Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Yönetmeliği (SHY-21)
YÖNETMELİKLER | 2025-04-28

28 Nisan 2025 PAZARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32884
YÖNETMELİK
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden:
HAVA ARACI VE İLGİLİ ÜRÜN, PARÇA VE CİHAZIN UÇUŞA
ELVERİŞLİLİK VE ÇEVRESEL SERTİFİKASYONU
YÖNETMELİĞİ (SHY-21)
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; ülkemizin sivil hava
aracı siciline kayıtlı veya kaydedilecek ya da sadece tasarım verisi
onaylanacak hava aracı veya ilgili ürün, parça ve cihazın uçuşa
elverişlilik ve çevresel sertifikasyonlarına ve bu sertifikasyon faaliyetlerini
gerçekleştirecek olan kişilerin, tasarım ve üretim organizasyonlarının yetkilendirilmesine
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik aşağıda belirtilen konuları
kapsar:
a) Tip sertifikası, tahditli tip sertifikası, ilave
tip sertifikası ve bu sertifikalara gelecek değişikliklerin yayımlanması.
b) Uçuşa elverişlilik sertifikası, tahditli uçuşa
elverişlilik sertifikası, özel uçuş izni ve onaylı çıkış sertifikalarının
yayımlanması.
c) Tamir tasarım onaylarının yayımlanması.
ç) Çevresel koruma gereksinimlerine uyum gösterimi.
d) Gürültü sertifikalarının yayımlanması.
e) Ürün, parça ve cihazların tanımlanması.
f) Parça ve cihazların sertifikasyonu.
g) Tasarım ve üretim organizasyonlarının
yetkilendirilmesi.
ğ) Uçuşa elverişlilik direktiflerinin yayımlanması.
h) Ürün, parça ve cihazların ithali ve ihracı.
ı) Operasyonel uygunluk verisinin onayı.
i) Sportif havacılık faaliyetlerinde kullanılacak
hava araçları için uçuşa elverişlilik standartlarının belirlenmesi.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 14/10/1983 tarihli ve 2920
sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 86 ncı ve 87 nci maddelerine,
5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da 7 Aralık 1944 tarihinde Akit ve
İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil
Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun
ile yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin uçuşa elverişlilik konulu
Ek-8’ine ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve
Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci, 441 inci ve 447 nci maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AltMoC: Alternatif kabul edilebilir yöntemleri,
b) AMC: Sağlanması zorunlu olan gerekliliklerin
kabul edilebilir uygulama usul ve esaslarını,
c) Bakanlık: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını,
ç) Çevresel sertifikasyon: Hava aracı veya ilgili
ürün, parça ve cihazın, Şikago Sözleşmesinin çevresel şartlar (gürültü,
emisyon ve karbondioksit) konulu Ek-16 hükümlerinin geçerli
gereksinimlerine uyumunu onaylama şeklini,
d) EASA: Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti
Ajansını,
e) Genel Müdür: Sivil Havacılık Genel Müdürünü,
f) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
g) GM: Yayımlanan kurallar için ilave rehber
dokümanı,
ğ) Hava aracı: Havalanabilen ve havada seyredebilme
kabiliyetine sahip her türlü aracı,
h) Hava aracı sahibi: Hava aracının mülkiyetine
sahip olan kişi veya kuruluşu,
ı) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,
i) İlave tip sertifikası: Ürün tip sertifikasından
farklı olarak, tip sertifikası sahibi dışındaki organizasyon tarafından, ürün
üzerinde yapılan modifikasyonların onayı için ülke otoritesi tarafından
verilen belgeyi,
j) İşletme: Hava aracı ile uçuş operasyonları
yapmak üzere Bakanlık veya Genel Müdürlük tarafından ruhsatlandırılmış
gerçek kişi veya tüzel kişi niteliğindeki havacılık kuruluşunu,
k) JARUS: İnsansız hava aracı sistemlerine yönelik
ulusal otoritelere tavsiye niteliğinde regülasyon hazırlayan, Türkiye dahil
ulusal otorite uzmanları desteğiyle faaliyet gösteren çatı organizasyonu,
l) Komponent: Herhangi bir motor, pervane, parça
veya cihazı,
m) Mutabakat mektubu: Her bir ürün, parça veya
cihazın uygulanabilir tasarım verilerine uygunluğunu ve emniyetli kullanım
için elverişli durumda olduğunu gösteren, üretim organizasyonu onayı
olmayan organizasyon ile Genel Müdürlük arasında mutabık kalındığını
belirten mektubu,
n) Operasyonel uygunluk verisi;
1) Tip yetkisinin belirlenmesi de dahil pilot tip
yetkilendirmesi eğitimi için minimum müfredatı,
2) Simülatörlerin objektif kalifikasyonunu
destekleyen hava aracı validasyon kaynak verisinin ya da ara kalifikasyonu
destekleyen geçici verinin kapsamının tanımını,
3) Tip yetkisinin belirlenmesi de dahil bakım
onaylayıcı personel tip yetkilendirmesi eğitimi için minimum müfredatı,
4) Kabin ekibi için tip ya da varyant belirlenmesi
ve söz konusu tipe özel veriyi,
5) Temel asgari teçhizat listesini içeren, bir hava
aracı tip sertifikası, tahditli tip sertifikası ya da ilave tip sertifikasının
parçası olan veriyi,
o) Organizasyon: Bu Yönetmeliğin ilgili maddelerine
uygun olarak yetkilendirilmiş kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilere ait
işletmeleri,
ö) Özel uçuş izni belgesi: Uygulanabilir uçuşa
elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş
olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan hava
aracının uçuşu için düzenlenen belgeyi,
p) Parça ve cihaz: Haberleşme donanımları dâhil bir
hava aracını uçuşta kontrol etmek için kullanılan veya kullanılması
amaçlanan her türlü alet, gösterge, ekipman, mekanizma, parça, donanım veya
yazılım ile gövde, motor veya pervanenin bir parçası olan veya hava aracını
yerde manevra yaptırmak için kullanılan ekipmanları,
r) Sertifikasyon: Ürün, parça veya cihazın,
organizasyonların veya personelin geçerli gereksinimlere uyumunun onaylanma
şeklini,
s) Sertifikasyon şartnameleri: Hava aracı, ürün,
parça ve cihazın tasarımı, malzemesi, imal ekipmanı ve sürekli uçuşa
elverişliliği konusunda uyulması gereken operasyonel uygunluk verisi için
gerekenler de dahil asgari standartların tümünü,
ş) Seviye 1 Bulgu: Bu Yönetmeliğe aykırı olan,
emniyet standardını düşüren ve uçuş emniyetini doğrudan ciddi olarak
etkileyen bulguyu,
t) Seviye 2 Bulgu: Uçuş emniyetini doğrudan
etkilemeyen, ancak bu Yönetmelikte belirtilen koşulların tamamının veya bir
kısmının kaybedildiğinin tespit edildiği Seviye 1 olarak değerlendirilmeyen
bulguyu,
u) Sportif havacılık: Şahısların bireysel olarak ya
da topluluklar, dernekler, vakıflar veya federasyonlar aracılığıyla
organize şekilde yürüttükleri, rekreasyon amacıyla gerçekleştirilen
havacılık faaliyetlerini,
ü) Sürekli uçuşa elverişlilik: Hava aracı, motor,
pervane, parça veya cihazın işletim ömründeki herhangi bir zamanda
yürürlükteki uçuşa elverişlilik gerekliliklerine uygun ve emniyetli işletim
için elverişli bir durumda olmasını sağlayan süreçleri,
v) Şikago Sözleşmesi: Şikago'da 7 Aralık 1944
tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık
Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin
Onanması Hakkında Kanun ile yürürlüğe girmiş olan sözleşmeyi,
y) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya
pervanenin tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğunu
belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ve işletme limitlerini
içeren ve tasarımın gerçekleştirildiği ülke otoritesi tarafından verilen
belgeyi,
z) Uçuşa elverişlilik: Hava aracı, motor, pervane,
parça veya cihazın Genel Müdürlük tarafından kabul edilen bir tip
sertifikasına veya onaylı tasarım verilerine uygun ve emniyetli operasyon
yapabilir durumda olmasını,
aa) Uçuşa elverişlilik direktifi: Hava aracı,
motor, pervane, aviyonik veya diğer sistemlerle ilgili emniyetsiz bir
durumun olduğunu ve mutlaka düzeltilmesi gerektiğini tip sertifikasını haiz
hava araçlarının sahiplerine ve/veya işletmecilerine bildiren özel
talimatı,
bb) Uçuşa elverişlilik sertifikası: Hava aracının;
uçuşta emniyetsizliğe neden olabilecek bir özelliği bulunmadığını, onaylı
tip tasarımına uygun olduğunu ve bakım, tamir ve değişikliklerin sicil
kaydı yapılan ülke kurallarına uygun olduğunu teyit eden belgeyi,
cc) Ürün: Hava aracı, motor veya pervaneyi,
çç) Yönetici personel: Genel Müdürlüğün, uygunluğu
gerçekleştirilen değerlendirme sonrası kabul ettiği ve bu Yönetmelik
hükümlerini yerine getirmekten sorumlu olan yöneticiyi,
ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar ve
kısaltmalar için 2920 sayılı Kanun, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi,
ülkemizin üyesi bulunduğu ICAO, EASA ve JARUS tarafından yayımlanan
dokümanlarda belirtilen tanımlar ve kısaltmalar ile Genel Müdürlük tarafından
yayımlanan diğer sivil havacılık mevzuatında yer alan tanımlar ve
kısaltmalar esas alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Uçuşa
elverişlilik
MADDE 5- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin,
bulundukları kategoriye bağlı olarak, ICAO tarafından yayımlanan Şikago
Sözleşmesinin uçuşa elverişlilik konulu Ek-8’inde belirtilen standartlara
uyumlu olması zorunludur.
(2) Türk uçak siciline kayıtlı hava araçlarının ve
bunun üzerinde bulunan ürün, parça ve cihazın birinci fıkrada yer alan
uyumu, Genel Müdürlük tarafından belirlenen usul ve esaslar ile aşağıdaki
hususlara göre belirlenir:
a) Ürünler bir tip sertifikasına sahip olmak
zorundadır. İlave tip sertifikaları dahil olmak üzere tip sertifikaları ve
bunlara gelen değişiklikler; ürünün, operasyonel uygunluk verisi
sertifikasyon temeli de dahil olmak üzere tip sertifikasyon temeline
uyumunu ve işletme için emniyetsiz bir duruma yol açacak bir özelliğe sahip
olmadığını göstermesi ile yayımlanır. Tip sertifikası ve operasyonel
uygunluk verisi sertifikasyon temeli, her bir ürün tipi için ICAO
tarafından yayımlanan Şikago Sözleşmesinin uçuşa elverişlilik konulu
Ek-8’inde belirtilen standartlara uyumlu olacak şekilde Genel Müdürlük
tarafından onaylanır. Tip sertifikası, üzerinde bulunan parça ve cihazlar
dahil tüm ürünü kapsar.
b) Parça ve cihaz sertifikaları; başvuru sahibinin,
parça ve cihazların birinci fıkrada belirtilen standartlara göre
hazırlanmış, ayrıntılı uçuşa elverişlilik gereksinimlerine uyumunu
göstermesi ile yayımlanır.
c) Bir hava aracı geçerli uçuşa elverişlilik
sertifikası olmadan işletilemez. Uçuşa elverişlilik sertifikası, başvuru
sahibinin hava aracının tip sertifikası ile onaylanmış tip tasarımına
uygunluğunu ve ilgili dokümantasyon, muayene ve testlerin hava aracının
emniyetli işletme için uygun koşullarda olduğunu göstermesi ile yayımlanır.
Uçuşa elverişlilik sertifikası Genel Müdürlük tarafından askıya
alınmadıkça, iptal edilmedikçe ve hava aracının sürekli uçuşa elverişliliği
sağlandığı sürece geçerlidir.
ç) Ürün, parça ve cihazların tasarım ve üretiminden
sorumlu organizasyonların, Genel Müdürlük tarafından verilen imtiyazlarla
ilgili sorumluluklarını yerine getirmek için gerekli yöntem ve
kabiliyetlerini bu Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde göstermesi gerekir.
Bu kabiliyetler ve yöntemler, başka bir şekilde kabul edilmediği sürece bir
organizasyon onayının yayımlanması ile geçerli olur. Yetkili organizasyona
verilen imtiyazlar ve onay kapsamı, onay şartlarında tanımlanır.
(3) Genel Müdürlüğün emniyet gözetimi
sorumluluğunun bulunduğu organizasyonlar tarafından tasarlanan veya
üretilen hava aracı ve onun üzerine takılacak ürün, parça ve cihazlar,
ikinci fıkranın (a), (b) ve (ç) bentleri ile uyumlu olmak zorundadır.
(4) Birinci ve ikinci fıkraların istisnası olarak;
a) Hava aracının, belirli koşullar altında
emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olduğunun gösterilmesi durumunda, özel uçuş
izni belgesi yayımlanabilir. Bu belge üçüncü şahısların emniyetini korumak
için gerekli sınırlandırmalarla yayımlanır.
b) Hava aracı için ikinci fıkranın (a) bendine göre
tip sertifikasının yayımlanamadığı durumlarda, bu hava aracı için tahditli
uçuşa elverişlilik sertifikası yayımlanır. Bu durumda, hava aracının
yeterli emniyet seviyesini sağlayan özel sertifikasyon şartnamelerine
uyumlu olduğunun ve birinci fıkrada yer alan standartlardan sapmaların
kullanım amacıyla ilgili emniyeti etkilemediğinin gösterilmesi gerekir.
Tahditli uçuşa elverişlilik sertifikasına uygun hava aracı ve bu hava
araçlarının kullanımına yönelik kısıtlamalar, beşinci fıkrada belirtilen
şartlara göre tanımlanır.
c) Tahditli uçuşa elverişlilik sertifikası için
aynı tipte beş ve daha fazla hava aracı olması durumunda, tahditli tip
sertifikası yayımlanabilir ve bu durumda uygun bir tip sertifikası ve
operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli oluşturulur.
(5) Genel Müdürlük; bu maddenin uygulanması
kapsamında aşağıda belirtilen konularda talimatlar, kabul edilebilir uyum
yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar gibi gerekli düzenlemeleri hazırlar.
Hazırlanacak talimatlar, bu Yönetmeliğin uygulanması kapsamında aşağıdaki
koşulları içerir:
a) Ürün için geçerli tip sertifikası ve operasyonel
uygunluk verisi sertifikasyon temelinin oluşturulması ve başvuru sahibine
bildirilmesi ile ilgili koşullar.
b) Parça ve cihazlar için geçerli detaylı
sertifikasyon şartnamelerinin oluşturulması ve başvuru sahibine bildirilmesi
ile ilgili koşullar.
c) Tahditli uçuşa elverişlilik belgesi için uygun
hava aracı kapsamında, geçerli özel uçuşa elverişlilik gereksinimlerinin
oluşturulması ve başvuru sahibine bildirilmesi ile ilgili koşullar.
ç) Ürünün sürekli uçuşa elverişliliğini temin etmek
için zorunlu bilgilerin yayımı ve dağıtımı için koşullar.
d) Tip sertifikaları, tahditli tip sertifikaları,
tip sertifikalarına gelen değişikliklerin onaylanması, uçuşa elverişlilik
belgesi, tahditli uçuşa elverişlilik belgesi, özel uçuş izni, ürün, parça
veya cihazlarla ilgili belgelerin yayımlanması, sürekliliği, değişikliği,
askıya alınması ve iptali için aşağıdaki koşullar aranır:
1) Bu sertifikaların süreleri ve sınırlı bir süre
için yayımlanmaları durumunda yenilenmeleri için koşullar.
2) Özel uçuş izninin yayımlanması için uçuşun
amacı, uçuş için kullanılacak hava sahası, uçuş mürettebatının
kalifikasyonu ve uçuş mürettebatı dışında personel taşınması konularını
içeren kısıtlamalar.
3) Tahditli uçuşa elverişlilik belgesi için uygun
hava aracı ve ilgili kısıtlamalar.
e) Tasarım ve üretim organizasyon onaylarının yayımlanması,
sürekliliği, değişikliği, askıya alınması ve iptali için koşullar ve bu
onaylara ihtiyaç duyulmadığı durumlardaki koşullar.
f) Belge sahiplerinin sorumlulukları ile ilgili
koşullar.
g) Ürün, parça ve cihazların ithali ile ihracına
ilişkin koşullar.
Çevresel
koruma
MADDE 6- (1) Ürün, parça ve cihazların; ICAO tarafından
yayımlanan Şikago Sözleşmesinin çevresel koruma konulu Ek-16’sının, hava
aracı gürültüsü konulu Bölüm I, hava aracı motor emisyonu konulu Bölüm II
ve hava aracı karbondioksit (CO2) emisyonu konulu Bölüm III içerisinde
belirtilen hava aracı kategorileri için çevresel koruma gereksinmelerine
uyumlu olması gerekir. Bu maddenin uygulanması kapsamında talimatlar, kabul
edilebilir uyum yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar gibi gerekli
düzenlemeler, Genel Müdürlük tarafından hazırlanır.
Uçuşa
elverişlilik ve çevresel sertifikasyon faaliyetleri
MADDE 7- (1) Genel Müdürlük sorumluluğunda tasarımı
gerçekleştirilen, üretilen veya Türk uçak siciline kayıtlı hava aracı,
ürün, parça ve cihazlarla ilgili olarak Genel Müdürlük, ICAO tarafından
yayımlanan Şikago Sözleşmesinin uçuşa elverişlilik konulu Ek-8’inde ve bu
Yönetmelikte belirtilen şekilde tasarım, sertifikasyon ve üretime yönelik
görev ve fonksiyonları ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yerine
getirir. Bu kapsamda Genel Müdürlük tarafından aşağıda belirtilen işlemler
yerine getirilir:
a) Tip sertifikası veya tip sertifikasında
değişiklik istenen her bir ürün için, tip sertifikası ve operasyonel uygunluk
verisi sertifikasyon temelinin oluşturulması ve bildirilmesi. Tip
sertifikası ve operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli; söz konusu
tasarım için geçerli sertifikasyon gereksinimlerinden, eşdeğer emniyet
seviyesinin kabulü için gerekli hükümlerden, operasyonel uygunluk verisi
için sertifikasyon gereksinimlerinden ve tasarım için geçerli sertifikasyon
gereksinimlerinin ürünün tasarım özellikleri ve işletme esnasındaki
tecrübeler kapsamında yetersiz kalması veya uygun olmaması durumunda, ICAO
tarafından yayımlanan Şikago Sözleşmesinin uçuşa elverişlilik konulu
Ek-8’ine uyumu sağlamak için oluşturulan özel detaylı teknik şartnamelerden
oluşur.
b) Tahditli uçuşa elverişlilik belgesi talep edilen
her bir hava aracı için özel sertifikasyon şartnamelerinin oluşturulması ve
bildirilmesi.
c) Sertifika talep edilen parça ve cihazlar için
geçerli detaylı sertifikasyon şartnamelerinin oluşturulması ve bildirilmesi.
ç) Çevresel koruma gereklilikleri kapsamında
sertifikasyon talep edilen her bir ürün için, geçerli çevresel gereksinimlerin
oluşturulması ve bildirilmesi.
d) Ürün, parça ve cihazların sertifikasyonları ile
ilgili incelemelerin Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilmesi.
e) Tip sertifikalarının, modifikasyon veya tamir
onaylarının ve bunlarda gerçekleştirilecek değişikliklerin onaylarının
yayımlanması.
f) Parça ve cihazlar için sertifikaların
yayımlanması.
g) Çevresel koruma gerekleri uyumu sertifikalarının
yayımlanması.
ğ) İlgili sertifikaların yayımlanma koşullarını
artık karşılamaması veya bu sertifikalara sahip kuruluşlar ile gerçek ve
tüzel kişilerin bu sertifikalar üzerinde belirtilen ve bu Yönetmelik ile
istenen yükümlülüklerini ifa edememesi durumunda ilgili sertifikaların
değiştirilmesi, askıya alınması veya iptal edilmesi.
h) Genel Müdürlüğün uçuşa elverişlilik takip
sorumluluğu altındaki ürün, parça veya cihazın, sürekli uçuşa elverişliliğinin
teminat altına alınması kapsamında emniyet sorunlarına gecikmeksizin önlem
alınması ve uçuşa elverişlilik direktifi dahil geçerli zorunlu talimatların
yayımlanması ve hava aracı sahipleri ile işleticilerine dağıtılması.
ı) Özel uçuş izni yayımlanacak hava aracı için, 5
inci maddenin dördüncü fıkrasının (a) bendine uyumu sağlamak için uçuşa
elverişlilik standardının ve prosedürlerinin oluşturulması.
i) Özel uçuş izninin yayımlanması.
(2) Genel Müdürlük sorumluluğunda
gerçekleştirilecek birinci fıkra kapsamındaki faaliyetler için detaylı teknik
bilgi gerekmesi ve bu konuda yetkin Genel Müdürlük personelinin mevcut
olmaması gibi ihtiyaç hallerinde, söz konusu teknik bilgi gerekliliği ile
sınırlı olmak üzere gerçek veya tüzel kişiler söz konusu faaliyetler için
Genel Müdürlük koordinasyonu ve gözetiminde yetkilendirilebilir. Buna
ilişkin usul ve esasların belirtildiği teknik düzenlemeler 11 inci maddenin
birinci fıkrası kapsamında yayımlanır ve bu kapsamda yetkilendirileceklere
yapılacak ödemelerin esasları, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.
(3) Genel Müdürlük tasarım ve üretim
organizasyonları ile ilgili olarak aşağıdaki faaliyetleri gerçekleştirir:
a) Yetkilendirilecek organizasyonların Genel
Müdürlük tarafından denetlenmesi.
b) Tasarım ve üretim organizasyonlarının yetki
belgelerinin, uygun bulunan imtiyaz ve sınırlamalar belirtilerek
yayımlanması ve bu belgelerin gerektiği durumlarda yenilenmesi.
c) Yetkilendirilen organizasyonların, yetki
belgelerinin yayımlanma koşullarını karşılamaması veya bu belgeler üzerinde
belirtilen ve bu Yönetmelik ile gerekli kılınan yükümlülüklerini yerine
getirememesi durumunda ilgili sertifikaların değiştirilmesi, askıya
alınması veya iptal edilmesi.
(4) Genel Müdürlük tarafından organizasyonun iş
kapsamı, işin kritikliği, büyüklüğü, alt yüklenicileri ile olan sorumluluk
ilişkisi gibi hususlarda yapılacak değerlendirme sonrası, gerekli olduğunun
tespiti üzerine tasarım veya üretim alt yüklenicilerine, bu Yönetmelik
kapsamında organizasyon yetkisi alması zorunluluğu getirilir.
Organizasyonların
incelenmesi
MADDE 8- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen
organizasyonların incelenmesi ve değerlendirilmesi Genel Müdürlük
tarafından gerçekleştirilir. Denetlemeyi gerçekleştirecek olan personel
aşağıdaki konularda yetkilidir:
a) Yetkilendirme kapsamı ile ilgili kayıt, bilgi,
prosedür ve Genel Müdürlüğe ait görevlerin ifası için gerekli diğer tüm
dokümanların incelenmesi.
b) Bu tür kayıtların, bilgilerin, prosedürlerin ve
diğer dokümanların gerektiği durumlarda kopyalarının alınması.
c) Organizasyonun ilgili personeline yerinde sözlü
açıklama için talepte bulunulması.
ç) Yetkilendirme kapsamı ile ilgili tesis, alan ve
organizasyonun ulaşım araçlarına girilebilmesi.
d) Organizasyonun hava araçlarının uçuşa
elverişlilik ve sertifikasyon faaliyetleri kapsamında denetlenmesi.
(2) Birinci fıkrada belirtilen incelemeleri
gerçekleştirmekle yetkili personel, bu görevlerini konu olayı ve inceleme
amacını açıklayan yazılı bir yetkilendirme belgesine dayanarak
gerçekleştirir.
(3) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen
organizasyonların incelenmesinin ve değerlendirilmesinin yetkili personel
tarafından Genel Müdürlük bilgi yönetim sistemleri kullanılarak
gerçekleştirilmesi esastır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE 9- (1) Bu Yönetmelik ve 11 inci madde kapsamındaki
teknik düzenlemelerde belirtilen kurallara uymayan organizasyona ve ilgili
personele, 2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesine göre işlem yapılır.
(2) Bu Yönetmeliğe göre sertifika veya onay sahibi
organizasyona aşağıda belirtilen durumlarda idari yaptırım uygulanır:
a) 8 inci madde kapsamında yapılan denetimde, bu
Yönetmelik ve 11 inci maddede yer alan teknik düzenlemelere aykırı olan,
emniyet standardını düşüren ve uçuş emniyetini doğrudan ciddi olarak etkileyen
ve Seviye 1 bulgu olarak değerlendirilebilen önemli bir yetersizlik veya
kusur tespit edilmesi ve tespit tarihinden itibaren 21 iş günü içerisinde
organizasyonun ilgili düzeltici faaliyeti gerçekleştirememesi halinde
uygunsuzluğun etki alanı dikkate alınarak sertifikanın, organizasyon
onayının, özel uçuş izninin, mutabakat mektubunun, yönetici personel
onayının, tümünde veya bir kısmında eksiklik giderilinceye kadar sınırlama
yapılır, mezkur sertifika, organizasyon onayı, özel uçuş izni, mutabakat
mektubu ve yönetici personel onayı askıya alınır veya eksiklik giderilmezse
ilgili onaylar iptal edilir.
b) 8 inci madde kapsamında yapılan denetimde uçuş
emniyetini doğrudan etkilemeyen, ancak bu Yönetmelik ve 11 inci maddede yer
alan teknik düzenlemelerde
belirtilen koşulların tamamının veya bir kısmının kaybedildiğinin tespit
edilmesi ve Seviye 2 bulgu olarak değerlendirilmesi halinde organizasyona
en fazla üç ay süre verilerek eksikliklerin tamamlanması istenir. Tespit
edilen eksikliklerden bu süre içerisinde giderilmesi mümkün olmayanlar için
verilen süre bitiminden en az 10 gün önce Genel Müdürlüğün uygun göreceği
bir iş planı sunulması halinde, organizasyona ek olarak en fazla üç ay süre
verilir. Verilen süre içerisinde eksiklikleri tamamlamayan organizasyonun,
konuyla ilgili faaliyetleri, ilgili bulgu için yapılacak düzeltici işlemin
Genel Müdürlük tarafından kabul edilmesine kadar durdurulur.
c) Genel Müdürlük, bu Yönetmelik ve 11 inci maddede
yer alan teknik düzenlemelerde belirtilen koşullardan bazılarının
karşılanmadığının tespit edilmesi üzerine uçuşa elverişlilik sertifikasını
veya gürültü sertifikasını ya da özel uçuş iznini; eksiklik giderilinceye
kadar askıya alabilir veya eksikliğin giderilemeyeceğinin anlaşılması
durumunda iptal edebilir.
ç) Bu Yönetmelik ve 11 inci maddede yer alan teknik
düzenlemeler kapsamında tasarım ve üretim organizasyonu onay sertifikası,
onay koşulları altında özel uçuş izni veya uçuş koşulları yayımlama
imtiyazlarına sahip organizasyonun bu imtiyazları kullandığı durumda
planlanan söz konusu uçuşun gerçekleşmesinden en az 3 iş günü öncesinde
uçuş izni veya uçuş koşulları belgeleri ile bu belgelerde referans verilen
tüm dokümanları elektronik belge yönetim sistemi ile Genel Müdürlüğe
göndermiş olması gerekir. Aksi durumda söz konusu organizasyona birinci
fıkra kapsamında idari para cezası uygulanır ve bu durum ikinci fıkranın
(b) bendi kapsamında Seviye-2 bulgu olarak değerlendirilir.
d) Bu Yönetmelik ve 11 inci maddede yer alan teknik
düzenlemeler kapsamında tasarım ve üretim organizasyonu onay sertifikası
ile onay koşulları altında imtiyaz sahibi olan organizasyonun, söz konusu
imtiyazları ilgili gerekliliklere aykırı şekilde kullandığının tespiti
halinde söz konusu organizasyona birinci fıkra kapsamında idari para cezası
uygulanır ve bu durum ikinci fıkranın (a) bendi kapsamında Seviye-1 bulgu
olarak değerlendirilir.
(3) Organizasyon yetkisinin askıya alınması veya
iptal edilmesi durumunda yetki belgesi, sorumlu yönetici personel onay
formları ve organizasyon onay sayfasının asıllarını, tebliğ tarihinden
itibaren 30 gün içerisinde Genel Müdürlüğe iade etmeyen organizasyonun
sorumlu müdürü, en az iki yıl süreyle ilgili başka bir organizasyonda yönetici
personel olarak görev yapamaz.
(4) Bu Yönetmelik ve 11 inci madde kapsamındaki
teknik düzenleme gerekliliklerine aykırı faaliyet yaptığı tespit edilen
yönetici personelin, uyum doğrulama mühendisinin, onaylayıcı personelin
veya 7 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında yetkilendirilen personelin
yeterliliği Genel Müdürlük tarafından değerlendirilir. Gerçekleştirilen
değerlendirme sonucu gerekliliklere kasıtlı olarak aykırı hareket ettiği ya
da söz konusu yetkili personel gereklerini sağlamadığı tespit edilen
personel en az üç yıl süreyle başka ilgili bir organizasyonda ya da projede
yetkili personel olarak görev yapamaz.
(5) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen
organizasyonda yönetici personel olarak görev yapan personel sayısında
eksiklik olması durumunda organizasyon, en fazla 45 gün içerisinde atama
yaparak Genel Müdürlüğe gerekli değişiklikleri yaptığı onaylı el kitabı
revizyonu ile birlikte yönetici personel onayı başvurusunda bulunur.
Organizasyon, tanınan sürede atama yapmaz ise, makul sebeplerini Genel
Müdürlüğe bildirerek ek süre talebinde bulunabilir. Genel Müdürlük talebi
yerinde görürse sürenin bitiminden başlamak üzere, bir defaya mahsus olmak
üzere 45 gün ek süre verir. Organizasyon tarafından ek süre sonunda da
gerekli yönetici personel ataması yapılamaz ise; organizasyon yetkisi,
eksiklik giderilinceye kadar, ataması yapılamayan yönetici personelin görev
alanı da dikkate alınarak kısmen veya tamamen askıya alınır. Eksiklikler
giderildikten sonra askıya alınan yetkiler geri verilir.
Uçuşa
elverişlilik belgelerinin geçerliliği
MADDE 10- (1) 28/9/2003 tarihinden önce Avrupa Birliği üye
ülkelerince onaylanmış bu Yönetmelik kapsamındaki sertifikaların
geçerliliği, 3/8/2012 tarihli ve (AB) 748/2012 sayılı Komisyon Tüzüğü
içerisinde bu hususlarda belirtilen gereklilikler de dikkate alınarak Genel
Müdürlükçe yapılacak değerlendirme sonrası kabul edilebilir.
Teknik
düzenlemeler
MADDE 11- (1) Bu Yönetmelikte yer almayan ve istisnai
özellik arz eden teknik konular ile bu Yönetmelikte belirtilen konulara
ilişkin uygulama detayları, ICAO ve EASA tarafından bu konulara ilişkin
olarak yapılan uygulamalara paralel olarak, Genel Müdürlük tarafından
düzenlenir.
(2) Yabancı ülke havacılık otoritesi tarafından
yayımlanan sertifikasyon şartnameleri, AMC, AltMoC ve GM, 5 inci maddenin
birinci fıkrasında yer alan hükümlerin karşılanması şartı ile referans
verilerek doğrudan kullanılabilir.
Yönetim
teşkilatı ve karşılıklı tanınma
MADDE 12- (1) Yönetim teşkilatı Türkiye içerisinde yerleşik
bulunan kuruluşlara, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun
olmaları durumunda Genel Müdürlük tarafından onay verilir.
(2) Yurt dışında bulunan kuruluşların bu Yönetmelik
kapsamındaki onay talepleri, Genel Müdürlük tarafından söz konusu ülke ile
imzalanan ikili anlaşma hükümleri saklı kalmak koşuluyla değerlendirmeye
alınır. Uzaktan denetimin yeterli olmadığı durumlarda, yerinde denetim ve
inceleme yapılarak bu Yönetmelikle istenen gerekliliklerin uygunluğundan
emin olunur. Genel Müdürlük bu başvuruyu kabul etmeden kuruluşların onay
belgesine olan ihtiyacının doğruluğunu inceleme hakkını saklı tutar.
(3) Genel Müdürlük, diğer ülkeler ve Türkiye
arasında imzalanan ikili anlaşma hükümlerine uygun olarak veya Genel
Müdürlüğün uygun gördüğü bir metotla, yabancı ülke havacılık otoritesinin
yayımladığı belgelere dayanarak belge yayımlayabilir.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 13- (1) Bu Yönetmeliğin hazırlanmasında, her türlü
sivil hava aracı ve/veya ürün, parça ve cihazın uçuşa elverişlilik ve
çevresel sertifikasyonu ya da bunlara ilişkin uyum beyanı, tasarım ve
üretim organizasyonları ile bu organizasyonlarda görev yapan yönetici ve
ilgili personelin yetkilendirilmesi konulu 3/8/2012 tarihli ve (AB)
748/2012 sayılı Komisyon Tüzüğü dikkate alınmıştır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 14-
(1) 20/8/2013 tarihli ve 28741
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve
Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Yönetmeliği (SHY-21)
yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık
Genel Müdürü yürütür.