Anayasa Mahkemesinin 20/7/2023 Tarihli ve 2020/5610 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-12-12

12 Aralik 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32397
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
HULUSİ DEMİRKOL BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/5610Karar Tarihi : 20/7/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Uyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Fatih ALKAN Başvurucu : Hulusi DEMIRKOL 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
I. Başvuru, kamu görevine iade edilen başvurucumun atamasının önceki yöneticilik görevine yapılmaması nedeniyle Özel hayata saygı hakkuın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, nüfus mūdürü olarak gōrev yapmakta iken 22/11/2016 tarihli ve 677sayılı Olağanüsto Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Almması Hakkmda Kanun Hükmünde Kararname (677 sayılı KHK) ile kamu görevinden çıkarılmıştir. Başvurucu, kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı Olağanüstü Hal İşlemleri Inceleme Komisyonuna (Komisyon)başvurmuştur, Komisyon, başvurucunun talebini kabul ederek kamu gõrevine iade edilmesine karar vermiştir. Başvurucu, İçişieri Bakanlığı Personel Genel Müdārlüğünün I0/9/2018tarihli işlemiyle Malatya fi Nüfus ve Vatandaşlik Mūdürlüğü emrine şef olarak atanmıştır.
3.Başvurucu, atama işleminin düzeltilerek 677 sayıh KHK ile kamu görevinden çıkarılmadan önceki nüfus müdürū kadrosuna atamasım yapılması ve parasal haklarımın tazmin edilmesi talebiyle Malatya Idare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davası açmiştır.Mahkeme 9/5/2019 tarihinde davamm reddine karar vermiştir. Kararda 1/2/2018 tarihli ve 7075 sayıh Olağanüstü Hal İslemleri Inceleme Komisyonu Kuruiması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 10. maddesi uyarinca Komisyon tarafindan kamu gõrevine iade edilmesine karar verilenlerin atamalarında yöneticilik görevinden önce bulunduklar kadro ve pozisyon ünvanlarının dikkate alımacağının düzenlenmesi karşısında başvurucunun şef olarak atanmasında davalı idarenin bağlı yetki içinde olduğu vurgulanmıştır.


4. Başvurucu, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Birinci ldari Dava Dairesi 12/12/2019 tarihinde kararda usul ve hukuka aykırılık bulummadığı gerekçesiyle iştinaf başvurusumun kesin olarak reddine oyçokluğuyla karar vermiştir.

5. Başvurucu, nihai kararı 6/1/2020 tarihinde δğrendikten sonra 4/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

6. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik vc esas incelemesinin Bölam tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

lI. DEĞERLENDÎRME 
7. Başvurucu; 1998 yılmdan itibaren nüfus mtdürù olarak görev yaptığını, 677sayılı KHK ile göreve iade edilenier, görevden çıkarıimadan önce bulundukları yöneticilik görevlerine iade edilebildikleri hâlde Komisyon kararı ile göreve iade edilen yöneticilerin memur ya da şef olarak atandığıni, mūdūriūk nvanı ile kazandığı sosyal, mali ve ōzlūk haklarının elinden alındığını, tenzilirütbeyle göreve iade edilmesinin hain olarak damgalanmasına yol açtığıni, mesleki itibarının zedelendiğini belirterek özel hayata saygıhakkının, müilkiyet hakkını, adil yargılanma hakkının, eşitlik ilkesinin ve kazanılmışhaklarm korunması ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; somut olaym ve yargılamanın bir ðzeti yapıldıktan sonra mevcut başvuruda başvurucunun ðzel hayata saygıhakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgü şartlarıın da dikkate alınması gereği vurgulanmıştir. Gðrüşte, Malatya'da boş nüfus mūdūrü kadrosu olmaması nedeniyle başvurucunun 31/3/2021 tarihinde Hekimhan Kaymakamlığı emrinde boş bulunan birinci derece yazı işleri müdürü kadrosuna atandığı belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında Hekimhan'a atanmasının mağduriyetini gidermediğini, her gün seksen kilometre yol gitmek durumunda kaldığını, başvuruya konu olan şikâyetlerinin devam ettiğini ifade etmiştir.

9. Mesleki hayata yönelik bu tür tedbirlerin ya da mūdahalelerin hangi durumlarda ōzel hayat bağlamında uygulanabilir olduğu hususunda belirlenen ölçütler Tamer Mahmutoğlu ( [GK] B. No: 2017/38953, 23/7/2020, §§ 8496) kararında açıklanmıştır. Soınut olayda, başvurucunun talebinin mtdūriok ûnvanı fle sosyal, mali ve ðzlük haklarımın iadesine ilişkin olduğu, bu bağlamda iddiaların özünün inesleki hayatına yapılan müdahalenin anayasal güvenceleri ihlal ettiğine yönelik olduğu anlaşımıştır. Söz konusu ilkelerden yola çıkılarak somut başvuruda başvurucunun mesleki hayatma yōnelik müdahalenin özel hayatınt ciddi şekilde etkilediği ve bu etkinin belirli bir ağırlīk düzeyine ulaştığı değerlendirildiğinden başvurunun õzel hayata saygı hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği sonucuna varıImıştır.
10. Başvurucunun başvuruya konu şikâyetlerinin sonraki atama işlemine rağmen devam ettiği ve süreçte idare mahkemesince verilen kararın etkilerinin sürdüğü görülmüştür.Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkmın ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


11. Anayasa Mahkemesinin 24/12/2019 tarihli ve E.2018/159, K.2019/93 sayılıkararīyla, 7075 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değiştirilen (1) numaralı fikrasının üçüncü cümlesinin Anayasa'ya aykırıolduğuna ve iptaline karar verilmiştir. Düizenlemeyle müdūr yardımcısı veya daha Üstü ile bunlara eş değer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarlanların atamalarında sőz konusu yöneticilik görevlerinden õnce bulundukları kadro ve pozisyon únvanlarının dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştır.

12. Anayasa Mahkemesinin sôz konusu kararında Komisyon tarafindan başvurunun kabulüne karar verildiğinde kamu görevinden çıkarma işleminin sebep unsuru tamamen ortadan kalkmasına rağmen Komisyon kararı sonrasında yeniden kamu görevine dönen kişilerin atanmasında yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon ünvanlarının dikkate alınmasımı öngören kuralın bu kişilerin üyelik, mensubiyet, aidiyet,iltisak veya irtibatlarına dair şüphelerin tam olarak ortadan kalkmadığı izlenimini oluşturduğu, bu durumun kişilerin meslek hayatlarında kişisel gelişimlerinin, üçüncü kişilerle olan ilişkilerinin ve itibarlarının olumsuz şekilde etkilenmesine sebep olabileceği vurgulanmıştır. Ayrıca bu kişilerin yõneticilik görevlerine atanmamasına neden olabilecek filî veya hukuki bir zorunluluk belirtilmeden, kişilerin amlan göreviere atanması yönünde idareye bir takdir yetkisi tanınmadan ve emredici bir hükümle anılan kişilerin zorunlu olarak yöneticilik görevlerinden önceki görevlere atanacağının öngörülmesinin kamu hizmetinin etkin ve sağlıklı biçimde yürütüimesi amacını gerçekleştirmek bakımından zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık gelmediği belirtilmiştir (AYM, E.2018/159, K.2019/93 §§ 29-31).
13. Somut olayda, başvurucunun daha önceki görevi olan nüfus müdarlüğüne atanma talebini reddeden derece mahkemelerinin kararlarında yalntzca kanun hükmünütekrarlamakla yetindiği görülmüştür. Derece mahkemelerinin kararlarında 7075sayılıKanun'un 10. maddesinin birinci fikrasında yer alan yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılanların atamalarında yöneticilik görevinden önce bulundukianı kadro ve pozisyon ûnvanlarınım dikkate alınacağı hükmüne dayantlarak idarenin bağlı yetki içinde olduğunun belirtildiği, olayın koşullar çerçevesinde başvurucunun durumuna özgü bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır.

14. Anayasa Mahkemesi yöneticilik görevine iade edilmesine ilişkin olarak başvurucuya özgü hukuki ve filî şartlar değerlendirilmeksizin başvurucunun mesleki hayatına yapılan müdahalenin doğrudan dayanağını oluşturan düzenlemenin kanunilik şartımısağlamadığını Abdulkadir Tuncay kararında kabul etmiştir. Kararda; olayın şartiarıçerçevesinde başvurucunun durumuna özgü bir değerlendirme yapılmadiği, başvurucunun kamu görevinden çıkarılmadan önceki görevine iade edilmesie engel teşkil edecek hukuki ve fili bir zorunluluk olduğunun da gösterilmediği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının,OHAL Komisyonu kararıyla görevine iade edilenlerin eski görevine dönmesinin kategorik olarak yasaklanmasını içeren sőz konusu yasal düzenlemenin Anayasa'nın 13. maddesi ve ōzel hayata saygı hakkını düzenleyen 20. maddesine aykırı olduğunu tespit ettiği, yöneticilik görevine iade edilmesine dair başvurucuya özgü hukuki ve fiilî şartların değerlendirilmesi söz konusu olmaksızı başvurucunun mesleki hayatı bakımundan gerçekleştirilen müdahalenin doğrudan dayanağını oluşturan düzenlemenin kanunilik şartimı sağlamadığı sonucuna varılmiştır (Abdulkadir Tuncay, B. No: 2019/35343, 30/3/2022, § 50).

15. Somut olayda da anilan ilkelerden ayridmayı gerektirir bir durum bulunmamaktadır. Sonuç olarak başvuruya konu müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığıanlaşıldığından sõz konusu müdahale açısından diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayrıca değeriendirilmesine gerek görülmemiştir.

16. Açtklanan gerekçelerle başvurucumun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Muhterem fNCE bu görüşe katılmamıştır.
III. GİDERIM 
I7. Başvurucu; ihlalin tespiti, yargılamanın yenilenmesi ile tazminat talebinde bulunmuştur.

18. Incelenen olayda başvurucumun yöneticilik görevine atanmasının engellenmesinin Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edilen 7075 saytlı Kanun'un 10. maddesinin birinci fikrasında yer alan, yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında yõneticilik görevinden ōnce bulundukları kadro ve pozisyon ünvanłarının dikkate alınacağı şeklindeki düzenlemeden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte derece mabkemeleri de ihlali giderememiştir. Bu açıdan ihlalin aynı zamanda mahkeme kararından da kaynaklandığı söylenebilir.

19. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarmın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapıiması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıh Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkıda Kanun'un S0. maddesinin (2) numaralı fikrasmda düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlt açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
20.Ihlalin ve sonuçlarını ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmastnın yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığıdan tazminat talebinim reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
B. Anayasa'nın 20. maddeside güvence altına alman Özel hayata saygı hakkının IHLAL EDILDIĞINE Muhterem İNCEnin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir Örneğinin özel hayata saygı hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapilmak üzere Malatya Idare Mahkemesine (E.2018/1348, K.2019/573) GÖNDERİLMESINE,

D.446,90 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapilmasma, ōdemede gecikme olmasıhâlinde bu strenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Öreğinin Adaiet Bakanlığına GÖNDERILMESiNE 20/7/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarasi : 2020/5610Karar Tarihi : 20/7/2023
KARŞIOY GEREKÇESÍ
1.Nüfus müdürü olarak görev yapmakta iken 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan, ancak daha sonra Olağanüstü Hal İşlemleri Inceleme Komisyonu'nun karanyla aymı birime şef olarak kamu görevine iade edilen başvurucu, atamasının Önceki yöneticilik görevine yapılmaması nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, Mahkememiz çoğunluğu, başvurucunun özel hayata saygı hakkı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmiştir.

2.Başvurucunun nüfus müdürü olarak görev yapmakta iken 677 sayılt OlağanüıstüHal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkıda Kanun Hükmünde Karamame ile kamu görevinden çıkarılmiş, başvuru Üzerine Olağanüstü Hal İşlemleri Inceleme Komisyonu tarafindan kamu görevine iadesine karar verilmiştir. Bunun üzerine Içişleri BakanlığıPersonel Genel Müdürlüğünün işlemiyle Malatya İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdörlüğü emrine şef olarak atanan başvurucu, söz konusu atama işleminin düzeftilerek 677 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmadan önceki nüfus müdürü kadrosuna atamanın yapılması ve parasal haklarının tazmin edilmesi için Malatya Idare Mahkemesinde iptal davası açmış,fakat Mahkeme, 7075 sayılı Olağanüstü Hai İşlemleri İnceleme Komisyonu KurulmasıHakkıda Kanun Hükründe Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 10. maddesi gereğince Komisyon tarafindan kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin atamalarında yöneticilik görevinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağına dair ' hüküm nedeniyle başvurucunun sef olarak atanmasında davalı idarenin bağlı yetki içerisinde bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, başvurucunun istinaf talebi de aynı gerekçeyle reddedilmiştir.
3.Somut olayda idarenin, 7075 sayılı Olağanüsto Hal İşlcmleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanum'un 10. maddesinin birinci fikrasının Uçüncü cümlesinin Anayasa Mahkemesince iptali üzerine Malatya ilinde boş nüfus müdürlüğü kadrosu bulunmamasınedeniyle başvurucuyu, Hekimhan Kaymakamlıği emrinde boş bulunan birinci derece yazıişleri müdüriüğū kadrosuna atamasını yaptığı görülmektedir. Nüfus müdürlūğü ile yazı işler müdürlüğü eş değer durumdadır. Özlūk haklan yönünden de iki kadro arasında bir fark bulummamaktadır. Başvurucunun, kadro boşaldığında söz konusu nüfus müdüriüğüne atamasının yapılması yōnünde hukuken bir engel de bulunmamaktadır. OHAL Komisyonu,idare mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi kararlarında ilgili ve yeterligerekçe ortaya konulmuş olup, başvurucunun OHAL Komisyonu kararıyla atamasının yapıłdığı şeflik kadrosu, idarece sonradan müdüriük kadrosu olarak düzeltmiştir. Dolayısıyla başvuru konusu müdahalenin Anayasa'nın I3. maddesinde Öngörülen kanunilik şartını karşılamadığısõylenemeyecektir.

4.Açıklanan nedenlerle, başvurucunun Anayasa'nı 20. maddesinde korunan ōzel hayata saygı hakkının ihlal edilmediği kanaatini taşıdığımdan çoğunluğun aksi yöndeki kararna katilmiyorum.

Üye Muhterem INCE