Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması Yönetmeliği
YÖNETMELİK | 2024-09-17

17 Eylül 2024 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32665
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
BİTKİ
ÇEŞİTLERİNİN KAYIT ALTINA ALINMASI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tarımsal bitki
türlerine ait çeşitlerin kayıt altına alınması, kayıt listelerinin
oluşturulması, kütükte kalış süresi ve silinmesi, bitki genetik
kaynaklarının kaydedilmesi, özel sektör tarımsal araştırma kuruluşlarının
yetkilendirilmesi ve denetimine ilişkin esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; tarla bitkileri, sebze, meyve,
asma ve süs bitkilerine ait çeşitlerin ve genetik kaynakların kayıt altına
alınması, özel sektör araştırma kuruluşlarının yetkilendirilmesi ve
denetimine ilişkin iş ve işlemleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 31/10/2006
tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 4 üncü maddesine ve 21/12/1967
tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri
Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında
Kanunun 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Alt Liste: Farklılık Yeknesaklık Durulmuşluk
(FYD) denemelerinde farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilmesine
rağmen Tarımsal Değerleri Ölçme (TDÖ) denemeleri sonuçları sebebi ile
tescil komitesince tescili reddedilen çeşitlerin dâhil edildiği listeyi,
b) Araştırma kuruluşu: Bitki çeşitlerinin ıslahı
veya bulunması ve geliştirilmesi ile ilgili faaliyet gösteren, nitelikleri
ve çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenen, kamu ve özel
kuruluşları,
c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
ç) Başvuru öncesi denemeler: Tarla bitkileri
türlerinde, kayıt başvurusu öncesinde ilgili bitki türünde Bakanlık
tarafından yayımlanmış teknik talimat çerçevesinde araştırma kuruluşları
tarafından kurulan denemeleri,
d) Başvuru öncesi deneme raporu:
Kayıt başvurusu öncesinde ilgili bitki türünde yayımlanan teknik talimat
çerçevesinde, çeşidin tarımsal değerini belirlemek için yapılan deneme
sonuçlarına ait istatistikî analizlerinin, teknolojik özelliklerinin,
hastalık ve zararlılara dayanıklılığının belirlendiği deneme ve
gözlemlerin, ekonomik değer bakımından denemedeki standart/kontrol
çeşitlerinden üstün olduğu bir veya birkaç özelliğin belirtildiği raporu,
e) Başvuru sahibi: Çeşidi ıslah eden veya
geliştiren araştırma kuruluşu veya gerçek kişiler ile yetki belgesine sahip
tohumluk üreticisi kuruluşları,
f) Bitki grubu: Tarla bitkileri, sebze, meyve/asma
ile süs bitkileri türlerinden oluşan her bir grubu,
g) Bülten: Kayıt altına alınan veya çıkarılan bitki
çeşitlerinin, kayıt altına alma ile ilgili iş ve işlemlerin yayımlandığı
listeleri,
ğ) Çeşit: Bir veya birden fazla genotipin
birleşmesinden ortaya çıkan ve kendine has özelliklerle tanımlanan, sözü
edilen özelliklerden en az biriyle diğer herhangi bir bitki grubundan
ayrılan, değişmeksizin çoğaltılmaya uygunluğu bakımından bir bütün olan,
botanik taksonomi içinde yer alan genetik yapıyı,
h) Çeşit adayı: Çeşidin tüm özelliklerine sahip
olduğu düşünülen ancak henüz çeşit olarak tescil edilmemiş durulmuş
bitkisel genetik yapıyı,
ı) Çeşit Özellik Belgesi: Çeşidin veya ana-baba
hatlarının tescil edildiği ülkenin resmî tescil kuruluşundan alınmış,
morfolojik, fizyolojik ve teknolojik karakterleri içeren, asıl belgeyi,
i) Çeşit tescil raporu: Çeşit tescil deneme ve test
sonuçlarının TDÖ ve/veya FYD denemeleri çerçevesinde değerlendirilerek
Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM) tarafından
hazırlanan raporu,
j) Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS):
Bakanlıkta kullanılacak olan Elektronik Belge Yönetim Sistemini,
k) Farklılık, yeknesaklık, durulmuşluk testleri
(FYD): Çeşidin, morfolojik ve fizyolojik karakterlerinin tespit edilerek,
teknik soru anketinde belirtilen özelliklerinin doğrulanmasına ve mevcut
çeşitlerden farklı, yeknesak ve durulmuş olup olmadığının belirlenmesine
dair gözlem veya testleri,
l) Genel Müdürlük: Bitkisel Üretim Genel
Müdürlüğünü,
m) Kayıtlı elektronik posta (KEP): Elektronik
iletilerin, gönderimi ve teslimatı da dâhil olmak üzere kullanımına ilişkin
olarak hukukî delil sağlayan, elektronik postanın nitelikli şeklini,
n) Lokasyon: Bitki
yetiştirme açısından iklim, toprak ve diğer ekolojik
faktörler yönünden kendine has özellikleri olan bölgeyi,
o) Meyve ve Asma Çeşit Listesi: Meyve ve asma
türlerine ait çeşitlerin kayıtlı olduğu listeyi,
ö) Sebze Çeşit Listesi: Sebze türlerine ait kayıt
altına alınan ve ticareti yapılan çeşitlerin kayıtlı olduğu listeyi,
p) Serbest çeşit: 8/1/2004
tarihli ve 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının
Korunmasına İlişkin Kanun kapsamında koruma vasfını yitirmiş ve meyve, asma
ve patateste 30, diğer türlerde 25 yıldan daha fazla üretimde bulunan
çeşitleri,
r) Standart numune: Kayıt altına alınan çeşitlere
ait, TTSM tarafından bitki türü bazında miktarları belirlenen ve hibrit çeşitlerde sertifikalı, hibrit
olmayan çeşitlerde en az orijinal tohumluk sınıfındaki asgari tohumluk
standartlarını karşılayan ve başvuru sahibi tarafından temin edilen
numuneyi,
s) Standart tohumluk: Kayıt altına alınan çeşitlere
ait ve Bakanlık tarafından belirlenen bitki türlerinde sadece laboratuvar kontrolleriyle ticarete arz edilen tohum
veya çoğaltım materyalini,
ş) Süs Bitkileri Çeşit Listesi: Süs bitkisi
türlerine ait çeşitlerin kayıtlı olduğu listeyi,
t) Tarla Bitkileri Çeşit Listesi: Tarla bitkisi
türlerine ait çeşitlerin kayıtlı olduğu listeyi,
u) TTSM: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez
Müdürlüğünü,
ü) Tarımsal Değerleri Ölçme Denemesi (TDÖ): Tarla
bitkisi türlerine ait çeşitlerin biyolojik ve teknolojik özellikleri ile
verim, hastalık ve zararlılara dayanıklılık gibi tarımsal değerlerinin
tespit edildiği denemeleri,
v) Tavsiye Listesi: Yayımlanma esasları Genel
Müdürlük tarafından belirlenen, bölgelere göre uygun çeşitlerin
belirtildiği listeyi,
y) Tescil: Yurt içinde veya yurt dışında ıslah
edilen veya bulunan ve geliştirilen bitki çeşitlerinin farklı, yeknesak ve
durulmuş olduğunun ve/veya biyolojik ve teknolojik özellikleri ile hastalık
ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek
kütüğe kaydedilmesini,
z) Tescil denemesi: Bir bitki çeşidinin kayıt
altına alınmasına esas olmak üzere TTSM tarafından kurulan denemeleri,
aa) Teknik soru anketi: Çeşidin ıslahçısı tarafından
doldurulan, FYD testlerinin kurulmasına esas olmak üzere, çeşide ait bazı
özelliklerin yer aldığı, örneği TTSM tarafından yayımlanan formu,
bb) Teknik talimat: İlgili bitki türünde Bakanlık
tarafından yayımlanmış, başvuru öncesi ve tescil denemelerindeki teknik
esasları belirleyen kıstasları,
cc) Tohumluk üretici kuruluş: Bakanlıkça tohumluk
üretimi konusunda görevlendirilen kamu kuruluşları ile tohumluk üretmek
amacıyla kurulmuş olan, bu konuda gerekli alt yapısı bulunan, fiilen
sertifikalı veya standart tohumluk üreten özel sektör kuruluşlarını,
çç) Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS): 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve
6/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik
Tebligat Yönetmeliği uyarınca PTT tarafından kurulan ve işletilen sistemi,
dd) UPOV: Uluslararası Yeni Bitki Çeşitlerinin
Korunması Birliğini,
ee) Üretim izni: Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen
veya bulunan ve geliştirilen bitki çeşitlerinin biyolojik ve teknolojik
özellikleri ile hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal
özelliklerinin tespit edilerek, çeşit tescil edilinceye kadar verilen
süreli izni,
ff) Yetki belgesi: Islahçısından en az beş yıl süre
için alınan, başvuru sahibi adına çeşit adayının kayıt altına alınması
amacıyla başvuru sahibinin yetkilendirildiğini gösteren, ıslak imzalı veya
doğrulanabilir e-imzalı orijinal belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kayıt Altına Almaya İlişkin Genel Esaslar
Başvuru
MADDE 5- (1) Bitki çeşitlerinin kayıt altına alınması için
başvurular, başvuru sahibi tarafından TTSM’ye yapılır.
Başvuru sahibi başvuru esnasında resmî yazışmaların ve bildirimlerin tebliğ
edileceği adresini ve Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) adresini TTSM’ye bildirir. Başvuru dosyası aşağıda belirtilen üç
ana bölümden oluşur:
a) Başvuru dilekçesi.
b) Çeşide ait teknik bilgiler ve belgeler.
c) Çeşide ait başvuru amacına uygun yatırılmış
ücret dekontu.
(2) Üretim izni başvurusu dilekçe, tescil
dosyasının dijital kopyası ve üretim izni ücret dekontu
ile yapılır.
(3) Tescil başvurularında, başvuru dosyasına ait
inceleme TTSM tarafından yapılır. Üretim izni başvurularında başvuru
dosyasının birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen teknik bilgiler ve
belgelerin yer aldığı kısmı ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmaz.
(4) Üretim izni toplantılarında, 21 inci, 26 ncı ve 32 nci maddelerde
belirtilen komite üyeleri tarafından, teknik bilgiler ve belgelerin yer
aldığı kısımda çeşidin reddine sebep olacak herhangi bir bilgi veya belge
eksikliğinin tespit edilmesi durumunda, komite çeşidin üretim izni talebini
reddeder. İlgili tescil komitesi, belge eksikliğini telafi edilebilir bir
eksiklik olarak kabul etmesi halinde, başvuru sahibi belirlenen
eksiklikleri tamamladıktan sonra tekrar başvuru yapabilir. Ancak eksikliğin
telafi edilemez olması halinde tekrar üretim izni başvurusunda bulunulamaz.
(5) Serbest çeşitler için yapılan başvurularda
çeşidin ıslahçısından yetki belgesi talep edilir. Yetki belgesinin temin
edilememesi durumunda çeşidin devamlılığından sorumlu temsilcisinden alınan
ismine doğru materyal tedarik belgesi ile başvuru yapılır.
(6) Serbest çeşitlerin resmî kurum tarafından
düzenlenmiş çeşit özellik belgesi olmaması durumunda ıslahçısı veya çeşidin
devamlılığından sorumlu temsilcisi tarafından doldurulan teknik soru anketi
ile başvuru yapılır.
(7) Tohumluk üretici kuruluşlar, gerçek kişiler
veya araştırma kuruluşları tarafından ıslah edilen bitki çeşitlerini kayıt
ettirirler. Bu amaçla kayıt ettirecekleri çeşit adayının, başvuru öncesi
denemelerini kendisi araştırma kuruluşu değil ise bir araştırma kuruluşuna
yaptırarak, başvuru öncesi deneme raporunu bu kuruluştan temin ederler.
(8) Bu Yönetmelik kapsamında,
yurt içinde veya yurt dışında en az dört yıllık eğitim veren ziraat
fakültelerinden mezun olmuş, herhangi bir kamu kurumunda veya özel sektör
araştırma kuruluşunda halen çalışmayan ve aşağıda belirtilen şartlardan en
az birini taşıyan ve bunu belgelendiren gerçek kişiler, ıslah ettikleri
çeşitlerin başvuru öncesi denemelerini araştırma kuruluşuna yaptırarak,
başvuru öncesi deneme raporunu bu kuruluştan temin ederler:
a) Kamu veya özel sektör tarımsal araştırma
kuruluşlarında bitki çeşitlerinin ıslahı konusunda en az üç yıl çalışmış
olmak.
b) Bakanlık veya Bakanlığın yetkilendirdiği bitki
ıslahı ile ilgili kamu yararına çalışan kuruluşların üç ay süreli teorik ve
uygulamalı olarak düzenlendiği kursta başarılı olmuş olmak,
c) Islah konusunda yüksek lisans veya doktora
yapmış olmak.
(9) Tescil başvurusu yapılarak tescili devam eden
çeşit adaylarının üretim izni başvuruları, üretim izni dilekçesi, tescil
başvuru dosyasının dijital kopyası ve üretim izni ücret dekontu
ile yapılır.
(10) Ülkemizde sadece FYD testleri yapılarak kayıt
altına alınan türlere ait çeşitler, yurt dışında FYD testleri UPOV
kurallarına uygun olarak yapılan, UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş ise
ülkemizde doğrulama amacıyla FYD testlerine tabi tutulacaktır. FYD
testlerinin süresi, tarla ve sebze türlerinde bir vejetasyon süresi, meyve
ve asma türlerinde ise gözlemler tamamlanana kadardır. Çevresel veya
iklimsel olumsuzluklar olması durumunda denemeler bir vejetasyon süresince
uzatılır. Denemelerin olumlu sonuçlanması durumunda TTSM tarafından tescil
raporları hazırlanarak ilgili tescil komitesine sunulur. Olumsuz
sonuçlanması durumunda ise tescil başvurusu reddedilir ve başvuru sahibine
bu durum bildirilir.
(11) Mısır ve ayçiçeği ebeveyn hatları 14 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında başvuruları kabul edilip
FYD testlerine alınmadan Tarla Bitkileri Tescil Komitesi tarafından
değerlendirilerek kayıt altına alınır.
(12) Uluslararası ikili
antlaşmalar kapsamında sadece FYD testleri yapılarak kayıt altına alınan
türlerde tescil başvurusu yapılması durumunda; yurt dışında FYD testleri
UPOV kurallarına uygun olarak yapılan ve UPOV üyesi bir ülkede tescil
edilmiş çeşitler, tescil edildiği ülkenin yetkili kuruluşundan çeşit
özellik belgesi temin edilerek TTSM’ye
başvurulması halinde ilgili tescil komitesi tarafından değerlendirilerek
kayıt altına alınır.
(13) Başvuru dosyasındaki bilgi ve belgelerin
doğruluğundan başvuru sahibi sorumludur.
Başvuru
incelemesi
MADDE 6- (1) Tescil ve üretim izni başvurularında ya da
sadece tescil başvurularında;
a) Çeşidin tescil denemelerine alınması talebini
içeren başvuru dosyası TTSM tarafından incelenir. Herhangi bir eksiklik
tespit edilmemesi durumunda çeşit tescil denemelerine alınır.
b) Çeşidin üretim izni talebini içeren başvuru
dosyasının dijital kopyası elektronik ortamda toplantı tarihlerinden önce
tescil komitesi üyelerine TTSM tarafından gönderilir.
(2) Tescil başvurusu dosyasında
yapılan incelemede 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentlerinde belirtilen teknik bilgilerden herhangi birisinde bulunacak bir
eksiklik durumunda TTSM, başvuru dosyasının TTSM’ye
ulaştığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde eksikliği gidermesi
amacıyla başvuru sahibine EBYS aracılığı ile UETS/KEP adresine bildirim
yapar. Tarla ve sebze türlerine
ait bitkilerde başvuru sahibi, ilgili bitki türünün TTSM’nin
internet sayfasında yayımlanan son tohumluk materyal gönderim tarihine
kadar eksikliği gidermediği takdirde başvuru dosyası sahibine iade edilir.
Meyve ve asma türlerinde ise eksiklikler başvuru döneminin bitiminden sonra
on iş günü içerisinde giderilmelidir. Eksikliği gidermediği takdirde
başvuru dosyası sahibine iade edilir.
(3) Üretim izni başvurularında TTSM tarafından
başvuru dosyasında yapılan incelemede, 5 inci maddenin birinci fıkrasının
(a), (b) ve (c) bentlerinden herhangi birinin olmaması ve üretim izni
ücretinin eksik olması durumunda başvuru reddedilir, toplantı gündemine
alınmaz ve başvuru sahibine bilgi verilir.
(4) FYD testleri UPOV kurallarına
uygun olarak yapılmış ve UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş çeşit ise;
çeşit özellik belgesinin aslı başvuru sahibi tarafından temin edilebileceği
gibi, ülkenin yetkili otoritesinin resmî e-posta adreslerinden, Bakanlığın ilgili
biriminin resmî e-posta adreslerine gönderilen çeşit özellik belgesi
sureti, asıl belge olarak kabul edilir. Bakanlık ilgili birimleri aracılığı ile yurt
dışındaki eşdeğer otoritelerden çeşit özellik belgesi talebi; dilekçe, yurt
dışı çeşit özellik belgesi talep formu ve çeşit özellik belgesi talep
ücreti dekontu ile birlikte başvuru sahipleri
tarafından Bakanlık ilgili birimlerine yapılır.
Tescil
denemelerinin yürütülmesi
MADDE 7- (1) Tescil denemeleri TTSM tarafından yürütülür.
(2) TTSM eleman, arazi, araç, gereç bakımından,
denemelerin kurulup bakılmasına ilişkin işlemler için alt yapı imkânları
yetmediği takdirde, çeşide ait denemeleri kendi gözetiminde araştırma
kuruluşlarına yaptırır.
(3) Kamu araştırma kuruluşları yapılacak bir
protokol ve/veya yönerge ile Bakanlıkça görevlendirilir. Araştırma
kuruluşlarının yürüteceği denemeler için gerekli materyaller, TTSM
tarafından çeşit ismi ve sahibi saklı kalmak kaydıyla, bir kod numarası
verilerek hazırlanır ve denemelerde kullanılır. Bu denemeler, TTSM
tarafından değerlendirilir.
(4) Kurulacak tescil denemelerinin lokasyonları ile denemelerde kullanılacak standart veya
kontrol çeşitler, TTSM tarafından tespit edilir.
(5) Başvuru sahibi, çeşit adayı ile denemelerde
standart veya kontrol olarak kullanılacak çeşitlere ait tohumlukları temin
etmekle yükümlüdür. Tescil edilen çeşitlerin TTSM tarafından denemelerde
standart veya benzer çeşit olarak kullanmak amacıyla talep edilmesi
durumunda başvuru sahibi tohumluk materyalini göndermekle yükümlüdür.
Tescil denemeleri için TTSM’nin yeterli sayıda lokasyon bulamaması durumunda başvuru sahibi deneme
şartları için uygun lokasyonları temin etmekle
yükümlüdür.
(6) Başvurusu yapılan tescil ve üretim izni
taleplerinde, çeşidin ait olduğu türde daha önce tescil edilmiş çeşit
olmaması durumunda, TDÖ’de standart çeşit olarak
başvuru sahibinin sağladığı materyaller kullanılır.
(7) Tescil denemelerine alınacak çeşide ait deneme
materyalinin, miktarları ve teslim edileceği tarihler, TTSM tarafından ilan
edilir. Mısır ve ayçiçeği türlerinde kayıt altına alınması için başvurusu
yapılan hibrit çeşit ve ebeveyn hatlarına ait
deneme materyalleri birlikte teslim edilir. Ana ve baba ebeveyn hatlarında
herhangi birine ait deneme materyali teslim edilmez ise hibrit
çeşide ait deneme materyali de başvuru sahibine iade edilir. Ana ve baba
ebeveyn hatlardan herhangi biri veya her ikisi daha önceden tescil edilmiş
ise FYD testlerine alınmaz. Tarla bitkileri türlerinde aday çeşide ait
deneme materyali TTSM tarafından ilan edilen son tarihe kadar teslim
edilmez ise, çeşit adayının tescil işlemleri sonlandırılır. Bu çeşitlere
ait üretim izni sona erer. Bu kapsama giren çeşit adayları için yeniden
tescil başvurusu yapılabilir ancak tekrar üretim izni verilmez. Başvuru
sahipleri tarafından ödenmiş tescil ücretleri, çeşit adayının tescil
işlemleri başlamışsa iade edilmez. Tescil denemeleri ile ilgili hiçbir
işlem yapılmamış ise tescil ücretleri başvuru sahibine iade edilir.
(8) Bitki türlerinde çeşidin hastalık ve
zararlılara dayanıklılığı ile teknolojik özelliklerinin tespiti, ilgili araştırma
kuruluşları, üniversiteler ve diğer kuruluşlar tarafından; TTSM ile bu
kuruluşların arasında yapılacak protokol ve/veya yönergede belirlenecek
esaslara göre yapılır ve değerlendirilir. Kamu araştırma kuruluşları,
deneme ve gözlemleri yapmak üzere Bakanlık tarafından görevlendirilir.
(9) TTSM’ye teslim edilen
standart numune ve deneme materyallerinin fiziksel safiyeti ile biyolojik
değerinden kaynaklanan olumsuz durumlardan başvuru sahibi sorumludur.
Tescil denemeleri süresince TTSM’ye gönderilen
deneme materyallerindeki olumsuzluğun, denemelerin yürütülmesine veya
alınacak gözlemlere engel teşkil etmesi durumunda çeşit adayının tescil
işlemleri sonlandırılır. Bu çeşitlere ait üretim izni sona erer. Bu kapsama
giren çeşit adayları için yeniden tescil başvurusu yapılabilir ancak tekrar
üretim izni verilmez.
(10) Tohumluk materyalin çevre, insan, hayvan
sağlığına karşı risk oluşturacak bir durumu olup olmadığını başvuru sahibi
bildirmekle yükümlüdür. Başvuru sahibi tescil başvurusu yaptığında;
tohumluk materyalinin genetiği değiştirilmiş organizma olmadığını, çeşidin
özelliklerini etkileyebilecek herhangi bir uygulama yapmadığını taahhüt
eder. Çeşit adayının tescil aşamasında veya tescil edildikten sonra
genetiği değiştirilmiş organizma olduğu belirlenirse, tüm sorumluluğun
kendisinde olduğunu kabul ve taahhüt eder.
Kayıt
süreleri
MADDE 8- (1) Bitki çeşitleri, meyve ve asma türleri hariç,
belirli süreler için kaydedilir; bu süre on yıldır ve takvim yılı sonu
itibarıyla hesaplanır.
(2) Kayıt süresinin yenilenmesinde, kayıt süresinin
sona ereceği son iki yıl içerisinde başvuru yapılması esastır. Başvuru
sahibinin dilekçe ve kayıt süresi uzatma ücret dekontu
ile başvuru yapması halinde kayıt süresinin bitiş tarihi esas alınmak
suretiyle onar yıllık sürelerle uzatılır.
(3) Kayıt listelerinden çıkarılan çeşitlerden,
başvuru sahibinin ilgili bitki türünün tescil başvuru dönemlerinde TTSM’ye başvurması halinde, TTSM tarafından en az iki
vejetasyon süresince FYD denemeleri kurulur. Çeşidin tanımlama belgesi ile
uyuşan ve farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilen çeşitler,
Tescil Komitesi Kararı ile listeye dâhil edilir. Çeşidin tanımlama belgesi
ile uyuşmayan ve/veya farklı, yeknesak ve durulmuş olmadığı tespit edilen
çeşitlerin kayıt süre uzatımı reddedilir ve bu durum çeşit sahibine
bildirilir.
(4) Kayıtlı çeşitlerin süre uzatımında veya kayıt
listelerinden çıkarılan çeşitlerin tekrar listeye dâhil edilmesi için
aşağıdaki belgelerin başvuru dosyasında yer alması gerekir.
a) Kayıt Listelerinde yer alan çeşitler için;
1) Başvuru dilekçesi,
2) Kayıt süresi uzatma ücret dekontu.
b) Kayıt Listelerinden düşen çeşitler için;
1) Başvuru dilekçesi,
2) Çeşit özellik belgesi bulunmayanlar için teknik
soru anketi,
3) FYD test numunesi,
4) FYD test ücret dekontu.
Standart
numune
MADDE 9- (1) Bu Yönetmelik kapsamında kaydedilen çeşitlerin
TTSM tarafından belirtilen miktarlardaki standart numuneleri, başvuru
sahibi tarafından, çeşidin kayıt listelerine alınması amacıyla TTSM’ye teslim edilir. Başvuru sahibi bu standart
numune ile tescil deneme numunelerinin aynı olduğunu taahhüt eder. Aksi
tespit edilmesi durumunda ise aday çeşidin tescil işlemleri sonlandırılır.
Bu numuneler tarla bitkileri türlerinde on yıl, sebze türlerinde beş yılda
bir yenilenir.
(2) 35 inci maddede belirtilen Alt Listeye alınan
çeşitler ile vegetatif olarak çoğaltılan türlere
ait standart numuneler ise başvuru sahibi tarafından muhafaza edilir.
Kayıt
altına alınan çeşide isim verilmesi esasları
MADDE 10- (1) Kayıt altına alınan çeşide; başvuru sahibinin
önerisi dikkate alınarak tescil komiteleri tarafından bir isim verilir.
Çeşidin isimlendirilmesinde aşağıdaki hususlar esas alınır:
a) Çeşit ismi, bir veya birden fazla kelimeden
oluşabileceği gibi kelime oluşturmayan harfler veya rakamlar bu isme
eklenebilir.
b) Aldanmaya veya karışıklığa neden olmaması
gerekir, başka bir çeşidin ismi ile aynı veya karıştırılmaya müsait olamaz.
c) Kanunlara aykırı, çirkin, uygunsuz veya
saldırgan ifadeli olmaması gerekir, içindeki harf veya harfler de böyle
anlamlar için kullanılmış olamaz.
ç) Kayıt tarihinde kanunlarla ve ilgili mevzuatla
yasaklanmış bir isim veya kelime olamaz.
d) Ülkemizde veya yabancı bir ülkede mevcut, aynı
botanik türlere ait kayıt altında olan bir çeşidin ismi olamaz.
e) Çeşitlere, kaydın yapıldığı tarihte yaşayan bir
şahsın veya kayıt tarihinden geriye on yıl içinde ölen bir kişinin adı,
kendisi veya mirasçısının yazılı izni alınmadan verilemez.
f) Yazılı olarak izni alınmadan bir hükmi şahsiyet,
organizasyon veya kurumun ismi verilemez.
g) Ülke, şehir, bölge veya yer adları ve/veya bu
adlara herhangi bir ekleme yapılarak isim verilemez.
ğ) Yabancı ülkede kayıt edilmiş olan çeşitler
ülkemizde kayıt altına alındıkları takdirde, bunlara orijinal isimleri
verilir. Aynı veya benzer bitki türleri içinde benzer isimde başka bir
çeşidin kayıt altında olması veya ismin bu madde hükümlerine aykırı olması
durumunda, bu çeşitlere farklı bir isim verilir.
h) Çeşit kayıt altına alındıktan sonra teknik veya
hukuki zorunluluklar dışında, isim değişikliği yapılmaz. Teknik veya hukuki
zorunlulukların belgelenmesi ile yapılacak başvurular tescil komiteleri
tarafından değerlendirilir.
ı) 5042 sayılı Kanun kapsamında koruma altına
alınan aynı çeşit veya hatlara ait isimler farklı olmamalıdır. İsim
farklılığının söz konusu olması durumunda aynı Kanun kapsamında koruma
altındaki isim esas alınır ve TTSM tarafından isim değişikliği yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tarla Bitkileri
Türlerine Ait Çeşitlerin Kayıt Altına Alınması
Tarla
bitkileri tür listesi
MADDE 11- (1) Kayıt altına alınabilecek tarla bitkileri
türleri listesi Genel Müdürlükçe yayımlanır.
Başvuru
öncesi deneme süreleri
MADDE 12- (1) Tarla bitki çeşitlerinin kayıt altına alınması
için çeşit adayları, başvuru öncesi denemelere alınır. Bu denemeler tek
yıllık tarla bitkisi türlerinde, çeşit adayının gelişme tabiatına uygun, eş
zamanlı, en az iki lokasyonda, bir yetiştirme
sezonu veya tek lokasyonda en az iki yetiştirme
sezonu, çok yıllık tarla bitkisi türlerinde en az iki yetiştirme sezonu ve
iki lokasyonda kurulur.
Tarla
bitkileri türlerinde başvuru
MADDE 13- (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi, hibrit çeşitler dışındaki tarla bitkisi türlerinde,
aşağıdaki bilgi ve belgelerden oluşur:
a) Çeşit, yurt içinde veya yurt dışında tescil
edilmemiş veya FYD testleri UPOV kurallarına göre yapılmayan bir ülkede
tescil edilmiş ise veya (b) bendi kapsamında olmasına rağmen çeşit özellik
belgesi temin edilemiyor veya başvuru sahibinin isteği doğrultusunda
ülkemizde FYD testlerine alınması isteniyor ise;
1) Başvuru öncesi deneme raporu,
2) Başvuru formu,
3) Teknik Soru anketi,
4) Varsa çeşidin morfolojik özelliklerini
tanımlayıcı fotoğraf ve benzeri dokümanlar,
5) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
6) Yetki belgesi,
başvuru dosyasında yer alır.
b) Çeşit, yurt dışında FYD testleri UPOV
kurallarına uygun olarak yapılan, UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş ise;
1) Başvuru öncesi deneme raporu,
2) Başvuru formu,
3) Çeşit Özellik Belgesi,
4) Varsa çeşidin morfolojik özelliklerini
tanımlayıcı fotoğraf ve benzeri dokümanları,
5) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
6) Yetki belgesi,
başvuru dosyasında yer alır.
Mısır ve
ayçiçeği türlerinde başvuru
MADDE 14- (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi,
mısır ve ayçiçeği türlerinde aşağıdaki bilgi ve belgelerden oluşur:
a) Çeşit, yurt içinde veya yurt dışında tescil
edilmemiş veya FYD testleri UPOV kurallarına göre yapılmayan bir ülkede
tescil edilmiş ise (b) bendi kapsamında olmasına rağmen çeşit özellik
belgesi temin edilemiyor veya başvuru sahibinin isteği doğrultusunda
ülkemizde FYD testlerine alınması isteniyor ise;
1) Hibride ve ana-baba
hatlarına ait teknik soru anketi. Ana ve baba hatlardan herhangi birinin
veya her ikisinin daha önce ülkemizde kayıt altına alınmış olması
durumunda, hatlara ait teknik soru anketi verilmez. Ana ve baba hatlardan
herhangi biri veya her ikisi daha önce UPOV’a üye
bir ülkede tescil edilmiş ise tescilli olan hatlara ait çeşit özellik
belgesi,
2) Başvuru formu,
3) Başvuru öncesi deneme raporu,
4) Yetki belgesi,
5) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
6) Varsa çeşidin morfolojik özelliklerini
tanımlayıcı fotoğraf ve benzeri dokümanları,
başvuru dosyasında yer alır.
b) FYD testleri UPOV kurallarına uygun olarak
yapılmış ve UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş çeşit ise;
1) Hibride ve ana-baba
hatlarına ait Çeşit Özellik Belgesi,
2) Başvuru formu,
3) Başvuru öncesi deneme raporu,
4) Yetki belgesi,
5) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
6) Varsa çeşidin morfolojik özelliklerini
tanımlayıcı fotoğraf ve benzeri dokümanları,
başvuru dosyasında yer alır.
FYD
testleri ile kayıt altına alınan tarla bitkileri türlerinde başvuru
MADDE 15- (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
FYD testleri ile kayıt altına alınan tarla bitkileri türlerinde aşağıdaki
bilgi ve belgelerden oluşur:
a) Çeşit, yurt içinde veya yurt dışında tescil
edilmemiş veya FYD testleri UPOV kurallarına göre yapılmayan bir ülkede
tescil edilmiş ise veya (b) bendi kapsamında olmasına rağmen çeşit özellik
belgesi temin edilemiyor veya başvuru sahibinin isteği doğrultusunda
ülkemizde FYD testlerine alınması isteniyor ise;
1) Başvuru formu,
2) Teknik soru anketi,
3) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraf ve benzeri dokümanları,
4) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
5) Yetki belgesi,
başvuru dosyasında yer alır.
b) FYD testleri UPOV kurallarına uygun olarak
yapılmış ve UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş çeşit ise;
1) Başvuru formu,
2) Çeşit özellik belgesi,
3) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraf ve benzeri dokümanları,
4) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
5) Yetki belgesi,
başvuru dosyasında yer alır.
Tarla
bitkilerinde başvuru ve toplantı tarihleri
MADDE 16- (1) Tarla bitkisi türlerinde çeşit tescil ve/veya
üretim izni başvuru zamanları ile toplantı tarihleri aşağıda
belirtilmiştir:
a) Yazlık ekimler için;
1) Tescil başvuruları Ocak ayında,
2) Tescil toplantıları Mart ve/veya Nisan
aylarında,
3) Üretim izni başvurusu Ocak ayının ilk beş iş
gününde,
4) Üretim izni toplantısı Ocak ayının son
haftasında,
yapılır.
b) Kışlık ekimler için;
1) Tescil başvuruları Ağustos ayında,
2) Tescil toplantıları Mart ve/veya Nisan
aylarında,
3) Üretim izni başvurusu Ağustos ayının ilk beş iş
gününde,
4) Üretim izni toplantısı Ağustos ayının son
haftasında,
yapılır.
c) Yeşil alan çim bitkileri ve sadece FYD testleri
ile kayıt altına alınacak çok yıllık çayır, mera ve yem bitkileri için;
1) Tescil başvuruları Ocak ayında,
2) Tescil toplantıları Mart ve/veya Nisan
aylarında,
3) Üretim izni başvurusu Ocak ayının ilk beş iş
gününde,
4) Üretim izni toplantısı Ocak ayının son
haftasında,
yapılır.
(2) 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki yurt dışında kayıtlı ana-baba hatlar ile 17 nci maddenin altıncı fıkrası kapsamındaki yurt dışı
kayıtlı çeşitlerde, tescil başvurusu ve toplantısı üretim izni dönemlerinde
yapılır.
Tarla
bitkilerinde tescil denemeleri
MADDE 17- (1) Çeşit adayı, 13 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamındaki bir çeşit ise, tescil denemelerinde FYD
ve TDÖ, TTSM tarafından eş zamanlı olarak yürütülür.
a) FYD en az bir lokasyonda
ve iki yetiştirme sezonu kurulur.
b) TDÖ, tek yıllık türlerde en az üç lokasyonda iki yetiştirme sezonu, çok yıllık türlerde
en az üç lokasyonda üç yetiştirme sezonu kurulur.
(2) Çeşit, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında bir çeşit ise, tescil denemelerinde FYD ve TDÖ, TTSM
tarafından eş zamanlı olarak yürütülür.
a) FYD en az bir lokasyonda,
iki yetiştirme sezonu kurulur. Ana ve baba hatlarından herhangi biri veya
her ikisi daha önce tescil edilmiş ise FYD’ye
alınmaz.
b) TDÖ, hibrit çeşitle,
Bakanlık tarafından ilgili bitki türünde yayımlanmış olan teknik talimata
göre, en az üç lokasyonda iki yetiştirme sezonu
kurulur.
(3) Çeşit, 13 üncü ve 14 üncü maddelerin birinci
fıkralarının (b) bentleri kapsamında ise, Bakanlık tarafından ilgili bitki
türünde yayımlanmış olan teknik talimata göre sadece TDÖ kurulur. TTSM
tarafından yapılan TDÖ’de, çeşide ait karakterler
ile Çeşit Özellik Belgesinde belirtilen karakterler arasında uyumsuzluk
görülmesi durumunda, başvuru sahibi, durumdan yazılı olarak haberdar
edilir. Bu durumda, başvuru sahibi FYD’ye de başvuru
yapar. TDÖ tek yıllık türlerde en az üç lokasyonda
iki yetiştirme sezonu, çok yıllık türlerde en az üç lokasyonda
üç yetiştirme sezonu kurulur.
(4) 5042 sayılı Kanun kapsamında yurt içinde koruma
altına alınmış çeşitler, üçüncü fıkra kapsamında denemelere alınır.
(5) TDÖ denemeleri yapılmayan
tarla bitkileri türlerinde tescil başvuru ve toplantıları, çok yıllık çayır
mera ve yem bitkileri hariç, serin iklim bitkilerinde 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi, çok yıllık
çayır mera ve yem bitkileri hariç, sıcak iklim bitkilerinde ise 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen
zamanlarda yapılır.
(6) Tarla bitkilerinde TDÖ yapılacak bitki türleri
listesi Genel Müdürlük tarafından belirlenerek ilan edilir.
Mısır ve
ayçiçeği dışındaki hibrit türler
MADDE 18- (1) Mısır ve ayçiçeği dışındaki hibrit türlerde, başvuru dosyasının teknik bilgiler ve
belgeler kısmı 14 üncü madde hükümlerine göre hazırlanır. Bu madde
kapsamındaki türlerde tescil denemeleri 17 nci
maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına göre yürütülür. Bu türlerde ana ve
baba hatların FYD’si kurulmaz. Hibrit çeşidin tescil edilmesi halinde, hibriti oluşturan ebeveynler, başvuru sahibinin başvuru
dosyasında bulunan teknik soru anketlerinde belirtilen özellikleri esas
alınarak tescil edilirler. Bu madde kapsamında tescil edilen ebeveynler
çeşit listelerine alınmaz.
Denemelerin
değerlendirilmesi
MADDE 19- (1) 17 nci madde
kapsamındaki denemelerde iki yetiştirme sezonunu tamamlayan ve farklı, yeknesak
ve durulmuş olduğu tespit edilen çeşit adayları, TDÖ sonuçları ile birlikte
değerlendirmeye alınır. Bu çeşitler hakkında TTSM tarafından ilgili Tarla
Bitkileri Tescil Komitesine sunulmak üzere çeşit tescil raporu hazırlanır.
(2) Birinci veya ikinci yetiştirme sezonunda FYD
testlerinde çeşide ait herhangi bir problem ortaya çıkması durumunda, FYD
testleri üçüncü yetiştirme sezonunda da devam eder. FYD testlerinde
başarısız olan çeşit adaylarının tescil işlemleri sonlandırılır. Bu durum
başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.
Hibrit mısır ve ayçiçeği denemelerinin değerlendirilmesi
MADDE 20- (1) 17 nci madde
kapsamındaki denemelerde iki yetiştirme sezonunu tamamlayan çeşit adayları
ve ana-baba hatları değerlendirmeye tabi tutulur.
(2) Farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit
edilen çeşitler, TDÖ sonuçlarına göre değerlendirmeye alınırlar. Bu
çeşitler hakkında, TTSM tarafından çeşit tescil raporu hazırlanarak, Tarla
Bitkileri Tescil Komitesine sunulur.
(3) Birinci veya ikinci yetiştirme sezonunda FYD’de çeşide veya ana-baba hatlarına ait herhangi bir
problem ortaya çıkması durumunda, FYD üçüncü yetiştirme sezonunda da devam
eder. FYD’de çeşit adayları ile bunları oluşturan
ana veya baba hatları başarısız olması durumunda tescil işlemleri
sonlandırılır. Bu durum başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.
Tarla
Bitkileri Tescil Komitesinin kuruluş ve çalışma esasları
MADDE 21- (1) TTSM tarafından hazırlanan tescil raporları,
her yıl Mart ve/veya Nisan aylarında sadece FYD testleri ile tescil edilen
türlerde ise Mart ve/veya Nisan aylarına ilaveten ilgili bitki türünün
üretim izni toplantı dönemlerinde de Tarla Bitkileri Tescil Komitesine
katılacak üyelerinin bulunduğu kuruluşlara, elektronik ortamda gönderilir.
(2) Tarla Bitkileri Tescil Komitesi; TTSM’den iki, Genel Müdürlükten, ziraat
fakültelerinden, kamu tarımsal araştırma kuruluşlarından, ürün ile ilgili
sanayi sektöründen ve Türkiye Ziraat Odaları Birliğinden birer, Türkiye Tohumcular
Birliğinden iki temsilciden oluşur. Tohumculuk konusunda faaliyet gösteren
herhangi bir özel sektör kuruluşu ile ticari ilişkisi bulunan ve/veya
danışmanlık yapan kişiler Komite üyesi olamaz.
(3) Tarla Bitkileri Tescil Komitesi toplantısına
başvuru sahibinin davet edilmesinin yanı sıra, kamu tarımsal araştırma
kuruluşlarından en az birisinin bitki ıslahı yapan tarımsal araştırma
kuruluşu olması şartıyla, zirai mücadele ve teknoloji konularında çalışan
araştırma kuruluşları ve danışman üye davet edilebilir. Komiteye davet
edilen kuruluşlar, davet yazısını aldıktan sonra, tescili teklif edilen
çeşidin türüne göre, konuda uzman, ziraat mühendisini belirleyerek
görevlendirir.
(4) Tarla Bitkileri Tescil Komitesi, en az yedi
asıl üyenin mevcut olmasıyla toplanır. Toplantıda;
a) Sadece asıl üyeler oy kullanabilir. Danışman
olarak davet edilenler görüşmelere katılabilir ancak oy kullanamazlar.
b) Her toplantıda asıl üyeler arasından bir başkan
seçilir. Toplantının yazmanlığı TTSM tarafından yürütülür.
c) TTSM toplantıda çeşitle ilgili raporları sözlü
olarak takdim eder. Toplantıda, başvuru sahibi çeşitle ilgili açıklamalarda
bulunabilir. Oylama sırasında başvuru sahibi dâhil olmak üzere toplantı
salonunda komite üyeleri dışında hiç kimse bulunmaz.
ç) Tescil kararı, toplantıya katılan asıl üyelerin
üçte ikisinin olumlu oyu ile alınır. Toplantıda çeşitler ayrı ayrı oylanır. Çeşide, 10 uncu maddede belirtilen
esaslar dâhilinde bir isim verilir ve çeşit bu isimle tescil edilir.
d) Görüşülüp eksiklikleri nedeniyle tescili veya
üretim izni reddedilen bir çeşidin sahibi, aynı oturumda karara itiraz
ettiği takdirde, itiraz dikkate alınır. Tarla Bitkileri Tescil Komitesi
eksikliğin telafi edilemeyeceğine karar verirse bu çeşitler için
eksikliklerin giderilmesinden sonra, yeniden başvuru yapılmak şartıyla
yazlık denemeler için Mart ve/veya Nisan, kışlık denemeler için Eylül
aylarında yapılacak Tarla Bitkileri Tescil Komitesinde yeniden görüşülebilir.
Bu toplantı sonucunda alınan karar kesinlik kazanır.
e) Tarla Bitkileri Tescil Komitesi tarafından
görüşülerek tescil edilmeyen çeşitler, FYD testleri sonuçları olumlu ise,
toplantı tarihinden itibaren otuz gün içinde başvuru sahibi tarafından
talep edilmesi durumunda, TTSM tarafından her yıl yayımlanan Alt Listeye
alınırlar.
f) Toplantının her oturumu için bir protokol
düzenlenir. Çeşidin tescil edilip edilmediğine dair alınan kararlar,
nedenleri ile birlikte bu protokolde yer alır.
g) Tarla Bitkileri Tescil Komitesince alınan
kararlar TTSM tarafından ilgili kuruluşlara ve başvuru sahiplerine
bildirilir.
ğ) Tarla Bitkileri Tescil Komitesi tarafından
görüşülerek tescil edilmeyen çeşitler için yeniden yapılan başvuru öncesi
denemeleri sonucunda ekonomik değer ifade eden yeni bir özelliğinin ortaya
çıkması halinde tescil isteği ile TTSM’ye bir kez
daha başvurulabilir.
(5) Tarla Bitkileri Tescil Komitesi, tescil raporu
sunulan çeşitlerden, farklı, yeknesak, durulmuş olduğu, ekonomik değeri
olan bir veya birkaç karakter itibarıyla TDÖ’deki
standart çeşitler ortalamasına eşdeğer veya üstünlük gösterdiği belirlenen
çeşidi bütün yönleriyle birlikte değerlendirir. Değerlendirmede; verim, erkencilik, hastalık ve zararlılara, depo ve nakliyeye
dayanıklılık, fabrikasyona ve mekanizasyona elverişlilik, iç ve dış
pazarlarda aranan kalite standartlarına uygunluk gibi her bitki türüne ait
teknik talimatlarda ayrıntıları verilen hususlar ekonomik değer olarak
kabul edilir. Değerlendirme sonucunda uygun görülen çeşit adayları Tarla
Bitkileri Tescil Komitesi tarafından tescil edilir.
Tarla
bitkilerinde üretim izni verilmesi esasları
MADDE 22- (1) Tarla bitkileri türlerinde üretim izni, Tarla
Bitkileri Tescil Komitesi tarafından değerlendirilerek verilir.
(2) Bir çeşide üretim izni aşağıdaki esaslar
dâhilinde verilir:
a) Başvuru sahibi tarafından TTSM’ye
yapılan tescil başvurusunun kabul edilmiş olması gerekir.
b) Başvuru, kayıt başvuru dilekçesinde belirtilen
üretim izni talebi ve 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
belgelerin dijital kopyası ile yapılır.
c) Tohumluk üretici kuruluşlar, başvuru öncesi
denemelerini kendisi araştırma kuruluşu değilse bir araştırma kuruluşuna
yaptırır.
ç) Üretim izni başvurusu yapılan çeşitler, başvuru
sahibi tarafından Tarla Bitkileri Tescil Komitesine sözlü ve görsel olarak
takdim edilir.
d) Tarla bitkisi türlerine ait çeşitlere tescil
denemeleri süresince üretim izni verilir. Tescil deneme sonuçları olumsuz
olan çeşitlerin üretim izinleri sona erer.
e) Üretim izni verilen çeşidin isimlendirilmesi 10
uncu maddeye göre yapılır.
f) Çeşidin 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (b)
bendi kapsamında bir çeşit olması halinde, Çeşit Özellik Belgesi bulunan
yurt dışı tescilli ebeveyn hatlar için tescil başvurusu yapılır. Bu hatlar,
Tarla Bitkileri Tescil Komitesinde görüşülerek tescil edilir.
g) Üretim izni almış bir çeşide, ikinci kez üretim
izni verilmez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sebze ve Süs
Bitkileri Türlerine Ait Çeşitlerin Kayıt Altına Alınması
Sebze
türleri listesi
MADDE 23- (1) Kayıt altına alınabilecek sebze türleri
listesi Genel Müdürlükçe yayımlanır.
Sebze
türlerinde başvuru
MADDE 24- (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi,
sebze türlerinde, aşağıdaki bilgi ve belgelerden oluşur:
a) Çeşit, yurt içinde veya yurt dışında tescil
edilmemiş veya FYD testleri UPOV kurallarına göre yapılmayan bir ülkede
tescil edilmiş ise veya (b) bendi kapsamında olmasına rağmen çeşit özellik
belgesi temin edilemiyor veya başvuru sahibinin isteği doğrultusunda
ülkemizde FYD testlerine alınması isteniyor ise;
1) Teknik soru anketi,
2) Başvuru formu,
3) Yetki belgesi,
4) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
5) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraf ve diğer belgeler,
başvuru dosyasında yer alır.
b) FYD testleri UPOV kurallarına uygun olarak
yapılmış ve UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş çeşit ise;
1) Çeşit Özellik Belgesi,
2) Başvuru formu,
3) Yetki belgesi,
4) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
5) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraf ve diğer belgeler,
başvuru dosyasında yer alır.
(2) Sebze türlerinde, tescil ve üretim izni başvuru
zamanları ve toplantı tarihleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Tescil deneme başvuruları Şubat, Mayıs, Ekim
aylarında.
b) Tescil ve üretim izni başvuruları Şubat, Mayıs,
Ekim aylarının ilk beş iş gününde.
c) Tescil komite ve üretim izni toplantıları Şubat,
Mayıs, Ekim aylarının son haftasında.
(3) Birinci fıkranın (b) bendi kapsamındaki yurt
dışında kayıtlı çeşitlerde, tescil başvurusu ve toplantısı Şubat, Mayıs ve
Ekim aylarında yapılır.
Sebze
türlerinde çeşit tescil denemeleri
MADDE 25- (1) Sebze türlerinde FYD, en az bir lokasyonda iki yetiştirme sezonu kurulur.
(2) 24 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki çeşitler TTSM tarafından veya TTSM koordinatörlüğünde kurulan FYD’ye göre değerlendirilir.
(3) İki yetiştirme sezonundaki sonuçlara göre FYD’de farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit
edilen çeşit adayları hakkında Tescil Raporu hazırlanır.
(4) Birinci veya ikinci yetiştirme sezonunda FYD’de çeşide ait herhangi bir problem ortaya çıkması
durumunda, FYD üçüncü yetiştirme sezonunda da devam eder. FYD’de başarısız olan çeşit adaylarının tescil
işlemleri sonlandırılır. Bu durum başvuru sahibine yazılı olarak
bildirilir.
Sebze
Tescil Komitesinin kuruluş ve çalışma esasları
MADDE 26- (1) TTSM hazırladığı raporları, her yıl Şubat,
Mayıs ve Ekim aylarında Sebze Tescil Komitesine katılacak üyelerinin
bulunduğu kuruluşlara dijital olarak elektronik ortamda gönderir.
(2) Sebze Tescil Komitesi; Genel Müdürlük, ilgili
Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Ziraat Fakültesinin ilgili bölümünden
birer, Türkiye Tohumcular Birliğinden iki temsilci ile TTSM’den
iki konu uzmanı olmak üzere yedi kişiden oluşur. Tohumculuk konusunda
faaliyet gösteren herhangi bir özel sektör kuruluşu ile ticari ilişkisi bulunan
ve/veya danışmanlık yapan kişiler Komite üyesi olamaz.
(3) Sebze
Tescil Komitesinin çalışma esasları aşağıda belirtilmiştir:
a) Başvuru sahibi toplantıya davet edilir.
b) Her toplantıda üyeler arasından bir Başkan
seçilir. Toplantının yazmanlığı TTSM tarafından yürütülür.
c) TTSM temsilcisi toplantıda çeşitle ilgili raporu
sözlü olarak takdim eder. Toplantıda başvuru sahibi de çeşitle ilgili
açıklamalarda bulunabilir. Oylama sırasında başvuru sahibi dâhil olmak
üzere toplantı salonunda Sebze Tescil Komitesi üyeleri dışında kimse
bulunmaz.
ç) Sebze Tescil Komitesi en az beş asıl üyenin
mevcut olmasıyla toplanır. Tescil kararı, toplantıya katılan asıl üyelerin
üçte ikisinin olumlu oyu ile alınır. Toplantıda çeşitler ayrı ayrı oylanır. Sebze Tescil Komitesi, Tescil raporu
sunulan çeşitlerden, mevcutlardan farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu
tespit edilen çeşidi kayıt altına alır. Çeşide, 10 uncu maddede belirtilen
esaslar dâhilinde bir isim verilir ve çeşit bu isimle kayıt altına alınır.
Kayıt altına alınan çeşitler, sebze çeşit listesinde her yıl yayımlanır.
d) Sebze Tescil Komitesince alınan kararlar TTSM
tarafından ilgili kuruluşlara ve başvuru sahiplerine bildirilir.
e) Sebze Tescil Komitesinde görüşülüp eksiklikleri
nedeniyle tescili veya üretim izni reddedilen bir çeşidin sahibi, aynı oturumda
karara itiraz ettiği takdirde itiraz dikkate alınır. Sebze Tescil Komitesi,
itiraza neden olan eksikliklerin giderilebileceğine karar verirse yeniden
başvuru yapılmak şartıyla sonraki toplantılarda görüşülebilir.
Sebze
türlerinde üretim izni esasları
MADDE 27- (1) Sebze çeşitlerine üretim izni, Sebze Tescil
Komitesi tarafından verilir.
(2) Bir çeşide üretim izni aşağıdaki esaslar
dâhilinde verilir:
a) Başvuru sahibi tarafından TTSM’ye
yapılan tescil başvurusunun kabul edilmesi gerekir.
b) Başvuru, kayıt başvuru dilekçesinde belirtilen
üretim izni talebi ve 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen üç ana
bölümdeki belgelerin dijital kopyası ile yapılır. Çeşide ait belgelerin
asılları tescil dosyasında bulunur.
c) 24 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sebze çeşitlerine Tescil
denemeleri süresince üretim izni verilir. Tescil deneme sonuçları olumsuz
olan çeşitlerin üretim izinleri sona erer. 24 üncü maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi kapsamındaki çeşitler için, TTSM’ye
sadece tescil başvurusunda bulunulur.
ç) Üretim izni başvurusu yapılan çeşitler, başvuru
sahibi tarafından Sebze Tescil Komitesine sözlü ve görsel olarak takdim
edilir.
d) Üretim izni verilen çeşidin isimlendirilmesi 10
uncu maddeye göre yapılır.
e) Üretim izni almış bir çeşide ikinci kez üretim
izni verilmez.
Süs
bitkilerinin kayıt altına alınması
MADDE 28- (1) Talep edilmesi halinde kayıt altına alınması
amacıyla başvurusu yapılan süs bitkisi türleri, sebze türleri için
belirlenen hükümlere göre kayıt altına alınır.
(2) Süs bitkisi türleri için oluşturulacak Süs
Bitkileri Tescil Komitesinde; Genel Müdürlükten bir, kamu tarımsal
araştırma kuruluşlarından bir, TTSM’den iki,
ziraat fakültesinden bir, Türkiye Tohumcular Birliğinden iki temsilci
bulunur.
(3) Süs bitkilerinde FYD en az bir lokasyon ve iki yetiştirme sezonu yapılır.
(4) Kayıt altına alınan süs bitkileri, Süs
Bitkileri Çeşit Listesinde yayımlanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Meyve ve Asma
Türlerine Ait Çeşitlerin Kayıt Altına Alınması
Meyve ve
asma tür listesi
MADDE 29- (1) Kayıt altına alınabilecek meyve ve asma
türlerinin listesi Genel Müdürlükçe yayımlanır.
Meyve ve
asma türlerinin kayıt altına alınması
MADDE 30- (1) Başvuru sahibi, teknik soru anketinin ve diğer
belgelerin yer aldığı başvuru dosyası ile TTSM’ye
başvurur. Fidan üretici kuruluşlar kayıt ettirme yetkisini aldıkları
çeşitlerin teknik soru anketini, çeşidin ıslahçısından temin ederler.
(2) Tescil denemelerinin yürütüleceği deneme alanı
başvuru sahibi tarafından sağlanır.
Deneme alanı ile ilgili gerekli koşullarda ve FYD testleri deneme
tekniği ile ilgili hususlarda meyve-asma türleri teknik talimatı esas
alınır. Kurulu denemenin tescil denemesi olarak değerlendirilmesi için
gerekli şartları sağladığını beyan etmesi ile başvuru sahibi tescil
başvurusunda bulunur. Konu uzmanının gözlem için denemeyi ilk ziyaret
ettiğinde koşulları sağlamadığını belirlemesi durumunda, tescil deneme
alanının uygun olmadığını rapor ederek tescil başvuru dosyasını başvuru
sahibine iade eder. Bu çeşitlere ait üretim izni sona erer. Bu kapsama
giren çeşit adayları için yeniden tescil ve üretim izni başvurusu
yapılabilir. Deneme alanı ile ilgili herhangi bir olumsuzluk olmaması durumunda
TTSM denemeyi başvuru sahibi ile işbirliği içinde yürütür.
(3) 5 inci maddenin onuncu fıkrasına göre başvurusu
yapılan meyve ve asma türlerine ait çeşitlerde de FYD testlerinin
doğrulanması ikinci fıkrada belirtilen esaslara göre yapılır.
(4) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
meyve ve asma türlerinde, aşağıdaki bilgi ve belgelerden oluşur:
a) Çeşit, yurt içinde veya yurt dışında tescil
edilmemiş veya FYD testleri UPOV kurallarına göre yapılmayan bir ülkede
tescil edilmiş ise veya (b) bendi kapsamında olmasına rağmen çeşit özellik
belgesi temin edilemiyor veya başvuru sahibinin isteği doğrultusunda
ülkemizde FYD testlerine alınması isteniyor ise;
1) Detaylı adres bilgilerini içeren deneme yeri
krokisi ve bitki dikim tarihi, dikim mesafesi ve kullanılan anaç
bilgilerini içeren dikim planı,
2) Teknik soru anketi,
3) Başvuru formu,
4) Yetki belgesi,
5) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
6) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraf ve diğer belgeler,
başvuru dosyasında yer alır.
b) FYD testleri UPOV kurallarına uygun olarak
yapılmış ve UPOV üyesi bir ülkede tescil edilmiş çeşit ise;
1) Çeşit Özellik Belgesi,
2) Yetki belgesi,
3) Başvuru formu,
4) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri,
5) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraf ve diğer belgeler,
başvuru dosyasında yer alır.
(5) Meyve ve asma türlerinde;
a) Tescil başvuruları Şubat ve Ekim aylarında,
b) Üretim izni başvurusu Şubat ve Ekim aylarının
ilk beş iş gününde,
c) Tescil ve üretim izni toplantısı Şubat ve Ekim
aylarının son haftasında,
ç) Dördüncü fıkranın (b) bendi kapsamındaki yurt
dışında kayıtlı çeşitlerde, tescil başvurusu ve toplantıları Şubat ve Ekim
aylarında,
yapılır.
Meyve ve
asma tescil denemelerinin değerlendirilmesi
MADDE 31- (1) Meyve ve asma türlerinde FYD, en az bir lokasyonda iki ürün yılı kurulur.
(2) İki ürün yılındaki sonuçlara göre FYD’de farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit
edilen çeşit adayları hakkında tescil raporu hazırlanır.
(3) Birinci veya ikinci ürün yılında FYD’de çeşide ait herhangi bir problem ortaya çıkması
durumunda, FYD üçüncü ürün yılında da devam eder. FYD’de
başarısız olan çeşit adaylarının tescil işlemleri sonlandırılır. Bu durum
başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. FYD’de
başarısız olan çeşitlerin üretim izinleri sona erer.
Meyve ve
Asma Tescil Komitesinin kuruluş ve çalışma esasları
MADDE 32- (1) TTSM, hazırladığı raporları, her yıl Şubat ve
Ekim aylarında Meyve ve Asma Tescil Komitesine katılacak üyelerinin
bulunduğu kuruluşlara, dijital olarak elektronik ortamda gönderir. Meyve ve
Asma Tescil Komitesinin çalışma esasları şunlardır:
a) Başvuru sahibi toplantıya davet edilir.
b) Her toplantıda üyeler arasından bir başkan
seçilir. Toplantının yazmanlığı, TTSM tarafından yürütülür.
c) TTSM toplantıda çeşitle ilgili raporu sözlü
olarak takdim eder. Toplantıda başvuru sahibi çeşitle ilgili açıklamalarda
bulunabilir. Oylama sırasında başvuru sahibi dâhil olmak üzere toplantı
salonunda Meyve ve Asma Tescil Komitesi üyeleri dışında hiç kimse bulunmaz.
ç) Meyve ve Asma Tescil Komitesinde görüşülüp
eksiklikleri nedeniyle tescili veya üretim izni reddedilen bir çeşidin
sahibi, aynı oturumda karara itiraz ettiği takdirde, itiraz dikkate alınır.
Meyve ve Asma Tescil Komitesi itiraza neden olan eksikliklerin giderilebileceğine
karar verirse yeniden başvuru yapılmak şartıyla sonraki toplantılarda görüşülebilir.
d) Meyve ve Asma Tescil Komitesi en az beş asıl
üyenin mevcut olmasıyla toplanır. Tescil kararı, toplantıya katılan asıl
üyelerin üçte ikisinin olumlu oyu ile alınır. Toplantıda çeşitler ayrı ayrı oylanır. Çeşide, 10 uncu maddede belirtilen
esaslar dâhilinde bir isim verilir ve çeşit bu isimle tescil edilir.
e) Meyve ve Asma Tescil Komitesi, tescil edilmesi
istenen çeşitlerden, mevcutlardan farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu
tespit edilen çeşidi tescil eder.
f) Kayıt altına alınan çeşitler Meyve ve Asma Çeşit
Listesinde her yıl yayımlanır.
g) Meyve ve Asma Tescil Komitesince alınan kararlar
TTSM tarafından ilgili kuruluşlara ve başvuru sahiplerine bildirilir.
(2) Meyve ve Asma Tescil Komitesi; Genel
Müdürlükten bir, kamu tarımsal araştırma kuruluşlarından bir, TTSM’den iki, ziraat fakültesinden bir, Türkiye
Tohumcular Birliğinden iki temsilciden oluşur. Meyve ve asma türleri
konusunda faaliyet gösteren herhangi bir özel sektör kuruluşu ile ticari
ilişkisi bulunan ve/veya danışmanlık yapan kişiler Komite üyesi olamaz.
Meyve ve
asma türlerinde üretim izni esasları
MADDE 33- (1) Meyve ve asma çeşit ve anaçlarına üretim izni,
Meyve ve Asma Tescil Komitesi tarafından verilir.
(2) Bir çeşide üretim izni aşağıdaki esaslar
dâhilinde verilir:
a) Başvuru sahibi tarafından TTSM’ye
yapılan tescil başvurusunun kabul edilmiş olması gerekir.
b) Başvuru, kayıt başvuru dilekçesinde belirtilen
üretim izni talebi ve 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
belgelerin dijital kopyası ile yapılır. Çeşide ait belgelerin asılları
tescil dosyasında bulunur.
c) Üretim izni başvurusu yapılan çeşit, başvuru
sahibi tarafından Meyve ve Asma Tescil Komitesine sözlü ve görsel olarak
takdim edilir.
ç) Meyve ve asma çeşitlerine tescil denemeleri
süresince sadece damızlık parsel kurulması amacıyla üretim izni verilir.
Tescil deneme sonuçları olumsuz olan çeşitlerin üretim izinleri sona erer.
d) Üretim izni verilen çeşidin isimlendirilmesi 10
uncu maddeye göre yapılır.
e) Üretim izni almış bir çeşide, ikinci kez üretim
izni verilmez.
ALTINCI BÖLÜM
Bitki Türlerine
Ait Çeşitlerin Listelenmesi
Kayıt
listeleri
MADDE 34- (1) Bitki çeşitleri;
a) Alt Liste,
b) Tarla Bitkileri Çeşit Listesi,
c) Sebze Çeşit Listesi,
ç) Meyve ve Asma Çeşit Listesi,
d) Süs Bitkileri Çeşit Listesi,
e) Tavsiye Listesi,
ile kayıt altına alınır.
(2) Bitki çeşitlerini kayıt altına aldıran gerçek
veya tüzel kişiler, çeşidin muhafazasından sorumludur. Çeşidin
muhafazasından birden fazla kişi veya kuruluşun sorumlu olduğu durumlarda
bu kişi veya kuruluşların isimleri TTSM tarafından kütükte muhafaza edilir.
Alt Liste
MADDE 35- (1) Başvuru sahibi Alt Listeye alınmış bir çeşit
için sonraki yıllarda, TDÖ’ye tekrar başvuramaz.
(2) Alt Listede kayıt altına alınan çeşitlerin yurt
içinde ticareti yapılamaz. Çeşitlerin listede kalış süresi on yıldır. Alt
Liste TTSM tarafından yayımlanır.
Tarla
Bitkileri Çeşit Listesi
MADDE 36- (1) Tarla Bitkileri Çeşit Listesi tarla bitkisi
türlerine ait çeşitlerin kayıtlı olduğu listedir. Tarla Bitkisi çeşitleri
bu listeye ticaretinin ve tohumluk üretimlerinin yapılabilmesi amacı ile
alınır. 14 üncü madde kapsamında Tarla Bitkileri Çeşit Listesine alınan
çeşitlere ait ebeveyn hatlar, ait oldukları türlere ait bölümün sonunda
ayrı bir liste halinde yayımlanır. Daha önce kayıt altına alınan bir
hattın, bir başka başvuru sahibi tarafından listeye alınması talebi ile
başvuru yapılmışsa, bu hattın Çeşit Özellik Belgesinin TTSM kütüğünde
bulunması halinde ikinci bir kayıt yapılmaz. TTSM bu kapsamda aynı ismi
taşıyan iki ayrı başvurudaki hattın özellik belgelerinin farklı olması durumunda,
sonraki başvuruya ait hattı FYD testlerine alır. Hatlara ait kayıtlar saklı
tutulur ve herhangi bir şekilde açıklanmaz. Çeşitlere ait kayıtlar ve
toplantı tutanakları ücretini yatırmak suretiyle talep edenlere
verilebilir.
(2) Üretim izni verilen çeşitler TTSM internet
sitesinde yayımlanarak her üretim izni toplantısı sonrasında güncellenir.
Bu çeşitler, Tarla Bitkileri Çeşit Listesinde yayımlanmış sayılır.
(3) Tarla Bitkileri Çeşit Listesi, TTSM tarafından
yayımlanır.
Sebze
Çeşit Listesi
MADDE 37- (1) Sebze Çeşit Listesi, sebze türlerine ait
çeşitlerin kayıtlı olduğu listedir. Sebze çeşitleri bu listeye, standart
tohumluk üretimi veya sertifikalı tohumluk üretimleri ile ticaretinin
yapılabilmesi amacı ile alınır. Sebze Çeşit Listesi TTSM tarafından
yayımlanır.
(2) Üretim izni verilen çeşitler TTSM internet
sitesinde yayımlanarak her üretim izni toplantısı sonrasında güncellenir.
Bu çeşitler Sebze Çeşit Listesinde yayımlanmış sayılır.
Meyve ve
Asma Çeşit Listesi
MADDE 38- (1) Meyve ve Asma Çeşit Listesi meyve türlerine
ait çeşitlerin kayıtlı olduğu listedir. Meyve ve asma çeşitleri bu listeye
çeşit ve anaçlara ait üretim materyalleri ve fidanların sertifikalı
üretimleri ile ticaretinin yapılabilmesi amacı ile alınır. Meyve ve Asma
Çeşit Listesi TTSM tarafından yayımlanır.
(2) Üretim izni verilen meyve ve asma çeşitleri,
TTSM internet sitesinde yayımlanarak her üretim izni toplantısı sonrasında
güncellenir. Üretim izni verilen çeşitler Meyve ve Asma Çeşit Listesinde
yayımlanmış sayılır.
Süs
Bitkileri Çeşit Listesi
MADDE 39- (1) 28 inci madde hükümlerine göre kayıt altına
alınan süs bitkisi çeşitlerinin kayıtlı olduğu listedir. Süs Bitkisi Çeşit
Listesi TTSM tarafından yayımlanır.
(2) Üretim izni verilen süs bitkisi çeşitleri, TTSM
internet sitesinde yayımlanarak her üretim izni toplantısı sonrasında
güncellenir. Bu çeşitler Süs Bitkileri Çeşit Listesinde yayımlanmış
sayılır.
Tavsiye
Listesi
MADDE 40- (1) Tavsiye Listesi yayımlanma esasları Genel
Müdürlük tarafından belirlenir.
Listeden
çıkarma
MADDE 41- (1) Kayıt listelerinde yer alan çeşitler aşağıdaki
durumların gerçekleşmesi halinde listelerden çıkarılır:
a) Kayıt süresinin uzatılmamış veya standart
numunesi süresinde yenilenmemiş olması.
b) İncelemeler sonunda çeşidin artık farklı,
yeknesak ve durulmuş olmadığının kanıtlanması.
c) Başvuru sahibi tarafından listeden çıkarılma
talebinin olması.
ç) Türlerin ya da çeşitlerin yetiştirilmesinde
bitki sağlığı açısından zararlı olabileceği veya resmi kurumlarca yapılan
testlerle insan sağlığı ya da çevre için risk teşkil edebileceğinin tespit
edilmesi.
Listelerde
olmayan türler
MADDE 42- (1) Listelerde yer almayan türlere ait çeşitlerin
kayıt altına alma işlemleri, bu Yönetmelik hükümlerine göre TTSM tarafından
teknik gerekliliklerin tamamlanmasından sonra başlatılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Özel Sektör
Tarımsal Araştırma Kuruluşları Başvuru, Kuruluş ve Denetleme Esasları
Başvuruda
istenen belgeler
MADDE 43- (1) Bitki ıslahına ve/veya çeşit geliştirilmesine
ilişkin araştırmalar üzerinde çalışmak isteyen kuruluşlar, aşağıda
belirtilen belgeleri içeren başvuru dosyası ile Genel Müdürlüğe başvurur:
a) Faaliyet yürütmek istediği bitki grubunun
belirtildiği başvuru dilekçesi.
b) Kuruluşun; ticaret unvanını, açık adresini,
faaliyet konusunu, kuruluşu temsile yetkili kılınan kişi/kişileri gösteren
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi veya Ticaret Sicil Tasdiknamesi.
c) 46 ncı maddede
belirtilen yükümlülükleri yerine getireceğine dair örneği Bakanlık internet
sitesinde yayımlanan imzalı taahhütname.
ç) Üzerinde çalışacağı bitki grubuna göre sahip
olması gereken veya kiralanan; arazi, sera, laboratuvar,
depo, bina, alet, ekipman ve personel sayısı ile
ilgili Bakanlıkça belirlenen ve internet sitesinde ilan edilen şartları
yerine getirmek.
d) Araştırmalarını, yürütecek teknik personelden en
az üçünün ziraat mühendisi olduğuna dair; e-Devlet sistemi üzerinden
alınmış barkodlu mezun belgesi veya onaylı
mezuniyet belgesi veya diplomanın onaylı örneği veya Yükseköğretim Kurulu
tarafından denkliği kabul edilen yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun
olanlar için ziraat mühendisi olduğuna dair diplomanın onaylı örneği.
e) İstihdam edilen ziraat mühendislerinden en az
birinin, bitki ıslahı konusunda deneyimini veya eğitimini gösteren
aşağıdaki belgelerden birine sahip olmak:
1) Bitki çeşitlerinin ıslahı konusunda en az üç yıl
bir araştırma kuruluşunda ıslahçı olarak çalışmış olduğunu gösteren ilgili
araştırma kuruluşundan alınmış onaylı belge.
2) Bakanlık veya Bakanlığın yetkilendirdiği
kuruluşların en az üç ay süreli teorik ve uygulamalı olarak düzenlediği
bitki ıslahı ile ilgili kursta başarılı olmuş olduğunu gösteren belge.
3) Bitki ıslahı konusunda yüksek lisans veya
doktora yapmış olduğunu gösteren üniversiteden alınmış onaylı belge.
f) Islahçı personelden en az biri ile yapılmış en
az bir yıllık iş sözleşmesi.
g) İstihdam edilen ziraat mühendislerinin Sosyal
Güvenlik Kurumu kayıtlarına ilişkin sigortalı hizmet listesi veya sigortalı
işe giriş bildirgesi.
ğ) Başvuru ücretinin ödendiğine dair belge.
Başvurunun
incelenmesi ve yerinde tespit yapılması
MADDE 44- (1) Özel sektör tarımsal araştırma kuruluşu
başvurusunda bulunan kuruluşun başvuru dosyası Genel Müdürlük tarafından
incelenir. Başvuru dosyasında eksiklik tespit edilmesi halinde, eksikliğin
giderilmesi için belirli bir süre verilir. Verilen süre içinde eksikliğini
gideremeyen kuruluşun başvurusu kabul edilmez. Başvurusu kabul edilen
kuruluşlara 43 üncü maddede sayılan gerekliliklerin yerinde tespitini
yapmak amacıyla Genel Müdürlük tarafından İnceleme Komisyonu
görevlendirilir.
(2) İnceleme Komisyonu; Genel Müdürlükten bir,
Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne bağlı Araştırma
Enstitüsünden bir ve kuruluşun bulunduğu il tarım ve orman müdürlüğünden
bir temsilciden oluşur.
(3) İnceleme Komisyonuna davet edilen kuruluşlar,
davet yazısını aldıktan sonra, başvuran kuruluşun çalışma konusuna göre,
konu uzmanı bir ziraat mühendisinin komisyona iştirakini sağlar.
(4) İnceleme komisyonunun çalışma esasları
şunlardır:
a) İnceleme komisyonu üye tam sayısı ile toplanır.
Kararlarını oybirliği ile alır. Oybirliği sağlanamadığı takdirde olumsuz
görüş belirten üye/üyeler gerekçelerini raporda detaylı olarak belirtir.
b) İnceleme komisyonunun üyeleri arasından bir
başkan seçilir. Yazmanlık Genel Müdürlükten katılan üye tarafından yapılır.
c) İnceleme Komisyonu, kuruluşun 43 üncü maddede
belirtilen şartları taşıyıp taşımadığını yerinde yapacağı incelemeyle
tespit ederek hazırlayacağı raporu Genel Müdürlüğe sunar.
(5) Genel Müdürlük İnceleme Komisyonunun raporuna
istinaden başvuruyu onaylar veya reddeder.
(6) İnceleme Komisyonunun hazırlamış olduğu raporda
tespit ettiği eksiklikler için kuruluşa süre vermesi durumunda kuruluş
verilen süre içinde eksikliklerin giderildiğini Genel Müdürlüğe bildirir.
Genel Müdürlük eksikliklerin giderildiğinin tespiti amacıyla İnceleme
Komisyonunu veya kuruluşun bulunduğu il tarım ve orman müdürlüğünü
görevlendirebilir. Eksikliklerin giderilip giderilmediği yerinde tespit
edilerek Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük süresi içinde
eksikliklerini gideremeyen kuruluşun başvurusunu reddeder.
Özel
sektör tarımsal araştırma kuruluşunun tescil edilmesi
MADDE 45- (1) İnceleme Komisyonunun raporu olumlu veya
verilen sürede eksikliğin giderildiği tespit edilmiş ise kuruluşun
başvurusunda belirttiği bitki grubuna ait çeşitlerin ıslahı ve/veya
geliştirilmesi konusunda Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilerek bir tescil
belgesi düzenlenir.
(2) Özel sektör tarımsal araştırma kuruluşu olarak
tescil edilen kuruluşun diğer bir kuruluşla birleşmesi halinde 43 üncü
maddede belirtilen şartlarla tekrar Genel Müdürlüğe başvurur. Genel
Müdürlük 44 üncü maddede belirtilen şekilde tespit işlemleri neticesinde
kuruluşu tescil eder.
(3) Özel sektör tarımsal araştırma kuruluşu olarak
tescil edilen kuruluş, çalışma konusunun kapsamında bitki grupları
itibarıyla değişiklik yapmak isterse veya tescil esnasında beyan edilen
bilgilerde herhangi bir değişiklik olması durumunda, Genel Müdürlüğe
değişiklik talebi ile müracaat eder. Genel Müdürlük, kuruluşun sunduğu
belgeleri inceler. Sunulan belgelerin uygun görülmesi halinde talep
onaylanır. Sunulan belgeler yeterli görülmezse Genel Müdürlük değişiklik
kapsamında tespit işlemi yapması için kuruluşun bulunduğu İl Tarım ve Orman
Müdürlüğünü veya İnceleme Komisyonunu görevlendirebilir. Yapılan
incelemenin uygun olması halinde Genel Müdürlük tarafından tescil belgesi
yeniden düzenlenir.
Özel
sektör tarımsal araştırma kuruluşlarının yükümlülükleri
MADDE 46- (1) Özel sektör tarımsal araştırma kuruluşu olarak
tescil edilen kuruluş, aşağıdaki hususları yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Tesciline esas şartları korumak ve devam
ettirmek, değişen şartları bir ay içerisinde Genel Müdürlüğe bildirmek.
b) Tarla, sebze, meyve ve asma türlerinde tescil
amacıyla kurmuş olduğu denemelerin planını ve yerini TTSM’ye
bildirmek.
c) Bakanlık tarafından davet edilecekleri
toplantılara katılmak ve istenen bilgi ve belgeleri süresi içinde bildirmek.
ç) Teknik personelin çalıştırıldığına dair Sosyal
Güvenlik Kurumu kayıtlarını her yılın sonunda Genel Müdürlüğe bildirmek.
d) Bitki Islahçıları Alt Birliğine üye olmak.
e) Araştırmalarıyla ilgili yıllık çalışmalarını,
Bakanlık internet sitesinde yayımlanan Özel Sektör Tarımsal Araştırma
Kuruluşu Bilgi Formunu her yılın sonunda Genel Müdürlüğe bildirmek.
(2) Bu madde kapsamında yer alan yükümlülükleri
yerine getirmeyen kuruluşlara 47 nci maddenin
üçüncü fıkrası hükmü uygulanır.
Özel
sektör tarımsal araştırma kuruluşlarının denetimi
MADDE 47- (1) Özel sektör tarımsal araştırma kuruluşu olarak
tescil edilen kuruluşlar, İnceleme Komisyonu tarafından 43 üncü ve 46 ncı maddelerde belirtilen şartları devam ettirip
ettirmediğini kontrol etmek amacıyla yerinde denetlenir.
(2) Yerinde denetimler örnekleme metoduna göre
Genel Müdürlükçe planlanır. Genel Müdürlük gerekli durumlarda ilave denetim
yapabilir.
(3) Denetim sonucunda tespit edilen eksiklikler
Genel Müdürlük tarafından kuruluşa bildirilir. Eksikliklerin giderilmesi
için en fazla üç ay süre verilir. Kuruluş verilen süre içinde eksiklikleri
giderip gidermediğini Genel Müdürlüğe bildirir. Genel Müdürlük
eksikliklerin giderildiğinin tespit edilmesi amacıyla İnceleme Komisyonunu
veya kuruluşun bulunduğu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü görevlendirebilir.
Genel Müdürlük süresi içinde eksikliklerini gideremeyen kuruluşun yetkisini
iptal eder.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ücretler
MADDE 48- (1) Kayıt altına alma iş ve işlemlerine ait
ücretler her yıl mali yılın başından önce Bakanlık tarafından ilan edilir.
(2) Kayıt altına alma iş ve işlemlerine ait
ücretler aşağıda belirtilmiştir:
a) Başvuru inceleme ücreti.
b) Tescil ücretleri.
1) Deneme ücreti; FYD test ücreti, TDÖ deneme
ücreti, Teknolojik analiz ücreti,
2) Kayıt ücreti.
c) Üretim izni ücreti.
ç) Belgelendirme ücreti.
d) Yayın ücreti.
e) Çeşit özellik belgesi talebi ücreti.
f) Kayıt süresi uzatma ücreti.
(3) Ücretler, 31/1/2015
tarihli ve 29253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği
hükümlerine göre, TTSM Döner Sermaye İşletmesinin ilgili hesabına peşin
olarak yatırılır.
(4) Özel Sektör Tarımsal Araştırma Kuruluşuna ait
ücretler Bakanlık tarafından ilan edilir. Bu ücretler Bakanlık Merkez Döner
Sermaye İşletmesinin ilgili hesabına peşin olarak yatırılır.
Sorumluluk
MADDE 49- (1) Bitki çeşitleri, morfolojik, biyolojik ve
tarımsal özelliklerinin belirli çevrelerde tespiti ile kayıt altına
alınırlar. Üretim aşamasında iklim, toprak gibi değişebilen çevresel
faktörler sebebi ile kayıt altına alınma gerekçelerinden farklı sonuçların
ortaya çıkmasından başvuru sahibi sorumludur.
(2) Kayıt başvurusu için sunulan bilgi ve belgeler
başvuru sahibi sorumluluğundadır.
Çeşit
kayıt devri
MADDE 50- (1) Çeşidi ıslah eden kişi veya kuruluş kayıt
altına aldırdıkları çeşitleri yetki süresi bittikten sonra yeni bir yetki
belgesi ile başka bir kişi veya kuruluşa devredebilir ya da önceki yetki
belgesini feshederek kendi adına kayıt yaptırabilirler fakat yurt dışındaki
kişi veya kuruluşlar kendi adına çeşit kaydı yapamaz.
(2) Serbest çeşitlerde başvuru sahibi tarafından
çeşit devri işlemi yapılabilir.
(3) Beyanname verildikten sonra çeşit devir
işlemleri kabul edilmez.
Başvuru
alma
MADDE 51- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak başvurular,
ıslak veya elektronik imza ile imzalanarak doldurulan bilgi ve belgelerden
oluşan eklerle, fiziki olarak veya elektronik ortamda yapılır.
(2) Bakanlık tarafından elektronik başvuru
sistemine geçilmesi durumunda sistem üzerinden alınan başvuru belgeleri
asılları ile eşdeğer kabul edilir. Başvuru sonrasında tespit edilen
eksiklikler ile elektronik ortamdan temin edilemeyen bilgi ve belgeler,
yurt dışı kuruluşlardan alınması gereken asıl belgeler ile gerekli görülmesi
halinde başvuru belgelerinin asılları veya yetkili otoritelerce onaylanmış
suretlerinin ıslak imzalıları başvuruda bulunan kuruluştan veya başvuru
sahibinden istenir.
(3) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak bildirimler
ve davet yazıları, Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS) veya Kayıtlı
Elektronik Posta (KEP) adresi üzerinden gönderilir.
Uluslararası
İkili Antlaşmalar
MADDE 52- (1) Uluslararası ikili antlaşmalar kapsamında
Ülkemizde sadece FYD testleri yapılarak kayıt altına alınan türlerde, UPOV
üyesi bir ülkede ve UPOV kurallarına göre FYD testleri yapılarak tescil
edilmiş çeşitler için yapılacak başvurularda aşağıdaki belgeler aranır ve
ilgili Komitelerinde değerlendirilerek kayıt altına alınır:
a) Başvuru formu.
b) Çeşit Özellik Belgesi.
c) Çeşidin morfolojik özelliklerini tanımlayıcı
fotoğraflar ve benzeri dokümanları.
ç) Yabancı dildeki belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümeleri.
d) Yetki belgesi.
(2) Birinci fıkra kapsamındaki yurt dışında kayıtlı
çeşitlerde, tescil başvurusu ve toplantıları ilgili bitki türüne ait üretim
izni dönemlerinde yapılır.
Düzenleme
yetkisi
MADDE 53- (1) Bakanlık bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak
üzere alt düzenleyici işlemler yapabilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 54- (1) 13/1/2008 tarihli ve
26755 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına
Alınması Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Tür
Listesi
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde Genel Müdürlük TDÖ yapılacak bitki
türleri listesini yayımlar. Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce TDÖ
denemelerine alınmış ancak TDÖ yapılacak tür listesinde bulunmayan bitki türleri
FYD denemelerine göre kayıt altına alınır. Başvuru sahipleri tarafından
ödenmiş TDÖ deneme ücretleri çeşit adayının TDÖ işlemleri başlamışsa iade
edilmez. TDÖ denemeleri ile ilgili hiçbir işlem yapılmamış ise TDÖ deneme
ücretleri başvuru sahibine iade edilir.
Geçiş
süreci
GEÇİCİ
MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden önce yapılan başvurulara ilişkin işlemler, 54 üncü madde
ile yürürlükten kaldırılan Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması
Yönetmeliği kapsamında yürütülür.
(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce üretim
izni alan çeşitlerin izin süresi, tescil denemeleri tamamlanıncaya kadar
devam eder.
Özel
Sektör Tarımsal Araştırma Kuruluşlarında geçiş süreci
GEÇİCİ
MADDE 3- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden önce tescil edilmiş özel sektör tarımsal araştırma
kuruluşları, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde 43
üncü maddede belirtilen şartları sağlamak zorundadır. Bir yıllık geçiş
süresinin bitiminde 43 üncü maddede belirtilen şartları yerine getirmeyen
kuruluşlar için denetim kuralları uygulanır.
Yürürlük
MADDE 55- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 56- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.