Demiryolu Altyapı Erişim ve Kapasite Tahsis Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2025-03-07

7 Mart 2025 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 32834
YÖNETMELİK
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından:
DEMİRYOLU
ALTYAPI ERİŞİM VE KAPASİTE TAHSİS YÖNETMELİĞİNDE
DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1- 28/9/2023 tarihli ve 32323 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Demiryolu Altyapı Erişim ve Kapasite Tahsis Yönetmeliğinin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi yürürlükten
kaldırılmış, ikinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve
aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “yük taşımacılığında” ibaresi
yürürlükten kaldırılmıştır.
“a) Ulusal demiryolu altyapı ağına bağlı olmayan
banliyö işletmecilerini, şehir içi raylı toplu taşıma işletmecilerini, metroları, tramvayları, hafif raylı sistem araçlarını ve
bu araçların kullanıldığı altyapıyı,”
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “, (o)” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (g) ve (cc) bentleri yürürlükten
kaldırılmış, (e), (u), (bb) ve (hh) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“e) Bakım endeksi: Bir önceki şebeke bildirimi
dönemine ait, hatlar itibarıyla bakımdan kaynaklı hız kısıtlamaları
sonucunda trenlerin sınıflarına göre dakika cinsinden gecikmelerinin kat
etmiş oldukları mesafeye (tren-km) oranını,”
“u) Hizmet sağlayıcı kuruluş: Bu Yönetmelik
kapsamında, demiryolu altyapı işletmecisi ve/veya demiryolu tren işletmecilerine
cer gücü, akaryakıt, lojistik, manevra, trafik kumanda, yük kontrol,
eğitim, bakım, onarım ve haberleşme ile ilgili destek hizmeti veren kamu
tüzel kişileri ve şirketleri,”
“bb) Kombine taşımacılık
trenleri: Taşımacılığın büyük kısmının demiryoluyla, liman çıkışlı veya
varışlı olabilen, taşımanın başlangıç veya son etabının ise mümkün olan en
kısa mesafeyle karayoluyla yapılabildiği intermodal
taşımacılığı,”
“hh) Kapasite performans
raporu: Demiryolu altyapı işletmecilerinin bir önceki orer
planı döneminde sunduğu kapasite ve hizmetlerin tüm kriterleriyle
kullanım verimliliğini tespit eden raporu,”
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin altıncı
fıkrasında yer alan “ve buna ilişkin ek ücretler,” ibaresi yürürlükten
kaldırılmıştır.
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinin yedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve sekizinci
fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
“(7) Verimlilik artışına yönelik düzenlemeleri
içeren şebeke bildirimi ekleri Bakanlık onayı beklenmeden yayımlanabilir.
Bu durumda şebeke bildirimi değişikliği yayım tarihinden itibaren 30 gün
içerisinde onay için Bakanlığa gönderilir.”
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesinin dördüncü
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(4) Kamu kaynaklarının etkin ve verimli
kullanılmasını sağlamak amacıyla demiryolu altyapısının bakımı, yenilenmesi
ve geliştirmesinde aşağıdaki hususlar ile Ek-5 te
yer alan değerlendirme kriterleri göz önünde
bulundurularak demiryolu altyapı işletmecisi tarafından hazırlanan iş planı
mevcut yılın sonuna kadar Bakanlığa sunulur:
a) Demiryolu taşımacılığı kullanımının artırılması
için öngörülebilir emniyet ve taşıma güvenilirliğinin iyileştirilmesi.
b) Diğer taşıma modları
ile rekabet edebilirliğin sağlanması için hizmet dakikliğinin öngörülebilir
olması.
c) Hat kapasitesi ve kullanılabilirliği.
ç) Enerji verimliliği.
d) Demiryolu emniyeti.
e) Bakım veya yenileme çalışmalarına doğru ve
zamanında müdahale kararlarının alınabilmesi için uygulanan varlık
yönetimi.
f) Yatırım ihtiyaçlarının tespiti, analizi ve
optimize edilmesi, gerekli güvenilirlik, kullanılabilirlik, sürdürülebilirlik
ve emniyet seviyeleri için toplam maliyetin en aza indirgenmesi ve uzun
vadede varlıkların kalitesinin sağlanması için yapılan bakım analiz ve
planlaması.
g) Ulaşım ihtiyaçlarına uygun bir strateji ile
yapılan sinyalizasyon ve elektrifikasyon çalışmaları ile demiryolu seyir
sürelerinin kısaltılması.
ğ) Demiryolu ile yük ve yolcu taşımacılığının
artırılması için gerçekleştirilecek yol yenilemeleri.”
MADDE 7- Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve sekizinci fıkrası yürürlükten
kaldırılmıştır.
“(2) Uygulama dönemine 90 gün süre kalmış ya da
uygulama dönemi içerisindeki şebeke bildiriminde, altyapı kullanım
ücretlerinde indirim veya artırım yapılamaz.”
MADDE 8- Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan “hizmet sağlayıcılardan” ibaresi “hizmet sağlayıcı
kuruluşlardan” şeklinde, “hizmet sağlayıcıları” ibaresi “hizmet sağlayıcı
kuruluşlar” şeklinde, dördüncü fıkrasında yer alan “hizmet sağlayıcılardan”
ibaresi “hizmet sağlayıcı kuruluşlardan” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 9- Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 13- (1) Performans planı, demiryolu
altyapısının verimli kullanılmasını sağlayacak bir altyapı erişim
ücretlendirme sistemi aracılığıyla demiryolu tren ve altyapı
işletmecilerinin performansını artırmayı amaçlar.
(2) Performans planı, aşağıdaki temel ilkeleri
içerecek şekilde hazırlanır:
a) Şebeke işletimini aksatan eylemler için idari
yaptırımlar ve aksamadan zarar gören işletmeler için tazminat içerir.
b) Planlanan performansın üzerinde gerçekleşen
faaliyetleri ödüllendirecek bir sistemi de içerebilir.
c) Performans planı geçerli olduğu ağın tamamında
ayrımcı olmayan bir şekilde uygulanır.
ç) Performansı ölçmeye yönelik yöntemin temel
ilkeleri şebekenin tamamı için geçerlidir.
(3) Performans planı, demiryolu tren
işletmecilerinin görüşleri alınarak Bakanlık onayından sonra demiryolu
altyapı işletmecisi tarafından şebeke bildiriminde yayımlanır.
(4) Demiryolu altyapı işletmecisi, performans planı
uyarınca tahakkuk eden ödemeleri hesaplama ayrıntıları ile birlikte
demiryolu tren işletmecisine aylık olarak bildirir.
(5) Kapasite performans raporu, her yıl sonunda demiryolu altyapı işletmecileri ve Bakanlık
tarafından ortak olarak hazırlanır ve en geç bir sonraki yılın üçüncü ayı
sonuna kadar yayımlanır. Kapasite performans raporu, performans planında
belirlenen performans değerlendirme kuralları çerçevesinde ilgili işletme
yılı içerisinde gerçekleşen yıllık ortalama performanslar ile demiryolu
altyapı işletmecisi tarafından hazırlanan bakım endeksine ilişkin değerlendirmeleri
içerir.
(6) Demiryolu altyapı işletmecileri, bu
Yönetmelikte belirtilen performans planına ilişkin kriterlere
yönelik şebeke dönemi içerisinde gerçekleşen göstergeleri üçer aylık
dönemler halinde Bakanlığa bildirir.”
MADDE 10-
Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesi
yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 11-
Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 16- (1) Demiryolu altyapı işletmecileri
tarafından şebeke bildiriminde belirtilen usule göre ücretlendirmeler
belirlenir. Demiryolu tren işletmecilerine tahsis edilen tren çizgilerinin
tamamının ya da bir kısmının kullanılmaması ya da kullanılamamasına yönelik
kriterler aşağıda belirtilmiştir:
a) Yetki belgesi askıya alındığında veya iptal
edildiğinde, yetki belgesi iptal edilen demiryolu tren işletmecisine tahsis
edilen tren çizgileri diğer demiryolu tren işletmecilerine kullandırılır.
Kullanılmama nedeniyle boşalan altyapı kapasitesi bir başka demiryolu tren
işletmecisi tarafından kullanılana kadar altyapı erişim ücretlerinin
yarısı, yetki belgesine işlem yapılan demiryolu tren işletmecisinden tahsil
edilir.
b) Demiryolu altyapı işletmecisi, kendisine tahsis
edilmiş altyapı kapasitesinin bir şebeke bildirimi döneminde ardışık 3
aylık bölümde kullanılması gereken kapasitenin %30’dan azını kullanan
demiryolu tren işletmecisinin söz konusu tren çizgisinin kullanım hakkı
iptal edilebilir. Mücbir sebep halleriyle ilgili haklar saklıdır. Demiryolu
tren işletmecisinin kapasiteyi kullanma hakkını yeniden elde etmesi için
yeni bir talepte bulunması gerekir. İptal edilen kapasite demiryolu altyapı
işletmecisinin tasarrufundadır. Boşta kalan tren çizgisi öncelik ölçütleri
de dikkate alınarak talep halinde bir başka demiryolu tren işletmecisine
tahsis edilebilir.
c) Demiryolu altyapı işletmecileri, bir demiryolu
tren işletmecisine tahsis edilen ve kullanılmayan altyapı kapasitesi
hakkında diğer demiryolu tren işletmecilerine gerekli duyuruları en kısa
sürede kendisine ait internet sitesinde yayımlar ve söz konusu kapasiteleri
diğer demiryolu tren işletmecilerine kullandırabilir.
ç) Demiryolu tren işletmecilerine mücbir sebeplere
bağlı olarak kullandırılamayan tahsisli altyapı kapasitesi için ücret
tahsil edilmez.
d) Demiryolu altyapı işletmecileri mücbir sebeplere
veya beklenmedik bir duruma bağlı olarak, demiryolu tren işletmecilerine
kullandırılamayan tahsisli altyapı kapasitesi için mümkünse alternatif
güzergâh önerir. Demiryolu tren işletmecisinin alternatif güzergâh
nedeniyle doğan ilave maliyetleri, kusurları oranında demiryolu altyapı
işletmecileri ve/veya diğer demiryolu tren işletmecileri tarafından
karşılanır.
e) Demiryolu altyapı işletmecileri veya demiryolu
tren işletmecilerinin kusurlarından dolayı beklenmedik bir durum oluşur ve
alternatif güzergâh önerilemezse tahsisli altyapı kapasitesini kullanamayan
diğer demiryolu tren işletmecileri, şebeke bildiriminde belirlenen kriterlere göre kusurları oranında demiryolu altyapı
işletmecileri ve/veya diğer demiryolu tren işletmecilerinden tazminat alır.
(2) Demiryolu altyapı
işletmecileri veya demiryolu tren işletmecilerinin kusurlarından dolayı
beklenmedik bir durum oluşması halinde, tahsisli altyapı kapasitesini
gecikmeli kullanan diğer demiryolu tren işletmecileri ve/veya demiryolu
altyapı işletmecileri şebeke bildiriminde birim saat geciktirme başına
belirlenen ücreti, kusurları oranında demiryolu altyapı işletmecilerinden
ve/veya diğer demiryolu tren işletmecilerinden tazminat olarak alır/verir.
(3) Demiryolu altyapı işletmecisi, altyapıyı geçici
olarak kullanılamaz hale sokan kaza/olay, arıza nedeniyle, tahsis edilen
tren çizgilerini herhangi bir uyarı yapmaksızın geri çekebilir. Demiryolu
altyapı işletmecisi, en kısa sürede sistemin onarılıp tekrar normal hale
getirilmesini sağlar.”
MADDE 12-
Aynı Yönetmeliğin 18 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “hizmet sağlayıcılarının” ibaresi
“hizmet sağlayıcı kuruluşların” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 13-
Aynı Yönetmeliğin 23 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “üçüncü” ibaresi “dördüncü” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 14-
Aynı Yönetmeliğin 27 nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında yer alan
“üçüncü” ibareleri “dördüncü” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 15-
Aynı Yönetmeliğin 29 uncu
maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(4) Demiryolu altyapı işletmecileri, bir önceki
yıla ait bakım endeksini mevcut yılın ikinci ayının sonunda Bakanlığa
gönderir.”
MADDE 16-
Aynı Yönetmeliğin 31 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “çerçevesinde” ibaresinden sonra
gelmek üzere “1 yıl içinde” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 17-
Aynı Yönetmeliğin Ek-1’inde yer
alan “hizmet sağlayıcılar” ibaresi “hizmet sağlayıcı kuruluşlar” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 18-
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 19-
Bu Yönetmelik hükümlerini
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı yürütür.