Anayasa Mahkemesinin 3/11/2022 Tarihli ve 2018/35662 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-01-17

17 Ocak 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32076
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
ABDULKADİR DURMUŞ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/35662Karar Tarihl : 3/11/2022
Başkan :Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler :Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞMuhterem INCE Raportör : Ferhat Y1LDIZ Başvurucu : Abdulkadir DURMUŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olan başvurucunun sigara içilmeyen odaya geçme talebinin reddedilmesi nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Ⅱ. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 6/12/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyon başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığıa (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmuştur.

III, OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar ōzetle şöyledir:
A.Geuel Bilgiler 
5. Başvurucu, polis olarak görev yapmaktayken 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsünden sonra terör örgütfine üye olma suçundan tutuklanmıştır. Başvurucu, nakil yoluyla geldiği Osmaniye 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda (İnfaz Kurumu)22/9/2016 tarihinden itibaren tutulmaktadır.

6.Başvurucu 28/6/2018 tarihli dilekçesiyle Osmaniye Înfaz Hakimliğinden (İnfaz Hâkimliği) bazı taleplerde bulummuştur. Başvurucunun taleplerinden biri de sigara içilmeyen odaya geçmesi hususunda karar verilmesidir.

7.Başvurucu; sőz konusu dilekçede aştım hastası olduğunu ve tedavi gördüğünü,hastalığının Kurumdaki kayıtlarda bulunduğunu, tutulduğu odada 24 saat sigara içilmesi 

nedeniyle ciğerlerinin yandığını, bu durumun sağlığını ve psikolojisiniyıprattığını, koğuşdeğişikliği talebine olumlu yanıt verilmediğini belirtmiştir.

8. Infaz Hâkimliğinin başvurucunun talebisonrasında yazdığı yazıya İnfaz Kurumu yazıh olarak cevap vermiştir. Yazıda, Kurumda bir tane sigara içilmeyen oda olduğu, başvurucunun diğer suç gruplarından kişilerle barındırılmasımın mümkün olmadığı,Kurumda kapasitenin üzerinde tutuklu ve hükümlü bulunduğu, başvurucunun suç grubuna yönelik olarak sigara içilmeyen aynı bir oda tahsis edilmesinin mümkün olmadığı ifadelerine yer verilmiştir. Cevapta ayrıca havalandırma bahçelerinin sabahtan akşama kadar açık olduğu, dolayısıyla odanın yeteri kadar havalandırıldığı, başvurucunun kaldığı odanın alt ve üst katında havalandurma pencerelerinin bulunduğu ve gün boyu açılabildiği, ayrıca başvurucunun oda değişikliği ile ilgili olarak herhangi bir talebinin olmadığı vurgulanmıştır.
9. Înfaz Hâkimliği 1I/10/2018 tarihinde -Infaz Kurumunun hukuka uygun davrandığı gerekçesiyle- başvurucunun talebinin reddine karar vermiştir. Başvurucunun itirazı Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 6/1 1/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
B. Başvurucunun Sağlığına, Yararlandığı Sağlık Hizmetlerine ve Tutulduğu Odanm Koşullarına İlişkin Bilgiler 

10.Başvurucunun tutulduğu InfazKurumunun tedbir değerlendirmesi için yazdığıcevap yazısında başvurucuya sunulan sağlık hizmetlerinden bahsedilmiştir. Buna göre başvurucunun Infaz Kurumunun revirinde otuzdan fazla, revirin diş bölümünde yedi,psikiyatri biriminde ūç, ayrıca Kurum dişında buluman daha donanımlı hastanelerde diş,froloji, kardiyoloji, göz, göğūs hastalıkları, gastroentoroloji, genel cerrahi ve ortopedi polikliniklerinde toplamda yirmi kez muayeneşi ve tedavisi yapılmıştır.
[1.Başvurucumun Infaz Kurumuna ilk geldiğinde dūzenlenen 23/9/2016 tarihli girişmuayene raporunda kronik hastalığının olmadığı belirtilmiştir. Söz konusu tespit başvurucunun beyanı üzerine yapılmıştır.

12.Başvurucuya ilk kez astım tanısıyla Infaz Kurumu revirinde S/9/2017 tarihinde ilaç reçete edilmiştir. Aynı tanıyla ikinci kez reçete duzenlenmesi işlemi yine revirde 3/10/2017 tarihinde yaptlmıştır. Bunlar dışmda astım rahatsızlığı nedeniyle bir tedaviye rastlanmamiştır.

13. Cevap yazisında başvurucunun 22/9/2016 tarihinde A-2 odasına yerleştiriłdiği,bu odada otuz kişiye kadar tutuklu/hükümlü barındırlabildiği, odamn üst kat yatak bēlümüntin net 28 m², alt kat ortak yaşam bölümünün 32.5 m², havalandırma bahçelerinin 35m² olduğu, odada duş alani, tuvalet, mutfak, havalandırma penceresi ve havalandırma alanıbulunduğu belirtilmiştir. Bunlar dışında İnfaz Kurumunda haftanın beş günü aile hekiminin,iki gůnü ise diş hekiminin görev yaptığı, talep hâlinde sağlık müdūrlüğūnce uzman doktor görevlendirilmek suretiyle hükümlü ve tutukluların sağlık sorunlarıyla ilgilenildiği, acil olduğu ve gerek görüldüğü durumlarda hastaneye sevklerinin sağlandığı açıklanmıştır.
C. Başvuruyla İlgfli Diğer Bülgiler 
14. Infaz Kurumunun 16/2/2021 tarihli cevap yazisında 29/3/2020 tarihli ve 3103sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Infaz Kurumlarınım Yönetimi ile 

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkıda Yönetmelik'te belirlenen alanlarda sigara içilmesinin serbest olduğu, başvurucunun sigara içilmeyen odaya geçme talebi konusunda herhangi bir karar alınmadığı vurgulanmıştir. Yazıda ayrıca söz konusu tarihlerde sigara içilmeyen odada sadece otuz kişinin barındıridığı, bu şekilde bir oda olduğu fakat başvurucunun terör õrgütüne tye olma suçundan htiklimözitı olarak tutulması nedeniyle bu odaya konulmasının mümkīn olmadığı ifade edilmiştir. Infaz Kurumunda kapasitesinin Üzerinde tutuklu/hükümłti bulunması ve COVTD-19 tedbirleri kapsamında izolasyon odalarına ihtiyaç duyulması nedeniyle 13/8/2020 tarihi itibarıyla Kurumdaki sigara içilmeyen tek odanın da bu kapsamdan çıkarıidığı belirtilmiştir.

IV. İLGİLI HUKUK 
15. 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkmda Kanun'un "Tütün ürünlerinin yasaklanması" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir.

"(1) Tütün ürünleri;
a) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında,
b) Koridorları dahil olmak üzere her türlū eğtim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal,kültürel, spor, eğlence ve benzert amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve btrden çok kişinin girebileceğı (lkamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında,
c) (Değiştk: 24/5/20[3-6487/26 md.) Husust araçların sürūcū koltuklan ile taksi hizmeti verenler dâhil olmak tzere karayolu, demtryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında,
c) Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, ōzel eğitim ve öğretim kurumlarıdahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarımın, kültür ve sosyal hlzmet binalarının kapalı ve açık alanlarında,
d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde, tüketilemez 
(2) Ancak;
a) Yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde, cezaevlerinde.
b) Şehirlerarası veya uluslararası gizergáhlarda yolcu taştyan denizyolu araçlariının güvertelerinde,
tütün ürünleri tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulablir. Bu alanlara onsekiz yaşınıdoldurmamış kişiler giremez.

(3) Otelcilik hizmeti verilen tşletmelerde, tütün ürünleri tüketen müşterilerin konaklamasuna tahsts edilmiş odalar oluşturulabilir.

(4) Açık havada yapıan her tūrlü spor, kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile bunların seyir yerlerinde tütün ürünlert kullamlamaz. Ancak bu testslerde, tütün ürünlerintn rüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir.

(5) Bu Kamumun tütün ürünlert üketilmestne tahşis edtlen kapalı alanlarını koku ve duman geçişini önleyecek şekilde tecrit edilmesi ve havalandırma tertibatı ile donatilmasıgerekir. ..

16. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazi Hakkında Kanun'un "Tutukluların barındırılması"kenar başlıklı 113. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, maddî olanakar elverdiğince suç türlerine ve taşıdıkları güventik riskine göre ayn odalarda barındırıhrlar. Aralarında husumet bulunanlar lle iştirak hâlinde suç işlemiş olanlar aym odalarda barındưilmazlar ve birbirleri ile temas etmelerini engelleyecek tedbirler almır."
17. 6/4/2006 tarihli ve 26131 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Înfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Gtvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Tüzük'tın (Tüzük) "Diğer yükümlülükler" kenar başlıkh 83. maddesinin (1)numaralıfikrasının (d) bendi şōyledir:
"Hükümlüler, yatilan yerlerde, atölyelerde, yemekhanelerde ve eğitim kurumlarında sigara içemez. Ancak; gündüzleri havalandurma bölümlerinde, geceleri tse, kalınan mekanların uygun bölümlerinde ayrılan yerlerde ve pencereler açılmak suretiyle stgara içilebiltr,"
18.16/7/2009 tarihli ve 27290 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4207 Sayılı Kanun Hūkümlerinin Uygulanması ile İlgili 2009/13 Sayılı Başbakanlık Genelgesi'nin (Genelge) ilgili kısmı şöyledir:
"…. Yaşlı bakm evlerinde, ruh ve sinir hastalarının yatarak tedavi gördüğü birimlerde ve ceza infaz kurumlarında toplam alanın %10'unu geçmeyecek şekilde tūtün irünleri tilketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilecektir. Bu alanlardan, bu kuruluşlarin çalışanları ve ziyaretçiler yararlandırılmayacaktır.

Bu alanlar, koku ve duman geçtşini önleyecek sekilde tecrit edilmiş ve standartiara uygun havalandırma tertibatı ile donatilmuș, tavam, kapı ve pencereleri dişında dört taraf sert zemin veya duvarla kaplı olacaktır. Alanların kapılari, yangın talimaıları da dahil olmak üzere, mevcut diğer düzenlemelere uygun, mekanik kapanan kapılar şeklinde olacaktır. Bu alanların duvarlarında tütün ürünleri kullanımının zararlarını anlatan sağlık uyarıları görülebilir yerlere asilmış olacak ve kapılarında tütün irünlerinin tüketimine mahsus alan olduğunu belirtir uyarı yaziları bulunacakuır.

"•.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
19. Anayasa Mahkemesinin 3/11/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü.

A. Adßi Yardum Talebi Yönünden 
20. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkânının bulummadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.

2I. Anayasa Mahkemesinin Mehmer $erif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin 

yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardum talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Kışinin Maddi ve Manevi Varüığm Koruma ve Gellştirme Hakknın İhlal Edfldiğine İlişkin İddla 

1. Başvurucunuu İddlaları ve Bakanlık Görüşü
22. Başvurucu; daha ōnce astım tedavisi gördüğünū, yirmi yedi aydır İnfaz Kurumunda tutulduğunu, havalandırma alanının başvuru yaptiğı dönemde sabah O8.00sıralarında açıldığını, 17.00 civarında kapatıldığıı, tutulduğu odada sūrekli sigara içildiğini,havalandırmanın yetersiz oiduğunu belirtmiştir. Tutuklanmadan önce sosyal hayatında strekli sigarasız ortamlarda bulunduğumu, sigara dumanına yoğun şekilde maruz kaldığında őksürdüğünü ve ciğerlerinin yandığını, yaşadığı durumun psikolojisini olumsuz etkilediğini,bu nedenle kurumdaki psikoloğa dahi gittiğini ifade etmiştir. Başvurucu, İnfaz Kurumu idaresinin sigara içilmeyen oda sayısım rahatlıkla artırabilecekken buna ilişkin bir çalışma yapmadiğıni, sigara içilmeyen odaya alnma talebine de olumlu yanit vermediğini ifade etmiş; yaptığı itiraziarın hukuka aykırt şekilde reddedildiğini iddia etmiştir. Başvurucu,tutulduğu odada pasif içici olmaya zorlanması nedeniyle beden ve ruh sağliğının korummadığını belirterek yaşam, dilekçe ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Bakanlık görüş yazısında özetle Infaz Kurumundaki ilk giriş muayenesinde başvurucunun berhangi bir kronik rahatsızlığının olmadığını beyan ettiği, geçmişteki sağlık kayıtlarına bakıldığında da astım rahatsızlığına ilişkin tedavi kayıtlarının bulunmadığı ifade edilmiştir, Infaz Kurumunda mevzuat doğrultusunda belirli alanlarda sigara içilmesine izin verildiği, tutulduğu odanın tamamında sigara içilmesi gibi bir uygulamanın söz konusu olmadığı, aynca başvurucunun açık havaya yeteri kadar çıkma ve pencere vasitasıyla odayıhavalandırma imkânına sahip olduğu bildirilmiştir. Bakanlığa gōre başvurucunun sigarasız odaya geçme talebinin kabul edilmemeşi keyfi bir uygulamanın somucu olmayıp benzer suçgrubundaki kişilerle birlikte barındrılması zorunluluğundan kaynaklanmaktadır.
24. Başvurucu; Bakanlık görüştīne karşı beyanında, tutulduğu oda ūç kişilik olmasına rağmen en az ūç, en fazla yedi kişiyle birlikte kaldığını, tutulduğu odada gūnün her saatinde sigara içildiğini, odada sigara içmek için ayrıimış özel alan bulunmadığını ifade etmiştir. Infaz Kurumunun bu konuda hiçbir denetim ve düzenleme yapmadığını, ūç buçuk yıl boyunca oda değişikliği konusunda birçok defa talepte bulunduğunu fakat sonuçalamadığını, odada tutulan kişilerle sigara yüzünden sürtüşme ve problemler yaşadığııvurgulamıştır. Başvurucu 17/1/2020 tarihinde odasının değiştirilmesiyle birlikte odada sigara içen kimse olmadığından bir sorunu kalmadığımi, bu nedenle kullandığı antidepresan ilaçlarını da bıraktığını belirtmiştir. Son olarak yasal mevzuat gereği ceza infaz kurumlarında sigara içilmesinin yasak olduğunu, idarenin sigara içilebilen odalar oluşturması gerektiğini ancak bu yükümlālüğünü hiçbir zaman yerine getirmediğini ifade etmiştir.
2. Değerlendirme 
25. Anayasa'mın iddianın değerlendirilmesinde dayanak almacak "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı I7. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı ile üçüncü fikrast şöyledir.


"Herkes  maddf ve manevî varlığı koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Kimseye lşkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyettyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.'
26. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguları hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda başvurucu, sigara içilmeyen bir odada barındırılma talebinin kabul edilmemesi nedeniyle beden ve ruh sağlığının bozulmasına sebep olunduğunu ileri sürmektedir. Tüttin Ürünü kullanmayan bir kimsenin sigara içilmeyen bir odada kalmasının engellenmesinin bu kişide izdıraba yol açabileceğinin ve bu kişi üzerinde ruhsal etkilerinin olabileceğinin kabulü gerekir. Bu nedenle başvurucunun şikâyetinin Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında yer alan kişinin maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.
a. Kabul Edilebillriik Yönünden 
27. Açtkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmeşini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varlığınıkoruma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiamın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i. Madahalenin Varlığı
28. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtilmekte olup bu düzenlemede yer verilen maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı, Avrupa Insan HaklarıSözleşmesi'nin 8. maddesi çerçevesinde özel yaşama saygı hakkı kapsamında güvence altına alınan fiziksel ve zihinsel bütünlük hakkı ile bireyin kendisini gerçekleştirme ve kendisine ilişkin kararlar alabilme hakkına karşılık gelmektedir (Sevim Akat Eşki, B. No: 2013/2187,19/12/2013, § 30).

. Devletin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygıgösterme yükūmlülüğu, õncelikle kamu otoritelerinin bu hakka keyfî bir şekilde müdahale etmemelerini, kişilerin fiziksel ve ruhsal yönden zarar görmelerine neden olmamalarınıgerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bttünlüğüne saygı gösterme yükümlūlüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (benzer yöndeki karar için bkz. Cezmi Demir ve diğerleri, B.No: 2013/293, 17/7/2014, § 81; Hūdayi Ercoşkun, B. No: 2013/6235, 10/3/2016, § 90).
30. Ceza Infaz Kurumunun 10/8/2018 tarihli yazısıyla başvurucunun sigara içilmeyen odada kalma talebinin reddigerektiği bildirilmiştir. Anılan uygulama, sigara kullanmadığını belirten başvurucuyu sigara içilen odada kalmaya devam etme mecburiyetinde bırakmaktadır. Bunun da başvurucuda ceza infaz kurumunda bulunmanın zorunlu sonucu olmanın Ötesinde manevi üzüntitye yol açacağı tabiidir. Dolayısıyla başvurucunun sigara içilmeyen odada kalmasına izin verilmemesinin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına mūdahale teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

f.Müdahalenin Îhlal Oluşturup Oluşturmadığı
31.Anayasa'nı 13. maddesi şöyledir.
"Temel hak ve hürriyetler, bzlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağl olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum dizeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
32. Yukarida belirlenen müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 17. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple sınırlamanın Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülalūk ilkesine aykırı olmama kriterlerine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir (Halil Berk,B. No: 2017/8758, 21/3/2018, § 49; Stveyda Yarkn, B, No: 2017/39967, 11/12/2019, § 32;$ennur Acar, B. No: 2017/9370, 27/2/2020, § 34).

(1) Kanunilik 
33. Anayasa uyarınca temel hak ve özgürltüklere getirilen sınırlamaların öncelikle kanunla Öngörtilmüş olması gerekir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan kanunilik ölçütünün karşılanması için müdahale, şeklîanlamda bir kanuna dayanmalıdır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 3I; Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, § 75; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, § 65; Turgut Duman, B. No: 2014/15365, 29/5/2019, §66).

34. "İlgili Hukuk" başlığı altında belirtilen (bkz. §§ 15-18), ceza infaz kurumlarında tūtün ürünleri kullanılmasına yönelik düzenlemeler getiren 4207 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile Tüzük'tn 83. maddesinin başvuru konusu İnfaz Hâkimliği kararına yeterli ölçüde kanuni dayanak teşkil ettiği kabul edilmiştir.

(2)Meşru Amaç
35. Tutuklu ve hūkümlälerin hak ve Özgürlüklerine, kişinin maddi ve manevi varlığmın korunması ve geliştirilmesi hakkına yönelik olarak getirilen çoğu sınırlama esasen ceza infaz kurumunda tutulmanın doğasından kaynaklanan kısıtlamalar mahiyetindedir. Ceza infaz kurumunda tutulma durumu, tutulan kişiyi otomatik olarak bazı hak ve ōzgūrlükleri kullanmaktan mahrum bırakır. Dolayısıyla tutuklu ve bükümlülerin hak ve özgürlüklerine yönelik sıntrlamaların meşru amacı olup olmadığı incelenirken ceza infaz kurumunda tutulmanın doğast da gözönünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda kamu makamlarının tutukiu ve hükümlülerin hak ve özgürlüklerinin sınırlandırılması hususunda diğer kişilere yönelik kısıtlamalara nazaran daha geniş bir takdir yetkisine sahip oldņklarının kabull gerekir. Tutuklu ve hükümiülerin bak ve Özgürlüklerinin sınırlandırlmasında Anayasa'nın ilgili maddelerinde öngörülen sınırlama sebeplerine ek olarak ceza infaz kurumunun disiplini ve güvenliğinin sağlanmasının da bir sinıriama sebebi teşkil edebileceği sonucuna ulaşıłmıştir. (Rasul Kocatürk [GK], B. No: 2016/8080, 26/12/2019, § 49).
36. Sotnut olayda başvurucunun sigara içilmeyen odada kalmasina izin verilmeyerek getirilen sınıriandırmanın gerekçesi bu nitelikteki oda sayısmın yetersiz olması,suç grubu olarak başvurucunun diğer hükümlü ve tutuklularia barındırılmasıın mümkün olmaması şeklinde açıklanmışuır. Ceza Infaz Kurumu yazıstnda Kurum kapasitesinin yeterli 

olmadığı, başvurucunun kaldığı odanın yeteri kadar havalandıridığı, havalandırma pencerelerinin bulunduğu vurgulanmiştır. Özetle bireysel başvuru konusu tedbirin temel amacının ceza infaz kurumunun gūvenliğinin ve disiplininin sağlanması olduğu anlaşımıştır.Înfaz Kurumunun güvenliğinin ve disiplininin sağlanmasının başvurucunun kişinin maddi ve manevi varlığını korunması ve geliştirilmesi hakkına yapılan müdahale yönünden anayasal açıdan meşru bir amaç teşkil ettiği değerlendirilmiştir.

(3)Demokratik Toplum Düzenfnin Gereklerine Uygunlük ve Ölçülülük 
(a) Genel Îlkeler 
37. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşılaması ve orantılı olması gerekir. Açıktır ki bu başlık altındaki değerlendirme sıırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurulan araç arasındaki ilişki Özerinde temellenen ölçülülük ilkesinden bağımşız yapılamaz. Çünkü Anayasa'nın 13.maddesiade demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmama ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama biçiminde iki aynı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir büttinüņparçaları olup aralarında sıkı bir ilişki vardır (Ferhat Üstūndağ, B. No: 2014/15428,17/7/2018, § 45).

38. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığmın kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir mūdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı sōylenemeyecektir (Ferhat Üstündağ,§ 46).

39. Orantılılık ise sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan sınırlama tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantılılık,bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacı başkalarının haklarınıkorumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulumulan hakkın sahibme terazinin diğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatine nazaran açıkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlimde orantılılık ilkesi yönünden bir sorunun varlığıdan söz edilebilir (Ferhat Üstündağ, § 48).

40. Anayasa'nın 19. maddesi gereği hükümlū ve tutukluların özel ve aile hayatına birtakım sınırlamaların getirilmiş olması, hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınjimaz ve doğal bir sonucudur. Bu bağlamda idarenin tutuklu ve hūkümlūlerin õzel ve aile hayatına müdahale konusunda takdir yetkisinin daha geniş olduğu gözetilmelidir. Burada mnühim olan ceza infaz kurumunun güvenliğinin ve disiplininin sağlanması amacı ile htkümlūnün özel ve aile hayatma saygı gōsterilmesi hakkı arasında adil bir dengenin sağlanmış olmasıdır (Mehmet Koray Eryaşa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, §89; Ahmet Çilgin, B. No: 2014/18849, 11/1/2017, § 32).

41. Tüm bu ilkeler dikkate alınarak başvuru konusu olay bakımından müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmadığı incelenirken derece mahkemelerinin kararlartnda ortaya konulan gerekçeler değerlendirilmelive müdahaleyi doğuran gerekçelerin inandırıcı bir şekilde ortaya konulup konulmadığına ve mtüdahalenin 

δlçülülāk ilkesine uygun olup olmadığına bakılmalıdır (Beşir Doğan, B. No: 2013/2335,15/12/2015, § 44).

(b)İlkelerin Olaya Uygulanması
42. Somut olayda başvurucunun sigara içilmeyen odada kalmasına izin verilmemesine yönelik uygulamanın Infaz Kurumunda yeterli sayıda sigara içilmeyen oda bulunmamasindan, Kurumun mevcudunun fazla olmasından, başvurucunun suç grubu nedeniyle güvenlik riski oluşacağından ve yeterli havalandırma olanaklarının bulunmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

43. Darbe teşebbüsü sonrası ceza infaz kurumlarının doluluk oranındaki artıştutuklu ve hükümiälerin suç gruplarına göre barındırımalarındaki gereklilik sebebiyle sigara içilen ve içilmeyen odaların belirli şartlara göre ayrılmasındaki amacın yersiz olmadığının altıçizilmelidir. Bu bağlamda Ceza infaz kurumunun güvenliğinin ve disiplinini sağlanmasıgayesiyle sigara içilen ve içilmeyen odalara yönelik kısıtlayıcı düzenlemeler yapılması makul karşılanmalıdır.

44. Bununla birlikte müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olabilmesi, müdahale için seçilen aracın ceza infaz kurumunun güvenliğinin ve disiplininin sağlanması amacına ulaşılabilmesi bakımından elverişli olmasına bağhıdır. Somut olayda başvurucunun sigara içmediği, bu nedenle sigara içilmeyen odada barındırılma talebini ilettiği ve talebinin İnfaz Kurumunca reddedildiği noktasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
45. Tütün mamullerinin kullamılmasına yönelik düzenlemeler içeren 4207 sayılıKanun'un 2. maddesi incelendiğinde özellikle kapalı alanlarda tütün kullanılmamasının esas olarak kabuł edildiği açıkça görülmektedir (bkz. § 15). Kamunda, kapalı alanların havalandırması olmasının tütün kullanımına izin verilmesine yönelik bir istisna getireceğine dair açık bir düzenleme de mevcut değildir. Nihayet 4207 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ikinci fikrasında tütün Ürünleri kullamılmasına mahsus alanlar oluşturulabilecek kurumlar arasında ceza infaz kurumları da sayılmıştır. Son olarak maddenin beşinci fikrasında "Tütün ürünleri tüketilmesine tahsis edilen kapalı alanlarının koku ve duman geçişini önleyecek şekitde tecrit edilmesi ve havalandurma tertibatı ile donatilması gerekir." ifadelerine yer verilmiştir.

46.Tūzük'tın "Diğer Yūklmlülükler" başlığını taştyan 83. maddesiin (1) numaralıfikrasının (d) bendinde ise hükümlülerin sigara içemeyeceği birimler sayıhmış ve gündüzleri havalandırma bölümlerinde, geceleri kalınan mekânların uygun bölümlerinde ayrılan yerlerde ve pencereler açılmak suretiyle sigara içilebileceği düzenlemesine yer verilmiştir (bkz.§ 17).Yme konuya ilişkin Genelge'de de ceza infaz kurumlarında toplam alanın %l0'unu geçmeyecek şekilde tütün trünleri tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabileceği vurgulanmıştır (bkz. § 18).

47.Görüldöğü Özere konuya ilişkin düzenlemeler tütün ürünlerinin kapalı alanlarda kullanılmamasının esas olduğunu ancak bu kurala çeşitli yükümlälükler yerine getirilmek şartıyla sınırlamalar getirilebileceğini kabul etmektedir. Başvurucunun sigara içilen değil de içilmeyen odada kalma talebinin reddedildiği gözetildiğinde seçilen aracın öngörülen amaçiçin elverişli olduğunun kabulü güçtür. Zira bu durumda başvurucunun beden ve ruh sağlığınıkuruma kaygısıyla, mevzuatın da kural olarak kabul ettiği şekilde sigara içilmeyen ortamda bulunma talebinin özellikle bu nitelikteki odaların sınırlı sayıda olması sebebiyle reddediimesindeki makul sebebin ne olduğu anlaştlamamıştır.


48. Öte yandan Infaz Kurumunun sigara içilmeyen oda sayısını bir olarak belirttiği ve bu durumun başvurucunun talebinin reddinin gerekçelerinden biri olduğu görülmüştür.Infaz Kurumu tarafindan Anayasa Mahkemesine gönderilen cevap yazisında ise başvurucunun bulunduğu suç grubuna yönelik ayrı sigara içilmeyen oda tahsis edilmesiim mümkūn olmadığı açıkça vurgulanmıştır. Yazıda ayrica COVID-19 tedbirleri kapsamında izolasyon odalarına ihtiyaç duyulması nedeniyle 13/&/2020 tarihi itibarıyla Kurumdaki sigara içilmeyen tek odanın da bu kapsamdan çıkarıldığı belirtilmiştir. Bu anlamda Kurumca, yasal mevzuatın ve kişilerin beden ve ruh sağlıklarının korunması amacının tersinc sigara içilmemesimin istisna olduğu yönünde bir uygulamanın gerçekleştirildiği anlaştlmıştır.
49. Ceza infaz kurumunda bulunma insanın beden ve ruh sağlığından feragat edilmesini gerektirmez. Diğer bireyler gibi mahpuslar da beden ve ruh sağlıklarını koruma haklarına sahiptir. Ceza infaz kurumlarının güvenliğini ve disiplimini sağlayacak tedbirlerin altnması konusunda geniş takdir yetkileri bulunsa da alınacak tedbirler tutuklu ve hükümlülerin tutulma hälinin gerektirdiğinin ötesinde manevi üzüntüye düşmelerine veya sağlıksız koşullarda bir yaşam sůrmelerine yol açmamalıdır.

50. Başvurucu, sigara içilmeyen odaya almması amacıyla Infaz Hâkimliğine sunduğu dilekçesinde astım hastası olduğunu, buna ilişkin kayıtların İnfaz Kurumu idaresinde bulunduğunu iddia etmiştir (bkz. § 7). Başvurucunun Infaz Kurumunda yapılan ilk girişmuayenesinde kronik bir rahatsızlığıdan bahsetmediği görülmüştür. Bununla birlikte başvurucuya astım tanısıyla ilk kez 5/9/2017 tarihinde ilaç verilmiş ve tedavi uygulanmıştīr (bkz § 12). Bu durumda başvurucunum tütün mamullerinden olumsuz etkilendiği açık olan bir rahatsızlığınm mevcut olduğu, sağlık durumunun talebinin değerlendirilmesinde gözetilmediği anlaşılmıştır.

51. Infaz Hâkimliğince Infaz Kurumunun cevap yazısı esas alınarak başvurucunun Înfaz Kurumunda bulunma sebebine, kaldığı odanın havalandrma koşullarīna ve gūn boyu havalandırma bahçesinden yararlandığı bilgilerine vurgu yapılmıştür. Buna rağmen devletin sigara içilmeyen ortam sağlanması yönündeki yükümltlağüne ilişkin düzenlemelere (bkz§§15-18) uygun olarak sigara içmeyen mahpuslara ilişkin olarak alternatif çözümler üretildiğinc ve bu kapsamda başvurucunun rahatsızlığı da gözetilmek suretiyle değerlendirme yapıldığıa dairyeterlì açıklamaya yer verilmemiştir.

52. Sonuç olarak somut olayda başvurucunun sigara içilmeyen odada kalma talebinin reddedilmesi suretiyle maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkma yapilan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca cevap vermediği, bu nedenle demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı kanaatine varīlmıştır.
53. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. Giderim Yönünden 
54. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesi, yeniden yargılama yapilmasına karar verilmesi ve 250.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur.
55. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve csaslar 30/3/201I tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.


56.Başvuruda, başvurucunun odasının değiştirildiği gözetildiğinde tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarnın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır.

S7. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla ihlalin bütüın sonuçlaryla ortadan kaldırılabilmesi için kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlali nedeniyle yalnızça ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE.
B. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığımı koruma ve geliştirme hakkının İHLĀL EDİLDİĞİNE 
D.Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığıa başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin bilgi içim Osmaniye Infaz Hâkimliği (E.2018/6517) ve Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesi (E.2018/4957) ile Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 3/1 1/2022 tarihinde OYBİRLIĞİYLE karar verildi.