Anayasa Mahkemesinin 14/10/2025 Tarihli ve 2022/11361 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-02-12

12 Şubat 2026 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 33166
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI  Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YİĞİT ÇELİK BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2022/11361Karar Tarihi : 14/10/2025
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Yılmaz AKÇİL Raportör : Duygu BAKAY Başvurucu : Yiğit ÇELİK Vekili : Av. Mustafa Furkan ÇELİK 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, idari işlcmin iptali talebiyle açılan davanın süre aşımından reddedilmesi nedeniyte mahkemeye erişim hakkı ile masumiyet karinesinin ihlal cdifdiği iddialarına ilişkindir.

2. Başvurucu, Elâzığ Zülfü Ağar Polis Mesiek Eğitim Merkezine 19. dönem polis öğrencisi olarak geçici kayıt yaptımıştır. Aday öğrenci olarak eğitimi devam etmekteyken başvurucunun I1/10/2017 tarihli işlem ile ilişiğinin kesilmesine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, Özel Harekat Birimlerinde İstihdam Edilmek Üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerine Ahınacak Öğrencilerin Giriş Şartları ve Eğitim Öğretimlerine İlişkin Usul ve Esasların 21. maddesi uyarınca intibak eğitimi aldığı dönemde hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının ołumsuz sonuçlandığı belirtilmiştir.
3. Başvurucu, anılan işlemin iptali ile işleme dayanak Özel Harekat Birimlerinde İstihdam Edilmek Üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerine Alınacak Öğrencilerin GirişŞartlan ve Eğitim Öğretimlerine İlişkin Usuł ve Esasların 7. maddesinin birinci fikrasının (e)bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan ibarenin iptali talebiyle 13/12/2017 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğüne (İdare) karşı dava açmıştır. Ankara 11. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yargılamada davanın kabulüne hükmedilmiştir. Karara karşı davalıİdarece istinaf kanun yoluna başvurulmuş ancak talep Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4.İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) tarafindan reddedilmiştir.
4. İstinaf talebinin reddi üzerine İdarece temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.Danıştay Sekizinci Dairesi tarafindan yapılan incelemede Özel Harekat Birimlerinde İstihdam Edilmek Üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerine Alınacak Öğrencilerin GirişŞartları ve Eğitim Öğretimlerine İlişkin Usul ve Esasların ülke genelinde uygulanması

gereken genel bir düzenleme olması nedeniyle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde görevli yargı yerinin Danıştay olduğu gerekçesiyle bozmaya hükmedilmiş ve dosyanın Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi tarafından da aynıgerekçeyłe işin esasına dair kararın kaldırılmasına ve yeniden karar verilmck üzere dosyanın Mahkemeye gönderilmesine hükmedilmiştir. Son olarak Mahkeme 2/6/2020 tarihli kararı ile davanın görev yönünden reddine ve dosyanın Đanıştaya gönderilmesine karar vermiştir.
5. Dosyayı ilk derece mahkemesi sıfatıyla incelemeye başlayan Danıştay Sekizinci Dairesi 1/4/2021 tarihli kararı ile davanın süre aşımından reddine hükmctmiştir. Kararın gerekçesinde; davaya konu ilişik kesme işleminin 1 1/10/2017 tarihinde tesis editdiğini,ilişiğin kesilmesine ilişkin kararın başvurucuya 13/10/2017 tarihinde tebliğ edildiğini,başvurucunun altmış günlük yasal dava açma süresi 12/12/2017 tarihinde sona erdiği hâlde 13/12/2017 tarihinde dava açtığını belirtmiştir.

6. Başvurucu, Danıştayın kararına karşı temyiz talebinde bulunmuştur. Temyiz ditekçesinde, ilişiğin kesilmesine ilişkin kararın 13/10/2017 tarihinde kendisine tebliğedildiğini, bu işlemin kaldınlması için güvenlik soruşturmasımın olumsuz neticelenmesine sebep olan adli olaya ilişkin belgeleri temin ettikten sonra 13/11/2017 tarihli dilekçe ile Polis Akademisi Başkanlığına müracaat cttiğini fakat görevlilerin yapacak bir şey oimadığınısöyleyerek dilekçesini kayda almadığını belirtmiştir. Mahkemece lehe karar verilmesi üzerine davanın reddine kadarki süreçte yarım kalan eğitimini tamamladığını ifade eden başvurucu,sözlü sınava girmek için gerekli belgeleri hazırlamak üzere Merzifon Polis Meslek Okulu tarafından çağnldığı dönemde tekrar ilişiğinin kesildiğini belirtmiştir.
7. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/11/2021 tarihli kararı ile temyiz isteminin reddine hükmedilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun 13/1 1/2017 tarihinde İdareye yaptığı başvurusunun kurum kayıtlarına alınmadığı yönündeki iddiasına bu hususta dosyaya herhangi bir bilgi ya da belge sunulmadığı gerekçesiyle itibar edilmediği belirtilmiştir.

8. Başvurucu, nihai kararın 4/1/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 31/1/2022tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

9. Komisyonlarca başvurunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden kabuł ediłemez olduğuna, mahkemcye erişim hakkı yönünden kabul edilcbilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME 
A. Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
10.Başvurucu; Anayasa'nın 40. maddesine göre devletin işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağın ve süreferini belirtmek zorunda olduğunu ancak ne İdarece tesis edilen işlemde ne de tebliğ belgesinde böyle bir bilginin yer aldığıi,dolayısıyla tebliğin usulsüz olduğunu, Danıştay tarafından usulsüz tebliğe istinaden davanın süre aşımından reddine karar verildiğini belirterek hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine bağlı olarak etkili başvuru hakkının ve hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini iłeri sürmüştür.
11. Adalet Bakanhığı (Bakanlık) görüşünde; inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate ahnması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştir.


12. Başvurucunun davanın süre aşımından reddedilmesine yönelik iddialarımahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmiştir.

13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar veriłmesi gerekir.
14. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargi mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakki, Anayasa'nín 36. maddesinde güvence ałtına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur (Özbakım Özel Sağlhk Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.{1. B.], B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).

15. Somut olayda, idari iştemin iptali talebiyle açılan davanın süre aşımından reddedilmesinin başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdaħale teşkil ettiği açıktir.

16. Mahkemeye erişim hakki, kural olarak mutlak bir hak olmayıp sınırlandırılabilen bir haktır. Bununla birlikte sınırlandırmanın kanuna dayanmasi, meşru amacının bulunması ve Ölçülü olması gerekir (Serkan Acar [1. B.], B. No: 2013/1613,2/10/2013, § 38).

17. Başvurucunun idari işleme karşı açtığı davanın 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıÎdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. ve 11. maddelerinde öngörülen süreier geçirildikten sonra açıldığı gerekçesiyłe reddedildiği görülmektedir. Buna göre başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu anlaşılmıştır.
18. Hukuki işiem ve kuralların sürekli dava tehdidi aitında olması hukuk devletinin unsurları olan hukuki güvenlik ve istikrar ilkeleriyle bağdaşmaz. Bu nedenle mahkemeye erişim hakkı ile hukuki güvenlik ve istikrar gerekleri arasında makuł bir denge gözetilmelidir (AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015). Dava açılmasının belli bir süre koşuluna bağlanmasının hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması ile mahkemeye erişim hakkt arasında makul bir denge kurulması amacına yönelik olduğu ve meşru bir amaca dayandığı sonucuna ulaşılmıştır,
19. Mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçülü olup olmadığı da incelenmelidir. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacıgerçekleştirmeye elverişli olmasını, gerekłilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaştìmasının mümkün olmiamasını, orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM,E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13,K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri [1. B.], B. No: 2013/817, 19/12/2013,§ 38).

20. Dava hakkının bağlandığı usul kurallarına uyulmaması nedeniyle uyuşmazlıkların esası hakkında karar verilmemesi suretiyle mahkemcye erişim hakkına yapılan müdahalenin usul ekonomisi ife iyi adalet yönetimi ilkesinin sağlanarak kamu yararıamacının gerçekleştirilmesi bakımından elverişli ve gerekli olmadığı söylenemez (Ahmet Erdem [1. B.], B. No: 2018/34944, 6/10/2021, § 63). Müdahalenin ölçülülüğünün 

değerlendirilmesi bakımından asıl önem taşıyan ölçüt ise orantıhıhktır. Bu itibarla uygulanan tedbirle başvurucuya aşırı ve orantısız bir küifet yüklenip yüklenmediğinin tespiti gerekmektedir.

21. Anayasa Mahkemesi somut başvuruya benzer nitelikte iddiaları Hidayet Güneş([1. B.], B. No: 2020/162, 13/3/2025) kararında incelemiştir. Andan karata konu olayda başvurucu, dava konusu işlemde başvuruiacak kanun yolunun gösterilmediği gerekçesiyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi anılan başvuruda, idari işlemde kanun yolu ve süresi belirtilmemişse de başvurucuyu yanıltacak ya da yanlış yönlendirecek şekilde herhangi bir muğłak bilgiye de yer verilmediğini belirtmiştir.2577 sayılı Kanun'un 10. ve 11. maddeierinde idari işlemlere ilişkin hangi hâllerde dava yoluna gidilebileceğinin belirtildiği ve dava sürelerinin açıkça düzenlendiği ifade edilerek dava yołuna başvuru yöntemini düzenleyen mevzuatın açık olduğu vurgulanmıştır. Buna göre başvurucunun dava yoluna başvurmasını zorlaştırıcı ya da engelleyici nitelikte bir durumun olmadiği sonucuna varılmiştir 

22. Somut olayda başvurucu, ilişiğin kesilmesine ilişkin kararın kendisine tebliğedildiğini ancak bu işlemde başvurulacak yargı yolunun ve süresinin gösterilmediğini ileri sürmüştür. Danıştay, başvurucunun talebini dosyada yer alan bilgi ve belgeler işığında değerlendirip olaya uygulanacak olan 2577 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerini de yorumlamak suretiyle gerekçesini de belirterek (bkz. § 5) davanın süre aşimından reddine karar vermiştir.Yapılan bu değerlendirme ve ulaşıłan sonuç, dava açmayı imkânsız kılacak nitelikte aşırışekilci bir yaklaşımdan kaynaklanmadığı gibi belirtilen kanun hükümlerinde öngörülmeyecek şekilde olağanın dışında bir anlam verilmek suretiyle sonuca ulaşıldığına dair bir uygulama olarak da değerlendirilmemiştir,
23. Başvuruya konu olayda başvurucu her ne kadar temyiz dilekçesinde, işleme karşı İdare nezdinde itiraz etmek istediği hâlde itirazının kayda alınmadiğını ileri sürmüşse de dava dosyasında veya bireysel başvuru aşamasında anılan iddiasına ilişkin bir bilgi yahut belge ibraz etmemiştir. Dolayısıyla dava yoluna başvuru yöntemini düzenleyen mevzuatın açık olduğu, idari işlemde kanun yoluna ve süresine ilişkin yanıltıcı bir bilgiye yer verilmediği birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun dava yoluna başvurmasını zorlaştırıcıya da engelleyici nitełikte bir durumun olmadığı, mahkemeye erişim hakkına yönelik olarak derece mahkemesinin ret kararıyla yapılan müdahalenin ölçülü ofduğu sonucuna vartimıştır 
24. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlałedilmediğine karar verilmesi gerekir.

B. Masumiyet Karinesinin İhlal Edildiğine Îlişkin İddia 
25. Başvurucu, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle tesis edilen ilişiğin kesilmesine dair işlem nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

26. Bireyscl başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur.Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamłara sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Jsmail Buğra İşlek [1. B.], B. No: 2013/1177,26/3/2013, § 17).


27. Somut olayda; başvurucunun iddialarinı yargı mercileri önünde usulüne uygun şekilde incelettirmeden bireysel başvuruda bulunduğu, bu durumun bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği ile bağdaşmadığı değerlendirilmiştir.

28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kismının, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

II. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. I. Mahkemeye erişim hakkıın iblal edildiğine ilişkin iddianın KABUL.EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Masumiyet karinesinin ihłal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarımn tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargilanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet BakanhığımaGÖNDERİLMESİNE, 14/10/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.