Anayasa Mahkemesinin 25/7/2023 Tarihli ve 2019/34180 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-10-17

17 Ekim 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32342
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
MEHMET ERGÜN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/34180Karar Taribi : 25/7/2023
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanrvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekfli : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL.YusufŞevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE Raportör : Zehra GAYRETLİBaşvurucu : Mehmet ERGÜN Vekili : Av. Ersin ÖZTÜRK 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
. Başvuru, ceza davastnda başvurucunun (sanığın) duruşmada hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya katılımının sağlanmaya çalışılması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECI 
2. Başvuru 14/10/2019 tarihinde yapıimıştır. Koıisyon; duruşmada hazır bulunma hakkı dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna, anılan hakka ilişkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Böltim tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir, Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.


4. Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere gõre ilgili olaylar Özetle şöyledir:
6. Ttrkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüisün arkasında Fetullahçı TerörÖrgütü/Paralel DevletYapılanmasımın(FETÖ/PDY)olduğu sonucuna ulaşmıştır (darbe teşebbūsü ve arkasındaki FETÖ/PDY'ye ilişkin ayrıntılı bilgi için bkz, Aydım Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-36).
7. Başvurucu, Kara Kuvvetleri Komutanlığında albay rütbesiyle görev yapmaktayken Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından başlatılan darbe teşebbüisüne yönelik soruşturma kapsamında 23/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır.
8. Başvurucu 26/7/2016tarihinde Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan sorgusunun ardından anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbtis etme suçundan tutuklanarak Malatya E Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna konulmuştur.
9. Başsavcılığın 16/12/2016 tarihli iddianamesi ile başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma ve sair suçlardan kamu davası açılmıştir.

10. UYAP üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göre başvurucunun tutuklu bulunduğu Malatya E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda kapasitenin aşılması nedeniyle başvurucu, zorunlu nakil kapsamında Rize L Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumuna 25/10/2016tarihinde nakledilmiştir,
11.Malatya 1. Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülen dava otuz altı celsede tamamlanmıştır. Başvurucu, duruşmada bizzat hazır bulumarak savunma yapma yönündeki talebini celse arasında Mahkemeye iletmiştir. Bu talebin Mahkemece kabul edilmesi üzerine başvurucunun duruşmaya katılabilmesi amacıyla misafir tutuklu statüsüyle 6/3/2017 tarihinde Malatya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakil işlemlerinin gerçekieştirildiği anlaşılmıştir.

12.Başvurucu, duruşmanın 7/3/2017 tarihli ilk celsesinde duruşma salonunda hazir bulundurulmuştur.

13. Duruşmanın 10/3/2017 tarihli dörditincü celsesinde de duruşma salonunda hazır bulundurulan başvurucunun ilk savunması Mahkeme Heyeti tarafindan alınmıştır. Beşvurucu,müdafinin de hazır bulunmasryla yaptığı ilk savunmasında ayrıntılı açıklamalarda bulumarak darbe girişimine yönelik herhangi bir emir vermediğini, atılı suçu işlemediğini ileri strmüştür.
14. Duruşmanın takip eden celselerine başvurucunun Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBiS) aracılığı ile katılımının sağlanması hususumda tutuklu bulumduğu Rize L 

Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) müzekkere yazılmasına Mahkemece karar verilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun SEGBİS aracılığıyla katıldığı 6/6/2017 tarihli on beşinci celse ile 7/6/2017 tarihli on altıncı celsede -başvurucu hakkında da açıklamalarda bulunan- tamklar T.P. ve S.B.nin beyanları alınmıştır.

15. Duruşmanın 11/9/2017 tarihli yirminci celsesinden itibaren Mahkeme Heyeti değişerek davanın görülmesine devam edilmiştir.

16. Başvurucu 8/3/2018 tarihinde Mahkemeye bir dilekçe göndererek duruşmanı9/4/2018 tarihi ile bu tarihten itibaren yapilması planlanan celselerinde duruşma salonunda hazır bulumdurulmasını talep etmiştir. Mahkeme başvurucunun savunmasının alındığına dikkat çekerek tutuklu bulunduğu Ceza İnfaz Kurumu ile yargılamanın görüldüğü il arasındaki mesafenin uzak olması ve güvenlik gerekçesiyle başvurucunun talebinin reddine 14/3/2018 tarihinde karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir.
"Sank Mehmet Ergün müdafileri A. [E.A.] ve Av. [E.Ö.I'ūn 08/03/2018 tarthli dilekçesi ile müvekkilleri olan Mehmet Ergün'ün SEGBtS aracılığı ile savunma yapmak istemediğini, bu nedenle müvekklltntn tutudu bulunduğu Rize L Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna müzekkere yazilmak suretyle 09/04/2018 günü ve devamı günlerde yapıacak duruşmada, ceza yargılamasının temel tlkelerinden olan doğrudanlık-yüzyüzelik ilkesi gereğince duruşma salonunda hazır bulundurulmasım talep ettiği gōrülmüştür.
Tüm bu hususlar btrllkte değerlendirlldiğinde; sanuk Mehmet Ergün'ün savunmasının almmış olması, halen Rize L Tipi Kapalı Ceza Infoz Kanumunda bulunması nedeniyle tkd il arasındakd mesgfenin uzakıği, güvenlik sebepleri, btrlikte değerlendirildiğinde sanik müdafillerintn talebtnin reddine datr aşağudakı şekilde hüküm kurulmuştur."
17. Başvurucunun SEGBİS aracılığı ile katıldığı duruşmanın 2&/2/2018 tarihli yirmi altıncı celsesi ile 10/4/2018 tarihli yirmi sekizinci celsesinde sırasıyla iddia makamıtarafindan esas hakkındaki mūtalaa dosyaya sunulmuş ve bu mūtalaaya karşı başvurucunun savunması almnmıştir.

18. Başvurucunun SEGBtS aracılığı ile katıldığı 4/5/2018 tarihli son celsede Mahkemece hüküm açıklanmıştır, Mahkeme tarafindan başvurucunun cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın Öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan müebbet hapis cezastyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.Gerekçeli kararda -diğerlerinin yam sıra- tanıklar T.B. ve S.P.nin beyanlarına delil olarak yer verilmiştir.

19. Başvurucu, gerekçeli istinaf ve temyiz dilekçelerinde diğerlerinin yanı sıra duruşmada bizzat hazır bulunarak savumma yapma talebini celse arasında Mahkemeye ilettiği hâlde talebinin reddedilerek duruşmaya SEGßtS aracılığı ile katılmak zorunda birakılmasınedeniyle savunma hakkının kısitlandığını belirtmiştir, Hükūm, kanun yolu denetiminden geçerek kesinleşmiştir.

20. Başvurucu 14/10/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulnsal Hukuk 
.İlgill Mevzuat 
21. Duruşmada hazır bulunma hakkına ilişkin ulusal hukuk için bkz. Şehrtvan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020, §8 38-52.

Yargıtay Kararları
22. Yargitay 3. Ceza Dairesinin 18/10/2021 tarihli ve E.2021/1533, K.2021/9568sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"II- Samklar [A.Y.], [Z.V.Y.], [S.E.], [F.A.], [A.A.], [E.K.], [H.K.] ve [E.K.]haklarında [FETÖ/PDY Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan] kurulan mahkumiyet hükümlerine yöneltk yapılan temyiz incelemesinde;
2-) Sanık [A.A.] yōnünden;
Yargılandığı suçtan dolayı tutuklu olan ve mahkeme salomunda hazır bulunmak Istediğini 28.11.2018 tarthli dilekçesi ile beltrten sanuğın, mahkemeye getirilmemesindekd zorunluluk hallerinin nelerden ibaret olduğu denetime elverecek biçimde beltrtilmeden duruşma salonuna gettrilmeyip, SEGBlS ile alnan savunma ile hüküm kurularak CMKnın 196/4 maddestne muhalefet etmek surettyle savunma hakkanın kasulanması,
Kamuna aykuri, Bölge Adltye Mahkemesi Cumhuriyet savcısı, sanukdar [E.K.] [A.A.],[F.A.], [S.E.] ve sanıkdar [H.K-I, [E.K.], [A.Y.], [Z.V.Y.], [E.K.]müdgfilerinin temyiz itirazlar bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sanuklar[S.E.], [F.A.]ve [A.A.]yönünden satr yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebeplerden dolayı CMK'nın 302/2.maddesi uyarinca BOZULMASINÁ,
karar verildi."
23. (Kapatılan) Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 15/6/2021 tarihli ve E.2020/5394,K.2021/4218 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"I-)Sanıklar [B.Ş.] ve [A.T.nin] Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbūs etme,sanık [A.K.mn] silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkumtyetine ilişkin hükümler yömünden;
Şanlıurfa T Tīpi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan sanıklar [B.$.]ve [A.K.nın] mūdafilert ile Van F Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda tutukdu olarak bulunan sank [A.T.nin] flk Derece Mahkemesine sundukdarı 04.07.2017, 09.10.2017 ve 09.04.2018 tarihli dilekçelerinde özetle; 'duruşmaya SEGB1S ile katilmak istemediklerini,mahkeme salomunda hazır bulunarak savunma yapmak istedikerini belirttikderi görülmekde;

Hükümden önce 25.08.2017 tarthinde yaytmlanarak yürürlüğe gtren 694 sayılıKHK'nın 147. maddesiyle değiştirilen ve 08.03.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7078 saylı Kamunun 142. maddest tle de kanunlaştırılan CMK'nın 196/4.maddestnde öngörülen zorunluluk halintn ne olduğu beltrtilmeden sanikların mahkeme salonunda hazır bulundurulmayıp SEGBts yöntemtyle esas hakkındaki savunmaları ve son sözleri sorulmak surettyle yargılamanın tamamlanıp CMK'nın 289/1-h maddesi kapsamında aynı Kamunun 196/4, maddesine muhalefet edilmesi,
Kamuna aykari, sanıklar müdafilert, sanık [A.K.] ve [B.$.], sanık [A.T.nin.] eşi ile katlanlar vekillerinin temyiz ttrazlar bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayr BOZULMASINA,
**•
karar verlldt."
24.Yargitay 3. Ceza Dairesinin 23/1/2023tarihli ve E.2022/29446, K.2023/218sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"1-Ayrintilari, Dairemizce de benimsenen Yargttay Ceza Genel Kurulunun 10.06.2008tarih, 9-148/169 saylı ve Şehrivan Çoban başvurusu izertne verllen AYM'ntn 06.02.2020tarih, 2017/22672 saylı kararları ile Dairenin 26.05.2016 tarih, 2016/1697, 2016/3295sayılı kurarında açıklandığı üzere;
Türk Ceza Muhakemesi Hukuku'mun bentmsediği sisteme göre, Kamun'un ayrık tuttuğu háller sakdı kalmak üzere hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz (S271 sayılıKamun madde 193/1). Duruşmada hazir bulunmak isteyen sanığın, hazır bulundurulmasi sadece ödev değil aynı zamanda bir haktır 

Samğın duruşmada hazvr bulunması hem savunma hakkanın etkin bir şekilde kullanımasım sağlamakta hem de silahların eşitliği ve çellşmeli yargılama ilkelerine işlerlik kazandırmaktadır. Ceza adaletinin hakkaniyete uygun şekllde gerçekleşebilmesi için sanğın mahkemenin huzuruna çikarıması buyük önem arz etmektedtr. Anlan hak, sadece duruşmada hazır bulunmayı değll duruşma sürecini takip etmeyi, iddtaları ve tanık ifadelerini dtnlemeyt, tddia/savunmaları destekdeyecek argümanları ileri sürmeyi de içertr.Dolayısıyla duruşmada hazır bulunma haka, sanığın yargılamaya etkili katılım hakkayla da doğrudan ilişkilidir. Suç isnadı altındaki bir kimse duruşmada hazır bulunarak yargılamaya etkin olarak katilmakaa, hakkanda kurulacak hükmün inşasına ortak olmakta ve yargılamaya yön verme imkánına kavuşmaktadır. Háktmler de bu hak vesilesiyle sanığın turum ve davranışları ile kiştsel özellikderini gözlemleme imkänı elde etmektedir.
•.•
Duruşmada hazır bulwnma hakka, özelltkle hükme tesir edebilecek niteliktekd değerlendirmelerin veya başka esaslı tşlemlerin yapıldığı celselerde sanığın duruşmada hazır bulunmasınu kural olarak gerekii kalar, Ilk ve son savunmanın yapıldığı, esasa llişkin delillerin toplandığı oturumlara sanuğın SEGBtS yolu tle katılması, açik kabulüne dayalıolmalıdır. Dolaysiyla duruşmada hazır bulunma hakka ancak olayın koşullarının zorunlu kaldığı durumlarda sınırlanabilecekitr. Bu bakumdan duruşmada hazvr bulunma hakkamısınırlayan herhangi bir tedbirin önceltkle zorunlu/gerekli olduğunun gösterilmesi gerekir.Bu çerçevede sanığın duruşmada hazır bulunmamasınu zorunlu kalan bir olgunun varlığı

derece mahkemelerince genel, soyut ve klişe cümielerle değil somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya komulmalıdı.

Duruşmada hazır bulunma hakkanı sınırlayan video konferans yōntemi ile duruşmalara katlımın zorunlu/gerekli olduğunun ortaya konulması haltnde ise samığın duruşmada hazyr bulunmamasının yarglamanın adilliğine hir bütün hältnde zarar vertp vermediği ölçülülük ilkesinin diğer hir unsuru olan orantılulık açısından gözömüne alınmalıdır. Bu kapsamda duruşmada bizzat hazir bulundurulmayan tarafin diğer tarafça ileri sürülen görüşler ve kanular hakkında bilgi sahibi olup olamadığı veya bunlara yorum yapyp yapamadığr,dezavantajlı duruma düşürülmeksizin davaya etkdli katilımının sağlanmasında makaud bir firsata sahtp olup olmadığı, yokluğunda gerçekdeştirlen tşlemin sanığın duruşmada fiziken hazır bulunmasını gerekttren bir tşlem olup olmadığına göre btr değerlendirme yaplmalıdır.
Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;
Bandırma M Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan sanık müdafinin temyiz dilekçestnde, yargılamanın būtün aşamalarında samğın SEGBlS ststemi ile savunmasının alınmasının yüz yüzelik ilkesini thlal ettiğini belirttiği görülmekle,hükümden önce 25.08.2017 tarihtnde yayımlanarakyürürlüğe giren 694 saylı KHK'nmn 147inct maddestyle değişik CMK'nın 196/4 üncü maddesinde öngörülen zorunluluk halinin ne olduğuna ilişkin olaya ōzgú ilgili ve yeterli gerekçeleri somut olgulara dayandırıilarak gösterilmeden, hüküm celsestnde mahkeme salomunda hazir bulundurulmaksizın SEGBIS yöntemtyle savunması alimip son sözi sorulmak surettyle yargilamanın tamamlanıp CMK'nın 289/1-h maddesi kapsamında aynı Kanun'un 196/4 üncü maddesine muhalefet edilerek sayunma hakkanın kasılanması [hukuka aykın bulunmuştur.]"
B. Uluslararası Hukuk 
25. Duruşmada hazır bulunma hakkına ilişkin uluslararası hukuk için bkz. Şehrivan Çoban, §§ 5360.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
26. Anayasa Mahkemesinin 25/7/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldū:
A Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
27. Başvurucu; son savunmasından Önce Mahkemeye ilettiği dilekçe ile duruşma salonunda bizzat hazır edilmeyi talep ettiği hâlde ilk savunmasının huzurda alındığını ve uzaklık gerekçesiyle talebinin kabul edilmediğini ancak ilk savunmasmın almdığı sırada muhakemeyi yürüten Mahkeme Heyetinin yargılamanın devamında tümüyle değiştiğini belirterek etkili savunma yapma imkânt bulamaması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

28. Bakanlık görüşünde; SEGBiS ile ilgili mevzuat hakkında açıklamalarda bulunularak SEGBis yönteminin hangi durumlarda uygulanabileceğinin, hangi mercinin bu yöntemin kullanılmasına karar verme yetkisine sahip olduğunun, ses ve görüntü bağlantısıiçin gerekli olan teknik altyapıya ilişkin koşulłarın ilgili mevzuatta açık şekilde düzenlendiği belirtilmiştir. Ayrıca başvurucunun mūdafi yardımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir sınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir bağlantı sorunu yaşamadan etkilibir şekilde savunma yapma imkânı bulduğu ifade edilmiştir.


B. Değerlendirme 
29.Anayasa'nın “Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fikrasışõyledir:
"Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahiptir."
30. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkı yönünden incelenmiştir.

1. Kabul Edflebiliriik Yönünden 
31. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir,
2. Esas Yönünden 
32. Anayasa Mahkemesi aynı mahiyetteki şikâyetieri Şehrivan Çoban (aynı kararda bkz §§ 72-104) kararında incelemiş olup anılan karardaki ilkelerden ayrımayı gerektirir bir durumun bulunmadığ anlaşılmıştır. Anayasa Mabkemesi Şehrtvan Çoban kararında Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkınin duruşmada hazır bulunma hakkını da kapsadığıı belirterek ceza adaletinin hakkaniyete uygun şekilde gerçekleşebilmesi için sanığın mahkemenin huzuruna çıkarılmasımın büyük önem arz ettiğini vurgulamıştır (Şehrtvan Çoban, §§73, 74). Anayasa Mahkemesi anılan kararda sanığın ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya katılımının sağlanmaya çalışılmasının duruşmada hazır bulunma hakkıa yönelik bir müdahale teşkil ettiğini tespit ederek bu müdahalenin Anayasa'nın 36. maddesini ihlal edip etmediğine ilişkin değerlendirmenin ise kanun tarafindan Öngörülme, haklı bir sebebe dayanma ve ölçülülük ilkesine aykın olmama koşulları yönünden yapılacak inceleme sonucunda belirlenebileceğini ifade etmiştir (Şehrivan Çoban, §§ 78-81). Buna göre samğın SEGBīS aracılığıyla duruşmaya katılımının sağlanmasışeklindeki müdahalenin Anayasa'ya uygun olabihnesi için kanuni bir temelinin bulumması,meşru bir amaca dayalı ve ölçülü olması gerekmektedir (Şehrivan Çoban, §§ 82-88).
33. Anayasa Mahkemesi Şehrtvan Çoban karaņnda söz konusu müdahalenin ölçüİübir müdahale olarak kabul edilebilmesi için gerekli olan genel ilkeleri de ortaya koymuştur (Şehrtvan Çoban, §§ 89-95). Bu genel ilkelere göre sanığın duruşmada hazır bulunma hakkına yapılan müdahalenin ölçülü bir müdabale olup olmadığı ölçültlāk ilkesinin alt ilkeleri olan elverişllik, gereklilik ve orantılıık ilkeleri yöntınden yapılacak değerlendirmenin sonucuna göre belirlenebilecektir. Buna göre duruşmada hazır bulunma hakkına yapılan müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olması,ulaşılmak istenen amaç bakımmdan gerekli olduğunun gösterilmesi ve orantılıık yönünden bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede özellikle gereklilik ilkesi uyarınca suç isnadına ilişkin yargılamalarda duruşmada hazır bulunma hakkını sınırlayan herhangi bir tedbirin öncelikle gerekli olduğunun gösterilmesi gerekir. Bu çerçevede sanığın duruşmada hazır bulunmamasını zorunlu kilan bir olgunun varlığı derece mahkemelerince somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya konulmalıdır (Şehrtvan Çoban, §§ 89-93).

34. Müdahalenin gerekli olduğunun ortaya konulduğu hâllerde ise sanığın duruşmada hazır bulunmamasının yargılamanın adilliğine bir bütün hâlinde zarar verip vermediği orantilhk açısından incelenmelidir. Bu kapsamda duruşmada bizzat hazır bulundurulmayan tarafın diğer tarafça ileri sürülen görüşler ve kanıtlar hakkında bilgi sahibi olup olamadığı veya bunlara yorum yapıp yapamadığı, dezavantajlı duruma dūşürülmeksizin davaya ctkili katılımının sağlanmasında makul bir firsata sahip ołup olmadığı hususlarıdetaylı bir incelemeye tabi tutulmalıdır. Orantilulık açisından yapilacak değerlendirmede,yokluğunda gerçekleştirilen işlemin sanığın duruşmada fiziken hazır bulunmasını gerektiren (esasli) nitelikte bir işlem olup olmødığma da bakılmalıdır (Şehrtvan Çoban, § 94).
35. Somut olayda başvurucunun duruşmada bizzat hazır bulunma talebinin Mahkemece reddedilmesi 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin (4) numaralı fikrasına dayandığından anılan müdahale kamunilik ölçütünükarşılamaktadır.

36. Başvurucumun duruşmaya bizzat katılma talebi genel olarak tutuklu bulunduğu Ceza Infaz Kurumu ile yargılamanın görüldüğü il arasındaki mesafenin uzak olması ve güvenlik gerekçeleriyle reddedilmiştir. Buna göre müdahalenin kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanması amacını taşıdığı, bunun da Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında meşru bir amaçolduğu sonucuna varilmıştır (benzer değerlendirmeler için bkz, Ferhat Çatuk, B.No:2017/25628, 16/9/2020, § 53).

37. Ölçtılatük ilkesi açısından ilk olarak müdahalenin elverişli olup olmadığıincelenmelidir. Somut olayda başvurucumun SEGBtS aracılığı ile duruşmaya katilımının sağlanmak istenmesinin nedeni genel olarak mesafe ve güvenlik sorunudur. Buna göre başvurucumun transferinin güvenlik sorunu oluşturabileceği kaygısı gibi meşru bir amaca ağırlık verilerek duruşmada hazır bulunma hakkına sınırlama getirilmesi anlaşılabilir bir durumdur. Başvurucunum duruşmada hazır bulunma hakkına yapılan müdahalenin başvurucunun ve kamu görevlilerinin yaşam haklarımın korunması amacıa ulaşılmasıbakımından elverişli bir araç olduğu sõylenebilir.

38. İkinci olarak müdahalenin gereki olup olmadığı incelenmelidir. Ölçülülūk denetiminde gereklilik ölçtitü, müdahalede bulunulurken en hafif aracın seçilmesi anlamına gelmektedir (Şehrtvan Çoban, § 90). Gereklilik ölçütü yönünden duruşmada hazır bulumma hakkı ancak olayın koşullarının zorunlu kaldığı durumlarda sımırlanabilecektir (Sehrtvan Çoban, § 91). Bu çerçevede sanığın duruşmada hazır bulunmamasımı zorunlu kılan bir olgunun varliğı derece mahkemelerince somut ve olaya uygun bir gerekçeyle ortaya konulmalıdır.

39. Somut olayda davanın görüldüğü ilde bulunan Malatya E Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunun kapasitesinin aşılması nedeniyle ilk celseden önce başvurucu, Rize L Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna nakledilmiştir. Başvurucunun celse arasında duruşmada bizzat hazır bulunma talebini Mahkemeye iletmiş olmast ve bu talebin de Mahkemece kabul edilmişolması nedeniyle misafir tutuklu olarak 6/3/2017 tarihinde Malatya E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumuna sevk işlemleri gerçekleştirilmiştir. Buna göre başvurucu 10/3/2017 tarihli oturuma müdafii ile katılarak savunma yapmıştır.

40. Duruşmanın devamında her bir celse öncesi başvurucunun duruşmaya SEGBİS aracılığı ile katılımının sağlanması hususunda tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumuna müzekkere yazılmasına Mahkemece karar verilmiştir. Başvurucu ise 8/3/2018 tarihinde 

Mahkemeye bir dilekçe göndererek duruşmanı 9/4/2018 tarihi ile bu tarihten itibaren yapılması planlanan celselerinde duruşma salonunda hazır bulundurulmasını talep etmiştir.Bunun Özerine Mahkeme; başvurucunun ilk savunmasını huzurda yaptığını, tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu ile yargılamanım görüldüğü il arasındaki mesafenin uzak olduğunu, genel olarak güvenlik sorunu bulunduğunu belirterek duruşmada hazır bulumma talebini 14/3/2018 tarihli ara kararı ile reddetmiş ve yargılamaya devam etmiştir. Yargıorganları ile Ceza Infaz Kurumu idaresinin başvurucunun duruşmada hazır bulunma hakkınım gerekliliklerinin sağlanmasına uygun şekilde planlama yaptığına (başvurucunun duruşma tarihinde Mahkemeye transfer edilmesi için davanın görüldüğü ildeki ceza infaz kurumuna naklinin sağlanması ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınması noktasında makul bir çaba gōsterildiğine) dair bir bilgi veya bulgu da ortaya konulamamıştır. Dahası ilk derece mahkemesi başvurucunun duruşmada hazır bulunma talebini genel ve soyut bir şekilde güvenlik sorunumun varlığına işaret ederek reddetmiş, somut olarak ne tür bir güvenlik sorunu bulunduğuna dair açıklamada bulunmamıştır. Diğer bir ifadeyle Mahkeme,başvurucunun duruşmaya katılması yönünde bir çaba göstermemiştir.41. İlk oturumda bizzat hazır bulundurularak sonraki oturumlarda sesli ve görüntülūiletişim tekniği kullanılmak suretiyle duruşmaya katılımı sağlanmaya çalışılan ancak 8/3/2018 tarihli yazılı dilekçe ile duruşmanın devam eden celselerine bizzat katılmak istediğini belirten başvurucunun yokluğunda Cumhuriyet savcısı esas hakkındaki görüşünübilditmiş ve Mahkemece hüküm verilmiştir. Diğer bir ifadeyle Mahkeme esas hakkındaki mīitalaanın okunduğu ve başvurucu hakkında hūküm verildiği yani esaslı işlemlerin yapıldığıoturumlara başvurucunun katilma taleplerini reddetmiştir. Ayrıca bu başvuru bakımmdan başlı başına belirleyici oimamakla birlikte 10/3/2017 tarihli celsede duruşma salonunda hazır bulunan başvurucunun ilk savunmasını yapmasım müteakip Mahkeme Heyetinin değiştiğinin ve başvurucunun yeni oluşan heyet tarafindan devam edilen muhakeme strecini ses ve gōrüntü aktarımı suretiyle takip ettiğinin de altı çizilmelidir. Öte yandan suç tipi için kanunda belirlenen cezanım ağırlığı arttıkça duruşmada hazır bulunarak savunma yapmanın da öneminin artacağı hususunda tartişma bulunmamaktadır. Buna göre başvurucunun müebbet hapis cezasıyla cezalandırıldığı dikkate alındığında bizzat duruşmada hazir bulunmak suretiyle savunma yapma yönündeki talebinin önem arz ettiği vurgulanmalıdır.42. Bu çerçevede derece mahkemelerince diğer alternatifler değerlendirilmeden ve olaya õzgü somut gerekçeler suuimadan doğrudan başvurucunun duruşmada hazır bulunma talebinin reddedilmesi, en uygun aracın seçilmemesi sebebiyle müdahalenin gerekli olmadığısonucuna yol açmaktadır. Dolayısıyla başvurucunun esas hakkında işlemlerin yapıldığıcelselerde hazır bulunma talebinin reddedilmesinin zorunlu olduğu derece mahkemelerince somut bir biçimde ortaya konulamadığı için müdahalenin gerekdi olmadığı sonucuna varilmiştir.
4. Müdahalenin gerekli olmadığı sonucuna varıldığından ölçülalük açısından ayrıca orantılılık incelemesi yapılmamıştır.
44. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Rıdvan GÜLEÇ, Selahaddin MENTEŞ, Irfan FIDAN ve Muhterem INCE bu görūşe katilmamıştir.


C. Giderim Yönünden 
45. Başvurucu, ihlalin tespiti, yeniden yargilama ve 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

46. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargtlama yepilmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 5360,66; Kadrl Enls Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 2I/1/2021, §§ 93-100).
47.Ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin teddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

48. Belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri değerlendirme ve gösterilen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme yetkisi kural olarak yargılamayı yürüten derece mahkemelerine aittir (Orhan Kılıç [GK], B. No: 2014/4704, 1/2/2018, § 44). Bu bağlamda somut olayda başvurucunun anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçunu işleyip işlemediği yönüınde karar vermek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Anayasa Mahkemesince verilen ihlal karari, sanığın beraat ettiği anlamına gelmediği gibi ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmesi amacıyla yapılacak yeniden yargılama neticesinde samk hakkında mutlaka beraat kararı verilmesi gerektiği anlamına da gelmemektedir. İhlalin sonuçlarinı gidermek üzere gereken işlemler yerime getirildikten sonra yapilacak değerlendirmede mahkemenin mevcut belgelerle birlikte delillerin takdir biçimine göre benzer veya farklı bir sonuca varması mümkündür.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLIĞIYLE,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki duruşmada hazı bulunma hakkının IHLAL EDILDİĞtNE Rıdvan GÜLEÇ,Selahaddin MENTEŞ, Irfan FIDAN ve Muhterem İNCE'nin karşioyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir örneğinin duruşmada hazır bulunma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmaşt için yeniden yargılama yapılmak üzere Maiatya l. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2017/I, K.2018/222) GÖNDERILMESINE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,

E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 10.264,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen stre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Karanınbir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 25/7/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2019/34180Karar Tarihi : 25/7/2023
KARŞIOY 
1. Başvurucu, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbtis etme, silahlı terör örgütüne üye olma ve sair suçlardan yargılanmıştır.

2. Duruşmanın ilk celsesinde duruşma salonunda hazır bulunarak savunma yapan başvurucunun dördüneü celseden itibaren Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBtS) aracıltğıile duruşmaya katılımının sağlanmasına karar verilmiştir. Başvurucu, son savunmasından önce duruşma salonunda bizzat hazır bulundurulmayı talep etmiş ancak bu talebi reddedilmiştir.

3. Mahkemenin Sayın çoğunluğu tarafindan başvurucunun adil yargılanma hakkıkapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
4. Anayasa Mahkemesi ile Avrupa Insan Hakları Mahkemesi'nin birçok kararında da belirtildiği üzere sanık olarak yargılanan kişinin hem dinłenme hakkı hem de hakkındaki iddiaların doğruluğunu denetleme ve kendi ifadesini herhangi bir şekilde olaya dâhil edilen (mağdur ve tanık gibi) diğer kişilerin ifadeleriyle karşılaştırabilme ihtiyacı dikkate alındığında, adil ve hakkaniyete uygun bir ceza yargılamasından bahsedebilmek için sanığın mahkeme huzuruna çıkarılması büyük bir önem taşımaktadır, Zira sanığın duruşmada hazır bulunmaması halinde "bizzat savunma", "tanık sorgulama veya sorgulatma" gibi haklarınıkullanması zorlaşmaktadır. Hal böyle olunca da samğın duruşmada hazır bulunma hakkınm güvence altına alınması gerekmektedir. Bu itibarla çoğuniuk gōrüşüne dayalı kararda sanığın duruşmada hazır bulumması hakkına ilişkin olarak yapılan ilkesel açıklamalara katılmamak mümkün değildir.

5. Bununla birlikte, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargilanma hakkıkapsamında bulunan duruşmada hazır bulunma hakkı, mutłak olmayıp, durumum gerektirdiği hallerde ve koşullarımın varlığı halinde sımrlamalara tabi tutulabilecek nitelikte bir haktır.
6. Bu bağlamda, bir samığın, hakkındaki yargılamada gerçekleştirilen duruşmalara bizzat mahkemenin duruşma salonuna gelmek suretiyle katlımı yerine SEGBtS yöntemiyle katılımının õngörülmesi durumunda, bu durumun, "duruşmada hazır bulunma bakkına"yapilmış bir sınırlama olup olmadığının ve sımırlama ise bu sınırlamanın olay bazında Anayasa'ya uygun olup olmadığmın tartışılması gerekmektedir.

7. Belirtilen durum, çoğunluk görüşünde de kabul edildiği üzere bir sıırlamadır.Zira “duruşmada hazır bulunma hakkı" nda olması gereken (asıl kural), bir suç isnadı ile yargılanan bir kişinin hakkındaki yargılamada gerçekleştirilen duruşmalara bizzat mahkemenin duruşma salomuna gelerek katilmının sağlanmasıdır. Bununla birlikte SEGBts ve benzeri yöntemlere başvurulması her durumda duruşmada hazır bulunma hakkı" nın ihlali olarak yorumlanmamalı, bir başka sðyleyişle konuya kategorik olarak yaklaşılmamalı,konu her bir olay bazında, her olayın kendine Özgü koşullarının dikkate alınması suretiyle değerlendirilmelidir.

8. AlHM de, samğın, video konferans yōntemi ile duruşmalara katılmasının tek başına Sözleşme'ye aykırı olmadığını, ancak her bir davanın kendine özgü koşullarında, bu yöntemin uygulanmasının meşru bir amaç taşımasmın ve uygulanmasına ilişkin koşulların (Sðzleşme'nin 6. maddesinde öngörüldüğü şekliyle) savunma hakkına ilişkin gerekliliklerle uyumlu olmasının gerektiğini belirtmektedir. (Asciutto/İtalya B. No: 35795/02, 27/1 1/2007)

9. İlgili mevzuatta SEGBfs yönteminin ne olduğu, alt yapısının nasıl oluşturulduğu,hangi durumlarda uygulanabileceği, bu yöntemin kullanılmasına hangi merciin karar vereceği açık bir şekilde düzenlenmiştir. Anılan düzenlemelerde yer alan hükümlere göre, SEGBIS,Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminde (UYAP) ses ve görüntünün aym anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı bir bilişim sistemidir. Bu sistem ile ifadesi alımanların duruşma salonundakileri görebilme ve söylenenleri duyabilme imkâm bulunduğu gibi yargılama makamı ve duruşmada hazır bulunan diğer kişiler de aynı şekilde ifade alma,beyanda bulunma ve soru yöneltme gibi yargısal işlemleri karşılıklı olarak gerçekleştirebilme imkânına sahip bulunmaktadırlar.

10. SEGBis yōntemiyle ceza infaz kurumuna veya yargılama makamının yargıçevresi dışında bulunan kişilerin bir an önce hâkim ōnüne çıkarılması ve haklarında makul strede karar verilebilmesi olanağı sağlanmaktadır. Ayrıca SEGBiS sisteminin kullanılmasısuretiyle, ceza infaz kurumunda bulunan kişilerin araç ile yargılamayı yürüten mahkeme huzuruna getirilmesine gerek kalmamakta, bu suretle nakiller sırasında meydana gelebilecek kaza veya terör saldırısı gibi ihtimaller bertaraf edilerek meydana gelebilecek zararlar 8nlenmektedir.

11. Diğer taraftan, 527I sayılı Ceza Mubakemesi Kanunu'na göre Hâkim veya Mahkeme, zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntüla ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusunu yapabilme veya duruşmalara katılmasma karar verebilme yetkisine sahip bulunmaktadır.

12. 5271 Sayılı Kanum'un 196.maddesinin (5) mumaralı fikrasında "Hastalık veya distplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki btr hastahane veya tutukevine nakdedilmiş olan samğın, sorgusu yaplmış olmak koşuluyla,hazur bulunduruimasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir." hükmü yer almaktadır.

13. Somut olayda başvurucu, Malatya I. Ağır Ceza Mahkemesince görülen hakkındaki yargılamanın ilk celsesinde duruşma salonunda bazır bulundurulmuş ve ilk savunmasını yapmıştır. Başvurucu 8/3/2018 tarihli dilekçesi ile duruşmanın 9/4/2018 tarihi ile bu tarihten itibaren yapılması planlanan celselerinde duruşma salonumda hazır bulundurulmasını talep etmiş ancak başvurucunun tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu ile yargılamanın görüldüğü il arasındaki mesafenin uzak olması ve güvenlik gerekçesiyle talebi reddedilmiştir.

14. Başvurucu hakkında gerçekleştirilen yargılama, kendine ðzgü koşulları dikkate almarak bir būtünlük içerisinde değerlendirildiğinde, olayda SEGBiS yöntemine başvurma konusunda ilgili kanun maddesinde belirtilen “zorunlu nedenler"in gerçekleştiğinin mahkeme tarafindan yeterli gerekçelerie ortaya konulduğu ve başvurucuya, dezavantajlı konumda olmayacak şekilde kendisini savunma, duruşma sürecine etkin bir şekilde dâhil olma,duruşma salonundakileri net bir biçimde görebilme, sõylenenleri duyabilme, herhangi bir sinırlamaya maruz kalmadan savummasını yapabilme ve karşı tarafa soru yöneltebilme ve varsa müdafi yardımımdan da yararlanma imkânının sunulduğu görühmektedir.
15. Hal böyle olunca olayda başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmaktadır.

16. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma bakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edilmediği kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılamıyoruz 
Oye Rıdvan GÜLEÇ
Oye Irfan FIDAN 

Başvuru Numarasi : 2019/34180Karar Tarihi : 25/7/2023
KARŞIOY 
1. Mahkemenin Sayın çoğunluğu tarafindan başvurucunun adil yargılama kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkıı ihlal edildiğine karar verilmiştir.Başvurucunun adil yargılanma hakkıın ihlal edildiği yönündeki çoğunluk kararına belirtilen gerekçelerle katılmadık.

2. Olay ve olgular mahkememizin gerekçeli kararında ayrıntılı olarak Özetlenmiştir. Başvurucu hakkında; anayasal dtizeni ortadan kaldırmaya teşebbüis etme,silahlı terör örgūtüne üye olma ve sair suçlardan kamu davaşı açılmıştır.
3. Mahkemece saniğın savunması 10/03/2017 tarihinde huzurda almmıştır.Sonraki aşamalarda başvurucuRize L Tipi Cezaevinden SEGBiS sistemiyle duruşmalara katılmıştır.

4. Başvurucumun esas hakkındaki savunmaya karşı diyecekleri SEGBiS sistemiyle 10/04/2018 tarihinde alınmıştır. Başvurucumun SEGBtS sistemine katildığınu 04/05/2018tarihli celsede de hüküm açıklanmış başvurucunun cebir ve şiddet kullanarak Ttürkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan müebbet hapis cezasina cezalandırilmasına karar verilmiştir. Verilen bu karar Yargitay denetiminden geçerek kesinleşmiştir.

5. UYAP; teknolojik gelişmeleri kullanarak Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatımın, bağlı ve ilgili kuruluşların, adli ve idari tüm yargı veya yargı destek birimlerinin denanım veya yazılım olarak iç otomasyonunu benzer şekilde bilgi otomasyonun sistemlerini kurmuş kamu kurum ve kuruluşları ile dış entegrasyonu sağlayan bir bilişim sistemidir.Elektronik imza alt yapısına uygun olarak geliştirilmiş merkezi bir bilgi sistemi kurulmuş bu sistemde yargı ve yargı destek birimleri arasında fonksiyonel tam entegrasyon sağlanmıştır.Sistemde elektronik imza rolleri bulunan hâkim, saveı, avukat, zabit kâtibi, vatandaş yetkileri çerçevesinde her türlū bilgi belge sisteme aktarmakta sistemde aktif ve güvenli işleyişi sağlamaktadır. Daha Önce yazişma ve ara kararı gerektiren bilgi ve beigeler e devlet sisteminden güvenli olarak doğrudan temin edilebilmektedir.

6. UYAP ile ilgili kanuni alt yapı başta 5271 sayılı Kanun (CMK) olmak Üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili bütün kantmlara ve yönetmeliklere düzenlemeler konularak sağlanmıştır. Bu bağlamda CMK'nın "Elektronik işlemler'kenar başlıklı 38/A maddesinde UYAP ile ilgili olarak (ayrıntılı hüktmler içeren) şu düzenlemeye yer verilmiştir.
“(1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)kullanılır. Bu işlemlere iltşkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasuasıyla işlenir,kaydedilbr ve saklanır.

(2) Kamunlarda gösterllen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektrontk tmza kullanlarak UYÅP 'tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapilabilir.
(3) Bu Kanun kapsamında fizikd olarak hazırlonması öngörülen her türlü belge ve karar elektrontk ortamda düzenlenebilir, işlenebiltr, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir.


(4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar diğer kdşi veya kurumlara elektronik ortamda gönderlltr. Güvenli elektronik imza ile bmzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fizild olarak ayriıca düzenlenmez ve ilgli kurum ve kişilere gönderilmez.

(5) Elektronik imzalı belgentn elle atilan imzalı belgeyle çelitşmesi halinde UYAP'ia kayulı olan güvenli elektronik imzalı belge geçerli kabul edilir.

(6) Güvenli elekaronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda btrden fazla müshanın dūzenlenmesini öngören hükumler uygulanmaz.
(7) Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmiş belge veya kararlar, yetkili kişilerce taranarak UYAP'a aktarılır ve gerektiğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir.
(8) Elektronik ortamdan fizikd örnek çikartumast gereken hallerde tutanak veya belgenin aslınım aynı olduğu beltrtilerek häkim, Cumhuriyet savcısı veya görevlendtrilen yetkili kdşi tarafından imzalanır ve mühürlentr.

(9) Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gún sonunda biter.
(l0) Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu mifus, tapu, adli stcil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasuasıyla temin edilen bilgi, belge ve kaytlar, zorunlu olmadikça ayrica fizikd olarak istentlmez. UYAP'tan dış bllişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayrıca zorunlu olmadıkça fiziki ortamda gönderilmez.

(11) Ceza muhakemesi ișlemlerintn UYAP'a yapumasıno dair usu ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle dizenlenir."
7. CMK'nın 147. maddesinin (1) numaralı fikrasının (h) bendinde ise ifade alma ve sorgu işlemlerinde kaydında teknik imkanlardan yararlanılacağı hükmüne yer verilmiştir.Aymı kanunun 196. maddesinde de “Sanuğın duruşmadan bağışık tutulmast" kenar başlığıaltında sanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanlması suretiyle sorgusunun ve savunmasının yapılabileceği belirtilmiştir.

8. SEGBiS sistemi ulusal ağı yargı sisteminde ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği bir bilişim sistemidir. SEGBİS teknik Özellikleri ve donanımı itibariyle UYAP'ta görüntülū kayıt yapıldığı takdirde duruşma salonunun bir parçası olarak işlev görmektedir. Sistemde ifade alınırken SEGBiS ile duruşma salonuna bağlanan kişiler duruşma salomundakileri görmekte duruşmada yapılanları takip edebilmekte konuşulanları duyabilmektedir.

9. SEGBiS sistemine ilişkin esas ve usulleri düzenlemek amacıyla çıkarılan ve 29/9/2011 tarihli ve 28060 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik'in 9.maddesinde görüntilü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması imkânın varlığı halinde kanunlardaki usul esaslar dairesinde soruşturma veya kovuşturma aşamasındaki yapılan her türlü işlemin SEGBis ile kayda alınacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmeliğin ceza infaz kurumunda bulunanlar başlığı altında ceza infaz kurumunda bulunan kişinin SEGBis ile dinlenebileceği ve bu sistem ile duruşmaya katilabileceği düzenlenmiştir.

10.Öte yandan Anayasa'nın 141. maddesinde son fikrasında “Davaların az giderle ve mümkün olan süratle somuçlandırması yargmın görevidir." denmektedir. Bunun bir yansıması olarak CMK'nın temel yaklaşımı duruşmanın tekliği (tek bir celsede tamamlanması) ilkesidir. UYAP ve SEGBİS sistemi teknik alt yapısı ve sağladığı imkanlar ile bilgi ve belgeye ulaşım kolaylığı göz önüne alındığında tümüyle bu sistemi sağlamaya yõnelik olarak tasarlandığı sõylenebilir. Dolayısıyla SEGBİS sistem olarak Anayasa'nın bu kuralına uygun ve kuralla öngörülen meşru amacı sağlamaya yönelik olarak işlemektedir.
11. Bu açıklamalar işığında somut olayı değerlendirildiğinde başvurucunun duruşmaya SEGBİS yoluyla katılımının sağlanması başlı başına adil yargılanma hakkına aykırı bir durum olmadığından sayın çoğunluğun görüşüne katılmadık.
Oye Selahaddin MENTEŞ
Uye Muhterem INCE