Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Denetim Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2022-01-29

29 Ocak 2022 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 31734
YÖNETMELİK
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
DENETİM YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasında Denetim Genel Müdürlüğünün teşkilatını,
görevlerini ve yetkilerini, denetim elemanlarının niteliklerini, çalışma
usulünü ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasının denetim faaliyetini, denetim elemanları ile
ilgili hususları ve denetlenenlerin sorumluluklarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası Kanunu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Esas
Mukavelesinin 31 ve 32 nci maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Banka: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
b) Başkan: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Başkanını,
c) Birim: Genel Müdürlükleri ve Başkanlık Ofisini,
ç) BT: Bilişim Teknolojilerini,
d) CIA (Certified Internal Auditor): İç Denetim
Sertifikasını,
e) CISA (Certified Information Systems Auditor): Bilgi Sistemleri Denetim Sertifikasını,
f) Denetim elemanı: Bu Yönetmelikte aksi
belirtilmedikçe başmüfettişleri, başdenetçileri,
müfettişleri, yetkili müfettiş yardımcılarını, müfettiş yardımcılarını, BT
başmüfettişlerini, BT müfettişlerini, yetkili BT müfettiş yardımcılarını ve
BT müfettiş yardımcılarını,
g) Genel Müdür: Banka Denetim Genel Müdürünü,
ğ) Genel Müdür Yardımcıları: Banka Denetim Genel
Müdür Yardımcılarını,
h) Genel Müdürlük: Banka Denetim Genel Müdürlüğünü,
ı) IIA (The Institute of Internal Auditors): İç Denetçiler Enstitüsünü,
i) Standartlar: IIA tarafından yayımlanan İç
Denetim Mesleki Uygulama Standartlarını,
j) Şube: Bankanın şubelerini,
k) Temsilcilik: Bankanın yurt dışı
temsilciliklerini,
l) Yönetim Komitesi: Bankanın Yönetim Komitesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim İşlevleri ve Faaliyeti
Denetim
işlevleri
MADDE 5 –
(1) Genel Müdürlüğün kurumsal
yönetişim ilkelerine uygun olarak Banka içinde ve yasal düzenlemeler gereği
Banka dışında yerine getirmesi gereken denetim işlevleri aşağıdaki
hususları içerir:
a) Bankanın faaliyetinin etkinliğini ve
verimliliğini değerlendirerek iyileştirici önerilerde bulunmak ve Banka
yönetimine Bankaya değer katma amacı güden, bağımsız ve nesnel bir güvence
vermek, danışmanlık yapmak.
b) Birimlerde, şubelerde ve temsilciliklerde
yürütülen süreçlerde ortaya çıkabilecek riskleri belirlemek, değerlendirmek
ve alınması gerekli önlemler hususunda önerilerde bulunmak.
c) Bankanın her türlü varlığının yeterli derecede
korunduğu konusunda makul güvence sağlamak.
ç) Birimlerin ve şubelerin yönetim ve kontrol
süreçlerinin yeterliliği ile etkinliğini değerlendirerek nesnel güvence
sağlamak.
d) Bankada yapılan her türlü işin ve işlemin; 1211
sayılı Kanuna, Banka Esas Mukavelesine, diğer ilgili mevzuata, talimatlara
ve emirlere uygun yapıldığı konusunda makul güvence oluşturmak.
e) Bankanın sahip olduğu veya kullandığı bütün
yazılımların, donanımların ve bilişim teknolojilerinin yeterliliği,
etkinliği, bütünlüğü, sürekliliği, verimli bir şekilde kullanıldığı,
izinsiz erişimlere karşı güvenilirliği, amaçlara ulaşmak için uygunluğu;
bilişim sistemlerinde yer alan bütün kayıtların ve bilginin gizliliği ve
bunlara erişimlerin kontrol altında tutulduğu hususlarında makul güvence
sağlamak.
f) Banka personeli için suç veya kusur sayılan ve
ceza gerektiren fiillerin veya hareketlerin varit olup olmadığına dair
araştırma, inceleme ve soruşturma yaparak görüş oluşturmak.
g) 1211 sayılı Kanun ve diğer mevzuat gereğince
Banka dışında incelenmesi uygun görülen hususları incelemek ve bunlarla
ilgili görüş oluşturmak.
ğ) Denetim ve soruşturma faaliyeti dışında
araştırılması istenilen konuları ya da Genel Müdürlüğe aksettirilen hususları
incelemek ve bunlar hakkında görüş oluşturmak.
Denetim
faaliyeti
MADDE 6 –
(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci
maddesinde tanımlanan denetim işlevleri, aşağıda belirtilen dört tür
faaliyetle yerine getirilir:
a) İç denetim faaliyeti.
b) Soruşturma faaliyeti.
c) İnceleme ve danışmanlık faaliyeti.
ç) Dış denetim faaliyeti.
İKİNCİ KISIM
Denetim Genel Müdürlüğüne İlişkin Esaslar
BİRİNCİ BÖLÜM
Görevler ve Yetkiler ile Teşkilat
Görevler
ve yetkiler
MADDE 7 –
(1) Genel Müdürlük, 1211 sayılı
Kanun ve diğer mevzuatın tanıdığı yetkiler ve görevler çerçevesinde
Bankanın birimleri, şubeleri ve temsilcilikleri ile Banka dışı her türlü
kişi veya kurum nezdinde denetim yapmak; inceleme ve araştırmalarda
bulunmak; gerektiğinde soruşturma yapmak ve danışmanlık faaliyetinde
bulunmak görev ve yetkisini haizdir.
(2) Genel Müdürlük, doğrudan Başkana bağlı olarak
görev yapar ve denetim sonuçları hakkında, Başkana rapor sunar. Raporların
Genel Müdürlükçe ilgili birimlere ve şubelere gönderilmesi bu duruma
aykırılık teşkil etmez.
(3) Genel Müdürlük, denetim kapsamının
belirlenmesinde, denetim etkinliklerinin gerçekleştirilmesinde ve
sonuçlarının iletilmesinde bağımsız olarak görev yapar.
Teşkilat
MADDE 8 –
(1) Genel Müdürlük; Genel Müdür,
Genel Müdür Yardımcıları, denetim elemanları ve idari işleri yürütmekle
görevli diğer çalışanlardan oluşur.
(2) Denetim faaliyeti, Genel Müdür yönetiminde
denetim elemanları tarafından yerine getirilir.
(3) Genel Müdürlük, Başkan adına Genel Müdür ve
Genel Müdür Yardımcıları tarafından yönetilir. Genel Müdür ve Yardımcıları,
denetim elemanlarının sahip olduğu bütün hakları ve yetkileri haizdir.
Danışma
kurulu
MADDE 9 –
(1) Genel Müdürlük bünyesinde
Genel Müdür ile Genel Müdürün raporların konusuna göre görevlendireceği en
az iki denetim elemanından müteşekkil Danışma Kurulu oluşturulur. Danışma
Kurulu, Genel Müdürün uygun göreceği zamanlarda toplanır.
(2) Danışma Kurulunun görevi, denetim
elemanlarından Genel Müdürlüğe gönderilen soruşturma raporları dışındaki
raporları inceleyip görüş bildirmek ve gerekli görülen hallerde Genel
Müdürün vereceği danışmanlık görevlerini ifa etmektir.
(3) Danışma Kurulu, incelediği raporlar arasında
mahiyeti itibarıyla uygun görmediği raporları gerekçesini belirtmek
suretiyle yeniden düzenlenmek üzere bir defaya mahsus olarak ilgili denetim
elemanına iade edebilir. Denetim elemanı, Danışma Kurulunun görüşü
doğrultusunda raporu yeniden düzenleyebileceği gibi, gerekçesini belirtmek
suretiyle raporunda değişiklik yapmaksızın Danışma Kuruluna tekrar
sunabilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Müdürün Görevleri, Yetkileri ve
Sorumlulukları
Genel
Müdürün görevleri, yetkileri ve sorumlulukları
MADDE 10
– (1) Genel Müdür, denetim
elemanlarının yönetiminden ve bu Yönetmelikte yazılı esaslar çerçevesinde
çalıştırılmalarından Başkana karşı sorumludur.
(2) Genel Müdürün başlıca görevleri ve yetkileri
şunlardır:
a) Yıllık denetim planlarını hazırlayarak, Başkanın
onayına sunmak ve uygulanmasını sağlamak.
b) Yıllık denetim planları dışında, Başkan
tarafından uygun görülmesi durumunda denetim, inceleme, soruşturma ve
danışmanlık faaliyetinde bulunmak için denetim elemanı görevlendirmek.
c) Gerekirse kendi düşüncesini de belirtmek
suretiyle bu Yönetmeliğin 24 üncü maddesi kapsamında gerçekleştirilen şube
ve temsilcilik denetimleri sonucunda düzenlenen denetim raporlarını ilgili
birimlere, diğer rapor ve önerileri ilgili birimlere ve Başkana göndermek.
ç) Süreleri içinde cevaplandırılmamış veya
işlemleri tamamlanmamış raporlar hakkında Başkana bilgi vermek.
d) Denetim faaliyetinin sonuçlarına ilişkin bu
Yönetmeliğin 45 inci maddesi kapsamında altı ayda bir sırasıyla Yönetim
Komitesine, Banka Meclisine ve Denetleme Kuruluna bilgi sunmak.
e) Denetim faaliyetine ilişkin her konu ile denetim
alanındaki gelişmeler ve uluslararası uygulamalar konusunda Başkana bilgi
vermek.
f) Denetim elemanlarının mesleki alanda yeterli
bilgi, beceri ve deneyime sahip olmasını sağlamak için ilgili Birimlerle
gerekli koordinasyonu sağlamak.
g) Denetim faaliyetine tahsis edilen kaynakların
etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak.
ğ) Denetim faaliyetinin mesleki ahlak kurallarına
ve Standartlara uygun olmasını sağlamak için gerekli çalışmaları yapmak.
h) Danışma Kurulu üyelerini tespit etmek ve lüzum
gördüğü zamanlarda Kurulu toplantıya çağırmak.
ı) Bağımsız dış denetçiler ile koordinasyon
sağlamak.
i) Gerektiğinde denetim faaliyeti ve denetimle
ilgili ulusal ve uluslararası gelişmeler konusunda Banka içindeki veya
dışındaki uzmanlardan yardım alınmasını sağlamak için gerekli çalışmaları
yapmak.
j) Başkan tarafından verilecek denetimle ilgili
diğer görevleri yapmak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Denetim Elemanları
Bağımsızlık,
meslek güvencesi ve farklı kadrolara atanma
MADDE 11
– (1) Denetim elemanları,
görevlerini Başkan adına ve doğrudan Başkana karşı sorumlu olarak bağımsız
bir şekilde yerine getirirler.
(2) Denetim elemanları; Bankanın ilgili
düzenlemeleriyle belirlenen süre sonunda CIA veya CISA sınavları ile
yeterlik sınavlarında başarılı olamama hallerinde yahut yönetici
kademelerinde görev yapmak üzere veya kendi talepleri ile farklı kadrolara
atanabilirler.
(3) Haklarında adli veya idari bir soruşturma
yapılarak davranışlarında yahut görevlerini yerine getirmelerinde genel
ahlak kurallarına aykırılık veya mesleki yetersizlik tespit edilen veya
görev gereklerini sağlık nedeniyle yerine getiremeyeceklerine ilişkin
sağlık kurulu raporu bulunan denetim elemanları atamaya yetkili organların
uygun gördüğü kadrolara atanabilirler.
Denetim
elemanlarının görevleri ve yetkileri
MADDE 12
– (1) Denetim elemanları,
çalıştıkları konularla ilgili olmak şartıyla Bankanın bütün işlemlerine ve
sistemlerine, bütün kayıtlarına, belgelerine ve defterlerine herhangi bir
kısıtlama olmaksızın erişebilirler.
(2) Görev ve yetki bakımından başmüfettiş ve
müfettiş arasında fark bulunmayıp, başlıca görevleri ve yetkileri
şunlardır:
a) Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde ve
temsilciliklerinde iç denetim, inceleme ve gerektiğinde soruşturma yapmak,
bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde ve gereken hallerde
personeli görevden uzaklaştırmak.
b) 1211 sayılı Kanun ile diğer mevzuatın tanıdığı
yetkiler ve görevler çerçevesinde Banka dışı kurumlar ve kuruluşlar
nezdinde denetim yapmak.
c) Gerekli görülen hallerde, idari ve icrai sorumluluğu bulunmaksızın danışmanlık faaliyetinde
bulunmak.
ç) Başkanın onayıyla ve gerekli görülen konularda,
Banka içinde ve dışında inceleme ve araştırmalarda bulunmak.
d) Bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde
ve gerekli görülen hususlarda rapor düzenlemek.
(3) Görev ve yetki bakımından BT başmüfettişi, başdenetçi, BT müfettişi, yetkili müfettiş yardımcısı
veya yetkili BT müfettiş yardımcısı arasında fark bulunmayıp, başlıca
görevleri ve yetkileri şunlardır:
a) Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde ve
temsilciliklerinde iç denetim yapmak.
b) Gerekli görülen hallerde, idari ve icrai sorumluluğu bulunmaksızın danışmanlık
faaliyetinde bulunmak.
c) Başkanın onayıyla ve gerekli görülen konularda,
Banka içinde ve dışında inceleme ve araştırmalarda bulunmak.
ç) Başkan tarafından talep edilen özel görev, proje
ve diğer görevleri gerçekleştirmek.
Denetim
elemanlarınca uyulması gereken hususlar
MADDE 13
– (1) Denetim elemanları,
görevleri dolayısıyla öğrendikleri sırları saklamakla yükümlüdürler.
(2) Denetim elemanları, mesleki ahlak kurallarına
uymakla ve mesleğin gerektirdiği vakar ve ciddiyeti muhafaza ile yükümlü
olup; görevlerini dikkatli ve adil olarak yerine getirirler.
(3) Denetim elemanları mesleki gelişimlerinin
devamlılığına özen gösterirler.
(4) Denetim elemanı olarak çalışmakta iken diğer
birimlere atanan veya geçici olarak görevlendirilenler Genel Müdürlükte
tekrar göreve başladıktan sonra, idari görevdeyken sorumlu oldukları
faaliyeti üç yıl süreyle denetleyemezler, ancak idari görevdeyken sorumlu
oldukları faaliyete ilişkin danışmanlık faaliyetinde bulunabilirler.
(5) Denetim elemanları herhangi bir idari ve icrai görev alamazlar, idari ve icrai
işlere müdahale edemezler. Ancak acil ve önemli görülen durumlarda
keyfiyeti derhal yazı ile denetledikleri birime bildirirler. Buna rağmen
yöneticiler, kendi sorumlulukları altında hareket serbestisine
sahiptirler. Bu gibi hallerde, denetim elemanı görüşünde ısrar ederse
durumu Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirir.
(6) Denetim elemanlarının idare ile temaslarında
muhatapları İdare Merkezinde birim başkanları, şubelerde müdürler ve
temsilciliklerde temsilciler veya bunların vekilleridir.
(7) Denetim elemanları, denetledikleri birimlerin,
şubelerin veya temsilciliklerin günlük çalışmalarının aksamamasına denetim
boyunca özen gösterirler.
(8) Denetim elemanları, denetledikleri kişilerden
ve kuruluşlardan görevleriyle bağdaşmayan hizmetleri kabul edemezler, ödünç
para alamazlar, şahsi hediye kabul edemezler.
(9) Denetim yetkisi devredilemez. Denetim
etkinlikleri denetimle görevlendirilen denetim elemanları tarafından
yapılır. Bununla birlikte, denetim elemanları gerekli görülen hallerde
Başkanın onayıyla Banka içindeki veya dışındaki uzmanlardan yardım
alabilirler.
(10) Denetim elemanları, görevlerini yerine
getirirken tarafsız davranırlar. Tarafsızlıklarını etkileyebilecek konuların
varlığı halinde, bu durumu Genel Müdürün görüşüne sunmakla yükümlüdürler.
(11) Denetim elemanları, görevlerini yerine
getirirken gerekli mesleki özen ve dikkati gösterirler. Bu amaçla her türlü
hataya ve ihmale, israfa, verimsizliğe ve denetim elemanlarının
tarafsızlığını engelleyici duruma karşı incelemelerini özenle yaparlar.
(12) Denetim elemanları, denetim kapsamına giren
benzeri konularda ilgili verileri değerlendiren bütün denetim elemanlarının
benzer sonuçlara varmalarını sağlayacak bir nesnellik içinde ve sağlıklı
değerlendirme yapabilecek düzeyde tatmin edici, güvenilir, açıklayıcı ve
denetimin sonuca erişebilmesi için yeterli ve gerekli bilgiyi toplarlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müfettiş Yardımcılarının Yetiştirilmeleri
Mesleki
gelişim ve yetiştirilme
MADDE 14
– (1) Müfettiş yardımcılığına ve
BT müfettiş yardımcılığına atananlar için süresi ve içeriği Genel Müdürlük
tarafından belirlenecek mesleki eğitim programlarının düzenlenmesi için
ilgili birimlerle koordinasyon sağlanır.
(2) Müfettiş yardımcıları ve BT müfettiş
yardımcıları; başmüfettiş, BT başmüfettişi, başdenetçi,
müfettiş veya BT müfettişi refakatinde ve Genel Müdürlük tarafından
düzenlenecek esaslar ve verilecek talimatlar dâhilinde bütün denetim
faaliyetinde yetiştirilirler. BT müfettiş yardımcılarının bilişim
teknolojileri alanında ağırlıklı olarak yetiştirilmesi sağlanır.
(3) Müfettiş yardımcıları ve BT müfettiş
yardımcıları, refakatinde görevlendirildikleri başmüfettiş, BT başmüfettişi,
başdenetçi, müfettiş veya BT müfettişine tabi
olarak çalışır ve onların göstereceği işleri yaparlar.
(4) Müfettiş yardımcıları ve BT müfettiş
yardımcılarının yetişmelerinde kendi çaba ve çalışmaları esastır. Bu
hususta Banka tarafından düzenlenecek eğitim programları yardımcı ve yol
gösterici mahiyettedir.
(5) Denetim elemanları;
a) Görevlerini başarıyla yerine getirmek için
gerekli olan mesleki ahlak kurallarını ve Standartları, iç denetim usulünü
ve tekniklerini herhangi bir yardım veya yönlendirmeye ihtiyaç duymaksızın
uygulama,
b) Finansal kayıtları ve işlemleri yeterli bir
şekilde denetleyebilmek için muhasebe prensipleri ve teknikleri,
c) Banka hedeflerinden önemli sapmaları ve bunların
sonuçlarını değerlendirecek düzeyde yönetim ilkeleri,
ç) Muhasebe, ekonomi, hukuk, vergi mevzuatı, finans
ve bilişim teknolojileri,
d) Denetim yaptıkları birimlerdeki, şubelerdeki
veya temsilciliklerdeki personelle ve işleri gereği ilişkide bulundukları
şahıslarla etkili iletişim kurma,
e) Denetimin amacını, değerlendirmelerini, denetim
sonuçlarını ve önerilerini açık ve anlaşılır bir biçimde aktarabilecek
düzeyde yazılı ve sözlü iletişim,
f) Denetim görevi sırasında edindikleri bilgilerden
ve yaptıkları incelemelerde karşılaştıkları belirtilerden hangilerinin bir
inceleme veya soruşturmayı gerektirdiği,
konularında yeterli bilgi ve deneyime sahip olacak şekilde
kendilerini yetiştirirler.
(6) Denetim elemanlarının mesleki gelişimiyle
ilgili sertifika sınavı giriş ücretleri, sınavı geçmeleri halinde Bankaca
ödenir.
Tezkiye
MADDE 15
– (1) Müfettiş yardımcıları ve BT
müfettiş yardımcıları için, refakatinde bulunduğu denetim elemanlarınca
gizli bir Tezkiye Belgesi düzenlenerek, Genel Müdürlüğe gönderilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Çalışma Usul ve Esasları
BİRİNCİ BÖLÜM
Çalışmanın Düzenlenmesi
Denetim
rehberi
MADDE 16
– (1) Genel Müdürlük iç denetim
faaliyetine yol gösterici olacak ve iç denetim uygulamalarında yeknesaklık
sağlayacak usul ve esaslar ile iç denetimin nasıl gerçekleştirileceğini,
raporların yazım yöntemini açıklayan bir denetim rehberi hazırlar ve
uygulanmasını sağlar.
Çalışma
merkezleri
MADDE 17
– (1) Denetim elemanlarının
çalışma merkezleri Ankara ve İstanbul’dur.
(2) Denetim elemanlarının görev yapacağı çalışma
merkezleri Yönetim Komitesi tarafından tespit edilir ve gerekli görülen
hallerde değiştirilebilir.
Grup
halinde ve diğer banka personeli ile birlikte çalışma
MADDE 18
– (1) Denetim elemanlarına
gerektiğinde grup halinde de görev verilebilir. Grup işleri, o gruptaki en
kıdemli denetim elemanı tarafından yönetilir.
(2) Başkanlık talimatı ile Banka personelinin,
denetim elemanlarıyla belirli bir iş için müştereken görevlendirilmeleri
mümkündür.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim Planları
Yıllık
denetim planı
MADDE 19
– (1) Yıllık denetim planı;
denetlenecek birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin yönetim ve kontrol
süreçlerinin risk odaklı bir yaklaşımla değerlendirilmesi sonucunda oluşan
risk hiyerarşisine dayalı bir biçimde hazırlanır.
(2) Genel Müdür, yıllık risk odaklı iç denetim
planını;
a) Bankanın çalışma yöntemlerinde,
operasyonlarında, kullanılan sistemlerde ve kontrol süreçlerinde meydana
gelen önemli değişiklikler ile Banka Meclisinden, Denetleme Kurulundan veya
Yönetim Komitesinden gelen talepler, risk değerlendirme sonuçları, son
denetim tarihleri ve sonuçları göz önüne alınarak belirlenen denetime konu
süreçler,
b) Denetlenecek birimler, şubeler ve
temsilcilikler,
c) Gerekli görülen diğer hususlar,
yer alacak şekilde hazırlar ve Başkanın onayına sunar.
(3) Genel Müdür, bu Yönetmelik kapsamında
denetlenecek Banka dışı kurumlara ve kuruluşlara ilişkin yıllık dış denetim
planını ilgili birimler ile eşgüdüm içinde hazırlar ve Başkanın onayına
sunar.
(4) Herhangi bir birim, şube veya temsilcilik;
mutat ve makul süreler haricinde ve kabul edilebilir bir gerekçe olmaksızın
denetim dışı bırakılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İç Denetim Faaliyeti
Mahiyeti
MADDE 20 – (1) Bankanın her
türlü etkinliğini denetlemek, geliştirmek, iyileştirmek ve Bankaya değer katmak
amacıyla bağımsız ve tarafsız bir şekilde güvence ve danışmanlık hizmeti
vermeyi amaçlayan iç denetim faaliyeti; Bankanın risk yönetiminin, iç
kontrol ve yönetişim süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin
değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için sistematik yaklaşımlar
geliştirerek Bankanın hedeflerine ulaşmasına yardımcı olur.
(2) Bankanın risk yönetimi süreçlerinin etkinliğini
değerlendiren iç denetim faaliyeti; Bankadaki olası risklerin saptanması,
değerlendirilmesi ve azaltılması için öneriler getirmeyi ve bu yolla
Bankanın risk yönetimi sürecine katkıda bulunmayı amaçlar. Bu doğrultuda
Bankanın amaçlarına ulaşmasını tehdit eden riskler tanımlanır, kabul
edilebilir düzeyde tutulabilmesi için alınması gereken önlemler belirlenir
ve risklere yönelik risk yönetim stratejileri ile risk gözetimini de içeren
risk yönetim sisteminin etkinliği değerlendirilir.
(3) İç kontrollerin etkinliğini
değerlendiren iç denetim faaliyeti ile Bankanın finansal ve operasyonel raporlamalarının doğru ve tam olduğu; Banka
operasyonlarının etkin, verimli ve Bankanın stratejik plan ve programları
doğrultusunda yürütüldüğü; Banka operasyonlarının mevzuata uygunluğu; Banka
varlıklarının yeterli düzeyde korunduğu konularında güvence oluşturmak
üzere, icrai birimlerde mevcut olan iç
kontrollerin yeterliliği ve etkinliğine ilişkin değerlendirmeler yapılır.
(4) Yönetişim süreçlerinin
etkinliği konusundaki iç denetim faaliyeti ile Bankada etik değerlerin
geliştirilmesi, etkin bir kurumsal performans yönetimi ve hesap verebilirliğin
sağlanması, risk ve kontrollere ilişkin bilgilerin uygun yerlere iletilmesi
ve Banka yönetimi ile iç denetim ve bağımsız dış denetim arasında bilgi
akışının etkin bir şekilde yürütülmesi hedeflerinin gerçekleştirilmesini
sağlamak amacıyla Banka yönetişim süreçleri değerlendirilir.
(5) Denetim elemanlarının, denetimlerini risk
odaklı iç denetim planları ile gerçekleştirmeleri esastır.
(6) İç denetim faaliyeti, Uluslararası İç
Denetçiler Enstitüsünce hazırlanan Standartlar ve Etik Kuralların da içinde
bulunduğu Uluslararası Mesleki Uygulama Çerçevesinin zorunlu unsurlarına
uygun olarak yerine getirilir.
İç
denetim türleri
MADDE 21
– (1) Bankanın bütün birimlerinde,
şubelerinde ve temsilciliklerinde aşağıda belirtilen iç denetim türlerinden
biri ya da birden fazlası bir arada yapılır:
a) Operasyonel denetim.
b) Finansal denetim.
c) Uygunluk denetimi.
ç) Bilişim teknolojileri denetimi.
Operasyonel denetim
MADDE 22
– (1) Operasyonel
denetimler, Bankanın risk odaklı iç denetim planı dâhilinde belirlenen iş
süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin, yönetsel performansının ve
süreçlerdeki iç kontrollerinin değerlendirilmesi amacı ile yapılır.
(2) Örgütsel yapı, iç kontrol sistemi, iş akışları,
mevzuat ve yönetim performansı incelenmek suretiyle süreçlerin, Bankanın
stratejik planları doğrultusunda amaç ve hedeflerine ne derecede ulaşmış
olduğu değerlendirilir.
Finansal
denetim
MADDE 23
– (1) Finansal denetimler,
Bankanın finansal tablolarının, Bankanın mali durumunu ve faaliyet
sonuçlarını doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde, genel kabul görmüş muhasebe
ilkelerine, muhasebe standartlarına ve mevzuata uygun olarak yansıtıp
yansıtmadığı hakkında makul düzeyde güvence sağlamak amacıyla yapılır.
(2) Finansal denetim ile finansal raporlama
sürecindeki kontrollerin etkin olup olmadığı konusunda makul güvence
verilir. Finansal raporların hazırlanmasındaki süreçlere ilişkin risk
yönetimi ve kontrol süreçleri değerlendirilir.
Uygunluk
denetimi
MADDE 24
– (1) Uygunluk denetimi kapsamında
Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde veya temsilciliklerinde
gerçekleştirilen her türlü işlemin ve faaliyetin, 1211 sayılı Kanun ve
Banka Esas Mukavelesi ile diğer kanunlara, kararlara, yönetmeliklere,
tebliğlere, talimatlara ve emirlere uygun olarak yapılıp yapılmadığı incelenir.
(2) Birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin
denetimi kural olarak, bir önceki denetimin kaldığı yerden başlamak üzere
örnekleme yöntemiyle yapılır. Denetim sırasında gerek görüldüğünde, önceki
dönemler de incelenebilir.
(3) Birimlerin, şubelerin ve temsilciliklerin
denetimine, mevcut kıymetlerin miktar ve tutarlarının kayıtlara uygun olup
olmadığının tespitiyle başlanır.
Bilişim
teknolojileri denetimi
MADDE 25 – (1) Bilişim
teknolojileri denetimi; Bankanın bilişim teknolojileri altyapısına ilişkin
kontrollerin incelenmesi, bilişim teknolojilerinin alımı, kurulumu,
işletimi, kullanımı ve hizmet sunumuna ilişkin faaliyeti hakkında bilgi
toplayarak bilişim teknolojilerinin; Banka varlıklarının korunması, veri
bütünlüğünün ve güvenliğinin sağlanması, kurumsal hedeflere etkin bir
şekilde ulaşılması ve kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasındaki
katkılarının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilir.
(2) Bilişim teknolojileri denetimi Bankanın görev
ve faaliyetinin yerine getirilmesi sırasında kullanılan uygulama
kontrolleri dâhil her türlü bilgisayar destekli kontrolün denetimini
kapsar.
(3) Bilişim teknolojileri denetiminde, Control Objectives for Information and Related Technology (COBIT) Bilişim Teknolojilerine İlişkin
Kontrol Hedefleri çerçevesi esas alınmakla birlikte, gerektiğinde diğer
standartlardan da yararlanılarak Bankada yer alan bilişim teknolojileri
süreçleri ve kontrolleri denetlenir.
Merkezi
denetim ekibi
MADDE 26
– (1) Denetim elemanlarınca
gerçekleştirilen her türlü denetim faaliyetinin etkinliğinin ve verimliliğinin
artırılması amacı ile bilgisayar destekli denetim tekniklerinden
faydalanılır. Bu amaçla, her bir denetim elemanının bu teknikleri
kullanmasına ilaveten ağırlıklı olarak bilgisayar destekli denetim
teknikleri ile çalışan yeterli sayıda denetim elemanından oluşan ayrı bir
merkezi denetim ekibi kurulabilir.
(2) Merkezi denetim ekibi, büyük ölçekli veri
setlerini yarı veya tam otomatize bir şekilde,
tekrarlanabilir ve algoritmik yöntemlerle
inceleyip, denetimi yapılan süreçteki kontrol zafiyetlerinin ve olağan dışı
hareketlerin tespit edilmesi için veri analizi çalışmaları gerçekleştirir.
Denetimler
sonucunda düzenlenecek raporlar
MADDE 27
– (1) Denetim elemanları,
denetimleri sonucunda aşağıda belirtilen usulle düzenledikleri denetim
raporlarını cevaplandırılmak üzere ilgili birime, şubeye veya temsilciliğe
verirler:
a) Denetim raporlarında, bütün konular tam,
anlaşılır, tarafsız ve yapıcı bir şekilde yer alır. Gereksiz tekrarlardan
kaçınılır, denetimde saptanan hususların çok iyi anlaşılması sağlanır,
öznel değerlendirmelere yer verilmez.
b) Raporlarda yer alan iyileştirme önerileri,
Bankaya değer katan, uygulanabilir, olumlu, yapıcı ve Bankanın hedeflerine
ulaşmasına yardımcı olacak şekilde düzenlenir.
c) Raporlar; denetimde saptanan bütün hususlar,
varsa riskler, risk değerlendirmeleri ve diğer bulgular için yapılan
öneriler; denetlenen birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin saptanan
hususlara ilişkin cevapları ve denetim elemanının son görüşlerini içeren
bölümlerden oluşur. Raporlarda Başkanlık Makamı için denetimin kapsamı,
varsa denetimde saptanan riskler ve bunların olası etkileri, denetim
sonuçlarına ilişkin genel bir değerlendirme ve risklerin azaltılması için
uygun önerilerin bulunduğu bir yönetici özeti bulunabilir.
ç) Denetim raporlarında; denetlenen Banka
birimlerinde, şubelerinde veya temsilciliklerinde yürütülen süreçlerde
kontrol sisteminin yeterliliği konusunda genel bir değerlendirmede bulunur.
(2) Denetim sırasında saptanan ve acil önlem alınması
gereken konularla ilgili olarak, gerekli görülen hallerde denetimin bitmesi
beklenmeden ayrıca bir yazı veya rapor düzenlenir.
(3) Birimler, şubeler veya temsilcilikler, tevdi
edilen kendi denetimleriyle ilgili raporları otuz gün içinde cevaplandırırlar
ve bir nüshasını alıkoyarak, diğer nüshalarını ilgili denetim elemanına
gönderirler. Denetlenen birimin, şubenin veya temsilciliğin talebi üzerine
ya da gerekli görülen hallerde, bu süre ilgili denetim elemanı tarafından
uzatılabilir.
(4) Raporlara verilecek cevaplar açık, doğru ve
tatminkâr olmalıdır.
(5) Denetlenen birimin, şubenin veya temsilciliğin
cevapları alındıktan sonra, denetim elemanının son görüşü ile birlikte
denetim raporu tamamlanır ve en az iki nüshası Genel Müdürlüğe iletilir.
Denetim
raporlarının tabi olacağı işlemler
MADDE 28
– (1) Genel Müdür, denetim
raporlarını Danışma Kurulundan geçirerek, gerekli görülen hallerde kendi
düşüncesini de belirtmek suretiyle, bu Yönetmeliğin 24 üncü maddesi
kapsamında gerçekleştirilen şube veya temsilcilik denetimleri sonucunda
düzenlenen raporları ilgili birimlere, diğer denetim raporlarını ise
Başkana ve ilgili birimlere intikal ettirir.
(2) Birimler, kendilerine intikal eden şube veya
temsilcilik denetim raporlarını en geç üç ay içinde sonuçlandırırlar.
Süresi içinde sonuçlandırılmayan denetim raporlarına ilişkin, ilgili
birimlerce Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
(3) Bu Yönetmeliğin 24 üncü
maddesi kapsamında gerçekleştirilen şube veya temsilcilik denetimleri
sonucunda düzenlenen raporlarda yer alan hususlara ilişkin birimlerin
görüşünün denetim elemanının görüşü ile uyumlu olması halinde, konuya
ilişkin talimat amiri birim tarafından, denetlenen şube veya temsilcilik
bir yazıyla uyarılır ve söz konusu yazının bir nüshası da Genel Müdürlüğe
gönderilir. Birim görüşünün
denetim elemanının görüşünden farklı olması durumunda ise, keyfiyet; tam,
açık, tatmin edici ve rapordaki hususları bir sonuca bağlayan gerekçesi ile
birlikte Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük, Danışma Kurulunun da
mütalaasını alarak, keyfiyetten ilgili denetim elemanını haberdar eder.
(4) Bu Yönetmeliğin 22, 23, 24 ve 25 inci maddeleri
kapsamında yapılan birim denetimleri sonucu düzenlenen raporlardaki
hususlarda, birimlerin görüşünün denetim elemanının görüşünden farklı
olması halinde, bu Yönetmeliğin 45 inci maddesinde belirtilen denetim
raporlarının sonuçlarının izlenmesi kapsamında, durum Yönetim Komitesince
değerlendirilerek karara bağlanır.
(5) İlgili birimler, şubeler ve temsilcilikler,
işlemleri tamamlanmış denetim raporlarını muhafaza ederler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Soruşturma Faaliyeti
Soruşturma
faaliyetinin mahiyeti
MADDE 29
– (1) Soruşturma; başmüfettişlerin
veya müfettişlerin, 1211 sayılı Kanun ile Banka Esas Mukavelesine, diğer
kanunlara, kararlara, yönetmeliklere, tebliğlere, talimatlara ve emirlere
göre Banka personeli için suç veya kusur sayılan ve disiplin cezası ya da
ilgililerin mali sorumluluklarını gerektiren fiillerin veya hareketlerin
varit olup olmadığına dair yaptıkları araştırmalardır.
Soruşturmaya
başlama şartları
MADDE 30
– (1) Soruşturmaya başlanabilmesi
için, Başkanlık Makamı Onayını takiben, aşağıdaki hususlardan en az birinin
olması gerekir:
a) Genel Müdürlük tarafından yazılı talimat
verilmesi.
b) Suç delillerinin ortadan kaldırılma ihtimalinin
bulunması halinde veya acil durumlarda; keyfiyetin derhal Genel Müdürlüğe
bildirilmesi ve en kısa zamanda yazılı olarak teyit edilmesi koşuluyla,
Genel Müdürlük tarafından sözlü talimat verilmesi.
c) Soyut ve genel nitelikte olmayan, kişi veya olay
belirtilen, iddiaları ciddi olan, doğru ad, soyad
ve imza ile adres içeren yazılı bir ihbar yapılması veya dilekçe ile
şikâyette bulunulması.
ç) Görev sırasında suç mahiyetinde bir fiile
muttali olunması.
(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri dışındaki
hallerde, durum derhal Genel Müdürlüğe bildirilir ve Genel Müdürlükten
gelecek talimata göre hareket edilir.
(3) Birinci fıkranın (c) bendindeki şartları
taşımayan ihbarlar ve şikâyetler işleme konulmaz. Ancak inandırıcı
mahiyette bilgiler ve belgeler eklenmiş ihbarlar, şikâyetler veya somut
nitelikte bilgilere, bulgulara ya da olaylara dayanan iddialar üzerinden
işlem yapılabilir.
Soruşturmada
usul
MADDE 31
– (1) Soruşturmada yazılı
delillerin toplanarak muhafazası esastır.
(2) Banka personelinden soruşturma kapsamında
bulunanlar ile bilgisine ihtiyaç duyulanlar bizzat dinlenerek, ifade veya
açıklamaları bir tutanakla tespit edilir. Bu tutanak ilgililer tarafından
okunarak ileride herhangi bir itiraza yer verilmeyecek şekilde imzalanır.
(3) Soruşturma konusuna ilişkin ifade veya
açıklamaların alınma usulü; işin mahiyeti, icabı ve ilgilinin memuriyet
unvanı göz önünde tutularak tespit edilir.
(4) Soruşturma sırasında ihtiyaç duyulması halinde;
başmüfettişin veya müfettişin talebi üzerine Banka dışından hizmet
alınabilir veya Başkan tarafından Banka içinden veya dışından tayin
edilecek bilirkişilerden yararlanılabilir. Bu konularda yapılacak her türlü
masraf Banka tarafından karşılanır.
İfade ve
bilgi vermekten kaçınma
MADDE 32
– (1) Soruşturma kapsamında bulunan
veya bilgisine ihtiyaç duyulan Banka personeli özürsüz olarak ifade veya
bilgi vermekten kaçınamaz. İfade veya bilgi vermekten kaçındıkları
takdirde, keyfiyet Genel Müdürlüğe bildirilir.
(2) İfade veya bilgi vermekten kaçınan Banka
personeline Başkan tarafından gerekli uyarı yapılır ve personel sorulan
sorulara cevap vermeye davet edilir.
(3) Buna rağmen cevap vermemekte ısrar edenler,
ilgili Banka düzenlemelerine göre görevden uzaklaştırılırlar ve bu Banka
personeli hakkında, emirlere riayetsizlik ve soruşturmayı zorlaştırma
sebebiyle Disiplin Kurulunca uygun görülen disiplin cezası uygulanır.
(4) Banka personeli dışındaki kişilerin davete
rağmen ifade veya bilgi vermekten kaçınmaları halinde keyfiyet Genel
Müdürlüğe bildirilmekle beraber, bu husus raporda ayrıca belirtilir.
Soruşturma
raporları ve tabi olacağı işlemler
MADDE 33
– (1) Soruşturma sonucunda gizli
bir rapor düzenlenerek iki nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir.
(2) Genel olarak soruşturma raporlarında;
soruşturmanın konusuna, olayın gerçekleşme şekline, soruşturma kapsamında
olanların durumuna değinilerek; alınan ifadelere ve maddi delillere
istinaden olayın tahlili yapılır, suçun veya kusurun sabit olup olmadığı
belirtilir. Suç veya kusur sabit ise, kanuni, idari ve mali sorumluluklar
ortaya konularak, suçu veya kusuru ağırlaştırıcı veya hafifletici sebepler
gösterilmek suretiyle; maddi delillere, bunlar bulunmadığı takdirde ise
oluşan kanaate göre önerilerde bulunulur.
(3) Soruşturma raporlarına; açıklama ve ifade
tutanakları, mümkün olduğu takdirde kanuni deliller veya bunların
fotokopileri veya suretleri de eklenir.
(4) Soruşturma raporlarının bir nüshası Genel
Müdürlük aracılığı ile Başkana intikal ettirilir.
(5) Soruşturma raporu ile ilgili olarak yapılan
işlemler, ilgili birim tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.
Görevden
uzaklaştırma
MADDE 34 – (1) Banka
personelinin yapılan denetim faaliyeti ile ilgili belgeleri ibraz etmekten
veya bunlara ilişkin bilgi vermekten kaçınması; 1211 sayılı Kanun, Banka
Esas Mukavelesi, diğer kanunlar ve ilgili mevzuat ile Banka düzenlemelerine
göre Banka personelinin tabi olacakları hükümlere aykırı fiillerde ve
hareketlerde bulunması; delillerin kaybolması; ilgili personelin görevi
başında kalmasının sakıncalı görülmesi gibi haller, görevden uzaklaştırmayı
gerektirir.
Banka
personeline görevden uzaklaştırmayı uygulama
MADDE 35
– (1) Soruşturma yapmaya yetkili
denetim elemanlarınca Banka personelinin görevden uzaklaştırılmasına gerek
görüldüğünde, keyfiyet önceden Genel Müdürlük vasıtasıyla Başkana
bildirilir ve alınacak Başkanlık Onayına göre hareket edilir.
(2) Görevden uzaklaştırma sonucunda meydana
gelebilecek boşluğu doldurmak için alınması gerekli tedbirler hakkındaki
görüş ve düşünceler Genel Müdürlüğe en kısa zamanda bildirilir.
(3) Soruşturmayı yapan denetim elemanları, görevden
uzaklaştırılanların görevlerini deruhte edemezler.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Dış Denetim Faaliyeti
Mahiyeti
MADDE 36 – (1) 1211 sayılı
Kanun ve diğer mevzuat ile Bankaya verilen görev ve yetkiler kapsamında,
ilgili birimlerin görüşleri ve önerileri dikkate alınarak hazırlanacak
yıllık denetim planı çerçevesinde veya birimlerce ihtiyaç görülen
zamanlarda, Başkanın onayıyla ilgili kurumlar ve kuruluşlar nezdinde
denetim ile gerektiğinde bu kuruluşlar hakkında Bankada mevcut bilgiler ve
belgeler üzerinde inceleme görevi başmüfettişler veya müfettişler
tarafından yerine getirilir. Genel
Müdür tarafından gerekli görülmesi durumunda, bilişim teknolojileri ile
ilgili konularda başmüfettiş ve müfettişlere teknik destek sağlamak üzere
BT başmüfettişleri, BT müfettişleri veya yetkili BT müfettiş yardımcıları
da görevlendirilebilir.
(2) Yapılan dış denetim sonucunda düzenlenecek
raporlardan üç nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir.
Dış
denetim raporlarının tabi olacağı işlemler
MADDE 37
– (1) Dış denetim raporları, bu
Yönetmeliğin 39 uncu maddesi çerçevesinde işleme tabi tutulurlar.
ALTINCI BÖLÜM
İnceleme ve Danışmanlık Faaliyeti
İnceleme
faaliyeti
MADDE 38
– (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen işlevi yerine
getirmek amacıyla denetim elemanları tarafından;
a) Denetim ve soruşturma işleri dışında, Başkan
tarafından istenilen konular,
b) Genel Müdürlüğe aksettirilmesi gerekli görülen
konular,
c) Denetim raporlarında yer alması uygun görülmeyen
tenkit, teklif, görüş ve düşünceler,
ç) Birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin
faaliyetine ve personelin durumuna ilişkin görüşler,
hakkında inceleme raporları düzenlenir.
(2) Birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerindeki
yazılı hususlar hakkındaki incelemeler Genel Müdürlük vasıtasıyla Başkana
bildirilir ve alınacak Başkanlık Makamı Onayına göre hareket edilir.
(3) Düzenlenen inceleme raporlarının üç nüshası
Genel Müdürlüğe gönderilir.
İnceleme
ve dış denetim raporlarının tabi olacağı işlemler
MADDE 39
– (1) Genel Müdür, inceleme ve dış
denetim raporlarını Danışma Kurulundan geçirerek, gerekli görülen hallerde
kendi düşüncesini de belirtmek suretiyle ilgili birimlere ve ayrıca Başkana
intikal ettirir.
(2) Birimler, kendilerine intikal eden dış denetim
raporları ile ilgili işlemlerini altı ay, inceleme raporlarını üç ay içinde
tetkik ederler ve sonuçlandırırlar. Süresi içinde sonuçlandırılamayan dış
denetim ve inceleme raporları hakkında ilgili birimlerce Genel Müdürlüğe
bilgi verilir.
(3) İşlemi sonuçlandırılan raporlarla ilgili olarak
birimlerce Genel Müdürlüğe bilgi verilir. İnceleme raporlarında yazılı
hususlara ilişkin ilgili birimlerin görüşünün denetim elemanının görüşünden
farklı olması halinde, bu Yönetmeliğin 45 inci maddesi kapsamında, durum
Yönetim Komitesince değerlendirilerek karara bağlanır.
(4) Birimler, işlemleri tamamlanmış inceleme
raporlarını muhafaza ederler.
Danışmanlık
faaliyeti
MADDE 40
– (1) Gerekli görülen hallerde,
denetim elemanları Başkanın onayıyla Genel Müdürlük faaliyeti ve mesleki
konularda eğitim, analiz, değerlendirme, proje görevleri gibi danışmanlık
faaliyetinde bulunabilirler.
(2) Söz konusu danışmanlık faaliyetinin tavsiye
niteliğinde olması esastır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Müşterek ve Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Denetlenenlerin Sorumlulukları
Evrak ve
bilgi verme zorunluluğu
MADDE 41
– (1) Banka personeli, denetim
elemanlarınca talep edilecek talimatı, yazışmayı ve her türlü belgeyi,
gizli dahi olsa, göstermek; kendilerinden istenilen bilgileri tam, doğru ve
mümkün olan en kısa sürede vermek zorundadır.
Yer
tahsisi
MADDE 42
– (1) Denetlenen birim, şube veya
temsilcilik yetkilileri, denetim elemanlarına çalışmaları için elverişli,
müstakil bir yer tahsis eder ve onlara gerekli kolaylığı gösterirler.
Denetim,
inceleme veya soruşturma sırasında izin
MADDE 43
– (1) Denetim elemanları, denetim,
inceleme veya soruşturma sırasında bazı personelin görev başında
kalmalarını gerekli görürlerse, ilgili personelin izinlerinin ileri bir
tarihe ertelenmesini bağlı bulunduğu amirden talep eder.
Raporların
muhafazası
MADDE 44
– (1) Denetlenen yerlere tevdi
olunan raporlar ile raporlara ilişkin her türlü yazışma muhafaza edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Rapor
izleme sistemi
MADDE 45
– (1) Genel Müdürlük tarafından,
denetim raporlarının sonuçlarına ilişkin gerekli önlemlerin alınıp
alınmadığını takip edecek bir izleme sistemi kurulur. Denetim sonuçları
hakkında altı ayda bir sırasıyla Yönetim Komitesine, Banka Meclisine ve
Denetleme Kuruluna bilgi sunulur.
(2) Bağımsız dış denetim kuruluşlarınca yapılan
denetimler sonucunda düzenlenen “Yönetim Mektupları” Genel Müdürlüğe de
gönderilir. Genel Müdürlük tarafından rapor izleme sistemi kapsamında takip
edilir.
Mühür
MADDE 46
– (1) Denetim elemanlarına,
gerektiğinde kullanılmak üzere sıra numarası taşıyan bir mühür verilir.
(2) Mührün muhafazasından denetim elemanı
sorumludur. Mührün kaybedilmesi halinde, durum derhal Genel Müdürlüğe
bildirilir.
Sayımlar
MADDE 47
– (1) Sayımlar kural olarak iş
günlerinde yapılır. Ancak gerekli ve acil durumlarda tatil günlerinde de
sayım yapılabilir.
(2) Mesai dışındaki saatlerde veya tatil
günlerinde, denetim elemanlarının göreve başlamalarının gizli kalmasının
mümkün olamadığı durumlarda; birim, şube veya temsilcilik yetkilileri davet
edilerek, müşterek muhafaza yerleri denetim elemanı tarafından mühürlenir
ve keyfiyet bir tutanakla tespit edilir. Mührün koparılması veya bozulması
halinde, keyfiyet tutanakla tespit edilerek, derhal Genel Müdürlüğe
bildirilir. Tatbik edilen mührün muhafazasından ilgili birim, şube veya
temsilcilik yetkilileri sorumludur.
(3) Herhangi bir kıymet veya Müşterek Muhafaza
yerlerine ait anahtar denetim elemanları nezdinde alıkonulamaz.
Yetkililerde bırakılması sakıncalı görülen kıymetler veya anahtarlar Müşterek
Muhafaza altına alınarak mühürlenir ve keyfiyet bir tutanakla tespit
olunur.
Raporların
numaralandırılması
MADDE 48
– (1) Denetim elemanlarınca
düzenlenecek raporlara, bir sayısından başlayan ve teselsül eden sıra
numarası verilir.
Haberleşme
MADDE 49
– (1) Denetim elemanları
haberleşmelerini Genel Müdürlük kanalıyla yaparlar. Ancak şubelerin veya
temsilciliklerin denetimi sonucunda düzenlenen raporlar cevaplandırılmak
üzere, denetlenen şubeye veya temsilciliğe, denetim elemanınca doğrudan
gönderilebilir. Ayrıca Banka dışındaki kurumlar, kuruluşlar veya şahıslarla
Genel Müdürlüğe bilgi vermek suretiyle doğrudan doğruya da
haberleşebilirler.
(2) Denetim elemanları, gelen yazıları muhafaza
ederler.
(3) Denetim elemanları, yazdıkları yazılara her yıl
yeniden başlayan ve teselsül eden bir genel sıra numarası, Genel Müdürlüğe
hitaben yazdıklarına ise, ayrıca özel bir sıra numarası verirler.
(4) Denetim elemanları, çalışma merkezi dışındaki
görev yerlerine varışlarını ve ayrılışlarını yazılı olarak aynı gün Genel
Müdürlüğe bildirirler.
İç
denetim faaliyetinin değerlendirilmesi
MADDE 50
– (1) Genel Müdür, iç denetim
faaliyetinin tüm yönleriyle iç ve dış değerlendirmeleri de içeren bir
kalite güvence ve geliştirme programı hazırlamak ve bunu sürdürmek zorundadır.
(2) İç değerlendirmeler; denetim faaliyetinin bu
Yönetmelik hükümleri ile Standartlara ve mesleki ahlak kurallarına
uygunluğunun, denetim elemanlarının mesleki açıdan gelişmeye imkân verecek
düzeyde eğitime tabi tutulup tutulmadıklarının, denetimle ilgili önemli
görülen hususların en az yılda bir kez değerlendirilmesini içerir. Bu değerlendirme
denetim elemanları tarafından gerçekleştirilir.
(3) Dış değerlendirme ise, IIA tarafından ortaya
konulan Kalite Güvencesi Değerlendirmesi yöntemiyle Banka dışından ve iç
denetim alanında yetkin, deneyimli ve bağımsız kişilere veya kuruluşlara en
az beş yılda bir yaptırılır.
BEŞİNCİ KISIM
Son Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Yürürlükten Kaldırılan Yönetmelik ve Son Hükümler
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 51
– (1) 29/8/2009
tarihli ve 27334 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası Denetim Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan
Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE 52
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 53
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.