göre PKK/KCK silahlıterör örgütünün sözde bayrakları, terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın resminin olduğu bayrak şeklindeki flamaların bulunduğu, örgütsel çağrı üzerine toplanan grup içerisindeki şahısların Fransa'nın başkenti Paris'te bulunan Kürt Enformasyon Bürosunda 09/01/2013tarihinde öldürülen PKK/KCK terör örgütünün kurucu üyelerinden [S.C.], [L.Ş.] ve [F.D.]isimli örgüt mensuplarının üzerinde silüet resimlerinin bulunduğu pankartı açtıklarısonrasında topluluğun 12:25 sıralarında yürüyüşe geçerek Okullar Caddesi, Cumhuriyet 

Caddesi ve Behice Boran Caddesini müteakiben il merkezindeki Kışla meydanına geldikleri ve buradaki topluluğa katıldığı, yürüyüş sırasında PKK/KCK silahlı terör örgütünün sözde bayrakları ile üzerinde terör örgütülideri Abdullah Öcalan'ın resimlerinin bulunduğu famdların taşmdığı yürüyüşe katlon bir kısm şahsın tanınmumak için yüzlerini gizledikleri, toplantı ve gösteri yürüyüşünde silohlı terör örgütu PKK/KCK'nn yoğun bir şekilde propagandasının yapılması nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşünün yasaya aykırıhale geldiği, bu şekilde hareket eden grubun Kışla Meydanmdaki topluluk ile birleşmesini müteakip saat 13:00 sıralarında yapilan basın açıktamasından sonra grubun bir kasmmın dağıldığı, yaklaşık 100-120kişilik grubun ise araç ile Sütlüce yol ayrımının üst kısmında bulunan Belediye Asri Mezarlığına gidip terör örgütü mensubu [S.C.nin] mezarınu ziyaret ettiği, daha sonra bu grubun da 15:30 sıralarinda dağıldığı anlaşımıştir. Bu şekilde gerçekleşen yasadışı toplantı ve gösteri yürüyüşünün gerçekdeştiği aşamada dosya kopsammda bulunan aleni faaliyetlerin tespitine yönelik görüntü inceleme ve tespit tutunakları ile bu tutunak içerikleriyle uyumlu olan ve olayın cereyan tarzim gösteren görüntü kayulormdan da anlaşılacoğı üzere somk Umua Çongurm üzerinde PKK/KCK silahlı terör órgütü lideri Abdullah Öcalan'ın resminin bulunduğu ve toplantı öncesinde yanında getirdiği flamaları toplantı alanındaki kişilere dağuttığı, sonrasında yūrüyūşesnasında alandakilerin açıkça görebileceği şekilde söz konusu flamalardan birini açık ve içeriği anlaşılabilecek şekilde taşıdığı, ayrıca toplantı sırasında silahlı terör örgütüPKK/KCK'yi simgeleyen bayrağı taşıyan şahsın kimliğini gizlemek ve yakalanmamasınısoğlamak amaçli üzerinden çikardiğı montu alarak toplontı alammdn ayrildığı ve ayn montu toplantimın devamunda kendi üzerine giydiği kanaatine ulaşılmiştiır. Diğer yandan dosya kapsammda buluman sanğın sabikasina esas Malatya 3. Ağar Ceza Mahkemesinin 2009/116 esas ve 2010/130 karar saylı ilamından da anlaşılacaği ūzere suç tarihíöncesinde sanık Umut Çongar'ın PKK/KCK silahlı terör örgütü üyeliği suçu nedeniyle neticeten 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, silahlı terör õrgūtüüyeliği suçu nedeniyle verilen iş bu mahkumiyet hükmünün Yarguay temyiz incelemesi sonucunda 07/12/2011 tarihinde kesinleştiği, dosya kapsamına alınan ve sanık hakkında düzenlenen müddetname içeriğine göre 25/06/2009 tarihinde PKK/KCK silahlı terör örgütüüyesi olmak suçu nedeni ile cezaevine girdiği, 26/02/2014 tarihinde ise koşullu salverildiği anlaşılan sanığın sonrasıda is bu mahkememiz dava dosyasına esas 09/01/2015 tarihli yasa dışı toplantı ve gösteri yürūyüşünde toplantı öncesinde yanında getirdiği ve üzerinde silahlı terör õrgütü PKK/KCK liderinin resmi bulunan bayrakları dağuttığı, aynı içerikteki bayrağı gösteri yürüyüşü esnasında içeriği çevredeki kişiler tarafından görülebilecek şekilde ve açık vaziyette iken taşıdığı, silahlı terör örgütün simgeleyen bayrağı taşıyan şahsın kimliğini gizlemek ve yakalanmamasını sağlamak için şahsın üzerinden çıkardığımontu alarak toplantı alanından ayrıldığı ve toplantının devamımda kendi üzerine giydiği,yasadışı toplantı ve gösteri yürüyüşünün yukarıda saptanan şekildeki cereyan tarzı ve sanığın mahkememizce sabit görülen eylemlerinin mahiyeti de gözetildiğinde sanığın mahkememizce sabit görülen eylemlerinden kaynaklı olacak şekilde kamu düzeni bakumından açık ve yakın tehlikenin ortaya çıktığı, böylelikle ve tüm dosya kapsamına göre samuğın mahkememizce sabit görülen eylemlerinin Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 09/09/2015tarih. 2015/4733 esas ve 2015/2397 karar sayılı mahkememizce usul ve yasaya uygun görülen ilamında da açıkça belirtildiği üzere silahlı terör õrgütü üyeliği suçunu oluşturduğu, bu itibarla... sanığın tüm dosya kapsamına göre sübut bulan silahlı terör örgütü üyeliği suçu nedeniyle tecziyesine karar verilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır."
19. İlk derece mahkemesi kararının başvurucu tarafindan yeniden temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 16. Ceza Dairesi 17/5/2017 tarihli kararıyla, kazanılmış hak kuralı gereğince başvurucu hakkındaki ceza miktarını 5 yıl olarak düzeltmek suretiyle ilk derece mahkemesi hükmünü onamıştır. Yargıtay, başvurucu hakkında terör örgütünün propagandasını yapma suçundan ise zamanaşımı süresi içinde hüküm kurulabilmesinin mümkün olduğunu belirtmiştir. Ancak terõr örgütünün propagandasını yapma suçu yönünden bu aşamadan 

sonrasına ilişkin olarak haşvurucu tarafindan Anayasa Mahkemesine herhangi bir bilgi veya belge sunulmamıştır.

20. Başvurucu, Yargıtay ilamından 25/10/2017 tarihinde yapılan tebligatla haberdar olduğunu belirtmiştir.

21.Başvurucu 27/10/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1. Mevzuat 
22. Terör örgütüne üye olma suçuyla ilgili ulusal hukuk normları için bkz. Metin Birdal [GK], B. No: 2014/15440, 22/5/2019, §§ 28-33,
Yargıtay İçtihadı
23. Yargitay Ceza Genel Kurulunun 26/11/2020 tarihli ve E.2019/9.MD-463,K.2020/482 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Doktrinde kabul edilen ortak görüş ve Yargıtay kararlarında istikrar kazanan uygulama, örgüt üyeliği suçunun mütemadi suçlardan olduğu yōnündedir. Bu nedenle, suçişlemek amacıyla kurulmuş olan bir örgüte katılma hálinde suç, örgütün hiyerarşik yapısına bağlılık devam ettiği sürece işlenmeye devam edilmektedir. Dolayısıyla örgütün hiyerarşik yapısına bağlılığın sona erdiği anda temadi bitmektedir (İzzet Özgenç, Suç Örgütleri, 10.Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara - 2017, s. 25.). Bu bağlamda õrgüte üye olma füli, örgütün hiyerarşik bünyesine dähil olmakla birlikte tamamlanmakta ise de suç sona ermemekte ve fail, örgüt üyesi olarak kaldığı sürece suç da devam etmektedir (Fatih Yurtlu, Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu [TCK m. 220], Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara - 2013, s. 99; Erkan Sarıtas, s. 480.)."
24.Yargıtay16. Ceza Dairesinin 25/6/2020 tarihli ve E.2020/1585, K.2020/3095sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Öğretide ekseriyetle kabul gören ve Dairemizce de benimsenen yerleşik yargısal kararlara göre, órgútü yönetmek ya da örgüte üye olmak suçları mütemadi (kesintisiz)suçlardandır. Yani fiilin icrası süreklilik arz eder. Bu suçlarda örgüt hiyerarşisine dahil olup faaliyetlere başlanmakla suç tamamlanmıştır. Ancak fiilin icrası devam ettiği müddetçe filin ifade ettiği haksızlık da süreceğinden suç işlenmeye devam edecektir. Failin kendi isteğiyle ya da irade dışı olarak örgütten ayrılması halinde suç bitmiş olacaktır. Mütemadi suçların tamamlanmasıyla bitmesi aynı anlamı taşımamaktadır.

Örgüt üyeliği temadi eden suçlardan olması nedenivle hukuki ve fili kesintiyle sona erecektir. Kesinti tarihi suç tarihidir. Örgütü yönetmek veya üye olmak suçlarında suçtarihinden önceki filler dava konusu edilip kesin hükümle sonuçlandığı takdirde, aynıfilden mükerrer yargılama olmaz ilkesi doğrultusunda tekrar soruşturma ve kovuşturma yapılamayacaktır."

25. Yargıtay 16. Ceza Daireșinin 4/10/2019 tarihli ve E.2019/8001, K.2019/5936sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
Mütemadi suç niteliğindeki örgüt üyeliği suçunun fili ve hukuki kesinti tarihine kadar sona ermemesi nedeniyle vakalanma-iddianame tarihine kadar gerçekleştirilen faaliyetlerin hukuken tek bir fiil olarak kabul edilmesinde zaruret bulunmasına ve kesinleşmiş beraat kararı ile sonuçlanan davanın dayanağını oluşturan Sivas Cumhuriyet Başsavcılığının 25.01.2017 tarihli iddianamesinin kapsadığı dönem içinde kalan örgütsel faaliyetlerin/filin Ne bis in idem' kuralı gereğince yeniden yargılanmasına yasal imkan bulunmamasına nazaran hukuki dayanaktan yoksun talebin reddine karar verilmiştir."
B. Uluslararası Hukuk 
1. Avrupa İnsan Hakları Sõzleşmesi 
26. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Adil yargılanma hakkı" kenar başlıklı 6. maddesinin (2) numaralı fikrası şöyledir:
"Kendisine bir suç isnat edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır.

.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
27. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) Sözleşme'nin 6. maddesinin (2)numaralı fikrasının kişilerin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılma hakkını güvence altına aldığını belirtir. AlHM'e göre masumiyet karinesi, ceza yargılamasıkapsamında bir usul güvencesi olmasıa rağmen buna ilişkin korumanın uygulanabilir olmasıve etkili şekilde sağlanabilmesi için beraat eden veya bir şekilde hakkındaki ceza yargılamasıdevam etmeyen kişilere kamu görevlileri veya otoritelerince suçlu muamelesinde bulunulmasıni önlemelidir (Allen/Birleşik Krallık [BD],B. No: 25424/09, 12/7/2013,§§92-105, 120-126).

28. AİHM, suçluluk karinelerine ve ispat yüküne ilişkin olarak ilkeler belirlemiştir.AlHM'e göre Sözleşme'nin 6. maddesinin (2) numaralı fikrasında korunan masumiyet karinesi; mahkemelerin kişinin suç işlediği varsayımından başlamamalarını, ispat yükünün iddia makamına ait olmasını ve her türlü şüpheden sanığın yararlandırılmasınıgerektirmektedir. Bu kapsamda ispatyükümlülüğünün iddia makamından savunmaya devredilmesi kural olarak masumiyet karinesini iblal edecektir (Telfner/Avusturya, B. No:33501/96, 20/3/2001, § 15).

29. AlHM; Salabiaku/Fransa (B. No: 10519/83, 7/10/1988) başvurusunda, fiili veya hukuki karinelerin her hukuk sisteminde bulunabileceğini, Sözleşme'nin kural olarak bu karineleri yasaklamadığını ifade etmiştir. Ancak AiHM, taraf devletlerin ceza kanunlarıyla ilgili olarak bu meselede belli sınırlar içinde kalması gerektiğini vurgulamaktadır. AiHM'e göre 6. maddenin (2) numaral fikrasi, sadece mahkemeler tarafindan usul kurallarımın uygulanması sırasında saygı göstermekten ibaret bir güvence içermemektedir. Dahası6.maddenin (2) numaralı fikrasında geçen "hukuka uygun olarak" ibaresi iç hukuka referansla yorumlanamaz. Bu şekildeki bir yorum, yasama organının mahkemelerin doğal değerlendirme yetkisini kaldırma ve masumiyet karinesini õzünden yoksun bırakma 

hususunda serbest olması sonucunu doğuracaktır.Böylesi bir durumun adilyargilanma hakkını ve özellikle masum sayılma hakkını koruma altına almak suretiyle hukuk devletinin temel bir ilkesini güvenceye bağlayan 6. maddenin amaç ve hedefleriyle uzlaştırılmasımümkün değildir. Bu nedenle 6. maddenin (2)numaral fikrası, ceza kanunlarında düzenlenen hukuki ve fiilî karinelere de kayıtsız değildir. Söz konusu fikra, devletlerin bu karineleri ihtilaf konusu meselenin önemini dikkate alan ve savunma tarafinın haklarınıgözeten makul çerçevelerle sınırlamasını gerektirir (Salabiaku/Fransa, § 28).
30. AiHM, Sözleşmeci devletlerin ceza kanunlarına karine dercederken davanın konusunun õnemi ile savunma tarafinın hakları arasında adil bir denge kurma yükümlülüğüaltında bulunduklarını ifade etmektedir. Diğer bir ifadeyle AlHM'e göre başvurulan araç ile ulaşılmak istenen meşru amaç arasında makul bir orantının var olması gerekir (Janosevic/Îsveç, B. No: 34619/97, 23/7/2002, § 101).

31. AlHM, Pham Hoang/Fransa (B. No: 13191/87. 25/9/1992) başvurusunda varsayıma dayalı olarak mahkûmiyet kararı verilmesinin masumiyet karinesini ihlal ettiğine ilişkin şikâyeti değerlendirmiştir. Olayda yasa dışı yollardan uyuşturucu madde ithal etme ve gümrük kaçakçılığı yapma suçlarından verilen mahkûmiyet kararının ilgili gümrük mevzuatında öngörülen kaçak malları mülkiyetinde bulunduran kişinin gümrük kaçakçılığısuçundan sorumlu tutulacağı yönündeki karineye dayandırıldığı ileri sürülerek masumiyet karinesinin ihlal edildiğiiddia edilmiştir. AłHM yaptığı değerlendirmede, başvurucunun savunma araçlarından tamamıyla mahrum bırakılmadığının ve aleyhine yüklenen karinenin aksi ispat edilemez türden olmadığının altını çizmiştir (Pham Hoang/Fransa, § 34). AlHM Fransız derece mahkemelerinin karar verirken maddi olayı dikkatli bir şekilde değerlendirdiklerini, dava dosyasında bulunan delilleri temel alarak mahkûmiyet kararıverdiklerini, ilgili mevzuatta yer alan karinelere otomatik bir şekilde dayanmaktan kaçındıklarını belirtmiş ve bu nedenle şikâyet konusu olayda masumiyet karinesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşmıştır (Pham Hoang/Fransa, § 36).

32. Terör örgütüne üye olma suçuyla ilgili uluslararası hukuk normları için bkz.Metin Birdal (aynı kararda bkz. §§ 34-39) başvuruşu hakkında verilen karar.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
33. Anayasa Mahkemesinin 21/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adil Yargılanına Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddialar 
1 Masumiyet Karinesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
a. Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görüşü
34. Başvurucu; kovuşturma makamlarının õn yargı ile hareket ettiklerini ve Mahkemece hakkında daha önce verilen mahkümiyet hükmüne dayanılarak terör örgütüūyesi olma suçundan cezalandırıldığını, bu nedenle masumiyet karinesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.

35. Bakanlık görüşünde; delilleri değerlendiren ilk derece mahkemesinin,başvurucunun PKK terör örgütüne üye olduğunu gösterir şekilde çeşitlilik gösteren eylemlerinin bulunduğu yönünde bir kanaate vardığı ve çatışan menfaatler arasinda adil 

denge kurduğu ifade edilmiştir. Bakanlık ayrıca başvurucunun terör örgütü üyeliğiyle cezalandırilmasının sebebinin çeşitli şekillerde terör örgütünün emir ve talimatlarıdoğrultusunda hareket eder davranışlarda bulunması olduğunu belirtmiştir.
b. Değerlendirme 
36. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak maddesi ile Anayasa'da yer alan özel güvence hükmü şu şekildedir:
i. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."
ii. Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fikrası şöyledir:
"Suçluluğu hükmen sabit olumcaya kadar, kimse suçlu sayılamaz."
i. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
37. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fikrasına göre Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamu güçü tarafindan müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Sözleşme ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013,§ 18).

38. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun'un Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasına adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin 14. maddesinin gerekçesinde "değişiklikle Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınmış olan adil yargılama hakkı[nın] metne dahil" edildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesine söz konusu ibarenin eklenmesinin amacının Sözleşme'de düzenlenen adil yargılanma hakkını anayasal güvence altına almak olduğu anlaşılmıştır (Yaşar Çoban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, § 54). Bu itibarla Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriği belirlenirken Sözleşme'nin "Adil yargılanma hakkı" kenar başlıklı 6. maddesinin gözönünde bulundurulması gerekir (Onurhan Solmaz, § 22).

39. Sözleşme'nin 6. maddesinin (2) numaralı fikrasında, bir suçla itham edilen herkesin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılacağı düzenlenmiştir.Masumiyet karinesi, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı belirtilmek suretiyle Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fikrasında ayrıca düzenlenmiştir (Adem Hüseyinoğlu, B. No: 2014/3954, 15/2/2017, § 33).

40. Adilyargılanma hakkının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sağladığıgüvencenin iki boyutu bulunmaktadır: Güvencenin ilk boyutu kişi hakkındaki ceza yargılaması sonuçlanıncaya kadar geçen, bir başka ifadeyle kişinin ceza gerektiren bir suçla itham edildiği (suç isnadı altında olduğu) sürece ilişkin olup suçlu olduğuna dair hüküm tesis edilene kadar kişinin suçluluğu ve eylemleri hakkında erken açıklamalarda bulunulmasımıyasaklar (Galip Şahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018, § 39). Güvencenin ikinci boyutu ise ceza yargılaması sorucunda mahkümiyet dışında bir hüküm kurulduğunda devreye girmekte ve daha sonraki yargılamalarda kişinin masumiyetinden şüphe duyulmamasıni,kamu makamlarının toplum nezdinde kişinin suçlu olduğu izlenimini verecek işlem ve uygulamalardan kaçımımasımı gerektirmektedir (ayrıntılı açıklamalar için bkz. Galip Şahin, §40; Mustafa Akın, B. No: 2013/2696, 9/9/2015, § 38; K.S., B. No: 2016/3267, 28/1/2020, §§28, 29).

41. Masumiyet karinesinin birinci boyutunun sağladığı güvencelerinden biri de hukuki veya fijli karinelerden yararlanılarak ispat yükü ters çevrilmek suretiyle kişilerin otomatik olarak suçlu sayılmalarının önlenmesidir. Başvuru konusu olayda terör örgütüne üye olmamakła birlikte terör örgütü adına suç işleme suçundan hakkında ceza davası açılan başvurucu, yargılama sonucunda terör örgütü üyeliği suçundan mahkûm edilmiştir.Başvurucu, terör örgütü üyeliği suçundan kurulan bu hükmün, hakkında daha önce verlen mahkümiyet bükmüne dayandırıldığını iddia etmektedir. Sözü edilen durumun -herhangi bir ihlale yol açıp açmadğı hususu aşağıda değerlendirilecek olmakla birlikte-başvurucunun iddialarının ceza gerektiren bir suçla itham edildiği sürece ilişkin olduğu anlaşilmıştır.Dolayısıyla masumiyet karinesinin birinci boyutunun somut olayda uygulanabilir olduğu kanaatine varılmıştır.

4. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

ii. Esas Yönünden 
(1) Genel İlkeler 
43. Masumiyet karinesi, kişinin suç işlediğine dair kesinleşmiş bir yargı kararıolmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence altına alır. Bunun sonucu olarak kişinin masumiyeti asıl olduğundan suçluluğu ispat külfeti iddia makamına ait olup kimseye suçsuzluğunu ispat mükellefiyeti yüklenemez. Ayrıca hiç kimse, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yargılama makamları ve kamu otoriteleri tarafindan suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz (Kürşat Eyol, B. No: 2012/665,13/6/2013, § 26).

44. Masumiyet karinesi kapsamında yer alan ve iddia edenin iddiasını ispatla yükümlü olması kurah, Anayasa'nın 38. maddesinin gerekçesinde de açıkça ifade edilmiştir.Bununla birlikte genel anlamda suçun kanıtlanması yükümlülüğü iddia edende kaldığı sürece savunmasını oluşturmak için ispat yükünü sanığa devreden kurallar ile hukuki veya filîvarsayımların olduğu durumlarda ispat yükünün yer değistirmesi masumiyet karinesine aykırılık taşımaz (AYM, E.2013/38, K.2014/58, 27/3/2014). Ancak suç isnadım içeren karinenin aksinin başvurucu tarafindan yargılama sırasında ispat edilebilmesinin mümkün olması, hâkimin de bu yönde ileri sürülen iddiaları inceleyip kararını buna göre verebilmesi,bir başka ifadeyle karinelerin kişiyi otomatik olarak suçlu hâline getirmemesi gerekir.

Karineler, masumiyet karinesini ihlal eder boyuta ulaşmamalı ve suç isnadı altındaki kişi savunma imkânlarından yararlandırılmalıdır (Adem Hūseyinoğlu, § 36).
(2)ilkelerin Olaya Uygulanması
45. Somut olayda ilk derece mahkemesi, başvurucunun terör örgütü üyelerinin ölüm yıl dönümlerinde anılması amacıyla ve terör örgütünün çağrısı üzerine düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşüne katıldığını belirtmiştir. Mahkeme söz konusu toplantıda başvurucunun,üzerinde terör örgütü liderinin resmi bulunan bayrakları yanında getirdiğini, dağıttığını ve taşıdığını, toplantı sırasında terör örgütünü simgeleyen bayrağı taşıyan bir şahsın kimliğini gizlemek ve yakalanmamak için üzerinden çıkardığı montu alarak toplantı alanından ayrıldığıni, aynı montu toplantının devamında kendisinin giydiğini kabul etmiştir.
46. Terör örgütü üyeliği suçu mütemadi suçlardan olup suç, örgütün biyerarşik yapısına bağlılık devam ettiği sürece işlenmeye devam etmekte; bu bağın hukuki veya fiili nedenlerle kesintiye uğradığı anda ise temadi sona ermektedir (bkz. §§ 23-25). Bu çerçevede somut olayda failin koşullu salıverildiği ilk terör õrgütüne üye olma eylemi nedeniyle yakalanmış,hakkında iddianame düzenlenmiş batta mahkûmiyet hükmü verilmiş olmasınedenleriyle ilk suçun fiili ve hukuki kesintiye uğradığında ve temadinin kesildiğinde şüphe yoktur. Bu nedenle derece mahkemelerince failin sonraki yeni eylemlerinin ve delillerin önceki eylemleri katılmaksızın õrgüt üyeliği suçunu oluşturup oluşturmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir (bkz. § 25).

47. Somut olayda ise ilk derece mahkemesi, Yargitay bozma ilamı öncesinde başvurucunun katıldığı toplantıdaki eylemlerinin terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçunu oluşturduğunu değerlendirmiş ve daha önceki tarihteki mahkůmiyetine kararında değinmemiştir (bkz.§ 15). Buna karşın gerek Yargıtayın bozma ilamında gerekse bozma ilamı sonrası ilk derece mahkemesikararında, başvuruya konu eylemi başvurucunun daba önce terör örgütüne üye olma suçu nedeniyle hükümlü bulunduğu ceza infaz kurumundan şartlı tahliye edildikten sonra işlediği gerekçesine dayanıldığıgörūlmektedir (bkz. §§ 16-18). Nitekim Yargıtayın başvurucunun şartla tahliye edilmesinden sonra silahlı terör õrgütü ile yeniden irtibata geçtiğine vurgu yapan bozma ilamı üzerine ilk derece mabkemesi Yargıtay bozma ilamındaki gerekçelerle bu kez başvurucunun terör õrgütüüyesi olduğuna kanaat getirmiştir.

48. Böylelikle ilk derece  mahkemesi mahkümiyet hükmünde yalnızca başvurucunun yasa dışı hâle dönüştüğü kabul edilen bir toplantıya katılmasını değil aynızamanda başvurucunun daha önce terör örgütüne üye olma suçundan mahkûm edilmişolmasını da delil olarak değerlendirmiştir. Başka bir deyişle derece mahkemeleri başvurucunun terör örgütü üyesi olma suçundan cezalandırılması için gerekli unsurların oluştuğu kanaatine önceki mahkûmiyet kararına da dayaņmak suretiyle ulaşmıştır.
49. İlk derece mahkemesinin söz konusu uygulamasıyla ispat yükü iddia makamında kalmamış;başvurucuya devredilmiş görünmektedir. Zira daha önce terör örgütüne üye olma suçundan mahkûm olan başvurucunun daha sonraki bir tarihte terör örgütünün propagandasına dönüşen bir gösteriye katılmış olması nedeniyle yeniden terör örgütüne üye olma suçunu işlediği biçimindeki kabule göre PKK terör örgütünün çağrısıüzerine toplantıya katıldığı iddia edilen başvurucu, terõr örgütüyle yeniden irtibat kurmadığını ispat etmek zorundadır. Mahkemenin bu yaklaşımı, daha õnce hakkında terör örgütü üyesi olma suçundan kesinleşmiş bir mabkůmiyet hükmü bulunan kişilerin herhangi 

bir yeni eyleminin önceki eylemleri ile birlikte değerlendirilip yeniden ve otomatik olarak terör örgütü üyesi olma suçundan cezalandırılmaları sonucunu doğuracaktır.
50. Yukarıda belirtilen gerekçelerle derece mahkemelerince başvuruya konu eylemin başvurueu tarafindan daha önce terör örgütüne üye olma suçu nedeniyle hükümlübulunduğu ceza infaz kurumundan şartlı tahliye edildikten sonra işlenmesi dolayısıyla başvurucunun terör örgütüyle yeniden irtibat kurduğunun kabul edilmesinin ve bu nedenle terör örgütüne üye olma suçundan cezalandirılmasının masumiyet karinesi ile bağdaştığısõylenemez.

51. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. ve 38. maddelerinde güvence altına alınan masumiyet karinesinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Kadir ÖZKAYA, Muammer TOPAL, Rıdvan GÜLEÇ, Yıldız SEFERİNOĞLU,Basri BAĞCI ve İrfan FİDAN bu görüşe katılmamışlardır.

2.Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
a. Başvurucunun İddiası
52. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

b. Değerlendirme 
53. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Herkes, meşrú vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."
54. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar tarafındanbildirildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı gibi birtakım tedbirlerin uygulandığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak ise suç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esas ahnır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, §34). Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (B.E., § 29).

55. Somut olayda Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla elde edilen bilgi ve belgelere göre başvurucu hakkındaki soruşturmanın 21/1/2015 tarihinde başladığı ve yargilama sürecinin 17/5/2017 tarihinde Yargitay tarafindan verilen onama kararı ile sonlandığı anlaşılmıştır.

56. Başvuruya konu yargılama süreci incelendiğinde davanın iki dereceli bir yargılama sisteminde toplam 2 yıl 3 ay 26 gün sürdüğü, yargılama sürecinin bütünüdikkate alındığında başvurucunun haklarını ihlal edecek bir gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

57. Açıklanan gereklerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşullarıyönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B.Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkmın İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
58. Başvurucu; tutukluluğun devamına ilişkin kararların gerekçesiz olduğunu,yargılama süresince tutuklu olduğunu ve mahkemece hakkında adli kontrol tedbirine başvurulmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

59.Bakanlık görüşünde; başvurucunun kanuna aykırı şekilde tutuklandığı iddiasıyla 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141, maddesi kapsamında herhangi bir dava açmadığı, ayrıca tutuklamaya dair verilen kararlara ilişkin gerekçeler kapsamında başvurucunun tutukluluğunun keyfī olduğunun savunulamayacağı belirtilmiştir.
2. Değerlendirme 
60. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen tutukluluğun devamı kararı sonrasinda yapılması hâlinde tutukluluğun devamı kararına itiraz edilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiğitarihten itibaren, itiraz edilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Fırat İşgören, B. No: 2014/6425, 17/1 1/2016, § 34).
61. Somut olayda başvurucu, ilk derece mahkemesince 22/1/2016 tarihindeki hükümle birlikte verilen tutukluluğun devamı kararına itiraz ettiğine yönelik bir bilgi ve/veya belge sunmamıştır. Bu nedenlerle başvurunun ilk derece mahkemesinin nihai kararının başvurucu ve müdafiine tefhim edildiği 22/1/2016 tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Buna göre somut olayda 27/10/2017 tarihinde yapılan bireysel başvuruda sūre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır 
62. Açıklanan gerekçelerle kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Diğer İblal İddiaları
63. Başvurucunun masumiyet karinesinin ihlal edildiğine karar verildiğinden toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine dair diğer şikâyetleri hakkında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
64.6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, basvurucunun hakkının ihlal edildiğine yo da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...


(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
65. Başvurucu; ihlal tespiti, yargılamanın yenilenmesi ve tazminat talebinde bulunmuştur.

66. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarma da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgilihakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
67. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden õnceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise õncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan,§§55,57).

68. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 sayıli Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralıfikrası ile İçtüzük'ün79. maddesinin (I) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anulan yasat düzenleme, usul hukukundaki benzer bukuki kurumlardan farklı olarak, ihlati ortadan kaldurmak amacıyla yeniden yargrlama sonucuno doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farkhı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varhığınt kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır.Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihłalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

69. Incelenen başvuruda terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkúmiyet hükmü neticesinde başvurucunun masumivet karinesinin ihłal edildiğisonueuna ulaşılmıştır.Dolayısıyla ibtalin mahkeme kararından kaynaklandığı antaşılmaktadır.
70. Bu durumda masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlarınun ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden 

yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin(2)numarah fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenlerigideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Tunceli 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

71. Bu ihlal kararı başvurucu hakkında beraat veya mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılmamalıdır. İlk derece mahkemesi, Anayasa Mahkemesi kararında ortaya konulan kriterler ve gösterilen yöntemle (bkz. §§ 37-50) yeniden yargılama yaparak yargilamanın sonucuna göre başvurucu hakkında yeni bir karar vermelidir.
72. Başvuruda masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapıłmasında hukuki yarar bulunduğu ve bunun yeterli bir giderim olduğu sonucuna varıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir 
73. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ile 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargılama giderinin yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
2. Makul sürede yargılanma hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞIYLE,
3. Kişí hürriyeti ve güvenliği hakkının iħłal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞIYLE,
B. Anayasa'nın 36. ve 38. maddelerinde güvence altına alnan masumiyet karinesinin IHLAL EDİLDIĞiNE Kadir ÖZKAYA, Muammer TOPAL, Ridvan GÜLEÇ,Yıldız SEFERİNOĞLU, Basrj BAĞCI ve İrfan FİDAN'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir örneğinin masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Tunceli1. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2015/244, K.2016/10 sayılı karar) GÖNDERİLMESİNE,
D. 257,50 TL harç ile 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Tazminata ilişkin taleplerin REDDiNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 21/10/2021tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2017/36905Karar Tarihi : 21/10/2021
KARŞIOY 
Anayasa'nın masumiyet karinesini düzenleyen 38. maddesinin 4. fikrasında "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." denmek suretiyle karinenin özü itibariyle bir kişinin suçlu kabul edilip edilmeme konusuyla alakalı bir husus olduğu vurgusu yapıłmıştır.

İncelemeye konu yapılan dosyamızdaki sorun bir suçun sübut bulmasından ziyade suçun nitelendirilmesi ile alakalıdır.

İlk derece mahkemesinin kararını inceleyen Yargıtay 16. Ceza Dairesi eylemin nitelendirmesinde hata görmek suretiyle eylemin"Terör örgütüne üye olmamakla birlikte terör örgütü adına suç işlemek” şeklinde yapılan suç nitelendirmesinin “Terör örgütü üyeliği şeklinde olması gerektiğini belirtmiştir.

16. Ceza Dairesi bu değerlendirmeyi yaparken eylemin gerçekleştirilmesine ilişkin hususların yanı sıra ilgilinin daha önce örgüt üyeliğinden almış olduğu mahkumiyeti de dikkate almıştir.

İlk derece mahkemesi ile temyiz makamı arasında ortaya çıkan görüş ayrılığı suçun sübutu noktasında olmayıp suçun vasıflandırılmasına ilişkindir. Önceki mahkumiyet esasen hiç gerçekleşmemiş dahi olsa hem derece mahkemesi hem de Yargitay 16. Ceza Dairesi'ne göre yargılama konusu eylemin tek başına suç oluşturduğunda bir duraksama bulunmamaktadır.

Dolayısıyla önceki mahkumiyetin incelemeye konu olayımızda ifa ettiği fonksiyon,suçun oluşmasına hayatiyet veren bir unsur olmak değil suçun nitelendirilmesinde kullanılan bir unsur olmaktan öteye geçmemektedir.

Öte yandan somut olaya bakıldığında, Yargıtay ilgili Dairesinin ulaştığı sonucun bariz bir takdir hatası veya keyfilik olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.
Zira suça vücut veren eylem, başvurucu hakkında daha önceden verilmiş olan terör örgütü üyelíği suçuna ílişkin ínfaz henüz hak ederek tahliye aşamasına gełmeden ve şartla tahliye dönemi içerisinde bulunduğu zaman diliminde, terör örgütünün de çağrısma uyarak gerpekleşen kanun dışı hir gösteriye katılmak şeklinde meydana gelmiştir.
Başvurucu bu gösteride pasif bir süje olarak hulunmamış, örgüt liderinin resimlerinin bufunduğu flamaları toplantı alanına getirmiş ve katlanlara dağıtmıştır.Gősteri süresínce örgüt liderinin resminin bulunduğu flamayı taşımıştır. Dahası terör örgütünü simgeleyen sözde bayrağı taşiyan kişinin kimliğinin teşhis edilmesiui engellemek amacıyla ona ait montu alan dışına çıkartıp daha sonra kendisi giymiştir.

Tüm bu faaliyetin örgüt üyeliğinin delili olup olmayacağına dair tartışma, konumun uzmam olan ve değerlendirme noktasında Anayasa Mahkemesi'ne nazaran daha avantajlıdurumda bulunan adli yargı mercilerinin görev sahası içinde kalmaktadır.
Yargttay ilgili dairesi konuyu değerlendirirken kişinin geçmişini de dikkate almıştır.Ceza yargılamasında kişinin geçmişinin dikkate alonmasın engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır. TCK.nun 62. maddesinde yer alan takdiri indirim uygulanmasında olduğu 

gibi kişinin geçmişi özellikle dikkate alınabilmektedir. Bu yönüyle de konu ceza yargılamasının hudutları içerisinde cereyan etmiştir.

Kişinin õnceki ceza yargılamasının mahkumiyet yerine beraatla sonuçlanmış olmasıdurumu söz konusu olsa ve buna rağmen hakkında dava açılmış olması sonraki yargılamada bir sübut unsuru olarak kullanılmış olsa idi konu masumiyet karinesinin ikinci yönü itibariyle değerlendirmeye mevzu edilebilirdi.

Konunun diğer bir boyutu da, ceza yargılamasına konu edilen suçun temadi eden bir suç özelliğini taşımasıdır. İlgili hakkında tanzim edilen iddianamenin kabul edilmesi ile temadi hukuki kesintiye uğramıştır. Bu suçun özelliği gereği fili kesintinin gerçekleşip gerçekleşmediğinoktası hem iddia hem de savunma makamları tarafindan varlığı veya yokluğu ispatı mümkün bir husustur.

Bu manada suçluluğun kanıtlanmasi noktasında, geçmiş mahkumiyet kararından kaynaklanan ve hükümleri daima başvurucunun aleyhine tecelli eden mutlak bir karineden söz etmek mümkün değildir.

Dahası geçmiş mahkumiyetin değerlendirmede dikkate alınması ispat yükünün sanık üzerinde bırakılması gibibir duruma da yolaçmamaktadır. Zira ortada sanık tarafindan gerçekleştirilen ve aleyhe sübut bulan kanunsuz bir gösteri yürüyüşüne aktif olarak iştirak gibi bir durum söz konusudur. Bu eylemin gerçekleşmediğini başvurucu her türlü delile dayanarak ispat imkanına sahiptir. Bu eylem sübut bulmamış olsaydı örgüt üyeliğinden söz edilmeyecekti.

Tüm bu değerlendirmeler çerçevesinde adil yargılanma hakkı kapsamında masumiyet karinesinin ihlal edildiği yönündeki çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.
Başkanvekili Üye Üye Kadir ÖZKAYA Muammer TOPAL Rıdvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Irfan FIDAN