Anayasa Mahkemesinin 4/7/2022 Tarihli ve 2019/33243 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-11-09

9 Kasim 2022 ÇAR$AMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32008
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
KASİM ÇİFTÇİ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 

Başvoru Namarasi : 2019/33243Karar Tarihi : 4/7/2022
Başkan Kadir ÖZKAYA Oyeler :Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇBasti BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör :Derya ATAKUL Başvurucular : 1. Kasim ÇłFTÇi 2. Akif DAĞTEKİN 3. Ayhan ClN 4. Bekir YALÇIN 5. Beyar OVA 6. Cevdet DAĞTEKIN 7. Ebubekir KESER 8. Emrah KUMRAL 9. Hasan YALÇIN 10. Ibrahim YAŞAR 11. Mehmet Kasım ESEN 12. Okan YAKUT 13. Oktay BAYDAR 14, Recep ARSLAN 15. Sedat YILDIZ 16. Veysi ALATAŞ17. Yasin TUNÇY 
Başvurucular Vekili : Av. Emrah BORAZAN 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, sosyal medya hesaplarındaki paylaşım ve beğeniler nedeniyle işveren ile aralarındaki güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesiyle başvurucuların iş sözleşmelerinin feshedilmesinin ifade özgürłüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular muhtelif tarihlerde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur,
4.2019/33249, 2019/33251, 2019/33253, 2019/33254, 2019/33871, 2019/33873,2019/33874, 2019/33907, 2019/34319, 2019/34321, 2019/34330, 2019/34344, 2019/34345,2019/34348, 2019/34349 ve 2019/34350 numaralı bireysel başvuru dosyalarının konu yðnünden hukuki irtibat nedeniyle 2019/33243numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2019/33243numaral bireysel başvuru dosyası üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölümtarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir öreği bilgiiçin Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmuşlardır.

IIIL OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular, olayların meydana geldiği tarihte Van'da asıl işveren olan Türkerler Vangölü Elektrik Perakende Satiş A.Ş.ye (VEDAŞ) bağlı olarak yüklenici firma bünyesinde arıza onarım ve bakım personeli olarak çalışmaktadır.

9. Van Valiliği Olağanüstü Hal (OHAL) Bürosu 27/3/2018 tarihliyazısı ile yüklenici personeli olarak çalışanların terör örgütleri ile irtibatı/iltisakı olup olmadığına yönelik yapılan araştırmaların sonucunu VEDAŞ'a göndermiştir. VEDAŞ'ın bu yazıyıyüklenici firmalara iletmesi Özerine yüklenici firmalar, terör örgütleri ile irtibatıiltisakıolduğu değerlendirilen başvurucuların da aralarında bulunduğu personelin iş akdini 7/8/2018tarihinde feshetmiştir.

10. Başvurucular, feshin geçersizliğinin tespitine ve işe iadelerine karar verilmesi talepleriyle asil işveren ve yüklenici firmalar aleyhine 11/9/2019 tarihinde Van 1. ve 2. [şMahkemelerinde dava açmıştır.

11. [lk derece mahkemeleri davalan "OHAL Bürosu tarafindan davacının, 677 ve 678 saylı KHK'lere istinaden Milli Güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara, terõr örgütlerine iyeliği veya iltisaka ya da bunlarla irtibatı olabileceği değerlendirilen kdşilerden olduğu işverene bildirildiğinden ve işverence bu sebeple işsözleşmesinin feshedilmesi geçerli neden olduğu" gerekçesiyle reddetmiştir.
12. İstinaf Özerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi "Mahkemece yapılacak iş: işveren tarafindan davacının iş sözleşmesinin feshine dayanak yapuan Van Valiliği Il Olağonüstü Hal Bürosu'nun yazı ile ilgili sosyal medya paylaşımlarına ilişkin çıkaılar ve içerikleri ilgili kurumdan getirtilip incelenmeli ve sōz komusu sosyal medya paylaşımlarında hakaret, tehdit ve şiddet içerikli olup olmadığı, eleştiri 

kapsamında kendi dūşüncelerini açıklayıp açıklamadiği, sosyal medya paylaşımları ile ilgili davacı hakkında adli yönden herhangi bir terör soruşturması olup olmadıği, davacı işçinin şūpheyi hakhı kalacak herhangi bir davranışımın olup olmadığı araştirılıp Anayasa'nin 25.maddesi ve siyasi görüşún fesih için geçerli sebep oluşturmayacağıno dair 4857 sayılı İșKanunu'run 18. maddesinin 3. fikrasının d bendi dikkate alınarak, tüm bilgi ve belgeler değerlendirilerek sonucuna göre feshin geçerli/hakhı sebebe dayanp dayanmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Eksik araştırma ve incelemeyle yazılı gerekçe ile davanın reddi hotalıdır."gerekçesiyle davaların esası incelenmeden kaldırılmasına karar vermiştir.
13. Bunun Üzerine ilk derece mahkemelerince yapılan yargilamalarda "davacıtarafça yaplan paylaşım ve beğenilerde ülkenin bölünmez bütünlüğünün hedef alındığı,ülkenin doğusundan bağımsız kürdistan devleti olarak bahsedildiği. terörü, suç ve suçluyu övme kupsamında terör örgülerinin, şiddet argümanlarınn beğenildiği, yine devletin güvenlik güçlerine aşağılayıcı ifadelere yer verildiği. bu mahalde olanların eleştiri sınırlarında değerlendirilemeyeceği, bu paylaşımlardan dolayı aym işyeri çalışan diğer ișçilerin iç huzurumun olumsuz etkileyeceğinin bumun neticesi çalişma ortam ve iş barışınında bozulacağının muhakkak olduğu, bu şartlarda davacı ile davalı arasında güven ilişkisinin doğal olarak zedelenmiş olacağı, davacı tarafindan yapılan beğenilerin işverenin bir kamu kurumu olması do dikkate alındığında doğruluk ve bağlılık ile örtüşmediği, artık davacı ile işakdini sürdürmesinin kendisinden beklenemeyeceği. tüm bu sebeplerle_ davacı tarofindan yapılan feshin hakı fesih sebebi sayılamasa da söz komusu paylaşımların geçerli fesih sebebi oldukları" kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

14.Başvurucuların istinaf talepleri, Bölge Adliye Mahkemesince 5/9/2019 tarihinde "alt işverene verilen bilginin niteliği, alt işverenin kamuya ait enerji selaöründe hizmet vertyor olması karşısında taraflar arasındaki güven ilişkisinin zedelendiği ve alt işverenden iş akdinin devamının beklenemeyecek derecede şüphe meydana geldiğinin kabulü gerekeceği.bu haliyle somut olayda alt işveren feshinin işe iade davas: bakamından en azindan geçerli nedene dayanchğı" sonucuna varilarak esastan reddedilmiştir.

15. Başvurucular, nihai kararın kendilerine tebliğ edilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGILİ HUKUK 
16. 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Iş Kanunu'nun "Feshin geçerli sebebe dayandırıması" kenar başlıklı 18. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Otuz veya daha fozla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarmdan ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundodır..."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
17. Anayasa Mahkemesinin4/7/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardum Talebi Yönünden 
18. Başvurucular bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkânının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.

19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini Önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabultıne karar verilmesi gerekir.
B.Başvurucuların İddiaları ve Bakanhık Görüşüi 
20. Başvurucular; sosyal medya hesaplarındaki hakaret, tehdit veya şiddet içermeyen paylaşım ve beğenileri nedeniyle haklarında herhangi bir ceza soruşturmasıbulunmadığı hâlde terör örgütleri ile irtibatları kurularak iş akitlerinin feshedildiğini, feshin geçerli bir nedene dayanmadığını, derece mahkemelerinin kararlarının çelişkili olduğunu ve yeterli gerekçe ihtiva etmediğini belirterek adil yargılanma, özel hayata saygı ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

21. Bakanlık görüşünde; başvurucular tarafindan ileri sürülen iddiaların nahkemelerce delillerin değerlendirilmesine ve hukuk kuraflarının yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir hatası veya açık bir keyfilik oluşturan bir hususun bulunmadığı belirtilmiştir. Bakanlık görüşünde ayrıca başvurucuların PKK terör Örgütü ile irtibath veya iltisaklı olma olgusunu işçi ve işveren arasındaki güven ilişkisini zedeleyen bir unsur olarak kabul eden derece mahkemelerinin kararlarının müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı konusunda ikna edici nitelikte ilgili ve yeterli gerekçeler içerdiği değerlendirilmiştir.

22. Başvurucular, Bakanlık görüşüne cevap dilekçesinde daha Önceki beyanlarınıyinelemiştir.

C. Değerlendirme 
1 Başvurucn Akif Dağtekin Yönünden 
23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün (İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralıfikrasının (c) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varilması hălinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fikrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarımın belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği δngðrülmüiştür (Bayram Şahin, B. No: 2013/463, 16/5/2013, § 16).
24. Somut olayda başvurucu Akif Dağtekin'in başvuru tarihinden sonra 16/2/2021tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir. Anölan tarihten itibaren makul bir süre içinde başvuruya mirasçı olarak devam edilmek istendiğine dair bir talepte bulunulmadığı gibi başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan başka herhangi bir nedenin varlığından da sōz edilemeyeceği anlaşılmıştır.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvurucu Akif Dağtekin yönünden düşmesine karar verilmesi gerekir.


2. Diğer Başvurucular Yänüoden 
26. Anayasa'nın "Düşünceyi açıklama ve yayma hūrriyeti" kenar başlıklı 26.maddesinin ilgili kısmı şyledir:
"Herkes, düşünce ve kanaatlertnt sðz, yazi, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikır almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...
Bu hürriyetlerin kullanımasi, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği.Cumhuriyetin temel nitellkleri ve Devletin ülkest ve milleti ile bölünmez bütitnlüğümün korunmasi, suçların öntenmesi, . amaçlarıyla sınırlonabilir..."
27. Anayasa Mahkemesi, olaylarım başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların șikâyetlerinin δzü, ifade açıklamaları nedeniyle terör Örgütleri ile iltisaklı oldukları değeriendirilerek iş akitlerinin feshedilmesidir. Bu itibarla başvurucuların iddiaları ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir.

a. Kabul Edülebllirlik Yönflnden 
28. Başvurucu Akif Dağtekin dışında kalan başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifade Özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
29. İfade özgürlüğüne yönelik negatif ve pozitif yükümlülükler arasındaki sıırların kesin biçimde tanunılanması ve birbirinden ayrılması her durumda mümkün değildir. Devlet için Öngörülen negatif yükümlülükler, her durumda ifade Özgürlüğüne keyfi surctte müdahaleden kaçınmayı gerekli kilar. Pozitif yükümlülükler de bu hakkın korunmasını ve bireyler arası ilişkiler alamında olsa da ifade Özgürlüğüne saygıın güvencelerini sağlamaya yönelik olaya özgü tedbirlerin ahmmasını zorunlu kılar (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz, Volkan Çakar, B. No: 2017/35488, 7/4/2021, § 26; Adnan Okiar (3), B. No: 2013/1123,2/10/2013, § 32; Omür Kara ve Onursal Özbek. B. No: 2013/4825, 24/3/2016, § 46).
30. Somut olayda başvurucuların iş sözleşmesi sosyal medya paylaşımları nedeniyle feshedilmiştir. Valilik bünyesinde faaliyet gösteren OHAL Bürosunun il sınırları içinde terör Örgütleri ile irtibatı/iltisakı olan kişilerin tespitine yönelik olarak sosyal medya hesaplarımın takip edilmesi usulünün de dâhil olduğu birtakım faaliyetler yürüttüğü ve bu faaliyetier neticesinde tespit edebildiği kişilerin isimlerini ilgili kurum ve kuruluşlara ilettiği dosya kapsamından anlaşılmıştır. Başvurucuların iş akitlerinin feshi işleminin de OHAL Bürosunun bahsi geçen faaliyetleri neticesinde düzenlenen araştırma raporuna dayandığı görülmektedir.
31. Başvurucular, iş akdini fesheden VEDAŞ'a bağlı yüklenici firma bünyesinde Özel hukuk hükümlerine tabi arıza onarım ve bakım personeli olarak çalışmaktadır. OHAL Bürosu tarafindan kamu görevlisi statüsünde bulunan kişilerin yanında özel hukuk hükümlerine tabi şahislar hakkında da inceleme yürütülmesi ve inceleme sonucunda özel şirketlere terör örgütleri ile irtibat/iltisakı olduğu tespit edilen kişilerin iş akitlerini feshetme hususunda gereğinin yapılmasuın bildirilmesi şeklindeki uygulama münhasıran ele alınarak 

detaylica tetkik edilmesi gereken bir meseledir. Bununia birlikte ifade özgürlüğünün korummasına yönelik olarak devletin olaya özgü tedbirleri alıp almadığı üzerinden yapılacak değerlendirme başvuru konusu olayın koşullarında yeterligörüidüğünden müdahalenin doğrudan ve tamamen kamu gücü işlemine dayanıp dayanmadığı ve devlet için öngörülen negatif yükümlülüklere uygun hareket edilip edilmediği ayrica incelenmeyecektir.
32. Bu aşamada somut olayda Anayasa Mahkemesince yapilması gereken,başvurucular ile yüklenici firma arasında özel hukuk hükümlerine tabi sözleşme ilişkisinin yüklenici firma tarafindan feshedilmesi üzerine etkili bir yargısal sistem kurup işleterek çatışan menfaatler arasında adil bir denge kurmak suretiyle devletin pozitif yükümlülüklerini yerine getirmekte başarılı olup olmadığını belirlemektir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Volkan Çakar, § 28).

33. Derece mahkemeleri tarafindan tarafların çikarlart dengelenirken ve müdahalenin ölçülaloğü irdelenirken is sözleşmelerinde kısıtlayıcı ve zorlayıcıdüzenlemelerin ne şekilde belirlendiği, çalışanların temel haklarına yönelik müdahalede bulunulmasına neden olan meşru amacın müdahale ile ölçūlü olup olmadıği, sözleşmenin feshinin çalışanların eylem ya da eylemsizlikleri karşısında makuł ve orantılı bir işlem olup olmadığı somut olayın koşullarına göre ele alımmalidır. Ayrica yargılamalar sırasında gerçekleştirilen işlemlerin ve neticede verilen kararın gerekçesinin bizatihi ifade özgürlüğüne ilişkin bir müdahale oluşturmaması için derece mahkemelerince gereken 8zen gösterilmelidir (bazı farklılıklarla birlikte bkz. Ömür Kara ve Omursal Özbek, § 51).
34. Başvurucuların feshin geçersizliğinin tespitine ve işe iadelerine karar verilmesi talepleriyle açtikları davalarda ilk derece mahkemeleri, OHAL Bürosunca başvurucular hakkanda yapılan tespitin yüklenici firmaya bildirilmesini feshin geçerli nedene dayandığının kabulünde yeterli görerek başvurucuların talebini reddetıiş ancak Bölge Adliye Mahkemesi,ilk derece mahkemelerince feshe dayanak yapılan sosyal medya paylaşımlarının neler olduğu OHAL Bürosundan istenip değerlendirilmeden hüküm kurulduğundan anılan kararlarıbozmuştur. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada ise yine soyut ve genel ifadeler kullanımış; başvurucuların paylaşımlarının Ölkenin bölünmez bütünlüğünühedef aldığı,devletin güvenlik güçlerini aşağılayıcı ifadeler içerdiği, terör örgütlerini ve şiddet içeren faaliyetleri Övdüğü, bu nedenle başvurucular ile işveren arasındaki güven ilişkisinin zedelenmiş olduğu belirtilmekle yetinilmiş; bununla birlikte hangi paylaşımın hangi gerekçeyle bu duruma sebebiyet verdiği konusunda bir değerlendirme yapılmamış,paylaşımların içeriğine yer verilmemiştir.

35. 4857 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin işveren tarafindan sona erdirilmesinde geçerli bir sebep bildirme zorunluluğu getirilmiştir. Söz konusu hükümde, geçerli sebeplerin neler olabileceği madde metninde sayılmiştır. İşveren tarafindan iş sðzleşmesinin sona erdirilebilmesi için ya işçinin yeterliliği ve davranışlarından kaynaklanan ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebin işveren tarafindan gösterilmesi gerekmektedir. Hükmün gerekçesinde de işbu büküm gereği iş sözleşmesinin sona erdirilebilmesi için işçinin davranışlarının is görme borcunu ciddi biçimde olumsuz etkilemesi, is görme borcunu gerektiği biçimde yerine getirmesine olanak vermemesi, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından makul ölçülerde beklenememesi gerektiği ifade edilmiştir. Hükme göre bir davranış ancak işyerinde işçinin olumsuzluklara yol açması halinde geçerli sebep sayılabilir. İşçinin davranışlarının işyerindeki üretim ve iş ilişkisi sürecine olumsuz bir etkisi yoksa bu davranışların işsözleşmesinin sona erdirilmesinde geçerli bir sebep olarak gösterilmesi mümkün değildir 

36. Yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen ilkeleri gözetmeyen derece mahkemelerinin kararlarında başvurucunun paylaşımlarıyła ilgili olarak iş yerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz olarak etkilediğine ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmemiş, işçiye somut olarak hongi sözleşme yükümlülüğünün yüklendiği ve işçinin, hangi davranışı ile hangi somut sözleşme yükümlülüğümü ihlal ettiği eksiksiz olarak tespit edilmemiş, işverenin zarar gören işletme menfaatlerinin neler olduğu açıklanmamıştır. lgilive yeterli gerekçe ortaya konulmadan uygulanan işten çıkarma yaptırımlarının amaçlanan hedeflere ulaşmak için son derece ağır olduğu hususunda şüphe yoktur (iş akdinin feshinin ifade özgürlüğü üzerindeki ağırlığına ilişkin değerlendirmeler için bkz. Volkan Çakr, § 39). Yukarıdaki değerlendirmeler işığında derece mahkemelerinin Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altuna alıman ilkelere uygun hareket etmediği kanaatine varılmıştır.

37. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
38. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda. başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırilması için yapıması gerekenlere hükmedilir .….

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa. ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açiması yolu gösterilebilir.Yeniden yargtlama yapmakla yükümlü mahkeme. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkadığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
39. Başvurucular, yeniden yargilama ile 100.000 TL maddi, 100,000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

40. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararıun yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiștir (Aligûl Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
41. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümktin olduğunca eski hâle getirmenin yaniihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırıimast, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayriıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).


42. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihiali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayıli Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile İçtüzük'ün 79. maddesinin (I) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırlması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anlan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkhı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde, usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargilama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğon, §§ 58, 59;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

43. Incelenen başvuruda; başvurucuların sosyal medya paylaşımları nedeniyle işakdinin feshi işleminin geçersizliği talebinin reddedilmesine ilişkin olarak ilk derece mahkemeleri kararlarının gerekçelerinin ilgili ve yeterli olmadığı, bu nedenle başvurucuların ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

4.Bu durumda ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırlması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50, maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken is, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir öreğinin yeniden yargılama yapılmak amacıyla ilgili mahkemelere gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
45. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucuların uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırlabilmesi için ifade Özgürlüğünün ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığıda 13.500 TL manevi tazminatın Akif Dağtekin dışında kalan başvuruculara ayrı ayrı Ödenmesine karar verilmesi gerekir.
46. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 4.500 TL vekälet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucu Akif Dağtekin dışında kalan diğer başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B.Başvurucu Akif Dağtekin yönünden başvurunun DÜŞMESINE,
C. Diğer başvurucular yönünden ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLİR OLDUĞUNA,
D.Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade Özgürlüğünün İHLAL EDILDIGINE,
E. Kararın birer örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarnın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Özere Van 1. İş Mahkemesi (E.2019/67,K.2019/505; E.2019/68, K.2019/172; E.2019/69, K.2019/507; E.2019/70, K.2019/171;E.2019/71, K.2019/506; E.2019/73, K.2019/503; E,2019/76, K.2019/176; E.2019/85,K.2019/508; E,2019/87, K.2019/509) ile Van 2. İş Mahkemesine (E.2019/230, K.2019/457;E.2019/242, K.2019/455; E.2019/246, K.2019/456; E.2019/237, K.2019/518; E.2019/239,K.2019/517; E.2019/241, K.2019/513; E.2019/243, K.2019/511) GÖNDERILMESINE,
F. Akif Dağtekin dışında kalan diğer başvuruculara 13.500 TL manevi tazminatın AYRI AYRI ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
G. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2) numaralı fikrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağıdan başvurucu Akif Dağtekin'in mirasçılarının yargılama giderlerini Ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,
H. 4.500 TL vekâlet dcretinden oluşan yargılama giderinin başvurucu Akif Dağtekin dışında kalan diğer başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
1. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucumun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
J. Kararınbir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESINE 4/7/2022tarihinde OYBIRLİĞiYLE karar verildi.