Türkiye İçin İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Çok-Yıllı Eylem Programı Finansman Anlaşmasına 3 No’lu Değişikliğin İlişik Notalarla Birlikte Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 7542)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2023-09-01

1 Eylül 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32296 (Mükerrer)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
C+


Karar Sayısı: 7542
Türkiye Cumhuriyeti adına 10 Ocak 2023 tarihinde Ankara'da imzalanan ekli “Türkiye İçin İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Çok-Yıllı Eylem Programı Finansman Anlaşmasına 3 No'lu Değişiklik"in ilişik Notalarla birlikte onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.

29 Ağustos 2023
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRKİYE İÇİN İSTİHDAM, EĞİTİM VE SOSYAL  POLİTİKALAR  ÇOK-YILLI EYLEM PROGRAMI FİNANSMAN  ANLAŞMASINA 3 NO'LU DEĞİŞİKLİK 
Avrupa Komisyonu ile Türkiye Cumhuriyeti Hükumeti arasında ilk olarak 26/04/2016 tarihinde akdedildiği, mektup teatisi yolu ile 20/032017 tarihinde, 1 No'lu değişiklik ile 26/10/2018 tarihinde, 2No'lu değişiklik ile 2/07/2019 tarihinde değiştirildiği şekliyle bundan sonra "Finansman Anlaşması"olarak anılacaktır.

Bir tarafta,
bundan sonra "Birlik" olarak anılacak olan Avrupa Birliği adına hareket eden ve bundan sonra "Komisyon" olarak anılacak olan Avrupa Komisyonu ile 
Diğer tarafta,
Dışişleri Bakanlığı tarafindan temsil edilen, bundan sonra "IPA II Yararlanıcısı"olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti 

Bundan böyle müştereken “Taraflar" olarak anılacaktır,
Aşağıdaki gerekçelerle:
(1)Komisyon, 11/12/2014 tarihinde, Türkiye için İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Çok YıllıEylem Programını oluşturan bir Komisyon Kararı olan C(2014) 9673'yi kabul etmiştir. Kararda Değişiklikler, 6/12/2017 tarihli C(2017) 8213 sayılı Karar ile ve 29/11/2018 tarihli C(2018) 8209 sayılıKarar ile kabul edilmiştir. Bu Program, 02/07/2019 tarihinde Komisyon ve IPA II yararlanıcısı arasında imzalanan bir Finansman Anlaşması vasıtasıyla uygulanmaktadır.

(2)IPA II yararlanıcısı Finansman Anlaşmasının değiştirilmesini 21/01/2022 tarihinde talep etmiştir;
(3)Mevcut değişiklik, COVID-19 ilintili yavaşlama nedeniyle, programın uygulanması için esneklik sağlamak için uygunluk süresini bir (1) yıl uzatmayı ve son ödeme talebi için ödeme tahminini uygun son tarihe dek uzatmayı amaçlamaktadır. Ayrıca, çok yıllı yaklaşımdaki değişiklikleri, bütçe azaltımını ve son dönemdeki COVID-19 etkilerini dikkate alarak, her operasyon için sözleşme ve proje düzeyinde fiziksel ilerlemeyi gözlemleyerek, eylemler arası maliyetleri tahsis etmeyi ve göstergeleri revize etmeyi amaçlamaktadır.

(4)Türkiye için İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Çok Yıllı Eylem Programi, gerekli değişiklikleri yansıtacak şekilde değiştirilmiştir ve bu nedenle, Finansman Anlaşmasının değiştirilen Program ile uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir.

AŞAĞIDAKİ HÜKÜMLER ÜZERİNDE ANLAŞMIŞLARDIR:

Madde 1
1.Finansman Anlaşması'nın Özel Koşullarının 2(2) maddesi aşağıdakiyle değiştirilmiştir:
"II. Ekin (Genel Koşullar) 13(1) maddesinde tanımlanan uygunluk süresi, bu Finansman Anlaşması'nın yürürlüğe girdiği tarihte başlar ve 31 Aralık 2025 tarihinde sona erer".

2. Finansman Anlaşması'nın Özel Koşullarının 7. maddesine aşağıdaki paragraf eklenmiştir 
"7.3 Ödeme öngörüsü ile ilgili Ek II'den ayrılan hükümler 
Ek II'nin 5(2), 5(3), 6(3)(c) ve 6(4) Maddelerinden istisna olarak, ön finansman için nihai talebi destekleyen ödeme öngörüsü, talebin hesap kesim tarihinden itibaren Özel Koşullar Madde 2(2)'de ve Ek II'nin 13(1) Maddesinde tanımlanan uygunluk süresinin sonuna kadar olan dönem için olacaktır".
3. Finansman Anlaşması'nın Ek I'i, bu Değişiklik'e eklenen Ek I ile değiştirilmiştir.
4. Finansman Anlaşmasına Ek IA: Sektör Operasyonel Programı, bu Değişiklik'e eklenen Ek IA ile değiştirilmiştir.

Madde 2
Finansman Anlaşmasının diğer tüm hüküm ve koşulları değişmeden kalır.
Madde 3
Bu Değişiklik, Komisyonun, IPA II yararlanıcısından Değişiklikin yürürlüğe girmesi için gerekli olan iç usullerin IPA II yararlanıcısı tarafından tamamlandığını onaylayan bir bildirim aldığı tarihte yürürlüğe girer. Komisyon, IPA II yararlanıcısını bildirimi aldığı tarih ile ilgili bilgilendirir. Bu değişiklik,Finansman Anlaşması'nın ayrılmaz bir parçasıdır.

Finansman Anlaşması'nda yapılan 3 No'lu Değişiklik, biri Komisyona diğeri IPA II yararlanıcısına verilmek üzere İngilizce dilinde iki nüsha halinde hazırlanmıştır.

IPA II yararlanıcısı adına:
Komisyon adına:
Sayın Büyükelçi Faruk Kaymakeı
Ulusal IPA Koordinatörü
Avrupa Birliği Başkanlığı
Dışişleri Bakan Yardımcısı
Dışişleri Bakanlığı

Türkiye Cumhuriyeti 

Ankara, 10/01/2023
Sayın Henrike Trautmann Direktör Vekili 
Komşuluk ve Genişleme Müzakereleri Genel Müdürlüğü
B- Güney Komşuluk ve Türkiye 
Brüksel, 13/12/2022

EKI 
Çok Yıllı Çalışma Programı

Bu doküman, Mali Tüzük'ün (AB, Euratom 2018/1046 sayılı Tüzük) 110(2)
maddesi açısından çok yıllı çalışma programını tesis eder.

1 TANIMLAMA 
Yararlanıcı: Temel tasarruf: Toplam maliyet AB Katkısı
Türkiye: Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) 323.647.058 AVRO 275.100.000 AVRO, bu tutardan:

Yararlanıcı: CRIS/ABAC taahhüt referansları, AB Katkısı ve bütçe kalemleri
Türkiye: 2014 2014/031-882 37.400.000 AVRO / 22.02 03 02 2015 2014/031-882 62.900.000 AVRO / 22.02 03 02 2016 2014/031-882 65.900.000 AVRO / 22.[KART_NO]/031-882 68.900.000 AVRO / 22.02 03 02

Yararlanıcı: Yönetim usulü/Yetkilendirilmiş
Türkiye: 2018 2014/031-882 40.000.000 AVRO / 22.02 03 02 Türkiye ile dolaylı yönetim: Programın uygulanmasından sorumlu olan Program Otoritesi,

Yararlanıcı: Kuruluşlar Her bir bütçe taahhüdünün harcama tahsisine ilişkin zaman çizelgesi
Türkiye: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'dır (ÇSGB). 2014 yılı bütçe taahhüdü, 31/12/2019 tarihine kadar harcanmalıdır. 2015 yılı bütçe taahhüdü, 31/12/2020 tarihine kadar harcanmalıdır. 2016 yılı bütçe taahhüdü, 31/12/2021 tarihine kadar harcanmalıdır. 2017 yılı bütçe taahhüdü, 31/12/2022 tarihine kadar harcanmalıdır. 2018 yılı bütçe taahhüdü, 31/12/2023 tarihine kadar harcanmalıdır.

2EYLEM PROGRAMININ AÇIKLAMASI 
2.1BU EYLEM PROGRAMI ALTINDA SEÇİLEN SEKTÖRLER 
• Bu program altında belirli sektörlerin seçilmesinin ardındaki gerekçe:
Bu çok yıllı program Türkiye'nin ekonomik ve sosyal durumu üzerine yapılan kapsamlıanalizlere dayanmaktadır. Ülke küresel ekonomik ve mali krizin olumsuz etkileriyle başa çıkmayı başarmış ve hatta 2009 yılından bu yana 3 milyondan fazla iş yaratabilmiştir,ancak, bölgesel belirsizlikler devam etmektedir ve Türkiye işgücü piyasasında, sosyal koruma ve eğitim sistemlerinde ele alınması gereken derin yapisal sorunlar mevcuttur.
Mevcut işgücü piyasası sorunları arasında, işgücüne katılımın genel olarak (2013 yılında %55) ve özellikle kadınlar açısından (%30) düşük düzeyde gerçekleşmesi, kayıt dışıistihdam (%36), çalışabilir yaş aralığında olup ekonomik olarak aktif olmayan kişi sayısının yüksek oluşu (%29,3) ve çalışma mevzuatının yetersiz uygulanışı sayılabilir.İşgücüne katılım ve işsizlik oranlarının eğitimi tamamlama ile kuvvetli bir bağlantısıolduğu gözlenmektedir.

Eğitim sektöründe yaşanan kalite ve eşitlik ile ilgili zorluklar, yüksek erken okul terki oranları ve yetişkin nüfusun eğitim ve hayat boyu öğrenme programlarına düşük katılımı,ülkenin genç nüfusuna yeni ve eşit firsatlar sunabilmesi için üstesinden gelmesi gereken bir durum yaratmaktadır. Eylül 2012'de zorunlu eğitim 8 yıldan 12 yıla çıkartılmıştır. Net okula kayıt oranları ilköğretim düzeyinde çok yüksek olsa da, halen pek çok çocuk (mevsimlik işçi olarak çalışan veya dezavantajlı gruplara dâhil olan ailelerin üyesi olunması gibi) çeşitli nedenlerden dolayı eğitimlerine devam edememektedir. Erken yaşta okuldan ayrılanların oranı %37,5'tir (AB28'de bu oran %11,9’tur).
2012 yılında Türkiye'nin gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) %12,8'i sosyal harcamalara ayrılmıştır (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü ortalaması %21,8'dir).Buna ek olarak 2006 - 2012 yılları arasında gelir ve yaşam koşulları ulusal verileri uyarınca yapılan sosyal aktarımları müteakip Türkiye “yoksulluk riski oranıni" %7azaltmıştır. Diğer taraftan bu oranda elde edilen azalma AB üye devletlerinde neredeyse %36'dır. Özellikle çoğunluğunu kadınların oluşturduğu ücretsiz aile işçileri açısından bakıldığında, çalışan yoksulluğu temel kaygılardan biri olmaya devam etmektedir. Gelir dağılımı halen eşit değildir. Her dört hane halkından biri yoksulluk riski altındadır.Verimsiz ve yetersiz sosyal koruma hizmetleri dikkate alındığında, özelikle nüfusun bazıkesimleri sosyal dışlanmaya maruz kalmaktadır (örn. kent yoksulları, mevsimlik işçiler,Roman vatandaşlar, sokak çocukları, çalışan çocuklar, tek ebeveynler, şiddet gören kadınlar, herhangi bir sosyal koruma kapsamı altında bulunmayan kadınlar, engelliler,yaşlılar, hükümlüler ve eski hükümlüler).

İşgücü piyasası kurumları ve sosyal politika kurumlarının AB müktesebatına tam uyum için hazırlanmasi, programın yatay hedefidir ve programın tüm tedbirlerinde yer almaktadır. Bu nedenle, söz konusu Sektörel Operasyonel Program (SOP); Türkiye'nin AB müktesebatının 19. Faslın (Sosyal politika ve istihdam), 26. Faslına (Eğitim ve kültür),28. Faslına (Tüketicinin ve sağlığın korunması) ve 2. Faslına (İşçilerin serbest dolaşımı)sağlayacağı uyum ile doğrudan ilişkilidir.

AB ve Türkiye, gerçekleştirilen iyileştirmelere rağmen, idari kapasitede görülen eksikliklerin, Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) I fonlarına ilişkin yetki devrinin Türkiye'nin kullanimına sunulmasından bu yana devam eden bir sorun olduğunun farkındadır. IPA II dönemine ilişkin ihtiyaçlar ve araçların tanımlandığı bu programda,sözleşme makamının (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) desteklenmesinden ayrıolarak, programlama, değerlendirme ve izleme faaliyetleri için alt sektörden sorumlu 

kurumlara (Milli Eğitim Bakanlığı) ve Bölgesel Kalkınma Ajanslarının ihtiyaçlarına özel önem atfedilecektir.

Bu nedenle ve IPA I programının devamlılığını sağlamak üzere, bu program eğitim,istihdam, sosyal politikalar ve sosyal içerme alanlarına odaklanarak Türkiye'de daha kapsayıcı bir toplum yaratmak üzere insan sermayesi ve kurumlara yapılan yatırımlarıdestekleyecektir.

IPA II fonlarının etkisinin en üst düzeye çıkartılabilmesi için konu ve coğrafi bölge bazında bir yoğunlaşma önerilmektedir: (kişi başına düşen gayri safi katma değer (GSKD)oranı ülke ortalamasının %75'inin altında olan) dört öncelikli Güney-Doğu bölgesi programın toplam tahsisinin %15ini alacaktır. Bu bölgelerin bazılari, 2011 yılının Mart ayında başlayan ve ev sahibi topluluklarda bütçe ve insan kaynakları ile hizmetler ve altyapı açısından Türkiye üzerinde büyük etkileri olan Suriye krizinden önemli oranda etkilenmiştir.

Türkiye İçin 2014-2020 Dönemi Endikatif Strateji Belgesi'nin revize edilmesiyle, çok yıllıprogramlar için yeni bir dizi öncelik kabul edilmiştir. Özellikle kadın istihdamı, cinsiyet eşitliği, riskli durumdaki gençler ve hassas grupları dâhil edecek şekilde, sosyal gelişme ve sosyal içerme AB desteğinin odak noktası olmalıdır.

• AB'nin, diğer donörlerin ve/veya IPA II yararlanıcısının ilgili sektörlerdeki geçmiş ve devam eden eylemlerine genel bakış:
IPA I kapsamı altında yer alan İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı(HRD OP 2007 - 2013) tüm önceliklerde ortak payda olan istihdam ve istihdam edilebilirlik öncelikli olmak üzere insan kaynaklarının geliştirilmesi kapsamında AB yardımlarından faydalanacak olan Türkiye için bir temel oluşturmaktadır. Halen uygulanmakta olan program Türkiye'nin 9. Kalkınma Planında (2007-2013) yer alan uzun vadeli hedefler ile uyumlu olacak şekilde istihdam, eğitim ve öğretim ve sosyal içerme alanlarında Türkiye'nin karşılaştığı temel zorlukları ele almayı amaçlamaktadır.
HRD OP üzerinde 2011 yılında yapılan ara değerlendirme, operasyonların etkinlik ve etkililiği açısından yalnızca ulusal düzeyde değil, sosyal ortakların ve diğer başlıca bölgesel/yerel aktörlerin programlama, değerlendirme ve izleme aşamalarına doğrudan katılımları vasıtasıyla daha ileri bir işbirliği ve taahhüdün gerekliliğini ortaya koymuştur.Bölgesel Kalkınma Ajanslarına (BKA) tedrici olarak daha önemli bir rol yüklenmesini ve coğrafi yoğunlaşma ilkesinin uygulanmasını öngören IPA II programında bu hususlar dikkate alinacaktir.

2014-2020 dönemini kapsayan bu SOP'un hazırlanması çerçevesinde, Ínsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programının (HRDOP) Program Otoritesi olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği ve Mali Yardımlar Dairesi Başkanlığı, bağımsız bir dış kuruluş tarafından uygulama öncesi değerlendirmesi yapılmasına karar vermiştir. Ön tavsiyeler ile teyit edildiği üzere, ulusal politikalar ve stratejiler ile ilgili olarak program bir önceki programın üzerine inşa edilmekte ve hedeflerine katkıda bulunacak çok sayıda ulusal strateji belgesi kapsamında tasarlanmaktadır. Öncelikli sorunlar olan kadın-erkek eşitliği ve ayrımcılıkla mücadele,doğrudan ya da dolaylı olarak programın farklı faaliyetleri altında yeterli şekilde ele alınmaktadır. Ancak teknik yardıma tahsis edilen daha fazla kaynak bu amaçla, diğer bir ifadeyle araştırmalar ve . AB en iyi uygulamaları ile kiyaslama çalışmaları için kullanilabilirdi.


2007 yılından bu yana, sosyal politikalardan sorumlu olan farklı bakanlıklar ve ajanslar,uluslararası örgütler ve uluslararası finansal kuruluşlar (IFI) ile birlikte ortak projeler ve faaliyetler gerçekleştirmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı; IFI'ler, güven fonları, kalkınma bankaları ve özel bankalar gibi donör kuruluşlar tarafından verilen kredi ve hibelerin koordinasyonunun belirlenmesinde önemli bir rol üstlenmektedir. Sektörden sorumlu kurum olan ÇSGB, sektör düzenlemeleri açısından tıpkı IPA I döneminde olduğu gibi donör kuruluşlar ile irtibatta kalmaya devam edip eşgüdüm sağlamaya çalışacaktır.
Olası işbirliği alanları üzerinde görüşmek üzere Türkiye'de en aktif konumda bulunan uluslararası kuruluşların bazıları (Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Avrupa Yatırım Fonu (EIF), Dünya Bankasi, UNICEF) ile 15 Nisan 2014 tarihinde bir istişare toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bu sürecin bir sonucu olarak uluslararası kuruluşlar ile işbirliği, bu programın tüm eylemleri için muhtemel bir yöntem olarak araştırılmaktadır.

Seçilen Sektörlerde öngörülen Eylemlerin Listesi:
IPA II Yararlanıcısıyla DOLAYLI YÖNETİM: Eylem 1 - İstihdam

IPA II Yararlanıcısıyla DOLAYLI YÖNETİM: Eylem 2  Eğitim ve öğretim

IPA II Yararlanıcısıyla DOLAYLI YÖNETİM: Eylem 3 - Sosyal politikalar ve sosyal içerme

IPA II Yararlanıcısıyla DOLAYLI YÖNETİM: Eylem 4  Teknik Destek

IPA II Yararlanıcısıyla DOLAYLI YÖNETİM: TOPLAM

2.2EYLEMLERİN AÇIKLAMASI VE UYGULANMASI 
Türkiye için Çok-yıllı İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Eylem Programı'na yönelik öngörülen yardımin, ABİHA'nın 215. maddesi uyarınca kabul edilen kısıtlayıcı tedbirlerle öngörülen koşullar ve usulleri izlemesi gerekmektedir'.


(1) Eylemin açıklaması, hedefi, beklenen sonuçlar ve kilit performans göstergeleri 
Eylem ve hedeflerin açıklaması
Bu eylemin amacı kadınlara, gençlere ve dezavantajlı gruplara odaklanarak istihdam ve insana yakışır iş kültürünü teşvik etmek, çalışma koşullarını iyileştirmek ve daha iyi hizmet verilmesine yönelik politikaların oluşturulmasını ve uygulanmasını arttırmaktır.
Saygın iş kavramı açısından, IPA II önümüzdeki yıllarda aşağıdaki temel zorlukların ele alınmasında Türkiye'yi destekleyecektir: yüksek seviyede kayıt dışı istihdam, yasal uygulama ve izleme mekanizmaları, çocuk işçiliği, ikili ve üçlü sosyal diyalog eksikliği,bazı sektör ve mesleklerde yetersiz çalışma koşulları ve kamu kurumlan, sosyal ortaklar,sivil toplum kuruluşları ve akademi arasında koordinasyon eksikliği. Bazı faaliyetler bir önceki IPA desteği üzerine inşa edilecektir. Söz konusu faaliyetlere, kayıt dışı istihdam ve kadınların işgücüne katılım oranının düşüklüğü ile mücadele edilmesi, sosyal diyaloğun güçlendirilmesi, KOBİ'ler için iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sistemleri ve modelleri ile çocuk işçiliğiyle mücadele için araçlar ve yöntemlerin geliştirilmesi, işsağlığı ve güvenliği uzmanları için kılavuzların hazırlanması ve Üst Düzey Çalışma Grubunun 19. Fasıl ile ilgili yapmakta olduğu çalışmalar dâhildir. Ancak faaliyetler bunlarla sınırlı kalmayacaktır.

Eğitim sistemi ile işgücü piyasası arasındaki zayıf bağlantılar, yetersiz kariyer rehberliği hizmetleri ve yetersiz staj/çıraklık imkânları müdahale gerektiren diğer sorunlardır. Aktif işgücü piyasası politikalarının çeşitlendirilmesi de ortak zorluklardan bir tanesidir. Ayrıca,planlama ve politika oluşturma süreçleri, izleme ve değerlendirme mekanizmaları, zayıf veri ve/veya istatistikler ve yetersiz kurumsal kapasite de IPA desteği aracılığıyla ele alınacak önemli zorluklardır.

Bu Eylemin özel hedefleri şunlardır:
İnsana yakışır iş kültürünün teşvik edilmesi (Faaliyet I.I);
 Kadınlara, gençlere ve özel politikalara ihtiyaç duyan bireylere odaklanarak aktif işgücü piyasası politikalarının uygulanması suretiyle istihdam ve istihdam edilebilirliğin teşvik edilmesi (Faaliyet I.II);
 Daha iyi hizmet sağlanması amacıyla istihdam ile ilgili politika oluşturulması ve bu politikaların uygulama süreçlerinin desteklenmesi (Faaliyet I.III);
 AB müktesebatı ve politikalarına uyum sağlanması.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:12016E215&from=EN 

Beklenen Sonuçlar:
o Çalışma mevzuatının Uluslararası Çalışma Örgütü sözleşmeleri ve AB müktesebatı uyarınca kabul edilmesi/uyumlaştırılması ve uygulanmasıyla desteklenerek, Türkiye işgücü piyasasında, işletmelerde, kamu kurumlarında, sivil toplum kuruluşlarında, akademide ve sosyal ortaklarda insana yakışır işkültürünün oluşturulması (Faaliyet I.I);
o Kadınların, gençlerin ve dezavantajlı grupların işgücüne ve istihdama katılımının artırılması (Faaliyet I.II);
o Hedef grupların ve bireylerin özel ihtiyaçlarına uygun olarak aktif istihdam tedbirlerinin (eğitim, aracılık hizmetleri, iş arama yardımı, danışmanlık, toplum yararına çalışma programları gibi) geliştirilmesi ve uygulanması (Faaliyet I.II);
O Planlama, izleme ve değerlendirme faaliyetlerine yönelik kurumsal kapasitenin artırılması (Faaliyet I.III);
O Politika oluşturma süreçlerinde sosyal ortakların kapasitesinin artırılması (Faaliyet I.III).

Performans göstergeleri ve ilgili hedefler temel olarak 10. Kalkınma Planı (KP10) ve Ulusal İstihdam Stratejisi (UİS) olmak üzere çok sayıda ulusal strateji belgesinin bünyesinde 2014-2020 dönemi programı içinde tanımlanmıştır. Bu Eylem için özellikle aşağıdaki etki göstergeleri seçilmiştir:
 Genç İşsizlik Oranı (+%13 (KP10));
Kayit Dışı İstihdam Oranı (-%30 (KP10));
İŞKUR'a kayıtlı işsizlerin işe yerleştirilme oranı (+%50 (KP10));
Kadınların işgücüne katılım oranı (%41'e kadar (UİS));
İşsizlik oranı (-%5 (UİS));
Çalışan yoksulluğu (-%5 (UİS));
 2023'e kadar ağır ve tehlikeli iş sektörlerinde, sokak işlerinde ve göçebe/geçici mevsimlik işlerde çocuk işçiliğinin en olumsuz türlerinin tamamen ortadan kaldırılması (UÍS).

IPA II'nin ara dönem değerlendirmesi göz önünde tutularak, aşağıdaki sonuç göstergeleri seçilmiştir:
 İnsana yakışır iş kültürü faaliyetlerine katılanlardan /İşKUR'a veya Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) kayıtlı olan kişilerin oranı;
 KOBİ'lerde iş kazalarında azalma oranı;
 Tespit edilen ve çözüme kavuşturulan çocuk işçi vakası sayısı;
 "İnsana yakışır iş kültürü" izleme/takip mekanizmasının kurulması ve işler hale getirilmesi;
o Sektör Operasyonel Programı müdahalesinden sonra işgücüne katılan/istihdam edilen kadın, genç ve dezavantajlı kişi sayısı;
 Yeni geliştirilen aktif işgücü piyasası politikası ve/veya diğer özel olarak tasarlanmış hizmetlerin sayısı


(2) Varsayımlar ve koşullar 
Hükumet ve kamu kurumları Eylemin sonuçlarını alabilmek için gereken politika ve kurumsal değişiklikleri geliştirme ve uygulama konusunda tam bir taahhütte bulunmuştur.
Ulusal otoriteler Bütçe tablosunda belirtilen eş finansman gerekliliklerine uygun hareket etmelidir.

Söz konusu gerekliliklere uyulmaması bu program kapsamında yer alan fonların geri alınmasına ve/veya gelecekte gerçekleşecek finansmanın yeniden tahsisine sebep olabilir.
(3) Uygulama usulleri:
(3)(a) Dolaylı yönetim 
Bu eylem, eylemin uygulanmasına ilişkin tüm görevlerin yerine getirilmesinden sorumlu olan Türkiye tarafindan dolaylı yönetim altında uygulanacaktır.
Eylemlerin uygulanmasından sorumlu olan Program Otoritesi,Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'dır.

Yararlanıcı ülke, özellikle, IPA II faaliyetlerinin hazırlanması, uygulanması,bilgilendirme yapılması ve görünürlüğü, izlenmesi ve raporlanmasından ve güçlü mali yönetim ilkesi uyarınca gerekli olduğu hallerde bunların değerlendirilmesinden ve programın uygulanmasında ortaya çıkan harcamaların mevzuata ve usule uygunluğunun sağlanmasindan sorumludur.

Dolaylı yönetim altında tevdi edilen makam (Türkiye) tarafindan verilen belirli hibelerde hibe yararlanıcısı başına 60.000,00 AVRO'yu aşan hibeler için basitleştirilmiş maliyet seçeneklerinin kullanımına ilişkin yetkilendirme:
a) Kapsanan hibe türleri ve maliyet kategorileri:
Bu program altındaki eylemler için verilecek hibeler aşağıdaki türlerden birinde olabilir:
(a) yararlanıcıların geçmiş verileri veya aşağıda belirtilen uygun maliyet kategorileri için olağan maliyet muhasebesi uygulamaları uyarınca hesaplanan birim maliyetler ve sabit oranlı finansman temelinde toplu tutar ve geri ödeme,
(b) diğer tüm uygun maliyet kategorilerinde fiilen tahakkuk eden uygun maliyetlerin geri ödemesi.

Birim maliyet ve sabit oranlı finansman temelinde toplu tutar ve geri ödemenin kapsayabileceği uygun maliyet kategorileri şu şekildedir: destek personeli maliyetleri,yerel ulaştırma, yerel ofislerin ihtiyacı olan sarf malzemeleri ve ikmal malzemeleri,iletişim faaliyetleri ve görünürlük etkinlikleri.

Diğer uygun maliyet kategorilerinin geri ödemesi, fiilen tahakkuk eden uygun maliyet temelinde yapılır.

Kullanılacak toplu tutar, birim maliyet ve sabit oranlı finansman miktarlari, c bendinde öngörülen yöntem uyarınca hesaplanır. Yararlanıcıların beyan edeceği toplu tutar, birim maliyet ve sabit oranlı finansman miktarlari, c bendinde öngörülen yöntem uyarınca hesaplanır.

b) Gerekçe:

Desteklenen faaliyetlerin niteliği göz önüne alındığında ve bu program kapsamında beklenen hibelerin yönetimini basitleştirmek amaciyla bazı maliyetler, her bir hibenin eylem bütçesinde, birim, toplam fiyat veya diğer uygun doğrudan maliyetlerin yüzdesi olarak tanımlanabilir.

Hibeler veya hibelerin bölümleri basitleştirilmiş maliyet seçenekleri temel alınarak oluşturulduğunda, bu tutarlar dolandırıcılığı ve öncül kârı hariç tutacak şekilde belirlenir.Sözleşmede gösterilen maliyetlere, harcama sonrası kontroller yoluyla, yani kapsadıklarıgerçek maliyetlerle karşılaştırılarak itiraz edilmemelidir.

Birim maliyetlerin, toplu tutarlarin veya sabit oranların belirlenmesinde yararlanicının kullandığı formüllerin sözleşme koşullarına uygun olup olmadığını veya maliyete yol açan etkinliklerin gerçekten meydana gelip gelmediğini kontrol etmek için doğrulama/denetimler yapılabilir. Nihai yararlanıcılara yapılan, usule uygun olmayan herhangi bir ödeme, sözleşme makamı tarafindan basitleştirilmiş maliyet seçeneklerinin miktarına kadar geri alınabilir.

c) Miktar belirleme ve güncelleme yöntemi:
Tutarlar; istatistiki veriler, gerçeklere dayanan bilgiler veya benzer nesnel yöntemler ve/veya her bir yararlanıcının geçmiş verileri temel alınarak belirlenecektir.
d) Kâr amacı gütmeme ve eş-finansman ilkeleri ve çifte finansmanın olmaması
Hibe başvurusu sahiplerinin, maliyetlerin karşılık geldiği birim fiyat, toplu tutar ve/veya sabit oran tutarlarını hesaplamak için öngördükleri yöntemleri ve nihai uygun tutarın hesaplanmasında kullandıkları tüm formülleri net bir şekilde açıklamaları gerekecektir.
(4) Tedarik ve hibeler için coğrafi uygunluğun kapsamı
Tedarik ve hibe usullerine katilım icin isletmelerin konumu açısından ve temel tasarrufta tesis edildiği ve ilgili sözleşme dokümanlarında belirtildiği şekilde satın alınan tedariklerin menşei açısından coğrafi uygunluk ilkesi uygulanır.
Komisyonun sorumlu yetkilendirme görevlisi, aciliyet durumlarında veya ilgili ülkelerin piyasalarında ürünler ve hizmetlerin bulunmaması durumunda veya uygunluk kurallarının bu eylemin gerçekleştirilmesini imkânsız hale getireceği veya aşırı derece zorlaştıracağıusulen kanıtlanmış durumlarda coğrafi uygunluğu genişletebilir.

(1) Eylemin açıklaması, hedefi, beklenen sonuçlar ve kilit performans göstergeleri 
Eylem ve hedeflerin açıklaması
Bu eylemin genel hedefi; sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen ve bireylere istihdam edilebilmeleri için gerekli vasıfları kazandıran ve Türk toplumunun tüm kesimlerinin kendi ihtiyaçları doğrultusunda öğrenme imkânı bulmalarını sağlayan şeffaf,modern ve kaliteye dayalı bir eğitim sisteminin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.
Sektörün karşılaştığı ilk zorluk olan eğitimin kalitesi sorunu, özellikle Türkiye gibi gençnüfusa sahip ülkeler için kritik bir öneme sahiptir. IPA II, öğretmenlerin vasıflarını artırma 

ve öğrencilerin kişisel ve sosyal ihtiyaçlara göre yetkinlikler kazanmasını sağlayan modüler öğretim sisteminin daha da geliştirilmesi çabalarında Milli Eğitim Bakanlığı'nıdestekleyecektir. Geliştirilen modüllerin Mesleki Eğitim ve Öğretim için Avrupa Kredi Transfer Sistemi (ECVET) ilkelerine uyumlu olması gerekmektedir. Bir kredi transfer sisteminin kurulması öğrencilerin farklı okullar arasında hareketliliğine imkan sağlayacak ve bu sistemin tanınması eğitim kurumlarına bir bütünlük kazandıracaktır.
Tanımlanan ikinci zorluk görece düşük eğitime erişim seviyesi ve dezavantajlı kişilerin eğitime erişimde yaşadıkları güçlüklerdir. IPA, eğitime erişimin iyileştirilmesi ve daha fazla kişiye eğitim imkanı sunulmasını ve eğitimin genel kalitesi üzerinde önemli etkileri olan okul öncesi eğitim de dâhil olmak üzere tüm eğitim düzeylerinde eğitim seviyelerinin artırılmasını ve ayrıca kadın istihdamını destekleyecektir. Kiz çocuklarının ve dezavantajlı kişilerin eğitime erişim seviyelerine özel önem verilecektir.
AB ortalamaları ile karşılaştırıldığında Hayat Boyu Öğrenme (HBÖ) programlarına katılım oldukça düşüktür. İşgücü piyasasında yer alan çalışanların (25-64) neredeyse yarısının lise düzeyinin altında eğitim almış olduğu göz önünde tutulduğunda, HBÖprogramlarının teşvik edilmesi için bu konuya odaklanan daha fazla müdahale yapılmasıgerektiği çok açıktır. Bu çerçevede IPA, Türkiye'de HBÖ kültürünün geliştirilmesi ve yaygın eğitim ve işgücü piyasası arasındaki bağın güçlendirilmesi amacıyla (mesleki eğitim ve öğretim ile özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları arasında yeni işbirliği modelleri, özellikle dezavantajlı kişilere yönelik ikinci şans/telafi programlarıgibi) yenilikçi faaliyetler ve reformları destekleyecektir. Bu eylem kapsamında geçmişuygulamalar ile Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi ve/veya ulusal mesleki yeterlilikler sistemi değerlendirmeye tabi tutulabilir. Ayrica Erasmus+ gibi Birlik programlariyla ilgili farkındalığın ve bu programlara katılım firsatlarının artırılması için de destek verilebilir.
Bu eylemin özel hedefleri şunlardır:
 Eğitim ve öğretimin kalitesinin artırılması (Faaliyet II.I) suretiyle, özellikle KOBİlerde eğitim ve istihdam arasındaki bağın güçlendirilmesi;
o Okul öncesi eğitim dahil olmak üzere herkes için eğitim sağlayarak (Faaliyet II.II)ve erken okul terki/devamsızlık ve okulu bırakma ile mücadele ederek eğitime erişim seviyelerinin ve beceri düzeylerinin artırılması;
O Ulusal Yeterlilik Sisteminin (UYS) güçlendirilmesi ve uyum yeteneği ve hayat boyu öğrenmenin teşvik edilmesi (Faaliyet II.III);
 AB müktesebatı ve politikalarına uyum sağlanması.
Beklenen Sonuçlar 
o İnsan kaynakları, fiziki ortam, müfredat/modüller ve kalite güvencesi açısından eğitim ve öğretimde kalitenin artırılması (Faaliyet II.I);
o İşverenler ve işletmelerle işbirliği içinde kalite güvence sisteminin kurulması;
o Rehberlik, danışmanlık ve okul-aile işbirliği aracılığıyla erken okul terki/devamsızlık ve okulu bırakma oranlarının azaltılması (Faaliyet II.II);
O Roman çocuklar, mevsimlik ya da geçici işçilerin çocukları ve engelliler gibi özel ihtiyaçları olan kişilerin eğitimin tüm düzeylerine erişiminin artırılması;(Faaliyet II.II):
o ..

stratejileri/eylem planlarının AB hedef ve inisiyatifleri uyarınca geliştirilmesi ve 
uygulanmasi (Faaliyet II.III).



Kilit performans göstergeleri şunlardır:
o Rehberlik/danışmanlık hizmetleri ile ulaşılan öğrenci ve aile sayısı, SOP müdahalesinden sonra özel aktivasyon programlarına katılıp 'ne istihdamda ne de eğitim ve öğretimde olan kişilerin" (NEET) sayısı

Uygulanan kredili mesleki eğitim ve öğretim modüllerinin oranı;
İlköğretim düzeyinde sınıf mevcudu 30 ve altında olan illerin sayısı - 76 (KP10);
Kurulan Erken Çocukluk Eğitimi tesislerinin sayısı;
Okul öncesi brüt kayıt oranı (4-5 yaş) -%70’e kadar (KP10);
 Hayat boyu öğrenme programlarına katilım oranı (+%15 (UİS)).
(2) Varsayımlar ve koşullar 
Hükumet ve kamu kurumları Eylemin sonuçlarını alabilmek için gereken politika ve kurumsal değişiklikleri geliştirme ve uygulama konusunda tam bir taahhütte bulunmuştur.
Ulusal otoriteler Bütçe tablosunda belirtilen eş finansman gerekliliklerine uygun hareket etmelidir.

Bu gerekliliklere uyulmaması, bu program altındaki fonların geri alınmasına ve/veya daha sonraki fonların tekrar tahsis edilmesine neden olabilir.

(3) Uygulama usulleri:
(3)(a) Dolaylı yönetim 
Bu eylem, eylemin uygulanmasına ilişkin tüm görevlerin yerine getirilmesinden sorumlu olan Türkiye'nin dolaylı yönetimi altında uygulanacaktır.

Eylemlerin uygulanmasından sorumlu olan Program Otoritesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'dır.

Yararlanıcı ülke, özellikle, IPA II eylemlerinin hazırlanması, uygulanmasi, bilgilendirme ve görünürlüğü, izlenmesi ve raporlanmasından ve güvenilir mali yönetim ilkesi uyarınca gerekli olduğu hallerde bunların değerlendirilmesinden ve programın uygulanmasında ortaya çıkan harcamaların mevzuata ve usule uygunluğunun sağlanmasından sorumludur.
Dolayli yönetim altında tevdi edilen makam (Türkiye) tarafindan verilen belirli hibelerde hibe yararlanıcısı başına 60.000,00 avroyu aşan hibeler için basitleştirilmiş maliyet seçenekleri kullanımının yetkilendirilmesi:
a) Kapsanan hibe türleri ve maliyet kategorileri:
Bu program altındaki eylemler için verilecek hibeler aşağıdaki türlerden birinde olabilir:
(a) yararlanıcıların geçmiş verileri veya aşağıda belirtilen uygun maliyet kategorileri için olağan maliyet muhasebesi uygulamaları uyarınca hesaplanan birim maliyetler ve sabit oranlı finansman temelinde toplu tutar ve geri ödeme,
(b) diğer tüm uygun maliyet kategorilerinde fiilen tahakkuk eden uygun maliyetlerin geri ödemesi.


Birim maliyet ve sabit oranlı finansman temelinde toplu tutar ve geri ödemenin kapsayabileceği uygun maliyet kategorileri şu şekildedir: destek personeli maliyetleri,yerel ulaştırma, yerel ofislerin ihtiyacı olan sarf malzemeleri ve ikmal malzemeleri,iletişim faaliyetleri ve görünürlük etkinlikleri.

Diğer uygun maliyet kategorilerinin geri ödemesi, fiilen tahakkuk eden uygun maliyet temelinde yapilir.

Kullanılacak toplu tutar, birim maliyet ve sabit oranlı finansman miktarlari, c bendinde öngörülen yöntem uyarınca hesaplanır. Yararlanıcıların beyan edeceği toplu tutar, birim maliyet ve sabit oranlı finansman miktarlari, c bendinde öngörülen yöntem uyarınca hesaplanir.

b) Gerekçe:
Desteklenen faaliyetlerin niteliği göz önüne alındığında ve bu program kapsamında beklenen hibelerin yönetimini basitleştirmek amacıyla bazı maliyetler, her bir hibenin eylem bütçesinde, birim, küresel fiyat veya diğer uygun doğrudan maliyetlerin yüzdesi olarak tanımlanabilir.

Hibeler veya hibelerin bölümleri basitleştirilmiş maliyet seçenekleri temel alınarak oluşturulduğunda, bu tutarlar dolandırıcılığı ve öncül kârı hariç tutacak şekilde belirlenir.Sözleşmede gösterilen maliyetlere, harcama sonrası kontroller yoluyla, yani kapsadıklarıgerçek maliyetlerle karşılaştırılarak itiraz edilmemelidir.

Birim maliyetlerin, toplu tutarların veya sabit oranların belirlenmesinde yararlanıcının kullandığı formüllerin sözleşme koşullarına uygun olup olmadığını veya maliyete yol açan etkinliklerin gerçekten meydana gelip gelmediğini kontrol etmek için doğrulama/denetimler yapılabilir. Nihai yararlanıcılara yapılan, usule uygun olmayan herhangi bir ödeme, sözleşme makamı tarafindan basitleştirilmiş maliyet seçeneklerinin miktarına kadar geri alınabilir.

c) Miktar belirleme ve güncelleme yöntemi:
Tutarlar; istatistiki veriler, gerçeklere dayanan bilgiler veya benzer nesnel yöntemler ve/veya her bir yararlanıcının geçmiş verileri temel alınarak belirlenecektir.
d) Kâr amacı gütmeme ve ortak finansman ilkeleri ve çifte finansmanın olmaması
Hibe başvurusu sahiplerinin, maliyetlerin karşılık geldiği birim fiyat, toplu tutar ve/veya sabit oran tutarlarını hesaplamak için öngördükleri yöntemleri ve nihai uygun tutarın hesaplanmasında kullandıkları tüm formülleri net bir şekilde açıklamaları gerekecektir.
(4) Tedarik ve hibeler için coğrafi uygunluğun kapsamı
Tedarik ve hibe usullerine katılım için işletmelerin konumu açısından ve temel tasarrufta tesis edildiği ve ilgili sözleşme dokümanlarında belirtildiği şekilde satın alınan tedariklerin menşei açısından coğrafi uygunluk ilkesi uygulanır.
Komisyonun sorumlu yetkilendirme görevlisi, aciliyet durumlarında veya ilgili ülkelerin piyasalarında ürün ve hizmetlerin bulunmaması durumunda veya uygunluk kurallarının bu eylemin gerçekleştirilmesini imkânsız hale getireceği veya aşırı derece zorlaştıracaği usulünce kanıtlanmış durumlarda coğrafi uygunluğu genişletebilir.


(1) Eylemin açıklaması, hedefi, beklenen sonuçlar ve kilit performans göstergeleri 
Eylem ve hedeflerin açıklaması
Bu eylemin hedefi, istihdam, sağlık ve sosyal koruma hizmetlerine erişimlerini kolaylaştırarak ve ayrımcılık, dışlama ve yoksullukla mücadele ederek dezavantajlıkişilerin topluma dâhil edilmesini teşvik etmektir.

Son yıllarda ekonomik büyüme ve mutlak yoksulluk oranının azaltılmasında yaşanan önemli ilerlemelere rağmen, göreli yoksulluk Türkiye'de halen önemli bir sosyal sorundur (nüfusun yaklaşık %22'si). Çalışma yaşındaki yaklaşık 30 milyon kişiden oluşan ekonomik olarak aktif olmayan kişiler (%70'i kadın) ya yoksuldur ya da yüksek yoksulluk riski altındadır. Bu nedenle bu Eylem bütünsel bir yaklaşımla uygulanmalidır. Faaliyetler;Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın önderliğinde Sağlık Bakanlığı gibi çeşitli kurumlar tarafindan verilen hizmetlerin koordinasyonu ve entegrasyonu da dâhil olmak üzere, tamamlayıcı ancak kapsamlı tedbirler alınarak dezavantajlı kişilerin sosyal, kültürel ve ekonomik hayata dâhil olmalarını sağlayacak şekilde planlanacaktır.
Eğitim, sosyal ve sağlık hizmetlerine yönlendirme, eğitim, rehberlik, danışmanlık ve girişimcilik programları dâhil olmak üzere aktif işgücü piyasası politikaları ve sosyal girişimciliği destekleme yoluyla (kent yoksullari, engelliler (fiziksel, zihinsel), Roman vatandaşlar², özel ihtiyaçları olan çocuklar, sokak çocukları, çalışan çocuklar, tek başına yaşayan anne veya baba, mevsimlik işçiler, uyuşturucu bağımlıları, sosyal koruma kapsamında yer almayan kadınlar, hükümlüler ve eski hükümlüler, yaşlılar, ev hizmetlerinde çalışanlar, mülteciler ve iltica talebinde bulunanlar gibi) dezavantajlıkişilerin sosyal bütünleşmelerini artırmak önceliklerden biridir. Daha fazla sayıda dezavantajlı kişiye ulaşılması ve ayrıca dezavantajlı kişilere karşı damgalama ve ayrımcılıkla mücadele edilmesi için bu faaliyetler farkındalık ve bilgilendirme kampanyalariyla desteklenecektir.

Bu eylem altında IPA fonlari, Sosyal Politika ve İstihdam başlıklı 19. Fasılda ele alınan sosyal koruma, firsat eşitliği ve ayrımcılıkla mücadele gibi konularda AB müktesebatının iç hukuka aktarılmasında ve uygulanmasında Türkiye'ye yardım sağlayacaktır. Aynışekilde, İstihdam ve Sosyal Reform Programında (ESRP) tanımlanan sorunların ele alınması için de destek verilecektir.

Özel Hedefler şunlardır:
o Kapsamlı sosyal politikalar ve sosyal içerme için gerekli olan altyapıyı oluşturmak amacıyla politika yapıcıların ve hizmet sağlayıcıların kapasitelerini artırmak (Faaliyet III.I)

o Dezavantajlı ve savunmasız kişilerin sosyal korumaya, kaliteli sağlık hizmetlerine ve işgücü piyasalarına erişimlerini artırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele etmek (Faaliyet III.II);
o AB müktesebatı ve politikalarına uyum sağlanması.
² Bu terim, toplumun büyük çoğunluğunun önyargılarına maruz kalan, Domlar, Lomlar, Abdallar dâhil 
olmak fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere Roman vatandaşlarına benzeyen tüm vatandaşları
kapsamaktadır.



Beklenen Sonuçlar şunlardır:
o Politika yapma, stratejik planlama, uygulama, izleme ve değerlendirme açısından ulusal ve yerel düzeyde kurumsal kapasitelerin artırılması (Faaliyet III.I);
 Sosyal koruma ve sağlık hizmetlerinin (özelikle merkezi olmayan yönetim/yerelleştirme yoluyla) yeniden düzenlenmesi ve iyileştirilmesi (toplum destekli yaklaşıma ulaşacak şekilde);
 Özellikle yoksulluk riski yüksek olan kişilerle çalışan sivil toplum kuruluşlarının ve yerel aktörlerin kapasiteleri hedef alınarak, dezavantajlı kişilerin sosyal yardım ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin iyileştirilmesi ve bu hizmetlerin daha fazla kişiye ulaşmasının sağlanması;
Bu eylem için 2020 yılına kadar geniş ulusal stratejik dokümanlar seti içinden aşağıdaki etki göstergeleri seçilmiştir:
o Günlük 4,3 ABD Dolarından daha düşük bir gelirle yaşayan nüfusun oranı(mutlak yoksulluk) (%1’in altında (KP10));
o Gini orani (%36 (KP10);
o Cocuk isçiliği (%2'nin altında (UİS);
o .,-_Bakanlığının Stratejik Planı);
O Dezavantajlı kişilerin sağlık durumu (savunmasız çocukların aşılama oranlarının,savunmasız kişilerin kaliteli sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştıran müdahalelerin sayısının ve topluluk içinde yaşayan engelli çocukların sayısı gibi verilerin artışı ile ölçülecektir).

Programın yarı dönem incelemesi göz önünde bulundurularak, 2017 yılı için aşağıdaki sonuç göstergeleri önerilmektedir:
o Temel aile destek sisteminin kurulmasi;
O Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Eylem Planının revize edilmesi /yürürlüğe girmesi;
o İlgili veri tabanlarında kayıtlı dezavantajlı kişi sayısındaki değişim oranı;o İlgili sosyal hizmetlerden ve sağlık hizmetlerinden faydalanan dezavantajlıkişilerin sayısı (toplum destekli hizmetler dâhil olmak üzere);
o Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma ve sağlık hizmetlerine ve işgücü piyasasına erişimini kolaylaştırmak için desteklenen sosyal ortaklar/sivil toplum kuruluşları/yerel aktörler/KOBİ'ler.

(2) Varsayımlar ve koşullar 
Hükümet ve kamu kurumları, Eylemin sonuçlarına ulaşılması için gerekli olan politikaların ve kurumsal değişikliklerin geliştirilmesini ve zamanında uygulanmasını tam olarak taahhüt eder.

Ulusal otoriteler Bütçe tablosunda belirtilen eş finansman gerekliliklerine uygun hareket etmelidir.

Bu gerekliliklere uyulmaması, bu program altındaki fonların geri alınmasına ve/veya daha sonraki fonların tekrar tahsis edilmesine neden olabilir.


(3) Uygulama usulleri:
(3)(a) Dolaylı yönetim 
Bu eylem, eylemin uygulanmasına ilişkin tüm görevlerin yerine getirilmesinden sorumlu olan Türkiye tarafindan dolaylı yönetim kapsamında uygulanacaktır.
Eylemlerin uygulanmasından sorumlu olan Program Otoritesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'dır.

Yararlanıcı ülke, özellikle, IPA II faaliyetlerinin hazırlanması, uygulanmasi,bilgilendirme ve görünürlüğü, izlenmesi ve raporlanmasından ve güvenilir mali yönetim ilkesi uyarınca gerekli olduğu hallerde bunların değerlendirilmesinden ve programın uygulanmasında ortaya çikan harcamaların mevzuata ve usule uygunluğunun sağlanmasindan sorumludur.

Dolaylı yönetim altında tevdi edilen makam (Türkiye) tarafindan verilen belirli hibelerde hibe yararlanıcısı başına 60.000,00 avroyu aşan hibeler için basitleştirilmiş maliyet seçenekleri kullaniminin yetkilendirilmesi:
a) Kapsanan hibe türleri ve maliyet kategorileri:
Bu program altındaki eylemler için verilecek hibeler aşağıdaki türlerden birinde olabilir:
(a) yararlanıcıların geçmiş verileri veya aşağıda belirtilen uygun maliyet kategorileri için olağan maliyet muhasebesi uygulamaları uyarınca hesaplanan birim maliyetler ve sabit oranlı finansman temelinde toplu tutar ve geri ödeme,
(b) diğer tüm uygun maliyet kategorilerinde fiilen tahakkuk eden uygun maliyetlerin geri ödemesi.

Birim maliyet ve sabit oranlı finansman temelinde toplu tutar ve geri ödemenin kapsayabileceği uygun maliyet kategorileri şu şekildedir: destek personeli maliyetleri,yerel ulaştırma, yerel ofislerin ihtiyacı olan sarf malzemeleri ve ikmal malzemeleri,iletişim faaliyetleri ve görünürlük etkinlikleri.

Diğer uygun maliyet kategorilerinin geri ödemesi, filen tahakkuk eden uygun maliyet temelinde yapılır.

Kullanılacak toplu tutar, birim maliyet ve sabit oranlı finansman miktarlari, c bendinde öngörülen yöntem uyarınca hesaplanır. Yararlanıcıların beyan edeceği toplu tutar, birim maliyet ve sabit oranlı finansman miktarları, c bendinde öngörülen yöntem uyarınca hesaplanir.

b) Gerekçe:
Desteklenen faaliyetlerin niteliği göz önüne alındığında ve bu program kapsamında beklenen hibelerin yönetimini basitleştirmek amacıyla bazı maliyetler, her bir hibenin eylem bütçesinde, birim, toplam fiyat veya diğer uygun doğrudan maliyetlerin yüzdesi olarak tanımlanabilir.

Hibeler veya hibelerin bölümleri basitleştirilmiş maliyet seçenekleri temel alınarak oluşturulduğunda, bu tutarlar dolandırıcılığı ve öncül kârı hariç tutacak şekilde belirlenir.Sözleşmede gösterilen maliyetlere, harcama sonrası kontroller yoluyla, yani kapsadıklarıgerçek maliyetlerle karşılaştırılarak itiraz edilmemelidir.

Birim maliyetlerin, toplu tutarların veya sabit oranların belirlenmesinde yararlanıcının kullandığı formüllerin sözleşme koşullarına uygun olup olmadığını veya maliyete yol 

açan etkinliklerin gerçekten meydana gelip gelmediğini kontrol etmek için doğrulama/denetimler yapılabilir. Nihai yararlanıcılara yapılan, usule uygun olmayan herhangi bir ödeme, sözleşme makamı tarafindan basitleştirilmiş maliyet seçeneklerinin miktarına kadar geri alınabilir.

c) Miktar belirleme ve güncelleme yöntemi:
Tutarlar; istatistiki veriler, gerçeklere dayanan bilgiler veya benzer nesnel yöntemler ve/veya her bir yararlanıcının geçmiş verileri temel alınarak belirlenecektir.
d) Kar amacı gütmeme ve ortak finansman ilkeleri ve çifte finansmanın olmaması
Hibe başvurusu sahiplerinin, maliyetlerin karşılık geldiği birim fiyat, toplu tutar ve/veya sabit oran tutarlarını hesaplamak için öngördükleri yöntemleri ve nihai uygun tutarın hesaplanmasında kullandıkları tüm formülleri net bir şekilde açıklamaları gerekecektir.
(4) Tedarik ve hibeler için coğrafi uygunluğun kapsamı
Tedarik ve hibe usullerine katılım için işletmelerin konumu açısından ve temel tasarrufta tesis edildiği ve ilgili sözleşme dokümanlarında belirtildiği şekilde satın alınan tedariklerin menşei açısından coğrafi uygunluk ilkesi uygulanır.
Komisyonun sorumlu yetkilendirme görevlisi, aciliyet durumlarında veya ilgili ülkelerin piyasalarında ürünler ve hizmetlerin bulunmaması durumunda veya uygunluk kurallarının bu eylemin gerçekleştirilmesini imkansız hale getireceği veya aşırı derece zorlaştıracağıusulünce kanıtlanmış durumlarda coğrafi uygunluğu genişletebilir.

(1) Eylemin açıklaması, hedefi, beklenen sonuçlar ve kilit performans göstergeleri 
• Eylem ve hedeflerin açıklaması
IPA I'in uygulama döneminde Program Otoritesi, katılım öncesi yardım ve katilım sürecinde karşılaşılan zorlukları ele alma konusunda kapasitesini önemli oranda artırmıştır. Alt sektörden sorumlu kurumlar ve bölgesel kalkınma ajansları gibi diğer paydaşlar gelecekte çok daha önemli bir rol üstleneceğinden, mevcut sistemin IPA II altında yeniden yapılandırılması ve sözleşme makamının kapasitesinin daha da artırılmasıgerekecektir.

Özel hedef, IPA fonları ve ileride sağlanacak AB Yapısal Fonlarının yönetimi ile ilgili işlevleri yerine getirebilmeleri için Program Otoritesinin, alt sektörden sorumlu kurumların ve yararlanıcıların kapasitesinin geliştirilmesidir.

Beklenen Sonuçlar:
 Kaliteli ve etkili politika oluşturma, AB politikalarının ve müktesebatın uygulanmasi, izleme, raporlama ve değerlendirme amacıyla etkin danışma ve işbirliği mekanizmaları oluşturulması dâhil olmak üzere idari kapasitenin artirılmasi;
o Sektör Operasyonel Programının program hedefleri doğrultusunda başarılı ve yeterli bir şekilde uygulanmasi;

o Ulusal istihdam, eğitim ve sosyal politika gözlemevinin kurulması ve işlevsel hale getirilmesi.

Teknik Yardım, diğerlerinin yanı sıra, (potansiyel) yararlanıcılara ve Program Otoritesine eğitim ve danışmanlık hizmetleri verilmesini, çalışma ziyaretleri ve staj programlarıorganize edilmesini, programın uygun şekilde görünürlüğünün sağlanmasına yönelik faaliyetleri, bilgilendirme ve iletişim kampanyalarıni, destek faaliyetlerini ve proje havuzu, proje seçimi, ihale, kalite güvence, izleme ve değerlendirme aşamalarinin geliştirilmesinde destek verilmesini içerecektir. Program Otoritesinin işletme maliyetleri de finanse edilebilir.

Kilit performans göstergesi, Avrupa Sosyal Fonu (ASF) altında faaliyet göstermeye hazır bir yapının konsolide edilmesi olacaktır. Bu programın sonuçları açısından aşağıdaki göstergeler seçilmiştir:
o Eğitim verilen fiili ve potansiyel hibe yararlanıcıları
O Farkındalık oluşturma kampanyaları/faaliyetleri yoluyla ulaşılan kişiler;
O Gerçekleştirilen araştırma/saha çalışması/rapor/etki değerlendirmesi/izleme ve değerlendirme çalışması/bölgesel ihtiyaç analizi vb. çalışmaların sayısı ve niteliği.
(2) Varsayımlar ve koşullar 
Hükümet ve kamu kurumları, Eylemin sonuçlarına ulaşılması için gerekli olan politikaların ve kurumsal değişikliklerin geliştirilmesini ve zamanında uygulanmasını tam olarak taahhüt eder.

Ulusal otoriteler Bütçe tablosunda belirtilen eş finansman gerekliliklerine uygun hareket etmelidir.

Yukarıda belirtilen gerekliliklere uyulmamasi, bu program altındaki fonların geri alınmasina ve/veya daha sonraki fonlarin tekrar tahsis edilmesine neden olabilir.
(3) Uygulama usulleri:
(3)(a) Dolaylı yönetim 
Bu eylem, eylemin uygulanmasına ilişkin tüm görevlerin yerine getirilmesinden sorumlu olan Türkiye'nin dolaylı yönetimi altında uygulanacaktir.

Eylemlerin uygulanmasından sorumlu olan Program Otoritesi Çalıişma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'dır.

Yararlanıcı ülke, özellikle, IPA II faaliyetlerinin hazırlanması, uygulanmasi,bilgilendirme ve görünürlüğü, izlenmesi ve raporlanmasından ve güvenilir mali yönetim ilkesi uyarınca gerekli olduğu hallerde bunların değerlendirilmesinden ve programın uygulanmasında ortaya çıkan harcamaların mevzuata ve usule uygunluğunun sağlanmasından sorumludur.

(4) Tedarik ve hibeler için coğrafi uygunluğun kapsamı
Tedarik ve hibe usullerine katılım için işletmelerin konumu açısından ve temel tasarrufta tesis edildiği ve ilgili sözleşme dokümanlarında belirtildiği şekilde satın alınan.:tedariklerin menşei açısından coğrafi uygunluk ilkesi uygulanır.

Komisyonun sorumlu yetkilendirme görevlisi, aciliyet durumlarında veya ilgili ülkelerin piyasalarında ürünler ve hizmetlerin bulunmaması durumunda veya uygunluk kurallarının bu eylemin gerçekleştirilmesini imkânsız hale getireceği veya aşırı derece zorlaştıracağıusulünce kanıtlanmış durumlarda coğrafi uygunluğu genişletebilir.
3 BÜTÇE 

ENDİKATİF BÜTÇE TABLOSU - TÜRKİYE İÇİN İSTİHDAM, EĞİTİM VE SOSYAL POLİTİKALAR ÇOK-YILLI EYLEM PROGRAMI (2014-2018)
2014: IPA II Yararlanici si eș finansman -
2015: Toplam harcama
2016: AB Katkısı
2017: IPA II Yararlanıcı si eș finansman •
2018: Toplam harcama

2014: 11.200.000
2015: 1.976.471
2016: 13.176.471
2017: 50.248.468
2018: 8.867.377

2014: 11.200.000
2015: 1.976.471
2016: 13.176.471
2017: 12.651.532
2018: 2.232.623

2014: 11.200.000
2015: 1.976.471
2016: 13.176.471
2017: 0
2018: 0

2014: 3.800.000
2015: 670.587
2016: 4.470.587
2017: 0
2018: 0

2014: 37.400.000
2015: 6.600.000
2016: 44.000.000
2017: 62.900.000
2018: 11.100.000
Toplam AB Katkısı: Toplam IPA Il Yararlanicisi ortak finansmani
275.100.000: 48.547.058

Toplam AB Katkısı: Program toplam tutari
275.100.000: 323.647.058

4PERFORMANS İZLEME DÜZENLEMELERİ
Performans ölçme çerçevesinin bir parçası olarak Komisyon; IPA II Tüzüğü'nde belirtilen özel hedeflerin gerçekleştirilmesinde kaydedilen ilerlemeyi, önceden tanımlanan, açık ve şeffaf bir şekilde ölçülebilir göstergeleri esas alarak izleyip değerlendirir. IPA II Tüzüğü'nün 4.maddesinde atif yapılan ilerleme raporlari, IPA II yardımı sonuçlarının değerlendirilmesinde referans noktası olarak alınır.

Komisyon; bir araya getirilmek ve bu programın her bir eylemi için belirlenen hedefler ve kilometre taşları karşısında sağlanan ilerlemenin takibi ve Endikatif Strateji Belgesi açısından analiz edilmek üzere tüm kaynaklara ait performans verilerini (süreç, çıktı ve sonuçgöstergeleri) toplayacaktır.

IPA II yararlanıcıları tarafından gerçekleştirilen dolaylı yönetim bağlamında, Ulusal IPA Koordinatörleri (NIPAC) eylemlerin ve programların performansına ilişkin bilgileri (süreç,çıktı ve sonuç göstergeleri) toplayacak ve ulusal kaynaklardan gelen göstergelerin toplanmasınıve üretilmesini koordine edecektir.

Tüm ilerleme süreci aşağıdaki araçlarla izlenecektir: a) Sonuç Odaklı İzleme sistemi (ROM);b) IPA II Yararlanıcılarının kendi izlemeleri; c) AB delegasyonları tarafindan gerçekleştirilen öz-izleme; d) mali yardımın uygulanma sürecinin uygunluğu, uyumu, etkililiği, verimliliği ve koordinasyonunun, izleme sürecinin sektör seviyesinde yapılmasını sağlayacak şekilde, Sektör İzleme komitelerinin desteklediği bir IPA II İzleme komitesi tarafindan düzenli olarak izleneceği, Avrupa Komisyonu (DG NEAR) ve IPA II Yararlanıcıları tarafindan gerçekleştirilen ortak izleme süreci.

5 DEĞERLENDİRME 
Eylemin önemi göz önünde bulundurularak, bu eylem veya bileşenleri için bağımsız danışmanlar aracılığıyla nihai veya ardıl değerlendirmeler yapılacaktır.
IPA II Çerçevesinde Birlik Tarafindan Türkiye Cumhuriyeti'ne Yapılacak Mali Yardımın Uygulanmasına İlişkin Düzenlemeler Hakkında Çerçeve Anlaşma'nın 57. maddesi uyarınca,bütçe uygulama görevleri verilen bir IPA II yararlanıcısı, yönettiği programların değerlendirilmelerinin yapılmasından sorumludur. IPA II yararlanıcisı ayrica, uygulamanın farklı safhalarında yapmayı amaçladığı değerlendirme faaliyetlerini sunan bir değerlendirme planı hazırlar.

Eylem 4 - Teknik Destek Eylemi kapsamında, Çerçeve Anlaşma'nın 57. maddesi uyarınca bir değerlendirme yapılacaktir.

Değerlendirmenin/değerlendirmelerin temel hedefi, müdahale mantığını göz önünde bulundurarak Sektörel Operasyonel Programı'nın ne kadar iyi uygulandığının ve Program tarafindan tetiklenen faaliyetlerin ve çıktıların hedeflere ulaşma yolunda ilerleyip ilerlemediğinin değerlendirilmesini sağlayan mevcut kanıtları toplamak ve sağlamaktır.
Değerlendirme raporları, Komisyon ve diğer kilit paydaşlarla paylaşılır. IPA II yararlanıcısı ve Komisyon, değerlendirmelerin sonuçlarını ve değerlendirmelerde yer alan tavsiyeleri analiz 

eder ve uygun olduğunda, gerçekleştirilecek izleme eylemleri ve belirtilmişse, projenin yeniden yapılandırılması da dâhil olmak üzere gerekli düzeltmeler konusunda ortak karar verir.
Komisyon ayrı bir bütçe paketi kapsamındaki kurallar ve usuller uyarınca değerlendirmeler de yapabilir.


Eğitim, Istihdam ve Sosyal 
Politikalar 

2014-2020 Sektörel 
Operasyonel Programi 
(ES 

I AN UeLapTt 

GİRİŞ
Bu Sektörel Operasyonel Program Türkiye'deki ekonomik ve sosyal durumun titiz ve gerçekçi bir çözümlemesini temel almaktadır. Yapılan teşhis Türkiye'nin küresel ve ekonomik krizlerin olumsuz etkileriyle mücadele edebilmiş olduğunu göstermektedir. Ekonomi büyürken işsizlik oranı belirli bir düzeydedir. Bununla birlikte, Türkiye işgücü piyasasının ele alınması gereken dengesizlik ve yapısal sorunları bulunmaktadır.

Bu sorunlar arasında öne çıkanlar olarak işgücünün yeterlilik düzeyinin düşük düzeyde olmasının, cinsiyet eşitsizliklerinin, kayıtdışı istihdamın, çalışma çağında olup ekonomik olarak pasif olan nüfusun fazlalığının ve çalışma mevzuatının uygulanmasındaki yetersizliklerin altıçizilebilir.

Eğitime erişimdeki eşitsizlikler, erken okul terk oranlarının yüksek seyretmesi ve yetişkin nüfusun mesleki eğitime ve hayat boyu öğrenime katılımlarının düşük olması, vatandaşlara yeni ve eşit firsatlar sağlamak için çaba sarf edilmesini gerektiren bir durum ortaya çıkarmaktadır.
Sosyal durum bakımdan ise gelir dağılımındaki eşitsizlik devam etmekte ve nüfusun bazıbölümleri sosyal dışlanma ve yoksulluğa karşı savunmasız durumda bulunmaktadır.
Türkiye, istihdam, eğitim ve sosyal politika alanında AB müktesebatına uyum düzeyini yükseltmeye yönelik tedbirler almaktadır ve bu program bahsi geçen alanlarda politikalar geliştirilmesini desteklemek için tasarlanmıştır. İşgücü piyasası ve sosyal politika kurumlarının AB müktesebatına tam uyum için hazırlanmasi, programın tüm tedbirlerinde yer alan yatay bir amaçtir.

Eğitim, istihdam ve sosyal politika alanlarında Türkiye'nin AB ile arasındaki farkıkapatabilmesi için beşeri sermayeye yatırım yapması gerektiği düşünülmektedir. Bu program,insana yakışır işler, istihdam edilebilirlik, istihdam hizmetleri, eğitim ve öğretim kalitesi, eğitim ve beceri düzeyi, mesleki yeterlilikler, hayat boyu öğrenme, uyum yeteneği, sosyal politika geliştirme, sosyal hizmetlerin sunumu ve erişilebilirliği gibi alanlarda müdahaleler ile bu tür çabalara destek olmak üzere tasarlanmıştir.

Önceki Katılım Öncesi Mali Yardım dönemi ile devamlılığı sağlamak amacıyla, mevcut dönemdeki sektörel yaklaşım doğrultusunda "İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politika Sektörel Operasyonel Programı" başlıklı bu program, gelecek bölümlerde "İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Programı" (İKGSOP) olarak anılacaktır.
1 Program kapsamında tanımlanan göstergeler, finansal ödenek 2014-16 yılları için tahsis edilmiş olsa bile uygulamaların sonuna kadar geçerli olacaktir.


KISALTMALAR 

AB : Avrupa Birliği 

AİPP : Aktif İşgücü Piyasası Politikası

ASPB : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı

BİT : Bilgi İletişim Teknolojileri 

BSTB : Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

ÇGM : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü
ÇSGB : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

KA : Kalkınma Ajansı

KP10: 10. Kalkınma Planı

ECEC : Okul Öncesi Eğitim ve Çocuk Bakımı

ECVET : Mesleki Eğitim ve Öğretimde Kredi Transfer Sistemi 
EQAVET : European Quality Assurance for Vocational Education and Training 
EUROSTAT : Avrupa Birliği İstatistik Ofisi 

HBÖ: Hayat Boyu Öğrenme 

IFI(s): Uluslararası Finansal Kuruluşlar 
İKGSOP : İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Sektörel Operasyonel Program 
İKO : İşgücüne Katılım Oranı

ILO : Uluslararası Çalışma Örgütü

I0(s): Uluslararası Örgüt 

IPA : Katlım Öncesi Mali Yardım Aracı

İBBS : İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması

İŞKUR : Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü

iSG : İş Sağlığı ve Güvenliği 

İSGGM : İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü

KEP : Katılımöncesi Ekonomik Program 
KOBİ: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler 
KOSGEB : Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
MEB : Milli Eğitim Bakanlığı

MEÖ: Mesleki Eğitim ve Öğretim 

MYK : Mesleki Yeterlilik Kurumu 

NEET : İstihdamda, Eğitimde ve Öğretimde Olmayan 
NGO(s): Sivil Toplum Kuruluşları(s)

Uis : Ulusal İstihdam Stratejisi ve Eylem Planı

UYÇ: Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi 


UYS : Ulusal Yeterlilik Sistemi 
OECD : Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü
OTB : Operasyon Tanımlama Belgesi 
OSB : Organize Sanayi bölgesi 
PISA : Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı
PO : Program Otoritesi 
RPL : Önceki Öğrenmelerin Tanınması
SMC : Sektörel İzleme Komitesi 
SOP : Sektörel Opeyonel Program 
SGK : Sosyal Güvenlik Kurumu 
TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi 
TCHM : Hazine Müsteşarlığı

TCMB : Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu 
TYÇ: Turkiye Yeterlilikler Çerçevesi 
YÖK : Yükseköğretim Kurulu 
ÜSB : Ülke Strateji Belgesi 


İÇİNDEKİLER 
1. “Eğitim, İstihdam ve Sosyal Politikalar" Sektörüne İlişkin Çözümleme Sektör Analizi..5
1.1. Ulusal Politikalar ve Sosyo-Ekonomik Durum . 5
1.2. Sosyo-Ekonomik Analiz.11
2. Sektörel Yaklaşım İçin Kapsam 21
2.1. Ulusal Sektör Politikaları ve Stratejiler.21
2.2. Kurumsal Yapılanma, Liderlik ve Kapasite 24
2.3. Sektör ve donör eşgüdümü26
2.4. Orta vadeli bütçe öngörüleri 27
2.5. Performans değerlendirme çerçevesi 28
2.6. Kamu mali yönetimi 28
2.7. Makro-ekonomik çerçeve.29
2.8. Genel Değerlendirme..30
3. IPA sektör desteğinin amaçları31
4. Programın operasyonel özellikleri 34
4.1. Coğrafi ve tematik yoğunlaşma.34
4.2. Programın diğer sektörlerdeki IPA II programları ile etkileşimi..38
4.3. IPA II desteğinin sektördeki diğer donör kuruluşlarla tamamlayıcılığı.40
4.4. Fırsat eşitliği ve kadın-erkek eşitliği anaakımlaştırılması40
4.5. İklim ve sürdürülebilir kalkınma 41
4.6. Program stratejisi - Aksiyonlar ve aktiviteler 42
4.6.1. Aksiyon I: İstihdam 46
4.6.1.1. Aktivite I.I: İnsana Yakışır İşlerin Desteklenmesi 48
4.6.1.2. Aktivite I.II: İstihdamın ve İstihdam Edilebilirliğin Desteklenmesi 51
4.6.1.3. Aktivite I.III: Daha iyi hizmetler için politika yapma ve uygulama süreçlerinin 
geliştirilmesi 55
4.6.1.4. Genel Görünüm Tablosu 58
4.6.2. Aksiyon II: Eğitim 59
4.6.2.1. Aktivite II.I: Eğitim ve Öğretimin Kalitesinin Arttırılması61
4.6.2.2. Aktivite II.II: Herkesin Eğitime Erişimi Sağlanarak Eğitim ve Beceri Düzeylerinin 
Yükseltilmesi 65
4.6.2.3. Aktivite II.II: Ulusal Yeterlilikler Sisteminin Güçlendirilmesi ve Hayat Boyu 
Öğrenme & Uyum Yeteneğinin Geliştirilmesi.68
4.6.2.4. Genel Görünüm Tablosu ..72
4.6.3. Aksiyon III: Sosyal Politika ve İçerme 74
4.6.3.1. Akivite II.I: Kapsamlı sosyal politika ve içerme için altyapı oluşturmak amacıyla 
politika yapıcıların ve hizmet sağlayıcıların kapasitelerinin geliştirilmesi 75
4.6.3.2. Aktivite III.II: Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve işgücü piyasasına 
erişimini kolaylaştırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele 78
4.6.3.4. Genel Görünüm Tablosu 82
4.6.4. Aksiyon IV: Sektörel Operasyonel Programın uygulanması için Teknik Yardım .83
4.6.4.1. Aktivite IV.I: Program Otoritesi için Teknik Yardım.83
4.6.4.2. Genel Tablo 85
5.Eş Finansman oranları dâhil olmak üzere aksiyon ve yıl düzeyinde finansal tablolar .... 86
5.1. Türkiye Ülke Strateji Belgesi - İndikatif Finansal Tahsisatları86
5.2. Aksiyon ve yıl temelinde finansal tablolar 87
6.Genel danışma süreci.89
7.Uygulama düzenlemeleri 89
7.1. İlgili yapılar ve yetkililer.89
7.2. Ízleme yöntemi..90
7.3. Değerlendirme düzenlemeleri 92

1. “Eğitim, İstihdam ve Sosyal Politikalar" Sektörüne İlişkin Çözümleme 

1.1.Ulusal Politikalar ve Sosyo-Ekonomik Durum 
Dünya Bankasına göre Türkiye, dünyanın en büyük 18. Ekonomisi ve 786 milyar dolarlık Gayrisafi Yurtiçi Hasılası ile en büyük orta gelirli ülkelerinden biridir. Kişi başına düşen gelir on yıldan az bir süre içinde üçe katlanmış ve 10.000 doların üzerine çıkmıştır. Ekonomik büyüme, 2008'de başlayan küresel ekonomik krize bağlı olarak yavaşlamasına rağmen direncini korumuştur. İşgücü piyasaları krizden hemen sonra çabuk toparlanmış ve hem mevsimsellikten arındırılmış işsizlik hem de istihdam oranları kriz öncesindeki düzeylerine dönebilmiştir.2

Türkiye'nin mevcut nüfusu 2013 yılı itibariyle 76 milyondur. TÜİK nüfus verilerine göre ülke nüfusunun 2023'te 84,2 milyon; 2050'de 93,5 milyon ve 2075'de 89,2 milyona ulaşacağı ve artan nüfusun giderek daha büyük bir kesiminin geleneksel tarımdan, hizmet ve sanayi sektörlerine olan eğilimi gösterir şekilde büyükşehirlerde ve kentsel alanlarda yoğunlaşacağıöngörülmektedir. Dolayısıyla nüfusun mekânsal dönüşümüne bağlı olarak sosyal uyum sorunları ile karşılaşılmaya devam edeceği düşünülmektedir.

Türkiye, 30,4 yaş ortalaması ile genç bir nüfusa sahiptir. Gençlerin nüfus içindeki payı yaklaşık yirmi yıl daha artması ve sonraki yıllarda doğum oranlarının azalmasına ve yaşam süresinin artmasına bağlı olarak nüfusun yaşlanması beklenmektedir. 2013 yılı itibariyle toplam nüfusun dörtte biri 0-14 yaş aralığında, % 67.8'i çalışma çağında (15-64) ve % 7.7'si 65 yaş ve üzerindedir.

Table 1: Nüfus Projeksiyonu 

Kaynak: TÜlK, Nüfus Projeksiyonu, 2013-2023
2023 için nüfus projeksiyonu, çocuk nüfusunun % 21 azalacağını ve 65 yaş üzeri nüfusun (%10)çalışma çağındaki nüfus ile birlikte nüfusun büyük bir kısmını teşkil edeceğini göstermektedir.
Aşağıdaki EUROSTAT verilerinin de gösterdiği gibi Türkiye'nin işgücü piyasası, Avrupa Birliği işgücü piyasasından bazı açık farklılıklar taşımaktadır. Birincisi, işgücüne katılım açısından AB ortalamasi, 2007-2013 arasındaki gelişmeye rağmen Türkiye ortalamasından hatırı sayılır derecede yüksektir. İstihdam oranları bakımından Türkiye ve AB arasındaki fark,Türkiye'nin 2007 ile 2013 yılları arasındaki nispeten olumlu seyre rağmen 15-64 yaş grubu için yaklaşık % 15 (% 49,5'e karşı % 64,1), 15 ve üzeri yaş grubunda ise % 6,3 (% 45,1'e karşı %51,4).

Tablo 2: İşgücüne Katıhm ve İstihdam Oranları (%) (15-64)
2 http://www.worldbank.org/en/country/turkey/overview 

İşgücüne Katılım Oranı (%) İstihdam Oranı (%) [KART_NO]: AB 28

İşgücüne Katılım Oranı (%) İstihdam Oranı (%) [KART_NO]: K: 63,1

İşgücüne Katılım Oranı (%) İstihdam Oranı (%) [KART_NO]: Türkiye

İşgücüne Katılım Oranı (%) İstihdam Oranı (%) [KART_NO]: K: 25,2
Kaynak: EUROSTAT; E: Erkek, K: Kadı
Diğer yandan Türkiye, AB'de işsizlik oranının istikrarlı bir şekilde % 7,2'den % 10,8'e yükseldiği 2007 ile 2013 yılları arasında işsizlik oranını % 8,7'ye kadar indirmiştir.
Tablo 3: İșsizlik Oranı % (15-64)
İşsizlik(%) 2007 2013: AB 28

İşsizlik(%) 2007 2013: Türkiye
Kaynak: EUROSTAT; E: Erkek, K: Kadın 
İşgücüne katılım ve işsizlik düzeyleri ile eğitim durumu arasında güçlü bir bağ olduğu gözlemlenmektedir. Tablo 4, işgücüne katılım oranlarının eğitim seviyesi ile doğru orantılıolarak arttığını göstermektedir.

Tablo 4: İşgücünün Eğitim Düzeyi (2013)
Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: İşgücü
Okur-yazar değil: 1.167.000
Lise altı: 15.932.000
Lise: 2.963.000
Ortaöğretim Meslek Lisesi: 2.820.000
Yüksek Öğrenim: 5.388.000

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: İşgücü içindeki pay
Okur-yazar değil: % 4,1
Lise altı: % 56,4
Lise: % 10,5
Ortaöğretim Meslek Lisesi: % 10,0
Yüksek Öğrenim: % 19,1

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: Kadın İşgücü
Okur-yazar değil: 836.000
Lise altı: 4.304.000
Lise: 799.000
Ortaöğretim Meslek Lisesi: 658.000
Yüksek Öğrenim: 2.076.000

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: Kadınların Toplam İşgücü içindeki pay
Okur-yazar değil: % 3,0
Lise altı: % 15,2
Lise: % 2,8
Ortaöğretim Meslek Lisesi: % 2,3
Yüksek Öğrenim: % 7,3

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: Çalışan
Okur-yazar değil: 1.110.000
Lise altı: 14.450.000
Lise: 2.609.000
Ortaöğretim Meslek Lisesi: 2.524.000
Yüksek Öğrenim: 4.831.000

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: Kadın Çalışan
Okur-yazar değil: 817.000
Lise altı: 3.899.000
Lise: 639.000
Ortaöğretim Meslek Lisesi: 524.000
Yüksek Öğrenim: 1.763.000

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: İşgücüne Katılım Oram
Okur-yazar değil: % 20,1
Lise altı: % 48,0
Lise: % 53,1
Ortaöğretim Meslek Lisesi: % 65,1
Yüksek Öğrenim: % 80,1

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: Kadınların İşgücüne Katılımı Oranı
Okur-yazar değil: % 17,4
Lise altı: % 26,3
Lise: % 32,1
Ortaöğretim Meslek Lisesi: % 39,3
Yüksek Öğrenim: % 72,2

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: İşsizlik Oranı
Okur-yazar değil: % 4,9
Lise altı: % 9,3
Lise: % 12,0
Ortaöğretim Meslek Lisesi: % 10,5
Yüksek Öğrenim: % 10,3

Okur-yazar Ortaöğretim Yüksek Lise altı Lise değil Meslek Lisesi Öğrenim: Kadın İşsizlik Oranı
Okur-yazar değil: % 2,3
Lise altı: % 9,4
Lise: % 20,1
Ortaöğretim Meslek Lisesi: % 20,4
Yüksek Öğrenim: % 15,1
Kaynak: TÜiK, Hanehalkı İşgücü Anketi, 2013
Buna ek olarak, 2009 yılında TÜİK tarafindan gerçekleştirilen Hanehalkı Yoksulluk araştırmasından alınan bilgiye göre, Türkiye'de tüketime dayalı yoksulluk oranı³ ortalama %18,08'dir. Bu oran, okuryazar olmayanlarda % 29,84; ortaokul mezunlarında % 15,34; lise mezunlarında %5,34; yükseköğretim mezunlarında % 0,71 olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla eğitim seviyesi düştükçe yoksulluğun arttığı gözlenebilmektedir. Bu da Türkiye'de yükseköğrenime yönelimi açıklayan önemli bir göstergedir.

3 Tüketime dayalı yoksulluk oranı, toplam eşdeğer hanehalkı harcaması ulusal eşdeğer ortalama harcamanın %50'sinin altında kalan nispeti ifade etmektedir. (http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=6365)

2012 Eylül itibariyle, zorunlu eğitim süresi 12 yıla çıkarılmıştır. TÜİK verilerine göre ilköğretimde okullaşma oranının % 98,8'e ulaşmasına rağmen, çeşitli nedenlerle okula devam edemeyen birçok çocuk bulunmaktadır. Devamsızlık ve okul terki problemleri göz önüne alındığında okullulaşma oranının yüksek olması tek başına yeterli değildir. EUROSTAT verilerine göre 2013 yılında erken okul terk oranı (18-24 yaş) AB'de % 11,9 iken Türkiye'de % 37,5 olmuştur. Okulu erken bırakanların büyük çoğunluğunun yoksul, göçmen ya da geçici (mevsimsel) çalışan ailelere mensup, özel ihtiyaçlara sahip, vb. olduğu düşünülmektedir.
Kalite, eğitimin genel ve çok boyutlu bir sorunudur. Müfredat yenileme, ilköğretimde ücretsiz ders kitabı temini, ortaöğretim ve mesleki eğitim-öğretimin yeniden düzenlenmesi,yükseköğretimde Bologna sürecinin başlatılması gibi politika ve uygulamalara karşın, kalitenin arttırılması ihtiyacı sürmektedir. Diğer yandan, çok sayıda okul türünün olması, öğretmen yetiştirmedeki sorunlar, yatırımların ve kurumsal kapasitenin yetersizliği ve etkin bir veri toplama sistemi ile performans değerlendirme mekanizmasının olmayışı, Türkiye'de eğitim çıktıları üzerinde etkiye sahip önemli kalite sorunlarıdır. Eğitim çıktıları için temel göstergelerden biri olan PISA'ya göre, Türkiye ‘eğitimde eşitlik' ve matematik alanlarında ilerleme kaydetmesinde karşın (PISA 2012) matematik, okuma ve fen alanlarında OECD ortalamasinın altında yer almaktadır.

Eğitimin ilk ve en önemli aşaması olan okul öncesi eğitim, özellikle TÜİK verilerine göre ilkokul öncesi yaş grubundaki (0-4 yaş) çocukların nüfusunun 2013 yılı itibarıyla yaklaşık olarak 6,2 milyon olduğu göz önüne alındığında öncelikle ele alınması gereken bir alandır. Oysa 2012-2013 eğitim yılında Türkiye'de net okul öncesi eğitim kayıt oranı (%26,6) oldukça düşük olmuştur (TÜİK).

Mesleki ve teknik eğitimin kalitesinin geliştirilmesine yönelik olarak yeterlilikler çerçevesi ve öğrenme çıktıları yaklaşımında ilerlemeler sağlanmıştır. Bu bağlamda 2006 yılında Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) kurulmuştur.² Bu yeni kurumun görevi, AB'deki standartlarla uyumlu olmak üzere Ulusal Mesleki Yeterlilik Sisteminin kurulması ve yürütülmesidir.MYK'nın faaliyetleri, ulusal düzeyde benimsenmiş mesleki standartlarının ile bunlara bağlıyeterliliklerin oluşturulmasını ve sürdürülmesini sağlayan usul ve düzenlemelerin geliştirilmesini; uygulanmasını ve akreditasyonunu; denetimini, değerlendirilmesi,belgelendirilmesini ve sertifikalandırılmasını içermektedir. Kasım 2011'de yapılan önemli bir yasa değişikliğiyle birlikte Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun Türkiye Yeterlilikler Kurumuna dönüştürülmesine imkân sağlanırken MYK ile Ulusal Yeterlilik Çerçevesi hükümet programına dâhil edilmiştir.º Diğer yandan Ulusal Yeterlilikler Çerçevesinin kanundaki tanımında değişiklik yapılmış böylece Çerçevenin bütün yeterlilik esaslarını kapsaması sağlanmıştır.º2013 Nisan ayı itibarıyla 392 adet ulusal mesleki standart ve 199 ulusal yeterlilik Resmi Gazetede yayımlanmiş durumdadır.7

TÜİK Nisan 2013 verileri, toplam nüfusun % 5,1'inin (15 ve üstü yaştakiler); erkeklerin %1,7'sinin ve kadınların 8,4'ünün okuryazar olmadığını göstermektedir. Burada özellikle yetişkin kadınlar arasında okuryazar olmama durumu dikkat çekmektedir.
İlköğretim düzeyinde cinsiyet eşitliği büyük ölçüde sağlanmış olsa da aynı başarı özellikle hayat boyu öğrenmeyi de içeren eğitimin diğer seviyelerinde gözlenememiştir.
4 5544 sayıli MYK Kanunu 
5 2.11.2010 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 665 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 6 Değişiklik sonrasında, Ulusal Yeterlilik Çerçevesi'nin tanımı şu şekilde değiştirilmiştir: Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi ile uyumlu olacak şekilde tasarlanan; ilk, orta ve yüksek öğretim dahil, meslekî, genel ve akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme yolları ile kazanılan tüm yeterlilik esaslarını,"7 Mesleki Eğitim Strateji Belgesi 


Bu zorluklarla mücadele etmek için 10. Kalkınma Planı eğitime erişimde firsat eşitliğinin sağlanmasına, eğitimde bilgi iletişim teknolojisinin kullanımının ve kamu harcamalarının arttırılmasına özel vurgu yapmaktadır. Plan bu noktalarla bağlantılı olarak iki düzeyde hedefler içermektedir. Birincisi, bilgili ve mutlu bireylerin oluşmasına zemin hazırlayan bir eğitim sisteminin geliştirilmesi ve ikincisi ise evrensel düzeyde rekabetçi kaliteli bir yüksek eğitim sisteminin oluşturulmasıdır. Eğitimdeki ilerlemeler ve Türkiye'deki eğitim sisteminin gelecek yıllardaki hedefleri Tablo 5'de gösterilmektedir.

Tablo 5: 10. Kalkınma Planının Eğitime İlişkin Hedefleri 
2006 2013 2018: Derslik başına 30 ve daha az öğrenci düşen şehir sayısı

2006 2013 2018: İlköğretim
2006: 51
2013: 66
2018: 76

2006 2013 2018: Ortaöğretim
2006: 57
2013: 57
2018: 66

2006 2013 2018: Okul öncesi eğitimde brüt okullulaşma oranı (4-5 yıl) (%)
2006: 24,0
2013: 47,0
2018: 70,0

2006 2013 2018: Yükseköğretimde brüt okullulaşma oranı (%)

2006 2013 2018: Örgün
2006: 29,1
2013: 47,2
2018: 55,0

2006 2013 2018: Toplam (açıköğretim dâhil)
2006: 46,0
2013: 87,0
2018: 94,0

2006 2013 2018: Akademik Öğretim Görevlisi Başına Düşen Öğrenci Sayısı
2006: 41,6
2013: 43,0
2018: 36,0

2006 2013 2018: Türkiye'nin uluslararası öğrenci havuzu içindeki payı (%)
2006: 0,54
2013: 0,76
2018: 1,50
Kaynaklar: 2006 verileri Milli Eğitim bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), OECD and EUROSTAT; 2013 ve 2018 tahminleri: 10. Kalkinma Plani.
Sosyal politika ve içermeye ilişkin olarak, mutlak yoksulluk oranındaki önemli gelişmelere rağmen göreli yoksulluk büyük bir sosyal sorun olmaya devam etmektedir. Türkiye 2007'den beri mutlak yoksulluğu azaltmayı başarmıştır ve günlük 4,3 Dolar'ın altında yaşayan nüfusun oranı % 6'dan fazla düşmüştür (2007'de % 8,41; 2012'de % 2,3'e). Ancak, göreli yoksulluk oranı 2007'den beri neredeyse aynı kalmiştır (2007'de % 22,8; 2012'de % 22,6). Türkiye'de hala her dört haneden biri yoksulluk riskiyle karşı karşıyadır.

Ekonomik faaliyetlere göre yoksulluk oranları bakımından bakıldığında 2009 yılında yoksulluk oranıº % 18 iken istihdamda olmasına rağmen yoksul olan insanların oranı % 15'tir. Bu oran ücretsiz aile çalışanlarında % 29,5'a yükselmektedir. Diğer bir ifadeyle, çalışan yoksulluğu,özellikle büyük çoğunluğunu kadınların oluşturduğu ücretsiz aile çalışanlar arasında, önemli bir sorundur. Buna ek olarak, ekonomik büyüme gelir dağılımına dengeli bir şekilde yansımamıştır. S80/S20 oranı 2007'de 8,1'e, 2012'de % 8'e düşürülmüştür- hala AB ortalamasının % 2,9 puan üzerindedir. 2007'de 0,406 olan Gini Katsayısı küçük bir azalmayla 2012'de 0,402 olmuştur.

* Eşdeğer toplam harcama düzeyi bakımından eşdeğer hanehalkı kullanılabilir medyan harcama düzeyinin 
%50'sinin altında kalan hane halklarında yaşayan bireylerin oranı.

9 Gelir bakımından en alt ve en üstte yer alan yüzde yirmilik dilimlerin gelir düzeyleri arasıdaki oran.


Tablo 6: Türkiye Yoksulluk Göstergeleri 
2007: 8.41 %
2012: 2.3 %
2018 (10. Kalkınma Planı Hedefi): < 1 %

2007: 22.8 %
2012: 22.6 %
2018 (10. Kalkınma Planı Hedefi): 19%
AB 2012 Ortalaması: 17 %

2007: 40.6
2012: 40.2
2018 (10. Kalkınma Planı Hedefi): 36
AB 2012 Ortalaması: 30.8

2007: 8.1 %
2012: 8.0 %
2018 (10. Kalkınma Planı Hedefi): N.A
AB 2012 Ortalaması: 5.1 %
Kaynak: TÜİK 
Yoksulluk riski altındaki nüfusun medyan geliri ile yoksulluk sınırı arasındaki farkı ölçen “yoksulluk açığında 2007 ile 2012 yılları arasında % 2,2 artışa ragmen Türkiye'de göreli yoksulluk oranı aynı dönemler içinde % 0,2 oranında azalmıştır (Tablo 7).
Tablo 7: Gelire Dayah Yoksul Sayısı, Yoksulluk Oranı ve Yoksulluk Açığı
Yoksulluk Sırı (TL): 2007
Türkiye Yoksul Sayısı (.000): 3.616
Yoksulluk Orani (%): 15.589
Yoksulluk Açığı 12}: 22.8
AB Yoksulluk Orani (%): 27.2
En Düşük AB Üyesi Performansı Yoksulluk Oranı (%): AB27: 16.5

Yoksulluk Sırı (TL): 2012
Türkiye Yoksul Sayısı (.000): 5.373
Yoksulluk Orani (%): 16.602
Yoksulluk Açığı 12}: 22.6
AB Yoksulluk Orani (%): 29.4
En Düşük AB Üyesi Performansı Yoksulluk Oranı (%): AB28: 17.0
Kaynaklar: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşuları Araştırması, 2006- 2012; EUROSTAT 
Toplam eşdeğer hane geliri % 40 ve % 50'den düşük olan hane halklarında yaşayanların durumu değerlendirildiğinde, yoksulluktaki derinleşme daha açık gözlenmektedir. 2012itibariyle Türkiye'de yaşayan nerdeyse her on bireyden birinin toplam eşdeğer hane halkı geliri ortalama milli gelirin % 40'ının altındadır. Buna ek olarak, % 40 ve % 50'lik kesimin yoksulluk oranları aşağıdaki tabloda da gösterildiği üzere 2007-2012 arasında bir artış sergilemiştir.
Table 8: Yoksulluk Riski Eşiği Çevresindeki Dağılım 
Yoksulluk Risk Oranı (kesiş noktaları, eşdeğer medyan gelirin yüzdesi olarak) Türkiye Kesiş noktası (vıl) (%) AB (%) En Düşük AB Üyesi Performansı (2012): 40 % (2007)

Yoksulluk Risk Oranı (kesiş noktaları, eşdeğer medyan gelirin yüzdesi olarak) Türkiye Kesiş noktası (vıl) (%) AB (%) En Düşük AB Üyesi Performansı (2012): 40 % (2012)

Yoksulluk Risk Oranı (kesiş noktaları, eşdeğer medyan gelirin yüzdesi olarak) Türkiye Kesiş noktası (vıl) (%) AB (%) En Düşük AB Üyesi Performansı (2012): 50 % (2007)

Yoksulluk Risk Oranı (kesiş noktaları, eşdeğer medyan gelirin yüzdesi olarak) Türkiye Kesiş noktası (vıl) (%) AB (%) En Düşük AB Üyesi Performansı (2012): 50 % (2012)
Kaynaklar: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, 2006- 2012; EUROSTAT 
Gelir dağılımı konusunda ise, TÜİK'in 2012 yılı verileri Türkiye'deki milli gelirden en yüksek paya sahip yüzde yirmilik kesimin gelirinin en düşük paya sahip yüzde yirmilik kesimin gelirinden sekiz kat daha fazla olduğunu göstermektedir. AB27 için bu oran 5,1'dir (Tablo 9).Bu durum ayrıca Türkiye'de yaşayan yoksul bir vatandaşın AB'deki bir yoksul vatandaştan göreceli olarak % 60 (8,0/5, 1) daha yoksul olduğunu ifade etmektedir.
Tablo 9: Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Gelire Göre Sıralı % 20'lik Gruplar İtibariyle Yıllk Eşdeğer Hanehalkı Kullanılabilir Gelirinin Dağılımı


Kaynaklar: TÜİK, Gelir ve Yaşam Koşuları Araştırması, 2006- 2012; EUROSTAT 

Farklı bir açıdan bakıldığında, gelir eşitsizliğini ölçen Gini katsayısı temelindeki Türkiye AB mukayesesi adaletli bir gelir dağılımından çok uzak olduğumuzu ifade etmektedir. Ayrıca bu karşılaştırma 2007'den bu yana gelir dağılımındaki iyileşmeye rağmen Türkiye ile AB arasındaki belirgin bir fark olduğunu göstermektedir (Tablo 10).

Tablo 10: Türkiye ve AB Gini Katsayıları
Gini Katsayısı Türkiye AB En Düşük AB Üyesi Performansı (2012): 2007

Gini Katsayısı Türkiye AB En Düşük AB Üyesi Performansı (2012): 2012
L     e  
         d    et     d T   r   d     c c c  c     on  de 

S        d d ve altyapı açısından çok önemli bir şekilde etkilemektedir. Özellikle Suriye ile sınır olan Güneydoğu Bölgesi'ndeki yerel yetkililer ve sivil toplum kuruluşları herhangi bir barınağıolmayan geçici korumaya muhtaç insanlar için asgari düzeyde sosyal hizmetleri sağlamakta güçlük çekmektedir. Türkiye'de 1,5 milyondan fazla Suriyelinin geçici korumaya muhtaçolduğutahmin edilmektedir.

Özetle, bölgesel ve sosyo-ekonomik dengesizlikler, işgücüne katılımın yetersizliği, cinsiyet farklılıkları, çocuk işçiliği ve düşük genç istihdamı, dezavantajlı kişilerin sosyal olarak dışlanması; yoksulluk; etkisiz ve yetersiz sosyal koruma hizmetleri; eğitim sektöründeki kalite ve eşitlikle ilgili sorunlar; kurumsal kapasite yetersizliği; eğitim ile işgücü piyasası arasında katılımcı yaklaşımın olmayışı ele alınması gereken sorunlar olarak devam etmektedir.

1.2. Sosyo-Ekonomik Analiz 
İstihdam ve İşgücü Piyasası
Tablo 11: 10. Kalkınma Planına Göre Mevcut Durum 

Kaynak: 2006 ve 2013 verileri TÜİK ve İŞKUR'dan alınmıştır.
Türk işgücü piyasası 2008'deki küresel ekonomik krizden bu yana önemli bir performans ortaya koymuştur. 2009-2012 yılları arasında Avrupa Birliği'nde istihdam iki milyon azalırken, aynıdönemde ülkede 3,5 milyon iş yaratılmıştırº. İş yaratmadaki üstün performansa karşın, Türkiye hala işgücü piyasasına ilişkin ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Yukarıdaki tablo, Türk işgücüpiyasasınında öne çıkan sorunların; kadınlar başta olmak üzere genel itibarıyla düşük işgücüne katılım ve yüksek kayıtdışı istihdam oranları olduğunu göstermektedir.
10. Kalkınma Planına gore, İşgücüne Katılım Oranı (İKO) 2006-2013 yılları arasında %46,3'ten % 50,8'e yükselmesine karşın, % 71,9'luk AB ortalamasının altında kalmaktadır.İsşgücüne katılım oranlarının düşük olmasının nedenleri araştırıldığında, 2013 yılında erkeklerde % 71,5 olan işgücüne katilma oranının, % 71, 9 olan AB ortalamasıyla hemen hemen aynı olduğu görülmektedir. Buna karşın % 30,8 olan kadın İKO ve % 39,6 olan genç İKO'nun genel işgücüne katılım oranını düşürmektedir.

Kadınların işgücü piyasasına katılım oranlarının düşük olması cinsiyet farklılıkları ile ilişkilendirilmektedir. TÜİK 2013 yılı Hanehalkı Araştırması verileri (Tablo 12), 10. Kalkınma Planı ve Ulusal İstihdam Stratejisi ve Eylem Planı verilerine paralel şekilde, kadınların bakım sorumluluklarının kadın istihdamını engelleyici önemli bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Toplumdaki geleneksel cinsiyet rolleri çocuk ve yaşlı bakımını kadınların sorumluluğu olarak görmekte; ataerkil aile yapısı ve kadına karşı ayrımcılık eğitime, istihdama,sosyal ve ekonomik hayata katılımın önündeki başlıca engeller olarak karşımıza çıkmaktadır.Cinsiyet farklılığı, Türkiye'nin 135 ülke içinde 120. sırada olduğu, 2013 yılına ait Küresel Cinsiyet Farkı Raporu'ndaki diğer verilerde de gözlenmektedir; işsizlik oranları (% 11'e % 9),şirketlerin yönetim kurullarındaki kadın oranı (% 8), okuma yazma oranları (% 90’a % 98),tahmini kazanılan gelir (8.000'e 27.600 PPPUS$), meclisteki kadın milletvekili oranı (% 14'e % 86).

Tablo 12: İşgücüne Katılmama Nedenleri (Bin kişi, 15+ yaș)
10Dünya Bankasi: http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2014/01/23/turkeys-recent-ability-to-createjobs-stands-out-in-international-comparison-but-the-challenge-is-to-sustain-this-performance/

YIL: Evkadımı
TOPLAM: Eğitim/ Öğretim

YIL: 2007
TOPLAM: 26.879
Iş aramıyor, fakat işe başlamaya hazır Cesareti kınlmş Diğer: 612
Mevsimsel olarak çalışan: 1.130
Neden: 289
Engelli, yaşlı, hasta vb.: 12.124
Diğer: 3.680

YIL: %
TOPLAM: 100
Iş aramıyor, fakat işe başlamaya hazır Cesareti kınlmş Diğer: 2
Mevsimsel olarak çalışan: 4
Neden: 1
Engelli, yaşlı, hasta vb.: 45
Diğer: 14

YIL: 2013
TOPLAM: 27.337
Iş aramıyor, fakat işe başlamaya hazır Cesareti kınlmş Diğer: 638
Mevsimsel olarak çalışan: 1.441
Neden: 50
Engelli, yaşlı, hasta vb.: 11.463
Diğer: 4.465

YIL: %
TOPLAM: 100
Iş aramıyor, fakat işe başlamaya hazır Cesareti kınlmş Diğer: 2
Mevsimsel olarak çalışan: 5
Neden: 0
Engelli, yaşlı, hasta vb.: 42
Diğer: 16
Kaynak: TÜiK, 2013 Hanehalkı İşgücü Araştırması Sonuçları
Gençlerde işgücüne düşük katılım ile birlikte genç işsizliği (15-24 yaş grubundaki nüfusta işsizlik) işgücüne katılım oranının düşüklüğü ile bağlantılı diğer bir meseledir. Genç işsizliği AB-28 ortalamasından daha düşüktür ve istihdam oranları 2013 itibarıyla AB ortalamasına yaklaşmaktadır. Buna rağmen, Türkiye hala gençlerin işgücüne katılımı konusunda AB ortalamasının gerisinde kalmaktadır.

Tablo 13: Genç İşsizliği Türkiye-AB Karşılaştırması
Genç İşsizliği (%): 2013
İşgücüne Katılm (%): 2007
Genç istihdamı (%): 2013

Genç İşsizliği (%): 15.5
İşgücüne Katılm (%): 23.3
Genç istihdamı (%): 44.1

Genç İşsizliği (%): 17.2
İşgücüne Katılm (%): 16.9
Genç istihdamı (%): 36.5
Kaynak: EUROSTAT 
2007-2013 yılları arası % 45,4'den % 36,7'ya önemli bir oranda gerilese de, Türkiye'de,kayıtdışı istihdam yüksek düzeylerde seyretmektedir." Tarımda istihdam edilenlerin yaklaşık % 83'ünün ve tarım dışı istihdamın nerdeyse %23'nün kayıtdışı olduğu düşünülmektedir.Tarımda, başlıca istihdam durumu “ücretsiz aile işçiliği" iken, tarım dışı sektörde sürekli işler veya geçici işler en yüksek orana sahiptir.

Kayıtdışı istihdam, özellikle çalışma koşulları bakımından olumsuz sonuçlar yaratmaktadır.Kayıtdışı çalışanlar genellikle 2012 tarihli 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na tabi olmayan tehlikeli is yerlerinde istihdam edilmektedir. Söz konusu kanun, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde çalışanlar için zorunlu iş sağlığı eğitimini ve sertifikasını gerekli kılmaktadır.

Kayıtlı istihdamda bile mesleki kazalar ve hastalıklar hala kaygı verici bir noktadadır. Özellikle metal, madencilik, inşaat ve ulaştırma sektörlerinde yaşanılan mesleki kazalar bu konuya önem verilmesini gerektirmektedir. 2007'den bu yana mesleki kazalar ve hastalıklarda görece bir düşüş gözlenmektedir. SGK istatistiklerine göre 2007'de 100.000 çalışanda 948 (toplam çalışan sayısı 8,5 milyon) olan meslek kazaları orani, 2013'de 100.000 çalışanda 627 (toplam çalışan sayısı 11,9 milyon) olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde işle bağlantılı hastalıkların sayısı1.208’den 395’e düşmüştür.

Bahsedilen sorunlar sosyal ortakların daha etkin müdahalesini gerektirmektedir. Ancak,sendika üyeliği ve sosyal diyalog Türkiye'de yeterince güçlü değildir. Sendikalılaşma süreci sınırlı, sendika yoğunluğu %10'un altındadır. 2013 yılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıverilerine gore toplu iş sözleşmesi kapsamı, toplamda 12 milyon işçide 657.597 işçi olmak üzere ile düşük kalmıştır (bunların da 482.557'si sendikalıdır). Sosyal diyalog çerçevesinin 
" TÜİK Hanehalkı İşgücü Anketi, 2014

dışında kalmak özellikle kayıtdışı işçiler için çalışma koşullarını kötüleştiren unsurlardan biridir.

Tablo 14: 2007 ve 2012'de Toplu İş Sözleşmelerinin Kapsamı
Yil Sektör Anlaşma Sayısı İşyeri Sayısı İşçi Sayısı: 2007
Yil: Kamu
Sektör: 1.243
İşyeri Sayısı: 7.995
İşçi Sayısı: 322.064

Yil Sektör Anlaşma Sayısı İşyeri Sayısı İşçi Sayısı: Özel
Yil: 732
Sektör: 1.743
İşyeri Sayısı: 144.365

Yil Sektör Anlaşma Sayısı İşyeri Sayısı İşçi Sayısı: Toplam
Yil: 1.975
Sektör: 9.738
İşyeri Sayısı: 466.429

Yil Sektör Anlaşma Sayısı İşyeri Sayısı İşçi Sayısı: 2013
Yil: Kamu
Sektör: 1.791
İşyeri Sayısı: 12.083
İşçi Sayısı: 224.666

Yil Sektör Anlaşma Sayısı İşyeri Sayısı İşçi Sayısı: Özel
Yil: 853
Sektör: 5.206
İşyeri Sayısı: 432.931

Yil Sektör Anlaşma Sayısı İşyeri Sayısı İşçi Sayısı: Toplam
Yil: 2.644
Sektör: 17.289
İşyeri Sayısı: 657.597
Kaynak: www.cibs.csgb.gov.tr, ÇSGB, 2013
Sendika üyeliğinin yeterli düzeyde olmayışı ve sosyal diyalog mekanizmalarının eksikliği nedeniyle, Türkiye'de yıllık ortalama çalışma süresi 1.877 saattir. Bu düzey, 1.776 saat olan OECD ortalamasının 100 saat üzerindedir. Çalışanların % 46'sı çok uzun saatler çalışmaktadır,bu oran % 9'luk OECD ortalamasının çok üzerindedir.² Yukarıda bahsedilen sendika üyeliği ve sosyal diyalog, çalışma koşulları, kayıtlı istihdam, iş sağlığı ve güvenliği gibi hususlar "insana yakışır iş" kavramının temel unsurlarıdır ve daha iyi bir iş piyasası için çaba sarf edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Kamu istihdam hizmetlerine bakıldığında, Türkiye kurumsal kapasite ve hizmet yelpazesi anlamında önemli ilerlemeler kaydetmiştir. Ancak, İşKUR'a kayıtlı işsizlerin işe yerleştirilme oranı yaklaşık % 26 ile 2013 itibarıyla 10. Kalkınma Planı'nda ortaya konulan % 35'lik hedefin altında kalmıştir.

Tablo 15: Başvurular ve İşe Yerleştirmeler - İŞKUR 

Kaynak: İŞKUR Yıllık Tabloları 2013
İşe yerleştirme sayılarındaki artış doğrultusunda, sunulan hizmetlerin çeşitliliği önemli ölçüde iyileştirilmiştir.

Tablo 16: İŞKUR Tarafından Sunulan Hizmetler 
Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: Harcama
Yil: Kişi
Kurslar Kişi Harcama: Harcama
Toplum Yararıma Çalışma: Kişi
İş Başı Eğitimi: Harcama
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: Harcama

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2007
Yil: 22.834
Kurslar Kişi Harcama: 29.672
Kişi: -
Toplam Harcama: -

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2008
Yil: 31.788
Kurslar Kişi Harcama: 35.000
Toplum Yararıma Çalışma: 139
İş Başı Eğitimi: 511
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: -
Toplam Harcama: -

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2009
Yil: 167.100
Kurslar Kişi Harcama: 192.907
Toplum Yararıma Çalışma: 45,467
İş Başı Eğitimi: 111.359
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: 1.285
Kişi: 2.100
Toplam Harcama: .

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2010
Yil: 156.584
Kurslar Kişi Harcama: 242.243
Toplum Yararıma Çalışma: 42.066
İş Başı Eğitimi: 138.255
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: 4.671
Kişi: 8.684
Toplam Harcama: 8.306

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2011
Yil: 145.393
Kurslar Kişi Harcama: 199.204
Toplum Yararıma Çalışma: 64.085
İş Başı Eğitimi: 171.551
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: 16.393
Kişi: 11.335
Toplam Harcama: 24.145

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2012
Yil: 215.399
Kurslar Kişi Harcama: 336.318
Toplum Yararıma Çalışma: 191.998
İş Başı Eğitimi: 751.907
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: 31.773
Kişi: 27.164
Toplam Harcama: 25.475

Kurslar Toplum Yararıma Yil Çalışma İş Başı Eğitimi Girişimcilik Desteği Toplam Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama Kişi Harcama: 2013*
Yil: 117.702
Kurslar Kişi Harcama: 183.998
Toplum Yararıma Çalışma: 96.640
İş Başı Eğitimi: 497,624
Girişimcilik Desteği Kişi Harcama: 56.918
Kişi: 88.532
Toplam Harcama: 17.184
Kaynak: İŞKUR websitesi; (*) Ocak-Ekim 
12 OECD, Better Life Index: http://www.oecdbetterlifeindex.org/countries/turkey/

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere eğitimlerin ve katılımcıların sayısı giderek artmaktadır.Ancak, kaynakların büyük kısmı sürekli bir istihdam sağlamayan ve çalışanların becerilerinin geliştirilmesine katkı sağlamayan toplum yararına çalışmaya ayrılmıştır.
Son olarak, kadın istihdamı ve kadınların işgücüne katılımına ilişkin veri toplamaya yarayacak yeterli izleme sistemlerinin olmayışı kadınlar için sürdürülebilir istihdamın sağlanmasında da sorun yaratmaktadır.

Eğitim ve Hayatboyu Öğrenme 
Türkiye'de 15 yaş altı nüfusun oranı OECD ve AB ülkeleri arasındaki en yüksek oranlardan biridir. Bu genç nüfusun eğitimini tamamlaması, işgücüne katılması, eğitim ve öğretime devam etmesinin sağlanması son derece önemlidir. Bu alanda ilerleme kaydedilmesine karşın, eğitimin kalitesi ve eğitime erişilebilirlik konuları halen bir sorun alanıdır.

Türkiye'de öncelikle ele alınması gereken konular bulunmaktadır. Bunlar; bölgeler, kırsal ve kentsel alanlar arasında eşitliğin sağlanmasi, okul öncesi eğitime erişimde eşitsizliklerin giderilmesi, öğretmenlerin ve okul müdürlerinin eğitilmesi, orta ve yükseköğrenime erişimin iyileştirilmesi ve bu seviyede eğitimin tamamlanmasi, isgücü piyasası ile bağların güçlendirilmesi ve eğitim sisteminin finanse edilmesi olarak sıralanabilir.3
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafindan hazırlanan "2013 İnsani Kalkınma Raporu"na gore, Türkiye'de eğitime devam süresi ortalama 6,5 yıl iken, bu düzey Avrupa ve Orta Asya'da 10,4 yıldır. Bu nedenle, AB ile karşılaştırıldığında, eğitime devamlılığın düşük olması sorunlu alanlardan birini oluşturmaktadır14.

Tablo 17: Düşük Eğitim Düzeyi (25-64 yaş)
2007 2012 2013: 29,3
2012: 25,8
2013: 24,8

2007 2012 2013: 73,4
2012: 69,1
2013: 68,1

2007 2012 2013: 66,9
2012: 62,8
2013: 61,9

2007 2012 2013: 79,8
2012: 75,5
2013: 74,3
Kaynak: EUROSTAT 
2012-2013 akademik vılı itibarıyla, ilkokul, ortaokul ve lisede net okullaşma oranları şöyledir:% 98,86, % 93,09 ve % 70,06. 2007'den beri kaydedilen gelişmeye karşın (Tablo 18), 2013yılında 18-24 yaş arasında okulu erken bırakma oranı % 37,5 ile oldukça yüksek seyretmiştir.
Tablo 18: Erken Okul Terki Oranları (%)
2007: AB 28
2012: 14,9
2013: 12,7

2007: Türkiye
2012: 46,9
2013: 39,6

2007: Erkek
2012: 39,0
2013: 36,1

2007: Kadın
2012: 54,1
2013: 43,0
Kaynak: EUROSTAT 
222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'ndaki değişikliklerle, zorunlu eğitim 8 yıldan 12 yıla çıkarılmıştır. Yeni sistem vatandaşların kayıtlı adreslerine dayalı otomatik bir kayıt sistemi öngörmektedir. Başarısızlık ve devamsızlık durumlarında, öğrenci otomatik olarak yaygın eğitim sistemine transfer edilmektedir. Sonuç olarak, okula kayıt oranı eğitime erişim sorununun tanımlanmasında anlamlı bir kistas oluşturmamaktadır. Günümüzde üzerinde 
13 OECD, Eğitim Politikasına Bakış 2013

14 Düşük eğitimli kişiler: Gösterge 25-64 yaş grubunda ISCED 3c seviyesinde (örneğin ilkokul öncesi, ilkokul,
ortaokul, iki yıldan az kısa kısa ortaokul) eğitime sahip olan kişilerin oranıdır.



durulan konu, okula devamlılık oranlarının arttırılmasi, öğrencilerin örgün öğretime devamlılığının teşvik edilmesi ve okulu bırakanların yeniden okula dönmesinin sağlanmasıdır.
PISA 2012 sonuçları okul öncesi eğitime katılan öğrencilerin eğitim becerileri açısından daha başarılı olduğunu ortaya koymuştur. TÜİK verilerine gore, 2012-2013'te Türkiye'de okul öncesi eğitime katılım oranı % 26,6 ile AB ortalamasının altında kalmıştır. Okul öncesi eğitime katılım; kadınların işgücüne katılımı ve eğitim hayatındaki başarı gibi konularda önemli etkiler yaratmaktadir.

Türkiye'de yükseköğretime devam oranları, son on yılda oldukça iyileşmiş olsa da AB-28ortalaması ile karşılaştırıldığında hala düşük kalmaktadır. 2013'te, 25 yaş üstü yetişkin nüfusun % 13,2'si yükseköğretim diploması almışken bu oran 28 AB ülkesinde ortalama % 24,9 olarak gerçekleşmiştir. Eğitime katılım oranında gelecekte bir artış beklenmesi olasılığı ise 25-34 yaşarası genç yetişkinler arasında devamlılık yalnızca % 21,5 oranında olduğu için düşüktür (bu oran EUROSTAT verilerine gore 28 AB ülkesinde ortalama % 36,1'dir).
Aynı zamanda, üniversiteden mezun olan genç yetişkinler, okulda edindikleri becerileri işgücüpiyasasının ihtiyaçları ile uyumlaştırmada güçlük çekmektedirler. Finansal krizin başlamasından bu yana, 15-29 yaş arası yükseköğrenim gören gençler arasında istihdam edilenlerin oranı 2008-2011 yılları arasında % 62'den % 54'e 8 puan düşmüştür. Bu oran,OECD ülkelerindeki % 4'lük orandan yüksektir. Bunun yanı sıra, yükseköğretim düzeyinde ne istihdamda ne de eğitimde olanların oranı (NEETs), Türkiye'de 2008-2011 arasında % 3artmiştir. OECD ülkelerinde bu grup benzer şekilde ortalama % 2 artmıştır.'
2007-2012 yılları arasında, NEETs oranındaki % 9'luk önemli azalışa karşın, 28 AB ülkesindeki % 15,9’luk oran (EUROSTAT verisi) ile karşılaştırıldığında, Türkiye hala 15-29yaş grubunda ne eğitimde ne de istihdamda olanların oranı açisından % 29,3 ile en yüksek orana sahiptir. Cinsiyet açısından bakıldığında, ne eğitim ne de istihdamda olan kadınlarda bu oran erkeklerin iki katıdır (kadınlarda % 43,8 iken erkeklerde % 14,8). Bu farklılık, çocukların yetiştirilmesi, ev işleri sorumluluğu, düşük eğitim seviyesi ve sosyal engeller gibi nedenlerle bağlantılıdir.

Lise ve iki yıllık meslek yüksekokulu mezunlarında istihdam oranlarının 2013 yılının son çeyreğinde % 51,3 ile % 67,8'lik AB-28 ortalamasının (EUROSTAT) gerisinde kalmasına rağmen, lise mezunu olmayanlarda bu oranlar (Türkiye: % 43,7; AB28: % 44) daha yakın gerçekleşmiştir. Öte yandan yükseköğrenimin kişinin aldığı ücrette de önemli bir fark yarattığıgözlenmektedir.

Eğitim sisteminin kalitesi ile bağlantılı olarak öğretmenlerin mesleki becerileri eğitim sisteminin kalitesinde önemli bir yer tutmaktadır. MEB tarafindan öğretmen kalitesini iyileştirmek için bir Ulusal Öğretmen Strateji Belgesi taslağı hazırlanmıştır. Eğitimin kalitesi açısından çözülmesi gereken sorunlar arasında müfredatın güncellenmesi, öğretmenlerin kalitesinin arttırılması ile işgücü piyasası ile mesleki eğitim ve öğretim programları arasında daha yakın bir ilişki kurulması yer almaktadır.

Farklı eğitim kurumlarından mezun olanların çoğu kazandıkları becerileri işgücü piyasasında yeterince kullanamamaktadır. Profesyonel kariyer rehberliği ve danışmanlık hizmetleri öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamaktan uzaktır. Bu eksiklik çalışanların nitelikleri ile işleri arasındaki uyum ve tutarlılığın düşük olmasına neden olmakta, çalışanlar işleri için ya fazla nitelikli ya da az vasıflı kalmaktadır.

15 OECD, Eğitime Bakış, 2013.

Hayatboyu öğrenme kapsamında'6, firsatların arttırılması ve aktif katılımın teşvik edilmesi bireylerin özgelişimi için önem taşımaktadır. Ancak, Türkiye'de hayat boyu öğrenmeye katılım sınırlı kalmıştir. 2013'te, bu oran Türkiye'de % 4 iken AB-28 ortalaması % 9,2 olarak gerçekleşmiştir. Bu sorunun üstesinden gelinebilmesi için, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü kurulmuş ve yeni bir Ulusal Hayat Boyu Öğrenme Stratejisi hazırlanmaya başlanmıştır. Ancak, Ulusal Yeterlilikler Sistemine ilişkin olarak,mesleki ve akademik niteliklerin karşılıklı tanımlanması tam olarak gerçekleştirilememiştir.
Sosyal Politika ve Sosyal İçerme 
Sosyal içerme ekonomik ve sosyal hayattan dışlanmış, yoksul nüfusun önemli bir kısmınıoluşturan farklı bakımlardan dezavantajlı bireyleri ilgilendiren çok boyutlu bir kavramdır. Kent yoksulları, Romanlar ve Romanlar gibi yaşayan vatandaşlar, çalışan çocuklar ve özel politika ihtiyacı olan çocuklar, sokak çocukları, suç mağduru çocuklar, çocuğunu yalnız başına büyüten ebeveynler, mevsimlik işçiler, uyuşturucu madde bağımlıları, şiddet mağduru kadınlar,herhangi bir sosyal koruma altında olmayan kadınlar, engelliler, hükümlü ve eski hükümlüler,yaşlılar, ev hizmetlerinde çalışanlar Türkiye'deki dezavantajlı kişiler arasında sayılabilir.Ancak, bu kişilere ilişkin yeterli ve güvenilir bilginin olmaması ilgili kurumlar tarafından doğru politikaların geliştirilip uygulanmasına engel teşkil etmektedir.

Yukarıda değinildiği üzere, yoksulluk ve dezavantajlılık birbiriyle bağlantılıdır, bu da eğitim,sağlık, sosyal koruma vb. hizmetlere erişim bakımından sonuçlar doğrumaktadır. Bu nedenle,yoksulluk durumu analiz edilerek dezavantajlı kişilerin yaşadığı sosyal dışlanma ile ilgili genel bir tablo ortaya koyulabilir. Bu bakış açısından, Türkiye'de yoksulların sayısı (toplam hanehalkı gelirinin % 60'ından düşük gelire sahip hanelerde yaşayan kişiler) son yedi yılda (Tablo 7'ye bakınız) bir milyondan fazla artmıştır. Bu durum, ekonomik büyümenin tüm topluma nüfuz edemediğini ve sosyal koruma hizmetlerinin sorunu tam anlamiyla ele alacak durumda olmadığını göstermektedir. Bu nedenle, sosyal koruma/kamu hizmetlerinin kapsamıve erişilebilirliğinin arttırılmasına, yukarıda sayılan sorunlardan muzdarip nüfusun ihtiyaçlarınıkarşılayacak şekilde yine bu alanlarda sağlanan hizmetlerin sunumunun güçlendirilmesine gerek duyulmaktadir.

Politika oluşturma ve hizmet sunumu bağlamında, kamuya ayrılan sosyal harcamaların düzeyi önemli bir konudur. Türkiye'de, 2012 yılında GSYH'nın % 12,8'i sosyal harcamalara ayrılmiştir, bu alanda OECD ortalaması % 21,8'dir. Bunun yanı sira, AB 27 ortalaması ile karşılaştırıldığında, sosyal transferler yetersiz ve etkisiz kalmaktadır. 2006-2012 döneminde,gelir ve harcamaya ilişkin TÜİK verilerine göre, “transferlerden sonra yoksulluk riski altında olanların", “transferler öncesi düşük gelirliler"e oranı % 93'tür. Bu oran 27 AB ülkesinde % 64olarak gerçekleşmiştir. Diğer bir deyişle, sosyal transferlerden sonra, Türkiye'de “yoksulluk riskinde" olanların oranı % 7 azalmışken, AB ülkeleri aynı oranda %36'yı yakalamıştır.
2011 yılında farklı Bakanlıkların sorumluluğunda olan genel müdürlüklerin, bu alanda tek yetkili otorite olan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı çatisında toplanması ile sosyal politikaların geliştirilmesi ve hizmet sunumunun yeniden düzenlenmesi, bunun yanı sıra daha iyi bir organizasyon ve hizmetlerin kolaylaştırılması açısından önemli bir adım olmuştur. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bu alandaki başlıca yetkili kamu otoritesi iken Adalet Bakanlığı,Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi diğer kurumlar sosyal politika alanında hizmet sağlamaktadır. Ulusal ve yerel düzeyde örgütlü pek çok STK da aktif olarak çalışmaktadır.

I6Hayatboyu öğrenme "kişisel, sosyal ve/veya istihdam bağlantılı bilgi, beceri ve yeteneklerin geliştirilmesi amacıyla hayatboyu süren tüm öğrenme faaliyetleri" olarak tanımlanabilir.


Dezavantajlılık; yoksulluk, işsizlik, sağlık ve eğitim gibi hizmetlere erişimi olmamak gibi durumları da içeren kapsamlı bir kavramdır. Bu bağlamda, bütün yoksul kişiler dezavantajlıkabul edilebilir. Ancak, dezavantajlılar sadece yoksullardan ibaret değildir. Gelirlerinden bağımsız olarak bazı gruplarda da eğitim ve sağlık hizmetlerine, kentsel hizmetlere erişimin olmaması ve toplumdan dışlanma görülmesi olasılığı fazladır.

Eğitim açısından bakılacak olursa, bireylerin eğitim düzeyi arttıkça kayıtlı ve daha nitelikli işlerde çalışma olasılığı artmaktadır. Ayrıca, eğitime harcanan yıllarla bağlantılı olarak yoksulluk oranları düşmektedir. Okuma yazma bilmeyen veya bilse bile diploması olmayanlar en yüksek yoksulluk oranlarına sahiptir. Kadınlar eğitim düzeyleri arttıkça erkeklerden daha fazla yoksulluktan kurtulabilmektedir (Tablo 19).

Tablo 19: Cinsiyet ve Eğitim Durumuna Göre Yoksulluk Oranları
Eğitim Durumu: İlkokul
Toplam (%): 15,34
Erkek (%): 16,86
Kadın (%): 13,83

Eğitim Durumu: İlköğretim okulu
Toplam (%): 17,77
Erkek (%): 17,19
Kadın (%): 18,39

Eğitim Durumu: Ortaokul ve dengi Meslek Okulu
Toplam (%): 9,76
Erkek (%): 10,89
Kadın (%): 7,82

Eğitim Durumu: Lise ve dengi Meslek Okulu
Toplam (%): 5,34
Erkek (%): 5,71
Kadın (%): 4,76

Eğitim Durumu: Üniversite, Fakülte, Master, Doktora
Toplam (%): 0,71
Erkek (%): 0,92
Kadın (%): 0,40
Kaynak: TÜİK, Yoksulluk Araştırması, 2009
İstihdam açısından ise, yoksulluk ve sosyal dışlanmanın istihdam durumu ve işin türü ile yakından ilişkili olduğu gözlenmiştir. Kayıtdışı istihdam edilenler (çoğunlukla ücretsiz aile işçileri) ve geçici işçiler en yüksek yoksulluk oranlarına sahiptir. Türkiye'de istihdam edilenlerin üçte biri (yaklaşık 9,3 milyon) Sosyal Güvenlik Kurumu'na kayıtlı değildir ve yüksek bir yoksulluk riski ile karşı karşıyadır. Erkeklerde, geçici işlerde çalışanlar ile kendi adına çalışanlar iş güvenliği olmayan en büyük grupları oluşturmaktadır. Kadınlarda, kayıtdışıçalışanların % 60'i ücretsiz aile işçileridir. İşsizlerle birlikte, çalışma çağındaki 30 milyon kişinin oluşturduğu ekonomik anlamda aktif olmayan (ki bunların % 70'i kadındır) kesim ya yoksuldur ya da yüksek oranda yoksulluk riski altındadır. Bu nedenle, kentsel alanlarda vasiflıolmayı gerektiren düzenli bir işe sahip olmak, yoksulluktan kurtulmak için en iyi strateji olarak görülebilir. Vasıfsız ve düşük vasıflı kişiler, genellikle güvencesiz, yoksulluktan sürekli olarak kurtulmaya imkân tanımayan düşük ücretli işlerde çalışmaktadırlar.
Kadınlar için, istihdam ve eğitime erişim daha hassas bir konudur. Türkiye'deki kadınların %7'si okuryazar değildir, dolayısıyla eğitim ve istihdam olanakları sınırlıdır. Bunun yanı sıra,eğitimsiz kadınların % 75’inin 4 ve üzeri, çalışmayan kadınların % 52'sinin 3 ve üzeri çocuğu bulunmaktadır'. Diğer bir deyişle, düşük eğitim düzeyi ve vasıfsızlık, işgücü piyasasına katılmama ile yeni nesillerin yoksulluk döngüsüne katılması arasında bir bağ olduğu söylenebilir. Yoksul ailelerde doğan çocuklar, yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde büyük olasılıkla yoksul olmaya devam etmektedir.

Benzer bir kısırdöngü, engellilerde gözlenmektedir. 2010 yılında TÜiK tarafindan yapılan Engellilerin Sorunları ve Beklentileri Araştırmasına göre, engellilerin eğitime erişimi kısıtlıdır:% 41'i okur-yazar değildir, %50'si ilkokul mezunu ve % 7,7'si lise mezunudur. Bu durum engellilerin istihdama erişiminin de kısıthı olduğu anlamına gelmektedir. İstekli olmalarına karşın (% 55'i kendilerine uygun işlerde çalışabileceklerini belirtmişlerdir), engellilerin % 85'i işgücü piyasasına katılmamaktadır.

Engellilerin hizmetlere erişiminin sınırlı olmasının nedenlerinden biri evlerin, işyerlerinin ve ulaşım imkânlarının fiziksel anlamda uygun olmamasıdır. Engellilerin % 67'si ne evlerinin, ne 
17 TÜİK, Nüfus ve Barınma Anketi, 2011

de kamu ve özelde sunulan imkânların kendi ihtiyaçlarına gore tasarlanmadığını ifade etmişlerdir.

Eğitime, istihdama ve sosyal koruma hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklar ve bu hizmetlerin kalitesi tüm dezavantajlılar için önemli bir sorundur. Türkiye'de hapishanelerdeki nüfus 2007'den bu yana artmaktadır. 2007-2011 yılları arasında toplam nüfus % 6 artarken, hapishane nüfusu % 41 artmıştır. Bu nedenle, hapis cezası sonrası işgücüne katılım konusunda hükümlüve eski hükümlüler için politikaların geliştirilmesi hayati bir önem teşkil etmektedir.
Diğer bir dezavantajlı grup olan Romanlar ve Romanlar gibi yaşayanlar da istihdam, eğitim ve sosyal koruma hizmetlerine erişimde diğer dezavantajlı gruplar gibi zorluklarla karşılaşmaktadır. Son dönemdeki girişimler, bu kişilerin sorunlarının görünmezliğini kısmen ortadan kaldırmıştır ancak bu alanda politika geliştirmek için öncelikli olan güvenilir veri toplama konusu hala bir sorun teşkil etmektedir.

Çocuk yoksulluğu üzerine yapılan bir araştırma'8, Türkiye'de dört çocuktan birinin beslenme,isınma ve giyinme gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamadığını ortaya koymuştur. 2006-2010yılları arasında önemli ilerlemeler kaydedilmiş olmasına karşın, Türkiye'de hala 4,6 milyon çocuk maddi yoksunluklarla karşı karşıyadır.

Çoğunluğu evlerde, çalışma koşulları belli olmadan, kayıtsız ve çalışma mevzuatının kapsamına girmeksizin çalışan kadınlardan oluşan “ev hizmetlerinde çalışanlar”, çalışanlar içinde en dezavantajlı gruplar arasındadır. Kötü çalışma koşulları, emek sömürüsü ve insan haklarının suistimali ev hizmetlerinde çalışanların karşılaştığı başlıca sorunlardır. TÜiK’e göre,Türkiye'de yaklaşık 150.000 kişi ev hizmetlerinde çalışmaktadır. Ancak ampirik çalşmalara bakıldığındalº bu sayı ev içi hizmetin kapsamı ve kayıtdışılık bakımından sorgulanmaya açıktır.
“Çocuk işçiliği" ILO tarafindan, çocuklari; çocukluk dönemlerinden, potansiyellerinden ve saygınlıklarından mahrum eden, onların fiziksel ve zihinsel gelişimlerine zararlı olan çalışma olarak tanımlanmıştır. Türkiye'de çocuk işçiliği önemli bir sorundur: TÜiK'e göre, 2012yılında 6-17 yaş arası çocukların % 5,9'u bir ekonomik faaliyete dâhil olmuştur ve bu oran 2006-2012 yılları arasında değişmemiştir. 2006'da, 6-17 yaş arasında 15 milyon çocuktan 890bini çalışmakta iken, 2012'de aynı yaş grubunda 893 bin çocuk çalışmaktaydı. İş Kanunu²°, 1517 yaş arasındakileri genç çalışanlar olarak tanımlamakta ve istihdam edilmelerine olanak tanımaktadır. Bu yaş grubundaki çocukların istihdam oranı % 15,6'dır. 6-14 yaş grubundaki çocuklar ise çocuk işçi olarak tanımlanmaktadır. 6-14 yaş grubunda 292 bin çalışan çocuk bulunmaktadır, bu da % 2,6'lik bir istihdam oranına tekabül etmektedir.
TÜİK'e göre, 2013'de işgücü piyasasında ellibin kişi mevsimlik işçi olarak çalışmakta, bunların çoğu tarım sektöründe istihdam edilmektedir. Ancak, mevsimlik çalışmaya yönelik kayıtdışılığın fazla olması resmi rakamları tartışılır hale getirmektedir. Başta tarım sektörüolmak üzere, mevsimlik çalışanların büyük çoğunluğu aileleri ile birlikte çalışmakta, bu da çocuklarının okul devamlılığı, sağlıklı olma ve gelişme hakki, oynama hakkı, yeterli standartlarda yaşama hakkı ve ekonomik sömürüden korunma hakkı gibi diğer konularda olumsuz etkiler yaratmaktadır.

18 http://betam.bahcesehir.edu.tr/tr/tag/cocuk-yoksullugu/

19 Türkiye'de Ev İçi Hizmetlerde Çahşanlar, Kadınların Görünmeyen İstihdamının Görünen Yüzü, ILO, 2013, G.
Toksöz, S.Erdoğdu.

20 iş Kanunu'nun 71. Maddesi.



Güelu Zavi Yönler- Eirsatlar ve Tehditler Analizi: İstihdam İŞKUR ve SGK'nın aşağıdaki alanlardaki kapasitesi: Istihdai ve sosyal güvenlik hizmet noktalarının erişilebilirliğinin arttırılması >

Güelu Zavi Yönler- Eirsatlar ve Tehditler Analizi: Ilgili politika ve uygulamalarda kurumsal deneyim > Mali kaynaklar İş Kanunu, çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal diyaloğ vb. konularda yasal çerçevenin olması Ulusal istihdam politikası ve stratejisinin olması Aşağıdakileri sağlamak için yetersiz mekanizmalar:

Güelu Zavi Yönler- Eirsatlar ve Tehditler Analizi: > daha yüksek kayıtlı istihdam oranları > geliştirilmiş sosyal diyalog > özelfikle kadınların işgücüne daha yüksek katılım > beceriler ve istihdam arasında daha uyumlaşma > okuldan işe geçiş Aşağıdaki konularda yetersiz kurumsal kapasite: y > hizmetler >

Güelu Zavi Yönler- Eirsatlar ve Tehditler Analizi: Politika yapımi, izleme ve değerlendirme Teftiş/ denetim/rehberlik Özel politikalara ihtiyaç duyanlara başta iş ve mesleki danışmanlık konularında olmak üzere özelleştirilmiş Bakım hizmetleri (çocuklar, yaşhlar, engelliler için) Aktif işgücü politikaları tedbirlerinin eksikliği: > dezavantajlılar için özelleştirilmiş hizmetler > kariyer rehberliği ve danışmanlık hizmetleri > girişimcilik desteği (danışmanlık, finansal vb.) Karar vericiler, çalışanlar ve işverenlerde insana yakışır çalışma kültürünün eksik olması Ölümcül kazalar dahil yüksek iş kazaları oranı Meslek kazalarının tanımlanması ve raporlanmasında sorunlar İş kazası, çalışma koşulłarı, iş sağlığı ve gūvenliği vb. alanlarında mevzuatın uygulanımasında sorunlar Politika yapımını tamamlayacak çalışmaların ve verilerin yetersizliği Aşağıdaki nedenlerden ötürül istihdam hizmetlerine sınırlı erişim: y engelliler için fiziki uyumsuzluk y hizmet noktaları konusunda farkındalığın eksik olması istihdam hizmetleri sosyal desteğinin/ kapsamının eksik olması

İstihdam İstikrarı makroekonomik çerçeve ve artan rekabet edebilirlik demografik firsat penceresi: d
Eğitim ve Hayatboyu Öğrenme 12 yıllık zorunlu eğitim için yasal çerçeve: Aşağıdaki konuların önemine ilişkin farkındalığın arttirılması: Eğitim Mesleki eğitim ve öğretim Hayatboyu öğrenme STK'lar ve sosyal ortakların mesleki eğitim ve öğretim ile Ulusal Yeterlilik Çerçevesine yönelik ilgilerinin artması Türkiye'deki kurumlarla işbirliği yapmak isteyen uluslararası örgütlerin varlığı Aşağıdakilerin varlığı uluslararası öğretmen ve öğrenci değişimi için programlar araştırmacıların eșleştirme firsatlarindan faydalanması için araştırma programları ve burslar uyum yeteneğinin arttırılmasına ilişkin eylemler için sosyal ortakların istekliliği şemsiye örgütler tarafindan temsil edilen KOBi'lerin
Sosyal İçerme ve Politika STKların ve yerel idarelerin dezavanantajlı kişilere yönelik: ilgisi kurumsal sosyal sorumluluk ve sosyal girişimciliğe yönelik eğilimin artması sosyal korumaya ilişkin yüksek düzeyde siyasi sahiplenme yüksek öğrenimde sosyal koruma hizmetleri ile ilgili dalların da bulunmasi

İstihdam İstikrarı makroekonomik çerçeve ve artan rekabet edebilirlik demografik firsat penceresi: İstibdam sınırlı kapasitesi ve katılımı farklılıklar kısıtlamalar crr Düşük... oranları: > > A y
Eğitim ve Hayatboyu Öğrenme 12 yıllık zorunlu eğitim için yasal çerçeve: sayısının yüksek olması Eğitim ve Hayatboyu Öğrenme NEET'lerin yüksek oranı Sosyal ortaklar ve STK'ların politika yapımı ve uygulanması konusunda sınırlı kapasitesi ve katılımı hizmetlerin standartlaşmasını engelleyen bölgesel farklılıklar işverenlerin çalışanların eğitimi konusundaki gönülsüzlüğü hayatboyu õğrenmeye düşük katılım düzeyi kızların ve dezavantajlı kişilerin eğitiminin önündeki kültürel ve algısal engeller aşağıdaki konularda farkındalık düzeyinin düşük olması: > Ulusal Yeterlilik Çerçevesi > Mesleki nitelikler > hayatboyu öğrenme firsatları Yeni KOBi'lerin kısa ömürlü olması
Sosyal İçerme ve Politika STKların ve yerel idarelerin dezavanantajlı kişilere yönelik: Sosyal İçerme ve Politika sosyal taraflar ve STKların politika yapımı ve uygulanması konularında kısıth kapasite ve katlımları hizmetlerin standartlaşmasını engelleyen önemli bölgesel farkltlıklar yüksek düzeyde göreli yoksulluk ve gelir dağılımındaki dengesizlik uzun süredir devam eden Suriye krizi yüksek düzeyde kayıtsız istihdam, çocuk işçiliği, çalışan yoksulluğu istihdam ve çalışma koşullarında cinsiyet farkhılıkları aşağıdaki nedenlerden ötürü ilave kapsamlı hizmetlere duyulan ihtiyaç: > hızh kentleşme/ göç e NEET genç nüfusun payı y çocuk/yaşlı/engelli bakimı için artan talep eğitim-istihdam bağlantısına izin veren kurumlar arası işbirliği mekanizmalarının eksikliği dezavantajlı kişilerin entegrasyonunun/içerilmesinin õündeki kültürel ve algısal engeller engelli dostu altyapı ve yaklaşımlara ilişkin yetersiz tedbirler

2. Sektörel Yaklaşımda Kapsam 
2.1.Ulusal Sektör Politikaları ve Stratejiler 
10. Kalkınma Planı (10.KP) bütünsel bir yaklaşımla ve her bir kamu kurumu için genel çerçeveyi belirleyerek ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda Türkiye'nin önceliklerini tanımlayan temel politika belgesidir. Kurumsal ve sektörel politikalar bu belge ile uyumlu olmak zorundadır.

Sektöre ilişkin olarak 10.KP, 2018 yılı itibarıyla ulaşılması beklenen çeşitli hedef ve göstergeler koymuştur. Bu hedef ve göstergeler AB Politikaları ve 2020 Stratejisi gözönüne alınarak belirlenmiştir. İstihdam politikaları açısından, işsizliğin azaltılması istihdamın ve işgücüne katılımın arttırılması, işgücü piyasasında kadın ve genç istihdamı oranlari, girişimcilik ve esneklik özellikle vurgulanan konulardır.

Eğitim politikasında ana hedefler, sınıf başına düşen öğrenci sayısında iyileştirme, okullulaşma oranının ve yükseköğretime katılımın arttırılmasıdır. Sosyal politikada ise 10.KP; yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında olan kişilerin katılımlarını iyileştirmek, gelir eşitsizliğini iyileştirme ve yoksulluk oranın azaltmak amacıyla niteliksel ve niceliksel hedefler belirlemiştir.
Her bir alt sektöre ilişkin strateji belgeleri aşağıda görülebilir 
Eğitim: 10. Kalkınma Planı (2014-2018)

Eğitim: Mesleki ve Teknik Eğitim Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2014-2018)
İstihdam: Ulusal İstihdam Stratejisi (20142023)
Sosyal Politika: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Planı (2013-2017)

Eğitim: Hayat Boyu Öğrenme Strateji Belgesi (2014 2018)
İstihdam: Genç İstihdamı Eylem Planı (2011 2015)
Sosyal Politika: Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Plani (2012-2015)

Eğitim: Ulusal Öğretmen Strateji Belgesi
İstihdam: Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele
Sosyal Politika: Ulusal Çocuk Hakları Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2013-2017)

Eğitim: İstihdam ve Mesleki Eğitim İlişkisinin Güçlendirilmesi Eylem Planı
İstihdam: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ulusal Eylem Plani (2008-2013)

Eğitim: Mesleki Yeterlilik Kurumu Stratejik Planı 2011-2015
İstihdam: . Sosyal Politika ve İsthdam Faslı (19. Fasıl) için Eylem Planı

Eğitim: Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi
İstihdam: Taslak İstihdam ve Sosyal Reform Programı

Eğitim: Üstün Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı
Sosyal Politika: Taslak Roman Stratejisi
10.KP ve Ulusal İstihdam Stratejisine göre istihdam politikalarının ana amaçlari, toplumun bütün kesimleri için insana yakışır iş olanağı sunan bir istihdam piyasasının tesisi, işgücünün niteliklerinin geliştirilmesi, cinsiyet anaakımlaştırması ile beraber iş sağlığı ve güvenliğini geliştirmek ve güvenceli esnekliğin benimsenmesidir. Kalifiye iş gücü ve işlerden oluşan bir ekonomiye hizmet edecek şekilde istihdamı ve iş gücüne katılımın arttırılması temel ilkedir.10.KP ve Ulusal İstihdam Stratejisinin istihdam ve işgücü piyasasına dair hedefleri aşağıdadır:

Tablo 20: 10.KP ve UIS’e Göre İstihdam ve Çalışma Hayatında Gelişmeler ve Hedefler 
2018: 7.2
2023*: 5.0

2018: 53.8
2023*: -

2018: 49.9
2023*: 55.0

2018: 34.9
2023*: 41.0

2018: 13.0
2023*: -

2018: 30.0
2023*: ()15.0

2018: 42.0
2023*: -

2018: 18.0
2023*: 15.0

2018: 50.0
Kaynaklar: 2018 yılı verileri KP10 tahminleri, 2023 hedefleri Ulusal İstihdam Stratejisindendir.(*) Tarım hariç

Ulusal İstihdam Stratejisi dört önceliğe odaklanmıştır: (i) eğitim ve istihdam arasındaki bağıgüçlendirmek, (ii) işgücü piyasasında güvenceli esnekliği sağlamak, (iii) özel politikalar gereken insanların istihdamını desteklemek, (iv) istihdam ve sosyal koruma arasındaki bağıgüçlendirmek. Ulusal İstihdam Stratejisinin 10. Kalkınma Planı ile olan ortak hedeflerinin yanında 2023 hedefleri için ilave hedefler belirlemiştir:
2023 yılına kadar hayatboyu öğrenmeye katılım oranı % 15'e çıkartılacaktır.
İşgücü piyasasındaki yarı zamanlı çalışanların oranı AB seviyesine çıkarılacaktır.
Kadınlarda kayıtdışı istihdam oranı % 30’a indirilecektir.
Ağır ve tehlikeli işler, sokak işçiliği ve mevsimlik işçilik gibi çocuk işçiliğinin en kötüçeşitlerini tamamiyla ortadan kaldırılacaktır.

Diğer alanlarda da çocuk işçiliği % 2’nin altına indirilecektir.
Çalışan yoksul oranı % 5'e indirilecektir.
19 no'lu Sosyal Politika ve İstihdam Faslı Eylem Planı, 2010 yılında 19. Fasıl görüşmelerinin başlamasını için gerekli ikinci kriterini karşılamaya matuf olarak hazırlanmıştır. Ancak ilk kriter olan sendikalara ilişkin mevzuatın İLO ve AB standartlarınca uyumlaştırılmasıkarşılanamadığı için Eylem Planı uygulanmamıştır.

Eğitimin alt-sektöründe Ulusal Hayat Boyu Öğrenme Strateji Belgesi (2014-2018) yaygın eğitim ve öğretimi güçlendirmek için altı önceliğe odaklanmaktadır: (i) toplumda hayatboyu öğrenme farkındalığı ve kültürü oluşturmak, (ii) hayatboyu öğrenme firsatlarını ve sunumunu geliştirmek, (iii) hayatboyu öğrenme firsatlarına erişimi arttırmak, (iv) hayatboyu öğrenme rehberi ve danışmanlığı sistemi geliştirmek, (v) Önceki Öğrenmelerin Tanınması (RPL) için sistem geliştirmek ve (vi) hayatboyu öğrenme için bir izleme ve değerlendirme sistemi geliştirmek.

Mesleki ve Teknik Eğitim Strateji Belgesi (2014-2018) sosyal ve iktisadi sektörler ile işbirliği içinde kalite temelli, yaratıcıi, girişimci, üretken bir yeterlilikler sistemi kurmaya; mesleki becerileri geliştirmeye ve eğitim ile istihhdam piyasası arasındaki bağlantıyı güçlendirmeye odaklanmaktadır. Bu strateji belgesi mesleki ve teknik eğitime erişim, kapasite ve istihdam şeklinde üç ana politika alanı içermektedir.

Taslak Roman Stratejisi ve Eylem Plani, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB)tarafindan hazırlanmakta olup danışma aşamasındadır. Strateji, Roman ve Romanlar gibi yaşayan toplulukların topluma özellikle eğitim yoluyla entegrasyonuna odaklanmıştır.İstihdam, eğitim, sağlık, konut, sosyal yardım ve sosyal hizmetler bileşenleri yanında her seviyede ayrımcılıkla mücadeleyi hedefleyen tedbirler içermektedir. MEB, ÇSGB ve Sağlık Bakanlığının güçlü katılımı öngörülmektedir.


Kadına karşi Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı (2012-2015) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olup kadına karşı aile içi şidddetin önlenmesi ve İçişleri Bakanlığı ve belediyelerle işbirliği içinde ilgili kuruluşların kapasitelerinin güçlendirilmesini amaçlamaktadır.

Çocuk Hakları Stratejisi ve Eylem Planı (2013-2017) ASPB tarafından hazırlanmıştır.Uygulamada koordinatör kuruluş Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğüdür.
ASPB Stratejik Planı 2013-2017 yıllarını kapsamaktadır. Planın ana odaği, aile kurumunun ve 2011 yılında kurulan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın (özellikle politika belirleme,izleme ve değerlendirme ve erken uyarı ve sosyal hizmetler konusunda önleyici mekanizmalar kurma bağlamında) kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi üzerinedir.
Bahsi geçenlere ek olarak, Sağlık Bakanlığı 2003 yılından beri Sağlıkta Dönüşüm Projesini uygulamaktadır. Bakanlık, kamu sektöründeki yeniden organizasyon süreci ile uyumlu olarak sağlık alanında sağlık hizmetlerinin sağlanmasını yeniden düzenlemeyi hedeflemektedir.Hastanelerin entegrasyonu, her aileye bir pratisyen hekimin tayini sağlık hizmetlerine erişimi kayda değer oranda iyileştirmiştir. Bunun sonucunda, sağlık hizmetlerinden tatmin olma düzeyi 2003'te % 39,5 iken 2012'de % 74,8'e çıkmış, bebek ölüm oranı düşmüş, yaşam beklentisi artmıştır. Bu olumlu girişimlere rağmen, halk sağlığı bakımından AB standartlarına yaklaşmak için özellikle dezavantajlı kişilere yönelik daha fazla gayret göstermesi gerekmektedir.
Son olarak, göç politikası alanında, 22 Ekim 2014 tarihinde yürürlüğe giren ve ülkelerinden kaçan insanlara geçici koruma temin etmenin hukuki temelini oluşturan yeni Geçici Koruma Yönetmeliğinin uygulanması Göç İdaresi Genel Müdürlüğü sorumluluğuna alınmıştır.
Katılım Öncesi Yardım (IPA) altında, İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi alanında için çok yıllıbir operasyonel program (İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı  İKGOP)benimsenmiş ve 2007-2009 arasında uygulanmıştır. İKGOP, bir ara-değerlendirmenin ardından güncellenerek 2010-2013 yıllarında da uygulanmıştır. Bu Sektörel Operasyonel Program,İKGOP'nin devamı niteliği taşırken artık 2007-2013 döneminde IPA'nın 1. Bileşeni (GeçişDönemi Desteği ve Kurumsal Yapılanma) altında yer alan kimi unsurları da içermektedir.

2.2.Kurumsal Yapılanma, Liderlik ve Kapasite 
İstihdam, eğitim ve sosyal politikalar gibi sektörler, yapıları gereği çok boyutludur. Dolayısıyla bu alanlarda politika belirleme ve uygulama birçok kurumla birlikte sivil toplumun eşgüdümünü ve ortak çalışmalarını gerektirmektedir.

ÇSGB, İKGSOP için Program Otoritesidir ve IPA II dönemi için istihdam, eğitim ve sosyal politika sektöründe lider kuruluş olarak belirlenmiştir. Bakanlık istihdam konusunda ulusal politikalar, stratejiler ve eylem planları geliştirmek ve uygulamaktan sorumludur. Ayrıca istihdam, eğitim ve sosyal politika sektörleri arasında bağ kurmak konusunda da merkezi bir role sahiptir.

ASPB ve MEB, kendileriyle ilgili sektörler için alt lider kuruluş olarak tanımlanmış olup proje havuzlarının oluşturulmasından ve değerlendirme faaliyetlerinden sorumlu olacaklardır. Bu kuruluşlar, lider kuruluş olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, programlama, izleme ve değerlendirme süreçleri için alt sektörlere ilişkin veri ve bilgi akışı sağlayacaklardır. Alt lider kuruluşlara ek olarak eğitim sektörü için Mesleki Yeterlilik Kurumu ve sosyal politika sektörüiçin Sağlık Bakanlığı Programın uygulanmasında önemli paydaşlar olacaktır.
ÇSGB, faaliyetlerin Sektörel Operasyonel Programın yanı sıra ilgili ulusal ve AB stratejileriyle tutarlı olmasını sağlayacaktır. Bakanlık, uygulamanın her safhasında ilgili bütün paydaşlarla istişare ve işbirliği yapılmasını temin edecek, kadın-erkek eşitliği gibi yatay konuların göz önünde tutulmasını sağlayacaktır. Bununla birlikte, alt lider kuruluşlara, programlama, izleme ve değerlendirme kapasitelerini geliştirmeleri için teknik yardım temin edecektir. 2014-2016dönemi için Bakanlık, ihale, sözleşme, ödeme ve sözleşme yönetiminden münhasıran sorumlu sözleşme makamı olarak faaliyet gösterecektir.

Sektördeki temel kuruluş ve paydaşlar;
csGe 2Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
f cur İŞKUR 

SCK 

Sosyal Güvenlik Kurumu 
Mesleki Yeterlilik Kurumu 
Milli Eğitim Bakanlığı

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Gençlik ve Spor Bakanlığı

o Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
İçişleri Bakanlığı

Kalkınma Bakanlığı ve Kalkınma Ajansları
Kültür ve Turizm Bakanlığı

3Sağlık Bakanlığı



@
Adalet Bakanlığı
$\underline{{\mathbf{\mathcal{Y}}}}_{\mathrm{Y\ddot{O}K}}$ ve Üniversiteler 
GER Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı(KOSGEB)

4
TB9
Türkiye Belediyeler Birliği ve Belediyeler 
Türkiye Odalar ve Barolar Birliği (TOBB)
Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonu (TESK)
Organize sanayi bölgeleri, kümeleri ve teknoloji merkezleri 
Hükümet dışı kuruluşlar ve Sektörel Operasyonel Program'ın kapsadığı alanlarda çalışan organize olmayan gruplar;
Sosyal ortaklar 
• Özel İstihdam Büroları
• Yerel Yönetimler 

2.3.Sektör ve Donör Eşgüdümü
Yüksek Planlama Kurulu bakanlıklar arası üst eşgüdüm yapısı ve ulusal kalkınma politikalarıiçin karar alma organıdır. Ekonomik ve Sosyal Konsey²' sektörde en üst düzeydeki politika yapma ve izleme yapısıdır.

Ülkede aktif faaliyet gösteren ikili ajanslar ve çeşitli uluslararası mali kuruluşlarla işbirliği yapılmıştır:
• Avrupa Yatirim Fonu (European Investment Fund - EIF),
Avrupa Yatirim Bankasi (European Investment Bank - EIB),
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (European Bank for Reconstruction and Development - EBRD),
Dünya Bankası (DB)
Alman Kalkınma Bankası (Kreditanstalt für Wiederaufbau  KfW)
Fransiz Kalkınma Ajansı (Agence Française de Développement - AFD)
Mali donör kuruluşlara ek olarak, bu sektör için uluslarlarası kuruluşlarla işbirliği öngörülmektedir. Özellikle aşağıdaki BM organizasyonları ilgili görülmektedir:
ILO- Uluslararası Çalışma Örgütü
UNDP - BM Kalkınma Programı
UN Women - BM Kadın 
UNICEF - BM Çocuk Fonu 
WHO  Dünya Sağlık Örgütü
UNHCR - BM Mülteciler Yüksek Komiserliği 
Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, uluslararası mali kuruluşlar, fonlar, devletler, kalkınma bankaları ve özel bankalar gibi donörlerin sağladığı hibe ve kredilerin eşgüdümünnde kilit bir rol oynamaktadır. ÇSGB, lider kuruluş olarak IPA'nın ilk döneminde olduğu gibi, donörlerle irtibat kurmaya ve işbirliği yapmaya devam edecektir.

IPA I dönemi için bir Sektörel izleme Komitesi 2006'dan bu yana faaliyettedir. Bu komite 2007'den itibaren İKGOP'nin izlenmesinden sorumludur. Komite, sivil toplum kuruluşları da dâhil olmak üzere bütün ilgili paydaşları ve sorumlu kamu organları ve temsilcileri kapsar,örneğin;
Ulusal IPA Koordinatörü veya temsilcisi;
Ulusal Yetkilendirme Görevlisi veya temsilcisi 
Ulusal Fon 
Avrupa Komisyonu 
IPA'nın III ve IV. Bileşenleri için Stratejik Koordinatörün bir temsilcisi 
Milli Eğitim Bakanlığı
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Diğer ilgili kamu kuruluşları
Sosyal taraflar 
Yerel Aktörler 
21 Ekonomik ve Sosyal Konsey, 39 üyeden oluşmaktadır (15'I kamu sektöründen, 6'sı işveren örgütlerinden, 12'si işçi örgütlerinden ve 6'sı da meslek kuruluşlarındandır)


2.4.Orta Vadeli Bütçe Öngörüleri 
Türkiye'nin uluslararası standartlara uygun olarak mali yönetim, bütçe sınıflandırması ve bütçe türleri ile ilgili genel özellikleri tanımlayan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa (KMYKK) dayalı sağlam çok yıllı bir bütçe sistemi bulunmaktadır ve kamu kuruluşları, performans programları temelinde kendi stratejik plan ve bütçelerini yapmaktadır.
KMYKK bütçe hazırlama sürecini yeniden düzenlenmiştir. Orta Vadeli Program (OVP) ve Orta Vadeli Mali Plan (OVMP) sisteme yeni unsurlar olarak getirilmiştir. Bunlardan ilki temel makroekonomik politikaları, ilkeleri, ekonomik hedef ve göstergeleri kapsamaktadır. İkincisi ise bütçe yılı ve onu takip eden iki yıl için hedeflenen açık, borçlanma pozisyonları, toplam gelir ve harcama öngörüleri ve kamu kuruluşları için uygun teklif tavanlarını içermektedir.
Orta vadeli programa uygun olarak orta vadeli mali plan Maliye Bakanlığı tarafindan hazırlanmakta ve mali planda yer alan takib eden üç yıl için hedeflenen açık, borçlanma pozisyonları ve kamu idarelerine ödenek tekliflerinin tavanı en geç Eylül ayının 15’ine kadar Yüksek Planlama Konseyi tarafindan belirlenir ve Resmi Gazetede yayınlanır.
Kamu kuruluşları kendi kurumsal bütçe tekliflerini OVP ve OVMP'da belirlenen ödenek tavanlari, hedefler, ilkeler ve rakamlara dayalı olarak hazırlar. Kurumsal takdir ve esneklik,büroların kendi ilgili bütçe kalemleri arasında ödenekleri transfer edebilmesine izin verilmesiyle güçlendirilmiştir. Bütçede tahsisat ve operasyonel verimliliği arttırmak için stratejik planlama ve performansa dayalı bütçe yapma uygulaması başlatılmıştır.
OVP ve OVMP üç yılı kapsayan belgelerdir. Bu belgelerdeki mali hedefler bütçe yılı için bağlayıcıdır ve onu takip eden iki yıl için gösterge niteliğindedir. İlk uygulama yılında onu takip eden iki yıl için yapılan tahminler yakından takip edilir. Harcama programlarına dayalıprojelere çok yıllı tahsisatlar muhafaza edilirken, ekonomik göstergelerden etkilenen tahsisatlar değişebilir. Bu yapı mali düzeltmeler yapabilme esnekliği getirirken aynı zamanda kamu maliyesinin durumuna dair tahmin edilebilirliği de sağlar.

Orta vadeli bütçe görünümü bağlamında bu sektördeki aşağıdaki ana kuruluşların bütçesi şöyledir:
Tablo 21: 2014-16 Sektördeki Ana Kuruluşların Bütçeleri (000. TL)
Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 32.725.545
2014: 31.975.461
2015: 30.962.496

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 2.483.635
2014: 2.[TELEFON]: 2.703.920

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 201.[TELEFON]: 217.671.000
2015: 235.347.000

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 11.448
2014: 13,574
2015: 13.574

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: [TELEFON]: [TELEFON]: 689.385

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 17.024.807
2014: 18.432.475
2015: 20.414.685

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 2.[TELEFON]: 2.750.399
2015: 3.006.344

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 9.028.894
2014: 9.689.634
2015: 10.619.848

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 6.874.431
2014: 7.346.075
2015: 8.057.964

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 55.704.818
2014: 60.241.667
2015: 66.[TELEFON]: 38.883

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 16.939.010
2014: 18.305.513
2015: 19.891.418

Kuruluş ÇSGB İŞKUR SGK MYK KOSGEB ASPB Sağlık Bakanlığı Devlet Hastaneleri Kurumu Halk Sağlğı Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Öğretim Kurulu Üniversiteler YURTKUR: 5.862.584
2014: 6.696.642
2015: 7.718.359

2.5.Performans Değerlendirme Çerçevesi 
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Mali Saydamlık ve Hesap Verebilirlik ilkeleri çerçevesinde kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanımını sağlamak için performans yönetim yaklaşımını getirmiştir. Performans yönetimi sonuç odaklı bir yönetim yaklaşımıdır ve performansın sürekli iyileştirilmesini hedefler. Performans yönetiminin en önemli parçalarından birisi performans değerlendirmesidir. Bir kamu idaresinin her bağımsız biriminin performansa dayalı bütçeleme rehber ilkelerine uygun olarak bütçesini hazırlamasıgerekir.

Performans yönetiminin genel izlemesi Kalkınma Bakanlığı (KB) tarafindan yürütülür. KB,2011 yılında kurulan Yatırım Programlama, İzleme ve Değerlendirilme Genel Müdürlüğüyle (YPİDGM) yatırım programının ve yıllık programın izlenmesi görevini yürütür. Sektördeki yatırım projeleri bu genel müdürlükçe bütünüyle izlenmektedir.

AB fonlarının izlenmesi bağlamında aday ülkelerin, IPA yapısı altında, Yapısal Fonlara benzer bir izleme ve değerlendirme mekanizması kurması gereklidir. Bu çerçevede Program Otoriteleri bünyesinde izleme ve değerlendirme birimleri kurulmuştur. Ayrıca IPA'nın 3. ve 4. Bileşenleri çerçevesinde operasyonel programlar için izleme komiteleri, Kasım 2007'de programların onaylanmasindan sonra kurulmuştur.

AB fonlarının etkisi değerlendirilirken program otoriteleri bünyesindeki izleme ve değerlendirme birimleri, uygulama öncesi, ara değerlendirme ve uygulama sonrası da dâhil olmak üzere operasyonel programların değerlendirilmesi ile yükümlüdür. Bu birimlerin kapasitesi teknik yardım ve eğitim programları yoluyla arttırılmıştır.
Aradan geçen dönemde Türkiye, IPA'nın 3. ve 4. Bileşenleri çerçevesinde operasyonel programlar ve Stratejik Uyum Çerçevesinin uygulama öncesi ve ara değerlendirmesini yaparak değerlendirme konusunda tecrübe kazanmıştir. Uygulama öncesi ve OP'lerin orta vadeli değerlendirilmesi bağımsız uzmanlar tarafından yapılmıştır 
SOP taslağı için uygulama öncesi değerlendirme programlama, uygulama, izleme ve değerlendirme ve mali yönetimin kalitesini arttiırmak için OS tarafindan yapılacaktır. Bu değerlendirmeler, AB Uyum Politikası çerçevesinde gelişen iyi uygulama ve uluslararasıdeğerlendirme standartlarına uygun olarak bağımsız değerlendirme uzmani/uzmanlarıtarafindan yapilacaktir.

2.6.Kamu Mali Yönetimi 
2000 yılından bu yana Türkiye mali disiplini korurken kamu hizmetlerinin kalitesini arttırmak için kapsamlı bir kamu harcamaları ve mali yönetim reformları yapmıştır. Kamu Mali Yönetimi (KMY) 9. Kalkınma Planı'nın (2007-2013) ana bileşenini oluşturmaktadır ve şeffaflık, hesap verilebilirlik, katılım, verimlilik ve vatandaş tatminini kamu hizmetlerinin sağlanmasında ana performans kriteri haline getirmiştir. Bugün için Türkiye için en önemli süreç ise bu sistemin uygulanması yoluyla kamu yönetiminde kalitenin arttırılmasıdır ve 10. Kalkınma Planı da bu doğrultuda kilit KMY reformlarının başarılı bir şekilde sürdürülmesini amaçlamaktadır.
Kamu mali kaynaklarının stratejik planlaması, yönetimi ve (tahakkuka dayalı) muhasabesi ile raporlama, iç-dış kontrol ve denetim, mali hesap verebilirlik ve şeffaflık hususlarına ilişkin yasal çerçeve, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunuyla belirlenmiştir.
Kamunun İç Mali Kontrol sistemi, merkezi hükümet, sosyal güvenlik ve yerel yönetimleri kapsar. Sistemde merkezi uyumlaştırma rolü Maliye Bakanlığı tarafından üstlenilmiştir. Kamu fonlarına ilişkin siyasi sorumluluk Maliye Bakanındadır. Mali yönetimin sorumluluğu Maliye 

Bakanlığı'nın Merkezi Uyumlaştırma Birimi tarafından belirlenen metodolojik çerçeve içinde,bir strateji geliştirme birimi tarafından desteklenen en yüksek kadamedeki yönetici tarafından üstlenilir. Harcama birimleri her bakanlık ve kamu kuruluşunda iç denetleme birimleri tarafından denetlenir. Bu denetimler, Maliye Bakanlığı'na bağlı bir İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafindan koordine edilir.

Kamu kurumlarının dış denetimleri Türk Sayıştayı tarafindan INTOSAI²² standartlarına dayalıolarak yapılır. Türk Sayıştayı dış denetimler için ulusal standartları belirlemekten sorumludur ve bağımsız olarak faaliyet gösterir. Çalışmaları hem bütün mali işlemler, kararlar ve alımsatimların usule uygunluğunun denetlenmesini hem de performans denetimlerini, yani kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımının değerlendirilmesini kapsar. Bütün kamu idari organları için önceki denetimlere dayalı olarak hazırlanan bağımsız raporlardan ayrı olarak Sayıştay, usule uygunluk ve performans denetim sonuçlarını birleştirerek Büyük Millet Meclisi'ne sunulmak üzere Diş Denetim Genel Değerlendirme Raporu'nu hazırlar. Sayiştay ayrıca, Meclise taslak nihai bütçe kanununa ilişkin genel uygunluk beyanı vermektedir.
Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına görev yapan ve TBMM Meclis Bürosu tarafindan atanan, gerekli mesleki yeterliliğe sahip bir denetleyiciler komisyonu tarafindan her yıl denetlenir. Denetim, Sayıştay'ın kayıtları ve ilgili belgeler üzerinde yapılır.²3
2.7.Makro-ekonomik Çerçeve 
Global ekonomik krizin ardından Türk ekonomisinin büyüme hizı ve ticari ortakları önemli ölçüde farklılaşmıştı ve dış talebin durgunluğuna ragmen iç talep hızla iyileşmiştir. Bu süreçte cari işlemler açığı görülmemiş seviyelere yükselirken ekonomiyi yeniden dengeleme ihtiyacıortaya çıkmıştır. 2011 yılının son çeyreğinden başlayarak daha dengeli bir ekonomik yapı için makro tedbirler uygulamaya koyulmuştur. Bu politikalarla büyüme daha ılımlı bir yola gimiş,2012 yılında dış talep büyümenin ana kaynağı olmuş ve cari açığın GSYİHya oranı % 6,1'e gerilemiştir. 2013 yılında dış talep yine durağan kalmış ve iç talebin canlanması cari işlemler açığı tekrar yükselmiştir. 2013 yılında cari işlemler açığı % 7,9 (KB) ile hem orta vadeli plan dönemi (2014-2016) hem de Katilimöncesi Ekonomik Program (KEP 2014-2016) tahmini olan y% 7,1 seviyesinden daha yüksek gerçekleşmiştir.

Önümüzdeki dönem için makroekonomi politikalarının temel amacı bir yandan cari açığıaşamalı olarak azaltırken diğer yandan Türk ekonomisi üzerinde küresel belirsizliğin etkisini en aza indirerek büyüme oranıni arttırmaktir. Bu çerçevede, 2013 yılında % 3,6 civarında gerçekleştiği tahmin edilen GSYİH'daki reel büyümenin 2014'te % 4'e çıkması ve 2015 ve 2016'da % 5'lik potansiyel bir büyüme oranına doğru yaklaşması beklenmektedir (KEP 20142016). Potansiyel büyümeye doğru aşamalı olarak yaklaşılırken, uygulanan makro-ihtiyat tedbirlerinin etkisiyle, makroekonomik politika hedefi cari bütçe açığının GSYİH'ya oranını2014 yılında aşamalı olarak % 6,4’e, 2015’te % 5,9’a ve 2016 için % 5,5’a düşürmüştür (KEP 2014-2016).

Son yıllarda toplam yatırımlar ve tasarruflarda aynı anda gerçekleşen düşüş bu alanda yapısal politikalara olan ihtiyacı arttırmıştır. Mayıs 2013'ten bu yana ABD'nin para politikalarındaki değişikliğin etkileri bu ihtiyacın altını çizmektedir. Buna uygun olarak, iç tasarrufları arttırmak,kaynakları üretici alanlara yöneltmek, ekonominin verimlilik seviyesini arttırmak, istihdamıarttırmak, enflasyonu düşürmek ana makroekonomik hedefler arasındadır (KEP 2014-2016).Bu çerçevede GSYİH'daki büyümenin hızlanmasıyla, işsizlik oranının 2013'teki % 9,7 olan düzeyinden aşamalı olarak 2016'da % 8,9'a düşmesi beklenmektedir (KEP 2014-2016).
22 International Organisation of Supreme Audit Institutions 23Action Plan, Chapter 22


Türkiye Cumhuriyeti Merkezi Bankası (TCMB) fiyat istikrarını sağlama ana hedefiyle tutarlıolarak enflasyon hedefi belirleme rejimine devam edecektir. TCMB, enflasyon oranını (yılsonu Tüketici Fiyat Endeki enflasyonu) 2013 yılsonu % 7,4'lük düzeyinden aşamalı olarak 2016yılsonunda % 5'e indirmeyi hedefliyor. Nihai hedef, Maastricht kriterlerine uygun düzeylere düşürmektir, bir yandan da mali istikrar konusunu hesaba katmaktır (KEP 2014-2016).
Kamu maliyesindeki disiplin orta vadede korunacaktır. Mali politikalar, yurt içi tasarrufları ve ekonominin büyüme potansiyelini arttırarak, cari bütçe açığını kontrol altında tutmak için ekonomik ve mali istikrarı güçlendirme hedefleri için destekleyici olacaktır. Kamu kesiminde borçlanma gereğini makul düzeylerde tutarak kamu maliyesinin sürdürülebilirliği sağlanmaya çalışılacaktır ve kamu maliyesinde geçmiş yıllarda elde edilmiş kazanımlar da devam ettirilecektir. Buna uygun olarak, 2013'te GSYİH'nın % 1'leri civarında gerçekleştiği tahmin edilen genel hükümet açıklarının 2016'da GSYİH'nın % 0,5'ine düşeceği tahmin edilmektedir (KEP 2014-2016). Kamu maliyesindeki bu başarılı performans ve ekonomideki büyümenin sürdürülmesiyle genel hükümet borç stokunun GSYİH'a oranının, 2013'teki % 35'lik seviyesinden 2016'da % 30’a düşeceği öngörülmektedir (KEP 2014-2016).
Ayrica mevcut üretim yapısının ithalata bağımlılığın azaltılması ve ekonominin innovasyon kapasitesinin arttırılması yoluyla dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Bu alanlara yönelik yapısal politikalar, orta vadede ekonominin rekabet gücünü arttırarak potansiyel büyüme oranının artmasına ve tasarruf-yatırım açığının azaltılmasına katkıda bulunacaktır. Bu yolla, Türkiye'nin dünyadaki konumunu yükseltecek ve halkın refahını arttıracak olan 10. Kalkınma Planı'nın uzun vadeli gelişme hedefine ulaşma yönünde önemli ilerleme sağlanacaktır 
2.8.Genel Değerlendirme 
Ülke Strateji Belgesinde de ifade edildiği gibi, "Türkiye'ye katılım öncesi yardımın çok yıll planlamayla sektöre yönelk eylemlerle ve aşamalı olarak sektör yaklaşımlarıyla hayata geçirilebilmesi için asgari koşullar çoğu sektörde bulunmaktadır; her sektör için öncükuruluşla kurumsal düzenleme Türk etkilileriyle kararlaştırılmış, ilgili ulusal stratejilerin ve eylem planlarinin durumu ortaya koyulmuş ve sektör çalışma grupları kurularak program yapma hazirlıkları için istişareler başlatilmıştır."
Ulusal stratejiler bakımından, ulusal sektör politikalarının ve stratejilerinin bulunmasının ve durumunun, bir sektör programının oluşturulmasına olanak tanımaktadır. 10. Kalkınma Plani,Türkiye'nin AB'ye katılım gündemi doğrultusunda bütün sektörler için genel hedef ve stratejiyi belirlemektedir. Ulusal İstihdam Stratejisi, Mesleki ve Teknik Eğitim Stratejisi ve Hayat Boyu Öğrenme Stratejisi gibi ulusal stratejiler bulunmaktadır. Fakat sosyal içerme ve politika alt sektörü için, Toplum Tabanlı Sosyal Bakım Hizmetleri ve Milli Akıl Sağlığı Eylem Planıdışında bir strateji belgesi bulunmamaktadır.

Sektörlerdeki kurumsal yapılanma ve kapasite bağlamında ÇSGB, eğitim, istihdam ve sosyal içerme alanlarında kapasite ve politika bakımından lider kuruluştur. İstihdam sektöründe Bakanlık, politika belirleyici iken bağlı kuruluşları bu politikaların ana uygulayıcılarıdır.İŞKUR, Aktif İşgücü Piyasası Programlarından sorumludır. SGK, kayıtsız istihdamın üstesinden gelmekte kilit konumdaki kuruluştur. MYK, mesleki yeterliliğin kabulünde ve Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin uygulanmasında kilit kuruluştur. Eğitim sektöründe, MEB alt-lider kuruluştur. YÖK, yükseköğretimden ve üniversiteler arası eşgüdümden sorumludur.Sosyal içerme sektörü için ASPB alt-lider kuruluştur. Sağlık Bakanlığı, sosyal politikalar sektöründeki bir diğer kilit aktördür. Yukarda bahsedilen bütün icracı bakanlıklar, ülke genelinde örgütlenen yerel teşkilatlarıyla merkezi kamu kurumlarıdır. Sektörde güçlü bir sivil toplum katılımı bulunmaktadır, fakat kapsamlı katılım için uygun bir ortama ve kapasiteye 

ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla sektördeki kurumsal yapılanma, çok yıllı sektör programınıuygulamak için uygundur.

Sektör eşgüdümü bağlamında hükümet kuruluşları arasında gerekli eşgüdüm mekanizmalarımevcuttur. Uluslararası finans kuruluşları ve donörlerin eşgüdüm için sorumlu kuruluş Hazine müsteşarlığı iken ÇSGB sektörel eşgüdümden sorumludur.

Sektör bütçe analizleri bağlamında ana icracı bakanlıkların toplam bütçe miktarı genel sektör bütçesi için ana göstergedir. Buna ilave olarak, yerel idare ve Türkiye'deki Kalkınma Ajanslarıilgili sektörlere katkıda bulunur. Hükümet harcamaları bağlamında sektör harcamalarının payıartmaktadır. Genel Orta Vadeli Harcama Çerçevesi yürürlüktedir ve hem siyasi hem de teknik düzeyde onaylanmıştır.

Sektörün izleme sistemi bağlamında, Kamu Maliyesi ve Kontrol Kanunu yıllık stratejik planlar yoluyla performansa dayalı izleme sistemi tesis etmiştir. AB fonları için IPA'nın 1. Döneminde ayrıntılı bir izleme sistemi belirlenmiştir. Türkiye'nin sağlam bir kamu mali yönetim sistemi vardır. Sonuç olarak, çok yıllı sektörel program yaklaşımını benimsemek için sektör için istenen bütün kriterler eksiksiz olarak mevcuttur.

3. IPA Sektör Desteğinin Amaçları
IPA fonları, AB ile aday ülkeler arasında, AB üyeliği için gerekli koşulların yerine getirilmesi için işlevsel bir ortaklığın kurulmasında rol oynamaktadır. Buradaki koşullar, anahtar alanlarda üyelik öncesinde aşılması gereken güçlük ve engeller ile aday ülkenin AB'ye yakınsaması ile ilgili gereklilikleri ifade eden pozitif öncel koşullulukları (ex-ante conditionalities) ifade etmektedir. Bu süreç, aday ülkenin ulusal politikalarını müktesebat olarak bilinen AB politikalarına uyumlu hale getirmek için özel öçaba sarf etmesini gerektirmektedir.
SOP, 19. Fasıl (Sosyal Politika ve İstihdam) ile Eğitim ve Kültür, Tüketicinin ve Sağlığın Korunması, İşçilerin Serbest Dolaşımı gibi diğer ilgili fasıllar kapsamında AB müktesebatının Türkiye'de uyumlaştırılması ile doğrudan bağlantılıdır.

19. Fasıl'a ilişkin tarama raporunda belirtildiği üzere, Türkiye "sosyal politika ve istihdam alanında müktesebatı kabul edebilecektir" ve “katilım sırasında müktesebatın uygulanmasında herhangi bir zorluk beklememektedir".²4 Bununla beraber, müktesebatın Türkiye'de tamamıyla uygulanabilmesi amacıyla AB ve Türkiye; kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, politikaların geliştirilmesi, düzenlemelerin getirilmesi ve sosyo-ekonomik tedbirlerin sunulmasında iyileştirmeye gidilmesi konularında fikir birliğine varmıştır.

Taslak Ülke Strateji Belgesi (2014-2020) müktesebatın uyumlaştırılması ile birlikte sosyoekonomik gelişim alanındaki zorlukların Avrupa 2020 stratejisi hedeflerine ulaşmak için gerekli reformları da içerdiğini belirtmektedir:
• 20-64 yaş grubunun % 75'inin istihdam edilmesi 
Okul terk oranlarınin % 10'unun altına indirilmesi 
30-34 yaş grubunun en az % 40'ının yükseköğretimi tamamlaması
AB çapında yoksulluk ve sosyal dışlanma yaşayan veya bu riski taşıyanların sayısının en az 20 milyon azaltilması

Bu sorunlara çözüm bulabilmek amacıyla IPA sektör desteğinin nihai ve en genel amacı, taslak ÜSB'de de belirtildiği üzere daha içermeci bir toplum yaratmak amacıyla kişilere ve kurumlara yatırım yapmaktır. Bu ise istihdam piyasasına ait sorunlara çözüm aranmasi, sosyal koruma ve 
24 Tarama Raporu Türkiye, 19. Fasıl  Sosyal Politika ve İstihdam, 4 Eylül 2006, s.2

sosyal içerme politikalarının etkinliğinin arttırılması, insana yakışır işlerin geliştirilmesi, sosyal diyaloğun güçlendirilmesi ile eğitim sisteminin kalitesinin ve tüm kişiler için eğitime erişimin iyileştirilmesi yoluyla mümkün olacaktır.
İKGSOP, AB müktesabatına uyumlaștırmada temel zorlukları gidermek ve AB 2020 hedefleri doğrultusunda ilerleme kaydetmek amacıyla olduğu kadar, diğer ilgili istihdam, eğitim ve sosyal politika sorunlarını gidermek amacıyla tasarlanmiştir. Programın tasarlanmasında istihdam, eğitim ve sosyal politika alanlarında geçmişte edinilen bilgi ve tecrübe dikkate alınmıştir. Her şeyden önce, bu Sektörel Program hem makro düzeyde Türkiye ve AB arasındaki hem de ulusal düzeyde ilgili paydaşlar arasında geçen yoğun istişareler yoluyla ortaklık ilkesine tamamen bağlı kalarak tasarlanmıştir.
Yapılan teşhis, istihdam ve sosyal politika hizmetlerinde planlama ve hizmet sunumu bağlamında ülkenin kurumsal kapasitesinin geliştirilmesine ihtiyaç bulunduğunu göstermektedir. Bu amaçla programın üç alanında ulusal kurumların idari kapasitesini geliştirmeye yönelik tedbirler konmuştur. İstihdam alanında, daha iyi hizmet sunumu amacıyla politika yapma ve uygulama süreçlerinin desteklenmesi (Aktivite I.III). Eğitim alanında,eğitimin kalitesinin arttırılması (Aktivite II.I) ve mesleki yeterlilik sistemi, HBÖ ve uyum yeteneğinin güçlendirilmesi (Aktivite II.III). Son olarak sosyal politika alanında, sosyal politika yapma ve uygulama kapasitesinin iyileştirilmesi (Activity III.I). Gerçekten de, IPA I'deki uygulama zorluklarının bir kismı mevcut alanlarda ulusal düzeyde faaliyet yürüten politika yapma ve uygulama aktörlerinin zayıflığından kaynaklanmaktaydı. Bu program, IPA I kapsamında uygulama kurumlarının idari kapasitesinin güçlendirmek amacıyla İKG OP altında yürütülmüş olan çabaları devam ettirecektir.
Çalışma koşulları ile istihdamın biçimlendirilmesi konularında AB müktesebatı uyumlaştırma çalışmaları, ILO tarafından geliştirilen ve uluslararası düzeyde tanınmış “insana yakışır iş"kavramı altında gruplandırılmıştır. Bundan hareketle, bu program insana yakışır iş kavramınıdoğrudan ve kapsamlı bir şekilde geliştiren bir tedbir ortaya koyarak doğrudan çalışma koşullarına ilişkin engeller ve eksikler ile işgücü piyasasındaki kayıtdışılık üzerine eğilmektedir (Aktivite I.I). Bu çözüm yöntemi, çalışma kalitesinin iyileştirilmesine yönelik olarak gelecek yıllarda ortaya çıkabilecek engeller ve muhtemel değişikliklere karşı yeni düzenlemelere izin veren yenilikçi ve esnek bir yapıya sahiptir. Bu programın insana yakışır iş gündemi kapsamında kaydedeceği nihai ilerleme, müktesebat uyumlaştırılması önündeki kimi engellerin ortadan kaldırılmasına önemli bir katkı yapacaktır.
Bu program, AB 2020'nin birinci temel hedefi olan istihdama katılım oranların arttirılmasına iki şekilde katkı yapacaktır. Bir taraftan, yukarıda değinildiği üzere, istihdam ve sosyal politika kurumlarının idari kapasitesini geliştirecek, diğer taraftan ise, işgücü piyasasında daha büyük zorluklar yaşayan grupların istihdam edebilirliklerini arttıran aktif tedbirleri destekleyecek (Aktivite I.II) ve herkesin kaliteli istihdama erişimini iyileştirecektir (Aktivite III.II dahilinde).Bu tedbirler AB 2020 hedeflerine katkı yaparken aynı zamanda müktesebat uyumlaştırmasına ilişkin bazı kilit sorunların üzerine eğilecektir. Bu tedbirlerin kadın-erkek eşitliğinin geliştirilmesi, işgücü piyasasında doğrudan kadın istihdamını arttırmayı amaçlayan birkaç tür faaliyet ile bazı sosyal grupların işsizlik riskini azaltmaya yönelik mücadeleyi içermektedir.Türkiye, SOP kapsamında eğitime devam oranları ve beceri düzeylerinin iyileştirilmesi (Aktivite II.II) yoluyla AB 2020 hedeflerine yönelik ilerlemeye katkıda bulunacağınıöngörmektedir. Bu husus, program hazırlığı çalışmalarında tespit edilen düşük nitelikler ile işgücü piyasasında marjinalleşme ve yoksulluk riski arasındaki bağlantıya bağlı olarak programın ana odaklarından birisi haline gelmiştir. Eğitim düzeyinin yükseltilmesi, gençlerin işgücü piyasasına dâhil edilmesi ve ne eğitimde ne istihdamda olan kişiler olgusu ile 

mücadelenin yanı sıra hayat boyu öğrenme kültürünün yaygınlaşması ve işçilerin uyum yeteneklerinin arttırılması ile de bağlantılıdır.

SOP, Türkiye'de sosyal politikanın gelişmesinde bir kırılma noktası teşkil edecektir. SOP,uluslararası standartlara uyumlu şekilde hazırlanmış belgelerin resmettiği ve ülkenin malum zayıf yönü olan sosyal adaletsizlik ve marjinalleşme riski üzerine sıkı bir şekilde gidecektir. Bu şekilde, SOP Türkiye'de yoksulluk riskinin azaltılması için altyapı koşullarının oluşturulmasında stratejik bir role sahip olacak ve AB 2020 hedefi olan yoksulluğun azaltılmasıhedefinin gerçekleşmesine de katkıda bulunacaktır.

Herkes için hizmetlere erişimin iyileştirilmesine yönelik tedbir (Aktivite II.II) bu risklerin ortadan kaldırılmasına yoğunlaşacaktır. Aynı zamanda, program sosyal içermeyi güçlendirmek amacıyla tedbirler arasında sinerji yaratacaktır. Gerçekten de, istihdam edebilirliği arttırmak ve okula devam oranlarını arttırmak yoksulluk ve güvencesizlik riskinin bir nesilden diğerine marjinalleşmeye dönüşerek taşınması engellemek adına stratejik bir öneme sahiptir.
Bütün olarak, mevcut SOP müktesebat uyumlaştırması ve AB 2020 hedeflerine yönelik ilerlemenin arttırılmasından oluşan kesişen hedeflerle tasarlanmıştır. Stratejinin temelinde planlama, politika yapma ve hedef gruplara yönelik aktif tedbirlerin uygulanmasından oluşan sistemin güçlendirilmesi için kurumsal kapasitenin oluşturulması yatmaktadır. Aktif tedbirler tanımlanmış sorunları ortadan kaldırmak için gereken değişiklikleri harekete geçirecek şekilde tasarlanmıştır. Uygulama safhasında; kamu kurumlari, sosyal taraflar, akademik çevre ve diğer STK'lar dâhil Türkiye'de söz konusu alanlardaki ilerlemeye yoğunlaşmış kurumlar arasındaki bağı güçlendirmek amacıyla program uygulamasında ortakların çeşitlendirilmesi için özel bir çaba gösterilecektir.

AB müktesebatı uyumlaştırma süreci iki ayrı yaklaşım gerektirmektedir. Bir taraftan SOP,özellikle bazı ilgili alanlarda, ulusal stratejilerin hâlihazırdaki AB politikaları ile uyumunu destekleyen, ek kaynak ve yeni yöntemler sunan, AB deneyimlerinden ortak karşılıklı öğrenme elde eden ilave bir araç olacaktır. Diğer taraftan, yeni faaliyet alanlarının geliştirilmesini veya dağınık haldeki faaliyetlerin birleştirilmesini destekleyen, yenilik yaratan bir araç olacaktır.Dolayısıyla program, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, aktif tedbirlerin hayata geçirilmesi, uygulama ortaklıklarının genişletilmesi, sosyal diyaloğun ve sivil toplumun güçlendirilmesini içeren üç ayrı boyutta yer alan faaliyetleriyle ezber bozan bir yapıya sahip olacaktir.

Çözülmesi gereken sorunların boyutu ile kıyaslandığında SOP sınırlı kaynaklara sahiptir. Takip edilen strateji, ülkenin en az gelişmiş bölgelerinde programın etkisini artırmayıhedeflemektedir. Maalesef, bazı yerel topluluklar ve yerel sistemler Suriye krizine bağlı olarak ortaya çıkan olağanüstü meselelerle karşı karşıya kalmışlardır. Bununla birlikte, ülke genelinde ve SOP tarafından değinilen bazı alanlardaki sosyal problemler ülke çapında politikalar geliştirilmesini gerektirmektedir. Dolayısıyla, program bütün ülke sathındaki eylemleri destekleyecektir.

Benimsenen strateji (i) mevcut stratejilerle azami ölçüde sinerji oluşturmayı ve (ii) yeni eylem alanları yaratmayı temel almaktadır. Programın kaynaklarının sınırlı olması dolayısıyla,programdan beklenen mevcut ulusal hedeflere yönelik ilave etkide ve katkida bulunmaktır.Ayrıca yeni stratejilere ihtiyaç duyulan alanlarda ülkenin durumunu önemli ölçüde değiştirecek politika gelişimlerine yönelik ilk adım mahiyetinde bazı politika alanlarında yenilik yaratmak da programdan beklenen bir etkidir.


4. Programın Operasyonel Özellikleri 
4.1. Coğrafi ve Tematik Yoğunlaşma 
İBBS-II bölgeleri arasında, özellikle doğu ve batı bölgeleri arasında olmak üzere, belirgin düzeyde sosyo-ekonomik farklar bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu durum temel sosyoekonomik gelişmişlik göstergelerinden hareketle ortaya konmaktadır.
GKD içindeki payı (%) -2011: 100
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 9,244
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 100
İşsizlik oranı (%) - 2013: 9,7

SEGE Sırası: 1
GKD içindeki payı (%) -2011: 27.2
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 13,865
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 18,4
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 24,3
İşsizlik oranı (%) - 2013: 11,2
İKOπ (%) 2013: 52,2

SEGE Sırası: 2
GKD içindeki payı (%) -2011: 8,6
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 12,259
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 6,6
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 27.6
İşsizlik oranı (%) - 2013: 10.2
İKOπ (%) 2013: 49,5

SEGE Sırası: 3
GKD içindeki payı (%) -2011: 6,6
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 11,443
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 5,3
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 23,6
İşsizlik oranı (%) - 2013: 15,4
İKOπ (%) 2013: 55,9

SEGE Sırası: 4
GKD içindeki payı (%) -2011: 6,4
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 12,126
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 4.9
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 24.4
İşsizlik oranı (%) - 2013: 7.0
İKOπ (%) 2013: 50,4

SEGE Sırası: 5
GKD içindeki payı (%) -2011: 4,0
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 10,122
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,7
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 23.0
İşsizlik oranı (%) - 2013: 7,9
İKOπ (%) 2013: 57,2

SEGE Sırası: 6
GKD içindeki payı (%) -2011: 6,3
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 13,138
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 4,5
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 24.2
İşsizlik oranı (%) - 2013: 9.8
İKOπ (%) 2013: 54,9

SEGE Sırası: 7
GKD içindeki payı (%) -2011: 3,5
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 8,668
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,7
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 20,0
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,9
İKOπ (%) 2013: 56,2

SEGE Sırası: 8
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,7
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 12,029
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 2,1
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 23,5
İşsizlik oranı (%) - 2013: 7,5
İKOπ (%) 2013: 55,5

SEGE Sırası: 9
GKD içindeki payı (%) -2011: 4,0
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 7,232
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 5,0
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 22,1
İşsizlik oranı (%) - 2013: 12,8
İKOπ (%) 2013: 50,3

SEGE Sırası: 10
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,1
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 8,954
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 2,2
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 20.6
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,0
İKOπ (%) 2013: 47.4

SEGE Sırası: 11
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,3
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 7,118
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3.0
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 17,9
İşsizlik oranı (%) - 2013: 4.7
İKOπ (%) 2013: 48,6

SEGE Sırası: 12
GKD içindeki payı (%) -2011: 3,6
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 8,283
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,9
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 18,4
İşsizlik oranı (%) - 2013: 5,4
İKOπ (%) 2013: 54,4

SEGE Sırası: 13
GKD içindeki payı (%) -2011: 1,3
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 8,536
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 1,3
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 21,3
İşsizlik oranı (%) - 2013: 7,4
İKOπ (%) 2013: 55,8

SEGE Sırası: 14
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,3
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 6,675
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,1
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 21,6
İşsizlik oranı (%) - 2013: 9,6
İKOπ (%) 2013: 50,7

SEGE Sırası: 15
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,7
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 6,762
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,6
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 18.0
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,5
İKOπ (%) 2013: 50,7

SEGE Sırası: 16
GKD içindeki payı (%) -2011: 1,8
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 4,952
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,3
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 17,0
İşsizlik oranı (%) - 2013: 7.3
İKOπ (%) 2013: 45,3

SEGE Sırası: 17
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,4
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 6,652
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 3,4
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 22,4
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,8
İKOπ (%) 2013: 51,1

SEGE Sırası: 18
GKD içindeki payı (%) -2011: 1,5
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 7,087
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 2,0
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 20,4
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,5
İKOπ (%) 2013: 48,3

SEGE Sırası: 19
GKD içindeki payı (%) -2011: 0,7
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 6,594
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 1,0
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 17.4
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,4
İKOπ (%) 2013: 46,5

SEGE Sırası: 20
GKD içindeki payı (%) -2011: 1,4
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 5,820
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 2,2
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 22,3
İşsizlik oranı (%) - 2013: 7,7
İKOπ (%) 2013: 53,6

SEGE Sırası: 21
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,6
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 5,904
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 4,0
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 19,0
İşsizlik oranı (%) - 2013: 12,2
İKOπ (%) 2013: 45,9

SEGE Sırası: 22
GKD içindeki payı (%) -2011: 0,9
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 5,901
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 1,4
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 21,5
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6,6
İKOπ (%) 2013: 50,3

SEGE Sırası: 23
GKD içindeki payı (%) -2011: 2,0
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 4.282
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 4.4
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 14.3
İşsizlik oranı (%) - 2013: 17.5
İKOπ (%) 2013: 37.9

SEGE Sırası: 24
GKD içindeki payı (%) -2011: 1,4
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 4,689
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 2,8
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 16.4
İşsizlik oranı (%) - 2013: 21,1
İKOπ (%) 2013: 36,9

SEGE Sırası: 25
GKD içindeki payı (%) -2011: 0,7
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 4.001
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 1,5
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 15,2
İşsizlik oranı (%) - 2013: 6.7
İKOπ (%) 2013: 58,3

SEGE Sırası: 26
GKD içindeki payı (%) -2011: 1,0
Kişi başı GKD$ (USD) 2011: 3.515
Toplam nüfus içindeki payı (%) - 2013: 2,8
Lise veya dengi okul mezunu (%) 2013: 15,7
İşsizlik oranı (%) - 2013: 10.6
İKOπ (%) 2013: 46.0
Kaynak: TUIK verileri, Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi (BGUS) (Taslak, Nisan 2014)
25 Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Endeksi 
26 Gayrisafi Katma Değer 
27 İşgücüne Katılım Oranı



Kalkınma Bakanlığı tarafından 2011 yılında yürütülen Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Endeksi (SEGE) Çalışmasi, sosyo-ekonomik (demografi, istihdam, eğitim, sağlık), hizmetlere erişebilirlik, gelir, yaşam kalitesi, rekabetçilik ve yenilik alanlarından seçilen 61 değişkende Türkiye'nin mevcut idari yapılanmasına göre 81 ili incelemiştir.

IPA II fonlarının ekonomik, sosyal, bölgesel gelişme alanlarındaki etkisinin en yüksek düzeye çıkarılabilmesi için tematik ve coğrafi yoğunlaşma fevkalade önem taşımaktadır. Buna uygun olarak, İKGSOP, fonların belirli bir bölümünü öncelikli İBBS II bölgelerine ayırmaktadır.
Coğrafi yoğunlaşma yaklaşımı, temel ilke olarak kişi başı Gayrisafi Katma Değeri ulusal ortalamanın % 75'inin altında kalan 12 İBBS II bölgesini kapsamına almaktadır. Bu 12 bölge arasından, Bölgesel planlar ve Sektörel Operasyonel Programların öncelikleri arasında bütünlük ve tamamlayıcılık ilkesi ile bölgelerin hazmetme kapasiteleri dikkate alınarak,aşağıdaki dört bölgeye 2014-2016 döneminde fonların tahsisi bakımından öncelik verilmiştir:
• TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli)
•TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari)
• TRC2 (Şanliurfa, Diyarbakır)
•TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt)
GKD'si Ulusal Ortalamanın % 75'inin Altında Kalan İBBS II Bölgeleri ve Coğrafi Yoğunlaşma için Seçilmiş Öncelikli Bölgeler²8
İBBS-II İller (İBBS-III): TR63

İBBS-II İller (İBBS-III): TR72

İBBS-II İller (İBBS-III): TR82

İBBS-II İller (İBBS-III): TR83

İBBS-II İller (İBBS-III): TR90

İBBS-II İller (İBBS-III): TRA1

İBBS-II İller (İBBS-III): TRA2

İBBS-II İller (İBBS-III): TRB1

İBBS-II İller (İBBS-III): TRB2

İBBS-II İller (İBBS-III): TRC1

İBBS-II İller (İBBS-III): TRC2

İBBS-II İller (İBBS-III): TRC3
Kaynak: BGUS (Taslak, Mayıs 2014)
28 GKD'si Ulusal Ortalamanın 75%'inin Altında Kalan Bölgeler (son üç yıl)

Harita: İBSS II Bölgelerine Ait Kişibaşı Brüt Katma Değer (ulusal ortalamaya göre yüzde cinsinden, ulusal ortalama=100)

1R21

TRIO TRe T92

0vai TR83TR90
1822

TRS1

TR0

.1871

1R31

1R52TR63
TROJ 

GVA per capita 
>75
<75
<75 (Priomty Regions)
"national average=100

İKGSOP fonlarının %15'i dört öncelikli bölgeye tahsis edilecek, %85'i ise tüm ülke çapında kullandırılacaktır.

Ek olarak, kişi başı GSYH'si ulusal ortalamanın %75'inin altında kalıp fon tahsisinde coğrafi yoğunlaşma bakımından önceliklendirilmeyen sekiz bölge aşağıdadır:
TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane)
• TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat)
TR82 (Kastamonu, Çankıri, Sinop)
TR83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya)
TR63 (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye)
TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt)
TRC1 (Gaziantep, Adiyaman, Kilis)
TRA2 (Ağri, Kars, Iğdır, Ardahan)
Bu bölgeler ve dört öncelikli bölge aşağıdaki yöntemlerle desteklenebilir:
a. Bu bölgelerde hazırlanan projelere, operasyon çağrısı değerlendirme sürecinde ilave puanlar verilerek pozitif ayrımcılik uygulanması

b. Hibe programlarında bu projelere daha yüksek eş-finansman oranı sağlanması
"Çevre" ve “rekabetçilik ve yenilik" alanlarında hazırlanan Sektörel Operasyonel Programlar da 2014-2016 döneminde coğrafi yoğunlaşma ilkesini benimsemektedir. IPA fonlarının daha görünür bir etki yaratması amacıyla bu Programlar da aynı öncelikli bölgeleri hedef alacaktır.Böylece, Programların farklı alanlardaki uygulamaları arasında sinerji oluşturulacaktır.
Coğrafi yoğunlaşma ilkesi, Teknik Yardım bileşeni dışında İKGSOP altındaki tüm aksiyon/aktivitelere uygulanacaktır. Ayrıca, coğrafi yoğunlaşma amacıyla fonların yalnızca belirli bir bölümü tahsis edilecektir.


Tablo 22: İKGSOP Aksiyonları ile AB2020 Tematik Hedefleri Arasındaki İlişki²9
ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: I.I
EYLEM I İSTÍHDAM: I.I1 I.11I
EYLEM II EĞİTİM: 11.1 II.II II.III
EYLEM III SOSYAL İÇERME: III.I III.II
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: IV.I

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 1) araştırma, teknolojik gelişme ve inovasyonun ttts
EYLEM II EĞİTİM: o
EYLEM III SOSYAL İÇERME: o
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: e  o kalite açılarından iyileştirilmesi
EYLEM III SOSYAL İÇERME: o
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 3) küçük ve orta düzey işletmeler ile tarım sektörü(AKKTF için), baltkçıhk ve su ürünłeri sektörlerinde rekabetçiliğinin arttırılması
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 4)tüm sektörlerde düşük karbon ekonomisine geçişin desteklenmesi
EYLEM I İSTÍHDAM: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 5) iklim değişikliğine uyum, risk önleme ve risk yönetiminin desteklenmesi
EYLEM I İSTÍHDAM: o
EYLEM III SOSYAL İÇERME: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 6) çevrenin korunması ve kaynak verimliliğinin desteklenmesi
EYLEM I İSTÍHDAM: o
EYLEM III SOSYAL İÇERME: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 7 sürdürülebilir ulaşımın desteklenmesi ve kilit ulaşım ağı altyapılarındaki engellerin kaldırılması

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 8) istihdamın arttırıtması ve işgücü hareketliliğinin desteklenmesi
EYLEM I İSTÍHDAM: •
EYLEM II EĞİTİM: •
EYLEM III SOSYAL İÇERME: •
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: •

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: (6
EYLEM I İSTÍHDAM: •
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: o

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 10) eğitim, beceriler ve hayat boyu öğrenme alanlarma yatırım yapılması
EYLEM I İSTÍHDAM: o
EYLEM II EĞİTİM: o
EYLEM III SOSYAL İÇERME: •
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: •

ORTAK STRATEJİK ÇERÇEVE TEMATİK HEDEFLERÍ: 11) kurumsal kapasitenin ve ctkin kamu yönetiminin güçlendiritmesi
EYLEM I İSTÍHDAM: o
EYLEM II EĞİTİM: •
EYLEM III SOSYAL İÇERME: •
EYLEMIV TEKNİK YARDIM: o
Güçlü katkıO Orta düzey katkı
29 Ortak Stratejik Çerçevenin Unsurları 2014-2020

4.2. Programın Diğer Sektörlerdeki IPA II Programlarıile Etkileşimi 

İKGSO, demokrasi ve yönetişim, hukukun üstünlüğü ve temel haklar, ulaştırma, enerji,çevre, rekabetçilik ve yenilik ile kırsal kalkınma alanlarına giren tüm programlar ile birlikte Ülke Strateji Belgesinde tanımlanan ortak amaca hizmet eder. Bu ortak amaç,üyelik kriterlerini karşılama noktasında mali yardımların en fazla ihtiyaç duyulan ve en faydalı olacağı kilit alanlara yönelik politikaların oluşturulması yoluyla AB'ye katılım yolunda Türkiye'nin desteklenmesi olarak ifade edilmektedir.
IPA II desteğinden en yüksek düzeyde faydalanabilmek için tamamlayıcılığın sağlanmasıve IPA II altındaki farklı sektör programları arasında müdahale çakışmalarından kaçınılması, bütünlük ve verimliliği sağlamada son derece önemlidir.
Bu bağlamda İKGSOP'un müdahale mantığı, özellikle sektörel ve bölgesel yatırım bakışaçısını içeren eylemler olmak üzere, diğer SOP'ların ilgili eylemlerini destekleyerek işbirliği ve tamamlayıcılığın gerçekleştirilebileceğini öngörmektedir.
Yukarıda adı geçen tüm sektörler işgücü talebi yaratmakta ve vasıflı insan kaynaklarına ihtiyaç duymaktadır. İKGSOP ise yalnızca istihdam ve eğitim faaliyetlerini desteklemekle kalmayıp aynı zamanda Türk toplumunun daha iyi etki yaratabileceği bir sosyal koruma sistemini de destekleyerek işgücünün arz yönlü politikalarınıiyileştirmektedir.

Demokrasi ve yönetişim ile hukukun üstünlüğü ve temek haklar sektörleri için İKGSOP istihdam, eğitim, sosyal politika ve sosyal içerme alanlarında sivil toplumun gelişimi için tamamlayıcı faaliyetleri desteklemektedir.

Aşağıda görüleceği üzere, özellikle Rekabetçilik ve Yenilik ile Kırsal Kalkınma sektör programlarına konu olan alanlarda bu programların uygulamasına yardımcı olma,istihdam ve eğitim programları oluşturma potansiyeli mevcuttur. Bu kapsamda, adı geçen Operasyonel Programlar ve birbirleriyle etkileşime geçen ve gerek programlama ve gerekse uygulama dönemlerinde birbirlerini destekleyen Operasyonel Programlar arasında işbirliği mekanizmaları kurulacaktır.

Program Otoriteleri arasında resmi ve gayri resmi düzeyde kurulacak yakın işbirliği ve eşgüdüm aracılığıyla aksiyon ve aktivite düzeyinde tamamlayıcılık güçlendirilecektir.Program Otoritesi, ortak alanlarda ortak uygulama yöntemlerini tespit etmeye ve bağlantılı ihaleler yoluyla diğer programlar altındaki faaliyetlerle tamamlayıcılığı ve zamanlama uyumunu sağlamaya çaba gösterecektir.

İKGSOP: AKTİVİTE I.I İnsana yakışır işlerin desteklenmesi Rekabetçilik ve Yenilik: Aksiyon 1 - Özel Sektör Gelişimi: Özel sektör altında desteklenen alt-sektörler ve bölgelerde insana yakışır iş
Diğer sektör programları: Enerji: İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile enerji yatırımlarında insana yakışır iş kültürünün geliştirilmesi Ulaştırma: Aksiyon 1 - Sürdürülebilir ve Güvenli Ulaşım: İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ve insana yakışır iş kültürünün geliştirilmesi Aktivite I.I kapsamında değerlendirilebilir. kültürünün geliştirilmesine ilişkin faaliyetler._Yatay_bir tema

İKGSOP: AKTİVİTE I.II
Diğer sektör programları: olarak Rekabetçilik ve Yenilik Sektör Programı ile insana yakışır iş alanında işbirliği Enerji:

İKGSOP: İstihdamın ve İstihdam Edilebilirliğin Arttırılması
Diğer sektör programları: Enerji yatırımlarına yönelik insan kaynağının eğitilmesinde destek sağlanması Ulaştırma: Özellikle 1.1, 1.3, 2.2 Aktiviteleri altında olmak üzere tamamlayici eğitimsel beceri ve işgücü beceri gelişimi/girişimcilik faaliyetlerinin sağlanması Rekabetçilik ve Yenilik: Aksivon 1 ve 2 altında girişimcilik programları ve is kurma desteği sağlanması; kadın ve genç girişimciliğinin arttırılması Kırsal Kalkınma: Tarım ekonomisi sektörlerine yönelik insan kaynağının

İKGSOP: AKTİVİTE I.III Daha İyi Hizmetler İçin Politika Yapma ve Uygulama Süreçlerinin Geliştirilmesi AKTİVİTE II.II: Herkesin Eğitime
Diğer sektör programları: eğitilmesinde destek sağlanması Rekabetçilik ve Yenilik: A1: Private Sector Development: İKGSOP, Rekabetçilik ve Yenilik Sektörel OP'nin yatırım desteği sağladığı alanlarda sektörel bazlı aktif işgücü piyasası politikalarını destekleyebilir. Rekabetçilik ve Yenilik:

İKGSOP: Erişimi Sağlanarak Eğitim ve Beceri Düzeylerinin Yükseltilmesi
Diğer sektör programları: Aktivite 1.2: Mesleki eğitim programlarının faaliyete geçirilmesi/Ar-Ge personelini eğitmek amacıyla bireysel destek sağlanması Aktivite 1.1: Rekabetçilik ve Yenilik Sektörel OP tarafindan desteklenen sektörler ve bölgelerde KOBi'lerin uyum yeteneğinin arttırılmasına yönelik destekler Kırsal Kalkınma: . IPARD Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi ve bu stateji içinde bulunan örgün ve yaygın eğitime ulaşımın kolaylaştirılmasını ele alan Insan Sermayesinin Geliştirilmesi önceliği ile uyumludur.

İKGSOP: AKTİVİTE III.II: Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve iş gücü piyasasına erişimini kolaylaştırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele
Diğer sektör programları: Demokrasi ve Yönetişim, Hukukun Üstünlüğü ve Temel Haklar Ayrımcılığı ve kadın-erkek eşitsizliğini önlemeyi amaçlayan faaliyetlerin desteklenmesi. Ulaştırma Aksiyon 3: Erişilebilir Ulaşım Aktivite 3.2: Şehiriçi ulaşımda, engelliler gibi dezavantajl kişilerin hizmete erişimini arttırıcı yatırımlar oluşturulabilir.

4.3. IPA II Desteğinin Sektördeki Diğer Donör Kuruluşlarla Tamamlayıcılığı

Eğitim, İstihdam ve Sosyal Politika sektöründeki farklı bakanlıklar geçmiş dönemde uluslararası kuruluşlarla ortak projeler ve faaliyetler yürütmüştür.
Uluslararası kredilerin/hibelerin tahsisatı Türkiye adına Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılmaktadır.

Türkiye'de faaliyet gösteren uluslararası finansal araçlar dahil uluslararası kuruluşlar aşağıdaki gibidir:
• Dünya Bankası
• Avrupa Yatirım Bankası
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası
İslami Kalkınma Bankası
Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası
Avrupa Yatirim Fonu 
Alman Kalkinma Bankası
Fransız Kalkınma Ajansı
BM (ILO, UNDP, UNICEF, WHO vb.)
15 Nisan 2014 tarihinde muhtemel işbirliği alanlarımı belirlemek amacıyla yukarıda adıgeçen kurumların bir kismı (ILO, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankasi, Avrupa Yatırım Fonu, Dünya Bankası) ile istişare toplantisı düzenlenmiştir. Bu sürecin sonunda,uluslararası kuruluşlar ile işbirliği olası bir model olarak tüm aksiyonlar altına dâhil edilmiştir.

4.4. Fırsat Eşitliği ve Kadın-Erkek Eşitliği Anaakımlaştırılması

Bu yatay önceliğin başlıca amacı SOP'un tüm uygulama süreçlerinde (programlama,tasarım, uygulama, izleme ve değerlendirme) kadın-erkek eşitliği ilkesinin dikkate alınmasının sağlamaktır.

SOP altındaki her üç aksiyon da - istihdam, eğitim, sosyal içerme  firsat eşitliğini temel ilke kabul etmektedir. Özellikle Sosyal İçerme Aksiyonu altında belirtilen gruplar olmak üzere tüm Aksiyonlarda, firsat eşitliğinden yararlanamayan grupların ihtiyaçları ve sıkıntılarının üzerine eğilme konusunda özel önem gösterilecektir.
Kadınlar ve erkeklerin ihtiyaçları ve sıkıntıları ile bu kişilere yönelik faaliyetlerin muhtemel etkileri göz önünde bulundurulacaktır. Özellikle Aktivite I.II, II.II ve III.II altında doğrudan kadınları hedefleyen belirli faaliyetler uygulanacaktır. Tüm Aktivitelerde kadınların işgücü piyasasına erişirken maruz kaldıkları ayrımcılık ve bu konudaki önyargıların olumsuz etkilerini gidermek amaçlanmaktadır.
Ayrıca tüm aksiyonlar ve aktiviteler kadın-erkek eşitliği anaakımlaştırma ilkesini dikkate alacaktır. Program Otoritesi yakın izleme yoluyla ve faydalanıcılara yol göstererek kadınların ve erkeklerin aktivitelerden eşit ölçüde yararlanmasını amaçlayan tedbirler alacaktir.


Oluşturulan çiktı ve sonuç göstergeleri ile ifade edilebilen proje faaliyetlerinden faydalanan kadın sayısı ve yüzdelik orani, kadınların eğitime, istihdama ve sosyal içermeye katılımına verilen önemin en büyük işaretlerinden biridir.
Program Otoritesinin firsat eşitliği ilkesini etkin biçimde uygulayacak kapasiteye sahip olmasını temin etmek amacıyla aşağıdaki tedbirler alınacaktır 
• İKGSOP uygulamasının izleme ve raporlama sürecinde, izleme ve değerlendirme göstergeleri mümkün mertebe cinsiyet temelli incelenecektir.
Fırsat eşitliği ilkesi proje, operasyon ve ilgili Aksiyon düzeylerinde izlenecek ve değerlendirilecektir.

Fıirsat eşitliği dahil olmak üzere yatay ilkelerin verimliliği ve etkisi tüm projelerde değerlendirilmesi, özel çalışmalar yürütülmesi.

Program Otoritesi tarafindan takip edilen proje formülasyonu, izleme vb.süreçlerde fırsat eşitliği ilkesi ve kadın-erkek eşitliği anaakımlaştırma kapsama alınacaktır.

İKGSOP bağlamında fırsat eşitliği konusunda hedef gruplara eğitim sağlanması.Bu eğitimler Program Otoritesi, hedef gruplar, İzleme Komitesi üyeleri, sosyal taraflar, STK'lar, nihai faydalanıcılar gibi farklı düzeydeki katılımcıları hedef alacaktır.

Türkiye ve AB üye devletlerinde söz konusu ilkelerin eksiksiz uygulandığınıgösteren en iyi uygulama örneklerinin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi.
Proje tekliflerinde firsat eşitliğine yer verme biçimleri ve yollarına ilişkin faydalanıcılara danışmanlık sağlanması.

Paydaşlar ile istişarelerde fırsat eşitliği ve kadın-erkek eşitliği konularına eğilinmesi.

4.5. İklim ve Sürdürülebilir Kalkınma 
İklim ve sürdürülebilir kalkınma İKGSOP altında yatay bir konu olarak ele alınacaktır.Buna ek olarak iklim değişikliği eylemlerinin ve sürdürülebilir kalkınmanın geliştirilebileceği belirli müdahale alanları bulunmaktadır:
• Aksiyon I altında:
Yeşil işlerin geliştirilmesinin desteklenmesi 
• İklim konusunda eğitimler, iklim konusunun eğitim müfredatı altında yatay bir konu olarak geliştirilmesi 

Aksiyon II altında:
KOBi'lerin daha verimli enerji tüketimine uygun olarak yönetim tarzlarının modernleştirilmesi çerçevesinde KOBi'lerin uyum yeteneklerine destek sağlanması
İstihdam piyasasında daha sürdürülebilir olabilmeleri amacıyla yeni kurulmuşKOBi'lere destek sağlanması

Araştırma merkezleri, araştırmacılar ve KOBİ'lere iklim değişikliği hususunda destek sağlanması


4.6. Program Stratejisi  Aksiyonlar ve Aktiviteler 
SOP'un nihai hedefi Türkiye'nin Avrupa sosyal modeli yolundaki ilerlemesini ve ülkenin İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politika alanlarında AB müktesebatı ile uyumunu arttırmaktır.Ulusal makamlar ve AB tarafindan paylaşılan teşhislere uygun olarak İKGSOP, Aksiyon olarak formüle edilmiş dört genel hedefe sahiptir:
1. İnsana yakışır işleri geliştirmek, istihdamı arttırmak, politika yapma ve uygulama süreçlerini güçlendirmek.

2. Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen, istihdama hazırlayan, toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaçları ölçüsünde eğitim almasına olanak tanıyan, esnek,şeffaf, yenilikçi ve kalite temelli bir eğitim sistemi kurmak.
3. İstihdam, sağlık ve sosyal koruma hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve kamu hizmetlerine erişimde engellerin ortadan kaldırılması yoluyla dezavantajlıkişilerin içerilmesi.

4. İKGSOP'un etkin uygulanması yoluyla Türkiye'yi Avrupa Sosyal Fonu yönetimine hazırlamak 

Tanımlanmış problemlere yönelik uygun müdahale yöntemlerine doğru şekilde odaklanmak amacıyla hedefler; aşağıdaki tabloda da yer alan özel hedefler ve alt hedefler olarak detaylandırılmıştır.

Avrupa Sosyal Modeli hedefi ve AB müktesebatına uyum süreci Türkiye'nin önüne müdahale alanlarına göre iki farklı zorluk çıkarmaktadır. Bu durum bazı alanlarda benimsenmiş stratejiler kapsamında ilerlemeyi ifade ederken (Kısım 2'de gösterildiği gibi), bazı alanlarda yeni sorunlar varlığı ile yeni tedbirlerin uygulamaya konmasını,hizmet sunumunda yenilikçiliği, önceden tanımlanmamış alanlarda öncelik tanımlamalar gereğini kabul etmek anlamına gelmektedir.

Türkiye son yıllarda Avrupa Sosyal Modeli temelli kalkınmaya uyumlu olarak 10.Kalkınma Planı ve Ulusal İstihdam Stratejisi gibi ulusal hedeflerin benimsenmesinde ilerleme kaydetmiştir.

Bu program tabiatı gereği ülkenin gelişimine olumlu katkı yapacak çok sınırlı kaynaklara sahiptir. Bununla birlikte program altındaki başlıca ilerlemelerin nicel etkisinin istihdam,işsizlik oranları veya yoksulluk düzeyleri gibi büyük göstergeler üzerinden yeterli düzeyde ölçülmesi mümkün değildir.

Programın sonuçlari, ulusal düzeyde tanımlanmış stratejiler ve nicel hedeflere konu olan bölgelerde Avrupa'daki en iyi uygulama örnekleriyle uyuşmak amacıyla hedeflerin ve nitel çabanın gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak olarak görülmelidir. Bu nedenle, bu bölgelerde, programın AB katilım hedeflerine paralel olarak ulusal stratejilerin uygulanmasını desteklemek amaçlı ilave bir araç olduğunun altı çizilmelidir.

İnsana yakışır işlerin geliştirilmesi, istihdamın arttırılmasi, politika yapma ve uygulama süreçlerinin güçlendirilmesi 
Sosyal ve ekonomik kalkınmayıdestekleyen, istihdama hazırlayan, toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaçlarıölçüsünde eğitim almasına imkan kılan, esnek, şeffaf,yenilikçi ve kalite temelli bir eğitim sistemin kurulması
Herkes için eğitime erişim sağlayarak eğitime devam oranlarının ve becerilerin arttirilması
UYS'nin güçlendirilmesi ile HBÖ ve uyum yeteneğinin arttirılması
istihdam, sağlık ve sosyal koruma hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve kamu hizmetlerine erişimde engellerin ortadan kaldırılması yoluyla dezavantajlı kişilerin içerilmesi 

Programın etkisi diğer alanlarda farklı değerlendirilmelidir. SOP, müktesebat uyumu amacıyla,eylem gereken bazı bölgelerin görünürlüğünü arttıracak, ayrıca bilgi transferini teşvik edecek,yeniliği ve kurumsal kapasiteyi arttıracaktır. Kisacasi, SOP bu alanlarda yeni stratejilerin uygulanması için koşulları iyileştirerek ve yakın gelecekte yeni kamu politikası alanlarınısağlamlaştırarak değişimin ana katalizörü haline gelecektir. İKGSOP, aşağıdaki hedefler yoluyla ulusal hedeflere ulaşılmasına katkıda bulunacaktır:
Daha iyi çalışma koşullarının desteklenmesi 
Çocuk işçiliği ile mücadele edilmesi 
Kadınların, gençlerin ve engelli kişilerin istihdam edilebilirliğinin arttırılması
İstihdamın ve istihdam edilebilirliğin arttırılması
Öğretmen ve sınıf başına düşen öğrenci oranlarının iyileştirilmesi vb. yollarla eğitimin kalitesinin arttirılması

Erken okul terklerinin ve okulu bırakma oranlarının azaltılması
TYÇ ve UYS'nin geliştirilmesi ve uygulanması ile HBÖ strateji ve eylem planlarının desteklenmesi 

Sosyal içermenin geliştirilmesi ve herkesin istihdam, eğitim, sağlık, sosyal koruma hizmetlerine erişiminin iyileştirilmesi.

Daha fazla kalkınmayı beraberinde getirebilecek Avrupa Sosyal Modelinin kabulü ve müktesebatı uyumuna ilişkin olarak SOP bir dizi önemli alanda ulusal stratejilere güçlü ve yenilikçi bir itici güç vermektedir. Programın sınırlı kaynaklarından ötürü çoğunlukla yeniliği ve özendirme etkisini arttıracağı alanlar aşağıdadır:
• Özellikle kayıtdışı istihdamla mücadele ile iş sağlığı ve güvenliğinin geliştirilmesi olmak üzere her alanda çalışma koşullarının iyileştirilmesi 
İstihdam alanında politika yapma, izleme ve değerlendirmenin iyileştirilmesi 
Kamu ve özel sektör istihdam hizmetlerinin kalitesinin, verimliliğinin, işbirliğinin ve çeşitliliğinin arttırılması, STK'lar ve belediyeler dahil ilgili aktörlerin kapasitesinin arttirilmasi 

Özel itina gösterilmesi gereken kişilerin her düzeyde eğitime erişimlerinin arttırılması
İşçi, işveren ve işletmelerin uyum yeteneğinin arttırılması
Politika yapma, strateji planlama, uygulama, izleme ve değerlendirme açılarından sosyal politika ve sosyal içermeye yönelik kurumsal kapasitenin iyileştirilmesi 
Sosyal içermenin geliştirilmesi ile tüm kişilerin istihdam, eğitim, sağlık, sosyal koruma hizmetlerine erişiminin iyileştirilmesi 

SOP'un etkileri programın iki ayrı rolünü dikkate alınarak ölçülmelidir. Birincisi programın ulusal düzeydeki hedeflere katkı rolü, ikincisi ise bu hedeflerin kapsamına girmeyen öncelikli eylemlere yönelik yenilik rolüdür.

Türkiye gibi büyük bir ülkede görece küçük programların değişime etkilerini ölçmek oldukça zordur. Sunulacak göstergelere (bkz. Bölüm 4.6) ilişkin olarak yapılan seçim, ölçülebilir program etkilerini açıklama konusunda bazı seçenekler ortaya koymuştur.
Sonuç göstergelerine ilişkin olarak SOP aşağıdaki yöntemi izleyecektir:
- Çıktı göstergeleri için: sadece SOP müdahaleleri ile ulaşılacak hedeflerin koyulmasi,
Sonuç göstergeleri için: SOP katkısıyla ulaşılacak programa-özel sonuç göstergelerinin belirlenmesi ancak bunlara ilişkin bir taahhütte bulunulmaması

Aksiyon I: İstihdam 
Bu aksiyon aşağıdaki aktiviteler yoluyla istihdam kalitesini arttırmayı amaçlamaktadır:
İnsana yakışır işlerin desteklenmesi (Aktivite I.I)
İstihdamın ve istihdam edilebilirliğin desteklenmesi (Aktivite I.II)
• Daha iyi hizmetler için politika yapma ve uygulama süreçlerinin geliştirilmesi (Aktivite I.III)

AB müktesebatı ve politikaları ile uyum 
Aksiyon II: Eğitim 
Bu aksiyon aşağıdaki aktiviteler yoluyla insan kaynaklarına yatırım yapmayı amaçlamaktadır:
Eğitim ve öğretimin kalitesinin arttırılması (Aktivite II.I)
Herkesin eğitime erişimi sağlanarak eğitim ve beceri düzeylerinin yükseltilmesi (Aktivite IIII)

Ulusal Yeterlilikler Sisteminin güçlendirilmesi ve Hayat Boyu Öğrenme ile uyum yeteneğinin geliştirilmesi (Aktivite II.III)

AB müktesebatı ve politikalarıyla uyum 
Aksiyon III: Sosyal Politika ve İçerme 
Bu aksiyon aşağıdaki aktiviteler yoluyla sosyal içermeyi desteklemeyi ve yoksullukla mücadele etmeyi amaçlamaktadır:
• Kapsamlı sosyal politika ve içerme için altyapı oluşturmak amacıyla politika yapıcıların ve hizmet sağlayıcıların kapasitelerinin geliştirilmesi (Aktivite III.I)
 Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve iş gücü piyasasına erişimini kolaylaştırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele (Aktivite III.II).D ,,:
AB müktesebatı ve politikaları ile uyum 
Aksiyon IV: Sektörel Operasyonel Programın Uygulanması için Teknik Yardım 
• Program Otoritesi için Teknik Yardım (Aktivite IV.I)

4.6.1. Aksiyon I: İstihdam 
Amaç: Bu aksiyonun amacı istihdamın erişebilir hale getirilmesi, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, politika yapma ve uygulama süreçlerinin güçlendirilmesidir.
Özel Amaçlar:
Însana yakışır işlerin desteklenmesi (Aktivite I.I);
İstihdamın ve istihdam edilebilirliğin desteklenmesi (Aktivite I.II);
Daha iyi hizmetler için politika yapma ve uygulama süreçlerinin geliştirilmesi (Aktivite I.III);
AB müktesebatı ve politikaları ile uyum 
AB mevzuatı ve politikalari:
Bu aksiyon 19 no'lu Sosyal Politika ve İstihdam Faslı altında kapsanan aşağıdaki konuları ele alacaktir:
•İş Kanunu 
İş Sağlığı ve Güvenliği 
İstihdam Politikasi 
Kadın-Erkek Eşitliği 
Sosyal Diyalog 
Avrupa Sosyal Fonu 
19 no'lu Sosyal Politika ve İstihdam Faslına ilişkin müzakereler Türkiye iki açılış kriterini yerine getirmesinin ardından başlatılacaktır.

İki açılış kriterinden ilki Türkiye'nin özellikle örgütlenme, grev ve toplu sözleşme konularında sendikalara ilişkin AB standartları ve ILO anlaşmalarını kabulünü gerektirmektedir. Türkiye mevcut tüm kısıtlamaları kaldırmali, kamu ve özel sektörü kapsayan yeni bir mevzuatı hayata geçirmelidir.30

19. Fasıl açılış kriterini karşılayabilmek için ulusal sendikal mevzuatın uyumlaştırılmasıkonusunda atılacak ilave adımları belirlemek amacıyla Üst Düzey Çalışma Grubu (ÜDÇG)oluşturulmuştur.

ÜDÇG kapsamında Avrupa Komisyonu ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temsilcileri,çalışma grubunun oluşturulmasi, çalışma takviminin belirlenmesi ve (daha önceden karara bağlanmış) aşağıdaki konuların AB standartları ve ILO anlaşmaları ile uyumlaştırılmasını şart koşmuştur.

Sendikaların toplu görüşme ve toplu eylem yapmaları önünde önemli bir engel olarak görülen toplu görüşmede ikili baraj uygulaması

Küçük işletmelerdeki sendika üyelerinin sendikal faaliyetler nedeniyle işten çıkarılmasına karşı sendika üyelerine koruma getirilmesi 
Kamu sektöründe pazarlık ve grey hakkı
Devlet memurlarına yönelik işyeri düzeyinde sendikaların kurulması
Müzakereler için ikinci açılış kriteri ise 19. Fasıl kapsamında, müktesebatın aşama aşama kabulü ve uygulanmasına ilişkin bir eylem planı hazırlanması ve bunun Avrupa Komisyonuna 
 Tarama Raporu: "Türkiye, özellikle örgütlenme, grev ve toplu sözleşme olmak üzere tüm sendikal hakları AB standartları ve ilgili ILO anlaşmalarına uygun olarak sağlamalıdır. Bu bağlamda, Türkiye mevcut tüm kasıtlamaları kaldırmalı, kamu ve özel sektörü kapsayan yeni bir mevzuatı hayata geçirmelidir.

sunulmasıdır. Eylem Planının yakın zamana ait tüm fikirleri dikkate alan nihai taslağı Nisan 2010'da Avrupa Komisyonuna teslim edilmiştir.

Müktesebata ek olarak, Türkiye'nin istihdam ve sosyal politika alanlarındaki politikasının AB ile uyumlaştırılması İstihdam ve Sosyal Politika Reform Programının (ESRP) hazırlanmasına da konu olacaktır. Bu belgenin 2014 yılında hayata geçmesi beklenmektedir. Dolayısıyla,İKGSOP, ESRP altındaki faaliyetlerin uygulanmasına da ayrıca destek sağlayacaktır.
Gerekçe:
Bu Aksiyon, Türk işgücü piyasasına üç müdahale alanı aracılığıyla odaklanmaktadır: (i) insana yakışır işler, (ii) istihdam hizmetlerinin erişilebilirliği ve (iji) politika yapma ve uygulama süreçleri.

İnsana yakışır iş kavramı kapsamında, Türk işgücü piyasasındaki temel zorluklar şunlardır:kayıtdışı istihdamın yüksek olması; ikili ve üçlü sosyal diyaloğun eksikliği ve toplu pazarlık kapsamının düşük olması; yetersiz farkındalık ve yasal altyapı ile yaptırım ve izleme mekanizmaları; özellikle belli sektör ve mesleklerde olmak üzere iş sağlığı ve güvenliği koşullarının yetersizliği; çocuk işçiliği; çalışma koşullarına ilişkin güncel verilerin eksikliği;kamu kurumları, sosyal taraflar, STK'lar ve akademik çevreler arasında eşgüdüm eksikliği.
Özellikle kadınlar, gençler ve dezavantajlı kişiler olmak üzere düşük işgücüne katılım oranları,eğitim sistemi ile işgücü piyasası arasındaki bağın zayıflığı, yetersiz sayıda program ve hizmet sunumu, yetersiz kariyer rehberlik hizmetleri, işgücü piyasasının mekan ve cinsiyet temelli ayrışması, stajyerlik/çıraklık fırsatlarının yokluğu, girişimcilik desteği bakımından yetersizlikler müdahale gerektiren konulardır. Aktif işgücü piyasası politikalarının çeşitlendirilmesi ise yatay bir zorluktur.

Politika yapma süreçleri konusunda; araştırma, etki değerlendirmesi, veri ve/veya istatistik eksikliği kadar işgücü piyasası politikalarına yönelik eğitimli insan kaynaklarının eksikliği,istihdam politikaları uygulamalarını destekleyecek izleme ve değerlendirme mekanizmalarının yokluğu ile politika yapma ve uygulama süreçlerinde kurumsal kapasite ve sosyal tarafların katılım düzeyinin yetersizliği öne çıkan zorluklardır. Bununla birlikte politika uygulamalarına ilişkin olarak, farklı grupların/kişilerin ihtiyaçlarına uygun hale getirilmiş belirli istihdam hizmetlerinin eksikliği, potansiyel hizmet sağlayıcıları (STK'lar, belediyeler, özel istihdam bürolari, vb.) ile eşgüdüm eksikliği ve bu hizmet sağlayıcılarının kapasitelerinin yetersizliği ortaya çıkan zorluklardır.

Tanim:
Bu aksiyon altındaki ilk aktivite farkindalık arttırma, sosyal diyalog mekanizmalarının oluşturulması, mesleki rehberlik ve danışmanlık, işçi ve işveren eğitimleri, çocuk işçiliği ile mücadele, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının uygulanmasının desteklenmesi; kayıtlıistihdamın arttırılmasi, ilgili kamu ve özel sektör kuruluşlarının kapasitelerinin arttırılması ve bu kuruluşlar arasındaki eşgüdüm yollarıyla insana yakışır işlerin desteklenmesini amaçlamaktadır.

İkinci aktivite kadınların, gençlerin ve dezavantajlı kişilerin istihdamının ve istihdam edebilirliğinin arttırılmasına odaklanmaktadır. Ne eğitimde ne istihdamda olan kişilerin işgücüpiyasasına dâhil edilmesi, aktif işgücü piyasası tedbirlerinin çeşitlendirilmesi ve bakım hizmetlerine erişimin güçlendirilmesi ana odak noktaları olacaktır.
Son aktivite ise işgücü piyasası aktörleri ve hizmet sağlayıcıları için kurumsal kapasite arttırma yoluyla politika yapma, uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Özel sektör ve akademik çevre ile işbirliğine öncelik verilecektir.

Bu aksiyon altındaki operasyonların tasarlanması sırasında, daha önce bu alanda AB yardımlarıveya farklı donörler aracılığıyla yapılmış faaliyetler kesin surette dikkate alınacaktır.
Genel bir hüküm olarak, iKGSOP'un uygulanmasında uluslararası kuruşlar ile işbirliği kurulması öngörülmektedir. Buna ek olarak, finansal mühendislik araçları içeren bir operasyona ilişkin harcamalar da finanse edilecektir.

4.6.1.1. Aktivite I.I: İnsana Yakışır İşlerin Desteklenmesi 
Özel amaçlar:
Bu aktivitenin amacı, Türk işgücü piyasasında insana yakışır iş kültürünü geliştiren bir bakışaçısıyla yasal ve kurumsal çerçevenin yanı sıra mevzuatın uygulanmasını geliştirerek daha makul ve cazip bir işgücü piyasası oluşturmaktır. Bu aktivite yoluyla güvencesiz işler olarak ifade edilen emniyetsiz, kayıtdışı, tehlikeli, elverişsiz, düşük ücretli işlerde çalışan kişi sayısının azaltılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda özel amaçlar aşağıdaki gibidir:
• Çalışma koşullarının iyileştirilmesi 
Sosyal diyaloğun güçlendirilmesi 
• Çocuk işçiliğiyle mücadele 
Gerekçe:
Bölüm 1.2'de belirtildiği üzere, son dönemdeki ilerlemelere rağmen kayıtdışı istihdam hala yüksek seviyededir. İş kazaları ve meslek hastalıkları özellikle belli sektörlerde ve düşük eğitim seviyesine sahip çalışanlar arasında hala yaygındır. Çalışan çocuk sayısı (6-14 yaş arasi)artmıştır.³' Sosyal diyalog mekanizmaları etkili bir şekilde çalışmamaktadır ve sendikal haklar tam olarak yürürlükte değildir. Sendikalaşma oranı ve toplu sözleşmelerden faydalanan işçi sayısı düşüktür.

İnsana yakışır iş kavramı kapsamında, bu aktivitenin eğileceği konular aşağıdadır:
Kayıtdışı istihdam 
- Çocuk işçiliği 
- Sosyal diyalog 
- İş sağlığı ve güvenliği 
Çalışma koşulları (özellikle yıllık izin, çalışma süreleri, doğum izni, kıdem tazminatı,yardımlar ve tazminatlar, vb. hususlarda iş kanununa uygunluk)
Ücretsiz aile işçiliği, ev işleri, evde çalışma, tarım işler, alt yüklenici işleri, çocuk işçiliği, vb.konulara özel önem verilecektir.

Kadınlar kayıtdışılıktan ve insana yakışır olmayan işlerde çalışmaktan daha fazla olumsuz etkilenmektedir. Faaliyetlerin uygulanmasında kadın-erkek eşitliği boyutu ve eşitlik ilkesi dikkate alınacaktır.

Politika yapma ve uygulama alanında, çalışma koşullarına ilişkin güncel verinin bulunmamasıve ilgili aktörlerin çalışmalarının eşgüdümünü sağlayacak bir eşgüdüm mekanizmasının eksikliği ilave zorlukları beraberinde getirmektedir.

Daha makul ve cazip bir işgücü piyasası yaratacak uygun faaliyetlerin uygulanması için kilit unsur insana yakışır işlere ilişkin asgari standartları belirlemektir. Mayıs 2014'te (Soma Manisa) bir kömür madeninde gerçekleşen trajik kaza, iş sağlığı güvenliğine ilişkin mevzuat uygulamasının ve bu alana ait istatistiklerin güvenilirliği hakkında endişeleri tekrar gündeme getirmiştir. Mevzuatın içeriğinin ve uygulamasının iyileştirilmesi için daha fazla çaba sarf 
31 TUIK, Kurumsal olmayan nüfusun yaş gruplarına ve cinsiyete göre işgücü durumu, 2006 -2012

edilmesi ve ilgili aktörlerin bu alanı sahiplenmesi gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca, ilgili alanlarda daha önce yürütülmüş faaliyetlere ilişkin takip ve değerlendirme çalışmalarının yapılması uygulamaların edinilen deneyimler temelinde yükselmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Kamu kurumları, STK'lar, akademik çevre ve sosyal taraflar arasında ve işyerlerinde, eğitim ve farkındalık arttırma faaliyetleri yoluyla ve AB müktesebatı ile uyumlu bir mevzuatın hayata geçirilerek uygulanması ile insana yakışır iş kültürüne ilişkin daha iyi bir anlayış ve uygulamanın temellerinin atılması beklenmektedir.

Tanim ve uygun müdahaleler:
Bu aktivite güvencesiz işlerle mücadele etmeyi (özellikle kadınlar, gençler ve dezavantajli kişiler için) ve Türkiye'de insana yakışır işleri geliştirmeyi amaçlamaktadır. İlgili mevzuatın uygulamasının ve kurumsal kapasitenin desteklenmesi ile Türk işgücü piyasasında insana yakışır iş kültürünün oluşmasına katkı verilmesi beklenmektedir. Bunların bir tamamlayıcısıolarak, sosyal taraflar, kamu ve özel sektör ile STK'ların insana yakışır işlere yönelik faaliyetlerinin eşgüdümlenmesi konusunda desteklenmesi yoluyla süreçte daha fazla aktörün yer alması ve bunun bir çarpan etkisi yaratması sağlanacaktır.

Bu amaçla Aktivite, politika yapıcılar ile ilgili kamu kurumlarındandaki uygulayıcıları ve genel olarak işgücünü hedefleyen eğitim ve farkındalık arttırma faaliyetlerinden oluşacaktır. Ayrıca kamu kurumları, STK'lar, akademik çevre ve sosyal tarafların dâhil olduğu çok taraflı ve katılımcı bir danışma ve takip mekanizmasının kurulması da planlanmaktadır. Aktivite altında,AB politikaları (müktesebat ve ESRP dahil), yasal süreçler, uygulama ve takip alanlarında sürekli teknik ve tematik destek sağlanacaktır. Aktivite ayrıca yerel düzeyde de kapasite geliştirme, farkındalık arttırma, ortaklık ve takip mekanizmaları faaliyetlerini destekleyebilir.
Bu aktivite, kayıtdışı istihdam ile mücadele, sosyal diyalog, KOBİ'ler için iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri ve modelleri, çocuk işçiliği ile mücadelede araçlar ve yöntemler,iş sağlığı güvenliği uzmanları için rehberler ve 19. Fasıla yönelik Üst Düzey Çalışma Grubu çalışmaları alanlarında geçmiş dönemdeki IPA desteğini sürdürecektir.
Teknik yardım faaliyetleri, eşleştirme anlaşmalari, hibeler, mal alımı sözleşmeleri, finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesi ile uluslararası örgütlerler ile işbirliği bu Aktivite altında kullanılabilecek yöntemlerdir.

Genel olarak işgücü ve özelde insana yakışır işler alanındaki küresel olarak kabul edilmişkonumununa bağlı olarak Uluslararası Çalışma Örgütüne (ILO) yönelik bir doğrudan hibe öncelikli seçenek olarak değerlendirilmektedir. Çok sayıda kurum ve ortak arasında işbirliği ve eşgüdüm gerektiren Aktivitenin ILO tarafindan koordine edilebileceği öngörülmektedir. Bu seçeneğin mümkün olmaması durumunda ilgili faaliyetler ayrı ayrı veya ileriki aşamalarda belirlenecek bir başka kurumun eşgüdümü altında yürütülebilecektir.
Finansal mühendislik araçları bağlamında ise, KOBi'leri ve kamu kurumlarını desteklemek amacıyla uluslararası mali kuruluşlar ile muhtemel bir işbirliği öngörülmektedir 
Bu Aktivite altında yürütülebilecek uygun müdahaleler şunlardır:
Hukuk ve politika belgelerinin hazırlık/ güncelleme/ geliştirime/ uygulama süreçlerine katkıda bulunulmasi;
İnsana yakışır işe ilişkin saha çalışmaları, akademik araştırmalar ve analizler, ilgili alanlarda daha önceden uygulanmış faaliyetlerin takibi ve değerlendirilmesi;
İşyerleri/KOBİ'lerde insana yakışır işlerin geliştirilmesi;
Aktivite kapsamına giren ilgili alanlarda mevzuatın iyileştirilmesi (İş Kanunu, İş Sağlığıve Güvenliği Kanunu, sosyal diyalog, kadın-erkek eşitliği vb.);

Politika yapma, uygulama, yasal çerçeve vb. konularında kamu kurumları, özel sektör,sosyal taraflar ve sivil topluma yönelik eğitimler;
Yerel/ulusal düzeyde insana yakışır işlerin geliştirilmesi amacıyla sosyal diyalog mekanizmalarımın ve faaliyetlerinin desteklenmesi;
Sosyal diyaloğun ve sendikal hakların desteklenmesi;
Çocuk işçiliği, iş sağlığı ve güvenliği ve kayıtdışı istihdam konulara özel önem vererek ilgili teftiş/ denetim/ rehberlik kapasitelerinin güçlendirilmesi;
Kayıtdışı istihdam, çocuk işçiliği ve güvencesiz işler vb. ile mücadele tedbirleri;
İnsana yakışır işlerin önemi, içeriği ve yasal boyutuna ilişkin farkındalık arttırma faaliyetleri;
Ulusal mevzuatın AB müktesebatı ve politikaları ile karşılaştırılması ve uyumlaştırılması ile uygulamanın desteklenmesi.

Seçim kriterleri:
Müdahale ile insana yakışır işler kavramı arasında bağlantı
Tüm düzeylerde kurumsal işbirliği ve eşgüdümün sağlanmasına yönelik tedbirler 
Bölgesel, sektörel, ikili ve üçlü sosyal diyaloğa ilişkin özel tedbirler 
ILO normlari, uluslararası çalışma standartlari ve AB müktesabatına atıf 
Diğer sektörel operasyonel programlar ile tamamlayıcılık 
Eğitim ve sosyal politika sektörleri ile bağlantı
İşçi ve işverenlerin sendikalılaşmasına yönelik katkı
İnsana yakışır iş kavramı ve unsurlarına ilişkin farkındalık arttırma 
Yeşil işlerin geliştirilmesi ve desteklenmesi 
Önerilen müdahalenin yenilikçi olması
İKGSOP göstergelerine doğrudan atif 
Önerilen müdahalenin sürdürülebilir olması
Nihai faydalanıcılar:
ÇSGB 

o SGK 

İŞKUR 

MEB 

Sağlık Bakanlığı

TÜİK 

Üniversiteler 

Belediyeler ve Türkiye Belediyeler Birliği (TBB)
Sosyal Taraflar 

TOBB, TESK 

KOBİ'ler ve KOSGEB 
STK'lar 

Diğer ilgili aktörler 



Tablo 23: Aktivite I.I. İzleme Göstergeleri 
Gösterge Kategorisi: Hedef Gruplara Yönelik Hizmet Ve Eğitimler
Çıktı Göstergeleri: İşçiler
Hedef 2017: 0
Hedef 2020: 35.000
Sonuç Göstergeleri³²2: İnsana yakışır işlere ilişkin faaliyetlerde yer alıp İŞKUR veya SGK'da kayıt olan dOS kapsamında erişilen KOBİ'lerde gerçekleşen iş kazalarındaki azalma oranı. Tespit edilen çalışan çocuk sayısı Insana yakışır işlere" ilişkin bir izleme/takip mekanizmasının kurulması ve işler hale getirilmesi

Gösterge Kategorisi: En riskli sektörlerdeki işçiler
Hedef 2017: 0

Gösterge Kategorisi: İşsizler
Çıktı Göstergeleri: 0
Hedef 2017: 10.000

Gösterge Kategorisi: İşverenler
Çıktı Göstergeleri: 0
Hedef 2017: 1.500

Gösterge Kategorisi: t ee Geliştirme
Çıktı Göstergeleri: müfettişleri ve ÇSGB'nin iş sağlığı ve güvenliği uzmanları dâhil)
Hedef 2017: 0

Gösterge Kategorisi: Çalışma koşullarının iyileştirilmesi, sosyal diyalog mekanizmaları, kayıtli istihdam, çocuk işçiliğiyle mücadele alanlarında desteklenen sosyal taraf/STK/yerel aktör/KOBİ sayısı
Çıktı Göstergeleri: 0
Hedef 2017: 300

Gösterge Kategorisi: Farkındalık Arttirma
Çıktı Göstergeleri: Farkındalık arttırma faaliyetleri ile erişilen kişi sayısı
Hedef 2017: 0
Hedef 2020: 20.000

Gösterge Kategorisi: Bilimsel ve Teknik Çalışmalar
Çıktı Göstergeleri: Araştırmalar, Saha Çalışmaları, Raporlar, Etki Değerlendirme/Izleme ve Değerlendirme Çalışmaları
Hedef 2017: 0
Hedef 2020: 10

Gösterge Kategorisi: Eşgüdüm Ve şirliği Mekanizmalar -
Çıktı Göstergeleri: İlgili aktörlerin katıldığı çalıştay, konferans, seminerler; eşleştirme anlaşmaları, uluslararası anlaşmalar, vb.
Hedef 2017: 0
Hedef 2020: 25

Gösterge Kategorisi: Ortak Veritabanı ve İzleme Bilgi Sistemi (İnsana  e
Çıktı Göstergeleri: 0
Hedef 2017: l
T   i ats 

  c  dee     t uygulayarak, kadınlar, gençler ve özel politikalara ihtiyaç duyan diğer kişiler başta olmak üzere istihdam ve istihdam edilebilirliği arttırmaktır. Bu kişilerin istihdam erişiminin arttırılması için girişim programlarının desteklenmesi dâhil çeşitli faaliyetler desteklenecektir. Bu kapsamda özel amaçlar aşağıdaki gibidir:
Kadınların, gençlerin ve dezavantajlı kişilerin istihdam edilebilirliğini arttırmak 
• Girişimcilik programlarıni, teşvik mekanizmalarını ve diğer biçimlerde olabilecek destekleri sağlamak 

Gerekçe:
Kadın ve gençlerin istihdama yetersiz katılımından kaynaklanan düşük işgücüne katılım oranıTürkiye işgücü piyasasının temel sorunlarından biridir. Erkeklerin istihdama katılımı açısından 
32 †KGSOP'un sonuç göstergeleri 2014-2020 dönemi için bu programın katkı sağlaması beklenen hedefleri tanımlamaktadır. Katılım öncesi Mali Yardım'ın sınırlı miktarı göz önüne alımdığında, bu sonuçlara yalnızca İKGSOP faaliyetleri ile ulaşılması mümkün görünmemektedir. Bu nedenle, sonuç göstergeleri Ülke Strateji Belgesi düzeyinde takip edilecektir.


Türkiye'nin AB ortalaması ile büyük bir farkı bulunmamaktadır. Bununla beraber kadınların istihdama katılımı açısından ise AB ülkeleri arasında son sırada yer almaktadır. Kadınların istihdam katılımları önündeki temel engeller kadınların bakım yükümlülükleri, mesleki beceri noksanlıkları ve kadınlara yönelik ayrımcılıktır.

İşgücü piyasasındaki diğer bir önemli sorun ise, genç işsizliğinin genel işsizlik oranlarından iki kat fazla olmasıdır. Her ne kadar genç işsizliği bakımından Türkiye AB ortalamalarında daha iyi bir durumda olsa bile, gençlerin istihdam düşük katılımı da dikkate alındığında bu konu özelikle dikkat edilmesi gereken konular arasında yer almaktadır. Genç istihdamı konusundaki temel engeller arasında eğitim ile işgücü piyasası arasındaki bağlantının zayıf olması; beceri ve mesleki yeterlilikler konusundaki noksanlıklar nedeni ile gençlerin istihdam edilebilirliklerinin düşük olması; yetersiz kariyer rehberlik hizmetleri; yetersiz çıraklık ve işbaşı eğitim imkânları;girişimcilik kurslarının sayısının yetersiz olması ve finansmana erişimin zor olması yer almaktadır. Çoğu genç bu nedenle NEET olarak adlandırılan ne istihdamda ne eğitimde ne de çıraklık veya iş başı kursunda yer alan grupta değerlendirilmektedir. Bu durumdan en çok,Bölüm 1.2'de aktarıldığı üzere özelikle genç kadınlar etkilenmektedir. Bu grup için özel aktivasyon politikaları gerekmektedir.

Bölüm 1.2'de anlatılan dezavantajlı kişilerin istihdamı işgücü piyasası açısından diğer bir sorunu oluşturmaktadır. Güvenilir veri eksikliğine rağmen, özel politika gerektiren kişilerin istihdama erişiminin sorunlu olduğu açıktır. Bu kişilere yönelik sağlanmakta olan program ve hizmetler istenen düzeyde değildir ve genel olarak bunların istihdama katılımı düşük seviyelerdedir.

Dezavantajlı kişilerin işsizlik oranlarının ortalamanın üstünde olmasının temel nedeni bu kişilerin mesleki becerilerini geliştirebilecekleri imkânlara erişiminin sınırlı olması bu nedenle de işgücü piyasasının dışında kalmalarıdır. Bu noktadaki sorunlar, ne istihdamda ne de eğitimde olan kişileri hedefleyen özel politikaların mevcut veya yeterli olmaması; hizmetlere erişim konusunda yeterli farkındalığın olmaması ve yerleşik önyargılardır.
Tanim ve Uygun Faaliyetler:
Bu faaliyet kadınların, gençlerin ve istihdamı en zor olan gruplar dâhil olmak üzere dezavantajlıkişilerin istihdamını arttırmayı amaçlamaktadır. Bu amacın yerine getirilmesinde, eğitim,danışmanlık ve rehberlik dâhil olmak üzere AİP'ları, iş yaratma / işyeri açma, girişimcilik gibi her türlü araç ve faaliyetten faydalanılabilecektir. Bu faaliyetler farkındalık yaratma ve kamuoyu kampanyaları ile desteklenecektir.

Bu maksatla teknik yardım, eşleştirme, hibe, mal alımı sözleşmeleri; uluslararası kuruluşlarla işbirlikleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesi kullanabilecek yöntemlerdir.
İstihdamın girişimcilik yolu ile hızlandırılması amacı ile iş kurma modelleri; yeni kurulmuşKOBİ işletmelerinin sürekliliğini sağlamak üzere destek programları ve kadın, genç ile özel politika gerektiren gruplara yönelik özel kredi mekanizmaları oluşturmak için uluslararasıfinansal kuruluşlar ile işbirliklerine gidilmesi bu başlık altında mümkündür.
Bu faaliyet aynı zamanda, Türk işletmelerinin/ortakların AB İstihdam ve Sosyal Yenilikçilik Topluluk Programına (EASI) katılımını da desteklenmesine imkân tanımaktadır.
Bu faaliyet bir önceki IPA döneminde genç girişimciliği, kadın istihdamı için yönlendirme ağı,girişimciliğin geliştirilmesi için finansal mühendislik araçlarının kullanılması ve AIP'larıalanında elde edilen derslerin üzerine inşa edilecektir.

Bu faaliyet altında uygun görülen müdahaleler alttaki gibi olabilecektir;

Becerilerin geliştirilmesi, mesleki yeterlilikler, kadın, genç ve dezavantajlı kişilerin istihdaminın desteklenmesi 

Girişimcilik programlarının geliştirilmesi ve uygulanması, iş kulüpleri, iş eşleştirme ve aracılık mekanizmaları vb. ve özelikle kadınlar, gençler ve dezavantajlılar için finansa erişimin kolaylaştırılması

Ebeveynlerin çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetlerine erişiminin desteklenmesi 
Çocuk, yaşlı ve engelli kurumsal bakım hizmetlerinin geliştirilmesi / iyileştirilmesi 
Mesleki rehberlik ve danışmanlık, iş arama destekleri, iş kulüpleri, mesleki eğitim kursları, staj ve işbaşı eğitimi gibi bütünleşik hizmetlerin sağlanması
Kadın, genç ve dezavantajlı kişilerin istihdamına engel teşkil eden önyargılar ve ayrımcılık karşısında farkındalık yaratma faaliyetlerinin desteklenmesi 
Kişiye / gruplara özel AIPP'lerin tasarlanmasi, izlenmesi ve değerlendirilmesinin desteklenmesi 

Gençlik garanti modelleri tarzındaki müdahalelerin ve toplum yararına çalışma programlarinin desteklenmesi 

Üniversitelerde kariyer rehberliği merkezlerinin ve belediyelerde IŞKUR temas noktalarının kurulmasının ve eşgüdümünün desteklenmesi 
Uluslararası örgütler dâhil işgücü piyasası aktörleri arasındaki işbirliğinin ve eşgüdümün desteklenmesi 

Ulusal mevzuat ile AB mevzuatı arasındaki karşılaştırma - uyumlaştırma çalışmalarının ve uygulamanın desteklenmesi 

Seçim Kriterleri:
Müdahale ile istihdama katılım oranı/kadın, genç, dezavantajlı istihdam oranı arasındaki bağlantı

Diğer sektör programlarında uygulanmakta olan girişimcilik programlarının nasıl dikkat alındığının gösterilmesi 

Proje içeriğinin hedef grupların özgün ihtiyaç ve özellikleri dikkat alınarak nasıl geliştirildiğinin gösterilmesi 

İstihdam alanındaki diğer politika ve fonlarla tamamlayıcılık 
Mesleki eğitimler alanında İŞKUR, MEB ve MYK düzenlemeleri ile uyumluluk 
Yeşil işlerin geliştirilmesi ve desteklenmesi 
Söz konusu müdahalelerin yenilikçi özellikleri 
İKGSOP belgesi göstergeleri ile doğrudan bağlantılar 
Söz konusu müdahalenin sürdürülebilirliği 
Nihai Faydalanıcılar:
ÇSGB 

o SGK 

İŞKUR 

MYK 

ASPB 

Kalkınma Bakanlığı ve Ajansları
MEB 

Gençlik ve Spor Bakanlığı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Ulaştırma, Denizcilik ve İletişim Bakanlığı
Sağlık Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı



KOSGEB ve KOBİ'ler 
TÜBİTAK 
TUİK 
Türkiye Belediyeler Birliği 
Üniversiteler ve YÖK 
Özel İstihdam Büroları
Yerel Yönetimler 
Sosyal Ortaklar 
Organize Sanayi Bölgeleri, Kümeler ve Teknoloji Merkezleri 
STK'lar 
Diğer ilgili aktörler 
Tablo 24: Aktivite I.II. İzleme Göstergeleri 
Gösterge Kategorisi: 2017

Gösterge Kategorisi: Hedef Gruplara Yönelik Hizmet Ve Eğitimler
Çıktı Göstergeleri: İşsizler
Hedef 2020: 0

Çıktı Göstergeleri: Genç, kadın ve dezavantajlı kişi sayısı
Hedef 2020: 0

Gösterge Kategorisi: İşverenler
Çıktı Göstergeleri: 0
Hedef 2020: 10.000

Gösterge Kategorisi: Kurumsal Kapasite Geliştirme
Çıktı Göstergeleri: Personel ve sosyal ortaklar dâhil ilgili aktörler için verilen ek / kişiye - gruba özel eğitimlere katılan kişi sayısı
Hedef 2020: 0

Gösterge Kategorisi: Dezavantajlı kişilerin istihdamının kolaylaştırılması için desteklenen Sosyal ortaklar / STK'lar / yerel aktörler / KOBİ'ler
Çıktı Göstergeleri: 0
Hedef 2020: 50

Gösterge Kategorisi: Farkındalık Arttirma
Çıktı Göstergeleri: Farkındalık arttırma faaliyetleri ile erişilen kişi sayısı
Hedef 2020: 0
Sonuç Göstergeleri: 15.000

Gösterge Kategorisi: Bilimsel ve Teknik Çalışmalar
Çıktı Göstergeleri: Araştırmalar, Saha Çalışmaları, Raporlar, Etki Değerlendirme/İzleme ve Değerlendirme Çalışmaları, Müktesebat Karşılaştırma Tabloları
Hedef 2020: 0
Sonuç Göstergeleri: 10

Gösterge Kategorisi: Eşgüdüm ve İşirliği Mekanizmaları
Çıktı Göstergeleri: İlgili aktörlerin katıldığı çalıştay, konferans, seminerler; eşleştirme anlaşmaları, uluslararası anlaşmalar, vb.
Hedef 2020: 0
Sonuç Göstergeleri: 25

4.6.1.3.Aktivite I.III: Daha lyi Hizmetler İçin Politika Yapma ve Uygulama Süreclerinin Geliştirilmesi 
Özel Amaçlar:
Son on yılda kamu istihdam hizmetlerinin geliştirilmesi için önemli bir çaba gösterilmiştir. AB kamu istihdam hizmetlerinin geldiği noktada olumlu bir katkı sağlamıştır. Bu faaliyet AIP'ların çeşitlendirilmesi, kamu sektörü dışında kapasite ve işbirliğinin geliştirilmesi ve istihdam politikalarının izlenmesinin desteklenmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda özel amaçlar aşağıdaki gibidir:
• İstihdam alanında politika yapma, izleme, değerlendirme kapasitesinin geliştirilmesi 
• Özel ve kamu istihdam hizmetlerinin kalite, etkinlik, eşgüdüm ve çeşitliğinin arttırılması ve STK'lar ve belediyeler dâhil ilgili aktörlerin kapasitesinin arttırılması
Gerekçe:
Türkiye'de istihdam politikası yapılması önünde üç temel sorun bulunmaktadır. Birinci olarak yeterli miktarda araştırma, etki değerlendirmesi ve/veya istatistik ve yetişıiş insan kaynağının bulunmamasi; ikinci olarak mevcut politika uygulamalarının destekleyecek yeterli izleme ve değerlendirme çalışmasının olmaması; üçüncü olarak ise kurumsal kapasitelerin ve sosyal ortakların politika yapma sürecine katılımının yeterli olmamasıdır.
Diğer yandan politika uygulama ve istihdam hizmetleri açısından, farklı grupların / kişilerin özel ihtiyaçlarına göre istihdam hizmetlerinin eksikliği; özellikle insan kaynakları açısından yetersiz kurumsal kapasite; yetersiz katılım ve hizmet sunumunda olası servis sağlayıcıları(STK'lar, belediyeler, özel aktörler, vs.) arasındaki eşgüdüm noksanlığı hizmet sunumundaki ana sorunlardir.

Politika yapma sürecinin iyileştirilmesinin yeterli ve güvenilir veri varlığı ile bağlantılı olduğu kabul edilebilir; daha geniş bir yelpazeden ilgili aktörlerin katılımının yanı sıra politika yapan kurumlardaki insan kaynakları kapasitesinin arttırılması gerekmektedir.
Politika uygulama ve hizmet sunumu kapasitesi, kadın, genç ve dezavantajlı gruplar gibi hizmet alanların çeşitli ihtiyaçlarını dikkat alan geniş gereksinimleri karşılayan kurumsal düzenlemeler ve yetkilendirmeler ile geliştirilebilir. ISKUR'un çabaları sayesinde bu alanda hizmet alanların ve işe yerleştirenlerin sayısı önemli miktarda artmıştır. Bununla beraber işgücü politikasıprogramlarının uygulanması İşKUR haricindeki aktörlerin de kapasitenin geliştirilmesini gerektirmektedir.

Tanım ve Uygun Faaliyetler:
Bu faaliyet politika yapım sürecini güçlendirmek ve buna göre hizmet sunumunu geliştirmek için kapsamlı bir şekilde tasarlanmıştır. İlgili aktörlerin politika belirleme ve politika uygulama kapasitelerinin arttırılması için eğitimler, danışmanlık, en iyi uygulama örneklerinin belirlenmesi teknik yardım ve eşleştirme yöntemleri ile desteklenebilecektir. Bunlarla beraber ilgili aktörlerin politika yapım süreçlerine katılımı ve kurumsal kapasitelerinin geliştirilmesi ile akademik çevre ile bağlantı kurulması noktasında hibelerden de faydalanılabilecektir. Tüm bu faaliyetlerin mal alım faaliyetleri ile desteklenmesi öngörülmektedir.
İşKUR ve diğer potansiyel servis sağlayıcılara çeşitli kişilerin/ grupların ihtiyaçlarına göre hizmetleri çeşitlendirmek amacıyla kapsamlı teknik yardım sağlanacaktır. Aynı zamanda istihdam hizmetleri sunumunda faaliyet gösteren yeni / ek aktörlere (STK'lar, belediyeler, özel istihdam büroları, vs.) destek sağlanması da öngörülmektedir. Bu hizmetler / servis sağlayıcılar arasındaki eşgüdümün iyileştirilmesine daha fazla önem verilmesini gerektirecektir.

Bu maksatla teknik yardım, eşleştirme, hibe, mal alımı sözleşmeleri; uluslararası kuruluşlarla işbirlikleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesi kullanabilecek yöntemlerdir.
Bu faaliyet altında uygun görülen müdahaleler alttaki gibi olabilecektir;
Ulusal İstihdam Stratejisi ve diğer strateji belgeleri ile faaliyet planlarının uygulanması,hazırlanmasi, revize edilmesine ilişkin faaliyetlerin desteklenmesi 
İşgücü piyasası ve istihdam alanında mevcut durum belirleme, anketler, saha çalışmaları, etki değerlendirmeleri vb. konulardaki faaliyetlerin desteklenerek politika yapma ve uygulama süreçlerinin geliştirilmesi 
Çeşitli aktif istihdam tedbirlerinden ve diğer ilgili hizmetlerinden yararlanan kişilerin koşullarını izlemek için mekanizmaların geliştirilmesi 
Merkezi ve yerel düzeyde işgücü piyasası aktörlerinin kurumsal ve insan kaynaklarıkapasitelerinin güçlendirilmesi;
İşgücü piyasasının dışında kalan insanların aktivasyonu için pro-aktif bir yaklaşım geliştirmesi amacı ile İşKUR ve diğer istihdam hizmeti sağlayıcılarının desteklenmesi;
Üniversite ve ortaöğretim okullarında kariyer merkezlerinin kurulmasını ve eşgüdümünüdesteklemek 

Belediyelerde ve iş kulüplerinde İşKUR'un temas noktaları kurmasını desteklemek 
İstihdam hizmetleri, politika yapma ve uygulama alanında avukatlık örgütlerini güçlendirmek ve / veya sosyal ortaklar ile özel sektörle işbirliğini teşvik etmek 
Kamu ve özel sektör ve istihdam hizmetleri arasında işbirliğinin (ve / veya ağları) teşvik edilmesi; Özel istihdam büroları için düzenleyici çerçevenin geliştirilmesi;
Ulusal mevzuat ile AB mevzuatı arasındaki karşılaştırma — uyumlaştırma çalışmalarının ve uygulamanın desteklenmesi 

Kişiye özel / gruplara özel AIP'ların tasarlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi için destek sağlanması

Şeçim Kriterleri:
Kamu istihdam servisleri alanındaki temel sorunlarla açık bağlantılar 
Hedef gruplarla nasıl odaklanılacağı ile ilgili açık bağlantılar 
Özel müdahale gerektiren gruplar için geliştirilen kişiye / gruba özel çözümlerin açıkça belirlenmesi 

İstihdam alanındaki diğer politika ve fonlarla tamamlayıcılık 
Söz konusu müdahalelerin yenilikçi karakterleri 
İKGSOP belgesi göstergeleri ile doğrudan bağlantılar 
Söz konusu müdahalenin sürdürülebilirliği 
Nihai Faydalanıcılar:
ÇSGB 

SGK 
İŞKUR 
MYK 
MEB 

TUİK 

TOBB, TESK 
Üniversiteler 
Belediyeler 
Sosyal Ortaklar 
KOBİler ve özel sektör 
Diğer ilgili aktörler 


Tablo 25: Aktivite I.III. İzleme Göstergeleri 


4.6.1.4. Genel Görünüm Tablosu 
Aksiyon: Genel Amaç
İstihdam: İstihdamın erişilebilirliğini arttırmak, çalışma koşullarını iyileştirmek ve politika yapma ve uygulama süreçlerini geliştirimek

Aksiyon: Aksiyon Sonuçlar³3 İşsizlik oranı: % 5
İstihdam: 2018 yılı itibarıyla (10. Kalkınma Planı): İşgücüne Katılım Oranı: % 53.8 Genç İşsizliği Oranı : % 13 Kayıtdışı istihdam oranı: % 30 İŞKUR'a kayıthı kişilerin işe yerleştirme oranı: % 50 2023 vılıi itibarıyla (Ulusal İstihdam Stratejisi) İstihdam oranı: % 55 Kadınların işgücüne katılma oranı: % 41

Aksiyon: Aktiviteler
İstihdam: Uzun sureli işsizlik oranı: % 15 Çalışan yoksulluğu oranı: %5 Çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinin ağır ve tehlikeli işler, sokakta çalışma ve geçici mevsimlik işler alanlarında tamamen ortadan kaldırılması Çocuk işçiliğinin diğer alanlarda % 2'nin altına düşürülmesi . İnsana yakışır işlerin desteklenmesi (Aktivite I.I); İstihdamın ve istihdam edilebilirliğin desteklenmesi (Aktivite I.II); Daha iyi hizmetler için politika yapma ve uygulama süreçlerinin geliştirilmesi (Aktivite I.III);

Aksiyon: Uygulama Yöntemi
İstihdam: • AB müktesebatı ve politikaları ile uyum Bu aksiyon altındaki faaliyetler; teknik yardım, mal alımı ihaleleri, hibe programları, eşleştirme sözleşmeleri, uluslararası organizasyonlarla işbirliği, doğrudan hibe ve mali mühendislik araçları yoluyla yürütülecektir.

Aksiyon: Performans Göstggleri34
İstihdam: Aktivite I.I: İnsana yakışır işlerin desteklenmesi •Yaklaşık 46.500 kişinin hizmet ve eğitimlerden faydalanması 1.500 uygulayıcının eğitilmesi • 100 sosyal ortak/STK/yerel actor/KOBİ'nin desteklenmesi •Yaklaşık 20.000 kişiye farkındalık yaratma faaliyetleri ile ulaşılması • 10 bilimsel/teknik çalışmanın desteklenmesi 25 işbirliği/eşgüdüm mekanizmasının desteklenmesi Aktivite I.II: İstihdamın ve istihdam edilebilirliğin desteklenmesi 35.000 kişinin hizmet ve eğitimlerden faydalanması • 2.500 uygulayıcının eğitilmesi Yaklaşık 15.000 kişiye farkındalık yaratma faaliyetleri ile ulaşılması 50 sosyal ortak/STK/yerel actor/KOBİ'nin desteklenmesi 10 bilimsel/teknik çalışmanın desteklenmesi 25 işbirliği/eşgüdüm mekanizmasının desteklenmesi Aktivite I.III: Daha iyi hizmetler için politika yapma ve uygulama süreçlerinin geliştirilmesi 7.000 uygulayıcının eğitilmesi Yaklaşık 15.000 kişiye farkındalık yaratma faaliyetleri ile ulaşılması 100 sosyal ortak/STK/yerel actor/KOBi'nin desteklenmesi 25bilimsel/teknik çalışmanın desteklenmesi 50 işbirliği/eşgüdüm mekanizmasının desteklenmesi
Burada yer alan hedefler; bu aksiyonun katkıda bulunmayı öngördüğü ilgili ulusal politika hedefleridir 34 Detaylı gösterge listesi her bir ilgili faaliyet başlığı altında yer almaktadır.

4.6.2. Aksiyon II: Eğitim 
Amaç: Bu aksiyonun genel amacı toplumsal ve iktisadi kalkınmayı destekleyen ve bireylere istihdam için gerekli olan vasifları kazandıran, toplumun tüm kesimlerinin kendi ihtiyaçlarıdoğrultusunda öğrenme imkânı bulabilecekleri esnek, şeffaf, yenilikçi ve nitelik temelli bir eğitim sisteminin kurulmasıdır.

Özel hedefler:
Eğitim ve öğretimin kalitesinin arttırılması (Aktivite II.I)
Herkesin Eğitime Erişimi Sağlanarak Eğitim ve Beceri Düzeylerinin Arttırılması(Aktivite II.II)

Ulusal Yeterlilikler Sisteminin Güçlendirilmesi ve Hayat Boyu Öğrenme ile Uyum Yeteneğinin Geliştirilmesi (Aktivite I.III)

AB müktesebatı ve politikalarıyla uyum 
AB Mevzuatı ve Politikalari:
Eğitim ve öğretim, AB'nin dünyanın önde gelen bilgi temelli toplum ve ekonomilerinden biri olmasında kilit bir öneme sahiptir. 2000 yılında Lizbon Stratejisinin kabul edilmesinden bu yana, eğitim ve öğretim alanında politik işbirliği önce “Eğitim ve Öğretim 2010” (Education and Training 2010) programıyla, sonrasında ise Avrupa düzeyinde stratejik bir çerçeve sağlayan "Eğitim ve Öğretim 2020" (Education and Training 2020) programıyla güçlendirilmiştir. Bu işbirliği tüm eğitim ve öğretim türlerini ve hayat boyu öğrenme aşamalarını kapsayan ortak hedef ve girişimlerin oluşturulmasını beraberinde getirmiştir. Söz konusu hedef ve girişimler Erasmus+ 2014-2020 kapsamında desteklenmektedir. Ayrica,Eğitim, Kültür ve Görsel-İşitsel İcra Ajansı ve Avrupa Yenilikçilik ve Teknoloji Enstitüsü gibi bazı kurum ve ajanslar eğitim ve öğretim alanındaki faaliyetleri desteklemektedir.
• Lizbon Antlaşmasında eğitim, “destekleyici, düzenleyici veya tamamlayıcı faaliyetler başlığı altında ele alınmıştır. Bu bölümde bağlayıcı düzenlemelerin kabul edilebileceği fakat ulusal kanunların doğrudan uyumlaştırılmasının gerekli olmadığı belirtilmiştir.
AB eğitim politikaları alanında kısıtlı yetkiye sahiptir. Birlik, sadece üye ülkelerde nitelikli eğitimin geliştirilmesine katkıda bulunur (Avrupa Birliği'nin İşleyişi Hakkında Antlaşmanın 165 ve 166. Maddeleri  önceki Avrupa Toplulukları Antlaşmasının 149.Maddesi)

AB Temel Haklar Şartının eğitimin tüm alanlarında uygulanması planlanmıştır. Mesleki yeterliliklerin tanınması hakkındaki AB direktifi (2005/36/AT), Eğitim ve Kültür faslının bir parçası olmasa da İKGSOP'un kapsamına girmektedir.

Gerekçe:
Eğitim, işgücü piyasasına girdi sağlamaktadır ve istihdamın arttırılması için eğitim alanında müdahalelere gerek duyulmaktadır. İKGSOP kapsamındaki müdahaleler eğitim ve işgücüpiyasası ilişkisinde karşılaşılan sorunlar gözetilerek tasarlanmıştır.
Eğitim sektöründe tanımlanan ilk sorun alanı eğitimin kalitesidir. Bu konudaki uluslararasıçalışmalara göre Türkiye eğitim sistemindeki öğrenciler, AB ve OECD ülkelerindeki öğrencilerle kiyaslandığında, daha düşük bir performans göstermektedir. PISA sonuçları,matematik, fen bilimleri ve okuduğunu anlamayı içeren temel becerilerde lise öğrencilerinin AB ülkelerindeki akranlarının gerisinde kaldığını ortaya koymaktadır.

Türkiye'deki öğrenci ve öğretmen sayısı AB ülkelerine göre çok yüksektir. Örgün eğitim sistemi içerisinde yaklaşık 17 milyon öğrenci ve 800 bin öğretmen bulunmaktadır. Gerekli donanımlar kazandırıldığı takdirde sözü edilen yüksek öğrenci sayısı gelecekte bir farklılık yaratabilir, fakat bu önemli miktarda maddi kaynağın ve insan kaynağının eğitim alanına ayrılmasini gerektirmektedir.

Eğitim sisteminin her düzeyinde kalitenin, öğrencilerin sistematik yönlendirme aracılığıyla bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılama becerisi edinebildikleri, esnek bir yapıyı mümkün kılan modüler öğretim sisteminin geliştirilmesi yoluyla arttırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.Geliştirilen modüllerin ECVET ilkeleriyle uyumlu olup kredilendirilebilmesi gerekmektedir.Bir kredi transfer sisteminin kurulması öğrencilere farklı türdeki okullar arasında hareketlilik imkânı sağlayacak ve bu sistemin tanınması eğitim kurumlarının bütünlüğünü beraberinde getirecektir. Bununla birlikte, öğretmenlerin öğretim ve rehberlik becerilerini doğrudan etkileyecek genel ve özel yeterliliklerinin geliştirilmesine ve yeni mesleki gelişim modellerinin tasarlanmasina ihtiyaç duyulmaktadır.

Tanımlanan ikinci sorun alanı eğitime görece düşük düzeyde katılım ve dezavantajlı kişiler için eğitime erişimde yaşanan zorluklardır. Ekonomik ve kültürel engellerin yanı sıra maddi yetersizlikler bazı kişilerin eğitime erişimini kısıtlayabilmektedir. Öte yandan devamsızlık,öğrencilerin yeterli donanım elde edememesine sebep olurken yüksek erken okul terki oranlarını beraberinde getirmektedir. Sözü edilen sorunun istihdam piyasasına doğrudan etkileri bulunmaktadır. Özellikle kadınların eğitim düzeyi ve işgücüne katılım oranı AB ortalamalarının altındadır. Bu nedenle, yükseköğretim dâhil olmak üzere tüm eğitim düzeylerine erişimin sağlanmasının istihdam politikaları üzerinde olumlu etkileri olacaktır.
Üçüncü sorun alanı okul öncesi eğitime katılımın düşüklüğüdür Bu konunun kadın istihdamının yanı sıra genel eğitimin niteliği üzerinde de belirli etkileri bulunmaktadır. MEB'in yakın zamanda yaptığı çalışmalar³ okul öncesi eğitimi alan öğrencilerin almayan akranlarına göre genel olarak daha iyi bir performans gösterdiğini kanıtlamaktadır. Bununla birlikte okul öncesi eğitime katılımın artması, kadınların geleneksel bakım yükümlülüklerini de azaltarak işgücüpiyasasına katılma olanağı taniyacaktır.

Dördüncü sorun alanı, AB ortalamaları ile kıyaslandığında hayat boyu öğrenmeye (HBÖ)katılımın düşüklüğüdür. İşgücünün becerileri düzeyinin yükseltilmesi için HBÖ kapsam ve firsatlarının daha ileri taşınması gerekmektedir. Öte yandan, işler bir UYS için gerekli olan mesleki yeterliliklerin tanımlanması, nihayetinde HBÖ'nün de etkinliğini arttıracaktır. Ancak,Türkiye'de HBÖ olanakları kısıtlıdır ve bu durum uyum yeteneğine sahip bir çalışma yaşamının tesis edilmesinin önünde bir engel oluşturmaktadır. Zira küreselleşme süreci bireylerin işyaşamları boyunca birden çok beceri geliştirmesini, şirket ve girişimcilerin kendilerini sürekli olarak istihdam piyasasının dinamiklerine uyarlamasını gerektirmektedir.
Bu çerçevede, mesleki eğitim ve öğretime (MEÖ) özel bir önem verilmelidir. Beşeri sermayenin geliştirilmesi için, özellikle ortaöğretim ve MEÖ olmak üzere eğitime her düzeyde katılım ve erişimin arttırılması ihtiyacı bulunmaktadır. Oysa Türkiye'de MEÖ, yeterince esnek ve cazip değildir ve son dönemdeki olumlu gelişmelere karşın öğrenciler halen genel ortaöğretim ve üniversitelere devam etme eğilimi göstermektedir. İyi işleyen bir MEÖ sistemi,ihtiyaçlar doğrultusunda beceriler edinecek şekilde eğitilmiş, hem genç hem de yetişkin nüfusa firsatlar tanıyan nitelikli bir işgücünün sağlanmasında önemli bir rol oynayacaktır. Buna ek olarak, eğitim ve işgücü piyasası arasındaki bağın geliştirilmesi ve okuldan işe geçişin kolaylaştırılmasını sağlayacak yenilikçi MEÖ - özel sektör - üniversite - STK işbirliği modellerine ihtiyaç duyulmaktadır.

35 ‘Okul Öncesi Eğitim Programi', MEB, 2013.

Tanim:
İlk aktivite (II.I) genel olarak eğitim hizmetlerinin kapsamının ve kalitesinin geliştirilmesine odaklanacaktır. MEÖ ve HBÖ de bu aktivitenin kapsamında yer alacaktır. Eğitimin kalitesinin ve kapsamının geliştirilmesi yoluyla genç nüfusun niteliğin yükseltilmesi bu aktivitenin temel hedefidir. Genel hedefe ulaşmak için eğitim sistemindeki aktörlerin politika yapma kapasitelerinin geliştirilmesi de desteklenecektir.

İkinci aktivite (II.II), istihdam piyasasına girişin kolaylaştırılması amacıyla eğitime erişimin arttırılması ve okul öncesi dâhil olmak üzere eğitime katılım/devam oranlarının yükseltilmesine odaklanacaktır. Kız çocuklarının ve dezavantajlı kişilerin eğitime katılımına özel önem verilecektir. Düşük katılım/devam oranları herhangi bir bölgeye özgü bir sorun olmadığından,aktivite tüm Türkiye'de uygulanabilecektir.

Üçüncü aktivite (II.III), HBÖ, TYÇ ve uyum yeteneğinin geliştirilmesini hedeflemektedir.HBÖ kültürünün yaygınlaştırılmasının, toplumsal ve ekonomik hayattaki gelişmelere katkıverirken değerlendirme, tanıma ve sertifikalandırma yöntemlerine dayanan öğrenme sistemlerini destekleyeceği öngörülmektedir.

Bu Aksiyon ve aktiviteler altında, eğitim ve öğretim politikalarındaki ve müfredatlarındaki değişiklikleri desteklemek amacı taşıyan ülke genelinde ve ulus ötesi eylemler mali destekten yararlanabilir. Genel bir hüküm olarak, İKGSOP uygulamasında uluslararası kuruluşlarla da işbirliği yapılması öngörülmektedir.

Bu Aksiyon aşağıdaki grupları hedeflemektedir:
• Eğitim kurumları
• Özellikle özel ihtiyaçları bulunan, yüksek devamsızlık oranlarına sahip ya da eğitimden ayrılma riski taşıyan öğrenciler 

• Ne eğitimde ne de istihdamda olan HBÖ kapsamındaki kişiler 
Başta öğretmenler olmak üzere eğitim sektöründeki kamu çalışanları
Firmalar, işverenler, çalışanlar ve bunları temsil eden örgütler 
• HBÖ, eğitim ve öğretim alanında çalışan STK'lar 
4.6.2.1. Aktivite II.I: Eğitim ve Öğretimin Kalitesinin Arttırılması
Özel hedefler:
• Eğitim ve öğretimin kalitesinin insan kaynakları, kalite güvencesi, fiziki ortam,müfredat/modüller vb. alanlarda artırılması

Gerekçe:
Türkiye'nin görece genç nüfusunun iyi eğitim ve öğretim sağlandığı takdirde demografik bir firsat sunduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, eğitim-öğretim sisteminin kalitesi özellikle Türkiye benzeri ülkeler için çok önemlidir. Fakat PISA gibi uluslararası değerlendirme programlarının gösterdiği üzere, Türkiye eğitim alanında diğer OECD ülkelerinden daha düşük bir performans ortaya koymaktadır. PISA 2012'ye göre, “2003 yılında PISA değerlendirmesine alındığında, Türkiye; matematik, okuduğunu anlama ve fen bilimleri alanlarında en düşük performans gösteren OECD ülkelerinden biriydi. Her üç alanda da Türkiye'nin performansıyıllık ortalama olarak sırasıyla 3,2, 4,1 ve 6,4 oranında bir artış göstermiştir. Fakat bölgeler ve 

okul türleri arasındaki farklılıklar varlığını korumaktadır".³6 Bu durum öğrenme ortamı, eğitim ve öğretim personelinin niteliği gibi konularda açık bir şekilde görülmektedir. Yenilikçi yöntemlerin ve özellikle dezavantajlı kişiler için özel destek mekanizmalarının eksikliği bu sorunla bağlantılıdır. Psikolojik rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin, kariyer merkezlerinin ve ilgili kurumsal kapasitenin geliştirilmesi eğitim ve istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi çabalarına katkı sağlayacaktır.

Beceri uyuşmazlığı düzeyi (2010 itibarıyla yaklaşık % 14,5 yetersiz beceri ve % 35 fazla beceri)mezunların vasıflarının istihdam piyasasının ihtiyaçlarıyla yeterince uyumlu olmadığınıgöstermektedir.37 İstihdam piyasasının güncel ihtiyaçlarına göre genel eğitim ve MEÖmüfredatının güncellenmesi gerekliliği kabul görmektedir. Bu bağlamda, eğitim ve öğretim alanında politika yapma ve uygulama süreçlerinin, ilgili kurum ve mercilerin (MEB, YÖK vb.)politika yapma, izleme - değerlendirme kapasitelerinin ve dolayısıyla uygulama performanslarının geliştirilmesi yoluyla iyileştirilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, STK'lar, sosyal taraflar, OSB vb. kuruluşlar eğitim ve öğretim alanında politika yapma ve uygulama süreçlerine yeterli düzeyde katılmamaktadır. Bunun yanı sıra, bölgesel farkhılıklar başta öğrenme ortamları ve eğitim personelinin niteliği olmak üzere eğitim/öğretim kurumlarında da yansımasını bulmaktadır.

Staj ve çıraklık olanaklarının bulunmaması işgücü piyasasındaki kişilerin yetersiz mesleki vasıflara sahip olmasına neden olmaktadır. Özellikle dezavantajlı kişiler için ikinci şans/telafi programları gibi yenilikçi yöntemlerin yokluğu da bu sorunla ilişkili olarak ele alınmalıdır.Psikolojik rehberlik ve danışmanlık hizmetleri, kariyer merkezleri ve ilgili hizmetlerin iyileştirilmesi eğitim/öğretim-istihdam bağının güçlendirilmesi çabalarına üniversitelerin dâhil olmasına imkân sağlayacaktır.

Tanım ve uygun müdahaleler:
Bu Aktivite, eğitimin kalitesini ve kapsamını geliştirmeye ve eğitim ile istihdam arasındaki bağıgüçlendirmeye yönelik çalışmaları içermektedir.

İlgili aktörlerin politika yapma ve uygulama, izleme ve değerlendirme kapasiteleri eğitimler,danışmanlık ve iyi örneklerin aktarılması yoluyla desteklenecektir.
Bu amaçla, politika yapıcılar için gerekli girdi, araştırma ve çalışmalar yoluyla sağlanacak;mevcut politikaların etki analizleri yapılacak; politika yapıcılar ve akademi arasındaki bağgüçlendirilecek ve insan kaynakları eğitimler ve profesyonel/uzman desteği ile geliştirilecektir.Buna ek olarak, kapsamlı bir eğitim politikası uygulanmasının desteklenmesi için izleme ve değerlendirme mekanizması geliştirilerek politika yapıcılar için daha güvenilir ve sürekli girdi sağlanacaktır. Son olarak, teknik yardım ve sivil toplum katılımının teşviki yoluyla STK'ların kurumsal kapasitesi ve politika yapma süreçlerine katılım düzeyleri arttırılacaktır.
Teknik yardım, eşleştirme anlaşmaları, hibeler, mal alım sözleşmeleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesinin yanı sıra uluslararası örgütlerle işbirliği yapılmasi, bu Aktivite 
36OECD, Education Outlook, 2013
37 UYÇ belirli bir işi yapmak için gerekli olan becerileri belirtmektedir. Fazla vasıf ve yetersiz vasıf sahibi olma UYÇ'de belirtilen standartlara dayanarak belirlenmektedir. Beceri uyuşmazlığının ölçülmesi ise kabul edilmiş bir standada dayanmayıp çalışanların beyanlarını esas almaktadır. Dolayısıyla beceri uyuşmazlığının daha öznel olduğu söylenebilir. OECD'nin 2010 yılı istatistikleri konu hakkında daha bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.Fazla beceri: %35,03, yetersiz beceri: %14,47
(http://skills.oecd.org/useskills/documents/32bself-reportedskillsmismatchinselectedoecdcountries2010.html)Fazla yeterlilik: %40, yetersiz yeterlilik: %2,78
(https://skills.oecd.org/useskills/documents/32aqualificationmismatchinoecdandselectedcountries2005.html)

altında uygulanabilecek yöntemlerdir. Uluslararası Mali Kuruluşlar ile iş birliği de gerekli hukuksal altyapının oluşturulmasına bağlı olarak değerlendirilebilecektir.
Bu Aktivite altında uygun müdahaleler, sayılanlarla sınırlı olmamakla birlikte, aşağıdaki gibidir:
Başta MEÖ için EQAVET ilkeleri doğrultusunda olmak üzere her eğitim düzeyi için kalite güvence sistemi geliştirilmesinin desteklenmesi;
Öğretmenlerin/Eğitmenlerin mesleki gelişim ve değerlendirmeleri için yeni bir model kurulmasi;
Özellikle öğrenciler, eğitmenler ve öğretmen performansı vb. alanındaki eğitim politikalarının uygulanması amacıyla, tüm eğitim aktörleri için izleme ve değerlendirme sistemlerinin güçlendirilmesi;
Eğitim sisteminin kalitesini arttırmak için yenilikçi modellerin uygulamasının desteklenmesi;
Öğrencilerin, öğretmenlerin ve akademisyenlerin sosyal becerilerinin geliştirilmesi için modeller geliştirilmesi;
Öğretmenler/eğitmenler için hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimin desteklenmesi amacıyla öğretmen (ve eğitmen) yetiştirme kurumları ve tüm eğitim aktörleri arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi;
MEÖ öğretmenleri/eğitmenleri için mükemmeliyet merkezleri kurulmasının desteklenmesi;
İnternet tabanlı rehberlik ve danışmanlık, e-öğrenme, uzaktan öğrenme ve mobil öğrenme hizmetleri dâhil olmak üzere, BiT tabanlı hizmetlerin desteklenmesi;
İş dünyasıyla işbirliği içinde bir kalite güvence sistemi kurulmasının desteklenmesi;
ECVET ilkeleriyle uyumlu olacak şekilde modüler müfredatın ve öğrenme sonuçlarının değerlendirilmesi uygulamasının desteklenmesi;
Modüllerin ve müfredatın taslağının hazırlanması/düzenlenmesi/değerlendirilmesi/uygulanmasında ilgili sektörlerin katılımının teşviki;
İş dünyası ve eğitim-öğretim kurumları arasındaki işbirliğinin sağlanması;
Özellikle Erasmus + olmak üzere “hareketlilik" programlarına katılımın teşviki;
Ulusal mevzuatın AB müktesebatı ve politikaları ile karşılaştırılması ve uyumlulaştırılması uygulamalarının desteklenmesi.

Seçim kıstasları:
Müdahale ile eğitim ve öğretimin niteliğinin arttırılması arasındaki ilişkinin açık bir şekilde gösterilmesi 

Müdahalenin meslek okulları, özel sektör ve sosyal aktörler arasındaki işbirliğine katkısının açık bir şekilde gösterilmesi 

Eğitim alanındaki diğer fon ve politikalar ile tamamlayıcılık 
İŞKUR, MEB, YÖK ve MYK düzenlemeleriyle tamamlayıcılık 
Önerilen müdahalelerin yenilikçiliği 
HRD SOP göstergeleri doğrudan atif 
Önerilen müdahalelerin sürdürülebilirliği 
Nihai faydalanıcılar:
MEB 
MYK 
YÖK 
Üniversiteler dâhil olmak üzere eğitim ve öğretim kurumları

Sosyal taraflar 
İlgili STK'lar 
KOBİ'ler ve özel sektör 
Meslek kuruluşları
Valilikler, belediyeler ve ilgili diğer bölgesel/yerel kamu kurumları ve mercileri 
İlgili diğer aktörler 
Tablo 26: Aktivite II.I. İzleme Göstergeleri 
Gösterge Kategorisi: Kurumsal Kapasite Geliştirme
Çıktı Göstergeleri: Eğitim alan MEB personeli
2017: 0
2020 25.000: •Eğitim ve öğretimin tüm düzeyleri için kurulmuş ve işler olan kalite güvence sistemi ECVET ve AKTS ilkeleri temelinde işler olan modüler sistem ve ilgili sertifikalandır ma sistemi • Uygulanan kredili MEÖ modüllerinin orani

Gösterge Kategorisi: Öğretmenler için mesleki yeterlilik belgelerine göre yapılacak Eğitim İhtiyaç Analizi
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 2

Gösterge Kategorisi: Mesleki yeterlilik testinden geçmiş eğitim personeli
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 5.000

Gösterge Kategorisi: Donanım ile desteklenmiş eğitim & öğretim kurumları
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 15

Gösterge Kategorisi: Mükemmeliyet merkezi olan MEÖ okulları
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 15

Gösterge Kategorisi: Eğitim kurumlarının öz-değerlendirmeleri (MEÖ, HBÖ, genel ortaöğretim)
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 150

Gösterge Kategorisi: MEÖ modüllerinin revizyonu ve kredilendirilmesi
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 1

Gösterge Kategorisi: Öğrenci başarısı/öğretmen yeterlilikleri/okul performansı/idareciler/vb. için (farkli okul türlerinde ve düzeylerinde) değerlendirme araçları
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 1

Gösterge Kategorisi: Eğitim & öğretim niteliği kapsamında desteklenen sosyal taraf/STK/yerel aktör/KOBi
Çıktı Göstergeleri: 0
2017: 70

Gösterge Kategorisi: Farkındalık Arttirma
Çıktı Göstergeleri: Farkındalık arttırma faaliyetleri ile erişilen kişi sayısı
2017: 0

Gösterge Kategorisi: Bilimsel ve Teknik Çalışmalar
Çıktı Göstergeleri: Araştırmalar, Saha Çalışmaları, Raporlar, Etki Değerlendirme/İzleme ve Değerlendirme Çalışmaları, Müktesebat Karşılaştırma Tabloları
2017: 0
2020 25.000: 10

Gösterge Kategorisi: Eşgüdüm ve işirliği Mekanizmaları
Çıktı Göstergeleri: Ortak bilgi sistemleri ve veritabanları, Çalıştaylar, konferanslar, seminerler, eşleştirme anlaşmaları/uluslararası kuruluşlarla anlaşmalar, vb.
2017: 0
2020 25.000: 50

4.6.2.2. Aktivite II.II: Herkesin Eğitime Erişimi Sağlanarak Eğitim ve Beceri Düzevlerinin Yükseltilmesi 
Özel Amaçlar:
• Eğitime katılımın arttırılması amacıyla erken okul terklerinin/devamsızlık oranlarının azaltilmasi 

• Özel eğitim ihtiyacı olan kişilerin, eğitimin her kademesine erişiminin sağlanması
Gerekçe:
Türkiye, son yıllarda özellikle kızların okullaşma oranlarının arttırılmasında ilerlemeler kaydetmiş ve 12 yıllık zorunlu eğitim sistemine geçilmesi ile birlikte eğitime katılım ve mezuniyet oranlarında artış görülmüştür. 12 yıllık zorunlu eğitim sistemine geçilmesiyle birlikte okullaşma oranları % 100'e yaklaşmış olsa da öğrencilerin okula devam sorunu halen devam etmektedir. Eğitim istatistiklerine bakıldığında uzun dönemli devamsızlık, önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı 2012-2013 örgün eğitim istatistiklerine göre, ortaöğretime geçiş oranı % 90,1 olarak gerçekleşmiştir.

Bu gelişmeler kapsamında Türk eğitim sistemi, öğrencilerin örgün eğitime devam etmesini sağlayarak eğitime devam oranlarını arttırmaya ve daha önceden bir şekilde sistemin dışında kalmış öğrencilerin yeniden eğitime katılımını teşvik edecek düzenlemeler yapmaya odaklanmıştır. Bütün bu düzenlemelerle, 2013 yılı ortaokul ve altı eğitim düzeyi oranı³8 % 68,1olan Türkiye'nin, aynı oranın % 24,8 olduğu AB ortalamasına yaklaşması sağlanacaktır.
Erken okul terki probleminin bir diğer sonucu da lise mezunu bireylerin sayısının azalmasıdır.2013 yılı verilerine göre, 18-24 yaş arası lise diploması olmayan nüfus oranı AB 28'de % 11,9iken, Türkiye'de bu oran % 37,5 olarak gerçekleşmiştir (EUROSTAT).
Okul öncesi eğitim ise eğitim alanında öncelik verilmesi gereken bir diğer önemli alandır. Uzun ve orta vadede faydasının görüleceği okul öncesi eğitimin; eğitim, sağlık gibi birçok alanda sosyal refah üzerine etkisi bulunmaktadır. OECD Raporunda³º okul öncesi eğitimin; bireylerin gelecekteki okul başarısına olumlu etkisinin olduğu belirtilmektedir. PISA sonuçlarında, en az bir yıl okulöncesi eğitim alan 15 yaşındaki öğrencilerin performansının, almayanlara göre daha iyi olduğu görülmektedir. Raporda ayrıca, Türkiye'de okulöncesi eğitimin yaygın olmadığı, 15yaşındaki öğrencilerin % 30'dan azının okul öncesi eğitim aldığı belirtilmektedir. Bu konuyla ilgili olarak, 10. Kalkınma Planında 2018 yılı sonuna kadar okul öncesi eğitimde brüt okullaşma oranının % 47'den en az % 70 oranına çıkarılması hedefi yer almaktadır.
Tanım ve Uygun Müdahaleler:
Bu Aktivite, birbiriyle ilişkili birçok konuya odaklanmaktadır. Okul öncesi eğitimden başlayarak tüm eğitim kademelerinde, eğitime katılım düzeyinin arttırılması amaçlanmaktadır.Bu süreç, ilköğretim ile ortaöğretime ve neticesinde AB 2020 stratejisine paralel şekilde yükseköğretime katılımın/devamın arttırılması yoluyla tamamlanacaktır.
Okul öncesi eğitimde katılım oranlarının yükseltilmesine yönelik çabalar, okul öncesi eğitimin önemi konusunda yapılacak farkındalık arttırma; özellikle ilgili hizmetlerden yoksun bölgelerde kapasite arttırma; ebeveynlere yönelik teşvikler; okul öncesi eğitime başlamanın kolaylaştırılması; okul öncesi eğitimin nitelik ve nicelik bakımında geliştirilmesi; MEB,belediyeler, sivil toplum örgütleri, toplum tarafindan sağlanan hizmetler ve sosyal koruma 
38 (EUROSTAT), 25-64 yaş arası ortaokul ve altı eğitim seviyesine sahip olanlar.39 OECD, Education At a Glance, 2013,p. 279.


hizmetleri, eğitimde teftişler, kanun yapıcı otoriteler, özel öğretim kurumları vb. arasındaki eşgüdümün sağlanması için yapılacak faaliyetler yoluyla desteklenecektir.
İlköğretim ve ortaöğretim kapsamında ise, okula kayıt yasal olarak zorunlu olduğundan,odaklanılan husus özellikle kızların ve özel politika gerektiren kişilerin okula devamlarının sağlanmasıdır. Bu amaçla ebeveynlere/velilere yönelik danışmanlık, rehberlik ve teşvik gibi destekler sağlanacak; “ikinci şans" eğitim programları gibi alternatif telafi mekaizmalarıuygulanacak/desteklenecek; dezavantajlı öğrencilerin (Roman çocuklar, mevsimlik tarım işçilerinin çocukları, geçici koruma altındaki ailelerin çocukları, engelli çocuklar vb.)ihtiyaçlarına göre hazırlanacak özel faaliyetler teşvik edilecektir. Tüm bu müdahaleler,farkındalık arttırma faaliyetleriyle tamamlanacaktır.

Teknik yardım, eşleştirme anlaşmaları, hibeler, mal alım sözleşmeleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesinin yanı sıra uluslararası örgütlerle işbirliği yapılması, bu Aktivite altında uygulanabilecek yöntemlerdir.

UNICEF'e yönelik bir doğrudan hibe, kuruluşun dünyaca kabul gören çocuk hakları ve eğitim alanındaki statüsünden dolayı öncelikli seçenek olarak değerlendirilmektedir. Özellikle okul öncesi ve temel eğitime erişim kapsamındaki faaliyetlerde UNICEF'in yer almasıöngörülmektedir. Bu seçeneğin uygulanamaması durumunda, ilgili faaliyetler ayrı ayrı veya ileriki aşamalarda belirlenecek farklı bir kurumun eşgüdümünde uygulanabilecektir.
Öğrenci kredilerinin desteklenmesi amacıyla Uluslararası Mali Kuruluşlar ile iş birliği de gerekli hukuksal altyapının oluşturulmasına bağlı olarak değerlendirilebilecektir.
Bu Aktivite altında uygun müdahaleler, sayılanlarla sınırlı olmamakla birlikte, aşağıdaki gibidir:
Devamsızlık ve erken okul terki riski altında bulunan öğrencilerin tespit edilmesi ve okula devamlarının sağlanması için desteklenmesi 
Okul-aile işbirliğinin sağlanması (okulöncesi eğitim dâhil)
Öğrencilerin okula devamlarının ve okuldaki performanslarının izlenebildiği izleme sistemlerinin desteklenmesi 

Telafi ve ikinci şans kapsamındaki eğitim/öğretim faaliyetlerinin desteklenmesi 
Okulların/okulöncesi eğitim kurumlarının eğitim ortamlarının geliştirilmesi 
Eğitime/öğretime katılımı arttırmak için farkındalık yaratma/danışmanlık ve rehberlik faaliyetlerinin desteklenmesi 

Özellikle özel politika gerektiren bireyler için, eğitim/öğretim kurumlarının hizmet sunma kapasitelerinin arttırılması (okulöncesi eğitim dâhil)
Üniversite, sivil toplum kuruluşu, yerel yönetimler ve diğer ilgili kurumların okul öncesi eğitim mekanizmasına katılımının sağlanması

Öğrencilerin yükseköğretime geçişe hazırlanmak desteklenmesi 
Ulusal mevzuatın AB müktesebati ve politikaları ile karşılaştırılması ve uyumlulaştırılması uygulamalarının desteklenmesi 
Seçim Kıstasları:
Müdahale ile eğitim ve öğretime katılım/devam oranlarının artması arasındaki ilişkinin açık bir şekilde gösterilmesi 

Müdahalenin hedef gruplara nasıl odaklanacağının gösterilmesi 
MEB ve YÖK düzenleme ve politikalarıyla tamamlayıcılık 
Eğitim alanındaki diğer fon ve politikalar ile tamamlayıcılık 
Önerilen müdahalelerin yenilikçiliği 
HRD SOP göstergelerine doğrudan atif 

• Önerilen müdahalelerin sürdürülebilirliği 
Nihai faydalanıcılar:
• MEB 
MYK 
Üniversiteler dâhil olmak üzere eğitim ve öğretim kurumları
• Sosyal taraflar 
İlgili STK'lar 
Valilikler, belediyeler ve ilgili diğer bölgesel/yerel kamu kurumları ve mercileri 
• İlgili diğer aktörler 
Tablo 27: Aktivite II.II. İzleme Göstergeleri 


4.6.2.3. Aktivite II.III: Ulusal Yeterlilikler Sisteminin Güclendirilmesi ve Hayat Boyu Öğrenme & Uyum Yeteneğinin Geliştirilmesi 
Özel Amaçlar:
Ulusal Yeterlilikler Sistemi ve Çerçevesinin geliştirilmesi/uygulanmasi, hayat boyu öğrenme stratejilerinin/faaliyet planlarının geliştirilmesi 
İşçi, işveren ve işletmelerin uyum yeteneklerinin arttırılması
Gerekçe:
MEB uhdesinde Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün ve ÇSGB'nin bağlı kuruluşu olarak MYK'nın kurulmasi, 2014-2018 yıllarını kapsayan Hayat Boyu Öğrenme Stratejisinin40ve Ulusal Yeterlilikler Sisteminin benimsenmesi, işlevsel bir hayat boyu öğrenme sisteminin kurulması için atılan önemli adımlardan bazılarıdır. Mesleki eğitim sistemini etkileyen bu gelişmelerin genel amacı, iş piyasasının ihtiyaçlarına cevap verecek bir eğitim ve öğretim sistemine yönelik, talep odakli, yeterlilik temelli modüler bir sistem oluşturulmasıdır. Genel amaç ise ulusal ve uluslararası standartlarla uyumlu, hayat boyu öğrenme ve önceki öğrenmelerin tanınmasına katkıda bulunacak bir sistem oluşturulmasıdır.
Türkiye'de, EUROSTAT verilerine göre, 2013 yılı HBÖ'ye katılım oranı (25-64 yaş arasi)ancak % 4 olduğundan, hayat boyu öğrenme faaliyetlerinin geliştirilmesine ihtiyaçbulunmaktadır. İşgücünün (25-64 yaş arası) % 48,1'inin lise altı eğitim seviyesine sahip olduğu (EUROSTAT 2013 4. çeyrek verilerine göre) göz önüne alındığında, HBÖ'nün teşvik edilmesine yönelik daha odaklı müdahalelere ihtiyaç olduğu görülmektedir.
Hayat boyu öğrenme faaliyetleri ve bireylerin bu faaliyetlere aktif katılımlarının teşviki, sadece kişilerin bireysel gelişimleri için değil, ayrıca işsizlerin işgücü piyasalarına erişimlerinin de kolaylaştırılması için önemlidir. Hayat boyu öğrenme kapsamındaki eğitimler, kişilerin istihdam durumlarından (istihdamda, işsiz, inaktif vb.) bağımsız olarak ekonomiye katkısağlayabilmektedir.

Hayat boyu öğrenme faaliyetlerinin kapsamını geliştirmek için iyi işleyen bir Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi (UYÇ) önemli bir koşuldur. UYÇ, yeterlilikler için AB yeterlilik çerçevesi esaslarıyla uyumlu olarak tasarlanmış ilkeleri ortaya koymakta olup teknik ve mesleki eğitim ve öğretim, yaygın eğitim programları ve üniversiteler dâhil ilgili kurumların yürüttüğüher eğitim düzeyindeki eğitim faaliyetlerini ilgilendirmektedir. Mesleki yeterliliklerin tanınması (önceki öğrenmelerin tanınması dâhil), örgün ve yaygın eğitim kapsamında edinilen yeterlilikler, hayat boyu öğrenmeye katılımın teşvik edildiği, işlevsel bir UYÇ'nin varlığıyla doğrudan ilgilidir. Dolayısıyla, 10. Kalkınma Planı'nda; önceki öğrenmelerin tanınmasının,hayat boyu öğrenmenin önemli bir parçası olduğu vurgulanmaktadır.
Hayat boyu öğrenme kapsamında bir diğer önemli konu da daha önceden edinilen bilgi ve becerilerle iş piyasasının ihtiyaçları arasındaki uyumsuzluğunun azaltılmasıdır. Bu durum,
40 2014-2018 Taslak Hayat Boyu Öğrenme Stratejisinde yer alan öncelikler şunlardır:
HBÖ kültürünün yaygınlaştırılması

HBÖ firsatlarının yaygınlaştırılması

HBÖ fırsatlarına erişimin kolaylaştırılması

HBÖ danışmanlık ve rehberlik sisteminin oluşturulması
HBÖ izleme ve değerlendirme sisteminin oluşturulması


sektördeki ilgili kuruluşlar arasındaki eşgüdüm eksikliğinden ve MYK tarafından akredite edilmiş sertifikalandırma kurumlarının sayısının yetersiz olmasından kaynaklanmaktadır.
Hayat boyu öğrenme, insan kaynağına yatırım ve işçi, işveren ve işyerlerinin küresel ekonomideki değişikliklere göre geliştirilmesini ifade eden uyum yeteneği (adaptability)kavramıyla yakından ilişkilidir. Son on yılda Türkiye ekonomisi, daha donanımlı ve kaliteli işgücüne ihtiyaç duyan bir yapıya bürünmüştür. Bu eğilimin gelecek yıllarda da devam etmesi öngörülmektedir. İş gücünün hâlihazırdaki eğitim seviyesi göz önüne alındığında çalışanlarının beceri düzeylerinin geliştirilmesine yönelik müdahalelere ihtiyaç duyulacaktır. Buna bağlıolarak, birçoğu 10 işçiden $\mathtt{a z}^{41}$ çalışana sahip küçük aile işletmesi niteliğinde olan ve kuruluşlarından sonraki ilk 4 yıl içinde kapanan KOBİ'lerin kurumsallaşması gerekmektedir.İşverenler ve işletmeler, küresel rekabetle baş edebilecek, sürdürülebilir-rekabetçi yönetim modelleri oluşturmak durumundadır. Bütün bunların yanında, kapsamı genişleyen hayat boyu öğrenme ve uyum yeteneği faaliyetlerinin aktif yaşlanma, kayıt dışı ekonomiyle mücadele vb.pek çok konuda olumlu dışsallığı bulunmaktadır.

Göreceli olarak yüksek genç nüfusuyla Türkiye, Erasmus+ başta olmak üzere eğitimle ilgili hareketlilik programları çerçevesinde AB üye devletleri ve kuruluşlarıyla işbirliğine önem vermektedir. Bu husus, gençlere yurtdışında eğitim firsatı vererek onların becerilerini,yeteneklerini ve istihdam olanaklarını geliştirmeye yardımcı olmasının yanı sıra yeni kültürlerin keşfedilmesini sağlaması ve Avrupa'ya aidiyet hissinin güçlendirmesi nedeniyle önemlidir.

Tanım ve Uygun Müdahaleler:
Bu Aktivitenin odaklarından birisi, hayat boyu öğrenme için gerekli olan bilgi ve becerilerin geliştirilmesidir. Bu kapsamda, yaygın eğitim, halk eğitim merkezleri, MEB'in işlev ve rolünün güçlendirilmesi, Ulusal Yeterlilikler Sistemi, MYK tarafından yetkilendirilen sertifikalandırma merkezleri ve sektörel bazda sosyal ortakliklar desteklenecektir. Türkiye'de hayat boyu öğrenme kültürünün yaygınlaşması ve iş piyasası ve yaygın eğitim arasındaki bağın güçlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek yenilikçi faaliyetler teşvik edilecektir. Ulusal Yeterlilik Sisteminin, önceki uygulamaların ve mesleki yeterliliklerin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar da bu Aktivite altında yürütülebilecektir. Ayrıca Erasmus+ gibi AB gençlik programları da desteklenecek alanlardan biridir.

KOBİ'lerde çalışanlar öncelikli olmak üzere işçilerin uyum yeteneğinin arttırılması için özellikle düşük beceri seviyesine sahip işçilere yönelik eğitimler; sosyal taraflar, sivil toplum kuruluşları, mesleki eğitim kurumları ve kamu kurumları tarafından verilen eğitimlere yönelik kapasite geliştirme faaliyetleri; işletmelerde yeni teknolojilerin kullanılması ve işorganizasyonları desteklenecektir.

Teknik yardım, eşleştirme anlaşmaları, hibeler, mal alım sözleşmeleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesi, bu Aktivite altında uygulanabilecek yöntemlerdir. Uluslararası Mali Kuruluşlar ile işçilerin ve KOBi'lerin uyum yeteneklerinin arttırılmasına yönelik mali mühendislik araçlarının geliştirilmesi hususunda iş birliği de gerekli hukuksal altyapının oluşturulmasına bağlı olarak değerlendirilebilecektir.

41 TÜÍK, 2012.

Bu Aktivite altında uygun müdahaleler, sayılanlarla sınırlı olmamakla birlikte, aşağıdaki gibidir;
• Hayat boyu öğrenme programları ile Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin uygulanması, geliştirilmesi, erişilebilir hale getirilmesi, eşgüdümü, izlenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinin desteklenmesi 
Hayat boyu rehberlik sisteminin oluşturulması ve yetişkinlerin kilit yeterliliklerinin geliştirilmesi için gerçekleştirilecek çalışmalar 
MEB'e bağlı yaygın eğitim kurumlarına, sivil toplum kuruluşları dâhil ilgili paydaşlara a ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafindan yetkilendirilen sertifikalandırma kuruluşlarına yönelik kurumsal kapasite geliştirme faaliyetleri 
Önceki öğrenmelerin tanınması ve sertifikalandırma sisteminin MEB, YÖK ve MYK ile işbirliği içinde güçlendirilmesi 

Bireylerin Mesleki Yeterlilik sertifikası alma konusunda desteklenmesi 
Örgün ve yaygın eğitim arasındaki yatay ve dikey geçişlerin kolaylaştırılması
Öğrenci ve öğretmenlerin, ulusal ve uluslararası programlara katılımlarının desteklenmesi 

İşçi ve işverenlerin sürekli eğitimlerinin yanı sıra KOBi'lerde yenilikçi ve sürdürülebilir iş organizasyonları ile kurumsallaşmanın ve yeni teknolojilerin kullanımının desteklenmesi 

İşçi, işveren ve işletmeler arasında bilgi/uzmanlık/deneyim (know-how) akışının sağlanması

Özellikle araştırma geliştirme (AR-GE) kapasitesinin arttırılması amacıyla üniversite-iş dünyası, kamu-özel ortaklıklarının teşvik edilmesi 
Ulusal mevzuatın AB müktesebatı ve politikaları ile karşılaştırılması ve uyumlulaştırılması ve uygulamanın desteklenmesi 
Seçim Kıstasları:
Müdahale ile hayat boyu öğrenme için gerekli beceri ve yeterliliklerin geliştirilmesi arasındaki ilişkinin açık bir şekilde gösterilmesi 
Müdahale ve hayat boyu öğrenme; gençlik programları; işçi, işveren ve işletmelerin uyum yeteneklerinin geliştirilmesi faaliyetlerine katılimın artması arasındaki ilişkinin açık bir şekilde gösterilmesi 

Mesleki eğitim ve öğretim alanında İŞKUR, MEB ve MYK düzenlemeleri ile tamamlayıcılık 

Eğitim/öğretim alanındaki diğer mali yardımlar ile tamamlayıcılık 
Önerilen müdahalelerin yenilikçiliği 
HRD SOP göstergelerine doğrudan atif 
Önerilen müdahalelerin sürdürülebilirliği 
Nihai faydalanıcılar:
MEB 
Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Kültür ve Turizm Bakanhığı
MYK 
YÖK 
Üniversiteler dâhil olmak üzere eğitim ve öğretim kurumları
Sosyal taraflar 
TESK 

TOBB 
İlgili STK'lar 
• KOBİ'ler ve özel sektör 
Valilikler, belediyeler ve ilgili diğer bölgesel/yerel kamu kurumları ve mercileri 
Bireyler 
İlgili diğer aktörler 
Tablo 28: Aktivite II.III İzleme Göstergeleri 


4.6.2.4. Genel Görünüm Tablosu 
Aksiyon: Genel Amaç
Eğitim ve Öğretim Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen, istihdam odaklı ve toplumun her: kesiminin erişimine olanak sağlayan, esnek, şeffaf, yenilikçi ve kalite odaklı bir eğitim sistemi yaratmak.

Aksiyon: Aksiyon sonuçlar42
Eğitim ve Öğretim Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen, istihdam odaklı ve toplumun her: 2018 yılıi itibarıyla (10. Kalkınma Planı): Öğretim üyesi başına öğrenci sayısı: 36 İlköğretimde derslik başına öğrenci sayısı 30 ve altı olan il sayısı: 76 Ortaöğretimde derslik başına öğrenci sayısı 30 ve altı olan il sayısı: 66 Okulöncesi eğitimde brüt okullaşma oranı (4-5 yaş): % 70 Yükseköğretimde brüt okullaşma oranı (Toplam): % 94 2023 yılı itibarıyla (Ulusal İstihdam Stratejisi): Hayat boyu öğrenmeye katılım oranı:15% İnşaat sektöründe mesleki yeterlilik sertifikası edinen işçi oranı: % 30

Aksiyon: Aktiviteler
Eğitim ve Öğretim Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen, istihdam odaklı ve toplumun her: Eğitim ve öğretimin kalitesinin arttırılması (Aktivite II.I) Herkesin Eğitime Erişimi Sağlanarak Eğitim ve Beceri Düzeylerinin Yükseltilmesi (Aktivite II.II) Ulusal Yeterlilikler Sisteminin Güçlendirilmesi ve Hayat Boyu Öğrenme ile Uyum Yeteneğinin Geliştirilmesi (Aktivite II.III)

Aksiyon: Uygulama Yöntemi
Eğitim ve Öğretim Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen, istihdam odaklı ve toplumun her: AB müktesebatı ve politikalarıyla uyum Bu aksiyon altındaki faaliyetler; teknik yardım, mal alımı ihaleleri, hibe programları, eşleştirme sözleşmeleri, uluslararası organizasyonlarla işbirliği, doğrudan hibe ve mali mühendislik araçları yoluyla yürütülecektir.

Aksiyon: Performans göstergeleri43
Eğitim ve Öğretim Sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen, istihdam odaklı ve toplumun her: Aktivite II.I: Eğitim ve öğretimin kalitesinin arttırılması Yaklaşık 25.000 MEB personeline eğitim verilmesi Mesleki yeterlilikler kapsamında 5.000 eğitim personelinin sınava tabi tutulması Öğretmenler için profesyonel yeterlikler kapsamında bir eğitim ihtiyaç değerlendirmesi gerçekleştirilmesi Farkındalık arttırma faaliyetleriyle yaklaşık 19.000 kişiye ulaşılması En az 10 akademik/bilimsel araştırmanın desteklenmesi Aktivite II.II: Herkesin Eğitime Erişimi Sağlanarak Eğitim ve Beceri Düzeylerinin Yükseltilmesi Telafi sınıfları ile 1.500 kişilik katılım Rehberlik ve danışmanlık hizmetleri kapsamında 65.000 öğrenci ve/veya aileye ulaşılması Farkındalık arttırma faaliyetleriyle yaklaşık 225.000 kişiye ulaşılması 5 eğitim/öğretim program ve materyalinin geliştirilmesi/revize edilmesi Aktivite II.III: Ulusal Yeterlilikler Sisteminin Güçlendirilmesi ve Hayat Boyu Öğrenme ile Uyum Yeteneğinin Geliştirilmesi HBÖ ve uyum yeteneği kapsamındaki eğitimlere 450 kişilik katılım 50.00o kişinin mesleki yeterlilikler kapsamında test edilmesi ve sertifikalandırılması İlgili kuruluşlarda çalışan 3.000personele eğitim verilmesi
42Burada yer alan hedefler; bu aksiyonun katkıda bulunmayı öngördüğü ilgili ulusal politika hedefleridir.43 Detaylı gösterge listesi her bir ilgili faaliyet başlığı altında yer almaktadır.

4.6.3.Aksivon III: Sosval Politika ve İcerme 
Amaç:
Bu Aksiyonun amacı, istihdam, sağlık ve sosyal koruma hizmetlerine erişimlerini sağlayarak ve ayrımcılık, dışlanma ve yoksullukla mücadele ederek dezavantajlı kişilerin sosyal içerilmesini temin etmektedir.

Özel hedefler:
Kapsamlı sosyal politika ve içerme için altyapı oluşturmak amacıyla politika yapıcıların ve hizmet sağlayıcıların kapasitelerinin geliştirilmesi (Aktivite III.I)
Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve iş gücü piyasasına erişimini kolaylaştırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele (Aktivite II.II)

AB müktesebatı ve politikalariyla uyumlaştırma 
AB Mevzuatı ve Politikaları:
Bu Aksiyon, 19 Nolu Sosyal Politika ve İstihdam Faslı kapsamındaki şu başlıkları ele almaktadır: Sosyal Koruma, Sosyal İçerme, Fırsat Eşitliği ve Ayrımcılıkla Mücadele. Aksiyon,Türkiye'ye 28. Faslın (Tüketicinin ve Sağlığın Korunması) kamu sağlığına ilişkin unsurları da dâhil olmak kaydıyla AB müktesebatını aktarması ve uygulaması için yardımcı olacaktır.
Ayrıca, bu Aksiyon Türkiye'nin Avrupa 2020 Stratejisi'ne uygun biçimde AB içerme politikaları ve stratejilerine uyum sağlamasına katkı verecektir. İstihdam ve Sosyal Reform Programında tanımlanmış olan sorunlarla mücadeleye özellikle destek olunacaktır.
Gerekçe:
İçermeci bir toplum, her bir vatandaşın ve istihdam, sağlık ve eğitim hizmetlerinin yanı sıra ilgili sosyal koruma hizmetlerinin kapsamında yer almasını gerektirmektedir. Bu amaçla, ilgili kurumların kapasitelerinin hem politika yapma hem de uygulama açısından yeterli olmasıgerekmektedir. Politikalar ve hizmetler, bütün dezavantajlı kişilerin özel ihtiyaçlarına karşılık geliyor olmalıdır. Oysa Türkiye'de hedef gruplara yönelik hizmetlerin kapsamı nispeten kısıtlıdır: politika yapma kapasitesi ve özellikle dezavatanjlı kişilere ilişkin olan hizmetler,politikalar ve uygulamalar arasındaki eşgüdüm yeterli düzeyde değildir.
Bu kapsamda, ilgili kurumsal kapasitenin geliştirilmesi, hizmetlerin kapsamının ve çeşitliğinin arttırılması ve bu alana ilişkin müdahalelerin daha iyi eşgüdümlenmesinin temin edilmesi,içermeci bir toplum için öncelikli bir öneme sahiptir.

İstihdam yoksulluk ve sosyal dışlanmanın önlenmesinde temel unsur olduğundan, dezavantajlıkişilerin işgücü piyasasına dâhil edilmesi, yoksullukla mücadele girişimleri üzerinde de olumlu bir etkiye sahip olacaktır. Bütün ilgili taraflar arasında daha iyi eşgüdüm ve işbirliği sağlamak,yalnızca sunulan hizmetlerin kapsamını genişletmek açısından değil aynı zamanda sunulan hizmetlerin kalitesini arttırmak açısından da gereklidir.

Bu Aksiyonun kazanımlarının sürdürülmesine yardımcı olacak şekilde mevzuat ve politika çerçevesini güçlendirecek bir bakış açısıyla sosyal politika, istihdam ve sağlık alanındaki AB müktesebatının aktarılması ve uygulanması da desteklenecektir.

Tanim:

Bu Aksiyon altındaki Aktiviteler, insan hakları bakış açısıyla bütüncül bir yaklaşıma sahip olacaktır. Aktiviteler, çeşitli kurumlarca sağlanan hizmetlerin bütünleştirilmesi ve ilgili STK'lar ve yerel aktörlerle daha sıkı ilişkiler kurulması gibi gerekli destekleyici faaliyetler yoluyla dezavantajlı kişilerin sosyal ve ekonomik hayata dahil olmasını temin ederek birbirlerini tamamlayacaktır. Bu Aksiyon altında uygun görülen faaliyetler, dezavantajlı kişilerin özel ihtiyaçları, ilgili olduğu takdirde Suriye krizinin etkileri ve bu alanlarda geçmişte yapılan ve hala devam eden IPA desteği de göz önünde bulundurularak gerçekleştirilecektir.
Sosyal politika ve içerme alanında politika yapmayı geliştirmek amacıyla dezavantajlı kişiler hakkında saha ve masabaşı araştırmaları ve anketler gibi gerçekçi veri toplama faaliyetleri desteklenecektir. Faaliyetlerin hedef grubu olan dezavantajlı kişilerin aileleri de gerekli olduğu takdirde faaliyetlere dâhil edilecektir. Bu Aksiyon, bütüncül yaklaşımı doğrultusunda,dezavantajlı kişilerin is gücüne dahil edilmesini amaçlayan bazı hususi AiPP'leri destekleyecektir.

4.6.3.1.Akivite III.I: Kapsamlı Sosyal Politika Ve İçerme İçin AltyapıOlusturmak Amacıvla Politika Yapıcıların Ve Hizmet Sağlavıcıların Kapasitelerinin Geliştirilmesi 
Özel hedef:
Sosyal politika ve içerme alanlarında politika yapma, stratejik planlama, uygulama,izleme ve değerlendirme açısından kurumsal kapasitenin geliştirilmesi.
Gerekçe:
Mevcut ve gelecekte oluşabilecek sorunlarla mücadele etmek amaciyla hak temelli ve etkin sosyal politikalar üretilmeli ve planlama, uygulama, izleme ve değerlendirme olmak üzere politika yapma sürecinin her seviyesinde kapasite geliştirilmelidir.
Politika planlama (tasarlama) aşamasında öncelik, ASPB ve diğer ilgili aktörlerin politika yapma kapasitelerinin güçlendirilmesine verilmelidir. Amaç, Bakanlığı (ASPB) yoksulluk döngüsünün kırılmasına olanak tanıyacak sosyal politikalar geliştirme ve uygulama konusunda geliştirmek ve sivil toplum ile yerel idareleri uygulama ve izlemeye destek olacak şekilde güçlendirmektir.

Bu kapsamda, ASPB ve belediyeler, valilikler, Kalkınma Ajansları ve STK'lar gibi yerel aktörler arasındaki politika yapma, uygulama, izleme ve değerlendirme açısından yetersiz eşgüdüm ve bu aktörlerin yetersiz kapasiteleri en önemli sorunlardır. Bu sorunlar, paydaşları(diğer bakanlıklar, belediyeler ve ilgili olduğu takdirde STK'lar) eşgüdümleyecek bir kapasitenin ve kurumların görev ve sorumluluklarını tanımlayan bir mekanizmanın bulunmamasını da içermektedir. Mevcut ve gelecekteki kullanicıların kişisel bilgilerinin güvenle saklandığı ve güncellendiği, düzgün biçimde çalışan bir idari kayıt sistemi ve bilişim altyapısı işletmek, desteğe ihtiyaç duyan kişilerin uygunluk kıstaslarını tanımlamak, sosyal destek ve hizmetleri onlara yönlendirmek ve onların durumunu izlemek için büyük önem arz etmektedir.

Ayrıca izleme kapasitesi, pilot bölgelerde sınırlı sayıda politikalar için yürütülen etki analizleriyle sınırlı kalmaktadır. Dolayısıyla Aktivitenin bir amacı da politikaların uygulanmasını ve sonuçlarını "canlı" biçimde kurulan bilişim altyapısı üzerinden izlemektir.Bu sayede, politika planlama (tasarlama) aşamasında politika yapanlara hanelerdeki değişiklikleri gözlemlemek için girdiler sağlayacaktır. Mevcut durumda yoksulluk analizlerde kullanılan veriler, çoğunlukla en geniş veri aralığını sağladıkları için TÜiK anketleriyle sinırlidir.


Son yıllarda, "Entegre Sosyal Destek Hizmetleri Projesi" ve "Sosyal Destek Bilgi Sistemi"başlıklı iki proje uygulanmıştır. Bu projeler, özellikle sosyal destek sistemini sadeleştirme ve uzun ve verimsiz değerlendirme süreçlerini önleme konusunda iyileştirmeleri beraberinde getirmiştir.

Ancak kayıt sisteminin haneler hakkında daha fazla ve daha ayrıntılı veriye sahip olması için geliştirmelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu husus, hedefe yönelik sosyal politikalar tasarlamak ve riskleri önlemek amacıyla demografik, ekonomik ve sosyal eğilimleri izlemek açısından önem taşımaktadır.

Tanim Ve Uygun Müdahaleler:
Aktivite, özellikle ASPB ve ilgili aktörlerin politika yapma, uygulama, izleme ve değerlendirme hususlarında personel eğitimleri, bilişim sistemleri gibi mekanizmaların kurulmasi/geliştirilmesi/güncellenmesi ve araştırmalar ile niteliksel veya niceliksel çalışmaların desteklenmesi ile kapasite geliştirmesine odaklanacaktır.
Yoksulluk, kamu hizmetleri de dâhil olmak üzere hizmetlere erişimi kısitlamaktadır.Dolayısıyla yoksullukla mücadele, ihtiyaç duyulan tüm kamu hizmetlerinin sunulmasını ve daha ulaşılabilir olmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda hizmet sağlayıcıları ve bu hizmetlerden faydalananlar arasında aracı olarak faaliyet gösteren (servis sağlayıcıları ve alıcıları arasında sosyal hizmet çalışanlarının kullanılmasına bağlı olan Aile Sosyal Destek Programı gibi) sosyal destek mekanizmaları desteklenebilecektir.

Teknik yardım, eşleştirme anlaşmaları, hibeler, mal alım sözleşmeleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesinin yanı sıra uluslararası örgütlerle işbirliği yapılması, bu Aktivite altinda uygulanabilecek yöntemlerdir.

Bu Aktivite altında uygun müdahaleler, sayılanlarla sınırlı olmamakla birlikte, aşağıdaki gibidir;
• Merkezi ve yerel seviyede stratejik planlama, politika yapma ve politika değerlendirme için destek verilmesi;
• AB müktesebatında öngörüldüğü üzere bir Eşitlik Kurumu kurulması;
• Hizmet sağlayıcıları için idari kayıt sisteminin ve bilişim altyapısınım/yazılımlarının geliştirilmesi;
Servis sağlayıcıları ve faydalanıcılar arasında aracılık mekanizmasının kurulmasi;
Sosyal koruma hizmetlerinin yeniden (özellikle yerelleştirerek) düzenlenmesi ve kalitesinin geliştirilmesi;
• STK'ların ve (belediyeler de dâhil olmak üzere) yerel aktörlerin kapasitesinin geliştirilmesi;
• Hizmet sağlayıcıları için eğitimler düzenlenmesi;
Sosyal koruma hizmetleri alanında iletişim stratejileri geliştirmek ve farkındalık arttirılmasi;
• Ulusal mevzuatı, AB müktesebatı ve politikaları ile karşılaştırıp uyumlaştırılması ve uygulanmasinın desteklenmesi.

Seçim kıstasları:
• Müdahale ile sosyal dışlanma veya mevcut işini kaybetme riskiyle karşı karşıya olanlar için yeni işlerin yaratılması arasındaki ilişkinin açık biçimde ortaya konulması

• Müdahale ile belirli grupların sosyal içerilmesi ve/veya onlara firsat eşitliği tanınmasıarasındaki ilişkinin açık biçimde ortaya konulması;
Müdahale ile kapasiteye ilişkin sorunların çözümü arasındaki ilişkinin açık biçimde ortaya konulmasi;
• Müdahalenin hedef gruplara nasıl odaklanacağının ortaya konulmasi;
• Özel müdahale gerektiren hedef gruplar için özgün çözümlerin açık biçimde tanimlanmasi;
• Sosyal koruma hizmetlerine ilişkin diğer fon ve politikalarla tamamlayıcılık;
• Önerilen müdahalelerin yenilikçi ve sürdürülebilir olması;
• HRDSOP göstergelerine doğrudan atifta bulunması.
Nihai faydalanıcılar:
• Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
•Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Sosyal Güvenlik Kurumu 
Türkiye İş Kurumu 
•Milli Eğitim Bakanlığı
• Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
•Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
İçişleri Bakanlığı
Adalet Bakanlığı
Sağlık Bakanlığı
Gençlik ve Spor Bakanlığı
•Ticaret ve sanayi odaları ve ticaret borsaları da dahil olmak üzere sosyal ortaklar 
•Kalkınma Ajansları
• Belediyeler ve Türkiye Belediyeler Birliği 
•KOBİ'ler ve özel sektör 
•Sivil toplum örgütleri 
Diğer ilgili aktörler 

Tablo 29: Aktivite III.I İzleme Göstergeleri 

4.6.3.2. Aktivite III.II:Dezavantajlı Kişilerin Sosyal Koruma Hizmetlerine Ve İş Gücü Piyasasına Erişimini Kolaylaştırmak Ve Ayrımcılıkla, Dışlanmayla Ve Yoksullukla Mücadele 
Özel hedef:
Sosyal içermeyi teşvik etmek ve herkesin kaliteli istihdam, eğitim, sağlık ve sosyal koruma hizmetlerine erişebilirliğini sağlamak.

Gerekçe:
Türkiye'de dezavantajlı gruplara ilişkin rakamlar tam olarak belirli değildir. Dolayısıyla hizmetlerin bu hedef gruplar içerisinde tüm kesimlere ulaşamadığı tahmin edilmektedir. Bu doğrultuda hizmetlerin ve sosyal desteklerin, ihtiyaç sahibi daha fazla kişiye ulaşmak üzere erişilebilir olması gerekmektedir. Buna ilave olarak, sosyal koruma hizmetleri ile işgücüpiyasası arasında bağlantılar kurulması önem taşımaktadır. Bu alandaki hizmetlere ihtiyaçduyan kişilerin, istihdam edilebilirlikleri arttırılarak ve koşullarına özgü AipP'ler sağlanarak işgücü piyasasında da aktif hale getirilmesi kritik bir husustur.

Dezavantajlı kişiler, ortalamanın üzerinde işsizlik oranlarına ve kendilerine yönelik eğitim fırsatlarının olmaması veya yetersizliği nedeniyle genel olarak düşük eğitim seviyesine sahiptir.Bu kişiler, birçok diğer nedenin yanında yetersiz ve erişilemeyen ulaşım hizmetleri, mevcut hizmetlere ilişkin bilgi sahibi olmamaları, kendilerine karşı önyargı ve ayrımcılık, kamu hizmetlerinin yetersiz kapsam ve etkinliği sebebiyle işgücü piyasasına ve sosyal hayata erişmekte güçlük çekmektedir.


Tanım ve uygun müdahaleler:
Bu Aktivite, hizmet sağlayıcıların kapasite gelişimini ve farklılaştırmasıı destekleyerek ve özellikle STK'lar ve yerel aktörleri hedefleyerek dezavantajlı kişilerin hizmetlere ve sosyal desteğe erişimini geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Bu eylemle birlikte, kentsel yoksullar; engelli kişiler; Roman vatandaşlar; özel ihtiyaçları olan,üstün yetenekli, çalışan, suç mağduru çocuklar ve sokak çocukları; şiddet mağduru veya sosyal koruma altında olmayan kadınlar; bekâr ebeveynler; mevsimsel ve evlerde çalışan işçiler;madde bağımlıları; hükümlü ve eski hükümlüler; yaşlılar ve geçici koruma altındaki kişiler gibi dezavantajlı kişilerin istihdam edilebilirliğinin ve sosyal entegrasyonunun, bu kişileri eğitim hizmetlerine; eğitim, danışma ve rehberlik de dâhil olmak üzere AiPP'lere; girişimcilik programlarına; sosyal koruma hizmetlerine yönlendirerek ve sosyal girişimciliği destekleyerek arttırılabileceği öngörülmektedir. Bu faaliyetler, daha fazla dezavantajlı kişiye ulaşmak amacıyla farkındalık arttırma ve iletişim kampanyalarıyla desteklenecektir.
Teknik yardım, eşleştirme anlaşmaları, hibeler, mal alım sözleşmeleri ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesinin yanı sıra uluslararası örgütlerle işbirliği yapılması, bu Aktivite altında uygulanabilecek yöntemlerdir.

Finansal mühendislik araçları söz konusu olduğunda, özel politika gerektiren kişilerin istihdamını desteklemek amacıyla başta mikro kredi mekanizmaları olmak üzere finansal mühendislik araçlarının kurulması için KfW Kalkınma Bankası ve diğer UFK'larla işbirliği yapılması ihtimal dâhilindedir,
Tasarımı ve uygulama aşamalarında sivil toplum sektörü ile (hak-temelli örgütler ve taban örgütleri dâhil) yakın bir işbirliği kurulacaktır 

Bu Aktivite altında uygun müdahaleler, sayılanlarla sınırlı olmamakla birlikte, aşağıdaki gibidir;
Mikro kredi ve diğer finansal araçlar (gelir desteği, finansal mühendislik araçları dahil)sosyal yenilikçilik ve sosyal girişimciliğin desteklenmesi;
Dezavantajlı kişilere yönelik içermeci eğitimin ve hizmetler ile AİPP'lerin (iş kulüpleri,danışmanlık ve rehberlik gibi araçlar dâhil) desteklenmesi 
Toplum temelli hizmetleri de içeren yerel aktörlerle hizmet sunumunun desteklenmesi;
Eşit firsatların desteklenmesi ve ayrımcılıkla mücadele edilmesinde STK'lar için izleme ve yasal destek mekanizmalariının kurulmasi;
Kaliteli hizmetlerin mevcudiyetinin ve erişebilirliliğinin geliştirilmesi (rehberlik ve danışma, ulaşım vb.);
Özel hizmet sunma araçlarının/stratejilerinin tasarlanması ve sunulması (örneğin arabuluculuk mekanizmalari);
Kültür, spor, sanatsal ve diğer sosyal faaliyetler ile istihdam ve eğitim gibi çok boyutlu müdahaleler yoluyla dezavantajlı kişilerin sosyal hayata daha fazla katılımının desteklenmesi 

AB mevzuatı ile bağlantılı bir şekilde bütün ayrımcılıkla alanlarını kapsayan ayrimcılıkla mücadele konusunda yasal ve politika çerçevesinin kurulmasının desteklenmesi; ayrimcılıkla mücadele, ayrımcı uygulama ve önyargılarla mücadele gibi konularda farkındalığın ve görünürlülüğünün arttırılması ile bilginin yayılmasıhususlarınin desteklenmesi 


Çocuk bakımi, yaşlı bakımı ve engelli bakımı hizmetlerin sunumu 
• AB mevzuatı ile politikalarının karşılaştırılması ve uyumlaştırılması ile uygulamanın desteklenmesi 

Seçim Kriterleri:
Müdahalenin sosyal dışlanma ve yoksulluk konuları ile ilgili sorunların çözümüne yönelik gereksinimler arasında ilişkinin açık bir şekilde gösterilmesi 
Faaliyetin dezavantajlı gruplar konusuna nasıl odaklandığının gösterilmesi 
Özel faaliyet gerektiren hedef gruplara yönelik olarak gruplara göre değişen çözüm önerilerinin açıkça tanımlanması

Sosyal içerme, sosyal hizmetler ve sosyal yardımlar konularında diğer fonlar ve politikalarla birbirini tamamlaması

Önerilen faaliyetlerde yaratıcılık ve sürdürebilirlilik 
IKGSOP göstergelerine doğrudan bağlantı verilmesi 
Nihai Yararlanıcılar:
Dezavantajlı bireyler 

İlgili STK'lar 

ASPB 

ÇSGB 

MEB 

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
İçişleri Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Adalet Bakanlığı

Sağlık Bakanlığı

Gençlik ve Spor Bakanlığı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

SGK 

İŞKUR 

Ticaret ve Sanayi Odaları dahil olmak üzere sosyal taraflar 
Kalkınma Ajansları

Belediyeler ve türkiye Belediyeler Birliği 
Üniversiteler 

KOBİ'ler ve özel sektör 

Kooperatifler 



Table 30: Aktivite III.II. İzleme Göstergeleri 


4.6.3.4. Genel Görünüm Tablosu 
Aksiyon: Genel Hedef
Sosyal Politika ve İçerme: Dezavantajlı kişilerin, istihdam, sağlık ve sosyla koruma hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması ve ayrımcılık, dışlanma ve yoksulluk ile mücadele ederek sosyal entegrasyonunun desteklenmesi.

Aksiyon: Aksiyon sonuçları
Sosyal Politika ve İçerme: 2018 yılı itibarıyla (10. Kalkınma Plani) • Günde 4,3 USD altında yaşayan nüfususn oranının < 1 % olması Eşdeğer ulusal medyan gelirin % 60'ının altında gelire sahip hanehalklarında yaşayan kişilerin oranı (Göreceli yoksulluk): % 19 olmasi Gini katsayısının % 36 olması 2023 yılı itibarıyla (Ulusal İstihdam Stratejisi) Ağır ve tehlikeli işlerde çalışan, sokakta çalışan ve göçle /geçici mevsimlik işlerde çalışan en kötü çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılması Diğer alanlarda çocuk işçiliğinin % 2'nin altına indirilmesi

Aksiyon: Faaliyetler
Sosyal Politika ve İçerme: 2023 yılı itibarıyla (ASPB Stratejik Plani) Yoksulluğun (gıda ve gıda dışı) % 10'un altına düşürülmesi Kapsamlı sosyal politika ve içerme için altyapı oluşturmak amacıyla politika yapıcıların ve hizmet sağlayıcıların kapasitelerinin geliştirilmesi (Aktivite III.I) Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve iş gücü piyasasına erişimini kolaylaştırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele (Aktivite III.II)

Aksiyon: Uygulama Yöntemi
Sosyal Politika ve İçerme: • AB müktesebatı ve politikaları ile uyum Bu aksiyon altındaki faaliyetler, teknik yardım ve mal alımı sözleşmeleri, hibe düzenlemeleri, eşleştirme anlaşmaları, doğrudan bütçe desteği, uluslararası örgütlerle işbirliği, doğrudan hibeler ve finansal mühendislik araçlarının geliştirilmesi yolları ile yapılabilir.

Aksiyon: Performans göstergeleri
Sosyal Politika ve İçerme: Aktivite III.I: Kapsamlı sosyal politika ve içerme için altyapı oluşturmak amacıyla politika yapıcıların ve hizmet sağlayıcıların kapasitelerinin geliştirilmesi •İlgili kurumlardan 8.000 personel eğitilecek. •29.000 kişiye farkındalık artırma faaliyetleri ile ulaşılacak •50 araştırma yapılacak •10kurum, mal alımı yoluyla desteklenecektir. (ASHB ve bakım kurumları) •25 ortak bilgi sistemi ve veri bankası kurulacaktır. Aktivite III.II: Dezavantajlı kişilerin sosyal koruma hizmetlerine ve iş gücü piyasasına erişimini kolaylaştırmak ve ayrımcılıkla, dışlanmayla ve yoksullukla mücadele •Hizmetler aracılığıyla 350.000 kişiye eğitim verilecek/hizmet sunulacaktır. • 25 sosyal taraflar / STK'lar/yerel aktörler/ KOBİ'ler desteklenecektir. •1.500 kişiye farkındalık artırma faaliyetleri ile ulaşılacaktır.

4.6.4. Aksivon IV: Sektörel Operasyonel Programin Uygulanmasıİçin Teknik Yardım 

4.6.4.1. Aktivite IV.I: Program Otoritesi için Teknik Yardım 
Amaç
İKGSOP'un düzgün bir şekilde uygulanması aracılığıyla Türkiye'nin Avrupa Sosyal Fonu yönetimine hazırlanması

Özel hedef 
Program otoritesinin, alt-yönetici kurumların ve faydalanicıların, IPA ve gelecekteki AB Yapısal Fonların uygulanmasında fonksiyonlarını yerine getirmesi amacıyla kapasitesinin geliştirilmesi 

Gerekçe 
İKGPRO'nun programlama, izleme, ihale ve sözleşme yönetimi ve faydalanıcıların proje hazırlama kapasitesinin, yeni IKGSOP'un daha geniş bir alanı kapsaması ile sektörün tahsisatının düzeyini de dikkate alarak, IPA fonlarından maksimum yararlanmasının sağlanması amaciyla güçlendirilmelidir.

IPA I döneminin uygulama süresince, PO olarak ÇSGB önemli bir kapasite geliştirdi. IPA II dönemi yenilikleri ve yeni faaliyet alanları ile birlikte, mevcut sistemin yeniden yapılanmasınıve yeni dönemdeki sorunların üstesinden gelmek için kapasite geliştirme faaliyetlerine ihtiyaçduyacaktir.

IPA II döneminde, öncel (ex-ante) kontrollerin kaldırılmasına yönelik ilerleme ve Türkiye'nin yapısal fonlar ve uyum politikası kapsamındaki olası sorumluluklarına yönelik kapasitesinin geliştirilmesi gerektirmektedir. Bu nedenle, PO'nun insan kaynakları kapasitesi ve operasyonel yeteneklerinin artması için ilaveten desteklenmesi gerekmektedir.

IPA I dönemindeki uygulamalar göstermiştir ki sektörün ana kurumlarının sahipliği ve sürece dahil olmaları fonların kullanımında önemli bir rol üstlenmektedir. Bu yüzden, alt-lider kurumların kapasitelerinin (MEB ve ASPB) yeni dönem için özellikle önemlidir. Bu sektördeki ana kurumlar, belirgin proje havuzunun geliştirilmesi için programlama düzeyinde desteğe ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu nedenle, ana paydaşların programlama, izleme ve proje yönetme kapasitelerinin geliştirilmesi gerekmektedir.

Tanim 
Bu faaliyet, programın yerinde ve etkin uygulanması için Program Otoritesi ve faydalanıcılarına (alt-lider kuruluşlar dâhil) destek sağlayacaktır.

Teknik yardım, (potansiyel) faydalanıcılara ve Program Otoritesine eğitim ve danışmanlık hizmetinin sunulması, çalışma ziyaretlerinin ve stajların organizasyonu, SMC toplantıları ve alan izleme ziyaretleri dâhil olmak üzere izleme faaliyetlerinin organizasyonu, bilgilendirme günleri, reklam ürünlerinin üretimi, Program Otoritesinin (bina kiralama, operasyonel giderleri ve gerekli ekipmanın temini) fiziksel şartlarının geliştirilmesi için yardımcı hizmetlerin finansı,iletişim kampanyalari, medya faaliyetleri, dışarıya ulaşma faaliyetleri PO'nun operasyonel masraflari, bilgisayar ortamına aktarılmış sistemlerin kurulması ve/veya geliştirilmesi aracılığıyla programın görünürlüğünün sağlanması ve potansiyel çıkar çatışmasını dikkate alarak, Program Otoritesine proje seçiminde, ihalede, ödemede, izleme ve değerlendirme aşamalarında destek sağlamak gibi konuları içerecektir.


IPA II'de daha fazla sorumluluk üstlenmesi muhtemel ana paydaşlar, kendi yapılarını ve insan kaynaklarını gelen muhtemel ihtiyaçlara göre uyumlaştırmalıdır. Bu aksiyon altındaki faaliyetler, PO ve diğer paydaşlar tarafindan yapılacak olan işlerin yerine geçmeyecektir.
Uygulama yöntemi 
Bu aktivite teknik yardım, doğrudan hibe ve mal alımı sözleşmeleri aracılığıyla uygulanacaktır.
Uygun faaliyetler:
Tanım bölümünde sayılanları tamamlayıcı bazı özel müdahaleler, aşağıdakilerle sınırlıolmamak kaydıyla, şöyledir:
Proje havuzunun geliştirilmesi 
proje seçimi ve değerlendirme 
ihale belgeleri ile teklik çağrılarının belgelerinin hazırlanması
kalite kontrol 
genel program yönetimi 
değerlendirmelerin yapılması
finansal yönetim 
bilgilendirme ve tanıtım 
EASI'nin tanıtimi 
BİT- BYS sistemlerinin kurulması, geliştirilmesi, korunması
akreditasyon ve co-delegation faaliyetler 
Faydalanıcıların kapasitesinin geliştirilmesi 
destek, lojistik ve idari prosedürler 
ilgili AB müzakere fasılları sürecinde müzakere teknikleri ve dokümentasyon 
Tablo 31: Aktivite IV.I için İzleme Göstergeleri 

Hedefler ve göstergeler:

4.6.4.2. Genel Tablo 
Aksiyon Sosyal Politika ve İçerme: Genel hedef

Aksiyon Sosyal Politika ve İçerme: Aksiyon sonuçları

Aksiyon Sosyal Politika ve İçerme: Faaliyetler

Aksiyon Sosyal Politika ve İçerme: Uygulama Yöntemi

Aksiyon Sosyal Politika ve İçerme: Performans göstergeleri

5. Eş Finansman Oranları Dâhil Olmak Üzere Aksiyon Ve Yıl Düzeyinde Finansal Tablolar 
5.1. Türkiye Ülke Strateji Belgesi - İndikatif Finansal Tahsisatları
ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: 2016

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: DEMOKRASİ VE HUKUK DEVLETİNE YATIRIM

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Hukukun üstünlüğü ve temel haklar

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: REKABET EDEBİLİRLİK VE BÜYÜMEYE YATIRIM

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Çevre

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Ulaştırma

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Enerji

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Rekabet ve Yenilikçilik

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Eğitim, İstihdam ve Sosyal Politika

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: Tarım ve Kırsal Kalkınma

ive yönetişim 235,2 29,5 146,6 128,9 140,7 130,9 144,7 956,5 I 185 85,6 9,8 72,8 Tooplam Sektör 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2014- 2020: TOPLAM

5.2.Aksiyon Ve Yil Temelinde Finansal Tablolar 
Finansal Tablo İKG SOP (2014  2016)
TOPLAM 2014-2016: Aksiyon-1
Toplam maliyet (milyon €): 177,7
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 177,7
AB IPA: 151,0
TR Ulusal: 26,7
IPA eș finan sman orani: 85%

TOPLAM 2014-2016: Aksiyon-2
Toplam maliyet (milyon €): 91,8
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 91,8
AB IPA: 78,1
TR Ulusal: 13,8
IPA eș finan sman orani: 85%

TOPLAM 2014-2016: Aksiyon-3
Toplam maliyet (milyon €): 43,7
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 43,7
AB IPA: 37,2
TR Ulusal: 6,6
IPA eș finan sman orani: 85%

TOPLAM 2014-2016: Aksiyon-4
Toplam maliyet (milyon €): 10,4
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 10,4
AB IPA: 8,8
TR Ulusal: 1,6
IPA eș finan sman orani: 85%

TOPLAM 2014-2016: TOPLAM
Toplam maliyet (milyon €): 323,6
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 323,6
AB IPA: 275,1
TR Ulusal: 48,5
IPA eș finan sman orani: 85%
Finansal Tablo İKG SOP (2014)

Finansal Tablo İKG SOP (2015)

Finansal Tablo İKG SOP (2016)


Finansal Tablo İKG SOP (2017)
TOPLAM: Aksiyon-1
Toplam maliyet (milyon €): 36,8
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 36,8
AB IPA: 31,3
TR Ulusal: 5,5
IPA eș finansman orani: 85%

TOPLAM: Aksiyon-2
Toplam maliyet (milyon €): 25,0
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 25,0
AB IPA: 21,3
TR Ulusal: 3,8
IPA eș finansman orani: 85%

TOPLAM: Aksiyon-3
Toplam maliyet (milyon €): 15,6
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 15,6
AB IPA: 13,3
TR Ulusal: 2,3
IPA eș finansman orani: 85%

TOPLAM: Aksiyon-4
Toplam maliyet (milyon €): 3,6
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 3,6
AB IPA: 3,0
TR Ulusal: 0,6
IPA eș finansman orani: 85%

TOPLAM: TOPLAM
Toplam maliyet (milyon €): 81,1
Toplam Kamu Uygun Maliyeti (milyon €): 81,1
AB IPA: 68,9
TR Ulusal: 12,2
IPA eș finansman orani: 85%
Finansal Tablo iKG SOP (2018)


6. Genel Danışma Süreci 
İstihdam, eğitim ve sosyal politika gibi sektörler doğası gereği çok boyutludur. Bu nedenle bu alanlarda politika yapma ve uygulama, sivil toplum örgütlerinin yanı sıra birçok kurumun eşgüdümünü ve ortak çalışmayı gerektirmektedir. SOP bu çerçevede danışmacı ve katılımcı bir şekilde hazırlanmıştır.

ÇSGB, ilgili tüm paydaşların önceliklerini ve sorunlarını yansıtmak için etkin bir danışma sürecine büyük önem vermiştir. Program, Türkiye'nin kamu kurumları ve yerel yönetimler ve STK'lar gibi geniş bir kurum ağıyla işbirliği içinde geliştirilmiştir. .

Bu bağlamda, danışma süreci kavram kâğıdı geliştirme aşaması ile başlamıştır. Ardından, eğitim,istihdam sosyal politika sektörlerini temsil eden ortakların bulunduğu bir e-mail grubu Mart 2013'te kurulmuş ve bu grup aracılığıyla ilgili tarafların ilişkisi devam ettirilmiştir. Kavram kâğıdında yer alacak temel öncelik konularının belirlenmesi amacıyla ilk olarak icaracı bakanlıklar ve kamu kurumlarının kendi önceliklerini belirlemeleri istenmiştir. E-mail çalışma grubuna ek olarak, ÇSGB eşgüdümünde bir dizi toplantı gerçekleştirilmiştir. Ağustos 2013'te ÇSGB, kavram kâğıdını nihai haline getirmek amacıyla her bir alt-sektör için çalıştaylar düzenlemiştir.Türkiye'nin sektör öncelikleri böylelikle kavram kâğıdına yansıtılmıştır. Danışma süreci, Ülke Strateji Belgesine geri bildirimlerin sağlanması için sürdürülmüştür.
Yeni SOP belgesinin hazırlik süreci, Kasim 2013'te düzenlenen 13. Sektörel Izleme Komitesi (SMC) toplantisında, SMC üyelerine sunulmuştur ve ÇSGB, Ocak 2014'te yazım sürecine ilişkin bir başlangıç konferansı düzenlemiştir. Bu organizasyonda, her bir aksiyona ilişkin arkaplan çalışmaları ve temel sorunlar sunulmuş ve SOP hazırlığı için yol haritası paylaşılmıştır.
Başlangıç konferansının ardından, STK'ların ve sosyal tarafların da dâhil olduğu her bir altsektörün ilgili paydaşlarının katılımıyla üç adet çalıştay düzenlenmiştir. Çalıştayların ardından altlider kuruluşlara SOP'un yeni şablonu ve operasyonel program yazımı eğitimleri verilmiştir.
E-mail çalışma grubuna ilaveten, alt-lider kurumlardan SOP yazımı için birer görev gücüoluşturmaları talep edilmiştir. SOP'un ilk taslağının hazırlığı sürecinde, ÇSGB ve alt-lider kurumların personeli, müdahale alanlarının belirlenmesi için ortak çalışmalar gerçekleştirmiştir.
Çalışma gruplarının ikinci turu, taslak SOP'un paydaşlara sunulması için Nisan 2014'te gerçekleştirilmiştir. Bütün paydaşlardan, görüşlerini PO'ya yazılı olarak sunmaları talep edilmişve alınan görüşler taslak belgeye yansıtılmıştır. ÇSGB ayrıca Sanayi Bilim ve Teknoloji Bakanlığıile ikili bir toplantı gerçekleştirmiştir. Buna ilaveten, 15 Nisan 2014 tarihinde uluslarasıkuruluşlarla bir toplantı yapılmıştır. Ayrıca, özellikle sosyal taraflar ve STK'lar olmak üzere çeşitli paydaşlarla Mayıs 2014'te bir toplantı yapılmış ve programın içeriği tanıtılmıştır.
7. Uygulama Düzenlemeleri 
7.1.İlgili Yapılar ve Yetkililer 
Katılım Öncesi Yardım (IPA II) hakkındaki Konsey Tüzüğü ve Katılım-Öncesi Yardımın Uygulama Kuralları (IPA II RAP) ile uyumlu olarak, Başbakanlık Genelgesi, IPA II (2014-2020)dönemi için IPA'nın yönetiminden ve uygulaması işlerinden sorumlu ana yapıları ve yetkilileri atamaktadir.

Bu Tüzüğün yönetim ve kontrol hükümlerine göre, aşağıdaki kişiler/organlar atanabilir/kurulabilir:
• AB Bakanı, Ulusal IPA Koordinatörü olarak görevlendirilmiştir.

Hazine Müsteşarı, Ulusal Yetkilendirme Yetkilisi olarak görevlendirmiştir.
Hazine Müsteşarlığı, Ulusal Fon olarak görevlendirilmiştir.
Hazine Kontrolörleri Kurulu, Denetim Otoritesi olarak görevlendirilmiştir.
Program Otoriteleri: Her bir IPA politikası ve programı için, IPA Tüzüğü altında yardımıyönetimden ve uygulamadan sorumlu bir program otoritesi kurulacaktır. Bu bağlamda,ÇSGB, IKGSOP için Program Otoritesi ve Sözleşme Makamı olarak görevlendirilmiştir.
Program otoritesi, uygun finansal yönetim ilkesi ve sorumluluğu altındaki programın uygulamasında oluşacak masrafların yasallığını ve düzgünlüğünü temin etmek için uygulamadan,bilgilendirme ve tanitımdan, izleme ve programın raporlamasından ve ilgili olduğu yerlerde değerlendirmesinden sorumlu olacaktır.

Temel kamu kurumları, alt- lider kurumlar olarak belirlenebilir. Bu kurumlar özellikle alt-sektör proje havuzunun geliştirilmesi ve değerlendirme ile tematik izleme faaliyetlerinin uygulanmasıaçısından İKGSOP'un uygulanmasında önemli bir rol oynayacaktır. Ayrıca, bunların olgunluğu ve istekliliğine bağlı olarak, PO, gelecek yıllarda alt-lider kurumlara bazı görev ve sorumluluklarıverebilir.

Diğer yandan, coğrafi odaklanma bağlamında İBBS II bölgelerindeki Kalkınma Ajansları, IKG SOP çerçevesinde özel roller üstleneceklerdir.

Kalkınma Ajanslarına (KA) verilen görevler, KA ile PO arasında anlaşma yapılacak ve bir işbirliği (yetki devri) anlaşması ile detaylandırılacaktır. KA'lar için öngörülen endikatif görevler aşağıdaki gibidir:
Coğrafi odaklanma bağlamında bölgelere özel hibe programlarını dikkate alarak, KA'nın nihayetinde hibe bileşeni için ihale, sözleşme imzalama, izleme ve ödeme görevlerinin üstlenmesi amaçlanmaktadır. Bununla birlikte, PO hizmet, mal alımı ve inşaat bileşenleri görevlerini yerine getirecektir. Ayrica, görevlerin devrinin akreditasyonu süreci tamamlana kadar, Bakanlık hibe sözleşmelerinin bütün ilgili görevlerini yerine getirmeye devam edecektir.
KA'lar ayrıca, PO'ya, öncelikli İBBS II bölgelerinde, programlama, uygulama ve izleme konularına yardımcı olacaktir. Bu süreçte, KA'lar, proje fikirlerini belirleyecek ve önceliklendirecek ve Bakanlık ile müzakere edecektir. KA'larla danışma sürecinde Bakanlık proje/operasyonların seçimini yaptıktan sonra, KA'lar OTB'lerin yazımında, ihale belgelerinde,sözleşmelerin uygulanmasında potansiyel faydalanıcıların projelerinin/operasyonlarının hazırlanmasında destek verecektir.

7.2.İzleme Yöntemi 
Sektörel İzleme Komitesi 
IKGSOP, Komisyon Uygulama Tüzüğünün 19. Maddesinde IPA II Tüzüğünün uygulanmasına ilişkin kurallarında belirtildiği üzere ilk finansal anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6ayı geçmeyen bir süre içerisinde Sektörel İzleme Komitesini oluşturacaktır.
Sektörel İzleme Komitesi, politika veya program alanında aksiyonun uygulanmasında etkililiğini,etkinliğini, kalitesini, tutarlılığını, eşgüdümünü, uygunluğunu ve ilgili sektör stratejileri ile tutarlığını takip edecektir. Aksiyonların hedeflerine ulaşma durumunu; göstergeler üzerinden başlangıç durumuna kıyasla çıktı, sonuç ve etkilerini; ve mali uygulamaya ilişkin ilerlemeyi izleyecektir. Komite, IPA izleme komitesine rapor sunacak ve aksiyonların hedeflerine ulaşmasınıtemin ve yardımın etkinliği, etkililiği, etkisi ve sürdürülebilirliğini geliştirmek için düzeltici faaliyetler önerebilecektir.

Sektörel İzleme Komitesi, Program Otoritesinin başı olarak ÇSGB Müsteşarı ve Komisyondan bir temsilcinin eş-başkanlığı ile yönetilecektir. Üyeleri şunlardan oluşacaktır:

Komisyondan bir temsilci;
Ulusal IPA Koordinatorü temsilcisi;
Ulusal Yetkilendirme Görevlisi temsilcisi;
Ulusal Fon temsilcisi;
Program düzeyinde Program Otoritesinin her bir organının temsilcisi;
O Program Yönetim İzleme & Değerlendirme birimi 
o İhale Birimi 

o Proje yönetim birimi 

o Finansal Yönetim birimi 

O Kalite Güvence ve Kontrol birimi 

o Bilgilendirme Tanıtım Teknik Yardım birimi 
o AB işleri birimi 

O Düzensizlik görevlisi 

O İç denetim birimi 

Kamu kurumlarından temsilciler 

o MEB 

o ASPB 

o MoSIT 

o SB 

o Kültür ve Turizm Bakanlığı

o İŞKUR 

o SGK 

o MYK 

o YÖK 

Program etkili uygulanmasına yönelik katkı ve ilgileri bulunan sivil toplum temsilcileri,
sosyo-ekonomik ortaklar, bölgesel ve ulusal örgütlerin temsilcileri. Bunlar:
o TOBB 

o TESK 

o KOSGEB 

o TISK 

o TURK-IS 

o HAK-IS 

o DISK 

o TBB 

Bölgesel ortaklar ve STK’ların temsilcileri 

o Kalkınma Ajansları

o Üniversiteler 

o Odalar 

o STK'lar 


Sektörel İzleme Komitesi teşekkülü, yeterli temsiliyet ve üyelik konuların garanti altına almak için Komisyon ile anlaşmalı olarak Program Otoritesinin başı tarafindan gözden geçirilebilir ve genişletilebilir.

Bazı özel konular ve gündem başlıkları konusunda, eş başkanlar, dış uzmanları, Komite üyesi olmayan üyeleri toplantıya davet edebilir. Komite tarafindan ele alinacak bütün materyaller ve belgeler, aksi belirtilmedikçe, toplantının bitimine kadar gizli olarak değerlendirilecektir.
IKGSOP'un PO'su Komitenin daimi sekreteryası olarak görevlerini yerine getirir. Komitenin faaliyetlerine ilişkin bütün yazışmalar, Komite'nin sekreteryasına hitaben yazılmalıdır.

7.3.Değerlendirme Düzenlemeleri 
Program Otoritesi Başkani, operasyonel programın uygun bir şekilde değerlendirilmesinden sorumludur. Değerlendirmeler, yönetim ve kontrol sisteminden işlevsel olarak bağımsız, iç veya dış uzmanlar veya kurumlar tarafından yapılacaktır.

Bazı Değerlendirme Faaliyetleri: IKGSOP Ex-Ante Değerlendirmesi

Bazı Değerlendirme Faaliyetleri: IKGSOP Geçici Değerlendirmesi

Bazı Değerlendirme Faaliyetleri: IKGSOP Ex-Post Değerlendirmesi
Diğer tematik değerlendirmeler, Avrupa Komisyonu ile varılacak anlaşma ile yerine getirilecektir.

ADDENDUM No. 3 TO THE FINANCING AGREEMENT  for  MULTI-ANNUAL ACTION PROGRAMME FOR  TURKEY ON EMPLOYMENT, EDUCATION and  SOCIAL POLICIES 
As originally concluded between the European Commission and the Republic of Türkiye on 26/04/2016, and modified on 20/03/2017 through an exchange of letters, and as further modified on 26/10/2018 through an Addendum no.1 and on 02/07/2019 through an Addendum no.2, hereinafter referred to as “the Financing Agreement".
The European Commission, hereinafter referred to as "the Commission", acting on behalf of the European Union, hereinafter referred to as "the Union",
of the one part, and 
The Government of the Republic of Türkiye, hereinafter referred to as "IPA II beneficiary",represented by the Ministry of Foreign Affairs,
of the other part,
jointly hereinafter referred to as ‘the Parties",:
Whereas,
(1)The Commission adopted on 11/12/2014 a Commission Implementing Decision C(2014)9673 final, establishing the Multi-annual Action Programme for Turkey on Employment, Education and Social Policies. Amendments to the Decision were adopted on 06/12/2017 by Decision C(2017)8213 final and 29/11/2018 by Decision C(2018)8209 final. This Programme is implemented by means of a Financing Agreement concluded between the IPA II beneficiary and the Commission on 02/07/2019;
(2)On 21/01/2022, the IPA II beneficiary requested that the Financing Agreement be amended;
(3)The present aims to extend the eligibility period by one (1) year and prolong the disbursement forecast for the last payment request until the end of the eligibility period in order to provide flexibility for the implementation of the programme due to COVID-19 related slowdown. In addition, it aims to reallocate costs between actions and to revise indicators by observing the physical progress at contract and project level.

for each operation, taking into account the changes in the multi-annual approach, the reduction of funds to the programme and the COVID-19 effects;
(4)The Multi-annual Action Programme for Turkey on Employment, Education and Social Policies has been modified in order to reflect the required changes and it is therefore necessary to bring the Financing Agreement in line with the amended Programme.

HAVE AGREED ON THE FOLLOWING:
Article 1
1. Article 2 (2) of the Special Conditions of the Financing Agreement is replaced by the following:
"The eligibility period, as defined in Article 13(1) of Annex II (General Conditions)shall commence on the date of the entry into force of this Financing Agreement and end on 31st of December 2025".

2. Article 7 of the Special Conditions of the Financing Agreement is supplemented by the following paragraph:
7.3 Provisions derogating from Annex II concerning the forecast of disbursement 
By derogation from Articles 5(2), 5(3), 6(3)(c) and 6(4) of Annex II, the forecast of disbursement supporting the final request for pre-financing shall be for the period from the cut-off date of the request until the end of the eligibility period defined in Article 2(2) of the Special Conditions and Article 13(1) of Annex II".
3. Annex I to the Financing Agreement is replaced by the Annex I attached to the present Addendum.

4. Annex IA: Sector Operational Programme to the Financing Agreement is replaced by the Annex IA attached to the present Amendment.

Article 2
All other terms and conditions of the Financing Agreement remain unchanged.
Article 3
This Addendum shall enter into force on the date on which the Commission receives a notification from the IPA II beneficiary confirming the completion of the internal procedures 

of the IPA II beneficiary necessary for its entry into force. The Commission shall inform the PA II beneficiary of the date of the receipt of this notification. The present Addendum shal form an integral part of the Financing Agreement.

Addendum No. 3 to the Financing Agreement is drawn up in duplicate in the English language, one being handed to the Commission and one to the IPA II beneficiary.
For the IPA II beneficiary:
Ankara,10/01/2023
H.E. Ambassador Faruk KaymakcıNational IPA Coordinator Director for EU Affairs and Deputy Minister of Foreign Affairs Ministry of Foreign Affairs Republic of Türkiye 
For the Commission:
Brussels, 13/12/2022
Ms Henrike Trautmann Acting Director 
B  Neighbourhood South & Türkiye European Commission Directorate-General for Neighbourhood and Enlargement Negotiations 


EN 
ANNEX 
to the Commission Implementing Decision C(2014)9673 final adopting a Multi-annual Action Programme for Turkey on Employment, Education and Social Policies 
Multi-annual Work Programme 
This document constitutes the multi-annual work programme in the sense of Article 
110(2) of the Financial Regulation (Regulation (EU, Euratom) 2018/1046)

1 IDENTIFICATION 
Beneficiary: Basic act: Total cost EU contribution
Türkiye: Instrument for Pre-accession Assistance (IPA II) EUR 323 647 058 EUR 275 100 000, of which;

Beneficiary: CRIS/ABAC commitment references, EU contribution and budget lines
Türkiye: 2014 2014/031-882 EUR 37 400 000 on 22.02.03 02 2015 2014/031-882 EUR 62 900 000 on 22.02.03 02 2016 2014/031-882 EUR 65 900 000 on 22.02.03 02

Türkiye: 2017 2014/031-882 EUR 68 900 000 on 22.02.03 02 2018 2014/031-882 EUR 40 000 000 on 22.02.03 02

Beneficiary: Management Mode / Entrusted entities Timetable for spending allocation of each budgetary commitment
Türkiye: Indirect management with Türkiye: The Operating Structure responsible for the execution of the programme is the Ministry of Labour and Social Security (MoLSS) Budgetary commitment 2014 must be spent by 31/12/2019 Budgetary commitment 2015 must be spent by 31/12/2020 Budgetary commitment 2016 must be spent by 31/12/2021 Budgetary commitment 2017 must be spent by 31/12/2022 Budgetary commitment 2018 must be spent by 31/12/2023

2
DESCRIPTION OF THE ACTION PROGRAMME 
2.1SECTORS SELECTED UNDER THIS ACTION PROGRAMME 
Rationale for the selection of the specific sectors under this programme:
This multiannual Programme is based on a rigorous analysis of the economic and social situation in Türkiye. The country has been able to tackle the negative cffects of the global economic and financial crisis and even create more than 3 million jobs since 2009,nevertheless, regional imbalances persist and the Turkish labour market social protection and educational system have deep structural problems that have to be addressed.
Among the persisting labour market problems, one can underline the low levels of labour force participation in general (55% in 2013) and for women in particular (30%),unregistered employment (36%), high number of economically inactive persons at working age (29.3%) and deficicnt enforcement of labour legislation. It is observed that the levels of labour force participation and unemployment have a strong correlation with educational attainment.

Quality and equality difficulties in the education sector, persistence of high levels of early school leaving and low participation in training and lifelong learning by adult population create a situation that needs to be overcome to allow the country to give new and equal opportunities to its young population. ln September 2012, the compulsory education was extended from 8 to 12 years; although net enrolment rates are very high in primary education, there are still many children who cannot pursue their education for various reasons (members of family of seasonal workers, disadvantaged groups and the rate of early school leavers is 37.5% (11.9% in EU28).

In 2012, 12.8% of thc Turkish gross domestic product (GDP) was allocated as social spending (while the Organization for Economic Co-operation and Development (OECD)average was 21.8%). Moreover, for the period 2006-2012, according to the national data on income and living conditions, after social transfers. Türkiye could decrease "at-risk of poverty rate, by 7% while the EU members managed to reduce it by almost 36%. In- work poverty remains a primary concern, especially in terms of unpaid family workers who are predominantly women. The distribution of income is still rather unequal and almost one in every four households is at risk of poverty: in a context of inefficiency or insufficiency in social protection services, some segments of the population are especially vulnerable to social exclusion (e.g. urban poor, seasonal workers, Roma citizens, street children, working children, single-parents, women exposed to violence, women without any social protection coverage, persons with disabilities, elderly people, convicts and ex-convicts).
The preparation of labour market institutions and of social policy institutions to full compliance with the EU acguis is a horizontal objective of the programme, present in all of its measures. This SOP is thercfore directly connected with the alignment of Türkiye with the acquis covered by chapter 19 (Social policy and employment) as well as chapter 26 (Education and culture), chapter 28 (Consumer protection and health), and chapter 2(Freedom of movement for workers).

EU and Türkiye recognize that, despite the improvements, shortcomings in terms of administrative capacity are a recurrent issue since conferral of ranagement powers for Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA) I funds was granted to Türkiye. The needs and means for the IPA II period are identified in this programme where, apart from supporting the contracting authority (MoLSS) particular attention will be given to the needs 

of the sub-leading institutions (Ministry of National Education-MoNE) for programming,evaluation and monitoring, as well as Regional Development Agencies.
Therefore, and in order to ensure continuity with IPA I, this programme will support investments in people and institutions in order to develop a more inclusive society in Türkiye, focusing on education, employment, social policies and inclusion.
In order to maximize the impact of the IPA II funds, a thematic and geographic concentration is proposed: four priority South-Eastern regions (having gross value added (GVA) per capita below 75% of the national average) will receive 15 % from the overall programme allocation. Some of those regions are also particularly affected by the Syrian crisis, which began in March 201 1, and is having an enormous impact on Türkiye in terms of budgetary and human resources, services and infrastructure in the host communities.
With the revision of the Indicative Strategy Paper for Turkey for 2014-2020, a new set of priorities was adopted for Multi-annual programmes. Social development and social inclusion should be the focus of EU support, including in particular promoting women employment and gender equality, youth at risk and vulnerable groups.
• Overview of past and on-going EU, other donors' and/or IPA II beneficiary's actions in the relevant sectors:
Under IPA I the Human Resources Devclopment Operational Programme (HRD OP 2007-2013) set out the basis for Türkiye receiving EU assistance in human resources development, with employment and employability as the cross cutting issue for all priorities. Currently under implementation, the programme aims to address the main challenges Türkiye faces in the fields of employment, education and training and social inclusion, in line with the long-term objectives outlined in 9th National Development Plan (2007-2013).

The interim evaluation of the HRD OP conducted in 2011 showed that in terms of effectiveness and efficiency of implementation of operations, more cooperation and commitment from social partners and other main regional/local actors was necessary through direct involvement in the programming, monitoring and evaluation phases and not only at national levcl. This will be taken into account under IPA II where it is foreseen to progressively give a more important role to the regional Development Agencies (DAs)and to apply a geographical concentration principle.

In the framework of the preparation of this Sectoral OP for the period 2014-2020, the Directorate of European Union and Financial Assistance Ministry of Labour and Social Security (MoLSS), as Operating Structure for Human Resources Development Operational Programme (HRDOP), took the decision to perform an independent external ex-ante evaluation. Preliminary recommendations confirmed that, regarding national policies and strategies, the programme builds on the previous one and is designed within the wide set of national strategic documents to whose objectives it will contribute. As far as the key issues of gender equality and anti-discrimination are concerned, they are appropriatcly covered across the different activities of the programme, directly or indirectly, nevertheless more resources allocated to the technical assistance could be used to that purpose, namely studies or benchmarking with EU best practices.
Since 20o7 different ministries and agencies responsible for social policies have realised joint projects and activities with international organizations and international financing institutions (IFIs). The Ministry of Treasury and Finance plays the key role of defining 

the coordination arrangements for loans and grants from donors such as IFIs, trust funds,development banks and private banks. In terms of sectoral arrangements the MoLSS as the lead institution for the sector will continue to liaise and seek collaboration with the donors as was the case in the first IPA period.

A consultation meeting with some of the most active international institutions in Türkiye (Intemnational Labour Organization (ILO), European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), European Investment Fund (EIF), World Bank, UNICEF) was organised on 15 April 2014 with a view to inquire possible areas of cooperation. As a result of this process, cooperation with international organisations is being explored as a probable modality under all actions of this programme.

List of Actions foreseen under the selected Sectors:
INDIRECT MANAGEMENT WITH THE IPA II beneficiary: Action 1 - Employment

INDIRECT MANAGEMENT WITH THE IPA II beneficiary: Action 2 - Education and training

INDIRECT MANAGEMENT WITH THE IPA II beneficiary: Action 3 - Social policies and inclusion

INDIRECT MANAGEMENT WITH THE IPA II beneficiary: Action 4 - Technical assistance

INDIRECT MANAGEMENT WITH THE IPA II beneficiary: TOTAL

2.2DESCRIPTION AND IMPLEMENTATION OF THE ACTIONS 
The envisaged assistant to Multi-annual Action Programme for Türkiye on Employment,Education and Social policies is deem to follow the conditions and procedures set out by the restrictive measures adopted pursuant to Article 215 TFEU'.

(1) Description of the Action, objective, expected results and key performance indicators 
• Description of the action and the objectives 
The objective of this action is to promote employment and decent work, with a focus on women, young persons and disadvantaged groups, to improve working conditions, to enhance policy-making and implementation for better service provision.
Regarding the concept of decent work, IPA I will support Türkiye in addressing the following main challenges in the coming years: high level of unregistered employment legal enforcement and monitoring mechanisms: child labour, lack of bipartite and tripartite social dialogue: deficient working conditions in certain sectors and occupations and lack of coordination among the public institutions, social partners. NGOs and academia. Specific activities will build upon previous IPA support, including but not limited to the actions for combating unregistered employment, low labour force participation rate for women, enhancing social dialogue, developing occupational health and safety (OHS) management systems and models for small and medium enterprises (SMEs), tools and methods for combating child labour, guidelines for OHS experts as well as the work of the High Level Working Group for Chapter 19.
Weak linkages between education system and the labour market, insufficient career guidance services and lack of internship/apprenticeship opportunities are other issues that require intervention. Diversification of active labour market policies is a cross cutting challenge. Furthermore, planning and policy-making processes, monitoring and evaluation mechanisms, poor data and/or statistics: and insufficient institutional capacity are prominent challenges that will be addressed with IPA support.
Specific objectives of this Action are:
To promote decent work (Activity I.I);
O To promote employment and employability (Activity I.II), by implementation of active labour market policies (ALMPs) with a focus on women, young and people in need of special policies;
 To support employment policy-making and implementation process for better service 
|https://eur-lex curopa.cu/legal-contcnt/EN/TXT/HTML/'uri=CELEX:12016E215&from-EN 

provision (Activity I.III);
 Harmonisation with acquis and EU policies.
Expected results are:
o Creation of a culture of decent work in Turkish labour market, enterprises, public institutions NGO, academy and social partners. supported with adoption/modification and implementation of labour legislation in time with the ILO conventions and EU acquis (Activity I.I);
o Increased level of participation in the labour force and in employment of women.young people and disadvantaged groups (Activity I.II);
o Active employment measures (such as trainings, intermediation services, job search assistance, counselling. public works programs) tailored to specific needs of target groups and individuals developed and implemented (Activity I.II);
o Improved institutional capacity for planning. monitoring and evaluation activities (Activity IIII);
o Enhanced capacity of social partners in policy making (Activity I.II);
Performance indicators and related targets are defined in the programme for the period 2014-2020 within the wide set of national strategic documents, mainly the 10th Development Plan (DP10) and the National Employment Strategy (NES). For this Action in particular the following impact indicators have been selected:
o Youth Unemployment Rate (+13% (DP10));
o Unregistered Employment Rate ( −30% (DP10));
O Job placement rate of unemployed who are registered to Turkish Employment services (İ$KUR) ( +50% (DP 10));
o Labour force participation rate for women (up to 41% (NES));
o Unemployment rate (- 5% (NES));
o In-work poverty (- 5% (NES));
O Worst forms of child labour completely eradicated in the fields of heavy and dangerous work, street work and migratory/temporary seasonal work by 2023(NES).

Considering the mid-term review of IPA II, the following result indicators have been chosen:
O Rate of participants in decent work related activities/are registered in Turkish Employment Agency (ISKUR) or Social Security Institution (SSI);
o Rate of reduction in occupational accidents in SMEs;
 Number of cases of child labour detected and solved;
 A "decent work", monitoring/ follow up mechanism established and operational;

Share of women, young and disadvantagcd persons who participate in labour force/ are employed after SOP intervention;
 Number of new ALMPs and/or other tailored services.
(2) Assumptions and conditions 
Government and public institutions are fully committed to the development and timely implementation of policies and institutional changes required to deliver the Action results.

National authoritics should conform to the co-financing requirements as sct out in the Budget table.

Failure to comply with those requirements may lead to a recovery of funds under this programme and/or the re-allocation of future funding.

(3) Implementation modalities:
(3)(a) Indirect management 
This action will be implemented under indirect management by Türkiye, which shall be responsible for carrying out all the tasks relating to the implementation of the action.
The Operating Structure responsible for the execution of the actions is the MoLSS.
In particular, the beneficiary country shall be responsible for the contracting,implementation, information and visibility, monitoring and reporting for IPA II activities,and the evaluation thereof whenever relevant, in accordance with principle of sound financial management, and for ensuring the legality and regularity of the expenditure incurred in the implementation of the programme.

Authorisation for the use of simplified cost options for grants exceeding EUR 60.000,00per grant beneficiary for specific grants to be awarded by the entrusted entity (Türkiye)under indirect management:
(a) Forms of grant and categorics of costs covered:
The grants for the actions under this programme shall take either ofthe following forms:
(a) lump sums and reimbursement on the basis or unit costs and flat-rate financing calculated in accordance with the beneficiaries' historical data or usual cost accounting practices for the categories of eligible costs specified below;
(b) the reimbursement of eligible costs actually incurred for the al other categories of eligible costs 

The categories of eligible costs that may be covered by the lump sum, reimbursement on the basis of unit costs and flat-ratc financing include, inter alia: support staff costs,local transportation, local office consumables and supplies, communication activities and visibility events.


Other categories or eligible costs shall be reimbursed on the basis of eligible costs actually incurred.

The amounts of the lump sums, unit costs and flat rate financing to be used shall be calculated in accordance with the method set out in point c. The amounts of the lump sums, unit costs and flat rate financing to be declared by the bcneficiaries shall be calculated in accordance with the method set out in point c.

b) Justification:
Given the nature of the supported activities and in order to simplify the management of the grants expected under this programme, some costs may be identified in cach grant's action budget per unit, global price or as a percentage of other eligible direct costs.
When grants or parts of grants are based on simplified cost options, these amounts shall be established in such a way as to exclude fraud and profit a priori. The costs shown in the contract should not be challenged by ex post controls. i.e. through comparison with the actual costs they cover.

Verifications/audits may be performed to check whether the formulas used by the beneficiary to determine unit costs, lump sums or flat-rates are compliant with the contractual conditions or the generating events have occurred at all. Any undue payment made to the final beneficiaries, may be recovered by the contracting authority up to the amount of the simplified cost options.

c) Method to determine and update the amounts:
Amounts will be determined by reference to statistical data, factual information or similar objective means and/or to the historical data of cach bencficiary.
d) No-profit and co-financing principles and absence of double financing:
Grant applicants will need to explain the methods proposed to calculate the amounts of unit costs, lump sums and/or flat-rates, to which costs they refer and clearly explain all formulas for calculation of the final eligible amount.

(4) Scope of geographical eligibility for procurement and grants 
The geographical eligibility in terms of place of establishment for participating in procurement and grant award procedures and in terms of origin of supplies purchased as established in the basic act and set out in the relevant contractual documents shall apply.
The Commission's authorising officer responsible may extcnd the geographical eligibility on the basis of urgency or of unavailability of products and services in the markets of the countries concerned, or in other duly substantiated cases where the eligibility rules would make the realisation the action impossible or exceedingly difficult.


(1) Description of the Action, objectives, expected results and key performance indicators 

• Description of the action and objectives 
The general objective of this action is to contribute to establish a transparent, modern and quality based education system, which fostcrs social and economic development and equips individuals with the necessary qualifications for employment, where all segments of Turkish society find the possibility to learn within their own needs.
A first challenge in the sector is the quality of education, crucial especially for countries with such a young population as Türkiye. IPA II will support the MoNE in its efforts to enhance the qualifications of teachers and further development of modular training that enables students to acquire competences according to personal and social needs. The modules developed need to be credited in line with European Credit Transfer System for Vocational Education and Training (ECVET) principles. Establishment of a credit transfer system will allow students' mobility in different types of schools and recognition of this system will bring integrity into the education institutions.
A second challenge identified is the relatively low level of educational attainment and difficulties in access to education for disadvantaged persons. IPA will provide support for improving outreach and accessibility of education and increase attainment rates at all levels of education, including pre-school which has particular effects on the overall quality of student education as well as the female employment. Special attention will be given to the attainment of girls and disadvantaged persons.

Participation in Lifelong Learning (LLL) is quite low, when compared to EU averages.Considering the fact that almost half of the labour forced (25-64) has an education below the high school level, the need for more focused interventions to promote LLL becomes more evident in this framework. IPA will support reforms and innovative activities (such as new models for cooperation between vocational education and training. private sector.universities and NGOs; sccond chance/compensation programmcs especially for disadvantaged people) for improving the LLL culture in Türkiye as well as strengthening the linkage between non-formal training and labour market. Evaluation of former practices and the Turkish Qualifications Framework and/or the national vocational qualification system may be conducted within the scope of this action. Support may be provided as well for increasing awareness and opportunities to participate in Union programmes such as Erasmus+.

Specific objectives of this action are:
o To improve the quality of education and training (Activity II.I) strengthening in this way the link between education and employmcnt. especially in SMEs;
 To raise educational attainment and skill levels by providing education for all including pre-school education (Activity II.II). and by fighting early school leaving /absenteeism and drop-outs;

 Strengthening the National Qualification System (NQS) and promoting adaptability & long-life learning (Activity II.III);
o Harmonisation with acquis and EU policies.
Expected results are:
o Better quality of education and training in terms of human resources, physical environment, curricula/modules, quality assurance (Activity II.I);
 Quality assurance system established with the cooperation of employers and enterprises;
o Decreased early school leaving /absenteeism and drop-outs (Activity III) through guidance, counselling and family-school cooperation;
o Increased access and attainment of people with special needs to all levels of education (Activity II.II) such as Roma children, children of seasonal and casual workers, people with disabilities;
o Turkish Qualifications Framework, the National Qualifications System and supporting LLL strategies/action plans developed and implemented (Activity II.II) in line with EU targets and initiatives.

Key performance indicators are:
o Number of students and families reached through guidance/counselling services Number of 'Not in employment, education or training' (NEETs) participating in special activation programmes after SoP intervention;
o Rate of credited VET modules implemented;
O Number of provinces, where students per classroom is 30 and below, 30 in Primary Education - 76 (DP 10);
o Number of Early Childhood Education facilities created;
Gross enrolment rate for pre-school (4-5 year) - to 70% (DP 10);
o Participation rate to lifclong learning (+ 15% (NES));
(2) Assumptions and conditions 
Government and public institutions are fully committed to the development and timely implementation of policies and institutional changes required to deliver the Action results.

National authorities should conform to the co-financing requirements as set out in the Budget table.

Failure to comply with those requirements may lead to a recovery of funds under this programme and/or the re-allocation of future funding.

(3) Implementation modalities:
(3)(a) Indirect management 
This action will be implemented under indirect management by Türkiye, which shall be responsible for carrying out all the tasks relating to the implementation of the action.

The Operating Structure responsible for the execution of the actions is the Ministry of Labour and Social Security (MoLSS)

In particular, the beneficiary country shall be responsible for the contracting,implementation, information and visibility, monitoring and reporting for IPA II activities, and the evaluation thereof whenever relevant, in accordance with principle of sound financial management, and for ensuring the legality and regularity of the expenditure incurred in the implementation of the programme.
Authorisation for the use of simplified cost options for grants exceeding EUR 60.000,00per grant beneficiary for specific grants to be awarded by the entrusted entity (Türkiye)under indirect management:
(a) Forms of grant and categories of costs covered:
The grants for the actions under this programme shall take either of the following forms:
(c) lump sums and reimbursement on the basis or unit costs and flat-rate financing calculated in accordance with the beneficiaries' historical data or usual cost accounting practices for the categories of eligible costs specified below;
(d) the reimbursement of eligible costs actually incurred for the all other categories of eligible costs 

The categories of eligible costs that may be covered by the lump sum, reimbursement on the basis of unit costs and flat-rate financing include, inter alia: support staff costs,local transportation, local office consumables and supplies, communication activities and visibility events.

Other categorics or cligible costs shall be reimburscd on the basis of cligible costs actually incurred.

The amounts of the lump sums, unit costs and flat rate financing to be used shall be calculated in accordance with the method set out in point c. The amounts of the lump sums, unit costs and flat rate financing to be declared by the beneficiaries shall be calculated in accordance with the method set out in point c.

b) Justification:
Given the nature of the supported activities and in order to simplify the management of the grants expected under this programme, some costs may be identified in each grant's action budget per unit, global price or as a percentage of other eligible direct costs.
When grants or parts of grants are based on simplified cost options, these amounts shall be established in such a way as to exclude fraud and profit a priori. The costs shown in the contract should not be challenged by ex post controis. i.e. through comparison with the actual costs they cover.

Verifications/audits may be performed to check whether the formulas used by the beneficiary to determine unit costs, lump sums or flat-rates are compliant with the contractual conditions or the generating events have occurred at all. Any undue payment 

made to the final beneficiaries, may be recovered by the contracting authority up to the amount of the simplified cost options.

c) Method to detcrminc and update the amounts:
Amounts will be detcrmined by reference to statistical data, factual information or similar objective means and/or to the historical data of each beneficiary.
d) No-profit and co-financing principles and absence of double financing:
Grant applicants will need to explain the methods proposed to calculate the amounts of unit costs, lump sums and/or flat-rates, to which costs they refer and clearly explain all formulas for calculation of the final eligible amount,
(4) Scope of geographical eligibility for procurement and grants 
The geographical eligibility in terms of place of establishment for participating in procurement and grant award procedures and in terms of origin of supplies purchased as established in the basic act and set out in the relevant contractual documents shall apply.
The Commission's authorising officer responsible may extend the geographical eligibility on the basis of urgency or of unavailability of products and services in the markets of the countries concerned, or in other duly substantiated cases where the eligibility rules would make the realisation the action impossible or exceedingly difficult.

(1) Description of the Action, objectives, expected results and key performance indicators 
• Description of the actions and objectives 
The objective is to promote inclusion of disadvantaged persons by facilitating their access to employment, health and social protection services and by combating discrimination,exclusion and poverty.

Despite the economic growth and significant progress on reducing the absolute poverty rate in the last years, relative poverty still appears as a major social issue in Türkiye (around 22% of the population). Economically inactive persons, which comprise around 30 million people at working age (70% of them women), are either poor or carry a high risk of poverty. This Action must therefore take a holistic approach. Activities will be planned in such a way that involvement of the disadvantaged persons in social cultural and economic life will be ensured through complementary but comprehensive measures including the coordination and integration of services provided by various institutions like the Ministry of Health, under the lead of the Ministry of Labour and Social Sccurity (MoLSS)


To increase the social integration of disadvantaged persons is a priority (such as urban poor people with disabilities (physical, mental), Roma citizens², children with special needs, street children, working children, single-parents, seasonal workers, drug addicts,women without any social protection coverage, convicts and ex-convicts, elderly people,domestic workers, refugees and asylum seekers. etc.) by directing them to educational social and health services; ALMPs including training, counselling and guidance entrepreneurship programmes: and by supporting social entrepreneurship. These activities will be supplemented through awareness-raising and communication campaigns in order to reach an increased number of disadvantaged persons, while lighting stigmatization and discrimination against them.

Under this Action IPA funds shall assist Türkiye in transposing and implementing EU acquis particularly on topics covered under Chapter 19 Social Policy and Employment,such as social protection, equal opportunities and anti-discrimination. Equally, support shall be given to address specific issues identified in the Employment & Social Reform Programme (ESRP).

Specific objectives are:
To improve the capacities of policy-makers and service providers in order to create the infrastructure for comprehensive social policies and inclusion.(Activity IIII);
To increase access of the disadvantaged and vulnerable persons to social protection and quality health services and labour market and combatting discrimination. exclusion and poverty (Activity III.II);
Harmonisation with acquis and EU policies 
Expected results are:
Enhanced institutional capacities at national and Iocal] levels in terms of policy making, strategic planning, implementation, monitoring and evaluation. (Activity III.I).

Reorganised (especially by decentralising / localising) and improved the quality and delivery of social protection and health services (including moving towards a community-based approach).

Improved accessibility and outreach of social assistance and healthcare for the disadvantaged persons especially targeting the capacities of NGOs and local actors working with people at higher risk of poverty.

Within the wide set of national Strategic documents, the following impact indicators have been selected for this Action until 2020:
Share of thc population living on less than USD 4.3 a Day (absolute poverty)(below 1% (DP10)

Gini ratio (36% (DP10)
Child labour (below 2% (NES)
2 This term covers all citizens facing prejudices from wider public similar to Roma, including but not limited to Doms, Loms and Abdals 


Poverty (food and non-food) (below 10% (Strategic Plan of MoFSS)
Health status of disadvantaged persons (measured e.g. by increased vaccination rates of vulnerable children, number of interventions facilitating access to the quality healthcare for vulnerable people. disabled children living in community settings, etc)

And for 2017, considering the mid-term review of the programme the following result indicators are proposed:
,A basic family assistance system established;
Action Plan of MoFSS revised/adopted;
Variation rate in number of disadvantaged persons registered in relevant databases;
Number of disadvantaged persons who benefit from relevant social and healthcare services (including community based services);
Social partners/ NGOs/local actors/ SMEs supported to facilitate access of disadvantaged persons to social protection and health services and labour market.

(2) Assumptions and conditions 
Government and public institutions are fully committed to the development and timely implementation of policies and institutional changes required to deliver the Action results.

National authorities should conform to the co-financing requirements as set out in the Budget table.

Failure to comply with those requirements may lcad to a recovery of funds under this programme and/or the re-allocation of future funding.

(3) Implementation modalities:
(3)(a) Indirect management 
This action will be implemented under indirect management by Türkiye, which shall be responsible for carrying out all the tasks relating to the implementation of the action.
The Operating Structure responsible for the execution of the actions is the Ministry of Labour and Social Security (MoLSS).

In particular, the beneficiary country shall be responsible for the contracting,implementation, information and visibility, monitoring and reporting for IPA II activities, and the evaluation thcreof whencver relevant, in accordance with principlc of sound financial management, and for ensuring the legality and regularity of the expenditure incurred in the implementation of the programme.

Authorisation for the use of simplified cost options for grants exceeding EUR 60.000,00per grant beneficiary for specific grants to be awarded by the entrusted entity (Türkiye)under indirect management:
(a) Forms of grant and eategories of costs covered:
The grants for the actions under this programme shall take either of the following forms:
(a) lump sums and reimbursement on the basis of unit costs and flat-rate financing calculated in accordance with the beneficiaries' historical data or usual cost accounting practices for the categories of cligible costs specified below;
(b) the reimbursement of eligible costs actually incurred for the al other categories of eligible costs 

The categories of eligible costs that may be covered by the lump sum, reimbursement on the basis of unit costs and flat-rate financing include, inter alia: support staff costs,local transportation, local office consumables and supplies, communication activities and visibility events.

Other categories or eligible costs shall be reimbursed on the basis of eligible costs actually incurred.

The amounts of the lump sums, unit costs and flat rate financing to be used shall be calculated in accordance with the method set out in point c. The amounts of the lump sums, unit costs and flat rate financing to be declared by the beneficiaries shall be calculated in accordance with the method set out in point c.

b) Justification:
Given the nature of the supported activities and in order to simplify the management of the grants expected under this programme, some costs may be identified in each grant's action budget per unit, global price or as a percentage of other eligible direct costs.
When grants or parts of grants are based on simplified cost options, these amounts shall be established in such a way as to exclude fraud and profit a priori. The costs shown in the contract should not be challenged by ex post controls. i.e. through comparison with the actual costs they cover.

Verifications/audits may be performed to check whether the formulas used by the beneficiary to determine unit costs, lump sums or flat-rates are compliant with the contractual conditions or the generating events have occurred at all. Any undue payment made to the final beneficiaries, may be recovered by the contracting authority up to the amount of the simplified cost options.

c) Method to determine and update the amounts:
Amounts will be determined by reference to statistical data, factual information or similar objective means and/or to the historical data of each beneficiary.
d) No-profit and co-financing principles and absence of double financing:
Grant applicants will nced to explain the methods proposed to calculate the amounts of 

unit costs, lump sums and/or flat-rates, to which costs they refer and clearly explain all formulas for calculation of the final eligible amount.

(4) Scope of geographical eligibility for procurement and grants 
The geographical eligibility in terms of place of establishment for participating in procurement and grant award procedures and in terms of origin of supplies purchased as cstablished in the basic act and set out in the relevant contractual documents shall apply.
The Commission's authorising officer responsible may extend the geographical eligibility on the basis of urgency or of unavailability of products and services in the markets of the countries concerned, or in other duly substantiated cases where the eligibility rules would make the realisation the action impossible or exceedingly difficult.

(1) Description of the Action, objectives, expected results and key performance indicators 

• Description of the action and objectives 
During the implementation period of IPA I, the operating structure (OS) has gained significant capacity to deal with pre-accession assistance and accession process challenges. Under IPA II some re-structuring of the current system and further capacity building for the contracting authority will be needed, as the sub-leading institutions and other stakeholders such as the regional development agencies are likely to take a more prominent role in the future.

Specific objective is to develop the capacity of the OS, sub-leading institutions and beneficiaries to fulfil thcir function s related to IPA and future EU Structural Funds management.

Expected results are:
O Increased administrative capacity including efficient consultation and cooperation mechanisms for a quality and effective policy formulation. implementation of EU policies and acquis, monitoring and evaluation;
o Successful and adequate implementation of the SOP in line with the programme objectives;
o National employment, education and social policy Observatory established and functional.

Technical Assistance will include, inter alia, delivery of training and consultancy services to (potential) beneficiaries and OS, organisation of study visits and internships, activities 

for the proper visibility of the programme, information and communication campaigns,outreach activities and support for the development of project pipeline, project selection.Tendering, quality assurance, monitoring and evaluation phases. Running costs of the operating structure may be also financed.

The key performance indicator would be the consolidation of a structure ready to operate under Europcan Social Fund (ESF). At the level of results of this programme, the following indicators have been selected:
Actual and potential grant beneficiaries trained 
Persons reached through awareness-raising campaigns/cvents 
Number and quality of researches/field studies/ reports/ impact assessment monitoring & evaluation studies, regional need analysis, etc. realised 
(2) Assumptions and conditions 
Government and public institutions are fully committed to the development and timely implementation of policies and institutional changes required to deliver the Action results.
National authorities should conform to the co-financing requirements as set out in the Budget table.

Failure to comply with those requirements may lead to a recovery of funds under this programme and/or the re-allocation of future funding.

(3) Implementation modalities:
(3)(a) Indirect management 
This action will be implemented under indirect management by Türkiye, which shall be responsible for carrying out all the tasks relating to the implementation of the action.
The Operating Structure responsible for the execution of the actions is the MoLSS.
In particular, the beneficiary country shall be responsible for the contracting,implementation, information and visibility, monitoring and reporting of IPA II activities, and the evaluation thereof whenever relevant, in accordance with the principle of sound financial management, and for ensuring the legality and regularity of the expenditure incurred in the implementation of the programme.
(4) Scope of geographical eligibility for procurement and grants 
The geographical eligibility in terms of place of establishment for participating in procurement and grant award procedures and in terms of origin of supplies purchased as established in the basic act and set out in the relevant contractual documents shall apply.
The Commission's authorising officer responsible may extend the geographical 

eligibility on the basis of urgency or of unavailability of products and services in the markets of the countries concerned, or in other duly substantiated cases where the eligibility rules would make the realisation the action impossible or exceedingly difficult.
3BUDGET 

INDICATIVE BUDGET TABLE- MULTI-ANNUAL ACTION PROGRAMME FOR TÜRKİYE ON EMPLOYMENT, EDUCATION AND SOCIAL POLICIES 2014-2018)

Total EU Contribution: Total IPA II Beneficiary co- financing
275.100.000: 48.547.058

Total EU Contribution: Total Programme
275.100.000: 323.647.058

4PERFORMANCE MONITORING ARRANGEMENTS 
As part of its performance measurement framework, the Commission shall monitor and assess progress towards achievement of the specific objectives set out in the IPA II Regulation on the basis of pre-defined, clear, transparent measurable indicators. The progress reports referred to in Article 4 of the IPA II Regulation shall be taken as a point of reference in the assessment of the results of IPA II assistance.

The Commission will collect performance data (process, output and outcome indicators) from all sources which will be aggregated and analysed in terms of tracking the progress versus the targets and milestones established for each of the actions of this programme, as well as the Indicative Strategy Paper.

In the specific context of indirect management by IPA II bcncficiaries, National IPA Co-ordinators (NIPACs) will collect information on the performance of the actions and programmes (process, output and outcome indicators) and coordinate the collection and production of indicators coming from national sources.

The overall progress will be monitored through the following means: a) Result Orientated Monitoring (ROM) system; b) IPA II Beneficiaries' own monitoring; c) self-monitoring performed by the EU Delegations; d) joint monitoring by the European Commission (DG NEAR) and the 1PA II beneficiaries, whereby the compliance, coherence effectiveness,efficiency and coordination in implementation of financial assistance will be regularly monitored by an IPA II Monitoring committee, supported by Sectoral Monitoring Committees, which will ensure a monitoring process at sector level.
5EVALUATION 
Having regard to the importance of the action, a final or ex-post evaluations will be carried out for this action or its components via independent consultants.
In accordance with Article 57 of the Framework Agreement (FWA) between Türkiye and the European Commission on the arrangements for implementation of Union financial assistance to Türkiye under IPA II, an IPA II bencficiary which has becn cntrusted budget implementation tasks shall be responsible for conducting evaluations of the programmes it manages. The IPA II beneficiary shall also draw up an evaluation plan presenting the evaluation activities which it intends to carry out in the different phases of implementation.
Under the Action 4- Technical Assistance Action, an evaluation will be carried in accordance with Article 57 of the FWA. The main objective of the evaluation(s) is to collect and provide available evidences that enable as assessment of how well the Sectoral Operational Programme is implemented, considering the intervention logic, and whether the activities and outputs triggered by the Programme are on course to achieve its objectives.
The evaluation reports shall be shared with the Commission and the other key stakeholders.The IPA II beneficiary and the Commission shall analyse thc conclusions and recommendations of the evaluations and, where appropriate, jointly decide on the follow up actions to be taken and any adjustments necessary, including, if indicated, the reorientation of the project.

The Commission might also undertake evaluations in accordance with its rules and procedures under a separate budget envelope.


G 
Employment, Education 
and Social Policies 
Sectoral Operational 
Programme 2014-2020

INM ONAgLAN UtLagin vetE AOSRASLTOR TTS 

Introduction1
This Sectoral Operational Programme is based on a rigorous and realistic diagnostic of the economic and social situation in Türkiye. The diagnostic made shows that Türkiye has been able to tackle the negative effects of the global economic and financial crisis. The economy is growing and the unemployment rate is stable. Nevertheless, Turkish labour market has some imbalances and structural problems that have to be addressed.

Among the prominent labour market problems, one can underline the low levels of qualification of labour force, gender inequalities, unregistered employment, high number of economically inactive persons at working age and deficient enforcement of labour legislation.
Inequalities in accessing education, persistence of high levels of early school leaving and low level of participation in training and lifelong learning by adult population create a situation that effort is needed to provide citizens with new and equal opportunities.
In terms of social situation, the distribution of income is still unequal and some segments of the population are especially vulnerable to poverty and social exclusion.
In employment, education and social policy, Türkiye is putting forward measures to increase its level of compliance with EU acquis and this programme was designed to support the development of these policies. The preparation of labour market institutions and of social policy institutions to full compliance with EU acquis is a transversal objective of the programme, present in all of its measures.

In the fields of education, employment and social policy, it is considered that Türkiye needs to invest more in human potential in order to close the gap with EU. This programme is designed to support such efforts via interventions in the areas such as decent work, employability,employment services, quality of education and training,educational attainment and skill levels, vocational qualifications, LLL and adaptability,social policy development, delivery and accessibility ofsocial services.

In order to ensure continuity with the first phase of IPA, this program which is titled as "Employment, Education and Social Policy Sectoral Operational Programme" in line with the sectoral approach in the current period, shall be referred as “Human Resources Development Sectoral Operational Programme (HRD SOP)" in further sections.
' The indicators defined in the programme are valid till the end of the implementation whereas the financial allocation is set for 2014-2016.


ABBREVIATIONS 

ALMP : Active Labour Market Policy 

CBRT : The Central Bank of Republic of Türkiye 
CoHE : Council of Higher Education 

CSP : Country Strategy Paper 

DA(s): Development Agency(ies)

DG Labour : Directorate-General for Labour of the Ministry of Labour and Social Security 
DGOHS : Directorate-General for Occupational Health and Safety of the Ministry of 
Labour and Social Security 

DP10: 10tħh Development Plan of Turkey 
ECEC : Early Childhood Education and Care 
ECVET : European Credit Transfer System for Vocational Education and Training 
EQAVET : European Quality Assurance for Vocational Education and Training 
EU : European Union 

EUROSTAT : Statistical Office of the European Communities 
GDP : Gross Domestic Product 

HRD SOP : Human Resources Development Sectoral Operational Programme 
ICT : Information and communication technologies 
IFI(s): International Financial Institutions 
ILO : International Labour Organisation 
IO(s): International organisation(s)

IPA : Instrument for Pre-Accession Assistance 
İŞKUR : Turkish Employment Agency 

KOSGEB : Small and Medium Enterprises Development Organization 
LFP : Labour Force Participation 

LLL : Lifelong Learning 

MoCT : Ministry of Culture and Tourism 
MoFSP : Ministry of Family and Social Policies 
MoH : Ministry of Health 



MoLSS : Ministry of Labour and Social Security 
MoNE : Ministry of National Education 
MoSIT : Ministry of Science, Industry and Technology 
NEET : Not in employment, education or training 
NES : National Employment Strategy and Action Plan 
NGO(s): Non-governmental Organisation(s)

NUTS : Nomenclature of Territorial Units for Statistics 
NQF : National Qualifications Framework 
NQS : National Qualifications System 
OECD : The Organisation for Economic Co-operation and Development 
OHS : Occupational Health and Safety 
OIS : Operation Identification Sheet 
OIZ : Organised Industrial Zone 
OS : Operating Structure 

PEP : Pre-accession Economic Programme 
PISA : Program for International Student Assessment 
RPL : Recognition of Prior Learnings 
SMC : Sectoral Monitoring Committee 
SMEs : Small and Medium-Sized Enterprises 
SOP : Sectoral Operational Programme 
SSI : Social Security Institution 
TGNA : Turkish Grand National Assembly 
TQF : Turkish Qualifications Framework 
TURKSTAT : Turkish Statistical Institute 
UoT : Undersecretariat of Treasury 
VET : Vocational Education and Training 
VQA : Vocational Qualifications Authority 


Content 
Sector analysis on “Employment, Education and Social Policies” Sector.
1.1.National policy and socio-economic context.5
1.2.Socio-economic analysis 11
2.Scope for a Sector Approach ..21
2.1.National sector policies and strategies..21
2.2.Institutional setting, leadership and capacity.24
2.3.Sector and donor coordination.26
2.4.Mid-term budgetary perspectives ...27
2.5.Performance assessment framework..28
2.6.Public finance management..28
2.7.Macro-economic framework .29
2.8.Overall assessment .30
3,Objectives of the IPA sector support..31
4.Operational features of the programme ....35
4.1.Geographic and thematic concentration 35
4.2.Interaction of the programme with IPA II programmes in other sectors.39
4.3.Complementarity of IPA II assistance in the sector with other donors 41
4.4.Equal opportunities and gender mainstreaming 41
4.5.Climate action and sustainable development 42
4.6.Programme strategy - Actions and activities 43
4.6.1. Action I: Employment.47
4.6.1.1.Activity I.I: Promoting Decent Work.49
4.6.1.2.Activity I.II: Promoting Employment and Employability 52
4.6.1.3.Activity I.III: Supporting Employment Policy-making and Implementation .... 56
4.6.1.4.Overview Table 59
4.6.2.Action II: Education and Training 60
4.6.2.1.Activity II.I: Improving the Quality of Education and Training.63
4.6.2.2.Activity II.II: Increasing Educational Attainment and Skill Levels by Providing 
Access to All 67
4.6.2.3.. Activity II.III: Strengthening National Qualifications System and Promoting LLL 
& Adaptability 70
4.6.2.4.Overview Table.74
4.6.3.Action III: Social Policy and Inclusion.75
4.6.3.1.Activity III.I: Capacity-building for social inclusion.76
4.6.3.2.Activity III.II. Facilitating access of the disadvantaged persons to social protection 
services and labour market.80
4.6.3.3.Overview Table 83
4.6.4.Action IV: Technical Assistance for Implementation of SOP .84
4.6.4.1.Activity IV.I: Technical Assistance for the Operating Structure 84
4.6.4.2.Overview Table.86
5.Financial tables by action and year including co-financing rates Error! Bookmark not defined.
5.1.CSP Turkey- Indicative Financial Allocations .87
5.2.Financial tables by action and year 88
6.Overview of the consultation process......90
7.Implementation arrangements 91
7.1.Relevant structures and authorities .91
7.2.Monitoring arrangements.92
7.3.Evaluation arrangements .93

1. Sector analysis on "Empbyment, Education and Social Policies" Sector 

1.1.National policy and socio-economic context 
Türkiye is the 18th largest economy in the world and one of the largest middle-income countries with a Gross Domestic Product (GDP) of $786 billion in 2013, according to the estimations of the World Bank. In less than a decade, per capita income in the country has nearly tripled and now exceeds $10,000. Although economic growth was slowed down due to the onset of the global economic crisis in 2008, it has remained resilient. Labour markets have recovered fast after the crisis and both the seasonally-adjusted unemployment and employment rates have also improved on their pre-crisis levels.²

The current population of Türkiye is 76 million as of 2013. It is projected to reach 84.2million, 93.5 million and 89.2 million by years 2023, 2050 and 2075 respectively according to TURKSTAT population projection, and an even larger part of this population will be concentrated in metropolitan and urban areas implying a continuing move from traditional agriculture to service and industrial sectors. It is expected that social cohesion challenges will continue to exist due to the spatial transformation of the population.
Türkiye's population is young with a median age of 30.4. The share of young population will increase for about two more decades, and afterwards the population is expected to age slowly due to the decrease in fertility rates and increase in lifespan in the coming years. In 2013, a quarter of the total population was aged 0-14, 67.8% was at the working age (15-64) and 7.7%was aged 65 and over.

Table 1: Population projections 

Source: TURKSTAT, Population Projections, 2013-2023
Population projections for 2023 show that the child population will reduce to 21% and over 65 will constitute a large group (10%) with a relatively stable working age population.
The labour market in Türkiye bears some clear differences from the EU as demonstrated by the below EUROSTAT data. First of all, in terms of labour force participation, EU average has been considerably higher than Turkish average despite the improvement between 2007and 2013. Regarding the employment rates, the difference between Türkiye and EU has been approximately 15% (49.5% versus 64.1%) for 15-64 age group and 6.3% (45.1% versus 51.4%) for age group 15 years and over despite Türkiye's relatively better performance between 2007 and 2013.

2http://www.worldbank.org/en/country/Türkiye/overview 

Table 2: Labour Force Participation and Employment Rates (%) (15-64)

Source: EUROSTAT; M: Males, F: Females 
On the other hand, Türkiye has decreased the level of unemployment to 8.7% between 2007and 2013 while EU average has increased steadily to 10.8% from 7.2%.
Table 3: Unemployment rate % (15-64)
Unemploymeut (%): EU 28
2007: 7.2
2013: M: 6.6

Unemploymeut (%): F: 7.9
2007: F: 10.9

Unemploymeut (%): Türkiye
2007: 8.8
2013: M: 8.7

Unemploymeut (%): F: 9.1
2007: F: 10.5
Source: EUROSTAT; M: Males, F: Females 
It is observed that the levels of labour force participation and unemployment have strong correlation with educational attainment. Table 4 demonstrates that as the level of education increases, labour force participation increases proportionately.

Table 4: Educational Attainment of the Labour Force (2013)
Illiterate: 1.167.000
Less than High School: 15.932.000
High School: 2.963.000
Vocational High School: 2.820.000
Higher Education: 5.388.000

Illiterate: 4,1%
Less than High School: 56,4%
High School: 10,5%
Vocational High School: 10,0%
Higher Education: 19,1%

Illiterate: 836.000
Less than High School: 4.304.000
High School: 799.000
Vocational High School: 658.000
Higher Education: 2.076.000

Illiterate: 3,0%
Less than High School: 15,2%
High School: 2,8%
Vocational High School: 2,3%
Higher Education: 7,3%

Illiterate: 1.110.000
Less than High School: 14.450.000
High School: 2.609,000
Vocational High School: 2.524.000
Higher Education: 4.831.000

Illiterate: 817.000
Less than High School: 3.899.000
High School: 639.000
Vocational High School: 524.000
Higher Education: 1.763.000

Illiterate: 20.1%
Less than High School: 48.0%
High School: 53.1%
Vocational High School: 65.1%
Higher Education: 80.1%

Illiterate: 17.4%
Less than High School: 26.3%
High School: 32.1%
Vocational High School: 39.3%
Higher Education: 72.2%

Illiterate: 4.9%
Less than High School: 9.3%
High School: 12.0%
Vocational High School: 10.5%
Higher Education: 10.3%

Illiterate: 2.3%
Less than High School: 9.4%
High School: 20.1%
Vocational High School: 20.4%
Higher Education: 15.1%
Source: TURKSTAT, Household Labour Force Survey, 2013
Furthermore, according to information received from the survey on Household for Poverty in 2009 realized by TURKSTAT, poverty rate with respect to consumption³ in Türkiye was 18.08% on average. This rate has been 29.84% for illiterate persons; 15.34% for elementary school graduates; 5.34% for high school graduates; and 0.71% for college and higher school graduates. Hence, it is observed that as the level of education is lower, poverty is higher. This is an important indicator to explain the interest in higher education in Türkiye.
As of September 2012, compulsory education has been increased to 12 years. Although net enrolment rates have reached 98.8 % in primary education (2012 - 2013) according to 
3 Rate of individuals living in households where the total equalised household expenditure is below 50% of the national equalised median expenditure (http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri,do?id-6365)

TURKSTAT, there are still many children who cannot pursue their education for various reasons. High enrolment rates are not adequate per se when the problems of non-attendance and dropping out are considered. In 2013 the rate of early school leavers (aged 18-24) was 37.5% while it was 11.9% in EU28 according to EUROSTAT. Most of these are estimated to be the children from poor families, children of families in migratory/temporary seasonal work, students with special needs etc.

Quality is the general and multidimensional issue of education. Despite policies and practices such as modernizing curricula, free-text book provision in primary education, reforms to secondary education and vocational education and training, and the introduction of the Bologna process in higher education; further efforts are needed in order to increase the quality. On the other hand, multiplicity of school types, problems of teacher trainings,inadequacy of investments and institutional capacity, lack of an effective data collection system and performance evaluation mechanism are important quality related issues that have an impact on the outcomes of education in Türkiye. According to PISA, which is one of the main indicators for outcomes of education, Türkiye is still below the OECD averages in fields of mathematics, reading and science despite the improvement in fields of mathematics performance and “levels of equity in education” (PISA 2012).

Pre-school education, the first and the most important step of education, requires priority especially when it is taken into consideration that the pre-primary school age (0-4 years-age)children population was nearly 6.2 million as of 2013 according to TURKSTAT data.However, for 2012-2013 educational year net pre-primary education (aged 3-5) enrolment rate is rather low (26.6%) in Türkiye (TURKSTAT). As regards the quality of vocational and technical education, progress has been made in qualifications framework and learning outcome approach. In this regard, Vocational Qualifications Authority (VQA) was established in 20064. The remit of this new body was to establish and operate the National Vocational Qualification System in line with the EU. Its activities included developing the regulations and procedures for the creation and maintenance of nationally approved occupational standards and the qualifications based on these standards, their implementation and the relevant accreditation, supervision, assessment, evaluation, documentation and certification.In November 2011, significant amendments which enable VQA to transform into the Turkish Qualifications Authority have been introducedº and the VQA and the preparation of National Qualifications Framework (NQF) were included in the Government Program. On the other hand, the definition of NQF in the Law has been revised so that it covered all qualification principles gained. Consequently, as of April 2013, there were 392 national vocational standards and 199 national qualifications have been published in Official Gazette7.
TURKSTAT data for April 2013 demonstrates that the illiteracy rate is 5.1 % overall, 1.7 %for men and 8.4 % for women. s, Here, the illiteracy, especially among women is striking.Although gender parity has largely been achieved at the primary school level, similar progress was not observed in other levels of education especially in lifelong learning.
In order to tackle these challenges, DP10 puts special emphasis on providing equal opportunities in access to education, increasing use of ICT on education, increasing public expenditures on education. The Plan sets two levels of objectives in connection with these 
4 VQA Law No. 5544

5 Decree Law No. 665 published in the Official Gazette on 2.11.2011
6 After the amendment, NQF definition is "Principles of qualification designed in compliance with the European 
Qualifications Framework; and gained through vocational, general and academic education and training 
programs including primary, secondary and higher education as well as other learning channels".
7 Vocational Technical Education Strategy Paper 



points. The first is on improving an education system that creates knowledgeable, happy individuals and the second is to create a universal level competitive higher education system.The educational progress and the targets for the education system of Türkiye for the upcoming years are shown in Table 5.

Table 5: Developments and Targets in Education for 10. Development Plan 
2006 2013 2018: Number of provinces that students per classroom is 30 and under

2006 2013 2018: Primary Education
2006: 51
2013: 66
2018: 76

2006 2013 2018: Secondary Education
2006: 57
2013: 57
2018: 66

2006 2013 2018: Gross enrolment rate for pre-school enrolment (4-5 year) (%)
2006: 24,0
2013: 47,0
2018: 70,0

2006 2013 2018: Gross enrolment rate for higher education (%)

2006 2013 2018: Formal
2006: 29,1
2013: 47,2
2018: 55,0

2006 2013 2018: Total (including open education)
2006: 46,0
2013: 87,0
2018: 94,0

2006 2013 2018: Number of Students per academic teaching staff
2006: 41,6
2013: 43,0
2018: 36,0

2006 2013 2018: The share of Türkiye from the global international student pool (%)
2006: 0,54
2013: 0,76
2018: 1,50
Sources: The 2006 data belongs to Ministry of National Education, Ministry of Development, Assessment Selection and Placement Centre, OECD and EUROSTAT. 2013 and 2018 data are estimates of DP 10.
As regards social policy and inclusion, despite the significant progress on the absolute poverty rate, relative poverty still appears as a major social issue. Türkiye managed to decrease absolute poverty since 2007 and the Share of the Population Living on Less than $ 4.3 a Day has decreased more than 6% (8.41% for 2007 and 2.3% for 2012). However,relative poverty rate remained almost the same since 2007 (22.6% for 2012 and 22.8% for 2007 respectively). Almost one in every four households is at risk of poverty.
In terms of the poverty rates according to economic activity, the rate of poor personsº was 18% while the rate of poor persons who are employed was 15% for the year 2009. This rate was 29.5% for unpaid family workers. In other words, in-work poverty is a primary concern especially in terms of unpaid family workers who are predominantly women. Furthermore,income distribution has not improved proportionately despite the economic growth. The S80/S20 ratioº could only be reduced from 8.1% in 2007 to 8.0 % in 2012 - still 2.9% higher than the EU27 average. The Gini coefficient has also decreased slightly to 0.402 in 2012while it was 0.406 in 2007.

 Rate of individuals living in households where the total equalised household expenditure is below 50% of the 
national equalised median expenditure.

° The ratio between the national equalised incomes of the top 20% to the bottom 20%.


Table 6: Poverty Indicators for Türkiye 
2007: 8.41 %
2012: 2.3 %
2018 (DP 10 Target): < 1 %

2007: 22.8 %
2012: 22.6 %
2018 (DP 10 Target): 19%
EU 2012 Average: 17 %

2007: 40.6
2012: 40.2
2018 (DP 10 Target): 36
EU 2012 Average: 30.8

2007: 8.1 %
2012: 8.0 %
2018 (DP 10 Target): N.A
EU 2012 Average: 5.1 %
Source: TURKSTAT 
The relative poverty rate in Türkiye has decreased by 0.2% between 2007 and 2012, though the poverty gap which measures the difference between the median income within the population at risk of poverty and poverty threshold has increased by 2.2% in the same period (see Table 7).

Table 7: Number of the poor persons, poverty rate and poverty gap based on income 
Türkiye: 3.616
Poverty rate (%): 15.589
Poverty gap2: 22.8
EU Poverty rate (%): 27.2
The Most Poorly Performing EU Member Poverty rate (%): EU 27 16.5

Türkiye: 5.373
Poverty rate (%): 16.602
Poverty gap2: 22.6
EU Poverty rate (%): 29.4
The Most Poorly Performing EU Member Poverty rate (%): EU 28 17.0
Sources: TURKSTAT, Income and Living Conditions Survey, 2006- 2012; EUROSTAT 
When the situation of the persons living in households with total equalised household income below 40% and 50% is examined, the depth of poverty becomes more evident. As of 2012,almost one in every ten individuals in Türkiye had a total equalised household income that was equal to or below 40% of the median national equalised income. Furthermore, poverty rate for the 40% and 50% segments has increased from 2007 to 2012 as can be seen from the table below.

Table 8: Dispersion around the at-risk-of-poverty threshold 

Sources: TURKSTAT, Income and Living Conditions Survey, 2006- 2012; EUROSTAT 
When it comes to distribution of income, TURKSTAT data demonstrates that the average income of an individual in the top quintile in Türkiye was 8 times bigger than the average income of an individual in the bottom quintile in 2012. This ratio was 5.1 in EU27 (Table 9).This picture also implies that a poor citizen of Türkiye is relatively 60% (8.0/5.1) poorer in his/her national context than his or her counterpart in EU.

to Share of the Population Living on Less than $ 4.3 a Day.
11 Percentage of individuals living in households where the total equalised household income is below 60%national equalised median income.
12 Poverty gap =[(Poverty threshold-Median income of poor people by EII)/Poverty threshold]*100

Table 9: Distribution of annual equalised household disposable incomes by quintiles ordered by equalised household disposable income 
EU: 2007
S80/S20 The Most Poorly Performing EU Member as of 2012: 8.1
Türkiye: 5.0 (EU 27)

EU: 2012
S80/S20 The Most Poorly Performing EU Member as of 2012: 8.0
Türkiye: 5.1 (EU 28)
Sources: TURKSTAT, Income and Living Conditions Survey, 2006- 2012; EUROSTAT 
From a different perspective, Türkiye-EU comparison on the basis of the Gini coefficient as a measure of income inequality implying the distance of the actual income distribution from the perfect distribution, has shown that there is a significant gap between Türkiye and EU 28despite a slight convergence since 2007 (Table 10).

Table 10: Gini scores of Türkiye and EU 

Sources: TURKSTAT, Income and Living Conditions Survey, 2006- 2012; EUROSTAT 
Poverty in Türkiye is also associated with household composition. Poverty increases monotonically with additional household members, poverty rates of individuals in households with 5-6 people are twice as much as those who live in 1-2 people households. Crowded families and children arise as most remarkable and vulnerable foci of any intervention in terms of poverty.

Finally, the Syrian crisis, which began in March 2011, is having an enormous impact on Türkiye in terms of budgetary and human resources, services and infrastructure in the host communities. Especially in the south eastern regions bordering Syria where local authorities and civil society are struggling to provide a minimum of social services to non-camp temporary protected people. It is estimated that over 1.5 million Syrians have sought temporary protection in Türkiye.

In conclusion, the regional and socio-economic imbalances; low labour force participation;gender differences; child labour and low youth employment; social exclusion of disadvantaged persons; poverty; and inefficiency or insufficiency in social protection services,quality and equality difficulties in education sector, low institutional capacity, absence of participatory approach between education and labour market, remain as prominent challenges to be tackled.


1.2.Socio-economic analysis 
Employment and Labour Market 
Table 11: State of Affairs According to DP10
2006 2013: Unemployment Rate 10.2

2006 2013: 9.7 Labour Force Participation Rate 46.3 50.8

2006 2013: Employment Rate 41.5 45.9

2006 2013: Female Labour Force Participation Rate 23.6 30.8

2006 2013: Youth Unemployment Rate 19.1 18.7

2006 2013: Paid Employment Rate

2006 2013: 58.9 64.0 Unregistered Employment Rate

2006 2013: 47.0 36.7

2006 2013: Share of people graduated from high school and higher education in labour force 35.2 39.5 Share of long-term unemployed in total unemployed

2006 2013: 35.8 24.0 Job placement rate of unemployed who are Registered to İŞKUR 12.3 35.0 Sources: The 2006 and 2013 data are from Turkstat and İ$KUR.
Sources: The 2006 and 2013 data are from Turkstat and İ$KUR.
Türkiye's labour market performance has been remarkable since the global economic crisis in 2008, from 2009-2012 the country created some 3.5 million jobs while employment in the European Union fell by 2 million during the same period.'³ Despite the outstanding performance in creating jobs Türkiye is still having challenging issues to face in terms of labour market policies. The table demonstrates that the prominent problems in Turkish labour market are low labour force participation rates in general and especially for women; and high level of unregistered employment.

Despite an increase from 46.3% to 50.8 % between 2006 and 2013 according to DP10,Labour Force Participation (LFP) rate in Türkiye is below the EU average (71.9%). When the reasons for low LFP is analysed, it is observed that the LFP for men (71.5%) is almost at the same level with EU average (71.9%) in 2013. However, low LFP of women (30.8%) and youth (39.6%) decrease the overall LFP rate in Türkiye.

Low female LFP is associated with the gender differences. DP10 and NES refers to caring responsibilities of women as a prominent factor hindering female employment parallel to TURKSTAT Household Labour Force Survey 2013 (Table 12). Traditional gender roles in the society that puts the responsibility of child and elderly care on women, patriarchal family structure and discrimination against women constitute the main obstacles against education,employment and participation in social and economic life. Gender difference is observed in other indicators such as unemployment rates (11% vs. 9%), and share of women on boards of listed companies (8%) as well as literacy rates (90% vs. 98%), estimated earned income (8.000 vs. 27.600 PPPUS$), and ratio of women in parliament (14% vs. 86%) according to the Global Gender Gap Report 2013 (of World Economic Forum) in which Türkiye ranked 120th among 135 countries.

13http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2014/01/23/Türkiyes-recent-ability-to-create-jobs-standsout-in-international-comparison-but-the-challenge-is-to-sustain-this-performance 

Table 12: Reasons for not participating in the labour force (Thousand people, 15+ ages)

Source: TURKSTAT, The results of Household Labour Force Survey 2013
Low labour force participation for young people accompanied by youth unemployment (unemployment among those between 15-24 years of age), is another question related to overall LFP. Though the youth unemployment rate is lower than the EU28 average and employment rates are closer as of 2013, Türkiye still lags behind the EU average in terms of LFP of youth.

Table 13: Youth Employment Figures Compared for Türkiye and EU 

Source: EUROSTAT 
Türkiye faces a high level of unregistered employment despite the significant decrease since 2007 (45.4%), the share of unregistered employment is 36.7 % in 201314.Approximately 83%of the employment in agriculture and nearly 23% of the employment outside agriculture is considered to be unregistered. In agriculture, main employment status is "unpaid family work" whereas in sectors outside agriculture regular or casual employees have the biggest share.

Unregistered employment creates negative implications especially on working conditions.The unregistered employees are more likely to work in hazardous workplaces which are not under the coverage of the Occupational Health and Safety Law (numbered 6331; 2012). This law requires obligatory training and issuing a certificate for employees who work in hazardous and perilous works.

The occupational accidents and diseases, even in formal employment, still constitute a concern. Especially the occupational accidents in the sectors of metal, mining, construction and transportation require attention. Since 2007, a relative decrease in the rate of occupational accidents and diseases has been witnessed. According to SSI stats, in 2013 the rate of occupational accidents was 627 for 100.000 employees (total number of employees was approximately 11.9 million) while it was 948 for 100.000 employees in 2007 (total number of employees was approximately 8.5 million). In the same period the number of jobrelated diseases has fallen from 1.208 to 395.

The abovementioned challenges necessitate more effective involvement of social partners.However, trade union membership and social dialogue mechanisms are not sufficiently strong in Türkiye. The progress as regards unionization has been limited and the trade union density remained below 10%, and the coverage of collective labour agreements has been low with 657.597 workers (482.557 trade union members) among approximately 12 million of total 
14 Turkstat Household Labour Force Survey, 2014

workers according to MoLSS data for 2013. Being outside the social dialogue framework is a factor that implies relatively worse working conditions especially for unregistered employees.
Table 14: Coverage of Collective Labour Agreements in 2007 and 2012
Year: 2007
Sector: Public
Number of agreements: 1.243
Number of workplaces: 7.995
Number of workers: 322.064

Year: Private
Sector: 732
Number of agreements: 1.743
Number of workplaces: 144.365

Year: Total
Sector: 1.975
Number of agreements: 9.738
Number of workplaces: 466.429

Year: 2013
Sector: Public
Number of agreements: 1.791
Number of workplaces: 12.083
Number of workers: 224.666

Year: Private
Sector: 853
Number of agreements: 5.206
Number of workplaces: 432.931

Year: Total
Sector: 2.644
Number of agreements: 17.289
Number of workplaces: 657.597
Source: www.cibs.csgb.gov.tr, MoLSS, 2013
In the absence of sufficient levels of trade union membership and social dialogue mechanisms, people in Türkiye work 1.877 hours a year, approximately 100 hours more than the OECD average of 1.776 hours. In Türkiye, 46% of employees work for very long hours,by far the highest rate in the OECD where the average is 9%.15 Abovementioned issues such as trade union membership and social dialogue, working conditions, registered employment,health and safety at work are considered to be main elements of the concept of "decent work"and indicate that efforts are needed to ensure a more favourable labour market.
Regarding the public employment services, Türkiye has made considerable progress in terms of the institutional capacity and range of services. However, the placement rate for unemployed people registered to İ$KUR is approximately 26 % which is below the target of 35% established in DP10 as of 2013.

Table 15: Applications and Job Placements - İŞKUR 

Source: İŞKUR Annual Tables 2013
In line with the increasing placement numbers, the variety of services delivered has improved significantly.

Table 16: Services delivered by İŞKUR 

Source:İŞKUR website; (*) January-October 
5http://www.oecdbetterlifeindex.org/countries/Türkiye!

As it can be derived from the above table, the number of trainings and participants are increasing steadily. However, most of the resources are allocated to public works which do not provide sustainable employment and skill development for employees.
Finally, lack of adequate monitoring systems to collect data on the labour force participation and employment status of women is also a concern in terms of ensuring sustainable employment for women.

Education and Lifelong Learning 
The proportion of the population below age 15 in Türkiye is one of the highest among OECD countries and EU. It is crucial to ensure that these young people complete their education and are well prepared for the labour force and further learning. Improvements have been made,but both quality and access to education remain as challenges.

Türkiye has various priorities to address, including improving equity between regions and urban and rural areas; addressing the needs of disadvantaged students; eliminating inequalities in access to preschool; training teachers and school leaders; improving access to and completion of upper secondary education, and tertiary education; strengthening links to the labour market; and adequately funding the education system.16
According to the "Human Development Report 2013" of the United Nations Development Programme, the mean years of enrolment was 6.5 years in Türkiye while it was 10.4 years in Europe and Central Asia. Therefore, low educational attainment'7 is one of the problematic areas compared with EU.

Table 17: Low Educational Attainment (25-64 years)
% Percentage: EU 28
2007: 29.3
2012: 25.8
2013: 24.8

% Percentage: Türkiye
2007: 73.4
2012: 69.1
2013: 68.1

% Percentage: Male
2007: 66,9
2012: 62,8
2013: 61.9

% Percentage: Female
2007: 79,8
2012: 75.5
2013: 74.3
Source: EUROSTAT 
As of 2012-2013 academic year, net enrolment ratio is 98.86% in primary education and 93.09% in lower secondary education while upper secondary enrolment ratio is 70.06 %.Early school leaving rate (18-24) was very high with 37.5% in 2013 despite the improvement since 2007 (Table 18).

Table 18: Early School Leaving Rates (%)
2007: 14.9
2012: 12.7
2013: 11.9

2007: 46.9
2012: 39.6
2013: 37.5

2007: 39,0
2012: 36,1
2013: 35.0

2007: 54,1
2012: 43.0
2013: 39.9
Source: EUROSTAT 
With the amendment of the Basic Education Law numbered 222, the compulsory education was extended from 8 to 12 years. The new system envisages an automated enrolment system based on the registered addresses of the citizens. In case of under-performance and 
16 OECD, Education Policy Outlook 2013
17 Persons with low educational attainment: The indicator is the ratio of people aged 25-64 having an education level of at most ISCED 3c short (i.e., pre-primary, primary, lower secondary or a short upper secondary education of less than 2 years), expressed as a percentage of the population aged 25-64.

absenteeism, the student is transferred to a non-formal education school automatically.Consequently, the enrolment rate does not provide meaningful benchmark for identifying the problem of access to education. The focus is now to increase school attendance rates,encourage students to continue to formal education and provide the re-participation of the ones who have left system before.

PISA 2012 shows that students who participated in early childhood education and care (ECEC) are more successful in terms of educational skills. In Türkiye, participation in ECEC is also lower than EU average with 26.6% in 2012-2013 (TURKSTAT). Participation in ECEC has further implications on issues such female LFP and level of success during education.

Tertiary attainment levels in Türkiye have improved strongly over the last decade but they are still low compared with other EU28 countries. In 2013, 13.2% of the adult population (25+)had attained a tertiary qualification against the EU28 average of 24.9%. The potential for future growth in the attainment rate is relatively limited since attainment among young adults (25-34 year-olds) is only 21.5%, well below the EU28 average of 36.1% (Eurostat).
At the same time, young adults holding a university degree found it difficult to match their recently developed skills with the needs of the labour market. The share of employed among tertiary-educated 15-29 year-olds decreased by 8 percentage points since the start of the financial crisis, from 62% in 2008 to 54% in 2011, a higher decrease than the average fall across OECD countries of 4 percentage points. Furthermore, this is the only level of education for which the proportion of NEETs actually increased in Türkiye between 2008 and 2011: a rise of 3%, similar to the OECD average increase for this group of 2%.18
Despite the significant decrease of 9% in the proportion of NEETs between 2007 and 2012,Türkiye still has the highest proportion of NEETs (29.3%) among 15-29 year-olds compared to EU28 countries (15.9%) in 2013 (EUROSTAT). This proportion is more than twice high for women: 43.8 % of women are NEET compared with 14.8% of men. This difference is linked to reasons such as raising families, responsibility of household tasks, low educational level, social barriers etc,
Although employment rates for people who have achieved upper secondary and postsecondary non-tertiary levels of education are lower than the EU 28 average at 51.3%compared with 67.8% for the last quarter of 2013 (EUROSTAT), they are similar for those who have not attained upper secondary education: 43.7% against an EU 28 average of 44%.Tertiary education also makes a significant difference to an individual's wages.
In connection with the quality of the education system, the professional qualifications of teachers constitute an important part of the quality of the education system. A National Teacher Strategy Paper has been drafted by MoNE to improve the quality of teachers. The pending issues in terms of quality in education are updating curriculum, increasing the qualifications of teachers and providing closer links between VET programmes and the labour market.

Most of the graduates of various educational institutions cannot adequately employ their qualifications in the labour market. Professional career guidance and counselling services are far from reaching the needs of the students. This deficiency deteriorates the level of skill mismatch which explains the lack of consistency of qualifications of employees and their jobs either as being over or under qualified.

18 OECD, Education at a Glance, 2013

In the scope of lifelong learning'9, enhancing opportunities and encouraging active participation are vital for self-development of the individuals. However, in Türkiye participation in lifelong learning has been limited. In 2013, this rate was 4% in Türkiye, while it was 9.2% in EU 28. In order to tackle this problem, DG Lifelong Learning has been established within the MoNE structure and the new National Lifelong Learning Strategy is under preparation. As regards the national qualifications system, mutual recognition of professional and academic qualifications is not fully accomplished.
Social Policy and Social Inclusion 
Social inclusion is a multifaceted concept that concerns various types of disadvantaged individuals who are excluded from economic and social life and constitute a considerable part of the poor population. Urban poor, Roma and Roma-like citizens, children with special needs, working children and street children, children victims of crime, single-parents,seasonal workers, drug addicts, women exposed to violence, women without any social protection coverage, persons with disabilities, convicts and ex-convicts, elderly people,domestic workers and people under temporary protection can be considered among the disadvantaged persons in Türkiye. However, the lack of sufficient reliable data on all these persons hinders accurate policy-making and implementation by relevant institutions.
As mentioned above, poverty and being disadvantaged are interrelated, and this has multiple implications on access to services such as education, employment, health, social protection,etc. Thus, analysis of poverty gives an overview of social exclusion experimented by the disadvantaged persons. From this point of view, it is observed that the number of poor people (persons living in households with total equalised household income below 60%) in Türkiye has increased by more than I million over the last seven years (see Table 7). This implies that the economic growth could not be fully extended throughout the entire population, and the social protection services were not able to completely address this issue. Thus both scope/accessibility of social protection/public services need to be increased, and the capacity in social protection/public service delivery needs to be strengthened to be able to serve the requirements of the population who suffer from the abovementioned problems.
In terms of capacity in policy-making and service delivery, level of public social spending is a major issue. In Türkiye, 12.8% of the GDP is allocated as social spending (while the OECD average was 21.8%) in 2012. Moreover, it is evident that the social transfers have been inefficient and insufficient compared to EU 27. For the period of 2006-2012, according to the TURKSTAT data on income and living conditions, the ratio of “at-risk of poverty rate after the transfers" to the "low income rate" before social transfers was 93% for Türkiye compared to the respective figure of 64% for EU 27. In other words, after social transfers, Türkiye could decrease "at-risk of poverty rate" by 7% while the EU members managed to reduce the rate by almost 36%.

The reorganisation of social policy-making and service delivery under the Ministry of Family and Social Policies as a single authority (2011) by reorganising directorates-general which were operating under different ministries thereof has been an important step towards better coordination and simplification. While MoFSP is the main public authority in this sector,other institutions such as Ministry of Justice, MoNE, MoH and MoLSS also provide relevant services. Many NGOs organised at national and local levels are active as well.
19 Lifelong learning is defined as “All learning activity undertaken throughout life, with the aim of improving knowledge, skills and competences within a personal, civic, social and/or employment-related perspective".(COM (2001) 678 final, 2001)


Being disadvantaged is a broad conception including the status of being poor, unemployed,unable to access services such as health and education, etc. In that sense, all poor people may be regarded as disadvantaged. However, disadvantaged are not only composed of the poor. It is likely that, having no access to education, health, urban, and other relevant services, and being excluded from society can also be seen in groups regardless of their income.
In terms of education, it is evident that people who have more years of education are more likely to be employed in registered and relatively more qualified jobs. Moreover, poverty rates steadily decrease as years of education increase. Those who are illiterate and literate with no diploma have the highest poverty rates. Women escape from poverty better than men as their educational levels rise (Table 19).

Table 19: Poverty rates according to gender and educational status 
Educational Status: Primary School
Total (%): 15,34
Male (%): 16,86
Female (%): 13,83

Educational Status: Elementary School
Total (%): 17,77
Male (%): 17,19
Female (%): 18,39

Educational Status: Secondary School and Equivalent Vocational School
Total (%): 9,76
Male (%): 10,89
Female (%): 7,82

Educational Status: High School and Equivalent Vocational School
Total (%): 5,34
Male (%): 5.71
Female (%): 4,76

Educational Status: University, Faculty, Masters, Doctorate
Total (%): 0,71
Male (%): 0,92
Female (%): 0,40
Source: TURKSTAT, Poverty Survey, 2009
As regards employment, it is observed that poverty and social exclusion are closely related to employment status and the type of job. Informally employed (mostly as unpaid family workers) and casual workers have the highest rates of poverty. In Türkiye, one third of the employed (approximately 9.3 million) is not registered in Social Security Institution (SSI) and has a high risk of poverty. For men, casual employees and self-employed are the biggest groups that do not have a job security. For women, 60% of all unregistered employees are unpaid family workers. Together with the unemployed, economically inactive persons which comprise around 30 million people at the working age (70% of them are women) are either poor or carry a high risk of poverty. Therefore, having a job is the best strategy to escape from poverty provided that it is a regular job in urban areas, which mostly requires a skill set.Unskilled and low skilled people are more likely to work in insecure, low paid jobs that do not provide a permanent escape from poverty.

For women, access to employment and education is an even more sensitive issue. 7% of women in Türkiye are illiterate, and consequently have limited education and employment prospects. Moreover, 75% of illiterate women have 4 or more children and 52% of women who do not work have 3 or more children²°. In other words, there is a link between low educational attainment, having low skills, not participating in the labour market and adding generations to poverty cycle as children in poor households are more likely to be poor.
A similar cycle can be observed for people with disabilities. According to The Survey on Problems and Expectations of People with Disabilities conducted in 2010 by TURKSTAT²1,persons with disabilities have limited access to education: 41% are illiterate, 50% are primary school graduates and 7.7% are high school graduates. This means their access to employment is limited. Despite their willingness (55% reported that they would work in jobs suitable for them) 85% of them do not participate in the labour market.

Another factor that limits their access to services is physical unsuitability of homes, work places, and transport. 67% of people with disabilities in average reported that neither their homes nor the public and private facilities are designed according to their needs.
20 TURKSTAT, Population and Housing Survey, 201121http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt $id=1017$ 

The difficulties in accessing education, employment and social protection services and the quality of the services are a major concern for all disadvantaged persons. The prison population in Türkiye has been growing since 2007. The rate of growth for the prison population from 2007 to 2011 was 41% while the total population growth was 6%. Thus,labour force participation in the post-prison life as a central issue of policy making for the convicts and ex-convicts.

Another disadvantaged group, the Roma and Roma-like citizens, also face difficulties in accessing the employment, education and social protection services similar to other disadvantaged groups. Recent initiatives partly prevented the invisibility of the problems of these persons but yet there is still problem in collecting reliable data, which is a priority for policy making.

According to a research on child poverty²², one out of four children in Türkiye cannot meet their basic needs such as nutrition, heating and clothing. Although there is significant improvements from 2006 to 2010, still 4.6 million children in Türkiye face material deprivation.

Domestic workers are among the most vulnerable groups of workers majority of whom are women working for private households, often without clear terms of employment unregistered in any book, and excluded from the scope of labour legislation. Deplorable working conditions, labour exploitation, and abuses of human rights are major problems facing domestic workers. According to TURKSTAT, approximately 150.000 persons in Türkiye are domestic workers. However considering the empirical studies², this number may be questionable in terms of extent of domestic work and due to informality.
The term “child labour" is defined by ILO as work that deprives children of their childhood,their potential and their dignity, and that is harmful to physical and mental development.Child labour in Türkiye is a major concern; 5.9% of children aged 6-17 involved in an economic activity in 2012 and the percentage did not change from 2006 to 2012 according to TURKSTAT. In 2006, 890 thousand children were working out of 15 million children aged 617, the number for the year 2012 was 893 thousand children out of 15.2 million children aged 6-17. National legislation on labour²4 allows employment of children aged 15-17 and defines them as young employees. The employment rate of children aged 15-17 is 15.6%. The remaining group of children aged 6-14 are defined as child labourers. There are 292.000working children (aged 6-14) implying an employment rate of 2.6%.
According to TURKSTAT, seasonal workers in labour market amount to 50.000 in 2013 and most of the seasonal workers work in agriculture. However, the high rate of informality concerning seasonal work makes the official data debatable. Majority of the seasonal workers especially in agriculture work together with their families and this has adverse effects on their children primarily regarding educational attainment as well as other dimensions such as right to health and development, right to play, right to adequate standard of living and right to be protected from economic exploitation.

22 hup://betam.bahcesehir.edu.tr/tr/tag/cocuk-yoksullugu/

23 Domestic Workers In Türkiye, The Visible Face of the Invisible Labor of Women, ILO, 2013, G. Toksöz,
S.Erdoğdu 

24Article 71 of Labour Act 





Employment: competitiveness Demographic window of opportunity •Availability of intemational organisations and finance institutions which are willing to cooperate with institutions of Türkiye •Presence of an entrepreneurship culture and high number of SMEs •Willingness of NGOs and social partners to cooperate in the field of employment Abundance of private employment agencies • Increase in awareness on • drawbacks of unregistered employment women and youth employment situation of disadvantaged persons • Availability of interational consensus, principles and guidelines regarding employment policy and services
Education & LLL Legal framework for 12-year compulsory education •Increase in awareness regarding importance of • education • VET lifelong learning •Increase in interest of NGOs and social partners towards VET and NQS • Availability of international organisations which are willing to cooperate with institutions of Türkiye Availability of • programmes for international student and teacher exchange •research programs & fellowships for researchers twinning opportunities Interest of social partners in actions regarding adaptability •High number of SMEs represented by umbrella organisations: Employment
Social Inclusion & Poliey • Attention of NGOs, and local administrations in disadvantaged persons • Increasing tendency regarding (corporate) social responsibility and social entrepreneurship • High-level political ownership regarding social protection • Presence of branches related to social protection services in higher education Social Inclusion & Policy: Education & LLL High share of NEETs • Limited capacities and participation of social partners and NGOs in policy-making and implementation •Regional disparities hindering standardisation of services •Unwillingness of employers regarding employee training • Low participation level in lifelong learning • Cultural and perceptive obstacles to education of girls and disadvantaged persons • Low levels of awareness regarding • NQS • vocational qualifications • LLL opportunities •Short life-span of new SMEs

Employment: •Limited capacities and participation of social partners and NGOs in policy-making and implementation Significant regional disparities hindering standardisation of services • Persistent structural limitations for steady employment growth High level of young NEETs, especially women. • Considerably high levels child labour and unpaid family work especially for women Low levels of • labour force participation levels especially for women •educational attainment of the labour force trade union membership and collective labour agreement coverage registered employment •Persistent regional and income disparities • Cultural and perceptive obstacles to employment of women and disadvantaged persons and discrimination against them •High level of skills mismatch in the labour market •High turnover rates in the private sector
Education & LLL Legal framework for 12-year compulsory education •Increase in awareness regarding importance of • education • VET lifelong learning •Increase in interest of NGOs and social partners towards VET and NQS • Availability of international organisations which are willing to cooperate with institutions of Türkiye Availability of • programmes for international student and teacher exchange •research programs & fellowships for researchers twinning opportunities Interest of social partners in actions regarding adaptability •High number of SMEs represented by umbrella organisations: • Limited capacitics and participation of social partners and NGOs in policy-making and implementation • Significant regional disparities hindcring standardisation of services • High level of relative poverty and imbalances in income distribution • Impact of long-lasting Syrian crisis •High rate of unregistered employment, child labour, in-work poverty • Gender differences in employment and working conditions • Need for additional and comprehensive services and resources due to: • rapid urbanisation/migration • share of NEET voung population • Increased demand for child/elderly/disabled care • Absence of inter-institutional coordination mechanisms to allow education-employment connection •Cultural and perceptive obstacles to integration/inclusion of disadvantaged people • Insufficient measures regarding disabled-friendly infrastructure and approaches
Social Inclusion & Poliey • Attention of NGOs, and local administrations in disadvantaged persons • Increasing tendency regarding (corporate) social responsibility and social entrepreneurship • High-level political ownership regarding social protection • Presence of branches related to social protection services in higher education Social Inclusion & Policy: ls

2. Scope for a Sector Approach 
2.1.National sector policies and strategies 
DP10 is the main policy document identifying Türkiye's priorities in economic, social and cultural fields with a holistic approach and sets the overall framework for each public institution. Accordingly the institutional and sectoral strategies have to be in compliance with this document.

In relation with the sector DP10 sets various targets and indicators to be reached by 2018.The targets and indicators have been identified by taking the EU Policies and 2020 Strategy into consideration. In terms of employment policies, decreasing unemployment, increasing employment and labour force participation are the highlight issues with a special focus on youth and women employment rates, entrepreneurship and flexibility in the labour market.
Improvements in the number of students per classroom, increase in enrolment rates and participation on tertiary education are the main targets of the education policy. Regarding social policies, DP10 identifies quantifiable and qualitative targets which aim to ameliorate the involvement of the persons at risk of poverty and social exclusion, to improve the income inequality and to decrease the rate of poverty.

The most relevant strategy documents based on each subsector can be seen below:
Education Employment Social Policies: Vocational Education and Training Strategy and Action Plan 2014 - 2018

Education Employment Social Policies: Draft Life Long Learning Strategy 2014 - 2018

Education Employment Social Policies: National Teacher Strategy Paper

Education Employment Social Policies: Action Plan to Strengthen the Link between Education and Employment

Education Employment Social Policies: VQA Strategic Plan 2011- 2015

Education Employment Social Policies: Turkish Qualifications Framework

Education Employment Social Policies: Strategy and Implementation Plan for Special Talented Individuals
According to the DP10 and NES, the main objectives of employment policies are developing a labour market which provides decent work opportunities for all segments of the society,increasing quality of labour, improving gender mainstreaming as well as occupational health and safety conditions and accepting flexicurity approach. Increasing employment and labour force participation which serves for an economy with qualified labour force and jobs is the main principle. The targets of employment and labour market in the DP10 and NES are provided below.


Table 20: Developments and Targets in employment and working life for DP10 and NES 
2018 2023*: Unemployment Rate
2018: 7.2
2023*: 5.0

2018 2023*: Labour Force Participation Rate
2018: 53.8
2023*: -

2018 2023*: Employment Rate
2018: 49.9
2023*: 55.0

2018 2023*: Female Labour Force Participation Rate
2018: 34.9
2023*: 41.0

2018 2023*: Youth Unemployment Rate
2018: 13.0

2018 2023*: Unregistered Employment Rate
2018: 30.0
2023*: 15.0(*)

2018 2023*: Share of people graduated from high school and higher education in labour force
2018: 42.0

2018 2023*: Share of long-term unemployed in total unemployed
2018: 18.0
2023*: 15.0

2018 2023*: Job placement rate of unemployed who are Registered to İşKUR
2018: 50.0
Sources: 2018 data are year of DP10 estimates, 2023 targets from NES (*) outside agriculture 

National Employment Strategy is focused on four priorities: (i) strengthening the link between education and employment; (ii) ensuring flexicurity in labour market; (iii) promoting employment of people in need of special policies; and (iv) strengthening the link between employment and social protection. NES, in addition to the targets common with the DP10,defines a set of additional targets for 2023

Participation to lifelong learning will be raised to 15% until 2023.
The proportion of part time workers in labour market will be raised to EU level.
Unregistered employment rate for women will be reduced from to 30%.
Worst forms of child labour will be completely eradicated in the fields of heavy and dangerous work, street work and migratory/temporary seasonal work.
Child labour will be reduced below 2% in other fields.
Working poor rate will be reduced to 5%.
Action Plan for Chapter 19 Social Policy and Employment was prepared in order to meet the second benchmark for the opening up of negotiations of the Chapter 19 in 2010. However, as the first benchmark on the harmonization of trade union legislation with ILO and EU standards could not be met, this was not implemented.

Regarding the sub-sector of education, National Lifelong Learning Strategy Paper (20142018) aims to strengthen the non-formal education and training by focusing on six priorities :(i) generating a culture of LLL and awareness in the society, (ii) increasing lifelong learning opportunities and provision, (iii) increasing access to lifelong learning opportunities, (iv)developing a lifelong guidance and counselling system, (v) developing the system for RPL,and (vi) developing a monitoring and evaluation system for LLL.

Vocational and Technical Education Strategy Paper (2014-2018) focuses on establishing a quality based, creative, entrepreneurial, productive VET system in Türkiye in cooperation with social and economic sectors; improving the vocational skills; and strengthening the link between education and labour market. This strategy paper has three main policy areas, namely of access to VET, capacity of VET and employment with VET.

Draft Roma Strategy and its Action Plan, drafted by MoFSP, are currently in the consultation phase. The Strategy is focused on integration of Roma and Roma-like people into the society particularly through education. It has employment, education, health, housing, social assistance and social services components as well as a specific measure on combating discrimination at all levels. It envisages a strong involvement by MoNE, MoLSS and MoH.
The National Action Plan on Combating Violence against Women (2012-2015), which is under the responsibility of the DG for the Status of Women (MoFSP), is concerned with 

preventing domestic violence against women and strengthening the capacities of relevant institutions in collaboration with Ministry of Internal Affairs and municipalities.
Child Rights Strategy and Action Plan (2013-2017) have been prepared by Ministry of Family and Social Policy. DG for Child Services is the coordinator institution in implementation.
Strategic Plan of the Ministry of Family and Social Policy covers the years of 2013-2017. Its main focus is on the strengthening family and the institutional capacity (particularly in terms of policy-making, monitoring and evaluation; and establishing an early warning and preventive mechanism on social services) of the MoFSP which was established in 2011.
In addition to the aforementioned, Ministry of Health has been implementing the Health Transformation Project since 2003. It aims at re-arranging health services provision in the field of health, in accordance with the re-organization of public sector. The integration of hospitals, assignation of practitioners to each family has substantially improved access to health. As a result, the satisfaction level from health services has increased to 74.8% in 2012from 39.5% in 2003 while infant mortality rate fell and life expectancy at birth increased.Despite these positive initiatives, in terms of public health Türkiye still needs more efforts especially for disadvantaged persons in order to converge with the EU standards.
Finally, as regards migration policy, the Directorate General of Migration Management has been made responsible for implementing the new Regulation on Temporary Protection, which entered into force on 22 October 2014, and which provides the legal basis for temporary protection of people fleeing their countries.

As regards the Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA), a multi-annual operational programme for Human Resources Development (Human Resources Development operational Program - HRDOP) was already introduced and implemented in 2007-2009. Following a mid-term evaluation, the HRDOP was then updated and implemented for 2010-2013. This Sectoral Operational Programme will build upon HRDOP, and now also include elements,which used to be previously programmed under Component I (Transition Assistance and Institution Building) of IPA 2007-2013.


2.2.Institutional setting, leadership and capacity 
Sectors such as employment, education and social policies are multi-dimensional by their nature. Therefore the policy making and implementation in these fields require the coordination and common work of many institutions as well as the civil society.
MoLSS is the current Operating Structure for the HRDSOP and has been defined as the lead institution for the employment, education and social policies sector for the IPA II period. The ministry is in charge of developing and implementing national policies, strategies and action plans on employment. It has also a central role on establishing links among employment,education and social policies sectors.

MoFSP and MoNE are defined as sub leading institutions for their respective sectors and.will be responsible for the development of solid project pipelines and contributing to the evaluation activities. They will provide MoLSS -(the lead institution) with data and information flow on sub-sector specific issues for further programming, monitoring and evaluation purposes. In addition to the sub leading institutions, VQA for the education sector and Ministry of Health for the social policy sector will be important stakeholders on the implementation of SOP.

MoLSS will ensure that all activities are consistent with the Sectoral Operational Programme and respective national and EU strategies. It will ensure that the consultation and cooperation with all relevant stakeholders and horizontal issues such as gender are respected in all phases of implementation. In addition, it will provide relevant technical assistance for the sub leading institutions in order improve their programming, monitoring and evaluation capacity. For the period of 2014-2016, the Ministry will act as the contracting authority, with exclusive responsibility of tendering, contracting, payment and contract management functions.
The main sector institutions and stakeholders are as follows:
I 
CSGe Ministry of Labour and Social Security 
ia Turkish Employment Agency 

$\overbrace{\gamma_{(1,1)}}$ 
Social Security Institution 
ocational Qualifications Authority 
Ministry ofNational Education 
Mínistry of Family and Social Policies 
Ministry of Youth and Sports 
¤Ministry of Science, Industry and Technology 
Ministry of Interior 
Ministry of Development and Development Agencies 

Ministry of Tourism and Culture 
Ministry of Health 
Ministry of Justice 
$\dot{\Xi}_{\mathrm{CoHE}}$  and Universities 
KOSGEB Small and Medium Enterprises Development Organization (KOSGEB)
The Union of Municipalities of Türkiye, and municipalities 
TOBB 
TESK 
Organised industrial zones, clusters and technology centres 
Non-governmental organisations and non-organised groups working in fields covered by the Sectoral Operational Programme;
Social partners 
Private Employment Agencies 
• Local administrations 

2.3.Sector and donor coordination 
The High Planning Council is the supreme inter-ministerial coordination structure and the decision making body for national development policies. The Economic and Social Council²5is the highest policy making and monitoring structure related to the sector.
Collaboration has been established with several IFIs and bilateral agencies active in the country including:
• European Investment Fund (EIF),
European Investment Bank (EIB),
European Bank for Reconstruction and Development (EBRD),
World Bank 
KfW - Kreditanstalt für Wiederaufbau 
Agence Française de Développement 
In addition to the financial donor institutions, collaboration with IO's is foreseen for this sector. The following UN organizations are considered especially relevant:
ILO 
UNDP 
UN Women 
UNICEF 
WHO 
UNHCR 
Undersecretariat of Treasury (UoT) under the Prime Ministry plays the key role in coordinating the loans and grants from donor institutions such as IFIs, funds, governments,development banks and private banks. MoLSS, as the lead institution, will continue to liaise and collaborate with the donors as was the case in the first IPA period.
Under IPA I , an SMC is in operation since 2006. This Committee has been in charge of the monitoring of the HRD OP from 2007 onwards. It comprises all relevant stakeholders,including NGOs as well as the responsible public bodies and representatives, such as 
The National IPA Coordinator or his/her representative;
The National Authorizing Officer or his/her representative 
The National Fund,
The European Commission 
A representative of the Strategic Coordinator for IPA Components III and IV 
MoNE 
MoFSP 
Other relevant public institutions 
Social Partners 
Local Actors 
25 Economic and Social Council is composed of 39 members (15 from public sector, 6 from employer organisations, 12 from employee organisations, 6 from professional organisations)

2.4.Mid-term budgetary perspectives 
Türkiye has a sound multi-annual budgeting system based on Law No: 5018 on Public Financial Management and Control (PFMC) which defines general aspects of financial management, budget classification and budget types in accordance with the international standards and public institutions develop their own strategic plans and budgets on the basis of their performance programs 

PFMC Law has redesigned the budget preparation process. Medium Term Program (MTP)and Medium Term Fiscal Plan (MTFP) were introduced as new elements to the system. The former includes basic macroeconomic policies, principles and economic targets and indicators. The latter contains target deficit and borrowing positions, total revenue and expenditure projections for the budget year as well as following two years and the ceilings of appropriation proposals of the public institutions.

As consistent with the medium term program, the medium term fiscal plan prepared by the Ministry of Finance and including targeted deficit and borrowing positions, total revenue and expenditure estimates for the following three years and the ceilings of appropriation proposals of the public administrations shall be determined by The High Planning Council until 15th of September at the latest, and published in the Official Gazette.

Public institutions prepare their institutional budget proposals based on figures, principles,targets and appropriation ceilings determined in the MTP and MTFP. Institutional discretion and flexibility have been enhanced by allowing agencies to transfer appropriations among their relevant budget items. To improve allocation and operational efficiency in budgeting,strategic planning and performance based budgeting were introduced.
The MTP and MTFP are rolling three-year documents. The fiscal targets of these documents are binding for the budget year and indicative for the consecutive two years. During the first implementation year, the estimates for next two years are also monitored closely. Multi-year appropriations of project based spending programs are maintained while the appropriations affected by economic indicators may change. This structure ensures the predictability of the state of public finances while providing flexibility for making fiscal adjustments.
In terms of the mid-term budget perspective following the budget of the main institutions under this sector can be seen:
Table 21: 2014-16 Budgets of main institutions under the Sector (000.TL)
Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: 32.725.545
2014: 31.975.461
2015: 30.962.496

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: İŞKUR
2014: 2.483.635
2015: 2.582.738

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: 201.[TELEFON]: 217.671.000
2015: 235.347.000

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: VQA
2014: 11.448
2015: 13.574

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: KOSGEB
2014: [TELEFON]: 597.191

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: 17.024.807
2014: 18.432.475
2015: 20.414.685

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: Ministry of Health
2014: 2.[TELEFON]: 2.750.399

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: Public Hospitals Institutions
2014: 9.028.894
2015: 9.689.634
2016: 10.619.848

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: Public Health Institution
2014: 6.874.431
2015: 7.346.075
2016: 8.057.964

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: Ministry of National Education
2014: 55.704.818
2015: 60.241.667
2016: 66.529.306

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: High Council of Education
2014: 38.883
2015: 41.966
2016: 45.557

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: Universities
2014: 16.939.010
2015: 18.305.513
2016: 19.891.418

Institution MoLSS İŞKUR ssI VQA KOSGEB MoFSP Ministry of Health Public Hospitals Institutions Public Health Institution Ministry of National Education High Council of Education Universities YURTKUR: YURTKUR
2014: 5.862.584
2015: 6.696.642
2016: 7.718.359

2.5.Performance assessment framework 
Public financial management and control Law no. 5018 brings the approach of performance management in order to ensure the effective, economic and efficient utilization of public resources within the framework of Fiscal Transparency and Accountability principles.Performance management is an outcome-focused management approach which aims at continuous improvement in the performance. One of the most important parts of performance management is performance evaluation. Each independent unit of a public administration has to prepare its budget according to the performance based budgeting guideline.
The overall monitoring of performance management is conducted by the Ministry of Development (MoD). MOD conducts monitoring of investment programme and annual programme through the General Directorate for Investments Programming, Monitoring and Evaluation (DG IPME) established in 2011. The investment projects under the sector are monitored throughout this DG.

In terms of monitoring of EU funds, under the IPA structure, candidate countries are required to establish a monitoring and evaluation mechanism similar to Structural Instruments. In this framework, monitoring and evaluation units were established under Os. Besides, monitoring committees for OPs under IPA Component 3 and 4 were set up after the approval of OPs in November 2007.

When evaluating the impacts of EU funds, monitoring and evaluation units under OS are responsible for dealing with all forms of evaluation of OPs including ex-ante, midterm and ex-post. Capacities of these units have been enhanced through TAs and training programmes.
In due time, Türkiye has gained experience in evaluation through conducting ex-ante and midterm evaluation of Strategic Coherence Framework and OPs under IPA component 3 and 4. Ex-ante and mid-term evaluation of OPs were conducted by the independent experts.
Ex-ante evaluations for the draft SOP will be carried out by the OS in order to improve the quality of programming, implementation, monitoring and evaluation and financial management. These will be conducted by independent evaluator/s in line with the international evaluation standards as well as good practice developed under the Cohesion policy.

2.6.Public finance management 
Since 2000 Türkiye has pursued a broad program of public expenditure and financial management reforms to improve the quality of public service delivery while maintaining fiscal discipline. PFM forms a core component of the 9th Development Plan (2007-2013),which sets transparency, accountability, participation, efficiency and citizen satisfaction as the main performance criteria in the provision of public services. The DP10 aims at successful implementation of the core PFM reforms as the challenge for Türkiye now is to move forward with implementation of the system for enhanced quality in public administration.
The legal framework for the strategic planning, management and (accrual-based) accounting of public financial resources, as well as reporting, internal and external controls and audits,financial accountability and transparency is set out in the Law No. 5018 on Public Financial Management and Control (PFMC).

The system of Public Internal Financial Controls covers the central government as well as social security and Iocal administrations. The central harmonisation role in the system is 

assumed by the Ministry of Finance (MoF). Political accountability for public funds lies with the Minister. The responsibility for financial management is assumed - within the methodological framework laid down by the MoF's Central Harmonisation Unit (CHU) - by the highest ranking manager, supported by a strategy development unit (SDU). Spending units are controlled by interal audit units in each ministry and public body. These are co-ordinated by a dedicated Internal Audit Co-ordination Board (IACB) attached to the MoF.
External Audits of public bodies are ensured by the Turkish Court of Account (TCA), based on INTOSAI²6 standards. TCA is responsible for setting the national standards for external audits, and operates independently. Its work covers both regularity audits of all financial operations, decisions and transactions, and performance audits, i.e. the evaluation of the effective and efficient use of public resources. Apart from entity reports for all public administration bodies - based on preceding audits - the TCA prepares an External Audit General Evaluation Report to the Grand National Assembly, consolidating the results of regularity and performance audits. The Court of Accounts also gives a general conformity statement related to the draft final accounts law (budget discharge) to the Assembly.
The Court of Accounts itself is audited on a yearly basis by a committee of auditors with necessary professional competencies, acting on behalf of the Turkish Grand National Assembly (TGNA) and assigned by the Bureau of the Assembly of the TGNA. The audit is carried out on the basis of the accounts of the Court of Accounts and related documents.7
2.7.Macro-economic framework 
In the aftermath of the global economic crisis the growth pace of Turkish economy and its trade partners have diverged significantly; domestic demand recovered rapidly contrary to sluggish external demand. In this process, current account deficit increased to unprecedented levels and the necessity to rebalance the economy became evident. Starting from last quarter of 2011 macro-prudential measures were put into implementation to establish a more balanced economic structure. With these policies growth has settled to a more moderate path,external demand has been the main source of growth in 2012 and current account deficit to GDP ratio decreased to 6.1 percent. In 2013 external demand remained stagnant, domestic demand revived and current account deficit increased again. With 7.9 percent (MoD), current account deficit to GDP ratio in 2013 was realized higher than the Medium-term Program (2014-2016) and Pre-Accession Economic Program (PEP) (2014-2016) estimate which was 7.1 percent.

Main objectives of the macroeconomic policy in the forthcoming period are on one hand to reduce current account deficit gradually, on the other hand to increase the growth rate through minimizing the effects of global uncertainty on Turkish economy. Within this context, real GDP growth which is estimated to realize around 3.6 percent in 2013, is expected to increase to 4 percent in 2014 and converge towards the potential growth rate of 5 percent in 2015 and 2016 (PEP 2014-2016). While converging gradually towards potential growth, with the effect of macro-prudential measures implemented, macroeconomic policies target decreasing current account deficit to GDP ratio gradually to 6.4 percent in 2014, 5.9 percent in 2015 and 5.5percent in 2016 (PEP 2014-2016).

Simultaneous decline of total investments and savings in recent years has increased the need for structural policies in this area. Effects of changes in US monetary policy since May 2013
26 International Organisation of Supreme Audit Institutions 27Action Plan, Chapter 22


have highlighted this need. Accordingly, increasing domestic savings, directing resources to productive areas, raising productivity level of the economy, increasing employment, reducing inflation will be among main macroeconomic targets (PEP 2014-2016). In this framework,with the acceleration in GDP growth, unemployment rate is expected to gradually decline from its 9.7 percent level in 2013 to 8.9 percent in 2016 (PEP 2014-2016). The Central Bank of Republic of Türkiye (CBRT) will continue inflation targeting regime in compliance with the main objective of achieving price stability. The CBRT targets decreasing the inflation rate (end-year CPI inflation) gradually from its 7.4 percent level at end-2013, to 5 percent at end2016. The ultimate target is to decrease inflation rate to levels complying with the Maastricht criteria, while taking into account financial stability issues into consideration (PEP 20142016).

The strong stance in public finance will be maintained in the medium term, fiscal policies will be supportive for the goals of strengthening economic and financial stability, for keeping current account deficit under control through increasing domestic savings and raising growth potential of the economy. Sustainability of public finances will be pursued by keeping public sector borrowing requirement at reasonable levels, and achievements in public finances in the past will be continued as well. Accordingly, general government deficit, which is estimated to realize around 1 percent of GDP in 2013, is estimated to decrease to 0.5 percent of GDP in 2016 (PEP 2014-2016). With this successful performance in public finances and sustaining of growth in the economy, general government debt stock to GDP ratio is forecasted to decrease from 35 percent in 2013 to 30 percent in 2016 (PEP 2014-2016).

Moreover, transformation of the existing production structure is targeted via reducing import dependency and increasing innovation capacity of the economy. The structural policies towards these areas will contribute to increase in potential growth rate and reduction in the saving-investment gap through enhancing competitiveness of the economy in the medium term. Thereby, important progress will be ensured towards achieving the long-term development goal of the Tenth Development Plan that is to upgrade the global position of Türkiye and enhance welfare of people.

2.8.Overall assessment 
As the CSP recognises, “the minimum conditions are in place in most sectors so that preaccession assistance to Türkiye can be implemented through sector oriented actions with multi-annual planning and gradually through sector approaches: the institutional setting with lead institutions for each sector has been agreed with the Turkish authorities, a mapping of relevant national strategies and action plans has been undertaken, and sector working groups have been set up and started consultations for programming preparations."
In terms of national strategies, it is considered that the availability and status of the national sector policies and strategies allow to proceed with a sector programme. DP10 sets the overall target and strategy for all the sectors with a view to ensure Türkiye's accession agenda to EU.There are national strategies such as NES, VET and LLL strategy papers. However, for the sub sector social inclusion and policy there is not a strategy document other than Operational Guidelines for Community Based Social Care Services and National Mental Health Action Plan.

In terms of institutional setting and capacity of the sector, MoLSS is the leading institution both in terms of capacity and policy in connection with education, employment and social inclusion. For employment sector MoLSS is the policy maker whereas the affiliated bodies of MoLSS are the main policy implementing agents. İŞKUR is responsible for ALMPs. SSI is 

the key institution to tackle unregistered employment. VQA is the key institution for recognition of professional qualifications and TQF implementation. For the education sector MoNE is the sub leading institution. CoHE is responsible for the higher education and coordination among universities. For the social inclusion sector the MoFSP is the sub leading institution. The MoH is also a key actor under the social policies sector. All the aforementioned line ministries are central governmental institutions with local branches which are nation-wide organized. There is strong civil society involvement in the sector,however further capacity enhancement and an enabling environment for full participation are needed. Therefore the institutional setting in the sector is adequate to implement a multiannual sector programme.

In terms of sector coordination appropriate coordination mechanisms exist among government institutions. For overall IFI and donor coordination the Treasury is the responsible institution,while MoLSS is taking responsibility for the sectoral coordination. For the coordination of EU funds there are existing mechanisms such as legislation and specialised institutions.
In terms of sector budget analysis the total budget amount of the main line ministries is the main benchmark for the overall sector budget. In addition to this local administration and Development Agencies (DAs) in Türkiye contribute to the relevant sectors. In terms of government spending the share of the sector spending is increasing. An overall MTEF is in place and the framework is approved both at political and technical level.
In terms of monitoring system of the sector, the Law on Public Finance and Control sets a performance based monitoring through annual strategic plans. For EU funding a detailed monitoring system was established during the IPA I period. Türkiye has a well-established PFM system. Consequently all the requested criteria for the sector are intact to have multi annual sectoral programme approach.

3. Objectives of the IPA sector support 
IPA funds have the role of establishment of an operational partnership between EU and candidate countries to promote the conditions for accession to the EU. These conditions take the form of positive ex-ante conditionalities, that is, of difficulties and obstacles to be overcome before accession takes place and of requisites for convergence between the candidate country and EU in key areas. This requires from the candidate country a specific effort of adaptation of its national policies to the EU standards known as the acquis.
This SOP is directly connected with the alignment of Türkiye with acquis in the scope of chapter 19 (Social Policy and Employment) as well as other relevant chapters such as Education and Culture, Consumer Protection and Health, and Freedom of Movement for Workers.

As stated in the screening report for Chapter 19, Türkiye “can accept the acquis regarding social policy and employment" and “does not expect any difficulties to implement the acquis by accession."28 Nevertheless, EU and Türkiye agree that there is a need of reinforcing institutional capacity, developing policies, introduce adjustments and improve delivery of social and employment measures to fully cope with EU acquis.

The draft Country Strategy Paper (CSP) (2014-2020) further identifies that besides the necessity of alignment with acquis, the challenges in field of socio-economic development include the needed reforms to achieve the relevant targets of Europe 2020 strategy:
28 Screening Report Türkiye, Chapter 19  Social policy and Employment, 4 September 2006, p. 2

75% of the 20-64 year-olds to be employed 
Reducing school drop-out rates below 10%
at least 40% of 30-34-year-olds completing third level education 
• at least 20 million fewer people [in European Union] in or at risk of poverty and social exclusion 

To address these concerns the overall aim of the IPA sector support, as described in the draft CSP is to invest in people and institutions in order to develop a more inclusive society. This will be done by addressing employment and labour market shortcomings and the effectiveness of social protection and social inclusion policies, promoting decent jobs, enhancing social dialogue, and improving quality and access for all to education and training systems.
Taking into consideration the cumulated knowledge and background in the field of employment, education and social policies, this SOP was designed to meet the key challenges of alignment with EU acquis and progress in EU 2020 targets, as well as other related employment, education and social policy issues.

First of all, this SOP was drafted in full respect of the principle of partnership, both at macro level, between Türkiye and EU and at national level, with intense consultation with relevant national stakeholders.

The diagnostic made identifies that country still needs to develop its administrative capacity in planning and delivery of employment and social policy. Therefore were included measures to develop the administrative capacity of national institutions in the three areas of the programme. In employment, the support to the policy-making and implementation processes for better service provision (Activity I.III). In education, by increasing quality of education and training (Activity II.1) and strengthening the vocational qualifications system, LLL and adaptability (Activity II.III). Finally, in social policies, by improving capacity of social policy-making and implementation (Activity III.1). Indeed, IPA I implementation difficulties were partially due to the weaknesses of the policy-making and implementation agencies at national level in current fields. This programme shall continue the effort made with HRDOP in IPA I to strengthening the administrative capacity of implementing institutions.
The concerns regarding alignment with EU acquis in working conditions and in formalization of employment were grouped under the internationally recognized umbrella developed in ILO's concept of "decent work". Therefore, this programme addresses directly overcoming of identified obstacles and shortcomings related to working conditions and informality of the labour market by establishing a measure that directly and comprehensively aim at promoting decent work agenda (Activity I.I). This solution is innovative and flexible, allowing the adjustment in next years to eventual changes and progress in the obstacles in promotion of quality of work. The decisive progress in the Agenda of decent work that this program will push for is a major contribution to overcome some of the key currently identified obstacles in compliance with acquis.

This SOP will contribute to the first key target of EU 2020, of raising employment participation in two ways. On one hand, as stated above, by developing the administrative capacity of employment and social policy institutions. On the other hand, will do so by supporting active measures of enhancing employability of groups facing higher difficulties in labour market (Activity I.II) and by improving access for all to quality employment (included in Activity III.II). While contributing to EU 2020, these measures will address some of the key issues raised regarding compliance with acquis. Namely in these actions is included the 

promotion of gender equality, with several types of action directed to boost participation of women in labour market and the fight to concentration of risk of unemployment in some social groups.
Türkiye sees the contribution of this SOP to the progress in the qualification targets of EU 2020 mainly through improving educational attainment and skill levels (Activity II.II). This is an important focus of the programme, as preliminary studies identified the direct link between low qualifications, marginalization of labour market and risk of poverty. Educational attainment is highly relevant with youth integration in labour market and fighting the NEET phenomena as well as dispersion of LLL cultureand promotion of adaptability of current workers.
The SOP shall constitute a breaking point in the development of social policy in Türkiye. The SOP firmly addresses the known debility of country in coping with social inequality and risk of marginalization, identified by the documents on compliance with interational standards.By doing so, the SOP will have a strategic role in launching infrastructural conditions for alleviation of poverty risk in Türkiye, contributing to the realization of the poverty reduction target of EU 2020. The measure on improvement access of all to a diversified set of services (Activity III.II) will directly address the mitigation of these risks. Simultaneously the program will promote synergies between measures to promote social inclusion effects. Indeed,enhancing employability, as well as improving educational attainment is of strategic importance to cut the transmission of risks of poverty and vulnerability to marginalization from one generation to one other.
All in all, current SOP was designed with the transversal objectives of harmonization with acquis and of promoting progress to EU 2020 targets. The strategy designed is based on administrative capacity building to reinforce the system of planning and policy-making and on implementation of active measures directed to target groups in order to provoke the needed changes in their situation to overcome identified problems. In the implementation phase, a particular effort will be made to diversify partners in programme implementation in order to reinforce the network of institutions in Türkiye devoted to the progress in these fields,including public bodies, social partners, academic community, advocacy groups and other NGO's.
The alignment with EU acquis requires a double approach. On one hand, for some relevant areas, the SOP will be an additional instrument to support national strategies in line with EU policy already in place, providing additional resources, new methodologies, and mutual learning with EU experience. On the other hand, it will be an instrument for innovation,supporting the development of new areas of action or the consolidation of dispersed interventions.
The programme will, therefore, constitute a game changer, in spite of its limited resources by the triple dimension of action that includes: administrative capacity building, promotion of active measures, enlargement of implementation partnerships, and promotion of social dialogue and reinforcement of civil society.
The SOP has limited resources, when compared with the dimension of the problems to address. The concentration strategy followed aims at maximising its impact in the least developed regions of the country, where, unfortunately, some local communities and systems are also facing extraordínary challenges due to the Syrian crisis. Nevertheless, social problems cross the country territory and some of the areas addressed by the SOP require a nationwide approach. Therefore, the programme will support actions in the whole territory of the country.


The strategy adopted is based in (i) maximising synergies with existent strategies and (ii)launching new areas of intervention. Due to limited resources of programme one should expect from it an effect of additionality and contribution to current national targets, as well as an innovation effect in some policy areas, as a kind of seed for further policy developments that will substantially change the situation of the country regarding these areas in need of new strategies.


4. Operational features of the programme 
4.1.Geographic and thematic concentration 
There are significant socio-economic differences between the NUTS II regions particularly between west and east. The following table demonstrates this situation by taking into account the main socio - economic development indicators.

SEDI9 Index Rank: -
Share in GVA (%) - 2011: 100
GVAper capita (USD) 2011: 9.244
Share in Population (%) -2013: 100
High school or equivalent graduates (%) 2013: .
Unemployment Rate (%) - 2013: 9.7
LFPR³ (%) 2013: 50,8

SEDI9 Index Rank: l
Share in GVA (%) - 2011: 27.2
GVAper capita (USD) 2011: 13.865
Share in Population (%) -2013: 18.4
High school or equivalent graduates (%) 2013: 24.3
Unemployment Rate (%) - 2013: 11.2
LFPR³ (%) 2013: 52.2

SEDI9 Index Rank: 2
Share in GVA (%) - 2011: 8.6
GVAper capita (USD) 2011: 12.259
Share in Population (%) -2013: 6.6
High school or equivalent graduates (%) 2013: 27.6
Unemployment Rate (%) - 2013: 10.2
LFPR³ (%) 2013: 49.5

SEDI9 Index Rank: 3
Share in GVA (%) - 2011: 6.6
GVAper capita (USD) 2011: 11.443
Share in Population (%) -2013: 5.3
High school or equivalent graduates (%) 2013: 23.6
Unemployment Rate (%) - 2013: 15.4
LFPR³ (%) 2013: 55.9

SEDI9 Index Rank: 4
Share in GVA (%) - 2011: 6.4
GVAper capita (USD) 2011: 12.126
Share in Population (%) -2013: 4.9
High school or equivalent graduates (%) 2013: 24.4
Unemployment Rate (%) - 2013: 7.0
LFPR³ (%) 2013: 50.4

SEDI9 Index Rank: 5
Share in GVA (%) - 2011: 4.0
GVAper capita (USD) 2011: 10.122
Share in Population (%) -2013: 3.7
High school or equivalent graduates (%) 2013: 23.0
Unemployment Rate (%) - 2013: 7.9
LFPR³ (%) 2013: 57.2

SEDI9 Index Rank: 6
Share in GVA (%) - 2011: 6.3
GVAper capita (USD) 2011: 13.138
Share in Population (%) -2013: 4.5
High school or equivalent graduates (%) 2013: 24,2
Unemployment Rate (%) - 2013: 9.8
LFPR³ (%) 2013: 54.9

SEDI9 Index Rank: 7
Share in GVA (%) - 2011: 3.5
GVAper capita (USD) 2011: 8.668
Share in Population (%) -2013: 3.7
High school or equivalent graduates (%) 2013: 20.0
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.9
LFPR³ (%) 2013: 56.2

SEDI9 Index Rank: 8
Share in GVA (%) - 2011: 2.7
GVAper capita (USD) 2011: 12.029
Share in Population (%) -2013: 2.1
High school or equivalent graduates (%) 2013: 23.5
Unemployment Rate (%) - 2013: 7.5
LFPR³ (%) 2013: 55.5

SEDI9 Index Rank: 9
Share in GVA (%) - 2011: 4.0
GVAper capita (USD) 2011: 7.232
Share in Population (%) -2013: 5.0
High school or equivalent graduates (%) 2013: 22.1
Unemployment Rate (%) - 2013: 12.8
LFPR³ (%) 2013: 50.3

SEDI9 Index Rank: 10
Share in GVA (%) - 2011: 2.1
GVAper capita (USD) 2011: 8.954
Share in Population (%) -2013: 2.2
High school or equivalent graduates (%) 2013: 20.6
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.0
LFPR³ (%) 2013: 47.4

SEDI9 Index Rank: 11
Share in GVA (%) - 2011: 2.3
GVAper capita (USD) 2011: 7.118
Share in Population (%) -2013: 3.0
High school or equivalent graduates (%) 2013: 17.9
Unemployment Rate (%) - 2013: 4.7
LFPR³ (%) 2013: 48.6

SEDI9 Index Rank: 12
Share in GVA (%) - 2011: 3,6
GVAper capita (USD) 2011: 8.283
Share in Population (%) -2013: 3.9
High school or equivalent graduates (%) 2013: 18.4
Unemployment Rate (%) - 2013: 5.4
LFPR³ (%) 2013: 54.4

SEDI9 Index Rank: 13
Share in GVA (%) - 2011: 1.3
GVAper capita (USD) 2011: 8.536
Share in Population (%) -2013: 1.3
High school or equivalent graduates (%) 2013: 21.3
Unemployment Rate (%) - 2013: 7,4
LFPR³ (%) 2013: 55.8

SEDI9 Index Rank: 14
Share in GVA (%) - 2011: 2.3
GVAper capita (USD) 2011: 6.675
Share in Population (%) -2013: 3.1
High school or equivalent graduates (%) 2013: 21.6
Unemployment Rate (%) - 2013: 9.6
LFPR³ (%) 2013: 50.7

SEDI9 Index Rank: 15
Share in GVA (%) - 2011: 2.7
GVAper capita (USD) 2011: 6.762
Share in Population (%) -2013: 3.6
High school or equivalent graduates (%) 2013: 18.0
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.5
LFPR³ (%) 2013: 50.7

SEDI9 Index Rank: 16
Share in GVA (%) - 2011: 1,8
GVAper capita (USD) 2011: 4.952
Share in Population (%) -2013: 3.3
High school or equivalent graduates (%) 2013: 17.0
Unemployment Rate (%) - 2013: 7.3
LFPR³ (%) 2013: 45.3

SEDI9 Index Rank: 17
Share in GVA (%) - 2011: 2.4
GVAper capita (USD) 2011: 6.652
Share in Population (%) -2013: 3.4
High school or equivalent graduates (%) 2013: 22.4
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.8
LFPR³ (%) 2013: 51.1

SEDI9 Index Rank: 18
Share in GVA (%) - 2011: 1.5
GVAper capita (USD) 2011: 7.087
Share in Population (%) -2013: 2.0
High school or equivalent graduates (%) 2013: 20.4
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.5
LFPR³ (%) 2013: 48.3

SEDI9 Index Rank: 19
Share in GVA (%) - 2011: 0.7
GVAper capita (USD) 2011: 6,594
Share in Population (%) -2013: 1.0
High school or equivalent graduates (%) 2013: 17.4
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.4
LFPR³ (%) 2013: 46.5

SEDI9 Index Rank: 20
Share in GVA (%) - 2011: 1.4
GVAper capita (USD) 2011: 5.820
Share in Population (%) -2013: 2.2
High school or equivalent graduates (%) 2013: 22.3
Unemployment Rate (%) - 2013: 7.7
LFPR³ (%) 2013: 53.6

SEDI9 Index Rank: 21
Share in GVA (%) - 2011: 2.6
GVAper capita (USD) 2011: 5.904
Share in Population (%) -2013: 4.0
High school or equivalent graduates (%) 2013: 19.0
Unemployment Rate (%) - 2013: 12.2
LFPR³ (%) 2013: 45.9

SEDI9 Index Rank: 22
Share in GVA (%) - 2011: 0.9
GVAper capita (USD) 2011: 5,901
Share in Population (%) -2013: 1.4
High school or equivalent graduates (%) 2013: 21.5
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.6
LFPR³ (%) 2013: 50.3

SEDI9 Index Rank: 23
Share in GVA (%) - 2011: 2.0
GVAper capita (USD) 2011: 4.282
Share in Population (%) -2013: 4.4
High school or equivalent graduates (%) 2013: 14.3
Unemployment Rate (%) - 2013: 17.5
LFPR³ (%) 2013: 37.9

SEDI9 Index Rank: 24
Share in GVA (%) - 2011: 1.4
GVAper capita (USD) 2011: 4.689
Share in Population (%) -2013: 2.8
High school or equivalent graduates (%) 2013: 16.4
Unemployment Rate (%) - 2013: 21.1
LFPR³ (%) 2013: 36.9

SEDI9 Index Rank: 25
Share in GVA (%) - 2011: 0.7
GVAper capita (USD) 2011: 4.001
Share in Population (%) -2013: 1.5
High school or equivalent graduates (%) 2013: 15.2
Unemployment Rate (%) - 2013: 6.7
LFPR³ (%) 2013: 58.3

SEDI9 Index Rank: 26
Share in GVA (%) - 2011: 1.0
GVAper capita (USD) 2011: 3.515
Share in Population (%) -2013: 2.8
High school or equivalent graduates (%) 2013: 15.7
Unemployment Rate (%) - 2013: 10.6
LFPR³ (%) 2013: 46.0
Source: Data collected from TURKSTAT, NSRD (Draft, April 2014)
29 Socio Economic Development Index 30 Gross National Value Added 31 Labour Force Participation Rate 

The Socio-Economic Development Index (SEDI) Study (2011) conducted by MoD covers 81provinces according to the existing administrative structure of Türkiye and includes 61variables selected from social-economic (demography, employment, education, health)accessibility, finance, quality of life, competitiveness and innovation spheres.
In order to maximize the impact of the IPA II funds in the area of economic, social, territorial development, a thematic and geographic concentration is of paramount importance.Accordingly, HRD SOP allocates a certain part of funds to the priority NUTS II regions.
In principle, geographical concentration approach will cover 12 NUTS II regions having Gross Value Added (GVA) per capita below 75% of the national average. Among these 12regions, by taking into account coherence and complementarity among the priorities of regional plans and the SOPs, and absorption capacity of the regions, the following 4 regions have been prioritized for the concentration in terms of fund allocation in the period of 20142016:
TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli)
TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari)
TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır)
TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt)
NUTS II Regions having GVA per capita below 75% of National Average and Priority Regions Selected for Geographical Concentration³2
NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TR63

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TR72

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TR82

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TR83

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TR90

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRAI

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRA2

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRB1

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRB2

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRC1

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRC2

NUTS II Regions Provinces (NUTS III): TRC3
Source: National Strategy for Regional Development - NSRD (Draft, May 2014)
32 Regions having GVA per capita below %75 of the national average (last three years)

Map: GVA per capita, by NUTS II Regions (% of national avarage, national avarage=100)
".

mgS 

T20
192
18AS 
1802
TP0)

GVA per capita*

>7s 
<?5
<75 (Pngnty Ragens)
"navongl averagax100

Four priority regions will receive 15 % from the overall HRDSOP allocation while 85 % of the funds will be eligible for all the country.

In addition, remaining eight regions having GVA per capita below 75% of the national average but not prioritized for the geographical concentration in terms of fund allocation follow:
• TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane)
TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat)
• TR82 (Kastamonu, Çankıri, Sinop)
•TR83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya)
TR63 (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye)
•TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt)
TRC1 (Gaziantep, Adiyaman, Kilis)
TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan)
These regions, as well as the 4 priority regions, may be supported by following methods:
a. Positive discrimination for projects generated in these regions by granting additional scores during evaluation process for Call for Operations 
b. Higher co-financing rates for their projects for Grant Schemes 
SOPs for "environment" and "competitiveness and innovation" also apply geographical concentration principle in 2014-16 period. These SOPs will target the same priority regions in order to generate more visible impact of IPA II funds. Thereby, this approach will create synergy among various interventions of SOPs.

Geographical concentration principle will be applied to all actions/activities of HRD SOP except TA component. Additionally, only a certain part of funds will be earmarked for the purpose of geographical concentration.


Table 22: Link Between HRD SOP Actions and EU2020 Thematic Objectives³3
THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 1.1
ACTION IEMPLOYMENT: 1.11 1.11
ACTION II EDUCATION: 1 L.J
ACTION III SOCIAL INCLUSION: 11.11 1 L.J 11.111
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: 11.1 III.I1

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 1) strengthening research, technological development and innovation
ACTION II EDUCATION: o
ACTION III SOCIAL INCLUSION: o
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 2) enhancing access to and use and quality of information and communication technologies
ACTION III SOCIAL INCLUSION: o
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 3) enhancing the competitiveness of small and medium- sized enterprises, the agricultural sector (for the EAFRD) and fisheries and aquaculture sector
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 4) supporting the shift towards a low-carbon economy in all sectors
ACTION IEMPLOYMENT: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 5) promoting climate change adaptation, risk prevention and management
ACTION IEMPLOYMENT: o
ACTION III SOCIAL INCLUSION: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 6) protecting the environment and promoting resource efficiency
ACTION IEMPLOYMENT: o
ACTION III SOCIAL INCLUSION: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 7) promoting sustainable transport_and removing bottlenecks in key network infrastructures

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 8) promoting employment and supporting labour mobility
ACTION IEMPLOYMENT: •
ACTION III SOCIAL INCLUSION: •
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: •

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 9) promoting social inclusion and combating poverty
ACTION IEMPLOYMENT: •
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: o

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 10) investing in education, skills and lifelong learning
ACTION IEMPLOYMENT: o
ACTION II EDUCATION: o
ACTION III SOCIAL INCLUSION: •
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: •

THEMATIC OBJÉCTIVE OF COMMON STRATEGIC FRAMEWORK: 11) enhancing institutional capacity and an efficient public administration.
ACTION IEMPLOYMENT: o
ACTION II EDUCATION: •
ACTION III SOCIAL INCLUSION: •
ACTION IV TECHNICAL ASSİSTANCE: o
• Strong contribution O Moderate contribution 
33 Elements for a Common Strategic Framework 2014-2020

4.2. Interaction of the programme with IPA II programmes in other sectors 
HRD SOP and all programmes in the fields of democracy & governance, rule of law &fundamental rights, transport, energy, environment, competitiveness & innovation and rural development serve the common purpose identified in the CSP which is to support Türkiye on its path to EU accession by translating political priorities into key areas where financial assistance is most needed and useful to meet the accession criteria.
Ensuring complementarities and avoiding overlaps of interventions between the different sector programmes under IPA II are essential in ensuring coherence and efficiency to maximize the benefits of the IPA assistance.

The intervention logic of HRD SOP in this context envisages that cooperation and complementarity can be achieved by supporting relevant actions of other SOPs particularly actions including sectorial & regional investment aspects.
All the above mentioned sectors contribute to create demand for the labour force and are in need of skilled qualified human resources. HRD SOP is improving the supply side policies for the labour force not only by supporting employment and education actions but also by supporting a social protection system in which human development of the Turkish society can create better impacts.

For the sectors of democracy & governance and rule of law & fundamental rights HRD SOP is supporting complementary activities for the development of Civil Society in the fields of employment, education and social policy & inclusion.
As it can be seen also below, especially on areas with the CISOP and Rural Development there can be a potential to help the implementation of their activity and to create employment and education programmes. Within this scope, coordination mechanisms will be established among the aforementioned OPs and Operational Programmes that will counteract and support each other mutually both for the programming and implementation periods.

Complementarity at action and activity level will be enhanced through close cooperation and coordination between the Operating Structures - on both a formal and informal level. The OS will be searching for common implementation modalities on the common areas, as well as complementarity and coherence in terms of timing by launching tenders in parallel to other programmes.

HRD SOP Programmes in other sectors: ACTIVITY I.I Promoting Decent Work



4.3. Complementarity of IPA II assistance in the sector with other donors 

Different ministries in the Education, Employment and Social Policy sector have conducted common projects and activities in the former period with IOs. From the Turkish side, matching funds for these international loans/grants are co-ordinated by the Under-secretariat for the Treasury.

The following IOs including IFIs are active in Türkiye 
World Bank 
European Investment Bank (EIB)
European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)
Islamic Development Bank (IDB)
Council of Europe Development Bank (CEB)
European Investment Fund (EIF)
KfW 
AFD 
UN (ILO, UNDP, UNICEF, WHO, etc.)
A consultation meeting with some of the abovementioned international institutions (ILO, EBRD, EIF, World Bank) has been organised on 15 April 2014 with a view to inquire possible areas of cooperation. As a result of this process, cooperation with IOs has been included as a probable modality under all actions.

4.4. Equal opportunities and gender mainstreaming 
The main goal under this horizontal priority is to ensure the principle of gender equality is taken on board at all stages of the implementation of the SOP- programming, design,implementation, monitoring and evaluation.

All three Actions in the SOP, employment, education, and social inclusion consider equal opportunities as the core principle. Particular attention will be paid to address the needs and constraints of groups who do not enjoy equal opportunities across all Actions,especially those target groups mentioned under the social inclusion Action.
Needs and constraints of men and women and potential impact on the activities on men and women will be considered. Specific activities targeting women directly will be implemented particularly under Activities 1.2, 2.2 and 3.2. All of the Activities are intended to minimize the adverse implications of prejudices and discrimination that women suffer when accessing the labour market.

Furthermore all actions and activities will take into account the principle of gender mainstreaming. The Operating Structure will take measures so that men and women benefit equally from the activities, through close monitoring, advising to beneficiaries.
Number and percentage of women benefiting from project activities, which can be expressed as the situation with regards the output and result indicators, is one of the 

most important signs of the importance given to women participation to education,employment and social inclusion.

In order to guarantee that the OS has the capacity to effectively implement the principle of equal opportunities, the following measures are to take place:
• In the monitoring and reporting of the HRD SOP implementation, data on monitoring and evaluation indicators will be broken down by gender to the extent possible 

The principle of equal opportunities is to be monitored and evaluated at the levels of the individual projects, of the particular operational objective and relevant Action 

Conducting special studies and assessing the effectiveness and impact of horizontal principles, including equal opportunities in all project reports 
Incorporating the principle of equal opportunities and gender mainstreaming within checklists used by the Operating Structure in project formulation and monitoring, etc.

Providing trainings to the target groups regarding equal opportunities in the context of the HRD SOP. These trainings will target participants at different levels - Operating Structure, target groups, Monitoring Committee members, the social partners, NGOs, final beneficiaries 
Development and dissemination of best practices in Türkiye and the EU member states of activities demonstrating the full endorsement of these principles 
Consulting beneficiaries on forms and ways to incorporate the principle of equal opportunities in their proposals 

Ensuring that consultations with stakeholders address equal opportunities and gender mainstreaming.

4.5. Climate action and sustainable devebpment 
Climate action and sustainable development will be taken as horizontal issue under the HRD SOP. In addition there are certain interventions in which climate change and sustainable development may be promoted:
•Under Action I:
intervention to support the promotion of green jobs,
trainings on climate actions, developing climate actions a horizontal theme under education curricula 

Under Action II:
providing support to the adaptability of SMEs in the frame of modernizing their management style in compliance with more efficient energy consumption 
• providing support to young SMEs to be more sustainable in the labour market 
• support for research centers, researchers and SMEs regarding climate change.

4.6. Programme strategy - Actions and activities 
The overall objective of the SOP is the promotion of progress of Türkiye toward European social model and the alignment of the country with EU acquis in Employment, Education and Social Policy. In concordance with the diagnostic shared by national authorities and EU, the SOP has four general objectives formulated as Actions:
1. To promote decent work, increase employment and enhance policy-making and implementation 

2. To establish a flexible, transparent, innovative and quality based education system which supports social and economic development and prepares for employment, where all segments of society find the possibility to learn within their own needs 

3. Promoting inclusion of disadvantaged persons by facilitating their access to employment, health and social protection services, and by eliminating the barriers in accessing the public services.

4.Preparing Türkiye for the European Social Fund management through the proper implementation of HRD SOP 

The objectives were detailed in specific objectives and sub-objectives (see figure below), in order to guarantee the proper focus of eligible interventions in addressing the identified problems.

The progress toward European social model and the alignment with EU acquis pose two different challenges to Türkiye, according to the areas of intervention. In some areas, it implies progress in adopted strategies (as those shown in Section 2). In some others, it may imply acknowledgement of new problems, adoption of new measures, innovation in services delivery, and definition of priorities in fields in which they are no yet defined.

Türkiye has done relevant progress towards adopting national targets in line with European Social Model development in recent years, which are namely visible in 10th Development Program and in National Employment Strategy.
This programme has by definition very limited resources that will influence positively the country, but at a scale in which the major achievements cannot be adequately measured by quantitative impacts in macro indicators, such as employment or unemployment rates or poverty levels.

In the areas covered by nationally defined strategies and quantified targets, the results of programme should be seen as a contribution to realisation of adopted targets and a qualitative effort to align with European best practice. Therefore, in these areas, we should highlight that this is an additional instrument to support implementation of national strategies in line with accession targets.


To promote To promote decent work,To promote decent work Promoting better working conditions progress of increase employment and Promoting social dialogue Türkiye toward enhance policy-making and 
European implementation Fighting child work social model Promoting employment Improving employability of women, young and disadvantaged people and align the and employability country with Supporting entrepreneurship programmes, creation of incentives and other 
forms of assistance EU acquis in 
Employment,To enhance policy-Improving policy making, monitoring, evaluation on employment Education and making and 
Improving the quality, efficiency, coordination and diversity of public and Social Policy implementation of private employment services and enhance capacity of relevant actors 
employment policy including NGOs and municipalities To establish a flexible,To improve quality of education and training transparent, innovative and 
Improving educational Decreasing early school leaving/absenteeism and drop-outs quality based education system 
attainment and skill levels which supports social and Increasing access of people with special needs to all levels of education economic development and by providing access to all prepares for employment, where Developing/implementing Turkish Qualifications Framework, the National all segments of society find the Strengthening the NQS Qualifications System and supporting LLL strategies/action plans possibility to learn within their and promoting own needs adaptability & LLL 
Increasing adaptability of employees, employers and enterprises Promoting inclusion of disadvantaged persons by facilitating their Improving institutional capacity for social policy and inclusion in terms of 
policy making, strategic planning, implementation, monitoring and access to employment, health and social protection services, and by 
evaluation eliminating the barriers in accessing the public services 
Promoting social inclusion and improving access for all to employment,
education, health and social protection services Preparing Türkiye for the European Social Fund management Developing the capacity of the Operating Structure, sub-leading institutions through the proper implementation of HRD SOP and beneficiaries to fulfil their functions related to the IPA and future EU 
Structural Funds implementations 

The influence of the programme should be assessed differently in other areas. SOP will increase the visibility of some areas in need of action to align with the acquis. It will also encourage transfer of knowledge. As it will promote innovation and make institutional capacity building. In brief, in these areas, SOP is mainly a catalyser of change, ameliorating the conditions for adoption of new strategies or consqlidating new areas of public policy in near future. HRDSOP will contribute to fulfilment of nationally adopted targets through the following objectives:
Promoting better working conditions,;
Fighting child labour 
Improving employability of women, young and disadvantaged people 
Promoting employment and employability 
To improve quality of education and training, namely in improvement in ratios of student per teacher and per classroom;
Decreasing early school leaving/absenteeism and drop-outs 
Developing/implementing Turkish Qualifications Framework, the National Qualifications System and supporting LLL strategies/action plans 
Promoting social inclusion and improving access for all to employment, education,health and social protection services.

SOP gives a strong and innovative impulse to progress of national strategies in a set of important areas regarding adoption of European Social model and alignment with acquis,which may reflect in further development. The areas in which the programme will mostly promote innovation and demonstration effects, due to its limited resources, include:
Promoting better working conditions, in every area but the fight to unregistered unemployment and specially in promoting health and safety at work;
Promoting social dialogue;
Improving policy making, monitoring, evaluation on employment;
Improving the quality, efficiency, coordination and diversity of public and private employment services and enhance capacity of relevant actors including NGOs and municipalities 

Increasing access of people with special needs to all levels of education 
Increasing adaptability of employees, employers and enterprises 
Improving institutional capacity for social policy and inclusion in terms of policy making, strategic planning, implementation, monitoring and evaluation 
Promoting social inclusion and improving access for all to employment, education,health and social protection services 

The effects of SOP should be measured taking in consideration its double role of contributive instrument to nationally adopted targets and of innovation instrument to priority actions not covered by such targets.

The measure of own effects of relatively small programmes in the change of a large nation is a complex task. The choice done regarding the indicators that will be presented (see section 4.6) makes some options to render measurable the programme effects.
Regarding result indicators SOP makes the following choice:
• For output indicators: setting targets which are to be ensured solely by SOP intervention,

• For result indicators: defining programme-specific result indicators to be achieved with the contribution of SOP but not committing exclusively for their delivery 
Action I: Employment 
This action aims at promoting quality employment through;
promoting decent work (Activity I.I);
•promoting employment and employability (Activity I.II);
supporting employment policy-making and implementation processes for better service provision (Activity I.III);
harmonization with acquis and EU policies 
Action II: Education and Training 
This action aims at investing in human capital through;
improving the quality of education and training (Activity II.I)
•increasing educational attainment and skill levels by providing access to all (Activity II.II)

strengthening the vocational qualifications system, LLL and adaptability (Activity II.III)

harmonization with acquis and EU policies 
Action III: Social Policies and Inclusion 
This action aims at promoting social inclusion and combating poverty through:
capacity-building for social inclusion (Activity III.I)
• facilitating access of the disadvantaged persons to social protection services and labour market (Activity III.II)

• harmonization with acquis and EU policies 
Action IV: Technical Assistance for Implementation of Sectoral Operational Programme 
•Technical Assistance for the Operating Structure (Activity IV.I)

4.6.1.Action I: Employment 
Aim: The aim of this action is to promote accessible employment, improve working conditions and enhance policy-making and implementation.

Specific objectives:
To promote decent work (Activity I.I);
To promote employment and employability (Activity I.II), with a focus on women,young and people in need of special policies 
To support employment policy-making and implementation processes for better service provision (Activity I.III)

Harmonisation with acquis and EU policies 
EU legislation and policies:
This action will tackle the following topics covered under Chapter 19 - Social Policy and Employment:
Labour Law 
Occupational Health and Safety 
Employment Policy 
Gender Equality 
Social Dialogue 
European Social Fund 
Negotiations on Chapter 19 Social Policy and Employment shall be initiated once Türkiye meets the two opening criteria.

First of the two opening criteria requires that Türkiye adopts EU standards and ILO conventions related to trade unions especially about organisation, strike and collective agreements. Türkiye needs to remove all present constraints and adopt entirely new legislation including public and private sector.3
High Level Working Group (HLWG) has been established to specify the further steps to be taken for the alignment of Turkish trade union legislation for meeting the opening criteria of Chapter 19.

In the context of HLWG, European Commission and MoLSS representatives created a mandate on establishment of the working group, work schedule and alignment of topics below (which was decided beforehand) with EU standards and related ILO Conventions.
Double thresholds for collective bargaining being considered as significant obstacles for trade unions to enter into collective bargaining and undertake collective aċtion 
Protection of trade union members with regard to dismissals in small companies due to trade union activities 

Right to bargain and to strike in the public sector 
Establishment of trade unions at workplace level for civil servants.
34 Screening Report: "Türkiye must provide all trade union rights especially right to organize, strike and collective bargaining in line with European Union standards and related ILO conventions. In this context,Türkiye must remove all present restraints and adopt an entirely new legislation covering both public and private sector."

Second opening criterion for the negotiations is preparing an action plan in the context of Chapter 19 about adopting, implementing and executing the acquis communautaire gradually and presenting it to the European Commission. The final draft of Action Plan considering all recent opinions was delivered to the European Commission on April 2010.
In addition to the Acquis, actions to align Türkiye's policy with EU on employment and social policy will be subject to the preparation of Employment & Social Policy Reform Programme (ESRP). It is expected that this document will be adopted in 2014. Hence, HRD SOP will provide also support on the implementation of activities under ESRP.
Rationale:
This Action focuses on the Turkish labour market through three fields of intervention (i)decent work; (ii) accessibility of employment services; and (iii) policy-making and implementation processes.

Regarding the concept of decent work, the main challenges in Turkish labour market are the high level of unregistered employment; lack of bipartite and tripartite social dialogue, low level of collective bargaining coverage; insufficient awareness, legal infrastructure,enforcement and monitoring mechanisms; lack of proper health and safety conditions especially in certain sectors and occupations; child labour; absence of up-to-date data on working conditions; lack of coordination among the public institutions, social partners, NGOs and academia.

Low LFP rate especially for women, youth and disadvantaged persons; weak linkage between education system and the labour market; insufficient number of programmes and services provided; insufficient career guidance services; spatial and gender based segregation of the labour market; lack of internship/apprenticeship opportunities; inadequate entrepreneurship support are the issues that require intervention. Diversification of active labour market policies is a cross cutting challenge.

As regards policy-making processes, lack of research, impact assessment, data and/or statistics as well as trained human resources regarding labour market policies; the absence of monitoring and evaluation mechanisms to support implementation of employment policies;and insufficient institutional capacity and participation levels of social partners in policymaking and implementation are the prominent challenges. On the other hand, regarding the implementation of policies, lack of specific employment services tailored to the needs of different groups/persons, coordination with and capacity of potential service providers (NGOs, municipalities, private employment agencies, etc.) arise as challenges.
Description:
The first activity under this action aims at promoting decent work via awareness-raising,establishment of social dialogue mechanisms, vocational guidance and counselling, employer and employee trainings; tackling child labour; supporting enforcement of occupational health and safety legislation, promoting registered employment; capacity building for and coordination of relevant public/non-public institutions.

The second activity focuses on enhancing employment and employability of women, young people and disadvantaged persons. Activation of NEETs, diversification of active labour market measures, enhancing access to care services will be major focus.
The last activity is intended to enhance policy-making, implementation, monitoring and evaluation through institutional capacity building for labour market actors and as well as for service providers. Cooperation with the private sector and academia will be a priority.

Previous work done in this field through EU assistance and other donors will strictly be taken into account when designing operations under this action.

As a general provision, cooperation with international organisations in the implementation of the HRD SOP is envisaged. In addition, expenditure related to an operation which comprises of financial engineering instruments may be financed.

4.6.1.1. Activity I.I: Promoting Decent Work 
Specific objectives:
This activity aims to create a more favourable and attractive labour market by improving the legal and institutional framework as well as law enforcement with a view to enhance the decent work culture in the Turkish labour market. Number of persons who work in precarious works implying insecure, informal, dangerous, unfavourable, low-paid jobs is aimed to be decreased through this activity. Therefore the specific objectives will be;
Improving working conditions 
-Enhancing social dialogue 
Fighting child labour 
Rationale:
As mentioned under Section 1.2, despite recent improvements unregistered employment is still high. Occupational accidents and work related diseases are still common especially in certain sectors and among people with low educational attainment. Number of working children (aged 6-14) has increased.35 Social dialogue mechanisms are not working effectively and full trade union rights are not in place. Unionisation rate and number of workers benefiting from collective agreements are low.

Regarding the concept of decent work, this activity will address the following issues;
unregistered employment 
child labour 
-social dialogue 
health and safety at work 
working conditions (respect for labour law especially with regards to annual leave,working time, maternity leave, severance pay, benefits and compensations, etc.)
Issues like unpaid family work, domestic work, home-based work, agricultural work, subcontracted work, child labour, etc. will be of special emphasis.

Women are more negatively affected by unregistered and non-decent work. During the implementation of the activities, gender dimension and equality will be fully taken into account.

In the field of policy-making and implementation; absence of up-to-date data on working conditions, lack of coordination mechanisms to ensure the coordination of the efforts of relevant actors are causing additional challenges.

Identifying the minimum standards of decent work is a key factor in order to implement relevant activities for creating a more favourable and attractive labour market. The tragic accident in a coal mine in May 2014 (Soma - Manisa) revived concerns as to the reliability of 
35 TURKSTAT, Non-institutional population and employment by age group and sex, 2006 -2012

implementation of the legislation and statistics regarding OHS. It is considered that further efforts to improve the content and implementation of legislation as well as ownership by relevant actors are needed. Moreover, follow-up and assessment of previous activities implemented in relevant fields are crucial in structuring the implementation on the basis of experiences gained.

It is expected that the foundations for better understanding and implementation of the culture of "decent work" will be established at workplaces and among public institutions, NGOs,academy and social partners by training, awareness-raising activities, supported with adoption and implementation of legislation in line with the EU acquis.

Description and eligible interventions:
This activity aims at combatting precarious work (especially for women, young and disadvantaged persons) and enhancing decent work in Türkiye. It is expected that by supporting the enforcement of relevant legislation and the institutional capacity, creation of a culture of decent work in Turkish labour market will be facilitated. As a complement to these efforts, multiplier/spill-over effect of having more actors involved in the process will be ensured by supporting social partners; public, private and civil society organizations in coordinating their activities regarding the aim of decent work.

To this aim, the activity will be composed of trainings and awareness-raising activities targeting the policy-makers and practitioners in relevant public institutions and the labour market in general. It is also projected to initiate a multilateral and participatory consultation and follow-up mechanism based on involvement of public institutions, NGOs, academic world and social partners. Under the activity, continuous technical and thematic support will be provided in the areas of EU policies (including acquis and ESRP), legal issues, practice and follow-up. The Activity may also include efforts to support capacity building, awarenessraising, partnerships and follow-up mechanisms at local level.

The activity will build upon previous IPA support, including but not limited to the actions for combating unregistered employment, social dialogue, occupational health and safety management systems and models for SMEs, tools and methods for combating child labour,guidelines for OHS experts as well as the work of the High Level Working Group for Chapter 19.

TAs, twinning agreements, grants, supply contracts, and development of financial engineering instruments as well as cooperation with international organisations are methods that may be used under this activity.

A direct grant to International Labour Organisation (ILO) is considered to be the primary option due to the globally acknowledged status of the institution regarding the domain of labour in general and decent work in particular. It is projected that ILO can coordinate the Activity which requires collaboration and coordination of multiple institutions and partners.Provided that this option cannot be followed, relevant interventions might be carried out either separately or under coordination of another body to be defined in later phases.
For financial engineering instruments a possible cooperation with IFI's is foreseen as possible for supporting SME's and public institutions.

Eligible interventions under this Activity may be;
• Contributing to preparation/revision/improvement/implementation of legal and policy documents 


Field studies, academic researches and analyses on issues related to decent work; and follow-up and assessment of activities previously implemented in relevant fields;
Promoting decent work in workplaces/SMEs;
Improving relevant legislation (labour law, OHS, social dialogue, gender equity etc.);
Trainings for public institutions, private sector, social partners and civil society regarding policy-making, implementation, legal framework, etc.;
Supporting social dialogue mechanisms and actions to promote decent work at local/national levels;
Promoting social dialogue and trade union rights at all levels;
Strengthening inspection/audit/guidance capacity with a special focus on child labour,OHS and unregistered employment;
Measures for combatting unregistered employment, child labour, precarious work,etc.;
Awareness-raising activities on the importance, content and legal dimension of decent work;
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

Selection criteria:
Linkage between intervention and a dimension of “decent work"
Measures to ensure institutional cooperation and coordination at all levels 
Special measures for regional, sectoral, bipartite and tripartite social dialogue 
References to ILO norms, international labour standards and EU acquis 
Complementarity with other sectoral operational programmes 
Links to education and social policy sectors 
Contributing in unionisation of employees and employers 
Including awareness-raising on decent work and its components 
Promoting and supporting green jobs 
Innovative nature of suggested intervention 
Direct reference to HRD SOP indicators 
Sustainability of suggested intervention 
Final Beneficiaries:
MoLSS 

o SSI 

o i İŞKUR 

MoNE 

MoH 

TURKSTAT 

Universities 

Municipalities and the Union of Municipalities of Türkiye 
Social partners 

TOBB, TESK 

SMEs and KOSGEB 

NGOs 

Other relevant actors 



Table 23: Monitoring indicators for Activity I.I:

4.6.1.2. Activity I.II: Promoting Employment and Employability 
Specific objectives:
The objective of this activity is to enhance employability and employment by implementation of active labour market policies (ALMPs) and other relevant policy measures with a focus on special target groups such as women, young and people in need of special policies. To increase their access and employability, diversified actions will be implemented including supports on entrepreneurships programmes. Therefore the specific objective of this activity will be:
• Improving employability of women, young and disadvantaged people 
• Supporting entrepreneurship programmes, creation of incentives and other forms of assistance 

Rationale:
Low LFP rate is the key challenge in the Turkish labour market mainly stemming from low LFP rate of women and young. Regarding the labour force participate rate of men, there is no significant difference with EU averages. However in terms of female LFP, Türkiye performs the worst among EU countries. The main obstacles for women in entering the labour market are their caring responsibilities, lack of adequate skills and vocational qualifications and discrimination against women.

Secondly, unemployment rate of young people is almost twice higher than the general unemployment rate yet it is still below the EU average. However, labour force participation level of youth is relatively low and requires special attention. The main obstacles for youth 

employment are weak linkage between the education system and the labour market; low level of employability due to lack of skills and vocational qualifications; insufficient career guidance services for young people; lack of internship/apprenticeship opportunities;inadequate entrepreneurship courses and assistance on access to financial mechanisms. Many young people are not in employment, education, training, internship or apprenticeship. Young women are negatively affected in particular, as discussed under section 1.2. Special activation policies are required for the NEETs.

Thirdly, employment of disadvantaged persons (mentioned under section 1.2) constitutes another critical challenge in the labour market. Although there is not adequate reliable data, it is evident that people in need of special policies do not have enough means to access the labour market. The number of programmes and services provided for these people is insufficient, which results in their low participation in labour force.
The main reason for disadvantaged persons having higher unemployment rates than average is inability to access the means to acquire required skills ending in their exclusion from the labour market. The key challenge from this perspective is the inadequacy or absence of specific policies directly targeting those persons including NEETs, lack of awareness regarding the access to available services together with the persistent prejudices.
Description and eligible interventions:
This activity aims at improving employability of women, young and disadvantaged persons (including those hardest-to-employ) by all relevant means, especially ALMPs, including training, counselling and guidance, support to job creation and entrepreneurship programmes.These activities will be supplemented through awareness-raising and communication campaigns.

To this aim, TAs, twinning agreements, grants, supply contracts, cooperation with international organisations and development of financial engineering instruments are methods that may be used under this activity.

For financial engineering instruments a possible cooperation with IFI's is foreseen as possible for supporting the development of a business start-up model and support sustainability of young SME's to boost employment through entrepreneurship as well as developing special credit mechanisms and financial instruments for specific target groups such a women, young and people in need of special policies.

The Activity may also provide support for preparing Turkish partners' participation in Union Programmes such as EU Programme for Employment and Social Innovation (EaSI)
The activity will build upon previous IPA support in this field, including the youth entrepreneurship model, referral network system for women's employment, financial engineering instruments for enhancing entrepreneurship and lessons from active labour market programmes.

Eligible interventions under this Activity may be;
• Activities to improve skills, vocational qualifications and employability of women,young and disadvantaged persons;
Developing and implementing entrepreneurship programmes, job clubs, job matching mediating mechanisms, etc. and enhancing access to finance especially for women,young and disadvantaged persons;
Supporting parents in accessing child, elderly and disabled care services;

Supporting activities to develop/improve institutional care services for child, elderly and persons with disabilities;
Provision of integrated services such as career guidance and counselling, job search assistance, job clubs, vocational training courses, internships, on the job trainings.
Supporting awareness raising activities to tackle prejudices and discrimination against women, youth and disadvantaged persons;
Supporting interventions on designing, monitoring and evaluating tailor-made ALMPs;
Supporting youth guarantee type schemes and socially useful community based work,etc.;
Promoting/supporting the establishment and coordination of career guidance and counselling services in universities, contact points of İşKUR in municipalities;
Activities to ensure coordination/cooperation of labour market actors including international organisations;
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

Selection criteria:
Linkage between intervention and increase in LFP/employment of women, young and disadvantaged persons 

Demonstration of how the intervention on entrepreneurship in other sector programmes has been taken into account 

Customisation of the project content on the basis of specific needs/characteristics of target groups 

Complementarity with other funds and policies regarding employment 
Complementarity with İŞKUR, MoNE and VQA regulations regarding vocational trainings 

Promoting and supporting green jobs 
Innovative nature of suggested interventions 
Direct reference to HRD SOP indicators 
Sustainability of suggested interventions 
Final Beneficiaries:
• MoLSS  SSI  İŞKUR  VQA 
MoFSP 
Ministry of Development and Development Agencies 
MoNE 
Ministry of Youth and Sport 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Ministry of Transport, Maritime and Communications 
MoH 
Ministry of Environment and Urbanization 
KOSGEB and SMEs 
The Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TUBITAK)
TURKSTAT 

Municipalities and the Union of Municipalities of Türkiye 
TOBB, TESK 
Universities and CoHE 
Private employment agencies 
Local administrations 
Social partners 
OIZs, clusters and technology centers 
NGOs 
Other relevant actors 
Table 24: Monitoring indicators for Activity I.II:


4.6.1.3. Activity I.IIl: Supporting Employment Policy-making and Implementation 

Specific objectives:
In the last decade, efforts have been spent in order to improve capacity of the public employment services. The EU has provided a positive input on the current development level of public employment services. This activity aims at providing support to diversify ALMPs and improve the capacity and collaboration outside the public sector as well especially in terms of monitoring labour market policies. Therefore the specific objectives are:
• Improving policy making, monitoring, evaluation on employment 
• Improving the quality, efficiency, coordination and diversity of public and private employment services and enhance capacity of relevant actors including NGOs and municipalities.

Rationale:
There are three main cleavages concerning the employment policy-making in Türkiye. First the lack of research, impact assessment, data and/or statistics as well as trained human resources hinders effective policy making. Second, there is lack of monitoring and evaluation to support the implementation of relevant policies. Third, the institutional capacities and participation levels of social partners in policy-making process are insufficient.
On the other hand, regarding policy-implementation and employment services, the lack of employment services according to the specific needs of different groups/persons; insufficient institutional capacity especially in terms of human resources; inadequate participation and coordination of potential service providers (NGOs, municipalities, private actors, etc.) in service delivery are the main challenges.

Improvement of policy-making is considered to be strongly linked with availability of sufficient and reliable data; involvement of a broader spectrum of relevant actors; as well as increased human resources capacity in policy-making institutions.

Policy implementation and service delivery may be improved through adaptation of organisational set-up, capacity and mandates with a view to meet the extended scope of requirements of various service receivers such as women, people with disabilities, youth, etc.Thanks to the efforts of the Turkish Employment Agency (İ$KUR) the number of people benefiting from services and placement rates of İşKUR has increased substantially. However,implementation of labour market programmes still requires additional capacity including that of actors other than İŞKUR.

Description and eligible interventions:
This activity is designed in a comprehensive manner by strengthening the policy-making process and enhancing the service delivery accordingly. The policy-making and policy implementation capacities of relevant actors will be supported through trainings, consultancy,learning about best practices which may be implemented via technical assistance and twinning projects whereas the institutional capacities and participation of relevant partners, as well as the connection with the academia may be supported via grants. These activities may be supplemented through supply contracts.

Comprehensive technical support will be provided to İ$KUR and other potential service providers with a view to diversify the services according to the needs of different 

groups/persons. It is also foreseen to support the emerging of new/additional actors (NGOs,municipalities, private employment agencies, etc.) functioning in the field of employment services provision. This will require increased significance attributed to coordination of these services/service providers.

TAs, twinning agreements, grants, cooperation with international organisations and development of financial engineering instruments are methods that may be used under this activity.

Eligible interventions under this Activity may include inter alia the following;
Supporting efforts to implement/prepare/revise the Action Plan for the NES and other strategic papers;
Supporting activities to improve policy making such as labour market and employment diagnostic analyses, surveys, field researches, impact assessments, etc.;
Improvement of mechanisms to monitor conditions of people who benefited from various types of ALMPs and other relevant services 
Strengthening institutional and human resources capacities of labour market actors at central and local levels;
Supporting İ$KUR and other employment services in developing a pro-active approach for activation of people outside the labour market;
Promoting/supporting the establishment and coordination of career centres in universities and secondary schools, contact points of İ$KUR in municipalities, job clubs:
.partners and private sector in the field of employment services, policy making and implementation;
Promoting cooperation (and/or networks) between the public and private sectors and employment services; improving the regulatory framework for private employment agencies;
-.

and supporting implementation;

Supporting interventions on designing, monitoring and evaluating tailor-made ALMPs.

Selection criteria:
A clear demonstration of the link with the challenges of public employment services 
Demonstration on the focus on the targeted group.
Clear identification of tailor-made solutions for target groups requiring specific interventions 

Complementarity with other funds and policies regarding employment 
Innovative nature of suggested interventions 
Direct reference to HRD SOP indicators 
Sustainability of suggested interventions 
Final Beneficiaries:
MoLSS o İŞKUR o SSI o VQA 

MoNE 

TURKSTAT 
TOBB, TESK 
Universities 
Municipalities 
Social partners 
SMEs and private sector 
Other relevant actors 

Table 25: Monitoring indicators for Activity I.III 
Output Indicators: 2017 0
Indicative Breakdown of the Outputs: Institutional capacity building
2020: The number of participants to the trainings for the staff of MoLSS and other relevant actors including social partners, NGOs
Result Indicators: 7.000

Output Indicators: Social partners/ NGOs/ local actors /SMEs supported for advocacy capacity and involvement in monitoring of employment policy and services
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
2020: 100

Output Indicators: Awareness- raising
Indicative Breakdown of the Outputs: Persons accessed through awareness -raising campaigns/events
2020: 0
Result Indicators: 15.000

Output Indicators: Scientific & Technical Studies
Indicative Breakdown of the Outputs: Researches/Field Studies/Reports/Impact Assessment, Monitoring & Evaluation Studies, Comparison/ Compliance Tables Regarding EU Acquis/policies
2020: 0
Result Indicators: 25

Output Indicators: Coordination & cooperation mechanisms
Indicative Breakdown of the Outputs: Workshops, conferences, seminars, twinning/IO agreements, etc. with participation of relevant actors
2020: 0
Result Indicators: 50

4.6.1.4. Overview Table 
Action title: Overall objective
Employment: to promote accessible employment, improve working conditions and enhance policy-making and implementation. By the year 2018 (10. Development Plan)

Action title: Action results³
Employment: Labour Force Participation Rate: % 53.8% Youth Unemployment Rate: % 13 Unregistered Employment Rate: %30 Job placement rate of unemployed who are registered to işKUR: % 50 By the ycar 2023 (National Employment Strategy) Employment rate: %55 Female labour force participation rate: %41 Unemployment rate: % 5 Long-term unemployment rate: % 15

Action title: Activities
Employment: In-work poverty: % 5 Worst forms of child labour completely eradicated in the fields of heavy and dangerous work, street work and migratory/temporary seasonal work Child labour: < % 2 in other fields promoting decent work (Activity I.I) promoting employment and employability (Activity I.II) supporting employment policy-making and implementation processes for better service provision (Activity I.III); harmonization with acquis and EU policies

Action title: Implementation arrangements
Employment: TAs, twinning agreements, grants, cooperation with international organisations and development of financial engineering instruments are methods that may be used under this Action. Activity I.I: Promoting Decent Work

Action title: Performance indicators³7}
Employment: Approximately 46.500 persons trained/provided with services 1.500 practitioners trained 100 social partners/ NGOs/local actors /SMEs supported Approximately 20.000 persons reached through awareness raising activities 10 researches supported 25 cooperation mechanisms initiated Activity I.II: Promoting Employment and Employability 35.000persons trained/provided with services 2.500 practitioners trained Approximately 15.000persons reached through awareness raising activities 50 Social partners/ NGOs/local actors /SMEs supported 10 researches supported 25 cooperation mechanisms initiated Activity I.II: Supporting the Employment Policy-Making and Implementation 7.000 practitioners trained Approximately 15.000persons reached through awareness raising activities 100 Social partners/ NGOs/local actors/SMEs supported 25 researches supported 50 cooperation mechanisms initiated
36 The targets mentioned here are the relevant national policy targets that this Action will contribute in.37 Detailed lists of indicators are provided under respective activities.


4.6.2.Action II: Education and Training 
Aim: The general objective of this action is to establish a flexible, transparent, innovative and quality based education system which supports social and economic development and equips individuals with the qualifications necessitated for employment, where all segments of society find the possibility to lear within their own needs.

Specific objectives:
• To improve the quality of education and training (Activity II.I) strengthening in this way the link between education and employment, especially in SMEs 
To drive forward educational attainment and skill levels by providing access to all (Activity II.II) and fighting early school leaving/absenteeism 
Strengthening the NQS and promoting adaptability & LLL (Activity II.III)
Harmonization with acquis and EU policies 
EU legislation and policies:
Education and training play a key role in transforming the EU into a world-leading knowledge-based society and economy. Since the adoption of the Lisbon Strategy in 2000,political cooperation in education and training has been strengthened — first by the “Education and Training 2010" work programme, followed-up by the strategic framework for European cooperation in education and training “ET 2020". This cooperation has led to the formulation of common targets and initiatives that encompass all types of education and training and all stages in lifelong learning. They are supported through Erasmus+ 2014-2020 Furthermore, a number of networks and agencies support action in education and training, namely the Audiovisual, Education and Culture Executive Agency and the European Institute of Innovation and Technology.

• In the Lisbon Treaty education is dealt with under the heading of "supporting,coordinating or complementary actions". In this section, legally binding acts can be adopted, but direct harmonisation of national laws is not required.
The EU has only limited powers ("competence") in the area of education policy. It contributes to the development of quality education in the Member States. (Art. 165166 Treaty on the Functioning of the European Union, previously Art.149 TEC).
EU Charter of Fundamental Rights is planned to be applied for all parts of education. The Directive on the recognition of professional qualifications (2005/36/EC), though not a part of the Education and Culture Chapter, also falls under the HRD SOP.
Rationale:
Education provides input for the labour market and accordingly requires interventions in order to increase employment in general. The interventions in the scope of HRD SOP are designed based on an analysis of challenges regarding the relation between education and labour market.

The first challenge in the education sector is the quality of education. According to certain international assessments, students in the Turkish education system perform insufficiently when compared with the students in other EU or OECD countries. Students in the high school level lag behind the students in EU countries in terms of basic skills; such as mathematics,science and reading in terms of PISA scores.


Comparing the number of students and teachers with EU countries, the numbers are far higher in Türkiye. There are approximately 17 million students and 800 thousand teachers in the formal education system. Such a huge number of students can create difference in future labour force if equipped well, but that necessitates a significant amount of material and human resources devoted in the field of education.

There is need for improvement of the quality of the education system at all levels by focusing on further establishment of modular training that enables a flexible structure in which students can acquire relevant competences according to personal and social needs and requirements through systematic orientations. The modules developed need to be credited in line with ECVET principles. Establishment of a credit transfer system will enable students to have mobility in different types of schools and recognition of this system will bring integrity into the education institutions. In addition, there is need for enhancing the qualifications of teachers through improving general and subject based competences and developing new professional development models which would directly affect the quality of instruction and guidance skills.

The second challenge identified is relatively low level of educational attainment and difficulties in access to education for disadvantaged persons. Material shortages as well as economic and cultural barriers prevent some persons from accessing education. Moreover,absenteeism leads to insufficient qualifications of students, and in the final analysis, that problem results in higher early school leaving rates. This challenge has direct implications on the labour market. The educational attainment level and the LFP rate especially for women are lower than the EU averages. Therefore providing access to all education levels including tertiary education will have positive impacts on the employment policies.
The third challenge is the low rate of participation in pre-school education. This issue has particular effects on the overall quality of education as well as the women employment.Recent MoNE Studies³8 have demonstrated that students that have participated in pre-school education show further social performance in general than their peers who have not been.Furthermore, increasing the participation rate for pre-school education would free women from traditional caring responsibilities and would give them a chance to attend the labour force.

As a fourth challenge, participation in LLL is quite low when compared to EU averages. In order to increase the skills of the labour force, LLL coverage and opportunities should be enhanced further. On the other hand, identification of vocational qualifications is a must for a well-functioning NQS, which would eventually increase the effectiveness of LLL process.However, LLL opportunities are limited in Türkiye and this poses another challenge which is constructing an adaptable working environment. The globalization process is requiring that an individual should develop multiple skills during the work life, and companies and entrepreneurs shall adopt themselves according to the dynamics of the labour market.
In this framework, specific importance should be given to vocational education and training.In order to enhance the human capital, attainment and access at all levels of education,particularly in secondary education and VET need to be increased. However, VET in Türkiye is not adequately flexible and attractive and students have a tendency to head towards general secondary education and universities despite relative improvement in recent years. A wellfunctioning VET system will play an important role in providing the qualified labour force trained in line with the needs of the labour market and opportunities for both younger 
38 'Pre-school Education Programme', MoNE 2013

population and adults to enter the labour market. Moreover, innovative models for cooperation between vocational education and training, private sector, universities and NGOs is needed to improve the linkage between education and labour market and make transition from school to work easier.

Description:
The first activity will focus on improving scope and quality of education services in general.VET and LLL will also be parts of this activity. Better education of the young population via increasing the quality and scope will be the main aim in this activity. Improvement of the policy-making capacities of the actors in the education system will be supported to achieve the overall aim.

The second activity will focus on improving accessibility of education and increase attainment/attendance rates at all levels of education, including pre-school education in order to facilitate entrance into the labour market. Special attention will be given to the attainment of girls and disadvantaged persons. The territorial focus of this measure will be the entire country since low attendance/attainment is not a region-specific problem.
Third activity aims to develop LLL, TQF and adaptability. Through spreading the LLL culture in overall population, it is expected to contribute to the developments in social and economic life and to promote learning systems supported by evaluation, recognition and certification methods.

Under these activities, country-wide and transnational actions may also be funded in order to support changes in education and training policies or curricula. As a general provision,cooperation with international organisations in the implementation of the HRD SOP is envisaged.

This action targets the groups below:
• Educational institutions 
Students especially those having special needs, high rates of absenteeism or the risk of non-attendance 

NEETs and persons who are in the scope of LLL 
Public employees working in the education sector, particularly teachers 
Enterprises, employers, employees and their representing organisations 
• NGOs working in lifelong learning, education and training 

4.6.2.1. Activity II.I: Improving the Quality of Education and Training 
Specific objectives:
• Improving the quality of education and training in terms of human resources, quality assurance, physical environment, curricula/modules, etc.

Rationale:
The relatively young population of Türkiye can be considered as demographic opportunity on the condition that the young people are better educated/trained. Thus, the quality of education/training system is crucial especially for countries such as Türkiye. However, as demonstrated by international assessment programmes such as PISA, Türkiye does not perform well when compared to other OECD countries as stated in OECD document "What Students Know and Can Do Student Performance in Mathematics, Reading and Science Volume I" related to PISA 2012 results; “When it first participated in PISA, in 2003, Türkiye was among the lowest-performing OECD countries in mathematics, reading and science. Yet Türkiye's performance in all three domains has improved markedly since then, at an average yearly rate of 3.2, 4.1 and 6.4 points per year. But disparities between regions and school types can be still observed."39 This is evident especially in terms of the learning environment,quality in terms of the educational & training staff, etc. Absence of innovative methods and specific support mechanisms especially for disadvantaged people should be taken into consideration in relation with this problem. Improvement of psychological counselling and guidance services, career centres and related institutional capacity will back up efforts to strengthen education/training employment linkage.

Moreover, the level of skill mismatch (approximately 14.5% under-skilling and 35% overskilling as of 2010) also indicates that the qualifications of graduates do not match adequately with the needs of the labour market.4º In addition, the need for updating/revising the general education and especially VET curricula according to the actual requirements of the labour market is generally accepted. Therefore, the policy-making and implementation processes in the field of education and training need to be enhanced by increasing the policy-making,monitoring and evaluation capacities of institutions and authorities (MoNE, CoHE, etc.) and respective implementation performance.

On the other hand, the NGOs, social partners, OIZs and etc. are not sufficiently involved in education/training policy-making and implementation in Türkiye. Besides, the regional disparities in Türkiye are also reflected in the field of education/training institutions,especially in terms of the learning environment and quality including the educational &training staff i.e. by improving in-service and pre-service modules 
39 OECD, Education Outlook, 2013
40 NQF states the necessary skills to work in specific jobs. Over-qualification and under-qualification are determined according to the written standards in the NQF. Evaluation of skill mismatch, on the other hand, is not based on an approved standard but rather to the declarations of the employees, thus, it may include more subjective judgments. Qualification statistics of the OECD for 2010 may provide more coherent understanding on the issue:Over-skilling: 35.03%, Under-skilling: 14.47% (http://skills.oecd.org/useskills/documents/32bselfreportedskillsmismatchinselectedoecdcountries2010.html)
Over-qualification: 40% Under-qualification: 2.78%
(https://skills.oecd.org/useskills/documents/32aqualificationmismatchinoecdandselectedcountries2005.html)

The lack of internship/apprenticeship opportunities leads to insufficient vocational qualifications of persons in the labour force. Absence of innovative methods such as second chance/compensation programmes especially for disadvantaged people should be taken into consideration in relation with this problem. Improvement of psychological counselling and guidance services, career centres and related facilities would lead to involvement of universities in efforts to strengthen education/training-employment linkage.
Description and eligible interventions:
This activity is composed of efforts towards increasing the quality and scope of education and strengthening the link between education and employment.

The policy-making, policy implementation, monitoring and evaluation capacities of relevant actors will be supported through trainings, consultancy, learning about best practices.
To this aim, input for the policy-makers will be provided via researches and studies; impact assessment of current policies will be conducted; the connection between the policy-makers and the academic world will be enhanced; and the human resources will be strengthened via trainings and professional/specialised support. Moreover, by improving the monitoring and evaluation mechanisms to support the implementation of a comprehensive education policy,more reliable and continuous input will be provided for policy-makers. Lastly, institutional capacities and participation levels of NGOs in policy-making process will be increased through technical support and promoting involvement of civil society.
TAs, twinning agreements, grants, supply contracts, and development of financial engineering instruments as well as cooperation with international organisations are methods that may be used under this activity.

A possible cooperation with IFIs is likely to be developed after the relevant legal infrastructure is established.

Eligible interventions under this activity may include inter alia;
Supporting quality assurance development systems and mechanisms for all levels of education, particularly for VET according to EQAVET principles;
Establishing a new model for professional development and assessment of teachers/trainers;
Strengthening the monitoring and evaluation systems for all educational actors especially on the implementation of education policies, students, trainers and teacher performance, etc.;
Providing support for implementations of innovative models to increase the quality of education system;
Developing models for improving soft skills of students, teachers and academicians;
Improving cooperation between teacher (and trainer) training institutions and all educational actors to support pre-service and in-service trainings for teachers/trainers;
Supporting the establishment of training centres of excellence for VET teachers/trainers;
Supporting ICT based seryices including web-based guidance and counselling, elearning, distance learning and mobile learning services;
Supporting efforts to establish a quality assurance system in cooperation with the business world;
Supporting the implementation of modular curricula and assessment of the learning outcomes in line with the ECVET principles;

Promoting involvement of relevant sectors in drafting/revising/assessment/implementation of modules and curricula;
Facilitating cooperation between business world and education & training institutions.
Promoting participation in “mobility" programmes, especially Erasmus+;Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies.
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

Selection criteria:
A clear demonstration of the relationship between the intervention and requirements for the improvement of quality of education and training 
A clear demonstration of the relationship between the intervention and its contribution to the cooperation between vocational schools, private sector and social actors 
Complementarity with other funds and policies regarding education 
Complementarity with İŞKUR, MoNE, CoHE and VQA regulations 
Innovative nature of suggested interventions 
Direct reference to HRD SOP indicators 
Sustainability of suggested interventions 
Final Beneficiaries:
MoNE 
VQA 
CoHE 
Education and training institutions, including universities 
Social partners 
Relevant NGOs 
SMEs and private sector 
Professional associations 
Governorates, municipalities and other relevant regional/local public institutions and authorities 

Other relevant actors 

Table 26: Monitoring indicators for Activity II.I 

41 The result indicators of the HRD SOP are defining the targets for the 2014-2020 in which this programme shall provide contribution. Considering the limited amount of IPA funding it is not possible to reach theses result only with the activities of HRD SOP. Hence, the result indicators will be followed in the Country Strategy Paper level.


4.6.2.2. Activity II.II: Increasing Educational Attainment and Skill Levels by Providing Access to All 
Specific objectives:
• Decreasing early school leaving/absenteeism and drop-outs with a view to increase educational attainment 

Increasing access of people with special needs to all levels of education.
Rationale:
Türkiye made significant process in the last decade on enrolment rates especially for girls and the introduction of 12 years compulsory education will have positive effects in terms of increasing attendance and completion rates. Even though the enrolment rate will approach 100% with the introduction of 12 years compulsory education, the new challenge is to enable the students' attendance to schools. When the educational statistics are observed, long term absenteeism arises as a severe problem. According to 2012-2013 formal education statistics of MoNE, the transition rate to upper secondary education is 90.1%.

In light of these developments, the focus of the education system has turned to increase the school attendance rates by encouraging students to continue to formal education and to provide the conditions for the re-participation of the ones who have left the education system before. That would help to reduce the low educational attainment level in Türkiye, which is 68.1% by 2013 when compared with the 24.8% of EU 28 (EUROSTAT).
Early school leaving is another aspect of the problem which results in low rate of individuals with high school diploma. In 2013, 37.5% of the 18-24 age population did not have a high school diploma, which was much higher from the EU28 average of 11.9% (EUROSTAT).
Early childhood education is another aspect which has such middle and long-term benefits as mainly development in terms of education and health, which have positive effects on social welfare. According to OECD report “Education at a Glance" early childhood education is associated with better performance in school in the future. 15-year-old students who attended at least one year of pre-primary education perform better on the PISA Programme. The report also underlines that pre-primary education is not widespread in Türkiye, where less than 30%of 15-year-olds attended pre-primary education for any period of time42. DP10 puts a target to increase the gross enrolment rate in pre-school education from 47% to at least 70% till the end of2018.

Description and eligible interventions:
This activity will have several inter-related focus points. The educational attainment level is aimed to be increased at all levels starting from the early childhood education. This will be complemented with primary and secondary school attainment and eventually by increasing participation in tertiary education in parallel with EU 2020 Strategy.
In terms of early childhood education, efforts to increase the participation rates will be supported through raising awareness about the importance of ECEC; capacity building especially at regions devoid of relevant services; providing incentives to parents; facilitating enrolment to ECEC; improving the quality and quantity of ECEC services; coordinating the services of MoNE, municipalities, community, social protection services, school inspectorate,law enforcement forces, private education institutions, etc.

42 "Education at a Glance", 2013, page 279.

Regarding primary and secondary education, since enrolment is compulsory by law, focus will be on ensuring attendance of students especially girls and persons in need of special policies. To this aim; guidance, counselling, incentives etc. support will be provided to parents/guardians; alternative compensation mechanisms such as second chance education programmes will be implemented/supported; specific interventions according to the needs of disadvantaged students (such as Roma children, children of seasonal, casual workers, people under temporary protection, people with disabilities etc.) will be promoted. These interventions will be complemented by awareness raising activities/events.
TAs, twinning agreements, grants, cooperation with international organisations and development of financial engineering instruments are methods that may be used under this activity.

A direct grant to UNICEF is considered to be the primary option due to the globally acknowledged status of the institution regarding the rights of children and education. It is projected that UNICEF can take part in the implementation of the Activity especially regarding access to basic education and early childhood education. Provided that this option cannot be followed, relevant interventions might be carried out either separately or under coordination of another body to be defined in later phases.

A possible cooperation with IFI's for the establishment of financial engineering instruments to support students' loans is likely to be developed after the relevant legal infrastructure is ready. .

Eligible interventions under this Activity may include, inter alia:
Supporting efforts to identify and retain students at risk of absenteeism and early school leaving 

Promoting family-school cooperation (including ECEC)
Supporting attendance and performance monitoring systems for students 
Supporting second chance and compensation education/training activities 
Improving the educational environment of the schools/boarding facilities/ECEC institutions;
Supporting awareness raising and guidance and counselling activities to encourage participation in education/training;
Improving service provision capacity of education and training institutions (including ECEC) in particular for persons in need of special policies;
Promoting participation of universities, NGOs, local administrations and other relevant institutions to ECEC;
Providing support to prepare the students for higher education;
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

Selection criteria:
Clear demonstration of the relationship between the project and increased attainment/attendance/participation levels 
Demonstration on how the project will focus on the target group 
Complementarity with MoNE and CoHE regulations and policies 
Complementarity with other funds and policies regarding education and social inclusion 

Innovative nature of suggested actions 

Direct reference to HRD SOP indicators 
Sustainability of suggested actions 
Final Beneficiaries:
MoNE 
VOA 
cYanmYlowb 
Social partners 
Relevant NGOs 
cYnow 

and authorities 


 Other relevant actors 
Table 27: Monitoring indicators for Activity II.II 


4.6.2.3. Activity II.III: Strengthening National Qualifications System and Promoting LLL & Adaptability 
Specific objectives:
• Developing/implementing Turkish Qualifications Framework, the National Qualifications System and supporting LLL strategies/action plans.
,Increasing adaptability of employees, employers and enterprises.
Rationale:
Establishing a General Directorate for LLL under MoNE and VQA as a body affiliated to MoLSS (2006), adoption of an LLL Strategy43 for 2014-2018 and the NQS have been significant steps towards a functional LLL system in Türkiye. The broad objective of the reforms that impact on the VET sector was a demand-driven, competence-based, modular system that is responsive to the changing education and training requirements of the labour market. The overall objective has been to establish system that conforms to national and international standards, and contributes in Life Long Learning and Recognition of Prior Learning.

However, further efforts are needed to improve the implementation since the LLL participation rate (rate of people participating in LLL services between the ages of 25-64) is still 4 % as of 2013 according to EUROSTAT. Considering the fact that 48.1% of the labour force (25-64) have an education below the high school level (according to EUROSTAT 2013,4th quarter data), the need for more focused interventions to promote LLL becomes more evident.

LLL activities and encouraging active participation of the individuals are important not only in terms of self-development of the employed but also in terms of facilitating the access of the unemployed to the labour market. Trainings regardless of employment status (employed,unemployed and inactive persons) through LLL process would make a great contribution to the economy.

In order to increase LLL coverage a well-functioning NQF is a crucial requirement. NQF lays down the principles of qualification designed in compliance with the qualification principles adopted by the EU, which are taught under all levels of education including technical and vocational education and training programs as well as formal and non-formal education programs and programs of the trainings conducted by relevant institutions including universities. The recognition of vocational qualifications (including prior learning) and the skills acquired through formal and non-formal education and trainings is strictly connected to presence of a well-functioning NQF which stimulates the participation to LLL. Hence, DP10underlines that recognition of prior learning is a vital element of LLL.
One of the significant aspects regarding LLL is that it contributes in reducing the mismatch between the skills acquired formerly and the needs of the labour market. This stems from 
43 The Draft LLL Strategy covering 2014-2018 has priorities listed below:• Establishing a LLL culture and awareness in the society •Increasing the provision and opportunities of LLL • Increasing the access to LLL opportunities Developing LLL Guidance and Counselling System Developing a LLL Monitoring and Evaluating System 

inadequate coordination among relevant actors, and insufficient number of accredited certification bodies authorised by VQA.

LLL is directly linked to the concept of adaptability which implies investing in human capital and adjusting employers, employees and enterprises according to the changes in the global economy. In the last decade the Turkish economy has evolved towards a structure that requires a more qualified labour force. This trend is expected to continue in the upcoming years. Considering the current educational attainment level of the labour force, interventions to enhance the skills of employees will be needed. In connection with that, there is a need of institutionalization of SME's most of which are family companies with less than 10 workers (94.4%)" and close-down in the first 4 years. Employers and enterprises are in need of establishing sustainable-competitive management models that can cope with global competition. Moreover, extended LLL and adaptability coverage has positive externalities on the issues such as active ageing, combatting unregistered employment, etc.
With a relatively high young population, Türkiye attributes importance to cooperation with EU members and organizations in terms of mobility programmes related to education,especially Erasmus+. This is significant since it helps young people improve their skills and employment prospects by giving them an opportunity to take part in learning opportunities abroad, and enables them to discover new cultures and helps to foster a sense of belonging to Europe.

Description and eligible interventions:
One of the focuses of this measure will be development of skills and competences necessary for lifelong learning. Accordingly, non-formal trainings, public education centres, reforms in the role and functions of the MoNE, TQF/NQS, certification bodies authorised by VQA,social partnership at sectoral level will be supported. Innovative activities for improving the LLL culture in Türkiye as well as strengthening the linkage between non-formal training and labour market will be promoted. Evaluation of former practices and the TQF/NQS and/or the national vocational qualification system may be conducted within the scope of this Activity.The Activity may also provide support for union youth programmes, such as Erasmus+.
In order to improve the adaptability of employees especially in SMEs, trainings mainly for low skill workers; capacity building activities regarding trainings delivered by social partners,NGOs, VET Institutions and public institutions; the use of new technologies and work organizations in enterprises will be supported.

TAs, twinning agreements, grants, supply contracts, and development of financial engineering instruments as well as cooperation with international organisations are methods that may be used under this activity.

A possible cooperation with IFI's for the establishment of financial engineering instruments to increase the adaptability of SME's and workers is likely to be developed after the relevant legal infrastructure is ready.

Eligible interventions under this Activity may include, inter alia: Support for implementation, revision, development, accessibility, coordination, monitoring and evaluation of LLL programs and TQF;
Efforts to establish a Lifelong Guidance System and to improve key competences of adults,
44 Turkstat 2012

Institutional capacity building for. non-formal education institutions of MoNE,relevant actors including NGOs, and certification bodies authorised by VQA;
Promoting RPL and certification system in cooperation with MoNE, CoHE and VQA;
Support for individuals to acquire Vocational Qualifications certificates;
Facilitating vertical and horizontal transitions between formal and non-formal education/training;
Support for national and international programs for student and trainers;
Promoting innovative and sustainable forms of work organisation and institutionalization of SMEs as well as continuous trainings for employees and employers, and use of new technologies;
Facilitating know-how transfer between enterprises, employers and employees;
Promoting university-business cooperation and public-private partnership especially to increase R&D capacity;
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

Selection criteria:
Clear demonstration of the relationship between the intervention and development of skills and competencies necessary for lifelong learning 
Linkage between the intervention and increase in participation to lifelong learning activities, youth programmes, adaptability of employees, employers or enterprises.
Complementarity with İŞKUR, MoNE and VQA regulations and policies regarding vocational education and training 

Complementarity with other funds regarding education/training 
Innovative nature of suggested actions 
Direct reference to HRD SOP indicators 
Sustainability of suggested actions 
Final Beneficiaries:
MoNE 

MoSIT 

MoCT 

VQA 

CoHE 

Educational institutions, including universities 
Social partners 

TESK 

TOBB 

Relevant NGOs 

SMEs and private sector 

Governorates, municipalities, Development Agencies 


Individuals 
Other relevant actors 
Table 28: Monitoring indicators for Activity II.III 
Output Indicators: 2017

Output Indicators: Services and trainings for target persons
Indicative Breakdown of the Outputs: Participants in trainings in the scope of LLL, vocational qualifications and adaptability
Target 2020: 0

Output Indicators: Number of students participating in national/ international programmes
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2020: 120

Output Indicators: Number of persons tested and certified (on vocational qualifications)
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2020: 50.000

Output Indicators: Institutional capacity building
Indicative Breakdown of the Outputs: Participants to trainings to staff of relevant institutions
Target 2020: 0

Output Indicators: Number of participants in national and international programmes
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2020: 45

Output Indicators: Authorised training accreditation and/or training institutions
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2020: 4

Output Indicators: Social partners/NGOs/local actors/SMEs/Vocational testing and certification bodies supported
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2020: 100

Output Indicators: Awareness- raising
Indicative Breakdown of the Outputs: Persons accessed through campaigns/events
Target 2020: 0
Result Indicators: 11.000

Output Indicators: Scientific & e sees
Indicative Breakdown of the Outputs: Researches/Field Studies/Reports/Impact se do  C las a
Target 2020: 0
Result Indicators: L

Output Indicators: Coiroo & cooperation mechanisms
Indicative Breakdown of the Outputs: Common information systems and databases, Workshops, conferences, seminars, twinning/IO agreements, etc. with participation of relevant actors
Target 2020: 0
Result Indicators: 9

4.6.2.4. Overview Table 
Action title: Overall objective
Education and Training: to establish a flexible, transparent, innovative and quality based education system which supports social and economic development and prepares for employment, where all segments of society find the possibility to learn within their own needs.

Action title: Action results4
Education and Training: By the year 2018 (Tenth Development Plan) Number of Students per academic teaching staff: 36 Number of provinces that students per classroom is 30 and under in Primary Education: 76 Number of provinces that students per classroom is 30 and under Secondary Education: 66 Gross enrolment rate for pre-school enrolment (4-5 year): 70% Gross enrolment rate for higher education (Total): 94%

Action title: Activities
Education and Training: By the year 2023 (National Employment Strategy) Participation to lifelong learning will be raised to 15% Workers in construction sector with vocational qualification certificate: 30% Improving the quality of education and training (Activity II.I) Increasing educational attainment and skill levels by providing access to all (Activity II.II) Strengthening the NQS and promoting adaptability & LLL (Activity II.III) Harmonization with acquis and EU policies

Action title: Implementation arrangements Performance
Education and Training: The activities under this action may be carried out through technical assistance and supply contracts, grant schemes, twinning agreements, cooperation with international organisations, direct grants and development of financial engineering instruments.

Action title: indicators46
Education and Training: Activity II.I: Improving the Quality of Education and Training • Approximately 25.000staff of MoNE trained 5.000 educational staff tested regarding professional competencies Training Needs Assessment for teachers according to the documents for professional competencies Approximately 19.000 persons reached through awareness raising activities Minimum 10 academic/scientific researches supported Activity II.II: Increasing Educational Attainment and Skill Levels by Providing Access to All • 1.500participants to catch-up/compensation classes • 65.000 students and/or families reached through guidance and counselling services Approximately 225.000persons reached through awareness raising activities • 5 education/training programmes and materials developed/revised Activity II.III: Strengthening NQS and Promoting LLL & Adaptability 450participants in trainings in the scope of LLL and adaptability 50.000 persons tested and certified on vocational qualifications 3.000 staff of relevant institutions trained
The targets mentioned here are the relevant national policy targets that this Action will contribute in.6Detailed lists of indicators are provided under respective activities.


4.6.3.Action III: Social Policy and Inclusion 
Aim:
The aim of this action is to promote inclusion of disadvantaged persons by facilitating their access to employment, health and social protection services, and by combating discrimination,exclusion and poverty.

Specific objectives:
• To improve the capacities of policy-makers and service providers in order to create the infrastructure for comprehensive social policies and inclusion. (Activity III.I)
 To increase access of the disadvantaged persons to social protection services and labour market, and combatting discrimination, exclusion and poverty ( Activity III.II)
• Harmonization with acquis and EU policies 
EU legislation and policies:
This action will tackle the following topics covered under Chapter 19 Social Policy and Employment: Social Protection, Social Inclusion, Equal Opportunities and AntiDiscrimination. The action will assist Türkiye in transposing and implementing EU acquis,including the public health elements of chapter 28 (Consumer and health protection) as relevant.

In addition, the action will help Türkiye to align with EU's inclusion policies and strategies in line with the Europe 2020 strategy. It will particularly support tackling the challenges to be identified in the Employment & Social Reform Programme (ESRP), which is expected to be agreed within 2014.

Rationale:
An inclusive society requires that each and every citizen is in the scope of relevant social protection services as well as employment, health and education. To this aim, the capacities of relevant authorities need to be sufficient both in terms of policy-making and implementation.The policies and services should be responding to specific needs of all disadvantaged persons.However, the scope of the services provided to target groups in Türkiye is relatively limited;policy making capacity is inadequate; and the coordination between services, policies and practices is insufficient especially regarding disadvantaged persons.
In this context, improving relevant institutional capacity, extending the diversity and scope of services, and ensuring better coordination of interventions regarding this field are of primary importance for an inclusive society.

Since employment is the main factor for elimination of poverty and social exclusion,inclusion of disadvantaged persons into the labour market will also have a positive impact on the efforts to combat poverty. Moreover, ensuring better coordination and cooperation among all relevant actors is necessary not only for improving the coverage of services provided but also for increasing the quality of services provided.

With a view to strengthen the legislative and policy framework which will help sustain the achievements of this action, EU acquis transposition and implementation in the fields of social policy, employment and health will also be supported.


Description:
Activities under this action will be based on a holistic approach from a human rights perspective. They will complement each other in a way that involvement of the disadvantaged persons in social and economic life will be ensured through necessary supportive activities such as integration of services provided by various institutions, closer ties with relevant NGOs and local actors. Eligible interventions under this action will be realised by taking into account the specific needs of the disadvantaged persons and, where relevant, the impact of the Syrian crisis, as well as past and on-going IPA assistance in these fields.
In order to improve the policy making for social policy and inclusion, collecting accurate data about disadvantaged persons will be supported through field researches, desk studies, surveys etc. Family members of the disadvantaged persons who are the target group of the activities,will also be included in the activities when needed. In line with the holistic approach, this action will support specific ALMPs for disadvantaged persons aiming their inclusion to labour force.

4.6.3.1. Activity III.I: Capacity-building for social inclusion 
Specific objective:
• Improving institutional capacity for social policy and inclusion in terms of policy making, strategic planning, implementation, monitoring and evaluation.
Rationale:
In order to tackle existing and future problems, rights-based and effective social policies should be formulated and capacities in all levels of policy making; namely planning.implementation, monitoring and evaluation should be developed.

At the policy planning (design) phase, the priority must be given to strengthening the policy making capacity of the MoFSP and other relevant actors. The aim is to enable the Ministry to develop and implement social policies that would give people opportunities to break the poverty cycle while strengthening civil society and local administrations to support and monitor policy implementations.

In this regard, inefficient coordination between MoFSP and local actors such as municipalities, governorates, Development Agencies and NGOs' on the policy making,implementation, monitoring and evaluation aspects and inadequate capacity for these actors are profound challenges. They include the absence of a capacity to coordinate stakeholders (other ministries, municipalities and NGOs where applicable) and a mechanism where roles and responsibilities of the institutions are defined. Running a well-functioning administrative registration system and IT infrastructure, where personal data of existing and future service users are securely stored and revised, is crucial in both defining the eligibility criteria of the people in need of support and directing services and social assistances to them and in monitoring their conditions.

In addition, the monitoring capacity is limited to impact analyses conducted for a selected number of policies in pilot areas. Thus another aspect of this activity is to monitor the implementation and results of policies ‘live' through the IT system in place. This would then provide inputs for the policy planning (design) phase by enabling the policy makers observe changes in the households. The data currently used in poverty analyses is mostly limited to TURKSTAT surveys as they provide the widest possible data range.

In the recent years, the two projects, namely Integrated Social Assistance Services Project and Social Assistance Information System, have been implemented. These have introduced improvements especially in simplifying the social assistance system and prevent ineffective and long assessment process.

However, improvement is needed in the registration system to be able to have more and detailed data about the households. This is crucial in both designing targeted social policies and in monitoring the demographic, economic and social trends with a view to prevent risks.
Description and eligible interventions:
The activity will especially focus on the capacity building for MoFSP and relevant actors regarding policy making, implementation, monitoring and evaluation through staff trainings and establishing/improving/upgrading mechanisms including IT systems, and by supporting research and qualitative and quantitative studies.

Poverty limits people's access to services, including public services. Poverty alleviation,therefore, requires availability of public services and defining better ways to make them accessible. In this context, social support mechanisms that function as a mediator between the service providers and recipients (i.e. Family Social Support Programme47 that depends on use of social workers between the service providers and receivers) may be supported.
TAs, twinning agreements, grants, supply contracts, and development of financial engineering instruments as well as cooperation with international organisations are methods that may be used under this activity.

Eligible interventions under this activity may be;
Assistance for strategic planning, policy making and policy evaluation at central and local levels;
Establishing an Equality Body as foreseen by the EU acquis 
Improving administrative registration system and IT infrastructure/software for service providers;
Establishing mediating mechanisms between service providers and recipients;
Reorganizing (especially by decentralising / localising) and improving the quality of social protection services;
Strengthening the capacity of NGOs and local actors (including municipalities);
Providing trainings for service providers;
Developing communication strategies, building awareness regarding social protection services;
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

47 Family Social Support Programme (ASDEP) is established by MoFSP in May 2012. It aims to improve social assistance system in Türkiye by providing supply-oriented services. After the need identification phase, needy persons are assisted by social service experts who are assigned to families to assist them for their psychological,social, financial needs.


Selection criteria:
Clear demonstration of the relationship between the intervention and creation of new jobs for those at risk of social exclusion or the retention of existing jobs 
Clear demonstration of the relationship between the intervention and the social inclusion of specific groups and/or providing equal opportunities.
Clear demonstration of the relationship between the intervention and the solution of problems related to capacity 

Demonstration of how the intervention will focus on the targeted group(s).
Clear identification of tailor-made solutions for target groups requiring specific interventions 

Complementarity with other funds and policies regarding social protection services 
Innovative nature and sustainability of suggested interventions 
Direct reference to HRD SOP indicators 
Final Beneficiaries:
MoFSP 

MoLSS 

o SSI 

İŞKUR 

MoNE 

Ministry of Transport, Maritime and Communications 
Ministry of Environment and Urbanisation 
Ministry of Interior 

Ministry of Justice 

Ministry of Health 

Ministry of Youth and Sport 
Social partners including CCIs and commodity exchanges 
Development Agencies 

Municipalities and the Union of Municipalities of Türkiye 
SMEs and private sector 

NGOs 

Other relevant actors 



Table 29: Monitoring indicators for Activity III.I 
Output Indicators: Institutional capacity building
Indicative Breakdown of the Outputs: The number of participants to the trainings to staff of relevant institutions
Target 2017: 0
Target 2020: 8.000
Result Indicators: Number of disadvantaged persons registered in relevant databases •Rate of disadvantaged persons who benefit from relevant services Basic Family Assistance System established Risk-based management system established •Action Plan of MoFSS revised/adopted

Output Indicators: Institutions supported by equipment (MoFSS and care facilities)
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 10

Output Indicators: Family Information Database
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 1

Output Indicators: Procedure manuals & guidelines for municipalities and MoFSS for risk-based management system
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 3

Output Indicators: Awareness- raising
Indicative Breakdown of the Outputs: ·Persons accessed through campaigns/events
Target 2017: 0
Target 2020: 29.000

Output Indicators: Scientific & Technical Studies
Indicative Breakdown of the Outputs: Researches/Field Studies/Reports, Impact Assessment, Monitoring & Evaluation Studies
Target 2017: 0
Target 2020: 50

Output Indicators: Action plan (defining the roles of relevant actors)
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 1

Output Indicators: Coordination & cooperation mechanisms
Indicative Breakdown of the Outputs: Common information systems and databases, Workshops, conferences, seminars, twinning/IO agreements, etc. with participation of relevant actors
Target 2017: 0
Target 2020: 25

4.6.3.2.Activity IIl.II. Facilitating access of the disadvantaged persons to social protection services and labour market 
Specific objectives:
Promoting social inclusion and improving access for all to quality employment, education,health and social protection services.

Rationale:
The figures regarding disadvantaged groups in Türkiye are ambiguous. Thus, it is evident that the services can reach only a limited number of persons in these target groups. In this regard,the services and social assistance shall be provided in order to ensure easy access with a view to reach more people in need. In addition, it is crucial toestablish links between social protection services and the labour market. A critical issue is that the people who are in need of the services shall also be activated in the Iabour market through improving their employability and providing them tailor made ALMPs.

The disadvantaged persons have higher unemployment rates than the average, and generally have low educational attainment stemming from insufficient or non-existent educational opportunities targeting them. They face difficulties in accessing labour market and social life due to, among others, inadequate and inaccessible transport services; lack of information about available services; prejudices' and discrimination against them; and limited outreach and efficiency of public services.

Description and eligible interventions:
This activity aims at improving accessibility of services and social assistance for the disadvantaged persons by supporting the diversification and capacity enhancement of service providers especially targeting the NGOs and the local actors.

It is foreseen to increase the employability and social integration of disadvantaged persons (such as urban poor, people with disabilities Roma citizens48, children (with special needs,gifted children, street children, working children, children victims of crime,) single-parents,seasonal workers, drug addicts, women exposed to violence, women without any social protection coverage, convicts and ex-convicts, elderly people, domestic workers, temporary protected people , etc.) by directing them to educational services; ALMPs, including training,counselling and guidance, entrepreneurship programmes; social protection services; and by supporting social entrepreneurship. These activities will be supplemented through awarenessraising and communication campaigns in order to reach an increased number of disadvantaged persons.

TAs, twinning agreements, grants, supply contracts, and development of financial engineering instruments as well as cooperation with international organisations are methods that may be used under this activity.

For financial engineering instruments a possible cooperation with KfW Development Bank and other IFS is likely on the establishment of financial engineering instrument especially micro credit mechanisms to support the employment of people in need of special policies.
4 This term covers all citizens facing prejudices from wider public similar to Roma, including but not limited to Doms, Loms and Abdals.


During design and implementation, close cooperation will be established with civil society sector (including rights-based and grassroots organizations).

Eligible interventions under this Activity may be, inter alia;
Promoting social innovation and social entrepreneurship as well as micro-credits or any other financial means (including income support, financial engineering instruments, etc.);
Supporting inclusive education & training services and ALMPs (including job clubs counselling and guidance etc.) for disadvantaged persons 
Supporting service provision through local actors, including community based services;
Establishing monitoring and legal support mechanisms by NGOs to promote equal opportunities and to fight discrimination;
Improving availability and accessibility of quality services (guidance and counselling transport, etc.);
Designing and implementing special service delivery methods/ strategies (i.e.mediation mechanisms);
Supporting involvement of disadvantaged persons in social life through multidimensional interventions such as cultural, sports, artistic and other social activities as well as employment and education.

Support for establishment of a legal and policy framework for anti-discrimination,covering all grounds of discrimination in line with the EU acquis Supporting activities on awareness raising, visibility and information dissemination regarding issues such as anti-discrimination, fighting discriminatory practices and prejudices;
Provision of childcare, elderly care and care for people with disabilities;
Comparison and harmonisation of national legislation with EU acquis and policies;and supporting implementation.

Selection criteria:
Clear demonstration of the relationship between the intervention and requirements for the solution of problems related to social exclusion and poverty 
Demonstration on how the intervention will focus on the disadvantaged group/s.
Clear identification of tailor-made solutions for target groups requiring specific interventions 

Complementarity with other funds and policies regarding social inclusion, services and assistance 

Innovative nature and sustainability of suggested actions 
Direct reference to HRD SOPindicators 
Final Beneficiaries:
Disadvantaged individuals 
Relevant NGOs 

MoFSP 
MoLSS 
MoNE 
Ministry of Transport, Maritime and Communications 
Ministry of Interior 
Ministry of Environment and Urbanisation 
Ministry of Justice 
Ministry of Health 
Ministry of Youth and Sport 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Ministry of Customs and Trade 
SSI 
İŞKUR 
Social partners including CCIs and commodity exchanges 
Development Agencies 
Municipalities and Union of Municipalities of Türkiye 
Universities 
SMEs and private sector 
Cooperatives 
Table 30: Monitoring indicators for Activity III.II 


4.6.3.3. Overview Table 
Action title: Overall objective
Social Policy and Inclusion: To promote inclusion of disadvantaged persons by facilitating their access to employment, health and social protection services, and by combating discrimination, exclusion and poverty.

Action title: Action results49
Social Policy and Inclusion: By the year 2018 (Tenth Development Plan) Population Living on Less than $ 4.3 a Day (absolute poverty): < 1 % Individuals living in households where the total equalised household income below 60% national equalised median income (relative poverty): 19% Gini Ratio: 36% By the year 2023 (National Employment Strategy) Worst forms of child labour completely eradicated in the fields of heavy and dangerous work, street work and migratory/temporary seasonal work Child labour reduced to below 2% in 2023 in other fields By the year 2023 ((Strategic Plan of MoFSP) Poverty (food and non-food): 10% Health status of disadvantaged persons (measured e.g. by increased vaccination rates of vulnerable children, number of interventions facilitating access to the quality healthcare for vulnerable people, disabled children living in community

Action title: Activities
Social Policy and Inclusion: settings, etc.) capacity-building for social inclusion (Activity III.I) facilitating access of the disadvantaged persons to social protection services and labour market (Activity III.II) harmonization with acquis and EU policies

Action title: Implementation arrangements
Social Policy and Inclusion: The activities under this action may be carried out through technical assistance and supply contracts, grant schemes, twinning agreements, cooperation with international organisations, direct grants and development of financial engineering instruments.

Action title: Performance indicators{0
Social Policy and Inclusion: Activity III.I: Capacity-building for social inclusion Trainings to 8.000staff of relevant institutions 29.000people reached through AR activities • 50 researches carried out 10 Institutions supported by equipment (MoFSS and care facilities) 25 common information systems and databases established. Activity III.II: Facilitating access of the disadvantaged persons to social protection services and labour market 350.000 persons trained/provided with services. • 25 social partners/ NGOs/local actors/ SMEs supported. 1.500persons accessed through awareness-raising campaigns/events.
49 The targets mentioned here are the relevant national policy targets that this Action will contribute in.soDetailed lists of indicators are provided under respective activities.


4.6.4. Action IV: Technical Assistance for Implementation of SOP 
4.6.4.1. Activity IV.I: Technical Assistance for the Operating Structure 

Aim 
Preparing Türkiye for the European Social Fund management through the proper implementation of HRD SOP 

Specific objectives 
Developing the capacity of the Operating Structure, sub-leading institutions and beneficiaries to fulfil their functions related to the IPA and future EU Structural Funds implementations.

Rationale 
Considering the wider contextual coverage of the new SOP and the level of allocation to the sector, the programming, monitoring, tendering and the contract management of the OS and the project preparation capacity of the Beneficiaries should be strengthened to achieve the maximum benefits from IPA funds.

During the implementation period of IPA I, MoLSS as Operating Structure has gained significant capacity. The IPA-II period, with its novelties and new areas of interventions requires both re-structuring of the current system and capacity building activities to cope with the challenges of the new period.

The IPA II period requires progress on the way of waiving the ex-ante controls and improving the institutional capacity to prepare Türkiye for the possible responsibilities under the structural funds and cohesion policy. Therefore it is necessary that the OS is further supported in a way to increase its human capacity and operational abilities.

The IPA I period implementations made it clear that the ownership and involvement of the main institutions of the sector to play a significant role on the successful use of funds.Therefore the capacity building for sub-leading institutions (MoNE and MoFSP) is especially important for new period. The main institutions in the sector are in need of support especially on programming for the development of solid project pipelines. Therefore programming,monitoring and project management capacity of the main stakeholders should be improved.
Description 
This activity will provide support both to the Operating Structure and the Beneficiaries (including sub leading institutions) for a sound and efficient implementation of the Programme.

Technical Assistance will include such activities as delivery of training and consultancy services to (potential) beneficiaries and OS, organisation of study visits and internships,organisation of monitoring activities including SMC meetings and monitoring visits to site,ensuring the proper visibility of the Programme through information days, production of promotional materials, financing auxiliary services to improve the physical conditions of the Os (e.g. running costs and buying necessary equipment), communication campaigns, media events, outreach activities, operating costs of the OS, setting up and/or improving of computerised systems and supporting the Os in project selection, tendering, payment,monitoring and evaluation phases with due attention of potential conflicts of interest.

The main stakeholders who are likely to undertake more responsibilities in the IPA II should be able to harmonise their own structures and human resources with the possible upcoming needs. The interventions funded under this action shall not replace the work to be carried out by the Operating Structure and other stakeholders.

Delivery 
This activity will be delivered through technical assistance, direct grants and supply contracts.
Eligible Interventions:
Specific indicative interventions complementary to those mentioned under the "description"part may be providing support inter alia for;
development of project pipelines 
project selection and assessment 
preparing tender and call for proposals documents 
quality assurance 
overall programme management 
conducting evaluations 
financial management 
information and publicity 
the publicity of EASI 
establishment, development and maintenance of ICT - MIS systems 
accreditation and co-delegation activities 
increasing the capacity of beneficiaries 
back-up, logistics and administrative procedures 
negotiation techniques and documentation on process of related acquis chapters 
Table 31: Monitoring indicators for Activity IV.I 
Output Indicators: Institutional capacity bilding
Indicative Breakdown of the Outputs: Number of trainings for OS staff
Target 2017: 0
Target 2020: 100
Result Indicators: National employment, education and social policy observatory established and functional Share of IPA funds used Number of service and supply contracts signed • Number of OISs prepared/revised • Number of grant contracts signed

Output Indicators: Number of trainings for actual and potential beneficiary institutions
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 50

Output Indicators: Staff of actual and potential grant beneficiaries trained
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 2.000

Output Indicators: Revision of ICT, management and monitoring information system of HRDOS
Indicative Breakdown of the Outputs: 0
Target 2017: 1

Output Indicators: Site visits
Indicative Breakdown of the Outputs: Regarding contract monitoring
Target 2017: 0
Target 2020: 3.000

Output Indicators: Awareness- raising
Indicative Breakdown of the Outputs: Persons accessed through awareness- raising campaigns/events
Target 2017: 0
Target 2020: 50.000

Output Indicators: Scientific & Technical Studies
Indicative Breakdown of the Outputs: Researches/Field Studies/ Reports/ Impact Assessment, Monitoring & Evaluation Studies, Regional Need Analysis, project pipelines, etc.
Target 2017: 0
Target 2020: 25

Output Indicators: Coordination & cooperation mechanisms
Indicative Breakdown of the Outputs: SMC meetings Conferences/workshops
Target 2017: 0
Target 2020: 14 40
Targets and indicators:

4.6.4.2. Overview Table 
Action title Technical Assistance: Overall objective

Action title Technical Assistance: Action results

Action title Technical Assistance: Activities

Action title Technical Assistance: Implementation arrangements

Action title Technical Assistance: Performance indicators

5.1.CSP Türkiye- Indicative Financial Allocations 


5.2.Financial tables by action and year 
Financial Table HRD SOP (2014  2018)

Financial Table HRD SOP (2014)

Financial Table HRD SOP (2015)

Financial Table HRD SOP (2016)
TOTAL: Action-1
Total Cost (million €): 53,6
Total Public Eligible Cost (million €): 9°εS
EU IPA: 9's5
CC National Public: 0°8
IPA co- financing rate: %8

TOTAL: -ca
Total Cost (million €): 62
Total Public Eligible Cost (million €): 622
EU IPA: E00
CC National Public: 3,6
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: Action-3
Total Cost (million €): 0
Total Public Eligible Cost (million €): 0
EU IPA: 0
CC National Public: 0
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: Action-4
Total Cost (million €): 0
Total Public Eligible Cost (million €): 0
EU IPA: 0
CC National Public: 0
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: TOTAL
Total Cost (million €): 77,5
Total Public Eligible Cost (million €): 77,5
EU IPA: 65,9
CC National Public: 11,6
IPA co- financing rate: 85%
Financial Table HRD SOP (2017)
TOTAL: Action-1
Total Cost (million €): 36,8 25,0
Total Public Eligible Cost (million €): 36,8 25,0
EU IPA: 31,3 21,3
cC National Public: 5,5
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: Action-3 Action-4
Total Cost (million €): 15,6
Total Public Eligible Cost (million €): 15,6
EU IPA: 13,3
cC National Public: 2,3
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: 3,6
Total Cost (million €): 3,6
Total Public Eligible Cost (million €): 3,0
EU IPA: 0,6
Private (indicative): 85%


Financial Table HRD SOP (2018)
TOTAL: Action-1
Total Cost (million €): 14,9
Total Public Eligible Cost (million €): 14,9
EU IPA: 12,7
cC National Public: 2,2
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: Action-2
Total Cost (million €): 14,9
Total Public Eligible Cost (million €): 14,9
EU IPA: 12,7
cC National Public: 2,2
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: Action-3
Total Cost (million €): 14,9
Total Public Eligible Cost (million €): 14,9
EU IPA: 12,7
cC National Public: 2,2
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: Action-4
Total Cost (million €): 2,4
Total Public Eligible Cost (million €): 2,4
EU IPA: 2,0
cC National Public: 0,4
IPA co- financing rate: 85%

TOTAL: TOTAL
Total Cost (million €): 47,1
Total Public Eligible Cost (million €): 47,1
EU IPA: 40,0
cC National Public: 7,1
IPA co- financing rate: 85%

5. Overview of the consultation process 
Sectors such as employment, education and social policies are multi-dimensional by their nature. Therefore the policy making and implementation in these fields require the coordination and common work of many institutions as well as the civil society. The SOP was prepared in a consultative and participatory manner.

MoLSS has given the uttermost attention to ensure an efficient consultation process to reflect the priorities and concerns of all the relevant stakeholders. The Programme has been developed in partnership with Public Administrations of Türkiye and a wide range of institutions from the local administrations and NGOs.

In that regard the consultation process started from the concept paper development. Ongoing engagement has been facilitated through an e-mail work group which was established in March 2013 with partners representing the education, employment and social policy sectors.On the identification of the main priority lines for the concept paper the main line ministries and public institutions were invited to set their priorities. In addition to the e-mail work group several meetings were organized under the coordination of MoLSS. In August 2013 MoLSS organized workshops for each sub-sector to finalize the concept papers. The sector priorities of Türkiye were reflected as such in the concept paper. The consultation process was maintained on providing feedbacks to the CSP.

The drafting process of the new SOP was presented to the SMC members at the 13tħ SMC meeting at November 2013 and MoLSS has also organized in January 2014 a Kick - Off Conference on the drafting process. In this organization, the background studies and main challenges in terms of each action was presented and the roadmap for drafting the SOP was shared.

Following the Kick Off conference three work shops were organized under each action with the participation of all relevant stakeholders of each sub sector, including NGOs and social partners. The workshops were followed by providing trainings to the sub leading institutions on the new template of SOP and on how to draft operational programmes.
In addition to the e-mail work groups, the sub leading institutions were asked to constitute a task force for the drafting of the SOP. During the preparation of the first draft of SOP, staff of MoLSS and sub-leading institutions have conducted common work sessions to identify the intervention areas.

Second round workshops took place in April 2014 to present the draft SOP to the stakeholders. All stakeholders were asked to submit their comments in written to the OS and the received comments were reflected on the draft document. MoLsS has also conducted a bilateral meeting with the Ministry of Industry Science and Technology. In addition, a meeting with IOs was organized on 15 April 2014. Moreover, various stakeholders especially the social partners and NGOs were informed about the content of the programme in a meeting in May 2014.


6. Implementation arrangements 
7.1.Relevant structures and authorities 
In accordance with the Council Regulation on the Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA II) and the Rules of Application for Pre-Accession Assistance (IPA II RAP), the Presidencial Circular No 2019/20 on the Management of the EU Pre-Accession Funds and the Participation in the Union Programmes designates the main structures and authorities responsible for IPA management and implementation tasks for the IPA II (2014-2020) period.
Under the management and control provisions of this Regulation, the following individuals /bodies are designated / established.

The Minister of EU Affairs is assigned as National IPA Coordinator 
The Turkish Treasury is assigned as National Authorising Officer 
The Turkish Treasury is assigned as National Fund 
Board of Treasury Controllers is assigned as the Audit Authority 
Operating Structures: For each IPA policy area or programme, an operating structure shall be established to deal with the management and implementation of assistance under the IPA Regulation. In this context, the MoLSS as the Operating Structure and Contacting Authority for the HRD SOP 

The operating structure shall be responsible for the implementation, information and visibility, monitoring and reporting of programmes, and the evaluation thereof whenever relevant, in accordance with the principle of sound financial management, and for ensuring the legality and regularity of the expenditure incurred in the implementation of the programmes under its responsibility.

The main public institutions which can be identified as sub leading institution will play also an important role in the implementation of the HRD SOP in particular on the development of sub sector project pipelines and conducting evaluation and thematic monitoring activities.Furthermore depending on their maturity and willingness the OS may confer some task and responsibilities to the sub leading institutions in the coming years.
On the other hand Development Agencies located in priority NUTS II regions for the geographical concentration will undertake specific roles in the context of HRD SOP.
The functions to be delegated to DAs will be agreed and specified by a cooperation (delegation) agreement between the respective DA and the OS. Indicative functions envisaged for DAs are as follows:
With regard to the grant scheme programmes specific to the region determined for geographical concentration, it is eventually aimed that the respective DA will overtake the tendering, contracting, monitoring and payment functions for grant components. However,OS will carry out all functions for the service, supply and work components. On the other hand, until the accreditation process for the delegation of functions will be completed, the Ministry will conduct all relevant functions for the grant contracts as well.
DAs will also assist the OS for programming, implementation and monitoring in priority NUTs II regions. In this process, DAs will identify and prioritize project ideas and negotiate with the Ministry. Once project/operation is selected by the Ministry in consultation with DAs, DAs will provide support to potential beneficiaries of projects/operations on developing OISs, tender documents, implementation of contracts.


7.2.Monitoring arrangements 
Sectoral Monitoring Committee 
The HRDSOP will establish a Sectoral Monitoring Committee no later than six months after the entry into force of the first financing agreement related to the programme, according to what is stated in the Article 19 of the Commission Implementing Regulation on the specific rules for implementing the IPA II Regulation.

The sectoral monitoring committee shall review the effectiveness, efficiency, quality,coherence, coordination and compliance of the implementation of the actions in the policy area or programme and their consistency with the relevant sector strategies. It shall measure progress in relation to achieving the objectives of the actions; outputs, results and impact by means of indicators related to a baseline situation, as well as progress with regard to financial execution. The sectoral monitoring committee shall report to the IPA monitoring committee and may make proposals on any corrective action to ensure the achievement of the objectives of the actions and enhance the efficiency, effectiveness, impact and sustainability of the assistance provided.

The Sectoral Monitoring Committee will be co-chaired by The Undersecretary of MoLSS as Head of the Operating Structure and a representative of the Commission. Its member will include:
A representative of the Commission;
A representative of the National IPA Coordinator;
A representative of the National Authorising Officer;
A representative of the National Fund;
Representatives of each body/post of the Operating Structure for the programme;
o Programme Management Monitoring & Evaluation Unit 
o Procurement Unit 
o Project Management Unit 
o Financial Management Unit 
o Quality Assurance and Control Unit 
o Information Publicity and Technical Assistance Unit 
o EU Affairs Unit 
o Irregularity Officer 
o Internal Audit Unit 
Representatives from Public Institutions 
o MoNE 

o MoFSP 

o MoSIT 

o MoH 

o Ministry of Culture and Tourism 
o İŞKUR 

o SSI 

o VQA 

o Council of Higher Education 

Representatives from the civil society and socio-economic partners, regional or national organizations with an interest in and contribution to make to the effective implementation of the programme. These are:
o TOBB (Union of Chambers and Commodity Exchanges)

o TESK (Confederation of Turkish Artisans and Craftsmen)
/o -.owb 
o TISK (Turkish Confederation of Employer Associations)
o TURK-IS (Confederation of Turkish Trade Unions)
o HAK-IS Trade Union Confederation 
o DISK (Confederation of Progressive Trade Unions)
o The Union of Municipalities (TBB)
Representatives of Regional Partners and NGO's 
o Development Agencies 
o Universities 
Chambers 
o NGO's 
The composition of the Sectoral Monitoring Committee can be reviewed and extended by the Head of the Operating Structure in agreement with the Commission in order to guarantee sufficient representation and membership.

For some specific issues and topics from the agenda, the co-chairpersons can invite external experts, non-Committee members, to attend the meeting. All materials and documents,subject to discussion, are to be treated as confidential until the end of the meeting to which they relate or unless otherwise stated.

OS of the HRDSOP performs the duties of the permanent Secretariat of the Committee. All correspondence, concerning the activities of the Committee is to be addressed to the Secretariat of the Committee.

7.3.Evaluation arrangements 
The Head of the Operating Structure is responsible for ensuring that adequate evaluations of the operational programme are carried out. The evaluations will be carried out by experts or bodies, internal or external, functionally independent from the management and control system.

Indicative Evaluation Activities: Ex-Ante Evaluation of the HRDSOP
Timing: 2014

Indicative Evaluation Activities: Interim Evaluation of the HRDSOP
Timing: 2017

Indicative Evaluation Activities: Ex-Post Evaluation of the HRDSOP
Timing: Not later than three years after the end of the programming period.
Other thematic evaluations shall be conducted in agreement with the European Commission.

Z-2023/77371317-ABGY/35509259İVEDİ
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı Avrupa Birliği Delegasyonu'na saygılarını sunar ve imzalanmış olan “Türkiye için İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Çok-yıllı Eylem Programı Finansman Anlaşmasına 3 No.lu Değişikliği" ekte sunmaktan şeref duyar.

Bakanlık, Türkiye'nin 27. Fasıl Müzakere Pozisyonunda belirtildiği üzere, Türkiye Cumhuriyeti'nin sözkonusu Anlaşma'dan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesinin,taraf olmadığı antlaşmalara ilişkin Türkiye Cumhuriyetinin pozisyonunu değiştirdiği şeklinde yorumlanamayacağını not eder.

Finansman Anlaşmasına Değişikliğin imzacıları yukarıda kayıtlı açıklamanın Finansman Anlaşması yorumlanırken dikkate alınacağı konusunda mutabıktırlar.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı, Avrupa Birliği Delegasyonu'na en derin saygılarını bu vesileyle bir kez daha ifade etmekten şeref duyar.
Ankara, 17 Ocak 2023
Ek: belirtildiği gibi.
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Ankara 


Z-2023/77371317-ABGY/35509259URGENT 
The Ministry of Foreign Affairs Directorate for EU Affairs of the Republic of Türkiye presents its compliments to the Delegation of the European Union and has the honour to eaclose herewith the signed “Addendum No:3 to the Financing Agreement for Multi-Annual Action Programme for Türkiye on Employment, Education and Social Policies”.
The Ministry notes that the implementation by the Republic of Türkiye of its obligations axising from this Agreement shall not be construed as altering the Republic of Türkiye's position vis-à-vis the treaties that it is not a party to, as referred to in Türkiye's negotiating position on Chapter 27.

The signatories of the Financing Agreement agree that the above-mentioned statements will be taken into consideration in the interpretation of the Financing Agreement,
The Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Türkiye avails itself of this opportunity to renew to the Delegation of the Europcan Union the assurances of its highest consideration.

Encl.: as stated 
Delegation of the European Union to Türkiye Ankara 

Ankara, 17 January 2023
o 

Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Büyükelçi, Delegasyon Başkanı
Ankara, 24 Ocak 2023ARES (2023) 531462
NOTA 
Avrupa Birliği Delegasyonu Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığına saygılarını sunar.

Avrupa Birliği Delegasyonu, imzalanmış IPA II “Türkiye için İstihdam, Eğitim ve Sosyal Politikalar Çok-yıllı Eylem Programı Finansman Anlaşmasıa 3 No'lu Değişikliğin"imzalandığını bildiren Bakanlıklarının 2023/77371317-ABGY/35509259 sayılı 17 Ocak 2023tarihli Nota'sını aldığını bildirmekten şeref duyar. Delegasyon Nota'da bulunan ilave ifadeleri kaydeder ve bu bağlamda geçerliliklerini onaylar. Buna ilave olarak, Komisyon, Finansman Anlaşmasına yapılan Değişikliğin onay sürecinin kendi tarafında tamamlandığını teyit eder.
Avrupa Birliği Delegasyonu Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığına teşekkür eder ve bu vesileyle en derin saygılarını yineler.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri BakanlığıANKARA 

**„a,**¤

Ambassador, Head of Delegation 
Ankara,24January 2023ARES(2023)531462
NOTE VERBALE 
The Delegation of the European Union presents its compliments to the Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Türkiye.

The Delegation of the European Union has the honour to acknowledge receipt of the Ministry's Note Verbale N° 2023/77371317-ABGY/35509259 dated 17 January 2023 informing about the signature of signed IPA Il "Addendum No:3 to the Financing Agreement for Multi-Annual Action Programme for Turkey on Employment, Education and Social Policies". The Delegation has taken note of the additional statements made in the Note Verbale and confirms their validity in this context. Furthermore, the Commission confirms that the approval process for the Addendum has been completed on its side.
The Delegation of the European Union thanks the Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Türkiye, and avails itself of this opportunity to renew the assurances of its highest consideration.

Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye ANKARA 

DELEGATION OF THE EUROPEAN UNION TO TÜRKİYE 
Address: Uğur Mumcu Cad. 88, 4th Floor, Gaziosmanpaşa, 06680 Ankara/Türkiye Tel: (+90.312) 459 87 00 Fax : (+90.312) 446 67 37E-mail: [EMAIL] - Website: www.avrupa.info.tr