Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 Tarihli ve 2018/28616 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-30

30 Aralik 2021 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31705
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
AHMET GÖDEOĞLU BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/28616Karar Tarihi : 17/11/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞRaportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : Ahmet GÖDEOĞLU 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, mahkûmiyet kararının bir sonucu olarak hekimlik mesleğindeki hak ve yetkilerini kullanmasımın ömür boyu yasaklanması nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihial edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 4/10/2018 tarihinde yapılmıştir.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebifirlik ve esas incelemesinin birlikte yapilmasına karar veriłmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusał Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, özel sektör bünyesinde göz hekimi olarak çalıişırken finansal kiralama sözleşmesi ile edindiği tubbi cihazların bedelini bankaya ödemediğinden bahisle 

hakkında suç duyurusunda bulunulmuştur. İstanbul 49. Asliye Ceza Mahkemesinde (Ceza Mahkemesi) açıłan dava sonucunda başvurucunun hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan 10 ay hapis ve 80 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına hükmediłmiştir. Ayrica Ceza Mahkemesi, başvurucu hakkındaki hapis cezasının 26/9/2004 tarihłi ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesi gereğince ertelenınesine ve ayni Kanun'un 53. maddesinin (1)numaralı fikrasının (e) bendinin uygulanmasına yer olmadığına karar vermiştir. Anılan karar 16/9/2013 tarihinde temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

9. Fatih Kaymakamlığı İlçe Sağlık Müdürlüğü (Sağlhık Müdürlüğü) 31/5/2016taribli kararı ile başvurucunun hapis cezasına mabkûm olması nedeniyle çalışma belgesinin iptaline karar vermiştir.

10. Bunun üzerine başvurucu, İstanbul 7. Idare Mahkemesinde (Mahkeme) Sağlık Müdürlüğü aleyhine dava açarak anılan idari işlemin iptalini talep etniştir. Mahkeme,25/4/2017 tarihinde davanın kabulüne karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; başvurucu hakkındaki ceza hükmünde 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesinin (1) numaralı fikrasının (e)bendinin uygulanmasına yer olmadığına karar verildiği belirtilerek Sağlık Müdürlüğünün çalışma belgesinin iptaline ilişkin işleminin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.
11. Sağlīık Müdürlüğü bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge Idare Mahkemesi 8. Idare Dava Dairesi (Daire) tarafindan yapifan inceleme sonucunda 4/10/2017 tarihinde istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Dairenin gerekçesinde, başvurucunun çalışma belgesinin iptali işleminin 5237sayılı Kanun'un 53. maddesine değil 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve ŞuabatıSan'atlannın Tarzı lerasına Dair Kanun'un 28. maddesine dayandığı gösterilmiştir. Bu maddede sayılan suçlar arasında yer alan güveni kötüye kullanma suçundan bir gün dahi hapis cezası verilmiş olmasının hekimlik mesleğinin icrasina engel olacağı belirtilmiş, bu sebeple mahkeme kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmiştir. Başvurucu,Daire kararını temyiz etmiş; Danıştay Onbeşinci Dairesinin 20/6/2018 tarihli kararı uyarınca oyçokluğu ile Daire kararının onanmasına karar verilmiş olup karar kesinleşmiştir.
12. Karşıoy gerekçesine göre 1219 sayılı Kanun'un 28. maddesinde “Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile" şeklindeki düzenlemeyłe cezanın infazıyla birlikte güvenlik tedbirlerinin de sona ereceğine ilişkin kuralın aksine belirli meslek ve görevlerin icra edilmesinin süresiz olarak engellendiği ifade edilmiştir. 5237 sayıht Kanun'un 53. maddesindeki düzenlemeyle güvenlik tedbirlerinin süresinin mahkümiyet süresiyle sınırlı tutulduğu ve infazın tamamlanmasıyla birlikte güvenlik tedbirlerinin sona ereceğinin kabul edildiği vurgulanmıştır. Gerekçede bu uygulamanın ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilerek çalışma belgesinin iptali işleminin hukuka aykırı olduğuna işaret edilmiştir.

13. Nihai karar 20/9/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 4/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

14. UYAP kayıtlarının incelenmesinden başvurucunun 23/1/2021 tarihinde vefat ettiği belirlenmiştir. Bu durumda vekil tarafindan yapılan başvuruda, vekälet veren başvurucunun vefat etmesi nedeniyle vekàlet ilişkisi kendiliğinden sona ermiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
15. 1219 sayıß Kanun'un 28. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"Hekimlik mesleğinin icrası için; Türk Ceza Kanumunun 53 üncü maddesinde helirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fuzla süreyle yu da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,zimmet, irtikáp, rüşvet. hırsızlık, dolandırıcılik, sahtecilik, güveni kötüve kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştirma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapis cezasına mahkúm olmamak gerekir.

o ::
16. 5237 sayıh Kanun'un "Hapis cezasının ertelenmesi" kenar baştıkhı 51.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"•+
(3) Cezası ertelenen hükümlü hakkında. bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere,bir denetim süresi belirlenir. Bu sûrenin alt sınıri, mahküm olunan ceza süresinden az olamaz.

(1) Denetim süresi içinde;
a) Bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün, bu amaçla bir eğitim programina devam etmesine.

b) Bir meslek veva sanat sahibi hükümlünün, bir kamu kurumunda veya özel olarak aym meslek veya sananı icra eden bir başkasım gözetimi altında ücret karşılığında çalıştirılmasına.

c) Onsekiz yaşından küçük olan hükümlülerin, bir mesiek veya sanut edinmelerini sağlamak amacıyla, gerektiğinde barmma imkam da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesine,
Mahkemece karar verilebilir.
(5) Mahkeme, denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi. kötü alışkanlıklardan kurtulmasıı ve sorumlułuk hilinciyle ivi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya nezdinde çalışuğı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulumur: hükümlünün davranışlari, sosyał uyunu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer ayłık sürelerle rapor düzenleyerek infaz hákimine verir.

(6) Mahkeme. hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu göz önünde buluudurarak,denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman kişi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir.

(7) Hükümlünün denetim süresi içinde kasułı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, hakimin uyarısına rağmen, uymamakta isrur etmesi halinde: ertelenen 

cezanın kismen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine infaz hâkimliğince karar verilir.

(8) Denetim süresi vükünlülüklere uygun veya ivi halli olarak geçirildiği taklirde, ceza infaz edibmiş sayılır."
17. 5237 sayıhı Kanun'un "Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakıłma" kenar başlıklı 53. maddesinin ilgili kısmı şöyledir;
"[1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasma mahkůmiyetin kanuni sonucu olarak;
.
e) Bir kamu kurumumun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanati. kendi sorumluluğu altiında serbest mestek erbahı veya tacir olarak icra etmekten,
Yoksun birakılır.
(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısyla mahkùm olduğu hapis cezasının infazi tamamlanıncaya kadar bu haklari kullanamaz.

(3) Mahkúm olduğu hupis cezası ertelenen veya koşullu saltverilen hükimlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet. vesayet ve kayyımhk yetkileri açısıdan yukarıdaki fikralar hükümleri uygulanmaz. Mahkům olduğu hapis cezası ertelenen hükümlü hakkında birinci fikranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmumasınu karar verilebilir.

(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmis veva fiili işlediği sırada onsekiz vaşıdoldurmamış olan kişiler hakkında birinci fikra hükmü uygulanmaz.
"
18. 25/5/2005 tarihli ve 5352 sayıh Adlî Sicil Kanunu'nun "Adli sicil bilgilerinin  silinmesi" kenar başhklı 9. maddesi şöyledir:
"(1) Adli sicildeki bilgiler;
a) Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazınm tamamlanması.
b) Ceza mahkúmiyetini bütün sonuçlłarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
c) Ceza zamanaşimunin dolmasi.
d) Genel of.
Halinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek, arşiv kaydına alımır.
(2) Adli sicil bilgileri, ilgilinin ölümü üzerine tamamen silinir.
(3) Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerce verilmiş olup 4 üncü moddenin birinci fikrasmm (f) bendine göre adli sicile kaydedilen hürriyeti boğloyicı cezaya 

mahkümiyet hükümleri. kesinleştiği tarihten itibaren mahkümivet kararında belirtilen sürenin geçmesiyle, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce adli sicil kayutlarından çıkartilarak arşiv kaydıma almr. Adli para cezasına mahkúmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adlī sicil kaydma almınadan doğrudan arşive kaydedilir."
19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Düşme korart" kenar başlıklı 80.maddesi şöyledir:
"(1) Bölúmler ya du Komisyonlarca yargılamamın her aşamasında aşağıdaki hállerde düşme kararı verilebilir:
a) Başvurucunun davadan açikça feragat etmesi.
b) Başvurucunun davasın takipsiz biraktiğının anlaşılması.
e) thlalin ve sonuçlarınm ortadan kalkmiş olması.
c) Bölümler va da Komisvonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden ötürü.başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakhı kilan bir neden görülmemesi.
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdoki fikrada belirtiten nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel haklarm kapsamınn ve sınırlarunn helirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldīğı hállerde incelemeye devam edebilir."
B. Uluslararası Hukuk 
20.bkz. Özlem Kenan, B. No; 2018/25808, 7/4/2021, §§ 23-33.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
21. Anayasa Mahkemesinin 17/1 1/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru inçelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucunun Ölümü Nedeniyle İncelemeye Devam Edilip Edilmeyeceğine İlişkin Ön Mesele 

22. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve diğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017)kararından sonraki dönemde, bireysel başvuru devam ederken başvurucunun ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendiliğinden Anayasa Mahkemesine başvurarak başvuruya devam etmck istediğini bildiren mirasçıların -menfaatlerinin bułunup bulunmnadığını da gözeterek- başvurularını incelemiştir. Söz konusu makul süre, Anayasa Mahkemesinin T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019) kararında -hakli mazeretłer saklı kalmak kaydıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit edilmiştir (T.G., § 20). Somut olayda 23/1/2021 tarihinde vefat cden başvurucunun mirasçifarınin karar tarihine kadar geçen sürede başvuruya devam etmek istediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmedikleri görülmüştür. Bu durumda başvuruya devam etme talebinin dört aylīk süre içinde yapılmadığı açıktır.

23. Bununla birlikte Içtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fikrasında sayılan hâllerde başvurunun düşmesine karar verilebilirse de antlan maddenin (2) numarah fikrası

gereği Anayasa'nın uygulanmasi, yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan baklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebilecektir (bkz. § l9). Ancak somut başvuruya benzer şikâyetlerin Anayasa Mahkemesince daha önce karara bağlanması ve bu kararlarda ilgili Anayasa hükümlerinin uygulanıp yorumlanması, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırlarının helirlenmiş olması hâlinde başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan bir durum kalmayacaktir (T.G., § 22; Irfan Gerçek (2), B. No: 2018/21744, 27/1/2021, § 23; Ahmet Kaval. B. No: 2018/5066, 7/4/2021, § 26: Kemal Yüzbaş1, B. No: 2018/27081, 26/5/2021, §36). Son olarak benzer konuda incelenecek başka başvuruların olması veya başvurunun düşme kararı verilmeyip de incelenmesi hâlinde ilk bakışta (prima facie) kabul edilebilirlik kriterleri yönünden sorun olması nedeniyle esasın ineelenmesinin mümkün olmadığıdurumlarda da başvurunun incelenmesine devam etmek gerekli olmayabilecektir (Mehnier Girasun ve Ömer Elçi [GK], B. No: 2015/15266, 17/6/2021, § 45).
24. Eldeki başvuru ceza mabkûmiyetinin sonucu olarak bir meslek veya sanatın icrasını kapsam ve süre ile sınırlamaksızın yasaklayan uygulamaların özel hayata saygıhakkına yönelik etkisinin ve sınırlarının belirlenmesi hususunda önem arz etmektedir. Zira Anayasa Mahkemesi sürekli bir yasaklamayı içeren benzer bir konuya ilişkin başvuruyu daha önce karara bağlamamıştır. Dolayısıyla ceza mahkůmiyetinin sonucu olarak bir meslek veya sanatın icrasının sürekli şekilde yasaklanması bağlamında özel hayata saygı hakkının kapsam ve sınırı henüz belirlenmemiştir. Bu nedenlerle başvurunun incelenmesini devam ettirmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fikrasında öngörülen nedenlerin bulunduğu değerlendirilerek başvurunun incelenmesine devam edilmesi gerektiği kanaatine varılmiştir.

B.Özel Hayata Saygı Hakkının İhłal Edildiğine İlişkin İddia 
1.Başvurucunun İddialari 
25. Başvurucu, özel bir klinikte göz hekimi olarak çalıştığı sırada hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan 10 ay hapis cezası ile cezalandırimasına karar verildiğini ve hapis cezasının ertelendiğini ifade etmiştir. Anılan hapis cezasının kesinleşmesi üzerine Sağlık Müdürlüğü tarafindan çalışma izin belgesinin süresiz olarak iptal edildiğini ve yirmi yilık mesleğini yapamadığını belirtmiştir. Eşi ve beş çocuğunun geçimini hekimlik mesleği ile sağladığınt, iptal işlemi sonucunda maddi zorluklar yaşadığıni, çevresi nezdinde itibarının da zedelendiğini ifade ederek çalışma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
26. Anayasa Mabkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

27. Kişilerin mesleki hayatłarının onların özel hayatlarıyla sıkı bir irtibatının olduğu ve meslek bayatına yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin söz konusu olduğu dava süreçlerinde özel hayata saygı hakkının gündeme geldiği yadsınamaz. Bununla birlikte öncelikle mesleki hayata yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin hangi durumlarda özel hayat kapsamında görülmeye uygun olduğu veya başvuru konusu edilen uyuşmazlıkların hangilerinin bu bağlamda uygulanabilir kabul edileccği hususlarında belirlenen ölçütlerin dikkate alinmasi gerekir (C.A. (3) [GK], B. No: 2018/10286, 2/7/2020, § 88).

28. Anayasa Mahkemesi C.4. (3) kararında, Özel hayata ilişkin hususların kişinín mesleği ile ilgili tasarruflara esas alındığı durumlarda özel hayata saygı hakkının uygulanabilir olduğuna ve özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanılmaksızın mesleki hayata yönelen müdahalelerin özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilebilmesi için gerekli olan koşulłarın neler olduğuna ilişkin detaylı değerlendirmelerde bulunmuştur (C.A.(3). §§ 90-96).

29. Anılan kararda belirtilen ilkeler gözetilerek somut olay değerlendirifdiğinde başvurucunun teme! iddialarının göz hekimliğine ilişkin hak ve yetkilerini kullanmasının süresiz olarak yasaklanmasıın sonucu olarak ailesinin geçimini sağlayamayacağına ve itibarının zedeleneceğine yönelik ołduğu görülmüştür. Buradan hareketle başvurucunun çalışma belgesinin iptaline iłişkin işlemin bu kişinin maddi durumu ile toplum nezdindeki itibarı üzerinde olumsuz sonuçlar doğmasına yol açacaği, dolayısıyla anılan etkinin özel hayatına önemli bir ağırhık derecesinde yansıyacağı sonucuna ulaşılmıştır.
30. Açıklandığı üzere meveut başvuruda, mesleki hayata yönelik sınırlamanın başvurucunun özel hayatına ciddi şekilde etki ettiği ve bu etkinin belirli bir ağırltk düzeyine ulaştığı söylenebilir. Bu durum gözetildiğinde somut başvurunun sonuca dayalı olarak özel hayata saygı hakkı kapsamında incelenebilir nitelikte olduğu anlaşılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Özlem Kenan, § 43).

31. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesine dayanak alınacak 20. maddesi şöyledir:
"Herkes, özel hayatina ve aile havatına saygı gösterilmesini isteme hakkma sahiptir.Özel hayatın ve aile hayatinın gizliliğine dokunulamaz."
a.Kabul Edilebilirlik Yönünden 
32. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygt hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
i.Müdabalenin Varbğı
33. Hekim olan başvurucu hakkında süresiz olarak mesleğinden kaynaklı hak ve yetkilerini kullanmasmın yasaklanmasına ilişkin ołarak tesis edilen idari işlem ve bu işleme karşı açılan davanın reddedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkına müdahalede bulunulduğu sonucuna varılmıştr.

ii,Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
34. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler. özlerine dokunulmaksızin valnızca Ánayasanın ilgili maddelerinde helirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak komunla sınırlamabilir. Bu smırlomalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."

35. Yukarıda belirlenen müdahale, Anayasa'nn 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple sıırlamanın Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı ołmama kriterlerine uygun ofup ołmadığının bęlirlenmesi gerekir (Halil Berk,B. No: 2017/8758, 21/3/2018. § 49; Süveyda Yarkm, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, § 32;Șennur Acar, B. No: 2017/9370, 27/2/2020, § 34; R.G. [GK], B. No: 2017/31619, 23/7/2020,§ 82).

(1) Kanunilik 
36. Başvurucu hakkında uygulanan çalışma belgesinin iptaline ilişkin kararı hukuka uygun bulan Daire kararının 1219 sayılı Kanun'un 28. maddesine dayandığı görülmüştür. Bu bağlamda, somut olayda başvurucunun özel hayata saygı hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu, yargısal kararların yeterli bir hukuki temele sahip ołduğu anlaşılmaktadır.

(2) Meşru Amaç
37. Anayasa'nın 13. maddesi temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasıni, ilgili hak ve özgürlüğe ilişkin Anayasa maddesinde gösterilen özel sınırlandırma sebeplerinin bulunmasına bağłı kılmıştır. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fikrası yönünden ise õzel sınırlama nedeni düzenlenmemiştir. Maddenin ikinci fikrasında, birtakım sınırlama sebeplerine yer verilmiş olmakla beraber bu sebepler sadece arama ve elkoyma tedbirlerine yöneliktir. Dolayısıyla bu sebeplerin özeł hayata saygı hakkının tüm boyutları yönünden uygulanması mümkün görünmemektedir (AYM, E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013; Ahmet Çilgin. B. No: 2014/18849, 11/1/2017, § 40).

38. Anayasa'nın 20. maddesinde özel hayata saygı hakkı için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte söz konusu hakkın hiçbir şekilde sınırlandırılmasımümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Anayasa'nın 12. maddesinde düzenlendiği üzete temel hak ve hürriyetler kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşıödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder. Bu bağlamda özel sınırlama nedeni öngörülmemişolan hakların dahi hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırlarınn bulunduğu sonucuna ulaşılabilmektedir. Ayriıca Anayasa'nın diğer maddelerinde yer alan kurallara dayanılarak da bu hakların sınırlanması mümkün olabilmektedir. Buna göre Anayasa'nın başka maddeletinde yer alan hak ve özgürlükler ile devlete yüklenen ödevlerin özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve özgürlüklere sınır teşkil edebileceği kabul edilmektedir (AYM,E.2014/87, K.2015/112, 8/12/2015; E.2016/37, K.2016/135, 14/7/2016, § 9; E.2013/130,K.2014/18, 29/1/2014; Aħmer Çilgin, § 39). Bir başka deyişle temel hak ve özgürlüklerin kapsamının objektif uygulama alanının her bir norm yönünden bağımsız olarak değil Anayasa'nın hütünü içindeki anlama göre belirlenmesi gerekir (AYM, E.2017/130,K.2017/165, 29/11/2017, § 12).

39. Anayasa'nın 5. maddesinde ise "Devletin temel amaç ve görevleri. Türk Milletinin bağımsızlığım ve bütünlüğünü. ülkenin bölünmezliğini. Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve topłumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldhırmaya, insanın maddi ve manevi 

varhığımn gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır." denilmektedir. Buna göre kişilerin ve topłumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak devletin temel amaç ve görevlerindendir (Ö.N.M., B. No: 2014/14751, 15/2/2017. § 71). Kişinin ve toplumun refah,huzur ve mutluluğunu sağlamanın ön koşulu milli güvenliğin ve kamu düzeninin tesisidir.Millī güvenliğin ve kamu düzeninin sağlanmadığı bir ortamda hak ve özgürlüklerden gereği gibi yararlanıłması, kişinin özel hayatına saygı gösterilmesi mümkün değildir. Bu kapsamda devletin hak ve özgürlükleri koruma ödevinin yanında milli güvenliği ve kamu düzenini sağlama görevi de bulunmaktadır (Ö.N.M., § 72).

40. Kamu hizmeti niteliğindeki hekimlik mesleğinin sağlık hizmeti içindeki rolü ve önemi gözetildiğinde güvenlik tedbiri olarak mesleğin ierasına getirilen sınırlandırmanın amacıın kamu hizmetinin devamlılığını sağlamak, mesleğin itibarını ve bu hizmetlerden yararlananları korumak olduğu değerlendirilmektedir. Dolayısıyla özel hayata saygı hakkına müdahale teşkil eden mesleğe ilişkin sınırlamada kamu düzeninin korunmasının, kamu hizmetinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasının hakkın doğasımdan kaynaklanan bir sınrlandırma nedeni olarak kabul edilebileceği değerlendirilmektedir. Bu bağlamda somut olay özelinde başvurucunun özel hayatına saygı hakkına yönelen müdahalenin söz konusu sınırlama nedenlerine dayandiğı ve bu suretle meşru amaç unsurunu taşıdığı sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Özlem Kenan, § 52).
(3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunłukve Ölçülülük 
(a) Genel İlkeler 
41. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşılaması ve orantılı olması gerekir. Açıktır ki bu başlık ałtındaki değerłendirme,sinurlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurulan araç arasindaki ilişki üzerinde temeflenen ölçülülük ilkesinden bağımsız yapılamaz. Çünkü Anayasa'nın 13.maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmama ve ölçülülük ilkesine aykırı ołmama biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçaları olup aralarında sıkı bir ilişki vardır (Ferhat Üstündağ, B. No: 2014/15428,17/7/2018, § 45).

42. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıładığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olmasi, başvurulabilecek en son çare ve alnabilecek en hafif önfem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ulaşmaya yardımeı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir müdahalenin zorunłu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı söylenemeyecektir (Ferhar Üstündağ§ 46).

43. Orantılılık ise sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan smntrlama tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantıhlık,bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacı başkalarıın haklarınıkorumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasıa işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bułunulan hakkın sahibine terazinin diğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatine nazaran açıkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlinde orantılılık ilkesi yönünden bir sorunun varlığından söz edilebilir (Ferhat Üstündağ, § 48).


44. Buna göre özel bayata saygı hakkma yapılan bir müdahale. zorunlu bir topłumsal ihtiyacı karşıłamıyorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamakla birlikte orantılı değilse demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olarak değerlendirilemez.

(b) İlkelerin Olaya Uygulaması
45. Somut olayda, başvurucunun çalışma izninin süresiz olarak iptaline ilişkin uygulamanın bireysel başvuruya konu edildiği görülmektedir. Daire ve Danıştay kararlarının hukuki dayanağinın 1219 sayılı Kanun'un 28. maddesi olduğu, anılan maddede hekimlik mesleğinin icrası için güveni kötüye kullanma suçu da dâhił olmak üzere bir kısım suçtan hapis cezasına mahkûm edilmemek gerektiği düzenlenmiştir.

46. Hekimlik mesleğinin, yer ve zaman sınırlaması olmaksızın toplum yararına hizmet etmeyi gerektiren, insan yaşamının korunmasını amaç edinen bir nitelik taşımasıitibarıyla hekimlerin tabi olması gereken kanuni ve ctik sınırların diğer pek çok meslekten daha ayrıntılı ve katı şekilde düzenlenmiş olması olağan kabul ediłmelidir.
47. Nitekim somut olayda çalışma belgesinin iptaline ilişkin işleme dayanak teşkil eden 1219 sayılı Kanun'da hekimlik mesleğinin hangi koşullar altında icra edileceği ayrıntıhışekilde düzenlenmiştir. Bu Kanun'un 28. maddesinde hekimlik mesleğinin icrast için sınırl sayıda yer verilen bir kısı suçtan mahkûm olmama koşulunun getirildiği görülmektedir. Bu maddede sayilan suçların toplumsal reflekse konu olan, toplumun büyük çoğunluğu tarafindan kınanan suçlar olduğu düşünülebilir.

48. Bununla birlikte demokratik toplum düzeninin gerekleri kavramı öncelikle ilgili hak yönünden getirilen sınırlamaların zorunlu ya da istisnai tedbir niteliğinde olmasıni,başvurulahilecek en son çare ya da alınabilecek en son önleın olarak kendisini göstermesini ifade etmektedir.

49. Somut olayda Daire, güveni kötüye kullanma suçundan bir gün dahi hapis cezası verilmiş olmasının hekimlik mesteğinin icrasına engel olacağı gcrekçesiyle davanın reddine hükmetmiştir. Söz konusu kararda 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre cezanın ertelendiği hususunun ve cezanın infazıyla birlikte güventik tedbirlerinin de sona ereceğine ilişkin kuralın gözardı edildiği, özel sektör-kamu sektörü ayrımına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığı ve tedhirin son çare olması ilkesinin gözönünde bulundurulmadığıgörülmcktedir.

50. Derece mahkemclerince ortaya konulan gerekçenin müdahalenin zorunlu hir toplumsal ihtiyacı karşıladığı konusunda ikna edici nitelikte ilgili ve yeterli gerekçeleri içermediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla somut olaydaki müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşulunu sağładığı söylenemeyecektir.
51. Öte yandan müdahalenin ölçülü olup olmadığı da ortaya konulmalıdır. Buradan hareketle kamnu yararı bağlamında hekimlik mesleğine ilişkin statü ve itibarın korunmasına dair tedbirler sonucunda başvurucuya yüklenen külfet ile başvurucunun hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulması gerekmektedir, Somut olayda başvurucu hakkındaki yaptırımın belirli bir yer ve süre sınırı ołmaksızın uygulanacaği, yaptırımın sonucu olarak başvurucunun yalmızca kamu sektöründe değil özel sektör bünyesinde de bir daha hekimlik mesleğini yapamayacağı anlaşıłmaktadır. Kanun koyucunun kamuda çalışmaya dair aradığı

özelliklerin -kamuya girme mutlak bir hak olmadığından- özel sektörde mesleğin icrasına ilişkin şartlara göre daha katı olması olağan kabul edilebilir. Ancak kişinin özel sektörde mesleğini icra etmesinin yasaklanması sonucunda bu kişinin katlanması gereken külfetin ağırlığı ile bu yaptırımdan beklenen genel yarar arasında adil bir dengenin kurulamadığı,dolayısıyla başvurucunun özel hayatına yapılan müdahalenin orantısız ołduğu sonucuna varilmiştir.

52. Açıklanan gerekçelerle başvuruya konu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı ve ölçülülük koşulunu sağlamadığı anlaşıldığından başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özef hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmştır.

C. 6216 Sayih Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
53. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargtlama Usulleri Hakkında Kanun'un S0. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkmm ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hátinde ihlalin ve sonuçłarmım ortadan kaldırilması için yaplması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararudun kaynaklanmuşsa, ihlali ve sonuçlarıni ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yorgilama yapumasında hukuki yaror bulunmayan hállerde başvurncu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açıbması yolu gösterilehilir.Yeniden yargilama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karurında açıkladığı ihlati ve sonuçłarımı ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
54. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve yargılamanın yenilenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

55. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlał edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
56. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarınin ortadan kaldırıldiğından söz edilebilmesi için temel kural.mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55.57).

57. Incelenen başvuruda idarenin uygulaması ile Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği ve bu ihlalin sonuçlarının derece mabkemelerince yeniden yargılama yapılması suretiyle giderilebileceği anlaşılmiş ise 

de başvurucunun vefatı dolayısıyla yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı belirlendiğinden ihlalin tespiti ile yetinilmesi gerekmiştir.
58. İhlal sonucuna ulaşıłmakla birlikte yasal mirasçılar tarafından başvurunun takip edilmediği görüldüğünden somut olayın kendine özgü koşulları dikkate alınarak yargılama giderinin başvurucu üzerinde bırakıłmasına karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:
A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianı KABUL, EDİLEBİLİR OLDUGUNA,
B. Anayasa'nıo 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygi hakkının İHLAL EDİLDÍĞINE,
C. Yargılama giderinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin bilgi edinilmesi için Sağlık Bakanlığı ile İstanbuł Bölge Ídare Mahkemesi 8. Ídare Dava Dairesine (E.2017/1530, K.2017/1542) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERÍLMESINE 17/11/2021 tarihinde OYBiRLİĞiYLE karar verildi,