Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 Tarihli ve 2017/37430 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-21

21 Aralik 2021 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31696
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR  SULTAN BULUT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Namarası÷ 2017/37430Karar Tarihi : 20/10/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Öyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Raportõr : Ali KOZAN Başvuracular : 1. Sultan BULUT 2. Ibrahim BULUT 3. Maşallah BULUT 4. Hasan BULUT 5. Meryem BULUT 6. Zeynep BULUT Başvurucular Vekli : Av. Faruk YILDIRIM 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, tıbbi ihmal sonucu zarara uğranılması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığım koruma hakkımın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

IL BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 17/11/2017 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan Ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölam tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölam Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

III, OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar Özetle şöyledir:
8. İkinci başvuruçu ve Üçüncū başvurucu birinci başvurucunun babası ile annesi,diğer başvurucular ise kardeşleridir. 2007 doğumlu olan birinci başvurucu gelişme geriliği ve kafasındaki şekil bozukluğu nedeniyle I/3/2008 tarihinde özel bir haştanede ameliyat edilmiştir. Bir sure yoğun bakımda kalan birinci başvurucu, yapılan tedaviler sonrast 1/4/2008 tarihinde taburcu edilmiştir. Adli Tip Kurumu3. Ihtisas Kurulunda 31/10/2008tarihindeyapılan muayenedebirincibaşvurucudafelç oluştuğu (flask tetrepleji)tespit edilmiştir.

9. Tıbbi müdahaleyi yapan doktor hakkında birinci başvurucunun ebeveyninin 12/5/2008 tarihinde yapmış olduğu suç duyuruşu hakkında Batman Cumhuriyet Başsavcılığı12/12/2011 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Amılan karar, itiraz incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.

I0. İkinci ve üçüncü başvurucu kendi adlarıa asaleten, çocukları adına velayeten tıbbi müdahaleden kaynaklanan zararlarının tazmini talebiyle müdahaleyi gerçekleştiren doktorlar ve hastane aleyhine 5/6/2008 tarihinde tazminat davası açmıştır. Başvurucular vekili dava dilekçesinde; birinci başvurucunun ayrı yumurta ikizi olan kardeşine gōre gelişme geriliği ve kafasındaki şekil bozukluğu dolayısıyla hastaneye götürüldüğünü, davalı doktor tarafindan muayene edilerek ameliyat olmasına karar verildiğini, ameliyatın basit bir operasyon olduğu belirtilmesine rağmen çok uzun sürdüğünü ve birinci başvurucunun kırk gün yoğun bakımda kaldığını ifade etmiştir. Taburcu olduktan bir süre sonra birinci başvurucunun yataktan kalkamadığıni, felç olduğunu, bu durumun aneştezi uzmanı olan davalı doktor tarafindan ameliyat esnaşında fazla narkoz verilmesi ve beyne oksijen gitmemesinedeniyle meydana geldiğiniiddia etmiştir. Hatalı tıbbimüdahale nedeniyle birinci başvurucunun ömür boyu engelli olarak yaşamak zorunda kaldığını, oluşan zarardan mesleğin gerektirdiği özeni göstermeyen doktorların sorurmlu olduğunu vurgulayan başvurucular, 300.000 TL bakicı masraft ile 350.000 TLmanevi ve 150.000 TLmaddi lazminat talep etmiştir.

I1. Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) görülen dava sürecinde Adli Tip Kurumu 3. Ihtisas Kurulu (ATK) tarafindan hazırlanan [4/7/2010 taribli raporda ameliyat öncesi anestezi değerlendirme formunda hastanın risk grubunda değerlendirilmisşolduğu belirtilerek ameliyat öncesi anestezi hazıtlık işlemleri ile uygulanan anestezinin tip kurallarina uygun olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca yoğun bakıma kabul edilen hastanın konvülziyonlarına bağlı nedenlerle gerekli tedavilerinin yapıldığı, hastanın ameliyat sonrusıyoğun bakımdaki takiplerinin de tıbben uygun olduğu ancak hasta takiplerinde çekilen krania! MRG'de iskemik hipoksik tablonun geliştiğinin görüldüğü, ortaya çıkan bu tablonun ameliyat sirasında mi, ameliyat sonrası konvülziyonlara bağlı mı yoksa başka bir nedene mi bağlı olduğunun belirlenemeyeceğivurgulanmıştir. Sonuç olarak raporda, ameliyat kararıverilmesi ve yaptlan ameliyatın tibben uygun olduğu değerlendirmesine yer verilmiştir.
12.İkinci ve Öçünct başvurucu ameliyat streciņe ilişkin olarak4/11/2009 tarihli duruşmada verdikleri beyanlarında; çocuğun ameliyat Öncesi bir yıllık dönemde herhangi bir şekilde nöbet geçirmediğini ve başka bir şikâyetinin de olmadığını, üçüncü başvurucu 

tarafindan kafasında hafif bir sivrilik tespit edilince hastaneye gittiklerini belirtmiştir.Hastanede görevli doktor M.N.Ö.nün ameliyatın şart olduğunu, birinci başvurucunun hastanede bir hafta kalacağım, ameliyatta %10 ölüm riski olduğunu sōylediğini ancak tüç dört saat süreceği söylenen ameliyatın on iki saat sürdüğtinü ifade etmişierdir.
13. Mahkeme anılan ATK raporuna dayanarak 26/10/2011 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; birinci başvurucuda ameliyat sonrasında cerrahi dışt nedenlerle komplikasyon geliştiği, başvurucuların söz konusu ameliyatın sonuçlarına ilişkin bilgilendirildiği, bu durumun ameliyattan kaynaklandığının ispatłanamadığıbelirtilmiştir.Yapılan ameliyat öncesi ve sonrası tedavilerinup kurallarına uygun olduğu, davalılara atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığı, õzen borcunun yerine getirildiği vurgulanarak meydana gelen olayın sonucundan davalılara atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığı ifade edilmiştir.

14. Başvurucular vekili anılan karara karşı yaptığı temyiz başvurusunda;başvurucuların ameliyatın olası sonuçları konusunda tam ve eksiksiz olarak bilgilendirilmediğini,aydınlatma yükümlütüğünān yerinegetirildiğinin yazılıbelgeile kanıtlanması gerektiğini ancak dosyaya davalıların bu yönde bir belge sunmamalarına rağmen Mahkemenin anılan yükümlülüğün yerine getirildiğini kabuletmesinin hakkaniyete uymadığınt vurgulamıştır. Ayrıca bilirkişi raporunda da aydınlatma yükümlülağünün yerine getirilip getirilmediği konusunda bir tespitin mevcut olmadığını belirtmiştir. Birinci başvurucunun göremediğini, yürüyemediğini ve felç ołduğunu, gelişen bu şikâyetlerin ameliyat õncesi mevcut olmadiğıni, bu durumun birinci başvurucunun sakat kalmasının ameliyat süreci ve sonrasına ilişkin olduğunu kanıtladığınt iddia etmiştir. Bununla birlikte birinci başvurucunun anne ve babasının ameliyatı başka bir ilde yaptırmak istemeleri karşısında doktorların ameliyatın basit bir ameliyat olduğunu ifade ederek onları ikna ettiklerini, taburcu olurken çocuğun gözünün görmediğinin rapor edilmesine rağmenbu bilginin başvuruculardan saklandığını,doktorların mesleğin gerektirdiğiözeni gōstermediklerinin sabit olduğunu ileri sürmüştür.

[5. Yargitay 13. Hukuk Dairesi (Daire) 19/11/2012 tarihinde delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kararının onanmasına karar vermiştir. Başvurucuların karar dūzeltme talebi, Daire tarafindan I1/4/2013 tarihinde kabul edilmiş ve ilk derece mahkemesinin kararının bozulmasına hükmedilmiştir. Kararın gerekçesinde;
i. Davanın temelinin vekillik sözleşmesi olduğu ve özen borcuna aykırılığa dayandırıldığı vurgulandıktan sonra vekilin vekâlete bağlı işi görürken yöneldiği sonucun elde edilmemesinden sorumlu değil ise de bu sonuca ulaşmak için gösterdiği çabanın, yaptığı işlemlerin, eylemlerin ve davranışların özenli olmayışından doğan zararlardan dolayı sorumlu olacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda doktorun meslek alanıiçinde olan būtün kusurlarının-bafif de oisa- sorumluluğun unsuru olarak kabul edilınesi gerektiği, doktorun hastasının zarar görmemesi için mesleki tūm şartları yerine getirmek, hastanın durumunu ubbi açıdan zamanında ve gecikmeksizin saptayıp soınut durumun gerektirdiğiönlemleri eksiksizbiçimde almak, uygun tedaviyi de yine gecikmeden belirleyip uygulamak zorunda olduğu ifade edilmiştir. Çeşitli tedavi yöntemleri arasında bir seçim yapılırken hastanın ve hastalığın Özelliklerinin gözönünde tutulması, onu risk altına sokacak tutum ve davranışlardan kaçımılması ve en emin yolun seçilmesinin elzem olduğu belirtilmiştir.


ii. Bununla birlikte ilgilimevzuat hatırlattlarak sağlık alanında herhangi bir müdahalenin igili kişinin bu müdahaleye özgürce ve bilgilendirilmiş bir şekilde muvafakat etmesinden sonra yapılabileceği, ilgili kişiye önceden müdahalenin amaci, niteliği ve sonuçları ile tehlikeleri hakkında uygun bilgilerin veriłmesi, ayrıca komplikasyonların izah edilmesigerektiği, salt ameliyata rıza göstermenin açık rızanın varlığını kabul etmek için yeterli olmadığı vurgulanmtştır, Ayrıca küçüğe sadece temsilcisinin veya kanun tarafindan belirlenen makam, kişi veya kuruluşun izni ile tibbi müdahalede bulunulabileceği, bu durumda da velayeten anne ve babanın rıza verebileceği açıklanmıştır. Ancak bu rızanın da aydınlatılmış riza olmast gerektiği, aydınlatımiş onamda ise ispat külfetinin hekim ya da hastanede olduğu belirtilmiştir.

iii. Açıklamalar kapsamında yargılama sürecinde hazırlanan ATK raporunun hüküm tesisi için elverişli olmadığımın anlaşıldığı vurgulandıktan sonra konusunda uzman, aralarında göğüs hastalıkları uzmanı da bulunan ve akademik kariyere sahip bilirkişilerin bulunduğu heycte dosyanın tevdi edilerek yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda rapor alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda birinci başvurucuda oluşan sonuçların ameliyatla ilgili olup olmadığının belirlenmesi ameliyata bağlı olduğu anlaşıldığı takdirde neden kaynaklandığının kesin bir biçimde saptanmasi, tibbi hata olmayıp komplikasyon olduğu sonucuna varılırsa aydınlatılmış onamda ispat külfetinin davalılarda olduğu gözetilerek davalıların sorumlu olduğu kabult ile hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

1. Anılan bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılanıada üç kişilik uzman heyet tarafından ATK raporu, tanık ve davalı doktor beyanları ile tibbi belgeler gözetilmek suretiyle 13/5/2014 tarihli bilirkişi raporu düzenlenmiştir. Anılan raporda;
i. Hastalığın doğru teşhis edildiği,tedavinin doğru planlandığı, ameliyatın doğru bir şekilde gerçekleştirildiği ve ameliyat süresince tutulan kayıtlardan ameliyat sırasında olağan dışı bir durumun oluşmadığının görüldüğa belirtilmiştir.Ameliyat ōncesinde birinci başvurucumun yoğun bakıma alındığı, bu dõnemde sara nöbeti geçirdiği, nöbetlerin zaman zaman süreklilik kazandığı, ameliyatın ciddiliği ve narkoz süresi dikkate alındığında bazı komplikasyonların gerçekleştiğiancak bunların çok erken tedavi edildiği, ameliyat sonrası oluşan beyin haşarnın sara nöbetleri sırasında ortaya çıkmış solunum ve dolaşım sıkıntısına bağlı olmasının büyük olasılık olduğu vurgulanmıştır. Ameliyat sonrası hastanın yoğun bakımda kalmasının normal olduğu, sara nöbetinin bu tür ameliyatlarda görülecek bir komplikasyon olduğu, Yargrtayın belirtmiş olduğu mevzuat ve ilkeler kapsamında olayda tüm hekimlerin özenle davrandığı, doğru tanı ve tedavi yöntemlerinin eksiksiz uyguladığı, tüm tedbirlerin eksiksiz yerine getirildiği, gelişen ołumsuz sonucun tıbbi bata olmayıp mevcut hastalığın tedavisinde ortaya çıkabilecek bilinen ve literattirde yer alan bir komplikasyon olduğu değerlendirmesine yer verilmiştir.
ii. Ayrıca hastane tarafindan düzenlenmiş; hastaltk, uygulanacak tedavi şekli ve komplikasyonlara ilişkin bir bilgi içermeyen, doktor adı ve imzast bulunmayan ancak hastanın babası tarafindan imzalanan matbu yatiş formunun dosyada olduğu bunun yanında yine ikinci başvurucu tarafindan imzalanan kan ve kan ürünlerl transfüzyonu bilgilendirme ve hasta onay formumun mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Raporda tanık ve davalı doktorların ifadelerinde hasta yakınlarına ameliyatın risklerine ilişkin bilgiveriłdiğini beyan ettikleri gözetilerekşekil itibarıylayazılıonam formunda eksiklikler olsa da sözel olarak hasta yakınlarına tüm risklerin bildirildiğinin tanık ifadelerinden anlaşıldığı belirtilmiştir.

[7. Mahkeme, anılan bilirkişi raporuna dayanarak 10/12/2014 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; meydana gelen rahatsızlığın tibbi hata olmayıp ameliyat öncesi ve sonrasında meydana gelen bir komplikasyon olduğu, birinci başvurucunun ameliyat öncesinde de yoğun bakımda iken sara nōbeti geçirdiği, sonradan da bu nöbetin süreklilik arz ettiği, ameliyatın ve tedavisinin eksiksiz uygulandığı vurgulanmıştır. Ayrıca yatış formunun ikinci başvurucu tarafindan imzalandığı, 4/11/2009 tarihli duruşmada bizzat davacıların doktor tarafindan kendilerine ameliyatın şart olduğunun, çocuğun hastanede bir hafta kalacağının, ameliyatta %l0 ölüm riski olduğunun ve ameliyatın Öç dört saat süreceğinin sðylendiği yönündeki beyanlar dikkate altndığında komplikasyonkonuşunda başvurucuların bilgilendirildiği, dolayısıyla davalılara atfedilecek herhangi bir kusur olmadığının anlaşıldığı vurgulanmıştır.

18. Başvurucular, anılan karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun yanlı olduğu, birinci başvurucuda ameliyat sonrası gelişen şikäyetlerin daha önce de var olduğuna dair tespitlerin gerçeği yanstmadığıbelirtilmiştir.Yargıtayın bozma ilamında aydınlatma yūkümlüloğünün yerine getirilmediğini tespit ettiği, bozma sonrası yapılan yargilamada bozma õncesinde verilen beyanlara dayanılamayacağı, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğinin davalılar tarafindan kanıtlanamadığı vurgulanmıştır. Daire 16/6/2016 tarihinde usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kararının onanmasına hükmetmiştir.Başvurucuların karar düzeltme talebi de Daire tarafindan 13/10/2017 tarihinde reddedilmiştir.
19.Nihai karar 8/11/2017 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiştir.
20.Başvurucular 17/1 1/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
21. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlarında hasta hakları ve aydınlatılına yükümlalağüne ilişkin mevzuata yer vermiştir (Ahmet Acartürk, B. No: 2013/2084,15/10/2015, §§ 19-25; Emrah Egec, B. No: 2015/9714, 11/12/2018, §§ 1619; U.B.K., B. No:2015/2536, 4/7/2019, §§ 22-25).

22. 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı Icrasına Dair Kanun'un 70. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her nevi ameliye için hastano, hasta kūçük veya tahtı hacirde ise veli veya vaslsinin evvelemirde muvafakatını alırlar. Büyük ameliyei cerrahtyeler için bu muvafakatin tahriri olması lazımdır. (Veli veya vasisi olmadığıveya bulunmadığı veya üzerinde ameliye yapılacak şahıs ifadeye muktedir olmadiğıtakdirde muvafakat şart değlldir.) Hilafında hareket edenlere ikiyüzelli Tīrk Lirası idari para cezast verilir."

23.1/2/1999 tarihli Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 26. maddesi şöyledir:
“Hekim hastasını, hastanm sağlık durumu ve komulan tani, önerilen tedavi yönteminin türü, başarı şansı ve sūresi, tedavi yönteminin hastanın sağlığı içtn taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanlışı ve olası yun etkileri, hastanın önerilen tedevtyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar, olası tedavi seçenekleri ve riskderi komularında aydınlatir. Yapılacak aydınlatma hastanın kültürel, toplumsal ve ruhsal durumuna özen gösteren btr uygunlukta olmalıdır. Bilgiler hasta tarafindan anlaşılabilecek biçimde verilmelidir. Hastanın dışında bilgtlendirilecek kişileri, hasta kendisi belirler. Sağlıkla ilgili her türlu girişim, kişinin ōzgür ve aydınlatlmış onamı ile yapıabilir. Almnan onam, baska,tehdit, eksik aydılatma ya da kandırma yoluyla alındıysa geçerslzdir 
Acil durumlar ile hastanın reşit olmaması veya bilincinin kapalı olduğu ya da karar veremeyeceği durumlarda yasal temsilcisinin izni alınur. Hekim temsilcinin izin vermemesinin kōtü niyete dayandığını düşünüyor ve bu durum hastanın yaşamımı tehdit edtyorsa, durum adli mercilere bildirilerek izin alunmalidv. Bunun mümkin olmamasi durumunda, hekim başka bir meslektaşına danışmaya çalışır ya da yalnızca yaşamıkurtarmaya yönelik girişimlerde bulumu, Acil durumlarda müdahale etmek hekimin takdirindedir. Tedavisi yasalarla zorunlu kalınan hastalıkdar toplum sağlığım tehdit ettiği için hasta veya yasal temsilctsinin aydınlatılmış onamı alınmasa da gerekli tedavi yapılır.
Hasta vermiş olduğu aydılatılmış onamı dilediği zaman geri alabilir.*
24. 1/8/1998 tarihli ve 23420 sayılı Resmî Gazęte'de yayımlanan Hasta HaklarıYönetmeliği'nin (Yönetmelik) 8/5/2014 tarihli değişiklikten Önceki hâliyle 15. maddesi şõyledir:
“Hasta: sağlık durumumu, kendisine uygulanacak ubbi işlemleri, bunların faydaları ve muhtemel sakoncalari, alternatiftubbi mūdahale usülleri, tedavinin kabul edilmemesi halinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları ve hastalığın seyri ve neticeleri konusunda sōzlūveya yazılı olarak bilgi istemek hakkana sahiptir.

Sağlık durumu ile ilgtli gereken bilgiyi, bizzat hasta veya hastanvn küçük, temyiz kudretinden yoksun veya kasulı olması halinde velisi veya vasisi isteyebiltr. Hasta, sağlık durumu hakkanda bilgi almak tzere bir başkasına da yetki verebilir. Gerek görülen hallerde yetkinin helgelendirilmesi istenilebilir."
25. Yönetmelik'in “Hastanın rızası ve izin" kenar başlıkhı 24. maddesinin ilgili kısmı şõyledir:
"Tibbi müdahalelerde hastanın rizası gerekir, Hasta küçūk veya mahcur ise velisinden veya vasisinden izin alınr. Hastanı, velisinin veya vastsinin olmadığı veya hazır bulunamadığı veya hastanın ifade gücümün olmadığı hallerde, bu şart aranmaz..."
26.Yönetmelik'in “Rzanın şekll ve geçerliliği" kenar başlıklı 28. maddesi şöyledir:
" Mevzuatın öngördūğü istisnalar dışmda, rıza herhangi btr şekle bağlı değidir.
Hukuka ve aħlako aykırı olarak alınan rıza hükümsüzdür ve bu şekilde alınan rızaya dayaniarak mūdahalede buhomulamaz."
27. Yönetmelik'in "Rızanın kapsamı" kenar başlıkhı 31. maddesi 8/5/2014 tarihli değişiklikten önceki hâliyle şöyledir:

"Rıza almırken haştanın veya kanuni temsilcisinin tibbi mūdahalenin konusu ve somuçları hakkında bilgilendirilip aydınlatilması esastır. Hastanın, uygulanacak tubbi müdahale için verdiği rza, bu müdahalenin gerekttrdiğł sair ubbi işlemleri de kapsar.Ancak, nbbi işlemlerin uygulanmasıda, bu Yönetmelik'te ve diğer mevzuatta belirlenen hakların ihlâl edilmemesi için azami ihtimam gösterilir."
B. Uluslararası Hukuk 
28.Avrupa Insan Haklar Sözleşmesi'nin (Sözleşme) “Özel ve aile hayatına saygıhakkı” kenar başlıkhı 8. maddesinin (1) numaralı fikrasışöyledir:
“Herkes ōzel ve aile hayatına, konutuna ve yazişmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

29. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AlHM) kişilerin fiziksel ve ruhsal būtūniüklerinin korunması, kendilerine uygulanan tedaviye dâhil olmalari, bu hususta riza göstermeleri ve maruz kaldıklan sağlık risklerini değerlendirmelerine yardımeı olan bilgilere erişimlerinin Sõzleşme'nin 8. maddesi kapsamında yer aldığını kabul etmektedir (Trocellier v. Fransa (k.k.), B. No: 75725/01, 5/10/2006; Iclal Karakoca ve Hüseyin Karakoca/Türkiye (k-k.), B. No: 46[56/11, 21/5/2013).

30. AfHM kararlarına göre devletler sağlık hizmetlerini -ister kamu isterse özel sağlık kuruluşları tarafindan yerine getirilsin- hastaların yaşamları ile fiziksel ve ruhsal bütünlüğünün korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesinisağlayacakşekilde dūzenlemek zorundadır (Vo/Fransa [BD], 53924/00, 8/7/2004, § 90: Calvelli ve Ciglio/Italya [BD], 32967/96, (7/1/2002, § 51).

31. AfHMe göre taraf devletler, uygulanması planlanan tibbi işlemin õngörülebilir sonuçlar hakkında doktorların hastalara Önceden bilgi vermelerini sağlayacakgerekli,düzenleyici tedbirleri almak zorundadır. Bunun bir sonucu olarak hastanın önceden bilgilendirilmesi söz konusu olmadan öngörülebilir nitelikte bir riskin ortaya çıkmasıdurumunda ilgili devlet, hastaya bilgi verilmemesinden doğrudan sorumlu tutulabilecektir ($erif Gecekuşu/Türkiye (k.k.), B. No: 28870/05, 25/5/2010).

32. Tibbi bir hatanın ve hastane hizmetlerindeki eksikliklerin sorumluluğunun Sðzleşme'nin 8, maddesi kapsamında doğrudan devlete atfedilmesi için yeterli olup olmamasıhususunda AlHM, farklı tıbbi bilirkişi raporlarında batta iç yargı organlarının kararlarında her türlü tıbbi hata ve ihmalin ihtimal dışi bırakıldığı bir davada (Yardımcı/Tūrkiye, B. No:25266/05, 5/1/2010, §59) her hâlūkârda bu sonưçları sorgulamanın veya sahip olduğu tibbi bilgilerden hareketle bilirkişilerin vardığı sonuçların doğruluğuhakkında tahminlere dayalıfikir yūrütmeningōrevleri arasında olmadığına işaret etmiştir (Tysiac/Polonya, B. No:5410/03, 20/3/2007, § 119, Yardımcı/Tūrkiye, § 59).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
33. Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldt:

A. Başvurucularo İddlalan 
34.Başvurucular vekili;
i. Hatalı tıbbi müdahalede bulunan doktorların özen yükümlöloğünüyerine getirmemeleri nedeniyle birinci başvurucunun felç kaldığını, sorumlular hakkındaki suç duyurusunun kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla sonuçlandığını, tazminat istemli davalarmın da batalıbir yorumla kabul edilmediğini, dolayısıyla hukuk yollarının mağduriyetigiderme konusunda etkisiz kaldığını belirtmiştir.Yapılan ameliyatın bölgede ilk kez gerçekleştirilen zor bir ameliyat olduğunun hastane başhekimi tarafindan da sonradan ikrar edildiği, tıbbi müdahaleyi gerçekleştiren doktorların aydınlatma yükümlaloğūnü yerine getirmediği ve bazı bilgilerin başvuruculardan saklandığıhususlarımın yargılama sürecinde ifade edilmesine ve anılan yükümlölağün yerine getirildiğine dair yazılı bir belge sunulmamasına rağmen Mahkemenin aydınlatma yükümiülüğünün yerine getirildiğini eksik inceleme sonucu kabul etmesinin hakkaniyete uymadığını vurgulamıştır.
ii. Ayrica Yargıtay13. Hukuk Dairesinin I1/4/2013 tarihli bozma kararının sadece ameliyata rıza göstermenin aydınlatma yükümloloğünün yerine getirilmesi için yeterli olmamast, muhtemel komplikasyonlarla ilgili bilgi de verilmesinin gerektiği, amılan yükümlölüğün yerine getirilmesine ilişkin ispat yükünün hastane ile doktorda olduğu ve yazılı delille ispat edilebileceği yönündeki gerekçelere dayandığını vurgulamıştır. Bu duruma rağmen bozma sonrası yargılamada bozma kararı õncesine göre dosyada bir değişiklik olmamasına rağmen birinci başvurucuda gelişen rahatsızhıkların ameliyat öncesi de varmış gibi gösteren bilirkişi raporuna dayanılarak davanın reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkı ile maddive manevi varlığın korunması hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme 
35. Anayasa'nın“Kişinin dokumulmazlığı, maddî ve manevi varlığı" kenar başlıkh 17. maddesinin birinei fikrasışõyledir:
"Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkana sahiptir."
36. Anayasa'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" kenar başlıkı 56.maddesinin tiçüncü fikrası şöyledir:
"Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gūcünde tasarrufve verimi artırarak, ¿şbirliğini gerçekleştirmek amactyla sağlık kuruluşlarım tek elden planlayıp hlzmet vermesini düzenler."
37. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

38. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında, herkesin maddive manevi varlığım koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtiłmektedir. Söz konusu düzenleme 

Sözleşme'nin 8. maddesi çerçevesinde õzel hayata saygı hakkı kapsamında güvence altına alınan fiziksel ve zihinsel bütünłüğün korunması hakkına karşılık gelmektedir.
39. Anayasa Mahkemesi daha Önceki kararlarında kasit sõz konusu olmaksızın hekim kusuru nedeniyle vücut bütūnlüğünūn zarar gördüğüşeklindeki tıbbi ihmale dair şikâyetieri Anayasa'nın I7.maddesinin birinci ftkrasında dūzenlenen kişinin maddive manevi varlığını koruma hakkı kapsamında incelemiştir (Melahar Sönmez, B, No: 2013/7528,9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Dūzgüner, B. No: 2014/9690,11/5/2017).

40. Anılan kararlar doğrultusunda somut olayda başvurucunun tibbi ihmale dayalıolduğunu ileri sürdüğü tüm şikâyetlerinin Anayaşa'nınI7.maddesinin birincifikrasında düzenlenen kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında incelenmesi gerekmektedir.

I. Kabul Edilebilhrlik Yönünden 
41. Açtkça dayanaktan yoksun oimadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişinin maddive manevi varlığınıkoruma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yöndnden 
a. Genel İilkeler 
42. Anayasa'nın 17.maddesinin birinci fikrasında herkesin maddive manevi varlığını koruma ve geliştirme bakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda amılan Anayasa hūkmü ile kişinin maddi ve manevi varlığının būtünlüğü gerek kamusal yetkilerle donatılmış kişilerin gerekse özel kişilerin müdahalelerine karşı güvence altına alınmıştır (Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 40).

43. Anayasa'nın 17. maddesinin amaci, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varlığına karşı devlet tarafiından yapılabilecek keyfî müdahalelerin önlenmesidir. Bunun yanısıra devletin tbbi müdahaleler nedeniyle kişilerin maddi ve manevi varlığını etkili olarak koruma ve maddi ve manevi varlığına saygı gösterme şeklinde pozitif yūkümlolağü de bulunmaktadır (Ahmet Acartürk, § 49). Nitekim Anayasa'nın 56. maddesinde de belirtildiği Üzere pozitif yükümlülük, sağlık alanında yürütülen faaliyetleri de kapsamaktadır (/lker Başer ve diğerleri, B. No: 2013/1943, 9/9/2015, § 44).

44. Devlet, sağlık hizmetlerini bireylerin yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlıklarını koruma hakkı kapsamında -ister kamu isterse özel sağlık kuruluşları tarafindan yerine getirilsin- hastaların yaşamları ile maddi ve manevi varlıklarının korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin almabilmesini sağlayacak şekilde düzenlemek zorundadır (Ahmet Ácartürk, § 51). lłke olarak tıbbi ihmallere ilişkin şikâyetler konusunda temel başvuru yolu,hukuki sorumluluğu tespit adına takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davası yoludur (Nail Artuç, B. No: 2013/2839, 3/4/2014, § 38).

45. Maddi ve manevi varlığı koruma hakkı kapsamında hukuki sorumluluğu ortaya koymak için adli ve idari yargıda açılacak tazminat davalarında makul derecede dikkatli ve 

Özenli inceleme şartinin yerine getirilmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ilişkin yürüttükieri yargılamalarda Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği seviyede derinlik ve ōzenle bir inceleme yapıp yapmadığının ya da ne δlçūde yaptığının da Anayasa Mahkemesi tarafindan değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleritarafindan bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlakteki yargı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip olduğu önemli rolün zarar görmesine engel olacaktır (Yasin Çudưr, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, § 57; Tevfik Gayretli, B. No:2014/18266, 25/1/2018, § 32).

46. Diğer taraftan belirtmek gerekir ki olaylara ilişkin delillerin değerlendirilmesi δncelikle idari ve yargısal makamların δdevidir. Aynı şekilde başvuru dosyasında bulunan tıbbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirkişilerin vardığı sonuçların doğruluğu hakkında fikir yürütmek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir (Mehmet Çolakoğlu, B. No: 2014/15355,21/2/2018, § 47). Ancak kişinin maddi ve manevi varlığınt koruma hakkı kapsamında yerine getirmek zorunda olduğu usul yükümlaloklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediğinin nesnel bir şekilde değerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar bağlamında derecemahkemelerinin kendilerine tanmmıştakdiryetkileriçerçevesinde bareket edip etmediğinin denetlenmesi gerekir. Bu bağlamda müdahaleyi haklı göstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığı incelenmelidir (Murat Ātulgan, B. No: 2013/9047,7/5/2015 § 44).

47. Bu bağlamda derece mahkemelerinin gerekçeleri, tarafların kanun yoluna başvuru imkânını etkili şekilde kullanabilmesini sağlayacak surette ayrıntılı olarak ortaya konulmalı; ulaşılan sonuçlar yeterli açıkhıktaki bilimsel görüş ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayandırılmalıdır (Murat Atılgan, § 45).

48. Ayrıca tıbbi müdahaleden önce kişinin gerektiğişekilde bilgilendirilerek rizasıın alınmaması kişinin maddi ve manevi varlığınt koruma hakkının ihlaline sebep olabilir. İstisnai hâller dışında tıbbi mūdahale, ancak ilgili kişi bilgilendirilip rızası alındıktan sonra yapılabilir. Hastaların durumun farkında olarak karar verebilmelerini sağlamak için uygulanması dūşünülen tedavi ve bununla bağlantılı riskler hakkında kendilerine bilgi verilmiş olmalıdır, Bunun yanı sıra yapılan bilgilendirme ile tıbbi mūdahale arasında hastanın sağlıklı bir kanaate varmasım sağlayacak kadar uygun bir zaman aralığı bırakılmış ołmalıdır (Ahmet Acartürk, § 56).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
49. Anayasa Mahkemesi yukarıda değinilen Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında devlete düşen pozitif yūkümlälaklerin somut olay bağlamında yerine getirilip getirilmediğini denetlemek durumundadır (Tevfik Gayretli, § 36). Bu sebeple başvuruya konu olay, devletin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına ilişkin pozitif yükümlülüğükapsamıyla sınırlı olarak incelenmiştir.

50. Başvurucuların olaya dair şikâyetlerinin õzü, ameliyatı gerçekleştiren doktorların gereklimesleki özeni göstermemeleri sonucu birinci başvurucunun engelli kalmasına ilişkindir. Somut olayda tazminat davası sürecinde ATK'dan ve konusunda uzmanlardan oluşan bilirkişi heyetinden iki aynı rapor alındığı görülmüştür. Her iki raporun tarafların iddiaları ile tıbbi belgelerin incelenmesi suretiyle düzenlendiği, ikinci raporda ATK raporundaki tespitlerin yeniden değerlendirildiği ve sonuç olarak birinci başvurucuda gelişen şikâyetlerin yapıłan ameliyatın komplikasyonu olduğu, ameliyat kararı, ameliyatın yapılışı ve 

sonrasındaki tedavilerin tip kurallarına uygun olduğu yönünde görüş bildirildiği anlaşılmaktadır.

51. Derece mahkemesi, olayda doktorların ve hastanenin kusurunun bulunmadığıyönünde görüş bildiren bilirkişi raporuna dayanarak davanın reddine karar vermiştir. Hükme esas alınan ikinci raporda, tarafların iddialarının kişi hakkında dtzenlenen tıbbi belgelerdeki bulgular ve genel tip kuralları gözetilerek değerlendirildiği görülmüştür. Buna göre derece mahkemesince yapılan yargtlamada ve uzman bilirkişi raporunda yeterlisomut bulgu ve tespitlere yer verilerek başvurucuların iddialarının bu yönüyle ayrıntılı bir biçimde tartışıldığıve karşılandığı söylenebilir.

52. Ayrıca yargtlama sürecinde bir avukat tarafindan temsil edilen başvurucuların bilirkişi raporuna ve kararlara karşı kanuni yollara başvurabildiği, bu suretle meşru çıkarlarımın korunması İçin söz konusu davaya gerekli olduğu ölçüde etkili katılımının sağlandıği, dava dosyasını inceleyip ayrica bilgi ve belge sunabildiği, toplanan delillerden haberdar edildiği anlaşılmıştır.

53. Bununla birlikte başvurucuların söz konusu tibbi müdahaleden õnce yeterince aydınlatılmadıkları ve müdahale için rızalarının gerektiği şekilde alınmadığı yönünde bir şikâyeti de bulunmaktadır.

54. Öncelikle hukukumuzda hasta hakları, tıbbi işlemlerden önce kişilerin bu işlemler ve sonuçları hakkında aydınlatılması yükümlüiuğu ile Sağlık Bakanhığının tıibbi hizmetler sunan kurumlar Özerindeki denetim görevi konusunda oldukça ayrıntılı ve yeterli dÜzenlemelerin mevcut olduğu anlaşılmaktadır (Ahmer Acartürk, § 66). Ancak bu düzenlemelerin teorik olarak mevcut olması yeterli olmayıp Anayasa'nın I7. maddesindeki güvencelerin sağlanabilmesi için pratikte de etkin bir şekilde uygulanması gerekmektedir (Mehmet Çolakoğlu, § 49).

55. "İlgili Hukuk" kısmında yer verilen mevzuatta belirtildiği Uzere tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir. Hasta küçük veya mahcur ise bu kişilerin veliveya vasilerinin yapılacak tıbbi müdahaleye izin verme yetkileri bułunmaktadtr. Rızanın geçerliliği bakımından kişinin Öncelikle neye rıza gösterdiğini bilmesi gerekir ki bu da ancak hastanın somut olaya uygun yeterli bilgilendirme ile diğer bir ifadeyle aydınlatıIması ile mümkün olabilir. Buradan hareketle doktor ile hastası arasındaki ilişkinin güvene dayalı bir ilişki olduğu da gözetildiğinde doktorun hastaya bilgi sunma, bilgiyi anlaşılır kılma ve birlikte en doğru karara varacak şekilde süreci yönetme yükümlülugü olduğu vurgulanmalıdır. Bu bağlamda hasta veya temsilcisinin (veli-vasi) somut olaya uygunşekilde bilgilendirilerek rızalarının alındığını ispat yükümlöluğünün de hastane ve doktorda olduğu söylenebilir.
56. Bununla birlikte tibbi müdahale öncesi yaptlacak bilgilendirmenin hastantn kendi hakkında -somut olayda küçük hakkında- doğru karar verebilmesini sağlayacak yeterlilikte olması gerektiği ancak her somut olayda ve hastalıkta bilgilendirmenin içeriğinin farklı olmaşının işin doğası gereği olduğu vurgulanmalıdır. Diğer yandan hastanın veya veli ya da vasinin yeterli bir şekilde aydınlatıldığından söz edilebilmesi için bilgilendirmenin en azından uygulanacak tibbi işlemleri, bunların faydaları ve muhtemel sakıncalarını, alternatif tibbi müdahale usullerini, tedavinin kabul edilmemesi hâlinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları ile hastalığın seyri ve neticelerini içermesi gerektiği sõylenebilir. Bunun yanı sıra yaptlan bilgilendirme ile tibbi uygulama arasında hastanın sağliklıbir kanaate varmasınısağlayacak kadar uygun bir zaman aralığı bırakılmış olmalıdır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Fındık Kılıçaslan, B. No: 2015/97, 11/10/2018, § 50).

57. Öte yandan Yönetmelik'in 28. maddesinde mevzuatın öngördüğü istisnalar dışında tıbbi müdahaleler için verilecek rızanın herhangi bir şekle bağlı olmadığı açıkça düzenlenmiştir. Diğer yandan anılan düzenlemenin istisnalarından biri 1219 sayılı Kanun'un 70. maddesine (bkz.§ 22) göre büytk cerrahi işlemlerde rızanın yazılı olma zorunluluğudur.Ancak hastanın ya da temsilcisinin sõzíü ya da yazılı rıza gōstermesinin tek başına tıbbi müdahaleyi hukuka uygun hâle getirmeyeceği, bu rızanın aydınlatılmış iradeye dayanmasıgerektiğivurgulanmalıdır. Bu bağlamda derece mahkemelerinin hastanın veya veli ya da vasinin olayın koşullarına göre yazıl veya sõziü olarak yeterli bir şekilde bilgilendirilerek rizalarının alınıp alınmadığını tespit etmesinin devletin pozitif yükümlölüğüntın gereği olduğu sõylenebilir.

58. Açıklamalar çerçevesindeyargı sürecibir bütün hâlinde değerlendirildiğinde;birinci başvurucuda oluşan sağlık sorunlarının Mahkeme tarafindan komplikasyon olarak kabul edilmesinin aydılatma yükümlülüğünü ortadan kaldıracak bir sonuç doğurmadığı gibi hastanın veya temsilcisininkomplikasyonlar hakkında bilgilendirilmesinin aydınlatma yūkümiüiüğünün bir gereği ołduğu açıktır. Bu bağlamda 13/5/2014 tarihli bilirkişi raporunda ikinci başvurucu tarafindan imzalanan Hastane yatış formunda haştalık, uygulanacak tedavi şeklive komplikasyonlara ilişkin bir bilgi bulunmadığı ve doktor adı ile imzasıntn mevcut olmadığı; bu belge dışında ikinci başvurucunun imzasını içeren kan ve kan ürünleri transfüzyonu bilgilendirme ve hasta onay formunun olduğu dolayısıyla şekil itibarıyla yazılıonam formunda eksiklikler bulunduğu tespit edilmiş ancak sðzlü olarak yeterli bilginin verildiği kabul edilmiştir.

59. Bu tespitten ameliyatın sonuçları, hastanın sağlığı için taşıdığı riskler ve doğuracağı olası istenmeyen durumlar hakkında anne ve babanın aydınlatıldığına dair yazılıbir belgenin mevcut olmadığı anlaşılmıştır, Bununla birlikte yazılı ve sözlü rızanın geçerliliği bağlamında anne ve babanın tibbi müdahaleye birlikte rıza göstermelerinin gerekip gerekmediğinin de Mahkeme tarafindan tartışılmadığı görülmüştür. Ayrıca Mahkeme, birinci başvurucunun geçirmiş olduğu ameliyatıgözeterek tıbbi müdahalenin 1219 sayılı Kanun'da dūzenlenen (bkz. § 22) istisna kapsamında yazılı rizaya tabi olup olmadığı hususunda da bir değerlendirme yapmamıştır. Diğer yandan yazılı belgelerin içeriği ile sözlü beyanlar dikkate alınarak birinci başvurucuda ameliyatın bir komplikasyonu olarak ortaya çıktığı kabul edilen sağlık sorunlarına -görme, duyma kaybı ile felç hâli- ilişkin yeterli bir bilgilendirme yapılıp yapılmadığı somut olayın koşullarına gõre değerlendirilmemiştir. Sonuç olarak Mahkemenin ameliyata rıza göstermeyi, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi için yeterli gõrdüğū anlaşılmıştır.

60. Bu durumda yargılama sürecinde aydınlatma yükümlülüğū bağlamındaki bilgilendirmenin somut olaya göre yazılı yapılmasının gerekip gerekmediği, yazılıya da sõziü bilgilendirmenin rızanın geçerliliği için yeterli içeriğe ve şekilşartlarına sahip olup olmadığı hususlarının tartışılarak açıklığa kavuşturulamadığı söylenebilir.
6I. Sonuç olarak birinci başvurucunun vücut būtünlüğüne yönelik tibbi mūdahale Öncesinde tıp kurałlarına göre öngörülebilir nitelikte komplikasyon ve riskler hakkmda yeterli bir biçimde aydınlatılmadığı iddiası yargılamanın sonucuna doğrudan etki edebilecek mahiyettedir.Ancak başvurucunun anılan iddiasının yargı makamları tarafindan somut olaya uygun ve yeterli bir gerekçeyle karşılanmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda somut olayda derece mahkemelerinin yürüttükleri yargılamalarda Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdiği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yaptığı söylenemez, Dolayısıyla kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkı bakımından kamu makamlarmın pozitif 

yūkümlutüklerini yerine getirmedikleri kanaatine varılmıştır (aynı yöndeki kararlar için bkz.Emrah Egeç, 2015/9714, 11/12/2018; Omurhan Çakmak ve diğerleri, B. No: 2016/6776,16/1/2020).

62. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altina alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Saytlı Kanun'un 50. Maddesf Yönünden 
63. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucumun hakkinın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar vertlir. Ihlal kararı verilmesi hålinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yapıması gerekenlere hükmedilir..

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapumasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazmtnata hükmedilebiltr veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yarguama yapmakla yükumlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve somuçlarını ortadan kaldrracak şekilde mūmkünse dosya ützerinden karar verir."
64.Başvurucular, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve her başvurucu için ayrı ayrı120.000 TL, maddi, 120.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
65. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin naşıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. AnayasaMahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligūl Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
66.Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından şöz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulmast, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmer Doğan, §§ 55,57).

67. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal dtzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkhı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına 

bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlöloğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek Üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerlerl (2), §§ 57-59, 66, 67).

68. Incelenen başvuruda kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştir. Birinci başvurucunun vücut būtünlağüne yönelik ubbi müdahale öncesinde tip kurallarına göre öngörülebilir nitelikteki komplikasyon ve riskler hakkında yeterli bir biçimde aydınlatılmadığı iddiası yönünden mahkeme tarafindan somut olaya uygun inceleme ve değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda ihlalin derece mahkemesi kararından kaynaklandığı anlaşıImıştır.

69. Bu durumda kişinin maddi ve manevivarlığını koruma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapımasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise usul hukukunda yer alan benzer kurumlardan farklı ve bireysel başvuruya õzgü bir düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralıfikrasına göre ihlalm ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yeniden yargılama sürecinde mahkemelerce yapılması gereken iş.öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme kararının ortadan kaldırılmaşından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin tibbi ihmal nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmak Üzere Batman 2. Asliye Hukuk Mahkenesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

70.Ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmiştir.

71. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ticretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ōdenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın I7. maddesinde gūvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırımaşı için yeniden yargılama yapilmak Üzere Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2013/295, K.2014/606) GÖNDERİLMESINE,

D.Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDtNE,
E. 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir öreğinin bilgi için Yargıtay (kapanlan) I3. Hukuk Dairesinin (E.2015/4817) işlerinin devredildiği Yargıtayın ilgili Dairesine ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 20/10/2021 tarihinde OYBIRLİĞIYLE karar verildi.