Anayasa Mahkemesinin 2/4/2024 Tarihli ve 2019/7966 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-07-08

8 Temmuz 2024 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32596
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
BÜLENT GÜVEN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası; 2019/7966Karar Tarihi : 2/4/2024
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Yılmaz AKÇİL Raportör : Mehmet Sadık YAMLI Başvurucu : Bülent GÜVEN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, ortaklığın satış yoluyla giderilmesi sırasında satıştan fazla katma dcğer vergisi tahsil edildiği iddiasıyla yapılan şikâyetin süre aşımı gerekçesiyle reddine karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/3/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölūm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
IIL OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir 
8. Pazar (Rize) Sulh Hukuk Mahkcmesi 30/3/2012 tarihli ve E.2011/482,K.2012/151sayılı kararıyla çok sayıdaki taşınmazda ortaklığın satış yolu ile giderilmesine karar vermiştir.


9. Pazar Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun (Satış Memurluğu) 2013/7numaralı dosyasında satış işlemleri yürütülmüştür. Bu bağlamda başvuruya dayanak satış4/8/2014 tarihinde ilan edilmiş ve başvurucuya 15/8/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
10. Başvurucu 24/9/2014 havale tarihli dilekçesiyle, hissedarı ve müşterek ihale alıcısı olduğu bu taşınmazlardan 189 ada 10 parsel ile 190 ada 3 numaralı parsellerde bulunan taşınmaziarın konut niteliğinde olması nedeniyle katma değer vergisinin (KDV) %18 yerine %1 oranında hesaplanmasını talep etmiştir. Satış Memurluğu, aynı günlü işlemle talebi reddetmiştir. Ret gerekçesinde, bahçe ve tarla vasıfhı taşınmazların KDV oranının %18olduğunu satış ilanında ve şartnamesinde %18 olarak gōsterildiğini belirtmiştir. SatışMemurluğunun bu işlemine karşı başvurucunun herhangi bir başvurusuna dosyada rastlanmamiştir.

11. Satışın kesinleşmesiyle başvurucunun KDV'yi 10/10/2014 tarihinde %18oranında ihtirazi kayıtla õdediği anlaşılmıştır.

12. Bu arada Y. Gūven isimli bir başka müşterek alıcı, 7/11/2014 tarihinde Pazar Vergi Dairesi Müdürlüğüne başvurarak sõz konusu satış sırasında fazla KDV tahsil edildiğini belirterek bunun iadesini istemiştir. Vergi Dairesi Müdürlüğü 3/12/2014 tarihli işlemle sõz konusu satışlarda mükellefin satışı düzenleyen kişi olduğunu belirterek istemi reddetmiştir.
13. Vergi dairesine bir başvurusunun ołmadığı anlaşılan başvurucu, 190 ada 3numaralı parseldeki taşınmaz için 10/10/2014 tarihinde Ödediği KDV'nin iadesine karar verilmesi istemiyle 7/11/2014 tarihinde Ankara 3. Vergi Mahkemesinde dava açmıştır.Başvurucu; dava dilekçesinde KDV'nin yansıtılabilir özelliği nedeniyle alıcı olarak mükellef durumunda olduğunu, taşınmazda iki bağımsız bölüm bulunduğunu ve bunların ayrı girişleri olması nedemiyle metrekarelerinin ayrı ayrı hesaplanması gerektiğini, buna gõre yūz õlçümü150 m²den az olacağından %1 KDV hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür. Dava dilekçesinde davalı olarak "Maliye Bakanlığına izafeten Rize Pazar Vergi Dairesi"gösterilmiştir. Dava konusu olarak "hatalı hesaplanan katma değer vergisinin düzeltilmesi ve iadesi" belirtilmiştir.

14. Ankara 3.Vergi Mahkemesi 11/11/2014 tarihli kararıyla, dava konusu tahakkuk ve tahsil işlemini yapan idarenin Pazar Vergi Dairesi olması nedeniyle yetkili mahkemenin Trabzon Vergi Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir.
15. Yetkisizlik kararı üzerine dosyayı inceleyen Trabzon Vergi Mahkemesi ise 15/12/2014 tarihinde gōrevsizlik kararı vermiştir. Gerekçede, davacının icra yoluyla satın aldığı taşınmazın niteliğinde hataya düşülerek yanlış hesaplandığı ileri sürülen ve ihtirazi kayıtla õdenen vergilerin iadesi istemiyle dava açıldığını ancak vergi hatası kapsamında bir düzeltme ve şikâyet başvurusu bulunmadığını, davanın doğrudan İcra Müdürlüğü tarafindan yapılan satış işlemine ilişkin olduğunun anlaşıldığını belirtmiştir. Ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/1/2014 tarihli ve E.2014/47, K.2014/56 sayılı kararına (bkz. aşağıda § 25)atıf yaparak davada adli yargının -icra mahkemelerinin- görevli olduğunu ifade etmiştir.
16. Başvurucu, Trabzon Vergi Mahkemesinin 15/12/2014 tarihli gõrevsizlik kararısonrası 28/1/2015 tarihinde Pazar İcra Hukuk Mahkemesine başvurmuştur. Pazar İcra Hukuk Mahkemesi 26/5/2015 tarihli kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinde;9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 4. maddesine yer vererek davanın icra memurunun muamelesini şikâyet davası olup davanın Pazar Sulh Hukuk Mahkemesince verilen karar gereğince yapılan satış işleminden kaynaklandığını, dolayısıyla Pazar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu belirtmiştir.


17. Bunun üzerine başvurucunun davası Pazar Sulh Hukuk Mahkemesinin E.2015/574 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Pazar Sulh Hukuk Mahkemesi 14/2/2018 tarihli kararıyla şikâyeti reddetmiştir. Gerekçede, 2004 sayılı Kanun'un 16. maddesine dikkat çekerek anılan maddeye göre şikâyetin yedi gün içinde yapılması gerektiğini, olayda ise şikâyete konu gayrimenkulleri içeren satış ilanının 4/8/2014 tarihinde yapıldığını ve ilanın başvurucuya 15/8/2014 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edildiğini, şikâyetin ise Pazar İcra Hukuk Mahkemesine 28/1/2015 tarihinde yapıldığını, dolayısıyla şikâyette süre aşımıbulunduğunu ifade etmiştir.

18. Başvurucu, istinaf başvurusunda bulunmuştur. Dilekçesinde diğer iddialarının yanı sıra 2004 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fikrasımdaki "Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir." kuralına ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin benzer bir uyuşmazlıkta verdiği 17/12/2015 tarihli ve E.2015/17111, K.2015/32048 sayılı kararına (bkz. § 23) dikkat çekerek başvurusunun süresinde olduğunu ileri sürmūştür.

19. İstinaf talebini inceleyen Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (Bōlge Adliye Mahkemesi) 19/12/2018 tarihli ve E.2018/2401, K.2018/3116 sayılı kararıyla istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar vermiştir. Gerekçede, ihale ilanının 15/8/2014 tarihinde usulūne uygun tebliğ edildiğini, satış ilanının usulsüz tebliğ edildiğine yõnelik itirazı olmayan davacının bu tarih itibarıyla satılması düşünülen taşınmazlar için KDV oranının %18 olarak belirlendiğini ōğrendiğini ancak eldeki davayı 2004 sayılıKanun'un 16. maddesinde yer alan yedi günlük şikâyet süresini geçirdikten sonra 28/1/2015tarihinde Pazar İcra Hukuk Mahkemesinde açtığını, dolayısıyla şikâyetin süre aşımınedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığını belirtmiştir 
20.Karar 15/2/2019 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 14/3/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Kanun Hükümleri 
21.2004 sayıl Kanun'un 16. maddesi şöyledir:
"Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere Icra ve Iflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.

Bir hakkan yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakalmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir."
22. 6/1/1982 tarihli ve 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" kenar başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il ōzel idareleri, belediye ve kõylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalari,

b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çõzümler."
B. İçtihat 
23. Başvurucunun istinaf aşamasında dayandığı Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 17/12/2015 tarihli ve E.2015/17111, K.2015/32048 sayılı kararı şõyledir:
"İhale alıcısı olan şikayetçi vekili icra mahkemesine başvurusunda, satışı yapılan gemi için hesap edilen %18 KDV'yi (77.400,00TL) õdediklerini, geminin satın aldığı tarihte hurda vasfinda olduğunu, müvekkilinin sōküm işlemlerini tamamlayarak hurdaya ayırmışolduğu bu geminin 3065 sayılı Kanun'un 17/4-g maddesi kapsamında katma değer vergisi istisnasına tabi olduğunu ileri sürerek bu yöndeki taleplerinin icra müdürlüğünce reddedildiğini beyanla sözkonusu ret kararının iptalini talep ettiği, mahkemece yasal7günlük sürede yapılmadığı gerekçesiyle şikayetin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
İcra memurunun işleminin yasaya veya olaya uygun bulunmaması nedeniyle icra mahkemesine başvurularak şikayet yolu ile kaldırılmasının istenmesi, IK'nun 16/1, maddesi gereğince şikayete konu işlemin öğrenildiği günden itibaren kural olarak 7 günlük süreye tâbidir. Bu kuralın iki õnemli istişnası vardır:
1-lK'nun 16/2. maddesi gereğince bir hakkan yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet yoluna başvurulabilir. Bu hükmün amaci, ilgilileri icra memurunun bir hakkı yerine getirmekten kaçınmasına karşı korumaktır.
2-Kamu düzenine aykarı olan işlemlere karşı da süresiz şikayet yoluna gidilebilir.Anılan ilke doktrinde benimsenmiş ve Yargıtay uygulamalarında da kabul edilmiştir.
Somut olayda, şikayet konusu uyuşmazlık, icraen ihalesi yapılan geminin satışının KDV'den istisna olup olmadığı ve bu satış nedeni ile icra dairesince alcıdan KDV alınmasının yasaya uygun olup olmadığı ile ilgili olup bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin olduğundan ÎK'nun 16/2. maddesi uyarınca şikayet süreye tâbi değildir.
O halde mahkemece, gerektiğinde bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle şikayetin esasının incelenerek, oluşacak sonuca gõre karar verilmesi gerekirken, istemin süre aşımınedeniyle reddi isabetsizdir."
24. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 26/5/2016 tarihli ve E.2016/6731, K.2016/14916sayılı kararı şõyledir:
"Taşınırı ihalede satın alan üçüncü kişi ihale alıcısının icra mahkemesine başvurusunda, KDV'nin %1 oranında tahakkuk ettirilmesi gerekirken %18 olarak uygulanmasının doğru olmadığını ileri sürerek icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece istemin sūre aşımından reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Icra memurunun işleminin yasaya veya olaya uygun bulunmaması nedeniyle icra mahkemesine başvurularak şikayet yolu ile kaldırılmasının istenmesi, kural olarak (7)günlük süreye tabidir. Şikayet süresi, şikayet konusu işlemin ōğrenildiği günden başlar (İK.nun 16/1). Bu kuralın iki önemli istisnası vardır:

1-Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakalmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir (m.16/2). Bu hükmün amaci, ilgilileri icra memurunun bir hakkı yerine getirmekten kaçınmasına karşı korumaktır.

2-Kamu düzenine aykırı olan işlemlere karşı da süresiz şikayet yoluna gidilebilir.Anılan ilke doktrinde benimsenmiş ve Yargıtay uygulamalarında da kabul edilmiştir 
Somut olayda olduğu gibi yasanın emredici kuralından kaynaklanan vergi, resim, harçile ilgili uygulamalar bir hakkın yerine getirilmemesi ile ilgili bulunduğundan, bu husus hakkanda İİK'nun 16/2. maddesi gereğince süresiz şikayet hakkı vardır. Şikayetçinin yukarıda açıklanan başvurusu bir hakkan yerine getirilmemesine ilişkin olup IK'nun 16/2.maddesi gereğince süresizdir.

O halde, mahkemece şikayetin esasının incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken istemin süre aşımı nedeni ile reddi isabetsizdir."
25. Vergi Mahkemesinin gerekçesinde dayandığı Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/1/2014 tarihli ve E.2014/47, K.2014/56 sayılı kararının ilgili kısmı şõyledir:
"Dava, Sakarya Ili, Serdivan İlçesi …. parselde kayıtlı .… taşınmazda 500/1455 arsa payli, zemin + 1 Kat ve Çatı Katı 1 bağımsız bölūm numaralı tripleks dükkan vasıflıtaşınmazın, Sakarya 5. Icra Müdürlüğünün 2010/1068 talimat sayılı dosyasında yapılan 05.04.2012 tarihli ihalesi neticesinde davacıya satışı sonrasında, taşınmazın satış bedeli üzerinden KDV ve Damga Vergisi alınmamasına yönelik başvurusunun reddine dair Sakarya 5. İcra Müdürlüğü'nün işleminin iptali ile õdenen vergilerin iadesi istemiyle açılmıştir.

Dosya kapsamında yapılan incelemede; Sakarya 5. Icra Müdürlüğü'nün 2010/1068talimat sayılı dosyasında, ihale alıcısı Yapı ve Kredi Bankası A$vekilinin 05.04.2012tarihinde 230.000,00 TL bedelle ihaleden almış oldukları taşınmazın KDV ve Ihale Damgadan istisna olduğundan bahisle Ihale Damga ve KDV alınmamasını talep ettiği, icra müdürlüğünün ise, talebin reddi ile davacı vekiline KDV, Îhale Damga ve Tellaliye harcınıyatırmak üzere ihalenin kesinleşmesinden itibaren 7 gün süre verilmesine karar verildiği anlaşılmıştiır. ..

Bu durumda; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Kanunun Şümulü' başlıkhı I.maddesinde, bu kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiş. 2576 sayılı Bölge Idare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkanda Kanunun 'Vergi Mahkemelerinin Gõrevleri' başlıklı 6. maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il õzel idareleri, belediye ve kōylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkanda Kanunun uygulanmasına ilişkin davalarıve diğer kanunlarla verilen işleri çõzümleyeceği hükmüne yer verilmiş ise de; İcra Müdürlüğü tarafindan yürütülen takip sonucu vergi alınması işleminin, kanuna aykarılığıiddiasının şikayet yolu ile Icra Mahkemesinde çõzümleneceği; Mahkemenin incelemeyi, sõz konusu icra dosyası üzerinden yaparak, anılan işlemin Kanuna uygun olup olmadığıhususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince çözümlenmesinin gerektiği sonucuna varilmiştir."

26. Uyuşmazlık Mahkemesinin 24/2/2020 tarihli ve E.2020/46, K.2020/114 sayılıkararının ilgili kısmı şõyledir:
"Mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, Icra Müdürlüğü tarafindan yürütülen takip kapsamında yapılan ihale sonucunda satılan taşınmaza ilişkin, icra müdürlüğünce hesaplanan % 18 oranında KDV õdenmesine dair kararın kanuna aykarılığıiddiasının şikayet yolu ile Icra Mahkemesinde çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, sōz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılan işlemin kanuna uygun olup olmadığıhususunda karar vereceği kuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargı yerince çōzümlenmesinin gerektiği sonucuna varilmiştir."
27. Uyuşmazlık Mahkemesinin 28/2/2022 tarihli ve E.2021/524, K.2022/120 sayıl kararının ilgili kısmı şöyledir:
"14. Dava, davacı tarafindan Urla Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun 2020/2 sayılı dosyasında yapılan açık artırma usulü ihale sonucu satılan taşınmaza ilişkin olarak %l yerine %18 alındığı ileri sürülen KDV'nin fazlaya ilişkin kısmının iadesine karar verilmesi istemiyle tahsil işlemini gerçekleştiren vergi dairesine karşı açılmıştır.
I5. Somut olayda ihale yoluyla satışı yapılan taşınmaza ilişkin olarak tahakkuk ettirilen %I8 oranlı KDV'nin vergi dairesince tahsil edildiği noktasında tartişma bulunmamaktadır. Bu durumda, satış memurluğunun vergi sorumlusu sifatı sona ermiş,verginin iadesinin muhatabı vergi dairesi olmuştur. Bu kapsamda açılan davada da, 3065sayılı Kanun hükümleri gereğince katma değer vergisine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü görevi, 2576 saylı Kanun uyarınca idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunmaktadır.

16. Bununla birlikte, somut olayda da uygulanması mümkün görünen (§ 8-9), icra mahkemelerinin 'istihkak davaları' ile ‘ihalenin feshi davalarına' ilişkin kararları dışındaki takip hukukuna ilişkin (memur işlemini şikayet, haciz, satıý vb.) kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemektedir (§ 7). Dolayısıyla, somut olaydaki gibi KDV'nin tahsilini gerçekleştiren vergi idaresinin olası şikayet davasının tarafi olmaması ve mahkemece şikayet konusu hakkında verilecek kararın maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmemesi nedeniyle, KDV'nin oranı yönünden Sulh Hukuk Mahkemesince verilecek kararın icrailiği de tartişmalı hale geleceğinden ‘memur işlemini şikayet davası' sürecinin uyuşmazlık konusu olaya uygulanması mümkün görünmemektedir.

17. Bu durumda, sōz konusu katma değer vergisinin %1 orandan fazlasının iadesi istemine ilişkin davada vergi mahkemesinin gõrevli olduğu anlaşılmıştır."
28. Yargitay 12. Hukuk Dairesinin 16/3/2023 tarihli ve E.2022/9025, K.2023/1747sayılı kararının ilgili kısmı şõyledir:
"…. Uyuşmazlık, kesinleşen ihalede fazla Ödendiği ileri sürülen KDV'nin iadesi istemine ilişkindir. ...

Somut olayda; Katma Değer Vergisi'nin tahsil edildiği noktasında tartışma bulunmamaktadır. Bu bağlamda verginin iadesinin muhatabı vergi dairesi olmuştur. Bu kapsamda açılan davada da; 3065 sayılı Kanun hükümleri gereğince katma değer vergisine ilişkin uyuşmazlığın gõrüm ve çözümü görevi, idari yargı içerisinde yer alan Vergi Mahkemelerine ait bulunmaktadir. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2021/524 Esas,2022/120 Karar no ve 28.02.2022 tarihli kararı da aynı doğrultudadır.

O halde mahkemece yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenerek yazılı şekilde hüküm kurulması, istinaf başvurusu üzerine de Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup ilk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir."
29. Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 21/I/2020 tarihli ve 2019/12-518, 2020/37sayılı kararının ilgili kısmı şõyledir:
"15. Şikâyet ÎIK'nın 16, 17 ve 18. maddelerinde düzenlenmiştir. Şikâyet icra ve iflas dairelerinin, kanuna aykırı olan veya hadiseye uygun bulunmayan işlemlerinin iptali veya düzeltilmesi veya yerine getirilmeyen veya sebepsiz sürüncemede bırakılan bir hakkan yerine getirilmesi için icra takibinin taraflarına veya hukuki yararı bulunan diğer kişilere tanınmışkendine ōzgū bir kanun yoludur (Kuru, B.: Icra ve Iflas Hukuku El Kitabi, Ankara 2013, s.103). Şikâyeti medeni usul hukukunda yer alan hiçbir dava çeşidi içine sokmak mümkün değildir (Pekcanıtez, H./ Simil; C.: Icra ve İflas Hukukunda Şikâyet 2. B., Îstanbul 2017, s.49). Şikâyet konusunu idari işlemler oluşturduğundan, şikâyet medeni usul hukuku anlamında bir dava değildir. Şikâyette kişiler arasında uyuşmazlık yoktur. Şikâyet ile icra ve iflas memurlarının işlemlerinin kanuna veya olaya aykırılığı ileri sürülür. Takibin esasınıoluşturan uyuşmazlığın maddi hukuk açısından incelenmesi ve bunun hakkında karar verilmesi şikâyette mümkün değildir. Şikâyete konu işlemin iptalini talep eden kişinin takibin diğer taraflarına karşı ileri sürebileceği bir sübjektif hakkı yoktur. Medeni usul hukukundaki davada davacı ve davalı olmak üzere iki taraf yer alır. Davanın konusunu tarafların sübjektif hakları oluşturur. Örneğin eda davası sōz konusu ise dava kabul edildiğinde davalı bir seye mahküm edilir. Şikâyet hakkında verilen kararlar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez. Dava sonunda verilen kararlar ise kesin hüküm teşkil eder ve aynı konuda ve aynı taraflar arasında yeniden dava açılamaz. İtK'nın 16.maddesine gõre icra ve iflas dairesi işlemlerine karşı şikâyet yoluna ancak kanunun çõzümünü mahkemeye bırakmadığı konularda (őrneğin IİK'nın 142, maddesi uyarınca sıra cetveline itiraz davası) gidilebilir. Kanun koyucunun bazı hâllerde şikâyet yolunu kapalıtutmasının nedeni, takibe bağlı maddi hukuka ilişkin sorunların mahkemelere bırakalmasıdüşüncesidir (Pekcanitez, s. 31)."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
30. Anayasa Mahkemesinin 2/4/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
31. Başvurucu, vergi mahkemelerinin görev alanına giren davasını otuz günlūk dava açma süresi içinde açtığı hâlde davasının içtihat yoluyla adli yargıda ve yedi günlūk süreye tabi tutularak görülmesinin kanuni dayanağının bulunmadığını iddia etmiştir.Davasının adli yargıda görülmesi hâlinde dahi Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin benzer uyuşmazlıklardaki içtihadına göre davanın yedi günlük süreye tabi olmadığını belirterek hukuki güvenlik ilkesine aykırı şekilde süre aşımı gerekçesiyle davasını reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu, bu durumun aynı zamanda gerekçeli karar hakkını da ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme 
32. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri õnünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."

1. İncelemenin Kapsamı Yõnünden 
33. Başvurucu öncelikle davasının vergi mahkemesi yerine adli yargıda görülmesinden şikâyet etmektedir.

34.Başvuruya konu ortaklığın satış yoluyla giderilmesi kapsamında satış 4/8/2014tarihinde ilan edilmiş ve başvurucuya 15/8/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu dönemdeki Uyuşmazlık Mahkemesi kararları incelendiğinde icra daireleri tarafindan yapılan satışlardaki KDV ile ilgili uyuşmazlıkların çõzümünde görevli yargı kolunun hangisi olduğu konusunda ihtilaf yaşandığı görülmüştür. Bir yandan satışın 2004 sayılı Kanun kapsamında yapılmasınedeniyle icra müdürlüğünün/satış memurluğunun işlemlerini şikâyet yoluyla inceleyen adli yargı kolundaki mahkemelerin görevli olduğu savunulduğu gibi diğer yandan õzellikle KDV ödendikten sonra tahsil edilen bu verginin hukuka uygunluğunu incelemeye 2576 sayılıKanun kapsamında kurulan vergi mahkemelerinin görevli olduğu da savunulmuştur.
35. Bu tartışmalarla birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinin anılan dönemden 28/2/2022tarihine kadarki içtihadının sőz konusu uyuşmazlıklara adli yargı kolu içinde bakılmasıyönünde olduğu anlaşılmıştır (bkz. §§ 25, 26). Uyuşmazlık Mahkemesi, 28/2/2022 tarihli kararıyla birlikte Özellikle KDV õdendikten sonra jadesi istemiyle açılan davaların idari yargıkolundaki vergi mahkemeleri tarafından görüleceği yönünde içtihadını değiştirmiştir (bkz.§27). Sōz konusu içtihat sonrasında Yargıtayın da bu yönde karar verdiği görülmüştür (bkz. §28).

36. Bu durumda başvuruya konu yargılamaların yapıldığı dōnemde görevli mahkemenin belirlenmesi ile ilgili farklı yaklaşımlar olmuş ise de Uyuşmazlık Mahkemesinin anılan dönemde görevli yargı kolunun adli yargı olduğuna karar verdiği,28/2/2022 tarihinden sonra ise icra dairelerinde/satış memurluklarında yapılan satişlarda ödenen KDV'nin iadesiyle ilgili olarak idari yargı kolunun görevli olduğuna karar verdiği görüldüğünden görevli mahkemeye dair daha öte bir değerlendirme yapılmasının gerekli olmadığı sonucuna varılmaktadır.

37. Diğer taraftan somut olayda nihayet asıl mesele şikâyet başvurusunun yedi gün içinde yapılmaması nedeniyle süreden reddine ilişkin olduğundan başvurucunun adil yargılanma hakkına ilişkin tüm şikâyetlerinin mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

2. Uygulanabilirlik Yönünden 
38. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fikrasına gõre Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamu gücü tarafindan müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da gūvence altına alınmış olmasının yanı sira Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye'nin taraf olduğu ck protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar veriłmesi mümkün değildir (Onurhan Solmaz, B.No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

39. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı organlarına davacıve davalı olarak başvurabilme, bunun doğal sonucu olarak da iddiada bulunma, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun'un Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasına adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin 

14. maddesinin gerekçesinde "değişiklikle Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararasısõzleşmelerce de güvence altına alınmış olan adil yargılama hakkı[nın] metne dâhil" edildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesine söz konusu ibarenin eklenmesinin amacının Sözleşme'de düzenłenen adil yargılanma hakkını anayasal güvence altına almak olduğu anlaşılmaktadır (Yaşar Çoban [GK], B. No; 2014/6673, 25/7/2017, § 54). Bu itibarla Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriği belirlenirken Sōzleşme'nin "Adil yargılanma hakka" kenar başlıklı 6. maddesinin ve buna ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AfHM) içtihadının da gözönünde bulundurulması gerekir (Onurhan Solmaz, § 22).

40. Sõzleşme, bir kişinin sahip olduğunu ileri sürebileceği tüm hak ve yükümlülükler bakımından adil yargılanma hakkını güvenceye almamaktadır. Sözleşme'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Hak arama hürriyetinin ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmek için ya başvurucunun medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyuşmazlığın tarafi olması ya da başvurucuya yönelik bir suç isnadının csası hakkında karar verilmişolması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanıkapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz (Onurhan Solmaz, § 23).
41. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı suçisnadına bağlı yargılamaların yanında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülüklerinin karara bağlanmasıyla ilgili yargılamalarda da uygulanır. Anayasa'nın 36, maddesinin (1) numaralıfikrasının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ortada hukuk düzeni tarafindan kişiye tanınmış veya en azından savunulabilir temeli olan bir hakkın bulunması gerekir. Bu hakkın Anayasa'da doğrudan veya dolaylı olarak tanımlanan ve güvence altına alınan bir hakka ilişkin olması zorunlu değildir. Bu bakımdan kanunla kişilere tanınan hak ve ayrıcalıklar da -mahkemelerde ileri sürülebilmesi koşuluyla- Anayasa'nın 36. maddesi bağlamında hak kavramına dâhildir. İkincisi, bu hakla ilgili olarak ilgili kişinin menfaatini etkileyen bir uyuşmazlık mevcut olmalıdır. Öte yandan bu uyuşmazlık ihtilaf konusu hakkı tespiti ve bu haktan yararlanılması bakımından belirleyici nitelik arz etmelidir (Mehmet Güçlü ve Ramazan Erdem, B. No: 2015/7942, 28/5/2019, § 28).

42. Yargıtay kararlarında da belirtildiği ūzere şikâyet müessesesi ise teknik olarak bir dava veya kanun yolu olmayıp icra dairesinin somut işlemine karşı bir denetim işlevinin yerine getirilmesini sağlayan kendine özgü bir müessesedir. Şikâyet olunan, aslen icra dairesi olup uygulamada çoğu zaman şikâyet eden davaci, şikâyet konusu işlemin lehine olduğu kimse ise davalı olarak gösterilmektedir (Nitekim somut olayda davalı olarak Maliye Bakanlığı gösterilmiştir.) Şikâyette kişiler arasında uyuşmazlık yoktur (bkz. § 29). Bu bağlamda şikâyet başvuruları üzerine hukuk mahkemelerinin verdikleri kararların Sözleşme ve Anayasa'nın ortak koruma alanı kapsamında adil yargılanma hakkı yönünden bireysel başvuru incelemesine konu olup olamayacağının belirlenmesi gerekmektedir.
43. Anayasa Mahkemesi bu meseleyi Umde Înş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No:2017/35282, 10/2/2022 kararında değerlendirmiş ve kategorik olarak ortak koruma kapsamıdışında olmadığına karar vermiştir. Anılan kararda şikâyetin, takibin diğer tarafını ilgilendirip ilgilendirmediğinden ziyade somut olay çerçevesinde şikâyet başvurusu sonunda verilen kararın ilgilinin haklarını etkileyip etkilemediği hususunun değerlendirilmesiyle bir sonuca varılmasının doğru olacağı kabul edilmiştir (Umde İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., §§ 38-47).

44. Başvuruya dayanak uyuşmazlığa ilişkin dönemde Uyuşmazlık Mahkemesi, icra yoluyla satışta tahsil edilen KDV ile ilgili ihtilaflarda görevli yargı yolunun adli yargıiçindeki ilgili hukuk mahkemeleri olduğunu belirlemiştir. Olayda başvurucu, icra yoluyla satışta KDV'nin yüksek oran üzerinden hesaplandığından yakınmıştır. Uyuşmazhk Mahkemesinin anılan tarihteki içtihadına göre bu ihtilafi gidermeye satış memurunun işlemini şikâyet yolu ile inceleyen Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Bu durumda başvuruya konu şikâyet yolunun anılan dönemde uyuşmazlk konusu KDV yönünden belirleyici olduğu sonucuna varıldığından Sözleşme ile Anayasa'nın ortak koruma alanındaki adil yargılanma hakkına ilişkin güvencelerin -şikâyet yoluna uygun düştüğü ölçüdeuygulanabileceği sonucuna varılmıştır.

3. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
45. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
4. Esas Yönünden 
a. Müdahalenin Varlığı ve Hakkın Kapsamı
46. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36, maddesinde güvence altına alınan hak arama õzgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36, maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargilanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. AİHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Inş. Tur. San. ve Tic. Ltd.$ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).

47. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayıve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafindan görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarını ortaya koyma imkânının tanımması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencelerden yararlanmak mümkün olamaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896,23/2/2016, § 33).

48. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

49. Öte yandan Anayasa'nın 36. maddesinin ikinci fikrasında hiçbir mahkemenin görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamayacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda adil yargılanma hakkı, şartları bulunduğu takdirde kişilere davanın görüldüğü mahkemeden uyuşmazlığın esasının incelenınesini isteme güvencesini de sağlar.

50. Somut olayda her ne kadar başvuruya konu olan husus bir şikâyet başvurusuna ilişkin ise de yukarıda "Uygulanabilirlik Yönünden" başlığı altında belirtildiği üzere Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına göre başvuruya konu KDV ile ilgili ihtilafın çözümünde sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu belirlenmesi dikkate alındığında şikâyet başvurusunda verilen süreden ret kararı nedeniyle başvurucunun adil yargılanma hakkıkapsamında mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalede bulunulduğu anlaşılmıştır.
b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
51. Adil yargılanma hakkının görünümlerinden biri olan mahkemeye erişim hakkımutlak bir hak olmayıp bu hakkın sınırlandırılması mümkündür. Ancak mahkemeye erişim hakkına müdahalede bulunulurken Anayasa'nın temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen 13. maddesinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" kenar başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ōlçülülük ilkesine aykarı olamaz."
52. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullar yerine getirmediği müddetçe Anayasa'nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngõrülen ve somut başvuruya uygun düşen,kanun tarafından öngõrülme, haklı bir sebebe dayanma, ölçülölük ilkesie aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
53. Anılan madde uyarınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu nedenle ōncelikle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekir.

54. Somut olayda Pazar Sulh Hukuk Mahkemesi gerekçesinde, 2004 sayılıKanun'un 16. maddesine dayanmıştır. Anılan maddeye göre şikâyet yedi gün içinde yapılmalıdır. Her ne kadar başvurucu şikâyetin Yargıtay 12. Hukuk Dairesi içtihadına göre anılan 16. maddenin ikinci fikrası kapsamında olup süreye tabi olmadığını ileri sürmüş ise de bu husus ölçülük başlığında inceleneceğinden burada daha ōte bir değerlendirme yapılmamıştır,
ii. Meşru Amaç
55. Anayasa'nın 36. maddesinde hak arama özgürlūğü için herhangi bir sinırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte bunun hiçbir şekilde sınırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel sınırlama nedeni öngörülmemiş hakların da hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırları olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca hakkıdüzenleyen maddede herhangi bir sınırlama nedenine yer verilmemiş olsa da Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan kurallara dayanılarak bu hakların sınırlandırılması mümkün olabilir. Dava açma hakkının kapsamına ve kullanım koşullarına ilişkin bir kısım 

düzenlemenin hak arama õzgürlüğünün doğasından kaynaklanan sınırları ortaya koyan ve hakkın norm alanını belirleyen kurallar olduğu açıktir (AYM, E.2014/I12, K.2014/203,25/[2/2014).

56. Gereksiz başvuruların önlenerek dava sayısının azaltılması ve böylece mahkemelerin fuzuli yere meşgul edilmeksizin uyuşmazlıkları makul sürede bitirebilmesi amacıyla başvuruculara belli yükümlülükler öngörülebilir. Bu yükümlülüklerin kapsamınıbelirlemek kamu otoritelerinin takdir yetkisi içindedir. Öngörülen yükümlülükler dava açmayı imkânsız hâle getirmedikçe ya da aşırı derece zorlaştırmadıkça mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği sõylenemez (Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013 § 39).
57. Somut olayda öngörülen yedi günlük şikâyet sūresinin icra işlemlerinin bir an önce tamamlanması amacı taşıdığı anlaşıldığından anayasal açıdan meşru bir amaca dayanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

iii.Ölçülülük 
58. Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca hak ve δzgürlüklerin sınırlandırılmasında dikkate alınacak ölçütlerden biri olan ölçülälük, hukuk devleti ilkesinden doğmaktadır.Hukuk devletinde hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması istisnai bir yetki olduğundan bu yetki ancak durumun gerektirdiği ōlçüde kullanılması koşuluyla hakı bir temele oturtulabilir.Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut şartların gerektirdiğinden daha fazla sınırlandırılması, kamu otoritelerine tanınan yetkinin aşılması anlamına geleceğinden hukuk devletiyle bağdaşmaz (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014).
59. Ölçülülük ilkesi öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amaci gerçekleştirmeye elverişli olmasını, ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını ve bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir. Öngörülen tedbirin kişiyi olağan dışı ve aşırı bir yūk altına sokması durumunda müdahalenin ōlçülü olduğundan sõz edilemez (AYM,E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13,K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).
60. Diğer taraftan hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri hukuk devletinin ön koşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlarının õngörūlebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bugüven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kilar (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013;E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, § 5). Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu ōnlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013;E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011).

61. Bu bağlamda hukuk kurallarının ne şekilde yorumlanacağı veya birden fazla yorumunun mümkün olduğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimseneceği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine üstünlük tanıması veya derece mahkemelerinin yerine geçerek hukuk kurallarını yorumlaması bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmaz. Anayasa Mahkemesinin kanunilik ilkesi bağlamındaki görevi, hukuk kurallarının 

birden fazla yorumunun varlığının hukuki belirlilik ve õngörülebilirliği etkileyip etkilemediğini tespit ctmektir (Mehmet Arif Madenci, B. No: 2014/13916, 12/1/2017, § 81).
62. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, mevzuatın yorumlanması ve uygulanması derece mahkemelerinin gõrevi olmakla birlikte bu yorum ve uygulamaların etkilerinin Anayasa ve Sõzleşme'nin ortak koruma alanında bulunan hak ve yükümlülüklerle bağdaşıp bağdaşmadığının Anayasa Mahkemesince incelenebileceği tabiidir. Mahkemeye erişim hakkı yönünden yapılacak böyle bir inceleme, somut olayın koşulları çerçevesinde yapılacaktır (Kemal Inan, B. No: 2013/1524, 6/10/2015, § 49). Somut başvuruda da Anayasa Mahkemesinin görevi, usul kurallarının uygulanması konusunda derece mahkemelerinin takdir ve değerlendirmelerinin başvurucunun mahkemeye erişim hakkını Anayasa'ya aykırıolarak kısıtlayıp kısıtlamadığını denetlemektir.

63.Başvuruda elverişlilik ve gereklilik ilkeleri yönünden tartışmayı gerektirecek bir yõn bulunmamaktadır. Asıl üzerinde durulması gereken, başvurucunun gerek istinaf dilekçesinde gerekse bireysel başvuru formunda belirttiği üzere şikâyetinin 2004 sayılıKanun'un 16. maddesinin ikinci fikrası kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine dair Yargıtay içtihadına rağmen süre aşımından reddine karar verilmesinin mahkemeye erişim hakkına orantısız bir mūdahale oluşturup oluşturmadığıdır.

64. Somut olayda başvuruya dayanak satış işlemi 4/8/2014 tarihinde ilan edilmiş ve başvurucuya 15/8/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu, 24/9/2014 havale tarihli dilekçesiyle, taşınmazların konut niteliğinde olması nedeniyle KDV'nin %18 yerine %1oranında hesaplanmasını talep etmişse de talebi Satış Memurluğu tarafindan aynı günlūişlemle reddedilmiştir. Başvurucu, Satış Memurluğu işlemine karşı herhangi bir başvuru yapmadan 190 ada 3 numaralı parseldeki taşınmaz için [0/10/2014 tarihinde KDV δdemiş ve ardından KDV'nin iadesine karar verilmesi istemiyle ödemeden itibaren otuz gün içinde Ankara 3. Vergi Mahkemesinde dava açmıştır. Yetki ve gōrev yönlerinden verilen ret kararlarının ardından şikâyeti inceleyen Pazar Sulh Hukuk Mahkemesi ise satış ilanının 4/8/2014 tarihinde yapıldığı ve ilanın başvurucuya 15/8/2014 tarihinde usulūne uygun olarak tebliğ edildiği, şikâyetin ise Pazar Îcra Hukuk Mahkemesine 28/1/2015 tarihinde yapıldığıhususlarına dikkat çekerek süre aşımı gerekçesiyle şikâyeti reddetmiştir. Başvurucu, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin fazla vergi alındığına dair şikâyetin yedi günlūk süreye tabi olmadığına dair kararına dayanarak istinaf başvurusunda bulunmuşsa da başvurucunun bu talebi reddedilmiştir.

65. Olayda başvurucunun şikâyet kanun yoluna yedi günlük sūre içinde başvurmadığı gerekçesiyle şikâyetinin reddine karar verilmiştir. 2004 sayılı Kanun'un 16.maddesinin birinci fikrasında icra ve iflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine muamelelerin öğrcnildiği tarihten itibaren yedi gün içinde şikâyet yapılabileceği belirtilmiştir. Maddenin ikinci fikrasında ise bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabileceği belirtilmiştir.Bu durumda Satış Memurluğunun KDV'nin fazla hesaplandığına dair işlemine karşı yapılan şikâyetin hangi fikra kapsamında olduğu, kuşkusuz bunun belirlenmesinde içtihat mahkemesi olan Yargıtayın konuya ne şekilde yaklaştığı önemlidir.

66. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi içtihadında da belirtildiği tizere 2004 sayılıKanun'un l6. maddesi uyarınca, icra memurunun işleminin kanuna veya olaya uygun bulunmaması nedeniyle icra mahkemesine başvurularak şikâyet yolu ile kaldırılmasının 

istenmesi kural olarak yedi günlük süreye tabi olup bu kuralın iki önemli istisnası vardır.Bunlardan ilki bir hakkın yerine getiriłmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması, diğeri ise kamu düzenine aykırı olan işlem yapılmış olması hâli olup bu durumlarda ilgili, sūresiz şikâyet yoluna gidebilir. Bu bağlamda Yargıtay 12. Hukuk Dairesi içtihadına göre icra yoluyla ihalede satışın KDV'den istisna olup olmadığı, bu satış nedeni ile icra dairesince alıcıdan KDV alınmasının veya KDV oranının kanuna uygun olup olmadığı meseleleri bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin olduğundan 16. maddenin ikinci fikrası uyarınca bu konudaki şikâyet süreye tabi değildir. Bir başka deyişle Daire somut olayda olduğu gibi vergi, resim, harç ile ilgili uygulamalan bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin olduğundan bu hususta 2004 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fikrası gereğince süresiz şikâyet hakkıolduğu kabul edilmektedir (bkz.§§ 23, 24).

67. Somut olayda ise anılan içtihat istinaf aşamasında hatırlatılmasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesi ayrı bir gerekçe belirtmeksizin istinaf istemini reddetmiştir. Bu durumda süre ret kararının somut olayın koşullarında başvurucu açısından öngörülmez olup başvurucuda ağır külfete yol açtığı, dolayısıyla mahkemeye erişim hakkına yapılan mūdahalenin ölçūlū olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

68. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

c.Mülkiyet Hakkının İhlal Ediłdiğine İlişkin İddia 
69. Başvurucu, %1 yerine %18 oranında KDV õdemek zorunda kalması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

70. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğisonucuna varıldığından mülkiyet hakkı yönünden ayrı bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmadığına karar verilmesi gerekir.

VI. GİDERİM 
71. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini ve uğradığı 31.926 TL zararın tazmini ile 20.000 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

72. Başvuruda tespit edilen mahkemeye erişim hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıImasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderiłdiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya õzgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

73. Öte yandan ihlalin tespiti ile ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.


VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın İNCELENMESİNE GEREK BULUNMADIĞINA,
D. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarıın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Pazar (Rize) Sulh Hukuk Mahkemesine (E.2015/574, K.2018/128) GÖNDERİLMESİNE,
E. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDİNE,
F. 364,60 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
G. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESÍNE 2/4/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.