Patates Siğil Hastalığı Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2023-12-03

3 Aralık 2023 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32388
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
PATATES SİĞİL HASTALIĞI ETMENİNİN ERADİKASYONU VE
YAYILMASININ
ÖNLENMESİ İÇİN ALINACAK TEDBİRLER HAKKINDA
YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik, patates siğili etmeni olan
Synchytrium endobioticum (Schilbersky) Percival’in yeri ve yayılış
alanlarının tespiti, mücadelesi ve yayılmasını engellemeye ilişkin usul ve
esasları düzenlemektedir.
(2) Bu Yönetmelik, patates üretimini engelleyen
Patates siğil hastalığı etmeni Synchytrium endobioticum’un teşhis ve
tanısı, sürveyi, patotiplerinin belirlenmesi, eradikasyonu ve mücadele
tedbirlerine ilişkin esas ve usulleri kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996
sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma Enstitüsü: Bakanlığa bağlı zirai
mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitülerini,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Dayanıklı patates çeşidi: Synchytrium
endobioticum’un belirli bir patotipine/patotiplerine kontaminasyonuna maruz
kaldığında, hiçbir dinlenme sporu üretmeyecek şekilde tepki veren patates
çeşidini,
ç) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel
Müdürlüğünü,
d) KASK sistemi: İl ve ilçe tarım ve orman
müdürlükleri tarafından karantinaya tabi zararlı organizmalarda yürütülen
sürvey çalışmalarının ve bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına alındığı
Tarım Bilgi Sisteminde yer alan karantinaya tabi zararlı organizma sürveyi
kayıt sistemini,
e) Konukçu bitki: Tohumları dışındaki Solanum
tuberosum L. bitkilerini,
f) Laboratuvar: Bakanlığa bağlı zirai mücadele
araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve zirai karantina müdürlüklerinin
laboratuvarları ile bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarları,
g) Müdürlük: İl ve ilçe tarım ve orman
müdürlüklerini,
ğ) Sürvey: Bir alanda hangi türlerin var olduğunu
ya da zararlı organizma popülasyonunun özelliklerini belirlemek için
belirli bir süre boyunca yürütülen resmî prosedürü,
h) Zararlı organizma: Patates siğili hastalığına
neden olan Synchytrium endobioticum (Schilbersky) Percival’ı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bulaşık Alanların Tespiti ve Alınacak Tedbirler
Sürveyler
ve laboratuvar testleri
MADDE 4- (1) Müdürlük, patates bitkilerinin yetiştirildiği
veya depolandığı alanlarda konukçu bitkinin yumru, kökboğazı ve
stolonlarında, görsel muayene yoluyla yıllık risk esaslı sürveyler yapar.
(2) Müdürlükler, patates bitkilerinin zararlı
organizma ile bulaşık olduğundan şüphelenilmesi durumunda, zararlı
organizmanın belirlenmesi için örnekler alır ve ilgili laboratuvar
tarafından EK-1’de belirtilen yöntemler kullanılarak örnekler test edilir.
(3) Müdürlükler, bir önceki yılda gerçekleştirilen
yıllık sürveylerin sonuçlarını her yıl 31 Aralık tarihine kadar EK-2’de yer
alan formata uygun olarak Genel Müdürlüğe bildirir ve KASK sistemine veri
girişlerini yapar.
Bulaşık
üretim yerleri ve bulaşık patates bitkilerinin belirlenmesi
MADDE 5- (1) Müdürlük, testler ile zararlı organizmanın
varlığının resmî olarak doğrulandığı üretim yerlerini, zararlı organizma
ile bulaşık olarak belirler.
(2) Zararlı organizmayla bulaşık olduğu belirlenen
üretim yerinde yetiştirilen veya zararlı organizmanın bulunduğu toprakla
teması olan patates bitkileri, resmî olarak bulaşık kabul edilir.
Sınırlandırılmış
alanların oluşturulması
MADDE 6- (1) Zararlı organizmanın varlığının resmî olarak
doğrulanması durumunda, müdürlük gecikmeden ikinci fıkraya göre
sınırlandırılmış alanı belirler. Laboratuvarlar, EK-1’in 5 inci maddesinde
belirtilen yöntemleri kullanarak patotipi belirler.
(2) Sınırlandırılmış alan aşağıdakilerden oluşur:
a) Bulaşık alan, en azından zararlı organizmayla
bulaşık olduğu belirlenmiş üretim yerini kapsar.
b) Güvenlik kuşağı, bulaşık alanı çevreleyen tampon
bölgeyi kapsar. Güvenlik kuşağının sınırlandırılması, zararlı organizmanın
dinlenme sporlarının yayılma riskinin yanı sıra zararlının biyolojisine,
bulaşıklık düzeyine, alanda patates bitkilerinin ekim sıklığı ve
dağılımına, ilgili çevresel ve coğrafi koşulları da kapsayan Bakanlık
talimatı doğrultusunda yapılır.
(3) İlgili müdürlük, bulaşıklığın kaynağını
belirlemek için gerekli araştırmaları yapar. Sınırlandırılmış alanın
oluşturulmasından önce taşınmış olanlar dahil, bu alanla bağlantılı patates
bitkilerini izler.
Eradikasyon
tedbirleri
MADDE 7- (1) Müdürlük, bulaşık alandan gelen patates yumru,
bitki ve bitki artıklarını, zararlının daha fazla yayılmasını önlemek için
güvenli koşullar altında imha eder veya işlenmesini sağlar. Hastalık
bulaşmış patateslerin çıkış yerinin belirlenmesi mümkün değilse, hastalıklı
yumruların bulunduğu tüm parti, zararlının daha fazla yayılmasını önleyen
koşullar altında imha edilir veya işlenir. İşleme, zararlı organizmanın
yayılması için tanımlanabilir risk teşkil etmediği belirlenmiş olan, resmî
olarak onaylanmış atık tesisleri bulunan ve çıkış yapan araçların
temizlenmesi ile dezenfeksiyonu için bir sistemi olan endüstriyel işleme
tesislerinde ivedilikle doğrudan yapılır.
(2) Müdürlük, bulaşık alanda aşağıdaki tedbirlerin
tümünü alır:
a) Patates ekilmez, yetiştirilmez veya depolanmaz.
b) Bulaşık olarak belirlenen alanda, üretim
materyali olarak kullanılmak üzere hiçbir bitki (fide, fidan ve benzeri
gibi her çeşit üretim materyali) üretilemez veya depolanamaz.
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler dışındaki
(bulaşık alanda yetiştirilen ancak konukçu olmayan) bitkiler, üzerlerinde
bulunan bulaşık toprak aracılığı ile Synchytrium endobioticum’u yayma
konusunda tanımlanabilir bir risk oluşturacağından, bulaşık alandan
güvenlik kuşağına taşınmadan veya sınırlandırılmış alan dışına çıkarılmadan
önce veya hemen sonrasında, uygun yöntemlerle bu topraktan temizlenir.
ç) Makineler ve ekipmanlar, bulaşık alandan
çıkarılmadan önce veya çıkarıldıktan hemen sonra ve güvenlik kuşağının
içinde veya sınırlandırılmış alanın dışında bulunan herhangi bir üretim
sahasına taşınmadan önce toprak ve bitki kalıntılarından temizlenir.
d) Bulaşık bir alan kaynaklı herhangi bir toprak
veya artık, yalnızca zararlının tanımlanabilir bir yayılma riskinin
bulunmadığını garanti eden koşullar altında o bölgenin dışına taşınabilir
ve kullanılabilir veya biriktirilebilir.
(3) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde
belirtilenler dışında, topraktan arındırılmamış bitkiler, ancak aşağıdaki
iki koşulun yerine getirilmesi halinde, sınırlandırılmış alan dışına
çıkarılabilir:
a) Zararlı organizmayı yayma konusunda
tanımlanabilir bir risk olmamasını sağlamak amacıyla uygun yöntemlerle bu
bitkilerden toprağı arındırmak için taşınır.
b) Toprağın nakli ve taşınması resmî gözetim
altında gerçekleşir ve zararlı organizmanın yayılmasını etkili bir şekilde
önlemek için uygun tedbirler alınır.
(4) Müdürlük güvenlik kuşağında aşağıdakileri
tedbirleri alır:
a) Güvenlik kuşağında, sınırlandırılmış alanın
dışında yeniden dikilmesi amaçlanan hiçbir bitki yetiştirilmez.
b) Güvenlik kuşağında, patates yetiştirilecekse
bulaşık alanda bulunan zararlı organizmanın belirlenen patotip(ler)ine veya
8 inci maddede belirtilen ve ülkede varlığı bilinen tüm patotiplere
dayanıklı olan bir çeşit yetiştirilir.
c) Güvenlik kuşağı menşeli herhangi bir toprak veya
bitki artığı, yalnızca zararlıyı yaymak için tanımlanabilir bir riskin
olmadığının ortaya konulduğu koşullar altında; sınırlandırılmış bölgenin
dışına taşınabilir ve bu bölge dışında kullanılabilir veya depolanabilir.
Zararlı
organizmanın patotiplerine dayanıklı patates çeşitleri
MADDE 8- (1) Bir patates çeşidi, zararlı organizmanın
belirli bir patotipi ile kontaminasyona maruz kaldığında, hiçbir dinlenme
sporu üretmeyecek şekilde tepki verdiğinde o patotipe dayanıklı olduğu
belirlenir.
(2) Dayanıklılık belirleme testi, EK-3’te
belirtilen protokole uygun olarak yapılır. Patates çeşitlerinin dayanıklılık
derecesi, EK-3’teki tabloda belirtilen standart dayanıklılık skala
değerlerine göre belirlenir.
(3) Araştırma Enstitüleri, her yıl 31 Ocak'a kadar,
önceki yıl boyunca tescillenen çeşitlerin ve ikinci fıkrada atıfta
bulunulan resmî testlerle zararlı organizmaya karşı dayanıklı olduğu
belirlenen tüm yeni patates çeşitlerinin listesini Genel Müdürlüğe
bildirir. Patates çeşitleri ile birlikte, çeşitlerin dayanıklı oldukları
zararlı organizmanın türlerini, patotiplerini, virülans gruplarını veya
popülasyonları ile nispi duyarlılıklarını belirtirler.
Dayanıklı
patates çeşidinde zararlı organizma bulaşıklığının doğrulandığına dair
bildirim
MADDE 9- (1) Müdürlük, zararlının herhangi bir patotipinde
veya yeni bir patotipinde şüphelenilen bir değişiklikle ilişkili olarak,
dayanıklı bir patates çeşidinin etkinliğindeki bozulma veya değişiklikten
kaynaklanan zararlının herhangi bir bulgusu belirlendiğinde ilgili
Araştırma Enstitüsüne bildirir.
(2) Birinci fıkra uyarınca bildirilen tüm
durumlarda, ilgili Araştırma Enstitüsü EK-1 ile EK-3’te belirtilen yöntemleri
kullanarak ilgili patotipi araştırır ve bildirilen durumun zararlının söz
konusu patotipindeki bir değişiklikten ya da yeni bir patotipten kaynaklı
olup olmadığını belirler.
(3) Araştırma Enstitüleri, birinci ve ikinci
fıkralar uyarınca elde edilen bilgileri derhal kaydeder ve Genel Müdürlüğe
bildirir.
Tedbirlerin
iptali
MADDE 10- (1) İlgili müdürlük, sınırlandırılmış bir alanla
ilgili olarak, EK-4’te belirtilen koşullara uygun şekilde, zararlı
organizmadan arınmış hale geldiğinde, 7 nci madde uyarınca kabul edilen
tedbirleri iptal edebilir.
(2) Birinci fıkra uyarınca tedbirlerin kaldırılmasının
ardından, ilgili müdürlük, zararlı organizmanın bulaşık alanda bulunan
patotipine hassas olan patates çeşidinin dikilmesini sağlar ve hasatta ilk
ürünü denetler. İlgili müdürlüğün kontrolü tamamlanmadan ilk ürünün
sınırlandırılmış alan dışına nakline izin verilmez.
(3) Birinci fıkradan istisna olarak, bulaşık alanın
belirli bölümlerinde zararlının son tespitinin üzerinden en az 10 yıl
geçtikten sonra, ilgili müdürlük, EK-4’ün 2 nci maddesi uyarınca,
sınırlandırılmış alanların ilgili bölümlerinde geçerli olan tedbirleri
kısmen iptal edebilir.
(4) 7 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinden
istisna olarak, 7 nci maddede öngörülen tedbirlerin kısmi iptaline ilişkin
koşulların yerine getirilmesi halinde, dikim amaçlı olmayan patatesler,
zararlının bulaşık üretim yerinde bulunan patotiplerine veya ülkede varlığı
bilinen tüm patotiplere dayanıklı bir çeşit olması koşuluyla
yetiştirilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE 11- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar
hakkında 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin ilgili hükümlerine göre
idari yaptırım uygulanır.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik, Synchytrium endobioticum’un
(Schilbersky) Percival Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak
Tedbirlere ilişkin Avrupa Birliğinin 11/7/2022 tarihli ve 2022/1195 sayılı
Komisyon Uygulama Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum
çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlük
MADDE 13- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 14- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.