Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 Tarihli ve E: 2021/35, K: 2022/161 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-01-05

5 Ocak 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32064
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Saysi : 2021/35Karar Sayisı : 2022/161Karar Taribi : 13/12/2022
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 7. Idare Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 31/S/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 17/4/200s tarihli ve 5754 sayih Kamun'un 68. maddesiyie başlıgı ile birlikte değiştirilen geçici 4, maddesinin onuncu fikrasının birinci elmlesinde yer alan “…Emntyet Hizmetieri Sunfindo.." ibaresinin Anayasa'nin 5., 10. ve 60. maddelerine aykınlıgının ileri strülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Emniyet Genel Modoriogo besabina okunan strenin borçlanulmasa isteminin reddine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayusa'ya aykırıolduğu kamsana varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

L İPTALI İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun'un geçici 4, maddesinin itiraz konusu kuralın da yer aldğı onuncu fikrasışöyledir:
"Bu Kamumn ytrarioge girdigi trthe Polis Ahademisi de fakaine ve yiksek okullarda Emniyet Geel Madorioga hasabma oiuyan veya kendi hesabma olumakia ikn Emniyet Genel Madiriaga hesabana okumaya devam eden Oğremciler lle Emuniya Hiumettert Sifinda 4 unca maddentn birinci fikrasinin (c) bendi kapsamunda çaligmakta olaniarın,bahse komu olullarda geçen bapariti egitin streleri, istekleri halinde; borçlanma talep sarihinde slgisine gôre en az aytk alcn polis veya komiser yardumcusmın emekli keseneğine esas unsuriar aurinden, bu sáretere alt sigortati ve iveren hissest primtnin tamam borçlandiramak suretiyle hizmetten saytlur. Bundan dogacak borç tutarmin tamami borcun teblig edildigy tarlhuen itibaren da yi içinde kendileri tarafndan odenir. Ayrca, bu Kammun yürarloge girmusinden snce inivarsltelerin çeptili fakälta, yüksek okal veya meslek yüksek okullarmda kemdi hesabana Oirenim yaptikian sonra mumasaf astsubay nasbedilenlerin stco edilen okullarda geçen bajariti ofrenim sürelert de tatekderi halinde: borçlanma talep tarihinde en on aylik alan astsubay çavuşun emekli kesemegine air unsurlor tserinden, bu firadals esastar dahilinde borçlandirdarak tahsl edilmck suretiyle hiametten saystar."
IL İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi Içtüzüge bükümleri uyarnca Zühta ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YĒLDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mämtaz AKINCL,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Recai AKYEL, Yusuf Sevki HAKYEMEZ, Yildız SEFERINOGLU, Selahaddin MENTES,Basri BAĆCI ve IrfanFIDAN'in katıhumlarıyla 29/4/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında dosyada eksiklik bulunmadigından işin esasının incelenmesine OYBtRLIGtYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN INCELENMESt 
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Alparslan KOÇAK tarafindan hazarlanan işin esasima ilişkin rapor, itiraz konusu kenun hükmü, dayanlan Anayusa kurallan ve bunların gerekçeleri ile diger yusama belgeleri okunup incelendikten sonra geregi görüştlup døşün@ldo:
A. Anlam ve Kapsam 
3. Sigortalıilar askerlik, eğitim ve grev gibi iradeleri dişında veya Öcretsiz izin ve stuj gibi iradeleriyle çalışma hayatının dışında kalabilmektedir. Çalışma hayatımn dışında kalmak sigortalilarn sigortahhklarmın kesintiye uğramasina ve sosyul yurdumlardan mahrum kalmalarma veys sóz konusu yerdumlan elde etmelerinin gocikmesine neden olur. Bu strelerin sigortalı hiznetierden saylması ve sigortalıların mahrum kaldıklan yardımlann bir kismundan yurarlanabilmeleri amacıyla ilgili dóoem primlerinin borçlamlarak sonredan sigortalı tarafindan ödenmesine ilişkin çeşitli døzenlemeler bulunmaktadır.
4. 5510 sayl: Kanun'un 4, maddesinin dördüncü fikrasında harp okullan ile faküilte ve yüksekokullarda Milli Savunma Bakgnlığı hesabına okuyun veyu kendi hesabına okumakta iken askeri ogrenci olanlar ile astsubey mesiek yüksekokullan ve astsubay naspedilmek tzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan ndaylar, Polis Akademisi ile faktlte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Modtriogo hesabıra okuyon veya kendi hesabına okumakia iken Emniyet Genel Modoriogu hesabına okumaya devam eden ogrenciler ile polis nashedilmek Ozere polis mesiek egitim merkezlerinde polistik eğitimine tabi tutulan adayiar, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile faktlte ve yüksckokullarda Jandarma Genel Komutanligı ve Sahil Gövenlik Komutanhğı nam ve hesabina okuyan veya kendi besabına okumakta iken Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Gtvenlik Komutanlıgi nam ve hesabına okumaya devam edenler ile subay ve astsubay naspedilmek dzere temel askerlik egitimine tabi tutulan adaylar hakkında anılan maddenin (c) bendi kapsamundaki sigortahlara ilişkin hükümlerin uygulanacaği öngörülmüştr.

S. Soz konusu Kanun'un 46. maddesinin ikinci fikrasında da fektlhe veya ytksekokullarda kendi besabma okuduktan sonra subay veya astsubaylığa nasbedilen veys yedek subaylık hizmetini takiben subaylığa geçirilenler ya da yedek astsubaylık hizmetini takiben astsubaylığa geşirilenler ile fakühe ve yüksekokullarda kendi hesabina okuduktan sonra komiser yardumcısı veya polis memuru olarak atananlarn başanli Oğrenim strelerinin borçlamiması bälinde sigortalı hizmetlerden sayılacağı hükme baglanmıştır.
6. Analan maddelerdeki ogreniun strelerinin sigortah saylması ve borçlanilmasına ilişkin düzenlemelerle uyumiu olarak Kanun'un geçici 4, maddesinin onuncu fikrusnın birinci ctmlesinde 5754 saytit Kanun'un yürürlüge girdigi tarihte Polis Akademisi ile faktüilte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Müdoriogo hesabına okuyan veya kendi hesahma okumakta iken Emniyet Genel Modoriogo hesabına okumaya devam eden ögrenciler ile emniyet hizmetleri sımufinda 4, maddenin birinci fikrasunın (c) bendi kapsamında çalışmakta olanlarn stz konusu okullarda geçen başanh eğitim sürelerinin istekleri báilinde borçlanma talep tarihinde ilgisine göre en az sylik alan polis veya komiser yurdımersnun emekli kesenegine esas unsurian dzerinden bu sürelere ait sigortali ve isveren hissesi priminin 

tamamumun borçlandnlmas suretiyle hizmetten saylacag, belirtilmiştir. Amlan cümlede yer alan "Emniyer Hizmerleri Sunfinda.… " itiraz konusu kural oluşturrmaktadıt.
7. Bu itibarla soz konusu okullarda gepen başanli efitim strelerinin borçlamlabilmesi için borçlanma talebinde bulunan kişiierin arulan Kanun'un yürüriüge girdigi tarihte kural uyurmca emniyet hizmetleri sunufinda 4. maddenin birinci fikrasimun (c)bendi kapsamunda çalışmakta olmalan gerekmektedir.

B. ftirazm Gerekçesi 
8. Başvuru kararında Özetle; Polis Akademisi ile faktilte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Mudtriogo hesabına okuyan veya kendi hesabıng okumakta iken Emniye: Genel Müdtriogo hesabına okumaya devam eden ogrencilerin sóz konusu okullarda geçen başanla eğitim strelerinin borçlandimlabilmesi için ilgililerin itiraz konusu kuralla emniyet hizmetleri sunufinda 5510 sayil Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasunun (c) bendi kapsamunda çalışmakta olmalar, şertınun arandiğ, diger hizmet sınuflarında çalişmakta iken faktlte,yüksekokul veya meslek yüksekokullarından mezun olanlar için öngörtlmeyen bir şartun emniye: hizmet samfinda çalşanlar için hökme bağlanmasimn belirli bir kesime imtiyaz tammması niteliginde olcugu, sağlanan borçlanma hakkmin bu suretle orantisiz bir zekilde snarlandig belirtilerek kuralın Anayasa'nın 5., 10. ve 60. maddelerine aykım olduğu ileri strülmöştar.

C. Anayasa'ya Aykonlik Sorunu 
9. Anayasa'nun 10, maddesinde "Herkes, dil, urk, renk, cinsiyet, siyast düşünce, felsefi inanç, din, mechep ve henaeri sebepierle ayurun gazerllmekstzin kamun önünde eştutir /Kadunlar ve erkekier eşi haklara sahiptr. Devter, bu eşiligin yaşama geçmesini saglamakia yükimisdir. Bu maksatla alnacak redbirier eşitik l'kesine aylar olarak porumlanama /Çocukiar, yaştiar, ozürialer, harp ve vazfe zehtierinin dul ve yetimieri ile matül ve gaziler için atmnacak tedbirier eştlik ilkesine aylan sayima./Hiçhir kaştye. aileye.cúmreye veya sunfo tmtiyaz tanunamaz/Devier orgoniar ve idare mahamian baun lsiemierinde kaman Omünde eştlik ilkesine vygun olarak hareket etmek worundadriar."denilmek suretiyle kanun önfnde eşitlik ilkesine yer verilmiştir.

10. Anayasa'nan anlan maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aym olanlar için sdz konusudur. Bu ilke ile cylemli depil, hukuksal eşitlik Öngörälmüştür. Eşitlik ilkesinin amaci, aynı durumda bulunan kişilerin kanuglar karşısında synu işleme bağh tutulmalarinı sağlamak, ayrım yepilmasını ve syricalık tanunmaşım Önlemektir. Bu ilkeyle, aym durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayn kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yesakianmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynu kurallara beğli tutulacagi anlamina gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler yu da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Ayn hukuksal durumlar ayni, ayrı hukuksal durumlar farkhı kurallara bağlı tutalursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E.2017/47, K.2017/84, 29/3/2017, § 18; E.2020/95,K.20223, 26/1/2022, § 25).


11. Eşitlik ilkesi yönünden yupılacak anayasallık denetiminde Öncelikle Anayusa'nm 10. maddesi çerçevesinde aymı ya da benzer durumda bulunan kişilere farkli muamelenin meveut olup olmadağa tespit edilmeli, bu bağlamda aym ya da benzer durundaki kişiler arasında sosyal glvenlik hakkına müdahale bakımından farkhhk gözetilip gözetilmediği belirlenmelidir. Bundan sonra farkli muamelenin objektif ve makul bir temele dayamp dayanmadigı ve nihayetinde farkli muamelenin ölçtio olup olmadhg; hususları irdelenmelidir.Olçtlolok ilkesi, amáç ve araç arasnda hakkaniyete uygun bir dengenin bulunması gereğini ifade eder. Diger bir ifedeyle bu ilke, farklt muamelenin öngdirülen objektif amaç ile oruntilt olmasini gerektirmektedir (AYM, E.2016/205, K.2019/63, 24/7/2019, § 65; E.2021/1,K.2021/32, 29/4/2021, §32).

12. Birer kolluk görevlisi olan astsubaylar ile emniyet mensuplarimın benzer nitelikteki hizmetleri yerine getirdikleri gözetildiginde 5510 sayhı Kanun'un 4, maddesinin birinci fikresımn (e) bendi kapsamunda sigortalı olarak karşlaşturma yupılmaya mūsait olacak şekilde benzer durunda olduklan görülmektedir.

13. Anlan Kanun'un geçici 4. maddesinde 5754 saythı Kanun'um yürüriüge girmesinden önce üniversitelerin çeşitli faktlte, yüksekokul veya meslek yüksekokullanında kendi hesabına ögrenim yuptiktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin buşarıli eğitim strelerini borçlanabilmeleri için başvuru ve borçlanma prim odemesi dışında berbangi bir şart öngortlmemiştir.

14. Buna karplik kuralla 5754 sayıı Kanun'un yürüritge girdigi urihe Polis Akademisi ile faktilte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Mödtrlogo hesabuna okuyen veya kendi hesabina okumakta iken Emniyet Genel Madüriogo hesabına okumaya devam eden Ogrencilerin soz konusu okullarda geçen başanli egitim strelerini borçlanilabilmeleri için 5510 sayılı Kanun'un 4, maddesinin birinci fikrasıman (c) bendi kapsamundaki çalışmalarının enaniyet hizmetleri sunfinda devam ediyor olmasi şartinun Ongörtlmesi suretiyle astsubaylar ile emniyet mensupları arasında borçlanma yönünden farklilık yaratidığı açaktır.
15. Her iki kesim arasnda yarutilan bu farkh muamelenin nesnel ve makul bir nedene dayandhgi söylenemez. Nitekim Kanun'un gerekçesinde de emniyet mensuplen aleyhine öngörülen bu farkhı uygulamaya dayanak teşkil edecek herhangi bir açıklamaya da yer verilmedigi görülmektedir.

16. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'mun 10, maddesine aykundır. Iptali gerckir.
Kuralın Anayasa'nın S. ve 60, maddelerine de sykın olduğu ileri sürülmüş ise de bu baglamda belirtilen hususlann Anayasa'nun 10. maddesi yönüinden yapılan değerlendirmeler kapsaminda ele alnmuş olması nedeniyle Anayusa'nm 5. ve 60. maddeleri yóntoden aynica bir inceleme yupılmasma gerek górtlmemiştir.

IV. κ
31/5/2006 taribli ve 5510 suyila Sosyal Sigortalar ve Genel Saglık SigortasıKanunu'nun 17/4/2008 sarihli ve 5754 sayılı Kanun'un 68. maddesiyie beşliga ile birlikte degistirilen geçici 4, maddesinin onuncu fikrasunun birinci cümlesinde yer alan “…Emniyer 

Hizmetleri Singfinda." ibaresinin Anayesa'ya aykun olduğuna ve IPTALINE 13/12/2022tarihinde OYBtRLIGtyLE karar verildi.

Başkan ZAhta ARSIAN: Oye Engin YULDIRIM
Başkanvekili Hasan Tahsin GökcAN: Oye Muammer TOPAL
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Oye M. Emin KUZ

Başkan ZAhta ARSIAN: 0ye Rudvan GOLEÇ
Başkanvekili Hasan Tahsin GökcAN: Oye Recai AKYEL
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Oye Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Başkan ZAhta ARSIAN: Oye Yildız SEFERINOGLU
Başkanvekili Hasan Tahsin GökcAN: Oye Selahaddin MENTEŞ
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Oye Basri BAGCI

Başkan ZAhta ARSIAN: 0ye Irfan FIDAN
Başkanvekili Hasan Tahsin GökcAN: Oye Kenan YAŞAR
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Oye Muhterem INCE