Anayasa Mahkemesinin 22/7/2020 Tarihli ve 2017/21761 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2020-10-06

6 Ekim 2020 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31266
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
N.K. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarast : 2017/21761Karar Tarihi : 22/7/2020Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Hüseyin KAYA Başvurucu : N.K.
Vekili : Av. Onur BULUT 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, hukuka aykırılığı kesin yargı kararıyla tespit edilen sınır dışı etme işlemine bağlı olarak idari gözetim altında tutulma dolayısıyla hükmedilen tazminatın yetersiz görüłmcsi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, uygun ołmavan koşullarda tutulma sebebiyle tazminata hükmedilmemesinin kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkmun ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/4/2017 tarihinde yapıłmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasina karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhığına (Bakanhık)gönderilmiştir. Bakanhk, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
7._ Başvuru formu ve ekierinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) atacılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu 31/7/1988 doğumlu olup Özbekistan vatandaşıdır.
9. Başvurucu hakkında fuhuş yaptığı gerekçesiyle 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayıłıYabaneilar ve Uluslararast Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin (1) numaralı fikrasınun (ç) ve (d) bentleri uyarınca Balkesir Valiliği tarafindan 17/2/2015 tarihinde sinir dışi etme ve idari gözetim kararları aiınmıştır. Anılan sınır dışı kararına karşı başvurucu, Bahıkesir I. İdare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açmıştır. Mahkeme tarafindan 2/4/2015 tarihinde yürütmenin durdurulmasina, 11/9/2015 tarihinde ise sinır dişt etme işleminin iptaline karar verilmiştir. Ayriea başvurucunun talebi üzerine İzmir 1. Sulh Ceza Hâkimliğince (Hâkimlik) 15/4/2015 tarihinde söz konusu idari gözetim sonlandırılmışve 16/4/2015 tarihinde başvurucu serbest birakılmiştır.

10.Başvurueu; haksız yere toplamda altmış iki gün idari gözetim ałtında kaldığını.bu süre zarfinda elinden özel eşyalarının alındığını. hijyen koşullanının kötü olduğunu, temiz çarşaf dahi verilmediğini. adının fuhuş eylemiyle anıfması nedeniyle üzüntü duyduğunu belirterek Mahkeme nezdinde 70.ooo TL tazminat talepli tam yargi davast açmiştir.Mahkeme tarafindan esastan incelenen davada, sinir dişi etme işleminde her ne kadar -delil yetersizliği nedenine dayanan- hükuka aykırılīk tespiti bulunsa da bunun tazminat gerektiren ağırlıkta olmadığı vurgulanarak 27/10/2016 tarihinde ret kararı veriłmiştir. Kararda başvurucunun yakalandığı evde Gürcistan uyruklu iki kadının daha olduğu ve ifadelerinde para karşthğı cinsel ilişkiye girme eylemini reddetmelerine karşın evde bulunan iki erkek şahsı aksini belirttiği, ayriıca Ev Arama Tutanağı'nda yatak odalarında peçete, isłak mendil ve kullanıłmış prezervatif ambalajlarının bulunduğu hususlarına vurgu yapılmıştır.
11. Başvurucu bu kararı istinaf yoluna başvurmuş, dava dilekçesinde ileri sürdüğüşikâyetleri istinaf ditekçesinde de tekrar etmiştir. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesi (Daire) yaptıği yargilama sonucunda 2/3/2017 tarihinde verdiği kararla başvurucunun tazminat talebini kısmen kabul ederek yasał faiziyle birlikte 5.00o TL tazminata hükmetmiştir. Kararda, başvurucu hakkında tesis edilen sınır dışı etme kararımn kesin yargıkarariyla ortadan kaldınldığıa vurgu yapılıp haksız tutmadan kaynaklanan manevi zarara dikkat çekilirken başvurucunun tutulma koşullarının kötü muamele oluşturduğu iddiasına dair herhangi bir ineclemeye yer verilmediği görülmüştür. Gerekçenin ilgili kısmı şöyłedir:
"..ülkemize yasal yollarla geçici olarak kalmak üzere giriş vapmış olun davacınınyargıkararı ile gerçek ve geçerłi ołmadığı kesin olurak karara bağlanmış fuhş yotuyła meşru olmayan yollarla geçimini sağłiyor olması nedeniyle sinırdışı edilmesine karar verilmesi.hukuka aykırıliığı kesin hükümle belirlenmiş olan bu işlemin yerine getirilmesi için aym nedenle_14,02.2015 - 16.04.2015 döneminde geri gönderme merkezlerinde idari gözetim altında tutularak özgürlüğünden yoksun burakilması. ileri sürülen nedenin onur krıcı bir neden ołmasi, özgürlüğünden yoksun hırakıldığı süre, hu sürede yargısal başvuru yollarım kultanlmasıa ilişkin yargısal sürecin işteyişi. davacinın bir anne olurak çocuğu ve ülkesindeki aile çevresindeki sosyal ve ruhsal sikmtiları ile manevi tazminatın yukarida amlan niteliği ve ölçütleri_ gözönünde bulundurulduğunda: davacmn yaşadığı üzünti.korku, mahiçubivet nedeniyle gördüğü manevi zararın: 5.000,00 Tl. ile tazmini, tazminat isteminin fazlaya ilişkin kısminun reddi gerektiğinden…."
12. Bu karar başvurucuya 24/3/2017 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 24/4/2017tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukak 
13. 6458 sayılı Kanun'un başvuru konusu işlemlerin yapıldığı tarihteki hâliyle yürürlükte olan 3., 52., 53., 57., 58, ve 59, maddelerinin ilgili kısımları ile6/1/1982 tarihłi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin ilgili kısımları için bkz. B.7.[GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, §§ 19-20.

14.6458 sayılı Kanun'un 54, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Aşağıda sayılan yabanciłar hakkında sınır dışı etme kararı alımr:
e) Türkiye'de bułunduğu sůre zarfinda geçimini meşru olmayan yollardan sağlayantar d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar a 

B. Uluslararasi Hukuk 
1. Mevzuat 
15. Avrupa İnsan Hakłarı Sözleşmesi’nin (Sözleşme) "İşkence yasağı" kenar başlıkłt 3. maddesi şöyledir:
"Hię kimse işkenceye veya insanhk dişı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz."
16. Sözleşme'nin "Özgürlük ve güvenlik hakkı" kenar başhkh 5. maddesinin ilgifi kısmı şöyledir:
"1. Herkes özgürlük ve güvenlik hakkma sahiptir, Aşağıda belirtilen haller dışında ve yasanın öngördüğü usułe uygun olmadan hiç kimse özgürlüğünden yoksun bırakılamaz:
f) Kişinin, usulüne aykrı surette ülke topraklarına girmekten alikonması veya hakkunda derdest bir smr dışı ya du iade işteminin olması nedeniyle vasaya uygun olaruk yakalanmast veya tutulmasi;
5. Bu madde hükümlerine aykırı hir yakalama veya tutma işleminin mağduru olan herkes tazminat hukkina sahiptir."
17. 18/6/2003 tarihli ve 25142 sayıh Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 16/12/1966 taribli Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 7.maddesi şöyledir:

"Hiç kinse işkenceye ya da zafimone. insanlik dışı ya da küçük düşürücü muamele ya du cezalundırmava maruz birakilamaz. Özellikle, hiç kimse kendi özgür rizası olmadan tibbi ya da hilimsel deneylere tabi tutulamaz."
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
18. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AiHM) yabancıların tutulma koşuflarıni Sözleşme’nin 3. maddesinde yer alan aşağılayıcı muamele yasağı kapsamında incelemiştir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ananyev ve diğerleri/Rusya. B. No: 42525/07 ve 60800/08, 10/4/2012, § 126; Yarashonen/Türkiye. B. No: 72710/11, 24/9/2014, § 51;Hagyo/Macaristan, B. No: 52624/10, 23/4/2013; Abdolkhani ve Karimnia/Türkiye (2). B. No:30471/08, 1/3/2010, § 61; Dougoz/Funamistan, B. No: 40907/98. 6/3/2001;Charahili/Türkiye, B. No: 46605/07, 13/4/2010: Moghaddas/Türkiye, B. No: 46134/08,]5/2/2011).

19. Sözleşmenin 5. maddesinin (1) numaralı fikrasının (f) bendi uyarınca tutulma tedbirine başvurulabilmesi bireyin suç işlemesinin veya kaçmasmın engellenmesindeki gibi tutulmanın zorunluluk hâline gelmiş olması gerekmez. Anilan fikra gereğince sinır dışı veya jade sürecinin işlediği dönemle sınırlı olmak kaydıyla herhangi bir nedenle kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılması mümkündür. Bu sürecin özenli bir şekilde yürütülmemesi durumunda tutulma, anılan fikraya uygun olmaktan çıkar. Bunun yanında özgürlükten yoksun bırakma hukuki olmalıdır. Aneak ułusal hukuka uygunluk tek başına yeterłi değiłdir.Sözleşme'nin 5. maddesinin (1) numarałı fikrası, özgürlükten yoksun bırakmada ayrıca bireylerin keyfiliğe karşı korunması amacının da gözönünde bulundurulmasını gerektirir.Herhangi bir keyfi tutulmanın Sözleşme'yle uyumlu olduğundan söz edilemez ve Sözleşmenin 5. maddesinin (1) numaralı fikrası bağlamında keyfilik kavramı ię hukuka aykırılıktan öte anlamlar içerir (A. ve diğerleri/Birleşik Krallık [BD], B. No: 3455/05.19/2/2009, § 164).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Mahkemenin 22/7/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları
21. Başvurucu; idare tarafından hakkında hukuka aykırı şekilde sınır dışı etme ve buna bağlı olarak da idari gözetim kararları verildiğini, anılan işlemlerin hukuka aykırıhıklarının yargı kararlarıyla da kesin şekilde tespit edildiğini aneak belirtilen nedenlerle kendisine verilen tazminat miktarının yetersiz olduğunu iddia ederek Anayasa'nı 19.naddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrica Mahkeme ve Hákimliğin kanunda öngörülen -sırasıyła on beş ve beş günlük- süreleri aşarak -7 ay ve 8 günde- karar verdiğini, bu nedenle de Anayasa'nin 36. maddesinde güvence altna alinan adil yargilanma hakkıın ihlal edildiğini belirtmiştir.

2.Değerlendirme 
22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağli olmayip olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir 

Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının Anayasa'nin 19.maddesi kapsamında incefenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

23. Anayasa'nın 19. maddesinin birinei fikrasıyla ikinci fikrasının ilgili kısmı ve dokuzuncu fikrası şöyledir:
"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.
Şekil ve şartları kanunda gösterilen:
ħakkında sınır dışı etme yaħut geri verme kararı veriłen bir kişinin yakalanması veyu tutuklanmast: halleri dişıda kimse hürriyetinden voksun birakilamaz.
Bu esaslar dışında bir işleme tübi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukumun genel prensiplerine gôre. Devletçe ödenir."
24. Anayasa'nı 19. maddesinin birinci fikrasında, herkesin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sabip olduğu ilke olarak konulduktan sonra ikinci ve üçüncü fikralarında.şekil ve şartları kanunda gösterilmek şartıyla kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırlı olarak sayılmıştır. Dolayısıyla kişinin özgürlük ve güvenlik hakkinın kısıtlanması ancak Anayasa'nın antlan maddesi kapsamında belirlenen durumlardan herbangi birinin varlığı hâlinde söz konusu olabilir (Ramazan Aras, B. No: 2012/239,2/7/2013, § 43).

25. İdari gözetim altma alma yetkisi Anayasanın_19. maddesi ve Sözleşmenin 5.maddesi ile kabul edilmiş istisnai bir yetkidir. Buna göre bir yabancının sınır dışi edilmesi veya geri verilmesi kararının yürütülmesi sürecinde şekil ve şartları kanunla gösterilen usule uygun ołarak yakalanması veya tutulu durumda bulundurulması mümkündür (Rida Boudraa,B. No: 2013/9673, 21/1/2015, § 73). Bu gibi durumłarda bir kişinin suç ișlemesinin veya kaçmasının önlenmesi gibi gerekçelere ihtiyaç bulunmaksızın sadece bu işlemlerin yürütülmesi sürecine dayanılarak idari gözetim tedbiri uygulanmasına karar verilebilir.Ancak Anayasa'nin 19. maddesi uyarınca sınir dışi etme veya iade işlemteri gerekli özen içinde yürütülmezse artık kişi özgürlüğünden ve mahrumiyetin meşruiyetinden söz edilemez (K.A. [GK], B. No: 2014/13044, 11/11/2015, § 123).

26. İdari gözetim, istisnai bir yol olduğu ve kişiyi özgürlüğünden yoksun bırakma sonucunu doğurduğu için bunun hukuka uygun olması ve keyfī muamele teşkil ctmemesi gerekmektedir (K.A., § 124).

27. Somut olayda başvurucu, bireysel başvuruda bulunmadan önce -Anayasa Mahkemesinin de B.T. (aynı kararda bkz. §§ 70, 71, 73) kararında işaret ettiği şekilde- idari yargida tazminat davası açmış ve her ne kadar derece mahkemesince davası esastan reddedilse de istinaf yargılamasında talebi kısmen kabuł edilerek 5.0oo TL tazminat almiştir.Ancak başvurucuya göre verilen tazminat Anayasa Mahkemesinin benzer yöndeki başvurularda (.4.S. B. No: 2014/2841, 9/6/2016) takdir ettiği tazminat miktarından azdir.
28. Başvurucunun hukuka aykırı tutulduğu kesin yargı kararıyla tespit cdiłmiş ve buna bağlı olarak da belli bir miktar tazminata hükmedilmiştir. Tazminat miktarı yargı

makamlarınca her olayin kendine has koşulları içinde ve belli bir dengelemeyle takdir edilmektedir. Takdir edilen bu tutar maruz kalınan hak ihlali ile açık bir orantısızlik oluşturmadiğı sürece Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru incelemesinde -başvurueunun da talep ettiği şekilde- kanun yolu incclemesindekine benzer mahiyette bir tazminat miktarıhesaplamasına gitmemektedir. Buna göre başvurucunun hakstz tutulması nedeniyle maruz kaldığı manevi zarar ile Daire tarafindan takdir edilen tazminat miktarı arasında açık bir orantisizhk olduğundan bahsedilemez.

29. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'ın 19. maddesinde güvence aluna alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul ediłemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Kötü Muamele Yasağıyla Bağlantıl Ołarak Etkili Başvuru Hakkımın İhlal Edildiğine İlişkin İðdia 

1. Başvurucunun Íddiaları
30. Başvurucu; ałtmiş iki gün boyunca tutulduğu nezarethane ve geri gönderme merkezinde (GGM) hijyenik olmayan nemłi bir ortamda kaldığıi, elinden özel eşyalarınm alındığıni, temiz çarşaf dahi verilmediğini iddia etmiştir. Bu nedenle başvurucuya göre Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı ve bu yasakla bağlantılı olarak Anayasa'nn 40, maddesinde güvence altına ahnan etkili başvuru hakkı ihlal edilmiştir.

2. Değertendirme 
31. Anayasa'nın "Kiņinin dokunułmazlığı. maddî ve manevi varlığı" kenar başlıkhı17. maddesinin üçüneü fıkrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet vapilamaz; kimse insam haysiyetiyle bağdaşmayan hir cezava veya muameleye tabi tutulamaz."
32. Anayasanin "Temet hak ve hürriyetlerin korumması" kenar başhıklı 40. maddesi şöyledir:
"Anayasa ile tanmmış hak ve hürrivetleri ihlal edilen herkes. yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkánmın sağlamması isteme hakkına suhiptir.
Devlet, iştemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağı ve sürelerini helirtmek zorundadır.

Kişinin, resmi görcvliter tarafindan váki haksız işlemler sonucu uğradiğı zarar da.kanuna gôre. Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevlive rücu hakkısakludır."
33. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağłı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, § 16). Başvurucunun GGM'deki tutulma koşulları nedeniyle kötü muamele yasağının ve buna dair etkili bir yargı yolu bulunmadığı için etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine 

ilişkin iddialari, Anayasa'nın 17. maddesinin üçüneü fikrasmda güvence aluna alınan kötümuamele yasağıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir 
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yöuünden 
35.İşkence ve kötü muamele yasağına ilişkin şikàyetlerin devletin negatif ve pozitif yükümlülükleri dikkate alınarak maddi boyutlar ve usul boyutłarı bakımından ayrı ayrıincelenmesi gerekmektedir. Devletin negatif yükümlülüğü bireyleri işkence, insanlık dışi,aşağilayıci muameleye ya da cezaya tabi tutmama sorumluluğunu içerirken devletin pozitif yükümlülüğü hem bireyleri bu tür muamelelerden korumayı (önleyici yükümlülük) hem de etkili bir soruşturma yoluyla sorumlularin tespiti ve cezalandirilması sorumluluğunu (soruşturma yükümlülüğü) içermektedir. İşkenee ve kötü muamele yasağının maddi boyutu,negatif yükümfülük ile önleyici yükümlülüğü kapsamakta; pozitif yükümlülüğün alanında kalan soruşturma yükümlülüğü ise usul boyutunu oluşturmaktadır (benzer yöndeki inceleme usulünü içeren kararlar için bkz. Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, §75; Mehmet $ah Araş ve diğerleri, B. No: 2014/798, 28/9/2016, § 64; Mustofa Rollas, B. No:2014/7703, 2/2/2017, § 49).

36. Anayasa Mahkemesi önceki kararlarnda idari gözetim altında tutulan yabancılarn tutulma koşullarnı devletin pozitif yükümlülüğü ile bağlantıhı olarak kötümuamele yasağı kapsamında incelemiştir (Rida Boudraa; K.A.; F.A. ve M.A., B. No:2013/655, 20/1/2016; A.V. ve diğerleri, B. No: 2013/1649, 20/1/2016; F.K. ve diğerleri, B.No: 2013/8735. 17/2/2016; T.T., B. No: 2013/8810, 18/2/2016; A.S., B. No: 2014/2841.9/6/2016; L.S. ve diğerlerf, B. No: 2014/15824, 22/9/2016).

37._Kişinin ihlal iddialarına konu yerden ayrılmış ołması durumunda tutma hâli de sona ereceğinden tutmadan kaynaklanan ihlalin devam ettiğinden söz ediłemez. Ayrica gözetim merkezinden ayrilarak hürriyetine kavuşan kişinin tutma koşullarnın geleceğe yönelik olarak düzeltilmesini istemesinde hukuki yararı kalmayacaktır. Bu itibarla gözetim merkezinden saliverilen yabancilar yönündcn artik mevcut ihlali önleyici ya da tutma koşullarıın geleceğe yönelik olarak düzeitilmesini temin ediei hukuk yollarına başvuruhmasıanlamını yitirmekte, bu durumda uğranılan zararları tazmin edici mekanizmalarin varlığıyeterli hâle gełmektedir. Dolayısıyla gözetim merkezlerinden sahverilenlerin ayrıldıklarıtarihe kadar maruz kałdıkları tutma koşulłarına ilişkin şikâyetleri bakımından etkili hukuk mekanizmasınin tazminat yolu olduğu söylenebilir (B.T.. § 49).

38. İdari gözetim altında tutma, idari nitelik taşıyan bir karara dayanmaktadır. Öte yandan yabanciların idari gözetim altında tutukduğu nezarethane ve GGM'lerin yönetím,denetim ve işletiłmesi Içişleri Bakanlığı tarafindan yürütülen bir kamu hizmetidir.Yabanciların tutuldukları nezarethane ve GGM'lerin koşullarının ilgili ulusal ve uluslararasıhukukta belirtilen standartlara uygun hâlde bulundurulması İçişleri Bakanlığının sorumluluğundadīr (B.T., § 53).


39. 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan idari yargida tam yargi davası açilabileceği belirtilmiştir. Buna göre idarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanan her türlü zararın idari yargıda açılacak bir tam yargı davasına konu edilmesi mümkündür. Anılan kuralda idari işlem veya eylem türleri yönünden herhangi bir ayrım yapıłmadiğından idari fonksiyona giren her türlü işlem veya eylem sebebiyle oluşan zararın tazmininin bu kurala dayanılarak idari yargıda açılacak bir tam yargı davasıyla istenebilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla herhangi bir idari eyleme ilişkin zararın idari yargıda dava konusu edilebilmesi için 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yeterli bir yasal zemin oluşturduğu görülmektedir. Bu durumda nezarethane ve GGMlerdeki tutulma koşullarının hukuka uygun olmaması nedeniyle doğan zararların 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarmca idari yargida tam yargı davasına konu edilmesinin olanakh olduğu sonucuna varilmaktadir (B.T.. § 54).

40. Bu bağlamda idari yargıda açılacak tam yargi davasında idare mahkemesinin tutulma koşullarmin ilgili ułusal ve uluslararası hukuka uygun olup ołmadiğıni denetleme ve bu çerçevede tutulma koşullarının hukuka aykini olduğunu tespit etmesi hâlinde -zararin ve bu zararla tututma koşullanı arasında illiyet bağınin da bulunmasi kaydiyla- tazminata hükmetme yetkisini haiz olduğu hususunda tereddüt bułunmamaktadır (B.T. § 55).
41. Somut olayda başvurucunun dava dilekçesinde ve istinaf dilekçesinde tutułma koşullarından açıkça şikâyet ettiği görülmektedir. Buna karşın hem derece mahkemesi kararinda hem de kanun yolu incelemesinde başvurucunun anılan iddialarıdeğerlendirilmediği gibi neden değerlendirilmediğine ilişkin bir açıklama da yapılmamıştır (bkz. §§ 10, 11). Mahkcme ve Daire tarafindan yapilan incelemede davann sadece haksiz tutma iddiasına hasredilerek tutulma koşulları bakimindan kötü muamele yasağinın ihlałedildiği yönündeki iddia hususunda bir araştırma faaliyetine girişilmemesi ve buna göre varilacak yargısal kanaatin verilen karara yansitilmaması tutma koşullarinın insani standartlara uygun olup olmadığı yolunda bir denetim yapıłmadığını göstermektedir.
42. Açiklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar veriłmesi gerekir.
C.  6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
43. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıłıt Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargtlama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesini ilgili kismı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkmn ihlal edildiğine ya da edilmediğine kurar verilir. Ihtal karart verilmesi hålinde ihtalin ve sonuçlarınn ortadan kaldirilması için yapilmasi gerekenlere hükmedilir .

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarm ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosva ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yaplmasındo hukuki yarar budunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmeditebilir veya genel mahkemelerde dava açilmast yolu gösterilebilir.Yeniden yargilamu yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında 

açıkladığı ihlalí ve sonuçlarıı ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosva üzerinden karar verir."
44. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini istemiş ve 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

45. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin nasıl ortadan kaldınlacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararınin yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devanıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
46. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulmasi, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldirıtmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

47. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 79. maddesinin (t) numaralı fikrasının (a) bendi uyarmnca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasi için yeniden yargilama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkhı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararıa bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılaa kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarsinı gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir. (Mehmet Doğan. §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

48. İncelenen başvuruda Mahkemenin başvurucunun tazminat isteminin esasini incelememesi sebebiyle kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşımıştır. Dolayısıyla iblalin mahkeme kararından kaynaklandığıanlaşılmaktadır.

49. Bu durumda kötü muamele yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapilacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlariının ortadan kaldırilmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapıłması gereken iş; yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararinda belirtilen ilkelere 

uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapilmak üzere Bahkesir 1. 1dare Mahkemesine (E,2015/2047, K.2016/1466)gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

50. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için iddia edilen hukuka aykırıhığın tespiti durumunda başvurucunun tazminat talebini de esastan değerlendirecek bir yeniden yargilama yapılacağından başvurucunun tazminat talebinin bu aşamada reddine karar verilmesi gerektiği sonueuna ulaşılmiştır.

51. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harę ve 3.000 TL. vekâlet üeretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin RESEN GİZLi TUTULMASINA,
B. l. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlał edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayamaktan yoksun ołması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Kötü muamele yasağının iblal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altina alınan kötümuamele yasağiyla bağlantıb olarak Anayasa'nın 40. maddesinde gûvence altina alinan etkili başvuru hakkının İHLAL EDİLDiĠİNE.

D. Kararn bir örneğinin kötü muamele yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırlması için yeniden yargılama yapılmak üzere Bahıkesir 1. İdare Mahkemesine GÖNDERİLMESINE,
E. Başvurueunun tazminat talebinin REDDiNE.
F. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekålet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
G. Ödemenin. kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA.

H. Kararın bir örneğinin bilgi için Ízmir Bölge İdare Mahkemesi 6. Idare Dava Dairesine GÖNDERİLMESÍNE,

I. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığıma GÖNDERiLMESİNE 22/7/2020tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Öye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖŽGÜLDÜR Hicabi DURSUN 
Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ