Yargıtay 2, 9 ve 11. Hukuk Dairelerine Ait Kararlar
YARGITAY KARARLARI | 2024-03-19

19 Mart 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32494
YARGITAY KARARLARI 
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGITAY İLÂMI 
Esas No : 2023/9913Karar No : 2024/340
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESI : Keşan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 
TARİHİ: 29.12.2010
SAYISI : 2010/418 E., 2010/424 K.
DAVACI : Hüseyin Engin 
DAVALI : Keşan Nüfus Müdürlüğü
DAVA TARİHİ: 01.11.2010
KARAR : Davanın kabulüne 
TEMYİZ EDEN : Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü

Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davasında davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiş olmakla; Tetkik Hakimi tarafindan hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 
Davacı Hüseyin Engin vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Nesibe ve Mahmut'un gayri resmi evliliğinden doğduğunu, Ahmet Engin'in ise Mahmut ve Fatma'dan olan baba bir, anne ayrı kardeşi olduğunu ancak Ahmet'in kendi öz annesi Nesibe ile evli gözüktüğünü ileri sürerek Ahmet ile Nesibe arasındaki evlilik kaydının iptali ile Nesibe'nin gerçek eş bağının İsmail Öztoprak ile kurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

IIL CEVAP 
Davalı Nüfus İdaresi temsilcisi davaya cevap vermemiş, duruşmada takdiri mahkemeye bıraktığını beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bu dosyanın davacısı ile Ahmet Engin'in baba bir ana ayrı üvey kardeş oldukları, nüfus kaydına göre davacının annesi olan Nesibe ile davacının üvey kardeşi olan Ahmet Engin'in 27.7.1943 yılında evlenmiş oldukları ancak evlenmekle Öztoprak soyadına alınan davacının annesi olan Nesibe'ye ait nüfus kayıt örneğine göre de 17.07.1943 tarihinde İsmail Öztoprak ile evli olduğu, Nesibe 'nin Ismail ile evlilik tarihi olan 17.07.1943 tarihinden 10 gün sonra yine davacının baba bir ana ayrı üvey kardeşi Ahmet ile evliliğinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu durumda Ahmet'in Nesibe'nin eski eşi olmadığı anlaşıimakla Ahmet'in Nesibe ile evlilik kaydının iptali ile davacının murisi olan Nesibe Öztoprak'ın İsmail Öztoprak ile evlilik bağının devamı ile nüfus kaydının korunmasına karar verilmiş, kararın temyiz incelemesinden geçmeden 28.02.2021 tarihinde kesinleştiği belirtilmiştir.
2.Karara karşı ilgili kişi sıfatıyla Muhittin Yücel Öztoprak 11.10.2021 tarihli dilekçe ile temyiz başvurusunda 

bulunarak "davacının, açtığı bu davasonucu kendi dedesi olan İsmail Öztoprak'ın mirasına 1/4 pay oranında ortak olduğunu, söz konusu kararın kendisinin ve diğer mirasçıların hukukunu etkilediği halde taraf teşkili sağlanmaksızın, mirasçılar davaya dahil edilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu" ileri sürmüş, Dairemizin 27.01.2022 tarih ve 2021/10232 E., 2022/742 K. sayılı kararı ile temyiz edenin taraf sıfatı olmadığı gibi evlilik kaydının iptaline ilişkin bu dava yönünden temyiz edenin hukukunu etkileyen bir durum da bulunmadığından temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiş, temyiz edenin karar düzeltme talebi de Dairemizin 20.06.2022 tarihli,2022/5318 E., 6050 K. sayılı kararı ile reddedilmiştir.

IV. KANUN YARARINA TEMYİZ 
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığıtarafindan istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri 
Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü 13.12.2023 tarihli kanun yararına temyiz dilekçesinde; davacıile annesi olduğu iddia edilen Nesibe arasındaki analık bağının kurulması için eldeki davadan önce açılan bir dava olduğunu ve kararın henüz kesinleşmediğini, dolayısıyla davacının annesi olduğunu iddia ettiğin kişinin nüfus kaydının düzeltilmesi için açtığı davada aktif husumet ehliyetinin olup olmadığının değerlendirilmeden karar verilmesinin, kabule göre de nüfus kaydı düzeltilmesi istenen kişinin nüfus kaydının kapalı olduğu, bu nedenle kapalı kayıtta bir değişiklik yapılamayacağı gözetilmeksizin davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek Keşan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2010/418 E., 2010/424 K. sayılı kararın kanun yararına temyizen incelenerek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme 
Uyuşmazlık, davacı Hüseyin'in, kendi annesi Nesibe ile baba bir anne ayrı kardeşi Ahmet arasında olan evlilik kaydının iptali istemiyle açtığı davada, davanın kabulü ile Ahmet Engin ile Nesibe arasındaki evlilik kaydının iptal edilmesinin doğru olup olmadığı, kanun yararına bozma koşulları oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 2 nci maddesi uyarınca uyulamayan dava olunan 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca ve 6100 sayılıKanun'un 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.
2.Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
3.5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun (5490 sayılı Kanun) 35 nci ve 36 ncı maddesi.
4.4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 4 üncü maddesi, 36 ncı ve 39 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 
1.Somut olayda; davacı Hüseyin, kendi annesi olduğunu iddia ettiği Nesibe'nin nüfus kayitlarında iki ayrıkişi ile evli gözüktüğünü ileri sürerek annesi ile (baba bir, anne ayrı) kardeşi Ahmet arasındaki evliliğin iptalini istemiş, dava sadece Nüfus İdaresine yöneltilmiş ve İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, Nesibe ve Ahmet arasındaki 27.07.1943 tarihli evlilik kaydının iptaline, Nesibe'nin İsmail Öztoprak ile 17.07.1943 tarihli evlilik kaydının korunmasına karar verilmiştir.

2.Nüfus kayıtlarının düzenli ve gerçeğe uygun olarak tutulması kamu düzeni ile yakından ilgilidir. Nüfus kayıtlarındaki istemlerle ilgili davalarda, mahkemelerin hiçbir kuşku ve duraksamaya neden olmaksızın doğru sicil oluşturmak zorunluluğu bulunmaktadır.


3.Mahkemece, Nesibe ile Ahmet arasındaki evlilik kaydının iptal edildiği gözetildiğinde verilen karardan gerek Nesibe'nin ve Ahmet'in, gerekse de İsmail Öztoprak'ıin mirasçılarının etkileneceği dikkate alındığında bu kişilerin tüm mirasçılarının belirlenerek davalı sıfatı ile davaya katılmalarının sağlanması gerekirken, mahkemece resen gözetilmesi gereken bu durum nazara alınmadanve taraf teşkili de sağlanmadan, Anayasa'nın 36. maddesi ile düzenfenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınmadan eksik hasımla davanın esası hakkında karar verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR 
Açıklanan sebeple;
Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargitay 9. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA  YARGITAY İLÂMI 
Esas No : 2023/21021Karar No : 2024/1475
İNCELENEN KARARIN 
MAHKEMESİ: Siirt İş Mahkemesi TARİHİ: 11.03.2022SAYISI : 2021/173 E., 2022/132 K.
DAVACI :DAVALI :DAVA TARİHİ: 07.07.2020KARAR : Davanın kabulü
KANUN YARARINA 
TEMYİZ EDEN : Adalet Bakanlığı

Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen alacak davasında davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiş olmakla; Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 
1. Davacı vekili dava dilekçesinde; 29.09.2017-31.03.2020 tarihleri arasında belirli süreli iş sözleşmeleri ile davalı kuruma bağlı anaokulunda öğretmen olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin süresinin 20.06.2020tarihinde bitmesi gerektiğini, işten çıkarma yasağına rağmen davalımın kendisini işten çıkardığını,8.00-18.30/21.00 saatleri arasında çalıştığıní, 31.03.2020-17.09.2020 tarihleri arasındaki bakiye süre ücret ücretinden kaynaklı tazminatın ödenmesi gerektiğini ileri sürerek 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 109 uncu maddesi uyarınca kismi dava yolu ile 100'er TL kidem tazminatı ve bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve 6100 sayılı Kanun'un 107 nci maddesi uyarınca belirsiz alacak davası yolu ile fazla çalışma ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.


II. CEVAP 
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıın 2017 yılı Eylül ayı itibarıyla anaokulunda çalışmaya başladığını, davacının belirli süreli iş sözleşmesi kapsamında çalıştığını ve iş sözleşmesi 26.06.2020tarihinde sona ermesine rağmen Covid 19 nedeni ile okulun kapandığını ve iş sözleşmesinin sonlandırıldığını, iş sözleşmesinin fesih yasaklarından önce sonlandırıldığını ve iş sözleşmesi belirli süreli olduğundan kıdem tazminatı ödenemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; fazla çalışma alacağının belirsiz alacak davası ile istenebileceği, davacının davalı işveren yanında 29.09.2017-31.03.2020 tarihleri arasında asgari ücret karşılığında çalıştığı, feshin haklı bir nedene dayandığı hususunun davalı tarafça kanıtlanmadığı, bu itibarla davacının kıdem tazminatına hak kazandığı, davacı fazla çalışma ücreti ve bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat taleplerine tam islah dilekçesinde yer vermediğinden işbu talepler hakkında olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve kıdem tazminatının davalıdan tahsiline miktar itibarıyla kesin olmak üzere karar verilmiştir.
2. Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, İlk Derece Mahkemesince 14.04.2022 tarihli karar ile; istinaf dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiş olup ek kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince 02.06.2022 tarihli karar ile; ek karara yönelik davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. KANUN YARARINA TEMYİZ 
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri 
Adalet Bakanlığı; davacının dava dilekçesiyle 100,00 TL kidem tazminatı ve 100,00 TL bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminatı kısmi dava yolu ile, 100,0o TL fazla çalışma alacağı talebini ise belirsiz alacak davası yolu ile talep ettiğini, bilirkişi raporu ile davacının talep edebileceği kıdem tazminatımiktarının 6.555,27 TL olduğunun belirlendiğini, islah dilekçesinde dava türünün tam ıslah ile kısmi eda davası olarak değiştirildiğinin belirtildiğini ve kıdem tazminatının ise bilirkişi raporu uyarınca belirlenen miktar üzerinden talep edildiğini, bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve fazla çalışma alacağıtalebinin bulunmadığının anlaşıldığını, davacı tarafın kıdem tazminatı bakımından yapmış olduğu ıslahın tam ıslah değil kısmi islah olduğunu, davacının dava konusunu değiştirmediğini, bilirkişi raporu doğrultusunda kıdem tazminatı talep miktarını artırdığını, davacının söz konusu isteminde bakiye süre ücretinden kaynakı tazminat ve fazla çalışma alacağı talebi bulunmamasının bir usul işlemi olmayıp maddi hukuka ilişkin kısmi feragat olduğunu, istem sonucunun daraltılması (azaltıłmasi) söz konusu olup bu durumun davayı genişletme veya değiştirme sayılmayacağıni, tam veya kısmi feragat için karşı tarafın iznine ve ayrica bunun için islah yoluna başvurulmasına gerek de bulunmadığıni, dolayısıyla davacıvekilinin bu isteminin ıslah kurumunun niteliği ile bağdaşır bir yönü bulunmadığını, bu nedenle Mahkemece; davacı vekilinin isteminin, bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve fazla çalışma alacağı yönünden kısmi bir feragat olarak kabul edilip davanın kısmen kabul ve ret oranına göre yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, ayrıca davalı Üniversitenin 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun (2547 sayılı Kanun) 56 ncı maddesinin (b) bendi delaleti ile 492 sayıl 

Harçlar Kanunu'nun (492 sayılı Kanun) 13 üncü maddesinin (j) bendi uyarınca harçtan muaf olduğunu,belirtilen sebeplerle bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve fazla çalışma alacağı yönünden kısmen ret oranına göre yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi ve harçtan muaf olan davalıaleyhine harca hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe 
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme 
Uyuşmazlık, davanın tam kabul olup olmadığı buna göre yargılama giderinin hakhılık oranına göre taraflar arasımda bölüştürülmesi ve ret vekalet ücretine hükmedilmesi gerekip gerekmediği ile davalıaleyhine harç yükletilmesinin mümkün olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2. Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun'un 363 üncümaddesinin ikinci fikrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarınıortadan kaldırmaz.

3. 6100 sayılı Kanun'un 123 üncü maddesi, 307, 309 ve 312 nci maddeleri, 331 inci maddesinin üçüncü fikrası, 176 ila 181 inci maddeleri ve 326 ncı maddesi, 2547 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesinin (b) bendi delaleti ile 492 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin (j) bendi.

4. Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 11.03.2021 tarihli ve 2016/(7)9-2146 Esas, 2021/250 Karar sayılı karari.

3. Değerlendirme 
1. Davacı vekili dava dilekçesinde, 6100 sayılı Kanun'un 109 uncu maddesi uyarınca kısmi dava yoluyla 100'er TL kıdem tazminatı ve bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve 6100 sayılı Kanun'un 107 nci maddesi uyarınca belirsiz alacak davası yoluyla fazla çalışma ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 21.02.2022 tarihli ve "6100 sayılı Kanun'un 180inci maddesine göre davanın tamamı islah edilmis dilekçesidir" başlıklı islah dilekçesinde ise; dava konusunu "Haksız Olarak İşten Çikarılan Davacının 6100 Sayılı HMK.'nun 109. VE 107. Maddesi Kıdem Tazminatı Fazla Mesai,Ücret Alacağının Temerrüt Tarihlerinden İşletilecek FAİZ'iyle Birlikte Davalılardan Müştereken ve Müteselsilen TAHSİLiNE, Yargılama Giderleri ve Avukatlık Ücretinin de Davalılar Üzerine Bırakılmasına Karar Verilmesi" şeklinde açıklamak suretiyle davanın niteliğini 6100sayılı Kanun'un 180 inci maddesine göre tam islah yoluyla kismi eda davası olarak islah ettiklerini belirtmiş; dilekçenin "Sonuç ve İstem" bölümünde fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla davanın tam islah ile kismi eda davası olarak değiştirildiğini ifade ettikten sonra 6.555,27 TL kıdem tazminatının iş sözleşmesinin feshi tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduatı faizi ile diğer tazminat ve alacakların ise dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.


2. Kanun yararına temyiz dilekçesinde; davacı tarafın kıdem tazminatı bakımından yapmış olduğu ıslahın tam ıslah değil kısmi ıslah olduğu, bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve fazla çalışma alacağı talebi bulunmamasının bir usul işlemi olmayıp maddi hukuka ilişkin kısmi feragat olduğu, bu şekilde talebin daraltıldığı (azaltıldığı), buna göre davacı vekilinin isteminin bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve fazla çalışma alacağı yönünden kısmi bir feragat olarak kabul edilip davanın kısmen kabul ve ret oranına göre yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülerek kanun yararına temyiz yoluna başvurulmuştur.
3. Uyuşmazlığın çözümü noktasında ıslah dilekçesinin mahiyetinin açıklığa kavuşturulmasıgerekmekte olup bu bağlamda öncelikle iddia ve savunmanın genişletilmesi ve tam ve kısmen islah kavramları üzerinde durulması gerekmektedir.
4. İddia ve savunmanın değiştirilmesi ve genişletilmesi ile kastedilen vakiaların, talep sonucunun ya da savunma sebeplerinin değiştirilmesi veya yeni vakialar, talepler ya da savunma sebepleri ilave edilerek genişletilmesidir (Ali Cem Budak, Varol Karaarslan, Medeni Usul Hukuku, İstanbul 2021, s.215). 6100 sayıh Kanun'un "İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı" kenar başlıklı319 uncu maddesinde; iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağmın dava açılmasıyla,savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağının ise cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başladığı ifade edilmiştir, 6100 sayılı Kanun'un 322 nci maddesi atfiyla basit yargılama usulünde de uygulanan aynı Kanun'un 141 inci maddesinin ikinci fikrasına göre ise "İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafin açık muvafakati hükümleri saklıdır".
5. Görüldüğü üzere ıslah, iddianın ve savunmanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağına getirilen istisnalardan biridir. Davanın açıldığı tarih itibarıyla yürürlükte olan 6100 sayılı Kanun'un 176ve devamı maddelerinde ıslah kurumu ayrıntılı şekilde düzenlenmiş olup taraflardan birinin usule ilişkin bir işlemini, bir defaya mahsus olmak üzere kısmen veya tamamen düzeltmesine olanak tanır ve mahkemeye yöneltilen tek taraflı ve açık bir irade beyanı olduğundan, yasal şartları yerine getirildiği takdirde karşı tarafın ya da mahkemenin kabulüne bağlı olmaksızın yapılabilir. Bu kurum, iyiniyetli tarafın davayı açtıktan veya kendisine karşı bir dava açıldıktan sonra öğrendiği olgularla ilgili yanlışlıkları düzeltmesini, eksiklikleri tamamlamasını, bu çerçevede yeni deliller sunabilmesini sağlar.
6. 6100 sayılı Kanun'un 176 ncı maddesinde, davanın her iki tarafinın da yargılama usulüyle ilgili bir işlemini kısmen veya tamamen ıslah edebileceği düzenlenmiştir.
7. Davanın tamamen islahi, dava dilekçesinden itibaren yapılan islahtır. Tamamen islahta davacı,davasını baştan (dava dilekçesinden) itibaren islah eder ve bir hafta içerisinde yeni bir dava dilekçesi verir. Davanın tamamen islahı yoluna, dava dilekçesinden (dava dilekçesi dahil) itibaren bütün usul işlemlerinin yapılmamış sayılması için başvurulur. Ancak, ıslahın ikrara, keşfe, bilirkişi raporlarına, şahit sözlerine bir etkisi olmaz. Yani islah ile bunlar geçersiz sayılamaz, Davacı tamamen ıslah yolu ile dava sebebini ve talep sonucunu tamamen değiştirip genişletebileceği gibi davalı da tam islah ile savunmasınıtamamen değiştirip genişletebilecektir. Bunun doğal sonucu olarak, dava dilekçesinde yer alan ilk talep içeriği değil ıslah yoluyla açıklanan talep içeriği nazara alınarak araştırma ve inceleme yapılması ve mahkemece verilecek hükümde de islahla ileri sürülen istemin karşılanması gerekecektir. Taraflar ancak kendi usul işlemlerini ıslah ile düzeltebilirler. Mahkemenin ve karşı tarafın işlemleri ıslahın konusu dışındadır. Aynı hususlara Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 14.03.2007 tarihli ve 2007/2-99 Esas,

2007/141 Karar sayılı kararında da değinilmiştir.
8. Gerek öğreti gerekse uygulamaya göre, davanın tamamen ıslahında yeni bir dava açılmamışsayılacak, tamamen ıslah edilen dava ilk açılan davanın devamı niteliğinde olduğundan, bunun doğal sonucu olarak, zamanaşımı ilk davanın açıldığı tarihteki duruma göre dikkate alınacaktır. Onun için davanın tamamen ıslahında ıslah olunan dava, ilk dava gününde açılmış sayılacaktır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.05.2022 tarihli ve 2019/3-178 Esas, 2022/738 Karar sayılı karar).
9. Davanın kısmen ıslahı ise, dava dilekçesinden sonraki herhangi bir usul işleminin islah edilmesidir. Davanın tamamen islahi, talep sonucunun veya dava sebebinin değiştirilmesi halinde söz konusu olur. Buna karşılık talep sonucunun veya dava sebebinin genişletilmesi veya kısmen değiştirilmesi için başvurulan ıslah, kısmen ıslah olarak kabul edilmelidir. Davacı kısmi ıslah ile eski davasını aynen muhafaza etmekle beraber yargılamaya yeni vakia ve talep ekleyebilir, talebine ek veya kademeli yeni talepler ekleyebilir ( Yargitay 9. Hukuk Dairesi, 29.11.2023 tarihli ve 2023/14554 Esas,2023/18428 Karar sayılı karar).

10. Islah, istisnai nitelik taşıdığından her usul işleminin değiştirilmesi için ıslaha gitmeye gerek yoktur. Islah sadece, iddianın ve savunmanın değiştirilmesi yasağının kapsamına giren konularda olur.Gerek öğreti, gerekse Yargıtay davanın değiştirebileceğini ve genişletilebileceğini aynı şekilde savunmanın genişletilebileceğini ilke olarak kabul etmektedir. Yine müddeabihin (davada talep olunan miktarın) artırılıp artırılmayacağı hususu da bir usul işlemi olup islahın konusudur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 20.09.2023 tarihli, 2023/(22)9-409 Esas, 2023/826 Karar sayılı karar).
11. Bazi usul işlemleri ise iddia ve savunmanın genişletilmesi ya da değiştirilmesi kapsamında değerlendirilemez. Örneğin, talep sonucunun daraltılması ya da azaltılması bu yasak kapsamında değildir. (Yargitay Hukuk Genel Kurulu, 25.10.2023 tarihli ve 2022/859 Esas, 2023/990 Karar sayılıkarar). İddia ve savunmayı değiştirme ya da genişletme sayılmayan hallerde veya karşı tarafin genişletme ve değiştirmeye rıza gösterdiği hallerde ıslaha başvurmaya gerek olmadığı açıktır.
12. Yukarıda yapılan açıklamalar da dikkate alındığında; davacı vekilince 21.02.2022 tarihli ıslah dilekçesinde her ne kadar davanın tamamen islah edildiğinden söz edilmiş ise de dilekçe içeriğinden anlaşıldığı üzere davacı tarafça yeni bir dava dilekçesi verilmediği gibi talep sonucu da tamamen değiştirilmemiştir. Kaldı ki dilekçede tam ıslah yoluna başvuru sebebinin dava türünün değiştirilmesi olduğu açıklanmıştır. Ne var ki dava türünün tam ıslah yolu ile dahi değiştirilmesi mümkün değildir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 15.03.2022 tarihli ve 2022/2895 Esas, 2022/3398 Karar sayılı karar). Talep sonucunun veya dava sebebinin genişletilmesi veya kısmen değiştirilmesi için başvurulan ıslah, kısmen ıslah olarak kabul edilmelidir. Somut olayda kidem tazminatı yönünden talep sonucunun artırılmasısözkonusudur. Dolayısiyla davada tamamen islah değil kısmen islah söz konusudur.
13. Bu noktada kanun yararına temyiz nedenleri dikkate alınarak talep sonucunun daraltılması(azaltılmasi), feragat ve davanın geri alınması kavramlarına da kisaca değinmek gerekmektedir.
14. Talep sonucunun daraltilması (azaltıImasi), 6100 sayılı Kanun'un 307 nci maddesinde düzenlenen ve tek taraflı bir işlem olan davadan kısmen feragat veya aynı Kanun'un 123 üncümaddesinde düzenlenen karşı tarafin izni halinde davanın kısmen geri alınması şeklinde olur ( Ramazan 

Arslan, Ejder Yilmaz, Sema Taşpınar Ayvaz, Emel Hanağasi, Medeni Usul Hukuku, Ankara, Altıncr Baski, 2020, s. 355, 534). 6100 sayılı Kanun'un 141 inci maddesinde iddianın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasaklanmış ise de talep sonucunun daraltılması (azaltılması) bu yasak kapsamı dışındadır,Talep sonucunun daraltılması (azaltıImasi) davayı değiştirme veya genişletme sayılmadığından davalının açık muvafakatine ihtiyaç bulunmadığı gibi ıslah yoluna başvurulmasına da gerek yoktur.
15. Davadan feragat, davacının talep sonucundan kismen veya tamamen vazgeçmesi olup feragat halinde davacı dava dilekçesinin talep sonucu bölümünde istemiş olduğu haktan tamamen veya kısmen vazgeçer. Davadan feragat, davacının mahkemeye hitaben yapacağı tek taraflı açık bir irade beyanı ile olur. Kısmen feragat halinde, feragat edilen kısmın feragat dilekçesinde veya tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. Bir diğer ifade ile zımni feragat mümkün değildir. Talep sonucu kısmi feragat yolu ile de davalının açık muvafakatine veya ıslah yoluna başvurulmasına gerek bulunmaksızın daraltılabilir (Baki Kuru, Medenî Usul Hukuku El Kitabi, Cilt II, Ankara, Birinci Baski, 2020, s.1045-1057). 6100sayılı Kanun'un 312 nci maddesinin birinci fikrasına göre, feragat beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir. Feragat talep sonucunun sadece bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkumiyet, ona göre belirlenir.
16. Bu açıklamalara göre davacı vekilince 21.01.2022 tarihli islah dilekçesinde, açık ve kesin bir irade beyanı ile kıdem tazminatı dışındaki taleplerden feragat edildiği belirtilmediğinden somut olayda kısmi feragatten söz edilmesi mümkün değildir.

17. 6100 sayilı Kanun'un 123 üncü maddesinde davacıın hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasımı geri alabileceği, bu takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği düzenlenmiştir. Davanın geri almmasında, davacı talep sonucundan vazgeçmemekte, sadece davasını geri almakta ve onu ileride açabilme hakkını saklı tutmaktadır.

18. Davanın kısmen geri alımması iddianın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağına tabidir (L.Şanal Görgün, Levent Börü, Barış Toraman, Mehmet Kodakoğlu, Medeni Usul Hukuku, Ankara,Sekizinci Baski, 2019, s. 334).

19. Davanın geri alınması durumunda mahkemenin 6100 sayılı Kanun'un 331 inci maddesinin üçüncü fikrası gereği, davanın açılmamış sayılmasına karar vermesi ve yargılama giderlerini davacıya yükletmesi gerekir. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7 nci maddesinin birinci fikrasına göre ise ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar davanın açılmamışsayılması durumunda bu Tarife'de yazılı ücretin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra karar verilmesi durumunda tamamına hükmolunur. Ancak davanın görüldüğü mahkemeye göre hükmolunacak avukatlık ücreti, belirtilen Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez.
20. Talep sonucunun daraltılması (azaltması) davayı kısmi geri alma niteliğinde ise, 6100 sayılıKanun'un 123 üncü maddesine göre davalının buna açıkça rıza göstermesi gerekir. Davalının açık rızasıbulunmaması durumunda, davacının davasını islah ederek talep sonucunu daraltabilmesi mümkün değildir (Cenk Akil, "Medeni Yargıda İddianın Daraltılması Ve Bu Nedenle Ortaya Çıkan Sorunlar",Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Yil 12, Sayı 47, Temmuz 2021, s.47-56; Uğur Bulut, "Islah Yoluyla Talep Sonucunun Daraltıl(ama)masi", Izmir Barosu Dergisi, Mayıs 2018, s.15-43).

21. Bu bağlamda 21.02.2022 tarihli islah dilekçesi incelendiğinde; dilekçede talep sonucunun daraltıldığından söz edilmediği, aksine dilekçenin bazı bölümlerinde kıdem tazminatı dışındaki diğer alacak kalemlerinin de faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiğinin belirtildiği, dilekçede çelişkili ifadelerin bulunduğu görülmektedir. Dilekçe içeriğinden davanın kısmen geri alındığı sonucuna ulaşılamadığı gibi davalı tarafın da kısmen geri almaya ilişkin açık bir muvafakati bulunmamaktadır.
22. Dolayısıyla Mahkemece; dosya içeriğindeki delil durumuna göre kıdem tazminatı dışındaki talepler hakkında da bir karar verilmesi ve sonucuna göre yargılama gideri ve vekalet ücretinin belirlenmesi gerekirken bu husus gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminat ve fazla çalışma alacağı talebi hakkında olumlu olumsuz hüküm kurulmaması hatalıolmuştur.

23. Diğer yandan 492 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin (j) bendi gereğince davalı Üniversitenin harçtan muaf olduğunun gözetilmemesi de bir diğer hatalı yöndür.

24. Kanun yararına temyiz istemi belirtilen gerekçelerle yerinde bulunduğundan, kararın kanun yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR 
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin birinci fikrasına dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Dava dosyasınım İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
26.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargitay 11. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA  YARGITAY İLÂMI 
Esas No : 2023/6410Karar No : 2024/864
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESI : Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 
TARİHİ: 28.04.2023

SAYISI : 2022/101 Esas, 2023/302 Karar 
DAVACI : Türkiye Garanti Bankası Anonim Şirketi vekili Avukat Berk Başara 
DAVALI : Keklikoğlu İnşaat Tasarım Uygulama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 
vekili Avukat Sinan Aydın 
DAVA TARİHİ: 16.02.2022

HÜKÜM : Kısmen kabul 

TEMYİZ EDEN : Adalet Bakanlığı


Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığıtarafindan istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili banka ile dava dışı Branda Grup Reklam ve İletişim Hizmetleri DışTic. Ltd. Şti. arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi kapsamında dava dışı borçluya kredi kullandırıldığını,davalı şirketin genel kredi sözleşmesini kefil sıfatı ile imzaladığını, borçlu şirketin kullandırılan kredi borçlarınıõdemediğini, borcun ödenmesi için ihtarname keşide edildiğini, verilen süreye rağmen borcun õdenmemesi üzerine Ankara 4. Ícra Müdürlüğünün 2019/15051 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu iddia ederek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkâr tazminatın karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 
Davalı vekili cevap dilekçesinde; icra takibinde dayanak belge sunulmadığını, kefalet şartlarının oluşmadığını,davacı banka ile dava dışı borçlu arasında muhtelif tarihlerde, farklı kefiller ile farklı limitlerde genel kredi sözleşmeleri imzalandığını, söz konusu borçların yapılandırıdığını ve yenilendiğini, sözleşmenin geçerliğini kabul anlamına gelmemek üzere müvekkilinin sorumluğunun sona erdiğini savunarak davanın reddi ile kötü niyet tazminatı istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafindan davalıya gönderilen 22.10.2019 tarihli noter ihtarnamesinde 16.729,18 TL kredi borcunun ihtarın tebliğinden itibaren 24 saat içinde ödenmesinin istendiği, antlan noter ihtarnamesinin davalı şirketin sözleşmedeki adresine 23.10.2019 tarihinde bila tebliğ edildiği, 18.11.2019 tarihinde de dava konusu Ankara 4. İcra Müdürlüğünün 2019/15051 E. sayılı ilamsız 

icra takibi başlatıldığı, davacı tarafindan dava dışı borçlu Branda Grup Reklam ve İletişim Hizmetleri Dış Ticaret Ltd. Şti.'ye gönderilen 09.10.2019 tarihli noter ihtarnamesinin borçlu şirkete tebliğ edilip edilmediğinin, tebliğedilmiş ise ne zaman tebliğ edildiğinin dosya kapsamından tespit edilemediği, öte yandan kat ihtarının dava dışıborçlu şirketin sözleşmede yazılı adresinden başka bir adrese tebliğe çıkarıldığının görüldüğü, davacı bankanın kat ihtarının dava dışı borçluya tebliğ edildiğine dair hiçbir belge ibraz edemediği gibi dava ve takip dosyasında yapılan incelemede de tebliğ evrakına ulaşılamadıği, davacı banka tarafından kredi hesabının kat edilmesiyle birlikte borçlulara bir ihtar yapılmasa bile borcun muaccel hâle geleceği, ancak davacı bankanın gönderdiği ihtarnameyle borçluya ihtarnamenin tebliğine kadar ve tebliğinden sonraki 24 saat için atifet tanıyarak alacağınıimhal ettiği, bir başka anlatımla davacı banka tarafından muacceliyetin atıfet süresinin sonuna kadar ertelendiği, bu durumda verilen atifet süresi sona ermeden ve ertelenen muacceliyet süresi bitmeden icra takibine geçilmesinin,4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2 nci maddesine aykırı olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098sayılı Kanun) 586 ncı maddesinin birinci fikrasının, "Kefil, müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girmeyi kabul etmişse alacakli, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebilir. Ancak, bunun için borçlunun, ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir." hükmünü içerdiği, davacı banka tarafindan, kredi hesaplarının kat'ına ilişkin hesap kat ihtarnamesinin asıl borçlu şirkete tebliğ edildiği ispatlanamadığı gibi davalıkefile gönderilen kat ihtarnamesinin bila tebliğ döndüğünün görüldüğü, 6098 sayılı Kanun'un 586 ncı maddesinin birinci fikrası uyarınca davacı alacaklının asıl borçluyu takip etmeden müteselsil kefil olan davalı şirket hakkında takip yapabilmesine ilişkin asıl borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması yasal koşullarının somut olayda oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. KANUN YARARINA TEMYİZ 
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığıtarafından istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepłeri 
Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 28.11.2023 tarihli, 39152028-153.01-1591-2023-E.2100/32862 sayıli, kanun yararına temyiz konulu yazısında; Mahkemece, davalının 6098 sayılı Kanun'un 586 ncımaddesinden kaynaklanan defi niteliğinde herhangi bir savunmada bulunmamasına rağmen "TBK'nun 586/I maddesi uyarınca; davacı alacaklının asıl borçluyu takip etmeden müteselsil kefil olan davalışirket hakkında takip yapabilmesine ilişkin, asıl borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması yasal koşullarının somut olayda oluşmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu belirtilerek yukarıda tarih ve sayısı gösterilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi istenilmiştir.
C. Gerekçe 
1. Uyuşmazlik ve Hukuki Nitelendirme 
Dava, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncü maddesinin birinci fikrasıuyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığıtarafindan kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2.Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin ikinci fikrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
3.6098 sayılı Kanun'un 586 nci maddesinin birinci fikrasi.
3. Değerlendirme 
1.6098 sayılı Kanun'un 586 ncı maddesinin birinci fikrasi, "Kefil, müteselsil kefil sıfattyla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girmeyi kabul etmişse alacakli, borçluyu takip etmeden veya taşmmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebilir. Ancak, bunun için borçlunun, ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir." düzenlemesini içermektedir. Bu hükme 

göre alacaklının doğrudan müteselsil kefile başvurabilmesi için borçlunun, ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekmektedir. Mahkemece 6098 sayılı Kanun'un 586 ncımaddesinin birinci fikrası uyarınca davacı alacaklının asıl borçluyu takip etmeden müteselsil kefil olan davalışirket hakkında takip yapabilmesine ilişkin asıl borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması yasal koşullarının somut olayda oluşmadıği, aynı zamanda alacak muaccel olmadan takibe girişildiği gerekçeleriyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

2.Müteselsil kefilin 6098 sayılı Kanun'un 586 ncı maddesinden kaynaklanan savunmalari, def'i niteliğinde olup kefilin ödemede geciken esas borçlu ihtar edilmeden kendisine başvurulamayacağını ileri sürmesi gerekmektedir. Bu hususu hakim re'sen dikkate alamayacağından kefile def'i hakkı tanıyan anılan hükmün kamu düzeni ile ilişkili olduğunun kabulü mümkün değildir. Davalı vekili tarafiından dava dosyasına sunulan dilekçelerin incelenmesinden, 6098 sayılı Kanun'un 586 nci maddesinin birinci fikrasından kaynaklanan defi niteliğinde herhangi bir savunmada bulunmadığı anlaşıldiğından İlk Derece Mahkemesinin bu sebebe münhasır olarak verdiği red kararının kanun yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR 
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin birinci fikrasına dayalı kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.