Anayasa Mahkemesinin 10/3/2022 Tarihli ve 2018/11988 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-04-19

19 Nisan 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31814
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
GENEL KURUL 
KARAR 
RAMAZAN ŞAHÍN BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/11988Karar Tarihi : 10/3/2022
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili :Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇReeai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 
Irfan FIDAN 
Kenan YAŞAR Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Ramazan ŞAHİN Vekili : Av. Nazan SAKALLI AKTAŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, parmak izi kayıt sistemi ile mesai takibi yapılması nedeniyle özel hayata saygı bakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme bakkımn iblal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 5/2/2018 tarihinde yapılmıştır,
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunułmuştur.


4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasina karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkam tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhığına gönderilmiştir.
7. İkinci Bölüm tarafiından 7/10/2021 tarihinde yapılan toplantıda, niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve cklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) araeılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu, Söke Belediye Başkanlığı (Kurum) bünyesinde devlet memuru olarak çalışmaktadır. İşyerinde parmak izi sistemi ile mesai takibine başlanması üzerine Kurum tarafindan 13/4/2016 tarihinde başvurucunun parmak izi kaydedilmiştir. Başvurucu 15/4/2016 tarihli dilekçesiyle parmak izinin kaydedilmesine ve parmak izi sistemiyle mesai takibi yapılmasına itiraz ederek uygulamanın kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurucu; anılan dilekçede, parmak izinin bireyin fiziksel olarak belirlenmesini sağlayan kişisel bilgi olarak kabul ediłmesi nedeniyle özel hayatın gizliliği kapsamında kaldığını ve Anayasa'da ve uluslararası sözleşmelerde anılan hakkın korunduğunu vurgulamıştır.
10. Kurumun talebi reddetımesi üzerine başvurucu 27/6/2016 tarihinde Aydın 1.Ídare Mahkemesinde (Mahkeme) anılan idari işlemin iptali talebiyle dava açmıştır. DavalıKurum savunmasında; Kurum çalişanlarının ve başvurucunun mesaiye devam yükümlülükleri olduğunu, personelin mesai giriş ve çıkışlarının takip edilmcsi amacıyla kamera ve parmak izi kayıt cihazı konulduğunu belirtmiştir. Kamu hizmetinin devamłılığının sağlanması ve personelin verimliliğinin denetlenmesi amacıyla gelişen teknolojiyle birlikte çeşitli cihazların mesai takibinin kontrolünde kurumlar tarafından kullanıldığı ifade edilmiştir. Aynica 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayıh Belediye Kanununun 38. maddesine göre belediye başkanının belediye teşkilatını sevk ve idare etme görevinin olduğu, uygulamanın kamu hizmetinin etkin yürütülmesine hizmet ettiği vurgulanarak çalışanın mesai saatlerine uyup uymadığının kontrolü amacıyla yapılan uygulamanın Özel hayata saygı bakkın ihlal etmediği iddia edilmiştir.

11. Başvurucu vekili, Kurum savunmasına karşı cevabında 14/7/1965 tarihli ve 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda memurları çahşma saatleri ile günlük çahışmaya başlayış ve çalışmanın bitiş saatlerinin tespitine yönelik düzenlemelere yer verildiği ancak kamu görevlilerinin mesaiye devam durumlarının kontrolü konusunda bir düzenlemenin mevzuatta olmadığını vurgulamıştır. Idarelerin, gelişen teknolojinin sunduğu olanaklarıkullanmaya başlamasının doğal olduğunu ancak kişiseł verilerin kayıt altına alınmasıuygulamasının özel hayata saygı bakkına ilişkin anayasal güvencelere uygun olmasıgerektiğini belirtmiştir. Parmak izi okuma sistemiyle her insanda kendine özgü olduğu bilinen ve kişisel veri kapsamında kalan parmak izinin bir sisteme kaydeditdiğini, bu sistemin çalışabilmesi için Kurum bünyesinde çalışan personelin parmak izlerinin bir yerde 

depolanması gerektiğini ifade etmiştir. Kayıt altına ahnan ve depolanan verilerin ne şekilde kullanılacağı ya da bu kayıtların başka kişi ve kurumlarła paylaşıłıp paylaşılmayacağıkonusunda davalı Kurumun dahi bir garanti veremeyeceğini ileri sürmüştür. Ayrıca personelin parmak izi sistemi ile mesai kontrolünün yapılmasının õzel hayatın gizliliği bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini, başvurucunun ve personelin anılan uygulama için rızalarının da alınmadiğıni vurgulamıştir.

12. Mabkeme 2/3/2017 tarihinde davanın kabulüyle idari işlemin iptaline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde ilgili mevzuata atif yapılarak personelin parmak izi tarama sistemi ile mesai kontrołünün yapılması durumunun özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin işlenmesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmiştır. 657 sayılt Kanun'da devlet memurlarının çahşma saatleri ile günlük çalışma saatlerinin başlayış ve bitişlerinin tespitine yönelik düzenlemelere yer verilmiş olmakla birlikte kamu görevfilerinin mesaiye devam durumlarının kontrolü konusunda ayrıntılı bir yasal düzenlemenin mevzuatta olmadığı, temel hakiarın kısıtlnabilmesi için yasal bir dayanağın bulunmasının anayasal bir zoruntuluk, aynı zamanda da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin de (Sözleşme) temel ilkelerinden biri olduğu belirtilmiştir. Personelden kişisel veri alınması kapsamında olan parmak izi tarama sistemi ile mesai takihi uygulamasının -kamusal alanda da olsa özel hayatın gizliliği ilkesi kapsamında olması ve uygulamanın sınırlarını usuł ile esaslarınıgösteren bir yasal dayanağın bulunmaması karşısında- temel haklar ve anayasal ilkelerle bağdaşmayan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
13. Anılan karara karşı Kurum tarafindan istinaf kanun yoluna başvurułmuştur.Kurum vekili ilgili dilekçesinde, birçok kurum tarafindan kullandan parmak izi sistemiyle mesai takibinin personelin mesaiye uyup uymadiğını denetlemek amacına hizmet ettiğini ve özel hayata saygı hakkını ihlal etmediğini vurgulamıştır. Ayrıca parmak izinin kişiye özgübilgi içerdiği için kartlı sistemle mesai takibinden daha güvenilir olduğunu ve kayıt altına alınan parmak izlerinin personel dosyasında mubafaza edildiğini, Insan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü tarafindan dosyalandığını ve başka bir işlemde kullanılmadığını belirtmiştir.Başvurucu vekili istinaf başvurusuna cevabında önceki iddialarinı tekrarlamakla birlikte kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceğini, uygulamanın kanuni dayanağının ve toplanan verilerin başka şekilde kullanılmayacağına dair güvencenin mevcut olmadığıni ifade etmiştir.
14. Izmit Bölge Idare Mahkemesi 2. Idare Dava Dairesi 29/11/2017 tarihinde istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın gerekçesinde;kamu hizmetlerinin etkin ve verimli yürütülmesini kolaylaştırici etki sağlaması amacıyla idarelerce teknolojik sistemlerin kullanılmaya başlanmasınun kamu_ yararına ve hizmet gereklerine uygun olduğu belirtilmiştir. Başvurucunun mesaiye devam etme zorunluluğunun olduğu, idarenin de bunu kontrol ve denetim yükümlülüğünün bulunduğu gözetildiğinde parmak izi alınarak teknik cihazlarla mesai takibinin yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirmesine yer verilmiştir. Ayrica kamu görevine girerek görev alanında hizmet gereklerine uygun olarak idarece konan kurallara uymakla yükümlü bulunan başvurucunun parmak izi alınarak teknik cihazlarla takibinin yapılmasının özel hayatın gizliliğinin ihlali olarak kabulüne olanak bulunmadığı gibi başvurucunun bu yöndeki iddiasına dayanak teşkil edecek somut bir kanīt da ortaya koymadığı belirtiłmiştir.
15.Nihai karar, başvurucu vekifine 5/1/2018 taribinde tebliğ edilmiştir.

16.Başvurucu 5/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. İlgili Mevzuat 
17. Genel olarak özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin korunmasınıisteme hakkıyla ilgili hukuk (ulusal mevzuat, uluslorarası düzenlemeler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesì kararlari) için bkz. E.Ü. [GK], B, No: 2016/1310, 17/9/2020, §§ 22-51;Bestami Eroğlu [GK], B. No: 2018/23077, 17/9/2020, §§ 42-83, Arif Ali Cangi [GK], B. No:2016/4060, 17/9/2020, §§ 21-50.

18. Ayrıca 657 sayıh Kanun'un "Çalışma saatleri" kenar başlıklı 99. maddesi şöyledir:
"Memurların haftalık çaliışma süresi genel olarak 40 saattir.
Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil obmak üzere düzenlenir.
Ancak bu kanuna, özel kanunlora, Cumhurbaşkanliğı kararnamelerine veya bunlara dayaniorak çıkarılacak yönetmeliklerle. kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.

Cumhurbaşkan, yurt dişı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde. hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler ołarak tespit edebilir."
19. 657 sayılı Kanun'un "Günlük çalışma saatlerinin tespiti" kenar haşlıiklı 100.maddesi şöyledir.

"Günlük çalışmanın hoşlama ve bitme saatleri ile öğle dimnłenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler targfindan tesbit olumur.

(Ek fikra: 13/2/2011 - 6111/104 md.) Ancak engelliler için; engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde hulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir.

(Ek fikra: 13/2/2011 - 6111/104 md.) Memurların yürüttükleri hizmetin özelliklerine gôre, bu madde uyarınca tespit edilen çalişma saat ve süreleri ile görev yerlerine bağli obmaksızın çalışabilmeleri mümkündür. Bu hususa ilişkin usúl ve esaslar.Cumhurbaskanınca belirlenir."
20. 5393 sayılı Kanun'un "Belediye başkanının görev ve yetkileri" kenar başlıklıt 38.maddesinin ilgili kısmı şöyledir.

"Belediye başkanının görev ve yetkiłeri şunlardır:
a) Belediye teşkilátının en üst amiri olarak belediye teşkilätını sevk ve idare etmek belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.


b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bútçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek,bumlarla ilgili raporlari meclise sunmak.

"r 
21. 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun "Tammlar" kenar başhıklı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Açık riza: Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rizayi,
d) Kişisel veri: Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiyc ilişkin her türlühilgiyi,
e) Kişisel verilerin işlenmesi: Kişisel verilerin tamamen veya kismen otomatik ołan ya da herhangi bir veri kayut sisteminin porçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanmasi, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzentenmesi, açiklanmasi, aktoritmasi, devralınasi, elde edilebilir hüle getirilmesi.simflandıriłması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi,
..fade eder,"
22. 6698 sayılı Kanun'un "Kişisel verilerin iştenme şartları" kenar başlıkhı 5.maddesì şöyledir:
"(1) Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez.
(2) Aşağıdaki şartlardan birinin varlığı hälinde, ilgili kişinin açık rizası aranmaksızıkişisel verilerinin işlenmesi mümkündür:
a) Kanunlorda açıkça öngörülmesi 
b) Fili imkánsızhk nedeniyle rizasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rizasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin yu da bir haşkusmn hayatı veya heden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması.

c) Bir sözleşmenin kurulması veya fasıylu doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla.sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması.
çi Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmeşi için zorunlu olmast.
d) llgili kişinin kendisi tarafindan olenileştirilmiş olması.
e) Bir hakkı tesisi, kullanıłması veya korunması için veri işlemenin zoruntu ołması.

f) Ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri ișlenmesinin zorunlu olması."
23. 6698 sayıiı Kanun'un "Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları" kenar başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Kişilerin vrki, etník kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inanci, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılik ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel havat, ceza mahkúmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir.

(2) Özel nitelikli kişisel verilerin, ilgilinin açık rızast olmaksızı işłenmesi yasuktır.
(3) Birinci fikrada sayilan sağłık ve cinsel hayat dışındaki kişisel veriler, kamunlarda öngörülen hâllerde ilgili kişinin açık rizası aranmaksızın işlenebilir. Sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ise ancak kamu sağlığınn korunmasi, koruyucu hekimlik. tibbi teşhis.tedavi ve bakm hizmetlerinin yürütülmesí, sağlik hizmetleri ile finansmanmın planlaınasıve yönetími amaciyla. sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiłer veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafımdan ilgilinin açık rzası aranmaksizın işłenebilir.
(4) Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde, ayrica Kurul tarafndan belirlenen veterli önlemlerin alınması şarttır."
24.6698 sayıhı Kanun'un "İstisnalar" kenar başlıklı 28. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanun hükümleri aşağudaki hållerde uygulanmaz:
u) Kişisel verilerin, üçüncü kişilere verilmemek ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklere uyułmak kaydıyła gerçek kişiler tarafindan tamamen kendisiyle veya aynıkonutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi.
b) Kişisel verilerin resmi istatistik ile anonim hâle getirilmek suretiyle oraştırma.planlama ve istatistik gibí amaçlarla ișlenmesi.

c) Kişisel verilerin milli savunmayı, milli güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini.ekonomik güvenliği, özel hayatın gizliliğini veya kişilik haklarını ihlal ctmemek ya da suçteşkil etmemek kaydıyla, sanat, tarih, edebiyat veya bilimsel amaçlarla ya da ifade özgürlüğū kapsamında işlenmesi.

c) Kişisel verilerin milli savunmayı, milli güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini veya ekonomik güvenliği sağlamoya yönelik olarak kanumla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafindan yürütülen önleyici, koruyucu ve istihburi faalivetler kapsaminda işlenmesi.

d) Kişisel verilerin soruşturma, kovuşturma. yargiłama veya infaz iştemlerine ilişkin olarak yargı makamtarı veya infaz mercileri tarafindon işlenmesi.

(2) Bu Kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olmuk kaydyla veri soruntusumun dydınlatma yükümlülüğünü düzenleyen 10 uncu, zararın gideriłmesini talep etme hakka hariç. ilgili kişinin haklarını düzenleyen 11 inci ve Veri Sorumluları Siciline koyu yükümtülüğünü düzenleyen 16 ncı moddeleri aşağıdaki hâllerde uygulunmaz:
a) Kişisel veri işlemenin suç işlenmesinin önlenmesi veya suç soruşturması için gerekli olmast.


b) İlgili kişinin kendisi tarafindan ałenileştirilmiş kişisel verilerin işłenmesi.
c) Kişisel veri işlemenin kanumun verdiği yetkive dayanılarak görevli vc vetkili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin yürütülmesi ile disiplin soruşturma veya kovuşturmnası için gerekli olmasi.

c) Kişisel veri işlemenin bütçe, vergi ve mali konudara ilişkin olarak Devletin ckonomik ve mali çıkarların korunması için gerekli olması."
B. İlgili Yargı Kararı
25. Danıştay 1dari Dava Daireleri Kurulunun 9/12/2015 tarihli ve E.2014/2242,K.2015/4991 sayılı katarı şöyledir:
"Kişisel verilerin korunması hakki, kişinín insan onurunın koruması ve kişiliğini serbestçe geliştirebilmcsi hakkuın özel bir biçimi olarak, bireyin hak ve özgürlüklerini kişiset verilerin işlenmesi sırasında korumayı fade etmektedir. Bumunla birlikte, sözkonusu hak mulak ve sınırsız olmayip. Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleri gereğince betirli koşullarda, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçütülük ilkesine aykırı olmamak üzere yasayla sınırlanabilir. Bu bağlamda, kişisel verilerin sistematik hiçimde kaya altına almabilmesi için verilerin korunmasma ilişkin esas ve usullerin vasayla düzenlenmesi zorunludur. Diğer bir devişle. kişisel verilerin korunmasına ilişkin gerekli yasal düzenlemeye ve teknik olanaklara sahip olmayan bir idarenin, kişinin rizasını alsa dahi bu konudaki işłeminin hukuka uygunluğundan söz etmek olanaklı obmayacaktır.
Bu çerçevede, idarelerce gelişen teknolojinin, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli yürütülmesini koloylaştırıcı etki sağlaması nedeniyle, kamu kesiminde kullamlmava baştanması doğal olmakla birlikie, teknoloji kullamlarak kişisel verilerin kayut altma alınması uygulamasının yukarida belirtilen hükümlere uygun olması gerektiğinde  kuşku bulunmamaktadir.

Yukarıda belirtildiği üzere, gerek Anayasa'da gerekse ülkemizin tarafi olduğu ve yinc Anavasa'nn 90. maddesi uvarınca kanun hükmünde olan ulustararası sözleşinelerde.kişilerin özel hayatiı ile aile hayatmın ve kişisel verilerinin gizliliğine saygı gösterilmesi gerektiği ve bu gizliliğe müdahale edilemeyeceği açıkça hüküm altına alınmış olup, hu gizliliğe müdahalenin milli güvenlik, kamu düzeni gibi zorunluluk arz eden durumlara münhasır olarak ve yasayla öngörülmek şarttyla mümkün olduğu anlaşılmuktudır 
Bu kupsamda, ilgililerden kişisel veri almması niteliğinde olan 'parmak izi taruması'nm, 'özel hayatiın gizliliği' ilkesi kapsammda hulunması karşısında 'uygulamanısınırların, usul ve esaslarını' gösteren bir yasal dayanağının bulunmamasi, toplanan verilerin ileride başka bir şekilde kullanulamayacağına dair bir güvencenin mevcut olmaması gözönüne almdhğmda, yukarıda belírtilen temel haklar ve Anayasal ilkeler ile uluslarorası sözleşme kuralları ile bağdaşmayan dova konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadiğı sonucuna vardmıştır. Açiklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kobulüne..."
C. Kişisel Verileri Koruma Kurumu Kararları
26. Kişisel Verileri Koruma Kurulunun (Kurul) 1/12/2020 tarihli ve 2020/915 sayıh kararının ilgili kısmi şöyledir:

"Kurula intikal eden şikäyette ilgili kişi tarafından veri sorumlusu bünyesinde 65?sayilı Devlet Memurları Kanumu kapsamında çalışan memur olduğu. veri sorumlusu bünyesinde personel giriş çıkışlarının takibi için parmak izi okuma cihazları ile kişisel verilerinin, her personel için parmak izi bilgilerinin almdığı ve sisteme tamtildiği. bu konudaki uygulama için kendisine ait olan parmak izi bilgilerinin veri sorumłusumun kavit sisteminden, kağit ortamından ve elektronik ortamdan silinmesi ve kendisine bilgi veritmesi talebiyle veri sorumlusuna başvuru vaptiğı; kendisine verilen cevapta sistemlerinden bu bilgilerin silinemeyeceğinin beyan edildiği, parmak izi bilgilerinin onayı olmadan işlenemeyeceği ve resmi başvuru yapmasıa rağmen verilerinin silinmcsi isteğinin kahul edilmediği belirtilmiştir...

Somut olayda ilgili kişinin veri sorumlusu tarafindan kendisine ait olan parmak izi bilgilerinin hukuka aykırı olarak iştenmesine ilişkin şikâyeti iłe ilgili veri sorunlusunun PDKs sistemi gereği personelden ahnan parmak izlerinin sult mesai kontrollerinde kullamldığı, parmak izi tanıma algoritmasının temel işlevinin parmak izinin çıkartilması ve karakterlerin eşleştirilmesi olduğu, parmak izinin çıkartılmasıyla kastedilenin parmak izinin temel karokteristik verilerinin şifrelenip karakteristik bir şablon ħaline getirilmesi olduğu.bir şablon haline getirilen parmak izinin daha sonra hiçhir şekilde görüntüsünün alınamadığı ve işlem yapılamadığı şeklindeki açıklamaları çerçevesinde veri sorumlusu bünyesinde çalışan personellerden işe giriş ve çıkışlarda parmak izlerinin kullanıldığıın açıkça kabul ediłdiği, ilgili kişinín parmak izinin açık rıizasına dayamłarak ałınp ałmmadığıhususunun anlaşılamadiğı: ancak işe giriş ve çıkışlarda söz konusu kişiset verisinin işlenmesinin devam etmesi noktasinda ilgili kişinin onayn oimadan parmak izinin işlenemeyeceği hususunda şikayeti bulunduğu dikkate almdiğında ilgili kişinin parmak izi kullandarak mesai kontrolü yapılması ħususunda açık rizasının olmadığı kanaatine varıldıği.
Öte yandan veri sorumlusu tarafindan mesai kontrolü için parmak izi, sicil mumarasıve şifreli giriş. islak imzalı form yöntemłerinin kullanıldığı, covid-19 salgıu sebehiyle halihazırda müdürlükterde personel kontrolünün islak imzalama mctodu ile sağlandığı,parmok izi sisteminin devre dışı olduğuna yönelik savunması dikkate alindığıda işe giriş ve çıkış kontrollerinin biyometrik veriteri işlemenin haricinde alternatif yollar ile sağlanabildiği, dolayısı ile üstün güvenlik önlemleri alınmasını gerektirecck bir durumın da olmadiğıin görüldüğü, bu kapsamda veri sorumlusu bünyesinde mesai kontrolü amaçlıgiriş ve çıkışlar için parmak izi okuma sisteminin kurulmasmın Kununun 'Genel İlkeler'başlıklı 4 üncü maddesinin (c) bendindeki ölçülülük ilkesine aykırı olduğu kanaatine varildiğı ve veri sorumlusunun söz konusu uygulamasinın Kamunun 12 nei maddesinin (1)numaralı fikrasını (a) bendine aykırılık teşkil ettiği..."
27. Kurutun 27/2/2020 tarihli ve 2020/167 sayılı kararının ilgili kismi $öyledir:
"Spor salonu hizmeti sunan şirketin (veri sorumlusu), üvelerinin giriş-çikışkontrolünde el okutma sistemine geçilmesi gibi bivometrik verileri içeren bazt özel nitelikli kişisel verileri işlemesi ve bu bilgilerin güvenli şekilde muhafaza edildiğinden şüphe duyulması üzerine ilgili kişilerce Kuruma intikal ettirilen şikâyetin incelenmesi neticesinde ..
Kanunun 'Genel İlkeler' başhiklı 4 üncü maddesinde de, kişisel verilerin ancak bu Kanunda ve diğer kanunlarda öngörüten usul ve esaslara uygun olarak işteneceği hükme bağlandıktan sonra, kişisel verilerin ancak hukuka ve dürüstlük kurallarıa uygun şekilde belirli, açık ve meşru amaçlar kapsumuda, doğru ve gerektiğinde güncel olma şartiyła,işlendikleri amaçla bağlantili, smurlı ve ölçülü olma ve ilgili mevzuatta öngörüłen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme ilkelerine uygun iştenebileceğinin düzentendiği.


Bu ilkelerden. işlendikleri amaçla bağlantili, smırlı ve ölçülü olma ilkesinin. işlenen verilerin belirlenen amaçların gerçekleştirilebilmesine elverişli olmasi, amacıgerçekleştiriłmesiyle ilgili olmayan veya ihtiyaç duyulmayan kişisel verilerin işlenmesinden kaçınılmasm gerektirdiği. sonradan ortaya çıkması muhtemel ihtiyaçların karşılanmasına yöõnelik olarak veri işlenmesi yoluna gidilmemesi gerektiği.

Ölçülülük ilkesinin ise. veri işleme faaliveti ile gerçekleştirilmesi istenen amaçarasında makul bir dengenin kurulmasi, diğer bir ifadeyle veri işlemenin amacıgerçekleştirecek ölçüde otması anlamına geldiği, bu kapsamda, kişisel veri işleme fauliyetinin gerçekleşmesi için gerekli olmayan kişisel verilerin toplanmaması ve/veya iştenmemesi gerektiği, veri sorumlusunun amacı çerçevesinde ölçülülük ilkesine uygun olarak ilgili kişiden minimum düzeyde bilgi talep etmesi, bumun dişındaki amaç için gerekli olmayan veri işlemeden kaçınması gerektiği. kişisel verilerin işlenmesinin ilgili kişinin iznine bağlı olarak gerçeklestirilse ve belirli bir amaca bağlı olsa bile açık rizanım, aşırımikiarda veri toplanmasını meşrulaştrmayacağı, buna gôre kişisel verilerin yalnızca belirli omaçlar için ve gerektiği kadar toplanmasi, amacın gerektirdiği verlerde kullamlmusı ve amaç için gerekli olandan uzun süre tutulmaması gerektiği. dikkate alındığmda spor salonuna giris için veri sorumlusu tarafindan uygulanan 'el ve parmak izi taraması'sisteminin, üyelerin açık rizası olsa bile hizmetten faydalanmak için üyelere sunulınasmın.kişisel verilerin iştenmesinde ölçülülük ilkesi ışığmda ilgili kişilerden minimum düzeyde veri talep etme ilkesi ile uyumlu olmadığı değerlendirilmiş."
D. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararı
28._ Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) parmak izlerini, biyołojik örnekleri ve genetik profilleri kişisel veri olarak nitelendirmiştir (S. ve Marper/Birleşik Krallık, B. No:30562/04, 30566/04, 4/12/2008, §§97, 98). Söz konusu kararında AiHM, kişisel verilerin korunmasının Sözleşme'nin 8. maddesi kapsamında güvence altına ahnan özel hayata saygi hakkının korunması konusunda büyük öneme sahip olduğunu vurgulamıştır. Mahkeme.kişiselverilerin kullanılmasının Sözleşme'nin 8. maddesinde yer alan güvencelere aykırılk teşkil etmesinin önüne geçilmesi amacıyla yeterli güvenceleri sağlayacak şekitde iç hukukta düzenlemeler yapılması gerektiğini belirtmiştir. AlHM, bu tür güvencelere olan ibtiyacın öneminin otomatik olarak işlenen kişisel verilerin korunmasının söz konusu olduğu durumlarda daha da arttığını ifade etmiştir. AlHM, ulusal düzenlemelerin bu verilerin saklanma amaçłarına uygun olması vc aşırı olmaması gerektiğini, verilerin saklanma amacının gerektirdiğinden daha uzun süre tutulmamasına olanak tanıyacak ve ilgili kişinin tespitini sağlayacak bir biçimde muhafaza edilmesini temin etmesi gerektiğini de belirtmniştir (S. ve Marper/Birleşik Krallık, § 103).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
29. Anayasa Mahkemesinin 10/3/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
30. Başvurucu;
i. Tenel hak ve hürriyetlerin Anayasa'da belirtilen nedenlerle sadece kanun ile sımırlandırılabileceğini vurgulayarak 657 sayıı Kanun'da memurların çahışma saatleri ile günlük çaltşmaya başlayış ve bitiş saatlerinin tespitine yönelik 

düzenlemelere yer verildiğini ancak kamu görevlilerinin mesaive devam durumlarının kontrolü konusunda bir düzenlemenin mevzuatta bulunmadığını iddia etmiştir. Parmakiarın son ekleminde ve uę kısımlarında bufunan izin her bireyde farklı olduğunu ve parmak izi okuma sisteminin okuyucu panele parmak bastırdığında cihazın parmak izini kaydederek bir kod oluşturduğunu, dolayısıyla bu şekilde kişisel veri kapsamındaki bir bilginin işlendiğini belirtmiştir.
ii. Bu sistemin işleyebilmesi için çalışan personelin parmak izlerinin Kurum bünyesinde bir yerde depolanması gercktiğini, depolanan verilerin ne şekilde kullanılacağı ya da bu kayıtların başka kişiler ve kurumlarla paylaşılıp paylaşılmayacağı konusunda davalı Kurumun dahi bir garanti verebilmesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Ayrica uygulamann kanuni dayanağı ve bu uygulamaya rizası olmamasına rağmen Mahkemenin hatalt bir değerlendirme ile iptal davasını reddettiğini ifade etmiş; özel hayata saygi, kişisel verilerin korunmasını isteme ve adil yargılanma hakları ile zorla çalıştırma yasağıun ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
31. Anayasa'nın iddjanın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Özel havotıgizliliği" kenar başhkhı 20. maddesinin birinci ve üçüncü fikraları şöyledir:
"Herkes, özel hayatima ve aile hayatina saygı gösterilmesini isteme hakkına suhiptir.Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamoz.

Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak;kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkmda bilgilendiriłme, bu verilere erişme. bunlarm düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullantıp kullanılmadiğım öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kamunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rizasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasıa ilişkin esas ve usuller kamunla düzenlenir."
32. Özel hayata saygı hakkı Anayasa'nın 20. maddesinde korumna aitına alınmıştır.Devlet, kişilerin özel ve aile hayatına keyfi olarak müdahale etmemck ve üçüncü kişilerin haksız saldırılannı önlemekle yükümlüdür. Özel hayata saygı hakkı kapsamında korunan hukuksal çıkarlardan biri de bireyin mahremiyet hakkıdtr. Ancak mahremiyet hakkı sadece yalnız kalma hakkından ibaret ołmayıp bu hak, bireyin kendisiyle ilgili bilgileri kontrołedebilme hukuksal çıkarını da kapsamaktadır. Bireyin kendisine ilişkin herhangi bir bilginin kendi rızası olmaksızın açıklanmaması, yayıłlmamasi, bu bilgilere başkaları tarafimdan ulaşılamaması ve rızası bilafina kullanılamaması, kısaca bu bilgilerin mahrem kalmasıkonusunda menfaati bulunmaktadır. Bu husus, bireyin kendisiyle ilgili bilgilerin geleceğini belirleme hakkına işaret etmektedir (Serap Tortuk, B. No: 2013/9660, 21/1/2015, §§ 31, 32).Özel hayata saygı hakkının kapsamında olan bireylerin kişisel verilerinin korunması hakkı,Anayasa'nın 20. maddesinde açık olarak düzenlenmiştir (Nurcan Belin, B. No: 2014/14187,10/1/2018, § 38).

33. Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fikrasında herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sabip olduğu, bu bakkın kişinin kendisiyłe ilgili kişisel 

veriler hakkında bilgilendirilmeyi, bu verilere erişmeyi, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etmeyi ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsadığı ifade edilmiştir. Maddede ayrica kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hâllerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceği ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceği belirtifmiştir. Kişisel verilerin korunması hakkı, kişinin insan onurunun korunmasının ve kişiliğini serbestçe geliştirebilmesi hakkının özel bir biçimi olarak bireyin hak ve özgürlüklerini kişisel verilerin işłenmesi sırasında korumayı amaçlamaktadır (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, §§ 19, 20; Nurcan Belin, § 45).
34. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere kişisel veri -belirli veya kimliği belirlenebilir olmak şartıyla- bir kişiye ilişkin bütün bilgileri ifade etmekte olup bireyin adi, soyadı, doğum tarihi ve doğum yeri gibi sadece kimliğini ortaya koyan bilgileri değil telefon numarası, motorlu taşit plakası, sosyal güvenlik numarası, pasaport numarası, öz geçmişi, resmi, görüntü ve ses kayıtlan, parmak izleri, sağlık bilgileri, genetik bilgileri, IP adresi, e-posta adresi, alışveriş alışkanlıklar, hobileri, tercihleri, etkileşimde bulunduğu kişiler, grup üyelikleri, aile bitgileri gibi kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm veriler kişisel veri kapsamındadır (AYM, E.2014/74, K.2014/201, 25/12/2014;E.2014/180, K.2015/30, 19/3/2015).

35, Öte yandan Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fikrasında güvence ałtına ahnan kişisel verilerin korunmasım isteme hakkı yönünden inceleme yapiabilmesi için öncelikle anılan hak kapsamında korunması gerekli bir kişisel verinin olup olmadığıbelirlenmelidir. Anayasa hükmünün lafzi, konuya ilişkin uluslararası belgefer ve karşılaştırmah hukuk dikkate alındığında betirli veya belirlenebilir bir gerçek veya tüzel kişi hakkındaki her türlü bilgi kişisel veri olarak değerlendirilir. Ancak her dava ya da başvuruda Anayasa'nın 20. maddcsinin üçüncü fkrası anlamında bir kişisel veri bulunup bulunmadığıdavanı ve başvurunun kendine özgü koşulları dikkate ahınarak otonom olarak tespit edilir.Bir kişisel verinin bułunduğu tespit edildiğinde bu veriye yönelik her türlü sınırlama ve müdahale Anayasa'nın anılan hükmü kapsamındaki güvenceleri harekete geçirir (E. Ü., § 59).
36. Ayrica 6698 sayılı Kanun'un 6. maddesinde (bkz. § 22) özel nitelikli kişisełveriler tahdidî olarak sayılmak suretiyle işlenmesi genel nitclikli verilere göre daha sıkıkoşullara bağlanmıştır. Anılan düzenlemeyle biyometrik veri de özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmiştir. Biyometrik veri bir kişinin diğer şahıslardan ayrıłmasını ve bizzat kişinin kimliğinin tanımlanmasını sağlayan, bu kişiye ait bir biyolojik veya davranışsal bilgi içermesi nedeniyle önemine binaen özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmiştir. Parmak izinin de sadece o kişiye ait olan ve kişinin kimliğini doğrudan tanımlamaya yarayan fizyolojik bilgi içerdiği, bu bağlamda biyometrik veri olduğu açıktır.
37. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitełendirmesi ile bağlı olmayıp otay ve olgularin hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda devlet memuru olarak çalışan başvurucunun mesaiye devamını takip etmek amacıyla parmak izinin bir sisteme kaydedilmesi ve bu sistem aracılığıyla mesai takibinin yapılması söz konusudur. Parmak izinin her bireyde farklı olduğu ve kişinin biyołojik olarak teşhisine imkân verecek nitclikte kişiye özgü bilgi içerdiği gözetildiğinde biyometrik veri olduğu sabittir. Bu durumda başvurucunun parmak izinin belirli bir gerçek kişi hakkındaki bilgi kapsamında olduğu dikkate alındığında bu bilgilere erişilmesinin, bunların kullanıimasmın ve işlenmesinin özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
38. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihłal edildiğine ilişkin iddianın kabut edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Müdahalenin Varlığı
39. Somut olayda idarenin başvurucunun parmak izini kaydederek parmak izi takip sistemi ile mesai takibinde kullandığı anlaşılmaktadır. Başvurucuya ait parmak izinin kişiset veri olarak nitclendirilebileceğinde kuşku yoktur. Bu durumda söz konusu kişisel verilerin islenmesinin Anayasa'nın 20. maddesinin üçüneü fikrasında güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına bir müdahale oluşturduğu sonucuna varılmiştır.

b.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
40. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızı yalnizca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağli olarak ve ancak kanunla sınirlanabilir. Bu smırlumalor, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve läik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
41. Yukarıda belirlenen müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadiğı takdirde Anayasa'nın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple sınırlamanın Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama kriterlerine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir (Halil Berk,B. No: 2017/8758, 21/3/2018, § 49; Sūveyda Yarkm, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, § 32;Şennur Acar, B. No: 2017/9370, 27/2/2020, § 34; R.G. [GK), B. No: 2017/31619, 23/7/2020,§82). Bu bağlamda somut başvuruda öncelikle müdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadiği incelenmelidir.

i. Genel ilkeler 
42. Anayasa uyarınca, temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamałarın öncelikle kanunla öngörülmüş olması gerekir. Kanun ile sınırlama ölçütü veya kanunilik ilkesi Sözleşme'nin 8. maddesinde de bir sınırlama ve güvence ölçütü olarak yer almaktadır. Buna karşın Sözleşme'de yer alan kanunla öngörülmüş olma kavramı ile Anayasa'da yer alan kanunilik ilkesi tam olarak aynı değildir (Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015.§ 73).

43. AíHM kanunda öngörülen koşulları, bir diğer ifadeyle hukukiliği genişyorumlayarak istikrar kazanmış yargı kararlarına dayanan, içtihat yoluyla geliştirilmişilkelerin de hukukilik şartımı karşılayabildiğini kabuł ederken (Malone/Birleşik Krallık [GK],B. No: 8691/79, 2/8/1984, §§ 66-68; Sunday Times/Birleşik Krallık (No. 1) [GK], B. No:

6538/74, 26/4/1979, § 47) Anayasa, tüm sınırlandırmaların mutlaka kanun ile yapılacağınıöngörerek Sözleşme'den daha geniş bir koruma sağlamıştır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B.No: 2013/817, 19/12/2013, § 31; Bülent Polot § 75). Anayasanun temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasının ancak kanunla yapılacağına ilişkin 13. maddesi, bir kanun hükmüolmaksızın yürütme ve idarenin bir hak ve hürriyeti ilk elden düzenleyici işlemle sınırłamasına izin vermez (Tuğba Arslan [GK], B. No: 2014/256, 25/6/2014, § 87).
44. Anayasa'nım temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejimini düzenleyen 13. maddesinde hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceği temel bir ilke olarak benimsenmiştir. Bunun yanında Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fikrasının üçüncücümlesinde kişisel verilerin “ancak kanunda öngörülen hullerde veya kişinin açık rizastyla"işlenebileceği belirtilmiş, aym fikranın dördüncü cümlesinde ise kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin “kanunla” düzenleneceği hüküm altına ałmmıştır. Buna göre kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına yapılan müdahalelerde dikkate alınacak öncelikli ölçüt, müdahalenin kanuna dayalı olmasıdır (Arif Ali Cangı. § 72).
45. Bununła birlikte temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırtmasına ilişkin kanunların şekten var olması yeterli değildir. Kanunilik ölçütüi aynı zamanda maddi bir içeriği de gerektirmekte olup bu noktada kanunun niteliği önem kazanmaktadır. Kanunla sınırlama ölçütü sınurlamanın erişilebilirliğini, öngörülebilirliğini ve kesinliğini ifade etmekte; böylece uygulayıcinın keyfī davranışlarımn önüne geçtiği gibi kişinin hukuku bilmesine de yardımcıolmakta; bu yönüyle hukuk güvenłiği teminatı sağlamaktadır (Halime Sare Aysal [GK]. B.No: 2013/1789, 11/11/2015, § 62).

46. Kanunun bu gerekliliklere uygun olduğunun söylenebilmesi için yeterince ulaşılabilir olması, vatandaşların belirli bir olaya uygulanabilir nitelikteki hukuk kurallarının varlığı hakkında yeterli bilgiye sahip olabilmesi, ayrıca ilgili normun keyfīliğe karşı uygun bir koruma sağlaması, yetkili makamlara verilen yetkinin genişliğini ve icra edilme biçimlerini yeterli bir netlikte tanımlaması gerekmektedir (Halime Sare Aysal, § 63).
47. Hukukun kendisi -beraberinde getireceği idari pratiğin dişında- söz konusu işlemin meşru amacını da gözönünde tutatak keyfī müdahalelere karşı bireyi korumak için yetkili makamłara bırakılan takdir yetkisinin kapsamını yeterince açık bir şekilde göstermelidir. Hukuk sistemi vatandaşlara, kamu makamlarına hangi koşullarda ve hangi şınırlar içinde müdahalelerde bulunma yetkisi verdiğini yeterince açık ifadelerle gösterecek nitelikte olmalı ve bu bağlamda ilgili müdahalenin muhataplarının müdahaleye zemin hazırlayan koşullar ile müdahalenin sonuçları açısından bir öngörüde bulunabilmeleri imkânıtanimalidır (Halime Sare Aysal, § 64).

48. Bununla birlikte her ihtimale çözüm getiremeyecek olan yasal mevzuatın sağladığı koruma seviyesi büyük ölçüde ilgifi metnin düzenlediği alan ve içeriğiyle birlikte muhataplarını niteliği ve sayısıyla yakından bağlantılıdır. Bu nedenle kuralın karmaşık olması ya da belirli ölçülerde soyutluk içermesi ve buna bağhı olarak hukuki yardım iłe tam olarak anlaşılabilir häle gelmesi tek başına hukuken öngörülebilirlik ilkesine aykırıgörülemez. Bu kapsamda hak ya da özgürlüğe müdahale eden kurał belirli ölçülerdeki takdir alanını elbette uygulayıcıya bırakabilir. Fakat bu takdir alanımun sınırlarının da yeterli açıkhkta belirlenmesi ve kuralın asgari bir kesinlik içermesi zaruridir (Halime Sare Aysał, §65).


49. Bu kapsamda ilgili kanuni düzenłemenin söz konusu smırlamaya ilişkin temel çerçeveyi ortaya koymakia birlikte özetlikle uygulama koşulları ve usule ilişkin ayrıntılarıdüzenleyici işłemlere bırakması mümkündür. Ancak bu ihtimalde de söz konusu düzenleyici işlemin yine muhataplarınca ulaşılabilir olması ve içeriği hakkında ilgilileri yeterince aydınłatacak nitelik ve açıklıikta olması gerekmektedir (Hałime Sare Aysal, § 66).
ii. ilkelerin Olaya Uygulanması
50. Anayasa'nın 20. maddesine göre kişisel verilerin “ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla" işlenebileceği açıktır. 6698 sayılı Kanun ise kişisel verilerin işlenme şartlarını verinin niteliğini esas alarak farklı kurallara bağlamıştır. Bu kapsamda anilan Kanun'un 5. maddesinin (1) numarahı fikrasında genel nitclikli kişisel verilerin itgili kişinin açık rızasıyla işlenebileceği kural olarak belirlenmiş. (2) numaralıfikrasında ise bu kutaln istisnaları düzenlenmiştir.

51. 6698 sayılı Kanun'un 6, maddesinde ise kanun koyucu tahdidi olarak saydiğıözel nitelikli kişisel verileri işlemeyi önemine binaen daha katı kurallara bağłamıştır. Bu düzenlemeye göre sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler dışındaki özel nitclikli veriler kişinin açık rızasının varlığı bâlinde işlenebilecektir. Bu kuralın tek istisnası ise kanunlarda öngörülmesi durumunda kişinin rizası aranmadan özel nitelikli kişisel verilerin işlenebilmesidir. Anayasa'nın 20. maddesinin üçüncü fikrasının ve amlan Kanun'un düzenlemeleri dikkate alındığında, özel nitelikli kişisel veri kapsamındaki biyometrik verilerin kişinin açıkça rıza göstermesi durumunda veya Kanunun 6. maddesinin (3) numaralt fikrasının ikinei cümlesindeki şartlarda ya da diğer bir kanunda açıkça öngörütmesi hâlinde rtza aranmadan işlenebileceği söylenebilir. Öte yandan anılan düzenlemede rıza aranmadan veri işleme nedenleri arasında kurum veya kuruluşların mesai düzeni yer almamaktadır. Bu açıkłamalar çerçevesinde somut olayda belediye çalışanlarının özel nitelikli kişiseł veri kapsamında kalan parmak izlerinin kaydedilebilmesi ve bu verilerin kullanılabilmesi için bu durumun aynca ve açıkça bir kanun ile düzenłenmesi veya çalışanların açık rızalarıın varlığıgerekír.

52. Başvuru konuso olayda, Kurum tarafindan personelin mesaiye uyup uymadığının parmak izi takip sistemi ile denetlendiği, bu kapsamda başvurucunun da parnak izinin kaydedilerek depolandığı anlaşıłmıştır. Teknolojik gelişmelerin imkânlarından yararlanmak isteyen idarenin ve işverenlerin personelin verimliliğini arurmak, güvenliği sağlamak gibi amaçlara dayalı olarak mesai takibi ile işyerine giriş ve çıkış denetimlerini sağlayacak manyetik kimlik kartlari, yüz ve iris tarama, parmak izi kayıt sistemi gibi yöntemler kullandikları görülmektedir.

53. Bununla birlikte özellikle biyometrik verilerin kaydedilmesi yöntemiyle personel takip sistemi uygulanabiłmesi için kanunlarda düzenlenmeyen hâllerde kişinin açīk rızasıın mevcut ołması gerektiği vurguianmahıdır. Ayriıca çalıişanın rızasına dayanılarak özel nitelikli verinin işlenmesi hålinde de elbette öncelikie Anayasa'nın 13. maddesi bağlamında kanunilik ilkesinin karşılanması gerekir. Açık rızanın varlığından söz edilebilmesi için ise en azından işlenecek kişisel verinin kapsamı, amacı, sınırları ve sonuçları hakkında çalışanın önceden yeterli bir biçimde bilgilendirilmesi elzemdir. Bununta birlikte anılan yöntemlerin idarenin denetim ve yönetim yetkisi kapsamında, kural olarak meşru bir amacın varlığı, hak ve özgürlüklere daha az müdahale ile bu amacı gerçekleştirmeye elverişli başka bir yolun olmaması hâlinde ve amaçla sınırlı olmak üzere uygulanabileceği söylenebilir. Bu kapsamda kişiseł verilerin işlenmesi ve paylaşıłmasını içeren yöntemlerin işyerinde kullanıtması hâlinde 

çalışanın hak ve özgürfüklerini koruyacak anayasal güvencelerin idare tarafindan sağlanmasıgerektiği de hatırlatılmalıdır.

54. Öte yandan çalışanın kişisel verilerinin işlenmesine ilişkin rızasının olmamasıdurumunda ise ancak kanunlarda açıkça öngörülen hâllerde özel nitelikli kişisel veri işlenebilecektir. Bir başka deyişle çahşanın özel nitelikti kişiseł verilerinin iştenmesinin esas ve usullerinin kanun ile düzenlendiği hâllerde rıza olmasa dahi ilgili kanun hükümleri uygulanabilecektir. Bununla birlikte kanunun çalışanın temel hak ve özgürlüklerinin sınırlandırılmasını içeren konuyla ilgili temel esasları ve ilkeleri belirleyecek nitelikte olmasıgerektiği de vurgulanmaliıdır. Bu kapsamda kanun ve ilgili kanuna dayanan mevzuatın özellikle kişisel verilerin işlenmesinin kapsamına ve muhafazasına ilişkin esasları helirlemesi beklenir. Kanunun aynica tutulma süresi, üçüncü kişilerin erişimi ile verilerin kullanılması ve imhası konusundaki usullere ilişkin muhataplarının yetki aşımı ve keyfīliğe karşı yeteri kadar güvenceye sahip olmalarını sağlayacak açık ve detaylı kuralları içermesi gerekmektedir.Bunun yanında kanunla sinırlamanın elbette meşru bir amaca dayanmasi, demokratik toplum gereklerine uygun ve ölçülü ołması gerektiği hatırlatılmahdır.

55. Somut olayda başvurucunun mesai takibi amacıyla parmak izinin Kurum tarafindan kaydediłmesine, dolayısıyla kendisiyle ilgili özel nitelikli kişisel verinin işlenmesine rıza göstermediği hususunda bir ihtilaf yoktur. Aneak kişinin rizasmın olmamasıhâlinde kanunlarda açıkça öngörülmüş ise özel nitelikli kişisel veri işlenebilir. Bu durumda Anayasa'nın 20. maddesinde ve 6698 sayılı Kanun'un 6. maddesinde yer verilen "açık $r t z a$ şartı bulunmadığına göre biyometrik veri kapsamındaki parmak izinin işlenerek mesai takibinde kullanılmasının hir kanun ile düzenlenip düzenlenmediği değerlendirilmelidir.Öncelikle anılan mevzuatta belirtilen kamunlarda açıkça öngörülmeden, özel nitelikli verilerin işlenmesinin ve kullanılmasının -ilgili faaliyet alanına veya sektöre ilişkinkanunlarda ayrıca ve açıkça düzenlenmiş olması kastedilmektedir. Bu bağlamda 6698 sayılıKanun, belediye çalışanlarının parmak izlerini kaydetme ve parmak izi takip sistemiyłe mesai takip etme yetkisini veren, bu konuyu açıkça düzenleyen bir kanun değildir. Bu durumda idare ve derece mahkemelerinin gerekçelerinde dayandıkları 657 sayilı Kanun ile 5393 sayılıKanun'un somut olaya uygun açık bir düzenleme barındırıp barındırmadıkları hususunun tartışılmasi gerekir.

56. Bu bağlamda anılan mevzuat incelendiğinde (bkz.§§ 18-20) 657 sayılı Kanun'da genel olarak devlet memurlarının çafışma saatleri ile günlük çahşma saatlerinin başlama ve bitme saatlerinin tespitine ilişkin düzenlemelerin mevcut olduğu ancak çalışanın mesaiye devam durumunun kontrolü ve bu amaçla özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesine ilişkin açık bir düzenlemenin olmadığı görülmüştür. 5393 sayılı Kanun'da da belediye teşkilatınısevk ve idare etme yetkisinin belediye başkanına bırakıldığı ancak bu yetki kapsamında özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesine yönelik bir düzenlemenin yapıłmadtğı anlaşılmıştır.
57. Bu tespitłer işığında anılan mevzuatta mesai takibi veya çalışanın denetimi amacıyła özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesine, bu bağlamda biyometrik veri bazlı takip sistemlerinin kullanitmasına dair temel esasları ve ilkeleri belirleyen bir düzenlemenin olmadığı açıktır. Açıklamalar çerçevesinde başvurucunun özel nitelikti kişisel verilerin işlenmesine dair rızasının olmadığı, çalışanın mesaiye uyumunun kontrolünde biyometrik verilerín işlenmesinin ve kullanılmasının anılan kanunlar ile ayrıca ve açıkça öngörülmediği hususları dikkate alındığında başvuruya konu müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığısonucuna varilmiştir.


58. Başvuruya konu müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı anlaşıldığından söz konusu müdahale açısından diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayrıca değertendirilmesine gerek görülmemiştir.

59. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı bakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
60. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkmın ihlolt edildiğine va da edilmediğine karar verilir. Ihtal kararı verilmesi hálinde ihlatin ve sonuçlaroim ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama vapumasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açıması volu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükimlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihhal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. "
61. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve yeniden yargılama yapılmasını istemiş ve 10.000 T1. manevi tazminat talebinde bulunmuștur.

62. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihialin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararınin yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
63. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırtıldığından söz edilehilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önccki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise Öncelikle ihlalin kaynağı helirlenerek devam eden ihlalin durdurulmasi, iblale neden olan karar veya işlemín ve bunların yol açtiğı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların gideriłmesi. ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

64. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile İçtüzük‘ün 79, maddesinin (1) numaralı fikrasınin (a) bendi uyarınca,ihlalin ve sonuçlarıın ortadan kaldırıması için yeniden yargıłama yapimak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anilan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkhı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu 

öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilerumesi kuruınundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlariınu gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§ 58. 59;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

65. İncelenen başvuruda, kanuni dayanağı olmaksızın özel nitelikli kişisel verilerin idare tarafindan işlenmesi ncdeniyle özel hayata saygı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştīr. Dolayısıyla ihlalin idarenin işleminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Mahkenıeler de ihlali giderememiştir.

66. Bu durumda özel hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasınıisteme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralıfikrasına göre ihlalin ve sonuçlarimin ortadan kaldiriłmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapıłması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararin bir örneğinin yeniden yargilama yapılmak üzere Aydin 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
67. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar veriłmesi gercktiği sonucuna ulaşilmiştir.

68. Dosyadaki beigelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekàlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargilama giderinin haşvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özcl hayata saygı hakkı kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiamn KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakk;kapsamındaki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının İHLAL EDİLDiĞiNE.
C. Kararın bir örneğinin kişisel verilerin korunmasıı isteme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargıłama yapılmak üzere Aydın I. İdare Mahkemesine (E.2016/1055, K.2017/221) GÖNDERÍLMESiNE,
D.Tazminat talebinin REDDiNE,

E. 294,70 TL harç ve 4,500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 Tl.yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme ołmast hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için İzmir Bölge İdare. Mabkemesi 2. Idare Dava Dairesine (E.2017/7571) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 10/3/2022 tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi.