Anayasa Mahkemesinin 6/6/2024 Tarihli ve 2022/64253 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-10-25

25 Ekim 2024 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32703
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İLYAS BAŞAK BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2022/64253Karar Tarihi : 6/6/2024
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞYılmaz AKÇİL Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : İlyas BAŞAK Veklli : Av. Ayşe ACİNİKLİ EROL 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, tutukluluk incelemeleri hâkim/mahkeme huzuruna çıkarılmaksızın dosya üzerinden yapıldığıdan açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle kişi hülrriyeti ve güvenliği hakkını ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/6/2022 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, adli yardım talebinin kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulummuştur.

III OLAY VE OLGULAR 
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan başlatılan bir soruşturma kapsamında 5/4/2020 tarihinde gözaltına alınmış; 7/4/2020 tarihinde tutuklanmıştır.


6. Soruşturma kapsamında tutukluluk incelemeleri 5/5/2020 ve 3/6/2020tarihlerinde dosya üzerinden, 3/7/2020 tarihinde ise Sulh Ceza Hâkimliğgi huzurunda gerçekleştirilmiştir. Yine tutukluluk incelemeleri 29/7/2020 ve 27/8/2020 tarihlerinde dosya üzerinden, 25/9/2020 tarihinde ise Sulh Ceza Hâkimliği huzurunda gerçekleştirilmiştir.Başvurucu 25/9/2020 tarihinde Sulh Ceza Hâkimligi nezdinde gerçekleşen tutukluluk incelemesine Ses ve Görüntū Bilişim Sistemi (SEGBÎS) vasıtasıyla katılmıştır.
7. 23/10/2020 ve 17/1 1/2020 tarihlerinde tutukluluk incelemesi yine dosya üzerinden gerçekleştirilmiştir. Başvurucu hakkında 20/11/2020 tarihinde iddianame düzenlenmiş, 27/11/2020 tarihinde iddianamenin (başvurucu ile birlikte iki şüpheli hakkında)kabul edilmesiyle birlikte kovuşturma evresi başlamıştır.

8. 25/12/2020 ve 22/1/2021 tarihinde tutukluluk mcelemeleri dosya ūzerinden gerçekleştirilmiş ve başvurucumun tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir. Ayrıca gerek soruşturma gerek kovuşturma evresinde tutukluluğun devamı kararlarına ve tahliye talebinin reddi kararlarına yapılan itirazlar da dosya üzerinden karara bağlanmıştır.
9. Başvurucu 3/2/2021 tarihli ilk duruşmada mahkeme huzuruna çıkarılmış ve savunmasını yapmıştir.

10. İstanbut 36. Ağır Ceza Mahkemesi tarafindan yapılan yargılama sonunda 27/4/2022 tarihinde başvurucunun çeşitli suçlardan hapis cezasıyla cezalandırıimasına karar verilmiştir. Mahkümiyet hükmü istinaf ve temyiz kanun yolu incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.

I1. Hakkındaki yargılama devam ederken başvurucu I0/2/2021 tarihinde tutuklandığı tarihten itibaren on ay boyunca mahkeme huzuruna çıkarılmadığını belirterek 40.000 TL manevi tazminatın Ödenmesi talebiyle Ağīr Ceza Mahkemesinde dava açmıştır.Başvurucu, tazminat sebebi olarak 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayilı Ceza Muhakemesi Kanumunun 141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (d) bendine dayanmıştır.
12. İstanbul 39. Ağür Ceza Mahkemesi 19/10/2021 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Mahkeme, gerekçesinde;
i. Yargtlamanın başvurucu ile yargılanan sanık sayısı da gözetildiğinde makul sayılabilecek nitelikte olduğunu,
ü. Başvurucunun tutukluluk hâlinin kanunen belirlemiş olan tutukluluk süresini aşmadığıni, başvurucumun kanunda belirtilen koşullar kapsamında tutuklandığını ve tutuklułuk hâlinin devamına karar verildiğini,
iii. Başvurucuya atfedilen suçların ciddi ve ağır olduğunu, atılt suçlara ilişkin delillerin ve eylemlerin sayısı ile niteliğinden hareketle dosyanın karmaşıklık düzeyi dikkate alındığında başvurucunuń kanuna uygun olarak tutuklandıktan sonra makul süre içinde yargılama merciine çıkarıldığınt,
iv, Bu hâliyle makul sürede yargılama makamlarıın buzuruna çıkarıimama ve karar verilmeme yönündeki iddia bakımundan tazminatı gerektiren bir hak ihlalinin bulunmadığım ifade etmiştir.


13. Başvurucu, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Dilekçesinde başvurucu, ilk derece mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlali kapsamında bir değerlendirme yaparak tazminat davasının sebebini yanlış anladığını oysa makul sürede mahkeme huzuruna çıkarılmaması nedeniyle tazminat talep ettiğini belirtmiştir. Başvurucu ayrıca Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) ve Anayasa Mahkemesi kararlarına atif yaparak iki sanıklı ve tutuklamadan itibaren herhangi bir yeni delilin girmediği dosyada on ay boyunca hâkim karşısına çıkarılmadığını belirtmiş, bu durumun Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fikrasına aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

14. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi 2/6/2022 tarihinde istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.

15.Başvurucu 17/6/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
16. Igili hukuk için bkz. Erdal Tercan [GK], B. No: 2016/15637, 12/4/2018, §§45-50, 58, 59, 69, 70; Salith Sönmez, B. No: 2016/25431, 2&/11/2018, § 56.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Anayasa Mahkemesinin 6/6/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görūşü
I8. Başvurucu; tutuklu yargılandığı davada on ay boyunca hâkim huzuruna çıkarılmadığını, bu sebeple açtığı tazminat davasının hatahı bir şekilde reddedildiğini,konuyla ilgili AfHM ve Anayasa Mahkemesi kararlartna değinerek istinaf kanun yoluna başvurmasına rağmen istinaf talebinin de reddedildiğini belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19.Bakanlık görüşünde, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarıincelenirken Anayasa ve ilgili mevzuat hüküimleri ile Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgü koşullan ile derece mahkemelerinin gerekçelerinin de dikkate alınmasıgerektiği belirtilmiştir.

20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formunda dile getirdiği hususları yinelemiştir.

B. Değerlendirme 
21. Başvurucunun şikâyetinin özū, mahkeme huzüruna çıkarlmama nedeniyle açılan tazminat davasmın reddedilmesi olduğundan şikâyetin Anayasa'nın19.maddesinin sekizinci ve dokuzuncu fikraları kapsamındaki kişi hürriyeti ve gūvenliği hakkı yönünden incelenmesi gerekir.

. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
22. Anayasa Mahkemesi inceleme konusu olan uzun süre hâkim/mahkeme Önüne çıkarılmama şikâyetine ilişkin olarak Salih Sönmez kararında yaptığı incelemede, Aydın Yavuz ve diğerleri ([GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§326-359) ve Erdal Tercan (ayni kararda hkz. §§ 229-251) kararlarına değindikten sonra anılan kararlardan farklı olarak 

başvurucunun inceleme tarihi itibarıyla hâkim/mahkeme önüne çıkarldığıni, bu nedenle verilecek bir ihlal kararının başvurucunun yeniden hâkim önüne çıkarılmasımı ve serbest kalmasını sağlamayacağını belirtmiştir. Anayasa Mahkemesi, bu bağlamda yalnızca kişinin uzun süre hâkim/mahkeme önüne çıkarılmamasryla ilgili bir hak ihlalinin tespiti ve gerekiyorsa belli bir miktar tazminata hükmedilmesiyle yetinileceği değerlendirmesini yapmış ve ilgili Yargitay içtihatlarına atıf yaparak asıl dava sonuçlanmamış da olsa 5271sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralt fikrasının (d) bendinde öngörülen tazminat davası açma imkânının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (Salih Sönmez, §§ 164-167).

23. Somut olayda başvurucu da 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralt fikrasının (d) bendine açıkça dayanarak tazminat davası açmıştır. Dolayısıyla başvuru yollarının tüketildiği sonucuna varılmıştır.

24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin bu iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
Lİnceleme Yöntemine İlişkin İlkeler 
25. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fikrasında herkesin kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkına sahip olduğu belirtilmiş, ikinci ve üçüncü fikralarında özgürlüğün kısıtlanabileceği durumlar sayılmış; dördüincü, beşinci, altmcı, yedinci ve sekizinci fikralarında ise hürriyetinden yokstn kalan kişilere tanman güvencelere yer verilmiştir (Hicret Aksoy, B. No: 2021/2107, 13/4/2022, § 48).

26. Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzunçu fikraşında ise bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradikları zararların tazminat hukukunun genel prensiplerine göre devlet tarafından ödeneceği ifade edilmiştir. Anılan fikrada yer alan "bu esaslar dışında bir işleme tåbi tutulan kişiler" tabiri ile maddenin diğer tüm fikralarında belirtilen kurallara aykırı bir işleme tabi kılınmanın kişiye tazminat hakkı doğurduğu belirtilmiştir. Buna göre maddenin ikinci veya üçüncü fikralarında belirtilen durumlara aykın şekilde kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıa müdahalede bułunulması ya da kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına müdahale edilen kimsenin maddenin dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci fikralarındaki güvencelerden yararlandırımaması hålinde uğranılan zararlar devlet tarafindan δdenecektir (Hicret Aksoy, § 49).

27. Anayasa Mahkemesinin Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasında güvence altına ahnan tazminat hakkının ihlal edilip edilmediğini belirleyebilmesi için öncelikle başvurucunun anulan maddenin diğer fikralarında belirtilen esaslar dişında bir işleme tabi tutulup tutulmadiğinı incelemesi gerekmektedir. Yapilacak bu incelemenin sonuconda başvurucunun Anayasa'nın 19. maddesinin ilk sekiz fikrasında belirtilen esaslara aykırı bir işleme tabi tutulduğu ve bu kapsamda uğradığı zararın devlet tarafindan tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmediği tespit edilirse Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasında güvence altına alıan tazminat hakkının ihlali sðz konusu olabilecektir (Hicret Aksoy § 50).


28. Dolayıstyla Anayasa'mın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasının uygulanabilmesi için başvurucunun anılan maddenin diğer fikralarında belirtilen esaslar dışında bir işleme tabi tutulup tutulmadiğinin derece mahkemelerince ya da Anayasa Mahkemesince tespit edilmesìgerekir. Bu bağlamda kişinin Anayasa'nm I9. maddesinin ilk sekiz fikrasında belirtilen esaslara aykırı bir işleme tabi tutulduğu ve bu kapsamda uğradığı zararın devlet tarafindan tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmediği veya bir tazminat imkânıbulunmadığı tespit edilirse Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasında güvence altıma alınan tazminat hakkının ihlali söz konusu olacaktır. Öte yandan kişinin Anayasa'nın 19.maddesinin ilk sekiz fikrasında belirtilen esaslara aykırı bir işleme tabi tutulduğu derece mahkemeleri tarafindan tespit edilmişse Anayasa Mahkemesinin yapacağı inceleme tazminat miktarının yeterli olup olmadığını belirlemekle sınırlı olacaktır (Hicret Aksoy, § 51).
i. Tutakluluk İncelemelerinin Håkim/MahkemeÖnüne Çıkarilmaksızın Yapılmasına İlişkin İlkeler 

29. Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fikrası uyarınca hürriyeti kısıtlanan kişi kısa sūrede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamantn kanuna aykırılığı hâlinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir yargı mercine başvurma hakkına sahiptir (Mehmet Haberal, B. No: 2012/849, 4/12/2013, § 122).

30. Serbest bırakılmak amacıyla yetkili yargı merciine yapılması gereken başvurudan söz edildiğinden anılan hakkın uygulanması ancak talep hâlinde söz konusu olabilecektir. Dolayısıyla burada belirtilen bir yargı merciine başvurma hakkı, suç isnadıyla hüriyetinden yoksun bırakılan kimseler bakımından tahliye talebinin yanı sıra tutuklama,tutukluluğun devamı ve tahliye talebinin reddi kararlarına karşı yapılan itirazların incelenmesi sırasında da uygulanması gereken bir güvencedir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §328).

31. Bununla birlikte 5271 sayılı Kanun'un 108. maddesine göre şüpheli veya sanığın istemi olmaksızın tutukluluğun resen incelenmesi durumunda hürriyeti kısitlanan kişiye tanınan yargı merciine başvurma hakkı çerçevesinde bir değerlendirme yapılmadığından bu incelemeler Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fikrası kapsamına dâhil değildir (Firas Aslan ve Hebat Aslan, B. No: 2012/1158, 21/11/2013, § 32; Faik Özgür Erol ve diğerleri, B. No: 2013/6160, 2/12/2015 § 24).

32. Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fikrasında, serbest bırakılmayı sağlamak amacıyla başvurulacak yerin bir yargı mercii olması öngörüldüğünden işin doğası gereği burada yapılacak incelemenin yargısal bir niteliği bulunmaktadır. Yargısal nitelikteki bu inceleme sırasında adit yargılanma hakkının tutmanın niteliğine ve koşullarına uygun güvencelerinin sağlanması gerekir. Bu bağlamda tutukluluk hâlinin devamının veya serbest bırakima taleplerinin incelenmesinde silahların eşitliğı ve çelişmeli yargılama ilkelerine riayet edilmelidir (Hikmet Yayğın, B. No: 2013/1279, 30/12/2014, §§ 29, 30).
33. Silahların eşitliği ilkesi, davanı taraflarmı usul hakları bakımından aynıkoşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarımı makul bir şekilde mahkeme õnünde dile getirme firsatına sahip olması anlamına gelmektedir. Çelişmeli yargılama ilkesi ise taraflara dava dosyası hakkında bilgi sahibi olma ve yorum yapma hakkının tanımmasıni, bu nedenle tarafların yargılamanın bütüntıne aktif olarak katılmasını gerektirir (Büllent Karataş, B. No:2013/6428, 26/6/2014, §§ 70, 71).


34. Anayasa'nın I9. maddesinin sekizinci fikrastndan kaynaklanan temel güvencelerden biri de tutukluluğa karşı itirazın hâkim Önünde yapılan duruşmalarda etkin olarak incelenmesi hakkıdır. Zira hürriyetinden yoksun bırakılan kimsenin bu duruma ilişkin şikâyetlerini, tutuklanmasına dayanak olan delillerin içeriğine veya nitelendirilmesine yönelik iddialarım, lehine ve aleyhine olan görüş ve değerlendirmelere karşı beyanlarınıhâkim/mahkeme önünde sözlü olarak dile getirebilme imkânına sahip olması, tutukluluğa itirazını çok daha etkili bir şekilde yapmasıı sağlayacaktır. Bu nedenle kişi, bu haktan düzenli bir şekilde yararlanarak makul aralıklarla dinlenilmeyi talep edebilmelidir (Firas Aslan ve Hebat Aslan, § 66; Süleyman Bağrtyanık ve diğerleri, B. No: 2015/975616/1 1/2016, § 267; Aydın Yavuz ve diğerleri, § 333).

35. Anılan güvencenin bir yansıması olarak 5271 sayılı Kanunun 105. maddesinde,şūpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturma evrelerinde saliverilme istemleri karara bağlanırken duruşmada karar verileçek ise Cumhuriyet savcısının yanı sıra şüpheli, sanık veya tnüdafinin görüşünün alınacağı belirtilmiş; aymı Kanum'un 108. maddesinde ise soruşturma evresinde şüphelinin tutukluluk hâlinin devamının gerekip gerckmeyeceği hususunda karar verilirken şüpheli veya müdafiinin dinlenilmesi gerektiği düzenlenmiştir.Öte yandan Kanun'un 101, maddesinin (5) numaralı fikrası ile 267. maddesine göre resen ya da talep üzerine tutukluluk hakkıda verilmiş tüm kararlar, mahkeme Önünde itiraza konu olabilmektedir (Süleyman Bağrīyanık ve diğerleri, § 269). Tutukluluğa ilişkin kararların itiraz incelemesi bakımından aynı Kanun'un 271. maddesinde itirazın kural olarak duruşma yapılmaksızın karara bağlanacağı, ancak gerekli görüldüğünde Cumhuriyet savcısı ve sonra müdafi veya vekilin dinlenebileceği dilzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre tutukluluk incelemelerinin ya da tutukluluğa ilişkin itiraz incelemelerinin duruşrna açılarak yapılmasıhâlinde şüpheli, sanık veya mtidafinin dinlenilmesi gerekir (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 334).
36.Ancak tutukluluğa ilişkin verilen her kararın itirazıntn incelenmesinde veya her tahliye talebinin değerlendirilmesinde duruşna yapilması ceza yargtlaması sistemini işlemez hâle getirebilecektir. Bu nedenle Anayasa'da öngörülen inceleme usulüne ilişkin güvenceler duruşma yapmayı gerektirecek özel bir durum olmadığı sürece tutukluluğa karşı yapılacak itirazlar için her durumda duruşma yapılmasımı gerektirmez (Firas Aslan ve Hebat Aslan, §73).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
37. flk derece mahkemesi başvurucumun açtiğı tazminat davasını reddetmiştir.Dolayisryla somut olayda derece mahkemeleri başvurucunun tutukluluk incelemelerinin ve tutukluluğa itiraz değerlendirmelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapıImasının kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına aykılık oluşturduğu yönünde bir belirlemede bulunmamiştır.

38. Bu durumda başvurucunun tutukluluk incelemelerinin ve tutukluluğa itiraz değerlendirmelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmakstzın yapılmasının Anayasa'nm 19.maddesindeki esaslara uygun olup olmadığmın Anayasa Mahkemesince tespit edilmesi gerekmektedir.

39. Somut olayda başvurucu 7/4/2020 tarihinde tutuklanmış, tutukluluk incelemesi 3/7/2020 ve 25/9/2020 tarihinde sulh ceza hâkimi huzurunda gerçekleşmiştir. Başvurucu 25/9/2020 tarihli tutukluluk incelemesine SEGBtsyoluyla katilmıştır. Başvurucunun SEGBiS yoluyla duruşma yapılması konusunda herhangi bir itiraz ileri sürmediği 

anlaşılmaktadır. Dolayısıyla başvurucunun bu tarihte hâkim huzuruna çıktığının kabul edilmesi gerekir. Başvurucu bu tarihten sonra ilk defa 3/2/202I tarihli duruşmada hâkim huzuruna çıkmıştır. Dolayısıyla başvurucunun mahkeme huzuruna çıkmadığı sūre 4 ay 8gündür.

40. Anayasa Mahkemesi; Mehmet Halim Oral (B. No: 2012/1221, 16/10/2014, §53) ve Ferit Çelik (B. No: 2012/1220, 10/12/2014, § 53) kararlarında başvurucuların tutukluluk durumunun 7 ay 2 gũn, Ulaş Kaya ve Adnan Ataman (B. No: 2013/4128,18/11/2015, § 61) kararında 3 ay 17 gün, M.S (B. No: 2020/15221, 5/10/2023, §§ 64-73)kararında 2 ay 26 gūn, Önder Çetin (B. No: 2020/35096 14/12/2023, §§ 42-57) kararında 2ay 15gün boyunca duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden gerçekleştirilen incelemeler sonucunda verilen kararlarla devam ettirilmesinin Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fikrasını ihlal ettiği sonucuna varmıştır.

41. Somut olayda iki kişi hakkında yargılama yapılmaktadır. Sðz konusu davanın karmaşık olduğu söylenemeyecektir. Bu nedenle söz komusu kararlardan ayrılmayıgerektirecek bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvurucunun tutukluluk durumunun 4ayı aşan bir süre boyunca duruşmasız olarak incelenmesi Anayasa'nm 19. maddesinin sekizinci fikrasının gereklilikleriyle bağdaşmamaktadır.

42. Somut olayda derece mahkemeleri başvurucunun açtiğı tazminat davasımıreddetmiştir. İlk derece mahkemesi başvurucunun talebini hatalı bir şekilde tutukluluk süresinin makullüğü kapsamında değerlendirmiştir. Başvurucu, istinaf aşamasında da talebinin hâkim huzuruna çıkarlmamaya ilişkin olduğunu açıkça söylemesine rağmen Bölge Adliye Mahkemesi herhangi bir gerekçe sunmaksızın istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Dolayısıyla başvurucu, Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fikrasının ihlali nedeniyle herhangi bir tazminat elde edememiştir.

43. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 19. maddesinin -sekizinci fikrasıyla bağlantılı olarak- dokuzuncu fikrasının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
VL GİDERÍM 
44. Başvurucu, ihlalin tespiti ve 150.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

45. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin somuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmastnda hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerlerl (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Ents Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100). Anayasa Mahkemesinin tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme huzuruna çıkarıłmaksızın dosya üzerinden ve makul olmayan aralıklarla yapıldığı ile ilgili iddialarda hükmettiği tazminat miktarı derece mahkemesinin karar tarihi olan 202l yılı için asgari 10.000 TL, 2024 yılı için ise asgari 49.500 TL'dir. Ağır Ceza Mahkemesince hükmedilecek tazminatın Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verilmesine hükmettiği tazminat miktarıyla aynı olması gerekmemekle birlikte Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarına göre kayda değer ölçtide düşük olmaması gerekir. Yeniden yargılamada bu husus gözönünde bulundurulmalıdır.


4.İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

VIL HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBILIR OLDUĞUNA,
B. Tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme öntine çıkarılmaksızın yaptlmasına rağmen tazminat õdenmemesi nedeniyle Anayasa'nın 19. maddesinin -sekizinci fikrasıyla bağlantılı olarak- dokuzuncu fikrasının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararm bir örneğinin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İstanbul 39. Agır Ceza Mahkemesine (E.2021/54, K.2021/307) GÖNDERILMESİNE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDINE,
E. 18.800 TL vekâlet ūcretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığma başvuru tarihinden itibaren dõrt ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAtZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESfNE 6/6/2024tarihinde OYBİRLIĞİYLE karar verildi.