Anayasa Mahkemesinin 31/1/2023 Tarihli ve 2020/6926 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-03-23

23 Mart 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32141
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Bașkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
ELKİN TURİZM TARIM TEMİZLİK İNŞAAT GIDA YEMEK HAYVANCILIK  OTOMOTİV İTHALAT İHRACAT LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/6926Karar Taribi : 31/1/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM 
Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE 
Başvurucu : Elkin Turizm Tarım Temizlik İnşaat Gıda Yemek Hayvancılık Otomotiv Ithalat ve İhracat Ltd. Şti.

Vekili : Av. Uğur Nihan YORMAZ 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, itirazın iptali talebiyle açılan davada gerekçeli kararın geç yazılmasısebebiyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2.Başvurucu Şirket; kendisine ait bir otobüsün işletilmesine ilişkin olarak davalıile arasında taşit sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşme gereğince tahakkuk eden faturaların davalıya tebliğ edildiğini, faturalara itiraz edilmediğini belirtmiştir. Başvurucu, sözlütaleplerinin sonuç vermemesi üzerine Bursa 8. Icra Dairesinin 2016/11246 Esas sayılı dosyasıile icra takibine başlandığını ve davalının takibe haksız biçimde itiraz ettiğini ileri sürerek Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) 21/1/2017 tarihinde ticari nitelikteki hizmet sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali talebiyle dava açmıştır.
3. Mahkeme 18/2/2019 tarihinde başvurucu yönünden davanın kabulüne, itirazın iptaline ve takibin 41.307,54 TL üzerinden devamına karar verniştir.
4. Başvurucu, geçen süreye rağmen Mahkeme tarafindan gerekçeli kararın yazılmadığı iddiasıyla 24/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
5. Mahkeme, gerekçeli kararı 20/3/2020 tarihinde yazmıştır. Karar taraflara 29/6/2020 tarihinde tebliğ edilmiş ve istinaf kanun yoluna başvurulmamaşı üzerine 14/7/2020 tarihinde kesinleşmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
6. Eldeki başvuruda yer alan iddialara benzer iddialar Anayasa Mahkemesince daha önce Hatice Akgül (B. No: 2018/35900. 25/2/2021) kararında ele alınmıştır. S8z konusu kararda; işe iade kararının icra kabiliyeti kazanabilmesi için kesinleşmesinin gerektiği,

gerekçeli kararın geç yazılması hälinde hükmün kesinłeşmesinin gecikeceği ve lehine karar tesis edilenin mağdur olacağı ifade edilmiştir. Kararda; mahkeme hükmünün icra kabiliyetinin ancak kesinleşme ile söz konusu olabileceği dikkate alındığında kararın kesinleşmesinin en önemli aşamalarından birinin gerekçeli kararın yazılması olduğu, bu yükümlülügün ise derece mahkemeleri tarafindan yerine getirilmesi gerektiği belirtilmiştir (Hatice Akgül. §§ 33-37).

7. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi; yargılama süresinin toplamda 2 yıl 5 ay olmakla birlikte ilk derece mahkemesinin kararı tefhiminden gerekçeli kararı yazmasına kadar geçen 1 yıl 3 ay 29 günlük sürenin makul olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, bu durumun tek başına yargılama süresinin uzamasına neden olduğunu belirterek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
8. Somut başvuruda da başvurucunun itirazın iptali talebiyle açtığı davanın sonuçlarından yararlanabilmesinin, başka bir deyişle kararın kesinleşmesinin en önemli aşamalarından biri gerekçeli kararın yazılması olup bu yükümlülük başvurucunun talebine.tutumuna veya sorumluluğuna bağlı olmaksızın mahkemeye aittir.
9. Başvuruya konu olayda21/1/2017 tarihinde açılan davanın 14/7/2020tarihinde kesinleştiği yani yargılamanın tek dereceli yargılama sisteminde 3 yıl 5 ay 23 gün sürdüğüanlaşılmıştır, Başvurua konu davanın hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayłarın karmaşıklığı, delillerin toplanmaşında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi Ölçütler dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğunu söylemek mümkündür. Bunun yanında yargıtamada yedi duruşma neticesinde davanın açılmasından 2 yıl sonra kisa karar tefhim edilmiş ise de tefhim tarihinden gerekçeli kararın yazılmasına kadar 1 yıl I aylık süre geçmişolup bu durum tek başına yargılama sürecinin uzamasına neden ołmuştur.
10. Nitekim Anayasa Mahkemesinin Fatma Hümeyra Akdemir (B. No: 2018/20870.7/9/2021) kararına konu olayda da itirazın kaldırılması ve kiralananın tahliyesi talebiyle açılan davada gerekçeli kararın geç yazılması sebebiyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuruda bulunulmuştur. Söz konusu olayda davanın hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı, delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi ölçütler dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğu vurgulanmıştır. Diğer taraftan her ne kadar gerekçeli kararın yazılması için geçen dört ayı aşkın süre kategorik olarak tek başına makul sürenin ihlal edilmesi sonucunu doğurmasa da söz konusu süre ve istinaf incelemesinde geçen ve henüz tamamlanmayan yaklaşık dört yıllık sürenin somut yargılamanın özelliği bir bütün olarak değerlendirildiğinde olağan ölçütlerin ötesinde uzadığı sonucuna varılmıştır. Anayasa Mahkemesi söz konusu başvuruda da makul sürede yargılanma hakkınn ihlal ettiği sonucuna varmıştır. (Fatma Hümeyra Akdemir. § 29).

Il. Bu açıklamalar çerçevesinde somut başvuruda yargılamanın uzamasına gerekçeli kararın geç yazılmasının sebep olduğu ve başvurucunun makuł sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

12. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihial edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GiDERİM 
13. Başvurucu, ihlalin tespiti ve 10.00o TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.


14.Makul sürede yargılanma hakkı yönünden ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında net 10.000 TLmanevi tazminatın başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

JV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA.

B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞINE,
C.Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESiNE,
D. Kararın bir örneğinin bilgi için Bursa I. Asliye Ticaret Mahkemesine (E.2017/110, K.2019/142) GÖNDERİLMESINE,
E. 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 10.346,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE.

F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; õdemede gecikme olmasıhälinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA.

G. Kararın bir Öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 31/1/2023tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi.