Anayasa Mahkemesinin 30/4/2025 Tarihli ve 2023/3347 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-01-06

6 Ocak 2026 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 33129
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
E.Ç. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2023/3347Karar Tarihi : 30/4/2025
Başkan : Basri BAĞCI 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
Kenan YAŞAR 
Ömer ÇINAR 
Metin KIRATLI 
Raportör : YusufKARABULAK 
Başvurucu : E.Ç.

Vekili : Av. Muhammet Kürşat ÜçÜNCÜ

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, şikâyet hakkının kullanılmasından dolayı tazminat ödemeye mahkûm edilme nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 2/1/2023 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık,görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
3. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
4. Bir kamu kurumu bünyesinde öğretmen olarak görev yapan başvurucu, olay tarihinde on yıl süren evliliğini sona erdirmek amacıyla avukatı yardımıyla eşi N.E.A.ya boşanma davası açmıştır. Bunun üzerine başvurucunun eşi de kendisini temsil etmesi amacıyla serbest avukat olarak görev yapan M.H.Ş.yi (davacı) vekil olarak tayin etmiştir.M.H.ş. bu süreçte başvurucuya ulaşarak evliliğinin anlaşmalı şekilde sona erdirilmesi maksadıyla bir telefon görüşmesi yapmıştır. Bu görüşme, başvurucu tarafından telefonunda yüklü bir program üzerinden kayıt altına alınmıştır.

5. Başvurucu, yapılan görüşmenin ardından M.H.Ş. hakkında basit tehdit, şantaj ve hakaret suçlarını işlediği iddiasıyla Konya Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) suç

duyurusunda bulunmuştur. Şikâyete ilişkin beyanında M.H.Ş.nin kendisini aradığını, birden fazla erkekle duygusal bağı olduğuna dair ellerinde ses kayitları ve dokümanlar olduğunu,istedikleri şekilde anlaşma yapmazsa bu dokümanlari Millî Eğitim Bakanlığına sunacaklarını,mesleğinden olacağını söylediğini ileri sürmüştür.

6. Başsavcılık, başvurucunun sunduğu ses kaydı üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırmıştır. Dosyaya sunulan bilirkişi raporuna göre taraflar arasındaki konuşmanın ilgili kısmı şöyledir:
"Erkek Şahıs [M.H.Ş.]: E. bey müracaat etti, anlattıklarından sonra sizinle bir görüşeyim istedim. Şimdi galiba bir protokol falan filan görüşmesi de olmuş.
Bayan Şahıs [başvurucu]: Evet.
Erkek Şahıs [M.H.Ş.]: Şimdi bana aktardıklarında, sözümü yanlış anlamayın, somut matematiksel söylüyorum yani asla farklı niyetle söylemiyorum, birden fazla gönül ilişkisi dokümanı var benim elimde şuanda, yani whatsapp'dan tutunda, falcı hanımın sōylediğine kadar birden fazla, şimdi ben tecrübeli bir avukatım yani çocuk olmasa hiç umrumda değil bu telefonu açmayacaktiım ama çocuklar ileride böyle açıp annemin babamın nedir davasıneyle ilgilidir diye merak ederler, o çocuğa bu yansımasın diye arıyorum böyle anlaşarak yani böyle herhangi bir karşılıklı maddi bir talepte bulunmadan o da sizden sizde ondan ve yansımadan yani bunların hiç biri davaya yansımadan bitme ihtimali olur mu diye sizi aradım E. Hanım. Çünkü bunların hepsi şahitle sizde vereceksiniz işte deliller ortaya dökülecek, kayitlar ses kayutları hepsi dosyaya girecek bunlar artık silinmez, sizin ömrünüz[c]e adliyede duran ve merak edenin gidip bakacağı bir şey háline gelecek, yani olur her insanın farklı bir takım o andaki düşünceleri olur farklı hareketleri olur sebebi ne olursa olsun ben ayıplama adına sõylemiyorum olmuştur geçmiştir ama böyle bir durum var isterseniz düşünün, bu numara benim, görüşelim, karşılıklı da görüşebiliriz.
Bayan Şahıs [başvurucu]: .…Maalesefo iddia ettiği çok üzücü bir olay istediği kadar whatsapp görüşmeleri de desin, hiçbir koşul altında, cinsellikle ilgili ithamlarını. bakın ben her şeyi sineye çekerim, çünkü kendi yaptığı şeyleri de var elimde. Ablamın hattınıkullanıyordu yıllarca. Ben o işlere girilecek olsa ben kendi ilişkilerini de dökerim. Ben o kısımlarında da değilim ya da hani eve gelmeme vakitlerini, aldığı alkolleri. her şeyi, yani gecenin üçlerinde eve geldiğini, gelmediğini,
Erkek Şahis [M.H.Ş.]: Sizi üzmek istemiyorum. Lütfen söylediğimi de tehdit falan diye algılamayın. Zaten ortaya dökülürse dediğimde bu idi. Yani ortaya döküldüğü zaman...
Bayan Şahıs [Başvurucu] : Herkes her şeyi ortaya döker.
Erkek Şahıs [M.H.Ş.]: Hayır şimdi şöyle söyleyeyim. Daha önce maalesef böyle oldu.Çünkü bir defa kılıçlar çekildi mi, insanlar bu andan itibaren, o andan itibaren. bu an demiyeyim, o andan itibaren birbirine acimıyor. Yani şöyle söyleyeyim. Şu bendeki dokümanlar ALLAH korusun milli eğitime intikal etse siz mesleğinizden olursunuz. Yani onun için bi oturun. Düşünün makul bi şeyle."

7. Bunun üzerine Bakanlık Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün izni ile davacıhakkında önce Seydişehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma yapılmış; akabinde verilen kovuşturma izni ile basit tehdit, şantaj ve hakaret suçlarından yargılama gerçekleştirilmiştir. Başvurucu da bu davaya katılan sıfatıyla dâhil olmuştur. Konya l. Ağır Ceza Mahkemesi yapılan değerlendirme sonucunda bilirkişi raporunda yer alan konuşmanın amacı ve içeriği değerlendirilerek davacının atılı suçları işlemediği kanaatiyle ayrı ayrıberaatine hükmetmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:
"..sanık ile müdahilin aralarında boşanmaya ve boşanma şartlarına ilişkin görüşmeler olduğu, sanığın müvekkili olan N.E.[A.] ile müdahil arasındaki boşanma davasında ortak yolu bulma, uzlaşma hususunda bir kısım beyanlarda bulunarak,müvekkilinin elinde bulunan müdahilin müvekkilini aldattığına dair bir kisım belgelerin boşanma davasının dosyasına girmesinin her iki tarafin da yararına olmayacağıni ifade ettiği, konuşmanın salt sanığın konuşmasıyla veya baskı kurması şeklinde değil karşılıklıolarak devam ettiği, sanığın müdahile şerefini ve saygınliğını rencide edebilecek somut bir fil veya olgu isnat etmediği, müvekkilinin beyanlarını aktardıği, bunun dışında mal varlığıitibarıyla zarara uğratacağına dair veya sair bir tehditte bułunmadığı anlaşılmış olup, bu şekilde sanığın üzerine atılı tehdit, şantaj ve hakaret suçlarının unsurlarinın suç konusu olayda oluşmadığı anlaşıldığından sanığın müsnet suçlardan ayrı ayrı beraatine karar vermek gerekmiştir."
8. Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verilmiştir.

9.Bu kez davacı; meslek onuruna ve şahsına yönelik iftira atıldiğı, hakaret edildiği gerekçesiyle başvurucu aleyhine Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) manevi tazminat davası açmıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi, şikâyet hakkı ve hak arama özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki çatışmaya yönelik bir değerlendirme yapmış ve ceza yargılaması sonucunda verilen kararın gerekçesini alıntılayarak davacının hakaret, tehdit ve şantaj suçlarından beraatine hükmedildiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda anılan suçların işlenmediğini ve şikâyet hakkının zarar vermek kastıyla kötüye kullanıldığınıbelirterek davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiş ve başvurucu aleyhine 7.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…davalının hukuki yanılma ile açıklanamayacak şekilde ve bu sınırı aşarak hakkında ceza soruşturması açılması için başvuruda bulunulduğundan, davacının bu yönde beyanıbulunmadiğını beyan etmesine rağmen başvurusunu devam ettirdiğinden kastının mesnetsiz şikâyeti yoluyla davacıya zarar vermek olduğu, şikáyet hakkı davalı tarafından kötüye kullanıldığından, davacının kişilik hakları ile davalının şikáyet hakkı arasındaki çatışan yararlar dengesi, davacı aleyhine bozulmuştur. Yargılamanın ve soruşturmanın yaklaşık 4yıl sürmekle davacının kişilik hakları zarara uğradığından tarafların sosyal ve ekonomik durumu haksız fiilin ağırlığı ve mahiyeti birlikte değerlendirilerek takdiren 7.000 TL manevi tazminatın davalidan tahsiline hükmedilmiştir."
10. Başvurucu, bu karar üzerine istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi başvurucunun zayıf ve dolaylı da olsa herhangi bir delil ve emare bulunmadan davacıyı şikâyet etmesi ve hakkında soruşturma yürütülmesine yol açması nedeniyle yasal şikāyet hakkı sınırlarını aştığı yönünde değerlendirmede bulunarak istinaf isteminin reddine karar vermiştir.


11. Başvurucu, nihai hükmü 4/12/2022 tarihinde öğrendikten sonra 2/1/2023tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

12. Ayrıca davacı, mesleğini icra etmesine karşın hakkında yapılan adli ve idari şikâyetlerle iftiraya maruz kaldığından bahisle başvurucu hakkında suç duyurusunda bulunmuştur. Başsavcılık, düzenlediği 1/9/2022 tarihli iddianameyle başvurucunun iftira suçundan cezalandırılmasını talep etmiştir. Konya 11. Asliye Ceza Mahkemesince başvurucu hakkında iftira suçundan yapılan yargılama sonucunda başvurucunun beraatine karar verilmiştir. Kararda; başvurucunun davacı tarafindan işlenmediği bilinen bir suç için suçduyurusunda bulunduğunun kabul edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesine yer verilerek atılı suçu işlemediği kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. Söz konusu karar, istinaf başvurusunun reddedilmesi sonucunda 30/1 1/2023 tarihinde kesinleşmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
13. 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sorumluluk" başlıklt 49. maddesi şöyledir:
"Kusurlu ve hukuka aykırı bir fille başkasına zarar veren, bu zarari gidermekle yükümlüdür.

Zarar verici fili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fille başkasına kasten zarar veren de, bu zarariı gidermekle yükümlüdür."
14. 6098 sayılı Kanun'un "Kişilik hakkının zedelenmesi" başlıklı 58. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adi altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir."
15. Yargıtayın haksız şikâyet nedeniyle manevi tazminat istemlerine ilişkin verdiği kararlarda (birçok karar arasından bkz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 14/2/2019 tarihli ve E.2016/13345, K.2019/699 sayili; 29/11/2018 tarihli ve E.2016/8975, K.2018/7434 sayili;19/2/2018 tarihli ve E.2016/3988, K.2018/1033 sayılı kararlari) vurgulanan temel ilkeler şunlardır:
"Şikáyet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. maddesinde:'Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davaci veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir' şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargımercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasın, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.

Anayasa'nın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği' başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığınıkoruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25. maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırımın dava yolu ile korunacağı açıklanmış. 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırimı düzenlenmiştir.


Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkıkullanamaz, Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikâyet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir, Şikâyeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynıolay karşısında davalı gibi davranabileceği hållerde şikåyet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. Aksi hâlde şikáyetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
16. Anayasa Mahkemesinin 30/4/2025 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanhık Görüşü
17. Başvurucu, hak arama özgürlüğü kapsamında bir ihbar ve şikâyette bulunmasınedeniyle manevi tazminat ödemeye mahkûm edildiğini iddia etmiştir. Hakkında davacıya karşı iftira suçunu işlediğinden bahisle yapılan ceza yargılaması sonucunda beraatine hükmedildiğini, şikâyetinin ciddi bulunması sonucunda soruşturma merciinin verdiği karar üzerine davacının yargılandığını belirtmiş, ayrıca kötü niyetli olduğuna ve şikâyet hakkınıkötüye kullandığına dair somut herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın tazminata hükmedilmesiyle gerekçeli karar hakkının ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

18. Bakanlık görüşünde; Anayasa Mahkemesi içtihatlarına yer verilerek davacının şeref ve itibar hakkı ile başvurucunun ifade özgürlüğü arasında somut olayın kendine özgükoşulları dikkate alınarak adil bir dengenin kurulması gerektiği belirtilmiştir.
19. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında bireysel başvuru dilekçesindeki ihlal iddialarını yinelemiştir.

B. Değerlendirme 
20. Anayasa'nın "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmí makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...
Bu hürriyetlerin kullanıması,.. başkalarının şöhret veya haklarının,.. korunması .amaçlarıyla sınırlanabilir.…"

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucunun gerekçeli karar hakkının da ihlal edildiğine yönelik şikâyetlerinin bir bütün olarak ifade özgürlüğü kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Müdahalenin Varhğı
23. Başvurucu, açtığı boşanma davasında karşı tarafın vekili olarak görev yapan kişinin kendisine yönelik beyanlarının suç oluşturduğu düşüncesiyle bu kişiden şikâyetçi olmasından dolayı Asliye Hukuk Mahkemesince tazminat ödemeye mahkûm edilmiştir.Anılan yargı kararı ile başvurucunun ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahale söz konusudur.
b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
24. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullarıyerine getirmediği müddetçe Anayasa'nın 26. maddesinin ihlalini teşkil edecektir.Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, .… demokratik toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
25. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
26. 6098 sayılı Kanun'un 49. ve 58. maddelerinin kanunla sınırlama ölçütünükarşıladığı sonucuna varılmıştır.

ii.Meşru Amaç
27. Müdahalenin başkalarımn şöhret veya haklarının korunmasına yönelik önlemlerin bir parçası olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna varılmıştır.

iii. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
(1) Genel İlkeler 
(a) Demokratik Toplumda İfade Özgürlüğünün Önemi 
28. İfade özgürlüğü kişinin haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, düşünce ve kanaatlerinden dolayı kınanmamasi, bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesí, anlatabilmesi, savunabilmesi,başkalarına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi ifade özgürlüğünün demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemde olduğunu daha önce pek çok kararında açıklamıştır (Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 33-35; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, §§ 42, 43; Tansel Çölaşan [1. B.], B. No:2014/6128, 7/7/2015, §§ 35-38).

(b) Müdahalenin Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olması
29. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için müdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşılamalı ve orantılı olmalıdır (Bekir Coşkun, §§ 53-55; Mehmet Ali Aydın, §§ 70-72;AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması,başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekir (bazı farklılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, § 51; Mehmet Ali Aydın, § 68; Tansel Çölaşan, § 51).

30. Anayasa Mahkemesinin bir görevi de bireylerin fikirlerini ifade özgürlüğüyoluyla ifade etme hakları ile Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci fikrasında belirtilen meşru amaçlar arasında adil bir dengenin sağlanıp sağlanamadığını denetlemektir. Meşru amaçların bir olayda varlığının hakkı ortadan kaldırmadığı vurgulanmalıdır. Önemli olan bu meşru amaçla hak arasında olayın şartları içinde bir denge kurmaktır (Bekir Coşkun, §§ 44, 47, 48;Hakan Yiğit [2. B.], B. No: 2015/3378, 5/7/2017, §§ 58, 61, 66).

(c) İfade Özgürlüğünü İlgilendiren Yönüyle İddia ve Savunma Dokunuimazlığı
31. Iddia ve savunma dokunulmazlığı, Anayasa'nın 36. maddesi kapsamında güvence altına alınmıştır. Anılan maddenin birinci fikrasında herkesin meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunmalarını sunma ve adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir (Güher Ergun ve diğerleri [1. B.], B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 38). Adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkeler hem medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların hem de bir suç isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerlidir (Adnan Oktar [1. B.], B. No: 2012/917, 16/4/2013, §21).

32. Anayasal güvenceye sahip iddia ve savunma dokunulmazlığı 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda da yer almaktadır. Anılan Kanun'un 128. maddesinde yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvurularda muhakeme süjelerinin kişilerle ilgili olumsuz beyanları -belli sınırlar içinde olmak kaydıyla

hukuka uygunluk nedeni olarak öngörülmüştür (Kenan Gül [1. B.], B. No: 2015/17892,19/2/2019, § 44; Şeyma Fenercioğlu [1. B.], B. No: 2015/12747, 7/11/2019, § 39).
33. Söz konusu madde ile her ne kadar dokunulmazlığın kullanımına şekil, yer ve ölçülülük yönünden sınırlama getirilmiş olsa da maddi gerçeklerin iddia ile savunmanın çarpışması sonucu ortaya çıkacağı dikkate alındığında bu sınırlamalar mümkün olduğunca dar yorumlanmalıdır (Kenan Gül, § 45; Şeyma Fenercioğlu, § 40).
34. 5237 sayılı Kanun'un 128. maddesine göre isnat ve değerlendirmeler, gerçek ve somut vakıalara dayandığı ve uyuşmazhıkla bağlantılı olduğu müddetçe ölçülü kabul edilebilir. Bununla birlikte yargılama esnasında kullanılan ifadelerin ve eleştiri hakkının makul olmayan ölçüde sınırlandırılmasının hem Anayasa'nın 26. maddesi hem de 36.maddesinde güvence altina alınan hakların gereğince yerine getirilmesini engelleyeceği unutulmamalıdır. Yargının işleyişine halel getirmemek adına davanın tarafları ve profesyonel olarak iddia ve savunma görevini icra eden avukatlar bu görev nedeniyle herhangi bir müeyyide veya ceza tehdidi altında kalmamalıdır (Kenan Gül, § 46; Şeyma Fenercioğlu, §41).

35. Anayasa Mahkemesine göre de iddia ve savunma hakkının her türlü etkiden uzak olarak kullanılması esastır. Anayasa Mahkemesi bir davada tarafların yargı mercileri önünde iddia ve savunmalarını kaygıya kapılmadan serbestçe yapmaları gerektiğini, iddia ve savunma sinırı içinde kalan hakaretin suç teşkil etmemesinin olayda hakaret kastının bulunmamasına değil adaletin tam olarak yerine getirilmesi sebebine dayandığını belirtmiştir.Anayasa Mahkemesine göre bu serbestlik davanın aydınlığa kavuşmasına, diğer bir deyişle hakkın meydana çıkmasına yol açma amacına hizmet etmelidir (AYM, E.1963/163,K.1965/36, 8/6/1965; E.1979/38, K.1980/11, 29/1/1980; Kenan Gül, § 47).
(d) Başkalarinın Şöhret veya Haklarının Korunması
36. Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci fikrasına göre ifade özgürlüğünün sınırlandırılma nedenlerinden ve bu bağlamda ifade özgürlüğünü kullananların uymasıgereken görev ve sorumluluklardan biri de başkalarının şöhret veya haklarının korunmasıdır.Bireyin şeref ve itibarı, kişisel kimliğinin ve manevi bütünlüğünün bir parçasını oluşturur ve Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasının korumasından faydalanır (İlhan Cihaner (2)[1. B.], B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 44; Kenan Gül, § 52).

37. Üçüncü kişilerin şeref ve itibara müdahalesi, birçok ihtimalin yanında adli makamlara verilen dilekçeler veya mahkemeler önünde sarf edilen sözlerle de olabilir. Bir kişi adli makamlara verilen dilekçelerde ve bir yargılama çerçevesinde eleştirilmiş olsa dahi o kişinin şeref ve itibarı manevi bütünlüğünün bir parçası olarak değerlendirilmelidir (Cem Mermut [2. B.], B. No: 2013/7861, 16/4/2015, § 37). Devlet, bireyin şeref ve itibarına keyfi olarak müdahale etmemek ve üçüncü kişilerin saldırılarını önlemekle yükümlüdür (Nilgün Halloran [2. B.], B. No: 2012/1184, 16/7/2014, § 41; Adnan Oktar (3) [2. B.], B. No:2013/1123, 2/10/2013, § 33; Bekir Coşkun, § 45; Önder Balikçı [2. B.], B. No: 2014/6009,15/2/2017, § 44).

(e) Çatışan Haklar Arasında Dengeleme 
38. Devletin bireylerin maddi ve manevi varlığının korunması ile ilgili pozitif yükümlülükleri çerçevesinde şeref ve itibarın korunması hakkı ile diğer tarafın Anayasa'da 

güvence altına alınan iddia ve savunma dokunulmazlığı ve ifade özgürlüğünden yararlanma hakkı arasında adil bir denge kurması gerekir. Çatışan haklar arasında dengeleme yapılabilmesi için mevcut olaya uygulanabilecek olan kriterlerden bazıları şöyledir (Kenan Gül, §§ 54, 55; Şeyma Fenercioğlu, §§ 45, 46):
i. İddia ve savunma dokunulmazlığının kullanılmasını hakhı gösterecek emarelerin varlığı,
ii. İddia ve savunma dokunulmazlığının sırf üçüncü kişilere zarar vermek amacıyla kullanılıp kullanılmadığı,
iii. İddia ve savunma dokunulmazlığının kamu görevlilerine karşı görevlerinin yerine getirilmesiyle ilgili konularda kullanılıp kullanılmadığı,
iv. Hedef alınan kişiye yönelik isnatların taraflar arasındaki uyuşmazlık konusuyla -oldukça zayıf veya dolaylı da olsa- ilgisinin bulunup bulunmadığı ve uyuşmazliğın çözümüne katkısının olup olmadığı,
v. Sarf edilen ifadeler ve bunların hedef alınan kişinin yaşamina etkileri.
39. Anayasa Mahkemesi başvurunun koşullarına göre bazıları yukarıda sayılan kriterlerin gerektiği gibi değerlendirilip değerlendirilmediğini denetler (Nilgün Halloran, §41; Ergün Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, § 56; Kadir Sağdıç [GK], B. No:2013/6617, 8/4/2015, §§ 58-66; Îlhan Cihaner (2), §§ 66-73).

(2) İlkelerin Olaya Uygulanması
40. Başvuru konusu olayda başvurucu, açtığı boşanma davasında eşinin avukatıolan davacı ile yaptığı görüşmede davacının kendisine sarf ettiği sözler üzerine davacıdan şikâyetçi olmuş, şüpheli hakkında soruşturma yürütülmüş ve yapılan yargılama sonucunda şüphelinin beraatine karar verilmiştir. Bunun üzerine bahsi geçen avukatın açtiğı manevi tazminat davası sonucunda Asliye Hukuk Mahkemesi, haksız ve kötü niyetli şikâyette bulunduğu gerekçesiyle başvurucu aleyhine 7.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir.
41. Eldeki başvuruda davacı, başvurucu hakkında kendisine iftira attığı iddiasıyla da şikâyetçi olmuş ve aynı suçtan başvurucunun yargılaması yapılmıştır. Konya i1. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan değerlendirmede başvurucunun işlenmediğini bildiği bir suç için suç duyurusunda bulunduğunun kabulünün mümkün olmadığı belirtilerek üzerine atılı suçu işlemediği kanaatiyle beraatine karar verilmiştir. Bu karar istinaf incelemesi sonucunda kesinleşmiştir (bkz. § 12).

42. Başvuruya konu şikâyet dilekçesinde kullandığı ifadelere bakıldığında ise başvurucu, davacı ile arasında yaşanan telefon görüşmesine (bkz. § 6) istinaden suçduyurusunda bulunmuştur. Bu şikâyetinde başvurucu; davacının kendisine yönelik olarak sadakatsiz davranışları olduğuna dair delilleri bulunduğunu ve belirtilen koşullarda anlaşma yapmaması hâlinde çalıştığı kurumun bağlı olduğu bakanlığa bu delilleri sunacağını,böylelikle mesleğinden olacağını söylediğini (bkz. § 5) ifade etmiştir.
43. Başsavcılık, şikâyet dilekçesinde yer alan olgulara ilişkin uzman incelemesi yaptırmış; bunun sonucunda Seydişehir Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen iddianamede 

davacının üzerine atılı suçlardan (bkz. § 7) cezalandırılması talep edilmiştir. Yapılan yargılama sonucunda davacı hakkında beraat kararı verilmiştir.

44. Somut olayda davacı -bilirkişi raporuna yansıdığı şekliyle- görülen boşanma davasına ilişkin olarak başvurucunun evlilik birliği içinde kusurlu davranışları olduğuna dair elinde deliller bulunduğunu, bu delillerin Millî Eğitim Bakanlığına intikal etmesi hâlinde bunun başvurucunun mesleğine olumsuz etkileri olacağını söylediğinde kuşku yoktur (bkz. §6). Bu durumda başvurucunun söz konusu ifadeleri suç duyurusunda belirttiği şekilde anlamlandırmasının ve bu şekilde şikâyetine konu etmesinin objektif olarak savunulabilir bir amaca hizmet etmediği söylenemez. Diğer bir ifadeyle iddia dokunulmazlığı için gerekli olan emarelerin somut olayda var olduğu anlaşılmaktadır.

45. İkinci olarak başvurucunun suç duyurusu dilekçesindeki ifadelerinin davacıyla aralarındaki uyuşmazlık konusuyla ilgili olmadığı yahut uyuşmazlığın çözümüne katkısıolmadiğı da söylenemez zira başvurucunun şantaja maruz kaldığı iddiasının çözümündeki esaslı delilin davacının başvurucuya söylediği ifadeler olduğunda kuşku yoktur.
46. Son olarak değerlendirilmesi gereken husus ise başvurucunun suç duyurusunda ileri sürdüğü iddiaların sırf davacıya zarar vermek amacıyla kullanıp kullanmadığıdır. Davacıhakkındaki beraat kararı gerekçesinde başvurucunun sırf davacıya zarar vermek amacıyla hareket ettiği gibi bir tespit olmayıp, sadece davacınin üzerine atıli suç unsurlarının olayda oluşmadığının belirtilmesiyle yetinilmiştir (bkz. § 7). Bu durumda başvurucunun sırf davacıya zarar vermek amacıyla nasıl hareket ettiğinin başvurucu aleyhine tazminata hükmedilen yargılamada ortaya konulması gerektiği açıktır. Tazminat davasında ise yargımakamları başvurucunun amacının davacıya zarar vermek olduğunu değerlendirmekle birlikte bu değerlendirmeyi davacıın bu yönde beyanı bulunmadığını iddia etmesi ile davacıhakkındaki beraat kararına dayandırmakla yetinmiştir. Buna karşılık başvurucunun boşanma davasıyla ilgili olan bir delilin meslek hayatına yönelik tehlike arz edecek şekilde kullanılabileceğinin, üstelik bir avukat tarafından söylenmesinin yarattığı endişeyle şikâyet hakkını kullanmış olma olasılığı ise değerlendirme konusu yapılmamıştır. Bu hâliyle somut olayın kendine özgü şartları gözönüne alınarak başvurucunun salt davacıya zarar vermek amacıyla şikâyet hakkını kullandığının ortaya konulamadığı kanaatine ulaşılmıştır.
47. Sonuç olarak başvurucunun iddia dokunulmazlığı kapsamındaki ifade özgürlüğüile davacının şeref ve itibarının korunması hakkı arasında Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen ölçütlerine göre dengeleme yapması gereken yargı makamlarının başvurucu aleyhine tazminata hükmederken yalnızca davacı lehine sonuçlanan ceza yargılaması kararına dayandıkları görülmüştür. Söz konusu beraat kararında ise anılan dengeleme ölçütlerini karşılayacak bir değerlendirme bulunmamaktadır. Oysa başvurucu tarafindan şikâyet edilen davacının ceza yargılaması sonucunda beraatine hükmedilmesinin başvurucunun şikâyetini kendiliğinden haksız ve hukuka aykırı hâle getirdiğini söylemek ya da suç duyurusunu sırf davacıya zarar vermek kastıyla yaptığını kabul etmek mümkün değildir. Dolayısıyla yargımakamlarının başvurucunun ifade özgürlüğü ile davacının şeref ve itibarının korunmasıhakkı arasında adil bir denge kurduklarını ilgili ve yeterli bir gerekçeyle açıklayamadıklarısonucuna varılmıştır. Bu nedenle başvurucunun ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik topłumda zorunlu sosyal bir ihtiyacı karşıladığı söylenemez.
48. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


Ömer ÇINAR bu sonuca katılmamiştır.
VI. GİDERİM 
49. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ile 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

50. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66;Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
51. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için manevi zararları karşılığında başvurucuya net 34.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE,
B. Ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
C. Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün İHLAL EDİLDİĞİNE Ömer ÇINAR'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
D. Kararın bir örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/700, K.2022/383) GÖNDERİLMESİNE,
E. Başvurucuya net 34.000 TL manevi tazminat ÖDENMESiNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
F. 1.480,40 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 31.480,40 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
G. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 30/4/2025tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2023/3347Karar Tarihi : 30/4/2025
KARŞIOY 
Başvuru şikayet hakkının kullanılması nedeniyle tazminat ödemeye mahkum edilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkin olup, Sayin Mahkemece yapılan değerlendirmede çoğunluk tarafindan başvurucunun Anayasa'nın 26.maddesinde düzenlenen ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Aşağıda belirttiğimiz gerekçelerle çoğunluk görüşüne katılmıyorum. Şöyle ki;
Başvurucu, eşine karşı boşanma davası açmiş, söz konusu davada başvurucu ile eşini temsil eden avukat arasında geçen görüşme başvurucunun telefonunda yüklü bir program aracılığı ile kayıt altına alınmış, daha sonra başvurucunun şikayeti nedeniyle avukat hakkında hakaret, basit tehdit, şantaj suçlarından dava açılmış, Konya I. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda avukatın atılı suçları işlemediği gerekçeleri ile hakkında beraat kararı verilmiş ve bu karar Istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.Bunun üzerine başvurucu tarafından şikayet edilen avukat, başvurucu hakkında şikâyet hakkının kötüye kullandığı gerekçesi ile asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası açmış,söz konusu davada başvurucu aleyhine 7.000 TL manevitazminata hükmedilmiştir. Yerel mahkeme gerekçesinde, davalıın kasıtlı olarak davacıyı şikayet ettiği, şikayet hakkınıkötüye kullandığı, soruşturma ve kovuşturma aşamalarının yaklaşık 4 yıl sürdüğü, bu nedenlerle davacının kişilik haklarının zarar gördüğünü belirtmiştir. Bu karar da İstinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiş, bunun üzerine başvurucu, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunmuştur.
Başvuru, Anayasa'nın 26. maddesinde düzenlenen ifade hürriyeti kapsamında incelendiğinde, söz konusu maddede “başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması" gerekçeleri ile hakkın sınırlanabileceği belirtilmiştir. Türk Medeni Kanununun 24. maddesinde “Hukuka aykrıolarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hákimden, saldıriıda bulunanlara karşı korunmasınıisteyebilir" ve aynı Kanunun 25. maddesinde ise, “Davacinın, maddî ve manevi tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır"düzenlemelerine yer verilmiştir. Yine Türk Borçlar Kanununun 58. maddesine göre ise, “Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı alunda bir miktar para ödenmesini isteyebilir”. Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanununun kişilik haklarının korunmasına yönelik yukarıda yer verilen düzenlemeleri Anayasanın 26. maddesi uyarınca kanunilik ölçütünü karşılamaktadır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması ilk derece mahkemelerinin görevidir. Anayasa Mahkemesinin görevi ise,derece mahkemesinin yorumlarının açıkça keyfi veya bariz takdir hatası içerecek nitelikte olup olmadığının incelemektir. Mahkemece, deliller toplanarak değerlendirilmiş ve davacıın avukat olduğu, soruşturma ve kovuşturma sürecinin uzun sürdüğü, bu nedenle davacının kişilik hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Somut olayda çoğunluk tarafindan, başvurucunun yapmış olduğu açıklamalar nedeniyle hürriyeti bağlayıcı veya başka bir adlî ceza ile cezalandırılmadığı da nazara alınmamıştır. Anayasa Mahkemesi çok sayıdaki benzer başvurularda adli yargımahkemelerinin kararlarını değerlendirirken ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaların niteliğine ve kapsamına da bakmakta, bireysel başvuruya konu olan yargı kararının hürriyeti 

bağlayıcı bir ceza veya tazminat öngörmesi arasında önemli bir fark bulunduğunu belirterek değerlendirilmenin bu bağlamda yapılmasını gerektiğini ifade etmektedir.
Nitekim Anayasa Mahkemesi'nin Mustafa Tepeli başvurusunda önceki içtihatlara atıf yapılarak bu husus açıkça vurgulanmıştır.“.22. Kişinin itibarına yapılan saldırının belli bir ağırlık düzeyine erişmiş olduğu hállerde Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında mündemiç negatif yükümlülüğe, bireyin maddi ve manevi varlığına etkin bir saygının sağlanması için gerekli pozitif yükümlülükler eklenir. Pozitif yükümlülükler, kişilerin birbirleri ile olan ilişkilerini de kapsayacak şekilde kişisel itibara saygının güvence altına alınması amacıyla birtakım tedbirler alınmasımı gerektirir (İlhan Cihaner (2). B. No:2013/5574, 30/6/2014, § 47; Kadir Sağdıς [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, § 40).23...Başka bir deyişle Anayasa Mahkemesi, devletin maddi ve manevi varlığa yönelik müdahalelere karşı etkili mekanizma kurma yükümlülüğünün mutlaka ceza soruşturmasıyapılmasını gerekli kılmadığına, bireyin üçüncü kişilerce şeref ve itibarına müdahale edildiği iddiasıyla tazminat davası yoluyla da giderim sağlamasının mümkün olduğuna karar vermiştir (Adnan Oktar (3), § 35)...". (Mustafa Tepeli [GK], B. No: 2014/5831, 1/3/2017).
Manevî tazminat, kişilik haklarının hukuka aykırı şekilde ihlal edilmesi nedeniyle duyulan üzüntü ve kederin hafifletilmesine yönelik bir “giderim” olup, ceza hukuku yaptırımıdeğildir. Çoğunluk görüşünde manevi tazminatın bu işlevi nazara alınmamıştır. Kaldı ki,başvurucunun kamuda öğretmen olarak çalıştiğı nazara alındığında hükmedilen manevi tazminat tutarının ölçüsüz olduğu ya da başvurucuya aşırı bir külfet yüklediği de söylenemez.
Bu nedenlerle, başvurucunun Anayasa'nin 26. maddesinde güvence altına alinan ifade özgürlüğü ihlal edilmediğinden, aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye Ömer ÇINAR