Yargıtay 3. ve 9. Hukuk Dairelerine Ait Kararlar
YARGITAY KARARLARI | 2022-07-05

5 Temmuz 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31887
YARGITAY KARARLARI 
Yargitay 3. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2022/3116KARAR NO : 2022/4302
TÜRK MÍLLETİ ADINA  YARGITAY İLAMI 
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. TÜKETİCİ MAHKEMESİ
TARİHİ: 05/09/2019

NUMARASI : 2019/745-2019/475
DAVACI : YILMAZ CİVELEKE 
DAVALI : İŞ BANKASI İSTOÇ ŞUBESİ VE GENEL MÜDÜRLÜK 

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapilan yargilaması neticesinde davanın usulden reddine dair verilen hükmün Adalet Bakanlığınca kanun yararına bozulmasıistenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
YARGITAY KARARI 
Davaci, davalı bankadan 21 Ağustos 2007 ve 22 Eylül 2011 tarihleri arasinda kullandığı kredi nedeniyle kartel faizi uygulanmak suretiyle tarafina zarar verilmiş olduğunu,zarar karşılığı fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL nin tarafina ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davaliya dava dilekçesi tebliğ edilmemiştir.
Mahkemece, tüketici tarafından bankacılık işleminden doğan alacağın tahsili isteği ile 04/09/2019 tarihinde dava açıldıği, 7155 sayılı Kanunun 20 inci maddesi hükmünün 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe girdiği, 6352 Sayılı Kanunun 18/A-2 maddesindeki "Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir."düzenlemesi nedeniyle arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Adalet Bakanlığinın 07/04/2022 tarihli yazisında; davanın 04.09.2019 tarihinde açıldıği, davanın tüketici mahkemesinde görüldüğü, 6502 sayılı Tüketicinin KorunmasıHakkında Kanunun 73/A maddesi ile getirilen dava şartı arabuculuk ile ilgili düzenlemenin ise 28.07.2020 tarihinden sonra açılan davalar hakkında uygulanması gerektiği göz önünde bulundurularak mahkemece, yargilamaya devam edilerek toplanacak delillere göre karar verilmesi gerekirken, dava şartı arabuluculuk kapsamında kaldığı gerekçesi ile usulden reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek; kararın,6100 sayılı HMK'nın 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca kanun yararına bozulmasıtalep edilmiştir.

Dava, davalı bankadan kullanılan tüketici kredisinde uygulanan kartel faizi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Uyuşmazlık dava konusu uyuşmazlığın çözümünde arabuluculuğa başvurulmasının zorunlu olup olmadıği noktasında toplanmaktadır 

Uyuşmazlığın çözümü için konuya ilişkin yasal düzenlemelerin irdelenmesi gerekmektedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 4 üncü maddesinin birinci fikrası;
“(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554,havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır." düzenlemesini içermektedir.

Anılan düzenleme ile ticarî davalar; mutlak ticarî davalar, nispi ticarî davalar ve yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grup halinde düzenlenmiştir.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar,TTK'nın 4 üncü maddesinin birinci fikrasında bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), Ícra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafin ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4 üncü maddesinin birinci fikrasına göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafi da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılir.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafin ticari işletmesini ilgilendiren havale,vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafin ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Aynı Kanun'un “Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 5/A maddesinin birinci fikrasi;

“(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan,konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile alacak ve tazminat taleplerini içeren ticari davaların açılmasından önce arabulucuya başvurulmuşolmasının bir dava şartı olduğu hükme bağlanmıştır.

6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinde;
“(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava șartı olarak kabul edilmişise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılmadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafindan onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmü düzenlenmiştir.
Somut olayda; davaci, davalı bankadan kullandığı tüketici kredilerinde uygulanan kartel faizinden kaynaklı maddi zararının tazmini talebinde bulunduğu ve kullanılan kredinin tüketici kredisi olduğunun dava dilekçesi ile belirtildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda yukarıda yapılan açıklamalar ile somut olaya ilişkin maddi ve hukuki olgular bir arada değerlendirildiğinde; davalının tacir olmadığı ve davanın ticarî dava olarak kabul edilemeyeceği açık olduğuna göre, davanın açılmasından önce arabulucuya başvurulması gerektiğinden bahsedilemez. Kaldı ki taraflar arasındaki uyuşmazlığın tüketici uyuşmazlığı olduğu, davanın 04.09.2019 tarihinde açıldıği, davanın tüketici mahkemesinde görüldüğü, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 73/A maddesi ile getirilen dava șartı arabuculuk ile ilgili düzenlemenin ise 28.07.2020 tarihinden sonra açılan davalar hakkında uygulanması gerektiği değerlendirildiğinde arabuluculuğua başvurulmasızorunluluğu yoktur.

Hal böyle olunca, mahkemece; davanın esasınin incelenmesi ve ulaşilacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgiliı değerlendirme ile davanın usulden reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olduğundan, Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulü gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüncü fikrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma kararının bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 09.05.2022tarihinde oy birliği ile karar verildi.


Yargitay 3. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2022/3051KaRar no : 2022/4870
TÜRK MİLLETIADINA  YARGITAY İLAMI 
INCELENEN KARARIN 
MAHKEMESİ: MANAVGAT 2. ASLİYE HUKUK (TÜKETİCİ) MAHKEMESİTARIHI : 16/02/2021
NUMARASI : 2020/96-2021/76
DAVACI : QNB FiNANSBANK A.Ş. VEK. AV. AHMET SEZER DAVALI : DİLEK TAYLAN VEK. AV. MURAT ACIR 
Taraflar arasındaki hakem heyeti karanna itiraz davasmın mahkemece yapılan yargılaması neticesinde davanın kısmen kabulüne dair kesin olarak verilen hükmün Adalet Bakanhığınca kanun yararına bozulması istenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulóne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtłar okunup gereği dūşünūldů:
YARGITAYKARARI 
Davacı, davalı müşterinin bankadan kullanmış olduğu 19.08.2019 tarihli 35.000-TL bedelli tüketici kredisi nedeni ije hayat sigorta bedeli adı altında toplam 1.761,37 -TL tutarında masraf ahndığı, daha sonra yine bankadan kullanmiş olduğu 19.12.2019 tarihli 50.763,25-TL. bedelli tüketici kredisinde de hayat sigorta bedeli adi altında 1.594,12-17masraf alndığt, 19.12,2019 tarihli kredisi ile ashnda davahnın 19.08.2019 tarihli kredisini kapattığıni, bunun üzerine sigorta bedelinin iadesini talep ettiği, banka tarafında da kendisine 631,79-TL jade edildiğini, davalının bu bedelin az olduğunu aradaki farkın da iadesi gerektiğini ve bu bedefin yasal ołmadığını ileri sürerek Tüketici Sorunları Hakem Heyetine şikayet yoluna başvurduğunu, Manavgat Kaymakamltğı Tüketici İlçe Hakem Heyeti 19.03.2020 Tarih ve 069120200000287 Karar sayılı karan ile şikayetçi/davahının talebini kısmen kabul ederek 2.723,70-TL, hayat sigorta bedelinin davaliya jadesine karar verdiğini,davaya konu kararı veren Tüketici Hakem Heyetinin eksik ve hatalı inccleme sonucunda verildiğini belirterek tüketici hakem heyeti kararının iptalini talep etmiştir.
Davalı, tüketici hakem heyeti kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, kredi kulłandtrımı sonrası riskin gerçekleşmeşi sureti ile azalan bakiye riskine ve poliçe teminat şartlarına uygun olarak iadesi gereken miktarı 1.643,59 TL olduğu,her ne kadar kısa kararda iade edilmesi gereken kısmun 1.454,10 T1, olduğu şeklinde hūkům kurułmuş ise de, bu hususun işlem hatasından kaynaklı olduğu, hakkaniyete uygun iade miktarmın 1.643,59 TL olduğu gerckçesiyle açıan davanın kısmen kabulü iłe dava konusu Manavgat İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 069120200000287 karar numaralı 19/03/2020tarihli kararımn karar kısmında geçen " Haksız abnan ücretin 2.723,70 Tl.'nin " ibaresinin kaldınlarak yerine " Haksız ahnan ücretin 1.643,59 TL'nin " şeklinde düzeltilmesine ve bu dúzeltilmiş hali ile hakem kararanım onanmasına, karar verilmiştir.

Adalet Bakanlığıın O3/03/2022 tarihli yazışında; haksız tahsil edildiğı ve eksik jade edildiği ileri sürülen 2.723,70 TL'lik sigorta priminin iadesi istemli davada, mahkemece öncelikle iadesi istenen prim yönünden sigorta şirketine de yönetilmesi gereken talebin doğrudan ve sadece sigorta şirketinin acentesi konumundaki davacı bankaya yöneltilmişolması (davanın sigorta şirketine izafeten açımamış olması) nedeniyle yukarıda anılan açık kanun hükmü ve yerleşik Yargitay uygulamalarına rağmen anılan kalem yönūnden husumet yokluğunun dúşünülmemesinin ve mevcut haliyle devam olunan davada kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişkiye dūşülmesinin ve gerekçeli kararda taraflara yüklenen hak ve borçları değiştirir şekilde hükmün iki kere tavzihine gidimesinin ve bu yapılırken dahi tavzih gerekçesi içinde çelişkilere yer verilmesinin ve yine 6502 sayılı Kanunun 70 inci maddesinin altıncı fikrası ile Avukatlık Asgari Üeret Tarifesinin 12 nci maddesinin sadece tüketici aleyhine hükmedilecck vekalet ücretine ilişkin olduğuna dikkat edilmeden tüketici lehine de reddedilen değerin altında olmak üzere nisbi vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri súrülerek; kararın, 6100 sayılı HMK'nın 363 üncümaddesinin birinci fikrası uyarınca kanun yararına bozulması talep edilmiştir.Dava, tüketici hakem heyeti kararının iptali istemine ilişkindir. Uyuşmazltk, acenta durumunda davacı bankaya husumet düşüp düşmediġi, gerekçeli karar ile kısa karar arasıda çelişkinin olup olmadığı, hak ve borçları değişitirir nitelikte iki kez tavzih kararının verilip verilmeyeceği ve vine davalı tüketici lehine usulüne uygun vekalet ücretine hükmedilip hükmedilmediği noktasında toplanmaktadır.
1-Acentaya karşı dava açılip açılmayacağmun incelenmesinde;
6102 savilı Türk Ticaret Kanunun 105/2. maddesine göre “Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazbklardan dolayı acente, múvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykıuı şartlar geçersizdir". Hal böyle olunca sigorta poliçesine konu borcun erken õdenmesi nedeniyle bakiye sigorta bedelinin iadesinin acenta durumunda bulunan davacı bankadan talep edilebileceği değerlendirilerek davanın kişmen kabulüne karar verilmesinde kanun yararına bozma yoluna başvurulabilecek nitelikte olan ve açıkça yürūrlükteki yasalara aykırı bulunau bit karar verilmemiştir. Yasalara mutlak şekilde muhalefet edilmedikçe kanun yararına bozma kararı verilemez.
O halde mahkemece, verilen karar usul ve yasaya uygun olduğundan Adalet Bakanhığı'nın bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin reddi gerekir.
z-Gerekçeli karar ve kısa karar arasında çehşkinin incelenmesinde;
Mahkeme kararında yazılacak hususlar 6t00 sayılh Hukuk Muhakemcleri Kanunu'nun 297. maddesinde belirtilmiştir. Maddeye göre, hüküm sonucu kismında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, isteklerin her biri hakkında verilen hükümie, taraflara yüklenen borę ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.
Óte yandan, kanunun aradığı anlamda oluşturulacak kısa ve gerekçeli kararın hükūm fıkralarıı, açık, anlaşılır, çelişkisiz ve uygulanabilir olması gerekmekłe bitlikte, kararıgetekçesinin de, sonucu iłe tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olgularin mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kutulan hükmün hangi sebeplere ve hukuksal düzenlenelere dayandıtıldığını ortaya koyacak, kıssca maddi olgular ile hüküm arasıdaki mantıksal bağlantıyi gösterecek nitelikte olması gerekir.


Zira tarafların o dava yónünden, hukuk düzenince hangi sebeple haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargitayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölūmünün ve buna uyumlu hüküm fikralarının bulunmast zorunludur.
Bu husus 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298/2. maddesinde de "Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykın olamaz." şeklinde özellikle düzenlenmiştir.
Gerekçe-hüküm çelişkisi, 10.04, 1992 gün ve 1991/7 esas, 1992/4 kararsayıhı ÍçtihadıBirleştinme Kararına da aykınıdır.
Somut olayda; kısa kararda, açılan davanın kısmen kabulů ile dava konusu Manavgat İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 069120200000287 karar numaralı 19/03/2020 tarihli kararının karar kısmında geçen " Haksız alman üeretin 2.723,70 TL'nin " ibaresinin kaldırılarak yerine " Hakşız alınan ücretin 1.454,10 TL'nin " şeklinde düzeltilmesine ve bu düzeltilmiş hali ile hakem kararanını onanmasına, karar verilmiş ancak gerekçeli karanın hüküm fikrasında ise,açılan davanın kismen kabulu ile dava konuşu Manavgat İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 069120200000287 karar numasalt 19/03/2020 tarihli kararımn karar kışmında geçen " EJaksız ahnan ücretin 2.723,70 TL'nin " ibaresinin kaldırılarak yerine " İlaksız alınan ücretin 1.643,59 TL'nin " şeklinde düzeltilmesine ve bu düzeltilmiş hali ile hakem kararanınıonanmasma, karar verilmiş; bu suretle de gerekçe ile kısa karar arasında çelişkiye sebebiyet verilmiştir.
O halde mahkemece, gerekçeli karar ve kısa karar arasında çelişkili hüküm tesisi usul ve yasaya aykıı olduğundan Adalet Bakanlığı'nın bu yöne ilişen kanun yararına bozma talebinin kabulū gerekir.
3-Hak ve borçlatı değiştirir nitelikte iki kez tavzih kararının verilmesinin incelenmesinde;
6100 sayılı HMK'nın "Hükmün tashihi" başhıkh 304 üncü maddesinin birinei fikrası;"Hūkümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir, Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, taraflar dinlemeden hatayi düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapıłarak karar verilebilir." Aynı Kanun'un "Hükmün tavzihi" başlıklı 305 inci maddesi;“Hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykınıfikralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasınıveya tereddūt ya da aykırıhğın giderilmesini isteyebilir. Hüküm fikrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sıurlandırilamaz, genişletilemez ve değiştirilemez." hükmünü içermektedir.
Somut olayda; mahkemece, 18.03.2021 tarihli ilk tavzih kararı ile hüküm fikrasının 2.bendinde yer alan “492 Sayılı Harçlar Yaşası uyarınça alınması gereken 112,27 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 54,40TL harcı mahsubu ile bakiye kalan 57,87TI karar ve ilam harcının davahdan alinarak hazineye irad kaydına," ifadesi “492 Sayıh Harçlar Yasasıuyannça alınması gereken 73,78 T1. karar ve ilam harcından, peşin alinan 54,40TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 19,38TL karar ve ilam harçının davacıdan alınarak hazineye irad kaydına," şeklinde düzeltilmiştir. Yine mahkemece, 29,03,2021 tarihli ikinci tavzih kararı ile 

húküm fikrasmın 3, 4. ve 5. bendi “3-Davacı taraħndan yargılama gideri olarak yaplan 917,50 1L'nin davanın kabul red oranına göre hesap edilip isabet eden 363,84 TL'nin davaldan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde birakılmasına,""4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihìnde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 12/1. ve 13/3. göre belirlenen 162,01 TL vekalet ücretinin davahdan ahnarak davacıya verilmesine," "5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre beltlenen 162,01 TL vekalet ücretinin davacıdan alınatak davahya verilmesine," karar verilmiştir.

Düzeltilen hükúm fikralan taraflann hak ve borçlarnı değiştirit nitelikte olmasınedeniyle usul ve yasaya aykırı olduğundan Adalet Bakanhığı'nın bu yöne ilişen kanun yararına bozma talebinin kabulü gerekir.

4-Davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin incelenmesinde;
6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakknda Kanun'un 70/6. maddesinde “Tüketici hakem heyetlerinin tüketiçi lęhine verdiği kararlara karşı açılan itiraz davalanuda, katarın iptali durumunda tüketici aleyhine, avukatlık asgari ücret tarifesine göre nisbi tarife üzerinden vekälet ücretine hükmedilir." ve yine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukathk Asgari Üeret Tarifesinin “Tüketici mahkemeleri ve tüketici hakem heyetlerinde ücret' başhıkb 12, maddesinde de“Tüketici hakem heyetlerinin tüketici lehine verdiği kararlara karşı açılan itiraz davalannda, kararīn iptali durumunda tüketici aleyhine, avukathk asgari ücret tarifesıne göre nisbi tarife üzerinden vekâlet ücretine hükmedilir." düzenlenmesi yer almaktadır. Soz konusu yasal düzenlemeler tüketici aleyhine hükmedilen vckalet ücretine yönelik olup.tüketici lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret tarifesinin uygulanması gerekmektedir.

Yukanda yer alan açıklamalar doğrultusunda dava dosyasıun incelenmesinde; davalıtöketici lchinc hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak karar tarihinde yürürlükte olan Avukathk Asgari Ücret tarifesinin 13/1, ve 13/2. maddesine göre tüketicì Ichine reddedilen değerin altında olmamak üzere nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yanıigılıgerekçe ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul veyasaya aykın olduğundan, Adalet Bakanlığıın yerinde görülen kanun yaratına temyiz talebinin kabulü gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle Adalet Bakanbğı'nın kanun yararina bozma talebinin REDDiNE, 2., 3. ve 4. bentlerde açıklanan nedenlerle Adalet Bakantığı'nın kanun yararına bozma taleplerinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak ūzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüneü fikrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma karatının bir Örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığıa gönderilmesine, 23.05 2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Yargitay 9. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA  YARGITAY İLAMI 
ESAS NO : 2022/4884KARAR NO : 2022/5756
MAHKEMESİ: Kütahya 2. İş Mahkemesi 
TARİHİ: 24.06.2021

NUMARASI : 2019/376-2021/240
DAVACI : RAMAZAN SİVRİKAYA ADINA VEKİLİ
AVUKAT MURAT ARGUN 
DAVALI : ETİ GÜMÜŞ ANONİM ŞİRKETİ ADINA VEKİLİ
AVUKAT ÖMÜR AKARIM SAYIN 
DAVA TÜRÜ: ALACAK 


Taraflar arasında, ilk Derece Mahkemesinde görülen alacak davasında davanın kismen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 
Davaci vekili dava dilekçesinde; davacinin 04.09.2012 - 01.03.2015 tarihleri arasinda davalıya ait işyerinde tamirci olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin davacı tarafından haklısebeple feshedildiğini, ancak davacıya işten atilma baskısıyla birtakım belgeler imzalatıldığını, söz konusu belgeleri kabul etmediklerini ileri sürerek kıdem tazminatıalacağının hüküm altına alınmasını istemiştir.

II. CEVAP 
Davalı vekili cevap dilekçesinde; iş sözleşmesinin 02.03.2015 tarihli istifa dilekçesi ile davacı tarafindan feshedildiğini, davacının istifa dilekçesinde herhangi bir haklı sebep bildirmediğini, bu hâlde davacının kıdem tazminatına hak kazanamayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;1

Davacinın davalıya ait işyerinde 04/09/2012 ile 01/03/2015 tarihleri arasinda fasilalarla çalıştığı, davalı işveren tarafindan SGK'ya çıkış kodunun “03 - istifa" olarak bildirildiği,dosyaya davalı tarafindan sunulan istifa dilekçesinde davacinın istifa için herhangi bir sebep bildirmediği görülmüştür. Kaldı ki işçinin haklı nedenle derhal fesih sebepleri bulunduğu halde istifa yoluna gitmesi durumunda istifaya geçerlilik tanınması da doğru olmaz. (Bursa Bam 2020/2455E. 2020/2077 K.) Açiklanan nedenlerle davacinın istifasına geçerlilik tanınmayarak davacının kıdem tazminatına hak kazandığı …" gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.


İlk Derece Mahkemesi kararı kesin olarak verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ 
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri 
Adalet Bakanlığı temyiz dilekçesinde; davalı tarafindan ibraz edilen 02.03.2015 tarihli istifa dilekçesindeki imzanın davacıya ait olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmadığını,davacının bu dilekçede kendi isteğiyle 01.03.2015 tarihi itibarıyla işyerinden ayrılmak istediğini ifade ettiğini, 13.06.2019 tarihli dava dilekçesinde işverence baskı ile birtakım belgeler imzalatıldığını ileri sürmüşse de, iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi noktasında somutlaştırma yapılmadığıni, irade fesadı açısından ispat külfetinin iddiayı dile getiren davacıişçide olduğu, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde bahse konu dilekçenin irade fesadı ile verildiğinin ya da haklı feshin ispatlanamadığını, davacının kidem tazminatı talebinin reddi gerekirken davanın kismen kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerck kararın kanun yararına temyizen incelenerek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme 
Uyuşmazlık, işçinin iş sözleşmesini haklı sebeple fesih iddiasını ispat edip edemediği noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncümaddesinin birinci fikrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2. Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun'un 363üncü maddesinin ikinci fikrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

3. 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 120 inci maddesine göre, 25.8.1971tarihli ve 1475 sayılı İş Kanunu'nun (1475 sayılı Kanun) 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

1475 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin:
1. İşveren tarafindan bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında,
2. Íşçi tarafindan bu Kanunun 16 nci maddesi uyarinca,
3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle,
4. Bağlı bulundukları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amaciyla;
5. (Ek: 25/8/1999 - 4447/45 md.) 506 Sayılı Kanunun 60 inci maddesinin birinci 

fikrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartlarıveya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrilmaları nedeniyle,
Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığıtarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30günlük ücreti tutarinda kıdem tazminatı ödenir.

4. 4857 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesinde işçi bakımından haklı fesih nedenleri sayılmış olup bu hallerden birinin varlığı hâlinde iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçi kidem tazminatina hak kazanir.

5. 4721 sayıh Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı maddesine göre Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Bu kural iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini iddia eden taraf için de geçerlidir.

6. 6100 sayılı Kanun'un "Tasarruf ilkesi" kenar başlıklı 24 üncü maddesinin birinci fikrasına göre, hâkim, iki taraftan birinin talebi olmaksızın, kendiliğinden bir davayıinceleyemez ve karara bağlayamaz.

7. 6100 sayılı Kanun'un "Taraflarca getirilme ilkesi" kenar başlıklı maddesi şöyledir:"(1) Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz.

(2) Kanunla belirtilen durumlar dişında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz. "
8.6100 sayılı Kanun'un 189 uncu maddesinde tarafların, kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak ispat hakkına sahip olduğu vurgulanmış; ispat yüküne ilişkin 190 incımaddede ise; “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakiaya ilişkin ispat yüküaltındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir. " hükmüne yer verilmiştir.

9. 6100 sayılı Kanun'un "Somutlaştırma yükü ve delillerin gösterilmesi" kenar başlıklı194 üncü maddesinde tarafların, dayandıkları vâkialari, ispata elverişli şekilde somutlaştırmaları gerektiği hükme bağlanmıştır. Adı geçen maddenin ikinci fikrasına göre tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakianın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

10. Yargitay (kapatılan) 22. Hukuk Dairesi, 16/06/2020 tarihli ve 2017/10048 Esas,2020/6760 Karar sayılı kararı.

11. Yargitay 9. Hukuk Dairesi, 07.05.2019 tarihli ve 2016/254 Esas, 2019/10124 Karar sayılı kararı.

12. Yargitay Hukuk Genel Kurulu, 08.02.2022 tarihli ve 2019/(22)9-533 Esas, 2022/88Karar sayılı kararı.


3. Değerlendirme 
1.Dosya kapsamına göre davacı iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürmüş,davalı taraf ise feshin haklı bir sebcbe dayanmadığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesince, davalı tarafindan sunulan istifa dilekçesinde herhangi bir sebep bildirilmediği, kaldı ki işçinin haklı nedenle derhâl fesih sebepleri bulunduğu halde istifa yoluna gitmesi durumunda istifaya geçerlilik tanınmasının doğru olmayacağı gerekçesiyle kıdem tazminatı alacağının kabulüne karar verilmiştir. Tespit edilen maddi vakıalar, iddia ve savunma dikkate alındığında, taraflar arasında iş sözleşmesinin işçi tarafından feshedildiği noktasında bir uyuşmazlık olmadığı, aksine feshin kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde haklı bir fesih olup olmadığı hususunun ihtilaflı olduğu anlaşılmaktadır.
2. Uyuşmazlık bu şekilde tespit edildiğine göre, iş sözleşmesinin işçi tarafından (haklısebeple) feshi ve iş hukukunda ispat kuralları ile ilgili birkaç hususa değinmekte yarar vardır:Bunun için öncelikle istifa kavramı üzerinde durulmalıdır. Esasen istifa iş hukukuna özgü bir kavram olmayıp daha çok statü hukukuna ilişkin bir kavramdır. Ancak iş hukuku uygulamasında istifa, işçinin iş sözleşmesini haklı bir sebep olmaksızın feshi anlamında kullanmaktadır. Kural olarak iş sözleşmesini feshetmek isteyen işçinin, belirsiz süreli işsözleşmeleri için bildirim süresine uyması yeterli olup ayrıca haklı bir sebebe dayanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak kıdem tazminatina hak kazanma bakımından, hem belirli hem de belirsiz süreli iş sözleşmesinin sona erdirilme nedeni önemlidir.
3. Sözleşmenin işçi tarafindan feshinde kıdem tazminatına hak kazanılabilmesi için işsözleşmesinin 4857 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesinde sayılan haklı nedenlerle veya (mülga) 1475 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinde sayılan (evlilik, yaşlılık aylığına hak kazanma vb. gibi) nedenlerden biri ile feshedilmiş olması gerekir.
4.Bu noktada belirtmek gerekir ki, işçinin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığının tespiti için, fesih anındaki gerçek iradesinin hangi yönde olduğunun belirlenmesi oldukça önemlidir. Çünkü işverenin aksine, işçinin sözleşmeyi feshi herhangi bir şekil şartına bağlı değildir. Uygulamada, işçinin eylemli olarak işi terk suretiyle is sözleşmesini feshettiği yahut herhangi bir gerekçe bildirmeden sadece istifa iradesini açıkladığı haller sıklıkla görülmektedir. Bu hallerde, işçi iş sözleşmesini gerçekte haklı bir sebeple feshettiğini ileri sürdüğü takdirde, bu haklı sebebin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği mutlaka araştırılmali, yapılacak araştırmanın sonucuna göre iş sözleşmesinin hakli bir sebeple sona erip ermediği belirlenmelidir (22. HD, 2017/10048 E., 2020/6760 K.).
5.Diğer taraftan, işçinin el yazısını ve imzasını içeren bir istifa dilekçesinin varlığıhâlinde, öncelikle işçinin irade fesadı hallerinden birini ileri sürerek bu belgenin geçersizliği iddiasında bulunup bulunmadığı yahut belgedeki imzayı inkar edip etmediği üzerinde durulmali, böyle bir iddianın varlığı hâlinde bu iddianın gerçek olup olup olmadığıaraştırılarak sonucuna göre bir karar verilmelidir. Görüldüğü gibi, bu durumda da işçinin,istifa beyanının ardındaki gerçek iradesinin tespit edilip ortaya çıkarılması söz konusudur (YHGK, 2019/(22)9-533 E., 2022/88 K., &22-23). Belirtilen bu hallerden hiçbirisi söz konusu değil ise, işçinin istifa dilekçesine nasıl bir hukuki sonuç bağlanacağı önemli bir sorundur. Bir başka anlatımla, işçi tarafından el yazılı istifa dilekçesindeki imzanın inkâr edilmediği ve genel geçer bir ifade kullanılmaksızın fesih sebebinin açıkça belirtildiği hallerde, farklı bir değerlendirme yapma gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu noktada artık işçinin istifa dilekçesinde ortaya koyduğu fesih sebebinin işçinin gerçek iradesini yansıttığıkabul edilmeli, sözleşmeyi fesheden tarafın bildirdiği fesih sebebi ile bağlı olduğu yönündeki kurala uygun bir sonuca varilmalidir.


6.Sonuç olarak iş hukuku uygulamasında, işçinin herhangi bir sebep bildirmeden istifa ettiğine dair dilekçeler doğrudan işçi aleyhine bir delil olarak değerlendirilmemekte,öncelikle işçiye bu dilekçedeki gerçek iradesinin hangi yönde olduğunu ispatlama imkânıtanınmaktadır. Ancak bu kabul şekli mahkemeye yahut taraflara, ispata yönelik usul kurallarını tamamen bertaraf etmek veya tersine çevirmek şeklinde bir imkân tanınmasıolarak yorumlanamaz. Böyle bir yorum yapıldıği takdirde 6100 sayılı Kanun'un 189 ve 190ıncı madde hükümlerine açıkça aykırı bir sonuca ulaşılmış olur.

7. Kanun yararına temyiz talebine konu mahkeme kararı bu çerçevede ele alınacak olursa; dosya kapsamına göre davacı işçi iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürmüş olup işçinin bu iddiasını ispat ile yükümlü olduğu açıktır. Somut olayda davacı hem istifa dilekçesini baskı altında imzaladığını ve bu dilekçeye değer verilmemesi gerektiğini iddia etmiş hem de iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürmüştür. 6100 sayılıKanun'un 190 incı maddesine göre her iki iddianın da davacı işci tarafindan ispati gerekmektedir. Kanuna göre ispatın konusunu tarafların üzerinde anlaşamadıkları ve uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek çekişmeli vakıalar oluşturur ve bu vakıaların ispatıiçin delil gösterilir. Somut olayda ise davacı dayandığı vakıaları ispata elvcrişli şekilde somutlaştırmadığı gibi, dayandığı delilleri (tanık, senet vb) ve hangi delilin hangi vakianın ispatı için gösterildiğini de açıkça belirtmemiştir.

8.Şu halde İlk Derece Mahkemesince, davacı tarafça tarafların üzerinde anlaşamadıkları ve uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek çekişmeli vakıaların ispatına yönelik hiçbir delil sunulmadiğı, bir diğer ifade ile tahkikatın delillerin değerlendirilmesi ve ispata yönelik aşaması hiç yerine getirilmediği halde işin esasına yönelik hüküm kurulmuştur.

9. Bu noktada şunu da belirtmek gerekir ki; İlk Derece Mahkemesince “…işçinin haklınedenle derhal fesih sebepleri bulunduğu halde istifa yoluna gitmesi durumunda istifaya geçerlilik tanınması doğru olmaz..." şeklinde bir gerekçe ilc kidem tazminatı talcbinin kabulüne karar verilmesi, somutlaştırma yükünün ve ispat faaliyetinin bir vakıayı iddia eden tarafa ait olduğu kuralına da açık biçimde aykırıdır. Davanın taraflarına düşen bir yükümlülüğün mahkemelerce yerine getirilmesi mümkün değildir. Somut olayda davacı bir taraftan iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini diğer taraftan bir kısım belgelerin baskı ile imzalatıldığını ileri sürmekle yetinmiş, bu vakıaların ispatına yönelik somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği gibi, herhangi bir delil de bildirmemiştir.
10.İş hukukunda işçi tarafından düzenlenen istifa dilekçelerinin içerik bakımından farklıbir denetime tabi tutulmak suretiyle işçinin gerçek iradesinin araştırılması esasının benimsenmesi, ispata yönelik usul kurallarının tamamen görmezden gelinmesi sonucunu doğurmaz.

11.Dosya kapsamına göre davacının yukarıda açıklanan ilkelere göre ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği, iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin ispat edilememesi karşısında kıdem tazminatı talebinin reddi gerektiği açıktır.
12.Mahkemece taraflarca getirilme ilkesi ve tasarruf ilkesine de aykırı düşecek biçimde yargılama yapılarak tahkikatın sonuçlandırılması ve kıdem tazminatı talebinin kabulüne dair hüküm kurulmasi, 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesi bağlamında yürürlükteki hukuka aykırı olup kanun yararına temyiz talebinin bu gerekçe ile kabulügerekmiştir.


V. KARAR 
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin birinci fikrasına dayalıkanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Kararın bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
10.05.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.