Patates Kist Nematodları ile Mücadele Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2023-12-03

3 Aralık 2023 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32388
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
PATATES KİST NEMATODLARI İLE
MÜCADELE HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, patates kist
nematodları Globodera pallida (Stone) Behrens ve Globodera rostochiensis
(Wollenweber) Behrens yeri ve yayılış alanlarının tespiti, mücadelesi ve
yayılmasını engellemeye ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, patates kist nematodları
Globodera pallida (Stone) Behrens ve Globodera rostochiensis (Wollenweber)
Behrens sürveyi, tespit edilmesi, mücadelesi, yayılmasının engellenmesi ve
eradike edilmesi hususlarını kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci maddesi
ile 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma Enstitüsü: Bakanlığa bağlı zirai
mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitülerini,
b) Dayanıklı patates çeşidi: Yetiştirildiğinde
patates kist nematodlarının üremesini önemli oranda engelleyen çeşidi,
c) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel
Müdürlüğünü,
ç) İzleme sürveyi: Belirli bir alanda, belirli bir
zaman diliminde zararlı organizmaların dağılımını belirlemeye yönelik devam
eden sürveyi,
d) KASK sistemi: İl ve ilçe tarım ve orman
müdürlükleri tarafından karantinaya tabi zararlı organizmalarda yürütülen
sürvey çalışmalarının ve bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına alındığı
Tarım Bilgi Sisteminde yer alan karantinaya tabi zararlı organizma sürveyi
kayıt sistemini,
e) Konukçu bitkiler: Tohumları dışındaki Solanum
tuberosum L. (patates) bitkilerini veya EK-1'de listelenen bitkileri,
f) Laboratuvar: Bakanlığa bağlı zirai mücadele
araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve zirai karantina müdürlüklerinin
laboratuvarları ile bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarları,
g) Müdürlük: İl ve ilçe tarım ve orman
müdürlüklerini,
ğ) Sürvey: Bir alanda hangi türlerin var olduğunu
ya da zararlı organizma popülasyonunun özelliklerini belirlemek için
belirli bir süre boyunca yürütülen resmî prosedürü,
h) Tespit sürveyi: Belirli bir alanda zararlı organizmaların
var olup olmadığını tespit için yapılan sürveyi,
ı) Zararlı organizma: Patates kist nematodları
olarak bilinen Globodera pallida (Stone) Behrens ve Globodera rostochiensis
(Wollenweber) Behrens türlerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Resmî Tespit Sürveyleri
Resmî
tespit sürveyleri
MADDE 4- (1) Müdürlük, EK-1'de listelenen ve yeniden
dikilmesi amaçlanan bitkilerin veya ekim amaçlı patates yumrusu üretimine
yönelik patateslerin, bitkinin kökleri veya diğer kısımları üretim yeri
toprağı ile doğrudan temas halindeyken ekildiği veya depolandığı üretim
alanlarında zararlı organizmanın varlığına yönelik resmî tespit sürveyi
yapar.
(2) Resmî tespit sürveyleri, en son ürünün hasadı
ile EK-1'de listelenen ve yeniden dikilmesi amaçlanan bitkilerin veya
patates yumrularının ekimi arasındaki dönemde yapılır. Birinci fıkraya
istisna olarak, resmî tespit sürveyi aşağıdaki durumlarda da
gerçekleştirilebilir:
a) İlgili müdürlüğün, zararlı organizmaların
bulunmadığını ve EK-1’in 1 inci maddesinde listelenen patates ve diğer
konukçu bitkilerin, tespit sürveyi sırasında mevcut olmadığını ve sürveyin
yürütülmesinden bu yana yetiştirilmediğini teyit eden resmî tespit sürvey
sonuçlarına ait kanıtlar hakkında kayıt tutması halinde daha erken dönemde.
b) Üretim yerinde yeşil gübre veya ara ürünler gibi
hasat edilmeyen ürünlerin yetiştirildiği bir dönemde.
(3) Aşağıda yer alan durumlarda resmî tespit
sürveyi gerekli değildir:
a) İlgili müdürlük tarafından tanımlanan bir alanda
bulunan ve aynı üretim yerinde yeniden dikilmesi amaçlanan EK-1'de
listelenen bitkilerin dikimi.
b) İlgili müdürlük tarafından tanımlanan bir alanda
bulunan ve aynı üretim yerinde kullanılmak üzere dikim için patates
yumrularının üretimine yönelik patates ekimi.
c) EK-1’in 2 nci ve 3 üncü maddelerinde listelenen
ve EK-2’nin 1 inci maddesinde atıfta bulunulan resmî olarak onaylanmış
tedbirlere tabi olacak hasat edilen bitkilerin ve yeniden dikilmesi
amaçlanan bitkilerin dikimi.
(4) Müdürlük, resmî tespit sürvey sonuçlarını
kaydeder ve EK-4'te belirtilen şablona uygun olarak 31 Aralık tarihine kadar
Genel Müdürlüğe bildirir ve KASK sistemine veri girişlerini yapar.
Resmî
tespit sürveyleri için numune alma ve test etme
MADDE 5- (1) Zararlı organizmaların varlığına yönelik
numune alma ve test işlemlerini içeren resmî tespit sürveyleri, dikim
amaçlı patates yumrularının veya EK-1'in 1 inci maddesinde listelenen dikim
amaçlı bitkilerin üretimine yönelik bitkilerin dikildiği veya depolandığı
üretim yerlerinde, EK-3’e uygun olarak gerçekleştirilir.
(2) EK-1'in 2 nci ve 3 üncü maddelerinde listelenen
bitkilerin ve üretime yönelik dikim için bitkilerin, dikildiği veya
depolandığı üretim yerlerinde zararlı organizmaların varlığına yönelik
numune alma ve test işlemlerini içeren resmî tespit sürveyleri EK-3’e uygun
olarak gerçekleştirilir.
(3) İkinci fıkraya istisna olarak, üretim yerinde
aşağıdakilerden birinin olması durumunda zararlı organizmalara yönelik
numune alma ve test işlemleri gerekli değildir:
a) Resmî olarak onaylanmış uygun testlerin
sonuçlarına dayalı olarak son 12 yıl içinde zararlı organizmaların
varlığına dair bir geçmişin olmaması halinde.
b) EK-1'in 1 inci maddesinde listelenen patates
veya diğer konukçu bitkiler son 12 yılda yetiştirilmediyse.
Bulaşık
üretim yerlerinin ve bulaşık konukçu bitkilerin belirlenmesi
MADDE 6- (1) Resmî tespit sürveyi veya resmî izleme sürveyi
sırasında, bir üretim yerinde zararlı organizmaların varlığı tespit
edildiğinde ve bu durum EK-3’te belirtilen testlerle resmî olarak
doğrulandığında ilgili müdürlük alanı bulaşık olarak belirler.
(2) Birinci fıkraya göre bulaşık olduğu belirlenen
bir üretim yerinde yetiştirilen konukçu bitkiler veya zararlı organizmalar
ile bulaşık olduğu tespit edilen toprakla temas halinde olan konukçu
bitkiler bulaşık olarak belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Resmî İzleme Sürveyleri
Resmî
izleme sürveyleri
MADDE 7- (1) Dikim amaçlı patates yumrularının üretimine
yönelik olanlar hariç, patates üretimi için kullanılan üretim yerlerinde
zararlı organizmaların dağılımını belirlemek için yıllık risk esaslı resmî
izleme sürveyleri yapılır.
(2) Müdürlük, bir önceki yılda gerçekleştirilen ve
birinci fıkrada belirtilen izleme sürveylerinin sonuçlarını her yıl 31
Aralık tarihine kadar EK-4’te yer alan formata uygun olarak Genel Müdürlüğe
bildirir ve KASK sistemine veri girişini yapar.
Resmî
izleme sürveyleri için numune alma ve test etme
MADDE 8- (1) Resmî izleme sürveyleri, dikim için patates
yumrularının üretimine yönelik patatesler hariç, ilgili yılda patates
üretimi için kullanılan alanın en az % 0,5'inde yapılır.
(2) Bu resmî izleme sürveyleri, EK-3'ün 2 nci
maddesi uyarınca zararlı organizmaların olası varlığını tespit etmek için
numune alma ve test etme işlemlerini içerir.
(3) Müdürlükler, EK-3'ün 6 ncı maddesinde yer alan
örnek boyutunu kullandığında, bu örnek boyutunun kullanıldığı alanların
ayrıntılarını Genel Müdürlüğe bildirir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tedbirler
Eradikasyon
tedbirleri
MADDE 9- (1) Müdürlük, 6 ncı maddenin birinci fıkrası
uyarınca resmî olarak bulaşık olduğu belirlenmiş bir üretim yerinde,
zararlı organizmaların eradikasyonu amacıyla aşağıdaki tedbirlerin tümünü
alır:
a) Patates üretimine izin verilmez.
b) EK-1’in 1 inci maddesinde listelenen ve dikim
amaçlı bitki üretimine yönelik hiçbir konukçu bitki dikimine veya
depolanmasına izin verilmez. EK-1'in 2 nci veya 3 üncü maddelerinde
listelenen bitkiler ise hasatlarından sonra zararlı organizmaları yayma konusunda
tanımlanabilir bir risk oluşturmamaları için EK-2’nin 1 inci maddesinde
atıfta bulunulan resmî olarak onaylanmış tedbirlere tabi tutulur.
c) Makineler, bu üretim sahasından çıkarılmadan
önce veya çıkarıldıktan hemen sonra ve 6 ncı maddenin birinci fıkrası
uyarınca bulaşık olmayan herhangi bir üretim yerine girmeden önce toprak ve
bitki artıklarından temizlenir.
(2) Müdürlük, dikim için patates yumrularının
üretimine yönelik olanlar dışındaki patateslerin üretimi için kullanılacak
üretim yerlerini, 6 ncı maddenin birinci fıkrası uyarınca resmî olarak
bulaşık olarak belirlemişse, zararlı organizmaların bu üretim yerlerinin
dışına yayılmasını önlemek için resmî bir kontrol programı uygular ve Genel
Müdürlüğe bildirir. Bu resmî kontrol programı, uygulanabilir olduğunda,
aşağıdaki unsurların tümünü kapsar:
a) Zararlı organizmaların konukçu bitkileri için
ülkede bulunan özel üretim ve pazarlama sistemlerini.
b) Mevcut zararlı organizmaların popülasyon
özelliklerini.
c) Mevcut en yüksek dayanıklılık seviyelerine sahip
dayanıklı patates çeşitlerinin kullanımını (mevcutsa eğer EK-5'in 1 inci
maddesinde belirtildiği üzere dayanıklılık puanı 8 veya 9 olanlar).
ç) Zirai mücadele teknik talimatında belirtildiği
üzere, zararlı organizmalarla mücadele için diğer tarımsal seçenekleri.
(3) Patates çeşitlerinin dayanıklılık derecesi
EK-5'in 1 inci maddesinde belirtilen standart puanlama tablosuna göre
ölçülür. Dayanıklılık testi EK-5'in 2 nci maddesinde belirtilen protokole
uygun olarak yapılır.
Bulaşık
bitkiler için alınan tedbirler
MADDE 10- (1) Müdürlük, zararlı organizmaların eradikasyonu
amacıyla 6 ncı madde uyarınca bulaşık olarak belirlenmiş konukçu bitkiler
için aşağıdaki tedbirlerin tümünü uygular:
a) Patates yumrularının tohumluk olarak üretimde
kullanımına izin verilmez.
b) Endüstriyel işleme veya sınıflandırma amaçlı
patatesler, EK-2'nin 2 nci maddesi uyarınca resmî olarak onaylanmış
tedbirlere tabidir.
c) EK-1'in 2 nci veya 3 üncü maddelerinde
listelenen bitkilere zararlı organizmalardan arındırılmaları için, EK-2'nin
1 inci maddesinde atıfta bulunulan resmî olarak onaylanmış tedbirlere tabi
tutulmadığı takdirde dikilmez.
(2) Birinci fıkranın (b) bendi kapsamındaki
tedbirler alınırken, zararlı organizmaların konukçu bitkilerine özel üretim
ve pazarlama faaliyetleri ve zararlı organizmaların popülasyon özellikleri
dikkate alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Zararlı Organizmaların ve Çeşitlerinin Bildirimleri
ve Tedbirlerin İptali
Dayanıklı
patates çeşidinde zararlı organizmaların varlığının teyit edildiğine dair
bildirim
MADDE 11- (1) Nematod türleri, patotipi veya virülans grubu
bileşimindeki istisnai bir değişikliğin ve dayanıklı patates çeşidinin
etkinliğinde bir değişiklik veya bozulmadan kaynaklı olarak zararlı
organizmaların neden olduğu herhangi bir semptomun farkına varan teknik
personel ve diğer kişiler bu durumu Araştırma Enstitülerine bildirir.
(2) Birinci fıkra uyarınca bildirilen tüm
durumlarda ve bu tür durumlardan haberdar olduklarında, Araştırma
Enstitüleri patates kist nematodu türlerini ve uygun durumlarda patotip
veya virülans grubunu araştırır ve bunların varlığını uygun metotlarla teyit
eder.
(3) Araştırma Enstitüleri, her yılın 31 Ocak
tarihine kadar önceki yıl ile ilgili olarak ikinci fıkra uyarınca yapılan
teyitlerin ayrıntılarını Genel Müdürlüğe bildirir.
Zararlı
organizmalara karşı dayanıklı çeşitlerin bildirilmesi
MADDE 12- (1) Araştırma enstitüleri, her yıl 31 Ocak
tarihine kadar, önceki yıl içerisinde pazarlanabilmesi için tescil edilen
çeşitlerden ve EK-5'te atıfta bulunulan resmî testlerle zararlı
organizmalara karşı dayanıklı oldukları belirlenen tüm yeni patates çeşitlerinin
listesini Genel Müdürlüğe bildirir. Patates çeşitleri ile birlikte,
dayanıklı oldukları zararlı organizmaların türleri, patotipleri, virülans
grupları veya popülasyonları ile nispi duyarlılıkları da belirtilir.
Bulaşık
bir üretim yerinde tedbirleri iptal etmek amacıyla yeniden resmî numune
alma ve test etme
MADDE 13- (1) Müdürlükler, 6 ncı maddenin birinci fıkrası
uyarınca zararlı organizmanın pozitif teyidinden veya son patates ürününün
yetiştirilmesinden itibaren en az altı yıl sonra, üretim yerinden resmî
olarak yeniden numune alabilir ve EK-3'te belirtilen yöntemlerden birini
kullanarak test edilmek üzere laboratuvara gönderebilir. Etkin ve resmî
olarak onaylanmış kontrol tedbirlerinin uygulanması halinde bu süre üç yıla
indirilebilir.
(2) Birinci fıkrada atıfta bulunulan resmî yeniden
numune alma ve testin ardından, zararlı organizmaların varlığı tespit
edilmezse, Müdürlükler 4 üncü maddenin dördüncü fıkrası ve 6 ncı maddenin
birinci fıkrasındaki resmî kayıtları günceller ve ilgili üretim yerinde
uygulanan tüm kısıtlamaları derhal iptal eder.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE 14- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar
hakkında 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin ilgili hükümlerine göre
idari yaptırım uygulanır.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik, Patates Kist Nematodlarının
Globodera pallida (Taş) Behrens ve Globodera rostochiensis (Wollenweber)
Behrens'in Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirleri
Ortaya Koyan 11/7/2022 tarihli ve (AB) 2022/1192 sayılı Komisyon Uygulama
Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde
hazırlanmıştır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 16- (1) 3/10/2011 tarihli ve 28073 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Patates Kist Nematodları ile Mücadele Hakkında
Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Test
yöntemlerine ilişkin geçici tedbirler
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) 5 inci maddenin
birinci ve ikinci fıkraları ve 8 inci maddenin ikinci fıkrasına istisna
olarak, 15/7/2024 tarihine kadar, zararlı organizmaların tespiti ve
tanımlanması ile ilgili EK-3'ün 1 inci maddesinin (b) bendinde listelenen
yöntemler yerine, nematod kistlerinin artıklarından izolasyonu ve ardından
Beniers vd. (2014) tarafından bildirildiği şekliyle, gerçek zamanlı PCR
yöntemi ile tür tespiti yoluyla test yapılabilir.
Yürürlük
MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 18- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Ormanı
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.