Anayasa Mahkemesinin 18/9/2025 Tarihli ve 2020/2003 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-04-06

6 Nisan 2026 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 33216
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
ÖZLEM GÜNER GÜRLEK VE MEHMET BARTU GÜRLEK BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/2003Karar Tarihi : 18/9/2025
Başkan :Kadir ÖZKAYA Başkanvekili :Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili :Basri BAĞCI Üyeler : Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞİrfan FİDAN Kenan YAŞAR Muhterem ÍNCE Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI Raportör : Mehmet Yavuz YAŞAR Başvurucular : 1. Özlem GÜNER GÜRLEK 2. Mehmet Bartu GÜRLEK 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, idari işlemin iptali talebiyle açılan davanın sonucuna etkili esaslıitirazların gerekçeli kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/1/2020 tarihinde tarafindan yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmuştur.

4. Birinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu; İskenderun Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesinde doktor öğretim üyesi olarak görev yapmaktayken araştırmacısı olduğu "Türkiye Denizlerinde Bulunan Kaya Balıkları Türlerine Ait Popülasyonların Genetik Yapılarının Belirlenmesi" başlıklı proje kapsamında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumuna (TÜBİTAK/Kurum/İdare) başvurmuştur.

7. Yapılan başvuru üzerine projede etik kural ihlali olup olmadığının incelenmesi için projenin TÜBiTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kuruluna (Kurul) sevk edilmesine karar verilmiştir.

8. Kurul tarafindan yapılan inceleme sonucunda bir çalışmadan çıkan sonuçlar yapay olarak bölünerek birden fazla yayın çıkarıldığı, etik ihlallerin proje yürütücüsü ve araştırmacıları tarafindan gerçekleştirildiği, 2, 3, 4 ve 5 numaralı poster ve bildiri şeklindeki yayınlarda dilimleme olarak tanımlanan etik ihlali olduğu tespit edilmiştir. Bunun üzerine İdarece başvurucu hakkında TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği (Yönetmelik) gereğince bir yıl süreyle yaptırım uygulanmasına, bu kapsamda başvurucunun desteklenme kararı verilen veya yürütülmekte olan her türlü proje ve etkinlikteki görevlerinin sonlandırılarak söz konusu yaptırım süresince yapılacak yeni başvurularının kabul edilmemesine, Kurumun yayın organlarında, yayın ve Kurum destekli toplantilarda sunum yapmamasına karar verilmiştir.

9. Başvurucu, anılan işlemin iptali talebiyle Ankara 6. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmiştır. Mahkeme 14/8/2018 tarihli kararla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar vermiştir. Mahkemeye sunulan 9/1/2019 tarihli bilirkişi raporunda, tek bir çalışmadan çıkan sonuçların yapay olarak bölünerek birden fazla yayın çıkarma çabasına girildiği, etik ihlallerin proje yürütücüsü ve araştırmacıları tarafindan gerçekleştirildiği sonucuna varılarak başvurucunun 2, 3, 4 ve 5 numaralı yayınlarında etik ihlali olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Başvurucu, bilirkişi raporundaki ifadelerin sonuç cümlesiyle uyuşmadığını, teknik hatalar içerdiğini ve farklı bir üniversiteden başka bir bilirkişi heyeti ile yeniden inceleme yapılması gerektiğini belirterek bilirkişi raporuna 28/1/2019 tarihinde itiraz etmiştir. Başvurucu, itiraz dilekçesinde;
- Ceza almasına sebep olan proje çıktılarının grup onayı alındıktan sonra konunun uzmanı proje izleyici danışman tarafindan incelenerek sorunsuz olarak kabul edildiği, projenin ilerleyen aşamalarında bir değişiklik yapılmadığı,
- Derginin internet sitesinde çalıştay özet kitabının olduğu gibi yayımlandığı,çalıştaya katılan ve bildiri sunan tüm katılımcıların özetlerinin elektronik ortamda ulaşılabilir hâle getirildiği, bunun bir suç veya etik ihlali oluşturmadığı,
- Çalıştayda duvara asılan posterde MtDNA D-loop and Cyt Regions terimi yerine MtDNA regions ifadesinin yazılmasının neden sorun teşkil ettiğinin açıklanmadıği, MtDNA regions teriminin zaten mtDNA D-loop and Cyt B genlerini kapsayacağı belirtilerek teknik değerlendirme hatasına sebebiyet verildiği,

- Proje başlığı ile proje tanıtım posteri başlığının aynı olup tamamen projeyi tanıtmaya ilişkin olduğu, hiçbir bilimsel veri kullanılmadığı ancak hiçbir sonuçiçermeyen posterin sonuç içeriyor gibi gösterilmesi suretiyle raporda teknik hata yapıldıği,
- Yapılan çalışmanın diğer popülasyon genetiği çalışması veya türün tanıtım posteri ile ilişkilendirilemeyeceği, çalışmaların hiçbirinde veri veya sonuçbulunmadığı, dolayısıyla bunların hiçbirinin yayın olmadığı,
- Çalışmanın epinephelus aeneusun (lahaz balığı) popülasyonlarının incelendiği bir poster olduğu, diğer poster veya bildirilerle ilişkisi olmadığı, posterde herhangi bir sonuca yer verilmediği,
- 3 numaralı çalışmada herhangi bir proje verisi bulunmadığı, bilirkişilerin olmayan verilerden duplikasyon (kopyalama) yapıldığı sonucuna ulaşmasının teknik bir hata olduğu,
- 3 ve 4 numaralı çalışmalarda 2 ve 5 numaralı çalışmadaki türlerin isimlerinin bulunmasının doğal olduğu, bunun sebebinin 3 numaralı çalışma projenin tanitım posteri olduğu için proje dâhilinde çalışılması planlanan tüm türlerin isimlerinin bu posterde geçtiği ve projeden üretilen herhangi bir verinin yer almadığı,
- 5 numaralı çalışmada tüm türlerin birbirinden farkını ortaya çıkarmanın hedeflendiği bir barkodlama amaçlandığı, 2 ve 5 numaralı çalışmaların ise popülasyon çalışması olduğu, 2, 3, 4 ve 5 numaralı poster ve bildirilerin gerek bilimsel gerek teknik olarak birlikte yayımlanabilmesinin imkânsız olduğu hususlarini dile getirmiştir.

10. Mahkeme, anılan raporu hükme esas almak için uygun ve yeterli bularak davanın reddine 26/2/2019 tarihinde karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kismışöyledir:
"Dava konusu uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesi yaptırılmiş olup, bilirkişi raporunda özetle; 'Projeden üretildiği tespit edilen 2,3,4 ve 5 no'lu posterlerin tamamının proje yürütücüsünün düzenleme kurulu başkanıolduğu ve proje araştirmacilarının düzenleme komitesinde bulunduğu 'International Grouper Workshop' kapsamında 7-8 Ekim 2016 tarihleri arasında gerçekleştirildiği, 2numaralı posterin 'Population Genetic Analysis of the Dusky Grouper Epinephelus marginatus using Sequence Analysis of mtDNA D-loop and Cyt b Regions' olduğu, 3numarali sözlü sunumun 'Population Genetic Analysis of Grouper Species (Epinephelus spp.) in Turkish Seas' olduğu, 4 numaralı posterin 'Barcoding and Genetic Diversity Pattern of Groupers (Epinephelus spp.) from Turkish Marine Waters', 5 numarali posterin 'Genetic Characterisation of Populations of White Grouper Ephinephelus aeneus from the Eegean and Mediterranean Costs of Turkey Through Analyses of mtDNA' olduğu, bu sunumlarin çalıştaydaki diğer sunumlarla birlikte, proje yürütücüsünün editörü olduğu, proje araştirmacilarinın Editörler Kurulunda bulunduğu 'National and Engineering Sciences'Dergisinin Volume 1 No.3 sayısında İngilizce özet olarak yayımlandıği, 3 ve 4 numaralıçalışmalarda sunulan veriler birbirlerinin aynisı olup, 4 numarali posterde verilen genlerin tamaminın 3 numarali posterde üzeri kapalı olarak verilen mitokondriyal genoma ait olduğu, bu durumun aynı verilerin ve sonuçların birden fazla yayında verilmesi kapsamında değerlendirildiği, 2 numaralı çalışmada 'Epinephelus marginatus' 5 numaralı çalışmada ise 

'Epinephelus aeneus' türlerinin 3 ve 4 numaralı çalışmaların içerisindeki türler içerisinden ayrı bir çalışma gibi sunulduğu, bu durumun tek bir çalışmadan çıkan sonuçları yapay olarak bölerek birden fazla yayın çıkarma çabasına girilmesi kapsamında değerlendirildiği,etik ihlallerin proje yürütücüsü ve araştırmacıları tarafindan gerçekleştirildiği. 2,3,4 ve 5numaralı yayınlarda etik ihlali bulunduğu' sonuç ve kanaatine varıldığı görülmektedir.
Bu durumda, anılan rapor, gerek hazırlayan heyetin yetkinliği, gerekse içeriğindeki analitik yaklaşım ve uyuşmazlığın çözümüne ışık tutacak verilerin ortaya konulmuş olmasıbakımından Mahkememizce hükme esas almak için uygun ve yeterli bulunduğundan,davacının araştırmacısı olduğu projede TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği'nin 9.1.d maddesinde belirtilen 'dilimleme' şeklindeki etik kural ihlalinin oluştuğu anlaşılmış olup, davacı hakkında 1 yıl süreyle yaptırım uygulanmasına, Kurumca destekleme kararı verilen veya yürütülmekte olan her türlü proje ve etkinlikteki görevlerinin sonlandırılmasına, söz konusu yaptırım süresince Kuruma yapacağı yeni başvuruların kabul edilmemesine, Kurum yayın organlarinda yayın ve Kurum destekli toplantilarda sunum yapmamasına ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığısonucuna ulașilmiştir."
11. Başvurucu, mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde; bilirkişi raporuna itirazinın dikkate alınmadiğıni, ceza almasına neden olan 4poster bildiri özetinin ortak yazarlarından iki kişiye etik ihlali konusunda ceza verilmediğini,bunun bir çelişki oluşturduğunu iddia etmiştir. Istinaf talebini inceleyen Ankara Bölge Idare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi (Daire) 14/11/2019 tarihli kararıyla başvurucunun iddialarına yönelik herhangi bir gerekçe belirtmeksizin istinaf talebini kesin olarak reddetmişve hüküm kesinleşmiştir.

12.Nihai karar, başvurucuya 5/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. İlgili Mevzuat 
13. 17/07/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel Araştırma Kurumu KurulmasıHakkında Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelik'in "Etik kurallara aykırı davranışlar"başlıklı 9. maddesinin (1) numaralı fikrasının (d) bendi şöyledir:
"Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarıni, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak birden fazla sayida yayın yapmak veya yayın yapmak için girişimde bulunmak,"
14. Aynı Yönetmelik'in 10. maddesinin (2) numarałı fikrasının (c) bendi şöyledir:
"Etik kurallara aykırı davranışın kasıt ya da ağır ihmal sonucu gerçekleşmesi,inandırıcı ve yeterli belgelerle ispatlanması durumunda; Başkanlık onay tarihinden başlamak üzere söz konusu eylemin niteliği, kusurun ağırlığı ve yaptırım kararının sonuçlarıda dikkate alınarak kişilere:
'Tekrar yayım' veya 'Dilimleme' hallerinde bir yıldan iki yıla kadar yaptırım uygulanmasının Başkana önerilmesine Kurul tarafindan karar verilir."

B. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları
15. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AlHM) ilk dönem içtihadında mağdurun başvuru öncesi veya sonrası ölmüş olmasına göre bir ayrım yapmamakta iken içtihadınıdeğiştirmiş, mağdurun başvurudan önce ölmesi durumunda daha katı bir inceleme yapacağınıaçık olarak belirtmiştir. Mağdurun başvuru sırasında ölümü hâlinde uygulanacak ilkeleri esas itibarıyla Malhous/Çek Cumhuriyeti ((k.k.) [BD], B. No: 33071/96, 13/12/2000) kararında ortaya koymuştur. AiHM'e göre ölen başvurucun adına başvuruyu devam ettirmek isteyenin başvuruyu sürdürme isteğiyle takip edebileceği tek şey maddi menfaat değildir. AiHM,önüne getirilen insan hakları davalarının genellikle manevi bir boyutunun da olduğunu, bu sebeple başvurucunun yakınlarının başvurucunun ölümünden sonra dahi adaletin sağlanmasını temin etme bakımından meşru bir menfaatleri olabileceğini belirtmiştir.AiHM'e göre bu durum özellikle de başvurunun gündeme getirdiği temel meselenin başvurucu ve mirasçılarının kişiliği ve çıkarlarını aşarak diğer kişileri etkileyebilmesi durumunda daha da geçerlidir. Ergezen/Türkiye (B. No: 73359/10, 8/4/2014) kararında bu ilke şu şekilde açıklanmıştır:
"29. Somut olayda olduğu gibi, Sözleşme'den doğan haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle mağdur olduğunu ileri süren kişi Mahkemeye bizzat başvurduğu takdirde,kişisel tercihi doğrultusunda Sözlesme'nin 34. maddesi uyarinca bireysel basvuru hakkınıkullanmaktadır. Dolayisıyla, kendisine başvurulan Mahkeme de harekete geçmektedir Sözleşme bakımından mağdur olduğu kabul edilebilecek bir kişinin mirasçılarının, bu kişinin ölümünden sonra Mahkemeye başvuruda bulunmaları halinde durum böyle değildir.
. Mahkeme içtihadına göre, bir başvurucunun Mahkemeye müracaat ettiği tarihten sonra hayatını kaybetmesi halinde bile, müteveffanın mirasçılarının yargılamanın sürdürülmesi yönündeki iradelerini belirtmeleri veya Mahkemenin Sözlesme'nin 37. maddesinin 1. fikrasıuyarinca başvurunun incelenmesinin devamının gerekli olduğuna karar vermesi durumunda, vefat eden başvuranın ileri sürdüğü iddialar bağlamında, Mahkemenin müteveffanın haklarının Sözleşmeci Devlet tarafindan ihlal edilip edilmediğini tespit etmekle görevli olabileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Benzer durumlarda, belirleyici husus,Hükümetin ileri sürdüğü gibi söz konusu hakların yargılamanın sürdürülmesini isteyen mirasçılara devredilip devredilemeyeceği değil; aksine ilgililerin başvuranın Mahkemeye müracaat ederek kişisel hakkını kullanma isteğine dayanan başvuru hakkında Mahkeme tarafindan karar verilmesini talep edebilmek için doğal olarak meşru menfaatlerinin bulunup bulunmadiğıni tespit etmektir."
16. AiHM'in mağdurun başvuru sırasında ölmesi ve mirasçılarının başvuruyu devam ettirmeleri hâlinde söz konusu ilkeyi uyguladığı bazı örnek kararlar şöyledir:
- Bir ceza davasında jürinin birbiriyle çelişen iki uzman raporundan birine niçin itibar ettiğinin gerekçelendirilmemesinin Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesi kapsamında şikâyet edildiği Gaggl/Avusturya (B. No: 63950/19, 8/11/2022) kararında başvurucunun kocasınin başvuruyu devam ettirebileceği kabul edilmiştir (aynı kararda bkz. § 35).
- Masumiyet karinesinin ihlali iddiasıyla iIgili Stefanov/Bulgaristan (B. No:26198/13, 2/2/2021) kararında mağdur statüsü ile ilgili içtihadın değiştiği açıklandıktan sonra başvurucunun oğlunun bu başvuruyu devam ettirebileceği belirtilmiştir (aynı kararda bkz. §§ 15-17).


- Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bir başvuruda başvurucunun ölümü üzerine mirasçılarının başvuruyu devam ettirebilecekleri sonucuna varılmıştır (Ergezen/Türkiye, §§ 27-30).
- Başvurucudan babalık davasında zorunlu olarak genetik örnek alınması ile ilgili olarak Sözleşme'nin 8. maddesinin ihlal edildiği iddiasıyla yapılan Mifsud/Malta (B. No: 62257/15, 29/1/2019, §§ 38-40) başvurusunda başvurucunun eşinin başvuruyu devam ettirebileceğine karar verilmiştir.

- Evlenme hakki ile ilgili Delecolle/Fransa (B. No: 37646/13, 25/10/2018,§§ 35-40) kararında başvurucunun nişanlısının başvuruyu devam ettirebileceği kabul edilmiştir.

- Mahkemeye erişim hakkının şikâyet edildiği Ryabikina/Rusya (B. No:44150/04, 7/6/2011, §§ 19-21) kararında başvurucunun oğlunun başvuruyu devam ettirebileceği belirtilmiştir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Anayasa Mahkemesinin 18/9/2025 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
18. Başvurucu; davada ileri sürdüğü iddiaların incelenmediğini, sunduğu uzman görüşlerine ve iddialarına neden kıymet verilmediğinin açıklanmadığını, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde rapora karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, Mahkeme tarafından açıkça keyfî ve hukuka aykını karar verildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesinin kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurularda bariz takdir hatası veya açık bir keyfīlik bulunmadıkça bireysel başvuru yolunda inceleme yapılamayacağına ilişkin kararları hatırlatılmıştır. Görüş ekinde TÜBiTAK Başkanlığının yazılı görüşleri de Anayasa Mahkemesine gönderilmiştir. İdare görüşünde kamu görevinden uzaklaştırılan birinin başvurucu hakkında rapor düzenlemesinin söz konusu olmadığı, adı geçen kişinin hâlen kamu görevlisi olduğu ifade edilmiştir.
B. Başvurunun İncelenmesine Devam Edilip Edilmeyeceğine İlişkin Ön Sorun 
20. Somut olayda dilimleme suretiyle etik ihlali yaptığı gerekçesiyle Kurul tarafından başvurucu hakkında yaptırım uygulanmasına karar verilmiştir. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucu Mevlüt Gürlek 29/6/2022 tarihinde vefat etmiştir.
21. Anayasa Mahkemesi Abdurrahman Beycur ve diğerleri ([GK], B. No:2023/76490, 31/7/2025) kararında başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra vefat etmesi hâlinde bireysel başvurudan haberi olmayan mirasçılarının hak kaybına uğramamasıiçin yapılması gerekenler hususunda genel ilkeleri belirlemiştir. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, vefat eden olan başvurucunun mirasçısı olduğunu bilgi ve belgeleriyle ispat eden kişilerin makul bir süre içinde bireysel başvuruyu takip etme iradesini ortaya koymaları

hâlinde -mirasçıların menfaatlerinin olup olmadığını da gözeterek- başvurunun incelenmesine devam edilebileceğini belirtmiştir.

22. Başvurucunun mirasçıları Özlem Güner Gürlek ve Mehmet Bartu Gürlek 12/12/2023 tarihli dilekçeyle bireysel başvuruya devam etmek istediklerini bildirmiştir.Somut başvuru yukarıdaki ilkeler ışığında incelendiğinde bireysel başvuruya konu yargılamanın sonucuna bağlı olarak başvurucunun mirasçılarının başvuruya devam etmelerini haklı kılabilecek maddi menfaatlerinin olduğu anlaşılmıştır. Başvurucunun mirasçılarının maddi menfaatleri yanında başvurunun sonuçlandıriılması bakımından manevi menfaatleri de olduğu açıktır. Başvuruyu devam ettirmek istediklerini bildiren bu kişiler, bireysel başvuru açısından başvurucu sıfatını sahip olmuş ancak anlatım kolaylığı açısından Mevlüt Gürlek başvurucu olarak nitelendirilmeye devam edilmiştir. Başvurucunun annesi Müzeyyen Gürlek ise başvurunun devamı yönünde bir talepte bulunmadığından başvurucu olarak kabul edilmemiştir.

C. Değerlendirme 
23. Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinin birinci fikrasışöyledir:
"Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucunun iddiaları kararın sonucuna etki edebilecek esaslı iddiaların karşılanmamasına yönelik olduğundan başvuru adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkıyönünden incelenmiştir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
Ömer ÇINAR bu görüşe katılmamıştır.
2. Esas Yönünden 
26. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kural olarak adil bir yargılama sürecini sağlamaya yönelik teminatlar içermektedir. Bu bakımdan adil yargılanma hakkı davanın taraflardan biri lehine sonuçlanmasını güvence altına almamakta, diğer bir ifadeyle adil yargılanma hakkı temel olarak yargılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat altına almaktadır (Erdal Sonduk [GK], B. No: 2020/23093, 15/2/2024, § 38).

27. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarınısağlamayı ve buna uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır.

Mahkeme kararlarının davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmaz. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşımasi, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesi için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).

28. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan mercinin yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansitması kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir.Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciinde ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51).
29. Mahkemeye sunulan 9/1/2019 tarihli bilirkişi raporunda başvurucunun 2, 3, 4 ve 5 numaralı yayınlarında etik ihlali bulunduğu tespiti yapılmıştır. Başvurucu, rapora 28/1/2019tarihinde itiraz etmiş; proje verisi içermeyen yayınlarına ilişkin olarak bilirkişilerin olmayan verilerden yola çıkarak duplikasyon yapıldığı sonucuna ulaşmasının açık bir teknik hata olup böylelikle hatalı sonuçlara varıldığını iddia etmiştir. Ayrıca yayınlarında neden etik ihlalin bulunmadığına yönelik olarak uyuşmazlığın sonucuna etkili, ayrı ve açık yanıt gerektirebilecek argümanlarını siralamıştır (bkz. § 9). Mahkeme 26/2/2019 tarihli kararında başvurucunun bilirkişi raporuna yönelik itirazlarına karşı herhangi bir gerekçe belirtmemiş;sadece bilirkişi heyeti ve raporunun yetkin olduğuna değinerek rapordaki sonuca göre kararını vermiştir. İstinaf başvurusu üzerine Daire, başvurucunun iddialarına ilişkin bir gerekçeye yer vermeksizin istinaf talebini kesin olarak reddetmiştir. Yargılama süreci bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvurucunun gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna varilmiştir.

30. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

Ömer ÇINAR bu görüşe katılmamıştır.
VI. GİDERİM 
31. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılmasına hükmedilmesi ile maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

32. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§

54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66;Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
33. Diğer taraftan bu ihlal kararının davanın esasıyla ilgili herhangi bir değerlendirme içermediği vurgulanmalıdır. Zira gerekçeli karar hakki, taraflara yargılama sırasında ileri sürdükleri iddiaların yeterince incelenip incelenmediğini bilmelerine imkân sağlayan bir güvence olup yargılama sonucuna yönelik bir teminat sağlamaz. Bu itibarla Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirttiği ihlal gerekçelerini gözeterek ve söz konusu iddiayla ilgili olarak yeniden bir değerlendirme yaparak gereken kararı vermek yine yargılama mercilerinin takdirindedir.

34. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

Ömer ÇINAR bu görüşe katılmamıştır.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA Ömer ÇINAR'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞiNE Ömer ÇINAR'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması amacıyla Ankara 6. İdare Mahkemesine (E.2018/1783, K.2019/423) GÖNDERİLMESÍNE Ömer ÇINAR'ın kar$10yu ve OYÇOKLUĞUYLA,
D. 446,90 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 18/9/2025tarihinde karar verildi.


Bașvuru Numarasi : 2020/2003Karar Tarihi : 18/9/2025
KARŞIOY 
Başvuru, idari işlemin iptali nedeniyle açılan davada sonucuna etkili iddianın karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin olup, Sayın Mahkemece yapılan değerlendirmede çoğunluk tarafindan, başvurucunun Anayasa'nın 36.maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Aşağıda belirttiğimiz gerekçelerle çoğunluk görüşüne katılmiyorum. Şöyle ki;
Yerel mahkemenin gerekçeli kararında, başvurucunun idari davaya konu ettiği uyuşmazlığın çözümünün özel ve teknik bilgi gerektirdiği, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu belirtilmiş ve bilirkişi raporu uyarınca etik kurul ihlalinin bulunduğunun kabulü ile idari işlemin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Başvurucunun, bilirkişi raporuna yaptığı itirazın temelini, bilirkişi raporunun hatalı olduğu, etik kurul ihlali olmadığı iddiaları oluşturmakta olup, başvurucu tarafindan ileri sürülen itirazlar zaten dava dilekçesinde ileri sürülen iddialarla paralellik arzetmektedir. Yerel mahkeme bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğunu belirterek, başvurucunun rapora karşı yaptığı itirazların da raporda karşılandığını ifade etmişolmaktadir.
Dava konusu uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, bilirkişi raporuna karşı başvurucu tarafindan yapılan itirazın esaslı olup olmadığının Anayasa Mahkemesi tarafindan değerlendirilmesi ve başvurucunun bilirkişi raporuna karşı yaptığıitirazın esaslı görülerek gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğinin kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim, Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması bireysel başvurunun ikincilliği ilkesi yargılamayı yapan derece mahkemelerinin görevidir. Anayasa Mahkemesinin görevi ise,derece mahkemelerinin yorumlarının açıkça keyfi veya bariz takdir hatası içerecek nitelikte olup olmadığıni incelemektir.
Buna göre, somut olayda bilirkişi raporunda belirtilen gerekçeleri hüküm kurmaya elverişli gören yerel mahkemenin kararında bariz takdir hatası veya keyfilik mevcut olmadığından, işbu bireysel başvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, başvuru hakkında öncelikle kabul edilemezlik kararı verilmesi gerekmektedir. Bir an için çoğunluk görüşüuyarınca başvurunun esasının incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılırsa, yerel mahkemenin gerekçesi yeterli olduğundan, başvurucunun Anayasanin 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edilmediği kabul edilmelidir.
Son olarak belirtmek gerekir ki, idari yargıda görülen davanın konusunu başvurucunun bir yıl süreyle TÜBiTAK projelerinden yasaklanması, bu süre zarfinda yeni başvuru yapmamasi, Kurum tarafindan desteklenen mevcut projelerdeki görevinin sonlandirılmasi, bu süre zarfinda Kurum yayin organlarında ve desteklenen toplantılarda yayın ve sunum yapmaması oluşturmakta olup, başvurucu bireysel başvuru sonrasında vefat etmiş olduğundan artik giderim olarak yeniden yargılama kararı verilmesi de mümkün değildir. Öyle ki, bireysel başvuruya devam eden başvurucu mirasçılarının işlemin iptal edilmesi halinde onun adına TÜBÍTAK projesine başvurması veya Kurum tarafindan mahrum kılınan diğer hakları kullanması mümkün olmayacağından yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar da bulunmamaktadır. Bu nedenlerle çoğunluk görüşünde kabul edilen giderim sonucuna da katılmak mümkün olmamıştır.


Yukarıda belirtilen nedenlerle başvurucunun, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edilmediği kanaatinde olduğumdan, aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye Ömer ÇINAR