Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-03-07

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2022/731

KARAR NO : 2024/339

KARAR TR ; 07/10/2024


ÖzET: Yersiz olarak ödenen "ek ödemenin" geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olmadığının saptanmasıkarşısında yersiz ödemenin geri alınması için idarece açılan alacak davası sonunda, davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin Adli Yargı yerince verilen kararın KALDIRILMASINA, hukuk ve usule uygun bulunan İdari Yargı yeri KARARININ KABULÜ ile HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE karar verilmesi hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğımın 

Giderilmesini İsteyen 

(İdari yargıda Davacı

Adli Yargıda Davah) : Ü.G 

Vekili : Av. K.A 

Karı Taraf : T.C. Sağlık Bakanlığı (Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu)
Vekili : Av. G. A 


I. iDARİ YARGIDADAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacı Ü.G, Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yardımcı doçent hekim olarak çalıştığınıve halen bu görevi devam ettirmekte olduğunu beyan ederek, $ubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan 18.790,95 TL döner sermaye ek ödemesinin yersiz yapıldığmdan bahisle iadesine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle Kamu Hastaneleri Kurumuna karşı 16/02/2016 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Asamaları
2. Çorum İdare Mahkemesi 29/02/2016 tarih ve E.2016/134, K.2016/170 sayılı kararı ile, "Uyuşmazlık konusu işlemin kamu zararının kişi borcu olarak davacıdan tahsilinin sağlanmasına yönelik kısmının, zararın rızaen ödenmediği takdirde genei hükümter uygulanmak suretiyle tahsili yoluna gidileceği hususumun bildirimine yönelik olması ve bu haliyle özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda açılacak davanın ön bildirimi niteliği taşıması karşısıda; bu yönüyle idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda, bu haliyle kesin ve yürütülebilir niteliği bulunmayan, hazırlayicıve õn işlem mahiyetinde olan işlemin iptali istemiyle açılan davanın esasının incelenme olanağıbulunmadığından incelenmeksizin reddine" karar vermiş, bu karara karşı davacı itiraz isteminde bulunmuştur.
3. Kirıkkale Bölge İdare Mahkemesi03/05/2016 tarihve E.2016/499, K.2016/449sayılı kararı ile, Corum İdare Mahkemesince verilen 29/02/2016 tarih ve E.2016/134, K.2016/170 sayılı kararın onanmasına karar vermiş, bu karara karşı taraf vekillerince karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

4. Samsun Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 10/01/2017 tarih ve E.2017/39, K.2017/7 sayılı kararı ile,karar düzeltme istemlerinin kabulūne, Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesinin 03/05/2016 tarih ve E.2016/499, K.2016/449 sayılıkararının kaldınlmasına, Çorum İdare Mahkemesinin 29/02/2016 tarih ve E.2016/134, K.2016/170 sayıli kararının bozulmasına,dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere Corum İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. Çorum İdare Mahkemesi 15/06/2017 tarih ve E.2017/205, K.2017/703 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, davah vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 14/12/2017 tarih ve E.2017/1253, K.2017/1296 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, karar kesinleşmiştir. İdare Mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:

"Dava dosyasının incelenmesinden; Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi mutemetlik işlemleri ile ilgili olarak yapılan denetim neticesinde hazirlanan raporda, Devlet Hastanesi iken Eğitim Araştırma Hastanesine dönüşen sağlık tesislerinin kliniklerinde dekanlık tarafindan eğitim onayı alınmış ise; Ek Ödeme Yönetmeliğinin üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanının hesaplanmasının a) bendi gereğince bir kliniğe bağlı çalışanlar maddesine göre ek ōdemenin hesaplanmasi, eğitim kliniği onayı alınmamış birimler için üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanıhesaplamasının b) bendi gereğince bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar maddesine göre hesaplanması gerekaiğinin belirtildiği, 11.01.2016 tarih ve 16000695 sayılı işlemde,Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 2013 Șubat - 2014 Haziran aylarını kapsayan ek ödeme işlemlerinde kliniklerin Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastane yöneticiliği tarafindan açıldığı ve tarafina yersiz ödeme yapıldiğının 23.07.2014 tarihli denetim raporu ile ortaya konulmuş olduğu belirtilerek 2013Şubat - 2014 Haziran döneminde davaciya yersiz ödendiği belirlenen 18.790,95 TL'nin yasal faiziyle birlikie ödenmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davaciya, 2013 yilı Şubat ayı ile 2014 yih Haziran aylarinı kapsayan dönemde ek ödeme olarak verilen 18.790,95 T1'nin fazladan ōdenmesinde davacının hilesinin, gerçek dișı beyanının neden olmadiği, hatalıõdemenin basit bir inceleme ile fark edilmeyip, 23.07.2014 tarihli denetim raporu sonucu ortaya çikarımış olduğu,ayrica davacının kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın hulunmadığı görüldüğünden; sőz konusu ödemelerin,yukarıda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca idari dava açma süresi içerisinde geri istenmesi mümkün iken, anılan ödemelerin bu süre geçtikten sonra geri istenilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline..."
II. ADLÍYARGIDA DAVA SÛRECİ
A. Dava Konusu Olay 
6. Davacı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu vekili, yapılan yersiz ödemelerin açık hatadan kaynaklandığı iddiasıyla,Türk Borçlar Kanunu'nun "sebepsiz zenginleşme" hükümleri kapsamında yersiz ödendiği ileri sürülen 18.790,95 TL ek ödemenin daval uzman hekimden tahsili talebiyle Ü.G'e karşı 24/06/2016 tarihinde adli yargı yerinde alacak davası açmıştır.
B. Yargılama Aşamaları
7. Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 05/07/2018 tarih ve E.2016/794, K.2018/75 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş, davacı vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 28/11/2018 tarih ve E.2018/4849, K.2018/5014 sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/07/2018 tarih ve E.2016/794, K.2018/75 savıl kararının kaldırılmasına karar vermistir.
8. Corum 1. Aslive Hukuk Mahkemesi 09/05/2019 tarih ve E.2018/374, K.2019/346 sayilı kararı ile, davacıın davasının kısmen kabulü ile 11.177,49 TL'nin 14/02/2016 tarihinden itibaren işleyvecek vasal faizi ile birlikte davahdan alınarak davacrya õdenmesine karar vermiş. taraf vekillerinin kararı istinaf etmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 08/01/2020 tarih ve E.2019/4657, K.2020/116sayılı kararı ile taraflann istinaf başvurularının kabulü ile Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/05/2019 tarih ve E.2018/374, K.2019/346 sayılı kararının kaldırlmasına yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar vermiştir.

9. Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/02/2020 tarih ve E.2020/25, K.2020/53 sayıh kararı ile davacının davaşının kışmen kabulü ile 15.177,49 TL'nin 14/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacrya ödenmesine karar vermiş, taraf vekillerinin karanı istinaf etmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 21/09/2020 tarih ve E.2020/1067, K.2020/1788 sayılı kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir. Aslive Hukuk Mahkemesi kararımın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, davacı kurumun bünyesinde doktor olarak çatışmakia olan davatıya döner sermayeden fazla ödeme yapılmış olması nedeniyle açılmış sebepsiz zenginleşmeye dayalı 18.790,95 TL'nin istemi talebinden ibarettir.
Corum Hitit Üniversitesiği Erol Olçok Eğitim ve Araştirma Hastanesinden bordro ve tabloları müfettiş yazilari,raporları görüş yazıları, ortak kullanım protokolū dosya arasina alınmıştir.

Dava konusu yapitan ödeme, maaş ödemesi değil, döner sermaye ödemesidir, Döner sermayeler her ay doktorun baktığı hasta sayısı, performans, hastanenin gelir vb. birçok faktõrün bir araya gelerek yapılan bir hesaplama sonucunda ödenmektedir. Buna bağlı olarak her ay döner sermaye miktarı değişmektedir. Bu sebeple dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup raporda davacı kurumun davalı doktora 14/02/2013 tarih ve 28559 sayıtı RG'de yayimlanan Ek Ödeme Yönetmeliği ile Genelge hükümlerine aykirı olarak Şubat 2013-Haziran 2014 döneminde toplam 15.177,49 TL fazla ödemede bulunduğu, dava tarihinden itibaren yasal faizi ile bu paranın davaliıdan tahsili gerektiği mütalaa olunmuş olup tüm dosya kapsamı ve hilirkişi raporu dikkate alınarak sebepsiz zenginleşmenin mevcut olduğu kanaatine varılmış olmakla ve davacıya yapılan fazla ödemenin iadesi için gönderilen yazı 13.01.2016 tarihli olup, bu yazıda ödeme için davalıya 30 günlük süre verildiğinden ve katdırma kararı da dikkate alnarak davacinın davasının kismen kabulü ile 15.177,49 TL'nin 14/02/2016 tarihinden itibaren isleyecek yasal faizi ile hirlikte davabıdan alinarak davaciya ödenmesine..."
IIL UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
10. Ídari yargı yerinde davacı ve adli yargı yerinde davalı olan başvurucunun vekili, idari yargı yerinde verilen 'yersiz ek ödemelerin iadesine ilişkin işlemin" iptaline karar verildiği halde, adli yargı yerinde "yersiz ek ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında" tahsiline karar verildiğini, kararlardan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddūt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle, ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının idari yargıyerinde verilen iptal kararının benimsenmesi suretiyle giderilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılıdilekçeyle başvuruda bulunmuştur.

11. Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığınca Çorum İdare Mahkemesi ile Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden,ilgili dava dosyalarının aslt temin edilmiştir.


12. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı dūşūnceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazılı Düşüncesi 
13. Danıştay Başsavcısı; kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ve Idare Mahkemesince verilen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan, bu gerekçeyle İdare Mahkemesi kararı benimsenmek suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerektiği yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kısmı şöyledir:
"USÛLE İLİŞKİN İNCELEME :
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinde; adli ve idarî yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksizın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığının kabul edileceği, ilgili kişi veya makamın Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini isteyebileceği kurala bağlanmıştır.

Bu kanunî düzenlemeye göre hüküm uyuşmazlığının varlığı için;
a) Uyuşmazlık bulunduğu ileri sürülen hükümlerin, adlí ve idarî yargı mercilerince verilmesi,
b) Konusu, sebebi ve taraflarından en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararin da kesinleşmiş olması
d) Davaların esasının hükme bağlanmiş bulunmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden; ortada adlî ve idarî yargımercilerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak kesinleşmiş kararlar bulunduğu, davanın konusu, sebebi ve taraflarının aynı olduğu, her iki davada da uyuşmazlığın esasının hükme bağlandığı, idarî yargıda, davacıya Şubat 2013-Haziran 2014 tarihleri arasında yersiz ödendiği tespit edilen toplam 18.790,95 TL ek õdemenin bir ay içinde geri ödenmesi gerektiğini belirten Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştirma Hastanesi'nin 11/01/2016 tarihli ve E1600o695 sayılı işleminin iptal edilmesine karşın; adli yargida, sőz konusu idarî işleme konu ek õdeme tutarının ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın kısmen kabulü ile söz konusututarın 15.177,49 TL'lik kasmının 14/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya õdenmesine karar verildiği anlaşılmakta olup, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin mümkün bulunmaması nedeniyle adli ve idarî yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu sonucuna varılmıştır 

MADDÎOLAY :
Çorum Valiliği ile Hitit Üniversitesi Rektörlüğü arasında 17/01/2012 tarihinde imzalanarak 06/12/2012tarihinde yürürlüğe konulan Ortak Kullanım ve İşbirliği Protokolü ile, Çorum Devlet Hastanesinin Üçüncü Basamak Eğitim ve Araştırma Hastanesi statüsüne geçtiği ve davacının Hastanenin Kadın ve Doğum Kliniğinde idarî sorumlu olarak görevlendirildiği, 14/02/2013 tarihli ve 28559 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (Mülga) Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Odeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'te,Devlet Hastanesi iken Eğitim ve Araştırma Hastanesine (Afiliye) dönüşen sağlık tesislerinin ek ödemelerine ilişkin düzenlemeye yer verilmediği, bu duruma ilişkin olarak yayımlanan Genelge ile, ek ödeme hesaplamalarının anılan Yõnetmeliğin 10. maddesine gõre "üçüncü basamak" ek õdeme hesaplama usûllerine göre yapılacağı ve eğitim kliniği oluşan birimlerde çalışan tabiplere "bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" için öngõrülen formüller üzerinden, eğitim kliniği oluşmamış birimlerde çalışan tabipler için ise "bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" için öngörülen hesaplama formülleri üzerinden yapılacağının kurala bağlandığı, davacının görev yapığı Hastanenin mutemetlik işlemleri ile ilgili olarak Sağlık Başdenetçisi tarafindan yapılan denetim sonucunda düzenlenen 23/07/2014 tarihli raporla; "birlikte kullanım ve işbirliği"ne ilişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, Dekanlıkça uzmanlık eğitimine başlanan bölümlerde görev yapan uzman tabip ve tabipler için net performans puanı hesaplamasının, ek ödemeye ilişkin Yönetmeliğin 10. maddesinin a) "bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" fikrasına göre, uzmanlık eğitimine başlamamış bölümlerde görevli diğer uzman tabip ve tabipler için net performans puanı hesaplamasının Yönetmeliğin 10. maddesinin b)"bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" fikrasıa göre yapılması gerektiği, Ü.G'in görev yaptığı klinik için ise Dekanlık tarafindan alınan bir eğitim onayı olmadiğı, bu nedenle net performans puanının ve ek õdemenin "bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" için öngörülen formül üzerinden hesaplanmasıgerekirken "bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" için öngörülen formüller üzerinden hesaplandığının tespit edilmesi üzerine, Hastane Yönetimi tarafindan Şubat 2013-Haziran 2014 tarihleri arasında 18.790,95 TL ek ödemenin fazladan ve yersiz yapıldığı belirtilerek, bu tutarın faiziyle birlikte ödemesi gerektiği 11/01/2016 tarihli yazıyla adıgeçene bildirilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT :
(Mülga) 14/02/2013 tarihlive 28559 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesinde üçüncübasamak sağlık tesislerinde mesaî içi çalışan personelin net performans puanlarının "a) bir kliniğe bağlı olarak 

çalışanlar", "b) bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" olmak üzere farklıformüller üzerinden hesaplanacağıkurala bağlanmış, Sağlık Bakanlığının "Yeni Ek Ödeme Yönetmeliği" konulu 2013/2 sayılı Genelgesinin 13. maddesinde;
"Yönetmelikte Devlet Hastanesi iken eğitim araştırma hastanesine dönüşen sağlık tesislerinin ek õdemelerine ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş olup, bu durumda bulunan hastanelerde eğitim onayı alınmış ise ek ödeme hesaplamaları üçüncü basamak ek ödeme hesaplama usúllerine gõre yapılacaktır. Üçüncü basamak ek ödeme hesaplamaları; eğitim kliniği oluşan birimde çalışan tabiplere "a) birkliniğe bağlı olarak çalışanlar" için öngörülen formüller üzerinden, eğitim kliniği oluşmamış birimde çalışan tabipler için ise, "b) bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" hesaplama formülleri üzerinden yapılacaktır" kuralına yer verilmiştir.
Protokolün yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte olan 18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesisleri ve Üniversitelere Ait İlgili Birimlerin Birlikte Kullanımı ve İşBirliği Usûl ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinde, birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinde tipta uzmanlık ve lisans eğitimlerinin, Bakanlık asistanları da dâhil olmak üzere ilgili mevzuata göre tip fakültesi dekanının yetki ve sorumluluğunda olduğu, Dekanın, eğitim hizmetlerinin en verimli şekilde ve aksamadan yürütülmesi için ilgili mevzuatçerçevesinde her türlü tedbiri almaya yetkili olduğu, 7. maddesinde; birlikte kullanıma geçilen sağlık tesislerinin Bakanlık tarafindan bu Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla Bakanlığın tâbi olduğu mevzuat uyarınca işletileceği ve tesisin, Bakanlıkça atanan başhekim tarafindan yönetileceği, sağlık tesisindeki her türlü sağlık ve destek hizmetinin, üniversite personelinin sağlık hizmeti sunumu da dâhil olmak üzere başhekimin sorumluluğunda olduğu, başhekimin bu hizmetlerin aksamadan ve en verimli şekilde yürütülmesi için ilgili mevzuat çerçevesinde her türlü tedbiri almaya yetkili olduğu ve bu konuda dekanla işbirliği içinde çalışacağı, Dekan ve başhekimin; eğitim, araştırma ve sağlık hizmetlerini aksatmayacak şekilde işbirliği içinde çalışarak gerekli tedbirleri almaya ve planlamalar yapmaya yetkili olduğu, 8. maddesinde, birlikte kullanımdaki tesislerde, klinik ve laboratuvarlarda sağlık hizmetleri ve eğitim hizmetlerinin ayrı sorumlular tarafindan yürütüleceği, klinik veya laboratuvar eğitim hizmeti sorumlusunun, ilgili klinik veya laboratuvarın eğitim hizmetleri yönünden mevcut kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasını ve insan gücünün yönetimini sağlayacağı, eğitim hizmetinin işleyişini düzenleyeceği, 9. maddesinde; Ek Ödeme Yönetmeliğinin uygulanmasında üniversite personeli için 2547 sayılıKanunun 58. maddesinde öngõrülen ek ödeme matrahı ve tavan ek ōdeme oranlarının, Bakanlık personeli için ise 209sayılı Kanunun 5. maddesinde öngõrülen ek ödeme matrahı ve tavan ek ödeme oranlarının dikkate alınacağı, bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Ek Ödeme Yönetmeliği hükümlerinin esas alınacağı belirtilmiş, bu Yönetmelik 03/05/2023 tarihli ve 28989 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Bağlı Sağlık Tesisleri ve Üniversitelere Ait İlgili Birimlerin Birlikte Kullanımı ve Iş Birliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmış, anılan Yönetmeliğin 6. maddesinde; birlikae kullanımdaki sağlık tesislerinde mezuniyet öncesi ve mezuniyet sonrası tip ve diş tabipliği eğitimlerinin, Bakanlık uzmanlık öğrencilerinin eğitimi de dâhil olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde dekanın yetki ve sorumluluğunda yürütüleceği, dekan ve hastane yöneticisinin, eğitim, araştırma ve sağlık hizmetlerini aksatmayacak şekilde işbirliği içinde çalışarak gerekli tedbirlerin alınmasından ve planlamaların yapılmasından sorumlu olduğu, 7. maddesinde, sağlık tesisindeki her türlüsağlık ve destek hizmetinin, üniversite personelinin sağlik hizmeti sunumu da dâhil olmak üzere hastane yöneticisinin sorumluluğunda olduğu, hastane yöneticisinin, bu hizmetlerin aksamadan ve en verimli şekilde yürütülmesi için ilgili mevzuat çerçevesinde her türlü tedbiri almaya yetkili olduğu ve bu konuda dekanla işbirliği içinde çalışacaği, 8.maddesinde, birlikte kullanımdaki tesislerde, bir eğitim sorumlusu ile bir idari sorumlu görevlendirilebileceği, idarîsorumlunun, ilgili klinik veya laboratuvarın sevk ve idaresi, mevcut kaynakların müşterek ve verimli bir şekilde kullanılması ile diğer birimler ve hastane yönetimiyle olan ilişkileri yürütmekle görevli olduğu belirtilmiş, 9.maddesinde ise, ek ödemeye ilişkin olarak, yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin 9. maddesinde yer alan hususlara yer verilmiştir.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME :
Hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Hukukí güvenlik ilkesinin bir unsuru olan idari tasarrufların makable şamil olmaması (geçmişe etkili olmaması) ilkesi, müesses vaziyetlerle müktesep hakları korumak ve hukukî münasebetlerde istikrar sağlamak ihtiyaçve zaruretinden doğmuş sosyal bir hayat kaidesidir. (DURAN Lütfi, İdare Hukuku Meseleleri, 1964, s. 403).
Yerleşmiş (müesses) durumların hataen doğmuş olsalar ve hak teşkil etmeseler bile, her zaman geriye yürür şekilde ortadan kaldırılabilmeleri, istikrarı ve toplumun güven hissini sarsar, kamu düzenini zedeler. Hukuka aykırıişlemin ilgili kişi lehine doğurduğu hukukî durumların ilelebet tartışma konusu yapılması sakıncalıdır. Dolayısıyla belirli bir süre geçtikten sonra bu hukuki durumların korunmasında, meşrú yararları olan ilgililerin korunmasıni,yani hukuki durumların dokunulmazliğını kabul etmek gerekir. (TAN Turgut, Idari İşlemin Geri Alınmasi, 1970, s. 60).
Yargutay Íçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27/01/1973 tarihli, E.1972/6, K.1973/2 sayılı kararında;idare hukukuna ilişkin anlaşmazlıklara idare hukuku kurallarının uygulanmasının gerekli olduğu, sebepsiz zenginleşmedesebep ile bunun sonuçlarını ayirmak gerektiği, eğer bu sebep idare hukukuna ilgilendiren bir sebep ise muteber olup olup olmadiğının idare hukuku ilkelerine göre çözümlendikten sonra sonuçlarının tayin ve tespitinde Borçlar Kanununun uygulanacaği, ancak sebepsiz zenginleşmenin sonuçlarına Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanabilmesi için idare hukukunda bu hükümlerin aksine hüküm bulunmaması gerektiği, başka bir ifadeyle Borçlar Kanunu hükümlerinin idare hukukunda hüküm bulunmadığı hallerde tamamlayıcı hüküm olarak uygulanabileceği, idarenin mahkemeye başvurmadan re'sen istirdada kalkması hâlinde Danıştayın anlaşmazlığıçözmek için idare hukuku kurallarını uygulayacağı, idarenin fazla ödemeleri memurun aylığından kesmeyip mahkemeye başvurması hâlinde anlaşmazlık aynı olduğu hâlde bu kez idare hukuku kurallarının değil de Borçlar Kanunu kurallarının uygulanması ve belki de tamamen aksi sonuca varilmasının adalet ve hukuk düzeninin kabul 

edemeyeceği bir duruma yol açacağı, hukuk alanında istikrar ve güvenin ise temel ilkelerden olduğu, onun için anlaşmazlık sebebi idare hukukunu ilgilendiren bir sebep ise bu çelişkiyi önlemek, ikili sonuca varma ihtimalini ortadan kaldırmak, uygulamada yeknesaklığı sağlamak için işlemin ait bulunduğu hukuk dalı kurallarının uygulanmasının zorunlu olduğu, bu itibarla, idarenin yanlış işlemini geri alması üzerine geri alma tarihine kadar ödediği fazla paraların sebepsiz zenginleşme hükümlerine gõre tahsilini istemesi davalarında yanlış işlemin geri alınıp alınamayacağı ve geri alınabilse dahi geçmişteki durumların hukukça tanınması gerekip gerekmediği ve bunun sonucu olarak ödenmiş paraların geri istenip istenemeyeceği konusundaki sorunun idare hukuku kurallarindan faydalanılarak çözümlenmesi gerektiği, sebepsiz zenginleşme davasının hakkaniyete dayanan bir dava olduğu, kişiyi (özellikle intibaklarda memuru) ilelebet durumun değiştirilebileceği endişesi içinde bırakmak ve yanlış işlemin doğuşunda hiç bir payı bulunmayan (iyi niyetle zenginleşen) kişiyi aldığını geri verdikten sonra, bu yanlış işlem ve ivazsiz kazandırma olmasa idi bulunacağı durumdan daha kötü bir duruma düşürmenin hakkaniyet ilkesi karşısında savunulamayacak bir tutum olacağı, müktesep hak (kazanılmış hak) ile müesses durum (yerleşmiş, kazanılmış durum)kavramları arasında fark bulunduğu, kazanılmış hakkı hukuka uygun bir işlemden doğacağı ve bu işlem geri alınsa bile ilerisi için de devam edeceği, yerleşmiş (kazanılmış) durum kavramının ise hukuka aykırı bir işlemin belirli bir süre geçtikten sonra geri alınması üzerine artik ilerisi için işlemin hüküm ifade etmeyeceğini, fakat geçmişte kalan durumun da tanınması gerektiğini ifade ettiği, yani işlemin ilerisi için değiştirildiği, düzeltildiği anlamına geleceği,onun için hukuka aykırı (yanlış) işlem dava süresi geçtikten sonra geri alınırsa sonrası için kişiye hak bahşetmeyeceği, yalnızca geçmişteki durumun parasal da olsa tanınması sonucunu doğuracaği, bu süre geçtikten sonra idare yanlış işlemini geri alsa bile geçmişteki durumlar artık "kazanılmış durumlar" niteliğinde olacağından yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğunun ileri sürülemeyeceği ve geri istenmesinin mümkün olmayacağı, fakat, bunun ancak iyi niyetli kişiler için geçerli olduğu, eğer idarenin yanlış işlem yapmasına kişinin gerçek dışı beyam veya hilesi sebebiyet vermiş ise, bu yanlış işlemi idarenin her zaman bir süre şartına bağlıolmaksizın geriye yürür şekilde geri alabileceği, belirtilmiştir.
Danıştay içtihatları birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında da;idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hâllerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği belirtilmiş olup, anılan kararda "(….) İstikrar,kanunîlik ve kamu yarari kuralları yanında iyi niyet kuralı üzerinde de önemle durulmuştur. Idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı terfi veya intibak işlemine idare edilenin gerçek dışı beyanı veya hilesi sebep olmuşsa veyahut geri alınan idarî tasarruf yok denilebilecek bir illetle malûlse yahut bir terfi veya intibakta idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata mevcutsa ve idareyi haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden sõz etmeye imkân yoktur. Binenaleyh bu kararlara dayanılarak yapılan kanunsuz ödemeler için süre düşünülemez ve her zaman istirdat olunabilir. Ancak bunun dişında kalan hatalı õdemeler için memurun iyi niyeti istikrar ve kanuniyet kadar önemli bir kural olduğundan yukarıda yazılan istisnalar dışında kalan hatalı ödemeler dava açma süresi içinde istirdat edilebilir." gerekçesine yer verilmiştir.
Hatalı idarî işlemlerin geri alınmasına ilişkin olarak Yargıtay ve Damştayca alınan içtihadı birleştirme kararları Devlet memurlarının intibak ve terfi işlemlerine ilişkin olmakla birlikte, bu kararlarda belirtilen ilkeler,hatalı idari işlemlerin geri alınması hususunda kıyasen uygulama alanıbulabilecek genel ilkeler olduğundan, hukuka aykırı idari işlemlere dayalı olarak elde edilen kazanımların geri alınıp alınamayacağına ilişkin bu ilkelerden somut olayın özellikleri dikkate alınmak suretiyle yararlamlması mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden; yardımcı doçent doktor olan Ü.G'in Çorum Valiliği ile Hitit Üniversitesi Rektörlüğü arasında 17/01/2012 tarihinde imzalanan protokol uyarınca Çorum Devlet Hastanesinin Eğitim ve Araştırma Hastanesine dönüştürülmesinden sonra klinik idari sorumlusu olarak görevlendirildiği, Yönetmelikte bu statüdeki sağlık tesisleri ile ilgili ek ödemelere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğinden, bu konuda Yönetmeliğin 10. maddesine göre "bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" ve "bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" için; hekimin baktığı hasta sayısi, mesâi içi aktif çalışılan gün sayısi, girişimsel işlemler puanı gibi her ay değişebilen unsurlara göre ayri ayrı formüller üzerinden net performans puanları hesaplanarak ek ödeme tutarının tespit edildiği, denetmen tarafindan, adı geçenin görev yaptığı kliniğin eğitim onayının Dekanlık yerine Hastane yönetimince alınmasının mevzuata aykırı olduğundan bahisle, Dekanlıkça eğitim onayı alınmış gibi hesaplama yapılmasından dolayı idarece fazla ödeme yapıldiğının belirtildiği, Asliye Hukuk Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda fazla ödeme tutarının 15.177,49 TL olduğunun tespit edildiği, fazla ödeme yapılması konusunda adı geçenin hilesi veya gerçek dışı beyanı bulunduğuna ilişkin bir iddianın idarece ileri sürülmediği anlaşılmaktadır.
Klinik idarî sorumlusu uzman hekim olan Ü.G'e 17 ayda toplam 15.177,49 TL fazla ödeme yapıldığından, aylık gelirine oranı oldukça az olan uyuşmazlığa konu fazla ödeme tutarı adı geçenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata olarak nitelenemeyeceği için idareyi haberdar etmemesi nedeniyle iyi niyetli olmadığından söz edilemeyeceği gibi, bu ödemenin yapılmasında herhangi bir hilesi veya idareyi yanıltcı beyanı bulunmadığından ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararında belirtildiği üzere idare yanlış işlemini geri alsa bile, iyi niyetli memurlar bakımından geçmişteki durumlar artık müesses (yerleşmiş) durum niteliğinde olacağı içinyanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği ileri sürülemeyeceğinden, davacı lehine oluşan müesses durumun yok sayılması sonucunu doğuracak şekilde ilk ödeme tarihinden 35 ay, son ödeme tarihinden ise 16 ay sonra geri istenilmesinin hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşır bir yönü bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Idare Mahkemesince verilen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan, bu gerekçeyle İdare Mahkemesi kararı benimsenmek suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştir.
SONUÇ :
1- Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarihli ve E:2017/205, K:2017/703 sayilı kararı ile Çorum 1.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/02/2020 tarihli ve E:2020/25, K:2020/53 sayılı kararı arasıda hüküm uyuşmazlığıbulunduğuna;
2- Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/02/2020 tarihli ve E:2020/25, K:2020/53 sayılı kararımn kaldırılmasma,
3) Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarihli ve E:2017/205, K:2017/703 sayılı kararının belirtilen gerekçeyle benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacaği düşünülmektedir."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
14. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ve idare mahkemesi kararının benimsenmesi suretiyle uyuşmazlığın giderilmesi yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kısmı şöyledir;
"...MEVZUAT YÖNÜNDEN ÎNCELEME:
İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasına göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için; uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi, konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi, her iki kararın da kesinleşmiş olmasıkararlarda davanın esasıın hükme bağlanması, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması ve bu koşulların birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş; taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların bulunduğu ve tüm kararlardada davanın esasının hükme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.
Hüküm uyuşmazlığına konu Çorum Idare Mahkemesi kararında, davaciya yapılan döner sermaye ek ödemesinin yasal faiziyle birlikte iade edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesine karşın, Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi kararında, söz konusu ödemenin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verildiği anlaşılmakla, iki karar arasında oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği, bu duruma göre, söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu kabul edilmelidir.
Dava dosyalarinın incelenmesinden; yapilan denetim sonucunda, doktor olan davaciya yapilacak döner sermaye ek ödemesinin hatalı olarak esas alman formüller üzerinden hesaplanarak ödeme yapıldiğının tespit edildiği,11.01.2016 tarihli ve E16000695 sayılı işlemde, Șubat 2013-Haziran 2014 dönemini kapsayan ek ödeme işlemlerinde tarafina yersiz õdeme yapıldığı belirtilerek, söz konusu dönemde yersiz õdemenin yasal faiziyle birlikte iadesinin istenildiği anlaşılmaktadır. Hüküm uyuşmazlığı oluştuğu anlaşılan adli ve idariyargı kararlarına bakaldığında, Ü.G'e bu dönemde yapılan ek ödemenin yersiz olduğu konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Her iki yargı kararında da idareninzarara uğradığı ve haksız ödeme yapıldığı kabul edilmekle birlikte, uyuşmazlığın hem adli hem idari yargıda farklı şekillerde çözümlenmiş olması hüküm uyuşmazlığına neden olmuştur.

Bu noktada, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla õdemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun (İBK) 22.12.1973 tarihli ve 1968/8 E., 1973/14 K. sayılı kararının uygulanması gerekmektedir. Anılan kararda, idarenin; yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı esasa bağlanmıştır. Bu kararla konulan ilkeye gõre davacının sebep olduğu bir hata, hile ya da gerçek dışı beyanı söz konusu olmadığı halde fazla yapıldığı iddia edilen ihtilaf konusu ödemenin, ödendiği tarihten itibaren ancak 2577 sayılı Kamun'da dava açma süresi olarak öngörülen 60 gün içinde geri alımabileceği, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği idarenin bu tutarı geri alamayacağı kabul edilmelidir.

Olayda, davaciya yersiz õdendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesinin mevzuatin yanlıs yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, davacının söz konusu ödemenin yapılmasıkonusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadıği, bu sebeple idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Danıştay IBK'nın anılan kararı uyarınca, mevzuat hükümlerinin davalı idare tarafindan yanlışyorumlanması sebebiyle davacıya yapılan ödemelerde, davacinın hilesi ve gerçek dışı beyanı olmadiğından, yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının en son ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 60 günlük sürenin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu kanaatine varilmiştir.

SONUÇ:
Çorum Idare Mahkemesinin 15.06.2017 tarihli ve 2017/205 E., 2017/703 K. sayılı karari ile Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.02.2020 tarihli ve 2020/25 E., 2020/53 K. sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığmın bulunduğunun kabulüne,
Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.02.2020 tarihli ve 2020/25 E., 2020/53 K. sayılı kararının kaldırılmasına;
Corum Îdare Mahkemesinin 15.06.2017 tarihli ve 2017/205 E., 2017/703 K. sayilı kararınn benimsenmesine Karar verilmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin mümkün olduğu düşünülmektedir..."

V. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
15. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Kişisel sorumluluk ve zarar" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 12/5/1982 - 2670/5 md.) Devlet memurlari, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasu, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafindan rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir."
16. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun “Kamu zararı"başlıklı 71. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zarari; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engei veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararinın belirlenmesinde;
a) Iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılmasi,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz õdemede bulunulmasıi,
d) İș, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırımasi,
e) Idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasi,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasi,
Esas alimir.
(Değişik üçüncü fikra: 22/12/2005-5436/10md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargilama sonucunda tespit edilen kamu zarari, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatina göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayicı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamışbulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrica, bu filleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylıik net ödemeleriniki katı tutarına kadar para cezasi verilir.

(Değişik son fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak yönetmelike düzenlenir." (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 213üncü maddesiyle bu fikrada yer alan "Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak"ibaresi “Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan" şeklinde değiştirilmiştir.)

17. 14 Şubat 2013 tarih ve 28559 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik"in “Amaç" başlıkh 1 .maddesi şöyledir:
" (1) Bu Yönetmeliğin amaci, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvani, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısi, performansi,tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemler ile özellik arz eden birimlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmektir."
18. Aynı Yönetmeliğin "Üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanının hesaplanması" başlıklı10.maddesi şöyledir:
“ (1) Mesai içi çalişan personelin net performans puanları aşağidaki şekilde hesaplanır.
a) Bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar:
1) Eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistan ve uzman tabipler, acil kliniklerde ise pratisyen tabipler: Net performans puanı = [(Klinik hizmet puan ortalaması x 0,75) + (Mesai içi sağlik tesisi puan ortalaması x 0,25)) x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı] + Bilimsel çalışma destek puanı +[(Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı  (Klinik hizmet puan ortalaması x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi)) x 0,5] + (Ek puan x Mesai içi aktif çalıişılan gün katsayısi).

2) Asistanlar: Net performans puanı = [(Klinik hizmet puan ortalaması x 0,25) + (Mesai içi sağlik tesisi puan 

ortalaması x $\it{0,75),}$ I x Hizmet alan-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı] + Bilimsel çalışma destek puan.$\imath+(E k$ : puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).

3) Yan dal asistanlari: Net performans puani $=\int_{\Omega}K\mathrm{l i}n i k$ hizmet puan ortalaması x $0.60)+(M e s a i i c i s a\textcircled{g}h k$ tesisi puan ortalaması x $\it{0,40))x}$ : Hizmet alanı- kadro-unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı] +Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).
4) Enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde çalışan eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistanlar ve uzman tabipler: Net performans puani $=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek $p u a n+(E k$ : puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).

5) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan, biyokimya ve mikrobiyoloji kliniklerinde çalışan eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, basasistan, uzman tabipler ve tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar ile ÜYTE merkezlerinde çalışan tibbi histoloji ve embriyoloji uzmanları: Net performanspuanı = (Mesai içi sağlik tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) +Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).
6) Asistanlar (Enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde ve laboratuvar hizmetlerinde çalışanlar): Net performans $p u a n i=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmetalanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).
b) Bir kliniğe bağlı olarak calışmavanlar:
1) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diş tabipleri:Net performans $p u a n l=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı)$+\mathit{\Pi}_{\mathit{T a b i p}}$ ' muayene ve girişimsel ișlem puanı  (Mesai içi sağliık tesisi puan ortalaması x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı))$x0.5J+B i l i m s e l$ çalışma destek $p u a n+E k p u a n x M e s a i$ içi aktif çalışılan gün katsayısı).

2) Enfeksiyon hastalikları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları: Net performans $p u a n=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi) +Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).
3) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan biyokimya ve mikrobiyoloji gibi laboratuvar hizmetlerinde çalışan uzman tabipler ile tipta uzmanlık mevzuatına gõre uzman olanlar ve Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) merkezlerinde görev yapan tibbi histoloji ve embriyoloji uzmanlari: Net performans $p u a n l=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalısma destek puanı + (Ek puan x Mesai ici aktif calısılan gün katsavısı).
4) Sağlıik tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacak tabipler: Net performans puanı = (Mesai içi sağhk tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısıi).

5) Ek-4 sayılı tablonun (C) bölümü kapsamında sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacak tabipler:Net performans puani $t=(M e s a i$ içi sağlik tesisi puan ortalamasının Ek-4/C'de belirtilen oranı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi)$+B i l i m s e l$ çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı)

c) Diğer personel (tabip dışı personel): Net performans $p u a n=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısi x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı$+(E k$ puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).

(2) Mesai dışı çalışan personelin net performans puanları aşağıdaki şekilde hesaplanır 
a) Bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar:
1) Eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistanlar ve uzman tabipler: Net performans $p u a m=I((M e s a i$ dış1klinik hizmet puan ortalaması x $0.75)+(M e s a i$ dışı sağlik tesisi puan ortalaması x 0,25)) x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı]$+~/(M e s a i$ dışı tabip muayene ve girişimsel işlemler $p u a n i-$ (Mesai dışı klinik hizmet puan ortalaması x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı)) x 0,5].
2) Asistanlar (laboratuvar hizmetlerinde çalışan asistanlar hariç): Net performans puan $=/(M e s a i$ đışı klinik hizmet puan ortalaması$x0.25)+(M e s a i d u s t$ · sağlık tesisi puan ortalaması$x~0,75)/1$ x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı

3) Yan dal asistanlari: Net performans puam $=((M e s a i$ dışı klinik hizmet puan ortalaması x $0,60)+(M e s a i$ dışı sağlık tesisi puan ortalaması x ${\it0,40))~x}$ Hizmet alani- kadro-unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.

b) Bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar:
1) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diş tabipleri:Net performans $p u a n=(M e s a l$ dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışıaktif çalışılan gün katsayısi)$+/((M e s a i$ dışı tabip muayene ve girişimsel işlem puanı  (Mesai dışı sağlıik tesisi puan ortalamasıx Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı))$x0.5/$ 

2) Sağlık tesisi puan ortalamasından ek õdeme alacak tabipler: Net performans puanı = Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.
3) Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları: Net performans puan $\iota=M e s a i$ dısı sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alamı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.
4) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuvar hizmetlerinde çalışan uzman tabipler ile tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar: Net performans puanı =Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif 

çalışılan gün katsayısı.
c) Diğer personel (tabip dışı personel): Net performans puanı = Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısıx Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.

B. Yargı Kararları
19. Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8 K.1973 /14 sayılı kararında özetle;İdarenin, hatalı terfi veya intibak islemine davanarak õdediği meblağın istirdadına, bir mahkeme kararına lüzum olmadan karar verilebileceği ve bu karara karşı açılacak davaların çözümünün Danıştay'ın görevi içinde olduğu; İdarenin, yokluk, açık hata,memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksızın terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan ödemelerin istirdadının, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde kabil olduğu ve dava açma süresi geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği kabul edilmiştir. Söz konusu İçtihadıBirleştirme Kararı uyarınca; idarece memura yapılan haksiz õdemelerin dava açma süresi içerisinde istenebileceği, bu süre geçtikten sonra ise ancak yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde ödemenin geri alınabileceği kabul edilmiş ve yerleşik idari yargı kararları da bu doğrultuda istikrar bulmuştur.

20. Benzer konudaki bir Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararına da değinmekte yarar görülmektedir. 27/01/1973 tarih ve E.1972/6, K.1973/2 sayılı İçtihadı Birleştirme kararımın sonuç kısmı şöyledir;
" 1- Yokluk ile mutlak butlan halleri hariç ve kişinin gerçek dışı beyam veya hilesi ile de sebebiyet vermemişolmak kaydıyla idarenin yanlış şart tasarrufunu (özellikle yanlış intibak işlemini), ancak iptal davası süresi veya kanunlarda özel bir sûre varsa bu süre içinde yahut iptal davası açılmışsa dava sonuna kadar, geriye yürür şekilde geri alabileceğine,
2-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geriye yürür şekilde geri alınamayacağına,
3-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuşdurumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiğine,
4-Bu nedenle yanlış işlemin (intibakın) bu süreler geçtikten sonra geri alınması durumunda, geri alma gününe kadar ödenmiş bulunan fazla paraların (aylıkların) hukuken geçerli bir nedenle ödenmiş bulunduğunun kabulügerekmesi karşısında, artık sebepsiz zenginleşme söz konusu olamayacağından, sebepsiz zenginleşme hükūmlerine dayanılarak geri istenemeyeceğine ve içtihadların bu yolda birleştirilmesine...

21. Anılan kararın gerekçesinde, şu değerlendirmelerde bulunulmaktadır:“... Yukarıdan beri yapılan açıklama ve incelemelerden anlaşılacağı gibi, yanlış bir şart tasarrufun idare tarafindan geri alınmasından dolayı ödenmiş fazla paralarım geri istenmesi davalarında, kamu yararı ile kişisel yararı uzlaştiracak, kamu ve hukuk düzenini sarsmayacak, aksine, bunlara güven ve devamlılık sağlayacak nitelikte en adil ve hukuki bir norm olarak iptal davası süresini, genel olarak yanlış şart tasarrufu, geriyeyürür şekilde geri almak için bir sınır olarak kabul etmek, bu süre geçtikten sonra tasarrufun ancak ilerisi için hüküm ifade edecek şekilde geri alınabileceği, daha doğrusu ilerisi için değiştirilebileceği, tarzinda bir sonuca varmak gerekir.Belirtilen süreler geçtikten sonra idare yanlış tasarrufunu geri alsa bile, geçmişteki durumlar artık kazamlmış durum niteliğinde olacağından, yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğu da ileri sürülemeyecek ve geri istenmesi mümkün olmayacaktir ..."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında,dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda; Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/02/2020 tarih ve E.2020/25, K.2020/53sayılı kararı ile Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/205, K.2017/703 sayılı kararları arasında, 2247 sayılıKanun'un 24. maddesinde açıklandığı şekilde; tarafları, konusu ve dava sebebi aynı olan ve kesinleşmiş kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı doğduğu ve çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilerek, anılan maddede öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna; bu nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 25.maddesi uyarınca Idari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Sağlık Bakanlığına bildirilmesine, verilen cevabın karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına, usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra Başkanlıkça belirlenecek tarihte işin esasının görüşülmesine oy birliği ile karar verilmiştir.

23. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde Sağlık Bakanlığı vekilince verilen cevap dilekçesinde, hüküm uyuşmazlığı talebinin reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

24. Hüküm uyuşmazlığının giderilmesine yönelik talep kapsamında, usule yönelik işlemler tamamlandığından, işin esasına geçilmiştir.


B. Esasin Incelenmesi 
25. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR.Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;
26. Başvuru dilekçeleri ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazıları, dayanılan Kanun kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun hazırladığırapor okunup incelendikten ve ilgili Bassavcılarcagõrevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim CiFTCi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın yazılı düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
27. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olay, Çorum Hitit Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde uzman hekim olarak çalışan U.G'e Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan döner sermaye ek ödemesinin hukuka aykırı olarak yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Bir taraf, söz konusu ödemenin hukuka uygun olarak yapıldığı iddiası ile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken diğer taraf, tam aksine yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi, yani maddi vakıalar aynıdır 
28. Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargıda davacı adli yargıda davalı olan Ü.G'e Şubat 2013-Haziran 2014tarihleri arasında hataya düşülerek döner sermaye ek ödemesinin yapıldığı, adıgeçenin söz konusu ödemelerin yapılmasıkonusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı anlaşılmıştır.

29. Bu bakımdan, parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir 
30. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesindeki düzenleme ile, devlet memurlarının görevleri sırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile zararın nasıl tahsil edileceği açıklanmış olmakla birlikte, mali hakları düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla õdeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının,münhasıran kamu mallarına verilen zararın tahsilini düzenleyen bu madde ile çözümlenmesi mümkün bulunmamaktadır.
31. Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek yapılan aylık ve ücret farkıödemelerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında tahsil edilip edilemeyeceği hususuna gelince;5018 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 71. maddesinde öncelikle kamu zararının tanımı yapılmış, sonrasında kamu zararınıbelirlenmesindeki kriterler sayılarak kapsam belirlenmiştir. Somut uyuşmazlığa bakıldığıda ise, bu madde kapsamında oluşan bir kamu zararından söz etmek mümkün bulunmamaktadır. Ortada mevzuatta olmayan bir ödemenin yapılması değil mevzuatta öngörülen bir ödemenin yapılması sırasında idarece hataya düşülmesi söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi mümkün değildir.

32. Bu durumda kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında 5018 sayılı Kanun õncesinde olduğu gibi Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli, E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanmasıgerektiği açıktır.

33. Söz konusu Içtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerin idari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur. Dolayısıyla idare yokluk, açık hata, memurun gerçek dışıbeyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak bunun dışında kalan hallerde hatalı işlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktir.

34. Olayda, uzman hekim Ü.G'e yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının mevzuat hükūmlerinin yanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, sõz konusu ek ödemenin ödenmesinde, adı geçenin hilesi veya gerçek dışi beyanının da olmadığıgörülmektedir.

35. Bu itibarla, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlış yorumlanması nedeniyle yapılan õdemelerde, uzman hekim Ü.G'in hilesi, gerçek dışı beyanıolmadığından, adı geçene yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarının, idari dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu sonucuna varilmiştir.

36. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/02/2020 tarih ve E.2020/25, K.2020/53 sayılı kararının kaldırılmasına, Çorum Ídare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/205,K.2017/703 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerekmiştir.

VII. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:
A. Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/02/2020 tarih ve E.2020/25, K.2020/53 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
B. Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/205, K.2017/703 sayılı KARARININ KABULÜNE,
Bu suretle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE,
07/10/2024 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN'ın KAR$I OYU ve OY COKLUĞUYLA KESİN OLARAK kara verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Uyuşmazlık, Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesinde uzman hekim olarak görev yapmakta olan başvurucuya, Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan döner sermaye ek õdemesinin iadesi talebine ilişkindir.Danıştay İçtihatlanı Birleştirme Kurulunun benzer konuda verdiği kararında "İdarenin, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı õdediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklıolduğu ve bu süre gectikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsaya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığıve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği" vurgulanmıştır (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 22/12/1973 tarih ve E.1968/8, K.1973/14).
Daha önce Yargitay Hukuk Genel Kurulu benzer bir davada vermiş olduğu kararında; "Burada çözüme bağlanan sorun; intibak ve hatalı terfi işlemi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafindan geri alımması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla õdemelerinsebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta yokluk ile mutlak butlan durumları ayrik olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olması kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlışintibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dâhil olmak üzere, hukuken kazanılmışdurum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir. Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafindan yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafindan gerek Ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alınamaması gibi bir sonuç doğurur ki, idareyi işlemez ve işgöremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir. Bu nedenle içtihadı birleştirme karariının kapsamı dışında kalan ve herhangi bir şart tasarrufa ayartmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafindan Borçlar hukukunun haksız iktisap kurallarına dayanılarak geri istenebileceğinin kabulü gerekir" gerekçesiyle direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 05/12/1984 tarih ve 1982/ 13 - 387 E, 1984/997 Karar sayı ilami).
Yine benzer konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi verdiği emsal kararında; "Dava konusu fazla ödemenin, idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadiği, salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
TBK. m. 77/1' e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi gerivermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsami; TBK. m. 79 ve 80' de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir.
Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmişolursa olsun, sebepsiz zenginlesen, aleyhine zenginlestiği tarafa karsı geri verme borcu altındadır.
Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır 

HGK'nun 05/12/1984 tarih ve 1982/13 - 387 E. - 1984/997 K.sayılı karariı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafindan BK' mun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.
Çorum Ídare Mahkemesinin yukarıda anılan kararı ile idare işlemi ödeme tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre geçtikten sonra istenemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, yukarida yazılı olduğu üzere şart tasarrufa dayanmayan dava konusu ödeme için sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca araştirma ve inceleme yapılarak sonucuna gõre hüküm kurulmasıgerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 18/05/2017 tarih, Esas No: 2016/458, Karar No: 2017/7568)

Sebepsiz zenginleşme hükümleri Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 61, maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksizın aharın zararına mal iktisap eden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet hulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazimdır".

Bu maddenin karşılığı olarak düzenlenmiş 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür,
Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
Bu maddelere göre, hakhı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşmeye "sehepsiz zenginleşme" denir. Sebepsiz zenginleşen kimse, bu zenginleşmeyi, aleyhine zenginleştiği kimseye geri vermek zorundadır.Dolayısıyla sebepsiz zenginleşme bağımsız bir borç kaynağıdır (Fikret Eren-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-Ankara 2018-Sayfa 864 vd., Haluk. N. Nomer-Borçlar hukuku Genel Hükümler-Istanbul 2013-Sayfa 201 vd.).
Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa baktığımızda, idarece yapılan yersiz ödemenin Borçlar Hukuku çerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çōzümlenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmamaktadır.
Buna göre Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin aksine, döner sermaye ek õdemesinin hataen yapıldığı konusunda tereddüt bulunmadığından, õdenen miktarın geri istenilmesinin koşullarının mevcut olduğu görülmektedir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle, Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde uzman doktor olarak görev yapan Ü.G'e Șubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yersiz olarak ödenen döner sermaye ek ödemesinin geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğunun saptanması karşısında; yersiz ödemenin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın sonunda işlemin iptaline karar veren Çorum İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına;hukuk ve usule uygun bulunan Adli Yargıya ait Çorum 1, Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kabulü ve bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle sayın çoğunluğun idari yargı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi yolundaki kararına katılmıyorum.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2023/268
KARAR NO : 2024/560
KARAR TR : 02/12/2024

ÖzET: Davacı adına abonelik hizmet bedeli kapsamında tahakkuk ettirilen "proje inceleme ve onay hizmet bedelinin" iptali ve ödenen bedelin iadesi istemiyle açılan davanın, abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: T. I. T. San. ve Tic. A.$.

Vekili : Av. B. A 

Davah : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSKi)
Vekili : Av. M.R.A 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından Îstanbul ili, Kadıkõy ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada ve ... sayılıparselde yer alan taşınmazla ilgili inşai faaliyeti nedeniyle ruhsat başvurusu esnasında tahakkuk ettirilen 55.451,50 TL proje inceleme ve onay hizmet bedelinin ve 1.532,29 TL atıksu bağlantı kanalı bedelinin iptali ile ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. İstanbul 4. Vergi Mahkemesi 20/02/2014 tarih ve E.2013/793, K.2014/323 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 06/06/2018tarih ve E.2014/9650, K.2018/4399 sayılı kararı ile reddedilerek karar onanmış; bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu, aynı Daire'nin 26/02/2019 tarih ve E.2018/6709, K.2019/574 sayılı kararı ile kabul edilerek, temyiz isteminin kabulüne ve kararın "görev yönünden" bozulmasına kesin olarak karar vermiştir. Danıştay bozma kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…. vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin kamu hizmeti karşılığında, kamu gücüne dayanılarak, tek taraflıyükletilmeleri ve yasayla konulmaları gerekliliği göz önünde bulundurulduğunda, ihtilaf konusu olayda; vergi ve benzeri mali yükümlülükten, yahut buna ilişkin tarife veya ücretten, başka bir ifadeyle Belediye Gelirleri Kanunu'nda tanımını bulan neviden bir yatırım harcamasından veya hizmet karşıhğından değil, yukarıda da açıklandığı şekliyle su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık olarak abonelik tesisinden kaynaklandığı sonucuna varıldığından, hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu nedeniyle tip sözleşme niteliğindeki abonman sözleşmesiyle ve kişilerin katılımıyla gerçekleşebilmesini olanaklı kılması nedeniyle hizmetten yararlananla İSKi arasında yapılan sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevinde olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, ahone sözleşmesinin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümüadli yargı yerinin görev alanına girmekte ise de, idarenin tek taraflı olarak, kamu gücüne dayanarak oluşturduğu Yönergeye karşıaçılan davanın görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu kuşkusuzdur. Vergi ve benzeri mali yükümlülük niteliğini haiz olmayan ve dava konusu Yönergede düzenlenen tarifenin de vergi tarifesi olma niteliği bulunmadığından buna karşı açılan davanın da İdare Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davacı tarafindan ihtirazi kayula ödenen proje inceleme ve onay hizmeti bedeli ile rabut (atıksu bağlantı kanali) bedelinin yasal faizi ile iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı mercii olmasi; idarenin tek taraflı ve kamu gücüne dayanarak tesis ettiği düzenleyici işlem olan İSKi Abone Hizmetleri Uygulama Yönergesi'ne karşı açilan davanın görüm ve çözüm yerinin idare mahkemesi olması nedeniyle, davanın görev yönünden reddi gerekirken, Vergi Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesinde isabet görülmemiştir. ..."
3. İstanbul 4. Vergi Mahkemesi 20/06/2019 tarih ve E.2019/1256, K.2019/1175 sayılı kararı ile, Danıştay bozma ilamı gerekçesine dayanarak, davanın görev yönünden reddine ve dosyanın görevli idare mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

4. İstanbul 2. İdare Mahkemesi 19/07/2019 tarih ve E.2019/1405, K.2019/1552 sayılı kararı ile, "birbiriyle doğrudan sebep sonuç ilişkisi olmaması ve farklı yargı kollarinın incelemesine tabi nitelikte olması sebebiyle; proje inceleme ve onay hizmeti bedeli ödenmesi ve iadesi istemine ilişkin talep kismına ayri, proje inceleme ve onay hizmeti bedeli ile rabit (atıksu bağlantı kanali) bedeline ilişkin tutarları belirleyen Abone Hizmetleri Uygulama Yönergesi'ne karşı ayrı düzenlenecek dilekçeyle dava açılması gerektiğinden" bahisle, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddine karar vermiş; yenilenen dava dilekçesini de, 22/10/2019 tarih ve E.2019/1982, K.2019/2011 sayılı kararı ile, bu kez aynı Kanun'un 3.maddesine uygun bulmayarak reddetmiştir. Davaci, bunun üzerine salt proje inceleme ve hizmet onay bedelinin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen tutarın iadesi istemiyle dava dilekçesini yenilemiştir.

5. İstanbul 2. İdare Mahkemesi 17/12/2019 tarih ve E.2019/2419, K.2019/2445 sayılı kararı ile, proje inceleme ve hizmet onay bedelinin iptali ile ihtirazi kayıtla õdenen tutarın iadesi istemiyle açılan davanın, bu kez adli yargının görevli olmasıgerekçesiyle görev yönünden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6.İdare Dava Dairesinin 10/06/2020 tarih ve E.2020/417, K.2020/394 sayılı kararı ile kesin olarak esastan reddedilmiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi kararının ilgili kısımları şöyledir:
" .…. dava konusu tahsilatın dayanaği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu olmayıp, 2560 sayılı Kanun'un 23.maddesinde verilen yetkiye istinaden hazırlanıp, ISKi Genel Kurulunca onaylanan İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğidir. Dayanağı Belediye Gelirleri Kanunu olmayan ya da dayanağını bu Yasa'nın ilgili maddesinden almayan bir işlemin belediyelerce tahsili kararlaştırılan vergi ve benzeri bir mali yüküm ya da bunlarla ilgili bir tarife olarak nitelenmesine imkan bulunmamaktadır. Nitekim, 2560 sayılı Kanun'un 23. maddesinin birinci fikrasının ikinci cümlesinde yer alan “.….%10'dan aşağı olmayacak nispetinde bir kar oranı esas alınır."ibaresinin Anayasa'ya aykırılığı itirazını değerlendiren Anayasa Mahkemesi, 26.01.2012 tarih ve E:2011/6; K:2012/16sayılı kararında, atik sular karşılığı alnacak bedelin niteliğini irdelemiş ve kararda, Mahkemelerince verilen 14.02.1991 tarih ve E:1990/18, K:1991/4 sayılı karara da atif yapmak suretiyle, "su bedelinin su satişı ve kullanılmış suların uzaklaştırılması karşılığında yapılan tarifeye ve abonman sözleşmesine göre alındığı, bu şekilde idare ile birey arasında özel hukuk ilişkisikurulduğu ve õdenecek bedelin maliyet-kár esasına göre belirlendiği, dolayısıyla idarece verilen bir hizmet karşılığında tarifeye gõre saptanarak alınan bedelin vergi, resim, harç ve benzeri mali yüküm olmadiği" belirlenmiştir.

Davacı adına "proje inceleme ve onay hizmet bedeli" bedelinin ödenmesine ilişkin işlemin; gerek su ve kanalizasyon hizmetleri õzel bir kanun ile düzenlenmiş olan Istanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüği 

tarafindan tesis edilmiş olmasi, gerekse taraflar arasında bir abonelik ilişkisinin bulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu proje inceleme ve onay hizmet bedelinin idareyle kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğunun görüldüğü, bu yönüyle anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan da, 26.09.2016 tarih ve E:2016/94, K:2016/382 sayılı kararida aynıdoğrultudadır. (...)"
6. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
7. İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 06/11/2020 tarih ve E.2020/267, K.2020/758 sayıl kararı ile,davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"..Davaya konu bedelin davacının ilgili taşınmazda inşaata başlanmadan talep edildiği ve bir defaya mahsus olduğu anlaşılmıştır.Uyuşmazlığa ilişkin bedelin taraflar arasında abonelik sözleşmesi bulunmadığı bir dönemde tahsil edildiği görülmekle taraflar arasında ücretin tahsili anında özel hukuk ilişkisi olmadığı görülmüştür.Davacının iadesini talep ettiği bedelin, Iski tarafindan yönetmeliğe bağlı olarak talep edildiği ve ücret talebinin idarenin tek taraflı ve kamu gücüne dayanarak tesis ettiği düzenleyici işlemlerden olduğu görülmüştür. Dolayısıyla taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu bedelin abonelik sözleşmesinden kaynaklanan ve idarenin özel hukuk sözleşmelerinden doğan bir uyuşmazlık olmadığı anlaşılmıştır. Davacıın talep etmiş olduğu bedelin proje inceleme ve onay hizmet bedeli olduğu görülmekle,taraflar arasında özel hukuk ilişkisi kurulmadan önce kamu gücü vasıtasıyla talep edilen bedel olduğu görülmekle adli yargı açısından yargı yolunun caiz olması dava şartının yerine getirilmediği görülmüştür.

Nitekim davacı vekili de daha önceden uyuşmazlığa ilişkin idari yargıda dava açtıklarını ancak idari yargının görevli olmadığından bahisle davanın reddolunduğuu ancak idari yargının görevli olduğundan bahisle dava dosyasının uyuşmazlik mahkemesine intikal ettirilmesini talep etmiştir.

Yukarıda belirtilen gerekçeler ışığında yargı yolunun caiz olmasına ilişkin dava şartının yerine getirilmediği görülmekle 6100 sayılı HMK'nın114/1-b maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.Ayrica daha õnce idari yargıda aynı taraflar ve aym konu ile açılan davada idari yargi merciinin adli yargının görevli olduğu sebebiyle davanın reddine karar verilmei nedeniyle 2247 sayılı Kanunun 14 ve 15.maddeleri uyarınca ,kararın istinaf yoluna gidilmeden kesinleşmesi halinde taraflardan birinin başvurması halinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderileceğine hükmedilmiştir."
8. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Istanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesince, dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Gõrevleri Hakkında Kanun'un "Tarife tespit esasları"başlıklı 23. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir."
10. Kanun'un bu maddesine dayanılarak çıkarılan ISKI Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, 2560 sayılı Istanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 23. Maddesine dayanılarak hazırlanmıştır."
11. Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (nn) bendi şöyledir:
"Proje inceleme ve onay bedeli (PtOB):Yapı izin belgesine esas olmak üzere hazirlanarak Idaremize ibraz edilen; mimari ve/veya su ve atık su sıhhi tesisat projelerinin incelenmesi, gerektiğinde yerinde tespit yapılmasi,projelerin onaylanması ve kurum görüşünün düzenlenmesi iş ve işlemleri karşılığında alınan ücrettir"
12. Yönetmeliğin "Tarife tespitinin esasları"4. maddesinin (c) bendi şöyledir:
"Su satiş tarifeleri, su kapama açma bedeli, vidanjör hizmet bedeli, yapi proje inceleme ve onay bedeli, şebeke proje inceleme ve onay bedeli, şebeke röleve proje inceleme ve onay bedeli her yıl Genel Kurul tarafindan belirlenir."

13. Yönetmeliğin "Abonelik hizmet bedelleri" başlıklı 25, maddesi şöyledir;
"(Değişik: 16.07.2020Tarih, 6 Sayılı Yönetmeliğin 5. maddesi)
(1)Hizmet bedelleri aşağıda belirtilmiştir 
(a) Proje inceleme ve onay bedeli (PIOB)

(b) Kanal iştirak bedeli,
(c) Su iştirak bedeli,
(ç )Su sayacı bedeli,
(d) Vidanjör hizmet bedeli,
(e) Îş makineleri hizmeti kira bedeli."

14. Yönetmeliğin "Yapı proje inceleme ve onay bedeli (PIOB)" başlıklı 26. maddesi şöyledir:
"(1) Proje inceleme ve onay bedeli ve uygulamasına ilişkin hususlar așağıda belirtilmiştir 
a) Yapı ruhsatına esas mimari projeler doğrultusunda hazirlanan 5 takıma kadar mimari proje, 3 takım su ve atk su sıhhi tesisat projesi pafta ve sayısal olarak İdareye ibraz edilir, Idarece söz konusu projeler su atik su altyapısistemine uygunluğu vönünden incelenerek onaylanır 

b) Bu iş ve işlem hizmeti karşılığında; aşağıdaki formülle hesaplanan bedel tahsil edilir.
PtOB PIÜ= 1 mühendis /saat + 1 memur / saat 
PIOB PtOB= [Yapı Inşaat Alanı (A) / 500 ] x PIÜ + KDV ]
c) Yapı inşaat alanı (A); 500 m² altında olan projelerde inşaat alanı 500 m² olarak kabul edilir.
d) Ídarece onaylı projelerden ilave suret talep edilmesi halinde her bir proje sureti onayı için en düşük PiOB alınir.

e) İdarece onaylanmış projelerde herhangi bir sebeple değişiklik olması durumunda tadilat yapılmasızorunludur.

f) Tadilat projelerinde işlem tarihindeki güncel bedel üzerinden hesaplanan PiOB'un1/10'nu tahsil edilir.
g) Tadilat projeleri inceleme ve onay bedeli; birim proje inceleme bedelinden az olamaz.
ğ) Yapı ruhsatına esas proje onayı için İdareye müracaat edilen yapıların, cephe aldığı imar yolunda atık su şebeke kanalı bulunmaması halinde, atık su bağlantı projesi, “Idare tarafindan, ilgilisince yapiya ait yapı kullanım belgesi alınana kadar, mansap koşulları dikkate alınarak hazırlanacak proje doğrultusunda gerekli kanal imalatıyapılacaktır" şerhi ile onaylanır.

h) Imalatlar Idarece onaylanmış olan su ve atk su tesisat projelerine uygun olarak yapılmalıdır.i) Onaylı atk su bağlantı projeleri kanal durum belgesi niteliğindedir."
B. Yargı Kararları
15. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 15/02/2022 tarih ve E.2019/7191, K.2022/380 sayılı kararında, özetle; " İSK/ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği uyarınca tahsil edilen bedellerin iadesi istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözüm yerinin vergi mahkemesi olmadığı; abonman sözleşmesine dayanan bir alacak-borç ilişkisi kapsamında tesis edilerek tahsili talep edilen işlemlerden kaynaklanan davaların adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği" gerekçesiyle, tahsilatların abonman sözleşmesine dayanıp dayanmadığıın araştırılması ve oluşacak sonuca göre görev yönünden bir karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermistir 

16. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin E.2020/2374, K.2020/1826 sayılı kararında da, õzetle; "davacı tarafindan (davalıISKī'ye) ödenen proje inceleme onay hizmet bedeli, katilma payı ve kazı ruhsat bedelinin, yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı mercii olduğu" denilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

19. Dava; davacı şirketin İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, .. Mahallesi, ... pafta, ... ada ve .. sayılı parselde yer alan taşınmazla ilgili inşai faaliyeti nedeniyle ruhsat başvurusu esnasında tahakkuk ettirilen ve ihtirazi kayıtla ödenilen 55.451,50 TL proje inceleme ve onay hizmet bedelinin iptali ile ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.
20. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre; davacı şirket tarafından ödenen proje inceleme ve onay hizmeti bedeli istenilmesine ilişkin işlemin dayanağının yukarıda anılan İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği olduğu,dava konusunun idare ile gerçek ya da tüzel kişi arasında abonman sözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bedellere ilişkin olduğu, öte yandan,anılan Yönetmelik ile abone gruplarının belirlendiği ve abonelerden alınacak bedellere ilişkin düzenlemeler yapıldığı, yani Yönetmelik ile abonelere yönelik uygulama esaslarının düzenlendiği hususları bir arada düşünüldüğünde, dava konusu olayda ödeme tarihinde henüz abonman sözleşmesi imzalanmamışolsa dahi anılan bedelin Yönetmelik uyarınca, abone olacaklardan ve yapılacak abonman sözleşmesi nedeniyle ve sonucu itibarıyla bir abonman sözleşmesi gereğince alındığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/11/2020 tarih ve E.2020/267, K.2020/758 sayılı görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.
. HM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/11/2020 tarih ve E.2020/267, K.2020/758 sayıl GÖREVŞİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2023/470KARAR NO : 2024/306KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Yersiz olarak ödenen "ek ödemenin" geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olmadığının saptanmasıkarşısında yersiz ödemenin geri alınması için idarece açılan alacak davası sonunda, davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin Adli Yargı yerince verilen kararın KALDIRILMASINA, hukuk ve usule uygun bulunan İdari Yargı yeri KARARININ KABULÜ ile HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE karar verilmesi hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının Giderilmesini İsteyen 
(İdari Yargida Davacı
Adli Yargida Davali): S.S Vekili ; Av. A,K Karşı Taraflar 
İdari Yargıda : Gaziantep Valiliği Vekili : Av. A. D Adli Yargıda : Sağlık BakanlığıVekili : Av. A, D 

I. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1.Davacı S.S, Aile Hekimi olarak görev yapmakta iken, davalı idarenin 15/04/2019 tarih ve 090.99 sayılı işlem ve/veya 18/05/2010 tarih ve 4959 sayılı işleminin iptali istemiyle 30/05/2019 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Yargılama Aşamaları
2. Gaziantep 2. Ídare Mahkemesi 14/06/2019 tarih ve E.2019/611, K.2019/688 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesi hükmüne uygun olmayan dava dilekçesinin, anılan Kanun'un 15. maddesinin 1.fikrasının (d) bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek, eksiklikler giderildikten sonra harç alınmaksızın yeniden dava açılmakta serbest olunmak üzere reddine, dilekçenin bir nüshasının davacıya iadesine, yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya tebliğine karar vermiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"..Dava dosyasımın incelenmesinden; davacı tarafindan, dava dilekçesinin dava komusu kismında, 15.04.2019tarih ve 090.99 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmekte ise de dava dilekçesinin netice-talep kismında 18.05.2010 tarih ve 4959 sayılı işlemin iptalinin istenildiği, zikredilen bu iki işlemin hangisinin iptalinin istenildiği anlaşılamadığından dava dilekçesinin 2577 sayılı yasanın 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmiştir.

Dava dilekçesinin yenilenmesi halinde iptali istenilen işlemin tarih ve sayisınin açık ve net bir şekilde belirtilmesi, dava dilekçesinin konu kısmı ile netice-talep kısmındaki istemlerin farklılık arzetmemesi, gözönünde bulundurulmahidır..."
3. Davacı yenilediği dilekçesiyle, Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde aile hekimi olarak görev yaparken,Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı emrinde görevlendirildiği dönemde kendisine döner sermaye ödenmesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan fazla ödeme yapıldığından bahisle 22.931,02 TL maaş borcu çıkartılmasına ilişkin 15/04/2019tarih ve 090.99 sayılı Gaziantep Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle 23/07/2019 tarihinde Gaziantep 2. İdare Mahkemesinde dava açmıştır.

4. Gaziantep 2. İdare Mahkemesi 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayıh kararı ile, davacıya yapılan ödemelerin, 22/12/1973 tarih ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı uyarınca son Ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 2577 sayılı Kanun'da öngörülen dava açma süresi içinde geri alınması mümkün iken, bu süre geçirildikten çok sonra tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Gaziantep Bölge Îdare Mahkemesi 4. Ídari Dava Dairesi 23/09/2021 tarih ve E.2020/4443, K.2021/3035 sayılı kararı ile, Idare Mahkemesince verilen karar hukuka uygun bulunduğundan, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"… Amılan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararıyla idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışıbeyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksizın hatalı ödemenin her zaman geri alınabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı õdemelerin ise, ancak hatalı ödemenin yapıldığı tarihten itibaren başlamak üzere dava açma süresi içerisinde geri alınabileceği, bu süre geçtiken sonra ise geri alınamayacağıanlaşılmaktadır.
Buna göre, yapılan õdemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan "açık hata" hali; yapılan õdemede,ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmekte, uygulamada ise, bu tür õdemelerin çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde yorum hatasına dayalı olarakyapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Bu itibarla, davaciya yapılan ödemenin, hatalı olduğumun basit bir inceleme ile fark edilmeyip hesaplariın denetimi sonucu ortaya çıkarıldığı hususu dikkate alındiğında, bu ödemenin açık hata kapsamında değerlendirilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır..."
II. ADLİYARGIDA DAVA SÛRECi 
A. Dava Konusu Olay 
5. Davacı Sağlık Bakanlığı vekili, müvekkili idare bünyesinde aile hekimi olarak görev yapan davalının Gaziantep 5.Zırhlı Tugay Komutanlığı emrinde görevlendirildiği dönemde kendisine döner sermaye ödenmesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan fazla õdenen 22.931,02 TL maaş ödemesinin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yarg yerinde S.S'a 16/09/2020 tarihinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
6. Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulü ile, toplam 12.912,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ve faize ilişkin istemin reddine 

karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"…Somut olayda; davalının aile hekimi olarak davacı idare bünyesinde çalıştığı dönemde 1 Haziran 2017-31Ekim 2018 Tarihleri arasında Gaziantep 5.Zırhlı Tugay Komutanlığında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Usul ve Esasların Yürürlüğe Konulmasına Dair Protokol Hükümleri uyarınca sivil tabip ünvanıyla görevlendirildiği, davalıya sağlık hizmetleri tazminatı ödemesi yapılırken Il sağlık müdürlüğünce yapılan döner sermaye ödemelerinin mahsup edilerek ödeme gerçekleştirilmesi gerekirken mahsuplaştırma işlemi yapılmaksızın davalıya fazla õdemenin yapıldığı, davalı yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin uyuşmazlığın mali hakların iadesi talebine ilişkin olup, yukarıda açıklandığı gibi dava konusu alacağın idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı açıktır. Ortada bir şart tasarrufu buhunmadığından, şart tasarrufun varlığı halinde uygulanacak ilkelerin somut olayda uygulama yeri yoktur.

Bu durumda, dava konusu hatalı ödeme Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerindeyer alan sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde istenebileceğinden, davalının fazla ödenen maaş ve döner sermaye gelirini iade etmesi gereklidir.

Diğer tarafian önemle belirtmek gerekirse; sebepsiz zenginleşen ister iyiniyetli ister kötüniyetli olsun,kendisinden iade talep edilmeden önce temerrüde düşmüş sayılıp sayılmayacağı irdelenmelidir. Belirtilmelidir ki,dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nda haksız fiilde ve sebepsiz zenginleşmede temerrüt için ihtarın gerekmediği yolunda açık bir yasa hükmü yoktur. Ne var ki, müşterek hukukun “Gaspeden daima temerrüt halindedir" şeklindeki genel ilkesi, günümüzde de uygulama alanı bulmaktadır. Bu ilkeye göre, haksız fiilin faili ve sebepsiz zenginleşen daima temerrüt halinde bulunduğu için, zaten gerçekleşmiş olan temerrüdü sağlamak üzere alacaklının bunlara ayrica bir ihtarda bulunması gerekmez.

Öte yandan; yargılama sirasında yürürlüğe giren 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117/2 maddesi gereğince sebepsiz zenginleşmenin gerçekleştiği tarih itibarı ile borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşmenin iyiniyetli olduğu hallerde temerrüt için bildirim şarttır.

Benzer bir olay nedeniyle Anayasa Mahkemesi 2014/18979 başvuru numarali, 22/02/2018 tarihli bireysel başvuru üzerine verdiği kararında; emekli maaşının azaltılmasının (AİHM'nce uygulanan) kanunilik, meşru amaçve ölçülülük kriterine göre Anayasa'nın 35. maddesinde yer alan mülkiyet hakkının ihlali bulunmadığı kanaatine varılmakla birlikte geçmişe yönelik borç çıkarılmasına ilişkin şikayet yönünden kanunilik ve meşru amaç yönünden bir ihlali bulunmamakla birlikte (elverişlilik, gerekłilik ve orantıhlık olmak üzere üç alt ilkeden oluşan) ölçülülük ilkesine göre (kişinin kamu makamlarını yanıltmasının söz konusu olmadıği, idarenin yasal düzenlemeleri hatalıyorumlamasından kaynaklandığı, hatalı ödemede ilgiliye herhangi bir kusur atfedilmesinin mümkün olmadığıgözetilerek) idarece yersiz ödendiği tespit edilen anapara tutarının iadesinin talep edilebileceği hususunda kuşku bulunmamakla birlikte alacağın başvurucudan tahsilindeki yöntemin önem arz ettiği, başvurucumun anaparanın yanında faiz ödemekle de yükümlü kalınmış olmasının kusurlu davranışlarıyla orantiısız bir külfet yüklenmesi sonucunu doğurduğundan müdahalenin ölçülü olmadığını kabul etmiştir. Anayasa Mahkemesinin bahsi geçen kararıve benzer kararları (Tevfik Baltacı ve Uğur Ziyaretli kararları) dikkate alındiğında davalıya yapılan hatalı ödemede memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi bulunmadığı, ūç yılı aşkın bir süre boyunca yüksek miktarda sayılabilecek fazla õdemeye davacının kendi kusurunun sebebiyet verdiği, idare mahkemesinde açılan davanın da kesinleşme sürecinin uzunluğundan dolayı gerek dava tarihinden ve gerek dava tarihinden sonraki dönem itibariyle davalının yüklü bir miktarda faiz ödemesi zorunda bırakılmasının Anayasa'nın 90. maddesi gereğince iç hukuk kuralı haline gelen AIHS Ek Protokol 1. maddesi ile Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenenmülkiyet hakkına orantisiz müdahale niteliğinde olacağının kabulü ile hükmedilen alacağın faizsiz olarak tahsiline karar verilmelidir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde: davacinın aile hekimi olarak davacı idare bünyesinde çalıştığı dönemde 1 Haziran 2017-31 Ekim 2018 Tarihleri arasında Gaziantep 5.Zırhlı Tugay Komutanlığında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Usul ve Esasların Yürürlüğe Konulmasına Dair Protokol Hükümleri uyarınca sivil tabip ünvanıyla görevlendirildiği, davalıya sağlık hizmetleri tazminatı ödemesi yapılırken Il sağlık müdürlüğünce yapılan döner sermaye ödemelerinin mahsup edilerek ödeme gerçekleştirilmesi gerekirken mahsuplaştırma işlemi yapılmaksızın davalıya fazla õdemenin yapıldıği, davalı yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin uyuşmazlığın mali hakların iadesi talebine ilişkin olup, yukarıda açıklandığı gibi dava konusu alacağın idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, ortada bir şart tasarrufu bulunmadiğından, şart tasarrufun varlığıhalinde uygulanacak ilkelerin somut olayda uygulama yeri olmadiği, bu durumda, dava konusu hatalı ödeme Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinde yer alan sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde istenebileceğinden, davalının fazla ödenen maaş ve döner sermaye gelirini iade etmesi gerektiği anlaşılmakla toplam 12.912,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yukariıda açıklanan gerekçelerle fazlaya ve faize ilişkin istemin reddine.…."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
7. İdari yargı yerinde davacı ve adli yargı yerinde davalı olan S.S'ın vekili, idari yargı yerinde "yersiz ek ödemelerin iadesine ilişkin işlemin" iptaline karar verildiği halde, adli yargı yerinde "yersiz ek ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında" kısmen kabulü ile toplam 12.912,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya õdenmesine karar verildiğini, kararlardan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle,ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının idari yargı yerinde verilen iptal kararının benimsenmesi suretiyle giderilmesi talebinde bulunmuştur.

8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı

düşünceleri istenilmiştir.
IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazılı Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısi, Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararıile, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararının kaldırılmasına, Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….Hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Hukuki güvenlik ilkesinin bir unsuru olan İdarî tasarrufların makable şamil olmaması (geçmişe etkili olmaması) ilkesi, müesses vaziyetlerle müktesep hakları korumak ve hukuki münasebetlerde istikrar sağlamak ihtiyaçve zaruretinden doğmuş sosyal bir hayat kaidesidir. (DURAN Lütfi, Ídare Hukuku Meseleleri, 1964, s. 403).
Yerleşmiş (müesses) durumların hataen doğmuş olsalar ve hak teşkil etmeseler bile, her zaman geriye yürür şekilde ortadan kaldırabilmeleri, istikrarı ve toplumun güven hissini sarsar, kamu düzenini zedeler. Hukuka aykırıişlemin ilgili kişi lehine doğurduğu hukuki durumların ilelebet tartışma konusu yapılması sakıncalıdır. Dolayısıyla belirli bir süre geçtikten sonra bu hukukî durumların korunmasında, meşrú yararları olan ilgililerin korunmasını,yani hukukî durumların dokunulmazlığını kabul etmek gerekir. (TAN Turgut, Idarî İşlemin Geri Alınması, 1970, s. 60).
Yargitay Içtihatlari Birleştirme Genel Kurulunun 27/01/1973 tarihli ve E. 1972/6, K. 1973/2 sayılı kararında;idare hukukuna ilişkin anlaşmazlıklara idare hukuku kurallarının uygulanmasının gerekli olduğu, sebepsiz zenginleşmedesebep ile bunun sonuçlarını ayırmak gerektiği, eğer bu sebep idare hukukunu ilgilendiren bir sebep ise muteber olup olup olmadığının idare hukuku ilkelerine göre çõzümlendikten sonra sonuçlarinın tayin ve tespitinde Borçlar Kamununun uygulanacaği, ancak sebepsiz zenginleşmenin sonuçlarına Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanabilmesi için idare hukukunda bu hükümlerin aksine hüküm bulunmaması gerektiği, başka bir ifadeyle Borçlar Kanunu hükümlerinin idare hukukunda hüküm bulunmadığı hallerde tamamlayicı hüküm olarak uygulanabileceği, idarenin mahkemeye başvurmadan re'sen istirdada kalkması hâlinde Danıştayın anlaşmazlığıçözmek için idare hukuku kurallarını uygulayacağı, idarenin fazla ödemeleri memurun aylığından kesmeyip mahkemeye başvurması hâlinde anlaşmazlık aynı olduğu hâlde bu kez idare hukuku kurallarının değil de Borçlar Kanunu kurallarının uygulanması ve belki de tamamen aksi somuca varılmasımın adalet ve hukuk düzeninin kabul edemeyeceği bir duruma yol açacaği, hukuk alanında istikrar ve güvenin ise temel ilkelerden olduğu, onun için anlaşmazlık sebebi idare hukukunu ilgilendiren bir sebep ise bu çelişkiyi õnlemek, ikili sonuca varma ihtimalini ortadan kaldırmak, uygulamada yeknesaklığı sağlamak için işlemin ait bulunduğu hukuk dalı kurallarınım uygulanmasının zorunlu olduğu, bu itibarla, idarenin yanlış işlemini geri alması üzerine geri alma tarihine kadar ödediği fazla paraların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsilini istemesi davalarında yanlış işlemin geri alınıp alınamayacağı ve geri alınabilse dahi geçmişteki durumların hukukça tanınması gerekip gerekmediği ve bunun sonucu olarak ödenmiş paraların geri istenip istenemeyeceği konusundaki sorunun idare hukuku kurallarından faydalanılarak çözümlenmesi gerektiği, sebepsiz zenginleşme davasının hakkaniyete dayanan bir dava olduğu, kişiyi (özellikle intibaklarda memuru) ilelebet durumun değiştirilebileceği endişesi içinde bırakmak ve yanlış işlemin doğuşunda hiç bir payı bulunmayan (iyi niyetle zenginleşen) kişiyi aldığını geri verdikten sonra, bu yanlış işlem ve ivazsız kazandırma olmasa idi bulunacağı durumdan daha kötü bir duruma düşürmenin hakkaniyet ilkesi karşısında savunulamayacak bir tutum olacağı, müktesep hak (kazanılmış hak) ile müesses durum (yerleşmiş, kazanılmış durum)kavramları arasında fark bulunduğu, kazanılmış hakkın hukuka uygun bir işlemden doğacağı ve bu işlem geri alınsa bile ilerisi için de devam edeceği, yerleşmiş (kazanılmış) durum kavramının ise hukuka aykırı bir işlemin belirli bir süre geçtikten sonra geri alınması üzerine artık ilerisi için işlemin hüküm ifade etmeyeceğini, fakat geçmişte kalan durumun da tanınması gerektiğini ifade ettiği, yani işlemin ilerisi için değiştirildiği, düzeltildiği anlamına geleceği,onun için hukuka aykırı (yanlış) işlem dava süresi geçtikten sonra geri alınırsa sonrası için kişiye hak bahşetmeyeceği, yalnizca geçmişteki durumun parasal da olsa tanınması sonucunu doğuracaği, bu sūre geçtikten sonra idare yanlış işlemini geri alsa bile geçmişteki durumlar artık "kazanılmış durumlar" niteliğinde olacağından,yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğunun ileri sürülemeyeceği ve geri istenmesinin mümkün olmayacağı, fakat, bunun ancak iyi niyetli kişiler için geçerli olduğu, eğer idarenin yanlış işlem yapmasına kişinin gerçek dışı beyam veya hilesi sebebiyet vermiş ise, bu yanlış işlemi idarenin her zaman bir süre şartına bağlıolmaksizın geriye yürür şekilde geri alabileceği belirtilmiştir.

Danıştay Içtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K: 1973/14 sayılı kararında da;idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hâllerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği belirtilmiş olup, anılan kararda "(...) İstikrar,kanunilik ve kamu yararı kuralları yanında iyi niyet kuralı üzerinde de önemle durulmuştur. Idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykıriı terfi veya intibak işlemine idare edilenin gerçek dışı beyanı veya hilesi sebep olmuşsa veyahut geri alınan İdarî tasarruf yok denilebilecek bir illetle malúlse yahut bir terfi veya intibakta idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata mevcutsa ve idareyi haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye imkân yoktur. Binenaleyh bu kararlara dayanılarak yapılan kanunsuz õdemeler için süre düşünülemez ve her 

zaman istirdat olunabilir. Ancak bunun dışında kalan hatalı ödemeler için memurun iyi niyeti istikrar ve kanuniyet kadar önemli bir kural olduğundan yukarıda yazılan istisnalar dışında kalan hatalı õdemeler dava açma süresi içinde istirdat edilebilir." gerekçesine yer verilmiştir.

Hatalı idarî işlemlerin geri alınmasına ilişkin olarak Yargıtay ve Danıştayca alınan içtihadı birleştirme kararları Devlet memurlarının intibak ve terfi işlemlerine ilişkin olmakla birlikte, bu kararlarda belirtilen ilkeler,hatalı idarî işlemlerin geri alınması hususunda kıyasen uygulama alanı bulabilecek genel ilkeler olduğundan, hukuka aykırı idarî işlemlere dayalı olarak elde edilen kazanımların geri alınıp alınamayacağına ilişkin bu ilkelerden somut olayın özellikleri dikkate alınmak suretiyle yararlanılması mümkündür.

Aile hekimi olarak görevyapan S.S'a 1 Haziran 2017 - 31 Ekim 2018 tarihleri arasında (17 ayda) yapılan fazla ödemelerin toplam tutarı 12.912,30-TL olduğundan, aylık gelirine oranı oldukça az olan uyuşmazlığa konu fazla ödeme tutarı adı geçenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata olarak nitelenemeyeceği için idareyi haberdar etmemesi nedeniyle iyi niyetli olmadığından sõz edilemeyeceği gibi, bu õdemenin yapılmasında herhangi bir hilesi veya idareyi yanılticı beyanı bulunmadığından ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararında belirtildiği üzere idare yanlış işlemini geri alsa bile, iyi niyetli memurlar bakımından geçmişteki durumlar artık müesses (yerleşmiş)durum niteliğinde olacağı için yanlış işleme dayanılarak yapılmış õdemelerin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği ileri sürülemeyeceğinden, davacı lehine oluşan müesses durumun yok sayilması sonucunu doğuracak şekilde ilk õdeme tarihinden 22 ay sonra geri istenilmesinin hukukî güvenlik ilkesiyle bağdaşır bir yönü bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince verilen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan, bu gerekçeyle İdare Mahkemesi kararı benimsenmek suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştir..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
10. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisi, Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105sayılı kararı ile, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığının bulunduğunun kabulüne, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245,K.2023/11 sayılı kararının kaldırılmasına, Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılıkararının benimsenmesine, karar verilmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin mümkün olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyusmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İsleyişi Hakkanda Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasına göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için; uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi, konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi, her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması ve bu koşulların birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak seklen kesinleşmis; taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların bulunduğu ve tüm kararlardada davanın esasının hükme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.
Hüküm uyuşmazlığına konu Gaziantep 2. İdare Mahkemesi kararında, döner sermaye ödemesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadangerçekleştirilen fazla õdemenin yasal faiziyle birlikte iade edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesine karşın, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesi kararında, söz konusu õdemenin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verildiği anlaşılmakla, iki karar arasında oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği, bu duruma gõre, söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu kabul edilmelidir.

Dava dosyalarinin incelenmesinden; yapilan inceleme sonucunda, doktor olan davaciya döner sermaye ödemesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan maaş ödemesi yapıldığının tespit edildiği, 15.04.2019 tarihli ve 090.99 sayılı işlemde, söz konusu fazla ödeme nedeniyle maaş borcu çıkartılmasına ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Hükümuyuşmazlığı oluştuğu anlaşılan adli ve idari yargı kararlarına bakıldığıda, S.S'a Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı emrinde görevlendirildiği dönemde yapılan ödemede yanlışlık olduğu konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Her iki yargı kararında da, idarenin zarara uğradığı ve haksız ödeme yapıldığı kabul edilmekle birlikte, uyuşmazlığın hem adli hem idari yargıda farklı şekillerde çözümlenmiş olması hüküm uyuşmazlığına neden olmuştur.

Bu noktada, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla õdemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun (ÎBK) 22.12.1973 tarihli ve 1968/8 E., 1973/14 K. sayılı kararının uygulanması gerekmektedir. Anılan kararda, idarenin; yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksizın kanunsuz ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı esasa bağlanmıştır. Bu kararla konulan ilkeye göre davacının sebep olduğu bir hata, hile ya da gerçek dışı beyanı söz konusu olmadığı halde fazla yapıldığı iddia edilen ihtilaf konusu ödemenin, ödendiği tarihten itibaren ancak 2577 sayılı Kanun'da dava açma süresi olarak öngörülen 60 gün içinde geri alınabileceği, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği idarenin bu tutarı geri alamayacağı kabul edilmelidir.

Olayda, idare tarafindan davacıya yersiz yapıldiğı tespit edilen ödemenin geri alınmak istenildiği dikkate 

alındığında, davacının söz konusu õdemenin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı, bu sebeple idarenin açık hataya dūştüğünden sõz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Danıştay ÎBK'nın anılan kararı uyarınca, hatalı olarak davacıya yapılan ödemelerde, davacının hilesi ve gerçek dışı beyam olmadığından, yersiz yapıldığı tespit edilen ödeme tutarının en son ödemenin yapıldığıtarihten itibaren 60 günlük sürenin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştir.…"
11. Adli ve İdari yargı yerlerince ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle davacı vekilince Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılı dilekçeyle;
1-Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesine başvuru;
a)Mahkemece kendilerine ait dosya ile, Gaziantep 2. Ídare Mahkemesi dosyası temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

V. İLGİLİ HUKUK 
12. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu zararı"başhıkhı 71. maddesi şöyledir:
"Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır 
Kamu zararinın belirlenmesinde;
a) Is, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptirilmadan ödeme yapilmasi,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) Is, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) Idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10md.)
g) Mevzuatinda öngörülmediği halde ödeme yapilmasi,
Esas alinir.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zarari, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayicı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamşbulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu filleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylik net ödemeleriniki katı tutarına kadar para cezasi verilir.

Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
13. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesi şöyledir:
"1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığıın varlığı kabul edilir."
B. Yargı Kararları
14. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararında, özetle;"idarenin, hatalı terfi veya intibak işlemine dayanarak õdediği meblağın istirdadına, bir mahkeme kararına lüzum olmadankarar verilebileceği ve bu karara karşı açılacak davaların çözümünün Danıştay'ın görevi içinde olduğu; idarenin, yokluk, açık hata memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksizın terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan ödemelerin istirdadımın, hatalı õdemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde kabil olduğu ve dava açma süresi geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği" kabul edilmiştir. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca; idarece memura yapılan haksız õdemelerin idarî dava açma süresi içerisinde istenebileceği,bu süre geçtikten sonra ise ancak yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde ödemenin geri alınabileceği kabul edilmiş ve yerleşik idarî yargı kararları da bu doğrultuda istikrar bulmuştur.
15. Benzer konudaki Yargitay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 27/01/1973 tarihli ve E.1972/6, K.1973/2 sayılıkararında, özetle; “yanlış bir şart tasarrufun idare tarafindan geri alınmasından dolayı õdenmiş fazla paraların geri istenmesi davalarında, kamu yararı ile kişisel yararı uzlaştıracak, kamu ve hukuk düzenini sarsmayacak, aksine, bunlara güven ve devamlılık sağlayacaknitelikte en adil ve hukuki bir norm olarak iptal davası sūresini, genel olarak yanlış şart tasarrufu, geriye yürür şekilde geri almak için bir sınır olarak kabul etmek, bu süre geçtikten sonra tasarrufun ancak ilerisi için hüküm ifade edecek şekilde geri alımabileceği, daha doğrusu ilerisi için değiştirilebileceği tarziında bir sonuca varmak gerektiği; belirtilen süreler geçtikten sonra idare yanlış tasarrufunu geri alsa bile, geçmişteki durumlar artık kazanılmış durum niteliğinde 

olacağından, yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğunun da ileri sürülemeyeceği ve geri istenmesinin mümkün olmayacağı; sonuç olarak, 1- Yokluk ile mutlak butlan halleri hariç ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile de sebebiyet vermemiş olmak kaydıyla idarenin yanlış şart tasarrufunu (özellikle yanlış intibak işlemini), ancak iptal davası sûresi veya kanunlarda özel bir süre varsa bu sûre içinde yahut iptal davası açılmışsa dava sonuna kadar, geriye yürür şekilde geri alabileceğine, 2-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geriye yürür şekilde geri alınamayacağına, 3-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçlari da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiğine, 4-Bu nedenle yanlış işlemin (intibakın) bu süreler geçtikten sonra geri alınması durumunda, geri alma gününe kadar ödenmiş bulunan fazla paraların (aylıkların) hukuken geçerli bir nedenle ödenmiş bulunduğunun kabulü gerekmesi karşısında, artık sebepsiz zenginleşme söz konusu olamayacağından, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceğine ve içtihadların bu yolda birleştirilmesine …." karar verilmiştir.
VI. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında,dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda; Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245,K.2023/11 sayılı kararı ile Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararlarıarasında, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde açıklandığı şekilde; tarafları, konusu ve dava sebebi aynı olan ve kesinleşmişkararlar arasında hüküm uyuşmazlığı doğduğu ve çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilerek, anılan maddede öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna; bu nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca Idari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Gaziantep Valiliğine bildirilmesine, verilen cevabın karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına, usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra, Başkanlıkça belirlenecek tarihte işin esasının görüşūlmesine oy birliği ile karar verilmiştir.
17. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde Gaziantep Valiliği vekilince verilen cevap dilekçesinde, hüküm uyuşmazlığı talebinin reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

18. Hüküm uyuşmazlığının giderilmesine yönelik talep kapsamında, usule yönelik işlemler tamamlandığından, işin esasina geçilmiştir.

B. Esasin Incelenmesi 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;
20. Başvuru dilekçeleri ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazılari, dayanılan Kanun kurallari, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın yazılı düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olay, Aile Hekimi olarak çalışan başvurucuya 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında yapılan ek ödemenin hukuka aykırı olarak yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Bir taraf, söz konusu ödemenin hukuka uygun olarak yapıldığı iddiası ile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken diğer taraf, tam aksine yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi, yani maddi vakialar aynidır.

22. Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargida davacı adli yargida davalı olan S.S'a 01/06/2017 - 31/10/2018tarihleri arasında hataya düşülerek ek ödemenin yapıldığı, adıgeçenin sõz konusu ödemelerin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı anlaşılmıştır.

23. Bu bakımdan, parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
24. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesindeki düzenleme ile, devlet memurlarının görevleri sırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile zararın nasıl tahsil edileceği açıklanmış olmakla birlikte, mali hakları düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla õdeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararını,münhasıran kamu mallarına verilen zararın tahsilini düzenleyen bu madde ile çözümlenmesi mümkün bulunmamaktadır.
25. Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek yapılan aylık ve ücret farkıödemelerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında tahsil edilip edilemeyeceği hususuna gelince;5018 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 71. maddesinde öncelikle kamu zararının tanımı yapılmış, sonrasında kamu zararının 

belirlenmesindeki kriterler sayılarak kapsam belirlenmiştir. Somut uyuşmazlığa bakıldığıda ise, bu madde kapsamında oluşan bir kamu zararından söz etmek mümkün bulunmamaktadır. Ortada mevzuatta olmayan bir ödemenin yapılması değil mevzuatta öngörülen bir ödemenin yapılması sırasında idarece hataya düşülmesi söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi mümkün değildir.

26. Bu durumda kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında 5018 sayılı Kanun õncesinde olduğu gibi Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli, E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanmasıgerektiği açıktır.

27. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerin idari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur. Dolayısıyla idare yokluk, açık hata, memurun gerçek dışıbeyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak bunun dışında kalan hallerde hatalı işlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktır.

28. Olayda, davacıya yersiz õdendiği tespit edilen ek õdeme tutarının mevzuat hükümlerinin yanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, söz konusu ek õdemenin ödenmesinde, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının da olmadığı görülmektedir.
29. Bu itibarla, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlış yorumlanması nedeniyle yapılan ödemelerde, davacının hilesi, gerçek dışı beyanıolmadığından, davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarının, idari dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu sonucuna varilmiștir.

29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararının kaldırılmasına, Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerekmiştir.
VII HKÜM 
Acıklanan gerekçelerle;
A. Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
B. Gaziantep2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı KARARININ KABULÜNE,
Bu suretle HÜKÜM UYUSMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE.
07/10/2024 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN'm KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Uyuşmazlık, Aile Hekimi olarak görev yapmakta olan başvurucuya, 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında yapılan ek ödemenin iadesi talebine ilişkindir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun benzer konuda verdiği kararında "İdarenin, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklıolduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsaya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı

ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu õdemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle vukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı õdemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği" vurgulanmıştır (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 22/12/1973 tarih ve E.1968/8, K.1973/14).

Daha önce Yargıtay Hukuk Genel Kurulu benzer bir davada vermiş olduğu kararında; "Burada çözüme bağlanan sorun; intibak ve hatalı terfi işlemi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafindan geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemelerinsebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta yokluk ile mutlak butlan durumları ayrik olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olması kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlışintibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumları, parasal sonuçları da dáhil olmak üzere, hukuken kazanılmışdurum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir. Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafindan yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafindan gerek Ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alınamaması gibi bir sonuç doğurur ki, idareyi işlemez ve is gõremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir. Bu nedenle içtihadı birleştirme kararının kapsamı dışında kalan ve herhangi bir şart tasarrufa ayartmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafindan Borçlar hukukunun haksız iktisap kurallarına dayanılarak geri istenebileceğinin kabulü gerekir" gerekçesiyle direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 05/12/1984 tarih ve 1982/ 13 - 387 E, 1984/997 Karar sayı ilami).
Yine benzer konuda Yargitay 3. Hukuk Dairesi verdiği emsal kararında; "Dava konusu fazla ödemenin, idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, salı hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

TBK. m. 77/1' e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi gerivermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsami; TBK. m. 79 ve 80' de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir.

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmişolursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşi geri verme borcu altındadır.
Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünū ispat ettiği takdirde õdediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır.
HGK' nun 05/12/1984 tarih ve 1982/13 - 387 E. - 1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı õdemenin idare tarafindan BK' nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.
Çorum Idare Mahkemesinin yukarıda anılan kararı ile idare işlemi õdeme tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre geçtikten sonra istenemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, yukarıda yazılı olduğu üzere şart tasarrufa dayanmayan dava konusu ödeme için sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulmasıgerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur (Yargitay 3. Hukuk Dairesi 18/05/2017 tarih, Esas No: 2016/458, Karar No: 2017/7568).

Sebepsiz zenginleşme hükümleri Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 61. maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksizin aharın zararina mal iktisap eden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazımdır".

Bu maddenin karşılığı olarak düzenlenmiş 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
Bu maddelere göre, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşmeye "sebepsiz zenginleşme" denir. Sebepsiz zenginleşen kimse, bu zenginleşmeyi, aleyhine zenginleştiği kimseye geri vermek zorundadır.Dolayısıyla sebepsiz zenginleşme bağımsız bir borç kaynağıdır (Fikret Eren-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-Ankara 2018-Sayfa 864 vd., Haluk. N. Nomer-Borçlar hukuku Genel Hükümler-Istanbul 2013-Sayfa 201 vd.).
Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa baktığımızda, idarece yapılan yersiz ödemenin Borçlar Hukuku çerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmamaktadır.
Buna göre 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin aksine, yapılan ek ödemenin hataen yapıldığı konusunda tereddüt bulunmadığından, õdenen miktarın geri istenilmesinin koşullarının mevcut olduğu görülmektedir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle, Aile Hekimi olarak görev yapan S.S'a 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında yapılan ek ödemenin geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğunun saptanması karşısında; yersiz ödemenin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın sonunda işlemin iptaline karar veren Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına; hukuk ve usule uygun bulunan Adli Yargıya ait Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kabulü ve bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle sayın çoğunluğun idari yargıkararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi yolundaki kararına katılmıyorum.
Üye Doğan AĞIRMAN 

Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2023/470KARAR NO : 2024/306KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Yersiz olarak ödenen "ek ödemenin" geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olmadığının saptanmasıkarşısında yersiz ödemenin geri alınması için idarece açılan alacak davası sonunda, davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin Adli Yargı yerince verilen kararın KALDIRILMASINA, hukuk ve usule uygun bulunan İdari Yargı yeri KARARININ KABULÜ ile HÜKÜM UYUSMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE karar verilmesi hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının Giderilmesini İsteyen 
(İdari Yargıda Davacı
Adli Yargida Davali) : S.S Vekili : Av. A.K Karşı Taraflar 
İdari Yargıda : Gaziantep Valiliği Vekili : Av. A. D Adli Yargıda : Sağlık BakanlığıVekili : Av. A. D 
L. İDARÍ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1.Davacı S.S, Aile Hekimi olarak görev yapmakta iken, davalı idarenin 15/04/2019 tarih ve 090.99 sayılı işlem ve/veya 18/05/2010 tarih ve 4959 sayılı işleminin iptali istemiyle 30/05/2019 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Yargılama Aşamaları
2. Gaziantep 2. Ídare Mahkemesi 14/06/2019 tarih ve E.2019/611, K.2019/688 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesi hükmüne uygun olmayan dava dilekçesinin, anılan Kanun'un 15. maddesinin 1.fikrasının (d) bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek, eksiklikler giderildikten sonra harç alınmaksızın yeniden dava açılmakta serbest olunmak üzere reddine, dilekçenin bir nüshasının davacıya iadesine, yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya tebliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"…Dava dosyasımn incelenmesinden; davacı tarafindan, dava dilekçesinin dava konusu kismında, 15.04.2019tarih ve 090.99 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmekte ise de dava dilekçesinin netice-talep kismında,18.05.2010 tarih ve 4959 sayılı işlemin iptalinin istenildiği, zikredilen bu iki işlemin hangisinin iptalinin istenildiği anlaşılamadığından dava dilekçesinin 2577 sayılı yasanın 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmiştır.

Dava dilekçesinin yenilenmesi halinde iptali istenilen işlemin tarih ve sayisının açık ve net bir şekilde belirtilmesi, dava dilekçesinin konu kismı ile netice-talep kısmındaki istemlerin farklılık arzetmemesi, gözönünde bulundurulmalıdir..."
3. Davacı yenilediği dilekçesiyle, Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde aile hekimi olarak görev yaparken,Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı emrinde görevlendirildiği dönemde kendisine döner sermaye ödenmesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan fazla ödeme yapıldığından bahisle 22.931,02 TL maaş borcu çıkartılmasına ilişkin 15/04/2019tarih ve 090.99 sayılı Gaziantep Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle 23/07/2019 tarihinde Gaziantep 2. İdare Mahkemesinde dava açmıştır.

4. Gaziantep 2. Ídare Mahkemesi 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayıh kararı ile, davacıya yapılan ödemelerin, 22/12/1973 tarih ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı Danıştay Içtihatlanı Birleştirme Kurulu Kararı uyarınca son ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 2577 sayılı Kanun'da öngörülen dava açma süresi içinde geri alınması mümkün iken, bu süre geçirildikten çok sonra tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 4. Ídari Dava Dairesi 23/09/2021 tarih ve E.2020/4443, K.2021/3035 sayılı kararı ile, Ídare Mahkemesince verilen karar hukuka uygun bulunduğundan, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"…. Amlan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararıyla idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışıbeyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksizın hatalı ödemenin her zaman geri alınabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin ise, ancak hatalı ödemenin yapıldığı tarihten itibaren başlamak üzere dava açma süresi içerisinde geri alınabileceği, bu süre geçtiken sonra ise geri alınamayacağıanlaşılmaktadır.
Buna göre, yapılan õdemenin her zaman geri alınabilmesi olanağın tanıyan "açık hata" hali; yapılan ödemede,ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmekte, uygulamada ise, bu tür ödemelerin çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde yorum hatasına dayalı olarakyapılan ödemeler şeklinde ortaya çikmaktadır.

Bu itibarla, davaciya yapılan ödemenin, hatalı olduğumun basit bir inceleme ile fark edilmeyip hesapların denetimi sonucu ortaya çıkarıldığı hususu dikkate alındığında, bu ödemenin açık hata kapsamında değerlendirilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır..."
II. ADLÍ YARGIDA DAVA SÛRECİ
A. Dava Konusu Olay 
5. Davacı Sağlık Bakanlığı vekili, müvekkili idare bünyesinde aile hekimi olarak görev yapan davalının Gaziantep 5.Zırhlı Tugay Komutanlığı emrinde görevlendirildiği dönemde kendisine döner sermaye ödenmesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan fazla õdenen 22.931,02 TL maaş ödemesinin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle, adli yargi yerinde S.S'a 16/09/2020 tarihinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
6. Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulü ile, toplam 12.912,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ve faize ilişkin istemin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledirı

"..Somut olayda; davalının aile hekimi olarak davacı idare bünyesinde çalıştığı dönemde 1 Haziran 2017-31Ekim 2018 Tarihleri arasında Gaziantep 5.Zırhlı Tugay Komutanlığında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne sumulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Usul ve Esasların Yürürlüğe Konulmasına Dair Protokol Hükümleri uyarınca sivil tabip ünvanıyla görevlendirildiği, davalıya sağlık hizmetleri tazminatı õdemesi yapıhırken İl sağlık müdürlüğünce yapılan döner sermaye ödemelerinin mahsup edilerek ödeme gerçekleştirilmesi gerekirken mahsuplaştırma işlemi yapılmaksızın davalıya fazla õdemenin yapıldığı, davalı yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin uyuşmazlığın mali hakların iadesi talebine ilişkin olup, yukarıda açıklandığı gibi dava konusu alacağın idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı açıktır. Ortada bir şart tasarrufu bulunmadığından, şart tasarrufun varlığı halinde uygulanacak ilkelerin somut olayda uygulama yeri yoktur 

Bu durumda, dava konusu hatalı ödeme Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerindeyer alan sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde istenebileceğinden, davalının fazla ödenen maaş ve döner sermaye gelirini iade etmesi gereklidir.

Diğer taraftan önemle belirtmek gerekirse; sebepsiz zenginleşen ister iyiniyetli ister kötüniyetli olsun,kendisinden iade talep edilmeden önce temerrüde düşmüş sayılıp sayılmayacağı irdelenmelidir. Belirtilmelidir ki,dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nda haksız fiilde ve sebepsiz zenginleşmede temerrüt için ihtarın gerekmediği yolunda açık bir yasa hükmü yoktur. Ne var ki, müşterek hukukun "Gaspeden daima temerrüt halindedir" şeklindeki genel ilkesi, günümüzde de uygulama alanı bulmaktadır. Bu ilkeye göre, haksız filin faili ve sebepsiz zenginleşen daima temerrüt halinde bulunduğu için, zaten gerçekleşmiş olan temerrüdü sağlamak üzere alacaklınin bunlara ayrica bir ihtarda bulunması gerekmez.

Öte yandan; yargılama sırasında yürürlüğe giren 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117/2 maddesi gereğince sebepsiz zenginleşmenin gerçekleştiği tarih itibarı ile borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşmenin iyiniyetli olduğu hallerde temerrüt için bildirim şarttır.

Benzer bir olay nedeniyle Anayasa Mahkemesi 2014/18979 başvuru numarali, 22/02/2018 tarihli bireysel başvuru üzerine verdiği kararında; emekli maaşının azaltlmasının (AIHM'nce uygulanan) kanunilik, meşru amaç ve ölçülülük kriterine göre Anayasa'nın 35. maddesinde yer alan mülkiyet hakkının ihlali bulunmadığı kanaatine varılmakla birlikte geçmişe yönelik borç çıkarılmasına ilişkin şikayet yönünden kanunilik ve meşru amaç yönünden bir ihlali bulunmamakla birlikte (elverişlilik, gereklilik ve orantıhılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşan) ölçülülük ilkesine göre (kişinin kamu makamlarını yanıltmasının söz konusu olmadığıi, idarenin yasal düzenlemeleri hatalıyorumlamasından kaynaklandıği, hatalı ödemede ilgiliye herhangi bir kusur atfedilmesinin mümkün olmadığıgözetilerek) idarece yersiz ödendiği tespit edilen anapara tutarının iadesinin talep edilebileceği hususunda kuşku bulunmamakla birlikte alacağın başvurucudan tahsilindeki yöntemin önem arz ettiği, başvurucumun anaparanın yanında faiz ödemekle de yükümlü kılınmış olmasının kusurlu davranışlarıyla orantiısız bir külfet yüklenmesi sonucunu doğurduğundan müdahalenin ölçülü olmadığını kabul etmiştir. Anayasa Mahkemesinin bahsi geçen kararıve benzer kararları (Tevfik Baltacı ve Uğur Ziyaretli kararları) dikkate alındığında davaliıya yapılan hatalı ödemede memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi bulunmadığı, ūç yılı aşkın bir süre boyunca yüksek miktarda sayılabilecek fazla ödemeye davacının kendi kusurunun sebebiyet verdiği, idare mahkemesinde açılan davanın da kesinleşme sürecinin uzunluğundan dolayı gerek dava tarihinden ve gerek dava tarihinden sonraki dönem itibariyle davalının 

yüklü bir miktarda faiz ödemesi zorunda bırakılmasının Anayasa'nın 90. maddesi gereğince iç hukuk kuralı haline gelen AÍHS Ek Protokol 1. maddesi ile Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenenmülkiyet hakkına orantisız müdahale niteliğinde olacağının kabulü ile hükmedilen alacağın faizsiz olarak tahsiline karar verilmelidir 
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde: davacının aile hekimi olarak davacı idare bünyesinde çalıştığı dönemde 1 Haziran 2017-31 Ekim 2018 Tarihleri arasında Gaziantep 5.Zırhlı Tugay Komutanlığında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Usul ve Esasların Yürürlüğe Konulmasına Dair Protokol Hükümleri uyarınca sivil tabip ünvanyla görevlendirildiği, davalıya sağlık hizmetleri tazminatı ödemesi yapılırken İl sağlik müdürlüğünce yapılan döner sermaye ödemelerinin mahsup edilerek ödeme gerçekleştirilmesi gerekirken mahsuplaştırma işlemi yapılmaksızın davalıya fazla ödemenin yapıldıği, davalı yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin uyuşmazlığın mali hakların iadesi talebine ilişkin olup, yukarıda açıklandığı gibi dava konusu alacağın idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, ortada bir şart tasarrufu bulunmadığından, şart tasarrufun varlığıhalinde uygulanacak ilkelerin somut olayda uygulama yeri olmadiği, bu durumda, dava konusu hatalı ödeme Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinde yer alan sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde istenebileceğinden, davalının fazla ödenen maaş ve döner sermaye gelirini iade etmesi gerektiği anlaşılmakla toplam 12.912,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yukarıda açıklanan gerekçelerle fazlaya ve faize ilişkin istemin reddine..."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
7, İdari yargı yerinde davacı ve adli yargı yerinde davalı olan S.S'ın vekili, idari yargı yerinde "yersiz ek ödemelerin iadesine ilişkin işlemin" iptaline karar verildiği halde, adli yargı yerinde "yersiz ek ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında" kısmen kabulü ile toplam 12.912,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya õdenmesine karar verildiğini, kararlardan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle,ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının idari yargı yerinde verilen iptal kararının benimsenmesi suretiyle giderilmesi talebinde bulunmuştur.

8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılıdüşünceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
A. Danıştay Bassavcılğının Yazılı Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı, Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı karar ile, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararının kaldırılmasına, Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….Hukukî güvenlik ilkesi, kişilerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Hukukî güvenlik ilkesinin bir unsuru olan Idarî tasarrufların makable şamil olmaması (geçmişe etkili olmaması) ilkesi, müesses vaziyetlerle müktesep hakları korumak ve hukukî münasebetlerde istikrar sağlamak ihtiyaçve zaruretinden doğmuş sosyal bir hayat kaidesidir. (DURAN Lütfi, Ídare Hukuku Meseleleri, 1964, s. 403).
Yerleşmiş (müesses) durumların hataen doğmuş olsalar ve hak teşkil etmeseler bile, her zaman geriye yürür şekilde ortadan kaldırabilmeleri, istikrarı ve toplumun güven hissini sarsar, kamu düzenini zedeler. Hukuka aykırıişlemin ilgili kişi lehine doğurduğu hukukî durumların ilelebet tartışma konusu yapılması sakıncalıdır. Dolayısıyla belirli bir süre geçtikten sonra bu hukuki durumların korunmasında, meşrû yararları olan ilgililerin korunmasını,yani hukukî durumların dokunulmazlığını kabul etmek gerekir. (TAN Turgut, İdarî İşlemin Geri Alınması, 1970, s. 60).
Yargitay Içtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27/01/1973 tarihli ve E. 1972/6, K. 1973/2 sayılı kararında;idare hukukuna ilişkin anlaşmazlıklara idare hukuku kurallarının uygulanmasının gerekli olduğu, sebepsiz zenginleşmedesebep ile bunun sonuçlarını ayırmak gerektiği, eğer bu sebep idare hukukunu ilgilendiren bir sebep ise muteber olup olup olmadiğının idare hukuku ilkelerine göre çōzümlendikten sonra sonuçlarının tayin ve tespitinde Borçlar Kamununun uygulanacaği, ancak sebepsiz zenginleşmenin sonuçlarına Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanabilmesi için idare hukukunda bu hükümlerin aksine hüküm bulunmaması gerektiği, başka bir ifadeyle Borçlar Kanunu hükümlerinin idare hukukunda hüküm bulunmadığı hallerde tamamlayıcı hüküm olarak uygulanabileceği, idarenin mahkemeye başvurmadan re'sen istirdada kalkması hâlinde Danıştayın anlaşmazlığıçözmek için idare hukuku kurallarını uygulayacaği, idarenin fazla ödemeleri memurun aylığından kesmeyip mahkemeye başvurması hâlinde anlaşmazlık aynı olduğu hâlde bu kez idare hukuku kurallarımn değil de Borçlar Kanunu kurallarının uygulanması ve belki de tamamen aksi sonuca varılmasının adalet ve hukuk düzeninin kabul edemeyeceği bir duruma yol açacaği, hukuk alanmında istikrar ve güvenin ise temel ilkelerden olduğu, onun için anlaşmazlık sebebi idare hukukunu ilgilendiren bir sebep ise bu çelişkiyi õnlemek, ikili sonuca varma ihtimalini ortadan kaldırmak, uygulamada yeknesaklığı sağlamak için işlemin ait bulunduğu hukuk dalı kurallarının uygulanmasının zorunlu olduğu, bu itibarla, idarenin yanlış işlemini geri alması üzerine geri alma tarihine kadar ödediği fazla paraların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsilini istemesi davalarında yanlış işlemin geri 

alınıp alınamayacağı ve geri alınabilse dahi geçmişteki durumları hukukça tanınması gerekip gerekmediği ve bunun sonucu olarak õdenmiş paraların geri istenip istenemeyeceği konusundaki sorunun idare hukuku kurallarından faydalanılarak çözümlenmesi gerektiği, sebepsiz zenginleşme davasının hakkaniyete dayanan bir dava olduğu, kişiyi (özellikle intibaklarda memuru) ilelebet durumun değiştirilebileceği endişesi içinde bırakmak ve yanlış işlemin doğuşunda hiç bir payı bulunmayan (iyi niyetle zenginleşen) kişiyi aldığını geri verdikten sonra, bu yanlış işlem ve ivazsız kazandırma olmasa idi bulunacağı durumdan daha kõtü bir duruma düşürmenin hakkaniyet ilkesi karşısında savunulamayacak bir tutum olacağı, müktesep hak (kazanılmış hak) ile müesses durum (yerleşmiş, kazanılmış durum)kavramları arasında fark bulunduğu, kazanılmış hakkın hukuka uygun bir işlemden doğacağı ve bu işlem geri alınsa bile ilerisi için de devam edeceği, yerleşmiş (kazanılmış) durum kavramının ise hukuka aykırı bir işlemin belirli bir süre geçtikten sonra geri alınması üzerine artık ilerisi için işlemin hüküm ifade etmeyeceğini, fakat geçmişte kalan durumun da tanınması gerektiğini ifade ettiği, yani işlemin ilerisi için değiştirildiği, düzeltildiği anlamına geleceği,onun için hukuka aykırı (yanlış) işlem dava süresi geçtikten sonra geri alınırsa sonrası için kişiye hak bahşetmeyeceği, yalnızca geçmişteki durumun parasal da olsa tanınması sonucunu doğuracaği, bu süre geçtikten sonra idare yanlış işlemini geri alsa bile geçmişteki durumlar artık "kazanılmış durumlar" niteliğinde olacağından,yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğunun ileri sürülemeyeceği ve geri istenmesinin mümkün olmayacağı, fakat, bunun ancak iyi niyetli kişiler için geçerli olduğu, eğer idarenin yanlış işlem yapmasına kişinin gerçek dışı beyam veya hilesi sebebiyet vermiş ise, bu yanlış işlemi idarenin her zaman bir süre şartına bağlıolmaksızın geriye yürür şekilde geri alabileceği belirtilmiştir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K: 1973/14 sayılı kararında da;idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hâllerinde süre aranmaksizın kanunsuz terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği belirtilmiş olup, anlan kararda "(…) Istikrar kanunîlik ve kamu yararı kuralları yanında iyi niyet kuralı üzerinde de önemle durulmuştur. İdarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı terfi veya intibak işlemine idare edilenin gerçek dışı beyanı veya hilesi sebep olmuşsa veyahut geri alınan Idarî tasarruf yok denilebilecek bir illetle malûlse yahut bir terfi veya intibakta idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata mevcutsa ve idareyi haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye imkân yoktur. Binenaleyh bu kararlara dayanılarak yapılan kanunsuz ödemeler için süre düşünülemez ve her zaman istirdat olunabilir. Ancak bunun dışında kalan hatalı õdemeler için memurun iyi niyeti istikrar ve kanuniyet kadar önemli bir kural olduğundan yukarıda yazılan istisnalar dışında kalan hatalı õdemeler dava açma süresi içinde istirdat edilebilir." gerekçesine yer verilmiştir.

Hatalı idarî işlemlerin geri alınmasına ilişkin olarak Yargıtay ve Danıştayca alınan içtihadı birleştirme kararları Devlet memurlarının intibak ve terfi işlemlerine ilişkin olmakla birlikte, bu kararlarda belirtilen ilkeler,hatalı idarî işlemlerin geri alınması hususunda kyasen uygulama alanı bulabilecek genel ilkeler olduğundan, hukuka aykıriı idari işlemlere dayalı olarak elde edilen kazanmların geri alınıp alınamayacağına ilişkin bu ilkelerden somut olayın özellikleri dikkate alınmak suretiyle yararlamlması mümkündür.

Aile hekimi olarak görevyapan S.S'a 1 Haziran 2017 - 31 Ekim 2018 tarihleri arasında (17 ayda) yapılan fazla ödemelerin toplam tutarı 12.912,30-TL olduğundan, aylık gelirine oranı oldukça az olan uyuşmazlığa konu fazla ödeme tutarı adı geçenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata olarak nitelenemeyeceği için idareyi haberdar etmemesi nedeniyle iyi niyetli olmadiğından sõz edilemeyeceği gibi, bu õdemenin yapılmasında herhangi bir hilesi veya idareyi yanıltıcı beyanı bulunmadığından ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararında belirtildiği üzere idare yanlış işlemini geri alsa bile, iyi niyetli memurlar bakımından geçmişteki durumlar artık müesses (yerleşmiş)durum niteliğinde olacağı için yanlış işleme dayanılarak yapılmış õdemelerin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği ileri sürülemeyeceğinden, davacı lehine oluşan müesses durumun yok sayılması sonucunu doğuracak şekilde ilk õdeme tarihinden 22 ay sonra geri istenilmesinin hukukî güvenlik ilkesiyle bağdaşır bir yönü bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Idare Mahkemesince verilen karar sonucu itibariyla hukuka uygun bulunduğundan, bu gerekçeyle İdare Mahkemesi kararı benimsenmek suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştir..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
10. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisi, Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105sayılı kararı ile, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığının bulunduğunun kabulüne, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245,K.2023/11 sayılı kararının kaldırılmasına, Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılıkararının benimsenmesine, karar verilmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin mümkün olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı dūşūncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Idari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasına göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için; uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi, konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi, her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması ve bu koşulların birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş; taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların 

bulunduğu ve tüm kararlarda da davanın esasının hükme bağlandığı ve kamun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.
Hüküm uyuşmazlığına konu Gaziantep 2. Idare Mahkemesi kararında, döner sermaye õdemesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan gerçekleştirilen fazla õdemenin yasal faiziyle birlikte iade edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesine karşın, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesi kararında, söz konusu ödemenin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verildiği anlaşılmakla, iki karar arasında oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz hale geldiği, bu duruma göre, söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu kabul edilmelidir 

Dava dosyalarinın incelenmesinden; yapilan inceleme sonucunda, doktor olan davaciya döner sermaye ödemesine ilişkin mahsuplaşma işlemi yapılmadan maaş ödemesi yapıldığınm tespit edildiği, 15.04.2019 tarihli ve 090.99 sayılı işlemde, söz konusu fazla ödeme nedeniyle maaş borcu çıkartılmasına ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Hükümuyuşmazlığı oluştuğu anlaşılan adli ve idari yargı kararlarına bakıldığında, S.S'a Gaziantep 5. Zırhlı Tugay Komutanlığı emrinde görevlendirildiği dönemde yapılan ödemede yanlışlık olduğu konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Her iki yargı kararında da, idarenin zarara uğradığı ve haksız ödeme yapıldığı kabul edilmekle birlikte, uyuşmazlığın hem adli hem idari yargıda farklı şekillerde çözümlenmiş olması hüküm uyuşmazlığına neden olmuştur.

Bu noktada, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla õdemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun (İBK) 22.12.1973 tarihli ve 1968/8 E., 1973/14 K. sayılı kararının uygulanması gerekmektedir. Anılan kararda, idarenin; yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı esasa bağlanmıştır. Bu kararla konulan ilkeye göre davacınm sebep olduğu bir hata, hile ya da gerçek dışı beyanı söz konusu olmadiğı halde fazla yapıldığı iddia edilen ihtilaf konusu ödemenin, õdendiği tarihten itibaren ancak 2577 sayılı Kanun'da dava açma süresi olarak õngõrülen 60 gūn içinde geri alınabileceği, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği idarenin bu tutarı geri alamayacağı kabul edilmelidir.

Olayda, idare tarafindan davaciya yersiz yapıldığı tespit edilen ödemenin geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, davacinın söz konusu ödemenin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadıği, bu sebeple idarenin açık hataya düştüğünden sõz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Danıştay IBK'nın anılan kararı uyarınca, hatalı olarak davacıya yapılan ödemelerde, davacının hilesi ve gerçek dışı beyanı olmadığından, yersiz yapıldığı tespit edilen ödeme tutarının en son ödemenin yapıldığıtarihten itibaren 60 günlük sürenin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır..."
11. Adli ve İdari yargı yerlerince ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığıın giderilmesi istemiyle davacı vekilince Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılı dilekçeyle;
1-Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesine başvuru;
a)Mahkemece kendilerine ait dosya ile, Gaziantep 2. Idare Mahkemesi dosyası temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

V. İLGİLİ HUKUK 
12. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu zararı"başlıklı 71. maddesi şöyledir:
“Kamu zarari; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşıliığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılmasi,
b) Mal alınmadan, is veya hizmet yaptirılmadan ödeme yapilmasıi,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) Îş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması
e) Idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasi,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alinir.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zarari, zararin oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayicı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamıs veya onaylamışbulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrica, bu filleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylk net ödemeleriniki katı tutarına kadar para cezasi verilir.

Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."

13. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesi şöyledir:
"I nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksizın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığıın varlığı kabul edilir.'
B. Yargı Kararları
14. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararında, özetle;"idarenin, hatalı terfi veya intibak işlemine dayanarak õdediği meblağın istirdadına, bir mahkeme kararına lüzumolmadankarar verilebileceği ve bu karara karşı açılacak davaların çözümünün Danıştay'ın görevi içinde olduğu; idarenin, yokluk, açık hata,memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksizın terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan ödemelerin istirdadının, hatah õdemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde kabil olduğu ve dava açma süresi geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği" kabul edilmiştir. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca; idarece memura yapılan haksız õdemelerin idarî dava açma süresi içerisinde istenebileceği,bu süre geçtikten sonra ise ancak yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde õdemenin geri alınabileceği kabul edilmiş ve yerleşik idarî yargı kararları da bu doğrultuda istikrar bulmuştur.
15. Benzer konudaki Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 27/01/1973 tarihli ve E.1972/6, K.1973/2 sayılıkararında, özetle; “yanlış bir şart tasarrufun idare tarafindan geri alınmasından dolayı õdenmiş fazla paraların geri istenmesi davalarında, kamu yarari ile kişisel yararı uzlaştıracak, kamu ve hukuk düzenini sarsmayacak, aksine, bunlara güven ve devamlılık sağlayacaknitelikte en adil ve hukuki bir norm olarak iptal davası süresini, genel olarak yanlış şart tasarrufu, geriye yürür şekilde geri almak için bir sınır olarak kabul etmek, bu süre geçtikten sonra tasarrufun ancak ilerisi için hüküm ifade edecek sekilde geri alınabileceği, daha doğrusu ilerisi için değiştirilebileceği tarzında bir sonuca varmak gerektiği; belirtilen süreler geçtikten sonra idare yanlış tasarrufumu geri alsa bile, geçmişteki durumlar artik kazanılmış durum niteliğinde olacağından, yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğunun da ileri sürülemeyeceği ve geri istenmesinin mümkün olmayacağı; sonuç olarak, 1- Yokluk ile mutlak butlan halleri hariç ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile de sebebiyet vermemiş olmak kaydıyla idarenin yanlış şart tasarrufunu (ōzellikle yanlış intibak işlemini), ancak iptal davası süresi veya kanunlarda õzel bir süre varsa bu süre içinde yahut iptal davası açılmışsa dava sonuna kadar, geriye yürür şekilde geri alabileceğine, 2-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geriye yürür şekilde geri alınamayacağına, 3-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiğine, 4-Bu nedenle yanlış işlemin (intibakın) bu süreler geçtikten sonra geri alınması durumunda, geri alma gününe kadar ödenmiş bulunan fazla paraların (aylıkların) hukuken geçerli bir nedenle ōdenmiş bulunduğunun kabulü gerekmesi karşısında, artık sebepsiz zenginleşme söz konusu olamayacağından, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceğine ve içtihadların bu yolda birleştirilmesine.." karar verilmiştir.
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında,dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda; Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245,K.2023/11 sayılı kararı ile Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararlarıarasında, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde açıklandığı şekilde; tarafları, konusu ve dava sebebi aynı olan ve kesinleşmişkararlar arasında hüküm uyuşmazlığı doğduğu ve çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilerek, anılan maddede öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna; bu nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca Idari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Gaziantep Valiliğine bildirilmesine, verilen cevabın karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına, usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkıdaki rapor yazıldıktan sonra, Başkanlıkça belirlenecek tarihte işin esasının görüşülmesine oy birliği ile karar verilmiştir.
17. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde Gaziantep Valiliği vekilince verilen cevap dilekçesinde, hüküm uyuşmazlığı talebinin reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

18. Hüküm uyuşmazlığının giderilmesine yönelik talep kapsamında, usule yönelik işlemler tamamlandığından, işin esasina geçilmiştir.

B. Esasin Incelenmesi 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;
20. Başvuru dilekçeleri ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazılari, dayanılan Kanun kurallari, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hakim Gülşen AKAR 

PEHLiVAN'ın hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın yazılı düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olay, Aile Hekimi olarak çalışan başvurucuya 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında yapılan ek õdemenin hukuka aykırı olarak yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Bir taraf, söz konusu ödemenin hukuka uygun olarak yapıldığı iddiası ile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken diğer taraf, tam aksine yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi, yani maddi vakıalar aynıdır.

22. Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargıda davacı adli yargıda davalı olan S.S'a 01/06/2017 - 31/10/2018tarihleri arasında hataya dūşülerek ek ödemenin yapıldıği, adıgeçenin söz konusu ödemelerin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışi beyanının bulunmadığı anlaşılmıştır,
23. Bu bakımdan, parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla õdeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
24. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesindeki düzenleme ile, devlet memurlarının görevleri sırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile zararın nasıl tahsil edileceği açıklanmış olmakla birlikte, mali hakları düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla õdeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararınım,münhasıran kamu mallarına verilen zararın tahsilini düzenleyen bu madde ile çözümlenmesi mümkün bulunmamaktadır.
25. Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek yapılan aylik ve ücret farkıödemelerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında tahsil edilip edilemeyeceği hususuna gelince;5018 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 71. maddesinde öncelikle kamu zararının tanımı yapılmış, sonrasında kamu zararının belirlenmesindeki kriterler sayılarak kapsam belirlenmiştir. Somut uyuşmazlığa bakıldığında ise, bu madde kapsamında oluşan bir kamu zararından söz etmek mümkūn bulunmamaktadır. Ortada mevzuatta olmayan bir ödemenin yapılması değil mevzuatta öngörülen bir ödemenin yapılması sırasında idarece hataya düşülmesi söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi mümkün değildir.

26. Bu durumda kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında 5018 sayılı Kanun öncesinde olduğu gibi Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli, E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanmasıgerektiği açıktır.

27. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerin idari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur. Dolayısıyla idare yokluk, açık hata, memurun gerçek dışıbeyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak bunun dışında kalan hallerde hatalı işlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktır.

28. Olayda, davacıya yersiz õdendiği tespit edilen ek õdeme tutarının mevzuat hükümlerinin yanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, söz konusu ek ödemenin ödenmesinde, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının da olmadığı görülmektedir.
29. Bu itibarla, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlış yorumlanması nedeniyle yapılan ödemelerde, davacının hilesi, gerçek dışı beyanıolmadığından, davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarının, idari dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmiştır.

29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararının kaldırılmasına, Gaziantep 2. Idare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerekmiştir.
VII. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:
A. Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/01/2023 tarih ve E.2020/245, K.2023/11 sayılı kararının KALDIRILMASINA.

B. Gaziantep 2. Ídare Mahkemesinin 29/01/2020 tarih ve E.2019/821, K.2020/105 sayılı KARARININ KABULÜNE,

Bu suretle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE,
07/10/2024 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Uyuşmazlık, Aile Hekimi olarak görev yapmakta olan başvurucuya, 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında yapılan ek ödemenin iadesi talebine ilişkindir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun benzer konuda verdiği kararında "İdarenin, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksizın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklıolduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsaya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadıği ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu õdemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışıdaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği" vurgulanmıştır (Danıştay Îdari Dava Daireleri Kurulu 22/12/1973 tarih ve E.1968/8, K.1973/14).

Daha önce Yargıtay Hukuk Genel Kurulu benzer bir davada vermiş olduğu kararında; "Burada çözüme bağlanan sorun; intibak ve hatalı terfi işlemi gibi birşart tasarrufun sonradan idare tarafindan geri alımnması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemelerinsebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta yokluk ile mutlak butlan durumları ayrık olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olması kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlışintibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dâhil olmak üzere, hukuken kazamlmışdurum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir. Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafindan yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafindan gerek Ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alınamaması gibi bir sonuç doğurur ki, idareyi işlemez ve işgöremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir. Bu nedenle içtihadı birleştirme kararının kapsamı dişında kalan ve herhangi bir şart tasarrufa ayartmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafindan Borçlar hukukunun haksız iktisap kurallarına dayanılarak geri istenebileceğinin kabulü gerekir" gerekçesiyle direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 05/12/1984 tarih ve 1982/ 13 - 387 E, 1984/997 Karar sayı ilami).
Yine benzer konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi verdiği emsal kararında; "Dava konusu fazla ödemenin, idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

TBK. m. 77/1' e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi gerivermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsami; TBK. m. 79 ve 80' de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir.

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan seyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmişolursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.
Borç olmayanı rizası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde õdediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır.
HGK' nun 05/12/1984 tarih ve 1982/13 - 387 E. - 1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı ōdemenin idare tarafindan BK' nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.
Çorum Ídare Mahkemesinin yukarıda anlan kararı ile idare işlemi ödeme tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre geçtikten sonra istenemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, yukarida yazilı olduğu üzere şart tasarrufa dayanmayan dava konusu ödeme için sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulmasıgerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur (Yargitay 3. Hukuk Dairesi 18/05/2017 tarih, Esas No: 2016/458, Karar No: 2017/7568).


Sebepsiz zenginleşme hükümleri Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 61, maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksizın aharın zararına mal iktisap eden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazimdır".

Bu maddenin karşılığı olarak düzenlenmiş 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
Bu maddelere göre, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşmeye "sebepsiz zenginleşme" denir. Sebepsiz zenginleşen kimse, bu zenginleşmeyi, aleyhine zenginleştiği kimseye geri vermek zorundadır Dolayısıyla sebepsiz zenginleşme bağımsız bir borç kaynağıdır (Fikret Eren-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-Ankara 2018-Sayfa 864 vd., Haluk. N. Nomer-Borçlar hukuku Genel Hükümler-Istanbul 2013-Sayfa 201 vd.).
Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa baktığımızda, idarece yapılan yersiz ödemenin Borçlar Hukuku çerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmamaktadır.
Buna göre 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin aksine, yapılan ek ödemenin hataen yapıldığı konusunda tereddüt bulunmadığından, ödenen miktarın geri istenilmesinin koşullarının mevcut olduğu görülmektedir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle, Aile Hekimi olarak görev yapan S.S'a 01/06/2017 - 31/10/2018 tarihleri arasında yapılan ek ödemenin geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğunun saptanması karşısında; yersiz ödemenin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın sonunda işlemin iptaline karar veren Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına; hukuk ve usule uygun bulunan Adli Yargiya ait Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kabulü ve bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle sayın çoğunluğun idari yargıkararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi yolundaki kararına katılmiyorum.
Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/509KARAR NO : 2024/273KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde kapsam dışı personel olarak çalışan davacının, tarafına destek õdemesi yapılmasına ilişkin başvurusunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.T.D 

Vekilli : Av. H.T 
Davalı: Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş
Vekili : Av. Ç.A 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı idare bünyesinde mühendis olarak görev yaptığını, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun 11/05/2020 tarih ve 92 sayılı kararı uyarınca, tarafina destek ödemesi yapılmasıiçin 22/06/2021 tarihli dilekçeyle yaptığı başvurusunun, ilgili ödemenin filen görev yapanlara ödeneceğinden bahisle reddine dair Erzurum PTT Başmüdürlüğünün 25/06/2021 tarih ve 16155 sayılı işleminin tesis edildiğini belirterek, işlemin iptali ve işlem nedeniyle õdenemeyen 2.00o TL destek ödemesinin yasal faiziyle birlikte davalıdan tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Erzurum 2. İdare Mahkemesi 26/11/2021 tarih ve E.2021/1453, K.2021/1993 sayıh kararı ile, davanın görüm 

ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"..Davacının statüsünün belirlenmesine yönelik yapılan Mahkememiz ara kararına istinaden davalı idarece verilen cevabî yazıda, davacımın 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında istihdam edildiği belirtilmiştir. 5510sayılı Kanun'un alıntiılanan 4'üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi, kisa tabirle 4/a kapsamında istihdam edilenler, bir işverene sözleşmeyle bağlı olarak çalışan kişileri ifade etmektedir. Bumunla birlikte, sözleşmenin niteliği önemli olup, bu kapsamda çalışan davacının sözleşmesinin niteliği belirlenmelidir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, davalı PTT A. S. bünyesinde farklı farklı statüde personel istihdam edilmesi durumu mevcuttur. Bunlardan birisi ise 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin atif yaptığı375 sayılı KHK'nin Ek 27'nci maddesi kapsamında istihdam edilen idarî hizmet sözleşmeli personeldir.
375 sayılı KHK'nin Ek 27'nci maddesi uyarınca idarî hizmet sözleşmeli personel, 657 sayılı Kanun ve başkaca kanunlarda düzenlenen sözleşmeli personel statüsüne bağlı olmayan bir statüdür. Yani kendine özgü bir durumu içeren bu kapsamdaki personel, PTT A.$.'de istihdamı öngõrülen diğer 657 sayılı Kanun veya 399 sayılı KHK kapsamında kalan kamu personeli statüsünde bulunmamaktadır. Bu hâliyle 375 sayılı KHK'nin Ek 27'nci maddesinde düzenlenen idarî hizmet sözleşmeli personel, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında kalan personel olmayıp,özel bir idari hizmet sözleşmesine tabi olarak istihdam edilen personeli ifade etmektedir. Hukuki statüsü nazara alındığında, bir yönüyle kamusal olan PTT A.Ş.'nin, personel istihdamı noktasında getirilen bu ayrıksı duruma göre istihdam ettiği personelle imzaladığı sözleşmenin niteliği ise tarafların eşit düzeyde yer aldığı ve kamusal yönünün ağırlık kazanmamasına dayalı olarak kamuda istihdama dayalı özel bir sözleşme olduğu ifade edilmelidir. Bu yönüyle, davacının davalı idare bünyesinde aslında özel hukuk hükümlerine göre değerlendirilmesi gereken bir sözleşmeyle görev yaptığı değerlendirilmektedir.

Buradan hareketle, kamu personeli olarak kabul edilebilecek bir statüde görev yapmayan davacının, özlük ve parasal haklarına yönelik hususların ise özel hukuk sözleşmesine tabi olmasının bir gereği olarak, özel hukuk alanında kaldığı açıktır. Bu yönüyle, idarî hizmet sözleşmesi ile davalı idare bünyesinde görev yapan personelin parasal hak taleplerine yönelik PTT A.$. tarafindan tesis edilen işlemlerin, idare hukuku alanınagiren durumu ihtiva etmeyeceği ve genel hükümlere göre hareket edileceği kanaatine varılmaktadır.

Tüm bu kapsamda, idarenin kamu gücünü kullanarak imzalanmış bir sözleşmeye dayalı olarak getirilmiş bir istihdam modeli kapsamında istihdam edilmeyen davacinın, kamu personeli statüsünde bulunmaması nedeniyle,parasal haklarına yönelik mevcut uyuşmazlığa dair tesis edilen işlemin de idarî yargı koluna tabi olamayacağıdeğerlendirilmekle, mevcut uyuşmazlığı görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanında kaldığısonucuna varilmaktadır.

Ayrıca uyuşmazlığın çözümünün idarî yargının görev alanında kaldığına ilişkin bir mevzuat düzenlemesıolmadiğı da görülmektedir.

Bu durumda, idari hizmet sözleşmesi ile davalı idare bünyesinde görev yapan davacının, destek ödemesinden faydalandırılması talebiyle yaptığı başvurusunun reddine dair işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 14'üncü ve 15'inci maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir.."
3. Davacı vekili, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Ankara 44. İs Mahkemesi 04/10/2022 tarih ve E.2022/43, K.2022/543 sayılı kararı ile, davacının Erzurum PTT Başmüdürlüğü bünyesinde idari hizmet sözleşmeli statüde mühendis olarak görev yaptığı, buna göre uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114-b ve 115. maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle, davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş, karar istinaf edilmiştir.

5. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 16/01/2023 tarih ve E.2022/5207, K.2023/104 sayıl kararıile, istinaf talebinin arabuluculuk ücreti yönünden kabulü ile, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın HMK 114/1-b ve 115, maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle reddine, kesin olarak karar vermiş ve kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Ilk Derece Mahkemesinceyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur 
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, davanın reddedilmiş olmasına rağmen arabuluculuk ücretinin taraflarına yükletilmesinin hatalı olduğunu beyan ederek Ilk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Taraflar arasında arabuluculuk ücreti konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanumu'nun 18/A maddesi, 7036 sayılı Kanun'un 3. madde 14-16. fikralarda; tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarının Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacaği, yine bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafindan yapılması gereken zaruri giderlerin anlaşmaya varılamamasıhalinde ileride haksız çıkacaktaraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağı düzenlendiği 

halde, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddedildiği göz önünde bulundurularakarabuluculuk ücretinin davacı yerine davalıya yüklenmesinin hatalı olduğu anlaşılmış ve davalının istinafi bu nedenle yerinde görülmüştür.

Dosya kapsami, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, davalının istinaf talebinin arabulucuk ücreti yönünden kabulü ile, mahkemenin kararının kaldırılarak düzeltilerek aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı istinaf talebinin arabuluculuk ücreti yönünden kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının HMK 353/1-b 2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA 

2-Davanın HMK 114-b ve 115. Maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine,…."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 14., 15. ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılarının yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcısının Yazıh Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı açılan davada yargısal denetimin, idari yargı yerince yapılması gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…İdarî işlemler, kamu gücü ayrıcalıklarına dayanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerdir. Çoğunlukla kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilse de, kimi durumlarda õzel hukuk tüzel kişileri de kendilerine tanınan kamu gücü ayrıcalıkları ve yükümlülükleri uyarınca idari işlem tesis edebilirler (GÖZLER Kemal, Idare Hukuku, Cilt:1, 2019, s.761,763).

Özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idarî işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için tesis edilen işlemde kamu gücü ayricalığından yararlanlıp yararlamlmadığının belirlenmesi gerektiğinden, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. (PTT A.Ş.)'nin hukukî niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir.
Davalı PTT A.$.; 23/05/2013 günlü ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce Genel Müdürlük olarak kamu hizmeti yürütmüş olup, 233 sayılı Kamu İktisadî Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli listenin “B  Kamu İktisadi Kuruluşları (KiK)"bölümünde yer almış, 6475 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile birlikte, özel hukuk hükümlerine tâbi Anonim Şirket (mülga 21/1. madde) olarak yeniden yapılandirılmıştir.

6475 sayılı Kanun'un, PTT A.$.'nin kuruluşuna ilişkin hükümleri, 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmış, 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılıBakanhklara Bağli, Ilgili, Ilişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle, PTT A.Ş.'nin kuruluşu yeniden düzenlenmiştir. 4 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 385, maddesinde, bu kararnamede düzenlenen hususlar ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümler hariçolmak üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tâbi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kurulduğu ve sermayesinin tamamının Hazineye ait olduğu belirtildikten sonra devamı maddelerde, PTT A.$.'nin, 6475 sayılı Kanun ve diğer mevzuat ile esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği, yurt içinde veya dışında şirket kurma veya kurulu olanlara ortak olmasının usúl ve esaslarının Cumhurbaşkanı tarafindan belirleneceği, uluslararası kuruluşlarda posta sektörünü temsil etmeye yetkili olduğu belirtilmiş; PTT A.Ş.'nin yönetim ve teşkilat yapısi, aynı Kararnamenin 387 ilå 390. maddelerinde düzenlenmiş, 391. maddesinde, PTT A.$.personelinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 26. ve Ek 27. maddelerine göre istihdam edileceği 796.maddesinde ise bağli, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların, görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idarî düzenleme yapabileceği kurala bağlanmıştır.

6475 sayılı Kanun hükümleriyle 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne benzer şekilde, PTT A.Ş.'ye özel hukuku aşan bazı kamu gücü ayricalıkları tanınmıştır. Nitekim, anılan Kanun'un 21. maddesinde; PTT A.Ş.işyerlerinin, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalıştirma Ruhsatlarına Dair Kanun'un işyeri açma ruhsatı verme mercilerini düzenleyen 3. maddesi ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 81. maddesinde belirtilen işyeri izin harcindan muaf olduğu, yapım ihalelerinde 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu'na tâbi olduğu, 22. maddesinde; 5411sayılı Bankacılık Kanunu'na tâbi olmaksizın bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti verebileceği, her türlütebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetlerin PTT A.Ş. tarafindan yapılacaği, 29. maddesinde ise işçiler hariç PTT çalışanları ve acentelerin para ve para hükmündeki evrak ve senetlere karşı işledikleri suçlar ile görevlerinden doğan suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacakları belirtilmiştir.

Kamu kurumlarının tesis ettikleri işlemlerin bir kısmı veya yürüttükleri faaliyetlerden bazıları özel hukuka tâbi kalınabilir. Bu itibarla, bir kamu kurumunun özel hukuka tâbi bir tüzel kişilik şeklinde teşkilatlanması onun kamusal niteliğini ortadan kaldırmaz.

Özel hukuka tâbi olduğu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen PTT A.Ş.; kuruluş, teşkilat ve yönetim yapısi, bazı faaliyetlerde tekel yetkisine sahip olmasi, personelinin kamu hukukuna tâbi olması ve kamu personeli gibi cezalandırılmasi, yapım işlerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanumuna tábi olması gibi özel hukuku aşan bir çok kamu gücü ayrıcalığı ile donatılmış ve kamusal yükümlülüklere tábi kılımmıştır. Bu itibarla, Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle kurulan PTT A.ş., klasik kamu tüzel kişilerinden farkhılaşsa da ağırlıkh olarak bir kamu kurumu 

özelliği taşımaktadır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin E:2013/84, K:2014/183 sayılı kararında Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kamu kurumu niteliği ağır basan bir anonim şirket olduğu belirtilmiştir.
6475 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 3. fikrasında, PTT A.S. Esas Sözlesmesi'nin, Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu, Bakanm uygun görüşü alınarak hazırlanacağı ve Genel Kurul tarafindan onaylanmasına müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçeceği, esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşünün aranacağı kurala bağlanmıştir.

4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 386. maddesinde; PTT'nin, 6475 sayılı Kanun, diğer mevzuat ve esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği, 390. maddesinde ise, Genel Müdürlüğün teşkilat yapısı ve hizmet birimlerinin esas sõzleşmeyle düzenleneceği belirtilmiştir.

Özel hukuk hükümlerine tâbi olmakla birlikte, kamu kurumu niteliği ağır basan PTT A.Ş.'nin organlarının oluşumu ve karar alma sürecinin özelliği, Esas Sözleşmesi'nin oluşturulması ve değiştirilmesi konusunda merkezi idarenin etkisi, organlarının ve personelinin kamu gõrevlilerinden oluşmasi, tekel niteliğindeki birçok kamu hizmetinin Şirket tarafından yürütülmesi gibi hususlar gözönüne alındığında, PTT A.$. Esas Sözleşmesi'nin personel rejimine ilişkin hükümlerinin idarî nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla, yapısı ve işlevleri yönünden kamusal alanda yeralan PTT A.Ş.'ne karşı 375 sayılı KHK'nin Ek 27.maddesine tâbi olarak kamu hukuku kurallarına göre istihdam edilen personel tarafindan açılan işbu davanın görüm ve çözümünde, İş Kanunu ve Borçlar Kanununun hizmet akdine ilişkin hükümleri değil kamu hukuku kurallarıuygulanacağıdan, idarî yargı mercii görevli bulunmaktadır..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açılan davada yargısal denetimin, adli yargı yerince yapılması gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…Bilindiği gibi, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanumu'nun, PTT A.Ş.nin kuruluşuna ilişkili hükümleri,02.07.2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmış, 15.07.2018 tarihli ResmíGazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağli, Ilgili, Ilişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Karamamesi'yle, PTT A.Ş.nin kuruluşu yeniden düzenlenmiştir. 4sayılı Karamame'nin 385. maddesinde; "Bu Bölüm ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve özel hukuk hükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilati Anonim Şirketi unvanı altında bir anonim şirket kurulmuştur. / PTT'nin sermayesinin tamamı Hâzineye aittir."hükmüne yer verilmiş, 387 ilå 390. maddelerinde PTT A.$.nin yönetim ve teşkilat yapısı düzenlenmiş, 391.maddesinde, PTT A.$. personelinin 375 sayılı KHK'nın Ek 26. ve Ek 27. maddelerine göre istihdam edileceği belirtilmiştir.

Öte vandan. 375 sayılı KHK'nn Ek 27. maddesinde; "4/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 4 üncü maddesininbirinci fikrasmın (A) bendi kapsamında personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeöngörülenlere ait hizmetler 657 sayılıKanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idari hizmet sözleşmesiyle istihdam edilen personel eliyle yürütülür. /... / Bu madde kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. / …. hükmü yer almıştır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun, 4. maddesinde ise; "Bu Kanunun kisa ve uzun vadeli sigorta kollan uygulamasıbakımından; / a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştirılanlar. /.…. / Sigortalı sayılırlar. /…" düzenlemesi, 7036 sayılı Is Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesinde: "(1) 1ş mahkemeleri; / a) 5953 sayılıKanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kamundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, / . /ilişkin dava ve işlere bakar." düzenlemesi yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, PTT A.$. bünyesinde 375 sayılı KHK'nin Ek 27. maddesi kapsamında idari hizmet sözleşmesiyle görev yapan davacı tarafindan, PTT A.$. Yönetim Kurulumun 11.05.2020 tarihli ve 92 sayılı kararıuyarınca tarafina destek ödemesi yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair Erzurum PTT Başmüdürlüğünün 25.06.2021 tarihli ve 16155 sayılı işleminin iptali ve ödenmeyen 2.000,00 TL destek tutarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Olayda, 4 sayılı Kararname ile düzenlenen ve bu Karamame'de hüküm bulunmayan hâllerde özel hukuk hükümlerine tabi olan, hizmetleri sözleşmeli personel tarafından yürütülmesi öngörülen ve personeli de 657 sayılıKanun ile diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmadığı düzenlenen davalı idare ile davacı arasında imzalanan hizmet sözleşmesinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, davacının isteminin de ve işhukukundan kaynaklanandestek ödemesi istemine ilişkin bulunduğu tartışmasızdır. Bu durumda, davanın çözümünün adli yargının görevine girdiği sonucuna varılmıştır..."
IV. İLGİLİHUKUK 
9. 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun "Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler ile atiflar" başhıkh 31.

maddesinin 3, fikrası şöyledir:
"(3) 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekl listenin “B  Kamu Iktisadi Kuruluşları (KiK)" bölümünde yer alan "Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.I.)" ibaresi listeden çıkarılmıştır. Diğer mevzuatta mülga T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğüne yapılan atiflar PTT'ye yapılmış sayılır."
10. 04/10/2013 tarih ve 28785 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren (davacının işe başladığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan) Posta Ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmeliğin "Sosyal güvenlik hakkı" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
" (1) Posta Hizmetleri Kanununun geçici 6 ncı maddesinde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla personel,31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı Işsizlik Sigortası Kanunu hükümlerine tabidir."
11. 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlıi, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 391. maddesinin (1) numaralıfikrasında PTT personelinin 375 sayılı KHK'nın Ek 26. ve Ek 27. maddelerine göre istihdam edileceği öngörülmektedir.
12. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Yerli veya yabancı sözleşmeli personel istihdamı" başlıklı Ek 26.maddesi şöyledir:
" (Ek: 2/7/2018  KHK-703/178 md.)
Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde õngörülmesi kaydıyla; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksizın, özel bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici mahiyetteki işlerde, yerli veya yabancı personel tam zamanli, kısmi zamanlı veyaprojelerle sınırlı olarak sözleşmeyle istihdam edilebilir.

Bunlara verilecek her türlü ödemeler dahil ücretler, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre çalıştırılanlar için uygulanmakta olan sözleşme ücreti tavanının beş katını aşmamak üzere Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamca ilgililerin yürüteceği görevler göz önüne alınarak tespit edilir. (Mülga cümle:16/7/2020-7250/26 md.) (..)

Bu madde kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalt sayilır. (Mülga ikinci cümle:27/12/2023-7491/73 md.)

Bu madde kapsamında kısmi zamanlı olarak çalıştirılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve işsizlik sigortasıprimi yatirilmaz.

Kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu statüde çalıştırılma, sözleşme bitiminde kamu kurum ve kuruluşlarında herhangi bir pozisyon, kadro veya statüde çalışma açısından kazamılmış hak teşkil etmez.
Bu kapsamda istihdam edilecek personelde kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak öğrenim ve yabancı dil bilgisi şartı ile diğer şartlar, bunların işe alınmalari, sınav ve istisnalari, sözleşme sûre, usul ve esasları,görev, yetki ve yükümlülükleri, sözleşmelerinin feshi ile istihdamlarına dair diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
13. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Sözleşmeli personel istihdamı"başlıklı Ek. 27. maddesi şöyledir:
"(Ek: 2/7/2018  KHK-703/178 md.)
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (A) bendi kapsamında personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde öngörülenlere ait hizmetler 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sõzleşmeli personel çalıştırılmasıhakkındaki hükümlere bağlı olmaksizın idari hizmet sözleşmesiyle istihdam edilen personel eliyle yürütülür.
Bunlara, mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamındayapılan bütün ayni ve nakdî ödemelerin bir aylık toplam net tutari; 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesi uyarinca belirlenen emsali personele mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçememek üzere Cumhurbaşkanıveya yetkilendireceği makamca belirlenir.
Bu madde kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayilı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalısayilır. (Mülga ikinci cümle:27/12/2023-7491/74 md.)

Bu kapsamda istihdam edilecek personelde kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak öğrenim ve yabancı dil bilgisi şartı ile diğer şartlar, bunların işe alınmalari, sınav ve istisnalari, sözleşme sûre, usul ve esaslari,görev, yetki ve yükümlülükleri, sözl eşmelerinin feshi ile istihdamlarına dair diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
14. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:

"(1) Is mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihlive 4857 sayılı Is Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Ikinci Kısmının Altncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi b) Idari para cezalarina itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazliklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacının Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Șirketi (PTT) Yönetim Kurulunun 11/05/2020 tarihli ve 92sayılı kararı uyarınca tarafina destek ödemesi yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair, Erzurum PTT Başmüdürlüğünün 25/06/2021 tarihli ve 16155 sayılı işleminin iptali ve ödenmeyen 2.000 TL destek tutarının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.

18. 17/07/1953 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 6145 sayılı Kanun'la kurulan Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi, 406 sayılı Telgrafve Telefon Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Ek ve Gecici Maddeler Eklenmesine Dair 40o0 sayılı Kanun ile Türk Telekomünikasvon A.S. ve Posta İsletmesi Genel Müdürlüğü şeklinde yeniden yapılandırılmış olup, 4000 sayılı Kanun ile Posta ve Telgraf Tesis ve İşletmesine ilişkin hizmetlerin T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.İ) tarafından yürütüleceği hükme bağlanmış bulunmaktadır. 406 sayılıTelgraf ve Telefon Kanunu ile değişikliklerinde geçen T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.I.) ibareleri 4502 sayılı Kanun'la "T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü" (PTT) olarak değiştirilmiştir. 23/05/2013 tarihli ve 28655 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanan 09/05/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun 21. maddesi gereğince Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT) kurulmuş ve 02/09/2013 tarihinde Ticaret Siciline kayıtla faaliyetine başlamıştır. Aynı tarih itibariyle T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü faaliyetlerine son vermiştir. Aynı Kanun'un 31. maddesinin 3. fikrasıgereğince 08/06/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli listenin "B - Kamu İktisadi Kuruluşları (KīK) bölümünde yer alan "Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.1.)" ibaresi listeden çıkarılmıştır. Diğer mevzuatta mülga T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğüne yapılanatıflar PTT'ye yapılmışsayılır, 05/02/2017 tarih ve 29970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/01/2017 tarih 2017/9756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıile PTT'nin sermayesinin tamamı Hazine Müsteşarlığından Varlık Fonuna devredilerek tescil ve ilan edilmiştir. PTT, 02/04/1987tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.

19. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer õzlük haklarını düzenlemek amacıyla çıkarılan, 29/01/1990 tarihli ve 20417 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) bendinde, teşebbüs ve bağlı ortakhklarda hizmetlerin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği, (b) bendinde, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sūrekli görevlerinin; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, mūessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürüleceği, (e) bendinde, işçilerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olmadığına yer verilmiş, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9. maddesinde ise, özel hukuk 

hükümlerine göre kurulmuş olup, yönetim kademelerinde iş kanunları çerçevesinde personel çalıştıran ve ekli 1 sayılı cetvelde yer almayan teşebbüs ve bağlı ortaklık personeli hakkında, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürūrlüğe girdiği tarihten önce tabi oldukları İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağı esası getirilmiştir.
20. Mahkememizin benzer olaylara ilişkin verdiği 01/03/1996 tarih ve 22567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan,22/01/1996 tarih ve E.1995/1, K.1996/1 sayılı ve õzelleştirme kapsamında bulunmayan Kamu İktisadi Teşebbüslerinde kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğuna ilişkin ilke kararı bulunmaktaysa da, 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu'nun 37. maddesi ile 399 sayılı KHK'nin Ek 3. maddesi; "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1. ve geçici 9. maddelerine tabi teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında çalışan personel ile bu teşebbüs ve bağlı ortakhıklar arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kamundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işler iş mahkemelerindegörülür" şeklinde değiştirildiğinden, Mahkememiz 25/10/2017 tarihinden sonra açılan davalarda adli yargı yerinin görevli olduğu şeklinde kararlar vermiştir. 6475 sayılı Kanun'un 31. maddesinin 3. fikrası gereğince 08/06/1984tarihli ve 233 sayılı KHK'ya ekli listenin “B-Kamu Iktisadi Kuruluşları (KtK)" bölümünde yer alan “Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.I.)" ibaresi listeden çıkarılmış olduğundan, 7036 sayılı Kanun'un 37. maddesinin somut uyuşmazlıkta uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu durumda Kanun'da bir düzenlemeye yer verilmediğinden õncelikle Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin hukuki niteliği konusunun açıklığa kavuşturulması gerekir.
21. PTT'nin evrensel hizmet yükümlülüğünün bulunması devletin sunumunda kamu yararı görülen hizmetler de dâhil olmak üzere haberleşme hakkı gibi vatandaşlık haklarının temel bileşenleri olan değişik hizmetlerin sunumunun devamınısağlama yükümlüğünün bir gereğidir (AYM, E,2013/84, K.2014/183, 04/12/2014). PTT lehine getirilen tekel ise evrensel posta hizmetinin ülkenin her tarafına kesintisiz ve makul ücretlerle götürülebilmesinin yanında niteliği gereği kamu yararını barındıran işlerin gördürülmesini de garanti altına almaktadır. Bu yönüyle PTT tarafından yerine getirilen hizmetlerin bu bölümünün kamu yararı amacı taşıdığı ve kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır. Öte yandan PTT A.Ş.nin sermayesinin tamamının hazineye ait olduğunu belirten 6475 sayılı Kanun'un bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davada şirketin kamu tüzel kişisi niteliğinde olduğu ifade edilmiştir (AYM, E.2013/84,K.2014/183, 04/12/2014). Her ne kadar 24/1/2017 tarihli ve 2017/9756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sermayesinin tamamı Hazine Müsteşarlığından Varlık Fonuna devredilmiş olsa da şirketin bu niteliğini koruduğu ve bu yönüyle kamu kaynağı kullandığı da anlaşılmaktadır. (Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 tarih ve E. 2018/96,K. 2023/222 sayılı Karari)

22. Buna göre, PTT A.Ş. tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu ise de, 4Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 233 sayılı KHK ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılımmıştır. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketininpersonelinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 26 ve 27.maddeleri uyarınca istihdam edileceği 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle belirtilmiş olup, Ek 27. maddenin 3. fikrasıgereği de 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayıldıkları anlaşılmaktadır.

23. Dosya kapsamındaki bilgilerden davacının, 5510sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fikrasının (a) bendine tabi tescil kaydının bulunduğu, dolayısıyla idareyle davacı arasında imzalanan hizmet sözleşmesinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, talep edilen destek ödemesinin de İş Kanunu kapsamında bulunduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 16/01/2023 tarih ve E.2022/5207, K.2023/104 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 16/01/2023 tarih ve E.2022/5207, K.2023/104 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

K A R ŞI OY 
Dava, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT) Yönetim Kurulu'nun 11/05/2020 tarihli ve 92 sayılı kararıuyarınca davacının destek ödemesi yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair Erzurum PTT Başmüdürlüğü'nün 25/06/2021 tarihli ve 16155 sayılı işleminin iptali ve ödenmeyen 2.000-TL destek tutarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmiştır.

Davalı PTT A.$.; 23/05/2013 günlü ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce Genel Müdürlük olarak kamu hizmeti yürütmüş olup, 233 sayılı Kamu İktisadîTeşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Karamname'ye ekli listenin "B - Kamu İktisadî Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer almış, 6475 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile birlikte, özel hukuk hükümlerine tâbi Anonim Șirket (mülga 21/1. madde)olarak yeniden yapılandırılmıştir.

6475 sayılı Kanun'un, PTT A.$.'nin kuruluşuna ilişkin hükümleri, 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmış, 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluslar ile Diğer Kurum ve Kurulusların Teskilatı Hakkında Cumhurbaskanlığı Kararnamesi'vle. PTT A.S.'nin kuruluşu yeniden düzenlenmiştir. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 385. maddesinde, bu kararnamede düzenlenen hususlar ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümler hariç olmak üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tâbi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kurulduğu ve sermayesinin tamamının Hâzineye ait olduğu belirtildikten sonra devamı maddelerde, PTT A.Ş.'nin, 6475 sayılı Kanun ve diğer mevzuat ile esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği.yurt içinde veya dışında şirket kurma veya kurulu olanlara ortak olmasının usûl ve esaslarının Cumhurbaşkanı tarafindan belirleneceği, uluslararası kuruluşlarda posta sektörünü temsil etmeye yetkili olduğu belirtilmiş; PTT A.Ş.'nin yönetim ve teşkilat yapısı, aynı Kararnamenin 387 ilâ 390. maddelerinde düzenlenmiş, 391. maddesinde, PTT A.$. personelinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 26. ve Ek 27. maddelerine göre istihdam edileceği 796. maddesinde ise bağlı, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların, görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda İdarî düzenleme yapabileceği kurala bağlanmıştır.6475 sayılı Kanun hükümleriyle 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne benzer şekilde, PTT A.$.'ye özel hukuku aşan bazıkamu gücü ayrıcalıkları tanınmıştır. Nitekim, anılan Kanun'un 21. maddesinde; PTT A.Ş. işyerlerinin, 3572 sayılı Işyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Kanun'un işyeri açma ruhsatı verme mercilerini düzenleyen 3. maddesi ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 81. maddesinde belirtilen işyeri izin harcından muaf olduğu, yapım ihalelerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tâbi olduğu, 22. maddesinde; 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na tâbi olmaksizın bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti verebileceği, her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetlerin PTT A.$.
tarafından yapılacağı, 29. maddesinde ise işçiler hariç PTT calışanları ve acentelerin para ve para hükmündeki evrak ve senetlere karşı işledikleri suçlar ile görevlerinden doğan suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacakları belirtilmiştir.
Özel hukuka tâbi olduğu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen PTT A.Ş.; kuruluş, teşkilat ve yönetim yapısı,bazı faaliyetlerde tekel yetkisine sahip olması, personelinin kamu hukukunatâbi olması ve kamu personeli gibi cezalandırılması,yapım işlerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tâbi olması gibi özel hukuku aşan bir çok kamu gücü ayrıcalığı ile donatılmışve kamusal yükümlülüklere tâbi kılınmıştır. Bu itibarla, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan PTT A.Ş., klasik kamu tüzel kişilerinden farklılaşsa da ağırlıklı olarak bir kamu kurumu özelliği taşıdığı görüldüğü gibi Anayasa Mahkemesinin E:2013/84,K:2014/183 sayılı kararında da Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kamu kurumu niteliği ağır basan bir anonim şirket olduğu belirtilmiştir.

6475 sayılı Kanun'un 21, maddesinin 3. fikrasında, PTT A.$. Esas Sözleşmesi'nin, Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu, Bakanın uygun görüşü alınarak hazırlanacağı ve Genel Kurul tarafından onaylanmasına müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçeceği, esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığının görüşüve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşünün aranacağı kurala bağlanmıştır.
Özel hukuk hükümlerine tâbi olmakla birlikte, kamu kurumu niteliği ağır basan PTT A.Ş.'nin organlarının oluşumu ve karar alma sürecinin özelliği, Esas Sözleşmesi'nin oluşturulması ve değiştirilmesi konusunda merkezî idarenin etkisi,organlarının ve personelinin kamu görevlilerinden oluşması, tekel niteliğindeki birçok kamu hizmetinin Şirket tarafından yürütülmesi gibi hususlar gözönüne alındığında, PTT A.Ş. Esas Sözleşmesi'nin personel rejimine ilişkin hükümlerinin İdarînitelikte olduğu, yapısı ve işlevleri yönünden kamusal alanda yer alan PTT A.$.'ne karşı 375 sayılı KHK'nin Ek 27, maddesine tâbi olarak kamu hukuku kurallarına göre istihdam edilen personel tarafından açılan bu davanın görüm ve çözümünde kamu hukuku kuralları uygulanacağından İdarî yargının görevli olduğu açıktır.

Açıklanan nedenlerle; davanın görüm ve çözümünūn idari yargı yerlerine ait olduğu oyu ile davanın çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu yolunda verilen karar katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/515KARAR NO : 2024/488KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Hal kayıt sistemi üzerinden yapılan sorgulamada, başvurucuya ait bildirimin olmadığının tespit edilmesi üzerine,Mersin Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile, cezalı hal rüsumu alınması işleminin, tacir olan başvurucunun,faaliyetlerinde basiretli bir tacir gibi hareket etmesi ve bildirim yükümlülüğünü malın sevkinden önce yerine getirmesi gerektiği hususlanı birlikte değerlendirildiğinde, cezalı hal rüsumunun hukuka uygun olduğu ve iptalini gerektirir bir durumun bulunmadığı sonucuna varıldığından, bu konuda adli ve idari yargı yerleri arasında doğan hüküm uyuşmazlığının, kesinleşen adli yargı kararının görevsiz mahkemece verilmiş bir karar olduğu, idari yargı kararında ise hukuki isabet bulunmadığıgözetilerek, her iki kararın da KALDIRILMASI ve 2247 sayılı Kanunun 25, maddesi uyarınca, uyuşmazlığın esası hakkında hüküm tesisi yoluna gidilerek hukuka uygun bulunan cezanın iptali için açılan DAVANIN REDDİNE karar verilerek.HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının 

Giderilmesini İsteyen 

(İdari Yargida Davacı

Adli Yargıda Davali): H.A 
Vekili : Av. A. Õ

Karşı Taraf : Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H. A 

J. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1.Davacı Mersin Büyüksehir Belediye Başkanlığı vekili, Kocaeli Belediyesi Merkez Halinde komisyonculuk faaliyetinde bulunan davalı H.A'a ait 26.000 kg patatesin hal kayıt sistemine bildirilmeden nakliye aracıyla taşındığının tespiti üzerine, kontrol ve denetim ekiplerince 06/06/2021 tarih ve 1809 nolu tutanağın düzenlendiğini, bu tutanağa istinaden Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı kararı ile 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiğini, davalı tarafindan bu cezanın iptali için Kocaeli Merkez Il Hal Hakem Heyetine müracaat edilmesi üzerine, şikayetin kabulüne ve hal rüsumu cezasının iptaline karar verildiğini, hal hakem heyetinin kesilen idari cezanın iptalini doğuracak şekilde karar alma görev ve yetkisinin olmadığını belirterek; Kocaeli Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 01/07/2021 tarih ve 2021-41-00436 sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Yargilama Aşamaları
2. Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayıl kararı ile, davalının hal tesislerinde komisyoncu olarak faaliyet gösterdiği, devamlı sebze meyve ticareti ile uğraştığı ve yükümlüklüklerinden haberdar olduğu, bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde idari para cezası ile cezalandırılacağını bildiği, bu nedenle davalı tarafin künyenin sehven hatalı yazıldığı savunmasının yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile, Kocaeli İl Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 01/07/2021 tarih ve 2021-41-00436 sayılı kararının iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 02/03/2022 tarih ve E.2022/347, K.2022/347 sayılıkararı ile, kararın usul ve kanuna uygun bulunduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Merkez Hal Tesisinde komisyoncu olarak faaliyet gösteren H.A'un Hal Kayit Sistemine bildirilmeden toptan mal alma satma ya da toptancı halinde satmak ūzere bildirimde bulunup toptancı hali dışında toptan mal satması gerekçe gösterilerek Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafindan 06/06/2021 tarihli ve 1809tutanağı ile 13.000,00-TL hal rüsum cezası kesildiği, davalı H.A'un Kocaeli Merkez Il Hakem Heyetine tarafina kesilen cezanın iptali için talepte bulunduğu, Kocaeli Merkez Il Hakem Heyeti 08/06/2021 tarih, 2021-41-00436 sayıli kararıyla şikayetçinin talebi kabul edilerek tutanağın iptaline karar verilmiş olduğu, davacı belediyenin süresinde yapmış olduğu itiraz değerlendirildiğinde, davalının Sebze ve Meyve Ticareti Ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğine göre bildirim miktarı veya üzerinde alım satım ve devri yapılan mallara ilişkin bildirimde bulunma, bu bildirimin doğruluğunu kontrol etmek, eksiklik ve yanlışlıkları da derħal düzeltilmesini sağlamakla yükümlü olduğu,davalının hal tesislerinde komisyoncu olarak faaliyet gösterdiği ve devamlı sebze meyve ticareti ile uğraştığı ve yükümlüklüklerinden haberdar olduğu ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde idari para cezası ile cezalandırılacağının bilincinde olduğu, bu nedenle davalı tarafin künyenin sehven hatalı yazıldığı savunmasının yerinde olmadiığı..."

II. İDARİYARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
3. Davacı H.A'un vekili, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik'in 47/1-(a) maddesine istinaden davalı belediye zabita ekiplerince düzenlenen 06/06/2021 tarih ve 1809 nolu cezalı hal rüsumu tutanağına istinaden Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı kararı ile 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiğini, davalı idarenin müvekkilini yanlıs yönlendirdiğini bu nedenle Kocaeli İl Hakem Heyetine başvuru yapıldığını.hakem heyeti tarafindan şikayetin kabulüne ve cezanın iptaline karar verildiğini, davalı belediye tarafindan hakem heyeti kararının iptali için adli yargı yerinde dava açıldığını ve yapılan yargılama neticesinde hakem heyeti kararının iptaline karar verildiğini, 5957 sayılı Kanun uyarınca hal kayıt sistemine bildirilmeden toptan mal alma, satma ya da toptancı halinde satmak üzere bildirimde bulunduktan sonra hal dışında mal satmak kastının olmadığını belirterek, Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı 13.000 TL cezalı hal rüsumunun iptali talebiyle, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
4. Mersin 1. Vergi Mahkemesi 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararı ile; davanın kabulüne,dava konusu cezalı hal rüsumunun iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesi 15/11/2022 tarih ve E.2022/2158, K.2022/2233 sayılı kararı ile, Mahkemece verilen karar hukuka uygun bulunduğundan, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idare ekipleri tarafindan yapılan denetimlerde, 41 KF 48 plakalıçekiciye bağlı 41 RV 965 plakalı dorsede yüklü, davacrya ait olduğu belirtilen ürününün hal kayıt sistemine bildirilmeden toptan mal alma satma ya da toptancı halinde satmak üzere bildirimde bulunup toptancı hali dişında toptan mal satma amacıyla taşındığının tespit edildiği iddia edilerek davacı hakkında cezalı hal rüsum tutanağıdüzenlendiği, tutanağın iki zabıta memuru ve araç şoförü tarafindan imzalandiği, durumun Mersin Büyükşehir Belediye Encümeni'ne sunulduğu, Büyükşehir Belediye Encümeni'nin kararı ile davacıdan cezalı hal rüsumu tutanağında belirtilen cezalı hal rüsumunun alınmasına karar verildiği, davacı tarafça il hakem heyetine itiraz edildiği, hakem heyetince verilen karara davalı idarece itiraz edildiği, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/12/2021 tarih ve E:2021/367, K:2021/761 sayılı kararı ile hakem heyetikararının iptal edildiği, sonrasında davacıtarafindan davalı idarece kendisinden alınmasına karar verilen cezalı hal rüsumunun iptali istemiyle görülmekte olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEGERLENDİRME :
Yukarida anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; cezalı hal rüsumu tutanaklarına ilişkin olarak 5957 Sayılı Kanun'da herhangi bir şekil şartı öngörülmediği, 213 Sayılı Kanun hükümlerinin belediyelere ait vergi,resim ve harçlara da uygulanacaği, cezalı hal rüsum tutanaklarinın maddi gerçeği ortaya çıkartmak için kullanılan bir araç olduğu, dolayısıyla cezalı hal rusum tutanaklarına da 213 sayılı Kanun'da öngörülen yoklama tutanaklarışekil şartlarının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Buna binaen de, mükellef adına cezalı hal rüsumu tahakkuk ettirilebilmesi, idare tarafindan meyve ve sebze halinde satışı yapılmasına rağmen bildirilmeyen malların bulunduğu hususunun hukuken geçerli bir biçimde tespit edilmesine bağlıdır.

Yoklama, vergilemede vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin esas olması gerektiği yönündeki vergileme ilkesinin gerçekleştirilmesi bakımından önemli bir müessesedir. Maddi bir olayın tespitine yönelik olarak düzenlenen tutanakların kesilecekcezaya dayanak oluşturabilmesi için, bu tutanakların cezaya muhatap olacak gerçek veya tüzel kişinin kendisinin ya da yetkili kişisinin imzasını taşıması kanuni bir zorunluluktur. Kanun Koyucu aynı maddede imzadan çekinme hakkının bulunduğuna da değinerek, yoklama mahallinde yükümlü veya yükümlünün yetkili adamının bulunmaması yahut imzadan çekinmesi hallerinde yoklama fişlerinin polis, jandarma, muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinden birisi tarafindan imzalanacağını öngörmüştür.

Olayda, cezalı hal rüsum tutanağının davacı veya yetkili adamı tarafindan imzalanmadıği, araç şoförünce imzalandıği, ürünün yüklü olduğu aracın ise davacı haricinde başka bir şahsa ait olduğu, tutanakta; davacının veya yetkili adamının yoklama anında olmadığına dair bir şerhe yer verilmediği, tutanağın polis, muhtar, ihtiyar heyeti vb.Kamun'da sayılan ilgililere imzalatılmadan, sadece iki zabıta memurunca imzalandığı görülmektedir.
Bu durumda, cezalı hal rüsumu tutanağının yükümlünün yetkili adamı olmayan araç şoförünce ve iki zabıta memuru tarafindan imzalandıği, dolayisıyla cezaya dayanak alınan cezalı hal rüsumu tutanağının 213 sayılı Kanun hükümlerine uygun düzenlenmediği anlaşıldığından, işbu usulsüz olarak düzenlenmiş tutanağın esas alınmasısuretiyle davacı hakkında Mersin Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile alınmasına karar verilen cezalı hal rüsumunda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, Mersin Büyükşehir Encümeni kararıyla davacidan aliınmasina karar verilen dava konusu cezalı hal rüsumunun iptaline..."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
5. Îdari yargı yerinde davacı ve adli yargı yerinde davalı olan H.A'un vekili, idari yargı yerinde "Mersin Büyükşehir Belediye Encümen kararıyla davacıdan alınmasına karar verilen dava konusu cezalı hal rüsumunun" iptaline karar verildiği 

halde, adli yargı yerinde "davanın kabulü ile, Kocaeli Il Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 01/07/2021 tarih ve 2021-41-00436sayılı kararının iptaline" karar verildiğini, kararlardan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle, ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının idari yargı yerinde verilen iptal kararının benimsenmesi suretiyle giderilmesi talebinde bulunmuştur.

6. Başvurucu H.A vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü hüküm uyuşmazlığının giderilmesi için Mersin 1. Vergi Mahkemesine başvurması üzerine, mezkûr Mahkemece dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 

7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılıdüşünceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılığını Yazıh Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayılıkararı ile, Mersin 1. Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna, Mersin 1. Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararının kaldırılmasına, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayılı kararının belirtilen gerekçeyle benimsenmesi suretiyle, hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..2247 sayıhı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyiși Hakkında Kanunun 24. maddesinde adlî ve idarîyargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığıın kabul edileceği, ilgili kişi veya makamın Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini isteyebileceği kurala bağlanmıştır.
Bu kanuni düzenlemeye göre hüküm uyuşmazlığının varlığı için;
a)Uyuşmazlıkbulunduğu ileri sürülen hükümlerin, adli ve idarîyargı mercilerince verilmesi 
b) Konusu, sebebi ve taraflarından en az birinin aynı olması,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Davaların esasının hükme bağlanmış bulunmasıi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden; ortada adlí ve idarî yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu; davanın konusu, sebebi ve taraflarının aynı olduğu, her iki davada da uyuşmazlığın esasının hükme bağlandığı, idarî yargıda hal rüsúmunun cezalı olarak alınmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediyesi Encümeni kararının iptal edilmesine karşın, adli yargıda söz konusu işlemin hukuka uygun olduğuna karar verildiği anlaşılmakta olup, adli ve idari yargı mercilerinin kararları arasında hüküm uyuşmazlığıbulunduğu sonucuna varılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 9. maddesinin 7. fikrasında toptancı hallerinin işleyişine, yönetim ve denetimine,alım satiım işlemlerinin nasıl yapılacağıa, bildirimle hal rüsúmu õdeme yükümlülüğünün ne şekilde yerine getirileceğine ilişkin usúl ve esasların yönetmelikle düzenleneceği belirtildiğinden, Kanun kapsamına giren mallarıtoptan satın alanların bu malları toptancı hallerine hangi suretle bildireceklerine ve bunun denetimine ilişkin usûl ve esasların yönetmelikle düzenleneceği ve ilgililerin bu düzenlemelere uymaları gerektiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

5957 sayılı Kanunun 9. maddesinin 7. fikrası uyarınca çıkarılan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 23. maddesinin 2. fikrasında belediyelerin toptancı hali dışında bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabıtaları aracılığıyla denetim yapma yetkisini haiz oldukları ve sınırı ve mücavir alanları içinde toptancı hali bulunmayan belediyelerin bu denetimi belediye zabitaları aracilığıyla yerine getirecekleri kurala bağlandığından, 5957 sayılı Kanun kapsamında bulunan mallarla ilgili denetimin belediye zabıtasınca yapılabileceği ve tutanak düzenlenebileceği açıktır.

Yönetmeliğin 41. maddesinde bildirimin; malların üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden õnce toptancı haline başvurularak veya sistem internet sayfasından çevrimiçi veya çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılabileceği belirtildiğinden, mal sevk edilmeden önce bildirimde bulunulması gerektiği kuşkusuzdur.

Dosvanın incelenmesinden, Kocaeli Belediyesi Merkez Halinde komisyonculuk faaliyetinde bulunan davaciya ait 26.000 kilogram patatesin hal kayıt sistemine bildirilmeden nakliye aracryla taşındiğının Mersin Íli Tarsus Ilçesinde 06/06/2021 tarihinde saat 17.18'de belediye zabita memurlarinca yapilan denetim sonucu düzenlenen tutanakla tespit edildiği, 5957 sayılı Kanunun 9. maddesinin 9. fikrası uyarınca cezalı hal rüsûmundan mal sahibiyle birlikte müteselsilen sorumlu bulunan nakliyecinin yetkili adamı olan araç sürücüsü tarafindan da tutanağın imzalanmasından 13 dakika sonra davacının hal kayıt sistemine bildirimde bulunduğu anlaşıldiğından, bildirim 

yükümlülüğünü malın sevkinden önce yerine getirmediği sabit olan davacı hakkında hal rüsûmunun cezalı olarak alınmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, hal rüsûmunun cezalı olarak alınmasına dair Belediye Encümeni kararında hukuka aykarılık bulunmadığına ilişkin olarak Ticaret Mahkemesince verilen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğundan,Ticaret Mahkemesi kararının bu gerekçeyle benimsenmesisuretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerektiği.."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisi, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367,K.2021/761 sayılı kararı ile Mersin 1. Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna, Mersin 1. Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararının kaldırılmasına, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayıl1 kararının belirtilen gerekçeyle benimsenmesi suretiyle, hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasına göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için; uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi, konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi, her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,kararlarda davanın esasınım hükme bağlanmasi, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması ve bu koşulların birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş; taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların bulunduğu, tüm kararlarda davanın esasının hükme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.
Hüküm uyuşmazliığına konu Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi kararında, Mersin Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 09.06.2021 tarihli ve 1652 sayılı kararı ile H.A'tan tahsiline karar verilen 13.000,006 tutarındaki CezalıHal Rüsumu'na iptaline ilişkin Kocaeli Il Hål Hakem Heyeti kararının iptaline karar verilmesine karşın, Mersin 1.Vergi Mahkemesi kararında, söz konusu Cezalı Hál Rüsumu'nun iptaline karar verildiği anlaşılmakla, iki karar arasında oluşan çelişkinedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hâle geldiği, bu duruma göre, söz konusu adli ve idari vargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu kabul edilmelidir.

Dava dosyalarının incelenmesinden; Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Merkez Hálinde komisyonculuk faaliyetinde bulunan davacıya ait 26.000 kilogram patatesin hâl kayit sistemine bildirilmeden nakliye aracıyla taşındığının Mersin Ili Tarsus Îlçesinde 06.06.2021 tarihinde saat 17.18'de belediye zabita memurlarınca yapılan denetim sonucu düzenlenen tutanakla tespit edildiği, 5957 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dokuzuncu fikrası uyarınca Cezalı Hål Rüsumu'ndan mal sahibiyle birlikie müteselsilen sorumlu bulunan nakliyecinin yetkili adamı olan araçsürücüsü tarafindan da tutanağın imzalanmasından 13 dakika sonra davacinın hâl kayıt sistemine bildirimde bulunduğu anlaşıldiğından, bildirim yükümlülüğünü malın sevkinden önce yerine getirmediği sabit olan davacıhakkında hál rüsumunun cezalı olarak alınmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, 13.00o Cezalı Hål Rüsumu alınmasına dair Mersin Büyükşehir Belediye Encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, söz konusu rüsumun iptaline ilişkin Kocaeli İl Hål Hakem Heyetinin 01/07/2021tarihli ve 2021-41-00436 sayılı kararının iptaline yönelik Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen kararın hukuka uygun olduğu..."
V. İLGİLİ HUKUK 
10. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un "Amaç ve kapsam"başlıklı 1, maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amaci, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli, standartlara ve gida güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasımi,malların etkin şekilde tedarikini, dağıtimını ve satışıni, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunmasım,meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini, toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sisteme kavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamaktır.

(2) Bu Kanun, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer mallarin her ne şekilde olursa olsun alımi, satımı ve devri ile toptancı halleri ve pazar yerlerinin kuruluş, işleyiş, yönetim ve denetimine ilişkin usul ve esaslari, uygulanacak yaptırımları ve bakanlıklar, belediyeler ile diğer idarelerin görev, yetki ve sorumluluklarini kapsar.

11. 5957 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir 
"(1) Bu Kanunun uygulanmasinda;
c) Belediye toptancı hali: Belediyelerce kurulan toptanci hallerini,
c) Hal hakem heyeti: Ureticiler ile meslek mensuplari arasında veya meslek mensuplarınin kendi aralarında 

çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il veya ilçe merkezlerinde oluşturulan heyetleri,
d) Hal rüsumu: Malları satın alanlarca toptan satiş bedeli üzerinden ödenen meblağı
f) Komisyoncu: Mallarin toptan satişı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek mensuplarıni,
g) Künye: Malların üretim yerini, cinsini, miktarıni, hangi üretici ve işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlık ile Gida, Tarim ve Hayvancılık Bakanlığınca uygun görülecek diğer hususları ihtiva eden barkodlu etiketi veya bu bilgileri içeren belgeyi,
i) Meslek mensubu: Malların ticaretiyle iştigal eden ilgili meslek odalarına kayıtlı kişileri,
p) Tüccar: Malların toptan satışı amaciyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensuplarini,
..
ifade eder."
12. 5957 sayılı Kanun'un "Hal rüsumu" başlıklı 8. maddesinin 8. ve 9. fikraları şöyledir:
"(8) Bu Kanun hükümlerine aykiri olarak;
a) Toptancı haline bildirilmeden toptancı hali dişında toptan alımıp satilan ya da toptanci halinde satilmak üzere bildirimde bulunulup toptanci hali dişında toptan satılan 
b) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere satın alınıp bu maddenin ikinci fikrasına aykırı olarak iç piyasada satişa sunulan,
c) Toptancı halinden satin alınmadan veya toptancı haline bildirilmeden perakende satılan 
c) Miktarına, değerine, üretim şekline veya künyesinde belirtilen diğer hususlara ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunulan, mallar için hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde bir önceki gün o mallar için oluşan birim fiyatların en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır. Hal rüsumunun cezalı olarak alınmasina belediye encümenince karar verilir. Cezalı hal rüsumu tahsil edilen mallar için önceden ödenen hal rüsumu varsa cezalı tahsil edilecek hal rüsumundan mahsup edilir.
9) Cezalı hal rüsumundan, malları taşiyan nakliyeciler ya da depolayanlar mal sahibiyle birlikte müteselsilen sorumludur."
13. 5957 sayılı Kanun'un "Toptancı hallerinin yönetimi" başlıklı 9. maddesinin 7. fikrası şöyledir:
"(7) Toptancı hallerinin işleyiş, yönetim ve denetimine, işlem görecek malların belirlenmesine, alım satım işlemlerinin nasıl yapılacağına, bildirim ve hal rüsumu ödeme yükümlülüğünün ne şekilde yerine getirileceğine,hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimlere ve bunların görev ve yetkilerine, hal yöneticisinin diğer niteliklerine,hal zabitasının sayisınave bunlar ile özel güvenlik görevlilerinin çalışma yöntemine, hallerde tutulacak defter, belge ve kayıtlara ve bu konularla ilgili diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, ilgili bakanlıklar ile Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir."
14. 5957 sayılı Kanun'un "Hal hakem heyeti ve Toptancı Hal Konseyi" başlıklı 10. maddesinin 1. ve 5. fikraları
"(1) Üreticiler ile meslek mensuplari arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il merkezlerinde bir hal hakem heyeti oluşturulur. Bakanlıkçagerekli görülen ilçe merkezlerinde de hal hakem heyeti oluşturulabilir.
…
(5) Değeri elli bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur.Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlarilam hükmündedir. Bu kararlar 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar, bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yerde ticarî davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebilir. Itiraz, hal hakem heyeti kararinın icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hâkim, hal hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Hal hakem heyeti kararlarına yapılan itiraz üzerine asliye ticaret mahkemesinin vereceği karar kesindir."
15. 5957 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin "Denetim"başlıklı 23. maddesinin 1. ve 2. fikraları şöyledir:
"(1) Toptancı halleri, hal zabıtaları aracılığıyla bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde toptancı hali içinde gerekli denetim ve uygulamaları yapmakla görevli ve yetkilidir.

2) Belediyeler, ilgili yönetmelik hükümleri saklı kalmak ve yetki alanları içinde olmak kaydıyla, toptancı hali dışında bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabutaları aracılığıyla denetim yapma yetkisini haizdir. Sınırı ve mücavir alanları içinde toptancı hali bulunmayan belediyeler, bu denetimi belediye zabitalariı aracılığıyla yerine getirir."
şöyledir:

16. Yönetmeliğin "İdari para cezası ve cezalı hal rüsumu tutanağı" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) İdari para cezalarına ilişkin EK-1, cezalı hal rüsumuna ilişkin EK-2'de yer alan tutanaklar, denetim yapmakla görevli yetkili personelce düzenlenir. Bakanlığın kararı üzerine, bu tutanaklar sisteme işlenebilir veya sistem üzerinden anlik olarak düzenlenebilir."
17. Yönetmeliğin "Malların satışı" başlıklı 36. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"...
(5) Malların toptan veya perakende satişıni yapanlar ile malları taşiyanlar ve depolayanlar, bunların toptanci halinden satın alındığını veya toptancı haline bildirildiğini belgelemek zorundadır.

(7) Bu maddeye göre toptancı haline yapılacak bildirim, bu Yönetmelik hükümlerine göre sistem üzerinden yapılır.

18. Yönetmeliğin "Bildirim" başlıklı 41. maddesinin 1. fikrası şöyledir 
"(1) Bildirim; bildirim miktarı veya üzerindeki malların üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce bildirimciler tarafindan sisteme yapilan beyan işlemidir."
19. Yönetmeliğin "Künye" başlıklı 42. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) Bildirim yapıldıktan sonra, sistem tarafından bu işleme ilişkin bir künye oluşturulur. Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici/işletmeye aitolduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlıkça uygun görülen diğer hususlari içerir."
20. Yönetmeliğin "Bildirimcilerin yükümlülükleri" başlıklı 43, maddesi şöyledir;
"(1) Bildirimcilerin yükümlükleri şunlardır:
a) Sisteme kaydolmak,
b) Bildirim miktarı veya üzerinde alım, satım ve devri yapılan mallara ilişkin bildirimde bulunmak,
c) Bildirime bağlı olarak sistem tarafindan gönderilen bilginin doğruluğunu kontrol etmek, eksiklik veya yanlışlıkların derhal düzeltilmesini sağlamak,
ç) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunu beş iş günü içinde ödemek veya ödenmesini sağlamak,
d) Sisteme giriş için kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve şifresini mevzuata ve usulüne uygun kullanmak ve muhafaza etmek,
e) Sistemde kayıtlı iletişim bilgilerindeki değişiklikleri derhal, diğer değişiklikleri ise en geç bir ay içinde sisteme işlemek veya toptancı hali ya da il müdürlüğü kanalıyla işlenmesini sağlamak,
f) Mevzuat ve Bakanlıkça belirlenen diğer işlemleri yapmak.
(2) Sisteme kayıhı diğer kişiler, birinci fikranın (a), (d), (e) ve (f) bentlerindeki hükümlerden sorumludur."
21. Yönetmeliğin "Hal rüsumu" başlklı 44. maddesinin 7. fikrası şöyledir:
"(7) Hal rüsumu, bildirim işleminin tamamlanmasıyla tahakkuk eder. Rüsumun hesaplanmasında, toptan satışbedeli esas alınır."
22. Yönetmeliğin "Cezalı hal rüsumu" başlıklı 47. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine aykirı olarak;
a) (Değişik:RG-1/7/2013-28694) Sisteme bildirilmeden toptan alınıp satilan ya da toptancı halinde satilmak üzere bildirimde bulumup toptancı hali dişında toptan satılan,
.
ε) Miktarına, değerine, üretim şekline veya künyesinde belirtilen diğer hususlara ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunulan, mallar için hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde o mallar için oluşan bir önceki gün birim fiyatlarının en yükseği, bir önceki gün fiyat oluşmamışsa o mallar için oluşan en son birim fiyatlarının en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır.
…
(5) Hal rüsumunun cezalı olarak alınmasına yetkili personelce düzenlenen ceza tutanağına istinaden ilgili belediye encümenince karar verilir. Belediye encümenince verilen karar ile tahakkuk işlemi gerçekleşir.
(6) Cezalı hal rüsumu tutanaklari, tutanağın düzenlendiği günü takip eden ilk belediye encümen toplantısında gündeme alınarak görüşülür ve karara bağlanır. Ceza kesilmemesine ilişkin belediye encümeni kararı gerekçeli olarak alımır.


(7) Cezalı hal rüsumundan, malları taşiyan nakliyeciler ya da depolayanlar, mal sahibi ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bildirimde bulunulmayan mallari taşıyanlara veya bunları depolayanlara ayrica bu Yönetmeliğin 48inci (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)(1) maddesine göre cezai işlem uygulanır.
1F 
..

VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında,dosyanın usul yönūnden incelenmesi sonunda;
".….23. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli yargı ve idari yargı kararlarının incelenmesinden; ortada adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu, davanın taraflarının aynı olduğu anlaşılmıştır.
24. Konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığının incelenmesinde; uyuşmazlık, hal kayıt sistemi üzerinden yapılan sorgulamada, başvurucunun bildiriminin olmadığından bahisle, Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı kararı ile, 5957 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 47. maddesinin l/a bendi uyarinca 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verilmesi ve bu kararın başvurucuya tebliğ edilmesiyle başlamıştır.

25. Başvurucu tarafindan, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı, Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayıli, 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınması işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargıda dava açılırken;Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, cezalı hal rüsumu alınması işleminin iptaline yönelik, Kocaeli İl Hal Hakem Heveti Başkanlığının 01/07/2021 tarih ve 2021-41-00436 sayılı kararının iptali istemiyle adli yargıda dava açıldığı görülmektedir.
26. Olayda her iki davanın sebebi, davacıya ait patatesin, hal kayit sistemine bildirilmeden nakliye araciyla taşınıp taşınmadığına ilişkindir. Idare, Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt sistemi üzerindenyapılan sorgulamada başvurucu H.A'a ait 26.000kg. geleneksel patates bildiriminin olmadığının tespit edilmesi üzerine tutanağın tutulduğu ve encümen kararı ile 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınmasına karar verildiğini, idari işlemin hukuka uygun olduğu, iptal edilmemesi gerektiği savunmasında bulumurken; başvurucu taraf, aracın kantar noktasında zabıtalar tarafindan durdurulup, plakasına ait bir bildirimin olmamasınedeniyle tutanak tutulması üzerine araç künye plakasında yanlışlık yapıldığının fark edildiğini, künyelerin düzeltilerek yerine saat 17.31 ve 17.33'de doğru künyelerin 41 KF 480 plakalı araca alındığıni, düzenlenen cezalı hal rüsumu tutanağının hukuka aykırı olduğunu, iptalinin gerektiği iddia ve savunmasında bulunduğundan, her iki dava sebebi, yani maddi vakıalar aynıdır.
27. Dava konularına gelince; idari yargida davanın konusunun, cezalı hal rüsumuna ilişkin belediye encümen kararının hukuka aykırı olduğundan bahisle iptaline ilişkin bulunduğu; adli yargıda ise, belediye encümenince tesis edilen cezalıhal rüsumunun, iptaline yönelik Kocaeli İl Hal Hakem Heyeti Başkanlığı Kararının iptaline ilişkin olduğu, dolayısıyla hüküm uyuşmazlığı bulunduğu iddia edilen kararların aynı konuya ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

28. Kararlardan işin esasının hükme bağlanmasımın incelenmesinde; başvurucu vekili tarafindan idariyargida açılan dava sonunda,dava komusu cezalı hal rüsumunun iptaline; idare vekili tarafindan adli yargida açılan dava sonunda ise davanın kabulü ile, cezalı hal rüsumumun iptaline yönelik olarak verilen Kocaeli Il Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 01/07/2021 tarih ve 2021-41-00436 sayılı kararının iptaline karar verildiği ve kararların kesinleştiği, böylelikle her iki kararda da işin esasının hükme bağlandığı anlaşılmaktıdır.

29. Hüküm uyuşmazlığıın kabul edilebilmesi için öngörülen bir diğer husus ise, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıdır. Idari yargıda yapılan yargılama sonucu idari işlemin iptaline karar verilirken, adli yargıda idari işlemin hukuka uygun olduğu ve idarece tesis edilen cezalı hal rüsumunun iptaline yönelik olarak verilen Hakem Heyeti Başkanlığının Kararının iptaline karar verilmiştir. Idari yargı yerinde hukuka uygun bulunmayan idari işlemin, adli yargıda hukuka uygun olduğuna karar verilerek, kararlar arasında oluşan çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz hale geldiği değerlendirilmiştir.

30. Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayılı kararı ile Mersin 1.Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararı arasında, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna,
B. 2247 sayilı Kanun'un 25. maddesi hükümleri uyarinca 
a. İdari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesineyapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30gün içinde cevap verilmek üzere davalı idareye bildirilmesi, verilen cevabı karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasina,
b. Usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra Başkanlıkça belirlenecek tarihte işin esasının görüşülmesine"oy birliği ile karar verilmiştir.


24,+. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçekarşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesinde, adli ve idari yargı yerlerince verilen kararlar arasında hüküm uyuşmazlığıbulunmadığından, talebin reddine karar verilmesi istenilmiştir.

B. Esasin Incelenmesi 
25. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;
26. Başvuru dilekçeleri ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazıları, dayanılan Kanun kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın yazılı düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra, gereği görüşülüp düşünüldü
27. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olayın, hal kayıt sistemi üzerinden yapılan sorgulamada, idari yargı yerinde davacı,adli yargı yerinde davalı olan H.A'a ait bildirimin olmadığının tespit edilmesi üzerine, Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı kararı ile, 5957 sayılı Kanun'a istinaden cıkarılan Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 47. maddesinin 1/a bendi uyarınca, 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınması işleminden kaynaklandığıgörülmektedir.

28. Dava dosyalarının incelenmesinden; Mersin ili, Tarsus ilçesi belediye zabita memurlarınca yapılan denetim sırasında, Kocaeli Belediyesi Merkez Halinde komisyonculuk faaliyetinde bulunan H.A'a ait 26.000 kilogram patatesin,06/06/2021 tarih saat 17.18'de 41 KF 480 (cekici) ve 41 RV 965 (dorse) plakalı araç içerisinde hal kayıt sistemine bildirilmeden nakliye aracıyla taşındığının tespit edildiği ve tutanak düzenlendiği; araç sürücüsü tarafından tutanağın imzalanmasından sonra 17.31-17.33 saatlerinde aracın doğru künye bildiriminin yapıldığı; belediye zabıta ekiplerince düzenlenen 06/06/2021 tarih ve 1809 numaralı cezalı hal rüsûmu tutanağına dayanılarak Mersin Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652sayılı kararı ile 13.000 TL tutarında cezalı hal rüsûmu alınmasına karar verildiği; bu kararın H.A'a bildirilmesi üzerine, adıgeçen tarafindan cezalı hal rüsûmu tutanağının iptali için Kocaeli Merkez İl Hal Hakem Heyetine müracaat edildiği, hakem heyeti tarafindan, 01/07/2021 tarih ve 2021-41-00436 sayılı kararı ile başvurunun kabulü ve 13.000 TL cezalı hal rüsûmunun iptaline karar verilmesi üzerine, bu defa Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, Kocaeli İl Hal Hakem Heyeti kararının iptali talebiyle, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davada, anılan Mahkemenin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367,K.2021/761 sayılı kararı ile; "davalının, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğe göre bildirim miktarı veya üzerinde alım-satım ve devri yapılan mallara ilişkin bildirimde bulunma, bu bildirimin doğruluğunu kontrol etmek,eksiklik ve yanlışlıkların da derhal düzeltilmesini sağlamakla yükümlü olduğu, davalımn hal tesislerinde komisyoncu olarak faaliyet gösterdiği ve devamlı sebze, meyva ticareti ile uğraştığı ve yükümlülüklerinden haberdar olduğu ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde idarî para cezası ile cezalandırılacağının bilincinde olduğu, bu nedenle davalı tarafin künyenin sehven hatalı yazıldığı yolundaki savunmasının yerinde olmadığı" gerekçesiyle davanın kabûlüne karar verilerek, Kocaeli İl Hal Hakem Heyeti'nin 01/07/2021 tarihli ve 2021-41-00436 sayılı kararının iptaline karar verildiği ve kararı istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği; daha sonra H.A tarafindan cezalı hal rüsûmunun iptali istemiyle idarî yargıda açılan davada, Mersin 1. Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E,2022/202, K.2022/1056 sayılı kararı ile; ".…maddî bir olayın tespitine yönelik olarak düzenlenen tutanakların kesilecek cezaya dayanakoluşturabilmesi için, bu tutanakların cezaya muhatap olacak gerçek veya tüzel kişinin kendisinin ya da yetkili kişisinin imzasını taşımasının kanunî bir zorunluluktur. Kamun koyucu aynı maddede imzadan çekinme hakkının bulunduğuna da değinerek, yoklama mahallinde yükümlü veya yükümlünün yetkili adamının bulunmamasıyahut imzadan çekinmesi hâllerinde yoklama fişlerinin polis, jandarma, muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinden birisi tarafindan imzalanacağını öngõrmüştür. Olayda, cezalı hal rüsûm tutanağının davacı veya yetkili adamı tarafindan imzalanmadıği, araçşoförünce imzalandıği, ürünün yüklü olduğu aracın ise davacı haricinde bir şahsa ait olduğu, tutanakta davacının veya yetkili adamının yoklama anında olmadığına dair bir şerhe yer verilmediği, tutanağın polis, muhtar, ihtiyar heyeti vb. Kanun'da sayılan ilgililere imzalatılmadan sadece iki zabıta memuru tarafindan imzalandığı görülmektedir. Bu durumda, cezalı hal rüsûmu tutanağının yükümlünün yetkili adamı olmayan araç şoförünce ve iki zabıta memuru tarafindan imzalandıği, dolayısıyla cezaya dayanak alınan cezalı hal rüsumu tutanağının 213 sayılı Kanun hükümlerine uygun düzenlenmediği anlaşıldığından, usûlsüz olarak düzenlenmiş tutanağın esas alınması suretiyle davacı hakkında Mersin Büyükşehir Belediye Encümen kararı ile alınmasına karar verilen cezalı hal rüsúmunda hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle davanın kabûlüne karar verilerek,dava konusu cezalı hal rüsûmunun iptaline karar verildiği, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, Adana Bölge Îdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 15/11/2022 tarih ve E.2022/2158, K.2022/2233 sayılı kararı ile istinaf isteminin reddine temyiz yolu kapalı olmak üzere kesin olarak karar verildiği, kararın kesinleştiği; bilahare H.A tarafından, söz konusu kararların birbirleriyle çeliştiği ileri sürülerek, hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.
29. Somut olayda; vergi mahkemesince yapılan yargılama sonucu idari işlemin iptaline karar verilirken, adli yargıda idari işlemin hukuka uygun olduğu ve idarece tesis edilen cezalı hal rüsumunun iptaline yönelik olarak verilen Hakem Heyeti kararının iptaline karar verildiği, adli ve idari yargı yerleri kararları arasında hüküm uyuşmazlığının doğduğu, kararlar arasında oluşan çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilmiştir.
30. 5957 sayılı Kanun ile, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli, standartlara ve gida güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasi, malların etkin şekilde tedarikini, dağitımını ve satışını, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunması, meslek mensuplarının faaliyetlerinin 

düzenlenmesi, toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sisteme kavuşturulması ve işletilmesini sağlamak amaçlanmış olup,bu kapsamda Kanunda, hal rüsumu, komisyoncu, meslek mensubu, tüccar vb. kavramların tanımları yapıldıktan sonra toptancıhallerinin işleyişine, yönetim ve denetimine, alım satım işlemlerinin nasıl yapılacağına, bildirimle hal rüsûmu ödeme yükümlülüğünün ne şekilde yerine getirileceğine ilişkin usûl ve esasların ise yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alinmiştir.

31. Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 23. maddesinde, belediyelerin toptancı hali dışında bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabıtaları aracılığıyla denetim yapma yetkisini haiz oldukları, sınırı ve mücavir alanları içinde toptancı hali bulunmayan belediyelerin bu denetimi belediye zabitaları aracılığıylayerine getirecekleri ve tutanak düzenleyebileceği hükūm altına alınmış, Yönetmeliğin 41. maddesinde ise, bildirimin tanımı yapıldıktan sonra, izlenmesi gereken prosedür belirtilmiş, bildirim miktarı veya üzerindeki malların, üretildiği yahut girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden, her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce sisteme bildirilmesinin zorunlu olduğu düzenlenmiştir.
32. Yine, sebze ve meyve ticareti ile toptancı halleri ile ilgili olarak özel kanun olan 5957 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a istinaden hazırlanan Yönetmelikte, komisyoncunun, meslek mensubunun ve tüccarın tanımı yapılmiş; cezalı hal rüsumunun hangi hallerde düzenleneceği, müeyyidesi ve bu rüsumdan malları taşıyan nakliyeciler ya da depolayanların da mal sahibiyle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı düzenlendikten sonra bildirimcilerin, sisteme kaydolmak, bildirim miktarı veya üzerinde alım, satım ve devri yapılan mallara ilişkin bildirimde bulunmak, bildirime bağlı olarak sistem tarafından gönderilen bilginin doğruluğunu kontrol etmek, eksiklik veya yanlışlıkların derhal düzeltilmesini sağlamak yükümlülüğünün olduğu hüküm altina alınmiştir.

33. Bununla birlikte, 5957 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fikrasında, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarınınkendi aralarında bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çõzüm bulmak amacıyla il merkezlerinde bir hal hakem heyeti oluşturulacağı, Bakanlıkça gerekli görülen ilçe merkezlerinde de hal hakem heyeti oluşturulabileceği; 5. fikrasında ise, değeri elli bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvurunun zorunlu olduğu, bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararların ilam hükmünde olduğu, bu kararların 09/06/1932tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun, ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirileceği,tarafların, bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yerde ticarî davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebileceği, itirazın, hal hakem heyeti kararının icrasını durdurmayacağı, ancak, talep edilmesi şartıyla hâkimin, hal hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabileceği, hal hakem heyeti kararlarına yapılan itiraz üzerine asliye ticaret mahkemesinin vereceği kararın kesin olduğu düzenlenmiştir.

34. Açıklanan tüm bu maddi ve hukuki durum birlikte değerlendirildiğinde; H.A tarafindan, Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı kararı ile 13.000 TL cezalı hal rüsumu alınmasına ilişkin cezanın iptali için Kocaeli Merkez Il Hal Hakem Heyetine müracaat edilmesi üzerine, Hakem Heyeti tarafindan şikayetin kabulüne ve hal rüsumu cezasının iptaline karar verildiği; bu karara karşı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davada, anılan Mahkemenin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayılı kararı ile hakem heyeti kararının iptaline karar verilmiş ise de; uyuşmazlığın, belediyelerce tahsil edilerek gelir kaydedilen ve belediye encümenince alınmasına karar verilen cezalı hal rüsumundan kaynaklandığı, başka bir deyişle meslek mensupları ile üreticiler arasında ya da meslek mensuplarının kendi aralarında doğan bir uyuşmazlıktan kaynaklanmadığı; yine 5957 sayılı Kanun'un 10.maddesine göre, İl Hal Hakem Heyetleri tarafindan, üreticilerle meslek mensupları ya da meslek mensuplarınınkendi aralarında bu Kanun'un uygulamasından doğan bir uyuşmazlığın söz konusu olması halinde, bu uyuşmazlığın halline yönelik karar verebileceği, asliye ticaret mahkemelerince de bu kapsamdaki hakem heyeti kararlarını inceleme görevinin olduğu anlaşıldığından; hüküm uyuşmazlığına konu Asliye Ticaret Mahkemesince, görev dahilinde olmayan bir konuda işin esasına girilerek, Kocaeli İl Hal Hakem Heyeti kararının iptaline karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, görevsiz mahkemece verilmiş bir kararın varlığı gözetildiğinde, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasıgerekmektedir.

35. Diğer taraftan, Mersin 1. Vergi Mahkemesince; cezalı hal rüsumu tutanaklarına ilişkin olarak 5957 sayılıKanun'da herhangi bir şekil şartı öngörülmediğinden, 213 sayılı Kanun'da öngörülen yoklama fişindeki şekil şartlarının uygulanması gerektiği, dava konusu tutanağın 213 sayılı Kanun hükümlerine uygun düzenlenmediğinden Mersin Büyükşehir Belediye Encümen kararı ile alınmasına karar verilen cezalı hal rüsumunda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu cezalı hal rüsumunun iptaline karar verilmiş ise de; cezalı hal rüsumu tutanaklarının düzenlenmesinde,yoklama fişinin düzenlenmesine yönelik 213 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasının yerinde olmadığı, kaldı ki 5957 sayılıKanun'da cezalı hal rüsûmundan mal sahibiyle birlikte nakliyecinin de müteselsilen sorumlu tutulduğu, nitekim nakliyecinin yetkili adamı olan araç sürücüsü tarafından tutanağın imzalanmış olduğu hususu birlikte değerlendirildiğinde; davacı hakkında hal rüsûmunun cezalı olarak alınmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından Mersin 1. Vergi Mahkemesinin davanın kabulüne yönelik kararında hukuki isabet bulunmadığından, bu kararın da kaldırılması gerekmektedir 
36. Netice olarak tüm bu saptamalar uyarınca, her iki kararın da kaldırılması nedeniyle, “hakkın yerine getirilmesi"fiilen mümkün olamayacağından; 2247 sayılı Kanun'un 25. maddesindeki "Hukuk alanındaki hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama Usulünün bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar."şeklindeki amir hüküm gözetilerek, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.


37. Buna göre Kocaeli Belediyesi Merkez Halinde faaliyette bulunan H.A'a ait 26.000 kg patatesin, hal kayit sistemine bildirilmeden nakliye aracıyla taşındığının, Mersin ili, Tarsus ilçesinde, 06/06/2021 tarihinde saat 17.18'de belediye zabita memurlarınca yapılan denetim sonucu düzenlenen 06/06/2021 tarih ve 1809 nolu tutanakla tespit edildiği, adigeçen hakkında cezalı hal rüsûmu düzenlenip zabıta memurları ve araç sürücüsü tarafindan tutanağın imzalanmasından 13 dakika sonra (17.31-17.33 saatleri arasında) adigeçenin hal kayıt sistemine bildirimde bulunduğu; adıgeçenin tacir olduğu, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gerektiği, bildirim yükümlülüğünü malın sevkinden önce yerine getirmesi gerektiği, õte yandan 5957 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 9. fikrası uyarınca, cezalı hal rüsûmundan mal sahibiyle birlikte müteselsilen sorumlu bulunan nakliyecinin yetkili adamı olan araç sürücüsü tarafindan da tutanağın imzalanmış olduğu hususu birlikte değerlendirildiğinde; H,A hakkında hal rüsûmunun cezalı olarak alınmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadısonucuna varıldığından cezalı hal rüsumu alınmasına yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.

38. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayılı kararı ile Mersin 1. Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056sayılı kararının kaldırılmasıa ve cezalı hal rüsumu alınmasına yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmek suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerekmiştir.

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:
A. Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/12/2021 tarih ve E.2021/367, K.2021/761 sayılı kararı ile Mersin 1.Vergi Mahkemesinin 19/07/2022 tarih ve E.2022/202, K.2022/1056 sayılı kararının KALDIRILMASINA 
B. Sebep unsuru yönünden hukuka uygun bulunan, Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/06/2021 tarih ve 1652 sayılı kararı ile 13.000 TL cezalı hal rüsumunun iptali istemiyle açılan davanın REDDÍNE,
C. Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ve Mersin 1. Vergi Mahkemesi tarafindan hükmedilen, yargılama gideri ile vekalet ücreti de nazara alınmak ve mükerrer tahsile sebebiyet vermemek kaydıyla, 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca,Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan 183,30 TL yargılama giderinin H.A'tan alınarak, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığına verilmesine,
D. Mersin Büyüksehir Beledive Baskanlığı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, (en son Mersin 1. Verg Mahkemesinin karar tarihi dikkate alınarak) AAÜT gereğince taktir edilen 4.500 TL vekalet ücretinin, H.A'tan alınarak Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığına verilmesine, H.A tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
E. Bu suretle HÜKÜM UYUSMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE 
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/584KARAR NO : 2024/348KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Türk TelekomünikasyonA.Ş.'de eski hükümlü statüsünde memur olarak görev yapmakta iken, 16/03/2021 tarihinde İl Telekom Müdürlüğüne emekli sandığı kaydının iptal edilmesi için yazılı başvuru yapan davacının, başvurusuna olumsuz cevap verilmesi üzerine, işe başlama tarihinden itibaren geçen tüm sürelerin, işçi statüsü olarak düzeltilmesi istemiyle açtığıdavanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : F.U 
Vekilleri : Av. T. E - Av. S. P. Y Davali : Türk Telekomünikasyon AŞ.Vekili : Av.B.K.G 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Tokat İl Telekom Basmüdürlüğü tarafından vapılan eski hükümlü alım sınavına katılan, eski hükümlü belgesine sahip olan müvekkilinin, sınav sonucunda başarılı sayılarak 12/03/1996 tarihinde 141048 sicil numarası ile 4C kadrosuna dahil olduğunu, müvekkilinin eski hükümlü olması nedeniyle kanunen memur olarak işe başlatılamayacak kişilerden olmasına rağmen davalı tarafından işçi olarak değil, memur olarak işe başlatıldığını, 12/03/1996 tarihli işe başlama işleminin kanuna aykırı olup işlemin hiçbir şekilde müvekkilin gerçek dışı beyanına veya hilesine dayanmadığını, davalı Türk Telekom Müdürlüğünün hatasına dayandığını, idarenin kanuna aykırı işlemini süresiz bir şekilde her zaman geri alabileceği düşünüldüğünde, geçen bunca yıla rağmen, düzenli olarak müvekkilinden eski hükümlū belgesi ibraz edilmesi istenmesine rağmen hatanın düzeltilmediğini, son olarak 16/03/2021 tarihinde davalı kuruma başvuru yapılarak hatanın düzeltilmesinin istendiğini ancak davalı Türk Telekom Müdürlüğünün, yapılan işlemin hukukauygun olduğunu ve iptalinin mümkün olmadığınıbildirdiğini, müvekkilinin olması gerektiği şekilde işçi olarak işe başlatılması halinde emeklilik tarihi 01/09/2021 olacak iken, bu halde emeklilik zamanınınyaklaşık 5 yıl uzadığını, emekli maaşlarında da işçi ve memurlar arasında ciddi fark olması, çalışılan dönemde işçilere tam mesai ödenirken, memur personele haftasonu ve saatlik mesai ücreti ödenmemesi, işçilere õdenen ikramiye ücretlerinin memurlara ödenmemesi, işçilere ödenen yemek, yol, giyim gibi yan ücretlerin memurlara ödenmemesi, 657 sayılıKanun gereği memurların ek iş yapmasının, aile fertlerinin aynı sektörde farklı iş yerlerinde calışmasının yasak olması gibi farklılıkların müvekkilini bağlı olduğu kuruma başvuru yapmak zorunda bıraktığını, 16/03/2021 tarihinde İl Telekom Müdürlüğüne hatalı ve kanuna aykırı olarak yapılan emekli sandığı kaydının iptal edilmesi için yapılan yazılı başvuruya olumsuz cevap verildiğini ifade ederek, davalı kurumun 16/03/2021 tarihli başvuru sonucunda yapılan 15/04/2021 tarih ve ..65163 sayılıidari işlemin iptali ile 12/03/1996 tarihli işe başlama işleminin kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Tokat İdare Mahkemesi 02/12/2021 tarih ve E.2021/368, K.2021/1084 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın Özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Karar veren Tokat İdare Mahkemesi'nce dosya 2577 sayılı yasamn 14.maddesi yönünden incelenerek işin gereği görūşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari dava türleri; “a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tamyargı davalari,c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." olarak tanımlanmış, aynı Yasanın dilekçeler üzerine yapılacak ilk inceleme esaslarını düzenleyen 14.maddesinin (3/a) bendinde, dava dilekçelerinin gõrev ve yetki yönünden inceleneceği belirtilmiş, 15.maddesinin (1/a) bendinde ise, (3/a) bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların görev yönünden reddedileceği hükmüne yer verilmiştir 
Söz konusu Kanun maddesine göre kural olarak, idari yargida ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşıaçılan davalara bakilabileceği sonucunavarilmaktadır.

1953 Tarih ve 6145 sayılı Yasa ile, Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi kurulmuş; 1924tarih ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun 10.06.1994 tarih ve 4000 sayılı Yasa'yla değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce, telekomünikasyon hizmetleri ise, "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket)" tarafindan yürütülecek şekilde yeniden yapilandirilmiştir.

27.1.2000 tarih ve 4502 sayılı Yasa'nin 1. maddesi ile, 406 sayılı Yasa'mn 1. maddesine eklenen dokuzuncu fikrada, "Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu Iktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom'a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanir." denilmiş; anılan fikra hükmü, 12.05.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile değiştirilmiş ve "Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesininyarisından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat Tūrk Telekom'a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Tūrkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 02.04.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.07.1965 tarihli 

ve 697 sayılı Kanun ile milli güvenlik ve kamu düzeniyle sıkryönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır."; Ek 29. maddesinin 03.07.2005 gün ve 5398sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik birinci fikrasında, "Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli gõrevlerde çalışmakta olanlar ile 22.01.1990 tarihli ve 399sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tábi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır.…." denilmiştir.
Öte yandan; 406 sayılı Yasa'nin 4502 sayılı Yasa ile değişik 2. maddesinin (c) bendinin birinci alt bendinin birinci cümlesinde, "Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görevsözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür." denildikten sonra, anılan (c) bendinin birinci alt bendine 12.05.2001 tarih ve 4673 sayılı Yasa ile eklenen üçüncü cümlede, "Ancak, Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düştüğünde, Türk Telekom'un tüm tekel hakları 31.12.2003 tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur." denilmiş; 4502 sayılı Yasa'nn Geçici 3.maddesi ile de Türk Telekomünikasyon A.$., 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KÍK)"bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır.

Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva edentelefon hizmetlerini 31.12.2003 tarihine kadar "tekel" olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekom'un tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, ancak kuruluş yasasındaki son düzenlemeler ile kendine özgü statüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluş olduğu tartışmasızdır.
Özelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'i, Bakanlar Kurulu'nun 25.07.2005 tarih ve 2005/9146 sayılı "Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Türk Telekom)'nin % 55 Oranındaki Hissesinin Blok Olarak Satışına Ilişkin Nihai Devir İşlemlerine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar"t uyarınca, 14.11.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile (6.550.000.000 USD.bedelle) Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'ne satilmıştır.

Bu sürece paralel olarak Türk Telekom personelinin durumu incelendiğinde:
Türk Telekom A.$. 4502 sayılı Yasa'nin 29.01.2000 tarih ve 23948 sayılı Resmî Gazete' de yayimlanarak yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, 29.01.2000 tarihi itibariyle 233 sayılı KHK kapsamı dışında kalmış ve anılan KHK eki cetvellerden çıkarılmış olması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu'nun 22.01.1996 gün ve E:1995/1, K:1996/1 sayılı ve özelleştirme kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışan personelin kurumları ile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargıolduğu yolundaki İlke Kararı kapsamı dışıda değerlendirilmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu İktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür." denilmiştir.

406 sayılı Yasa'nın Ek 29. maddesinin 03.07.2005 tarih ve 5398 sayılı Kanun'la değişik birinci fikrasında,"Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payının yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da ek 22 nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen asli ve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tahi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüzseksen gün aylıksız izinli sayılır. Bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam eder ve hisse devir tarihinden nakli için Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihe kadarki aylık ücret, harcırah, sağlık giderleri,cenaze giderleri ve ölüm yardımı ile diğer mali ve özlük hakları Türk Telekom tarafindan karşılanır.…" denilerek,yasakoyucu tarafindan Türk Telekom'da 22.01.1990 tarihli ve 399 sayilı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ile kapsam dışı personel, kamu personeli sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacinın Türk Telekominikasyon A.$.'de 12.03.1996 tarihinde 399 sayılı KHK'ya tabi sözleşmeli personel statüsünde olduğu, ancak sosyal güvenlik yönünden emekli sandığına tabi olduğu, emekli sandığı yerine SSK'ya tabi olmak için işe giriş şeklinin düzeltilmesi yönündeki 16.03.2021 tarihli talebinin reddine ilişkin davalı Telekomünikasyon A.$.'nin 15.04.2021 tarih ve 65163 sayılı işleminin iptali istemiyle baklan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan davanın emeklilik işlemlerine yürüten Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı açılmadıği, dava tarihinde davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargıyetkisi kapsamında açılmış bir idari davadan söz etmek imkânı bulunmadığından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine gõre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..'
3. Davacı vekili bu kez, aynı gerekçe ile müvekkilin 13/3 derece kademe ile işe başlaması bakımından 657 sayılıKanuna tabi devlet memuru, belirli süreli sözleşme yapılması bakımından ve SGK statüsünün 4C olması bakımından sözleşmeli personel, eski hükümlü olarak işe alınması bakımından ise işçi olarak çalıştırıldığı ve davalı şirket nezdinde ücret karşılığında ve bağımlılık unsuru içerisinde çalıştığından işe başlama tarihinden itibaren geçen tüm sürelerin, işçi statüsü olarak düzeltilmesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu statüsünün tespitine karar verilmesi hususunda gereğinin yapılması istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştir.


B. Adli Yargida 
4. Tokat 2. İş Mahkemesi 16/06/2023 tarih ve E.2023/146, K.2023/139 sayıl kararı ile, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle HMK'nin 114/1-b ve 115/2. maddelerine göre yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Açıklanması gereken diğer husus yargı yoluna ilişkin olup, davacımın statüsünün işçi statüsü olarak düzeltilmesine ilişkin eldeki davanın, adli yargı yerinde mi yoksa idari yargı yerinde mi görüleceği noktasında toplanmaktadir.

Bilindiği üzere, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanumu'nun, 18.06.1994günlü Resmî Gazete'de yayımlanan 4000 sayılı Kanun ile değiştirilen 1'inci maddesi uyarınca, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce yürütülen telekomünikasyon hizmetlerinin sermayesinin tamamı kamu kesimine ait olacak bir anonim şirket şeklinde yapılandırılması suretiyle kurulmuş ve 233 ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere tabi bir kamu iktisadi kuruluşu statüsü verilmiştir 

29.01.2000 günlü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Telekom A.Ş'nin õzelleştirilmesi amacıyla yapisının yeniden düzenlenmesine yönelik kurallar getiren 4502 sayılı Kamun'un 1'inci maddesi ile, 406 sayılıKanun'un 1'inci maddesine eklenen dokuzuncu fikrada, Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kuruluş, teşkilât ve faaliyetleri ile ilgili mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı kuralına yer verilmiş; anılan kural, 23.05.2001 günlü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4673 sayılı Kanun'un 1'inci maddesi ile değiştirilmiş ve Telekom'un, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, bu Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kamu iktisâdi teşebbüsleri de daħil, sermayesinin yarisından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve ortakhıklarına uygulanan mevzuatın Telekom'a uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Ayrıca Türk Telekom A$, 4502 sayılı Kanun'un Geçici 3'üncü maddesi ile 233 sayılı KHK'nin ekindeki "B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KīK)" bölümünde yer alan kuruluşlar listesinden çıkarılmıştır 
4502 ve 4673 sayılı Kanun'lar ile yapısı yeniden düzenlenen Türk Telekom'da çalışan personelin hukuki statüsüde, 406 sayilı Kanun'a 4502 sayılı Kanun ile eklenen Ek 22'nci madde ile yeniden düzenlenmiş ve anilan maddede Türk Telekom'daki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar, Türk Telekom Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacaklar dişında kalan personelin iş mevzuatı uyarınca istihdam edileceği, iş mevzuatına göre istihdam edilenlere ilişkin kayıt ve şartların Yönetim Kurulu tarafindan tayin olunacağı kurallarına yer verilmiş, ayrica, aynı Kanun'un Geçici 4'üncü maddesinde, 4502 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte Türk Telekom'da 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statūsünde çalışmakta olanlardan isteyenlerin iş mevzuatına tabi personel statüsüne geçirileceği, iş mevzuatına tâbi personel statüsüne geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük haklarıyla istihdamlarına devam olunacağı kurala bağlanarak, iş mevzuatına geçmek istemeyenlerin mevcut statü, sosyal ve özlük hakları korunmuştur 
Hisselerin filen devredildiği ve Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Imtiyaz Sözleşmesi'nin imzalandığı 14.11.2005 tarihinden sonra, hisselerinin yüzde elliden fazlası özel hukuk tüzel kişisine geçen Türk Telekom kamu kuruluşu niteliğini kaybetmiştir.

Ancak, 406 sayılı Kanun'un Ek 29'uncu maddesinin, 5398 sayılı Kanun'un 14'üncü maddesi ile değişik birinci fikrasında, özelleştirme tarihi itibarıyla Türk Telekom'daçalışmakta olan personelin haklarının korunması amacıyla,hukuki statülerini ve kamu kurumlarına nakil olanaklarını belirleyen bazı özel düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre Türk Telekom hisselerinin devri sonucu kamu payinın yüzde ellinin altına düşmesi durumunda; Türk Telekom'da, Ek 22'nci maddenin (a) bendinin bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri uyarınca belirlenen aslīve sürekli görevlerde çalışmakta olanlar ile 399 sayılı KHK'ye tabi olarak kadrolu veya sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar ve kapsam dışı personel, kamu görevlerinden yüz seksen gün aylıksız izinli sayılacaktır. Aynımaddeye göre, bu personel belirtilen süre içinde Türk Telekom'da çalışmaya devam edecek mali ve özlük haklarıTürk Telekom tarafindan karşılanacak, belirtilen süre içinde nakle tabi personelden Türk Telekom tarafindan hizmetine ihtiyaç duyulmayanlar tespit edildikleri tarihten, kendi isteği ile nakil talep edenler ise talep tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde nakil için Türk Telekom tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirileceklerdir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında Telekom A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonucunda, işlevsel görevlerde bulunan ve ikamesi kısa sürede imkansız personelin isteklerine bağlı olarak makul bir süre kamugörevlerinden aylıksız izinli sayılarak özel hukuk tüzel kişisinde çalışmalarına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, söz konusu personelin, aylıksız izinli olarak geçen sürede kamu personeli statüleri devam etmektedir.Diğer yandan, Imtiyaz Sözleşmesi ile bir kamu hizmetini yürütmek hakkını elde eden davalı şirkete, devir sonrasında yetişmiş personel yetersizliği nedeniyle doğabilecek aksaklıkların önüne geçilebilmesi için, 406 sayılıKanun hükümleri ile tanınan ayricalıkların sonucu olarak da, bünyesinde belli süre ile çalışmaya devam eden söz konusu personelin kamu kurumlarına naklen atanmasının sağlanması amacıyla kimi görevler yüklenmiştir.
Bu görevler kapsamında 406 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davalı şirket tarafindan, hak sahibi personelinin Devlet Personel Başkanlıği'na bildirilmesi, bildirim ile beraber personelin nakledileceği kamu kurumunda yararlanacağı parasal haklara esas olmak üzere memur maaş nakil ilmühaberi düzenlenmesi, personelin ilişiğinin kesilmesi gibi işlemler bulunmaktadır.

Sayılan işlemler, idare hukuku alanında hukuki somuçlar doğurmakta ve ilgili personelin nakledilecekleri kurumdaki statülerini, özlük ve parasal haklarını belirlemekte esas alınmaktadır.

Belirtilen nitelikleriyle, söz konusu işlemlerin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanında tesis edilmişbirer idari işlem niteliğinde oldukları anlaşılmaktadır.


Öte yandan, davalı şirketin belirtilen statüsü ve özel yasa hükümleri gereğince bazı kamusal ayricalıklara ve yükümlülüklere sahip olması nedeniyle herhangi hir özel hukuk tüzel kişisinden farkhı bir hukuki statü içinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farkhı bir ilişkisi bulunan tüzel kişilerin bazı işlemleri, nitelikleri esas alınmak suretiyle de idari işlem niteliğindedir.

Somut uyuşmazlıkta davacının 29/01/1996 tarihinde açılan PTT İşletme Genel Müdürlüğü PTT Tokat Başmüdürlüğü Tokat Türk Telekom tarafindan açılan eski hükümlü sınavını kazanarak memur olarak atandığı,özelleştirmeden önce davacı niteliğindeki personelin statü hukuku hükümlerine tabi olduğu, davacının statüsünün işçi olarak düzeltilmesi isteminin kamu personeli hakkında ve idare hukuku alanını ilgilendiren bir istem olduğu açık olup, idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığın ise adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi bir başka ifade ile idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır..."
5. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Tokat 2. Iş Mahkemesince, dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakknda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalariı,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.[3]

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)*
7. 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması Ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin kuruluşu ve faaliyet konusu" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Cumhurbaşkanlığına bağli, ana faaliyet konusu bu Kamunla belirtilen Türkiye Varlık Fomu ve alt fonların kurulması ve yönetimi olan, profesyonel yönetim ilkelerine gõre yönetilen, özel hukuk hükümlerine tabi Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi kurulmuştur.

(2) Şirket, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın ticaret siciline resen tescil olunur.

(3) Şirket; stratejik yatirim planında belirtilen hedefler ile likidite, yatirim, risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak;
a) Yerli ve yabancı şirketlerin paylarının, Türkiye'de ve yurt dışında kurulan ihraççılara ait payların ve borçlanma araçlariının, kiymetli madenler ve emtiaya dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının, fon katılma paylarımn, türev araçlarının, kira sertifikalarının, gayrimenkul sertifikalarının, özel tasarlanmış yabancıyatırım araçlarının ve diğer araçların alım satiımıni,
b) Her türlü para piyasası işlemlerini,
c) Gayrimenkul ve gayrimenkule dayalı haklar ile her türlü gayri maddi hakların değerlendirilmesini,
ç) Her türlü proje geliştirme, projeye dayalı kaynak yaratma, dış proje kredisi sağlama ve diğer yöntemlerle kaynak temini işlemlerini,
d) Her türlü ticari ve finansal faaliyetleri, ulusal ve uluslararası birincil ve ikincil piyasalarda gerçekleştirilir.Șirket tarafindan, ulusal yatirimlar ile uluslararası alanlarda diğer devletler ve/veya yabancı şirketlerce yapilacak yatırimlara iştirak edilebilir.

(4) Şirketin organizasyon yapısında; portföy yõnetim birimi, araştirma birimi, muhasebe, kayit, bilgi ve belge sistemleri ile düzenli iş akşı ve haberleşmeyi sağlayacak organizasyon, iç kontrol ve risk yönetim sistemi ile içdenetim birimi, fon hizmet birimi ile gerekli diğer birimler kurulur. Şirket, faaliyet konularına ilişkin olarak hizmer alımı yapabilir. Şirketin faaliyet konusu ve amaci, sermaye miktari, paylari, payların devir esaslari, paylard tanınacak imtiyazlar, tasfiye, devir, birleşme, fesih, organlar, komiteler, bunların oluşumu, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslari, hesapları ve kârlarının dağıtımı ile teşkilatına ilişkin esaslar ile sair hususların yer aldiığı esas sözleşmesi genel hükümlerle bağlı olmaksizın doğrudan tescil ve ilan edilir.

(5) Şirketin 50.000.000 (elli milyon) Türk lirası olan kuruluş sermayesi Özelleştirme Fonundan karşılanır Tamamı õdenmiş olan bu sermayeyi temsil eden paylar Özelleştirme İdaresi Başkanlığına aittir.
(6) Şirketin hisse senetleri nama yazilıdır.
(7) En az beş kişiden oluşan yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile genel müdür ilgili mevzuata göre atanır (Mülga ikinci cükmle: 2/7/2018-KHK-703/157 md.) (...)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hükūm doğrultusunda davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davalı şirkette eski hükümlü statüsünde memur olarak görev yapmakta iken, 16/03/2021 tarihinde il Telekom Müdürlüğüne emekli sandığı kaydının iptal edilmesi için yazılı başvuru yapan davacının, başvurusuna olumsuz cevap verilmesi üzerine işe başlama tarihinden itibaren geçen tüm sürelerin, işçi statüsü olarak düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.
11. Telekomünikasyon sebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini 31/12/2003 tarihine kadar tekel olarak yürütmekle görevli kılınan ve çoğunluk hisseleri kamuya ait bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, kuruluş kanunundaki son düzenlemeler ile kendine özgüstatüye sahip olan ve sermayesindeki kamu payı %50'nin altına düşünceye kadar kamu kuruluşu niteliğini taşıyan bir kuruluşolduğu tartışmasız olmakla birlikte, õzelleştirme kapsamında bulunan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'deki tamamı Hazineye ait bulunan hisselerden % 55'i, 14/11/2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ojer Telekomünikasyon A.$.'ye satılmıştır.
12. Ojer Telekomünikasyon A.Ş.'den 22/12/2018 tarihinde LYY Telekomünikasyon A.$.'ye devredilen %55'lik şirket payının 31/03/2022 tarihinde Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş.'ye devredilmesinden sonra, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş.%61,68 pay sahipliği ile Türk Telekomünikasyon A.$.'nin en büyük hissedarı haline gelmiştir. 26/08/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması İle BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulan Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. profesyonel yönetim ilkelerine göre yönetilen, özel hukuk hükümlerine tabi bir şirkettir.

13. Buna göre, adli yargıda davanın açıldığı tarihte, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Tokat 2. İs Mahkemesinin 16/06/2023 tarih ve E.2023/146, K.2023/139 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tokat 2. İş Mahkemesinin 16/06/2023 tarih ve E.2023/146, K.2023/139 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Uyuşmazlık Mahkemesinin 30/09/2019 tarih ve E.2019/595, K.2019/543 sayılı kararımda belirtmiş olduğum düşünce doğrultusunda sayın çoğunluğun görüşüne katılamıyorum 

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/585KARAR NO : 2024/561KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğūnde sürekli işçi kadrosunda çalışan davacının, sağlık durumu nedeniyle loko tamirciliği sanat kolundan sanatsız işçilik sanat koluna geçirilmesi üzerine, tekrar sanatkar işçi kolu unvanının verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözūmlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: U.S 

Vekili : Av. H, Ö

Daval : T.C. Devlet Demirvollanı Tasımacılık A.S. Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. E. Ç


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 1988 yılında davalı kurumda sanatsız işçi kadrosunda engelli kontenjanından çalışmaya başladığını, bir müddet büro işlerinde istihdam edildikten sonra 2004-2010 yılları arasında loko tamir postasında yardımcı işçi olarak çalıştığını, davalı kurumun 20/01/2020 tarihli emri ile de loko tamirciliği sanatkar işçi koluna ünvan değişimi yapıldığınıve özlük haklarının buna göre belirlendiğini, müvekkilinin sol kolunda mevcut bulunan ve halen devam eden engelinde en ufak bir değişiklik bulunmadığını ancak Erzurum Bölge Eğitim Hastanesinin 12/08/2014 tarihli sağlık kurulu raporu uyarınca, davalıkurumun 19/11/2014 tarihli emri ile müvekkilinin loko tamirciliği sanatkar işçi kolu görevinden sanatsız işçi kolu görevine ünvan değişiminin yapıldığını, bunun sonucunda müvekkilinin özlük haklarında ciddi manada bir kaybın söz konusu olduğunu,müvekkilinin görevini layıkıyla yerine getiren başarılı bir işçi olduğunu, TCDD 4. Bölge Müdürlüğünün 10/12/2014 tarih ve ...45376 sayılı yazısında da belirttiği üzere müvekkilinin sanatkar işçilik işlerini öğrenmesi ve işyerinin ihtiyacına binaen loko tamirciliği sanatkar işçi kolu koduna ünvan değişikliğinin yapıldığını, müvekkilinin engelinde en ufak bir ilerleme veyahut gerileme olmamasına ve halen daha aynı işi yapıyor olmasına rağmen yapılan görev değişimi ile sanatsız işçi ünvanı verilmesinin açıkca hukuka ve vicdana aykırılık teşkil etttiğini, şöyle ki müvekkilinin filen loko tamirciliği sanatkar işçiliği yaptığını ancak,pozisyonunun sanatsız işçi ünvanı olarak göründüğünü, kendini geliştirip engeline rağmen sanatkar işçilik işlerini öğrenen ve bu görevi layıkıyla yerine getiren bir çalışanın takdir edilmesi gerekirken ünvanının düşürülmesinin büyük bir haksızlık teşkil ettiğini, halen aynı birimde çalıştığını, bunun da kurumun ihtiyacının sürdüğünü gösterdiğini ileri sürerek, öncelikle müvekkiline tekrar sanatkar işçi kolu ünvanının verilmesi ve buna bağlı olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100 TL ücret, 100 TL ilave tediye ve 100 TL ikramiye alacağı olmak üzere toplam 300 TL alacağın faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Erzurum 1. İş Mahkemesi 12/10/2022 tarih ve E.2022/248, K.2022/421 sayıh kararı ile, yargı yolunun caiz 

olmaması nedeniyle HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 21/03/2023 tarih ve E.2023/108, K.2023/452 sayılı kararı ile davacıvekilinin istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, taraflarca temyiz edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Davalı vekili cevap dilekçesinde davacının ilk olarak 03.09.1986 yılında geçici işçi olarak işe başladığını,20/10/1988 tarihinde daimi kadroya geçirildiğini, Erzurum Depo Müdürlüğünün ihtiyacına binaen 20.01.2010tarihinde Loko Tamirciliği sanat koluna kod değişikliğiyapıldığıni, daha sonra Erzurum Bölge Eğitim Hastanesinden almış olduğu 12.08.2014 tarih ve 2282 nolu Sağlık Kurulu Raporunun Bölge Sağlık Müdürlüğünce incelendiğini ve sol elini kullanmayı gerektirmeyen ve tehlike arz etmeyen işlerde çalışması gerektiğinin bildirilmesi üzerine Însan Kaynakları Daire Başkanlığının 19.11.2014 tarih ve 79993 sayılı emirleri gereği işyerinde davacının sağlık durumuna göre Sanatkâr işçilik kadrosu olmadiğından ve tehlike arz etmeyen işlerde çalışması gerektiğinden Sanatsız işçilik (8.99.30) unvanı ile değiştirilmesinin uygun görüldüğünü, davacıya sanat kodu verilmesi veya sanat kodunun alınması işlerinin idari işlemlerle yapıldığım, işçi ya da memur olması fark etmeden unvanlar için idari yargı yerlerinde dava açılması gerektiğini beyan ederek görevsizlik kararı verilmesini, kabul görülmemesihalinde de davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 12/10/2022 tarihli õn inceleme duruşmasında müvekkilinin SGK işe giriş bildirgesinde meslek kodunun sanatsız işçi kolunda temizlik görevlisi olarak görüldüğünü, ancak müvekkilinin sanatlı işçi kolunda lokomotif tamir yardımcısı olarak çalıştığıni, bu nedenle sanatsız işçi kolundan çıkartılarak sanatkar işçi kolu ünvanında lokomotif tamir yardımcisı olarak meslek kodunun SGK da gösterilmesini ve sanatkar işçi kolu ünvanıverildikten sonra da buna bağlı TiS sözleşmesinden kaynaklı ücret alacaği, ilave tediye alacağı ve ikramiye alacaklarinın tahsili talep ettiğini beyan etmiştir.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davacının 03/09/1986 tarihinde davalı kurumda çalışmaya başladığı ve 20/10/1988 tarihinde daimi kadroya geçtiği, engelli kontenjanından sanatsız işçi olarak çalışmaya başladıği, cevap dilekçesinde sunulan atama, derece yükselmesi, yer değiştirme ve görev değiştirme belgesine göre davacının 20.01.2010 tarihi itibari ile (8.99.30) sanatsız işçilik kodundan (7.53.60) loko tamirciliği sanat koluna kod değişikliği yapıldiği, Erzurum Bölge Eğitim Hastanesinden alınan 12.08.2014tarih ve 2282 nolu davacının sol elini kullanmayıgerektirmeyen işlerde çalışması gerektiği yönünde verilen sağlık kurulu raporu üzerine 19/11/2014 tarihi itibari ile davacının (7.53.60) loko tamirciliği sanat kolundan (8.99.30) sanatsız işçilik sanat koluna en yakın ücreti dikkate alınarak görev değişikliği yapıldıği, davacının (7.53.60) loko tamirciliği sanat kolundan (8.99.30) sanatsız işçilik sanat koluna geçirilmesi işleminin idari bir işlem olduğu, davacının talep ettiği sanat kolu değişikliğinin işçi işveren arasında çıkan bir uyuşmazlık niteliğinde olmadığı uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu kanaati hasıl olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şarti yokluğundan davanın usulden reddine.….'
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Erzurum3. İdare Mahkemesi 18/10/2023 tarih ve E.2023/1460 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".….Mahkememizde açılan bu davada, davacının işçi statüsünde bulunduğu, her ne kadar işvereni bir kamu idaresi olsa da davacının sanat kolu değişikliğinin işçi işveren arasında çıkan bir uyuşmazlık niteliğinde olduğu dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı kolunun görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.."
5. Erzurum3. Ídare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "1. Genel ilkeler" başlıklı 128. maddesi şöyledir:
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Ust kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir."
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince taħsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici isçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

8. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakalmaksızın uygulanır 
İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
9. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2, maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacryla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
10. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Is Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kismının Altncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazhıklarına,
b) Îdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Iş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,
ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlariyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13, Dava, davalı kurum bünyesinde 1988 yılından itibaren sanatsız işçi kadrosunda çalışmakta iken kurumun 2010tarihli emriyle loko tamirciliği sanatkar işçi kadrosuna geçişi yapılan davacının, uzun zamandır filen sanatkar işçilik yaptığıhalde, 12/08/2014 tarihli sağlık kurulu raporu uyarınca davalı kurumun 19/11/2014 tarihli emri ile sanatsız işçi kolu kadrosuna geçirilmesi üzerine tekrar davalı kurumda sanatkar işçi kolu kadrosuna geçirilmesi ve buna bağlı bir kısım parasal haklarınım tahsili istemiyle açılmiştır.

14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu 

görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların is hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

15. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 03/09/1986 tarihinde davalı kurumda geçici işçi olarak işe başladıği,20/10/1988 tarihinde daimi kadroya geçirildiği, Erzurum Depo Müdürlüğünün ihtiyacıa binaen 20/01/2010 tarihinde loko tamirciliği sanat koluna kod değişikliğinin yapıldığı, ancak daha sonra Erzurum Bölge Eğitim Hastanesinden almış olduğu 12/08/2014 tarih ve 2282 nolu sağlık kurulu raporunun bölge sağlık müdürlüğünce incelenmesi sonucu, ilgili raporda davacının sol elini kullanmayı gerektirmeyen ve tehlike arz etmeyen işlerde çalışması gerektiğinin bildirilmesi üzerine İnsan KaynaklarıDaire Başkanlığıın 19/11/2014 tarih ve 79993 sayılı emri gereğince davacının sağlık durumuna göre sanatkar işçilik kadrosu olmaması ve tehlike arz etmeyen işlerde çalışmasının gerekmesi nedeniyle, kodunun sanatsız işçilik (8.99.30) unvanı ile değiştirilmesi uygun görüldüğü, kendisinin engelli kontenjanında olması nedeniyle, iş akdinin feshedilmediği 2. derece karşılığı13.10 TL olan saat ücretine en yakın olan sanatsız işçilik derecesi olan 5/1 derecenin 2. kademesi olan 13.22 TL saat ücreti verilerek kod değişikliği yapıldığı anlaşılmıştır.

16. Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalıolarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından davacının davalı idarece tesis edilen kodunun değiştirilmesine, bu değişikliğe ilişkin talebin değerlendirilmesine yönelik dava konusu işlem de, davalının yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi mahiyetindedir.

17. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statū hukukuna tabi olmayan personel hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

18. Belirtilen tüm bu hususlara göre, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde işmahkemelerinin görevli kılınmış olması, 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sõzleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuki uyuşmazlıklara iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan iş bu davanın da görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Erzurum 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Erzurum 1. İs Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve E.2022/248, K.2022/421 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin BASVURUSUNUN KABULÜ ile Erzurum 1. İs Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve E.2022/248, K.2022/421 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/587KARAR NO : 2024/562KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Davacının, Ankara Ticaret Odasında danışman olarak görev yapmakta iken görevine son verilmesine ilişkin Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu kararının iptali ile yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : F.H.F 
Vekili : Av. D. F 
Daval : Ankara Ticaret Odası Başkanlığı
Vekili : Av. C. K 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Ankara Ticaret Odasında genel sekreter yardımcısı olarak görev yapmakta iken,Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 12/02/2019 tarih ve 15/587-002 sayılı kararı uyarınca danışman kadrosuna atandığını,21/05/2019 tarihinde ise Yönetim Kurulunun 6/782-002 sayılı kararı ile görevine son verildiğini ifade ederek, davalı oda Yönetim Kurulu'nun 21/05/2019 tarih ve 6/782-002 sayılı işleminin iptali ile müvekkilinin yoksun kaldığı parasal haklarının,göreve son verildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 14. Ídare Mahkemesi 26/06/2019 tarih ve E.2019/1178, K.2019/1382 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15. maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıistinaf isteminde bulunulmustur. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi 06/11/2019 tarih ve E.2019/1806,K.2019/1931 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesi 13/01/2021 tarih ve E.2019/10214, K.2021/8 sayılı kararı ile Bölge Ídare Mahkemesi kararının bozulmasınakarar vermiş,Ankara Bölge Idare Mahkemesi 12. Ídari Dava Dairesi 17/09/2021 tarih ve E.2021/524, K.2021/800 sayılı kararı ile Dairelerinin 06/11/2019 tarih ve E.2019/1806, K.2019/1931 sayılı kararında israr edilmesine karar vermiş, davacı vekilinin kararı temyiz etmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 26/01/2023 tarih ve E.2021/3382, K.2023/80 sayılı kararı ile temyize konu ısrar kararının onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...25.10.2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu'nun “Görev" başlıklı 5. maddesinde; "İş mahkemeleri; a)5953 sayılı Kanun'a tabi gazeteciler,854sayılı Kanun'a tabi gemiadamlari, 22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı Is Kanunu'naveya 11.01.2011 tarihli ve 6098sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar." hükmü yer almaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun “Fesih bildirimine itiraz ve usulü" başlıklı 20. maddesinde; "İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadiğı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamamasıhâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde davaaçılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynısürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılmasi sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret karari taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığım iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde,bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir. " hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 01.06.2004 tarihli ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılıTürkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanumu'nun "Odalar" başlıklı 4. maddesinde, "Odalar;üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak 

üzere mesleki disiplin, ahlâk ve dayanışmayı korumak ve bu Kanun'da yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır."hükmüne; "Oda, borsa ve birlik personeli" başlıkh 73. maddesinde, "Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kamun'da yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanunu'na tâbidir." hükmüne;geçici 3. maddesinde, “Bu Kanun'da öngörülen yönetmelikler, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir."hükmüne; geçici 12. maddesinde, “Bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanlarin, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur." hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 103. maddesi ile 08.03.1950 tarihli ve 5590 sayılı "Ticaret ve Sanayi Odalari", "Ticaret Odaları", "Sanayi Odaları", "Deniz Ticaret Odalari", "Ticaret Borsaları" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Kanunu"yürürlükten kaldırılmıştır.

Yukarida yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Idari yargı yerlerinde açılabilen idarīdavaların, bir tarafinı idarenin teşkil ettiği ve bunlara ait kamu hukukuna tábi hukukî uyuşmazlıkları kapsadığını;buna karşın İş Kanunu'na tâbi iş sözleşmelerinden dolayı işveren ile işçi arasında ortaya çıkan özel hukuka tâbi hukuki uyuşmazlıkların çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğu açıktır.

Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara Ticaret Odası bünyesinde danışman olarak görev yapan davacının,5174 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 16.07.2001 tarihinde memur statüsünde göreve başladıği, 5174sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra ise, davalı idare ile arasında "4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işsözleşmesi" imzalamak suretiyle görevine devam ettiği, devamında 21.05.2019 tarihli ve 6/782-002 sayılı yönetim kurulu kararı ile iş sözleşmesinin feshedilmesine karar verilmesi nedeniyle görevine son verildiği, bunun üzerine davacı tarafindan, görevine son verilmesine ilişkin yönetim kurulu kararının iptali ile söz konusu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların görevine son verildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; uyuşmazlığın, Ankara Ticaret Odası'nda 4857 sayılı Is Kanunu'na tabi olarak iş sözleşmesi imzalanmak suretiyle görev yapan davacının, Oda Yönetim Kurulu kararı ile iş akdinin feshine ilişkin olduğu bir başka ifadeyle işçi ile işveren arasında ortaya çıkan özel hukuka tabi bir uyuşmazlıkolduğu anlaşıldığından, yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca davanın görüm ve çözümünde; adli yargı içerisinde yer alan Işmahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin (Hukuk Bölümü) 26.03.2018 tarihli ve E:2017/789, K:2018/135 sayıli karari da bu yöndedir..."
3. Davacı vekili aynı istemle, bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır 
B. Adli Yargida 
4. Ankara 4. İs Mahkemesi 12/10/2023 tarih ve E.2023/234, K.2023/805 sayıh karari ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"Mahkememizce yapilan inceleme neticesinde; davacinın davalı Ankara Ticaret Odası'nda, 16.07.2001tarihinden itibaren Genel Sekreter Yardımcisı olarak çalıştiıği, 12.02.2019 gün ve 15/587-002 sayılı karar ile danışman kadrosuna atandığı, davacının işe başlama tarihinde 5590 sayılı "Ticaret ve Sanayi Odaları", "Ticaret Odaları", "Sanayi Odaları", "Deniz Ticaret Odalari", "Ticaret Borsaları" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği" Kanununun yürürlükte bulunduğu, İlgiliyasanın 86. maddesi gereğince yürürlüğe giren Oda, Borsa ve Birlik Personel Yönetmeliği hükümleri uyarınca davacının statü hukukuna göre,davalı Ankara Ticaret Odası'nda yürüttüğü işler itibariyle, asli ve sürekli görevlerde çalıştırılan bir "memur" olarak istihdam edildiği, 5590 sayılı Yasa'yı yürürlükten kaldıran 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 01.06.2004 tarihinde yürürlüğe girmesi ile, işbu Kamun'un 73.maddesinde, "Oda, borsa,birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanun'da yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İşKanunu'na tabi olacakları", Geçici 12.maddesinde ise, “Bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunacağı" düzenlemesinin yer aldıği, 5174 sayılı Yasa'nın yūrürlüğe girdiği dönem sonrasında iş sözleşmeleri düzenlemiş olmasının emredici yasa hükmünün davacrya tanıdiğı "mevcut statü" korumasını ortadan kaldırmayacağı, dolayısıylayukarıda belirtilen Uyuşmazlık Mahkemesi kararında da açıklandığı üzere davalı tarafça tesis edilen işlemlerin yargisal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un, “Ídari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınrı"başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasında tanimlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılmasıgerektiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı merciileri olduğu kanaatine varılarak 2247 sayılıYasanın 19. Maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
Uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1b ve 115 maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle DAVA ŞARTI YOKLUGUNDAN DAVANIN USULDEN REDDINE,
Dosyanın 2247 sayılı Yasanın 19. Maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Ankara 14. Idare Mahkemesinin 2019/1178 Esas 2019/1382 Karar sayılı dava dosyası ile birlikte UYU$MAZLIK MAHKEMESÍNE 

GÖNDERİLMEStNE, davaya konu uyuşmazlığın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değin ERTELENMESİNE..."
5. Ankara 4. İş Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içir dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 16., 19 ve 21. maddeleri uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Danıştay Başsavcılığının yazılı düşüncesi istenilmiştir 
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazıh Düşüncesi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazıl düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Kuruluş amaçlari, kamuyararı; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, memur statüsünde göre yapan personeliyle aralarında çikan uyuşmazlıklara ilişkin davaların çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır. Buna karşılık, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde oda, borsa,birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanun'da yer alan hükümler dışında 4857 sayılıKanun'a tabi olduğunun, Kanun'un geçici 12. maddesinde ise Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.06.2004 tarihinde oda,borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir. Bu bakımdan somut olay irdelendiğinde; davacının fiilen çalışmaya başladığı tarihte memur statüsünde olduğu anlaşıldığından, 5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi ve geçişmaddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafindan tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuçdoğurduğunun yargisal denetiminde, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun2, maddesinin birinci fikrasının (a) ve (b) bendi gereğince idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 27.11.2023 tarihli ve 2022/713 E., 2023/696 K. sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmıştır..."
B. Danıştay Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir 

"HUKÜKİ DEĞERLENDİRME :
Kuruluş amaçları kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemler tesis edebildikleri için personeli de kamu hukúkuna tábi olan oda, borsa ve birliklerin 5590 sayılı Kanûnun yürürlükte olduğu dönemde kamu hizmeti görmek amacıyla istihdam ettikleri çalışanlarla yaptıkları ve yenilenerek devam eden sözleşmeler idâri sözleşme niteliğinde olduğundan, bu sözleşmelerin feshine ilişkin uyuşmazlıkların görüm ve çõzümünde idârî yargı mercileri gōrevlidir.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, dâvâcının göreve başladığı 16/07/2001 târihinden görevine son verilmesine ilişkin 21/05/2019 târihli Yönetim Kurulu kararına kadar memur statüsünde istihdam edildiği anlaşılmakta olup 5174 sayılı Kanûnun yürürlüğe girmesinden sonra dâvâcı ile dâvâlı Oda arasıda imzalanan işsözleşmelerinde 4857 sayılı İş Kanúnuna atif yapılarak,ihtilaf halinde yetkili yargı merciinin iş mahkemeleri olduğu belirtilmiş ise de bu sözleşmelerin 5174 sayılı Kanûnun yürürlük tarihinden sonra işe başlayanlara yönelik olarak düzenlenen "tip sözleşme" niteliğinde olduğu görülmektedir.

Her ne kadar, 01/06/2004 tarihinde yürürlüğe giren 5174 sayılı Kanúmun 73. maddesinde, oda, borsa,birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin Kanûn'da yer alan hükümler dışıda 4857 sayılı İşKanúnuna tâbi olacaklari düzenlenmiş ise de; aynı Kanûnun Geçici 12. maddesinde, Kanun'un yürürlüğe girdiği târihte oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunacağı kurala bağlandiğından, 5174 sayılı Kanûnun yürürlük târihinden önce 16/07/2001 târihinde kadro karşılığı statüde göreve başlayan dâvâcının Geçici 12.madde uyarınca mevcut statüsünükoruyacağı açıktır.

Bu itibarla, dâvâcının göreve başlayış târihi esas alınmak sûretiyle görevine son verilmesine ilişkin işlemin,yargisal denetiminin idâri yargı merciince yapılması gerekmektedir.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 07/06/2021 târihli ve E:2021/320, K:2021/370 sayılı kararı da bu yöndedir."
IV. İLGİLİHUKUK 
A. Mevzuat 

şöyledir:
9. TC. Anayasası'nın “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinin birinci fikrası
“Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlari; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştirmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakanı korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göreyargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir."
10. 01/06/2004 tarihli ve 25479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Odalar "başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hákim kalmak üzere meslekî disiplin, ahlák ve dayanışmayı korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır."
11. 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı Iş Kanununa tâbidir.

12.5174 sayılı Kanun'un 103. maddesi şöyledir:
"8.3.1950 tarihli ve 5590 sayılı Ticaret ve Sanayi Odalari, Ticaret Odalari, Sanayi Odalari, Deniz Ticaret Odalari, Ticaret Borsalari ve Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır."
13. 5174 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi şõyledir:
“Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altn ay içinde yürürlüğe komulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, bu Kanuna aykirı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
14. 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi şöyledir:
"Bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine gõre istihdam edilmelerine devam olunur."
15. 18/5/1983 tarihli ve 83/6620 nolu Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılıp, 5/8/1983 tarihli ve 18126 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ticaret ve Sanayi Odalari, Ticaret Odalari, Sanayi Odalari, Deniz Ticaret Odalari, Ticaret BorsalarıTürkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliği'nin “Çalıştırma Biçimleri'başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Odalar, borsalar ve Birlik hizmetleri memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile hizmetliler eliyle yürütülür.a) Memurlar: Asil ve sürekli görevlerde çalıştiırılan kadrolu personeldir.

b) (Değişik: 30/4/1990-90/377 K.) Sözleşmeli personel: Asli ve sürekli görevlerde kadrolu memur ve hizmetli personel dişında, sõzleşme ile istihdam edilen personeldir.

c) (Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Geçici personel bir yıldan az süreli veya mevsimlik gõrevlerde sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

d) Hizmetliler: Odalar, borsalar ve Birlik'in asli ve sürekli görevlerininyerine getirilebilmesi için lüzumlu olan destek ve yan hizmetlerde çalışan kadrolu personeldir."
16. Yönetmeliğin "Ödev, sorumluluklar ve Yasaklar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“657 sayılı Devlet Memurlari Kanununun 'ödev ve sorumlulukları' hakkındaki 6-16 nci maddeleri ile 'yasaklar'a ilişkin 26-31 inci maddelerin odalar, borsalar ve Birlik personeli hakkında da uygulanır"
17. Aynı Yönetmeliğin "Kadroların tesbiti" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Odalar, borsalar ve Birlik'de hizmetlerin gerektirdiği bütün görevler için görevi, ünvani, adet ve derecesi belirtilmek suretiyle kadrolar bir cetvel halinde tesbit edilir.


Kadrosuz personel çalıştırılamaz."
18. Aynı Yönetmeliğin "Derecelerin Tesbiti" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"Göreve ilk defa ahnacakların öğrenim durumlarına göre girebilecekleri ve yükselebilecekleri derece ve kademeler 657 sayıilı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki ortak hükümlere göre tesbit olunur."
19. Aynı Yönetmeliğin “Sözleşmeli Personel" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.)
Sözleşmeli personele verilecek aylık ücret, aymı kadro unvanında, kadrolu olarak çalışan emsali personele ödenen derece/kademe aylıği, taban aylıği, kidem aylığı, ek gösterge, õdenek, õzel hizmet tazminati, çocuk ve aile yardımı toplamından az ve bu meblağın 2 katından fazla olmamak kaydıile; her bir görev alanı için, görevin hiyerarşideki yeri, önemi, ağırlığı ve güçlüğü ile kuruluşun bütçe imkanları gözönünde bulundurularak, oda ve borsalarda meclisler, Birlik'te ise Yönetim Kurulu tarafindan tesbit olunur.

Sözleşmeli personel, en çok üç ay süreyle denenmek kaydı ile işe alınır. Deneme süresi sonunda işe devamı idarece uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri yenilenmez ve işten çıkarılırlar."
20. Yönetmeliğin “Atama" başlıkh 18. maddesi şöyledir:
"A) Odalar ve borsalarda:
a) Genel katip, yönetim kurullarının inhası ve meclislerin onayı ile 
b) Diğer personel yönetim kurullarının kararı ile göreve atanırlar.
B) Birlik'de:
a) Birlik Genel Katibini, Yönetim Kurulu Başkanının teklifi ile Yönetim Kurulu,
b) Müdür muavini ve daha üst ünvanlı personel, Birlik Genel Katibinin teklifi ile Yönetim Kurulu 
c) Diğer personeli ise Birlik Genel Katibi doğrudan göreve atar.
Personelin işine son verilmesi ve nakillerinde ayni esaslara uyulur.
İlk defa göreve alınanlarla, yeniden göreve atananların atamanın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren meşru mazeretleri olmaksizın, en geç 15 gün içinde gõreve başlamaları esastır. Aksi halde atama işlemi iptal edilir."
21. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
B. Yargi Kararı
22. Uyuşmazlık Mahkemesi 21/10/2019 tarih ve E.2019/581, K.2019/674 sayılı kararı ile, idari yargı yerinde;Kumluca Ticaret ve Sanayi Odasında Ticaret Sicil Memur Yardımcısı olarak görev yapan davacının, sözleşmeli statüde görev yaptığına ve ücretlerinin ay sonunda ödeneceğine ilişkin olarak tesis edilen Oda işlemininiptali; adli yargı yerinde ise, davacının filen çalışmaya başladığı tarih dikkate alınarak devlet memuru statüsünde çalıştığının tespitine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Kuruluş amaçlari, kamu yarari; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricahklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Yasanın yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.

Buna karşılık, 5174 sayılı Kanumun 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı Iş Kanununa tabi olduğunun; Kanunun Geçici 12.maddesinde ise Kanunun yürürlüğe girdiği 1/6/2004 tarihinde oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu 

teşekküllerde istihdam edilmekte olanlarin, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının fiilen çalışmaya başladığı tarihten, 1.6.2014 tarihinden önce işe başlaması konusunda Kurum yetkili organlarinca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılı Kanunun yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafindan tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargisal denetiminin, 2577Sayılı Kanunun, "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesinin I fikrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır." "
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Yüksel NAVDAR'ın katılımlariyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

24. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğumun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlğın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (..) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise,ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

25. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyusmazlık Mahkemesine basvurur ve elindeka isin incelenmesini Uyusmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
26. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
27. Adli yargı yerince, "Uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1b ve 115maddeleri uyarınca yargı yolumun caiz olmaması nedeniyle DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN DAVANIN USULDEN REDDİNE,Dosvanın 2247 sayılı Yasanın 19. Maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Ankara 14. İdare Mahkemesinin 2019/1178Esas 2019/1382 Karar sayılı dava dosyası ile birlikte UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, davaya konu uyuşmazlığın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değin ERTELENMESİNE," şeklinde karar verildiği ancak bunun dosyanın kapatılıp, hüküm kurulup ve karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı ara kararı yapılmadan ve dosyanın bir üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür,
28. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, Íş Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasin Incelenmesi 
29. Raportör-Håkim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
30. Dava, davacının Ankara Ticaret Odasında danışman olarak görev yapmakta iken görevine son verilmesine ilişkin Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu'nun 21/05/2019 tarih ve 6/782-002 sayılı kararının iptali ile yoksun kalınan parasal 

hakların göreve son verildiği tarihten itibaren vasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle acılmıştır.
31. Belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 5174 sayılı Kanun'un Geçici 12.maddesi uyarınca, Kanunun yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğu yine 01/06/2004 tarihinden önce,5590 sayılı Kanun ve Kanun'un 86. maddesi uyarınca çıkarılan Yönetmelik kapsamında kamu personeli statüsünde istihdam edilen sözleşmeli personelin mevcut statüsünü sürdürdüğü, her ne kadar, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde "Oda, borsa Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir." hükmü ile oda personelinin 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdamı öngörülmüş ise de, İş Kanunu hükümlerinin 5174sayılı Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda uygulanacağı anlaşılmıştır.

32. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 16/07/2001 tarihinde geçici hizmet sözleşmesi ile sõzleşmeli personel statüsünde Ankara Ticaret Odasında Genel Sekreter Yardımcılığı görevine başladığı; hizmet sözleşmesinin 01/01/2004-31/12/2004 tarihleri arasında yenilendiği ve 01/01/2005-31/12/2005 tarihleri arasında da kendisiyle iş sözleşmesi imzalanarak bu iş sözleşmesinin her yıl yenilendiği; 12/02/2019 tarih ve 15/587 numaralı kararı ile danışman kadrosuna atanmasına karar verildiği, 21/05/2019 tarihinde ise, davaya konu görevine son verilmesine ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine bu kararın iptali için dava açıldığı; yine dosya içerisinde mevcut Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Daire Başkanlığının 06/02/2017 tarih ve .034 sayılı Hizmet Tespiti konulu yazısından, davacının 5174 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 16/07/2001 tarihinde sözleşmeli personel olarak görevine başladığı, davacıile oda arasında ilk olarak geçici personel hizmet belgesi düzenlendiği, Oda'daki görevinden dolayı 15/08/2001 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanun'un geçici 192. maddesi uyarınca ilgisinin sağlandıği, davacının 12/01/2017 tarihli dilekçesinde 09/11/2015 tarihinden itibaren Türkiye Odalar, Borsalar ve Birlik Personeli Sigorta ve Emekli Sandığı Vakfi Genel Müdürlüğüne prim õdemeye devam ettiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

33. Kuruluş amaçları kamu yararı, faaliyet konuları kamu hizmeti olup, õzel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.

34. Buna karşılık, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olduğunun Kanun'un Geçici 12. maddesinde ise Kanun'un yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği gõrülmektedir 
35. Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının filen çalışmaya başladığı tarihten, 01/06/2004 tarihinden önce işe başlaması konusunda kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafından davacı hakkında tesis edilen göreve son verme işlemininyargısal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un, “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmiştir.

36. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 4. İs Mahkemesinin yönteme aykır başvurusunun kabulü ile, Ankara 14. Idare Mahkemesinin 26/06/2019 tarih ve E.2019/1178, K.2019/1382 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 4. İs Mahkemesinin 12/10/2023 tarih ve E.2023/234 sayılı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 14İdare Mahkemesinin 26/06/2019 tarih ve E.2019/1178, K.2019/1382 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, Üye Mahmut BALLľnın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili: Kenan
Üye: Nilgün
Üye: Doğan
Üye: Eyüp

Başkan Vekili: YAŞAR
Üye: TAŞ
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

KARŞIOY 
Dava, davacının Ankara Ticaret Odasında danışman olarak görev yapmakta iken görevine son verilmesine ilişkin Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu'nun 21/05/2019 tarih ve 6/782-002 sayılı kararının iptali ile yoksun kalınan parasal hakların göreve son verildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
01.06.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı "Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıklı 7 3. madde s inde; "Oda, borsa,Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir.", Geçici 12.maddesinde "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur." şeklinde düzenlemelere yer verildikten sonra, aynı Kanunun 103.maddesiyle, 08.03.1950 tarih ve 5590 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre,İdarî yargı yerlerinde açılabilen İdarî davaların, bir tarafinı idarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tâbi hukukîuyuşmazlıkları kapsadığı; buna karşın İş Kanunu'na tâbi iş sözleşmelerinin feshinden dolayı işveren ile işçi arasında ortaya çıkan özel hukuka tâbi hukukî uyuşmazlıkların çözüm yerinin iş mahkemeleridir.

Davacının Ankara Ticaret Odasında kendi rızasıyla 4857 sayılı İş Kanununa tâbi sözleşmeli personel olarak görev yaptığı ve uyuşmazlığın görevine son verilmesine ilişkin yönetim kurulu kararının iptali isteminden kaynaklandığı ve işçi ile işveren arasında ortaya çıkan özel hukuka tabi bir uyuşmazlık olduğu anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde Adli Yargıgörevlidir. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.03.2018 tarih ve E:2017/789, K:2018/135 sayılı kararı da bu yöndedir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin göreve ilişkin içtihadının benzer durumlardaki davacılar hakkında uygulanmasının yargıkararlarındaki istikrar açısından önemli olduğundan karara katılmıyorum.

Üye Mahmut BALLI 
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/588KARAR NO : 2024/563KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Davacının Ceza ve İnfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde, haksız verildiğini ileri sürdüğü disiplin cezasının infaz hakimliğince iptal edilmesi sebebiyle, uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : I.G Davalı: Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, Kırklareli E Tipi Kapalı C.I.K.'da geçici olarak barındırılmakta iken, eşi ile yaptığı aleni olmayan telefon görüşmesinde, iddia makamına hakaret ettiği iddiası ile cezaevi idaresince hakkında disiplin soruşturması başlatılarak savunma talep edildiğini, savunmasında; isnat edilen eylemin asılsız ve hukuksuz olduğunu belirtmesine rağmen, cezaevi idaresince 18/05/2018 tarih ve 2018/269 sayılı karar ile "2 ay bazı sportif ve kültürel etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası" tatbik edildiğini, haksız eyleme karşı yaptığı itiraz ile Kırklareli İnfaz Hakimliğinde görülen davasında; 03/07/2018 tarih ve E.2018/1519, K.2018/1645 sayılı karar ile hakkında verilen 2 ay süre ile bazı etkinliklerden alıkoyma cezasının iptaline hükmedildiğini, söz konusu isnadı kabul etmemekle birlikte eşi ile yaptığı telefon görüşmesinden dolayı, Anayasa'nın 25.maddesinde yer alan "düşünce ve kanaat hürriyetinin" ihlal edilerek ceza verildiğini, bu haksız eylem neticesinde, yasal haklarıolan birçok etkinliklerden alıkonularak mağdur edildiği gibi manevi olarak aci, elem ve izdırap çekmesine, tecrit edilmesine sebep olunduğunu, yine hakkında görülen birçok davaya zaman olarak hazırlanmakta zorlanır iken, bu haksız eylemin iptali ile uğraşmak zorunda bırakılarak zamanı boşa harcanmak suretiyle mağdur edildiği gibi itirazlarını yapmak için cezaevi idaresinden ücret karşılığı doküman fotokopisi temin etme, çıktı alma vb. gibi maddi olarak kayıplarının olduğunu beyan ederek, yaşadığımağduriyetlerden dolayı cezanın verildiği tarihten itibaren manevi olarak 1.000 TL ve maddi olarak 500 TL yasal faizi ile birlikte tazminata hükmedilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 

2. Edirne İdare Mahkemesi 12/07/2019 tarih ve E.2018/1333, K.2019/900 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı ÍYUK'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara karşı istinafyoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu Îdari Dava Dairesi 05/09/2019 tarih ve E.2019/977, K.2019/597 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; 15 Temmuz 2016 tarihinde yaşanan darbe teşebbüsünden sonra FETÖ/PDY soruşturması kapsamında tutuklanan ve Kırklareli E Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda tutuklu bulunan davacı tarafindan, ceza infaz kurumunda uğradığını iddia ettiği hak ihlalleri nedeniyle 1.000,00-TL manevi,500.00-TL maddi olmak üzere toplamda 1.500,00-TL tazminatın ödenmesi istemiyle bakalan davanın açıldiğıanlaşılmaktadır.

Görüldüğü üzere 4675 sayılı infaz Hakimliği Kanunu ile ceza infaz kurumlan ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere infaz hakimliği görevli kalınmış, infaz hakimliğinin kararlarına karşı itiraz mercii de belirlenmek suretiyle bu Kanun uygulamasında takip edilmesi gereken süreç düzenlemiş bulunmaktadır.

Bakılan davada; dava konusu uyuşmazlık, infaz Hakimliği'nin görev alanına giren uygulamalarından kaynaklanmakta olup, 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanunu'mun yukarıda yer verilen 4. maddesinde 'işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri' karara bağlamanın İnfaz Hakimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu husustaki şikayete bakmakla görevli olan adli yargı merciinin, aynı şikayetlerden kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de görevli olduğu, aynı Kanunun 4. maddesinde, hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumlan ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmalar.…. gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamak ve her türlü izin işlemlerinden doğan taleplerin Infaz Hakimliklerinin görevleri arasında sayıldığından iş bu tazminat istemi de adli yargı yerinin görevi kapsamında olduğu açıktır.

Bu durumda; 4675 sayılı Kamunun uygulanmasından kaynaklanan davanın adli yargının görevinde bulunmasınedeniyle davanın görev yönünden reddi gerekmiştir..."
3, Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kırklareli İnfaz Hakimliği 19/12/2019 tarih ve E.2019/2730, K.2019/3146 sayılı kararı ile, başvuru dilekçesinin esasına girilmeden usulden reddine karar vermiş, verilen karara davacı tarafindan yapılan itiraz Kırklareli 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 04/03/2020 tarih ve D.İş.No: 2020/15 sayılı kararı ile kabul edilerek, Kırklareli Infaz Hakimliğinin 19/12/2019tarih ve E.2019/2730, K.2019/3146 sayılı kararının kaldırılmasına kesin olarak karar verilmiştir.
5. Kırklareli Ínfaz Hakimliği 23/03/2020 tarih ve E.2020/787, K.2020/804 sayılı kararı ile, talebin maddi ve manevi tazminat niteliğinde olması nedeniyle hakimliğin görevsizliği sebebiyle başvuru dilekçesinin esasa girilmeden reddine, karar kesinleştiğinde bu talep yönünden dosyanın görevli ve yetkili Kırklareli Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, taraflarca itiraz edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.

6. Kırklareli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/11/2021 tarih ve E.2020/145, K.2021/561 sayılı kararı ile, davanın yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar vermiş, davacı tarafindan kararın istinafedilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 23/02/2022 tarih ve E.2022/278, K.2022/504sayılı kararı ile davacının istinaf talebinin kabulü ile Kırklareli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/11/2021 tarih ve E.2020/145,K.2021/561 sayılı kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
7. Kırklareli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/03/2022 tarih ve E.2022/69, K.2022/103 sayılı kararı ile, mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin Kırklareli Ağır Ceza Mahkemesi olduğuna karar vermiş, istinaf edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.

8. Kırklareli 1. Ağir Ceza Mahkemesi 07/04/2022 tarih ve E.2022/138, K.2022/184 sayılı kararı ile, mahkemenin yetkisizliğine, karar kesinleştiğinde dosyanın yetkili ve görevli Çanakkale Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş,davacıın karara itirazetmesi üzerine Kırklareli 2. Ağır Ceza Mahkemesi 22/06/2022 tarih ve D. İş No : 2022/463 sayılı kararı ile davacıın itirazının reddine kesin olarak karar vermiştir.

9. Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesi 18/10/2022 tarih ve E.2022/402, K.2022/495 sayılı kararı ile, davacının iddia edilen olaya ilişkin maddi manevi zararı oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, davacının kararı istinaf etmesi üzerine, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi 28/03/2023 tarih ve E.2022/2830, K.2023/617 sayılı kararı ile "infaz aşamasındaverilen (ve dosya kapsamına gõre uygulanmadığı anlaşılan) bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma işleminden dolayıtazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı gözetilip; görevsizlik kararı verilmesi yerine yargılamaya devamla yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi" nedeniyle hükmün bozulmasına kesin olarak karar vermiştir.


10. Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesi 28/04/2023 tarih ve E.2023/194, K.2023/198 sayıl kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, davacının kararı istinaf etmesi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi 14/07/2023 tarih ve E.2023/1141, K.2023/1490 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dosyanın incelenmesinde : Davacının FETÖ/PDY kapsamında yargılandiği, cezaevinde bulunduğu süreçte eşi ile görüşme yaptığı, bu görüşmenin cezaevi idaresi tarafindan kayda alındığı, bu konuşmada iddia makamına sarf ettiği sõzler nedeniyle 2 ay boyunca kültürel ve sportif faaliyetlerden alıkoyma disiplin cezası ile cezalandırıldığı, bu cezaya karşı davacıın Kırklareli Înfaz Hakimliğine itiraz ettiği, Kırıklareli Infaz Hakimliğinin 03/07/2018 tarihli 2018/1519 E sayılı kararı ile bu cezayı kaldırdığı. davacı Edirne İdare Mahkemesine yaşadığı olaylar sebebiyle maddi manevi tazminat talebi ile dava açtığı, Edirne idare mahkemesi 2018/1333 E sayılı kararı ile davayı görev yönünden reddettiği, davacı 31/07/2019 tarihli dilekçesi ile Kırklareli Infaz hakimliğinden maddi ve manevi tazminat talep ettiği, Kırklareli Infaz Hakimliği 19/12/2019 tarihli 2019/2730 Esas sayılı ilamı ile davayı usulden reddettiği,davacı Kırklareli 1. Ağır Ceza Mahkemesine itiraz ettiği, Kırklareli 1. Ağır Ceza Mahkemesi itirazı kabul edip infaz hakimliğinin kararım kaldırdığı, İnfaz hakimliği 23/03/2020 tarihli 2020/787 E sayılı ilamı ile görevsizlik kararıvererek dosyayı Asliye Hukuk mahkemesine gönderdiği, Kırklareli 1. Aslive Hukuk Mahkemesi 04/11/2021 tarihli 2020/145 Esas sayılı kararı ile yargı volu caiz olmadığı gerekçesi ile usulden davayı reddettiği, davacı kararı istinaf ettiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk dairesi 2022/278 E sayılı ilamı ile koruma tedbiri nedeniyle oluşacak zararı değerlendirecek mahkemenin Ağır Ceza Mahkemesi olduğu gerekçesi ile bozduğu, Kırklareli 1.Asliye Ceza Mahkemesi 2022/69 esası ile davayı usulden reddederek dosyayı Kırklareli Ağir Ceza Mahkemesi'ne gönderdiği, Kırklareli 1. Ağır Ceza mahkemesi 2022/138 Esas sayılı kararı ile vesayet makamının bulunduğu yerin yetkili olduğu gerekçesi ile dosyayı mahkememize gönderdiği, mahkememizin 18/10/2022 tarih, 2022/402 Esas 2022/495 Karar sayılı kararı ile davacının TCK'nm 141. Maddesi kapsamında olay sebebiyle maddi ve manevi zarariıoluşmadiğı gerekçesi ile maddi ve manevi tazminat talebinin ayrı ayrı reddine karar verildiği, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi'nin 28/03/2023 tarih, 2022/2830 Esas 2023/617 Karar sayılı ilamı ile görevsizlik karariıverilmesi gerektiğinden bahisle hükmün bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle Yargitay 12. Ceza Dairesi'nin 20/12/2021 tarih ve 2021/7856-9030 E.K. sayılıkararı ve benzer nitelikteki diğer kararları da dikkate alındığında; dava konusu yapıldığı şekli ile infaz aşamasında verilen (ve dosya kapsamına göre uygulanmadığı anlaşılan) bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma işleminden dolayi tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı anlaşılmakla görevsizlik kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir 

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
Her ne kadar davacı I.G tarafindan koruma tedbirleri nedeni ile tazminat davası açılmış ise de; infaz aşamasında verilen bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma işleminden dolayi tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında olduğu anlaşılmakla DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE…."
11. Davacıın dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesince adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
12. 4675 sayılı Înfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam " başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kamunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlüve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
13. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliklerinin Görevleri"başhıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır 
…
2. Hükümlülerin cezalarinın infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak…."
14. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz hákimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir 

"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısıın ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Şikáyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikáyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, mūdafi, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir 
Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.Ancak, infaz hâkimigiderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
15. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Häkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başliklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hákimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir,
Şikâyet başvurusu üzerine infaz hákimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden õnce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı gōrüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasımı aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasım, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hákimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan ișlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşincifikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcisı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (...) yapılır. Înfaz hâkimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Incelenmesi 
17. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının tutuklu olarak bulunduğu Ceza Înfaz Kurumunda kendisine verilen sportifve kültürel etkinliklere katılmaktan 2 ay süreyle alıkoyma cezasının, infaz hakimliğinin kararıyla iptal edilmesi nedeniyle, maddi ve manevi zarara uğradığından bahisle, uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmıştır,
19. Olayda; davacı iddiası, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan ".…Hükümlülerin cezalarının infazı … Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin 

cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu.…. gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargıkolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E.2023/194, K.2023/198 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Çanakkale 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E.2023/194, K.2023/198 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/615KARAR NO : 2024/564KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: 6458 sayıl Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 102. maddesinin 6. fikrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci :A.G 

Vekili : Av. A. F. T 

Daval : Konya Valiliği İl Gōç İdaresi Müdürlüğü
Vekili : Av. C. I 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Afganistan uyruklu olan ve uluslararası koruma talebinde talebinde bulunan davacının, ikamet ilini izinsiz terk ettiği gerekçesi ile Konya Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 02/02/2023 gün ve 18 sayılı idari yaptırımkararı ile hakkında 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 102, maddesinin 6. fikrası uyarınca 3.000 TL idari para cezası verildiğini beyan ederek, Konya Valiliği İl1 Göç İdaresi Müdürlüğünün 02.02.2023 gün ve 18 sayılı idari yaptırım kararının kaldırılması talebiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Konya 1. Sulh Ceza Hâkimliği 03/04/2023 tarih ve D.İs No.2023/1153 sayılı kararı ile, başvuru konusu idari yaptırım kararının hukuka uygun olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş, davacı vekili karara itiraz etmiştir.


3. Konya 2. Sulh Ceza Hâkimliği 28/04/2023 tarih ve D.İş No.2023/2357 sayılı kararı ile, muteriz vekilinin itirazının kabulü ile Konva 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 03/04/2023 tarih ve 2023/1153 D.İs sayılı kararının kaldırılmasına,başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğince incelenebilecek kararlardan olmaması nedeniyle başvurunun Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi ve 28/1-b maddesi kapsamında görevsizlik nedeniyle usulden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Her ne kadar Konya 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 03/04/2023tarih ve 2023/1153 D.Ís sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmiş ise de, itiraza konu Konya Îl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafindan düzenlenen 02/02/2023 tarihli 18 sira numaralı Ídari Yaptırim Karar Tutanağının incelendiğinde, tutanağın sadece idari para cezasına ilişkin olmadığı, aynı tutanakta "İKAMET YERİNE GITMEME VEYA İZİNSİZ TERK ETMESI SEBEBI İLE BASVURUNUN GERİ CEKİLMİS SAYILMASI KARARI ALINMISTIR"denilerek aynışahıs ile ilgili İdare Mahkemesinin görev alanınagiren konu hakkında da karar verildiği, 5326 sayılıKabahatler Kanumunun 27/8. Maddesinde; "Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanıma giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." hükmünün yer aldığı,uygulanan idari yaptırıma ilişkin itirazları inceleme görevinin idari işlemin iptali ile birlikte idare mahkemelerine verildiği, nitekim muteriz vekilinin başvuru dilekçesinde "2-Konya İdare Mahkemesinde Uluslararası Koruma Başvurusu Geri Çekilme işlemine karşi açmış olduğumuz iptal davasının sonucunun bekletici mesele yapılmasına"denilmek suretiyle İdare Mahkemesinde dava açıldığıın bildirildiği, Uyap kayıtlarının incelenmesinde aynı şahıs tarafindan davacı sifatiyla Konya 1. Ídare Mahkemesinin 2023/209 esas sayisına kayıtlı davanın derdest olduğu,başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hákimliğince incelenebilecek kararlardan olmaması nedeniyle başvurunun Kabahatler Kamununun 27/8. Maddesi ve 28/1-b maddesi kapsamında görevsizlik nedeniyle başvurunun usulden reddine karar verilmesi gerekirken, Konya 1. Sulh Ceza Hakimliği tarafindan konunun esasına girilerek Kabahatler Kanumunun 28/8-a maddesi kapsamında başvurunun reddi kararı verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı kanaatine varılmakla muteriz vekilinin itirazının kabulü ile Konya 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 03/04/2023tarih ve 2023/1153 D.İş sayılı kararının kaldırılmasına, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğince incelenebilecek kararlardan olmaması nedeniyle başvurunun Kabahatler Kanumunun 27/8. Maddesi ve 28/1-b maddesi kapsamında gõrevsizlik nedeniyle usulden reddine.."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Konya 1. İdare Mahkemesi 31/10/2023 tarih ve E.2023/676 sayıhı kararı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden; Afganistan uyruklu davacı hakkında tesis edilen 02.02.2023 tarih ve 18sayılı idari para cezası tutanağına yapılan itirazı Konya 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin03.04.2023 tarih ve 2023/1153D. İş sayılı kararı ile reddi üzerine anılan karara yapılan itiraz üzerine Konya 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin 28.04.2023 tarih ve 2023/2357 D. Iş sayılı kararı ile yapılan itirazın kabulüne, başvuru konusu idari yaptırım kararına ilişkin yargılama görevinin Idare Mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle "Başvurunun (Gõrev Yönünden)Reddine" karar verilmesi üzerine bakalan davanın açıldığı görülmektedir.

Yukarıdaki paragraflarda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde; diğer Kanunlarda idari para cezalarına karşı ayrı bir başvuruyolunun gösterilmediği durumlarda, bu cezaya karşı sulh ceza hakimliğine başvuru yapılması gerektiği ve aynı idari işlemde hem idari para cezası hem de idari davaya konu edilebilecek bir işlem tesis edilmişse idariyargıda dava açılması gerekmekte iken; Mahkememiz'inE:2023/209 sayılı dosyasında iptali istemiyle dava açılan 27.07.2022 tarih ve 54095 sayılı uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılması işleminin,idarí yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında tesis edilmediği, nitekim dava konusu Idari para cezası kararının 02.02.2023 tarihinde alınmış olmasına karşın; Mahkememiz'in E:2023/209 sayılı dosyasında iptali istenen davacının uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin işlemin 27.07.2022 tarih ve 54095 sayılı işlem olduğu ve 27.07.2022 tarihinde tesis edilmiş ayrı bir işlem olduğu, dolayısıyla idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında tesis edilmediği anlaşıldığından; Afganistanuyruklu davacı hakkımda tesis edilen 02.02.2023 tarih ve 18 sayılı idari para cezası tutanağının iptali istemiyle açılan iş bu davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varilmiştir."
6. Konya 1. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
"Bu Kanumun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve 

esasları düzenlemektir."
8. 6458 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şõyledir:
"(1) Bu Kanun, yabancılarla ilgili iş ve işlemleri; sınırlarda, sınır kapılarında ya da Türkiye içinde yabancıların münferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararası korumayı, ayrilmaya zorlandıkları ülkeye geri dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye'ye gelen yabancılara acil olarak sağlanacak geçici korumayı kapsar.
(2) Bu Kanunun uygulanmasında, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalar ile özel kanunlardaki hükümler saklıdır."
9. 6458 sayılı Kanun'un “Sınır dışı etme" başlıklı 52. maddesi şöyledir:
"Yabancılar, sınır dışı etme kararıyla, menşe ülkesine veya transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dişı edilebilir.

10. 6458 sayılı Kanun'un “Smır dışı etme kararı" başlıklı 53. maddesi şöyledir:
" (1) Sınır dişı etme karari, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alımr.
(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatina tebliğ edilir. Hakkında sinır dışı etme kararı alınan yabanci, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usullerive süreleri hakkında bilgilendirilir.
(3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukati, sınır dişı etme kararına karşi, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rizası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargilama sonuçlanıncaya kadar yabanci sinır dişı edilmez.
11. 6458 sayılı Kanun'un “Sıır dışı etme kararı alınacaklar"başlıklı 54. maddesi şöyledir:
“(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:
a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler 
b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya desteklevicisi olanlar 

c) Türkiye 'ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar 
ç) Türkiye'de bulunduğu süre zarfinda geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar 
d) Kamudüzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar 
e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler 
f) Ikamet izinleri iptal edilenler 
g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler 

ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler 
h) Türkiye'ye yasal giriş veya Türkiye'den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler 

i) Hakkında Türkiye'ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye geldiği tespit edilenler 
i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye'de kalma hakkı bulunmayanlar 

j) İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye'den çıkış yapmayanlar 
k) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/36 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler.

(2) (Değişik: 3/10/2016-KHK-676/36 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Bu maddenin birinci fikrasının (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen uluslararası koruma başvuru sahibi veya uluslararasi koruma statüsü sahibi kişiler hakkanda uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme karar alınabilir."
12. 6458 sayılı Kanun'un “Türkiye 'yi terke davet" başliklı 56. maddesi şöyledir:
"(1) Sınır dışı etme kararı alınanlara, sınır dışı etme kararında belirtilmek kaydıyla, Türkiye'yi terk edebilmeleri için on bes günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır. Ancak, kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veyayasal çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara veya aldığı tespit edilenlere, kamu düzeni, kamu güvenliği veyakamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanımaz.

(2) Türkiye'den çıkış için süre tanınan kişilere, Çıkış Izin Belgesi verilir. Bu belge hiçbir harca tabi değildir Vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler saklıdır."

13. 6458 sayılı Kanun'un “İdari para cezası"başlıklı 102. maddesi şõyledir:
"(1) Diğer kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde;
a) 5 inci maddeye aykırı şekilde, Türkiye'ye yasa dışı giren veya Türkiye'yi yasa dışı terk eden ya da buna teşebbüs eden yabancılar hakkında iki bin Türk Lirası,
b) 9 uncu maddenin birinci ve ikinci fikraları uyarınca Türkiye'ye girişleri yasaklanmış olmasına rağmen Türkiye'ye girebilmiş olanlar hakkında bin Türk Lirasi,
c) 56 ncı maddenin birinci fikrasında tanınan sürede Türkiye'den ayrılmayanlar hakkında bin Türk Lirası,
c) 57 nci, 58 inci, 60 incı ve 68 inci maddeler kapsamındaki işlemler sırasında kaçanlar hakkında bin Türk Lirasi,
d) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/165 md.) 98 inci maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan yükümlülüklere uymayan taşıyicılar hakkında, fil suç oluşturmadığı takdirde, bin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar,
e) (Ek:6/12/2019-7196/88 md.) 57/A maddesinin birinci fikrasinin (a), (b), (c), (ε), (d) ve (f) bentlerinde yer alan yükümlülüklere uymayanlara bin Türk Lirası,
idari para cezası uygulanir.
(2) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/165 md.) Geçerli seyahat belgesi, Türkiye Cumhuriyeti yetkili makamlarından verilmiş yabancı kimlik kartı, ikamet izni veya geçerli yol izin belgesi olmayan yabancı şahısların ülkeye girmesine, ülkeden çıkarılmasına, ülke içinde herhangi bir araç veya binek hayvan vasıtasıyla veyayaya olarak seyahat etmesine, barınmasına, konaklamasına imkân sağlayan kişiler ile mülkiyetindeki gayrimenkulü kiralayanlara, kanunlarda ayrica suç olarak tanımlanmayan eylemler nedeniyle tespit edilen her bir yabancı sayisınca bin Tūrk Lirası idari para cezası verilir.

(3) Îdari para cezası öngörülen kabahatlerin bir takvim yılı içinde gerçek kişiler tarafindan tekrarı hâlinde,para cezaları yarı oranında artırılarak uygulanır.

(4) Bu maddedeki idari para cezalarının uygulanmasi, Kanunda öngörülen diğer idari tedbirlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.

(5) Bu maddedeki idari para cezalari, valilik veya Genel Müdürlük ya da kolluk birimlerince uygulanır. Verilen para cezaları tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenir.

(6) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/171 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/165 md.) Bakanlikça bu Kanun kapsamında yürürlüğe konulan düzenlemelerde belirtilen yükümlülüklere uymayanlara Genel Müdürlük veya valilikler tarafindan beşyüz Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilebilir."
14. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kamunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
15. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
16. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıkl 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarîyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


B. Esasin Incelenmesi 
18. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
19. Dava, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 102. maddesinin 6. fikrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıstır.

20. Dosyanın incelenmesinden, 01/10/2016 tarihinde Türkiye'ye illegal yollardan giriş yaptıği, 08/06/2017 tarihinde uluslararası koruma talebinde bulunduğu, ikamet ilini izinsiz terk ettiği tespit edilen davacı hakkında 6458 sayılı Kanun'un 77,maddesi gereğince 27/07/2022 tarihinde valilik makamının olurları ile "uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmişsayz/ması" kararı alındıği, ikamet ilini izinsiz terk eden davacıya 02/02/2023 tarihinde 6458 sayılı Kanun'un 102/6. maddesi gereği idari yaptırım kararı uygulandığı, davacı vekili tarafından Konya Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 02/02/2023 gün ve 18 sayılı idari yaptırım kararı ile 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 102. maddesinin 6. fikrası uyarınca verilen 3.000 TL idari para cezasının iptali istemiyle uyuşmazlık konusu davaların açıldığı her ne kadar adli yargı yerince "idari para cezasının yanında idare mahkemesinin görev alanina giren ikamet yerine gitmeme veya izinsiz terk etmesi sebebi ile başvurunun geri çekilmiş sayılması kararı ahnmıştır kararı da alındığından ve bu konuda Konya 1. İdare Mahkemesinin E.2023/209 sayısına kayılı derdest dava bulunduğundan, Kabahatler Kanunu'mun 27/8. maddesi gereği idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülmesi gerektiği" belirtilmiş ise de; davacı hakkında Uluslararası Koruma Başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin idari işlemin Konya Valiliğinin 27/07/2022 tarih ve 54095 sayılı kararıyla tesis edildiği, uyuşmazlık konusu idari yaptırım kararının ise Konya Valiliği İl Göçİdaresi Müdürlüğünün 02/02/2023 gün ve 18 sayılı idari yaptırım kararıyla tesis edildiği dosya kapsamından anlaşılmış olup,farklı tarihte tesis edilen iki farklı işlemin mevcut olduğu anlaşılmıştır.

21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlasılmaktadır.

22. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6458 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Konya 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Konya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/04/2023 tarih ve D.İs No.2023/2357 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/04/2023tarih ve D.İş No.2023/2357 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$A AGIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/619KARAR NO : 2024/565KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Kamu İhale Sözleşmesi imzalandıktan sonra, taraflarca sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında, süre uzatımı gerekçesiyle davacının gecikme cezası õdemesine ilişkin uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: A.Ö

Vekili : Av.A.Ç

Davahlar : 1- Arnavutköy Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.O.K 

2- Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Vekili : Av. S.G 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkil ile Arnavutköy Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü arasında "İmrahor Çok Amaçhı Hizmet Tesisi ve Meydan Düzenlemesi Yapım İşinin" yapımı hususunda 04/05/2017 tarihinde sözleşme kurulduğunu, müvekkilin yüklenicisi olduğu bu işin teslim süresinin 25/06/2018 tarihinde dolarak teslim edilmesinin planlandığını, ancak müvekkilin alması gereken hakediş ödemelerini alamaması sebebiyle işi zamanında teslim edemeyeceğini anladığından Arnavutköy Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğüne bir dilekçe yazarak bu durumu izah edip işin teslimi için ek süre talep ettiğini, davalı idarenin ise gecikme cezası uygulayarak işin 120 gün uzatılmasına karar verdiğini, yeni teslim tarihinin 23/10/2018 olarak kararlaştırıldığını, akabinde müvekkilin 18/08/2018 tarihli yeni bir dilekçe vererek gecikme cezası uygulanmaksızın süre verilmesini talep ettiğini, dilekçede bulunan hakediş raporundan da görüleceği üzere 5 ve 6 nolu hakedişlerin ödenmesinin hiçyapılmadığını, diğerlerinin ise geciktirilerek ödendiğini, dolayısıyla hakediş ödemelerinin bir kısmını zamanında alamayan bir kısmını ise hiç alamayan müvekkilin işin teslimini geciktirmek zorunda kaldığını, müvekkilin bu talebine cevap veren idare hakedişlerin ödenmemesi sebebiyle ancak 45 günlük bir gecikme olabileceği hesaplamasını yaparak 45 günlük kısım için gecikme cezası uygulanmayacağını ancak kalan gün için cezalı olarak işlem yapılabileceğini belirttiğini, tarafların imzalamışolduğu sözleşmenin 18. maddesinde "süre uzatımıyla ilgili hususlarda yapım işleri genel şartnamesi hükümleri uygulanır"hükmü ile söz konusu şartnameye atifta bulunulduğunu, şartnamenin 30. maddesinde ise idarenin sebep olduğu bir durum nedeniyle işin gecikmesi söz konusuysa herhangi bir gecikme cezası uygulanmadan işin süresinin uzatılacağının hükme alındığını, müvekkilin dilekçesine cevap veren davalı tarafin müvekkile yapılan hakedişlerin gecikerek ödendiğini, bir kısmının ise henüz ödenmediğini kabul ettiğini, buna dayanarak 45 günlük bir gecikme olacağını hesap ederek 45 gün boyunca gecikme cezası uygulanmamasına akabinde devam edecek gecikmeler için gecikme cezasının sözleşmede kararlaştırılan şekilde uygulanmasına karar verdiğini, taraflar arasında devam eden yazışmalar neticesinde bir anlaşma sağlanamadığını, davalı idarenin müvekkile vermesi gereken süreyi vermeyerek müvekkile gecikme cezası kestiğini, akabinde uyuşmazlığın Yüksek Fen Kuruluna intikal ettirildiğini, idarenin Yüksek Fen Kuruluna vermiş olduğu savunmada müvekkile ödenmesi gereken ama hiçödenmeyen 5 ve 6 nolu hakedişlerden hiç bahsedilmediğini, dolayısıyla Yüksek Fen Kurulunun eksik bilgi ve belgelerle inceleme yaparak "gecikme cezası uygulanmasına" karar verdiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 30. maddesinde açıkça düzenlendiği üzere idareden kaynaklı bir gecikme yaşanması durumunda yüklenicinin talep etmesine dahi gerek olmaksizın gecikme cezasıiçermeyen bir süre uzatımı verilmesinin mecburi olduğunu, dolayısıyla Yüksek Fen Kurulunun eksik inceleme ile vermiş olduğu bu kararın kaldırılmasını talep ettiklerini, davalı idarenin müvekkile 2019 yılının başlarından beri gecikme cezası uyguladığınıdolayısıyla haksiz ve mesnetsiz kesilen bu cezaların iptaline karar verilmesini arz ve talep ettiklerini beyan ederek, usul ve kanuna aykırı olarak eksik inceleme sonucu karar verilmiş Yüksek Fen Kurulu kararının kaldırılmasına, haksız ve mesnetsiz düzenlenen gecikme cezalarının iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 10/07/2020 tarih ve E.2020/877, K.2020/916 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı İYUK'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"…İdari yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, ōncelikle davaya konu işlemin idari bir işlem olup olmadiğı hususunun, başka bir ifadeyle, idare hukuku kurallarına göre tesis edilen,kamu gücüne dayanarak diğer tarafin rizasını aramaya gerek olmaksizın hukuki durumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir.İdari makamlar tarafindan tesis edilmiş olsa bile, özel hukuk hükümlerine tabi olan işlem ve sözleşmelerden 

kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde adli yargı merciileri görevlidir.
Bununla birlikte, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin ve Danıştay'ın süregelen içtihatlarında; 2886 ve 4734 sayılıKanunların kapsamına giren işlerin görülmesi için yapılan ihalelerde, sözleşme aşamasına kadar idarece anılan Yasalara dayanılarak alınan karar ve yapılan işlemlerin idari yargının denetimine tabi olduğu, ihale kararının kesinleşmesinden sonra taraflar arasında imzalanan sözleşme ve bu sözleşme hükümlerinin uygulanması ile ilgili işlemlerin ise sözleşme ve õzel hukuk hükümlerine göre adli yargının denetimine tabi olduğu vurgulanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacinın yetkilisi olduğu A.Ö - Özenir Inş. - Tokş Ínş. Gıda Hayv. Orm.Ürünleri Ith. Ihr. Tic. Ltd. Şti. Ortaklık Girişimi ile Arnavutköy Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü arasında 2017/10777 ihale kayıit numarali, "Imrahor Çok Amaçlı Hizmet Tesisi ve Meydan Düzenlemesi Yapım $j_{\bar{\gamma}i^{\prime\prime}}$ ile ilgili 04.05.2017 tarihinde sözleşme imzalandıği, ancak imzalanan sözleşme kapsamında belirlenen işin yüklenicisi tarafindan zamanında bitirilmediğinden bahisle bahse konu sözleşmenin 25. maddesi uyarınca davalı Belediyece gecikme cezaları uygulanmasına karar verildiği, son olarak daval Belediye tarafindan, yüklenici hakkında uygulanacak cezalar ve süre uzatımı ile ilgili Yüksek Fen Kurulu'ndan görüş talep edildiği, görüş talebi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın 30.04.2019 tarih ve 2020/41 sayılı kararıyla "…işin bitim tarihinden sonra gecikmenin meydana geldiği her gün için, . uygulanacak ceza miktarında sözleşmenin 25.maddesine göre işlem yapılmasına..." karar verildiği, uygulanan gecikme cezaları ile 30.04.2020 tarih ve 2020/41karar sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurul Kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Bu durumda; ihale kararı alımından sözleşmenin imzalanması aşamasına kadar ilgili yasalara dayamlarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin yapılmasından sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği, bu çerçevede uyuşmazlık konusu olaya ilişkin olarak "Imrahor Çok Amaçlı Hizmet Tesisi ve Meydan Düzenlemesi Yapım İşi" ile ilgili ihale kararı kesinleşip ihale gereği sõzleşme imzalandiktan sonra, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin olduğu sözleşme hükümlerinin yerine getirilmediğinden bahisle, sözleşme hükümleri uygulanmak suretiyle yüklenici adına gecikme cezaları uygulanması yönündeki dava konusu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı merciilerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/01/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/25 sayılı kararı ile uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Taraflar arasında 04/05/2017 tarihinde meydan düzenlemesi için bir sözleşme yapıldığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Davacı, idare tarafindan hak edişlerin tam ve zamanında yatırılmadığı, belirlenen işin bu nedenle zamanında bitirilemediğini zira idarece süre uzatim da verilmediğini, buna rağmen idare tarafindan sözleşmenin feshedildiğinden bahisle usul ve yasaya aykırı olun yüksek fen kurulu kararının kaldırılmasını ve fesih sebebiyle oluşan zararının tazminin talep ve dava etmektedir.

Davaya konu yüksek fen kurulu karari; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın 30/04/2020 tarihli 2020/41 Karar nolu karari olup; ilgili kararda:
".…Imrahor Çok Amaçlı Hizmet Tesisi ve Meydan Düzenlemesi Yapım İşi"nde; İdaresince uzatılan süreye göre,işin bitim süresinin 09/08/2021 tarihi olduğu, bu tarihten sonra gecikmenin meydana geldiği her gün için, gecikme cezalı çalışılan süre içerisinde 4735 sayılı Kanunun Ek geçici 4 üncü madde uygulamasıyla ilgili olarak idarece işin durdurulduğu süre hariç olmak üzere uygulanacak ceza miktarında sözleşmenin 25. Maddesine göre işlem yapilmasina,
05/01/2002 Tarihli ve 4735 sayılı Kamu Ihale Sözleşmeleri Kanunun Ek 1 ve Ek 2. Maddelerine istinaden .karar verilmiştir" şeklindeki karardır.

05/01/2002 Tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun Ek 1 ve Ek 2. Maddeleri incelendiğinde yüklenici ve idarenin aralarında doğan uyuşmazlıkların çözümü için Yüksek Fen Kurulu'na başvurulmasında zorunluluk bulunmadıği, başvurulması halinde Yüksek Fen Kurulu tarafindan karara bağlanan işlerin idare tarafindan uygulanacağı düzenlenmiştir. Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmalık Yüksek Fen Kurulu'na intikal ettirilmiş ve davaya konu karar verilmiştir. Burada idari işlem mahiyetinde bir işlem söz konusudur. İdare tarafindan verilen ve idari işlem mahiyetinde olan bir kararın iptalinin adli yargı yerinde çözülmesi mümkün değildir. Zira, idari işlemin iptalini inceleme yetkisi idari yargı olduğundan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sūrdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesince adli ve idari yargıdava dosyalarının asılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altinda bulunan veyahut kamu kaynağıkullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir."
7. 4734 sayılı Kanun'un “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (mesleki kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.

b) (Değişik: 30/7/2003-4964/1md.) Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadi devlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisadi teşebbüsleri.

c) (Değişik: 30/7/2003-4964/1 md.) Sosyal güvenlik kuruluşlari, fonlar, özel kanunlarla veya CumhurbaşkanlığıKararnameleriyle kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar.

d) (Değişik: 12/6/2002-4761/10 md.) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasıa sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik,işletme ve şirketler.

e) (Değişik: 13/2/2011-6111/176 md.) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin yapım ihaleleri.

(Değişik ikinci fikra: 13/2/2011-6111/176 md.) Ancak, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ve bu Fonun hisselerine kismen ya da tamamen sahip olduğu bankalar, 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalarve bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketler ( (e)bendinde belirtilen yapım ihaleleri hariç) 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların 2499 sayılı Sermaye PiyasasıKanununa tabi gayrimenkul yatırim ortaklıkları ile enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüs, işletme ve şirketler bu Kanun kapsamı dışındadır."
8. 05/01/2002 tarih ve 4735 sayıli Kamu Ihale Sōzleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenensözleşmeleri kapsar."
9. 4735 sayılı Kanun'un "İlkeler" başlıkhı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dişında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. Ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez.Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.

10. 4735 sayılı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
" Bu Kamunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
B. Yargı Kararları
11. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadaıkanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların İdari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarih ve E.2003/47,K.2003/51; 05/02/2007 tarih, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018tarih, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarih, E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 

12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
14. Dava, Arnavutköy Belediye Başkanlığınca, 4734 ve 4735 sayılı Kanun'lara göre 13/03/2017 tarihinde ihale edilerek 04/05/2017 tarihinde anahtarteslimi götürü bedel sözleşmeye bağlanan "Ímrahor Çok Amaçlı Hizmet Tesisi ve Meydan Düzenlemesi Yapım İşi" ile ilgili olarak Arnavutköy Belediye Başkanlığının görüş talebi üzerine verilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 30/04/2020 tarih ve 2020/41 sayılı "idaresince uzatılan süreye göre, işin bitim süresinin 09/08/2018 tarihi olduğu, bu tarihten sonra gecikmenin meydana geldiği her gün için, gecikme cezalı çalışılan süre içerisinde 4735 sayılı kanunun ek geçici 4. Madde uygulamasıyla ilgili olarak idarece işin durdurulduğu süre hariç olmak üzere uygulanacak ceza miktarında sözleşmenin 25. Maddesine gõre işlem yapılmasına" ilişkin kararının ve kararda belirtilen gecikme cezalarının iptali istemiyle açılmiştir.

15. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde; sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de,sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargıyerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır 

16. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise; idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
17. Dosyanın incelenmesinden; Arnavutkõy Belediye Başkanlığı ile davacı arasında imzalanan, 2017/108777 ihale kayıt numaralı İmrahor Çok Amaçlı Hizmet Tesisi ve Meydan Düzenlemesi Yapım İşine ait 04/05/2017 tarihli sõzleşme uyarınca iş süresinin 365 gün olarak belirlendiği, davacının 18/03/2018 tarihli dilekçe ile davalı idare tarafindan kendisinden kesilen gecikme cezalarıma itiraz ederek iadesini talep ederek cezasız süre uzatımı talebinde bulunduğu, devamında taraflar arasında devam eden yazışmalar sonucu davacının talep ettiği üzere cezasız şekilde süre uzatımı yapılmaması üzerine yüklenici ve idare arasında anlaşmazlık tutanağı düzenlerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kuruluna başvurulduğu, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 30/04/2020 tarih ve 2020/41 sayılı kararı ile "idaresince uzatılan süreye göre, işin bitim süresinin 09/08/2018tarihi olduğu, bu tarihten sonra gecikmenin meydana geldiği her gün için, gecikme cezalı çalışılan süre içerisinde 4735 sayılıkanunun ek geçici 4. Madde uygulamasıyla ilgili olarak idarece işin durdurulduğu süre hariç olmak üzere uygulanacak ceza miktarında sözleşmenin 25. Maddesine göre işlem yapılmasına" hükmedilmesi üzerine davacı tarafından ilgili kararın ve kararda belirtilen gecikme cezalarının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

18. Buna göre, idarelerce mal veya hizmet alımı için ihaleye çıkılması aşamasında ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sõzleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; sözleşme imzalandıktan sonra, taraflarca sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında Sözleşmenin 18. maddesi hükmü kapsamında süre uzatımından, bir başka ifadeyle, sözleşme hükmünün uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği, adli yargının görevli olduğu dikkate alındığında da, adli yargı merciinin görevi olan bir konuda Yüksek Fen Kuruluna yapılan başvuru üzerine anılan Kurulca verilen kararın tarafları bağlayıcı olmasının uyuşmazlığın idari yargı merciinde çözümlenmesi sonucunu doğurmayacağı sonucuna varilmiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/01/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/25 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/01/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/25 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/621KARAR NO : 2024/566KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Davacının nüfus kaydının, evlilik sonucunda kocasının aile hanesine taşınması işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE gōrülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : G.Y.Ç

Vekili : Av. B.G.A 

Davahlar : 1- Fatih İlçeNüfus Müdürlüğü(Adli ve İdari Yargıda)
2-Ö.Ç (Adli Yargıda)


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili ile davalı kocanın, 16/07/2017 tarihinde evlendiğini, evlilikle müvekkilinin her ne kadar yalnızca kendi soyadını kullanmak istemiş ise de TMK'nın 187. maddesinin lafzı nedeniyle soyadını, kocasıın soyadı ile birlikte kullanmasına izin verildiğini ve böylece ... olan soyadının ... olarak değiştiğini, aynı şekilde, evlenmekle Van - Erciş ilçesi,Nişancı Mahallesi, 69 Cilt, 6 Aile sıra numarası, 85 birey sıra numarası olan nüfus kütük kaydının kocasının hanesine taşınarak tescil edildiğini, evlendiği tarihe kadar ... soyadı ile tanındığıni, evlenmekle hem soyadının değişmesinin hem de nüfus kütüğünün değiştirilmesinin doğumuyla kazandığı kişilik hakkına yönelik bir hak ihlali olduğunu ve söz konusu değişikliklerin kadın ve erkeğin kanun önünde eşit olması ilkesine aykırılık teşkil ettiğini, öte yandan soyadının isim üzerindeki hak çerçevesinde kişiye sıkı sıkıya bağli, sıkı yönetim ve olağanüstü hallerde dahi devredilemez ve sınırlandırılamaz bir hak olmasına karşın TMK 187. maddesi çerçevesinde değiştirildiğini, bununla da kalınmayarak nüfus kütüğünün kocasının hanesine taşımasının kişi olarak tanınma hakkına yasal bir saldırı ve kadına yönelik cinsiyet temelli bir ayrımcılık ve şiddet olarak tanınması gerektiğini ileri sürerek, müvekkilinin evlilik sonucu . olarak değişen soyadının iptali ile evlilik öncesi .. olan soyadını kullanmasına, evlilik sonucu kocasının hanesine taşınan nüfus kaydının iptali ile kocası ile birlikte ortak olarak seçecekleri bir nüfus aile hanesinin açılmasına ve davacı kadın ile davalı kocanın bu haneye kayıtlarının yapılmasına; aksi kabulde ise mahkemece karar verilecek bir aile nüfus hanesinin açılması ve davacı kadın ile davalılardan kocanın bu haneye kayıtlarının yapılmasına karar verilmesi istemiyle Fatih İlçe Nüfus Müdürlüğü ile Ö.Ç'e karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 3. Aile Mahkemesi 13/10/2020 tarih ve E.2020/121, K.2020/483 sayılı kararıi ile, davacının evlenmekle almış olduğu soy isminin iptali ile münhasıran kızlık soy ismi olan ... soy ismini evlendikten sonra tek başına kullanmasına,davacının evlilik sonrasında hangi haneye kaydedileceğinin idari bir işlem olması sebebiyle mahkemenin görevsizliğine karar 

vermiş, davacı vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi 03/05/2021 tarih ve E.2021/272, K.2021/768 sayılı kararı ile, "evlilikle eș hanesine taşınma işleminin iptali istemi nüfus kayıt gözetim davasıolup(5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu mad.36), davaya bakmakla görevli mahkemeler Asliye Hukuk Mahkemeleridir)"gerekçesiyle davacının kayıt tashihine yönelik istinaf talebinin şimdilik diğer yönler incelenmeksizin kabulü ile kararı buna ilişkin hüküm fikrasının kaldırılmasına, belirtilen eksikliklerin giderilip sonucu uyarınca hüküm tesisi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

3. İstanbul 3. Aile Mahkemesi 11/11/2021 tarih ve E.2021/381, K.2021/696 sayılı kararı ile, davacının eșiyle birlikte ayrı nüfus hanesine kaydı işlemi yönünden mahkemenin görevsizliğine, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna karar vermis, tarafların istinaf etmemesi üzerine karar kesinlesmistir 

4. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/04/2022 tarih ve E.2022/64, K.2022/300 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, davacı vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 29/12/2022 tarih ve E.2022/1961, K.2022/2159sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Açılan dava davacının eşiyle birlikte ayrı nüfus hanesine kaydı talebinden ibarettir.
Istanbul 3 Aile Mahkemesinin 13/10/2020 tarih, 2020/121 esas, 2020/483 karar sayılı kararı ile davacının eşiyle birlikte ayri nüfus hanesine kaydı talebi yönünden "…Davacının Nüfus Hizmetleri kanunun Anayasa'ya aykırılığına ilişkin mahkememizin başvurması talebinin mahkememizin görevine girmemesi ve idari bir işlem olmasıve evlilik sonrasında hangi haneye kaydedileceği idari bir işlem olması sebebiyle maħkememizin görevsizliğine,Anayasa'ya aykırılık iddiasında bulunulmasına yer olmadığıa.." şeklinde karar verilmiş, verilen bu kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 38 Hukuk Dairesi'nin 03/05/2021 tarih 2021/272 Esas 2021/768 Karar sayılı kesin ilamı doğrultusunda görevli mahkeme olarak Asliye Hukuk Mahkemeleri belirlendiğinden, bu doğrultuda İstanbul 3Aile Mahkemesinin 11/11/2021 tarih, 2021/381 esas, 2021/696 karar sayıh kararı ile görevsizlik kararı verilerek mahkememizin yukariıda belirtilen esasına kaydedilmiştir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 23/2 maddesinde "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır Kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır. Ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir." hükmü ile 2505 sayılı Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde "Aynı aileye mensup kişiler bir aile kütük sira numarası altında kaydedilirler.…Aile bireylerinden birinin sonradan soyadını değiştirmesi bu haneden çıkarılmasını gerektirmez" hükmü düzenlenmiştir.

Idari yargıda dava türleri 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununda düzenlenmiştir. Kanunun “Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesine göre; idari davalar, tam yargı davalari, idari sözleşmelerin tarafları arasındaki uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve iptal davaları olarak çeşitlilik gösterse de uygulamada iki ana dava türü, iptal davası ve tam yargı davası olup iptal davası ile idarenin (idari) işleminin , yetki,şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukukilik denetimi yapılırken, tam yargı davası ile idarenin eylemlerinden (faaliyetlerinden) kaynaklanan kişilerin maddi ve manevi varlıklarına yönelik ihlallerin tanzim edilmesi amaçlanmaktadır.

Dava dosyası incelendiğinde; yukarıda belirtilen kamun ve yönetmelik hükümleri uyarınca davacının mevcut nüfus kayıtlarındaki nüfus idaresinin yapmış olduğu işlemin idari işlem niteliğinde olduğu; davanın konusunun,davacının eşiyle birlikte ayrı nüfus hanesine kaydı talebine ilişkin bulunduğu, bu işlemlerin hukukilik denetiminin idari yargı görevi dahilinde olduğu, mahkememizce bu anlamda hukukilik denetimi yapılamayacağı değerlendirilmişbu işlemler yönünden yargı yolunun idari yargı olması nedeniyle HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle mahkememizin görevsizliğine, bu nedenle HMK 115/2 Md.si uyariınca davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
5. Davacı vekili bu kez, davacıın evlilik sonucu kocasının aile hanesine taşınması işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle Fatih İlçe Nüfus Müdürlüğüne idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdariYargıda 
6. İstanbul 4. İdare Mahkemesi 16/06/2023 tarih ve E.2023/1343 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasinın incelenmesinden; davacinın kocasıyla ayrı ve yeni bir aile hanesi açilması imkani yaratılmaksızın evlilik sonucu Van - Erciş Ilçesi Nişancı Mahallesi , 69. Cilt, 6 Aile Sıra Numarasi, 85 Birey Sıra Numarası Olan nüfus kaydımın Van Tuşba Îlçesi İskele Mahallesi 9. Cilt, 260 Aile Sıra Numarası 5 Birey Sıra Numarası ile kocasının aile hanesine taşıarak 2017/834 no ile tescil edilen idari ișlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 'Nüfus Davaları' başlıklı 36. maddesinde; "(.1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:

a) Nüfus kayitlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. (...)" düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda metnine yer verilen 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayılarına yönelik davalarda görevli mahkeme olarak Asliye Hukuk Mahkemelerinin belirlenmiş olması karşısında, işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yarginın görevinde kaldığı ve yargı yolumun caiz olmaması nedeniyle esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.….'
7. İstanbul 4. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kaydın kapatılması ve yeniden açılması"başlıklı 14. maddesi şöyledir;
"(1) Nüfus kaydının kapatılmasi; õlüm, gaiplik, Türk vatandaşlığının kaybı, evlenme, boşanma, evlât edinilme soybağının düzeltilmesi veya reddi gibi olaylar nedeniyle bir kaydın üzerinde işlem yapılamaz hale getirilmesidir.
(2) Kaydın kapatılmasına ilişkin sebep ortadan kalktiığında veya kaydın yeniden açılmasını gerektirecek yeni bir sebep ortaya çıktığında kayıt yeniden açılır. Kaydın açılmasından sonra kişisel durumda meydana gelmiş olan olaylar kişinin kaydına işlenir."
9. 5490 sayılı Kanun'un "Bildirim süresi ve yükümlü olanlar"başhıklı 31. maddesi şöyledir 
"(1) Ölüm olayıni;
a) Șehir ve kasabalarda 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hifzıssıhha Kanunu 
gereğince defin ruhsatı vermeye yetkili olanlar,
b) Köylerde, varsa resmi tabip veya sağlık kuruluşu yetkilileri, yoksa köy muhtarları,
c) Hastane ve bakım evi gibi sağlik kurumlarında kurum amirlikleri,
ç) Askeri birliklerde tabipler veya iç hizmet mevzuatına göre kita komutanlıklarınca 
görevlendirilmiş olanlar ve askerlik şubeleri,
d) Doğal afetlerde mülki idare amirlerince görevlendirilecek memurlar,
e) Adlî olaylarda ve kazalarda ilgili Cumhuriyet savcılıklari, olayın meydana geldiği tarihten itibaren, diştemsilcilikler ise olaydan haberdar oldukları tarihten itibaren on gün içerisinde Genel Müdürlüğe ya da nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdürler.

(2) Kanunî süre geçtikten sonra nüfus müdürlüklerine gelen ölümlere ait tutanaklar resmî sağlık kurumlarıkayıtlarına veya diğer resmî belgelere dayamlarak düzenlenmiş ise nüfus müdürlüklerince kabul edilip işleme alınır.
(3) Yurt içinde meydana gelen ölümlerde, õlüm nerede meydana gelmişse o yerin nüfus müdürlüğüne, ölüm yerinin tespit edilememesi halinde ceset nerede bulunmuşsa o yerin, ölüm bir taşit içinde olmuşsa bu taşittan çıkarıldığı yerin nüfus müdürlüğüne bildirilir.

(4) Ölenin kaydı yok ise yapılacak soruşturma sonunda Türk vatandaşlığı ve ailesi tespit edildiği takdirde doğum tutanağı düzenlenerek aile kütüğüne önce doğum, sonra ölüm olayı işlenir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Ölü olduğu halde aile kütüklerinde sağ görünenler" başlıklı 33. maddesi ise şöyledir:
"(1) Ölmüş olduğu halde aile kütüklerinde sağ görülenlere ait ölüm tutanaklari, ölüm olayıı gösterir belge ile başvurulması halinde nüfus müdürlüklerince düzenlenir ve gerekli işlem yapılır. Herhangi bir belge ibraz edilememesi durumunda ölüm beyanının doğruluğu nüfus müdürlüklerince tahkik ettirildikten sonra düzenlenecek ölüm tutanağı, mülkî idare amirinin emri ile işleme konulur.

(2) (Ek: 19/10/2017-7039/8 md.) Merkezî veri tabanında yer alan kayılara göre uzun süre ișlem görmeyen ve yaşı itibarıyla ölü olması muhtemel kişiler Genel Müdürlükçe tespit edilir. Tespit edilen kayıtların araştıriılması mülki idare amirinin emriylekolluk kuvvetlerine yaptırılır. Araştırma sonucu ölüoldukları tespit edilenlerin ölümleri tescil edilir."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamınıve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir,değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
12. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği 

lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davalariı ()[10] nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı komuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hálinde, nüfus müdürlüğübu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydi, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
13, 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar"başlıklı 38. maddesi şöyledir 
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayutlar maddi hata kapsamında değerlendirilir. Bu tūr maddi hatalar Genel Müdūrlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır."
14. 5490 sayılı Kanun'un "Tarihlerde düzeltme ve tamamlama yetkisi" başlıklı 39. maddesi şöyledir:
"(1) Genel Müdürlük, nüfus kayıtlarına göre vatandaşların hicrî veya rumî tarihle yazılmış nüfus olaylarının tarihlerini miladî yıla çevirerek aile kütüklerine geçirmeye, doğum tarihlerinin ay ve günü belli olmayanların da eksikliklerini tamamlamaya yetkilidir.

(2) Doğum tarihlerinde doğum yılı yazılıp, doğum ayı ve günü yazılmamış olanlarin yaşlarının hesaplanmasında doğduğu yılın Temmuz ayının birinci günü, ayı yazılıp da günü belli olmayanlar için de o ayın birinci günü başlangiç olarak alınır."
15. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fikrası "nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlü kayıtla ispat edilir." hükmünü içermektedir 
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17, Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacıın evlilik sonucu kocasının aile hanesine taşınması işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmiştir.

19. Dava dosyasında bulunan nüfus kayıt örneklerinin incelenmesinden, davacı Gülbahar .. 'in 16/07/2017 tarihinde Ö.Ç ile evlendiği, evlenme işleminin nüfus kaydına Beyoğlu ilçesi tarafından 2017/834 numarası ile tescil edildiği, evlenme sonucu nüfus kaydının Van Erciş ilçesi Nişancı Mahallesi 69. Cilt 6 aile sira numarası 85 birey sıra numarasından kocasının hanesine taşınarak tescil edildiği anlaşılmıştır.

20. 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesinde, ilgililerin nüfus kayıtlarına ilişkin dūzeltme ve tespit davası açmak hak ve yetkisine sahip oldukları, 38. maddesinde ise nüfus kayıtlarındaki maddi hataların ancak dayanak belgesinde bulunduğu halde kütüklere hatalı veya eksik olarak tescil edilen, hiç yazılmayan veya mükerrer kayıtlarla ilgili olanların nüfus idaresince düzeltilmesinin veya tamamlanmasının mümkün olduğu, 35. maddesinde de, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği kayıtların anlamı ile taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhlerin konulamayacağıhükme bağlanmıştır.

21. Buna göre, nüfus kayıt düzeltme davaları diğer kayıt düzeltme davaları gibi kamu düzeni ile yakından ilgili bulunduğundan, hakim doğru sicili oluşturmak zorundadır. Nüfus kaydına ilişkin bazı işlemler adli, bazı işlemler de idari kararlarla yapılmaktadır. Adli yargının görev alanına giren davaların ise maddi hata dışındaki nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları olduğu açıkça belirlenmiştir. Davacının ileri sürdüğü talebin evlilik sonucu kocasının hanesine taşınan nüfus kaydının 

iptali ile kocası ile birlikte ortak olarak seçecekleri bir nüfus aile hanesinin açılmasına ve davacı kadın ile davalı kocanın bu haneve kavıtlarının yapılmasına; aksi kabulde ise mahkemece karar verilecek bir aile nüfus hanesinin acılması ve davacı kadın ile davalılardan kocanın bu haneye kayıtlarının yapılmasına karar verilmesi olduğundan uyuşmazlığın 5490 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/04/2022 tarih ve E.2022/64, K.2022/300 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/04/2022 tarih ve E.2022/64, K.2022/300 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2023/634KARAR NO : 2024/275KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından tapu iptali ve tescile ilişkin olarak verilen kararın uygulanması istemiyle, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne yapılan başvurunun tapu harcı yatırılmadığından bahisle reddedilmesi suretiyle tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Batman Belediye BaşkanlığıVekili : Av. M.B.M Daval : Batman Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkili Belediye aleyhine açılan kamulaştırmasız el atma davasında Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2017/25, K.2019/327 sayılı kararıyla; tapu iptali ve tescil ve yola terke ilişkin hüküm kurulduğunu,taşınmazın ilgili kısımlarının yola terkini ve mahkeme kararının infazı için Batman Kadastro Müdürlüğüne başvuru yapıldığınıancak, Kadastro Müdürlüğünün 21/02/2023 tarih ve E-24421546-170.03.02-7944125 sayılı işlemi ile, tapu harcıyatırılmadığından bahisle başvurunun reddedildiğini, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu, ifraz veya birleştirme işlemlerinden harç alınabilecek ise de 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 59. maddesine istinaden belediyelerin harçtan müstesna olduğunu ileri sürerek, Batman Valiliği Tapu Kadastro Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Batman İdare Mahkemesi 03/08/2023 tarih ve E.2023/175, K.2023/881 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi 13/10/2023 tarih ve E.2023/2405,

K.2023/3172 sayılı kararı ile, istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
"...Dava dosyasının incelenmesinden; davacı Belediye tarafindan, Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2017/25, K:2019/327 sayılı kararının infazı için Batman Ili Cumhuriyet Mahallesi 3544/22 sayılı parselin ilgili kısımlarının yola terkini talebiyle yapılan başvurunun reddine dair Batman Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nün 21/02/2023 tarih ve E-24421546-170.03.02-7944125sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca, tapu kayitlarının düzeltilmesi ve tescilleri konusunda doğacak uyuşmazlıkların çözümünün adli yargı yerine ait olduğu açıktır.

Dava komusu uyuşmazlıkta; davacı tarafin adli yargının kararının uygulanması istemiyle yaptığı başvurunun,davalı idarece reddi üzerine açılan uyuşmazlığın, yukarıda açıklandığı üzeri adli yargıda verilecek karar doğrultusunda çözümlenmesi gerektiğinden, davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine,.."
3. Davacı vekili, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/11/2023 tarih ve E.2023/542 sayılı ara kararı ile, davacıya HMK 119/1-ğmaddesi uyarınca talep sonucunu açıklaması için bir haftalık kesin süre vermiş, davacı vekili 22/11/2023 tarihli dilekçesinde,talep sonucunun; yol olarak terkine ilişkin verilen mahkeme kararının Harçlar Kanunu'nun 59/a maddesi uyarınca harçsız olarak tescil ve terkin edileceğinin tespitine karar verilmesi yönünde olduğunu belirtmiştir.

5. Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/11/2023 tarih ve E.2023/542 sayıl kararı ile, uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Karann ilgili kısmı şöyledir :
"…Mahkememizce 21/11/2023 tarihli ara karar ile, davaciya HMK 119/1 -ğ maddesi uyarınca açık bir şekilde talep sonucunu açıklaması hususunda bir haftalık kesin sûre verildiği, davacı vekili 22/11/2023 tarihli dilekçesinde;talep sonuçlarının; "Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/25 E. ve 2019/327 K. sayılı kararında, dava konusu Batman ili Îluh kõyü 249 ada 24 nolu parselden 02/05/2018 tarihli fen bilirkişi raporunda A harfi, B harfi ve C harfi ile gösterilen kısımların Batman Belediye Başkanlığı adına ve yol olarak terkinine, Harçlar Kanunun 59/a.Maddesi gereğince HARÇSIZ olarak tescil ve terkin edileceğinin tespitine ilişkin" olduğu bildirilmiştir.
Davacı tarafından dava dilekçesinde her ne kadar taşınmazın Harçlar Kanunu 59/a. Maddesi uyarınca harçsız olarak tescil ve terkinine ilişkin talepte bulunulmuş ise de, taşınmazın aynının dava konusu olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davanın, davacı Batman Belediye Başkanlığının 492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 59/a maddesi uyarınca tapu harcindan müstesna olup olmadığının tespiti ile Batman Valiliği Batman Kadastro Müdürlüğünün 21/02/2023 tarih ve E-24421546-170.03.02-7944125 sayılı yazısı ile tesis edilen işlemin iptali talebine yōneliktir.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağhı (4) sayılıtârifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin, tarifede belirtilmeyen işlemlerde taraflar aksini kararlaştırmamış ise mülkiyet ve mülkiyetten gayrı ayni hakları iktisap edenlerin (İktisap eden kişiler birden fazla ise harçları hisseleri oranınca öderler), ipotek tesisinde ipoteği tesis edenlerin, kadastro ișlerinde adlarına tescil yapılanlarin, miras sebebiyle çiplak mülkiyetin mirasçı adına tescilinde, çiplak mülkiyet sahibi olanların, rücularda rücu eden tarafın, bunlar dışında kalan işlemlerde lehine işlem yapılmış olanların ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Kanun'a bağlı (4)sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşıliğında veya õlünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulun beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emläk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyúun izâlesi hallerinde satış bedeli,istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harci alınacağı hükme bağlanmiştir.

Aynı Kanunun 59/a maddesinde, genelve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin vesair ayni hakların tescili, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri işlemlerinin harçtan istisna tutulacaği, 123 üncü maddesinde özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişiler ile istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2942 sayılı Kamulaştirma Kanununun 29 uncu maddesinde; ".…. tapu harçları ve bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödenir." hükmü yer almaktadır.
Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16/07/2019 tarih, 2017/25 Esas, 2019/327 sayılı kararına konu davanın kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davası olduğu anlaşılmıştır. 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununa göre kamulaştırmasız el atmanın hukuki mahiyeti itibariyle kamulaştırma işlemi olarak değerlendirilip 

değerlendirilmeyeceğinin, 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu 29. Maddesi veyahut 492 Sayılı Harçlar Kanunu 59/a.maddesi uyarınca davacı belediyeden tapu harcı alınip alınmayacağına ilişkin değerlendirmenin de idari yargi yerince yapılması gerekmektedir.

Dava konusu ile benzerlik gösteren Samsun Bölge Îdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 08/11/2023 tarih,2023/287 Esas, 2023/495 sayılı kararına konu işlemin de tapu harcından kaynaklı dava olduğu ve uyuşmazlık konusu hakkında adli yargının görevli olduğuna ilişkin kararda herhangi bir tartışmaya yer verilmediği gibi dava konusu işlem ile ilgili işin esasa girilerek karar verildiği anlaşılmıştir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları başlıklı 19/1. maddesi "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmünü, 19/2. maddesi "Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalan Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."hükmünü içermektedir.

Batman Idare Mahkemesinin 2023/175 esas sayılı dosyasinın incelenmesinde, davacinın, davalının ve dava konusumun mahkememize açılan dava ile ayni olduğu, yapılan yargılama sonucunda 03/08/2023 tarih, 2023/175 esas,2023/881 karar sayılı kararı ile adli yargının görevli olduğu belirtilerek görev yönünden oy çokluğu ile davanın reddine karar verildiği, karşı oy gerekçesinde idari yargı yerinin görevli olduğunun belirtildiği, davacı Batman Belediye Başkanlığı'nın istinaf başvurusu üzerine Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi Ikinci İdari Dava Dairesinin 13/10/2023 tarih, 2023/2405 Esas, 2023/3172 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, kararda temyiz yolu kapalı olmak üzere kararın kesin olarak belirtildiği ve bu haliyle Batman Idare Mahkemesinin 03/08/2023 tarih, 2023/175 esas, 2023/881 sayılı kararının 13/10/2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Bu kapsamda yapılan değerlendirme sonucunda, dava komusu işlemin dayanağının 492 Sayılı Harçlar Kanunu 57 ve devamı maddeleri olduğu, söz konusu yasa uyarınca tapu harcina ilişkin tesis edilen idari işlemlerin iptaline yönelik olarak açılan davalarda görevli yargı yerinin idari yargı olduğu, Batman Valiliği Batman Kadastro Müdürlüğü'nün 21/02/2023 tarih ve E-24421546-170.03.02-7944125 sayılı yazısı ile tesis edilen işlemin idari işlem niteliğinde bulunduğu, 492 Sayıhı Harçlar Kanunu 59/a maddesi uyarinca davacının harçtan müstesna olup olmadığının tespiti ile idari yargı yerince idare tarafindan tesis edilen idari işlemin kanuna uygun olup olmadığının değerlendirilmesinin gerektiği, mahkememize açılan dava öncesinde ayn konuya ilişkin olarak açılan dava kapsamında Batman Idare Mahkemesinin 03/08/2023 tarih, 2023/175 esas, 2023/881 karar sayılı kararı ile adli yargi yerinin görevli olduğuna karar verildiği, kararın istinaf kanun yoluna başvuru sonucu Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi İkinci Idari Dava Dairesinin 13/10/2023 tarih, 2023/2405 Esas, 2023/3172 sayılı karariı ile kesinleştiği,davacı tarafindan verilen karar üzerine mahkememize davanın açıldıği, açıklanan gerekçelerle dava konusu idari işleme karşı açılan davada idari yargı yeri olan Batman İdare Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğu, adli yargıyerinin ve mahkememizin görevli olmadığı değerlendirildiğinden 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun 19/1-2. maddeleri uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesi kararı sonrasında gerekli iş ve işlemlerin yapılmasına karar vermek gerekmiş,…"
III. İLGİLİ HUKUK 
şöyledir :
6. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "A. Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138, maddesinin 4. fikrası
"Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare,mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "B. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması" üst başlığı altındaki "I. Tescil" alt başlıklı 705. maddesi şöyledir :
"Taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasi, tescille olur.
Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, isgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır."
8. 4721 sayılı Kanun'un "III. Tescili isteme hakkı"başlıklı 716. maddesi şöyledir :
"Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukuki sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir.

Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir 

Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayisıyla meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan tescil olunur."

9. 4721 sayılı Kanun'un "III. Tapu idareleri" üst başlığı altındaki "1. Kuru/uş"alt başlıklı 1006, maddesi şöyledir :
"Tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve hizmetlerinin yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir."
10. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun "Harçtan müstesna tutulan işlemler"başlıklı 59. maddesinin ilgili kısmı şöyledir :
"(Degişik: 21/1/1982 - 2588/10 md.)
Aşağıda yazılı işlemler harçtan müstesnadır:
a) Genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin vesair ayni hakların tescili, şerhi gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri,."
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir :
"(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.)
1)Idari dava türleri şunlardır:
a)(Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarımdan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b)łdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2)İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğumun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan tapu iptali ve tescile ilişkin olarak verilen kararın uygulanması ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne yapılan başvurunun reddedilmesi suretiyle tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
15. Mahkeme kararlarının infazı sırasında yalnızca kararın sonucuyla bağhı kalınamayacağı, kararların gerekçelerinin de hüküm ifade edeceğinin ve uygulamaya tabi olacağının gerek öğretide, gerekse uygulamada genel kabul görmüş hukuk normlarından olduğu tartışmasızdır.

16. Dosyanın incelenmesinden; Belediye aleyhine açılan kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davasında,Batman 4. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2017/25, K.2019/327 sayılı kararıyla; davanın kabulüne, tapu iptali ve tescil ve yola terke ilişkin karar vermiş, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 19/04/2022 tarih ve E.2022/821, K.2022/1403 sayılı kararı ile; "Dava konusu taşınmazın el atılan kısımlarının toplamıfen bilirkişisi raporuna göre, 224,50 m² olmasına ve bu şekilde hüküm kurulmasına rağmen, hükme esas alınan bilirkişi raporunda 226,82 m² hesaplanarak fazla bedele hükmedilmesi, dava konusu taşınmaza 09/10/1956 tarihi ile 04/11/1983 tarihleri arasında el atilması nedeniyle Kamulaştirma Yasasının Geçici 6. maddesine göre maktu harca hükmedilmesi gerekirken nispi harca hükmedilmesi hatalı olmuştur." şeklindeki gerekçelerle davalı vekilinin istinafitirazının kısmen kabulüne, davacı vekilinin 

istinaf itirazının reddi ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve HMK'nın 353/1-b-3 maddesi uyarınca davanıkısmen kabulü ve kısmen reddine dair karar vermiş, bu karara karşı da temyiz kanun yoluna başvurulmuş ve karar Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin 30/11/2022 tarih ve E.2022/9595, K.2022/17182 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Taşınmazın ilgili kısımlarının yola terkini ve mahkeme kararının infazı için davacı tarafından Batman Kadastro Müdürlüğüne başvuru yapıldığıancak Kadastro Müdürlüğünün 21/02/2023 tarih ve E-24421546-170.03.02-7944125 sayılı işlemi ile, ifrazdan doğacak hukuki sorumluluğun kabul edildiğine ilişkin beyanda bulunulmadığı ve tapu harcı yatırılmadığından bahisle başvurunun reddine dair işlem tesis edildiği, davacı vekilince de işlemin hukuka aykını olduğu, ifraz veya birleştirme işlemlerinden harç alınabilecek ise de 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 59. maddesine istinaden belediyelerin harçtan müstesna olduğu ileri sürülerek, Batman Valiliği Tapu Kadastro Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır 
17. Dava konusu uyuşmazlıkta; taşınmazın yol olarak terkinine dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararının, ifrazdan doğacak hukuki sorumluluğun kabul edildiğine ilişkin beyanda bulunulmadığı ve tapu harcı yatırılmadığı gerekçeleriyle yerine getirilemeyeceğine ilişkin işlem tesis eden davalı idarenin bu işleminin iptali istemiyle açılan davada, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davası niteliğinde olduğu, dolayısıyla artık adli yargı yerince bir kararın verilemeyeceği açıktır.
18. Bu durumda, idarenin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklamasısonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem niteliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunduğu gözetildiğinde, mahkeme ilamının tapu kütüğünde infaz edilmemesine ilişkin davaya konu işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğu uyuşmazlığın 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Batman İdare Mahkemesinin 03/08/2023 tarih ve E.2023/175, K.2023/881 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA.
B. Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Batman İdare Mahkemesinin 03/08/2023 tarih ve E.2023/175, K.2023/881 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde OY BİRLİĞIYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/8KARAR NO : 2024/267KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacışirkete 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezası ile on gün süre ile otobüsün parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci :... Turizm Înşaat Reklam Îletişim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 

Vekili : Av. M.B.A 
Davali : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete ait olan ve Havalimanı-Şehir merkezi arasında kombine taşımacılık yapan otobüslerin 05/04/2023 tarihinden itibaren şehir merkezine sokulmadığından bahisle, yolcu taşımacılığı hizmeti verilmesine engel olunduğunu, bu kapsamda 08/04/2023 tarihinde belediye zabitası tarafindan durdurulan .. AG ... araçla ilgili tutanak tutulduğunu, A- 25666 sayılı tespit tutanağında ".. AG …. plakalı araca ait UKOME kararının ibraz edilmediği (UKOME'nin 14.02.2023 tarih ve 2013/07 sayılı kararı ile 10 (on) yıllık süre ile toplu taşıma aracı çalıştırması kararının 04.04.2023 tarihinde sona erdiği)" belirtilerek Kabahatler Talimatnamesi'nin 26(a) maddesinin ihlal edildiğinin ifade edildiğini, konunun Ankara Büyükşehir Belediye Encümenine havale edilmesi üzerine, Encümen tarafindan 13/04/2023 tarih ve 696 nolu karar ile müvekkiline 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun emre aykırı davranış başhıkhı 32.maddesine istinaden 1.295 TL idari para cezası uygulanmasına, ayrica aracın 10 gün süre ile parka çekilerek faaliyetten men edilmesine karar verildiğini belirterek, hukuka aykırı olan söz konusu kararın iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği 20/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/4420 sayılı kararı ile, başvurunun, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı ve idari yargı görevli olduğundan görev yönünden reddine karar vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği 16/11/2023 tarih ve D. İs.No.2023/12429 sayılı kararla itirazı reddetmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göre idari para cezası ve idari tedbir kararlarıverebileceğine dair hüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924)Tarih ve 486 Numaralı Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde belirtilmiştir.
1608 sayılı Kanun'un I. maddesinde: "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği filleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre Idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanumu'mun "Çeşitli Kabahatler" üst başlığı altında düzenlenen "Emre aykırıdavranış" başlıklı 32. maddesinde: "(1) Yetkili makamlar tarafindan adlí işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği,kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası Idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafindan karar verilir. (2) Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir. (3) 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesine diğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmış sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesinde: " (1) Bu Kanunun; a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükünıbulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, İdari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır. " düzenlemesi yer almaktadır.

Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 19. maddesinde ise: "(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatilmasi, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi, d)Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" hükmüne,
"Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrasında: "Idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurumun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" hükmü yer almakta olup, sekizinci fikrasında ise; "İdari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlarında verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür"düzenlemeleri dikkate alındığında, idari yargı yoluna başvurulacağı belirtildiğinden söz konusu itiraz hakkında idari yargının görevli olduğu anlaşılmış olup, Hakimliğimizin görevsizliğine ..

3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 21. İdare Mahkemesi 13/12/2023 tarih ve E.2023/2057 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerinde 

çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Olayda, Davacı şirkete ait 06 AG 5553 sayılı araçta mevzuat hükümlerine aykarı hareket edildiğinden (Özel Toplu Taşıma Aracı Çalıştırılmasına ilişkin UKOME kararının denetim ekibine ibraz edilememesi nedeniyle) 1608sayılı Kanun'un 1.maddesi gereğince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32.maddesine istinaden 1.295,00 TL idari para cezasıyla cezalandırılmaları ve aracın 10 gün süreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 13.04.2023 tarih ve 696 sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlikta, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca davacinın idari para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19.maddesinde belirtildiği üzere belirli bir süre için on gün faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ile aracın on gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümenin görev ve yetkileri" başlıkl 34. maddesinin birinci fikrasının (e)bendi şöyledir:
"Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
e) Kanunlarda öngõrülen cezalari vermek.
6. 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) tarih ve 486 numaralıKanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik:23/1/2008-5728/66 md.)
Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfinda yapilmasını da emredebilir. Emredilen filin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafindan yerine getirilir.

Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrica hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır."
7. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir;
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
8. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir.
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Îdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"

9. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılmasi,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracinın trafikten veya seyrüseferden alikonulmasi 
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdir"
10. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıkhı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir 
“(1) Idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarîyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ."
B. Yargı Kararı
11. 1608 sayılı Kanun'un mülga 5. maddesinde; “Ceza kararlarına tebliği tarihinden itibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir. İtirazda sebep gösterilmesi şarttır. Sebep gösterilmeyen itirazlar yapılmamış sayılır. Ticaret ve sanattan men kararıyla para cezasını vermediğinden dolayı hapse değiştirme hükmünün infazı itirazın neticesine karar geri bırakılır. " hükmü yer almakta iken, maddenin birinci fikrasının Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22/12/2006 tarih, E.2001/26, K.2006/119 sayılı karar ile, “... haklı nedenlerin ve kamu yararının bulunması halinde idari işlemlere yönelik itirazları inceleme görevi yasa koyucu tarafindan adli yargıya birakılabilir. Bu çerçevede, belediyelerce uygulanan kimi idari yaptırımlara karşi, belediye teşkilatının yaygınlığına paralel bir idari yargı teşkilatlanmasının söz konusu olmaması nedeniyle sulh ceza mahkemelerine başvuru olanağı tanımasının hak arama özgürlüğünü kolaylaştıriıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasını olanaklı kıldığı ve sayılan hususların sözüedilen itirazları inceleme görevinin adli yargıya bırakalmasının haklı nedenini oluşturduğu somucuna variılmıştir." demek suretiyle kanun kuralının Anayasa'ya aykırı olmadığından bahisle iptal isteminin reddine karar vermiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 1608 sayılı Kanun uyarınca Belediye Encümenince verilen idari para cezasının ve aracın 10 gün süreyle faaliyetten menedilerek parka çekilmesi kararının iptali istemiyle açılmıştır 
15. Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

16. İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarıca davacının idari para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın 10 gün süreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.


17. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, idari para cezası ve aracın 10 gün süreyle faaliyetten men edilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 21. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/4420 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 21. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 20/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/4420 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/17KARAR NO : 2024/268KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacının davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşan teknik arıza sebebiyle çıkan yangında, taşınmazlarında bulunan 70 tane fistık ağacı ve 85 bağın zayi olduğu olayda, maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan davanın, davanın açıldığı tarihte davalı konumunda kamu kuruluşu niteliği taşımayan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin (DEDA$) olmasıkarşısında, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.$ 

Vekili : Av. M.K 

Davallar : 1-Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
2-Dicle Elektrik Dağıtım A.$.(DEDA$)
Vekili : Av. H.M 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Şanlıurfa ili, Halfeti ilçesi, .. Mahallesi, .. parsel ve... parselin bitişiğinde bulunan tapuharici alan dahilindeki fistık bahçesinin babasından müvekkiline devredildiğini, otuz yıldan fazla süredir müvekkilinin zilyedinde ve mülkiyetinde bulunduğunu, müvekkilinin Halfeti Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/7 D.İş sayılı dosyasında talep ettiği delil tespiti istemi neticesinde, bahsi geçen taşımazının yakınında .. Mahallesinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan elektrik santralinin bakım, idare ve denetiminden davalı Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğunu öğrendiğini, 02/06/2020 tarihinde davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşan teknik arıza sebebiyle çıkan yangında müvekkilinin söz konusu taşınmazlarında bulunan 70 tane fistık ağacı ve 85 bağın zayi olduğunu, bu durumun 08/06/2020 tarihli Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafiından tutulan İtfaiye Raporu ile sabit olduğunu, davalı kuruma ait elektrik santralinde kurumun ihmali davranışı sebebiyle meydana gelen yangın neticesinde müvekkilinin mülkiyet hakkının telafisi imkansız bir şekilde zarara uğradığını, davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ve idareye yapılan başvurunun 

sonuçsuz kaldığını belirterek, müvekkilinin uğradığı zararın tazmini için tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5,000, TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faiz ile birlikte ve 50.0o0 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesi istemiyle davalılardan Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğūne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Şanlıurfa 1. Ídare Mahkemesinin 27/04/2023 tarih ve E.2021/823 sayılı ara kararı ile, davanın doğru hasım olan Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ve Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. husumetiyle incelenmesi gerektiğinden,Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin de hasım mevkiine alınmasına karar vermiştir.

3. Davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde, müvekkilinin õzel hukuk tüzel kişisi olması sebebiyle, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, davanın görev yönünden reddini talep etmiștir.

4. Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesi 20/10/2023 tarih ve E.2021/823 sayıh kararı ile, davalı idarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bakılan davanın, Şanlurfa ili, Halfeti Îlçesi .…. Mahallesi ... parsel ve .…. parsel bitinde yer alan taşınmazda fistık bahçesinin 02/06/2020 tarihinde yaşana teknik ariza sebebiyle yanması olayı ile ilgili taşınmaz maliki davacıtarafindan davalı idareye ait elektrik santralinde meydana gelen yangının nedeniyle fistık bahçesindeki uğranıldığıöne sürülen zararlar için 5.000,00-TL maddi ve 50.0000,00-TL manevi tazminat õdenmesi istemiyle açılmış olduğu belirtilen bu duruma göre, davacının uğradiğı zararın tazmini istemine yönelik olan işbu davanın, 2577 sayılıKanun'un 2/1 -b, 12. ve 13. maddeleri uyarınca bir tam yargı davası olduğu ve buna bağlı olarak idari yargının görev alanı kapsamında olduğu sonucuna varılmaktadır..." gerekçesiyle d 
5. Davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazhığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
6. YargıtayCumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Türkiye Elektrik Kurumu (TEK), elektrik sektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş(TEDAş) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Bu şirketler daha sonra, 233 sayıhı Kanun Hükmünde Kararname'ye (KHK) ekli listede Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilendirilen "Teşekkül' olarak gösterilmişlerdir. Daha sonra, elektrik dağıtım ve perakende satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamınoluşturulması ve gerekli reformların yapılabilmesi amacıyla dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılmasısuretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin õzelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDAŞ 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Türkiye,dağutım bölgeleri yeniden belirlenerek 21 dağıtiım bölgesine ayrılmış, şirketlerle TEDAŞ arasındaki hisse devri sözleşmeleri 31.08.2013 tarihi itibariyle tamamlanmıştır.

TEDAŞ'ın özelleştirme kapsamı ve programına alınması neticesinde; Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖÎB)31.01.2005 tarihli ve B.02.1.O1B.0.10.07/00-991 sayılı yazısı ile Diyarbakır, Şanlurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin kurulmasına karar verilmiş, 01.03.2005 tarihinde merkezi Diyarbakır'da olmak üzere; Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. hizmete başlamıştır. Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÖYK'nın 11.04.2011 tarihli ve 2011/27 sayılı kararı uyarınca %100 oranındaki hissenin satışıa ilişkin Ö1B ile … Dağıtiım Tüketim Malları Inş. ve Tic. Ltd. Şti. - … Inşaat ve Tic. A.$. Ortak Girişim Grubu arasında 28.06.2013 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile Şirket özelleştirilerek…. Enerji Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye devrolmuştur.Bu itibarla davalı Şirketin kamu kurumu yani idare vasfi ortadan kalkmıştır.

Bilindiği gibi, Anayasanın 125. maddesininson fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zarari ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'mun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan “Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları" kapsamında, idari 

yargı yerlerince yapılacağı açıktir.
Amaci, elektrik enerjisinin dağıtimı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini kârlılık ve verimlilik ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek olan TEDAŞ'ın ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden biri olan DEDAŞ'ın yaptığı hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.

Ancak, ÖYK'nın yukarıda belirtilen 2004/22 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınan ve 28.06.2013tarihinde özelleşen DEDAŞ'ın, davanın açıldığı tarihte Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunan bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacının fistık bahçesinin zarar görmesinde davalının kusurunun bulunup bulunmadığının, bu davalı yönünden borçlar hukukuna göre çözülmesi gerektiği kanaatine varılmiştir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 29.04.2019 tarihli ve 2019/202 Esas, 2019/306 Karar, 27.02.2023 tarihl ve 2022/617 E., 2023/159 K. sayılı kararlarında da benzer hususlar vurgulanmıştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davacının fistık bahçesinin zarar görmesinden kaynaklanan davanın, davalıDEDAŞ yönünden özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.…."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".."Kamu kesiminde olsun, özel kesimde olsun, tüzel kişiliği bulunsun veya bulunmasın kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen õzel hukuk rejimine tâbi olmakla birlikte,kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda, kamu hukûku ilke ve kurallarına ve idâre yargisına tâbi tutulurlur." (Lütfi DURAN, Idâre Hukûku Ders Notlari, s.344-345)

"Doğrudan doğruya ve bir idâre gibi kamu hizmetini yürüten imtiyazlı şirketin hizmetle ilgili eylemleri de,idârenin sorumluluğuna yol açmaktadır. Idârenin işi bizzat yapmayıp imtiyazlı bir şirket veya şahsa ihale veya emanet usûlū ile gördürmesi, hizmetin kamu hizmeti niteliğini ve dâvâlı idârenin yakın gözetim ve denetim görevini ortadan kaldırmaz. Kamu hizmetinin yap-işlet-devret sözleşmesi usúlü ile özel hukuk kişilerine gördürülmesi halinde de, hizmeti üstlenen õzel hukuk kişisinin eylemleri imtiyaz sahibi gibi kendisine bağlanan eylemler kabul edilmelidir.İdârenin sorumluluğunu doğurabilecek eylemler, idârenin gözetim ve denetimi kapsamındaki yükümlülüklerinin ihlâli niteliğindeki eylemlerdir. (Dr. Taner AYANOĠLU, Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarına Göre İdârî Eylemin Tanimlanmasi, s.216, 217)

İdârî dâvâ türleri ve idârî yargı yetkisinin sınırım düzenleyen 2577 sayılı İdârî Yargılama Usûlü Kanûnunun 2.maddesinde, "idârî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" tarafindan tam yargı dávâsıaçılabileceği kurala bağlandığından, idâri eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafindan açılacak tam yargı dâvâları idári yargida görülür ve çözümlenir.

Idârî eylem, kamu hizmetine ilişkin olarak idâre hukûku kural ve gereklerine göre yapılan olumlu veya olumsuz davranış ve fillerdir. İdârî işlem ise, kamu hukûku kurallarına dayanılarak yapılan muamelelerdir.
Imtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanúnîdüzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bázıkamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi ve yap-işlet-devret modeli çerçevesinde bâzı yatırim ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi üzerine kamu hizmetlerini bu usûllerle yerine getiren özel hukuk kişilerine kamugücü kullanarak idârî işlem tesis etme ve idârî eylemde bulunma yetkisi verilmiştir.
Elektrik dağıtım şirketleri; 4628 sayılı Kanûnun 2. maddesinin (4-c) işaretli bendi ve Elektrik Dağıtım Sistemi Yönetmeliği'nin 3/e ve 4. maddeleri uyarınca işletme hakkı devri yöntemiyle görevlendirildikleri bölgelerde elektrik dağıtım hizmetinin kaliteli ve sürekli yapılabilmesi için gerekli altyapıyı inşa etmek ve bu tesislerin bakımını yapmak zorunda olduklarından, kamu adına yaptıkları bu faaliyetler kapsamındaki fiilleri kamu hukûkuna tâbidir.
Bu itibarla, dávâlı elektrik dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan elektrik dağıtım hatlarında oluşan teknik arıza nedeniyleçıkan yangındandolayı üçüncü kişilerin uğradığı zararın tazmini istemiyle açılan dâvâyı; 2577 sayılıÎdârī Yargılama Usûlü Kanunûnun 13. maddesi uyarınca tam yargı dâvâsı olarak nitelemek gerektiğinden, dâvânın görüm ve çözümünde idârîyargı mercii görevlidir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanûnun 13.maddesi uyarınca yapılan başvurumun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİHUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile 

hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.$. vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede õngõrülen biçimde anılan davalıyönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşan teknik arıza sebebiyle çıkan yangında taşınmazlarında bulunan 70 tane fistık ağacı ve 85 bağın zayi olması nedeniyle, olayda kusuru bulunduğunu ileri sürdüğüdavalılardan maddi ve manevi tazminat istemi hakkındadır.

13. Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 31/01/2005 tarihli ve ..991 sayılı yazısı ile, Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman,Mardin, Siirt ve Şırnak illerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin kurulmasına karar verilmiş, 01/03/2005 tarihinde merkezi Diyarbakır'da olmak üzere; Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. hizmete başlamıstır. Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÖYK'nın 11/04/2011 tarihli ve 2011/27 sayılı kararı uyarınca %100 oranındakihissenin satışına ilişkin ÖİB ile ... Dağıtım Tüketim MallarıÎnş. ve Tic. Ltd. Şti. - ... Înşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu arasında 28/06/2013 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile Șirket Özelleştirilerek... Enerji Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye devrolmuştur. Bu itibarla davalı Şirketin devir tarihi itibariyle kamu kurumu yani idare olma vasfinı kaybederek, özel şirket statūsüne dönüştüğū anlaşılmıştır. Dolayısıyla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur 

14. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan özel hukuk tüzel kişisi Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne karşı, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava açılması olanaksız olduğundan; bu davalı yönünden uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görev itirazının reddine ilişkin Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 20/10/2023 tarih ve E.2021/823 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan Dicle Elektrik Dağıitım A.Ş.'nin görev itirazının reddine ilişkin Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 20/10/2023 tarih ve E.2021/823 sayılıGÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,

08/07/2024 tarihinde, Üve Ahmet ARSLAN'ın KARSI OYU ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava davacının davalı kuruma ait elektrik santralinde oluşan teknik arıza sebebiyle çıkan yangında taşınmazlarında bulunan 70 tane fistık ağacı ve 85 bağın zayi olması olayında uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları İdarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda İdarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak "üretim", "iletim", "dağıtım" ve "ticaret" başlıkları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının alternatif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.
Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628 sayılıKanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım,toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri" olarak sıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi “iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafindan yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, õzel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği öngörülmüştür. Elektrik piyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak,lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.
Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9. maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım" faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.
Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ); tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDA$ tarafından gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca,dağıtım sektörünün, EPDK tarafından verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" (Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planıa uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDA$ özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılıKanun'un 14.2. maddesinde yer verilen. "TEDA$'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti sakl kalmak kaydı ile TEDAş ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtımşirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca. TEDA$ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik İdarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satışyöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir.

Ote yandan, 14/02/2018 günlü, 30332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Elektrik Dağitım A.$. Ana 

Statüsünün 5. maddesinde, TEDAŞ'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı, özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tek şirket olmaktadır. Ancak,yatırımcının işletme hakkını devraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu unsurların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalmaya devam etmektedir. Yatırımcı, dağıtım şirketinin hisselerinin sahibi olarak TEDA$ ile imzalanmış olan işletme hakkı devir sözleşmesi çerçevesinde dağıtım varlıklarının işletme hakkını elde etmektedir. Yani, "hisse satış modeli"nde.mevcut varlıklar ile özelleştirme sonrası yatırımcı tarafından gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken, yatırımcı, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurların işletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımları gerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. Yatırımcı ayrıca, işletme hakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nm denetimi altında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantı başvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelik uyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesinde dağıtım şirketlerine yapılacağı belirtilmiştir.Yönetmeliğin "Bağlantı ve Sistem Kullanımına İlişkin Hükümler" başlıklı bölümünde, bağlantı esasları, bağlantı başvuru süreci,bağlantı başvurularının değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ve bağlantı ve sistem kullanımı süreci, bu süreçte dağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğu ifade edilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayricalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürüten davalı şirketin yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti olduğu kuşkusuz olup; davacıların müşterek çocuklarının aydınlatma direğine tutunduğu sırada yüksek voltajlı bir elektrik ile çarpılması ve su kanalına düşmesi nedeniyle yaralanması ve bitkisel hayata girdiği olayın davalı idare tarafindan görülen kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında doğması nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olması ve zarara neden olduğu iddia edilen eylemin abone ilişkisi kapsamında da bulunmaması karşısında kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin yani hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının yargısal denetimini yapma ve doğan zarardan dolayı tazminat istemini karara bağlama görevinin idari yargı merciine ait olduğu açıktır.

Bu itibarla, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan ve idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan tazminat davasının çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararma katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/24KARAR NO : 2024/434KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aym olması" ve "kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarını taşımayan BAŞVURUNUNREDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının 
Giderilmesini İsteyen 
İdari Yargıda Davalıi : İskenderun Kaymakamlığı
Vekili : Av. S.K Karşı Taraf 
(İdari Yargıda Davacı) : B.K Vekili : Av. F.R Adli Yargıda 
Davaci : M.H Adli Yargida 
Davallar : 1- Hazine-i Maliye Vekili : Av. Figen BİBER 
2- N REFİK 
3- N REFİK 
4- F REFİK 

I. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacı M.H, İskenderun ... köyünde kain ve tapuda ... ve ... parsel sayılı tarlaların kendisi tarafından 40-50 yıldan beri işletildiğini, fasılasız ve nizasız zilyetliği altında olduğunu, tarlanın vergisinin ve beyannamesinin kendisi tarafindan verildiğini, söz konusu tarlanın tapu kadastro yazımı sırasında yazım memurları tarafindan tarlanın başında bulunamamasınedeniyle Hazine adına tescil edildiğini ve tapulandığını, tapu kadastro müdürlüğüne yaptığı itirazın reddedilerek 16/12/1987tarih ve 439 sayılı kararla Hazine adına kaydedildiğini belirterek, 40-50 yıldan beri fasılasız ve nizasız olarak zilyetliğinde bulunan tarlanın Hazine adına yapılan kaydının iptali ile adına tescili istemiyle 29/01/1988 tarihinde adli yargı yerinde dava açmiştır.

B. Yargilama Aşamalari 
2. İskenderun Kadastro Mahkemesi 04/08/1989 tarih ve E.1988/3, K.1989/64 sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiş, karara karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargitay 16. Hukuk Dairesi 29/06/1990 tarih ve E.1989/13759,K.1990/10519 sayılı kararı ile bozma kararı vermiştir. Davalının karar düzeltme yoluna başvurması üzerine Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 26/04/1991 tarih ve E.1991/3961, K.1991/5997 sayılı kararı ile başvurunun reddine karar vermiştir.
3. İskenderun Kadastro Mahkemesi 12/07/1991 tarih ve E.1991/64, K.1991/59 sayılı kararı ile, kararda direnerek davayı yeniden reddetmiş, karara karşı temyiz yoluna başvurulması ūzerine, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 04/12/1991 tarih ve E.1991/16-539, K.1991/624 sayılı kararı ile kararın onanmasına kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir, Kararın ilgili kısmı şōyledir:
"….Davacı dava konusu taşınmazların 40 seneyi aşkın bir zamandan beri zilliyet ve tasarrufu altında olduğundan dolayı adına tapuya tespit ve tescilini talep etmiştir.

Davalı hazine vekili, dava konusu taşınmazların Suriye uyruklu şahıslara ait olduğunu, Suriye uyruklu şahısların taşınmazlarının zilliyetlikle ve satınalma ile iksitap edilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Bir kısım davalıların adresleri tesbit edilemediğinden adlarına ilanen tebligat yapılmış ve yokluklarmda davaya devam edilmiştir.

Mahkememizden verilen 4.6.989 tarihli 988/3 Esas 989/64 karar sayılı ilam Yüksek Yargitay 16. Hukuk Dairesinin 29.6.1990 tarihli kararı ile dava konusu yerlerin 966 senesine kadar şartlar oluştuğu takdirde Suriye uyrukluların taşınmazlarının zilliyetlikle mülk edinilebileceğini, bu sebeple mahkememizin kararımın bozulmasına karar verilmiştir.

Dava konusutaşınmazların bulunduğu mahalde yapılan keşifte dinlenen bilirkişi ve tanıkların beyanlarına göre taşınmazların davacının zilliyet ve tasarrufu altmda olduğu ve bu taşınmazların evveliyatının Suriye uyruklu şahısların ait olduğu, uygulanan 939 tarih 220 nolu vergi kaydında dava konusu yerleri kapsadığı vergi maliklerinin Suriye uyruklu Necmi KızıF mirascıları N , N ve F olduğu bu şahısların Hatay'ın Anavatana ilhakımdan sonra kaçtıkları ve taşınmazın 389 nolu parseli vergi miktarı kadar vergi malikleri adına, 862 nolu parselide miktar fazlasıolarak hazine adına tesbit edildiği, her ne kadar davaci bu yerlerde zilliyet ve tasarruf etmekte ise de bu taşınmazların evveliyatlarının Suriye uyruklu şahıslara ait olduğu ve 1062 sayılı Mukabele-i Bil Misil Kamunun 1.maddesi uyarınca Suriye uyrukluların Türkiye'deki mallarına el konularak Suriye uyrukluların tasarruf yetkilerinin kisıtlandığı, Suriye uyrukluların Hatay'ın Anavatana ilhakından sonra 939 yılından itibaren taşınmazları üzerinde tasarrufları kısılanmış olduğu bu şahısların rizai tasarruf yapmaları çıkartılan kararnamelere uygun düşmediği,yasada zilliyetlikle iktisap edilebilecek taşınmazları tek tek saydığı, Suriye uyruklulara ait taşınmazlar üzerindeki tasarruf hakları da Kamu Hukuku dolayısıyla kısılandığı, buna göre bu gibi taşınmazların zilliyetlikle iktisap edilesinin mümkün olmadıği, Suriye uyrukluların taşınmazlarının hazineye intikal etmesinin gerektiği ve Yargıtayın istikrar kazanmışolan içtihatları göz önüne alındığında Suriye uyruklulara aitdava konusu taşınmazların zilliyetlikle iktisap edilemeyeceği bu sebeple mahkememizin 4.8.1989 tarihli 988/3-989/64 karar sayılı ilamınım usul ve yasaya uygun olduğu dosya kapsamı ile anlaşılmıştır.

Bu itibarla;
HÜKUM : Yukarıda izah edilen gerekçelere göre; Mahkememizin 4.8.1989 tarihli 1988/3 Esas 1989/64 Karar sayıl kararda DIRENILMESINE,
2. Davacinın davasının REDDINE,.."
II. İDARİYARGIDA DAVA SÜRECi 
A. Dava Konusu Olay 
4. Davacı B.K vekili, müvekkili tarafından, N.F'in kök murisinden intikal eden taşınmazlar üzerindeki 1062 sayılıKanun gereğince konulmuş şerhlerin ve el koyma kararlarının kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İskenderun Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 02/03/2016 tarih ve 1676 sayılı işleminin, muayyen mal vasiyeti alacaklısı olduğu Hatay ili, Arsuz ilçesi, ... Mahallesi, . parsel sayılı taşınmaz yönünden; hukuka aykırı olduğunu, kök murislerin 

Suriye uyruklu oldukları yönündeki tespitin yerinde olmadığını, murislerin Suriye uyruklu olduğuna dair herhangi bir somut bilgi ve belge bulunmadığını, şerhin sebebinin sadece 1967 yılında Akçalı Köyü muhtarının beyanına dayalı olduğunu, hiçbir araştırma yapılmadan tesis edildiğini, konulan şerhlerin haksız olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle 06/1 1/2003 tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
5. Hatay 1. Ídare Mahkemesi 18/02/2020 tarih ve E.2017/933, K.2020/211 sayıh kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi 12/05/2022tarih ve E.2021/1935, K.2022/904 sayılı karar ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir. Mahkeme kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu Hatay Ili, Arsuz Ilçesi, …Mahallesi, …. parsel nolu taşınmazın kök malikinin B ve F oğlu, 1880 doğumlu N.D olduğu, N.D'ın ölümü üzerine taşınmazın kazıF'ya ondan da N.F'e intikal ettiği, Hatay 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/861 sayılı dosyasında 03.03.2017tarihinde açılıp okunan 21.07.2016 tarihli vasiyatnemesinde N.F'in, murisi B oğluN.D isimli kişinin vefatıile dava konusu taşınmazın tamamı üzerindeki haklarını B.K'ya vasiyet ettiğini belirtildiği, Hatay 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 14.03.2017 tarih E:2017/212, K:2017 sayılı kararıyla B.K'nın anılan vasiyetname uyarınca "muayyen mal vasiyeti alacaklısı" olarak belirlenmesine karar verildiği, dosyadaki 10.08.2011 tarih, 2011-01/05 sayılı basit rapor, dava konusu işlem ekindeki belgeler, idarenin yaptığı yazışmalar ve Mahkememiz ara kararlarına verilen cevaplardan, dava konusu taşınmaza 25.9.1967 günlü, 6/8890 sayılı Suriye Uyruklu Özel ve Tüzel Kişilerin Hazinece El Konulan Malların İdaresi Hakknda Yönetmelik uyarınca ilk olarak "1062 sayılı Kanun uyarınca Hazinece el konulmuştur" şerhinin ne zaman komulduğunun idarece tespit edilemediği ve şerh konulma tarihinin bilinmediği,idarece Suriye uyruklu olduğu ileri sürülen kök muris B oğlu N.D'ın Suriye uyruklu olduğuna dair Akçalı KöyüMuhtarının soyut beyanı dışında herhangi bir bilgi belge olmadığı. Boğlu N.D'ın nüfus kayıtlarının incelenmesinden Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olarak 1944 yılında öldüğü ve idarece ne zaman Türk vatandaşlığına geçtiğinin de ortaya konulamadıği, dava konusu taşınmaza 1062 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan 13.01.1939, 14.02.1942 ve 18.11.1957 tarihli kararnameleruyarınca konulmuş bir şerhin bulunmadığıgörülmektedir.
Bu durumda, yukarida yer verilen mevzuat hükmü uyarınca dava konusu taşınmaza 1062 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan 13.01.1939, 14.02.1942 ve 18.11.1957 tarihli kararnameler uyarınca konulmuş bir şerhin bulunmadığı, söz konusu taşınmazlara 25.9.1967 günlü, 6/8890 sayılı Suriye Uyruklu Özel ve Tüzel Kişilerin Hazinece El Konulan Malların Idaresi Hakkında Yönetmelik uyarınca ilk olarak hangi tarihte "1062 sayılı Kanun gereğince Hazinece el konulmuştur" şerhlerinin konulduğunun tespit edilemediği, el koyma ve idare bakımından 17/10/1966 tarihinde bihakkın iktisap edilmiş uyrukluğun esas olduğu, yukarıda da belirtildiği üzere kök malik B oğlu N.D'ın hangi tarihte Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına geçtiğinin tespit edilemediği, ancak 1944 yılında Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olarak vefat ettiği ve dolayısıyla kök malikin 17.10.1966 tarihi itibariyle Suriye uyruklu olmadığı anlaşıldığından, davacı tarafindan söz konusu taşınmaz üzerinde yer alan "1062 sayılı Kanun gereğince Hazinece el konulmuştur" şerhinin kaldırılması amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu islemde yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.…"
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
6. İdari yargı yerinde davalı olan İskenderun Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü vekili, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere Hatay 1. İdare Mahkemesine verdiği 06/09/2023 tarihli dilekçesinde, İskenderun Kadastro Mahkemesinin 12/07/1991 tarih ve E.1991/64, K.1991/59 sayılı kararı ile Hatay 1. Ídare Mahkemesinin 18/02/2020 tarih ve E.2017/933, K.2020/211 sayılı kararından hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle hüküm uyuşmazlığının İskenderun Kadastro Mahkemesi tarafından verilen kararın benimsenmesi suretiyle giderilmesini talep etmiştir.

7. Adli ve idari yargı yerlerince ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle idari yargı yerinde davalıİskenderun Kaymakamlığı vekili Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılı dilekçesi ile Hatay 1. İdare Mahkemesine başvuruda bulunmuş, Mahkeme kendilerine ait dosyasını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılıdüşünceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı; usûlî taleplerin farklı olması nedeniyle konusu aynı olmayan kararlar arasında 2247 sayılıKanunda belirtilen anlamda hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:

".Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, ortada adli ve idarî yargımerciilerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu, taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın esasının hükme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.

2247 sayılı Kanun uyarınca hüküm uyuşmazlığının var olduğunun kabul edilebilmesi için gereken şartlardan biri de aynı komuya ilişkin olmasıdır.

Aralarında uyuşmazlık (çelişki) bulunan hükümlerin (hukuk mahkemesi ve idare mahkemesi kararlarının) aynıdava hakkında verilmiş olması gerekir. Aynı davadan maksat, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflardan en az biri aynı olan davalardır. (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001, Cilt I, s. 770)
Dava konusu (müddeabih) en kisa tanımıyla dava ile elde edilmek istenen sonuçtur. Davanın konusu kavramımın kanuní olarak hiç bir yerde açık seçik bir tanımı yapılmamıştır. Doktrinde dava konusunun niteliği tartışmalıdır ve bu sebeple dava konusu kavramını açıklayabilmek amacıyla birçok teori ileri sürülmüştür. Türk hukuk doktrininde genel olarak dava konusunun "dava konusu yapılmış olan hak, yani dava ile elde edilmek istenen sonuç (netice)" olduğu konusunda görüş birliği olduğu söylenebilir. Yarguay kararlarında dava konusu "dava ile elde edilmek istenen sonuç" şeklinde betimlenmesi ile yetinilmiştir. Dava konusu talep sonucundan oluşurken dava sebebi ise maddi vakiadan oluşur. Hukuki sebep ise bu kavramlar altiında değerlendirilemez. Davacının talep sonucu ile mahkemeden istediği dava konusu iken bunu maddi vakiaya dayandırması ise dava sebebidir. Dava konusunu belirleyen tek ve asıl unsurun talep sonucu (usuli talep) olduğunu belirtebiliriz. Diğer bir deyişle talep sonucu (usuli talep) sağlanması mahkemeden istenilen hukukî korunma, dava konusunun bizatihi kendisidir. Usuli talebi genel hatlarıyla bir hukuki sonucun kesin bir şekilde belirlenmesini konu alan ve mahkemeye yöneltilmiş bulunan istek şeklinde tanımlayabiliriz. (Dr. Levent BORU, Dava Konusu Kavramı ve Teorileri 2012, BATIDER, Cilt XXVIII, Sayi 21, Sayfa 258-287)

Mahkemelerce verilen hükümlerin aynı konuya ilişkin olup olmadığının incelenmesi:
Idarî yargı merciinde görülen davanın konusu; N.F'in kök murisinden intikal eden taşınmazlara 1062 sayılıKanun gereğince konulan şerhlerin ve el koyma kararlarımın kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ískenderun Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 02.03.2016 tarih ve 1676 sayılı işleminin, muayyen mal vasiyeti alacaklısı olduğu Hatay ili, Arsuz ilçesi, …. Mahallesi, .…. parsel sayılı taşınmaz yönünden iptaline karar verilmesi istemi olup, davacı bu dava ile Hatay ili, Arsuz ilçesi, …. Mahallesinde bulunan .…. parsel sayılı taşınmaz üzerindeki şerhin kaldırılmasını amaçlamaktadır.

Hüküm uyuşmazlığına konu edilen İdare Mahkemesinin kesinleşen kararı ile dava konusu işlem iptal edilmişolup, 2577 sayıh Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinde yer alan,"Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." kuralı uyarınca, İdare Mahkemesi kararının yerine getirilebilmesi için Hatay ili, Arsuz ilçesi, …. Mahallesi, ……. parsel sayılı taşınmaz üzerine 1062 sayılıKanun uyarınca konulan şerhin kaldırılmasının zorunlu olduğu açıktır.

Adli yargı merciinde görülen davann konusu ise; Davacı M.H tarafindan, Hatay ili, Iskenderun ilçesi, .…. köyü,389 ve 162 parselde kayıtlı taşınmazları 40 yıh aşkın süredir zilyedliğinde bulundurduğundun bahisle bu taşınmazların adına tapuya tespit ve tesciline karar verilmesi istemi olup bu dava ile davaci, söz konusu taşınmazların adına tespit ve tescilini amaçlamaktadır.

Hüküm uyuşmazlığına konu edilen ve Idarî yargı kararının kesinleşmesinden önce kesinleşen Kadastro Mahkemesi kararı ile, …. parsel sayılı taşmmazın Hazine adına, …. parsel sayılı taşınmazın ise 3 hisse itibarıyla 1'er hisse olarak N , N ve F adlarına tapuya tespit ve tesciline karar verilmiştir.

Îdare Mahkemesi ise Arsuz ilçesi, …. Mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz yönünden 1062 sayılı Kanun gereğince konulmuş şerhlerin kaldırılmasına karar vermiştir.

Bu itibarla; farklı taşınmazlara ilişkin olarak adli ve Ídarî yargıda açılan davalar ile elde edilmek istenen sonucun aynı olmaması bakımından konusufarklı olan bu kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilmesi mümkün değildir.…."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; adli ve idari yargı mercileri tarafindan esasa ilişkin olarak verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmadığı gerekçesiyle, başvurunun reddi yönünde düşünce bildirmiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasında, “7 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarakverilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir." hükmü yer almaktadır.

Anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a- Uyuşmazlık konusu hükümlerin, adli ve idari yargı mercilerí tarafindan verilmesi,
b- Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c- Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,

d- Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e- Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız 
bulunmasi,
Koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, taraflardan en az birinin (Berked Kandali'nın vasiyet alacaklısı olması nedeniyle) aynı olduğu, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş kararların bulunduğu, tüm kararlarda davanın esasının hükme bağlandığıve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.

Ancak, anılan mahkemelerce verilen hükümlerin konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunup bulunmadığı konusunun ayrica incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

Hatay Kadastro Mahkemesindeki dava; Hatay ili, İskenderun ilçesi, …. köyü, 389 ve … parselde kayıtl taşınmazların 40 yılı aşkın süredir zilyetlik ve tasarruf altında bulundurulduğundan bahisle, bu taşınmazların davacıadına tapuya tespit ve tesciline karar verilmesi istemiyle açılmış ve Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Hatay 1. İdare Mahkemesindeki dava ise; başlangıçta Hatay ili, Arsuz ilçesi, . mahallesi, 24, 25 ve …. parselde kayulı taşmmazlar ile … Mahallesi 174, 304, 317, 319, 388, 411, 425, 469, 470, 548, 549, 675, 682, 1948, 1949,1950, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994 ve 2994 parselde kayul taşınmazlar üzerine 1062 sayılı Kanun uyarınca konulan kisulamamn kaldırılması talebinin reddine ilişkin İskenderun Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 02.03.2016 tarihli ve 1976 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış, davacı N.Fin vefatiı sebebiyle işlemden kaldırılan dava dosyası Berked Kanadlı'nın talebi üzerine sadece ….parsel sayılı taşınmaz yönünden yeniden işleme konularak devam ettirilmiş ve Mahkemece hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu duruma göre, Kadastro Mahkemesindeki davanın, ... mahallesi, 389 ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik tapu tescil davasına; İdare Mahkemesindeki davanın ise …. Mahallesi, …. parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin kaldırılması talebinin reddine yönelik işlemin iptaline ilişkin olması karşısında, mahkeme kararlan arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olmasıkoşulumun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.."
V. İLGİLİ HUKUK 
11. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığınıtaşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir 

“Uyuşmazhk Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
12. 2247 sayılı Kanun'un 3. Bölümünde, "Hüküm Uyuşmazlığı" üst başlığı altındaki 24. maddesi şöyledir;
"(Değișik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynıolan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığıın varlığı kabul edilir 

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığıın giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kurallarıuygulanır."
VI. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca gõrevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık doğuran hükūmlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.


15. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının incelenmesinden, ortada adlî ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu, idari yargıdaki davalı İskenderun Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü ile adli yargıdaki davalı Hazine-i Maliye taraflarının aynı olduğu, her iki davanın esasının hükme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.

16. Konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığına gelince, yukarıda ayrıntılı olarak değinilen mahkeme kararlarıirdelendiğinde; Adli yargı merciinde görülen davanın konusu; davacı M.H tarafindan, Hatay ili, İskenderun ilçesi, ... köyü, ... ve ... parselde kayıtlı taşınmazları 40 yılı aşkın süredir zilyedliğinde bulundurduğundan bahisle, bu taşınmazların adına tapuya tespit ve tesciline karar verilmesi istemi olup, bu dava ile davaci, söz konusu taşınmazların adına tespit ve tescilini amaçlamaktadır.İdarî vargı merciinde görülen davanın konusu ise N.F'in kök murisinden intikal eden taşınmazlara 1062 sayılı Kanun gereğince konulan şerhlerin ve el koyma kararlarının kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İskenderun KaymakamlığıMilli Emlak Müdürlüğünün 02/03/2016 tarih ve 1676 sayılı işleminin, muayyen mal vasiyeti alacaklısı olduğu Hatay ili, Arsuz ilçesi, .. Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptaline karar verilmesi istemi olup, davacı bu dava ile Hatay ili, Arsuz ilçesi, ... Mahallesinde bulunan .. parsel sayılı taşınmaz üzerindeki şerhin kaldırılmasını amaçlamaktadır. Buna göre uyuşmazlık yaratıldığı iddia olunan hükümlerin konusunun aynı olmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı kararları arasında bir çelişkiden veya hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale gelmesinden bahsetmek mümkün görünmemektedir.
17. Diğer taraftan, hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararlar incelendiğinde ise; Kadastro Mahkemesi kararı ile, ..parsel sayılı taşınmazın Hazine adına, .. parsel sayılı taşınmazın ise 3 hisse itibarıyla l'er hisse olarak N , N ve F adlarına tapuya tespit ve tesciline karar verildiği; İdare Mahkemesi kararı ile Arsuz ilçesi, ... Mahallesi, .. parsel sayılı taşınmaz yönünden 1062 sayılı Kanun gereğince konulmuş şerhlerin kaldırıldığı anlaşıldığından, Kadastro Mahkemesi ile İdare Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "kararlar arasıdaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması"koşulunun da gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "kom ve dava sebebinin aymı olması" ve "kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması'koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.

VII. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle,
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde õngõrülen "komu ve dava sebebinin aynı olmasi" ve "kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Kenan: YAŞAR
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye Seyfi: HAN

Başkan Vekili Kenan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye Bilal

Başkan Vekili Kenan: ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/26KARAR NO : 2024/469KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Davacının Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde kurulan spor kulübünde başkan olarak görev yaptığı sırada şahsi banka hesabından Kulüp için harcadığı paranın ödenmesi istemiyle açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : S.S Vekili : Av. B.B Daval : Şırnak Valiliği Vekili : Av. G. B 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan Gençlik ve Spor Kulübünün başkanlığını yürüttüğü esnada şahsi hesabından kulüp için yapmış olduğu harcamaların iadesi istemiyle yapılan başvurunun, cevap verilmemek suretiyle reddedildiğinden bahisle, müvekkilinin şahsi hesabından idare yararına harcanmış olan 1.449.588,98 TL'nin ilişkin başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle Şırnak Gençlik Spor İ1 Müdürlüğünühasım göstererek idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Mardin 2. İdare Mahkemesi 12/10/2021 tarihli hasım düzeltme kararı ile, davanın doğru hasım olan Şırnak Valiliği husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, Şırnak Gençlik Spor İl Müdürlüğünün hasım konumundan çıkarılarak Şırnak Valiliğinin bu konuma alınmasına karar vermiştir.

3. Davalı Şırnak Valiliği vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
4. Mardin 2. İdare Mahkemesi 09/12/2021 tarih ve 2021/1196 sayıl kararı ile, davalı vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir. Görevlilik kararmın ilgili kısmı şöyledir :
"…Dosyanın incelenmesinden, davacının Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan Gençlik ve Spor Kulübünün başkanlığını yürüttüğü esnada yapmış olduğu harcamaların iadesi istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle ret edildiği bunu üzerine de anılan zimni ret işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu uyuşmazhğın konusunun yukarida belirtildiği üzere idari işlemlerin idarece icrai nitelik taşıyan ve idari usuller uygulanarak tek taraflı ve davacı menfaatini haleldar eden işlemlerden kaynaklıolduğundan, diğer bir deyişle yasa koyucu tarafindan idareye kanunla verilen yetkinin kullanılmasi, idarenin kamu gücünü kullanma ve kullanmama,tek taraflı hareket etme, karar alma ve uygulama görev ve yetkisi verildiği hallerde idarenin tesis ettiği işlemleri idari nitelikte olduğundan ve de bu işlemlerden kaynakhı uyuşmazlıkları çözme görevi idari yargıya ait olduğundan, davalı idarenin görev yönünden yaptığı itirazda hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davalı idarenin görev itirazinın reddine, bakılan davada görevliliğimize karar verilmesine..."
5. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazhğıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğı Talebi 
6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu görüşüyle 2247 sayılıKanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, Şırnak Gençlik ve Spor Il Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulübü başkanı olarak görev yaptığı dönemde, Kulübün yaptığı çeşitli faaliyetlerle ilgili harcamaları şahsi hesabından yaptığı gerekçesiyle bu harcamaların tarafina ödenmesi için Şırnak Gençlik ve Spor Il Müdürlüğüne başvurduğu, başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine görülmekte davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Gerek yukarıda paylaşılan mevzuat hükümleri, gerek davacının ileri sürdüğü hususlar ve gerekse tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının başkanlığını yaptığı kulüple ilgili harcamaları yapmak için 3289sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik'te belirtilen usul ve esaslara uyarak yardım talebinde bulunmadıği söz konusu harcamaları bu usul ve esasların dışıa çıkarak kendi şahsi hesabından ve kendi rizasıyla yaptığının anlaşılması karşısında; davaya konu edilen husus herhangi bir idari işlem veya eylemden kaynaklanmayıp, davacının kendi rizası ile yaptığı ödemenin iadesi istemine ilişkin olduğundan, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen idari dava türlerine uymamakla birlikte, davacının kulüp harcamaları için şahsi hesabından ödediğini iddia ettiği paranın iadesi için yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, Borçlar Kanunu kapsamında özel hukuk (sebepsiz zenginleşme, alacak vb.) hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

Her ne kadar davacı Şırnak Gençlik ve Spor Il Müdürlüğünün zımni ret işleminin iptalini istemiş ise de, bu işlemin hukuka uygun olup olmadığına ilişkin ulaşılacak kanaatin, davacı tarafindan yapıldığı ileri sürülen harcamaların kendisine iade edilip edilmeyeceği sonucunu doğuracağından, davacının talebinin özel hukuk hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği 

düşünülmektedir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir .

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…. 3289 sayılı Kanunun 25. maddesinde Spor Genel Müdürlüğünün spor kulüplerine aynî veya nakdî yardım yapılabileceği belirtilmiş, Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinde spor kulüplerine Spor Genel Müdürlüğünce yapılabilecek aynî ve nakdî yardımlara ilişkin usûl ve esaslar düzenlenmiştir.

Davaci, şahsî hesabından kulüp için harcadığı 1.449.588,98 liranın kulüp adına kendisine iadesi istemiyle Gençlik ve Spor Îl Müdürlüğüne başvuruda bulunmuş olup; davacı ile davalı idare arasında Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanmasını gerektiren bir ilişki bulunmadığından, bu başvurunun Yönetmelik hükümleri uyarınca kulübe yardım yapılmasını sağlamak için yapıldığının kabulü gerekir.

Davacının kulüp faaliyetleri için harcadığı tutarın kendisine ödenmesi istemiyle kulübe karşı dava açmasıhâlinde uyuşmazliğın Borçlar Kanunu hükümlerine göre adli yargı merciince çözümleneceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Davaci, başkanı olduğu kulübün Kanun ve Yönetmelikte öngörülen mâli yardımlardan yararlanmasınısağlamak üzere idareye yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine dava açtığından, elde etmek istediği sonuç, idarece kulübe mâlî yardımda bulunulmaması yönünde yapılan uygulamanın hukuka aykırı olduğunun tespitini ve iptalini sağlamak olup, uyuşmazlığın çözümü, kulübün 3289 sayılı Kanunun 25. maddesi ve Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği hükümlerine göre idareden mâli yardım alıp alamayacağının belirlenmesini gerektirmektedir.
İdarece bu yönde işlem tesis edilmemesi nedeniyle ortaya çıkan hukuki sonucun ortadan kaldırılması amacıyla Şırnak Gençlik ve Spor Il Müdürlüğü hasım gösterilmek suretiyle Idare Mahkemesinde açılan bu davaya ilişkin dilekçenin Mahkemece reddedilmesi üzerine düzenlenenyeni dilekçede idarî işlemin iptali talebinde bulunmak yerine,şahsen yaptığı harcamaların kendisine iade edilmesi talebinde bulunulmuş olmasi, yargı yolunun değişmesi değil,dilekçenin ikinci kez reddi gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi sonucunudoğuracak mahiyettedir.
Görevliyargı yolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalımmaksızın somut vaka ve uygulanacak hukuk kuralı tespit edilerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, spor kulübüne yardım yapılması isteminin idarece reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın, idarîişlemler hakkında açılan iptal davalarının görüm ve çözümü ile görevli olan idarî yargı merciince karara bağlanması gerekmektedir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurumunreddi gerektiği düşünülmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıi taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanhığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
10. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu'nun dava tarihinde yürürlükte bulunan "Gençlik ve spor kulüpleri" başlıklı 20. maddesi şöyledir :
"Gençlik ve spor kulüpleri, Dernekler Kanununa göre teşekkül eder ve tescil ile Gençlik ve Spor Bakanlığına 

dahil olurlar.
Tescil edilmemiş kulüpler, federasyonlar tarafindan tertiplenen veya bunlarin denetimi altında yapilan müsabakalara katilamazlar. Tescil olunmamış kulüpler adına lisans verilmez. ...

Tescile ilişkin esas ve usuller yönetmelikle belirlenir."
11. 3289 sayılı Kanun'un dava tarihinde yürürlükte bulunan "Kulüplere Yardım" başlıklı 25. maddesi şöyledir :
"Bu Kanun hükümlerine göre tescil olan kulüplerin amatör faaliyetleri için Gençlik ve Spor Bakanlığı ayni ve nakdi yardımda bulunabilir"
12. 3289 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 14. maddesine dayanılarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği'nin" Yardım Şekilleri "başlıklı 34. maddesi şöyledir:
"Kulüplerin faaliyetlerini daha iyi bir şekilde yürütebilmelerini sağlamak amacıyla Genel Müdürlük bütçesinde yer alan yardım ödeneği;
a) Spor malzemesi, araç ve gereç,
b) Tesis yapımi, bakimı ve onarımi,
c) Tüzüklerindeki amaç doğrultusunda eğitim, bilim, kültür ve sanat faaliyetleri,
d) Sağlık hizmetleri 
e) Sigortalama ve sosyal güvenlik hizmetleri,
f) Kira ve benzerizorunlu giderler,
için kullamılmak üzere il müdürlükleri aracılığıyla kulüplere ayni ve nakdi olarak aktarılabilir."
13. Aynı Yönetmeliğin "Yardımlardan yararlanamayacakolan kulüpler" başlığını taşıyan 35. maddesi şöyledir :
"Kulüplerden;
a) Genel Müdürlükçe tescili yapılmayanlar,
b) Kayit ve tescili silinenler,
c) Kuruluş amaçları doğrultusunda faaliyet göstermeyenler,
d) Mahalli veya deplasmanlı liglere katilmayanlar,
e) Spor faaliyetleri için antrenörü, gençlik faaliyetleri için gençlik lideri ve eğitmeni olmayanlar antrenör,gençlik lideri, eğitmen bulunmadiğı sürece,
f) Saha kapatma cezası olanlar bir yil süreyle,
g) Mahalli ve deplasmanlı liglere katılma başvurusunda bulunup sonradan çekilenler iki yıl süreyle,
h) Şike yaptıkları mahkeme kararı ile tespit edilenler beş yıl süreyle,
ayni ve nakdi yardımlardan yararlanamazlar. (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen durumlarda ise kulüplerin bu durumları devam ettiği sürece ayni ve nakdi yardımdan yararlanamazlar."
14. Aynı yönetmeliğin "Yardımın yapılması ile ilgili esaslar" başlığını taşıyan 36. maddesi şõyledir:
(Mülga birinci fikra:R.G.13/10/2009-27375)
(Değişik ibare:R.G.13/10/2009-27375) Gençlik ve spor kulüpleri; yardım talebi gerekçesini belirterek içinde bulunulan yılın Ekim ayı sonuna kadar bulundukları yerin il müdürlüğüne veya Genel Müdürlüğe başvuruda bulunurlar. Başvurular il müdürlüklerince 15 Kasım'a kadar Genel Müdürlüğün ilgili birimlerine gönderilir.
Spor ve gençlik faaliyetleri için yardımlarda eşitlik ilkesi esastır. Yardımlar; her yıl faaliyet türüne göre Genel Müdür onayıyla verilir. Yardımın amacı dişında kullanımının tespiti durumunda, yardım kesilerek iki yıl yardım yapılmaz. Yapılan yardımlar geri alınır.

15. Aynı yönetmeliğin "Yardımla ilgili belgeler" başlığını taşıyan 37. maddesi şöyledir :
"Yardımın ilgili kulübe aktarılabilmesi için aşağıdaki belgelerin il müdürlüklerine verilmesi zorunludur.
a) Nakdi yardımlarda, kulüp alındı belgesi.
b) Dernekler Yönetmeliğinin (Ek-15)'ine göre bastırılan Ayni Bağış Alındı Belgesi.
c) Yetki belgesi.
Yardımla ilgili harcama belgeleri, harcamanın yapılmasını takip eden on beş gün içinde kulübün bağli bulunduğu il müdürlüğüne verilir. Harcama belgeleri genel denetim için saklanır."
16. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç Ilişkileri" üst başlıklı, "A.Koşulları" ve "I. Genel olarak" başlıklı 77. maddesi şöyledir:
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyigeri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."

şöyledir:
17. 6098 sayılı Kanun'un "B. Geri vermenin kapsamı" ve "I. Zenginleşenin yükümlülüğü" başlıklı 79. maddesi 
"Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kismın dışında kalan geri vermekle yükümlüdür.

Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca l0. maddede õngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava; davacı tarafından, Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulübü başkanı olarak görev yaptığı dönemde, Kulübün yaptığı çeşitli faaliyetlerle ilgili harcamaları şahsi hesabından yaptığı gerekçesiyle bu harcamaların tarafına õdenmesi için Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne yaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddi üzerine sõz konusu zımnen red kararının iptali istemiyle açılmıştır.

21. Dava dosyasının incelenmesinden; Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Gençlik ve Spor Kulübü başkanı olarak görev yapan davacıın, şahsî hesabından kulüp için harcadığı 1.449.588,98 TL'nin kulüp adına kendisine iadesi istemiyle Gençlik ve Spor Il Müdürlüğüne başvuruda bulunduğu; başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddi ūzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

22. 2577 sayılı Kanun'un 2, maddesinde de; Idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.

23, Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykını olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. İdare, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler õzel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

24. İdari işlemlerin idarece icrai nitelik taşıyan ve idari usuller uygulanarak tek taraflı ve davacı menfaatini haleldar eden işlemlerden kaynaklı olduğundan, diğer bir deyişle yasa koyucu tarafindan idareye kanunla verilen yetkinin kullanılması,idarenin kamu gücünü kullanma ve kullanmama, tek taraflı hareket etme, karar alma ve uygulama görev ve yetkisi verildiği hallerde idarenin tesis ettiği işlemleri idari nitelikte olduğundan ve de bu işlemlerden kaynaklı uyuşmazlıkları çözme görevi idari yargıya ait olduğundan, dava konusu uyuşmazlığın konusunun yukarıda belirtildiği üzere idari yargı kapsamı dışında kaldığıaçıktır.

25. Gerek yukarıda paylaşılan mevzuat hükümleri, gerek davacının ileri sürdüğü hususlar ve gerekse tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının başkanlığını yaptığı kulüple ilgili harcamaları yapmak için 3289 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik'te belirtilen usul ve esaslara uyarak yardım talebinde bulunmadığı, söz konusu harcamaları bu usul ve esasların dışına çıkarak kendi şahsi hesabından ve kendi rızasıyla yaptığının anlaşılması karşısında; davaya konu edilen husus herhangi bir idari işlem veya eylemden kaynaklanmayıp, davacının kendi rızası ile yaptığı ödemenin iadesi istemine ilişkin olduğundan, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen idari dava türlerine uymamakla birlikte, davacının kulüp harcamalarıiçin şahsi hesabındanödediğini iddia ettiği paranın iadesi için yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın, Borçlar Kanunu kapsamında özel hukuk (sebepsiz zenginleşme, alacak vb.) hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.


26. Her ne kadar davacı Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün zımni ret işleminin iptalini istemiş ise de, bu işlemin hukuka uygun olup olmadığına ilişkin ulaşılacak kanaatin, davacı tarafindan yapıldığı ileri sürülen harcamalarıkendisine iade edilip edilmeyeceği sonucunu doğuracağından, davacının talebinin özel hukuk hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Mardin 2. İdare Mahkemesinin 09/12/2021 tarih ve E.2021/1196 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Mardin 2. Ídare Mahkemesinin 09/12/2021 tarih ve E.2021/1196 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Davacı Şırnak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan Gençlik ve Spor Kulübü başkanı iken şahsi hesabından kulüp için yapmış olduğu harcamaların iadesi istemiyle yapılan başvurunun, cevap verilmemek suretiyle reddedildiğinden bahisle, şahsi hesabından idare yararına harcadığı 1.449.588,98 TL'nin iadesi isteminin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

3289 sayılı Kanunun 25. maddesinde Spor Genel Müdürlüğünün spor kulüplerine aynî veya nakdî yardım yapılabileceği belirtilmiş, Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliğinde spor kulüplerine Spor Genel Müdürlüğünce yapılabilecek aynî ve nakdî yardımlara ilişkin usûl ve esaslar düzenlenmiştir.

Davacı, başkanı olduğu kulübün Kanun ve Yönetmelikte õngörülen mâlî yardımlardan yararlanmasını sağlamak üzere idareye yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine dava açtığından, elde etmek istediği sonuç, idarece kulübe mâlî yardımda bulunulmaması yönünde yapılan uygulamanın hukuka aykını olduğundan iptalini sağlamak olup, uyuşmazlığın çözümü, kulübün 3289 sayılı Kanunun 25. maddesi ve Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği hükümlerine göre idareden mâli yardım alıp alamayacağının belirlenmesini gerektirdiğinden, spor kulübüne yardım yapılması isteminin idarece reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın, idarî işlemler hakkında açılan iptal davalarının görüm ve çözümü ile görevli olan idarî yargımerciince karara bağlanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/31KARAR NO : 2024/394KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 1416 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarıca Almanya'da doktora õğrenimi gören davacının, doktora eğitimini azami yasal sürede tamamlayamadığından bahisle, imzalamış olduğu taahhüt ve kefalet senedi uyarınca, tazminat takibatına geçilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Bilgehan DEMİRKALE Vekili : Av. Hakkı DURMAZ Davali : Milli Eğitim BakanlığıVekili : Av. Taylan ÇENKILIÇ
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, 1416 sayılı Kanun kapsamında davacının yurtdışında yaptığı öğrenimle ilgili taahhüdünü ihlâl ettiğinden bahisle, tarafina yapılan ödemelerin (22.197,27 TL ve 182.209,29 Euro) 30 gün içinde õdenmesi yahut taksitlendirme talebinde bulunulması gerektiği, aksi takdirde borç bildirimi yapılmak suretiyle söz konusu kamu alacağının tahsili amacryla yargı yoluna başvurulacağının bildirilmesine ilişkin 08/08/2023 tarihli ve 81153352 sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan,süresinde doktora eğitimini tamamlayamadığından bahisle, 05/05/2022 tarihi itibarıyla öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi ve tazminat takibatına geçilmesine ilişkin 27/03/2023 tarih ve 73097657 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim ve YurtdışıEğitim Genel Müdürlüğū işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde, davanın borç bildiriminin iptali istemine yönelik kısmının idari yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 19/10/2023 tarih ve E.2023/1571 sayıl kararı ile, 08/08/2023 tarih ve 81153352sayılı borç bildirim işlemi ile bu işlemin dayanağı olan davacının öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin zincir işlemler niteliğinde olduğu, öte yandan tek başına borç bildirim işlemlerine karşı açılan davalarda idari yargı makamlarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği hususları göz önüne alındığında, uyuşmazlığın kamu hukuku hükümlerine göre görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dişında yaptığı öğrenimle ilgili taahhüdünü ihlal ettiğinden bahisle tarafina yapılan õdemelerin (22.197,27-TL ile 182.209,29 EURO) 30 gün içinde ödenmesi yahut taksitlendirme talebinde bulunulması gerektiği, aksi takdirde borç bildirimi yapılmak suretiyle söz konusukamu alacağının tahsili amacıyla yargı yoluna başvurulacağının bildirilmesine ilişkin 08/08/2023 tarih ve 81153352 sayılı işlem ile bu işlemin dayanağısüresinde doktora eğitimini tamamlayamadığından bahisle 05/05/2022tarihi itibarıyla öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi ve tazminat takibatına geçilmesine ilişkin 27/03/2023 tarih ve 73097657 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü işlemlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,
Uyuşmazlığın iki ayrı işlemden oluştuğu, bunlardan davacının sağlık sorunları nedeniyle öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin davalı idarenin kamu gücüne dayalı olarak ve tek yanlı irade açıklamasısonucu tesis etmiş olduğu bir işlemden kaynaklandığı hususunun tartışmasız olduğu, bu işleme dayanılarak davacının eğitimi için yapılan harcamaların toplamının (22.197,27-TL ile 182.209,29 EURO) 30 gün içinde õdenmesi yahut taksitlendirme talebinde bulunulması gerektiği, aksi takdirde borç bildirimi yapılmak suretiyle söz konusu kamu alacağının tahsili amacrylayargı yoluna başvurulacağının bildirilmesine ilişkin 08/08/2023 tarih ve 81153352 sayılıişlemin de dava konusu edildiği, davalı idarece 08/08/2023 tarih ve 81153352 sayılı işlemin adli yargının görevine girdiği ileri sürülmekte ise de; 08/08/2023 tarih ve 81153352 sayılı borç bildirim işlemi ile bu işlemin dayanağı olan davacının öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin zincir işlemler niteliğinde olduğu, õte yandan tek başına borç bildirim işlemlerine karşı açılan davalarda idari yargı makamlarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği (Bknz. Benzer bir uyuşmazlıkta Ankara Bölge Idare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nin 11/11/2022 tarih ve E:2022/3096, K:2022/3488 saydı kararı) hususları göz önüne alındığında uyuşmazlığın kamu hukuku hükümlerine göregörüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşıldığından; davalı idarenin görev itirazının yerinde olmadığı sonucuna varilmiştır.

Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin görev itirazının reddine, 2247 sayılı Kanunun 12. maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğine, kararın tebliğinden itibaren (15) gün içerisinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek üç nüsha dilekçe ile itiraz edilebileceğinin davalı idareye bildirilmesine..."

4. Davalı vekili tarafndan, süresi içinde verilen dilekçe ile Uyuşmazlığın taahhütname ve kefaletnameden kaynaklanan kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir 
B. Olumlu Görev UyuşmazhığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Konunun çözümü için uyuşmazlığın temelini oluşturan işlemin incelenmesi gerekmektedir. Dava konusu uyuşmazlik, taraflar arasındaki sõzleşmeden, diğer bir ifadeyle taahhütname ve kefalet senedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 1416 sayılı Kanun'un 10. maddesinde: "Müsabakada kazanan ve gönderilmeleri kararlaştirılan talebeden bu kanun ile kendilerine tahmil olunan mecburiyetleri ifa edeceklerine dair Maarif Vekaletince birer taahhütname alınır ve bu taahhütnamelerin tasdikli birer sureti alakadar makamlara verilir." şeklinde, 19.maddesinde: "Geriye çağrilan talebe ile tahsillerini bitirerek iki ay zarfinda avdet eylemeyen, 17 nci ve 18 inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen talebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa eden veyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanumunun ek 34üncü maddesine göre tahsil masraflarıni faizleriyle birlikte õdemeye mecburdur. Faiz borcunun hesaplanmasında öğrencilerin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alınır. Yurt dışına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının ōğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu, eğitim ve araştirma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kuruluraporu ve bu hususla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir. Bu kişilerden tahsil masrafi istenmez ve bu kişiler mecburi hizmetle yükümlütutulmaz." şeklinde düzenleme yer almaktadır.

Olayda, davacının yüksek lisans öğrenimi için yurt dışına gönderilmeden önce Isparta 4. Noterliğinin 20.11.2009 tarihli ve 9412 yevmiye numaralı yüklenme senedi ile yüksek lisans öğreniminden sonra doktora öğrenimi için aynı Noterliğin 01.10.2013 tarihli /fe ,8782 yevmiye numaralı ek kefalet senedi ve ek yüklenme senedi düzenlenerek Milli Eğitim Bakanlığına sunulduğu, bu senetlerde davacinın yükümlülüklerini ihlal etmesi hälinde senetlerde belirtilen tutarı Milli Eğitim Bakanlığına õdemeyi kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmıştır. Söz konusu taahhütname ve kefalet senetleri ile mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Milli Eğitim Bakanlığı ile davacı arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu açıktır. Dosyanın incelenmesinde, tazminat takibatına geçilmesine ilişkin 27.03.2023 tarihli ve 73097657sayılı işlemin de iptali talep edilmekle birlikte uyuşmazlığın özünün, davacının yurt dışı öğrenimini tamamlayamaması sebebiyle davalı idarenin taahhütname ve kefalet senedi uyarinca 22.197,27 TL ve 182.209,29 €bedelin ödenmesi gerektiğine ilişkin işleminin iptali talebinin olduğu anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, taahhütname ve kefalet senedinde, davacı ve kefilleri tarafindan tek tarafli olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması karşısında, davacinın, belirtilen miktarın õdenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
Uyuşmazlık Mahkemesinin, 30.12.2013 tarihli ve 2013/1621 Esas, 2013/1834 Karar; 02.06.2014 tarihli ve 2014/667 E., 2014/706 K. ve 05.04.2021 tarihli ve 2021/78 E., 2021/155 K. sayılı kararlarında da benzer hususlarin açıkça vurgulandığı görülmektedir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine.….
6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III.BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısı uyuşmazlığın, ödenmesi gereken tutara ilişkin olmadığı, statü hukukundan kaynaklanan hak ve yükümlülüklere ilişkin hususlardan kaynaklandığı ve icrai niteliği bulunmaması nedeniyle Idarî Yargılama Usulü Kanunu'nun 14ve 15. maddeleri uyarınca ilkinceleme aşamasında karara bağlanması gereken borç bildiriminden kaynaklandıği; bu itibarla 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinin (1-a) işaretli bendinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde Ídarî yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"..Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; 1416 sayılı Kanun kapsamında yurtdışında yaptığı öğrenimle ilgili taahhüdünü iħlal ettiğinden bahisle davacının öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem tesis edildiği ve bu işleme dayanılarak kendisine ödenen tutarın iade edilmemesi hâlinde yargı yoluna başvurulacağının bildirilmesi üzerine bu iki işleme karşı birlikte dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı adına çıkartılan borcun ilgili mevzuat uyarınca tahsil edileceğine ilişkin olarakbilgilendirici mahiyette olan bu işlem üzerine rizaen ödeme yapılmaması halinde 5018 sayılı Kanunun 71. maddesi uyarinca çıkarılan 

Yönetmelik hükümleri uyarınca icra takibi ya da adlí yargı mercilerinde dava açma yoluna gidileceğinden, iptali istenen yazının, davacının hukukî durumunda bir değişiklik meydana getirmemesi nedeniyle, İdarî davaya komu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir İşlem niteliğinde olmadığı açıktır.

Davacının sağlık sorunları nedeniyle öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin davalt idarenin kamu gücüne dayalı olarak ve tek yanlı irade açıklaması suretiyle tesis edilmiş bir Idarî işlem olduğu hususunda tereddüt bulunmamakta olup, bu işleme dayanılarakdavacının eğitimi için yapılan harcamalar toplamının 30 gün içinde ödenmesi yahut taksitlendirme talebinde bulunulması gerektiği, aksi takdirde borç bildirimi yapılmak suretiyle söz konusu kamu alacağının tahsili amacıyla yargı yoluna başvurulacağının bildirilmesine ilişkin 08/08/2023 tarihli ve 81153352 sayılı islem de davaya konu edilmiş olup, borç bildirim işlemi ile dayanağı olan öğrencilikle ilişiğin kesilmesine ilişkin işlem birbirinin devamı niteliğindedir. Sadece, borçbildirim işlemlerine karşıaçılandavalar Idarîyargı mercilerince incelenmeksizin reddedilmektedir. (Danıştay Idarî Dava Daireleri Kurulu'nun E:2014/4118, K:2016/1075 sayılı karari)

Uyuşmazlık, kefalet senedi uyarınca ödenmesi gereken tutarın tahsiline ilişkin değildir. Statü hukukundan doğan yükümlülüklere ilişkin olan ve icraî niteliği bulunmaması nedeniyle İdarî Yargılama Usulü Kanununun 14 ve 15. maddeleri uyarınca ilk inceleme aşamasında karara bağlanması gereken borç bildiriminden kaynaklanmaktadır.Bu itibarla 2577 sayılı Kanunun 2. maddesinin (1-a) işaretli bendinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde Idarî yargı görevli bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin E:2021/399, K:2021/419 sayıli, E:2021/472,K:2021/449 sayılı ve E:2021/609,K:2022/39 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir.

SONUÇ: Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir..."
IV. İLGİLİHUKUK 
9. 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'un 10. maddesi şöyledir:
“Müsabakada kazanan ve gönderilmeleri kararlaştırılan talebeden bu kanun ile kendilerine tahmil olunan mecburiyetleri ifa edeceklerine dair Maarif Vekaletince birer taahhütname alınır ve bu taahhütnamelerin tasdikli birer sureti alakadar makamlara verilir."
10. 1416 sayıli Kanun'un 11. maddesi şöyledir:
"Bir talebenin tahsilini ikmal etmesi o talebenin tahsil planında gösterilen merhaleleri geçmesi demektir.Hastalık veya herhangi meşru ve fevkalade bir hal vakı olmadıkça talebenin tahsil planında gösterilen müddette tahsilini bitirmemesi o talebenin geriye çağrilmasini icap ettirir."
11. 1416 sayıli Kanun'un 19. maddesi söyledir 
"(Değişik: 2/12/2016-6764/17 md.)
Geriye çağrilan talebe ile tahsillerini bitirerek iki ay zarfinda avdet eylemeyen, 17 nci ve 18 inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen talebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa eden veyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncümaddesine göre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeye mecburdur. (Ek cümle:3/6/2021-7326/14 md.) Faiz borcunun hesaplanmasında, öğrencilerin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alımr 
Yurt dişına gönderilenlerden ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımaması durumu,eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve bu hususla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığınca istenen diğer destekleyici belgeler ile tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir Bu kişilerden tahsil masrafi istenmez ve bu kişiler mechuri hizmetle yükümlü tutulmaz."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak davanın borç bildiriminin iptali istemine ilişkin kısmına yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin 

davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacının 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında yaptığı öğrenimle ilgili taahhüdünü ihlal ettiğinden bahisle, tarafına yapılan ödemelerin 30 gün içinde ödenmesi yahut taksitlendirme talebinde bulunulması gerektiği, aksi takdirde borç bildirimi yapılmak suretiyle sõz konusu kamu alacağının tahsili amacıyla yargı yoluna başvurulacağının bildirilmesine ilişkin 08/08/2023 tarih ve 81153352 sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı süresinde doktora eğitimini tamamlayamadığından bahisle, 05/05/2022 tarihi itibarıyla öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi ve tazminat takibatına geçilmesine ilişkin 27/03/2023 tarih ve 73097657 savılı Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü işlemlerinin iptali istemiyle açılmış; davanın borç bildirimine ilişkin kısmı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmıştır.
15. Olayda, davacının yüksek lisans öğrenimi için yurt dışına gönderilmeden önce Isparta 4. Noterliğinin 20/11/2009tarihli ve 9412 yevmiye numaralı yüklenme senedi ile yüksek lisans öğreniminden sonra doktora öğrenimi için aynı Noterliğin 01/10/2013 tarihli 8782 yevmiye numaralı ek kefalet senedi ve ek yüklenme senedi düzenlenerek Millî Eğitim Bakanlığına sunulduğu, bu senetlerde davacının yükümlülüklerini ihlal etmesi hâlinde senetlerde belirtilen tutarı Milli Eğitim Bakanlığına ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmıştır. Söz konusu taahhütname ve kefalet senetleri ile mecburi hizmet yükümlülüğü ya da parasal karşılığı taahhüt edilmek suretiyle Millı Eğitim Bakanlığı ile davacı arasında, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme ilişkisi kurulduğu açıktır.

16. Dosyanın incelenmesinden, tazminat takibatına geçilmesine ilişkin 27/03/2023 tarihli ve 73097657 sayılı işlemin de iptali talep edilmekle birlikte uyuşmazlığın özünün, davacının yurt dışı öğrenimini tamamlayamaması sebebiyle davalıidarenin taahhütname ve kefalet senedi uyarınca 22.197,27 TL ve 182.209,29 € bedelin õdenmesi gerektiğine ilişkin işlemin iptali talebinin olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, taahhütname ve kefalet senedinde, davacı ve kefilleri tarafindan tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması karşısında, davacının, belirtilen miktarın ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 12. Ídare Mahkemesinin 19/10/2023 tarih ve E.2023/1571sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 12. İdare Mahkemesinin 19/10/2023 tarih ve E.2023/1571 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 1416 sayılı Kanun kapsamında davacının yurtdışında yaptığı öğrenimle ilgili taahhüdünü ihlâl ettiğinden bahisle, tarafina yapılan ödemelerin (22.197,27 TL ve 182.209,29 Euro) 30 gün içinde õdenmesi yahut taksitlendirme talebinde bulunulması gerektiği, aksi takdirde borç bildirimi yapılmak suretiyle söz konusu kamu alacağının tahsili amacıyla yargı yoluna başvurulacağının bildirilmesine ilişkin 08/08/2023 tarihli ve 81153352 sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan, süresinde doktora eğitimini tamamlayamadığından bahisle 05/05/2022 tarihi itibarıyla öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi ve tazminat takibatına geçilmesine ilişkin 27/03/2023 tarihli ve 73097657 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğü işlemlerinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal 

davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Davacının bu taahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak, isteği ve özgür iradesi ile imzaladığından söz etmeye olanak bulunmadığından, ortada õzel hukuk alanını ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Özel hukuk hükümlerine göre yapılmayan, statü hukukundan kaynaklanan hak ve yükümlülüklere dair mecburi hizmet, atanma, ilişik kesme gibi hususları içeren ve Yönetmelik uyarınca 2547 sayılı Yasanın 35. maddesine göre yapılacak görevlendirmelerde imzalanması zorunlu tutulan dava konusu taahhüt ve kefalet senedi bu õzellikleri nedeniyle tipik bir idari sözleşmedir.

Bu itibarla, idarece kamu gücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulan taahhüt ve kefalet senedine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesinde sayılan iptal davaları kapsamında görüm ve çözümünde idari yargı görevli bulunduğundan mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem ile yüklenme ve kefalet senedinin iptaline yönelik uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/35KARAR NO : 2024/467KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olmasıkarşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın õzel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : F.B 

Vekili : Av.i.U 

Davalı: 1- Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. O.D 

2- Siverek Belediye Başkanlığı

3- Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ö.Y.Ö

4- D.E.D.A.$ 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkilinin; Şanlıurfa, Siverek, Dicle Mahallesinde mobilya deposunun bulunduğunu, 30/10/2021tarihinde yağan yağmur sularının, alt yapı çalışmaları sırasında oluşan moloz yığınının alınmaması ile sel suları tarafından taşınan balçığın, rögar kapağını tıkaması sonucu rögarın kapandığını, davalı Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İşleri Genel Müdürlüğünün gerekli õnlemleri almaması neticesinde, tüm sel sularının ve balçığın mobilya deposuna akarak depodaki mobilyalara zarar verdiğinden bahisle, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla uğranılan 150.000 TL maddi zararın tazmini istemiyle Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Şuski Genel Müdürlüğünü hasım göstererek idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. $anliurfa 1. Ídare Mahkemesi 14/03/2022 tarih ve E.2022/231 sayılı hasım düzeltme kararı ile, Şuski Genel Müdürlüğü ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı hasım gösterilmek suretiyle açılan davada, davanın doğru hasım olan Şuski Genel Müdürlüğü, Şanlurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Siverek Belediye Başkanlığı husumetiyle incelenmesi gerektiğinden dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (1/c) fikrası gereğince gerçek hasım olarak tespit edilen Şuski Genel Müdürlüğüne, Şanlrurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığına ve Siverek Belediye Başkanlığına hasım düzeltme kararıyla birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.
3. Șanliurfa 1. Ídare Mahkemesi 12/05/2023 tarih ve E.2022/231 sayılı hasım düzeltme kararı ile, davanın Siverek Belediye Başkanlığı, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Şanlıurfa su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ile birlikte Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin de husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş'nin de hasım konumuna alınarak dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (c) fikrası gereğince Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne hasım düzeltme kararıyla birlikte tebliğedilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar verilmiştir.

4. Davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.$. vekili tarafindan süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde;

müvekkilinin özel hukuk tüzel kişisi olması sebebiyle davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle davanın görev yönünden reddini talep etmiştir 

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
5. Şanlurfa 1. İdare Mahkemesi 23/06/2023 tarih ve E.2022/231 sayıh kararı ile, tam yargı niteliğindeki iş bu davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin görev itirazının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"..2576 sayılı Bölge Îdare Mahkemeleri, Îdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkinda Kanun'un 5.maddesinin (a) bendinde ise, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davalarını çözümlemek idare mahkemelerinin görevleri arasında sayilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumumun 2. maddesinin(a) bendinde "idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları," (b) bendinde ise "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" idari dava türleri arasında sayılmıştir.
Bu durumda Mahkememizin görevsizliği yolundaki davalı Dicle Elektrik Dağıtım A,Ş. 'nin itirazın değerlendirilmesi suretiyle görev konusunun incelenmesi ve aydınlığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Şanliurfa ili Siverek ilçesi Dicle mahallesi 15.Sokak No:i2 adresinde bulunan davaciya ait olduğu iddia edilen mobilya deposuna, 30.10.2021 tarihinde yağan yağmur sularının, alt yapi çalışmaları sonucu oluşan moloz yığınının alınmaması ile sel suları ile taşınıp logar kapağının tikanması sonucu sel suları ile taşman balçığın akması neticesinde, depoda bulunan mobilyaların zarara uğradığı iddiasıyla, fazlaya ilişkin haklar sakhı kalmak kaydıyla 150.000,00 TL maddi tazminatın ödenmesi istemi ile bu davanın açıldığı, davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafindan süresinde verilen savunma dilekçesinde görülmekte olan davanın adli yargının görev alanına girdiği iddia edilerek görev itirazında bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Olayda; uyuşmazlık konusu olay nedeniyle davacı tarafindan idari eylemle/eylemlerle zarara uğradığıiddiasıyla davalı idarelere karşı hizmet kusurundan kaynaklanan tam yargı davası açıldığı, kural olarak bu ve benzeri eylemlerin özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu, neticeten 2577 sayıh Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan idari dava türleri açısından yapılan değerlendirmede, tam yargı niteliğine haiz işbu davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.$.'nin görev itirazının reddine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 12. maddesi uyarınca kararın tebliği tarihinden başlayarak 15gün içinde uyuşmazlık çıkarmaya yetkili Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilmek üzere Mahkememize sunulacak iki suret dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması talebinde bulumulabileceğinin hatırlatılmasına, kararın taraflara tebliğine..."
6. Davalılardan D.E.D.A.Ş vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir 
B. Olumlu görev uyuşmazhğı çıkarılmasına ilişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğı Talebi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, altyapı çalışmaları sırasında davacının iş yerinin zarar görmesinden kaynaklanan davanın, davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. yönünden özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek, dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şu şöyledir :
".…Davacı tarafindan, Şanlurfa ili, Siverek ilçesi, Dicle mahallesinde 30.10.2021 tarihinde yağan yağmur sularının altyapı çalışmaları sonucu oluşan moloz yığınının alınmaması sebebiyle sel sulariyla taşınıp rögar kapağınıtikaması sonucunda mobilya deposunda bulunan mobilyaların zarara uğradığından bahisle, şimdilik 150.000,00 TL maddi tazminatın yasal faiziyle ödenmesi istemiyle açılan davada, davalılardan Dicle Elektrik Dağıtim A.Ş. Genel Müdürlüğünün görev itirazının mahkemece reddi üzerine görev uyuşmazlığı çıkarılması talebinde bulunulduğu anlaşılmıştir.

Türkiye Elektrik Kurumu (TEK), elektrik sektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Uretim-lletim A.$. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.$.(TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Bu şirketler daha sonra, 233 sayılı Kanun Hükmünde Karamame'ye (KHK) ekli listede Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgilendirilen "Teşekkür olarak gösterilmişlerdir. Daha sonra, elektrik dağıtım ve perakende satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamınoluşturulması ve gerekli reformların yapılabilmesi amacıyla dağıtım bölgeleri baz alınarak kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırımasısuretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve TEDA$ 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınmıştır. Türkiye,

dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek 21 dağıtım bölgesine ayrılmış, şirketlerle TEDAŞ arasındaki hisse devri sözleşmeleri 31.08.2013 tarihi itibariyle tamamlanmıştir.

TEDAŞ'ın özelleştirme kapsamı ve programına alınması neticesinde; Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖtB)31.01.2005 tarihli ve B.02.1 .ÖfB.0.10.07/00-991 sayılı yazisı ile Diyarbakır, Şanlurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtiım A.$.nin kurulmasına karar verilmiş, 01.03.2005 tarihinde merkezi Diyarbakar'da olmak üzere; Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. hizmete başlamıştır. Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÖYK'nın 11.04.2011 tarihli ve 2011/27 sayılı karariı uyarınca %100 oranındaki hissenin satişına ilişkin ÖÍB ile Karavil Dağıtım Tüketim Malları Inş. ve Tic. Ltd. Şti. - Ceylan Inşaat ve Tic. A.$. Ortak Girişim (Grubu arasında 28.06.2013tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile Şirket özelleştirilerek Dicle Enerji Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye devrolmuştur. Bu itibarla davalı Şirketin kamu kurumuyani idare vasfi ortadan kalkmıştır.
Bilindiği gibi, Anayasanın 125. maddesininson fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargi davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamuyararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan “Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

Amaci, elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini kârlıhk ve verimlilik ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek olanTEDAŞ'in ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden biri olan Dicle Elektrik Dağıtim A.Ş.nin yaptiğı hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.

Ancak, ÖYK'nın yukarıda belirtilen 2004/22 sayıh kararı ile õzelleştirme kapsamına alınan ve 28.06.2013tarihinde özelleşen Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin, davanın açıldığı tarihte Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunan bir õzel hukuk tüzel kişisi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacının mobilya deposunun altyapı çalışmaları sirasında zarar görmesinde davalının kusurunun bulunup bulunmadığının, bu davalı yönünden borçlar hukukuna göre çözülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 29.04.2019 tarihli ve 2019/202 Esas, 2019/306 Karar, 27.02.2023 tarihli ve 2022/617 E., 2023/159 K. sayılı kararlarında da benzer hususlar vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, altyapı çalışmaları sırasında davacının iş yerinin zarar görmesinden kaynaklanan davanın, davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. yönünden özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir..."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir;
"…Kamu kesiminde olsun, özel kesimde olsun, tüzel kişiliği bulunsun veya bulunmasın kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen õzel hukuk rejimine tâbi olmakla birlikte,kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda, kamu hukûku ilke ve kurallarına ve idâre yargisıa tâbi tutulurlur." (Lütfi DURAN, Idâre Hukûku Ders Notlari, s.344-345)

"Doğrudan doğruya ve bir idâre gibi kamu hizmetini yürüten imtiyazlı şirketin hizmetle ilgili eylemleri de,idârenin sorumluluğuna yol açmaktadır. İdârenin işi bizzat yapmayıp imtiyazlı bir şirket veya şahsa ihale veya emanet usûlü ile gördürmesi, hizmetin kamu hizmeti niteliğini ve dâvâlı idârenin yakın gözetim ve denetim görevini ortadan kaldırmaz. Kamu hizmetinin yap-işlet-devret sözleşmesi usúlü ile özel hukuk kişilerine gördürülmesi halinde de, hizmeti üstlenen özel hukuk kişisinin eylemleri imtiyaz sahibi gibi kendisine bağlanan eylemler kabul edilmelidir.İdârenin sorumluluğunu doğurabilecek eylemler, idârenin gözetim ve denetimi kapsamındaki yükümlülüklerinin ihlâli niteliğindeki eylemlerdir. (Dr. Taner AYANOGLU, Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarına Göre Idâri Eylemin Tanımlanmasi, s.216, 217)

Idârî dávâ türleri ve idârî yargı yetkisinin sınırın düzenleyen 2577 sayıhı Idârî Yargılama Usûlü Kanûnunun 2.maddesinde, "idârî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" tarafindan tam yargı dâvâsıaçılabileceği kurala bağlandiğından, idârī eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafindan açılacak tam yargı dâvâları idârî yargıda görülür ve çözümlenir.

İdârî eylem, kamu hizmetine ilişkin olarak idâre hukûku kural ve gereklerine göre yapılan olumlu veya olumsuz davranış ve fillerdir. İdârî işlem ise, kamu hukûku kurallarına dayanılarak yapılan muamelelerdir.
İmtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanúnídüzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bázıkamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi ve yap-işlet-devret modeli çerçevesinde bâzı yatırım ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi üzerine kamu hizmetlerini bu usûllerle yerine getiren õzel hukuk kişilerine kamugücü kullanarak idârī işlem tesis etme ve idârî eylemde bulunma yetkisi verilmiştir.

Elektrik dağıtımşirketleri; 4628 sayılı Kanúmun 2. maddesinin(4-c) işaretli bendi ve Elektrik Dağıtım Sistemi Yönetmeliği'nin 3/e ve 4. maddeleri uyarınca işletme hakkı devri yöntemiyle görevlendirildikleri bölgelerde elektrik dağıtım hizmetinin kaliteli ve sürekli yapılabilmesi için gerekli altyapıyı inşa etmek zorunda olduklarından, kamu adına yaptıkları bu faaliyetler kapsamındaki filleri kamu hukûkuna tâbidir 
Bu itibarla, dávâlı elektrik dağıtım şirketinin altyapı çalışmaları sırasında üçüncü kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dâvâyıi; 2577 sayılı İdârî Yargılama Usúlü Kanunúnun 13. maddesi uyarınca tam yargi dâvâsı olarak nitelemek gerektiğinden, dâvânın görüm ve çözümünde idârî yargı mercii görevlidir.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanûnun 13.maddesi uyarınca yapılan başvurununreddi gerektiğıdüşünülmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıi taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalılardan D.E.D.A.$ vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurması üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, Kanun'un 10. maddesinde öngörülen biçimde anılan şirket yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, olumlu görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Şerife ÖzDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13, Dava, alt yapı çalışmaları sonucu oluşan moloz yığınının alınmaması ile sel suları tarafindan taşınan balçığın davacının mobilya deposuna akarak mobilyalara zarar verdiğinden bahisle uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmış,davalılardan D.E.D.A.Ş yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılmıştır.

14. Dosyanın incelenmesinden; Şanlıurfa ili, Siverek ilçesi, Dicle Mahallesi, 15. sokak, No:2 adresinde bulunan davacıya ait olduğu iddia edilen mobilya deposuna, 30/10/2021 tarihinde yağan yağmur sularının, alt yapı çalışmaları sonucu oluşan moloz yığınının alınmaması ile sel suları ile taşınıp rögar kapağının tıkanması sonucu sel suları ile taşınan balçığın akmasıneticesinde, depoda bulunan mobilyaların zarara uğradığı iddiasıyla, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 150.0oo TI maddi tazminatın õdenmesi istemi ile açıldıği, davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafindan süresinde verilen savunma dilekçesinde görülmekte olan davanın adli yargının görev alanına girdiği iddia edilerek görev itirazında bulunulduğu anlaşılmaktadır.

15. Öncelikle olumlu görev uyuşmazlığı talebinde bulunan davalı Dicle Elektrik Dağıtım A$ nin hukuki statüsüne bakılması gerekmektedir. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk 

ve sorumluluğu sermayesi ile sınırl, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu õncesinde TEDAŞ tarafından gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün, EPDK tarafından verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş, Strateji Belgesindeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02/04/2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDA$, özelleştirme programına alınmıştır.

16. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım, perakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. İşlem tarihinde yürürlükteki haliyle 4628 sayılı Kanun'un mülga 14. maddesinin ikinci fikrasında yer alan,"TEDAŞ'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAŞ ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca, TEDA$ ile %100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik idarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmışve Özelleştirme Yüksek Kurulunun 07/11/2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da, sermayesinin %100'ü TEDA$'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir.Davalılardan Dicle EDA$ da bu kapsamda belirlenen 20 dağıtım bölgesinden birinde kurulan bir dağıtım şirketidir.
17. TEDAŞ'ın özelleştirme kapsamı ve programına alınması neticesinde; Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖİB)31.01.2005 tarihli ve B.02.1.ÖÍB.0.10.07/00-991 sayılı yazısı ile Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şımak illerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin kurulmasına karar verilmiş, 01/03/2005 tarihinde merkezi Diyarbakır'da olmak üzere;Dicle Elektrik Dağıtım A.$. hizmete başlamıştır. Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.nin ÖYK'nın 11.04.2011 tarihli ve 2011/27 sayılıkararı uyarınca %100 oranındaki hissenin satışına ilişkin ÖİB ile Karavil Dağıtım Tüketim Malları Înş. ve Tic. Ltd. Şti. - Ceylan Ínşaat ve Tic. A.$. Ortak Girişim (Grubu arasında 28/06/2013 tarihinde imzalanan Hisse Satiş Sözleşmesi ile Şirket özelleştirilerek Dicle Enerji Yatırım Sanayi ve Ticaret A.$.ye devrolmuştur. Bu itibarla davalı Şirketin kamu kurumu yani idare vasfi ortadan kalkmiştir.

18. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır.Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

19. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olması karşısında, bu davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, özel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın anılan şirkete ilişkin kısmının adli yargı yerinde görülmesi ve çözūmlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin yaptığı görev itirazının reddine ve bu şirket yönünden verilen Şanliurfa 1. Ídare Mahkemesinin 23/06/2023 tarih ve E.2022/231 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile; davalılardan Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin yaptığı görev itirazının reddine ve bu şirket yönünden verilen Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesinin 23/06/2023tarih ve E.2022/231 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

04/11/2024 tarihinde, Üve Ahmet ARSLAN'ın KARSI OYU ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Ridvan GÜLEÇ
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

KARŞI OY 
Dava alt yapı çalışmaları oluşan sonucu oluşan moloz yığınının alınmaması ile sel suları tarafından taşınan balçığın davacının mobilya deposuna akarak mobilyalara zarar verdiğinden bahisle uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır 
2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları Idarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu Idarî işlemlere karşı açılacak davalarda Idarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak "üretim", "iletim", "dağıtım" ve "ticaret" başlıkları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının alteratif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.

Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628 sayılıKanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağitım,toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri" olarak sıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi “iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafindan yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, õzel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği õngörülmüştür. Elektrik piyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak,lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.

Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9, maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım" faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.
Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAş); tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sıırlı, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDA$ tarafından gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca,dağıtım sektörünün, EPDK tarafindan verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" (Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDA$ özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılıKanun'un 14.2. maddesinde yer verilen. "TEDA$'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAŞ ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtımşirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca. TEDA$ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik Idarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmışve Özelleştirme Yūksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satışyöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir.

Öte yandan, 14/02/2018 günlü, 30332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Ana Statüsünün 5. maddesinde, TEDAŞ'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı, özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tek şirket olmaktadır. Ancak,yatırımcının işletme hakkını devraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu unsurların mülkiyeti TEDA$'ta kalmaya devam etmektedir. Yatırımci, dağıtım şirketinin hisselerinin sahibi olarak TEDAŞ ile imzalanmış olan işletme hakkı devir sözleşmesi çerçevesinde dağıtım varlıklarının işletme hakkını elde etmektedir. Yani, "hisse satış modeli"nde.mevcut varlıklar ile özelleştirme sonrası yatırımcı tarafindan gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken, yatırımcı, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurların işletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımları gerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. Yatırımcı aynıca, işletme hakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nm denetimi altında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantı başvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik 

Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelik uyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesinde dağıtım şirketlerine yapılacağı belirtilmiştir.Yönetmeliğin "Bağlantı ve Sistem Kullanımına İlişkin Hükümler" başlıklı bölümünde, bağlantı esasları, bağlantı başvuru süreci,bağlantı başvurularının değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması ve bağlantı ve sistem kullanımı süreci, bu süreçte dağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğu ifade edilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayrıcalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürüten davalı şirketin yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti olduğu kuşkusuz olup; davacıların müşterek çocuklarının aydınlatma direğine tutunduğu sırada yüksek voltajlı bir elektrik ile çarpılması ve su kanalına düşmesi nedeniyle yaralanması ve bitkisel hayata girdiği olayın davalı idare tarafindan görülen kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında doğması nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olması ve zarara neden olduğu iddia edilen eylemin abone ilişkisi kapsamında da bulunmaması karşısında kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin yani hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının yargısal denetimini yapma ve doğan zarardan dolayı tazminat istemini karara bağlama görevinin idari yargı merciine ait olduğu açıktır.

Bu itibarla, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan ve idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan tazminat davaşının çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararma katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/40KARAR NO : 2024/299KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: 6331 sayılı Kanun'un 30. aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 26. maddesinin birinci fikrasının (n) bendi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : .. ve Madeni Eşya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 
Vekili ; Av. Y.Y.K 

Adli Yargıda 

Daval : Tekirdağ Calışma ve İs Kurumu Müdürlüğü
Vekilleri : Av. M.K, Av. E.E 

İdari Yargıda 

Davalılar : 1- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
2- Tekirdağ Çalışma ve İş Kurumu Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili; Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Tekirdağ Çalışma ve İş Kurumu İl Müdūrlüğü tarafından,07.09.2022 -17.10.2022 tarihleri arasında gerçekleştirilen denetimlerde belirlenen İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği madde 6/1-a, Ek 2.8 aykırılığa ilişkin noksanlığın giderilmediğinden bahisle; 6331 sayılı İs Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 26/1-n ve 30. maddesi uyarınca, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 26/2 ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi uyarınca düzenlenen 15/02/2023 tarih, Ídari Para Cezası -23277 konulu,E-82489053-858-00013366679 sayi, ceman 215.626-Türk Lirası tutarındaki Ídari Para Cezasının usul ve kanuna aykırı şekilde düzenlenen (2) nolu noksanlıktan doğan 187.794 TL(194.752-TL-6.958-TL) bedel yönünden iptali ile ortadan kaldırılmasına,müvekkili şirket tarafindan, hak kaybına sebebiyet vermemek ve indirimden faydalanmak adına cebir altında 07/03/2023tarihinde 146.064 TL olarak ödenen bedelin müvekkili şirkete iadesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hakimliği 09/03/2023 tarih ve D.İş. 2023/908 sayılı kararı ile, olayın Çerkezköy ilçesi adli yargı sınırları dahilinde gerçekleştiğinden başvuru hakkında karar verme yetkisinin yer itibariyle Çerkezköy Sulh Ceza Hakimliğine ait olduğu anlaşılmakla, yetkisizlik kararı ile, karar kesinleştiğinde dosyanın Çerkezköy Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine hükmetmiştir.


3. Çerkezköy Sulh Ceza Hâkimliği 16/05/2023 tarih ve D.Íş No.2023/1176sayılı kararı ile, 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesinin ikinci fikrasına göre itiraza konu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı, itirazı inceleme konusunda idari yargının görevli olduğu gerekcesiyle, basvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Hâkimliğimizce yapılan değerlendirme sonucunda, Tüm dosya incelendiğinde muteriz... Ve Madeni Eşya San. Ve Tic. A.$.'ye 6331 Sayılı Iş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu'nun ilgili maddelerigereğince toplamda 215.626,00TL idari para cezası yazildiğı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2019/175 Esas, 2019/220 Karar sayılı kararında "6331sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 26. Maddesinin bir fikrası (e) bendi uyarınca Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği.…" ilamının bulunduğu, yine Uyuşmazlık Mahkemesinin 2019/174 Esas ve 2019/219 Karar sayılı ilamında da benzer nitelikte kararın bulunduğuanlaşıldığından müterize yazılan idari para cezasımn itiraz yerinin idari yargıolduğu anlaşıldığından görevsizlik kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
KARAR: (Gerekçesi Yakarıda Açıklandığı Üzere;)
l-Kabahatler Kanunun 27/8 maddesi uyarınca Hákimliğimizin görevsiz olduğu anlaşılmakla; 5326 sayılıkanunun 28/1-b maddesi. gereğince HAKİMLİĞİMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE..."
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari vargı verinde dava açmıstır 
B. Ídari Yargıda 
5. Tekirdağ 1. Ídare Mahkemesi 13/12/2023 tarih ve E.2023/1025 sayılı kararı ile, dava konusu edilen idari para cezasının, 6331 sayılı Kanun uyarınca, Tekirdağ Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16,maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5326 sayılı Kanun'un 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, 6331 sayılı Kanun'da öngörülen idari para cezalarına karşı herhangi bir Kanun yolunun gösterilmediği, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağını belirterek, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir.
".…Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafindan; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlıiş müfettişlerince; 6331 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca bu Kanun hükümlerinin uygulanmasının izlenmesi ve teftişi amacıyla 4857 sayılı 1ş Kanunu'nun 92, 93, 96, 97 ve 107. maddelerinde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılan denetim neticesinde düzenlenen 27/10/2022 tarihli ve 9360/PRG/52, 10462/PRG/57 sayil raporlara istinaden Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Tekirdağ Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 15/02/2023 tarihli ve 23277sayılı E-82489053-858-00013366679 sayılı kararıyla 6331 sayılı İşSağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 26/1/n, 26/2 ve 30. maddeleri ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17/7. maddesi uyarınca verilen 215.629.-TL para cezasının 187.794.-TLlik kismının iptali ile ödenmiş olan 146.064.-TL'nin iadesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldıği, öncesinde ise; dava konusu işlemde gösterilen kanun yoluna riayet edilerek para cezasına karşıSulh Ceza Hakimliği nezdinde itiraz edildiği, Çerkezköy Sulh Ceza Hakimliği'nin 16/06/2023 tarihli ve 2023/1176sayılı Değişik iş no.lu kararıyla; idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle söz konusu itiraz hakkında görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari yaptırımın; idari para cezası ile idari tedbirlerden (mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve diğer kanunlarda yer alan idari tedbirlerden) ibaret olduğu,idari para cezalarına karşı özel kanunlarında aksine hüküm bulunmaması halinde sulh ceza mahkemeleri nezdinde başvuruda bulunulabileceği, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren bir karar verilmiş ise; bu işlemlerin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde dava açılabileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; 6331 sayılı Iş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun idari para cezalarını düzenleyen 26. maddesine göre; [bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan verilen ve 5510sayılı Kanun'un 102. maddesinin uygulanması gereken cezalar hariç] idari para cezalarının, Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verileceği, söz konusu para cezalarına karşı anılan Kanun'da başvuru/kanun yolunun gõsterilmediği,diğer bir deyişle 5326 sayılı Kanun'un kanun yoluna ilişkin hükümlerinin aksine bir hükmün bulunmadığıanlaşıldığından, 6331 sayılı Kanun uyarınca Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğü tarafindan verilen idari para cezasından kaynaklanan işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/1. maddesi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; davanın, adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından Mahkememizin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın ÇerkezköySulh Ceza Hakimliğinin 2023/1176 D. İş sayılı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar dosya incelemesinin ertelenmesine..."

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun “..İdari Para Cezaları ve Uygulaması" başlıklı 26. maddesinin 1. fikrasının n bendi, 2. ve 3. fikrası şöyledir;
"(1) Bu Kanunun;
(n) 30 uncu maddesinde öngörülen yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene,uyulmayan her hüküm için tespit edildiği tarihten itibaren aylık olarak bin Türk Lirası,
...idari para cezası verilir...
(2) (Değişik: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilen idari para cezalari, 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14 üncümaddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğer idari para cezaları tebliğinden itibaren otuz gün içinde ödenir. Ídari para cezaları tüzel kişiliği bulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına da düzenlenebilir.

(3) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu maddede belirtilen idari para cezalari;a) Ondan az çalışanı bulunan işyerlerinden;1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için aynı miktarda,2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yirmi beş oranında artırılarak,3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli oranında artırılarak,b) On ila kırk dokuz çalışanı bulunan işyerlerinden;1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için aynı miktarda,2) Tehlikeli sııfta yer alanlar için yüzde elli oranında artırılarak,3) Çok tehlikeli sınıftayer alanlar için yizdeyüz oranında artırılarak,c) Elli ve daha fazla çalışamı bulunan işyerlerinden;1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli oranında artırılarak,2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yüz oranında artırılarak,3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde iki yüz oranında artiırılarak,uygulanır..."
7. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler"başlıklı 30. maddesi şöyledir:
“(1) Aşağıdaki konular ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:
a) İlgili bakanlıkların görüşü alınarak, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi amaciyla; işyeri bina ve eklentileri, iş ekipmani, işin her safhasında kullanılan ve ortaya çıkan maddeler, çalışma ortam ve şartlari, özel risk taşıyan iş ekipmanı ve işler ile işyerleri, õzel politika gerektiren grupların çalıştırılması, işin õzelliğine göre gece çalışmaları ve postalar hâlinde çalışmalar, sağlık kurallarıbakımından daha az çalışılması gereken işler, gebe ve emziren kadınların çalışma şartlari, emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması ve benzeri özel düzenleme gerektirebilecek konular ve bunlara bağlı bildirim ve izinler ile bu Kanunun uygulanmasına yönelik diğer hususlar.
b) İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili olarak;
1) Çalışan sayısı ve tehlike sınıfi göz önünde bulundurularak hangi işyerlerinde işyeri sağlık ve güvenlik biriminin kurulacaği, bu birimlerin fiziki şartları ile birimlerde bulundurulacak donanım.
2) İşyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik biriminde görev alacak işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin nitelikleri, işe alınmalari, görevlendirilmeleri, görev, yetki ve sorumluluklari,görevlerini nasıl yürütecekleri, işyerinde çalışan sayısı ve işyerinin yer aldığı tehlike sınifi göz önünde bulundurularak asgari çalışma süreleri, işyerlerindeki tehlikeli hususları nasıl bildirecekleri, sahip olduklarıbelgelere göre hangi işyerlerinde gõrev alabilecekleri.

3) İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunacak kişi, kurum ve kuruluşların; görev, yetki ve yükümlülükleri,belgelendirilmeleri ve yetkilendirilmeleri ile sunulacak hizmetler kapsamında yer alan sağlık gözetimi ve sağlık raporlari, kuruluşların fiziki şartları ile kuruluşlarda bulundurulacak personel ve donanım.
4) İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan kişi, kurum ve kuruluşlardan işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre; hangi şartlarda hizmet alınacağı, görevlendirilecek veya istihdam edilecek kişilerin sayısi, işyerinde verilecek hizmet süresi ve belirlenen görevleri hangi hallerde işverenin kendisinin üstlenebileceği.

5) İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin eğitimleri ve belgelendiril-meleri, unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli eğitimi verecek kurumlarin belgelendirilmeleri, yetkilendirilmeleri ile eğitim programlarının ve bu programlarda görev alacak eğiticilerin niteliklerinin belirlenmesi ve belgelendirilmeleri, eğitimlerin sonunda yapılacak sinavlar ve düzenlenecek belgeler.

6) (Ek: 10/9/2014-6552/18 md.) 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesine ilişkin eğitim programlari, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile görevlendirmeye ilişkin hususlar.

c) Risk değerlendirmesi ile ilgili olarak; risk değerlendirmesinin hangi işyerlerinde ne şekilde yapılacağıdeğerlendirme yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin belirlenmesi, gerekli izinlerin verilmesi ve izinlerin iptal edilmesi.

ç) Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak, işverenlerin işyerlerinde bu Kanun kapsamında yapmakla yükümlüoldukları kişisel maruziyete ve çalışma ortamına yönelik gerekli kontrol, inceleme ve araştırmalar ile fiziksel,kimyasal ve biyolojik etmenlerle ilgili ölçüm ve laboratuar analizlerinin usul ve esasları ile bu ölçüm ve analizleri yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin belirlenmesi, gerekli yetkilerin verilmesi ve verilen yetkilerin iptali ile yetkilendirme ve belgelendirme bedelleri.

d) Yapılan işin niteliği, çalışan sayısi, işyerinin büyüklüğü, kullanılan, depolanan ve üretilen maddeler, işekipmanı ve işyerinin konumu gibi hususlar dikkate alınarak acil durum planlarının hazırlanmasi, önleme, koruma,tahliye, ilk yardım ve benzeri konular ile bu konularda görevlendirilecek kişiler.

e) Çalışanlara ve temsilcilerine verilecek eğitimler, bu eğitimlerin belgelendirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verecek kişi ve kuruluşlarda aranacak nitelikler ile mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan işler 
f) Kurulun oluşumu, görev ve yetkileri, çalışma usul ve esaslari, birden çok kurul bulunması hâlinde bu kurullar arasındaki koordinasyon ve iş birliği.

g) (Değişik: 4/4/2015-6645/5 md.) İşyerlerinde işin durdurulmasi, hangi işlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda işin durdurulacaği, durdurma sebeplerini gidermek için mühürlerin geçici olarak kaldırılması, yeniden çalışmaya izin verilme şartları, çok tehlikeli işler sınıfinda yer alan başta maden ve yapı olmak üzere işyerlerinde acil durdurmayı gerektiren hususlar, acil hâllerde işin durdurulmasına karar verilinceye kadar geçecek sürede alınacak tedbirlerin uygulanması.

ğ) (Değişik: 28/11/2017-7061/103 md.) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile müştereken, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması için alınacak tedbirler,büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerlerinin belirlenmesi ve sınıflandırılması, yeni kurulacak veya halen faaliyette bulunan işyerleri için büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporunun hazırlanmasi,incelenmesi, güvenlik raporu olmaması durumunda işin durdurulması veya işin devamına izin verilmesi ve büyūk endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına ilişkin diğer hususlar.

(2) Birinci fikranın (b) bendine göre işyeri hekimi ve diğer sağlık personeline dair çıkarılan yönetmelikte yer alan işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin eğitim programları, çalışma süreleri, görev ve yetkilerine ilişkin hususlarda Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınır.

(3) (Ek: 4/4/2015-6645/5 md.) Maden işyerlerinin hangilerinde siğınma odalarının kurulabileceği ve bu odaların teknik özelliklerine dair usul ve esaslar Bakanlıkça bir yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu teknik özellikler, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak belirlenir.

8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kamun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir 
" (Değişik madde: 06/12/2006 - 5560 S.K.31.md)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarí yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,.."
uygulanır.
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun Başvuru yolu" başlıkh 27. maddesinin birinci fikrası ise şöyledir 
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler, Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp 

SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
11. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
12. Dava, 6331 sayılı Kanun'un 30. maddesine aykınlık nedeniyle aynı Kanun'un 26. maddesinin birinci fikrasının (n) bendi uyarınca verilen idari para cezasının kaldınlması istemiyle açılmiştır.

13. Olayda, davanın, Tekirdağ Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafindan davacı adına 6331 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açıldıği, 6331 sayılı Kanun'da ise, idari para cezası verilecek hususların düzenlendiği ancak idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, ayrica, bu Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmıştır.

14. Yukarıda izah edilen düzenlemelere gõre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

15. İncelenen uyuşmazhıkta, uygulanan idari para cezasının 6331 sayılı Kanun uyarınca, Tekirdağ Çalışma ve İşKurumu Îl Müdürlüğünce verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenbiri olduğu, 6331sayılı Kanun'da da bu Kanun uyarınca Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğünce verilen idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Tekirdağ 1. Idare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Çerkezköy Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 16/05/2023 tarih ve D.İş. 2023/1176 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tekirdağ 1. Îdare Mahkemesince yapılan BAşVURUNUN KABULÜ ile, Çerkezköy Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 16/05/2023 tarih ve D.Îş. 2023/1176 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2024/45KARAR NO : 2024/385KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Özel hastanede kamu hizmeti niteliğinde olmayan tibbi uygulama sonucu uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Nesibe YONTARIM Vekili : Av. Mehmet Akif ÖZBULUT Davahlar 
Adli Yargıda ; 1- Özel Balat Or-Ahavim Musevi Hastanesi Vakf Vekili : Av. Avlin KIRAN 2-Bülent TEKEREKOĞLU Vekili : Av. Ayşe Gül HANYALIOĞLU 3- Orkhan BAİRAMOV Vekili : Av. Raife Imren Öner TOPALOĞLU İdari Yargıda : Özel Balat Or-Ahayim Musevi Hastanesi Vakfi Vekili : Av. Aylin KIRAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkilinin, estetik ameliyat yaptırmak amacıyla Dr. Bülent Tekerekoğlu ile iletişime geçtiğini ve tarafların aralarında yaptığı görüşmeler neticesinde ameliyatın davalı hastanede yapılmasına karar verdiklerini, 25/05/2021tarihinde ameliyathanede gerçekleştirilen operasyon sırasında, davacıya bağlanan isitıcı ekipman nedeniyle davacının bacaklarında yanıklar oluşması üzerine ilk tedavinin davalı hastanede görevli Dr. Orkhan Bairamov tarafindan yapıldığını, oluşan bu yanıklar nedeniyle davacının bir müddet çalışamaması nedeniyle kazanç kaybına uğradığını ve bu süreçte yaşamış olduğu elem ve ızdırap nedeniyle manevi olarak zarar gördüğünü ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere şimdilik, 100 TL kazanç kaybı ve 300.00o TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Eskişehir Tüketici Mahkemesi 15/06/2022 tarih ve E.2022/297, K.2022/582 sayılı kararı ile, davalı hastane yönünden yargı yolunun caiz olmaması, davalı doktorlar yönünden ise pasif husumet yokluğu nedeniyle HMK'nin 1 15/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"Dava mahiyeti itibariyle hizmet ilişkisinden kaynaklı olarak hekim hatasına - hizmet kusuruna dayanan tazminat davasıdır. Her ne kadar davalı şirket ise de dava konusu olay vakıf üniversitesine bağlı bir hastanede meydana gelmiştir ve davalı şirket de bu vakıf üniversitesinin iktisadi işletmesidir. Diğer davalılar da zaten bu vakıf üniversitesinde çalışan doktordur.

T.C. YARGITAY 13. Hukuk Dairesi'nin 2016/10129 E-2016/19728 K sayılı ilamı ile İSTANBUL BAM 19Hukuk Dairesinin 2017/207E-2017/234K sayılı ilamlarında da belirtildiği gibi;
Davaya konu zarar, Vakıf Üniversitesine bağlı bir hastanede yürütülen sağlık hizmeti esnasında meydana gelmiştir. Davalının sorumluluğuna dayanak yapılan olgular, kamu hizmetiyle ilgili ve hizmet kusuruna ilişkindir.Davalı vakıf hastanesi olması nedeniyle kamu tüzel kişisidir. Bu hastanede çalışan doktor da bu şekilde kamu görevlisi sayılmalıdır. Dolayısyla doğrudan doğruya kamu görevlisine dava açılması da mümkün değildir.
2577 sayılı Idari Yargılama Usulleri Yasasının 2/b Maddesine göre " idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan " tam yargı davaları"na bakma görevi idari yargıya verilmiştir.Öyle olunca, idare'nin, hizmet kusuru niteliğindeki eylemi somucu meydana gelen zararlardan dolayı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir.

Ote yandan diğer davalı doktorhakkında açılan davanın da pasif husumet yokluğundan reddi gerekir, şöyle ki;kamu hizmeti gören ilgililerin yapmış olduğu iş ve işlemlerden kaynaklanan kusura dayanan davalarda dahi ilgiliye husumet yöneltilemez, bu husus emsal yüksek yargi kararları ile de benimsenmiştir.
6100 sayılı HMK'nun 114. maddesinde de yargı yolu ve husumet dava şartları arasında sayılmış olup dava şartlarınn mevcudiyeti mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmelidir. Bu nedenle yapılan ön inceleme duruşmasında esasa girmeden davanın davalı hastane yönünden dava şartı yokluğundan diğer davalıyönünden ise husumet yokluğundan usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.(.Yargitay 13. Hukuk Dairesinin 01/11/2016 tarihli 2016/10129 2016/19728 Karar sayılı ilamında 

belirtildiği gibi HMK'nun 114. maddesinde yargı yolunu dava şartları arasında saymıştır. ayrica yargıtayın yerleşmişiçtihatları ile Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 13/05/2015 tarihli 1014/13-566 esas 2015/1339 karar yine benzer uyuşmazhıklarda Yargıtay 13. Hukukdairesinin 2015/41186 esas 2017/4377 karar sayılı kararın Yargıtay 13. Hukuk dairesinin 2015/13363 esas 2017/3325 karar yargitay 13. Hukuk dairesinin 2015/24443 esas 2016/17383 karar sayılıilam da bu yöndedir.)"
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle davalı hastaneye karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdariYargıda 
4. İstanbul 3. İdare Mahkemesi 05/12/2023 tarih ve E.2022/2174 savıh kararı ile, uyuşmazhğın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişi Hakkındaki Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledirı

"…Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davalı hastanenin, yanlış teşhis, hatalı tibbi uygulama ve organizasyon hatası nedeniyle uğramış olduğu zarara karşılık, kazanç kaybı için şimdilik 100,00-TL maddi ve manevi zararına karşılık 150.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümü olduğu belirtilmiştir.

Idare aleyhine eylem veya işlemden dolayı tazminata hükmedilebilmesi için ortada eylem veya işlemden doğan bir hizmet kusuru bulunması gerekir.

Idare hukuku öğretisinde "Hizmet Kusuru" olarak adlandırılan ve kusur esasına dayanan idari sorumluluk idari hizmetin kuruluş ve işleyişinden kaynaklanır. Kamu hizmeti eksik veya kötü yürütülmekte veya bu faaliyet idareden beklenen normal hizmet gerekleriyle bağdaştırılamayacak bir nitelik arz etmekte ise idarenin sorumluluğunu gerektiren bir hizmet kusuru var demektir.

Öte yandan, idarenin, hizmet kusuru nedeniyle sorumlu tutulabilmesi için tek başına hizmet kusurunun varlığıyeterli olmayip, bunun yanında idari işlem veya eylemden bir zarar doğmuş olması ve idari eylem veya işlemle zarar arasında bir illiyet bağının kurulabilmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla zarar ile idari işlem veya eylem arasında bir bağın varlığı şart olup, ancak zarar doğuran işlem veya eylemin idareyle ilişkisinin kurulmasından sonra zararın tazmini yoluna gidilmesi mümkündür.

Bakmakta olduğumuz davada, sağlık hizmeti faaliyetlerini yürüten özel hukuk kişisidir (Ayrıca söz konusu ÖZEL BALAT OR-AHAYİM MUSEVİ HASTANESİ VAKFI İKTİSADİ İŞLETMESÎnin herhangibir vakıf üniversitesi hastanesine de bağlı olmadiğı tespit edildiğinden) . Özel hastane ya da hekimleri ile hastalar arasındaki ilişki bir özel hukuk sözleşmesi olup, tarafların hak ve borçları ve dolayısıyla meydana gelen zarardan sorumluluk bu sözleşme kapsamında değerlendirilecektir. Dolayısıyla açılacak tazminat davalarında da adli yargı görevli olacağısonucuna varilmiştir..."
5. İstanbul 3. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGÍLİ HUKUK 
6. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir :
"(1) Bu Kanunun amaci; kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarınıkoruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayici, tüketiciyi aydınlaticı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir."
7 . 6502 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir :
"(1) Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar."
8. 6502 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesinin i ,i, k ve 1 bentleri şöyledir:
A 
i) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,
i) Satici: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,

k) Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,
l) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adma ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekálet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlüsözleşme ve hukuki işlemi.…."
9. 6502 sayılı Kanun'un "Yargılama, Denetim ve Cezaya İlişkin Hükümler"kısmında yer alan "Tüketici Mahkemeleri"başlıklı 73. maddesinin 1. bendi söyledir :
"(1) Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerigörevlidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'n Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarnca yapılanincelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerlerinde ortak davalı olan Özel Balat Or-Ahayim Musevi Hastanesi Vakfi yönünden görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'm davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇīFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacıın özel hastanedeki estetik ameliyatı sürecinde gelişen tibbi uygulama hatasıdan kaynaklı maddi ve manevi zararlariın tazmini istemiyle açılmiştır.

13. Davacının her iki yargı kolunda da herhangi bir vakıf üniversitesi hastanesine bağlı olmayan özel hukuk kişisi niteliğinde olan Özel Bolat Or-Ahayim Musevi Hastanesi Vakfi İktisadi İşletmesini (adli yargıda aynı zamanda davalı doktorlar Bülent Tekerekoğlu ve Orkhan Bairamov'u) hasım göstererek dava açtığı görülmüştür.

14. İdari yargılama konusu hizmet kusurundan söz edebilmek için; ortada idari eylem veya idari işlemden doğan bir hizmet kusuru bulunması gerekir. İdare hukuku öğretisinde “Hizmet Kusuru" olarak adlandırılan ve kusur esasına dayanan idari sorumluluk idari hizmetin kuruluş ve işleyişinden kaynaklanır. Kamu hizmeti eksik veya kötü yürütülmekte veya bu faaliyet idareden beklenen normal hizmet gerekleriyle bağdaştırılamayacak bir nitelik arz etmekte ise idarenin sorumluluğunu gerektiren bir hizmet kusuru var demektir. Öte yandan, idarenin, hizmet kusuru nedeniyle sorumlu tutulabilmesi için tek başına hizmet kusurunun varlığı yeterli olmayıp, bunun yanında idari işlem veya eylemden bir zarar doğmuş olması ve idari eylem veya işlemle zarar arasında bir illiyet bağının kurulabilmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla zarar ile idari işlem veya eylem arasında bir bağın varlığı şart olup, ancak zarar doğuran işlem veya eylemin idareyle ilişkisinin kurulmasından sonrazararın tazmini yoluna gidilmesi mümkündür.

15. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, özel hastane ya da hekimleri ile hastalar arasındaki ilişki bir özel hukuk sözleşmesi ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3.maddesi kapsamında bir tüketici işlemi olduğu,tarafların hak ve borçları ile meydana gelen zararlardan sorumluluğun bu sözleşme kapsamında değerlendirilecektir. Bu nedenle davacıın davalı vakıf hastanesine karşı açtığı tazminat davasının özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 3. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile.Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 15/06/2022 tarih ve E.2022/297, K.2022/582 sayılı kararımın, davalı Özel Balat Or-Ahayim Musevi Hastanesi Vakfi yönünden verdiği görevsizlik kararının kaldırlması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. İdare Mahkemesi BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 15/06/2022

tarih ve E.2022/297, K.2022/582 sayılı davalı Özel Balat Or-Ahayim Musevi Hastanesi Vakfi yönünden GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OYBÎRLİĞiYLE karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Uye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/46KARAR NO : 2024/296KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacı Belediye Başkanlığının ayrımcılık yasağı ihlali yaptığı nedeniyle idari para cezası ile cezalandırılmasına ve bu durumun kamuoyuna bildirilmesine ilişkin Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Kurul Kararının iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Bayraklı Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A. A 

Davah : Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu 
Vekili : Av. B.G 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili Belediye Başkanlığı hakkında siyasi görüş nedeniyle ayrımcılık yasağı ihlali yaptığından bahisle, 29.500 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ve bu durumun kamuoyuna duyurulmasına ilişkin Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 01/11/2021 tarih ve 2021/267 sayılı Kurul Karannın iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 12. İdare Mahkemesi 21/04/2022 tarih ve E.2022/813, K,2022/862 sayılı kararı ile, dava konusu idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6701 sayılı Kanun uyarınca uygulanan idari para cezasına ilişkin işleme karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1fikrası uyarınca adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara ilişkin istinaf isteminde bulunulması üzerine Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. Idari Dava Dairesi 16/11/2022 tarih ve K.2022/2963,K.2022/4918 sayılı kararı ile, mahkeme kararının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemininreddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Dava konusu idari para cezasımın verilmesine dayanak teşkil eden 20/4/2016 gün ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6701 sayılı Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nun "İdari Yaptırımlar" başlıklı 25. maddesinde; "(1) Ayrımcılık yasağının ihlali hálinde, bu ihlalin etki ve sonuçlarının ağırlığı,failin ekonomik durumu ve çoklu ayrımcılığın ağırlaştırıcı etkisi dikkate alınarak ihlalden sorumluolan kamu kurum ve kuruluşlari, kamukurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri hakkında bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır.

(2) Birinci fikrada belirtilen idari para cezasının kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hakkında uygulanması hálinde, õdenen idari para cezası, cezaya esas ayrımcı uygulamaya kusuruyla sebebiyet veren kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında görev yapanlara rücu edilir.

(3) 19 uncu maddede öngörülen yükümlülüklere, uyarıya rağmen haklı bir neden olmaksizın belirtilen sürede 

uymayan birinci fikra kapsamındaki kişi ve kuruluşlar hakkında beş yüz Türk lirasından iki bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu fikrada düzenlenen idari para cezaları hakkında da ikinci fikra hükmü uygulanır.
(4) Kurul, verdiği idari para cezasını bir defaya mahsus olmak üzere uyarı cezasına dönüştürebilir. Hakkında uyarı cezası verilen kişi veya kurumun ayrimcı filinin tekrarı hâlinde alacağı ceza yüzde elli oranında artirılır. Bu artiş ceza üst sinirini aşamaz.

(5) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(6) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde idari yaptırımlara ilişkin olarak 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. " düzenlemesine,
24/11/2017 gün ve 30250 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Ínsan Hakları Ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına flişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İdari Yaptırım Kararı"başlıklı 70.maddesinde; "(1) Ayrımcılık yasağının ihlali hâlinde, bu ihlalin etki ve sonuçlarının ağırlıği, failin ekonomik durumu ve çoklu ayrımcılığın ağırlaştırıcı etkisi dikkate alınarak ihlalden sorumlu olan kamu kurum ve kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlari, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri hakkında bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır.

(2) Birinci fikrada belirtilen idari para cezasının kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hakkında uygulanması hálinde, ödenen idari para cezasi, cezaya esas ayrimcı uygulamaya kusuruyla sebebiyet veren kamu kurum ve kuruluşlarında gõrev yapan memurlar ve diğer kamu gõrevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında gõrev yapanlara rücu edilir.

(3) Kanunun 19 uncu maddesinde öngörülen yükümlülüklere, uyariya rağmen hakhı bir neden olmaksizın belirtilen sürede uymayan birinci fikra kapsamındaki kişi ve kuruluşlar hakkında beş yüz Türk lirasından iki bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu fikrada düzenlenen idari para cezaları hakkında da ikinci fikra hükmüuygulanir.

(4) Kurul, verdiği idari para cezasını bir defaya mahsus olmak üzere uyarı cezasına dönüştürebilir. Hakkıda uyarı cezası verilen kişi veya kurumun ayrımcı filinin tekrarı hâlinde alacağı ceza yüzde elli oranında artirılır. Bu artiş ceza üst sinirini aşamaz.

(5) Verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(6) Idari yaptırımlara ilişkin Kanunda ve bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." şeklinde kanunun düzenlemesine paralel bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu durumda; dava konusu idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, yukarıda hükümlerine yer verilen 6701 sayılı Türkiye Însan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nun "Idari Yaptırımlar" başlıklı 25. maddesinin ve Kanunun uygulanmasınayönelik Yönetmeliğin 70maddesinin son fikrasında idari yaptırımlara yönelik olarak hüküm bulunmayan hallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanacağına ilişkin düzenlemesi de göz önüne alındığında; 6701 sayılı Kanun uyarınca uygulanan idari para cezasına ilişkin işleme karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargıın görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Nitekim, benzer uyuşmazlıkta Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi'nin 22/02/2022 tarih ve E:2022/496, K:2022/496 sayılı kararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanumunun 15/1-(a) maddesi hükmüuyarinca görev yönünden reddine...'
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliği27/07/2023 tarih ve D.İs No. 2022/16320 sayılı kararı ile, bahse konu kabahatin İzmir ilinde gerçekleşmiş olması nedeniyle davaya bakma yetkisinin İzmir Sulh Ceza Hakimliğine ait olduğu gerekçesiyle 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12/1 maddesi uyarınca yetkisizlik kararı vermiştir.

5. İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliği 23/10/2023 tarih ve D.İş. No.2023/6508 sayılı kararı ile, idari işleme yönelik itiraz başvurusunun idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve karar kesinleştiğinde görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karara karşı yapılan itiraz üzerine, Izmir 2. Sulh Ceza Hakimliği 21/11/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/10747 sayılı kararı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Başvuru dilekçesi, cevap dilekçesi, ekindeki belgeler, idari yaptırım kararının tüm dayanak belgeleri ve dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; başvuran hakkında Türkiye İnsan Haklan ve Eşitlik Kurumunun 01.11.2021 tarih 2021/267 karar numaralı kurul kararı ile ayrımcılık yasağı ihlali yapıldiğına, 29.500,00 TL idari para cezası uygulanmasına, kararın kamuoyuna duyurulmasına dair karar verildiği anlaşılmıştır. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari dava türleri; a) idari işlemler hakkında yetki, şekil sebep, konu ve amaç yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler "tarafindan açılan iptal davaları b) idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar açılan tam yargı

davaları c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında ortaya çıkan"uyuşmazhıklara ilişkin davalardır. Kamu kurumlarınca alınan idari kararları yetki, şekil, sebep, konu" ve amaçyönlerinden biri ile kanuna aykırı olup olmadığının yargısal denetimi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumunun 2. Maddesinde belirtilen iptal davaları kapsamında, idari yargı mercilerince yapılmaktadır. Dosya içeriğine göre;başvuran hakkında verilen ayrimcılık yasağı ihlaline, 29.500,00 TL idari para cezasına ve kararın kamuoyuna duyurulmasına dair kararın idarenin kamu gücü kullanarak, tek taraflı tesis ettiği idarinitelikte bir işlem olduğu söz konusu işlemin iptaline ilişkin davada 2577 sayılı Yasa'nın 2/a maddesi gereği idari yargı yerinin görevli olduğu sulh Ceza Hakimliklerinde incelenebilecek kararlardan olmadıği, başvuruya konu idari işleme karşı görevli Mahkemenin İdare Mahkemeleri olduğu anlaşıldığından; 5326 sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesi gereği, başvurunun görev yönünden usulden reddine, Aynı konuya ilişkin olarak itiraz edenin Ankara 12. Ídare mahkemesine yapmışolduğu başvurunun 21.04.2022tarih, 2022/813 esas, 2022/862 Karar sayılı kararı ile görev yönünden reddine karar verilmiş olmakla, her iki yargı yolu arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan görev uyuşmazhığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde karar verilmiştir..

KARAR; Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Türkiye Ínsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 01.11.2021 tarih 2021/267 karar numaralı idari işleme yönelik muteriz vekilinin itiraz başvurusunun 5326 sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesi uyarınca GÖREv YÖNÜNDEN USULDEN REDDINE,
Daha önce kesin suretle verilmiş Idari Yargı Karari mevcut olduğundan farklı yargı mercileri arasında karar kesinleştiğinde 12/6/1979 tarihli 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve șleyişi Hakkında Kanun'un 14.Maddesi mucibinde OLUMSUZ GÖREV UYUŞMAZLIGI çıkarilmasına,
Kararın bu haliyle kesinleşmesi halinde 2247 sayılı yasanın 15. Maddesi gereğince daha õnce görevsizlik verilmiş olan Idari Yargı Mercii dosyasının ilgili Mahkemeden (Ankara 12. Idare Mahkemesinden) istenilmesi ile dosyanın ihtilafinın halli için T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESI'NE GÖNDERİLMESINE.…."
6. 2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Danıştay Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazıl düşünce vermiştir. Yazılı dūşūncenin ilgili kısmı şöyledir:
".Bilindiği gibi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

Kamu kurumlarınca alınan idari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek açılan ve 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının amaci, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek, idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasıdır.
Diğer taraftan, 5326 sayılı Kabahatler Kanumu'nun 3. maddesini değiştiren 06.12.2006 tarihli ve 5560 sayılıKanunun 31. maddesinde “(.1) Bu Kanumun; / a) Ídari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, / b) Diğer genel hükümleri, İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında, / uygulanır." denilmiştir.
Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise; idari yaptirım kararinın verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olmasıhálinde; idari yaptırım kararma ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de "Bu hükümle, Kabahatler Kanunundaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı" ifade edilmiştir. 19.12.2006tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, 5326 sayılı Kanun'un; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari) yaptırim kararının verildiği işlem kapsamında aymı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması hâlinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, uyuşmazlığa konu Kurul Kararı ile idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı maddi olay nedeniyle, ayn kişi ile ilgili olarak idari işlem niteliğinde yaptırım da içeren "Kararın kamuoyuna duyurulmasına"da kararı verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği, dosyanın incelenmesinden anlaşılmıştır.
Incelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, yaptırımın dayanağı olan 6701 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda 

görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak kararın kamuoyuna duyurulması kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından, idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, 5326 sayılı Kanun'un 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 6701 sayılı Kanun uyarınca verilen Kurul Kararı'na karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, dava komusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği anlaşıldığından, Ankara 12.İdare Mahkemesinin21.04.2022 tarihli ve 2022/813 E.,-2022/862 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
B. Danıstav Bassavçıhğını Yazıl Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümūnün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şõyledir.

"..5236 sayılı Kabahatler Kanûnunun 3., 16., 19. ve 27. maddelerinde yer alan hükümlere göre idâri para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idârī yaptırım kararlarına karşı sulh ceza mahkemelerine, ilgili kanunlarda yeralan "diğer idârîtedbirlere" karşı idârí yargı mercilerine başvurulabileceği, ancak diğer kanûnlarda idârî yargı merciine başvurulabileceğine ilişkin hüküm bulunması ya da idârî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idâri yargının görev alanına giren kararların verilmiş olması hâlinde idârî yaptırımın ve aynı kişiyi ilgilendiren idârî işlemin iptali istemiyle açılacak dâvâların idârî yargı merciince çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Dâvânın, Kurul kararının iptali istemiyle açılmış olması nedeniyle, dává konusu kararın bütün olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, kararın ayrımcılık yasağının ihläl edildiğinin tespiti, idârî para cezası verilmesi ve kararın kamuoyuna duyurulması olmak üzereüç kısımdan oluştuğu dikkate alındığında, ayrımcılık yasağının ihlâl edildiğine ilişkin tespite istinaden verilen idârî para cezasına karşı açılan dâvânın kural olarak adlî yargı merciince görülmesi gerekmekte ise de, aynı işlem içeriğinde kamuoyuna duyurma işlemi de bulunduğundan ve bu işlemin idare tarafindan kamu gücü kullanılarak tesis edilen idâri işlem niteliğinde olması ve aksine bir kanúnîdüzenlemenin bulunmaması hâlinde idârî işlemlerin idâri yargının yargısal denetimine tâbi olması bakımından,uyuşmazhığın görüm ve çözümü idârî yargının görev alanına girmektedir.

Bu itibarla, kamuoyuna duyurma işlemi ile birlikte idâri para cezası verilmesine ilişkin işlemin yargısal denetiminin, Kabahatler Kanúnunun 27. maddesinin sekizinci fikrası uyarınca idâri yargı merciince yapılmasıgerekmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin E:2013/1601, K:2013/1818, E:2023/316, K:2023/442 sayılı ve Danıştay Onuncu Dairesinin E:2010/15924, K:2013/3472, E:2021/30, K:2021/4849 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idâri yargının görevli olduğu düşünülmektedir.."
III. İLGİLİ HUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar 

10. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Gene/ kanun niteliği " başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır."
11. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir :
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.


(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
12. 5326 sayıl Kanun'un "Başvuru yolu" başlıklı 27, maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir 
"(1) Idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptirim kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargımın görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
13. 6701 sayılı Türkiye Insan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nun "Kurulun görev ve yetkileri" başlıklı 11.maddesinin 1. fikrasının b bendi şöyledir :
"Ayrımcılık yasağı ihlallerine ilişkin başvurular ile insan hakları veya ayrımcılık yasağı ihlallerine ilişkin resen yapılan incelemeleri karara bağlamak, bu başvuru ve incelemelere ilişkin gerekli hâllerde uzlaşma sürecini sonuçlandırmak, ayrımcılık yasağı ihlallerine ilişkin bu Kanunda öngörülen idariyaptırımlara karar vermek."
14, 6701 sayılı Kanun'un "Kurulun çalışma esasları"başlıklı 12. maddesinin 11. fikrası şöyledir :
"Kurul, gerekli gördüğü durumlarda kararlarıni, kişisel verilerin gizliliği ilkesine bağlı kalmak kaydıyla uygun vasıtalarla kamuoyuna duyurabilir."
15. 6701 sayılı Kanun'un "İdari yaptırımlar" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"(1) Ayrımcılık yasağının ihlali hâlinde, bu ihlalin etki ve sonuçlarının ağırlıği, failin ekonomik durumu ve çoklu ayrımcılığın ağırlaştırıcı etkisi dikkate alınarak ihlalden sorumlu olan kamu kurum ve kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlari, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri hakkında bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır.

(2) Birinci fikrada belirtilen idari para cezasının kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hakkında uygulanması hâlinde, ödenen idari para cezası, cezaya esas ayrımcı uygulamaya kusuruyla sebebiyet veren kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve diğer kamu gõrevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında görev yapanlara rücu edilir.

(3) 19 uncu maddede öngõrülen yükümlülüklere, uyarıya rağmen haklı bir neden olmaksızın belirtilen sürede uymayan birinci fikra kapsamındaki kişi ve kuruluşlar hakkında beş yüz Türk lirasından iki bin Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu fikrada düzenlenen idari para cezaları hakkında da ikinci fikra hükmü uygulanır.
(4) Kurul, verdiği idari para cezasını bir defaya mahsus olmak üzere uyarı cezasına dönüştürebilir. Hakknda uyarı cezası verilen kişi veya kurumun ayrımcı filinin tekrarı hálinde alacağı ceza yüzde elli oranında artırılır. Bu artiş ceza üst sinirini aşamaz.

(5) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(6) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde idari yaptırımlara ilişkin olarak 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir 

17. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir. " hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

18. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için 

Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler."hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

19. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayıinceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma imkânını tanımıştır.
20. Olayda, adli yargı yerince, gõrevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için kararın kesinleşmesinden sonra dava dosyasının re'sen Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

21. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davalı vekilince de olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvuruda bulunulduğu hususu da gözetilerek, İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliğince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile ; Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Incelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki yazılı açıklamaları okunup bu yöndeki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, davacı Belediye Başkanlığının ayrımcılık yasağı ihlali yaptığı nedeniyle idari para cezası ile cezalandırılmasına ve bu durumun kamuoyuna bildirilmesine ilişkin Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 09/02/2022tarih ve 2021/267 sayılı kurul kararının iptali istemiyle açılmıştır.

24. 5236 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3., 16., 19. ve 27. maddelerinde yer alan hükümlere göre idari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına karşı sulh ceza mahkemelerine, ilgili kanunlarda yer alan "diğer idari tedbirlere" karşı idari yargı mercilerine başvurulabileceği, ancak diğer kanunlarda idari yargı merciine başvurulabileceğine ilişkin hüküm bulunması ya da idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararların verilmiş olması hâlinde idari yaptırımın ve aynı kişiyi ilgilendiren idari işlemin iptali istemiyle açılacak davaların idari yargı merciince çözümlenmesi gerektiği açıktır.

25. Davanın, Kurul kararının iptali istemiyle açılmıs olması nedeniyle, dava konusu kararın bütün olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, kararın ayrımcılık yasağının ihlâl edildiğinin tespiti, idari para cezası verilmesi ve kararın kamuoyuna duyurulması olmak üzere üç kısımdan oluştuğu dikkate alındığında, ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine ilişkin tespite istinaden verilen idari para cezasına karşı açılan davanın kural olarak adli yargı merciince gõrülmesi gerekmekte ise de,aynı işlem içeriğinde kamuoyuna duyurma işlemi de bulunduğundan ve bu işlemin idare tarafından kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olması ve aksine bir kanuni düzenlemenin bulunmaması hâlinde idari işlemlerin idari yargının yargısal denetimine tabi olması bakımından, uyuşmazlığın görüm ve çözümū idari yargının görev alanına girmektedir.
26. Bu itibarla, kamuoyuna duyurma işlemi ile birlikte idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin yargısal denetiminin, Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fikrası uyarınca idârî yargı merciince yapılması gerekmektedir.
27. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/10/2023 tarih ve D.Íş No.2023/6508 sayılı başvurusunun kabulü ile; Ankara 12. Idare Mahkemesinin21/04/2022 tarih ve E.2022/813, K.2022/862sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/6508 sayılı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 12. Ídare Mahkemesinin 21/04/2022 tarih ve E.2022/813, K.2022/862 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,

08/07/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/51KARAR NO : 2024/295KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olan İSKİ'nin hizmet kusurundan kaynaklı zararın tazmini talebiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : O.G 

Vekili : Av. S.S 

Daval : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlūğü
Vekili : Av. N.Y 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili 15/08/2022 tarihinde İstanbul'da meydana gelen yoğun yağış sebebiyle, kanalizasyon giderlerinde oluşan geri tepme sonucunda müvekkilinin konutunu lağım suyu bastığını, konutta bulunan tüm eşyalarının zarar gördüğünükendisinin söz konusu olay nedeniyle üst solunum yolu enfeksiyonu geçirerek hastaneye kaldırıldığını, manevi bütünlüğünün zarar gördüğünü, oluşan zararların idare tarafından karşılanması için 22/09/2022 tarihinde idareye dilekçeyle başvuru yapıldığını, 10/11/2022 tarihinde idarece verilen cevapta idarenin herhangi bir kusuru bulunmadığını bildirdiğini beyanla, oluşan zararda idarenin hizmet kusuru bulunduğunu iddia ederek, simdilik 5.000 TL maddi, 15.000 TL manevi zararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 13/11/2023 tarih ve E.2023/82, K.2023/2525 sayıh kararı ile, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş, karar istinafedilmeksizin kesinleşmiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir 
".…Davalı kamu kurumu olup kamu hizmeti niteliğindeki çalışmalarını 'özel hukuk kuralları kapsamında yapmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanumu'nun 16. maddesinde; kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine gõre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafindan kurulan kurum ve kuruluşların dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir 
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'da,ISKt Genel Müdürlüğünün genel kurul, yönetim kurulu ve genel müdürlük ile yönetileceği, denetçileri vasıitasıyla denetleneceği, yıllık çalışma ve yatırimlarının bilançolarda belirlenerek genel kurulun onayına sumulacağı ve bütçesinin kamu iktisadi teşebbüslerinde uygulanan bütçe formülünde düzenleneceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda Istanbul Suve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğünün de 2560 sayılı Kanun kapsamında bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmeti yaptığı ancak, çalışmalarının õzel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacir sıfatını taşıdığı kabul edilmelidir.

Davalının haksız eylem teşkil eden faaliyetinden kaynaklanan bu uyuşmazlığın da yerleşik yargısal uygulamalarda görüldüğü gibi, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekir (HGK'nın 21/09/1983 gün ve 1980/11-2721;1983/823 ile 29/11/1995 gün ve 1995/11-647; 1995/1043 sayılı kararlari).

Nitekim, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 19/07/2023 gün ve E:2023/2418, K:2023/2414

sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul Anadolu 29. Aslive Hukuk Mahkemesi 08/01/2024 tarih ve E.2023/457 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismışöyledir :
".….Kamu hizmeti vürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava,kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görülmesinde ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Somut olaya gelince, davacinın ikametine 16/05/2021 tarihinde atik su dolması nedeniyle davalı idare tarafından çalışma yapıldıği, bu çalışmaya rağmen 15/08/2022 tarihinde davacının ikametine yeniden lağım suyu dolduğu iddia edilmiştir.

Davalı ISK1'nin 02/01/2024 tarihli yazı cevabı ekinde bulunan ariza kaydında 12/08/2022 tarihinde davacının adresinde kanal bacası temizliği ve rögar kapağı değişikliği işlemi yapıldığı, bu işlemden 3 gün sonra davacının ikametinde su baskımı yaşandığı, buna göre davalı idarenin atk su hattında yaptığı çalışma nedeniyle aynı zararın tekrarlandığı sabittir.

İdare Mahkemesince verilen kararda bu hususta açık bir gerekçe yazılmadığı ve bu yönde yeterli bir inceleme yapılmadiği, davalı kurumun 12/08/2022 tarihinde yaptığı bakım işleminden sonra davacının ikametinde meydana gelen zararın hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası şeklinde idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşılmakla olumsuz görev uyuşmazlığı meydana gelmiştir.

O halde 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince somut uyuşmazlıkta idari yargı yolunun görevli olduğu gözetilerek, derdest bulunan dava dosyasındaki yargılamayı durdurmak suretiyle kül halinde yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesiaçısından eldeki dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi, yargı yolu hakkında verilecek karariın beklenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Yukarıda izah edilen sebeplerle Ístanbul 10. Ídare Mahkemesinin 2023/82 Esas sayılı dosyasının aslının celp edilerek 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, uyuşmazlık çözümlenene kadar eldeki dosyada başkaca bir işlem yapılmamasına karar vermek gerekmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1-Olumsuz görev uyuşmazlığı hakkında karar vermek üzere 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine,
2-Istanbul 10. Idare Mahkemesinin 2023/82 Esas sayılı dosyasının ASLININ mahkememize gönderilmesinin istenilmesine,
3-Eldeki dosyada yapılacak yargı işlemlerinin 2247 sayılı Kanun'un 19/1. maddesi gereğince uyuşmazlık çözümlenene kadar ertelenmesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi..…."
5. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 21 ve 16. maddeleri uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Danıştay Başsavcısının yazılı düşünceleri istenmiştir 
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…Bilindiği gibi, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKt) Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Istanbul Büyükşehir Belediyesinin (ÎBB) su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanlar devralmak ve bir elden işletmek üzere İSKİ Genel Müdürlüğü kurulduğu, İSKİ'nin, İBB'ye bağh müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olduğu, ISK1 personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi bulunduğu belirtilmiş; 2.maddesinin birinci fikrasının (b bendinde “b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden 

uzaklaştırılması ve zararsiz bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması içir abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanlarıdevralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımınıyapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,", (d) bendinde "Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alan içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak' İSKİ'nin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 4. maddesinde, İBB Meclisinin, İSKİGenel Kurulu olarak görevli ve yetkili olduğu açıklanmış, Ek 5. maddesinde (05.06.1986 - 3305/3 md. ile gelen Ek 4madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.), bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.

2560 sayılı Kanun'un 1. maddesinin açık hükmü karşısında davalı İSKī Genel Müdürlüğünün bir kamu tüzel kişisi olduğu ve bir kamu hizmetin ifası ile görevlendirildiği kuşkusuzdur.

Idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynıplan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamındayargisal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Olayda, davacıya ait evde, kanalizasyon şebekesinin yetersiz kalması sonucu biriken yağmur sularını tahliye edememesi ve biriken yağmur sularının bina içerisine girişi ile gerçekleştiği iddia edilen olay sonucu evde meydana gelen toplam zararın faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasa'nn 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, dizenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksakık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır 
Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargisal denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "İdari dava türleri" arasında sayılan "Idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açilacak tam yargi davası'l'' kapsamında, idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlik Mahkemesinin 28.11.2022 tarihli ve 2022/366 E., 2022/629 K. sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın idari yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, Ístanbul Anadolu 29. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulüyle, İstanbul 10. Ídare Mahkemesinin 13.11.2023 tarihli ve 2023/82 E., 2023/2525 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
B. Danıştay Başsavcıhğının Yazıl Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir:
"…Anayasanın 125. maddesi uyarınca idare, kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eylemleri nedeniyle kişilerin uğradıkları zararları tazminle yükümlüdür.

2560 sayılı Kanunla kurulmuş olan su ve kanalizasyon idarelerinin kamu tüzel kişisi oldukları ve yapmakla yükümlü bulundukları alt yapı hizmetlerinin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır. Bir başka anlatımla, su ve kanalizasyon idareleri kamu hizmeti niteliği taşıyan alt yapı hizmetlerini idare hukuku ilke ve kurallarına göre kamusal yetki kullanarak yapmak ve sürdürmekle görevli kılınmıştır. Bu itibarla kanunen yürütmekle yükümlükılındıkları görevler açısından bu idareler Türk Ticaret Kanununa göre tâcir sayılamayacakları gibi özel hukuka tâbi bazı iş ve işlemlerinin mevcut olması kamu hizmeti niteliği taşıyan alt yapı hizmetlerinden doğan sorumluluklari bakımından idare hukuku ilke ve kurallarına täbi tutulmalarına engel teşkil etmemektedir.
Davalı idarenin sorumluluğunda bulunan kanalizasyonun tikanması nedeniyle davacinın evini su basmasısonucunda uğranıldığı ileri sürülen maddî ve manevi zararlara ilişkin tazmin sorumluluğu, özel hukuktan kaynaklanan bir sorumluluk olmayıp davalı idarenin alt yapı hizmetini kusurlu yürütmesinden kaynaklandıği iddiasına dayandığından, idare hukuku kurallarına göre değerlendirilmesi gereken bir sorumluluktur.
Bu itibarla, uğranıldığı ileri sürülen zarar, 2560 sayılı Kanun uyarınca kamu tüzel kişisi olarak kurulmuş olan İSKi Genel Müdürlüğü'nün anılan Kanunla belirlenmiş olan alt yapı tesisini kurma ve işletme görevi kapsamında sunmuş olduğu kamu hizmetinin kötü işlemesi, hiç işlememesi ya da eksik işlemesi biçiminde ortaya çikan hizmet kusuru veya başka nedenlerle idarenin kusursuz sorumluluğu bulunup bulunmadığının tespitini gerektirdiğinden ve bu hususların belirlenmesi idare hukuku esaslarına göre yapılabileceğinden, İdarî eylemden doğan zararın tazmini talebiyle açılan bu davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Idarî Yargılama Usûlü Kanununun 2. maddesinin(1-b)işaretli bendi uyarınca Idarī yargı mercii görevli bulunmaktadır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/02/2023 tarihli ve E:2022/758, K:2023/109 sayılı kararı da bu yöndedir.SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Idarî yargının görevli olduğu 

düşünülmektedir.…."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafından açılan iptal davalariı,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çikan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

10. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 1, maddesi şöyledir:
"(Değişik: 7/2/1983-KHK 56/1 md.; Aynen kabul: 23/5/1984 - 3009/1 md.)
İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlütesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere Istanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genei Müdürlüğü kurulmuştur.

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü bu Kanunda İSKİ olarak anılır.
Genel Müdürlüğün hizmeti, İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyük şehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluştarafindan yürütülür. Ayrica Içişleri ile Bayındırlık ve Iskan bakanlıklarının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. 1SK1 personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanumu hükümlerine tabidir."
11. 2560 sayılı Kanun'un "Görev ve yetkiler" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"ISKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır:
a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtiılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımınıyapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanmasi, yerleşim yerlerinden uzaklaştiırıłması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
c) Bölge içindeki su kaynaklarının, deniz, göl, akarsu kyilarının ve yeraltı sularinın kullanılmış sularla ve endüstri artıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasınıönlemek, bu konuda her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak,
d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,
e) Her türlü taşıır ve taşınmaz malı satın almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, ISKI'nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamuveya õzel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve işletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmek,
f) Kuruluş amacına dönük çalışmaların gerekli kılması halinde her türlü taşınmaz malı kamulaştırmak veya üzerinde kullanma hakları tesis etmek."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 

12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hakim Şerife ÖzDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, aşırı yağış ve kanalizasyonun tıkanması nedeniyle davacının evini su basması sonucu uğranılan zararı,olayda kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla davalıdan tazmini istemiyle açılmıştır.

15. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının kiracı olarak oturduğu ikamette 15/08/2022 tarihinde meydana gelen yoğun yağış nedeniyle kanalizasyonunun tıkanması sonucu oturduğu evi su bastığı, eşyalarının zarar gördüğü anlaşılmıştır .
16. Kamu hizmetini yürüten davalının bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada,kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir.
17. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu;idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise,mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır 

18. Kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar,idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanan sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

19. Buna göre yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzel kişiliğini haiz İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün, faaliyet alanı içerisine giren kamu hizmetini yerine getirirken oluştuğu iddia edilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul Anadolu 29. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile; İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 13/11/2023 tarih ve E.2023/82, K.2023/2525 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul Anadolu 29. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 10. İdare Mahkemesince verilen 13/11/2023 tarih ve E.2023/82, K.2023/2525 sayılı GÖREVSÍZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde Üye Nilgün TAŞ'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Davacı tarafından açılan is bu davada, davalı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğunda bulunan davalı idarenin hizmet alanı kapsamındaki ikamette yoğun yağış nedeniyle kanalizasyon tıkanmasınedeniyle oluşan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmiştır .

Dava konusu uyuşmazlığa baktığımızda TBK'nın 49. maddesi gereğince bir haksız fil söz konusudur. TBK'nın 49/1.maddesinde aynen “ kusurlu ve hukuka aykırı bir fille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür" ifadesi yer almaktadır. Davaya konu olayda haksız filden kaynaklanan tazminat istemi olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır.Uyuşmazlık konusu itibariyle değerlendirildiğinde, özel hukuktan kaynaklanan ve yine özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın taraflarına baktığımızda bir dvacının gerçek kişi, davalının ise özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkaçısından davalının vasfı daha önemli olup, davalı õzel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzel kişisidir.

Davalılardan İski Genel Müdürlüğü, bir kamu kurumudur ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlıdır. Davalıkamu kurumu olup kamu hizmeti niteliğindeki çalışmalarınıözel hukuk kuralları altında yapmaktadır. TTK'nın 16. maddesinde,kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmek üzere devlet,vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafından kurulan teşekkül ve müesseselerin dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında, davalılardan İSKī'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmeti yaptığı; ancak,calışmalarının özel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacir sıfatını taşıdığı benimsenmelidir. Haksız eylem niteliğindeki tutumundan kaynaklanan uyuşmazlığın da, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekir. Bu yönde yargısal uygulamalar yerleşiktir (HGK' nun 21.9.1983 gün ve 1980/11-2721; 1983/823 ile 29.11.1995 gün ve 1995/11-647; 1995/1043 sayılı kararlan).
İdari yargı yerlerinde açılacak davalarda husumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2. maddesi gereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareye karşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerinde dava açılamaz. Davacı, faaliyetini õzel hukuk hükümlerine göre yürüten davalının haksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürüp istekte bulunduğuna göre davanın görüm ve çözüm yeri idari yargıyeri olmayıp adli yargı yeridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davaya konu uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiğini düşündüğümden sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmıyorum.

Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/58KARAR NO : 2025/18KARAR TR : 07/01/2025
ÖzET: Yersiz olarak ödenen "ek ödemenin" geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olmadığının saptanmasıkarşısında yersiz ödemenin geri alınması için idarece açılan alacak davası sonunda, davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin Adli Yargı yerince verilen kararın KALDIRILMASINA, hukuk ve usule uygun bulunan İdari Yargı yeri KARARININ KABULÜ ile HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE karar verilmesi hk.


KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 
Giderilmesini İsteyen 

(İdari Yargıda Davacı

Adli Yargıda Davalı): S.Ö

Vekili : Av. K.A 
Karşı Taraf 

(Adli Yargida Davacı

İdari Yargıda Davalı): Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av. M.K.D 

I. İDARÍ YARGIDA DAVA SURECİ
A. Dava Konusu Olay 
1.Davacı S.Ö vekili, müvekkilinin Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesinde gastroenteroloji uzmanı olarak calıştığı Subat 2013 - Haziran 2014 döneminde, mevzuata aykını olarak acık hata sonucunda kendisine ödenen toplam 14.139,94 TL tutarlı döner sermaye ek õdemelerinin yersiz yapıldığından bahisle iadesine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna karşı idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Yargılama Aşamaları
2. Çorum Ídare Mahkemesi 26/02/2016 tarih ve E.2016/158, K.2016/160 sayılı kararı ile, söz konusu idari işlemin idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte bir işlem olmadığı, hazırlayıcı ve ön işlem mahiyetinde bir işlem olduğu gerekçesiyle, davanın incelenmeksizin reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesi 03/05/2016 tarih ve E.2016/483, K.2016/454 sayılı kararı ile, itiraz isteminin reddi ile kararın onanmasına karar vermiş, bu karara karşı karar düzeltilme isteminde bulunulmuştur.
4. Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 28/12/2016 tarih ve E.2016/467, K.2016/432 sayılı kararıile, ortada kesin ve yürütülebilir nitelikte bir idari işlem olduğunu ve işin esasının incelenmesi gerektiğini belirterek; karar düzeltme isteminin kabulüne, kapatılan Kırıkkale Bölge İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, Çorum İdare Mahkemesinin 26/02/2016 tarih ve E.2016/158, K.2016/160 sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir,
5. Çorum Ídare Mahkemesi 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince, 12/12/2017tarih ve E.2017/1174, K.2017/1285 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiş ve bu karar kesinlesmistir. Mahkeme kararının ilgili kısmı sövledir 

"...Dava dosyasının incelenmesinden; Hitit Üniversitesi Corum Eğitim ve Araştirma Hastanesi mutemetlik işlemleri ile ilgili olarak yapılan denetim neticesinde hazırlanan raporda, Devlet Hastanesi iken Eğitim Araştirma Hastanesine dönüşen sağlık tesislerinin klinikerinde dekanlık tarafindan eğitim onayı almmış ise; Ek Ödeme Yönetmeliğinin üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanının hesaplanmasının a) bendi gereğince bir kliniğe bağhı çalışanlar maddesine göre ek ödemenin hesaplanması, eğitim kliniği onayı ahınmamış birimler için üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanı hesaplamasının b) bendi gereğince bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar maddesine gõre hesaplanması gerektiğinin belirtildiği, 11.01.2016 tarih ve 16000690 sayılı işlemde,Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin 2013 Şubat - 2014 Haziran aylarını kapsayan ek ödeme işlemlerinde kliniklerin Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi yöneticiliği tarafindan açıldığı ve tarafina yersiz ödeme yapıldığıın 23.07.2014 tarihli denetim raporu ile ortaya konulmuş olduğu belirtilerek 2013Şubat - 2014 Haziran döneminde davacıya yersiz ōdendiği belirlenen 14.139,94 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacıya, 2013 yılı Şubat ayı ile 2014 yılı Haziran aylarını kapsayan dönemde ek ödeme olarak verilen 14.139,94.-TL'nin fazladan õdenmesinde davacının hilesinin, gerçek dışı beyanının neden olmadıği, hatalıödemenin basit bir inceleme ile fark edilmeyip, 23.07.2014 tarihli denetim raporu sonucu ortaya çıkarılmış olduğu,ayrıca davacının kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın bulunmadığı görüldüğünden; söz konusu ödemelerin,yukarıda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca idari dava açma süresi içerisinde geri istenmesi mümkün iken, anılan ödemelerin bu süre geçtikten sonra geri istenilmesinde hukuki isabet görülmemiştir..."
II. ADLÍYARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
6. Davacı Sağlık Bakanlığı vekili, yapılan yersiz ödemelerin açık hatadan kaynaklandığı iddiasıyla, Türk Borçlar 

Kanunu'nun "sebepsiz zenginleşme" hükümleri kapsamında yersiz ödendiği ileri sürülen ek ödemenin davalı uzman hekimden tahsili talebiyle adli yargı yerinde alacak davası açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
7. Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesi 05/10/2018 tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayıh kararı ile, davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile 11.344,99 TL alacağın 19/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir. Bu kararın istinaf edilmesi üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi 18/10/2023 tarih ve E.2022/1281, K.2023/2275 sayılı karar ile, karar tarihi (2018) itibariyle 3.560 TL'sını geçmeyen davalara ilişkin kararların kesin olup istinaf yoluna başvurulamayacağından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/2, 346 ve 352. maddeleri gereğince davacı tarafin istinaf dilekçesinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Toplanandelillerin değerlendirilmesineticesinde; Davalımın Çorum Devlet Hastanesinde görev yaptığı Ekim 2011- Kasım 2014 dönemindemevzuata aykırı olarakaçık hata sonucunda kendisine ödenen toplam 14.139,94 TL ek ödemenin geri ödenmesi gerektiğine ilişkin Çorum Devlet Hastanesinin 11/01/2016 tarih ve 0690 sayılı yazisıı19/01/2016 tarihinde tebliğ aldığı fakat gereğini ifa etmediğini, yapılan bu açık hata ile kamunun zararına olarak davalının sebepsiz yere zenginleştiğini, belirterek davanın kabulü ile fazlaya dair talepleri saklı kalmak kaydıyla 14.139,94 TL'nin her bir ödeme döneminden itibaren ayrı ayrı işleyecek yasal faizi ile birlikte davaliıdan tahsili ile davaciya verilmesini talep etmiş olup, mahkememizce alınan bilirkişi rapor ve ek raporları ile davacı idare tarafindan davalı yana 2013 yilı Şubat, Mart, Nisan, Mayis, Haziran, Temmuz ve Ağustos ayları için 11.344,99 TL "bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" kuralı doğrultusunda 94 katsayı üzerinden ödeme yapılması gerekirken, 124katsayı formüller üzerinden hesap yapılarak fazla ödeme yapıldiğı, her ne kadar ödeme tarihinden itibaren bilirkişi tarafindan 2.794,95 TL faiz belirlenmis ise de, bu ödemenin yapılmasında davalının her hangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla ve dosya kapsamıyla davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, 11.344,99 TL alacağın 19/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya dair talebinin reddine..'
II. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
8. İdari yargı yerinde davacı ve adli yargı yerinde davalı olan S.Ö'ın vekili, idari yargı yerinde verilen "yersiz ek ōdemelerin iadesine ilişkin işlemin" iptaline karar verildiği halde, adli yargı yerinde "yersiz ek ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında" tahsiline karar verildiğini, kararlardan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle, ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının, idari yargı yerinde verilen iptal kararının benimsenmesi suretiyle giderilmesi talebinde bulunmuştur.

9. Hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle S.Ö'ın vekili doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmuşMahkememizce dava dosyaları istenmiştir.

10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı dūşünceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcıhğının Yazıl Düşüncesi 
11. Danıştay Başsavcısi, Çorum 2. Ídare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696 sayılı kararı ile,Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018 tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığıbulunduğuna, Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018 tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayılı kararının kaldırılmasına, Çorum 2. Ídare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazıl düşüncenin ilgili kısmı şöyledir 

".….Hukûkî güvenlik ilkesi, kişilerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Hukûkî güvenlik ilkesinin bir unsuru olan idârî tasarrufların makable şamil olmaması (geçmişe etkili olmamasi)ilkesi, müesses vaziyetlerle müktesep hakları korumak ve hukûki münasebetlerde istikrar sağlamak ihtiyaç ve zarûretinden doğmuş sosyal bir hayat kaidesidir. (DURAN Lütfi, İdâre Hukuku Meseleleri, 1964, s. 403).
Yerleşmiş (müesses) durumların hataen doğmuş olsalar ve hak teşkil etmeseler bile, her zaman geriye yürür şekilde ortadan kaldırılabilmeleri, istikrârı ve toplumun güven hissini sarsar, kamu düzenini zedeler. Hukuka aykırıişlemin ilgili kişi lehine doğurduğu hukûki durumların ilelebet tartışma konusu yapılması sakıncalıdır. Dolayısıyla belirli bir süre geçtikten sonra bu huküki durumların korunmasında, meşrû yararları olan ilgililerin korunmasını,yâni hukûki durumların dokunulmazlığını kabul etmek gerekir. (TAN Turgut, İdári İşlemin Geri Alınması, 1970, s. 60).
Yargitay Içtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27/01/1973 tarihli, E.1972/6, K.1973/2 sayılı kararında; idâre hukukuna ilişkin anlaşmazlıklara idâre hukuku kurallarının uygulanmasının gerekli olduğu, sebepsiz zenginleşmede 

sebep ile bunun sonuçlarım ayirmak gerektiği, eğer bu sebep idâre hukükunu ilgilendiren bir sebep ise múteber olup olup olmadiğının idâre hukúku ilkelerine göre çözümlendikten sonra sonuçlarının tâyin ve tespitinde Borçlar Kanûnunun uygulanacaği, ancak sebepsiz zenginleşmenin sonuçlarına Borçlar Kanûnu hükümlerinin uygulanabilmesi için idâre hukukunda bu hükümlerin aksine hüküm bulunmaması gerektiği, başka bir ifadeyle Borçlar Kanúnu hükümlerinin idâre hukúkunda hüküm bulunmadığı hallerde tamamlayıcı hüküm olarak uygulanabileceği, idârenin mahkemeye başvurmadan re'sen istirdada kalkması hâlinde Danıştayın anlaşmazlığıçözmek için idåre huküku kurallarını uygulayacaği, idârenin fazla ödemeleri memurun aylığından kesmeyip mahkemeye başvurması hâlinde anlaşmazlık aynı olduğu hâlde bu kez idare huküku kurallarımın değil de Borçlar Kanúnu kurallarının uygulanması ve belki de tamâmen aksi sonuca varılmasının adâlet ve hukuk düzeninin kabul edemeyeceği bir duruma yol açacaği, hukuk alanında istikrar ve güvenin ise temel ilkelerden olduğu, onun için anlaşmazlık sebebi idâre hukûkunu ilgilendiren bir sebep ise bu çelişkiyi önlemek, ikili sonuca varma ihtimalini ortadan kaldırmak, uygulamada yeknesaklığı sağlamak için işlemin ait bulunduğu hukuk dalı kurallarının uygulanmasının zorunlu olduğu, bu itibarla, idârenin yanlış işlemini geri alması üzerine geri alma tarihine kadar ödediği fazla paraların sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsilini istemesi davalarında yanlış işlemin geri alınıp alınamayacağı ve geri alınabilse dahi geçmişteki durumların hukukça tanınması gerekip gerekmediği ve bunun sonucu olarak ödenmiş paraların geri istenip istenemeyeceği konusundaki sorunun idâre hukûku kurallarından faydalanılarak çözümlenmesi gerektiği, sebepsiz zenginleşme dâvâsının hakkâniyete dayanan bir dâvâ olduğu, kişiyi (özellikle intibaklarda memuru) ilelebet durumun değiştirilebileceği endişesi içinde bırakmak ve yanlış işlemin doğuşunda hiç bir payı bulunmayan (iyi niyetle zenginleşen) kişiyi aldığını geri verdikten sonra, bu yanlış işlem ve ivazsız kazandırma olmasa idi bulunacağı durumdan daha kötü bir duruma dūşürmenin hakkâniyet ilkesi karşısında savunulamayacak bir tutum olacaği, müktesep hak (kazanılmış hak) ile müesses đurum (yerleşmiş, kazanılmış durum)kavramları arasında fark bulunduğu, kazanılmış hakkın hukúka uygun bir işlemden doğacağı ve bu işlem geri alınsa bile ilerisi için de devam edeceği, yerleşmiş (kazanılmış) durum kavramının ise hukuka aykırı bir işlemin belirli bir süre geçtikten sonra geri alınması üzerine artık ilerisi için işlemin hüküm ifade etmeyeceğini, fakat geçmişte kalan durumun da tanınması gerektiğini ifade ettiği, yâni işlemin ilerisi için değiştirildiği, düzeltildiği anlamına geleceği,onun için hukûka aykarı (yanlış) işlem dâvâ süresi geçtikten sonra geri alınırsa sonrası için kişiye hak bahşetmeyeceği, yalnizca geçmişteki durumun parasal da olsa tanınması sonucunu doğuracaği, bu sūre geçtikten sonra idâre yanlış işlemini geri alsa bile geçmişteki durumlar artık "kazanılmış durumlar" niteliğinde olacağından,yanlış işleme dayanılarak yapılmış õdemelerin sebepsiz olduğunun ileri sürülemeyeceği ve geri istenmesinin mümkün olmayacağı, fakat, bunun ancak iyi niyetli kişiler için geçerli olduğu, eğer idárenin yanlış işlem yapmasına kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi sebebiyet vermiş ise, bu yanlış işlemi idárenin her zaman bir süre şartına bağlıolmaksizın geriye yürür sekilde geri alabileceği, belirtilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında da;idârenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hâllerinde süre aranmaksizın kanunsuz terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği belirtilmiş olup, anılan kararda "(…) Istikrar kanûnîlik ve kamu yararı kuralları yanında iyi niyet kuralı üzerinde de önemle durulmuştur. İdârenin sakat ve dolayısiyla hukúka aykırı terfi veya intibak işlemine idâre edilenin gerçek dışı beyanı veya hilesi sebep olmuşsa veyahut geri alınan idárî tasarruf yok denilebilecek bir illetle malúlse yahut bir terfi veya intibakta idâre edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata mevcutsa ve idâreyi haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye imkân yoktur. Binaenaleyh bu kararlara dayanılarak yapılan kanunsuz ödemeler için süre düşünülemez ve her zaman istirdat olunabilir. Ancak bunun dışında kalan hatalı ödemeler için memurun iyi niyeti istikrar ve kanûniyet kadar önemli bir kural olduğundan yukarıda yazılan istisnalar dışında kalan hatalı õdemeler dâvâ açma süresi içinde istirdat edilebilir." gerekçesine yer verilmiştir.
Hatalı idârî işlemlerin geri alınmasına ilişkin olarak Yargutay ve Danıştayca alınan içtihadı birleştirme kararları Devlet memurlarının intibak ve terfi işlemlerine ilişkin olmakla birlikte, bu kararlarda belirtilen ilkeler,hatalı idârî işlemlerin geri alınması hususunda kyasen uygulama alanı bulabilecek genel ilkeler olduğundan, hukûka aykırı idârî işlemlere dayalı olarak elde edilen kazanımların geri alınıp alınamayacağına ilişkin bu ilkelerden somut olayın özellikleri dikkate alınmak suretiyle yararlanılması mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden; uzman hekim olan S.Ö'ın Çorum Valiliği ile Hitit Üniversitesi Rektörlüğü arasında 17/01/2012 tarihinde imzalanan protokol uyarınca Çorum Devlet Hastanesinin Eğitim ve Araştırma Hastanesine dönüştürülmesinden sonra anılan Hastanede görevlendirildiği, Yönetmelikte bu statüdeki sağlık tesisleri ile ilgili ek ödemelere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğinden, bu konuda Yönetmeliğin 10. maddesine göre "bir kliniğe bağlı olarakçalışanlar" ve "bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" için; hekimin baktığı hasta sayısı, mesâi içi aktif çalışılan gün sayısı, girişimsel işlemler puanı gibi her ay değişebilen unsurlara göreayrı ayrı formüller üzerinden net performans puanları hesaplanarak ek õdeme tutarının tespit edildiği, denetmen tarafindan, adıgeçenin görev yaptığıkliniğin eğitim onayıın Dekanlık yerine Hastane yönetimince alınmasının mevzuata aykırı olduğundan bahisle,Dekanlıkça eğitim onayı alınmış gibi hesaplama yapılmasından dolayı idârece fazla õdeme yapıldığının belirtildiği,Asliye Hukuk Mahkemesince yaptırilan bilirkişi incelemesi sonucunda fazla ödeme tutarının 11.344,99 TL olduğunun tespit edildiği, fazla ödeme yapılması komusunda adı geçenin hilesi veya gerçek dışı beyanı bulunduğuna ilişkin bir iddianın idârece ileri sürülmediği anlaşılmaktadır.
Uzman hekim olan S.Ö'a yedi aylık sürede toplam 11.344,99 TL fazla ödeme yapıldığından, aylık gelirine oranıoldukça az olan uyuşmazlığa konu fazla ödeme tutarı adı geçenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata olarak nitelenemeyeceği için idâreyi haberdar etmemesi nedeniyle iyi niyetli olmadığından söz edilemeyeceği gibi, bu ödemenin yapılmasında herhangi bir hilesi veya idâreyi yanılticı beyanı bulunmadığından ve Yargıtay İçtihadıBirleştirme Kurulu kararında belirtildiği üzere idâre yanlış işlemini geri alsa bile, iyi niyetli memurlar bakımından 

geçmişteki durumlar artık müesses (yerleşmiş) durum niteliğinde olacağı için yanlış işleme dayanılarak yapılmışödemelerin sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği ileri sürülemeyeceğinden, davacı lehine oluşan müesses durumun yok sayilması sonucunu doğuracak şekilde ilk ödeme tarihinden 35 ay, son õdeme tarihinden 29 ay sonra geri istenilmesinin huküki güvenlik ilkesiyle bağdaşır bir yönü bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Idåre Mahkemesince verilen karar sonucu itibariyla hukuka uygun bulunduğundan, bu gerekçeyle İdâre Mahkemesi kararı benimsenmek suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
12. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisi, Çorum 2. Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696sayılı kararı ile, Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018 tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulüne, Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018 tarih ve E.2017/194,K.2018/532 sayılı kararının kaldırılmasına, Çorum 2. Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696 sayılıkararının benimsenmesi yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin 
ilgili kısmı şöyledir:
". Idari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasına göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için; uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi, konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi, her iki kararın da kesinleşmiş olmasıkararlarda davanın esasmın hükme bağlanması, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması ve bu koşulların birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş; taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların bulunduğu ve tüm kararlardada davanın esasının hükme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.
Hüküm uyuşmazlığına konu Çorum İdare Mahkemesi kararında, davaciya yapılan döner sermaye ek ödemesinin yasal faiziyle birlikte iade edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesine karşın, Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesi kararında, söz konusu ödemenin yasal faiziyle birlike tahsiline karar verildiği anlaşılmakla, iki karar arasında oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği, bu duruma göre, söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu kabul edilmelidir 
Dava dosyalarinın incelenmesinden; yapilan denetim sonucunda, doktor olan davaciya yapilacak döner sermaye ek ödemesinin hatalı olarak esas alınan formüller üzerinden hesaplanarak ödeme yapıldığının tespit edildiği,11.01.2016 tarihli ve E16000690 sayılı işlemde, Şubat 2013-Haziran 2014 dönemini kapsayan ek ödeme işlemlerinde tarafina yersiz õdeme yapıldığı belirtilerek, söz konusu dönemde yersiz ödemenin yasal faiziyle birlikte iadesinin istenildiği anlaşılmaktadır. Hüküm uyuşmazlığı oluştuğu anlaşılan adli ve idariyargı kararlarına bakıldığında, S.Ö'a bu dönemde yapılan ek ödemenin yersiz olduğu komusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Her iki yargı kararında da,idareninzarara uğradığı ve haksız ödeme yapıldığı kabul edilmekle birlikte, uyuşmazlığın hem adli hem idari yargıda farklı şekillerde çözümlenmiş olması hüküm uyuşmazlığına neden olmuştur.

Bu noktada, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla õdemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun (1BK) 22.12.1973 tarihli ve 1968/8 E., 1973/14 K. sayih kararının uygulanması gerekmektedir. Anılan kararda, idarenin; yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı esasa bağlanmıştır. Bu kararla konulan ilkeye göre davacının sebep olduğu bir hata, hile ya da gerçek dışı beyam söz konusu olmadığı halde fazla yapıldığı iddia edilen ihtilaf konusu ödemenin, ödendiği tarihten itibaren ancak 2577 sayılı Kanun'da dava açma süresi olarak öngörülen 60 gūn içinde geri alınabileceği, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği idarenin bu tutarı geri alamayacağı kabul edilmelidir.

Olayda, davaciya yersiz õdendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesinin mevzuatın yanlışyorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, davacının söz konusu ödemenin yapılmasıkonusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadıği, bu sebeple idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Danıştay İBK'nın anılan kararı uyarınca, mevzuat hükümlerinin davalı idare tarafindan yanlışyorumlanması sebebiyle davaciya yapılan ödemelerde, davacının hilesi ve gerçek dışı beyaniı olmadığından, yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının en son ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 60 günlük sürenin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır...

V. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Kişisel sorumluluk ve zarar" başlıklı 12. maddesi şöyledir:

"(Değişik: 12/5/1982 - 2670/5 md.) Devlet memurlari, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazir halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasu, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratlmışsa, bu zararın ilgili memur tarafindan rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların õdettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt ayliğının yarisını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.

14. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu zararı"başlıklı 71. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zarari; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararınin belirlenmesinde;
a) Îș, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılmasi,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptirılmadan ödeme yapılmasi,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz õdemede bulunulması
d) Iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasi,
e) Idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasi,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10md.)
g) Mevzuatında öngõrülmediği halde õdeme yapılmasi,
Esas alımr.
(Değişik üçüncü fikra: 22/12/2005-5436/10md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargilama sonucunda tespit edilen kamu zarari, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatina göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayicı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamşbulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrica, bu filleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemeleriniki katı tutarına kadar para cezasi verilir.

(Değişik son fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak yõnetmelikle düzenlenir." (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 213üncü maddesiyle bu fikrada yer alan "Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak"ibaresi “Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılan" şeklinde değiştirilmiştir.)

15. 14 Şubat 2013 tarih ve 28559 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türkiye Kamu Hastaneler Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik"in “Amaç" başliklı 1.maddesi şöyledir:
" (1) Bu Yönetmeliğin amaci, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, gõrevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansi,tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemler ile õzellik arz eden birimlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, dõner sermayeden yapilacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlik hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmektir."
16. Yönetmeliğin “Üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanımın hesaplanması" başlıklı 10.maddesi 
" (1) Mesai içi çalışan personelin net performans puanları aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) Bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar:
1) Eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistan ve uzman tabipler, acil kliniklerde ise pratisyen tabipler: Net performans puan = [(Klinik hizmet puan ortalaması x 0,75) + (Mesai içi sağlik tesisi puan ortalaması x 0,25)) x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı] + Bilimsel çalışma destek puanı +[(Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı  (Klinik hizmet puan ortalaması x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi)) x 0,5] + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).

2) Asistanlar: Net performans puanı = [(Klinik hizmet puan ortalaması x 0,25) + (Mesai içi sağlik tesisi puan ortalaması x 0,75)) x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı] + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).

3) Yan dal asistanlari: Net performans puanı = [(Klinik hizmet puan ortalaması x 0,60) + (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x 0,40)) x Hizmet alani- kadro-unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışilan gün katsayısi] +Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).
şöyledir:

4) Enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde çalışan eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistanlar ve uzman tabipler: Net performans puani $=(M e s a i$ içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).

5) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan, biyokimya ve mikrobiyoloji kliniklerinde çalışan eğitim sorumlusu, eğitim gõrevlisi, başasistan, uzman tabipler ve tipta uzmanlık mevzuatina göre uzman olanlar ile ÜYTE merkezlerinde çalışan tibbi histoloji ve embriyoloji uzmanları: Net performanspuanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi) +Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).
6) Asistanlar (Enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde ve laboratuvar hizmetlerinde çalışanlar): Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayisi) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).
b) Bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar:
1) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diş tabipleri:Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi) + [(Tabip muayene ve girişimsel işlem puanı - (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi)) x 0,5] + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).

2) Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları: Net performans puanı  (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi) +Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısi).
3) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan biyokimya ve mikrobiyoloji gibi laboratuvar hizmetlerinde çalışan uzman tabipler ile tipta uzmanlık mevzuatina gõre uzman olanlar ve Uremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) merkezlerinde görev yapan tibbi histoloji ve embriyoloji uzmanlari: Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı)
4) Sağlik tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacak tabipler: Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).

5) Ek-4 sayılı tablonun (C) bölümü kapsamında sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacak tabipler:Net performans puanı = (Mesai içi sağlik tesisi puan ortalamasının Ek-4/C'de belirtilen oranı x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).

c) Diğer personel (tabip dışı personel): Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayisi).

(2) Mesai dışı çalışan personelin net performans puanları aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) Bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar:
1) Eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistanlar ve uzman tabipler: Net performans $p u a m=\mathit{f((M e s a i}$ dişi klinik hizmet puan ortalaması x 0,75) + (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x 0,25)) x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı] + [(Mesai dışı tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı(Mesai dışı klinik hizmet puan ortalaması x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı)) x 0,5].
2) Asistanlar (laboratuvar hizmetlerinde çalışan asistanlar hariç): Net performans puanı =[(Mesai dışı klinik hizmet puan ortalaması x 0,25) + (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x 0,75)] x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.

3) Yan dal asistanlari: Net performans $p u a n=(M e s a i$ dışı klinik hizmet puan ortalaması x $0.601+$ (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması$x{\it~0.40))~x}$ : Hizmet alani- kadro-unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.

b) Bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar:
1) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diş tabipleri:Net performans puanı = (Mesai dışı sağlik tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışi aktif çalışılan gün katsayısi) + [((Mesai dışı tabip muayene ve girişimsel ișlem puanı- (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı)) x 0,5].

2) Sağlıik tesisi puan ortalamasından ek õdeme alacak tabipler: Net performans puanı = Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.
3) Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları: Net performans puanı = Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alan-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.
4) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuvar hizmetlerinde çalışan uzman tabipler ile tipta uzmanlık mevzuatina göre uzman olanlar: Net performans puanıMesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alani-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gūn katsayısı.

c) Diğer personel (tabip dişı personel): Net performans puan $=M e s a i$ dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.'"
B. Yargı Kararları

17. Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararında õzetle;İdarenin, hatalı terfi veya intibak işlemine dayanarak õdediği meblağın istirdadına, bir mahkeme kararına lüzum olmadan karar verilebileceği ve bu karara karşı açılacak davaların çōzümünün Danıştay'ın görevi içinde olduğu; İdarenin, yokluk, açık hata,memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksızın terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan ödemelerin istirdadının, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde kabil olduğu ve dava açma sūresi geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği kabul edilmiştir. Söz konusu İçtihadıBirleştirme Kararı uyarınca; idarece memura yapılan haksiz ödemelerin dava açma süresi içerisinde istenebileceği, bu süre geçtikten sonra ise ancak yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde ödemenin geri alınabileceği kabul edilmiş ve yerleşik idari yargı kararları da bu doğrultuda istikrar bulmuştur.

18. Benzer konudaki bir Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararına da değinmekte yarar görülmektedir. 27/01/1973 tarih ve E.1972/6, K.1973/2 sayılı Içtihadı Birleştirme kararının sonuç kısmı şöyledir 
" 1- Yokluk ile mutlak butlan halleri hariç ve kişinin gerçek dışı beyam veya hilesi ile de sebebiyet vermemişolmak kaydıyla idarenin yanlış şart tasarrufunu (özellikle yanlış intibak işlemini), ancak iptal davası süresi veya kanunlarda özel bir süre varsa bu süre içinde yahut iptal davası açılmışsa dava sonuna kadar, geriye yürür şekilde geri alabileceğine,
2-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geriye yürür şekilde geri alınamayacağına,
3-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuşdurumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiğine,
4-Bu nedenle yanlış işlemin (intibakın) bu süreler geçtikten sonra geri alınması durumunda, geri alma gününe kadar ödenmiş bulunan fazla paraların (ayhkların) hukuken geçerli bir nedenle ödenmiş bulunduğunun kabulügerekmesi karşısıda, artık sebepsiz zenginleşme söz konusu olamayacağından, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanilarak geri istenemeyeceğine ve içtihadlarin bu yolda birleştirilmesine..."
19. Amılan kararın gerekçesinde, şu değerlendirmelerde bulunulmaktadır:“... Yukarıdan beri yapılan açıklama ve incelemelerden anlaşılacağı gibi, yanlış bir şart tasarrufun idare tarafindan geri alınmasından dolayı ödenmiş fazla paraların geri istenmesi davalarında, kamu yararı ile kişisel yararı uzlaştiracak, kamu ve hukuk düzenini sarsmayacak, aksine, bunlara güven ve devamlılık sağlayacak nitelikte en adil ve hukuki bir norm olarak iptal davası süresini, genel olarak yanlış şart tasarrufu, geriyeyürür şekilde geri almak için bir sınır olarak kabul etmek, bu süre geçtikten sonra tasarrufun ancak ilerisi için hüküm ifade edecek şekilde geri alınabileceği, daha doğrusu ilerisi için değiştirilebileceği, tarzında bir sonuca varmak gerekir.Belirtilen süreler geçtikten sonra idare yanlış tasarrufunu geri alsa bile, geçmişteki durumlar artık kazamlmış durum niteliğinde olacağından, yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğu da ileri sürülemeyecek ve geri istenmesi mümkün olmayacaktir..."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'n katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında,dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda; Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696 sayılıkararı ile Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018 tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayılı kararları arasında, 2247sayılı Kanun'un 24. maddesinde açıklandığı şekilde; tarafları, konusu ve dava sebebi aynı olan ve kesinleşmiş kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı doğduğu ve çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilerek, anılan maddede öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna; bu nedenle, 2247 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca Idari Yargılama Usulū Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Sağlık Bakanlığına bildirilmesine, verilen cevabın karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına, usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra, Başkanlıkça belirlenecek tarihte işin esasının görūşülmesine oy birliği ile karar verilmiştir.

21. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde Sağlık Bakanlığı vekilince verilen cevap dilekçesinde, hüküm uyuşmazlığı talebinin reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

22. Hüküm uyuşmazlığının giderilmesine yönelik talep kapsamında, usule yönelik işlemler tamamlandığından, işin esasina geçilmiştir.

B. Esasın Íncelenmesi 
23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/01/2025 tarihli toplantısında;
24. Başvuru dilekçeleri ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazıları, dayanılan Kanun kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın yazılı düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

25. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olay, Çorum Hitit Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde gastroenteroloji uzmanı olarak çalışan S.Ö'ın Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan döner sermaye ek õdemesinin hukuka aykırıolarak yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Bir taraf, söz konusu ödemenin hukuka uygun olarak yapıldığı iddiası ile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken diğer taraf, tam aksine yapılan ödemenin hukuka aykını olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi, yani maddi vakıalar aynıdır.
26. Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargıda davacı adli yargıda davalı olan S.Ö'a Şubat 2013-Haziran2014tarihleri arasında hataya düşülerek döner sermaye ek ödemesinin yapıldıği, adıgeçenin söz konusu ödemelerin yapılmasıkonusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı anlaşılmıştır.

27. Bu bakımdan, parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 7l. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
28. 657 sayilı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesindeki düzenleme ile, devlet memurlarının görevleri sırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile zararın nasıl tahsil edileceği açıklanmış olmakla birlikte, mali hakları düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla õdeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının,münhasıran kamu mallarına verilen zararın tahsilini düzenleyen bu madde ile çözümlenmesi mümkün bulunmamaktadır.
29. Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek yapılan aylık ve ücret farkıödemelerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında tahsil edilip edilemeyeceği hususuna gelince;5018 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 71. maddesinde öncelikle kamu zararının tanımı yapılmış, sonrasında kamu zararınım belirlenmesindeki kriterler sayılarak kapsam belirlenmiştir. Somut uyuşmazlığa bakıldığında ise, bu madde kapsamında oluşan bir kamu zararından söz etmek mümkün bulunmamaktadır. Ortada mevzuatta olmayan bir ödemenin yapılması değil mevzuatta öngörülen bir ödemenin yapılması sırasında idarece hataya düşülmesi söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi mümkün değildir.

30. Bu durumda kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında 5018 sayılı Kanun õncesinde olduğu gibi Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli, E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanmasıgerektiği açıktır.

31. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerin idari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur. Dolayısıyla idare yokluk, açık hata, memurun gerçek dışıbeyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak bunun dışında kalan hallerde hatalı işlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktır.

32. Olayda, gastroenteroloji uzmanı S.Ö'a yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının mevzuat hükümlerinin yanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, söz konusu ek ödemenin ödenmesinde, adı geçenin hilesi veya gerçek dışi beyanının da olmadığıgörülmektedir.

33. Bu itibarla, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlış yorumlanması nedeniyle yapılan ödemelerde, gastroenteroloji uzmanı S.Ö'ın hilesi, gerçek dışı beyanı olmadığından, adı geçene yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarının, idari dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmiştir.

34. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayılı kararının kaldırılmasına, Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176,K.2017/696 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi gerekmiştir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:
A. Ankara 25.Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/10/2018 tarih ve E.2017/194, K.2018/532 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
B. Çorum Idare Mahkemesinin 15/06/2017 tarih ve E.2017/176, K.2017/696 sayılı KARARININ KABULÜNE,
Bu suretle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE,

07/01/2025 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ve Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞIOY 
Uyuşmazlık, gastroenteroloji uzmanı olarak görev yapmakta olan başvurucuya, Şubat 2013- Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan ek õdemenin iadesi talebine ilişkindir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun benzer konuda verdiği kararında "İdarenin, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı õdediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten baslamak üzere dava açma süresi içinde olanaklıolduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsaya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden sõz etmeye olanak bulunmadığıve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu õdemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dişındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği" vurgulanmıştır (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 22/12/1973 tarih ve E.1968/8, K.1973/14).

Daha önce Yargıtay Hukuk Genel Kurulu benzer bir davada vermis olduğu kararında; "Burada çözüme bağlanan sorun; intibak ve hatalı terfi işlemi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafindan geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yaplmış olan fazla ödemelerinsebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta yokluk ile mutlak butlan durumları ayrık olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olması kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlışintibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dâhil olmak üzere, hukuken kazanılmışdurum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir. Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafindan yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafindan gerek Ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alınamaması gibi bir sonuç doğurur ki, idareyi işlemez ve işgöremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir. Bu nedenle içtihadı birleştirme kararinın kapsamı dışında kalan ve herhangi bir şart tasarrufa ayartmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafindan Borçlar hukukumun haksız iktisap kurallarına dayanılarak geri istenebileceğinin kabulü gerekir" gerekçesiyle direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 05/12/1984 tarih ve 1982/ 13 - 387 E, 1984/997 Karar sayı ilami)
Yine benzer konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi verdiği emsal kararında; "Dava konusu fazla ödemenin, idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

TBK. m. 77/1' e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi gerivermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsami; TBK. m. 79 ve 80' de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir.

Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmişolursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.
Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünū ispat ettiği takdirde ōdediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gõsteren bir yanılmadır.
HGK' nun 05/12/1984 tarih ve 1982/13 - 387 E. - 1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafindan BK' mun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.
Çorum Idare Mahkemesinin yukariıda anılan karariı ile idare işlemi ödeme tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre geçtikten sonra istenemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, yukarida yazılı olduğu üzere şart tasarrufa dayanmayan dava konusu ödeme için sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulmasıgerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştut (Yargitay 3. Hukuk Dairesi 18/05/2017 tarih, Esas No: 2016/458, Karar No: 2017/7568).

Sebepsiz zenginleşme hükümleri Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 61. maddesine göre;

"Haklı bir sebep olmaksızın aharın zararına mal iktisap eden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazımdır".

Bu maddenin karşılığı olarak düzenlenmiş 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesine göre;
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
Bu maddelere göre, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşmeye "sebepsiz zenginleşme" denir. Sebepsiz zenginleşen kimse, bu zenginleşmeyi, aleyhine zenginleştiği kimseye geri vermek zorundadır.Dolayısıyla sebepsiz zenginleşme bağımsız bir borç kaynağıdır (Fikret Eren-Borçlar Hukuku Genel Hükümler-Ankara 2018-Sayfa 864 vd., Haluk. N. Nomer-Borçlar hukuku Genel Hükümler-Istanbul 2013-Sayfa 201 vd.).
Bu açıklamalar işığında somut uyuşmazlığa baktığımızda, idarece yapılan yersiz ödemenin Borçlar Hukuku çerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmamaktadır.
Buna göre Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin aksine, yapılan ek ödemenin hataen yapıldığı konusunda tereddüt bulunmadığından, ödenen miktarın geri istenilmesinin koşullarının mevcut olduğu görülmektedir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle, gastroenteroloji uzmanı olarak görev yapan S.Ö'a Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan ek õdemenin geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğunun saptanması karşısında; yersiz ödemenin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın sonunda işlemin iptaline karar veren Çorum İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına; hukuk ve usule uygun bulunan Adli Yargıya ait Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararıın kabulü ve bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle sayın çoğunluğun idari yargı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi yolundaki kararına katılmıyoruz 
Úye Nilgün TAŞ
Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/69KARAR NO : 2024/277KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacı adına kayıth Spor Toto bayiliğinin iptaline ilişkin işlemin; bayilik sözleşmesinin haksız bir biçimde tek taraflıolarak feshedildiği ileri sürülerek, iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : .. Gayrimenkul Danış. Hiz. Gida Paz. Ínş. Taah. Tur. Oto San ve 
Tic.Ltd. Şti 

Vekili : Av. E.K 

Davalı : Gençlik Ve Spor Bakanlığı Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
Vekili : Av. S.K 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkili şirketin şubesi olan ... Büfe ve ... Cafe isimli iş yerinde sözleşmeye dayalı olarak spor toto ve bayilik faaliyetini sürdürdüğünü, müvekkili şirket tarafından işletilen spor toto bayisinin bayilik sözleşmesinin, Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğini yürürlükten kaldıran ve 28/02/2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 23/1 maddesi uyarınca 11/08/2013-07/11/2013 tarihleri arasında toplam 89 gün oyun oynatılmadığının tespit edilmesi nedeniyle, sözleşmenin feshine ilişkin davalı Teșkilatın 06/11/2014 tarih ve 30875700-110.05/21 sayılı işleminin hukuka aykını olduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Mersin 1. Ídare Mahkemesi 30/01/2014 tarih ve E.2014/66, K.2014/71 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin Spor 

Toto Başkanlığı tarafından tesis edilmesi nedeniyle davanın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddi ile dosyanın yetkili Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Ankara 2. İdare Mahkemesi 07/03/2014 tarih ve E.2014/328, K.2014/178 sayıl kararı ile, bayiilik sözleşmesinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine, karar vermiş, temyiz edilen karar Danıştay 10. Dairesinin 22/12/2014 tarih ve E.2014/3242, K.2014/7993 sayılı kararıyla onanarak, karar düzeltme talebi aynı Dairenin 02/06/2016 tarih ve E.2015/1704, K.2016/3023 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dosyanın incelenmesinden, Spor Toto Başkanlığının verdiği 06.01.2014 tarih ve 30875700-110.05/21 sayılıbayilik iptali gereğince Başkanlık ile davacı şirket arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin iptaline dair işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, idarenin davacı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve bu ilişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının görevinde bulunmaktadır.
Nitekim Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulu'nun 03.12.2012 tarih ve E : 2011/290, K.2012/2407 sayılı kararıda bu yöndedir..."
4. Davacı vekili, Teşkilat Başkanlığı Makamının 06/01/2014 tarih 30875700-110.05/21 sayılı oluru ile gerçekleştirilen 13/01/2014 tarih 30875700-110.02/45 sayılı tek taraflı sözleşmenin iptali işleminin geçersiz olduğunun tespitine ve devamına, müvekkili şirketin uğradığı zarara karşılık şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştir.

B. Adli Yargıda 
5. Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/01/2018 tarih ve E.2017/529, K.2018/35 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114-b ve 115. maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmiş ve Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 09/12/2019 tarih ve E.2018/1297, K.2019/1334 sayılı kararıyla istinaf isteminin esastan reddine hüküm kesinleştikten sonra ilk derece Mahkemesince re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, kararın temyiz edilmesi üzerine,Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 31/10/2023 tarih ve E. 2022/2607, K.2023/6303 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir 

".….Dava, taraflar arasında imzalanan Spor Toto ve Bayilik Sözleşmesinin davalı kurumca iptaline dair 13/01/2014 tarihli işlemin geçersiz olduğunun tespitine, sözleşmenin devamına ve maddi tazminat istemine ilişkindir.
Her ne kadar davacı vekili aynı taleple Mersin 1. Ídare Mahkemesinin 2014/66 Esas ve 2014/71 Karar sayılıdosyasındadava açıldığın, mahkemece Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle dosyanın Ankara 2. Idare Mahkemesine gönderildiğini, Ankara 2. Idare Mahkemesinin 2014/328 Esas 2014/178 Karar sayılı kararı ile uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevinde bulunduğu gerekçesiyle görev yönünden red kararı verildiğini kararın temyizi üzerine Danıştay'ın ilgili hukuk dairesince kararın onandığını, bunun üzerine adli yargıda dava açtıklarını iddia etmiş ise de; benzer bir davada Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 26/12/2016 tarih 2016/501 Esas 2016/623 Karar sayıh ilamında; "İdare, õzel hukuk kişileri gibi õzel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler "idari sözleşme"olarak adlandırılırlar. Idarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargisal denetiminin adli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Yasa'nın idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların "görümve çözümünde ise, idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır. . Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tekyanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alan yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde idari yargıyerinin görevli olduğu somucuna varılmıştır. Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayilik sözleşmesine, hem de Spor Müsabakalarına Davalı Sabit îhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği; Idarenin sözleşmeyi anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi göz önüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktansöz etme olanağıda bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari vargı mercileri görevlidir." şeklinde hüküm verildiği, anlan uyuşmazlık mahkemesi kararı gözetilerek uyuşmazlığın çözümünün idari yargıya ait olduğu kanaatine varılmakla davanın yargı yolu bakımından dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın yargı yolu bakımından HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle 

REDDINE,.."
IV. İLGİLİ HUKUK 
6. 3289 ve 7258 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28/02/2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren (iptali istenilen işlemin gerçekleştirildiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan) Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin "Bayilik ruhsatı" başlıklı 14.maddesi şöyledir:
" (1) Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafindan gerekli görülen hallerde ruhsat yenilenebilir veya vize edilebilir."
7. Yönetmeliğin "Sabit bayilik sözleşmesi" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
"(1) Sabit bayilik ruhsatı verilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemek üzere süreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.

(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu sürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden feshedilmiş sayılır.

(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabit bayilik sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir. Teşkila Başkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.

(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16 nci maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumdaverilen bayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğubu tüzel kişiye aittir."
8. Yönetmeliğin "Sabit bayilik faaliyetinin sürekliliği ve yürütülmesi" başlıkh 23. maddesinin birinci fikrası
" (1) Sabit bayi, ruhsatının geçerli olduğu süre içinde bayilik faaliyetini aralıksız sürdürmek zorundadır. Ancak;hastalık, silah altına alınma gibi zorunlu hallerde sabit bayi, bu durumunu belgelemek ve Teşkilattan yazılı izin almak kaydıyla izin süresinin bitimine kadar sabit bayilik faaliyetine ara verebilir."
9. Yönetmeliğin “Sabit bayilik ruhsatının iptali"başlıklı 24. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
(1) Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsati, Teşkilat tarafindan tektaraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresine uyulmaksizin iptal edilir:
c) Îzinli süreler ve mücbir sebepler dişında, her ne sebeple olursa olsun bayinin bir takvim yılı içerisinde,izinsiz toplam on beş günoyun oynatmamasi,
(2) Teşkilat tarafindan bayilik ruhsatı iptal edilenlere yeniden bayilik ruhsatı verilmez."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GULEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, taraflarıkonusu ve nedenleri aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, her ne kadar adli yargı yerinde açılan davada "sözleşmenin feshinin geçersizliğinin tespiti ve tazminat"talebi de bulunmakta ise de, her iki yargı yerinde olumsuz görev uyuşmazlığının "sözleşmenin feshinin iptali" yönünden oluştuğu; öte yandan kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

11. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığıın bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazliğın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

şöyledir:

12. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. /(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargıyeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
13. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
14. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

15, Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır,
16. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığıanlaşıldığıdan, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Încelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşūnüldü:
18. Dava;
a) İdari yargı yerinde; ... Büfe ve .. Cafe isimli iş yerinde sözleşmeye dayalı olarak spor toto ve bayilik faaliyetini sürdüren davacı şirketin 89 gün süre ile oyun oynatmadığının tespiti nedeniyle bayilik sözleşmesinin iptal edilmesine ilişkin davalı Spor Toto Teșkilat Başkanlığıın 06/11/2014 tarih ve 30875700-110.05/21 sayılı işleminin iptali istemiyle,
b) Adli yargı yerinde ise; Teşkilat Başkanlığı Makamının 06/01/2014 tarih 30875700-110.05/21 sayılı oluru ile gerçekleştirilen 13/01/2014 tarih 30875700-110.02/45 sayılı tek taraflı sözleşmenin iptali işleminin geçersiz olduğunun tespitine ve devamına, şirketin uğradığı zarardan şimdilik 5.000 TL'nin davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
19. Davacıya Spor Toto Bayiliği verildiği tarih itibariyle; 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesine göre, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Başbakanlığa bağlı ve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu iken; aynı Kanun'un 4. maddesine göre Genel Müdürlüğe bağlı bir birim olan Spor Toto Teşkilat Başkanlığının tüzel kişiliğinin bulunmadığı; Kanun'un 2. maddesinin (i) bendi uyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol ve diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şans oyunlarının düzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve görevinin Genel Müdürlüğe ait olduğu; Genel Müdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca Spor Toto Teşkilat Başkanlığı kanalı ile kullandığı;Başkanlığın ise kendisine ait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı ve bayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ile yürüttüğüanlaşılmaktadır.

20. 08/06/2011 tarih, 27958(Mük.) Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu "Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile Gençlik ve Spor Bakanlığının kuruluş, görev,yetki ve sorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin 1. fikrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'da ve diğer mevzuatta gençlik hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılacağı; 2. fikrasının c bendinde (3289 sayılıKanun'un) 2 nci maddesinin birinci fikrasının (i) bendinin yürürlükten kaldırıldığı; c bendi ile; 4 üncü maddesinin ikinci fikrasının (e) bendinin "e) Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı" şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "Bağlı Birimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı; Kararnamenin 31. maddesinin 6. fikrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Sans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un I inci maddesininbirinci fikrasının birinci cümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışında spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağli, tüzel kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur." şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin “Düzenleyici İşlemler" başlıklı geçici 1. maddesinde; bu 

Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içinde yürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı; geçici 9. maddesinde; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün, Spor Toto Teşkilat Başkanlığının iş ve işlemleri nedeniyle taraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sair hukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde, başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor Toto Teşkilat Başkanlığına devredilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.

21. 638 No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişiklikler de dikkate alındığında; 7258 sayılı “Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun" 2. maddesinde; Teşkilat Başkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebileceği belirtilmiş; yurt içinde ve yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakası üzerine yurt içinde ve yurt dışında spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemek, denetim ve gözetimi altında düzenletmek, bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak, spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelik mevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak, spora dayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına ve sosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesini sağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak, izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilik veya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkıda gerekli yasal işlemleri yapmak, spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve Spor Bakanlığına önermek Teşkilat Başkanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış, aynı maddede,Teşkilat Başkanlığının spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkili olduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veya onayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi, oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonun sağlanması ve yürütülmesi için gerçek ve tüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifade edilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerin nerede kurulacağını ve sayisını tespit etmenin, bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespit etmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında olduğu hükümlerine yer verilmiştir.

22. Dosyanın incelenmesinden; Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ile davacı şirket arasında 22/06/2006 tarihinde Spor Toto Bayilik Sözleşmesi imzalanmiştır. Söz konusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi Hakkında Kanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler ve talimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez parçasıolduğu, bunların bayilere ait hükümlerine, bayinin aynen uymakla yükümlü bulunduğu; (d) bendinde; bayiiliğin her türlü adli,idari, ceza, ve mali sorumluluğunun bizzat bayiye ait olduğu, (i) bendinde; bayiinin haftanın 7 günü Cumartesi-Pazar dahil 08.00-23.00 saatleri arasında açık olmak zorunda olduğu, 8. maddesinin (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde; bayiinin izinli süreler ve mücbir sebepler dışında her ne sebeple olursa olsun bir takvim yılı içerisinde toplam 10 (on) gün oyun oynatmamasıhalinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından tek taraflı olarak herhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın sūresiz olarak iptal edileceğinin hükme bağlandığı anlaşılmaktadır.

23. Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde; Idare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşullarıbakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler “idari sözleşme" olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise, idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
24. Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı'na ait olduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatıalma koşullarını taşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetin yürütülmesi için yapılan idari sözleşme olduğu açıktır 

25. Olayda, davalı idarenin 06/11/2014 tarih ve 30875700-110.05/21 sayıli oluru ile, 28/02/2009 tarih ve 27155sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 23/1 maddesi uyarınca 11/08/203-07/11/2013 tarihleri arasında toplam 89 gün oyun oynatılmadığının tespit edilmesi nedeniyle, Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 24.maddesinin birinci fikrasının (c) bendi hükümlerine istinaden davacı adına kayıtı 123076 numaralı bayiliğin iptal edildiği anlaşilmaktadir.

26. Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayilik sözleşmesi, hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükūmleri uyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyi anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi göz önüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.

27. Bu durumda, idarece, kamu gūcüne dayanılarak tek yanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alan yaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan davanın görüm ve çözümünde, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna 

varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 2. Ídare Mahkemesinin 07/03/2014 tarih ve E.2014/328, K.2014/178 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULU ile Ankara 2. Ídare Mahkemesinin 07/03/2014 tarih ve E.2014/328, K.2014/178 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/88KARAR NO : 2024/426KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Hakkında açılan kamu davasının yargılaması sonucunda mahkemece belirlenen tutarda adli para cezasını ödeyen davacının, kanun yararına bozma istemi ile hakkındaki hükmün ortadan kaldırılması sonrasında yapılan yargılama sonucu beraat ettiği ve ödediği adli para cezası tutarının kendisine faizsiz iade edildiği iddiasıyla, iade edilen bedele tahakkuk edecek faizin tespiti istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : Erhan BODUR Davalı : Adalet Bakanlıği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, yaralama suçundan hakkında yapılan yargılama sonucunda, İstanbul 83. Asliye Ceza Mahkemesinin 22/01/2015 tarih ve E.2014/295, K.2015/52 sayılı kararı ile, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 86/2, 86/3-a, 29/1, 62/1 ve 52/2.maddeleri uyarınca 2.000 TL adli para cezası aldığını, kararın kesinleşmesi ile bu bedeli ödediğini, adlipara cezasının bedelini ödedikten sonra karara karşı Adalet Bakanlığının 04/10/2021 tarih ve 2016/5226 sayılı yazısıyla kanun yararına bozma isteminde bulunduğunu, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13/12/2021 tarih ve E.2021/12456, K. 2021/14935 sayılı kararı ile, "Dosya kapsamına göre; Ístanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 14.03.2013 tarihli ve 2013/18773 soruşturma, 2013/17054 Esas, 2013/8488 sayılıiddianamesinin sevk maddeleri ve anlatimı incelendiğinde sanık Erhan Bodur hakkında Şaduman Bodur'a karşı kasten basit yaralama suçundancezalandırılma talebi ile açılan bir davanın bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Mağdurların yaralamaları ile ilgili haklarında iddianame düzenlenen kişiler hakkında yapılan yargılama sırasında adı geçen sanıkların da belirtilen mağdurlara yönelik yaralama eylemini gerçekleştirdikleri kanaatine varılması halinde; bu hususta, Cumhuriyet Başsavcılığına suc duyurusunda bulunulması gerekmektedir. Mahkemece 5271 sayılı CMK'nin 225/1.maddesine aykırı olarak sanık hakkında adı geçen mağdura yönelik yaralama eyleminden mahkumiyet hükmü kurulmasında isabet bulunmamaktadir.

Bu nedenle, Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma isteyen yazısıa dayanan tebliğnamede ileri sürülen düşünce yerinde görüldüğünden; Istanbul 83. Asliye Ceza Mahkemesinin 22.01.2015 tarihli ve 2014/295 Esas, 2015/52 Karar sayılt kararının 5271 sayıh CMK'nin 309/4. maddesinin (d) bendi gereğince KANUN YARARINA BOZULMASINA; sanık Erhan Bodur'un mağdur Şaduman Bodur'u yaralama eyleminden kurulan mahkumiyete ilişkin cezanın tüm sonuçları ile ortadan 

kaldırılmasına," şeklinde karar verildiğini, yeniden yapılan yargılama sonucu İstanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesinin 16/05/2023 tarih ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı kararı ile beraat etttiğini, ödemek zorunda kaldığı 2.000 TL adli para cezasıbedelinin kendisine faiz ödenmeden iade edildiğini, bedelin infaz tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi gerektiğini belirterek, mahkemece belirlenecek faizin ödenmesi istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesi 08/09/2023 tarih ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı ek kararı ile, "faiz talebine ilişkin hususun mahkemenin yetkisi kapsamında olmadığından talebin reddine, faize ilişkin talebin idari yargıda talep edilebileceğine..."karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"….Yukarida irdelenen deliller hep birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar hükümlü tarafindan mahkememize gönderdiği dilekçesi ile ödediği para cezasının faizini talep etmiş ise de tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde sanığın ödediği para cezasının iadesine karar verildiği, faiz talebine ilişkin hususun mahkememizinyetkisi kapsamındabulunmadığı, faize ilişkin talebinin idari yargıda talep edebileceği, anlaşıldığından sanığin talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, idari yargida dava açabileceğine, dair talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde sanığın õdediği para cezasının iadesine karar verildiği, faiz talebine ilişkin hususun mahkememizin yetkisi kapsamında bulunmadığından talebinin REDDINE 2-Samğın faize ilişkin talebinin İDARI YARGIDA TALEP EDEBİLECEĞINE.."
3. Davacı aynı istemle bu kez, idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 4. İdare Mahkemesi 21/12/2023 tarih ve E.2023/2779sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".Dava dosyasinın incelenmesinden; davacinın Ístanbul 83. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 22.01.2015 tarih ve E:2014/295, K:2015/52 sayılı kararıyla "Kasten Basit Yaralama" suçundan 2.000,00-TL adli para cezasıyla cezalandırıldıği, davacının söz konusu adli para cezasını õdediği, akabinde kanun yararına bozma yoluna başvurması üzerine Yargitay 1. Ceza Dairesi'nin 13.12.2021 tarih ve E:2021/12456, K:2021/14935 sayılı kararıyla anılan kararın bozulmasına karar verildiği, bu karara istinaden İstanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 16.05.2023tarih ve E:2022/434, K:2023/369 sayılı kararıyla davacımın beraatine karar verildiği, ardından davacının, ödemişolduğu 2.000,00-TL adli para cezasının iadesini talep ettiği, Istanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 25.07.2023 tarih ve E:2022/434, K:2023/369 sayılı ek kararıyla õdediği adli para cezasının davacıya iadesine karar verildiği, söz konusupara cezasının faiz işletilmeden davacıya iade edilmesi nedeniyle davacının 07.08.2023 tarihli dilekçe ile iade edilen tutara faiz tahakkuk ettirilmesini istediği, Ístanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 08.09.2023 tarih ve E:2022/434, K:2023/369 sayılı ek kararıyla, davacının faize ilişkin talebini idari yargıda talep edebileceği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddedilmesi üzerine haksız olarak tahsil edildiği belirlenerek davacıya iade edilen 2.000,00-TL adli para cezasına tahakkuk edecek faizin tespiti istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Uyuşmazlikta; işbu davaya konu edilen faiz alacağının dayanaği olan adli para cezasinın, adli yargı düzeni içerisindeki bir ceza mahkemesi kararına dayandıği, adli yargı tarafindan verilen adli para cezasının infazı sonrasıparanın iadesinin de ceza mahkemesi tarafindan gerçekleştirildiği dikkate alındığında, adli para cezasına bağlı olan feri nitelikteki faiz talebine ilişkin uyuşmazlığın da yine aymı yargı kolu tarafindan çözümlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davanın görüm ve çözümünde, yukarıda yer verilen kanun hükümleri ile yapılan açıklamalar ve yerleşik yargısal uygulamalar çerçevesinde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
5. İstanbul 4. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Duruşmanın sona ermesi ve hüküm" başlıkh 223. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:

şöyledir:
şöyledir:
"(5) Yüklenen suçu işlediğinin sabit olması halinde, sanık hakkında mahkúmiyet kararı verilir."
7. 5271 sayılı Kanun'un "Hükmün konusu ve suçu değerlendirmede mahkemenin yetkisi" başlıklı 225/1. maddesi 
“Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fil ve faili hakkında verilir."
8. 5271 sayılı Kanun'un "Suçun niteliğinin değişmesi" 226. maddesinin 1. ve 2. bentleri şöyledir;
“(1) Sanık, suçun hukukî niteliğinin değişmesinden önce haber verilip de savunmasını yapabilecek bir hâlde bulundurulmadıkça, iddianamede kanunîunsurları gösterilen suçun değindiği kanun hükmünden başkasıyla mahkúm edilemez.

(2) Cezanın artirılmasını veya cezaya ek olarak güvenlik tedbirlerinin uygulanmasını gerektirecek hâller, ilk defa duruşma sırasında ortaya çıktığında aynı hüküm uygulanır.

9. 5271 sayılı Kanun'un "Kanun yararına bozma"başlıklı 309. maddesi şöyledir;
"(1) Hâkim veya mahkeme tarafindan verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir 
(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazisini Yargitayın ilgili ceza dairesine verir.

(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.
(4) Bozma nedenleri:
a) 223 üncü maddede tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştirma sonucunda yeniden karar verir.

b) Mahkůmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kisıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.

c) Davanın esasını çözüp de mahkúmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez 

d) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafifcezaya Yargitay ceza dairesi doğrudan hükmeder.

(5) Bu madde uyarinca verilen bozma kararına karşı direnilemez.
10. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "İnfazı koşulu" başlıklı 4. maddesi 
" Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz."
11. 5275 sayılı Kanun'un “Infazın dayanakları ve kimin tarafindan izleneceği" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir. Bu hükme göre cezanın infazı Cumhuriyet savcisı tarafindan izlenir ve denetlenir."
12. 5275 sayılı Kanun'un "Adli para cezasıın infazı" başlıklı 106. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) Adlî para cezasi, Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesinin birinci fikrasında belirtilen usule göre tayin olunacak bir miktar paranın Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.

(2) Adli para cezasını içeren ilâm Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Cumhuriyet savcisı otuz gün içinde adlípara cezasının ödenmesi için hükümlüye 20 nci maddenin üçüncü fikrası uyarınca bir õdeme emri tebliğ eder.
(3) (Değişik: 18/6/2014-6545/81 md.) Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına evrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kismın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İInceleme 

13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal CALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'IN davanın cözümünde adli vargının görevli olduğu volundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, hakkında açılan kamu davasının yargılaması sonucunda mahkemece belirlenen tutarda adli para cezasınıödeyen davacının, kanun yararına bozma istemi ile hakkındaki hükmün ortadan kaldırılması sonrasında yapılan yargılama sonucu beraat ettiği ve ödediği adli para cezası tutarının kendisine faizsiz iade edildiği iddiasıyla, iade edilen bedele tahakkuk edecek faizin tespiti istemiyle açılmıştır.

16. Kanun yararına bozma, istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen, ancak hukuka aykırılıklar bulunan karar ve hükümlerin bozulması istemiyle Adalet Bakanlığı tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulmasıolağanüstü kanun yoluna denir. (CMK 309/1. madde). Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Olağanüstü Kanun Yolları" başlıklıüçüncü kısmında ve 309. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun yoluna, hakim veya mahkeme tarafindan verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar ve hükümler için gidilebilmektedir. Kanun yararına bozma başvurusu üzerine, Yargitay ilgili ceza dairesi inceleme yapar. Bu inceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır. Inceleme neticesinde Yargitay'ın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar. Bozma nedeni daha önce mahkûm olan kimsenin cezasının tamamen ortadan kaldırılmasını veya hükümlüye daha az ceza verilmesini gerektiriyorsa,Yargitay'ın ilgili ceza dairesi, cezanın kaldırılmasına veya verilmesi gereken daha az cezaya doğrudan hükmeder. Olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma, olağan kanun yollarından geçmeden kesinleşen hükmün infazını kendiliğinden durdurmaz. İnfazın durdurulması için kararı veya hükmü veren mahkemeden talepte bulunulması gerekmektedir 
17. Dosyanın incelenmesinden, davacıın İstanbul 83. Asliye Ceza Mahkemesinde kasten yaralama suçu nedeniyle yargılandığı, Mahkemenin 22/01/2015 tarihli ve E.2014/295, K.2015/52 sayılı kararıyla, $. A.'ya karşı gerçekleştirilen eylemi nedeniyle 2.000 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı ve kararın kesinleştiği, karara karşı Adalet Bakanlığının 04/10/2021tarihli ve 2016/5226 sayılı yazısıyla kanun yararına bozma isteminde bulunması üzerine, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13/12/2021tarih ve E.2021/12456, K. 2021/14935 sayılı kararı ile, "mahkeme hükmünün kanun yararına bozulmasına ve sanık (davaci)hakkında kurulan mahkumiyet hükmünün ortadan kaldırılmasıa" karar verildiği ve yeniden yapılan yargılama sonucu; İstanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesinin 08/09/2023 tarih ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı kararı ile beraat etttiği, davacının õdemişolduğu adli para cezası tutarının faiziyle iadesi için 24/07/2023 tarihli dilekçeyle aynı mahkemeye başvurduğu, İstanbul 48.Asliye Ceza Mahkemesinin 25/07/2023 tarih ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı ek kararı ile, davacı tarafindan ödenen 2.000 TL tutarın iadesine karar verildiği, davacı tarafından 07/08/2023 tarihli ek karara itiraz dilekçesiyle; bedelin faiziyle ödenmesi için aynı mahkemeye başvurulduğu, Ístanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesinin 08/09/2023 tarih ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı ek kararı ile, "faiz talebine ilişkin hususun mahkemenin yetkisi kapsamında olmadığından talebin reddine, faize ilişkin talebin idari yargıda talep edilebileceğine..." karar verildiği ve itiraz edilmeden kesinleştiği, ek kararın görevsizlik kararı niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

18. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği, buna karşılık, mahkeme kararlarının yargısal bir nitelik taşıdığıve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

19. Asliye Ceza Mahkemesinin dava dosyasıyla ilgili yapılan faaliyetin yargı faaliyeti olduğu ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin yargısal işlem mahiyetini taşıdığından kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir.
20. Bu durumda, davacının ödediği ve kendisine iade edilen adli para cezasına faiz uygulanıp uygulanmayacağıhususunun da adli yargı yerinde değerlendirilmesi doğru olacağından uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 4. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesinin 08/09/2023 tarihli ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı ek kararıyla verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 48. Asliye Ceza Mahkemesinin 08/09/2023 tarihli ve E.2022/434, K.2023/369 sayılı ek kararıyla verilen GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/89KARAR NO : 2024/386KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Davalı MTA Genel Müdürlüğünde, işçi olarak çalışan davacıın, Toplu Îş Sözleşmesinin ilgili maddeleri uyarınca işyeri değişikliği cezası ile cezalandırılması kararı ve bu karar gereğince bir başka müdürlüğe nakline ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın çözümünde, ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.

KARAR 
Davaci : Yusuf ÖZKÜÇÜK Vekili : Av. Çağdaş SAZAN Davali : Maden Tetkik Arama Genel MüdürlüğüVekilleri : Av. Meltem KUCUROĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı idarenin Ege Bölge Müdürlüğünde 04/04/2001 tarihli, süresi belli olmayan hizmet sözleşmesi ile bahçe işçisi olarak çalışmaya başladığını, 4857 sayılı Kanun'a tabi işçi statüsünde bulunduğunu, görevini sürdürürken davalı idare tarafindan Toplu İs Sözleşmesinin (TİS) 18/4, 18/13. ve 30/c maddeleri uyarınca "İs yeri değişimi cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin 26/09/2012 tarih ve 2012/2 sayılı işlem ile Doğu Akdeniz Adana Bölge Müdürlüğüne nakline ilişkin, 01/10/2012 tarihli ve 6489 sayılı işlemin tesis edildiğini beyanla, bu işlemlerin iptali istemiyle Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğüne karşı 12/10/2012 tarihinde adli yargı yerinde dava açmış, bu dava İzmir 8. Ís Mahkemesinin E 2012/417 esas sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

2. Davacı vekili 26/02/2013 tarihinde ise müvekkilinin işyerinde sürekli baskı, tehdit ve hakarete (mobbinge) maruz kaldığından bahisle 10.000 TL manevi tazminat istemiyle Murat Topaloğlu'na karşı adli yargı yerinde dava açmış, bu dava İzmir 2. İş Mahkemesinin E. 2023/152 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

3. Bu dosyanın İzmir 8. İş Mahkemesinin 27/02/2013 tarihli karar ile E.2012/417 sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
4. İzmir 8. İs Mahkemesi 20/06/2013 tarih ve E.2012/417, K.2013/390 sayıh kararı ile, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle görevsizlik kararı vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şōyledir:
".Davacının kamu tüzel kişiliği bulunan davalı iş yerinde çalışmaktayken 01/10/2012 tarih, 6489 sayılı karar 

ile İzmir bölge müdürlüğünden ilişiğinin kesilerek Adana Bölge Müdürlüğüne atanmasına karar verildiği, işbu davanın söz konusu atama kararının iptaline yönelik ikame edildiği, atamaya yönelik kurum işleminin “idari işlem'niteliğinde olup 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunumun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykrı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan uyuşmazlığın çözüm merciinin idare mahkemesi olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine,
Mahkememiz dosyası ile birleşen Izmir 2. iş mahkemesinin 2013/152 E sayılı dava dosyasının tefriki ile dosyanın 2. iş mahkemesinin esasına kaydının yapılmak,yeni esas numarası verilmek üzere tevzii bürosuna gönderilmesine karar verilip aşağıdaki hüküm fikrası tesis olunmuştur.

H Ü K Ü M: Yukarıda izah edilen nedenler ile 
A-) Mahkememiz dava dosyası yönünden;
-Mahkememizin GÖREVSİZLIĞINE 
-Görevli Mahkemenin Izmir Idare Mahkemesi olduğuna 
-HMK 331/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinin görevli mahkemece karara bağlanmasıa 
B-) Mahkememiz dosyası ile birleşen Izmir 2. is mahkemesinin 2013/152 E sayılı dava dosyasımin tefriki ile dosyanın 2. iş mahkemesinin esasına kaydının yapılmak, yeni esas numarası verilmek üzere tevzii bürosuna gönderilmesine ..."
5. Davacı vekili, bu kez iş yeri değişimi cezasına ilişkin, 26/09/2012 tarih ve 2012/2 sayılı merkez işçi disiplin kurulu kararı ile Adana Bōlge Müdürlüğüne naklinin yapılmasına ilişkin 01/10/2012 tarih ve 6489 sayılı kararın iptali istemiyle Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü, Ege Bölge Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. İzmir 5.İdare Mahkemesi 19/03/2014 tarih ve E.2013/1, K.2014/402 sayılı kararıyla, davanın reddine hükmetmiş,temyiz istemi üzerine, Danıştay 10. Dairesinin 20/12/2018 tarih ve E.2018/800, K.2018/4127 sayılı kararıyla, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken İdare Mahkemesince işin esasına girilmek suretiyle karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığından, temyiz isteminin kabulüyle, İzmir 5. İdare Mahkemesinin 19/03/2014 tarih ve E. 2013/1, K.2014/402 sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen mahkemeye gönderilmesine karar vermiş; söz konusu bozma kararına karşı karar düzeltme isteminde bulunulması üzerine Danıştay 10. Dairesinin 26/12/2022 tarih ve E.2019/8262, K. 2022/6450 sayılı kararıyla karar düzeltme istemi reddedilmiştir.

7. Izmir 5. Ídare Mahkemesi 22/03/2023 tarih ve E.2023/448, K.2023/616 sayılı kararı ile; davanın reddine hükmetmiş, karara yönelik temyiz istemi, Danıştay 10. Dairesinin 11/10/2023 tarih E.2023/4174, K.2023/5466 sayılı kararıyla 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmaksızın davanın görev yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
8. İzmir 5. İdare Mahkemesi 25/12/2023 tarih ve E. 2023/1937 sayıl kararı ile, bozma kararına uyarak, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Hakkında Kanunu'un 2. maddesinde; idari dava türleri gösterilmiş ve iptal davalari, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan davalar olarak tanımlanmış, aymımaddenin devamında; idari yargının görev alanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklardan doğan davalarla sınırlı olduğu hükme bağlanmış, 14. maddesinde dilekçelerin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıklari, yönlerinden sırasıyla inceleneceği kuralına; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/a bendinde ise 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, Kamu İşletmeleri İşverenler Sendikası ile Genel Maden İşçileri Sendikası arasında imzalanan ve 01/01/2011-31/12/2012 dönemini kapsayan Toplu Ís Sözleşmesi ve davacı ile davalı idare arasında aktedilen hizmet akti uyarınca bahçe işçisi olarak davalı idarece istihdam edilen davacının, anılan işyeri bünyesinde 4857sayılı İş Kanununa tabi işçi olarak çalıştığı görülmektedir.

Bu nedenle, Toplu İş Sözleşmesi hükümleri uygulanmak suretiyle davacı hakkında "işyeri değişim cezası"verilmesine ve davacının naklinin yapılmasına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan bu davanın, adli yargıda açılmasi gerekmektedir.

Bununla birlikte, aynı uyuşmazlığa ilişkin olarak, Ízmir 8. İş Mahkemesinin 20/06/2013 tarih ve 2012/417 E,2013/390 K. sayılı karariıyla görevsizlik kararı verildiği, kararın istinaf edilmeyerek 28/06/2013 tarihinde kesinleştiği 

anlaşılmakta olup, görevsizlik kararı vermiş olan adli yargı merciinin görevli olduğu kanaatine varıldığından, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19'uncu maddesi hükmü gereğince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek suretiyle, görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması ve davanın esasının incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine kadar ertelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;
1-2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19'uncu maddesi hükmügereğince Izmir 8. Iş Mahkemesinin E:2012/417 sayılı dosyasının mahkemesinden istenilmesine,
2-Izmir 8. Iş Mahkemesinin E:2012/417 sayılı dosyası temin edildikten sonra bu karar ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek suretiyle görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına,
3-Davanın esasının incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine kadar ertelenmesine …."
9. İzmir 5. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. maddesi uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınyazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
11. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir.

"….2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, İdarî davatürleri İdarî işlemlere karşı açılan iptal davalari, Idarî eylem ve işlemlerden dolayı açılacak tam yargi davaları ve Idarî sözleşmelerden dolayı çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak belirlendiğinden, bir uyuşmazlığın İdarî yargıda çözümlenebilmesi için idarîişlem, Idari eylem veya Idarī sözleşmeden kaynaklanması gerekmektedir.

Bir sözleşmenin idarî sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıması,taraflarından birinin idare olması ve özel hukuk hükümlerini aşan, kamu hukukuna õzgü şart ve hükümleri içermesi zorunludur. Bu itibarla, taraflarından biri idare olmakla birlikte, idarî sözleşme niteliği taşımayan sözleşmeler özel hukuk sözleşmesi olduğundan, bu sözleşmelerin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklar, özel hukuk hükümlerine göre adli yargi mercilerince çözümlenir.

Davalı ile davacı arasındaki hukuki ilişki hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi olduğundan, taraflar arasında imzalanan hizmet akdinin İdarî sözleşme olduğundan bahsedilemeyeceği açıktir. Bu itibarla, davanın açılmasına neden olan işlem, davalının yetkili organı tarafindan işveren sifatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemidir.

7036 sayılı 1ş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca 4857 sayılı İş Kanumuna veya 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tábi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin dava ve işlerin görüm ve çözümü iş mahkemelerinin görev alanına girdiğinden, işçi olan davacının görev ve görev yerinin belirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde iş mahkemeleri görevlidir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, MTA Genel Müdürlüğü Merkez İşçi Disiplin Kurulunun 26/09/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı "işyeri değişimi cezası" gereği davacının MTA Ege Bölge Müdürlüğünden, Doğu Akdeniz Adana Bölge Müdürlüğüne nakline ilişkin 02/10/2012 tarihli ve 6489 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı merciinin görevli olduğu düşünülmektedir...'
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazıh Düşüncesi 
12. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şõyledir:
"..Bilindiği gibi, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir" hükmüne yer verilmiş; 657 sayılı Devlet Memurları Kanumu'nun "İstihdam Şekilleri" başlıklı 4.maddesinde, "Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür."denilmiş ve ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatina göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret 

edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup,kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngõrülmemiştir. Bu sebeple bu kişilerin iş hukukuna tabi oldukları kabul edilmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının davalı idarenin Ege Bölge Müdürlüğünde 04.04.2001 tarihli süresi belli olmayan hizmet sözleşmesi ile bahçe işçisi olarak çalışmaya başladıği, bu itibarla 4857 sayılı Kanun'a tabi işçi statüsünde bulunduğu, görevini sürdürürken davalı idare tarafindan Toplu İs Sözleşmesi'nin (TİS) 18/4. 18/13.maddeleri uyarınca "Ís yeri değişimi cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin 26.09.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı işlem ile Doğu Akdeniz Adana Bölge Müdürlüğüne nakline ilişkin 02.10.2012 tarihli ve 6489 sayılı işlemin tesis edildiği,her iki yargı yolunda bu işlemlerin iptalinin dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davalı idare ile davacı arasındaki ilişki 4857 sayılıi İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davac hakkında disiplin cezası verilmesine ve çalıştığı kurum bünyesindeki görev yerinin değiştirilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin, idarenin yetkili orgam tarafindan işveren sifatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduklarıaçıktır.

Aksinin kabulü, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerinin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargi denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

Belirtilen tüm bu hususlara göre ve 4857 sayılı Kanun'da düzenlenen belirsiz süreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında işakdinden doğan davanın çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 26.12.2022tarihli ve 2022/693 E., 2022/706 K. sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davacı hakkında disiplin cezası verilmesine ve görev yerinin değiştirilmesine ilişkin işlemlerin iptaline ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

Bu nedenle, Izmir 5. Idare Mahkemesininbaşvurusunun kabulüyle, Izmir 8. Iş Mahkemesinin 20.06.2013 tarihli ve 2012/417 E., 2013/390 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.…."
III. İLGİLİ HUKUK 
13. Anayasa'nın " Genel ilkeler" başlıklı 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve ödenekleri ve diğer özlük ișleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir."
14. 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Istihdam şekilleri" başlıkli 4. maddesinin ilgili kisımları şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İşçiler:
(Değișik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatina göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz."
15. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam " başlıkh 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştrılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.

Işyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
16. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:

"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacryla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
17. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev "başlıklı 5. maddesi şöyledir .
"(1) İș mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihlive 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına 
b) Îdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Iş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatindan kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
18. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Hizmet Sözleşmeleri" üst başlığı kapsamında "Genel Hizmet Sözleşmeleri"alt başlığında yer alan "A.Tanımı" başlıklı 393. maddesi şöyledir.

"Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Işçinin işverene bir hizmeti kismi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşmeler de hizmet sözleşmesidir.

Genel hizmet sõzleşmesine ilişkin hükümler, kiyas yoluyla çıraklık sözleşmesine de uygulanır; özel kanun hükümleri saklıdır."
19. 2804 sayılı Maden Tetkik ve Arama Genel MüdürlüğüKanunu'nun 1. maddesi şöyledir 
"Hükmi şahsiyeti haiz olmak ve bütün muamelelerinde bu kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile hukuku hususiye ahkamına tabi bulunmak üzere Ankara'da bir M.T.A. Enstitüsü, (Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü)kurulmuştur.

M.T.A. Enstitüsü ticari usullere göre idare olunur. Bu enstitünün bütün sarfiyat ve muamelati, Muhasebei Umumiye, Artırma, Eksiltme ve Ihale Kanunlarına ve Divanı Muhasebatin vize ve murakabesine tabi değildir."
20.2804 sayılı Kanun'un 12. maddesi şöyledir :
"M.T.A. Enstitüsünün memur ve müstahdemleri halk ile ve mensup oldukları Enstitü ile, muamele ve münasebetlerinde, hususi müessese müstahdemleri gibi muameleye tabi olup haklarinda Memurin Muhakemat Hakkındaki Kanun ile Memurin Kanunu hükümleri tatbik olunmaz.

M.T.A. Enstitüsüne ait mallar Devlet malıdır. Bunları çalanlar, ihtilas edenler, zimmetine geçirenler veya her ne suretle olursa olsun suiistimal edenler hakkında Devlet mallarına karşı işlenen bu çeşit suçlara ait cezai takibat yapılır."
21. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrasışöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkanda yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolay taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

A. ilk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasıın birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Şerife ÖzDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki yazılı açıklamaları okunup, sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Uyuşmazlık konusu olayda, davacının davalı idarenin Ege Bölge Müdürlüğünde 04/04/2001 tarihli süresi belli olmayan hizmet sözleşmesi ile bahçe işçisi olarak çalışmaya başladığı, 4857 sayılı Kanun'a tabi işçi statüsünde bulunduğu,görevini sürdürürken davalı idare tarafından Toplu İş Sözleşmesi'nin (TİS) 18/4. 18/13. maddeleri uyarınca "İş yeri değişimi cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin 26/09/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı işlem ile bu işlem gereğince Doğu Akdeniz Adana Bölge Müdürlüğüne nakline ilişkin 02/10/2012 tarihli ve 6489 sayılı işlemin tesis edildiği, her iki yargı yolunda bu işlemlerin iptalinin dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.

25. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Istihdam Şekilleri" başlıklı 4. maddesinde, "Kamu hizmetleri;memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür." denilmiş ve ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangıniyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici is pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiştir. Bu sebeple bu kişilerin is hukukuna tabi oldukları kabul edilmektedir.

26. Mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davalı idare ile davacı arasındaki ilişki 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacı hakkında disiplin cezasıverilmesine ve çalıştığı kurum bünyesinde görev yerinin değiştirilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin, idarenin yetkili organıtarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi oldukları açıktır. Aksinin kabulü, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerinin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.
27. Belirtilen tüm bu hususlara göre ve 4857 sayılı Kanun'da düzenlenen belirsiz süreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya Kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

28. Bu durumda, davacı hakkında disiplin cezası verilmesine ve bu kapsamda görev yerinin değiştirilmesine ilişkin işlemlerin iptaline ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekir.
29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İzmir 8. İş Mahkemesinin 20/06/2013 tarih ve E.2012/417, K.2013/390 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. İzmir 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İzmir 8. İş Mahkemesinin 20/06/2013 tarih ve E.2012/417, K.2013/390 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/93KARAR NO : 2024/375KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "kararlarda davanın esasının hükme bağlanması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının Giderilmesi 
İsteminde Bulunan 
Adli Yargida Davalı: 1- Elbeyli Mal Müdürlüğü
Vekili : Av. Mehmet Gökhan GÖKDENİZ İdari Yargıda Davalı: 2- İçişleri Bakanlığı
Adli ve İdari Yargıda Davacı: Mahmut Zahit Maraslı Mirascılar 
1-Dürriye ABUZEİL, 2-Mehmet Muhtar Züheyr 
Al MARAŞLI, 3-Mustafa Basel MARAŞLI,
4- Fadiye BASMACI, 5- Gade MARAŞLI Vekili : Av. Mehmet Yusuf GÜNAL 
I. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Danıştay Onikinci Dairesinin 02/07/1981 târih ve E.1979/4548, K.1981/1579 sayıli, Danıştay Onuncu Dairenin 24/06/2021 târih ve E.2020/6867, K.2021/3629 sayılı kararlarının incelenmesinden; davacı Mahmut Zahit Maraşl'nın vekili tarafından dosyaya sunulan dilekçe ile; müvekkilinin 04/08/1976 tarihinde, Lozan anlaşması hükümlerine istinaden seçimlik haklarını kullanarak Türk vatandaşlığını kazandığını ve bu tarihten itibaren Türkiye'de yaşadığını; davalı idare tarafından müvekkili hakkında, 04/07/1938 tarihli protokol gereğince Türk vatandaşlığını teyit etmediğinden vatandaşlığını kaybettiğine yönelik işleminde hukuka uyarlık bulunmadığını ileri sürerek, İçişleri Bakanlığı Nüfus İşleri Genel Müdürlüğünce İstanbul Valiliği ile Halep Başkonsolosluğu'na gereği için gönderilen 24/09/1979 târihli ve 979/631.116.3895.18386 sayılı yazının iptali istemiyle Içişleri Bakanlığı aleyhine idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşaması
2. Danıştay Onikinci Dairenin 02/07/1981 tarih ve E.1979/4548, K.1981/1579 sayılı kararı ile, davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı 30/09/1980 târihli nüfus kayıt örneğine dayanılarak yapılan karar düzeltme istemi de Danıştay Onuncu Dairesinin 08/11/1982 târihli ve E.1982/1268, K.1982/2212 sayılı kararıyla reddedilerek hüküm kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….04/07/1938 tarihinde Ankara'da aktedilen "Optanlara Mütedâir Protokol"ün I. maddesinde Lozan Antlaşmasının uygulanması dolayısıyla vatandaşlık açısından seçim hakkını Türkiye lehine kullanmış olanların 15/08/1938 târihine kadar yetkili makam önünde evvelce kullandıkları seçim hakkını teyit etmezlerse bu seçim hakkının kullanılmasının sağladığı her türlü yararı kaybedecekleri ve re'sen diğer ülke tabiiyetini kazanacaklarıhükme bağlanmıştır.


Dâvâcının 04/08/1926 târihinde Lozan Antlaşması'nın 32. maddesi hükmü uyarınca seçme hakkını Türkiye lehine kullanarak Türk vatandaşlığına geçmesinden sonra, anılan Antlaşmanın 33. maddesi hükmüne göre ikametgâhını Türkiye'ye nakletmediği, ayriıca 04/08/1938 târihinde Ankara'da imzalanan Optanlara Dâir Protokol'ün 1. maddesi hükmü uyarınca daha önce yapmış olduğu seçme hakkını teyit etmediğinden Türk vatandaşlığını kaybetmişolduğumun dâvâ ve işlem dosyasının incelenmesinden anlaşıldığı

Yukarıda açıklanan durumun ışığı altında, Türkiye lehine yapmış olduğu vatandaşlık seçim hakkını Optanlara Dâir Protokol'ün I. maddesi hükmüne göre süresi içinde teyit etmeyen dâvâcı usûlüne uygun olarak Türk vatandaşlığını iktisap etmediğinden hakkında İçişleri Bakanlığı'nca tesis edilen Türk vatandaşlığını kayıp etmesine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle dâvânın reddine karar verilmiş….'
3. Mahmud Zahid Maraşlı (Mahmut Maraşli) mirasçıları olarak; 1-Mustafa Basel Maraşlı, 2-M.Muhtar Züheyr Maraşli, 3-Fadiye Basmacı, 4-Gade Maraşli, 5-Dürriye Maraşlı vekili tarafindan, müvekkillerinin murisi olan Mahmud Zahid Maraşlı'nın (Mahmut Maraşlıi) 20/01/1978 tarihinde Türk vatandaşı olarak vefat ettiğini, vefatından sonra Bakanlar Kurulunun 19/09/1979 tarih ve 1552 sayılı kararıyla Türk vatandaşlığının kaybettirildiğini, bu kararın iptali için vefat tarihinden sonra 1979yılında murisleri adına Danıştay Onikinci Dairesinde dava açıldığı ve bu şekilde davaya devam edilerek sonuçlandırıldığıni,ancak bir kişinin davacı olabilmesi için sağ olması gerektiğini, yalnızca öleni ilgilendiren davalarda ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca dilekçenin iptal edilmesi gerektiğinin kurala bağlandığı, ayrıca ölüm ile vekalet ilişkisi sona erdiği halde Mahmud Zahid Maraşlı'nın (Mahmut Maraşlı) vekili tarafindan hükümsüz vekaletname ile davanın yürütüldüğünü belirterek, 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi talebi kabul edilerek Danıştay Onikinci Dairesinin 02/07/1981 tarih ve E.1979/4548, K.1981/1579 sayılı kararının kaldırılarak yeniden inceleme yapılmak suretiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

4. Danıştay Onuncu Dairesinin24/06/2021 târihli ve E.2020/6867, K.2021/3629 sayılı kararı ile, dâvânın açılış tarihi itibarıyla hayatta olmadığı anlaşılan dâvâcının objektif ehliyet şartını sağlamadığı, bu itibarla davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı Kanûn'un 15. maddesinin, 1. fikrasının, (b) bendi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar vermiş, hüküm kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…idari yargıda dava açma ehliyetine sahip olmak için hem Mülga 521 sayılı Danıştay Kamununun 88.maddesiyle atifta bulumulan Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve (Mülga) 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nde aranılan şartları taşımak, hem de (Mülga) 521 sayılı Danıştay Kanumu'nun 30. maddesinde belirtilen "menfaati ihlal edilenlerden olma" şartını sağlamak gerekmektedir. Bahsedilen şartlardan ilki objektif ehliyet (taraf ehliyeti ve dava ehliyeti) olarak tanımlanmakta olup, ikincisine ise subjekif ehliyet (menfaat)denilmektedir. Dolayısıyla idari yargıda açılacak bir iptal davasında davacı sifatıyla taraf olabilmek için objektif ve subjektif ehliyete birlikte sahip olunması gerektiğinden, bunlardan birinin yokluğu kişinin davacı sifatını taşımasına engel oluşturmaktadır.

Ohjektif ehliyet, taraf ehliyeti ve dava ehliyeti olmak üzere iki unsurdan meydana gelmektedir. Taraf ehliyeti,bir davadadavacı veya davalı olabilmeyi; dava ehliyeti ise, bir davayı davacı veya davalı sifatiyla bizzat ya da vekil aracılığıyla açabilme, takip edebilme ve davayla ilgili usul işlemlerini yapabilmeyi ifade etmektedir. Bu bakımdan,medeni hukuktaki hak ehliyetinin medeni usul hukukundaki karşılığı taraf ehliyeti iken, medeni hakları kullanma ehliyetinin medeni usul hukukundaki karşılığı dava ehliyetidir.

Uyuşmazlıkta; davacı Mahmud Zahid Maraşli'nın 20/01/1978 tarihinde vefat ettiği, dolayısıyla bu tarihten itibaren taraf ehliyetinin bulunmadıği, ancak Türk vatandaşlığını kaybettiğine yönelik olarak tesis edilen işlemin iptali istemiyle 1979 yılında bakalan davanın açıldığı dikkate alındığında; davanın açılış tarihi itibariyle hayatta olmadığı anlaşılan davacının objektif ehliyet şartını sağlamadığı açıktır. Bu itibarla davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır."
II. ADLÍYARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
5. Davacılar 1-Mustafa Basel Maraşlı, 2-M.Muhtar Züheyr Maraşli, 3-Fadiye Basmacı, 4-Dürriye Abuzeil vekili,Kilis Íli, Elbeyli İlçesi, Geçerli Köyü, 244, 245, 246, 248, 249, 250, 275, 276, 277, 278, 279, 280, 281, 282, 283, 284, 285, 317,318, 319 ve 320 parsel sayılı taşınmazların müvekkillerinin amcası olan Hacı Nafi oğlu Mahmut Maraşlı'ya ait olduğunu,Mahmut Maraşlı'nın 1978 yılında Türk Vatandaşı olarak vefat ettiğini, vefatı ile mirasının müvekkillerine intikal ettiğini,müvekkillerinin de Türk vatandaşı olduklarını, hissedarı bulundukları dava konusu taşınmazların tapu kayıtları üzerine 1062sayılı Kanûn uyarınca şerh konulduğunu, benzer mahiyette daha õnce açmış oldukları davaların kabulüne karar verildiğini ve bu kararların Yargıtay denetimin geçerek kesinleştiğini ileri sürerek, dava konusu taşınmazları tapu kayıtlarına 1062 sayılı Kanûn uyarınca konulan şerhin kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle Elbeyli Mal Müdürlüğü aleyhine adli yargı yerinde dava açmiştir.

B. Yargılama Aşamaları
6. Kilis Asliye Hukuk Mahkemesi 13/05/2013 târih ve E.2012/1104, K.2013/482 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek, davanın kabulüne, Kilis ili, Elbeyli ilçesi, Geçerli Köyü, Kumsurun mevki, [KART_NO]

275-276-277-278-279-280-281-282-283-284-285-317-318-319-320 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki "1062 sayılı Kanuna göre takyitlidir" şerhinin kaldırılmasına karar vermiş, bu karara karşı temyiz talebinde bulunulmasıüzerine, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 07/04/2014 tarih ve E.2014/799, K.2014/4604 sayılı kararı ile temyiz isteminin reddine, hükmün onanmasına karar vermiş, yine aynı Dairenin 11/06/2014 tarih ve E.2014/7216, K.2014/7818 sayılı kararı ile karar düzeltme istemi reddedilmiş,karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….dava konusu taşınmazlar üzerinde bulunan 1062 sayılı yasa uyarınca konular şerhin kaldırılmasına ilişkindir.

4722 sayılı Türk Medeni Kamunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanunun 17 maddesinde;"Mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir." hükmüdüzenlenmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında davacılar murisi olan Hacı Nafi oğlu Mahmut Maraşli'nın 1978 yılında vefat etmesi nedeniyle o tarihte yürürlükte olan 743 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun uygulanması gerekecektir.
743 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 517. maddesinde ise; " Miras, õlüm ile açılır. Murisin ölümüne bağlt olmayan teberru ve taksimleri, mirasa alakalariı noktasından mirasın açıldığı gündeki haline göre takdir edilir."hükmü yer almaktadır.

Mahkememizce yapilan yargilama toplanan deliller ve tüm dosya kapsamidan; davacılar murisi olan Hacı Nafi oğlu Mahmut Maraşli'nın 1978 yılında Türk Vatandaşı olarak vefat ettiği, 1979 yılında ise Lozan Antlaşmasıhükümleri uyarınca Türkiye lehine kullanmış olduğu seçme hakkını teyid etmediğinden 04.Temmuz.1938 tarihli protokol gereğince vatandaşlığı kaybettiği, 19.09.1979 gün ve 1552 sayılı kararına dayanılarak kaydının silindiği ve vatandaşlıktan çıkartıldığı, vatandaşlıktan çıkartılma kararının ise 1990 tarihinde resmi gazetede yayınlandığıdavacıların doğumlarından itibaren Türk Vatandaşı olduklari, 4722 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanunun 17. maddesine göre mirasın geçisinin mirası bırakanın ölüm tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre belirleneceği, davacıların murisinin vefat ettiği tarihte yürürlükte olan 743 sayılıTürk Medeni Kanunu'nun 517 maddesine göre ise mirasın õlüm tariħinde açılacağı ve hiçbir işleme tabi olmadan mirasçılarına intikal edeceğinin hüküm altına alındığı, bu haliyle davacıların murislerinin ölüm tarihi itibariyle taşınmazlarinın mülkiyetlerini kazandıklari, davacıların Türk Vatandaşı olduklarının sabit olduğu, bu haliyle dava konusu taşınmazların tapu kayıtları üzerinde yer alan şerhin usul ve yasaya uygun olmadığı anlaşıldığından davacılar vekili tarafindan açılan davanın kabulüne…"
7. Bu defa kesinleşen bu karar hakkında Elbeyli Kaymakamlığı tarafindan, yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulmuş, Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/07/2020 târih ve E.2020/160, K.2020/194 sayılı kararıyla yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar vermiş, yapılan istinaf başvurusu Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E.2020/1352, K.2022/1743 sayılı kararıyla reddedilmiş ve bu karar Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 26/04/2023târih ve E.2023/248, K.2023/2327 sayılı kararıyla onanmıştır.

8. Adli ve idari yargı yerlerince ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle davalı vekilinin Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılı dilekçesiyle, Mahkemece adli yargıya ait dosyalar ile Danıştay Başkanlığının karar suretleri temin edilerek, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmistir 
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
9. Adli ve İdari yargı yerinde davalı, Elbeyli Mal Mūdürlüğü vekili, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere Kilis Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği 25/01/2023 tarihli dilekçesinde, Kilis Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/05/2013 târih ve E.2012/1104, K.2013/482 sayılı kararı ile "Mahmut Zahid Maraşlı'nın 1978 yılında Türk vatandaşı olarak vefat ettiğı" gerekçesiyle taşınmazlar üzerindeki "1062 sayılı Kanuna göre takyitlidir" şerhinin kaldırılmasına karar verildiğini oysa Danıştay Onikinci Dairenin 02/07/1981 tarih ve E.1979/4548, K.1981/1579 sayılı kararı ile, "Mahmut Zahid Maraşlı'nın 04/08/1926 târihinde Lozan Antlaşması'nın 32. maddesi hükmü uyarınca seçme hakkımı Türkiye lehine kullanarak Türk vatandaşlığına geçmesinden sonra, anılan Antlaşmanın 33. maddesi hükmüne gõre ikametgâhını Türkiyeye nakletmediği, ayrıca 04/08/1938 târihinde Ankara'da imzalanan Optanlara Dâir Protokol'ün 1. maddesi hükmü uyarınca daha önce yapmış olduğu seçme hakkını teyit etmediğinden Türk vatandaşlığım kaybettiği" yönünde hüküm kurulduğunu, ortaya çıkan bu çelişkili kararlar nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle,Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere adli yargı yerine başvuru dilekçesi vermiştir.
10. Bunun üzerine adli yargı yerince yalnızca adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş, idari yargı dosyasının temini için Başkanlığımızca Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesine yazı yazılmış, Mahkemenin 05/02/2024 tarihli cevabi yazısı ile, dosyanın temini için Danıştay Başkanlığına yazı yazıldığını ancak Başkanlığın 10/01/2024tarihli yazısında dava dosyasının arşiv kayıtlarından tespit ve temin edilemediği, karar suretlerinin gönderildiğinin bildirilmesi üzerine, Mahkemece hüküm uyuşmazlığına konu Danıştay 10. ve 12. Daire karar suretleri mahkememize gönderilmiştir.
IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
11. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı dūşūnceleri istenilmiştir.


A. Danıştay Başsavcılğının Yazılı Düşüncesi 
12. Danıştay Başsavcısı; adlî ve idârî yargı mercilerince verilen kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan, adlî ve idârî yargı mercilerince verilmesi ve kararlarda dâvânın esasının hükme bağlanmış bulunmasışartı gerçekleşmediğinden, kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşuve İşleyişi Hakkında Kanûn'un 24. maddesinde; adlí ve idârîyargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığının kabul edileceği, ilgili kişi veya makamın Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini isteyebileceği kurala bağlanmıştır.
Bu kanuni düzenlemeye göre hüküm uyuşmazlığının varlığı için;
a) Uyuşmazlık bulunduğu ileri sürülen hükūmlerin, adlī ve idarî yargı mercilerince verilmesi,
b) Konusu, sebebi ve taraflarından en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Davaların esasıın hükme bağlanmış bulunmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden; ortada adlî ve idarî yargı mercilerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu, taraflarından en az birinin aynı olduğu anlaşılmıştır.
Davaların esasının hükme bağlanmış bulunması şartı yönünden inceleme;
2577 sayılı İdárî Yargılama Usûlü Kanúnunun 14. maddesinin (3/c) işaretli bendinde; dilekçelerin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddesinin (1/b) işaretli bendinde ise, dâvâ açma ehliyetinin bulunmadığı hallerde dâvâmn reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanúmunun 294. maddesinin 1. fikrasinda; "Mahkeme, usûle veya esasa ilişkin bir nihâî kararla dâvâyı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esâsı hakkında verilen nihâî karar,hükümdür." kuralına yer verilmiştir.

"Hükümler (esása ilişkin nihäî kararlar) maddi anlamda hüküm teşkil eder. Bir hüküm dâvâda ileri sürülen taleplerden sadece hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm teşkil edeceği (m.303/2) için, usûle ilişkin nihâi kararlar (m.294/6) sadece ilişkin oldukları usûl sorunu hakkında kesin hüküm teşkil eder; dava konusu uyuşmazlığın (hakkın) esâsı hakkında (maddi anlamda) kesin hüküm teşkil etmez (Prof. Dr. Baki KURU; Medenî Usûl Hukûku Ders Kitabi; 2022;Sayfa:562).

"Aralarında hüküm uyuşmazlığı bulunan kararların her ikisinin de konunun esâsı hakkında verilmiş olmasıgerekir. Kararlardan biri (meselå idare mahkemesi karari), esâsa ilişkin olmayıp, süre aşımından dolayı ret kararıise, iki karar arasında hüküm uyuşmazlığı oluşmaz" (Prof. Dr. Baki KURU; Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt I,2001;Sayfa:774).

Uyuşmazlık konusu taşınmazlar üzerindeki "1062 sayılı Kanuna göre takyitlidir" şerhinin kaldırılması istemiyle dâvâcılar tarafindan Elbeyli Mal Müdürlüğü'ne karşı adli yargı merciinde açılan dâvânın kabülüne karar verilerek,tapu kaydındaki şerhin kaldırılması hususunda uyuşmazlığın esâsı hakkında hüküm kurulmak suretiyle uyuşmazlığısona erdiren nihâî bir karar verildiği; dâvâcıların murisi Mahmut Zahit Marașlı (Mahmut Maraşlı - El Maraşi)hakkında İçişleri Bakanlığı (Nüfus İşleri Genel Müdürlüğü) tarafindan Türk vatandaşlığını kayıp ettiğine ilişkin olarak tesis edilen 24/09/1979 târihli ve 979/631.116.3895.18386 sayılı işlemin iptâli istemiyle Içişleri Bakanlığıi'na karşı idârî yargıda açılan dâvâda ise; esasa ilişkin olarak verilen ve hüküm uyuşmazlığına komu edilen kararın yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırılarak dâvânın ehliyet yönünden reddine karar verildiği, bu hâliyle ortada hüküm uyuşmazlığına konu edilebilecek esasa ilişkin bir nihái karar kalmadığı gibi yargılamanın yenilenmesi istemi kabul edilerek verilen kararın da, uyuşmazlığın esası hakkında verilen (hüküm niteliğini taşıyan) nihâî bir karar olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; Danıştay Onikinci Dairesi tarafindan dâvâcılar murisinin Türk vatandaşlığınıkayıp ettiği yolunda verilen kararın yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırılması nedeniyle bu husúsa ilişkin olarak hukuk âleminde bir hükmün bulunmaması ve ayrıca dâvá konusu işlem hakkında yargılamanın yenilenmesi yoluyla Danıştay Onuncu Dairesi'nce verilen ehliyet yönünden dâvânın reddine ilişkin olarak verilen kararın uyuşmazlığın esâsını karara bağlayan bir hüküm niteliği taşımaması nedeniyle adlî ve idårî yargı mercilerince verilen kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan "uyuşmazlık bulunduğu ileri sürülen hükümlerin, adli ve idâríyargı mercilerince verilmesi" ve "kararlarda dâvânın esasının hükme bağlanmış bulunması" şarti gerçekleşmediğinden, kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği sonucuna varilmıştir.."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıl Düşüncesi 
13. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmaması sebebiyle, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde belirtilen koşulun gerçekleşmediği düşüncesiyle söz konusu başvurunun reddi yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:

".…İdari ve adli yargı kararları arasında oluştuğu ileri sürülen hüküm uyuşmazlığının çözümü için; öncelikle hüküm uyuşmazlığının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesinin birinci fikrasında, “7 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarakverilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığıın varlığı kabul edilirhükmü yer almaktadır.
Anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a- Uyuşmazlik konusu hükümlerin, adli ve idariyargı mercileri tarafindan verilmesi,
b- Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c- Her iki kararın da kesinleşmiş olması.
d- Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e- Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız 
bulunması, koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.
Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, taraflardan en az birinin (Mahmut Zahid Maraşlı ve mirasçılari) aynı olduğu, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş kararların bulunduğu, tüm kararlarda davanın esasının hükme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştır.

Ancak, anılan mahkemelerce verilen hükümlerin konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz bulunup bulunmadığı konusunun ayrica incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

Danıştay 12. Dairesindeki dava; Mahmut Zahid Maraşlıi'nın Türk Vatandaşlığına kaybettiğine dair Içişleri Bakanlığı işleminin iptali istemiyle açılmış ve Dairece davanın reddine karar verilmiştir.
Kilis Asliye Hukuk Mahkemesindeki dava ise; yukarıda bilgileri verilen taşınmazların muris amcaları Mahmut Maraşlı'ya ait olduğu, Mahmut Maraşlı'nın 1978 yılında Türk Vatandaşı olarak vefat ettiği, kendilerinin de Türk Vatandaşı olduğu, bu sebeple sõz konulu taşımazların tapu kayıtları üzerinde 1062 sayılı Kanun uyarınca konulan şerhin kaldırılması istemiyle açılmış ve Mahkemece davanın kabulüyle taşınmazlar üzerindeki 1062 sayılı Kanun uyarınca konulan şerhin kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bu đuruma göre, Danıştaydaki davanın, Türk Vatandaşlığının kaybedilmesine ilişkin işlemin iptali talebine;Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın ise tapu kaydındaki şerhin terkini talebine ilişkin olması karşısında, mahkeme kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynıolması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır..."
V. İLGİLİ HUKUK 
14. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkıda Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığınıtaşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
15.2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 23/7/2008--5791/6 md.)
Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."
16. 2247 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlık Mahkemesince yapılacak işlemler" başliklı 16. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 21/1/1982 - 2592/5 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi, olumsuz görev uyuşmazlığı ile ilgili dosyaların ilk incelemesi sırasında ve gerekli gördüğü hallerde ilgili Başsavcıların görüşünü de alarak, görevli yargı mercini belirten kararını verir."
17. 2247 sayılı Kanun'un 3. Bölümünde, "Hüküm Uyuşmaz/ığı"üst başlığı altındaki 24. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kuralları

uygulanır."
18. 2247 sayılı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kuralları" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
" Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018 KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazliklarinı dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
19. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıkl 27, maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazhklarına ilişkin istemleri önce şekil ve sûre açısindan inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE $AŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiğyolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görūşülüp dūşünüldü

21. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık doğuran hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasıi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

22. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının incelenmesinden, ortada adlî ve idari yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu, taraflarının en az birinin aynı olduğu, idari yargı yerinde esasa ilişkin olarak verilen ve hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararın, yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırıldığı ve davanın taraf ehliyeti yönünden reddine karar verildiği, dolayısıyla bu davanın esasının hükme bağlanmadığı anlaşılmaktadır.
23. 2577 sayılı Ídarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14. maddesinin (3/c) bendinde; dilekçelerin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddesinin (1/b) bendinde ise, bu nitelikte olmayan işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

24. Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "dava şartları" başlıklı 114. maddesinin 1.fikrasının (d) bendinde "Taraflarin, taraf ve dava ehliyetine sahip olmalari; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması." hükmüne; aynı Kanun'un 294. maddesinin 1. fikrasında ise; "Mahkeme, usûle veya esasa ilişkin bir nihâï kararla dâvâyı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esâsı hakkında verilen niháî karar,hükümdür." hükmü düzenlenmiştir.

25. Adli yargı yerinde, davacılar tarafından murisleri adına tapuda kayıtlı olan, dava konusu taşınmazlar üzerindeki "1062 sayılı Kanuna göre takyitlidir" şerhinin kaldırılması istemiyle, Elbeyli Mal Müdürlüğü aleyhine açılan davada, davanın esası incelenmek suretiyle kabûlüne karar verilerek, tapu kaydındaki şerhin kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
26. Davacıların murisi Mahmut Zahit Maraşlı hakkında, İçişleri Bakanlığı (Nüfus İşleri Genel Müdürlüğü) tarafından Türk vatandaşlığını kaybettiğine ilişkin olarak tesis edilen 24/09/1979 târih ve 979/631.116.3895.18386 sayılı işlemin iptali istemiyle İçişleri Bakanlığı aleyhine idari yargı yerinde açılan davada ise; esasa ilişkin olarak verilen ve hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararın yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırıldığı, davacımın davanın açıldığı tarihte vefat etmesi nedeniyle taraf ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle, dâvânın taraf ehliyeti yönünden reddine karar verildiği, davanın esasına yönelik bir incelemenin yapılmadığı anlaşılmıştır.

27. Buna göre; idari yargı yerince, dâvâcılar murisinin Türk vatandaşlığını kaybettiğine yönelik olarak verilen kararın, yargılamanın yenilenmesinin talep edilmesi nedeniyle Danıştay Onuncu Daire tarafindan yapılan yargılamada, davanımn taraf ehliyeti yönünden reddine karar verildiği, bu kararın ise usûle ilişkin nihâi karar olduğu ve usûl sorunu hakkında kesin hüküm teşkil ettiği, dava konusu uyuşmazlığın esâsı incelenip hüküm tesis edilmediğinden maddî anlamda kesin hüküm teşkil etmediği görülmektedir.


28. Bu itibarla, hüküm uyuşmazlığına konu edilen ve idari yargı yerince uyuşmazlığınesasını karara bağlayan hüküm ortadan kaldırıldığından, adli ve idari yargı mercilerince verilen kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan "kararlarda davanın esasının hükme bağlanmış bulunması" şartı gerçekleşmediğinden, kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması" koşulunu taşımayan başvurumun reddi gerekmiştir 
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle,
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngõrülen "Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/97KARAR NO : 2024/334KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkına konu zilyetliğin tespiti ile bu hususun tapuya şerhine ilişkin davanın, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Mehmet AKDEMİR 
Vekili : Av. İsmail HAYYAR 
Adli Yargıda 

Daval : Maliye Hazinesi 
Vekili : Av. Neslihan ALTAY KARABAĞ
Dahili Davahlar : 1- Durali EKiN, 2- Süleyman EKÍN,
3- Mehmet AKTA$, 4- Selime AKTAŞ
İdari Yargıda 

Davalı: Antalya Valiliği 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 1/4 hissesinde zilyedi ve maliki olduğunu öne sürdüğü Antalya ili, Kepez ilçesi Başköy Mahallesinde kain, 28437 ada, 147 parsel sayıli, 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazın, bu hususta 2924 sayılı Kanun hükümleri kapsamında zilyetlik tespitinin yapıldığı ve hisse bedelinin ödendiği, buna rağmen 2/B çalışmaları sırasında müvekkili adına zilyetlik tespitinin yapılmadığı iddiasıyla ve başka şahıslar adına yapılan zilyetlik tespitine itirazla, zilyetliğin tespitine karar verilmesi ve tapuda müvekkili adına zilyetlik şerhi verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Antalya Kadastro Mahkemesi 09/07/2020 tarih ve E.2011/1278, K.2020/70 sayi ile, "davacının davasının kabulüne, dava konusu Antalya Îli Kepez Îlçesi Başköy mahallesi 28437 ada 147 parsel sayılı taşınmaz hakkında 3402 sayılıKadastro Kanumu'nun Ek 4. maddesine göre yapılan kadastro tespitinin iptaline, beyanlar hanesine; "6831 sayılı Kanumu 2/B maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılmıştır. Taşınmazın 459,24 m2 lik kasmı Ali kızı Selime Aktaş'ın,1222.02 m2 lik kısmı Osman oğlu Mehmet Aktaş'ı, 8918,66 m2 lik kısmı İbrahim oğlu Mehmet Akdemir'in, 4980.97 m2 lik kısmıHüseyin evlatları Durali ve Süleyman Ekin'lerin müştereken kullanımlarında, 20093,78 m2 lik kısmı halen taşlık ve çalılık kullanımsızdır." ibaresi parselin kadastro tutanağının beyanlar hanesinde belirtilmek üzere parselin tespit gibi tarla niteliğiyle Hazine adına tapuya tesciline..." karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…. Somut olayda davacı dava komusu 28437 ada 147 parsel (Eski 966 parsel) numaralı tașınmazı 6831 sayıl yasanın 2/B hükmü kapsamında ormandan hazine adına çıkarılan sahada kalan taşımaz vasfında iken 2924 sayılıyasa hükümlerine göre hak sahipliği tespiti yapıldığı, bu tespitte taşınmazın 1/4 hissesinin kendi adına hak sahibi olarak belirlendiği, işlemin ilan edilerek kesinleştiği daha sonra aynı yasa hükümlerine göre taşınmazın rayiç bedel tespiti yapıldiğı belirlenen bu rayiç bedeli süresi içerisinde Or-Köy Idaresine ödediğini, Or-Köy Idaresince de davacının taşınmazda hak sahibi olduğu hissenin davacı adına tescili için Tapu Sicil Müdürlüğüne yazı yazıldığı yani idari işlemin tekemmül ettiği dolayısıyla taşınmazda bedelini ödemiş olduğu 1/4 hissenin mülkiyetini kazandığıyalnızca tapuya tescil işlemi kaldığı, tüm bu işlemlerin 2924 Sayılı Yasasının yürürlükte olduğu zamanda tamamlandığıni, bu nedenlerle tapu hissesinin davacı adına tescili yapılması gerektiğinden yapılan kadastro çalışması ile dava komusu yerin 1/4 hissesinin adına kullanıcı tespiti yapılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
Milli Emlak Müdürlüğünün 04/08/2016 tarihli Mahkememize yazı cevabında dava konusu taşınmazın iadesi için 6292 Sayılı Kanun Gereğince yapılan başvuru incelemesinde taşınmazın 2924 Sayılı Yasanın 11. Ve 12.Maddeleri uyarınca Orman Bakanlığı, Orman ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Batı Antalya Bölge Müdürlüğü,Or-Köy Baş Mühendisliği, 2/B Satış Komisyonu Başkanlığı tarafindan Ibrahim Oğlu 1968 doğumlu Mehmet Akdemir'e satışının yapıldığı ve bedelinin peşin olarak alındığı ancak Anayasa Mahkemesinin Iptal kararı nedeniyle tapuda tescil işleminin gerçekleştirilmediği, adı geçen şahsa herhangi bir bedel iadesi yapılmadığı gibi başka bir taşınmazda verilmediği bu nedenlerle taşınmazın 6292 Sayılı Kanumun 7. Maddesi kapsamında hak sahiplerine yapılacak değerlendirmeye müteakip iade edilmesi gerektiği bildirilmiştir. Ayrica Milli Emlak Müdürlüğünün 08/05/2015 tarihli müzekkere cevabı ile dava konusu taşınmazın 2924 Sayılı Kamunu 11. ve 12. Maddeleri gereğince yapılan hak sahibi tespit çalışmalarında Mehmet Akdemir adına tespit edildiği parseldeki hisse miktarının satışbedelinin Or-Köy Hesabına yatırıldığmın Orman Bölge Müdürlüğünün 02/05/2010 tarihli yazısı ile bildirildiği ve Mehmet Akdemir tarafindan 14/04/2014 tarihli iade başvuru dilekçesi ile 6292 Sayılı Kanun gereğince ilgili hissesinin tarafina iadesi için başvurulduğubildirilmiştir.

Antalya Batı Emlak Müdürlüğünün 10/10/2017 tarihli müzekkere cevabı ile iadesi talep edilen 28437 ada 147parselin toplulaştirma işlemine tabi tutulması somucu 29074 ada 10 parsel numarasinı aldıği, bu taşinmazin halen Maliye Hazinesi adına tescili olmadığından iade işleminin yapılamadığı, taşınmazın Maliye Hazinesi adına tesciline müteakip iade işlemi için Defterdarlık onayına sunulacağı bildirilmiştir.

6292 Sayılı kanun 14/2 fikrasında 2924 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi olduğu tespit edilenler hakkında yapılan ve tamamlanamayan işlemler, mali yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getiren kişilerin hakları korunarak bu Kanun hükümlerine göre Maliye Bakanlığınca sonuçlandırılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca 6292Sayılı Kanun 7. Maddesi 1/b bendinde Özel kanunları gereğince Devlet tarafindan kişilere satilan, dağıtiılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satilanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınıri dışına çıkarıldığıgerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edileceği,dolayısıyla 2924 Sayılı Kanun Gereğince yapılmış olan satışların da bu kapsama gireceği, dava komusu taşınmazın da Mahkememize yazılmış olan ilgili müzekkere cevaplarından da anlaşıldığı üzere davacının iddia ettiği gibi 2924Sayılı Kanun gereği Anayasa Mahkemesinin iptal kararı öncesinde satışı yapılarak ilgili hissenin davacı tarafindan bedelinin õdendiği, taşınmazın 1/4 hissesinin iade kapsamında olduğu anlaşıldığından davacının taşmmazın 1/4hissesinin adına kullanicı belirlemesine yönelik davasının kabulüne..'
3. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 25/02/2021 tarih ve E.2020/786, K.2021/189 sayılı kararıile, bakiye harç ve vekalet ücreti yönünden yanlışlığın giderilerek aynı gerekçeli karar yeniden verilmiş; bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 02/06/2022 tarih ve E.2021/7883, K.2022/5251 sayılı kararı ile kabul edilerek temyize konu istinaf mercii kararı bozulmuştur. Bozma kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Davaci; taşınmazın 1/4 hissesini 2924 sayılı Kanun kapsamındasatın aldığı, ancak 2/B çalışmaları sırasında adına zilyetlik tespiti yapılmadığı iddiasıyla taşınmazın 1/4 hissesi üzerinde adına kullanıcı şerhi verilmesi isteği ile dava açmıştır. Buna göre dava, 2924 sayılı Kanun hükümlerine göre satilan ve takdir edilen parası Hazineye ödenen taşınmazi, satın alan kişinin taşınmazda zilyet olduğunu tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre, idarî işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıriı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler 

tarafindan açılan iptal davaları idari davadır ve idari yargı yetkisi kapsamındadır.
Somut olayda, dava konusu taşınmazın bedelini õdeyen davacının adına gerek tespit gerekse tescil işlemi yapılmaması idari bir işlemdir ve bu işleme yönelik itirazları incelemek konusunda idari yargı yolu görevlidir Mahkemece, yargı yolu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, Mahkemenin kendisini görevli görerek, davanın kabulüne karar verilmesi yanlış olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir. "
4. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 29/11/2022 tarih ve E.2022/1447, K.2022/1467 sayıl kararı ile, bozma ilamına uyarak davanın yargı yolu nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar,temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 12/09/2023 tarih ve E.2023/2515, K.2023/4284 sayılı kararı ile onanmış ve istinaf mercii kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Yargitay 8. Hukuk Dairesi 2021/7883Esas-2022/5251 Karar sayılı ilamı ile Dairemiz kararinin; "Tüm dosya içeriği ve toplanan delillerden, kullanım kadastrosu sırasında, Antalya Ili Kepez Ilçesi Başköy Mah/Köyüçalışma alanında bulunan 28437 ada 147 parsel sayılı (yeni 29074 ada 10 parsel) 35.674,67 metrekare yüzõlçümündeki taşınmazın, kadastro tutanağının beyanlar hanesine, "6831 sayılı Yasa'nın 2/B maddesi uyarınca orman sınırları dışına çıkarıldiğı ve krokisinde (A) harfi ile gösterilen 459,24 m2 'lik kısmı Ali kızı Selime Aktaş'ın (B) harfi ile gösterilen 675,15 m2 lik ve (C) harfi ile gösterilen 546,87 m2 lik kisımlar Osman oğlu Mehmet Aktaş'ın (E) harfi ile gösterilen 4980,97 m2'lik kasmı Hüseyin evlatları Durali ve Süleyman Ekin'lerin müştereken kullanımlarında ve (D) harfi ile gösterilen 21598,53 m2'lik kismı ile (F) harfi ile gösterilen 7413,91 m2'lik kisımlari halen taşlık ve çalılık kullanımsızdır" şerhi yazılarak tarla vasfiyla Maliye Hazinesi adına tespit edildiğini,davacının; taşınmazın 1/4 hissesini 2924 sayılı Kanun kapsamında satın aldığıni, ancak 2/B çalışmalariı sırasında adına zilyetlik tespiti yapılmadığı iddiasıyla taşınmazın 1/4 hissesi üzerinde adına kullanıcı şerhi verilmesi isteği ile dava açtığıni, buna göre davanın, 2924 sayılı Kanun hükümlerine göre satılan ve takdir edilen parası Hazineye ödenen taşınmazi, satın alan kişinin taşınmazda zilyet olduğunu tespitine karar verilmesi istemine ilişkin olduğunu,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kamunu'nun 2. maddesine göre, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konuve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalarının idari dava olduğu ve idari yargı yetkisi kapsamında olduğu,
Somut olayda, dava konusu taşınmazın bedelini ödeyen davacinın adına gerek tespit gerekse tescil işlemi yapılmamasının idari bir işlem olduğu ve bu işleme yönelik itirazları incelemek konusunda idari yargı yolunun görevli olduğu, Mahkemece, yargı yolu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, Mahkemenin kendisini görevli görerek, davanın kabulüne karar verilmesinin yanlış olduğunu ve hükmün bu nedenle bozulması"gereğine değinilerek bozulmuş olup,
Ileri sürülen istinaf nedenleri ve HMK 355/1 maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin yapılan inceleme sonucunda; Her ne kadar Dairemizin ve Yargıtay'ın önceki tarihli içtihatları uyarınca talebin adliyargının görevine girdiği gerekçesiyle davaların görülüp sonuçlandırılması yoluna gidilmiş ise de; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin son tarihli içtihatlarında 6292 Sayılı Kanun uyarınca yapılan iade taleplerinin idari yargının görev alanına girdiği kabul edilmekte olup, eldeki dosyanın da bu nedenle bozulmasına karar verildiğinden Dairemizce bozma ilamına uyularak.."
5. Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. Antalya 2. İdare Mahkemesi 18/01/2024 tarih ve E.2024/50 sayıl kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismışöyledir:
".…Uyuşmazlıkta; dava komusu 28437 ada 147 parsel (eski 966 parsel) numaralı taşınmazın, 6831 sayılıYasa'nın 2/B hükmü kapsamında ormandan Hazine adına çıkarılansahada kalan taşınmaz vasfinda iken, 2924 sayılıYasa hükümlerine gõre davacı adına hak sahipliği tespitinin yapıldıği, bu tespitte taşınmazın 1/4 hissesinde davacının hak sahibi olarak belirlendiği, işlemin ilan edilerek kesinleştiği, daha sonra davacının aynı Yasa hükümlerine göre taşınmazın tespit edilen rayiç bedelini süresi içerisinde Or-Köy idaresine ödediği, Or-Köyidaresince de, taşınmazda hak sahibi olduğu hissenin davacı adıma tescili için Tapu Sicil Müdürlüğüne yazı yazıldığı, yalnızca tapuya tescil işleminin kaldığı, tüm bu işlemlerin 2924 sayılı Yasa'nın yürürlükte olduğu zamanda tamamlandıği, ancak Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı nedeniyle söz konusu tescil işlemlerinin yapılmadığı ve 6831 sayılı Yasa'nın 2/B maddesi kapsamında yeniden hak sahipliği tespit işlemlerinin yapıldıği, 6831 sayılı Yasa'nın 2. maddesinegöre Hazine adına orman sınırlari dışına çıkarılan yerlerin satışına ilişkin usul ve esaslari belirlemek üzere çıkarılan 6292 sayılıYasa'nın 14/2 fikrasında, 2924 sayıh Yasa hükümlerine göre hak sahibi olduğu tespit edilenler hakkında yapılan ve tamamlanamayan işlemlerin, mali yükümlülüklerini kismen veya tamamen yerine getiren kişilerin hakları korunarak bu Yasa hükümlerine göre Maliye Bakanlığınca sonuçlandırılacağının düzenlendiği, ayrıca 6292 sayılı Yasa'nın 7.maddesinin 1/b bendinde, õzel kanunları gereğince Devlet tarafindan kişilere satılan, dağitılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da õzelleştirme suretiyle satilanlar ile hisseleri devredilen 

özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adıa orman sıırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtlarının geçerli kabul edileceğinin düzenlendiği, dava konusu taşınmazın 2924 sayıhı Kanun gereği Anayasa Mahkemesinin iptal kararı öncesinde satişının davacıya yapılarak ilgili hissenin davacı tarafindan bedelinin ödendiği, davacı tarafindan, tüm bunlara rağmen sonradan yapılan zilyetlik ve hak sahipliği tespit çalışmaları ile zilyet ve hak sahibi olduğu bu yerde zilyetlik tespitinin yapılmadığı ve tapuda zilyet olarak yazılmadığından bahisle, taşınmazın 1/4 hissesinde zilyet olduğunun tespiti ile tapuda zilyetliğinin belirtilmesinin talep edildiği, dava dilekçesinde de "adli yargidaki görevsizlik kararınedeniyle iş bu davanın idari yargı nezdinde açıldığı" beyanlarına yer verildiği, dolayısıyla tüm bu süreçincelendiğinde, uyuşmazlığın kadastro çalışmaları suretiyle yapılan zilyetlik tespiti ve zilyetliğin tapuda beyanlar hanesinde belirtilmesi istemine ilişkin olduğu, kadastro çalışmaları sonucu yapılan zilyetlik tespitlerine ve bu tespitlerin tapuda tesciline ilişkin uyuşmazlığın çözūmünde de adli yargı bünyesinde bulunan Kadastro Mahkemesi'nin görevli olduğu anlaşılmaktadır. …."
7. Antalya 2. İdare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
" (Değişik : 5/6/1986 - 3302/1 md.)
Orman sayilan yerlerden:
A) Öncelikle orman içindeki köyler halkının kasmen veya tamamen yerleştirilmesi maksadıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerler ile halen orman rejimi içinde bulunan fundave makilerle örtülüyerlerden tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerler,
B) 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla,bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, findıklık, fistıklık (antep fistığı, çam fistıği) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak,kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapilarının toplu olarak bulunduğuyerleşim alanlari,
Orman sınırları dışına çıkartılır.
Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazine adına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına, hususi orman ise sahipleri adına orman sınırlari dışına çıkartılır.Uygulama kesinleştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yapılır.

Bu yerler dişında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma yapılamaz.
(Değişik dördüncü fikra: 5/11/2003-4999/2 md.)Bu madde hükümleri; muhafaza ormani, milli park alanlari,tabiat parklari, tabiatı koruma alanlari, izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlar ve 3 üncü madde ile orman rejimi içine alınan yerlerde bu niteliklerinin devamı süresince; yanan orman sahalarında ise hiçhir şekilde uygulanmaz.

(Ek fikra: 22/5/1987 - 3373/1 md.) Bu maddenin (B) bendi ile orman sınırları dışına çıkarılıp, 2924 sayılıKanunun 11 ve 12 nci maddeleri gereğincefili durumlarına göre ifraz edilerek bedeli karşılığı satılacak yer, yapı ve tesisleri kullananlardan, satiş işlemleri tamamlanıncaya kadar ecri misil alınmaz."
9. 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (b)bendi öyledir:
"b) 2/B alanlari: 6831 sayılı Kanunun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayıli, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin birinci fikrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına gõre Hazineadına orman sınırlari dışına çikarılan ve çikarilacak yerleri, .. ifade eder."
10. 6292 sayılı Kanun'un "Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış"başlıklı 6. maddesinin 12. fikrası şöyledir:
"(12) Bu maddeye göre hak sahiplerine doğrudan satılması gereken taşınmazlardan ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan ya da Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ile ilgili idarelerce bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde idareye bildirilmesi şartiyla özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenler ile içme ve kullanma suyu havzalarında maksimum su seviyesinden itibaren üç yüz metrelik bant içerisinde kalan yerler hak sahiplerine satılmaz. Bu taşınmazların yerine istenilmesi hálinde hak sahiplerine, hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç değerine eşdeğer õncelikle aynı il sınırları içerisinde bulunan 2/B alanlarındaki taşınmaz, bu maddenin dördüncü fikrasına göre hesaplanacaksatış bedeli karşılığında doğrudan satılabilir."
11. 6292 sayılı Kanun'un "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar"başlıklı 7. maddesinin 1.fikrasının (b) bendi şöyledir:

"(1) İlgililer tarafindan idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araștırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
b) Ozel kanunlari gereğince Devlet tarafindan kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskánen verilen ya da õzelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayılı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafindan idareye başvurulması hálinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdi haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz. .…"
12. 6292 sayılı Kanun'un "Atiflar ve sonuçlandırılamayan işlemler" başlıklı 14. maddesinin 2. fikrası şöyledir:
"(2) 2924 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi olduğu tespit edilenler hakkında yapılan ve tamamlanamayan işlemler, mali yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getiren kişilerin hakları korunarak bu Kanun hükümlerine göre Maliye Bakanlığınca sonuçlandırılır.

13. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şōyledir:
"(Değișik: 22/2/2005 5304/1 md.)
Bu Kanunun amaci, ülke koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukukî durumlarını tespit etmek suretiyle 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicilini kurmak, mekânsal bilgi sisteminin alt yapısım oluşturmaktir."
14. 3402 sayılı Kanun'un "Genel olarak görev"başlıklı 25. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıkları çõzümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir. .."
15. 3402 sayılı Kanun'un "Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin kadastrosuve tescili" başlıklı Ek 4.maddesi şöyledir:
"(Ek: 15/1/2009-5831/8md.)
6831 sayılı Orman Kanununun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/9/1983tarihli ve 2896 sayıli, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı kamunlarla değişik 2 nci maddesinin (B) bendine göre orman kadastro komisyonlariınca Hazine adına orman sınırları dişına çıkarılan yerler, fili kullanım durumları dikkate alınmak ve varsa üzerindeki muhdesatın kime veya kimlere ait olduğu ve kim veya kimler tarafindan ne zamandan beri kullanıldiğı kadastro tutanağının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle, bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen askı ilanı hariç diğer ilanlar yapılmaksızın öncelikle kadastrosu yapılarak Hazine adına tescil edilir.
Bu maddeye gõre yapılacak kadastro çalışmaları ikinci kadastro sayılmaz.
Bu maddeye göre yapılacak kadastro sirasında orman ve Hazine adına orman sınırlari dışına çıkarılan yerlerin sınır nokta ve hatlari; orman kadastro tutanakları esas alınmak suretiyle orman işletme müdürlüğünce görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi ya da orman mühendisinin iştirak ettirildiği kadastro ekibince zemine aplike edilir. Bu çalışmalar sirasında kadastro veya orman haritalarında düzeltmeyi gerektiren tutanak, pafta ve zemin uyumsuzluğunun tespiti halinde, yukarida oluşturulan kadastro ekibince teknikmevzuata uygun hale getirilir.Bu çalışmalara kadastro kontrol mühendisi de iştirak ettirilir. Çalışma sonucunda bir zabıt düzenlenir ve bu zabıt ekip görevlileri ile kontrol mühendisi tarafindan birlikte imzalanır. Düzeltme işlemleri, orman mevzuatı ile tapu ve kadastro mevzuatına göre yapılmış ve bu Kanuna göre yapılacak askı ilanı ile de ilan ve tebliğ edilmiş sayılır.
Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler, daha öncesi tescil edilmiş olduğuna bakılmaksizın Maliye Bakanlığının talebi üzerine, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce fili kullanım durumları dikkate alınmak suretiyle ifraz ve/veya tevhit de yapılabilir. Bu işlemler sirasında, orman ve kadastro haritalarında tespit edilen fenni hatalar,yukaridaki üçüncü fikrada belirtilen usul ve esaslara göre düzeltilir.

(Iptal beşinci fikra: Anayasa Mahkemesi'nin 12/5/2011 tarihli ve E.: 2009/24, K.: 2011/75 sayılı Kararı ile.)
Kadastro çalışmalarına başlanılmadan önce, Hazine adına orman sınırlaridışına çıkarılan yerlerin içerisinde özel kanunlarına göre değerlendirilmesi gereken alanlar bulunup bulunmadığı kadastro müdürlüğünce ilgili kurum ve kuruluşlarına yazı ile sorulur. İlgili idarelerce 15 gün içerisinde kadastro müdürlüğüne bilgi verilir. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde, söz konusu alanların bulunmadığı yönünde cevap verilmiş sayılır. Bu bilgilere veya ilgili idarelerce zeminde gösterilen sınırlara göre bu yerler içindeki bu alanların sınırları ölçülerek krokisinde gösterilir ve beyanlar hanesinde belirtilir."

16. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Taşınmazlarda karine" başlıklı 992, maddesi şöyledir:
"Tapuya kayıtlı taşınmazlarda, hak karinesinden ve zilyetlikten doğan dava açma hakkından yalnız adına tescil bulunan kimse yararlanır.

Bununla birlikte taşınmaz üzerinde fiili hâkimiyeti bulunan kimse, gasp veya saldırı sebebiyle dava açabilir."
17. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafindan açılan iptal davalariı
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.[3]

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.).'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19, maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, davacının 1/4 oranında hissedarı ve zilyedi olduğunu õne sürdüğü, 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazın başka şahıslar adına yapılan zilyetlik tespitine itirazla zilyetliğin tespitine karar verilmesi ve tapuda adına zilyetlik şerhi verilmesi talebiyle açılmıştır.
21. Dosyanın incelenmesinden; 28437 ada, 147 parsel sayılı taşınmazın, 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında ormandan Hazine adına çıkarılan sahada kalan taşınmaz vasfinda iken, 2924 sayılı (mülga) Kanun hükümlerine göre davacı adına zilyetlik ve dolayısıyla hak sahipliği tespitinin yapıldığı, bu tespitte taşımazın 1/4 hissesinde davacının zilyet olarak belirlendiği,işlemin ilan edilerek kesinleştiği, daha sonra davacının aynı Kanun hükümlerine göre taşınmazın tespit edilen rayiç bedelini süresi içerisinde Or-Köy idaresine ödediği, Or-Köy idaresince de taşınmazda hak sahibi olduğu hissenin davacıadına tescili için Tapu Sicil Müdürlüğüne yazı yazıldığı, yalnızca tapuya tescil işleminin kaldığı, tüm bu işlemlerin 2924 sayılıKanun'un yürürlükte olduğu zamanda tamamlandığı, ancak Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı nedeniyle söz konusu tescil işlemlerinin yapılmadığı ve 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında yeniden hak sahipliği tespit işlemlerinin yapıldıği,6831 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin satışına ilişkin usul ve esaslarıbelirlemek üzere çıkarılan 6292 sayılı Kanun'un 14/2. maddesinde 2924 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi olduğu tespit edilenler hakkında yapılan ve tamamlanamayan işlemlerin, mali yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getiren kişilerin hakları korunarak bu Kanun hükümlerine göre Maliye Bakanlığınca sonuçlandırılacağının düzenlendiği, ayrıca 6292 sayılıKanun'un 7. maddesinin 1/b bendinde, özel kanunları gereğince Devlet tarafindan kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtlarının geçerli kabul edileceğinin düzenlendiği, dava konusu taşınmazın 2924 sayılı Kanun gereği Anayasa Mahkemesinin iptal kararı öncesinde satışının davacıya yapılarak ilgili hissenin davacıtarafindan bedelinin ödendiği, davacı tarafindan, tüm bunlara rağmen sonradan yapılan zilyetlik ve hak sahipliği tespit çalışmaları ile zilyet ve hak sahibi olduğu bu yerde zilyetlik tespitinin yapılmadığı ve tapuda zilyet olarak yazılmadığından 

bahisle, taşınmazın 1/4 hissesinde zilyet olduğunun tespiti ile tapuda zilyetliğinin belirtilmesinin talep edildiği, uyuşmazlığın kadastro çalışmaları kapsamında zilyetlik tespiti ve zilyetliğin tapuda beyanlar hanesinde belirtilmesi istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

22. Somut olayda; davacının taşınmaz zilyetliğinin tespiti ile tapu kaydının beyanlar hanesine bu hususun şerhine yönelik talebinin Kadastro Kanunu'nda düzenlenen "taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara" ilişkin olduğu, davacı adına verilecek olası zilyetlik şerhinin de mülkiyet hakkı bakımından Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre davacı lehine karine teşkil edeceği, dolayısıyla, tapu kayıtlarında değişiklik meydana getirebilecek ve taşınmazın üzerindeki mülkiyet hakkına ya da ayni bir hakka dayalı açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Antalya 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 29/11/2022 tarih ve E.2022/1447, K.2022/1467 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 29/11/2022 tarih ve E.2022/1447, K.2022/1467 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Eyüp SARICALAR ve Seyfi HAN'ın KARŞI OYLARI ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/111KARAR NO : 2024/471KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Davacı Edirne İl Özel İdaresi tarafından, sözleşmeli avukata yersiz ödenen vekalet ücretiyle ilgili olarak açılan istirdat davasının, (davalının gerçek kişi olduğu da gözetildiğinde) ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Edirne İl Özel Ídaresi Vekilleri : l- Av. M. D 2- Av. C.B Davalı: Olcay İŞSEVENLER Vekilleri : 1- Av. $.Î2- Av. K.O.i 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı İl Özel İdaresi vekili, idarelerinin sözleşmeli avukatlık görevini yürüten davalı Olcay İşsevenler'in sözleşmesinin 31/12/2011 tarihinde sona ermesinden sonra, 06/02/2012 tarihinde 2012 yılı için baska bir avukat ile çalışılacağının tebliğ edilmesine rağmen, müvekkiline ait dosyalarda bir takım tahsilatlar yaptığını, bu tahsilatları idareye bildirmediğini, yetkisiz şekilde tahsilat yapan davalının müvekkili idareden 15/03/2012 tarihinde mükerrer õdeme talep ettiğini ve davalıya 41.420 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemelerin Sayıştay müfettişlerince yapılan denetim sorucunda kamu zararı

olarak değerlendirildiğini ve İçişleri Bakanlığı Mülkiyet Müfettişliğinin 121/03 sayılı ön inceleme raporunda 41.420 TL'nin Olcay İşsevenler'den geri alınması için hukuki dava takibi yapılması ve tahsilinin sağlanması gerektiğinin bildirildiğini, davalıya borç bildirim belgesi düzenlenerek gönderildiğini, ancak adı geçenin herhangi bir ödeme yapmadığını, davalının müvekkili idareyi kasten zarara uğrattığını ileri sürerek; 41.420 TL'nin zararın yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı Olcay İşsevenler'in vekili, 11/11/2014 tarihinde Mahkemeye verdiği dilekçe ile açılan davaya cevap vermiş ve karşı dava açmıştır. Adı geçenin vekili, bir yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğini, yeni sözleşmelerin imzalanması/onaylanmasının Ocak ayının sonunu bulduğunu, davacının Aralık 2011, Ocak ve Şubat 2012 ayları için dahi davalıya hukuksal işlemler yapabilmesi için avans verdiğini ve evrak gönderdiğini, bu durumun davalı ile çalışmaya devam etmek isteğinin kanıtı olduğunu,objektif ve etik kritere uygun olmayan bir şekil ve haksız azil niteliğinde sözleşmenin yenilenmeyeceğinin, davaci-karşı davalıvekiline 06/02/2012 tarihinde bildirildiğini, 01/01/2012 - 06/02/2012 tarihleri arasında görev yaptiğı toplam 8 adet dosya için 15/03/2012 tarihinde 692.70 TL ücret talebinde bulunduğunu, davacı idarenin bu talebi kismen uygun bulduğunu ve 41.420 TL avukatlık ücreti õdediğini, yine Edirne 2. İcra Dairesinin E.2012/186, sayılı icra takibi için 36.600 TL avukatlık ücretinin ödendiğini, davacı ile davalı arasında altı yıl boyunca avukatlık ücret sözleşmesi yapıldığını, müvekkili avukata 2012 yılı içinde iş verilmiş ise de yazılı bir sözleşme yapılmadığını, 06/02/2012 tarihli yazı ile başka bir avukat ile çalışılacağının bildirildiğini,müvekkilinin muhtelif dosyalarında vekil olarak görev yaptığını ancak vekalet ücretinin ödenmediğini, yine Edirne İcra Müdürlüğünün toplam 23 adet dosyasında davalı tarafindan takip ve tahsilinin davacı tarafından kabul edilip sonradan azilname ile takibi imkansız kılınan ilam vekalet ücretlerini takibe konulduğunu, bu takiplerin konusunun tamamen vekalet ücreti olduğunu, yine 6 adet icra takip dosyası ile davalı lehine vekalet ücreti istendiğini, söz konusu vekalet ücretlerinin faiziyle birlikte tahsil edildiği halde davalıya õdenmediğini, bõylece bu işler nedeniyle davalının vekalet ücreti alacağının toplam 35.148,70 TL'ye ulaştığını, bu ücretlerin bugüne kadar kendisine ödenmediğini belirterek, davanın reddine, karşı davalarının kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 35.148,70 TL vekalet ücretinin yasal faiziyle birlikte davacı-karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir 

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/10/2020 tarih ve E.2014/572, K.2020/190 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
4. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi 22/11/2023 tarih ve E.2021/732, K.2023/2081 sayılıkararı ile, istinaf talebinin usulen kabulüne, mahkeme kararının kaldınlmasına, davanın esası yönünden yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-b maddesi gereğince davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı söyledir 

".…Somut uyuşmazlıkta asıl davanın İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişliği tarafından hazırlanan rapora göre davalı avukatın 5302 sayılı Îl Özel İdaresi, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve İçişleri Bakanlığınca çıkarılan 2005 tarih ve 11493 sayılı genelgeye aykırı olarak sözleşmeli avukat çalıştırılması sonucu idarenin uğradığı zararın tazminine ilişkin olduğu, karşı davanın ise davalı avukatın idareden vekalet ücret alacağının tahsili istemine ilişkin olduğu,uyuşmazlığın çözümünde yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ile Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin içtihadı ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gözetildiğinde idarenin kamu hizmetini görürken uğradığı zararın tazminine yönelik talebinin idari hukuku kuralları çerçevesinde idari yargı yerince denetiminin yapılması gerektiği anlaşılmıştır.
Bu açıklamalar işığında; Îlk Derece Mahkemesince; iddia, savunma, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre idarenin kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararların, idare hukuku kuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerigereği tazmin edilmesi gerekeceğinden bu hususun idari yargı yerinin denetimine tabii olduğu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi gereğince idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği bu nedenlerle HMK'nin 114/1-b maddesi gereğince davanın yargı yolu caiz olmadiğından davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Bu değerlendirmeler doğrultusunda; daval-karşı davacının istinaf talebinin esasa girilmeksizin usulen kabulüne, HMK m.353/1-b-2 uyarınca ilk derece mahkemesi kararinn kaldırılmasına, davanın yargı yoludava şartıyönünden usulden reddine, karar verilmesi sonuç ve kanaatine oybirliğiyle varılmakla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜ K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandiğı üzere ;
A.1stinaf Başvurusu Yönünden;
1.Davalı-karşı davacinın istinaf talebinin usulen KABULÜNE, HMK m. 353/1-b-2 uyarınca EDİRNE 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESI'nin 09/10/2020 tarih, 2014/572 Esas, 2020/190 Karar sayılı kararinım KALDIRILMASINA,
.…….
B.Davanın Esası Yönünden;
1.Davanın Yargı Yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-b ve 115/2 maddesi gereğince usulden REDDİNE..."

5. Davacı Edirne İl Özel İdaresi vekili, aynı hukuki sebebe dayalı olarak Olcay İşsevenler'e karşı bu kez idari yargıyerinde yersiz olarak ödenen 41.420 TL'nin yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. Edirne İdare Mahkemesi 05/02/2024 tarih ve E.2024/89 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde mahkemelerinin görevli olmadığına, gerçek kişi aleyhine açılan davanın çözümünün adli yargı yerinin görevinde olduğu gerekçesiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasinın incelenmesinden; davaci Edirne Il Özel Idaresi ile davalı Olcay Íşsevenler arasında 5393sayılı Belediye Kanunu'nun 49'uncu maddesi uyarınca kısmi zamanlıolarak çalıştıriılacak sözleşmeli personele ilişkin hizmet sözleşmesinin imzalandıği, davalının 2005 yilından 31.12.2011 tarihinde kadar davacı idarenin dava ve hukuki işlerini takip ettiği, 2012 yılında ise davalı avukat ile sözleşme imzalanmadiğı, sözleşme imzalanmamasıüzerine davalı tarafindan verilen 15.03.2012 tarihli dilekçe ile 2012 yılında da sözleşme imzalanacağı inancıyla bazi davaları takip ettiğinin bildirildiği ve takip edilen işler nedeniyle 69.270,00-TL vekalet alacağı talebinde bulunulduğu, davalı idarece cevaben; yalnızca 2012 Esas sayılı dosyalar için vekalet ücreti õdeneceğinin bildirildiği ve toplamda 41.420,00-TL õdeme yapıldıği, 2005-2011 yillarinda görevyapan davalı avukatayersiz õdeme yapıldığıhususu hakkında Valilik Makamı talebi ile İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafindan ön inceleme başlatılarak davalı avukata 2012 yılında ödenen 41.420,00-TL'nin yersiz olduğunun tespit edildiği, anılan tespit üzerine davalı avukat aleyhine Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/572 Esas sayılı dosyası ile alacak davasıaçildıği, yapılan yargilama sonucunda 09.10.2020 tarih ve K:2020/190 sayılı karar ile davanın kabulüne,41.420,00-TL'nin davahdan tahsiline karar verildiği, anılan kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi'nin 2021/732 Esas, 2023/2081 Karar sayılı kararı ile davanın idari yargı yerinde açılması gerektiği belirtilerek yerel mahkeme kararının kaldırıłmasına, davanın yargı yoluna ilişkin dava şarti yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, kararın 24.12.2023 tarihinde davacı idareye tebliği üzerine de görülmekte olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlığınıtaşıyan 2. maddesinin birinci fikrasında, “1. Idari dava türleri şunlardır: İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davalari, İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" hükmüne yer verilmiştir.
Îdari davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idari yargıyerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakalabilmesi için diğer dava koşullarinın yanı sira, davanın idare aleyhine açılmış olması gerekmekte olup idari yargı yerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadıir.

Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlál edilenler tarafindan idare aleyhine açilmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmayip; davaci idare tarafindan, davalıya yersiz ödendiği ileri sürülen 41.420,00-TL alacağın, Olcay Işsevenler'in hesabına geçtiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle, gerçek kişi aleyhine açılan dava olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksizdır.

Buna göre idarenin, alacak istemiyle gerçek kişi aleyhine açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevlidir 

Nitekim, Uyuşmazlik Mahkemesi'nin 29/04/2019 tarih ve E:2019/135, K:2019/259 sayılı kararı da bu yöndedir..."
7. Edirne İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19, maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir,
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcıhğının Yazıh Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir:

".….Dâvâcı Il Özel İdaresi ile dâvâlı avukat arasındaki vekálet ilişkisi 31/12/2012 târihinde bitmesine rağmen avukatın Il Özel İdaresi adına tâkip ettiği dâvâlarda vekâlet ücreti tahsil ettiğinin Sayıştay denetimi sırasında tespit edilmesi ve 5018 sayılı Kamu Mâli Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. maddesi uyarınca kamu zararı olarak nitelendirilmesi üzerine İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafindan başlatılan ön inceleme sonucunda dâvâlı avukata 2012 yılında ödenen 41.420 TL'nin yersiz olduğunun belirlendiği ve müfettiş tarafindan kamu zararının tahsili için Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca dâvâ takibi yapılmasına yönelik teklifte bulunulması üzerine dâválı avukat aleyhine Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/572 sayılı esasına kayitlı alacak (isdirdat) dávâsı açıldığı dosyanın incelenmesinden anlaşıldığından, ortada idârece kamu gücüne dayalı olarak idârî usûl ve esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir idârî işlem veya eylemden dolayı 2577 sayılı Kanûnun 2. maddesi uyarınca açılmış biridarî dâvânın hulunmadığı açıktır.

Dâvâcı il özel idâresi tarafindan, yersiz tahsil edilen vekâlet ücretinin istirdatına yönelik olarak 6098 sayılıTürk Borçlar Kanûnumun sebepsiz zenginleşmeye ilişkin hükümleri uyarınca gerçek kişi davalıya karşı alacak dâvâsıaçılmış olması nedeniyle özel hukuk hükümlerine göre sonuçlandırılması gereken işbu dâvânın görüm ve çözümünde adli yargı görevlidir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanûnun 19. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu düşünülmektedir.…."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazılı Düşüncesi 
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanumu'nun "İdari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı" kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b)Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklari doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

Söz konusu düzenleme dikkate alındığında, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakalabilmesi için, diğer dava koşullarımın yanı sıra, davanın idare aleyhine açılmış olması gerektiği açık olup; idari yargı yerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre resen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlal edilenler tarafindan idare aleyhine açılmış 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmayıp; davacı idare tarafindan, davalıtarafin tahsil edip de davacı idare hesabına aktarmadığı miktarın iadesi istemiyle, gerçek kişi aleyhine açılan dava olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Buna göre, idarenin, 5018 sayılı Kanun uyarınca kamu zararının tahsiline yönelik olarak gerçek kişi aleyhine açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 29.04.2019 tarihli ve 2019/115 E., 2019/259 K. sayıli, 30.09.2019 tarihli ve 2019/443 E., 2019/590 K. sayilı ve 22.06.2020 tarihli ve 2020/343 E., 2020/406 K. sayılı kararlarında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.

Bu nedenle, Edime İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesinin 22.11.2023 tarihli ve 2021/732 E., 2023/2081 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir...

III İLGİLİ HUKUK 
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) fdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir 

yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
12. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesi şöyledir :
"(Değişik birinci fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zarari; kamu görevlilerinin kasit, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasidır.

Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılmasi,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz õdemede bulunulmasıi,
d) Iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla ahnması veya yaptırılması
e) Idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasi,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasi,
esas alinir.
(Değişik üçüncü fikra: 22/12/2005-5436/10md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zarari, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayicı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamışbulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu filleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

(Değişik son fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
13. 5018 sayılı Kanun hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline Ilişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin " Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zararın değerlendirilmesi" başlıklı 7/A maddesi şöyledir :
"(Ek:RG-15/6/2019-30802-C.K.-1147/3 md.)
(1) Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zarara ilişkin hususlar, ilgili harcama yetkilisinin görüşünü de içeren ve harcama birimi tarafindan düzenlenen Ek-1'deki Değerlendirme Formu ile birlikte merkezde üst yöneticinin, taşrada ise idarenin taşrada bulunan en üst yöneticisinin değerlendirmesine sunulur. Merkezde üst yönetici, taşrada ise taşrada bulunan idarenin en ūst yöneticisi gerek görmesi halinde hukuk biriminin görüşüne,sorumluların ve/veya ilgililerin bilgisine başvurabilir. Değerlendirme altmış gün içerisinde sonuçlandırılır.
(2) Taşrada bulunan idarenin en üst yōneticisi ile harcama yetkilisi görevinin aynı kişide birleşmesi halinde değerlendirme, taşra biriminin bağlı olduğu merkezdeki ilgili harcama biriminin üst yöneticisi tarafindan yapılır.Bununla birlikte, taşrada en üst yönetici ile harcama yetkilisi görevinin aynı kişide birleştiği ancak tespit edilen zararın harcama yetkilisinin karar veya onayı ile meydana gelmediği durumda değerlendirme, taşrada bulunan en üst yönetici tarafından yapılır.

(3) Kamu zararına ilişkin tespitlerin değerlendirilmesinde aşağıda yer alan hususlar birlikte dikkate alınır:
a) Kamu görevlilerinin mevzuata aykırı karar, işlem veya eyleminin varlığı.
b) Mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemden bir kamuzararı oluşması.
c) Sorumlu ve ilgililerin belirlenmesi.
ç) Kamu zararının; sorumlunun kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklandığına ilişkin illiyet bağının kurulması.
(4) Üst yönetici veya idarenin taşrada bulunan en üst yöneticisi tarafindan yapılan değerlendirmede, kamu zararının oluştuğuna karar verilmesi halinde Değerlendirme Formu ile zararın tespitine ilişkin belgeler takibe yetkili birime gönderilir.

(5) Tespit edilen zararın, sorumlular ve/veya ilgililerce defaten õdenmesi veya ödeneceğinin yazilı olarak taahhüt edilmesi halinde söz konusu alacak, yukarıdaki fikralarda belirtilen işlemlere gerek kalmaksızın borçtahakkuk kaydıyaptırılarak tahsil edilir.

(6) Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zararin, yapilan değerlendirme sonucunda kamu zararı niteliği taşımamakla birlikte, tahsili gereken bir alacak olduğuna karar verilmesi halinde bu alacak genel hükümlere göre takip ve tahsil edilir."
14. Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Kamu zararından doğan alacakların tahsil şekilleri" başlıklı 12. maddesi şõyledir :
"(1) Kamuzararından doğanalacaklar, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren 

ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilir.
(2) Tespit edilen kamu zararlari;
a) Rızaen ve sulh yolu ile ödenmek 
b) (Değişik:RG-15/6/2019-30802-C.K.-1147/7 md.) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanumu hükümlerine göre takas yapılmak,
c) 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak,
suretiyle tahsil edilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargı yönündeki asıl dava yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĠAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
17. Dava, taraflar arasında imzalanan avukatlık hizmet sõzleşmesinin uzatılmadığından bahisle, 2012 yılına ilişkin davalı gerçek kişi avukata yersiz ödendiği iddia edilen bedelin faizi ile birlikte tahsili talebine ilişkindir.
18. Dosyanın incelenmesinden; Davacı Edirne İl Özel İdaresi ile davalı Olcay İşsevenler arasında 5393 sayılıBelediye Kanunu'nun 49, maddesi uyarınca kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak sözleşmeli personele ilişkin hizmet sözleşmesinin imzalandığı, davalının 2005 yılından 31/12/2011 tarihinde kadar davacı idarenin dava ve hukuki işlerini takip ettiği, 2012 yılında ise davalı avukat ile sözleşme imzalanmadığı, sözleşme imzalanmaması üzerine dâvâlı tarafindan verilen 15/03/2012 târihli dilekçe ile 2012 yılında da sözleşme imzalanacağı inancıyla bazı davaları takip ettiğinin bildirildiği ve takip edilen işler nedeniyle 69.270 TL vekalet alacağı talebinde bulunulduğu, davalıca cevaben; yalnızca 2012 esas sayılı dosyalar için vekalet ücreti ödeneceğinin bildirildiği ve toplamda 41.420 TL ödeme yapıldıği, 2005 - 2011 yıllarında görev yapan davalı avukata yersiz ödeme yapıldığı hususu hakkında Valilik Makamı talebi ile İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından ön inceleme başlatılarak davalı avukata 2012 yılında ödenen 41.420 TL'nin yersiz olduğunun tespit edildiği, anılan tespit üzerine 5018 sayılıKanun uyarınca kamu zararının tahsiline yönelik olarak davalı avukat aleyhine Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde E.2014/572 sayılı alacak (istirdat) davası açıldığı, yapılan yargılama sonucunda 09/10/2020 tarihli ve K.2020/190 sayılı karar ile davanın kabulüne, 41.420 TL'nin davalıdan tahsiline hükmedildiği, anılan kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18, Hukuk Dairesinin 22/11/2023 tarihli ve E.2021/732, K,2023/2081 sayılı kararı ile davanın idari yargı yerinde açılması gerektiği belirtilerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, Edirne İl Özel İdaresinin, görevsizlik kararı üzerine Edirne İdare Mahkemesinde yersiz ödemeden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle açtığı davada; görevli yargı merciinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine, dosyanın 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

19. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasında idari dava türleri sayılmıştır. Idari davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanı sıra, davanın idare aleyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
20. Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine açılmış 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmayıp, davacı idare tarafindan, davalı tarafin yersiz tahsil ettiği miktarın iadesine karar verilmesi istemleriyle, gerçek kişi aleyhine açılan dava olması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.

21. Buna göre, davacı idarenin, alacak istemiyle gerçek kişi aleyhine açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Edirne İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesinin 22/11/2023 tarih ve E.2021/732, K.2023/2081 sayılı görevsizlik 

kararının kaldırılması gerekmiştir,
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Edirne İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesinin 22/11/2023 tarih ve E.2021/732, K.2023/2081 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/122KARAR NO : 2024/542KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: Davacının İsim denklik belgesinde "Y.B.H " olarak geçen isminin "Ö.I.A " olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 5901 sayılı Kanun hükümleri gözetilerek İDARİ YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci :Ö.D 
Davah :Nilüfer Kaymakamlığı ( İlçe Nüfus Müdürlüğü)
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, Bakanlar Kurulunun 20/05/2002 tarihli ve 4227 sayılı kararı ile Türk Vatandaşlığını kazanarak Ö.D ismini aldığını, Bulgaristan'ın Kırcaali şehrinde 05/04/1978 tarihinde doğduğunu, ancak, Bulgaristan'dan Türkiye'ye göç esnasında yapılan kayıt işlemlerinde doğum tarihi ve yerinin Plovdin/Bulgaristan, doğum tarihinin 16/11/1976 olarak yazıldığını ifade ederek, doğum tarihi ve doğum yerinin 05/04/1978 Kırcaali/Bulgaristan olarak, isim denklik belgesinde Y.B.H olarak görünen kaydın ise, nüfus kayıtlarında ve isim denklik belgesinde Ö.i.A olarak düzeltilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/07/2023 tarih ve E.2023/137, K.2023/315 sayıl kararı ile, davanın kabulüne, davacının nüfus kaydında 16/11/1976 olarak yazılı olan doğum tarihinin 05/04/1978, Plovdın/Bulgaristan olan doğum yerinin, Kırcaali/Bulgaristan olduğunun tespitine ve nüfusa tesciline, nüfusa bildirilmesine, Isim Denklik belgesine yönelik talebin, idari yargı görevli olduğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava; davacının nüfus kayutlarında yanlış geçen doğum tarihinin ve yerinin düzeltilmesi talepli davadır.
Nilüfer Îlçe Nüfus Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmış, davacının nüfusa tesciline esas evrak örnekleri dosya arasına getirtilmiştir. Davacımnayrıntılı nüfus kayıt örneği dosya arasına alınmıştır. Dava dilekçesi ekinde sunulan evrakların asılları apostil şerhleriyle davacı tarafça tercümesi yaptırılan ve "Doğum Belgesi " başlıklı evrakın incelenmesinde davacınn doğum tarihinin 05/04/1978 doğum yerinin ise Kırcaali/Bulgaristan şeklinde yazılı olduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının davasını kanıtlamış olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.


HÜKÜM:Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
Davanın KABULÜNE,
1.-Bursa ili, Nilüfer ilçesi, Irfaniye Mahallesi/Köyü, Cilt No:32, Hane No:216, BSN:I'da nüfusa kayıli,[TC_KIMLIK] TC kimlik numarali, İsa ve Naime oğlu, 16/11/1976 tarih ve Plovdın/Bulgaristan doğumlu, ÖZCAN DENiZ'in nüfus kaydında yazilı bulunan "16/11/1976" olan doğum tarihinin "05/04/1978" olduğunun "PLOVDIN/BULGARISTAN" olan doğum yerinin "KIRCAALI/ BULGARISTAN" olduğunun tespitine ve nüfusa tesciline, Nüfusa BİLDÍRİLMESİNE,
2-Isim Denklik belgesine yönelik talebin idari yargı görevli olduğundan usulden reddine.…."
3. Davacı, bu kez isim denklik belgesinde "Y.B.H " olarak geçen isminin "Ö.I.A " olarak düzeltilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Bursa 3. İdare Mahkemesi 18/08/2023 tarih ve E.2023/1212, K.2023/1148 sayılı kararında; nüfus kaydının düzeltilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 14ve 15. maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, söz konusu karar istinaf edilmiştir.
5. Bursa Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 06/12/2023 tarih ve E.2023/2777, K.2023/1868 sayılıkararında; mevcut uyuşmazlıkta, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurması için istinaf başvurusuna konu ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine iade edilmesinin zorunlu olduğu gerekçesiyle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Bursa 3. Ídare Mahkemesinin 18/08/2023 tarih ve E.2023/1212, K.2023/1148 sayılı kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 45/5 maddesi uyarınca kesin olarak karar verilmiştir.

6. Bursa 3. İdare Mahkemesi 08/02/2024 tarih ve E.2024/46 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"…Dava dosyasımn incelenmesinden; davacının isim denklik belgesinde "Y.B.H " olarak geçen isminin "Ö.1.A "olarak düzeltilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Ísim denklik belgesi, sonradan Türk vatandaşlığını kazanan kişiler ile bunların alt soylari, üst soyları veya eşleri ile veli, vasi ya da bu konuda vekaletname ibraz edenlerin talepleri halinde nüfus kayıtlarına dayanılarak düzenlenen, ilgililerin önceki ad ve soyad bilgileri ile Türk vatandaşlığını kazanma kararına ilişkin bilgileri gösterir belgedir.

Türk vatandaşlığını sonradan kazanan kişilerin Türkçe ad ve soyad seçmeleri halinde önceki ad ve önceki soyad bilgileri nüfus kayıtlarına işlenmektedir.

Bu kapsamda; davacının isim denklik belgesinde "Y.B.H" olarak geçen isminin "Ö.I.A " olarak düzeltilmesıistemiyle açılan, sonucu itibariyle doğrudan nüfus kaydında etki doğuracak ve nüfus kayıtlarında düzeltme yapılmasını gerektiren mevcut uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümleri uyarınca adli yargı mercilerine (asliye hukuk mahkemelerine) ait olduğu sonucunavarilmıştır..."
7. Bursa 3. İdare Mahkemesi 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarıni Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcıhğının Yazıh Düşüncesi 
9. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün dâvâcıın nüfus kayıtlarında "Y.B.H "olarak geçen isminin "Ö.f.A " olarak düzeltilmesi istemi yönünden adlî yargının; denklik belgesinde isminin Ö.I.A olarak düzeltilmesi talebi yönünden ise, idari yargının görevli olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir :
".…Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dâvâ dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların işığıaltında bir yoruma tâbi tutarak, dâvâcinın bu dâvâ ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir.."(KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usûlü, 2001, Cilt II, s. 1608)

Dâvâ dilekçesinde, " … nüfus kayılarındaki ismim Y.B.H olarak hatalı geçtiğinden …. nüfus kayıtlarında ismimin Ö.1.A olarakgeçmesini talep etmekteyim. İsmimin denklik belgesinde Ö.1.A şeklinde düzeltilmesi için iş bu dâvâya zarûret hâsıl olmuştur." ibarelerine yer verildiğinden, dâvâcının nüfus kayıtlarındaki isminin Ö.1.A olarak 

düzeltilmesini ve buna bağlı olarak denklik belgesinde isminin Ö.1.A olarak düzeltilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 35. maddesinde kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği ve 36. maddesinde nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme dâvâlarının asliye hukuk mahkemelerinde açılacağı kurala bağlandığından, dâvâcının nüfus kayıtlarındaki isminin O.1.A olarak düzeltilmesi talebinin asliye hukuk mahkemesince karara bağlanması gerekmektedir.
Dâvâcı nüfus kayıularıdaki isminin düzeltilmesinin yanı sıra denklik belgesindeki isminin de aynı şekilde düzeltilmesini talep ettiğinden, bu talep yönünden ayrica bir değerlendirmeyapılması icap etmektedir.
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 75. maddesinde Türk vatandaşlığım sonradan kazanan kişilere talepleri hálinde; nüfus kayıtlarına dayanılarak önceki ad ve soyadlarım gösteren denklik belgesinin Genel Müdürlükçe veya nüfus müdürlüklerince düzenleneceği belirtildiğinden, denklik belgesinin nüfus kayularına dayanılarak idârece düzenlenebileceğive nüfus kayıtlarında düzeltme yapılmasına ilişkin olarak asliye hukuk mahkemesince verilen hükmün kesinleşmesi hálinde denklik belgesinin düzeltilmesine ilişkin olarak idárî işlem tesis edilebileceği açıktır.

Bu itibarla, asliye hukuk mahkemesinin denklik belgesinin düzeltilmesine ilişkin bir hüküm kuramayacağı, bu yönde bir düzeltme yapılması veya yapılmamasına ilişkin olarak idárece tesis edilecek idarî işleme karşı 2577 sayılıİdarî Yargılama Usûlü Kanûnunun 2. maddesi uyarınca idârî yargı merciinde dâvâ açılabileceği kuşkusuzdur.
Her ne kadar dâvâcı denklik belgesindeki isminin düzeltilmesi istemiyle idâreye başvuruda bulunmadan dâváaçtığından, idârī dâvâya konu edilebilecek bir idârî işlem bulunmamakta ise de bu hususun görevli idârī yargımerciince 2577 sayılı Kanûnun 14. maddesinin (3-d) işâretli bendi uyarınca ilk incelemeye esas olmak üzere nazara alıacağı tabiidir.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, dâvâcının nüfus kayıtlarında "Y.B.H " olarak geçen isminin "Ö.I.A " olarak düzeltilmesi istemi yönünden adli yargının; denklik belgesinde isminin Ö.I.A olarakdüzeltilmesi talebi yönünden ise idârî yargının görevli olduğu düşünülmektedir..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılğının Yazılı Düşüncesi 
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava konusu uyuşmazlıkta; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlığın esasının adli yargı yerinde çözüldüğü, esası çözülmeyen uyuşmazlığın davacı hakkında düzenlenen isim denklik belgesine ilişkin olduğu, isim denklik belgesinin 5901 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen bir belge olduğu, nüfus kütüğünde değişiklik yapan bir belge/işlem niteliğinde olmayıp vatandaşlık olaylarını bildiren belge mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda, davacının talebinin nüfus kütüğündeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmayıp, 5901 sayılıKanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca düzenlenen isim denklik belgesinin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu bakımdan taleplerin 5490 sayılı Kanun'un 35. ve 36. maddesi kapsamında kayıit düzeltilmesi ve nüfus davaları olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadiğı anlaşılmıştır.

Bu háliyle, isim denklik belgesi düzenlenmesi ve düzeltilmesine ilişkin işlemlerin, idarece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde resen ve tek taraflı olarak tesis edilen işlemlerden olması sebebiyle, davanın, 2577sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde belirtilen "Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları" kapsamında idari yargı yerinde çözülmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

Bu nedenle, Bursa 3. Idare Mahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir.…"
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımrı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıi taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen 

şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
12. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapilan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.
(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir,değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
13. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir.
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceğıi lüzum üzerine Cumhuriyet savciları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayit düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı komuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
14. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Maddi hataların düzeltilmesi ve tamamlama" başlıklı 39. maddesi 
"(Başlığı ile Birlikte Değişik: 19/10/2017-7039/31 md.)
(1) Bu Kanuna göre alınan kararlarda maddi bir hata veya eksikliğin bulunduğunun sonradan anlaşılmasıhalinde, dayanağına uygun şekilde Genel Müdürlükçe düzeltme veya tamamlama kararı alınır."
15. 5901 sayılı Tūrk Vatandaşlığı Kanunu'nun 46. maddesine dayanılarak çıkarılan Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Denklik belgesi"başlıkhı 75. maddesi şöyledir :
"(1) Türk vatandaşlığım sonradan kazanmış kişilerin Türkçe ad ve soyadı seçmeleri hâlinde önceki ad ve soyadları nüfus kayıtlarına işlenir.

(2) Türk vatandaşlığını sonradan kazanan kişilere talepleri halinde; nüfus kayıtlarına dayanılarak õnceki ad ve soyadlarını gösteren denklik belgesi Genel Müdürlükçe veya nüfus müdürlüklerince düzenlenir.
(3) Türk vatandaşlığını kazananların önceki ad ve soyadlarının nüfus kayılarında bulunmaması hâlinde; varsa kişinin Genel Müdürlükte bulunan dosyasındaki belgeler esasalınarak Türk vatandaşlığını kazanmadan önceki ad ve soyadının nüfus kaydına işlenmesi sağlanır ve buna dayanılarak denklik belgesi Genel Müdürlükçe veya nüfus müdürlüklerince düzenlenir.

(4) Dosyasındaki belgelerin yeterli olmaması halinde mevcut pasaport, doğum belgesi gibi kişinin Türk vatandaşlığımı kazanmadan önceki ad ve soyadını gösterir belge ile dosyasındaki bilgilerin karşılaştırılması sonucu,aynı kişi olduğuna kanaat getirilmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanmadan önceki ad ve soyadının nüfus kaydına işlenmesi sağlanır ve buna dayanılarak denklik belgesi Genel Müdürlükçe veyanüfus müdürlüklerince düzenlenir.
(5) Denklik belgesi için başvuran kişinin Genel Müdürlükteki dosyasına ulaşılamaması ya da kişinin ibraz ettiği belgelerle dosyasındaki bilgilerin karşılaştırılması sonucu aynı kişi olduğuna kanaat getirilememesi hâlinde talep reddedilir."
16. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan İsim Denklik Belgesi İşlemlerine Ilişkin Açıklamanın 11. maddesinin sekizinci fikrasının üçüncü bendi şöyledir:
"Nüfus kayutlarında önceki ad ve soyad bilgilerinin eksik/hatalı olması durumlarında, nüfus müdürlüklerince,dayanak belgesine göre vatandaşlık olaylarındaki önceki ad ve soyadının “idarece Kayit Düzeltme" modülünden tamamlanmasi veya düzeltilmesi yapilır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
şöyledir:

17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısıda; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre isim denklik belgesinde "Y.B.H " olarak geçen isminin "Ö.f.A " olarak düzeltilmesi istemine ilişkin çıkan görev uyuşmazlığı yönünden başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Şerife ÖzDOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın isim denklik belgesindeki ismin dūzeltilmesine ilişkin davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacının isim denklik belgesinde "Y.B.H " olarak geçen isminin "Ö.I.A " olarak düzeltilmesi istemiyle açılmiştir.

20. Dava dosyasında bulunan nüfus kayıt õrneklerinin incelenmesinden, davacı Ö.Dtarafindan, Bakanlar Kurulunun 20/05/2002 tarihli ve 4227 sayılı kararı ile Türk Vatandaşlığını kazanarak Ö.Dismini aldığı, Bulgaristan'ın Kırcaali şehrinde 05/04/1978 tarihinde doğduğu, ancak, Bulgaristan'dan Türkiye'ye göç esnasında yapılan kayıt işlemlerinde doğum tarihi ve yerinin Plovdin/Bulgaristan, doğum tarihinin 16/11/1976 olarak yazıldığı belirtilerek doğum tarihi ve doğum yerinin 05/04/1978Kırcaali/Bulgaristan olarak, isim denklik belgesinde Y.B.H olarak görünen kaydın ise, Ö.I.A olarak düzeltilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açıldıği, Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama neticesinde 11/07/2023 tarih ve E.2023/137, K.2023/315 sayılı kararıyla, davacının nüfus kaydında yazılı 16/11/1976 yazılı olan doğum tarihinin 05/04/1978olduğunun, Plovdin/Bulgaristan olan doğum yerinin Kırcaali/Bulgaristan olduğunun tespitine ve nüfusa tesciline, isim denklik belgesine yönelik talebinin ise, idari yargı görevli olduğu gerekçesiyle usulden reddine karar verildiği; bunun üzerine isim denklik belgesinde Y.B.H olarak geçen isminin Ö.I.A olarak düzeltilmesi istemiyle idari yargıda açılan davada, Bursa 3. İdare Mahkemesi tarafından verilen 08/02/2024 tarihli ve E.2024/46 sayılı kararla, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği görülmüştür.
21. Olayda, adli yargı yerinde uyuşmazlığın çõzüme kavuşturulmayan kısmının, davacı hakkında düzenlenen isim denklik belgesine ilişkin olduğu, isim denklik belgesinin 5901 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen bir belge olduğu, nüfus kütüğünde değişiklik yapan bir belge/işlem niteliğinde değil, vatandaşlık olaylarını bildiren belge mahiyetinde olduğu, bu bakımdan taleplerin 5490 sayılı Kanun'un 35. ve 36. maddesi kapsamında kayıt düzeltilmesi ve nüfus davaları olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

22. Bu haliyle, isim denklik belgesi düzenlenmesi ve düzeltilmesine ilişkin işlemlerin, idarece yukarida belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde resen ve tek taraflı olarak tesis edilen işlemlerden olması sebebiyle, davanın, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde belirtilen "Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları"kapsamında idari yargı yerinde çözülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Bursa 3. İdare Mahkemesinin 08/02/2024 tarih ve E.2024/46 sayılı başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzūmünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 3. Ídare Mahkemesinin 08/02/2024 tarih ve E.2024/46 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE ;
02/12/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/124KARAR NO : 2024/435KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "I. maddede gösterilen adli ve idari yargı mercilerince verilmişkararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunması" koşulunu taşımayan BAşVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının 

Giderilmesini İsteyen 

(Erdemli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 
Davaci): M.$ 

Vekili : Av. H.Y.B 
Karşı Taraf 

(Erdemli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 
ve Erdemli 2. Aslive Hukuk Mahkemesinde 
Davalılar): 1- Erdemli Maliye Hazinesi 
Vekili : Av. S. O 
2- E.$ 
Diğer Davacı

(Erdemli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde )

: A.T 

I. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
1. Davacı M.Ş , Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere Erdemli 1. Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği dilekçesinde; Mersin ili, Erdemli ilçesi, ... Mahallesi, .. ada, ... parsel sayılı 3.006,25 m2 yüzölçümlü taşınmazın kadastro çalışmaları sırasında beyanlar hanesine, bahçenin E.$ 'in kullanımında olduğuna dair şerhin verilerek Hazine adına tespit edildiğini, Hazine ve E.$ aleyhine 10/06/2011 tarihinde Erdemli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde zilyetliğin tespiti davasıaçıldığını, Mahkeme tarafindan 14/03/2013 tarih ve E.2011/303, K.2013/108 sayılı karar ile "taşınmaz ve üzerindeki bahçe H.V kızı E.$ 'in kullanımındadır" şeklindeki şerhin iptali ile "taşımmazın fen bilirkişisinin 31/11/2012 tarihli krokisinde A harfi ile göstermiş olduğu 2.531,98 m21ik kısmın H.V oğlu M.$ 'in B harfi ile gösterilen 474,02 m21ik kısmın H.V kızı E.$ 'in kullamımındadır" şeklinde şerh verilmesine karar verildiğini ve kararın 03/06/2013 tarihinde kesinleştiğini, diğer yandan, A.T tarafindan aynı parsele yönelik Maliye Hâzinesi ve E.$ aleyhine Erdemli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 15/10/2012 tarihinde tapu kaydında $erh tashihi davası açıldığını, Mahkeme tarafından 15/10/2012 tarih ve E.2012/255, K.2012/615 sayılı karar ile "taşınmaz ve üzerindeki bahçe H.V kazı E.Ş 'in kullanımındadır' şeklinde geçen ibarenin iptali ile beyanlar hanesinin bu bölümüne 27/09/2012 tarihli Fen bilirkişisi Z.B tarafindan dosyaya sunulan raporda A harfi ile gösterilen kasım H.V kizı A.T 'un, B harfi ile gösterilen kısım ve üzerindeki bahçe H.V kızı E.Ş 'in kullanımındadır, ibaresinin şerh düşülmesine" şeklinde karar verildiğini ve kararın 29/11/2012 tarihinde kesinleştiğini, aynı taşınmaza yönelik birbiriyle çelişen kararların infaz edilmesinin imkansız hale geldiğini belirterek söz konusu kararlar arasındaki hüküm uyuşmazlığının giderilerek Erdemli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/10/2012 tarih ve E.2012/255, K.2012/615 sayılı kararının iptal edilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur 
2. Başvuranın hüküm uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürdüğü kararlar şöyledir:
II. DAVA SÜRECİ
3. Erdemli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/10/2012 tarih ve E.2012/255, K.2012/615 sayılı kararı ile, davanın kabulüne, Mersin ili, Erdemli ilçesi, .. Mahallesi Merkez Mevkii... ada, . parsel sayılı taşınmazın beyanlar hanesinde geçen "taşınmaz ve üzerindeki bahçe H.V kızı E.Ş 'in kullanımındadır" şeklinde geçen ibarenin iptali ile beyanlar hanesinin bu 

bölümüne "27/09/2012 tarihli Fen bilirkişisi Z.B tarafindan dosyaya sunulan raporda A harfi ile gösterilen kasım H.V kizı A.T 'un, B Harfi ile gösterilen kisım ve üzerindeki bahçe H.V kızı E.Ş 'in kullanımındadır" ibaresinin şerh düşülmesine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Yukarıdaki tüm veriler , mahallinde yapılan keşif , keşifte dinlenen tespit bilirkişisi ve tanık beyanları,bilirkişi raporu bir bütün olarak göz önüne alındığında, her ne kadar yapılan kadastro sonucu düzenlenen kadastro tutanağının beyanlar hanesinin 2 nolu bendinde taşınmazın tamamının davalı E.Ş 'in kullanımında olduğu yazılmışise de gerek bizzat davalının kendi beyanlari, gerekse de mahallinde yapılan keşifve keşifte dinlenen tanık ve tespit bilirkişisi beyanları bir bütün olarak göz önüne alındığında dava konusu taşınmazın 792,29m2'lik kısmının davacının kullanımında olduğu ve üzerindeki bahçenin de kendisine ait olduğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir..."
4. Erdemli 1, Asliye Hukuk Mahkemesi 14/03/2013 tarih ve E.2011/303, K.2013/108 sayılı kararı ile, davanin kabulüne, Mersin ili, Erdemli ilçesi, ... Mahallesi merkez mevkii, ... ada, .. parsel sayılı taşınmazın üzerindeki " taşınmaz ve üzerindeki bahçe H.V kızı E.$ 'in kullanamındadır" şeklindeki şerhin iptali ile "taşınmazın fen bilirkişisinin 13/11/2012 tarihli krokisinde A harfi ile göstermiş olduğu 2.531,98 m2 lik kısmı H.V oğlu M.$ 'in B harfi ile gösterilen 474,02 m2 lik kısmın H.V Kızı E.Ş 'in kullanımındadır" şeklinde şerh verilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Maliye Hazinesi vekili tarafından yapılan yargılamanın yenilenmesi talebi Mahkemenin 11/04/2017 tarih ve E.2016/155, K.2017/116 sayılı kararı ile, başvuru sahibinin hukuki yararı olmaması sebebiyle esasa girilmeden reddedilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Toplanip değerlendirilen deliller ve düzenlenen tüm dosya kapsamına göre; dava konusu Erdemli Îlçesi ..Kasabası …. ada …. parsel sayılı taşımazın 2/B çalışmaları sırasında beyanlar hanesine davalı E.$ kullanımında olduğunın yazilı olduğu, davacı ile davalı Emine'nin kardeş olduklari, taşınmazın kısmen davacı tarafindan kullanıldığı , dava konusu Erdemli İlçesi …. Kasabası …. ada …. parsel sayılı taşınmazın krokide (A) harfi ile ve karmızı renkle taralı 2531.98 m2 lik yerin davacının kullammında , geri kalan yeri krokide (B) harfi ile gösterilen 474.02 m2 yerin davalının kullanımında olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekihde hüküm kurulmuştur."
5. Adli ve idari yargı yerlerince ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle, hüküm uyuşmazlığının giderilmesini isteyen davacı M.Ş Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılı dilekçeyle, Erdemli 1. Asliye Hukuk Mahkemesine başvuruda bulunmuş, Mahkemece kendilerine ait dosya ile, Erdemli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyası temin edilerek UM'ye gönderilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcılıkların yazılı dūşūnceleri istenilmiştir.

A. Danıştay Başsavcılığınn Yazıh Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı; 2247 sayılı Kanun'a göre hüküm uyuşmazlığından sõz edilebilmesi için farklı hükümler içeren kararlardan birinin idârî yargi, diğerinin ise adlî yargı merciince verilmiş olması gerekmekte olup her ikisi de adlî yargı koluna dâhil hukuk mahkemelerince verilen kararlar arasındaki aykırılığın Uyuşmazlık Mahkemesince giderilmesi mümkün bulunmadığı gerekçesiyle, başvurunun reddi yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların iki ayrı adli yargı merciince verildiği anlaşılmakta olup aynı yargı kolundaki mahkemelerceverilen kararlar arasındaki farklılıklar 2247 sayılı Kanúnun 24. maddesinde belirtilen anlamda Uyuşmazlık Mahkemesince giderilebilecek hüküm uyuşmazlığı olarak nitelenemez…"
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazıl Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların aynı yargı kolu içindeki mahkemeler tarafindan verilmiş olması sebebiyle, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde belirtilen koşulların birlikte gerçekleşmediği gerekçesiyle, başvurunun reddi yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şōyledir 
"..Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinde; ortada, taraflardan en az birinin aynıolduğu ve şeklen kesinleşmiş kararların bulunduğu, tüm kararlarda davanın esasının hükme bağlandığı ve kanun yollarının tüketildiği anlaşılmıştir.

Ancak, kararların aynı yargı kolu içerisindeki iki ayrı hukuk mahkemesince verilmiş kararlar olduğu ve var olduğu ileri sürülen uyuşmazlığın Uyuşmazlık Mahkemesince giderilmesinin yasal olarak mümkün olmadığıanlaşılmiştir.

Bu đurumda, hüküm uyuşmazlığı olduğu ileri sürülen kararların aym yargı kolu içindeki mahkemeler tarafindan verilmiş olması karşısında, hüküm uyuşmazlığının varlığı için gerekli olan koşullardan, hükümlerin adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmiş olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır."

IV. İLGİLİHUKUK 
9. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi" başlığııtaşıyan 1, maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
10. 2247 sayılı Kanun'un 3. Bölümünde, "Hüküm Uyuşmazlığı" üst başlığı altındaki 24. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileritarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynıolan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018 KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığıın giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kurallarıuygulanır."
11. 2247 sayılı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarıda uygulanacak inceleme kuralları" başlıklı 25, maddesi şöyledir;
"Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar 
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
12. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başliklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve sûre açisından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık yaratan hūkümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e)Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

15. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen yargı kararlarının incelenmesinden, kararların aynı yargı kolu içerisindeki iki ayrı mahkemece verilmiş kararlar olduğu ve var olduğu ileri sürülen uyuşmazlığın Uyuşmazlık Mahkemesince giderilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Zira aralarında hüküm uyuşmazlığı olduğu belirtilen kararlar Kanun'un 1. maddesinde belirtilen adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmemiştir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngõrülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.
VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BA$VURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi 

uyarınca REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİYLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/129KARAR NO : 2024/544KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: 4760 sayılı Kanun uyarınca tahakkuk ettirilen ve 16/08/2021 tarihinde İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına yatırılan Özel tüketim vergisinin mükerrer tahsil edildiğinden bahisle iadesi istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : $.S.Y 

Vekili Av. F.P. Z 
Ídari Yargıda 

Davah : İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
Adli Yargıda 

Davahlar 1-istanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
2-T.H.D.A.T.A.Ş

Vekili Av. Y.G, Av. V.E 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, İstanbul Anadolu 9. Îcra Müdürlüğünün E.2019/12405 sayılı dosyasında, icra yoluyla satışıgerçekleştirilen madeni yağlara ilişkin olarak 20.388,51 TL ÖTV tahakkuk ettirildiğini, söz konusu bedelin 16/08/2021 tarihinde davacı tarafından ödendiğini, ancak bahse konu malların evvelce ÖTV'ye konu edildiğini, dolayısıyla mükerrer vergilendirme yapıldığını ileri sürerek, anılan tahakkuk işleminin iptali ile fazladan ödenen 20.388,51 TL'nin iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 15. Vergi Mahkemesi 03/11/2021 tarih ve E.2021/2607, K.2021/2148 sayıh kararı ile, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine; İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dõrdüncü Vergi Dava Dairesi 24/02/2022 tarih ve E.2022/187,K.2022/710 savılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir 

".Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve somut olayın birlikte değerlendirilmesinden, İstanbul Anadolu 9.İcra Müdürlüğü'nün 2019/12405 esas sayıhı dosyasında icra yoluyla satışı gerçekleştirilen madeni yağlara ilişkin olarak haksız yere tahakkuk ettirildiği ileri sürülen özel tüketim vergisinin ödenmesine dair kararın kanuna aykırılığıiddiasının şikayet yolu ile adli yargı mahkemelerinde (icra mahkemesi) çözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz konusu satış dosyası üzerinden yaparak, anılan işlemin kanunauygun olup olmadiğı hususunda karar vereceği, adli yargılamanın bir parçasını oluşturan bu uyuşmazhığın ilgili icra müdürlüğünün tesis ettiği bir işlemden kaynaklandığı, vergi mahkemesinin görevine giren genel bütçeye, il õzel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin olmadıği, mahkemelerin görevinin kamu düzeninden olduğu ve yargılamanın her aşamasında gözetileceği dikkate alındığında, dava konusu 

uyuşmazhığın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer nitelikteki 05/04/2021 tarih ve E:2021/177, K:2021/224 sayılıkararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunumun 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine..."
3. Davacı vekili bu kez, mükerrer ödemeye konu icra memur işlemini şikayetle birlikte anılan tahakkuk işleminin iptali ile fazladan ödendiği ileri sürülen 20.388,51 TL'nin iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır 
B. Adli Yargida 
4. İstanbul Anadolu 1. Icra Hukuk Mahkemesi 14/06/2022 tarih ve E.2021/631, K.2022/461 sayılı kararı ile,uyuşmazlığını esasının inceleyerek şikayetin kabulü ile; Istanbul Anadolu 9. Icra Müdürlüğünün E.2019/12405 sayılı takip dosyasındaki 05/11/2021 tarihi kararın kaldırılmasına karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 17/01/2024 tarih ve E.2022/3399, K.2024/150 sayıh kararı ile, açılan davada, 4760 sayılı Kanun hükümleri gereğince (md 15 vd) vergi iadesine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü görevinin, idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunduğu, bu nedenle mahkemece yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenerek yazılı şekilde hüküm kurulmasını isabetsiz bularak, davalı Vergi Dairesinin istinaf başvurusunun kismen kabulü ile, HMK'nın 355.,353/1-b.2.maddeleri gereğince İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında davacının davasının HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Somut olayda; özel tüketim vergisi davacı tarafça 16.08.2021 tarihinde İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına yatırılmış olup, verginin tahsil edildiği noktasında tartışma bulunmamaktadır. Bu bağlamda verginin iadesinin muhatabı vergi dairesi olmuştur. Bu kapsamda açılan davada da; 4760 sayılı Kanun hükümleri gereğince (md 15 vd)vergi iadesine ilişkin uyuşmazliğın görümve çözümü görevi, idari yargı içerisinde yer alan vergi mahkemelerine ait bulunmaktadır. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin katma değer vergisi iadesine ilişkin 2021/524 Esas, 2022/120Karar no ve 28/02/2022 tarihli kararının özel tüketim vergisinin iadesine ilişkin uyumazhklarda da uygulanmasıtabiidir.

O halde Mahkemece yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenerekyazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Bu nedenle davalı Vergi Dairesinin istinaf başvurusunun kasmen kabulü ile, HMK'nin 355. HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince Ilk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında davacının davasının HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı'nın istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK.nun 355 ve 353/1-b.2 maddeleri uyarınca Istanbul Anadolu 1. Ícra Hukuk Mahkemesinin 2021/631 Esas 2022/461 Karar sayıli kararının KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında;
-Davacinın davasının HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDINE..."
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Istanbul Anadolu 1. Icra Hukuk Mahkemesince adli yargı dava dosyası ekinde idari yargının kesinleşmiş karar örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsaveılğınım Yazılı Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı, davanın gõrüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir.Yazılı dūşūncenin ilgili kısmı şöyledir.

"...Uyuşmazlık, İstanbul Anadolu 9. Îcra Müdürlüğünün 2019/12405 sayılı dosyası kapsamında mâdenî yağın teslim alınması nedeniyle haksıiz olarak tahsil edildiği ileri sürülen özel tüketim vergisinin kaldırılması ve iadesi istemine ilişkindir.

Dâvâcının, iş hukûkundan kaynaklanan ve mahkeme kararıyla lehine hükmedilen alacağının tahsili amacıyla Delta Akaryakt Ticaret Anonim Şirketine karşı Istanbul Anadolu 9. Icra Müdürlüğünün 2019/12405 sayılıdosyasında icra tâkibi başlattıği, dosya kapsamında borçlu anonim şirkete ait, 6781 kutu mâdenî yağın haczedildiği ve değeri 116.165,48 TL olarak takdir edilerek muhafaza altına alındığı, icra müdürlüğünce İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına gõnderilen yazılar ile dâvácı tarafindan icra yoluyla satışı istenen eşya için özel tüketim vergisinin müdürlüklerince tahakkuk ettirilerek tahsil edilip edilemeyeceğinin ve tahakkuk ettirilecek ise hesaplamada hangi oranın esas alınacağının sorulduğu, Istanbul Vergi Dairesi Başkanlığınca gönderilen cevabi yazilarda 4760 sayılı

Kanúna ekli (I) sayılı listeye tabi olduğu ve Kanûnun 1. maddesine göre eşyanın özel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışının bir defaya mahsus olarak vergiye tábi olduğunun, ancak verginin fazla veya yersiz olarak tahsil edilmiş olması halinde ise mevzuata göre alıcıya iadesinin mümkün olduğunun bildirilmesi üzerine eşyanın değeri üzerinden hesaplanan 20.388,51 TL özel tüketim vergisi tahakkuk ettirildiği ve eşyanın ihale edildiği dâvâcı tarafindan verginin 16/08/2021 târihinde vergi idâresine yatırıldiği, dâvâcı tarafindan, vergiye konu mâdenīyağın bir kismının ihale borçlusu Delta Akaryakıt Ticaret Anonim Şirketi tarafindan ithalât yoluyla, kalan kismının da yurt içinde Koçak Petrol Ürünleri Sanayive Ticaret Limited Şirketine fason üretim yaptırılmak suretiyle ve fatura karşılığı temin edildiği, dolayısıyla emtia için daħa önce õzel tüketim vergisi tahsil edildiği ileri sürülerek yersiz tahsil edilen verginin kaldırılması ve iadesinin istendiği dosyanın incelenmesinden anlaşılmaktadır.
İcra müdürlüğünce gerçekleştirilen satış işlemi ile alacağına mahsûben davacıya ihale edilen eşyanın takdir edilen bedeli üzerinden hesaplanarak tahakkuk ettirilen ve Istanbul Vergi Dairesi Başkanlığına yatırılan özel tüketim vergisi, kaynağını 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanûnundan alan; konusu, ne suretle doğduğu, mükellefinin ve sorumlusunun kim olduğu, hangi tutar veya oran esas alınarak uygulanacağı bu Kanún hükümleri uyarınca belirlenen, Hazineye gelir kaydedilmek üzere vergi idâresi tarafindan tahsil edilen ve mevzuata gõre yersiz tahsil edildiğinin tespiti hâlinde vergi idâresince iade edilebilecek bir vergi olup, salt eşyanın icra müdürlüğünde satılmışolması nedeniyle verginin özel hukůk ilişkisine dayandığının kabûl edilemeyeceği açıktır.
Başka bir anlatımla, dâvâ, özel tüketim vergisinin tahakkuk ve tahsiline ilişkin bir idârî işlemin iptâli talebine yönelik olup, vergiye konu eşyanın satışının icra müdürlüğünce gerçekleştirilmiş olmasi, uyuşmazlığın icra hukûku kurallarına göre çözümlenmesi ve görevli yargı yerinin değişmesi sonucunu doğurmaz.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 28/02/2022 târihli ve E:2021/597, K:2022/62 sayılı kararında; icra dosyasıkapsamında satışı yapılan taşınmazın satın alınması nedeniyle taşınmaz bedeli üzerinden katma değer vergisi ödeyen dâvâcı tarafindan, taşınmazın tesliminin istisna kapsamında olduğu iddiasıyla yersiz tahsil edilen verginin iadesi istemiyle açılan dâvânın görüm ve çözümünde vergi mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiştir.
Bu itibarla, özel tüketim vergisinin kaldırılması ve iadesi istemiyle açılan dâvânın görüm ve çözümünde, İcra ve İflas Kanûmunun şikâyete ilişkin hükümleri değil vergi hukûku kuralları uygulanacağından, idârî yargı mercii görevli bulunmaktadır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu düşünülmektedir.…. "
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıl Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı dūşüncenin ilgili kısmı şöyledir 

".…Somut olayda, icra müdürlüğünce yapılan ihale üzerine alınan madeni yağların satın alma bedeli üzerinden hesaplanarak Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırılan ÖTV'nin mükerrer olduğu gerekçesiyle iadesi istenilmektedir. Bu vergi, dayanağını 4760 sayılı Kanun'dan almakta olup, mükellefi ve uygulanacağı oran anılan Kanun hükümler uyarınca belirlenmektedir. Madenî yağ satışının icra veya iflas idaresince yapılan ihale yoluyla gerçekleşmesi ve satış bedeli üzerinden hesaplama yapılarak verginin tahsil edilmesi, bu işlemi özel hukuk ilişkisine dönüştürmemektedir.

Yukarıda paylaşılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında, ihale yoluyla madenî yağ satışı yapılması hâlinde alınan ÖTV'nin mükerrer olup olmadığının 4760 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine gõre belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır 

Bu durumda, ihale yoluyla satın alınan madenî yağların satın alma bedeli üzerinden hesaplanarak tahsil edilen ÖTV'nin mükerrer olduğu ileri sürülerek buna ilişkin tahakkukun iptali ile ödenen bedelin iadesi istemiyle açılan davanın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (a) ve (b) bendi ile 2576 sayılı Kanun'un 6.maddesinin birinci fikrasının (a) bendi gereğince idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, dava komusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargınıngörevine girdiği anlaşıldığından, İstanbul 15.Vergi Mahkemesinin 03.11.2021 tarihli ve 2021/2607 E., 2021/2148 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıa karar verilmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
10. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un " Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir :
"(Değişik: 24/2/1988 - 3410/2 md.)
Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalari,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."

11. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun "Verginin Konusu" başlıklı 1, maddesinin birinci fikrası şöyledir :
"1. Bu Kanuna ekli,
a) (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafindan teslimi,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların ilk iktisabı
c) (II) sayılı listedeki mallardan kayit ve tescile tâbi olmayanlar ile (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallarin ithalati veya imal ya da inşa edenler tarafindan teslimi,
d) (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayit ve tescile täbi olmayanların õzel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışi,
Bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tâbidir."
12. 4760 sayılı Kanun'un "Tanımlar, Teslim ve Teslim Sayılan Haller" başlıkhı 2. maddesi şöyledir :
"1. Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Ithalat: Verginin konusuna giren malların Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişini,
b) İlk iktisap: (II) sayılı listedeki mallardan Türkiye'de kayıt ve tescil edilmemiş olanların kullanılmak üzere ithalini, müzayedeyoluyla veya kayıt ve tescil edilmiş olsa dahi 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre iade edilenler de dahil motorlu araç ticareti yapanlardan iktisabınıi, motorlu araç ticareti yapanlar tarafindan kullanılmaya başlanmasıni, aktife alınmasıni veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesini,
c) Kayıt ve tescil: Motorlu taşıtların ilgili mevzuat gereğince trafik, belediye, liman ile Ulaştırma BakanlığıSivil Havacılık Genel Müdürlüğünce tutulan sivil hava vasıtaları siciline yapılan kayıt ve tescilini,
d) Motorlu araç ticareti yapanlar: (II) sayıh listedeki mallardan kayit ve tescile tâbi olanları imal, inşa veya ithal edenler ile fabrika, ana bayi, bõlge bayii, bayi, yetkili saticı ve acenteler ile Maliye Bakanlığınca bu nitelikte oldukları tespit edilenleri,
e) Teslim: Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya adına hareket edenlerce, alicrya veya adına hareket edenlere devredilmesini,
ifade eder.
2. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir.Malın alıciya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatilması veya nakliyeci ya da sürücüye tevdi edilmesi de mal teslimidir. Trampa iki ayrı teslim hükmündedir. Kap veya ambalajların geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim, bunların içinde bulunan mallar itibarıyla yapilmış sayılır 
3. Aşağıdaki haller de teslim sayılır:
a) Vergiye tâbi malların, vergiye tâbi olan malların imali dışında her ne suretle olursa olsun kullanılmasi,sarfi, işletmeden çekilmesi veya işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberrugibi namlarla verilmesi b) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri."
13. 4760 sayılı Kanun'un "Vergiyi Doğuran olay" başlıklı 3. maddesi şöyledir :
"Vergiyi doğuran olay;
a) Mal teslimi veya ilk iktisap hallerinde malın teslimi veya ilk iktisabıi,
b) Malın tesliminden önce fatura veya benzeri belgeler verilmesi hallerinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sinırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi,
c) Kisım kisım mal teslim edilmesi mutat olan veya bu hususlarda mutabık kalınan hallerde, her bir kismın teslimi,
d) Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda, (I), (II) ve (IV) sayılı listelerdeki malların alıcıya, (III) sayılı listedeki malların komisyoncuya veya konsinyi işletmeye teslimi,(1)
e) Îthalatta, 4458 sayılı Gümrük Kanununa göre gümrük yükümlülüğünün doğması, ithalat vergilerine tâbi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescilidir.

(Ek fikra: 30/3/2006-5479/8 md.) Bu Kanuna ekli (I) sayıhı listede yer alan malların 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca el konulan veya 4458 sayılı Gümrük Kanumu uyarınca tasfiyelik hale gelenlerinden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafindan belirlenen zorunlu standartlara uymayanlarının rafinerilere teslim edilmesi halinde vergiyi doğuran olay, bu malların rafineriler tarafindan tesliminde gerçekleşir ve verginin mükellefi bu teslimi gerçekleştirenlerdir."
14. 4760 sayılı Kanun'un "Verginin Mükellefi ve Sorumlusu" başlıklı 4. maddesi şöyledir :
"1. Özel tüketim vergisinin mükellefi, bu Kanuna ekli;
a) (I), (III) ve (IV) sayıl listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki mallardan kayıit ve tescile tâbi olmayanlari imal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleștirenler,
b) (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tábi olanlar için; motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla satışım gerçekleştirenlerdir.

2. Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması halleri ile 

gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlıği, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tâbi işlemlere taraf olanları verginin õdenmesinden sorumlu tutabilir.

3. (Ek: 4/6/2008-5766/19 md.) Fiiliveya kaydî envanter sırasında bu Kanuna ekli listelerdeki malların belgesiz olarak bulundurulduğunun tespitihalinde, belgesiz mal bulunduran mükelleflere, bu malların alış belgelerinin ibrazıiçin tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde,belgesi ibraz edilemeyen malın tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan özel tüketim vergisi, alışınıbelgeleyemeyen mükellef adına re'sen tarh edilir. Tarh edilecek özel tüketim vergisi, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergiden az olamaz. Bu tarhiyata vergiziyai cezası uygulanır.

(Ek: 4/6/2008-5766/19 md.) Ancak, belgesiz mal bulunduran mükelleflere bu mallari satanlara, bu satışları ile ilgili vergi inceleme raporuna dayanılarak özel tüketim vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ayrica alıcıdan özel tüketim vergisi ve buna iliskin ceza aranmaz.'
15. 4760 sayılı Kanun'a ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı listelerde verginin konusunu oluşturan eșyaların tabi olduğu özel tüketim vergisi, eşyanın türü, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP), eşyanın ölçü birimi ve her bir birim için belirlenen vergi tutarı ya da oranını içerecek biçimde gösterilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'm katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısıda;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngõrülen biçimde İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıgörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden olumsuz görev uyuşmazlığı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile idari yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle idari yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, İş hukûkundan kaynaklanan alacakların tahsili amacıyla İstanbul Anadolu 9. İcra Müdürlüğünün 2019/12405 sayılı dosyasında, Delta Akaryakıt Ticaret Anonim Şirketine karşı başlatılan icra takibi üzerine haczedilerek muhafaza altına alınan madenİ yağın icra müdürlüğünce satış işlemleri gerçekleştirilerek alacaklarına mahsûben davacıya ihale edilmesi sırasında eşyanın takdir edilen değeri üzerinden 4760 sayılı Kanûn uyarınca tahakkuk ettirilen ve 16/08/2021 tarihinde Istanbul Vergi Dairesi Başkanlığına yatırılan özel tüketim vergisinin mükerrer tahsil edildiği iddiasıyla iadesi istemiyle açılmıştır.
19. Dava dosyasının incelenmesinden; davacıın, is hukukundan kaynaklanan ve mahkeme kararıyla lehine hükmedilen alacağının tahsili amacıyla Delta Akaryakıt Ticaret Anonim Şirketine karşı, İstanbul Anadolu 9. Icra Müdürlüğünün E.2019/12405 sayılı dosyasında icra takibi başlattığı, dosya kapsamında borçlu anonim şirkete ait, 6781 kutu madeni yağın haczedildiği ve değeri 116.165,48 TL olarak takdir edilerek muhafaza altına alındığı, icra müdürlüğünce İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına gönderilen yazılar ile davacı tarafindan icra yoluyla satışı istenen eşya için özel tüketim vergisinin müdürlüklerince tahakkuk ettirilerek tahsil edilip edilemeyeceğinin ve tahakkuk ettirilecek ise hesaplamada hangi oranın esas alınacağınım sorulduğu, Istanbul Vergi Dairesi Başkanlığınca gönderilen cevabi yazılarda, 4760 sayılı Kanun'a ekli (I) sayılı listeye tabi olduğu ve Kanun'un 1. maddesine göre eşyanın õzel tüketim vergisi uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışının bir defaya mahsus olarak vergiye tabi olduğunun, ancak verginin fazla veya yersiz olarak tahsil edilmiş olması halinde ise mevzuata göre alıciya iadesinin mümkün olduğunun bildirilmesi üzerine, eşyanın değeri üzerinden hesaplanan 20.388,51 TL özel tüketim vergisi tahakkuk ettirildiği ve eşyanın ihale edildiği davacı tarafindan verginin 16/08/2021 tarihinde vergi idaresine yatırıldıği,davacı tarafindan, vergiye konu madeni yağın bir kısmının ihale borçlusu Delta Akaryakit Ticaret Anonim Şirketi tarafından ithalat yoluyla, kalan kısmının da yurt içinde Koçak Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine fason üretim yaptırılmak suretiyle ve fatura karşılığı temin edildiği, dolayısıyla emtia için daha önce özel tüketim vergisi tahsil edildiği ileri sürülerek,yersiz tahsil edilen verginin kaldırılması ve iadesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

20. İcra müdürlüğünce gerçekleştirilen satış işlemi ile alacağına mahsuben davacıya ihale edilen eşyanın takdir edilen bedeli üzerinden hesaplanarak tahakkuk ettirilen ve İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığına yatırılan özel tüketim vergisi, kaynağını4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'ndan alan; konusu, ne suretle doğduğu, mükellefinin ve sorumlusunun kim olduğu,hangi tutar veya oran esas alınarak uygulanacağı bu Kanun hükümleri uyarınca belirlenen, Hazineye gelir kaydedilmek üzere vergi idaresi tarafindan tahsiledilen ve mevzuata göre yersiz tahsil edildiğinin tespiti halinde vergi idaresince iade edilebilecek bir vergi olup, salt eşyanın icra müdürlüğünde satılmış olması nedeniyle verginin özel hukuk ilişkisine dayandığının kabul 

edilemeyeceği açıktır.
21. Başka bir anlatımla, dava, özel tüketim vergisinin tahakkuk ve tahsiline ilişkin bir idari işlemin iptali talebine yönelik olup, vergiye konu eşyanın satışının icra müdürlüğünce gerçekleştirilmiş olması, uyuşmazlığın icra hukuku kurallarına göre çözümlenmesi ve görevli yargı yerinin değişmesi sonucunu doğurmaz.

22. Bu itibarla, özel tüketim vergisinin kaldırılması ve iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde, İcra ve İflas Kanunu'nun şikayete ilişkin hükümleri değil, vergi hukuku kuralları uygulanacağından, idari yargı mercii görevli bulunmaktadır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak. İstanbul 15. Vergi Mahkemesinin 03/11/2021 tarih ve E.2021/2607, K.2021/2148 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 15. Vergi Mahkemesinin 03/11/2021 tarih ve E.2021/2607, K.2021/2148 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyusmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2024/141KARAR NO : 2024/335KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih öncesinde 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunmayan davacıın emeklilik haklarına ilişkinaçtığı davada, 5510 sayılı Kanun hükümleri kapsamında ADLi YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.

KARAR 
Davaci : G.A 

Vekili : Av. M. F. A 
Davah : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. T.S 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 03/04/1992 tarihinden itibaren 6 yil süreyle 1479 sayılı Kanun'a tabi Bağ-Kur sigortalısı serbest diş hekimi olarak çalıştığını, 30/03/1998 yılından itibaren 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında sõzleşmeli devlet memuru olarak görev yapmaya başladığını, 15/08/2011 tarihinde aynı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında kadrolu devlet memuru olarak görevine devam ettiğini, 16/07/2021 tarihinde emekli olduğunu, müvekkilinin emekli aylığının emsallerine göre düşük hesaplandığını, davalı kuruma emekli aylığının yeniden hesaplanması için yapmış oldukları başvuruya cevap verilmediğini ve taleplerinin zımnen reddedildiğini, 5510 sayılı Kanun'a göre emekli olanlar ile 5434 sayılı Kanuna göre emekli olanların aylıklarının farklı olduğunu, müvekkilinin 5510 sayılı Kanuna göre hesaplanmış olması nedeniyle düşük olduğunu, bu durumun Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğunu belirterek, 5510 sayılı Kanun'un4. maddesinde geçen "ilgili kanunları gereği 5434 sayılı Kanun ile ilgilendirilenler" ifadesinin somut norm denetimi için Anayasa Mahkemesine 

gönderilmesine, davanın Anayasa Mahkemesi kararına kadar bekletilmesine ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kurum işleminin iptali ile 100 TL eksik ödenen emekli aylığının tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır 
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 62. İs Mahkemesi 23/06/2022 tarih ve E.2021/310, K.2022/109 sayılı kararı ile, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E.2022/1894, K.2022/1631 sayılı kararı ile esastan reddedilmiş, istinaf merciinin kararına karşı yapılan temyiz başvurusu da, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 30/03/2023 tarih ve E.2023/372, K.2023/3523 sayılı kararı ile reddedilerek karar onanmış ve kesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi kararıın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, gelen yazı cevapları ve tüm dosya bir bütün halinde değerlendirildiğinde davacının 5510 sayılı Kamun yürürlüğügirmeden õnce 30/03/1998 tarihinde 657 sayılı Devlet Memunları Kanunun 4/b maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak göreve başladıği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 4/b maddesi tanımında Sözleşmeli personel, kalkınma plani, yıllık program ve is programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanmasi, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırhı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olduğumun belirtildiği, bu nedenle dava konusu uyuşmazlıkta işmevzuatının uygulanma yerinin bulunmadığı ve dava konusu uyuşmazliğın idari yargının görev ve yetki alanına girdiği, yargı yolunun caiz olmadığı anlaşıldığından davacının davasının dava şartı yokluğunedeni ile reddine karar verilmiș(tir) ..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 7. İdare Mahkemesi 04/01/2024 tarih ve E.2023/1056 sayılı kararı ile, olayda, idare mahkemesinin görevli olmadığı sonucuna vararak 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Ankara 62. Iş Mahkemesinin dosyası ile birlikte Uyuşmazlk Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" .…. 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde, bunlar dışında kalan sigortalılar ve bunların hak sahipleri hakkında tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargıyerinde bulunan vetkili is mahkemelerinde çözümleneceği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, davanın idari yargı yerinde görülebilmesi için, dava konusuedilen işlemin, 5510 sayılı Kanuna 5754sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilmişolması gerekmektedir.

Dava dosyasımn incelenmesinden; diş hekimi olan davacinın 03/04/1992 tarihinden 29/03/1998 tarihine kadar Bağkurlu olarak çalıştıği, 30/03/1998 - 14/08/2011 tarihleri arasında çeşitli kamu kurumlarında 4/a kapsamında sözleşmeli olarak çalıştığı, 15/08/2011 tarihinden itibaren 4/c kapsamında kadrolu olarak görev yapmaya başladığıve 28 yıl 10 ay 13 gün sigortalılıksüresi üzerinden 15/08/2021 tarihinden itibaren emeklilik aylığı bağlandığı, davacıtarafindan, 5510 sayılı Yasa'nın 4/c kapsamında emekli edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacının 01/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmetinin bulunmadığı ve Sandık iştirakçisi veya emeklisi olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde iş mahkemeleri görevli bulunması sebebiyle, anılan işleme karşı açılan davada Mahkememizin görevli olmadığı açıktır. …."
5. Ankara 7. İdare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun mülga 24.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
" Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 

kendi adına ve hesabına çalışan esnaf ve sanatkarlar ile diğer bağımsız çalışanlar hakkında malullük, yaşlılık ve ōlüm hallerinde bu kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımları sağlanır."
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4.maddesinin (A) ve (B) bentlerinin uyuşmazlıkla ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukaridaki tanımlananlar dişındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama,yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma plani, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanmasi, gerçekleştirilmesi,işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007-5620/4 md.)
(Ek paragraf: 19/1/2023-7433/2 md.) Bu fikranın diğer paragraflarındaki hükümler ile özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde Cumhurbaşkanınca belirlenecek pozisyon unvanlarında çalıştırılmak üzere işin geçici olması şartı aranmaksızın sözleşmeli personel istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edilen sözleşmeli personelden aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunmaları hâlinde bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrolarına atanır. Bulundukları pozisyon unvam ile aynı unvanlı memur kadrosu bulunmayanların atanacağı kadrolar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bu personel can güvenliği ve sağlık sebepleri hariç olmak üzere üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Memur kadrolarına atananlar, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar. Bu kapsamda memur kadrolarına atananların, sözleşmeli personel pozisyonlarımda geçirdikleri hizmet süreleri, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Bunlar, atandıkları kadronun mali ve sosyal haklarına göreve başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren hak kazanır ve önceki pozisyonlarında aldikları mali ve sosyal haklar hakkında herhangi bir mahsuplaşma yapılmaz. Bu kapsamda memur kadrolarina atananlara iş sonu tazminati ödenmez. Bu personelin önceden iş sonu tazminatı ödenmiş süreleri hariç, iş sonu tazminatına esas olan toplam hizmet süreleri, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Emekli Sandiğı Kanunu uyarınca õdenecek emekli ikramiyesine esas toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınır. Bu kapsamda sözleşmeli personelin atanacağı memur kadrolari, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek ilgili kurumların kadro cetvellerinin ilgili bölümlerine eklenmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar; unvani, sınıfi, adedi, derecesi ve teşkilatı belirtilmek suretiyle atama tarihinden itibaren iki ay içinde Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir.
(Ek paragraf: 4/4/2007-5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sinav ile istisnalari, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktari, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri yurtdışıteşkilatlarında istihdam edilecek personel için ayrica olmak üzere Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle:19/1/2023-7433/2 md.) Yurtdışı teşkilatlarında bu fikra kapsamında istihdam edilecek sözleşmeli personelin hizmet sözleşmesi süreleri, zorunlu hâllerde mali yılla sınırlı olma şartı aranmaksizın Cumhurbaşkanınca belirlenebilir. (Ek cümle: 25/6/2009-5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde fesih tarihinden, sözleşmeyi yenilememeleri hâlinde sözleşmenin bitiminden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.

(...)
(Ek paragraf: 19/1/2023 - 7433/2 md.) Sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılması ile disipline aykırı fiil ve hâllerin gerçekleşmesi durumunda bu personele verilmesi gereken disiplin cezalari, disiplin cezası vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları ile disipline dair diğer hususlar hakkında Devlet memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır. Ancak, kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza verilmesini gerektiren fiil ve hâllerde disiplin kurulunun kararı alınarak sözleşmeli personelin görevine atamaya yetkili amirin onayı ile son verilir. …."
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasının (b) ve (c) bentleri şöyledir:
"Bu Kanumun kisa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
(...)
b) Köyve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksizın kendi adına ve hesabına bağımsiz çalışanlardan ise;

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usúlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıitlı olanlar 
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklari, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklari, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarimsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurlariı Kanumunun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar."
9.5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılıKanun'un 68, maddesi ile değişik geçici 4. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kamunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
B. Yargı Kararı
11. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir 
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR.Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, 1992 yılından 1998 yılına kadar 1479 sayılı Kanun'una tabi kendi adına ve hesabına diş hekimi olarak çalışmasının ardından, 1998 yılından 2011 yılına kadar 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli devlet memuru olarak görev yapan, 2011 tarihinden itibaren de 657 sayılı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında kadrolu devlet memuru olarak görevine devam ettikten sonra 2021 yılında emekli olan davacıın; emekli ayliığının emsallerine göre düşük hesaplandığı ve davalı kuruma emekli aylığının yeniden hesaplanması için yaptığı başvuruya cevap verilmeyerek taleplerinin zımnen reddedildiğinden bahisle, zımni ret işleminin iptali ile eksik ödenen emekli aylığının tahsili istemiyle açılmıştır.
15. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'yla, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla, görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.


16. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Calışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlıtutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

17. Somut olayda, davacının 1992 ila 1998 yılları arasında 1479 sayılı Kanun'un mülga 24, maddesi (5510 sayılıKanun'un 4/1-b maddesi) kapsamında "hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ticaríkazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisimükellefi" olarak sigortalı sayıldığı, 1998 ila 2011 yılları arasında da 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında "Sözleşmeli Personel" olarak görev yaptığı, her ne kadar 657 sayılı Kanun'a tabi sözleşmeli personelin idari sözleşme çerçevesinde çalıştırılıp işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisi olduğu sabit olmakla birlikte memur (Emekli Sandığı iştirakçisi) sayılmayacağı, dolayısıyla belirtilen her iki dönemde de 5434sayılı mülga Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadığı, 2011 yılından itibaren ise memur olarak çalıştığı ve 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un geçici 4/2. maddesindeki hükmün uygulama alanının olmadığı gözetildiğinde, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 62. İş Mahkemesinin 23/06/2022 tarih ve E.2021/310, K.2022/109 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 62. İs Mahkemesinin 23/06/2022 tarih ve E.2021/310, K.2022/109 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

07/10/2024 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/153KARAR NO : 2024/427KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Davacının Ceza ve Înfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde, haksız şekildetehlikeli tutuklu kararı alınarak haklarının kısıtlandığı iddiasıyla uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLi YARG YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: E.A Vekili : Av. D.Y İdari Yargıda 
Daval : Adalet BakanlığıVekili : Av. T.G Adli Yargıda 
Davah : Maliye Hazinesi 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Sincan 2 nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda hükümözlü olarak bulunan müvekkilinin, 18/03/2022 tarihinde tehlikeli tutuklu statüsünde Sincan 2 nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna nakil edildiğini, müvekkili hakkında alınan tehlikeli tutukluluk statüsünün kaldırılması yönünde kurum idaresine talepte bulunulduğunu, talebe ilişkin olarak Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 20/07/2022 tarih ve 2022/1436sayılı ekli kararı ile "Hükümözlünün talebi neticesinde yapılan değerlendirmede suç türünün ve suç vasfinda herhangi bir değişikliğin olmadığı Sincan 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Infaz Kurumu ile Sincan 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumumun idari yapısi, işleyişi, fiziki yapısı ve barındırılan suç guruplarının aynı statüde olduğundan hükümözlü hakkında alınan kararların uygulanmasının devamına," karar verildiğini, bu karara karşı şikayet yoluna başvurulduğunu, şikayetinin Ankara Batı 1. İnfaz Hakimliğinin 12/09/2022 tarih ve E. 2022/5119, K.2022/5920 sayılı kararı ile "Şikayet edenin şikayetinin kabulüne, Sincan 2 nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Infaz Kurumu Müdürlüğünün 20/07/2022 tarihli ve 2022/1436 sayılı kararınım iptaline, tehlikeli tutukluluk statüsüne ilişkin kararın, daha sonra da havalandırma, televizyon yayınları olanaklarından yararlanma hakkını kısıtlayan kararların yeniden değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla dosyanın ceza infaz kurumuna tevdi edilmesine," karar verildiğini, Ankara Batı 1. İnfaz Hakimliğinin bu kararıdoğrultusunda Kurum İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı tarafindan yeniden değerlendirme yapılarak 03/11/2022 tarih ve 2022/2129 sayı ile "tehlikeli tutuklu statüsünde değerlendirilmesine, radyo, televizyon ve internet olanaklarının kisıtlanmasına,havalandırma süresinin 1 saat süre ile sıırlı tutulmasına" karar verildiğini, bu karara karşı yeniden şikayet yoluna başvurulduğu ve șikayetin Ankara Batı 1. Infaz Hakimliğinin 06/12/2022 tarih ve E.2022/7570, K.2022/7696 sayılı kararı ile "şikayet edenin şikayetinin kabulüne, sincan 2 nolu f tipi yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumu müdürlüğünün 03/11/2022tarihli ve 2022/2129 sayılı kararının iptaline, infaz hakimliğinin kurum yerine geçerek karar verme imkanının olmamasınedeniyle iş bu karar sonrasında yeniden değerlendirme yapma yetkisinin ceza infaz kurumunun takdirinde olduğuna," karar verildiğini, Ankara Batı 1. İnfaz Hakimliğinin bu kararına karşı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Cezaevi Savcılığı) tarafindan itiraz yoluna gidildiği, söz konusu itirazın Ankara Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/12/2022 tarih ve 2022/5171 D.İş numaralıkararı ile "Ankara Batı 1. Infaz Hakimliği'nin 06/12/2022 tarih 2022/7570 esas 2022/7696 karar sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Cezaevi Savcılığı tarafından yapılan itirazın reddine," karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, bu doğrultuda hükümözlü müvekkili hakkında Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 27/12/2022 tarih ve 2022/2376 sayılı kararı ile tehlikeli tutukluk halinin kaldırılmasına karar verilerek sonlandırıldığını belirterek; bu süreçte müvekkilinin 1.936 gün haksız bir şekilde "tehlikeli tutuklu" olarak tutularak yaşadığı hak kısıtlamaları dolayısıyla manevi zarara uğradığını ileri sürerek şimdilik 30.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 25. İdare Mahkemesi 06/11/2023 tarih ve E.2023/1353, K.2023/1600 sayıl kararı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevine girdiğinden bahisle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir;
"...Görüldüğü üzere 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kamunu ile, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere infaz hakimliği görevli kılınmış, infaz hakimliğinin kararlarına karşı itiraz merciide belirlenmek suretiyle bu Kanun uygulamasında takip edilmesi gereken süreç düzenlemiş bulunmaktadır.

Bakılan davada; 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanunu'nun yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkıda yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamanın Înfaz Hakimliği'nin görevinde olduğu dikkate alındığında, bu husustaki şikayete bakmakla görevli olan adli yargı merciinin, aym şikayetlerden kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de görevli olduğu sonucuna varıldiğından iş bu tazminat isteminin de adli yargıyerinin görevi kapsamında olduğu açık bulunduğundan, iş bu davanın esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Nitekim benzer bir olayda, Uyuşmazlik Mahkemesinin 26/02/2018 tarihli ve E: 2018/108 K:2018/108 sayıl kararı ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesinin 15/02/2022 tarih ve E:2022/488 -K: 2022238sayılı kararları da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine,.."
3. Davacı vekili bu kez, aynı hukuki sebeplerle nihai karar verilinceye kadar talep sonucu manevi tazminat tutanağınıartırma haklarını saklı tutarak en az 28.000,-Euro (8 ay x 3500,-Euro)'ya tekabül eden Türk lirası tutarının dava tarihinde hesaplanacak kur ūzerinden ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 

4. Ankara 36. Ağır Ceza Mahkemesi24/11/2023 tarih ve E. 2023/350, K.2023/389 sayılı kararı ile, davacının yerleşim yeri adresi olan Manavgat Ağır Ceza Mahkemelerinin yetkili mahkeme olduğu gerekçesiyle, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle dava dilekçesinin usul yönünden reddine, karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
5. Manavgat 2. Ağır Ceza Mahkemesi 22/01/2024 tarih ve E. 2023/629, K.2024/29 sayıl kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Her ne kadar davacı tarafindan 26/08/2017 tarihinde tutuklanıp cezaevine konulmasının ardından ceza infaz kurumlarının hukuka aykırı işlemlerinin tesisi ve icrası neticesinde haksız ve hukuka aykırı şekilde tehlikeli tutuklu olarak tutulması nedeniyle manevi zarara uğradiğı ileri sürülerek, nihai karar verilinceye kadar talep sonucu manevi tazminat tutanağını artirma haklarını saklı tutarak en az 28.000,-Euro (8 ay x 3500,-Euro)'ya tekabül eden Türk lirası tutarının dava tarihinde hesaplanacakkur üzerinden õdenmesinekarar verilmesi talebine ilişkin dilekçe Ankara 36.Ağır Ceza Mahkemesi tarafindan yetkisizlik kararı verilerek mahkememize gönderilmiş ise de; tazminat talebine ilişkin dilekçe ile Yargitay 12. Ceza Dairesinin 13/06/2013 tarihli ve 2013/13652 Esas, 2013/16251 karar sayılı ilamıbir bütün olarak değerlendirildiğinde; 5271 Sayılı C'MK'nun 141. maddesinde "suç soruşturması ve kovuşturmasısırasında" gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği ve madde metninde bu aykırılıklarin tahdidi şekilde siralandiği, bu anlamda davacinın cezaevi idaresi tarafindan hukuka aykırı olarak tehlikeli tutukluluk haline karar verilmesine dair iddiasına ilişkin işlemin koruma tedbiri niteliğinde olmadığı bu yöndeki hukuka aykırılıklar nedeniyle meydana gelen zararın idari yargı görev alanında kaldiğı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği anlaşıldiğından mahkememizin görevsizliğine, yetkili ve görevli mahkemenin Ankara İdare Mahkemesi olduğuna karar verilmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı E.A vekili Av. D.Y tarafindan açılan tazminat davasında 5271 sayılı CMK'nın 3-4-5.maddeleri uyarınca mahkememizin GÖREVSIZLIĞINE,.."
6. Manavgat 2. Ağır Ceza Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin Înfazı Hakkında Kanun'un "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik mekanik, elektronik ve fiziki engellerle donatılmış, oda ve koridor kapılari sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilikodalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.

(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksizın, suç işlemek amacıyla õrgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan;
a) Insanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78),
b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82)
c) Uyuşturucu veya uyarici madde imal ve ticareti suçundan (madde 188),
d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308),
e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315),
Mahkûm olanların cezalari, bu kurumlarda infaz edilir.
(3) Eylem ve tutumlari nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmalarıgerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine israrla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.

(4) Birinci fikrada tanımı yapılan kurumların ihtiyacı karşılama bakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır.

(5) (Değişik: 25/5/2005-5351/1 md.) Müebbet hapis cezasına hükümlülerden, 107 nci maddede belirtilen koşullu salıverilme süresinin üçte ikisini, süreli hapis cezasına hükümlülerden toplam cezalarının ūçte birini, üçünci fikrada belirtilen hükümlülerden geriye kalan toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda geçirerek iyi hâl gösterenlerin, tutum ve kişiliklerine uygun diğer ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine karar verilebilir."
8. 5275 sayılı Kanun'un "Hükümlülerin gruplandırılması" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlüler;
a) İlkdefa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadî suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler,
b) Aklî ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla õzel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler,

c) Tehlike háli taşıyanlar,
d) Terör suçlulari,
e) Suç õrgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular,
gibi gruplara ayrihrlar.
(2) Hükūmlüler ayrıca yaşlari, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılırlar."
9. 5275 sayılı Kanun'un "Tutuklama kararının yerine getirildiği kurumlar"başlıklı 111. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, iç ve dış güvenlik görevlisi bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fiziki engelleri olan, 34 üncü maddede sayılan hâller dışında oda ve koridor kapıları sürekli olarak kapalı tutulan ve yasal zorunluluklar ayrık, dişarıyla irtibat ve haberleşme olanağı bulunmayan normal güvenlik esasına dayalıtutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığı hâllerde diğer kapalı ceza infaz kurumlarının bu amaca ayrılmışbölümlerinde tutulurlar.

(2) Eylem ve davranışları ile 9 uncu madde kapsamına giren tutuklular, yüksek güvenlikli tutukevlerinde veya buna olanak bulunmadığıhâllerde yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarıın tutuklulara ayrılan bölümlerinde barındirilırlar.

(3) Kadın, çocuk ve gençlik tutukevleri müstakil olarak kurulabilir. Tutuklular, tutukevlerinde veya maddi olanak bulunmadığı hâllerde kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde, büyükler, kadınlar,gençler, çocuklar olmak üzere ve suç türleri de gözetilerek ayrı yerlerde barındırılırlar."
10. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların barındırılması" başlkhı 113. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, maddî olanaklar elverdiğince suç türlerine ve taşıdıkları güvenlik riskine göre ayrı odalarda barındırılırlar. Aralarında husumet bulunanlar ile iştirak hâlinde suç işlemiş olanlar aynıodalarda barındırılmazlar ve birbirleri ile temas etmelerini engelleyecek tedbirler alinir."
11. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların hakları" başlıklı 114. maddesi şöyledir 
"(1) Tutuklulardan çalişmaları istenebilir; ancak, buna mecbur tutulamazlar. Tutuklular istediklerinde idare,barındırıldıkları odalarda çalışmalarına izin verebilir. Odada çalışma imkân yoksa, tutukluların iş yerlerinde çalışmalarına da izin verilebilir. Bu takdirde kendileri hakkında çalışmakta olan hükümlülere ait rejim uygulanır 
(2) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcisi, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya bu hususta kisulamalar koyabilir.

(3) Tutukluların yazılı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısi,kovuşturma evresinde hákim veya mahkemesince kısıtlanabilir.

(4) Tutuklu, savunması için istediği müdafii seçmek ve görevlendirmek hakkına sahiptir. Her dereceden kurum görevlileri bu hususta tutukluya tavsiyelerde bulunamaz.

(5) Tutuklumun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kisitlamalar konulamaz.

(6) Özel kanunda yer alan hükümler saklıdır. "
12. 5275 sayılı Kanun'un "Kısıtlayıcı önlemler" başlıklı 115. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan, soruşturmanın amacını veya tutukevinin güvenliğini tehlikeye düşüren veya suçun tekrarına olanak verecek davranışlarda bulunan tutuklulara soruşturma evresinde Cumhuriyet savcisı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince aşağıdaki tedbirler uygulanabilir:
a) Tutuklunun tek başına, sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi 
b) Belirli süre ile dışarıyla ilişkisinin, ziyaretçi kabulünün ve telefon görüşmelerinin kısıtlanması.
c) Gerekiyorsa kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyici biçimde hazırlanmış õzel bir odada barındırılması ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.

d) Saldırganlık göstermesi hâlinde belirli süreyle kelepçelenmesi veya hareketlerinin engellenmesi.
e) Yüksek güvenlikli bir kuruma nakledilmesi."
13. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Bu Kanunun; yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlari, hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi, kuruma alınma ve kayıt işlemleri, hükümlüler ile yakınları ve ilgililerin bilgilendirilmesi, cezayı çekme,güvenlik ve iyileştirme programına ve sağlığın korunması kurallarına uyma, bina ve eşyaların korunması, kapıların açilmaması ve temasın önlenmesi, oda ve eklentilerinde bulundurulabilecek kişisel eşyalar, arama, disiplin cezalarının niteliği ve uygulanma koşulları, kınama, bazı etkinliklere katımaktan alıkoyma, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma, hücreye koyma, çocuk hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin tedbirleri ve cezalari, disiplin soruşturmasi, disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrari, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılmasi, yönetim 

tarafindan alınabilecek tedbirler, zorlayicı araçların kullanılması, ödüllendirme, şikâyet ve itiraz, nakiller, disiplin nedeniyle nakil, zorunlu nedenlerle nakil, hastalıik nedeniyle nakil, nakillerde alınacak tedbirler, avukat ve noterle görüşme hakkı, kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifade õzgürlüğü, kütüphaneden yararlanma, süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakki, telefonla haberleşme hakki, radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakki, mektup, faks ve telgrafları alma ve gönderme hakki, bu Kanunda sayılan günlerde dışarıdan gönderilen hediyeyi kabul etme hakki, dinve vicdan özgürlüğü, muayene ve tedavi istekleri, hükümlülerin beslenmesi,iyileştirme programlarının belirlenmesi, hükümlülerin sayısıve uygulanacak güvenlik tedbirleri, eğitim programlari,öğretimden yararlanma, muayene ve tedavileri, sağlik denetimi, hastaneye sevk, infazı engelleyecek hastalık hâli,kendilerine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmeleri, ziyaret, yabancı hükümlüleri ziyaret, ziyaret ve görüşlerde uygulanacak esaslar, beden eğitimi, kütüphaneve kurslardanyararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26 ila 28, 34 ilá53, 55 ilâ 62, 65 ilå76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir.

14. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam " başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlüve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hákim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararlariı almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
15. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliklerinin Görevleri"başhıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
..
2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

17
16. 4675 sayılı Kanun'un “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiğikararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Şikáyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı gõrüşünü alır.(Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldiktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hákimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veyc tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir 

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.).Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcisı tarafindan, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. İnfaz hâkimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.

17.4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hákimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hákimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma 

yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı gõrūşünü alır. Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatıaracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasma veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.

İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Înfaz hákimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
18. 6/4/2006 tarih ve 26131 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Infaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük'ün 'İdare ve gözlem kurulu" başlıklı 34. maddesi şöyledir:
"(1) İdare ve gözlem kurulu; kurum müdürünün başkanlığında, gözlem ve sınıflandırmadan sorumlu ikinci müdür, idare memuru, cezaevi tabibi, psikiyatrist, psikolog, sosyal çalışmaci, õğretmen, infaz ve koruma başmemuru ile kurum müdürü tarafindan teknik personel arasından seçilen bir görevliden oluşur.
(2) Birinci fikrada sayılan personelin tamamının kurumda bulunmaması hálinde, kurul mevcut olanlarla oluşturulur."
19. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük'ün "İdare ve gözlem kurulunun görev ve yetkileri" başlıklı 40. maddesi şöyledir:
"(1) İdare ve gözlem kurulu aşağıda sayılan işleri yapmakla görevli ve yetkilidir;
a) Hükümlülerin suç türlerini belirleyerek, durumlarına uygun kurumlara ayrılmaları ve bunlara uygun olacak infaz ve iyileştirme rejimini saptamak,
b) Hükümlülerin kurumlara kabullerinden sonra kalacakları odaları belirlemek,
c) Kurumlarda kalmakta olan hükümlüleri gruplandırmak 
d) Hükümlülerin kalmakta oldukları odaları değiştirmek,
e) Hükümlülerin bireysel olarak, psiko-sosyal yardım servisince hazırlanan iyileştirme programlarına uyumunu ve sonuçlarını değerlendirmek,
f) Iyileştirme programları kapsamında spor alanlari, çok amaçlı salon, kütüphane ve iş atölyelerinden yararlanma gibi faaliyetlere katiılabilecek durumdaki hükümlüler ile kurumun iç hizmetlerinde çalıştıriılacak hükümlülerin belirlenmesi ile ilgili karar almak,
g) Tehlikeli háli bulunan ya da örgüt mensubu olan hükümlülerle ilgili olarak, telefon görüşmeleri ile radyo,televizyon yayınları ve internet olanaklarından yararlanma hakkının kasıtlanmasına karar vermek,
h) Açık kurumlar ile eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin kurum dışındaki eğitim, ağaçlandırma, çevre düzenlemesi ve temizliği, doğal afet sonrası yardım, tiyatro çalışmaları gibi sosyal, kültürel ve sportif etkinliklere katılacak hükümlülerin kurum dışıa çıkabilmeleri için karar almak,
i) Açık kurumlarda ve eğitimevlerinde kalan hükümlülerin, oda ve eklentilerinde bulundurabilecekleri eşyaların cinsleri ve miktarlarını belirlemek,
j) Koşullu salıvermeye ve uygulanacak infaz rejimine esas teşkil edecek iyi hâl kararını almak,
k) Mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek.
(2) Idare ve gözlem kurulu yukarıda sayılan görevlerini yerine getirirken diğer kurulların önerilerini de dikkate alır.

(3) İdare ve gözlem kurulunun (b) ilå (i) bentlerinde sayılan görevleriyle ilgili olarak aldığı kararlarla diğer kurulların kararları arasında uyumsuzluk bulunması durumunda, psiko-sosyal yardım servisinde çalışan personelin görüşü de alındıktan sonra, idare ve gözlem kurulu tarafından verilecek karar uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;,dosya ūzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.


21. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığıın bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

22. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. /(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargıyeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
23. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
24. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

25. Bu haliyle, Ağır Ceza Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
26. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çõzüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığıanlaşıldığıdan, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
27. Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın, davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
28. Dava, davacının Ceza ve Infaz Kurumunda geçirdiği tutukluluk sūrecinde, haksız şekilde tehlikeli tutuklu kararıalınarak haklarının kısıtlandığı iddiasıyla uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini istemiyle istemiyle açılmıştır.
29. Dosyanın incelenmesinden, davacının Sincan 2 nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Infaz Kurumu Müdürlüğünün kendisi hakkında uygulanan tehlikeli tutuklu uygulamasının kaldırılması istemiyle infaz hakimliğine talepte bulunduğu, infaz hakimliğince şikayetin kabulüne, Sincan 2 nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 20/07/2022 tarihli ve 2022/1436 sayılı kararının iptaline, tehlikeli tutukluluk statüsüne ilişkin kararın, daha sonra da havalandırma, televizyon yayınları olanaklarından yararlanma hakkını kısıtlayan kararların yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle dosyanın ceza infaz kurumuna tevdine edilmesine karar verildiği, Kurum İdare ve Gözlem Kurulu Bașkanlığı tarafından yeniden değerlendirme yapılması üzerine 03/11/2022 tarih ve 2022/2129 sayılı kararı ile "tehlikeli tutuklu statüsünde değerlendirilmesine, radyo, televizyon ve internet olanaklarının kasıtlanmasına, havalandırma süresinin 1 saat süre ile sıırı tutulmasına" karar verildiği bu karara karşı yeniden şikayet yoluna başvurulduğu ve şikayetin Ankara Batı 1. İnfaz Hakimliğinin 06/12/2022 tarih ve E.2022/7570, K.2022/7696 sayılı kararı ile "şikayet edenin şikayetinin kabulüne, sincan 2 nolu f tipi yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumu müdürlüğünün 03/11/2022 tarihli ve 2022/2129 sayılı kararının iptaline, infaz hakimliğinin kurum yerine geçerek karar verme imkanının olmaması nedeniyle iş bu karar sonrasında yeniden değerlendirme yapma yetkisinin ceza infaz kurumunun takdirinde olduğuna, " karar verildiği ve kesinleştiği anlaşılmıştır.
30. Olayda; davacı iddiası, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan ".….Hükümlülerin cezalarınım infazı …. gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargıyerinin görevli olduğunun belirlendiği; kaldı ki dosya içerisinde yer alan kararlardan da davaya konu işlemler için İnfaz Hakimliğine başvurulduğu ve inceleme yapıldığı da anlaşılmaktadır.


31, Bu durumda aynı şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemli davanın da adli yargıda görülen davanın devamı niteliğinde, aslına bağlı bir talep olması nedeniyle adli yargı mercii tarafindan değerlendirilmesi gerektiği, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

32. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manavgat 2. Ağır Ceza Mahkemesinin başvurusunun reddi ile mahkemece verilen 22/01/2024 tarih ve E. 2023/629, K.2024/29 sayılı görevsizlik kararmın kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manavgat2. Ağiır Ceza Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDİ ile mahkemece verilen 22/01/2024 tarih ve E.2023/629, K.2024/29 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BÍRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/155KARAR NO : 2024/413KARAR TR : 07/10/2024
ÖzE: Vakıf Üniversitesinde akademik personel olarak görev yaparken iş akdini fesheden davacının, kıdem tazminatı ve diğer alacaklarının tahsili istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : B.M.C 

Vekili : Av. S.E.E 
Daval : Atılım Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Y. G 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 01/08/2017 tarihinden 28/02/2022 tarihine kadar davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalıştığını, en son ücretinin 7.850 TL olduğunu, işe başladığı tarihten itibaren çok yoğun ve yıpratıcı koşullarda görev yaptığını, davalı Universitede sınavların hafta sonu yapılması nedeniyle, hafta sonları ve ulusal bayram ve genel tatil (UGBT) gūnlerinde de çalıştığını, fark ücret alacağı bulunduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin iş akdini haklı nedenle feshettiğini beyan ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik, 100 TL kıdem ve 100 TL eşit davranmama tazminati, 100TL fazla çalışma ūcreti, 100 TL UBGT ūcreti, 100 TL hafta sonu çalışma ücreti ve 100 TL ücret farkı alacağı olmak ūzere toplam 600 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde, yargı yolu itirazında bulunarak, görevli yargı yerinin idare mahkemeleri olduğunu savunmuştur.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Ankara 64. İş Mahkemesi 22/09/2022 tarih ve E.2022/180, K.2022/699 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmiştir.
4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi 02/02/2023 tarih ve E.2022/3097, K.2023/201 sayılı kararı ile,davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının dosyanın esası yönünden bir karar verilmek üzere kaldırılarak, dosyanın iadesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davalı üniversitenin, vakaf üniversitesi niteliğinde ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na tabi olmasına,davacının da, davalı üniversite nezdinde, "araştırma gõrevlisi" sifatı ile "hizmet sözleşmesi" gereği çalışmasına rağmen, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin son içtihatlarıyla, tanımlanan hukuki ilişkilerden doğan davaların "idari yargının" görev alanına girdiği yönündeki içtihadından vazgeçerek ve mevcut davaların, "adli yargının / işmahkemelerinin" görevine girdiği kanaatini ortaya koyarak, yargı yolu tartışmasını sonlandırdığı (HGK'nun 2017/9-3094 E 2021/1118 K sayılı kararı ve Yargutay 9. Hukuk Dairesi'nin, 11.03.2021 tarih ve 2021/478 Esas 2021/6125 Karar, 06/10/2021 tarih ve 2021/9659 Esas 2021/13698 Karar sayılı ilami), bu kapsamda, mevcut davanın, doğru yargı yolu, yani yetkili ve görevli iş mahkemesinde açıması sebebiyle, ilk derece mahkemesince verilen, "Davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden Reddine," şeklindeki kararin zaman içinde terk edilmiş, önceki yargisal içtihatlara dayanması sebebi ile hukuka aykırı olduğu; bu aşamada, ilk derece mahkemesince yapılacak işin, davanın esasına girilerek, yargılama yapılması ve tüm taraf delilleri toplanarak, alacak davasının esası hakkında bir sonuca ulaşmak iken, ilk derece mahkemesinin, "Davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden Reddine," şeklindeki kararının son içtihatlara uygun olmadığı bu nedenle davacı tarafin istinaf başvurusumun kabulünün gerektiği anlaşılmıştır."
5. Bölge Adliye Mahkemesi kararının 11/03/2023 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine davalı vekili, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması amacıyla 13/03/2023 tarihli dilekçe ile başvuru yapmıştır.
6. İstinaf kaldırma kararından sonra dosya Ankara 64. İş Mahkemesinin E.2023/82 sayılı esasına kaydedilmişMahkemenin 03/03/2023 tarihli tensip (bozma) zaptında, göreve ilişkin bir hususa yer verilmemiş, 08/06/2023 tarihli 1.,19/10/2023 tarihli 2., 01/02/2024 tarihli 3. oturumlarda davalı vekili olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması ve dosyanın Danıştay Başsavcılığına gönderilmesi istemini tekrar etmiş, ancak Mahkemece davalı vekilinin istemi karşılanmamıştır.
7. Ankara 64. İş Mahkemesi 14/02/2024 tarih ve E.2023/82 sayılı ara kararı ile; davalı vekilinin, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği dilekçesi ile dava dosyasının örneğini Danıştay Başsavcılığına göndermiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcıhğı Talebi 
8. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"… Davalı Atılım Üniversitesi 2809 sayılı 'Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun Ek 33. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tâbi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
İdarî rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idarî yapısında, kamu tüzel kişiliği idarî yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari,faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Kamu tüzel kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklıkamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukukî durum ortaya çikartabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna täbidir.

Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi vakıf üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan "bilimsel özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayricalığidır.Bilimsel faaliyetin aslí unsurları olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenlenmesi anayasal teminat altına alınmıştır.
Kamu tüzel kişiliğine ve ayricalıklı kamu gücüne sahip olan davalı vakif üniversitesinin, aslî ve sürekli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınmasi, hak ve yetkileri gözetildiğinde, idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, bu çerçevede, kamu hizmeti görmek amacıyla, davacı araştırma görevlisi ile davalı vakif üniversitesi arasında imzalanan sözleşmenin de idarî hizmet sözleşmesi niteliği taşıdığıaçıktır.

2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdarî Dava Türleri ve idarîYargı Yetkisinin Sınırı" başhıklı 2.maddesinin 1. fikrasıın (c) bendi uyarınca tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarî sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idarî yargının görev alanına girmektedir.
Bu itibarla, Atilım Üniversitesinde akademik personel olarak idare hukukuna tâbi bir kamu personeli olan 

davacının idarî hizmet sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin davanın, 2577 sayılı Kanunun 2maddesinin 1. fikrasının (c) bendí uyarınca idarî yargı merciince görülmesi gerekmektedir.
Nitekim Uyuşmazlik Mahkemesinin E:2021/526, K:2021/502, E:2020/92, K:2020/312 ve E:2019/783,K:2019/876 sayılı kararları da bu yöndedir.."
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı dūşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce verilmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
".….Uyuşmazlık Mahkemesinin 29.12.2014 tarihli ve 2014/1053 E., 2014/1105 K. sayılı 18.12.2023 tarihli ve 2023/618 E., 2023/720 K. sayılı kararlarında; "İdari rejime dayalı olarak düzenlenmis bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri,özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi vakif üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan 'bilimsel özerkliğe sahip olmaları' bir diğer ayricalığıdır. Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yüksekõğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktiır. Bu nedenle de,bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarımın, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminat altina alınmıştir. Somut ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Universitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınmasi, hak ve yetkileri gözetildiğinde, Idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu açıktır. Bu açıdan davacının, sõzleşmesinin feshine ilişkin işlemin de..…. idari işlem niteliği taşıdığı;bu işlemin hukuka uygunluğunun denetiminin de, Anayasayla bu denetim için oluşturulan idari yargının görev alanında bulunduğu sonucuna varılmıştır." denilmek suretiyle bu komuya ilişkin oluşan uyuşmazlıkların çözüldüğüanlaşılmıştir.

Dolayısıyla, vakıf yükseköğretim kurumlarında niteliği belirtilen kamu hizmetinin yürütülebilmesi için istihdam edilen akademik personel ile vakıf yükseköğretim kurumu arasında yapılan sözleşmelerin "İdari hizmet sözleşmesi"niteliğinde olduğunun kabulü ve ilişiğin kesilmesine dair işlem nedeniyle mahrum kalınan mali hakların tazmini istemiyle açılan davanın da idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."
11. Danıştay Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
12. Anayasa'nın “1.Yükseköğretim Kurumları"başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-õğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacina yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafindan,Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.

Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
13. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlari ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.; Değişik : 18/6/2008-5772/7 md.)
Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da birüniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amaciyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve 

teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastir."
14. 2547 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir;
"(Ek :17/8/1983-2880/32 md.)
(Değişik: 28/12/1999 - 4498/1 md.) Vakflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakif yönetim organıdişında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organıtarafindan dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariçDevlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüşolması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başskanseçer,
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır.Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.Yüksekõğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sōzleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamalarıizler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplanti nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır.

15.2577 sayılı Kanun'un Ek 8, maddesi şöyledir;
“(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.)
Vakfça kurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında õdenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fikra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alımır."
16. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun "Atılım Üniversitesi" başlıkh Ek 40. maddesi 
"(Ek: 9/7/1997-4281/1 md.)
Ankara'da Atılım Vakfi tarafindan 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip “Atılım Üniversitesi" adıyla yeni bir vakf üniversitesi kurulmuştur.
Bu Üniversite, Rektörlüğe bağlı olarak;
a) Fen-Edebiyat Fakültesi,
b) İșletme Fakültesi,
c) Mühendislik Fakültesi,
d) Fen Bilimleri Enstitüsü,
e) Sosyal Bilimler Enstitüsü‘nden,
Oluşur."
17. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretim elemanları" başlıklı 23. maddesi şöyledir:
"Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakif yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarımın atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakif yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine saħip olması gözetilir.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük haklarıbakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır."
(Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.: 2008/8234, K.: 2011/2452 sayılı Kararı ile bu maddenin son cümlesinde yer alan “özlük hakları" ibaresinin iptaline karar verilmiştir."
18. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:

a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 

3. (Mülga: 02/07/2018-KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı idare tarafindan davanın görüm ve çözümünün idarîyargının görevine girdiği ileri sürülerek görev itirazında bulunulduğu, Ankara 64. İş Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verildiği, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince, bu kararın kaldırılarak, dosyanın anılan Mahkemeye gönderildiği, yeni esas numarasına kaydedilen dosyada davalı vekilince, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verilen dilekçe gereği dava dosyasının Danıştay Başsavcılığına gönderildiği; davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngõrülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazı üzerine,ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılması nedeniyle, Ankara 64. İşMahkemesinin 14/02/2024 tarihli ara kararının görevlilik kararı niteliğinde olduğu değerlendirilerek, 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunulması üzerine, Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülay DOĠAN'ın davanın çözümūnde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21 Dava, davacının Atılım Universitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, iş akdinin feshi nedeniyle görev yaptığı 01/08/2017-28/02/2022 tarihleri arasındaki kıdem tazminatı, ayrımcılık tazminati,ücret farkı alacağı ve hafta sonu çalışma alacağının faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
22. Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'un Ek 40. maddesi ile vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
23. İdari rejime dayalı olarak düzenlenen Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir, Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek tarafl işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
24. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Universitelerinde olduğu gibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışıda tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarımın kanunla düzenleneceği konusu, Anayasal teminat altına alınmıştır.
25. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davalı Universitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının, statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, Idare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idari sözleşme niteliği taşıdığı açıktır.
26. Buna göre, davacıın sözleşmesinin sona ermesinden dolayı talep ettiği tazminat ve alacaklarının asıl işleme bağlı

bir nitelik taşıdığı, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2.maddesinin birinci fikrasıın (c) bendi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalıidare vekilinin vaptığı görev itirazının reddine ilişkin olduğu kabul edilen Ankara 64. İs Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2023/82 sayılı kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 64. İş Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2023/82 sayIlı KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR ve Seyfi HAN'ın KARŞI OYLARI ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Dava, vakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki Üniversite bünyesinde araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki haklı fesih sebebine dayanarak sözleşmesini fesheden davacının, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır.

Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumlan TeşkilatıKanunu'nun Ek 40. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasında imzalanan işsözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857 sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin olmasıhususları dikkate alınarak, davacının kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın adli yargıın görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmiştır.

Yukarıda ve Yargıtay içtihadında da belirtildiği üzere, 2547 sayılı Kanun kapsamındaki kamu hizmetini yürüten davacı öğretim görevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esasları yönünden aynı Kanun'a tabi olduğu tartışmasız ise de,kendisininiş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlık konusunun işçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamu hizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylık ve diğer özlük haklarıbakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7036 sayılı kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak, davada adli yargının görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Seyfi HAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/155KARAR NO : 2024/413KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Vakıf Üniversitesinde akademik personel olarak görev yaparken iş akdini fesheden davacının, kıdem tazminatı ve diğer alacaklarının tahsili istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : B.M.C 

Vekili : Av. S.E.E 
Davah : Atılım Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Y. G 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 01/08/2017 tarihinden 28/02/2022 tarihine kadar davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalıştığını, en son ücretinin 7.850 TL olduğunu, işe başladığı tarihten itibaren çok yoğun ve yıpratıcı koşullarda görev yaptığıni, davalı Üniversitede sınavların hafta sonu yapılması nedeniyle, hafta sonları ve ulusal bayram ve genel tatil (UGBT) gūnlerinde de çalıştığımı, fark ücret alacağı bulunduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin iş akdini haklı nedenle feshettiğini beyan ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik, 100 TL kıdem ve 100 TL eşit davranmama tazminatı, 100TL fazla çalışma ūcreti, 100 TL UBGT ücreti, 100 TL hafta sonu çalışma ücreti ve 100 TL ücret farkı alacağı olmak üzere toplam 600 TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde, yargı yolu itirazında bulunarak, görevli yargı yerinin idare mahkemeleri olduğunu savunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Ankara 64. İş Mahkemesi 22/09/2022 tarih ve E.2022/180, K.2022/699 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmiştir.
4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi 02/02/2023 tarih ve E.2022/3097, K.2023/201 sayılı kararı ile,davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının dosyanın esası yönünden bir karar verilmek üzere kaldırılarak, dosyanın iadesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Davalı üniversitenin, vakif üniversitesi niteliğinde ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na tabi olmasına,davacının da, davalı üniversite nezdinde, "araştırma gõrevlisi" sifatı ile "hizmet sözleşmesi" gereği çalışmasına rağmen, Yargitay 9. Hukuk Dairesi'nin son içtihatlarıyla, tanımlanan hukuki ilişkilerden doğan davaların "idari yargının" görev alanına girdiği yönündeki içtihadından vazgeçerek ve mevcut davaların, "adli yargının / işmahkemelerinin" görevine girdiği kanaatini ortaya koyarak, yargı yolu tartışmasını sonlandırdığı (HGK'nun 2017/9-3094 E 2021/1118 K sayılı kararı ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin, 11.03.2021 tarih ve 2021/478 Esas 2021/6125 Karar, 06/10/2021 tarih ve 2021/9659 Esas 2021/13698 Karar sayılı ilami), bu kapsamda, mevcut davanın, doğru yargı yolu, yani yetkili ve görevli iş mahkemesinde açılması sebebiyle, ilk derece mahkemesince verilen, "Davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden Reddine," şeklindeki kararin zaman içinde terk edilmiş, önceki yargisal içtihatlara dayanması sebebi ile hukuka aykıri olduğu; bu aşamada, ilk derece mahkemesince yapılacak işin, davanın esasına girilerek, yargılama yapılması ve tüm taraf delilleri toplanarak, alacak davasının esası hakkında bir sonuca ulaşmak iken, ilk derece mahkemesinin, "Davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden Reddine," şeklindeki kararının son içtihatlara uygun olmadığı bu nedenle davacı tarafin istinaf başvurusumun kabulünün gerektiği anlaşılmıştır."
5. Bölge Adliye Mahkemesi kararının 11/03/2023 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine davalı vekili, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması amacıyla 13/03/2023 tarihli dilekçe ile başvuru yapmıştır.
6. İstinaf kaldırma kararından sonra dosya Ankara 64. İş Mahkemesinin E.2023/82 sayılı esasına kaydedilmiş,Mahkemenin 03/03/2023 tarihli tensip (bozma) zaptında, göreve ilişkin bir hususa yer verilmemiş, 08/06/2023 tarihli 1.,19/10/2023 tarihli 2., 01/02/2024 tarihli 3, oturumlarda davalı vekili olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması ve dosyanın Danıştay Başsavcılığına gönderilmesi istemini tekrar etmiş, ancak Mahkemece davalı vekilinin istemi karşılanmamıştır.
7. Ankara 64. İş Mahkemesi 14/02/2024 tarih ve E.2023/82 sayılı ara kararı ile; davalı vekilinin, idari yargi 

yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verdiği dilekçesi ile dava dosyasının örneğini Danıştay Başsavcılığına göndermiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Damştay Başsaveıhğı Talebi 
8. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…. Davalı Atılım Üniversitesi 2809 sayılı 'Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu"nun Ek 33. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tâbi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
Îdarî rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idarî yapısında, kamu tüzel kişiliği idarî yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari,faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Kamu tüzel kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklıkamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukukî durum ortaya çikartabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tâbidir.

Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi vakif üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan "bilimsel özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayricalığıdır.Bilimsel faaliyetin asli unsurlariı olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenlenmesi anayasal teminat altına alınmıştır.
Kamu tüzel kişiliğine ve ayricalıklı kamu gücüne sahip olan davalı vakıf üniversitesinin, aslî ve sürekli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacınn; statüsü, göreve alınmasi, hak ve yetkileri gözetildiğinde, idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, bu çerçevede, kamu hizmeti görmek amacıyla, davacı araştırma görevlisi ile davalı vakıf üniversitesi arasında imzalanan sözleşmenin de idarî hizmet sözleşmesi niteliği taşıdığıaçıktir.

2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdarî Dava Türleri ve idarîYargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrasının (c) bendi uyarınca tahkim yolu ōngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarî sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idarî yargının görev alanına girmektedir.
Bu itibarla, Atlım Üniversitesinde akademik personel olarak idare hukukuna tâbi bir kamu personeli olan davacinın idarî hizmet sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin davanın, 2577 sayılı Kanunun 2.maddesinin 1. fikrasının (c) bendi uyarınca idarî yargi merciince görülmesi gerekmektedir.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin E:2021/526, K:2021/502, E:2020/92, K:2020/312 ve E:2019/783,K:2019/876 sayılı kararları da bu yöndedir.…."
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir 

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, Danıştay Başsavcılığının 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile mahkeme kararmın kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda yazılı düşünce verilmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"...Uyuşmazlık Mahkemesinin 29.12.2014 tarihli ve 2014/1053 E., 2014/1105 K. sayılı 18.12.2023 tarihli ve 2023/618 E., 2023/720 K. sayılı kararlarında; "İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri,özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sira, Devlet Universitelerinde olduğu gibi vakif üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alımmış olan 'bilimsel özerkliğe sahip olmaları' bir diğer ayricalığıdır. Universitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de,bilimsel faaliyetin asli unsurlari olan yükseköğretim elemanlarımın, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminat altına alınmıştır. Somut ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu açıktır. Bu açıdan davacının, sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin de.. idari işlem niteliği taşıdığı;bu işlemin hukuka uygunluğunun denetiminin de, Anayasayla bu denetim için oluşturulan idari yargıın görev alanında bulunduğu sonucuna varılmıştır." denilmek suretiyle bu komuya ilişkin oluşan uyuşmazhıkların çözüldüği anlaşiılmıştir.

Dolayısıyla, vakıf yükseköğretim kurumlarında niteliği belirtilen kamu hizmetinin yürütülebilmesi için istihdam edilen akademik personel ile vakıf yükseköğretim kurumu arasında yapılan sözleşmelerin "İdari hizmet sözleşmesi"

niteliğinde olduğunun kabulü ve ilişiğin kesilmesine dair işlem nedeniyle mahrum kalınan mali hakların tazmini istemiyle açılan davanın da idari yargıda gõrülmesi gerektiği sonucuna varılmıştir..."
11. Danıştay Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III, İLGİLİ HUKUK 
12. Anayasa'nın “1. Yükseköğretim Kurumları " başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-õğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara gõre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafindan,Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.

.
Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumlari, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
13. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.; Değișik : 18/6/2008-5772/7 md.)
Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da birüniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır."
14.2547 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
“(Ek :17/8/1983-2880/32 md.)
(Değişik: 28/12/1999 - 4498/1 md.) Vakaflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organıdışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakif yönetim organıtarafindan dörtyıl içinseçilir, süresi biten üyeler yenidenseçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariçDevlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüşolması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkanseçer.

Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakaf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır.Mütevelli heyet; vakif yüksek õğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarımı onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamalarıizler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulamr."
15.2577 sayılı Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.)
Vakıfça kurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fikra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında õdenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır."
16. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun "Atılım Üniversitesi" başlıklı Ek 40. maddesi 
şöyledir:

" (Ek: 9/7/1997-4281/1 md.)
(Ek.: 9/771997-428171 md.)

Ankara'da Atılım Vakfiı tarafından 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine 
tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip “Atılım Universitesi" adıyla yeni bir vakıf üniversitesi kurulmuştur.
Bu Üniversite, Rektörlüğe bağlı olarak;
a) Fen-Edebiyat Fakültesi,
b) İşletme Fakültesi,
c) Mühendislik Fakültesi,
d) Fen Bilimleri Enstitüsü,
e) Sosyal Bilimler Enstitüsü‘nden,
Oluşur."

17. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretim elemanları" başhıklı 23. maddesi şöyledir:
"Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarinın atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir.

Vakaf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük haklarıbakımından ise 4857 sayılı Iş Kanunu hükümleri uygulanır."
(Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.: 2008/8234, K.: 2011/2452 sayılı Kararı ile bu maddenin son cümlesinde yer alan “õzlük hakları" ibaresinin iptaline karar verilmiştir."
18. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 02/07/2018-KHK-703/185 md.)′
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı idare tarafindan davanın görüm ve çözümünün idarîyargının görevine girdiği ileri sürülerek görev itirazında bulunulduğu, Ankara 64. İş Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verildiği, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince, bu kararın kaldırılarak, dosyanın anılan Mahkemeye gönderildiği, yeni esas numarasına kaydedilen dosyada davalı vekilince, idari yargıyararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda verilen dilekçe gereği dava dosyasının Danıştay Başsavcılığına gönderildiği; davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazı üzerine,ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılması nedeniyle, Ankara 64. İs Mahkemesinin 14/02/2024 tarihli ara kararının görevlilik kararı niteliğinde olduğu değerlendirilerek, 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunulması üzerine, Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile 

dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşūnüldü:
21 Dava, davacının Atılım Universitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, iş akdinin feshi nedeniyle görev yaptığı 01/08/2017-28/02/2022 tarihleri arasındaki kıdem tazminatı, ayrımcılık tazminati,ücret farkı alacağı ve hafta sonu çalışma alacağının faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
22. Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'un Ek 40. maddesi ile vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
23. İdari rejime dayalı olarak düzenlenen Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
24. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Ozerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, Anayasal teminat altına alınmıştır.
25. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının, statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idari sözleşme niteliği taşıdığı açıktır.
26. Buna göre, davacının sözleşmesinin sona ermesinden dolayı talep ettiği tazminat ve alacaklarının asıl işleme bağlıbir nitelik taşıdığı, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2.maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir 
27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalıidare vekilinin vaptığı görev itirazının reddine ilişkin olduğu kabul edilen Ankara 64, Îs Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2023/82 sayılı kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BA$VURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 64. İş Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2023/82 sayıl1 KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR ve Seyfi HAN'ın KARŞI OYLARI ve OY COKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Dava, vakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki Üniversite bünyesinde araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki haklı fesih sebebine dayanarak sözleşmesini fesheden davacının, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır.

Davalı Universite, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumlan Teşkilatı

Kanunu'nun Ek 40. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasında imzalanan işsözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857 sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin olmasıhususları dikkate alınarak, davacının kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın adli yargıın görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda ve Yargıtay ictihadında da belirtildiği üzere, 2547 sayılı Kanun kapsamındaki kamu hizmetini yürüten davacı öğretim görevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esasları yönünden aynı Kanun'a tabi olduğu tartışmasız ise de,kendisininiş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlıkkonusunun işçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamu hizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylık ve diğer özlük haklarıbakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7036 sayılı kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak, davada adli yargının görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz 

Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Ûye Seyfi HAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/159KARAR NO : 2024/446KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca verilen mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.K 

Vekili : Av. N.S 
Daval : Kağızman Kaymakamlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Kağızman Kaymakamlığının 06/11/2023 tarih ve 21 sayılı idari yaptırım karar tutanağı ile davacının, 28/10/2023tarihinde koruma kontrol faaliyetleri sırasında Günindi Genel Avlağında avlanırken yakalandığı, tüfeği kontrol edildiğinde haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırılmadığı tespit edildiğinden, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 6., 20., 24. ve 28.maddeleri uyarınca davacıya ait 411 PZ 12683 seri numaralı Browning B-80 yarı otomatik av tüfeğinin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmiştir.

2. Davacı vekili, mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Kağızman Sulh Ceza Hâkimliği 27/11/2023 tarih ve D.İş.2023/334 sayıh kararı ile, başvuru ile ilgili olarak idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine Kağızman Sulh Ceza Hâkimliği 15/12/2023 tarih ve D.İş.2023/353 sayılı kararı ile dosya içeriğine göre karada usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından itiraz yerinde görülmediğinden dosya ve eklerinin itirazı incelemeye yetkili ve görevli Kars Sulh Ceza Hâkimliğine gönderilmesine karar vermiş, Kars Sulh Ceza Hakimliği 22/12/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/3700 sayılı kararıile itirazın kesin olarak reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Itiraz eden H.K 'nin hakimliğimize sunmuş göndermiş olduğu 21/11/2023 havale tarihli itiraz dilekçesinde özetle: "1970 yılından bu yana avcılık sporu ile ilgilendiğini, bu faaliyetlerini tamamen yasal kurallar çerçevesinde sürdürdüğünü, avlanırken 35 yıldır aynı tüfeği kullandığını, 28 ekim 2023 günü Kağızman İçesi Günindi Genel Avlak Bölgesinde misafir olarak kaldıkları yerden ayrılarak avlanma bölgesine yaklaştıkların, bahsi geçen bölgede çobanların çoban köpeklerini tamamen serbest biraktıklarım ve kendi ay köpeklerine zarar verme ihtimaline binaen 2

avcı arkadaşının avlanmaya başlamadan önce bölgeyi gören hakim bir tepeye çıkarak yakın çevrede koyun sürüleri ve çoban köpekleri olup olmadığını kontrol etmek üzere kendilerinden ayrıldıklarıni, kendilerinin arabanın yanında sohbet ettiklerini, av köpeklerinin aracın içerisindeki kulübesinde durduklarını, yani kendilerinin hiçbir şekilde ava başlamadıklarım, bu sirada orman memurlarının yanlarına gelerek kendilerden belgelerini ve ruhsatlarını isteyip kontrol ettiklerini, ruhsatını kontrol eden gõrevlinin silahın seri numarasına bakmak istediğini söyleyerek silahıaldiğını ve kendisinden 3 adet fişek istediğini, fişekleri silahın haznesine yerleştirip doğruca kendi arabalarına götürüp kapıyı kapattığını, kendisine boşa yakın bir tutanak imzalatılıp bir örneğininde tarafina verilmediğini,görevli korumamemurlarının geldiğinde herhangi bir avlanma faaliyetinin söz konusu olmadığıni, tüm bu sebeplerle itirazının kabulü ile haksız ve hukuki dayanaktan yoksun idari yaptırım kararının iptali ile ruhsatlı tüfeğinin tarafina iadesini saygıyla talep etmiştir."
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesinde yer alan "Idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak İdarīyargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; Îdaríyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte İdarîyargı merciinde görülür."şeklindeki düzenleme ile keza Uyuşmazlık Mahkemesinin idari para cezası ile birlikte aynı kişi ile ilgili olarak "tazminat" kararı verildiği bu hususun dava konusu edildiği durumlarda davaya bakma görevinin idari yargıya ait olduğuna dair 08/07/2019 tarihli ve 2019/313 Esas, 2019/406 sayılı karariı nazara alındığında, Sulh Ceza Häkimliğince, esasa girilmeden anılan mevzuat hükmü ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararı uyarınca görevli yargıyerinin idari yargı olması nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerektiği... (Y7CD 2021/13700 Esas 2022/560 Karar /

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, muterizin 06/11/2023 tarih ve 2023/21 sayılı mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına yapılan itirazda hukuka aykırılığı hususunda karar verme yetkisinin idariyargı olması sebebiyle başvurunun gõrev yönünden reddine …."
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
5. Kars İdare Mahkemesi 07/02/2024 tarih ve E.2024/62 sayıh kararı ile, uyuşmazlığı çözmekte görevli yargıyerinin adli yargı mercileri olduğu sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19, maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Dava dosyasının incelenmesinden, Av/Orman Koruma Memurları tarafindan tutulan 28.10.2023 tarihli tutanağa istinaden davaciya ait 1 adet Browning B-80 yari otomatik seri no:411 PZ 12683 numaralı av tüfeğine el konulması işleminin ve anılan tutanağa istinaden 4915 Sayıh Kara Avcılığı Kanununun 6.2.1. ve 24/1. maddeleri gereğince söz konusu silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine dair Kağızman Kaymakamlığının 06.11.2023 tarih ve 21 sayılı kararınn iptali istemiyle Kağızman Sulh Ceza Hakimliğinin 2023/334 Değişik İş sayılı dosyası ile açılan davada Kağizman Sulh Ceza Hakimliğince verilen 27.11.2023 tarih ve D.Íş No:2023/334 sayılı kararı ile, "…Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, muterizin 06.11.2023 tarih ve 2023/11 sayılı mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına yapılan itirazda hukuka aykırılığı hususunda karar verme yetkisinin idari yargı olması sebebiyle başvurunun görev yönünden reddine.…." gerekçesi ile davacının başvurusumun usulden reddine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan itirazın da, Kars Sulh Ceza Hakimliği'nin 22.12.2023 tarih ve D.IşNo:2023/3700 sayılı kararı ile reddine karar verilmesi nedeniyle Kağizman Sulh Ceza Hakimliğinin 27.11.2023 tarih ve D.Iş No:2023/334 sayılı kararının kesinleştiği, bunun üzerine davacı tarafindan Mahkememiz nezdinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kamun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararıvermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktir.

Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

Încelenen uyuşmazlıkta, her ne kadar Kağizman Sulh Ceza Hakimliğince verilen 03.05.2023 tarih ve D.1şNo:2023/334 sayılı kararı ile, "muterizin 06.11.2023 tarih ve 2023/21 sayılı mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına yapılan itirazda hukuka aykırılığı hususunda karar verme yetkisinin idari yargı olmasısebebiyle başvurunun görev yönünden reddine.." gerekçesi ile usulden reddine karar verilmiş ise de, Mahkememizde açılan işbu davaya ilişkin dava dilekçesinde, "Av/Orman Koruma Memurları tarafindan tutulan 28.10.2023 tarihli tutanağa istinaden davaciya ait 1 adet Browning B-80 yarı otomatik seri no:411 PZ 12683 numaralı av tüfeğine el 

konulması işleminin ve anılan tutanağa istinaden 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanununun 6.2.1. ve 24/1. maddeleri gereğince söz konusu silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine dair Kağızman Kaymakamlığının 06.11.2023 tarih ve 21 sayılı kararının iptali" talep edildiği, 28.10.2023 tarihli el koyma tutanağı ile 06.11.2023 tarih ve 2023/21sayılı mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararınım 5326 sayıh Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanumu'nda da mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle,görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünün Mahkememizin görevinde olmadığı, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca söz konusu bu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiıştir..."
6. Kars İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun “Amaç ve kapsam "başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un amaci; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının milli ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamaktır.

(Değişik ikinci fikra: 23/1/2008-5728/505 md.) Bu Kanun av ve yaban hayvanlarını ve yaşama ortamlarıni,bunların korunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatı yönetimini, avlakların kurulmasi, işletilmesi ve işlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yaban hayvanlarının üretiminin, ticaretinin düzenlenmesini, toplumun bilinçlendirilmesini, avcılarin eğitimini, av ve yaban hayatiına ilişkin suç ve kabahatler ile bunların takibi ve cezalarinı kapsar.

8. 4915 sayılı Kanun'un "Avlanma esas ve usulleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Avlanma, avcılık belgesi ve avlanma izni almak şartıyla, yasalarla izin verilen silâh, araç ve eğitilmişhayvanlarla, avlanma plânlarına veya Merkez Av Komisyonukararlarına göreyapılır.
Zehirle avlanmakyasaktır. Haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırılmamış otomatik, yarı otomatik, pompalıve benzeri yivsiz av tüfekleri ile havalı tüfek ve tabancalar avda kullanılamaz. Eğitilmiş hayvanlarla ve mücadele kapsamında kullanım yeri, şekli ve özellikleri Merkez Av Komisyonunca belirlenecekler dışıda kara, hava araçlarıve yüzer araçlarla, ses, manyetik dalga, ışık yayan araç ve gereçler, canlı mühre, tuzak, kapan ve diğer benzeri araçgereç ve usullerle avlamılamaz. Avda kullanımı Merkez Av Komisyonu kararı ile men edilen ses ve manyetik dalga yayan cihazlar, tuzak ve kapanlar ile benzeri araç ve gereçlerin pazar ve ticarethanelerde bulundurulması ve satiışıyasaktir. Özellikleri Merkez Av Komisyonunca belirlenenlerin dışında gümeler kurulamaz ve bu gümelerde avlanılamaz.

Avlanan hayvanların taşınması ve avlanma gayesi dışında mücadele kapsamında ve kişilerin kendilerini,tarlalarıni ve sürülerini korumak maksadıyla avlaklarda avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanmada kullanılan silâhları ve araçları taşıma veya köpek bulundurma ile eğitilmiş hayvanlarla ve avlanma zamanı dışında avlanma esasları Merkez Av Komisyonunca tespit edilir. Bu esas ve usullere aykırı șekilde avlanlamaz."
9. 4915 sayılı Kanun'un "Suç ve kabahatlerin takibi"başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 23/1/2008-5728/506 md.)
Avcılığın kontrolü, av hayvanlarının korunmasi, av yasaklarinın takibi ve bu Kanun'un 19 uncu maddesi kapsamında üretim yapan yerlerin denetimi Bakanlık ve Orman Genel Müdürlüğünce yapılır. 4/7/1934 tarihli ve 2559sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu ile 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kamunu hükümleri saklıdır.

Genel kolluk ile, av yasaklarının takibi ile görevli olan av koruma memurları ve saha bekçileri, bu Kanun'da belirtilen yasaklara aykrı hareket edenleri avlanmadan men etmeye, haklarında tutanak düzenlemeye; yasaklanan fillerin konusunu oluşturan veya bu fillerin işlenmesi suretiyle elde edilen canlı veya cansiz hayvanlar ve bunların türevleri ile avlanmada kullanması veya avlaklarda, pazaryeri ve ticarethanelerde bulundurulması yasakolan eşya ve vasıtalara elkoymaya ve bu amaçla yakalamaya görevli ve yetkilidir. Av yasağına aykırı hareket edenler, olayyerinde gerekli tutanaklar düzenlendikten sonra derhal serbest bırakılır. Hüviyeti tespit edilemeyenler vakit geçirilmeksizin hüviyeti tespit edilebilecek en yakın köyün muhtar veya ihtiyar heyetine ve bunlarla da tespiti mümkün olmazsa en yakın zabıta merkezine götürülür ve Kabahatler Kanunu'nun 40 icı maddesine göre işlem yapılır. Görevli memurların bulunmadığı yerlerde, kır ve köy bekçileri ile köy muhtarları da aynı yetkiyi haizdir.
Elkonulan ve bulundurulması suç oluşturan silâhlar soruşturma evraka ile birlikte Cumhuriyet başsavcılığına intikal ettirilir.


Canlı av hayvanları hemen, yaralı olanlar ise tedavi edildikten sonra doğaya salınır veya Türkiye'nin uluslararası sözleşmelerdeki taahhütleri de dikkate alınarak Bakanlıkça gerekli işlem yapılır.
Av koruma ve kontrollerinde Bakanlık görevlilerine veya güvenlik güçlerine gönüllü destek sağlamak üzere Bakanlıkça belirlenecek kişilere fahri av müfettişliği görev ve unvanı verilebilir. Fahri av müfettişleri; bu Kanun'a göre yasak avlanma sayılan filleri işleyenler hakkıda işlem yapılması amacıyla Genel Müdürlükçe kendilerine verilen tutanağı düzenleyerek en geç bir hafta içinde enyakın orman idaresi birimine teslim etmek mecburiyetindedir.Fahri av müfettişlerinin seçimi, eğitimi, görev ve yetkileri ile çalışma esas ve usulleri Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle helirlenir.

Avcılar talep hâlinde av koruma memurlarına, saha bekçilerine, polis ve jandarma ile köy ve kar bekçilerine,köy muhtarı ve ihtiyar heyeti üyelerine avlanma belge ve izinleri ile avladıkları hayvanları ibraz etmek zorundadırlar.Bu Kanun'a aykırılık oluşturan fillerin ihbarında ve talep hâlinde takibinde köy ve kar bekçileri, köy muhtarı ve ihtiyar heyeti üyeleri av koruma memurlarına ve saha bekçilerine yardıma mecburdurlar.
Av koruma memurları ve saha bekçilerinden; Bakanlıkça lüzum görülecek olanlara, Cumhurbaşkanınca belirlenen silâhlar demirbaş olarak verilir. Av koruma memurları ve saha bekçileri bu Kanun'la kendilerine verilen görevlerini ifa sırasında silâhlarını 6831 sayılı Kamunun 78 inci maddesinde belirtilen hâllerde kullanabilirler.
Av koruma memurları görevlerini yaparken ilgili bakanlıkların görüşü alınarak, rengi ve biçimi Bakanlıkça tespit edilen resmî kiyafet giymek mecburiyetindedirler. Resmi kiyafetler, silâh, telsiz ve diğer teçhizat ile araç ve gereçler Bakanlıkça verilir."
10. 4915 sayılı Kanun'un "Avlanma esaslarına uymama ve belgesiz avlanma" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 23/1/2008-5728/510 md.)
6 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fikralarında sayılan zehirle avlanma hariç diğer yasaklara ve esaslara aykır hareket edenlere her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere yüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Zehirle avlananlar, bir yildan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır. Ayrica, faillerin avcıhk belgesi iptal edilir ve bir daha belge verilmez 
Bu Kanuna göre alınması gereken avcilık belgesini almadan avlananlara üçyüz Türk Lirasi; avlanma izn olmadan avlananlara ise yüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Yabancı avcılık belgesi veya geçici avcılık belgesi almadan avlananlara bin Türk Lirası idarî para cezasi verilir.

Avcılık belgesini ve avlanma izin belgesini yanında taşımadan avlananlara yirmi Türk Lirası idarî para cezasıverilir."
11. 4915 sayılı Kanun'un "Avdan men etme ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 23/1/2008-5728/513 md.)
Bu Kanunla yasak edilen fiilleri işleyenler derhal avdan men edilir.
Bu Kanunun 20 nci maddesi kapsamında elkonulan av hayvanları ve türevleri ile sair eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mahallí mülkî amir tarafindan karar verilir.

Mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilen cansiz av hayvanları ile, avlanan hayvanlardan elde edilen ürünler ve sair eşya Çevre ve Orman Bakanlığı tarafindan satılarak bedeli Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir.

Canlı olarak el konulan ve özel bakım ve tedaviye muhtaç olmayan av hayvanlari, Bakanlık yetkilileri tarafindan başka bir şekilde değerlendirilmesine karar verilmediği takdirde, doğal yaşama ortamlarında serbest bırakılır.

Bu madde hükümlerine göre mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verilmiş olsa bile, yasak avlanma ile yaban hayatında ve ekosistemde meydana gelen tahribat ve eksilme nedeniyle hükmolunacak tazminat av hayvanı türlerine göre Bakanlıkça tespit edilen değerler üzerinden hesaplanır. Hükmolunantazminat, Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir."
12. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkinda,
uygulanır.
13. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16, maddesi şöyledir;
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"

14. 5326 sayılı Kanun'un“Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatin komusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanilması
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir 
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da birakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idari para cezası veya başka bir idari yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir"
15. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir;
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına  karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangibir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18, Dava davacıın, haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırma yapmadan pompalı yivsiz av tüfeğini yasadışı avda kullandığıdan bahisle, 4915 sayılı Kanun'un 20. ve 28, maddeleri uyarınca verilen avtüfeğinin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararının iptali istemiyle açılmıştır.

19. Dava dosyasının incelenmesinden, davaciya ayni olayla ilgili idari para cezası da verildiği ve davacının ayrica bu cezaya itiraz ettiğianlaşılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

21. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4915 sayılı Kanun'da da mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

22. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.


23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kars İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Kağızman Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/11/2023 tarih ve D.İş.2023/334 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kars İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kağızman Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/11/2023 tarih ve D.İş.2023/334sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/160KARAR NO : 2024/266KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Görev uyuşmazlığına konu edilen adli yargı kararı, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından ve davada taraflar aynı olmadığından 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk 
İdari Yargıda 
Davacılar : 1- I.E.H.I 
2- A.H.I 
3- H.E.H.I Vekili : Av. H.Y Adli Yargıda 
Davacılar : 1-I.E.H.I 
2- A.H.I 
3- M.E.H.I Vekili : Av. H.Y İdari Yargıda 
Davah : Konya Valiliği Adli Yargıda 
Davah : Nüfus Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1. Davacılar vekili, Suriye uyruklu müvekkilleri Î.E.H.Î ve A.H.İ'in müşterek çocukları olan H.E.H.İ'ingeçici koruma kimlik belgesinde yer alan 01/03/2010 olan doğum tarihinin 15/02/2004 olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Konya 1. Ídare Mahkemesi 14/06/2022 tarih ve E.2022/450, K.2022/606 sayıl karar ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dosyasıın incelenmesinden; Suriye uyruklu davacıların oğlu H.E.H.İ'in geçici koruma kimlik belgesinde yer alan 01.03.2010 olan doğum tarihinin hatalı olarak kaydedildiği, gerçek doğum tarihinin 15.02.2004olduğu gerekçesiyle H.E.H.I'in geçici koruma kimlik belgesinde yer alan 01.03.2010olan doğum tarihinin 15.02.2004olarak düzeltilmesi istemiyle bakılan işbu davanım açıldığı anlaşılmıştır.

5490 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; nüfus kaydına ilişkin kimi işlemlerin yargısal, kimi işlemlerinse idari kararlarla yapilmasi esası benimsenmiştir.

5490 sayılı Kanun'un 35. maddesinin birinci fikrasında, olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hataların nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltileceği; aynı Kanun'un 38. maddesinde ise aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalıveya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtların maddî hata kapsamında değerlendirileceği, bu tür maddî hataların Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltileceği veya tamamlanacağı, tescil sırasında dayanak belgesinde bulunduğu halde yapıldığı belirtilen maddi hataların düzeltilmesi istemiyle açılan davalarda idari yargı görevli olduğu, maddi hatadan kaynaklanmayan Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerine ilişkin olan kayıt düzeltme davalarında ise adli yargı yerlerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda ise, davacilarin geçici koruma başvurusu sirasinda Suriye resmi makamlarınca verilmiş olan aile cüzdanını ibraz ettiği ve geçici koruma kaydının bu belgeye göre alındığı ve geçici koruma kimlik belgesinin davacının ibraz ettiği aile cüzdanındaki bilgiler esas alınarak tanzim edildiği anlaşılmakta olup; Türkiye'de yabancıolarak bulunan ve yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca geçici kimlik koruma belgesine sahip davacıların herhangi bir maddi hatadan kaynaklanmayan ve Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerine ilişkin olan kayıt düzeltme davası niteliğindeki işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varilmiştir."
3. Davacılar vekili bu kez, müvekkillerinin diğer müşterek çocukları olan M.E.H.I'in geçici koruma kimlik belgesinde yer alan 01/01/2008 olan doğum tarihinin 2003 olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/05/2023 tarih ve E.2023/374, K.2023/417 sayıh kararı ile, adli yargıda nüfus kaydının düzeltilmesine yönelik dava açılamayacağından, sübuta ermeyen davanın reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kisımları şöyledir:
".….Eldeki davada; ilgili istemde bulunan Suriye vatandaşı olup, ülkede yaşanan savaş nedeni ile 6458 sayılıKanun uyarınca geçici koruma kapsamında Ulkemize giriş yapmış ve İçişleri Bakanliığı Konya Valiliğince şahislara geçici koruma kimlik belgesi verilmiştir. Ilgili istemde bulunan doğum tarihinin düzeltilmesi için eldeki davayıaçmıştır. İlgili istemde bulunan Türk vatandaşı değildir. Yine Türkiye'de nüfus sisteminde herhangi bir kaydıbulunmamaktadır.

Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenmesi işlemi 5490 sayılı Kanun ile düzenlenennüfus hizmeti olmayıp idari niteliktedir.Bu sebeple davacının talebi nüfus kütüklerindeki kayuların düzeltilmesine yönelik olmayıp, geçici koruma kimlik belgelerindeki doğum tarihi bilgilerinin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin Nüfus Kanunu kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır (Uyuşmazlık Mahkemesi 29.11.2021 tarih ve 2021/428 E. 2021/628 K. Sayılı karari, İstanbul BAM 2. HD 2021/2305 E. 2022/ 1641 K. Sayılı ilami).
Davacı ancak geçici koruma kimlik belgesini veren Konya Valiliğine başvurarak geçici kimlik belgesindeki yanlışlıkların düzeltilmesini talep edebilecektir. Bu talebinin kabul edilmemesi halinde idari yargıya başvurmasımümkündür. Bu şartlari yerine getirmeden adli yargıda nüfus kaydının düzeltilmesine yönelik dava açılamayacağından sübuta ermeyen davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..E 

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDINE ..,
5. Davacılar vekilinin 27/04/2024 tarihli dilekçesi ile, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunması üzerine Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince, dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir..."
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıkhı 1.maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarmca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukaridaki fikrada yazilı adli veya idari yargımercilerinden sayilır."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Ohumsuz görev uyuşmazlığı" başlıkhı 14. maddesi şöyledir:
“Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sūrülebilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başhıklı 27. maddesi şöyledir :
"Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında davacı vekili tarafindan başvuru yapıldığı görüldü, Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın anılan Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Mevzuat kısmında belirtilen dūzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada yargı yolu bakımından verilmiş görevsizlik kararları bulunması gerekmektedir.

12. Dosyaların incelenmesinden, olumsuz görev uyuşmazlığına konu edilen iki karardan idari yargı kararı görevsizlik kararı niteliğinde olmasına karşın, adli yargı yeri kararının yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı,"sübuta ermeyen davanın reddine" yönelik verilmiş bir karar olduğu, öte yandan, davacılar vekili tarafından idari yargıda davacılar İ.E.H.İ ve A.H.İ'in müşterek çocukları olan diğer davacı H.E.H.İ'in yaş düzeltilmesine ilişkin dava açmasına karşılık;adli yargıda diğer çocuk M.E.H.İ'in yaş düzeltilmesine ilişkin dava açıldığı, dolayısıyla davada davalıların aynı olmadığıanlaşılmıştır.

13. Adli ve idari yargı yerlerince tarafları aynı, karşılıklı olarak verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararlarıbulunmadığı dikkate alındığında; adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmenin de mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargımercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri koşulu gerçekleşmemiştir 
14. Ayrıca, Mahkememizce yapılan araştırmada davacı H.E.H.I hakkında yaş düzeltilmesi istemli açılan ancak,olumsuz görev uyuşmazlığı konusu yapılmayan davada Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan verilen 20/01/2022 tarih E.2021/827, K.2022/59 sayılı kararın davanın reddine ilişkin olduğu, dolayısıyla 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşıyan bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır. Davacı M.E.H.I hakkında ise, Konya 1. İdare Mahkemesi nezdinde yaş düzeltilmesi istemli herhangi bir dava açılmadığı tespit edilmiştir.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.


. HκM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BA$VURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
08/07/2024 tarihinde, OY BiRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/161KARAR NO : 2024/383KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Koruyucu Aile Komisyonu kararının iptali ve çocuğun koruyucu aileye teslimi istemiyle açılan davanın İDARi YARGI yerinde çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1- G.D 

2- M.D 

Vekilleri : 1-Av. Y.E,B 

2- Av. B.U.A 

İdari Yargıda 

Daval : Hatay Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü
Vekili : Av. M.D 

Adli Yargıda 

Daval : Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Vekili : Av. A. Ö

*


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar vekili dilekçesinde; Kilis Aile Mahkemesinin E.2014/371, K.2014/332 sayılı dosyasında verilen 28/08/2015 tarihli Ek karar ile, küçük Yağmur Yıldız hakkında bakım tedbiri kararı verilerek küçüğün koruma altına alındığını,Hatay İl Müdürlüğünün 24/06/2016 tarihli koruyucu aile komisyon toplantısı ile karar alınarak, 27/06/2016 tarihinde küçüğün koruyucu aile sözleşmesi ile davacılara teslim edildiğini, Hatay Valiliği Aile Çalışma ve Sosyal İl Hizmetler Müdürlüğünün,davacı M.D'ye yönelik çocuğun cinsel istismarı suçuna ilişkin suç duyurusu ile 24/02/2021 tarihinde davacılardan koruyucu aile sözleşmesi sonlandırılarak küçüğün alındığını, daha sonra davacı M.D. hakkında anılan suçtan takipsizlik kararı verildiğini ifade ederek, davacılar tarafindan, Hatay Aile ve Sosyal Il Hizmetler Müdürlüğüne küçüğün koruyucu aileye teslimi talebiyle yaptıkları başvurunun reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Hatay 1. İdare Mahkemesi 27/05/2022 tarih ve E.2022/659, K.2022/800 sayıh kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın 08/09/2022 tarihinde kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı

şöyledir:
".….Dava dosyasımin incelenmesinden; davacılarin Kilis Aile Mahkemesi'nin 28.08.2015 tarih ve E:2014/371,K:2015/332 sayılı kararı ile koruma altımda bulunan Y.D isimli çocuğun koruyucu ailesi iken Y.D'nin davacılardan M.D'nin kendisini istismar ettiği yönündeki beyanına istinaden koruyucu aile statüsünün sonlandırılarak Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurunda bulunulduğu, sonrasında anılan iddiaya yönelik olarak M.D hakkında Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca başlatilan soruşturma neticesinde takipsizlik kararı verilmesi üzerine davacılar tarafindan, daha önce koruyucu ailesi oldukları Y.D isimli çocuğun koruyucu ailesi olma istemiyle yeniden başvuru yapıldığı, yapılan başvurunun Hatay Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğü'nün 24.03.2022 tarih ve E.……-3063213 sayılı işlemi ile "Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin 22/3 maddesi "Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez" hükmü uyarınca reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle de bakalan davanın açıldiği anlaşılmaktadır.

Aktarılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden, koruyucu aileye ilişkin hizmetlerin, koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılan "bakım tedbiri" kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla,4787 sayılı Yasa uyarınca küçükler hakkında koruyucu, destekleyici ve sosyal nitelikteki tedbir kararlarının aile mahkemesi tarafindan alınacağı hususu gözönüne alındığında, koruyucu aile hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların da aile mahkemesi tarafindan karara bağlanması gerekmektedir.Aktarılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden, koruyucu aileye ilişkin hizmetlerin, koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılan "bakım tedbiri" kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla, 4787 sayılı Yasa uyarınca küçükler hakkında koruyucu, destekleyici ve sosyal nitelikteki tedbir kararlarının aile mahkemesi tarafindan alınacağı hususu gözönüne alındığında, koruyucu aile hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların da aile mahkemesi tarafindan karara bağlanması gerekmektedir.

Öte yandan, bir işlem ya da kararın idari nitelikte sayılabilmesi için o işlemin veya kararın, bir kamu kurumuncaya da idare örgütü içinde yer alan bir idari makamcaverilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetiyle ilgili bulunması gerekir. İdari makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili, kamu hukuku alanında tesis ettikleri, tek tarafli, doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuki tasarruflar olan idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartişmasızdır.
Her ne kadar, koruyucu aile yönetmeliği ile idareye koruyucu aile sözleşmesinin imzalanması ve iptali konusunda yetki verilmiş ise de, söz konusu yetkiler idari faaliyetle ilgili bulunmayıp, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurmaktadır. Bu kapsamda, davacıların koruyucu aile statüsü, davalı idarece kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak iptal edilmiş ve yeniden koruyucu aile olmak için yaptığı başvuru reddedilmiş ise de; sõz konusu işlemler, küçükler hakkında alınan "bakım tedbiri" kapsamında olduğundan ve sonuçlarım özel hukuk alanında doğurduğundan davanın görev yönünden reddi yolunda karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine,..."
3. Davacılar vekili, bu kez Kilis Aile Mahkemesinin 28/08/2015 tarih ve E.2014/371, K.2014/332 sayılı kararı ile koruma altına alınan ve Hatay İl Müdürlüğünün 24/06/2016 sayılı koruyucu aile komisyon toplantısı ile 27/06/2016 tarihinde alınan karar ile koruyucu ailesi oldukları küçüğün, koruyucu aile statüsünün askıya alınması kararının kaldırılması ve kūçüğün davacı aileye teslimi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Hatay 3. Aile Mahkemesi E.2022/876 ve K.2022/1001 sayılı kararı ile dava konusu edilen talep yönünden çocuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dosyayı Hatay çocuk mahkemesine göndermiş; Hatay Çocuk Mahkemesi ise 2022/183 tedbir dosyasında yapılan yargılama ile 5395 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca yetkisizlik kararı vererek dosyayı Kilis Aile Mahkemesine göndermiştir.

5. Kilis Aile Mahkemesi 13/01/2023 tarih ve E.2022/1237, K.2023/55 sayılı kararı ile, uyuşmazhğın çözümünde idari yargı görevli olduğundan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Davacı talebinde özetle; Mahkememiz 28/08/2015 tarih ve 2014/371 Esas 2014/332 karariı ile koruma altına alınan ve Hatay Il Müdürlüğünün 24/06/2016 koruyucu aile komisyon toplantısı ile 27/06/2016 tarihinde alınan karar ile koruyucu ailesi olduğu YAĞMUR YILDIZ adhı küçüğün, koruyucu aile statüsünün askya alınması kararının kaldırilmasını ve küçüğün davacı aileye teslimini talep etmektedir.

Davalı Aile ve Sosyal İl Hizmetler Müdürlüğü'nün savunmasında özetle; anılan işlemin idari işlem olduğunu koruyucu aile yönetmeliğinin 22. Maddesinin 3. Fikrasına istinaden "komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez" gereğince davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dosya bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Davacıların, mahkememizce bakım tedbiri kararıyla koruma altiına alınan küçük ile ilgili olarak koruyucu ailesi statüsünün kaldırılması nedeniyle koruyucu aile sifatlarının iadesine ve koruyucu aile olarak çocuğun kendilerine teslimini talep ettiği, talebin bu niteliği ile idari işleme itiraz mahiyetinde olduğu, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1- a maddesindeki" Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri 

ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları" kapsamında, idari yargı yerinde görüleceği nazara alınarak, davanın 6100 sayılı HMK'nım 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Aynı yönde Yargitay 2. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2022 tarihli ve 2021/5900 Esas2022/2757 karar nolu ilamı ile karar Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 07/02/2011 tarih ve 2010/27 Esas 2011/2 karar;28/052020 tarih ve 2020/312 Esas-321 karar sayılı kararları ).

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDINE…"
6. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Kilis Aile Mahkemesince adli yargı dava dosyası ile idari yargı UYAP çıktısını Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"(Değişik: 10/6/1994-4001/1md.)
1. Idari dava türleri şunlardır:
(Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.)

a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Çocuğun Korunması" üst başlığı altında "Koruma önlemleri" başlıkhı 346.maddesi şöyledir:
"Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır."
9. 4721 sayılı Kanun'un "Çocukların yerleştirilmesi" başlıklı 347. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunurveya çocuk manen terk edilmiş hâlde kalırsa hâkim,çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir.

10. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıkhı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usúl ve esasları düzenlemektir."
11. 5395 sayılı Kanun'un "Koruyucu ve destekleyici tedbirler" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi 
"(1) Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlik ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir. Bunlardan,
c) Bakim tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde, çocuğun resmî veya özel bakım yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden yararlandırılmasıveya bu kurumlara yerleştirilmesine,
Yönelik tedbirdir."
12, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun "Korunma kararı" başlıklı 22, maddesi şöyledir;
"Korunmaya ihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakalıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.

Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülen çocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin onayı alınmak suretiyle bakım altına almir.

(Ek fikra: 6/2/2014-6518/17 md.) Sosyal hizmet kuruluşlarının kendisine teslim edilen çocuk hakkında yapacağıinceleme sonucunda hazirlayacağı raporda, 5395 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca çocuğun derhâl korunma altına alımmasını gerektiren bir durum olmadığı ve ailesine teslim edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığıkanaatine varması hâlinde mülki idare amirinin onayı ile çocuk ailesine teslim edilebilir.…."
şöyledir:

13. 2828 sayılı Kanun'un "Koruyucu aile"başlıklı 23. maddesi şöyledir;
"Mahkemece korunma kararı alınan korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda olduğu kadar Kurumun denetim ve gözetiminde bir "Koruyucu Aile" tarafından da yerine getirilebilir. (Değişik ikinci cümle: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aileye, korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımıve yetiştirilmesine karşılık olarak ikinci fikra kapsamında ödeme yapılabileceği gibi koruyucu aile bu işi gönüllüolarak da üstlenebilir.

(Değişik ikinci fikra: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aile hizmeti kapsamında aile yanına yerleştirilen çocukların bakım, eğitim, kurs, okul, yemek ve taşıma servisi, harçlık ve benzeri ihtiyaçları esas alınarak koruyucu ailelere, bu giderlerin tamamına karşılık toplu bir ödeme yapılmasına veya her bir gider türü için ayrı ayrı yapılacak ödemelerin kapsamina, ödeme tutarlarına, yapılacak ödemelerin usul ve esası ile koruyucu ailelerin seçimine çocukla ilgili sorumluluklarına ve hizmetin işleyişine ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüşüüzerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafindan çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu kapsamda verilecek ödemelerden hiçbir kesinti yapilmaz."
14. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 22 nci ve 23 üncü maddeleri ile 3/6/2011 tarih ve 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanmışKoruyucu Aile Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akraba veya Yakın Çevre Koruyucu Aile Modeli: Veli ya da vasi dışında kalan kan bağı bulunan akrabalar ya da çocuğun iletişim içinde olduğu veya tanıdığı bakıci, komşu gibi yakın çevresinde olan, tercih etmeleri halinde en az temel ana, baba eğitimleri kapsamında eğitim almış kişí ve ailelerin sağladığı bakımı
d) Çocuk: Sosyal Hizmetler Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (b) bendi, 22 nci maddesi ve 24üncü maddesi ile 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (a)bendi, 5 inci maddesinin birinci fikrasinın (c) bendi ve 9 uncu maddesi çerçevesinde, hakkinda yetkili ve görevli mahkemece verilen korunma karari, acil korunma kararı ya da bakım tedbiri alınan çocuklar ile hakkında mahallin mülki amiri tarafindan acil korunma kararı alınan veya bakım onayı verilen çocuğu,
l) Komisyon: Mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısi başkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında biri vakadan sorumlu en az dört sosyal çalışma görevlisinden,sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşturulan koruyucu aile komisyonunu,
m) Koruyucu Aile Sōzleşmesi: Il (Mülga ibare: RG-24/1/2015-29246) veya ilçe müdürlükleri ile koruyucu aile arasında imzalanan ve koruyucu ailenin yükümlülüklerini kapsayan mahalli mülki amir onaylı belgeyi,
ifade eder."
15. Yönetmeliğin "Komisyon kuruluş ve işleyiş esasları"başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyon, mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısıbaşkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında, biri vakadan sorumlu olmaküzere en az dört sosyal çalışma gõrevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşur.
(2) Komisyona, koruyucu aile hizmetine ilişkin sosyal çalışma görevlisi veya çocukla ilgili diğer uzmanlar tarafindan kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili konularda hazırlanan raporlar sunulur. Komisyon ihtiyaç duyduğu kişileri dinleyebilir. Vaka süreci ve çocuğun üstün yararıdoğrultusunda karar verilir. Kararlar oy çokluğu ile alınır Gerekli görülmesi halinde tekrar inceleme yapılmasına karar verilebilir.

(3) Ihtiyaç duyulması halinde birden çok komisyon oluşturulabilir 
(4) Koruyucu aile hizmetinin etkin ve verimli yürütülebilmesi için sekretarya işlemleri il (Mülga ibare:RG-24/1/2015-29246) () müdürlüklerindeki koruyucu aile birimlerince yürütülür, komisyon için uygun koşullara sahip çalışma ortamları oluşturulur."
16. Yönetmeliğin "Komisyon ve koruyucu aile biriminin görevleri" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyonca, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, aşağıdaki konularda karar alınır 
a) Koruyucu aile olmak üzere başvuran ailelerin uygunluğu,
b) Koruyucu Aile Belgesi düzenlenmesi 
c) Çocuğun yerleştirileceği aile,
ç) Koruyucu Aile Belgesinin geçerliliği,
d) Çocuğun koruyucu aile ile birlikte yurt dışına çıkması,
e) Çocuğun koruyucu aileden geri alınmasi,
f) Koruyucu aile statüsünün iptali,
g) Hizmet sürecinde tereddütte kalınan durumların değerlendirilmesi.
(2) Karar, oy çokluğu ile alınır. Kararlarda çekimser oy kullanılamaz. Olumsuz oy kullanan üye tarafindan gerekçe karar metnine eklenir.

(3) Komisyon, bulunduğu il veya ilçede belirlediği hedefler doğrultusunda tanıtım çalışmalari, kampanya ve 

faaliyetleri planlar ve takip eder.
(4) Koruyucu aile biriminin görevleri şunlardır.
a) Başvuruların alınması,
b) Sosyal incelemenin yapılmasi,
c) Dosya oluşturulmasi,
ς) Çocuk ile ailenin uyumlaştırılmasi,
d) Çocuğun aileye yerleştirilmesi,
e) Çocuğun yerleştirilmesi ile aile yanında izlenmesi, bakimi, sağlik durumu ve eğitimine yönelik tedbir kararlarının yerine getirilmesi ve diğer süreçlerin takibi,
f) Koruyucuaile eğitimlerinin planlanması,
g) Koruyucu aile ile ilişkilerin düzenli yürütülmesi,
ğ) Çocuğun öz ailesi ve yakınlarıyla görüştürülmesi ile ilgili planlama yapılması ve uygulanmasıi,
h) Verilecek diğer görevler..."
17. Yönetmeliğin "Koruyucu aile statüsünün iptali" başlıkl 22. maddesi şõyledir:
"1) Aşağıdaki durumların tespiti halinde koruyucu aile statüsü iptal edilir.
a) Çocuğu ihmal ve istismar ettiğinin, kötümuameleye maruz bıraktiığının belirlenmesi.
b) Sosyal ilişkileri açısından toplumun norm ve değerlerine aykırı düşen davranışlarının gözlenmesi.
c) Fizik ve ruh sağlığının, çocuğun bakımını etkileyecek derecede bozulmuş olduğunun Devlet yada üniversite hastanelerince doktor raporu ile belirlenmesi.

c) 8 inci maddenin dokuzuncu fikrasının (d) bendine göre sahip olduğu şartı yitirmesi 
d) Mesleki danışmanlıik hizmeti ve yönlendirmelere uygun davranmaması.
e) Geçici koruyucu ailenin çocuk yerleştirme önerilerini mazeretsiz olarak üç kereden fazla kabul etmemesi 
2) Birinci fikrada belirtilen durumların tespiti halinde; sorumlu sosyal çalışma görevlisinin hazırlayacağrapor, geciktirilmeksizin Komisyona iletilir. Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin talep hakkında komisyon tarafindan en fazla onbeş gün içinde karar verilir.

3) Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez.
4) Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin karar, Genel Müdürlük ile il ve ilçe müdürlüklerine en kısa sürede bildirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının UYAP çıktısı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Şerife ÖzDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, Hatay Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü kurumunda bakım ve koruma altında bulunan çocuğun koruyucu ailesi olma istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin, Hatay Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü işleminin iptali ve çocuğun koruyucu aileye teslimi talebiyle açılmıştır.

21. Dava dosyasının incelenmesinden; davacıların Kilis Aile Mahkemesinin 28/08/2015 tarih ve E.2014/371,K.2015/332 sayılı kararı ile, koruma altında bulunan Yağmur Yıldız isimli çocuğun koruyucu ailesi ikenYağmur Yıldız'ın davacılardan M.D'nin kendisini istismar ettiği yönündeki beyanına istinaden koruyucu aile statüsünün sonlandırılarak Hatay Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurunda bulunulduğu, sonrasında anılan iddiaya yönelik olarak M.D hakkında Hatay Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturma neticesinde takipsizlik kararı verilmesi üzerine davacılar tarafından, daha önce koruyucu ailesi oldukları Yağmur Yıldız isimli çocuğun koruyucu ailesi olma istemiyle yeniden başvuru yapıldığı, yapılan başvurunun Hatay Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 24/03/2022 tarih ve E..-3063213 sayılı işlemi ile "Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin 22/3 maddesi "Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez" hükmü uyarınca reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle de yargı yolu uyuşmazlığına konu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.


22. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca aile mahkemelerinin, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunması ve haklarının güvence altına alınması için koruyucu ve destekleyici tedbirlere karar verebilecekleri hususunun tartışmasız olduğu; ancak, somut olayda mahkemece çocuklar hakkında akraba ve yakın çevre koruyucu aile hizmet modeli kapsamında bakım tedbiri uygulanmasına karar verildiği, bakım tedbiri kapsamında davacılara koruyucu aile statüsünüverenin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Hatay İl Müdürlüğü ve bunun iptalini yapan kurumun da aynı idare olduğu, yapılan işlemin idari nitelikte olduğu, idari işleme karşı açılan davanın da 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında olduğu anlaşıldığından, davacılar tarafından açılan bu davanın da idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Hatay 1. İdare Mahkemesinin 27/05/2022 tarih ve E.2022/659, K.2022/800 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 1. İdare Mahkemesinin 27/05/2022 tarih ve E.2022/659, K.2022/800 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİYLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/167KARAR NO : 2024/380KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının evinde usulsüz yapıldığı ileri sürülen arama sonucu oluşan maddi manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu 141/1-i ve 142 maddeleri uyarınca, ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Í. A Vekili : Av. F. B Ídari Yargıda Davalı: Batman Valiliği Vekili : Av. Y.G Adli Yargıda 
Davalı: Maliye Hazinesi Vekili : Av. H. V 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Batman 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin D.İş No:2021/575 sayılı dosyası kapsamında, müvekkilinin oğulları hakkında verilen yakalama kararının uygulanması sebebiyle, 30/01/2021 tarihinde gerçekleştirilen aramanın evine ve kendisine zarar verdiğinden bahisle, şimdilik 20.000 TL maddi, 30.000 TL manevi zararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Batman Ídare Mahkemesi 31/01/2023 tarih ve E.2021/666, K.2023/120 sayıh kararı ile, davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş; Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü Ídari Dava Dairesi 25/10/2023 tarih ve E.2023/706,K.2023/1251 sayılı kararı ile, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir 

"….Dava dosyasımn incelenmesinden; 30/01/2021 günü Erhan Aydın ve Ercan Aydı'a yönelik Batman 1. Sulh Ceza Hakimliğinin arama el koyma kararına istinaden …. Mahallesi …. Sk. No:…. Iç Kapı No:…. Merkez/Batman adresine arama yapılması için gidilmesi sonrasında davacının evine ve kendisine verilen zarara ilişkin olarak 20.000,00-TL maddi ve 30.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açildıği anlaşılmaktadır.

Olayda, Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/1781 sayılı soruşturma dosyası kapsamında Batman 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin D.Iş:2021/575 sayıhı dosyasından verilen karar uyarıca şüpheli Ercan Aydın'ın ve Erhan Aydın'ın yakalanmasına yönelik …. Mahallesi … Sk. No:…. Iç Kapı No:…. Merkez/Batman adresine Batman Emniyet Müdürlüğü'nde görevlipolis ekiplerin geldiğinde kapımın açılmasının istenildiği, şüphelilerin kapıyı açmaması üzerin bahçe kapısının koçbaşı ile kırıldığı, daire kapısının bir süre açılmaması üzerine özel harekatgörevlilerince kapının açılmaya çalışıldığı esnada dairede bulunan şahıslar tarafindan kapının açıldığı ve şüpheli şahısların görevli personelce gözaltına alındığı hususunun 30/01/2021 tarihli tutanağa bağlandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/1781 sayılı soruşturma dosyası kapsamında Batman 1.Sulh Ceza Hakimliği'nin D.İş:2021/575 sayılı dosyasından verilen yakalama kararının uygulanmasına yönelik gerçekleştirilen faaliyetin adli kolluk faaliyeti olması nedeniyle yukarida anılan mevzuat düzenlemesi gereğince maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine ….'
3. Davacı vekili bu kez, aynı hukuki sebebe dayalı 60.000 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 160.000 TL tazminatın idari dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle Maliye Hazinesine karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesi 13/02/2024 tarih ve E.2023/668, K.2024/72 sayılı kararı ile, açılan dava konusunun idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklandığı; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre davacının idare mahkemelerinde dava açması gerektiği, iş bu davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve davacının bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".….Her ne kadar davacı tarafindan 30 Ocak 2021 tarihi 06:30 sıralarında ailesiyle birlikte ikamet ettiği konutta yapılan arama neticesinde, evinde bulunan eşyaların zarar gördüğü ve ev hanesinde bulunanların kolluk tarafindan şiddet ile hakarete maruz kaldıklarından bahisle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulmuş ise de; koruma tedbirleri nedeniyle tazminat verilmesine ilişkin 5271 sayılı CMK'nın 141/1 ve devamı maddelerinde hangi koruma tedbirlerinin tazminat gerektirdiği tahdidi olarak sayılmış olduğu, açılan dava konusunun idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklandığı anlaşılmakla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kamununun 2. maddesine göre davacının idare mahkemelerinde dava açması gerektiği, açıklanan nedenlerle, iş bu davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve davacının bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur 
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Her ne kadar dayacı tarafindan maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulmuş ise de; davacının yurtdışına çıkamama sebebinin haksız surette gözaltında ve tutuklama niteliğindeki tedbir olmadığı, şartları oluştuğu takdirde idare mahkemeleri nezdinde tam yargı ve her türlü tazminat taleplerinin ileri sürülebileceği anlaşılmakla açılan maddi ve manevi tazminat davası yönünden yargı yeri itibariyle mahkememizin GÖREVStZLİĞİNE,
2-Batman İdare Mahkemesinin görevli olduğuna karar kesinleştiğinde, daha önce bu konuda idari yargımahkemelerince verilen bir görevzislik kararı bulunduğundan yangı yerinin belirlenmesi için dosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNE gönderilmesine..."
5. Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca 

Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı dūşūnce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir.

"2577 sayılı Idârî Yargılama Usûlü Kanûnumun 2. maddesinde, idârîdava türleri; idârî işlemlere karşı açılan iptal dâválari, idârî eylem ve işlemlerden dolayı açılacak tam yargı dâvâları ve idârî sözleşmelerden dolayı çıkan uyuşmazlıklara ilişkin dâvâlar olarak sayılmıştır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanûnunun "Tazminat" başlıklı 141. maddesinin 1. fikrasının (i) bendinde, suçsoruşturması veya kovuşturması sırasında hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen kişilerin,maddi ve mânevi her türlü zararlarını Devletten isteyebilecekleri, 142. maddesinin 1. fikrasında, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminât isteminde bulunulabileceği belirtilmiş, 2. fikrasında ise, "İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminât konusu işlemle ilişkili ise ve aynıyerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKÜKÎ DEĞERLENDİRME:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanûnunun 141. maddesinin (1-i) işaretli bendine göre suç soruşturması ve kovuşturması sırasında hakkında verilen arama kararının ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilmesi nedeniyle maddî ve mânevi zarara uğrayanlarin her türlü zararlarını Devletten isteyebilecekleri ve 142.maddesinin 2.fikrası uyarınca bu istemin ağır ceza mahkemesince karara bağlanması gerektiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen 2021/1781 sayılı suç soruşturması sırasında Batman 1. Sulh Ceza Hâkimliği'nin D.Iş:2021/575 sayılı dosyası kapsamında verilen "yakalama" kararı uyarınca dâvâcinın ikamet ettiği adreste kolluk kuvvetlerince yapılan arama sirasında, kanúna aykirı ve ölçüsüz şekilde davranıldığı iddia edilerek tazminâta hükmedilmesi istemiyle açılan dâvânın görüm ve çözümünde 5271 sayılıKanúnun 142. maddesi uyarınca ağir ceza mahkemesi görevlidir.

SONUÇ : Açıklanan nedenle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu düşünülmektedir..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazıh Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".Dava konusu olayda, 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesine göre tazminat isteminin ağır ceza mahkemelerinde karara bağlanacağı yolunda açık bir hüküm bulunduğu ve böylelikle Devletin sorumluluğunu öngören özel bir düzenlemeye yer verildiği görülmektedir.

Belirtilen duruma göre, olayda, Başsavcılığın yürüttüğü bir soruşturma gereğince, davacının evinde gerçekleștirilen arama işleminin ölçüsüz bir şekilde uygulanması sebebiyle meydana geldiği ileri sürülen zararın ödenmesi istemiyle açılan tazminat davasında; 5271 sayıh CMK'nın 141. maddesinin birinci fikrasının (i) bendi ve 142. maddesindeki açık hüküm de gözetilerek; arama işleminin ölçüsüz yapıldığı iddiasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında düzenlenen “Tazminat istemi" başhıklı 141. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“ (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
i) Hakkındakiarama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen 
Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarıni, Devletten isteyehilirler.
(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir."

10. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun"Tazminat isteminin koşulları" başhıklı 142. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulumulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır..."
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2o00-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafindan açılan iptal davaları
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çikan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kamunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)*
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALI$KAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

13. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (.…) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

14. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.." hükmüne göre ise,adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
15. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasınıamaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine,işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

16. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
17. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca 

başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Şerife ÖzDOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp dūşūnüldū:
19. Dava, davacı I. A tarafindan, Batman 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 2021/575 Değişik Íş sayılı dosyası kapsamında,davacıın oğulları Ercan ve Erhan Aydın haklarında verilen yakalama kararının uygulanması amacıyla 30/01/2021 tarihinde evinde gerçekleştirilen aramanın ölçüsüz yapıldığı, evine ve kendisine zarar verildiği iddiasıyla, usul ve Kanun hükümlerine aykırı arama sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle açılmıştır.

20. Bilindiği gibi, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu, aynı maddenin son fikrasında ise idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiş; 129. maddesinin beşinci fikrasında, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak,ancak idare aleyhine açılabileceğine işaret edilmiş; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 13. maddesinde de, kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı, bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacakları ve kurumun genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkının saklı olduğu hükme bağlanmıştır.

21. Dava konusu olayda, 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesine göre tazminat isteminin ağır ceza mahkemelerinde karara bağlanacağı yolunda açık bir hüküm bulunduğu ve böylelikle Devletin sorumluluğunu öngören özel bir düzenlemeye yer verildiği görülmektedir.

22. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Başsavcılığın yürüttüğü bir soruşturma gereğince, davacının evinde gerçekleştirilen arama işleminin ölçüsüz bir şekilde uygulanması sebebiyle meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davada; 5271 sayılı CMK'nın 141. maddesinin birinci fikrasının (i) bendi ve 142.maddesindeki açık hüküm de gözetilerek; arama işleminin ölçüsüz yapıldığı iddiasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargıyerinde çõzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin başvurusunun reddi ile mahkemece verilen 13/02/2024 tarih ve E.2023/668, K.2024/72 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDİ ile Mahkemece verilen 13/02/2024 tarih ve E.2023/668, K.2024/72 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/173KARAR NO : 2024/269KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET:Davacının tarlasına yeterli su verilmemesi nedeniyle, meydana gelen zararın tazmini istemiyle Sulama Birliğine karşı açılan davanın, taraflar arasındaki sulama beyan sözleşmesinin varlığı karşısında özel hukuk hükümleri gereğince ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.C 

Vekili : Av. E.Y 

İdari Yargıda 

Davallar :I- Cullap Günışık Sulama Birliği Başkanlığı
2- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Adli Yargıda 

Davali : Cullap Günışık Sulama Birliği Başkanlığı
Vekilleri : Av. H.IY - Av. S.D 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Şanlıurfa ili, Haliliye ilçesi, .. Mahallesinde çiftçilik yaptığını, 2022 tarım sezonunda ... parsel sayılı arazide 18.000 metrekare alana buğday ekimi yaptığını, davalıların çiftçilere lazım gelen suyu gereken zamanda vermekle yükümlü olmasına rağmen, yasal yükümlülüklerine aykırı olarak suyu arazilere vermemesi neticesinde, müvekkilinin buğday ekinlerinin kuruduğunu belirterek, yapılan keşif sonunda tanzim edilen bilirkişi raporu baz alınarak şimdilik 55.000 TL maddi ve 5.000 TL manevi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECÍ
A. Ídari Yargıda 
2. Şanlurfa 2. İdare Mahkemesi 27/12/2022 tarih ve E.2022/1804, K.2022/2448 sayılı kararı ile, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
".….Dava dosyasının incelenmesinden; Şanliurfa ili, Haliliye ilçesi'nde çiftçilik yapmakta olan davacının, 2022üretim sezonunda Şanlıurfa Ili, Haliliye İlçesi, …. Mahallesi, 0/... parsel sayılı taşınmazda buğday ekimi yaptıği,davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün ihmali ile çiftçiye su sağlamakla mükellef olan davalı Cullap Sulama Birliği'nin birlik üyelerine vermesi gereken suyu vermemesi nedeniyle tarlada ekili bulunan buğday ürününün kuruduğu/zarar gördüğü ileri sürülerek fazlaya ilişkin hakları sakh kalmak kaydıyla şimdilik 55.000,00-TL maddi ve ürünlerin kuruması nedeniyle yaptığı emeklerinzayi olması nedeniyle duyulan elem ve üzüntüye karşılık 5.000,00-TL manevi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
Dosyadaki bilgi belgelerin birlikte incelenmesinden; dava konusu uyuşmazlığın, Şanlıurfa Ili, Haliliye Ilçesi, .…Maħallesi, 0/…. parsel sayılı taşınmaza su verilmemesi nedeniyle meydana geldiği ileri sürülen ürün zararinın tazmini isteminden kaynaklandığı, davacı tarafindan zarar tazminine dayanak yapılan, "idareler tarafindan verilmekle mükellef olunan suyun zamanında verilmemesi" yönündeki iddianın ise davacı ve davalı Cullap Sulama Birliği arasında bulunan sulama suyu teminine ilişkin sözleşmesel ilişkiye dayandıği, Mahkememizin 31/10/2022 tarihli ilk incelemeye esas ara kararımiza cevaben gönderilen; dava konusu taşımaza ilişkin 2022 yılına ait davacı tarafindan imzalı sulama beyannamesi ile de davacı ile davalı Cullap Sulama Birliği arasında ücret karşılığı sulama suyu teminine ilişkin özel hukuk ilişkisinin açıkça ortaya konulduğu görülmektedir.

Bu durumda, yukarida yer verilen mevzuat hükümleri ile dava konusu olayın birlikte değerlendirilmesinden;davacinın taşınmazina idarelerce su verilmemesi nedeniyle ürün zararının meydana geldiğinden bahisle zarar tazmini istemiyle açılan işbu davadaki uyuşmazliığın davalı ile davacı arasında ücret karşılığında sulama suyu teminine ilişkin özel hukuk ilişkisinden kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Danıştay Onuncu Dairesinin 07/12/2020 tarih ve E:2015/1141, K:2020/5867 sayılı karari ile Gaziantep Bölge Ídare Mahkemesi Üçüncü Îdari Dava Dairesinin 16/09/2021 tarih ve E:2020/466, K:2021/1341sayılı kararları da bu yöndedir..."

3. Davacı vekili bunun üzerine, sadece Cullap Günışık Sulama Birliği Başkanlığına karşı, aynı gerekçeyle şimdilik 130.000 TL maddi, 10.000 TL manevi zarar ile 2.000 TL keșif masrafinınödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Șanlurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/03/2024 tarih ve E.2022/3328 sayıl kararıile, davanın idari yargının görev alanına girdiği sonucuna vararak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Somut uyuşmazlıkta davalı Cullap Sulama Birliği tarafindan sulama beyannamesi sunulmuş, taraflar arasında sõzleşme bulunmadiği anlaşılmıştır 

Şanlurfa 2. Îdare Mahkemesinin 2022/1804 Esas 2022/2448 Karar sayılı kesinleşen kararda idare mahkemesince hükme esas alınan sulama beyan sõzleşmesi ise davalı sulama birliği ile DSI tarafindan çiftçilerle imzalanmak üzere önceden matbuşekilde hazirlanan belge niteliğinde olup sõzleşme niteliğinde kabul edilemez.
Neticeten, idari dava dairesince belirtildiği üzere, davanın, taraflar arasında bir abonelik sözleşmesine dayanmadığı, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak açılan tam yargı tazminat davası olduğu, bu nedenle davanın idari yargida gõrülmesi gerektiğinden yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine dair karar verilmiştir. (Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, 27.02.2023 gün ve E:2023/109, K: 2023/157 sayılı kararı )

Bu durumda açılan davanın, taraflar arasinda bir abonelik vs. sözleşmeye dayanmayan, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı Kanun'un 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyle, uyuşmazlığın Idari Yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği düşünüldüğünden aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın "III. Tabii servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi"başlıklı 168. maddesi şöyledir;
"Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkıDevlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılmasi, kanunun açık iznine bağlhıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir."
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Borçların Ifa Edilmemesinin Sonuçları" üst başlıklı "1. Genel olarak"başlıklı 112. maddesi şöyledir:
"Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe,alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür."
7. 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun “Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir;
“(1)Bu Kanunun amaci; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğü tarafindan inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek,tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptirmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

(2)Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir."
8. 6172 sayılı Kanun'un “Birliğin görev alanı ve çalışma konuları" başlıklı 3. maddesi ise şöyledir:
“(1) Birliklere devredilen tesislerin hizmet alani, birliklerin görev alanı olup sınırlari, kapsamı ve ismi DSI tarafindan belirlenir.

(2) Bir görev alanı içerisinde aynı amaçla birden fazla birlikkurulamaz.
(3) Birlik, devraldiğı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu çerçeve ana statüde ve devir sözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür.

(4) Birliğin çalışma konuları şunlardır:

a) Görev alanı içerisinde yer alan tesislerin işletme, bakam, onarım, yõnetim ve yenileme hizmetlerini usul ve esaslarina uygun olarak yapmak.

b) Katılım payını, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezaları tahsil etmek.
c) Devraldığı tesislerin yatırım bedellerini geri ödemek 
ς) (Değişik:5/3/2022-7381/27 md.) Devraldığı tesisi DSI'nin onayını almak suretiyle geliştirmek, bu tesis ile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptiırmak.

d) Görev alanı içerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitki desenini Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ilgili birimleri ile işbirliği yaparakplanlamak 

e) Görev alanı içerisinde öngörülen üretim hedeflerinin gerçekleşmesine katkda bulunmak üzere gerekli tedbirleri almak.

f) Sulama ve diğer tarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla işbirliği yaparak araştırma, geliştirme ve eğitim çalışmalarında bulunmak.

g) Amaç ve gõrevleri ile ilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek 
ğ) Ortak tesisler için DSI'ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarından kendi payına düşen miktari ödemek.
h) (Ek:5/3/2022-7381/27 md.) Görev sahası dâhilinde, işlenmeyen ve tarım yapılmayan gerçek ve tüzel kişilere ait tarım arazilerini DSt'ce düzenlenecek usul ve esaslar dâhilinde, kiralayarak tarımsal üretim yapmak veya yaptirmak."
B. Yargı Kararları
9. 27/11/2020 günlü ve 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/07/2020 tarihli ve E.2018/104, K.2020/39 sayılı kararında değinilen 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu kapsamındaki sulama birliklerinin hukuki statüsüne ilişkin gerekçe ve tespitlerin bir kısmı şu şekildedir:
"Anayasa, kanunlar ve CBK ile kamu tüzelkişiliklerine birçok alanda, kuruluş amacına özgü hukuksal durumlar tanınmaktadır. Ayrıca, kamu tüzelkişileri, nitelikleri ve özellikleriyle bağdaştığı ölçüde, özel hukuk tüzelkişilerinin özel hukuk hükümlerine göre sahip olduğu haklari kullanabilmektedir (AYM, E.2006/61, K.2007/91, 30/11/2007).6172 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sulama birliklerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip oldukları ve Kanun'da hüküm olmayan hállerde özel hukuk hükümlerine tabi olacakları belirtilmektedir." (§ 243 )
"Kamu tüzelkişileri, devlet tarafindan kamu yararının gerçekleştirilmesi amacıyla kurulan, kamu gücüayrıcalıklarıyla donatılan tüzelkişilerdir. Bu tüzel kişilerin özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak üstün ve ayricahklı yetkilere sahip olmasıyla güdülen amaç ise kamu yararının sağlanması ve kamu hizmetinin en iyi şekilde yerine getirilmesidir.

Sulama birliklerinin kuruluşu, yapısı, görev ve yetkileri, mali hükümleri, personel istihdami, denetimi,tüzelkişiliğinin sona ermesi 6172 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Bu birliklerin õzellikle kuruluşları, görev alanlarıve denetimlerinde DSł'nin onay ve yetkisi bulunmaktadır. Sulama birlikleri Anayasa'da özel olarak düzenlenmemişolup organlarinın seçimle oluşmasinda anayasal bir zorunluluk bulunmamaktadır. Sulama birliklerinin temel organıolan başkanlığın oluşumu Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında geçen idarenin kanunla düzenlenmesi ilkesi ile ilgili olup Anayasa'da özel olarak düzenlenmeyen hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarının organlarının belirlenmesinde kamun koyucu takdir yetkisine sahiptir. Birlik başkanlarına tanınan idari para cezasıverme yetkisi de bu kapsamda kanun koyucunun takdiryetkisindedir.

Diğer yandan sulama birliklerinin kamu personeli arasından Bakan tarafindan seçilen başkan tarafindan temsil edileceği ve yönetileceğine, başkanlığın ise başkan ve başkanlık hizmetlerini yürüten diğer personelden oluşacağına dair birlik başkanının belirlenme usulü, başkanlığın oluşumu, görev ve yetkileri ile ilgili hususlar Anayasa'nın 128.maddesinin ikinci fikrası kapsamında kalmaktadır. Anayasa'nın anılan hükmüne göre memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Dava konusu kurallarda da birlik başkanının belirlenme usulü, idari para ceza verme yetkisini de içeren görev ve yetkileri kanunla düzenlendiğinden kanunilik ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır." (§ 252-254 )
"Kamu tüzelkişilikleri devam eden birliklerin feshine karar verilmesi ise kamu tüzelkişiliklerinin sona ermesine yol açacaktır. Kanun'un 20. maddesinin (3) numaralı fikrasında tüzelkişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafindan işletilen sulama tesisleri hakkında 6200 sayılı Kamun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası ‘Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanumun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" şeklinde iken 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile "Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki Anayasa hükmüne göre kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK'yla kurulabilir. Aynı şekilde bir kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılır. 6771 sayılıKanun'dan önceki dönemde yürürlükte olan "Kamu tüzelkişiliği, …. kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" hükmü yürürlükte olmadığından kamu tüzelkişiliğinin artık kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulması veya kaldırılması mümkün değildir.

Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrasında yer alan kamu tüzelkişiliğinin, kanunla veya CBK ile kurulacağı şeklindeki düzenleme kamu tüzelkişiliğine sahip sulama birlikleri yönünden de geçerlidir. Kamu tüzelkişiliğinin veya organlarının kanunla veya CBK'ya dayamlarak kurulması zorunluluğu, kamu tüzelkişiliğinin veya organlarıın ortadan kaldırılması bakımından da geçerli olacaktır. Bu durumda bir kamu tüzelkişiliği de ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılabilir. Dolayısıyla birliklerin DSł'nin teklifi üzerine Bakan onayı ile feshedileceğini öngõren dava konusu (1) numaralı fikra Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrasıyla bağdaşmamaktadır." ( §

260-262)
"Sulama birlikleri, DSt'nin belirlediği sulama alanlarında sulama işletmeciliği konusunda hizmet vermek için kurulan, sulama tesislerinin işletme, bakam ve yönetim sorumluluklarını üstlenen, kamu yararının ve kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik faaliyet gösteren kamu tüzelkişiliğine sahip hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Dolayısıyla sulama birliklerinin sundukları hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.Kanun'un ek 1.maddesinin (1) numaralı fikrasında ise birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişiden ilk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere kural uyarınca DSİ'nin belirlediği katılım payı tahsil edilmektedir." ( § 272 )

"6172 sayılı Kanun'da 7139 sayılı Kanun'la yapılan değişikliklerle sulama birliklerindeki birlik meclisi,yönetim kurulu ve denetim kurulu organları kaldırılmış, birliklerin sadece başkanlıktan oluşacağı kabul edilmiş ve birlikler yeniden yapılandırılmıştır. Dolayısıyla kaldırılan organlarla ilgili düzenlemeleri içeren kural ile yeniden yapılandırma sonucunda en üst yōneticinin gõrevineson verilebilmesi, alacakların tahsili, gözlemciler ile birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumuna ilişkin kurallar da yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun’un yürürlükten kaldırılan 19. maddesinde birliğe üye olmayan su kullanıcılarının yükümlülüklerini yerine getirmek koşuluyla tesislerden faydalanabilecekleri öngörülmüş iken 6172 sayılı Kanun'a 7139 sayılı Kanun'la eklenen ek 1. madde ile birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Sulama birliklerinin kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu, Anayasa'da özel olarak düzenlenmediği ve Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca anılan birliklerin teşkilatlarını ve bu bağlamda organlarını belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğu gözetildiğinde anlan takdir yetkisi kapsamında kanun koyucu tarafindan kuralla Anayasa'nın 44. maddesinde ifade edilen toprağın verimli olarak işletilmesini koruma ve geliştirme amacına ulaşma bakımından daha etkili ve elverişli görülen farklı bir yapılanma öngörülmesinin somucu olarak önceki yapılanmaya ilişkin hükümlerin madde metinlerinden çıkarılmasında veya yürürlükten kaldırılmasında Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır." (§ 315-316).

10. Uyuşmazlık Mahkemesinin 04/05/2015 tarih ve E.2015/166, K.2015/272 sayılı kararında, õzetle; "sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de; …. Sulama Birliği bu hizmeti, ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanaği, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmaktadır. Nitekim, õdemelerin yapılmaması durumunda davalı alacağıni, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre değil, 2004 sayılı Icra Iflas Kanunu hükümlerine göre tahsil etmektedir.Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Beyan Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı sõz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır. Ortada davacı ile davalı birlik arasında yapılmış bir sulama beyan sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümlenesi gerekeceğinden, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir." denilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuru yapıldıği, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosya aslı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, adli ve idari yargı yerlerinde ortak davalı olan Cullap Sulama Birliği Başkanlığı yönünden görev uyuşmazlığı doğduğu ve usule ilişkin bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
12. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, tarımla uğraşan davacının, tarlasına davalı Birlik tarafından 2022 tarım sezonunda yeterli su verilmemesi nedeniyle ürün kaybı yaşaması sonucu uğranıldığı ileri sürūlen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
14. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı ile Birlik arasında, 07/03/2022 tarihli sulama beyan sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 2022 sulama sezonununu kapsadığı anlaşılmıştır.

15. Davalı Sulama Birliği, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla kamu tüzel kişiliğini haiz, kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.

16. Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mı doğup doğmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

17. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu,idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

18. Sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de, Sulama Birliği bu hizmeti ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmakta olup taraflar arasındaki sözleşmeden doğan alacakların tahsilinde 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun'un ilgili hükümleri uygulanmamaktadır.
19. Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Beyan Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte dūzenlemesi yerine katılımı sõz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklıkılmaktadır.

20. Bu durumda açılan davanın, taraflar arasında sulama beyan sözleşmesine dayanan, "sözleşme borcunun gereği gibi ifa edilmediğinden" bahisle õzel hukuk hükümleri çerçevesindeki zarar tazmini uyuşmazlığının, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır,
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Şanliurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/03/2024tarih E.2022/3328 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. $anliurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/03/2024 tarih E.2022/3328 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/174KARAR NO : 2024/270KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Davacının Ceza ve İnfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde, haksız verildiğini ileri sürdüğü hücre cezasının kesinleşmesi beklenmeden infaz edilmesi sebebiyle, uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : N.B 
Vasisi :U.B 
Daval : Adalet Bakanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vasisi, Kocaeli 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda müebbet hapis cezasına mahkum davacı hakkında, Disiplin Kurulu Başkanlığının 06/10/2005 tarih ve 2005/92 sayılı kararı ile verilen 13 gün hücreye koyma cezasını iptal eden İnfaz Hakimliği kararının kendisine tebliğ edilmediğini, idarenin Ağır Ceza Mahkemesi kararınıbeklemeksizin hücre hapsi cezasını infaz ettiğini, hücre cezası nedeniyle bir yıl açık görüş haklarının engellendiğini, özgürlük hakkının keyfi olarak engellendiğini, kendisinin ve ailesinin özel hayatının ihlal edildiğini belirterek, 10.000 TL maddi ve 75,000TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU ŞÜREÇİ
A. Adli Yargida 
2. Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/02/2023 tarih ve E.2022/563, K.2023/110 sayılı kararı ile, davanın mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, dosyanın talep halinde görevli Bolu Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

3. Bolu 1. Ağır Ceza Mahkemesi 10/04/2023 tarih ve E.2023/221, K.2023/188 sayılı kararı ile, davacının tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği gözetildiğinden mahkemelerinin görevsizliğine, dosyanın talep halinde görevli ve yetkili Bolu nöbetçi idare mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 30/11/2023 tarih E.2023/786, K.2023/1519 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Tazminat istemine ilişkin CMK'nın 141. maddesinde suç soruşturması ve kovuşturması sırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar vönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği belirtilerek tazminat istenebilecek hallerin tahdidi şekilde sıralandıği, davacının Kocaeli 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli KapalıCeza Infaz Kurumunda hükümlü iken Disiplin Kurulu Başkanlığınca 06/10/2005 tarihli ve 2005/92 Karar sayılı 13gün hücreye koyma cezası ile cezalandırıldığıni, Kocaeli 4. Asliye Ceza Mahkemesi (İnfaz Hakimliği)'nin 13/10/2005tarih, 2005/275 Esas ve 2005/275 Karar sayılı kararı ile hücreye koyma cezasının onanmasına yer olmadiğına dair karar verildiği, Kocaeli 2.Ağir Ceza Mahkemesi'nin 19/10/2005 tarih ve 2005/1061 Müt. sayılı kararı ile Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 17/10/2005 tarih ve 2005/422 sayılı itirazının reddine karar verildiği, bu sebeple haksız yere düşünce, ifade ve iletişim õzgürlüğünün engellendiğini ve hücre hapsiyle cezalandırıldığıni, bir yıl boyunca ailesi ile açık görüş yapamadığından tazminat talebinde bulunduğuanlaşılmıştır.

Davacinın taleplerinin mahkememiz görev alanına giren CMK 141 vd maddelerinde açıklanmış olan güvenlik tedbirlerinin haksız uygulanması sebebiyle ilgili bir mağduriyet olmadığı, bahsettiği hususların cezaevi disiplin kurulunca gerçekleştirilen bir idari işlem olduğu ve mahkememizin görev alanına girmediği anlaşılmakla; davacının tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin Idari Yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği gözetildiğinden mahkememizin görevsizliğine karar verilmiştir..."
4. Davacı vasisi, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
5. Bolu Ídare Mahkemesi 27/12/2023 tarih ve E.2023/1705, K.2023/1777 sayılı kararı ile, davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının yetkili Kocaeli İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 30/01/2024 tarihli E.2024/135, K.2024/73 sayılı kararı ile, davacı tarafiından Mahkeme Başkanlığına hitaben yazılmış bir dilekçe olmadan sunulan dava dilekçesinin reddine karar vermiştir 

6. Davaci, bu kez Kocaeli 2. Ídare Mahkemesine gönderdiği dilekçe ile 135.000 TL maddi ve manevi tazminat istemiyle, yine idari yargı yerinde dava açmıştır.

7. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 08/03/2024 tarih ve E.2024/291 sayıl kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığı sonucuna vararak, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :

"..Dosyanin incelenmesinden;
Davacı tarafindan, Kocaeli 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Înfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Kurulu Başkanlığının 06.10.2005 tarih ve 2005/92 Karar sayılı kararı ile verilen 13 gün hücreye koyma cezası ile cezalandırılmasına dair kararın kanuna aykırı olduğunu, 2005/92 sayılı karar ile verilen 13 gün hücreye koyma cezası filinin karşılığı olmadiğıni, hukuki sürecin kanunsuzca işlediğini, Hakimlik ve Ağır Ceza Mahkemelerinin de itirazını beklemeden kararlarını verdiklerini, bunun alenen hak ihlali olduğunu, 2005/92 sayılı 13 günlük hücre hapsinin iptal edildiği halde İdarenin hücre hapsini infaz ederek ağır bir ihlal de bulunduğunu, 13 günlük hücre cezası nedeniyle 1 yıl açık görüş haklarının paralel ceza olarak engellendiğini, kanunsuz işlemde bulunulduğunu,ağır biçimde mağdur edildiğini, kendisinin ve ailesinin sosyal yaşamının, özel hayatının tahrip edildiğini, kendisini ve ziyaretçisi olan ailesini de mağdur eden 1 yıl süren ağır bir ihlalin söz konusu olduğunu beyanla Anayasa'nın 40.maddesine göre zararın ortadan kaldırılmasımı ihlalleri ve manevi zararının telafisini, maddi ve manevi zararının giderilmesini talep ettiğini beyanla 145.000,00-TL maddi - manevi tazminat talebinde bulumulduğu,
-Bolu 1. Ağir Ceza Mahkemesinin 10.04.2023 tarih ve E:2023/221, K:2023/188 sayılı kararıyla, "Davacının taleplerinin mahkememiz görev alanına giren CMK 141 vd maddelerinde açıklanmış olan güvenlik tedbirlerinin haksız uygulanması sebebiyle ilgili bir mağduriyet olmadıği, bahsettiği hususların cezaevi disiplin kurulunca gerçekleştirilen bir idari işlem olduğu ve mahkememizin görev alanına girmediği anlaşılmakla; davacının tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin İdari Yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği" gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği,
-bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 30.11.2023tarih ve E:2023/786, K:2023/1519 sayılı karariyla istinaf başvurusumun esastan reddine karar verildiği,
-anılan karar sonrasında davacinın talebi üzerine Bolu 1. Ağir Ceza Mahkemesince (E:2023/221) dosyanın Bolu Ídare Mahkemesine gönderildiği, Bolu Idare Mahkemesinin 27.12.2023 tarih ve E:2023/1705, K:2023/1777sayılı karariıyla da davanın yetki yönünden reddine karar verilerek dosyanın Mahkememize gönderildiği görülmektedir.

Olayda;
Davacı iddiasi, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan "…Hükümlülerin cezalarının infazı …. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu...gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın Ínfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargi yerinde bakalacaği sonucuna varılmiştır.
Bu durumda;
Dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, açılan davanın anılan Yasa hükmü uyarınca görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmış olup, Bolu 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 10.04.2023 tarih ve E:2023/221, K:2023/188 sayılı dosyasında verilen ve bu karara karşıyapılan istinaf başvurusunun Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 30.11.2023 tarih ve E:2023/786,K:2023/1519 sayılı kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek kesinleşen görevsizlik kararı da dikkate alındığında, olumsuz görev uyuşmazlığmın çözümü için yukarıda anılan amir hüküm uyarınca dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam "başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlüve tutuklular hakkında yapilan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
9. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hákimliklerinin Görevleri" başlıkhı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir;
" Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.."

10. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz hákimliğine şikáyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısıın ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Infaz hákimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babasi, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, mūdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
11. 4675 sayılı Kanun'un “İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hákimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayip değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasın, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasıni ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kamunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşincifikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcisı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.[7]
Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (..)[8] yapılır. Înfaz hâkimi aym zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacının hükümlü olarak bulunduğu Ceza İnfaz Kurumunda kendisine verilen hücre cezasının,kesinleşmeden infaz edilmesi nedeniyle, bir yıl açık görüş haklarının engellendiği ve ailesiyle görüşemediğinden bahisle,uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. Olayda; davacı iddiası, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde 

yer alan "…Hükümlülerin cezalarının infazı . Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu... gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olup, bu sikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargıkolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmiştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Bolu 1. Ağir Ceza Mahkemesinin 10/04/2023 tarih ve E.2023/221, K.2023/188 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLÍ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bolu 1. Ağir Ceza Mahkemesinin 10/04/2023tarih ve E,2023/221, K.2023/188 saVılı GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA 
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/175KARAR NO : 2024/437KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın,İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : K.$ 
Vekili : Av. D. K Daval : Maliye Hazinesi Vekili : Av. V. Y 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, İzmir ili, Menemen ilçesi, Seyrek Mahallesi, .. ada, ... parselde Maliye Hazinesi adına kayıtlıtaşınmazın müvekkilin babası O.$ tarafından, 15/12/1970 tarihinde muhtarlık belgesi ile zilyet olarak kullananlardan satın alındığını, bu tarihte köylerde taşınmazların satışının muhtarlık senedi ile yapıldığını, müvekkilin babasının da tapuyu inceleme ve tapudan satış yapma gereği duymadığını, daha sonra tarlayı üç oğlu ve bir de kendisi olmak üzere dörde bölerek taksim ve teslim ettiğini, taksim ettiği parçalar üzerine oğullarının ayrı ayrı binalar yaparak fasılasız ve nizasız kullanmaya başladığını,24/02/1984 tarihli 2981 sayılı imar affi Kanunu'na göre müvekkile ve kardeşlerine tapu tahsis belgesi verildiğini, Kanuna göre tüm belgelerin hazırlandığını ve bedellerin õdendiğini, o tarihte henüz imar uygulaması yapılmadığı için tapu belgelerinin alınamadığını, Seyrek Belediyesi tarafından yapılan imar ve ihya uygulamasından sonra müvekkile ait taşınmazın ifraz olduğunu 

ve 29/06/2007 tarihinde Maliye Hazinesi adına kaydedildiğini belirterek, 13/07/1988 tarihli tapu tahsis belgesine göre 1737yevmiye numarası ile müvekkili adına tahsis edilen dava konusu taşınmazdaki Maliye Hazinesi adına kayıtlı payın iptali ile müvekkili adına tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde verdiği cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Menemen 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/05/2023 tarih ve E.2023/44, K.2023/183 sayılı kararı ile, davaya konu uyuşmazlık hakkında yargılama yetkisinin idare mahkelerinde olduğu gerekçesiyle davanın, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi 29/09/2023 tarih ve E.2023/2195, K.2023/1743 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkemenin söz konusu kararının kaldırılmasına, HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince Daire kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
4. Menemen 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/11/2023 tarih ve E.2023/284 sayıl kararı ile, yargılamaya devam etmiş Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca davalı vekiline yetkili yargı merciine başvurmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine karar vermiştir.

5. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına Ilişkin Danıştay Başsavcılğı Talebi 
6. Danıştay Başsavcısı, 2981 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir 
".…Adli-idarî yargı görev ayrımının kistaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazı kastaslar mevcuttur. Bu kistaslardan biri de, maddi olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargıda gõrülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan OZDEŞ, Recep BAŞPINAR,Yüzyil Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Türk Medenî Kanunu (TMK)'nun 1025. maddesinde bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebileceği, 1027. maddesinde ise ilgililerin yazılı rizaları olmadıkça, tapu memurumun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği kurala bağlandığından, bu kanun hükümlerine göre tapu siciline tescil, tapu sicilinden terkin ya da tapu sicilindeki yanlışliğin düzeltilmesi istemiyle açılacak davaların gerçek hak ile tapu kütüğü arasındaki uyumu sağlama ve varsa bağdaşmazlığı giderme amacına yönelik olmasınedeniyle görüm ve çözümünde Türk Medenî Kanunu hükümleri uygulanacağından ve kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili herhangi bir kanunun uygulanması söz konusu olmayacağından, adli yargı mercilerinin görevli olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Davaci, Hazine adına olan tapu kaydının iptali ve kendi adına tescili istemiyle adlíyargı merciinde dava açmışve idarî bir işlemin iptalini istememiş olsa da Türk Medeni Kanunu hükümlerine dayalı mülkiyet iddiasında bulunmamiştır. Dava açmaktaki asıl amaci, TMK'nun 1025. maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tescil iddiasına dayalı olarak tapu sicilinin düzeltilmesi değil, 2981 sayılı Kanun uyarinca düzenlenen tapu tahsis belgesine dayalıolarak idarece kendisine tapu verilmesini sağlamaktır. Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü, davacının 2981 sayılıKanuna göre hak sahibi olup olmadiğinın belirlenmesini gerektirmektedir.

Başka bir anlatimla, davacı kadastro veya tapulama çaliışmalarına dayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeği yansıtmadığı, bu çalışmalar öncesinde maddi hukuka göre hak sahibi olduğu halde tapu siciline hatalı kayıt yapıldığı, bu itibarla bu uyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka bir nedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp, 2981 sayılı Kanunda belirtilen şartları taşıdığı hâlde, gerçek hak sahibi olan idarece kendisine tapu verilmemesinin anılan Kanuna aykıri olduğunu ileri sürerek dava açtığından, elde etmek istediği sonuç, idarece tapu verilmemesi yönünde yapılan uygulamanın hukuka aykarı olduğunun tespitini ve iptalini sağlamaktır.

Görevli yargı kolubelirlenirken tarafların nitelemesine bağlıkalımmaksizın somut vaka ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, idarî işlem tesisi suretiyle elde edilmesi mümkün olan hakka ilişkin davanın tapu iptali ve tescil davası olarak nitelendirilmesine itibar edilemez.
Kamu mülkiyetinin özel kişilere devredilmesi konusunda idareye geniş yetkiler veren 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre idarî usûller uygulanarak hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere idarece tapu verilmesi idarî işlem tesisi suretiyle mümkündür. Idarece bu yönde idarī işlem tesis edilmemesi nedeniyle davacı aleyhine ortaya çikan 

hukuk sonucun ortadan kaldırılması amacına yönelik davanın, idarîdavaların görüm ve çözümüyle görevli olan idari yargı merciince karara bağlanması gerekmekte olup, idarenin kamu gücü kullanarak gerçekleştirebileceğfaaliyetinden kaynaklanan davanın adli yargı merciince çözümlenmesinin Anayasa ile benimsenen yargı ayrılığıilkesine aykırı olacağı açıktır.

Nitekim, Danıştay Ondõrdüncü Dairesinin E.2015/108, K.2017/5884 sayıli, Danıştay Altıncı Dairesinin E.2019/8898, K.2020/3953 sayılı ve Uyuşmazlık Mahkemesinin E:2015/45, K:2015/30 sayılı ve E:2023/108,K:2023/250 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir.…."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı dūşūncesi istenilmiştir .

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre yapılan başvurunun kabulügerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı dūşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".Dava dosyasının incelenmesinde, yukarıda bilgileri yazılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı nedeniyle 2981sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykarı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'dan yararlanmak amacıyla yapılan başvurunun kabul edilerek davacıya ve kardeşlerine tapu tahsis belgesi verildiği, davacı tarafindan bu belgeye dayanılarak, davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptal edilerek hissesine düşen kısmıın kendi adına tescili istemiyle bakalan davanın açıldığıanlaşılmiştir.

Bilindiği gibi, konuyla ilgili 2981 sayılı Kanun, imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşaatı devam etmekte olan tüm yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dair başvuru,tespit, değerlendirme, uygulama esasların belirlemek amacını taşımakta olup, valilik veya belediyelerce yetki ve sorumluluk alanlarında islah imar düzenlemeleri yapılmak suretiyle, yeniden gecekondu yapılmasının õnlenmesi için temin edilecek arsaların ve korunması mümkün görülen gecekonduların Kanun'da öngörülen usul ve esaslara uygun olarak hak sahibi olduğu belirlenen kişilere verilmesine olanak sağlamıştır.

Söz konusu Kanun'un 8. maddesinde; "Imar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde;Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastırılacak standart form kullanılır. /Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fikrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kismen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir./." hükmü, 10. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde; "Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakaflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi " verilir. Tapu tahsis belgesi, islah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. " hükmü,13. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde; "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır. /... / b) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarımn işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynıbölgede veya diğer gecekondu ıslah veya ōnleme bõlgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir. /14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulunduklari yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sifatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya islah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrica enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir. / ." hükmü yer almış, I4. maddesinde ise bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar belirtilmiştir. Bu düzenlemelere göre, Kanun'da öngörülen usul ve koşullara uygunluğu saptananlara hak sahipliği ölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsis edilmekte ve gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonrada,yapılmış olan tahsis esas alınarak idarece hak sahiplerine tapu verilmektedir.

Öte yandan, 3194 sayılı Imar Kanunu'nun 18. maddesinin birinci fikrasında; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler beledi-ye ve mücavir alan dişında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmü bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 18.04.2022 tarihli ve 2021/821 Esas, 2022/201 Karar sayılı kararında; "2981 sayıl Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartları taşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu 

olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır. .…. davacıların isteminin 2981 sayılı Kanun'da õngõrülen hak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesinden kaynaklandıği, yine anılan istemlerin kabul edilmemesi halinde tapu tahsis belgesi bedelinin ve taşınmaz bedelinin tazminine ilişkin istemin de 2981 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır." denilmek suretiyle bu tür uyuşmazlıkların çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu hususu vurgulanmıştır.
Yukarıda belirtilen Kanun hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davaci, 2981 sayılı Kanun'un aradiığı koşulların oluşması sebebiyle dava konusu taşınmazın kendi adına tescili istemiyle söz konusu davayı açtığından, davacının taşmmaz üzerindeki iddiası da, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği de dikkate alındığında, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılandavanın, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde yer alan iptal davaları kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile Menemen 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.11.2023 tarihli ve 2023/284 Esas sayılı görevlilik kararının kaldırilmasına karar verilmesi gerekmektedir ..."
IV. İLGİLİHUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sımırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargi karari veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Kanun'un 23. ve 24. maddeleri gereğince 31/5/2012 tarihinden onbir yil sonra geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılan ancak dava konusu olay tarihinde yürürlükte olan 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı Işlemler ve 6785 sayılı Imar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri"başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular için yapının bulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara göre müracaat edilir.

Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sinırları içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir. Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat tarihi sayılır.

Müracaat; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve belediyelerce; diş temsilcilikler için de Dışişleri Bakanlığınca çoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgeleri eklenir.

Müracaat; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi 12 aydır. Uzerinde yapı yapilmak suretiyle arsa ve arazisi,tecaviz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaatmasrafin ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat işlemleri ayrica bir ücret alınmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabına milli bir bankaya 2.o0o TL müracaat masrafı olarak yatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrica 

mahallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancakbu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye gõre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.

(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandirması için belediye, hazine, özel idare veya vakiflar idaresine teslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikaleden dosyalari, intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.

Yukarıda belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve tedbirler alımır."
11. 2981 sayılı Kanun'un "Tespit ve değerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Imar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastırılacak standart form kullanılır.

(Değişik: 22/5/1986-3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatina Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fikrasındaki tarihlerden önce başlanmışmesken, kismen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullamlıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir.

Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçen tasnif durumumu,yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcıni, fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planıni, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmışyapılar için bu Kamunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve Iskan Bakanlığı tarafindan hazırlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.

Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içinde hazirlanacak yönetmelikle tespit edilir.

16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarına eklerler."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"(Değişik : 22/5/1986 - 3290/4 md.)
a)Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakaflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi'verilir 
Tapu tahsis belgesi, islah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecektapuya esas teşkil eder.

(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planlari ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir."
13. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı 13. maddesinin birinci fikrasının (b)bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır 
b) (Değişik: 22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planlari ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak islah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bõlgede veya diğer gecekondu islah veyaōnleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fikralar: 18/5/1987 - 3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sifatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya islah bölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış islah imar planları içinde meydanagelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrica enkaz bedeli bu Kamunla kurulan 

fondan belediye veya valilikçe ödenir.
Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngõrülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşūnüldü:
16. Dava, 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesi uyarınca, Izmir ili, Menemen ilçesi, Seyrek Mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın davacı adına tescili istemiyle açılmıştır.

17. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartlarıtaşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşiyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.

18. Dosyanın incelenmesinden; Izmir ili, Menemen ilçesi, Seyrek Mahallesi, .. ada, ... parselde yer alan taşınmazın 29/06/2007 tarihinde Maliye Hazinesi adına tapuya kaydedildiği, taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesinde, 112 m2yüzölçümlü gecekondu hak sahibi davacı K.$ 'e 13/07/1988 tarihinde 1737 yevmiye numarası ile tahsis belgesi verildiğinin şerh edildiği, davacının bu tahsis işlemine dayanarak Maliye Hazinesi adına kaydın iptal edilerek taşınmazın davacı adına tescili istemiyle dava açtığı; davacının dava açmaktaki asıl amacının, taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliğinin tespitini içerdiği bu istemin ise 2981 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalıvekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Menemen 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/11/2023 tarih ve E.2023/284 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Menemen 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/11/2023 tarih ve E.2023/284 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye 
Üye 
Üye 

Mahmut BALLI 
Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/176KARAR NO : 2024/322KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET : İş yerinde hanutçuluk yapılması nedeniyle, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 8/F maddesi uyarınca,3 gün süreyle faaliyetten men edilmesine ilişkin Kaymakamlık işleminin iptali istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ü.S 

Vekili : Av. H.T 
Davalilar : 1- Fatih Kaymakamlığı
2- Fatih Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M.B.K 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin, İstanbul ili, ... ilçesi, .. Mahallesi, ... Sokak, No:13/1 adresinde bulunan "hediyelik eşya satış yeri" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet yürütülen işyeri adına Omer Seferoğlu isimli şahsın ürün satışı yapmak amacıyla yoldan geçen turistleri işyerine yönlendirerek hanutçuluk yaptığının tespit edildiğinden bahisle,Fatih Kaymakamlığınca 09/11/2023 tarih ve 2023/31 sayılı işlem ile söz konusu işyerinin 2559 sayılı Kanun'un 8/F maddesi uyarınca 3 gün süreyle faaliyetten men edilmesine karar verildiğini, bu karara istinaden Fatih Belediye Zabıta Müdürlüğüekiplerince işyerinin 24 saat içerisinde mühürlemeye hazır hale getirilmesi gerektiğinin 20/11/2023 tarihli tebliğ ilmuhaberiyle müvekkiline bildirildiğini belirterek, 09/11/2023 tarih ve 2023/31 sayılı Fatih Kaymakamlığı işlemininiptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

2. Davalı idarelerden Fatih Belediye Başkanlığı vekilince, süresi içinde uyuşmazlığın Sulh Ceza Hakimliklerinin görevine girdiği nedeniyle, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği belirtilerek, görev itirazında bulunulmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 17/01/2024 tarih ve E.2023/2332 sayıh kararı ile, uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin ūç gün süreyle faaliyetten men edilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemin, davalı idarece kamu gücüne dayalıolarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilmiş olması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan kesin ve icrai nitelikte bir idari bir işlem olduğu anlaşıldığından, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varmış, davalı Fatih Belediye Başkanlığı tarafından yapılan görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"..Idare, idare hukuku alanında kamu gücüne dayahı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.
Bununla birlikte, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'mun 8. maddesinde; "Polisçe kat'i delil elde edilmesi halinde; (.) (f) Her türlü denize elverişli araçlarla günübirlik tur düzenleyen veya her türlü mal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsız edecek yöntemler kullananlar, (...) mahallin en büyük mülki amiri tarafindan otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir." hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın; Idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde; diğer genel hükümlerinin,Idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkanda uygulanacağı; 16.maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptirımların, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8. fikrasında ise, Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında, aynıkişi ile ilgili olarak Idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; Idarîyaptırım kararına 
Ahmet ARSLAN 

ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali istemiyle birlikte idarî yargı yerlerinde görüleceği hükmüne yer verilmiştir.

İdari işlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğúidari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.

Idari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara,bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerine rağmen, tek yanlıolarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığından, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır..."
4. Davalı Belediye Başkanlığı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir 
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağı belirtildiğinden,davacının iş yerinin 3 gün süreyle kapatılmasına ilişkin karara karşı açılan davanın çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,2247 sayılı Kanun'un 10, ve 13, maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bilindiği gibi, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, "(1) Bu Kanumun; a) Îdari yaptiırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kamunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır." hükmü yer almıştır. Buna göre, 5326 sayılı Kanun'un; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır. Kanun'un 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kamunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b)Íşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi, d) Kara, deniz veya hava nakil aracinın trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır. " denilmiştir.

2559 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fikrasına, 28.12.2006tarihli ve 5571 sayılı Kanun'un 1.maddesiyle eklenen (F) bendinde; "Polisçe kat'i delil elde edilmesi halinde; /.…. / F) Her türlü denize elverişli araçlarla günübirlik tur düzenleyen veya her türlü mal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsız edecek yöntemler kullananlar, /Mahallin en büyük mülkî amiri tarafindan otuz günü geçmemeküzere geçici süreyle faaliyetten men edilir." hükmü yer almaktadır.
Somut olayda, 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde; “Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, …. b) İşyerinin kapatılmasi, … gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılmcaya kadar sakhdır." denilerek, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan “İşyerinin kapatılmasına" ilişkin hükmün, 5571 sayılı Kanunun 1. maddesiyle 2559 sayılıKanun'un 8. maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde eklendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği kanaatine varilmıştir... "
6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
7. Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÛŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısı, 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanûnunun 8. maddesine (F) bendi 28/12/2006 tarihli ve 5571 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile eklenmiş ise de, anılan maddede zikredilen yasaklar hilâfina hareket edenlerin mahallin en büyük mülkî âmiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edileceğinikurala bağlayan bu maddede öngörülen faaliyetten men işlemine karşı açılacak dâvâlara bakacak yargı merciine ilişkin bir düzenleme yapılmadığından, bu idârî işlembakımından Kabahatler Kanununun 19. maddesi ile saklı tutulan ħükümlere göre mevcut uygulamaya devam edilerek ihtilafların idârî yargı merciince çözümlenmesi gerektiği, dolayısıyla 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"5236 sayılı Kabahatler Kanûnunun 3., 16. ve 27. maddelerindeyer alan hükümlere göre idârî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idârî yaptırım kararlarına karşı sulh ceza mahkemelerine, ilgili kanunlarda yer alan "diğer idárî tedbirlere" karşı idárī yargı mercilerine başvurulabileceği, ancak diğer kanûnlarda idârî yargımerciine başvurulabileceğine ilişkin hüküm bulunması ya da idârī yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aymıkişi hakkında idârî yargının görev alanına giren kararların verilmiş olması hâlinde idârî para cezası ve mülkiyetin 

kamuya geçirilmesine ilişkin idârî yaptırım kararlarına ilişkin uyuşmazlığın idârî yargı merciince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Kabahatler Kanûnunun 19.maddesinde, belirli bir süre için isyerinin kapatılması yaptırımına ilişkin olarak diğer kanûnlarda yer alan hükümlerin ilgili kanûnlarda Kabahatler Kanûnu hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı olduğu belirtildiğinden, idarece kamu gücü kullanılarak tesis edilen bir idârî işlem olmasınedeniyle Idarî Yargılama Usûlü Kanûmuna gõre iptal davasına konu edilmesi tabiî bulunan "belirli bir süre için işyerinin kapatılması" yaptırımıyla ilgili olarak Polis Vazife ve Selahiyet Kanununda "Kabahatler Kanununa uygun" değişiklik yapılarak sulh ceza mahkemesiningörevli olduğuna dåir bir hükme yer verilinceye kadar yargısal denetim görevi idârî yargi mercinde kalmaya devam edecektir.…."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır;
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldiracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun 8. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (Değişik: 24/11/2004-5259/3 md.)
Polisçe kat'i delil elde edilmesi halinde;
F) (Ek: 28/12/2006-5571/1 md.) Her türlü denize elverişli araçlarla günübirlik tur düzenleyen veya her türlümal ve hizmet satanlardan, müşteriye faaliyetlerini duyururken veya müşteri kabul ederken çevreyi veya müşteriyi rahatsiz edecek yöntemler kullananlar,
Mahallin en büyük mülkî amiri tarafindan otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir.
Bu maddede yazıhı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu filler tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatlari, mahallin en büyük mülki amirinin bildirimi üzerine,belediye veya il õzel idaresi tarafindan beş iş günü içinde iptal edilir."
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.
12. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başhıklı 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırimlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
13. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler"başlıklı 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi 

b) İsyerinin kapatilması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracıın trafikten veya seyrüseferden alikonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"
14. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarīyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülūp düşünüldü:
17. Dava, davacının İstanbul ili, ... ilçesi, .. Mahallesi, Dalbastı Sokak, No:13/1 adresinde faaliyet gösteren işyerinde çalışan Ömer Seferoğlu isimli şahsın, yoldan geçen turistleri ürün satışı yapmak amacıyla işyerine götürerek hanutçuluk yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 8/F maddesi uyarınca işyerinin 3 gün süreyle faaliyetten men edilmesine ilişkin 09/11/2023 tarihli ve 2023/31 sayılı Fatih Kaymakamlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

19. İncelenen uyuşmazlıkta, 2559 sayılı Kanun'un 8/F maddesi uyarınca davacının iş yerinin bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19. maddesinde belirtildiği üzere belirli bir süre için (3gün) faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 2559 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğanlaşılmıştır.

20. Bu durumda, üç (3) gün süreyle faaliyetten men'e ilişkin işlemin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 28/12/2006 tarih ve 5571 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 2559 sayılı Kanun'un 8.maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu kararlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

21. Açıklanan nedenlerle, Kabahatler Kanunu'nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un27, maddesinin birinci fikrasi bir arada değerlendirildiğinde, 2559 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca, üç (3) gün süreyle kapatma işlemine karşı açılan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, İstanbul 14. İdare Mahkemesinin 17/01/2024 tarih ve E.2023/2332 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HKÜM 

Acıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 14. İdare Mahkemesinin 17/01/2024 tarih ve E.2023/2332 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/178KARAR NO : 2024/416KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip davalı OSB yönetim kurulunun, kükürt tesisi kurulmasına izin verilmesine ilişkin işlemin geri alınarak tesisin kapatılması talebine yönelik davacı başvurusunun reddine dair işlemin iptaline karşı açılan davanın,ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: T. G. Dön. Dem. Çel. San. ve Tic. A. $ Vekili : Av. B. U 
Daval : (Manisa) ... Organize Sanayi Bölgesi Vekili : Av. A.O.B 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirketin Manisa ili, ... ilçesi, .. Organize Sanayi Bölgesinde faaliyette bulunan geri dönüşüm tesisinin olduğunu, 22/06/2023 tarihinde saat 16:11 civarında müvekkili şirketin kastı dışında bir yangının meydana geldiğini ve tesisin hasar gördüğünü, bu olaya ilişkin ... Organize Sanayi Bölgesinin 22/08/2023 tarihli ve 2023-1043 sayılı;Ruhsat İptali Hk.' konulu yazısı ile müvekkili şirket hakkında "iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatına dayanak oluşturacak belgelerden yoksun đuruma düşmesi sebebi ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı …. Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararınca iptal edilmiştir." şeklinde işlem tesis edildiğinin öğrenildiğini, işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Manisa 2. İdare Mahkemesi 07/09/2023 tarih ve E.2023/711, K.2023/662 sayılı kararı ile, dava konusu işlemi tesis eden .. Organize Sanayi Bölgesinin kamu kuruluşu niteliği taşımayan ve faaliyetleri özel hukuk hükümlerine tabi bir özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmenin olanaksız bulunduğunu belirterek, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir;
"'.………. Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı'nın özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde;davacı şirketin, …. Organize Sanayi Bölgesinin 22/08/2023 tarihli, 2023-1043 sayılı ve "Ruhsat Iptali Hk." konulu "iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatına dayanak oluşturacak belgelerden yoksun duruma düşmesi sebebi ile iş yeri 

açma ve çalıştırma ruhsatı …. Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararınca iptal edilmiştir." şeklindeki işleminin iptali istemiyle, …. Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı'na karşı açılan davanın yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan: Uyuşmazlık Mahkemesinin 21/10/2019 tarih ve E:2019/525, K:2019/693 sayıhı kararı da aynıyöndedir.

Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı Idarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 15 inci maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine,..."
3. Davacı vekili, aynı hukuki gerekçelerle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/12/2023 tarih ve E.2023/484, K.2023/479 sayıh kararı ile, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin kararın iptaline yönelik açılan davada idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermiş ve karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…. Incelenen dosya kapsamı ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava, ... Organize Sanayi Bölgesinin 22.08.2023 tarihli, 2023-1043 sayılı 'Ruhsat Iptali Hk.' konulu yazısı ile davacı șirket hakkında "iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatına dayanak oluşturacak belgelerden yoksun duruma düşmesi sebebi ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsati …. Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararınca iptal edilmesine" dair kararın iptali istemine ilişkindir.

Ankara BAM 25. HD.nin 22/03/2023 tarih 2022/376 esas 2022/548 karar sayılı ilamında; " davalı OSB tarafindan OSB Uygulama Yönetmeliğinin 101. maddesine aykırı olarak OSB'lerde kurulamayacak bir tesise kamu hizmeti/idari işlem niteliğindeki iş yeri açma ve çalışma ruhsatımın verilmesine ilişkin işlemin iptaline yönelik işbu davada idare mahkemelerinin gõrevli olduğu sonucuna varildiğından ilk derece mahkemesi tarafindan yargı yolu bakımından görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar verilmesi doğru değildir. " demektedir.Gerekçesinde ise şu açıklamalar yer almaktadır:
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliğinin, “Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "a) Yetkili idare:Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bõlgesi sıırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, …. ifade eder.", Birinci Kısmının Ortak Hükümler alt başlıklı İkinci Bölümünde yer alan “İşyerlerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 2. fikrasında; "İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafindan bu Yönetmelikte öngõrülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrica, meclis veya encümen tarafindan bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5'te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.", Sıhhîİşyerleri alt başlıklı İkinci Kısmının "Ruhsatların Düzenlenmesi ve Kesinleşmesi" alt başlıkı Birinci Bölümünde yer alan Ruhsatın düzenlenmesi başlıklı 12. maddesinde; " …. Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Ornek 1'de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurumun Yönetmelikte öngõrülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksizın işyeri açma ve çahışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. …. Ilgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.", İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi başlıklı 13.maddesinde ise; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafindan ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. Işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalişma ruhsatinın verilmesinden sonra yapilacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurlarin ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlıkve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeşgünlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayriıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır."düzenlemelerine yer verilmiştir. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fikrasında,"Müteşebbis heyet; OSB'nin kuruluş amacını gerçekleştirmek için gerekli kararları ve tedbirleri almak, yer seçimi raporunda belirtilen hususları yerine getirmek, kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemelerle verilen görevleri yapmak, yõnetim ve denetim kurulu çalışmalarını ve hesaplarını ibra etmek, OSB'ye ait para ve diğer kaynakları kuruluş amacına uygun kullanmakla yükümlü ve görevlidir." hükmüne yer verilmiş; aynı kanunun 2009 tarihli UygulamaYönetmeliğinin 35. maddesinin (3/a) bendinde, "OSB'nin kuruluş amacını gerçekleştirmek için gerekli kararları ve tedbirleri almak"; (t) bendinde ise, "ruhsat ve izinlerin verilmesi ile ilgili prensipleri belirlemek"müteşebbis heyetin görevleri arasında sayılmıştir. .…Dava konusu ruhsat tarihinde yürürlükte bulunan 2009 tarihli Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin “tanımlar" başlıklı 4. maddesinin "k" bendi "Işyeri açma izni: 10/8/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre alınan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatıni,.…. ifade eder."şeklindeki düzenleme ile aynı yönetmeliğin “Işyeri açma izni" başlıklı 91 maddesindeki “(1) OšB içinde kurulacak 

işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatlari, ilgili kanun ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde OSB tarafindan verilir." hükümleri bulunmaktadır. Danıştay 10. Dairenin 2016/414 Esas, 2018/2707 Karar sayılı ilamında ".….Yukariıda anılan mevzuat uyarınca organize sanayi bõlgelerinde faaliyet gõsteren işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının Organize Sanayi Bölgesitarafindan verileceği, buna ilişkin yetkinin de yönetim kurulu başkanıveya vekili ile birlikte bir diğer yönetim kurulu üyesi veya yetkilendirilmiş OSB bölge müdürü tarafindan kullanılacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafindan kapatılacağı ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğinin yetkili idare olduğu öngörülmüştür.Idari yargının görev alani, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücükullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır. İşyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi bu konuda çıkarılan mevzuat hükümleri uyarınca idarenin iznine tabi olduğundan, idarenin kamu gücünü kullanarak tesis ettiği bu işlemlerden kaynaklanan iş ve işlemlerin idari işlem olarak nitelendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Bu kapsamda, Organize Sanayi Bölgesi Müdürlükleri özel hukuk tüzel kişisi olmakla birlikte, kendi yetki sınırları dahilindeki işyerleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin işlemlerinin, kamu hizmeti niteliğinde olması nedeniyle, bu amaçla tesis edilen iş ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerinde görülmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.Bu durumda İdare Mahkemesince; yukarıda özetlenen gerekçeyle uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu hususu gözetilerek işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır..." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar yukarida bahsi geçen Bölge Adliye Mahkemesi kararında, somut olayda; OSB'lerde kurulamayacak bir tesise izin verilerek iş yeri açama ve çalışma ruhsatı verildiği gerekçesiyle verilen izin ve ruhsatın iptal edilmesinin talep edildiği anlaşılmakta ise de; eldeki davada ise ruhsat iptaline ilişkin kararın iptali istenmektedir. Yani her iki talep de bahsi geçen Danıştay kararında belirtildiği şekilde Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüklerinin kendi yetki sınırları dahilindeki işyerleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin işlemlerıkapsamında yani kamu hizmeti niteliğinde olması nedeniyle, bu amaçla tesis edilen iş ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözüm yeri idari yargıdır. Adli yargı yolunun caiz olmaması sebebi ile davanın 6100 sayılı HMK 115/2 maddesi gereğince usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K U M: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Adli yargı yolu caiz olmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden REDDtNE,."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

IV. İLGİLİHUKUK 
6. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde, 4562 sayılıOrganize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.

7. 5393 sayılı Kanun'un "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıkh 85. maddesinin (h)bendi şöyledir:
"12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanumunun 4 üncü maddesinin altıncı fikrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımi, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. Işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır."
8. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun "Tanımlar ve kisaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde "Organize Sanayi Bölgesi (OSB)" tanımlanmıştır. İlgili metin şöyledir:
"Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını ōnlemek, kentleşmeyi yōnlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla,sinırlari tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanlari,hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatiılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini.. ifade eder."
9. 4562 sayılı Kanun'un "Yer seçimi kuruluş ve planlama" başlıkh 4. maddesinin onikinci ve devamı fikraları
şöyledir:
"OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafindan yönetmeliğe 

uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onayhı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde Bakanlığın internet sayfasında bir hafta sūre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içindeplanlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapıhır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Katılımcı tarafindan OSB'ye başvurulduğuhâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatı hâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafindan uygun bulunması hålinde onaylanabilir.

Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeriaçma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafiından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.

(Ek fikra:4/4/2023-7451/5 md.) OSB tüzel kişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194sayılı Imar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir.Yıkım, Bakanhığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafindan yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafiından karşılanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
10. 4562 sayılı Kanun'un "Nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"(Değişik: 4/7/2012-6353/20md.)
OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir.

(Ek cümle : 20/2/2014-6525/21 md.) OSB; kamulaştırma ișlemlerini Valilik, Il Özel Ídaresi,
Belediye veya Yatırım Izleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
11. 12/04/2000 tarihli ve 4562 sayılı Kanun'un, 04/07/2012 tarihli ve 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin Anayasa'ya aykırılığiddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafindan yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarihli ve E.2013/49, K.2013/125 sayılı kararı ile, 04/07/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...yapabilen veya..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
12. 4562 sayılı Kanun'un "Yönetim Kurulu" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(Değişik fikra: 18/6/2017-7033/43 md.) Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OsB'lerde, yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl için seçilir.

Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar.Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.
Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararlarıçerçevesinde OSB'nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hakim Gülay DOGAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile 

dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
15. Dava, davacı şirkete ait iş yerinde meydana gelen yangın neticesinde, ... Organize Sanayi Bölgesinin 22/08/2023tarih ve 2023-1043 sayıli; Ruhsat Íptali Hk.' konulu yazısıyla, iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatına dayanak oluşturacak belgelerden yoksun duruma düşülmesi sebebi ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının ... Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararınca iptal edildiğinin öğrenildiği ve kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, ... OSB Yönetim Kurulu kararının iptali istemiyle açılmiştir.

16. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmışkararlarının birlikte değerlendirilmesinden, Organize Sanayi Bölgesinin özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağınınaçık olduğu gözetildiğinde, davalıOSB tarafından tesis edilen işlemin yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin25/12/2023 tarih ve E.2023/484, K.2023/479 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 1. Aslive Hukuk Mahkemesinin 25/12/2023 tarih ve E.2023/484, K.2023/479 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili: Kenan
Üye: Doğan
Üye: Eyūp
Üye: Seyfi

Başkan Vekili: YAŞAR
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: HAN

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Görevsel bakımdan bir girişim ve etkinliğin kamu hizmeti sayılması veya sayılmaması, değişik koşullar dikkate alınarak yasakoyucunun görüşleri doğrultusundaki belirlemelerine göre şekillenen değişken ve göreceli bir konudur. Kamu hizmetinin yönetsel öğesi, genelde kamusal yönetim biçimi ise de, İdarenin özel hukuk hükümlerine göre yürüttüğü kimi etkinliklerin de bu nitelikte olduğu görülmektedir Fakat bir hizmetin amacı kamu yararı ise kamu hukuku esaslarına bağlıkalacağı açıktır. Bu nedenle idarenin, toplumun yararına olarak genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak için giriştiği etkinlikler hangi yol ve usulle yapılırsa yapılsın kamu hizmeti sayılacağından "kamu hizmeti" kavramının en önemli öğesi yönetim biçimi değil, hizmetin amacı ve bunun sorumluluğunu üstlenen organın niteliğidir. Böyle olunca, kamu hizmetleri, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin toplumun genel olarak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yürüttüğü veya buyruğu ve sorumluluğu altında başkalarına yaptırdığı etkinlikler olarak tanımlanabilir.

İdarî işlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmak amacıyla yapılan tek yanlı ve icraî irade açıklamaları olarak tanımlandığında, "iradenin açıklanması" yönünden, bu iradenin sahibi durumunda olan "idari makam" kavramı önem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan merciye göre belirlenen organik ölçüt tek başına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlem olmadığı gibi, bütün idarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmalarıve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarına tabi olmaktadır.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinden anlaşılacağı ūzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayı ile ve anılan Bakanlıkça belirlenen yerde kurulanorganize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde õzel bir takım görevler verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetkiler tanınmıştır.

4562 sayılı Kanun'da özel hukuk tüzel kişisi olduklanı belirtilen organize sanayi bölgelerinin kamusal yetki ve ayrıcalıklarla donatıldıkları, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanlı, kesin, doğrudan 

uygulanabilir işlemler de tesis ettikleri açıktır.
Kurumun görevleri arasında özel hukuk alanına giren birtakım uğraşıları bulunmakta ise de, bu uğraşılar üstlenilen kamu hizmetini yerine getirmek amacına yönelik olduğundan, yalnızca anılan uğraşılara veya bu uğraşılarında õzel hukuk hükümlerine bağlılığına bakılarak, kurumun kamu hizmeti görmediği veya kamu kurumu olmadığı söylenemez . Kurumun tüzel kişiliğinin olması ve õzel hukuk hükümlerine bağlı bulunması, üstlendiği kamu hizmetinin, etkin, kolay ve çabuk bir biçimde yürütmeye olanak sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan, 4562 sayılı Kanunda yer alan özel hukuk hükümlerine bağlı olma keyfiyeti kurumun üçüncü kişilerle girişeceği hukuki işlemlere özel hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtmekten öte bir anlam taşımadığı ortadadđır.

Öte yandan, kurum genel kurulunun oluşması, toplantıları ve görevleri, genel kurulda alman kararların niteliği gözönüne alınınca, gerek genel kurul toplantıları, gerek bu kurulda alınan kararların, kamu hizmeti gören kurumun iç bünyesi ile ilgili ve özellikle organik yapısına ilişkin ve hizmetin zorunlu kıldığı uğraşıların amacına paralel ve bunun yerine getirilmesine yönelik tasarruflar olduğunda kuşku bulunmadığından bu tasarrufların idari nitelikte olduğu ve bunların idari yargı denetimine tabi olması gerektiği de açıktır,
İdari işlemlerin, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykını olduğu ileri sürülerek bunların iptali istemiyle açılan ve 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının amacı, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek idarenin hukuka uygunluğu sağlamaktadır.

Dava, davacı şirkete ait işyerinde meydana gelen yangın neticesinde, is yeri açma ve çalıştırma ruhsatına dayanak oluşturacak belgelerden yoksun duruma düşülmesi nedeniyle "Ruhsat iptali" ne ilişkin ... OSB Yönetim Kurulu Başkanlığının 22/08/2023 tarihli ve 1043 sayılı kararının kamu hukuku kuralları uygulanarak ve kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu sonucuna varıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/179KARAR NO : 2024/320KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET:1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezası ile on gün süre ile davacıya ait otobüsün parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilen kararın iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.$.Oto.Tur.Înş.Rek.İlet.San. ve Tic.A.ŞVekili : Av. M.B.A 
Davah : Ankara Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili ; Av. D.B.G 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının 13/04/2023 tarihli ve 690 sayılı Encümen Kararı ile, davacıya ait 06AG ... plaka sayılı hava limanı ile şehir merkezi arasında kombine taşımacılık yapan otobüse ilişkin UKOME kararının ibraz edilemediğinden bahisle, davacı adına 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340(1924) tarih ve 486 numaralı Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesi uyarınca 1.295 TL idari para cezasıkesilmiş, ayrıca otobüsün on gün süre ile parka çekilerek faaliyetten men edilmesine karar verilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezası ile 10 gün süre ile faaliyetten men kararına ilişkin Encümen Kararının iptali istemiyle adliyargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği 20/10/2023 tarih ve D. İs No.2023/4419 sayıl kararı ile, davaya konu edilen Ankara Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 13/04/2023 tarih ve 691 sayılı idari yaptırım kararının sulh ceza hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle,görevsizlik nedeniyle başvurunun reddine karar vermiş, karara yapılan itiraz Ankara 5. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/11/2023 tarih 

ve D.İş No:2023/12428 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göre idari para cezası ve idari tedbir kararlarıverebileceğine dair hüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924)Tarih ve 486 Numaralı Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde belirtilmiştir.
1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinde: "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği filleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Çeşitli Kabahatler" üst başlığı altında düzenlenen "Emre aykırıdavranış" başlıkhı 32. maddesinde: "(1) Yetkili makamlar tarafindan adli işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği,kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafindan karar verilir. (2) Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir. (3) 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesine diğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmış sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesinde: " (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün filler hakkında uygulanır. " düzenlemesi yer almaktadır.

Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşıliığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 19. maddesinde ise: "(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) işyerinin kapatılmasi, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi, d)Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" hükmüne, “Başvuru yolu'başlıklı 27. maddesinin birinci fikrasında: "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir'hükmü yer almakta olup, sekizinci fikrasında ise; “İdari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlarında verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür" düzenlemeleri dikkate alındığında, idari yargı yoluna başvurulacağı belirtildiğinden söz konusu itiraz hakkında idari yargının görevli olduğu anlaşılmış olup, Hakimliğimizin gōrevsizliğine dair aşağıda yazılı olduğu şekilde karar verilmiştir..."
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. ÍdariYargıda 
5. Ankara 21. İdare Mahkemesi 29/02/2024 tarih ve E.2023/2039 sayılı kararı ile; 5326 sayılı Kanun'un 32.maddesine göre 1608 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının ve aracın belli bir süre faaliyetten men edilmesinin 5326sayılı Kanun'un 16, maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1608 sayılı Kanun'da bu idari yaptırımlara itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, açılan davanın görüm ve çõzümünün, anılan Kanun'un 27/1. maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"Davacı şirkete ait 06 AG …. sayılı araçta mevzuat hükümlerine aykarı hareket edildiğinden (Özel Toplu Taşıma Aracı Çalıştırılmasına ilişkin UKOME kararının denetim ekibine ibraz edilememesi nedeniyle) 1608 sayılı Kanun'un 1.maddesi gereğince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32.maddesine istinaden 1.295,00 TL idari para cezasıyla cezalandırılmaları ve aracın 10 gün süreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 13.04.2023 tarih ve 690 sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşilmaktadır.

Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarinca davacının idari para cezası ile cezalandırilmasına ve aracın bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19.maddesinde belirtildiği üzere belirli bir süre için on gün faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'mun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde bu Kanun'un, idariyaptirım 

kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ile aracin on gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde, anlan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi 31/10/2022 tarih ve E:2022/408, K:2022/589 sayılı kararı da bu yöndedir.…."
6. Ankara 21. Îdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 5393sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümenin görev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesinin birinci fikrasının (e)bendi şöyledir:
"Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek 
8. 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaral Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 23/1/2008-5728/66 md.)
Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği filleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kamununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfinda yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafindan yerine getirilir.

Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır."
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kamun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir 
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirimını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
10. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir;
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
11. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığıda öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılmasi,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deníz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdir"
12. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir 
“(1) Idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde 

başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının gõrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarí yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ."
B. Yargı Kararı
13. 1608 sayılıKanun'un mülga 5. maddesinde; “Ceza kararlarına tebliği tarihinden itibaren beş gün içinde mahsus hakimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hakimliğine müracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir. Itiraz şifahi ise bir zabut tutularak muterize imza ettirilir. Îtirazda sebep gösterilmesi şarttır. Sebep gösterilmeyen itirazlar yapılmamış sayılır. Ticaret ve sanattan men kararıyla para cezasını vermediğinden dolayı hapse değiştirme hükmünün infazı itiraziın neticesine karar geri bırakılır." hükmü yer almakta iken, maddenin birinci fikrasının Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurulmuş olup, Anayasa Mahkemesi 22/12/2006 tarih, E.2001/26, K.2006/119 sayılı karar ile, “... haklı nedenlerin ve kamu yararının bulunması halinde idari işlemlere yönelik itirazları inceleme görevi yasa koyucu tarafindan adli yargıya bırakalabilir. Bu çerçevede, belediyelerce uygulanan kimi idari yaptırımlara karşı, belediye teşkilatının yaygınlığına paralel bir idari yargı teşkilatlanmasının söz konusu olmaması nedeniyle sulh ceza mahkemelerine başvuru olanağı tammasının hak arama özgürlüğünü kolaylaştırıcı nitelikte olduğu, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasını olanaklı kıldığı ve sayılan hususların sözüedilen itirazları inceleme gõrevinin adli yargiya bırakılmasının haklı nedenini oluşturduğu sonucuna varılmıştır.…." demek suretiyle kanun kuralının Anayasa'ya aykırı olmadığından bahisle iptal isteminin reddine karar vermiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALI$KAN'ın katiılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi,
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği gōrüşülüp düşünüldū:
16. Davanın, 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 1608 sayılı Kanun uyarınca Belediye Encümenince verilen idari para cezasının ve aracın 10 gün süreyle faliyetten menedilerek parka çekilmesi kararının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmıştır 
17. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

18. İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca davacının idari para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19.maddesinde belirtildiği üzere belirli bir süre için (10 gün) faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenolduğu, 1608 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

19. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 21. Ídare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 20/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/4419 sayılı görevsizlik kararınım kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 21. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 20/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/4419 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/182KARAR NO : 2024/397KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacı şirketin, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1/(h) bendi kapsamında, Lisanssız Elektrik Üretim Bağlantı Anlaşması Çağrı Mektubu başvurularının davalı Meram Elektrik Dağıtım A.Ş tarafından reddine ilişkin işlemin iptali ile bağlantı anlaşmasına çağrı talebinin kabul edilerek şirketlerine çağrı belgesi verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : E. S. ve Gid. M. San.Tic. A.Ş
Vekili : Av. B. A 

Davalı: Meram Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi 
Vekili : Av. H. $ 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkilinin, Aksaray ili, Ortakõy ilçesi, ... Mahallesi, .. Ada, ... parsel ile ... Ada ... parselde yer alan üretim tesisi için, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1/(h) bendi kapsamında, 202212185 ve 202212106 numaralı Lisanssız Elektrik Üretim Bağlantı Anlaşması Çağrı Mektubu başvurularının davalı şirket tarafından reddine ilişkin işlemin iptali ile bağlantı anlaşmasına çağrı talebinin kabul edilerek şirketlerine çağrı belgesi verilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çõzümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 06/02/2024 tarih ve E.2023/577 sayıh kararı ile, davalı vekilinin yargıyoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yaptığı başvuru üzerine dilekçesi, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığıa gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazhığıÇıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcıhğı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı davanın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 

10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve durumun Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesine bildirilmesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Doktrinde yer alan görüşler ile adli yargı-idarī yargı ayrımına ilişkin yüksek mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yapmakla görevlendirilen özel hukuk tüzel kişilerinin bu hizmetleri yerine getirirken tesis ettikleri işlemler hakkında uygulanacak hukuki rejimin tespiti açısından idare işlevinin belirleyici olduğu, idare işlevine ilişkin ayırıcı kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarî karar alma yetkisiyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti görenlerin, bu hizmetleri yerine getirirken kamu gücü kullanmaları hâlinde bu işlemlerinin idare hukuku kurallarına tâbi olduğu ve idarî yargının görev alanı içinde yer aldığı sonucuna varilmaktadır.

Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idari işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için işlemin tesisi sırasında özel hukuk tüzel kişisi tarafından kamu gücü ayrıcalığından yararlanılıp yararlamlmadığının tespiti gerekir. Bir başka ifadeyle işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olmasısadece bu sebeple işlemi özel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukukî mahiyeti değerlendirilmelidir.
Kamu hizmetlerinin tamamının Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince yerine getirildiği dönemlerde özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlem tesis etmesi ve idarî davalarda davalı mevkiine alınması söz konusu olamazdı. Bu nedenle idarî işlem tanımı yapılırken organik kastas esas alınmak suretiyle işlemin Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden biri tarafindan tesis edilmiş bulunması idarî işlemin zorunluunsuru olarak kabul edilirdi.
Imtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanunî düzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bazı kamu hizmetlerinin sumumunun işletme hakkının belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi yap-işlet-devret modeli çerçevesinde bazı yatırım ve hizmetlerin kamumun gõzetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi ve ekonomik kolluk işlemlerinin bir kismının mevzuatla özel hukuk tüzel kişilerine bırakılması üzerine kamu hizmetlerini bu usûllerle yerine getiren özel hukuk tüzel kişilerine kamu gücü kullanarak idarī işlem tesis etme yetkisi verilmesi nedeniyle idarî işlemin tanımında organik kistas zorunlu unsur olmaktan çikmiştir.

Ekonomik gelişmelere bağlı olarakyaşanan bu hukukî değişimler somucunda özel hukuk tüzel kişilerinin hiç bir suretle idarī işlem tesis edemeyeceğineilişkin kabúlün artık geçerliliğinin kalmadığı bilimsel ve yargısal içtihatlarla ortaya konulduğundan, özel hukuk alanına ilişkin işlemlerinin adli yargida dava edilebileceği konusunda tereddüt bulunmayan elektrik dağıtım şirketlerinin kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemlerin fonksiyonel anlamda idarīişlem olması nedeniyle bu işlemlerin hukuki denetiminin idarîyargı mercilerince yapılması gerekmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin E.1991/1, K.1999/11 sayılı kararında; kurucuları ve organlari kamu görevlilerinden oluşan Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfinın (ATGV) adalet hizmetine yardımcı ve o'na bitişik olarak kamu hizmeti yerine getirmesi ve ağırlıklı olarak kamusal bir nitelik taşıması dolayısıyla kamu tüzel kişiliğine yaklaşan yeni bir müessese olduğununkabulü gerektiği, buna göre idare hukuku alanına ilişkin bulunan VakifKonut Yönetmeliği ile önceden düzenlenmiş objektif kurallara göre yapılan değerlendirme sonucunda re'sen ve tek yanlt biçimde tesis edilen lojman tahsisine ilişkin dava konusu işlemin tüm unsurları bakımından idarî işlem niteliği taşıdıği, ATGV'nin Medenî Kanun hükümlerine göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisi olmasının, tümü üst düzey kamu görevlilerinden oluşan Vakif Yönetim Kurulunca idarî usúl ve esaslara gõre tesis edilen işlemin idarî niteliğini ortadan kaldırmayacağı ve bu itibarla, davanın çözümünde idari yargı merciinin görevli olduğu belirtilmiş,Uyuşmazlık Mahkemesinin E.1995/2, K.1995/2 sayılı kararında bir başka özel hukuk tüzel kişisi olan Türkiye Jokey Kulübü Derneğinin 6132 sayılı At Yarışları Kanumu uyarınca Tarım Bakanlığı ile yaptığı sözleşme ve anılan Kamun hükümlerine göre at yarışında dereceye giren atlar ve müşterek bahis ile ilgili olarak tesis ettiği işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idarîyargı merciinin görevli olduğu ifade edilmiştir.
Damştayca da özel hukuk tüzel kişilerinin tesis ettiği işlemlerin, kamu hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin olması ve kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilmesi halinde davanın idarî yargı merciince çözümlenmesi gerektiğince istikrarlı bir şekilde karar verilmekte olup, elektrik dağıtım şirketi tarafindan yürütülen kamu hizmeti ile ilgili işlem tesis edilirken kamu gücü kullanılıp kullanılmadığı gözetilmek suretiyle görevli yargı merciinin belirlenmesi gerekir.

Bu itibarla, dağıtım bölgesi içinde tekel hakkına sahip olan davalı elektrik dağıtiım şirketine Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ile tanınan yetkinin niteliğine ve işlem tesis edilirken kamu gücü kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksizın tekel niteliğinde kamu hizmeti sunan şirketin kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemlerle ilgili davaların salt özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle adli yargı merciince görülmesi söz konusu olamaz.
Kamu hizmeti olarak Kanunla düzenlenen elektrik piyasası faaliyetlerinin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun belirlediği esaslar ve yönlendirici kararlar çerçevesindeyürütülmesi sırasında elektrik dağıtım şirketinin Yönetmelikle kendisine tannan kamu gücünü (egemenlik yetkisini) kullanarak elektrik üreticisinin faaliyete başlayabilmesi için alınması zorunlu olan "lisanssız elektrik üretimi bağlantı anlaşması çağrı mektubu" verilmesi talebiyle yaptığı başvuruyu reddederek elektrik üretimi faaliyetine başlamasını engellemek suretiyle adeta idare gibi hareket etmesi ve bir özel hukuk tüzel kişisinin tesis etmesi mümkün olmayan idare işlevine ilişkin bu icraīkararı alması karşısında; 6446 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemeler uyarınca özel faaliyetler için söz konusu olamayacak ayricalıklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tâbi tutulan davalı ile davacı arasındaki ilişkinin ticarî bir ilişki olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.

Üretilen elektriğin iletim ve dağıtım hatları aracılığıyla tüketiciye ulaştırılmasını sağlayan sistemin kapasitesinin sinırlı olması nedeniyle kamuya ait kit kaynak niteliğinde olan kapasite tahsisi için başvuruda bulunanların talepleri hakkında işlem tesis edebilen davalı elektrik dağıtım şirketi, özel hukuk tüzel kişisi olaraktesis 

edemeyeceği bu işlemi Yönetmelikle kendisine tanınan kamu gücü ayricalığından yararlanmak suretiyle (egemenlik yetkisini kullanarak) karşı tarafin rizasını aramadan tesis ettiğinden, idarî işlemin tüm unsurlarımı bünyesinde barındıran bu işlemin fonksiyonel anlamda bir idarî işlem olması nedeniyle davanın görüm ve çözümūidarî yargının görev alanına girmektedir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarilmasına, dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesinegönderilmesine ve durumun Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesine bildirilmesine..."
6. Danıştay Başsavcılığınca dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığınca 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".Bilindiği gibi, Türkiye Elektrik Kurumu (TEK), Elektriksektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikalariı çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Uretim-iletim A.$. (TEA$) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra, dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve Yüksek Planlama Kurulunun 17.03.2004 tarihli ve 2004/3 sayılı kararı ile kabul edilen “Elektrik SektörüReformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulumun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılıkararı ile davalı Şirketin de bağlı olduğu TEDAŞ özelleştirme kapsam ve programına alınmış, dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır. 31.08.2013 tarihi itibariyle şirketlerle TEDAŞ arasındaki hisse devri sõzleşmeleri tamamlanmıştır.

Diğer taraftan, Yüksek Planlama Kurulunun 25.11.1993 tarihli ve93/T-103 sayılı kararı ile TEDA$'a bağlıortakhık olarak 7 Genel Müdürlük kurulmuştur. Bu bağlı Ortaklık Genel Müdürlüklerinden biri olan ve merkezi Konya'da olmak üzere, Konya ve Karaman illerinde hizmet vermek amaciyla kurulan; 01.03.2005 tarihinde Aksaray-Nevşehir-Niğde ve Kırşehir İşletme Müdürlüklerinin bağlanması nedeniyle, hizmet sahası genişleyen "Meram Elektrik Dağıtım A.Ş'nin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 30.04.2009 tarihli ve 2009/16 sayılı kararıuyarınca %100 oranındaki hissenin satışına ilişkin Özelleştirme Idaresi Başkanlığı ile Alcen Enerji Dağıtim ve Perakende Satiş Hizmetleri A.$. arasında 30.10.2009 tarihinde imzalanan Hisse Satiş Sözleşmesi ile Şirket özelleştirilmiş olup aynı isim altında faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu itibarla davalı Şirket, kamu kurumuyani idare olma vasfinı kaybederek özel bir şirket statüsüne dönüşmüştür.

233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 35. maddesinde, "Teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıklar işletmelerinde üretilen mal ve hizmet fiyatlarinı tespitte serbesttirler." denilmiş; 01.07.2004 tarihli ve 6083 sayıli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayimlanan Ana Sözleşme'nin 3. maddesinin 1. bendinde Şirketin amacının, "…elektrik enerjisinin dağıtımı, perakende satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini 'kârlılık ve verimlilik' ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gerekçelere uygun biçimde yürütmek.…." olduğu belirtilmiştir.
Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan MEDAŞ'ın kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında, bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 30.09.2019 tarihlive 2019/443 Esas, 2019/590 Karar sayılı ve 31.01.2022tarihli ve 2021/636 E., 2022/33 K. sayılı kararlarında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.
Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun reddine karar verilmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafından açılan iptal davalari 
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 


c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör- Hâkim Şerife ÖZDOGAN'ın davanın çõzümünde adli yargının gōrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
12. Dava, Davacı Egeova Süt ve Gida Mamulleri San. Tic. A.Ş. vekili tarafindan, Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ..Mahallesi, .. Ada, ... parsel ile 288 ada, 14 parsel sayılı taşınmazlarda yer alan üretim tesisi için Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fikrasının (h) bendi kapsamında 202212185 ve 202212106 numaralı Lisanssiz Elektrik Üretim Bağlantı Anlaşması Çağrı Mektubu başvurularımın reddine ilişkin işlemin iptali ile çağrı talebinin kabul edilerek çağrıbelgesi verilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır 

13. Türkiye Elektrik Kurumu (TEK), Elektrik sektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12/08/1993 tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDA$) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra,dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve Yüksek Planlama Kurulunun 17/03/2004 tarihli ve 2004/3 sayılı kararıile kabul edilen "Elektrik Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararı ile davalı Şirketin de bağlı olduğu TEDA$ özelleştirme kapsam ve programına alınmış, dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır. 31/08/2013 tarihi itibariyle şirketlerle TEDAŞ arasındaki hisse devri sõzleşmeleri tamamlanmıştır.

14. Diğer taraftan, Yüksek Planlama Kurulunun 25/11/1993 tarihli ve93/T-103 sayılı kararı ile TEDA$'a bağlıortaklık olarak 7 Genel Müdürlük kurulmuştur. Bu bağlı Ortaklık Genel Müdürlüklerinden biri olan ve merkezi Konya'da olmak üzere, Konya ve Karaman illerinde hizmet vermek amacryla kurulan; 01/03/2005 tarihinde Aksaray-Nevşehir-Niğde ve Kırşehir İşletme Müdürlüklerinin bağlanması nedeniyle, hizmet sahası genişleyen "Meram Elektrik Dağıtım A.Ş'nin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 30/04/2009 tarihli ve 2009/16 sayılı kararı uyarınca %100 oranındaki hissenin satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Bașkanlığı ile Alcen Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.$. arasında 30/10/2009 tarihinde imzalanan Hisse SatışSõzleşmesi ile Şirket özelleştirilmiş olup aynı isim altında faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu itibarla davalı Şirket, kamu kurumu yani idare olma vasfinı kaybederek özel bir şirket statüsüne dönüşmüştür.

15. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 35. maddesinde, "Teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıklar,işletmelerinde üretilen mal ve hizmet fiyatlarını tespitte serbesttirler." denilmiş, 01/07/2004 tarihli ve 6083 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan Ana Sözleşme'nin 3. maddesinin 1. bendinde Şirketin amacının, "... elektrik enerjisinin dağıtımi,perakende satışı ve perakende satiş hizmeti faaliyetlerini 'kârlıliık ve verimlilik' ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gerekçelere uygun biçimde yürütmek...." olduğu belirtilmiştir,
16. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır.Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

17. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan MEDAŞ'ın kamu kuruluşu niteliği taşımayan õzel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında, bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi 

gerektiği düşünülmektedir.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıstay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir 
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN' in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/183KARAR NO : 2024/415KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: İvedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığınca tesis edilen davacıya ait inşaatın mühürlenmesine ve düzenlenen yapıtatil tutanağının iptaline ilişkin davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davacı : M.U 

Vekili : Av. R. U 

Davalı : İvedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı
Vekili : Av. H. I. O 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi içerisinde yer alan, .. ada, .. parsel sayılı taşınmazda müvekkili tarafından inşa edilen yapının ruhsat eki ve projelerine aykırı olduğundan bahisle, müvekkili hakkında Ivedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığınca düzenlenen 30/11/2023 tarihli ve 1326 sayılı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, cevap dilekçesinde, davanın adli yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 12. İdare Mahkemesi 14/02/2024 tarih ve E.2023/2232 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünün idari yargıya ait olduğu, dolayısıyla mahkemenin görevli olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".…Dava dosyasının incelenmesinden, davacının maliki olduğu Ankara Îli, Yenimahalle İlçesi, İvedik Organize 

Sanayi Bölgesi Mahallesi, ………. Cadde, No:. adresinde ve imarin 19415 ada, 1 nolu parsel sayisinda kayitlı taşınmaz üzerinde bulunan yapı ile ilgili olarak tanzim edilen 30.11.2023 tarihli, 1326 sayılı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilen işlemlerin hukuki denetiminin adli yargı yerince yapılması gerektiği belirtilerek görev itirazında bulunulduğugörülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, bir hukukî işlemin Idarî işlem olup olmadığının ortaya konabilmesi için tesis edilen işlemde kamu gücü ayricalığı bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla bir işlemi tesis eden tarafın özel hukuk hükümlerine tâbi olmasi, sadece bu sebeple işlemi kendiliğinden özel hukuk işlemi yapmayacak olup, işlemin hukukî mahiyetinin de ayrica değerlendirilmesi gerekecektir.
Olayda, davalı özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tanzim edilen yapı tatil tutanağı, yapı ruhsatına aykırı veya ruhsatsiz yapıların tespitine ilişkin olup, organizesanayi bölgesinde ruhsata aykıri veya ruhsatsizyapıları tespit etme yetkisinin bir kolluk yetkisi olduğu, ayrıca dava konusu yapı tatil tutanağının ilgili Belediye veya Valilik tarafindan 3194 sayılı Imar Kanunu uyarınca tesis edilecek işlemlere dayanak teşkil edebileceği dikkate alındığında, iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiği sonucuna varılmıştır..."
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. YargıtayCumhuriyet Başsavcısi, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Öte yandan, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (h) bendine göre organize sanayi bölgeleri "... Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla;sınırlariı tasdik edilmiş arazi parçalarımın imar planlarındaki oranlar dahilinde gerekli idari, sosyal ve teknik altyapi alanları ile küçük imalat ve tamirat, ticaret, eğitim ve sağlık alanlari, teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretim bölgelerini," ifade etmektedir. Aynı Kanun'un 5. maddesinin birinci fikrasının "OSB, müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı karan ve sınırlan belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri (….) yaptırabilen bir ōzel hukuk tüzel kişiliğidir" hükmü ve 8. maddesinde geçen,“Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beşyedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri iki yıl için seçilir/ Yönelim kurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetimkurulu en az ayda iki defa toplanır ve toplantı salt çoğunluk ile yapılır. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantiya veya mazereti olsa dahi altı ay içinde yapılan toplantıların en az yarısına katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir./Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OSB'nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir." şeklindeki hükümler karşısında, organize sanayi bölgeleri yönetimlerinin özel hukuk tüzel kişiliği olduğu tartışmasızdır.
Yine anılan Kanun'un 25. maddesinin beşinci fikrasına göre de organize sanayi bölgelerinin organları ile ilgili olarak Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlerin organları ile ilgili hükümlerinin kıyasen uygulanacağı hükmübulunmaktadır.

Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanumu'mun “Belediyenin görev ve sorumluluklari" başlıklı 14. maddesinde 4562 sayılı Kanun hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiş; Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler başlıklı 85. maddesinin birinci fikrasının (h) bendinde, " 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesininaltıncı fikrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. / Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımi, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OšB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.…", 4562 sayılı Kanun'un 4. maddesinin on dördüncü fikrasında "Yürürlüğe giren imar plânına gõre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabina yatirilir. " denilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda, İvedik OSB Başkanlığının, 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulduğu anlaşılmıştır.Yukarıdaki açıklamalara göre Ivedik ÖšB Başkanlığının, özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargisal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde, davalı Ivedik OSB içinde yer alan taşınmazda davacıya ait taşımmaz üzerinde bulunan yapıyla ilgili yapı tatil tutanağı düzenlenmesine ilişkin30.11.2023 tarihli ve 1326 sayılı işlemin iptali istemiyle ilgili davanın, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da 

yazılı düşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir :
"…İIdari yargının görev alanını belirleyen temel kanun olan İdari Yargılama Usûlü Kanununun 2. maddesinde "idarî işlemler", idarî eylemler" ve "idarî sözleşmeler"den dolayı açılacak iptal ve tam yargı davaları idarî dava türleri arasında sayılmak suretiyle bu davaların idarî yargının görev alanında bulunduğuna işaret edilmekle birlikte "idarî işlem", idari eylem" ve "idarî sözleşme" tanımına yer verilmediğinden, bu kavramların içeriğine hangi işlem,eylem ve sözleşmelerin girdiğinin içtihaden belirlenmesi zorunludur. Başka bir anlatımla, idarî işlem, idarî eylem ve idarî sözleşmelerin içerik ve kapsamları ile diğer hukuki işlem, eylem ve sözleşmelerden ayrılan yönleri ve bu ayrımların kistaslarının içtihadi olarak tespiti hukuki bir zorunluluktur. Adli yargi-idari yargı ayrılığı esasıAnayasada yer aldığı halde bu ayrımın kıstaslarına ilişkin kanuni bir düzenleme mevcut olmadığından, içtihaden bu ayrımı belirlemenin dışıda bir seçenek bulunmamaktadır. Bu itibarla, kamu hizmeti gören özel hukuk tüzel kişilerinin kamu hizmetleriyle ilgili işlemlerinin idarî işlem sayılıp sayılmayacağının bilimsel ve yargısal içtihatlar nazara alınarak belirlenmesi gerekmektedir.

Idare hukuku öğretisinde ve Danıştay kararlarında "idarenin işlemi" ve "idarî işlem" ayrımı yapılmakta olup idarenin herhangi bir özel hukuk kişisi gibi hareket etmek suretiyle egemenlik yetkisi (kamu gücü) kullanmadan özel hukuk alanında tesis ettiği işlemlerinden doğan uyuşmazhıkların adli yargı mercilerince çözümleneceği açıktır.Başka bir anlatımla, bu tür işlemler idarenin işlemi olmasına karşın "idarī işlem" olmadıkları için idari yargının görev alanının dışında kalırlar. Aynı şekilde özel hukuk tüzel kişilerinin işlemlerinin tamamının özel hukuk işlemi olduğu yönündeki genellemeler de doğru değildir.İdarenin her işlemi idarîişlem olmadığı gibi bütün idarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de zorunlu olmadığından, özel hukuk tüzel kişisi olup da kamu hizmeti yapanlar, bu hizmetleri yerine getirirken kamu tüzel kişisi gibi hareket ederek kamu gücü kullanmak suretiyle karşıtarafin rizasını aramaya gerek olmadan hukuk aleminde yenilik doğuran irade açıklamasında bulunmalarıdurumunda idare hukuku kurallarına tâbi olurlar. İdarî işlem tesis etme yetkisi tanınan özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen idarî işlemlerin yargisal denetiminin idari yargı mercilerince yapılacağı Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıyla kabul edildiği gibi Fransız Danıştayı da bir kamu gücü ayricalığının uygulanmasına dayalıişlemlerin özel hukuk tüzel kişileri tarafindan tesis edilmiş olsa bile idarî işlem niteliğinde olduğuna ve bunlardan kaynaklanan uyuşmazlıkların idarî yargı mercilerince çözümleneceğine karar vermiştir. (31/07/1942 tarihli Monpeurt, 13/01/1961 tarihli Magnier, 08/06/1988 tarihli Gradone kararlari)

"Çoğunlukla kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilse de, kimi durumlarda özel hukuk tüzel kişileri de kendilerine tanınan kamu gücü ayricalıkları ve yükümlülükleri uyarınca idarî işlem tesis edebilirler" (GOžLER Kemal, Idare Hukuku, Cilt I, 2019, s. 761-763)

"Kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen özel hukuk rejimine tâbi olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda, kamu hukuku ilke ve kurallarına ve idare yargisına tâbi tutulurlar." (Lütfi DURAN, Ders Notlari, s.344-345).
"Özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemleri de tamamen idare işlevine ilişkin olup, bunların yargısal denetimi de idarî yargının görev alanı içindedir." (Celal ERKUT, Iptal Davasının Konusunu Oluşturmasi Bakımından Idarî İşlemin Kimliği, s.75-82, dpn.10-Id.s.129).

"Özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlemini belirleyen ölçüt kamu gücü ölçütüdür." (K.Burak ÖZTÜRK,Idarenin Denetlenmesinde Zorunlu Tahkim Yolu, s.613.)

"Bazı kuruluşların õzel hukuk hükümlerine tábi tutulması onların mutlaka özel hukuk tüzel kişisi olduğu anlamına gelmez. Özel hukuk hükümlerine tâbi olma kuruluşun türünü kendiliğinden değiştirip idarenin dışına çıkarmaz." (Îlhan ÖZAY, Futbolda Özelleştirme, Idare Hukuku ve İlimleri Dergisi (İHİD), Sayı:1-3,1990, s.33).
"Kanunda Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)'nin özel hukuk hükümlerine tâbi olduğunun belirtilmesi onu özel hukuk tüzel kişisi háline getirmez. Kanunla bir kamu kurumunun bazı faaliyetleri özel hukuka tâbi kılınabilir. Ancak bir kurumun bazı faaliyetlerinin özel hukuka tâbi kalınması o kurumukamu kurumu olmaktançıkarmaz. TFF bir kamu tüzel kişisidir ve yürüttüğü faaliyet itibarıyla da hizmet yerinden yönetim kuruluşu, yani bir kamu kurumudur."(Kemal GÖZLER, Idare Hukuku, Cilt I, 2019, s.213-214)

"Türksat A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayılı Kanun'da özel hukuk kurallarına tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağışıkhık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarının uygulanmasına engel değildir."(Ali D. ULUSOY, Yeni Türk İdare Hukuku, 2019, s. 211)

"Adli-idarî yargı görev ayrımının kastaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımizda düzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazi kistaslar mevcuttur. Bu kistaslardan biri de, maddî olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idari yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDE$, Recep BAŞPINAR,Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Bilimsel görüşler ile adlí yargı-idarî yargı ayrımına ilişkin yüksek mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yapmakla görevlendirilen özel hukuk tüzel kişilerinin bu hizmetleri yerine 

getirirken tesis ettikleri işlemler hakkında uygulanacak hukukî rejimin tespiti açısından idare işlevinin belirleyici olduğu, idare işlevine ilişkin ayıricı kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarî karar alma yetkisiyle donatlmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gõrenlerin, bu hizmetleri yerine getirirken kamu gücü kullanmaları hâlinde bu işlemlerinin idare hukuku kurallarına tâbi olduğu ve idari yargının görev alanı içinde yer aldiğı sonucuna varilmaktadir.

Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilmiş olsa da bir hukuki işlemin idarî işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için işlemin tesisi sırasında özel hukuk tüzel kişisi tarafindan kamu gücüayricalığından yararlanılıp yararlanılmadığının tespiti gerekir. Bir başka ifadeyle işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olmasi, sadece bu sebeple işlemi özel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukukí mahiyeti değerlendirilmelidir.

Kamu hizmetlerinin tamamının Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince yerine getirildiği dönemlerde özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlem tesis etmesí ve idarî davalarda davalı mevkiine alınması söz konusu olamazdı. Bu nedenle idari işlem tanımı yapılırken organik kastas esas alınmak suretiyle işlemin Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden biri tarafindan tesis edilmiş bulunmasıidârî işlemin zorunluunsuru olarak kabul edilirdi.
Îmtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanunî düzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bazı kamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi,yap-ișlet-devret modeli çerçevesinde bazı yatirım ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi ve ekonomik kolluk işlemlerinin bir kismının mevzuatla özel hukuk tüzel kişilerine bırakılması üzerine kamu hizmetlerini bu usûllerle yerine getiren özel hukuk tüzel kişilerine kamu gücü kullanarak idárî işlem tesis etme yetkisi verilmesi nedeniyle idârî işlemin tanımında organik kistas zorunlu unsur olmaktan çıkmıştir.

Ekonomik gelişmelere bağlı olarakyaşanan bu hukukî değişimler sonucunda özel hukuk tüzel kişilerinin hiç bir suretle idârî işlem tesis edemeyeceğineilişkin kabúlün artık geçerliliğinin kalmadığı bilimsel ve yargısal içtihatlarla ortaya konulduğundan, özel hukuk alanına ilişkin işlemlerinin adlī yargıda dâvâ edilebileceği konusunda tereddüt bulunmayan organize sanayi bölgesi yönetim organlarının kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemlerin fonksiyonel anlamda idâri işlem olması nedeniyle bu işlemlerin hukûki denetiminin idâri yargı mercilerince yapılmasıgerekmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin E.1991/1, K.1999/11 sayılı kararında; kurucuları ve organlarıkamu görevlilerinden oluşan Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfinın (ATGV) adálet hizmetine yardımcı ve o'na bitişik olarak kamu hizmeti yerine getirmesi ve ağırlıklı olarak kamusal bir nitelik taşıması dolayısıyla kamu tüzel kişiliğine yaklaşan yeni bir müessese olduğumun kabûlü gerektiği, buna göre idâre hukúku alanına ilişkin bulunan Vakıf Konut Yönetmeliği ile önceden düzenlenmiş objektif kurallara göre yapılan değerlendirme sonucunda re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilen lojman tahsisine ilişkin dâvâ konusu işlemin tüm unsurları bakımından idârî işlem niteliği taşıdığı, ATGV'nin Medenî Kanun hükümlerine göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisi olmasının, tümü üst düzey kamu gõrevlilerinden oluşan Vakıf Yönetim Kurulunca idârî usûl ve esaslara gõre tesis edilen işlemin idârî niteliğini ortadan kaldırmayacağı ve bu itibarla, dâvânın çözümünde idârî yargı merciinin görevli olduğu belirtilmiş,Uyuşmazlık Mahkemesinin E.1995/2, K.1995/2 sayılı kararında bir başka özel hukuk tüzel kişisi olan Türkiye Jokey Kulübü Derneğinin 6132 sayılı At Yarışları Kanûnu uyarınca Tarım Bakanlığı ile yaptığı sözleşme ve anılan Kanún hükümlerine göre at yarışında dereceye giren atlar ve müşterek bahis ile ilgili olarak tesis ettiği işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idârîyargı merciinin görevli olduğu ifade edilmiştir.
Danıştayca da özel hukuk tüzel kişilerinin tesis ettiği işlemlerin, kamu hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin olması ve kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilmesi halinde dâvânın idâri yargı merciince çözümlenmesi gerektiğince istikrarlı bir şekilde karar verilmekte olup, organize sanayi bölgesi yönetim organı tarafindan yürütülen hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olup olmadığı ve işlem tesis edilirken kamu gücü kullanılıp kullanılmadığı gözetilmek suretiyle görevli yargı merciinin belirlenmesi gerekir.

4562 sayılı Kanunun 5. maddesinde özel hukuk tüzel kişisi olduğu belirtilen organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğine kolluk yetkisi niteliğindeki yetkilerin, anılan Kanûnla verilmesi nedeniyle istisnâî olarak, idâre hukûku ilke ve kurallarına göre işlem tesis edebilme yetkisiyle donatılan organize sanayi bölgesi yönetim organlarının tesis etmişoldukları idârî işlemlerin yargısal denetiminin idârîyargı mercilerince yapılması gerekmektedir.
Nitekim "...Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararının Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yōnetmeliği'nin 108. maddesine dayanılarak alındığı dolayısıyla, uyuşmazlığın dâvâcı ile dâvâlı arasıda imzalanan arsa tahsis sözleşmesi hükümlerine aykırılıktan değil, Yönetmelik hükümlerine aykırılıktan kaynaklandıği, anılan Yönetmeliğin ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafindan çıkarıldığı dikkate alındığında, Mahkemenin dâvânın görev yönünden reddine ilişkin kararında hukůka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle verilen Danıştay Onuncu Dairesinin 13/05/2019 tarihli ve E:2015/3103, K:2019/3763 sayılı kararı ile ".. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanûnunun 4, maddesine göre, imar ve parselasyon planları ve değişikliklerinin, OšB tarafindan hazırlanacağı ve Bakanlığın onayına sunularak huküken tamamlanarak kesin ve yürütülebilir bir işlem haline geleceği tabiîdir. ÖSB tarafindan hazırlanan ancak Bakanlık tarafindan onaylanmayan bir imar işleminin hukúken icrâi, hukúkí sonuç doğran bir işlem haline gelmesi söz komusu olmayacaktır. Dolayısıyla imar planıdeğişikliğinde OSB ve Bakanlık işlemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığa konu imar planı değişikliğinin OSB tarafindan reddedilmesi ve böylece Bakanlığa sunulmaması işleminin özel hukuk hükümlerine göre tesis edilmiş bir işlem olarak değerlendirilmesi hukûken mümkün değildir." gerekçesiyle verilen Danıştay Altınci Dairesinin 13/05/2019 tarihli ve E:2015/3103, K:2019/3763 sayılı kararı organize sanayi bölgelerinin kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemlerin yargısal denetiminin idârî yargı merciilerince yapılacağına 

ilişkindir.
4562 sayılı Kanûnun 4. maddesinin 14. fikrasında yer alan ".…arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullamımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir." hükmü ve Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 44. maddesinde yer alan, OSB Mūdürlüğünün OSB'nin imar planına uygun yapılaşmasından sorumlu olduğu, OSB'ce ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapının o andaki inşaat durumu belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katılımcıya 30 gün süre verileceği ve süre bitiminde yapı mevzuata uygun hâle getirilmediği takdirde inşaatın bu durumunun OSB tarafindan belediyeye bildirileceği kuralına dayanılarak, Ankara İvedik Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünce dâvå konusuyapı tâtil zaptının düzenlendiği dosyanın incelenmesinden anlaşılmaktadır.
Özel hukuk tüzel kişilerinin imar planınagöre yapı ve tesislerin inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarını verme ve denetleme yetkisinin bulunmadığı, kolluk yetkisinin kullanım mahiyetinde olan bu işlemlerin egemenlik yetkisine dayanarak idarece tesis edilebileceği kuşkusuzdur.
Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü özel hukuk hükümlerine göre tesis etmesi mümkün olmayan yapı tâtil tutanağı düzenleme işlemini, Kanûn ve Yönetmelikle kendisine tanınan kamu gücünü (egemenlik yetkisini)kullanarak karşı tarafin rizasını aramadan tesis ettiğinden, fonksiyonel anlamda idârî işlem niteliğinde olan bu işlemin yargısal denetiminin, 2577 sayılı Kanún uyarınca idâri yargı merciince yapılması gerekmektedir.."
8. Danıştay Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
IV. İLGİLİHUKUK 
9. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde, 4562 sayılıOrganize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.

10. 5393 sayılı Kanun'un "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıklı 85. maddesinin (h)bendi şöyledir :
"12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanumunun 4 üncü maddesinin altıncı fikrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OšB tarafindan verilir ve denetlenir. Işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OsB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır."
11. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (h) bendi 
" (Değişik: 18/6/2017-7033/39 md.)
Bu Kanunun uygulanmasinda;
Organize Sanayi Bölgesi (OsB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla,sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanlari,hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kamun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini"
ifade eder."
12. 4562 sayılı Kanun'un "Yer seçimi kuruluş ve planlama" başlıklı 4. maddesinin on üçüncü ve devamı fikraları
" (Değişik: 18/6/2017-7033/40 md.)
OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafindan yõnetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde,Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe komulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içindeplanlara itiraz edilebilir. Itirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Katılımcı tarafindan OSB'ye başvurulduğuhâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatı hâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB’nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile 
şöyledir :
şöyledir :

değişiklikleri Bakanlık tarafindan uygun bulunması hâlinde onaylanabilir 
Yürürlüğe giren imar plânına gõre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasıda işyeriaçma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.

(Ek fikra:4/4/2023-7451/5 md.) Bakanlık tarafindan OSB olarak sınırları kesinleştirilenalanlarda, acele kamulaştirma kararına istinaden Kamulaştirma Kamununun 27 nci maddesi kapsamında mahkemece takdir edilen taşınmaz bedelinin banka hesabına yatirılması ve acele el koyma kararı verilmesini takiben yatirımların gecikmemesini teminen, OsB tarafindan altyapı inşaatı ve tahsis yapılabilir, yatirımlar için ruhsat ve izinler verilebilir. Bedel tespitine ilişkin Kamulaştırma Kanununun 11 inci maddesinin üçüncü fikra hükmü sakhdır. Bu fikranın uygulanmasına iliskin usul ve esaslar vönetmelikte düzenlenir 
OSB tüzel kişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Imar Kamununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatıüzerine valilik veya kaymakamlık tarafindan yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafindan karşılanır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
13. 4562 sayılı Kanun'un "Nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik: 4/7/2012-6353/20 md.)
OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanhıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri (…)yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, Il Ozel Idaresi, Belediye veya Yatiırım Izleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
14. 12/04/2000 tarih ve 4562 sayılı Kanun'un, 04/07/2012 tarih ve 6353 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin Anayasa'ya aykırılığıiddiasıyla Daniştay Altıncı Dairesi tarafindan yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarih ve E.2013/49, K.2013/125 sayılı kararı ile, 04/07/2012 tarih ve 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...yapabilen veya..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
15. 4562 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Ruhsata aykırı yapılan yapılar" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"(1) OSB tüzelkişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. OSB'ce, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapının, o andaki inşaat durumu belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katilimciya 30 gün süre verilir.

(2) Süre bitiminde yapı mevzuata uygun hale getirilmediği takdirde, inşaatın bu durumu OSB tarafindan 3194sayılı Kanun uyarınca belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, dişında ise valiliğe bildirilir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece, 3194 sayılı Kanunun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler OSB'ye ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafindan yapılır. Yıkım bedeli, yapısahibi tarafından yıkımı gerçekleştiren idareye ödenir."
16. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun "Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar" başlıklı 32.maddesi şöyledir:
" Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatina aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (.…)[29] tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geçyedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıut kaldırılamaz.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. (Değişik cümle:14/2/2020-7221/10 md.) Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik Il Müdürlüğüne gönderilir.

Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapısahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak,belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veyavalilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encūmeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafi yapı sahibinden tahsil edilir. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafindan yapinin ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadiğınin ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkm kararı alınmayanyapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı

ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yikılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden taħsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.
(Ek fikra:29/11/2018-7153/15 md.) Idare tarafindan ruhsata bağlanamayacağı veya aykarılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fikrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fikra hükümleri uygulanır.

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngõrülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliğiyle karaıverildi.

B. Esasin Incelenmesi 
18. Raportõr-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
19. Dava, organize sanayi bölgesi içerisinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda davacı tarafindan inşa edilen yapının ruhsat eki ve projelerine aykırı olduğundan bahisle, davacı hakkında İvedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığınca düzenlenen 30/11/2023 tarihli ve 1326 sayılı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
20. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmış kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, Organize Sanayi Bölgesinin, özel hukuk tüzel kişiliğini haiz olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin de adli yargı yerlerince yapılacağı gözetildiğinde, davanın yargısal denetiminin, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2023/2232sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.2023/2232 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

KAR ŞI oY 
Görevsel bakımdan bir girişim ve etkinliğin kamu hizmeti sayılması veya sayılmaması, değişik koşullar dikkate alınarak yasakoyucunun görüşleri doğrultusundaki belirlemelerine göre şekillenen değişken ve göreceli bir konudur. Kamu hizmetinin yönetsel õğesi, genelde kamusal yönetim biçimi ise de, Idarenin özel hukuk hükümlerine göre yürüttüğü kimi etkinliklerin de bu nitelikte olduğu görülmektedir Fakat bir hizmetin amacı kamu yararı ise kamu hukuku esaslarına bağhıkalacağı açıktır. Bu nedenle idarenin, toplumun yararına olarak genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak için giriştiği etkinlikler hangi yol ve usulle yapılırsa yapılsın kamu hizmeti sayılacağından "kamu hizmeti" kavramının en önemli öğesi yönetim biçimi değil, hizmetin amacı ve bunun sorumluluğunu üstlenen organın niteliğidir. Böyle olunca, kamu hizmetleri, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin toplumun genel olarak ihtiyaçlarıı karşılamak amacıyla yürüttüğü veya buyruğu ve sorumluluğu altında başkalarına yaptırdığı etkinlikler olarak tanımlanabilir.

İdarî işlemler, çeşitli hukuki etkiler doğurmak amacıyla yapılan tek yanlı ve icraî irade açıklamaları olarak tanımlandığında, "iradenin açıklanması" yönünden, bu iradenin sahibi durumunda olan "idari makam" kavramı önem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan merciye göre belirlenen organik ölçüt tek başına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlem olmadığı gibi, bütün idarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmalarıve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarına tabi olmaktadır.
Kamu yararı içermesi ve özel faaliyet olarak gereği gibi sunulmasının mümkün olmaması nedeniyle, yasama organıtarafından özel faaliyetler için söz konusu olmayacak bir ayrıcalıklar ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabul edilmektedir, Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunan ayrıcalıklara dayanılarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle, kişilerin hukukî durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlemler iptal davasına konu edilebileceği gibi, bu işlemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini için tam yargı davası açılması da mümkündür.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 3. maddesinin (h) bendinde, organize sanayi bölgeleri (OSB),sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını õnlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen,kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri olarak tanımlanmış; 4. maddesinde, "OSB yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile kurulur. OSB lere ait yer seçimi, Bakanlığın koordinatõrlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerinde yaptığıinceleme sonucunda, varsa üst õlçekli plan kararları dikkate alınarak yapılır. Komisyonda kararlar oybirliği ile alınır. Oybirliği sağlanamaması durumunda yer seçimi ile ilgili nihai karar, yönetmelikte belirlenen esaslar doğrultusunda Bakanlıkça verilir.Mevzuat gereğince korunması gereken ve sanayi tesislerinin kurulmasına izin verilmeyen alanlar OsB yeri olarak incelemeye alınmaz. OSB alanı içinde Hazine veya kamu kurum ve kuruluşlarına ait arazilerin bulunması hâlinde; bu araziler, talep edilmesi ve başkaca bir sakıncası bulunmaması durumunda, 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamındaki illerde bedelsiz devredilir. Diğer illerde ise 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 63. maddesinde yer alan harca esas değerleri üzerinden peşin veya taksitle ödenmek üzere OSB lere satılır. Buna ilişkin usûl ve esaslar Bakanlık ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir. Toplu Konut idaresi Başkanlığı mülkiyetinde bulunan stok araziler ise ilgili mevzuatına göre OSB tüzel kişiliğine tapuda devredilirken 29/4/1969 tarihli ve 1164 sayılı Arsa Uretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 11 nci maddesinde belirtilen şerh tapuya işlenmez. Seçilen alanda özel mülkiyette olan araziler bulunması hâlinde bu araziler rizaen satın alma veya kamulaştırma yoluyla iktisap edilir. Bu nitelikte taşınmazlar hakkında 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu hükümleri uygulanır. Yer seçiminin kesinleşmesinden sonra OSB sınırları dışında kalan alanların planlanması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya ilgili belediye tarafından en geç bir yıl içinde yapılır. Bununla ilgili usûl ve esaslar Bakanlık ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca müştereken belirlenir. OSB alanı dışındaki içme ve kullanma suyu,karayolu, demiryolu, elektrik ve doğalgaz bağlantıları ile ilgili iş ve işlemler Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarca yerine getirilir. Yer seçimi kesinleştirilen alandaki büyükşehir belediyesi, il belediyesi, ilçe belediyesi, belde belediyesi, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre kurulan sanayi odasi, yoksa ticaret ve sanayi odası, o da yoksa ticaret odasi, il õzel idaresi veya yatirım izleme ve koordinasyon başkanlığı temsilcileri ile alanın hiçbir belediye sınırı içinde olmaması hâlinde il belediyesi, ilçe belediyeleri ile bu ilçelerdeki odalar valilik uygun görüşüne istinaden OSB kuruluşunda yer alabilir. OSB kuruluşuna katılan kurum ve kuruluşların temsilcileri ve vali tarafından imzalanmış kuruluş protokolünün Bakanlıkça onaylanması ve sicile kaydı ile OSB tüzel kişilik kazanır. OSB kuruluşunda, altıncı fikrada belirtilen usuller çerçevesinde belirlenen odanın yer alması zorunludur. İhtisas OSB'lerde konuyla ilgili, mesleki kuruluşlar ve teşekküllerin temsilcileri, talepleri hâlinde müteşebbis heyete dâhil edilirler. Tüzel kişilik kazanan OSB'lerden, kuruluş tarihinden itibaren altı ay içerisinde kamulaştırma işlemlerine başlayıp, iki yıl içerisinde uzlaşılamayan tüm parseller için tespit ve tescil davası açmayan veya tüm parseller Için açılan davalar neticesinde 2942 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen süreler içerisinde bedeli ödenmeyen OSB lerin tüzel kişilikleri, tasfiye süreci başlatılarak Bakanlık tarafından resen terkin edilebilir. OSB alanında Sağlık Bakanlığınca öngörülen sağlık koruma bandı bırakılır. Ortak kullanım alanları, OSB büyüklüğünün %8'inden az; hizmet ve destek alanları ise OSB büyüklüğünün %10'undan fazla olamaz. OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığıninternet sayfasında bir hafta süre 

ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir, Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. Katılımcı tarafından OSB'ye başvurulduğu hâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatı hâlinde Bakanhıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafindan uygun bulunması hâlinde onaylanabilir. Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı,yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır "; 5. maddesinde "OSB, müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir, OSB adına kamulaştırma yapacak idare, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca oluşturacağı kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında OSB'den en az bir üyenin görevlendirilmesini ister. Tanınacak süre zarfinda görevlendirme yapılmaması hâlinde, ilgili idare, komisyon üyelerinin tamamını kendi bünyesinden seçer. Arazinin mülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSB tüzel kişiliğine aittir."; 20. maddesinde, "OSB'lerin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı sadece OSB'nin yetki ve sorumluluğundadır. OSB'ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirket kurma şartı aranmaksızın OSB alanı İçerisinde öncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere eletrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OSB'deki katılımcıların elektrik üretim tesisleri kurması ve işletmesi OSB iznine tabidir. Atikların ortak aritma tesisinin kabul edebileceği standartlara düşürülmesi amacıyla münferiden ön arıtma tesisi yapılması gerekir. OSB'de yer alan kuruluşlar, altyapı ihtiyaçlarını OSB'nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB'nin izni olmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bu kuruluşlar kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemez ve başkalarının istifadesine tahsis edemez."; 21. maddesinde, "OSB tüzel kişiliği, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. OSB katılımcılarının enerji giderlerine dair düzenlemeler, serbest piyasa koşulları ile oluşmuş fiyatlara müdahale edilmeksizin, Cumhurbaşkanı tarafindan yapılır. Atık su arıtma tesisi işleten bölgelerden, belediyelerce atik su bedeli alınmaz "; 22. maddesinde de, "OSB ve OSBÜK organ üyeleri ile personeli, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, para ve para hükmündeki evrak ve senetler ile bilanço, tutanak,rapor, defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Birinci fikrada belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen OSB organ üyelerinden kamu görevlisi olmayanlar ile OSBÜK organ üyeleri, beş bin Türk lirası idari para cezasıyla, kamu görevlisi olanlar ilgili mevzuat hükümlerine göre cezalandırılır, Bu madde kapsamındaki idari para cezaları Bakanlıkça verilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayı ile ve anılan Bakanlıkça belirlenen yerde kurulan organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde õzel bir takım görevler verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetkiler tanınmiştir.

4562 sayılı Kanun'da özel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilen organize sanayi bölgelerinin kamusal yetki ve ayrıcalıklarla donatıldıkları, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanlı, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler de tesis ettikleri açıktır.

Kurumun görevleri arasında özel hukuk alanına giren birtakım uğraşıları bulunmakta ise de, bu uğraşılar üstlenilen kamu hizmetini yerine getirmek amacına yönelik olduğundan, yalnızca anılan uğraşılara veya bu uğraşılarında özel hukuk hükümlerine bağlılığına bakılarak, kurumun kamu hizmeti görmediği veya kamu kurumu olmadığı söylenemez . Kurumun tüzel kişiliğinin olması ve özel hukuk hükūmlerine bağlı bulunması, üstlendiği kamu hizmetinin, etkin, kolay ve çabuk bir biçimde yürütmeye olanak sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan, 4562 sayılı Kanunda yer alan özel hukuk hükümlerine bağlı olma keyfiyeti kurumun üçüncü kişilerle girişeceği hukuki işlemlere özel hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtmekten öte bir anlam taşımadıği ortadadır.

Öte yandan, 4562 sayılı Kanûnun 4. maddesinin 14. fikrasında yer alan "...arazi kullanımi, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir." hükmü ve Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 44. maddesinde yer alan, OSB Müdürlüğünün OSB'nin imar planına uygun yapılaşmasından sorumlu olduğu, OSB'ce ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığıtespit edilen yapının o andaki inşaat durumu belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katılımcıya 30 gün süre verileceği ve süre bitiminde yapı mevzuata uygun hâle getirilmediği takdirde inşaatın bu durumunun OSB tarafindan belediyeye bildirileceği kuralına dayanılarak, Ankara İvedik Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünce dâvâ konusu yapı tâtil zaptının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

İdari işlemlerin, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek bunların iptali istemiyle açılan ve 2577 sayılı İIdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarının amaci, idari işlemlerin idari yargı organlarınca denetlenerek idarenin hukuka uygunluğu sağlamaktadır.

Dava konusu olayda da davanın, Ivedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığınca tesis edilen davacıya ait inşaatın mühürlenmesine ve düzenlenen yapı tatil tutanağının iptaline ilişkin bulunduğu, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü özel hukuk hükümlerine göre tesis etmesi mümkün olmayan yapı tâtil tutanağı düzenleme işlemini, Kanûn ve Yönetmelikle kendisine tanınan kamu gücünü (egemenlik yetkisini) kullanarak karşı tarafin rizasını aramadan tesis ettiğinden, davaya konu kararın kamu hukuku kuralları uygulanarak ve kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu sonucuna varıldığından,uyuşmazlığın görüm ve çözūmünün idari yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/184KARAR NO : 2024/545KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Davacı tarafından kat irtifakı tesisi için gereğinin yapılması istemiyle davalı belediyeye yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar :1- E. İ.T. ve Yap.Mal.Tic. Ltd. Sti.
2- U.T.Sit.Kon.Yap.Koop.
Vekili : Av. O.M 
Daval : Şarköy Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. D.Ö


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı Şirket vekili, müvekkilinin, Tekirdağ ili, Şarköy ilçesi, İstiklal Mahallesi, 730 ada, 80 parsel sayılı taşınmaz üzerinde inşa edilen 25 adet bağımsız bölümden oluşan siteye kat irtifakı tesisi talebinin zımnen reddine dair işlemin; inşaat ruhsatının onaylandığını, ruhsata uygun şekilde inşaatın tamamlandığını, kat irtifakının verilmemesi nedeniyle ticari faaliyeti ve bağımsız bölümlerin satışına engel olunduğunu ileri sürerek zımnen redde ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Tekirdağ 2. İdare Mahkemesi 07/09/2022 tarih ve E.2022/742 K.2022/750 sayıhı kararı ile, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un Ek 1.maddesi hükmüuyarınca adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi 22/12/2022 tarih ve E.2022/1570, K.2022/1690 sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".…Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; Tekirdağ ili, Şarköy ilçesi, İstiklal Mahallesi, 730 ada, 80parsel numaralı taşınmazda inşaat ruhsatına ve projesine uygun olarak yapılan siteye ilişkin kat irtifaka talebinin zimnen reddi işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bilimsel görüşler ve yargısal kararlarda, kat mülkiyeti, kat irtifakı tesisi, terkini ya da tadili gibi işlemlerden (yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden) kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan (veya tashihi önleyen) işlemlerdir. Belirtilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü, taşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarla kısıtlılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirir.

Bu durumda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte irdelendiğinde; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun uygulanmasından kaynaklanan dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun Ek 1.maddesi hükmü uyarınca adli yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca görev yönünden reddine..."
3. Davacı E. İ.T. ve Yap.Mal.Tic. Ltd. Şti. ve U.T.Sit.Kon.Yap.Koop. vekili bu kez, aynı hukuki nedenlere dayalıolarak dava konusu İstiklal Mahallesi, 730 ada, 80 parsel hakkındaki onaylı projenin, tedbir kararı verilerek tapu müdürlüğüne elektronik olarak gönderilmesi ve dava konusu taşınmazda kat irtifakı tesisine karar verilmesi talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. $arköy Sulh Hukuk Mahkemesi 12/12/2023 tarih ve E.2023/221, K.2023/771 sayılı kararı ile, onaylı projenin 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Belediye tarafından tapu müdürlüğüne elektronik ortamda gönderilmesi ile kat irtifakının tesis edilebileceği, işbu davada davalıBelediye tarafından bu eylemin yerine getirilmediğinin görüldüğü, bunun da belediyenin yerine getirmekle yükümlü bir eylemi yerine getirmemek suretiyle hareketsiz kalması anlamına geldiği, bu hareketsizliğin de idari eylem niteliğinde olduğu, bu hali ile uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği, adli yargı merciilerinin görevine giren bir uyuşmazlığın bulunmadığıgerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 114/1-b, 115 maddeleri uyarınca davanın görev yönünden usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Somut olayda ise davacı vekili dava dilekçesinde, davalı Şarköy Belediye Başkanlığının yasa gereği tapu idaresine elektronik ortamda göndermesi gereken projeyi göndermediğini, bunun sonucunda kat irtifakının tesis edilemediğini, bu sebeple Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinde dava açtığını, anılan mahkeme tarafindan 2022/742E.,2022/750 K. Sayılı ilam ile uyuşmazlığın 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun uygulanmasından kaynaklandiğından bahisle davanın Görev yönünden reddedildiği, bu karara ilişkin istinaf talebinin de İstanbul Bölge Idare Mahkemesinin 2022/1570 E. 2022/1690 K. Sayıhı ilamı ile reddine karar verilmişse de yukariıda da anlan kanun hükmü uyarınca onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen projenin,gönderilmesine ilişkin muhatabın Belediye Başkanlığının olduğu, uyuşmalığın da bu işlemin yerine getirilmemesi noktasında toplandıği, söz konusu onaylı projenin Belediye Başkanlıkları tarafindan gönderilmesine ilişkin olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 24/08/2017 tarihli 2017/6 (1777) sayılı genelgesinde "…. Yukarıda açıklanan yasal durum ve gerekçeler kapsamında kat irtifakı ve kat mülkiyeti işlemlerine esas olan projelerin belediyeler ve diğer yetkili kurumlar tarafından 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 12. Maddesinde belirtilen özellikleri taşıyacak şekilde düzenlenerek, maliklerin imzası alındıktan ve ekli kalavuzda belirlenen standartlara uygun şekilde tarandıktan sonra güvenli elektronik ortamda tapu müdürlüklerine gönderilmesi" şeklinde belirtildiği, bu hususa ilişkin olarak da yine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kendi sitesinde kurumların yararlanması amacıyla kılavuz yayımladığı,söz komusuonaylı projenin Belediye tarafindan tapu müdürlüğüne elektronik ortamda gönderilmesi ile kat irtifakının tesis edilebileceği, işbu davada davalı Belediye tarafindan bu eylemin yerine getirilmediğinin görüldüğü, bunun da belediyenin yerine getirmekle yükümlü bir eylemi yerine getirmemek suretiyle hareketsiz kalması anlamına geldiği,bu hareketsizliğin de yukarıda bahsedilen Danıştay kararında belirtildiği üzere idari eylem niteliğinde olduğu,belediyenin gerçekleştirmiş olduğu bu eylemsizliğin de idari nitelikte bulunduğu, bu hali ile uyuşmazlığın Idari yargının alanına girdiği, Adli yargı merciilerinin görevine giren bir uyuşmazlığın bulunmadığı, Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin de taraflari, konusu ve sebebi aynı davaya ilişkin olarak Görevsizlik kararı verdiği, Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 14. Maddesinin " Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir." hükmüne haiz olduğu, 15. Maddesinin ise "Olumsuz görev uyuşmazhıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararını veren yargımerciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargımerciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilir ve gõrevli yargı merciinin belirlenmesi istenir" hükmünü içerdiği, bu kapsamda uyuşmazlığa ilişkin olarak Tekirdağ İdare Mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmakla, davanın Usulden Reddine karar verilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafindan açilan davanın HMK 114/1-b maddesi uyarınca HMK 115. maddesi gereğince USULDEN REDDINE 

2-Aynı konu hakkında daha önce Tekirdağ 2. Idare Mahkemesi'nin 2022/742 Esas 202/750 Karar sayılı ilamıile görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanununun 15. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren taraflardan birinin istemi üzerine ilk görevsizlik kararınıveren Tekirdağ 2. Idare Mahkemesi'nin 2022/742 Esas 202/750 Karar sayılı dava dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, (UYAP sistemi üzerinden temin edildi)..*
5. Şarköy Sulh Hukuk Mahkemesince gerekçeli karar taraflara tebliğ edilip karar kesinleştirildikten sonra, davacıvekilinin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi istemli 19/02/2024 tarihli dilekçesi de nazara alınarak, mahkemenin 18/03/2024 tarih ve E.2023/221 sayılı üst yazısı ile, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargı dava dosyasıyla, idari davaya ilişkin bilgi ve belgelerin bir örneği Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.
6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir 
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazıl Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı, davanın gõrüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanûnunun 10. maddesinde kat irtifäkı ve kat mülkiyetinin resmî senetle ve tapu siciline tescil ile doğacağı, tapuya tescil işlemlerinde elektronik ortamda düzenlenen ve ilgili idâre tarafindan onaylı

mimâri proje ile yönetim planının esas alınacaği, 14. maddesinde ise kat irtifakı kurulabilmesi için arsanın mâlik veya paydaşlarının tümünün başvurusu ile 12. maddenin 1. fikrasının (a) bendine uygun olarak düzenlenen, yetkili kamu kurum ve kuruluşunca anagayrimenkulün mâliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen proje ile yönetim planının tapu müdürlüğüne verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu kanun hükümleri uyarınca kat irtifâkı tesis edilebilmesi için 14. maddede belirtilen sürecin tamamlanmasıve bu kapsamda onaylanan projenin ilgili idâre tarafindan elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilmesi zorunlu olduğundan, bu zorunlulukların yerine getirilmemesi hálinde kat irtifäkı tesisinin mümkün olamayacağıaçıktir.

Dosyanın incelenmesinden, dâvâcıların mâliki olduğu uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaat nedeniyle dávâcılardan Ergül Inş. Taah. ve Yapı Malz. San. Tic. A.Ş. tarafindan dâválı belediyeye yapılan 14/03/2022 târihli başvuru ile taşınmaz için 17/12/2021 târihinde kat irtifāka tesisi istemiyle yapılan başvuruya cevap verilmediğinden bahisle kat irtifâknın tesisi için gereğininyapılmasının istenildiği, ancak inşaatta ruhsat ve eklerine aykırılıkların tespit edilmesi nedeniyle yapı tâtil tutanağı düzenlenerek inşaatin mühürlendiği, dâvâcı tarafindan 20/05/2022 tarihli başvuru ile proje ve ruhsata aykırılıkların giderildiği belirtilerek mühürün kaldırılmasi, bu hususta gerekirse Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne görüş sorulmasının istenilmesi üzerine belediye tarafindan anılan il müdürlüğüne başvurularak, inşaattaki imara aykırılıklar giderildiğinden mührün kaldırılması ve ekte sunulan projelerin uygunluğu konusunda görüş istenildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Il Müdürlüğütarafindan verilen 16/06/2022 târihli ve 3916036 sayılı cevapta; özel mülkiyette bulunan parseller için ilgili idâresince düzenlenecek yapı ruhsati veya tâdilat ruhsatına esas uygulamaprojelerinin incelenmesive projelere uygunluk görüşü verilmesi konusunda yetki ve sorumlulukları olmadığından, yapılacak bir işlem bulunmadığının bildirildiği, dâvâcı tarafindan sözü edilen yazidan sonra aradan geçen süre içerisinde dâválı belediyece kat irtifakmın tesisi için ruhsat ve proje onaylanarak tapu idâresine gönderilmesi gerekirken kat irtifâkı işlemlerinin zımni olarak reddedildiğinden bahisle belediyenin zımní ret işleminin iptali istemiyle dâvâ açıldığı anlaşılmaktadır.
Kat irtifäkı tesisi için gerekli olan onaylı projenin elektronik ortamda tapu idâresine gönderilmesi için belediyeye yapılan başvuruya cevap verilmemesi üzerine dâvâ açıldığından, paydaşlar arasındaki bir anlaşmazlığın giderilmesi suretiyle kât irtifakı tesisi talebinin söz konusuolmadığı açıktır.

Kat irtifâki, 634 sayılı Kanúnun 14. maddesi uyarınca belediye tarafindan tapu idâresine gönderilmesi gereken onaylı projenin gönderilmemesi nedeniyle tesis edilememiş olduğundan, dâvâcıların dâvâ açmaktaki asıl amaçları belediye tarafindan onaylanması gereken projenin elektronik ortamda tapu idâresine gönderilmesinin sağlanması ve kat irtifâkı kurulması için gereğinin yapılması istemiyle belediyeye yapılan başvurunun cevap verilmeyerek reddine dåir işlemin iptâline karar verilmesidir.

Uyuşmazlık, dâvâlı belediye tarafindan onaylı projenin tapuidâresine gönderilmemesinden kaynaklandığından ve belediye tarafindan mîmâri projenin onaylanmayarak tapu idâresine gönderilmemesine ilişkin işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen bir idarî işlem olduğunda tereddüt bulunmadığından, uyuşmazliğın çözümübelediyenin hu işleminin hukûki denetiminin yapılmasına bağlıdır.

Görevli yargı kolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalınmaksizın somut vâkıa ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, idârî işlemin iptali istemine ilişkin dâvânın kat irtifäkı kurulmasına yönelik bir dâvâ olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.
Nitekim Tekirdağ 2. Idáre Mahkemesinin dâvânın görev yönünden reddine dåir kararına karşı dâvâcıtarafindan İstanbul Bölge İdâre Mahkemesine yapılan istinaf başvurusuna ilişkin dilekçede, dâvâda Kat Mülkiyeti Kanûnu kapsamında bir ihtilaf ve talebin bulunmadıği, belediye tarafindan onaylı ruhsat ve projenin tapu idâresine gönderilmesi gerekirken gönderilmemesi yolundaki işlemin mülkiyet veya kat irtifäki tesisi ile ilgili bir işlem olmadıği, dâvânın, belediyenin görevi olan idârî işlemi yapmaması nedeniyle bu işlemin iptaline yönelik olduğu belirtilmiştir.

Bu itibarla, paydaşlar arasındaki bir anlaşmazlığa ilişkin olmayıp, dâvácılara âit inşaatın ruhsat ve projesini imar mevzuâtına göre onaylamakla yetkili ve görevli olan dâvâlı belediye tarafindan kat irtifäkı tesisi için gerekli olan onaylı projenin tapu idâresine gönderilmemesine ilişkin idârî işlemin iptalini amaçlayan dâvânın idârídâvâların görüm ve çözümüyle görevli olan idârî yargı merciince karara bağlanması gerekmektedir.
Nitekim, Danıştay Altınci Dairesinin E:2009/10294, K:2013/101 sayıli; ve Uyuşmazlık Mahkemesinin E:2003/81, K:2004/1 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir.

Ote yandan, paydaşlar arasında mülkiyete ilişkin bir ihtilaf bulunmaması nedeniyle 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanúmunun Ek 1. maddesinde yer alan "Bu Kanûnun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir" hükmünün uyuşmazlığın çözümünde uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Nitekim kat mülkiyeti tesisine ilişkin benzer bir dâvâya ilişkin olarak Uyuşmazlık Mahkemesince verilen E:2003/81, K:2004/1sayılı kararda ".…. bu maddede yargi yolu bakımından görev düzenlenmeyip, anılan Yasa'da adli yarginın görevine giren mülkiyete ilişkin (paydaşlar arasındaki "taksim veya ortaklığın giderilmesi dâvâsı" veya kat målikleri arasındaki "arsa payının düzeltilmesi dâvâsı" gibi) dâvâlara bakmaya hangi mahkemenin yetkili olduğuna işarei edilmektedir. Nitekim, 2814 sayılı Kanún hakkındaki Adalet KomisyonuRaporunda ".…. bu Kanûna ek madde 1 ilave edilerek, her türlü anlaşmazlıkların sulh mahkemelerinde çözümlenmesi esası getirilmiş, Kat Mülkiyeti Kanûmundan doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesi asliye mahkemelerinin görevi dışına çıkarılmış ve böylece görevli mahkeme yönünden birlik sağlanmıştır." ifadelerine yer verildiğinden, anılan maddenin somut uyuşmazlığın çözümünde uygulanamayacaği" belirtilmiştir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idârî yargının görevli olduğu düşünülmektedir..."

B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir 

".Dosyanın incelenmesinden, davacilardan U.T.Sit.Kon.Yap.Koop.nin maliki, Ergül Inş. Taah. ve Yapı Malz.Tic. Ltd. Şti.nin ise müteahhidi olduğu uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaat nedeniyle Ergül İnşaat tarafindan davalı belediyeye yapılan 14.03.2022 tarihli başvuru ile taşmmaz için 17.12.2021 tarihinde kat irtifakı tesisi istemiyle yapılan başvuruya cevap verilmediğinden bahisle kat irtifakının tesisi için gereğinin yapılmasının istenildiği, ancak inşaatta ruhsat ve eklerine aykırılıkların tespit edilmesi nedeniyle yapı tatil tutanağıdüzenlenerek inşaatın mühürlendiği, davacı tarafindan 20.05.2022 tarihli başvuru ile proje ve ruhsata aykırılıkların giderildiği belirtilerek mührün kaldırılmasi, bu hususta gerekirse Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne görüş sorulmasının istenilmesi üzerine belediye tarafından anılan il müdürlüğüne başvurularak,inşaattaki imara aykırılıklar giderildiğinden mührün kaldırılması ve ekte sunulan projelerin uygunluğu konusunda görüş istenildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Il Müdürlüğünceverilen 16.06.2022 tarihli ve 3916036 sayıl cevapta; õzel mülkiyette bulunan parseller için ilgili idaresince düzenlenecek yapı ruhsatı veya tadilat ruhsatına esas uygulama projelerinin incelenmesi ve projelere uygunluk gõrüşü verilmesi konusunda yetki ve sorumluluklarıolmadığından yapılacak bir işlem bulunmadığının bildirildiği, davacı tarafindan sözü edilen yazidan sonra aradan geçen süre içerisinde davah belediyece kat irtifakının tesisi için ruhsat ve proje onaylanarak tapu idaresine gönderilmesi gerekirken kat irtifakı işlemlerinin zımni olarakreddedildiğinden bahisle belediyenin zımni ret işleminin iptali istemiyle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıkta, tapu idaresine yapılmış bir kat irtifaka tesisi başvurusu veya tapu idaresi tarafından bu yönde tesis edilen/edilmeyen bir işlem dava konusu edilmediğinden, söz konusu uyuşmazlıkta 634 sayılı Kanun'un ek 1. maddesinin uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Zira, 634 sayılı Kanun'un ek 1. maddesi, yargı yolunu düzenleyen bir madde olmayıp uyuşmazhığı 634 sayılı Kanun'dan kaynaklanması ve adli yargının görevine girmesi hálinde davaya bakmakla görevlimahkemeyi düzenleyen bir maddedir. Buna karşılık, somut olayda uyuşmazlık, 634sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanmayıp kat irtifakı tesisi için davalı belediye tarafindan mimarî proje ile yapı kullanma izin belgesinin elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilmesi talebinin zımnen reddine ilişkin kamu gücüne dayanarak tesis edilen idari işlemden kaynaklanmaktadır.

Bu itibarla, 634 sayılı Kanun'dan kaynaklanmayıp ve paydaşlar arasmdaki bir anlaşmazlığa ilişkin olmayıp davacılara ait inşaatın ruhsat ve projesini imar mevzuatına göre onaylamakla yetkili ve görevli olan davalı belediye tarafindan kat irtifakı tesisi için gerekli olan onaylı mimari proje ile yapı kullanma izin belgesinin tapu idaresine gönderilmemesine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesinin birinci fikrasının (a) bendi gereğince idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği anlaşıldığından, Tekirdağ 2.Ídare Mahkemesinin07.09.2022 tarihli ve 2022/742 E., 2022/750 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırımasına karar verilmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun "Halihazir haritaların, imar planlarının ve yapı projelerinin hazırlanması ve uygulanması"başlıklı 38, maddesi şöyledir :
"Halihazır harita ve imar planlarının hazırlanması ve bunların uygulanmasının fenni mesuliyetini; uzmanlık çalışma konuları ve ilgili kanunlarına göre, mühendisler, mimarlar, şehir plancılari deruhte ederler.
(Değişik : 26/4/1989 - 3542/2 md.) Yapilarin, mimari, statik ve hertürlü plan, proje, resim ve hesaplarinın 

hazırlanmasını ve bunların uygulanmasıyla ilgili fenni mesuliyetleri, uzmanlık konularına ve ilgili kanunlarına göre mühendisler, mimarlar ile görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikle düzenlenecek olan fen adamları deruhte ederler."
11. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Yapı Projeleri"başlıklı 57. maddesinin 11. ve 13. fikrası şöyledir :
"(11) (Değişik ibare:RG-31/12/2022-32060) Proje, resim, hesap ve raporlar beş takım halinde basılı olarak ve ayrica elektronik ortamda düzenlenerek ilgili idareye başvurulur 
(13) Bu projeler ilgili (Değişik ibare:RG-6/2/2018-30324) idarelerin en az 1 yıl deneyimi haiz teknik personeli tarafindan başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde incelenir, eksik veya yanlış yok ise uygun görüldüğü yapı sahibine ve proje müellifine yazılı olarak ve elektronik ortamda bildirilir. Inceleme sonucunda eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatı verilir. (Ek cümle:RG-27/12/2019-30991) Mevzuata uygun olarak hazirlanan ve ruhsat başvuru dilekçesi ekinde idareye sunulan yapı projelerinin onayı için ayrica bir başvuru şartı aranmaz.

12. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun "Kat Mülkiyetinin ve Kat İrtifakmın Kurulması" başlıklı İkinci Bölümünde yer alan "A. Genel Kural" başlıklı 10. maddesinin 4. ve 5 fikrası şöyledir :
"(Değișik dördüncü fikra: 15/2/2018-7099/4 md.) Kat mülkiyetinin tescili, tapu memurunca düzenlenen resmîsenet uyarıca veya aşağıdaki fikralara göre yapılabilir.

(Ek fikra: 15/2/2018-7099/4 md.) Hak sahiplerine isabet eden bağımsız bölümlerin belirlenmiş olması şartıyla arsa maliki ile yüklenici arasında düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesi, kat karşılığı temlik sözleşmesi veya bağımsız bölümlerin taksimine ilişkin noterlik sözleşmesine istinaden inşa edilecek olan binaya ilişkin (.…)(1) kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesisi işlemi, yüklenici tarafindan talep edilmesi halinde ilgili idare tarafindan yapılır.Tapuya tescil işlemlerinde elektronik ortamda düzenlenen ve ilgili idare tarafindan onaylı mimari proje ile yõnetim plani esas alinir. Mimari proje ile yönetim planında malik imzası aranmaz.

13. 634 sayılı Kanun'un "C. Kat Mülkiyetinin Kurulması", "I- Istem ve belgeler" başlıklı 12. maddesinin 1. fikrasının a bendişöyledir :
"(Değişik: 14/11/2007-5711/5 md.)
Kat mülkiyetinin kurulması için, anagayrimenkulün kat mülkiyetine çevrilmesi hususunda o gayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının aşağıda yazılı belgeler ile birlikte tapu idaresinde istemde bulunması gerekir:
a) (Değişik: 15/2/2018-7099/5 md.) Anagayrimenkulde, yapı veya yapıların dış cepheler ve iç taksimati bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı arsa paylari, kat, daire, iş bürosu gibi nevi ile bunların birden başlayipsirayla giden numarası ve bağımsız bölümlerin yapı inşaat alanı da açıkça gösterilmek suretiyle, proje müellifi mimar tarafindan yapılan,yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca anagayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen mimarî proje ile yapı kullanma izin belgesi."
14. 634 sayılı Kanun'un "D. Kat Irtifäkının Kurulması" başlıklı 14. maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"(Değişik birinci fikra: 23/6/2009-5912/3 md.) Henüz yapı yapılmamış veya yapısı tamamlanmamış bir arsa üzerinde kat irtifakının kurulması ve tapu siciline tescil edilmesi için o arsanın malikinin veya bütün paydaşlarının buna ait istem ile birlikte 12 nci maddenin birinci fikrasının (a) bendine uygun olarak düzenlenen, yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca anagayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen proje ile (b) bendindeki yönetim plânını tapu idaresine vermeleri lazımdır. Kat mülkiyetine geçişte ayrica yönetim plânı istenmez.

15. 634 sayılı Kanun'un "Görevli Mahkeme"başlıklı Ek 1. maddesi şöyledir :
"(Ek: 13/4/1983-2814/15 md.)
Bu Kanumun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'n Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen 

yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOGAN 'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, Tekirdağ ili, Şarköy ilçesi, İstiklal Mahallesi, 730 ada, 80 parsel sayılıtaşınmaz üzerinde inşa edilen yapıya ilişkin olarak kat irtifakı tesisi için gereğinin yapılması istemiyle davalı belediyeye yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptâli istemiyle açılmıştır.

19. Dava dosyasının incelenmesinden, davacıların maliki olduğu uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde yapılmakta olan inşaat nedeniyle davacılardan Ergül İnş. Taah. ve Yapı Malz. San. Tic. A.Ş. tarafından davalı belediyeye yapılan 14/03/2022târihli başvuru ile, taşınmaz için 17/12/2021 târihinde kat irtifäkı tesisi istemiyle yapılan başvuruya cevap verilmediğinden bahisle kat irtifakının tesisi için gereğinin yapılmasının istenildiği, ancak inşaatta ruhsat ve eklerine aykırılıkların tespit edilmesi nedeniyle yapı tatil tutanağı düzenlenerek inşaatın mühürlendiği, davacı tarafından bu defa 20/05/2022 tarihli başvuru ile proje ve ruhsata aykırılıkların giderildiği belirtilerek mührün kaldırılması, bu hususta gerekirse Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne görüş sorulmasının istenilmesi üzerine belediye tarafindan anılan il müdürlüğüne başvurularak, inşaattaki imara aykırılıklar giderildiğinden mührün kaldırılması ve ekte sunulan projelerin uygunluğu konusunda görüş istenildiği, Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından verilen 16/06/2022 tarihli ve 3916036 sayılı cevapta; özel mülkiyette bulunan parseller için ilgili idâresince düzenlenecek yapı ruhsatı veya tâdilat ruhsatına esas uygulama projelerinin incelenmesi ve projelere uygunluk görüşü verilmesi konusunda yetki ve sorumlulukları olmadığından, yapılacak bir işlem bulunmadığının bildirildiği, davacı tarafindan sözü edilen yazıdan sonra aradan geçen süre içerisinde davalı belediyece kat irtifakının tesisi için ruhsat ve proje onaylanarak tapu idâresine gönderilmesi gerekirken bu gönderim yapılmayarak kat irtifakı işlemlerinin zımnîolarak reddedildiğinden bahisle belediyenin zımnî ret işleminin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
20. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 10. maddesinde kat irtifakı ve kat mülkiyetinin resmi senetle ve tapu siciline tescil ile doğacaği, tapuya tescil işlemlerinde elektronik ortamda düzenlenen ve ilgili idare tarafindan onaylı mimari proje ile yönetim planının esas alınacaği, 14. maddesinde ise kat irtifakı kurulabilmesi için arsanın malik veya paydaşlarının tümünün başvurusu ile 12. maddenin 1. fikrasının (a) bendine uygun olarak düzenlenen, yetkili kamu kurum ve kuruluşunca anagayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarmın imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen proje ile yönetim planının tapu müdürlüğüne verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu kanun hükümleri uyarınca kat irtifäkı tesis edilebilmesi için 14. maddede belirtilen sürecin tamamlanması ve bu kapsamda onaylanan projenin ilgili idare tarafindan elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilmesi zorunlu olduğundan, bu zorunlulukların yerine getirilmemesi halinde kat irtifakı tesisinin mümkün olamayacağı açıktır,
21. Kat irtifakı, 634 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca belediye tarafindan tapu idâresine gönderilmesi gereken onaylı projenin gönderilmemesi nedeniyle tesis edilememiş olduğundan, davacıların dava açmaktaki asıl amaçları belediye tarafindan onaylanması gereken projenin elektronik ortamda tapu idaresine gönderilmesinin sağlanması ve kat irtifakı kurulmasıiçin gereğinin yapılması istemiyle belediyeye yapılan başvurunun cevap verilmeyerek reddine dâir işlemin iptaline karar verilmesidir. Uyuşmazlık, davalı belediye tarafından onaylı projenin tapu idâresine gönderilmemesinden kaynaklandığından ve belediye tarafindan mimari projenin onaylanmayarak tapu idaresine gönderilmemesine ilişkin işlemin kamu gücüne dayanılarak tesis edilen bir idari işlem olduğunda tereddüt bulunmadığından, uyuşmazlığın çözümü, belediyenin bu işleminin hukuki denetiminin yapılmasına bağlıdır.

22. Görevli yargı kolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalımmaksızın somut vakia ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, idari işlemin iptali istemine ilişkin davanın kat irtifakıkurulmasına yönelik bir dava olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Bu itibarla, paydaşlar arasındaki bir anlaşmazlığa ilişkin olmayıp, davacılara ait inşaatın ruhsat ve projesini imar mevzuâtına göre onaylamakla yetkili ve görevli olan davalı belediye tarafından kat irtifakı tesisi için gerekli olan onaylı projenin tapu idaresine gönderilmemesine ilişkin idari işlemin iptalini amaçlayan davanın idari davaların görüm ve çõzūmüyle görevli olan idari yargı merciince karara bağlanması gerektiği sonucuna varılmiştir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Tekirdağ 2. Ídare Mahkemesinin 07/09/2022 tarih ve E.2022/742, K.2022/750 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. Tekirdağ 2. İdare Mahkemesinin 07/09/2022 tarih ve E.2022/742, K.2022/750 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/189KARAR NO : 2024/424KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca Belediye Encümenince verilen idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davanın, işletmenin kapatılmasına ilişkin kararın idari yargıda dava konusu yapılmaması karşısında, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.M. Kafe Restoran Org. Înş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. E. B 

Daval : Bornova Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. M. G 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Izmir ili, Bornova ilçesi, .. Mahallesi, ... Caddesi No:56 adresinde bulunan müvekkili şirkete ait düğün salonu deposu unvanlı işletmede 08/07/2023 tarihinde yapılan denetimde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığı tespit edildiğinden bahisle, 1608 sayılı Kanun'un ve 1. maddesi ve Kabahatler Kanunu'nun32. maddesi gereğince 1.295 TL para cezasıverilmesine ilişkin Bornova Belediyesi Encümeni'nin 01/08/2023 tarih ve 31-1672 sayılı kararı ile aynı yerde 17/07/2023tarihinde yapılan denetimde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığı tespit edildiğinden bahisle, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince 1.295 TL para cezası verilmesine ilişkin Bornova Belediyesi Encümeni'nin 22/08/2023 tarih ve 34-1804 sayılı kararlarının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, idari para cezası kararlarının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İzmir 8. İdare Mahkemesi 22/09/2023 tarih ve E.2023/433, K.2023/75 sayılı kararı ile, uyuşmazlık konusunun 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari para cezasına ilişkin idari yaptırım niteliğindeki işlemler olduğu, 1608 sayılıKanun'da bu idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda gõrevli mahkemenin gösterilmediğinin anlaşıldığı, bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı konun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sunucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a. maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davacı tarafindan, Izmir ili Bornova ilçesi ... Mahallesi …

Caddesi No:56 adresinde bulunan düğün salonu deposu unvanlı işletmede 08.07.2023 tarihinde yapilan denetimde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadiğı tespit edildiğinden bahisle 1608 sayılı Kanunun ve 1. Maddesi ve Kabahatler Kanunu'nun 32. Maddesi gereğince 1.295,00TL para cezası verilmesine ilişkin Bornova Belediyesi Encümeni'nin 01.08.2023 tarih ve 31-1672 sayılı kararı ile aynı yerde 17.07.2023 tarihinde yapılan denetimde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığı tespit edildiğinden bahisle 1608 sayılı Kanunun ve 1. Maddesi ve Kabahatler Kanumu'nun 32. Maddesi gereğince 1.295,00TL para cezası verilmesine ilişkin Bornova Belediyesi Encümeni'nin 22.08.2023 tarih ve 34-1804 sayılı kararının hukuka aykırı olduğundan bahisle iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu olayda, uyuşmazlığın 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsati olmadığından bahisle idari para cezası verilmesine ilişkin Belediye Encümeni kararlardan kaynaklandığıgörülmektedir.

Bu durumda, uyuşmazlık konusunun 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari para cezasına ilişkin idari yaptırım niteliğindeki işlemler olduğu, 1608 sayılı Kanun'da ise idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağımn açıkça belirtilmiş olması karşısında, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3. ve 27/1. maddeleri gereğince uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 17/04/2023 tarih, E:2023/186, K:2023/319 sayılı kararı da bu yöndedir.."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda 
4. İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliği 15/01/2024 tarih ve D.İş No:2023/10882 sayıh kararı ile; yapılan başvuruyu inceleme görevinin 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi gereğince Hakimliklerine ait olmayıp İdare Mahkemesinin görev alanında kaldığı gerekçesiyle Hakimliklerinin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 14. maddesi uyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Başvuru dilekçesi, cevap dilekçesi, ekindeki belgeler, idari yaptırım kararının tüm dayanak belgeleri ve dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; itiraz eden aleyhine işletmenin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı gerekçesiyle 1608 sayılı Kamun uyarınca idari para cezası verildiği, Bornova Belediye Başkanlığı'nın 01.08.2023 tarih 31-1672 numaralı ve 22.08.2023 tarih 34-1804 sayılı Encümen Kararlarinın 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5728 sayılı Kanun ile değişen 1608 sayılı Kanun ve 5326 sayılı Kabahat Kanunu hükümlerine istinaden düzenlendiği, bu cezalara karşı yetkili idare Mahkemesine itiraz edilebileceği, itirazı inceleme yetkisinin idari yargının görev alanına girdiği, idari yaptırım kararına ilişkin Izmir Idare Mahkemelerinin görevli olduğu ve 5326sayılı Yasa'nın 28/1 -b maddesi gereği başvuruya konu idari yaptırım kararlarının Sulh Ceza Hakimliklerinde incelenebilecek kararlardan olmadiğından başvurunun reddine, aynı konuya ilişkin olarak itiraz edenin İzmir 8.Idare mahkemesine yapmış olduğu başvurunun 22.09.2023 tarih, 2023/433 esas, 2023/75 Karar sayılı karan ile görev yönünden reddine karar verilmiş olmakla, her iki yargı yolu arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verilmişaşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Bornova Belediye Başkanlığı'nın 01.08.2023 tarih 31-1672 numaralı ve 22.08.2023 tarih 34-1804 sayılıEncümen Kararlarına karşı muteriz vekilinin itiraz başvurusunun 5326 sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesi uyarınca GÖREV YÖNUNDEN USULDEN REDDINE,
Daha önce kesin suretle verilmiş İdari Yargı Kararı mevcut olduğundan farklı yargı mercileri arasında karar kesinleştiğinde 12/6/1979 tarihli 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 14.Maddesi mucibinde OLUMSUZ GÖREV UYU$MAZLIGI çıkarılmasına, kararın bu haliyle kesinleşmesi halinde 2247sayılı yasanın 15. Maddesi gereğince daha önce görevsizlik verilmiş olan Idari Yargı Mercii dosyasının Îzmir 8. Îdare Mahkemesinden istenilmesi ile dosyanın ihtilafinın halli için UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ'NE GÖNDERİLMESİNE..."
5. İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliğince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümenin görev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesinin birinci fikrasının (e) bendi 
"Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
e) Kanunlarda õngõrülen cezalari vermek.
şöyledir:

7. 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486 Numaral Kanun'un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
(Değişik: 23/1/2008-5728/66 md.)
Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kamununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararinda belli bir fiilin muayyen bir süre zarfinda yapılmasını da emredebilir. Emredilen filin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafindan yerine getirilir.

Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır."
8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâka, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumakamacıyla;a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idarî yaptırımların türleri ve sonuçları
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) Idarī yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Idarî yaptirım kararlarımn yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır.'
9. 5326 sayılı Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir 
“(1)Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasımı öngördüğü haksızlık anlaşılır."
10. 5326 sayıh Kanun'un "Genel Kanun Niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kamunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
11. 5326 sayılı Kanun'un “Kamunilik İlkesi" başlıkh 4. maddesi şöyledir:
"(1)Hangi fiillerin kabaħat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.
(2)Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktari, ancak kamunla belirlenebilir."
12. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptirımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
13. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
“(1) Idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarīyaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının gõrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ."
14. 5326 sayılı Kanun'un "Çeşitli Kabahatler" üst başlığı altında düzenlenen "Emre aykırı davranış" başlıklı 32.maddesi şöyledir:
“(1) Yetkili makamlar tarafindan adli işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezasi 

verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafindan karar verilir.
(2) Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
(3) 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kamununun 526ncı maddesine diğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmış sayılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir 

16. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (.…) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürūlebilecektir.

17. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idariyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.." hükmüne göre ise,adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
18. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kisa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladiğı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine,işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

19. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
20. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uyulmamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü;
22. Dava, 1608 sayılı Kanun uyarınca Belediye Encümenince verilen idari para cezasına ilişkin kararların kaldırılması istemiyle açılmıştır.

23. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

24. Íncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un 1, maddesi uyarınca; davacı şirketin idari para cezası ile cezalandırılmasına ve işyerinin faaliyetten men edilmesine karar verildiği, ancak işyerinin faaliyetten men edilmesine ilşkin ayrıca idari yargıda dava açılmadığının dosya kapsamıyla anlaşıldığı ve talebin idari para cezasının kaldırılmasına ilişkin 

bulunduğu kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun'un 16, maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
25. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Izmir 1. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan başvurunun reddi ile, Hakimlikçe verilen 15/01/2024 tarih ve Değişik İş No.2023/10882 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
. HM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan BAŞVURUNUN REDDİ ile, Hakimlikçe verilen 15/01/2024 tarih ve Değişik İş No.2023/10882 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Uye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/190KARAR NO : 2024/303KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davalı idâreye ait çöp toplama aracının karayolunda seyir halindeyken, davacıya ait mağazanın tentesine çarpmasısonucu oluşan maddî zararın tazmini için açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsamında, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci :Ö.M 

Vekili : Av. S.P 
Daval : Fatih Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B.T.D 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, maliki olduğu İstanbul ili, Fatih ilçesi, .. Mahallesi, ... Cad., No:94 adresinde bulunan mağazanın dış kısmında bulunan tentenin 11/12/2022 tarihinde idareye ait hizmet aracının (atık toplama aracı) çarpması sonucu kırıldığını ve zararını oluştuğunu, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 20.121 TL maddi zararının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı idare vekili, yasal süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
3. İstanbul 11. İdare Mahkemesi 31/01/2024 tarih ve E.2023/776 sayıl kararı ile, davanın idarenin hizmet kusuru nedeniyle açılan bir tam yargı davası olduğu, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"..2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde; "İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davalari; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelemesinden, Fatih Belediye Başkanlığına ait 34 FM 6058 plakalı hizmet aracinın 11/12/2022tarihinde davaciya ait Istanbul Ili, Fatih Ilçesi, …. Mahallesi, …. Cad., No:94 adresinde bulunan tekstil mağazasının diş cephesinde bulunan tentesine çarparak kırması sonucu uğranlan 20.121,00-TL maddi zararın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle bakalan davanın açıldıği, işbu davanın idarenin hizmet kusuru nedeniyle açılan bir tam yargı davası olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının gõrev alanına girdiği sonucuna varılmıştır...'
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yaptığı başvuru üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir,
B. Olumlu Görev UyuşmazhığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Bilindiği gibi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'mun 1. maddesinde, Kanun'un amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un trafikle ilgili kurallari, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasıı ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunları görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu Kanun'un karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.

2918 sayılı Kanun'un 85. maddesinin birinci fikrasında, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne   u d u  ' d m da u d n mu d    u n   c u d n d  p c  d cm  cn u ue a u e cuaa du u dt ua uce u e  d ue   ' c ua a tn u man  me uu    ea    a e   e  u un u  d    a    u 
Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'un 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde, “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." hükmü bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 02.02.2015 tarihli ve 2015/1 Esas, 2015/43 Karar sayıli, 15.02.2016 tarihli ve 2016/29 E., 2016/65 K. sayıli, 27.11.2023 tarihli ve 2023/485 E., 2023/714 K. sayılı kararlarinda da "2918 sayıli Kanun'un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen karari gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği," denilmek suretiyle bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.


Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gõre Danıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir 

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...2918 sayılı Kanûnun, "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde "İşleteni veya sâhibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kânundan doğan sorumluluk dâvâları adli yargıda görülür…." kuralına yer verilmiş olup "bu Kanûndan doğan sorumluluk dâvâları'ifadesiyle, 2918 sayılı Kanúnda yer alan hukûki sorumluluğa ilişkin kuralların uygulanacağı dâvâlarla sınırlı biçimde görevli yargı merciine vurgu yapılmıştir.

2918 sayılı Kanúnun "Hukůki sorumluluk ve sigorta" başlıklı sekizinci kısmında; araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukůki sorumluluğu; başka bir anlatımla motorluaraçların karıştığı trafikkazaları sonucu ortaya çıkan zarar nedeniyle araç sâhiplerinin ve işletenlerin hukûki sorumluluğu düzenlenmiştir.
2918 sayılı Kanûnun huküki sorumluluğa ilişkin sekizinci kısmında yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Devlet ve diğer kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların karıştığı kazalar nedeniyle araçișleticisi olan kamu idâreleri ve kuruluşlarına karşı açılacaklar da dâhil bütün araç sâhibi ve işleticilerine karşıaçılan dâvâların görüm ve çözümünün adlī yargının görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dâvácının mâliki olduğu tekstil mağazasının dış cephesindeki tenteye dâvâlı belediyeye ait çöp toplama aracının çarpması sonucu zarar oluştuğundan bahisle tazminâta hükmedilmesi istemiyle dâvâ açıldığı dosyanın incelenmesinden anlaşılmaktadir.

Söz konusu zararın, dâválı idâreye ait çöp toplama aracının kara yolu üzerinde seyir hâlinde iken tenteye çarpması sonucu oluştuğu iddia edildiğinden, dâvânın araç işletenin hukûki sorumluluğu esaslarına göre çözümlenmesi gerekmekte olup, Devlet ve diğer kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların karıştığı kazalar nedeniyle araç işleticisi olan kamu idâreleri ve kuruluşlarına karşı açılacaklar da dáhil bütün araç sâhibi ve işleticilerine karşıaçılan dâvâların görüm ve çözümü 2918 sayılı Kanúmun 110. maddesi uyarınca adli yargının görev alanına girdiğinden, dâvâlı idâreye ait çõp toplama aracının çarpması nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini istemiyle açılan dâvânın adlī yargı merciince çözümlenmesigerekmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin E:2015/1, K:2015/43 ve E:2016/29, K:2016/65 sayılı kararları da bu görüşüdestekler niteliktedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
9. 2918 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıkl 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, parkyeri, garaj, yolcu ve eşya terminali,servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para õdenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolununbağlantısını sağlayandeniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarina ayrilan kisımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
10. 2918 sayılı Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliğıyapılarak yürütülür.

a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur 
b) Görev ve yetkiler 

1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıkhı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemelerıyapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak (Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
11.2918 sayılı Kanun'un “Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 25/6/2010-6001/34 md.) Karayolunun yapımi, bakamı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür.
Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapısında yapacakları ve esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda;
a) Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,
b) Çalışmalari, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamhılığını sağlayarak, trafik akımını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen ariza, engel ve benzerlerini en kisa zamanda ortadan kaldirarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmek,
d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı süresince; kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılması ve benzerlerini yaparak güvenli geçiş sağlamak ve yaya yollarımı trafiğe açık bulundurmak,
Zorundadırlar.
Bu çalışmalar sirasinda meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller bütün sorumluluk, bunlari yaratan kişilere ait olmak üzere zabıtaca kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ödetilir.

(Dördüncü fikra mülga: 18/1/1985 - KHK 245/16 md.)
(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar fiil başka bir suç oluştursa bile ayrica 7200 oo0 lira para cezası ile cezalandirirlar."
12. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesiyle değişik "Görevli ve yetkili mahkeme" başlıklı 110. maddesi şöyledir:
"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargida görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olmasi,bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
13.2918 sayılı Kanun'un geçici21. maddesi şöyledir:
"(Ek: 11/1/2011-6099/15 md.)
Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz 
B. Yargi Kararı
14. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
“.…Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayirimına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştir. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, hakhı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakalabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kamun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kollari arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak 

yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldıği, bu suretle kisa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz komusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykarı değildir.Îtirazın reddi gerekir .."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idare vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacının mâliki olduğu tekstil mağazasının dış cephesindeki tenteye, dâvâlı belediyeye ait çöp toplama aracıın çarpması ve tentenin kırılması sonucu oluştuğu ileri sürülen zararın, faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
18. Dosyanın incelenmesinden; davalı idâreye ait çöp toplama aracının, karayolu üzerinde seyir hâlinde iken,davacıya ait işyerinin tentesine çarpması sonucu tentenin kırılması nedeniyle zararın oluştuğu ileri sürüldüğünden, davacının 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan karayolunda gerçekleşen kaza-çarpma nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep ettiği anlaşılmaktadır.

19. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fikrası ile öngörülen.bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
20. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan kaza nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, İstanbul 11. Ídare Mahkemesinin 31/01/2024 tarih ve E.2023/776 sayıl1 görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 31/01/2024 tarih ve E.2023/776 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar 

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Davalı idarenin çöp aracının, davacıya ait işyerinin tentesine çarpmasıyla oluşan zararın, idari hizmet kusurundan kaynaklandığı ve tazmin için açılan davanın idari yargıda görülmesi gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/192KARAR NO : 2024/302KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalıya, eksik çalışılan güne ilişkin ödenen ücretin iadesi amacıyla yürütülen icra takibi sonrasında, davalının vaki itirazı üzerine İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Sağlık BakanlığıVekili : Av. E.$ Davalı: Y.K Vekili : Av.D. Z 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 11 Nolu Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalının, 16/03/2022 tarihinde bir gün göreve gelmemesi nedeniyle hakkında inceleme yapıldığını ve yersiz maaş iadesinin tahsili amacıyla 937,08 TL kişi borcu çıkarıldığını, söz konusu borcun davalı tarafiından rızaen ödenmemesi üzerine aleyhine asıl alacak ve ferileri toplamı olan 997,39TL'nin tahsili için Turgutlu İcra Müdürlüğünün E.2023/2757 sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini ancak bu takibin itiraz üzerine durduğunu belirterek, haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır,
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Turgutlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/02/2024 tarih ve E.2023/230, K.2024/27 sayılı kararı ile, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….Tüm dosya kapsamının incelenmesine; davacı kurum tarafindan davalı aleyhine mahkememize açılan işbu davaya yōnelik olarak õncelikle Turgutlu Icra Müdürlüğü'nün 2023/2757 Esas sayılı takip dosyasının tetkiki neticesinde davacı kurum tarafindan davalı aleyhine 10.03.2022 tarihinde 1 (bir) gün izinsiz göreve gitmemesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz maaş iadesinin tahsili amacıyla takip başlatıldığı anlaşılmış olmakla bu hususta Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı İçtihadı gözetilerek ve benzer mahiyetteki T.C Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 25/06/2018 tarih, 2017/120 Esas-2018/410 Karar sayılı ilamı da dikkat-i nazara alındığında taraflar arasındaki somut uyuşmazlığın çözümü noktasında idare hukukunun ilkeleri doğrultusunda idari yargının görevli olduğu, HMK'nın 114/1-b maddesinde yargı yolunun caiz olmasının dava şartıolarak düzenlendiği, bu nedenle mahkememizce yargı yolu caiz olmadiğından bahisle davanın usulden reddine karar 

vermek gerekmiş..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Manisa 1. Ídare Mahkemesi 21/03/2024 tarih, E.2024/180 sayıh kararı ile, 2004 sayılı Kanunun 67.maddesinde düzenlenen takip hukukuna özgü itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"..2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun "Ilamsız takip" başlıkhı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde ilamsız icra takibinin yöntemi gösterilmiş; "Takip talebi ve muhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazıile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş; "Ödeme emri ve muhtevası" başlıkhı 60.maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce õdeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65.maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş; 66. maddesinde, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağıkurala bağlanmıştır.

Aynı Kanunun "Ítirazın iptali" başlıklı 67. maddesinde; "(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. …" hükmü yer almıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 2. maddesinde, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkemenin, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi olduğu kuralına yer verilmiştir.

Kamu Zararlarının Tahsiline Îlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fikrasında, kamu zararlarının 6'ncı maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle a) Kontrol, denetim veya inceleme, b) Sayiştayca kesin hükme bağlama, c) Yargılama sonucunda tespit edileceği; 12. maddesinde de, kamu zararından doğan alacakların, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarımın a) Rızaen ve sulh yolu ile ödenmek, b) 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak, c) 2004 sayılıKanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği düzenlenmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; 11 Nolu Aile Sağlığı Merkezinde Aile Hekimi olarak görev yapan davalıya,16/03/2022 tarihinde bir gün göreve gelmediği gerekçesiyle Manisa Il Sağlık Müdürlüğünün 11/04/2023 tarih ve 869sayılı işlemiyle, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca 937,08-TL kişi borcu çıkarıldıği, söz konusu borcun davalı tarafindan rizaen õdenmemesi üzerine davacı tarafindan Turgutlu Icra Dairesinin 2023/2757 esas sayılı dosyasında ilamsız icra takibi başlatıldığı ve 13/07/2023 tarihli ödeme emrinin düzenlendiği, bu ödeme emrinin davalıya tebliği üzerine davalı tarafindan 21/07/2023 tarihinde itiraz edildiği, söz konusu itirazın iptali ile iptaline karar verilen tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatiına hükmedilmesi istemiyle de bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarida yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; idareler tarafindan tespit edilen kamu zararlarının muhataplarinca rizaen ödenmemesi üzerine, 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği, bu Kanun kapsamında başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın iptali istemiyle genel hükümler dairesinde alacaklı tarafindan dava açılabileceği, 2004 sayılı Kanunun 67. maddesinde düzenlenen, takip hukukuna õzgü itirazın iptali davasının da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

Bu durumda; ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın iptali ile iptaline karar verilen tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
"Bu Kanun'un amaci; Sağlık Bakanlığının (…) belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayularının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amaciyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve mali hakları ile hizmetin esaslarını düzenlemektir."
6. 5258 sayılı Kanun'un"Tanımlar" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir 

mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir.
Aile sağlığı çalışanı; aile hekimi ile birlikte hizmet veren hemşire, ebe, sağlık memuru gibi sağlık elemanıdır."
7. 5258 sayılı Kanun'un "Personelin statüsü, hak ve yükümlülükleri" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasi hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarakçalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.

Aile sağlığı çalışanlari, Sağlık Bakanlığı tarafından uygun görülen ve aile hekiminin de görüşü alınarak,kurumlarınca muvafakatı verilen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli arasından seçilir ve bunlar sözleşmeli olarak çalıştiırılır. Bu suretle eleman temin edilememesi halinde, Sağlık Bakanlığı, personelini bu hizmetler için görevlendirebilir. Ihtiyaç duyulması halinde, Türkiye'de mesleğini icra etmeye yetkili ve 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinin (A) bendinin (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerindeki şartlari taşıyan kamu görevlisi olmayan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanları; Sağlık Bakanlığının önerisi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine sözleşme yapılarak aile hekimliği uygulamalarını yürütmek üzere aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları altmış beş yaşına kadar çalıştırılabilir.

Sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar ve bunların kadroları ile ilişkileri devam eder. (Değişik ikinci cümle:11/10/2011-KHK-663/58 md.) Bu personelin, sözleşmeli statüde geçen süreleri kazanılmış hak derece ve kademelerinde veya kıdemlerinde değerlendirilerek her yıl işlem yapılır ve bunlar talepleri halinde eski görevlerine atanırlar. Sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta iken aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı statüsüne geçenlerden önceki sözleşmeli personel statüsüne dönmek isteyenler, eski kurumlarındaki boş pozisyonlara öncelikle atanırlar ve bu madde kapsamındaki çalışmaları hizmet sürelerinde dikkate alınır.

Kadroya bağlı olarak veya sözleşmeli personel pozisyonlarında görev yapan personelden Sağlık Bakanlığınca aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı olarak görevlendirilenlere, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına BağlıSağlıik Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmaz. Bunlara, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak aşağıdaki fikrada belirlenen miktarların yarısını aşmamak üzere tespit edilecek tutarda õdeme yapılır.
Sözleşme yapılan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarına, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre belirlenen en yüksek brüt sözleşme ücretinin aile hekimi için (6) katıni, aile sağlığı çalışanı için (1,5) katımıaşmamak üzere tespit edilecek tutar, çalışılan ay sonuçlarinın ilgili sağlik idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içerisinde ödenir. (Ek cümle : 4/7/2012-6354/ 12 md., Değişik ikinci cümle: 20/8/2016-6745/59 md.) Aile hekimlerine ve aile sağliığı çalışanlarına ihtiyaç hâlinde, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde belirtilen yerlerde haftalık çalıişma süresi ve mesai saatleri dışında nöbet görevi verilir. (Ek cümle: 2/1/2014-6514/52 md.) Bunlara entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde artırımlı ücretten yararlananlar hariç olmak üzere, 657 sayılı Kanunun ek 33üncü maddesi çerçevesinde nõbet ücreti ödenir 

8. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2.maddesi şöyledir:
“1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargi kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç Ilişkileri" üst başlıklı, "A. Koşulları've "I. Genel olarak" başlıklı 77. maddesi şöyledir:
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyigeri vermekle yükümlüdür.


şöyledir:
Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanmasi durumunda doğmuş olur."
10. 6098 sayılı Kanun'un "B. Geri vermenin kapsamı" ve "I. Zenginleşenin yükümlülüğü" başlıklı 79. maddesi 
"Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sirasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kismıdışında kalam geri vermekle yükümlüdür.

Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksizın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür."
11. 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'nun "Icra daireleri" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur'
12. 2004 sayılı Kanun'un “İlamsız takip" başlıkı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş;"Takip talebi ve muhtevası" başlıkh 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası" başlıklı 60, maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde,süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

13. 2004 sayılı Kanun'un "Para borcu ve teminat için takip" başlıklı 42. maddesi şöyledir:
"Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/8 md.) Yabancı devlet aleyhine ilamsiz takip yoluna başvurulamaz 
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Idari yarginın görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz'
14. 2004 sayılı Kanun'un "a) Itirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/2/1965-538/37md.)
(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacakli; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir 

Îtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.(Mülga dördüncüfikra: 17/7/2003-4949/103 md.)

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı sakhıdır.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alımr."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi,
B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

17. Dava, 11 Nolu Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalıya, eksik çalışılan güne ilişkin ödenen ücretin iadesi amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.

18. Dosyanın incelenmesinden; 11 Nolu Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalının,16/03/2022 tarihinde bir gün göreve gelmemesi nedeniyle hakkında inceleme yapıldığı ve inceleme neticesinde göreve gelmediği halde tarafiına maaş ödemesinin yapıldığının tespit edildiği, yapılan bu maaş ödemesinin iadesi amacıyla 937,08 TL kişi borcu çıkarıldıği, söz konusu borcun davalı tarafindan rizaen ödenmemesi üzerine aleyhine asıl alacak ve ferileri toplamı olan 997,39TL'nin tahsili için Turgutlu Icra Müdürlüğünün E.2023/2757 sayılı dosyasıyla takibe geçildiği, takibin davalının itirazı üzerine durması üzerine, haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle dava açıldığı; dava konusu alacak iddiasının sebepsiz zenginleşmeden kaynaklandığı, ortada iptal talebine konu bir idari işlemin bulunmadığı, yine idari eylem veya işlemden kaynakhı bir menfaat ihlalinin ve kişisel hakkın doğrudan bozulmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla davanın idari yargı yerinde görülmesini gerektirir bir dava türünün olmadığı anlaşılmıştır.
19. Diğer taraftan, idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, yani davalımutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda davalı her zaman idaredir. Uyuşmazlık konusu davada husumet yöneltilen davalının gerçek kişi olduğu, idareye husumet yöneltilmesini gerektiren bir konu bulunmadığı ve bu bakımdan da asıl olarak sebepsiz zenginleşme kaynaklı alacağa ilişkin davanın idari yargı yerinde görülmeyeceği açıktır.

20. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi 67, maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı idare tarafindan, 67, maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davasi açılmiştir.

21. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddeden, sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargıyerinde görülmesi gerektiği açıktir.

22. Bu duruma göre, idari işlemin iptali veya tam yargı davası niteliğinde olmayan, gerçek şahsa karşı açılan ve idareye husumet yöneltilmesini gerektirecek nitelikte olmayan, Icra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve cözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Manisa 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulū ile Turgutlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/02/2024 tarih ve E.2023/230, K.2024/27 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Turgutlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/02/2024 tarih ve E.2023/230, K.2024/27 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 
08/07/2024 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/204KARAR NO : 2024/441KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 2918 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesi uyarınca düzenlenen aday sürücü belgesinin iptali işlemine karşı açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.K 
Davah : Ankara Valiliği Trafik Denetleme Sube Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Ankara Valiliği Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, 0,42 promil alkollüolarak araç kullandığından ve 2918 sayılı Kanun'un 48/5 maddesini ihlal ettiğinden bahisle adına düzenlenen 21/12/2023 tarih ve 074371 sıra sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağı ile ehliyetin geri alınmasıişleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 9. İdare Mahkemesi 27/12/2023 tarih ve E.2023/2247, K.2023/2631 sayıh kararı ile, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15-1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"..Dosyanın incelenmesinden, davacinın Ankara ili, Mamak Ilçesi, Natoyolu Caddesi, Nata Vega AVM yanımevkisi uygulama noktasında 21.12.2023 tarihinde saat 23:10'da 06 DF …. plakalı araç ile seyir halinde iken 0,42promil alkollü olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5.maddesini ihlal ettiğinden bahisle Ankara 06Trafik Denetleme Șube Müdürlüğünce 21.12.2023 tarih 074371 sira numaralı tutanak ile ehliyetinin 6 ay süre ile geri alınması üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere,bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağından, sürücü belgesinin geri alınması işlemine karşı açılan davanın görüm ve çözümünde; 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinin 1. fikrasi, ilgili Yönetmeliğin 160. maddesinin 1. fikrası ve 5328sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
4. Davacı, bu kez sürücū belgesini geri alma talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği 27/02/2024 tarih ve 2024/514 D.Íş, K.2024/514 sayıh kararı ile, itiraz eden tarafindan yapılan başvurunun, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığından, idari yargı görevli olduğundan görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olay ve talep kapsamı ile yüksek mahkeme kararı birlikte değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Yasanın Ek 17/3 maddesi uyarınca düzenlenen "sürücü belgesinin iptali" idari yaptırımına karşı yapılacak başvuruyu inceleme görevi 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 3, 19 ve 27. maddeleri gereği Idare Mahkemelerinin görevi dahilinde olup,sulh ceza hakimliklerinin görevi içerisinde bulunmadığı anlaşıldığından Hakimliğimizce görevsizlik kararı verilmesi gerekmektedir ancak daha öncesinde muterizin Ankara 9.Idare Mahkemesi'ne başvurduğu ve mahkemenin 27/12/2023 tarihli 2023/2247 esas ve 2023/2631 karar sayılı kararı ile "davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine" karar verildiği ve kararın itiraz edilmeden kesinleştiği görülmüştür.

Hakimliğimizin itiraza konu başvuru yönünden görevli olmadığı anlaşılmakla başvurunun görev yönünden reddi ile olumsuz görev uyuşmazlığınınçözümüiçin dosyanın kararın kesinleşmesine müteakip talep ve itiraz edilmesi halinde dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir..."
6. Davacının dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliğince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir 
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
8. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşıhığıda öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) Işyerinin kapatilması
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alikomulmasi,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kamunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"
10. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir 
“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarîyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kiși ile ilgili olarak idarî yargıın görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ."
11. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı: " başlıklı 48. maddesinin beşinci ve onikinci fikraları şöyledir:
"Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürūcüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürūcü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.

Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır."
12.2918 sayılı Kanun'un "Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" başlıklı 112. maddesi şõyledir:
"(Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarinın yetkilendirildiği häller hariçolmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında yazılı "100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 nci maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.

Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararıörnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.

Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde hakılır.

Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasında askeri araç sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır."
13. 2918 sayılı Kanun'un “Aday sürücülük" başliklı Ek 17. maddesi şöyledir:
"(Ek: 12/7/2013-6495/22 md.) İlk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler.

Aday sürücülüğün süresi, aday sürücülerin sürücü belgelerinin iptal edilme ve yeniden sürücü belgesi alma şartlari ile diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

Aday sürücülerle ilgili olarak yönetmelikte belirtilen iptal edilme şartlarının oluşması hâlinde, bu Kanunun 6nci maddesinde sayilan görevliler tarafindan sürücü belgeleri iptal edilir.

14. 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Aday sürücülük" başlıklı Ek 3. maddesi şöyledir:
“(Ek:RG-17/4/2015-29329) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir sebeple sürücü belgesi iptal edilmiş olup da yeniden sürücü belgesi alanlar, belgenin alındiğı tarihten itibaren iki yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilir.

Aday sürücülük süresi içerisinde 2918 sayılı Kanunun;
a) 47 nci maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin üç kez ihlal edilmesi,
b) 48 inci veya 118 inci maddelerine istinaden sürücü belgelerinin geri alınmasıi,
c) 51 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
ç) 53 üncü maddesinin ikinci fikrasının üç kez ihlal edilmesi 
d) 74 üncü maddesininüç kez ihlal edilmesi,
e) Koruyucu tertibatın kullanılması ile ilgili 78 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi veya araç cinsine bakalmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi veya toplam 75 ceza puanının aşılması durumunda sürücü belgesi trafik gõrevlilerince iptal edilir.
Belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için; sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hali bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı ve varsa iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması zorunludur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde idari yargının gõrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, alkollü olarak araç kullandığından bahisle davacının 2918 sayılı Kanun'un 48/5 maddesi uyarınca adına düzenlenen 21/12/2023 tarih ve 074371 sıra sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağı ile ehliyetin geri alınması işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

18. Uyuşmazlık Mahkemesince, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayıli Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun birlikte incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde.diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare 

mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmış iken; 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan yeni düzenleme ile Kanun'da yer alan göreve ilişkin maddenin değiştirildiği ve idari yaptırımlarla ilgili Kabahatler Kanunu hükümlerine uygun değişikliğin yapıldığı sonucuna varılmış, 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, "diğer kanunlarda kabahat karşılığında õngörülen belirli bir süre için, ……. ehliyetin geri alınmasi, ……gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar sakhıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle,2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetilerek, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle yapılan itirazların adli yargıyerinde görüleceğine karar verilmiştir.

19. Dava dosyalarının incelenmesinden, Ankara Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü görevlilerince yapılan denetim sırasında, aday sürücü belgesi sahibi davacı adına, alkollü olarak araç kullandığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca 21/12/2023 tarih ve 074371 sira sayıli, 6 ay süreli "Geçici Olarak Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağı" yanında, ayrıca, aynı tarihli olan ve davacının imzasının bulunduğu "Aday Sürücünün Belgesinin Iptaline Dair Tutanak" düzenlendiği anlaşılmıştır.

20. Konuya ilişkin olarak Ankara Valiliği, İl Emniyet Müdürlüğünce Sulh Ceza Hakimliğine sunulan 02/02/2024tarih ve 2024/514 sayılı yazıda, "..…21.12.2023 günü saat 23:10 sıralarında 06 DF …. plaka sayılı araç sürücüsü 12499984624T.C. Kimlik mumaralı aday sürücü M.K 'a yapılan alkol ölçümünde 0.42 promil alkollü olduğu anlaşılmıştır. Aday sürücüMetahan KARATAŞ'a ait Mamak Îlçesinden verilme 35647 belge numaralı aday sürücü belgesinin daimi olarak iptal edildiği..."hususları belirtilmiştir,
21. Davacmın idari yargi yerinde verdiği dilekçesinde "21/12/2023 tarih ve 074371 sıra sayılı sürücü belgesi geri alma tutanağı ile ehliyetin geri alınması işleminin iptali", adli yargı yerinde verdiği dilekçesinde "sürücü belgesini geri alma talebi" ifadelerine yer verdiği, açık bir şekilde "aday sürücü belgesinin daimi olarak geri alınması işleminin iptali" şeklinde bir ifadeye yer vermediği görülmekte ise de aday sürücü olan davacının alkollü olarak araç kullandığının saptandığından bahisle,sürücü belgesinin 6 ay süreyle geçici olarak geri alımması yanında, aynı tarihli, Aday Sürücünün Belgesinin İptaline Dair Tutanak da düzenlendiği ve davacının her iki tutanakta da imzasının bulunduğu, dolayısıyla her iki yaptırımdan aynı anda haberdar olduğu ve dava dilekçelerinde ortak şekilde ehliyetin ve sürücü belgesinin geri alınması işleminin iptalini talep ettiği dikkate alındığında uyuşmazlığın, "davacının aday sürücü belgesinin daimi olarak geri alınması işleminin iptali" şeklinde kabulü gerektiği değerlendirilmiştir.

22. Yukarıda anlatılan nedenler ile sürücü belgesinin belli bir süre için geri alınması değil iptal edildiği hususu dikkate alındığında bu kararın idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 19. maddesi kapsamında bulunmadığı açıktır.

23. Încelenen uyuşmazlıkta, sürücü belgesinin iptaline ilişkin kararın idarenin tek taraflı bir şekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu, bu durumda 5326 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından, aday sürücü belgesinin iptali işlemine karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Ankara 9. Ídare Mahkemesinin 27/12/2023 tarih ve E.2023/2247, K.2023/2631 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 9. Ídare Mahkemesinin 27/12/2023 tarih ve E.2023/2247, K.2023/2631 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/07/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Ûye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/205KARARNO : 2024/447KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Mülkiyeti davacıya ait taşınmaza, üzerindeki ağaçlara ve bostanlık ekinine zarar verildiği iddialarıyla ve uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci :S.C 

Vekili : Av. Ü.C 
Davallar : I-Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Ö. B 
2-Yüksekova Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M. G. Y 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, V.K , .. ada, .. parsel numaralı taşınmazın maliki olduğunu, müvekkiline ait taşınmazın Yüksekova Büyükçay Deresinin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından üstlenilen ıslah çalışmaları neticesinde zarar gördüğünü, 2019 yılından itibaren yapılan dere ıslahı çalışmaları nedeniyle müvekkilinin taşınmazındaki kavak ve meyve ağaçlarının söküldüğünü, dere ıslahından dolayı dere yatağının genişletilerek buradan alınan toprak kütlelerinin müvekkilinin taşınmazına taşındığını, iş makinelerinin müvekkilinin taşınmazından geçerek taşınmazıkullanılamaz hale getirdiğini, ekinlerine zarar verdiğini belirterek, dava konusu taşınmaza, dere yatağından alınan toprak ve molozun taşınmasından dolayı taşınmazda yarattığı değer düşüklüğü için şimdilik 2.000 TL, dava konusu taşınmazda bostan ekildiğinden, taşınan toprağın bostanlığa zarar vermesinden dolayı bostanlık ekini için şimdilik 2.000 TL, dava konusu taşınmazdabulunan keşif sonrası tespiti mümkün olacak olan kavak ve elma ağaçlarının dere yatağının genişletilmesi amacıyla kesilmesinden dolayı oluşan şimdilik 2.000 TL, dava konusu taşımazın dere yatağına uzanan kısmında dere yatağının güvenlik şeridi ve duvarla örülmesinden dolayı sulama imkanının tamamen kısıtlanması ve tarlanın kuruması sebebiyle oluşan şimdilik 2.000 TL, dava konusu taşınmazın eski haline gelmesi ve eski verimine kavuşması için harcanacak emek ve mesaiye karşılık şimdilik 2.000 TL olmak üzere toplamda şimdilik 10.000 TL maddi zararın, zarar itibaren işleyecek değişen oranlarda en yüksek avans faizi (ticari faiz) ile birlikte tahsili istemiyle Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 2. Ídare Mahkemesinin 12/05/2022 tarih ve E.2022/1269 sayılı ara kararı ile, davanın doğru hasım olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, Tarım ve Orman Bakanlığınınhasım mevkiinden çıkarılarak,Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün hasım mevkiine alınmasına karar vermiştir 
3. Davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüvekilinin talebi üzerine, Van 2. İdare Mahkemesinin 06/03/2023 tarih ve E.2022/1269 sayılı ara kararı ile, davanın doğru hasım olan Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğü ve Yüksekova Belediye Başkanlığıhusumetiyle incelenmesi gerektiğinden, Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğü yanında Yüksekova Belediye Başkanlığının da hasım mevkiine alınmasına karar vermiştir.

4. Davalı Yüksekova Belediye Başkanlığı vekili, süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde; Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fil neticesinde meydana gelen zararın tazminine ilişkin davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, davanın görev yönünden reddini talep etmiştir.
5. Van 2. İdare Mahkemesi 26/01/2024 tarih ve E.2022/1269 sayıh kararı ile, davalı idarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Uyuşmazlığa konu olayda, davacının maliki olduğu bir kısım mal varlığı değerlerinin davalı idarenin eylemleri nedeniyle zarar gördüğünün iddia edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davanın konusunun, davalıidarece kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile taşınmaz üzerinde yer alan bir kısım yapıların yikılması nedeniyle oluşan zararın tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmakta olup, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b 

maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."
6. Davalılardan Yüksekova Belediye Başkanlığı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazhğıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
7. YargıtayCumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir, Kararın ilgili kismı şöyledir:
".…Bilindiği gibi, Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılan tam yargı davaları idari dava türleri arasında sayılmiştir.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollan, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklari muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamındayargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atiıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.Yargitay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.02.1959 tarihli ve 1958/17 Esas, 1959/15 Karar sayılı kararında da aynıhususlar vurgulanmiştir.

Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı tarafindan maliki olduğu taşınmazının bulunduğu bölgede yapılan dere islah çalışması nedeniyle taşınmazının ve taşınmaz üzerindeki mahsulün zarar gördüğünden bahisle zararın ödenmesi talebinin Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğü tarafindan reddedildiği, bunun üzerine yukarida belirtilen zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.

Mülkiyeti davacıya ait taşınmazave üzerindeki ağaçlara ve mahsule zarar verildiği iddialarıyla meydana gelen zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur.
Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup, haksız filden doğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır..."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir,
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Danıştay Başsavcısı uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10.maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir :
"…2577 sayılı İdârî Yargılama Usúlü Kanûnunun 2. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde, idâri işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukûka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan "iptal dâvâları"; (b) bendinde ise, idâri eylem ve işlemlerden dolayi kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan "tam yargı dâvâları" idâri dâvá türleri arasında sayıldığından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla idâre tarafindan kamu gücü kullanılarak tek taraflıiradeyle tesis edilen işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazhkların idârî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.
Idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak hazırladığı plan ve projeye göre meydana getirdiği tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idârenin bu eylemlerinden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan tam yargı dâvásı açılabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Dere yatağının duvarla örülmesinden dolayı tarlasını sulama imkânının kısılandığıni, dere yatağından idârece alınan toprağın taşınması sırasında taşınmazında değer kaybı oluştuğunu ve meyve ağaçlarının kesilmesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sūren dâvácının bu iddialarına gõre idarece hazırlanan plan ve projeye uygun olarak yapılan ıslah çalışması sirasında E.1958/17, K.1959/15 sayıh Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında belirtilen şekilde taşınmaza kamulaştirmasiz el atma sayılabilecek bir filin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, "Taşkan Koruma Inşaatı Projesi" kapsamında Belediye ile imzalanan protokole göre Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce 6200 sayılı Kanuna göre yürütülen kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanúnun 2. maddesinin (1-b)işaretli bendi uyarınca idârî işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler 

tarafindan açılan tam yargı davaları kapsamında idârî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir..."
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK 

11. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 11/02/1959 tarihli E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III. Bölūmü
"İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanumuna uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, biramme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devletmalı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya molozyiğılması neticesinde meydana gelen zararlarin tazmini davasi da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulüyoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Yüksekova Belediye Başkanlığı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2, maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiğı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde anılan davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, dere islah çalışmaları sırasında davacrya ait taşınmaza dere yatağından alınan toprak ve molozun dökülmesinden dolayı ortaya çıkan değer düşüklüğü ile toprağın bostan ekinine verdiği zararın, taşınmazdaki kavak ve meyve ağaçlarının dere yatağının genişletilmesi amacıyla kesilmesinden dolayı oluşan zararın, taşınmazın dere yatağına uzanan kısmında dere yatağının güvenlik şeridi ve duvarla örülmesinden dolayı sulama imkanı tamamen kısıtlanan tarlanın kurumasınedeniyle oluşan zararın ve taşınmazın eski haline gelmesi için gerekli olan emek ve mesaiye karşılık gelecek zararın karşılığıolarak 10.000 TL maddi tazminatın faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.

15. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

16. Belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay Içtihadı Birleştirme Kurulu'nun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17,K.1959/15 sayılı kararına yukarıda yer verilmiştir.

17. Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan maliki olduğu Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, V.K, ... ada, ..parsel numaralı taşınmazının bulunduğu bölgede yapılan dere islah çalışması nedeniyle ağaçlarına, ekinlerine ve taşınmazın kendisine zarar verildiği iddialarıyla meydana gelen zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur.

şöyledir:

18. Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup, açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunması karşısında kamu hizmetinden veya hizmet kusurundan kaynaklanmayıp,haksız filden doğan zararların tazmini davasının, õzel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevl bulunmaktadır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalılardan Yüksekova Belediye Başkanlığı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Van 2. İdare Mahkemesinin 26/01/2024 tarih ve E.2022/1269 sayılı görevlilik kararmın kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Yüksekova Belediye Baskanlığı vekilinin görev itirazmın reddine iliskin Van 2. İdare Mahkemesinin 26/01/2024 tarih ve E.2022/1269 savıl GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
K A R ŞI O Y 
Dava, dere ıslah çalışmaları sırasında davacının taşınmazına, üzerindeki ağaçlara ve bostanlık ekinine zarar verildiği gerekçesiyle, uğranılan zararın karşılığı olarak 10.000 TL maddi tazminatın faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı vekili tarafindan maliki olduğu Yüksekova ilçesi, V.K , 103 ada, .. parsel numaralı taşınmazında Yüksekova Büyükçay Deresi'nin dere ıslahı çalışmaları sırasında dere yatağından alınan toprak ve molozun taşınmasındandolayı taşınmazında yarattığı değer düşüklüğü ile taşınan toprağın bostanlığa verdiği zararın, taşınmazda yapılacak keşif sonrası tespiti mümkün olacak olan kavak ve elma ağaçlarının dere yatağının genişletilmesi amacıyla kesilmesinden dolayı oluşan zararın, taşınmazın dere yatağına uzanan kısmında dere yatağının genişletilmesi amacıyla kesilmesinden dolayı oluşan zararın, taşınmazın dere yatağına uzanan kısmında dere yatağının güvenlik şeridi ve duvarla örülmesinden dolayı sulama imkanının tamamen kısıtlanması ve tarlanın kuruması sebebiyle oluşan zararın ve taşınmazın eski haline gelmesi ve eski verimine kavuşması için harcanacak emek ve mesaiye karşılık gelecek toplamda şimdilik 10.o0o,00 TL maddi zararın tazmininin talep edildiği görülmüştür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.maddesinde, idari dava tūrleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

Bu durumda açılan davanın, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun'un 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyle uyuşmazlığın İdari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; davada idari yargı yeri görevli bulunduğundan, adli yargının görevli olduğu yolundaki çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/207KARAR NO : 2024/387KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesi kapsamında gerçekleştirilen yıkım nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : R.K 
Vekili ; Av. T. Y 
Davah : Cizre Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. F. I 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacivekili, müvekkilinin Şırnak ili, Cizre ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde, ... Sokak, No:29 adresinde yer alan avlulu iki adet evi ve ahırının, metruk yapı olduğu nedeniyle yıktırılması sonucu oluştuğu ileri sürülen maddi zarara karşılık,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 150.00o TL tazminatın ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Mardin 1. Ídare Mahkemesi 14/06/2019 tarih ve E.2019/1262, K.2019/1119 sayılı kararı ile, davacı tarafindan,taşınmazlarının haksız olarak yıkıldığından bahisle uğranılan zararın giderilmesi talebiyle genel hükümler kapsamında yapılan başvurunun reddi üzerine, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca uyuşmazlık konusu miktarın açıkça gösterilerek tam yargıdavası açılması gerektiğinden, 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

3. Davacı vekili yenilediği dilekçede müvekkilinin, Şırnak ili, Cizre ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, .. parsel, ... Sokak,No:29 adresinde yer alan müvekkiline ait konutun metruk yapı olduğundan bahisle, davalı idare tarafindan herhangi bir karar alınmaksızın yıkımın gerçekleştirildiğini, encümen kararı, tebliğ vs. olmaksızın gerçekleştirilen yıkım eylemi neticesinde zararın giderilmesi istemiyle tam yargı davası açılmadan önce idareye ön başvuru yapıldığını ifade ederek, meydana gelen maddi zarara karşılık olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 150.000 TL tazminatın tahsilini talep etmiştir.
4. Mardin 1. İdare Mahkemesi 07/02/2022 tarih ve E.2019/1633, K.2022/227 sayıl kararı ile, davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi 2. Idari Dava Dairesi 25/11/2022 tarih ve E.2022/2208, K.2022/1945sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
".… dava konusudosya incelendiğinde, davalı idare tarafindan yapının yıkıldiğı kabul edilmekte ise de davacının yapısının metruk yapı ilan edilen taşınmazlar arasında bulunması, aynı mahallede davacının taşınmazı dişında ifa edilen yikımların belediyece gerçekleştirilmesi ile Mahkememiz tarafindan defeatle yapılan ara kararlara karşın davalı idarece dava dosyasına bahse konu yıkımın hangi mevzuat kapsamında ve hangi idari karar uyarınca ifa edildiği noktasında herhangi bir bilgi ve belge sumulmadığı hususları birlikte gözetildiğinde: uyuşmazlığın bir idari eylemden değil haksız fiil iddiasından kaynaklanmakta olduğu sonucuna ulaşılmış, tespit edilen yıkam işleminin; kim tarafindan yapıldiği, usulüne uygun olup olmadiğı konularinda inceleme yaparak karar verme görevinin haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümleri gereğince adli yargının görev alanına girdiği kanaatine varılmıştır.
Bu durumda haksız fil niteliğindeki eylem nedeniyle uğramıldığı ileri sürülen Zararın tazmini istemine ilişkin uyuşmazlığın adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerekmektedir 
Yargitay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 11/02/1959 tarih ve E: 1958/17, K: 1959/15 sayılı kararının. 111.Bölümünde; “...başkasının malına ihtiyaca göre el atlabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır. Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksiz filden doğan bir davadan ibaret olacaktır." denilmektedir.
Nitekim, benzer bir konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11/04/2016 tarih ve E:2016/181. K:2016/225 sayılıkararı ile de adli yargının görevli kalındığı gõrülmektedir.

Açıklanan nedenlerle, davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1 -a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine.…."

5. Davacı vekili bu kez, aynı nedene dayalı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplamda 1.000 tazminatın yıkım tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Cizre 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/10/2023 tarih ve E.2022/1149, K.2023/884 sayılı kararı ile, davanın idari eylem nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkin olduğundan yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle görevsizlik ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazi yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadiğını inceleyip karara bağlamalıdır.
Anayasanın 125 inci maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğanzararı õdemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kõtü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir ve bu idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Kamu hizmetlerini yürütmekte görevli bir kamu kurum veya kuruluşunun kendisini görevli kılan kanunlarda gösterilen hizmetlerden birinin yürütülmesi sırasında hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi sebebiyle kişilereverdiği zararın tazmini istemine ilişkin davada, kamu hizmetininyöntemine uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun olarak işletilip işletilmediğinin ve hizmet kusuruyla zarara sebep olunup olunmadiğının saptanması görevi idari yargı yerine aittir. (Yargitay 17. Hukuk Dairesi 2013/11334 Esas 2014/15018Karar Sayılı flami)

Ídare hukukuna dair mevzuatla davalı idareye verilen can ve mal emniyetini tehdit ettiği için metruk binaların yıkılması görevinin icrası kapsamında gerçekleştirilen eylemin idare fonksiyonu çerçevesinde cerayan ettiği, bu konuda alınmış bir idari kararın bulunmamasının söz konusu eylemin idari niteliğinin ortadan kalkacağı anlamına gelmeyeceği, bu yönüyle dava konusu yıkımın, kamu gücü ayricalıkları kullanılarak idare hukukunun uygulanma sahasında gerçekleştirildiği görüldüğünden bu eylemden doğan zararın tazmini istemine dayanan bakalan davanın idari yargının görevinde kaldığı ve işin esasının karara bağlanması gerektiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 22 nci maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Iki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargitayca belirlenir."
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunu'nun( 2247 sayılı Kanun)" Hüküm Uyuşmazlığı "başhıkhı 1 inci maddesi şöyledir.

" Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari (2) yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
2247 sayılı Kanun'un" Hüküm Uyuşmazlığı "başlıklı 24 üncümaddesi şöyledir:
" 1 inci maddede gösterilen yargi mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığıın varlığı kabul edilir."
Yapılan yargilama sonucunda tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde, YARGITAY HUKUK GENEL KURULUNUN 04/11/2015 güncel tarihli 2015/17-225 esas 2015/2370 karar sayılı ilami, Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 26.02.2015 tarih, 2015/493 Esas, 2015/557 Karar sayılı ilam ve 17.H.D. Yerleşmiş içtihatları dd gözönüne alındığında davanın idari eylem nedeni ile maddi tazminat istemine ilişkin olduğu, mahkememizin yargi yolu nedeniyle görevsiz olması nedeniyle davacının dava dilekçesinin reddine ve Mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur 

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenler uyarinca;
1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, DOSYANIN UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE ."
7. Davacı vekilinin olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvuruda bulunduğu hususu da gözetilerek,Cizre 1. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 16. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Danıştay Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir;

"Dava dosyasının incelenmesinden, Cizre İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından metruk binalar hakkında yapılan çalışma sonucu düzenlenen rapor doğrultusunda gereğinin yapılması için 23.10.2017 tarihli ve 64569-2017sayılı yazı ile davalı Belediye Başkanlığına bildirimde bulunulduğu, Emniyet Müdürlüğünün anılan yazısı ekindeki listede adresleri belirtilen ve halkan can ve mal güvenliğinin sağlanması için daha korunaklı håle getirilmesi veya yıktırılması gerektiği değerlendirilen metruk yapılar ile ilgili olarak davalı Belediye tarafindan yıkım çalışmalarının yürütüldüğü, bu kapsamda 29.12.2017 tarihli ve 41086151/1813 sayılı yazi ile metruk yapı olarak tespit edilen yapının 10 gün içinde tamir edilip tehlikeleri ortadan kaldırılmadığı takdirde Belediyece yıktırılacağının davacıya bildirildiği ve bu yazının gereğinin yerine getirilmediğinden bahisle söz konusuyapıların Belediye ekipleri tarafından yıktırıldığı, davacı tarafindan 21.02.2019 tarihinde Belediye Başkanlığına yapılan başvuru ile yapıların, yıkılacak derecede hasarlı olmadığı belirtilerek, yıktırılan yapıların yeniden inşa edilmesi için maddi destek sağlanarak zararının giderilmesinin istenildiği, bu başvurunun reddi üzerine yıkım nedeniyle uğranıldığı õne sürülen zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kamu hizmeti yürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının saptanmasınıgerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, uyuşmazlığın çözümünün 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca tam yargi davası kapsamında idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 15.05.2023tarihli ve 2023/166 E., 2023/351 K. sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir.

Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği anlaşıldığından, Mardin 1.Idare Mahkemesinin 07.02.2022 tarihli ve2019/1633 E., 2022/227 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
B. Danıştay Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
10. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı dūşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir 

"…Dosyalarda yer alan belgelerin incelenmesinden, Cizre Ilçe Emniyet Müdürlüğü tarafindan metruk binalar hakkında yapılan çalışma sonucu düzenlenen rapor doğrultusunda gereğinin yapılması için 23/10/2017 tarihli ve 64569-2017 sayılı yazi ile davalı Belediye Başkanlığına bildirimde bulunulduğu, Emniyet Müdürlüğünün anılan yazısı ekindeki listede adresleri belirtilen ve halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması için daha korunaklı håle getirilmesi veya yıktırılması gerektiği değerlendirilen metruk yapılar ile ilgili olarak davalı Belediye tarafindan yıkım çalışmalarının yürütüldüğü, bu kapsamda 29/12/2017 tarihli ve 41086151/1813 sayılı yaziı ile metruk yapı olarak tespit edilen yapının 10 gün içinde tamir edilip tehlikeleri ortadankaldırımadığı takdirde Belediyece yiktırılacağımn davacıya bildirildiği ve bu yazının gereğinin yerine getirilmediğinden bahisle yapıların Belediye ekipleri tarafindan yıktırıldığı, davacı tarafindan 21/02/2019 tarihinde Belediye Başkanlığına yapılan başvuru ile yapıların, yıkalacak derecede hasarlı olmadıği, yiktırılan yapıların yeniden inşa edilmesi için maddî destek sağlanarak zararının giderilmesinin istenildiği, bu başvurunun reddi üzerine yıkım nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Davaciya ait avlulu iki adet ev ve ahırın yikılmasına ilişkin olarak davalı Belediye tarafindan herhangi bir karar alınmadığı belirtilmiş ise de, yapılarin metruk olduğundan bahisle davacıya gönderilen 29/12/2017 tarihli "Halkın can ve mal güvenliğini tehdit eden, çevre kirliliğine neden olan, kullanılamaz durumda terk edilmiş yapınız 10 gün içerisinde tamir edilip tehlikeleri ortadan kaldırmadığınız durumda tarafimızca yıktiırılacaktır" şeklindeki yazının gereğinin davacı tarafindan yerine getirilmemesi üzerine yıkılmış olduğu göz önünde bulundurulduğunda,anılan yazının, kamu gücüne dayalı olarak davalı Belediyece tesis edilen idari işlem mahiyetinde olduğu ve 3194sayılı Imar Kanunu'nun 39. maddesine dayanılarak tesis edilen bu işlemin icrası amacıyla dava konusu yapıların yıktırıldığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla, imar mevzuatı hükūmleri çerçevesinde kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemin icrası amacıyla uyuşmazlığa konu yapıların yıktırılması nedeniyle uğramldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın,2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (1-b) işaretli bendinde yer alan " idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında idarî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.

Her ne kadar, uyuşmazlığa konu taşınmazın adres bilgilerinin ihtilaflı olduğu, davacının bildirdiği adresin metruk binalar listesinde olmadığı, davacıya ait olduğu belirtilen adresteki binanın farklı bir bina olduğu iddiasında bulumulduğu ve davacıya yapılan bildirimin usulüne uygun olup olmadığının anlaşılamadığı ileri sürülmekte ise de,taşınmaz üzerindeki yapıların davalı idarece tesis edilen idarî işleme dayanılarak yıktırıldığının ihtilafsız olmasınedeniyle, yıktırılan binaya ilişkin bilgilerin doğruluğunun tespiti ile uygulamaya esas idarīişleme yönelik tebligatın usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetiminin de söz konusu idarî işlemin yargisal denetimi konusunda görevli olan idarî yargı merciince yapılacağı tabidir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idarî yargının görevli olduğu düşünülmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 

11. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarindan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)'
13.2577sayılı Kanun'un "Iptal ve tam yargı davaları"başlıkh 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargi davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
14.2577 sayılı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıkhı 13. maddesi şöyledir:
"1. Îdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren biryıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Görevli olmayan adli (.…) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz."
15. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun "Yıkılacak derecede tehlikeli yapılar" başlıklı 39. maddesi şöyledir:
"(Değişik fikra:4/7/2019-7181/12 md.) Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiği valilikçe tespit edilen metruk yapılar ile bir kismı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafindan tespit edilen yapılarin sahiplerinin adrese dayalı nüfus kayit sistemindeki adreslerine tehlike derecesine göre bunun izalesi için belediye veya valilikçe üç gün içinde tebligat yapılır. Yapı sahibine bu şekilde tebligat yapılamaması hâlinde bu durum tebligat yapan idarenin internet sayfasında 30 gün süre ile ilan edilir ve tebligat varakası tebliğ yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabıla tespit edilir.Malik dişında binada ikamet amaciyla oturanlara da ayrica tahliye için tebligat yapılır.
(Değişik fikra:4/7/2019-7181/12 md.) Tebligatı veya ilanı müteakip 30 günü geçmemek üzere ilgili idarece belirlenen süre içinde yapı sahibi tarafindan tehlikeli durumun ortadan kaldırılmaması hâlinde, tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri belediye veya valilikçe yapılır ve masrafi % 20 fazlası ile yapı sahibindentahsil edilir.
Alakalının fakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşılanır. Tehlike durumu o yapı ve civarının boşaltılmasını icabettiriyorsa mahkeme kararına lüzum kalmaksizın zabita marifetiyle derhal tahliye ettirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin, Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik karar 

bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir. " hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

18. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlıik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler."hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

19. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19, madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayıinceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma imkânını tanımıştır.
20. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

21. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davacı vekilince de olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvuruda bulunulduğu hususu da gözetilerek, Cizre 1. Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
22. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOGAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, Şırnak ili, Cizre ilçesi, .. ada, .. parselde kayıtlı taşınmaz üzerindeki davacıya ait iki adet ev ve ahırın yıkılacak derecede tehlike arzettiği nedeniyle yıkılması sonucu oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
24. İdarelerin 3194 sayılı Îmar Kanun'u uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Kanun uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici islah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaștırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, "idari eylem"niteliği taşımaktadır 
25. 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesinde belediye sınırları içinde yer alan ve varlığı kamu için tehlike arz eden binadan belediyelerce yapılacak tebligat üzerine gereğinin ilgilileri tarafından yerine getirilmemesi kaydı ile yıktırılabileceği düzenlenmiş, bu maddede belirtilen sakıncaların giderilmesi için idareye kamu gücünü kullanma yetkisi tanınmıştır. Bu yolla tesis edilen işlemin idari davaya konu edilerek kesin ve yūrūtülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu açıktır.
26. Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait Şırnak ili, Cizre ilçesi, ... ada, .. parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan iki adet ev ve ahırın yıkılacak derecede tehlikeli olduğu ve genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiğinin İlçe Emniyet Müdürlüğünce 23/10/2017 tarihli tutanakla saptanarak yapının yıkılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine Cizre Belediye Başkanlığı Imar ve Şehircilik Müdürlüğünce tehlikeli yapı tespit tutanağı düzenlenerek, yapının sahibi tarafından on gün içinde tamir edilip tehlikeleri ortadan kaldırılmadığı takdirde yıkılacağı yolundaki 29/12/2017 tarihli tebliğ evrakı ile davacıya bildirildiği, yapı sahibi tarafından gereğinin yapılmaması üzerine ilgi yapıların Belediye Ekiplerince yıktırıldığı, davacıtarafından 21/02/2019 tarihinde Belediye Başkanlığına yapılan başvuru ile yapıların, yıkılacak derecede hasarlı olmadığıyıktırılan yapıların yeniden inşa edilmesi için maddi destek sağlanarak zararın giderilmesinin istenildiği bu başvurunun reddi üzerine yıkım nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır 
27, Davacıya ait avlulu iki adet ev ve ahırın yıkılmasına ilişkin olarak davalı Belediye tarafindan herhangi bir karar 

alınmadığı belirtilmişse de; yapıların metruk olduğundan bahisle davacıya gönderilen 29/12/2017 tarihli "Halkın can ve mal güvenliğini tehdit eden, çevre kirliliğine neden olan, kullamlamaz durumda terk edilmiş yapınız 10 gün içinde tamir edilip tehlikeleri ortadan kaldırmadığınız durumda tarafimızca yıktırılacaktır." seklindeki yazının gereğinin davacı tarafından yerine getirilmemesi üzerine yıkılmış olduğu göz önünde bulundurulduğunda, anılan yazının kamu gücüne dayalı olarak davalıBelediyece tesis edilen idari işlem mahiyetinde olduğu ve 3194 sayılı Imar Kanunu'nun 39, maddesine dayanılarak tesis edilen bu işlemin icrası amacıyla dava konusu yapıların yıktırıldığı sonucuna ulaşılmaktadır.

28. Bu durumda, kamu hizmeti vürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2/1.b maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının gōrüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Cizre 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Mardin 1. İdare Mahkemesinin 07/02/2022 tarih ve E.2019/1633, K.2022/227 sayılı görevsizlik kararının kaldınılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Cizre 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin BASVURUSUNUN KABULÜ İLE; Mardin 1. İdare Mahkemesinin 07/02/2022 tarih ve E.2019/1633, K.2022/227 saVılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/210KARAR NO : 2024/305KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:İ.H.Ö

Vekili : Av. G. A 

Davah : Ankara İl Emniyet Müdürlüğü (Gölbaşı İlçe Emniyet Müdürlüğü)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 29/04/2023 tarihinde Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, Haymana Bulvarında müvekkilinin sevk ve idaresindeki .. TD ... plakalı aracın karıştığı maddi hasarlı trafik kazası sonucunda, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce düzenlenen 29/04/2023 tarih ve 95290 kaza sıra numaralı Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının, hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Gölbașı (Ankara) Sulh Ceza Hakimliği 05/05/2023 tarih ve D.İş.No.2023/976 sayılı kararı ile, talebin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan itiraz üzerine, Ankara 1. Sulh Ceza Hakimliği 07/06/2023 tarih ve D.İş.No:2023/5438 sayılı kararı ile, itirazın reddine kesin olarak karar vermiş bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir 

"Trafik kazası tespit tutanağının, kazaya karışan taraflar arasında çıkması muhtemel hukuki yahut cezai uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak, kazanın oluşumu ve olayla ilgili bilgiler içeren ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belgelerden olduğu,
5235 sayılı Kanun m.10'da Sulh Ceza Hakimliğinin görevlerinin sayıldıği, bu kanun ve bu kanunun atif yapmışolduğu ilgili diğer kanunlarda kaza tespit tutanağının iptalinin Hakimliğimizin görev alanına gireceği yönünde hüküm bulunmadığı, kaldı ki 5326 sayılı Kanunda sayılan idariyaptırım olarak kabulünün mümkün olmadığı,
Kaza nedeniyle sürücüler hakkında adli yargının görev alanına giren hususlarda uyuşmazlık başlatılmasıdurumunda ilgili merci tarafindan keşif yapılmak suretiyle kusur durumunun tespiti yoluna gidilebileceği, bu durumda alınacak ilamların kusur durumuna ilişkin esaslı karar niteliğinde olduğu, kaldı kimerci tarafindan verilen karara karşı kanun yolu incelemesinde kaza tespit tutanağına itirazların ileri sürülebileceği, başvuranın kaza tespit tutanağının kaldırılması ve yeniden tespit edilmesine ilişkin isteminin tespit davası açmak suretiyle gerçekleştirilebileceği,
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2020/307 Esas, 2020/348 Karar sayılı ilamına göre idari işlem niteliği bulunmayan is bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazhkların görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğu,
Trafik kazası tespit tutanağının idari işlem niteliğinde olduğu, bu sebeple maddi hasarlı kaza tespit tutanağının iptaline ilişkin istemin Sulh Ceza Hakimliğinde görülmesi olanağının bulunmadıği, idari işlem niteliğinde olan trafik kazası tespit tutanağının iptaline ilişkin istemin idare mahkemesiningörevinde bulunduğu,
Yargitay 12. Ceza Dairesinin 10/10/2013 tarih, 2013/17635-23320 E.-K., Yargitay 4. Hukuk Dairesi'nin 2011/13761 Esas, 2012/14278 Karar, Yargutay 11. Hukuk Dairesi'nin 2006/13872 Esas, 2007/1062 Karar ve Anayasa Mahkemesi'nin 20/06/2015 tarih, 2013/5619 sayili, Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin 2022/528 Esas, 2022/621 Karar sayılı ilamları doğrultusunda Hakimliğimiz görev ve yetki alanında bulunmayan talebin reddine.."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 21. Ídare Mahkemesi 08/08/2023 tarih ve E.2023/1235, K.2023/1065 sayıl kararı ile, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 83., 110. ve 114.; 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 154. ve 156. maddelerine yer verdikten sonra, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9.İdari Dava Dairesi 28/12/2023 tarih ve E.2023/2118, K.2023/2066 sayılı kararı ile itirazın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Olayda, yukarıda metni aktarılan hükümlerin birlikte incelenmesinden, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik" başlığını taşıyan 83.maddesi şöyledir:
"Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabitasinca el konulur.

Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafikzabıtasına gönderilir.
Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşmasıhalinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.

Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabitası veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu 

kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcisıın gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve õlüler kenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır 

Trafik zabıtasi, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazalari, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir."
6. 2918 sayılı Kanun'un “Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veyasahibi Devletve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıdáhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
7. 2918 sayılı Kanun'un “Suç ve ceza tutanakları" başlıklı 114. maddesi şöyledir;
"(Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fikra: 3/5/2006-5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarım ișleyenler hakkında yetki sınırlariı içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı personeli ile Ulaştırma Bakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkili kılınmış personelince tutanak düzenlenir.

Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayriı ceza uygulanır.
(Değişik fikra: 3/11/1988-3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.

(Mülga dördüncüfikra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga beşincifikra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga altıncı fikra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga yedi ve sekizinci fikralar: 3/11/1988  3493/48 md.)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(Ek fikra: 3/7/2003-4916/32 md.) Trafik para cezaları kredi kartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ile yapılan tahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir"
8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin, “Trafik Kazalarına El Konulması"başlıklı 154. maddesi şöyledir:
"Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek "Kaza Tespit Tutanağı" düzenlemek üzere de trafik zabitasinca (polis veya jandarma),
El konulur.
Trafik zabıitasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanağı,örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafindan düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabitasına gönderilir.
b) Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde;
Trafik zabitası ve genel zabıta; iz ve delilleri bozmayacak şekilde belirleyip işaretledikten ve gerekli tespitleri yaptiktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.

Karayolunun trafiğe kapanmasına õlümlü veya ölümle sonuçlanabilecek şekilde yaralanmalı bir kazaya neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçit verilemiyor ise; cumhuriyet savcisının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretleme ve tespitler yapılarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır."
9. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler" başlıklı 156, maddesi şöyledir;
" (Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgili olarakyapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi 
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa õlü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olayyerindeki õlüm veya yaralanma durumu işlenir.

Trafik Kazası Tespit Tutanaği; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmakve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayida düzenlenir.

Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir 
2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabitası ve genel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.

Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevli tarafindan rapor şeklinde de düzenlenebilir.

Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulmasımecburidir.

3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafikkuralımı ihlal ettiğini belirtirler.

4) Karayolu üzerinde õlüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrilmış olması halinde de trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karişanlara verilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarina veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyle yapılır.

Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerinin fotoğraflarınıçekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemediği trafikkazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir 
b) Kaza istatistikleri 
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazasıtespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce õrneğine uygun istatistik formu düzenlenir.

Düzenlenen istatistik formlari, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Íncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞInın davanın çözümūnde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce düzenlenen 29/04/2023 tarih ve 95290 kaza sıra numaralı Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
13. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.

14. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanağı, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği taşımayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek nitelikte 

olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.
15. Bu durumda, davacı tarafından, trafik kazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerinde görülmes:olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gölbaşı (Ankara) Sulh Ceza Hakimliğinin 05/05/2023tarih ve D.İş.No.2023/976 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
B. Gölbaşı (Ankara) Sulh Ceza Hakimliğinin 05/05/2023 tarih ve D.İş.No:2023/976 sayıhı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/212KARAR NO : 2024/425KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle, aynı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın, faaliyetten men kararına ilişkin idari yargı yerinde açılmış bir dava bulunmadığından, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : S.A 
Davalı: Zeytinburnu İlçe Emniyet Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, kendisi hakkında Zeytinburnu İlçe Emniyet Müdürlüğünün 27/01/2022 olur tarihli idari yaptırım karar tutanağı ile, sahibi olduğu daireyi günübirlik kiraya verdiği ancak, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu gereğince genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak anlık veri göndermediğinden bahisle, 1774 sayılı Kanun'un 2. ve Ek 1maddesi uyarınca 18.025 TL idari para cezası düzenlendiğini ancak dairesini günübirlik kiraya verenin kendisinin değil kiracısının olduğunu belirterek, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği 28/09/2023 tarih ve D.Íş No.2023/2061 sayıh kararı ile, başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 1. vd. maddeleri gereğince hakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Zeytinburnu Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünce 05/12/2021 tarihinde yapılan denetimde A.B'a ait dairenin günü birlik pansiyon olarak izinsiz kullanıldığı ve kullandırıldığı tespit edilmiş olup ruhsat ve herhangi bir 

izin belgesi ibraz edilemediğinden dolayı tutanak tanzim edildiği,Zeytinburnu Kaymakamlığınca 1774 sayılı kanun gereğince 18.025 TL para cezası uygulandığı ve Belediye Başkanlığınca ilgili kanun/yönetmelik gereğince mühürlenerek faaliyetten men edilmesi kararı verildiği anlaşılmıştır.

Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi uyarınca idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının gõrev alanına giren kararın da verilmiş olması nedeniyle yapılan başvuru konusunda karar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğu, Yargitay 19. Ceza Dairesi'nin 07/06/2017 Tarih, 2017/1489Esas ve 2017/5444 Karar sayılı kararında "5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesindeyer alan “Ídarîyaptırım kararının verildiği işlem kapsamındaaynı kişi ile ilgili olarak Ídari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." şeklindeki düzenleme karşısında, somut olayda idari para cezasının yanında aracın trafikten men'ine de karar verildiği gözetilmeden, mahkemesince görevsizlik kararı verilmesi gerekirken.…."şeklinde karar verildiği,
Uyuşmazlık Mahkemesinin 10.07.2017 Tarih,2017/407 Esas ve 2017/469 Karar sayılı kararında da"Kabahatler Kanumu'nun; idari yaptırım kararlarıa karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükünı bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aym kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlanri da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır." şeklinde karar verildiği,
Zeytinbumu Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünce 05/12/2021 tarihinde yapılan denetimde dairenin günübirlik pansiyon olarak olarak izinsiz çalıştırıldığının tespit edildiği, tutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereği idari para cezası uygulandığı ve ilgili kanun/yönetmelik gereğince mühürlenerek faaliyetten men edilmesi kararı verildiği, men ile ilgili karar verecek mercinin Idare Mahkemeleri olduğu, idari para cezasının iptalinin de,faaliyetten men kararının kaldırılması ile birlikte istenebileceği, bu nedenle hakimliğimizin görevsiz olduğu,Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında işaret edildiği üzere görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu anlaşılmakla başvuru hakkında aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KARAR : yukarıda ayiklanan nedenlerle ;
1-Başvuruya bakmaktan Hakimliğimizin 5326 sayılı yasanın 1 vd. maddeleri gereğince GÖREVSIZLIĞ1NE, …."
3. Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 5. İdare Mahkemesi 11/03/2024 tarih ve E.2023/2428 sayıhı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dosyasınn incelenmesinden; davacı tarafindan 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'na muhalefet edildiği gerekçesiyle hakkında 18.025 TL idari para cezası uygulanmasına yönelik 27/01/2022 tarihli işlemin iptali istemiyle ilk olarak Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliği nezdinde açılan davada 28/09/2023 tarih ve Değişik İş No:2023/2061 sayılı kararı ile verilen görev yönünden ret kararının kesinleşmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar Bakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/09/2023 tarih ve Değişik Iş No: 2023/2061 sayıl kararında faaliyetten men kararından da bahsedilmişse de; davacı tarafindan, hem Bakırkõy 1. Sulh Ceza Hakimliği hem de Mahkememiz nezdinde yalnızca idari para cezasının iptaini talep ettği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta; 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesi hükmü uyarınca verilen idari para cezalarına karşı açılan davaların görüm ve çözümüne ilişkin özel bir düzenleme bulunmaması, dava konusu idari para cezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım niteliğinde olması ve dava konusu işlem dahilinde davacı ile ilgili olarak idari yarginın görev alanına giren bir kararın da bulunmaması hususları göz önünde bulundurulduğunda, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Nitekim, benzer uyuşmazlıkta verilen Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/01/2024 tarih ve E:2023/639, K:2024/4sayılı kararı da bu yöndedir.."
5. İstanbul 5. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel 

kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kamunun hükümlerine göre yapılır.
Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dışındadır."
7. 1774 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon, bekar odalari, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile õzel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günügününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazir bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne,talebi halinde vermek zorundadırlar."
8. 1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
"(Ek: 29/8/1996 - 4178/10 md.)
Bu Kanunun uygulanması sirasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

(Değişik ikinci fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar 

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirasi, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayu tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye gõre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde õdenir 
(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanumun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar Içişleri Bakanlığı tarafindan belirlenir."
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir;
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1)Bu Kanunun;
a) Idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kamunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.
10. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
11, 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu" başlıklı 27, maddesinin 1. ve 8, fikraları şöyledir.
" (1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir."
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptiırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;

2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca vapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19, maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gūlay DOGAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
14. Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır 

15. Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle verilen ve 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olan idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, aynı eylem kapsamında verilen faaliyetten men kararına ilişkin olarak idari yargıda açılmış bir dava bulunmadığı, 1774 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımların düzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
16. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

17. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 5. Idare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğininin 28/09/2023 tarih ve D.İş No.2023/2061 sayılı görevsizlik kararının kaldıriılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 5. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/09/2023 tarih ve D.İş No.2023/2061 sayıl1 GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/213KARAR NO : 2024/279KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacıın motosikleti ile seyir halinde iken, yola çıkan sokak kõpeğinin saldırması üzerine direksiyon hakimiyetini kaybetmesiyle karayolunda meydana gelen trafik kazası neticesinde uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19/01/2011 tarihinde yürūrlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Y.Ş

Vekili : Av. A.C 

Davalılar : 1- Çeşme Belediyesi Başkanlığı
Vekili : Av. E.U 

2-İzmir Büyükşehir Belediyesi 
Vekili : Av. S. K 

3-İzmir Valiliği 
Vekili : Av. A.K 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin İzmir ili, Çeşme ilçesi, Yalı Mahallesi, 600o Sokak üzerinde motosikleti ile seyir halinde iken, yola çıkan sokak köpeğinin saldırması üzerine direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucunda yaşanan kaza neticesinde engelli hale geldiğinden bahisle, șimdilik 1.000 TL maddi, 500.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalılardan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili, birinci savunma dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. İzmir 7. İdare Mahkemesi 15/09/2023 tarih ve E.2023/1270, K.2023/1666 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi gereğince davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

4. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. Ídari Dava Dairesi 09/01/2024 tarih ve E.2023/3134, K.2024/15 sayılı kararı ile,olayda davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının irdelenmesi suretiyle idare mahkemesince çözümlenmesi gereken nitelikte bir uyuşmazlık olduğundan idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile.mahkeme kararının kaldırılarak, dosyanın esası hakkında bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. İzmir 7. İdare Mahkemesi 15/02/2024 tarih ve E.2024/187 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine ve mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Olayda, davacının meskun mahalde motosikletle seyir halinde iken başı boş bir köpeğin yola firlaması ve davaciya saldırması veya davacının köpeğe çarpması sonucu yaralanmasından kaynaklı maddi ve manevi zararların giderilmesinin istenildiği, bu haliyle uyuşmazlığın yukarıda değinilen mevzuat hükümleri uyarınca başıboş köpeklerin bakım ve gözetim konusunda yetki ve sorumlulukları olan davalı idarelerin hizmet kusurlarının olup olmadığının irdelenmesi suretiyle idare mahkemesince çözümlenmesi gereken nitelikte bir uyuşmazlık olduğu ve dolayısıyla idari yargının görevli olduğu sonucuna varıldığından, davalı Izmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın görev itirazının reddi gerektiği sonucuna varılmıştır...

6. Davalı Izmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili tarafından süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;

"….2918 sayılı Kanun'un 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde, "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trajik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır./ Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açilabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." hükmü bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 02.03.2015 tarihli ve 2014/834 Esas ve 2015/79 Karar sayıli, 02.02.2015 tarihli ve 2015/1 E., 2015/43 K. sayıli, 15.02.2016 tarihli ve 2016/29 E., 2016//65 K. sayılı kararlarinda da; "2918 sayılıYasanın 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan kararları ve konuya ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesi kararları göz önünde bulundurulduğunda, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, olayda; davacının yaralanmasına sebep olan kazanın karayolundaki eksikliklerden (tek yön, azami hız tabelası ile girilmez işaretinin bulunmamasından ve yaya geçişini düzenleyen işaret, işık ve levhaların bulunmamasından) kaynaklandığı ve bu durumun trafik güvenliği ve denetimi kapsamında bulunduğu" denilmek suretiyle bu tür davaların çözümünde adli yargımın görevli olduğu vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiğdüşünülmektedir..."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcılığının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Danıştay Başsavcısı uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….2918 sayıhı Karayolları Trafik Kanûnunda hukukî sorumluluğa ilişkin düzenlemeler “Hukûkî Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı 8. kısımda bulunan 85 ve devamı maddelerinde yer almakta olup, sorumlu olarak motorlu araçişleteni ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi belirlenmiştir. Buna gõre, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafindan kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklardır.Kanúnun 106. maddesinde, kamu kuruluşlarına ait araçların neden olduğu zararlara ilişkin sorumluluk da 85 ve devamı maddeleri gereğince işletenin huküki sorumluluğuna ilişkin hükümlere tâbi kılınmıştır. Ozel hukuk ya da kamu hukúku kişisi olması fark etmeksizin Karayolları Trafik Kanunu gereğince sorumluluk, motorlu araç işleteni ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ile sınırlı tutulmuş, idarenin hizmet kusuru kapsam dışı bırakalmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin başlığı daha önce "Yetkili mahkeme" iken, bu başlık 11/01/2011 târihli ve 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile "Görevli ve Yetkili Mahkeme" olarak değiştirilmiştir. Maddenin taslak gerekçesinde; ".…Idâri ve adlî yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklari, trafik kazalarından kaynaklanan davaların görülmesinde sürekli bir belirsizliğe, gecikmelere ve hak kayıplarına yol açmaktadır. Teklif, sözü edilen belirsizlikleri, hukuk devletinin ve trafik/tehlike sorumluluğunun yapısal özelliği içinde gidermektedir. Zarar görenin kamu gõrevlisi olmasi, adlí yargı görevini etkilemez. Karayolları Trafik Kanunu, ne kamu araçları ve ne de o araçlar içinde bulunan zarar gören kamu görevlileri bakımından -doğru olarak- bir ayırım yapmamıştır. Yasanın amaci,karayolu trafiğinin ve araçların ürettikleri risklere dayalı hukukta yeknesak çözüm düzeni oluşturmaktr. Yargısal görev (usûl) de bu amacın dışında değildir. Bir bașka yönüyle teklif, yargı sistemindeki "görevsizlik tartışmalarının yükünü" ortadan kaldırmakta ve hak arama özgürlüğü ile âdil yargılanma hakkanı güçlendirmektedir. Görev kuralınıüretme münhasır yetkisi, Anayasaya aykırı olmamak kaydı ile yasama organına aittir (Any.m.142)..." ibarelerine yer verilmiş, komisyonun değişiklik gerekçesinde ise değişikliğin amacı açık bir şekilde belirtilerek; “... Sonuç olarak kamuya ait olan araçların sebebiyet verdiği trafik kazaları ile hemzemin geçitlerde meydana gelen tren-trafik kazaları Karayolları Trafik Kamununa bağlı kılınmış, bu uyuşmazlıklarda görevin adli yargıda olduğu yönünde düzenleme yoluna gidilmiştir. Ayrıca Karayolları Trafik Kanumunun sorumluluk hukuku yönünden benimsediği "İşleten" terimi ile (m. 85) yine aynı Kanunda kamuya ait araçlar yönünden benimsenen "aidiyet" terimi (m.106)arasında sorumluluk bağı yönünden bir ayrıma gidilemeyeceği hususunun Kanun düzeyinde açıklığa kavuşturulmasıve kamuya aidiyetin kategorik farklılığı (mülkiyet, sımrlı ayni hak, sözleşmeye dayalı kullanım vb.) işleten kavramıyla bağdaştığı sürece ayrı bir sonuç doğurmayacağıhususları gõz önünde bulundurulmuş ve mülkiyetin yanında diğer tiplerin de kapsanması amaciyla Karayolları Trafik Kanununun değiştirilmesi öngörülen 110 uncu maddesinin birinci fikrasında geçen "işleteni" ibaresinden sonra gelmek üzere" veya sahibi" ibaresi eklenmiştir. Komisyon,bu tür kazalarda, zarar görenin kamu gõrevlisi olması hallerinde, farklı bir görev kuralı üretilmesinin özel hukukun sağladığı daha avantajlı duruma karşın, eşitlik ilkesine aykırı olacağı düşüncesiyle farklı bir düzenlemeye gitmemiştir..." ifadelerine yer verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanúnunun, 6099 sayılı Kanûnun 14. maddesiyle değiştirilen 110. maddesinin 

birinci fikrasının Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla açılan dávâda, Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 târihli ve E:2013/68, K:2013/165 sayılı kararıyla "İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına, kamu ya da õzel araç olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farkhı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk dâvâlarının adli yargıda görüleceğini ōngörmektedir. Itiraz komusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askerî idarî yargi, idarî yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek, söz komusu dâvâlarla ilgili olarak yeknesak bir usûl belirlenmektedir. Aynı türdâvâların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak dâvâların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kasa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve söz konusu dâvâların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır." gerekçesiyle itiraz reddedilmiştir.
110. maddede yapılan değişiklik ile "kamu araçlarının" verdiği zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğuna ilişkin olarak 2918 sayılı Kanun'un amacına uygun biçimde adli yargıda görüm ve çözüm esası benimsenmiş olup,madde metninde, taslak ve komisyon gerekçelerinde ve Anayasa Mahkemesi kararinda, hizmet kusurundan kaynaklanan hukukî uyuşmazlıkların da bu kapsamda değerlendirileceğine yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.

2918 sayılı Kanünun, 6099 sayılı Kanun ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde "bu kanundan doğansorumluluk dâvâları" ifadesiyle, 2918 sayılı Kanunda yer alan hukûkî sorumluluğa ilişkin kuralların uygulanacağı dâvâlarla sınırlı biçimde görevli yargı yerinin belirlendiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, görevli yargı yeri belirlenirken, Kanunda motorlu taşıt araçlarının verdiği zararlarla sınırlı biçimde düzenlenen sorumluluk kurallarının, dâvá konusu uyuşmazlığa uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekir.
Karayolları Trafik Kanunu 13 kisımdan oluşan bir kanundur ve her kisımda farklı konular düzenlenmiştir."Hukûkî Sorumluluk ve Sigorta" başlığını taşıyan 8. kısım da 4 bölüme ayrılmış, l. bölümde işletenin hukûk sorumluluğu, 2. bölümde sigorta, 3. bölümde özel durumlar ve 4. bölūmde ortak hükümler düzenlenmiştir. Sistematik açıdan bakıldığında, Kanunun 110. maddesindeki göreve ilişkin düzenlemenin 8. kisımda düzenlenen işletenin sorumluluğuna ilişkin olması gerekir. Dolayısıyla "bu Kanundan doğan sorumluluk dâvâları" ifadesinden kastedilen,Kanun'un 8. kısmında 85 ve devamı maddelerinde düzenlenen sorumluluklara ilişkin dâvâlar olup, bu dâvâlarda adli yargı görevli kılımmıştır. Kamu tüzel kişilerine ait araçların sebep olduğu zararlara ilişkin sorumluluğu düzenleyen 106. maddenin de özel durumları düzenleyen 3. bölümde yer almasi, ardından gelen 4. bölümdeki 110. maddenin sadece böyle bir sorumluluğa (işletenin sorumluluğuna) ilişkin görev kuralını düzenlediğini göstermektedir.
Karayolları Trafik Kanûnunun 110. maddesinin birinci fikrasmın konuluş amaci, hükmün gerekçesinde de belirtildiği üzere, kamu tüzel kişilerini Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen tüm sorumluluk halleri bakımından adlī yargıya tábi kılmak değil, sadece işletenin sorumluluğuna ilişkin davaların adli yargıda görülmesini sağlamaktır.Hükmün, Uyuşmazlık Mahkemesinin anladığı şekilde uygulanması idáre hukükunun kuralları ve Kanumun 106.maddesiyle uyuşmayacağı gibi, kanun koyucuyu böyle bir sistem değişikliği yapmaya sevkedecek (kamu hizmeti niteliğindeki karayollarının yapımı ve bakımı gibi faaliyetlerin yol açtığı zararların tazminine ilişkin dâvâlar hizmet kusuru sebebiyle idârî yargıya tâbiyken, artık bu tür dávâların adlī yargıda görülmesini haklı kılacak) bir gereklilik de bulunmamaktadır. (Doç. Dr. Hasan Petek, Kamu Tüzel Kişilerinin Karayolları Trafik Kanununa Göre HukûkîSorumluluğu, Dokuz Eylül Hukuk Fakültesi Dergisi C:16 Özel Sayıi:2014, s. 3319, 3322)
Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik güvenliğini sağlama ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm tedbirleri belirleme amacını taşıyan 2918 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim Bakanlıği, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı yanında Karayolları Genel Müdürlüğünün de trafik güvenliği yönünden görev ve yetkilerini sayma yoluyla belirlemiştir. Ancak Kanunda, diğer kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafik güvenliği ile ilgili olarak üstlendikleri kamu hizmetlerinden dolayı hukûki sorumlulukları düzenlenmiş değildir.

2918 sayılı Kanunun hukúkî sorumluluk ve sigorta başlıklı sekizinci kısmında; araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukûki sorumluluğu; başka bir anlatımla motorluaraçların karıştığı trafikkazaları sonucu ortaya çıkan zarar nedeniyle araç sahiplerinin ve işletenlerin hukûki sorumluluğu düzenlenmiştir.
2918 sayılı Kanumun huküki sorumluluğa ilişkin sekizinci kısmında yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Devlet ve diğer kamu kuruluşlarına ait motorlu araçları karıştığı kazalar nedeniyle araçişleticisi sıfatıyla kamu idareleri ve kuruluşlarına karşı açılacaklar da dahil bütün araç sahibi ve işleticilerine karşıaçılan dâvâların görüm ve çözümü adli yargının görev alanına girmektedir. Fakat kamu idareleri ve kuruluşlarının,trafik güvenliği ve düzenini sağlamak amacıyla gerek kendi kuruluş kanunlari, gerekse 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göreyürüttükleri hizmetlerin, kamu hizmeti niteliğini taşımaları ve 2918 sayılı Kanunda da kamu idare ve kuruluşlarının sorumluluklarının ayrıca düzenlenmemiş olması karşısında; trafik düzeni ve güvenliği hizmetlerinden kaynaklandığı öne sürülen zararların tazmini istemiyle, ilgili idarelere karşı açılan dâvâların görüm ve çözümü idâríyarginın görev alanına girmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayısı Büyükşehir Belediyesi Kamunu ile belirlenen, 2918 sayılı Kanunda tekrarlanan (çevre ve çevre sağlığı, yol ve kaldırım yapım, bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaya yönelik olarak) belediyelerce yürütülen kamu hizmetinden kaynaklanan huküki sorumluluğun idâre hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi ve bu sebeple açılacak tam yargi dâvâlarının idârî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.
Nitekim Danıştay İdârî Dává Daireleri Kurulunun 08/03/2017 tárihli ve E:2015/1143, K:2017/1070 sayılıkararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06/04/2021 târihli ve E:2018/826, K:2021/426 sayılı kararı da bu görüşüdestekler niteliktedir.

Karayolları Trafik Kanûnunun uygulanmasından doğan sorumluluk dâvâlarıyla ilgili olarak gõrevli yargımerciinin belirlenmesi hususunda bölge idâre mahkemeleri kararları arasındaki aykırılığın; "idârenin hizmet kusuru 

bulunduğu iddiasıyla açılan dâváların idârîyargı mercinde çözümlenmesi gerektiği" yolundaki Danıştay İdârî DâváDaireleri Kurulunun 17/12/2020 târihli ve E:2020/165, K:2020/178 sayılı kararı da aynı yöndedir.
Kamu idâreleri yapmakla yükümlü bulundukları hizmetleri gereği gibi ifä etmekle beraber bu hizmetin işleyişini denetlemek ve hizmetin yürütülmesi sırasında gerekli tedbirleri almakla da yükümlüdür. Idârece bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi ya da hiç işlememesi sonucunda bir zarara sebebiyet verilmiş olması hálinde hizmet kusuru nedeniyle meydana gelen maddî veya mânevî zararlarin tazmini sorumluluğu idâreye aittir.

Dâvâya konu olayın meydana geldiği meskún mahalde belediyelerin trafik güvenliğini sağlama hususundaki sorumlulukları yanında; sâhipsiz hayvanların korunmasi, bakım ve gözetimi, saldırgan olanlarının eğitilmesi ve sahiplendirilmeleri, hayvan bakamevlerinin kurulması gibi görev ve sorumlulukları valilikler ile birlikte yerine getirmeleri gerektiği açık olup; sahipsiz bir köpeğinyola firlaması ve dâvâcıya saldırması neticesinde oluşan zararın tazmini talebiyle açılan dâvânın, idâre hukûku ilke ve kuralları çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dâvâlı idârelerin hizmet kusurundan kaynaklanan zararın tazmini istemiyle açılan dâvânın görüm ve çõzümünde 2577 sayılı Idârî Yargılama Usûlü Kanûnunun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendi uyarınca idârî yargımercii görevlidir."
IV. İLGİLİHUKUK 
A. Mevzuat 
10. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kamun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, parkyeri, garaj, yolcu ve eşya terminali,servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para õdenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların,karayolu araçlarına ayrilan kisimlarinda da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
11. 2918 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu kanun karayollarında uygulanırAncak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dişındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantisını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların karayolu araçlarina ayrilan kisımlarinda da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
12. 2918 sayılı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şõyledir:
(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
"Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafikşube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görevve yetkiler:
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldirmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak."
13.2918 sayılı Kanun'un "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110. maddesi şöyledir:

" (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıi dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda gõrülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
14. 2918 sayılı Kanun'un geçici 21. maddesi şöyledir:
" (Ek: 11/1/2011-6099/15 md.)
Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten õnce idari yargıda ve Askeri Yüksek Idare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz.
15. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 09/07/2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen "Belediyelerin sorumluluğu" başlıklı Ek 1. maddesi şöyledir:
"Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanmasi amaciyla hayvan bakımevleri kurar.

Birinci fikrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafindan hayvan bakmevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. Rehabilite edilen hayvanlar Bakanlıkça oluşturulan veri tabanna kaydedilir. Rehabilitasyon süreci tamamlanan hayvanların, bakımevine getiren belediye tarafindan õncelikle alındıklari ortama birakalmalari esastir.

Rehabilite edilmemiş sahipsiz köpekler, belediyelerce hayvan bakimevlerinde veya geçici ünitelerde kısırlaştırılarak veri tabanına kaydedilir. Geçici ünitelerde yapılan kısırlaştırmalar sonrasında, kõpekler alındıklarıortama birakılmadan önce sağlıklarına kavuşmaları için gerekli tedbirler alınır. Bakanlık da bu kapsamdaki köpeklerin kisırlaştırılmasına her türlüyardımda bulunur."
B. Yargı Kararı
16. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26/12/2013tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararında şu gerekçe ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
“… Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı gōrevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarina göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksõz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargida görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aymı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayirımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. Itirazın reddi gerekir...'
V.İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 

17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalılardan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2, maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede õngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
19. Dava, davacının .. AYD ... plakalı motosikleti ile karayolunda seyir halindeyken, sahipsiz köpeklerin saldırısısonucu motorun hakimiyetini kaybederek kaza yapması ve yaralanması nedeniyle uğradığı zararın, sahipsiz hayvanlar üzerinde denetim ve gözetim yükümlüğü olduğundan bahisle davalı idareler tarafından tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.
20. Tazminata konu edilen zararın bir trafik kazası sonucunda doğmuş olması nedeniyle konuya ilişkin özel düzenleme içeren Karayolları Trafik Kanunu yönünden bir değerlendirme yapmak gerekmektedir. Uyuşmazlık Mahkemesinin 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararını gözeterek, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın/zararların tazmini istemiyle açılan bu davaların da adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği yolunda, istikrarlı kararları bulunmaktadır.

21. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fikrası ile õngõrülen,bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158.maddesi uyarınca, bașta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
22. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürūrlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusunun kabulü ile, İzmir 7. İdare Mahkemesinin 15/02/2024 tarih ve E.2024/187 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İzmir 7. İdare Mahkemesinin 15/02/2024 tarih ve E.2024/187 sayıli GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, Uyeler Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY COKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan 

Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda davacının ... AYD ... plakalı motosikleti ile seyi halindeyken, sahipsiz kõpeklerin saldırısı sonucu motorun hakimiyetini kaybederek kaza yapması ve yaralanması nedeniyle oluştuğu ileri sürülen maddi ve manevi zararın, olayda kusurlu olduğu gerekçesiyle idarelerden tazmini istemiyle açılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şõyledir :
"Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.
a) Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görevve yetkiler:
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca gõrülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak 
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kamun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak."
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununa 09/07/2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen "Belediyelerin sorumluluğu" başlıklı Ek 1. maddesinde de;
"Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurar.

Birinci fikrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafindan hayvan bakımevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. Rehabilite edilen hayvanlar Bakanlıkça oluşturulan veri tabanına kaydedilir. Rehabilitasyon süreci tamamlanan hayvanların, bakımevine getiren belediye tarafindan öncelikle alındıkları ortama birakalmalari esastir.

Rehabilite edilmemiş sahipsiz köpekler, belediyelerce hayvan bakimevlerinde veya geçici ünitelerde kisırlaştırılarak veri tabanına kaydedilir. Geçici ünitelerde yapılan kisırlaştırmalar sonrasında, köpekler alındıklarıortama bırakılmadan õnce sağlıklarına kavuşmaları için gerekli tedbirler alınır. Bakanlık da bu kapsamdaki köpeklerin kısırlaştırılmasına her türlü yardımda bulunur." hükmü yer almaktadır.

Davalı Büyükşehir Belediye Başkanlığı bir kamu tüzel kişisidir. Anılan tüzel kişiliğe bağlı olarak ve kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet gösteren Belediye organlarının eylem ve işlemleri de kamusal nitelikte olup kamu hizmeti kavramıçerçevesindedir. İstemin ileri sürülüş ve olayın gerçekleşme biçimine göre davanın anılan davalıya yöneltilmesinin nedeni de davalı Büyükşehir Belediyesi'nin hizmet kusuruna ilişkindir,
İdarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada "hizmet kusuru" kavramı ile anlatılmaktadır. Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğreti tarafindan kabul edilmiştir. Bu ūç durum; hizmetin hiç işlememesi,hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötü işlemesidir.

Buna göre idare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmeti ile nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlüolup, idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve idari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasının "b" bendi gereğince "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" idari yargı yerinde tam yargıdavası açabilecektir.

İdarenin kendi kuruluş Kanunu'nda belirlenen ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun "Belediyelerin sorum/uluğu" başlıklı Ek 1.maddesi uyarınca yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idareler tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği başıboş sokak köpeklerinin motorsikletiyle seyir halinde bulunan davacıya saldırması üzerine meydana gelen kazadan kaynaklandığı) dolayısiyla başıboş köpeklerin toplanmaması sebebiyle yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında 

uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyıgörevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz 

Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/214KARAR NO : 2024/388KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Tapu maliklerinden istenen döner sermaye hizmet bedelinin ödenmemesi nedeniyle, tescil kararının tapuya işlenmesi isteminin reddine dair tapu müdürlüğū işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Manavgat Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.T.T 

Davalı: Manavgat Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü
Vekili : Av. N. Y 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili müvekkilinin, Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, .. ada, . parsel sayılı taşınmazda bulunan hisselerinin, Manavgat 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2021 tarih ve E.2020/56, K.2021/187 sayılı kararına istinaden Belediye adına tescil edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun, hissedarlardan talep edilen 1.297.50 TL döner sermaye ücretini ödememesi ūzerine, tescil talebinin reddedilmesine ilişkin Manavgat Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğünün 19/09/2023 tarih ve 10053329 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Antalya 1. Vergi Mahkemesi 11/10/2023 Tarih ve E.2023/681, K.2023/724 sayılı kararı ile, davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/l-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine, dosyanın davayı çözümlemekle görevli Antalya İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

3. Antalya 3. Ídare Mahkemesi 20/10/2023 tarih ve E.2023/1370, K.2023/1301 sayılı kararı ile, davanın, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasinın incelenmesinden, Antalya Ili, Manavgat Îlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayili taşınmazda bulunan hisselerin Manavgat 4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27/05/2021 tarih ve E:2020/56, K:2021/187sayılı kararına istinaden Belediye adıa tescil edilmesi istemiyle başvuru yapıldığı, yapılan başvurunun Manavgat Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'nün 19/09/2023 tarih 10053329 sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, idari yargının görev alanı; idare hukuku kuralları içerisinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazhklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.
Tapu sicili ile ilgili hizmetler "Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü" tarafindan yürütülmektedir. Kural olarak,mülkiyetin elde edilmesi, irtifak haklarının konması için tapu siciline kayit zorunludur. İdari bir hizmet olan tapu kütüklerinin tutulması, kütüklerde düzeltme yapılması kanun ile adli yargı mahkemelerinin denetimine verilmiştir.4721 sayılı Kanun'a göre, tapu kayıtları üzerinde yapılacak tescil, terkin ve tashih gibi işlemlere ilişkin davaların çözüm yeri adli yargı yerleridir.

Bakılan davaya konu uyuşmazlık da esasen adli yargıda açılan kamulaştırmasız el atmaya dayalı tazminat davası neticesinde ilgili idarece hükmedilen tazminatlarin ödenmesi üzerine tapuya yapilan tescil talebinden ibaret olduğu, yani taşınmazın tapu kaydında değişiklik yapılmasından, bir başka deyişle, taşınmazın Belediye adına tesciline yönelik talebin reddi yolunda tapu idaresince tesis edilen işlemden kaynaklanmaktadır.
Bu durumda, tapu kaydında tescil yapılması istemiyle yapilan başvurunun reddedilmesine yönelik işleme karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde 4721 sayılı Kanun hükümleri kapsamında adli yargı merciileri görevli 

olduğundan, davanın adli yargı yerinde açılması gerektiği somucuna varılmaktadır 
Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine..."
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/03/2024 tarih ve E.2023/422 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir, Kararın ilgili kismı şöyledir :
"davalı idarenin, davacı tarafin talebini döner sermaye ödenmemesi nedeniyle red karari, idarenin kamu gücünü kullanarak tek taraflı şekilde icra ettiği idari işlemdir. Dolayısıyla bu idari işlemin iptali ancak İdari YargıMahkemelerinde görülecek iptal davası ile mümkündür. Bu nedenle dava konusu idari işlemin iptali için açılmış bu davada mahkememizin yargı yolu yönünden görevsiz olduğu kanaatine varılarak, Antalya 3. Idare Mahkemesi' nin 2023/1370 Esas 2023/1301 sayılı kararı ile aynı taraflar arasında aym konu ve talebe ilişkin açılan davada görevsizlik kararı verildiği anlaşılmakla, her iki yargı kolu arasındaki olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan uyuşmazlığın giderilmesi yönünde aşağıdaki ara karar oluşturulmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1-Davanın görev ve çözümünde idari yargı mercilerinin görevli olduğundan 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanumun 19. Maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın ve bu yöndeki gerekçeli ara kararımizın ve idare mahkemesi dosyası temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesinde bir karar verilinceye kadar ERTELENMESÍNE..

6. Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli yargı dava dosyası ve idari yargı kesinleşmiş karar örneği Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 21 ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşünceleri istenmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazıl Düşüncesi 
8. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde, dâvâcı tarafindan tapu müdürlüğünden talep edilen hususun mahkemece verilen tescil kararının tapuya işlenmesinden ibaret olduğu ve tescil kararının kayıtlara işlenmesi için tapu mäliklerinden istenen döner sermaye hizmet bedelinin ödenmemesi nedeniyle mahkeme kararının tapuya işlenmesine yönelik istemin reddedilmesi üzerine tapu müdürlüğünün bu işleminin iptaline karar verilmesini teminen dâvâ açıldiğı sonucuna ulaşılmaktadır.

Taşınmazin yargı kararı uyarınca dâvâcı belediye adına tapuya tescili istemli başvuru döner sermaye hizmet bedeli ödenmediği için reddedildiğinden ve dâvâcı belediye bu bedeli õdemekten muaf olduğunu iddia ettiğinden,belediyenin döner sermaye hizmet bedeli ödemesinin gerekip gerekmediği hususunun kamu hizmetinin yürütülme biçimine ilişkin kuralları içeren 6083 sayılı Kânun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmekte olup bu yönde inceleme yaparak uyuşmazlığı hükme bağlama görevi, 2576 sayılı Bölge Idare Mahkemeleri, Idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanûnun 5. ve 2577 sayılı Idârî Yargılama Usûlü Kanûnumun 2. maddesi uyarınca idâre mahkemesine aittir.
Bu itibarla, yargı kararı uyarinca taşınmazın belediye adına tapuya tescili sırasında döner sermaye hizmet bedeli õdenmemesi gerektiği ileri sürülerek yapılan başvurunun tapu idâresince reddine ilişkin idârî işlemin iptali istemiyle açılan dâvânın görüm ve çözümünde idârî yargı görevlidir.

Nitekim, aynı başvurudan kaynaklanan ve belediyenin tapu harcı ödemesinin gerekip gerekmediği hususunun değerlendirildiği dâvâ Antalya 1. Vergi Mahkemesinin 22/01/2024 tárihli ve E:2023/686, K:2024/73 sayılı kararı ile hükme bağlanmıştır.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idâri yargının görevli olduğu düşünülmektedir..."

B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınn Yazılı Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".Somut olayda, mahkemece verilen tescil kararının tapuya işlenmesi talebi üzerine, tescil için tapu maliklerinden istenen döner sermaye hizmet bedelinin ödenmemesi nedeniyle tapu müdürlüğünün tescil işlemine ilişkin süreci iptal etmesine ilişkin 19.09.2023 tarihli ve 10053329 sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davaların açıldığı anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, ortada yanlış tutulan tapu kaydının düzeltilmesi ya da tashihine ilişkin bir talebin olmadığı, yine 4721 sayılı Medeni Kanun hükümlerine göre tapu tescili veya özel hukuk hükümlerini ilgilendiren alım, satım ve benzeri işlemlerin de söz konusu olmadiğı, döner sermaye hizmet bedelinin ödenmediği gerekçesiyle tescil işleminin sonlandırılması üzerine, bu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile iptaline karar verilmesinin istenildiği, bu noktada davanın tapuya tescil ya da tashih talebine değil, idare işleminin hukuka aykırılığı iddiasına dayandıği, bu itibarla, belediyenin döner sermaye hizmet bedeli ödemesi gerekip gerekmediği hususumun kamu hizmetinin yürütülme biçimine ilişkin kuralları içeren 6083 sayılı Kanun ve 4 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu mevzuat hükümlerine göre idarenin kamu gücü kullanılarak, resen ve tek taraflı olarak tesis ettiği söz konusu idari işlemin iptaline ilişkin davanın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi gereğince idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulüyle, Antalya 3. Idare Maħkemesinin 20.10.2023 tarihli ve 2023/1370 E., 2023/1301 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
IV. İLGİLİHUKUK 
10. Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Idare Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"1.(Değişik: 24/2/1988 - 3410/1 md.) Ídare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştaydaçözümlenecek olanlar dışındaki:
a) Iptal davalarıni,
b) Tam yargi davalarıni,
c) (Değişik: 8/6/2000 - 4577/2 md.) Tahkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklardan hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları,
d) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler.
2.Özel Kanunlarda Danıştayın görevli olduğu belirtilen ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğudavaları çözümler."
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir;
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
12. 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Kanunu'nun "Döner Sermaye İşletmesi " başlıklı 8. maddesinin 1.,3. ve 6. fikraları şöyledir .

"(1) Genel Müdürlük faaliyetlerinin gerektirdiği araç, gereç, satın alma, bakım, onarım, yapım, sigorta,kiralama, araştirma, tanıtım, temsil ve eğitim giderleri, yurt dışında yürütülecek proje giderleri, kadastro hizmetlerinin yapılmasi, yenilenmesi, güncellenmesi ve benzeri her türlü harcama döner sermaye gelirlerinden karşılanabilir.

(3) Döner sermaye ișletmesince elde edilecek gelirler bu Kanuna ekli (I) Sayilı Tarife Cetvelinde gösterilmiştir. Tarife Cetvelindeki yöresel katsayılar; il ve ilçelerin coğrafi ve ekonomik durumu, nüfusu, gelişmişlik seviyesi, işlem hacmi ve taşınmazların değeri dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça 0,30-3,00 arasında belirlenir Tarife Cetvelinde belirlenen dõner sermaye hizmet bedeli tutarlarını veya oranlarını yarisına kadar indirmeye veya 

enfazla üç katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu fikradaki döner sermaye hizmet bedelleri her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yih başından geçerli olmak üzere artırılarak uygulanır.Yeniden değerleme oranı uygulanmış tutarlar her yıl Genel Müdürlük tarafindan ilan edilir...…
(6) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri, köy tüzel kişileri ve kalkınma ajanslarının kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sayılan görevleriyle ilgili yapılacak tapu işlemlerinden ve münhasıran elektronik ortamdaki verilere ilişkin olmak üzere veri paylaşımından döner sermaye ücreti tahsil edilmez. Ayrica tapu müdürlüklerince gerçekleştirilen her türlü terkin, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Imar Kanununun 18 inci maddesinin üçüncü fikrasında sayılan alanlara yapılan her türlü bedelsiz terk ve bağışlama işlemlerinden, Genel Müdürlük birimlerince sebebiyet verilmiş hataların düzeltilmesi işlemlerinden, ilgililerin kusuru olmaksızın nüfus müdürlüğütarafindan resen gerçekleştirilen maddi hataların düzeltilmesi, tamamlanması ve geri alınması işlemleri neticesinde tapuda yapılan kimlik bilgileri düzeltme işlemlerinden, tapu müdürlüklerince resen yapılan işlemlerden, aile konutu şerhi işlemlerinden ve kat irtifakından resen kat mülkiyetine geçiş işlemlerinden döner sermaye ücreti taħsil edilmez.Veri paylaşımına ilişkin protokol veya sözleşmelerde, döner sermaye hizmet bedellerinin õdenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenebilir"
13. 4 sayılı Bakanlıklara Bağli, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Döner Sermaye İşletmesi "başhıklı 487. maddesinin birinci fikrası şöyledir :
"Genel Müdürlük, ürettiği her türlü tapu, kadastro, harita ve arşiv bilgi ve belgeleri ile sunduğu hizmetlerden gelir elde etmek üzere merkez veya bölge müdürlükleri bünyesinde döner sermaye işletmeleri kurar." hükmüne yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosya sureti ekinde idari yargı kesinleşmiş karar örneğiyle birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOGAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
16. Dava, Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan hisselerin, Manavgat 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2021 târihli ve E:2020/56, K:2021/187 sayılı kararına istinaden davacı Manavgat Belediyesi adına tescil edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin davacı Manavgat Tapu Müdürlüğü'nün 19/09/2023 târihli ve 10053329 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

17. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafindan tapu müdürlüğünden talep edilen hususun mahkemece verilen tescil kararının tapuya işlenmesinden ibaret olduğu ve tescil kararının kayıtlara işlenmesi için tapu mâliklerinden istenen döner sermaye hizmet bedelinin õdenmemesi nedeniyle mahkeme kararının tapuya işlenmesine yönelik istemin reddedilmesi üzerine, tapu mūdürlüğünün bu işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
18. Taşınmazın yargı kararı uyarınca davacı belediye adına tapuya tescili istemli başvuru döner sermaye hizmet bedeli ödenmediği için reddedildiğinden ve dâvâcı belediye bu bedeli ödemekten muaf olduğunu iddia ettiğinden, belediyenin döner sermaye hizmet bedeli ödemesinin gerekip gerekmediği hususunun kamu hizmetinin yürütülme biçimine ilişkin kuralları içeren 6083 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmekte olup, bu yönde inceleme yaparak uyuşmazlığı hükme bağlama görevi, 2576 sayılı Bölge Idare Mahkemeleri, Idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5. ve 2577 sayılı İdârî Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca iş bu davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Antalya 3. İdare Mahkemesinin 20/10/2023 tarih ve E.2023/1370, K.2023/1301 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.


V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Antalya 3. İdare Mahkemesinin 20/10/2023tarih ve E.2023/1370, K.2023/1301 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde oy birliğiyle İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/216KARAR NO : 2024/312KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının satın aldığı ithal aracın, yurt dışında kullanılmış olduğu halde "sıfir araç" olarak beyan edilmiş olmasınedeniyle, araca tasfiye işletme müdürlüğünce el konulması, müsadere edilmesi, aracın trafikten tasfiye edilerek üçüncü bir şahsa ihale yoluyla tesliminin yapılmış olması ve mülkiyetin kamuya geçirilmesinden dolayı mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla, uğranıldığı ileri sürülenmaddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Y.K 

Vekili : Av. M. K 

Davali : Gebze Gümrük Müdürlüğüne izafeten 
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

Vekili : Av. Ç.Ç. Y 

Adli Yargıda 

İhbar Olunanlar :1-Ç.-T Turizm İnşaat ve Sanayi Dış Ticaret Ltd. Sti.
2-İçişleri Bakanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, 34 UP .. plakalı araca Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından aracın kullanılmış olduğu ve bedelinin eksik gösterildiği gerekçesi ile el konulduğunu ve aracın bağlandığını, müvekkilinin anılan lüks aracın kaçak olduğundan haberidahi olmamakla birlikte, aracın vergisini ödememek gibi bir saikinin de katiyen bulunmadığını, müvekkilinin tamamen iyiniyetle, kusursuz ve ayıpsız şekilde edindiğini sandığı araca ilgili Bakanlık tarafından müsadere edilmek üzere el konulduğunu, müvekkiline ait aracın Bakırköy Tasfiye İşletme Müdürlüğü tarafindan 29/01/2014 tarihli e-ihalede 260.000 TL bedelle tasfiye edildiğini, ve alıcısı M.G'e 31/01/2014 tarihinde teslim edildiğini, müvekkilinin hiçbir kusuru ve bilgisi dahi olmadan, tamamen iyi niyetli olarak usulüne uygun şekilde yüksek miktarda bedel õdeyerek edindiği araca el konulması ve tasfiye edilmesi sebebi ile büyük bir mağduriyet yaşadığını, araçtan beklediği faydayı sağlamak bir yana, maddi - manevi bir çok kayba uğradığını ileri sürerek, daha fazla mağduriyet yaşanmaması açısından 34 UP ... plakalı aracın satış bedeli karşılığında şimdilik 1.000 TL'nin faizi ile birlikte taraflarına ödenmesi ve 27/01/2017 tarihinde yürürlüğe giren 6770 sayılı Kanun'un 31.maddesi ve yine 09/05/2017 tarih, 30061 sayılı Yönetmeliğin 5. maddesinin 7. fikrası hükümlerinden müvekkilinin faydalanmasının hali hazırda fili imkansızlığa uğradığından, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Bakırköy Tasfiye İşletme Müdürlüğütarafından el konulan ve tasfiye edilen müvekkiline ait 34 UP .. sayılı aracın satış bedelinin faizi ile birlikte taraflarına ödenmesi ile ilgili işleme dayanak 6770 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu Ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 31. maddesi uyarınca 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na 

eklenen geçici 10. maddesinin (a) bendinde yer alan “Taşıtın tasfiyesinin tamamlanmamış olması" ibaresinin Anayasa'ya aykıri olması dolayısıyla iptali amacıyla dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 29/11/20217 tarih ve E.2017/1488, K.2017/1918 sayıh kararı ile, 2918 sayıl Karayolları Trafik Kanunu'nun 20., 22. ve 110. maddelerinden söz ederek davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"…Dosyanın incelemesinden; davacı tarafindan 6770 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kamunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 31. maddesi kapsamında Gebze Gümrük Müdürlüğü nezdinde 05/07/2017 tarihli başvurusunun zımnen reddi üzerine fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalarak şimdilik 1.000 TL maddi zararın yasalfaiziyle birlikte tazmini ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa eklenen geçici 10/(a) maddesinde ver alan "Tasıitin tasfivesinin tamamlanmamış olması"ibaresinin Anayasanın eşitlik ilkesine aykarı olması nedeniyle mezkur ibarenin iptali amacıyla dosyanın Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışi kişilerin hileli işlemleri ile idare yanıltılarak ülkeye sokulduktan sonra, trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya komu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılıKanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandıği, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımıyapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini dizenleyen diğer kanunlara nazaran õzel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu durumda, 2918 sayıl Kanun'un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen karariı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve anılan Kanun'un trafikle ilgili kurallari, şartları,hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasım ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadiği, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının gõrevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çõzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Istanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesi 25.03.2021 tarih ve E.2019/139, K.2021/234 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davacının davasının kabulü ile 293.566,58 TL'nin el koyma tarihi olan 03/12/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.

5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 22/02/2023 tarih ve E.2021/1634, K.2023/561 sayılı kararı ile,davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/03/2021 tarih, E.2019/139, K.2021/234karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a/4, madesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın, inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısımlarışõyledir:
"...Dava, kamu görevlisinin görevini yaparken kusuru sonucu müsadere edilen araç nedeni ile oluşan ve zarar görenin idare aleyhine açtığı tazminat davasıdır.

Bu yasal düzenlemeler işığında somut uyuşmazlığa bakıldiğında,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırları" başlıklı2. maddesinin (a) bendinde idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarindan dolayı iptalleri için menfaati ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, (b) bendinde de idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları idari yargının görev alanı içinde sayılmıştır. Davanın konusu, davacının aracmın ithalatı aşamasında idarenin hizmet kusurlarısebebiyle davacının uğradığı zararın tazmini istemine ilişkin olup, idari işlemden kaynaklı tam yargı davalarına bakma gõrevi idare mahkemelerine aittir (Emsal Kararlar: Danıştay 10. Dairesi' nin 02/07/2020 tarih, 2020/91 Esas - 2020/2605 Karar sayılı ilami, Danıştay 10. Dairesi' nin 22/01/2019 tarih, 2014/1455 Esas - 2019/790 Karar sayılı

ilami, Yargitay 4. Hukuk Dairesi' nin 2012/14126 Esas - 2013/12250 Karar sayılı ilamı) (Emsal: Dairemizin 2020/1877 Esas sayılı dosyasi, Yargitay 4.HD 2021/757 Esas 2021/1712 Karar , Dairemizin 2021/244 E- 2022/2341K).

Yukarıda açıklanan hususlar gereğince sair yönler incelenmeksizin davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile Ilk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/4. maddesi gereğince kaldırılmasına, görevli mahkemenin idare mahkemesi olması sebebiyle yargı yolu uyuşmazlığından dolayı davanın usulden reddine karar verilmesi yönünde yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine..."
6. İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/03/2023 tarih ve E.2023/69, K.2023/110 sayıl kararı ile, "...Istinaf kararı dikkate alınarak MK 114/1-b maddesine göre yargı yolunun caiz olması dava şartı olup HMK 115. Maddeye göre dava şartlarının mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştirılması ve dava şartlarının bulunmaması halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden, yukarida açıklanan gerekçelerle davanın usulden reddi ile idari yargı yolumun gõrevli olduğuna karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davacının davasının yargı yolu farklılığı nedeniyle usulden reddine..." karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
7. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Idari Yaptırımlar" ana başlıklı Üçüncü Bölümünün "Yaptırım türleri" başlıkh 16. maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıkhı 18. maddesi şöyledir:
(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanilmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idarî yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçiriłmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
10. Bakanlar Kurulunun 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı Ithalat Rejimi Kararı'nın "Genel hükümler" ana başlıklı 7.maddesi şöyledir:
"Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir."
11. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun "Kaçakçılık suçları" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları
"(Değişik: 28/3/2013-6455/54 md.)
(1) Eşyayi, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Eşyanın, gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması halinde, verilecek ceza üçte birinden yarisına kadar artırılır.

(2) Eşyayi, aldaticı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kasmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır 
(3) Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyayi, rejim hükümlerine aykirı olarak 

gümrük bölgesinde bırakan kişi, bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır 
(4) Belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere ülkeye geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayi, hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır 

(5) Birinci ila dördüncü fikralarda tanımlanan fillerin işlenmesine iştirak etmeksizin, bunların konusunu oluşturan eşyayi, bu özelliğini bilerek ve ticarí amaçla satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veyasaklayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(6) Özel kanunları gereğince gümrük vergilerinden kismen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyayi, ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis eden, satan veya devreden ya da bu özelliğini bilerek satin alan veya kabul eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(7) Ithali kamun gereği yasak olan eşyayı ülkeye sokan kişi, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren suçoluşturmadığı takdirde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. İthali yasak eşyayi, bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, aynı ceza ile cezalandirilır.

(8) İhracı kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkaran kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçoluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(9) İlgili kanun hükümlerine göre teşvik, sübvansiyon veya parasal iadelerden yararlanmak amacıyla ihracat gerçekleşmediği hâlde gerçekleşmiş gibi gösteren ya da gerçekleştirilen ihracata konu malın cins, miktar, evsaf veya fiyatını değişik gösteren kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.Beyanname ve eki belgelerde gösterilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasında yüzde onu aşmayan bir fark bulunmasıhalinde, sadece 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır.
(23) (Ek: 18/6/2014-6545/89 md.)Yukaridaki fikralarda tanımlanan suçların konusunu oluşturan eşyanın değerinin fahiş olması hálinde, verilecek cezalar yarisından bir katına kadar artırılır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/61md.) Eşyanın değerinin hafif olması hálinde verilecek cezalar yarisına kadar, pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir."
12.5607sayılı Kanun'un "Tasfiye" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 28/3/2013-6455/58 md.) Bu Kamunda tanımlanan suçların konusunu oluşturması dolayisıyla müsadere yaptırımının uygulanabileceği eşya, sahibine iade edilemez. Kaçak şüphesiyle el konulan kaçak akaryakıt hariç her türlü eşya hakkında, el koyma tarihinden itibaren altı ay, ancak eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçūde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığı veya muhafazasının ciddi külfet oluşturması halinde bir ay içinde, gerekli tespitler yaptırılarak soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafindan tasfiye kararı verilir. Bu süreler içinde karar verilmemesi halinde eşya derhal tasfiye edilir. Bu fikra kapsamında tasfiye edilecek eşyadan tasfiye edilmeden önce numune alınması mümkün olan durumlarda numune alınir, numune alınması mümkün olmayan đurumlarda eşyanın her türlü ayırt edici özellikleri tespit edilir 
(2) (Değişik: 28/3/2013-6455/58 md.) Satılarak tasfiye edilen eşya veya taşıtların satış bedeli emanet hesabına alınır. Tasfiye edilen eşya veya taşıtların sahibine iadesine karar verilmesi halinde, satış bedeli Gümrük Kanumunun 180 inci maddesi hükümleri çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hak sahibine ödenir. Emanet hesabında bulunan tutarın hak sahibineyapılacak ödemeyi karşılamaması halinde aradaki fark, eşyanın imha edilmiş olması halinde ise imha edilen eşyanın bedeli, gümrük idaresince genel bütçenin ilgili tertibinden karşılanarak hak sahibine ödenir.

(3) Elkonulan eşyanın iadesine karar verilmesi halinde, bu kararlariın uygulanmasında yürürlükte olan gümrük ve diş ticaret mevzuati uyarınca işlem yapılır.

(4) Bu Kanunun uygulamasında tasfiye, tasfiye idaresi tarafindan Gümrük Kanunu hükümlerine göre yapılır."
13. 5607 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesi şöyledir:
"(Ek: 18/1/2017-6770/31 md.)
(1) Bu Kanunun 3 üncümaddesinin ikinci fikrası uyarınca gümrük vergilerinin kismen eksik ödenmesi nedeniyle açılan kamudavalarında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce el konulan ve müsadere kararı verilmemiş kara taşıtları ile ilgili olarak;
a) Taşitin tasfiyesinin tamamlanmamış olmasi,
b) Bu maddenin yürürlüğe girdiği ayı takip eden altıncı ayın somuna kadar ilgili gümrük idaresine başvurulmasıve taşıtın ilk iktisabında ödenmesi gereken özel tüketim vergisinin %25'ine tekabül eden tutarın başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili tahsil dairesine ödenmesi,
şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde el koyma kararı kaldırılır ve el konulan aracın sahibine iade edilmesine karar verilir.

(2) Birinci fikrada belirtilen kamu davalarında, eşyanın müsaderesi yerine eşyanın gümrüklenmiş değerinin ödenmesine karar verilir.

(3) Birinci fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Adalet Bakanlığı ve Gümrükve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı müştereken yetkilidir."
14. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar" ana başlıklı İkinci 

Bölümü'nün 235. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir;
"Değişik :28/3/2013-6455/12 md.)
1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler saklı kalmak üzere;
a) Birinci fikranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusundaotuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurumya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydiyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.
b) Birinci fikranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlütalebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satışya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.

c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmişdeğerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

15. 4458 sayılı Kanun'un "Itirazlar" başlıklı 242. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.)
1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

4. Îtirazın reddi kararlarma karşı işlemin yapıldığı yerdeki idariyargı mercilerine başvurulabilir."
16. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.maddesinin değişik 1 numaralı fikrası şöyledir 

"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar."
17. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/7 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/7 md.)
Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araçsahipleri,
1. (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapilacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren ūç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya õzel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2. (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilinyapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,
Zorundadırlar.
b) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrükidareleri bu durumu 15 gün içinde araçsahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satiş veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

d ) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeşit satiş ve devirleri, satış ve devri 

yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kisılayicı herhangi bir tedbir veya kayı bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayitları esas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafindan yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafindan yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye,elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir Idaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüyetkili olup, bu kurumlarsatış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışınısağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kamununun 239 uncu maddesi uyarinca cezalandirilırlar.

Satıs ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylik süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğükamu kurum veya kuruluşları tarafindan yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleri her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisi ve değerli kağıt bedellerinden istisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kağıtların bedelleri, satiış ve devir esnasında noterler tarafindan tahsil edilir ve 1512sayılı Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir. Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidat ödenmez.

1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin her türlüişlem karşılığında toplam 20 Türk Lirası maktu ūcret alınır. Söz konusuücret, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan ücret tutarının o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oraninda artirilmasi suretiyle hesaplanir.

Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri,milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafindan satışı yapılan araçların satıştutanağının bir örneği aracın kayıth olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları alicılarıadına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Içişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir.
e) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alip, bu maddenin birinci fikrasının (a) bendinin (1) numarali alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130 Türk Lirasi, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise her birişlem için 1.000 Türk Lirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilir."
18. 2918 sayılı Kanunu'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985-KHK 245/8 md.; Aynen kabul: 28/3/1985-3176/8 md.)
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bütün araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince 
b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı yerlere göre ait olduğu kuruluşlarca,
c) İş makinesi türünden araçların tescilleri;
1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarınca,
2. (Değişik: 17/10/1996-4199/10 md.) Ozel veya tüzelkişilere ait olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanlanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri, üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca,
d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, Il Trafik Komisyonlarından karar alınmak şartı ile motorsuz taşılardan gerekli görülenlerin tescilleri belediyelerce 

e) (Mülga: 13/2/2011-6111/57 md.; Yeniden düzenleme: 2/1/2017-KHK-680/52 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7072/51 md.) Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığına ait bütün araçların tescilleri Emniyet Genel Müdürlüğünce,
Yapılır, belge ve plakaları verilir.
(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Birinci fikrada sayılanlar dışında kalan bütün araçları tescilleri, araca ait belgelerin düzenlenmesi, kişiselleştirilmesi, kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta aracılıği ile teslimi işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır. Emniyet Genel Müdürlüğü; ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımıyoluyla yapmak üzere, elektronik ortamda oluşturduğu bir ay sûre ile geçerli tescile ilişkin geçici belgeyi basmakve araç sahibine vermek üzere kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya õzel hukuk tüzel kişilerini yetkilendirebilir.

Yetkilendirilen bu gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri, yapacakları işlemleri aralarında düzenleyecekleri protokol çerçevesinde başka gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine de yaptırabilirler. Araca ait kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta yoluyla teslimi, Emniyet Genel Müdürlüğütarafindan belirlenen kamu kurum veya kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerine de yaptırılabilir. Bu işlemlerin yapılmasına dair usûl ve esaslar yönetmelikte belirlenir.(

Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescil belgesinin bir ay içinde teslim edilememesi hâlinde, buna ilişkin olarak araç sahibine sorumluluk yüklenemez.(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Genel hükümlerden kaynaklanan sorumlulukları saklı kalmak üzere, ikinci fikra hükmünegöre yetkilendirilmiş gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine,belirlenen usûl ve esaslara aykırı hareket etmeleri halinde tespitin yapıldığı yerin mülki amiri veya bu konu ile ilgili olarak yetkilendireceği trafik tescil birim amiri tarafından on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescile ilişkin geçici belge, 5237 sayılı Türk Ceza Kanumunun uygulanmasında resmî belge sayılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR.Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
21. Dava, ticari bir şirket adına tescilli, serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile sıfir araç olarak beyan ve ithal edilip.bilahare davacı tarafindan satın alınan hususi aracın yurt dışında kullanılmış ve ithali bu nedenle izne tabi olmasına rağmen sıfır araç olarak beyan edilmesi nedeniyle İstanbul 11. Sulh Ceza Mahkemesinin 17/10/2012 tarih ve D.İş No:2012/613 sayılı kararıile kaçak araca el konulması kararı alındıktan sonra 03/12/2012 tarihinde araca filen el konulduğu ve aracın 29/01/2014 tarihinde açık artırma usulü ile yapılan ihalesinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 16. maddesi kapsamında Bakırköy Tasfiye İşletme Müdürlüğünce satışının yapıldığı ve 15/09/2014 tarihi itibariyle Gümrük Kanunu'nun 235/4 maddesi uyarınca aracın mülkiyetinin kamuya gecirilmesi kararları nedeniyle, davacının; söz konusu aracın beyan edildiğinden farklı sekilde ithalinde bir kusurunun bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla uğradığı maddi zararının tazmini istemiyle açılmiştır.

22. Davalı idare, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. 5326 sayılı Kanun hükümlerinde düzenlendiği şekliyle, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı, idari tedbir niteliğinde bir idari yaptırımdır.4458 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 242. maddesi gereğince, bu idari yaptırıma karşı itiraz yolunun nihai olarak idari yargıyerine yapılacağı düzenlenmiş olmakla birlikte, uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafça idari yaptırıma karşı bir itiraz ya da başvuru yapılmamış, bu yaptırımdan dolayı uğranılan maddi zararın tazmini talep edilmiştir.
23. Olayda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında davalı idarenin sorumluluğuna ilişkin bir iddia, olgu ya da düzenleme bulunmadığından, bu Kanun'un uygulanması söz konusu değildir.

24. Bu durumda, aynı zamanda bir idari işlem olan ve idari tedbir niteliğindeki mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararından dolayı, mülkiyet hakkı ihlal edilen (kişisel hakkı doğrudan muhtel olan) davacının açtığı tazminat (tam yargı)davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır 
25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 29/11/20217 tarih ve E.2017/1488, K.2017/1918 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 29/11/20217 tarih ve E.2017/1488, K.2017/1918 sayılı GÖREVSiZLiK 

KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Başkan Vekili Kenan YAŞAR, Üyeler Doğan AĞIRMAN ve Seyfi HAN'ın KARŞI OYLARl ve OY ÇOKLUĞU ÎLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili: Kenan
Üye: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Seyfi

Başkan Vekili: YAŞAR
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: HAN

Üye: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye

Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
KARŞIOY 
Dava, ticari bir şirket adına tescilli, serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile sıfir araç olarak beyan ve ithal edilip,bilahare davacı tarafından satın alınan hususi aracın yurt dışında kullanılmış ve ithali bu nedenle izne tabi olmasına rağmen sıfir araç olarak beyan edilmesi nedeniyle İstanbul 11. Sulh Ceza Mahkemesinin 17/10/2012 tarih ve D.İş No:2012/613 sayılı kararıile kaçak araca el konulması kararı alındıktan sonra 03/12/2012 tarihinde araca filen el konulduğu ve aracın 29/01/2014 tarihinde açık artırma usulü ile yapılan ihalesinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 16. maddesi kapsamında Bakırköy Tasfiye İşletme Müdūrlüğünce satışının yapıldığı ve 15/09/2014 tarihi itibariyle Gümrük Kanunu'nun 235/4 maddesi uyarınca aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararları nedeniyle, davacının; söz konusu aracın beyan edildiğinden farklı şekilde ithalinde bir kusurunun bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla uğradığı maddi zararının tazmini istemiyle açılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri” başhıklı 5. maddesinde; (Başlığıile Birlikte Değişik:6/12/2019-7196/39 md.)

a) Araçlanı, bu Kanuna gõre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri,sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek.

b) Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,
c) El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek 
d) Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takıp etmek,
e) Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber vermek,
f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,
g) Sürücülerin belgelerini vermek,
h) Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek,işlettirmek, istatistiksel bilgileritoplamak ve değerlendirmek 

i) Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak,
j) Hasar tazminatı ödemelerini hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek,k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak,
Sürücülere ait bilgilerde meydana gelebilecek değişiklikler ve araçlar üzerinde meydana gelebilecek teknik veya hukuki değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıtlayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırılması işlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, Içişleri Bakanlığı tarafıdan ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.
Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartlari,görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar Içişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir." hükmüne,
2918 sayılı Kanun'un “Araçların satiş, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20.maddesinde,
"Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1- (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2- (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak, zorundadırlar,

a) Araçların giriş işlemleriniyapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler,
b) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

c) (Değișik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeșit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşitlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmamasıhalinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.

Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünū içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılıMotorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafindan yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir İdaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışım sağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılırlar.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdūrlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleri her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisi ve değerli kâğıt bedellerinden istisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kâğıtların bedelleri, satış ve devir esnasında noterler tarafindan tahsil edilir ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir. Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidat ödenmez.

1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ūcret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin her türlü işlem karşılığında toplam 20,00 Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusu ücret, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan ücret tutarının o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırilması suretiyle hesaplanir.

Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satış tutanağının bir öreği aracın kayıthı olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları alıcıları adına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğüyetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir 
d) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130,00Türk Lirası, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000,00 Türk Lirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilir." denilmek sureti ile ülkeye gümrük kanalı ile giriş yapan araçların ilk tescil işlemlerinin araç sahiplerinin gümrükten geçişi yapılan araçların tescili için gümrükten cekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmaları gerektiği, bu sırada araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idarelerinin bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüoldukları, tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisinin,gecikme faizinin, gecikme zammının, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılacağı ve araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a)bendinin(1) numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafı hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130,00 Türk Lirası, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere isel her bir işlem için 1.000,00 Türk Lirası idari para cezası verileceği ve tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçların tescil yapılıncaya kadar trafikten men edileceği hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar:" başlıklı 22. maddesinde;
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
Birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.
Nitekim 2918 sayın Yasamn 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “..bu Kanundan doğan sorumluluk - davaları, adli yargıda görülür” Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve 

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz" denilmek sureti ile 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan zararların tazmini istemi ile açılacak sorumluluk davalarında adli yargı yerlerinin görevli olacağıayrıca ve açıkça belirtilmiştir.

2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir: "...Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazhıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alamna giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollanı arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konuşu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır, Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılmasısöz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir..." (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayıli karari; R.G. 27.3.2014, Say1: 28954, s.136-147.)

Anayasa'nın 158 inci maddesinin son fikrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykın bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158 inci maddesi uyarınca, yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlanı ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışı kişilerin hileli işlemleri ile idare, yanıltılarak ülkeye sokulduktan sonra, trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarıın kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazhıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu nedenle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Başkan Vekili Kenan YAŞAR 
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Seyfi HAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/220KARAR NO : 2024/331KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacıların 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davacılar : 1- A.Y 
2-G.B 
3-H.Y 
4-G.Y 
Vekilleri : Av. H.K 
Davah : Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. I.G 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, Ankara ili, Altındağ İlçesi, . Mahallesi .. ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde müvekkillerinin murisine ait tapu tahsis belgesi bulunan gecekondunun 22/04/2013 tarihli ve 2013/4654 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla riskli alan ilan edilen alanda kalması nedeniyle tahliye edilerek yıktırılması üzerine, kentsel dönüşüm bölgesinden kendilerine tapu tahsis belgesine dayanarak bağımsız bölüm verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, söz konusu gecekondunun 1. Etap sınırlarıdışımda kalması nedeniyle kabul edilmemesi üzerine yıkılan gecekondu arsasına denk gelebilecek bir arsanın tapuda müvekkilleri adına tesciline, mümkün olmaması halinde kentsel dönüşüm alanında kendilerine verilmesi gereken 1,5 daire bedelinin rayiçdeğerinin tespiti ile tespit edilen bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsili, bunun da mümkün olmamasıdurumunda gerçek ve güncel müspet zarardan şimdilik 10.000 TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştır.

2. Davalı vekili, süresinde verdiği cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

3. Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/02/2021 tarih ve E.2018/593, K.2021/178 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 08/11/2023 tarih ve E.2021/924, K.2023/1541 sayılı kararı ile, eksik inceleme gerekçesiyle, yapılan istinaf istinaf başvurusunun esastan kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
4. Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/559 sayılı yeni esasına kaydedilen dosyada, Ankara 35. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2023/548 sayılı dosyasının birleştirilmesine karar verilmiş, davalı idare vekilince bu aşamada da yasal süresi içinde yargı yolu itirazı ileri sürülmüştür.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
5. Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/01/2024 tarih ve E.2023/559 sayılı kararı ile, davalının görev itirazının reddine karar vermiştir.

6. Davalı vekili tarafından süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının bir örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcıhğı Talebi 
7. Danıştay Başsavcılığınca, 2981 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilmiş ve dosya Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
".… Adli-idari yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazi kistaslar mevcuttur. Bu kıstaslardan biri de, maddi olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargida görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan OZDEŞ, Recep BAŞPINAR,Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Türk Medenî Kanunu (TMK)'nun 1025. maddesinde bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebileceği, 1027. maddesinde ise ilgililerin yazilı rizalari olmadikça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği kurala bağlandığından, bu kanun hükümlerine göre tapu siciline tescil, tapu sicilinden terkin ya da tapu sicilindeki yanlışliğın düzeltilmesi istemiyle açılacak davaların gerçek hak ile tapu kütüğü arasındaki uyumu sağlama ve varsa bağdaşmazlığı giderme amacına yönelik olması

nedeniyle görüm ve çözümünde Türk Medení Kanunu hükümleri uygulanacağından ve kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili herhangi bir kanunun uygulanması söz konusu olmayacağından, adli yargı mercilerinin görevli olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Davacılar 2981 sayılı Kanun uyarınca murislerine verilen tapu tahsis belgesine dayanarak 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli ilan edilen alanda kendilerine bağımsız bölüm verilmesi istemiyle yapılan başvurunun davalıAltındağ Belediye Başkanlığınca söz konusu gecekondunun 1. Etap sınırları dışında kaldığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, riskli alan ilan edilen bölgede yapılan kentsel dönüşüm projesinde bağımsız bir bölümün kendi adlarına tescili istemiyle adli yargı merciinde dava açmiış ve idarî bir işlemin iptalini istememiş olsa da Türk Medeni Kanunu hükümlerine dayalı mülkiyet iddiasında bulunmamışlardır. Dava açmaktaki asıl amaç, TMK'nun 1025.maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tescil iddiasına dayalı olarak tapu sicilinin düzeltilmesi değil, 2981 sayılıKanun uyarınca düzenlenen tapu tahsis belgesine dayalı olarak gecekondunun bulunduğu kentsel dönüşüm projesi kapsamında idarece kendilerine tapu verilmesini sağlamaktır. Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü, davacıların 2981 ve 6306 sayılı Kamunlara göre hak sahibi olup olmadıklarının belirlenmesini gerektirmektedir.
Başka bir anlatımla, davacılar kadastro veya tapulama çalışmalarına dayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeği yansıtmadıği, bu çalışmalar öncesinde maddi hukuka gõre hak sahibi oldukları halde tapu siciline hatalıkayıt yapıldığı, bu itibarla bu uyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka bir nedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp, 2981 sayılı Kanunda belirtilen şartları taşıdıkları hâlde, gerçek hak sahibi olan idarece kendilerine 2981 ve 6306 sayılı Kanunlar uyarınca tapu verilmemesinin anılan Kanunlara aykirı olduğunu ileri sürerek dava açtklarından, elde etmek istedikleri sonuç, idarece tapu verilmemesi yönündeyapılan uygulamanın hukuka aykıri olduğunun tespitini ve iptalini sağlamaktır.

Görevli yargı kolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalınmaksıizın somut vakıa ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, idarî işlem tesisi suretiyle elde edilmesi mümkün olan hakka ilişkin davanın tapu iptali ve tescil davası olarak nitelendirilmesine itibar edilemez.
Kamu mülkiyetininözel kişilere devredilmesi konusunda idareye geniş yetkiler veren 2981 ve 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi olduğu idarîusûller uygulanaraktespit edilen kişilere idarece tapu verilmesi idarîişlem tesisi suretiyle mümkündür. İdarece bu yönde idarî işlem tesis edilmemesi nedeniyle davacılar aleyhine ortaya çıkan hukuki sonucun ortadan kaldırılması amacına yönelik davanın, idarî davaların görüm ve çözümüyle görevli olan idarî yargı merciince karara bağlanması gerekmekte olup, idarenin kamu gücü kullanarak gerçekleştirebileceği faaliyetinden kaynaklanan davanın adli yargı merciince çözümlenmesinin Anayasa ile benimsenen yargı ayriılığıilkesine aykarı olacağı açıktır.

Nitekim, Danıştay Ondördüncü Dairesinin E.2015/108, K.2017/5884 sayıl; E:2014/9910, K:2016/3681 saylı;Danıştay Altiınci Dairesinin E.2019/8898, K.2020/3953 sayılı ve Uyuşmazlık Mahkemesinin E:2015/45, K:2015/30sayılı ve E:2023/108, K:2023/250 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir. …"
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşūncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
Davaya komu olay incelendiğinde, uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "riskli yapı" yapıkapsamına alınan ve Tapu Müdürlüğü tarafindan "riskli yapı" şerhi konulan dava konusu yapı hakkında davalıidarenin imar uygulamalarına başlamadan önce riskli yapıların yıktırılması amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kama gücünü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği açıktır. Öte yandan davacılar vekilinin talebinin, 2981 sayılı Kanun uyarınca murislerine verilen tapu tahsis belgesinin dikkate alınarak bu Kanun uyarınca yıkilan yapının arsasina denk gelebilecek bir arsanın davacıların adlarına tescilinin yapılmasi, mümkün olmamasıdurumunda kentsel dönüşüm alanında kendilerine verilmesi gereken 1,5 daireye karşılık rayiç değerin tespiti ile yasal faiziyle birlikte kendilerine ödenmesi, bunun da mümkün olmaması durumunda gerçek ve güncel müspet zararlarından şimdilik 10.000 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davalı idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünükullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, 6306 ve 2981 sayılı Kanun'da öngörülen usule uyulup uyulmadığının belirlenmesi gerektiğinden, idari yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir.
Uyuşmazlik Mahkemesinin 27.03.2023 tarihli ve 2023/108 Esas, 2023/250 Karar sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştır.

Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü .. gerekmektedir.

IV. İLGİLİHUKUK 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımrı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrasının (a) ve (b) bentleri şöyledir:

"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari ..."
11. 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Kanun'un 23. ve 24. maddeleri gereğince 31/5/2012 tarihinden on bir yil sonra geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılan; ancak, dava konusu olay tarihinde yürürlükte olan 2981 sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykını Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Imar mevzuatına aykarı yapılar ve gecekondular için yapımn bulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara gõre müracaatedilir.

Bu Kamun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırları dışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir, Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat tarihi sayılır.

Müracaat; Bayindırlık ve Iskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve belediyelerce; diş temsilcilikler için de Dışişleri Bakanhığınca çoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgeleri eklenir.

Müracaat; bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde yapılır. Bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi 12 aydır. Uzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa ve arazisi,tecaviz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımci olmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaatmasrafin ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat işlemleri ayrica bir ücret alınmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabına milli bir bankaya 2.ooo TL.müracaat masrafi olarakyatirılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrica mahallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.

(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırması için belediye, hazine, õzel idare veya vakiflar idaresine teslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikaleden dosyalari, intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.

Yukarida belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve tedbirler alınır."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tespit ve değerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Îmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastirılacak standart form kullanılır.

(Değişik: 22/5/1986-3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakaflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fikrasındaki tarihlerden õnce başlanmışmesken, kismen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullamlıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir.

Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçen tasnif durumunu,yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcinı ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcini, fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planıni, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmışyapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve Iskan Bakanlığı tarafindan hazirlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.

Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli õzel teknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve Iskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içinde hazirlanacak yönetmelikle tespit edilir.


16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarına eklerler."
13. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (a) fikrası şöyledir:
"Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi'verilir.

Tapu tahsis belgesi, islah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecektapuya esas teşkil eder.

(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancak islah imar plani veya kadastro planlari ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir."
14. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıkl 13. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi 
"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır.
b) (Değişik: 22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak islah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bõlgede veya diğer gecekondu ıslah veyaōnleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fikralar: 18/5/1987 - 3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sifatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya islah bölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış islah imar planları içinde meydanagelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrica enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.

Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis ișlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştirma Kanununa gõre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanumu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir."
15. Yine 2981 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılıolarak düzenlenmiştir.

16. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tahliye ve yıktırma" başlıklı 5.maddesinin birinci ve ikinci fikraları şöyledir:
"(1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezery yapıalanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracilarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kirayardımı ve yapım için yardım yapılabilir.(Ek cümle:7/11/2023-7471/9 md.) Yapım için yapılacak yardımın usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(2) (Değişik:29/11/2018-7153/22 md.) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fikrada belirtilenler dışında olup Kanun kapsamındakiyapıları kullanmakta olan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının, enkaz bedeli ödenmesinin ve bankalardan kullanacakları kredilere dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilmesinin usul ve esaslariı Cumhurbaşkanınca belirlenir. ….

17.6306 sayılı Kanun'un "Uygulama işlemleri"başlıklı 6. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(3) Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak enaz biryıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere konut, işyeri, arsa veya dönüşüm projeleri özel hesabından kredi veya mülkiyet ya da sınırlı ayni hak sağlayan ve usul ve esasları Başkanlıkça belirlenen konut sertifikası verilebilir. Bunlardan konutunu ve işyerini kendi imkânları ile vapmak veya edinmek isteyenlere de kredi verilebilir. 20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre yoksul veya dar gelirli olarak kabul edilenlere ve diğer hak sahiplerine verilecek olan konut veya işyerleri; Başkanlık, TOK1 veya Idare tarafindan, 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayisiyle Alınacak Tedbirlerle Yaplacak Yardımlara Dair Kamunda belirtilen usul ve esaslar uyarınca borçlandırma suretiyle de verilebilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/10 md.) Başkanlıkça yürütülen uygulamalarda; 775sayılı Kanuna göre yoksul veya dar gelirli olarak kabul edilenlere verilecek bağımsız bölümlerin paylı mülkiyet 
şöyledir:

esaslarına göre Başkanlık ile hisseli olması durumunda, hak sahibinin dönüşümdenönceki taşınmazının tapu kaydında yer alan ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakka gibi haklar ve şerhler tapuda sadece hak sahibinin hissesi üzerinde devam ettirilir ve hak sahibinin üzerine kayılı ikamet edebileceği konut nitelikli başka bir gayrimenkulu yok ise, hak sahibine, hak sahibi evli ise hak sahibi ve eşine bu bağımsız bölüm üzerinde 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre oturma hakki tanınir. ...

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A.ilk Inceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngõrülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasin Incelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, .. parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesi uyarınca, yıkılan yapı arsasına denk gelebilecek bir arsanın davacılar adına tescili, bunun mümkün olmaması halinde verilmesi gereken 1,5 dairenin rayiç değerinin tespiti ile tespit edilen tutarın ödenmesi, aksi halde gerçek ve güncel müspet zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

21. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartlarıtaşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşiyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.

22. Dosyanın incelenmesinden; davacıların anılan taşınmazın üzerinde yer alan gecekondu için 2981 sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvuru sonucunda taputahsis belgesi düzenlendiği ve arsanın davalı idareye devredildiği, yıkılan yapının 1.Etap sınırları dışında kaldığı ileri sürülerek, taşınmazın emsali arsanın davacılar adına tesciline, bunun mümkün olmamasıhalinde verilmesi gereken 1,5 daire karşılığı rayiç değerin tespit edilerek belirlenecek tutarın ödenmesi, aksi halde güncel müspet zararın tazmini istemiyle bu davanın açıldığı; davacıların dava açmaktaki asıl amacının, taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Kanun ile 6306 sayılı Kanun'da öngõrülen hak sahipliğinin tespiti veya taşınmaz bedelinin tespiti ile taraflarına ödenmesi talebini içerdiği, bu istemin ise 2981 ve 6306 sayılı Kanun'lar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalıvekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/01/2024 tarih ve E.2023/559 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın cözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/01/2024 tarih ve E.2023/559 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA 
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili: Kenan
Üye: Doğan
Üye: Eyūp
Üye: Seyfi

Başkan Vekili: YAŞAR
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: HAN

Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Üye
Üye: Bilal

Üye: Mahmut

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2024/226KARAR NO : 2024/274KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Uzman çavuş olarak görev yapmakta olan davacıın, .. Harekatı kapsamında . 'de katıldığı operasyon sırasında bindiği askeri aracın devrilmesi suretiyle meydana gelen kazadan kaynaklı yaralanma nedeniyle açılan tazmin istemli davada,idarenin "işleten" sıfatıyla hukuki sorumluluğundan ötürü 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsamında, ADLi YARGl YERİNİN görevli olduğu hk.

KARAR 
Davaci : O.K 
Vekili : Av.N.H.Ş
Davah : Milli Savunma BakanlığıVekilleri : Av. I.A.. Av. D. D 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, uzman çavuş olarak görev yapmakta olan müvekkilinin, 25/05/2018 tarihinde ... Harekatıkapsamında ... üs bölgesinden ... Karakolu ve müteakibin .. 1. Hudut Bölgesine sevki esnasında, bulunduğu askeri aracın yan yatması şeklinde meydana gelen kazada yaralandığını, kaza sebebiyle maddi ve manevi zarara uğradığını, meydana gelen zarardan davalının kusursuz sorumlu olduğunu belirterek, geçici iş göremezlik zararı için 500 TL, sürekli iş göremezlik zararıiçin 500 TL olmak üzere 1.000 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/10/2021 tarih ve E.2021/214, K.2021/333 sayıhı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu, yargı yolunun caiz olmaması gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
".Idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olup idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisi bulunmamaktadır.

2918 sayılı Kanunun 110. Maddesiyle işbu kanundan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğine ilişkin düzenleme yapılmış olup yasa koyucu karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırimı yapılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle yargılamada birliği hedeflemiştir.

Ancak, davacinın yaralanmasına sebep olan kaza ülke sinırlari dışında . Harekatı Kapsamında davacı asker kişinin harekat bölgesine sevki sirasında tek yanlı olarak meydana gelmiştir. Davacı asker olup araç davalı idareye ait askeri araçtır. Kaza tek taraflı kaza olup araçşarampole yuvarlanmıştır.

Yaralanma olayı bir bütün olarak değerlendirildiğinde basit bir trafik kazası değildir. Idarenin vermiş olduğu sinır õtesi karar neticesi, harekat esnasında meydana gelmiş olup idarenin eylem ve kararından kaynaklanmaktadır.Bu nedenle idari nitelikte sayılmıştır.

Anayasanın 125.maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zarari ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem, işlem ve kararlardan dolayıkişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalari, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Bu itibarla, Milli Savunma Bakanlığı hakkındaki davanın yargı yolu (idari yargı) nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir. .…."

3. Davacı vekili, bu kez aynı maddi sebeplerle, toplam 1.000 TL maddi ve 70.000 TL manevi tazminat istemiyle idari yargı yerinde dava açmış, Ankara 16. Ídare Mahkemesi 04/01/2023 tarih ve E.2022/2453, K.2023/3 sayılı yetkisizlik kararı ile,dava dosyasının yetkili Erzurum Idare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir 
B. İdari Yargıda 
4. Erzurum 3. İdare Mahkemesi 07/03/2024 tarih ve E.2023/97 sayıh kararı ile, "2918 sayılı Kanun'un 110.maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu" kanaatiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli yargı yeri dosyasının da temin edilerek dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim; benzer bir uyuşmazlık hakkında Uyuşmazlık Mahkemesinin 29/04/2019 tarih ve E:2019/286, K:2019/273sayılı kararı da bu yöndedir …"
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.'
6. 2918 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, parkyeri, garaj, yolcu ve eşya terminali,servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolununbağlantısını sağlayandeniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolıaraçlarina ayrilan kisimlarinda da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
7. 2918 sayılı Kanun'un "İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu" başlıklı 85.maddesinin ilgili ilk ve son fikraları şöyledir:
"Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracin bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafindan kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

(Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur."
8. 2918 sayılı Kanun'un "Görevli ve yetkili mahkeme"başlıklı 110. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıdâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır."
B. Yargı Kararı
9. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:

".…Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, hakı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Îtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kollari arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aym tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hizlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kilındığı ve bunun söz komusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, ōzel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayirımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz komusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykıri değildir.Itirazin reddi gerekir ...'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
12. Dava, ... Harekatı kapsamında uzman çavuş olarak görev yapmakta olan müvekkilinin bulunduğu askeri aracın görev esnasında yan yatması şeklinde meydana gelen kazada yaralandığından bahisle, maddi ve manevi zararının tazmini istemiyle açılmiştır.

13. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fikrası ile õngörülen,bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158.maddesi uyarınca, bașta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
14. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan kaza nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da davalı idarenin işleten sıfatıyla hukuki sorumluluğundan ötürü adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır 

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Erzurum 3. İdare Mahkemesinin 07/03/2024 tarih ve E.2023/97 sayılı başvurusunun kabulü ile Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/10/2021 tarih ve E.2021/214, K.2021/333sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.


V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/10/2021 tarih ve E.2021/214, K.2021/333 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kuruluş Kanunu'nda belirlenen ve yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/228KARAR NO : 2024/282KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğünde alt işveren firmanın işçisi olarak çalışan davacı tarafından,adı geçen Genel Müdürlüğe işçi alımına ilişkin imzalanan 29/04/2015 tarihli protokol ve 05/04/2016 tarihli ek protokol kapsamında, sürekli işçi kadrosuna alınmak için gerekli şartları taşıdığı halde kadroya alınmadığından bahisle KarayollarıGenel Müdürlüğü'nün kadroya almama işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: H.A 
Vekilleri : Av. M.Ü
Davalı: Karayollari Genel MüdürlüğüVekilleri : Av. M. M.B., Av. B.G 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğüne bağlı Bahçe ilçesi Bakım İşletme Şefliğinde alt işveren firmanın işçisi olarak çalıştığını, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Karayolları Genel Müdürlüğüarasında 3500 işçinin kadroya alınmasına ilişkin imzalanan 29/04/2015 tarihli protokol ve 05/04/2016 tarihli ek protokol kapsamında sürekli isçi kadrosuna alınmak için yapmış olduğu 18/07/2016 tarihli başvurusunun davalı idare tarafından 

19/08/2016 tarih ve 200420 sayılı işlemle reddedildiğini ifade ederek, davalı idare işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Mersin 2. Ídare Mahkemesi 01/02/2018 tarih ve E.2017/391, K.2018/97 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş, bu karar davacı tarafça istinaf edilmiştir.

3. Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. Ídari Dava Dairesi 12/10/2018 tarih ve E.2018/1010, K.2018/1342 sayılı kararıile, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı merciilerinin görevine girdiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile kararın kaldırılarak mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

4. Mersin 2. İdare Mahkemesi 06/12/2018 tarih ve E.2018/1483, K.2018/1462 sayıh kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 17/052019 tarih ve E.2019/976, K.2019/843 sayılı kararı ile kesin olarak esastan reddedilmiştir. İlk derece mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…. Uyuşmazlık konusu olayda; davacının davalı kurumda 4857 sayıhı İş Kanunu hükümleri kapsamında alt işverene tabi olarak çalıştırıldıği, davalı idarenin üyesi bulunduğu Türk Ağır Sanayi ve Hizmet Sektörü Kamu Işverenleri Sendikası ile Türkiye Yol Yapı Inşaaat İşçileri Sendikası arasında yapılan görüşmeler sonucu alt işverenin bünyesinde istihdam edilen ve kamu işvereninin yürüttüğü işlerde çalıştırılan alt işverene tabi işçilerin, kamu işvereninde sürekli işçi olarak istihdam edilmeleri yönünde 29.04.2015 tarihli protokol imzalandıği, protokolle alt işverende çalışan işçilerden davalı idare bünyesine geçebilmelerinin şartlarının ve kadro sayılarının belirlendiği, öte taraftan yine ilave kadro sayisıyla birlikte önceki protokole ek maddeler içeren 05.04.2016 tarihli ek protokol imzalandığı ve taraflar arasında akdedilen protokol hükümleri gereğince alt işveren bünyesinde istihdam edilen isçilerin kamu işvereni bünyesine kadrolu işçi statüsüne alimlarının sağlandığı, davacının da bu kapsamda taraflar arasında imzalanan protokol hükümlerinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle kadrolu işçi statüsüne alınmadığı anlasılmaktadır 

Bu durumda, davalı idare bünyesine kadrolu işçi alımının kamu işveren tarafinı temsil eden sendika ile işçi tarafinı temsil eden sendika arasında imzalanan protokol ve ek protokol hükümleri kapsamında gerçekleştirildiği,protokolün hukuki niteliğinin genel sözleşme niteliğinde olduğu, tarafların serbest iradelerine dayanılarak düzenlendiği ve özel hukuk hükümlerine tabi bir sözleşme olduğu düşünüldüğünde, tarafların serbest iradelerine dayanılarak düzenlenen özel hukuk sözleşmesi niteliğinde bulunan protokol kapsamında işe alımların gerçekleştirildiği ve davacının kadrolu işçi olarak alınmamasına yönelik dava konusu işlemin de adı geçen protokol kapsamında değerlendirilerek kamu işverenince (davalı idarece) tesis edildiği anlaşılmakla, idarenin tek yanlıiradesi ile kamu gücüne dayanılarak işlem tesis ettiğinden bahsedilemeyeceğinden uyuşmazlığın çözümünün adli yargi merciilerinin (İş Mahkemesinin) görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmıştır..."
5. Davacı vekili bu kez, müvekkilinin Protokol şartlarını taşıdığı hususunun tespiti ile müvekkilinin kadroya alınmaması işleminin iptaline (muarazanın giderilmesi) karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Bahçe Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi 15/10/2020 tarih ve E.2019/134, K.2020/201 sayılı kararı ile, davanın 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2, maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 05/01/2023 tarih ve E.2022/3577, K.2023/26 sayılı kararı ile esastan reddedilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu da,Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 18/09/2023 tarih ve E.2023/10818, K.2023/12334 sayılı kararı ile onanmış ve karar kesinleşmiştir.İlk derece mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosyanın bir bütün olarak değerlendirildiğinde; dava, taşeron işçiliğinden, kadrolu işçiliğe geçiş talebine ilişkindir.

696 sayılı KHK'nın 127. maddesi ile 375 sayılı KHK'ya geçici 23. madde eklenmiş olup, bu maddeye göre taşeron işçiliğinden kadrolu işçiliğe geçiş için talepte bulunanların idarece oluşturulacak komisyonda daimi kadroya geçirilmesi yönünde karar verilebileceği hususları düzenlenmiştir.

696 sayılı KHK'nın 127. maddesi ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 23. ve 24. maddeleri uyarınca çıkarılan ve 01/01/2018 tarihli resmi gazetede yayımlanan kamu kurum ve kuruluşlarında personel çalıştırılmasına dayalıhizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalıştırılmakta olan işçilerin, sürekli işçi kadrolarına veya mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin 375 sayılı KHK'nın geçici 23. ve geçici 24. maddelerinin uygulanmasına dair usul ve esaslar üzerine dair genelgesinin 8. Maddesine göre Bakanlık Merkez Teşkilatlarında 

ilgili bakanın, diğer idarelerin merkez teşkilatlarında üst yöneticiler, taşra teşkilatı il kuruluşlarında valinin, taşra teşkilatı bölge müdürlüklerinde ise bölge mūdürünün onayı ile merkezteşkilatlarında üst yöneticisinin yardımcısının,üniversitelerde genel sekreterin, taşra teşkilatlarında bölge ve il müdürünün başkanlığında en az 3 kişiden oluşan tespit komisyonunun kurulacağı, aym usul ile 2 yedek üyenin de belirleneceği, gerekmesihalinde ilgili bakanın onayi ile farklı düzey ve şekilde tespit komisyonumun ohuşturulabileceğini, tespit komisyonunun üye tam sayisı ile toplanıp oy çokluğu ile karar alınacağını düzenlemiştir.

"İdare kendi eylem ve işlerinden doğanzararı ödemekle yükümlüdür" şeklinde düzenleme yer almış olup, daimi işçiliğe alınma ve talebin reddine ilişkin işlemler, idari işlem olduğundan 2577 sayılı kanun hükümlerine göre davaya idari yargı yerince bakilması gerektiği anlaşılmış (Adana BAM 2019/4043 Esas- 2020/365 Karar). bu nedenle davanın yargı yolumun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine..
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı4. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakalmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukaridaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama,yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.

B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma plani, yillık program ve is programlarında yer alan önemli projelerin hazirlanmasi,gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sımrlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.)
Ancak, yabancı uyrukluların;(..) tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarını değerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanlarin; Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan õğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde õğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (.…….) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarlari sanatçı öğretim üyelerinin,İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dışkuruluşlarda belirli bazi hizmetlerde çalıştirilacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamlari caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnalari, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminati miktari, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas veusulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariçsözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumlarin sözleşmeli personel pozisyonlarinda istihdam edilemezler.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde (.…) sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fikra kapsaminda istihdam edilebilir.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Özelleştirme uygulamalarısebebiyle iş akitleri kamu veya ōzel sektõr işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Ozelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayanpersonel de bu fikra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayisi, öğrenim durumlarina göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

(Ek fikra: 5/7/1991 - KHK-433/1 md.; Mülga: 27/12/1991 - KHK-475/11 md.)
C) (Mülga: 20/11/2017 - KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17md.)
D) Îșçiler:
(Değișik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatina göre geçici is pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir.Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz."
8. 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 9. maddesi şöyledir:

" (1) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrolar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren alti ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine eklenir. Bu süre içinde anılan cetveller ile 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılıKanunun verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararname ve ilgili Cumhurbaşkanlığıkararnameleri çerçevesinde yeniden teşkilatlanan kurumlara ait kadro ve pozisyonlar genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri çerçevesinde geçerliliğini korur.'
9. Genel Kadro ve Usulü Hakkında 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Sürekli işçi kadroları ve sözleşmeli personel pozisyonları" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kuruluşların,
a) Atölye, şantiye, fabrika ve çiftlik gibi işçi istihdamı zorunlu olan hizmet birimleri ile 
temizlik, koruma ve güvenlik, bakım ve onarım gibi destek hizmetleri için Cumhurbaşkanınca sürekli işçi kadrosu ihdas edilebilir.

b) (Değişik:RG-21/4/2021-31461-CK-73/43 md.) Sürekli ișçi kadrolarına ilişkin birimler arası aktarmalar Cumhurbaşkanlığınca yapılır.

c) Sürekli işçi kadrolarından boş olanların açıktan atama amacıyla kullanılmasi, ilgili mevzuatı uyarınca yükümlü oldukları engelli ve eski hükümlü işçi atamaları ile sürekli işçiyken askerlik görevi sebebiyle kurumlarından ayrılanlardan muvazzaf askerlik hizmeti dönüşü göreve başlayacaklar hariç Cumhurbaşkanlığının iznine tábidir 
(2) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kuruluşların,
a) Sözleşmeli personel pozisyonlari; sayı, unvan, nitelik, sözleşme ücreti ve sürelerinin belirlenmesi suretiyle merkezde toplam sayı olarak, taşrada ise bölge veya il bazinda Cumhurbaşkanınca ihdas edilebilir.
b) (Değişik:RG-21/4/2021-31461-CK-73/43 md.) Sözleşmeli personel pozisyonlarına ilişkin birimler arasi aktarmalar Cumhurbaşkanlığıcayapılır.

c) Sözleşmeli personel pozisyonlarından boş olanların açıktan alım amacıyla kullanılması,Cumhurbaşkanlığının iznine tâbidir. (Ek cümle: RG-6/2/2019-30678 - CK-31/1 md.) Yükseköğretim kurumlarının araştırma-geliştirme proje hizmetlerine ilişkin pozisyonlarda çalıştırılacaklar için açıktan alım izni aranmaz.
(3) fhdas ve izin işlemleri tamamlanmaksızın sürekli işçi ve sõzleşmeli personel çalıştırılamaz.
(4) Boş kadro ve pozisyonlara yapılacak atamalar, atamanın yapıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde Strateji ve Bütçe Başkanlığına bildirilir."
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) 1dari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı oldukdarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin, Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

13. Dava, Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğünde alt işveren firmanın işçisi olarak çalışan davacıtarafından, adı geçen Genel Müdürlüğe ișçi alımına ilişkin imzalanan 29/04/2015 tarihli protokol ve 05/04/2016 tarihli ek protokol kapsamında, sürekli işçi kadrosuna alınmak için gerekli şartları taşıdığı halde kadroya alınmadığından bahisle,Karayolları Genel Müdürlüğü'nün kadroya almama işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

14. Yukarıda yer verilen 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 8. maddesi ile, bu kararname kapsamına giren kuruluşların kanunla ve milletlerarası anlaşmalarla veya yıllık programlarla kurulması veya genişletilmesi öngörülen atölye,şantiye, fabrika ve çiftlik gibi işçi istihdamı zorunlu olan hizmet birimleri için ihtiyaç duyacakları sürekli işçi kadrolarını mevcut kadrolarından karşılayacakları, mevcut işçi kadrolarının bu birimlerin ihtiyaçlarmın karşılanmasına kafi gelmemesi halinde,Devlet Personel Dairesinin görüşü üzerine Strateji ve Bütçe Başkanlığı yeni birimlerin norm kadrolarını aşmamak üzere, bütçe imkanları gözönünde bulundurularak uygun görülebilecek kısmı kadar sürekli işçi kadrosu vize edilebileceği hükmüne yer verilmiştir.

15. Yine yukarıda değinilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasında idari dava türleri sayılmış olup, (a) bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davalarının bir idari dava türü olduğu belirtilmiştir.

16. Uyuşmazlığa konu olayda, taşeron işçi olarak görev yapan davacının isteminin, tarafına kadro tahsis edilmesine ilişkin olması, davacının kadroya alınmama işleminin de idari bir merci tarafindan tesis edilmiş bulunması ve uyuşmazlığın işakdi ile ilgili olmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava görüm ve çözümü yönünden idari yargının görev alanına girmektedir.

17. Bu durumda, uyuşmazlığın kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdası, iptali ve kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenleyen mevzuattan doğduğu, idare hukuku esaslarına göre kadro kullanımına ilişkin olarak tesis edilen işlemin.kamu görevlileri mevzuatından kaynaklanan bir uyuşmazlık olarak değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Mersin 2. Idare Mahkemesinin 06/12/2018 tarih ve E.2018/1483, K.2018/1462 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Mersin 2. İdare Mahkemesinin 06/12/2018 tarih ve E.2018/1483, K.2018/1462 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/230KARAR NO : 2024/337KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Resmi belgede sahtecilik yoluyla, Nüfus Müdürlüğünden davacı adına alınan sahte nüfus cüzdanı kullanılarak, maddi zarara uğrayan davacı tarafından, sahte belgenin tanziminde kamu görevlilerinin kusurlu olduğu iddiasıyla açılan tazmin istemli davada, İDARİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.


KARAR 
Davaci : S.T Vekili : Av. T. M. G Davahılar : 1- Adalet Bakanlığı
2- İçişleri BakanlığıVekili : Av. $. G 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Avusturya'da yaşayan müvekkili adına çıkartılan sahte nüfus cüzdanı kullanılmak suretiyle, resmi yollardan mal varlığının kötü niyetli üçüncü kişilere aktarılmak suretiyle dolandırıldığını, sahte nüfus cüzdanını tanzim eden kamu görevlilerinin bu işlem ve eylemde kusurlu olduklarını, sahte yerleşim yeri başvurusunu kabul ettiklerini, davacı adına açılan õn alım davası sonucunda davacı lehine õdenen bedelin sahte nüfus cüzdanı kullanılarak çekildiğini, yine bu sahte nüfus cüzdanı kullanılarak düzenlenen sahte senetle davacının borçlandınldığını ve sahte senede dayanılarak açılan icra takibi yoluyla da maddi zarara uğradığını, icra müdürlüğünde görevli kamu görevlilerinin de sahtecilik belirli olmasına rağmen icra işlemlerine devam etmek suretiyle kusurlu olduklarını, icra dairesinin bağlı bulunduğu Adalet Bakanlığının 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 5. maddesi kapsamında, sahte nüfus cüzdanını tanzim eden nüfus idaresinin bağlı bulunduğu İçişleri Bakanlığının da müteselsilen sorumlu olduğunu iddia ederek, anılan Bakanlıklara karşı adli yargı yerinde maddi tazminat davası açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Antalya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/12/2021 tarih ve E.2020/90, K.2021/449 sayıh kararı ile, davalılardan Adalet Bakanlığı yönünden açılmış bulunan davanın reddine, davalılardan İçişleri Bakanlığı yönünden açılmış bulunan davanın ise, yargı yolu caiz olmadığından usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı tarafça yapılan istinaf başvurusu Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 02/11/2022 tarih ve E.2022/1519, K.2022/1631 sayılı kararı ile esastan reddedilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu sonucunda da, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 16/01/2024 tarih ve E.2023/2394, K.2024/187 sayılı kararı ile, salt vekalet ücreti bakımından düzeltilerek onanmış ve ilk derece mahkemesi kararıkesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Tüm bu hususlar göz önüne alındığında S.T hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesi ve Îcra Müdürlüğünde yapılan tüm işlemlerin davacı yönünden zarar doğurmasının sebebinin S.T adına sahte olarak düzenlenmiş olan nüfus cüzdanı ve bu nüfus cüzdanı ile yapılan adres değişikliği olduğu anlaşılmaktadır. Nüfus cüzdanının sahte olarak düzenlenmiş olması ve bu nüfus cüzdan ile işlemlerin yapılmış olmasi, işlemleri yapan kişinin fotoğrafinın nüfus cüzdanına yapıştırılmış olması ve nüfus cüzdanının Nüfus Müdürlüğü tarafindan verilmiş olması göz önüne alındığında, İcra Müdürlüğünde yapılan tüm işlemler yönünden zarar ile İcra Müdürlüğünün işlemleri arasıdaki illiyet bağının kesilmiş olduğu anlaşılmaktadır. İlliyet bağı bulunmadığındanİcra Müdürlüğünce yapılan işlemlerden dolayı Adalet Bakanlığının sorumluluğu söz konusu değildir. Bu sebeplerle Adalet Bakanlığı hakkında açılmışbulunan davanın esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Hüküm : Yukarıda açıklanan nedenlerle 
1-) Davalı Adalet Bakanlığı yönünden açılmış bulunan davanın reddine 
2-) Davalı Iç İşleri Bakanlığı yönünden açılmış bulunan davanın yargı yolu caiz olmadığından usulden reddine..."
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle İçişleri Bakanlığına karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Antalya 4. İdare Mahkemesi 03/04/2024 tarih ve E.2024/367 sayılı kararı ile, "kamu görevlisinin hizmetten ayrılan kişisel eylemleri nedeniyle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu" kanaatiyle 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli yargı yeri dosyasının da temin edilerek dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"...Buna göre, ön alım davası sonucunda resmi belgede sahtecilik yapilmak suretiyle davaciya ait paranin 3.kişiler tarafından çekilerek davacının zarara uğradığı iddiasıyla ve bu duruma kamu görevlilerinin suç niteliğindeki eylemlerinin sebebiyet verildiğinden açılan iş bu tazminat davasında, kamu görevlilerine izafe edilen suç niteliğindeki eylemlerin kamu hizmetinin işleyişi ve olağan faaliyetiyle ilgili olmadığı, kamu hizmetinden ayrılan kişisel kusur niteliğine haiz olunduğu ve bu kapsamda hizmetle irtibatının kesildiği, kaldı ki kamu görevlilerine ilişkin cezai yargılamada da suçun 'hak ve yetkinin kötüye kullanılması' suretiyle işlendiğine ilişkin kesinleşen cezai yargılamada tespit yapıldığından kamu görevlisinin hizmetten ayrılan kişisel eylemleri nedeniyle uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargi yerinin gõrevli olduğu sonucuna varilmiştir. ...


5. Ankara 4. Ídare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi ile yedinci fikrası şöyledir:
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. .…."
Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. Anayasa'nın "Görev ve sorumluluklari, disiplin kovuşturmasında güvence" 129. maddesinin beşinci fikrası
"Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalari, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir."
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kişilerin uğradıkları zararlar" başlıklı 13.maddesi şöyledir:
"(Değişik: 12/5/1982 - 2670/6 md.)
(Değişik birinci fikra: 6/6/1990 - 3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıklarızararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak,Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıların ilgili personel tarafindan zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar, cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafndan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır.
(Ek: 26/3/2002 - 4748/3 md.) İşkence ya da zalimane, gayri insani veya haysiyet kırici muamele suçlarınedeniyle Avrupa Insan Hakları Mahkemesince verilen kararlar sonucunda Devletçe ödenen tazminatlardan dolayi sorumlu personele rücu edilmesi hakkanda da vukarıdaki fikra hükmü uygulanır.

12 nci maddeyle bu maddede belirtilen zararların nevi, miktarlarının tespiti, takibi, amirlerin sorumluluklarıve yapılacak işlemlerle ilgili diğer hususlar Cumhurbaşkanınca düzenlenecek yönetmelikle belirlenir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava; davacı adına düzenlenen sahtenüfus cüzdanı kullanılarak mal varlığının zarara uğratılmasında kusuru olan kamu görevlilerinin işlem ve eylemleri sebebiyle maddi zararın tazmini istemiyle açılmış, sahte nüfus cüzdanının tanziminde kusurlu oldukları öne sürülen kamu görevlilerinin bağlı bulunduğu İçişleri Bakanlığıakarşı açılan dava bakımından da olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıkmiştır.

12. Somut olayda, davacıya ait kimlik bilgilerini ibraz ederek nüfus cüzdanı belgesi talebinde bulunan hırsızlık ve dolandırıcılık şüphelisinin, Kepez İlçe Nüfus Mūdürlüğüne başvurusunda adrese yeni taşındığından muhtarlıkta kaydının bulunmadığını ve bu nedenle resmi evrak ibraz edemediğini söylemesi nedeniyle aynı gün Kepez İlçe Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, bunun üzerine aynı gün polis memuru M.D.'nin S.T isimli şahsın Kepez İlçesinde belirtilen adreste ikamet ettiği ve fotoğraftaki kişiyle aynı kişi olduğunu belirterek nüfus cüzdanı verilmesinde sakınca bulunmadığına dair rapor düzenlediği, bu raporun aynı gün Kepez İlçe Nüfus Müdürlüğüne gönderildiği ve S.T adına sahte nüfus cüzdanı düzenlendiği,bahsi geçen polis memuru hakkında Antalya 28. Asliye Ceza Mahkemesinin 06/05/2021 tarih ve E.2020/469, K.2021/370 sayılı
şöyledir:

kararı ile "görevi ihmal" suçundan neticeten adli para cezasına hükmedildiği ve bu cezanın kesinleştiği anlaşılmıştır. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dosya kapsamına ve Kepez Nüfus Müdürlüğünün bildirdiği belgelere göre; müştekiye ait kimlik bilgilerini ibraz ederek suç tarihinde nüfus cüzdanı talep belgesi talebinde bulunan meçhul şüphelinin, Kepez Îlçe Nüfus Müdürlüğüne başvurusunda adrese yeni taşındığından muhtarlıkta kaydının bulunmadığını ve bu nedenle resmi evrak ibraz edemediğini beyan etmesi nedeniyle suç tarihinde Kepez İlçe Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazildığı,yazılan müzekkere üzerine aynı gün (suç tarihinde) polis memuru sanık Mehmet Dinç'in; müştekinin Kepez İlçesinde belirtilen adreste ikamet ettiği ve fotoğraftaki kişiyle aymı kişiolduğunu belirterek nüfus cüzdanı verilmesinde sakınca bulunmadığına dair rapor düzenlediği, bu raporun ayn gün (suç tarihinde) Kepez Ilçe Nüfus Müdürlüğüne gönderildiği ve aym gün (suç tarihinde) müşteki adına sahte nüfus cüzdanı düzenlendiği, sanığın düzenlediği araştırma/soruşturma raporunda, "Ekli evrakta adı geçen S.T ile alakalı Kültür Mah. 75. Yıl cad. No:72/1 Kepez ANTALYA adresinden yapılan araştırmada belirtilen adreste adı geçen şahsın ikamet ettiği ve fotoğraftaki kişi ile aynı kişi olduğu nüfus cüzdanı verilmesinde sakınca olmadığı yapılan tahkikattan anlaşılmıştır." şeklinde kanaat bildirildiği, araştırmanın hangi yöntem ve araçlarla yapıldığına dair bir ibareye yer verilmediği (başvuran şahsıbildirdiği adreste oturduğuna dair kimlerle görüşüldüğü, muhtar, komşu vb. şahıslarla görüşülüp görüşülmediğine yer verilmediği), olayın ehemmiyetine uygun bir araştırma yapılmadığının tutanaktan açıkça anlaşıldıği, böylelikle sanığın görevinin gereklerini ihmal etmekle müştekinin mağduriyetine sebep olduğu ve atılı görevi ihmal suçunu işlediği anlaşılmaktadır."
13. Yukarıda anılan düzenlemelerle, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu davrandıklarından bahisle haklı ya da haksız olarak yargı mercileri önüne çıkarılmasını önlemek ve kamu hizmetinin sekteye uğratılmadan yürütülmesini sağlamak suretiyle kamu düzenini korumak amaçlanmış; aynı zamanda, zarara uğrayan kişi bakımından, memurlar veya diğer kamu görevlilerine oranla ödeme gücü daha yüksek olan bir sorumlu (idare) muhatap kılınmıştır.

14. Buna göre, kural olarak, kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullandığı sırada doğan zararın giderilmesi istemiyle, görev kusurunu kapsayan hizmet kusuru esasına dayanılarak, idari yargıda ve ancak idare aleyhine dava açılabilecek;yargı yerince tazminle yükümlü tutulması halinde idare, ilgili kanun kurallarının gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak,sorumlu personeline rücu edebilecektir, Ancak, kamu görevlilerince görevleri sırasında gerçekleştirilen işlem ya da eylemler sırasında, ağır kişisel kusurla hareket edilmiş olması ve bu kusurun hizmet kusurundan ayrılabilir nitelikte bulunmasıdurumlarında, idarenin hizmet kusuru ve zarara konu olay arasındaki illiyet bağı kesileceğinden, kamu görevlisinin yukarıda belirtilen Anayasal ve yasal korumadan yararlanması ve kamu görevlisine karşı şahsi kusuruna dayanılarak açılan davanın, idari yargı yerinde görülmesi mümkün olmayacaktir.

15. Bu durumda, davacının zararı ile kamu hizmetinin bir gereği olarak soruşturma yapan kamu görevlisinin eylemi ve hatalı işlemi arasında uygun illiyet bağının bulunduğu, kamu görevlisinin kişisel kusurunun aynı zamanda suç niteliğinde olmasının sırf bu nedenle illiyet bağını kesmeyeceği, bu olay sebebiyle görevi ihmal suçundan mahkum edilmiş olan kamu görevlisinin kişisel kusurunun hizmet kusurundan ayrılabilir nitelikte bulunmadığı, davalı idareye bağlı kamu görevlisinin görev ve yetkisini kullanırken işlediği kusurdan doğan tazminat davasının idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak; Antalya 4. Ídare Mahkemesinin 03/04/2024 tarih ve E.2024/367sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 4. Idare Mahkemesinin 03/04/2024 tarih ve E.2024/367 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/232KARARNO : 2024/406KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun'un 61/1-(l) maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, aracın trafikten men edilerek otoparkta muhafaza altına alınması işleminin de dava konusu yapılmasınedeniyle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. maddesinin sekizinci fikrası kapsamında İDARI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : A.D 
Daval : İzmir Valiliği (İzmir İl Emniyet Müdürlüğü)
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, adına kayıtlı 35 AD ... plakalı aracı hatalı park ederek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 61/1-(l)maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle tesis edilen, ancak tarafina usulüne uygun olarak tebliğ edilmeksizin kesinleştiğinden, vergi dairesince tahakkuk ettirilen 463 TL trafik para cezası ve fer'isinin iptaline; aracın 08/11/2023 tarihinde trafikten men edilerek otoparkta muhafaza altına alınması işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İzmir 1. Sulh Ceza Hakimliği 01/02/2024 tarih ve D.İş No:2024/266 sayıh kararı ile, idari para cezası ve aracın trafikten men tutanağının iptali talebinin idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun usulden reddine karar vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine, İzmir 2. Sulh Ceza Hakimliği 14/02/2024 tarih ve D.İs No: 2024/1192 sayılı kararı ile, itirazın kesin olarak reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Her ne kadar KYTK na göre düzenlenen idaripara cezası Hakimliğimizce itirazen incelenen kararlardan ise de; aracın trafikten men edildiği aracın trafikten men işleminin iptali isteminin idari yargının görev alanına girdiği,5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/8 maddesine göre "İdarî yaptırım kararınım verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak İdari yargının görevalanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte İdarîyargı merciinde görülür." hükmü de dikkate alındığında ve Uyuşmazhık Mahkemesinin aracın geçici olarak trafikten men edilmesine ilişkin davaya bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğuna ilişkin 08/04/2013 tarih ve 2013/74-495 sayılı kararı ve Yargitay 19.CD.2016/806-17910 E-K sayılı kararı gözetildiğinde muterize idari yargının görev alanına giren trafikten men işlemi uygulandığı, itirazın idari yargı merciinde incelenecek işlemlerden olduğu, Sulh Ceza Hakimliğimizce incelenecek taleplerden olmadığı anlaşılmakla; 5326 sayılı kanunun 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun usulden reddine…."
3. Davacı, bu kez aynı sebebe dayanmak suretiyle, kesinleştiğinden vergi dairesince tahakkuk ettirilen trafik para cezasının iptali ile ödenen 463 TL trafik para cezası ve 46,30 TL fer'isinin iadesine; aracın 08/11/2023 tarihinde trafikten men edilerek otoparkta muhafaza altına alınması işleminin iptali ile aracın çekilmesi sonucu ödenen 556 TL çekici ve otopark ücretinin idareden tazmin edilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. İzmir 4. İdare Mahkemesi 27/03/2024 tarih ve E.2024/387 sayılı hasım düzeltme kararı ile, davanın doğru hasım olan İzmir Valiliği husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15.maddesinin (1-c) fikrası gereğince gerçek hasım olarak tesbit edilen İzmir Valiliğine bu kararla birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasınin tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.

5. İzmir 4. İdare Mahkemesi 25/04/2024 tarih ve E.2024/387 sayıhı kararı ile, davacı hakkında hatalı park nedeniyle uygulanan trafik para cezası ile yine hatalı park nedeniyle aracın otoparka çekilmesi işleminin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda bu işlemlere itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu kapsamda dava konusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar 

ertelenmesine karar vermiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".….Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafindan, adına kayıtlı 35 AD .…. plakalı aracı hatalı park ederek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 61/1-L maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle tesis edilen trafik para cezası ile aracın 08.11.2023 tarihinde trafikten men edilerek otoparka çekilmesi işleminin iptali istemiyle Sulh Ceza Mahkemesi Hakimliğine itiraz edildiği, Izmir 1.Sulh Ceza Mahkemesi Hakimliğinin 01/02/2024 tarih ve 2024/266 Değişik Is sayılı dosyasında uyuşmazlığın çözümünde Izmir idari Yargı merci görevli olduğu gerekçesiyle başvurunun usulden reddine karar verildiği, bu karara yapılan itirazın İzmir 2.Sulh Ceza Mahkemesi Hakimliğinin 14/02/2024 tarih ve 2024/1192 Değişik İş sayılı kararıyla kesin olarak reddedildiği, akabinde, davacı tarafindan, adıa kayıtlı 35 AD …plakalı aracı hatalı park ederek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 61/1-L maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle tesis edilen trafik para cezası ile aracın 08.11.2023 tarihinde trafikten men edilerek otoparka çekilmesi işleminin iptali ile õdenen 463,00-TL trafik para cezası ve 46,30-TL fer'isinin iadesi ile aracin çekilmesi sonucu ödenen 556,00-TL çekici ve otopark ücretinin idarece tazmin edilmesi istemiyle Mahkememize işbu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Bakılan davada, yukarida yer alan veriler ışığında, davacı hakkında hatalı park nedeniyle uygulanan trafik para cezası ile yine hatalı park nedeniyle aracın otoparka çekilmesi işleminin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda da bu işlemlere itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu kapsamda dava konusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, iş bu uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştir...'
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Izmir 4. İdare Mahkemesince dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
7. İzmir 4. İdare Mahkemesi 07/05/2024 tarih ve 2024/387 sayılı üst yazı ile, görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargı dosyası temin edilmeksizin, dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş, Mahkememizce adli yargı dosyası temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller" başlıklı 61. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Taşıt yolu üzerinde;
l) Parketmek için tespit edilen süre ve şeklin dışında,
Park etmek yasaktır.
(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar. (Ek cümle: 1/7/2005-5378/31 md.) (o) bendinin ihlâli hâlinde para cezası iki kat artırılır.
Yasaklara aykırı park edilmiş araçlar trafik zabıtasınca kaldırılabilir.
Yasaklanan yerlerde ve hallerde park edilmiş olan araçların hangilerinin hangi şartlarda, kaldırılıp götürüleceği, götürülme sırasında zarara ve ziyana uğratılmaması için alınacak õnlemler ile kaldırma ve götürme giderlerinin tahsili usul ve esaslari yönetmelikte gösterilir.

Kaldırılıp götürülen araçların giderleri ile verilen ceza, sürücüsü veya sahibince õdenmeden araç teslim edilmez.."
9. 2918 sayılı Kanun'un "Tescil plakasıa göre tutanak düzenlenmesi" başlıkh 116. maddesinin ilgili kısımları
"(Değişik birinci fikra: 25/6/1988  KHK - 330/8 md.; Aynen Kabul: 31/10/1990-3672/7 md.) Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına aykırıdavranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sūrücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanaği düzenlenir.

Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için postayoluyla tebligat yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.'
10, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" baslıklı 3. maddesi söyledir 
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kamunlarda aksine hüküm 
şöyledir:

bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır.
11. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlkl 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptirımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
12. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracıın trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdir"
13. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıkhı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
"(1) Idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarīyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür ."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İilk Ínceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının gönderilmediği, mahkememizce adli yargı dosyasının temin edildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 61. maddesinin birinci fikrasının (l) bendinin ihlal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen, 463 TL trafik para cezasının ve fer'isinin iptali ile aracın 08/11/2023 tarihinde trafikten men edilerek otoparkta muhafaza altına alınması işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

17. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandıği ifade edilmiştir.

18. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
19. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde,

idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olmasıve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde, idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

20. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak aracın trafikten men edilerek otoparka çekilmesi kararıda (kaldırılıp götürülen araçların giderleri ile verilen ceza, sürücüsü veya sahibince ödenmeden araç teslim edilmeyeceği)verildiği ve bu kararın da her iki yargı kolunda dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.

21. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun'un 61. maddesinin birinci fikrasının (l) bendi uyarınca verilen idari para cezası ve aracın trafikten men edilerek otoparka çekilmesi kararına karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İzmir 4. İdare Mahkemesinin 25/04/2024 tarih ve E.2024/387 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 4. Ídare Mahkemesinin 25/04/2024 tarih ve E.2024/387 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/234KARAR NO : 2024/448KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacıların 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi bulunan taşınmaza ilişkin yaptıkları satın alma başvurusu hakkında idarece verilen kararın bedele ilişkin kısmı ile yapılan itirazın reddine ilişkin kararın iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLÎ olduğ hk.
KARAR 
Adli Yargıda Davaciar : 1- M.Y 
2- I.N 
3- S.K Vekili : Av. G.G İdari Yargıda Davacilar : 1- H.Y 
2- I.N 
3- S.K Vekili : Av. G.G 

Davalılar : 1- Antalya Valiliği 2- Alanya Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin Antalya ili, Alanya ilçesi, .. Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı4.604,18 m2 yüz ölçümlü ve 3194 sayılı Îmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi bulunan taşınmaza ilişkin yaptıkları satın alma başvurusuna Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü tarafından ilgili Valiliğin 21/02/2023tarih ve 5768256 sayılı yazısı ile, 600.00 m2 lik kısmın 6.750.000 TL üzerinden satışının uygun görüldüğünün bildirildiğini,yapılan itirazın dava konusu satış bedelinin piyasa rayiciyle uyumlu olduğunun belirtilerek reddedildiğini, müvekkiller aleyhine tahakkuk edilen satın alma bedelinin somut piyasa koşullarına uygun olmadığını, satış miktarının taşınmazın konumu, emsal taşınmazlara ilişkin uygulanan satış bedelleri, kullanım amacı, taşınmazın niteliği, taşınmaza ilişkin imarın bulunmaması ve kullanılan metrekare miktarı dikkate alındığında oldukça fahiş bir miktar olduğunu, belirtilen bedelin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bedel tespiti yapılırken yasal mevzuat ve usul kurallarının gözetilmediğini belirterek, Alanya KaymakamlığıMilli Emlak Müdürlüğünün 15/03/2023 tarihli 5820449 sayılı satışa ilişkin kararın bedele ilişkin kısmı ile, bu bedele yapılan itirazın reddine ilişkin Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 14/04/2023 tarihli ve 6224264 sayılı kararının iptali istemiyle Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü ve Antalya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Antalya 5. Ídare Mahkemesi 25/05/2023 tarih ve E.2023/666 sayılı kararı ile, davanın doğru hasım olan Alanya Kaymakamlığı ve Antalya Valiliği husumetiyle incelenmesi gerektiğinden Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü ve Antalya Çevre ve Şehircilik Il Müdürlüğünün hasım mevkiinden çıkarılarak, Alanya Kaymakamlığı ve Antalya Valiliğinin hasım mevkiine alınmasıa karar vermiştir.

3. Antalya 5. Ídare Mahkemesi 28/11/2023 tarih ve E.2023/666, K.2023/1435 sayıl kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden; davacilar tarafindan, Antalya Ili, Alanya Ilçesi, .. Mahallesi, ... ada ..parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıya 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16.maddesi kapsamında yapıkayıt belgesi alındığından bahisle söz konusu taşınmazın taraflarna satışı istemiyle yaptıkları başvuru üzerine,taşınmazın 600,00m²lik kısmının 6.750.000,00-TL üzerindensatişının uygun bulunmasına dair Alanya KaymakamlığıMilli emlak Müdürlüğü'nün 15/03/2023 tarih ve 5820449 sayılı yazısı ile bildirilen Antalya Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün 21/02/2023 tarih ve 5768256 sayılı işlemi ile söz konusu işleme yapılan itirazın reddine dair Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü'nün 14/04/2023 tarih ve 6224264 sayılı işleminin satış bedeline ilişkin kısımlar yönünden iptaline karar verilmesi talebiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazhık; 3194 sayılı Kanun'a 7143 sayılı Kanunla eklenen hükümler çerçevesinde satış bedelinden kaynaklanmaktadır. Ayrica bahsi geçen Kanun'da satış bedelinden kaynaklanan ihtilafların çözümüne ilişkin görevli yargı merci hususunda özel bir düzenleme getirilmemiş, bunun yerine 2942 sayılı Kanun'a atif yapılmıştır.
2942 sayıhı Kanun'un 14. maddesinde ise taşınmazın bedeline ilişkin davaların adli yargıda görüleceği hüküm altına alınmıştır.

Bu durumda, uyuşmazlığın, davacılar tarafindan alınan yapı kayıt belgelerine dayanarak taşınmazın 3194 sayılıKanumun geçici 16. maddesine istinaden rayiç bedel üzerinden satilması talebi üzerine idarece belirlenen satışbedelinden kaynaklanması nedeniyle, 7143 sayılı Kanunla atif yapılan 2942 sayılı Kamulaştirma Kanunu'nun 14.maddesi gereğince görüm ve çözümünün adli yargı mercilerine ait olduğu anlaşılmakla, adli yargının görevinde bulunan uyuşmazlıkla ilgili olarak açilan iş bu davanın, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddi gerektiğinden işi esasına girme olanağı bulunmamaktadır..."
4. Davacılar vekili bu kez, aynı somut olay ve gerekçeleri ifade ederek, Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 15/03/2023 tarihli 5820449 sayılı satışa ilişkin kararın bedele ilişkin kısmının iptali ve yeniden bedel tespiti yapılması istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştir.

B. Adli Yargıda 
5. Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/01/2024 tarih ve E.2024/60, K.2024/48 sayıl kararı ile, davanın 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, 115/2 maddesi uyarınca usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Somut olayda; davaci, mülkiyeti Hazine'ye ait olan taşınmazdaki yapı hakkında yapı kayıt belgesi aldığını,

yapı kayit belgesi alınması nedeni ile bu parselin mivekkiline satılması için idareye başvuru yapıldiğını, idarece belirlenen rayiç bedelin fahiş olduğunu ileri sürerek, rayiç değerinyeniden belirlenmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili tarafindan dava dilekçesi ile birlikae Antalya 5. Ídare Mahkemesinin 2023/666 esas, 2023/1435karar sayılı ilamının bir sureti ibraz edilmiş ve dava dilekçesinde verilen görevsizlik kararının kesinleştiği bildirilmiştir.

Davacının taşınmaz üzerindeki temel iddiasının, gayrimenkul mülkiyetinin iktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 3194 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandıği; hak sahipliğinin tespitinin ise idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği açıktır.

Bu durumda, 3194 sayılı İmar kanunu'nda öngörülen hak sahipliği hükümleri uyarınca satış işleminin gerçekleştirilmesi ve bedelinin belirlenmesi yönündeki davacının isteminin, 3194 sayılı Kamun'da öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, 3194 sayılıKanunun Geçici 16. maddesine dayanılarak verilmiş yapı kayit belgesinden kaynaklı bir satış talebi üzerine idare tarafindan tesis edilen işlemden kaynaklanmakta olup idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu, (Benzer yönde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 24.12.2018 t.li, 2018/761 E. 2018/835 K. Sayılı kararı) Danıştay kararlarında da değinildiği üzere 3194 sayılı Imar Kanununun "Kamulaştirmadan arta kalan kısimlar" başlıklı 17. maddesinin,bakılmakta olan uyuşmazlıkla ilgisi bulunmamakta olup, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanumunun "Satış bedeline ilişkin davaların adli yargı yerinde açılabileceği"ne ilişkin hükmünün bu davada uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığı anlaşılmakla, çok yakın tarihli Danıştay kararlari, güncel istinaf kararları doğrultusunda davada adli yargının görevli olmadıği, idari yargının görevli olduğu, 6100 sayılı HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince yargı yolu dava şartlarından olup her aşamada resen dikkate alınması gerektiğinden davanın yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş, somut istemde yargı yolu caiz olmadığıanlaşıldığından diğer hususlar ve talepler değerlendirilemeyeceğinden aşağidaki şekilde hüküm tesis edilmiştir..."
6. Davacılar vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı karari veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi şöyledir:
"(Ek: 11/5/2018-7143/16 md.)
Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığıve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulmasi, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin õdenmesi halinde Yapı Kayit Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafindan hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanumuna göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayit bedeli başvuru sahibi tarafindan genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanıyetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri õzel hesabına aktarılarak kullanlır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapıın niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve ödeme süresini biryıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.


Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (.….) uyarınca alınmış yıkim kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalari iptal edilir.(1)

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarina denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fikrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.

Beşinci fikra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin uygulanmasına engel teşkil etmez.

Yapı Kayit Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayit Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin 31/12/2022 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (Ek cümleler:8/4/2022-7394/13 md.) Satış bedelinin tamamının peşin ödenmesi hâlinde yüzdeyirmi,en az yarisının ödenmesi hâlinde yüzde on indirim uygulanır. Taksitli satışlarda satış bedelinin en az yüzde onu peşin ödenir, kalan bedel ise beş yıla kadar taksitlendirilir. Taksit tutarlarına kanuni faiz oranının yarisı uygulanır. Elde edilen gelirlerin yüzde yirmibeşi Bakanlığın dönüşüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilir. Kalanı ise bu maddenin ikinci fikrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrica bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fikrasi, yapı ve tesisler hakkıda ise onbirinci fikrası hükmüuygulanmaz. (Ek cümleler:4/7/2019-7181/14 md.) Yapı kayıt belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatiına Aykirı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı Imar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi alınması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin õdenmiş olması hálinde bu madde uyarınca ayrica satış bedeli alınmaz. Yapı kayıt belgesi alınan taşınmazların satışa konu edilen kisımlarından yapı kayıt belgesi tarihi ile satış tarihi arasındaki dönem için ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, satiş tarihi itibariyla tahsil edilen ecrimisil tutarı satışbedelinden mahsup edilir, bu tutardan fazlası iade edilmez.

Yapı Kayıit Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.

Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. YapıKayit Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır.Yapının depreme dayaniklılığı hususu malikin sorumluluğundadır.

Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi saħil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatlari gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrica 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılıÇanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanhık ve Maliye Bakanlığı tarafindan müştereken belirlenir.."
9. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018 tarihli, 30443 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesi müracaati" başlıklı 4.maddesi şöyledir:
" (1) Yapı Kayıt Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayit Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kuruluyetkilidir.
(2)Yapı Kayıt Belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafindan, e-Devlet üzerinden YapıKayıt Sistemindeki Yapı Kayıt Belgesi formunun doldurulması suretiyle müracaatta bulunulabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle de müracaatta bulunulabilir.

(3)Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayıt Sistemi tarafindan oluşturulan Yapı Kayit Belgesi talepte bulunan yapı sahibince e-Devlet üzerinden alımir.

(4)Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmiş ise, Yapı Kayit Belgesi formu müracaat sahibinin beyanına göre eksiksiz olarak doldurulur, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılması sağlanır, Yapı Kayıt Belgesi formu sistem üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasından sonra bir örneği talepte bulunan yapisahibine verilir.

(5)Her yapı için sadece bir Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir."
10. Aynı Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesi bedeli ve ödenmesi" başlıklı 5. maddesi şõyledir:

" (1) Yapı Kayıt Belgesi bedeli, yapımın bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, komutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranındadır. Yapı Kayıt Belgesi bedeli belirlenirken;
a)Yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri, ilgili belediyesinden temin edilen arsa ve arazi asgari metrekare birim değerleri esas alınmak suretiyle hesaplanır.

b)Yapının yaklaşık maliyet bedeli belirlenirken birim maliyet bedeli;
1)Tarimsal amaçlı basit binalar için 200 TU/ m2
2)1-2 katlı binalar ve basit sanayi yapıları için 600TL/m2
3)3-7 katlı binalar ve entegre sanayi yapıları için 1000TL/m2
4)8 ve daha yüksek katlı binalar için 1600 TL/m2
5)Lüks binalar, villa, alışveriş kompleksi, hastane, otel ve benzeri yapılar 2000 TL/m2
6)Güneș Enerjisi Santralleri (GES) 100.000 TL/MW esas alınmak suretiyle hesap yapılır 
c)Yapı Kayıt Belgesi bedeli; yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri ile binanın toplam yapı alanıdikkate alınarak hesaplanacak yapı yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, yapının konut veya ticaret olarak tek kullanımlı veya karma kullanımlı olup olmadığı da gözetilerek ve karma kullanımlı yapılarda komut ve ticari olarak kullanılan alanların arsa oranları ayrı ayrı dikkate alınarak konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş katsayısı ile çarpılması suretiyle belirlenir 

(2)Yapı malikleri;
a)Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda, birinci fikranın (c) bendi uyarınca yapının tamamı için hesaplanan Yapı Kayıt Belgesi bedeline, kendi bağımsız bölümünün kullanım durumuna göre eşit olarak katılmak zorundadır. Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda,Yapı Kayit Belgesi bedelinin tamamı ödenmeden Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmez. Yapı Kayıt Belgesi bedelinin tamamını õdeyen yapı maliki genel hükümler çerçevesinde diğer yapı maliklerinden kendi paylarına düşen miktarıtalep etme hakkına sahiptir.

b)Yapı kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda, aykırılıktan dolayı meydana gelen alan da dahil olmak üzere, kendi bağımsız bölümünün alanının, bağımsız bölümü ile aynı kullanıma sahip bölümlerin alanının toplamına oranının birinci fikranın (c) bendi uyarınca hesaplanan Yapı Kayıit Belgesi bedeli ile çarpılması suretiyle hesap edilen bedeli ödemek zorundadır. Yapı kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda, aykırılık hangi bağımsız bölüm/bölümler ile ilgili ise o bölüm/bağımsız bölümlerin yapı maliklerinin, kendi bağımsız bölümleri için ödenmesi gereken bedeli ödemeleri durumunda aykırılığı olan bağımsız bölüm belirtilerek Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir.Bağımsız bölümünde aykırılık olmasına rağmen kendi bağımsız bölümüne düşen bedeli ödemeyen ve aykırılığı olan bağımsız bölümünü gösteren Yapı Kayıt Belgesi almayanlar aynı binada başka bir bağımsız bölüm için düzenlenen Yapı Kayit Belgesinden faydalanmaz.

(3)Yapı Kayit Belgesi bedeli, genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatirılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacıların 3194 sayılı Imar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi bulunan taşımaza ilişkin yapılan satın alma başvurusu hakkında idarece verilen kararın bedele ilişkin kısmı ile bu bedele yapılan itirazın reddine ilişkin kararın iptali istemiyle açılmıştır.

14. Dosyanın incelenmesinden, davacıların, Antalya ili, Alanya ilçesi, .. Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı 4.604,18 m2 yüz ölçümlü ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi bulunan taşımaza ilişkin yaptığı satın alma başvurusu hakkında, Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü tarafından verilen cevapta, ilgili valiliğin 21/02/2023 tarih ve 5768256 sayılı yazısı ile 600.00 m2 lik kısmın 6.750.000 TL üzerinden satışının uygun görüldüğünün bildirilmesi, yapılan itirazın ise dava konusu satış bedelinin piyasa rayiciyle uyumlu olduğunun belirtilerek reddedilmesi üzerine, Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün satışa ilişkin kararın bedele ilişkin kısmı ile bu bedele 

yapılan itirazın reddine ilişkin Alanya Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü kararının iptali istemiyle bu davayı açtığıanlaşılmıştır.

15. 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, hazineye ait taşınmazların yapıkayıt belgesi sahiplerine Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılacağı, satış bedelinin belirlenme ve ödenmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği görülmektedir.

16. İdari işlem kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerdir. 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesine göre, idarenin, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere taşınmazın satışını yaparak tapu verme konusundaki yetkisi idarî nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olup bu yolla kurulan mülkiyet Türk Medeni Kanunu hükümleri dışında idarî bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.Bu bağlamda 3194 sayılı Kanun'un geçici 16, maddesi kapsamında idarelerce verilen yapı kayıt belgesi bulunan taşınmazınsatışbedeline ilişkin kararların idare hukuku ilkelerine gõre incelemeye uygun olduğu, davacı talebinin öncelikle imar mevzuatından kaynaklı haklarının belirlenmesi kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır.

17. Bu nedenle, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 2577 sayılı İdârî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendi uyarınca idarî yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 5. Ídare Mahkemesinin 28/11/2023 tarih ve E.2023/666, K.2023/1435 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmas1 gerekmiştir.

VI. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 5. İdare Mahkemesinin 28/11/2023 tarih ve E.2023/666, K.2023/1435 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/236KARAR NO : 2024/297KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Türk vatandaşlığınıkazanma sürecinde evlenen davacının, düzenlenen kimlik belgesinde bekar olarak geçen medeni durumunun evli olarak düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE yerinde görülmesi gerektiği hk,
KARAR 
Davaci : M.F 

Vekili : Av. M. V 

Daval : İçişleri Bakanlığı - Mezitli İlçe Nüfus Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Suriye vatandaşı olduğunu, 2017 yılında istisnai yoldan Türk Vatandaşlığı kazanılmasıbaşvurusu yaptığı sırada bekar olduğunu, işlemler devam ederken 04/07/2019 tarihinde geçici koruma altında olan N.M ile Mezitli Belediyesi Evlendirme Memurluğu önünde evlendiğini, eşinin evlenme üzerine müvekkilin soyadını aldığını, N.F olarak 

kimlik belgesine kaydedildiğini, müvekkilin 24/07/2019 tarihinde istisnai vatandaşlığa hak kazandığını ancak, nüfus müdürlüğütarafından düzenlenen Türk kimliğinde kendisinin bekar olduğunun yazıldığını, müvekkilinin evli olmasına rağmen nüfus kayıtlarında halen bekar olarak göründüğünü, bu hususta Mezitli Nüfus Müdürlüğüne başvuru yapılmasına rağmen medeni halinin düzeltilmediğini ifade ederek; müvekkilinin nüfus kaydının medeni hali kısmının bekar yerine evli olarak düzeltilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/12/2022 tarih ve E.2022/275 K.2022/422 sayılı kararı ile, davacının medeni hal değişikliği istemiyle nüfus idaresine gerekli başvuruyu yaptığı, ancak başvurunun henüz sonuçlanmadığı, bu itibarla davacı tarafından idari yargı mercileri önünde dava açılması gerekirken, adli yargıda dava açıldığı gerekçesiyle davanın yargıyolu (dava şartı) nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şōyledir:
"…Tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde; davacının 24/07/2019 tarihinde Türk Vatandaşliğın kazandığı, Mezitli Belediye Başkanlığı'nın 19/10/2022 tarihli müzekkere cevabı ekinde bulunan evlenme kütüğüne göre 04/07/2019 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti resmi makamları önünde dava dışı N.M ile evlilik akdi gerçekleştirdiği, Mezitli İlçe Nüfus Müdürlüğü'nün 26/10/2022 tarihli müzekkere cevabından davacının anılan evliliğinin nüfus kaydına işlenmesi için ilgili Nüfus Müdürlüğüne başvurduğu ve Nüfus Müdürlüğünce dilekçesi ve evliliğine esas dayanak belgelerin 21/11/2019 gün ve 3499 sayılı yazı ile Mersin Il Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne bildirildiği, davacının davasının nüfus kaydında bekar olarak görülen medeni durumunun evli olarak düzeltilmesine ilişkin olduğu, bu kapsamda yapılan incelemede davacıın dava dışı N.M ile Türkiye Cumhuriyeti Resmi Makamları önünde resmi şartlara uygun olarak evlilik akdini gerçekleştirdiğinde bir şüphenin bulunmadığı, bu doğrultuda yaptığı başvurunun ilgili nüfus idaresine yapıldığı ancak henüz sonuçlanmadığı gõrülmektedir. O halde davacının davalı idareye gerekli başvuruyu yaptığı ve başvurusumun yukarıda bahsi geçtiği üzere Türkiye Cumhuriyeti Resmi Makamları önünderesmi şartlara uygun olarak evlilik akdini gerçekleştirdiği halde olumlu ya da olumsuz olarak sonuçlandırılmadığına göre davacıtarafindan idari yargı mercileri õnünde dava açılması gerekirken mahkememizde dava açıldığı anlaşılmakla davanın yargı yolu dava şartları nedeniyle reddine ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:
1-Davanın dava şartı yokluğundan REDDINE..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Mersin 2. İdare Mahkemesi 07/03/2023 tarih ve E.2023/295, K.2023/302 sayılı kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine, Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 14/07/2023 tarih ve E.2023/844, K.2023/1566 sayılı kararı ile, kararın kaldınlmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

5. Mersin 2. İdare Mahkemesi 13/09/2023 tarih ve E.2023/1289 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir :
"…Dosyanın incelenmesinden; 2017 yılında Türk Vatandaşlığına başvuran davacı tarafindan başvuru esnasında medeni halinin bekar olduğu ancak vatandaşlık işlemlerinin devamı sirasında 04.07.2019 tarihinde evlendiği, 24.07.2019 tarihinde Türk Vatandaşlığım kazandıği, nüfus kaydında bekar olarak yazılı olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi istemiyle Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtıği, anılan Mahkemece 20/12/2022 tarih E:2022/275 K:2022/422 sayılı kararıyla uyuşmazlığın idarenin görev alanına girdiğinden nedeniyle usulden reddine karar verildiği bunun üzerine davacı tarafindan Türk Vatandaşlığına başvurusu sirasında nüfus kayıtlarına "bekar" olarak tescil edilen medeni halinin, başvuru öncesi tarihte evli olduğunu gösteren dayanak belgelere uygun olarak "evli" olarak düzeltilmesi istemiyle 09/01/2023 tarihinde Mezitli Îlçe Nüfus Müdürlüğü'ne başvurulduğu, söz konusu başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar Asliye Hukuk Mahkemesince evliliğinin nüfus kayıtlarına tescili işlemi idari işniteliğinde bulunduğu şeklinde değerlendirilmiş ise de yukarida yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde davacının Türk Vatandaşı olduğu ve dava konusu uyuşmazlığın; Türkiyedeki nüfus kütüğüne evlilik durumumun düzeltilmesine yönelik talep olduğu, bu talebin esasında davacının, nüfus kayıtlarındaki kişisel ve aile bilgilerine yönelik değişiklik isteminden kaynaklandığı, nüfus kütüğüne yönelik kayıt düzeltme ve yenileme davalarinın da yukarida anılan 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca sonucu itibariyle doğrudan nüfus kaydında etki doğuracak işlerden olduğu, görüm ve çözümünün adli yargı mercilerine ait olduğu sonucuna varilmiștir.


Bu durumda, Mahkememizin uyuşmazlığa bakmakla görevli olmaması ve görevli yargı yerinin adli yargi mahkemeleri olması yanında Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığı, anılan Mahkemece 20/12/2022 tarih E:2022/275 K:2022/422 görevsizlik kararı üzerine (kararın 13.03.2024 tarihinde kesinleştiği) uyuşmazlığa karşıMahkememizde dava açıldığı anlaşıldığıdan, hangi Mahkemenin gõrevli olduğunun belirtilmesi için yukarıda belirtilen 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Mahkememizce Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2022/275 sayılı dosyası ile iş bu dava dosyasının gerekçeli kararımızla birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, uyuşmazlığın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi karariına kadar ertelenmesine..."
IIIL İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun IV "Düzeltme" üst başlığı altında "1.Genel olarak"alt başlıklı 39. maddesi 
"Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamaz."
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Aile kütüklerinde bulunması gereken kişisel bilgiler " başlıklı 7.maddesi şöyledir .

"(1) Her mahalle veya köy için ayrı aile kütüğü tutulur. Aile kütüklerinde aşağıdaki bilgiler bulunur:
a) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
b) Kayıtlı bulunduğu il, ilçe, kõy veya mahalle adı ile cilt, aile ve birey sıra numarası.
c) Kişinin adı ve soyadı, cinsiyeti, baba ve ana adı ile soyadlari, evli kadınların önceki soyadlariı.
ç) Doğum yeri ile gün, ay ve yıl olarak doğum tarihi ve kütüğe kayıt tarihi.
d) Evlenme, boşanma, soybağınn kurulması veya reddi, ölüm, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibi kişisel durumda meydana gelen değişiklik veya yetkili makamlarca yapılan düzeltmeler 
e) Dini.
f) Medenî hali.
g) Yerleşim yeri adresi.
ğ) Fotoğrafi.
h) (Ek: 14/1/2016-6661/9 md.) Biyometrik verisi.
i) (Ek: 19/10/2017-7039/3 md.)Velayete ve vesayete ilişkin bilgileri 
(Değişik son cümle: 19/10/2017-7039/3 md.) (a), (g), (ğ), (h) ve (i) bentlerinde belirtilen kayıtlar sadece elektronik ortamda tutulur.

(2) Türkiye'de aile kütüğü bulunmayan ve yabancı ülkelerde oturan vatandaşlar Bakanlığın göstereceği bir nüfus müdürlüğünde açılacak aile kütüğüne kaydedilir 

9. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıkhı 35. maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamınıve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir,değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir.
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usúllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceğıi lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

şöyledir:

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hálinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GULEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihl toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Türk vatandaşlığınıkazanan davacının, Türkiye nüfus kayıtlarında bekar olarak geçen medeni halinin evli olarak düzeltilmesi istemine ilişkindir.

14. Dava dosyalarının incelenmesinden, 2017 yılında Türk Vatandaşlığına başvuran davacı tarafından, başvuru esnasında medeni halinin bekar olduğu ancak, vatandaşlık işlemlerinin devamı sırasında 04/07/2019 tarihinde evlendiği,24/07/2019 tarihinde Türk Vatandaşlığını kazandığı dolayısıyla, nüfus kaydında bekar olarak yazılı olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi istemiyle adli ve idari yargı yerlerinde davaların açıldığı anlaşılmıştır.

15. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'un 39. maddesinde.mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamayacağının hükme bağlandığı; 5490 sayılıKanun'un 35. maddesinde, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği, 36.maddesinde, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının asliye hukuk mahkemesinde açılacağı kurallarına yer verildiği; nüfus davalarına yönelik olarak yerleşik içtihatlarda, nüfus kütüğünde bulunan bir kaydın baştan itibaren hatalı olduğu iddiasına dayalıdavaların "kayıt düzeltme" davası olarak kabulü ile söz konusu hataların hükmen adli yargı yerince düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği; bakılan uyuşmazlığın da, Nüfus Hizmetleri Kanunu'nda açıklanan kaydın düzeltilmesi kapsamında değerlendirilebileceği açıktır 

16. Bu durumda davacının işbu davadaki isteminin medeni halin değiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yer verilen 5490 sayılı Kanun'un 36, maddesi uyarınca davaya konu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Mersin 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/12/2022 tarih ve E.2022/275, K.2022/422 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÛM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mersin 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile; Mersin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/12/2022 tarih ve E.2022/275, K.2022/422 sayılı GÖREVSIZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde OY BÍRLİĞİ İLE KEŞİN QLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/237KARAR NO : 2024/307KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: İşlemiş olan faiz yönünden davalı idarece ödeme yapılmayıp, davacının talebinin zımnen reddedilmesi üzerine ödenmeyen faiz tutarının ödenmesi istemiyle açılan davada; adli yargı yerince verilen karar, yargı yolu bakımından bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : V.T 

Vekili : Av. S. T 
Davalı : Eskişehir Defterdarliği 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekilince, Eskişehir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 2022/4758 D.İş sayılı dosyasında Alo 174 şikayet hattına yapılan "İşletmeden almış olduğum yumurtaların boyutu belirtilen boyutun altındadır şikayetçiyim denetlenmesini talep ediyorum" șikayetine istinaden 07/06/2022 tarihinde .. Mah. Konuk Sok. No:39/B adresinde faaliyet gösteren davacıya ait ..Yumurta adlı işletmede idarece denetim yapıldığı ve şikayet konusu "... Yumurta A sıifi L boy" ürününden muayene ve analizi yaptırılmak üzere numune alındığı, alnan numunenin Tarım ve Orman Bakanlığı Eskişehir Gida Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünde yapılan muayene ve analizi sonucunda "ağırlık yönünden" Tūrk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliğine aykırıolduğunun tespit edildiği, işletmecinin itiraz dilekçesine istinaden şahit numune analizi yapılmak üzere Tarım ve Orman Bakanlığı Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Arastırma Enstitüsü Müdürlüğüne gönderildiği, sahit numunenin muavene ve analiz sonucunda "ağırlık yönünden" TGK Yumurta Tebliğine aykırı olduğunun tespit edildiği, bunun üzerine 5996 sayılıVeteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 21. maddesinin 5. fikrasında belirtilen "Gıda kodeksine aykırı gıda ve gida ile temas eden madde ve malzeme üretilemez, işleme tabi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez" hūkmüne istinaden Eskişehir Valiliği, Î1 Tarım ve Orman Müdürlüğünün 09/08/2022 tarih ve Sıra No:2022/051 sayılı işlemi ile 41.426 TL idari para cezası ile cezalandırıldıği, bu işleme karşı davacının Sulh Ceza Hakimliğine itiraz etmesi üzerine, Eskişehir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 31/03/2023 tarih ve D.iş No: 2022/4758 sayılı kararı ile, "başvuran hakkında 5996 sayılı Kanun kapsamında uygulanan idari yaptırım kararının hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, başvurunun reddine" ilişkin karar verildiği, bu karara karşı davacı vekilince itiraz edildiği ve Eskişehir 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 26/04/2023 tarih ve D.İş No:2023/2378 sayılı kararıile, Eskişehir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 09/08/2022 tarihinde düzenlenen, E-68931713-305.04.03.01-6549317nolu İdari para cezası yaptırım kararının 20.713 TL'lik kısmı yönünden itirazın kabulüne, 20.713 TL olarak uygulanmasına karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine, aynı olaya ilişkin idare tarafindan 19/06/2023 tarih ve Sıra No: 2022/051 sayılı işlem tesis edilerek, davacı hakkında 20.713 TL idari para cezası verildiği ileri sürülerek, davacının önceki idari para cezasını erken ödeme indiriminden faydalanıp 31.356 TL olarak 31/08/2022 tarihinde Eskişehir Defterdarlığına ödediği, bu cezanın sulh ceza mahkemesince kısmen iptali üzerine, aslı ve işlemiş kanuni faiziyle iadesi istemiyle 09/08/2023 tarihinde yaptığı başvuru sonrasıpeşin ödenen 31.356 TL'nin idarece davacıya iadesine karşın, 2.698,38 TL işlemiş olan faiz yönünden ödeme yapılmayarak zimnen reddedilmesi üzerine, ödenmeyen 2.698,38 TL faizin õdenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Eskisehir 2. İdare Mahkemesi 09/11/2023 tarih ve E,2023/1086, K.2023/1141 savılı kararıile, 2577 savılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;

" ….Uyuşmazlığın, 5996 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari para cezası yaptırım kararının Sulh Ceza Mahkemesince "kaldırılması" üzerine, söz konusu idari yaptirımda tesis edilen para cezasının idare tarafindan kaldırıldığından bahisle ödenen miktarın aslının ve faizinin iadesi istemiyle yapılan basvuru akabinde aslının ödediği faizinin õdenmediği ve faiz açısından zımni ret gerekleştiği gerekçesiyle işlemiş faizin ödenmesine karar verilmesi istemli olduğu görülmektedir.

Bu itibarla tazmini istenen bedelin, asıl alacağın iadesi talebinin dayanaği olarak gösterilen idari para cezasıyaptırım kararının hukuka uygun olup olmadığını inceleyen ve sonuçlandıran yargı yerinin Sulh Ceza Mahkemesi olması karşısında yukarıda açıklanan 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca uyuşmazlığın iptal ve tam yargı davası olarak görülmesi ve idari yargı yerleri tarafindan çözümlenmesi olanağıbulunmamaktadır.

Bu durumda iptal davasına adli yargıda bakılmış olması karşisında, iptal edilen işlemin tesisi dolayısıyla uğranılan zarardan kaynaklanan davanın ayriı bir yargı kolunda (idari yargıda) görülmesinin usul ekonomisi bakımından uygun bulunmadığı, bu nedenle davanın adli yargının görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Eskişehir 2. Sulh Ceza Hâkimliği 21/02/2024 tarih ve D.İş. No:2024/927 sayılı kararı ile, başvuran vekilinin başvurusuna konu Eskişehir Defterdarlığının zımni red kararı ve kısmen iptal edilen idari para cezasının kanuni faizinin ödenip ödenmeyeceğine ilişkin uyuşmazlığa ilişkin dosyanın Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek davalardan olmadığı anlaşılmakla,5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir 

"….Görevsizlik kararı üzerine başvuran vekili Hakimliğimize daha önce ödemiş oldukları paranın kanuni faizini davalı idareden tahsili talebiyle başvurmuş ise de Hakimliğimizin bakacağı davalar arasında bu tarz bir dava türünün bulunmadığı, davanın konusunun idarenin zimni red cevabına ilişkin olduğu, Hakimliğimizin idari para cezalarının iptali nitelikteki dosyalarla görevli olduğu, kanuni faizin ödenip ödenmeyeceği konusunda çıkan uyuşmazlık konusunda Hakimliğimizin görevli olmadığı değerlendirildiğinden başvuran vekilinin talebinin 5326sayılı yasanın 28/b maddesi uyarınca görevyönünden reddinedair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Başvuran vekilinin başvurusuna konu Eskişehir Defterdarlığı' nın zımni red kararı ve kasmen iptal edilen idari para cezasının kanuni faizinin ödenip ödenmeyeceğine ilişkin uyuşmazlığa ilişkin dosyanın Sulh ceza hakimliğince incelenebilecek davalardan olmadiğı anlaşılmakla 5326 sayılı yasanın 28/1-b maddesi uyarınca BAŞVURUNUN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
2-Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi hakkında Kanumun 14. maddesinde, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi isteminin ancak davanın taraflarınca ileri sürülebileceği belirtilmiş olmakla, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyanın, Hakimliğimizce resen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine yer olmadığına..."
5. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sūrdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Eskişehir 2. Sulh Ceza Hâkimliğince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafından yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukaridaki fikrada yazılı adli veya idari yargı mercilerinden sayılır."
7. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 14. maddesi şõyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığımn bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."

8. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Başvurunun Incelenmesi" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"(1) Başvuru üzerine mahkemece yapılan ön inceleme sonucunda;
a) Yetkili olmadiğının anlaşılması halinde dosyanın yetkili sulh ceza mahkemesine gönderilmesine,
b) Başvurunun süresi içinde yapılmadığının, başvuru konusu idarî yaptırım kararının sulh ceza mahkemesinde incelenebilecek kararlardan olmadığının veya başvuranın buna hakkı bulunmadığını anlaşılması halinde, bu nedenlerle başvurunun reddine,
c) (a) ve (b) bentlerinde sayılan nedenlerin bulunmaması halinde başvurunun usulden 
kabulüne,
Karar verilir.
(2) Başvurunun usulden kabulü halinde mahkeme dilekçenin bir örneğini ilgili kamu kurum ve kuruluşuna tebliğ eder.

(3) İlgili kamu kurum ve kuruluşu, başvuru dilekçesinin tebliği tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde mahkemeye cevap verir. Başvuru konusu idarî yaptırıma ilişkin işlem dosyasının tamamının bir õrneği, cevap dilekçesi ile birlikte mahkemeye verilir. Mahkeme, işlem dosyasının aslını da ilgili kamu kurum ve kuruluşundan isteyebilir. Cevap dilekçesi, idari yaptırım kararına karşı başvuruda bulunan kişi sayısından bir fazla nüsha olarak verilir.

(4) Mahkeme, başvuruda bulunan kişilere cevap dilekçesinin bir örneğini tebliğ eder; talep üzerine veya re'sen tarafları çağırarak belli bir gün ve saatte dinleyebilir. Dinleme için belirlenen günle tebligatın yapılacağı gün arasında en az bir haftalık zaman olmasına dikkat edilir. Dinleme sırasında taraflar veya avukatları hazir bulunur.Mazeretsiz olarak hazir bulunmama, yokluklarında karar verilmesine engel değildir. Bu husus, tebligat yazisında açıkça belirtilir.

(5) Ceza Muhakemesi Kanunumun tanıklığa, bilirkişi incelemesine ve keşfe ilişkin hükümleri, bu başvuru ile ilgili olarak da uygulanır.

(6) Dinlemede sirasıyla; hazir bulunan başvuru sahibi ve avukati, ilgili kamu kurum ve 
kuruluşunun temsilcisi, varsa tanıklar dinlenir, bilirkişi raporu okunur, diğer deliller ortaya konulur.
(7) Mahkeme, ilgilileri dinledikten ve bütün delilleri ortaya koyduktan sonra aleyhinde idarî yaptırım kararıverilen ve hazır bulunan tarafa son sözünü sorar. Son söz hakkı, aleyhinde idariyaptırım kararı verilen tarafın kanunítemsilcisi veya avukatı tarafından da kullanılabilir. Mahkeme son kararım hazir bulunan tarafların huzurunda açıklar.
(8) Mahkeme, son karar olarak idarî yaptırim kararının;
a) Hukuka uygun olması nedeniyle, "başvurunun reddine"
b) Hukuka aykırı olması nedeniyle, "idarî yaptırım kararının kaldırılmasına",
Karar verir.
(9) (Ek: 6/12/2006-5560/35 md.) İdarî para cezasının alt ve üst sınırının kanunda gösterildiği kabahatler dolayisıyla verilmis idarî para cezasına karşı başvuruda bulunulması halinde, mahkeme idari para cezasının miktarında değişiklikyaparak da başvurumun kabulüne karar verebilir.

(10) Önbeşbin Türk Lirası dahil idarî para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen 
kararlar kesindir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşūnüldü:
10. Başvurunun incelenebilmesi için 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.

11. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı vekilinin müvekkili hakkında uygulanan 41.426 TL idari para cezasıile ilgili olarak itiraz başvurusunda bulunmasısonucunda Eskişehir 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 26/04/2023 tarih 2023/2378 D. İşsayılı kararı ile, idari para cezasının 20.713 TL'lik kısmının kabulüne ilişkin karar verildiği, bunun üzerine davacı vekilinin idareye başvurarak daha õnce yapmış oldukları indirimli ödeme olan 31.356,50 TL ödemenin iadesini talep ettiği, 15/08/2023tarihinde Eskişehir Defterdarlığının peşin ödenen paranın sadece aslını yani 31.356,50 TL'yi iade ettiği, davacı vekilinin iade talebinde faiz isteminin de bulunmasına karşın, zımni red süresi olan 30 gün içerisinde herhangi bir cevap verilmemesi üzerine 

faiz istemine ilişkin olarak İdare Mahkemesinde dava actığı ve İdare Mahkemesince, davada adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, davacının bunun üzerine Sulh Ceza Hakimliğinde açtığı davada, mahkemesince "başvurunun görev yönünden reddine" karar verildiği, ancak bu kararın uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğuna yönelik bulunmadığı, diğer bir anlatımla yargı yolu bakımından bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı, idare mahkemesi kararının ise, yargı yolu yönünden verilmiş bir görevsizlik kararı olduğu anlaşılmıştır.

12. Görüldüğü üzere, adli yargı yeri kararının, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı, sulh ceza hakimliğince incelenebilecek bir karar bulunmadığının tespiti niteliğinde bir karar olduğundan, adli yargı merciince verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğundan söz edilemeyecektir.
13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen biçimde, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş ve kesinleşmiş iki ayri görevsizlik kararı bulunmadığından, olumsuz görev uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşılmış olup, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarinca başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarinca, BAŞVURUNUN REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/238KARAR NO : 2024/310KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Ankara Ticaret Odası emrinde 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi kapsamında çalışmakta iken, 01/01/2005günü İş Kanunu'na göre sözleşme imzalayan davacıın, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Yönetim Kurulu Kararı ile yeniden kadroya alınması işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin Yönetim Kurulu Kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ö.E 

Vekili : Av. M. S 
Davah : Ankara Ticaret Odası Başkanlığı
Vekili : Av. E. A.Y 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ankara Ticaret Odasında 20/07/1999 tarihinden itibaren memur kadrosunda calısmakta iken, 01/01/2005 tarihinde iş sözleşmesi imzalanan ve Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27/12/2005 tarihli 44-8/522-72 sayılı kararıyla 01/01/2006tarihinden itibaren 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi kapsamında kadroya alınan davacının, kadroya alınmasıyla ilgili 

27/12/2005 tarihli Yönetim Kurulu Kararının yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 24/12/2019 tarihli 27/1227 sayılı kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin; 20/07/1999 tarihinden itibaren kesintisiz olarak memur olarak çalıştığı, 5174 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle geçici 12. maddesi uyarınca Oda personelinin hukuki statüsünün korunacağı hükmüne rağmen zorunlu olarak sözleşme imzalatıldıği, 27/12/2005 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile imzalatılan sözleşmelerin geçerli olmadığına karar verildiği, 24/12/2019 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile 27/12/2005 tarihli kadroya alınma kararının yok hükmünde sayılma işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu, davacı ve tüm Oda personelinin, mülga 5590 ve mer'i 5174 sayılı Kanunlar çerçevesinde özel hukuka tabi hizmet ve iş akitlerine bağlı olarak çalıştıkları, Oda çalışanlarımın devlet memuru olmadıkları gibi, Oda ile imzalanan “iş " sözleşmelerinde dahi, “memur" ūnvanıile çalışacağının belirtildiği, bu ifade ile statünün değil, görev unvanının belirtildiği, çalışanların özlük hakları, çalışma şartları, işgüvenceleri vb. hususlarda herhangi bir olumsuz durum veya hak kaybı doğurmadığı, davacının işe başladığı 20/07/1999tarihinden 31/12/2004 tarihine kadar Borçlar Kanuna tabi hizmet sözleşmesi kapsamında çalıştığı, 16/12/2004 tarihinde kendi rızası ile 4857 sayılı İş Kanunu'na gõre Oda ile iş sözleşmesi imzaladığı ve bu tarihten itibaren İş Kanunu'na tabi olarak çalıştığı,davacının 5174 sayılı Kanu'nun 73. maddesine göre iş sözleşmesi imzaladıktan sonra ve dava açma süresi içerisinde işlemin iptaline yönelik dava açmaması sebebiyle statüsüne ilişkin Oda işleminin kesinleşmiş olduğu ve yeniden eski statüsüne (hizmet sözleşmesi) atanmasının hukuken mümkün olmadığı, Oda'da çalışan personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olmadığı ileri sürülerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 31/12/2020 tarih ve E.2020/321, K.2020/2335 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine, Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi 17/11/2021 tarih ve E.2021/1216, K.2021/1355 sayılı kararı ile, davanın esası yönünden bir karar verilmiş ise de uyuşmazlık konusu olayda,davacının Ankara Ticaret Odasında 4857 sayılı İş Kanununa tâbi sözleşmeli personel olarak görev yaptığı ve uyuşmazlığın bu statünün devam ettirilmesi hakkındaki karardan kaynaklandığı görüldüğünden Kanuni düzenlemeler uyarınca iş bu davanın görüm ve çözümünde İş Mahkemesinin (Adli Yargı) görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf isteminin kabulü ile Ankara 12. Ídare Mahkemesince verilen 31/12/2020 tarih ve E.2020/321, K.2020/2335 sayılı kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45/5. maddesi uyarınca yeniden karar verilmek üzere, dava dosyasının mahkemesine iadesine karar vermiştir.

4. Ankara 12. İdare Mahkemesi 17/12/2021 tarih ve E.2021/2503, K.2021/2186 sayılı kararı ile, Bölge Ídare Mahkemesi kararı üzerine, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi 20/04/2022 tarih ve E.2022/299, K.2022/629 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinlesmistir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı sövledir:
"...Buna göre, idarî yargı yerlerinde açılabilen idarî davaların, bir tarafinı idarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tābi hukuki uyuşmazlıkları kapsadığı; buna karşın İş Kanunu'na tābi iş sözleşmelerinin feshinden dolayı işveren ile işçi arasında ortaya çıkan özel hukuka tábi hukuki uyuşmazlıkları çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; davacinin 20.07.1999 tarihinden itibaren memur olarak görev yaptiği, davacı ile 14.12.2004 tarihinde 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arası için iş sözleşmesi imzalandıği, bu sözleşmede “Personelin görevi memurdur, görev yeri Ankara Ticaret Odası olup, personel memur unvanı ile işe başlamaktadır.Oda görev ve unvan değişikliği yapabilir. Çalışma şekli ve sözleşmenin feshi 4857 sayılı İş Kanunu'nda ve bu sözleşmede belirtilen düzenlemeler çerçevesinde gerçekleştirilir." düzenlemelerine yer verildiği, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27.12.2005 tarihli 44-8/522-72 sayılı kararıyla 01.01.2006 tarihinden itibaren 5174 sayılıKanun'un geçici 12. maddesi kapsamında davacinın kadroya alınmasına karar verildiği, sonrasında davacinın memur olarak görevine devam ettiği, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 24.12.2019 tarihli 27/1227 sayılıkararıyla "Yönetim Kurulunun 5174 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.06.2004 tarihinden sonra mülga 5590 sayılıKanuna göre memur statüsünde personel atama yetkisinin bulunmadıği, sadece Iş Kanununa göre personel atama yetkisinin bulunduğu, bu nedenle Yönetim Kurulunun 5174 sayılı Kanunun geçici 12. maddesi kapsamında bulunmasına rağmenkendi rizası ile 4857 sayılı İşKanumuna göre iş sözleşmesi imzalayan ve bu statüde yaklaşık bir yıl çalışan personeli 5174 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra önceki statüsüne ataması mümkün bulunmadığı ve bu konuya ilişkin atama işleminin hukuki sonuç doğurmadığı (keenlemyekün)yok hükmünde olduğu"gerekçesiyle davacının kadroya alınmasıyla ilgili 27.12.2005 tarihli yönetim kurulu kararının yok hükmünde olduğunun tespitine karar verilmesi üzerine de görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacinın Ankara Ticaret Odasında 4857 sayılı Is Kanununa tâbi sözleşmeli personel olarak görev yaptığı ve uyuşmazlığın bu statünün devam ettirilmesi hakkındaki karardan kaynaklandığıgörüldüğünden, yukarıda yer verilen kanuni düzenlemeler uyarınca iş bu davanın görüm ve çözümünde Is Mahkemesinin (Adli Yargı) görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin (Hukuk Bölümü) 26/03/2018 tarihli ve E:2017/789, K:2018/135 sayılı kararı da bu 

yöndedir..."
5. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Ankara 66. İş Mahkemesi 25/05/2022 tarih ve E.2022/228, K.2022/627 sayıh kararı ile, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 1 15. maddeleri uyarınca açılan davanın görev yönünden reddine, mahkemelerinin görevsizliğine ve idari yargı yerinin görevli olduğuna karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5.Hukuk Dairesi 20/03/2024 tarih ve E.2022/4156, K.2024/954 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…Anayasa Mahkemesinin birçok kararında, Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fikrasının kapsamına giren kişilerin statülerine ve özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği, bu konuların düzenlenmesinin idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılmasının Anayasa'ya aykırı olacağı belirtilmiştir. Anayasal ilkeler ve Anayasa Mahkemesi kararları dikkate alındığında, Ankara Ticaret Odasında çalışan davacının,Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca özlük haklarının kanun dışında alt düzenleyici işlemlerle düzenlenmesinin hukuken mümkün olup olmadığı Ankara Ticaret Odası tarafindan tesis edilen işlemde hukuka uygunluk olup olmadiğının denetim ve yargı yerinin Idari Mahkemeler olduğu ve bunun öncelikle Idare Mahkemelerce çözülmesi gerekeceği ve bu hususta işin esasına girme görev ve yetkisinin de Idare Mahkemelerinde olduğu kanaatine variıldiğından Mahkememizce görevsizlik kararı vermek gerekmiştir. Öte yandan Ankara 12. Idare Mahkemesi 2021/2503 esas, 2021/2186 karar sayılı ilamı ile Uyuşmazlik Mahkemesinin 2017/789 karar ve 2018/135 esas sayılıkararına atīf yapmışsa da söz konusu Uyuşmazlık Mahkemesi kararının farklı bir hususa ilişkin olduğu söz konusu hususun "ATO Başkanlığında 1997 yılında sözleşmeli hukuk müşaviri olarak işe başlayan davacı hakkında gerçekleştirilen 28.02.2017 tarihli iş akdi fesih işleminin geçersizliğinin tespiti ile davacının işe iadesine, işe başlatılmaması halinde işe başlatmama tazminatının ve işe başlatılana kadar boşta geçen ūcret ve sosyal hak alacaklarının davalıdan tahsili gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemiyle açılan ve Danıştay Başsavcılığınca “davalı idare bünyesinde sözleşmeli personel olarak çalışan davacının, iş akdinin feshine yönelik Yönetim Kurulu kararı alınması"na ilişkin olarak olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılan davanın; ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hakkında " olduğu söz konusu husus ile iş bu davadaki hususların farklı olduğu görülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, adli ve idari yargı mercileri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıktığı anlaşıldığından ve olumsuz görev uyuşmazlığını çözmekle yetkili yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi olduğundan, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesince görülmesi gerektiği kanaatine varılmıştir.."
7. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğū olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 66. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldiracak biçimde yargi karari veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlari" başlıklı 135. maddesinin birinci fikrası şövledir 

“Kamu kurumuniteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini 

sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafindan kanunda gösterilen usullere gõre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir. "
10. 01/06/2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun “Odalar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarımı karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kalmak üzere meslekî disiplin, ahlâk ve dayanışmayı korumak ve bu Kamunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlaridır."
11. 5174 sayılı Kanun'un “Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıklı 73. maddesi şõyledir:
"Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı Is Kanununa tâbidir."
12. 5174 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir."
13. 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur.'
14. 5174 sayılı Kanun'un "Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 103. maddesi şöyledir:
"8.3.1950 tarihli ve 5590 saylı "Ticaret ve Sanayi Odalari", "Ticaret Odaları", "Sanayi Odaları", "Deniz Ticaret Odaları", "Ticaret Borsalari" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsalar Birliği" Kanumu yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer mevzuatla 8.3.1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanuna yapilan atflar bu Kanuna yapılmış sayılır."
15. Yürürlükten kaldırılan 5590 sayılı "Ticaret ve Sanayi Odaları", “Ticaret Odaları", "Sanayi Odaları", "Deniz Ticaret Odaları", “Ticaret Borsalari" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği’Kanunu'nun “Tarif' başlıklı 1. maddesi şöyledir;
“(Değişik: 17/4/1986 - 3277/1 md.) Ticaret ve Sanayi odalari, ticaret odalari, sanayi odalari ve deniz ticaret odalari; iyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genei menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğüve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplinini, ahlâk ve tesanüdünü korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetleri görmek amacıyla kurulan kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır."
16. 18/05/1983 tarih, 83/6620 no.lu Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılıp, 05/08/1983 tarih, 18126 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan; 5590sayılı Kanun'un 2567 sayılı Kanun'la değiştirilen 86. maddesi gereğince odalar, borsalar ve Birlik memur, sözleşmeli ve geçicipersoneli ile hizmetlilerin özlük hakları ve ayrılma tazminatı ile ilgili esasları düzenlemek amaciyla hazırlandığı belirtilen vehalen yürürlükte olduğu anlaşılan; “Ticaret ve Sanayi Odalari, Ticaret Odalari, Sanayi Odalari, Deniz Ticaret Odalari, Ticaret Borsalari, Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliği"nin “Çalıştırma Biçimleri" başlıklı 3.maddesi şöyledir:
“Odalar, borsalar ve Birlik hizmetleri memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile hizmetliler eliyle yürütülür.a) Memurlar: Asil ve sürekli görevlerde çalıştırılan kadrolu personeldir.

b)(Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Sözleşmeli personel:Asli ve sürekli görevlerde kadrolu memur ve hizmetli personel dişında, sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

c)(Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Geçici personel bir yıldan az süreli veya mevsimlik görevlerde sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

d)Hizmetliler: Odalar, borsalar ve Birlik'in asli ve sürekli görevlerinin yerine getirilebilmesi için lüzumlu olan destek ve yan hizmetlerde çalışan kadrolu personeldir."
17. Aynı Yönetmeliğin "Odev, Sorumluluklar ve Yasaklar" başhıklı 4. maddesi şöyledir:

" 657 sayılı Devlet Memurları Kanumunun "ödev ve sorumlulukları" hakkındaki 6 - 16 ncı maddeleri ile "yasaklar"a ilişkin 26 - 31 inci maddeler odalar, borsalar ve Birlik personeli hakkında da uygulanır."
18. Aynı Yönetmeliğin "Kadroların tesbiti" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Odalar, borsalar ve Birlik'de hizmetlerin gerektirdiği bütün görevler için görevi, ünvani, adet ve derecesi belirtilmek suretiyle kadrolar bir cetvel halinde tesbit edilir.

Kadrosuz personel çalıştirılamaz."
19. Aynı Yönetmeliğin "Derecelerin Tesbiti" başlıklı 11. maddesi şõyledir:
"Göreve ilk defa alınacakların öğrenim durumlarına gõre girebilecekleri ve yükselebilecekleri derece ve kademeler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki ortak hükümlere göre tesbit olunur."
20. Aynı Yönetmeliğin “Sözleşmeli Personel" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.)
Sözleşmeli personele verilecek aylık ücret, aynı kadro unvanında, kadrolu olarak çalışan emsali personele ödenen derece/kademe aylıği, taban aylıği, kıdem aylığı, ek gösterge, ödenek, özel hizmet tazminati, çocuk ve aile yardımı toplamından az ve bu meblağın 2 katından fazla olmamak kaydı ile; her bir görev alanı için, görevin hiyerarşideki yeri, önemi, ağırlığı ve güçlüğü ile kuruluşun bütçe imkanları gözönünde bulundurularak, oda ve borsalarda meclisler, Birlik'te ise Yönetim Kurulu tarafindan tesbit olunur.

Sözleşmeli personel, en çok üç ay süreyle denenmek kaydı ile işe alınır. Deneme süresi sonunda işe devamı idarece uygun görülmeyenlerin sözleşmeleri yenilenmez ve işten çıkarılırlar."
B.Yargi Karari 
21. Uyuşmazlık Mahkemesi 21/10/2019 tarih ve E.2019 / 581, K.2019 / 674 sayılı kararı ile, idari yargi yerinde;Kumluca Ticaret ve Sanayi Odasında Ticaret Sicil Memur Yardımcısı olarak görev yapan davacının, sözleşmeli statüde görev yaptığına ve ücretlerinin ay sonunda õdeneceğine ilişkin olarak tesis edilen Oda işleminin iptali; adli yargı yerinde ise, davacının filen çalışmaya başladığı tarih dikkate alınarak devlet memuru statūsünde çalıştığının tespitine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir 
"Kuruluş amaçlari, kamu yararı; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Yasanın yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.

Buna karşılık, 5174 sayılı Kanunun 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı 1ş Kanununa tabi olduğunun; Kanunun Geçici 12.maddesinde ise Kanunun yürürlüğe girdiği 1/6/2004 tarihinde oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanlarin, mevcut statülerine gõre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının fiilen çalışmaya başladiğı tarihten, 1.6.2014 tarihinden önce işe başlaması konusunda Kurum yetkili organlariınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğumu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılı Kanunun yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafindan tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargısal denetiminin, 2577Sayılı Kamunun, "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin I fikrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk Ínceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR.Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki 

raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davalı Oda emrinde 20/07/1999 tarihinden itibaren memur kadrosunda calışmakta iken, 01/01/2005tarihinde iş sözleşmesi imzalanan ve Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27/12/2005 tarihli 44-8/522-72 sayılı kararıyla 01/01/2006 tarihinden itibaren 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi kapsamında kadroya alnan davacının, kadroya alınmasıyla ilgili 27/12/2005 tarihli Yönetim Kurulu Kararının yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin Ankara Ticaret OdasıYönetim Kurulunun 24/12/2019 tarihli 27/1227 sayılı kararıın ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.

25. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi uyarınca, Kanunun yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğu; 01/06/2004 tarihinden önce, 5590 sayılıKanun ve Kanun'un 86. maddesi uyarınca çıkarılan Yönetmelik kapsamında kamu personeli statüsünde istihdam edilen personelin mevcut statüsünü sürdürdüğü; her ne kadar, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde "Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İs Kanununa tâbidir." hükmü ile oda personelinin 4857 sayılı İş Kanunu'na göre istihdamı öngörülmüş ise de, İş Kanunu hükümlerinin 5174 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan durumlarda uygulanacağı açıktır 

26. Dava dosyalarının incelenmesinden; davacının 5590 sayılı Kanun ve ilgili Personel Yönetmeliği hükümleri uyarınca 20/07/1999 yılından itibaren, davalı Ankara Ticaret Odasında calışmaya başladığı, imzalanan hizmet sözleşmelerinde görev unvanının memur olarak belirtildiği ve intibak işlemlerinin yapıldığı, 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi kapsamında çalışmakta iken 01/01/2005 tarihinde Iş Kanunu'na göre sözleşme imzaladığı, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27/12/2005 tarih ve 44-8/522-72 sayılı kararı ile 01/01/2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24/12/2019 tarih ve 11/1227 sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu Kararının tesis edildiği, bunun üzerine bu karar ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle bakılan dava açıldığı anlaşılmaktadır.
27. Kuruluş amaçları, kamu yararı; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.

28. Buna karşılık, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olduğunun; Kanun'un geçici 12. maddesinde ise Kanunun yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.
29. Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının filen çalışmaya başladığı tarihten, 01/06/2004 tarihinden önce işe başlaması konusunda kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafindan tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargısal denetiminin, 2577 Sayılı Kanun'un, “Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2. maddesinin 1.fikrasıda tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargı yerlerinde yapılmasıgerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 17/12/2021 tarih ve E.2021/2503, K.2021/2186 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 12. İdare Mahkemesinin 17/12/2021 tarih ve E.2021/2503, K.2021/2186 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üye Bilal CALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Davalı idarede 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında çalışmakta iken 14.12.2004 tarihinde İs Kanunu'na göre sözleşme imzalayan davacı, yaklaşık bir yıl İş Kanunu'na göre çalıştıktan sonra Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27.12.2005 tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24.12.2019 tarih ve 30/1230sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunu kararının ve bu karara dayanılarak yapılan intibak işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

01.06.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı "Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıklı 7 3. madde s inde; "Oda, borsa,Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir.", Geçici 12.maddesinde "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur." seklinde düzenlemelere yer verildikten sonra, aynı Kanunun 103.maddesiyle, 08.03.1950 tarih ve 5590 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre,İdarî yargı yerlerinde açılabilen İdarî davaların, bir tarafını idarenin teşkil ettiği ve bunların kamu hukukuna tâbi hukukîuyuşmazlıkları kapsadığı; buna karşın İş Kanunu'na tâbi iş sözleşmelerinin feshinden dolayı işveren ile işçi arasında ortaya çıkan özel hukuka tâbi hukukî uyuşmazlıkların çözüm yerinin iş mahkemeleridir.

Davacının Ankara Ticaret Odasında kendi rızasıyla 4857 sayılı İş Kanununa tâbi sözleşmeli personel olarak görev yaptığı ve uyuşmazlığın 14.12.2004 tarihinde İş Kanunu'na göre sözleşme imzaladığı, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 27.12.2005 tarih ve 44-8/522-23 sayılı kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren yeniden 5174 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesi kapsamında kadroya alınmasıyla ilgili işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin 24.12.2019 tarih ve 30/1230 sayılıAnkara Ticaret Odası Yönetim Kurulunu kararından kaynaklandığı ve işçi ile işveren arasında ortaya çıkan õzel hukuka tabi bir uyuşmazlık olduğu anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı görevlidir. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.03.2018 tarih ve E:2017/789, K:2018/135 sayılı kararı da bu yöndedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin göreve ilişkin içtihadının benzer durumlardaki davacılar hakkında uygulanmasının yargıkararlarındaki istikrar açısından önemli olduğundan karara katılmıyorum.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/239KARARNO : 2024/463KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: İdari yargı yerinde açılan davanın öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDI gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : H.O.S 

Vekili : Av. Y.A. E 
Davalı : Kadıköy Tapu Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı olduğu İstanbul ili, ... ilçesi, ... pafta, ... ada, ... parsel ile .. parselin,Kadıköy Tapu Müdürlüğünce 06/03/2024 tarih ve Yevmiye: 11659 numarası ile tevhit edildiğini, müvekkilin tapusunun üzerinde "bizzat gelmeden işlem yapılamaz" beyanı olmasına rağmen, müvekkilinin yokluğunda işlem yapıldığını ifade ederek, tapu 

kayıtları üzerine ihtiyati tedbir kararı verilmesi, ayrica dava konusu gayrimenkulün tümü üzerine davalıdır şerhi konulması,sehven yapılan tevhid işlemlerinin iptali, tapunun eski hale getirilmesi, tevhid işleminden önceki şekliyle ilgili parsellerin malikleri adına tescili istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul Anadolu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/03/2024 tarih ve E.2024/181, K.2024/292 sayılı kararı ile,yargı yolunun caiz olmaması, uyuşmazlıkta idare mahkemelerinin görevli olması nedeniyle HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, gerekçeli kararın davalıya tebliğ edilmediğinin dosya kapsamından anlaşılmasıüzerine mahkemesine, kararın kesinleşip kesinleşmediği sorulmuş, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilen cevabi yazida kararın kesinleşmediği belirtilmiş olup, Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararının kesinleşmediği teyit edilmiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava, tevhit işleminin iptali ile tapu kaydınım eski haline getirilmesi ve taşınmazın tevhitten önceki gibi davacı adına tescili talebine ilişkindir.

Dava dilekçesinde, davacının hissedar olduğu Ístanbul ili, …. ilçesi, Bostanci Mahallesi, .…. pafta, …. ada, 13parsel ile İstanbul ili... ilçesi Bostancı Mah. Yazmacı Tahir Mevki …. ada …. parselleri birleştirildiği ve İstanbul ili …ilçesi Bostancı Mah. Yazmacı Tahir Mevki .…. ada 14 parsel olarak ihdas edildiği belirtilmiştir.
2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununun "İdari dava türlerine idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinde idari dava türleri ve idari yargı yetkisi açıkça düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykirı olduklarından dolayı iptalleri için açılan iptal davalari, idari eylem ve işlemlerden dolayı açılan tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan anlaşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri olarak gõsterilmiş yargı yetkisinin sınırı ise idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Görülüyor ki; idari davaların türleri ve yargı yetkisinin sınırları belirtilirken idare mahkemelerinin yerindelik denetimi yapacağından söz edilmiş, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayarak idari eylem ve işlem niteliğinde dava idarenin takdir yetkisini kaldırılacak biçimde karar vereceğine ilişkin bir düzenleme getirilmemiştir.

Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; davaci, tevhit işleminin iptali ile taşınmazın eski hale getirilmesini ve adına tescilini talep etmiştir. Davacinın talebi idari ișlemin iptaline ilişkin olup bu talebin idari yargının görev alanında kalmaktadır. Görev/yargı yolunun caiz olması dava şartı ve kamu düzenine ilişkin olup,yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir. Bu nedenle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi Dosya No: 2021/2566, Karar No:2021/2045)

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın yargı yolu (İdare Mahkemelerinin Görevli Olması Nedeniyle) dava şartı yokluğundan HMK.114/1-bve 115/2. maddeleri uyarınca usulden REDDÍNE.…."
3. Davacı vekili, adli yargıda verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden, İstanbul ili, ... ilçesi, ... pafta, ... ada. 14parselde kayıthı gayrimenkulun tevhit işleminin, iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 03/04/2024 tarih ve E.2024/629, K.2024/791 sayılı kararıyla, 2577 sayılı Kanun'un 3.maddesine uygun düzenlenmeyen dilekçenin reddine karar verilmiştir.

5. Davacı yenilenen dilekçesinde; müvekkilinin hissedarı olduğu İstanbul ili, ... ilçesi, ... pafta, .. adada bulunan ..parsel ile .. parselin, Kadıköy Tapu Müdürlüğünce 06/03/2024 tarih ve Yevmiye:11659 numarası ile yapmış olduğu (tevhit)işleminin, müvekkilinin tapusunun üzerinde "bizzat gelmeden işlem yapılamaz" beyanı olmasına rağmen, müvekkilinin yokluğunda yapılması nedeniyle, yapılan iş bu işleminin iptalini talep etmiştir.

6. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 30/04/2024 tarih ve E.2024/741 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"...Olayda; davacinın hissedarı olduğu Istanbul İli, …. ilçesi, imarın …. ada, 11 ve 13 parsel sayılı taşınmazların tevhid edilmesine yönelik 19/09/2023 tarih ve 72/5 sayılı Kadıköy Belediye Encümeni doğrultusunda tapu sicilinde gerçekleştirilen kaydın ancak yargı kararı ile değiştirilebileceği. Tapu Sicil Tüzüğü kapsamında herhangi bir düzeltmenin söz konusu olamayacaği, bu yönüyle de 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1025 ve 1027. maddeleri uyarınca ilgililerin yazılı bildirimi dışmda, kural olarak mülkiyetin belirlenmesine ilişkin tescil, tapu iptali gibi tapu sicilinde değişiklik yapılmasını gerektiren başvuruya konu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmaktadır.


Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine.…."
7. İstanbul 8. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yapar.
Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararıesas alinir."
9. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görey ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
10.2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
“Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki gõrevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazhık Mahkemesine gönderilir."
11.2247 sayılı Kanun'un "Íncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve sūre açisından inceler; yöntemine uymayanveya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlariıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
13. Dosyanın incelenmesinden, davacinın, hissedarı olduğu Ístanbul ili, ... ilçesi, .. pafta, ... ada, ... parsel ile 13parsel sayılı taşınmazların tevhid edilmesine yönelik 19/09/2023 tarih ve 72/5 sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararıdoğrultusunda gerçekleştirilen işleminin hatalı olduğunu beyanla, tapu kayıtları üzerine ihtiyati tedbir kararı konulmasi, sehven yapılan tevhid işlemlerinin iptali, tapunun eski hale getirilmesi, tevhid işleminden önceki halindeki şekliyle ilgili parsellerin malikleri adına tescili istemiyle adli yargı yerinde açılan davada, İstanbul Anadolu 3. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verildiği, Mahkemesine kararın kesinleşip kesinleşmediğinin sorulduğu, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilen cevabi yazıda kararın kesinleşmediğinin belirtildiği, Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararının kesinleşmediğinin teyit edildiği, davacı vekilinin, adli yargıda verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden söz konusu tevhid işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açtığı ve ardından idari yargı yerince dava dosyalarının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

14. İstanbul 8. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurabilmesi için, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunması gerektiği açıktır. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğu halde bu kararın kesinleşmediği, böylece ortada Kanunda öngõrülen biçimde, idari yargı yerinde açılan davanın öncesinde, adli 

yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı görülmektedir.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, İstanbul 8. İdare Mahkemesince vapılan basvurunur öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan İstanbul 8. Ídare Mahkemesinin 30/04/2024 tarih ve E.2024/741 sayıl başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan İstanbul 8. Idare Mahkemesinin 30/04/2024 tarih ve E.2024/741 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
04/11/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/245KARAR NO : 2024/330KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: İdari yargı yerinde açılan davanın õncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : F.C 

Vekili : Av. H. S 
Davali : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. Y. E. S 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde 2011 - 2017 yılları arasında usta öğretici olarak görev yaptığını, iş akdinin gerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağının yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Samsun 1. İs Mahkemesi 11/01/2024 tarih ve E.2023/849, K.2024/50 sayıl kararı ile, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuş ve karar kesinleşmemiştir.
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Samsun 3. Ídare Mahkemesi 26/03/2024 tarih ve E.2024/267 sayılı kararı ile, davacı ile davalı idare arasında geçici bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve alacakların İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer uyuşmazlıklardaki yerleşmiş içtihatları kapsamında uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı

Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

5. Samsun 3. İdare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, Anayasa'nın 158. maddesi ile 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılınmıştır.

7. 2247 sayılı Kanun'un "Ohumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir.”
8. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başliklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk Ínceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava dosyasının incelenmesinden; adli yargı yerinde açılan davada yargı yolu yönünden görevsizlik kararıverildiği, bu karara karşı istinaf yolunun açık olduğu ve davalı tarafça yasal süresi içinde istinaf yoluna başvurulduğu, UYAP kayıtlarının incelenmesinden adli yargı yeri kararının henüz kesinleşmediği, aynı istemle idari yargı yerinde de dava açıldığı ve Samsun 3. Ídare Mahkemesince dava dosyasının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

12. Samsun 3. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlik Mahkemesine başvurabilmesi için, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunması, bunun üzerine kendisine açılan davada adli yargı yerinin görevli olduğu kanısına varması ve görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurması gerektiği açıktır. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğu halde bu kararın kesinleşmediği, böylece ortada 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinde öngõrülen biçimde, idari yargı yerinde açılan davanın õncesinde, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı kuşkusuzdur.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Samsun 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun,öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddi gerekmiştir 


V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşullarını taşımayan Samsun 3. İdare Mahkemesinin 26/03/2024tarih ve E.2024/267 sayılı BA$VURUSUNUN aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/246KARAR NO : 2024/332KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacı ile davalı Büyükşehir Belediyesi arasında kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında imzalanan sözleşmenin uygulamasının geciktiğinden bahisle ve yürütülen kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında uğranılan maddi zararın tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.D 

Davalı : Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M. A 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davaci, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi kapsamında Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin 16/01/2015 tarihli ve 126, 127, 128, 129 sayılı kararlarına dayalı olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine 22/05/2015 tarihli ve 2015/7812 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Sahabiye ve Fatih Mahalleleri Kentsel Dönüşüm Projesi içerisinde ikinci etap olarak belirlenen ve 6306 sayılı Kanun kapsamında 19/02/2018 tarihli ve 2018/11511 sayılıBakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen bölgede kentsel dönüşüm kapsamında kalan kendisine ait konutu için yapılan kira yardımının yetersiz kalması ve kendisine verilmesi taahhüt edilen konutun inşaatının tamamlanamamasınedeniyle uğradığınıileri sürdüğü zarara karşılık fazlaya dair hakları sakhı kalmak üzere şimdilik 100.00o TL'nin yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştır.

2. Davalı vekili, yasal süresi içinde verdiği cevap dilekçesi ile dava konusu uyuşmazlığın imar uygulamasından kaynaklandığı ve bu nedenle uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/01/2024 tarih ve E.2023/529 sayıh kararı ile, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekili, 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesinde belirlenen yasal süre içinde olumlu görev uyuşmazlığçıkarılması istemiyle başvuruda bulunmuştur.

B. Olumlu Görev UyuşmazhığıÇıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsaveılğı Talebi 

5. Danıştay Başsavcılığınca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi hükmü gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalarının idari dava türleri arasında olduğu görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
".… Anayasanın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlü olduğu belirtilmiş, 2577 sayılı İdarî Yargılama Usúlü Kanunu'nun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendinde,idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlâl edilenler tarafindan açılan tam yargı davalari, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sirasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla hukukî durumda değişiklik yapan işlemleri yargı içtihatları ve öğretide idarî işlem olarak tanımlanmakta olup, bu tanıma göre, idarelerin tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planlari, kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri, bu projeler uyarınca tesis edilen imar uygulamalari, konut tahsisi ve satışi, kamulaştırma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler, "idarî işlem" niteliği taşımaktadır.
İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak hazırladığı plan ve projeye göre meydana getirdiği tesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımı sirasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünde, idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargisal denetim yapan idarî yargı mercileri görevli bulunmaktadır.

Davacı ile davalı idare arasında 06/06/2018 tarihinde 6306 sayilı Kanuna istinaden Kayseri Sahabiye Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında Hak Sahibi Uzlaşma Sözleşmesinin imzalandığı, bu Sözleşmeye göre,davacının 809 ada, 475 sayılı parsel üzerindeki bağımsız bölümü( konut) ve imar parseli hissesini davalı idareye devrettiği ve karşılığında, 1. uygulama etap sınırı içerisinde; D blok 13 kat KD, KB cephe 98 bağımsız bölüm numaralı konutun davaciya verilmesinin kararlaştirıldığı anlaşılmakta olup, davalı idarece 6306 sayılı Kanuna göre yürütülen kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında uğranıldığı ileri sūrülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 2. maddesinin (1-b) işaretli bendi uyarınca idarî işlem ve eylemlerden dolayı kişisel haklari doğrudan zarar görenler tarafindan açılan tamyargı davaları kapsamında idarîyargi merciince çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim, Uyuşmazlik Mahkemesinin E:2016/123, K:2016/259, E:2017/479, K:2017/532, E:2023/267,K:2023/502 ve E:2022/487, K:2023/172 sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir. …."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazılı dūşūncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÛNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…. Davaya konu olay incelendiğinde, uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "riskli yapı"kapsamına alınan dava konusu yapı hakkında davalı idarenin proje uygulamalarına başladıktan sonra, 6306 sayılıKanun hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği açıktır. Öte yandan davacının talebinin, kira yardımının yetersiz kalması ve kendisine verilmesi taahhüt edilen konutun inşasının tamamlanamaması nedeniyle fazladan kira õdediğinden bahisle uğradığıı ileri sürdüğü zararın tazmini olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davalı idarenin, yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünükullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, 6306 sayılı Kanun'da öngörülen usule uyulup uyulmadığının belirlenmesi gerektiğinden, idari yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir.
Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü .. gerekmektedir.'
IV. İLGİLİHUKUK 
Mevzuat 
8. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8.maddesinin uyuşmazlıkla ilgili fikraları şöyledir:
"Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planlari; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri,faaliyetlerin ve alt yapıların dağıhımımı belirlemek üzere hazırlanacak bölge planların, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilati yapar veya yaptirir.

b) Imar Planlari; Nazım Imar Planı ve Uygulama Imar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve 

çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/6 md.) Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme dördüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır.Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme üçüncü cümle:12/7/2013-6495/73 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Itirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Kentsel tasarım projeleri uygulama imar planlariyla birlikte hazırlanabilir. Bu kentsel tasarım projelerinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir..."
9. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başhıklı 73. maddesinin ilgili kısımları
"(Değişik: 17/6/2010-5998/1md.)
Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanlari, sanayi alanlari, ticaret alanlari, teknoloji parklari, kamu hizmeti alanlari, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kisımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması şarttir. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Cumhurbaşkanınca bu yönde karar alınması şarttır.

Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.

Büyükşehir belediyeleri tarafiından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar plani, parselasyon plani, bina inşaat ruhsati, yapı kullanma izni ve benzeri tümimar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı Imar Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
(...)
Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarındaki gayrimenkul sahipleri ve 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykari Yapılara Uygulanacak Bazi İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibi olmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında hakları verilir. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/122 md.) Anlaşma sonucu belediye mülkiyetine geçen gayrimenkuller haczedilemez. 2981 sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondusahiplerine enkaz ve ağaç bedelleri verilir veya belediye imkanları ölçüsünde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı dışında arsa veya konut satışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut Idaresi Başkanlığı ile işbirliği yapılmak suretiyle konut satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaç bedelleri arsa veya konut bedellerinden mahsup edilir.
Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyeler tarafindan yapılır veya yaptırılır. Belediye ile anlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştirılmasına gerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayri ada ve parselde imar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atma davası açabilir 
(..) "
10. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tahliye ve yıktırma" başlıklı 5.maddesinin 1. ve 2. fikraları şöyledir:
"(1) Riskli yapıların yiktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezery yapıalanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi yada kirayardımı ve yapım için yardım yapılabilir (Ek cümle:7/11/2023-7471/9 md.) Yapım için yapılacak yardımın usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(2) (Değişik:29/11/2018-7153/22 md.) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fikrada belirtilenler dışında olup Kanun kapsamındakiyapıları kullanmakta olan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının, enkaz bedeli ödenmesinin ve bankalardan kullanacakları kredilere dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilmesinin usul ve esaslari Cumhurbaşkanıncabelirlenir...

şöyledir:

11. 6306 sayılı Kanun'un "Uygulama işlemleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fikrasının ilk cümlesi şöyledir:
" (Değişik: 14/4/2016-6704/23 md.) Üzerindeki bina yıkılarak arsa hâline gelen taşınmazlarda daha önce kurulmuş olan kat irtifakı veya kat mülkiyeti, ilgililerin muvafakatleri aranmaksızın Başkanlığın talebi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce resen terkin edilerek, önceki vasfi ile değerlemede bulunularak veyamalik ile yapılan anlaşmanın şartları tapu kütüğünde belirtilerek malikleri adına paylari oranında tescil edilir. .…."
12. 6306 sayılı Kanun'un "Çeşitli hükümler" başlıklı 8. maddesinin 7. fikrası şöyledir:
"(7) Riskli yapıların tespit edilmesine veya ettirilmesine dair usul ve esaslar, risklilik kriterleri, riskli yapıların tespitinde ve itirazların değerlendirilmesinde görev alacak teknik heyet ve diğer komisyonlar ile bu Kanunun uygulanmasına dair diğer usul ve esaslar, Başkanlıkça hazırlanacak yönetmelikler ile düzenlenir. .…."
13. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin "Amaç ve Kapsam"başlılı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı; 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca, riskli yapılar ile riskli alan ve rezerv yapı alanlarının tespitine, riskli yapıların yıktırılmasına, yapılacak planlamaya, dönüştürmeye tabi tutulacak taşınmazların değerinin tespitine, hak sahibi olacaklarla yapılacak anlaşmaya ve yapılacak yardımlara, yeniden yapılacak yapılara ve 6306 sayılı Kanun kapsamındaki diğer uygulamalara ilişkin usûl ve esasları belirlemektir."
14. Aynı Yönetmeliğin "Uygulama alanında hak sahipliği ve diğer uygulamalar" başlıklı 13. maddesinin 1. fikrası ile 2. fikrasının ilk cümlesi şöyledir:
"(Değişik:RG-21/5/2024-32552)
(1) Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedilir. Gerekmesi halinde uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine arsa veya Kamun kapsamında kullanılmak üzere Başkanlıkça satin ahınan hazır konut ve işyerlerinden verilmek üzere sözleşme yapılabilir.

(2) Uygulama alanındaki taşınmazin 12 nci maddeye göre tespit edilen bedeli, malike verilecek konut veya işyerinin yapım maliyet bedelinden/rayiç değerinden düşülür. .….

15. Aynı Yönetmeliğin "Kira yardımı ve diğer yardımlar" başlıklı 16. maddesinin 1. ve 2. fikraları şöyledir:
"(Değişik:RG-21/5/2024-32552)
(1) Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yikım tarihinden itibaren Başkanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18aydır. Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi 48 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir. Aylık kira bedeli Başkanlıkça belirlenir. İnşaat halinde olup içinde ikamet edilen yapılarda kira yardımı veya faiz desteğinden, sadece inşaat halindeki yapıda ikamet edilen bağımsız bölümlerin malik, kiracı ve sıırlı ayni sahipleri faydalanır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine mümkün olması hâlinde, kira yardımı yerine tahliye tarihinden itibaren konut ve işyerlerinin teslim tarihine kadar geçici konut veya işyeri tahsisi yapılabilir.
(2) 6306 sayılı Kanun kapsamında 21/3/2016 tarihli ve 2016/8663 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 6306 Sayılı Kanun Kapsamındaki Yapıları Malik, Kiracı veya Sınırlı Ayni Hak Sahibi Olmaksızın Kullananlara Yardım Yapılmasına Dair Karara göre;
a) Hak sahibi olanlara riskli yapılarda 18 ay, riskli ve rezerv yapı alanlarında ise 48 ayi geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenecek süre ve miktarda 

b) Gecekondusahiplerine;
1) Riskli yapılarda birinci fikraya göre belirlenen aylık kira bedelinin iki katı kadar,
2) Riskli ve rezerv yapı alanlarında (a) bendi uyarınca hak sahipleri için belirlenen süre ve miktarın üçte ikisini geçmemek üzere ilgili kurumca belirlenecek süre ve miktarda,
3) Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca belirlenen riskli alanlarda ise 48 ayi geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenecek süre ve miktarda, kira yardımı yapılabilir. …."
16. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafiından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;

başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılıi Kanun'un 27, maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre icinde basvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngõrülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşūnüldü:
19. Dosyanın incelenmesinden; 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesi kapsamında Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisi kararlarına dayalı olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine 22/05/2015 tarihli ve 2015/7812 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Sahabiye ve Fatih Mahalleleri Kentsel Dönüşüm Projesi içerisinde ikinci etap olarak belirlenen ve 6306sayılı Kanun kapsamında 19/02/2018 tarihli ve 2018/11511 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla riskli alan ilan edilen bölgede kentsel dönüşüm kapsamında kalan davacıya ait konut için yapılan kira yardımının yetersiz kalması ve kendisine verilmesi taahhüt edilen konutun inşaatının tamamlanamaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle adlî yargıda bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

20. Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürūtümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre de, idarelerin İmar Kanunu'nun yukarıda anılan 8.maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları, kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri, bu projeler uyarınca tesis edilen imar uygulamaları, konut tahsisi ve satışı, kamulaştirma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler, idari işlem niteliği taşımaktadır.

21. Her ne kadar, proje kapsamında davalı idare ile davacı arasında arsa karşılığı konut sözleşmesi imzalanmışise de,bu sözleşmenin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında kalan taşınmaz üzerinde kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarına ilişkin mevzuat hükümleri uyarınca davacının hak sahibi olduğu yapısına karşılık konut tahsisi amacıyla tesis edildiği sözleşmede idarenin üstün hak ve yetkilerinin bulunduğu, tarafların serbest iradeleri ile anlaşmaları niteliğinde değil, idari sözleşme niteliği taşıdığı, dolayısıyla uyuşmazlığın özel hukuk sözleşmesi kapsamında nitelendirilmesine imkân bulunmadığıanlaşılmaktadır.

22. Bu durumda, davacı ile davalı idare arasında anılan kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında 06/06/2018tarihinde "Kayseri Sahabiye Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi Hak Sahibi Uzlaşma Sözleşmesi" imzalandığı, bu sözleşmeye göre tapu tahsis hakkının davalıya devredildiği, taahhüt edilen konut için kira yardımı ödenmesine başlanıldığı, projenin dava tarihi itibarıyla tamamlanamadığıanlaşıldığından, davalı idarenin yetkili organının kamu gücünü kullanarak, res'en ve tek taraflıolarak tesis ettiği işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davaları kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/01/2024 tarih ve E.2023/529 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HKM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/01/2024tarih ve E.2023/529 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/248KARAR NO : 2024/286KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen idari para cezasının tahsiline yönelik õdeme emrinin iptaline ilişkin davanın, aynı Kanun'un 88. maddesi uyarınca ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.Ö

Vekili : Av. M.D 

Davah : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığ
Vekili : Av. S.Ç


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili aleyhine düzenlenen õdeme emrine dayanak olarak gösterilen 08/03/2016 tarihli olduğunu, bu tarihte müvekkilin işyerinde sigortasız işçi çalıştırıldığından bahisle hakkında idari para cezası ve prim borcu tahakkuk ettirildiğini, oysa müvekkilin bahse konu işyerini 17/03/2016 tarihinde M.F.O 'dan devraldığını, başka bir şahsın işleteni olduğu bir işyerinde sigortasız çalıştırıldığı iddia edilen işçinedeniyle müvekkil hakkında idari para cezası ve prim borcu tahakkuk ettirilerek õdeme emri gönderilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu iddia ederek, SGK Erzurum İl MüdürlüğüNenehatun Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğünün 24/08/2016 tarih ve 11.525.647 sayılı õdeme emirinin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. 2016/13061 takip no.lu ödeme emrinin, 9.882 TL miktarl toplam idari para cezası ile 3.529,19 TL miktarlı2016/3-4-5. dönem prim alacağına ilişkin olduğu görülmüştür.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Erzurum 1. İş Mahkemesi 01/08/2017 tarih ve E.2016/732, K.2017/455 sayılı kararı ile, davanın esastan reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmiştir.

4. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 19/06/2018 tarih ve E.2017/2214, K.2018/1517 sayılı kararıile, istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, 6100 sayılı Kanun'un 353/1-a-6 maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için kararı veren mahkemeye dosyanın iadesine kesin olarak karar vermiştir. İstinaf mercii kararının ilgili kısmı şöyledir:
“Mahkemece, ödeme emrinin davacıya tebliğine ilişkin kayular dosya içerisine getirtilerek davanın süresi içerisinde açıhp açılmadığının tespit edilmeli, süresinde açılmış ise Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 2011/45832011/3865 Karar sayılı ilamında ifade edildiği gibi davacının yaptığı itirazın mahiyetinin, Kurumun 24.08.2016tarihli õdeme emrinin prim veya idari para cezası ile ilgili olup olmadığı belirlenmeli, yalnizca idari para cezası ile ilgili olduğunun tespiti halinde davaya bakmaya adli yargı yeri değil idari yargı yeri görevli olduğundan dava dilekçesinin yargı yolu bakımından reddine karar verilmeli, kararın prim ve idari para cezası ile ilgili olduğunun anlaşılması halinde Kurumun 24.08.2016 tarihli ödeme emrinin idari para cezasına ilişkin bölümünün iptaline ilişkin davanın tefrikine karar verilerek ayrı esasa kaydedilerek yukarıda açıklandığı şekilde karar verilmeli, 24.08.2016tarihli ödeme emrinin prim ve gecikme zammı tahakkukuna ilişkin bölümünün iptali ile ilgili istem yönünden işin esasına girerek davalının istinaf dilekçesinde belirttiği tutanak tarihi itibariyle davacının mevcut vergi kayıtları da irdelenerek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksizın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup gerekli araştırmanın yapılması için dosyanın mahkemesine iadesine.."
5. Erzurum 1. İş Mahkemesinin E.2018/309 sayılı dosyasına kaydedilen dava yargılaması devam ederken, bu dosya kaydı kapatılarak yeni kurulan Erzurum 3. İş Mahkemesinin E.2021/32 sayılı dosyasına devredilmiş, bu dosya kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre hem idari para cezası, hem prim borcuna ilişkin ödeme emrine konu davanın kamu alacağıkalemleri yönünden 05/11/2021 tarihli ara kararla tefrik edilerek, davanın idari para cezasına ilişkin kısmı Erzurum 3. İşMahkemesinin 2021/562 esas sayılı dosyasına kaydedilmiş, 2021/32 esas sayılı dosyada yargılamasına devam olunan prim 

borcuna ilişkin kısım yönünden ise davanın esastan reddine karar verilmiş, bu karar kesinleşmiştir.
6. Erzurum 3. İş Mahkemesi 20/12/2021 tarih ve E.2021/562, K.2021/153 sayıh kararı ile, davanın yargı yolu caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 31/03/2022 tarih,E.2022/284, K.2022/650 sayılı kararı ile esastan kesin olarak reddedilmiş ve ilk derece mahkemesi kararı kesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi kararının ilgili kısmı şõyledir:
"Mahkememizin 2021/32 Esas sayılı dosyasının 15 nolu celsesinde; õdeme emrinde belirtilen para cezasinın hem idari para cezası hem de prim borcuna ilişkin olduğu anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kismın (9.882,o0TL) tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmesine karar verilmekle, dosya tefrik edilip, yukarıda yazılı olan yeni esasa kaydedildi.

İdari Yargılama Usulü Kanunun 9. Maddesinde "Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli ve askeri yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde,bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir.Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı kurumun davacı aleyhine tahakkuk ettirmiş olduğu idari para cezasıişleminin iptaline ilişkin yargılama yapma görevinin idari yargı koluna girdiğinden (Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2016/13487 Esas, 2019/37 Karar sayılı ilamı) dosya üzerinden yapılan inceleme üzerine davanın görev yönünden reddine ..."
7. Davacı vekili, bu kez ödeme emrinin, içeriğindeki 9.882 TL toplam idari para cezasına ilişkin kısmının iptali istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
8. Erzurum 1. İdare Mahkemesi 30/12/2022 tarih ve E.2022/1011, K.2022/2571 sayılı kararı ile, õdeme emrinin dayanağı olan idari para cezası işlemlerinin kesinleşmiş olduğu gerekçesiyle davanın esastan reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılar istinaf başvurusu Erzurum Bölge Ídare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 01/02/2024 tarih ve E.2023/1007,K.2024/288 sayılı kararı ile esastan kabul edilerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve görev itirazı hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. İstinaf mercii kararının ilgili kısmışöyledir:
"Dava dosyasınn incelenmesinden, davalı idarenin 28/08/2022 tarihinde kayitlara giren savunmasmda görev itirazında bulunarak, uyuşmazlığın çözümünün İdare Mahkemesinin görevinde bulunmadığı ileri sürülmesine karşın,Mahkemece 2247 sayılı Kanunla getirilen süreç işletilmeksizin davanın esasına girilerek karar verilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince davalı idarenin görev itirazı üzerine, bu itiraz hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda herhangi bir karar verilmeden davanın esası hakkında karar verilmesinde usul hukukuna uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, buna göre, Erzurum 3.1ş Mahkemesinin (E:2021/562 K:2021/153) idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle vermiş olduğu karar üzerine İdare Mahkemesinde açılan bu davada görevsizlik kararı verilmesi durumunda Mahkemece, 2247 sayılı Kanunun 19.maddesi gereğince yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi açısından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilerek işin incelenmesinin ertelenmesi ve verilecek kararın sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir. [Bkz. D6D E:2018/3483 K:20207902]..."
9. Erzurum 1. İdare Mahkemesi 27/03/2024 tarih ve E.2024/346 sayıh kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Erzurum 3. İş Mahkemesinin E.2021/562,K.2021/153 sayılıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
“Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının, Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Nenehatun Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğü'nün 24/08/2016 tarih ve 11.525.647 sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle, öncesinde Erzurum 3. Iș Mahkemesi'ne açtığı davada, E.2021/562,K.2021/153 sayılı karar ile ödeme emrinin idari para cezasına ilişkin 9.882,00-TL kısmının ayrılmasına ve bu kısım için verilen görev ret kararının kesinleşmesi üzerine 24/08/2016 tarih ve 11.525.647 sayılıõdeme emrinin idaripara cezasına ilişkin 9.882,00-TL kasmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır 

5510 sayılı Yasa'nın Primlerin Ödenmesi başlıklı 88/19 maddesinde "Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz" hükmü, aynı Kanun'un 101 maddesinde "Bu Kanunda aksine 

hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İşMahkemesi'nde görülür" kuralına yer verilmiştir.

Bu durumda; yukarıda metni yaziılı mevzuat ile dosya içeriğinin birlikte incelenmesinden, Erzurum 3. İşMahkemesi'nin E.2021/562,K.2021/153 sayılı dosyasında verilen "görevsizlik" kararının kesinleşmesi üzerine Mahkememizde açılan davada, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varilmiştir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
10. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 140. maddesinin 09/05/2007 tarihli ve 5655 sayılı Kanun'un 2.maddesi ile değişik 4. fikrası şöyledir:
"İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma õdenir veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. Itiraz takibi durdurur. Kurumca itirazi reddedilenler, kararin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurumun yapılmamış olması halinde idari para cezası kesinleşir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Idarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yoluna başvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin õdeme, idari para cezalarına karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yoluna başvurma hakkım etkilemez. Ancak, Kurumca itirazın reddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dõrtte birlikceza tutari, 80 inci madde hükmüde dikkate alınarak tahsil edilir."
11. 506 sayılı Kanun'un mülga 80. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir"
12. Ancak, aynı Kanun'un yukarıda sözü edilen maddeleri, 31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

13. Uyuşmazlık Mahkemesi, bu düzenlemelere göre, idarî para cezalarının ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracaği, Kurumca itirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk aşamasında idare mahkemelerinin görevli olduklari,kurum alacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davalara bakma görevinin, 80. maddenin yedinci fikrasında açıkça belirtildiği gibi Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer işmahkemesine ait olduğu sonucuna varmiştır.

14. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Primlerin ödenmesi" başlıklı 88.maddesinin ilgili kisımları şöyledir;
"Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 nci maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum,6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. (Ek cümle: 18/5/2017-7020/16 md.) Cumhurbaşkani, Kurumun 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerinde vermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılıgeçmemiş borcumu borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularını belirlemeye yetkilidir. (Ek cümleler: 28/11/2017-7061/87 md.) 6183 sayılı Kanumun 23üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapılması durumunda anlan maddenin birinci fikrasına göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılır. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundansonra Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretle yapilan ödemelerde, reddedilen tutarin Kuruma ve/veya alacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafindan müştereken belirlenir.

Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatınıteşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.

Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup,imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanumunda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz 
Kurumun prim ve diğer alacaklarinın tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usúlü Hakkında 

Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıklariın çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer işmahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.
15. 5510 sayılı Kanun'un “Uyuşmazlıklarınçözüm yeri"başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.'
16. 5510 sayılı Kanun'un “Kurumca verilecek idarî para cezaları" başlıklı102, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“İdari para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. Itiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan õnce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçû tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. (Iptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 28/11/2013 tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Karari ile.) (...)

Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde ödenmeyen idaripara cezalari, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.

Idarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, filin işlendiği tarihten itibaren başlar.

Idarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır."
17. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna Ilişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un "Çeşitli Mali Hükümler"başlıklı 37, maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
“Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarîpara cezalari, gecikme zamlari, katılım payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 nci maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ıin katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında:2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözūmünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, 5510 sayılı Kanun uyarınca, 2016/3-4-5. dönemine ilişkin verilen idari para cezasının tahsili maksadıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali isteminden ibarettir.

21. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı tarafından prim alacağıdan kaynaklanan ödeme emrinin iptal edilmesi istemiyle tefrik edilen davada adli yargı yerince hüküm kurulduğu; 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesiyle sadece idari para ceza kararlarına veya bu kararlara itiraz üzerine verilen komisyon kararlarına, bir başka deyişle, idari para cezalarının tahakkukuaşamasında idari yargı yerinde dava açılabileceği hükme bağlandığı, aynı Kanun'un 88, maddesi uyarınca,Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsiline yönelik 6183 sayılı Kanun'un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde iş mahkemelerinin görevli olduğunun düzenlendiği ve tahsil aşamasına ilişkin õdeme emrinin idari para cezasıkısmına yönelik davada, 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi gözetildiğinde iş mahkemesi görevlidir.
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Erzurum 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Erzurum 3. Iş Mahkemesinin 20/12/2021 tarih ve E.2021/562, K.2021/153 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erzurum 3. İs Mahkemesinin 20/12/2021tarih ve E.2021/562, K.2021/153 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/249KARAR NO : 2024/417KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi aldığı ve belirtilen şartlarıtaşıdığı için kendisine Encümen Kararıyla satışı yapılan taşınmazın bedelinin rayiç bedelden yüksek belirlendiğinden bahisle, Encümen Kararının iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİolduğ hk.

KARAR 
Davacı : i.Ö

Vekilleri : Av. H. G 
Daval : Karatay Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A. A 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, mülkiyeti Karatay Belediyesine ait Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi, .. ada, .. parsel sayılıtaşımaz üzerine müvekkili tarafından bina yapılarak kullanıldığını, taşınmaz üzerindeki yapı için imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alındığını, 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında sözkonusu taşınmazın doğrudan satışının yapılması istemi üzerine, taşınmazın 3.150.000 TL bedelle müvekkiline satılmasına ilişkin 02/03/2022tarih ve 2022/281 sayılı Encümen Kararı alındığını, fakat taşınmazın rayic bedel üzerinden değil de encümen tarafından takdir edilen iradi bedel üzerinden satılması yönündeki kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, aynı bölgedeki taşımazların Karatay Belediyesi tarafindan aleni olarak paylaşılan rayiç bedelin encümen kararında belirlenen bedelin çok altında olduğunu, taşınmazın bedelinin fahiş olarak belirlendiğini ileri sürerek, iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Konya 1. İdare Mahkemesi 04/11/2022 tarih ve E.2022/331, K.2022/1188 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

3. Konya Bölge Ídare Mahkemesi 2. Ídari Dava Dairesi 22/06/2023 tarih ve E.2023/114, K.2023/1409 sayılı kararıile, bedele ilişkin uyuşmazlıklarda 2942 sayılı Kanun hükümlerininuygulanması gerektiğinden adli yargı yerinin görevli olduğu mahkemece davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak karar 

vermiştir, Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"…Istinaf kanun yoluna davalının başvurmadığı, lehine karar verilen davacının başvurduğu görülmekle birlikte; muhakeme hukukunda görev konusunun kamu düzeninden olduğu, görevin kamu düzeninden olmasının bir diğer sonucunun da görevin dava şartı olması durumu olduğu, dava şartiı olması nedeniyle yargilamanın her aşamasında görev konusunun re'sen mahkemelerce ele alınması gerektiği, bu duruma istinaden görev konusunun hangi tarafin kanun yoluna başvurduğuna bakılmaksızın incelenmesi gerektiği, bu duruma istinaden görev meselesinin Dairemiz'ce re'sen incelenmesine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, belediye mülkiyetinde bulunan parselin yapı kayıt belgesine istinaden 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16 maddesi kapsamında davaciya satilmasında, satış bedeline ilişkin olup, neticede davanın konusunun satış bedeli olduğu görülmektedir 

Imar Kanunu'nun Geçici 16 ncı maddesinde, satış bedelinden kaynaklanan ihtilafların çözümüne ilişkin görevli yargı mercii hususunda özel bir düzenleme getirilmediği, Imar Kanunu'nun 17 nci maddesinde belediyeye ait hissenin/parselin satışında bedele ilişkin uyuşmazlıklarda 2942 sayılı Kanun hükümlerine atīfyapıldiğı görülmektedir.
2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinde ise taşınmazın bedeline ilişkin davaların adli yargıda görüleceği hüküm altına alınmıştır.

Bu durumda; belediyeye ait parselin/hisseninsatış bedelinin yüksek olduğundan bahisle açılan davann görüm ve çözüm yerinin adli yargı bünyesinde yer alan hukuk mahkemeleri olduğu sonucuna varılmış olup, davanın görev yönünden reddi gerekirken işin esasına girilmek suretiyle verilen istinafa konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Nitekim, Damştay 6 nci Dairesinin 28.06.2022 tarih ve E: 2022/2606, K: 2022/7530 sayılı kararı da bu yöndedir..."
4. Konya 1. Ídare Mahkemesi 24/07/2023 tarih ve E.2023/792, K.2023/903 sayılı kararı ile, bedele ilişkin uyuşmazlıklarda 2942 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, adli yargı yerinin görevli olduğu sunucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a. maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".3194 sayılı Imar Kanunu'nun, Geçici 16/8 inci maddesinde, "Yapı Kayıit Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır" hükmüne; 17 nci maddesinde, "Belediye (.….) kendi malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla, istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlardahasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmak, gayrimenkul sahiplerinin yola giden yerlerden dolayı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri suretiyle değiştirmek ve komşu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satın almaktan imtina ederse, şüyulandırip satmak suretiyle imar planına uygunluğunu temin eder.

Bunlardan müstakil inşaata elverişli olanlari, kamu yararı için, belediye veya valilikçe yeri alınan şahısların muvafakatları halinde istihkaklarına karşılık olarak bedel takdiri ve icabında denklik temini suretiyle değiştirmeye belediye ve valilik yetkilidir 

Ayrica belediye veya valilikler ile şüyulu olan müstakil inşaat yapmaya müsait bulunan imar parsellerinde, belediye veya valilikler, hisselerini parselin diğer hissedarlarina bedel takdiri suretiyle satmaya,ilgililer satın almaktan imtina ederse, şüyuun izalesi suretiyle sattırmaya yetkilidir.
Bu maddeye göre bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılır" hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasinın incelenmesinden; davacı tarafindan, mülkiyeti Karatay Belediyesi'ne ait tapunun …. Mahallesi .. ada …. parsel nolu taşınmaz üzerine daha önceki yıllarda bina yapılarak kullanıldıği, taşınmaz üzerindeki yapı için imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alındığı belirtilerek 3194 sayılı Imar Kanumu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında sözkonusu taşınmazın tarafina doğrudan satışının yapılması isteminin kabulüne ilişkin 02/03/2022 tarih ve 2022/281 sayılı Encümen Kararının iptali istemiyle gõrülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlik, belediye mülkiyetinde bulunan parselin yapı kayıt belgesine istinaden 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16 maddesi kapsamında davaciya satilmasında, satış bedeline ilişkin olup, neticede davanın konusunun satış bedeli olduğu görülmektedir.

Imar Kanunu'nun Geçici 16 ncı maddesinde, satış bedelinden kaynaklanan ihtilafların çözümüne ilişkin görevli yargi mercii hususunda özel bir düzenleme getirilmediği, Imar Kanunu'nun 17 nci maddesinde belediyeye ait hissenin/parselin satışında bedele ilişkin uyuşmazlıklarda 2942 sayıh Kanun hükümlerine atif yapıldığıgörülmektedir.

2942 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinde ise taşınmazın bedeline ilişkin davaların adli yargida görüleceği hüküm altına alınmiştır.

Bu durumda; belediyeye ait parselin/hissenin satış bedelinin yüksek olduğundan bahisle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adli yargı bünyesinde yer alan hukuk mahkemeleri olduğu sonucuna varılmış olup, davanın görev yönünden reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varilmıştır.

Nitekim, Danıştay 6 nci Dairesinin 28.06.2022 tarih ve E: 2022/2606, K: 2022/7530 sayılı karariı da bu 

yöndedir.
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15 inci maddesinin 1-a bendi hükmüuyarınca davanın görev yōnünden reddine,..

5. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Konya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/03/2024 tarih ve E.2023/408 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Davacı dava konusu taşınmazın rayiç bedel üzerinden tarafina satılması için belediyeye başvurmuş ancak belediye encümen kararınca belirlenen bedeli yüksek bularak rayiç bedel üzerinden taşınmazın kendisine devredilmesi için dava açılmış ise de davacının asıl amacı dava konusu taşınmazı alabilmek için belediye encümeni tarafindan belirlenen bedelin iptaline yöneliktir, taşınmazın bedeli idari bir işlem olan belediye encümeni kararı ile tespit edilmiş olup, encümen kararı iptal edilmedikçe taşınmazın bedeli tespit edilemeyecektir. Iptal işlemi ise idare mahkemesinde açilması gereken bir dava olup, buna ilişkin iptal davaları 2577 Sayılı Yasanın 2/1 -a maddesi kapsamında bulunan idari işlem iptali davalarının çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu, HMK'nun 114/1-b maddesi gereğince yargi yolunun dava şartı olup devam eden 115/1. maddesi gereğince mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığıni davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, olayımızda dava şartınoksanlığının giderilmesinin de mümkün olmadığı anlaşıldığıdan davada idari yargının görevli olması nedeniyle,ayrica aynı konuda Konya 1.Idare Mahkemesinin 2023/792 Esas, 2023/903 Karar sayılı ilamı ile davanın yargı yolu yönünden reddine karar verilmiş, daha önce idari yargıda görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine …"
7. Konya 6. Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlāl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)′
9. 3194 sayılı Îmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi şöyledir:
"(Ek: 11/5/2018-7143/16 md.)
Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayit altiına alınması ve imar barişının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Șehircilik Bakanlığıve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulmasi, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin õdenmesi halinde Yapı Kayit Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapımn ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafindan hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayit bedeli başvuru sahibi tarafindan genel 

bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanıyetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oran iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve õdeme süresini biryıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Yapı Kayit Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayit Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
Yapı Kayit Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (.….) uyarınca alınmış yikım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalari iptal edilir.(1)

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fikrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.

Beşinci fikra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin uygulanmasina engel teşkil etmez.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayit Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin 31/12/2022 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (Ek cümleler:8/4/2022-7394/13 md.) Satış bedelinin tamamının peşin ödenmesi hâlinde yüzdeyirmi en az yarisının ödenmesi hâlinde yüzde on indirim uygulamr. Taksitli satiışlarda satış bedelinin en az yüzde onu peşin ödenir, kalan bedel ise beş yıla kadar taksitlendirilir. Taksit tutarlarına kanuniî faiz oranının yarisı uygulanır. Elde edilen gelirlerin yüzde yirmibeşi Bakanlığın dönüşüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilir. Kalanı ise bu maddenin ikinci fikrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fikrasi, yapı ve tesisler hakkında ise onbirinci fikrası hükmüuygulanmaz. (Ek cümleler:4/7/2019-7181/14 md.) Yapı kayit belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatina Aykirı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı Imar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi alınması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin õdenmis olması hâlinde bu madde uyarınca ayrıca satış bedeli alınmaz. Yapı kayit belgesi alınan taşınmazların satışa konu edilen kısımlarından yapı kayit belgesi tarihi ile satış tarihi arasındaki dönem için ecrimisil alımmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, satış tarihi itibarıyla tahsil edilen ecrimisil tutarı satişbedelinden mahsup edilir, bu tutardan fazlası iade edilmez.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlarüzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayit Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.

Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. YapıKayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır.Yapının depreme dayanıkhılığı hususu malikin sorumluluğundadır.

Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile Istanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrica 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılıÇanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafindan müştereken belirlenir..."
10. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018 tarihli, 30443 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar' a ilişkin Tebliğin "Yapı kayıt belgesi müracaatı"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
" (1) Yapı Kayıt Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatiın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapi Kayit Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kuruluyetkilidir.
(2)Yapı Kayit Belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafindan, e-Devlet üzerinden Yapi Kayıt Sistemindeki Yapı Kayit Belgesi formunun doldurulması suretiyle müracaatta bulunulabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle de müracaatta bulunulabilir.

(3)Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayit Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayit Sistemi tarafindan oluşturulan Yapı Kayit Belgesi talepte bulunan yapı sahibince e-Devlet üzerinden alınır.

(4)Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmış ise, Yapı Kayit Belgesi formu müracaat sahibinin beyamna gõre eksiksiz olarak doldurulur, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılması sağlanır, Yapı Kayıt Belgesi formu sistem 

üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasından sonra bir örneği talepte bulunan yapı sahibine verilir.

(5)(Değişik:RG-20/9/2018-30541) Yapı Kayıt Belgesi; yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayar yapılarda yapının tamamı için yapı kullanma izni bulunan yapılarda ise ruhsat ve eklerine aykırılık hangi bağımsız bölümde/bölümlerde yapılmış ise o bağımsız bōlümler için ayrı ayri veya yapının tamamı tek bir malike ait ise ve aykırılık bütün bağımsız bölümlerde yapılmış ise yapının tamamı için düzenlenir.."
11. Aynı Tebliğin "Yapı kayıt belgesi bedeli ve õdenmesi" başlıklı 5, maddesi şöyledir:
" (1) Yapı Kayıt Belgesi bedeli, yapımın bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, komutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranındadır. Yapı Kayit Belgesi bedeli belirlenirken;
a) (Değişik:RG-20/9/2018-30541) Yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri, ilgili belediyesinden temin edilen arsa ve arazi asgari metrekare birim değerleri esas alınmak suretiyle hesaplanır. Arsa emlak vergi değeri hesaplanırken;
1) Hazineye ve belediyelere ait taşınmazlar üzerinde inşa edilmiş yapılar için yapının oturum alanına karşılık gelen arsa payı üzerinden,
2) Parsel üzerinde birden fazla yapı bulunması durumunda, sadece Yapı Kayit Belgesi müracaatında bulunulan yapıya isabet eden arsa payi üzerinden,
3) Hisseli taşınmazlarda, yapı malikine ait hisse orani üzerinden,
hesaplama yapılir.
b) Yapının yaklaşık maliyet bedeli belirlenirken birim maliyet bedeli;
1) Tarimsal amaçhı basit binalar için 200 TL/ m2
2) 1-2 katlı binalar ve basit sanayi yapıları için 600 TL/m2
3) 3-7 katlı binalar ve entegre sanayi yapıları için 1000 TL/m2
4) 8 ve daha yüksek katlı binalar için 1600 TL/m2
5) Lüks binalar, villa, alışveriş kompleksi, hastane, otel ve benzeri yapılar 2000 TL/m2
6) (Değişik:RG-20/9/2018-30541)Enerji üretim tesisleri için 2.000.000 TL/MW,
7) (Ek:RG-20/9/2018-30541)Ískele, liman, tersane için 1500 TL/m2,
8) (Ek:RG-20/9/2018-30541) Ístinat duvari, dolgu alani, havuz, spor sahaları ve benzeri bina niteliğinde olmayan yapilar için 150 TL/m2,
esas alınmak suretiyle hesap yapılır. (Ek cümle:RG-20/9/2018-30541) Binanın katlari hesap edilirken bodrum katlar da hesaba katlır.

c) Yapı Kayit Belgesi bedeli; yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri ile binanın toplam yapı alanıdikkate alınarak hesaplanacak yapı yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, yapının konut veya ticaret olarak tek kullanımlı veya karma kullanımlı olup olmadığı da gözetilerek ve karma kullanımlı yapılarda komut ve ticari olarak kullanılan alanların arsa oranları ayrı ayri dikkate alınarak komutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş katsayisı ile çarpılması suretivle belirlenir.

c) (Ek:RG-20/9/2018-30541) Ibadethaneler ile merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin ticari maksatla kullanılmayanyapıları için belge bedeli alınmaz.

(2) Yapımalikleri;
a) Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda, birinci fikranın (c) bendi uyarınca yapının tamamı için hesaplanan Yapı Kayıt Belgesi bedeline, kendi bağımsız bölümünün kullanım durumuna göre eşit olarak katılmak zorundadır. Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda,Yapı Kayit Belgesi bedelinin tamamı ödenmeden Yapı Kayit Belgesi düzenlenmez. (Danıştay Altıncı Dairesinin 01/03/2023 tarihli ve E.:2023/663; K.:2023/2150 sayılı kararı ile iptal cümle; Danıştay İDDK'nın 24/01/2024 tarihli E.:2023/1494, K.:2024/81 sayılı Onama kararı ile mezkůr karar kesinleşmiştir.)

b) (Değişik cümle:RG-20/9/2018-30541) Yapı kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda, aykırılıktan dolayı meydana gelen alan da dâhil olmak üzere, kendi bağımsız bölümünün alanının, bağımsız bölümü ile aynıkullanıma sahip bölümlerinalanının toplamına oranının birinci fikranın (c) bendi uyarınca kendi bağımsız bölümü ile aynı kullanıma sahip bölümler için hesaplanan Yapı Kayit Belgesi bedeli ile çarpılması suretiyle hesap edilen bedeli ödemek zorundadır. Yapı kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda, aykırılık hangi bağımsız bölüm/bölümler ile ilgili ise o bölüm/bağımsız bölümlerin yapı maliklerinin, kendi bağımsız bölümleri için ödenmesi gereken bedeli ödemeleri durumunda aykırılığı olan bağımsız bölüm belirtilerek Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir. Bağımsız bölümünde aykırılık olmasına rağmen kendi bağımsız bölümüne düşen bedeli ödemeyen ve aykırılığı olan bağımsız bölümünügösteren Yapı Kayıt Belgesi almayanlar aynı binada başka bir bağımsız bölüm için düzenlenen Yapı Kayıt Belgesinden faydalanmaz.

c) (Ek:RG-20/9/2018-30541) Yapı kullanma iznine göre tek bağımsiz bölüm olarak kullanılan; alışverişkompleksi, hastane, otel, fabrika, imalathane ve benzeri yapılardaki aykırılıklarda, yapı yaklaşık maliyet bedeli aykarılıktan dolayı meydana gelen alan üzerinden hesap edilir. Yapılan aykırılık neticesinde herhangi bir alan kazanılmamış ise veya kazanılan alan 1000 m2 ve/veya bu miktarın altında ise yapı yaklaşık maliyet bedeli 1000m2'den hesap edilir.

(3) Yapı Kayıt Belgesi bedeli, genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere, (Değişik ibare:RG-20/9/2018-30541) Hazine ve Maliye Bakanlığımın merkez muhasebe birimi hesabına yatirılır."

12. Aynı Tebliğ'in "Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
" ((1) Yapı Kayit Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğinibelediye ve mücavir alan sınırlarıiçinde ilgili belediyesine, bu sınırlar diışında il özel idaresine vermek zorundadır.

(2) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir 
(3) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yikım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.

(4) Yapı Kayıt Belgesi alındıktan sonra yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapıruhsatı bulunmayan yapılarda, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın kullanım maksadı değişiklikleri de dahilolmak üzere tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesisi yapılabilmesi için;
a) Yapı Kayit Belgesi,
b) Mevcut yapının veya yapıların dış cepheler ve iç taksimatı bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı arsa paylari, kat, daire, işbürosu gibi nevi ile bunların birden başlayıp sırayla giden numarası ve bağımsiz bölümlerinyapı inşaat alanı ve yapımaliklerini de gösteren ve mimar tarafindan yapılan ve ana gayrimenkulün yapı maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak imzalanan ve elektronik ortamda Tapu Müdürlüğüne ibraz edilen proje,
c) Imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edildiğine ilişkin ilgili belediyesinden alinan belge,
ç) Bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına, birden çok yapının varlığı halinde bu yapıların özelliğine göre hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran yapı maliki veya malikleri tarafindan imzalanmış yönetim plânı,
d) (Değişik:RG-20/9/2018-30541) Yapı Kayit Belgesi ile zemin ve mimari proje uyumunu gösteren ve tescil sayfasını da içeren özel harita mühendislik bürolari veya Lisanslı Harita Kadastro Büroları (LİHKAB) tarafindan düzenlenmiş olan zemin tespit tutanaği,
(Değişik cümleler:RG-20/9/2018-30541) ile birlikte kadastro müdürlüğüne müracaatta bulunulur. Bu fikranın (b) bendinde belirtilen projeyi hazirlayan mimar ile (d) bendinde belirtilen zemin tespit tutanağını hazirlayan mühendisler bu belgelerin içeriklerinin doğruluğundan yapı malikleri ile birlikte hukuken sorumludur. Bu sorumluluk gereğince kadastro müdürlüğü tarafindan resen zemin tespit tutanağının sadece büro kontrolleri yapılmakla yetinilerek tescil için ilgili tapu müdürlüğüne gönderilir ve daha evvel Yapı Kayıt Belgesi için ödenen meblağ kadar bir bedelin genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatırılmasından sonra ilgili tapu müdürlüğünce ilgili vergi dairesi müdürlüğüne ibraz edilmek üzere, Yapı Kayit Belgesine konu yapıya (Mahalle/Sokak/Bina No-Ada/Parsel/Pafta No) ve söz konusu yapıdaki bağımsız bölümler veya sair tesisler ile maliklerine ait bilgileri içeren bir yazı düzenlenerek başvuru sahibine verilir ve ilgili vergi dairesince söz konusu yapıya ilişkin olarak cins değişikliği harcının tahsil edilmesi üzerine tapu müdürlüğünce belirtilen işlemler yapılır.

(5) Kat mülkiyetine geçilmiş olması 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkanda Kanunun Ek I inci maddesinin uygulanmasına engel teşkil etmez 
(6) Ínşaat halindeki yapılarda 31/12/2017 tarihi itibari ile bitmiş olan kısımlar için ilave inşaat alanı ihdas etmemek şartı ile Yapı Kayıt Belgesi verilir ve Yapı Kayıt Belgesi verilen kısımların eksik inşaat işleri tamamlanabilir.
(7) Yapı Kayit Belgesi verilen yapılarda ruhsat alınmaksizinyapılabilecek basit onarim ve tadilatlar yapilabilir.
(8) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatıyapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir."
13. Aynı Tebliğin "Hazineye ve belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki yapılar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
" (1) Yapı Kayit Belgesi alınan yapıların Hâzineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilir. Tahsis işleminden sonra, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bu taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Rayiç bedel Bakanlıkça tespit edilir veya ettirilir. Bu suretle yapılacak satşlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına õdeme tarihine kadar kanunî faiz oranının yarisı uygulanır.
(2)Taşınmazın yüzölçümü büyük olmakla birlikte üzerindeki yapının küçük bir alanı kaplaması halinde yapının bulunduğu alan ifraz edilerek, ifrazın mümkün olmaması durumunda taşınmaz hisseli olarak satışa konu edilir.
(3)Birinci fikra uyarınca yapılan satışlardan elde edilen gelirler genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. Bu gelirler hakkanda 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hâzineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fikrası hükmü uygulanmaz.
(4)Belediyelerin özel mülkiyetinde olan taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olan yapılara Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Böyle bir durumda, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan bunlara satilir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;adli yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının 3194 sayılı Îmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayit belgesine konu yapının üzerinde yer aldığı ve mülkiyeti davalı Karatay Belediyesine ait taşımazın, anılan Kanun maddesi uyarınca kendisine satışının yapılması hususunda yaptığı başvuru sonucu 02/03/2022 tarih ve 2022/281 sayılı Encümen Kararıyla; taşınmazın satışının adına yapıldığı ancak, taşınmaz için belirlenen bedelin encümenin iradi kararıyla belirlendiği ve rayiç bedelden yüksek olduğu ileri sürülerek, Encümen Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

17. Dosyanın incelenmesinden; davanın, davacının yapı kayit belgesine istinaden davaya konu taşınmazın satılmasıiçin yaptığı başvuru üzerine davalı idarenin, rayiç bedel olarak belirlediği miktarın yūksek olduğu iddiasıyla açıldığı ve İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın 3194 sayılı Îmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi çerçevesinde satış bedelinden kaynaklandığı,bahsi geçen Kanun'da da satış bedelinden kaynaklanan ihtilafların çözümüne ilişkin görevli yargı merci hususunda özel bir düzenleme getirilmediği, aynı Kanun'un 17. maddesiyle, bu konularda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na atıf yapıldığı, anılan Kanunda da taşınmazın satış bedeline ilişkin davaların adli yargı yerinde açılabileceği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Ancak eldeki davada uyuşmazlığın, 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesine dayanılarak verilmiş yapı kayıt belgesinden kaynaklı bir satış talebi üzerine idare tarafından tesis edilen işlemden kaynaklandığı, İdare Mahkemesi kararına dayanak olarak alınan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kamulaştırmadan arta kalan kısımlar" başlıklı 17.maddesinin, bakılmakta olan uvusmazlıkla doğrudan ilgisi bulunmadığı değerlendirilmistir.
18. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usûl ve Esaslara göre, idarenin, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere taşınmazın satışını yaparak tapu verme konusundaki yetkisi idarî nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olup bu yolla kurulan mülkiyet Türk Medenî Kanunu hükümleri dışında idarîbir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır. Davacıın bu dava ile elde etmek istediği sonuç, idarî işlemin hukuka aykırı olduğunun tespitini ve iptalini sağlamaktır.

19. Bu nedenle, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 2577 sayılı İdârî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendi uyarınca idarî yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Konya 1. Idare Mahkemesinin 24/07/2023 tarih ve E.2023/792, K.2023/903 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 1. İdare Mahkemesinin 24/07/2023 tarih ve E.2023/792, K.2023/903 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili: Kenan
Üye: Doğan
Üye: Eyūp
Üye: Seyfi

Başkan Vekili: YAŞAR
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: HAN

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/251KARAR NO : 2024/278KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta iken re'sen malulen emekliye ayrılan davacının, malulen emekliliğinin onaylanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, 5510 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce davacının 5434sayılı Kanun'a tabi bir hizmetin bulunmadığı gözetilerek, aynı Kanun'un 101. maddesi hükmü kapsamında ADLi YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.

KARAR 
Davaci : N.Y 

Vekili : Av. S.K 

Davah : İçişleri Bakanlığı (Jandarma Genel Komutanlığı)
Vekilleri : Av. S.Z.E., Av. G.B.Ş


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Erzurum İl Jandarma Komutanlığında muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta iken,malulen emekliliğinin onaylanmasına ilişkin davalı idarenin 22/02/2022 tarih ve 8521219 sayılı işleminin tesis edildiğini;hakkında düzenlenen ilk sağlık kurulu raporunda jandarmada görev yapabileceğinin belirtildiğini, davalı idare tarafindan yazılan talimatla ikinci kez rapor düzenlendiğini, bu nedenle bu raporun esas alınmasının hukuka aykırı olduğunu, Yönetmeliğin kendi hastalığına ilişkin kısmıyla ilgili Danıştayca yürütmenin durdurulması kararı verildiğini iddia ederek, işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Erzurum 2. İdare Mahkemesi 27/02/2023 tarih ve E.2022/609, K.2023/286 sayıh kararı ile, davada adli yargımahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 21/06/2023 tarih ve E.2023/1510, K.2023/1262 sayılı kararı ile esastan reddedilmiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasımın incelenmesinden; Erzurum Îl Jandarma Komutanlığında muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta olan davacının, hakkında düzenlenen ve idarî anlamda kesinleşen sağlık kurulu raporuna istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sağlık Kurulu kararıyla 5510 sayılı Kanun'un 25'inci maddesi uyarınca malul olduğuna karar verilmiş, bu karara ve davacının talebine istinaden bahsi geçen Kanun uyarınca malulen emekliye sevk edilmesi yönündeki dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Dava konusu olayda; davaciya ait hizmet belgesinin incelenmesinden, davacının 5510 sayılı Kanmun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun'a tâbi çalışmasının bulunmadıği, 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında kamugõrevine ilk defa 2012 yılında başladığı görülmektedir.

Bu durumda; davacinın malulen emekliye sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemin 5510 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı anlaşıldığından, işbu davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmaktadır..."
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 62. İş Mahkemesi 01/02/2024 tarih ve E.2023/243, K.2024/11 sayıh kararı ile, yargı yolunun caiz olmaması gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:

şöyledir:
"….5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, kurum yazi cevapları ve tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 101.maddesine göre bu Kamunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görüleceği ancak davacı tarafça dava dilekçesinde ve 31/01/2024 tarihli dilekçesinde 1çişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığının 82181076-903.06.01-8521219sayılı emeklilik/istifa işlemleri konulu işleminin iptalini talep ettiği, iş bu işleminin 5510 sayılı Kanun uygulanmasından kaynaklanmadığıanlaşıldiğından davacının davasının yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile reddine karar verilmiş…."
IIIL İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanumun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak;bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartlariı ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esaslarıdüzenlemektir."
6. 5510 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularım, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamuve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşlari kapsar."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başhklı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kamunun uygulanmasinda;
20) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağhk hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanakteşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybıve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarıni, erken yaşlanma halini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malúllük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullari,
……
ifade eder."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Malúl sayılma" başlıklı 25. maddesinin ilgili birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/13. md.)
Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlik hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tibbî belgelerin incelenmesisonucu, 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucumeslekte kazanma gücünün en az %60'ıni, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az %60'ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortali, malûl sayilır."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir.
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ilgili fıkraları
"(Değişik: 17/4/2008-5754/68.md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harp malûllüğü zammi, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devamolunur. Ancak, 5 ilå 10 yil arasında fil hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve diğer ödemeleri, bu Kamunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz olduklari müddetçe devam edilir.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.

5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncümaddesinin birinci fikrasının(c) bendine tabi olarak çalışmaya başlayanlardan vazife malûllüğü kapsamına girenler hakkında, bu Kanunun 47 nci maddesinin birinci fikrasına göre işlem yapılır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/85 md.) 5434sayılı Kanunun mülga hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan malullüklerinin sürekli olduğuna Kurum Sağlık Kurulunca karar verilen iştirakçiler yine aynı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile özel kanunlarındaki yaş hadlerini doldurduğu tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.
B. Yargı Kararı
11. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen, Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığıda, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, 2012 yılında askerlik mesleğine intibak ederek muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta olan davacının,Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca düzenlenen rapora göre malullüğünün tespit edilmesi üzerine itirazla sevk edildiği hakem hastane sağlık kurulunca da aynı yönde düzenlenen rapor sonucunda davalı idare tarafindan tesis edilen malulen emekliliğinin onaylanması işleminin iptali ve õzlūk haklarının ödenmesi istemiyle açılmıştır.
15. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.

16. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanun'u, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun'u, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanun'u kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yöõnünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

17. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazara alındığında, davacının 2012 yılında askerlik mesleğine intibak ettiği ve dolayısıyla 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadığı, uyuşmazlığın davacıya 5510 sayılı Kanun'un 25. maddesi kapsamında "adi malul" sayılıp sayılmayacağına ilişkin olduğu, davalı idarece tesis edilen malulen emekliliğe ayırma işleminin de "bağlı işlem" olup işleme dayanak yasal mevzuatın yine 5510 sayılı Kanun'un aynı maddesi olduğu görülmekle, 5510 sayılıKanun'un 101. maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davanın görüm ve çözümünde 

adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır,
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak: Ankara 62. İs Mahkemesinin 01/02/2024 tarih ve E.2023/243, K.2024/11 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 62. İş Mahkemesinin 01/02/2024 tarih ve E.2023/243, K.2024/11 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/252KARAR NO : 2024/280KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacının oğlunun askerlik hizmeti sırasında vefat ettiğinden bahisle vazife malulü sayılması istemiyle açtığıdavada, 5510 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi bir hizmetin bulunmadığı gözetilerek, aynıKanun'un 101. maddesi hükmü kapsamında ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
KARAR 
Davaci : E.A 

Vekili : Av. Î.K 

Davali : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri : Av. M.B 


L. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin oğlu Jandarma Komando Er M.A 'nın Van Başkale Jandarma Komando Tabur Komutanlığı emrinde askerlik görevini yapmakta iken ateşli silah yaralanmasına bağlı olarak 28/12/2009 tarihinde şehit olduğunu, 5434 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü sayılması amacıyla 31/07/2019 tarihinde davalı Kuruma başvuru yapıldığını, Kurumun 03/09/2019 tarihli cevabi yazısıyla olumsuz cevap verdiğini, müvekkilinin oğlunun tehlikeli bir kamu hizmetini yerine getirirken şehit olduğunu, bu nedenle de vazife malulü sayılması gerektiğini, emsal kararlarda askerlik görevini yerine getirirken psikolojisi bozulduğu için intihar ettiği iddia edilen askerlerin vazife malulü sayılmasına karar verildiğini, 6353sayılı Kanun ile de vazife malullüğünün kapsamının genişletildiğini beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla,müvekkilinin oğlu M.A 'nın ilgili Kanun kapsamında vazife malulü sayılmaması yönündeki davalı kurum işleminin iptaline.müteveffanın vazife malulü olduğunun kabulü ile müvekkiline vazife malullüğü aylığı bağlanarak müteveffanın vefat ettiği 28/12/2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜREÇİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 10. İdare Mahkemesi 25/12/2019 tarih ve E.2019/1670 K.2019/2593 sayılı kararı ile, davada adli yargımahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca, davanın 

görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".….55 10 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar,daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi, bunların emeklilik aylıkları ile mirasçılarının aylıkları bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; bu Kanun'un yürürlüğe girmesindensonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ve/veya memur ve kamu görevlisi olarak çalışmamış olup sadece Iş Kanunu'na tabi sigortalı hizmeti bulunanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c. maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı, dolayısıyla bundan doğacak ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacinın 11/07/1990 tarihinde doğmuş olan oğlunun Van Başkale Jandarma Komando Tabur Komutanlığı emrinde jandarma komando er rütbesiyle askerlik görevini yapmakta iken 28/12/2009 nöbet yerinde zimmetinde bulunan silah ile başına ateş etmek suretiyle intihar ettiği, vefat olayının vazifesinden kaynaklandığı iddiasıyla vazife malulü sayılarak vazife malullüğü maaşı ödenmesi istemiyle davacıtarafindan 31/07/2019 tarihli dilekçe ile yapilan başvurunun davalı idarenin 03/09/2019 tarih ve 89.891.044 sayıli işlemi ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının müteveffa oğlunun doğum ve askere sevk tarihleri itibariyle 5510 sayılıKanun'a tabi bulunduğu, 5434 sayılı Kanun'a tabi herhangi bir hizmetinin ise bulunmadığı dosya kapsamından anlaşıldığından, vazife malullüğü iddiasına dayanılarak aylık bağlanması isteminin reddinden doğan dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı mahkemelerinin görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta adli yargı merciinin görevli olduğuna dair Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 08/07/2019 tarih ve E:2019/442 K:2019/503 sayılı karariı da bu yöndedir.…."
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Ankara 25. İş Mahkemesi 21/04/2022 tarih ve E.2020/60, K.2022/185 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasınıinceleyerek, 5510 sayılı Kanun'un 47, maddesi uyarınca müteveffanın vazife malulü sayılması gerektiği kanaatiyle davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….5510 sayılı Kanunun vazife malullüğüne ilişkin 47. maddesinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) Bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malúllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen malüllük; sigortalıların vazifelerini yaptıklarısırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleriherhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparkenya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malúllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir. Vazife malúllükleri; a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan, b) Mevzuat ve emir dışında hareket etmiş olmaktan, c) Yasak filleri yapmaktan, d) İntihara teşebbüsten, e) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarina menfaat sağlama veya zarar verme amacından, doğmuş olursa bunlara uğrayanlar hakkında vazife malúllüğü hükümleri uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Mezkur madde hükmünde maluliyetin görevin yapılması sirasında görevin neden ve etkisinden doğması halinde ilgilinin vazife malulü sayılmasının ilke olarak kabul edildiği, maddenin 2. fikrasında vazife malulü sayılmamasısonucunu doğuran nedenlerin sayıldıği, gõrev ile maluliyetin doğumu arasında nedensellik bağının aranmasıgerektiği, ilgilinin hukuka aykırı sonucu bildiği ve açıkça istediği veya hukuka aykırı sonucu öngörmekle birlikte açıkça istemediği ya da aynı koşullarda makul bir kimseden beklenen en basit dikkat ve özeni göstermediği hallerde artık görev ile maluliyeti doğuran eylem arasında nedensellik bağından söz edilemeyeceği açıktır.
Tüm dosya kapsamiincelenip değerlendirildiğinde; davacinın murisinin intiharsonucu yaşamını yitirdiği nöbet mevzisinde iken meydana gelen ölüm aylığının vazifeden kaynaklanmadığının ispat yükümlülüğünün resmi birimlere ait olduğu, devletin karşılıksız olarak sadece vatani görev olması nedeniyle zorunlu askerlik yükümlülüğünü yerine getiren kişileri, bulunduğu durum ve konum nedeniyle oluşabilecek tüm risklere karşı korumak zorunda olduğu,davacının daha önce de askerlik görevini yaptığı esnada meydana gelen intihar öyküsünün olduğu, mermi alırken yakalanması nedeniyle hakkanda soruşturma bulunduğu, intihar olayının bir gün öncesinde telefon yakalattığı için hakkında tutanak tutulduğu, bu kapsamda davacı murisinin intihar ederek yaşamına son vermesinin görevin zorluklarından ve görev nedeniyle yaşadığı psikolojik zorluklardan kaynaklandığı; davacı murisinin ölümü olayının vazife malullüğü kapsamında kabul edilmesi gerektiği ve davacıya bu kapsamda aylık bağlanması gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne..."
5. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 21/12/2023 tarih ve E.2022/1593, K.2023/2837 sayılı kararıile, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davaya bakılmış olmasının hukuka aykırıolduğu gerekçesiyle, istinafbaşvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasıa, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"Somut olayda, Van Başkale Jandarma Komando Tabur Komutanlığı 2 nolu nizamiyede askerlik görevini yapmakta iken ateşli silah yaralanması sonucu vefat eden M.A hakkında vazife malullüğüne ilişkin hükümlerin uygulanmamasından kaynaklanan uyuşmazlığı 5510 sayılı Kanunun Geçici 18. maddesinin atfta bulunduğu 5434sayılı Kanun hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinden, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait bulunduğu anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur. (Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 24/12/2018 tarih, 2018/4329 Esas ve 2018/11036 Karar sayılı karari)

Yukarıda yer alan maddi ve hukuki açıklamalar işığında, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan gerekçeyle kabulü ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.4 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verilmiştir..."
6. Ankara 25. İş Mahkemesi 20/02/2024 tarih ve E.2024/27, K.2024/91 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın 5434 sayılıKanun hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden idari yargının görev alanına girdiği ve yargı yolunun caiz olmamasıgerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Tüm dosya kapsamı incelenip değerlendirildiğinde; davacı murisinin askerlik görevini yapmakta iken hayatını kaybettiği, murisin vazife malulü sayılması talebinin (5510 sayılı Kanunun Geçici 18. Maddesi atfıyla) 5434sayılı Kanun hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği ve uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2018/4329 Esas 2018/11036 Karar sayılı emsal kararlarının da bu yönde olduğu anlaşılmakla davanın dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

HÜKÜM:
1-Yargı yolu caiz olmadığından, HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince; dava şartı yokluğu sebebiyle davanin USULDEN REDDINE..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun "Vazife Malullüğü Aylığı" üst başlığı altında düzenlenen 56. maddesi söyledir:
"(Değişik: 18/3/1976-1976/1 md.)
Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında, yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık kıtasında vazife malulü olmaları halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına göre, 657 sayılı Devlet Memurlariı Kanununun 36 nci maddesinde tespit edilen giriş derece ve kademe tutarlarinın, daha önce Devlet Memuriyetinde bulunmuş olanlardan kazanılmış hak aylıkları veya emekli keseneğine esas aylıklari, sözü edilen girig derece ve kademe tutarının üzerinde olanlara bu aylıkları emeklilik gösterge tablosunda karşılığı olan derece ve kademe tutarının,%70'i üzerinden aylık bağlanır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/68 md.; Değişik fikra: 2/1/2017-KHK-680/29 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/28md.) Harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarında okuyanlar, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi fakülte ve yüksekokullarında okuyanlar, üniversitelerin fakülte ve yüksekokullarında Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına öğrenim görenler ya da kendi hesabına öğrenim görmekte iken Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okumaya devam edenler, Polis Akademisi ile Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde veya üniversitelerin fakülte ve yüksekokullarında Emniyet Genel Müdürlüğühesabına öğrenim görenler veyakendi hesabına õğrenim görmekte iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına öğrenim görmeye devam edenler, Emniyet Genel Müdürlüğü veya Milli Istihbarat Teşkilatı hesabına açılan okullarda öğrenim görenler ile Milli Savunma Bakanlıği, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı veya Emniyet Genel Müdürlüğü adına öğrenim görmek üzere temel ve intibak eğitimine tabi tutulanlardan; 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesininbirinci fikrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmamışolup bu öğrenimleri veya eğitimleri nedeniyle 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki terör eylemlerinde hedef alınarak hayatın kaybedenlerin hak sahibi yakınlarına veya engelliliğinin derecesi itibarıyla bu Kanun hükümlerine göre malul olduğuna karar verilenler, birinci fikra hükümlerinden aynı şekilde yararlandırılırlar.

Bu suretle bağlanacak aylıklarına, maluliyet derecelerine göre, 55 nci maddede gösterilen nispetlerde zam yapılır.

Askerlik vazifesini veya yedek subaylık ve yedek astsubaylık hizmetini başkasının yerine yaptığı anlaşılanlara aylık bağlanmaz."
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakimından kişileri güvence altına almak,

bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esaslarıdüzenlemektir."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucuların, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamuve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar."
10. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasinda;
30) (Ek: 17/4/2008-5754/1 md.) Vazife malûllüğü: Bu Kanunun 47 nci maddesinde 
tarif edilen vazife ve/veya harp malûllüğü hallerini 
ifade eder."
11. 5510 sayılı Kanun'un "Malúl sayılma" başlıklı 25. maddesinin ilgili kısımları şōyledir;
".(Değişik: 17/4/2008-5754/13 md.)
Yedek subay, yedek astsubay veya erbaş ve er olarak ya da talim, manevra, seferberlik veya harp dolayisıyla görevleri ile ilgileri kesilmeksizin silâh altına alındıkları dönemde malûl olup, bu malúllükleri asıl görevlerini veya işlerini yapmaya mani olmayanlar hakkında, bu hastalık veya engellilik hâlleri sebebiyle malûllük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz 

…
4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalilardan, vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlar, hastalıkları kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam etmesi halinde, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre birinci fikra uyarınca malûl veya 47 nci madde hükümlerine göre vazife malülü sayılırlar.

12.5510 sayılı Kanun'un "Vazife malullüğü"başlıkl 47. maddesinin ilgili fikraları şöyledir.
"(Değişik: 17/4/2008-5754/27 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malüllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen malüllük;sigortalıların vazifelerini yaptıklariı sırada veya vazifeleri dişında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumakmaksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malúllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malúlü denir.
Süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıklari, sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/82 md.;Değişik ikinci cümle: 12/7/2013-6495/97 md.) Ancak, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylik Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, simf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrilmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
Vazife malúllüğü süresi içerisinde bildirilmeyen sigortalilara; kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malúllüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları şartiıyla,bu Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malüllüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda sigortalı veya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife malûllüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilir.
Subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er ile Türk Siláhlı Kuvvetlerince görevlendirilen 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan;
a) Harpte fiilen ateș altinda,
b) Harpte, harp bölgelerindeki harp harekât ve hizmetleri sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle,
c) Harpte veya harbe hazırlık devresinde her çeşit düşman silâhlarının etkisiyle 
d) Askerî harekâtı gerektiren iç tedip ve sınır hareketleri sırasında, bu hareketlerin sebep ve etkisiyle,
e) Barişta veya olağanüstü hallerde, emir veya görev ile uçuş yapan uçucularla hangi meslek ve siniftan olursa 

şöyledir:
şöyledir:
olsun emirle görevli olarak uçakta bulunanlardanuçuşun havadaki ve yerdeki sebepleriyle ve yine emir ve görev ile dalış yapan dalgıçlarla, hangi meslek ve sinıftan olursa olsun emirle gõrevli olarak denizaltı gemisinde veya dalgıçkıtasında bulunanlardan denizaltcılığın veya dalgıçlığın çeşitli sebep ve etkileriyle,
f) Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca Türk SilâhlıKuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarının yabancı ülkelere gönderilmesini gerektiren durumlarda, birliklerin bulundukları yerlerden hareketlerinden itibaren yurt içinde, yurt dışında, yabancı ülkelerde veya yurda dönüş sirasında,
vazife malûlü olanlara harp malûlü denir.
..
Bunlardan uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere bulundukları kademenin üç ilerisindeki kademenin, uzman jandarmalara bulundukları rütbenin bir üst rütbesinin aynı kademesinin; astsubaylarla yarbay rütbesine kadar (yarbay hariç) bir üst rütbenin aynıkademesinin, yarbaylara albay, albaylara kidemli albay, kidemli albay ile general ve amirallere bir üst rütbenin, bu Kanunun 4 üncū maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında bulunan sigortalilara ise bir üst derecesine veya kademesine karşılk gelen prime esas kazancı üzerinden aylık bağlanr.
13. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazhıklar iş mahkemelerinde görülür."
14. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ilgili fikraları
" (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harp malûllüğü zammi, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilå 10 yıl arasında fil hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz olduklari müddetçe devam edilir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.

5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncümaddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabi olarak çalışmaya başlayanlardan vazife malüllüğü kapsamına girenler hakkında, bu Kanunun 47 nci maddesinin birinci fikrasına göre ișlem yapılır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/85 md.) 5434sayılı Kanunun mülga hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan malullüklerinin sürekli olduğuna Kurum Sağlik Kurulunca karar verilen iştirakçiler yine ayn Kanunun 40 incı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile özel kanunlarındaki yaş hadlerini doldurduğu tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.
15. 5510 sayılı Kanun'un "Bazı aylık tazminat ve yardımlara ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 18. maddesi 
(Ek: 17/4/2008-5754/73 md.)
Ilgili kanunlarında düzenleme yapılıncaya kadar;
a) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 nci maddesinin birinci fikrasında belirtilenlerden bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanuna göre vazife veya harp malúlü sayılması gerekenlerin ve Türk Silählı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafindan görevlendirildiği tarihte uzun vadelisigorta kollarına tabi olarakçalışmayanlardan bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanuna göre harp malûlü sayılması gerekenlerin kendileri ile bunların dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar hakkında bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
b) 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesinin birinci fikrası ile bu Kanumun 47 nci maddesinin sekizinci fikrasında sayılanlara ve bunların haksahiplerine, ilgili kanunları ve bu Kanun çerçevesinde bağlanacak aylıklarıtoplamının, emsallerinin 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesine göre yükseltilerek hak kazandıkları aylıklardan düşük olması halinde, aradaki fark ayrica ödenir.

c) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Kanunun ek 16 nci maddesi, 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı Kanun, 3/11/1980tarihli ve 2330 sayılı Kanun, 11/10/1983 tarihli ve 2913 sayıh Kanun, 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Kanun,12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Kanun ile yılı bütçe kanunlarına ekli cetveller kapsamına giren kişilere ve diğer kanunlarda yapılan atiflar sebebiyle 2330 sayılı Kanun esas alınarak ilgililerine aylık, tazminat ve ek ödeme verilmesi ile yardım işlemleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanumun ilgili hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.

(Ek fikra: 16/6/2010-5997/11 md.) Polis Akademisinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu 

öğrenimleri süresince kesilmeksizin õdenmeye devam edilir.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/87 md.) Bu madde kapsamına giren ve malullüklerinin sürekli olduğuna Kurum Sağlık Kurulunca karar verilen geçici ve gönüllü köy korucuları ile 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (c) ve (f) bentlerinde sayılan hizmetlerinden dolayı malullük aylığı bağlananlar 442 sayılı Kanunda öngörülen yaşhadlerine kadar, er ve erbaşlar askerlik çağı dışına çıktıkları tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.

Bu madde kapsamına girenler için yukarıdaki fikralar gereğince Kurumun yükleneceği ilâve giderler, ödeme tarihinden itibaren en geç iki ay içinde faturası karşılığı Hazineden tahsil edilir."
B. Yargi Kararı
16. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklarıçözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacının oğlunun askerlik hizmetini yaptiğı sırada 28/12/2019 tarihinde vazifenin etkisi sonucu bunalıma girerek intihar ettiği iddiasıyla, tarafına vazife malullüğü aylığı bağlanması talebiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali ve vazife malulū emekli aylığı bağlanması istemiyle açılmıştır.

20. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.

21. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanun'u, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun'u, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanun'u kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönūnden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

22. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazara alındığında, davacının askerlik hizmetini yerine getirirken vefat eden oğlunun 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadıği, müteveffanın 25/02/2009 tarihinde zorunlu askerlik hizmeti kapsamında silah altına alındıği, olayın 28/12/2009 tarihinde yani 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra vuku bulduğu, uyuşmazlığın davacıya 5510sayılı Kanun'un 47. maddesi kapsamında vazife malulü aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkin olduğu görülmekle, 5510 sayılıKanun'un 101. maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır,
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 25. İş Mahkemesinin 20/02/2024 tarih ve E.2024/27, K.2024/91 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir,

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 25. İs Mahkemesinin 20/02/2024 tarih ve E.2024/27, K.2024/91 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/254KARAR NO : 2024/284KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: Davacının satın aldığı ithal aracın, yurt dışında kullanılmış olduğu halde "sıfir araç" olarak beyan edilmiş olmasınedeniyle, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesinden dolayı mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla, maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : A.B 

Vekili : Av. D.D 

Davah : Ticaret Bakanlığı Gebze Gümrük Müdürlüğü
Vekili : Av. S.D.K 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, A.O.Tic.Ltd.$ti. adına tescilli, 31/03/2008 tarihli ve 4893 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile, yeni ve kullanılmamış olarak beyan ve ithal edilip, bilahare davacı tarafindan satın alınan WBAWK..... şasi numaralı araçla ilgili olarak, aracın eski olup yurt dışında kullanılmış olduğundan bahisle, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin dördüncü fikrası uyarınca Gebze Gümrük Müdürlüğü tarafından alınan 30/09/2014 tarihli ve 3032995sayılı "mülkiyetin kamuya geçirilmesi" kararı sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen, 125.000 TL maddi zararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi 23/02/2016 tarih ve E.2016/141, K.2016/234 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde "4458 sayılı Gümrük Kanunu'mun 235.maddesindeki düzenleme uyarınca vergi mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine, dosyanın yetkili ve görevli Kocaeli Vergi Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.

3. Kocaeli 2. Vergi Mahkemesi 20/04/2017 tarih ve E.2016/558, K.2017/575 sayılı kararı ile, "hizmet kusurundan kaynaklı tazminat davalarında idare mahkemesinin görevli olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve 2577 sayılıKanun'un 43/1-b maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyaların, Istanbul Bölge Idare Mahkemesine 

gönderilmesine karar vermiştir.
4. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesi 24/05/2017 tarih ve E.2017/1009, K.2017/886 sayıl görevli yargı yerinin belirlenmesi kararı ile, uyuşmazlıkta idare mahkemesinin görevli olduğuna kesin olarak karar vermiş ve Kocaeli 2. Idare Mahkemesinin görevsizlik kararını kaldırmıştır. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık, yurt dışından ülkeye kaçak eşya sokulmasını önleme, izleme ve araştırmakla yükümlü idarelerin aracin yurt dişından ithal edilerek trafik siciline kaydının yapılması öncesinde üzerine düşen dikkat ve özeni göstermeyerek, hizmeti kusurlu işlettikleri, davacı şirketin aracın kaçak olarak yurda getirilmesinde bir ilgisi ve kusuru bulunmadiği, gümrük idaresince işlemler tamamlanarak ithal edilen aracı satın alıp trafik siciline tescil ettiren iyi niyetli 3. kişi durumunda bulunduğu, ithalatı gerçekleştiren kişilerin sahte belgelerle bu aracı ithal ettiklerinden bahisle aracına el konulması nedeniyle uğradığı zararın tazmin edilmesi gerektiği ileri sürülerek tazminat talebinde bulunulmasından kaynaklanmakta olup tazminat talebinin temelinde, davalı idarenin mevzuatla kendisine verilen denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi sonunda, idarenin kayıtlarına güvenerek tasarrufta bulunan kişilerin zarara uğramasına sebebiyet verildiği iddiasının bulunduğunun ve tazminat talebinin vergi mahkemesinin görev alanında bulunan aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin işlemden kaynaklanmadığının anlaşılması karşısında davanın görüm ve çözümünde idare mahkemesi görevlidir.
Açıklanan nedenle, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulū Kanununun 43. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İdare Mahkemesinin görevli kılınmasına, kararın taraflara tebliği için dosyanın görevli kılınan Kocaeli 2.Idare Mahkemesine gönderilmesine..."
5. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 29/11/2017 tarih ve E.2017/771, K.2017/1920 sayılı kararı ile, "2918 sayılı Kamun'un 110.maddesi kapsamındaki uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 15/05/2018 tarih ve E.2018/1472, K.2018/1274 sayılı kararı ile esastan kabul edilerek istinafa konu karar kaldırılmış ve dosya mahkemesine iade edilmiştir. İstinaf mercii kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dava yurt dışından ülkeye kaçak eşya sokulmasını önleme, izleme ve araştırmakla yükümlü idarelerin aracın yurt dışından ithal edilerek trafik siciline kaydının yapılması öncesinde üzerine düşen dikkat ve özeni göstermeyerek,hizmeti kusurlu işlettikleri, davacının aracın kaçak olarak yurda getirilmesinde bir ilgisi ve kusuru bulunmadığı,gümrük idaresince işlemler tamamlanarak ithal edilen aracı satın alip trafik siciline tescil ettiren iyi niyetli 3. kişi durumunda bulunduğu, ithalan gerçekleştiren kişilerin sahte belgelerle bu aracı ithal ettiklerinden bahisle aracına el konulması nedeniyle uğradığı zararın tazmin edilmesi gerektiği ileri sürülerek tazminat talebinde bulunulmasından kaynaklanmakta olup, tazminat talebinin temelinde, davalı idarenin mevzuatla kendisine verilen denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi sonunda, idarenin kayıtlarina güvenerek tasarrufta bulunan kişilerin zarara uğramasına sebebiyet verildiği iddiası bulunduğundan ve bu durumun ancak idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenebileceğinden, bu sebeple açılacak tam yargı davalarının idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'mum 11/01/2011 tarihli ve 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesi ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı I10. maddesinde, "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kamundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sõzleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." kuralıyer almaktadır.

Anılan Kanun hükmünde, "bu kanundan doğan sorumlulukdavaları" ifadesiyle 2918 sayılı Kanun'da yer alan hukuki sorumluluğa ilişkin kuralların uygulanacağı davalarla sınırlı biçimde görevli yargı yerinin belirlendiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla görevli yargı yeri belirlenirken, söz konusu Kanun'da motorlu araçların verdiği zararlarla sınırlı biçimde düzenlenen sorumluluk kurallarının, dava konusu uyuşmazlığa uygulanamayacağıortadadir..."
6. Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi 18/12/2019 tarih ve E.2018/780, K.2019/1308 sayılı kararı ile davanın esastan kabulüne karar vermiş, bu karar davalı idarece istinaf edilmiştir.

7. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 16/02/2022 tarih ve E.2020/1763, K.2022/298 sayıl kararı ile, bu kez istinaf başvurusunun esastan kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına ve uyuşmazlığın çözümünde "2918sayılı Kanun'un 110.maddesindeki düzenleme uyarınca adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışı kişi ya da kişilerin işlemleri ile idare yanıltılarak trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykarı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırı

hareket edilmesinden kaynaklandıği, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrimı yapılmaksizın 2918sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, 05.04.2021 tarih ve E:2021/178,K:2021/228).

Yine yurt dışından kaçak olarak veya ithalat rejimine aykırı olarak ithal edilen araçları ikinci el olarak satın alan kişiler tarafından, trafik tescil işleminde hizmet kusuru bulunduğundan baħisle Içişleri Bakanlığa, gümrük denetiminde hizmet kusuru olduğundan bahisle gümrük idareleri aleyhine karşı tazminat davalarında Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.09.2020 tarih ve E:2020/417, K:2020/551; 05.04.2021 tarih ve E:2021/110, K:2021/158;05.04.2021 tarih ve E:2021/178, K:2021/228; 31.01.2022 tarih ve E:2021/621, K:2022/42 sayılı kararları ile diğer pek çokkararında da benzer uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu belirtilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, davanın her safhasında görev kurallarının dikkate alınacağı bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazhıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin içtihatları neticesinde uygulamadabirlik sağlanması ve benzer uyuşmazlıklardan bir kismının adli yargıda bir kısmının idari yargıda görülmesinin de önüne geçilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, Uyuşmazlık Mahkemesinin yukarıda özetine yer verilen karar gerekçesinde yer verildiği üzere,bakalan bu davanın görüm ve çözümü adli yargının görevine girdiği sonucuna ulaşılmaktadır..."
8. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
9. Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/10/2023 tarih ve E.2022/94, K.2023/311 sayılı kararı ile, davanın esastan kabulüne karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 02/02/2024 tarih ve E.2024/59,K.2024/236 sayılı kararı ile esastan kabul edilerek, istinafa konu karar kesin olarak kaldırılmış ve yargı yoluna ilişkin olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosya mahkemesine iade edilmiştir. İstinaf mercii kararının ilgili kısmı şõyledir:
"Dava; davacinın satın aldığı araca yeni ve kullanılmamış olarak tescilli iken eski olduğunun tespit edilmesi nedeniyle el konulmasında gümrük denetimleri yetersiz kalan davalı idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek, maddi zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davali, kamu tüzel kişiliği olup; işlem ve eylemleri kural olarak idari nitelik taşır. Somut olayda, davalıidarenin mevzuatla kendisine verilmiş bulunan görevleri gereği gibi yerine getirmediği ileri sürülmüştür. Gümrük gözetimi ve kontrolleri ile devamındaki araç tesciline ilişkin olarak yapılan işlemler idari nitelikte olup, hiçyapılmamasi, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi de hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayi, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargıyerinde tam yargi davası açılmasi gerekir.

Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargisal denetiminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. (Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 16/09/2022 tarih, 2022/127 Esas ve 2022/441 Karar sayilı ilamı

Yukarıda açıklanan nedenlerle İdareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev sorunu açıkca veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır.

Ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gözetilerek yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince işin esası ve diğer istinaf itirazlarıincelenmeksizin ilk derece mahkemesi kararının kaldirilmasına...'
10. Gebze 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/02/2024 tarih ve E.2024/42, K.2024/47 sayılı kararı ile, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın (usulden) reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin kaldırma ilamı ve tüm dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; davalının kamu tüzel kişiliği olduğu, işlem ve eylemleri kural olarak idari nitelik taşıdığı,gümrük gözetimi ve kontrolleri ile devamındaki araç tesciline ilişkin olarak yapılan işlemler idari nitelikte olup bu işlemlerin hiç yapılmaması, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususları hizmet kusuru niteliğinde olduğu, bu zararın talep edilmesinin idari yargı yerinin görevi dahilinde kaldıği, idarenin hizmet kusurundan doğan zararlarından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince Idare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı

davası açılması gerektiği, dolayısıyla yargı yolunun caiz olmadığı anlaşılmıştır. (Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 16/09/2022 tarih, 2022/127 Esas ve 2022/441 Karar sayılı ilami)

Yargı yolunun HMK 114 1/b maddesi gereği dava şartları arasında yer aldığı, dava şartlarının yargılamanıher safhasında dikkatealınabileceği anlaşıldığından dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş...'
III. İLGİLİ HUKUK 
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Idari Yaptırımlar" ana başlıklı Uçüncü Bölümünün "Yaptırım türleri"başlıklı 16, maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."
12. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanlmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir 
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idari yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
13. Bakanlar Kurulunun 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararı'nın "Genel hükümler" ana başlıklı 7.maddesi şöyledir:
"Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklıliığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir."
14. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar" ana başlıklı İkinci Bölümü'nün 235, maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir;
"Değişik :28/3/2013-6455/12 md.)
1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşlarınvereceği ve gümrükidaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde,varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
…
4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler saklı kalmak üzere;
a) Birinci fikranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusundaotuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurumya da kuruluşun uygun gõrüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.
b) Birinci fikranın (c) bendinde belirtilen eşya, yūkümlütalebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satışya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.

c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmişdeğerinin kamuya geçirilmesine karar verilir 

.

15. 4458 sayılı Kanun'un "İtirazlar" başlıklı 242. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.)
1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aymı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. Ídareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. Itiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idariyargı mercilerine başvurulabilir."
16. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Smırı" başlıklı 2.maddesinin değişik 1 numaralı fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıriı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15, maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, ticari bir şirket adına tescilli 31/03/2008 tarihli ve 4893 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile sıfir araç olarak beyan ve ithal edilip, bilahare davacı tarafindan satın alınan hususi aracın yurt dışında kullanılmış ve ithali bu nedenle izne tabi olmasına rağmen sıfir araç olarak beyan edilmesi nedeniyle aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararından dolayı,davacıın söz konusu aracın beyan edildiğinden farklı şekilde ithalinde bir kusurunun bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır 

20. Davalı idare, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. 5326 sayılı Kanun hükümlerinde düzenlendiği şekliyle, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı, idari tedbir niteliğinde bir idari yaptırımdır.4458 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 242. maddesi gereğince, bu idari yaptırıma karşı itiraz yolunun nihai olarak idari yargıyerine yapılacağı düzenlenmiş olmakla birlikte, uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafça idari yaptırıma karşı bir itiraz ya da başvuru yapılmamış, bu yaptırımdan dolayı uğranılan maddi zararın tazmini talep edilmiştir.
21. Olayda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında davalı idarenin sorumluluğuna ilişkin bir iddia, olgu ya da düzenleme bulunmadığından, bu Kanun'un uygulanması söz konusu değildir. Bu durumda, aynı zamanda bir idari işlem olan ve idari tedbir niteliğindeki mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararından dolayı, mülkiyet hakkı ihlal edilen ("kişisel hakkz doğrudan muhtel olan") davacının açtığı tazminat (tam yargı) davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi uyarınca idari yargıyerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 16/02/2022 tarih ve E.2020/1763, K.2022/298 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 16/02/2022 tarih ve E.2020/1763, K.2022/298 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/255KARAR NO : 2024/443KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Rehin sözleşmesine konu olan ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi yapılan aracın, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan el konularak idarece satılması üzerine, 2004 sayılı Kanun'un 120/2, maddesindeki yetkiye dayanılarak aracın satışından elde edilen bedelin icra dosyasına ödenmediğinden bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : ... Bankası Anonim Şirketi (A.$.)

Vekili : Av. M.Ş.G 

Davalı : Ticaret Bakanlığı Antakya Gümrük Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili banka ile T.Ö arasında yapılan 07/04/2014 tarihli taşit rehin sözleşmesine dayanılarak 80GH .. plaka sayılı araç hakkında Adana 9. İcra Müdürlüğünün E.2014/12830 sayılı dosyasında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığını, 29/07/2014 tarihinde söz konusu araca Hassa ilçesinde bulunan Girne Mah. Bintaş Kavşağında seyir halinde iken, çekicinin şoför kabininde gizlenmiş olan zula niteliğindeki depoda 1000 litre kaçak motorin ele geçirilmesi üzerine 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan el konularak muhafaza altına alındığını, yapılan yargılamada Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin 26/06/2015 tarihli E.2014/1416, K.2015/864 sayılı ilamı ile "Suçta kullanılan 80 GH ... plaka sayılı aracın 5237 sayılı TCK' nın 54/3. Maddesi gereğince müsaderesine takdiren yer olmadiğına, ruhsat sahibine iadesine,üzerindeki tedbirin karar kesinleşene kadar devamına " karar verilmesine rağmen aracın İskenderun Tasfiye İşletme Müdürlüğütarafindan 16/03/2016 tarihinde e-ihale yolu ile 70.000 TL'ye satildiğıni, Hassa Asliye Ceza Mahkemesinin 02/09/2021 tarih ve E.2020/344, K.2021/738 sayılı ilamıile "...Suçta kullanılan 80 GH …. plaka sayılı aracı.…. 5237 sayılı TCK' nın 54/3. Maddesi gereğince müsaderesine YER OLMADIĞINA, ruhsat sahibine iadesine, üzerindeki şerhin hükümle beraber KALDIRILMASINA"karar verildiğini, davalı idareye ihale bedelinin tamamının ödenmesine ilişkin yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, satışbedelinin faizi ile birlikte iade edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, icra dosyası kapsamında İcra ve İflas Kanunu'nun 120/2 maddesine istinaden alınan yetkiye dayanılarak satış bedelinin icra dosyasına õdenmesi ile satıştan kaynaklanan zarar ve ziyanın giderilmesi amacıyla şimdilik 1.0oo TL maddi tazminatın ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. Hatay 2. Ídare Mahkemesi 17/12/2021 tarih ve E.2021/1542, K.2021/1216 sayıl kararı ile, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, Adana Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 23/11/2022 tarih ve E.2022/904, K.2022/2511 sayılıkararı ile istinaf isteminin reddine, kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Bakılan davada, davacı şirket lehine rehinli olan ve mülkiyeti dava dişı üçüncü kişiye ait olan 80 GH ….plaka sayılı araç hakkında adli yargı mercince müsadere kararının kaldırılması ve ruhsat sahibine iadesine karar verilmesine rağmen İskenderun Tasfiye İşletme Müdürlüğü'nce aracın satilması üzerine, davacı şirket tarafindan anılan araç hakkında Adana 9. Icra Müdürlüğü'nün 2014/12830 esas sayılı dosya ile rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatiıldığından bahisle Icra ve Iflas Kanunu'nun 120. maddesinin 2. fikrası uyarınca satış bedelinin icra dosyasına õdenmesive satış sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşıhık 1.000,00-TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesinin istenildiği görülmekte olup, esas itibariyle gelişim süreci yukarida özetlenen uyuşmazlığın, adli yargı merci tarafindan verilen kararın uygulanmasına yönelik olduğu ve bu kapsamda müsadereye yer olmadığına yönelik verilen kararının kesinleşip kesinleşmediği, rehinli alacağın ihale yoluyla satış süreci ve rüçhanlı alacaklarda öncelik sıralaması gibi hususların irdelenmesi gerektiği anlaşıldığından, söz konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, Türk Ceza Kanunu ile İcra ve Iflas Kanunu hükümleri çerçevesinde adli yargının gõrev alanında kaldiğı sonucuna varılmıştir..."
3. Davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Hatay 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/01/2024 tarih ve E.2023/12, K2024/18 sayılı kararı ile, davaya bakma görevinin idare mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b bendinde düzenlenen yargı yolunun caiz olması dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, karar kesinleştiğinde 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olayda davacının üzerinde rehin hakkı bulunan araçta zula niteliğindeki depoda kaçak motorin ele geçirilmesi üzerine 5607 Sayılı Kanuna muhalefet suçundan ötürü araca el konulduktan sonra yapılan yargılama neticesinde aracın ruhsat sahibine iadesine karar verildiği, mahkemece verilen karara rağmen aracın idarece e ihale yoluyla satıldığı, davacı tarafindan ihaleden önce el konulan araç hakkında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığı ve satış talep edildiği, idarece yapılan satışın mülkiyet hakkı üzerinde bulunan ayni hakkının ihlali niteliğinde olduğu ve tüm bu nedenlerle zarara uğradığı ve zararının meydana gelmesinde davalı İdare'nin de kusurlu olduğu ileri sürülerek tazminat istemiyle söz konusu davanın açıldığı nazara alındığında; kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin, dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Davali, kamu tüzel kişiliği olup; işlem ve eylemleri kural olarak idari nitelik taşır. Somut olayda, davalıidarenin mevzuatla kendisine verilmiş bulunan görevleri gereği gibi yerine getirmediği ileri sürülmüştür. El konulan aracin idare tarafindan ruhsat sahibine iade edilme/iade edilmemesi veya e ihale yoluyla satışı idari nitelikte olup,hiç yapılmaması, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi de hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayi, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargıyerinde tam yargı davası açılması gerekir. Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargisal denetiminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. (aynı yönde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 16/09/2022 tarihli, 2022/127 Esas ve 2022/441 Karar sayılı karari, Danıştay 10. Dairesi'nin 02/07/2020 tarihli,2020/91 Esas ve 2020/2605 Karar sayılı ilami, Danıştay 10. Dairesi' nin 22/01/2019 tarihli, 2014/1455 Esas ve 2019/790 Karar sayılı ilami, Yargitay 4. Hukuk Dairesi' nin 2012/14126 Esas ve 2013/12250 Karar sayılı ilam)
Davacı tarafça daha õnceden aynı taleple Hatay 2. Ídare Mahkemesi'nin 2021/1542 Esas sayılı dosyası ile dava açıldıği, idare mahkemesince davanın adli yargı merciilerinde görülmesine karar verildiği ve söz konusu kararın Adana Bölge Idare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesi'nin 2022/904 Esas ve 2022/2511 Karar sayılı ilamı ile kesinleştiği görülmekle mahkememiz kararı istinaf edilmeksizin ya da istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğinde 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemeleri Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19/1-2 maddeleri uyarınca resen uyuşmazlık mahkemesine başvurulmasına ve uyuşmazlık mahkemesi karar sonrası gerekli iş ve işlemlerin mahkememizce değerlendirilmesine..."
5. Hatay 5. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi icin dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "I. Takibin Muhtelif Tarzları" üst başlığı altında "Para borcu ve teminat için takip" başlıklı 42. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin parayaçevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder."
7. 2004 sayılı Kanun'un "2  Alacaklar ve üçüncü şahus elinde haczedilen mallar hakkında" başlıklı 89. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Değişik: 18/2/1965-538/49 md.)
Hamiline ait olmıyan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmıyan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine õdiyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan õdemenin muteber olmadiğını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine õdemek zorunda kalacağını bildirir (Haciz ihbarnamesi). Bu haciz ihbarnamesinde, ayrica 2, 3 ve 4 üncü fikra hükümleri de üçüncüşahsa bildirilir.

1.

8. 2004 sayılı Kanun'un "Ödeme yerine alacakların devri"başlıklı 120. maddesi şöyledir:
"Hacze iştirak eden bütün alacaklilar muvafakat ederlerse borçlunun borsada ve piyasada fiyatı olmıyan alacaklari, ödeme yerine geçmek üzere itibari kıymetleriyle kendilerine veya hesaplarına olarak içlerinden birine devredilir. Bu halde alacaklılar, alacakları nispetinde borçlunun haklarına halef olurlar.
Aynı suretle hacze iştirak edenlerin hepsi veya içlerinden birisi borçlunun üçüncü bir şahıstaki alacağının tahsilini veya böyle bir şahsa karşı haiz olduğu dava hakkının kullanılmasıni, masrafkendilerine ait olmak ve fakat haklarına halel gelmemek şartiyle üzerlerine alabilirler.

Bu suretle elde edilecek para ilk önce üzerlerine alanlarin alacak ve masraflarinın ödenmesine karşılik tutulur."
9. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun "Kaçak eşya naklinde kullanılan taşıta elkoyma" başlıklı 10maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunda tanımlanan suçların işlenmesinde kullanılan taşıtlara, Ceza Muhakemesi Kanunumun 128 inci maddesinin dördüncüfikrası hükmüne göre elkonulur.

(2) 13 üncü maddenin birinci fikrasının (a) bendi kapsamına girmesi, Türkiye'de sicile kayıtlı olmaması ya da soruşturma ve kovuşturma devam ederken, kaçakçılık suçunun işlenmesinde tekrar kullanılması halinde, elkonulan taşit, elkoyma kararı veren mercilerce alıkonulur. Sahibinin taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim etmesi halinde, taşıt sahibine iade edilir. Aksi takdirde, tasfiye idaresi tarafindan soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhal tasfiye olunur. (Mülga dördüncücümle:4/11/2021-7341/13 md.) (...)

(3) (Ek:4/11/2021-7341/13 md.) Kaçak eşya naklinde kullanıldığı şüphesiyle fiilen gümrük idaresine veya yediemine teslim edilmiş ve hakkında elkoyma kararı bulunmakla birlikte ikinci fikra uyarınca alikonulmayan taşıtlar,gümrük idaresince yapılacak tebligattan itibaren doksan gün içinde muhafaza ve diğer masraflar karşılanmak suretiyle sahibi tarafindan teslim alımmaması halinde, tasfiye idaresi tarafindan soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhal tasfiye olunur.

(4) (Ek:4/11/2021-7341/13 md.) Tasfiyenin satiş suretiyle gerçekleşmesi halinde, satıştan elde edilen gelirden taşıtın muhafaza edilmesi ve satışı için gerekli olan bütün masraflar karşılandıktan sonra kalan miktar, kovuşturma sonucuna göre ișlem yapilmak üzere emanet hesabına alınır.

(5) İkinci fikra hükmünün uygulanmasındaki değerden, kara taşıtlarında kasko değeri; deniz taşıtlarında, tekne ve makine sigortasına esas teşkil eden değer; sigortasız taşıtlar ile hava ve demiryolu taşıtlarında ise piyasa değeri anlaşılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk ÎInceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.


11. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sûrülebilecektir.

12. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. /(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargıyeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir 
13. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
14. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmūştür.

15. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamaktadır.
16. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece ekinde idari yargı dosyasının UYAP kayıtlarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, idari yargı kararının kesinleşme durumunun mahkemesinden sorulduğu, sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, rehin sõzleşmesi bulunan ve rehnin paraya çevrilmesi suretiyle icra takibine konu aracın Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan el konularak satilması üzerine elde edilen bedelin icra dosyasına õdenmesi ile satıştan kaynaklanan zarar ve ziyanın giderilmesi amacıyla rehin alacaklısı tarafından uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
19. Dava dosyanın incelenmesinden, davacı banka ile T.Ö arasında 07/04/2014 tarihli taşıt rehin sözleşmesi yapıldıği,davacının buna dayanarak 80 GH ... plaka sayılı araç hakkında Adana 9. Ícra Müdürülüğünün E.2014/12830 sayılı dosyasında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlattıği, rehin konusu aracın deposunda kaçak motorin ele geçirilmesi üzerine,5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan el konularak muhafaza altına alındığı, Hassa Asliye Ceza Mahkemesi'nin 02/09/2021 tarih ve E.2020/344, K.2021/738 sayılı ilamında "Suçta kullanılan 80 GH .. plaka sayılı aracın müsaderesi işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağından ve malen sorumlunun uzunca süre aracı üzerindeki hukuki tasarruf hakkndan mahrum kalacaği, aksi durumun ise AIHS ek 1 protokolün 1. maddesi ve Anayasa'nın 35. maddesiyle güvence altına alınan mülkiyet hakkına haksız müdahale oluşturacağı bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığından 5237 sayılıTCK'nın 54/3. Maddesi uyarınca müsaderesine YER OLMADIĞINA, araçtaki zulanın sökülerek sahibine İADESİNE, araçüstündeki şerhin hükümle beraber KALDIRILMASINA" karar verildiği, kararın temyiz edildiği ve henüz kesinleşmediği, davalıidare tarafindan söz konusu aracın 16/03/2016 tarihinde e ihale yolu ile 70.000 TL'ye satıldıği, davacı bankanın davalı idareye yaptığı ihale bedelinin ödenmesi talebinin sonuçsuz kalması üzerine İcra ve İflas Kanunu'nun 120/2 maddesine istinaden alınan yetkiye dayanılarak satış bedelinin icra dosyasına ödenmesi ile satıştan kaynaklanan zarar ve ziyanın giderilmesi amacıyla tazminat davası açtığı anlaşılmıştır.

20. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, üçüncū kişilerdeki alacak haczini düzenleyen 2004 sayılıKanun'un 120/2 maddesine göre icra müdürlüğünden yetki alan alacakl, takip borçlusunun üçüncü kişideki alacağının tahsilini ya da üçüncü kişiye karşı haiz olduğu dava hakkının kullanılmasını üzerine alabilmektedir. Dava konusu olayda rehnin paraya 

cevrilmesi yoluyla icra takibi başlatan davacının, 2004 sayılı Kanun'un 120/2, maddesine istinaden yetkisine dayanarak elkonulan aracın idarece satılmasından elde edilen bedelin icra dosyasına ödenmesi ile satıştan doğan zararın giderilmesini talep ettiği dikkate alındığında takip hukukuna özgü davanın adli yargı yerinde görūlmesi gerektiği açıktır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Hatay 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun reddi ile mahkemece verilen 25/01/2024 tarih ve E.2023/12, K2024/18 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDI ile mahkemece verilen 25/01/2024 tarih ve E.2023/12, K2024/18 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde. OY BİRLİĞİYLE İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/259KARAR NO : 2024/285KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının uygulanmasını gerektiren suçtan dolayı, Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna sevk edilen davacının, bu maddenin uygulanmasının kaldırılması ile Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün nakil işlemi ve dayanağı olan işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: T.Ö

Vekili : Av. A.A 
Davah : Adalet Bakanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Marmara Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu iken, güvenlik ve sair sebepler gerekçe gösterilerek Ereğli (Konya) Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna istemi dışında sevk edildiğini, müvekkili hakkında Konya (Ereğli) Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 17/08/2023 tarih ve 2023/2958sayılı kararıyla, tehlikeli tutuklu olduğundan bahisle telefonla görüşme hakkının kısıtlandığını, kararın usul ve Kanun'a aykırıolduğunu belirterek, işlemin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ereğlli (Konya) İnfaz Hakimliği 31/10/2023 tarih ve E.2023/5351, K.2023/5905 sayıh kararı ile, tutuklu müdafinin telefon kararına yönelik itirazının reddine, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının kaldırılmasına yönelik şikayetinin 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanunu'nun 6/1. maddesi gereğince Hakimliğin görevli ve yetkili olmaması nedeniyle reddine, karar vermiştir. Karara karşı davacı vekili telefon talebine yönelik kısım yönünden itirazda bulunmuş, Ereğli (Konya)

Ağıir Ceza Mahkemesinin 23/11/2023 tarih ve D.İş.No: 2023/2058 sayılı kararı ile, itirazın reddine karar verilmiş ve kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"...Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, tutuklu ve hüküm özlülerin yerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirleme görevinin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne ait bulunduğu; bu bağlamda farklı gerekçeli nakil taleplerinin de aynı birim tarafından değerlendirildiği; idarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veya eylem olarak yürüttüğü; Bakanlık işleminin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fikrasının (a)bendi hükmü uyarınca idari yargı yerinin görev alanına girdiği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, tutuklu müdafinin bulunduğu ceza infaz kurumundan 5275 sayılı kanunun 9/3 maddesi uyarınca Ereğli Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakline ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğünün kararının kaldırılması hususunun Hakimliğimizin görev alanına girmediği, itirazın değerlendirilmesi ve çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiği anlaşılmakla, şikayetinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
I- Tutuklu müdafii Av. Ahmet AVŞAR'ın telefon kararına yönelik itirazının REDDİNE,
2- Tutuklu müdafinin 5275 Sayılı Kanunun 9/3 maddesi uyarınca tutuklu hakkında verilen kararın kaldırılmasıa yönelik şikayetinin 4675 sayılı Înfaz Hakimliği Kanunu'nun 6/1. maddesi uyarınca Hakimliğimizin görevli ve yetkili olmaması nedeniyle REDDiNE, 5275 sayılı CMK'mun3 vd. maddeleri gereğince Hakimliğimizin GÖREVSİZLIĞINE,.."
3. Davacı vekili, 06/11/2023 tarihinde Ereğlli (Konya) İnfaz Hakimliğine verdiği dilekçe ile, karar kesinleştikten sonra dosyasının görevli olan Ankara Nöbetçi Ídare Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş, Mahkemece 11/12/2023 tarihinde bu talep karşılanmış, dosya Ankara İdare Mahkemesi Başkanlığı (Tevzi Bürosu) kayıtlarına 27/12/2023 tarihinde girmiştir.Davacı vekili, 08/01/2024 tarihli dilekçesiyle; müvekkilinin Marmara Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu iken; Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı kararı ile, 5275 sayılı Kanun'un 9.maddesinin 3. fikrası kapsamında değerlendirilerek Ereğli (Konya) Yüksek Güvenlikli Ceza Infaz Kurumuna nakline dair işlem tesis edildiğini belirterek, idari işlemin iptalini talep etmiştir.

B. İdari Yargıda 
4. Ankara 11. Ídare Mahkemesi 16/01/2024 tarih ve E.2023/2354, K.2024/58 sayılı kararı ile, davacıın 5275 sayılıKanun'un 9. maddesinin 3. fikrası kapsamında tehlikeli tutuklu olarak belirlenmesine ilişkin işlem ile başka bir infaz kurumuna nakledilmesine ilişkin işlemlerin farklı hukuki statüde işlemler oldukları, nakil işleminin idari yargının görev alanında olduğu,tehlikeli hükümlü olarak belirlenmesi işlemine karşı yapılacak şikayetlerin İnfaz Hakimliğince incelenebileceği, hangi işlemin dava konusu edildiğinin anlaşılamadığı gerekçesiyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığıanlaşılmakla; aynı Kanun'un 15/1-d maddesi gereği dava dilekçesinin reddine, karar vermiştir.
5. Davacı vekili, 15/02/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile, 08/01/2024 tarihli dilekçesinde belirttiği hususlarla, Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 savılı isleminin iptalini talep etmiştir.
6. Ankara 11. İdare Mahkemesi 11/03/2024 tarih ve E.2024/299, K.2024/412 sayılı kararı ile, davacının Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı işlemiyle, tehlikeli hükümlü olarak belirlenmesine ilişkin kısım yönünden ayrı bir dava, Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Infaz Kurumuna nakline ilişkin kısım yönünden ayrı bir dava açılması gerektiği gerekçesiyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığıanlaşılmakla, aynı Kanun'un 15/1-d maddesi gereği dava dilekçesinin reddine, karar vermiştir.
7. Davacı vekili, 01/04/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı yazısı ile, müvekkilinin tehlikeli hükümlü olarak belirlenmesine ilişkin işleminin iptalini talep etmiştir.

8. Ankara 11. İdare Mahkemesi 16/04/2024 tarih ve E. 2024/612 sayıh kararı ile, davanın çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dosyasının incelenmesinden; Marmara Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda tutuklu olarak barınmakta olan davacı T.Övekili Av. Ahmet Avşar tarafindan, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün 04.08.2023 tarih ve 107326 sayılı kararının 5275 sayılı Kanunun 9/3 maddesi uyarınca "tehlikeli tutuklu" olarak belirlenmesine ilişkin kasmı yönünden iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanumun "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" başlıklı 9. maddesinde; "(1) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlari, içve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fiziki engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalıtutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu 

kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır. (2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakalmaksızın, suç işlemek amacıyla õrgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanumunda yer alan; a) Însanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyaricı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşısuçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezalari, bu kurumlarda infaz edilir. (3)Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hálde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine israrla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler. (4) Birinci fikrada tanımı yapılan kurumların ihtiyacıkarşılama bakımından yetersiz olması hâlinde, diğer kapalı ceza infaz kurumlarınm yüksek güvenlikli bölümleri kullanılır. (5) Müebbet hapis cezasına hükümlülerden, 107 nci maddede belirtilen koşullu salrverilme süresinin üçte ikisini, süreli hapis cezasına hükümlülerden toplam cezalarının üçte birini, üçüncü fikrada belirtilen hükümlülerden geriye kalan toplam cezalarının üçte birini bu kurumlardageçirerek iyi hâl gösterenlerin, tutum ve kişiliklerine uygun diğer ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine karar verilebilir." hükmüne yer verilmiştir 
4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun "Infaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinde; "Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır: 1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmalari, isıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi,bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılmasi, dışarıyla ilişkileri,çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. 2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tábi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri;tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. 3.Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikáyetleri incelemek ve karara bağlamak. 4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendiyetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek. 5. Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek. 6. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hållerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veyamahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararlarıalmak ve işleri yapmak. 7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır." kuralına, “Infaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde,ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısmın ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği kuralına ve “Infaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar"başlıklı 6. maddesinin üçüncü fikrasında; “Infaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir" kuralına ve son fikrasında “İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Infaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz." hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, 5275 sayılı Kamunun 9. maddesinin 3. fikrasında yer verilen düzenlemenin, açıkça 4675 sayılıKanunun 4. maddesinin 3. fikrasında belirtildiği üzere, tutuklu ve hükümlü hakkında tesis edilen disiplin tedbirlerinden biri olduğu, bu haliyle tutuklu olarak ceza infaz kurumunda barinmakta olan davacı hakkında 5275sayılı Kanunun 9. maddesinin 3. fikrasının uygulanması işleminin iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde (infaz hakimliğinde) çözūmlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..….'
III. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir 
“Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlüdür."
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarī işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğar uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. Ídari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen 

şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
11. 5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları" başlıklı 9. maddesinin 3. fikrası şöyledir:
(3) Eylem ve tutumlariı nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmalari gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine israrla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.

12. 5275 sayılı Kanun'un "Tutuklama kararının yerine getirildiği kurumlar" başlıklı 111. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, iç ve dış güvenlik görevlisi bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fiziki engelleri olan, 34 üncü maddede sayılan hâller dışında oda ve koridor kapıları sürekli olarak kapalı tutulan ve yasal zorunluluklar ayrık, dışarıyla irtibat ve haberleşme olanağı bulunmayan normal güvenlik esasına dayali tutukevlerinde veya maddî olanak bulunmadığı hâllerde diğer kapalı ceza infaz kurumlarının bu amaca ayrılmışbölümlerinde tutulurlar.

(2) Eylem ve davranışları ile 9 uncu madde kapsamına giren tutuklular, yüksek güvenlikli tutukevlerinde veya buna olanak bulunmadığıhâllerde yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde barındırilırlar.

(3) Kadın, çocuk ve gençlik tutukevleri müstakil olarak kurulabilir. Tutuklular, tutukevlerinde veya maddíolanak bulunmadığı hállerde kapalı ceza infaz kurumlarının tutuklulara ayrılan bölümlerinde, büyükler, kadınlar,gençler, çocuklar olmak üzere ve suç türleri de gözetilerek ayrı yerlerde barındırılırlar."
13. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların barındırılması" başlıklı 113. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklular, maddî olanaklar elverdiğince suç türlerine ve taşıdıkları güvenlik riskine göre ayrı odalarda barındırılırlar. Aralarında husumet bulunanlar ile iştirak hâlinde suç işlemiş olanlar aynıodalarda barındırilmazlar ve birbirleri ile temas etmelerini engelleyecek tedbirler alınir."
14. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların hakları" başlıklı 114. maddesi şöyledir 
"(1) Tutuklulardan çalışmaları istenebilir; ancak, buna mecbur tutulamazlar. Tutuklular istediklerinde idare,barındırıldıkları odalarda çalışmalarına izin verebilir. Odada çalışma imkânı yoksa, tutukluların iş yerlerinde çalışmalarına da izin verilebilir. Bu takdirde kendileri hakkında çalışmakta olan hükümlülere ait rejim uygulanır.
(2) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcisi, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya bu hususta kisılamalar koyabilir.

(3) Tutukluların yazılı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısi,kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince kisıtlanabilir.

(4) Tutuklu, savunması için istediği müdafii seçmek ve görevlendirmek hakkına sahiptir. Her dereceden kurum görevlileri bu hususta tutukluya tavsiyelerde bulunamaz.

(5) Tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kisıtlamalar konulamaz.

(6) Özel kanunda yer alan hükümler saklıdır. "
15. 5275 sayılı Kanun'un "Kısıtlayıcı önlemler" başlıklı 115. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan, soruşturmanın amacını veya tutukevinin güvenliğini tehlikeye düşüren veya suçun tekrarına olanak verecek davranışlarda bulunan tutuklulara soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince aşağıdaki tedbirler uygulanabilir:
a) Tutuklunun tek başına, sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.
b) Belirli süre ile dışariyla ilişkisinin, ziyaretçi kabulünün ve telefon görüşmelerinin kisıtlanması.
c) Gerekiyorsa kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyici biçimde hazırlanmış õzel bir odada barındırılması ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.

d) Saldırganlık göstermesi hâlinde belirli süreyle kelepçelenmesi veya hareketlerinin engellenmesi.e) Yüksek güvenlikli bir kuruma nakledilmesi."
16. 5275 sayılı Kanun'un "Tutukluların yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Bu Kanunun; yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlari, hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile 

ertelenmesi, kuruma alınma ve kayıt işlemleri, hükümlüler ile yakınları ve ilgililerin bilgilendirilmesi, cezayı çekme,güvenlik ve iyileştirme programına ve sağlığın korunması kurallarına uyma, bina ve eşyaların korunması, kapıların açilmaması ve temasın õnlenmesi, oda ve eklentilerinde bulundurulabilecek kişisel eşyalar, arama, disiplin cezalarının niteliği ve uygulanma koşullari, kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama, ziyaretçi kabulünden yoksun birakma, hücreye koyma, çocuk hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin tedbirleri ve cezalari, disiplin soruşturmasi, disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrari, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılmasi, yönetim tarafindan alınabilecek tedbirler, zorlayicı araçların kullanılmasi, ödüllendirme, şikâyet ve itiraz, nakiller, disiplin nedeniyle nakil, zorunlu nedenlerle nakil, hastalık nedeniyle nakil, nakillerde alınacak tedbirler, avukat ve noterle görüşme hakkı, kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifade özgūrlüğü, kütüphaneden yararlanma, süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakki, telefonla haberleşme hakki, radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakki, mektup, faks ve telgraflari alma ve gönderme hakki, bu Kanunda sayılan günlerde dışarıdan gönderilen hediyeyi kabul etme hakki, dinve vicdan özgürlüğü, muayene ve tedavi istekleri, hükümlülerin beslenmesi,iyileştirme programlarının belirlenmesi, hükümlülerin sayısıve uygulanacak güvenlik tedbirleri, eğitim programlari,öğretimden yararlanma, muayene ve tedavileri, sağlik denetimi, hastaneye sevk, infazı engelleyecek hastalık hâli,kendilerine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmeleri, ziyaret, yabancı hükümlüleri ziyaret, ziyaret ve görüşlerde uygulanacak esaslar, beden eğitimi, kütüphane ve kurslardanyararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilá53, 55 ilâ 62, 65 ilå76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir.

17. 1721 sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin Idaresi Hakkında Kanun'un 5. maddesi şöyledir 
"Lüzumu takdirinde mahpuslarin bir hapishaneden diğerine nakilleri Adliye Vekaletinin müsaadesiyle caiz olabilir."
18. 29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Infaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Hapis cezalarının infaz edileceği kurumlar"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Hapis cezalari, 5275 sayılı Kanumun 8 ilå 15 inci maddelerindetürleri sayilan ve nitelikleri belirtilen ceza infaz kurumlarinda infaz olunur.

(2) Kurumların, hangi tür olarak kullanılacağı ihtiyaca göre Bakanhık tarafindan belirlenir.
(3) Kurumlar, Bakanlıkça ihtiyaç bulunan yerlerde ayrı ayrı veya bir arada kurulabilir. Bir arada kurulma durumunda, müdür ve personeli ayrı veya aynı olabilir. Ancak çocuk eğitimevleri, müdür ve personeli ayrı olacak şekilde diğer kurumlardan ayrı yerlerde kurulur.

(4) Eylem ve tutumlari nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmalari gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine israrla karşı koyanlar, idare ve gözlem kurulunun kararı ve Bakanlık onayı ile yüksek güvenlikli kapalıceza infaz kurumlarına gönderilirler. Yüksek güvenlikli kurumlarda kalmakta olup kanun hükümlerine göre etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan hükümlüler, ceza süresine bakılmaksızın, Bakanlık onayı ile diğer kurumlarda barindirilabilir.

(5) 5275 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi kapsamındaki gençlerin cezalari, gençlik kapalı kurumlarının güvenlikli bölümlerinde yerine getirilir. Bu hükümlüler, kendilerine özgü kurumun bulunmadığı hâllerde yüksek güvenlikli kapalı kurumların kendilerine ayrılan bölümlerine yerleştirilir."
19. Yönetmeliğin "Tutuklama kararının yerine getirildiği kurumlar" başlıklı 135. maddesi şöyledir:
" (1) Tutukluluk kararlari, 5275 sayılı Kanunun 111 inci maddesinde belirtilen kurumlarda yerine getirilir.Ceza infaz kurumlarının personel, görev, yetki ve sorumluluklari, kurulların oluşumu ve çalışması ile iç güvenlik hususlariyla ilgili düzenlemeler tutukevlerinde de uygulanır.

(2) Tutuklular, hükümlülerden ayrı binalarda barındırılır. Tutuklular, bağımsız bir bina ayrılması mümkün olmadığı takdirde, kurumlarda, hükümlülerle bağlantısı olmayacak şekilde kendilerine ayrılan bölümlerde kalır. Açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde tutuklu barındırilmaz 

(3) Ceza infaz kurumlarından hangilerinin tutuklulara tahsis edileceği Bakanlıkça belirlenir."
20. 10/07/2018 tarihli ve 30774 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü" başliklı 43. maddesinin birinci fikrasının (h) bendi şöyledir:
"Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır.
h) Hükümlü ve tutukluların sevk ve nakil işlemlerini yürütmek."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, her ne kadar; adli yargı yerinde "İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının telefon kararı işleminin iptali" istemiyle açılan davada "Idare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının işlemine yönelik itirazın reddine" karar verildiği, "Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemi yönünden; 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının kaldırılmasına yönelik şikayetinin Infaz Hakimliği görevinde olmaması nedeniyle reddine" dair görevsizlik kararı verilmiş olduğu, idari yargıyerinde açılan davada ise; "Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işleminin iptalinin" talep edildiği, idare mahkemesince dilekçenin reddine dair verilen karar sonrası da aynı taleple dava dilekçesinin yenilendiği, davacı vekilinin 01/04/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile, "Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı yazısı ile tehlikeli hükümlü olarak belirlenmesine ilişkin işleminin iptalinin" talep edildiği uyuşmazlığın her iki yargı yerince "Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. Fıkrasının davacı hakkında uygulanmasına ilişkin işleminin iptali" yönünden oluştuğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, adli yargı yerinde; " İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının telefon kararı işleminin iptali", idari yargıyerinde ise; davacı hakkında, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının uygulanmasını gerektiren suçtan dolayı Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakline ilişkin "Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023tarih ve 13838/107326 sayılı işleminin iptali" istemiyle açılmış olup, İdare Mahkemesince verilen dilekçe ret kararı sonras "davacı hakkında 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının uygulanmasına ilişkin" işlemin iptali talep edilmiştir.
24. Dosyanın incelenmesinden, davacının Marmara Kapalı Ceza Infaz Kurumunda tutuklu olduğu, tutuklu hakkında Marmara Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 04/08/2023 tarih ve 2023//781 numaralıkararıyla, 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının uygulanmasını gerektiren suçtan dolayı (Kamuoyunda İstanbul Esenyurt ilçesinde 2 kişinin öldürüldüğü tekel bayii saldırısı faili olduğundan) konumuna uygun Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklinin uygun olacağı değerlendirilerek kararın Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün onayına sunulduğu.kararın Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından değerlendirildiği ve 04/08/2023 tarih ve 107326 sayılı yazı ile 5275sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrası uyarınca naklinin uygun görüldüğü ve Ereğli (Konya) Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Înfaz Kurumuna naklinin sağlandığı, tutuklu hakkında Konya (Ereğli) Ceza Înfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 17/08/2023 tarih ve 2023/2958 sayılı kararıyla; tehlikeli tutuklu olduğundan bahisle telefonla görüşme hakkının kısıtlandığı, tutuklu müdafiince bu karara karşı İnfaz Hakimliğine şikayet başvurusunda bulunulduğu, şikayet konusu işlem hakkında itirazın reddine karar verildiği ancak, şikayete konu işlem dışında 5275 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının tutuklu hakkında uygulanmasına ve Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakline ilişkin işlemin de şikayete konu edildiği değerlendirilerek İnfaz Hakimliğince Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün işlemi yönünden görevsizlik kararı verildiği ve kesinleştiği, dosyanın talep üzerine İdare Mahkemesine gönderildiği, davacı vekilince Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı işleminin iptalinin talep edildiği,İdare Mahkemesince; davacının Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdūrlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326sayılı işlemiyle, tehlikeli hükümlü olarak belirlenmesine ilişkin kısım yönünden ayrı bir dava, Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Înfaz Kurumuna nakline ilişkin kısım yönünden görevli oldukları kabul edilerek ayrı bir dava açılması gerektiği gerekçesiyle dilekçenin reddine karar verildiği, davacı vekilinin 01/04/2024 tarihli yenileme dilekçesi ile; Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 13838/107326 sayılı yazısı ile, müvekkilinin tehlikeli hükümlü olarak belirlenmesine ilişkin işleminin iptalini talep ettiği, İdare Mahkemesince de bu konuda yapılacak değerlendirmenin İnfaz Hakimliğinin görevinde bulunduğu gerekçesiyle Mahkememize 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca başvuruda bulunulduğu anlaşılmiştir.

25. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte incelendiğinde, 5275 sayılı Kanun'da, hükümlülerin ve şartların oluşması durumunda tutukluların yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında kalma koşulları ve nakilleri ile ilgili düzenlemelerin yer aldığı, yetkili kurum olarak Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün belirlendiği, böylece tutuklu ve hükümlülerin yerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirleme görevinin adıgeçen Genel Müdürlüğe ait bulunduğu,davalı idarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veya eylem olarak yürüttüğü; öte yandan, 4675 sayılıKanun doğrultusunda, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya 

bunlarla ilgili faaliyetlere vönelik şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere; kurulan infaz hakimliklerinin, dava konusu uyuşmazlıkta yetkisi bulunmamaktadır. Kaldı ki, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 04/08/2023 tarih ve 107326 sayılı nakil işlemi ile gerçekleştirilen ve bu işlemin dayanağı olan dava konusu 5275sayılı Kanun'un 9. maddesinin 3. fikrasının uygulanmasına ilişkin işlemin iptali talebinin de bağlı işlem mahiyetindeki nakil işlemi ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.

26. Bu durumda, kamu hizmetini yürūtmekle gõrevli kılınmış olan davalı kurumca tesis edilen idari işleme karşıaçılan davanın da, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 2/1-a maddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep.konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunduğu anlaşıldığından, davacı tarafından açılan bu davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varilmiştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar gōz önünde bulundurularak, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 16/04/2024 tarih ve E.2024/612 sayılı başvurusunun reddine, karar vermek gerekmiştir 
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 11. Ídare Mahkemesinin 16/04/2024 tarih ve E.2024/612 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından;ESAS NO : 2024/263KARAR NO : 2024/530KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Adli yargı yerince verilen karar görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÎ gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : S.K Daval : Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. İzmir 2 Nolu F Tipi Cezaevi'nde hükümlü olarak bulunan davacı, ziyaretçi değişikliği talebinin I yıl sonra cevaplandığından bahisle, bu süre içerisinde ziyaretçi değişikliği yapamadığı ve istediği kişi ile görüşemediği nedeniyle, 10.000TL maddi ve manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İzmir 4. İdare Mahkemesi 27/12/2023 tarih ve E.2023/1820, K.2023/2412 sayıl kararı ile, uyuşmazlıkta adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar 

vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; Izmir 2 Nolu F Tipi Cezaevi'nde hükümlü olarak görev yapan davacı tarafindan, ziyaretçi değişikliği talebinin I yıl sonra cevaplandığından, bu süre içerisinde ziyaretçi değişikliği yapamadığından ve istediği kişi ile görüşemediğinden bahisle 10.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacının iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanumu'nun 4.maddesinin 1. fikrasında düzenlenen "...dışarıyla ilişkileri..." konusuna ilişkin olduğu, bu kapsamdaki şikâyetleri incelemenin ve karara bağlamanın Infaz Hákimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, söz konusu şikâyetlere bakmak hususunda adli yargı yerinin görevli olduğunun belirlendiği anlaşıłmış olup, aynı şikâyetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı kanaatine varıldığından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmiştır..."
3. Davacı bu kez, "tazminat talebi" konulu dilekçesi ile, idare mahkemesine verdiği dilekçesindeki başvurunun değerlendirilerek gereğinin yapılması; idare mahkemesince tarafina yüklenen yargılama giderlerini tahsil kararının kaldırılmasıistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. İzmir 1. İnfaz Hakimliği 20/02/2024 tarih ve E.2024/1784, K.2024/3355 sayıh kararı ile, davacının ziyaretçi değişikliğine ilişkin yakınması yönünden esas inceleme yaparak, hükümlü S.Kun 26/01/2024 tarihli dilekçesine konu İzmir 2Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 15/11/2023 tarih ve 2023/2434 sayılı kararına yönelik şikayetinin reddine, dilekçesine konu yargılama gideri tahsil kararına ve maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin taleplerinin ayrı ayrı görev nedeniyle reddine, kararın gereği ile bir suretinin adı geçen hükümlüye tebliğ edilerek tebliğ-tebellüğ belgesinin Hakimliklerine gönderilmesi için ceza infaz kurumuna müzekkere yazılmasına dair 4675 Sayılı Kanunun 6/son maddesi gereğince tebliğden itibaren 1 hafta içinde verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşulu ile beyanda bulunmak suretiyle Izmir 1. Ağır Ceza Mahkemesine itiraz yolu açık olmak üzere karar vermiş, bu karara itiraz edilmesi üzerine, İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesi 18/04/2024 tarih ve Değişik İş No:2024/840 sayılı kararı ile itirazın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Bu açıklamalar kapsamındadosyanın incelenmesinde; tutuklunun ziyaretçi listesine eklenmesini talep ettiği kişi hakkında kurumca yönetmeliğin 9. Maddesi ile verilen yetki kapsamında kolluk aracılığıyla yapılan araştırma sonunda Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkındaki Yönetmeliğin "Ziyaret Edebilecek Kişiler" başlıklı9.maddesinin 28/07/2007 tarih, 26596 sayil ve 06.11.2009 tarih 27389 sayilı Resmi Gazetelerde yayinlanan Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 2. Fikrasında belirtilen "Ceza Infaz Kurumu Yönetimince, gerekli görülmesi halinde bildirilen ziyaretçiler hakkında ziyarette bulunmalarında sakınca bulunup bulunmadığı konusunda kolluk aracılığıyla araştırma yaptırılır. Sakıncalı görülenlere ziyaret izni verilmez ve yeni ziyaretçinin bildirilmesi" hükmü gereğince adı geçen Lütfiye Burcu Kara hakkında Îzmir 2.AğırCeza Mahkemesinin 2014/98 esas 2016/138 karar sayılıdosyasında silahlıterör örgütüne üye olma suçundan 2 yıl 13 ay 15 gün hapis cezası kararı verildiği, adı geçen kişinin hükümlüyüziyaret etmesinde sakınca bulunduğutespit edilmesi karşısında; ceza infaz kurumu idare ve gözlem kurulunun listeye eklenmesi talebinde bulunulan kişinin şikayet eden hükümlüyü ziyaret etme izni verilmemesi şeklindeki kararının şikayet edenin hükümlü bulunduğu suç nedeniyle iyileştirilmesi amacına uygun olduğu ve bu tasarrufta hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak; Ízmir 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Infaz Kurumu Müdürlüğüİdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 15/11/2023 tarih 2023/2434 Karar sayılı kararının usul ve yasaya uygun olarak verildiğinden itirazın reddine,
İzmir İdare Mahkemesince verilmis "Yargılama gideri tahsil kararı"nn kaldırılması ile Maddi ve Manevi Tazminat talebi yönünden;
4675 sayılı Kanunun gereğince Infaz Hakimliğinin görevleri şunlardır;
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmalari, isıtilmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açıkcezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.

5. (Ek bent: 14.04.2020 - 7242 S.K./4. md) Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazina ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek.

6. (Ek bent: 14.04.2020 - 7242 S.K./4. md) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazina ilişkin mahsup, ceza 

zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.

7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
Izmir Îdare Mahkemesince verilmiş "Yargılama gideri tahsil karari" mahkeme tarafindan verilmiş hüküm niteliğinde olmakla başka mahkemelerin kararlarının kaldırılmasının görev ve yetkisinin hakimliğimizin görevleri kapsamında bulunmadığından bu yöndeki talebin reddine,
Ínfaz Hakimliğimizin maddi ve manevi tazminata hükmetme görev yetkisinin bulunmadığından bu yöndeki talebin reddine, yargılama süresinin uzunluğu nedeniyle hükümlünün Anayasa Mahkemesine tazminat talebinde bulunabileceği hususunun ceza infaz kurumu aracılığıyla bildirilmesine karar vermek gerekmiştir .…"
5. Davacının, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Izmir 1. Infaz Hakimliğince dava dosyası sureti Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş, dava dosya asılları mahkememizce temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
" Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsiz bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargı mercilerinden sayılır."
7. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir 
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir;
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'n Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal CALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngõrülen koşulları taşımayan başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Başvurunun incelenebilmesi için Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.

12. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce 14. maddesi kapsamında bir görev ya da hüküm uyuşmazlığının incelenebilmesi için, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların, adli ve idari yargımercilerince ya da hakemliğin hakim tarafindan yerine getirilmesinde olduğu gibi yargi merci sayılanlarca verilmesi ve 14.madde 

kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için de; adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafi ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
13. Dava dosyalarının incelenmesinden, İzmir 2 Nolu F Tipi Cezaevinde hükümlü olarak bulunan davacı tarafindan,idari ve adli yargı yerlerinde (ortak talep olarak) ziyaretçi değişikliği talebinin 1 yıl sonra cevaplandığından bahisle, bu süre içerisinde ziyaretçi değişikliği yapamadığı ve istediği kişi ile görüşememesi nedeniyle 10.000 TL maddi ve manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı, idare mahkemesince, adli yargı yerinin görevli olduğu nedeniyle görevsizlik kararı verildiği, ancak adli yargı yerinde verilen kararın idari yargı yerini işaret edecek şekilde verilmiş bir görevsizlik kararıniteliği taşımadığı anlaşılmaktadır.

14. Görüldüğü üzere, İzmir 1. İnfaz Hakimliğinin kararı idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14, maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TA$AĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/267KARAR NO : 2024/291KARAR TR : 08/07/2024
ÖZET: İdarece yapılan baraj yapım çalışması nedeniyle dereye dökülen hafriyatın, dere yatağımın değişmesine sebebiyet vermesi nedeniyle davacıya ait taşınmazın kullanılamaması, ağaçların zarar görmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: B.A 

Vekili : Av. Y. K 
Davah : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. R.D 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Bitlis ili, Hizan ilçesi, ... Köyünde bulunan ... ada , .. parsel sayılı taşınmazın müvekkiline ait olduğunu, davalı idarenin baraj yapım çalışmaları esnasında, biriken hafriyatın dereye döküldüğünü, dereye dökülen hafriyatın dere yatağının değişmesine sebebiyet verdiğini, bunun sonucunda müvekkiline ait tarlaların sular altında kaldığını ve ağaçların zarar gördüğünü ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla tarlanın sular altında kalması, kullanılamaması ve zarar görmesi sebebiyle meydana gelen 100 TL'lik zararın ve tarla üzerinde bulunan ağaçların zarar görmesi ve çürümesi sebebiyle meydana gelen 100 TL'lik zarar olmak üzere toplam 200 TL'lik zararın tazmini için idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 4. İdare Mahkemesi 28/12/2023 tarih ve E.2023/2396, K.2023/3250 sayıh kararı ile, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden; Bitlis İli, Hizan İlçesi, …. Köyü, …. Mevkii, …. ada , … parsel sayıli taşınmazın maliki olan davacı tarafindan, idarenin denetim ve gözetimi altında …. inşaat A.Ş.'nin baraj yapimi çalışması esnasında biriken hafriyat ve molozların dereye dökülmesi neticesinde dere yatağınn değişmesine sebebiyet verildiğinden baħisle, sular altında kalan tarlanın ve üzerinde bulunan ağaçların zarar gördüğü ileri sürülerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2015 yılından 2023 yılına kadar (2023 yılı dahil olmak üzere)tarlanın sular altında kalması dolayısıyla kullanılamaması ve zarar görmesi sebebiyle oluştuğu belirtilen zararlara mukabil 100.-TL ve tarla üzerinde bulunan ağaçların zarar görmesi ve çürümesi sebebiyle 100.-TL olmak üzere toplam 200,00.-TL maddi tazminatın õdenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 09.03.2016tarihinde oybirliği ile aldığı Esas No: 2015/18-101, Karar No: 2016/301sayılı kararında; "Dosya içeriği ve toplanan deliller ile özellikle 15.05.2013 tarihli keşif zaptının incelenmesinde;dava konusu taşınmazın bir kısmında meyve ağaçlarının olduğu, taşınmazın üzerinden ise Köprüçayı Irmağı'nın geçtiğinin mahkeme gözlemi olarak tutanak altına alındığı, başka bir deyişle dava konusu taşınmazın akarsu yatağındaki değişikliğin sürekli nitelikte olduğu ve bu kapsamda dava konusu taşınmazların özel mülkiyete konu olamayacağı gözönünde bulundurularak, taşınmazın kalıcı olarak su altında kalan bölümünün bedelinin 2942Kamulaştırma Kanunundaki esaslar çerçevesinde tespitinin gerektiği görüşüne yer verilerek uyuşmazlığın adli yargımercilerince karara bağlanacağı" belirtilmiştir.

Yukarıda bahsi geçen kararların gerekçelerine paralel olan Danıştay 10. Dairesinin 23.10.2014 tarih ve E:2012/906, K:2014/6110 sayılı kararında; ".….Bu durumda, davalı idarenin kamulaştırma işlemi gerçekleştirmeden uyuşmazlığa konu taşınmaza filen el atması (kamulaştırmasız el atma) yukarıda açıklanan "idari eylem" niteliğinde olmadığından, idarenin davacının taşınmazına fiili el atması sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararlarin tazmini istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargının görev alanına girmektedir."şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur.

Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 29.01.2018 tarih ve E:2018/30, K:2018/60 sayılı kararında;karayolu yapımı sirasında mülkiyeti davacıya ait taşınmaza, davalı idare tarafindan, plan ve proje kapsamıharicinde, hafriyat dökülmeksuretiyle taşınmazın yapısının bozulduğu iddiasıyla, meydana gelen zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız filden doğan bir tazminat davası sayılacağıi, belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup, açilan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunması karşısında, haksız filden doğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu belirtilmiştir 
Yukarıda yer verilen Yüksek Mahkeme kararları değerlendirildiğinde; plan ve proje kapsamı haricinde,ağaçların zarar gördüğü, sulama kanallarının tahrip edildiği, hafriyat ve kazı çalışmaları sebebiyle toprak, taş ve molozların taşınmaz üzerinde bırakıldığı iddialarıyla, uğranılan zararların tazmini istemiyle açılan davaların adli yargı yerince görüleceği anlaşılmaktadır.

Olayda; davalı idarece, Bitlis Ili, Hizan Ilçesi'nde inşa edilen Akşar Regülatörü ve Nazar HES Projesi 6446sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında inşa edilerek işletmeye açıldıği, tesisin geçici kabulünün 18.10.2017tarihinde yapıldığı, tesisin işletmeye açılmadan önce dere tanziminin yapıldığı, HES projesinin yaklaşık 7 yıldır işletmede olduğu belirtilmekte olup, projenin inşası aşamasında kaya, hafriyat ve molozların dere yatağına döküldüğü, bu nedenle dere yatağının ve derenin akış yönünün değişmesine, dolayısıyla da davacıya ait …. Köyü, ….Mevkii, .…. ada , .…. parsel sayılı taşınmazin sular altında kalmasina ve tarla ile üzerinde bulunan ağaçların zarar görmesine neden olunduğu iddiası ile açılan iş bu davada, ihtilafin haksız fil sonucu davacının mülkiyetinde bulunan taşınmaza dolaylı olarak fiilen el atıldığı bu suretle arazinin ve üzerindeki ağaçların zarar görmesine sebebiyet verildiği iddialarından kaynaklandığı görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat ve yargı içtihatları çerçevesinde uyuşmazlık değerlendirildiğinde; uyuşmazlığıtemelinin, davacının maliki olduğu davaya konu taşınmaza plan ve projeye aykırı olarak fiilen el atılması üzerine zarar meydana gelmesine ilişkin iddialardan kaynaklandığı, bu durumda da, idarenin haksız fiil sorumluluğuna gidilmesi gerekeceği açıktır.

Buna gõre; davalı idarenin uyuşmazlığa konu taşınmaza dolaylı bir biçimde fiilen el atmasının (kamulaştırmasız el atma) yukarıda açıklanan "idari eylem" niteliğinde olmadığı ve ortada idari eylemden kaynaklanan bir tazminat davasından bahsetme imkanı bulunmadığından, davacı tarafindan, idarenin taşınmazlarına fiili el atması sonucu uğranıldığı ileri sürülen zararlarının tazmini istemiyle açtıkları davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır."
3. Davacı vekili, bu kez, aynı gerekçe ile 2015 yılından bu yana ağaçlardan alınamayan ürün bedeli olarak 50 TL,kurumuş ağaçların bedeli olarak 50 TL, tarlanın tarımsal faaliyette kullanılamaması nedeniyle 50 TL olmak üzere toplam 150 TL maddi zararın tazmini için adli yargı yerinde dava açmıştır.


B. Adli Yargıda 
4. Hizan Asliye Hukuk Mahkemesi 29/03/2024 tarih ve E.2024/10, K.2024/37 sayıl kararı ile, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydâna gelen geçici zararın hizmet kusurunu oluşturucağı, davalı idare tarafından uzun süreli olarak el atma kastının bulunmadığı, idare aleyhine açılacak tam yargı davalarında görevli mahkemenin idari yargı olduğu gerekçesiyle,HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddelerine göre yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, yerleşik içtihatlar ile tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;davalı idarenin kamulaştırması yapılan yol sahası içerisindeki inşaat çalışmaları sırasında ortaya çıkan hafriyat sebebiyle meydana gelen heyelan sonucunda, davacının kendisine ait olduğu iddia edilen taşınmaza zarar verildiği,bu nedenle davacı vekili tarafindan meydana gelen zararın giderilmesine yönelik talepte bulunulduğu, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen geçici zararın hizmet kusurunu oluşturucağı, davalı idare tarafindan uzun sûreli olarak el atma kastının bulunmadıği, 2577 sayılı kanunun 2. maddesi hükmü gereğince idare aleyhine açılacaktam yargı davalarında görevlimahkemenin idari yargı olduğunun da açık olduğu değerlendirilerek HMK m. 114/1-b ve 115/2 hükmü uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın dava şarti yokluğundan reddine..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın "Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari ișlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafından açılan iptal davalariı,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"Ilgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
8. 2577 sayılı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması"başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan ōnce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren biryıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Görevli olmayan adli yargı (..) mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şartı aranmaz.'
B. Yargı Kararı
9. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarih ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının II. bölümü

şöyledir:
"İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kamununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakimdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptirılması sirasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararlarin tazmini davasi da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasımn malına ihtiyaca göre el atlabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksiz filden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anlan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında amılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hükūm doğrultusunda davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin dosyada bulunduğu, bu nedenle idari yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, idarece yapılan baraj yapım çalışması nedeniyle dereye dökülen hafriyatın, dere yatağının değişmesine sebebiyet vermesi nedeniyle davacıya ait taşınmazın, molozlardan dolayı kullanılamaması ve ağaçların kuruması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

13. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

14. Dava dosyasının incelenmesinden davacı tarafından, davalı idarenin baraj yapım çalışmaları esnasında, biriken hafriyatın dere ve tarlalara döküldüğünü, dereye dökülen hafriyatın dere yatağının değişmesine sebebiyet vermesi nedeniyle kendisine ait tarlaların sular altında kaldığını, ağaçlarn zarar zarar gördüğünü, davalı idarenin yükümlülükleri kapsamında gerekli önlemleri almadığı ve zararın bu nedenle oluştuğunu ileri sürerek, 2015 yılından bu yana ağaçlardan alınamayan ürün bedellerinin, kurumuş ağaç bedellerinin ve tarlanın tarımsal faaliyette kullanılamaması sebebiyle oluşan maddi zararın tazmini için dava açıldığı anlaşılmıştır.

15. Idari ve adli yargı yerinde gõrülen davalarda, taşımmaza idarece filen el atıldığına yõnelik bir iddia ve tespit bulunmamaktadır. Bu durumda, davacı vekilinin iddiaları ve dosyada bulunan bilgiler kapsamında, görev uyuşmazlığına konu davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldiğının kabulü gerekir.

16. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara 

uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 4. İdare Mahkemesinin 28/12/2023 tarih ve E.2023/2396, K.2023/3250 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 4. İdare Mahkemesinin 28/12/2023 tarih ve E.2023/2396, K.2023/3250 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/269KARAR NO : 2024/338KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının tarımsal arazilerinde, davalı Sulama Birliğinin Ana Statüde belirlenen kriterlere uygun sulama planlamasıyapmaması nedeniyle arazilerdeki ekili mahsullerin zarara uğradığı iddiasıyla açılan tazmin davasının, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.K Vekili : Av. Ö. K Davali : Karataş Sulama Birliği Vekilleri ; Av. Ö. K., Av. Ü. K 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Burdur ili, .. ilçesi, .. Köyü, .. mevkiinde, üzerinde yonca ve mısır ekili muhtelif taşınmazların maliki olduğunu, davalı Sulama Birliğinin 6172 Sayılı Sulama Birliği Kanunu çerçevesinde hazırlanan KarataşSulama Birliği Çerçeve Ana Statüsü'nde belirtilen kriterlere uygun sulama planlaması yapmaması nedeniyle müvekkiline ait arazilerde ekili olan mahsüllerde zarar oluştuğunu, Karataş Sulama Birliği Çerçeve Ana Statüsü'ne göre sulama planları bitki türü ve bu bitki türünün ekili olduğu arazi miktarı dikkate alınarak yapılması gerektiğini, oluşan bu zararın tespiti maksadıyla başvurulan Yeşilova Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/3 D.İş sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporuna göre mahsullerde toplam 22.961,52 TL zarar oluştuğunu ve bu zararın "sulama suyunun zamanında ve/veya yeterli miktarda verilememesi sonucunda oluştuğunun" belirtildiğini ifade ederek, 22.961,52 TL maddi zararın tazmini istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Yeşilova Asliye Hukuk Mahkemesi 14/06/2022 tarih ve E.2021/173, K.2022/81 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne karar vermis, bu karar davalı tarafça istinaf edilmiştir 

3. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 07/02/2023 tarih ve E.2022/2900, K.2023/170 sayıh 

kararı ile, istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle kabulü ile ilk derece mahkemesi kararında 6100 sayılı Kanun'un 355.maddesinde yazılı kamu düzenine aykırılık görüldüğünden ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 353/1, fikrası(b-2) bendi gereğince kaldırılmasına ve düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın yargı yolu dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Yargitay 4. Hukuk Dairesinin 2017/841 Esas-2018/7574 Karar, 2016/4936 Esas-2017/7586 Karar ve 2015/6483 Esas-2017/1520 Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere;
Bakanlar Kurulu kararı ile kurulan sulama birlikleri, 6200 sayılı DSi Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Kanunu, 1580 sayılı Belediyeler Kanunu, 442 sayılı Köy Kamunu ve 5442 sayılı Il İdaresi Kanunu'nda yer alan hükümlerle yönetilmektedir. Sulama birliklerine ait tesislerin yapımi, bakım ve onarımları Devlet Su İşleri ekipmanlarınca yapılmakta ve masraflar Dsi Genel Müdürlüğü bütçesinden karşılanmaktadır. Birlik personelinin atanması ise, 657 sayilı Devlet Memurları Kamunu ile 23 Haziran 1987 tarihli ve 19496 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Il Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlikler ve Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Müessese ve İşletmelerde İlk Defa Memuriyete Atanacaklara Ait Sınav Yönetmeliği"nde belirtilen esaslara gõre yapılmaktadır. Bu nedenlerle davalı sulama birliği kamu kurumuniteliğindedir.

Öte yandan kamu kurumu tarafindan kuruluş yasaları uyarınca tesislerin yapımi, bakımı ve kullanım yükümlülüğü yasalardan kaynaklandığı için, böyle bir kamu tesisinin gerek yapılması, gerekse kullanılması veya korunmasındaki kusurdan doğan zararlar, idari karar ve eylemlerden doğan zararlar niteliğinde bulunmaktadır. Bu zararların ödetilmesi istekleri de 11/2/1959 gün ve 17/15 Yargıtay İçtihadi Birleştirme Kararı'nda açıklandığı üzere tam yargı davasının konusunu oluşturduğundan bu tür davalara 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesi hükmüne göre idari yargı yerinde bakalması gerekir. Yargı yolu, taraflarca açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır.

Kaldı ki, benzer uyuşmazhıklarda idare mahkemeleri tarafindan verilen kararların temyiz incelemesini yapan Danıştay 10. Dairesi 2018/4114 esas-2021/2656 karar, 2016/2144 esas-2021/4111 karar sayilı ilamlarinda uyuşmazlığı esastan incelemiş, görevin adli yargı yerinde olduğuna dair bir belirleme yapmamıştır.
Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. fikrası (b-2) bendi gereğince kaldırılmasına, kabul edilen istinaf nedenleri yeniden yargılama yapılmasınıgerektirmediğinden düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi suretiyle; davacının açtığı tazminat davasının yargı yolu dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine, alınmasıgereken harç, masraf ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi gerekmiştir. …."
4. Davacı vekili, bu kez 10.695 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
5. Isparta 2. İdare Mahkemesi 25/04/2024 tarih ve E.2023/389 sayılı kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada idari yargının görevsiz olduğu kanaatiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve dava dosyasının incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"..Davalı Sulama Birliği, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla kamu tüzel kişiliğini haiz, kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.
Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mıdoğup doğmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynıplan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamındayargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu, idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

Sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de, Sulama Birliği bu hizmeti ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek đurumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmakta olup taraflar arasındaki sözleşmeden doğan alacakların tahsilinde 6183 sayıhı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkandaki Kanun'un ilgili hükümleri uygulanmamaktadır.

Taraflar arasında düzenlenen "Su Kullanım Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katilımı söz konusudur. Ancak bu durum, idare ile 

kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kalmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda ise; davacı ile davalı Karataş Sulama Birliği arasında imzalanan 16/05/2021 tarihli sulama sözleşmesinin bulunduğu, sözleşmenin 15'inci maddesinde; "Sulamasezonu içerisinde suyun yeterli olmadığıdurumlarda sulamada meydana gelen aksakliıklardan ve doğacak olağan dışı arizalar nedeniyle su verilmemesinden ve oluşacak zararlardan Birliğimiz sorumlu değildir." metnine yer verildiği görülmekle birlikte, tarafların iddia ve savunmaları birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlığın esasının; yapılacak sulama için gerekli ücretin ödenip õdenmediği ve davalı idarece sulama suyunun yeteri kadar ve zamanında verilip verilemediği hususunda toplandığıgörülmektedir.

Bu durumda açılan davanın, taraflar arasında su kullanım sözleşmesine dayanan, "sözleşme borcunun gereği gibi ifa edilmediğinden" bahisle õzel hukuk hükümleri çerçevesindeki zarar tazmini uyuşmazlığının adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

Nitekim; benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesinin 25/09/2023 tarih ve E:2023/480 K:2023/608sayılı kararı da bu yöndedir. .…

6. Isparta 2. İdare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın "Tabii servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi" başlıklı 168. maddesi şöyledir:
"Tabiï servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkıDevlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabi servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılmasi, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir."
8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Borçların Ifa Edilmemesinin Sonuçları" üst başlıklı "I. Genel olarak"başlıklı 112. maddesi şöyledir:
"Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe,alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür."
9. 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun “Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun amaci; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek,tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptirmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

(2) Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine saħip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir."
10. 6172 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Çerçeve ana statü: Sulama birliklerinde bütçe,borçlanma, borçların õdenmesine ilişkin esaslar, alacakların tahsili, tarifeler, harcama usulü, yatirim programi, personel istihdamı, tasfiye ve benzeri hususların düzenlendiği, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık ile Çevre ve Şehircilik, Maliye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıklarının görüşü alınarak Bakanlık tarafindan hazırlanan metni, ifade eder."denilmiştir.

11. 6172 sayılı Kanun'un “Birliğin görev alanı ve çalışma konuları" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Birliklere devredilen tesislerin hizmet alani, birliklerin görev alanı olup sınırlari, kapsamı ve ismi DSI tarafindan belirlenir.

(2) Bir görev alanı içerisinde aynıamaçla birden fazla birlik kurulamaz.
(3) Birlik, devraldığı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu çerçeve ana statüde ve devir sözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür.

(4) Birliğin çalışma konuları şunlardır:
a) Görev alanı içerisinde yer alan tesislerin işletme, bakım, onarim, yönetim ve yenileme hizmetlerini usul ve esaslarina uygun olarak yapmak.

b) Katılım payım, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezaları taħsil etmek.

c) Devraldiğı tesislerin yatırım bedellerini geri ödemek.
ε) (Değişik:5/3/2022-7381/27 md.) Devraldığı tesisi DSİ'nin onayını almak suretiyle geliştirmek bu tesis ile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptırmak, yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak üzere sulama tesisinin mütemmim cüzü olacak şekilde projeler geliştirmek, enerji tesisleri kurmak ve işletmek veya diğer kurum ve kuruluşlar tarafindan geliştirilen, kurulan yenilenebilir enerji tesislerini devralarak işletmek, sulama birliğinin fesh hâlinde tesisleri çalışır hâlde DSí'ye devretmek 

d) Görevalanı içerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitki desenini Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ilgili birimleri ile işbirliği yaparak planlamak.

e) Görev alanı içerisinde öngörülen üretim hedeflerinin gerçekleşmesine katkıda bulunmak üzere gerekli tedbirleri almak.

f) Sulama ve diğer tarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla işbirliği yaparak araştırma, geliştirme ve eğitim çalışmalarında bulunmak.

g) Amaç ve görevleri ile ilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek.
ğ) Ortak tesisler için DSi'ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarından kendi payına düşen miktarı õdemek.
h) (Ek:5/3/2022-7381/27 md.) Görev sahası dâhilinde, işlenmeyen ve tarım yapılmayan gerçek ve tüzel kişilere ait tarım arazilerini DSt'ce düzenlenecek usul ve esaslar dâhilinde, kiralayarak tarımsal üretim yapmak veya yaptirmak."
B. Yargi Kararlari 
12. 27/11/2020 günlü ve 31317 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/07/2020 tarihli ve E.2018/104, K.2020/39 sayılı kararında değinilen 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu kapsamındaki sulama birliklerinin hukuki statüsüne ilişkin gerekçe ve tespitlerin bir kısmı şu şekildedir:
"Anayasa, kanunlar ve CBK ile kamu tüzelkişiliklerine birçok alanda, kuruluş amacına özgü hukuksal durumlar tanınmaktadır. Ayrıca, kamu tüzelkişileri, nitelikleri ve özellikleriyle bağdaştığı ölçüde, özel hukuk tüzelkişilerinin özel hukuk hükümlerine göre sahip olduğu hakları kullanabilmektedir (AYM, E.2006/61, K.2007/91, 30/11/2007).6172 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sulama birliklerinin de kamu tüzelkişiliğine sahip oldukları ve Kanun'da hüküm olmayan hâllerde özel hukuk hükümlerine tabi olacakları belirtilmektedir." (§ 243 )
"Kamu tüzelkişileri, devlet tarafindan kamu yararının gerçekleştirilmesi amacıyla kurulan, kamu güci ayricalhıklarıyla donatılan tüzelkişilerdir. Bu tüzel kişilerin özel hukuk tüzel kişilerinden farkhı olarak üstün ve ayricalıklı yetkilere sahip olmasıyla güdülen amaç ise kamu yararının sağlanması ve kamu hizmetinin en iyi şekilde yerine getirilmesidir.

Sulama birliklerinin kuruluşu, yapısi, görev ve yetkileri, mali hükümleri, personel istihdamı, denetimi,tüzelkişiliğinin sona ermesi 6172 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Bu birliklerin özellikle kuruluşlari, görev alanlarıve denetimlerinde DSİ'nin onay ve yetkisi bulunmaktadır. Sulama birlikleri Anayasa'da özel olarak düzenlenmemişolup organlarının seçimle oluşmasında anayasal bir zorunluluk bulunmamaktadır. Sulama birliklerinin temel organi olan başkanlığın oluşumu Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında geçen idarenin kanunla düzenlenmesi ilkesi ile ilgili olup Anayasa'da özel olarak düzenlenmeyen hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarının organlarının belirlenmesinde kanun koyucu takdir yetkisine sahiptir. Birlik başkanlarına tanınan idari para cezasıverme yetkisi de bu kapsamda kanun koyucunun takdir yetkisindedir.

Diğer yandan sulama birliklerinin kamu personeli arasından Bakan tarafindan seçilen başkan tarafindan temsil edileceği ve yönetileceğine, başkanlığın ise başkan ve başkanlık hizmetlerini yürüten diğer personelden oluşacağına dair birlik başkanının belirlenme usulü, başkanlığın oluşumu, görev ve yetkileri ile ilgili hususlar Anayasa'nın 128.maddesinin ikinci fikrası kapsamında kalmaktadır. Anayasa'nın anılan hükmüne göre memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği belirtilmektedir. Dava konusu kurallarda da birlik başkanının belirlenme usulü, idari para ceza verme yetkisini de içeren görev ve yetkileri kanunla düzenlendiğinden kanunilik ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır." (§ 252-254 )
"Kamu tüzelkişilikleri devam eden birliklerin feshine karar verilmesi ise kamu tüzelkişiliklerinin sona ermesine yol açacaktır. Kanun'un 20. maddesinin (3) numarah fikrasında tüzelkişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafindan işletilen sulama tesisleri hakkında 6200 sayılı Kamun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası “Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" şeklinde iken 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile "Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki Anayasa hükmüne göre kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK'yla kurulabilir. Aynı şekilde bir kamu tüzelkişiliği ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılır. 6771 sayılıKanun'dan önceki dönemde yürürlükte olan “Kamu tüzelkişiliği, …. kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur" hükmü yürürlükte olmadığından kamu tüzelkişiliğinin artık kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulması veya kaldırılması mümkün değildir.

Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrasında yer alan kamu tüzelkişiliğinin, kanunla veya CBK ile kurulacağı şeklindeki düzenleme kamu tüzelkişiliğine sahip sulama birlikleri yönünden de geçerlidir. Kamu tüzelkişiliğinin veya organlarının kanunla veya CBK'ya dayamılarak kurulması zorunluluğu, kamu tüzelkişiliğinin veya organlarının ortadan kaldırılması bakımından da geçerli olacaktır. Bu durumda bir kamu tüzelkişiliği de ancak kanunla ya da CBK ile kaldırılabilir. Dolayısıyla birliklerin DSÍ'nin teklifi üzerine Bakan onayı ile feshedileceğin öngören dava konusu (1) numaralı fikra Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrasıyla bağdaşmamaktadır." ( §

260-262)
"Sulama birlikleri, DSt'nin belirlediği sulama alanlarında sulama işletmeciliği konusunda hizmet vermek için kurulan, sulama tesislerinin işletme, bakım ve yönetim sorumluluklarını üstlenen, kamu yararının ve kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik faaliyet gösteren kamu tüzelkişiliğine sahip hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Dolayısıyla sulama birliklerinin sundukları hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.Kanun'un ek 1.maddesinin (1) numaralı fikrasında ise birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcisı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişiden ilk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere kural uyarınca DSİ'nin belirlediği katılım payı tahsil edilmektedir." (§ 272 )

"6172 sayılı Kanun'da 7139 sayılı Kanun'la yapılan değişikliklerle sulama birliklerindeki birlik meclisi,yönetim kurulu ve denetim kurulu organları kaldırılmış, birliklerin sadece başkanlıktan oluşacağı kabul edilmiş ve birlikler yeniden yapılandırılmıştır. Dolayısıyla kaldırılan organlarla ilgili düzenlemeleri içeren kural ile yeniden yapılandırma sonucunda en üstyöneticinin görevine son verilebilmesi, alacakları tahsili, gözlemciler ile birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumuna ilişkin kurallar da yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun'un yürürlükten kaldırılan 19. maddesinde birliğe üye olmayan su kullanıcılarının yükümlülüklerini yerine getirmek koşuluyla tesislerden faydalanabilecekleri öngörülmüş iken 6172 sayılı Kanun'a 7139 sayılı Kanun'la eklenen ek 1. madde ile birliğin görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzelkişinin sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Sulama birliklerinin kamu tüzelkişiliğine sahip olduğu, Anayasa'da özel olarak düzenlenmediği ve Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca aniılan birliklerin teşkilatlarinı ve bu bağlamda organlarıni belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğu gözetildiğinde anılan takdir yetkisi kapsamında kanun koyucu tarafindan kuralla Anayasa'nın 44. maddesinde ifade edilen toprağın verimli olarak işletilmesini koruma ve geliştirme amacına ulaşma bakımından daha etkili ve elverişli görülen farklı bir yapılanma öngörülmesinin sonucu olarak önceki yapılanmaya ilişkin hükümlerin madde metinlerinden çıkarılmasında veya yürürlükten kaldırılmasında Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır." (§ 315-316).

13. Uyuşmazlık Mahkemesinin04/05/2015 tarih ve E.2015/166, K.2015/272 sayılı kararında, õzetle; "sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğinitaşımakta ise de; ... Sulama Birliği bu hizmeti, ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanaği, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmaktadır. Nitekim, ödemelerin yapılmaması durumunda davalı alacağıni, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre değil, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil etmektedir.Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Beyan Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı söz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan ōzel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır. Ortada davacı ile davalı birlik arasında yapılmış bir sulama beyan sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümlenesi gerekeceğinden, davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir." denilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava dosyasının incelenmesinden; Burdur ili, ... ilçesi, ... Kõyü, ... mevkiinde, üzerinde yonca ve mısır ekili, ..mevkiinde kain 28/8, 154/63, 154/67, 155/114, 155/74, 155/79, 156/10 ada/parsel sayılı taşınmazların maliki olan davacı ile davalı idare arasında 26/05/2021 tarihli sulama sözleşmesi imzalandıği, yine davacının sulama beyannamesi düzenleyip imzaladığı, dosya kapsamında davalı idare tarafindan dūzenlenen 2021 tarihli tahsilat raporunun bulunduğu, davacı tarafça iddia konusu maddi zararın tespitiyle başvurulan Yeşilova Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/3 D.Íş sayılı dosyasında 04/10/2021tarihinde dava konusu parsellerde keşif icrası yapıldığı, bu tespit dosyası kapsamında alınan ziraat bilirkişisi raporunda özetle,tespit tarihi itibariyle tespit konusu taşınmazlar üzerinde 2021 üretim yılı için mevcuttaki ürünler dışında farklı bir üretim yapılabilmesi üretim yılının sonuna yaklaşılması nedeniyle mümkün olmadığı, tespite konu taşınmazlar üzerinde bulunan ürünlerde yapılan makro incelemelerde tespit edilen hususların, sulama suyunun bitkilere zamanında ve/veya yeterli miktarda 

verilememesi sonucunda oluştuğu görüş ve kanaatinde olduğunu, tespite konu taşınmazlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde yonca ve mısır ekili alanlar üzerinde sulamanın zamanında ve/veya yeterli miktarda yapılmaması sonucunda maddi zarar meydana geldiğinin tespit edildiği ve tespit edilen zararın tazmini istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
17. Davalı Sulama Birliği, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla kamu tüzel kişiliğini haiz, kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.
18. Böyle olmakla birlikte, Anayasa'nın 168. maddesi uyarınca devletin doğal kaynakların aranması ve işletilmesi hakkını Kanunla belli esaslar ve süreler için gerçek ve tüzel kişilere devredebileceğinin kabulü uyarınca Sulama Birliğinin kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mı doğup doğmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
19. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu,idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise,mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

20. Sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de, Sulama Birliği bu hizmeti ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmakta olup taraflar arasındaki sözleşmeden doğan alacakların tahsilinde 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun'un ilgili hükümleri uygulanmamaktadır.
21. Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı sõz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır.
22. Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın yukarıda tanımlanan Sulama Birliği Çerçeve Ana Statüsünün hazırlanmasına veya içeriğine ilişkin olmadığı, bir başka deyişle, davanın Çerçeve Ana Statüsünün veya hükümlerinin iptali davası olmadıği, Çerçeve Ana Statüsünde belirtilen kriterler kapsamında sulama sözleşmesi düzenlendiği, taraflar arasındaki sulama sözleşmesine ve sulama beyannamesine dayanan "sözleşme borcunun gereği gibi ifa edilmediğinden" bahisle õzel hukuk hükümleri çerçevesindeki zarar tazmini uyuşmazlığının adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Isparta 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 07/02/2023 tarih ve E.2022/2900, K.2023/170 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Isparta 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 07/02/2023 tarih ve E.2022/2900, K.2023/170 sayılı GÖREVSIZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/272KARAR NO : 2024/340KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Vakıf Üniversitesi bünyesinde öğretim elemanı olarak görev yapmakta iken akdin feshi işleminin iptali ile feshe bağlıücret ve diğer özlük haklarının tahsili istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci :HÖ

Vekili : Av. Ü. B 

Daval : Îstanbul Bilim Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Z. Y 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı vakıf üniversitesinin 2014-2015 öğrenim vılında sözlesmeli olarak ders verdiğini, 2015-2016 öğrenim yılında üniversiteye bağlı Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunda çeşitli sınıflara Tibbi Hizmetler ve Teknikler Bölümü Nükleer Tıp Teknikleri Programı Öğretim Görevlisi olarak ders vermeye devam ettiğini, dersler başladıktan bir ay sonra sözleşme imzalandığını, bir sonraki öğrenim yılında hizmet sözleşmesinin kötü niyetli olarak feshedildiğini beyan ederek feshin geçersizliğinin tespiti ile müvekkilinin işe iadesine karar verilmesi ve buna bağlı ücret ve özlük haklarının tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 9. İş Mahkemesi 19/09/2018 tarih ve E.2016/475, K.2018/448 sayılı kararı ile; uyuşmazlığın esasınıinceleyerek davanın kabulüne, davalı işverence yapılan feshin geçersizliğine ve davacinın işe iadesine, davacının yasal süre içerisinde başvurusuna rağmen işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 4 aylık brüt ücret tutarı olarak belirlenmesine, davacının işe iade için süresi içinde işverene başvurması halinde kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aylık ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin gerektiğinin tespitine karar vermiş, bu karar davalı tarafça istinaf edilmiştir.
3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi 27/12/2018 tarih ve E.2018/3359, K.2018/2031 sayılıkararı ile, istinaf başvurusunun esastan kabul edilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yargı yolu caiz olmadığından ve dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Anayasa’nın 31. maddesi düzenlemesi ve 2547 sayıh Yükseköğretim Kanunu hükümleri dikkate alındığında,özellikle kadroların akademik yönden belirlenmesi, sözleşmelerin onaya tabi tutulması dikkate alındığında, vakıf üniversitelerinde çalışan öğretim elemanlarının idari sözleşmelerle çalıştığının kabulü gerekmektedir. Nitekim Yargitay 22. Hukuk Dairesi, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarından hareketle 2013 yılında, Vakf Universitesi ile öğretim elemanı arasındaki uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğuna karar vermiştir(Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 09.12.2013 gün ve 2013/34603 E, 2013/28476 K).

Nitekim Yargıtay'da İçtihadı Birleştirme sırası bekleyen bu konuda iş bu kararın verilmesinden sonraki kararın yazım aşamasında verilen Yargitay 9. Hukuk Dairesi 06/12/2018 tarih ve 2015/25912 E - 2018/22600 K. sayılı ilamıda bu yöndedir.

Somut uyuşmazlıkta, Vakif Üniversitesinde öğretim gõrevlisi olarak çalışan davacının Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi idari sözleşme ile çalıştığı, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından, 6100 sayılıHMK.un 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddi yerine esastan karar verilmesi hatalidır...."
4. Davacı vekili, bu kez akdin feshinin iptali ve özlük haklarının iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 6. İdare Mahkemesi 26/01/2024 tarih ve E.2020/48 sayıh kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşlevişi Hakkında Kanun'un 19maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın İstanbul 9. İş Mahkemesinin dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"… 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek. 11. maddesine, 6745 sayıl Kanun ile 20/08/2016 tarihinde getirilen 10. bentte, hizmet sözleşmeleri hususunda 4857 sayılı İş Kanumu'na atif yapılması ve taraflar arasında imzalanmış sözleşmelerde, sözleşmelere idari sözleşme niteliği verecek, kamusal yetkinin getirdiği üstünlük ve ayricalığın bulunmaması nedeniyle idareye tanınan ūstünlük ve otorite õlçütünün yokluğu, davacı ile davalı üniversite arasında bağıtlanan sözleşmelerin bireysel iş sözleşmesi olduğunu, dolayısıyla bu iş ilişkisinin özel hukuk kurallarına göre belirlenen özel hukuk ilişkisi olduğunu göstermektedir. Davalı üniversitenin, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilen hükümlere tahi olmasi, davacının iş sözleşmesi ile çalışma olgusunu ve buna bağlı olarak iş mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz.

Bu durumda, bakılmakta olan davanın, davalı üniversite ile arasında İş Kamunu'na tabi özel hukuk ilişkisi bulunan davacının iş aktinin davalı idarece haksız nedenle feshedilmiş olması olması nedeni ile iş aktinin feshi işleminin iptali ile özlük haklarının iadesi ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00-TL'nin haksız fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili istemine yönelik olduğu anlaşılmakla,uyuşmazliğın görüm ve çözümünde adli yarginın görevli olduğu sonucuna varilmıştır. …'
6. Istanbul 6. Idare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları "başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şõyledir:
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücüyetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafindan,Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir 
Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
8. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.; Değişik : 18/6/2008-5772/7 md.)
Vakiflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla,Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da birüniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkam kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastir. ...

9. 2547 sayılı Kanun'unEk 5. maddesi şöyledir:
“(Ek :17/8/1983-2880/32 md.)
(Değişik: 28/12/1999 - 4498/1 md.) Vakaflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organıdışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organıtarafından dört yıl içinseçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariçDevlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüşolması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.

Mütevelli heyet vakif yükseköğretim kurumumun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakaf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır.Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamalarıizler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır."
10.2547 sayılı Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.)

Vakfca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.

(Ek fikra: 15/4/2020-7243/11 md.) Vakaf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına,unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarindan az ücret verilemez. Bu fikra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarinda ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı õdemeler dikkate alımr."
11. 2809 savılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun Ek 71. maddesinin birinci fikrası söyledir 
" (Ek : 22/3/2006-5475/2 md.)
İstanbul'da Prof. Dr. Cemi Demiroğlu Türk Kardiyoloji Vakfi tarafindan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmak üzere Demiroğlu Bilim Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur."
12. 2809 sayılı Kanun'un Ek 199.maddesi şöyledir:
" (Ek:17/1/2019-7161/15 md.)
Mevzuatta İstanbul Bilim Universitesine yapılan atiflar Demiroğlu Bilim Üniversitesine, Gaziantep Bilim ve Teknoloji Üniversitesine yapılan atiflar Gaziantep Islam Bilim ve Teknoloji Universitesine yapılmış sayılır."
13. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Oğretim elemanları" başlıklı 23. maddesi şöyledir:
"Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Oğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakif yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamah derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük haklarıbakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır." (Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.:2008/8234, K.:2011/2452 sayılı Kararı ile bu maddenin son cümlesinde yer alan "özlük haklari" ibaresinin iptaline karar verilmiştir.)

14. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2,maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari 
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĠIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI ile 

Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacıın İstanbul Bilim Üniversitesi bünyesinde öğretim elemanı olarak görev yapmakta iken, iş akdinin feshinin iptali ile buna bağlı ücret ve õzlük haklarının tahsili istemiyle açılmıştır.

18. Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'un Ek 71. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
19. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
20. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, Anayasal teminat altına alınmıştır.
21. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacıın; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu; sözleşmesinin feshinin de 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırıi" başlıkh 2. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde tanımı yapılan iptal davasına konu edilebilecek idari işlem niteliği taşıdığından; bu işlemin denetimin de idari yargının görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
22. Bununla birlikte, davacının sözleşmesinin feshinden dolayı talep ettiği işe iade veya feshin iptali ile ücret ve diğer özlük haklarının da, asıl işleme bağlı bir nitelik taşıdığı, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılıKanunun 2. maddesinin b fikrasında belirtilen; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 26/01/2024 tarih ve E.2020/48 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 26/01/2024 tarih ve E.2020/48 sayılı BA$VURUSUNUN REDDiNE,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR ve Seyfi HAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Dava, vakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki İstanbul Bilim Üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarak görev yapmakta iken sözleşmesini fesheden davacının, işe iadesi ile buna bağlı ücret ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılmiştir.

Davalı Vakıf Üniversitesi, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumlan Teşkilatı Kanunu'nun Ek 71. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel 

kişiliğine sahip olarak kurulmuştur,
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasında imzalanan işsözleşmesi, davacıın bu is sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857 sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin olmasıhususları dikkate alınarak, davacının kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Yargitay Hukuk Genel Kurulu'nun E.2017/9-3094, K.2021/1118 sayılı içtihat gerekçesinde de belirtildiği üzere, 2547sayılı kanunu kapsamındaki kamu hizmetini yürüten davacı öğretim görevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esaslarıyönünden aynı Kanun'a tabi olduğu tartışmasız ise de, kendisinin iş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlık konusunun işçilik alacaklanı olduğu gözetildiğinde kamu hizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylık ve diğer özlük hakları bakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7036sayılı Kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak; İstanbul 6. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin yargı yolu bakamından görevsizlik kararının kaldırılması gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz 

Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Seyfi HAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/274KARAR NO : 2024/444KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 5510 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen fark işçilik prim borcunun iptali ve ihtirazi kayıtla ödenen miktarın iadesi istemiyle açılan davanın, anılan Kanun'un 85. ve 101. maddeleri uyarınca, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : ... Anonim Șirketi (A.$.)

Vekili : Av. M.A.U- Av. B. A 

Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Tokat Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü)
Vekili : Av. S. A.E 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekilleri, Erbaa Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından tespit edilen fazla çalışma ücretine ilişkin 10.905,98TL idari para cezasının resen tahakkuk ettirildiğini, 15/05/2023 tarihinde davalı Kuruma yapılan itirazın sonuçsuz kaldığınıbelirterek, müvekkili Bankanın kapanan Erbaa Şubesi için uygulanan idari para cezasının kaldırılması/iptal edilmesi ve cebri icra tehdidi altında ihtirazi kavıtlı olarak davalı Kuruma 14/04/2023 tarihinde ödenen 10.905,98 TL'nin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan tahsil edilerek müvekkil Bankaya ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Tokat 1. İş Mahkemesi 11/07/2023 tarih ve E.2023/183, K.2023/167 sayılı kararı ile, dava dilekçesinin yetki yönünden usulden reddine, Mahkemelerinin yetkisizliğine, kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki haftalık süre içerisinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili Erbaa Asliye Hukuk (İş Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Erbaa 1. Asliye Hukuk (Ís Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi 07/11/2023 tarih ve E.2023/280, K.2023/558sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümü idari yargının görev alanına girdiğinden HMK 114/1-b maddesi gereği dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karara karşı istinaf yoluna başvurulmasıüzerine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E.2024/158, K.2024/439 sayılı kararı ile,Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/2 ve 352. maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kararın miktar itibarıyla kesin olması nedeniyle usulden reddine kesin olarak karar verilmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Dava konusu uyuşmazlığın, davalı kurum tarafindan tespit edilen fazla çalışma ücretine ilişkin 10.905,98

TL idari para cezasına 15.05.2023 tarihinde itiraz edildiği, kurumun 30 günlük cevap verme süresi içinde herhangi bir cevap verilmediğinden zimni ret sayilacaği, davalı kurumun kapanan Erbaa şubesi için uygulanan idari para cezasının iptal edilmesi ve davalı kuruma õdemek zorunda kalınan 10.905,98 TL 'nin iadesi talebi olduğu tespit edilmiştir.

Idari para cezaları ile ilgili 5510 sayılı Yasa 102. maddede (506 sayilı Kanun m.140) õzel bir düzenleme getirilmiştir. Buna göre "İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. Îtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir."
Idari para cezalarını tahakkuk aşamasında yapılacak itirazlar idari yargının görevine girer. İdari para cezasına karşı süresi içinde kuruma itiraz edilmemesi veya itirazın reddine karar verilip de yine süresi içinde ilgili mahkemeye başvurulmaması halinde idari para cezası kesinleşir. Kurumca çıkarılan idari para cezası borç yazısıüzerine veya Kurumca idari para cezasına itirazin reddi halinde, is mahkemesinden idari para cezasinin iptali istenmiş ise görevli mahkeme idare mahkemesi olduğundan yargı yolu yanlışlığı nedeniyle görevsizlik kararıverilmelidir.(Yarg.10.Huk.Dairesi 2022/1912 -10164 E.-K.)

6183 sayıl Kanunun 55. maddesinde, vadesinde õdenmeyen kamu alacaklarının tahsili amacryla ödeme emri düzenlenmesi olanağı öngörülmüştür. Ídari para cezası da 5510 sayılı Kanunun 102. maddesinde öngõrülen prosedür çerçevesinde kesinleşirse Kurumca ödeme emrine konuyapılabilir.

Kesinleşip Kurum alacağına dönüşerek ödeme emrine konu olan idari para cezalarına karşı itirazlarda görevli mahkeme iş mahkemesidir.

Somut uyuşmazhkta; davalı kurum tarafından davaciya tahakkuk ettirilen idari para cezası üzerine davacıtarafça komisyona itiraz edilmiş ve itiraz komisyon tarafindan zimni olarak reddedilmiştir. Kesinleşip kurum alacağına dönüşerek ödeme emrine konu olan idari para cezalarına karşı itirazda görevli mahkeme iş mahkemesi olup, somut dosyada ödeme emrine konu olmuş idari para cezası olmadığından davaya bakmakla idari yargı görevli olduğundan HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın reddine..."
4. Davacı vekili, bu kez Erbaa Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından, müfredat kartı ile tespit edilen fazla çalışma ücretine ilişkin resen tahakkuk ettirilen 10.905,98 TL prim tahakkuk işlemine ilişkin itiraza davalı Kurumca 30 gün içinde cevap verilmediğinden, müvekkili Bankanın kapanan Erbaa Şubesi için uygulanan prim tahakkuk işleminin kaldırılması/iptal edilmesi ve ödemek zorunda kalınan 10.905,98 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsil istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
5. Tokat İdare Mahkemesi 30/04/2024 tarih ve E.2024/278 sayıh kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesine istinaden görevli yargı kolunun belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanın bekletilmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan , fazla çalışma ücretine ilişkin olarak 10.905,98 TL prim tahakkuk ettirilmesine dair davalı idare işleminin iptali ile cebri icra tehdidi altında ihtirazi kayıtlı olarak 14.04.2023 tarihinde õdenen 10.905,98 -TL'nin õdeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tarafina ödenmesine karar verilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı; davacı tarafindan aynı konuya ilişkin olarak daha önce adli yargida açılan davanın Erbaa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/11/2023 tarih ve E:2023/280, K:2023/558sayılı kararıyla görevsizlik nedeniyle usulden reddedildiği ve anılan karara karşı istinaf yoluna başvurulmasısonucunda Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E:2024/158, K:2024/439sayılı istinaf başvurusununreddine ilişkin kararıyla kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu uyuşmazlığın davacinın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun kapsamında davacı şirket adına prim tahakkuk ettirilmesive bu bedelin iadesine ilişkin olduğu, yukarıda yer verilen 5510 sayılı Kanun'un 102.maddesi uyarınca bir idari para cezasımın iptali isteminden kaynaklanmayan dava konusu uyuşmazlığın 5510 sayılıKanun'un 101. maddesi uyarınca özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin (İşMahkemesi) görevli olduğu sonucuna varilmıştır..

6. Tokat Îdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Asgari işçilik uygulamasıve uzlaşmd" başlıklı85. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İşverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalısayisının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin 

yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutari; yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü,benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısi, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafindan yapiliır..."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Primlerin ödenmesi" başlıklı 88. maddesinin ondokuzuncu ve yirmiikinci fikrası şöyledir:
"…Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarmın Tahsil Usúlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazhıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer işmahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.
(Ek fikra: 10/9/2014-6552/52 md.) Sigortaliılar ile tüzel kişilerin kasit, kusur, hata veya yanılticı beyanından kaynaklanmaması şartıyla, sigortalılarca ödenen prim ve prime ilişkin borcun noksan tahakkuk ettirildiğinin Kurumca sonradan tespit edilmesi hâlinde tespit edilen fark prime ilişkin borç aslına, tebliğ tarihinden itibaren 89uncu maddenin ikinci fikrasına gõre gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır..."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 5510 sayılı Kanun'un “Kurumca verilecek idarî para cezaları" başlıklı 102. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/60 md.)
…. İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur.Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık MahkemesininKenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportõr-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının fazla çalışma ūcretine ilişkin olarak 10.905,58 TL prim tahakkuk ettirilmesine ilişkin, davalı idare işleminin iptali ile cebri icra tehdidi altında ihtirazi kayıtlı olarak 14/04/2023 tarihinde ödenen 10.905,58 TL'nin õdeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle açılmıştır.

14. Dava dosyasının incelenmesinden; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Tokat Sosyal Güvenlik Îl Müdürlüğü,Erbaa Sosyal Güvenlik Merkezinin Tokat Ídare Mahkemesine hitaben yazdığı ve gönderdiği 17/4/2024 tarih ve ...93490850sayılı yazısında; Bakanlığın İş Teftiş Ankara Grup Başkanlığı İş Başmüfettişi tarafından "Bankacılık Sektöründe ÇalışanlarıÇalışma Koşullarının İyileştirilmesi Programlı Teftişi" kapsamında davalı banka hakkında 24/02/2015 tarihinde rapor düzenlendiğini, bu rapora istinaden davacı bankada 2013/Nisan- 2013/Eylül dönemleri arasında bildirimleri yapılan sigortalılara ait fazla çalışma ücretine ilişkin prime esas kazançlar için belgenin talep edildiğini, bir ay içinde sõz konusu belgelerin tanzim edilerek verilmediğini, bu sebeple 2013/04,05,06,07,08,09. aylara ait aylik prim ve hizmet belgelerinin Merkezce tanzim edilerek işleme alındıği, 3.063,57 sigorta primi ve 14/04/2023 itibariyle gecikme zammı dahil 10.905,58 TL borç tahakkuk ettirildiğinin ifade edildiği tespit edilmiştir,
15. Davacıın adli yargı yerinde verdiği dava dilekçesinde, resen tahakkuk ettirilen 10.905,98 TL idari para cezasının iptalini talep ettiği görülmekte ise de idari yargı yerinde verdiği dilekçede de ifade edildiği gibi dava konusu uyuşmazlığın idarece 5510 sayılı Kanun kapsamında davacı adına resen tahakkuk ettirilen prim borcunun iptali ile ödenen primin iadesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, taraflar arasındaki uyuşmazlık 5510 sayılı Kanun'un 85. maddesinde belirtilen fark 

prim borcunun hesaplanmasına ilişkin olduğundan, uyuşmazlığın çözümünde, anılan Kanun'un 85, ve 101, maddeleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Erbaa 1. Asliye Hukuk (İs Mahkemesi Sifatıyla) Mahkemesinin 07/11/2023 tarih ve E.2023/280, K.2023/558 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erbaa 1. Asliye Hukuk (İs Mahkemesi Sıfatıyla)Mahkemesinin 07/11/2023 tarih ve E.2023/280, K.2023/558 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Uye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO :2024/275KARAR NO : 2024/464KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: İdari yargı yerinde açılan davanın öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : HÖ

Vekili : Av. N. K 
Daval : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M. A 

I, DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline ait Ankara ili, Çankaya ilçesi, . Mevkinde kain .. ada, .. parselde, 2559 metrekare müstakil tapulu arsaya 16/02/2007 tarihinde hiçbir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın, bedeli ödenmeksizin ve müvekkiline hiçbir bilgi verilmeden "35 metre genişliğinde yol yapılarak" filen işgal etmek suretiyle el konulduğunu, yol dışında kalan yerlerin de yine hiçbir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın, bedelini ödemeksizin ve davacıya hiçbir bilgi verilmeksizin, “yeşil alan" yapmak suretiyle fiilen işgal edildiğini, davalı belediyenin 08/01/2009 tarih ve 55 sayılı belediye encümen kararına istinaden yapılan 81025 numaralı parselasyon planı ile müvekkilinin taşınmazına karşılık Ankara Büyükşehir Belediyesinin 29018 ada, 1 parselden 2559/86965 hisse olarak şuyulandırıldığıni, 12/10/2009 tarihinde şuyulandırılmış olarak müvekkili adına resen tapuya tescil edildiğini, filen yok edilen 399/1 parselde oluşan zararın tazmini için Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesinde E.2014/276 (yeni E.2020/293) sayı ile Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Çankaya Belediyesi aleyhine “kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat (bedel) davası" açıldığını, açılan davada Büyükşehir Belediyesi yönünden kabul kararı verildiğini, Çankaya Belediyesi yönünden ise davanın atiye terk edilmesi sebebiyle karar verilmediğini, verilen kararın bozma sonrası kesinleştiğini; davalının usulsüz imar uygulaması ile Mayıs 2014 tarihi itibariyle 2.175.150 TL değere sahip olan taşınmazının imar uygulaması sonucu başka parsele şuyulandırdığını ve tespit edilen değerin yarısı olduğunu, bu nedenle 1.087.575 TL zararın mevcut olduğunu ve bu zarardan Çankaya Belediyesi'nin sorumlu olduğunu ifade ederek, şimdilik 10.000TL bedel farkının haksız el koyma tarihi olan 12/10/2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Uyuşmazlığın anlaşılabilmesi açısından, mevcut dava açılmadan önceki yargılama süreci şõyledir:
3. Davacı vekili, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafindan filen yol yapılmak, Çankaya Belediyesi tarafindan da,usulsüz imar uygulaması yapılması suretiyle Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mevkinde kain 399/1 ada parselde oluşan zararın tazmini için Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde E.2014/276 esas sayılı yargılama dosyası ile Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Çankaya Belediyesi aleyhine “kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat (bedel) davası" açmıştır.
4. Yapılan yargılama sürecinde alınan 11/03/2015 tarihli bilirkişi heyet raporunda; 399/1 ada parsele yol yapılmasıeyleminde ve şuyulandırılan 29018/1 ada parselin (Onaylı imar planı 14 nolu plan notu gereği) sorumluluğunun Ankara Büyükşehir Belediyesinde olduğu değerlendirilmiş; bu değerlendirmeye istinaden “Çankaya Belediyesi yönünden" açılmış olan dava atiye terkedilmiştir.

5. Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan 08/10/2015 tarih ve E.2014/276 K. 2015/436 sayılı kararda “...davalı idarenin işlemisonucu bu şuyulandırmanın yapıldığı, bundan dolayı açılacak tazminata ilişkin davaların idari yargıda tam yargı davasına konu edilmesi gerektiğinden..." bahisle yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş, kararının temyizi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 28/02/2017 tarih ve E.2016/3253, K.2017/7020 sayı ile “Davacıın şuyulandırılmak suretiyle paydaş yapıldığı 29018 ada 1 parsel sayılı taşınmazın da "Kentsel Rekreasyon alanı" olarak kamuya özgülendiği gözetildiğinde, bu parseldeki davacı payına el atıldiğının kabulü gerekir. Bu nedenle işin esasına girilerek hüküm kurulmasıgerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı " gerekçesiyle kararı bozmuştur.

6. Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesinde bozma kararı üzerine yapılan yargılama sürecinde, 05/03/2019 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediyesi aleyhine (Ankara 27 Asliye Hukuk Mahkemesi E.2019/144 sayı ile) 2.125.150 TL ek dava açılmıştır. Bu dava Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/484 sayılı dosyası ile birleştirilerek görülmüştür.
7. Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesi 14/06/2019 tarih, E.2018/484 ve K.2019/295 sayılı kararı ile, asıl dava için 50.000 TL birleșen dava için de 2.125.150 TL olmak üzere toplam 2.175.150 TL kamulaştirmasız el atma bedelinin Ankara Büyükşehir Belediyesinden tahsiline karar vermiştir. Çankaya Belediyesi yönünden, dava atiye terk edildiğinden, hüküm kurulmamiştir.

8. Bu kararın temyizi üzerine, Yargıtay 5 Hukuk Dairesinin 18/02/2020 tarih ve E.2019/12099, K.2020/2630 sayı ile "...dava konusu 399 ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar uygulaması ile gittiği 29018 ada 1 parsele el atıldığının kabulü ile bozma yapilmış olup, . 29018 ada 1 parselin değerlendirme tarihi olan 2014 yilının Mayıs ayinda metrekare birim fiyatının 425TL olarak kabulü ile davaci payı olan 1.087.575 TL ye hükmedilmesi gerekirken dava konusu taşınmazın 399 ada 1 parsel olarak kabulü ile fazlaya hükmedilmesi doğru görülmemiştir..." gerekçesiyle kararı bozmuştur.

9. Bozma ilamı üzerine dosyanın gönderildiği, Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesi 26/01/2021 tarih ve E.2020/293,K.2021/5 sayılı kararı ile Yargıtay bozma kararına uymuş ve neticeten; a-) Toplamda 1.087.575,00 TL nin Ankara Büyükşehir Belediyesinden tahsiline, b-)29018 ada 1 parsel sayılı taşınmazda bulunan 2559/86965 hissenin tapusunun iptali ile Ankara Büyükşehir Belediyesi adına tesciline karar vermiştir.

10. Bu kararın temyizi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 07/12/2021 tarih ve E.2021/4042 ve K.2021/14507 sayı ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/01/2021 tarih, E.2020/293 ve K.2021/5 sayılı kararını onamış; karar düzeltme yoluna gidilmiş, Yargitay 5 Hukuk Dairesi 30/05/2022 tarih ve E.2022/1768, K.2022/9616 sayı ile karar düzeltme istemini reddetmiş ve 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/01/2021 tarih E.2020/293, K.2021/5 sayılı kararı kesinleşmiştir.
11. Bu süreçte Yargıtay değerlendirmeleri ve mahkeme kararları sonucunda; filen el atılan 399/1 ada parsel için Mayıs 2014 tarihi itibariyle tespit edilen 2.175.150 TL zararın, Mayıs 2014 itibariyle 1.087.575 TL kismından Ankara Büyükşehir Belediyesinin sorumlu tutulduğu; Mayıs 2014 tarihi itibariyle 1.087.575 TL bakiye fark zarardan ise hukuka aykırıimar uygulaması (önceden kısıtlı bir kamu parseline şuyulandırma yapılması) nedeniyle Çankaya Belediyesinin sorumlu olduğu gerekçesiyle; bakiye fark zararın tazmini maksadıyla Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde Çankaya Belediyesi yönünden atiye terkedilen dava için; Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde E.2022/283 sayı ile mevcut ek dava açılmıştır.
12. Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/04/2023 tarih ve E.2022/283 K.2023/305 sayıh kararı ile, idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan bu davada idari yargı görevli olduğundan ve yargı yolu caiz olmadığından, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmemiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava, ilçe belediyesinin yapmış olduğu imar uygulaması sonucu uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.


Davacı vekili, müvekkili adına kayıtlı arsaya yol yapılmak suretiyle el konulduğunu, 2o09 yılında yapılan imar uygulaması ile 29018 ada, 1 parsele şuyulandırıldiğını, bu nedenle açılan davada Büyükşehir Belediyesi yõnünden kabul kararı verildiğini, Cankaya Belediyesi vönünden ise atiye terk edilmesi sebebiyle karar verilmediğini, verilen kararın bozma sonrası kesinleştiğini ve davalının usulsüz imar uygulaması ile Mayıs 2014 tarihi itibariyle 2.175.150TL değere sahip olan taşınmazını imar uygulaması sonucu başka parsele şuyulandırdiğını ve tespit edilen değerin yarısı olduğunu bu nedenle 1.087.575 TL zararın mevcut olduğunu ve bu zarardan Çankaya Belediyesi'nin sorumlu olduğunu belirterek şimdilik 10.000 TL bedel farkının haksız el koyma tarihi olan 12/10/2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, işbu davada idari yargının görevli olduğunu, ayrica husumet nedeniyle reddi gerektiğini, daha önce açılan davanın kesinleştiğini belirterek usulden ve ayrica esas bakımından davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Uyuşmazlık, öncelikle dava konusu uyuşmazlığın adli yargıda mı yoksa idari yargıda mı görüleceği noktasındadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Aynı Kanunun 2. maddesinde asliye hukuk mahkemelerinin görevi düzenlenmiştir.
Ankara ili, Çankaya ilçesi, Lodumu Mahallesi, 399 ada, 1 parselin bulunduğu alana ait 1/1000 ölçekli Mevzi Imar Plamnın Ankara Valiliğince onaylandiğı, onaylı imar planına istinaden hazırlanan parselasyon planının ise il idare kurulunca kabul edildiği, düzenleme ortaklık payının %35 olduğu, bu plana göre Lodumu (Beytepe) Tp. 5530sayılı parselin tahsisinden oluşan 2559 metrekare yüzõlçümlü 399 ada, 1 parselin onaylı imar planı ile resmi kurum alanı olarak tanımlandığı, taşınmazın bulunduğu bölgenin Çankaya Belediye Meclisinin 08/12/2004 tarih ve 404sayılı kararı ve Ankara Büyükşelir Belediye Meclisinin 15/03/2005 tarihi ve 685 sayılı kararı ile onaylanan ve askısüresi içerisine yapılan itirazların Çankaya Belediye Meclisinin 05/07/2005 tarih ve 572 sayıl kararı ile reddedilerek onaylanan Beytepe III. Etap Toplu Konut Alanına ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama Imat Planı değişikliği düzenleme sınırı içerisinde kaldıği, onaylı imar planı değişikliğine istinaden hazırlanan Belediye Encümeninin 21/08/2008 tarih ve 1685/35 sayılı kararı ile kabul edilip Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin 25/09/2008 tarih ve 2472 sayılıkararı ile onaylanarakaskı süresi içerisinde yapılan itirazların ise Belediyemiz Encümeninin 08/01/2009 tarih ve 55sayılı kararı ile reddedilerek kesinleşen 81205 nolu parselasyon planı ile yeniden düzenlemeye alındiğı ve parselasyon planının 12/10/2009 tarihinde tapuya tescil edildiği, düzenlemeye alınan 399 ada 1 sayılı parsel mevcutta filen var olan Enerji Nakil Hatlarinın altiında kalmasi, imar kullanımının "Resmi Kurum" olması sebebi ile Beytepe III Etap Toplu Konut Alanı imar planı değişikliği ile bu alanda 35 metre genişliğinde yol ve yeşil alanların oluşturulması sonucu, parselden kesinti yapılmaksizın yine kamu parseli niteliğinde olan Kentsel Rekreasyon Alanıkullanımında alan imarın 29018 ada 1 sayılı parseline tahsis edildiği anlaşılmıştır. 399 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kütüğü kapatılarak tahsis edildiği 29018 ada 1 parsele şuyulandırılmıştır.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014 276 Esas sayılı dosyasında kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili isteminde açılan davanın yapılan yargilaması sonucunda verilen kararın Yargitay 5. Hukuk Dairesince bozulması sonrası aynı mahkemenin 2018/484 Esas sayılı dosyasında yapılan yargilama sonucunda 14/06/2019 tarih ve 2019/295 Karar sayılı karar ile davalı Ankara Büyükşehir Beyediye Başkanlığı yönünden açılan davanın kabulüne karar verilmiş ve bu kararın temyizi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesince metrekare birim fiyatıyönünden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olması sebebiyle hükmün bozulmasına karar verilmiş ve bozma sonrası aynı mahkemenin 2020/293 Esas sayılı dosyasında yapılan yargilama sonucunda 26/01/2021 tarih ve 2021/5Karar sayılı karar ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden açılan davanın kabulüne, davalıÇankaya Belediye Başkanlığı hakkında açılan dava atiye terk edildiğinden karar verilmesine yer olmadığına kararıverilmiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda anılan davasi, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Oysa mahkememizde görülmekte olan bu dava ilçe belediyesinin yapmış olduğu imar uygulaması ile adına kayıtlı olan taşınmazın başka bir parsele şuyulandırılması ve şuyulandırılan parselin değerinin yarı oranında düşük olması sebebiyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Davacı adına kayıtlı 399 ada, I parsel sayılı taşınmazın şuyulandırılması sonucu gittiği 29018 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden verilen karar kesinleşmiştir. Davacının 2.559 metrekare hissesi yönünden verilen bu karar kesinleştiğinden ve sorumlu idare Ankara Büyükşehir Belediyesi olarak kabul edildiğinden aynı taşınmaz ile ilgili aynı hukuki sebebe dayalı bir dava mevcut olmadiği kabul edilmiştir.
Davalı Çankaya Belediyesine karşı açılandavada husumetin dayanağını oluşturan hususlar idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Davalınn sorumluluğunun kaynağı idarenin her türlü işlem ve eyleminden kaynaklanan kamu hukuku ilkeleri doğrultusundaoluşmuş idare hukukuna õzgü sorumluluk türüdür. İdarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada hizmet kusuru kavramı ile anlatılmaktadır. Hizmetkusuru genel olarak doktrinde idarenin ifa ile mükellef olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenmesinde veya teşkilatında bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde birtakım aksaklık, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çikması şeklinde tanimlanmaktadır.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, dolayısıyla olayda hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulumup bulunmadığının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargıdavası kapsamında idari yargı yerlerince yapılması ve idarenin gõrevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü siradaki eyleminden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Davalıya atfedilen ve sorumluluğun dayanaği olarak gösterilen hususlar adli yargının görev alanında olan bir 

uyuşmazlıktan kaynaklanmamıştır. Davalı kamu kuruluşunun kendi görev alanındaki kamu hizmetinin, idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürütüleceğinden anılan kuruluşun idari işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların da Anayasa'nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İYUK'nun 2. maddesine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinde dava şartları düzenlenmiş, yargı yolunun caiz olması dava şarti olarak sayilmiştir.

Aynı Kanunun dava şartlarinin incelenmesini düzenleyen 115. maddesi ile, "Mahkeme, dava şartlarinın mevcut olup olmadığıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler" hükmü getirilmiştir.

Dava konusu somut olayda, 2o09 yılında ilçe belediyesince yapilan imar uygulaması ile davacı adına kayıh taşınmazın şuyulandırıldığı parselin değerinin daha düşük olması sebebiyle bu davanın açıldıği, davalı belediyenin görevi kapsamında yapmış olduğu imar uygulaması ve parselasyon ile daha değersiz bir yerden şuyulandırma yapılmasının ilçe belediyesinin görevi kapsamında bir idari işlem olduğu, kamulaştırmasiz el atma olgusuna dayalıbir dava mevcut olmadığı, davacının talebinin dayanağı ve gerekçesinin adli yargının görev alanında bulunmadığı,idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan bu davada idari yargının görevli olduğu anlaşılmakla yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle:
1)Yargı yolu caiz olmadiğından davanın usulden REDDİNE …."
13. Davacı vekili bu kez, aynı hukuki sebebe dayalı olarak 12.795,000 TL bedelin davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
14. Ankara 24. İdare Mahkemesi 25/04/2023 tarih ve E.2023/805 ,K.2023/816 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle, görevsizlik kararı vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dilekçesinin incelenmesinden; Ankara Ili, Çankaya İlçesi, Lodumu Mevkii'nde kain, davacının maliki olduğu 399 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bir kısmına fiilen 35 metre genişliğinde yolyapılmak ve yol dışında kalan kısmına da yeşil alan yapılmak suretiyle kamulaştırmasız el konulduğundan bahisle fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla şimdilik 12.795.000,00-TL taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, usul hükümlerinin derhal uygulanması gerektiği ilkesi ve görev kurallarının kamu düzeninden olduğu gözetildiğinde, uygulama imar planında umumi hizmetlere ve resmi kurum alanlarına ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufun hukuken kısıtlandığından bahisle taşınmaz bedeline karşılık olarak tazminat istemiyle açılan davalarda, 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesine; "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davaların adli yargıda görüleceği" şeklindeki kuralı getiren 7421 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra adli yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanumu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine..."
15. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 24. İdare Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
16. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıkhı 158. maddesi şöyledir 
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idariyargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir. Uyuşmazlık Maħkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yapar.
Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararıesas alınır."
17. 2247 sayılı Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
18. 2247sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir;

“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."
19.2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açisından inceler; yöntemine uymayanveya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dosyanın incelenmesinden davacıya ait Ankara ili, Çankaya ilçesi, Lodumlu Mevkiinde kain .. ada, ... parselde bulunan taşınmaza kamulaştırmasiz el konulması (fiilen yol yapılmak ve usulsüz imar uygulaması ile) yok edilmesi sonucu uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini istemiyle adli yargı yerinde açılan davada, Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verildiği, 06/06/2024 tarihinde kararın kesinleşip kesinleşmediğinin Mahkemesinden sorulması üzerine,Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilen 12/06/2024 tarihli cevabi yazıda, kararın kesinleşmediğinin belirtildiği görülmüş,Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararının kesinleşmediği teyit edilmiştir. Davacı vekilinin,adli yargıda verilen görevsizlik kararı üzerine aynı istemle idari yargı yerinde dava açtığı ve ardından idari yargı yerince verilen ve kesinleşen görevsizlik kararı ve davacı vekilinin istemi üzerine 2247 sayılı Kanun'un 14, maddesi kapsamında ilgi dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

22. Başvurunun incelenebilmesi için 2247 sayılı Kanun'un 14, maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.

23. Mevzuat kismında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesince Kanun'un 14. maddesi kapsamında bir görev uyuşmazlığının incelenebilmesi için, adli ve idari yargı yerleri tarafindan konusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.

24. Davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurabilmesi için, adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmis veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerektiği açıktır. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğu halde bu kararın kesinleşmediği, böylece ortada kanunda öngörülen biçimde, idari yargı yerinde açılan davanın öncesinde, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığıgörülmektedir.

25. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurulduğunda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan davacı vekilinin başvurusunun reddi gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca BAŞVURUNUN REDDİNE,
04/1 1/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan: Ridvan GÜLEÇ
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TA$

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/277KARARNO : 2024/378KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Davacının 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Belediyede sürekli işçi kadrosundagörev yapmakta iken, iş akdinin feshine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Z.C.C 

Vekili : Av. M. R.G 

Davalilar : 1-Akçakiraz Belediyesi Personel Hizmetleri Ltd.Ști 
2-Akçakiraz Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin Akçakiraz Belediyesi Personel Hizmetleri Limited Şirketinde 696 KHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda görev yaptığını, davalı şirket tarafından (47 kodu-işçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlediği gerekçesiyle) 01/08/2022 tarih ve 77343674-10.99838 sayılı işlem ile işakdinin feshedildiğini, iş akdinin feshinin haklı gerekçeye dayanmadığını ileri sürerek, iş aktinin feshinin geçersizliğine müvekkilinin eski işine iadesine ve işe iade kararı kesinleşinceye kadar geçecek süre için işe iade ve işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ve diğer hakların ödenmesi gerektiğinin tespiti istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A.Adli Yargıda 
2. Elazığ 1. İs Mahkemesi 03/04/2023 tarih ve E.2022/642, K.2023/232 sayılı kararı ile, kadroya alma işleminin idari bir işlem olduğu, davalı kurum tarafindan davacı kadroya alındıktan sonra, sartları taşımadığı gerekçesiyle, kadroya alma işleminin iptali ile işten çıkışının yapıldığı, davacının işe iade talebinin, davalı kurumun kadroya alma işleminin iptaline ilişkin işlemin iptal edilerek davacının yeninden kadroya alınması talebi niteliğinde olduğu, 4857 sayılı Iş Kanun'un öngördüğü şekilde bir fesih işlemi olmadığı, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine dair karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 14/09/2023 tarih ve E.2023/1168, K.2023/1050 sayılı kararıile, davacı tarafça arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği, buna göre kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 7036 sayılıKanun'un 11. maddesi ile değişik 4857 sayılı İş Kanununun 20. maddesi gereğince iki haftalık süre içerisinde davacı tarafindan asıl ve alt işverene karşı birlikte yeniden arabulucuya başvurmak suretiyle yeniden dava açılabileceği gerekçesiyle, HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili, taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmesinin olumsuz neticelenmesi üzerine, aynı istemle yeniden dava açmıştır.

5. Elazığ 1. İş Mahkemesi 25/03/2024 tarih ve E.2023/820, K.2024/221 sayıh kararı ile, kadroya alma işleminin idari bir işlem olduğu, davalı kurum tarafından davacı kadroya alındıktan sonra, şartları taşımadığı gerekçesiyle kadroya alma işleminin iptali ile işten çıkışının yapıldığı, davacının işe iade talebinin, davalı kurumun kadroya alma işleminin iptaline ilişkin işlemin iptal edilerek davacının yeninden kadroya alınması talebi niteliğinde olduğu, 4857 sayılı Iş Kanunu'nun öngördüğüşekilde bir fesih işlemi olmadığı, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-b ve 115/2maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava, davah şirkette çalışırken Devlet Memurları Kanunu gereğince şartları taşımadığından bahisle başka bir neden gösterilmeksizin işine son verildiğini belirten davacının işe iadesi istemiyle açılmıştır 
696 Sayilı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye geçici 23., 24. ve 25. madde hükümleri eklenmiştir. 696 sayıhı Olağanüstü Hal Kapsamında Baziı Düzenlemeler YapılmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi hükmü ile 1 Ocak 2018 tarih ve 30288 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan tebliğ incelendiğinde; uyuşmazlığa konu olayda davacının, 696 sayılı KHK ile taşeron işçilerin kamudasürekli işçi kadrosunda istihdam edilmeleri kapsamındaidarenin tek yanlı olarak ve kamu gücüne dayanarak belirlediği şartlar çerçevesinde 05.04.2018 tarihi itibari ile çalışmaya başlamış olması ve davalı kurumun statüsü

birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazhığa konu olan davada davalının, olağanüstü hal kapsamındaki 696 sayılı KHK ile kamuda sürekli isci kadrosuna geçirilmesine ilişkin işlemin ve bu işlemi ortadan kaldıran fesih işleminin, idari nitelikte olduğu değerlendirildiğinden davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevlidir.
Bu durumda, kadroya alma işlemi idari bir işlem olup, uyuşmazlığın kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdasi, iptali ve kullanlmasına dair esas ve usulleri düzenleyen mevzuattan doğduğu, idare hukuku esaslarına görekadro kullanımına ilişkin olarak tesis edilen işlemin, kamu görevlileri mevzuatından kaynaklanan bir uyuşmazlık olarak değerlendirilmesi gerektiği açıktır (Uyuşmazlık Mahkemesinin28.01.2019 tarih ve 2018/778 Esas,2019/44 Karar sayıli, 18.04.2022 tarih 2022/196 Esas ve 2022/217 Karar sayılı kararı, yine aynı doğrultuda Ankara BAM 6. HD. benzer içerikli idari yargının görevli olduğuna dair kararları üzerine idare mahkemesi tarafindan çıkarılan görev uyuşmazlığında idari yargının görevli olduğuna karar verilmiştir. (Uyuşmazlık Mahkemesi 14/12/2020 tarihli ve 2020/685 E-2020/722 K. sayıli, 26/10/2020 tarihli ve 2020/477 E-2020/615 K sayılı içtihatlari)/

Somut uyuşmazlıkta; kadroya alma işlemi idari bir işlem olup, davalı kurum tarafindan davacı kadroya alındıktan sonra, şartları taşımadığı gerekçesiyle kadroya alma işleminin iptali ile işten çıkışının yapıldığı, davacımın işe iade talebinin, davalı kurumun kadroya alma işleminin iptaline ilişkin işlemin iptal edilerek davacinın yeninden kadroya alınması talebi niteliğinde olduğu, davalı kurum tarafindan 4857 sayılı İş Kanunun öngördüğü şekilde bir fesih işlemi olmadığından, bu hukuki olguya göre uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup, dava dilekçesinin yargıyolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine dair karar verilmiştir..."
6. Davacı vekili bu kez, 01/08/2022 tarih ve 77343674-10.99838 sayılı iş akdinin feshi işleminin iptaline,müvekkilinin eski işine iadesine ve işe iade kararı kesinleşinceye kadar geçecek süre için işe iade ve işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ve diğer hakların ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştir.

B. İdari Yargıda 
7. Elaziğ 1. İdare Mahkemesi 09/05/2023 tarih ve E.2024/551 sayılı kararı ile, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava, 696 sayılı KHK kapsamında belirsiz süreli hizmet akdi ile işçi olarak çalışan davacının, 4857 sayılıKanun'un 25/2. maddesi gereğince iş akdinin feshedildiğinden bahisle feshin iptali ve işe iadesi ve yoksun kaldığıözlük ve parasal haklarının tazmini talebiyle açılmıştır.

657 sayılı Kanun'da düzenlenen memur ve sözleşmeli personel istihdamı şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukukudışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.
Bu duruma gõre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki Iş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalıolarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının iş sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir õzel hukuk işlemi olduğu açıktır.
Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazliklariın da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

Belirtilen tüm bu hususlara göre; Iş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanumu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle Iş Mahkemelerinin görevli kılınmış olmasi, 7306 sayılı Iş Mahkemeleri Kamunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, işilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargıyeri gõrevli bulunmaktadır.

Nitekim; Uyuşmazlik Mahkemesi'nin 08/01/2024 tarih ve E.2023/560, K.2024/3 sayıli, 19/06/2023 tarih ve E.2022/265, K.2023/487 sayıli, 16/10/2023 tarih ve E.2023/448, K.2023/650 sayılı kararları da bu yöndedir.…."
8. Elazığ 1. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın "1. Genel ilkeler" başlıklı 128. maddesi şöyledir 
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle 

yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, malî ve sosyai haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademeyöneticilerinin yetiştirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir."
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Istihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İşçiler:
(Değișik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yanginıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına gõre geçici is pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz."
11. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakalmaksızın uygulanır.

İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakalmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
12. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacıyla maddîolan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
13. 4857 sayılı Kanun'un "İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı"başlıklı 25. maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
"Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri 
f) Ișçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
İşçi feshin yukaridaki bentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir."
14. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375sayılı KHK'nın geçici 23. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/127 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/118 md.)
5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç)ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanuna ekdi (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandıği, yatirım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden,anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırilmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibariyla çalıştirılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaraliı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
15. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" Îș mahkemeleri;

a) 5953 sayıhı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihlive 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kismının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazhıklarına,
b) Îdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatindan kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
18. Dava, davacının 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Akçakiraz Belediyesinde sürekli işçi kadrosunda görev yapmakta iken, iş akdinin feshine ilişkin 01/08/2022 tarih ve 77343674-10.99-838 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

19. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

20. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 01/11/2017 tarihinden itibaren davalı belediye bünyesinde görev yapmakta iken 01/04/2018 tarihinde 375 sayılı KHK'nin geçici 23. ve 24, maddelerine istinaden davalı Belediyenin Personel Hizmetleri Limited Şirketine sürekli işçi kadrosuna geçirildiği; bilahare davalı belediye tarafından, çalışan personelin adli sicil kaydının talep edilmesi üzerine, davacı tarafindan Elaziğ 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 15/03/2022 tarih ve E.2020/398,K.2022/390 sayılı kararının sunulduğu, idarece bu kararın tetkikinden davacı hakkında mahkumiyet kararının olduğunun anlaşılması üzerine, Başkanlığın 01/08/2022 tarih ve 77343674-10.99-838 sayılı işlemi ile "..ilgili personelimizin 375 sayıl kanun hükmünde kararnamenin geçici 23 ve geçici 24. maddesinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar Yönetmeliğinde yer alan 'Hak sahipliği açısından kapsamın belirlenmesi' başlıklı 5. maddenin 2. fikrasının (a) bendinde yer alan (14/07/1695 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurlari Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1). (2), (3), (4). (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şatları taşımak şartlarından 5 numaralı alt bentde yer alan şartı kaybettiği görülmüştür.." gerekçesi ile (47kod-işçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi) davacının iş akdinin feshedildiği; davacı vekili tarafindan, iş akdinin feshinin haklı gerekçeye dayanmadığı ileri sürülerek, iş aktinin feshinin geçersizliğine, müvekkilinin eski işine iadesine ve işe iade kararı kesinleşinceye kadar geçecek süre için işe iade ve işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti ve diğer hakların ödenmesi istemiyle, bakılmakta olan davaların açıldığıanlaşılmaktadır.

21. Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalıolarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından yine davacının 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında davalı Belediye Başkanlığı bünyesine 01/04/2018 tarihinde sürekli işçi kadrosuna geçişi yapıldıktan sonra, 15/03/2022 tarihli mahkumiyet kararına istinaden, davacı işçinin atanma şartını kaybettiği gerekçesiyle iş aktinin feshi cihetine gidildiğinden, dava konusu işlemin, davalının yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

22. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personel hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kilınması sonucunu doğurur.


23. Belirtilen tüm bu hususlara göre, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlū hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde işmahkemelerinin görevli kılınmış olması, 7306 sayılı Iş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İs Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuki uyuşmazlıklara iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan iş bu davanın da görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile.Elazığ 1. İs Mahkemesinin 25/03/2024 tarih ve E.2023/820, K.2024/221 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A, Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Elazığ 1. İş Mahkemesinin 25/03/2024 tarih ve E.2023/820, K.2024/221 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/278KARAR NO : 2024/304KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: İcra ve iflas dairesi görevlilerinin kusuru nedeniyle zarara uğratıldığından bahisle, idare aleyhine açılan tazminat davasının, 2004 sayılı İcra Îflas Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERÍNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar : 1- H.i.Ş

2- ... Enerji Üretim San. ve Tic. A.Ş.

3-... Televizyon Radyo Yayıncılık San.ve Tic. A.Ş
Davali : A.G , $.B ve Z.Y 'in fiilinden dolayı
Adalet Bakanlığı

Vekili : Av. O. Y 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılardan H.Í.Ş tarafından, borçlu olup icra takibi yapılacak dava dışı .. Elektrik Endüstri San. ve Tic. A.Ş.'nin adresinin 4. kat olmasına ve bu şirketin 2016 yılı başında Almanya-Hamburg merkezinde faaliyet gösteren bir yabancı şirkete satılıp tüm adreslerinin kapatılmasına rağmen, bu şirket ile herhangi bir bağlantısı olmayan ve icra görevlileri tarafından haciz yapılmak üzere davacılara ait büroların olduğu 3. kata izin alınmadan polis memuru davet edilmeden dış kapı kırılmak suretiyle girildiğini, çelik kasaların kırıldığını ve silahının çelik kasadan alındığını; başkasına ait adreste haksız ve hukuksuz icra işlemi başlatan kişiler hakkında işlem yapılması gerektiğini ileri sürerek, fazlaya dair talep hakkı saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000TL maddi ve 10.000 TL manevi zararın, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tazmini için icra dairesinde görevli A.G , $.B ve Z.Y 'in filinden dolayı Adalet Bakanlığı ile avukat, polis ve bir kısım gerçek kişi olduğunu belirttiği davalılar aleyhine adli yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/11/2022 tarih ve E.2021/31 sayılı duruşmada, Kocaeli icra dairesinde görevli personellerin eylemlerinden dolayı Adalet Bakanlığı aleyhine açılan tazminat davasının tefriki ile ayrı bir esasa kayıt edilmesine karar vermiştir.

3. Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/06/2023 tarih ve E.2022/352, K.2023/186 sayılı kararı ile, idarenin almış olduğu bir karar sonucu zarar gördüğünü ileri sürenin idari yargı yerinde dava açması gerektiği gerekçesiyle, davanın 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir;
"...Mahkememizce, 6100 sayılı Yasa hükmü çerçevesinde usüli işlemlerin tamamlanmasına karar verilmiş olup mahkememiz dava dosyasınin incelenmesinde davacı tarafin, mevcut talebini idarenin almış olduğu karara dayandırdıği, bu durumda idarenin almış olduğu bir karar sonucu zarar görenin idari yargıda dava açmasının gerektiği bu nedenle davanın HMK.nun 114/b maddesi gereğince yargı yolu nedeni ile usulden reddi ile HMK.nun 114/h maddesi gereğincede açılan davada usul hukuku yönünden hukuki biryarar bulunmadığından HMK.nun 115/2maddesi gereğince dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.…."
4. Davacı H.i.Ş tarafından, bu kez aynı sebeplere dayanmak suretiyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla,șimdilik 10.000 TL tazminatın 14/01/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak tarafina ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
5. Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi 21/02/2024 tarih ve E.2023/1834 sayıh kararı ile, Ícra ve Íflas Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin olarak, icra dairesi görevlilerinin işlemlerinden doğduğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"..Uyuşmazlık konusu olayda; davacı tarafidan, icra dairesi görevlilerinin kusuruna dayanılarak zarara uğratiıldığından bahisle tazminat talep edilmiştir.

Hal böyle iken; Icra ve Iflas Kamunu'nun uygulanmasına ilişkin olarak icra dairesi görevlilerinin işlemlerinden doğduğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın anılan Yasa hükmü uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda; dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Icra ve İflas Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin olarak icra dairesi görevlilerinin işlemlerinden doğduğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın anılan Yasa hükmü uyarınca görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiş olup, Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.06.2023 tarih ve E.2022/352, K.2023/186 sayilt dosyasında verilen ve tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine kesinleşen görevsizlik kararı da dikkate alındığında,olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için yukarıda anılan amir hüküm uyarınca dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

Nitekim; benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan verilen 24.09.2018 tarih ve E:2018/556,K:2018/556 sayılı kararın da bu yönde olduğu görülmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Îcra Daireleri" başlıklı 1. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur.
Her icra dairesinde Adalet Bakanlığı tarafindan atanacak biricra müdürü, yeteri kadar icra müdür yardımcısi,icra katibi ile adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları tarafindan görevlendirilecek mübaşir ve hizmetli bulunur.

(Ek üçüncü fikra:24/11/2021-7343/1 md.) Is yoğunluğunun veya personel sayisının fazla olduğu icra dairelerinde dairenin düzenli, uyumlu ve verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığıtarafindan icra müdür ve müdür yardımcıları arasından, icra müdürünün yetkilerini haiz bir icra başmüdürügörevlendirilebilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, yönetmelikle düzenlenir.
7. 2004 sayılı Kanun'un "Sorumluluk"başlıklı 5. maddesi şöyledir 

"(Değisik: 6/6/1985-3222/1 md.)
İcra ve Iflas Dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davalari, ancak idare aleyhine açılabilir.Devletin, zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı sakhdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakalır"
8. 2004 sayılı Kanun'un "Haciz yapan memurun yetkisi" başlıklı 80. maddesi şõyledir:
"(Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)
İcra memuru haczi kendi yapabileceği gibi yardımcı veya katiplerinden birinede yaptırabilir.
Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haciz,giyabında yapılır.

Talep vukuunda borçlu kilili yerleri ve dolapları açmağa vesair eşyayı göstermeğe mecburdur. Bu yerler icabında zorla açtirılır.

(Değişik: 18/2/1965-538/45 md.) Haczi yapan memur, borçlunun üzerinde para, kiymetli evrak, altın veya gümüş veya diğer kıymetli şeyleri sakladığını anlar ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa, borçlunun şahsına karşıkuvvet istimal edilebilir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B.Esasın Incelenmesi 
10. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
1 1. Dava, icra ve iflas dairesi görevlilerinin kusuru nedeniyle zarara uğratıldığından bahisle, idare aleyhine açılan tazminat talebine ilişkindir.

12, İcra ve iflas hukuku, icra ve iflas takiplerinin usul hukuku niteliğindedir. Bu hukuk dalının amacı, bir yandan takip alacaklısının alacağına kavuşması için borçlu veya üçüncü kişilerin çıkarabilecekleri zorlukları ortadan kaldırmak, diğer yandan kötüniyetli takiplere karşı takip borçlusunun kendisini korumasını sağlayacak hukuki çareler bulmak, bu arada takipten etkilenen üçüncü kişilerin menfaatlerini korumaktır. İcra iflas hukukunun en önemli kaynağı İcra ve İflas Kanunu olup, bu Kanun icra ve iflas takibinden, tahsile kadar uygulanması gereken usul hükümlerini düzenlemektedir.

13. Dava dosyasının incelenmesinden; Kocaeli İcra Müdürlüğü'nün 2020/23425 Esas sayılı dosyasında dava dışıborçlu .. Elektrik Endüstri San.ve Tic.A.Ş. aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, alacaklı vekilince borçlunun adresinde fiili haciz yapılması talebinde bulunulması üzerine, icra ve iflas görevlilerince alacaklı tarafindan belirtilen adrese hacze gidildiği,adreste haciz işlemi yapıldığı; davacılardan H.İ.Ş tarafindan, borçlu olup icra yapılacak şirketin adresinin 4. kat olmasına ve bu şirketin 2016 yılında yurtdışında faaliyet gösteren bir yabancı şirkete satılıp tüm adreslerinin kapatılmasına rağmen, bu şirket ile herhangi bir bağlantısı olmayan ve icra görevlileri tarafindan haciz yapılmak üzere davacılara ait büroların olduğu 3. kata izin alınmadan, polis memuru davet edilmeden, dış kapı kırılmak suretiyle girildiği, çelik kasaların kırıldığı ve silahının çelik kasadan alındığı; başkasına ait adreste haksız ve hukuksuz icra işlemi başlatan kişiler hakkında işlem yapılması gerektiği ileri sürülerek 10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi zararın tazmini için icra dairesinde görevli personel bakımından Adalet Bakanlığı ve icra işlemine dahil olan bir kısım davalılar aleyhine Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı; mezkûr mahkemece 02/11/2022 tarih ve E.2021/31 sayılı duruşmada, Kocaeli icra dairesinde görevli personellerin eylemlerinden dolayı Adalet Bakanlığı aleyhine açılan tazminat davasının tefriki ile ayrı bir esasa kayıt edilmesine karar verildiği ve iş bu davada yargılamanın Adalet Bakanlığı aleyhine yapıldığı anlaşılmıştır.

14. Belirtilen tüm bu hususlara gõre, Ícra İflas Kanunu'nun 5. maddesinde icra ve iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davalarının idare aleyhine açılabileceği ve idarenin kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı olduğu düzenlenmiştir. Olayda davacılardan H.İ.Ş tarafindan, icra ve iflas dairesi görevlilerin kusuru nedeniyle zarara uğratıldığından bahisle tazminat talep edildiğinden ve uyuşmazlığın 2004 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı anlaşıldığından,anılan Kanun'un amir hükmü uyarınca iş bu davanın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile 

Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/06/2023 tarih ve E,2022/352, K.2023/186 sayılı görevsizlik kararımın kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kocaeli 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/06/2023 tarih ve E.2022/352, K.2023/186 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/07/2024 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/279KARAR NO : 2024/317KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Adana Valiliği il Sağlık Müdürlüğüne bağlı işyerinde sürekli işçi statüsünde çalışmakta olan dava dışı üçüncü kişi işçi hakkında ihraç cezası uygulanmamasına dair kararın iptali talebiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.A 

Vekili : Av. B.K 

Davah : Adana Valiliği İl Sağlık Müdürlüği 
Vekili : Av. Ö. Ö


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurum bünyesindeki Pozantı 80. Yil Devlet Hastanesinin İdari ve Mali İşler Müdürü olduğunu, 24/05/2022 tarihinde öğle saatlerinde 696 sayılı kararnameyle belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalayarak daimi işçi olarak görev yapan D.Ç' a göreviyle alakalı ulaşmak istediğini, hastane içerisinde anons ettirdiğini, ancak kendisine ulaşamadığını, hastanenin güvenlik personeli Y.E tarafindan, kişiye ulaşıldığını ve müvekkilinin odasına davet ettiğini, bunun üzerine müvekkilinin çalışma odasına gelen D.Ç'un bir anda gergin ve agresif bir tavırla bağırmaya ve etraftaki şeyleri firlatmaya başladığını, bu süreç zarfında ise, müvekkiline hitaben tehdit ve hakaret içerir sözlerine devam ettiğini, müvekkilinin konumu itibariyle D.Ç' un amiri konumunda olduğunu, başlatılan disiplin soruşturması neticesinde ise soruşturma evraklarında açıkça müvekkilinin amir konumda olduğu belirtilmesine rağmen D.Ç hakkında "amirine tehdit veya fiili saldırıda bulunmak"hükmünden işten çıkarma cezası verilmesi gerekirken, "iş arkadaşlarına saldırı veya tehditte bulunmak" hükmüne aykırılıktan beş (5) yevmiye kesme cezası verildiğini, söz konusu disiplin cezasına karşı müvekkili tarafindan önce Adana İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz edildiğini, dilekçesine bir cevap verilmemesi üzerine de Adana Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğüne karşıitiraz başvurusu yapıldığını, ancak bu zamana kadar müvekkilinin dilekçesine karşı bir cevap verilmediğini, ilgili soruşturma evrakı davalı idareden temin edildiğinde D.Ç'un eylemleri iş arkadaşına karşı değil amirine karşı gerçekleştirilmiş eylemler olduğunun görüleceğini, dolayısıyla şahıs hakkında yanlış madde uygulanarak disiplin cezası verilmesinin hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, olayda müşteki konumunda bulunan müvekkilinin işbu davayı açmada hukuki yararı bulunduğunu, Yüksek Mahkeme içtihatlarında müştekinin veya mağdurun, disiplin kararlarına karşı itirazda bulunma ve dava açma hakkınıkullanabilmesinin disiplin cezası yönünden meşru, şahsi ve güncel bir menfaatinin bulunması gerektiğinin belirtildiğini, D.Ç'un eyleminin doğrudan müvekkilinin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğundan müvekkilinin ihlal edilen bir menfaati olduğunu, dava açma hakkına sahip olduğunu ileri sürerek, açıklanan ve mahkemece de re'sen gözetilecek sebeplerle haklıdavanın kabulü ile, davalı kurumun daimi işçisi D.Ç hakkında verilen "696 sayılı kararnameyle sürekli işçilerin imzalamışolduğu belirsiz sûreli iş sözleşmesinin EK-1 ceza cetvelinin 15. maddesinde düzenlenen -iş arkadaşlarına saldırı veya tehditte 

bulunmak- hükmüne aykırılıktan Beş(5) yevmiye kesme cezasmın-" iptali ile D.Ç hakkında EK-1 ceza cetvelinin 14. maddesinde düzenlenen "amirine tehdit veya fiili saldırıda bulunmak" hükmüne aykırılıktan işten çıkarma cezasının verilmesine karar verilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Pozantı Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) 08/11/2023 tarih ve E.2023/50, K.2023/169 sayıl kararı ile, görevli yargı yolunun idari yargı yolu olduğu anlaşılmakla, 6100 sayılı HMK'nın 114/b, 115/2 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Davacı dava dilekçesi ile müvekkilinin Pozantı 80. Yıl Devlet Hastanesi'nin Idari ve Mali Işler müdürüolduğunu, yine hastanede işçi kadrosunda bulunan D.Ç'un kendisine yönelik kişilik haklarına saldırı niteliğinde davranışlar sergilediğini bunun üzerine D.Ç hakkında "iş arkadaşlarına saldırı veya tehditte bulunmak" hükmüne aykırılıktan ceza verildiğini verilen bu cezanın usule uygun olmadiğından kaldırılarak "amirine tehdit veya fiili saldırıda bulunmak" hükmünden disiplin cezası verilmesini talep etmiş ise de; Davalı kurumun idare olması dava konusunun disiplin cezasına itiraz niteliğinde bulunmasi, davalı vekilinin yargı yolu itirazinın bulunması gibi hususlar dikkate alınarak, bu davanın İYUK kapsamında bir iptal davasının konusu olabileceği kanaatine varılarak davacının davasının görevli yargı yolunun idari yargı yolu olduğu ve 6100 Sayılı HMK'nın 114/b, 115/2 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerekmiştir .…."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Adana 2. İdare Mahkemesi 26/04/2024 tarih ve E.2024/501 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı görevli olduğundan, görevli yargı merciinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Pozantı Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, anılan Mahkemenin E.2023/50 sayılı dava dosyası ile birlikte işbu dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, uyuşmazlığın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar verilmesine kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Bu düzenlemelere göre, davalı idare ile dava konusu disiplin cezasının muhattabı isçi arasındaki hukuki ilişkinin, İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulduğu, söz konusu çalışanın eylemine karşılık,dava konusu işlemlerin, idarenin yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu,dava komusunun, işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olduğu, Iş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasındaki iş akdinden doğan her türlü hukuki uyuşmazlıkların çözümünde İs Mahkemelerinin görevli kılınmış olduğu, aksine bir düşüncenin, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle,statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tasarrufunun, idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunanuyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğuracağından, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Adana ili Pozantı 80. Yıl Devlet Hastanesinde Idari ve Mali İșler müdürü olan davacı tarafindan,anılan hastanede daimi işçi olan D.Ç hakkında verilen "beş (5) yevmiye kesme" cezasının iptali istemiyle açılan ve idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir..."
5. Adana 2. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Genel İlkeler" başlıklı 128. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

.…"
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Istihdam Şekilleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İşçiler:

(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.)(A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgilí mevzuatına göre geçici iș pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

8. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafindan çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortali sayılırlar."
9. 506 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkları Çözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."
10. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başlıklı 3.maddesinin ilgili kısmı
"Bu Kanumun uygulanmasında;
6) Sigortalı: Kisa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim õdenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,
::
ifade eder.
11


11. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
12. 4857 sayılı Îş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.

İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
13. 7036 sayılı Iş Mahkemeleri Kanunu'nun "Iş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkanda Kanun hükümlerine göre belirlenir.

(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır. Ihtisaslaşmanın sağlanması amaciyla, gelen işlerin yoğunluğuve niteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafindan belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete'de yayıimlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.

(3) Iș mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara gõre bakılır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."
15. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihlive 4857 sayılı IşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde 
şöyledir:

düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi isçiler ile işveren veva işveren vekilleri arasında, is ilişkisi nedeniyl sözleşmeden veya kamundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Ídari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
16. 7036 sayılı Kanun'un "Geçiş Hükümlerl" başhklı geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş is mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar, açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.

(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargitayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.

(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafindan görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafindan bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tahidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇÍFTÇÍ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, Adana ili, Pozantı 80. Yil Devlet Hastanesinde Idari ve Mali İşler müdürü olan davacı tarafindan, anılan hastanede daimi işçi olan D.Ç hakkında verilen "beş (5) yevmiye kesme" cezasının iptali ve kendisine işten çıkarma cezasıverilmesi istemiyle açılmıştir.

20. Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idare ile cezalandırılan işçi arasındaki hukuki ilişkinin, İs Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulduğu, işçinin eylemine karşılık, dava konusu beş (5) yevmiye kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin, idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu anlaşılmıştır.

21, Buna göre, dava konusunun, işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olduğu, İş Kanunu'na gõre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasındaki iş akdinden doğan her türlü hukuki uyuşmazlıkların çözümünde İşMahkemelerinin görevli kılınmış olduğu, aksine bir düşüncenin, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statühukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tasarrufunun, idari işlem niteliğinde görülerek, õzel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğuracağından, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak; Adana 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Pozantı Asliye Hukuk Mahkemesinin (Is Mahkemesi sifatıyla) 08/11/2023 tarih ve E.2023/50, K.2023/169 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. Adana 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Pozantı Asliye Hukuk Mahkemesinin (İs Mahkemesi sıfatıyla) 08/11/2023 tarih ve E.2023/50, K.2023/169 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA 
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/283KARAR NO : 2024/516KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: Gerçek kişiye karşı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazım iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. O. S 

Davali : G.E 

Vekili : Av. Ö.P.Ç


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili alacaklı Kurumun davalı borçlu hakkında Ankara 8. İcra Müdürlüğünün (kapatılan)E.2010/4770 sayılı dosyasında icra takibi yaptığıni, davalının bu takibe 01/04/2010 tarihinde itiraz ettiğini ve takibin durdurulduğunu, durdurmanın alacaklı Kuruma tebliğ ya da tefhim edilmediğini, davalı borçlu vekilinin õdeme emrinin iptali amacıyla Ankara 14. İcra Hukuk Mahkemesinde şikayette bulunduğunu, icra dosyasının dava dosyasının içine dahil edildiğini,dosyanın Yargitaya gönderilmesi nedeniyle icra dosyası ayrıntılı olarak tetkik edilemediğinden, takibin durdurulduğunu 28/11/2011 tarihinde öğrenilebildiğini, Ankara 14. Ícra Hukuk Mahkemesinin 05/04/2011 tarih ve E.2010/439, K.2011/478 sayılıkararı ile șikayetin reddedildiğini, kararın Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin E.2011/14600, K.2012/1555 sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiğini, dosyada yapılan iki bilirkişi incelemesine rağmen davalı borçlunun itirazında ısrar ettiğini belirterek; takibi oyalayarak kötü niyetle borcunu ödemeyen davalı borçlu hakkında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi gereğince itirazın iptali ile birlikte davalı borçlunun %40'tan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum olması istemiyle gerçek kişi G.E'a karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 4. İş Mahkemesi 24/12/2014 tarih ve E.2012/511, K.2014/187 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne,Ankara 8. Ícra Müdürlüğünün 2010/4770 sayılı takip dosyasına davalı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile takibin 24.800,65 TL asıl alacak, 7.098,63 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 31.899,28 TL üzerindendevamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz yūrütülmesine, fazlaya ilişkin istemin ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargitay 10. Hukuk Dairesi 27/10/2014 tarih ve E.2014/10764, K.2014/20716 sayılı ilamı ile, karar tarihinden sonra yürürlüğe giren yasal düzenleme gereği, davaya konu borcun yapılandırma kapsamında bulunduğunun gõzetilmesi, bu çerçevede 6552 sayılı Kanunun tanıdığı alacakların yeniden yapılandırılması olanağından yararlanılıp yararlanılmadığının incelenmesi,yapılandırma başvuru süresinin bitiş tarihleri ile geçici 60. maddenin dokuzuncu fikrasının "Bu madde hükümlerinden vararlanmak isteyen borçlulariın, bu maddelerde belirtilen sartlarin vanı sıra dava açmamalari, açilmıs davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları şarttır." hükmü de göz önünde bulundurularak yapılacak değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle, hükmün bozulmasına karar vermiştir.


3. Ankara 4. İs Mahkemesi 23/02/2015 tarih ve E.2014/1577, K.2015/176 sayılı kararı ile, bozma sonrası davacıvekilinin Kuruma yeniden yapılandırma için bir mūracaatta bulunulmadığını beyan ettiğini belirterek, ilam içeriği doğrultusunda davanın kısmen kabulüne, Ankara 8. İcra Müdürlüğünün 2010/4770 esas sayılı takip dosyasına davalı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile takibin 24.800,65 TL asıl alacak, 7.098,63 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 31.899,28 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, fazlaya ilişkin istemin ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 05/03/2020 tarih ve E.2019/593, K.2020/2033 sayılı ilamıile, asıl alacak niteliğindeki yersiz ödenen ve icra takibine konu yapılan aylıkların takip ve dava tarihi itibarıyla varlığı ve tutarının belli ve sabit, dolayısıyla, likit nitelikte olduğu belirgin bulunduğundan, takibe haksiz itiraz eden davalının, davacıalacaklı Kurum yararına hüküm altına alınan tutarın %40'ı oranında tazminatla sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken,mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu, anılan istemin reddi yönünde hüküm kurulmasının usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar vermiştir.

4. Ankara 4. İş Mahkemesi 18/01/2022 tarih ve E.2020/207, K.2022/43 sayılı kararı ile, bozma ilamına uyulup ilam doğrultusunda dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği ve 24/11/2021 tarihli bilirkişi raporunun dosya kapsamına ve bozma ilamına uygun olduğu kanaatiyle aynen itibar edilerek davanın kısmen kabulüne, Ankara 8. İcra Müdürlüğünün 2010/4770 sayılıdosyasındaki icra takibine davalının yaptığı itirazın kısmen iptali ile, takibin 24.800,65 TL üzerinden devamına, asıl alacağa 01/10/2011 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, fazlaya dair istemin reddine, davacıın % 40 oranında (9.920,26 TL) icra inkartazminatı talebinin kabulüne karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargitay 10. Hukuk Dairesi 26/09/2022 tarih ve E.2022/2952, K.2022/11216 sayılı ilami ile, Ankara Çankaya Anittepe Anadolu Lisesinde Öğretmen olarak 15/09/2001-15/02/2016 tarihleri arasında 4/c kapsamında çalıştığı anlaşılan davalı yönünden 5510 sayılı Kanun'un geçici 4.maddesinde değişiklik getiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce emekli sandığı iştirakçisi statüsünde bulunduğu göz önünde bulundurularak ve 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine gõre dava şartı olan yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle hükmün bozulmasına karar vermiştir 

5. Ankara 4. İs Mahkemesi 04/05/2023 tarih ve E.2023/76, K.2023/545 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Kararın temyiz edilmesiüzerine, Yargıitay 10. Hukuk Dairesi 13/11/2023 tarih E.2023/8215, K.2023/11154 sayılı ilamı ile, Mahkeme hükmünün yargılama giderleri yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Taraflar arasında davalının kuruma borçlu olup olmadıği, borçlu ise miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Mahkememizce verilen 18/01/2022 tarihli hükmün temyizi üzerine Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 26/09/2022tarih 2022/2952 esas ve 2022/11216 karar sayılı ilamı ile ".…Somut olayda; her ne kadar Dairemiz önceki bozma ilamında yargı yolu konusu yönünde bozma yapılmamış isede yargı yolu uyuşmazlığının her aşamada kendiliğinden araştırmaya tabi olduğu gerçeği karşısında bozma kararımızın taraflar yönünden usulü kazanılmış hak oluşturmayacağı gözetilerek, Ankara Çankaya Anıttepe Anadolu Lisesinde öğretmen olarak 15.9.2001-15.2.2016tarihleri arası 4/c kapsamında çalıştığı anlaşılan davalı yönünden, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde değişiklik getiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce emekli sandığı iştirakçisi statüsünde bulunduğu göz önünde bulundurularak ve 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazilı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.."şeklinde bozularak geri çevrilmesi üzerine mahkememizce bozma ilamına uyulup ilam doğrultusunda uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargi olması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1b ve 115 maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine.…."
6. Davacı vekili, bu kez davalı borçlunun itirazının iptali ile 26.663,63 TL asıl alacak, 5.667,67 TL 21/12/2004-30/07/2009 tarihleri arasında işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.558,18 TL alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davalının %40'tan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi istemiyle aynı kişiye karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargida 
7. Ankara 12. İdare Mahkemesi 21/05/2024 tarih ve E.2024/641 sayıl kararı ile, adli yargının görev alanına giren davanın 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Olayda, davacı idare tarafindan Ankara 8.İcra Müdürlüğü'nün 2010/4770 esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibine davalı gerçek kişi tarafındanyapılan itirazın iptali ve alacağın tahsili ile icra inkar tazminatıistemiyle davanın açıldığı görülmektedir.

Ídari işlemler, idari makam ve mercilerin idari faaliyet alanında idare hukuku çerçevesinde, tek taraflı irade 

açıklamasıyla hukuk âleminde sonuç doğuran kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tasarruflardır. "İdari eylem"kavramı ise; idarenin kamu hukuku alanındaki maddi fil ve hareketlerini anlatır. Anılan kavram; kimi zaman idarenin bilerek ve isteyerek yapmış olduğu filleri, kimi zaman idare işlevini yerine getirirken iradesi dışında gerçekleşen olaylari, kimi zaman da hareketsiz kalması sonucunda meydana gelen bir takım fiili durumları ifade eder. Bu kapsamda, idari yargıda dava açılabilmesi için öncelikle idarenin kamu hukuku çerçevesinde tesis ettiği bir idari işlemin ya da idari eylemin var olması şarttir. Ancak bu durumda, idarenin işlem ve ya eyleminden menfaati etkilenen ya da kişisel hakları ihlal edilmiş olanlar işlemi ya da eylemi gerçekleştiren idare aleyhine idari yargıda dava açabilirler.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin Uyuşmazlık Mahkemeleri birlikte incelendiğinde,itirazın iptali ve icra inkar tazminatına ilişkin olarak Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan verilen 27.04.2020 tarihli E.2020/161, K.2020/186 ve 02.03.2015 tarihli ve E.2015/100, K.2015/117 sayılı kararlar ile "2004 sayılı Ícra ve İflas Kanunu'nun “İlamsız takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58.maddesinde, takip talebinin icra memuruna yazı ile veya sözlü olarak yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60.maddesine göre, takip talebi üzerine icra dairesince düzenlenen ödeme emrinin değişik 61. maddede öngörülen şekilde takip borçlusuna tebliğ edileceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66.maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştir. Itiraz nedeniyle takibin durmasıüzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67.maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre icra hakiminden itirazın kaldırılmasını istemektir. Söz konusu 67. Madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), "(Değişik birinci fikra:17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir (Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunanmeblağın yüzde kırkından aşağıolmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunmasıkötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü fikra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır" hükümlerini taşımaktadır. Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fikrasında, “Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur" denilmekte olup, yukarida hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme" ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır." gerekçesiyle itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğuna karar verildiği görülmüştür. Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkh 2. maddesinde, idari dava türleri: a)łdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açilan iptal davalari, b)Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazhıklara ilişkin davalar olarak sayilmiştir.

Bu itibarla, davacı idare tarafindan Ankara 8.Icra Müdürlüğü'nün 2010/4770 esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibine karşı davalı tarafindan yapılan itirazın iptali ve 26.663,63-TL'si asıl alacak olmak üzere işlemiş faiziyle birlikte 33.972,83-TL alacağın faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi ile davalının %40' tan az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi istemiyle G.E'a karşı açılan davada,ortada idari yargida dava konusu edilebilecek bir idari işlem ya da eylemin mevcut olmamasi, kaldı ki idari yargıda gerçek kişiler aleyhine dava açılamayacağının açık olmasi, õte yandan, itirazın iptali ile alacağın tahsili ile icra inkar tazminatına yönelik taleplerin borçlunun sigortalılık statüsünden bağımsız bir şekilde adli yargıda görülmesi gereken özel hukuk hükümlerine tabi uyuşmazlıklardan olduğu hususları göz önüne alındığında iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı alanında görev yapan mahkemelerin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır..."
8, Ankara 12. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyası, adli yargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan 

uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)'
10. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra dairelerī" başhıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur"
11. 2004 sayılı Kanun'un "flamsız takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş;"Takip talebi ve muhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, "Odeme emri ve muhtevası" başlıklı 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde,süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

12. 2004 sayılı Kanun'un "Para borcu ve teminat için takip" başlıklı 42. maddesi şöyledir:
"Bir paranım ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/8 md.) Yabancı devlet aleyhine ilamsiz takip yoluna başvurulamaz 
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Idari yargının görev alanına giren konularda ilamsiz takip yoluna başvurulamaz'
13. 2004 sayılı Kanun'un "a) Itirazın iptali" başlıklı67. maddesi şöyledir:
"(Değisik: 18/2/1965-538/37md.)
(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığıı ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir 

(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksiz ve kötü niyetli görülürse alacakli; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.(Mülga dördüncüfikra: 17/7/2003-4949/103 md.)

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatlarin tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı Sosval Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.


17, İdari davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanı sıra, davanın idare aleyhine açılmışolması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
18. Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara gõre re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafindan idare aleyhine açılmış 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmaması karşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz etmek mümkün değildir.

19. Buna göre, davacı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının, icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle gerçek kişi aleyhine açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevlidir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Ankara 4. İş Mahkemesinin 04/05/2023 tarih ve E.2023/76, K.2023/545 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 12. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULU ile Ankara 4. Ís Mahkemesinin 04/05/2023 tarih ve E.2023/76, K.2023/545 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/286KARAR NO : 2024/298KARAR TR : 08/07/2024
ÖzET: 4703 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. fikrası ve 12. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işleminin iptali ve yapılan masrafların iadesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERÍNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci :Tasarım Înşaat Madencilik Taahhüt Mühendislik Nakliye Balıkçılık Ağaç Sanayi Güvenlik Gazetecilik İç ve Dış Tic. Lim. Şti.

Vekili : Av. N.B.B 
Daval : Sinop Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, inşaat ve mühendislik işleri yapan müvekkili şirkete ait şantiye sahasında bulunan tek bir transmikserden alınan 3 adet taze beton numunesiyle ilgili olarak 21/12/2020 tarihli tutanak düzenlenerek numunelerin dayanıklılığına ilişkin deney yapıldığını, TSN 206 sayılı standarda uymadığı gerekçesiyle, müvekkili hakkında 4703 sayılıÜrünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin 3. fikrası uyarınca aynıKanun'un 12. maddesinin b bendine göre 02/02/2021 tarih ve 182739 sayı ile Sinop Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen 65.972 TL idari para cezasının iptali ile, yapmış oldukları masrafların iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Türkeli Sulh Ceza Hakimliği 07/09/2021 tarih ve D.İş No.2021/128 sayılı kararı ile, dava konusu idari para cezasının iptali istemine ilişkin talebin idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 28/ 1-b maddesi gereğince, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Bu durumda, Kabahatler Kamunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik; 3. maddesi ve aynı Kanunun 27.maddesine 5560 sayılı Kanunla eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 4703 Sayılı Urünlere flişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

Itiraz konusudosya incelendiğinde:
Muteriz hakkında Sinop Valiliği Çevre ve Şehircilik Il Müdürlüğü'nün E.25780378-590-182739 sayı ve 02/02/2021 tarihli ceza tebligatında 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un 12. maddesi uyarınca 65.972,00 TL idari para cezasına hükmedilmiş olup,
Muteriz vekilinin itiraz dilekçesinde idari para cezasına ilişkin kararın iptalini talep ermiş olması nedeniyle söz konusu talebin yukarıda açıklanan gerekçelerle idari yargıda görüleceği anlaşılmıştır.
Bu sebeple kabahatler kanunu 28/1 -b maddesi gereğince Hakimliğimiz görevsiz olduğundan başvurunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir 

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Sinop Valiliği Çevre ve Şehircilik Il Müdürlüğü'nün E.2578Ö378-590-182739 sayı ve 02/02/2021 tarihli 65.972,00TL idari para cezası kararına karşı yapılan başvuru Sulh Ceza Hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadiğından Hakimliğimizin GÖREVSIZ olması sebebiyle; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 28/ 1-b Maddesi gereğince BAŞVURUNUN REDDİNE..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. İdari Yargıda 
4. Samsun 2. Idare Mahkemesi 14/04/2023 tarih ve E.2021/977, K.2023/469 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Mahkemece 23/06/2023 tarih ve E.2021/977 sayı ile istinaf dilekçesinin reddine karar verilmiş, taraflar tekrar istinaf isteminde bulunmuş, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 08/03/2024 tarih ve E.2023/1194, K.2024/365 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun kabulü ile, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Samsun 2. İdare Mahkemesi 18/04/2024 tarih ve Değişik İş No.2024/463 sayıh kararı ile, dava konusu idari para cezasına yönelik idari yaptırıma karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ve olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin Sinop Îli, Türkeli İlçesi Düzler Köyü Mevkii adresinde üretim yaptiığı beton santralinin beton dökümü yapılan şantiye sahasında bulunan transmikserden üç adet taze beton numunesi alındığı, alınan numunelerin TS EN 206 sayılı Türk Standartlarına uygun olmadığının tespit edilmesi üzerine Müdürlüğü'nün 20/01/2021 tarih ve 2020/3 sayılı işlemi ile davacı şirket hakkında 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 5. maddesinin 3. fikrası ve 12. maddesinin 1. fikrasının ( b ) bendi uyarıca65.972,00-TL idari para cezası verildiği, söz konusu idari para cezasına karşı ilk olarak 22.02.2021 tarihinde Sinop Sulh Ceza Hakimliği'ne itiraz edildiği, Sinop Sulh Ceza Hakimliğinin 01.07.2021tarihli ve Değişik Iş No:2021/350 sayılı yetkisizlik kararı üzerine dosyanın yetkili ve görevli görülen Türkeli Sulh Ceza Hakimliğine gönderildiği, Türkeli Sulh Ceza Hakimliğinin 07.09.2021 tarihli ve Değişik İş No:2021/128 sayılıkararı ile uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle başvurumun reddine karar verilmesi üzerine dava konusu idari para cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta dava konusu işleme konu idari para cezasının idari bir yaptırım olmadığından ve söz konusu yaptırımın 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan 4703 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmış olup, bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesindebu Kamun'un idari yaptırim kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava komusu idari para cezasına yönelik idari yaptırıma karşı açılan davanın gõrüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

Bununla birlikte bakılan uyuşmazhkta davacı tarafindan ilk olarak Sulh Ceza Hakimliğine başvurulmuş olmasıve Türkeli Sulh Ceza Hakimliğinin 07.09.2021 tarihli ve Değişik Iş No:2021/128 sayılı kararı ile uyuşmazlığın idari 

yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmesi üzerine dava konusu idari para cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyle İdare Mahkemesinde dava açılmış olması nedeniyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, adli yargının görev alanına giren davanın 2577 sayılı Yasanın 14/3-(a) ve 15/1-(a)maddeleri uyarınca görev yönünden reddi gerektiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca adli yargı yerindeki önceki karara ilişkin Türkeli Sulh Ceza Hakimliği'nin ilgili dava dosyası temin edildikten sonra dava dosyalarının, gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 4703 sayılı Urünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun’un 5, maddesinin üçüncü fikrası şöyledir;
"Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır. Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadığı; ulusal veya uluslararası standartlara; bunların olmaması halinde ise söz konusu sektördeki iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketicinin güvenliğe ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir."
7. 4703 sayılı Kanun'un “Piyasa gözetimi ve denetimi"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Piyasa gözetimi ve denetimi, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır. Bunlara ilişkin idarî düzenlemeler yetkilıkuruluşlarca hazırlanır.

Yetkili kuruluşlar, piyasa gözetimi ve denetiminde, gerekli gördükleri durumlarda, gözetim ve denetime konu ürüne ilişkin uygunluk değerlendirme işlemlerinde yer almayan test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının imkânlarından yararlanabilirler. Ancak piyasa gözetimi ve denetiminde nihaî karar, yetkili kuruluşlara aittir. Piyasa gözetimi ve denetiminde test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlariının imkânlarındanyararlanılması ve ürünün güvenli olmadiğının tespit edilmesi halinde, test ve muayeneye ilişkin giderler üretici tarafindan ödenir.
Piyasa gözetimi ve denetimini gerçekleştirecek yetkili kuruluşların isimleri Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirilir."
8. 4703 sayılı Kanun'un 12. maddesinin birinci fikrası (b) bendi şöyledir 
“Bu Kanunun; ……. (b) 5 inci maddesinin üçüncü fikrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında on dokuz bin Türk Lirasından iki yüz elli bin Türk Lirasına kadar ……. idari para cezası uygulanır."
9. Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmeliğin "Dağıtıcımn yükümlülükleri" başlıkhı 9.maddesi şöyledir :
(1) Dağitici;
a) Ürünü piyasada bulundurmadan önce ürünün, uygunluk işareti veya işaretlerini taşıdığımı, uygunluğu gösteren belgelere sahip olduğunu, talimatların ve güvenlik kurallarının ürüne Türkçe olarak eşlik ettiğini ve imalatçının 6 ncı maddenin birinci fikrasının (e) ve (f) bentlerinde, ürün ithal ise ayrica ithalatçıın 8 incimaddenin birinci fikrasının (c) bendinde düzenlenen yükümlülükleri yerine getirdiğini doğrular, ürünün veya ambalajının üzerine koyacağı etiket, fiyat, uyarı ve benzeri bilgilerin imalatçının veya ithalatçının koyduğu zorunlu veya ürün güvenliğine ilişkin bilgilerin görünürlüğünü engellemesini önler.

b) Ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesinin gerektiği durumlarda, uygun hale getirilmeden ürünüpiyasada bulunduramaz ve ürünün risk taşıdığı her durumda imalatçı veya ithalatçıyı ve yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirir.

c) Ürün kendi sorumluluğu altındayken, depolama ve nakliye koşullarının ürünün teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygunluğuna halel gelmemesini sağlar.

ç) Piyasada bulundurduğu ürünün uygun olmadığını öğrendiği veya bilmesinin gerektiği hallerde, ürünü uygun duruma getirmek, piyasadan çekmek veya geri çağırmak için gerekli düzeltici õnlemlerin imalatçı veya ithalatçıtarafindan alındığını teyit eder ve ürünün risk taşıdığı durumlarda imalatçı veya ithalatçıyı ve özellikle sağlık ve güvenlik bakımından risk teşkil eden hususlar ile alınan düzeltici önlemler ve sonuçları hakkında yetkili kuruluşu ivedilikle bilgilendirir.

d) Piyasada bulundurduğu ürünlerin taşıdığı risklerin ortadan kaldırılması amacıyla yapılan faaliyetlerde ilgili iktisadi işletmeci ile iş birliği yapar, ürünlerin uygunluğunu gösteren tüm bilgi ve belgeleri yetkili kuruluşa sunar ve yetkili kuruluşun talimatlariın ivedilikle yerine getirir 

10. 4703 Sayılı Kanunun 13. maddesinde, bu idari para cezalarına karşi, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün 

içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği öngörülmüşken, 08/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren 23/01/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 496. maddesi ile 13. madde, "Bu Kanunda yer alan idarî para cezalari, yetkili kuruluşlar tarafindan verilir. " şeklinde değiştirilmiştir.

11. 4703 sayılı Kanun, 12/03/2020 tarihli ve 31066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, yürürlük maddesi uyarınca,12/03/2021 tarihinde, yayımı tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe giren 7223 sayılı Urün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile yürürlükten kaldırılmış ve bu Kanun'da yer alan kabahatler 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir.
12. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir;
"(1) Bu Kanunun amaci, ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak; piyasa gözetimi ve denetiminin esasları ile yetkili kuruluşların görevlerini ve iktisadi işletmeciler ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yükümlülüklerini belirlemektir."
13. 7223 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun, piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan veya hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar.

(2) Avrupa Birliği üyesi ülkelere ihraç edilen veya ihraç edilmesi hedeflenen ürünler bu Kanun kapsamında piyasaya arz edilmiş sayılır.

(3) Bir ürüne ilişkin ōzel bir kanunun bulunması durumunda, bu Kanun hükümleri söz konusu ürüne, özel kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanır.

(4) Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilen veya ihraç edilmesi hedeflenen ürünler bu Kanunun kapsamı dışındadır. Ancak bu ürünlerin de güvenli olmasi, tağşişe konu olmaması ve ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin aliciyı yanıltmayacak şekilde yapılması zorunludur."
14. 7223 sayılı Kanun'un 16. maddesi ve devamında bu Kanun uyarınca verilecek idari yaptırım kararlan, 20.maddesinde de idari para cezaları düzenlenmiş olup, "Masrafların rücu edilmesi ve idari yaptırımlarda yetki ve itiraz" başliklı22. maddesi ise şöyledir:
"(1) Bu Kanunda belirlenen idari yaptırımlar yetkili kuruluş tarafindan uygulanır. Idari yaptırımların hangi makam veya kamu görevlilerince uygulanacağı yetkili kuruluş tarafindan çıkarılan yönetmelik ile belirlenir. 15 inci maddenin yedinci fikrasi, 16 ncı maddenin dördüncü ve yedinci fikraları ile 17 nci maddenin birinci fikrası uyarınca yapılan masrafların yetkili kuruluş tarafından karşılanması halinde masraflar, masrafi yapan yetkili kuruluşça ilgili iktisadi işletmeciye genel hükümlere gõre rücu edilir.

(2) Bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir."
15. 7223 sayılı Kanun'un "Yürürlükten kaldırılan Kanun" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"(1) 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Urünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atiflar bu Kanuna yapılmış kabul edilir."
16. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir 
“Değișik : 6/12/2006-5560/31.md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
17.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir 
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
18. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27, maddesinin 1, ve 8. fikraları şöyledir:
“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarîyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.


(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının gõrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu islemin iptali talebiyle birlikte idarî vargı merciinde görülür.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 08/07/2024 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince,Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Şerife ÖzDOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, 4703 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykınılık nedeniyle aynı Kanun'un 10. maddesi ve Urünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca verilen idari yaptırım kararları ile 12. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezası ile test ücretinin iptali istemiyle açılmıştır.
22. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
23. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde,idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olmasıve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

24. Somut olayda ise, davanın, 12/03/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırımlara karşı açıldığı, bu Kanun'da yer alan kabahatlerin 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendiği ve Kanun'un 22. maddesinde de, bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır 

25. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı;bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
26. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
27, Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

28. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezası ile diğer idari yaptırımların olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 12/03/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verildiği, 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanun'da idari yaptırım kararlarına karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır.
29. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve 7223sayılı Kanun'da da, yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yer almadığından, 4703sayılı Kanun'un 10. ve 12. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezası, idari tedbirler ve test ücretine karşı açılan davanın görüm ve çõzümūnde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Samsun 2. İdare Mahkemesinin 18/04/2024 tarih ve E.2024/463 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 2. İdare Mahkemesinin 18/04/2024 tarih ve E.2024/463 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/287KARAR NO : 2024/382KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacıın, davalı idare bünyesinde sõzleşmeli personel kadrosuna atamasının, güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle, yapılmamasına dair işlemin idari yargı yerinde iptali sonrasında, atama yapılmayan döneme ilişkin sigorta primlerinin yatırılması talebinin, davalı idare tarafindan reddi işleminin iptali için açılan davanin, İDARi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:l.G 

Vekili : Av. A. I 
Davah : Diyanet İşleri Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Diyanet İşleri Başkanlığının din hizmetleri sınıfında yaptığı SÖZPER 2018-1 alımıkapsamında Mardin ili, Artuklu ilçesine müezzin-kayyım olarak yerleştirildiğini, güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle, atamasının yapılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Ankara 23. İdare Mahkemesinin 26/09/2019tarih ve E,2018/764, K.2019/2282 sayılı kararı ile dava konusu işleminiptaline karar verildiğini, daha sonra yargı kararıyla iptal edilen işlem nedeniyle uğranılan maddi zararlarının tazmini istemiyle açılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesinin 28/10/2021tarih ve E.2020/1923, K.2021/1484 sayılı kararı ile geç göreve başlatılması nedeniyle alamadığı maaşa yõnelik tazminat talebinin kabulüne karar verildiğini; bilahare müvekkili tarafından iptal kararına rağmen 07/05/2018-28/06/2019 tarihleri arası için sigorta primlerininde yatırılmasının talep edildiğini, davalı idarenin 31/01/2023 tarih ve E-14999856-612.99-3367303 sayılı kararıyla bu talebin reddedildiğini ileri sürerek, anılan işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Antalya 5. Ídare Mahkemesi 05/04/2023 tarih ve E.2023/483, K.2023/409 sayılı kararı ile, 5510 sayılıKanun'un 101. maddesindeki õzel hüküm nedeniyle, davacının davalı idare bünyesindeki 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığına ilişkin sigorta primlerinin ödenmesi isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümūnde adli yargının (işmahkemeleri) görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine, Konya Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi 22/02/2024 tarih ve E.2024/389, K.2024/402 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….5510 sayıhı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Uyuşmazlıkları çözüm yeri" başlıklı

101' inci maddesinde, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür." hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan 5510 sayıh Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı sayılanlar"başlklı 4. maddesinin birinci fikrasının a bendinde hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanların bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigortalı kollarının uygulanması bakımından sigortalı sayılacağı"Sigortalılığın başlangıcı" başlıklı 7. maddesinde sigorta hak ve yükümlülüklerinin 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sirasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak göreve başladıklarıtarihten itibaren başlayacaği, devam eden "Sigortalı bildirimi ve tescili" başlıklı 8. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesinde işverenlerin, 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fikrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü olduğu, yine "Sigortalılığın sona ermesi" başlıkh 9. maddesinde kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılığın, 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) bendi kapsamındaki sigortaliların hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren sona ereceği belirtilmiştir.

Yine aynı kanunun "Prim belgeleri veişyeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinin 1. fikrasında Bu Kanunun 4 üncüve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, aynı maddenin 7. fikrasının ilk cümlesinde ise Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, filen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıitlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuati gereğince yapacaklari soruşturma, denetimve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşlari ile bankalar tarafindan düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgelerin Kurumca re'sen düzenleneceği ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğedileceği hüküm altina alınmıştır.

Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Prim belgeleri ve işyeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinin (17/4/2008-5754/50 md ile değişik) 7. fikrasında "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarinca, fiilen yapilan denetimler sonucunda veya işyeri kayitlarindan yapilan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafindan düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye gõre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. Itirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulmasi, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Maħkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır." hükmügetirilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın din hizmetleri sınıfında yaptığı SÖzPER 2018-1 alımı kapsamında Mardin İli, Artuklu İlçesine müezzin-kayyım olarak yerleştirilen davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle atamasının yapılmamasıa ilişkin 08/08/2018 tarih ve E.108233 sayılıişlemin iptali istemiyle açılandavada Ankara 23. Idare Mahkemesinin 26/09/2019 tarih ve E: 2018/764, K:2019/2282sayılı kararı ile "işlemin iptaline" karar verildiği, akabinde yargı kararıyla iptal edilen işlem nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle açılan davada Ankara 17. Ídare Mahkemesi'nin 28/10/2021 tarih ve E:2020/1923, K:2021/1484 sayılı maaş alacakları için maddi tazminat talebinin kabulüne, manevi tazminat talebinin ise reddine karar verildiği, sonrasında davaci tarafindan iptal kararina rağmen 07/05/2018-28/06/2019 tarihleri arası için sigorta primlerinin yatırılmasının istenildiği başvurunun Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 31/01/2023 tarih ve E-14999856-612.99-3367303 sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda anılan 5510 sayılı Yasa'nın 101. maddesindeki δzel hüküm nedeniyle, davacının davalıidare bünyesindeki 5510 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığına ilişkin sigorta primlerinin ödenmesi isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde; anılan yasada aksine bir düzenleme bulunmadiğından 5510 sayılıKanunun 101. maddesi uyarınca adli yargının (iş mahkemeleri) görevli olduğu sonucunavarılmıştır..."
3. Davacı vekili bu kez, davalı idarenin 31/01/2023 tarih ve E-14999856-612.99-3367303 sayılı işleminin iptaline ve sigorta primlerinin yatırılmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargida 
4. Ankara 13. İş Mahkemesi 29/03/2024 tarih ve E.2024/118, K.2024/163 sayıh kararı ile, davacının ilk olarak 08/01/2007 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesine tabi olarak çalıştığı anlaşıldığından davanın esası hakkında idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114. ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…5510 sayılı Yasa'nın"5434 sayılı Kamuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinin 4. fikrasına 

göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanumun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kamunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
Uyuşmazlık Mahkemesinin 4.9.2012 tarihli 2012/64-83 Esas ve Karar sayılı kararında 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesindenönce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılıÎdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafindan açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği, 5510 sayılı bu Kamunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çõzümleneceği somucuna varılmıştır.
Davacımın ilk olarak 08/01/2007 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4/c'li olduğu anlaşıldığından davanın esasi hakkında idari yargının görevli olduğu..."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması ūzerine, Ankara 13. Iş Mahkemesince dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karariı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davalariı,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargi kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 2577 sayılı Kanun'un "Iptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir;
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin dosyada bulunduğu, bu nedenle idari yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


B. Esasin Incelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇí ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacının, davalı idare bünyesinde sözleşmeli personel kadrosuna atamasının, güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle yapılmamasına dair işlemin idari yargı yerinde iptali sonrasında, atama yapılmayan döneme ilişkin sigorta primlerininyatırılması talebinin, davalı idare tarafindan reddi işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
11. Somut olayda, davalı Diyanet İşleri Başkanlığı'nın din hizmetleri sınıfinda yaptığı SÖZPER 2018-1 alımıkapsamında, davacının Mardin ili, Artuklu ilçesine müezzin-kayyım olarak yerleştirilmesinin yapıldığı ancak, güvenlik soruşturmasının olumsuzolduğundan bahisle atamasının yapılmadığı, davacıtarafindan bu işlemin iptali istemiyle açılan davada Ankara 23. İdare Mahkemesinin 26/09/2019 tarih ve E.2018/764, K.2019/2282 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, daha sonra yargı kararıyla iptal edilen işlem nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davada, Ankara 17. Ídare Mahkemesinin 28/10/2021 tarih ve E.2020/1923, K.2021/1484 sayılı kararı ile, manevi tazminat talebinin reddine, davacının gec göreve başlatılması nedeniyle alamadığı maasa yönelik tazminat talebinin kabulüne karar verildiği; bilahare davacı tarafından atanmama kararının yargı kararı ile iptal edilmesine rağmen çalışamadığı07/05/2018-28/06/2019 tarihleri arası için sigorta primlerinin de yatırılmasının davalı idareden talep edildiği, davalı idarenin 31/01/2023 tarih ve E-14999856-612.99-3367303 sayılı yazısı ile "mahkemece hükmedilen maddi tazminat miktarının ödendiği ve sorumluluğun yerine getirildiği, geçmişe dönük mali ve sosyal hakların õdeneceğine dair mahkeme kararında bir hüküm olmadığından adıgeçene sosyal güvenlik primi veya başka bir ödemenin yapılamayacağının" davacı tarafa bildirilmesi üzerine,anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davaların açıldığı anlaşılmaktadır.

12. Bu durumda, her ne kadar davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki, İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş ilişkisi niteliğini taşısa da, bu davadaki uyuşmazlığın esasının, sözleşmeli personel olan davacı ile işvereni arasında kurulmuş olan bir iş akdinden kaynaklanmayan, diğer bir deyişle davacının sözleşmeli personel kadrosuna istihdamının yapılmamasından kaynaklı olup çalışamadığı 07/05/2018-28/06/2019 tarihleri arasında sigorta primlerinin yatırılması talebine ilişkin olduğu, bu talebin ise davacı aleyhine tesis edilen ve mahkemece iptal edilen idari işlemden kaynaklandıği, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) fikrasında belirtilen; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları"kapsamında olduğundan idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 5. İdare Mahkemesinin 05/04/2023 tarih ve E.2023/483, K.2023/409 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 5. Ídare Mahkemesinin 05/04/2023 tarih ve E.2023/483, K.2023/409 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde. OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/290KARARNO : 2024/420KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihi öncesinde, 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunmayan davacının, tedavisi için reçete edilen ilaç bedelinin õdenmesine ilişkin yaptığı başvurunun reddine dair kurum işleminin iptali ve ödenen bedelin yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında.ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Mehmet BAYHAN 
Vekili : Av. Nesrin YİĞİT 
Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline akciğer kanseri teşhisi konulduğunu ve kanser tedavisi gördüğünü, tedavisinde "Nivolumab" etkin maddeli ilaçların kullanıldığını, müvekkilinin, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına başvurarak "Nivolumab" etkin maddeli "Opdivo" isimli ilaç bedelinin karşılanmasını talep ettiğini, ancak Kurumun talebi reddettiğini belirterek, ilacın bedelinin tedavi süresince kesintisiz olarak davalı kurum tarafindan karşılanmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır,
2. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davaya konu uyuşmazlığın çözümünde, görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğunu, bu itibarla görev itirazında bulunduklarını, bu kapsamda davanın öncelikle yargı yolu nedeniyle ve esastan reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. İzmir 16. İş Mahkemesi 05/04/2024 tarih ve E.2024/79, K.2024/200 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli, mahkemelerinin ise görevsiz olduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".…Tüm dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde; dava, niteliği itibariyle davacının tedavisinde kullanılan ilaç bedelinin Kurumca karşılanması istemine ilişkindir. Davacının 2022 sayılı yasa(yeşil kart)kapsamında olduğu, 5510 sayılı Yasanın 60/c-3 maddesi kapsamında sağlık sigortası hükümlerinden yararlandığı, bu itibarla davaya konu olan talebin, ne 506 sayılı Kanun, ne 1479 sayılı Kanun ne de 5510 sayılı Kanun'da uygulama yeri bulunmamakta olup, yasal dayanağının 2022 sayılı Kanun hükümleri olduğundan davaya konu uyuşmazhığın çözümünde, görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu, davanın Idari Yargı'da açılması gerekirken mahkememizde açılmış olduğu, yetkili ve görevli mahkemenin Idare Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla HMK 114/1-b maddesi gereğince yargi yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenler;
1-HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolumun caiz olmaması nedeniyle davanın USULDEN REDDÎNE,.."
4. Davacı vekili aynı hukuki gerekçelerle, Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 04/04/2024 tarih ve 93152932sayılı "ilaç bedellerinin kurumca karşılanamayacağına" ilişkin idari işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Bursa 3. İdare Mahkemesi 10/05/2024 tarih ve E.2024/652 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 19, maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"…Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinden de görüleceği üzere, 5754 sayılı Kanunun yürürlüğündenönce memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıyerinde, bunlar dışında kalan sigortalılar ve bunların hak sahipleri hakkmda tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlikların ise adli yargı yerinde bulunan yetkili iş mahkemelerinde çözümleneceği 

anlaşılmaktadır.
Dolayisıyla, davanın idari yargı yerinde görülebilmesi için, davacının 5510 sayılı Kanuna 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında memur diğer kamu görevlisi veya bunların hak sahibi kapsamında olması gerekmektedir.

Olayda ise, davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında iştirakçiliğinin bulunmadığı, 01/07/1976 tarih ve 2022sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında I Kanun hükümlerine göre aylık aldığı ve genel sağlık sigortalısı sayıldığından, tedavisinde kullanılan ilacın bedelinin karşılanması talebinin reddinden doğan ve 5510 sayılı Kanun kapsamında bulunan dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün anlan Kanunun 101. maddesi uyarınca Iş Mahkemelerinin görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmıştır..."
6. Bursa 3. İdare Mahkemesi 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasını ve adli yargı yerinde açılan davanın konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğini Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Genel sağhık sigortalısı sayılanlar"başlıklı60. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/38 md.)
İkametgahı Türkiye'de olan kişilerden;
a) 4 üncü maddenin birinci fikrasının;
1) (a) ve (c) bentleri gereğince sigortalı sayilan kişiler,
2) (b) bendi gereğince sigortalı sayılan kişiler,
b) İsteğe bağlı sigortalı olan kişiler,
c) Yukaridaki (a) ve (b) bentlerine göre sigortalı sayilmayanlardan;
3) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkanda Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
genel sağlık sigortalısı sayılır..."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
9. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ikinci fikrası
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
B. Yargı Kararı
10. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
“…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynıKanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kamunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına gõre faaliyet gösteren ve yaptıği, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumumun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu 
şöyledir:

gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanumun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriğive Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır ..
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR.Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, kanser tedavisi görmekte olan davacının, tedavisi için reçete edilen ilaç bedelinin ödenmesine ilişkin yapmış olduğu başvurunun reddine dair Bursa Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının E-49784982-118.05,01-93152932 sayılıişleminin iptali istemiyle açılmıştır.

14. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlıtutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

15. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çõzümleneceği açıktır.

16. Somut olayda davacının, 5510 sayılı Kanun'un 60. Maddesinin birinci fikrasının c bendinin 3. alt bendi kapsamında sigortalı olduğu, 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmetlerinin bulunmadığı ve 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinin ikinci fikrasındaki hükmün uygulama alanının bulunmadığı gözetildiğinde, tedavisi için reçete edilen ilacın parasının davalıidare tarafından ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesindeki düzenleme uyarınca görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bursa 3. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İzmir 16. İş Mahkemesinin 05/04/2024 tarih ve E.2024/79, K.2024/200 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Bursa 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 16, İs Mahkemesinin05/04/2024 tarih ve E.2024/79.K.2024/200 sayıl1 GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/294KARAR NO : 2024/342KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Taraflar arasında imzalanan kamu ihale sözleşmesinin uygulanması sırasında ibraz edilen belgelerdeki sahtelikten bahisle 4735 sayılı Kanun'un 25/(b) maddesi uyarınca sõzleşmenin feshinden kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini için açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Entegres Bilgi ve İletişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.
Vekili : Av. Bülent TEMiZ 

Daval : Sağlık Bakanlığı

Vekili : Av. Gülşah KUTLU, Av. Murat Ali AKTAŞ, Av. Rümeysa YAMA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili șirketin 13/01/2012 tarihinde gerçekleştirilen 2011/204445 ihale kayıt numaralı, "2012Yılı İçin İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Birimlerin Sistem Yönetim Hizmet Alımı" işine ait ihaleye katıldığını ve ihalenin uhdesinde kaldığını, 02/02/2012 tarihli sözlesmeve davet vazısı üzerine davalı ile 13/02/2012 tarihinde İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Birimlerin Sistemi Yönetim Hizmet Alımı Sözleşmesi imzalanıp aynı tarihte işe başlandığını, davalı kurum ile yapılan sözleşmenin konusunun, İl Sağlık Müdürlüğü hizmet binalarında bulunan sistem odaları, sunucular, bilgisayar ağlarıve internet servislerinin tasarımı, kurulumu, entegrasyonu, yönetimi ve bilişim güvenliğinden sorumlu sistem yönetim hizmetleri olduğunu, kamu ihalesözleşmesinin imzalanmasının ardından ve sözleşmenin uygulanması sürecinde, sözleşme gereği İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü yetkilerininmüvekkilinden sistem yönetim hizmeti işlerinde görevlendirilecek personelle ilgili bilgileri şifahen istemesi ūzerine 23/02/2012 tarihinde 94186 evrak kayıt numaralı yazı ile teknik şartnamenin 6.1.1 ve 6.1.2 maddelerinde her iki personel için istenilen sertifikaların ID numaralarını bildirdiğini ve personelin iş deneyimlerini gösterir özgeçmişlerinin ve diplomalarının birer suretinin yazı ekinde gönderildiğini, davalı kurumun gönderilen belgelerin eksik olduğunu ve söz konusu belgelerin on takvim gününde teslim edilmesi gerektiğini ihbar ettiğini, aksi takdirde sözleşmenin ceza hükümlerine ve 4735sayılı Kanun'un ilgili maddelerine göre işlem yapılacağını bildirdiklerini, davacı şirketten istenilen tüm evrakın süresinde tamamlanarak davalı kuruma ulaştırıldığını, personellerin teknik şartnamede yazılı niteliklereuygun olduğunun belgelendiğini ve halihazırda davalı kuruma hizmet verildiği halde 16/03/2012 tarihinde müvekkili şirkete gönderilen yazı ile "4735 sayıh Kanun'un 25/(b) maddesi uyarınca" sözleşmenin feshedildiğini ve teminatın irat kaydedildiğini belirterek; fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla, sözleşmenin fesih işleminin iptali, sözleşmenin fesih işleminin iptali mümkün olmadığı takdirde sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti ile irat kaydedilen 9.596,40 TL tutarındaki teminatın iadesi, sözleşmenin feshinden dolayı müvekkili şirketin uğradığı zararların tazmini için 10.000 TL maddi tazminat ile 30.000 TL manevi tazminatın fesih tarihiden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, 8.387,64 TL tutarındaki fatura alacağının da fatura tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ístanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/11/2020 tarih ve E.2012/297, K.2020/395 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kısmen kabulüne karar vermiş, bu karar davalı tarafça istinaf edilmiştir.

3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi 02/11/2023 tarih ve E.2021/477, K.2023/2480 sayılı kararıile, "dava konusu uyuşmazlığın idariyargının görev alanına girdiği" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılarak dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. ihale sürecinde ortaya çıkan bir sebepten dolayı idare tarafindan sözleşmenin feshedilmesinden kaynaklı,fesih işleminin iptali, aksi halde tazminat ve alacak taleplerine yönelik dava konusu uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından, davalı yanın sair İstinaf talepleri incelenmeksizin, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereği kaldırılmasına ve dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine.….
4. İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/12/2023 tarih ve E.2023/349, K.2023/402 sayılı kararı ile, İstinaf Merciinin kararı doğrultusunda davanın çözümünün idari yargı alanına girdiği ve bu nedenle yargı yolunun caiz olmadığıanlaşıldığıdan, mahkemenin görevsiz olması nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 114/b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartınoksanlığı nedeniyle usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/b maddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları idari dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflıiradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarî işlemlere karşı açılacak davalarda idari yargı yeri görevli bulunmaktadir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanumunun kamu hukukunu ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sõzleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alinan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sõzleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de; sözleşme yapıldiktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleriyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir (Damıştay 13. Dairesinin 2016/3988 Esas-2017/315 Karar sayılı karari)

Yine Yargitay 15. Hukuk Dairesinin 2009/5398 Esas-2010/5426 Karar sayıl kararında; "Kural olarak kamu ihalelerinde ihale kararı ve ekleri ile ilgili sözleşmenin imzalanmasından önceki aşamada doğan ihtilâfların çözüm yeri idari yargı, sözleşmenin imzalanmasından sonraki uyuşmazlıkların çözüm yeri adli yargıdır.Somut olayda ihtiláf sözleşmenin imzalanmasından önceki dönemde ihale evrakının eksikliği nedeniyle teminat mektuplarına el konulmasıile ilgilidir. Bu durumda davanın idari yargıda görülmesi gerekeceğinden görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esası hakkında karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur" şeklinde karar verilmiştir.
Yine Yargitay 11. Hukuk Dairesinin, 04/05/2015 tarih ve 2015/4590 Esas-2015/6253 Karar sayılı karari da aynı yöndedir.

Tüm bu kapsamda somut olay incelendiğinde de; sözleşme yapıldiktan sonra tesis edilmiş olmakla birlikte,ihale sürecinde ortaya çıkan bir sebepten dolayı idare tarafindan sözleşmenin feshedilmesinden kaynaklı olarak, fesih işleminin iptali, aksi halde tazminat ve alacak taleplerinin esası hakkında karar verme görevinin idari yargımahkemelerine ait olduğu, eş söyleyişle dava konusu edilen işlemin, 4735 sayılı Yasa'nın 21. maddesi uyarınca tesis edilen bir idari işlem olması karşısında, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilmiş olsa bile, 4734 ve 4735 sayılı Yasa hükümlerine yukarıda özetlenen hükümlerine aykırılıktan bahisle idarece kamu gücüne dayanılarak ve tek yanlı olarak tesis edilen ve icrai nitelik taşıyan bu işlemin, sözleşmeden doğan birihtilaf olarak nitelendirilmesine ve iradi bir özel hukuk ilişkisinin verdiği haklar çerçevesinde tesis edildiğini kabul etmeye olanak bulunmadiğı, bu durumda, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre yasak fil veya davranışlarda bulunulduğunun sözleşme yapıldıktan sonraki aşamada tespit edilmesi üzerine tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanumunun 2/1-a maddesikapsamında görüm ve çözümü hakkında karar verme görevinin idari yargı mahkemelerine ait olduğu (Benzer davalarda Uyuşmazlk Mahkemesi'nin, 2018/539 Esas- 2018/652 Karar ve 2023/260Esas-2023/398 karar sayılı ilamlari), HMK 114/1-b maddesine göre yargı yolunun caiz olmasının ise dava şarti olduğu, HMK 115. Maddesinde de; "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığıi, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartınoksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." düzenlemesinin yer aldiği, bu haliyle de yukariıda da açıklandığı gibi, ihale sürecinde ortaya çıkan bir sebepten dolayı idare tarafindan sözleşmenin feshedilmesinden kaynakli, fesih işleminin iptali, aksi halde tazminat ve alacak taleplerine yönelik dava konusu uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından, mahkememizin görevsiz olması nedeniyle HMK 114/b ve 115/2maddeleri uyarınca dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş(tir) ..."
5. Davacı vekili, bu kez aynı hukuki sebeplerle, 400.00o TL maddi tazminatın feshin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiziyle , sözleşmenin haksız feshi sebebiyle 10.000 TL manevi tazminatın 03/04/2012tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle, davalı idare tarafindan sõzleşme ve ihale dosyası sebebiyle irat kaydedilerek nakden tahsil edilmiş olan 9.596,40 TL tutarındaki teminatın ve 024180 nolu 06/03/2012 tarihli 8.387,64 TL tutarındaki fatura bedelinin 03/04/2012 tarihinden itibaren işlemiş ticari faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştir.


B. İdari Yargıda 
6. İstanbul 11. İdare Mahkemesi 02/04/2024 tarih ve E.2024/372 sayıl kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dava dosyasının ve Istanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesi dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"…İIdari yargının görev alam, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.

Îdarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanlı olarak tesis ettiği ihale işlemleri hakkındaki yargısal denetimin, idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır. Ancak, ihalenin kesinleşmesinden sonraki işlemlerin hangi hukuki rejime tabi olacağının tespiti için, yapılan sözleşmenin konusu ile içerdiği hüküm ve şartların niteliğinin incelenmesi gerekmektedir.

İdari sözleşmeler, idarenin kamusal yetkisine dayanarak kamu hizmetleri gerekleri için kamu yararınedeniyle yaptığı sözleşmelerdir. Bu tür sözleşmeler idarenin tek taraflı olarak ayricalıklı üstün hak ve yetkilerini içerirler. Bu nitelikte olmayan sözleşmeler ise idarenin özel hukuk kurallarına göre akdettiği sözleşmelerdir.Bunlardan doğan uyuşmazlıklar adli yargı yerlerince çözümlenir.

Bakılan davanın, taraflar arasında sözleşme imzalanmasından sonra ortaya çıkan uyuşmazlığa ilişkin olduğu, sözleşmenin imzalanmasından önce ortaya çıkan uyuşmazliklarin idari yargı mercilerince karara bağlanabileceği, sözleşme sonrası sözleşme hükümlerine aykırılıktan kaynaklı olarak yine sözleşme hükümleri uyarınca tatbik edilen sözleşmenin feshinden kaynaklı olarak uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini konulu işbu dava konusu uyuşmazlığın ise görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. …."
7. İstanbul 11. İdare Mahkemesi tarafından 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1, fikrası şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
9. 4735 sayılı Kamu İhale Sõzleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başhıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu Ihale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenensözleşmeleri kapsar."
10.4735 sayılı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. Ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykirı maddelere yer verilemez Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
11. 4735 sayılı Kanun'un "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
" Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sirasinda yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda 

bulunduğunun tespit edilmesi 
Hallerinde, ayrica protesto çekmeye gerek kalmaksizin kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir"
12.4735 sayılı Kanun'un "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesi şõyledir:
"Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.
c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykıri, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak 
d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek.
e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykıri hareket etmek.
f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.

g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak devredilmesi veya devir alınması."
13.4735 sayılı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kamunu hükümleri uygulanır."
B. Yargı Kararları
14. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak ōnüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47,K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3;T/000000 C000/10/7/000/60030000/00012001/2000000(a ∃/

TE E 
A. jlk İnceleme 
T d C   S M T  C CTI  T    te dt   c     den     n gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü;
17. Dava, davacı ile davalı Kurum arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan "2012 Yılı İçin İstanbul Il Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Birimlerin Sistem Yönetim Hizmet Alımı" ihalesi sonrası imzalanan kamu ihale sõzleşmesinin uygulanması sırasında sahte belge düzenlemek ve kullanmak yasaklı fiilinden dolayı sözleşmesin feshi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılıi Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren Kanunlar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar Kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de,sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargıyerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.


19. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
20. Dava konusu olayda; "2012 Yılı İçin İstanbul Il Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Birimlerin Sistem Yönetim Hizmet Alımı" ihalesinin davacı üzerinde kaldığı, 02/02/2012 tarihli sözleşmeye davet yazısı üzerine davacı şirket ile davalı idare arasında 13/02/2012 tarihinde sözleşmenin imzalandığı ve aynı tarihte işe başlanıldıği, bilahare sözleşmenin uygulanmasısürecinde davacı şirketin sözleşme gereğince İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü yetkilerinin sistem yönetim hizmeti işlerinde görevlendirilecek personelle ilgili bilgilerin istenilmesi üzerine teknik şartnamenin 6.1.1 ve 6.1.2 maddelerinde her iki personel için sunulan sertifikaların sahte olduğundan bahisle "4735 sayılı Kanun'un 25/(b) maddesi uyarınca" sözleşmenin feshedildiği ve teminatın irat kaydedildiği, davacı şirket tarafindan sözleşmenin fesih işleminin iptali, sözleşmenin feshinin mümkün olmamasıhalinde sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti ile irat kaydedilen teminatın iadesi, sözleşmenin feshinden dolayı davacışirketin uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

21. Buna göre, İdarelerce 4734 ile 4735 sayılı Kanunlar kapsamında ihaleye cıkılması aşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıklarla, sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkmakla birlikte sözleşme öncesine ait olduğu anlaşılan uyuşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin ifası sırasında ve taahhüt edilen edimin ifasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda, dava konusu işlemin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin ifasına ilişkin olduğu, ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin imzalanmasından õnceki olgu ve olaylara dayanmayan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/12/2023 tarih ve E.2023/349, K.2023/402 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 11. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/12/2023 tarih ve E.2023/349, K.2023/402 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/299KARAR NO : 2024/439KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Yol kenarındaki kaldırımın korkuluklarla muhafaza edilmemesi sebebiyle üç metrelik boşluğa düşmesi sonucu yaralanan davacının, uğradığı zararlarının tazmini istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davacılar : 1- Murat GEYİK adına velayeten kendi adlarına asaleten 2- Faruk GEYİK 3- Asl1 ASLANBEY Vekili : Av. Imdat ATMACA Davah : Avcılar Belediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkili Murat'ın, akrabasının oğlu ile birlikte 14/09/2021 tarihinde saat 18:30-19:00 arasıDeyim Sokak No:21/1 Avcılar/İstanbul adresinde, basketbol oynadıkları sırada topu yakalamaya çalışırken, kaldırım ile bina arasındaki yaklaşık üç metrelik boşluğa korkulukların bulunmaması nedeniyle düşerek topuğunu kırdığını, aynı adreste No:21/l'den önceki binalar ile kaldırım arasındaki boşluğun demir korkuluklarla muhafaza edilmesine rağmen, olayın meydana geldiği bina ile kaldırım arasındaki boşlukta meydana gelebilecek kazaları önlemek adına davalı Belediye tarafından hiçbir önleyici tedbir alınmadığını, boşluğun korkuluklarla muhafaza edilmediğini, yolun güvenli olarak kullanımını sağlama sorumluğu olan davalı idarenin kazanın meydana gelmesinden sorumlu olduğunu, müvekkilinin ciddi yaralanmasına sebebiyet vermekte tam kusurlu bulunduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 475 TL geçici iş göremezlik tazminati, 475 TL sürekli is göremezlik tazminati, 25 TL bakım ve 25 TL tedavi masrafları olmak üzere toplamda 1.000 TL maddi tazminat ile baba için 100.000 TL, anne için 100.000 TL ve çocuk için 200.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 2. Ídare Mahkemesi 23/12/2021 tarih ve E.2021/2423, K.2021/1892 sayıl kararı ile, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15-1-amaddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıistinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdari Dava Dairesi 31/05/2022 tarih E.2022/786, K.2022/855 sayılı kararı ile başvurunun reddine karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Sekizinci Dairesi 17/05/2023 tarih E.2022/5949, K.2023/2703 sayı ile kararın onamasına karar vermiştir. Mahkeme kararın ilgili kısmışöyledir:
"…..2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un,trafikle ilgili kurallari, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların göõrev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı açıktır.

Bu açıklamalar ışığında, dava õzetinde belirtilen istemle açılan davanın, yolun güvenli olarak kullanımının davalı idarece sağlanması gerektiği, denetim görevinin aksatıldığı iddia ve temelinde açıldığı, dolayısıyla oluşan bu zarar nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.…."
3. Davacılar vekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 475 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 475 TL sürekli iş göremezlik tazminati, 25 TL bakım ve 25 TL tedavi masrafları olmak ūzere toplamda 1.000 TL maddi tazminat ile baba için 100.000 TL, anne için 100.000 TL ve çocuk için 300.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Küçükçekmece 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/12/2023 tarih ve E.2023/484, K.2023/345 sayıh kararı ile,davanın 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 13/03/2024 tarih E.2024/576, K.2024/948 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olayda davacılar, küçük Murat'ın Deyim Sokak 21/1 Avcılar adresinde kaldırım ile bina arasında korkuluk bulunmaması sebebi ile boşluğa düşmesi sureti ile yaralandığını, davahı belediyenin sorumluluğunda bulunan bu yer ile ilgili hiç bir önlem almadığıni, meydana gelen zarara davalının kusuru ile sebebiyet verdiğini iddia etmekte olup davanın ileri sürülüş biçimine göre eylemin hizmet kusuruna dayalı olduğu anlaşılmaktadır.Bilindiği üzere, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğinde olup, idarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayi, İdari Yargılama Usulü Kanumu'nun 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşıi idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir..."

5. Davacılar vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14, maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Küçükçekmece 8. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
7. 2918 sayılı Kanun'un “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısımı sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların,karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
8. 2918 sayılı Kanun'un “Tanımlar" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“Trafik: Yayalarin, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasınaaçık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.
Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada ayırici, otokorkuluk, istinat duvari, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.

Yaya yolu (Yaya kaldırımı): Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullamımına ayrılmış olan kısmıdır.…."
9. 2918 sayılı Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görevve yetkiler 
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıkı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak 
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak 
(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
10. 2918 sayılı Kanun'un “Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 25/6/2010-6001/34 md.)Karayolunun yapımı, bakımi, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısım, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür."
11. 2918 sayılı Kanun'un "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları

dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
B. Yargı Kararı
12. Anayasa Mahkemesinin 27/03/2014 tarih ve 28954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan E.2013/68, K.2013/165sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya birakılabilir. Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kamun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini õngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Ayn tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir.Îtirazın reddi gerekir ..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşūnüldū:
15. Dava, davacılardan Murat'ın davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan kaldırımın demir korkuluklarla muhafaza edilmemesi nedeniyle, kaldırım ile bina arasındaki boşluğa düşerek yaralanması sonucu uğradığı maddi ve manevi zararların tazmin edilmesi istemiyle açılmiştir.

16. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarıda, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir, Anayasa Mahkemesininyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918sayılı Kanun'un 110, maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulmasızorunlu bir karar mesabesindedir.


17. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı; davacının, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan kaldırımın demir korkuluklarla muhafaza edilmemesi nedeniyle kaldırım ile bina arasındaki boşluğa düşerek yaralanması nedeniyle dava açıldığı,dolayısıyla açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, tazminat davasına konu olayın olduğu yerin 2918 sayılı Kanun kapsamında düzenlemeye tabi tutulduğu gözetildiğindemeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Küçükçekmece 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/12/2023 tarih ve E.2023/484, K.2023/345 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Küçükçekmece 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/12/2023 tarih ve E.2023/484, K.2023/345 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalıidare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğuiddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/301KARAR NO : 2024/498KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri kapsamında davacıların hissedarıoldukları Şirket'e ait varlıkların satışıa ilişkin kararının iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davacılar : 1- E.A 

2- H.Ü.A 

Vekili : Av. Ö.B 

Daval : TasarrufMevduati Sigorta Fonu (TMSF)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkillerinin hissedarı olduklanı ve TMSF'nin kayyım olarak atandığı E.A İnşaat Taahhüt Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Tarım ve Hayvancılık Ürünleri Parke Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'ne ($irket)ait mal, hak ve varlıkların bir araya getirilmesi suretiyle oluşturulan Acıpayam Bereket Çiftliği Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün satışına ilişkin 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 19/01/2023 tarih ve E.2022/2836, K.2023/136 sayılı kararı ile, satış ihalesine ilişkin TMSF kararının taşınmazın aynına ilişkin olduğu ve taşınır-taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklandığıgerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın yetki yönünden reddine ve dosyanın yetkili Denizli Ídare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Denizli Ídare Mahkemesi 07/02/2023 tarih ve E.2023/261, K.2023/329 sayılı karar ile, uyuşmazlığın ticari ve iktisadi bütünlük oluşturan mahcuzların satış ihalesi işleminin iptaline ilişkin olduğu, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 134/5 maddesi uyarınca yetkili mahkemenin münhasıran TMSF'nin merkezinin bulunduğu İstanbul idare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine ve aynı Kanun'un 43/1-b maddesi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi için Danıştay Başkanlığına gönderilemesine karar vermiştir. Danıştay Onüçüncü Dairesi 21/02/2023 tarih E.2023/437, K.2023/699 sayılı karar ile davanın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dava dosyasının İstanbul 10. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir,
3- İstanbul 10. İdare Mahkemesi 28/04/2023 tarih ve E.2023/967, K.2023/977 sayıhı kararı ile, davanın 2577sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmasıüzerine, İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 19/09/2023 tarih ve E.2023/1350, K.2023/1319 sayılı kararı ile,istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi 21/12/2023 tarih ve 2023/3162, K.2023/6109 sayılı kararı ile temyiz talebinin reddine ve kararın onanmasına kesin olarak karar vermiştir. Mahkeme kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden; Denizli 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 05.10.2016 tarih ve E:2016/3103 sayıl kararıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun kayyım olarak atanmasına karar verilen davacıların pay sahibi olduğu E.A Inşaat Taahhüt Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Tartım ve Hayvancılık Ürünleri Parke Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin tüm mal, hak ve varlıklari bir araya getirilerek Fon Kurulu kararıyla "Acipayam Bereket Çiftliği Ticari ve İktisadi Bütünlüğü" oluşturulmasına ve kapalı zarf ve açık artırma usullerinin birlikte uygulanması suretiyle Fon Kurulu tarafindan satışına karar verilmesi nedeniyle bahse konu ticarive iktisadi bütünlüğün ihaleyle satışıa ilişkin işlemin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
(...)
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması hâlinde, soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkemenin şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabileceği, 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca şirketlere kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun atanacaği, Fon'un kayyimlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile ilgili yetkilerini kayasen uygulayabileceği, kayyımın işlemlerine karşı ilgililer tarafindan görevli mahkemeye Türk Medeni Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurulabileceği anlaşılmaktadir.

Davacının hissedarı olduğu şirketlere Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi ile 6758 sayılı Kanun'un 19.maddesi gereğince Denizli 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 05.10.2016 tarih ve E:2016/3103 sayılı karariıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun kayyım olarak atanmasına karar verildiği, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 134.maddesi uyarinca şirketlerin tüm mal, hak ve alacaklarının birleştirilmesi suretiyle Acipayam Bereket Çifiliği Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün oluşturulduğu, Fon Kurulu'nun ticarî ve iktisadī bütünlüğün satışına ilişkin 24.06.2022tarih ve 2022/285 sayıli, 30.06.2022 tarih ve 2022/293 sayıli, 24.11.2022 tarih ve 2022/541 sayılı kararlarında, șirket faaliyetinin sürdürülmesi mal mevzuat ve diğer yükümlülükler ile ekonomik ve teknik icaplara uygun olmadıği, bu şartlarda faaliyete devam edilmesi halinde zararın artabileceği ve şirketin öz varlığım bütünüyle yitirebileceği yönünde değerlendirmelere yer verilen mali durum tespit raporları dikkate alınarak 6758 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca şirketlerin mali durumlarının sürdürülebilir olmadığı gerekçesiyle oluşturulan bütünlüğün 

ihaleyle satısına karar verildiği görülmektedir 
Davalının kayyım sıfatıyla yönettiği şirketler hak ve taraf ehliyetlerini koruduğundan anılan şirketlere ilişkin olarak kayyımın ticârî gerekliliklere göre gerçekleştirdiği iş ve işlemler idari işlem ve eylem nitelinde değildir.Kayyım sifatıyla ticârî kural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticâri faaliyet gereklerinin esas alındiğı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği dikkate alındığında, uyuşmazlığın esas itibarıyla Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen kayyımlık görevinin nasıl îfå edileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alınmak suretiyle adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Öte yandan, davalının kayyımı olduğu şirketlere ilişkin olarak 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca 5411sayılı Bankacıhk Kanunu'ndan kaynaklanan yetkilerini kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulayabilmesinin kayyımlık sıfatını ve uyuşmazlığın özel hukuka ilişkin olma niteliğini etkilemeyeceği açıktır.
Nitekim Danıştay 13. Dairesi'nin 09.03.2023 tarih ve E:2022/3284, K:2023/1075 sayılı kararı da bu yöndedir.
Diğer taraftan, Danıştay 13. Dairesi'nin 31.03.2021 tarih ve E:2021/618, 2021/1147 sayılı kararında da ifade edildiği üzere, dava konusu işlemin kamu gücüne dayalı olmaksızın õzel hukuk hükümleri uyarınca gerçekleştirilen işleme ilişkin olduğu, bu itibarla, çözümüadli yargının görevinde olan, 2577 sayılı Kanun ve bu Kanunda düzenlenen usûllerin uygulanmasına ve öncelikle sonuçlandırılması özel önem taşıyan uyuşmazhk olarak nitelendirilmesine imkân bulunmayan ve ivedi yargılama usulü kapsamında yer almayan dava konusu uyuşmazlığın genel yargılama usûlüne tâbi olarak değerlendirilmesi ve öncelikle istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verilmesi gerekmektedir..."
4. Davacılar vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
5. İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 29/04/2024 tarih ve E.2024/248, K.2024/279 sayılı kararı ile, dava konusu uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"…İddianın ileri sürülüş biçimine göre dava; davacıların ortağı olduğu dava dışı E.A Înşaat Taah. Müh. ve Müşavirlik Hizm. Tarım ve Hayvancılk Ürünleri Parke Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin tüm mal, hak ve varlıkları bir araya getirilerek "Acıpayam Bereket Çiftliği Ticari ve İktisadi Bütünlüğü" oluşturularak ve satışına ilişkin Fon Kurulu Kararının iptali istemine ilişkindir.

(...)
Davakonusu edilen dava dışı E.A İnşaat Taah. Müh. ve Müşavirlik Hizm. Tarım ve Hayvancıhk Ürünleri Parke Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin satışına ilişkin olarak şirket yönetim kuruluna izin verilmesine dair karar anılan düzenlemeler uyarınca Tasarruf Mevduatiı Sigorta Fonu Fon Kurulununca verilmiştir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 111. Maddesi uyarınca kurulun Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip bir kuruluştur. 2557 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre, idari işlemin iptali ile idari eylem ve işlemlerden dolayı açılan tam yargı davaları idari davalardır. Ídari davalar ise ilgisine göre Danıstay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi'nde gõrülür.

İdari işlem, yetkili idarenin, kamu hukuku alanında kamu gücü ile hareket ederek, idari faaliyetle ilgili doğrudan hukuki sonuca yönelik, tekyanlı irade açıklamasıyla aldığı ve re'sen icra olunabilen kararlardır.
TMSF Fon Kurulu'nun taşınır ve taşımaz varlıkların satışına izin karari, kamusal bir görevin ifası amacıyla kamu gücü kullanılarak, tek taraflı olarak alınmış idari bir karar olup, uyuşmazlığın çözümünde Türk Ticaret Kanunu değil, 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yaplması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun temettü hariçortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan devralınan şirketler ve bunların varlıkları ile ilgili olarak Fona verilen yetkiler Fona verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulanacak olduğundan TMSF'ye karşı açılan eldeki dava adli yargının görev alanında değildir.Taşınmazların satişına TMSF tarafindan atanan üyelerce alınan yönetim kurulu kararı ve Fon Kurulu'nun taşınmazların satışına ilişkin yönetim kuruluna izin verilmesine ilişkin kararı Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapsamında tesis edilmediği açıktır.

Somut olayda, Sulh Ceza Hakimliğince, adı geçen şirkete FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle TMSF'nin kayyım olarak atandığı ve TMSF Fon Kurulu tarafindan önce 674 sayılı KHK, ardından 6758 sayılı Kanunla kendisine verilen görevlerin ifası çerçevesinde, kamu gücü kullanılmak suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği açıktiır. Bu itibarla, Fon Kurulunun olağanüstü hal kapsamında tanınan görev ve yetki çerçevesinde, kamu gücü kullanmak suretiyle ve tek yanlı irade beyanıyla tesis ettiği dava konusu işlemin iptali istemine ilişkin işbu davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu kuşkusuzdur. (Danıştay 10.Dairesinin 2020/3349 Esas -2021/4631 Karar sayılı kararı ve Yargitay 11. Hukuk Dairesinin 2021/5141 Esas2022/9293 Karar sayılı karari benzer mahiyettedir.).."
6. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 


III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınıri:" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karani ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolay taraflar arasında çıkan uyuşmazhklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırhdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı karanı veremezler."
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun "Şirket yönetimi için kayyım tayini"başlıklı 133, maddesi şõyledir;
"(1) Suçun birşirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir. Atama kararında, yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kalındığı veya yönetim organının yetkilerinin ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kaymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği açıkça belirtilir. Kayyım tayinine ilişkin karar, ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasıtalarla ilan olunur.[28]
(2) Hâkim veya mahkemenin kayyım hakkında takdir etmiş bulunduğu ücret, şirket bütçesinden karşılanır.Ancak, soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararının verilmesi halinde; ücret olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamami, kanuni faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır.

(3) İlgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşi, görevli mahkemeye 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 29.6.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurabilirler.
(4) Bu madde hükümleri ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir.
a) Türk Ceza Kanununda yer alan,
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80),
2. Uyușturucu veya uyarici madde imal ve ticareti (madde 188),
3. Parada sahtecilik (madde 197),
4. Fuhuș (madde 227),
5. Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228),
6. Zimmet (madde 247),
7. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
8. Silahlı örgüt (madde 314) veya bu örgütlere silah sağlama (madde 315),
9. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337),Suçlari,
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Île Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12)suçlari,
c) Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fikralarında tanımlanan zimmet suçu,
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanumunda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar,
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar 
(5) (Ek: 1/7/2016-6723/32 md.) Bu madde uyarınca atanan kayyımların görevleriyle ilgili iş ve işlemlerinden dolayı tazminat davalari, 142 ila 144 üncü maddeler uyarınca Devlet aleyhine açılır. Devlet, õdediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan kayyımlara bir yıl içinde rücu eder."
9. 5411 sayılı Bankalar Kanunu'nun, "Fonun kuruluş ve bağımsızlığı" başlıklı 111. maddesi şöyledir 
"Bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat ile verilen yetkiler çerçevesinde tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunması amaciyla, mevduatın ve katilım fonlarinın sigorta edilmesi, Fon bankalarının yönetilmesi, mali bünyelerinin güçlendirilmesi, yeniden yapılandırılması, devri, birleştirilmesi, satışı, tasfiyesi, Fonalacaklarının takip ve tahsili işlemlerinin yürütülmesi ve sonuçlandırılmasi, Fon varlık ve kaynaklarının idare edilmesi ve Kanunla verilen diğer görevlerin ifası için kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip Tasarruf Mevduatı Sigorta 

Fonu kurulmuştur.
Fon görevini yaparken bağımsızdır. Fonun kararları yerindelik denetimine tâbi tutulamaz. Hiçbir organ,makam, merci veya kişi, Fon Kurulunun kararlarını etkilemek amaciyla emir ve talimat veremez.
Fon, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu ile Başkanlıktan oluşur.
Fonun merkezi Istanbul'dadır. Fon, görevli ve yetkili olduğu alanın yoğun olduğu illerde olmak ve sayısı üçügeçmemek kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla yurt içi temsilcilik ve tahsilat birimleri açabilir.
Fon, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 2886 sayılı Devlet İhale Kamunu ile 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu hükümlerine tâbi değildir.

Fon, görev ve yetkilerini etkin şekilde yerine getirmek amacıyla, yeterli sayı ve nitelikte personeli istihdam eder Fonun mallari Devlet malı hükmündedir. Fonun mal, hak ve alacakları haczedilemez ve rehnedilemez. "
10. 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un, "Kayyımlık yetkisinin devri ve tasfiye" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca kayyım atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkileri, hakim veya mahkeme tarafindan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilir ve devirle birlikte kayyımların görevleri sona erer.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ve olağanüstü halin devamı süresince terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca şirketlere ve bu Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca varlıklara kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu atanir.

(3) (Değişik:26/5/2022-7407/16 md.) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve Vakiflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fikra kapsamındaki şirketler, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun gözetiminde, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun atadiğı yõneticiler tarafindan ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetilir. Bu şirketlerin yöneticileri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan atanır ve görevden alımr. Bu şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısi, piyasa koşulları veya diğer sorunları nedeniyle şirketin yahut varlıklarımn veya 5271 sayılı Kamunun 128 inci maddesinin onuncu fikrasında belirtilen malvarlığıdeğerlerinin veya hakkında şahıs kayyımlık kararı bulunmasa dahi anılan şirket ve/veya malvarlığı değerlerinde payları bulunup aleyhlerinde mahkemece kaçak kararı verilen kişilerin bu paylarının kismen veya tamamen satilmasına veya feshi ile tasfiyesine Tasarruf Mevduati Sigorta Fonu tarafindan karar verilebilir. Satiş ve tasfiye işlemleri ilgili şirketin yönetim/müdürler kurulu veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan yerine getirilir.Satılan şirketlerin kayyimlık karar, hisselerinin devrini müteakip Fonun talebi üzerine ilgili mahkeme veya hakimliklerce kaldırılır. Bu maddenin uygulanmasına iliskin usul ve esaslar Fon Kurulu tarafindan belirlenir 
(4) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/63 md.) Uçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen varlık ve malvarlığı değeri satışlarına bağlı olarak elde edilen gelirden borçlar ödendikten sonra kalan tutar, şirket işlerinde kullanılabilir. Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen fesih ve tasfiye işlemleri sonunda borçlar ödendikten sonra kalan tutar, yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir kamu bankasinda açılan hesapta nemalandırilır.2

(5) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/63 md.) Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen satış ve tasfiye işlemlerinde azınlık hisselerinin sahiplerinin rizası aranmaz.2
(6) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/63 md.) Kayyimlik görevi Tasarruf Mevduatt Sigorta Fonu tarafindan yürütülen şirketler, açtıkları davalarda harçtan muaftır.

(7) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atanmasına karar verilen şirket, taşınmaz, hak, varlık ve alacaklar hakkında Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesi uyarınca verilen el koyma ve tedbir kararlari, kayyım yetkisinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devriyle birlikte kendiliğinden kalkar.2

(8) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/180 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/174 md.) (Değişik:26/5/2022-7407/16 md.)Kayyimlarının yetkileri Tasarruf Mevduatiı Sigorta Fonuna devredilen veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fomunun kayyım olarak atandığı şirketlerde, şirketin ortaklarının şirkette sahip olduğu pay oranında yeni kurulacak şirketlerde pay sahibi olmaları koşuluyla şirket yönetim organının önerisi ve Fon Kurulu kararıyla yeni şirket kurulmasına karar verilebilir. Bu halde şirket ortaklarının yeni şirket kurulmasına ilişkin izin ve muvafakati aranmaz.Kurulacak şirketin sermayesi kayyimlarının yetkileri Tasarruf Mevduatiı Sigorta Fonuna devredilen veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirket tarafından ayni veya nakdi olarak karşılanır. Yeni şirket kuruluşuna ilişkin hususlar şirketlerin yönetim organlarınca hazirlanır ve Fon Kurulunun onayına sunulur. Fon Kurulu kararıyla kuruluş gerçekleşir ve tescile tabi tüm hususlar her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olmak üzere ilgili ticaret sicilinde resen tescil ve ilan olunur. Bu fikra uyarınca gerçekleştirilecek kuruluş işlemleri ilgili mevzuata tabi olmaksızın uygulanır. Yeni kurulan şirkette kayyımlıkyetkisi bir mahkeme veya hakim kararına gerek olmaksızın Fona devredilmiş sayilır.

(9) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/180 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/174 md.) (Değişik:26/5/2022-7407/16 md.)Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyımlık görevini yürüttüğü şirketlerin genel kurullarının yetkileri, 13/1/2011

tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanumu hükümlerine tabi olunmaksizın Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan kullanılabilir. Bu kapsamda bir şirketin bölünmesine karar verilmesi halinde Fon, bölünme yolu ile kurulan bu şirkete kayyım atanır.

(10) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/180 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/174 md.) (Mülga:26/5/2022-7407/16 md.)(11) (Ek:26/5/2022-7407/16 md.) Fonun, yönetim organı yetkilerini ya da yönetim organı yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkilerini haiz kayyım olarak görevlendirildiği şirketlerde ana sözleşmelerine bağlı olmaksızın, kayyım atanmasından önceki dönem bilanço ve kár/zarar hesaplarını tasdik ile bu dönemlerde görev yapan yönetim/müdürler kurullarını ibra etmek anlamına gelmemek kaydıyla, bu maddenin dokuzuncu fikrası çerçevesinde, şirketlere kayyım atanan faaliyet dönemini izleyen dönemden başlamaküzere kısmen ya da tamamen kâr dağıtimına karar verilebilir. Dağıtımına karar verilen kâr; milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapi, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında mahkúmiyet kararı bulunmayan hissedarlara payları oranında ödenir. Soruşturma veya kovuşturmasıdevam edenlerin hissesine isabet edecek kâr payi; kovuşturmaya yer olmadiğına, beraate, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine ilişkin kararın kesinleşmesine kadar ödenmeyerek Fon hesaplarında tutulur. Hakkında soruşturma, kovuşturma bulunmamaveya müsadere kararıverilmemiş olma koşulu, borsada işlem gören hisseler bakımından aranmaz. Kâr dağıutımı kararı ilişkili olduğu faaliyet dönemi mali verilerinin ve tablolarının tasdiki anlamına gelmez. Dağıtıma ilişkin hususlar Fon Kurulu tarafından belirlenir.
11. 6758 sayılı Kanun'un, "Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonumun satış ve tasfiyeye ilişkin yetkileri" başlıklı 20.maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik:26/5/2022-7407/17 md.) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile temettü hariçortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan devralınan banka/şirketler ve bunların varlıkları ile ilgili olarak Fona verilen yetkiler, bu Kanun ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde, bu şirketlerin yahut bunların sahiplerinin Fona borçlu olup olmadığına ve varlıkları üzerinde Fon haczi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kıyasen uygulanır. Yönetim ve denetimi veya kayyımlık yetkisi Fona devredilen veya Fonun kayyım olarak atandığı banka/şirketleri ve ortaklık paylarinı soruşturma, kovuşturma veya iflas ve tasfiye süresince yönetmek ve temsil etmek üzere atananlar,görevlendirilenler veya atananlar tarafindan temsil yetkisini haiz olmak üzere görevlendirilenler ile 5271 sayıli Kanunun 128 inci maddesinin onuncu fikrasına göre malvarlığı değerlerinin yönetimi amacıyla atananlar,görevlendirilenler veya atananlar tarafindan temsil yetkisini haiz olmak üzere görevlendirilenler ve bu kapsamda icra edilen is ve işlemler hakkında 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 37 nci maddesi uygulanır. Şirketlerin tasfiye işlemlerini yürütmek üzere Fon Kurulu tarafindan görevlendirilen tasfiye komisyonu, adli işlemler veya davalar bakımından taraf ehliyetine sahiptir. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyim olarak atandiğı şirketlerin ya da ortaklık paylarının bu madde kapsamında satişından elde edilecek tutardan, Fonun satış, dava veya avukatlık masraflari düşüldükten sonra kalan tutar yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir hesapta nemalandırılır. Şirket varliklarının veya malvarlığı değerlerinin bu madde kapsamında satişından elde edilecek tutarlar ise, 5411 sayılıKanunun 134 üncümaddesi uyarınca oluşturulan sıra cetveline göre dağıtılır. Sıra cetveline göre dağıtiım yapıldıktan sonraki bakiye, bu Kanunun 19 uncu maddesinin dördüncü fikrasında yer alan işlemlerin tesisi için şirket hesaplarına aktarılır. Ortakhık paylarının satişında, satışa ilişkin masraflar ile dava veya avukatlık masraflari, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör õrgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatiı bulunmayan hissedarların payından düşülmez.

(2) (Değişik:26/5/2022-7407/17 md.) Şirket varlıklarının ticari ve iktisadi bütünlük yoluyla satışına karar verilmesi halinde Fon Kurulu, geçmiş dönem borçlarıni, bu borçların FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakıveya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması ve 5411 sayılı Kanunun 134 üncümaddesinde belirtilen koşulları karşılaması şartiyla ihale bedelinden ödemeye veya ihale alicisına ödettirmeye yetkilidir.

(3) Bu madde hükümleri, kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının veya bunların bağlı olduğu şirketlerin Hazine tarafindan devralınan varlıklarının satış ve tasfiyesini teminen Maliye Bakanlığınca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmesi durumunda da uygulanır.Devredilen varlıkların satışından elde edilen tutarlar Maliye Bakanlığına aktarılır.
(4) (Ek: 2/1/2017-KHK-687/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7076/11 md.) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayili Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatilan özel radyo ve televizyonların; 15/7/2016 tarihi itibarıyla sahip oldukları yayın lisanslari, 15/2/2011 tarihli ve 6112 sayıhı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkanda Kanunun geçici 4 üncü maddesinin birinci fikrası kapsamındaki yayın haklari, frekans ve kanal kullanımıile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu nezdindeki benzeri izinleri Maliye Bakanlığının bu yöndeki talebi üzerine Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafindan ihya edilir. Ihya edilen bu lisans ve haklar ile frekans, kanal kullanımı ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu nezdindeki benzeri izinlerin Maliye Bakanlığınca veya üçüncü fikra kapsamında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunca, kapatilan özel radyo ve televizyonlara ait diğer varlıklarla birlikte ya da ayrı ayrısatilması durumunda bunların yeni alicıları adına devri ve tescili işlemleri Fonun bildirimi üzerine, gerekli bilgi ve belgelerin tamamlanmasını müteakip başkaca bir işleme gerek kalmaksızın en fazla bir ay içinde tamamlanır."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
13. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacıların hissedarı oldukları ve TMSF'nin kayyım olarak atandığı Şirkete ait mal, hak ve varlıkların bir araya getirilmesi suretiyle oluşturulan Acıpayam Bereket Çiftliği Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün satışına ilişkin 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

15. Dava dosyanın incelenmesinden; TMSF Fon Kurulunun 24/6/2022 tarih ve 2022/285 sayılı kararıyla E.A Înşaat Taahhüt Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Tarım ve Hayvancılık Ürünleri Parke Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'ne ait Bereket Çiftliğine özgülenmiş varlıkların ticari ve iktisadi bütünlük kapsamında Fon tarafindan satışına karar verildiği ve bu kararın 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, davacılar tarafindan söz konusu işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açıldığı, İdare Mahkemesince davalı TMSF'nin kayyım sıfatıyla yönettiği şirketlerin hak ve taraf ehliyetlerini koruduğu, anılan şirketlere ilişkin olarak kayyımın ticârî gerekliliklere göre gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin idarî işlem ve eylem nitelinde olmadığı, kayyım sifatıyla ticârî kural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticârî faaliyet gereklerinin esas alındığı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği gerekçeleriyle uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı mercileri yeri olduğu sonucuna varılarak, yargı yolu dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği; Asliye Ticaret Mahkemesince ise adı geçen şirkete sulh ceza hakimliğince FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle TMSF'nin kayyım olarak atandığı ve TMSF Fon Kurulu tarafindan önce 674 sayılı KHK, ardından 6758 sayılı Kanunla kendisine verilen görevlerin ifasıçerçevesinde, kamu gücü kullanılmak suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, bu itibarla, Fon Kurulunun olağanüstü hal kapsamında tanınan görev ve yetki çerçevesinde, kamu gücü kullanmak suretiyle ve tek yanlı irade beyanıyla tesis etttiği dava konusu işlemin iptali istemine ilişkin davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna vardığı ve yargı yolu dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verdiği anlaşılmaktadır.

16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde: 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesinde maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ve olağanüstü halin devamı süresince terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133. maddesi uyarınca şirketlere kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak TMSF'nin atanacağı, Kanun'un 19. maddesinin birinci ve ikinci fikrası kapsamındaki şirketlerin, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, TMSF gözetiminde, TMSF'nun atadığı yöneticiler tarafindan ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetileceği, bu şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunları nedeniyle şirketin yahut varlıklarının veya 5271 sayılı Kanun'un 128. maddesinin onuncu fikrasında belirtilen malvarlığı değerlerinin veya hakkında şahıs kayyımlık kararı bulunmasa dahi anılan şirket ve/veya malvarlığı değerlerinde payları bulunup aleyhlerinde mahkemece kaçak kararı verilen kişilerin bu paylarmın kısmen veya tamamen satılmasına veya feshi ile tasfiyesine TMSF tarafindan karar verilebileceği, satış ve tasfiye işlemlerinin ilgili şirketin yönetim/müdürler kurulu veya TMSF tarafından yerine getirileceği, satılan şirketlerin kayyımlık kararının, hisselerinin devrini müteakip Fonun talebi üzerine ilgili mahkeme veya hakimliklerce kaldırılacağı, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Fon Kurulu tarafindan belirleneceğinin hüküm altına alındığı; 30/06/2022 tarihli ve 2022/301 sayılı Fon Kurulu kararı ile yürürlüğe giren "10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılıKanunun 19 uncu ve 20 nci Maddelerinin Uygulanmasına Ilişkin Usul ve Esaslar"in 7. maddesinde șirketlerin mali durum,ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunlar nedeniyle şirketin veya şirket varlıklarıın satılmasına veya fesih ve tasfiyesine Fon Kurulu tarafından karar verilebileceği, Fon Kurulu kararında şirketin veya şirket varlıklarının satışının yönetim organı veya Fon tarafindan yerine getirileceğinin belirtileceği düzenlenmiştir.

17. Dosyanın ve ilgili mevzuatın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, FETÖ/PDY terör örgütü üyeliği suçundan yargılanan davacıların sahibi olduğu söz konusu Şirket yönetimine Denizli Sulh 2. Ceza Hakimliğinin 05/10/2016 tarih ve 2016/3103 sayılı kararı ile TMSF'nin kayyım olarak atandığı, TMSF Kurulu tarafından şirket faaliyetinin sürdürülmesinin mali mevzuat ve diğer yükümlülükler ile ekonomik ve teknik icaplara uygun olmadığı gibi, bu şartlarda faaliyete devam edilmesi halinde zararın artabileceği ve şirketin õz varlığını bütünüyle yitirebileceği yönündeki tespit ve değerlendirmelere yer verilen Mali Durum Tespit Raporu dikkate alınarak, sõz konusu Şirket'e ait Bereket Çiftliği'ne özgülenmiş varlıkların ticari ve iktisadi bütünlük satışına karar verildiği ve bu kararın 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı anlaşılmaktadır 

18. 5411 sayılı Kanun'un 111.maddesine göre kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali õzerkliğe sahip TMSF Kurulu tarafından, 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri ile kendisine verilen görevlerin ifası kapsamında kamu gücü kullanılmak suretiyle tek taraflı irade beyanıyla Bereket Çiftliği'ne özgūlenmiş varlıkların satışına ilişkin dava konusu kararın idari nitelik taşıdığında kuşku yoktur. Ayrıca davacılar vekilinin dosyada mevcut hem adli hem de idari yargıda açtığı dava dilekçelerinde TMSF Kurulutarafından alınan söz konusu kararıın iptalini davaya konu ettiği görülmüştür. Tüm bu sebeplerle TMSF'nin idari yetki kullanarak tesisi ettiği 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararının iptaline ilişkin davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E.2023/967, K.2023/977 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir,
V. HÜÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E.2023/967. K.2023/977 savılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/1 1/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Dava, davacıların hissedarı oldukları ve TMSF'nin kayyım olarak atandığı Şirkete ait mal, hak ve varlıkların bir araya getirilmesi suretiyle oluşturulan Acıpayam Bereket Çiftliği Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün satışına ilişkin 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İdarî yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, öncelikle davaya konu işlemin İdarî bir işlem olup olmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanılarak diğer tarafın rızasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir. İdarî makamlar tarafindan tesis edilmiş olsa bile, özel hukuk hükümlerine tâbi olan işlem ve sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde adlî yargı mercileri görevlidir.
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 403. maddesinin ikinci fikrasında kayyımın belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanacağı kurala bağlanmıştır. Bir tūzel kişinin gerekli organlardan yoksun kalmış olması ve yönetiminin başka yoldan sağlanamaması halinde vesayet makamı tarafından yönetim kayyımı atanacağı aynı Kanun'un 427.maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un Malvarlığının yönetimi' başlıklı 460. maddesinde ise Kayyım bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilmiş ise, yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan işleri yapabilir. Kayyımın, bunun dışındaki işleri yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır.' hükmü yer almıştır.

Yönetim kayyımının olağan yönetim işlerini yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel bir yetkiye bağlı olmadığıgibi vesayet makamının da iznine bağlı değildir. Olağan yönetim işlerine; alacakların tahsil edilmesini, borçların ödenmesini,vergi beyanlarında bulunulmasını, bozulacak malların satılmasıni, mevcudun korunması için önlem alınmasını örnek olarak göstermek mümkündür. Türk Medeni Kanunu'nun 462 ve 463. hükmü kapsamındaki işlerde ise yetkili vesayet dairelerinden izin alınması zorunludur.(Gençcan Ömer Uğur: Vesayet Hukuku, Ankara-2009, s.818)

Kayyım, vesayet işleriyle görevlendirilmiş olan diğer kişiler gibi bu görevini yerine getirirken iyi bir yönetimin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür. Malvarlığını yönetme yükümlülüğü kapsamında yönetim kayyımının da kayyımlığına verilen kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetme ve yönetimle ilgili hesap tutma zorunluluğu vardır.(Gençcan Ömer Uğur: Vesayet Hukuku, Ankara-2009, s.821)

Kayyımın görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla sebep olduğu zararlardan sorumlu olacağı Medeni Kanun'un 467, maddesinde belirtilmiş ve açılacak olan tazminat davalarında asliye hukuk mahkemelerinin görevli olacağı Kanun'un 469.maddesinde kurala bağlanmıştır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun şirket yönetimi için kayyım tayini başlıklı 133. maddesinde," (1) Suçun 

bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddî gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir. Atama kararında, yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kılındığı veya yönetim organının yetkilerinin ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık paylan veya menkul kıymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği açıkça belirtilir. Kayyım tayinine ilişkin karar, ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasitalarla ilan olunur.

(2) Hâkim veya mahkemenin kayyım hakkında takdir etmiş bulunduğu ücret, şirket bütçesinden karşılanır. Ancak,soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararının verilmesi halinde; ücret olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamamı, kanunî faiziyle birlikte Devlet Håzinesinden karşılanır.
(3) İlgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşı, görevli mahkemeye 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 29/06/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurabilirler."... hükmü yer almıştır.
Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hâliyle 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında BazıDüzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 19.maddesinde, (1) Bu maddenin yürūrlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 04/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca kayyım atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkileri, hâkim veya mahkeme tarafindan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilir ve devirle birlikte kayyımların görevleri sona erer.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ve olağanüstü halin devamı süresince terör örgütlerine aidiyeti,iltisakı veya irtibatı nedeniyle Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca şirketlere ve bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesi uyarınca varlıklara kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf MevduatıSigorta Fonu atanir.

(3) 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hâzineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fikra kapsamındaki şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı,diğer sorunları veya piyasa koşulları nedeniyle mevcut halin sürdürülebilir olmadığının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan tespit edilmesi durumunda, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu şirketin yahut varlıklarının veya bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinde belirtilen varlıkların satılmasına veya feshi ile tasfiyesine karar verebilir. Satış ve tasfiye işlemleri TasarrufMevduatı Sigorta Fonu tarafindan yerine getirilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Tasarruf MevduatıSigorta Fonunun ilişkili olduğu Bakan onayıyla belirlenir.

(4) Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen varlık ve mal varlığı değeri satışlarına bağlı olarak elde edilen gelirden borçlar ödendikten sonra kalan tutar, şirket işlerinde kullanılabilir. Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen fesih ve tasfiye islemleri sonunda borçlar õdendikten sonra kalan tutar, vargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir kamu bankasında açılan hesapta nemalandırılır.(...)" hükmü yer almıştır.

Aynı Kanun'un 20. maddesinde ise, "(1)19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan devralınan şirketler ve bunların varlikları ile ilgili olarak Fona verilen yetkiler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde, bu şirketlerin yahut bunların sahiplerinin Fona borçlu olup olmadığına ve varlıkları üzerinde Fon haczi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kıyasen uygulanır. (…) Şirketlerin tasfiye işlemlerini yürütmek üzere Fon Kurulu tarafindan görevlendirilen tasfiye komisyonu, adlî işlemler veya davalar bakımından taraf ehliyetine sahiptir. Tasarruf MevduatıSigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirketlerin ya da bunların varlıklarının bu madde kapsamında satışından elde edilecek tutarlar yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir hesapta nemalandırılır.

(2) Şirket varlıklarının ticârî iktisâdı bütünlük yoluyla satışına karar verilmesi halinde Fon Kurulu, geçmiş dönem borçlarını, bu borçların FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla ihale bedelinden ödemeye veya ihale alıcisına ödettirmeye yetkilidir.
(3) Bu madde hükümleri, kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının veya bunların bağlı olduğu şirketlerin Hazine tarafiından devralınan varlıklarının satış ve tasfiyesini teminen Maliye Bakanlığınca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmesi durumunda da uygulanır. Devredilen varlıkların satışından elde edilen tutarlar Maliye Bakanlığına aktarılır." kuralına yer verilmiştir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 134. maddesinin beşinci fikrasında, Fon alacaklarının tahsilini teminen, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca haczedilen aktif değerler ile lisans, ruhsat ve imtiyaz sözleşmelerinden doğan haklar ve bu varlıkların feri veya mütemmim cüzü niteliğindeki sözleşmelerden doğan, ancak başlı başına İktisadî değeri olmayanlar da dahil olmak üzere diğer tüm hak ve varlıkları bir araya getirerek, ticarî ve İktisadîbütünlük oluşturarak alıcısına geçişini sağlayacak şekilde satışına, hacizli malların birden fazla borçluya ait olması ve/veya birden fazla alacaklının haczi olması hâlinde de satışı yaptırmaya, ihale bedelinin ödenme şeklini, para birimini, alıcıların sahip olması gereken şartları, ödeme tarihini ve ihalenin sair usûl ve esasları ile satış şartlarını 6183 sayılı Kanun hükümlerine bağlıolmaksızın belirlemeye, satışa konu ticarî ve İktisadî būtünlüğü alacağına mahsuben satın almaya, satışa konu varlıkların ait olduğu şirketlerin teknik bilgi, yazılım, donanım, ekipman, mal ve hizmet ahırımdan doğan geçmiş dönem borçlarını ihale bedelinden ödemeye veya ihale alıcısına ödetmeye Fon Kurulu'nun yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddî gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkemenin șirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabileceği, 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca şirketlere kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun atanacağı, Fon'un kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile ilgili yetkilerini kıyasen uygulayabileceği,

kayyımın işlemlerine karşı ilgililer tarafindan görevli mahkemeye Türk Medeni Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurulabileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın ve ilgili mevzuatın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, FETÖ/PDY terör örgütü üyeliği suçundan yargılanan davacıların sahibi olduğu söz konusu $irket yönetimine Denizli Sulh 2. Ceza Hakimliğinin 15/08/2016 tarih ve 2016/2406D. Îş sayılı kararı ile el konulduğu, 05/10/2016 tarih ve 2016/3103 sayılı kararı ile $irket'in TMSF'ye devredildiği,TMSF Kurulu tarafindan şirket faaliyetinin sürdürülmesinin mali mevzuat ve diğer yükümlülükler ile ekonomik ve teknik icaplara uygun olmadığı gibi, bu şartlarda faaliyete devam edilmesi halinde zararın artabileceği ve şirketin öz varlığını bütünüyle yitirebileceği yönündeki tespit ve değerlendirmelere yer verilen Mali Durum Tespit Raporu dikkate alınarak, söz konusu Şirket'e ait Bereket Çiftliği'ne özgülenmiş varlıkların ticari ve iktisadi bütünlük kapsamında Fon tarafından satışına karar verildiği ve bu kararın 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı anlaşılmaktadır.

5411 sayılı Kanun'un 111. maddesine göre kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip TMSF Kurulu tarafindan, 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20, maddeleri ile kendisine verilen görevlerin ifası kapsamında; davalı idarenin kayyım sıfatıyla yönettiği şirketlerin hak ve taraf ehliyetlerini koruduğu, anılan şirketlere ilişkin olarak kayyımın ticârî gerekliliklere göre gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin İdarî işlem veya eylem nitelinde olmadığı, kayyım sıfatıyla ticârî kural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticârî faaliyet gereklerinin esas alındığı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği ve davalı idarenin kayyımı olduğu şirketlere ilişkin olarak 6758sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'ndan kaynaklanan yetkilerini kayyımlık görevi ile satışveya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulayabilmesinin kayyımlık sıfatını ve uyuşmazlığın özel hukuka ilişkin olma niteliğini etkilemediği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esas itibarıyla Türk Medenî Kanununda düzenlenen kayyımlık görevinin nasıl îfāedileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alınmak suretiyle adlî yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerlerinin görevli bulunduğundan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerini görevli kabul eden aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/302KARAR NO : 2024/389KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçiş aşamasında işlenen meslek kodunun değiştirilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : Mevlüt $ENAY 
Vekilleri : Av. Kemal ÖZDEMİR , Av. Begüm YAKAR Davalılar : 1-Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü
2-Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Zeynep Gökçe BALLI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin kadroya alınırken işyeri çalışma kodunun 9112.11 (yardımcı personel-büro işçisi)olarak bildirilmesi gerekirken 9112.06 (temizlik görevlisi) olarak gösterilmesi nedeniyle gelecekteki çalışma şartlarının etkileneceğini ifade ederek, işe girdiği tarihten itibaren filen görev yapmakta olduğu yardımcı personel vasfinın ve yardımcıpersonel iş kodunun düzeltilerek tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul Anadolu 27. İş Mahkemesi 24/10/2023 tarih ve E.2023/51, K.2023/438 sayıh kararı ile, ihtilafın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şōyledir :
"..Dava SGK kayıtlarındaki iş kodlarıın düzeltilmesi talebine ilişkindir.
2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari yargı yetkisinin sınırları belirlenmiştir Davacının "temizlik görevlisi" olarak sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi bir idari işlem olup, davacı idareden 

kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesini istemektedir. davanın özünü bu talep oluşturduğu, uyuşmazlık kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup, sürekli işçi statüsüne geçişyapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi alt işveren işçisi olarak çalıştığıkadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de değildir. Öte yandan, benzer mahiyetteki davaların idari yargıda çözüme bağlandığı da görülmektedir. (bkz. Ankara Bölge Idare Mahkemesi 4.Ídari Dava Dairesi'nin 07.02.2020 tarih, 2019/1316 Esas-2020/192 Karar sayılı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin karari, Izmir Bölge Ídare Mahkemesi 1. Ídari Dava Dairesi'nin 12.06.2019 tarih, 2018/1044Esas ve 2019/685 Karar sayılı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin karari), Yargitay 9. Hukuk Dairesinin 2021/10514 esas 2021/14324 karar sayılı ilamında da vapılan islemin idari islem olduğunun kabul edildiği, anılan sebeplerle uyuşmazlığın çözüm yeri idariyargı olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme ve bundan kaynaklanan zarara yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı anlaşılmaktađır.Benzer mahiyetteki davaların idari yargıda çözüme bağlandığı da yukarıda belirtilmiştir.
Anılan nedenlerle davacının daimi kadroya alınırken işyeri çalışma kodunun 9112.11 (yardımcı personel-büro işçisi) olarakbildirilmesi gerekirken 9112.06 (temizlik görevlisi) olarak gösterilmesine yönelik işlemin düzeltilmesine ilişkin ihtilafın çözüm yeri idari yargı olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine .…."
3. Davacı vekili, verilen görevsizlik kararı uyarınca, dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi talebinde bulunmuştur.

B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 13. Ídare Mahkemesi 15/02/2024 tarih ve E.2023/2592, K.2024/260 sayılı kararı ile, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun şekilde düzenlenmediği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar vermiştir. Davacıvekili, 13/03/2024 tarihli yenilenen dava dilekçesi ile müvekkilinin SGK kayıtlarındaki iş kodlarının düzeltilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

5. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 30/05/2024 tarih ve E.2024/501 sayıh kararı ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca mahkemece eldeki uyuşmazlığın adli yargıda görülmesi gerektiği kanaatine varıldığından, ilk görevsizlik kararını veren İstanbul Anadolu 27. İş Mahkemesinin dava dosyasıda temin edilip eklenmek suretiyle dosyanın görevli yargı yolunun belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
".…Dava dosyasının incelenmesinden; davacinn kadroya alınırken işyeri çalışma kodunun 9112.11 (yardımci personel-büro işçisi) olarak bildirilmesi gerekirken 9112.06 (temizlik görevlisi) olarak gösterilmesi nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuve Tapuve Kadastro Genel Müdürlüğü'ndeki iş kodlarının düzeltilerek işe girdiği tarihten itibaren filen görevyapmakta olduğuyardımcı personel vasfinın ve yardımcı personel iş kodunun düzeltilerek tesciline karar verilmesi istemiyle ilk olarak adli yargı mercilerinde dava açıldığı, İstanbul Anadolu 27. İş Mahkemesi'nin 24.10.2023 tarih ve E:2023/51, K:2023/438 sayılı kararı ile ".…. davanın idare mahkemesinin görev alanına girdiği"gerekçesiyle "görevsizlik" kararı verildiği, davacı vekilinin talebi üzerine dava dosyasının Mahkememize gönderildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklananlar işığında, 5510 sayılı Kanunla idari yargı mercilerinin, sadece bu Kanun uyarınca uygulanan idari para cezalarından kaynaklanan uyuşmazlıklar hakkında ve 5510 sayılı Kanuna 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilmişişlemler hakkında görevli kalındığı, bakalan davanın ise hizmet tespitine ilişkin bir dava olduğu, öte yandan UYAP sistemi üzerinden ulaşılan davacıya ait SGK hizmet cetveline bakıldığında, davacının sigorta başlangıcının ilk olarak 2008/4 döneminde Aser Mühendislik isimli 1020337 işyeri sicil numaralı işyerinde ve (4/a) kapsamında olduğu, dolayısıyla Emekli Sandiğı iştirakçiliği ile bağı olmayan davacı tarafindan belirtilen istem ile açılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 5510 sayılı Kanunun 101. maddesi uyarınca adli yargı yerinin (İşMahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna varılmıştir..."
6. İstanbul 13. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarımca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 23. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/127md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/118 md.)(1)
5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamuidareleri (MIT Müsteşarlığı hariç)

ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kamuna eki (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; õdemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandıği, yatirım izleme ve koordinasyon başkanlıği, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden,anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştiırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibariyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlariı taşimak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamışolmak,
c) (Íptal bent: Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 tarihli ve E: 2018/96, K: 2023/222 sayılı Kararı ile)ε) (Iptal bent: Anayasa Mahkemesinin27/12/2023 tarihli ve E: 2018/96, K: 2023/222 sayılı Karari ile)
kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanmasi, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sıava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sinav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.
Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibariyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden,hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.
Birinci fikradaki personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında bulunmakla birlikte 4/12/2017 tarihinde doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedenleriyle iş sözleşmeleri askida olanlar veya anılan tarih itibarıyla askerde bulunanlar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. Birinci fikrada belirtilen süreler, askerlik veya aska süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Sürekli işçi kadrolarına geçirilme süreci, birinci fikra kapsamında olmakla birlikte bu sürecin tamamında veya herhangi bir aşamasında askerde bulunanlar için askerlik süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar veya kaldığı yerden devam eder.
Sürekli işçikadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığıtarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alımanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli isçi kadrolari, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçhir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıklarıteşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmeküzere istihdam edilebilir. (Mülga cümle:1/3/2023-7438/2 md.) Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu işsözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçişişleminden õnce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sõzleşmesinin bitiminden õnce toplu iş sözleşmesi sona eren ișçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerdegeçişten õnce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakimından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir...'
8. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu Iş Sõzleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir;

"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106 md.)
(1) 5018 sayılı Kamuna ekli (I), (II), (II) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağli döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (l) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklıolanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

(2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır.

(3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2o00-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sıırldır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)."
B. Yargı Kararı
10. Yargitay 9. Hukuk Dairesinin yukarıda zikredilen kararı ile birlikte emsal 01/07/2021 tarihli ve E.2021/6767,K.2021/11375 sayılı bozma kararında da, özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davasımahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hakim Şerife ÖzDOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının kadroya alınırken işyeri çalışma kodunun 9112.11 (yardımcı personel-büro işçisi) olarak bildirilmesi gerekirken 9112.06 (temizlik görevlisi) olarak gösterilmesi nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu ve Tapu ve Kadastro 

Genel Müdürlüğü'ndeki iş kodlarının düzeltilerek işe girdiği tarihten itibaren filen görev yapmakta olduğu yardımcı personel vasfının ve yardımcı personel iş kodunun düzeltilerek tesciline karar verilmesi istemiyle açılmıştır 
14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel,geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de genişanlamda kamu görevlisi olduğu içtihatlarla kabul edilmiştir.

15. Uyuşmazlık konusu olayda, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçişsürecinde meslek kodunun temizlik işçisi olarak girildiğinden bahisle bunun düzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın kadro geçişi sonrası yaşanılan bir çekişme olmadığı, diğer bir deyişle işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olmadığından 4857sayılı İş Kanunu'na tabi bulunmadığı; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir būtün halinde idari nitelikte olduğu uyuşmazlığın görüm ve çözūmü yönünden idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 30/05/2024 tarih ve E.2024/501 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 13. Ídare Mahkemesinin 30/05/2024 tarih ve E.2024/501 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/304KARAR NO : 2024/390KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Su abonelik sözleşmesi ve dayanağı Tarifeler Yönetmeliği hükümlerine istinaden kaçak su kullandığından bahisle su borcu ve su cezası adı altında tahakkuk ettirilen idari para cezasının iptali ve aboneliğin etkinleştirilmesi istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Mustafa AYAN 

Vekili : Av. Ahmet BALKIZ 
Daval : Manisa Su ve Kanalizasyon Ídaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Ogün ŞAHİN 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkili hakkında, kaçak su kullanıldığından bahisle 8206232 nolu su aboneliğine tahakkuk ettirilen 20.406 TL su borcu ve 3.524 TL tutarında su cezası adı altında idari para cezası verilmesine ilişkin 31/08/2022 tarih ve E.67030690-102132 sayılı işlemin, usul ve kanuna aykın olduğu, müvekkiline ait 8206232 numaralı aboneliğin mevcut olduğunu, 30/05/2022 tarihinden önce su faturası borcunun bulunmadığıni, kaçak kullanım gibi bir durumun söz konusu olmadığını, en az iki MASKi personeli olmadan veya hizmet alımı yolu ile istihdam edilen personel tarafindan mahallinde yapılacak araştırma ve soruşturma sonucu bir tutanak ile tespit edilmeden, tutanakta kaçak su kullanımının ve bağlantının şekli,ölçümlenen su m³ miktarı, kaçak su kullanımının süresi gibi ayrıntılı bilgiler kaydedilmeden idari para cezası verilemeyeceği ileri sürülerek, iptaline ve su aboneliğinin etkinleştirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliği 28/11/2022 tarih ve D. İş No: 2022/4356sayılı kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"…Itiraz dilekçesi içeriği, cevap dilekçesi ve tüm dosya kapsamından, başvurucuya kaçak su kullandığından bahisle yönetmelik uyarınca kaçak su bedeli tahakkuk ettirildiği, her ne kadar idarece tahsil için talep edilen bu bedel idari para cezası olarak adlandırılmış ise de; 5326 Sayılı Kanun'un25. vd. maddeleri uyarınca usulüne uygun olarak verilen bir yaptırım kararının bulunmadıği, idarenin tazminat kabilinden bir talepte bulunduğu, ortada Hakimliğimizce incelenebilecek bir idari yaptırım karan bulunmadığından başvurunun reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıda yer aldığı şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Başvurunun yukariıda izah edilen gerekçelerden ötürü; Sulh Ceza Hâkimliği tarafindan incelenebilecek kararlardan olmadığı, başvuruya konu idari yaptırım konusundaki incelemenin Idari Yargıın gõrev alanına girdiği anlaşıldığından başvurunun Kabahatler Kanunu'nun 28/1 -b maddesi gereğince REDDINE…."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Manisa 2. Ídare Mahkemesi 28/04/2023 tarih ve E.2023/81 sayılı yargılama dosyasında davalı idarece yapılan görev itirazının reddine dair karar vermiştir.

5. Manisa 2. Ídare Mahkemesi 14/12/2023 tarih E.2023/81, K.2023/1061 sayılı ilamıyla uyuşmazlığın esasıni inceleyerek davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Izmir Bölge İdare Mahkemesi 7. Ídari Dava Dairesi 17/05/2024 tarih ve E.2024/628 K.2024/1085 sayılı kararı ile, taraflar arasında 8206232 nolu abonelik sõzleşmesi bulunduğu, bu abonelik nedeniyle bağlanan su bağlantısından davacının kaçak olarak su kullandığıın tespit edildiği,bunun üzerine abone sõzleşmesi ve onun işaret ettiği Tarifeler Yönetmeliği hükümleri ile abonelik kapsamında alınan sayacın tespit ettiği su miktarı dikkate alınarak atıksu bedeli tahakkuk ettirildiği ve davacı hakkında idari para cezası uygulandığı, bu durumda idari bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, davacı ile davalı idare arasında imzalanan su abone sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın görūm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca uyuşmazlığın esasının karara bağlanmadan õnce Uyuşmazlık Mahkemesine görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının alınacak gerekçeli bir ara kararı ve Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliği dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerektiğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5. fikrasıuyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu Manisa 2. Ídare Mahkemesinin 14/12/2023 tarih ve E.2023/81,K.2023/1061 sayılı kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

6. Manisa 2. İdare Mahkemesi 04/06/2024 tarih ve E.2024/469 sayıh kararı ile, davacı ile davalı idare arasında imzalanan su abone sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 600 m3 kaçak su kullandığından bahisle adına 20.406,00 TL atık su bedeli ve 3.524,00 TL tutarinda idari para cezası tahakkuk ettirilmesine ilişkin 31/08/2022 tarih ve 102132sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle bakalmakta olan davanın açıldıği, Mahkememizin 14/12/2023 gün ve E:2023/81, K:2023/1061 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu neticesinde İzmir Bölge Ídare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin 17/05/2024 gün ve E:2024/628, K:2024/1085sayılı kararı ile uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle Mahkememizin kararının kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkememize gönderilmesine karar verildiği görülmüştür.

Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Anayasada belirtilen mahalli müşterek ihtiyaçlarıkarşılamak amacı doğrultusunda belediyelerce yerine getirilen kamu hizmetleri arasında yer alan su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek üzere; Büyükşehir belediyesine bağlı, müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşudur.

Böyle olmakla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden veya kamusal yetkilerin kullanılmasından doğup doğmadığına bakmak gerekir.

Kamu idarelerince elektrik, su ve doğalgaz gibi belli bir tarife üzerinden bedeli belirlenmek suretiyle dağıtılan kamu hizmetlerinden, taraflar arasında imzalanan abonman sözleşmesi karşılığında yararlanılmakta olup, bu sözleşmelerde hizmet konusu ile şartlarının ve karşılıklı hak ve borçların belirlendiği, sözleşmede hüküm altına alınan hususlarda taraflarin edimlerini yerine getirmekten kaçinmaları halinde ise, yine sözleşme gereğince cezai 

şartlara ilişkin hükümlerin uygulanacağı açık olduğundan, bu sözleşmelerin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların özel hukuk hükümleri uyarınca adli yargı yerinde çözümleneceği tartışmasızdır.
Bununla birlikte, bu tür kamu hizmetlerinin ifası sırasında idare ile kamu hizmetinden yararlananlar arasında sözleşmenin yapılmasından önceki aşamada, idarenin tek taraflı ve kamu gücüne dayalı olarak yerine getirdiği idari tasarruflarından doğan uyuşmazlıkların da idari yargı alanında çözümleneceğinin kabulü gerekmektedir.
Olayda; taraflar arasında 8206232 nolu abonelik sözleşmesi bulunduğu, bu abonelik nedeniyle bağlanan su bağlantısından davacının kaçak olarak su kullandığının tespit edildiği, bunun üzerine abone sözleşmesi ve onun işaret ettiği Tarifeler Yönetmeliği hükümleri ile abonelik kapsamında alınan sayacın tespit ettiği su miktarı dikkate alınarak atık su bedeli tahakkuk ettirildiği ve davacı hakkında idari para cezası uygulandığı görülmektedir.
Dolayisıyla; idari bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, davacı ile davalı idare arasında imzalanan su abone sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin aynı komuda vermiş olduğu 01/04/2024 tarih ve E:2023/666, K:2024/l 19sayılı sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu durumda; uyuşmazlığı çözmekte adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından,bakalmakta olan ișbu davanın, Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/11/2022 tarih ve 2022/4356 D.İş sayılı kararıüzerine açılmış olması nedeniyle, yukarida metnine yer verilen 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesine yönelik olarak görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliğinin E.2022/4356 D.Iş sayılı dosyası mahkemesinden temin edildikten sonra, olumsuz görev uyuşmazlığıın giderilmesi için dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ..."
7. Manisa 2. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları " başlıklı 14. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapi; coğrafī ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı,temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fikrasi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarimı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptirır. (Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (..) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.o00'in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler."
9. 5393 sayılı Kanun'un "Belediyenin Yetkileri ve Imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi 
"Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
d- Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılmapaylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gerekendoğal gaz, su, atıksu ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak."
10. 20/11/1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Mūdürlüğū Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 7/2/1983-KHK 56/1 md.; Aynen kabul: 23/5/1984 - 3009/1 md.)
Istanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlütesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Istanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü bu Kanunda ISK1 olarak anılır.
Genel Müdürlüğün hizmeti, Istanbul Büyük Şehir Belediyesinin görey alanı ile sınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyük şehir belediye sınrları dışında da olsa bu kuruluştarafindan yūrütülür. Ayrica Cumhurbaşkanı anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.

şöyledir:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. ISKI personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanumu hükümlerine tabidir."
11. 2560 sayıl Kanun'un "Görev ve Yetkiler" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasının (b) ve (d) bentleri şöyledir:
"b) İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır:
Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştirılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,"
12. 2560 sayılı Kanun'un "Gelirler"başlıklı 13. maddesinin (a) bendi şöyledir:
" İSKİ'nin gelirleri aşağıdaki kaynaklardan sağlanır:
a) Su satişı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına karşılık, tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler,"
13.2560 sayılı Kanun'un "Tarife tespit esasları" başliklı 23. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 5/6/1986 - 3305/2 md.)
Su satışi, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılmasi, septik çukurların boşaltilması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile,amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, islah ve tevsi masrafları ve (.….) bir kar oran esas alinir.

Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir."
14.2560 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir;
"(5/6/1986 - 3305/3 md. ile gelen Ek 4 üncü madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulamr"
15. Manisa Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin "Kapsam başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)Bu Yönetmelik, Manisa Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü'nün görev ve yetki alanı içerisinde;abonelerine yönelik hizmetlerine, abone işlemlerine, içme suyu ve atiksu şebekelerinin bakım onarım ve işletilmesine,su kaynaklarından sağlanan içme ve kullanma suyunun tüketicilere ulaştırılmasına ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasına ilişkin her türlü bedel, pay, teminat ve müeyyidelerin tespiti ile bunların tahsiline ilişkin Idarece uygulanacak usul ve esasları kapsar."
16. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir.
" (1).Bu Yönetmelik, 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayilı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi, 15 inci maddesinin birinci fikrasının (b) bendi ve 20/11/1981 tarihli 2560 sayılı Ístanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 23 üncü ve Ek 5 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

17. Yönetmeliğin "Kaçak su"başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"(1) Idarenin tasarrufundaki barajlardan, isale hatlarından, su depolarından, yangın hidratlarından, su dağıtim hatti, şube yolu hattından, kuyu, kaynak, İdareye ait şebeke hattı bulunan hayrat çeşmelerinden ve benzeri yerlerden izinsiz olarak tankerle, boru döşeyerek, motor bağlayarak, şebekeyi delerek su temin etmek ve kullanmak,binalarda bulunan yangın vanalarından su kullanmak, sayaç yerine boru takmak, kayitsız sayaç takmak, abone olmasına rağmen Idareye haber vermeksizin sayacı sökerek tüketim endeksini bozmak, sayacın tüketimini doğru olarak kaydetmesini önleyecek bir tertibat kurarak su temin etmek ve kullanmak, İdarenin kapatmış olduğu suyu açarak kullanmak, şehir şebeke suyu haricinde, kendi imkanları ile İdarenin görev alanı içerisinde kalan yeraltı veya yerüstü kaynaklarından izinsiz ve ruhsatsız olarak su temin etmek ve atksu üretmek, işlenmesi yasak olan fillerden olup, aynı zamanda kaçak su olarak tanımlanır.

(2) Yukarıda işlenmesi yasak olan filleri işleyerek kaçak su tüketenlerden, kaçak su bedeli olarak tahsil edilecek olan su ve atıksu kullanımının dışında ayrica, her yıl, Genel Kurulca belirlenen maktu bedel alınır ve kaçak bağlantı iptal edilir.

(3) Tahakkuk eden kaçak su bedelini ödemeyenler hakkında yasal takip başlatılır."

18. Yönetmeliğin "Kaçak su tespit şekli ve yaptırımları" başlıklı 45. maddesi şõyledir:
"(1) Kaçak su kullananlar hakkında Idare görevlilerince tutanak tanzim edilir.
(2) Aykıriı fiilin tespiti, en az iki Îdare personeli tarafindan mahallinde yapılacak araştirma ve soruşturma neticesinde belirlenir.

(3) Bu tutanakta aykırı fiilin şekli, varsa sayaç ve endeksi hakkında bilgi ve tespit edilen süre ile ilgili bilgiler ayrıntılı olarak kaydedilir. Kaçak bağlantının fotoğrafi ve inandırıcı belge ve deliller tutanak eki olmak üzere hazirlanir.

(4) Tutanak 3 (üç) suret olarak tanzim edilir. İlgilinin imzası alınarak bir sureti ilgiliye bırakılır. İlgilinin bulunmaması veya imzadan çekilmesi halinde bağımsiz bölüme birakılan veya mahalle muhtarına teslim edilen bildirim tebligat yerine geçer.

(5) Aykirı fiilin tespiti için tanzim edilen tutanak kaçak su kullanan gerçek ve tüzel kişilere, varsa aboneliğinin tespiti halinde aboneye tutulur. Kaçak kullanim yerinde, kaçak kullananin tespit edilemediği durumda adrese tanzim edilir. Adresteki kaçak kullanan kişinin tespiti için yasal soruşturma yapılır. Yasal soruşturma sonucunda kaçak kullanan tespit edildikten sonra sahada suyu kullanıma kapatılarak yönetmelik gereği, Genel Kurulca belirlenen maktu para cezası uygulanır. Yasal işlemler tamamlandıktansonra suyu kullanıma açılır 
(6) Kaçak su kullanımın tespit edilmesinde, İdarenin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması esastır 
(7) Abone, kaçak tahakkukuna ilişkin olarak kendisine tebliğ edilen faturaya, kanıt vebelgelerle birlikte 7 (yedi)iş günü içerisinde itiraz edebilir. Bu itiraz Idare tarafindan en geç 30 (otuz) gün içerisinde sonuçlandırılır.
(8) Kaçak su kullandığı tespit edilen abone kendisine tahakkuk ettirilen bedeli tebliğtarihinden itibaren 15 (on beş) gün içerisinde ödemekle yükümlüdür."
19. Yönetmeliğin "Kaçak su kullanma süresinin tespiti" başlıklı 46. maddesinin 1. fikrası şõyledir:
" (1) Sayaçhı tüketimde, sayacın endeksinin Idarece uygun bulunması halinde, sayacın gösterdiği tüketim miktarı esas alımir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantisında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangibir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
22. Dava, davacı hakkında kaçak su kullanımı nedeniyle, Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel MüdürlüğüAbone İşleri Dairesi Başkanlığının 31/08/2022 tarih ve E.67030690- 102132 sayılı işlemiyle düzenlenen idari para cezasının iptali ve aboneliğinin etkinleștirilmesi istemiyle açılmıştır.

23. Dava dosyasının incelenmesinden; Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü görevlileri tarafindan 30/05/2022 tarihinde davacıya ait Belenyaka Mahallesi, Belenyaka Sokak Alaşehir/Manisa adresinde denetim yapılan denetim sonucunda davacı adına kayıthı 8206232 abone numaralı sayaçtan önce, içme suyu şebeke hattına (branşman) usulsüz ikinci bir bağlantı yapılarak kaçak su kullanıldığının tespit edildiği ve bu hususun aynı tarihli tutanak ile kayıt altına alındığı, ardından davacının kaçak su kullandığından bahisle, adına kayıthı 8206232 numaralı aboneliğe 600 m³ su borcu tahakkuk ettirileceğine ve 3.524 TL idari para cezası verileceğine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, akabinde 08/09/2022 tarihli tahakkuk fişinin düzenlendiği, tahakkuk fişine göre 20.406 TL tutarında su borcu ve 3.524 TL tutarında "Su cezası" adı altında idari para cezası tahakkuk ettirildiği, bunun üzerine davacı tarafindan ilk olarak Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliği nezdinde dava açıldıği, Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliği tarafindan 28/11/2022 tarih ve 2022/4356 D.Iş sayılı kararla davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmesi üzerine de idari yargıda davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
24. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, idari bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, davacı abone ile davalı idare arasında yapılmış su abone sõzleşmesine dayalı olarak ortayaçıkan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/11/2022 tarih ve D. İş No: 2022/4356 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile; Manisa 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/11/2022tarih ve D. İş No: 2022/4356 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/305KARAR NO : 2024/379KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Görev uyuşmazlığına konu edilen adli yargı kararı, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Hüsmen KOÇAK Vekili : Av. Nihat KILIÇDavalı: Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Tekirdağ 1 Nolu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 15/08/2016 - 11/05/2022 tarihleri arasında tutuklu/hükümlü olarak, cezaevinde bulunduğu süre içerisinde gönderdiği ve kendisine gelen tüm mektupların Uyap sistemine tarandığı ve kaydedildiğinden bahisle bu uygulamanın sonlandırılmasına yönelik talebinin Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliğinin 18/04/2019 tarih ve E.2019/749, K.2019/868 sayılı kararının reddedilmesi üzerine, söz konusu red kararına müvekkili tarafindan tarafindan yapılan itirazın, Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/06/2019 tarih ve D.İş No: 2019/1252sayılı kararıyla reddedildiğini; bu red kararına yönelik bireysel başvurunun Anayasa Mahkemesinin 05/05/2020 tarih,2019/22915 sayılı kararıyla kabul edilemez bulunduğunu; Anayasa Mahkemesinin kabul edilemezlik kararına karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurunun 25820/18 başvuru numarası ile birleştirilerek 26/09/2023 tarihinde hak ihlali kararıverildiğini, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin verdiği bu karar üzerine Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliğinin 30/10/2023 tarih ve E.2019/749, K.2019/868 sayılı ek kararıyla müvekkilinin talebinin kabul edildiği belirtilerek özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğinden bahisle uğradığı ileri sürülen 20.000 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 12. İdare Mahkemesi 06/03/2024 tarih ve E.2024/396, K.2024/387 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinde işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri karara bağlayan İnfaz Hakimliğinin görevinde olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 15-1-a maddesi uyarınca davanın görev yönūnden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
".…. Dava dosyasının incelenmesinden, Tekirdağ 1 Nolu Kapalı Ceza Infaz Kurumu'nda 15.08.2016-11.05.2022

tarihleri arasında tutuklu/hükümlü bulunan davacı tarafindan, cezaevinde bulunduğu süre içerisinde gönderdiği ve kendisine gelen tüm mektuplarin Uyap sistemine tarandığı ve kaydedildiğinden bahisle bu uygulamanın sonlandırılması talebinin yerine getirilmemesi nedeniyle Tekirdağ 2. Infaz Hakimliği'ne başvuruda bulunulduğu Tekirdağ 2. Infaz Hakimliği'nin 18.04.2019 tarih ve E:2019/749, K:2019/868 sayılı kararıyla davacının başvurusunun reddine karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazın da Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 19.06.2019 tarih ve 2019/1252 değişik iş sayılı kararıyla reddedildiği, devam eden süreçte davacının başvurusu üzerine Avrupa Ínsan Hakları Mahkemesi'nin Dağlı vd. Türkiye (25820/18) kararıyla davacının başvurusunun kabulüne karar verildiği, anılan karar uyarınca yeniden yapılan inceleme sonucunda, Tekirdağ 2. Infaz Hakimliği'nin 30.10.2023 tarih ve E:2019/749. K:2019/868 sayılı ek kararıyla "Davacının özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine, mektupların kurum tarafindan taranarak sisteme kaydedilmemesine, başvurucuya ait mektupların varsa Uyap sisteminden silinmesine" karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından, uğradığı ileri sürülen 20.000,00-TL manevi zararın yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacinın cezaevinde bulunduğu sırada mektuplarının Uyap sistemine taranarak kaydedilmesi nedeniyle õzel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edilmesi sonucu oluştuğu ileri sürülen manevi zararın tazminine ilişkin iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Häkimliği Kanunun 4.maddesinde ".…işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri" karara bağlayan Infaz Häkimliğinin görevinde olduğu, dolayısıyla anılan hususlara ilişkin şikayeti karara bağlamakla bakmakla görevli olan adli yargıyerinin aynı şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, benzer uyuşmazlıklara ilişkin olarak, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan verilen 23.11.2020 tarih ve E:2020/652, K:2020/682 sayılı karar ile Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. Idari Dava Dairesi'nin 14.10.2021 tarih ve E:2021/2817, K:2021/3281 sayılı karari da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle;
Davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine..."
3. Davacı vekili, bu kez aynı olay nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 50.00o TL manevi tazminatın davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliği 01/04/2024 tarih ve E.2024/1586 K.2024/1535 sayılı kararı ile, başvuru konusunun Înfaz Hakimliğinin 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinde belirtilen görevlerin dışında kaldığıgerekçesiyle, aynı Kanun'un 6/1. maddesi gereğince dilekçenin reddine karar vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine Tekirdağ 1.Asliye Ceza Mahkemesinin 24/04/2024 tarih ve D.İş No: 2024/591 sayılı kararıyla verilen itiraz reddedilmiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"….Dosyanın incelenmesinde; Başvurucunun Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AtHM) tarafindan Dağlıvd./Türkiye (25820/18) başvurusuna ilişkin 26 Eylül 2023 tarihinde verdiği karar üzerine Hakimiliğimizden tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Başvurucunun tazminat talebinin İnfaz Hakimliği görevi dışında kaydığı, tazminat talebi ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemelerine başvurulabileceği değerlendirilmekle dilekçenin reddine karar vermek gerekmiştir 
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Başvuru konusunun infaz hakimliğinin 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanunu'nun 4. Maddesinde belirtilen görevlerin dışıda kaldığı anlaşıldığından 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanunu'nun 6/1. Maddesi gereğince DİLEKÇENİN REDDİNE,
2-Kararın bir örneğinin hükümlüye tebliğine, tebellüğ belgesinin hakimliğimize GÖNDERİLMESİNE …."
5. Davacı Hüsmen Koçak 20/05/2024 tarihli dilekçesiyle olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla mahkememize hitaben yazılı dilekçe ibraz etmiştir.

6. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sūrdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Tekirdağ 2. Infaz Hakimliği tarafından dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesi şöyledir 
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idariyargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarımı kesin olarak çözümlemeye yetkilidir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yapar.
Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazliklarında, Anayasa Mahkemesinin kararıesas alımir."

8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
" Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir …."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."
10.2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayanveya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da õngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Başvurunun incelenebilmesi için 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.

13. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesince 14. maddesi kapsamında bir görev ya da hüküm uyuşmazlığınınincelenebilmesi için, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların, adli ve idari yargı mercilerince ya da hakemliğin hakim tarafindan yerine getirilmesinde olduğu gibi yargı merci sayılanlarca verilmesi ve 14. madde kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için de; adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
14. Dava dosyalarının incelenmesinden, Tekirdağ 1 Nolu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda 15/08/2016-11/05/2022tarihleri arasında tutuklu/hükümlü bulunan davacı tarafından, cezaevinde bulunduğu süre içerisinde gönderdiği ve kendisine gelen tüm mektupların Uyap sistemine tarandığı ve kaydedildiğinden bahisle bu uygulamanın sonlandırılması talebinin yerine getirilmemesi nedeniyle Tekirdağ 2. Infaz Hakimliğine başvuruda bulunulduğu; Tekirdağ 2. Infaz Hakimliğinin 18/04/2019 tarih ve E.2019/749, K.2019/868 sayılı kararıyla davacının başvurusunun reddine karar verildiği; bu karara karşı yapılan itirazın da Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/06/2019 tarih ve D.İş No. 2019/1252 sayılı kararıyla reddedildiği; devam eden süreçte davacıın başvurusu üzerine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Dağlı vd. Türkiye (25820/18) kararıyla davacının başvurusunun kabulüne karar verildiği, anılan karar uyarınca yeniden yapılan inceleme sonucunda, Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliğinin 30/10/2023 tarih ve E.2019/749, K.2019/868 sayılı ek kararıyla "Davacıın özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine, mektupların kurum tarafindan taranarak sisteme kaydedilmemesine, başvurucuya ait mektupların varsa Uyap sisteminden silinmesine" karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından, uğradığı ileri sürülen 20.000 TL manevi zararın yasal faizi ile birlikte tazmininekarar verilmesi istemiyle ilk olarak idari yargı yerinde dava açıldığı; idari yargı yerince,Davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddi kararı üzerine adli yargıda davanın açıldıği; Tekirdağ 2. Infaz Hakimliğinin 01/04/2024 tarih E.2024/1586, K.2024/1535 sayılı yargılama dosyasında başvuru konusunun infaz hakimliğinin 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinde belirtilen görevlerin dışında kaldığı, tazminat talebi ile ilgili Asliye Hukuk Mahkemesine başvurulabileceği gerekçesiyle 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 6/1. maddesi gereğince dilekçenin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

15. Görüldüğü üzere, adli yargı yeri kararının "Başvuru konusunun infaz hakimliğinin 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinde belirtilen görevlerin dışında kaldığı anlaşıldığından 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun 6/1.Maddesi gereğince DİLEKÇENİN REDDİNE," yönelik olduğu, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı, olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmediği dolayısıyla adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmenin de mümkün olmadığı sonucuna varilmiştir.


16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; 2247 savılı Kanun'un 14. maddesinde öngörüler koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili: Kenan YAŞAR
Üye: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Seyfi HAN

Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR

Üye: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye Bilal

Üye: Mahmut

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/306KARAR NO : 2024/470KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Davacının satın aldığı ithal aracın, yurt dışında kullanılmış olduğu halde "sıfir araç" olarak beyan edilmiş olmasınedeniyle, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesinden dolayı, uğradığı maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın,İDARi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ö. D.H.M.Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Vekili : Av.A. Ö
Daval : Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Gebze Gümrük MüdürlüğūVekili : Av.C.K 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından, yeni ve kullanılmamışolarak beyan ve ithal edilen 06 AB ... plaka ve WAUZZZ4L38D06... şasi numaralı .. marka sifir model aracı 23/06/2008 tarihinde... Oto. Tic. Ltd. Şti'den satın aldığını ancak,Ankara 13. Sulh Ceza Mahkemesinin D.İş No: 2013/663 sayılı dosyası ile el koyma kararının verildiğini, konuya dair ceza soruşturmasının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/153473 hazırlık numaralı dosyası ile devam ettiğini, araç sıfir ve kullanılmamış olarak beyan edilmesine rağmen eski araç olduğunu, aracın tescilinin yapılması sırasında ve õncesinde idarenin denetimlerini yapmayarak gerekli dikkat ve õzeni göstermemesinden dolayı, zarara uğradığını ileri sürerek, uğranılan maddi zarara karşılık 171.800 TL tazminatın avans faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 13/10/2017 tarih ve E.2017/1073, K.2017/1595 sayıh kararı ile, davacı tarafindan idarenin hizmet kusurunun bulunması sebebiyle maddi zararının tazmini istemiyle dava açılmış ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un 5, 20, 22 ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 29, 30 ve 31, maddelerinde düzenlenen araçların tesciline ilişkin hükümlere aykırı hareket edilmesinden kaynaklandıği, 2918sayılı Kanun'un 110. maddesinde de madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceği açıkça belirtildiğinden, uyuşmazlığın çözümlenmesinde adli yargı yerlerinin görevli olduğu gerekcesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…2918 sayılı Karayolları Trafik Kamunu'nun 5. maddesinde, Emniyet Genel Müdürlüğünün trafik kuruluşları

ile bu kuruluşların görev ve yetkilerinin sıralandığı; alt başlıklı (b) bendinin 7. fikrasında "Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek", 9. fikrasında "Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek, işlettirmek, istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek" hükmü;Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk başlıklı 20. maddesinde ise, Tescil süreleri,satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esasların belirlendiği, Kanunun Görevli ve Yetkili Mahkeme başlıklı110. maddesinde ise, "…bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargida görülür." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyası ve UYAP kayitlarının birlikte incelenmesinden; 06 AB …. plakalı aracin... Oto. Tic. Ltd. Şti adına tescilli 06/06/2008 tarih ve 9065 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle ithal edilerek 29/05/2008tarihinde trafiğe tescil edildiği, davacı tarafindan aracin 23/06/2008 tarihinde.…. Oto. Tic. Lid. Şti.'den satım alındığı,daha sonra aracın 24/07/2011 tarihinde Omur Motorlu Araçlar Inş. Gid. Elk. Tur. Tek. San. Îth. Îhr. Tic. Ltd. Şti.'ye satiıldıği, ayrica aracın satıldığışirket tarafindan davacıya karşı Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:2014/910kayden dava açıldığı ve yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verildiği, Ankara 13. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2013/663 değişik iş kararıyla söz konusu araç da dahil olmak üzere adı geçen firma tarafından ithal edilen araçlara el koyma kararının verildiği, bunun üzerine ortaya çıkan maddi zararının tazmini için davalı idarenin olayda hizmet kusuru bulunduğundan bahisle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar davacı tarafindan idarenin hizmet kusurunun bulunması sebebiyle maddi zararının tazmini istemiyle dava açılmış ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un 5, 20, 22 ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 29, 30 ve 31. maddelerinde düzenlenen araçların tesciline ilişkin hükümlere aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de madde ayrımı yapılmaksizın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiğinden uyuşmazlığın çözümlenmesinde adli yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varilmiștir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 13/03/2017 tarih ve E:2017/154, K:2017/191 sayılı ile 10/07/2017 tarih ve E:2017/13, fC:2017/418 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari Yargilama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fikrasının (a)bendi uyarinca görev yönünden reddine….'
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/04/2022 tarih ve E.2018/94, K.2022/88 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kismen kabulüne, 124.134,84 TL nin 01.08.2017tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
5. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 30/11/2023 tarih ve E. 2022/1505 K.2023/1631 sayılı kararıile, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden istinaf başvurusunun kabulüile, Gebze 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava; davacının satın aldığı araca yeni vekullanılmamış olarak tescilli iken eski olduğunun tespit edilmesi nedeniyle el konulmasında gümrük denetimleri yetersiz kalan davalı idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek, maddi zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davali, kamu tüzel kişiliği olup; işlem ve eylemleri kural olarak idari nitelik taşır, Somut olayda, davalıidarenin mevzuatla kendisine verilmiş bulunan görevleri gereği gibi yerine getirmediği ileri sürülmüştür. Gümrük gözetimi ve kontrolleri ile devamındaki araç tesciline ilişkin olarak yapılan işlemler idari nitelikte olup, hiçyapılmamasi, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi de hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayi, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargıyerinde tam yargı davası açılması gerekir.

Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargisal denetiminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna variılmıştır. (Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 16/09/2022 tarih, 2022/127 Esas ve 2022/441 Karar sayılı ilami)

Yukarıda açıklanan nedenlerle İdareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev sorunu açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır.

İlk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gözetilerekyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/l-a-4 maddesi gereğince işin esası ve diğer istinaf itirazlarıincelenmeksizin ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı Gümrük Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, Gebze 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 06.04.2022 tarih ve 2018/94 Esas, 2022/88 Karar sayılı kararinım HMK'nun 353/1-a-4 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Gebze 2.Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMEStNE..."
6. Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/03/2024 tarih ve E.2024/3 K.2024/74 sayıh kararı ile, idarenin hizmet kusurundan doğan zarardan dolayı açılan davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle yargı yolunun caiz olmamasısebebiyle, dava şartı yokluğundan, HMK madde 115/2 uyarınca davanın usulden reddi ile karar kesinleştiğinde görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Kaldırma ilamında da belirtildiği üzere davacı tarafindan davalı idarenin mevzuatla kendisine verilmişbulunan görevleri gereği gibi yerine getirmediğinin ileri sürüldüğü, gümrük gözetimi ve kontrolleri ile devamındaki araç tesciline ilişkin olarak yapılan işlemler idari nitelikte olup, hiç yapılmamasi, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi de hizmet kusuru niteliğinde olduğu, Idarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayıaçılan davalarda idari yargı görevli olduğundan davanın HMK 115/2 maddesi gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir 

Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi'nin 2017/1073 Esası 2017/1595 Karar sayılı görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine dosya Mahkememizde açıldıği, Mahkememizce verilen işbu kararın kesinleşmesi durumunda görev yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davada idariyargı görevli olduğundan davanın HMK 115/2 maddesi gereğince usulden reddine,
Karar kesinleştiğinde görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine..."
7. Mahkemenin kararı ve davacı vekilinin dilekçesi ile Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari Yaptırımlar" ana başlıklı Üçüncü Bölümünün "Yaptırım türleri" başlıkl 16. maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Îdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18, maddesi şöyledir:
(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyamn mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanlmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinindeğiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idarî yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir 
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
10. Bakanlar Kurulunun 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı Ithalat Rejimi Kararı'nın "Genel hükümler" ana başlıklı 7.maddesi şöyledir:
"Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklıhığımı yitirmiş) malların ithali izne tabidir."
11. 5607 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesi şöyledir:

"(Ek: 18/1/2017-6770/31 md.)
(1) Bu Kanunun 3 üncümaddesinin ikinci fikrası uyarınca gümrük vergilerinin kismen eksik ödenmesi nedeniyle açılan kamu davalarında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce el konulan ve müsadere kararı verilmemiş kara taşıuları ile ilgili olarak;
a) Taşıtin tasfiyesinin tamamlanmamış olmasi,
b) Bu maddenin yürürlüğe girdiği ayı takip eden altıncı ayın sonuna kadar ilgili gümrük idaresine başvurulmasi ve taşitın ilk iktisabında ödenmesi gereken özel tüketim vergisinin %25'ine tekabül eden tutarın başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili tahsil dairesine ödenmesi 

şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde el koyma kararı kaldırılır ve el konulan aracın sahibine iade edilmesine karar verilir.

(2) Birinci fikrada belirtilen kamu davalarında, eşyanın müsaderesi yerine eşyanın gümrüklenmiş değerinin ödenmesine karar verilir.

(3) Birinci fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Adalet Bakanlığı ve Gümrükve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı müştereken yetkilidir."
12. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar" ana başlıklı İkinci Bölümü'nün 235. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:
"Değişik :28/3/2013-6455/12 md.)
1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eșyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrükidaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgive tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde,varsa eşyanın fark gümrükvergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir.
4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler saklı kalmak üzere;
a) Birinci fikranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusundaotuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurumya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydıyla satış ya da masraflari sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.
b) Birinci fikranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlütalebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satışya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.

c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmişdeğerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

2.

13, 4458 sayılı Kanun'un "Itirazlar" başlıklı 242. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.)
1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.
2. Idareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. Îtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştirılır.

4. Îtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapılđığı yerdeki idariyargı mercilerine başvurulabilir."
14. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2.maddesinin değişik 1 numaralı fikrası şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir 

16. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir. " hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler."hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

18. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayıinceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma imkânını tanımıştır.
19. Olayda, adli yargı yerince, gõrevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciin belirtilmesi için kararın kesinleşmesinden sonra dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

20. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davacı vekilince de olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvuruda bulunulduğu hususu da gözetilerek, Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile; Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN 'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, davacının satın aldığı araca yeni ve kullanılmamış olarak tescilli iken, eski olduğunun tespit edilmesi nedeniyle el konulmasında 06/06/2008 tarih ve 9065 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle ithal edilerek 29/05/2008tarihinde trafiğe tescil edilen aracın beyan edildiğinden farklı şekilde ithalinde bir kusurunun bulunmadıği, aracın tescilinin yapılması sırasında ve õncesinde idarenin denetimlerini yapmayarak gerekli dikkat ve özeni göstermemesinden dolayı uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

23. Dava dosyasının incelenmesinden; 06 AB ... plakalı aracın Perçin Otomotiv Ticaret Limited Şirketi adına tescilli 06/06/2008 tarih ve 9065 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle ithal edilerek 29/05/2008 tarihinde trafiğe tescil edildiği,davacı tarafindan aracın 23/06/2008 tarihinde Perçin Otomotiv Ticaret Limited Şirketin'den satın alındıği, daha sonra aracın 24/07/201 1 tarihinde Onur Motorlu Araçlar Înşaat Gida Elektrik Turizm Teknoloji Sanayi İthalat İhracat TicaretLimited Şti.'ye satıldığı, Ankara 13. Sulh Ceza Mahkemesinin D.İş No: 2013/663 sayılı kararı ile söz konusu araç da dahil olmak üzere adı geçen firma tarafindan ithal edilen araçlara el koyma kararından dolayi, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin E,2014/910 sayılıdosyasında, Onur Motorlu Araçlar İnşaat Gıda Elektrik Turizm Teknoloji Sanayi Îthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi tarafindan Özkar Dişli Hidrolik Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine karşı satış bedelinin iadesi davası açıldıği,mahkemece yapılan yargılama neticesinde davanın kabulü ile 171.800 TL satış bedelinin avans faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verildiği, davacı tarafından aracın beyan edildiğinden farklı şekilde ithalinde kusurunun bulunmadığı, idarenin 

gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürerek, uğradığı zararın tazmini için dava açtığıanlaşılmıştır .

24. Davalı idare, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. 5326 sayılı Kanun hükümlerinde düzenlendiği şekliyle, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı, idari tedbir niteliğinde bir idari yaptırımdır.4458 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 242. maddesi gereğince, bu idari yaptırıma karşı itiraz yolunun nihai olarak idari yargıyerine yapılacağı düzenlenmiş olmakla birlikte, uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafça idari yaptırıma karşı bir itiraz ya da başvuru yapılmamış, bu yaptırımdan dolayı uğranılan maddi zararın tazmini talep edilmiştir.
25. Olayda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında davalı idarenin sorumluluğuna ilişkin bir iddia, olgu ya da düzenleme bulunmadığından, bu Kanun'un uygulanması söz konusu değildir.

26. Bu durumda, aynı zamanda bir idari işlem olan ve idari tedbir niteliğindeki mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararından dolayı, mülkiyet hakkı ihlal edilen (kişisel hakkı doğrudan muhtel olan) davacının açtığı tazminat (tam yargı)davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 13/10/2017 tarih ve E.2017/1073, K.2017/1595 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 13/10/2017 tarih ve E.2017/1073, K.2017/1595 sayıl: GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacının 23/06/2008 tarihinde satın aldığı WAUZZZ4L38D06... şase numaralı araç hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında araca elkonulması sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 171.800 TL manevi zararın; gümrük kaçağı aracın trafikte dolaşmasından dolayı davalı idarenin hizmet kusuru işlediği ileri sürülerek el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle 

2918 sayılı Karayollanı Trafik Kanunu'nun “İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıklı 5. maddesinde; (Başlığıile Birlikte Değişik:6/12/2019-7196/39 md.)

a) Araçları, bu Kanuna gõre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri,sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek,
b) Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,
c) El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek,
d) Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takıp etmek,
e) Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber vermek,
f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,
g) Sürücülerin belgelerini vermek,
h) Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek,işlettirmek, istatistiksel bilgileritoplamak ve değerlendirmek,
i) Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak.değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak,

j) Hasar tazminatı ödemelerini hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek,k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak,
Sürücülere ait bilgilerde meydana gelebilecek değişiklikler ve araçlar üzerinde meydana gelebilecek teknik veya hukuki değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıtlayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırılması işlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, Içişleri Bakanlığı tarafından ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.
Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları,görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar Içişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir." hükmüne,
2918 sayılı Kanun'un “Araçların satiş, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20.maddesinde,
"Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1- (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2- (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak, zorundadırlar,
a) Araçların giriş işlemleriniyapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler,
b) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

c) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşitlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmamasıhalinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir 

Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılıMotorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafından yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir İdaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışım sağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılırlar.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracıliğıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleri her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisi ve değerli kâğıt bedellerinden istisnadır. Trafik tescil kurulusunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kâğıtların bedelleri, satış ve devir esnasında noterler tarafından tahsil edilir ve 1512sayılı Noterlik Kanununun 1 19 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir. Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidat ödenmez.

1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin her türlü işlem karşılığında toplam 20,00 Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusu ücret, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan ücret tutarının o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle hesaplanir.

Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satış tutanağının bir örneği aracın kayıtlı olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Ahıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları alıcıları adına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğüyetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir.
d) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130,00Türk Lirasi, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000,00 Türk Lirası idari para cezası verilir. Tescil 

yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilir." denilmek sureti ile ülkeye gümrük kanalı ile giriş yapan araçların ilk tescil işlemlerinin araç sahiplerinin gümrükten geçişi yapılan araçların tescili için gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmaları gerektiği, bu sırada araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idarelerinin bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüoldukları, tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisinin gecikme faizinin, gecikme zammının, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılacağı ve araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a)bendinin (1) numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130,00 Türk Liras1, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise1 her bir işlem için 1.000,00 Türk Lirası idari para cezası verileceği ve tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçların tescil yapılıncaya kadar trafikten men edileceği hükme bağlanmiştir.

Aynı Kanunun “Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar:" başlıklı 22, maddesinde;
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
Birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.
Nitekim 2918 sayın Yasamn 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “.bu Kanundan doğan sorumluluk - davaları, adli yargıda görülür” Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz" denilmek sureti ile 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan zararların tazmini istemi ile açılacak sorumluluk davalarında adli yargı yerlerinin görevli olacağıayrica ve açıkça belirtilmiştir.

2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir: “...Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazhıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alamna giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollanı arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konuşu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılmasısõz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. Ítirazın reddi gerekir..." (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı karari; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)

Anayasa'nın 158 inci maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykın bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158 inci maddesi uyarınca, yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihinde yürūrlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışı kişilerin hileli işlemleri ile idare, yanıltılarak ülkeye sokulduktan sonra, trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarıın kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini 

düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu nedenle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
Oyugiuazntk Manikcunesi Dagkannnghndan.ESAS NO : 2024/309KARAR NO : 2024/489KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih öncesinde, 5434 sayılı Kanun'a tabi emekli sandığı iştirakçisi olan davacmın, oğlunun isitme kaybıa bağlı olarak kullanması gerektiği icin satın aldığı isitme cihazı bedeli farkının ödenmesi.istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ve cihaz bedeli farkının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : N.O 

Vekili : Av. V.A 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. M.Y 

I. DAVA KONUSUOLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin bakmakla yükümlü olduğu oğlu için, Sağlık Kurulu Raporu ile kullanılması zorunlu görülen işitme cihazının 9.600 TL bedelle satın alındığını ancak davalı kurum tarafindan bedelin tamamının ödenmediğini ileri sürerek, cihaz bedeli farkının ödenmesi için davalı Kuruma yapılan başvurunun reddine ilişkin 22/12/2015 tarih ve 29678901/19902/6476408 sayılı işlemin iptali ile cihaz bedeli farkının õdenmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır 
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 3. İdare Mahkemesi 26/02/2016 tarih ve E.2016/692, K.2016/811 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
".….Davacı ve diğer hak sahiplerinin Yasayla düzenlenecek genel sağlık sigortası kapsamına alınacakları tarihe kadar, hastalanmaları halinde resmi veya özel sağlık kurum veya kuruluşlarında muayene ve tedavilerinin yapılacağını kurala bağlayan 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun Geçici 139.maddesi, 1/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunumun 106.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kanununun 1.maddesinin 2.fikrasında; bu Kanun ile Kuruma görev ve yetki veren diğer Kanunların (5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu,1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu) hükümlerini uygulamak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz Sosyal Güvenlik kurumunun kurulduğu belirtilmiş, 5510 sayılı Kanunun Geçici 12.maddesinin 2.fikrasında yer alan "Kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin görevleri, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve yükümlülükler çerçevesinde ilgili kayit ve işlemler Kurum tarafindan devralınan tarihe kadar devam eder. Devir süreci üç yıl içinde tamamlanır."kuralı uyarınca Maliye Bakanlığınca çikarılan ve 31.12.2009 tarih ve 27449 (5.Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kamu Personelinin Sağlık Hizmetlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Devrine Îlişkin Tebliğ" ile de kamu personelinin 14.01.2010 tarihine kadar (bu tarih dahil) almış olduğu sağlık hizmetlerinin kamu personelinin kurumlari tarafindan karşılanacaği, bu tarihten sonraki sağlık hizmetlerinin ise, kamu personelinin sağlık hizmetlerinin devredildiği Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanacağı kurala bağlanmıştır.
Dolayisıyla, kamu personelinin sağlık hizmetlerinin 14.01.2010 tarihi itibariyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmesi sonucunda 5510 sayılı Kanun, kamu personeli ve bunlarin emeklileri yönünden 14.10.2010 tarihine kadar (bu tarih dahil) almış olduğu sağlık hizmetlerinin bedelinin ödenmemesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların,kamu personeli ve emeklileri yönünden ayrım yapılmaksizın idari yargida; bu tarihten sonra, yani kamu personelinin ve emeklileri hakkında 5510 sayılı Kanunun bütünüyle uygulanmaya başlamasından sonraki süreçte ortaya çıkan uyuşmazlıkların, düzenleyici işlemler hariç aynı Kanunun 101. maddesi uyarınca adli yargı yerinde görülmesi 

gerekmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu cihazin 15.01.2010 tarihinden sonra 19.07.2012 tarihinde satınalınmış olmasınedeniyle bedelinin ödenmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adlı yargıgörevli bulunduğundan, davanın adli yargı düzeninde yer alan Mahkemelerin görev alanında kaldığı sonucuna varilmışti..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır 
B. Adli Yargida 
4. Ankara 13. Iş Mahkemesi 18/12/2020 tarih ve E.2017/5, K.2020/522 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasınıinceleyerek, davalı kurum işleminin dayandığı düzenlemedeki açık ve ağır hukuka aykırılığa bağlı olarak yok hükmünde olduğu gerekçesiyle, dava konusu işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine karar vermiş, bu karara karşı istinafisteminde bulunulmasıüzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 25/05/2022 tarih ve E.2021/329, K.2022/1188 sayılı kararı ile,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davaya bakılmış olmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"..Ilk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, davacı N.O'in 01.10.2008tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(c) bendi kapsamında (5434 sayılı Kanun kapsamında) iştirakçi olduğu anlaşıldığından, Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu açıktir..."
5. Ankara 13. İş Mahkemesi 24/10/2022 tarih ve E.2022/252, K.2022/462 sayıh kararı ile, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararını dikkate alarak uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle,6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava konusunun; 5434 sayılı Kanuna tabi emekli sandığı iştirakçisi davacının bakmakla yükümlü olduğu oğlu Taylan Oral için kullanılan işitme cihazı bedeline ilişkin fark alacağın yasal faizi ile tahsili olduğu,
5510 sayılı Yasa'nın "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçis Hükümleri" başlıkhı Geçici 4.maddesinin 4.fikrasıa göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına almanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
Uyuşmazlık Mahkemesinin 4.9.2012 tarihli 2012/64-83 Esas ve Karar sayılı kararinda 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sifatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısiyla, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunumun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açilan iptal davalari kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafindan açilan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği, 5510 sayılı bu Kamumun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayıh Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği 9 sonucuna varılmıştır.
Davacının 01.10.2008 tarihinden õnce 5510 sayılı Kanun'un 4/1 -(c) bendi kapsamında (5434 sayılı Kanun kapsamında) iştirakçi olduğu anlaşıldığından davanın esası hakkında idari yargının görevli olması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden ret kararı verilmesi gerektiği 

HÜKÜM:
Îdari Yargı Yolunun görevli olması nedeniyle ,
1-Mahkememizin Görevsizliğine, dava şartı yokluğu nedeni ile davanın HMK114 ve 115/2 maddesi gereğince usulden REDDINE,.."
6. Davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 13. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. T.C Anayasası'nın 158. maddesinin son fikrası şöyledir:
"Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki gõrev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır."
8. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 83. maddesi söyledir 
"(Ek: 17/4/2008-5754/75 md.)
Kendi isteği ile emekliye ayrılan, ancak daħa sonra Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafindan hizmet süresinin eksik olduğu veya gerekli yaş şartını henüz haiz olmadığı tespit olunanlardan; emeklilik veya malúllük aylığı alınan süresi, eksik hizmet süresinden veya yaş şartının yerine getirilmesi için tamamlanması gerekensüreden fazla olanların emeklilik işlemi iptal edilmez. Bunların en son aylık ödenen tarihten eksik hizmet süresi veya yaşşartinın yerine getirilmesi için tamamlanması gereken süre kadar geriye gidilerek, bu dönemde kendilerine ödenen emeklilik veya yaşlılık aylıkları borç çıkarılır. Çıkarılan borç ve bu borca ilişkin faiz ile borç çıkarılan süreye ait kesenek ve kurum karşılıklari, ilgili kurum bütçesinin personel ödeneklerinden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ödenir. Bu şekilde ilave olarak kesenek ve kurum karşılığı õdenen süreler için ilgililere ikramiye farkı ödenmez ödenmiş olan ikramiyenin eksik hizmet süresine ilişkin kısmı geri alınmaz. Borç çıkarılan döneme ilişkin olarak ilgililer adına Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından karşılanmış olan tedavi ve ilaç bedelleri de kurumlarıbütçelerinden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ödenir."
9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altina almak;bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esaslarıdüzenlemektir."
10, 5510 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucuların, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamuve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar."
11. 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı sayılanlar"başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kasa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir 
vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayutlı olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklari, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklari, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortaklari,
4) Tarimsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurlari Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar."
12. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
13. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hikümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ikinci fikrası

şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
B. Yargı Kararı
14. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"….5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da ayni Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayıl Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına gõre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriğive Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır …."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/1 1/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27, maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak emekli sandığı iştirakçisi olan davacının bakmakla yükümlü olduğu oğlu için Sağlık Kurulu Raporu ile kullanılması zorunlu görülen işitme cihazının 9.600 TL bedelle satın alındığı ve davalı kurum tarafından bedelin tamamının õdenmediği ileri sürülerek, cihaz bedeli farkının ödenmesi için davalı Kuruma yapılan başvurunun reddine ilişkin 22/12/2015 tarih ve 29678901/19902/6476408 sayılı işlemin iptali ile cihaz bedeli farkının ödenmesi istemiyle açılmıştır.

18. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlıtutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.


19. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

20. Dosyanın incelenmesinden; davacının 13/05/1988 tarihinden tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanun 4/c maddesi kapsamında sigortalı olduğu, bakmakla yükümlü olduğu oğlunun işitme kaybı nedeniyle işitme cihazı almak için 9.600 TL ödemek zorunda kaldığı, sonrasında davalı kuruma fatura bedelinin ödenmesi için yaptığı başvuru neticesinde kurumun davacıya yalnizca 555 TL ödeme yaptiği, bedelin tamamının ödenmesi talebinin ise 22/12/2015 tarihinde reddedilmesi üzerine; ret işleminin iptali ile, işitme cihazı bedel farkının ödenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
21. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazara alındığında, 5510 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem"ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla davacının işlemleri 5434 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirildiğinden, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunduğundan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi olan davacı tarafindan açılan davanın görüm ve çözümünün de idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır,
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 3. İdare Mahkemesinin 26/02/2016 tarih ve E.2016/692, K.2016/811 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 3. Idare Mahkemesinin 26/02/2016 tarih ve E.2016/692, K.2016/811 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/310
KARAR N0 : 2024/522
KARAR TR : 02/12/2024

ÖzET: Davacıın, 6721 sayılı Kanun'un Ek 1/1-a maddesi kapsamında davalı Vakfin yurt dışı temsilciliğinde müdür yardımcısı sıfatıyla görev yapmakta iken, geçici görevlendirilmesinin feshi nedeniyle, işe idesi veya İs Kanunundar kaynaklanan parasal haklarımın tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : K.A 

Vekili : Av. D. K 
Daval : Türkiye Maarif Vakfi Başkanlığı
Vekili : Av. M.E.D 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin, davalı Türkiye Maarif Vakfı ile vaptığı "belirsiz süreli iş sözleşmesi" kapsamında yurt dışında görev yaptığı sırada iş sözleşmesinin davalı tarafından geçerli bir neden olmaksızın ve haksız bir şekilde usulüne aykırıolarak feshedildiğini, iş akdinin feshinin geçersizliğinin tespiti kararı ile birlikte İş Kanunu'nun 21. maddesi gereğince davalıişverenin müvekkilinin 1 ay içerisinde işe başlatılmasını, başlatılmaması halinde müvekkiline 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesi, mahkeme tarafindan verilecek kararın kesinleştirilmesinekadar müvekkilin çalıştırılmadığı süreler için müvekkiline 4aylık ücret ve diğer tüm haklarının ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili vakfin eğitim faaliyetleri görüntüsü altında yurtdışında yıkıcı terör faaliyetleri yürüten örgütlerle FETÖ/PYD ile mücadelede etkin rol üstlendiğini, vakfin kamu yararına faaliyet gösteren bir vakıf niteliğinde teşekkül ettirildiğini, müvekkili Vakfin faaliyetleri kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı memur statüsünü haiz davacının, bir işçi olmamakla birlikte memur statüsü korunarak görevlendirilmesinin yapıldığını, 05/10/2021 tarihinde Somali Temsilciğinde Okul Müdür Yardımcılığı unvanı ile Cibuti Temsilciği bünyesinde görev yeri değişikliği tevdi edildiğini,21/06/2022 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığına görevlendirilmesinin iptali kapsamında talep gönderildiği, 30/06/2022 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı tarafindan cevap yazısı geldiğini ve Bakanlık bünyesindeki görev yerine iadesinin uygun bulunduğunu,davada görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu, müvekkili vakıf ile davacı arasında iş kanunundan kaynaklı bir işsözleşmesi bulunmaması sebebiyle davanın görevsizlik nedeniyle reddinin gerektiğini, davacının müvekkili kurumda görevlendirildiğinde halihazırda memur olması sebebiyle işe iadenin hukuken mümkün olmadığını, davacının görevlendirilme ve görevlendirilmenin sona erdirilmesi işlemlerinin MEB kararı ile gerçekleştiğini ve işe iade kavramının oluşabilmesi için taraflar arasında geçerli bir iş sözleşmesinin varlığının gerektiğini, davacıın işe iade sürecinin devam etmesi sürecinde Milli Eğitim Bakanlığına başvuru yaptığını ve bunun sonucunda tekrar göreve iade edilerek görevlendirileceği okulu beklediğini ileri sürerek davanın görev yönünden reddini savunmuştur 

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. İstanbul Anadolu 7. İş Mahkemesi 03/11/2022 tarih ve E.2022/650, K.2022/755 sayıhı kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın usülden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine,İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi 14/09/2023 tarih ve E.2023/144, K.2023/1999 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….Davanın 4857 sayılı kanunun 21. maddesi kapsamında feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade ve maddi sonuçların tespiti davası olduğu, taraflar arasında işçi işveren ilişkisi olup olmadığının ve yargı yolunun caiz olup olmadığının belirlenmesi gerektiği,
Davacı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak 657 sayılı kanun kapsamında öğretmen olarak görev yapmakta iken yurt dışında eğitim faaliyetinde görev almak üzere 06/05/2019 tarihinden itibaren davalı vakıfta belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışmaya başladığın, davalı tarafça görevlendirilmesinin 27/06/2022 tarihinde sona ereceği mail yoluyla bildirilerek iş akdine hakı ve geçerli neden olmaksızın son verildiğinden bahisle işe iade davası açtığı, davalıise davacının 21706/2022 tarihinde görevlendirilmesinin kaldırılması için Milli Eğitim Bakanlığına gönderilen yazi üzerinde bakanlıkça 30/06/2022 tarihinde göreve iadesi uygun görüldüğünden görevlendirmeninsona erdiğini beyan ettiği, tarafların anlatiımı ve sunulan belgelere göre davacinın memur olup idari işlemle davalı Vakaf'ta görev aldiğıve yine idari işlem ile görevinin sona erdiği, davacının özlük işlemlerinin Milli Eğitim Bakanlığı'nca tutulduğu, ücret ödemelerinin bu görevlendirmeye ait ek ödeme haricinde asıl olarak bakanlık tarafindan yapıldiğı ve davacınn memur olarak halen bakanlıkta görevinin devam ettiği, söz konusu görevlendirmenin tamamen Milli Eğitim Bakanlığı'nın insiyatifi ile idari işlem olarak tesis edildiği, bu idari işlemin davacı ve davalı arasında iş sözleşmesi kurulmasına imkan tanımayacağından uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olmakladavanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK.'un 114 ve 115maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdkai şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Açılan davanın yargi yolunun caiz olmaması nedeniyle USULDEN REDDINE,.."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 7. İdare Mahkemesi 13/05/2024 tarih ve E.2023/2429 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, Türkiye Maarif Vakfi ile yaptığı "belirsiz süreli işsözleşmesi" kapsamında yurt dışında görev yaptığı sırada iş sözleşmesinin davalı tarafindan geçerli bir neden olmaksızın ve haksız bir şekilde usulüne aykırı olarak feshedildiğini, iş akdinin feshinin geçersizliğinin tespiti kararıile birlikte Îş Kanunu'nun 21. maddesi gereğince davalı işverenin müvekkilinin 1 ay içerisinde işe başlatılmasımı,başlatılmaması halinde müvekkiline 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesini, mahkeme tarafindan verilecek kararın kesinleştirilmesine kadar müvekkilin çalıştırılmadığı süreler için müvekkiline 4 aylık ücret ve diğer tüm haklarinın ödenmesini istemiyle adli yargida açilan dava sonucunda, İstanbul Anadolu 7. İs Mahkemesi'nin 03.11.2022 tarih ve E:2022/650, K:2022/755 sayılı kararı ile "yargı yolu caiz olmaması nedeniyle HMK nun 114 ve 115. maddeler uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği, anılan kararın istinaf incelemesi sonucunda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin 14.09.2023 tarih ve E:2023/144,K:2023/1999 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmesi üzerine de, bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı kamu görevlisi olsa da davalı konumunda gösterilen vakfin õzel hukuk tüzel kişisi olduğu,aralarındaki ilişkinin kamu görevine ilişkin olmadığı ve sözleşmeye dayandığı, diğer bir anlatımla Türkiye Maarif Vakfi ile iş kanunu hükümlerine göre aralarında yapılan ve vakıf idaresince feshedilen belirsiz sûreli iş sözleşmesine ve bu kapsamdaki yurt dışı görevine dönme ve vakif bütçesinden kendisine õdenmesi gereken parasal hakların iade edilmesi talebine ilişkin olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın çözümünün iş mahkemelerine ait olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, uyuşmazlığı çözmekte görevli yargı yerinin adli yargı mercileri olduğu sonucuna varıldığından,yukarıda aktarılan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, görevli yargı merciinin belirlenmesi için, Uyuşmazhık Mahkemesine başvurulmasıgerekmiştir..."
6. İstanbul 7. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın "A. Idarenin esasları", "1. İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği" başlıklı 123. maddesinin üçüncüfikrası şöyledir:
"Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarakkurulur"
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun Üçüncü Bölümünün Vakıflar ana başlığı altında düzenlenen "A. Kuruluşu I.Tanımı" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Vakiflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.

Bir malvarlığının bütünü veya gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik değeri olan haklar vakfedilebilir.

(İptal üçüncü fikra: Anayasa Mahkemesi'nin 17/4/2008 tarihli ve E.: 2005/14, K.: 2008/92 sayılı Kararı ile.)Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlâka, milli birliğe ve millí menfaatlere aykırı veya belli bir irk ya da cemaat mensuplarinı desteklemek amaciyla vakif kurulamaz."
9. 4721 sayılı Kanun'un "II. Kuruluş şekli" başlıklı 102. maddesi şöyledir.
"Vakaf kurma iradesi, resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır. Vakf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır.

Resmî senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapılması, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfin amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır.

Mahkemeye başvurma, resmî senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafindan; vakif ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakaflar Genel Müdürlüğünce re'sen yapılır.

Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gereki önlemleri re'sen alır."
10. 4721 sayılı Kanun'un "IV. Tescil ve ilân" başlıklı 104. maddesi şöyledir:

"Tesciline karar verilen vakif, vakfin yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayrica Vakiflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezî sicile kaydolunur.

Tescil karari, başka bir mahkemece verilmiş ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfın yerleşim yeri mahkemesine gönderilir.

Yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğünce merkezî sicile kaydolunan vakif Resmî Gazete ile ilân olunur.

Tescil ve ilân Cumhurbaşkanınca çikarılan yönetmelik hükümlerine göre yapılır."
11. 6721 sayılı Türkiye Maarif Vakfı Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun amaci; yurt dışında insanlığın ortak birikim ve değerlerini esas alarak õrgün ve yaygın eğitim hizmetleri vermek ve geliştirmek amaciyla okul öncesi eğitimden üniversite eğitimine kadar tüm eğitim süreçlerinde burslar vermek, okullar, eğitim kurumları ve yurtlar gibi tesisler açmak, yurt içi de dáhil olmak üzere bu kurumlarda görev alabilecek eğitmenleri yetiştirmek, bilimsel araştirmalar ve araştırmageliştirme çalışmalarıyapmak, yayınlar yapmak ve metotlar geliştirmek ve faaliyet gösterdiği ülkenin mevzuatına uygun diğer eğitim faaliyetlerini yürütmek için merkezi İstanbul'da olan Türkiye Maarif Vakfının kurulması ve işleyişine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
12. 6721 sayılı Türkiye Maarif Vakfi Kanunu'nun "Türkiye Maarif Vakfinın organlari, organların oluşumu ve görevleri"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Türkiye Maarif Vakfiın organları Mütevelli Heyeti, Yönetim Kurulu ve Denetim Kuruludur.
(2) Mütevelli Heyeti, Türkiye Maarif Vakfinın karar organı olup on iki üyeden oluşur.
Mütevelli Heyeti; (..)I Cumhurbaşkanı (...)1 tarafindan atanan yedi daimi üye ile ikisi Milli Eğitim Bakanlığıtemsilcisi olmak üzere Dışişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu temsilcilerinden teşekkül eder. Türkiye Maarif Vakfinın kuruluşuna katılan gerçek kişiler ve tüzel kişi temsilcileri Türkiye Maarif Vakfının Mütevelli Heyetini oluşturur. Daimi üyeliklerde boşalma olması durumunda, daimi üyeler salt çoğunlukla boşalan üyelikler için yeni üyeler seçer. Mütevelli Heyetinin toplantılarına mazeretsiz olarak art arda üç kez veya son on toplantinın beşine katilmayan üyenin üyeliği sona erer.1

(3) Mütevelli Heyeti gerektiğinde Türkiye Maarif Vakfi resmí senedinde değişiklikyapmaya yetkilidir.
(4) Mütevelli Heyeti daimi üyeleri, daimi üyeler arasından beş yıllığına bir başkan seçerler.
(5) Yönetim Kurulu, Türkiye Maarif Vakfinın icra organı olup Türkiye Maarif Vakfintemsil yetkisini haizdir.Yönetim Kurulu, bir başkan ve altı üyeden oluşur. Yönetim Kurulu üyeleri ve başkanı Mütevelli Heyeti tarafindan beşyillığına atanır ve atanan üyeler gerektiğinde Mütevelli Heyeti tarafindan görevden alınabilir. Mütevelli Heyeti,Yönetim Kurulu üyelerini Mütevelli Heyeti içerisinden veya dışarıdan seçebilir.

(6) Denetim Kurulu, Mütevelli Heyeti adına Türkiye Maarif Vakfinın faaliyet ve hesaplarını denetler. Denetim Kurulu, Mütevelli Heyeti tarafindan beş yıllığına atanan beş asil ve beş yedek üyeden oluşur. Denetim Kurulunun oluşumunda Milli Eğitim Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının temsilcilerine yer verilir.
(7) Türkiye Maarif Vakfi Mütevelli Heyeti üyeleri en az dört yıllık fakülte mezunlarından seçilir ve yetmiş iki yaşının bitimine kadar görev alabilirler."
13. 6721 sayılı Kanun'un "Mali Haklar" başlıklı 4. maddesinin 3. fikrası şöyledir:
"(3) (Ek :3/10/2016-KHK-676/82 md. ; Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/1 md.) Vakaf tarafindan yurtdışında görevlendirilen okul yöneticileri ve öğretmenler 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14 üncümaddesi kapsamındaki Hükümetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmî vazife ile dış memleketlere gönderilenlere veya dış memleketlerdevazifeye alınanlara tanınan haklardan faydalanırlar."
14. 6721 sayılı Kanun'un "Türkiye Maarif Vakfinın bütçesi ve gelirleri ile muafiyet, istisna ve indirimler" başlıklı 5.maddesi şöyledir:
"(1) Türkiye Maarif Vakfi, 2 nci maddede yer alan amaç ve faaliyetleri doğrultusunda yıllık bütçe yapar. Bütçe hesap dönemi takvim yılıdır. Türkiye Maarif Vakfi, yıl içinde elde ettiği brüt gelirin en fazla üçte birini mali, idari,hukuki ve bunlara yardımcı işlerde çalışan personel, yönetim ve idame masrafları ile ihtiyatlara; kalan üçte ikisini ise Türkiye Maarif Vakfının amaçlarına, bu amaçları gerçekleştirmek için çalışan personele ve mal varlığın artıracak yatirımlara sarf ve tahsis eder. Ayrica Türkiye Maarif Vakfi, amaçlarını gerçekleştirmek için yurt içi ve yurt dışında iktisadi işletme veya sermaye şirketi kurabilir, devralabilir ve bunlara ortak olabilir.
(2) Türkiye Maarif Vakfinın gelirleri şunlardır:
a) Türkiye Maarif Vakfinın amacına uygun ulusal ve uluslararası fonlardan aktarılan hibeler de dâhil olmak üzere her türlü şartlı, şartsız bağışlar ile yardımlar.

b) Yurt içi ve yurt dışı her türlü ürün, hizmet, menkul, gayrimenkul, irat ve vasiyet bağışları ile ayni ve nakdi yardımlar.

c) Vakaf faaliyetlerinden elde edilen muhtelif gelirler 
ç) Îktisadi işletmeler, iştirakler ve ortaklıklardan sağlanan gelirler.

d) Vakaf taşınır ve taşınmaz varlıkları ile diğer haklarının değerlendirilmesi ile sağlanan gelirler.
e) Cumhurbaşkam kararı ile genel bütçeden ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından aktarılacak tutarlar.
f) Diğer gelirler.
(3) Türkiye Maarif Vakfi;
a) Kurumlar vergisinden (iktisadi işletmeler ve iştirakler hariç),
b) Yapılan bağış ve yardımlar sebebiyle veraset ve intikal vergisinden,
c) Bu Kanunda sayılan faaliyetleri dolayisiyla yapılan işlemler yönünden harçlardan, bu kapsamda düzenlenen kâğıtlar nedeniyle damga vergisinden, sahip olduğu taşınmazları dolayısıyla emlak vergisinden,muaftir.

(4) Türkiye Maarif Vakfi, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakiflara diğer kamunlarla tanınan vergi resim ve harç istisnalarından yararlanır.

(5) Türkiye Maarif Vakfina yapılacak bağış ve yardımlar gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirilir."
15. 6721 sayılı Kanun'un "Hüküm bulunmayan hâller" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ile 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakaflar Kanunu hükümleri uygulanır."
16. 6721 sayılı Kanun'un "Personel görevlendirilmesi" başlıklı Ek 1. maddesinin 1. fikrasının a bendi ve ilgili diğer fikraları şöyledir:
"(Ek: 3/10/2016-KHK-676/83 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/67 md.)
(1) 2 nci maddede sayılan faaliyetlerinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan personelin temini amacıyla kamu kurumlarında istihdam edilen Devlet memurları ile öğretim elemanlarından gerekli nitelikleri taşıyanlar, Türkiye Maarif Vakfinın talebi ve kendilerinin isteği üzerine kurumlarınca;
a) En fazla iki yıl süreyle Türkiye Maarif Vakfinda görevlendirilebilir. Söz konusu görevlendirmeler, iki yılın dolmasından sonra gerektiğinde aynı usulle ikişer yıl süreyle en fazla üç defa uzatılabilir. Bu şekilde görevlendirilenler bu görevleri süresince aylıiklı izinli sayılırlar. Bunlara, yurtdışında görev yaptıkları süre için,görevlendirildikleri ülkede sürekli görevle bulunan ve 9 uncu derecenin 1 inci kademesindenaylik alan bekâr meslek memuruna ödenmekte olan yurtdışı ayliığını geçmemek üzere Mütevelli Heyetince belirlenecek tutarda Vakif tarafindan ödeme yapilabilir."
(5) Bu madde kapsamında aylıksız izin verilmek suretiyle görevlendirilenlerden,önceki görevleri sebebiyle 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi veya geçici 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı veyahut iştirakçi sayılanların; aylıksız izinli sayıldıkları sürece aynı kapsamdaki sigortalılık veya iştirakçilik ilişkisi devam eder. İlgililerin bu şekilde aylıksız izinde geçirdikleri süreler önceki kadro unvanlari esas alınmak suretiyle emekli keseneğine esas aylık unsurlarının veya sigorta primine esas kazanç unsurlarının tespitinde dikkate alınır. Bu şekilde ayliksız izne ayrılanların önceki kadroları için tespit edilen sigorta primine esas kazanç veya emekli keseneğine esas aylık tutarı esas alınmak suretiyle hesaplanacak sigorta primleri veya kişi keseneği ve kurum karşılıkları ile genel sağlıksigortası primlerinin õdeme yükümlülüğü Türkiye Maarif Vakfina aittir. Bu fikra kapsamına girenlerin aylıksız izinli sayıldıkları süreler emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınır.

(6) Bu madde kapsamına girenler ile bunların yurtdışında birlikte yaşadıkları ve 5510 sayılı Kanuna göre bakmakla yükümlü oldukları kişilerin yurtdışındaki sağlıkgiderleri, aylıksız izin döneminigeçmemek kaydıyla sürekli görevle yurtdişına gönderilen Devlet memurlari için 5510 sayılı Kanunda belirlenmiş olan usul ve esaslar çerçevesinde karşılanır.

(7) Ilgili kurumlar, sõz konusu görevlendirmeleri süresi dolmadan sonlandırabileceği gibi Türkiye Maarif Vakfinın gerekçeli talebini uygun görmesi halinde de sonlandırabilir.

(8) Bu madde uyarinca görevlendirilenlerden görev süresinin bitimini veya görevlendirmenin sonlandırılmasıni izleyen onbeş gün içinde görevlerine dönmeyenler memuriyetten çekilmiş sayılırlar."
17. 6721 sayılı Kanun'un "Türkiye Maarif Vakfinın kuruluş işlemleri" başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kamunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye Maarif Vakfının kuruluşu, Türkiye Maarif Vakfi resmî senedi ve Türkiye Maarif Vakfinın Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre tesciline ilişkin işlemler Milli Eğitim Bakanlığınca sonuçlandırılır.

(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde Türkiye Maarif Vakfiının kuruluş işlemlerinde kullanılmak ve kalanı kuruluş tamamlandıktan sonra Türkiye Maarif Vakfına devredilmek üzere Mill Eğitim Bakanlığı bütçesinden Türkiye Maarif Vakfina bir milyon Türk lirası aktarılır 
(3) Türkiye Maarif Vakfinın tescil işlemlerini müteakip bir ay içinde Mütevelli Heyeti, Türkiye Maarif Vakfinın teşkilatlanmasına yönelik bütün kararları alır, bu Kamunda sayılan organların atamasını yapar ve Türkiye Maarif Vakfinın iç mevzuatını mevcut yasalar çerçevesinde hazırlar. Türkiye Maarif Vakfinın politikalarını ve stratejik planıni, geçici bütçesini ve Türkiye Maarif Vakfinın resmî internet sitesini hazırlar.
(4) Türkiye Maarif Vakfinın kuruluş merkezi olarak kullanlmak üzere Maliye Bakanlığınca uygun görülen taşınmaz, bedelsiz olarak Türkiye Maarif Vakfinın kullanımına birakılır. Türkiye Maarif Vakfinın kurulmasından ve teşkilatlanmasının tamamlanmasından sonra, Milli Eğitim Bakanlığının uygun gördüğü yurt dışında kamuya ait 

varlıklar Cumhurbaşkanıkararı ile bedelsiz olarak Türkiye Maarif Vakfina devredilir."
18. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldiracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 02/07/2018-KHK-703/185 md.)"
B) Yargı Kararı
19. Anayasa Mahkemesi 06/12/2018 tarihli ve E.2016/159 numaralı dosyada 17/6/2016 tarihli ve 6721 sayılı Tūrkiye Maarif Vakfi Kanunu'nun dava konusu kurallarının Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"(..)
3. Vakiflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Vakfların kuruluşu, organlari, denetimi ve diğer hususlara ilişkin temel hükümler 22/11/2011 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakiflar Kanunu'nda düzenlenmiştir.

4. Türkiye Maarif Vakfinın (Vakif) kurulması ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar ise 6721 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Kanun'un geçici 1. maddesinin (1) numaralı fikrasında, Vakfin kuruluşu, vakıf resmî senedi ve 4721sayılı Kanun hükümlerine göre tesciline ilişkin işlemlerin Millî Eğitim Bakanlığınca sonuçlandırılacağı belirtilmiş; 6.Maddesinde de Kanun'da hüküm bulunmayan durumlarda 4721 sayılı Kanun ile 5737 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan hükümlere göre Vakaf da diğer vakıflar gibi 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre vakfin kuruluş yeri mahkemesindekivakıf siciline tescil edilerek kurulacaktır. Bununla birlikte 6721sayılı Kanun'da Vakfın kuruluş ve işleyişine ilişkin özel hükümler öngörülmüş, ayrica Vakfa birtakım kamusal ayricalıklar tanınmıştır.

5. Kanun'un 1. maddesinde Vakfin yurt dışında insanlığın ortak birikim ve değerlerini esas alarak örgün ve yaygın eğitim hizmetleri vermek ve geliştirmek amacıyla okul öncesi eğitimden üniversite eğitimine kadar tüm eğitim süreçlerinde burslar vermek, okullar, eğitim kurumları ve yurtlar gibi tesisler açmak, yurt içi de dâhil olmak üzere bu kurumlarda görev alabilecek eğitmenleri yetiştirmek, bilimsel araştırmalar ve araştırma-geliştirme çalışmalarıyapmak, yayınlar yapmak ve metotlar geliştirmek ve faaliyet gösterdiği ülkenin mevzuatına uygun diğer eğitim faaliyetlerini yürütmek amaçlarıyla kurulduğu hüküm altına alınmıştır.

6. Kanun'un 2. maddesinde, Vakfin amaçlarını gerçekleştirmek için yapacağı faaliyetler sayılmıştır. Maddeye göre Vakif, okul öncesi eğitimden yüksekōğretime kadar eğitim kurumları açabilecek; yaygın eğitim amaçlı kurslar,spor tesisleri, yurt ve lojman gibi tesisler kurabilecek ve bu kurumlarda görev yapacak kadroları yetiştirebilecektir.Ayrica Vakf, bu faaliyetlerini gerçekleştirmek için tesisler kurabilecek benzer faaliyetlerde bulunan kurum ve kuruluşlarla işbirliği deyapabilecektir.

7. Kanun'un 3. maddesinde Vakfin organlari, organlarının oluşumu ve görevleri düzenlenmiştir. Maddeye göre Vakfin organları Mütevelli Heyeti, Yönetim Kurulu ve Denetim Kuruludur. Mütevelli Heyeti, Vakfin karar organıolup on ikiüyeden teşekkül etmektedir. Heyet Cumhurbaşkanı tarafindan atanan yedi daimî üye ile ikisi Milli Eğitim Bakanlığı temsilcisi olmak üzere Dışişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu temsilcilerinden oluşmaktadır. Yönetim Kurulu, Vakfin icra organı olup Türkiye Maarif Vakfinı temsil yetkisini haizdir. Denetim Kurulu ise Mütevelli Heyeti adına Türkiye Maarif Vakfinın faaliyet ve hesaplarını denetlemektedir. Denetim Kurulu,Mütevelli Heyeti tarafindan beş yıllığına atanan beş asil ve beş yedek üyeden oluşmaktadır. Denetim Kurulunun oluşumunda Milli Eğitim Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının temsilcileriyer almaktadır.
8. Kanun'un 5. maddesiyle Vakaf, kurumlar vergisi, damga vergisi, emlak vergisi, veraset ve intikal vergisi ile harçlardan muaf tutulmuş; ek 1. maddesiyle Vakfin faaliyetlerini yürütmesi için ihtiyaç duyulan personelin temini amacıyla kamu kurumlarında istihdam edilen devlet memurlari ile öğretim elemanlarından gerekli nitelikleri taşıyanların Vakıfta görevlendirilmelerine imkân tanınmıştır.

9. Kanun'un geçici 1. maddesiyle Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden Vakfa bir milyon Türk lirasının aktarılması ve Vakfın kuruluş merkezi olarak kullanılmak üzere Maliye Bakanlığınca uygun görülen taşınmazın bedelsiz olarak Vakfin kullanımına bırakılması öngörülmüştür. Ayrıca maddede, Vakfin kurulmasından ve 

teşkilatlanmasının tamamlanmasından sonra Milli Eğitim Bakanlığının uygun gördüğü yurt dışındaki kamuya ait varlıkların Cumhurbaşkanı kararı ile bedelsiz olarak Türkiye Maarif Vakfina devredilmesine de izin verilmiştir.
(...)
Anayasa'ya ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla kamu yararı gözetilerek merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin bütçelerinden dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılmasına yönelik düzenleme yapma konusunda kamun koyucunun takdir yetkisi bulunmaktadır.
Vakıf; yurt dışında insanlığın ortak birikim ve değerlerini esas alarak õrgün ve yaygın eğitim hizmetlerinde bulunmak, tüm eğitim süreçlerinde burslar vermek, okullar, eğitim kurumları ve yurtlar gibi tesisler açmak,eğitmenler yetiştirmek, bilimsel araştırma ve yayınlar yapmak gibi amaçlarla kurulmuştur. Vakfin belirtilen amaçlarıgerçekleştirmek üzere bir an önce kuruluş işlemlerini tamamlaması ve faaliyete başlaması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden bir milyon Türk lirasının Vakfa aktarıldığı anlaşılmaktadır. Bu yönüyle kuralın kamuyararına aykırı olduğu söylenemez. Vakfa aktarılması öngörülen kamu kaynağının miktarının makul ve ölçülü olup olmadığıise yerindeliğe ilişkin olup anayasallık denetimi kapsamı dışında kalmaktadır.."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, Milli Eğitim Bakanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında öğretmen olarak görev yapan davacının, yurt dışında eğitim faaliyetinde görev almak üzere 06/05/2019 tarihinden itibaren davalı vakıfta belirsiz süreli işsözleşmesi ile çalışmaya başladığı ileri sürülerek, davalı tarafça görevlendirilmesinin 27/06/2022 tarihinde sona ereceğinin mail yoluyla bildirilerek iş akdine haklı ve geçerli neden olmaksızın son verildiğinden bahisle, işe iadesine karar verilmesi veya 8aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesi, mahkeme tarafından verilecek kararın kesinleştirilmesine kadar çalıştırılmadığı süreler için 4 aylık ücret ve diğer tüm haklarının ödenmesi istemiyle açılmıştır.

23. Türkiye Maarif Vakfinın kurulması ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar 6721 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir.Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi kararında da değinildiği gibi diğer vakıflar gibi 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre vakfin kuruluş yeri mahkemesindeki vakıf siciline tescil edilerek kurulmuştur. Şu halde kanun koyucunun vakfa bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, vakfın kısmen kamu kaynağı kullanması,kamu kurumu olarak nitelendirilmesi için yeterli bir sebep olmadığı gibi vakfin organları da atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmaktadır. Netice olarak vakıf, bir tüzel kişi olmanın ötesinde özel hukuk tüzel kişisidir. Zira 6721 sayılı Kanun hükümleri de,özellikle vakfin gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuç öngörmemektedir.
24. Yukarıda yer alan mevzuatın ve somut olayın birlikte değerlendirilmesinden; davacının idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı ancak uyuşmazlık davacının asıl görev yaptığı Milli Eğitim Bakanlığıçalışmasından kaynaklanan bir alacak talebine ilişkin olmayıp, davalı vakıf tarafından görevlendirmesinin sona erdirilmesi yolundaki insan kaynakları işleminin iptali yanında vakıfta geçici olarak görevlendirilmesinden kaynaklanan ve vakıf tarafindan ödenmediği iddia olunan bir alacak talebine ilişkin olduğundan, davalının bu kapsamda statüsū önem arz etmektedir. Davalıvakfin, özel hukuktüzel kişisi olduğu, uyuşmazlığın 4721, 6721 ve 5737 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı, ortada idari işlem veya idari sözleşmeden kaynaklanan ve idari yargı yetkisi dahilinde olan bir durumun bulunmadığı anlaşılmakla,davacının geçici görevlendirilmesinin sona ermesinden dolayı talep ettiği işe iade veya tazminat ve alacaklarının özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çōzümünün gerektiği sonucuna varılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İstanbul Anadolu 7. Îs Mahkemesinin 03/11/2022 tarih ve E.2022/650, K.2022/755 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Îstanbul Anadolu 7. İs Mahkemesinin 03/1 1/2022 tarih ve E.2022/650, K.2022/755 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, Milli Eğitim Bakanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında öğretmen olarak görev yapan davacımın, yurt dışında eğitim faaliyetinde görev almak üzere 06/05/2019 tarihinden itibaren davalı vakıfta belirsiz süreli işsözleşmesi ile çalışmaya başladığı ileri sürülerek, davalı tarafça gõrevlendirilmesinin 27/06/2022 tarihinde sona ereceğinin mail yoluyla bildirilerek iş akdine haklı ve geçerli neden olmaksızın son verildiğinden bahisle, işe iadesine karar verilmesi veya 8aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesi, mahkeme tarafından verilecek kararın kesinleştirilmesine kadar çalıştırılmadığı süreler için 4 ayhık ücret ve diğer tüm haklarının ödenmesi istemiyle açılmıştır.

Türkiye Maarif Vakfinın kurulması ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar 6721 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. 6721sayılı Kanun'un "Personel görevlendirilmesi" başlıklı Ek 1. maddesinin 1. fikrasının a bendi ve ilgili maddeleri; (1) 2 nci maddede sayılan faaliyetlerinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan personelin temini amacıyla kamu kurumlarında istihdam edilen Devlet memurları ile öğretim elemanlarından gerekli nitelikleri taşıyanlar, Türkiye Maarif Vakfinın talebi ve kendilerinin isteği üzerine kurumlarınca;
a) En fazla iki yıl süreyle Türkiye Maarif Vakfinda görevlendirilebilir. Söz konusu görevlendirmeler, iki yılın dolmasından sonra gerektiğinde aynı usulle ikişer yıl süreyle en fazla üç defa uzatılabilir. Bu şekilde görevlendirilenler bu görevleri süresince aylıklı izinli sayılırlar. Bunlara, yurtdışında görev yaptıkları süre için, görevlendirildikleri ülkede sürekli görevle bulunan ve 9 uncu derecenin 1 inci kademesinden aylık alan bekâr meslek memuruna ödenmekte olan yurtdışı aylığımıgeçmemek üzere Mütevelli Heyetince belirlenecek tutarda Vakif tarafindan ödeme yapılabilir.
…
(5) Bu madde kapsamında aylıksız izin verilmek suretiyle gõrevlendirilenlerden,önceki görevleri sebebiyle 31/5/2006tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi veya geçici 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı veyahut iştirakçi sayılanların; aylıksız izinli sayıldıkları sürece ayni kapsamdaki sigortalılık veya iştirakçilik ilişkisi devam eder. Ilgililerin bu şekilde aylıksız izinde geçirdikleri süreler önceki kadro unvanlarıesas alınmak suretiyle emekli keseneğine esas aylık unsurlarının veya sigorta primine esas kazanç unsurlarının tespitinde dikkate alınır. Bu şekilde ayliksız izne ayrılanların önceki kadroları için tespit edilen sigorta primine esas kazanç veya emekli keseneğine esas aylık tutarı esas alınmak suretiyle hesaplanacak sigorta primleri veya kişi keseneği ve kurum karşılıkları ile genel sağlık sigortası primlerinin ödeme yükümlülüğü Türkiye Maarif Vakfına aittir. Bu fikra kapsamına girenlerin aylıksız izinli sayıldıklarısüreler emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınır.

(6) Bu madde kapsamına girenler ile bunların yurtdışında birlikte yaşadıkları ve 5510 sayılı Kanuna göre bakmakla yükümlü oldukları kişilerin yurtdışındaki sağlık giderleri, aylıksız izin dönemini geçmemek kaydıyla sürekli görevle yurtdışına gönderilen Devlet memurları için 5510 sayılı Kanunda belirlenmiş olan usul ve esaslar çerçevesinde karşılanır.
7) İlgili kurumlar, söz konusu görevlendirmeleri süresi dolmadan sonlandırabileceği gibi Türkiye Maarif Vakfının gerekçeli talebini uygun görmesi halinde de sonlandirabilir.

8) Bu madde uyarınca görevlendirilenlerden görev süresinin bitimini veya görevlendirmeninsonlandırılmasını izleyen onbeş gün içinde görevlerine dönmeyenler memuriyetten çekilmiş sayılırlar." şeklinde düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Türkiye Maarif Vakfi Insan Kaynakları Daire Başkanlığının 30/04/2019 tarih ve E.1005sayılı yazısı ile, Milli Eğitim Bakanlığınca uygun görülmesi halinde davacının 6721 sayılı Kanun'un ek 1/1-a maddesi uyarınca 2yıl süreyle Vakıfta görevlendirilmesinin Milli Eğitim Bakanlığından talep edildiği, Milli Eğitim Bakanhğı Personel Genel Müdürlüğünün 07/05/2019 tarih ve 9031203 sayılı yazısı ile; davacının Vakıfta geçici görevlendirilmesinin uygun görüldüğü ve 27/06/2022 tarih ve 52792880 sayılı yazısı ile de görevlendirmenin iptal edildiği anlaşılmıştır.
Davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okulda sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştığı, statüsü,göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, Idare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu açıktır. Davacı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okulda öğretmen olarak görev yapmaktayken kurum amirinin onayı ile davalı Vakfın yurt dışıtemsilciliğinde müdür yardımcısı sıfatıyla 6721 sayılı Kanun'un Ek 1/1-a maddesi gereği görevlendirildiği, 6721 sayılı Kanunda;bu şekilde görevlendirilen personelin aylıksız izinli sayıldığı, aylıksız izinli sayıldıklanı sürece aynı kapsamdaki sigortalılık ilişkilerinin devam ettiği ve bu süreçteki çalışmalarıın emekli keseneğine esas aylık unsurlarının veya sigorta pirimine esas 

kazanç unsurlarının tespitinde dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştır,
Yukarıdaki hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; Türkiye Maarif Vakfindaki görevlendirmenin davacının memur statüsünü değiştirmeyeceği, işçi statüsünde bulunmadığı, kamu görevlisi olarak talep olunan alacaklarla ilgili yargısal denetimin 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca idari yargı yerlerine ait olduğu sonucuna ulaşıldığından adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/315KARAR NO : 2024/319KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'na dayanılarak çıkartılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 30/4. maddesine muhalefet edildiğinden bahisle, davacı firma hakkında (50) uyarma cezası verilmesine ilişkin ihlal tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Özkeşan Turizm Seyahat Tic. Ltd. Şti.Vekili : Av. Mehmet ÇAVDAR Daval : Ulaştırma ve Altyapı BakanlığıVekili : Av. Elara Naz AKTAŞ
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı I. Bölge Müdürlüğünce yapılan denetim sonucunda, davacı firmanın Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 30/4. maddesini ihlal ettiğinden bahisle, 03/10/2023 tarih UAB-ELK-A ve 042449 sira nolu ihlal tespit tutanağı tutularak, 50 uyarma cezası verildiğinin davacıya bildirilmesi üzerine, davacı vekili bu tutanağın iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Silivri Sulh Ceza Hâkimliği 31/10/2023 tarih ve D.Íş No.2023/5176 sayıh kararı ile, Karayolu Taşıma Yönetmeliği Uyarınca Düzenlenen İhlal Tespit Tutanağının iptali isteminin Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı anlaşıldığından, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun görev yönünden reddine,başvuranın itirazı hususunda; görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli ve yetkili idare mahkemesine başvurması hususunda muhtariyetine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"…Başvuran hakkında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 1. Bölge Müdürlüğü tarafiından Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca düzenlenen ihlal tespit tutanağının düzenlendiği, başvuranın Hakimliğimizden bu tutanağın iptalini istediği, Danıştay 15. Dairesi'nin 2014/8893 Esas, 2014/9361 Karar sayılı kararında da ifade edildiği üzere somut olayda uyuşmazlığın başvuran hakkında Karayolu Taşıma Yönetmeliği gereğince uygulanan "uyarma cezası"verilmesinden kaynaklanmakta ve karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesinin sağlanması için, idarece kamu gücüne dayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen bu işlemin iptali isteminin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerine yönelik bir niteliğinin bulunmadıği, bu nedenle uyuşmazlığın idari yargının görevine girdiği anlaşılmakla 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/2 maddesi gereğince başvuru konusu ihlal tespit tutanağının iptalinine yönelik talebin Sulh Ceza Hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığından bu talep bakımından Hakimliğimizin görev yönünden reddine..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 

B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 3. Ídare Mahkemesi 31/05/2024 tarih ve E.2023/2662 sayılı kararı ile, Mahkemelerinin bu davaya bakmakla görevli olmadığı, adli yargı yerinin görevli olduğu kanısına varıldığından ve önceden adli yargı yerince kesinleşmişgörevsizlik kararı olması nedeniyle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Uyuşmazlıkta, 4925 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca davacı şirkete verilen uyarma cezasına ilişkin idari yaptirım kararına dayanak oluşturan tutanağın 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle Kanun'un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevli yargı yeri hususunda hüküm bulunmadığı, kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,para cezası ve uyarma cezasına ilişkin karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Nitekim; benzer uyuşmazlıklara ilişkin olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilen 04.03.2024 tarih ve E:2023/643, K:2024/70 sayılı kararı ile 28/02/2022 tarih ve E:2022/57, K:2022/92 sayılı kararı da bu yöndedir."
5. İstanbul 3. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dosyasının ekinde adli yargının kesinleşme karar öreği ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşıimaci, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarinı ve sorumluluklarım saptamak, karayolu taşımalarınım, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcıolarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır."
7. 4925 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşılarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularıni, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklariyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlıği, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir 
Il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaları düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, olağanüstü hal ve doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
8. 4925 sayılı Kanun'un "Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrası
"Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur."
9. 4925 sayılı Kanun'un "Ceza uygulaması" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılı idari para cezalarını uygulamaya Ulaştırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlık personeli, trafik polisi ve zabitasi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarma personeli, sınır kapılarında görev yapan gümrük muhafaza ve gümrük muayene memurlari ile bunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabıtası yetkilidir.

Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideler uygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.

şöyledir:

Bu Kanuna göre verilen idari para cezalari, yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
10. 08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin “Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur."
11. Yönetmeliğin "Taşımacılık faaliyetlerinde genel kural"başlıklı 8. maddesi şöyledir;
"Taşımacılık faaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötüetkisi en aza indirilecek, fert, toplum ve çevre sağlığı ile bunların güvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabeıortamında gerçekleştirilir, onaylı zaman tarifesinde belirtilen saatteki sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 36 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fikraları ile 38inci maddesinin birinci fikrasında belirtilen bilgileri, seyahat başlayıncaya kadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar. "
12. Yönetmeliğin "Taşıt belgelerine kayıhı taşıtların kullanılması ve istisnai haller" başlıkhı 30.maddesinin 4. fikrası
"(4) (Değişik:RG-15/11/2019-30949) A1, B2, D2 ve servis taşımacılığı yapmak üzere D4 yetki belgesi olan yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi eki taşıt belgelerinde kayıtlı taşılarım, taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi kapsamı dişında ve/veya yetki belgesi olmayan gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetleri için kullandıramazlar. Bu fikraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma verilir. Bu fikraya göre, 1 takvim yılı içerisinde düzenlenen uyarmalardan ilk tebliğ edilenin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün sonrasından başlamak üzere, toplamda tebliğ tarihine bakalmaksizın beş kez uyarma düzenlenmesi halinde, taşıtın/taşıtların kayıtlı olduğu yetki belgesiiptal edilir."
13. Yönetmeliğin "Uyarma" başlıklı 69. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik:RG-21/11/2020-31311) Bu maddenin sekizinci fikrasındaki ihlallere verilecek uyarmalar hariçolmak üzere, yetki belgesi sahiplerine uyarma verilmesini gerektiren ayrı ayrı her bir ihlal için uyarmaya konu olan ihlalin devam etmesi halinde aynı yaptırım yeniden uygulanır ve bu süreç ihlal giderilinceye kadar tekrarlanır.
(2) 40 incı maddeninyirminci fikrasının (a) bendinde belirlenen sermaye haricindeki diğer değişikliklere ilişkin verilmesi gereken uyarmalar, firmanın birden fazla yetki belgesi sahibi olması halinde, her yetki belgesi için ayrı ayrıuygulanir.

(3) Yetki belgesi sahiplerinin, 40 ici maddenin yirminci fikrasının (a) bendinde belirlenen değişiklikleri,kismen veya toplu olarak ayn Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayimlatarak yasal süresi geçtikten sonra bildirmeleri halinde, bu durum tek bir ihlal kabul edilir.

(4) Yenileme işlemi tamamlanmışyetki belgesi için, yenileme işleminden önce gerçekleşmiş olan, ancak uyarma verilmemiş ihlallere ilişkin uyarma verilemez 

(5) Yetki belgesi sahiplerinin, bu Yönetmeliğe göre verilen uyarmaları kaldiırabilmeleri için, uyarma başına (Değişik ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) Ek-1'de belirtilen ücreti, Bakanlık döner sermaye hesaplarına ödemeleri şarttır. Söz konusu ödemenin yapılmasından sonra uyarmalar kaldırılır. Bu ücret, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında her takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttirılır.

(6) Bakanlıkça, takvim yılı başından itibaren (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) aylık dönemlerle re'sen yapılacak kontrollerde; yetki belgesi sahiplerinin, kontrol edilen dönem için, 40 icı maddenin üçüncü, dördüncü,altiınci ve onüçüncü fikraları (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı ve yedinci fikralarındaki yükümlülüklerini yerine getirenlerin (Ek ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) veya TS ISO 39001standardına uygunluğunu belgeleyen yetki belgesi sahiplerinin, kontrolü yapılan yetki belgesi faaliyetleri için, varsa daha önce verilmiş ve henüz kaldırılmamış olan uyarmalarından, toplam 20 uyarma iptal edilir. Bu fikranın uygulanması sirasında, iptal edilebilecek toplam uyarma sayisının 20'den az olması halinde, iptal edilecek uyarma sayısi, mevcut olan uyarma sayısı olarak değerlendirilir. Ancak, bu fikraya göre kaldırılmış olan uyarmaların, haksız yere iptal edildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, iptal edilen uyarmalar yeniden verilir.
(7) (Ek:RG-15/11/2019-30949) Bu Yönetmeliğin 40 incı maddesinin üçüncü, dördüncü, altıncı ve onüçüncüfikraları (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddesininaltıncı ve yedinci fikralarındaki yükümlülüklerle ilgili, Bakanlıkçayapılacak kontroller neticesinde, yetki belgesinin geçerlilik süresi içerisinde;
a) Hiç uyarma almayanlara 1 yıllık süre 
b) En fazla 50 uyarma alanlara 6 aylık süre,
yetki belgelerinin yenilenmesi sırasında, 17 nci maddenin birinci fikrasındaki süreye eklenir. Ancak, bu fikraya 
şöyledir:

göre verilmiş sürelerin haksız yere verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, verilen süreler, ilgili yetki belgesinin ilk yenilenmesi sırasında 17 nci maddenin birinci fikrasındaki sürelerden düşülür.

(8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40 inci maddenin üçüncü, dördüncü ve altınci (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) fikrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarak U-ETDS'ye;
a) Yapılan sefere ilişkin bilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için I uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004) Taşıtta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesi veya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10 uyarma,
c) (Ek:RG-16/7/2023-32250) Yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde, yolcunun beyan ettiği ve Bakanlığa bildirilen/iletilen varış noktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususun gerçekleştiği andan itibaren 30dakika sonrasına kadar bildirilmemesifiletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma, yetki belgesi sahibine verilir. Ancak, bu maddeye göre yaptırım uygulanan firmanın, bu kabahatinin sonradan suç unsuru teşkil ettiğinin tespiti halinde, yetki belgesi sahibine ayrica 150 uyarma verilir.'
14. Yönetmeliğin "Geçici durdurma ve yetki belgesi iptali" başlıkhı 70. maddesinin 3. ve 4. fikrası şöyledir:
"(3) Yetki belgesi sahibine verilen ve kaldırılmamış olan uyarmaların sayisının 150 adede ulaşması ve bu hususun tebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarak uyarmaların sayisımn 150 adedinin altına düşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesinin faaliyeti geçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesi kapsamında geçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekli õdemeyi yaparakuyarmaların sayısını 150 adedin altına düşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerine izin verilir.

(4) 40 incı maddenin üçüncü, dördüncü, altıncı ve onüçüncü fikralariı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44üncü maddenin altıncı ve yedinci fikralarının; bir yıl içerisinde 30 kez ihlal edildiğinin tespiti halinde, firmanın ilgili yetki belgesi kapsamındaki faaliyeti üçgünsüreyle durdurulur. Sürenin hesabında, ilk ihlalin tespit edildiği tarih esas alınir."
15. Yönetmeliğin "İdari para cezası ve diğer idari yaptırımların birlikte uygulanması"başlıklı 72. maddesi şöyledir:
"(1) Kanunda öngörülen idari para cezalari, Kamunda ve bu Yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.

(2) Birden fazla kabahatin bir arada işlenmesi halinde her kabahat için ayri ayrı idari para cezası uygulanır.
(3) Kanun veya bu Yönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecek kabahat ve ihlal için,denetimle görevli Bakanlık personeli giyaben işlem tesis eder."
16. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kamunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında, uygulanır."
17. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
18. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıkl 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) Işyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alinmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkomulmasi,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"
19. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1.ve 8. fikrası şöyledir:

"(1)İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarí yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarryla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargının kesinleşme karar öreği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, yeterli bilgi ve belgenin olması nedeniyle adli yargı dosyasının istenilmediği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü

22. Dava, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 30/4. maddesine muhalefet edildiğinden bahisle, davacı firma hakkında (50) uyarma cezası verilmesine ilişkin 03/10/2023 tarih ve UAB-ELK-A seri, 042449 sıra numaralı ihlal tespit tutanağının iptali istemiyle açılmiştir.

23. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun'un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar sakl tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

24. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantısorununa çõzüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

25. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırıhık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
26. İncelenen uyuşmazlıkta, 4925 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca süreli ya da süresiz faaliyetin durdurulmasına ilişkin bir idari yaptırım kararının bulunmadığı, aynı veya benzer fiillerin tekrarı ve verilen uyarı cezası puanlarının belirli bir sayıya ulaşması halinde bu hususun Yönetmeliğin 70. maddesinin üçüncüfikrası düzenlemesi kapsamında yeni bir tartışma konusu olabileceği, 50 uyarma cezasının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle Kanun'un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevli yargı yerine ve kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştır 

27. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, uyarma cezasına ilişkin kararlara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Silivri Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 31/10/2023 tarih ve D.Iş No.2023/5176 sayılı görevsizlik kararının 

kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Silivri Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 31/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/5176 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarınca çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 69, 70 ve 72.maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırım niteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenen tutanağın iptali istemiyle açılmıştır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın; İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde; diğer genel hükümlerinin, İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8. fikrasında ise, İdarîyaptırım kararıın verildiği işlem kapsamında, aynı kişi ile ilgili olarak İdarî yargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali istemiyle birlikte İdarî yargıyerlerinde görüleceği hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen, bu özellikleri nedeniyle de idari yargı düzeni içinde yargısal denetime tabi tutulan idari işlemler oluşturmaktadır.

İdari işlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyete ilişkin olmasıgerekmektedir.

İdari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara, bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığıdan, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlık, davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69. maddesi uyarınca uyarma cezası verilmesine yõnelik olarak tutulan ihlal tespit tutanağından kaynaklanmakta olup; karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesinin sağlanması için, davalı idarece kamu gücüne dayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerine yönelik bir niteliği bulunmamaktadır.

Buna göre idari yaptırım uyuşmazlığından kaynaklanmayan, karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemden doğan uyuşmazlığın görüm ve çözümü idari yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarınca davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Üye Seyfi HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/316KARAR NO : 2024/308KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Adli ve idari yargı yerlerinde açılan davalarda tarafların farklı olduğu anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 14 ve 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Onur AŞARI 
Vekili : Av. Ediz BİNGÖL 
Adli Yargıda 

Davahlar : 1-Akabe Sağlık Tesisleri San. ve Tic. A.Ş.
Vekili : Av. Dr. Ramazan ARITÜRK 
2- Meril Tıbbi Cihazlar İmalat ve Tic. A.Ş.
3- Metin POLAT 
4- Eşref TERZi 
Vekili : Av. Nesrin ÖZKAYA 
İdari Yargıda 

Davah : Haliç Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Erol BULUT 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 01/08/2022 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazası sonucu meydana gelen şikayetleri sebebiyle, başvuruda bulunduğu Avcılar Hospital Hastanesinde geçekleştirilen operasyonda kullanılan platinin, tarafina belirtilen ürün cinsinden farklı cins ve menşeli olarak takılması sonucu 2. kez operasyon geçirmek zorunda kalarak, haksız yere ödemek zorunda kalındığı ileri sürülen 47.221,27 TL bedelin, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ve gereksiz yere acı ve operasyona maruz kalması sonucu duyulan eleme karşılık olarak 50.ooo TL manevi tazminatın ilk operasyonun gerçekleştiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bakırköy 9. Tüketici Mahkemesi 10/04/2023 tarih ve E.2023/102, K.2023/131 sayılı kararı ile, davanın Akabe Sağlık Tesisleri San. ve Tic. A.Ş. ve Meril Tibbi Cihazları İmalat ve Tic. A.Ş. yönünden HMK 114/1-b delâletiyle HMK 115/2uyarınca usulden reddine, diğer davalılar Metin Polat, Eşref Terzi yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"...Dava; tazminat istemine ilişkindir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 2. maddesinde; “Bu kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar." hükmüne yer verilmiştir. Yasanın 3. maddesinde mal; Alışverişe konu olan;taşınır eşya, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallar ile elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses,görüntü ve benzeri her türlü gayri maddi mallari, ifade eder. Satıci: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, tüketici ise Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmektedir.
6502 sayılı Yasanın 3/(1)-k maddesinde, tüketici; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanmıştır. Tüketici işlemi ise; mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dáhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekälet, bankacılk ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade etmektedir.
6502 sayılı yasanın 73. maddesi uyarınca da tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir.

Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; HMK 114. maddeye göre dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak öncelikle usulü itirazlarin incelenmesi gereği sabittir.

Davalıın Vakif Üniversitesi Hastanesi olduğu, Anayasanın 130. maddesi ile 2547 sayılı Yüksekõğretim Kanunu 5772 sayılı kanunun ek 2. maddesi ile eklenen düzenlemeye göre bu okulların "kamu tüzel kişiliğine haiz oldukları.."kabul edilmektedir. Buna göre Yargitay 4. H.D 29/02/2016 tarih 2016/989 E 2016/2572 k sayılı kararında;" Davaci,diğer davalınn yaptığı hatalı operasyonda  Universitesi …. Fakültesi …. Hastanesi Başhekimliğininde hizmet kusurunun bulunduğunu belirterek tazminat isteminde bulunmuştur. Davalı üniversite 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu gereğince kurulmuş bir vakıf üniversitesi olup vakıf üniversiteleri Anayasanın 130 ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanunun ek 2. Maddesi gereğince kamu tüzel kişisidir. Dolayısıyla davahı üniversite kamusal 

kurallar çerçevesinde faaliyet göstermekte olup, eylem ve işlemleri de kamusal nitelikte ve kamu hizmeti kavramıçerçevesindedir. Kamu hizmetinin görülmesi sirasında ve hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde ise idari yargı görevlidir.

Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir. Açıklanan nedenle; mahkemece, davalı yönünden yargı yolu bakımından görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi de bozma nedenidir.

Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi, ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturur. Bu durumda sorumlu, kamu görevlisinin emrinde çalışmakta olduğu kamu kurumu olup dava o kurum aleyhine açılmalıdır. (T.C Anayasası 40/III, 129/V, 657 Sy. K.13, HGK 2011/4-592 E.,2012/25 K.) Bu konuda yasal düzenlemeler, emredici hükümler içermektedir. Diğer yandan Sorumluluk Hukukunun temel ilkeleri açısından bakaldığında da; bu şekilde düzenlemenin mevzuatta yer almış olması zarar görenin zararının karşılanması yönünde õnemli bir teminattır 

Davaya konu edilen olayda; davalı üniversite hastanesinde doktor olarak çalışan ve kamu görevlisi olan davalı'ın hatalı tedavi yaptığı, bu nedenle zarar oluştuğu ileri sürülmektedir. Anayasa'nın 129/5. maddesi ile 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 13/1. maddesi gereğince; kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu eylemleri nedeniyle oluşan zararlardan doğan tazminat davalari, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve yasada gösterilen koşullara uygun olarak, idare aleyhine açılabileceğine göre; adı geçen davalıya husumet yöneltilmesi ve hükmedilen tazminat ile sorumlu tutulması sebebi ile de karar bozulmalıdır." esasını kabul etmiştir. Nitekim 13. H.D 14/09/2015 tarih 2014/33156 Esas 2015/26881 karar sayılı kararı da aynı doğrultudadır.
Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereği vakıf üniversiteleri Anayasa'nn 130, Yüksek Öğretim Kanununun Ek 2maddesi gereğince kamu tüzel kişisi olup kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet gösterdiğinden davalı hastanenin eylem ve işlemleri de kamusal niteliktedir. Kamusal hizmetin görülmesi sirasında hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde ise idari yargı görevlidir. Zira Yargitay Hukuk Genel Kurulu'nun 13/05/2015 tarih 2014/13-566 E 2015/1339 Karar sayılı kararında "davacının yanlış tedavi sonucu zarar gördüğünden bahisle uğranılan zarar karşılığı maddive manevi tazminatın ödenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde bulunması nedeniyle, adli yargının gõrevine girmediği gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddi yolunda verilen temyize konu mahkeme kararı isabetlidir." şeklinde karar verilerek, kamusal hizmetlerden kaynakh zararın giderilmesi talepli davalarda idari yargı yerinin görevli olduğu yönünde karar verilmiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2018/658 Esas - 2019/21 Karar numarali, 28/01/2019 tarihli kararı da bu yönde olmakla, ilgili kararda Yargıitay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/13-566 Esas - 2015/1339 Karar numaralı kararına atfta bulumulduğu, buna göre davacı tarafin açmış olduğu tazminat davasının, tam yargı davası olarak idari yargımahkemelerinde görülmesi gerektiği anlaşılmakla, davanın usulden reddine dair karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
DavanIn AKABE SAĞLIK TESİSLERİ SAN VE TÍC A.Ş. Ve MERİL TIBBİ CIHAZLARI İMALAT VE TICARET A.Ş. Yönünden HMK 114/1-b delâletiyle HMK 115/2 uyarınca USULDEN REDDÍNE 
Diğer davalılar METİN POLAT, EŞREF TERZİ yönünden PASIF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE USULDEN REDDİNE..,"
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde Haliç Üniversitesi Rektörlüğüne karşı dava açmıştır.
4. Davalı idare vekili, yasal süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

B. Ídari Yargıda 
5. İstanbul 9. Ídare Mahkemesi 06/07/2023 tarih ve E.2023/1180 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olması nedeniyle davalı idarenin görev itirazının reddine, uyuşmazlığı çözmeye mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...01/08/2022 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazası sonucu meydana gelen șikayetleri sebebiyle başvuruda bulunduğu Avcılar Hospital Hastanesinde geçekleştirilen operasyonda kullanılan plakanın tarafina belirtilen ürün cinsinden farklı cins ve menşeli olarak takılması sonucu 2. kez operasyon geçirmek zorun kalınarak, haksız yere ödenmek zorunda kalındığı ileri sürülen 47.221,27 TL bedelin, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ve gereksiz yere acı ve operasyona maruz kalması sonucuduyulan eleme karşılık olarak 50.000,00 TL manevi tazminatın ilk operasyonungerçekleştiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, her ne kadar, davalı vekili tarafindan uyuşmazlığın çözümünde Adli Yargının görevli olduğu ileri sürülmekteyse de; idarenin işlem ve eylemlerinde hizmet kusuru sonucu meydana gelen zararlarin tazmini ile ilgili uyuşmazlıkların çözümünde idari yargının görevli olduğu somucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
-Davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olması nedeniyle davalı idarenin GÖREV ITİRAZININ REDDINE,
-Uyuşmazlığı çözmeye MAHKEMEMİZİN GÖREVLI OLDUĞUNA..."

6. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvurulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına yer olmadığına, dosyanın gereği ve taraflara tebliği yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasından, uyuşmazlığa konu görevlilik kararından önce, Bakırköy 9. Tüketici Mahkemesinin 2023/102 Esas ve 2023/131 Karar sayılı karariyla, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunduğunun anlaşılması karşısında, idari yargı yerince adli yargının görev alanına müdahalede bulumulduğundan söz etmek olanaksızdır.

Yine, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen olumsuz gõrev uyuşmazlığının oluşabilmesi için taraflari, sebebi ve konusu aynı olan davada iki farklı yargı merciince kendilerini görevsiz görerek verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması; 17. maddesinde öngörülen olumlu görev uyuşmazlığının doğabilmesi için ise, yine taraflari, komusu ve sebebi aynı olan davada iki farklı yargı merciince kendilerini görevli sayan kararlar verilmesi; 19. maddeye göreyargi mercilerince Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için de, daha önce diğer yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine aynı davada kendisinin de görevsiz bulunduğu ve görevsizlik kararı veren yargı merciinin görevli olduğu kanısına varılması; 20. madde uyarınca görev uyuşmazlığı çıkarılmasında, temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme tarafindan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmekte olup; incelemeye konu olan adli yargıyerinin gõrevsizlik kararı üzerine idari yargı yerince aynı davada verilen görevlilik kararı nedeniyle, anılan maddelerde düzenlenen gõrevuyuşmazlığı türlerinden biri de oluşmamiştir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çikarılmasına yer olmadığına, dosyamn gereği ve taraflara tebliği yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verildi."
8. Akabe Sağlık Tesisleri San. ve Tic. A.$. (Özel Avcılar Hospital Hastanesi) vekili 29/05/2024 tarihinde Istanbul 9.İdare Mahkemesi Başkanlığına sunduğu dilekçede, "...Özel Avcılar Hospital Hastanesi, müvekkil Akabe Sağlık Tesisleri San. ve Tic. A.$.'ye ait bir kurumdur. (EK-1 Ozel Hastane Açlış Ruhsatı) Müvekkil kurum ile Haliç Vakaf Universitesi arasında afiliasyon fişbirliği) protokolü bulunmakta olup bu doğrultuda müvekkil kurum Haliç Universitesi Tıp Fakültesi Hastanesi (Ozel Avcılar Hospital Hastanesi) adıyla faaliyetlerini yürütmektedir. (EK-2 İşbirliği Protokolü)

Her ne kadar davadaki husumet Haliç Üniversitesi Rektörlüğüne yöneltilmiş olunsa da müvekkil Akabe Sağlık Tesisleri San. ve Tic. A.Ş'de huzurdaki davanın davalısı olmalıdır. Zira, dava konusutedavinin geçtiği hastane mivekkil şirketin kontrolünde işletilmektedir. Dolayisıyla sayın mahkemenizce hasım düzeltme kararı verilerek müvekkil Akabe Sağlık Tesisleri San. ve Tic. A.Ş.'nin de davanın tarafi yapılmasını ve savunmalarımızı hazırlayabilmemiz için dava dilekçesinin tarafimiza tebliğedilmesini talep ederiz..." şeklinde beyanda bulunmuştur.

9. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 30/05/2024 tarih ve E.2023/1180 sayıl kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarınca Mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarılmak üzere Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, işbu davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine, önceki görevsizlik kararına ilişkin Bakırkõy 9. Tüketici Mahkemesinin E.2023/102 sayılı dava dosyası ile işbu dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Idari yargının görev alanı; idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücükullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.

2547 sayılı Yüksekõğretim Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (d) bendinde, "Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine saħip yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur."tanımlaması yapılmış, Ek 2. maddesinde, "Vakiflar; kazanç amacina yönelik olmamak şartiyla (…) bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. ()" hükmü yer almıştır.

31/12/2005 tarihli Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 5. maddesinde, "Vakif üniversitesi gelirlerini sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, vakıflar tarafindan kanunla kurulmuş bulunan kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde araştırma, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan, fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokul, destek, hazırlık okulu veya birimleri, benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur." düzenlemesi yer almiştir.

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 15. maddesinde,"Tip ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama ve araştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunmayan vakıf üniversiteleri; tip ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tip, dişhekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunan özel hastaneler ile bütçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliği yapabilir. İlgili üniversite ve özel hastanenin yetkili 

makamları arasında işbirliği protokolü imzalanır ve Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunun onayıyla uygulamaya konulur.

İşbirliği yapılan özel hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edilir. Burada fiilen görev yapacak olan üniversite ōğretim elemanlari, ilgili dekan ve hastane yõneticisinin talebi üzerine rektör tarafindan görevlendirilir. Görevlendirilen üniversite personeline kendi mevzuatı uygulanır. Işbirliği yapılan özel hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışında kendi mevzuatına tabi olmaya devam eder.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarakSağlık Bakanlığıtarafindan belirlenir." hükmü ver almıştır.

Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 25/08/2011 tarihli ve 2011.17.985 sayılı kararı ile, vakif üniversiteleri tip fakülteleri ile özel hastaneler arasında, eğitim- öğretim, sağlık hizmeti sunumu amacıyla yapılacak işbirliğine ilişkin "Vakaf Üniversiteleri Tip Fakülteleri ile Özel Hastanelerin Işbirliği (Afiliasyon) Usul ve Esasları" belirlenmiş; son olarak da Sağlık Bakanlığı tarafindan hazırlanan 17/05/2017 tarihli ve 2274 sayılı Vakif Üniversiteleri ile Özel Hastanelerin İşbirliğine İlişkin Usul ve Esasları yürürlüğe girmiştir.

Amlan Usul ve Esaslar'ın "İşbirliği esasları" başlıklı 5. maddesinde, "Tip ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama ve araştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim alt yapısını sağlayamayan vakf üniversiteleri; tip ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, dişhekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı olan ve fakülteyle aynı ilde bulunan özel hastane ile būtçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliği yapabilir.
İşbirliği yapılan hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edilir.
Işbirliği yapılan hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışında 27/3/2002 tarihli ve 24708 sayılı Özel Hastaneler Yönetmeliği hükūmlerine tabidir." düzenlemesi; "Disiplin ve özlük işlemleri" başlıklı 11.maddesinde, "1)İşbirliği yapılan hastanede görevlendirilen üniversite personelinin disiplin ve özlük işlemleri üniversitenin ilgili mevzuatına göre yūrütülür.

2)Öğrenciler, eğitim ve öğretime yönelik mevzuat hükümleri ile birlikte hastanenin tabi olduğu mevzuat hükümlerine de uymak zorundadır.

3)İşbirliği yapılan hastanede sağlık hizmeti sunan üniversite öğretim üyelerinin üniversite ödenekleri dâhil,kadrosuna/sözleşmesine bağlı ōdemeleri üniversite tarafindan ödenir.

4)Öğretim üyelerince yürütülen sağlık hizmetlerinin karşılığı olan ve hastane idaresi ile üniversite arasında kararlaştırılan ücretler hastane tarafından, öğretim üyelerine õdenmek üzere, üniversitenin hesabına aktarılır.Öğretim üyeleri ile õzel hastane arasinda bu işbirliği kapsamında hizmet akdine dayanan parasal ilişki kurulmasıyasaktır." düzenlemesi yer almıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davalı Haliç Universitesi ile işbirliği protokolū (afiliasyon) imzalayan AKABE SAĞLIK TESİSLERİSAN. TİC. A.Ş.'ye ait ÖZEL AVCILAR HOSPITAL HÁSTANESİ'nde davacıya yapıldığıileri sürülen hatalı mūdahale nedeniyle gerçekleştirilen operasyonda koluna takılan platinin tarafina belirtilen ürün cinsinden farklı cins ve menşeli olarak takılması sonucu kırıldıği, 2. kez operasyon geçirmek zorunda kalınarak,haksız yere õdemek zorunda kaldığı ileri sürülen 47.221,27-TL bedelin, õdemenin yapıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve gereksiz yere acı ve operasyona maruz kalması sonucu duyulan eleme karşılık olarak 50.000,00-TL manevi tazminatın ilk operasyonun gerçekleştiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Vakaf üniversiteleri, Devlet tarafindan, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarak kurulmaktadır. Kanunla kurulma zorunluluğunun doğal sonucu olan “kamu tüzel kişiliği" niteliği,; üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan,vakıflar tarafindan kurulan üniversitelerin ve bu üniversitelere bağlı kurumların, örneğin tip fakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu açıktır. Bununla birlikte, vakıf üniversitelerine bağlı olmaksızın bir protokol kapsamında"bütçeleri ve iç mevzuatları ayrı" olacak şekilde õzel hastanelerle işbirliği sürecindeki olasıhukuki durumun ayrica ele alınması gerekmektedir 

Buna göre, bakalan davada, davacıya yapılan tibbi müdahalenin Akabe Sağlık Tesisleri San. Tic. A.Şbünyesinde faaliyet gösteren Özel Avcılar Hospital Hastanesinde gerçekleştirildiği, sõz konusu özel hastanenin vakıf üniversitesi statüsündeki Haliç Üniversitesine bağlı bulunmadığı, kamu tüzel kişiliği niteliğini haiz olmadığı, özel hukuk tüzel kişisi olduğu, davalı Vakaf üniversitesi ile arasındaki işbirliği protokolünün õzel hastanedeki sağlık hizmetini tek başına "kamu hizmeti" niteliğine dönüştürmeyeceği, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca işbirliği protokolünün imzacı üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışındaki sağlıkuygulamalarının, özel hukuk (tüketici) kuralları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hususları bir arada değerlendirildiğinde; davacıya uygulanan sağlık hizmeti faaliyetinin Vakaf Üniversitesi Hastanesi ile değil özel hastane eliyle yürütüldüğü ve özel hastane ya da hekimleri ile hastalar arasındaki ilişki bir özel hukuk sözleşmesi olup, tarafların hak ve borçları ve dolayısıyla meydana gelen zarardan sorumluluk bu sõzleşme kapsamında değerlendirileceğinden, davaya konu uyuşmazhığın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu anlaşıldığından, 2247 Sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerektiği sonucuna varılmiıştir..."
10. Istanbul 9. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

I1. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, Anayasa'nın 158. maddesi ile 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde açıkça gösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılınmıştır.

12. 2247 sayılı Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile gõrevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargımercilerinden sayilır."
13. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."
14. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, õnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
15. 2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" bashklı 27, maddesi sövledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlıkçıkarmaya veyagörev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşūlüp düşünüldū:
17. Anılan düzenlemelere göre, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında kendisine gelen bir davayı inceleyen yargı yerinin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurabilmesi için, Kanun'un 14. maddesinde sayılan koşulların da gerçekleşip gerçekleşmediğini gözetmesi gerekmektedir. Buna göre, õnceki görevsizlik kararının taraflarının, konusunun aynı olması, kararın kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

18. Dava dosyalarının incelenmesinden, Tüketici Mahkemesinde davacı vekilitarafindan Akabe Sağlık Tesisleri San.ve Tic. A.Ş., Meril Tıbbi Cihazlar İmalat ve Tic. A.Ş., Metin Polat ve Eşref Terzi'ye karşı dava açılmasına karşılık; idari yargıyerinde Haliç Üniversitesi Rektörlüğüne karşı dava açıldığı görülmektedir.

19.Bu durumda, adli yargı yerinde farklı, idari yargı yerinde farklı davalılara karşı dava açıldığı görüldūğünden, 2247sayılı Kanun'un 14. ve dolayısıyla 19. maddelerinde öngörülen koşul gerçekleşmemiştir.

20. Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde õngörülen koşulları taşımayan İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 30/05/2024 tarih ve E.2023/1180 sayılı başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi gereğince reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde õngörülen koşulları taşımayan İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 30/05/2024tarih ve E.2023/1180 sayılı BAŞVURUSUNUN aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/317KARAR NO : 2024/309KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen "kararıngerekçeli olması" koşulunu taşımayan BAşVURUNUN,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDI gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Mahmut ORHAN 
Vekili : Av. İsmail Metin TAŞKIN 
Davahılar 

Ídari Yargıda : Ticaret Bakanlığı

Vekili : Av. Fulya KARATAŞ SAYLAM 
Adli Yargıda : 1-Yeşilköy Gümrük Müdürlüğüne ve Samsun Gümrük 
Müdürlüğüne izafeten Ticaret Bakanlığı
2-Emniyet Genel Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili tarafindan 04/12/2017 tarihinde Trabzon 4. Noterliğinin işlemiyle satın aldığıWDB2100351A116375 şase numaralı Mercedes-Benz marka 61 TA 473 plakalı aracına Bakırkõy 1. Ağir Ceza Mahkemesinin E.2014/594, K.2015/240 sayılı kararına istinaden konulan "yakalama kararına" ilişkin şerhin yerinde olmadığından bahisle kaldırılması ve yaşanan mağduriyetten dolayı tazminat õdenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddi üzerine, yaşanan olayda davalı idarenin iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde ağır hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek, uğranıldığı iddia edilen zararın karşılığı olarak 51.500 TL maddi tazminatın 12/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece õdenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 3. İdare Mahkemesi 03/02/2020 tarih ve E.2020/159,K.2020/286 sayıh kararı ile, davanın, 2577 sayıl İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi hükmü uyarınca görev yönūnden reddine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir.

"...2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, belirtilen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının gōrüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."

3. Davacı vekili aynı istemle bu kez, adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/02/2022 tarih ve E.2021/395, K.2022/87 sayılı kararı ile, davanın kabulüne, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 3.500 TL tazminatın el koyma tarihi olan 05/02/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karara karşıistinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. HukukDairesinin 11/10/2023 tarih ve E.2022/1191,K.2023/2174 sayılı kararı ile, Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Araç tescili, mahiyeti itibariyle idari bir işlem olup, trafik kaydındaki tescilin iptali ile yeni kayu ve tescile karar verilmesi sonucunu doğuracak mahiyettedir. Bu gõrevin 2918 sayılı Kanunda verilmis olmasi, bu görevden kaynaklı kamu hizmetinin kusurlu olması nedeniyle oluşacak zarardan dolayı İdarenin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucunu doğurmaz. Idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar yönünden idareye karşı idare yargıverinde tam vargı davası acılması gereklidir 

Şu durumda, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda eldeki davanın görüm ve çözüm yeri idari yargıdır.İlk derece mahkemesince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 27/12/2021 tarihli, 2021/24487 esas, 2021/11120 karar sayılı ilami, Danıştay 15. Dairesinin 2013/1608 Esas 2017/1575 Karar sayıli, 2013/1869 Esas 2016/5967 Karar sayılı ilamlari).

Yukarıda açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a.4 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kaldırma nedenine göre tarafların istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadiğına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1)Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinin 1. fikrası (a) bendinin 4. maddesi uyarınca Ankara 36Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/02/2022 gün ve 2021/395 Esas, 2022/87 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA..."
5. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2023/293 esasına kayıth dosyada 02/04/2024 celse tarihli duruşmasında, ".2247 Sayılı Kanunun 19. maddesi gereğince, gerekçeli karar ile gõrevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine BAŞVURULMASINA 

2-Ankara 3. Idare Mahkemesinin2020/159 Esas 2020/286 Karar ve Istanbul 11. Idare Mahkemesinin 2019/294 Esas 2019/2334 Karar sayılı dosyalarının, iş bu dosya arasına alınmasından sonra, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE.

3-Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine kadar davanın ERTELENMESİNE ve mahkememiz esasının AÇIK KALMASINA..." şeklinde karar vermiştir.

6. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın "D. Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıkhı 141. maddesinin üçüncü fikrasışöyledir:
"Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır."
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları"başlıkhı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başhklı 27. maddesi şõyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlıkçıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."

10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Hükmün kapsamı" başhıklı 297. maddesi şöyledir:
"(1) Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:
a) Hükmü veren mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabut kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları,mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini 
b) Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini.

c) Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlari, cekismeli vakıalar hakkanda toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri.

c) Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayankısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini 

d) Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hákimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını.
e) Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi.
(2) Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."
11. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun'"Kararlarda bulunacak hususlar" başlıkı 24. maddesinin (e)bendi şöyledir:
" Kararlarda:
e) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm:tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktari,
Belirtilir...."
B. Yargı Kararları
12. Danıştay 8. Dairesinin 19/10/2021 tarihli ve E.2019/1164, K.2021/4647 sayılı kararının ilgili kısımları şõyledir:
"Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında da değinildiği üzere; Anayasa'nın 36.maddesinin 1. fikrasında herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak bu maddede gerekçeli karar hakkından açıkça söz edilmemiştir. Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasi sözleşmelerle de güvence altına alınan adil yargılama hakkanın madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin 1.fikrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AtHM)'nin birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir.(Anayasa Mahkemesi, Abdullah Topçu, B. No:2014/8868, 19/4/2017, p.75)

Bu bağlamda, AtHM içtihatlarına göre, genel olarak her bir karar açık, konuyla ilgili herkesin, mahkemenin neden belirli bir kararı verdiğini anlamasına imkan verecek şekilde olmalıdır. (AiHM, Seryavin ve Diğerleri/Ukrayna, p.57-61).

Mahkeme kararlarının, hüküm fikrası ve hükmün dayandığı gerekçe ile bir bütün olduğu, gerekçesiz karar verilmesinin mümkün olmadığı açık olduğuna göre, gerekçenin hem temyiz incelemesini yapacak merci açısından hem de kararı uygulayacak olan idare açısından yeterli açıklıkta olması gerekmektedir.
Yargılama hukukunda, yargı (hüküm), uyuşmazlığı çözmekle görevli ve yetkili yargı yerininyargılama sürecinin sonunda ulaştığı 'sonuç'tur. Gerekçe, yargicın çözümlemek durumunda olduğu uyuşmazlığa uygulanması gereken soyut hukuk kuralının saptanmasında, yorumlanmasında ve tüm ayrıntılariyla ortaya konulup nitelendirilen maddi olaya uygulanmasında izlemiş olduğu yöntemi gösteren ve bu özelliği sebebiyle, yargılamanın nesnelliği ile varılan yargının doğruluğu konusunda davanın taraflarına güven, üst yargı yerine de denetleme olanağı veren açıklamadır."
13. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 21/12/2021 tarihli ve E.2021/14691, K.2021/12738 sayılı kararının ilgili kısımları
"Belirtmek gerekir ki; T.C. Anayasa'sının 138 ve 141/3 maddeleri gereğince bütün mahkemelerin her türlükararlarının gerekçeli olarak yazılması gerekir. ·1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiğini açıklamıştır. Bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin,anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakalar hakkında toplanan delillerin, tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit gõrülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçe bölümüdür. Gerekçe hakimin (mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fikrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe 
şöyledir:

bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim, tarafların kendisine sundukları maddi vakuaların hukuki niteliğini kendiliğinden (re'sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar.

Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar hakhı olursa olsun, gerekçesiz ise taraflarıtatmin edemez. (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yilmaz, Ejder; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK'ye göre Yeniden Yazzımuş, 22 Baski, Ankara 2011, s.472). Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup, gerekçe ve hüküm birbirine sıka sıkaya bağlıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlanıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Håkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Yukarıda mevzuat kısmında belirtildiği üzere, yargı yerlerince 2247 sayıl Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine yapılacak başvurularda, davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin,davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varması halinde, gerekçeli bir karar ile başvurusunu yapması ve kararında elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelemesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir.

16. Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargı yerince verilen gerekçeli görevsizlik kararından sonra, adli yargıyerine taşınan davada Asliye Hukuk Mahkemesince, davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğuna yönelik gerekçeli bir karar verilmediği, ikinci celsede tutulan duruşma tutanağı ile dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.
17. Bu durumda, Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan başvurunun yukarıda açıklanan kararların gerekçeli olmasıgerektiğine ilişkin Anayasa ve Kanun hükümlerine, yüksek mahkeme içtihatlarına, somut uyuşmazlık kapsamında ise 2247 sayılıKanun'un 19. maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen "kararın gerekçeli olması"koşulunu taşımayan Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/04/2024 tarih ve E.2023/293 sayılıbaşvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/04/2024 tarih ve E.2023/293 sayılı BA$VURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE 
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO . :2024/318KARAR NO : 2024/313KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Davacının müflis Asya Katılım Bankası A.Ş.'de olduğu belirtilen alacağının sıra cetvelinde dördüncü sırada gösterildiğinden bahisle, sıra cetvelinin iptali ile toplam alacağının sıraya kaydının yapılmasına karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Polimeks Înşaat Taahhüt ve San. Tic. A.Ş.Vekili : Av. İrfan Uraz CANBOLAT Davalı: Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş. İflas Masasını Temsilen İflas Îdaresi Memurları 1-Mehmet Nihat ARCAGÖK,
2-Murat TANRIVERDI, 3-Serdar KALELI Vekili : Av. VacideATACAN AKYAZI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müflis bankanın 28/05/2014 tarihli 853579 nolu ve 2.000.000 USD bedelli kesin teminat mektubunun tazmini için, müvekkili tarafindan iflastan õnce 16/03/2017 tarihinde bankaya müracaat edilmesine rağmen,bankanın o tarih itibariyle faaliyet izinin kaldırılmış olması gerekçesiyle tazmin talebinin yerine getirilmediğini, akabinde 16/11/2017 tarihinde bankanın iflasına karar verildiğini, 16/01/2018 tarihli dilekçe ile teminat mektubundan doğan alacağın masaya kaydı için iflas müdürlüğüne müracaat edildiğini, iflas idaresi tarafından alacağın 6.480.973,43 TL'sinin kabulü ile sıra cetvelinin 4. sırasına kaydına, bakiye 1.286.226,57 TL'lik kısmının reddine karar verildiğini, kararın hukuka aykın olduğunu,alacağın kesin teminat mektubuna dayandığını ve teminat mektubu metninde, mektubun tazmin edilmesi halinde tazmin talebi tarihindeki T.C Merkez Bankası Döviz Satış Kuru Karşılığı Türk Lirasının ödeneceğinin belirtildiğini, müvekkilince 16/03/2017tarihinde başvuru yapıldığını ve bu tarih itibariyle döviz kurunun 3.6780 TL olduğunu, dolayısıyla banka tarafından tazmin edilmesi gereken miktarın 7.356.000 TL olmasına rağmen iflas idaresi tarafindan 6.480.973,43 TL olarak kabul edildiğini, bu rakamın hangi kura istinaden banka kayıtlarına geçirildiğinin anlaşılmadığını, bankanın 16/03/2017 tarihli ilk tazmin talebinde yerine getirmemesi sebebiyle temerrūde düştüğünü, dolayısıyla iflas tarihine kadar işlemiş faiz alacaklarının da bulunduğunu ve işlemiş faizin 518.749 TL olduğunu, buna göre müvekkilinin müflis bankadan 7.356.000 TL asıl ve 518.749 TL işlemiş faiz olmak üzere 7.874.749 TL alacaklı olduğunu, iflas idaresi tarafindan 6.480.973,43 TL'nin kabul edildiğini, aradaki fark olan 1.393.775,57 TL'nin masaya kaydına karar verilmesini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ístanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 08/11/2018 tarih ve E.2018/545, K.2018/1108 sayıl kararı ile, dava konusu uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olduğundan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş'nin iflas tasfiyesinin 5411 sayılı yasanın 106/5 ve buna dayalı olarak çıkarılan yönetmelik çerçevesinde Fon tarafindan yürütüldüğü açıktır. Fonun İflas idaresi görev ve yetkilerini haiz olarak iflas tasfiyesini yürüttüğū anlaşıldığına göre bu sıfatla fon tarafindan atanan iflas idare memurları tarafindan düzenlenen sıra cetvelinin de TMSF'nin bankacılık kanunu uyarınca tek yanlı olarak aldığı idari nitelikte bir işlem olduğu kabul edilmelidir. Her ne kadar bankacılık yasasında ve tasfiyeye ilişkin yõnetmelikte, icra iflas kanununda iflas idaresininhaiz olduğuyetkilerin Fona ait olduğuanlaşılsa da, icra iflas kanunundan kaynaklananyetkilerin fon tarafindan kullanulmasının neticeye bir etkisinin olamayacaği, iflas idare memurlarının tamamının Fon tarafindan ōnerilen adaylar arasından seçildiği, dolayısıyla iflas idaresinin Fon adına tasfiyeyi yürüttüğü görülmektedir. Fon,tüzel kişiliği haiz bir kamu kurumu olup, icra iflas kanunundaki bir kasım hükümlere göre ve esasında bankacılık yasası ve iflas eden bankaların tasfiyesine ilişkin yönetmelik çerçevesinde oluşturduğu sıra cetvelinin idari işlem niteliğinde bulunduğu sonucuna varılmalıdır. Iflas tasfiyesi fon tarafindan yürütüldüğünden davalı müflis bankanın iflas idaresinin esasında fon adına hareket ettiği ve gerçek hasmın Fon olduğu kabul edilmelidir. Buna göre davacının alacak kaydı için masaya başvurduğu ve bu alacağın Fon tarafindan atanan iflas idare memurlarınca alınan kararla kısmenreddedildiği anlaşılmakla, idari nitelikte bulunan bu karara karşı davacının iddia ettiği şekilde müflis bankadan alacakh olup olmadığı ve reddedilen miktar kadar alacağının sıra cetvelinde yer alıp almayacağıkonusunda inceleme yapılarak karar verilmesi görevinin idari yargı gõrev alanında bulunduğu kanaatine varılmıştır.
Nitekim Yarguay 23. Hukuk Dairesinin 2014/7272 E. , 2015/3936 K. sayılı 26/052015 tarihli, 2015/7876 E.2016/650 K. 10/02/2016 tarihli VE 2015/4750 E. 2016/1217 K. 29/02/2016 tarihli kararları da bu doğrultudadır.…."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 11. Ídare Mahkemesi 05/04/2024 tarih ve E.2024/348 sayılı kararı ile, davanın çözümünde adli yargıyerinin gõrevli olduğu gerekçesiyle İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2018/545 sayılı dosyası temin edildikten sonra,adli ve idari yargı arasında çıkan olumsuz görev uyuşmazlığı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazhık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelene kadar iş bu dosyanın bekletilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafindan, aynı istemle açılan davanın Istanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/11/2018 tarih ve E:2018/545, K:2018/1108 saylı kararıyla, idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görev yönünden reddedilmesi ve kararın 22/01/2024 tarihinde kesinleşmesi üzerine, Mahkememizde bakalan iş bu davanın açıldığı anlaşımış ise de, somut olayda, Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin, BDDK'nın kararı ile 5411 sayılı Kanun uyarinca Fona devredildiği, Istanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16.11.2017 tarihli kararı ile 5411 sayılı Kanun uyarınca söz konusu Bankanın iflasına karar verildiği, Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş. Iflas Idaresi'nin 2004 sayılı Kanun gereği üç kişiden oluştuğu ve üyelerinin, gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciince seçildiği anlaşılmış olup, açılan davada müflis bankanın 5411 sayılı Kanun uyarınca Fon'a devredilmesi,5411 sayılı Kanun'un 106. maddesinin 5. fikrasında Fon'un yetki ve gõrevlerine getirilen sınırlamalar, 2004 sayılıKanun'un 235. maddesinin 1. fikrasının sıra cetveline itiraz ile ilgili davaların iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine açılacağına dair hükmü ve üyeleri, gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciince seçilen müflis bankanın iflas idaresinin dava konusu işleminin idare hukuku kapsamında "idari işlem" olarak nitelendirilemeyeceği hususları bir arada değerlendirildiğinde davanın görüm ve çõzümünde idari yargının değil adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, uyuşmazlığı çözmekte adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından, yukarıda metnine yer verilen 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmiştir..."
5. İstanbul 11. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun "Faaliyet izninin kaldırılması veya Fona devir" başlıklı 71. maddesi şõyledir:
"Denetlemeler sonucunda bir bankayla ilgili olarak;
a) Bu Kanunun 70 inci maddesi kapsamında alınması istenen tedbirlerin Kurul tarafindan verilen süre içerisinde ya da her halükárda en geç oniki ay içinde kasmen ya da tamamen alınmaması ya da bu tedbirleri kasmen veya tamamen almış olmasına rağmen, mali bünyesinin güçlendirilmesine imkân bulunmadığı veya bu tedbirler alınmış olsa dahi mali bünyesinin güçlendirilemeyeceğinin tespit edilmesi,
b) Faaliyetine devamının mevduat ve katilım fonu sahiplerinin hakları ve mali sistemin güven ve istikrarıbakımından tehlike arz ettiğinin ortaya çıkması,
c) Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediğinin tespit edilmesi 
d) Yükümlülüklerinin toplam değerinin varlıklarının toplam değerini aşması,
e) Hâkim ortaklarının veya yöneticilerinin, banka kaynaklarını, bankanın emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürecek biçimde doğrudan veya dolaylı veya dolanlı olarak kendi lehlerine kullanması veya dolanlı olarak kaynak kullandırması ve bankayı bu suretle zarara uğratması,
Hållerinden bir veya birkaçının varlığı durumunda Kurul, enaz beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınan kararla bankanın faaliyet iznini kaldırmaya ya da kredi kuruluşunun temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimini,zararın mevcut ortakların sermayesinden indirilmesi kaydıyla kısmen veya tamamen devri, satışı veya birleştirilmesi amaciyla Fona devretmeye yetkilidir.

Faaliyet izni kaldırılan kredi kuruluşları bu Kanunda yer alan hükümlere göre, kalkanma ve yatırım bankalarıise genel hükümlere göre tasfiye edilir.

Bu madde kapsamında alınan Kurul kararları Resmî Gazete'de yayımlanır. Yayım tarihi ilgililer bakımından tebliğ tarihi olarak kabul edilir."
7. 5411 sayılı Kanun'un “Faaliyet izninin kaldırılması" başlıklı 106. maddesinin 5. fikrası şöyledir:
"Yönetim ve denetimi Fona intikal eden banka hakkında iflas kararı verilmesi hâlinde Fon, iflas masasına 2004sayılı Icra ve Iflas Kanununun 206 ncı maddesinde yer alan üçüncü sıradaki tüm imtiyazlı alacaklılardan önce,ancak Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı Kanun kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacaklı sifatıyla iştirak eder. Fon, bu Kanunun uygulanması ile sıırlı olmak üzere 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun 166 nci, 218 inci, 219 uncu, 223 üncü, 234 üncü, 236 nci, 249 uncu, 251 inci ve 254 üncümaddelerindeki yetki ve gõrevler hariç olmak üzere iflas dairesi, alacaklılar toplantısı ve iflas idaresi görev ve yetkilerine sahip olarak bankayı tasfiye eder."
8. 5411 sayılı Kanun'un "Fona devredilen bankalar ile ilgili hükümler" başlıklı 107. maddesi şõyledir:

"Fon, bu Kanunun 71 inci maddesi hükümlerine göre ortaklarının temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi kendisine devredilen bankalarla ilgili yetkilerini maliyet etkinliğini sağlama ve malī sistemin güven ve istikrarını koruma ilkeleri doğrultusunda kullanır.

Fon, bu Kanunun 71 inci maddesi hükümlerine göre ortaklarının temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi kendisine devredilen bankanınfaaliyetlerini Fon Kurulunca belirlenecek süre ile geçici olarak durdurmaya ve/veya devir tarihi itibarıyla düzenlenecek bilançosunu esas almak suretiyle;
a) Uygun göreceği aktiflerini, teşkilatını ve aksine talebi olmayan personeli ile devir tarihi itibarıyla mevduat bankaları bakımından mevduat toplamları en yüksek beş bankaca uygulanan faiz oranları ortalamasını, katılım bankaları bakmından katılım fonu toplamları en yüksek üç bankaca uygulanan getiri oranları ortalamasınıgeçmemek üzere işlemiş faiz ve getirileri ile birlikte sigortaya tâbi tasarruf mevduatı ve katılım fonlarını ve pasifte yer alan karşılık kalemlerini, kurulacak bir bankayaya da mevcut bankalardan istekli olanlara devretmeye ve aktif ve pasifi kasmen veya tamamen devredilen bankanın faaliyet izninin kaldırılmasını Kuruldan istemeye,
b) Hisselerine sahip olmak kaydıyla ve sigorta kapsamındaki mevduat ve katılım fonu tutarını aşmamak koşuluyla mali yardım sağlamaya ve kendisine intikal eden hisseleri temsil eden sermayeye karşılık gelen zararlarıdevralmaya,
c) Devralınacak zararlar sonucunda hisselerinin tamamına sahip olunamaması hâlinde, zararın ödenmişsermaye tutarından düşülmesi suretiyle hesaplanacak sermaye esas alınmak üzere bulunacak hisse bedelinin Fon Kurulunca belirlenecek süre içinde banka hissedarlarına õdenmesi karşılığında hisselerini devralmaya,
d) Faaliyet izninin kaldırılmasını Kuruldan istemeye,
Yetkilidir.
Devralınan zararlara istinaden yapılacak ödemelerin karşılığını temsil eden hisseler, üzerindeki her türlü hak ve takyidattan arí olarak Fona intikal eder.

Hakkanda bu maddenin ikinci fikrasının (a) bendi hükümleri uygulanan bankanın devredilen aktiflerinin toplamının devredilen pasiflerinin toplamını karşılamaması hâlinde aradaki fark sigorta kapsamındaki mevduat ve katılım fonu tutarını aşmamak kaydıyla Fon tarafindan ödenir. Bu halde ve hakkında bu maddenin ikinci fikrasının (a) bendi hükümleri uygulanan bankanın faaliyet izninin kaldırılması durumunda bu Kanunun 106 ncı maddesinin ikinci ve 109 uncu maddesinin üçüncü fikraları uygulanmaz. Bu Kanunun 106 ncı maddesine göre iflas masalarıkurulması hâlinde, Fon ödediği tutar kadar iflas masasına 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun 206 ncı maddesinde yer alan üçüncü sırasındaki tüm imtiyazlı alacaklılardan önce, ancak Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183saylı Kanun kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder 
Fon, hisselerinin çoğunluğu veya tamamı kendisine intikal eden bankanın;
a) Gerektiğinde mali ve teknik yardım da sağlamak suretiyle, varlık ve yükümlülüklerini kasmen veya tamamen,mevcut bankalardan istekli olanlara ya da kurulacak bir bankaya devretmeye veya bankayı istekli olan başka bir bankayla birleştirmeye,
b) Fon Kurulunca gerekli görülen hallerle sınırlı olmak üzere, mali bünyenin güçlendirilmesi ve yeniden yapılandırılması için gerektiğinde;
1) Sermayesini artırmaya,
2) Zorunlu karşılık ve umumi disponibilite yükümlülüklerinden kaynaklanan cezaî faizlerini kaldırmaya,
3) İştirak, gayrimenkul ve diğer aktiflerini satın almaya veya bunları teminat olarak alıp karşılığında avans vermeye,
4) Likidite ihtiyacını gidermek üzere mevduat koymaya,
5) Alacaklarını veya zararlarını devralmaya,
6) Varlık ve yükümlülükleri ile ilgili her türlü işlemi yapmaya ve nakde tahvilini sağlamaya,
c) Sahip olduğu aktifleri iskonto uygulayarak veya sair suretlerle üçüncü kişilere satmaya ve gerekli göreceği her türlü tedbiri almaya,
d) Hisselerini bu Kanunun 7 ve 8 inci maddelerindeki hükümlere istinaden Kuruldan izin alınmak kaydıyla ve Fon Kurulu tarafindan belirlenecek usûl ve esaslar dahilinde üçüncü kişilere devretmeye,
Yetkilidir.
Bu madde hükümlerine gõre yapılan devir işlemlerinde alacaklı ve borçluların rızası aranmaz.
71 inci madde kapsamında temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi kendisine devredilen bankaların, mali bünyelerinin gūçlendirilmesi, yeniden yapılandırılması, devri, birleştirilmesi ve satışı ile ilgili süreçdevrin yapıldığı tarihten itibaren en geç dokuz aylık bir süre içerisinde tamamlanır. Fon Kurulu kararı ile bu süre üçayı geçmemek üzere uzatılabilir. Bu süre içinde devir, birleşme veya satışın tamamlanamamış olması hâlinde Fonun talebi üzerine Kurul bankanınfaaliyet iznini kaldırır."
9. 5411 sayılı Kanun'un "Sıra cetveline itiraz ve neticeleri" başlıklı 132. maddesinin 9. fikrası şöyledir:
"Bu Kanunun 107 nci maddesi uyarınca devralınan alacaklar nedeniyle Fona borçlu olanların iflası hälinde 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununun 221 inci maddesindeki iflas būrosu Fon temsilcisinin katılımıyla teşekkül eder.2004 saylı Icra ve Îflas Kanununun 223 üncü maddesindeki iflas idaresinin, Fonun talep etmesi hâlinde ūyelerinden en az biri, Fonun göstereceği iki kat aday arasından icra tetkik mercii tarafindan seçilir. Fon, alacağının tahsil bakımından gerekli görürse iflas idaresinin en az iki üyesinin õnereceği iki katı aday arasından seçilmesini talep etmeye yetkilidir. Bu durumda, icra tetkik mercii iflas idaresinin asgarî iki üyesini Fonun õnereceği adaylar arasından seçer. Fon bir üye seçtirmişse icra tetkik mercii diğer bir üyeyi alacak tutarı itibarıyla çoğunlukta 

olanların göstereceği iki aday arasından, bir üyeyi de alacaklı sayısı itibarıyla çoğunlukta olanların göstereceği adaylar arasından seçer. Fon iki üye seçtirmişse, diğer bir üye icra tetkik mercii tarafindan alacaklı sayısı itibarıyla çoğunlukta olanların göstereceği iki aday arasından seçilir."
10. Faaliyet İzni Kaldırılan Bankalardaki Sigortalı Mevduat ve Sigortalı Katılım Fonunun Ödenmesi ile Bu Bankaların İflas ve Tasfiyesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 13. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"Ödenen sigortalı mevduat ve sigortalı katılım fonu için, Hukuk İşleri Daire Başkanlığının görüşü de alınarak Tasfiye Dairesi Başkanlığının õnerisi ile banka hakkında doğrudan doğruya iflas talebinde bulunulmasına Fon Kurulu tarafindan karar verilir."
11. 5411 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 16. maddesinin 4. fikrası şöyledir:
"Iflas kararı alınması halinde Fon, iflas masasına imtiyazlı alacaklı sifatıyla iştirak eder ve bu Kanunun uygulanması ile sınırlı olmak üzere 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununda yazılı iflas dairesi ve alacaklılar toplantısı ile iflas idaresi görev ve yetkilerine de sahip olarak bankayı anılan Kanun hükümleriçerçevesinde tasfiye eder."
12. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İflas masası" başhıklı 184. maddesi şõyledir:
"Iflas açıldığı zamanda müflisin haczi kabil bütün malları hangiyerde bulunursa bulunsun bir masa teşkil eder ve alacakların õdenmesine tahsis olunur. Iflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçen mallar masaya girer 
Müflis namına gelen mektuplar iflas idaresi tarafindan açılır ve sair mevrudelerin de masaya gönderilmesi posta idaresine bildirilir."
13. 2004 sayılı Kanun'un “Iflas idaresi ve iflas dairesinin vazifeleri" başlıklı 223. maddesi şõyledir:
"(Değişik: 6/6/1985-3222/26md.)
Íflas idaresi üç kişiden oluşur. Toplanan alacaklıların yapacağı seçimde, bu sayının iki kati, bu konuda yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişi aday gösterilir. Bu adaylardan dört adedi alacak tutarına göre ekseriyeti teşkil edenlerce, iki adedi ise alacaklılar sayısı itibariyle ekseriyeti teşkil edenlerce seçilir ve icra mahkemesine bildirilir.İcra mahkemesi, iflas idaresini teşkil edecek üç kişiden ikisini alacak ekseriyetine sahip olanların gösterdiği dört aday, birini ise alacaklı ekseriyetinin gösterdiği iki aday arasından seçer.

Tasfive, iflas dairesince, vukardaki fikrava gõre teskil edilen iflas idaresine havale olunur.
(Değişik ūçüncü fikra: 17/7/2003-4949/54 md.) iflás idaresi toplantılari, idare memurlarının veya herhangi bir alacaklının gündem belirlemek suretiyle yapacağı talep üzerine iflås dairesi müdürünün toplantı gününden en az yedi gün önce göndereceği çağrı üzerine yapılır. Iflás idaresi, kararlarını çoğunlukla alır; ancak toplantıya her üç ifläs idare memurunun da katılmaması hâlinde iflås dairesi müdürü iflâs idaresinin görevini yüklenir ve iflås idaresi adına tek başına karar alır. Toplantıya iflås idaresi memurlarından birinin veya ikisinin iştiraki hálinde iflâs dairesi müdürü de bu toplantıya katılır. Karar alınamaması hâlinde iflâs dairesi müdürünün oyu doğrultusunda işlem yapılır. Iflâs masasına alacaklı olarak müracaat eden alacaklılar, tebligata elverişli adres gōstermek ve Adalet Bakanlığınca çıkarılacak tarifede gösterilecek yazı ve tebliğ masrafları için avans vermek suretiyle iflás idaresince alınacak kararların kendilerine tebliğini isteyebilirler. Bu muameleyi yaptırmış alacakhılar hakkında iflås idare memurunun kararlarına karşı kanunyolları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Iflas idaresine, Adalet Bakanlığınca hazırlanan ve iki yılda bir yenilenen ücret tarifesine göre ücret ōdenir.
Iflas idaresi iflas dairesinin murakabesi altındadır. Bu halde iflas dairesi aşağıdaki görevleri yerine getirir:
1. Alacaklılar toplantisının kararlarına, alacaklıların menfaatine uygun görmediği bütün tedbirlere ve idarece kabul edilen alacaklar ile istihkak iddialarının kabulüne dair olan kararlardan kanuna ve hadiseye uygun görmediklerine yedi gün içinde icra mahkemesine müracaatla itiraz etmek.

2. Iflası idare edenlerin ücretleriyle masrafları da dahil olmak üzere hesap pusulalarını icra mahkemesinin tasdikine arzetmek.

"(Ek fikra:9/6/2021-7327/1md.) Iflås idare memurlari, bilirkişilik bölge kurulları tarafindan oluşturulan iflâs idare memurları listesinden seçilir. Bu şekilde seçilen iflâs idare memurlarından birinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir, birinin ise hukukçu olması zorunludur. Listeye kayıt için, Adalet Bakanlığı tarafindan izin verilen kurumlardan alınacak eğitimin tamamlanmış olması şarttır. Listede görevlendirilecek memurun bulunmaması hâlinde liste dışından görevlendirme yapılır ve bu durum bölge kuruluna bildirilir. Bir iflâs idare memuru, eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada görev alamaz. Iflås idare memurlarının nitelikleri, denetimi, eğitimi,eğitim verecek kurumlar ve eğitimden muaf tutulacaklar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikte belirlenir."
14. 2004 sayılı Kanun'un “Iflas idaresinin vazifesi" başlıklı 226. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"Masanın kanuni mümessili iflas idaresidir. Idare masanın menfaatlerini gōzetmek ve tasfiyeyi yapmakla mükelleftir."
15. 2004 sayılı Kanun'un "Iflas idaresinin vazife ve mes'uliyeti"başlkh 227. maddesi şöyledir:

"(Değişik: 6/6/1985-3222/28md.)
8 inci maddenin bir ve ikinci fikraları ve 9,11,16 ve 359 uncu maddelerin icra dairelerine ait hükümleri iflas idaresi hakkanda da uygulanır. (Ek cümle: 28/2/2018-7101/9 md.) 1flâs idaresi, iflâs masasına kabul edilen alacaklılara, talepleri hâlinde iflås tasfiyesinin seyri ile müteakip işlemlerin planı ve takvimi hakkanda bilgi vermekle yükümlüdür.

(Ek ikinci fikra: 9/11/1988-3494/46 md.; Mülga: 2/3/2005-5311/28md.)
Icra mahkemesi, iflas idaresi üzerinde gözetim yetkisine sahip olup gerektiğinde iflas idaresini teşkil edenlerin görevine son verebilir. Icra mahkemesi, görevine son verilen veya istifa edenin yerine, õnceki adaylar arasından 223üncü maddedeki esaslar dairesinde yenisini seçer.

Iflas idaresini teşkil edenler kusurlarından ileri gelen zarardan sorumludurlar. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakalır.

İflas idaresini teşkil edenler Türk Ceza Kanununun uygulanmasındamemur sayılırlar."
16. 2004 sayılı Kanun'un "Alacakhlar sıra cetvelinin müddet ve şekli" başlıkh 232. maddesi şöyledir:
"(Değisik: 28/2/2018-7101/10 md.)
Alacakların kaydı için muayyen müracaat müddeti geçtikten sonra ve iflås idaresinin seçilmesinden itibaren en geç iki ay içinde iflâs idaresi tarafindan 206 ncı ve 207 nci maddelerde yazılı hükümlere göre alacaklıların sırasımıgösteren bir cetvel yapılır vé iflås dairesine bırakalır. Zorunlu hâllerde iki ayın hitamından önce iflâs idaresinin icra mahkemesine başvurması hâlinde icra mahkemesi bir defaya mahsus olmak üzere bu süreyi en çok iki ay daha uzatabilir. Süresi içinde sira cetvelinin verilmemesi hâlinde iflás dairesinin durumu icra mahkemesine intikal ettirmesi üzerine iflås idaresi üyelerinin vazifesine son verilir ve sebketmiş hizmetleri için kendilerine bir ücret tahakkuk ettirilmez. Mahkeme ayrıca bu üyelerin bir yıldan az olmamak ve üç yılı geçmemek kaydıyla herhangi bir iflås idaresinde görev almalarını yasaklayabilir, bu karar kesindir."
17. 2004 sayılı Kanun'un “Alacaklılar sıra cetveli, ilan ve ihbar" başlıklı 234. maddesi şöyledir:
“(Değişik birinci fikra:6/6/1985-3222/29 md.) 1flas idaresi sıra cetvelini iflas dairesine verir ve alacaklıları 166ncı maddenin 2 nci fikrasındaki usule göre ilan yoluyla haberdar eder.

İddialarının tamamı veya bir kasmı reddedilen yahut iddia ettikleri sıraya kabul edilmiyen alacaklılara doğrudan doğruya haber verilir."
18. 2004 sayılı Kanun'un "Sıra cetveline itiraz ve neticeleri" başlıkl 235. maddesi şöyledir:
(Değişik: 18/2/1965-538/97md.)
(Değişik: 9/11/1988-3494/49 md.) Sira cetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecburdurlar. 223 üncü maddenin üçüncü fikrasıhükmü mahfuzdur. Bu davaya bakan mahkeme, davacının isteği halinde ikinci alacaklılar toplantısına katılıp katılmaması ve ne nisbette katılması gerektiği konusunda 302 nci maddenin altiıncı fikrasına kıyasen onbeş gün zarfinda karar verir.

Itiraz eden, talebinin haksız olarak ret veya tenzil edildiğini iddia ederse dava masaya karşı açılır. Muteriz başkasının kabul edilen alacağına veya ona verilen siraya itiraz ediyorsa davasını o alacaklı aleyhine açar.
Bir alacağın terkini hakkanda açılan dava kazamılırsa, bu alacağa tahsis edilen hisse dava masrafları da dahil olduğu halde sıraya bakalmaksızın alacağı nisbetinde itiraz edene verilir ve artanı da diğer alacaklılara sıra cetveline göre dağıtılır. Dava basit yargılama usulü ile görülür.

Ancak, itiraz alacağın esas veya miktarına taallük etmeyip yalnız sıraya dair ise şikayet yoliyle icra mahkemesine arz olunur.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
20. Raportör-Håkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki 

raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, İstanbul 1. İflas Müdürlüğünün 2017/14 İflas dosyasında görevli iflas idaresinin 1681 kayıt no'lu alacak için vermiş olduğu "kısmi kabul, kısmi rer" kararının iptali ile toplam 7.874.749 TL tutarındaki alacağın sıra cetveline kayıt ve kabulüne karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

22. Mülga 4389 sayılı Kanun'da; iflas kararı alınması halinde Fon'unbu Kanun'un uygulanması ile sınırlı olarak İcra Îflas Kanunu'nda yazılı iflas dairesi ve alacakhılar toplantısı ile iflas idaresi görev ve yetkilerine de sahip olarak bankayı anılan Kanun hükümleri çerçevesinde tasfiye edeceği belirtilmişken 5411 sayılı Kanun'da bu yetkinin kapsamı daraltılarak İcra ve İflas Kanunu'nun 166., 218., 219., 223., 234., 236., 249., 251. ve 254. maddelerindeki yetki ve görevler hariç olmak üzere iflas dairesinin, alacakhılar toplantısı ve iflas idaresi görev ve yetkilerine sahip olarak bankayı tasfiye edebileceği belirtilmiştir.
23. Somut olayda, Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin, BDDK'nın kararı ile 5411 sayılı Kanun uyarınca Fona devredildiği,İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/11/2017 tarihli kararı ile 5411 sayılı Kanun uyarınca söz konusu Bankanın iflasına karar verildiği, Müflis Asya Katılım Bankası A.ş. İflas İdaresinin 2004 sayılı Kanun gereği üç kişiden oluştuğu ve üyelerinin,gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciince seçildiği anlaşılmış olup, açılan davada müflis bankanın 5411 sayılı Kanun uyarınca Fon'a devredilmesi, 5411 sayılı Kanun'un 106. maddesinin 5. fikrasında Fon'un yetki ve görevlerine getirilen sınırlamalar, 2004 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fikrasının sira cetveline itiraz ile ilgili davaların iflasakarar verilen yerdeki ticaret mahkemesine açılacağına dair hükmü ve üyeleri, gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciince seçilen müflis bankanın iflas idaresinin dava konusu işleminin idare hukuku kapsamında idari işlem olarak nitelendirilemeyeceği hususları bir arada değerlendirildiğinde davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/11/2018 tarih ve E.2018/545, K.2018/1108 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çōzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. İstanbul I1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/11/2018 tarih ve E.2018/545, K.2018/1108 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2024/319KARAR NO : 2024/323

KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Davacımın bahçe vasfinda olan ve sınıra çekilen güvenlik duvarı nedeniyle tamamı askeri yasak bölge içerisinde kalan taşınmazlarının fiilen kullanılamaması nedeniyle uğradığı zarara karşılık, kamulaştırma, ağaç, ecrimisil ve yapıbedelinin tazminen õdenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ahmet ATİLA 
Vekili : Av. Nihat AKIN 
Daval : Adli Yargı

Milli Savunma Bakanlığı

Vekili : Av. Gülsah TURAN - Av. Elif AKMAN 
Daval : Idari Yargı

1-Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. Gülşah TURAN - Av. Elif AKMAN 
2-İçişleri Bakanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Onbaşılar Köyü, 144 ada, 18 ve 19 parsel sayılıtaşınmazların maliki olduğunu, yapılan sınır duvarı nedeniyle bahçe vasfindaki bu taşınmazların sınır duvarının arkasında bırakıldığını, 2016 yılından itibaren taşınmazlara haksız olarak el atıldığını ve haksız filin devam ettiğini, kamulaştırma yapılmadığını, maddi zararının oluştuğunu ileri sürerek, şimdilik 20 TL kamulaştırma, 10 TL ağaç, 20 TL ecrimisil ve I0 TL yapıbedeli olmak üzere toplam 60 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/10/2023 tarih ve E.2022/476 K.2023/998 sayılı kararı ile, sınır duvarı yapılmasından dolayı davacıya ait taşınmazlara ulaşımın mümkün olmadığı, taşımmazların tamamının sınır duvarının diğer tarafında kaldığı, fiili bir el atmanın bulunmadığı, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen zararın hizmet kusurunu oluşturacağı, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince idare aleyhine açılacak tam yargı davalarında görevli mahkemenin idari yargı olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
".Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargıdavası" kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

Dava konusu sınır duvarınin devamı niteliğinde olan Ağrı ilinde bulunan sınır duvarı hakknda verilen Yargıtay 5. Hukuk Daire'sinin 28/04/2022 tarihli 2022/1239 Esas, 2022/7815 Karar sayılı kararı " Davalı idare tarafindan,dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede Ağrı Ili, Acil Sınır Fiziki Güvenlik Sistemi Projesi kapsamında sınıra duvar yapıldıği, davacıya ait Sarıçavuş Köyü, 103 ada, 14 ve 15 parsel sayılı taşınmazların yapılan duvarın arkasında kaldığı anlaşılmakta olup, davalı idare tarafindan dava konusu taşınmazlara doğrudan el atılmamış ve üzerinde çalışma yapılmamıştır. 11/02/1959 gün ve 1958/17-1959/15 sayılı Yargutay İçtihadı Birleştirme kararında belirtildiği gibi; kamulaştırma yetkisine sahip idarelerin, verdikleri kararlar üzerine plan ve projelere uygun olmak üzere tesisler yaptırmış olmaları veya tesisleri kullanmaları veya bu tesislere bakmaları sebebiyle kişilerin uğramışoldukları zararlara ilişkin davalar idari nitelikte olup bu tür davaların idari yargıda görülmesi gerektiği gōzetilip idari yargının görevli olması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine verilmesi gerekirken, yazılışekilde karar verilmesi, " şeklindedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer mahiyetteki 06.04.2015 tarih, 2015/201 Esas ve 2015/217 Karar sayılıkararında ".…Anayasanın 125 inci maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıõdemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır.

Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına 

uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargıdavası" kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır." şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur..."
3. Davacı vekili aynı hukuki sebeplerle, her iki taşinmaz için 50 TL taşınmaz, 50 TL ecrimisil ve 50 TL ağaç bedeli olmak üzere toplam 150 TL tazminatın davalılardan tahsili istemiyle, bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. ÍdariYargıda 
4. Van 3. İdare Mahkemesi 20/05/2024 tarih ve E.2024/27 sayıhı kararı ile, dava konusu taşınmaza gūvenlik duvarı çekilmesi suretiyle fiilen el atıldığı, fili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik olarak açılarr davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden; davacıya ait Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Onbaşılar köyü, 144 ada 18parsel ve 144 ada 19 parsel sayılı taşınmazlara davalı idareler tarafindan inşa edilen sınır duvarı nedeniyle erişiminin kalmadığından bahisle taşınmaz bedeli için 50 TL, duvar yapılmasından bu yana taşınmazın tarımsal amaçlı kullanılamaması nedeniyle uğranılan zarar için 50 TL ve taşınmazda bulunan ağaçların bedeli için 50 TL olmak üzere şimdilik toplam 150 TL tazminatın ōdenmesine karar verilmesi istemiyle bakalan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

İdarelerce kişilerin taşınmazlarının herhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın fiilen kamusal işlevlerde kullanılması anlamına gelen fili el atma durumuna ilişkin davaların adli yargı mahkemelerinde, imar planında taşınmazın kamu kullanımına ayrılması durumuna karşılık gelen hukuki el atma davalarının ise idari yargı yerinde çözümleneceği açık olmakla birlikte; dava konusu taşınmaza güvenlik duvarı çekilmesi suretiyle filen el atıldığı, fili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik davanın özel hukuk hükümlerine göre görūm ve çözümünün adli yargıyerinin görevine girmekte olduğu anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadı.…."
5. Van 3. Idare Mahkemesince 2247 sayıhı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu'nun "Birinci derece kara askeri yasak bölgeleri"başlıkı 5. maddesi şöyledir:
"Birinci derece kara askeri yasak bõlgeleri;
a) Yurt savunması bakimından hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin, çevre duvari, tel õrgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen dış sınırlarının en az yüz, enfazla dörtyüz metre uzağından alınan noktaların birleştirilmesi suretiyle meydana gelen alanlarda,
b) Kara sınır hattı boyunca ve lüzum görülen kayılarda otuz ila altıyüz metre derinlikteki sahalarda,Tesis edilir.

Ancak, kara sınır hattı boyunca tesis edilenler hariç olmak üzere, birinci derece kara askeri yasak bölgelerinin savunma ihtiyacı dörtyüz metrelik azami haddin dışında bir kasım kara parçalarınıri da birinci derece kara askeri yasak bölgesi içine alınmasını gerektiriyorsa bu yerlerinde birinci derece kara askeri yasak bölgeleri içine alınmasına veya arazi şartlarına uyulması, kamu hizmetleri, halkın faydalanması ve geçiş imkanlarının gōzönünde bulundurülması gibi durumlarda bu bõlgelerin yüz metre olan asgari haddinin daha aşağıya indirilmesine belirtilecek ihtiyaca göre Cumhurbaşkanınca karar verilebilir.

(Ek fikra: 20/10/2005-5412/1 md.) Kara hudutları boyunca tesis edilen askeri yasak bölgelerin sınırları ise,kamu yararı bulunması kaydıyla milli eğitim, kültür, turizm ve spor amaçlı faaliyetler için Cumhurbaşkanınca daraltılabilir veya bazı bölgelerde tamamen kaldırılabilir."
7. 2565 sayılı Kanun'un "Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıklı 7. maddesi 
"I. Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Bölge içindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır.
b) Bölgeye buradaki görevlilerle, yetkili komutanlığın izin verdiği T.C. uyruğundaki diğer görevlilerden başkasıgiremez ve oturamaz. Ancak;
(1) Buradaki görevlilerin aile fertlerinin bölgeye girmelerine ve oturmalarına,
(2) Türk vatandaşlarının bölgedeki su kaynaklarından faydalanmalarına,
şöyledir:

(3) Bölge içinde tespit edilecek yollardan geçiş yapılmasına,
Yönetmelikte belirtilecek esaslara göre yetkili komutanlıkça izin verilebilir.
c) Yabancıların geçici olarak bölgeye girmeleri ve oturmaları Genelkurmay Başkanlığının iznine bağlıdır.
d) Bölge içindeki eski eserler ve doğal kaynakların milli kuruluşlarca veya milli kuruluşların denetimi altındaki Türk veya yabancı uyruklularca araştırılması veya işletilmesi, Genelkurmay Başkanlığının olumlu mütalaasının alınması koşuluyla ilgili kanun hükümlerine göre yürütülür.

e) (Değişik: 27/1/2004-5082/1 md.) Bölgenin fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılmasi, not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulmasi, bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak ve açıklayacak cihazlar kullanılmasi, bu amaçla görevlendirilmiş olanlar ile Genelkurmay Başkanlığı tarafından izin verilmiş olanlar dışındakilere yasaktır.

2. Kara sınır hattı boyunca ve kıyılarda tesis edilen birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde kamulaştırma yapılması zorunlu değildir.

3. Yukarıdaki 2 nci fikra hükümlerine göre kamulaştırımayan taşınmaz mallardan yerli halkın yararlanmasına ilişkin esaslar ile birinci derece kara askeri yasak bölgelerinin, bölge içindeki geçiş yollarının güvenliğinin sağlanması ve bölgeye girme yasağı ile ilgili diğer esaslar yönetmelikle tespit edilir."
8. 2565 sayılı Kanun'un "Güvenlik bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıklı 21. maddesi şõyledir:
"Güvenlik bölgelerinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) Bölge içindeki gerçek ve tüzelkişilere ait mallar kamulaştırılabilir.
b) (Değişik: 15/6/1987-3384/1 md.) Güvenlik bölgelerinin dış sınırlarından itibaren ençok ikiyüz metreye kadar olan saha dahilinde yangın ve patlama tehlikesi gösteren her türlü maddenin imali, depolanması ve satış yerlerinin açılması yasaklanabilir. Bu yasakla ilgili sınır, özel güvenlik bölgelerinde mahalli mülki amirler; askeri güvenlik bölgelerinde ise askeri tesisin teknik' õzellikleri ve hassasiyeti dikkate alınarak garnizon komutanı ve mahalli mülki amirler tarafindan birlikte tespit edilir.

c) (Ek: 9/10/1996-4188/1 md.) Kamulaştırma yapılan güvenlik bölgelerine ve güvenlik bölgesi tesis edilen deniz sahasına, buradaki tesislerde görevli olanlarla, askeri güvenlik bölgelerinde yetkili komutanlığın, kamu ve özel kuruluşlara ait tesislerde ise, bu konuda yetkili makamın izin verdiği kişilerden başkası giremez ve oturamaz.
d) Bu bölgelerin güvenliğinin sağlanması, bōlgeye giriş ve kamulaştırılmayan taşınmaz mallardan yararlanma esasları yönetmelikte gösterilir. 22/7/1981 tarih ve 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkanda Kanun hükümleri saklıdır.

e) (Ek: 26/2/2008-5740/1 md.) Askeri güvenlik bölgesi olarak tespit edilen, Türk Silählı Kuvvetlerine ait kışla,kita, karargah, kurum, ordugah gibi tesislerin, fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılmasi,not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulması, bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak ve açıklayacak cihazlar kullanılmasi, bu amaçla görevlendirilmiş olanlar ile ilgili birlik komutanlığı tarafiından izin verilmiş olanlar dışındakilere yasaktır.

D) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/46 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/43 md.) Gūvenlik bölgelerinin dişsınırlarından itibaren ikiyüz metreye kadar olan bölgelerde hangi tür zirai ürünün yetiştirileceğine mahalli mülki amirler tarafindan karar verilebilir."
9. 30/04/1983 tarih ve 18033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıkh 5. maddesi şöyledir:
" 1) Bölge içindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır.
2) Bölgeye buradaki görevlilerle, yetkili komutanlığın izin verdiği Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki diğer görevlilerden başkası giremez, oturamaz.

3) Buradaki görevlilerinaile fertlerinin üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının bölgeye girmelerine ve oturmalarına aynı komutanlıkça izin verilebilir.

4) Buyerler ve içindeki tesisler amaç dışında kullanılamaz.
5)Yabancı uyruklu kişilerin geçici olarak bölgeye girmeleri ve oturmaları Genelkurmay Başkanlığının iznine bağlıdır. Bu konudaki izin talepleri, ilgili makamlarca Genelkurmay Başkanlığına iletilir ve sonucu Kuvvet veya Jandarma Genel Komutanlığı kanalı ile ve bölgedeki yetkili komutanlığa bildirilir. Bu hususta yetkili komutanlıkça mahallin Mülki Amirine de bilgi verilir. Bölgede bulundukları sürece yabancılara bir refakatçı verilmesi zorunludur.
6) Birinci derece kara askeri yasak bölgesinde bulunan su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanmak isteyenler, bölgenin Mülki Idare Amirine müracaat ederler. Mülki Idare Amirleri (Kaymakam veya Vali) gerekli incelemeyi yaparak, su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanmanın zaruri olduğunu tesbit etmeleri halinde,gerekçelerini de belirtmek suretiyle yetkili komutanlığa bildirirler. Komutanlık, sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bõlgedeki su kaynaklarından faydalanmalarına izin verebilir ve geçiş yollarımı tespit eder. Bu gibi yerlerden yararlanacak olanların uyması gereken kuralları ve bölgeye giriş kapıları ile geçis yollarını yapacağı bir talimat ile tesbit eder. Su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanacak olanlara yetkili komutanlıkça, fotoğraf ve parmak izini ihtiva eden izin belgeleri düzenlenir ve yapılması yasak olan davranışlar imza mukabili tebliğ edilir. Bu kişiler bu bölgelerden yararlanmaları sırasında kimlik belgeleri ile izin belgelerini birlikte yanlarında taşımak zorundadırlar.

Yararlanma sırasında zararlı veya şüpheli durum ve faaliyetleri tespit edilenlerin izin belgeleri yetkili 

komutanlıklarca geri alınır ve durum Mülki Makama da bildirilir.
7) Bölge içindeki eski eserler ve doğal kaynakların Milli kuruluşlarca veya Milli Kuruluşların denetimi altındaki Türk veya yabancı uyruklularca araştırılması veya işletilmesi Genelkurmay Başkanlığının olumlu mütalaasının alınması koşuluyla ilgili kanun hükümlerine göre yürütülür. Eski eserleri ve doğal kaynaklarıaraştırmayı,işletmeyi planlayan veya Türkiye Cumhuriyeti ve yabancı uyruklularca düşünülen araştırma ve işletmeyi denetlemekle yükümlü olan ilgili kuruluş,isteğini Genelkurmay Başkanlığına gönderir. Genelkurmay Başkanlığınca araştırma veya işletmeye izin verilip verilmediği istek sahibi kuruluşa ve yetkili komutanlığa bildirilir.
8) Bōlgenin fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılması, not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulması ve bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak,açıklayacak cihazlar kullanılması bu amaçlarla görevlendirilmiş olanlar dışındakilere yasaktır."
10. Yönetmeliğin "Askeri ve õzel güvenlik bölgelerinde kamulaştırılmayan mallardan yararlanma esasları" başlıkhı24. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"1) Bu bölgeler içinde kalan vekamulaştırılmayan malların maliklerinin ve diğer Türk Vatandaşlarının bölgede oturmaları zirai faaliyetleri, meslek ve sanatlarını icra etmeleri serbesttir. Ancak bõlgede oturanlar dışındaki Türk Vatandaşlarının bölgede oturmaları, zirai faaliyetlerini meslek ve sanatlarını icra etmeleri;
A - Askeri Güvenlik Bölgelerinde; yetkili komutanlığın isteği üzerine Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi halinde, Milli Savunma Bakanlığının,
Tekdifi ile alınacak Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılabilir.
(Değişik ikinci paragraf: 30/9/2014-2014/6845 K.) Askeri güvenlik bölgelerindeki kamulaştırılmayan mallar yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilere satılamaz, devredilemez ve kiralanamaz. Özel güvenlik bölgelerinde bulunan taşınmazlar yabancı ülkelerde kendi kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındaki yabancıtüzel kişilere satılamaz, devredilemez ve kiralanamaz. Bu taşınmazların yabancı uyruklu gerçek kişilere satılmasıdevredilmesi ve kiralanması taşınmazın bulunduğu yerdeki valiliğin iznine tabidir. Valilik iznine tabi hususlar, 2644sayılı Tapu Kanununun 36 ncı maddesinin uygulanmasına ilişkin yönetmelik gereğince oluşturulan komisyon tarafindan taşınmaz edinimi ya da kiralamanın ülke güvenliğine uygunluğu değerlendirilerek karara bağlanır.
2) Bu mallar üzerinde inşaat, hafriyat, tadilat, orman yetiştirme veya kesmek gibi hususlar 9 uncumaddenin 8,9 ve 10 uncu bendleri hükümlerine tabidir. Özel güvenlik bölgelerinde 9 uncu maddenin 8 inci bendinde sözü edilen yetkili komutanlık, bu bölgeler içinde yetkili makamdır.

3) Bu bölgeler içinde kalan ve kamulaştırılmasına gerek duyulmayan mallar, yetkili komutanlık veya vetkili makam tarafindan tespit edilir."
11. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesi şöyledir;
" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkanın özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kasılanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânlarıdâhilinde bu taşınmazlár ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hålde mülkiyet hakkanı kullanmasına engel teşkil edecek kısulılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır. (İptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılı Kararı ile)

(Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."
B. Yargı Kararları
12. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17,K.1959/15 sayılı kararının, III. bölümü
"İstimläksiz el atma halinde amme tesekkülü İstimläk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmus durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakamdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davasıda başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykarı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakmdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü
şöyledir:

yoktur."
13. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi 23/09/1982 tarihli Sporrong ve Lönnroth Kararında, kamulaştırma yapılacağıgerekçesiyle yapı yasağı getirilen Sporrong'a ait taşınmazın yirmi beş yıl, Lönnroth'a ait taşımazın ise on iki yıl boyunca inşaat yasaklarına konu, olduğu, bu izin ve yasaklar sonucunda taşınmazı satma, kiralama, kullanma, yararlı değişiklikler yapma gibi mülkiyet hakkının sahibine verdiği yetkileri kullanma konusunda sıkıntı çektikleri ileri sürülerek yapılan başvuruda, “olayda mülkiyet hakkına doğrudan el konulmadığı ama verilen izin ve getirilen yasakların el konulma sonucunu doğurduğu, bunun da hakkın özüne dokunduğu" sonucuna ulaşmıştır.

14. Yargitay Hukuk Genel Kurulu'nun 15/12/2010 tarih ve E.2010/5-662 K.2010/651 sayılı kararında, hukuki el atma uygulamaları da kamulaştırmasız el atma kavramı kapsamına dâhil edilmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
“.uzun yıllar programa alınmayan imar planının filen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı Idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle İdarenin eyleminin, mülkiyet hakkının ōzüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli bulunduğu, her türlü izahtan varestedir. Bu itibarla, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, Idarenin hukuka aykırıeylemiyle mülkiyet hakka engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açıktır..."
15. Benzer bir uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesi 29/12/2020 tarih ve 2016/3316 başvurunumaralı kararında; göreve ilişkin bir tespit niteliğinde olmasa da, askeri güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle hukuki el atmaya yönelik değerlendirme yaparak,başvurucuların mülkiyet hakkının ihlal edildiğine dair, eldeki davanın nitelendirilmesine ışık tutabilecek bir karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Uyuşmazlıkta derece mahkemeleri -başvurucular taşınmazları tarım yapmak suretiyle kullandıklarındanhenüz gerçekleşmeyen ve gerçekleşmesi muhtemel olan zararların idarelerce tazminine olanak bulunmadığından yola çıkarak davayı reddetmiştir. Başvurucular ise anılan şerh sonrasında taşınmazların ekonomik değerinde azalma meydana geldiğini öne sürmüştür.

Başvurucuların murisi 1995 yılında taşınmazlarına konulan askerigüvenlik bölgesi şerhinden önce taşınmazlarıedinmiştir. Dolayısıyla başvurucuların edinme tarihinde bu sınırlamayı öngörebilmeleri mümkün değildir.Başvurucuların taşınmazlarının bulunduğu bölgedeyer alan ve askerî tesise sınır olmayan diğer taşınmazların imara açıldığı, bu taşınmazlara yapılaşma izni verildiği hálde askeri güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle başvurucuların taşınmazlarının imara açılamadığı ve özellikle de konumları nedeniyle İdarece taşınmazlara ilişkin fiilî bir yapılaşma yasağının da uygulandığı görülmektedir. Bu durumda yaklaşık yirmi beş yıldır devam eden şerh nedeniyle taşınmazların filīyapılaşma yasağı da dåhil olmak üzere bazı kasıtlamalara maruz kaldıği, bu kısıtlamaların daha ne kadar süreceğinin belirsiz ve öngörülemez bir zamana bırakaldığı anlaşımıştır.

Yönetmelik'in 24. ve 9. maddeleri uyarınca bölgenin savunma gücü ve gizliliğini ihlal etmemek şartıyla taşınmaz malların üzerinde inşaat, hafriyat, tadilat, orman yetiştirmek veya ağaç kesmek, bataklık kurmak veya kurutmak gibi hususların izne tabi olduğu, izin verilmeyen veya komutanlıkça kabul edilen şartlara uymayan her türlüinşaat ve eylemlerin durdurulacağı ve yapıların yıkılacağı hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla öngõrülen mevzuatın yol açtığı kisılamaların bir sonucu olarak taşınmazların tamamen kullanılamaz durumda olduğu söylenemez ise de başvurucuların taşınmazlarını diledikleri gibi kullanma, taşınmazlarından yararlanma ve üzerinde tasarrufia bulunma hak ve yetkilerinin kısıtlandığı açıktır. Başvurucuların şerhin kaldırılmasına veya taşınmazların kamulaştırılmasına yönelik talepleri de kamu makamlarınca reddedilmiştir. Kamu makamlarının şerhin kaldırılmasıveya taşınmazların kamulaştırılması hususunda 2565 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca takdir yetkisi bulunmaktadır. Fakat kamu makamları bu takdir yetkisi kapsamında başvurucuların şikâyetlerini ortadan kaldıracak şekilde bir işlem tesis etmemiştir. Hâlbuki kamu makamlari, kamulaştırılmasına gerek görmedikleri bu durumdaki taşınmazlar için makul kabul edilebilecek ölçüde bir tazminat õdemek suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin adil dengeyi bozmasının önüne geçebilecektir.

Dolayısıyla kullanma ve yararlanma hakkına yönelik olarak bir kasım yasal kısıtlamalara maruz kalan ancak tamamen de kullanılamaz nitelikte bulunmayan taşınmazların kamulaştırılması veya bedelinin tamamına hükmedilmesi gerektiğindensõz edilemez ise deçevresinde bulunan taşınmazlar imara açıldığı hålde askeri güvenlik bōlgesi şerhi nedeniyle imara açılamayan ve fili yapılaşma yasağı da uygulanan taşınmazlar nedeniyle başvurucuların bir zararlarının olduğu açıktır.

Derece mahkemelerinin henüz gerçekleşmeyen ve gerçekleşmesi muhtemel olan zararların tazminine olanak bulunmadığına yōnelik yorumu başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir kūlfet yüklemiştir. Bu durumda başvurucuların mülkiyet hakknın korunması ile kamunun yararıarasında olması gereken adil dengenin başvurucular aleyhine bozulduğuve mūdahalenin õlçülü olmadığı sonucuna varılmıştır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 

16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde, adli yargı dosya aslı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasm Încelenmesi 
17. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇł'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının gõrevli olduğu yolundaki sõzlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacıya ait bahçe niteliğindeki Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Onbaşılar Köyü 144 ada, 18 ve 19 parsel sayılı taşınmazların bulunduğu bölgeye güvenlik duvarı çekilmesi ve taşınmazların askeri yasak bölge içerisinde kalmasınedeniyle kullanıma elverişsiz hale geldiği ancak kamulaştırılmadığı ileri sürülerek, kamulaştırma, ağaç ve ecrimisil bedelinin tazminen õdenmesi istemiyle açılmıştır.

19. Dosyanın incelenmesinden; davacının Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, Onbaşılar Köyü, 144 ada, 18 ve 19 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğu, sınıra çekilen güvenlik duvarı nedeniyle taşınmazların askeri bölge içerisinde kaldığı,taşınmazların bahçe vasfinı yitirdiği ve kullanım imkânının kalmadığı, ancak kamulaştırma işleminin de yapılmadığının jleri sürūldüğü; adli yargı yerince yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre, dava konusu taşınmazlarım sınır bõlgesinde yapılan güvenlik duvarının arkasında ve askeri yasak bölge içerisinde kalması nedeniyle taşınmazlara ulaşımın mümkün olmadığının tespit edildiği, yine Kanun'da ve Yönetmelikte 1. Derece Askeri Yasak Bölgeler için kamulaştırılma zorunluluğu bulunduğu halde taşınmazda kamulaştırma işlemlerinin dava tarihi itibarıyla yerine getirilmediği, taşımmazın bazı kısıtlamalara maruz kaldığı ve bu kısıtlamaların daha ne kadar süreceğinin belli olmadığı anlaşılmıştır.

20. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlıirade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemleri idari işlem, herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de idari eylem olarak tanımlanmaktadır.
21. Hukukî kamulaştırmasız el atma davaları, ilgili idarelerin Kanun'dan doğan görevlerini belli bir müddet hareketsiz kalmak sureti ile yerine getirmemeleri (hareketsiz kalmaları) temeline dayandığından, eylemden kaynaklı olan davalar arasında yer almaktadır.

22. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye gõre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kisilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykın iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş ise de, somut uyuşmazlıkta gõrevli mahkemeyi belirleyen ve 26/1 1/2022 tarihli ve 32025 sayılı RG'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda gõrülür." hükmü ve uygulamada birliğin sağłanması amacı gözõnüne alındığında, fiilen olmasa da hukuken el atılan ancak ulaşımı ve kullanımı sınırlandırıldığı için filen el atılma sonucunu doğuran eldeki davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/10/2023 tarih ve E.2022/476 K.2023/998 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemcsinin 19/10/2023 tarih ve E.2022/476 K.2023/998 sayıli GÖREVSIZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Uye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/320KARAR NO : 2024/402KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, resmi kayıtlarda yer alan doğum tarihinin hatalıolduğundan bahisle düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Düaa ELGUSANİ (velisi Emel ELGUSANİ)
Vekili : Av. Îlhan MENGE 
Daval : Bursa Valiliği (Îl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili Düaa Elşehani'nin Suriye uyruklu olduğunu, Türkiye'de geçici koruma statüsünde bulunduğunu, 01/11/2005 tarihinde Halep'te doğduğu halde Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra doğum tarihi sisteme 01/01/2009olarak girildiği için, göç-net sistemine bu tarihin işlendiğini ileri sürerek, müvekkilinin 01/01/2009 olan doğum tarihinin 01/11/2005 olarak düzeltilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bursa 15. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/02/2022 tarih ve E.2021/473, K.2022/54 sayılı kararı ile, davacıya verilen geçici koruma kimlik belgesinde, hatalı yazıldığı ileri sürülen doğum tarihinin dūzeltilmesi istemiyle açılan davada, idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
".Mahkememizin 01/02/2022 tarihli duruşmasında davalı Nüfus Temsilcisi beyanında: Önceki beyanlarınıtekrar ettiği, davacıların yabancı olduğu için düzeltebileceği herhangi bir kayuları olmadığı, vatandaşı bulunduklarıülkedeki nüfus kayıtlarının düzeltilmesi mümkün olmadığı, bu dava konu itibariyle Il Göç Idaresine verilen hatalıbeyanların düzeltilmesi davası olduğunu düşündüklerini, taraf sıfatından çıkarılmak istedikleri beyan etmiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi 2021/428 Esas, 2021/628 Karar, 29/11/2021 tarihli kararı ile õzet olarak, 6458 sayılıKanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacılara verilen geçici koruma kimlik belgesinde hatalı yazıldığı ileri sürülen doğum tarihlerinin düzeltilmesi istemiyle açılan davanın IDARI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiğine karar vermiştir..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Bursa 1. Idare Mahkemesi 30/03/2022 tarih ve E.2022/362 sayılı hasım düzeltme kararı ile, Bursa Îl Nüfus Müdürlüğü hasım gösterilmek suretiyle açılan davada, davanın doğru hasım olan Bursa Valiliği husumetiyle incelenmesi gerektiğinden dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (c) fikrası gereğince gerçek hasım olarak tespit edilen Bursa Valiliğine bu karar ile birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.

5. Bursa 1. Idare Mahkemesi 23/06/2023 tarih ve E.2022/362, K.2023/1212 sayılı kararı ile, dava dilekçesinin ekinde 

davacının idareye herhangi bir başvurusunun olmadığı ve buna bağlı olarak da davalı idarece tesis edilmiş bir idari işlemin bulunmadığı, idare mahkemesince hukuki denetime elverişli kesin ve yürütülmesi gerekli bir idari işlem mevcut bulunmadığından bakılan işbu davanın esasının hukuken incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.

6. Bursa Bölge Idare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesi 10/10/2023 tarih ve E.2023/2590, K.2023/1358 sayılı kararıile, uyuşmazlıkta dava konusunun davacının 01/01/2009 olan doğum tarihinin 01/11/2005 olarak düzeltilip tescil edilmesi istemine ilişkin olduğu, yaş tashihine ilişkin bu uyuşmazlığın õzel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve davanın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu, idari yargı yerinin görevli bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir.
7. Bursa 1. İdare Mahkemesi 23/11/2023 tarih ve E.2023/1832, K.2023/2080 sayılı kararı ile, yaş tashihine ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, davanın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu gerekçesiyle,davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
8. Bursa Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 19/03/2024 tarih ve E.2024/451, K.2024/451 sayılı kararı ile,adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış bulunduğundan, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerektiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir.

9. Bursa 1. Ídare Mahkemesi 02/05/2024 tarih ve E.2024/592 sayıl kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada mahkemelerinin gõrevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda uyuşmazlık mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmıçöyledir:
"...Uyuşmazlıkta; Suriye uyruklu olup geçici koruma statüsüne haiz olan davacının 01.01.2005 tarihinde Halep'te doğduğu halde nüfusa 01.01.2009 tarihinde kaydedilmesi üzerine davacının ülkemize giriş yaptıktan sonra söz konusu kaydın sisteme bu şekilde işlendiğinden bahisle bu durumun davacı tarafindan mağduriyete yol açtığından bahisle yas düzeltilmesi istemiyle Bursa 15. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2021/473 sayılı esasına kayden açılan davada; 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacılara verilen geçici kimlik belgesinde hatalıyazıldığı ileri sürülen doğum tarihlerinin düzeltilmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle Mahkememizin 23.11.2023 tarih ve E:2023/1832, K:2023/2080 saylı görev ret (adli yargı) kararının Bursa Bölge Îdare Mahkemesi Üçüncü Idari Dava Dairesinin 19.03.2024 tarih ve E:2024/451,K:2024/451 sayılı kararı ile davanın görev ve çözümünün adli yargı yerinin görevinde olduğu gerekçesiyle kaldırılarak dosyanın Mahkememize gönderildiği görülmektedir.

Bu durumda; dava konusunun, yabancı uyruklu olan davacının geçici koruma kimlik belgesinde 01.01.2009olan doğum tarihinin 01.11.2005 olarak düzeltilip tescil edilmesi istemine ilişkin olduğu, yaş tashihine ilişkin bu uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve davanın görüm ve çōzümünün adli yargının görevinde olduğu sonucuna varılmiştir..."
10. Bursa 1. İdare Mahkemesince, 2247 sayıl Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
11. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu ōngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar,yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısulayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
12. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıkl 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığınıkaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine,yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
13. 5490 sayıli Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Kanunda geçen;
d) Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş ve çocuklarıni,
ğ) Dayanak belgesi: Åile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkeme kararı,noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmi belgeler ile bunların yedeklerini,
h) (Değişik: 14/1/2016-6661/8 md.) Değerli kâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı,
s) Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
s) Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri 
y) Nüfus olayı: Doğum, õlüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayı,
εc) (Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayılarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
ifade eder."
14. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması"başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(Başlığı ile Birlikte Değişik:18/10/2018-7148/32 md.)
(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hålinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır.
(2) Yabancı kimlik numarasınıngeçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir'
15. 5490 sayılı Kanun'un "Kavıt düzeltilmesi" baslıklı 35. maddesinin birinci fikrası söyledir 
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus mūdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
16. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şõyledir 
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmí dairenin gõstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (.) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Hakh sebeplerin bulunması hälinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hákimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
17.5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar"başlıklı 38. maddesi şöyledir.
"(1) Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nūfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddi hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddi hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veva tamamlanır. "

18. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları ... düzenlemektir."
19.6458 sayıhı Kanun'un "Tanımlar"başlıkhı 3. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
i) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışımı ve Türkiye'den çıkışıı ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını, Türkiye'den çıkışını ve Türkiye'de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayı,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mūlteci veya ikincil koruma statüsünü
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını

ifade eder."
20. 6458 sayılı Kanun'un " Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkçadüzenlenir."
21. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıkı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.
(2) Bu kişilerin Türkiye ye kabulü, Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki işbirliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
22. 6458 sayılı Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmakamacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızıgeçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılara sağlanan korumay,
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyi,
ifade eder."
23. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıkhı 7. maddesi şöyledir:
" (1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın dõneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçicikoruma, Cumhurbaşkanı tarafindan aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanlarıkapsamaz.

(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
24. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıkhı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri,

Genel Mūdürlük tarafından yapılır. Ihtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.

(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.
(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asılları kendisine teslim edilir.
(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. Ihtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir."
25. Aynı Yönetmeliğin "Kayı" başhıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydi, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.

2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafindan şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alımır.
c) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır, merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayıt altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da saklanır.
3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye'de doğan çocuklarının da en kısa sürede 
4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerde güncellenir.
5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayit sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlerin adres kayu sistemine kayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir."
26. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22, maddesi şöyledir:
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.
2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.

4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayit altına alınır. Belgenin yipranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan yada kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.

5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır."
B. Yargı Kararı
27. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırıhğın giderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı kararıyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda, idari yargı merciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu kararın gerekçesi şöyledir:
"...5490 saylı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, dayanak belgelerindeki bilgilerin kayulara işlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata söz konusu değilse; nüfus kütüğünün herhangi bir kaydında düzeltme veya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ile yapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının ise, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılacağı, söz konusu davaların nüfus mūdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görüleceği ve karara bağlanacağı, ancak Geçici Koruma Yōnetmeliği kapsamındaki yabancıların kaydının, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasım sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış Göç İdaresi Genel Müdürlüğü personeli tarafindan yapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca, kayıut işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan, şekli ve içeriği Göç İdaresi Genel Müdūrlüğü tarafindan belirlenen geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 5490 sayılı, Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallar karşısında, Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici koruma kimlik belgelerinin 5490 sayılı Kanun ile bağlantısının sadece yabancı

kimlik numaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da, anılan belgelerdeki kayıuların düzeltilmesine yönelik taleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığıanlaşılmaktadır.

Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak 'davaların, anılan Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, bu davaların 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu, dolayısıyla söz konusu uyuşmalığın gõrüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.…."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
28. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
29. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū;
30. Dava, geçici koruma statüsündeki davacının, çocuğunun sistem kayıtlarındaki doğum tarihinin yanlış olduğu ileri sürülerek, doğru kayda uygun olarak düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

31. Dava dosyasının incelenmesinden, Türkiye'de geçici koruma statüsünde bulunan Suriye uyruklu Düaa Elşehani'nin 01/11/2005 tarihinde Halep'te doğduğu halde Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra doğum tarihinin sisteme 01/01/2009olarak girilmesi nedeniyle, göç-net sistemine bu tarihin işlendiği ileri sürerek, 01/01/2009 olan doğum tarihinin 01/1 1/2005olarak düzeltilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

32. Somut olayda, davacıların taleplerinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadığı, Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan "Geçici Koruma Kimlik Belgelerindeki" bilgilerin doğru yazılabilmesi için resmi kayıtların düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin 5490sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.
33. Bu durumda, 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında, söz konusu sistemdeki hatalı yazım ve düzeltmenin idari işlem yoluyla davali idarece yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla davacı tarafından bu amaçla açılan davanın,2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde çõzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Bursa 1. Idare Mahkemesinin 02/05/2024 tarih ve E.2024/592 sayıh başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 1. Idare Mahkemesinin 02/05/2024 tarih ve E.2024/592 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 

Üye Mahmut BALLI 
KARŞI OY 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Dava, davacının çocuğunun sistem kayıtlarındaki doğum tarihinin yanlış olduğu ileri sürülerek düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Tūrk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşhığını kaybedenler ve bunların altsoyları İle Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine. ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.","Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, .. gc) Yabancılar kütüğü; Kimliknumarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,.. ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulmasi" başhklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kūtüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başhklı 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı Île yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeitmeyi isteyen şahıslar İle İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcılarn tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açıhır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürū veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülürve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça Incelenip sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası; 25/4/2006tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasıni, İfade eder." tanımı yer almaktadir.

20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tūrkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç" başlıkhı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacımın; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kūtüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam" başhıklı 2.maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; "Tanımlar" başhıklı 4. maddesinin (f) bendinde,"Nüfus olayı : Doğum, õlüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi hataların düzeltilmesi" başlıklı 21 .maddesinin 2.fikrasında, Kütüğe kayıthı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.

22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıkhı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılr. ..", "Geçici koruma kimlik belgesi" başhıklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleritamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrasıkapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere,25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın dūzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İş piyasasınaerişim hizmetleri"başlıkhı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar,Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya kõylerde) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmū yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı çocuğunun Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptığı, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancıkimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik 
Üye Ahmet ARSLAN 

bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayatı, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atıf yapıldığı da dikkate alındığında, kimlik kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerieri görevli olduğundan, idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/321KARAR NO : 2024/403KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Davacının Rize Ağır Ceza Mahkemesinin E.2021/62 sayılı dosyasına UYAP üzerinden sehven sanık olarak yapılan taraf kaydıın silinmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Ayşegül ERGİN Davahlar 
Adli Yargida : Trabzon Maliye Hazinesi İdari Yargıda : Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararame hükmü ile kamu görevinden çıkarıldığını, başka bir şahsın sanık olduğu Rize Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/62 esas sayılı dosyasında UYAP üzerinden sehven sanık olarak taraf kaydıyapıldığıni, mahkemeden 16/03/2021 tarihinde dosya ve taraf listesi kısmından isminin silinmesini talep ettiğini ancak mahkemece isminin dosyaya istinaf bozma kararları sonrası sistemsel hata olarak sehven eklenmiş olduğunu, UYAP kayıtlarından silinemediğini ve taraflarınca bir işlem yapılamadığının tarafına bildirildiğini, isminin anılan dosyaya ilişkin UYAP kayıtlarından silinmesi ile ilgili talep ve şikayetlerini 30/07/2021 tarihinde CiMER üzerinden Adalet Bakanlığı'na gönderdiğini,yaptığı başvurunun zımnen reddedildiğini, olay nedeniyle kendisini sürekli psikolojik baskı altında hissettiğini, olmayan bir dava için kendini anlatmaya çalışmaktan yorulduğunu ileri sürerek, uğradığı 20.000 TL manevi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekili, yasal süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görūm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 4. Îdare Mahkemesi 19/07/2022 tarih ve E.2022/379 sayıh kararı ile, davanın idari bir işlemden doğan parasal haklara ilişkin olan iptal davasından sonra açılan tam yargı davası niteliğinde olduğu, uyuşmazlığın görüm ve çözümünūn idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazımın reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle yaptığı başvuru üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir. Başsavcılık 25/08/2022 tarih ve UY-2022/114143 sayılı kararı ile "davacının Rize Ağır Ceza Mahkemesinin E.2021/62 sayılı dava dosyasına UYAP hatası sebebiyle sehven sanık olarak eklenmesinin yargı faaliyeti olarak nitelendirilemeyeceği, meselenin çözümü için kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin, dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesine ihtiyaç duyulduğu, adli yargı yerinde devam eden veya adli yargıyerinde çözüme kavuşabilecek bir tazminat istemine ilişkin bir uyuşmazlık bulunmadığı görülmektedir. Bu durumda, davacının Rize Ağır Ceza Mahkemesinin dosyasında sehven sanık olarak eklenmesinde davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetimi, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca idari yargı yerlerine ait olduğundan, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına yer olmadığına dosyanın 

mahkemesine gönderilmesine"karar vermiştir 
5. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 18/01/2022 tarih ve E.2022/17, K.2022/72 sayılı bağlantıkararı ile, Ankara 13. İdare Mahkemesinin 2021/2436 esas sayılı dosyası ile, "Rize Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/62 Esas sayılıdosyasına UYAP üzerinden sehven sanık olarak yapılan taraf kaydının silinmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali" istemiyle Ankara 4. İdare Mahkemesinin 2021/2413 Esas sayılı dava dosyası arasında 2577 sayılı Kanun'un 38. maddesinin 1. fikrasında öngörülen anlamda bağlantı bulunduğu gerekçesiyle, davalara bakmak üzere Ankara 4. İdare Mahkemesinin yetkili kılınmasına kesin olarak karar vermiştir.

6. Ankara 4. Ídare Mahkemesi 06/09/2022 tarih ve E.2022/379, K.2022/1713 sayılı kararı ile, esas incelemesi yapılmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile 10.000 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacı tarafa õdenmesine karar vermiş, karara karşı istinaf isteminde bulunulması ūzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. Idari Dava Dairesi 16/03/2023 tarih ve E.2023/308, K.2023/1647 sayılı kararı ile, yargılama faaliyetleri esnasında uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini isteminden kaynaklandığı anlaşılan davanın, görüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu gerekçesiyle, istinafisteminin kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.

7. Ankara 4. Ídare Mahkemesi 12/04/2023 tarih ve E.2023/587, K.2023/731 sayıhı kararı ile, yargılama faaliyetleri esnasında uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini isteminden kaynaklandığı anlaşılan davanın görüm ve çõzümünün adli yargının görevinde olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" başlıklı yedinci bölümünde yer alan 141. maddesinin 1. fikrasında, "Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında; a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen, b) Kanunî gözaltısüresi içinde håkim õnüne çıkarılmayan, c) Kanuni hakları hatırlatılmadan veya hatırlatilan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan, d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hälde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen, e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen, f)Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda õngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan, g)Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklıbulunmadığı hållerde sözle açıklanmayan, h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen, i)Hakkandaki arama kararı õlçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen, j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşullarıoluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığıdeğerleri amaç dışı kullanılan veyazamanında geri verilmeyen, k) Yakalama veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan, kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler." hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin 3. fikrasında ise "Birinci maddede yazan haller dışında, suçsoruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fil veya diğer sorumluluk halleri de dahil olmak üzere hakimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açilabilir" düzenlemesi mevcuttur.

Aynı Kanun'un "Tazminat İsteminin Koşulları" başlıklı 142. maddesinin 1. fikrasında ise, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabileceği; istemin, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasındaki belge ve bilgilerin incelenmesinden; 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükmü ile kamu görevinden çıkarılan davacı hakkanda, başka bir şahsın sanık olduğu Rize Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2021/62esas sayılı dosyasında UYAP üzerinden sehven sanık olarak taraf kaydı yapıldıği, Rize Ağır Ceza Mahkemesi'ne 16.03.2021 tarihinde dosya ve taraf listesi kismından isminin silinmesini talep ettiği, isminin dosyaya istinaf bozma kararları sonrası sistemsel hata olarak sehven eklenmiş olduğunun, UYAP kayıutlarından silinemediğinin ve taraflarınca bir işlem yapılamadığının davacıya bildirildiği, bunun üzerine, davacı tarafindan, isminin anılan dosyaya ilişkin UYAP kayutlarından silinmesi ile ilgili talep ve şikayetlerin 30.07.2021 tarihinde CİMER üzerinden Adalet Bakanlığı'na gönderildiği, davalı Adalat Bakanlığı'nca gerekli işlemin yapılması için başvurunun Rize Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderildiği hususunun davacıya bildirmesi üzerine, sehven açılan taraf kaydının UYAP kayularından silinmediğinden bahisle talebinin reddine ilişkin işlem nedeniyle, davacının kendisini süreklipsikolojik baskı altında hissettiğinden ve olmayan bir dava için kendini anlatmaya çalışmaktan yorulması nedeniyle uğradığıileri sūrülen manevi zararına karşılık olarak 20.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 16.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesinekarar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, davacının, Rize Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan bir yargılamada, UYAP üzerinden sehven sanık olarak kaydının yapılarak yargılamaya dahil edilmesi işleminin,yargılama faaliyeti bünyesinde gerçekleştiğinin açık olduğu; bu süreç nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmininin de 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngõrülen esas ve usullere tabi olduğu görülmektedir.

Bu durumda, yargılama faaliyetleri esnasında uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini isteminden kaynaklandığı anlaşılan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır..."
8. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
9. Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesi 19/10/2023 tarih ve E.2023/185, K.2023/294 sayılı kararı ile, manevi tazminat talebinin yasal şartları oluşmaması nedeniyle reddine karar vermiştir.

10. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 15/02/2024 tarih ve E.2023/1034, K.2024/159 sayılı kararı ile,istinaf başvurularının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-4-6 maddesi gereğince kabulü ile, CMK'nın 280/1-d ve 289/1-d maddeleri gereğince hükmün bozulmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Ilk derece mahkemesi tarafindan davacının davasına konu edilen olayla ilgili olarak, Ankara 4. İdare Mahkemesi tarafindan 2023/587E, 2023/531 K sayılı dosyasının onaylı õrneğinin temin edilerek, bahsi geçen dosya kapsamında Idare Mahkemesi tarafindan verilen kararın kesinleşip, kesinleşmediği ile akibetinin araştırılmaması,
2- Idare Mahkemesi tarafindan dava konusu olayla ilgili olarak idari yargının görevli olmadığından bahisle verilen kararın kesinleşmesi halinde, ilk derece mahkemesinin yukariıda belirtilen Yargutay kararı da dikkate alınarak, dava konusu söz konusu işlemin idari merciinhatalı işleminden kaynaklandığı, bu tür hukuka aykarılıkların idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği gõzetilerek görevsizlik kararı verilmesi ancak daha önce davacı tarafindan bu konuda açılmış olan davanın Ankara 4. İdare Mahkemesinin kararı ile reddedildiği de gözetilerek görev uyuşmazlığıın çözümlenmesi için görevsizlik kararı ile birlikte dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinin işleyişine ilişkin mevzuat çerçevesinde Üyuşmazlık Mahkemesine gönderilerek, adli ve İdari yargı yerleri arasında meydana gelmiş bir görev uyuşmazlığının çözüldükten sonra sonucuna göre karar verilmesi ile adli yargı mercilerinin görevli olduğunun değerlendirilmesi halinde ise, hangi adli yargı mercinin görevli olduğunun kararda tartışılması gerekirken, belirtilen değerlendirmeler yapılmadan yargilamaya devam edilerek davanın reddine karar verilmesi,
Usul ve kanuna aykırı olup. Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat Davalarının Ceza Davası yanında Hukuk Davası özelliğigösterip HMK'nun hükümlerinin de uygulandığı gözönüne alınarak6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-a-4-6 maddesi gereğince, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine.…."
11. Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesi 25/04/2024 tarih ve E.2024/119, K.2024/147 sayıh kararı ile, 5271 sayılıCMK'nun 141. maddesi uyarınca manevi tazminat talebi yönünden Ankara 4. Idare Mahkemesinin E.2023/587, K.2023/731sayılı kararında adli yargının görevli olduğunun belirtildiği, bu haliyle Ankara 4. İdare Mahkemesi ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı mevcut olduğundan, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ile görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi amacıyla mahkemelerinin görevsizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra adli ve idari yargı mercileri arasında ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Davacı her ne kadar manevi tazminat istemiyle mahkememize dava açmış ise de; bozma ilamında da belirtilen Yargıtay kararı da dikkate alınarak, dava konusu söz konusu işlemin idari merciin hatalı işleminden kaynaklandığı, bu tür hukuka aykırılıkların İdari Yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler õnünde tazminat isteminde bulunabileceği davacinın aynı istemle Ankara 4. Idare Mahkemesi'ne dava açtığı ve bu davada Ankara 4.Idare Mahkemesi tarafindan 2023/587Esas, 2023/531 saylı kararı ile davanın idari yargı ile ilgili olmadığından bahisle reddine karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiş, Ankara 4. İdare Mahkemesi ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından uyuşmazlığın giderilmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine.…."
12. Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesince gerekçeli karar taraflara tebliğ edilip karar kesinleştirildikten sonra,Mahkeme 24/05/2024 tarih ve 2024/119 sayılı üst yazı ile, görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargı dava dosyasıre'sen Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiş, idari davaya ilişkin dava dosyası ise Başkanlığımızca mahkemesinden temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
13. T.C. Anayasasının "Yargı yetkisi" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
14. Anayasa'nın "Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması" başhıklı 40. maddesi şöyledir:
"Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma 

imkanının sağlanmasını isteme hakkana sahiptir.
(Ek fikra: 3/10/2001-4709/16 md.) Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kişinin, Resmî görevliler tarafindan vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır."
15. Anayasa'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138. maddesi şöyledir:
"Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkanda Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz,görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare,mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."
16. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkı2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000- 4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sōzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler.

3. Cumhurbaşkanının doğrudan doğruya yaptığı işlemler idari yargı denetimi dışındadır."
17.2577 sayılı Kanun'un “Doğrudan doğruya tam yargı davası açılmasi" başlıkh 13. maddesi şöyledir:
"I. Idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.
2. Gõrevli olmayan adli (.….) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngõrülen idareye başvurma şartı aranmaz."
18. 10/7/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Altıncı Kısım/Bakanlıklar/Birinci Bölüm'de, Adalet Bakanlığı üst başlığı altında bulunan "Görev" başlıklı 38. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Adalet Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarda kurulması öngörülen mahkemeleri açmak ve teşkilatlandırmak, ceza infaz kurumlari, icra ve iflas daireleri gibi her derece ve türdeki adalet kurumlarını planlamak, kurmak ve idari görevleri yönünden gözetim ve denetimini yapmak ve geliştirmek"
19. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Elektronik işlemler" başlıklı 38/A maddesi 
"(Ek: 2/7/2012-6352/95 md.)
(1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır. Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.
(2) Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP'tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir.

(3) Bu Kanun kapsamında fiziki olarak hazırlanması öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, işlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir.

şöyledir:

(4) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar diğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir. Güvenlielektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayrıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve kişilere gönderilmez.

(5) Elektronik imzalı belgenin elle atilan imzalı belgeyle çelişmesi halinde UYAP'ta kayitlı olan güvenli elektronik imzalı belge geçerli kabul edilir.

(6) Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz.

(7) Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmiş belge veya kararlar, yetkili kişilerce taranarak UYAP'a aktarılır ve gerektiğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir.

(8) Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hallerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek häkim, Cumhuriyet savcısı veya görevlendirilen yetkili kişi tarafından imzalanır ve mühürlenir.
(9) Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.
(10) Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu nüfus, tapu, adli sicil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasıtasıyla temin edilen bilgi, belge ve kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca fiziki olarak istenilmez. UYAP'tan dışbilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayrıca zorunlu olmadıkça fiziki ortamda gönderilmez.
(11) Ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP'ta yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
20. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının 10/11/2011 tarihli ve 124/1 sayılı Genelge'sinin ilgili kısmı
"UYAP Bilişim Sistemi kullanılarak soruşturma ve kovuşturma işlemleri ile diğer adli ve idarî işlemlerin etkin,verimli, hızli, düzenli, şeffaf ve usul ekonomisine uygun biçimde yürütülmesi amacıyla;
1- Her türlü işlem ve faaliyetin, UYAP üzerinden gerçekleştirilmesine imkân bulunmayan istisnai hâller saklıolmak koşuluyla, UYAP ortamında, zamanında, eksiksiz ve doğru bir biçimde gerçekleştirilmesi,
3- Tüm birimlerde her türlü veri girişinin eksiksiz ve doğru biçimde yapılması,
5- Zorunluluk sebebiyle haricen oluşturulan belgeler ile Sistem haricinde gelen belgelerin ekleriyle birlikte taranarak UYAP ortamına aktarilmasi,
15- Bilgi güvenliği, elektronik imza ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat hükümlerine azamî dikkat gösterilmesi, özellikle elektronik imza cihazı veya erişim kodu ile her türlü kullanıcı adı ve parolasının başkalarına verilmemesi ..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere taraflar,konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapıłması gerekmektedir.

22. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz gõrev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (…) ileri sürülebilir." hükmūne gõre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

23. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idariyargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, ōnceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.." hükmüne göre ise,adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerckçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
24. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el 
şöyledir:

çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine,işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

25. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile adli yargı mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür. Bu haliyle, Ağır Ceza Mahkemesince yapılan işlem 2247 sayılı Kanun'da öngõrülen yõnteme uymamaktadır.

26. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin õnüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı hususu da gözetilerek, Ağır Ceza Mahkemesince re'sen vapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile, usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
27. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görūşülüp düşūnüldü:
28. Dava, davacının Rize Ağır Ceza Mahkemesinin E.2021/62 sayılı dosyasına UYAPüzerinden sehven sanık olarak yapılan taraf kaydının silinmemesi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan manevi zararın, idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ōdenmesi istemiyle açılmıştır.

29. Anayasa'nın başlangıç kısmında õngörülen "Kuvvetler ayrımı" ilkesi ve yargı ile ilgili 9. ve 138. maddeleri dikkate alındığında, bağımsız bir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde õngörülen "idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır. Bu durum, ülkemiz yargı sisteminin dayandığı "yargı ayrılığı" ve "adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşı bağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.

30. Diğer taraftan, ceza mahkemesi yazı işleri personelinin yargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargisal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargıdenetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.

31. Dosyanın incelenmesinden, davacı hakkında, Rize Ağır Ceza Mahkemesi'nin E.2017/210 sayılı dosyasında ceza yargılamasının yapılarak silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan hapis cezasına mahkum edildiği, istinaf başvurusu neticesinde Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi tarafindan verilen bozma kararı üzerine, Rize Ağır Ceza Mahkemesinin E.2019/161 sayılı dosyasında beraat kararı verildiği, kararın Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi tarafindan onandıği, yapılan temyiz başvurusu neticesinde, Yargitay 16. Ceza Dairesinin 15/02/2021 tarih ve E.2020/5636,K.2021/1418 sayılı kararı ile beraat kararı verilerek hükmün kesinleştiğini ancak başka bir şahsın sanık olduğu Rize Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/62 Esas sayılı dosyasında UYAP üzerinden sehven davacının sanık olarak taraf kaydının yapıldığı, isminin silinmesini talep etmesine rağmen mahkemece isminin dosyaya istinaf bozma kararları sonrası sistemsel hata olarak eklenmişolduğunun, UYAP kayıtlarından silinemediğinin ve taraflarınca bir işlem yapılamadığınınkendisine bildirildiği, davacı bu işlem nedeniyle kendisine pasaport verilmediği gibi yurt dışı yasağının da kaldırılmadığını, isminin UYAP sisteminde yer almasınedeniyle avukatlık mesleğini yapabilmesi için açmış olduğu idari davada karşı oy kullanıldığını, masumiyet ve lekelenmeme hakkının elinden alındığını, anılan dosyaya ilişkin UYAP kayıtlarından silinmesi ile ilgili talep ve şikayetlerini 30/07/2021tarihinde CiMER üzerinden Adalet Bakanlığı'na gönderdiğini, yaptığı başvurunun zımnen reddi nedeniyle kendisini sürekli psikolojik baskı altında hissettiğini, olmayan bir dava için kendini anlatmaya çalışmaktan yorulduğunu ileri sürerek, uğranılan 20.000 TL manevi zararın idareye başvuru tarihi olan 16/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

32. Diğer taraftan dosya kapsamından, Rize Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/62 Esas sayılı dosyasında taraf olarak kayıth bulunan davacı hakkında, Rize Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 07/09/2021 tarihli düzeltme talep formu hazırlandığıi,09/09/2021 tarihinde 779407 numarası ile Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğüne gönderildiği, düzeltme talep formu gereğince, Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü tarafından yapılan incelemede; taraf silme işlemlerinin Bilgi İşlem Genel Müdürlüğütarafiından yapılmadığı, ancak kişi ile ilgili alt kayıtlar varsa (adli kontrol, tutuklama, yakalama vs) bunların tespit edilcrek gerekli işlemlerin yapılması, ilgili alt kaydın taşınması gerekiyor ise taşımarak işlem yapılması, suç silme ve taraf silme işlemlerinin yapılabileceğinin belirtildiği, bu sebeple talep dosyasının ilgili Adliyenin Bilgi İşlem Müdürlüğü/Şefliğine gönderildiği, bunun üzerine; 2021/62 Esas sayılı dosyasında bulunan davacıya ait adli kontrol kaydının, Rize Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 23/12/2021 tarihinde kaldırıldığı ve anılan Mahkemece 24/12/2021 tarihli, "Rize Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/62 Esas sayılı

dava dosyasında istinaf ilamı sonrası sehven taraf kaydı yapılan sanık Ayşegül Ergin'in bahse konu dosyadan taraf kaydının silinmesi" talepli düzeltme talep formunun hazırlandığı ve 801514 numaralı talep ile Bilgi İşlem Genel Müdürlüğüne gönderildiği, bu talep gereğince, 27/12/2021 tarihinde Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü tarafindan davacının 2021/62 Esas sayılıdosyasındaki kaldırılmış olan adli kontrol kaydının, davacının yargılandığı 2017/210 Esas sayılı dosyasına taşındığı ve aynıtarihte anılan mahkeme kullanıcısı tarafından, 2021/62 Esas sayılı dosyasından davacının tarafkaydının silindiği anlaşılmaktadır.
33. 2577 sayılı Kanun uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği, buna karşılık, mahkeme kararlarının yargısal bir nitelik taşıdığı ve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

34. Belirtilen duruma göre, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında yapılan faaliyetin yargı faaliyeti olduğunda ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle, davacı tarafından, başka bir kişinin ceza yargılaması sırasında UYAP üzerinden sehven kendisinin sanık olarak taraf kaydının yapılması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini için açılan davanın, görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

35. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesinin başvurusunun reddi ile mahkemece verilen 25/04/2024 tarih ve E.2024/119, K.2024/147 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN REDDI ile mahkemece verilen 25/04/2024 tarih ve E.2024/119, K.2024/147 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/322KARAR NO : 2024/353KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Trafik kazası neticesinde sigortalı araçta meydana gelen hasar bedelinin, davacı sigorta şirketi tarafından davalıdan rücuan tahsili için yapılan ilamsız icra takibi sonrasında, İcra ve Îcra ve Îflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ayni zamanda 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi de gõzetilerek ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Ak Sigorta A.Ş.

Vekili : Av. İlker BÜYÜKHELLAÇ
Davali : Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Esra Nur BIYIK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkili şirket tarafindan sigortalanan 61 TE 999 plaka sayılı aracın, 15/03/2023 tarihinde Trabzon 

il merkezinde karayolunda seyir halinde iken, yolun kaygan olması nedeniyle õndeki araca çarpmak suretiyle maddî hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, alınan ekspertiz raporuna göre yolun kaygan olmasında karayolunun bakımından sorumlu belediyenin hizmet kusurunun bulunduğunu ve kazada %10 oranında kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle müvekkili şirketin 17.622,43 TL tazminat ödediğini, davalı büyükşehir belediyesi aleyhine Trabzon İcra Müdürlüğünūn E.2023/35472 sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını ve davalının takibe haksız şekilde itiraz edip takibin durduğunu, olayın meydana gelmesinde hizmet kusuru bulunan davahnın sorumluolduğunu ileri sūrerek, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 icra inkar tazminatının tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi 03/01/2024 tarih ve E.2023/587, K.2024/14 sayılt kararı ile, hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar yönünden idare aleyhine tam yargı davasının idari yargı yerinde açılması gerektiği gerekçesiyle, davanın yargı yolu nedeniyle reddine kesin olarak karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmasıüzerine Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 05/03/2024 tarih ve E.2024/483, K.2024/423 sayılı kararı ile, miktar bakımından kesinlik sınırının altındakı istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
".Dava; oto kasko sigorta poliçesi ile sigortalı araçta trafik kazası sonucu meydana gelen zararın T.T.K.nun 1472. Maddesi gereğince rücuen tazmini istemine ilişkindir.

Dosyaya gelen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu kazanın yolun kaygan olması sebebiyle gerçekleştiği iddiasıyla açıldığı, davalı Belediye kamu hizmeti nedeni ile verdiği iddia olunan zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi olmayıp hizmet kusurundan dolayı açılan davaların 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun'un 2. Maddesi hükmü uyarınca tam yargı davası olarak idari yargı yerinde görülerek sonuçlandırılması gerekmektedir. Bu nedenlerle, davaya bakmaya Mahkememizin yargı yeri bakımından görevli olmadıği, görev hususunun kamu düzeninden olması dolayısıyla her aşamada re'sen göz önüne alınmasıgerektiğinden, dava dilekçesinin yargı yerine ilişkin görevsizlik nedeniyle reddine ilişkin karar verilmesi gerekmiştir...

3. Davacı vekili bu kez, davalı idarenin hizmet kusuru sebebiyle meydana gelen kazadan dolayı õdenen 17.622,43TL'nin tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Trabzon Ídare Mahkemesi 25/04/2024 tarih ve E.2024/377, K.2024/504 sayıh kararı ile, uyuşmazhığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".Olayda, uyuşmazlığın davacının sigortalısına yapılan tazminat ödemesinin rücuen tahsilini teminen başlattığı icra takibine yapılan itirazdan kaynaklanması karşısında sigorta hukukuna ilişkin olması ve Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle dava ticari dava olmakla uyuşmazlığın çözümünde 6102 sayılıTürk Ticaret Kanununun 5/1 maddesi gereğince adli yargı yerinin (Asliye Ticaret Mahkemesinin) görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dähil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu gõrevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükūmleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir" denilmiştir.
Bu durumda, Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesinin gerekçeli kararında belirtildiği üzere işbu davanın davalıidarenin hizmet kusurundan kaynaklanan bir tam yargı davası olduğu kabul edilse dahi, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin yukarıda aktarılan kararı dikkate alındığında, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çõzümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın rücuen tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varımıştır. .…'
5. Davacı vekilinin, 2247 sayıh Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev 

uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine,Trabzon Idare Mahkemesi tarafindan idari ve adli yargı dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra daireler" başlıklı 1. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
“(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur"
7. 2004 sayılı Icra ve İflas Kanunu'nun "İlamsız takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; "Takip talebi ve muhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sõzlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası" başlıklı 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66.maddesinde, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

8. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Para borcu ve teminat için takip" başhıklı 42. maddesi şöyledir:
"Bir paranın õdenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin parayaçevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/8 md.) Yabancı devlet aleyhine ilamsız takip yoluna başvurulamaz.
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) 1dari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.

9. 2004 sayılı Kanun'un "a) Itirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/2/1965-538/37md.)
(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne gõre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

Itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.(Mülga dördüncüfikra: 17/7/2003-4949/103 md.)

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakka saklıdır.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kõtü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
10. 2918 sayılı Karayolları ve Trafik Kanunu'nun "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesi şöyledir:
" (Değișik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıdâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sõzleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
11. 2577 sayıhı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıklı 2.maddesinin 1. fikrasının (a) ve (b) bentleri şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari, ...'

B. Yargı Kararı
12. 2918 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
"… Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından· adli yargıya bırakalabilir. Itiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini õngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kalındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda gõrüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu-üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasımı gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. Itirazın reddi gerekir..." (26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayıhı karar; R.G. 27.3.2014, Sayi:28954, s.136-147.)

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlkÍnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN,'in katilımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesine göre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın “tarafları, konusu ve sebebinin aynı'olması kosulunun õngörüldüğü, buna gõre; adli vargı verinde avnı somut olay nedenivle borclunun itirazının iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde tam yargı (rūcuan tazminat) davası açılmış ise de; ikinci davanın, ilk davada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve “itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesť' istemi yönünden görev uyuşmazlığının doğduğu kanaatine varıldığından ve sonuçta davacı vekilinin başvurusu üzerine Mahkemece idari vargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportõr-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedelinin rücuan tahsili amacryla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.

16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayıh Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırlmasını istemektir. Încelenen uyuşmazlıkta alacakh konumundaki davacı tarafindan, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davasıaçılmıştır.

17. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddeden, sözū edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna õzgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargıyerinde görülmesi gerektiği açıktır 


18. Bu duruma göre, Icra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine gõre açılan itirazın iptali davasinın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmet kusuru sonucu ołuşan trafik kazasından kaynaklanan rücuan tazminat davası olarak kabulü halinde de, Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik içtihatları gereği 2918 sayılı Kanun uyarınca açılan her türlü sorumluluk davalarında adli yargı görevlidir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesinin 03/01/2024 tarih ve E.2023/587, K.2024/14 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesinin 03/01/2024 tarih ve E.2023/587, K.2024/14 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO :2024/329KARAR NO : 2024/351KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gida ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi uyarınca verilen ürünlerin toplatılması kararımın iptali istemiyle açılan davanın, toplatılma kararı mülkiyetin kamuya geçirilmesi niteliğinde bulunduğundan, Kabahatler Kanunu'nun 3 ve 27/1. maddesi uyarınca ADLI YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Arifoğlu Baharat ve Gida Sanayi Ltd. Şti.

Vekili : Av. Gökhan EROĞLU 

Adli Yargıda 

Davalı: Tarım ve Orman Bakanlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü
İdari Yargıda 

Davalı: Avcılar Kaymakamlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Avcılar Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 07/04/2023 tebliğ tarihli E...9495185 sayıhı toplatıma idari yaptırım kararı ile; Muğla İl Müdürlüğü kontrol görevlilerince 11/I1/2022 tarihinde Şevkioğlu Pazarlama Gıda Tekstil ve Tic. Ltd. Ști. Unvanlı işletmede yapılan resmi kontrolde işletmede satışta sunulan "Arifoğlu Sumak (PN:005 TETT:10/05/2023)"ürününden alınan numunenin analiz sonucunun Türk Gıda Kodeksine aykın olduğunun ve Arifoğlu Baharat ve Gıda Sanayi Ltd.Şti. unvanlı işletme tarafindan üretilen ilgili ürünün 5996 sayılı Kanun'un 21/1-a maddesine aykın olarak üretildiğinin tespit edildiğinden bahisle aynı kanunun 40/1-a maddesi gereğince ilgili ürün hakkında toplatılma idari yaptırımı uygulanmasına karar verilmiş, kararın tebliğ tarihinden itibaren 7 gūn içerisinde söz konusu ūrünlerin piyasadan toplatılmamasıhalinde aynı Kanun'un 22/2. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanacağı ve ürünlerin bakanlık tarafından toplanarak toplama masraflarının iki katının ürünü üreten firmadan tahsil edileceği ihtar edilmiştir.


2. Davacı vekili Avcılar Kaymakamlığı Îlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün E...9495185 sayılı bila tarihli toplatılma idari yaptırım kararıın iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. İstanbul 10. Ídare Mahkemesi 28/04/2023 tarih ve E.2023/978, K.2023/965 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı ÍYUK'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi Onuncu Idari Dava Dairesi 12/09/2023 tarih ve E.2023/1356, K.2023/1242 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava konusu işlemin hukuki sebebini oluşturan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gida ve Yem Kanunu'nun "Gıda ve Yem Ile Ilgili Yaptırımlar" başlıklı 40'ncı maddesinin 1'inci fikrasının (a) bendinde; insan tüketimine uygun olmayan gıdaların, masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılacağı ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği, bu ürünleri üreten veya piyasaya arz edenler hakkında kamunun sağlığına karşı suçlar kapsamında Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulacağı düzenlenmiş, ancak bu idari yaptırım kararlarına karşı idariyargı yerlerinin görevli olacağına dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacı şirket tarafiından, üretimi ve dağıtımı yapılan "Arifoğlu Sumak PN.005, TETT:10.05,2023" isimli ürünlerin 5996 sayılı kanunun 40.maddesinin 1/1.bendi gereğince toplatılmasına karar verilmesine müteakiben bakılan davanın sõz konusu toplatma kararına ilişkin Avcılar Kaymakamlığı Ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün bila tarih E-17824629-305.04.03.01-9495185 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlıkta; davacı sirket tarafindan üretimi vapılan "Arifoğlu Sumak PN.005, TETT:10.05.2023" isimli üründen alınan numunenin analiz sonucunun Türk Gida Kodeksine uygun olarak üretimi yapılmadığından bahisle 5996 saylı Kanun'un 40'ncı maddesinin 1'inci fikrasının.(a) bendi uyarınca toplatiılmasına ilişkin davalı idarece tesis edilen işlemin 5326 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılıKanun'da da idari para cezasına ve idari tedbirlere karşı itiraz konusunda gõrevli mahkemenin gösterilmediği, 5326sayılı Kanun'un 3'üncü maddesinde belirtildiği üzere, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, dolayısıyla görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınması gerektiği anlaşıldığından, işbu davanın görüm ve çözümünde Sulh Ceza Hakimliği'ningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu idari yaptırım kararına ilişkin işlem içeriğinde, davacının idari yaptırım kararına karşı 60 gün içerisinde yetkili idare mahkemesine başvurulabileceği belirtilmiş olduğundan, işbu davanın idari yargıda açılmasına davalı idarenin sebep olduğu görülmektedir..."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliği 19/10/2023 tarih ve D.İş. No:2023/8657 sayıh kararı ile, başvuru dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karara yapılan itiraz, Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/11/2023 tarih ve D.İş.No:2023/9306 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Muteriz vekili dilekçesinde özetle; Avcılar Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce verilen E-17824629-305.04.03.01-9495185 sayılı karar ile toplatılma Idari Yaptırım kararın hukuka aykarılık teşkil ettiğini belirterek iptalini istemiştir.

5326 SK'nın 3/I maddesi gereği bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri ancak diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanabilecek olup, bir idari yaptırım kararıaleyhinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilmesi için ilgili kanunda açıkça idari yargı yerinin görevlendirilmemişolması gerekmektedir.

Muteriz şirkete Avcılar Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce verilen E-17824629-305.04.03.01-9495185 saylı karar ile, toplatılma Idari Yaptırım kararına karşı itiraz yolunun ilgili kararda idare mahkemeleri olarak belirtilmiş olması sebebiyle başvuru yönünden 5326 sayılı Kanunun 28/1-b maddesi gereğince Hakimliğimizin görevsizliğine..."
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliğince adli ve idari yargı dava dosyalarının asıllarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

7. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun, "Amaç" başlıkh 1. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır."
8. 5996 sayılı Kanun'un, "Gida ve yem güvenilirliği şartları" başlıklı 21. maddesinin 1. fikrasının ilgili kısımları
"(1) Gıda güvenilirliği şartları aşağıda belirtilmiştir:
a) Güvenilir olmayan gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme piyasaya arz edilemez. Insan sağlığı için tehlike oluşturan ve tüketime uygun olmayan gıda, güvenilir olmayan gıda kabul edilir.
9. 5996 sayıhı Kanun'un, "Sorumluluklar" başlıklı 22. maddesinin 2. fikrası şōyledir:
"(2) Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal ettiği, satışını veya dağıtimını yaptığı bir ürününün, gıda ve yem güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi veya buna ilişkin makul gerekçelerinin olması durumunda,söz konusu ürünü kendi kontrolünden çıktığı aşamadan başlamak üzere, toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve konu ile ilgili Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Gıda ve yem işletmecisi, ürünün toplanmasıgerektiğinde, toplanma nedeni hakkında tüketiciyi veya kullanıcıyı doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hâllerde, insan sağlığını korumaya yönelik alınacak tedbirlerin yeterli olmaması durumunda, tüketiciye veya kullanıcrya ürünün iadesi için çağrıda bulunmak zorundadır.

."
10. 5996 sayılı Kanun'un, "Gida ve yem ile ilgili yaptırımlar" başhığı altında düzenlenen 40. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi şöyledir:
"(1) Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
a) (Değişik:28/10/2020-7255/30 md.) Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak gıdalar, masraflarısorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır ve mülkiyeti kamuya geçirilerek'imha edilir. Bu gidaları üreten,ithal eden, kendi adıveya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda işletmecilerine bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Fiilin üç yıl içinde tekrarlanması durumunda ayrıca, gıdayıüreten, ithal eden, kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda işletmecisi beş yıldan on yıla kadar gıda sektörü faaliyetinden men edilir."
11. 5326 sayıh Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıkh 1. maddesi şöyledir:
"(I) Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla;a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler.

b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Idari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır.
12. 5326 sayılı Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngõrdüğühaksızlık anlaşılır."
13. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel Kanun Niteliği" başlıklı 3.maddesi şöyledir:
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkanda,
uygulanır."
14. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıkl 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarí para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
şöyledir:

15. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şõyledir:
"(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılması
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bıraklabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idari yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir.
16. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin birinci fiıkrası şöyledir:
"(1) Idari para cezası ve mülkiyetinkamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gida ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fikrasının (a)bendi uyarınca verilen, ürün toplatılma kararının iptali istemiyle açılmıştır.

20. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

21. Încelenen uyuşmazlıkta, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla "Toplatılma Idari Yaptırım Kararı" verildiği,söz konusu yaptırımın kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari tedbirler içinde sayılan yaptırımlardan biri, daha açık bir ifade ile 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı Kanun'da idari tedbirlere karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

22. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanmasıgerektiğinden ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla verilen “Toplatılma Idari Yaptırım Kararı" na karşı açılan davanın görüm ve çõzümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 19/10/2023

tarih ve D.İş. No:2023/8657 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 19/10/2023 tarih ve D.İş. No:2023/8657 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI fLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/334KARAR NO : 2024/329KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen “1. maddede gösterilen (adli ve idari) yargı mercilerince verilmişkararlar" koşulunu taşımayan BAşVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının 
Giderilmesini İsteyen Davacı: Orman Genel Müdürlüğüne izafeten 
Espiye Orman İşletme MüdūrlüğüVekili : Av. Sezen ÖZDEMİR YAZAR Karşı Taraf (Davalılar): 1- Hūseyin YILDIZ Mirasçıları,
2- Yakup YILDIZ vd.Diğer Dosya Davacısı: Suna CİBÍR Diğer Dosya Davalıları: 1- Hüseyin YILDIZ,
2-Yakup YILDIZ 
I. DAVA SÚRECİ
A. Dava Konusu İlk Olay ve Yargılama Süreci 
1. Davacı Orman Genel Müdürlüğü vekili, davalı murise ait orman vasfinda olduğu iddia edilen taşmmazın tespit tutanağının iptali ile Maliye Hazinesi adına orman olarak tapuya kayıt ve tescili istemiyle mirasçılara karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Espiye KadastroMahkemesinin E.1989/86 sayılı dosyasında açılan davanın evvela reddine karar verilmiş, Yargitay 7. Hukuk Dairesinin E.1991/7309, K.1991/6615 sayıl karan ile temyize konu karar bozulmuş, bozma sonrası murisin ölümüüzerine mirasçılar davaya dahil edilerek dosyanın yeni kaydı 1991/45 esasına yapılmış, aynı mahkemenin E.1989/88 sayılıdosyası ile dava dosyaları birleştirilmiştir.

3. Espiye Kadastro Mahkemesi 13/02/1998 tarih ve E.1989/88, K.1998/5 sayılı kararı ile, davanın kabulüne ve çekişmeli taşınmazların tamamının orman niteliğinde Hazine adına tescillerine karar vermiş, bu karar bir kısım davalılar tarafindan temviz edilmis; Yargıtav (Kapatilan) 20. Hukuk Dairesinin 03/11/2011 tarih ve E.2011/10209, K.2011/12553 savıl kararı ile temyize konu karar bozulmuş; bozma sonrası dosyanın yeni kaydı 2013/7 esasına yapılmış, bu dosyada da aynımahkemenin E.1989/90,E.1989/92, E.1989/93, E.1991/45, E.1993/3 sayılı dava dosyaları birleştirilmiştir.

4. Espiye Kadastro Mahkemesi 01/11/2017 tarih ve E.2013/7, K.2017/55 sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar vermiş, bu karar Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 30/03/2022 tarih ve E.2021/9386, K.2022/3056 sayılı kararı ile onanmış ve karar kesinleşmiştir.

B. Dava Konusu Diğer Olay ve Yargılama Süreci 
5. Davacı Suna CiBiR, davalılar adına yapılan kadastro tespitine itirazla, kendisinin de taşınmazlarda hak sahibi olduğunu belirterek tespitin iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmış, yargılama sürecinde de davasından vazgeçmiştir.

6. Espiye Kadastro Mahkemesi 14/12/1990 tarih ve E.1989/121, K.1990/81 sayıh kararı ile, vazgeçme (feragat)nedeniyle davanın reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.

7. Adli yargı yerlerince ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle davacı vekilinin Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılı dilekçesiyle, Mahkemece adli yargıya ait dosyalar temin edilerek, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

II. UYUSMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
8. Davacı Orman Genel Müdürlüğü vekili, özetle; "davacı Suna CiBiR tarafindan açılmış dava sonunda verilen karar nedeniyle, idare lehine sonuçlanan E.2013/7 sayılı kararın Tapu Sicil Müdürlüğü tarafindan uygulanmadığını, Espiye Kadastro Mahkemesinin yukarıda anılan kararları arasında oluşan hüküm uyuşmazlığının giderilmesini" talep etmiştir.
9. Dilekçe içeriği ile dilekçeye ekli karar suretleri ve dava dosyaları incelendiğinde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısıile Danıştay Başsavcısının görüşlerinin alınmasına gerek görülmemiştir.

IIL. İLGİLİ HUKUK 
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığınıtaşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir;
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
11. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesi şõyledir:
"I nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındakiçelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uvusmazlığının varlığı kabul edilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında:Raportör-Håkim Murat UÇUR'un 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. 2247 sayıhı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık yaratan hükūmlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

14. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli yargı kararlarının incelenmesinden; Espiye Kadastro Mahkemesi tarafından verilen kararların aynı yargı kolu içerisindeki kararlar olduğu ve ileri sürülen uyuşmazhığın Uyuşmazlık Mahkemesince giderilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "1.maddede gösterilen (adli ve idari) yargı mercilerince verilmiş kararlar" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde õngõrülen "I.maddede gösterilen adli ve idari yargı mercilerince verilmişkararlar" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİGİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Uye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/335KARAR NO : 2024/507KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davada davacı lehine karar verilmesi sonrasında karar doğrultusunda tapu ve tescil işlemlerinin ikmali için gerekli belgelerin gönderilmemesi sonucu uğranıldığı ileri sürülen maddi zarara karşılık açılan davanın, tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: T.E.D.A.Ş.Vekilleri : Av. E.G.K Davali : Adalet BakanlığıVekili : Av. Ö.K.B 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2014/66 sayılı dosyasına kayden açılan kamulaştırmasız el atma sebebiyle tazminat davası sonucunda davanın kabulū ile TEDAŞ (TEİAŞ) lehine dava konusu taşınmazda kısmen irtifak hakkı tesisine karar verildiğini, aynı taşınmazın kısmen de tapu kaydının iptal edilerek TEDAş lehine tapuya tesciline karar verildiğini, kararın kesin olarak verilip kesinleştiğini, gerekçeli kararın yazıldığı 27/05/2015 tarihinden itibaren yaklaşık beş yıl boyunca ilgili Tapu Sicil Müdürlüğüne karara ilişkin müzekkerenin Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü tarafindan gönderilmediğini, bunun sonucunda 17/01/2020 tarihinde taşınmazın üçüncü kişiye devrinin yapıldığını ve bu nedenle müvekkilinin zarara uğradığını ifade ederek, toplam 6.284,72 TL'nin kademeli yasal faiziyle ödenmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştir.

2. Davalı idare vekili, yasal süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın adli yargi yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Mardin 1. İdare Mahkemesi 15/04/2024 tarih ve E.2024/2 sayıh kararı ile, 2577 sayılı Kanun'un 2/1. maddesi kapsamında uyuşmazlığa konu davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerine ait olduğu sonucuna vararak, davalı idarenin görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... Idarenin hukuki/mali sorumluluğu, kamusal faaliyetler sonucunda, idare ile bireyler arasında bireyler zararına bozulan ekonomik dengenin yeniden kurulmasını, idari etkinliklerden dolayı bireylerin uğradığı maddi 

zararlar yanında manevi zararların da idarece tazmin edilmesini sağlavan bir hukuksal kurumdur.
Idari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, bir olayı, bir tutumu; idari karar ve işlemle ilgisi olmayan,başka bir deyişle öncesinde, temelinde bir idari karar veya işlem bulunmayan salt maddi tasarrufları anlatır.İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, õzel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan doğruya ve asli nedenini oluşturmaktadır.

Bu bakamdan; idarenin kusurlu sorumluluğundan bahsedilebilmesi için, öncelikle ortada hizmet kusuru teskil eden bir durumun varlığı gerekmekle birlikte; genel sorumluluk koşullarının da somut olayda gerçekleşmiş olmasıaranmaktadır. Bu koşullar ise, idari bir işlem ya da idareden sadır olan ihmali veya icraî bir eylemin varlıği, tazmin isteminde bulunanın maddî veya manevi bir zararının bulunması ve söz konusu zararın idarenin işlem veya eyleminin bir sonucu olması, yani zarar ile idarî davranış arasında kurulabilen bir illiyet bağının mevcudiyetidir.
Diğer taraftan, zarara sebebiyet veren kamu personelinin yürüttüğü görevle kişilerin uğradıkları zarar arasında kamu personelinin hizmetten ayrılamayan kişisel kusurları da sõz konusu olabilmektedir. Keza, kamu görevlisi tarafindan idarenin kendisine tanıdığı olanaklar aracılığı ile (görev, yetki, araç-gereç vs.) bir kusur işlenirse artık bu kusur kişisel değil, görev/hizmet kusuru olarak kabul edilecektir, Zira, idare adına hareket eden kişinin kamu gücünü kullandığı kuşkusuzdur.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafindan mahkeme kararlarının kesinleşmesinden sonra tapu tescil işlemlerinin tamamlanması için gerekli olan belgeleri ilgili birime göndermemeleri ya da zamanında göndermemeleri neticesinde tescil işlemleri gerçekleştirilmeden önce tescile konu taşınmazların satışının yapılarak el değiştirmesi sonucunda zararlarının olduğundan bahisle davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşıldığından, bakalan davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1.maddesinde yer alan "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davası" olarak kabulü gerekmektedir 

Bu durumda; yukarıya aktarılan mevzuat ve açıklamalar doğrultusunda, baklan davada, idarenin hizmet kusuru ya da başka nedenle idari sorumluluğunun bulunup bulunmadığının saptanması idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yapılacak yargısal denetim sonucunda ortaya konulabilecek nitelikte bir husus olduğundan, 2577 sayılıIdari Yargılama Usülü Kanunu'nun 2/1. maddesi kapsamında bulunan uyuşmazlığa konu davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerlerine ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır."
4. Davalı idare vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazhığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı sövledir:
"… Somut olayda, Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinin belirtilen kararıyla taşınmazın davacı adına tesciline karar verildiği ve bu karar kesinleştiği halde, kararın gereğinin yerine getirilmesi için ilgili birimlere gerekli yazıların zamanında yazılmaması nedeniyle sõz konusu taşınmazın başkasına satışında idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıgörülmüştür.

dava konusu olay ele alındığında, Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinin dava dosyalarıyla ilgili faaliyetlerinin yargı faaliyeti olduğunda, bu kapsamda müzekkere yazılmasının da yargılama faaliyetinin bir parçasıolduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargıdüzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davada, tazminat istemine esas olan işlemi zamanında yapmayan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 30.05.2022 tarihli ve 2022/4 E., 2022/258 K. sayılı kararında da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yołunda yazılı

düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"Mahkemelerin yazı işleri ve idar personelinin faaliyetleri yargısal değil, idar niteliktedir.Şekli (organik)kritere gõre yargı fonksiyonu yargı organlarının yaptığı işlemlerden oluşur. Maddi ölçüte göre ise yargı fonksiyonu,hukuki uyuşmazlıkları ve hukuka aykarılık iddialarını çözümleyen devlet fonksiyonudur. Yargı fonksiyonu, bağımsız mahkemelerin hukuki uyuşmazlıkları ve hukuka aykırılık iddialarını kesin olarak çözme ve karara bağlama fonksiyonudur." (Kemal GÖZLER, Türk Anayasa Hukuku, 2000,s.834)

" Mahkemelerin maddi kritere göre yargı fonksiyonunu teşkil etmeyen, idarî nitelikte faaliyetleri de vardır.Häkimlerin, mahkemelerin yazı işlerinin yürütülmesine, personelinin yönetimine ilişkin olarak yaptıği işlemler,maddi kritere göre yargı fonksiyonuna dahil değildir; bunlar idari nitelikte işlemlerdir. Diğer bir ifadeyle, bu tür işlemler,"yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin" işlemler değildir. O halde bu işlemleridolayısıyla hâkimlere, Adalet Bakanlığı tarafindan emir ve talimat verilebilir, genelge gönderilebilir. Bu husus, 1982 Anayasasının 140'ıncımaddesinin altıncı fikrasında "hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar "denerek de açıkça belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 13 Mayıs 1964 tarih vé K.1964/38 sayılı kararında "Hâkimler ve mahkemeler kalem işlerinin yürütülmesi ve personelin yönetimi için de işlem yaparlar. Ancak bu işlemlerde hâkim sıfatıyla değil, idari bir makam olarak hareket ederler. Bunlar Adalet Bakanlığı adına yapılır ve bu işlemlerin hâkimlik sıfatıyla hiçbir ilgisi yoktur. Nitekim bu ve benzeri işlemler Devletin diğer teşkilatında hákim sifatını taşımayan idarî makamlar tarafindan yapılır. Anayasa Komisyonu raporunun I32'nci maddesine ilişkin gerekçesinde mahkemelerin idarî işlemleri de söz konusu edilmiş ve hâkimlere ve mahkemelere müdahale edilmemesi ilkesinin, yargı yetkisinin kullanılması halinde göz önünde tutulmak gerektiği ve mahkemelerin idari işlerinin düzenlenmesinde Adalet Bakanlığının genelge gönderme ve tedbir alma yetkisinin mevcut olduğu açıklanmıştır"gerekçesine yer verilmiştir. (Kemal GÖZLER, a.g.e ,s.849)

Davalı Idare tarafindan, dava dosyasıyla ilgili olarak hákimlerce yapılan işlemlerin ve verilen kararların yargılama faaliyetinin bir parçası olduğu ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin yargısal işlem mahiyetini taşıdığı; yargılama sürecine katkda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısalnitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği; bu nedenle, uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davada; 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 46 ve 47'nci maddeleri uyarınca tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu ileri sürülerek olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıistenmiştir.

Davacı tarafindan ise, gerek dava dilekçesi gerekse yargılama aşamasında sunulan dilekçelerde zararın doğmasına sebebiyet veren olayın mahkeme kararı olmadığı, hâkimin gerekçeli kararında amlan taşınmazın 189.55m2 lik kasmı için TEDA$ lehine irtifak hakkı tesisine, aynı taşınmazın A harfi ile belirlenen 10,58 m2 sinin tapu kaydının iptali ile TEDAş lehine pilon yeri olarak tapuya tesciline, karar kesinleştiğinde bir suretinin Uludere Tapu Müdürlüğüne gönderilmesi yönünde hüküm kurduğu, Yönetmeliğin 8.maddesine göre müzekkereleriyazarak takip ve tekid işlemlerini yapmak zabıt kâtibinin görevi olduğu halde müzekkere yazılmadığından, karar gereğinin mahkeme personelince yerine getirilmediği; dolayisıyla hizmetin görülmesi sırasında meydana gelen aksama (vazı işleri müdürü ve zabu katibinin Yönetmelikle kendilerine yüklenen görevlerini yerine getirmemeleri) nedeniyle oluşan zararın hizmet kusurundan kaynaklandığı ileri sürüldüğünden ve karar gereğini yerine getirmeyen mahkeme personelinin bağlı olduğu davalı idarece hizmet kusuru işlendiği iddiasına dayalı olarak maddi zararın yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi talep edildiğinden, zararın yargısal faaliyetten mi yoksayargı fonksiyonuna ilişkin olmayan idarî nitelikteki faaliyetten mi kaynaklandığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Idarí dava türleri ve idarî yargı yetkisinin sınırını düzenleyen 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde, "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" tarafindan idarî yargıda tam yargı davası açılabileceği kurala bağlandığından, idari eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafindan açılacak tam yargi davaları idarîyargı merciince görülür ve çözümlenir.
Idare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı (illiyet rabıtası) kurulabilen zararları tazminle yükümlüdür. İdarenin kişilere verdiği zararlar hizmet kusuru (kusurlu sorumluluk) veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayalı olarak tazmin edilir. İçtihat ve öğretide hizmet kusuru, genel olarak idarenin ifa ile mükellef olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenmesinde veya teşkilatında, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde birtakım aksaklık, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkmasışeklinde tanımlanmakta olup, hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de ōğretide kabul edilmiştir. Bunlar; hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi ve kõtü işlemesidir.

Idari eylem, kamu idare ve kurumlarının kamu hizmetine ilişkin olarak idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptiğı olumlu veya olumsuz davranış ve fillerdir. Idarí işlem ise, kamu hukuku kurallarına dayanılarak yapılan muamelelerdir.

Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/66 sayılı esasına kayden açılan kamulaştırmasız el atma bedelinin tespiti davasında TEDAŞ lehine verilen irtifak hakkı tesisi ve tapu kaydının iptali ile taşınmazın bir kasmının TEDA$ lehine tapuya pilon yeri olarak tesciline ve karar kesinleştikten sonra Tapu Müdürlüğüne bildirilmesine karar verildiği halde, Mahkeme kararında belirtilen müzekkerenin kalem personelince yazılmaması nedeniyle taşınmaz kaydına kısıtlama konulamadığı ve bu nedenle taşınmazın kısıtlama olmaksızın üçūncü kişilere satışının yapılmasına neden olunmasından dolayı zarara uğranıldığından bahisle söz konusu zararın, müzekkereyi yazmayan ve Tapu Müdürlüğüne gönderilmesini sağlamayan kalem personelinin hizmet kusurundan kaynakladığı iddia edilerek tazminat talebinde bulunulmuştur.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2015 tarihli kararıyla, yargısal usûller izlenmek suretiyle kamulaştırmasız el 

atilan taşınmazın bir kismının TEDAS adına tesciline ve irtifak bedeli ve kamulastırmasız el atma bedelinin ödenmesine karar verilerek yargı fonksiyonu yerine getirildiğinden, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 46. maddesi uyarınca hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı Devlet aleyhine tazminata hükmedilmesi istemiyle açılmış bir davadan söz edilemeyeceği ve dolayısıyla anılan hükümlerin bu davada uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı açıktır.
Mahkeme kararının gereği icra edilmek üzere Tapu Mūdürlüğüne bildirilmesi hususu Mahkeme kararında belirtildiği halde kararın Tapu Müdürlüğüne bildirilmesini sağlayacak olan müzekkerenin Yönetmelikte belirtilen idari usúle göre yazılmasi, idare işlevinin kalem personelince yerine getirilmesi kapsamında bulunduğundan,müzekkere zabıt kâtibi tarafindan yazılmadığı için hizmetin hiç işlememesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın hizmet kusuru esasına göre tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 2.maddesine gõre idarí eylem ve işlemlerden dolayı zarar gõrenler tarafindan açılabilen "tam yargı" davaları kapsamında idaríyargı merciinde görülüpçözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim, Danıştay Onuncu Dairesinin E:2013/7096, K:2015/2029 sayılı kararı da bu görüşü destekler niteliktedir. .…."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "Yargı yetkisi" başlıkhı 9. maddesi şöyledir:
"Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
9. Anayasa'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıkhı 138. maddesi şöyledir:
"Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz gõrüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare,mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.'
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, “Devletin sorumluluğu ve rücu" başlıkhı 46. maddesi şöyledir:
"(1) Häkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı aşağıdaki sebeplere dayanılarak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir:
a) Kayırma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya düşmanlık sebebiyle hukuka aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.

b) Sağlanan veya vaat edilen bir menfaat sebebiyle kanuna aykarı bir hüküm veya karar verilmiş olması.
c) Farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı karar veya hüküm verilmişolmasi.

ς) Duruşma tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanılarak hüküm verilmiş olması.
d) Duruşma tutanakları ile hüküm veya kararların değiştirilmiş yahut tahrif edilmiş veya söylenmeyen bir sözün hüküm ya da karara etkili olacak şekilde söylenmiş gibi gösterilmiş ve buna dayanılarak hüküm verilmiş olması
e) Hakkın yerine getirilmesinden kaçınılmiş olmasi.
(2) Tazminat davasının açılması, hâkime karşı bir ceza soruşturmasının yapılması yahut mahkúmiyet şartına bağlanamaz.

(3) Devlet, õdediği tazminat nedeniyle, sorumlu hâkime ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde rücu eder."
11. 6100 sayılı Kanun'un “Davaların açılacağı mahkeme" başlıklı 47. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 1/4/2015-6644/3 md.) Devlet aleyhine açılan tazminat davasi, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır.Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.

(2) Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davasi, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür."
12. 06/08/2015 tarihli 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı ilk Derece Ceza Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları Îdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönctmeliğin,Adli Yargı İlk Derece Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Hizmetleri'ne ilişkin Dördüncü Kısım'ın "Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi" başlıklı 169. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

" (1) Mahkemelerde bir yazı işleri müdürü, yeterli sayıda zabıt kâtibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler bulunur.

(2) Yazı işleri hizmetleri ilgisine göre mahkeme başkanı veya hākiminin denetimi altında, ilgili yazı işleri müdürü ve onun yönetiminde zabut kâtibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafindan yürütülür.
(3)Yazı işleri mūdürūnün gōrev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Mahkeme yazı işlerini denetlemek.
b) Talep hâlinde gerekçeli kararın tebliğini sağlamak.
c) Harç tahsil müzekkerelerini yazmak ve kesinleştirme işlemlerini yapmak.
ς) Zabut kâtipleri arasında iş bölūmū yapmak.
d) Dava dilekçesini ve havalesi gerekenevrakı havale etmek.
e) Yönetimi altında bulunan zabıt kâtipleri ve diğer memurlarıyetiştirmek.
f) Hukukí başvuru veya kanun yolları incelemesi için dosyayla ilgili gerekli işlemleri yapmak ya da yaptırmak 
g) Bilirkişilere fiziki ortamda teslimi gereken dosyalarla ilgili işlemleri yerine getirmek.
ğ) Harcın hesaplanması ve hukuk mahkemeleri veznesi bulunmayan yerlerde tahsiline ilişkin işlemleri yapmak 
h) Dosyaya ait kymetli evrak ve değerli eşyanın uygun yerde muhafazasını sağlamak.
i) Yargılamanın bulunduğu aşamanın gereklerini verine getirmek 
i) Arşivin düzenli tutulmasını sağlamak.
j) Teminatın iadesi gereken hällerde gerekli işlemleri yerine getirmek 
k) Mevzuattan kaynaklanan, başkan veya hâkim tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek 
(7) Yazı işleri müdürü, yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri yazı işleri hizmetlerinde görevli personele devredemez."
13. Yönetmeliğin "Müdürlüklerin denetim ve gözetimi" başlıklı 259. maddesi şöyledir:
"(1) Mūdürlükler, ilgisine göre bölge adliye mahkemesi başkanı, daire başkanları ve Cumhuriyet başsavcısı ve komisyon başkanı ile mahkeme başkanının denetim ve gōzetimi altındadır.

(2) Bu denetim ve gözetim görevini; başkan, daire başkanlarına, daire başkanı ve mahkeme başkanıgörevlendirecekleri üyelerden birine; Cumhuriyet başsavcısı da Cumhuriyet savcılarından birine yaptırabilir.
(3) Denetim;
a) Kayıt ve kartonların düzenli tutulup tutulmadığı,
b) Evrak havalesinin süresinde yapılıp yapılmadığı,
c) Fiziki ortamda teslimi gereken evrakla ilgili işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,
c) Kararların ilgililere tebliğinin sağlanıp sağlanmadığı,
d) Mühür ve beratın muhafaza edilip edilmediği,
e) Mevzuattan kaynaklanan veya ilgili birim amiri tarafindan verilen diğer görevlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı hususlarını kapsar.

(4) Denetimyılda en az bir kez yapılır, sonucu raporla tespit edilir."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.…."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 

15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazmın reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan kamulaştırmasız el atma sebebiyle tazminat davasıyargılamasında, TEłAş lehine irtifak hakkı tesisi ile tapu tesciline karar verilmesine ve bu karar kesinleşmesine rağmen, yaklaşık beş yıl boyunca ilgili Tapu Sicil Müdürlüğüne karara ilişkin müzekkerenin Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğū tarafından gönderilmemesi sonucunda, karara konu ayni hakların tapuya tescillerinin yapılmayarak, taşınmazın üçüncū kişiye devredilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen Anayasal düzenlemelere göre, "kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organı yasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının, yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa'nın 125. maddesinde öngõrülen “idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır.

19. Bu durum, Ülkemiz yargı sisteminin dayandığı "yargı ayrılığı" ve "adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşı bağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.

20. Bununla birlikte, hukukumuzda, bazı hallerde yargısal işlemlere yardımcı bazı idari faaliyetlerden dolayı Devletin sorumluluğunu õngören istisnai düzenlemeler de bulunduğu; Medeni Kanun'da ve İcra ve İflas Kanunu'nda, idare aleyhine açılan davalara adliye mahkemelerinde bakılacağı yolundaki bu düzenlemelerden, yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler nedeniyle Devletin sorumluluğunun kabul edildiği durumlarda, bu sorumluluğun denetiminin de aynı yargı düzeni içinde yapılmasının gözetildiği anlaşılmaktadır 

21. Olayda, açılan kamulaştırmasız el atma sebebiyle tazminat davası sonucunda lehine kısmen irtifak hakkı tesisine ve tapu iptali ile tesciline 27/05/2015 tarihinde kesin olarak karar verilen davalı TEÍA$'ın bu ayni haklarının tapuda tesciline ilişkin gerekli müzekkerenin Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından yaklaşık beş yıl boyunca yazılmadığı, ardından 17/01/2020 tarihinde dava konusu taşınmazın satış yoluyla üçüncü kişiye devredildiği ve nedenle davalı kurumun ayni haklarının tapuya tescilinin yapılmadıği, Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/02/2024 tarihli ve E.2014/66 sayılı yazısına gõre, "dosya üzerinde yapılan incelemede; kamulaştırılan yerin kamulaştırma bedelinin davacının hesabına yatırıldığına ilişkin mahkemeye bilgi verilmemesi nedeniyle Tapu Müdürlüğüne (yazı) yazılmadığı", bir başka ifadeyle, hükmün infazının yerine getirilmediği ve bu nedenlerle zarara uğranıldığından bahisle toplam 6.284,72 TL'nin kademeli yasal faiziyle ödenmesi istemiyle uyuşmazlık konusu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

22. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği, buna karşılık, mahkeme kararlarının yargısal bir nitelik taşıdığı ve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

23. Bu duruma göre, Asliye Hukuk Mahkemesinin dava dosyasıyla ilgili yapılan faaliyetin adli gõrevin ifası ve yargıfaaliyeti olduğunda, bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır.Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulmasıgerekmektedir. Bu nedenle, uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davada; tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulüile Mardin 1. Idare Mahkemesinin 15/04/2024 tarih ve E.2024/2 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Mardin 1. Idare Mahkemesinin 15/04/2024tarih ve E.2024/2 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Uludere Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/66 sayılı esasına kayden açılan kamulaştırmasız el atma bedelinin tespiti davasında TEDAŞ lehine verilen irtifak hakkı tesisi ve tapu kaydının iptali ile taşınmazın bir kısmının TEDAŞ lehine tapuya pilon yeri olarak tescili kararının kesinleştikten sonra Tapu Müdürlüğüne bildirilmesine karar verildiği halde, Mahkeme kararında belirtilen müzekkerenin kalem personelince yazılmaması nedeniyle taşınmaz kaydına kısıtlama konulamaması ve bu nedenle taşınmazın kısıtlama olmaksızın üçüncü kişilere satışının yapılması nedeniyle, müzekkereyi yazmayan ve Tapu Müdürlüğüne göndermeyen mahkeme kalem personelinin hizmet kusurundan kaynakladığı iddia olunan zararın tazminat talebinde bulunulmuştur.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2015 tarihli kararıyla, yargısal usûller izlenmek suretiyle kamulaştırmasız el atılan taşımazın bir kısmının TEDAŞ adına tesciline ve irtifak bedeli ve kamulaştırmasız el atma bedelinin ödenmesine karar verilerek yargı fonksiyonu ifa edildiğinden, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 46. maddesi uyarınca hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı Devlet aleyhine tazminata hükmedilmesi istemiyle açılmış bir davanın söz konusu olmadığından, anılan hükmün bu davada uygulanmayacağı, Mahkeme kararının gereği icra edilmek üzere Tapu Müdürlüğüne bildirilmesi hususu Mahkeme kararında belirtildiği halde, Tapu Müdürlüğüne bildirilmesini sağlayacak müzekkerenin Yönetmelikte belirtilen idarîusûle göre yazılması, idare işlevinin kalem personelince yerine getirilmesi kapsamında bulunduğu ve zabıt kâtibi tarafından yazılmadığı için hizmetin hiç işlememesi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın, hizmet kusuru esasına göre tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 2.maddesine göre idarî eylem ve işlemlerden dolayı zarar görenler tarafından açılabilen "tam yargı" davaları kapsamında idarî yargı merciinde görülüp çözümlenmesi gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/340
KARAR NO : 2024/524
KARAR TR : 02/12/2024

ÖZET: Davacının, 5434 sayılı Kanun kapsamında askeri okula kaydının yapıldığı tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine ve yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesi istemiyle davalı kuruma yaptığı başvurunun reddine ilişkin işleme karşıaçılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

Davaci : M.O 
KARAR 

Vekili : Av. Y.E.K 

Davahlar : 1- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. T.S 

2- Milli Savunma Bakanlığı (Yalnızca Adli Yargıda)
Vekili : Av. H.R.T 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 01/09/1999 tarihinde Kara Harp Okuluna giriş yaptığını, 30/08/2003 tarihinde teğmen rütbesi ile nasıp alarak 2003-127 sicil numarası ile 14/10/2014 tarihinde kadar görev yaptığıni, 14/10/2014 tarihinde istifa ederek 4/1-a kapsamında sigortalı olarak çalışmaya devam ettiğini, 01/09/1999 tarihinde 18 yaşıı tamamladığını ve Emekli Sandığıiştirakçisi olduğunu, EYT kapsamında emekli olabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna kuruma müracaat ettiğini, okula giriştarihi 01/09/1999 olmasına rağmen "emeklilik keseneğinin 15/09/1999 olduğu ve sigorta başlangıcının bu tarih kabul edilerek yaşhılık aylığına hak kazanamadığına" dair Bilecik Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğünün 10/07/2023 tarih ve 76576637 sayılıişlemi ile talebinin reddine karar verildiğini ileri sürerek, işlemin iptaline, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01/09/1999 olarak tespiti ile 7438 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Eskişehir 1. Ídare Mahkemesi 21/09/2023 tarih ve E.2023/844, K.2023/1001 sayılı kararı ile, "dava konusu işlemin Bilecik Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce tesis edildiği, davalı idarenin bulunduğu ilin idari yargı yetkisi yōnünden bağlı olduğu Sakarya Idare Mahkemesinin yetkili olduğu" gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine karar vermiştir.

3. Sakarya 2. Ídare Mahkemesi 20/10/2023 tarih ve E.2023/1064, K.2023/1074 sayılı kararı ile, "davacıtarafindan, 5510 sayılı Kanun'un 4/c-2 maddesinin birinci fikranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler alt başlığının (d) bendi uyarınca 04/09/1990 tarihinden itibaren sigortalı sayılan kişiler arasında sayıldığından bahisle sigortalılık başlangıç tarihinin bu tarihten başlatılması talebiyle açılan davada, 5510 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesindeki geçişhükümlerinin uygulanarak davanın idari yargı yerinde görülmesinin mümkün olmadığı, sigortalılık başlangıç tarihine ilişkin dava konusu uyuşmazlığa adli yargı yerinde bakılması gerektiği" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinafedilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, 5510 sayılı Kanuna 7438 saylı Kanun ile eklenen geçici 95. madde kapsamında tarafina emekli aylığı bağlanması için talepte bulunulduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Bilecik Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğü'nün 10.07.2023 tarih ve 76576637 sayılı işlemiyle göreve başlangıç tarihi dikkate alındığında 7438 sayılı Kanun kapsamında yaş koşulu aranmaksızın tarafina yaşhılık aylığı bağlanmasıimkanı bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu talebin reddedildiği, davacı tarafindan söz konusu ret işleminin iptali ve davalı idareye başvuru tarihinden itibaren başlayacak yasal faiziyle birlikte yaşlılık aylığının ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, bakılmakta olan uyuşmazlığın konusunun, 5510 sayılı Kanun'un 95.maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin olduğu anlaşılmakta olup, anılan Kanun kapsamında sadece 102. madde uyarınca tesis edilen idari para cezalarına karşı açılan davaların idare mahkemelerinde görüleceği, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki diğer uyuşmazlıkların görüm ve çözüm yerinin İş Mahkemeleri olduğu açık olduğundan, diğer yandan bakılan uyuşmazlığın 5510 sayılı kanunun geçici 4.maddesi uyarınca 5434 sayılı kanunun hükümlerinin uygulanmasından da kaynaklanmadığı görüldüğünden 5510 sayılı Kanunu'nun 101. maddesi uyarınca işbu davanın gõrüm ve çözüm yerinin Iş Mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hūkmü uyarınca davanın gōrev yönünden reddine,.."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
5. Ankara 62. İş Mahkemesi 21/03/2024 tarih ve E.2023/381, K.2024/49 sayıh kararı ile, "5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatyla 5434 sayılıKanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerinidari işlem ve idari eylem niteliğini korumaya devam edeceğinden bunların iptali için açılan davaların çõzüm yerinin idari yargı yeri olduğu" gerekçesiyle davanın yargı yolu caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…17.4.2008 günlü 5754 sayılı "Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Ile Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2006 günlü,

E.2006/111, K.2006/112 sayılı iptal kararı doğrultusunda 5510 sayılı Kanunda düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1 inci ve Geçici 4 üncü maddelerle 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlerí de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar,evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olacaklar ve bunların emeklilikleri bakımından da aynıKanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tåbi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı gõrevli bulunacaktır.

5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edeceğinden bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargının görevli olmaya devam edecektir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 4.9.2012 tarihli 2012/64-83 Esas ve Karar sayılı kararında 5510 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılıIdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacı tarafindan açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği, 5510 sayılı bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayisıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıkça belirtilmiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının talebinin askeri okula giriş yaptığı tarihin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti ve yaşlılık aylığı bağlanması talebi olduğu, davacının da 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihi ōncesinde 4/1-c maddesi kapsamında olduğu dolayısıyla uyuşmazlığın 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre idari yargıda çözülmesi gerektiği anlaşılmakla davasının dava şartı yokluğunedeni ile reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:
1-Davacının davasının yargi yolunun caiz olmaması nedeni ile REDDINE,.."
6. Davacı vekili 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine gõre doğduğunu õne sürdüğū olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 62. İs Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. T.C. Anayasası'nın "F. Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin son fikrası şöyledir:
"Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır."
8. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 83. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/4/2008-5754/75 md.)
Kendi isteği ile emekliye ayrılan, ancak daha sonra Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafindan hizmet süresinin eksik olduğu veya gerekli yaş şartını henüz haiz olmadığı tespit olunanlardan; emeklilik veya malúllük aylığı alınan süresi, eksik hizmet süresinden veya yaş şartının yerine getirilmesi için tamamlanması gerekensüreden fazla olanların emeklilik işlemi iptal edilmez. Bunların en son aylık õdenen tarihten eksik hizmet süresi veya yaşşartının yerine getirilmesi için tamamlanması gereken süre kadar geriye gidilerek, bu dönemde kendilerine õdenen emeklilik veya yaşlılık aylıkları borç çıkarılır. Çıkarılan borç ve bu borca ilişkin faiz ile borç çıkarılan sūreye ait kesenek ve kurum karşılıkları, ilgili kurum bütçesinin personel ödeneklerinden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ödenir. Bu şekilde ilave olarak kesenek ve kurum karşılığı õdenen süreler için ilgililere ikramiye farka õdenmez,ödenmiş olan ikramiyenin eksik hizmet süresine ilişkin kısmı geri alınmaz. Borç çıkarılan döneme ilişkin olarak ilgililer adına Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından karşılanmış olan tedavi ve ilaç bedelleri de kurumlarıbütcelerinden Sosyal Güvenlik Kurumu Baskanlığına ōdenir."
9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak;

bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esaslarıdüzenlemektir."
10. 5510 sayıh Kanun'un"Kapsam" başhkh 2. maddesi sõyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularını, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar."
11. 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı sayılanlar"başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şõyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kisa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklari, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekdi olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngõrülmemiş olanlar 
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar 
sigortalı saylırlar."
12. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
13. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıkh geçici 4. maddesinin ikinci fikrası
" (Değisik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanunun vürürlüğe girdiği tarihten önce istirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkanda, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine gõre işlem yapılır.'
14. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun "Sandıktan Faydalanacaklar" başhkh mülga 12/II-(j) bendinde, Milli Savunma Bakanlığı harp okulları öğrencilerinin bu Kanun'dan kaynaklı haklardan yararlanacaklarıdüzenlemesine yer verilmiştir.

B. Yargı Kararı
15. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararnın ilgili kısmı şöyledir:
"….5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden õnce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakamından da aynıKanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanununyürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu 
şöyledir:

gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği gözönünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden õnce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında askeri okula kaydının yapıldığı tarihin sigortalılık başlangıçtarihi olarak tespitine ve yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesi istemiyle davalı Kuruma yaptığı başvurunun "emeklilik keseneğinin 15/09/1999 olduğu ve sigorta başlangıcının bu tarih kabul edilerek yaşlılık aylığına hak kazanamadığı" gerekçesiyle reddine ilişkin işleme karşı açılmıştır.

19. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönūnden yeni bir sisteme bağlıtutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yõnünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle calısanlar, tarım islerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

20. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden,5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu gōrevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha õnce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

21. Dosyanın incelenmesinden; davacının 15/09/1999 tarihinden tarihinden 14/10/2014 tarihine kadar 5434 sayılıKanun 4/c maddesi kapsamında sigortalı olduğu, 5434 sayılı Kanun kapsamında askeri öğrenci sayılan davacının askeri okula kaydının gerçekleştirildiği tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü ve yaşlılık aylığı bağlanması istemiyle yaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin Bilecik Sosyal Güvenlik Îl Müdürlüğünün 10/07/2023 tarih ve 76576637 sayılı işleminin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

22. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazara alındığında, 5510sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çahşmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almaktaolanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu gõrevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönūnden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla davacının işlemleri 5434 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirildiğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki.şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykın olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları kapsamında bulunduğundan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi olan davacı tarafından açılan davanın görüm ve çözümünün de idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Sakarya 2. İdare Mahkemesinin 20/10/2023 tarih ve E.2023/1064, K.2023/1074 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. Sakarya 2. İdare Mahkemesinin 20/10/2023 tarih ve E.2023/1064, K.2023/1074 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KARAR VERİLDİ.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/341KARAR NO : 2024/501KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Înhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin üçüncü ve beşinci fikralarıma aykırılık nedeniyle, aynı Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrası (b) ve (f) bentleri uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:LR.K 

Vekili : Av. O.M 

Davahılar : Aksaray Valiliği - İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
Vekili : Av. S. A 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Aksaray ili, Merkez ilçesinde kendisine ait ruhsatlı tekel bayii işlettiğini, yasal sınırlar ve belirlenen saatler dahilinde içki ve benzeri mamul satışı yaptığını, Aksaray Valiliği, İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 31/01/20204 tarih ve E-54135788-858-13047796 sayılı idari yaptırım karar tutanağı ile 4250 sayılı Ispirto Ve İspirtolu İçkiler Înhisarı Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fikrasının (b) bendine aykın faaliyette bulunulduğundan bahisle, 72.129TL idari para cezası verildiğini, müvekkilinin Kanunlara aykırı şekilde alkol satışı yapmadığını, buna ilişkin somut delil ve gerekçe bulunmadığını belirterek Aksaray Valiliği, 1l Tarım ve Orman Müdürlüğünün 31/01/20204 tarih ve E-54135788-858-13047796sayılı idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde verdiği cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Aksaray Ídare Mahkemesi 04/04/2024 tarih ve E.2024/357 sayılı kararı ile, davalı idarenin görcv itirazının reddine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 12. maddesi uyarınca 15 gün içinde uyuşmazlık çıkarılmasının istenebileceğinin davalı idareye bildirilmesine, kararın taraflara tebliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

".Dosyanın incelenmesinden, Aksaray ili, Merkez ilçesinde ruhsatlı olarak tekel bayisi işleten davacıya ait işyerinde yapılan denetimde, 4733 sayılı Kanun'un 7/1-B maddesine aykarı davrandığından bahisle 72.129,00-TL idari para cezası verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, filin karşılığı olarak uygulanacak idari yaptırım, 4733 sayılı Kanunda belirlenirken, yaptırıma karşı açılacak davaya hangi yargı düzeninde bakılacağı da kurala bağlanmış, bir başka deyişle 2577 sayılı Kanuna göre idari yargı yerinde gõrüleceği açıkça düzenlenmiştir. Dolayısıyla dava konusu işleme dayanak oluşturan Kanunda uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin gösterilmemesi hali bulunmamakta olup, görevli mahkemenin 4733 sayılı Kanun kapsamında Idare Mahkemesi olması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 28/02/2022 tarih ve E:2022/26, K:2022/88 sayılı kararı da bu yöndedir.Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin görev itirazının REDDiNE, ..."
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. madde hükümleri gereğince uyuşmazlığınçözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".…Somut olayda dava, 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fikrasına aykarılık nedeniyle 7. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca verilen 72.129,00 TL idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
Konuyla ilgili olarak; 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fikrasında, "Alkollü içkiler, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere on sekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz veya sunulamaz hükmüne; "Cezalar"başlıklı 7. maddesinde, Kanunun 6 nci maddesinin;$\left|\ldots/b\right|$ Üçüncü, dördüncü ve altıncı fikralarında belirtilen yasaklara aykarı hareket edenlere, on bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar, / .…. / idari para cezasıverilir. / .…." hükmüne yer verilmiş, Kanun'da idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Diğer taraftan; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 06.12.2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesinde, "(1) Bu Kanunun; / a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, / b) Diğer genel hükümleri, Idarî para cezası veya mūlkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkanda, / uygulanır."; 16. maddesinde, "(1) Kabahatler karşılığında uygulanacakolan İdari yaptırımlar, İdari para cezası ve Idarî tedbirlerden ibarettir. / (2) İdari tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."; 19. maddesinde, "(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; / a)Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, /b)İşyerinin kapatılması, / c)Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi, / d)Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, /Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır. " hükmü; "Başvuru yolu" başlıkı 27. maddesinde ise, ""İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olmasıhalinde idari yaptırım kararı kesinleşir. /..." düzenlemeleri yer almıştır.

Somut olayda, davacının 18 yaşından küçüklere alkollü içki sattığı ileri sürülerek verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak davanın açıldıği, bu eylemin 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fikrasıyla yasaklandıği, aynı Kanun'un 7. maddesinde idari yaptırımın düzenlendiği, bu idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesi gereğince, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hálinde uygulanacağından ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezası uygulanmasına ilişkin karara karşı açılan davanın çözümünde de, anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir .

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcıcı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Dosyanın incelenmesinden; tekel bayii olan dâvâcıya, işyerinde yapılan denetim sonucudüzenlenen tutanak esas alınarak, 4250 sayılı Ispirto ve Ispirtolu İçkiler Inhisarı Kanûnu'nun 6. maddesinin üçüncü fikrasına aykırıolarak 18 yaşından küçük kişilere alkollü içki satışı yaptığından bahisle aynı Kanún'un 7. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca idâri para cezası verildiği anlaşılmaktadır.


5326 sayılı Kabahatler Kanünu'nun 3. maddesinde, bu Kanûnun idârî yaptırım kararlarına karşı kanún yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanünlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, 5326 sayılıKabahatler Kanûnu'nun, idårī yaptırım kararlarına karşı kanûn yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanúnlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacak olup, diğer kanúnlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise bu hükümler uygulanmayacaktır.

Davacıya isnat edilen fiil 4250 sayılı Kanúnun 6. maddesinin üçüncü fikrasıyla yasaklanmış ve bu fiile ne tutarda idârí para cezası verileceği aynı Kanûn'un 7. maddesinin birinci fikrasının (B) bendinde düzenlenmiştir.Dávācı hakkında uygulanan idáripara cezası 4250 sayılı Kanún uyarınca verildiğinden, 4250 saylı Kanún'da idárípara cezasına itiraz edilebilecek görevli mahkeme gösterilmediğinden ve 5326 sayılı Kanún'un 3. maddesinde bu Kanún'un idârî yaptırım kararlarına karşı kanûn yoluna ilişkin hūkümlerinin, diğer kanûnlarda aksine hüküm bulunmaması hálinde uygulanacağı belirtildiğinden, dâvá konusu idârí para cezasına karşı açılan dâvânın Kabahatler Kanúnu'nun 27. maddesinin birinci fikrası uyarıca adli yargı merciince çözūmlenmesi gerekmektedir.…"
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 4250 sayılı İspirto ve Ispirtolu İçkiler Inhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncıfıkralanı şöyledir:
"(Mülga: 11/1/2001-4619/5 md.; Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/2 md.)
Alkollü içkiler, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere on sekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz veya sunulamaz.

On sekiz yaşını doldurmamış kişiler, alkollū içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlı çalışmalar bu hükmün dışındadır.

Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ile satış yōntemi kullanılarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.
Alkollü içkiler sunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketilebilir ve bu yerlerde tesis sınırları dışında tüketilmek üzere alkollü içki satışı yapılamaz.

9. 4250 sayılı Kanun'un “Cezalar" başlıklı 7. maddesinin birinci fikrasının (b) ve (f) bentleri şöyledir :
"(Mülga: 27/3/1969-1137/37-1 md.; Yeniden düzenleme: 24/5/2013-6487/3 md.)
Bu Kanunun 6 incı maddesinin;
b) Üçüncü, dördüncü ve altıncı fikralarında belirtilen yasaklara aykırı hareket edenlere, on bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar, idari para cezası verilir.

f) (Ek:28/10/2020-7255/1 md.) Beşinci fikrasının üçüncü cümlesindeki yasağa aykarı hareket edenlere, altmışbeş bin Türk Lirasından üç yüz yirmi bin Türk Lirasına kadar,
idari para cezası verilir."
10. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
11.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idarí tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
12. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yo/u"başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) İdarī para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarí yaptırim kararı kesinleşir."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI, Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayıh Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığı gōrev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
14. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fikrasına aykırı olarak 18 yaşından küçük kişilere gece 22.10sularında alkollü içki satışı yapıldığından bahisle, 4250 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrasının (b) ve (f) bentleri uyarınca verilen 72.129 TL idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.

16. Olayda, davanın, 18 yaşından kücük kişilere gece 22.10 sularında alkollü içki satıldığı ileri sürülerek verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, bu eylemin 4250 sayılı. Kanun'un 6. maddesinin üçüncü ve beşinci fikralarıyla yasaklandıği, 4250 sayıh Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrasının (b) ve (f) bentlerinde verilecek idari para cezasının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

17. Incelenen uyuşmazlıkta, 4250 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4250 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Aksaray İdare Mahkemesince verilen 04/04/2024 tarihli ve E.2024/357sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin gōrev itirazının reddine ilişkin, Aksaray Idare Mahkemesince verilen 04/04/2024 tarihli ve E.2024/357 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/342KARAR NO : 2024/490KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Davacılar murisine bağlanan engelli maaşının %70 engel oranı üzerinden ödenmesi gerekirken, eksik õdeme yapıldığı iddiasıyla yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı işleminin iptali ve eksik õdenen kısmın davalıdan tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Adli Yargıda 

Davaci :E.E 

Ídari Yargıda 

Davaci :E.E mirasçılari;
1- B.E 2-Z.E 3- B.E 
4- Y.E(kendi adına asaleten diğer davacılara vekaleten)
5- D.E 6-Y.E 7- K.K 8- A.E.C 9- P.E.D 
Vekili : Av. Y.E 

Davalı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

(Osmaniye Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi)
Vekili : Av. F.K 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. DavacıE.E'in vekili, mūvekkiline 16/01/2006 tarihinde 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında engelli maaşı bağlandığını, engel oranı %70 üzeri olması gerekirken õdemenin %40- 69 engel oranına göre yapıldığıni, 19/01/2019 tarihinde hatalı işlemin düzeltildiğini ancak.eksik õdenen kısmın iadesi istemiyle davalı kuruma yapılan başvuruya cevap verilmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 100 TL alacağın davalı vakıftan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Osmaniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2019/137 sayılı ve 16/10/2020 celse tarihli 3 nolu ara kararında; "3 Davanın sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfina karşı açıldığı, ancak husumetin aile ve sosyal politikalar bakanlığına yöneltilmesi gerektiği anlaşıldığından davacı vekiline ilgili bakanlığa karşı husumeti yöneltmek ve buna ilişkin dilekçesini sunmak üzere 1 haftalik süre verilmesine,.." karar vermiş. davacı vekili 17/10/2020 tarihli dilekçesi ile; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına husumet yöneltmiş, Osmaniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/09/2021 tarihli son celsesinde; "..DavalıOsmanive Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi'nın taraf olmaktan çıkarılmasına, ." şeklinde kararı ile davalı Osmaniye Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi'nı taraf olmaktan çıkarılmasına karar vermiştir.

3. Osmaniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/09/2021 tarih ve E.2019/137 K.2021/715 sayıl kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Kanun'un 114 ve 115. maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmamasınedeni ile davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir :
".…Somut olayda davacı vekilinin, müvekkiline davalı vakaf tarafindan 2022 sayılı yasa kapsamında 16/01/2006tarihinde engelli aylığı bağlandığını, müvekkilinin çalışma ve iş gücū kaybı oranının %70 ve üzeri olması sebebi ile 02/02/2005 tarihinde rapor düzenlendiğini, müvekkilinin engellilik oranının %70 olmasına rağmen maaşının %70 ve üzeri engel oranına gōre değil %40-69 engel oranına göre ödendiğini iddia ederek 2022 sayılı kanun gereği eksik ödenen engelli aylığının tahsilini talep ettiği anlaşılmıştır.

2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde; "65 yaşını doldurmamış olmasının yanı sıra; başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alinacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne ńam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakafları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hali devam ettiği mūddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanacaği" hükmüne, aynı Kanunun 8. maddesinin 12.07.2013tarih ve 6495 Sayılı Kanun'un 73. maddesi ile değişik birinci fikrasında ise; Bu Kanunun 1. ve 2. maddeleri kapsamına girenlere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nca aylık bağlanacağı ve Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden ödeneceği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakafları'nın,gerektiğinde aylık almak için başvuranların kendilerinin ve nafaka yükümlülerinin gelir, yaşam düzeyi ve varlıklar 

hakkında belirleyeceği yöntemlerle inceleme yapmaya ve yaptırmaya, ōzel veya resmi idare, müessese ve ortaklarından ve şahıslardan bilgi ve belge istemeye yetkili olduğu, hükmüne yer verilmiştir.
Davacı tarafça davada husumet davalı Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfina yōneltilmiş ise de 2202sayılı Kanunun 8. maddesinin 12.07.2013 tarih ve 6495 Sayılı Kanun'un 73. maddesi ile değişik birinci fikrasına göre bu Kanunun 1. ve 2. maddeleri kapsamına girenlere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlıği'nca aylık bağlanacağı ve Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden ödeneceği hükmü gereğince engelli aylığına ilişkin ödemelerin bakanlık bütçesinden karşılandığı ve aynı kanunun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde yer alan hükme gõre Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarının engelli aylığı talep edenin muhtaçlık durumu tespiti ve muhtaç olup olmadığına dair inceleme ve araştırma yetkisi bulunduğu, ödemelerin vakıf bütçesinden karşılanmadığı dikkate alındığında davacı tarafça kanun hükümlerine aykarı olarak eksik ödeme yapıldığı iddia edilen engelli aylığının tahsiline ilişkin talebinde husumetin Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfina yöneltilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Davaci tarafın husumette yanılması kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığından HMK'nın 124.maddesi gereğince taraf değişikliği yapılarak davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı davaya dahil edilmiş ve yargılamaya devam olunmuştur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) I. maddesine göre, "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." HMK'nin 114. maddesi, "(1) Dava şartlarışunlardır: a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması, b) Yargı yolunun caiz olması, c) Mahkemenin görevli olması. … ",115. maddesi, "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadiğıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.(2) Mahkeme, dava şartınoksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartıyokluğu sebebiyle usulden reddeder..." hükümleri yer almaktadır.

Görev konusu, kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemelerce yargılamanın her aşamasında re'sen ele alınmasıgereken bir husustur.

Iş Mahkemeleri, 5521 sayılı Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte õzel mahkemeler olup, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile mülga 1479 sayılı Kanunun 70. maddesinde ve 506sayılı Kanunun 134. maddesinde, bu Kanunların uygulamasından doğan uyuşmazlıkların yetkili işmahkemelerinde görüleceği, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde de, aksine hüküm bulunmayan hallerde, 5510sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir.

Öte yandan, 01.01.1977 tarihinde yürürlüğe giren 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında 2022 sayılı Kanunun 2. maddesinde, anılan Kanunun 1 ve ek 1.·maddelerinde öngörülen koşulların varlığı durumunda hak sahiplerine aylıkların Emekli Sandığı aracılığı ile bağlanacağı ve ödeneceği belirtilmiş; 3. maddesinde, bu aylıkların başlangıç tarihinin, ilgililerin Emekli Sandığına yapacakları yazılı başvurularını izleyen ay başı olduğu açıklanmıştır. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 1.maddesiyle; Maliye Bakanlığına bağlı olmak ve bu Kanunda yazılı emeklilik işlerini görmek üzere Ankara'da, tüzel kişiliğe sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı kurulmuş ise de, 20.05.2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 43. maddesiyle, 5434 sayılı Kanunun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, devredilen kurumlarve devre ilişkin hükümler içeren geçici 1. maddesiyle de, Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla,görevleri ile birlikte, I. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumu'na devredilmiştir.

(..)
Değinilen yasal mevzuat ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; davaya konu 2022 sayılı Kanun kapsamındaki aylığın arttırılması ve fark aylıkların tahsiline ilişkin uyuşmazlığın çözümünde, ne 506 sayılı Kanun, ne 1479 sayılıKanun ne de 5510 sayılı Kanun'un uygulama yeri bulunmamakta olup, yasal dayanağı 2022 sayılı Kanun hükümleri olan davaya konu uyuşmazlığın çözümünde idari yargı görevlidir. Nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 07.06.2018tarih 2016/15790 E. 2018/5724K. sayılı ilamı da aynı yöndedir. (Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesi Esas No:2019/285 Karar No :2019/1435)

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 2202 saylı Kanunun 8. maddesinin 12.07.2013 tarih ve 6495Sayılı Kanun'un 73. maddesi ile değişik birinci fikrası ve aynı kanunun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde yer alan hükme göre davada Sosyal Yardımlaşma ve Dayamşma Vakıflarına husumet yöneltilemeyeceği anlaşıldığından davalı vakfin taraf olmaktan çıkarılmasına, davalı bakanlık yönünden ise 2022 sayılı Kanun kapsamındaki aylığın arttırılması ve fark aylıkların tahsiline ilişkin uyuşmazlığın çözümünde idari yargımahkemelerinin görevli olduğu anlaşıldığından HMK'nin 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davalı Osmaniye Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi'nın TARAF OLMAKTAN ÇIKARILMASINA,
2-Davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aleyhine açılan davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDINE....'
4. Davacılar vekili bu kez, aynı hukuki gerekçelerle, murislerinin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina yaptığı

başvurunun zımnen reddine yönelik işlemin iptali ile, murislerine eksik ödenen 12.632,33 TL'nin davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
5. Osmaniye Idare Mahkemesi 28/03/2024 tarih ve E.2024/370, K.2024/473 sayılı kararı ile, bir kisım davacılar yönünden vekaletname sunulmadığı gerekçesiyle 2577 sayıl Kanun'un 3. Maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin aynıKanun'un 15. maddesinin 1. fikrasının d bendi uyarınca kararın bildirim tarihinden itibaren30 gün içinde belirtilen noksanlıklar tamamlanarak 3. maddeye uygun biçimde yeniden dava açılmak üzere reddine karar vermiştir.
6. Davacılar vekili yenileme dilekçesi ile mahkemenin dilekçe ret kararında belirttiği vekaletname eksikliğini tamamlayarak dava dilekçesini mahkemeye sunmuştur.

7. Osmaniye İdare Mahkemesi 13/06/2024 tarih ve E.2024/755 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasımın incelenmesinden; davacılar vekili tarafindan, avacılar murisiE.E'e 2022 sayılı Kanun kapsamında 16/01/2006 tarihinde engelli aylığı bağlandıği, engel oranın %70 olmasına rağmen ōdemenin %4069engel oranına göre yapıldığı, eksik õdenen kasımların hesaplanarak tarafiına ödenmesi talebiyle Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapmış olduğu başvurunun zımnen reddine yönelik işlem ile eksik ödenen 12.632,33-TL'nin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşıldığından, bu işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği dikkate alındığında, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 06/05/2024 tarih ve E:2024/200, K:2024/183 saylı kararı da bu yöndedir.

Bu durumda, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkanda Kanun'un 19. maddesinde ifadesini bulan hükümler çerçevesinde görevli yargı yolunun belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuru yapılması gerekmektedir..."
8. Osmaniye Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasi Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. Anayasanın "A. Idarenin esasları", "1. Idarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği" başlıkh 123. maddesinin üçüncüfikrası şöyledir:
"Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur."
10. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşmave Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 16/6/1989-3582/1 md.)
Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayıteşvik etmektir."
11. 3294 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (...)vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanısağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamıiçindedir.

(Ek fikra: 30/5/1997-KHK-572/17 md.; Değişik ikinci fikra: 17/4/2008-5754/77 md.) Ancak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun 60 incı maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği õdedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar, takip eden yılda Hazine tarafindan Fona geri ōdenir.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Ayrıca, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşłarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaç durumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Her türlü acil durum ve afetten zarar gõrenler ve şehit yaknları ile gaziler ise, Fon Kurulu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakiflarınca belirlenecek kriter ve süreler çerçevesinde bu Kanun ile sağlanacak haklardan yararlandırılır."
12. 3294 sayılı Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur."
13. 3294 sayılı Kanun'un "Vakıflar" başhklı 7. maddesi şöyledir 
"(Değişik birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmaküzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakafları kurulur.

(Değişik ikinci fikra: 1/12/2004  5263/19 md.) Mülkî idare amirleri vakfin tabii başkamı olup, illerde belediye başkanı, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katiılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. Il veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayirsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçūncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

(Ek fikra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakaflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin ise kaymakamınteklifi üzerine vali tarafindan belirlenir. Ayrica, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakiflarıiçin doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. Il veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, köy muhtarıyerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görevyapar. İlde vali, bir valiyardımcisını başkan vekili olarak;büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısın; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir.

Vakaf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

(Mülga dördüncüfikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
(Ek fikra: 16/5/2018-7144/7 md.) Vakaflar, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu Iş Sōzleşmesi Kanununun 34 üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir."
14. 3294 sayılı Kanun'un "Vakfin gelirleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir;
"Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarının gelirleri;
a) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılacak miktardan,
b) (Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)
c) (Mülga: 2/3/2014-6529/16 md.)
d) İşletme ve iştiraklerden elde edilecek gelirlerden,
e) Diğer gelirlerden,
Teşekkül eder.
(Ek ikinci fikra: 16/6/1989 - 3582/4 md.; Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)"
15. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun "Tüzel kişilik" başhıklı 4. maddesi şöyledir:
"Vakaflar, õzel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
16. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Gūçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Değişik: 14/4/2016-6704/1 md.)

Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar, nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göre harçlık ödenenler hariç olmak kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakafları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına, muhtaçlık håli devam ettiği müddetçe (4.387) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır."
17.2022 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.)
65 yaşını doldurmamış olmasının yanı sıra;
a) Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatıçerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Tūrk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altinda olursa olsun bir gelir veya aylık hakkandan yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mūmkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık háli devam ettiği müddetçe (4.860)gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacaktutarda,
b) İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarını kanıtlayan, 18 yaşınıdolduran ve talebine rağmen Türkiye Iş Kurumu tarafindan işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakafları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (3.240)gōsterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacaktutarda,
aylık bağlanır.
Nafaka bağlanan veya nafaka bağlanması mümkün olanlar ile sosyal güvenlikkuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun gelir veya aylık hakkandan yararlanandurumunda ya da uzun vadeli sigorta kollarıaçısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışan durumunda kendisine bakmakla yükümlü bir yakanı bulunan engelli çocuklar hariç olmak kaydıyla; Türk vatandaşı olan, 18 yaşını tamamlamamış ve ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli oldukları kanıtlanmış durumundaki engelli yakınlarının bakamını üstlenen Türk vatandaşlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylıkgelir tutarı 16yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3'ünden daha az olan ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakafları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık håli devam ettiği müddetçe ve bakım ilişkisini filen gerçekleştirmeleri kaydıyla, (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpimından bulunacak tutarda aylık bağlanır.
Birinci fikranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fikra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına dūşen ortalama aylık gelir tutari, 16 yaşından būyükler için belirlenmiş olan asgari ūcretin aylık net tutarının 1/3'ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz. (Ek. cümle: 20/2/2014-6525/12 md.) Ayrıca, 2828 sayılı Kanun hükümlerine göre harçlık ödenenler de muhtaç olarak kabul edilemez ve kendilerine bu Kanun hükümlerine göre aylık bağlanamaz.

65 yaşın doldurulmasından õnce bu madde hükümlerine göre bağlanmış olan aylıkların aynı şekilde ödenmesine devam olunur. (Değişik ikinci cümle: 14/4/2016-6704/2 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesine göre aylık bağlananlara; başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek kadar engelli olduklarını ilgili mevzuatına gõre alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlamaları ve birinci fikranın (a) bendi ile ūçüncü fikradaki koşulları taşımaları hâlinde, birinci fikranın (a) bendine göre aylık bağlanır. Aylık bağlanmasına esas teşkil eden engellilik oranı değişen kişilerin aylıkları durumlarına göre yeniden tespit olunur. Engellilik oranı, bu Kanuna gõre aylık bağlanması gereken oranın altına düşen kişiler ile üçüncü fikrada belirtilen aylık ortalama gelir tutarından fazla gelir elde etmeye başlayan kişilerin aylıkları kesilir.

İkinci fikra kapsamına giren 18 yaşından küçük engelliler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 incı maddesinin birinci fikrasinın (c) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamına girenlere ilişkin hükümler çerçevesinde genel sağlık sigortasından yararlandırılır. Bu engellilerin bakımı amacıyla ikinci fikraya göre aylık bağlanacak kişilerden genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar 5510 sayılı Kanunun 60 incı maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında kabul edilir.

Birinci fikra hükümlerine göre aylık almaya hak kazanacak şekilde engelliolduğunu belgeleyen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yetim olarak aylık veya gelir almakta olan çocuklardan bu kurumlardan aldıkları aylık veya gelir toplamı tutarlari, bu madde gereğince durumlarına göre ödenebilecek tutardan daha az olanlara; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafindan (birden fazla sosyal güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlar için valnızca tercih edecekleri bir sosyal güvenlik kurumu tarafindan) õdenir ve bu şekilde ödenen tutarlar Hazineden tahsil edilir."
18. 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç

Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlan ile Engelli ve Muhtac Türk Vatandaşlanna Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıkh 4. maddesinin (e) bendinde, "mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın, karar organını", (i) bendinde ise, "vakfin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarını" ifade ettiği belirtilmiştir.
19. Aynı Yönetmeliğin 19. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararının alınmašı veaylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Vakaflar tarafindan yerine getirilir"
B. Yargı Kararları
20. Yargıtay Îçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3., K.2017/4 sayılı kararında,"…Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarının özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsız işveren oldukları..." tespit edilmiştir.

21. Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer mahiyetteki 08/07/2019 tarih ve E.2019/279, K.2019/422 sayılı; 28/05/2020tarih ve E.2020/269, K.2020/319 sayılı kararları ile, "3294 sayılı Kanun'a gōre faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; sõz konusu vakfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında davacının muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın õzel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekeceği" sonucuna varılarak, uyuşmazlık konusu davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir 
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/1-1/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yapıldığı, mahkemece önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden yalnızca idari yargı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşme durumunu göõsteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçtausule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Gūlay DOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
24. Dava, davacılar murisine bağlanan engelli maaşının eksik õdendiği iddiasıyla yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı işleminin iptali ve eksik õdenen kısmın tahsili istemiyle açılmıştır.
25. Olayda, davacıların murisine, 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca bağlanan engelli aylığının, murislerinin engel oranı %70 üzeri olduğu halde %40-69 oranı üzerinden ödeme yapıldığından eksik ödenen kısmın tahsili istemiyle başvuru yapıldığı, bu başvurunun zımnen reddi üzerine Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi işleminin iptali ve eksik õdenen kısmın davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

26. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294 sayılı Kanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların "kamu tüzel kişisi" olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, sosyal yardımlaşmave dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağı kullanmaları, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir. Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfin hem karar hem de yürütme icra organıdır. Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, bir tüzel kişi olmanın ötesinde õzel hukuk tüzel kişisidir.Zira 3294 sayılı Kanun hükümleri de, õzellikle vakfin gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuçöngörmemektedir.

27. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin, 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyeti 

kararı ile yapıldığı, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olmasınedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığıanlaşıldiğından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Osmaniye İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Osmaniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/09/2021 tarih ve E.2019/137 K.2021/715 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Osmaniye Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Osmaniye I. Asliye Hukuk Mahkemesinin 30/09/2021 tarih ve E.2019/137, K.2021/715 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ÎLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacağı hükme bağlanmıştır. İptal davasına konu edilebilecek işlemler, idari makamların idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır.
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 7. maddesinde; "Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmaları yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirleri vakfiın tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürū, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı,mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahallemuhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağnsı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar.Il veya Ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden kuruluşu, karar mercii ile faaliyet alanıKanunla belirlenmiş, faaliyet alanı Anayasanın başlangıç kısmı ile 2. maddesinde ifade bulan sosyal devletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Tūrkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararına uygun amaçları olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının, özel hukuk tüzel kişiliği yanında kamu tüzel kişiliğine de sahip karma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucuna varilmaktadir.

Bu durumda, davacılar murisine 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan engelli aylığında engel oranının düşük gōsterilmesi nedeniyle eksik õdeme yapıldığından bahisle eksik ödenen kısmın taraflarına ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Mütevelli Heyetinin işleminin, kamu gücūne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözüm görevi idari yargı yerine ait olduğu düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz 


Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Davacılar vekilince; davacılar murisine bağlanan engelli maaşının eksik ödendiği iddiasıyla yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı işleminin iptali ve eksik ödenen kısmın tahsili istemiyle, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina karşı adli yargı yerinde dava açılmış, mahkemece husumetin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yöneltilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekiline verilen süre üzerine, husumet Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yõneltilmiştir. Mahkemece davada Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfına husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davalı vakfın tarafolmaktan çıkarılmasına, Bakanlığa karşı açılan dava yönünden de görevsizlik kararı verilmiştir.
Dava konusu edilen Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Mütevelli heyeti kararının iptali işlemine karşı idare mahkemesinde açılan davada Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı taraf olarak gösterilmiştir. Oysa Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3, K.2017/4 sayılı kararında, "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının özel hukuk tüzel kişiliğine sahip ayrı işyeri olan bağımsız işverenin oldukları" tespit edilmiştir. Eldeki başvuruya konu Asliye Hukuk Mahkemesi dosyasında, işlemi yapanın Osmaniye Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı olduğu halde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının davalı olarak kabul edildiği, İdare Mahkemesinde de davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına karşı dava açıldığı gözetildiğinde, Idare Mahkemesince davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmeli; davacıtarafından, adli yargıda işlemi yapan ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca tüzel kişiliği bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi aleyhine açılan davanın esası incelenmeliyken Vakfın tarafiı olmaktan çıkarılmasına karar verilmesi doğru değildir. Sayın çoğunluğun, uyuşmazlığın Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma mütevelli heyet kararının iptali olduğu ve davanın Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı husumetiyle adli yargıda görülmesi gerektiği düşüncesine katılmakla birlikte, somut uyuşmazlıkta davalı konumunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olduğundan ve vakıf davalı olmadığından, idari yargının bu davalı yönünden görevli olduğu düşüncesindeyim.

Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/343KARAR NO : 2024/485KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET:Adli yargı yerince verilen karar görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen, görevsizlik kararının verilmiş olması koşulunu taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : F.Ç
Vekili : Av. N.R.F Daval : Manisa Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 677 sayılı KHK gereğince kapatılan ... Özel Eğitim A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren Özel ... Koleji'nde 01/09/1988 tarihinden itibaren yaklaşık 28 yıl boyunca hizmetli personel olarak çalıştığını, kapatılan kuruluştan hak ettiği 2016 yılı Haziran ayı ve 2016 yılı Temmuz ayı giydirilmiş ūcret ödemelerini alamadığını, kıdem ve ihbar tazminatı alacağının da ödenmediğini, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi ile OHAL kapsamında kapatılıp el konulan kuruluşlara dair borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanların, idareye belgeleri ile başvuruda bulunabileceği ve söz konusu hak ve alacakların idare tarafından karşılanacağının õngörüldüğünū ancak işçilik alacaklarına ilişkin başvurunun davalı idarece hukuka aykını şekilde reddedildiğini ileri sürerek, idari işlemin iptali ve işçi alacaklarının õdenmesi talebiyle idari yargı yerinde dava açmıstır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 

2. Manisa 1. Idare Mahkemesi 26/02/2021 tarih ve E.2021/164, K.2021/185 sayılı kararı ile, "dava dilekçesinin konu,açıklamalar ve sonuç kısımlarının birbiri ile uyumlu olmadığı, ayrıca başvuru dilekçesinin de dava dilekçesinin ekine eklenmediği anlaşıldığından bu hali ile dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı" gerekçesiyle 2577sayılı Kanun'un 3. maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fikrası (d) bendi gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde belirtilen noksanlıklar giderilerek, 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun şekilde düzenlenerek, yeniden dava açmakta serbest olmak üzere reddine kesin olarak karar vermiştir.
3. Davacı vekili, 22/03/2021 tarihli yenileme dilekçesi ile, aynı hukuki gerekçelerle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 100 TL kidem tazminati, 100 TL ihbar tazminatı ve 100 TL giydirilmiş ücret alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

4. Manisa I. Ídare Mahkemesi 03/02/2022 tarih ve E.2021/251, K.2022/112 sayıh kararı ile, davanın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayıh İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..Dava dosyasınn incelenmesinden;
1- Davacı 01.09.1988 - 23/07/2016 tarihleri arasında …. Özel Eğitim A.$. bünyesinde (Gūndüzalp Kolejinde hizmetli olarak) görev yapmakta iken bu şirketin Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri gereğince kapatıldığı;
2-Davacının 30.09.2016 tarihli başvurusu ile işçilik alacaklarının ödenmesinin Turgutlu Kaymakamlığından talep edilmesi üzerine 06.01.2021 tarihli, E.2757 sayılı Manisa Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri Il Bürosu işlemi ile "konu ile ilgili olarak söz konusu şirketi incelemekle görevli inceleme ve değerlendirme komisyonu tarafindan hazırlanan raporda alacağınız tutar belirtilmediği ayrıca alacağı ispatlamaya yetecek, tevsik edici belge bulunmadığıbelirtilerek reddedildiği"nin bildirilmesi üzerine fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL ücret alacaği, 100,00-TL ihbar tazminati, 100,00-TL kidem tazminatı olmaküzere toplam 300,00-TL'nin faizi birlikte tarafina ödenmesi istemi ile görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, 17/08/2016 tarihinden õnce, kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında açılmış olan davalarda verilen dava şartı yokluğu nedeniyle ret kararı üzerine, belirli bir süre içerisinde idareye başvuru yapılacağı ve bu başvuru sonucu tesis edilen işlem üzerine idari yargı yerinde dava açılacağı açıkça belirtilmiş olmasına karşın aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesinin 3. fikrasıuyarınca, 17/08/2016 tarihinden sonra açılmış olan davalarda dava şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verileceği ve bu davanın özellikle idari yargı yerinde açılacağının belirtilmediği; 670 saylı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 4. fikrasında ise herhangi bir özel görev kuralı getirilmediği gibi 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanununa göre iş hukukundan kaynaklanan hak ve alacaklara yõnelik uyuşmazlıkların çözümü için adli yargı düzeni içinde iş mahkemelerinin õzel görevli mahkemeler olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, UYAP üzerinden davacı tarafla ilgili açık/kapalı tüm dosyalarının sorgulanması sonucunda işbu dava açılmadan evvel Is Mahkemesi nezdinde dava açılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, işbu dava 17/08/2016 tarihinden sonra, iscilik alacaklarınınõdenmesi istemiyle 30.09.2016 tarihli başvurunun 06.01.2021 tarihli işlem ile reddedilmesi üzerine açılmış ise de söz konusu işçilikalacaklarının ödenmesi istemiyle açılan bir davada iş mahkemesince dava şartı yokluğunedeniyle verilen ret kararı sonrasında hak düşürücüsürede ilgili idareye yapılan başvuruya verilen cevap üzerine açılan bir dava olmaması -bir diğer anlatım ile 675sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin I6. maddesinin4. fikrası uyarınca açılan davalardan olmaması-ve davacının işçi statüsünde olmasi, talep edilen edilen ücret ve kadem, ihbar tazminatının iş mevzuatından kaynaklanan haklardan olduğu hususları dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlik Mahkemesinin 25.03.2019 tarihli, E:2019/107, K:2019/192: 14.12.2020 tarihli,E:2020/675, K:2020/771 sayılı kararları ve Izmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 23.12.2021tarihli, E:2021/2101, K:2021/2457 sayılı kararı da benzer ilke ve yaklaşımları içermektedir.
Hūküm;
Açıklanan nedenlerle;
1) 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14 üncü maddesinin 3/a bendi ve 15 inci maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden REDDİNE;..."
5. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Manisa 2. İş Mahkemesi 14/03/2023 tarih ve E.2022/664, K.2023/183 sayılı kararı ile, 675 sayılı KHK'nın 16.maddesinin 3. fikrası gereği dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf talcbinde bulunulmuştur. Kararın ilgili kısmı şöyledir;

"…Dava kadem tazminatı, ihbar tazminatı ve ücret alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.
Davacının Baran Eğitim Yayıncılık Inş. Tic. AŞ. nezdinde 01.09.1988-15.08.2016 döneminde çalıştığıanlaşılmaktadır.

Davacınin çalıştığı Baran Eğitim Yayıncılık Inş. Tic. A$. 23/07/2016 tarih ve 25779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin KHK'nin 2.maddesi gereğince kapatıldığı, taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir.

29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin KHK'nın dava ve takip usulü başlıklı 16/1 maddesindeki düzenlemede ".20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ülke genelinde ilan edilen OHAL kapsamında yürürlüğe konulan KHK'ler gereğince kapatılan kurum, kuruluş..aleyhine 17/08/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ve Vakaflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce 15/08/2016tarihli ve 670 sayılı OHAL kapsamında alınması gereken tedbirler hakkanda KHK'nın 5. maddesi uyarınca dava şarti yokluğu nedeni ile red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir."
29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlūğe giren 675 sayılı olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin KHK'nun dava ve takip usulü başlıklı 16/3 maddesindeki düzenlemede ".20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ülke genelinde ilan edilen OHAL kapsamında yürürlüğe konulan KHK'ler gereğince kapatılan kurum, kurulüş.. sahibi gerçek ve tüzel kişiler veya kapatılma yada resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/08/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davaların dava şartının bulunmamasınedeni ile davanın reddine karar verileceği" yōnündeki emredici düzenleme karşısında davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
Somut olaya benzer uyuşmazlıkta Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin 2016/211 Esas 2016/183 Karar sayılı ilamı ile verilen karar Yargitay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 2017/28253-5874Esas-Karar sayılı kararı ile onanmış olup bu karara karşı davacının Anayasa Mahkemesine yaptığı bireysel başvurusu Anayasa Mahkemesinin 2017/34828 başvuru numaralı 03/06/2020 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerde; 675 sayılı KHK'nun 16/3 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şeklide hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
675 sayılı KHK'nun 16/3 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın REDDİNE,..."
7. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 06/07/2023 tarih ve E.2023/1248, K.2023/1200 sayılı kararıile, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalının istinaf talebinin kabulü ile, mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm tesisi suretiyle , 675 sayılı KHK'nın 16/3. maddesi gereği dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş,bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 08/02/2024 tarih ve E.2023/18517, K.2024/1726 sayılıkararı ile reddedilerek bu karar onanmış ve kesinleşmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısmı şõyledir:
"..Ileri Sürülen Istinaf Sebepleri:
Mahkeme kararına karsı vasal süresinde taraf vekillerince istinaf vasa voluna basvurulmuştur.
Davacı vekili istinafdilekçesinde özetle; verilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davacının Özel ... Kolejinde 01/09/1988 tarihinden beri çalıştığını, kapatılan ve hazineye devredilen kurumdan davacının kidem ve ihbar tazminatı ile 2016 Haziran ve 2016 Temmuz aylarına ilişkin giydirilmiş ücret alacağı bulunduğunu, iş akdinin davacının kendikusurundan yada işverenin haklı feshinden sona ermediğini, davaşartı yokluğu nedeniyle değil olsa olsa görevsizlik nedeniyle usulden red kararı verilebileceğini, Manisa I. Idare Mahkemesine öncelikle açılan davanın uyuşmazlığın çōzüm yerinin õzel hukuk hükümlerine tabi adli yargı olduğu için görevsizlik nedeniyle usulden red kararı verildiğini, davacının alacaklarına kavuşmasının imkansız hale geldiğini, alacağını 2016 yılından beri tahsil edemeyen davacının büyük mağduriyet yaşadığını, arabuluculuk görüşmelerinin davalı tarafin iştirak etmemesi nedeniyle sona erdiğini, bu nedenle 6325 saylı kanunun 18/A maddesinin 11 fikrası gereğince toplantıya katilamayan taraf kasmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulacağını ve ayrica bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğinibelirterek, hükmün ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararı ret yönünden usule uygun ise de, hüküm fikrasının 4numaralı bendinde arabuluculuk ücretinin idareden alınmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu, arabuluculuk ücreti yönünden kararın kaldırılması gerektiğini belirterek, hükmün ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

Delillerin Değerlendirilmesi, Hukuki Sebepler ve Gerekçe:
HMK 355. Maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık halleri gõzetilerek yapılan istinaf incelemesinde;
Dava, kıdem ve ihbar tazminatı ile giydirilmiş ücret alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.
Özel Eğitim A.$. bünyesinde faaliyet gösteren Özel Gündüz Alp Kolejinin 23/07/2016 tarihli olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin KHK'nin 2.maddesi gereğince kapatıldığı, taraflar arasında uyuşmazık konusu değildir.

29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayıh olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin KHK'nın dava ve takip usulü başlıklı 16/1 maddesindeki düzenlemede ".20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ülke genelinde ilan edilen OHAL kapsamında 

yürürlüğe konulan KHK'ler gereğince kapatılan kurum, kuruluş..aleyhine 17/08/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ve Vakaflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce 15/08/2016tarihli ve 670 sayılı OHAL kapsamında alınması gereken tedbirler hakkında KHK'nın 5. maddesi uyarınca dava şartıyokluğu nedeni ile red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır"
29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı olağanūstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin KHK'nın dava ve takip usulü başlıklhı 16/3 maddesindeki düzenlemede ".20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 saylı Bakanlar Kurulu Kararı ile ülke genelinde ilan edilen OHAL kapsamında yürürlüğe konulan KHK'ler gereğince kapatılan kurum, kuruluş.. sahibi gerçek ve tüzel kişiler veya kapatılma yada resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakaflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/08/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davaların dava şartımın bulunmaması nedeni ile davacının reddine karar verileceği" denilmekte olup emredici düzenleme karşısında yerel mahkemenin kararına karşı davacının bu yöndeki istinaf talebinin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Her iki tarafinda arabuluculuk ücretine karşı mahkeme kararına karşi istinaf yoluna başvurduğu anlaşılmaktadır. Mahkemenin gerekçeli kararında suç üstü ödeneğinden karşılanan 680,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsiline karar verildiği görülmektedir. Davacı taraf davalı tarafin arabuluculuk toplantısına katılmaması sebebiyle 6325 saylı kanunun 18/A-11. Fikrası gereğince haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulacağını ve ayrica bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini iddia etmektedir.Davalı ise, mahkeme kararının reddedilmesine rağmen arabuluculuk ücretinin idareden alınmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu ifade etmektedir.

2023 yılına ait arabuluculuk asgari ücret tarifesinin 5/2. Maddesine göre, dava şarti arabuluculuk sürecinde sehven kayıt, mükerrer kayıt veya arabuluculuğa elverişli olmama nedeniyle arabuluculuk sürecininsona erdirilmesi hallerinde arabulucuya ücret õdenmez. Bu kapsamda yapılan değerlendirmede zorunlu arabuluculuk başvurusu sonrası 2022/522 büro dosya sayılı hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğa ilişkin 01/04/2022 tarihinde arabulucu tarafindan toplantı yapılmadan arabuluculuk konularının zorunlu arabuluculuğa elverişli olmadığına ilişkin karar verilmis olduğu anlaşılmakla arabulucuya ücret õdenmemesi gerektiğinden davalı tarafin arabuluculuğa ilişkin istinaf talebinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesince kanunun olaya uygulanmasında hata edildiği ancak belirlenen aykarılıklar duruşma yapılmasını gerektirmediğinden HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının yaptığı istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davalının istinaf başvurusunun KABULU ILE; Manisa 2. Is Mahkemesinin 2022/664 E., 2023/183 K. sayıli 14/03/2023 tarihli kararının HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden esas hakkında karar verilmek üzere ORTADAN KALDIRILMASINA 

3-675 sayılı KHK'nun 16/3 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın REDDINE.…."
8. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Manisa 2. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
9. 08/02/2018 tarihli ve 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkinda Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başhıklı (dava tarihinde yürürlükte olan) 5. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakaflar Genel Mūdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtim kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemiyapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsikedilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ōdemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya õdemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha õnce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sõzleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi,

elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışıamacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıklarıiadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakaflar Genel Müdürlüğü, diğerleriyönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(2) Bu madde kapsamında devralınan varlıklardan nakit ve diğer hazır değerler emanet, diğer varlıklar ise nazım hesaplarda izlenir. Nazım hesaplarda izlenen varlıklardan elden çıkarılanların tutarı emanet hesaplarına alınır. Ödenmesine karar verilen borçlar bu emanetlerden õdenerek kalan tutar bütçeye gelir kaydedilir.
(3) Kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlıoldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayutları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıklarıdışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.
(5) Borçların ödenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçlari, rehinli alacaklar, çalışanların sigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gerekenvergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alinr.

(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatılan vakıflara ait olup mülkiyetleri Vakaflar Genel Müdürlüğüne intikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesisleri kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerine ise bedeli karşılığında tahsis edilebilir.

(7) Kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kuruluşlar bu madde kapsamında istenilecek bilgi ve belgeleri onbeş gün içerisinde vermek zorundadır. Bu çerçevede talepte bulunulanlar özel kanunlardayazılı hükümleri ileri sürerek bilgi ve belge vermekten kaçınamazlar.
(8) (Ek:13/2/2018-7098/EK MADDE 1) Bu madde hükümleri 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 saylı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler uyarınca gerçekleştirilen bütün kapatma işlemleri hakkında uygulanır."
10. 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Dava ve takip usuli" başlıkh 16. maddesi şõyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden õnce acilan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakaflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendiüzerlerinde bırakalır.

(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce başlatiılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakaflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 saylı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde bırakalır.

(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakaflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmamasınedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.
(4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafindan verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
11. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıkl 1.maddesi şöyledir:

"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafından yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargı mercilerinden sayılır."
12. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."
13. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları"başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesinveya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikie dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
14. 2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıkhı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapilan 04/11/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngõrülen koşulları taşımayan başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Başvurunun incelenebilmesi için Kanun'un 14. maddesinde õngörülen koşullarm bulunması gerektiği tartışmasızdır.

17. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce 14. maddesi kapsamında bir görev ya da hükūm uyuşmazlığının incelenebilmesi için, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların, adli ve idari yargımercilerince ya da hakemliğin hakim tarafindan yerine getirilmesinde olduğu gibi yargı merci sayılanlarca verilmesi ve 14.madde kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için de; adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafıve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
18. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının KHK kapsamında kapatılan ve Maliye Bakanlığına devredilen Özel ... Koleji'nde 01/09/1988 tarihinden itibaren hizmetli personel olarak çalıişmaya başladıği, 23/07/2016 tarihinde sõzleşmesinin tek taraflı feshedilmesi sebebiyle iş akdinin sonlandıği, anılan işyerinin 667 sayılı KHK uyarınca davalı Hazine ve Maliye Bakanlığına devredilmesi sonrasında sõzleşmeden doğan yasal haklarının ödenmesi istemiyle idari ve adli yargıyerlerinde dava açtığı, idari yargı yerinde görevsizlik kararı verildiği ancak adli yargı yerinde davanın 675 sayılı KHK'nın 16.maddesinin 3. fikrası uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
19. Görüldüğü üzere, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin kararı, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığından, adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığıoluştuğundan söz etmek mümkün değildir. Dolayısıyla olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde õngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir 
V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAşVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/344KARAR NO : 2024/500KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gıda ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fikrasının (l) bendi uyarınca verilen ürünlerin toplatılması kararımın iptali istemiyle açılan davanın, toplatılma kararı mülkiyetin kamuya geçirilmesi niteliğinde bulunduğundan, Kabahatler Kanunu'nun 3 ve 27/1. maddesi uyarınca ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : .. Baharat ve Gida Sanayi Ltd. Şti.

Vekili : Av. A.A.E 

Davalılar : 1- Tarım ve Orman Bakanlığı

2- Avcılar Kaymakamlığı İlce Tarım ve Orman Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
.1. Avcılar Kaymakamlığı Îlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 10/01/2024 tarih ve E-17824629-858-12771267 sayılıtoplatılma idari yaptırım kararı ile; ... Mah., ... Sok. No:27/B Konyaalt/Antalya adresinde bulunan .. Gıda- T. C ünvanlıişletmede 31/03/2024 tarihinde yapılan kontrolde, .. Baharat ve Gida Sanayi Ltd. Şti. tarafindan üretilen ... Kekik isimli 010parti nolu, 31/08/2023 tavsiye edilen tüketim tarihli gıdada yabancı madde (zeytin yaprağı) tespit edildiğinden, 5996 sayılıVeteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gıda ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fikrasının (l) bendi uyarınca toplatılma idari yaptırımı uygulanmasına karar verilmiş, kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde söz konusu ürünlerin piyasadan toplatılması gerektiği, verilen sürenin bitmesinden sonra, ürünlerin piyasadan toplatılmadığının resmi kontrollerde tespit edilmesi durumunda 5996 sayılı Kanun'un 22/2. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanacağı ve ürünlerin bakanlık tarafindan toplanarak toplama masraflarının iki katının ürünü üreten firmadan tahsil edileceği ihtar edilmiştir.
2. Davacı vekili, Avcılar Kaymakamlığı Îlçe Tarım ve Orman Müdūrlüğünün 10/01/2024 tarih ve E..12771267 sayılıtoplatılma idari yaptırım kararının iptaline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliği 07/02/2024 tarih ve D.İş. No.2024/933 sayıhı kararı ile, başvuru dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karara yapılan itiraz, Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/03/2024 tarih ve D.İş.No:2024/2059 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"…Muteriz vekili dilekçesinde õzetle; Avcılar Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce verilen E-17824629-858-12771267 sayılı karar ile toplatıma Idari Yaptırım kararın hukuka aykarılık teşkil ettiğini belirterek iptalini istemiştir.


5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Genel kanun niteliği" başlıklı 3 üncü maddesi;
"(1) Bu Kanunun;
a) Idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmünü amirdir.5326 SK'nin 3/1 maddesi gereği bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri ancak diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanabilecek olup, bir idari yaptırım kararı aleyhinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilmesi için ilgili kanunda açıkça idari yargı yerinin görevlendirilmemis olması gerekmektedir.

Muteriz şirkete Avcılar Kaymakamlığı Îlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce verilen E-17824629-858-12771267saylı karar ile toplatılma Idari Yaptırım kararına karşı başvuru merciin idare mahkemeleri olması sebebiyle başvuru yönünden 5326 sayılı Kanunun 28/1-b maddesi gereğince Hakimliğimizin görevsizliğine.."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdariYargıda 
5. İstanbul 6. İdare Mahkemesi 03/06/2024 tarih ve E.2024/687 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliği 07/02/2024 tarih ve D.İş. No.2024/933 sayılı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesinde karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm, bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla verilen toplatma kararının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı Kanun'da idari tedbirlere karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği toplatma kararının mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağından, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla verilen toplatma kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (I) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.."
6. İstanbul 6. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun, "Amaç"başlıkhı 1. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır.'
8. 5996 sayılı Kanun'un "Gıda ve yem güvenilirliği şartları" başlıklı 21. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Gıda güvenilirliği şartları aşağıda belirtilmiştir:
(..)
(5) Gida kodeksine aykirı gıda ve gida ile temas eden madde ve malzeme üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez. ...

9. 5996 sayılı Kanun'un, "Sorumluluklar" başlıkhı 22. maddesinin 2. fikrası şöyledir:
"(2) Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal ettiği, satışını veya dağıtımını yaptığı bir ürünūnün, gıda ve yem güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi veya buna ilişkin makul gerekçelerinin olması durumunda,söz konusu ürünü kendi kontrolünden çıktığı aşamadan başlamak üzere, toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve konu ile ilgili Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Gıda ve yem işletmecisi, ürünün toplanmasıgerektiğinde, toplanma nedeni hakkanda tüketiciyi veya kullanıcıyı doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hâllerde, insan sağlığını korumaya yönelik alınacak tedbirlerin yeterli olmaması durumunda, tüketiciye veya kullanıcıya ürünün iadesi için çağrida bulunmak zorundadır.


10. 5996 sayıh Kanun'un, "Gida ve yemde izlenebilirlik ve etiketleme, sunum ve reklâm ile tüketici haklarının korunması" başlıklı 24. maddesinin 4. fikrası şöyledir:
"(4)Gıda ve yemde taklit ve tağşiş yapılamaz. (Ek cümle:28/10/2020-7255/29 md.) Taklit ve tağşiş yapılmış ürün işleme tabi tutulamaz, piyasaya arz edilemez.

I1. 5996 sayılı Kanun'un, “"Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar" başlığı altında düzenlenen 40. maddesinin 1. fikrasının (l) bendi şöyledir:
"(1) Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
l) (Değişik:28/10/2020-7255/30 md.) 24 üncü maddenin dördüncü fikrasına aykarı olarak taklit veya tağşişyapılan gıda veya-yemlere el konulur. Ürünler masrafları sorumlusunaait olmaküzere piyasadan toplatılır. Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olmayan ürünler işletmecisi tarafindan Bakanlık gözetiminde imha edilir veya ettirilir. Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Taklit veya tağşiş yapılan gıda veya yemleri;
1) Üreten, ithal eden veya kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gida veya yem işletmecisine ellibin Türk lirasından,
2) Izlenebilirliğini sağlamadan piyasaya arz eden perakende gıda veya yem işletmecisine beşbin Türk lirasından, aşağı olmamak ve beşyüzbin Türk lirasını geçmemek kaydıyla, fiilden bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsafiil tarihine enyakın mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilir. Fiilin üç yıl içinde birinci kez tekrarlanması durumunda üreten, ithal eden veya kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda veya yem işletmecisine yukarıda belirtilen idari para cezalarının alt ve üst sınırları bir katı artırılarak uygulanır. Fiilin aynı süre içinde ikinci kez tekrarlanmasıdurumunda, üreten veya ithal eden gida veya yem işletmecisine bin günden üçbin güne kadar adli para cezası verilir ve gıda veya yem işletmecisi beş yıldan on yıla kadar bu sektördeki faaliyetinden men edilir. Fiili üç yıl içinde ikinci kez tekrarlayan kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda veya yem işletmecisine ise ikiyüzbin Türk lirasından az olmamak ve iki milyon Türk lirasını geçmemek kaydıyla, filden bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa fiil tarihine en yakn mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilir."
12. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başhıklı 1. maddesi şöyledir;
"(1) Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâk, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik dūzeni korumak amacıyla;a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) Idari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Idari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
13. 5326 sayılı Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğühaksızlık anlaşılır."
14. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel Kanun Niteliği" başhıklı 3.maddesi şöyledir:
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükūm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkanda,
uygulanur."
15. 5326 sayılı Kanun'un "Idari Yaptırımlar" ana başlıklı Üçüncü Bölümünūn "Yaptırım türleri"başlıklı 16. maddesi 
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
16. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
şöyledir:

"(I) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanımaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanlmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bıraklabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hükūm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idari para cezası veya başka bir idarî yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir 
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
17. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu"başhıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapilan 04/1 1/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangibir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
19. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'In, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gıda ve Yem Kanunu'nun 40. maddesinin birinci fikrasmın (l) bendi uyarınca verilen ürün toplatılma kararının iptali istemiyle açılmıştır.

21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

22. Incelenen uyuşmazlıkta, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla "Toplatılma Idari Yaptırım Kararı" verildiği,söz konusu yaptırımın kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari tedbirler içinde sayılan yaptırımlardan biri, daha açık bir ifade ile 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5996 sayılı Kanun'da idari tedbirlere karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

23. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanmasıgerektiğinden ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla verilen “Toplatılma İdari Yaptırım Kararı" na karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Küçükçekmecé 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 07/02/2024 tarih ve D.İş. No.2024/933 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.


V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 6. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 07/02/2024 tarih ve D.İş. No.2024/933 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/347KARARNO : 2024/515KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Adli ve idari yargı yerlerince verilen kararların konusu ve sebebi aynı olmadığından ve adli yargı yerince verilen karar görevsizlik kararı niteliğinde bulunmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen, koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÎ gerektiği hk.

KARAR 
Adli Yargida 

Davaci : H.R.D 

Vekili : Av. C.A 

İdari Yargıda 

Davacılar : 1- H.R.D 2-$.D 3- D.D 
Adli Yargıda 

Davahlar : 1- ... Tarım Ürūnleri Gida ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş.
2-Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu 
Ídari Yargıda 

Davalı: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin ortağı ve eski yöneticisi olduğu ... Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.$.'ne (Şirket) İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 29/09/12016 tarih ve 2016/3664 D.Iş. sayılı kararı ile TMSF'nin kayyım olarak atandığını, TMSF tarafından şirketin satışına ilişkin kararın 03/12/2020 tarihli ve 31323 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığını, hukuka aykırı işlem yapan TMSF ve ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, Torbalı Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/5926 sayılı dosyası ile Îzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/65100 sayılı dosyasında soruşturmaların devam ettiğini, bu sebeple satışın ivedilikle durdurulması gerektiğini, TMSF'nin herhangi bir genel kurul yapmadan Şirket hakkında satış kararı alamayacağını, yapıldığı var sayılsa bile usulüne uygun olmayan genel kurul toplantılarımın yok hükmünde olduğunu ve ihale bedelinin çok düşük belirlendiğini ifade ederek; usulsüz genel kurul toplantısında alınan kararların yok hükmünde olduğunun tespiti, Şirketin menfaatleri doğrultusunda genel kurulun toplanması ile usul ve kanuna aykırı olan ...Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin satış kararının iptali istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargıda 
2. Ízmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 01/04/2021 tarih ve E.2020/707, K.2021/365 sayılı kararı ile, davalı Lezzet Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A:Ş.'nin satış kararının iptaline yönelik talep ile ilgili davalı TMSF aleyhine açılan davanın HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine, usulsüz genel kurul toplantısında alınmış kararların yok hükmünde olduğunun tespitine yönelik talep ile ilgili davalı Lezzet Tarım Ürūnleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nın 114/1-h ve 115/2maddeleri gereğince usulden reddine, davalı şirketin genel kurul toplanmasına yönelik talep ile ilgili açılan davanın HMK'nın 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

3. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 17/11/2021 tarih ve E.2021/1015, K.2021/1174 sayıh kararı ile, istinaf talebinin kısmen kabulü ile Izmir I. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararımın kaldınlmasına karar vermiş ve kaldınılan kararın yerine geçmek üzere yeniden hüküm tesis etmiştir. Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 03/07/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/4083 sayılı karar ile Ízmir Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"…Anılan düzenlemeler uyarınca davalı şirkete ait varlıkların ve şirketin satışına ilişkin yetkiler Tasarruf Mevduatı Sigortà Fonu Fon Kuruluna verilmiştir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 111. maddesi uyarınca kurulun Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip bir kuruluştur. 2557 sayılıIdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre, idari işlemin iptali ile idari eylem ve işlemlerden dolayıaçılan tam yargı davaları idari davalardır. Idari davalar ise ilgisine göre Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi'nde görülür. TMSF Fon Kurulu'nun davalı şirket varlıklarıyla ilgili satişına izin kararı, kamusal bir görevle ilgili ve kamu gücü kullanılarak alınmış idari bir karar olup, uyuşmazlığın çözümünde Türk Ticaret Kanunu'nu hükümleri uygulanmayacağı gibi, TMSF'ye karşı açılan eldeki dava adli yargının görev alanında da değildir. Dava idari yargının görev alanına girdiğinden, yerel mahkemenin bu yöndeki tespitlerinde isabetsizlik görülmemiştir. Ancak, davalı TMSF vekilinin davaya cevap dilekçesinde derdestlik itirazında bulunarak belirttiği Istanbul 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/711 E.sayilı dosyasının UYAP üzerinden yapılan incelemesinde;davacının, davalıların ve taleplerin aynı olduğu davanın daha õnce görülmüş olduğu, mahkemece verilen "yetkisizlik nedeniyle dosyanın İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" dair kararın Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43.HD'nin 2021/211 E.-2021/713 K. sayılı dosyası üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda kararın HMK 353/1-a-3.madde uyarınca kaldırıldıği, Istanbul BAM 43. HD Dairesi kararında davalı şirket aleyhine açılan davanın yetkiye dair dava şartı yokluğundan usulden reddine ve "talep halinde" dosyanın Izmir Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine denildikten sonra, "TMSF aleyhine açılan dava bakımından ise yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden red kararı" verildiği ve sözkonusu kararın HMK 362/1-c maddesi uyarınca kesin nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, yerel mahkemece verilen karar tarihinde derdest nitelikte bulunan ve halihazırda ise kesin karar niteliğinde bulunan TMSF hakkandaki davanın yargı yolunun caiz olmamasından dolayı değil, "kesin hüküm" nedeniyle HMK 114/1-i maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, ancak bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, Dairemizce HMK 353/1-b-2.madde uyarınca kararın kaldırılıp yeniden hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

Davacı vekilinin, TMSF'nin kayyımlık görevi kapsamında aldığı genel kurul kararlarının usulsüz olup yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkin talebinin reddine dair itirazları değerlendirildiğinde; bizzat dava dilekçesinde davacı vekili tarafindan da belirtildiği üzere dava konusu işlemler bakımından yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden kaynaklanan yetkiye istinaden genel kurul yetkilerini kullanan Fon Kurulunun işlemleri bakımından "TTK anlamında genel kurul kararı" sözkonusu olmadığından, yukarıda bahse konu yasal mevzuat uyarınca TMSF'nin belirtilen yetkileri kullandığı anlaşıldığından, TTK anlamında mevcut bulunmayangenel kurul kararlarının iptali ya da yokluğunun tespitinin de sözkonusu olmadığı, bu nedenle yerel mahkemenin bu yöndeki red gerekçesinde de usul ve esas yönünden hukuka aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmakla, bu yöndeki istinaf itirazının reddi gerekmiştir.

Davacı vekilinin, genel kurul toplantısı yapılmasına izin verilmesi istemi yönünden yapılan değerlendirmede;TMSF'nin kayyım olarak atandığı sirketler bakımından TTK hükümlerinin uygulanmayacağı, kaldı ki davacının da talebine dayanak yaptığı TTK 412. madde gereğince dahi gerekli usule uymadan dava açmiş olduğu gözetildiğinde,bu istinaf itirazının da reddi gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının HMK 353/1-b-2. maddesi uyarınca kasmen kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak Dairemizce yeniden hüküm tesisine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının KISMEN KABULÜ ile, İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/707Esas - 2021/365 Karar saylı kararının HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA; KALDIRILAN KARARIN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;

"1-Davalı Lezzet Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık San. Ve Tic. AŞ.' nin satış kararının iptaline yönelik talep ile ilgili davalı TMSF aleyhine açılan davanın, HMK' nın 114/1-i ve 115/2. maddeleri gereğince kesin hükmün varlığınedeniyle davaşartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2- Usulsüz genel kurul toplantısında alınmış kararların yok hükmünde olduğunun tespitine yönelik talep ile ilgili davalı Lezzet Tarım Ürünleri Gida Ve Hayvancılık San. Ve Tic. AŞ. aleyhine açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-h ve 115/2. maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,
3- Davalı şirketin genel kurulunun toplanmasına yönelik talep ile ilgili açılan davanın HMK 114/2 ve 115/2maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDINE,
4-Eksik kalan 4,90 TL harcın davacı tarafça tamamlanmasına,
5-Davalı taraf kendilerini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan her bir davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 4.080,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak ayri ayri davalilara verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakalmasına 
7-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kalan kasmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine "ŞEKLİNDE YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,..."
4. Davalı .. Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. 16/I0 2023 tarihli dilekçesi ile Yargıtay ilamında davalı şirketin sehven Lezzet Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak anıldığını beyan ederek maddi hatanın tashihi talebinde bulunmuştur. Yargitay 11. Hukuk Dairesi 06/11/2023 tarih ve E.2023/5816, K.2023/6462 sayılıkararı ile maddi hata düzeltim talebinin kabulüne, "Davalı Lezzet Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş."ibarelerinin "Davalı …. Tarım Urünleri Gida ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" olarak düzeltilmesine ve 03/07/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/4083 sayılı onama ilamının eki sayılmasına karar vermiştir.
5. Davacılar vekili bu kez, TMSF'yi davalı göstererek müvekkillerinin hissedarı oldukları ve TMSF'nin kayyım olarak atandığı Yeşildağ Hayvancılık Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin satişı hususunda 15/12/2021 tarihinde yapılmış olan ihalenin TMSF tarafımdan onanması kararının iptali istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
6. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 04/03/2022 tarih ve E.2022/10, K.2022/458 sayılı kararı ile, satış kararının onanmasına dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar vermis, kararın temviz edilmesi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi 14/02/2023 tarih E.2022/1859, K.2023/552 sayılı karar ile davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle İstanbul 9. İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.
7. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 20/06/2023 tarih ve E.2023/1313, K.2023/1637 sayıh kararı ile, davanın 2577sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmasıüzerine, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi OnuncuIdari Dava Dairesi 06/10/2023 tarih ve E.2023/1858, K.2023/1582 sayılı kararıile, istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi 12/01/2024 tarih ve 2023/3439, K.2024/124 sayılı kararı ile temyiz talebinin reddine ve kararın onanmasına kesin olarak karar vermiştir. Mahkeme kararının ilgili kısımları şöyledir:
".….Dosyanın incelenmesinden, terör örgütüyle irtibatı ve/veya iltisak olduğu gerekçesiyle Izmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nca başlatılan inceleme ve soruşturma sonucu Yeşildağ Hayvancılık Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne 674 sayılı KHK'nın 19. maddesi ve CMK'nın 133. maddesi gereğince TMSF'nin kayyım olarak atandığı, 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca şirketin mali durumunun sürdürülebilir olmadığı gerekçesiyle şirkete ait tüm varlıklardan (taraf olunan sözleşmelerden kaynaklanan ve iktisadi değeri olmayan mal, hak ve alacaklar da dahil) ticari ve iktisadi bütūnlük oluşturulmasına ve oluşturulan bu ticari ve iktisadi bütünlüğün satışına karar verilerek ihaleye çıkarıldıği, ancak ihale bedelinin ödenmemesi üzerine ilk yapılan ihalenin iptal edilerek şirketin talebi üzerine yeniden 36.000.000-TL muhammen bedel üzerinden 15/12/2021 tarihinde ihaleye çıkarılmasına karar verildiği, yapılan ihale sonrasında satış kararının onaylanmasına dair Fon Kurulu'nun 16/12/2021 tarih ve 2021/551 sayılı kararının iptali istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Danıştay Onüçüncü Dairesinin tüm üyelerinin katılımıyla 02/11/2022 tarihinde yapılan toplantıda alınan karar ile, davalı idarenin kayyım sıfatıyla yönettiği şirketlerin hak ve taraf ehliyetlerini koruduğu, anılan şirketlere ilişkin olarakkayyımın ticâri gerekliliklere gõre gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin idarî işlem veya eylem niteliğinde olmadığı,kayyım sıfatıyla ticâri kural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticâri faaliyet gereklerinin esas alındığı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine gōre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği, davalı idarenin, kayyımı olduğu şirketlere ilişkin olarak 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'ndan kaynaklanan yetkilerini kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulayabilmesinin kayyımlık sıfatını ve uyuşmazlığın õzel hukuka ilişkin olma niteliğini etkilemediği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esas itibarıyla Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen kayyımlık görevinin nasıl ifäedileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alınmak suretiyle adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıstır.…."

8. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine gōre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 9. İdare Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hūküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir..."
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş,-adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargımercilerinden sayılır."
11. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başhıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (..) ileri sürülebilir..."
12. 2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şõyledir :
"Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanhığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında davacı vekili tarafindan başvuru yapıldığının gōrüldüğü, Raportör-Savcı Dr Berrak YILMAZ'ın anılan Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay SavcısıYakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada yargı yolu bakımından verilmiş görevsizlik kararlarının kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.
15. Dosyanın incelenmesinden; adli yargı yerinde açılan davanın konusu davacı H.R.D 'nun ortağı ve eski yöneticisi olduğu .. Tarım Ürünleri Gıda ve Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne kayyım olarak atanan TMSF'nin sõz konusu Şirket'in 03/12/2020 tarihli ve 31323 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan satış kararının iptali, yapıldığı var sayılsa bile usulüne uygun olmayan genel kurul toplantılarının yok hükmünde olduğunun tespiti ile Şirketin menfaatleri doğrultusunda genel kurulun toplanması talebine ilişkin olduğu; bunakarşılık idari yargı yerinde açılan davanın konusunun davacılar H.R.D , Ş.D ve D.D'nun hissedarı oldukları Yeşildağ Hayvancılık Gıda ve Tarım Urünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne kayyım olarak atanan TMSF'nin söz konusu Şirket'e ilişkin 15/12/2021 tarihinde yapılmış olan ihalenin onanması kararmın iptali istemine ilişkin olduğu olduğu anlaşılmaktadır.

16. Öte yandan adli yargı yerinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak bu kararın yerine geçmek üzere yeniden tesis edilen ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafindan onanarak kesinleşen Izmir Bölge Adliye Mahkemesi kararının, davalıLezzet Tarım Urünleri Gıda ve Hayvancılık San. Ve Tic. AŞ.' nin satış kararının iptaline yõnelik talep ile ilgili davalı TMSF aleyhine açılan davanın, HMK' nun 114/1-i ve 115/2. maddeleri gereğince kesin hükmün varlığı nedeniyle dava şartıyokluğundan usulden reddine, usulsüz genel kurul toplantısında alınmış kararların yok hükmünde olduğunun tespitine yönelik talep ile ilgili davalı Lezzet Tarım Ürünleri Gida Ve Hayvancılık San. Ve Tic. AŞ. aleyhine açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-h ve 115/2. maddeleri gereğince usulden reddine ve davalı şirketin genel kurulunun toplanmasına yönelik talep ile ilgili açılan davanın HMK 114/2 ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine ilişkin 

olduğu anlaşılmaktadır.
17. Bu durumda, adli ve idari yargı yerince verilmiş kararların konusunun ve sebebinin aynı olmadığı ve adli yargıyerince verilmiş olan kararın idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığıdikkate alındığında; adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmenin de mümkün olmadığısonucuna varılmıştır. Dolayısıyla olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargı yerlerinin konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini gõrevsiz gõrmeleri koşulu gerçekleşmemiştir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarinca REDDINE,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞÎ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/348KARAR NO : 2024/466KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Müflis A.Ş.'den alacakh olduğunu ileri süren davacı idarenin, iflas masasına kayıt talebinin iflas idaresince reddedildiğinden bahisle sıra cetvelinin iptali ve alacağın iflas masasının 3. sırasına kaydına karar verilmesi istemiyle açtığıdavanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Hazine ve Maliye Bakanlığına izafeten İstanbul Muhakemat Müdürlüğü
Vekili : Av. S.E 
Daval : Tasfiye Halinde .. Çikolata Şekerleme Gida Sanayi ve TicaretAnonim Şirketi temsilenÎflas İdare Memurları
1-)AV. A.F.A 2-)Av. M.C 3-)AV. A.A 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili idare tarafından vergi alacaklarının kayıt ve kabulü için yapılan başvurunun, iflas idaresince alacaklar defterinin 182. sırasına kaydı yapıldıktan sonra reddedilen 5.350 TL vergi alacağının, 3. sıra alacak olarak;alacaklar defterinin 183. sırasına kaydı yapıldıktan sonra reddedilen 6.420 TL vergi alacağınının 3. sıra alacak olarak müflis şirket alacaklılar defterine kayıt ve kabulü ile, iflas dairesinin ret kararlarının ve sıra cetvelinin iptali ile alacakhlar toplantısına tedbiren katılma ve oy kullanma yetkisi verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 

2. Istanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi 19/11/2019 tarih ve E.2018/466, K.2019/1075 sayilı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 18/01/2024 tarih ve E.2020/1859, K.2024/88 sayılıkararı ile, davacı tarafin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin kabulüne, İstanbul I5. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararımın kaldırılmasına, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dosya kapsamında yer alan Istanbul 3. Iflas Müdürlüğünün 2010/8 iflas sayılı dosyası üzerinden verilen 28/05/2018 tarihli cevapta, Istanbul 5 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2005/60 E saylı dosyasından 24/11/2010tarihinde Iflasına karar verilen Ender Çikolata Şekerleme Gda San Tic AŞ'nin tasfiye işlemlerinin Müdürlüğün 2010/8 iflas saylı dosyası üzerinden yürütüldüğü, red kararının Hazine vekiline 14/05/2018 tebliğ edildiği ve kararın tebliği için masraf yatırıldığı bildirilmiş olmakla davacı tarafından yasal 15 günlük hak düşūrücü süre içerisinde 21/05/2018 tarihinde işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece alınan 02/05/2019 tarihli bilirkişi raporunda; İflasla birlikte müflisin ticari faaliyetinin durduğu,dolayısı ile geçici olarak vergi mükellefiyetinin sona erdiği bu nedenle iflas idaresinin beyannameler vermek gibi bir görevi olmadıği, Iflasın açıldığının IİK. 166.maddesine göre gazetede ilan edilerek ilgililerine bildirilmiş olmasına rağmen, vergi dairesince vergi kaydının kapatılmaması nedeniyle vergi cezalarının iflas işlemleri dönemince devam ettirildiği; talep olunan usulsüzlük cezalarının iflas sonrası dōneme ait olduğu bildirilmiştir.
Yargutay 23.Hukuk Dairesinin 05/04/2016 tarih 2016/2556 esas 2016/2121 karar ve aynı dairenin 13/03/2014tarih 2013/7798esas 2014/1910 karar sayılı kararında açıklandığı üzere, iflas alacaği, masa borcu ve iflastan sonra doğan genel nitelikli alacak olmak üzere 3 grup alacak vardır. İflasın açıldığı anda müflise karşı ileri sürülebilecek alacaklar iflas alacaklarıdır. Iflas tasfiyesi sırasında yapılan masraflar iflas idaresinin yükümlü olduğu ya da devraldığı mükellefiyetler ise masa borcudur. İflas tarihinden sonra doğan bir alacağın varlığı ve miktarı konusunda bir uyuşmazlık olmasa dahi masa borcu olup olmadığı yönünden incelemenin alacağın dayandığı hukuksal ilişkiye gõre genel hükümler doğrultusunda iflas masası aleyhine açılan davada tartışılacak ve tespit edilecektir. IIK. da masa borçları için IİK. nun 235/2 maddesinin ilk cümlesindeki gibi Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu yönünde açık bir düzenleme yoktur.

Emsal nitelikteki Yargutay 23 Hukuk Dairesinin 2015/4632 E-2016/2415 K sayılı 18.04.2016 tarihli ilamında:"... Davalı müflis şirket önce 30.06.2005 tarihinde Ankara Başkent Vergi Dairesince vergi mükellefiyetinin re 'sen kapatıldığı, davalı müflis şirketin 12.12.2011 tarihinde iflas ettiği ve iflas masasının kurulduğu, 213 vUK'nın 255. maddesine göre tahakkuk ettirilen vergi usul cezasının ise iflas tarihinden sonra olduğu, bu nedenle alacağın,masa borcu niteliğinde olduğu, bu borçla ilgili alacak davasının idari nitelikte olup idari yargıda (vergi mahkemesinde) masaya karşı açılacak alacak davası niteliğinde olduğundan yargı yolu nedeniyle görevsizlik kararıverilmesi gerekirken, bu husus gözardı edilerek işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir..."gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Somut olayda müflis Ender Çikolata Şekerleme Gida San Tic A.Ş.'nin Istanbul 5 Asliye Ticaret Mahkemesinin 24/11/2010 tarih ve 2005/60 E. Sayılı kararı ile iflasına karar verildiği, davaya konu 213 sayılı VUK 355/1-1maddesi gereğince tahakkuk ettirilen vergi usul cezalarının ise iflas tarihinden sonra olduğu anlaşılmaktadır.Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde de talep edilen alacakların iflas alacağı olmadıği, iflas tarihinden sonra doğan vergi borçları olduğu tespit edilmekle, bu durumda kayıt kabul istemine konu olacak bir alacak olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca, davacının talebine konu vergi alacağının iflas tarihinden sonra doğduğu ve idari yargıda (vergi mahkemesinde) masaya karşı açılacak alacak davası niteliğinde olduğundan yargıyolu nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesi isabetl olmamıştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin görevsiz mahkemede davanın görülerek sonuçlandırılmış olması nedeni ile kabulüne ve yapılan hata yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H U K U M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
Davacı tarafin istinaf başvurusununesasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE,
Istanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/466 Esas, 2019/1075 Karar ve 19/11/2019 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
a) Davanın, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden, 6100 saylı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b bendi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle aynıyasının 115/2.fikrası uyarınca USULDEN REDDİNE.."
B. ÍdariYargıda 
5. İstanbul 6. Vergi Mahkemesi 25/03/2024 tarih ve E.2024/527, K.2024/537 sayılı kararı ile, iflas idaresinin davacı kurumun vergi alacaklarının sıra cetveline kayıt ve kabulüne dair yaptığı işlemlerin Vergi Mahkemesinin görevine giren 

vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam. ve cezaları ile tarifelere ilişkin bulunmadığı gibi, idare mahkemesinin görevine giren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilk derecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem de olmadığı, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacı kurum tarafindan dava konusu edilen iflas idaresinin davacı kurumun vergi alacaklarının sıra cetveline kayıt ve kabulüne dair yaptığı işlemlerin Vergi Mahkemesinin görevine giren vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevine giren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilk derecede Danıştayca çözümlenecek bir işlemde olmadığı, davacı kurum tarafindan iflas idaresine vergi alacaklarının sıra cetveline kayıt ve kabulü için yaptığı başvurunun reddine dair işlemin iptali ile 3. sıra alacak olarak kaydın yapılmasına ilişkin istemin incelenmesinde adli yargının görevinde olduğu anlaşılmıştır.
Kaldı ki; Istanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E: 2018/466 sayılı dosyasında açılan kayıt kabul davasında yerel mahkeme tarafindan verilen kararin istinaf incelemesi neticesinde, ihtilafin çözüm yerinin Idare Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, davanın usul yönünden reddedildiği ve bu mezkur karar kesinleştiğinden, Mahkememizce verilen "görev ret"kararının kesinleşmesine müteakip, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Işleyişi Hakkındaki Kanun'un 15. maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesinin istenebileceği tabiidir 
Nitekim, uyuşmazlığın yukarıda anılan 2577 sayılı Yasanın 2. maddesi uyarınca idari işlemin iptali istemiyle açılması gerekenve idari işlemi tesis eden idareye karşı açılan idari dava olmadığı da açıktır.
Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Y asasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine..."
6. Davacı vekilinin 15/05/2024 tarihli dilekçesi ile, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu ōne sürdüğüolumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 6. Vergi Mahkemesince dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İflas masası" başlıklı 184. maddesi şöyledir:
"Iflas açıldığı zamanda müflisin haczi kabil bütün malları hangi yerde bulunursa bulunsun bir masa teşkil eder ve alacakların ödenmesine tahsis olunur. Iflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçen mallar masaya girer.
Müflis namına gelen mektuplar iflas idaresi tarafindan açılır ve sair mevrudelerin de masaya gõnderilmesi posta idaresine bildirilir."
8. 2004 sayılı Kanun'un 8. babda yer alan İflasın Tasfiyesi ūst başlığı altındaki "I-Masanın Teşkili", "Defter tanzimi"başlıkh 208. maddesi şöyledir :
" İflasın açılması kendisine tebliğ olunur olunmaz iflas dairesi müflisin mallarının defterini tutmağa başlar ve muhafazaları için lazımgelen tedbirleri alır.

Başka bir kaza dahilinde bulunan mallar hakkında bu muamele ora iflas dairesi vesatatiyle yapılır.
(Ek fikra: 09/11/1988 - 3494/43 md.) Iflas dairesi iflas kararının kendisine tebliğinden itibaren en geç iki *1*ay içinde tasfiyenin adi veya basit şekilde yapılacağına karar vermek zorundadır."
9. 2004 sayılı Kanunun "Iflas idaresi ve iflas dairesinin vazifeleri" başlıklı 223. maddesi şõyledir:
"(Değişik: 6/6/1985-3222/26md.)
İflas idaresi üç kişiden oluşur. Toplanan alacaklıların yapacağı seçimde, bu sayının iki katı, bu konuda yeterli bilgi ve tecrübeye sahip kişi aday gösterilir. Bu adaylardan dört adedi alacak tutarına gõre ekseriyeti teşkil edenlerce, iki adedi ise alacaklılar sayısı itibariyle ekseriyeti teşkil edenlerce seçilir ve icra mahkemesine bildirilir.İcra mahkemesi, iflas idaresini teşkil edecek üç kişiden ikisini alacak ekseriyetine sahip olanların gösterdiği dört aday, birini ise alacaklı ekseriyetinin gösterdiği iki aday arasından seçer.

Tasfiye, iflas dairesince, yukarıdaki fikraya göre teşkil edilen iflas idaresine havale olunur.
(Değişik üçüncü fikra: 17/7/2003-4949/54 md.) Iflås idaresi toplantıları, idare memurlarının veya herhangi bir alacaklının gündem belirlemek suretiyle yapacağı talep üzerine iflås dairesi müdürünün toplantı gününden en az yedi gün önce göndereceği çağrı üzerine yapılır. Iflás idaresi, kararlarını çoğunlukla alır; ancak toplantıya her üç iflás idare memurunun da katiılmaması hâlinde iflås dairesi müdürü iflâs idaresinin görevini yüklenir ve iflås idaresi adına tek başına karar alır. Toplantıya iflás idaresi memurlarından birinin veya ikisinin iştiraki hálinde iflās dairesi müdürü de bu toplantıya katılır. Karar alınamaması hâlinde iflâs dairesi mūdürünün oyu doğrultusunda işlem yapılır. Iflâs masasına alacaklı olarak müracaat eden alacaklılar, tebligata elverişli adres göstermek ve Adalet Bakanlığınca çıkarılacak tarifede gösterilecek yazı ve tebliğ masrafları için avans vermek suretiyle iflás idaresince alınacak kararların kendilerine tebliğini isteyebilirler. Bu muameleyi yaptırmış alacaklılar hakkında iflås idare memurunun kararlarına karşı kanun yolları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Iflas idaresine, Adalet Bakanlığınca hazırlanan ve iki yılda bir yenilenen ücret tarifesine gōre ücret õdenir 

Iflas idaresi iflas dairesinin murakabesi altındadır. Bu halde iflas dairesi aşağıdaki görevleri yerine getirir:
I. Alacaklılar toplantısının kararlarına, alacaklıların menfaatine uygun görmediği būtün tedbirlere ve idarece kabul edilen alacaklar ile istihkak iddialarının kabulüne dair olan kararlardan kanuna ve hadiseye uygun görmediklerine yedi gün içinde icra mahkemesine müracaatla itiraz etmek.

2. Iflası idare edenlerin ücretleriyle masrafları da dahil olmak üzere hesap pusulalarını icra mahkemesinin tasdikine arz etmek.

(Ek fikra:9/6/2021-7327/1 md.) Iflås idare memurlari, bilirkişilik bölge kurulları tarafindan oluşturulan ifläs idare memurları listesinden seçilir. Bu şekilde seçilen ifläs idare memurlarından birinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir, birinin ise hukukçu. olması zorunludur. Listeye kayıt için, Adalet Bakanlığıtarafindan izin verilen kurumlardan alınacak eğitimin tamamlanmış olması şarttır. Listede görevlendirilecek memurun bulunmaması hâlinde liste dişından görevlendirme yapılır ve bu durum bölge kuruluna bildirilir. Bir iflâs idare memuru, eş zamanlı olarak beşten fazla dosyada görev alamaz. Iflâs idare memurlarının nitelikleri, denetimi eğitimi, eğitim verecek kurumlar ve eğitimden muaf tutulacaklar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikte belirlenir.

10. 2004 sayılı Kanun'un "İflas idaresinin vazifesi" başlklı 226. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Masanın kanuni mümessili iflas idaresidir. Idare masanın menfaatlerini gözetmek ve tasfiyeyi yapmakla mükelleftir."
11. 2004 sayılı Kanun'un "Iflas idaresinin vazife ve mes'uliyeti" başlıklı 227. maddesi şöyledir:
"(Değişik madde: 06/06/1985 - 3222/28 md.)
8 inci maddenin bir ve ikinci fikraları ve 9, 11, 16 ve 359 uncu maddelerin icra dairelerine ait hükümleri iflas idaresi hakkında da uygulanır. Iflas idaresi, iflas masasına kabul edilen alacaklılara, talepleri halinde iflas tasfiyesinin seyri ile müteakip işlemlerin planı ve takvimi hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. (Ek cümle:28/2/2018-7101 S.K./9. md)

(Ek fikra: 09/11/1988 - 3494/46 md.;Mülga fikra: 02/03/2005-5311 S.K./28.mad)
Icra mahkemesi, iflas idaresi üzerinde gözetim yetkisine sahip olup gerektiğinde iflas idaresini teşkil edenlerin görevine son verebilir. Icra mahkemesi, görevine son verilen veya istifa edenin yerine, önceki adaylar arasından 223 üncümaddedeki esaslar dairesinde yenisini seçer.

Iflas idaresini teşkil edenler kusurlarından ileri gelen zarardan sorumludurlar. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakalır.

Iflas idaresini teşkil edenler Türk Ceza Kanununun uygulanmasındamemur saylırlar."
12. 2004 sayılı Kanun'un "Alacaklılar sıra cetvelinin müddet ve şekli" başlıklı 232. maddesi şöyledir:
"(Değişik madde: 14/01/2011-6103 S.K./41.md.) (Değişik madde: 28/2/2018-7101 S.K./10. md)
Alacakların kaydıiçin muayyen müracaat müddeti geçtikten sonra ve iflås idaresinin seçilmesinden itibaren en geç iki ay içinde iflâs idaresi tarafindan 206 ncı ve 207 nci maddelerde yazılı hükümlere göre alacaklıların sırasınıgösteren bir cetvel yapılır ve iflás dairesine bırakılır. Zorunlu hâllerde iki ayın hitamından önce ifläs idaresinin icra mahkemesine başvürması hâlinde icra mahkemesi bir defaya mahsus olmak üzere bu süreyi en çok iki ay daha uzatabilir. Süresi içinde sira cetvelinin verilmemesi hâlinde ifläs dairesinin durumu icra mahkemesine intikal ettirmesi üzerine ifläs idaresi üyelerinin vazifesine son verilir ve sebketmiş hizmetleri için kendilerine bir ücret tahakkuk ettirilmez. Mahkeme ayrica bu üyelerin bir yıldan az olmamak ve üç yılı geçmemek kaydıyla herhangi bir ifläs idaresinde görev almalarını yasaklayabilir, bu karar kesindir."
13. 2004 sayılı Kanun'un "Reddedilen Alacaklar "başlıklı 233. maddesi şõyledir:
"(Değişik madde: 09/11/1988 - 3494/48 md.)
Sıra cetvelinde kabul edilmeyen alacaklar red sebepleri ile birlikte gösterilir. Ancak, iflas idaresi ipotekle temin edilmiş alacakla ilgili olarak bunu doğuran sebep veya ipotek limiti miktarı bakımından red kararı vermeyip,kabul etmediği ikinci alacaklılar toplantısına bildirir. Ipoteğin iptali veya miktarının tenzili iddiasını takip hakki,isteyen alacaklıya 245 inci madde hükmü çerçevesinde devrolunur."
14. 2004 sayılı Kanun'un "Alacaklılar sıra cetveli, ilan ve ihbar" başlıklı 234. maddesi şöyledir 
"(Değişik birinci fikra: 6/6/1985-3222/29md.) Iflas idaresi sira cetvelini iflas dairesine verir ve alacaklılar 166 ncı maddenin 2 nci fikrasındaki usule gõre ilan yoluyla haberdar eder.

Iddialarımin tamamı veya bir kasmı reddedilen yahut iddia ettikleri siraya kabul edilmiyen alacaklılara doğrudan doğruya haber verilir."
15. 2004 sayılı Kanun'un "Sıra cetveline itiraz ve neticeleri" başhkl 235. maddesinin birinci ve ikinci fikrası şõyledir:
"(Değişik: 9/11/1988-3494/49 md.) Sıra cetveline itiraz edenler, cetvelin ilanından itibaren onbeş gün içinde 

iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine dava açmaya mecburdurlar. 223 üncü maddenin üçüncü fikrasıhükmü mahfuzdur. Bu davaya bakan mahkeme, davacının isteği halinde ikinci alacaklılar toplantısına katılıp katılmaması ve ne nisbette katılması gerektiği konusunda 302 nci maddenin altıncı fikrasına kıyasen onbeş gün zarfinda karar verir.

Itiraz eden, talebinin haksız olarak ret veya, tenzil edildiğini iddia ederse dava masaya karşı açılır. Muteriz başkasının kabul edilen alacağına veya ona verilen sıraya itiraz ediyorsa davasım o alacaklı aleyhine açar."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportõr-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacı idare tarafindan, vergi alacaklarının kayıt ve kabulü için yapılan başvurunun, iflas idaresince alacaklar defterinin 182. sırasına kaydı yapıldiktan sonra, reddedilen 5.350 TL vergi alacağının 3. sıra alacak olarak, alacaklar defterinin 183. sırasına kaydı yapıldıktan sonra reddedilen 6.420 TL vergi alacağının 3. sıra alacak olarak müflis şirket alacaklılar defterine kayıt ve kabulüne, iflas idaresinin red kararlarının ve sıra cetvelinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
19. Dosyanın incelenmesinden; Îstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 24/11/2020 tarih ve E.2005/60 sayılıdosyasında davalı Ender Çikolata Şekerleme Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi hakkında iflas kararı verildiği; adi usulde yürütülen tasfiye sürecinde muhakemat müdürlüğü tarafından iflas masasına 182 nolu alacak kaydı ile 5350 TL, 183 nolu alacak kaydı ile 6.420 TL'nin kaydolunduğu, iflas idaresi tarafindan, Boğaziçi Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğü Dairesi vergi cezasıihbarnamesinin iflas tarihinden sonra olduğu, müflisin beyanname mükellefiyetinin kalmadığı gerekçesiyle, alacağın tamamının sıra cetveline kayıt ve kabulū için yaptığı başvurunun reddine karar verilmesi üzerine, görev uyuşmazlığına konu davaların açıldığı anlaşılmıştır.

20. Somut olayda, 2004 sayılı Kanun'un 235. maddesinin birinci fikrasinın sıra cetveline itiraz ile ilgili davaların iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesine açılacağına dair hükmü ve üyeleri, gösterilen adaylar arasından icra tetkik merciince seçilen müflis şirketin iflas idaresinin dava konusu işleminin idare hukuku kapsamında idari işlem olarak nitelendirilemeyeceği hususlanı bir arada değerlendirildiğinde davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesince verilen 18/01/2024 tarih ve E.2020/1859, K.2024/88 sayılı görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesince verilen 18/01/2024 tarih ve E.2020/1859, K.2024/88sayılı görevsizlik kararının KALDIRILMASINA,
04/I1/2024 tarihinde, OY BİRLIGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/349KARAR NO : 2024/436KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen; adli ve idari yargı mercilerinde görülen davada tarafları ve konusunun aynı olması ile kesinleşme koşullarını taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Hüseyin ORAN 

Vekilleri : Av. Halit ÇAPLIK - Av. Semih GÖKPINAR 
İdari Yargıda 

Davalılar : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı - İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. Nazmiye ATİLA 
Adli Yargıda 

Daval : Milli SavunmaBakanlığı

Vekili : 1- Av. Sacit TOGAY 
2- Av. Neşe Peçen UĞURLU 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Jandarma Komutanlığı bünyesinde, 30/08/2009 tarihinde mezun olup Sõzleşmeli Uzman Jandarma Çavuşolarak göreve başladığını, 21/11/2009 tarihinde hizmet devriyesi görevini icra etmekteyken, devriye aracının aniden fren yapmasıile arkasındaki askerlerden birinin dipçiğinin sol tarafina gelerek sol böbreğinin patlamasıma neden olduğunu, İzmir Araştırma Hastanesinde sol böbreğinin alındığıni, İzmir Hatay Askeri Hastanesi tarafından çalışabilir raporu verildiğini, Gülhane Askeri Tıp Akademisinin 10/10/2016 tarihli raporunda olayın gerçekleştiği 21/11/2009 tarihinden itibaren askerliğe elverişsiz olduğunun tespit edildiğini, 07/02/2017 tarihinde Kamu Emeklilik Daire Baskanlığına emeklilik durumunu bildirdiğini ancak. jki avdır bir cevap alamadığını belirterek, askerliğe elverişsizlik nedeniyle emeklilik hakkının verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECÎ
A. Ídari Yargıda 
2. Izmir 3. Idare Mahkemesi 21/04/2017 tarih ve E.2017/682, K.2017/485 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının yetkili Ankara Idare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

3. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 22/06/2017 tarih ve E.2017/1556, K.2017/1826 sayılı kararı ile, dava konusu işleme ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Daire Başkanlığına yapılan başvuru dilekçesinin dava dilekçesine eklenmediği, iptal davası açılabilmesi için ortada idari bir işlemin mevcut olması ve dava dilekçesinde sõz konusu idari işlemin tarih ve sayısı ile tebliğ tarihinin belirtilmesi ile dilekçenin konu ve sonuç bölümünde açıkça iptal talebinde bulunulması gerektiğinden, ayrıca çalışmaya elverişsiz olduğunun belirtilemesi nedeniyle emeklilik hakkı kazanılmak istenmişse de idare mahkemelerince idarenin yerine geçercesine idari işlem tesisi mahiyetinde karar verilemeyeceğinden, dava dilekçesininİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediğinden reddine karar vermiştir.

5. Davacı 23/08/2017 yenileme dilekçesi ile vazife malullüğü emeklilik hakkının kazanılması talebinde bulunmuştur.
6. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 29/9/2017 tarih ve E.2017/2906, K.2017/2661 sayılı karar ile, davacı tarafindan vazife malulü olarak emekli olma talebiyle 07/02/2017 tarihinde Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanhığına yaptığıbaşvurusunun cevap verilmeyerek zımnen reddine ilişkin işlemin iptalinin istenilip istenilmediği anlaşılamadığından, dava dilekçesinin İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediğinden reddine karar vermiştir.

7. Davacı 28/11/2017 tarihli yenileme dilekçesiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan vazife malulü sayılması ve vazife malullüğü ayhığı bağlanması hususunda yaptığı 07/02/2017 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptalini talep etmiştir.

8. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 26/11/2018 tarih ve E.2017/3433, K.2018/2143 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi 27/10/2021 tarih ve E.2019/2627, K.2021/4322 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun kabulüne, Ankara 12. Ídare Mahkemesince verilen kararın kaldınlmasına, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gözetilerek, yeniden karar verilmek üzere dava dosyasıın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

9. Ankara 12. Ídare Mahkemesi 02/12/2021 tarih ve E.2021/2352, K.2021/2041 sayılı kararı ile, davanın 2577sayılı İdari Yargılama-Usulü Kanunu'nun 15/l-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Karann ilgili kısmı şöyledir:
".….Dosyanın incelenmesinden, davacının 14.09.2009 tarihinde Izmir - Menderes Ilçe Jandarma Komutanlıği emrinde jandarma uzman çavuş olarak gõreve başladığı, görev esnasında sakatlanması neticesinde sol böbreğinin alındığı, hastane raporunda çalışmaya elverişsiz olduğunun belirtilmesi nedeniyle vazife malulū sayılması istemiyle yaptığı başvurusuna cevap verilmeyerek reddedilmesi üzerine bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, yukarıda yerverilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde,5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden õnce 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunmayan ve 5510 sayılı Kanun kapsamında 2009 yılı itibariyle kamu görevine başlayan davacının, vazife malullüğü hükümlerinin uygulanması talebine ilişkin uyuşmazlıkta, 5510 sayılı Kanun'un vazife malullüğüne ilişkin hükümlerinin uygulanmasıgerektiğinden, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca iş mahkemeleri gõrevli bulunmaktadır..."
10. Davacı vekili, aynı maddi olaya dayanmak suretiyle bu defa fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin cismani zarar nedeniyle uğramış olduğu 1.000 TL maddi ve duyduğu elem ve izdırabın karşılığı olarak 100.000 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
11. Antalya 11. İş Mahkemesi 18/01/2023 tarih ve E.2022/740, K.2023/15 sayılı kararı ile, dava dilekçesinin görev bakımından usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

12. Antalya 11. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/04/2024 tarih ve E.2023/113, K.2024/147 sayılı kararı ile, davanın HMK 114/1-b maddesi uyarınca idari yargının görevli olması sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiştir.Davacı vekili 03/06/2024 tarihinde istinaf isteminde bulunmuş olup Bölge Adliye Mahkemesi tarafından karar verilmediğinden,karar henüz kesinleşmemiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Yukarıda açıklanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; araç içinde meydana geldiği iddia edilen olay sırasında davacının Izmir/Menderes Îlçe Jandarma Komutanlıği emrinde "4/c" statüsünde Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı personeli olarak çalıştığı, görevli olarak 21/11/2009 tarihinde saat 21:00 de önleyici hizmet devriye gõrevini yerine getirirken, askeri araç içinde aracın ani manevra yapmasıyla arka sağda tüfekli olarak oturmakta olan başka bir askerin savrularak silahının dipçiğinin davacıya çarpması nedeniyle görevi sırasında yaralandığının iddia edildiği, bu durumda davalı idarenin sorumluluğuna ilişkin davanın idari yargının gōrev alanına girdiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesinin bu davada uygulanamayacağı, sõz konusu maddede işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahi bu kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğinin düzenlendiği, dava konusu olayda bu şartların gerçekleşmediği, davanın trafik kazası nedeniyle davalı idare aleyhine haksız fiil faili ya da araç maliki sıfatıyla açılmadığı anlaşılmış ve bu sebeple HMK'nun 114/1-b maddesinde düzenlenen yargı yolunun caiz olması dava şartı bulunmadığından davanın aynı Kanunun 115/2 maddesi uyarınca usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
13. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Antalya 1I. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
14. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idariyargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir..."

15. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..."
16. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."
17.2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başhıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Başvurunun incelenebilmesi için 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.

20. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesince 14. maddesi kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için de; adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
21. Dosyanın incelenmesinden; idari yargı yerinde açılan ve kesinleşen davanın davalısının "Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı" ve davanın konusunun davacının "Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan vazife malulü sayılması ve vazife malullüğüaylığı bağlanması hususunda yaptığı 07/02/2017 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali" istemi olduğu; buna karşılık adli yargı yerinde açılan ve henüz kesinleşmeyen davanın davalısının "Milli Savunma Bakanlığı"ve davanın konusunun ise davacının "cismani zarar nedeniyle uğramış olduğu 1.000 TL maddi ve duyduğu elem ve izdırabın karşılığı olarak 100.000 TL manevi tazminatın õdenmesi" olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davanın davalı taraflarının ve konusunun aynı olmadığı ayrıca adli yargı kararının kesinleşmediği dikkate alındığında; adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan söz etmenin de mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmemiştir.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir 
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/352KARAR NO : 2024/395KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 6458 sayıh Kanun'un 57/A. maddesi uyarınca idari gözetime alternatif olarak parmak izi ve imza yoluyla bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Faranak RAZIEI 
Vekili : Av. Ceyhan FAYIK ÖTER 
Daval : Burdur Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü
Vekili : Şeyma KUŞ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, İran uyruklu müvekkili hakkında Burdur Valiliği Îl Göç İdaresinin 25/03/2024 tarih ve 5277881sayılı idari gözetime alternatif yükümlülük olarak, parmak izi ve imza yoluyla bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilmesine ilişkin kararının iptali istemiyle idari yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Isparta 1. İdare Mahkemesi 16/04/2024 tarih ve E.2024/330 K.2024/340 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın adli yargının görevinde bulunduğundan bahisle davanın, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"...Olayda, açılan davanın davacı hakkanda, 6458 sayilı Kanun uyarınca sınır dışı edilmek üzere verilen idari gözetim kararının devam edip etmemesi yönünde yapılan değerlendirme sonucunda idari gözetim kararına alternatif olarak, parmak izi verilerinin doğrulanması ve ıslak imza yoluyla bildirimde bulunma yükümlülüğü getiren idari gözetime alternatif yükūmlülük kararının iptaline yönelik olduğu, 6458 sayılı Kanun'da idari gözetim kararına karşıSulh Ceza Hakimliğine başvurulacağı düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin de bu kararın devamı niteliğinde ve aynı amaçla verildiği gözetildiğinde, bakılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 18/12/2023 tarih ve E:2023/625 K:2023/733 sayılı kararı da bu yöndedir.
Öte yandan; dava konusu işlemin davacıya tebliğine ilişkin 25.03.2024 tarihli tebliğ formu incelendiğinde,karara karşı itiraz usulünün gösterildiği (3) numaralı bölümde bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde Idare Mahkemelerine başvurulabileceği belirtilmek suretiyle davalı idarece davacinın itiraz mercii bakımından yanlış yönlendirildiği görülmekle, söz konusu tebliğ üzerine ve davalı idarenin yanlış yönlendirmesi nedeniyle davacının görevsiz yargı yerine başvurmuş olduğu gözetildiğinde, görevsiz yargı yerine yapılan başvuru nedeniyle oluşan avukatlık ücreti dışındaki yargılama giderlerinden davalı idarenin sorumlu tutulması gerektiği kanaatine varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle;
1-2577 saylı Kanunun 14. ve 15/1-a maddesi ile 6458 sayılı Kanunun 57/6 maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine, ...

3. Davacı vekili bu kez, İran uyruklu müvekkili hakkında Burdur Valiliği Îl Göç İdaresinin 25/03/2024 tarihli ve 5277881 sayılı idari gözetime alternatif yükümlülük olarak parmak izi ve imza yoluyla bildirimde bulunma yükümlülügügetirilmesine ilişkin kararının iptali ve müvekkili hakkındaki idari gözetime alternatif yükümlülüğün ayda bir kez ıslak imza atmak suretiyle alternatif yükümlülüğe çevrilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 

4. Burdur Sulh Ceza Hakimliği 07/05/2024 tarih ve D.İş2024/1229 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiğinden bahisle, itirazın görev yönünden reddine karar vermiş bu karar yasal süresi içerisinde itiraz edilmediğinden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Yasa koyucu idari gözetime alternatif yükümlülükleri ise 57/A maddesinde düzenlenmiş olup; 57 nci maddenin ikinci fikrasında sayılan yabancılara ya da idari gözetimi sonlandırılan yabancılara Belirli adreste ikamet etme, Bildirimde bulunma, Aile temelli geri dönüş, Geri dönüş danışmanlığı, Kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma, Teminat ve Elektronik izleme şeklinde idari gõzetime alternatif yükümlülükler getirilebileceğini belirtmiştir. Idari gözetime alternatif yükümlülüklerin yine idare tarafindan alınacağı gerek kanun gerekse YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİKte belirtilmiş olup Sulh Ceza hakimliklerine kanun tarafindan idarigözetime itirazda ólduğu gibi genel bir gõrev tayin edilmemiş olup hatta sadece 57/A maddesinin (5). Bendinde açıkça ve yalnızca "Elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı" yönünden bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabileceği düzenlenmiştir.
Tüm bu açıklamalar ve vasal düzenlemeler dikkate alındığında, idare mahkemesinin gõrevli olduğu kanaati ile başvuran yönünden oluşan olumsuz gõrev uyuşmazlığı hakkında 2247 sayılı yasanın 14. Maddesi uyarınca talepte bulunma yönünden muhtariyeti olduğu da gözetilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR :Yukarıda Acıklanan Nedenlerle;
1-Başvuran Faranak Razieı vekili Av.Ceyhun Fayık Öter'in başvurusunun görev yönünden REDDİNE 
2-Idare mahkemesinin görevli olduğu kanaati ile başvuran yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlığıhakkında 2247 sayılı yasanın 14. Maddesi uyarınca talepte bulunma yönünden MUHTARİYETİNE.…."
5. Davacı vekili, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Burdur Sulh Ceza Hakimliğince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

6. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazhığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Burdur Sulh Ceza Hakimliğince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun “Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları (...) düzenlemektir."
8. 6458 sayılı Kanunu'nun"Kapsam" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun, yabancılarla ilgili is ve işlemleri; sınırlarda, sınır kapılarında ya da Türkiye içinde yabancıların münferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararası korumayı, ayrılmaya zorlandıkları ülkeye geri dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye 'ye gelen yabancılara acil olarak sağlanacak geçici korumayı (...) kapsar.
(2) Bu Kanunun uygulanmasında, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalar ile özel kanunlardaki hükümler sakhıdır."
9. 6458 sayılı Kanunu'nun "Smır dışı etme"başhkhı 52. maddesi şöyledir:
“(1) Yabancılar, sınır dışı etme kararıyla,menşe ülkesine veya transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sinır dışı edilebilir."
10. 6458 sayılı Kanunu'nun “Sınır dışı etme kararı" başlıklı 53. maddesi şöyledir:
“(1) Sınır dışı etme kararı, Genel Mūdūrlüğūn talimatı ūzerine veya resen valiliklerce alınır.
(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkanda sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabanci, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veyayasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.
(3) Yabancıveya yasal temsilcisi ya da avukati, sınır dışı etme kararına karşi, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
11. 6458 sayılı Kanunu'nun "Sınır dışı etme kararı alınacaklar"başlıklı 54. maddesi şõyledir:

“(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:
a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler 
b) Terör õrgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç õrgütū yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar 

c) Türkiye 'ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar 
ε) Türkiye'de bulunduğu süre zarfinda geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar 
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar 
e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler 
f Ikamet izinleri iptal edilenler 
g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler 

ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler 
h) Türkiye'ye yasal giriş veya Tūrkiye'den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da bu hükūmleri ihlale teşebbūs edenler 

i) Hakkında Türkiye 'ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye geldiği tespit edilenler 
i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmis sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Tūrkiye'de kalma hakka bulunmayanlar 

j) Ikamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye'den çıkış yapmayanlar 
k) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/36 md. ; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafindan tanımlanan terõr örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler.

(2) (Değişik: 3/10/2016-KHK-676/36md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Bu maddenin birinci fikrasının (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen uluslararası koruma başvuru sahibi veya uluslararasıkoruma statüsü sahibi kişiler hakkında uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararıalınabilir."
12. 6458 sayılı Kanunu'nun "Sınır dışı etmek üzere idari gözetim ve süresi" başlıklı 57. maddesi şöyledir:
"- (Ek:6/12/2019-7196/78 md.)
(1) 54 üncü madde kapsamındaki yabancılar, kolluk tarafindan yakalanmaları hálinde, haklarında karar verilmek üzere derhäl valiliğe bildirilir. Bu kişilerden, sınır dışı etme kararı ahınması gerektiği değerlendirilenler hakkında, sınır dışı etme kararı valilik tarafından alınır. Değerlendirme ve karar süresi kark sekiz saati geçemez.
(2) (Değişik:6/12/2019-7196/77 md.) Hakkında sınır dışı etme kararı alınanlardan; kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye'ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye'den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında valilik tarafindan idari gözetim kararı alınır ya da 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir. Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar,yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezlerine kırk sekiz saat içinde götürülür.
(3) Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Ancak bu süre, sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hálinde, en fazla alti ay daha uzatilabilir.

(4) (Değişik:6/12/2019-7196/77 md.) Idari gözetimin devamında zaruret olup olmadıği, valilik tarafindan her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenmez. Idari gözetimin devamında zaruret gõrülmeyen yabancılar için idari gõzetim derhál sonlandırılır. Bu yabancılara, 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.

(5) Idari gõzetim kararı, idari gõzetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçları, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gõzetim altına alınan kişi bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(6) İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukati, idari gözetim kararına karşı sulh ceza håkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hálinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hákimi incelemeyi bes gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukati, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hákimine başvurabilir.

(7) İIdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan, avukatlık ücretlerini karşılama imkânıbulunmayanlara, talepleri hälinde 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır.

(8) (Ek:6/12/2019-7196/77 md.) Idari gõzetim altına alınan yabancıların uyruklarının tespit edilmesi amacıyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir. Inceleme sonucunda elde edilen veriler bu amaç dışında kullanulmaz.
13. 6458 sayılı Kanunu'nun "İdari gözetime alternatif yükümlülükler" başlıklı 57/A. maddesi şöyledir:
“(Ek:6/12/2019-7196/78 md.)

(I) 57 nci maddenin ikinci fikrasında sayılan yabancılara ya da idari gõzetimi sonlandırılan yabancılara aşağıdaki idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilebilir:
a) Belirli adreste ikamet etme 
) Bildirimde bulunma 
c) Aile temelli geri dönūş
c) Geri dönüş danışmanlığı
d) Kamuyararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma 
e) Teminat 
f) Elektronik izleme 
(2) Yabancıya birinci fikradaki yükümlülüklerden bir ya da birkaçının getirilmesi durumunda, bu süre yirmi dört ayı geçemez.

(3) S7nci maddenin ikinci fikrası kapsamında olup da idari gözetim altına alınmayan yabancılara bu maddenin birinci fikrasında sayılan yükümlülüklerden birinin ya da birkaçının getirilmesi zorunludur 
(4) Idari gõzetime alternatif yükümlülüklere tabi tutulduğu, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına gerekçeleri ile birlikte tebliğ edilir. Hakkında idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilen yabancı, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(5) Elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı bu karara karşısulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru yabancının tabi tutulduğu idari yükümlülüğü durdurmaz. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hákiminin kararı kesindir.

(6) İdari gõzetime alternatif yükümlülüklere uymayanyabancılar idari gözetim altına alınabilir.
(7) Yabancıya teminat yükümlülüğü getirilmesi ve yabancının teminat süresi içerisinde mücbir sebepler ve mahkeme sürecinin sona ermemesi halleri saklı kalmak kaydıyla Türkiye'den çıkmaması durumunda teminat Hazineye irat kaydedilir.

(8) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
14. 6458 sayılı Kanunu'nun "Gerigönderme merkezleri" başlıklı 58. maddesi şöyledir:
"(1) Idari gözetime alınan yabancılar, geri gönderme merkezlerinde tutulurlar.
(2) Geri gönderme merkezleri Bakanlık tarafindan işletilir. Bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlari, Türkiye Kızılay Derneğiveya kamu yararına çalışan derneklerden göç alanında uzmanlığı bulunanlarla protokol yaparak bu merkezleri işlettirebilir.

(3) Geri gönderme merkezlerinin kurulması, yönetimi, işletilmesi, devri, denetimi ve sınır dışı edilmek amacıyla idari gözetimde bulunan yabancıların geri gönderme merkezlerine nakil işlemleriyle ilgili usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi geregince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörūlen biçimde Burdur Valiliği İl Göç İdaresinin 25/03/2024 tarihli ve 5277881 sayılı idari gözetime alternatif yükümlülük olarak parmak izi ve imza yoluyla bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilmesine ilişkin kararının iptali istemi yönünden olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hükūm doğrultusunda davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasmın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
16. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN' in davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇłFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamáları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacı hakkımda 6458 sayılı Kanun uyarınca bildirimde bulunmak suretiyle verilen idari gözetime alternatif yükümlülük kararının iptali istemiyle açılmıştır.

18. Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelerden, davacı hakkında terõr örgütü propagandası yapma suçundan gerekli adli işlemler yapılarak davacının evraklarının Burdur İl Emniyet Müdürlüğünün 07/12/2022 tarihli yazısı ile Burdur İl Göçİdaresi Müdürlüğüne teslim edildiği, Burdur Valiliğinin 08/12/2022 tarihli kararı ile 6458 sayıh Kanun'un 54/1 (d) bendi kapsamında davacı hakkında sınır dışı etme ve idari gözetim altına alınmasına karar verildiği, hakkında alıman bu kararlar,hakkında alınan kararlara karşı başvuru yollarına ilişkin bilgiler içeren tebliğ formu ile 08/12/2022 tarihinde davacıya teblig 

edildiği, davacının hakkında alınan sınır dışı etme kararına karşı açtığı davada E.2022/998 sayılı dosyada 29/03/2023 tarihinđèdavanın reddine ve E.2023/139 sayılı dosyada açtığı davada ise 08/03/2023 tarihinde derdestlik nedeniyle red kararı verildiği, sōz konusu red kararı üzerine İdari Gözetimi sonlandırılan davacının Burdur iline sevk edildiği ve en son Burdur Valiliğinin 25/03/2024 tarihli kararı ile haftanın bir günü parmak izi, 4 günü ıslak imza yoluyla bildirim yapılması yönünde İdari Gözetime Alternatif yükümlülük getirildiği anlaşılmıştır.

19. Olayda açılan davanın, davacı hakkında, 6458 sayılı Kanun 57. maddesi uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda, haftanın bir günü parmak izi, 4 günü ıslak imza yoluyla bildirim yapılması yükümlülüğü getiren idari gözetime alternatif yükümlülük kararının iptaline yönelik olduğu, 6458 sayılı Kanun'da idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimine başvurulacağı düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin de bu kararın devamı niteliğinde ve aynı amaçla verildiği gözetildiğinde,dava konusu işleme karşı yapılan başvurunun da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20. Yukanıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak, Burdur Sulh Ceza Hakimliğinin 07/05/2024 tarih ve D.İş.2024/1229 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümündeADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Burdur Sulh Ceza Hakimliğinin 07/05/2024 tarih ve D.İş.2024/1229 sayıh GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN ve Üye Bilal ÇALIŞKAN'n KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacı hakkında 6458 sayılı Kanun uyarınca haftanın bir günü parmak izi 4 günü ıslak imza yoluyla bildirim yapılması yükümlülüğü getiren idari gözetime alternatifyükümlülük kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Olayda, davacı hakkında, 6458 sayılı Kanun uyarınca sınır dışı edilmek üzere verilen idari gözetim kararının kaldırılarak, haftanın bir günü parmak izi 4 günü ıslak imza yoluyla bildirim yapılması yükümlülüğü getiren idari gözetime alternatif yükümlülük kararının iptaline yönelik olduğu, 6458 sayılı Kanunun 57/A maddesinin 5. fikrasında ise elektronik izleme yükümlülüğü kararına karşı Sulh Ceza Mahkemesine itiraz edileceğinin düzenlendiği, davacı hakkında İstanbul İl Göçİdaresi tarafindan alınan imza atmak şeklindeki yükümlülüğün ise idari işlem niteliğinde olduğu, idari gözetime alternatif yükümlülüğe karşı Sulh Ceza Mahkemesine itiraz edileceği şeklinde bir düzenleme olmaması nedeniyle idarenin kamu gücūne dayanılarak ve tek tarafı iradesi sonucunda tesis edilen işlemden uyuşmazlığın kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, idarenin tek yanlı irade açıklamasıyla tesis ettiği işlerden kaynaklanan uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanununun 2/1-a maddesi uyarınca iptal davası niteliğinde olduğu dikkate alındığında davanın çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunduğundan uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/353KARARNO : 2024/404KARAR TR : 07/10/2024

ÖZET: Davacının, 2547 sayılı Kanun'un 38. maddesi kapsamında Yunus Emre Enstitüsünün KKTC'de bulunan biriminde müdür sıfatıyla görev yapmakta iken, geçici görevlendirilmesinin uzatılmaması nedeniyle, davalı Enstitüsü bünyesinde çalıştığı dönemde õdenmediği ileri sürülen yemek ücreti, yıllık izin bedelleri, kötüniyet tazminati, fazla mesai ücretleri,kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve eksik ödenen maaş karşılığının faizi ile birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

Davaci : Hüseyin ŞAHİN Vekili : Av. Cihan Koray ÖZAŞAN Davali : Yunus Emre Enstitüsü BaşkanlığıVekili : Av. Merter ÖZAY 
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 2547 sayılı Kanun'un 38. maddesi kapsamunda 5 yıl süre ile davalının KKTC'de bulunan biriminde müdür sıfatıvla calıstığını, enstitünün 27/06/2014 tarih ve IKM-527-2014/1870 savılı vazısı ile müvekkiline 2yıl süre ile aylık net 2.000 sterlin maaş verilmesine karar verildiğini, 1 yıl bu şekilde ödeme yapıldığını ancak 31/07/2015 tarih ve İKM-709-2015 sayılı yazı ile müvekkilinin nzası alınmadan kur farkından doğan maliyet artışından etkilenmemesi gerekçesiyle,maaşın 7.750 TL olarak sabitlendiğini; müvekkilinin kadrosunun bulunduğu Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan,görevlendirmenin uzatılmaması kararı alındığını, bunun üzerine 2013 yılındaki kazanılmış hakkına istinaden üniversitedeki kadrolu görevinden istifa edip enstitü bünyesinde işine devam etmek istediğini bildirir 20/09/2019 tarihli dilekçesini davalıBaşkanlığa sunduğunu, ancak davacıya verilen cevabi yazıda 2013 yılındaki hakkının geçerli olmadığını ve müdür alımları için yönetim kurulu kararı gerektiğini, ayrıca halihazırda müdür ihtiyacının bulunmadığının bildirildiğini; bu durumun kıdem ve ihbar tazminatı gerektirdiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 10.000 TL kıdem ve ihbar tazminatı, 10.000TL fazla mesai ücret alacağı, 10.000 TL eksik maaş ve buna bağlı eksik yemek ödemesi farkı olmak üzere toplam 30.000 TL'nin kıdem ve ihbar tazminatı bakımından Eylül 2019 tarihinden itibaren, ücret alacağı ve yemek õdemesi farkı alacağı bakımından alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 52. İş Mahkemesi 14/06/2022 tarih ve E.2021/360, K.2022/277 sayılı kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın usülden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 08/11/2023 tarih ve E.2022/3203, K.2023/3361 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar vermis bu karara karsı temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 26/02/2024 tarih ve E.2024/514, K.2024/3604 sayılı kararı ile kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…2547 sayılı Yüksek Eğitim Kanununun 38. maddesinde "öğretim elemanları ilgili kurumların talebi ve kendisinin muvafakati, üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi ve rektörün onayı ile ihtiyaç duyulan konularda özlük işlemleri kendi kurumlarınca yürütülmek kaydıyla diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında geçici olarak görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirilenlerin kadrosunun bulunduğu Yüksek Öğretim Kurumlarındaki aylık ve diğer ödemeler ile diğer hakları devam eder." düzenlenmesi yer almaktadır.

Davacının Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler Tanıtım Bölüm Başkanlığı Kişiler ArasıIletişim Ana Bilim Dalında araştırma görevlisi olduğu çekişmesizdir. Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan davacının Yunus Emre Enstitüsünde gõrevlendirildiği görev süresinin 1'er yıl süreyle uzatildığı, en son 19/08/2019tarihinde görev süresinin uzatılması isteğinin kabul edilmediği görülmektedir.

Davacının devlet üniversitesinde araştırma görevlisi olduğu, 2547 sayılı Yasanın 38. maddesinde belirtildiği üzere kadrosunun bulunduğu üniversitedeki haklarının devam ettiği, Enstitüdeki görevlendirmenin davacının memur statüsünü değiştirmeyeceği, işçi statüsünün bulunmadıği, kamu görevlisi olarak talep olunan alacaklarla ilgili mahkememizin ve Adli Yargının görevli olmadığı kamu görevinden kaynaklı olmakla davada İdari Yargının görevli olduğu anlaşılmakla davanın usulden reddine.…."
3. Bu kez davacı vekili, fazlaya ilişkin hakları sakh kalmak kaydıyla, kıdem ve ihbar tazminatı, mesai ücret alacağı,yıllık izin ücreti, eksik maaş ve buna bağlı eksik yemek ödemesi farkı olmak üzere toplam 70.000 TL maddi, 5.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 

4. Ankara 14. İdare Mahkemesi 28/05/2024 tarih ve E.2024/896, K.2023/417 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
".….4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun vakyfların tanımına ilişkin 101. maddesinde; "Vakaflar, gerçek veya tüzęl kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Bir malvarlığının bütünü veya gerçekleşmiş ya da gerçekleşeceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik değeri olan haklar vakfedilebilir. Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlaka, milli birliğe ve milli menfaatlere avkırı veva belli bir ırk va da cemaat mensuplarınıdesteklemek amacıyla vakıf kurulamaz." hükmüne, vakifların kuruluş şekline ilişkin 102. maddesinde; "Vakaf kurma iradesi, resmi senetle veya õlüme bağlı tasarrufla açıklanır. Vakaf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır. Resmi senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapılmasi, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfin amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır. Mahkemeye başvurma, resmi senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafindan; vakif ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi üzerine ya da Vakaflar Genel Müdürlüğünce resen yapılır. Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri resen alır." hükmüne, Tescil ve llan başlıklı 104. maddesinde " Tesciline karar verilen vakif, vakfin yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayrica Vakflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezi sicile kaydolunur. Tescil karari, başka bir mahkemece verilmiş ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfin yerleşim yeri mahkemesine gönderilir. Yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine Vakflar Genel Müdürlüğünce merkezi sicile kaydolunan vakaf Resmi Gazete ile ilan olunur. Tescil ve ilan tüzük hükümlerine göre yapılır."hükmüne yer verilmek suretiyle vakifların tanım ve kuruluş şekli düzenlenmiştir.

5737 sayılı Vakaflar Kanunu'nun Amaç başlıklı I. maddesinde; " Bu Kanun; vakifların yönetimi, faaliyetleri ve denetimine, yurt içi ve yurt dışındaki taşınır ve taşınmaz vakıf kültür varlıklarının tescili, muhafazasi, onarımı ve yaşatılmasına, vakaf varlıklarının ekonomik şekilde işletilmesi ve değerlendirilmesinin sağlanmasına ilişkin usúl ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır." hükmü, Kapsam başlıklı 2. maddesinde; " Bu Kanun; mazbut,mülhak ve yeni vakiflar, cemaat ve esnaf vakıfları ile Vakaflar Genel Müdürlüğünü kapsar. Bu Kanunun uygulanmasında milletlerarası mütekabiliyet ilkesi saklıdır." hükmü, Tüzel Kişilik başlıklı 4. maddesinde; “ Vakaflar,ðzel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemelere bakaldığında; yeni bir vakfin kurulması ve faaliyet gösterebilmesi için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulup faaliyet göstermesi gerektiği ve buşekilde kurulan vakfin õzel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu anlaşılmaktadır,
05.05.2007 tarih ve 5653 sayılı Yunus Emre Vakfi Kanunu'nun Amaç ve Kapsam başlıklı 1.maddesinde; "Bu Kanunun amaci; Türkiye'yi, kültürel mirasını, Türk dilini, kültürünü ve sanatını tanıtmak, Türkiye'nin diğer ülkeler ile dostluğunu geliştirmek, kültürel alışverişini artırmak, bununla ilgili yurt içi ve yurt dışındaki bilgi ve belgeleri dünyanın istifadesine sunmak, Türk dili, kültürü ve sanatı alanlarında eğitim almak isteyenlere yurt dışında hizmet vermek, Türkiye'de Yunus Emre Enstitüsü ve yurt dışında Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri açmak için merkezi Ankara'da olan Yunus Emre Vakfinın kurulmasına ilişkin esas ve usûlleri belirlemektir." hükmüne yer verilmiş,Tanımlar başlıklı 2. maddesinin ( c) bendinde: "Enstitü: Bu Kanunun amaçlarını gerçekleştirmek üzere eğitim ve öğretim ile bilimsel araştırma ve uygulama yapan Vakfa bağlı kuruluşu, .ifade eder" denilmiştir.
5653 sayılı Kanun'un Organlar başlıklı 4. maddesinde; "(1) Vakf aşağıdaki organlardan oluşur: a) Mütevelli Heyet: Mütevelli Heyet, Vakfın karar organıdır. Kültür ve Turizm Bakanı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı,Dışişleri Bakanlığı Müsteşari, Maliye Bakanlığı Müsteşarı ve Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı heyetin tabi üyeleridir. Heyetin tabii üyeleri dışında; Cumhurbaşkanı tarafindan seçilen beş kişi ve Türkiye Maarif Vakfi tarafindan kendi mütevelli heyeti üyeleri arasından seçilen bir kişi üç yıl süreyle Mütevelli Heyet üyeliğini yürütür.Kültür ve Turizm Bakanı, Mütevelli Heyetin başkanı; Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşari, başkan vekilidir.Mütevelli Heyet, başkanın ya da başkanvekilinin daveti üzerine üye tamsayisının yarısından bir fazlasının katılımıyla yılda en az iki defa toplanır. b) Yönetim Kurulu: Yönetim Kurulu, Vakfin icra organıdır. Yunus Emre EnstitüsüBaşkanı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı ve Dışişleri Bakanlığı Yurtdışı Tanıtım ve Kültürel İlişkiler Genel Müdürü Yönetim Kurulunun tabii üyeleridir. Ayrıca,üniversitelerin Türkçe dil öğretim merkezleri başkanları arasından Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi, eğitim, kültür ve sanat alanında faaliyette bulunan ve Cumhurbaşkanınca kamu yararına faaliyet gõsterdiği kabul edilmiş dernek veya vergi muafiyeti tanınmış vakıfların üyeleri arasından Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi, uluslararası ilişkiler,iletişim, kültür, sanat ve Türk dili alanında çalışmalarıyla tanınmış kişiler arasındari Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi üç yıl süreyle Yönetim Kurulu üyeliğini yürütür. Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Yönetim Kurulunun başkanıdır.Yönetim Kurulu, başkanın daveti üzerine üye tamsayısının yarısından bir fazlasının katılımıyla ayda en az bir defa toplanır. c)Denetleme Kurulu: Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafindan gõrevlendirilecek birer üye ile iktidar ve ana muhalefet partisi tarafindan üç yıl süreyle seçilecek birer üyeden oluşur. Maliye Bakanlığıtemsilcisi Denetleme Kurulunun başkanıdır. ç) Danışma Kurulu: Vakfin danışma organı olup, yılda bir kez toplanarak Vakfın bir önceki yıl yaptıklarını değerlendirir ve bir sonraki yıl için önerilerde bulunur. Bakanlık Müsteşari, Mütevelli Heyeti ve Yönetim Kurulunun seçilmiş üyeleri, Başbakanlık Tanıtma Fonu Genel Sekreteri,Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürü, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürü, Diyanet İşleri Başkanlığı temsilcisi, Danışma Kurulunun tabii üyeleridir. Ayrıca, İşçi Sendikaları Konfederasyonlarının seçeceği birer kişi, İşveren Sendikaları Konfederasyonunun seçeceği üç kişi kültür, sanat, Türk dili ve edebiyatı alanında 

görev yapan öğretim üyeleri arasından Vakaf Yönetim Kurulunca seçilecek on kişi ile Türk dili, kültürü ve sanatıalanındaki yazar ve dūşünürler arasından Vakaf Yönetim Kurulunun seçeceği beş kişi üçyıl süre ile Danışma Kurulu üyeliğini yürütür. Bakanlık müsteşarı Danışma Kurulunun başkanıdır." düzenlemesine, Vakfin kuruluş işlemleri başlıkhı Geçici 1. maddesinde; " (1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde Vakfin kuruluşu, Vakaf resmi senedi ve Vakfin Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre tesciline ilişkin işlemler Bakanlıkça sonuçlandırılır...." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yunus Emre Vakfi Resmi Senedi Ankara 41. Noterliği tarafindan 11.06.2007 tarih ve 24428 yevmiye numarasıile onanmış ve akabinde vakif senedinin tescili için 18.06.2007 tarihinde adli yargıda dava açılmıştır. Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27.06.2007 tarih ve E:2007/259 K:2007/234 saylı kararı ile, Ankara 41. Noterliğinin 11.06.2007 tarih ve 24428 yevmiye numaralı Yunus Emre Vakfi senedi taslağından söz konusu Yunus Emre Vakfi'nın 4721 sayılı Yasa'nın 101. ve müteakip maddelerigereğince Mahkeme nezdinde tutulan siciline tescilinin yapılmasına karar verilmiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Yunus Emre Vakfi bu şekilde resmi sicile kaydedilerek Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre tüzel kişilik kazanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafindan Yunus Emre Enstitüsü bünyesinde çalıştığı dönemde ödenmeyen yemek ücreti (eksik ve hiç ödenmeyenler birlikte), yıllık izin bedelleri, kötü niyet tazminati, fazla mesai ücretleri,kıdem tazminati, ihbar tazminati, eksik ödenen maaş karşılığı olmak üzere şimdilik 70.000,00-TL maddi tazminat ile uzun süre eksik õdeme yapılarak mağdur olması sebebiyle duyulan elem ve üzüntü için şimdilik 5.000,00-TL (adli yargıda dava ilk açıldığı tarihten itibaren başlayacak yasal faiziyle birlikte) manevi tazminat olmak üzere toplam 75.000,00-TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakilan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, Yunus Emre Vakfi'nın kuruluş amacı ve organlarına bakaldığında, bir anlamda kamu hizmeti amacıyla kurulduğu ve vakıf organlarında görev alan kişilerin büyük çoğunluğunun kamu personelinden oluştuğu görülmekte ise de; bu durum söz konusu vakfin özel hukuk tüzel kişisi olması õzelliğini ortadan kaldırmamaktadır.
Bu durumda, Yunus Emre Vakfi'nın kuruluşu olan Yunus Emre Enstitü Müdürlüğü'nün kamu kuruluşu niteliği taşımaması ve davacı ile Yunus Emre Enstitüsü arasında sözleşme serbestisi esasına dayalı hizmet akdi kurulmasıkarşısında, uyuşmazlığın görūm ve çõzümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
Nitekim, Danıştay 8. Dairesi'nin 30.05.2018 tarih ve E:2016/3974, K:2018/2953 sayılı kararı ile Uyuşmalık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 03.03.2014 tarih ve E:2014/171, K:2014/2019 sayılı kararı da bu yöndedir.…'
5. Ankara 14. Îdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiğiyetkiye dayanılarakkurulur"
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun Uçüncü Bölümünün Vakıflar ana başlığı altında düzenlenen "A. Kuruluşu I Tanımı" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Vakaflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.

Bir malvarlığının bütünü veya gerçekleşmiş ya da gerçekleşęceği anlaşılan her türlü geliri veya ekonomik değeri olan haklar vakfedilebilir.

(Iptal üçüncü fikra: Anayasa Mahkemesi'nin 17/4/2008 tarihli ve E.: 2005/14, K.: 2008/92 sayılı Kararı ile.)Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahláka, milli birliğe ve milli menfaatlere aykırı veya belli bir irk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakaf kurulamaz.
8. 4721 sayılı Kanun'un "II. Kuruluş şekli" başlıklı 102. maddesi şöyledir:
"Vakaf kurma iradesi, resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklamr. Vakaf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır.

Resmí senetle vakf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapıması, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfin amacı ile õzgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır.

Mahkemeye başvurma, resmi senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafindan; vakf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakaflar Genel Müdürlüğünce re'sen yapılır.

Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen alır."
9. 4721 sayılı Kanun'un "IV. Tescil ve ilân" başlıklı 104. maddesi şöyledir:
"Tesciline karar verilen vakif, vakfin yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayrıca Vakaflar Genel Müdürlüğünde tutulan merkezi sicile kaydolunur.

Tescil karari, başka bir mahkemece verilmiş ise, ilgili belgelerle birlikte tescil için vakfin yerleşim yeri 

mahkemesine gönderilir.
Yerleşim yeri mahkemesinin yapacağı bildirim üzerine Vakflar Genel Müdürlüğünce merkezi sicile kaydolunan vakif Resmî Gazete ile ilân olunur.

Tescil ve ilân Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik hükümlerine göre yapılır."
10. 18/5/2007 tarih ve 26526 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yunus Emre Vakfi Kanunu'nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şõyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; Türkiye'yi, kültürel mirasını, Türk dilini, kültürünü ve sanatımı tanıtmak, Türkiye'nin diğer ülkeler ile dostluğunu geliştirmek, kültürel alışverişini artırmak, bununla ilgili yurt içi ve yurt dışındaki bilgi ve belgeleri dünyanın istifadesine sunmak, Türk dili, kültürü ve sanatı alanlarında eğitim almak isteyenlere yurt dışında hizmet vermek, Türkiye'de Yunus Emre (.….) Enstitüsü ve yurt dışında Yunus Emre Tūrk Kültür Merkezleri açmak için merkezi Ankara'da olan Yunus Emre Vakfinın kurulmasına ilişkin esas ve usûlleri belirlemektir."
11. 5653 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başhklı 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) Bu Kanunda geçen;
b) (Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.) Başkanlık: Yunus Emre Vakfi Mütevelli Heyeti Başkanlığını,
c) Enstitü: Bu Kanunun amaçlarını gerçekleştirmek üzere eğitim ve õğretim ile bilimsel araştırma ve uygulama yapan Vakfa bağlı kuruluşu,
d) Mütevelli Heyet: Yunus Emre Vakfi Mütevelli Heyetini 
f) Vakaf: Yunus Emre Vakfinu 
g) Yönetim Kurulu: Yunus Emre Vakfi Yōnetim Kurulunu,
ifade eder.."
12.5653 sayıhı Kanun'un "Organlar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Vakafaşağıdaki organlardan oluşur:
a) (Değişik: 6/12/2017~7063/8 md.) Mütevelli Heyet: Mütevelli Heyet, Vakfin karar organıdır. Kültür ve Turizm Bakanı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı, Maliye Bakanlığı Müsteşarı ve Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı heyetin tabii üyeleridir. Heyetin tabii üyeleri dışında; Cumhurbaşkanı tarafından seçilen beş kişi ve Türkiye Maarif Vakfi tarafindan kendi mütevelli heyeti üyeleri arasından seçilen bir kişi üç yıl süreyle Mütevelli Heyet üyeliğini yürütür. Kültür ve Turizm Bakanı, Mütevelli Heyetin başkanı; Kültür ve Turizm BakanlığıMüsteşari, başkan vekilidir. Mütevelli Heyet, başkanın ya da başkan vekilinin daveti üzerine üye tamsayısının yarısından bir fazlasının katılımıyla yılda enaz iki defa toplanır.

b) (Değişik: 6/12/2017-7063/8 md.) Yönetim Kurulu: Yönetim Kurulu, Vakfin icra organıdır. Yunus Emre Enstitüsü Başkani, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı ve Dışişleri Bakanlığı Yurtdışı Tanıtım ve Kültürel İlişkiler Genel Müdürü Yönetim Kurulunun tabii üyeleridir. Ayrıca,üniversitelerin Türkçe dil öğretim merkezleri başkanları arasından Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi, eğitim, kültür ve sanat alanında faaliyette bulunan ve Cumhurbaşkanınca kamu yararına faaliyet gösterdiği kabul edilmiş dernek veya vergi muafiyeti tanınmış vakifların üyeleri arasından Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi, uluslararası ilişkiler,iletişim, kültür, sanat ve Türk dili alanında çalışmalarıyla tanınmış kişiler arasından Mütevelli Heyetin seçeceği bir kişi üç yıl süreyle Yönetim Kurulu üyeliğini yürütür. Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Yönetim Kurulunun başkanıdır.Yönetim Kurulu, başkanın daveti üzerine üye tamsayısının yarısından bir fazlasının katılımıyla ayda en az bir defa toplanır.

c) Denetleme Kurulu: Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafindan görevlendirilecek birer üye ile iktidar ve ana muhalefet partisi tarafindan üç yıl süreyle seçilecek birer üyeden oluşur. Maliye Bakanlığıtemsilcisi Denetleme Kurulunun başkanıdır.

ς) Danışma Kurulu: Vakfin danışma organı olup, yılda bir kez toplanarak Vakfin bir önceki yıl yaptıklarınıdeğerlendirir ve bir sonraki yıl için önerilerde bulunur. Bakanlık Müsteşari, Mütevell Heyeti ve Yönetim Kurulunun seçilmiş üyeleri, Başbakanlık Tanıtma Fonu Genel Sekreteri, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürü,Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürü, Diyanet İşleri Başkanlığı temsilcisi, Danışma Kurulunun tabii üyeleridir. Ayrıca, Işçi Sendikaları Konfederasyonlarının seçeceği birer kişi, İşveren Sendikaları Konfederasyonunun seçeceği üç kişi kültür; sanat, Türk dili ve edebiyatı alanında görev yapan öğretim üyeleri arasından Vakaf Yönetim Kurulunca seçilecek on kişi ile Türk dili, kültürü ve sanatı alanındaki yazar ve düşünürler arasından Vakf Yönetim Kurulunun seçeceği beş kişi üç yıl süre ile Danışma Kurulu üyeliğini yürütür. Bakanlık müsteşarı Danışma Kurulunun başkanıdır.

(2) Birinci fikra uyarınca seçimle görevlendirilecek üyeliklerin boşalmasından altı ay önce Bakanlık ResmíGazetede duyuruda bulunur. Seçimi yapacak merciler asıl ve aynı sayıda yedek üyeyi yedek sıralamasını da belirterek kararlarını ilanı takibeden üç ay içerisinde Bakanlığa bildirir. Bakanlık onbeş gün içerisinde ilgililere tebligat yapar.Bir kişi birden fazla organda asıl veyayedek üye olamaz. Asıl üyeliğin süresinden önce boşalması durumunda, onbeşgün içerisinde, yedek üyelere beş gün süre verilerek göreve başlamaları yedek sırasına göre Vakf Yönetim Kurulu 

Başkaninica bildirilir. Süresinde göreve başlamayan yedek üye çekilmiş sayılır ve bir sonrakine tebligat yapılır, yedek üyeler asıl üyeden kalan süreyi tamamlar. Bu fikranın uygulanması ile ilgili esas ve usûller Bakanlıkça belirlenir."
13. 5653 sayılı Kanun'un "Vakfın kuruluş işlemleri" başlıklı geçici 1. maddesinin 1. fikrası şöyledir 
"(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde Vakfın kuruluşu, Vakaf resmî senedi ve Vakfin Türk Medenî Kanunu hükūmlerine göre tesciline ilişkin işlemler Bakanlıkçasonuçlandırılır."
14. 20/02/2008 tarih ve 5737 sayılı Vakiflar Kanunu'nun "Amaç" başlıkh 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; vakfların yönetimi, faaliyetleri ve denetimine, yurt içi ve yurt dışındaki taşınır ve taşınmaz vakıf kültür varlıklarının tescili, muhafazası, onarımı ve yaşatılmasına, vakıf varlıklarının ekonomik şekilde işletilmesi ve değerlendirilmesinin sağlanmasına ilişkin usúl ve esasların belirlenmesi (..) amacıyla hazırlanmıştır."
15. 5737 sayılı Kanun'un "Kapsam " başlıkhı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanun; mazbut, mülhak ve yeni vakıflar, cemaat ve esnaf vakfları ile Vakaflar Genel Mūdürlüğūnükapsar."
16.5737 sayılı Kanun'un "Tüzel kişilik" başlıklı 4. maddesi şöyledir 
"Vakaflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
17.5737 sayılı Kanun'un "Yeni vakıfların kuruluşu, mal varlığı, şube ve temsilcilikleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Yeni vakıflar; Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre kurulur ve faaliyet gösterirler.
Yeni vakıfların kuruluşunda amaçlarına göre özgülenecek asgarî mal varlığı her yıl Meclisçe belirlenir.Yeni vakıflar, vakaf senetlerinde yazılı amaçlarını gerçekleştirmek üzere Genel Müdürlüğe beyanda bulunmak şartıyla şube ve temsilcilik açabilirler. Beyannamenin düzenlenmesine ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.Yabancılar, Türkiye'de, hukuki ve fili mütekabiliyet esasına göre yeni vakıf kurabilirler."
18. 5737 sayılı Kanun'un "Vakfın kuruluş işlemleri" başlıklı geçici 1. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde Vakfin kuruluşu, Vakaf resmî senedi ve Vakfin Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre tesciline ilişkin işlemler Bakanlıkçasonuçlandırılır."
19. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Kamu kuruluşları ve vakıflarda görevlendirme" başlıklı 38. maddesi 
"(Değişik: 29/11/1983 - KHK - 243/46 md.)
(Değişik birinci fikra: 21/1/2010-5947/4 md.) Öğretim elemanları; ilgili kurumların talebi ve kendisinin muvafakati, üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi ve rektörün onayı ile ihtiyaç duyulan konularda, özlük işlemleri kendi kurumlarınca yürütülmek kaydıyla, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında geçici olarak görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilenlerin, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim kurumlarındaki aylık ve diğer ödemeler ile öteki hakları devam eder. Yükseköğretim Kurulu, bağlıbirimleri ve Universitelerarası Kurul ile Adli Tip Kurumunda görevlendirilenler hariç olmak üzere bu fikra uyarınca görevlendirilenler döner sermayeden yararlanamaz.

(Ek fikra: 21/1/2010-5947/4 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile dernek ve vakifların yönetim ve denetim organlarında görev yapanlar bakımından ayrica bir gōrevlendirme kararı aranmaz. Ancak bu görevler, öğretim elemanının bu Kanundan kaynaklanan mesaisini aksatmayacak şekilde yürütülür.
Yükseköğretim Kurulunun isteği ve ilgili kamu kuruluşunun onayı ile yükseköğretim kurumları veya birimleri,ilgili adli mercilerin talebi ile adli tip mevzuatı çerçevesinde adli tip olaylarında ve diğer adli konularda resmi bilirkişi olarak görevlendirilebilirler.

(Değişik: 19/4/1990 - KHK - 422/2 md.; Değiştirilerek kabul: 25/10/1990 - 3670/11 md.) Bu madde uyarınca görevlendirilenöğretim elemanları kendi kurumlarındanalacakları aylık ve ödeneklerin yanısıra, görevlendirildikleri kurumda yürüttükleri görev için birinci derecenin dördüncü kademesinde bulunan bir genel müdürün aylık ve ek gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpimı sonucu bulunan tutarı geçmemek üzere ilgili bakan tarafindan tespit edilecek miktarı net olarak ikinci görey aylığı şeklinde ayrıca alırlar. Bunlar görevlendirildikleri kurumlarca kendilerine bu suretle yapılan ödemeleri döner sermayelere yatırmak zorunda değildirler. Bunlara görev yapacakları kurumca bu ödeme dışında başkaca bir ödeme yapılmaz.

20. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şõyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden 
şöyledir:

Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 02/07/2018-KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargıın, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, davacının 2547 sayılı Kanun'un 38. maddesi kapsamında, Yunus Emre Enstitüsünün KKTC'de bulunan biriminde müdür sıfatıyla görev yapmakta iken, geçici görevlendirilmesinin uzatılmaması nedeniyle, davalı Enstitüsü bünyesinde çalıştığı dönemde ōdenmediği ileri sürülen yemek ücreti, yıllık izin bedelleri, kötüniyet tazminatı, fazla mesai ücretleri, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve eksik ōdenen maaş karşılığının faizi ile birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
24. Yunus Emre Vakfi Resmi Senedi, Ankara 41. Noterliği tarafindan 11/06/2007 tarih ve 24428 yevmiye numarasıile onanmıs ve akabinde vakıf senedinin tescili icin 18/06/2007 tarihinde adli yargıda dava açılmış, Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/06/2007 tarih ve E.2007/259 K.2007/234 sayılı kararı ile, Yunus Emre Vakfi senedi taslağından söz konusu Vakfin, 4721 sayılı Kanun'un 101. ve müteakip maddeleri gereğince Mahkeme nezdinde tutulan sicile tescilinin yapılmasına karar verilmiş ve bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Yunus Emre Vakfı resmi sicile kaydedilerek Türk Medeni Kanun’u hükümlerine göre tüzel kişilik kazanmıştır.

25. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Marmara Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Kanun'un 38. maddesi kapsamında Yunus Emre Enstitüsünün KKTC'de bulunan biriminde, 01/07/2014tarihinden itibaren iki yıl süre ile mūdür sıfatıyla geçici olarak görevlendirilmesinin yapıldığı, her yıl Enstitünün talebi ve üniversitenin uygun görüşü ile görev süresinin 2019 yılına kadar uzatıldığı daha sonra, geçici görevlendirilmenin üniversite yõnetim kurulu tarafindan bir yıl süre ile uzatılması talebinin uygun bulunmaması ūzerine 06/09/2019 tarihinde sona erdiği;bilahare davacı tarafindan, davalı Enstitüye verilen 20/09/2019 tarihli dilekçe ile, üniversitedeki görevinden istifa ederek enstitüdeki görevine devam etmek istediğinin belirtildiği, davalı Enstitünün 16/10/2019 tarihli cevabi yazisı ile, "ilk görevlendirmenin 2547 sayılı Kanun kapsamında yapıldığıni, İş Kanunu kapsamında herhangi bir hak ediş bulunmadığından vakıfta göreve devam etmenin hukuken mümkün olmadığının" davacıya bildirilmesi üzerine, davacı tarafindan bu durumun kıdem ve ihbartazminatı gerektirdiği ileri sürülerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kıdem ve ihbar tazminatı, mesai ücret alacağı, yıllık izin ücreti, eksik maaş ve buna bağlı eksik yemek õdemesi farkının faizi ile birlikte tahsili istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.

26. Somut olayda, davacının Marmara Üniversitesinde sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştıği,statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu açıktır. Davacı2547 sayılı Kanun kapsamında araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, mezkûr Kanun'un 38. maddesi uyarınca üniversite yönetim kurulunun uygun görūşü üzerine Yunus Emre Vakfının bağlı kuruluşu olan davah Enstitüye görevlendirilmesi yapılmıştır. Kanun'da görevlendirilen öğretim elemanının, bu Kanundan kaynaklanan mesaisini aksatmayacak sckilde görevlendirilebileceği, kadrosunun bulunduğuyükseköğretim kurumlarındaki aylık ve diğer ödemeler ile öteki haklarının devam edeceği, õğretim elemanlarının kendi kurumlarından alacakları aylık ve õdeneklerin yanısıra, gõrevlendirildikleri kurumda yürüttükleri görev için birinci derecenin dördüncü kademesinde bulunan bir genel müdürün aylık ve ek gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı geçmemek üzere ilgili bakan tarafindan tespit edilecek miktarı net olarak 

ikinci görev aylığı şeklinde ayrıca alabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
27. Diğer taraftan, 5653 sayılı Kanun'da, Yunus Emre Vakfinın "kamu tüzel kişisi" olduğuna dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucu vakfa bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine gõre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, vakfin kısmen kamu kaynağı kullanması, kamu kurumu olarak nitelendirilmesi için yeterli bir sebep olmadığıgibi vakfin organları da atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmaktadır. Netice olarak vakıf, bir tüzel kişi olmanın õtesinde õzel hukuk tüzel kişisidir. Zira 5653 sayılı Kanun hükūmleri de, özellikle vakfın gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuç öngörmemektedir.

28. Yukarıda yer alan mevzuatın ve somut olayın birlikte değerlendirilmesinden; davacının idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı ancak uyuşmazlığın davacının asıl görev yaptığı üniversite çalışmasından kaynaklanan bir alacak talebine ilişkin olmayıp, vakfa bağlı enstitüde geçici olarak görevlendirilmesinden kaynaklananve enstitü tarafindan ōdenmediği iddia olunan bir alacak talebine ilişkin olduğundan, davalı enstitünün bu kapsamda statüsü önem arz etmektedir.Davalı enstitünün bağlı olduğu vakıfin, õzel hukuk tüzel kişisi olduğu, uyuşmazlığın 4721, 5653 ve 5737 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı, ortada idari işlem veya idari sözleşmeden kaynaklanan ve idari yargıyetkisi dahilinde olan bir durumun bulunmadığı anlaşılmakla, davacının geçici görevlendirilmesinin sona ermesinden dolayı talep ettiği tazminat ve alacaklarının ðzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümūnün gerektiği sonucuna varılmıştır.
29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara I4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Ankara 52. Iş Mahkemesinin 14/06/2022 tarih ve E.2021/360, K.2022/277 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 14. Îdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 52. İş Mahkemesinin 14/06/2022 tarih ve E.2021/360, K.2022/277 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/355KARAR NO : 2024/553KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Davacıların 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazhığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : I- E.S, 2-F.S, 3-Ç.S 4-G.S.U.A, 5-G.S 
Vekilleri : Av. G.E.Y 
Davah : Altındağ Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. I.K 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, Ankara ili, Altındağ ilçesi, .. Mahallesi, ..ada, ..parsel sayılı taşınmaza ilişkin, müvekkillerinin 

murisi olan Ş.S adına tapu tahsis belgesi bulunduğunu, taşınmaz bedelinin ve vergilerin ödendiğini, taşınmazın tapu kaydının davacılar adına tescili için davàlı idareye müracaat edilmesine rağmen bu talebin reddedildiğini belirterek, taşınmazın tapu kaydının iptal edilerek müvekkilleri adına tesciline, bunun mümkün olmaması halinde, benzer nitelikte başka bir taşınmazın adlarına tesciline veya taşınmaz için ödenen bedelin güncel değeri tespit edilerek müvekkillerine õdenmesi istemiyle, adli yargıyerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/05/2024 tarih ve E.2023/407 sayılı kararı ile, davada mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davalının yargı yoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, kişilerce 2981 sayılı Kanuna istinaden hak sâhibi olduğunun tespiti ve tapu verilmesi istemiyle açılan davada, yargısal denetimin, idari yargı yerince yapılması gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek, dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..HUKÜKİDEĞERLENDİRME :
"Adli-idári yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazı kastaslar mevcuttur. Bu kıstaslardan biri de, maddi olaya uygulanacak kanûnun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanûn, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idäri yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, Recep BAŞPINAR,Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Türk Medeni Kanûnu (TMK)'nun 1025. maddesinde bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise bu yüzden ayni hakka zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebileceği, 1027. maddesinde ise ilgililerin yazılı rizaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği kurala bağlandığından, bu kanûn hükümlerine göre tapu siciline tescil, tapu sicilinden terkin ya da tapu sicilindeki yanlışlığın düzeltilmesi istemiyle açılacak dávâların gerçek hak ile tapu kütüğü arasındaki uyumu sağlama ve varsa bağdaşmazlığı giderme amacına yönelik olmasınedeniyle görüm ve çözümünde Türk Medenî Kanúnu hükümleri uygulanacağından ve kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili herhangi bir kanünun uygulanması söz konusu olmayacağından, adli yargı mercilerinin görevli olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır 

Dâvâcılar, dâvâlı idâre adına olan tapu kaydının iptâli ve kendi adlarına tescili istemiyle adlí yargı merciinde dava açmış ve bir idâri işlemin iptâlini istememiş olsalar da Türk Medenî Kanûnu hükümlerine dayalı mülkiyet iddiasında bulunmamışlardır. Dâvâ açmaktakiasıl amaçlari, TMK'nun 1025. maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tescil iddiasına dayalı olarak tapu sicilinin düzeltilmesi değil, 2981 saylı Kanún uyarınca dūzenlenen tapu tahsis belgesine dayalı olarak idârece kendilerine tapu verilmesini sağlamaktır. Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü,dâvâcının 2981 sayılı Kanúna göre hak sâhibi olup olmadığının belirlenmesini gerektirmektedir.
Başka bir anlatımla, dâvâcılar kadastro veya tapulama çalışmalarına dayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeği yansıtmadığı, bu çalışmalar õncesinde maddî hukûka göre hak sâhibi olduğu hâlde tapu siciline hatalı kayıt yapıldığı, bu itibarla bu uyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka bir nedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp, 2981 sayılı Kanúnda belirtilen şartları taşıdığı hâlde, gerçek hak sahibi olan idárece kendisine tapu verilmemesinin anılan Kanúna aykırı olduğunu ileri sürerek dava açtıklarından, elde etmek istedikleri sonuç, idârece tapu verilmemesi yönünde yapılan uygulamanın huküka aykırı olduğunun tespitini ve iptálini sağlamaktır.

Görevli yargı kolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalınmaksızın somut vaka ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, idâri işlem tesisi suretiyle elde edilmesi mümkün olan hakka ilişkin dâvânın tapu iptâli ve tescil dâvâsı olarak nitelendirilmesine itibar edilemez.
Kamu mülkiyetinin özel kişilere devredilmesi konusunda idåreye geniş yetkiler veren 2981 sayılı Kanún hükümlerine göre idårî usûller uygulanarak hak sâhibi olduğu tespit edilen kişilere idârece tapu verilmesi idâri işlem tesisi suretiyle mümkündür. Idârece bu yönde idâri işlem tesis edilmemesi nedeniyle dâvâcı aleyhine ortaya çıkan hukůki sonucun ortadan kaldırılması amacına yönelik dâvânın, idâri dâvâların görüm ve çözümüyle görevli olan idâri yargı merciince karara bağlanması gerekmekte olup, idârenin kamu gücü kullanarak gerçekleştirebileceği faaliyetinden kaynaklanan dâvânın adli yargı merciince çözümlenmesinin Anayasa ile benimsenen yargı ayrılığıilkesine aykırı olacağı açıktır.

Nitekim, Danıştay Ondördüncü Dairesinin E.2015/108, K.2017/5884 sayıli, Danıştay Altıncı Dairesinin 

E.2019/8898. K.2020/3953 sayılı ve Uyuşmazlik Mahkemesinin E:2015/45. K:2015/30 ve E:2023/108, K:2023/250sayılı kararları da bu görüşü destekler niteliktedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının da yazılı dūşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarinca yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/05/2024 tarih ve E.2023/407 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği yolunda, yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlık Mahkemesinin 18.04.2022 tarihli ve 2021/821 Esas, 2022/201 Karar sayılı kararında; "2981sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartlarıtaşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundakiyetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır. …. davacıların isteminin 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesinden kaynaklandığı, yine anılan istemlerin kabul edilmemesihalinde tapu tahsis belgesi bedelinin ve taşınmaz bedelinin tazminine ilişkin istemin de 2981 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır." denilmek suretiyle bu tūr uyuşmazlıkların çözümünde idariyargı yerinin gõrevli olduğu hususu vurgulanmıştır.
Yukarıda belirtilen Kanun hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davacılar, 2981 sayılı Kanun'un aradığı koşulların oluşması sebebiyle dava konusu taşınmazın kendi adına tescili istemiyle sõz konusu davayı açtığından, davacıların taşınmaz üzerindeki iddiası da, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği de dikkate alındığında, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan davanın, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulū Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde yer alan iptal davaları kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir..."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sõzleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme gõrevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gōsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisulayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Kanun'un 23. ve 24. maddeleri gereğince 31/5/2012 tarihinden onbir yıl sonra geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılan ancak dava konusu olay tarihinde yürürlükte olan 2981 sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayıl Imar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Imar mevzuatına aykarı yapılar ve gecekondular için yapının bulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara gõre mūracaat edilir.

Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırları dişında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir. Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat tarihi sayılır.

Müracaat; Bayındırlık ve Iskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve belediyelerce; dış temsilcilikler için de Dışişleri Bakanlığınca çoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve 

değerlendirme belgeleri eklenir.
Müracaat; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üçaydan fazla devam edenler için müracaat süresi 12 aydır. Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa ve arazisi,tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaat masrafinı ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat işlemleri ayrica bir ücret alınmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabına milli bir bankaya 2.000 TL.müracaat masrafi olarakyatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1 md.) Sūresi içinde belediye veya valiliğe müracaat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrıca mahallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye gõre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.

(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik būrolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırması için belediye, hazine, õzel idare veya vakiflar idaresine teslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikaleden dosyalari, intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.

Yukarıda belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlütertip ve tedbirler alınır."
10. 2981 sayılı Kanun'un "Tespit ve değerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Imar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastırılacak standart form kullanılır.

(Değişik: 22/5/1986-3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonlarıdökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakaflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin () fikrasındaki tarihlerden õnce başlanmışmesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykrı tüm yapılar dahildir.

Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçen tasnif durumunu,yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcını, fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planını, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmışyapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafindan hazırlanmış formun doldurulmasıyla elde edilir.

Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminliõzel teknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve Iskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.

16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarına eklerler."
11. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (a) fikrası şõyledir:
"(Değișik : 22/5/1986 - 3290/4 md.)
Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakaflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine gõre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi'verilir.

Tapu tahsis belgesi, islah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecektapuya esas teşkil eder.

(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıkh 13. maddesinin birinci fikrasmın (b)bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır 

b) (Değişik: 22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakaflar Genel Müdūrlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir, Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya õnleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fikralar: 18/5/1987 - 3366/5 md.):
'14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sifatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslah bõlgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış islah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.

Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan beledive veya valiliğe ait bos imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir."
13. Yine 2981 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılıolarak düzenlenmiştir.

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLIve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev jtirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine, Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportõr-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanınçözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görūşülüp düşūnüldü:
16. Dava, 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesi uyarınca, Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi,... ada, ..- parselde kayıth taşımmazın davacılar adına tesciline, bunun mümkün olmaması halinde benzer nitelikte başka bir taşınmazın davacılar adına tesciline veya taşmmaz için õdenen bedelin güncel değerinin tespit edilerek õdenmesi istemiyle açılmıştır.

. 17. 2981 sayıh Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartlarıtaşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.

18. Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin,davacıların murisi Ş.S adına tapu tahsis belgesi bulunduğu, taşınmaz bedelinin ve vergilerin õdendiği, taşınmazın tapu kaydının davacılar adına tescili için davalı idareye müracaat edilmesine rağmen bu talebin reddedildiği belirtilerek, taşınmazın tapu kaydının iptal edilerek davacılar adına tesciline, bunun mümkün olmaması halinde, benzer nitelikte başka bir taşınmazın davacılar adına tesciline veya taşınmaz için õdenen bedelin güncel değeri tespit edilerek ödenmesi istemiyle dava açıldığı, davalıidarenin savunmasında, davacılardan E.S adına tapuda bağımsız bir bölümün kayıthı olduğu, anılan gecekondunun metrûk bir yapı olması nedeniyle, 23/02/2016 tarihinde polis tutanağı ile yıkıldığı, imar affı başvurularının 2981 sayılı Kanunun 13.maddesinin (a) ve (d) bentlerine göre geçersiz olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

19. Davada, davacıların dava açmaktaki asıl amacının, taşınmazın Türk Medeni Kanun hūkümleri uyarınca adlarına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliğinin tespitini içerdiği, bu istemin ise 2981 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Danıstay Bassavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/05/2024 tarih ve E.2023/407 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çÖzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 34. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/05/2024tarih ve E.2023/407 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA 
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/357KARARNO : 2024/321KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'nun 29. maddesi uyarınca verilen mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin Kaymakamlık kararının kaldırılması istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu'nun 3 ve 27/1. maddesi uyarınca ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Şefkat EliÎnsani YardımDerneği Vekili : Av. Dr. Kaan Hatipoğlu Davalı: Beykoz Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'na aykırı şekilde yetkili makamlardan herhangi bir yardım toplama izni alınmaksızın 30/01/2021-30/03/2022 tarihleri arasında yardım toplama faaliyeti yapıldığından bahisle, söz konusu dönemde Dernek tarafindan izinsiz şekilde yapılan yardım toplama kampanyası kapsamında toplanıldığı ileri sürülen toplam 14.707.565,49 TL, 52.401,75 Euro ve 50.003 Dolar tutarındaki paranın, 2860 sayılı Kanun'un29. maddesi uyarınca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin tesis edilen 28/09/2023 tarih ve E99377872-477/2023-1 sayılı Beykoz Kaymakamlığı işleminin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Beykoz Sulh Ceza Hakimliği 09/10/2023 tarih ve D.İs No:2023/2199 sayılı kararı ile, talebin idare tarafindan verilen mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına ilişkin olduğu, Hakimliklerinin 5326 sayılı Kabahatler Kanunun ve diğer kanunlarda belirtilen idare tarafından verilen idari yaptırım kararlarına karşı yapılan itirazlara bakmakla gõrevli olduğu, idarece verilen "Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi" kararının kaldırarak iptali ile bekletici mesele yapılmasına karar vermek görevinin Hakimliklerinin görevine girmediği ve İdare Mahkemelerince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmakla, talep bakımından görevli mahkemenin İdare Mahkemeleri olduğundan talebin görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara itiraz edilmesi üzerine,Îstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği 03/05/2024 tarih ve D.İş No:2023/10630 sayılı kararı ile itirazın reddine karar vermiş,bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".….Talep eden vekili dilekçesinde özetle; Beykoz Kaymakamlığı tarafindan 28.09.2023 tarihinde tebliğ edilen müvekkil Şefkat Eli Insani Yardım Derneğine ait banka hesaplarındaki 14.707.565.49 TL, 52.401,75 Euro ve 50.003USD nin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Sulh Ceza Hakimliği'nin görevleri 5235 sayılı Kanunda düzenlenmiştir. Buna göre Sulh Ceza Hakimlikleri 

yürütülen adli soruşturmalara ilişkin işler ile diğer kanunlarda özel olarak belirtilen işlere bakmakla görevlidir. Bu çerçevede özel kanunlarda belirtilen idari yaptırım kararlarının iptaline ilişkin başvurulara bakmakla da yükümlüdür. Bu konuda Sulh Ceza Hakimliklerinin görevli olması için ortada bir idari yaptırım kararının ve başvuruya bakmakla Sulh Ceza Hakimliği'nin görevli olduğuna hükmeden bir kanun hükmüne gerek bulunmaktadır.
Oysa ki, muterizin dilekçesinde belirtmiş olduğu hususların, taraflar arasında hukuki uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin olduğu açıktır. 5235 sayılı Adli Yargı Ilk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkanda Kanunun 10. maddesi çerçevesinde, satış belgesinin iptali kararının kaldırılarak tedbir kararı verilmesi için Sulh Ceza Hakimliğine başvurulacağı yönünde açık ve sarih hiçbir hüküm bulunmamaktadır ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun "Idari Yaptırımlar"' başlıklı 16. maddesinde yer alan idari para cezası ile idari yaptırımlar kapsamına da girmemektedir. Hakimliğimizin tedbir kararı vermek gibi bir görevi de bulunmamaktadır 

Bu itibarla; talebin idare tarafindan verilen mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına ilişkin olduğu,Hakimliklerinin 5326 sayılı Kabahatler Kanunun ve diğer kanunlarda belirtilen idare tarafindan verilen idari yaptırım kararlarına karşı yapılan itirazlara bakmakla görevli olduğu, idarece verilen "Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi" kararının kaldırarak iptali ile bekletici mesele yapılmasına karar vermek görevinin Hakimliğimizin görevine girmediği ve Idare Mahkemelerince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmakla, talep bakımından görevli mahkemenin Idare Mahkemeleri olduğundan talebin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Talep içeriğinin 5326 saylı Kanun'un 28/1-b maddesi gereğince GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE.
3. Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde de dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 25/06/2024 tarih ve E.2024/1014 sayılı kararı ile, uyuşmazlğınçözümūnde adli yargı yeri görevli olduğundan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, bu kapsamda dava dosyasının, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası (Beykoz Sulh Ceza Hakimliği'nin 2023/2199 D.İş sayılı dosyası temin edildikten sonra) ile birlikte, görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".davacı Dernek tarafindan izinsiz şekilde toplanıldığı ileri sürülen ve Derneğe ait banka hesaplarında bulunan 14.707.565,49-TL, 52.401,75-Euro ve 50.003,00-Dolar tutarındaki paranın 2860 saylı Kanun'un 29.· maddesi uyarınca mülkiyetinin kamuya geçirilmesinin 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2860 sayılı Kanun'da da mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olmasınedenivle. görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınması gerektiğinden, davacıDerneğe ait banka hesaplarında bulunan paraların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca Sulh Ceza Mahkemesi'nin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; işbu dava Beykoz Sulh Ceza Hakimliği'nin 09.10.2023 tarih ve 2023/2199 D.iş sayılı dosyasında verilen görevsizlik kararı üzerine açıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekmektedir.…."
5. Istanbul 14. Ídare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şōyledir:
"Bu Kanunun amacı; yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşları ve bunların hangi amaçla yardım toplayabileceklerini belirlemek, yardımın toplanmasına, kullanılmasına ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslarıdüzenlemektir."
7. 2860 sayılı Kanun'un "İzin alma zorunluluğu"başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, Cumhurbaşkanınca belirlenip ilan edilir.

Izin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.


(Ek fikra:27/12/2020-7262/7 md.) Izinsiz yardım toplama faaliyetinin internet ortamında yapıldığının tespiti hâlinde ilgili valilik veya İçişleri Bakanlığı tarafindan içerik ve/veya yer sağlayıcıya, yardım toplama faaliyetine ilişkin içeriğin çıkarılması için internet sayfalarındaki iletişim araçlari, alan adi, IP adresi ve benzeri kaynaklarla elde edilen bilgiler üzerinden elektronik posta veya diğer iletişim araçları ile bildirimde bulunulur. İçeriğin en geçyirmi dört saat içinde içerik ve/veya yer sağlayıcı tarafindan çıkarımaması veya içerik ve yer sağlayıcıya ilişkin bilgilerin edinilememesi ya da teknik nedenlerle bildirimde bulunulamaması hâlinde ilgili valilik veya İçişleri Bakanlığı internet ortamındaki söz konusu içeriğe ilişkin erişimin engellenmesine karar verilmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurur. Hâkim, talebi en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar ve gereği yapılmak üzere doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna gönderir. Bu karara karşı 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. Bu fikra kapsamında verilen erişimin engellenmesi karari, içeriğe erişimin engellenmesi (URL vb.) yöntemiyle verilir."
8. 2860 sayılı Kanun'un "İzin vermeye yetkili makamlar"başlıkh 7. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 4/11/2004-5253/38 md.)
Yardım toplamafaaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, birilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafindan ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplamafaaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür."
9. 2860 sayılı Kanun'un "Başvuru" başlıkh 8. maddesi şöyledir:
"Yardım toplayacakkişi ve kuruluşlar, isteklerini bir dilekçeyle izin vermeye yetkili makama bildirirler.
Gazete ve dergiler için dilekçeler sorumlu yazı işleri müdürlerince verilir.
Yardım toplama, öğrenim kurumları yararına veya kurum içinde yapılacak ise, başvuru dilekçesine kurum sorumlusunun yazılı izninin eklenmesi zorunludur.

Başvuru dilekçelerinde bulunması gereken hususlar ve eklenecek belgeler yönetmelikte gösterilir."
10. 2860 sayılı Kanun'un "Cezalar" başlıkh 29. maddesi şöyledir:
“(Değişik:27/12/2020-7262/10 md.)
Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlara beş bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Internet ortamında izinsiz yardım toplanması hålinde ise on bin Türk lirasından iki yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir.

Izinsiz yardım toplanmasına yer ve imkân sağlayanlar, uyarılmalarına rağmen bu faaliyeti sonlandırmazsa beşbin Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılır.

Bu Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca belirlenen usul ve esaslara aykırı olarak yurt dışına yardım yapan sorumlu kurul üyelerine, beş bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir 
Bu Kanunun 16 ncı maddesinin üçüncüfikrasına aykrı hareket edenlere beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak bu aykırılığın kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde gerçekleşmesi hälinde, dokuzuncu fikra uyarınca yetkilendirilen makamın yapacağı bildirim üzerine, ilgili kamu kurum ve kuruluşunda çalıştırılma biçimine bakalmaksızın görev yapanlar hakkanda ilgili mevzuatı uyarınca disiplin hükümlerine göre işlem yapılır ve sonucuyetkili makama bildirilir.

Izin verilen yardım toplama şekli dışında 5 inci maddede belirtilen diğer yardım toplama şekillerine göre izinsiz yardım toplayanlar, uyarılmalarına rağmen bu faaliyeti sonlandırmazsa beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır.

İzin vermeye yetkili makamın izin verdiği yer dışında yardım toplayanlar, uyarılmalarına rağmen bu faaliyeti sonlandırmazsa beş bin Türk lirasından yirmi bin Türk lirasına kadar idaripara cezası ile cezalandırılır.
Bu Kanunun diğer hükümlerine aykarı davranışta bulunanlara, filleri suç oluşturmadığı tákdirde, bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Yukarıdaki fikralara aykırı davranış sonucu izinsiz toplanan mal ve paralara el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Bu maddede yazılı olan idariyaptırımlara karar vermeye yardım toplama iznini veren makam yetkilidir. Izinsiz yardım toplanması hâlinde idari yaptırımlara vali karar verir. Vali bu yetkisini vali yardımcılarına veya kaymakamlara devredebilir."
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik dūzeni korumak amacıyla;a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci 
d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,

e) Idari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
12. 5326 sayılı Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
(1) Kabahat deyimínden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğühaksızlık anlaşılır 
13. 5326 sayılı Kanun'un "Genel kanun niteliği"başhıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) Idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
14. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıkh 16. maddesi şöyledir:
(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir.
15. 5326 sayılı Kanun'un “Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıkhı 18. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinindeğiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bıraklabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idarī yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
16. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on bes gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir'
17. 5326 sayıh Kanun'un ikinci kısmında yer alan 32. ila 43. maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.

IV. İNCELEME VE GEREKCE 
A.İlk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Idare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 

19. Raportör-Häkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'na aykırı şekilde yetkili makamlardan herhangi bir yardım toplama izni alınmaksızın 30/01/2021-30/03/2022 tarihleri arasında yardım toplama faaliyeti yapıldığından bahisle, söz konusu dönemde Dernek tarafından izinsiz şekilde yapılan yardım toplama kampanyası kapsamında toplanıldığı ileri sürüleh toplam 14.707.565,49TL, 52.401,75 Euro ve 50.003 Dolar tutarındaki paranın 2860 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin tesis edilen 28/09/2023 tarih ve E99377872-477/2023-1 sayılı Beykoz Kaymakamlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gōsterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

22. Incelenen uyuşmazhıkta, mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla toplanan 14.707.565,49-TL, 52.401,75-Euro ve 50.003-Dolar tutarmdaki paralara el konulduğu, söz konusu yaptırımın kabahatler karşıhığında uygulanacak olan idari tedbirler içinde sayılan yaptırımlardan biri. daha açık bir ifade ile 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2860 sayılı Kanunda idari tedbirlere karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

23. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağınedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, verilen mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 14. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Beykoz Sulh Ceza Hakimliğinin 09/10/2023 tarih ve D.İs No:2023/2199 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 14. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Beykoz Sulh Ceza Hâkimliğinin 09/10/2023tarih ve D.İş No:2023/2199 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye,Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/358KARARNO : 2024/475

KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Davacının, 2022 sayılı Kanun uyarınca bağlanmış olan muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Başkanlığı işleminin iptali ile yeniden bağlanması istemiyle yapılan başvurunun davalı idare tarafından zımnen reddine ilişkin işleme karşı açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : N.A (vasiN.G)

Vekili : Av. K. A 
Davah : Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Vekili : Av. B. S 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkilinin, Midyat Sosyal Yardımlaşma Vakfindan muhtaçlık aylığı almakta iken, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 27/10/2021 tarih ve 994 sayılı işlemi ile, adına kayıtlı araç olduğundan bahisle, Vakıflar Yönetmeliğinin 80/l-ç maddesi uyarınca aylığının kesildiğini, muhtaçlık aylığının tekrar bağlanması konusunda, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğüne 22/10/2021 tarihinde yapılan başvuruya davalı idare tarafından cevap verilmediğini ileri sürerek,zımnen redde ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
· 2. Ankara 2. Idare Mahkemesi 31/01/2022 tarih ve E.2022/143, K.2022/140 sayılı kararı ile, davaya konu edilen işlemin, 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, vakifların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücükullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yõnünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi 25/11/2022 tarih ve E.2022/2651, K.2022/4891 sayıl kararı ile, davacıya 2022 sayılı Kanun hükümleri uyarınca bağlanmış olan aylığın kesilmesi yolunda tesis olunan işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu, dolayısıyla bu nitelikteki işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümūnün idari yargının görev alanında bulunduğu, idare mahkemesince davanın görev yönünden reddedilmiş olmasında usul ve Kanun hükümlerine uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, tarafların istinaf başvurularının kabulü ile Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, uyuşmazlığın idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek, işin esası hakkında bir karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gōnderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

4. Ankara 2. İdare Mahkemesi 16/06/2023 tarih ve E.2023/448 sayılı kararı ile, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğühasım gösterilmek suretiyle açılan davada, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün hasım mevkiinden çıkarılmasına, Aile Ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınin hasım mevkiine alınmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/l-c maddesi uyarınca gerçek hasım olarak tespit edilen Aile Ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı husumetiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.

5. Davalı Aile ve Sosval Hizmetler Bakanlığı vekili, cevap dilekçesi ile yargı yolu itirazında bulunmuştur.
6. Ankara 2. İdare Mahkemesi 28/09/2023 tarih ve E.2023/448, K.2023/1419 sayılı kararı ile, 3071 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan idarelerin kendilerine sunulan dilekçeleri yetkili idareye gönderme zorunluluğu bulunduğuna ilişkin hüküm gereğince, davacının 22/10/2021 tarihinde davalı idareye yaptığı başvurunun davalı idare tarafından Midyat Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina iletmesi gerekirken, zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
7. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. Ídari Dava Dairesi 25/01/2024 tarih ve E.2023/3845, K.2024/159 sayılı kararıile, davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 27/07/2023 tarihinde idare mahkemesinin kaydına giren savunma dilekçesinde davanın görüm ve çözümünūn adli yargının görevine girdiği itirazında bulunmasına karşın, Mahkemece 2247 sayılı Kanun ile getirilen süreç işletilmeksizin davanın esasına girilerek karar verilmiş olduğu, idare mahkemesince davalı idarenin görev itirazıüzerine, bu itiraz hakkında bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda herhangi bir karar verilmeden davanın esası hakkında karar verilmesinde usul hukukuna uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının istinaf basvuruşunun kabulüne, Ankara 2. Ídare Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E.2023/448, K.2023/1419 sayılı kararının kaldırılmasına; yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
8. Ankara 2. İdare Mahkemesi 20/03/2024 tarih ve E.2024/408 sayılı kararı ile, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 10. ve 12. maddeleri uyarınca davalı idarenin görev itirazının reddine,

davaya bakmakla mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Karanın ilgili kısmı şöyledir:
".2022 sayılı 65 Yaşım Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık BağlanmasıHakkında Kanun'un 2.maddesinde; 65 yaşını doldurmamış olmasının yanı sıra; başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veyä aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açisından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanmasımümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakafları tarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık håli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanacağı kurala bağlanmiş, 3. maddesinde, bu aylıklarin, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafindan belirlenecek ödeme gün ve dönemlerinde peşin olarak õdeneceği belirtilmiş, 8. maddesinde de,I inci ve 2 inci maddelerin kapsamına girenlere Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nca aylık bağlanacağı ve Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden ödeneceği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarının, gerektiğinde; aylık almak için başvuranların kendilerinin ve nafaka yükümlülerinin gelir,yaşam düzeyi ve varlıkları hakkında, belirleyeceği yöntemlerle inceleme yapmaya ve yaptırmaya, özel veya resmi idare, müessese ve ortaklarından ve şahıslardan bilgi ve belge istemeye yetkili olduğu kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafindan Midyat Sosyal Yardımlaşma Vakfi tarafindan aldığı ve Vakflar Yönetmeliği uyarınca kesilen muhtaçlıkaylığının yeniden bağlanması istemiyle Sosyal Yardımlar Genel Mūdürlüğüne karşı 22/10/2021 tarihinde yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemi ile bakalan-dava açılmıştır.
Bu durumda; kesilen muhtaçlık aylığının yeniden bağlanması talebine yönelik uyuşmazlığın, davalı idarece tek taraflı olarak ve kamu gücünü kullanılmak suretiyle gerçekleştirildiği açık olduğundan; davalı idarenin görey itirazının yerinde olmadığı, işbu davanın görüm ve çözümünde Mahkememizin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..'
9. Davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin olumłu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunması üzerine, dilekçe dava dosyasının bir õrneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
10. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Bilindiği gibi, 29.05.1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 1.maddesinde, “Bu Kanunun amaci; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunanvatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayıteşvik etmektir" şeklindeki düzenleme ile Kanun'un amacı düzenlenmiş; aynı Kanun'un 3. maddesinde ise, "Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanıyardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur" denilmek sureti ile Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Fonunun amacı belirtilmiştir. Kanun'un 7.maddesinde yer alan; "Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayní yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakafları kurulur. Mülkíidare amirleri vakfin tabii başkanı olup, illerde belediye başkanı, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlıkmüdürü,il tarım mūdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsüvakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yõneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayirsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde gõrev alırlar. Il veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde,hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakifları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan belirlenir. Ayrica, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakafları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. Il veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, kõy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali, bir vali yardımcısını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkanı,genel sekreteri veya genel sekreter yardımcisıni; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda 

kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir. / Vakaf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir şeklindeki düzenleme ile Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün il ve ilçedeki faaliyetlerini, her ilde vali ve her ilçede ise kaymakam başkanlığında oluşturulmuş Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yerine getirdiği belirtilmiştir.

Öte yandan, 3294 sayılı Kanun'un uygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğünün kurulmasi, teşkiläti, görev ve yetkilerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan, 01.12.2004 tarihli ve 5263 sayılı "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel MüdürlüğüTeşkilåt ve Görevleri Hakkında Kanun", 08.06.2011 tarihli ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 35.maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ve aynı KHK'nın 11. maddesinde yer alan "3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun amaçlarını gerçekleştirmek ve uygulanmasını sağlamak için gerekli idari ve mali tedbirleri almak şeklindeki düzenleme ile "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü'nün, "Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü" adı altında yeniden yapılandırıldığı ifade edilmiştir. Söz konusu KHK'nın "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu" kenar başlıklı' 34. maddesinde; "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu, Bakanın başkanlığında Başbakanlık Mūsteşarı, Müsteşar, İçişleri, Maliye ve Sağlık bakanlıklarının müsteşarları ile Sosyal Yardımlar Genel Müdürü ve Vakaflar Genel Müdüründen oluşur.'denilmek sureti ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonunun yapısı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğüne paralel şekilde yeniden düzenlenmiş, aynı maddenin üçüncü fikrasıın (c) bendinde "Il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında çalıştırılacak personelin nitelikleri ile özlük hakları ve diğer hususlarla ilgili belirlenecek kriterleri görüşmek ve karara bağlamak'fonun görevleri arasında sayılmış, 633 sayılı KHK'nın belirtilen hükümleri 02.07.2018 tarihli ve 703 sayılı KHK'nın 3. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer taraftan, 20.02.2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakaflar Kanunu'nun 4. maddesinde; "Vakaflar, õzel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir." hükmüne yer verilmiş, 25.01.2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 Yaşımı Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesinde; bu Yönetmelik'in yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararınin alınması ve aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemlerin Vakiflar tarafından yerine getirileceği kurala bağlanmış, Yönetmelik'in 4. maddesinin (e) bendinde, mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın karar organını, (i) bendinde ise, vakfin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarını ifade ettiği belirtilmiştir.

Olayda, davacının, muhtaç durumda bulunduğundan kendisine yardım yapılması için Midyat KaymakamlığıSosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina başvurduğu, bu başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedildiği, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılıKanun'da, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında; davacının başvurusunun zımnen reddine ilişkin vakıf işleminin iptali istemiyle açtığıdavanın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesigerekecektir.

Somut olayda davanın, Midyat Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi işleminin iptaline karar verilmesi istemi ile açılması karşısında; sõz konusu işlemin 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf işlemi niteliğinde olması, 3294 sayılı Kanun gereğince söz konusu vakafların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedenleri ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanımak suretiyle tesis edildiğinin kabulūnün mümkün bulunmadığı sonucuna varılmakla; davanın çözümünde de adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

.Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.05.2020 tarihli ve 2020/269 Esas, 2020/319 sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir..."
11. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESÎ
12. Danıştay Başsavcısı uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve.2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"Idarî yargının görevalanını belirleyen temel kanun olan Idari Yargılama Usûlü Kanununun 2. maddesinde "idarî işlemler", idarî eylemler" ve "idarî sözleşmeler"den dolayı açılacak iptal ve tam yargı davaları idari dava türleri arasında sayılmak suretiyle bu davaların idari yargının görey alanında bulunduğuna işaret edilmekle birlikte "idarî işlem", idarî eylem" ve "idari sözleşme" tanımına yer verilmediğinden, bu kavramların içeriğine hangi işlem,eylem ve sözleşmelerin girdiğinin içtihaden belirlenmesi zorunludur. Başka bir anlatımla, idari işlem, idarî eylem ve idarî sözleşmelerin içerik ve kapsamları ile diğer hukuki işlem, eylem ve sözleşmelerden ayrılan yönleri ve bu ayrımların kıstaslarının içtihadi olarak tespiti hukuki bir zorunluluktur. Adli yargı-idari yargı ayrılığı esasıAnayasada yer aldığı halde bu ayrımın kıstaslarına ilişkin kanunī bir düzenleme mevcut olmadığından. içtihaden bu ayrımı belirlemenin dışında bir seçenek bulunmamaktadır. Bu itibarla, kamu hizmeti gören özel hukuk tüzel kişilerinin kamu hizmetleriyle ilgili işlemlerinin idari işlem sayılıp sayımayacağının bilimsel ve yargısal içtihatlar nazara alınarak belirlenmesi gerekmektedir.


Idare hukuku õğretisinde ve Danıştay kararlarında "idarenin işlemi" ve "idarî işlem" ayrımı yapımakta olup idarenin herhangi bir özel hukuk kişisi gibi hareket etmek suretiyle egemenlik yetkisi (kamu gücü) kullanmadan özel hukuk alanında tesis ettiği işlemlerinden doğan uyuşmazlıkların adliyargı mercilerince çözümleneceği açıktır. Başka bir anlatımla, bu tür işlemler idarenin işlemi olmasına karşın "idari işlem" olmadıkları için idarî yargının görev alanının dışında kalırlar. Aynı şekilde özel hukuk tüzel kişilerinin işlemlerinin tamamının özel hukuk işlemi olduğu yönündeki genellemeler de doğru değildir. Idarenin her işlemi idarî işlem olmadığı gibi bütün idarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilmesi de zorunlu olmadığından, õzel hukuk tüzel kişisi olup da kamu hizmeti yapanlar, bu hizmetleri yerine getirirken kamu tüzel kişisi gibi hareket ederek kamu gücü kullanmak suretiyle karşıtarafin rzasını aramaya gerek olmadan hukuk aleminde yenilik doğuran irade açıklamasında bulunmalarıdurumunda idare hukuku kurallarına tábi olurlar. Idarî işlem tesis etme yetkisi tanınan õzel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen idari işlemlerin yargısal denetiminin idarî yargı mercilerince yapılacağı Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıyla kabul edildiği gibi Fransız Danıştayı da bir kamu gücü ayrıcalığının uygulanmasına dayalıişlemlerin özel hukuk tüzel kişileri tarafindan tesis edilmiş olsa bile idarî işlem niteliğinde olduğuna ve bunlardan kaynaklanan uyuşmazlıkların idarí yargı mercilerince çözümleneceğine karar vermiştir. (31/07/1942 tarihli Monpeúrt, 13/01/1961 tarihli Magnier, 08/06/1988 tarihli Gradone kararlari)

"Çoğunlukla kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilse de, kimi durumlarda özel hukuk tüzel kişileri de kendilerine tanınan kamu gücü ayrıcalıklari ve yükümlülükleri uyarınca idarî işlem tesis edebilirler" (GÖZLER Kemal, Idare Hukuku, Cilt I, 2019, s. 761-763).

"Kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün õzel örgütler, tamamen özel hukuk rejimine tåbi olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda kamu hukuku ilke ve kurallarına ve idare yargisına tábi tutulurlar." ( Lütfi DURAN, İdare Hukuku Ders Notlari,1982, s.344-345).

"Özel hukuktüzel kişilerinin bazı işlemleride tamamen idare işlevine ilişkin olup, bunların yargısal denetimi de idari yargının görev alanı içindedir." (Celal ERKUT, Iptal Davasının Konusunu Oluşturması Bakamından Idari Işlemin Kimliği, 1990, s.75-82, dpn.10-1d.s.129)

"Özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlemini belirleyen ölçüt kamu gücü ölçütüdür." (K.Burak ÖZTÜRK,Idarenin Denetlenmesinde Zorunlu Tahkim Yolu, s.613.)

"Bazı kuruluşların õzel hukuk hükümlerine täbi tutulması onların mutlaka özel hukuk tüzel kişisi olduğu anlamına gelmez. Ozel hukuk hükümlerine tábi olma kuruluşun türünü kendiliğinden değiştirip idarenin dışına çikarmaz." (İlhan ÖZAY, Futbolda Özelleştirme, Idare Hukuku ve İlimleri Dergisi (İHiD), Sayı:1-3,1990, s.33).
"Kanunda Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)'nin özel hukuk hükümlerine tábi olduğunun belirtilmesi onu özel hukuk tüzel kişisi hâline getirmez. Kanunla bir kamu kurumunun bazı faaliyetleri õzel hukuka täbi kalınabilir. Ancak bir kurumun bazı faaliyetlerinin özel hukuka tábi kalınması o kurumukamu kurumu olmaktançıkarmaz. TFF bir kamu tüzel kişisidir ve yürüttüğü faaliyet itibarıyla da hizmet yerinden yönetim kuruluşu, yani bir kamu kurumudur."(Kemal GÖZLER, Idare Hukuku, Cilt I, 2019, s.213-214)

"Türksat A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayılı Kanun'da özel hukuk kurallarına tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağışıklık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarının uygulanmasına engel değildir." (Ali D. ULUSOY, Yeni Türk İdare Hukuku, 2019, s. 211)

"Adli-idarí yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızdadüzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazı kıstaslar mevcuttur. Bu kistaslardan biri de, maddi olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarí yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, Recep BAŞPINAR,Yūzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

"Sosval Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflari, 29 Mayıs 1986 tarih ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kanununun 7'nci maddesiyle kurulmuştur. Bu nedenle, bu vakaflar kamu tüzel kişisi olmak için gereken birinci şartı taşırlar. Bu vakiflar, kamu tüzel kişişi olmak için gereken ikinci şartı da taşırlar. Çünkübunlar birtakım kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatılmışlar; özel hukuku aşan şart ve hükümlere tâbi kalınmışlardır.Örneğin vali veya kaymakam kanun gereği vakfın başkanıdır.Mūtevelli heyetinin çoğunluk üyeleri il ve ilçedeki birtakım kamu görevlilerinden oluşur. Seçimlik üyelerini de birtakım kamusal makamlar seçmektedir. Vakfin mütevelli heyetinin oluşum tarzı dahi tipik bir özel hukuku aşan hükümdür. Keza kanunda bu vakflara ilişkin vergi muafiyeti, mallarının haczedilemezliği, alacaklarının Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunagöre tahsil edilmesi gibi daha pek çok kamu gücü ayrılacağı ve yükümlülüğü niteliğinde hüküm vardır. Hangi õzel hukuk tüzel kişisi bōyle ayrıcalık ve yükümlülüklerle donatılmıştır? Dolayısıyla bu vakıflar birer kamu tüzel kişisidirler."(GÖZLER Kemal, Idare Hukuku, Cilt 1, 2019, Bursa, s. 212-213)

Bilimsel görüşler ile adli yargi-idarî yargı ayrımına ilişkin yüksek mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yapmakla gõrevlendirilen õzel hukuk tüzel kişilerinin bu hizmetleri yerine getirirken tesis ettikleri işlemler hakkında uygulanacak hukuki rejimin tespiti açısından idare işlevinin belirleyici olduğu, idare işlevine ilişkin ayırıcı kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarî karar alma yetkisiyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve: yönetimleri bakımındanözel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti görenlerin, bu hizmetleri yerine getirirken kamu gücü kullanmaları hälinde bu işlemlerinin idare hukuku kurallarına tâbi olduğu ve idari yargının görev alanı içinde yer aldığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişisi tarafından tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idari işlem olup 

olmadığının belirlenebilmesi için işlemin tesisi sırasındaõzel hukuk tüzel kişisi tarafindan kamu gücü ayrıcalığından yararlanılıp yararlanılmadığının tespiti gerekir. Bir başka ifadeyle işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olması,sadece bu sebeple işlemi õzel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukukî mahiyeti değerlendirilmelidir.
Kamu hizmetlerinin tamamının Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince yerine getirildiği dönemlerde özel hukuk tüzel kişilerinin idari işlem tesis etmesi ve idaridavalarda davalı mevkiine alınması sõz konusu olamazdı. Bu nedenle idarî işlem tanımı yapılırken organik kistas esas alınmak suretiyle işlemin Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden biri tarafindan tesis edilmiş bulunması idarî işlemin zorunluunsuru olarak kabul edilirdi.
Imtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanuni düzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bazı kamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli bir süreyle õzel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi,yap-işlet-devret modeli çerçevesinde bazı yatırım ve hizmetlerin kamunun gõzetim ve denetimi altında õzel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi ve kolluk işlemlerinin bir kısmının yerine getirilmesinin kamuyla bağlantılı özel hukuk tüzel kişilerine mevzuatla bırakılması üzerine kamu hizmetlerini-bu usûllerle yerine getiren özel hukuk tüzel kişilerine kamu gücü kullanarak idari işlem tesis etme yetkisi verilmesi nedeniyle idarî işlemin tanımında organik kastas zorunlu unsur olmaktançıkmıştır 

Ekonomik gelişmelere ve idarî yapıdaki dönüşüme bağlı olarak yaşanan bu hukuki değişimler sonucunda özel hukuk tüzel kişilerinin hiç bir suretle idari işlem tesis edemeyeceğine ilişkin kabülün artık geçerliliğinin kalmadığı bilimsel ve yargısal içtihatlarla ortaya konulduğundan, õzel hukuktüzel kişilerinin kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemlerin fonksiyonel anlamda idari işlem olması nedeniyle bu işlemlerin hukuki denetiminin idari yargımercilerince yapıması gerekmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin E.1991/1, K.1999/11 sayılı kararında; kurucuları ve organları kamu görevlilerinden oluşan Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfinın (ATGV) adalet hizmetine yardımcı ve o'na bitişik olarak kamuhizmeti yerine getirmesi ve ağırlıklı olarakkamusal bir nitelik taşıması dolayısıyla kamu tüzel kişiliğine yaklaşan yeni bir müessese olduğununkabulü gerektiği, buna gõre idare hukuku alanına ilişkin bulunan VakafKonut Yönetmeliği ile önceden düzenlenmiş objektif kurallara göre yapılan değerlendirme sonucunda re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilen lojman tahsisine ilişkin dava konusu işlemin tüm unsurları bakımından idari işlem niteliği taşıdığı, ATGV'nin Medeni Kanun hükūmlerine göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisi olmasının, tümü üst düzey kamu gõrevlilerinden oluşan Vakf Yönetim Kurulunca idari usûl ve esaslara göre tesis edilen işlemin idarî niteliğini ortadan kaldırmayacağı ve bu itibarla, davanın çözümünde idari yargı merciinin görevli olduğu belirtilmiştir.
Danıştayca da õzel hukuk tüzel kişilerinin tesis ettiği işlemlerin, kamu hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin olması ve kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilmesi halinde davanın idari yargı merciince çözümlenmesi gerektiğince istikrarlı bir şekilde karar verilmekte olup, yürütülen hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olup olmadığı ve işlem tesis edilirken kamu gücü kullanılıp kullanılmadığı gözetilmek suretiyle görevli yargı merciinin belirlenmesi gerekir.

Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, Medenî Kanuna göre özel hukuk tüzel kişilerince irâdī olarak kurulmuş vakıflardan olmayıp, her il ve ilçede Kanun gereği zorunlu olarak kurulan, amaçlari, faaliyetleri, gelirleri ve yürütecekleri kamu hizmetinin kapsamı 3294 sayılı Kanunda düzenlenmiş vakflardır.
Bu itibarla, sosyal devlet ilkesinin gerçekleştirilmesi amacından hareketle esasen Devlet ve kamu kurum ve kuruluşları tarafindan yerine getirilebilecek olan sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının ádilane bir sekilde tevzi edilmesini sağlamak ve sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmek amacıyla 3294 sayılıKanuna uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve aynî yardımda bulunmak üzere 3294 sayılı Kanunun emredici hükmü gereği zorunlu olarak kurulan ve bu özelliği itibarıyla Türk Medeni Kanununa göre gerçek veya tüzel kişilerin mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan vakflardan ayrılan, tabü başkanı mülki idare âmiri olan, mütevelli heyeti Kanunda sayma suretiyle belirlenen kamu görevlileri ve kamu makamlarınca seçilen kişilerden oluşan, çeşitli kamu gücü ayrıcalıkları ile donatılan ve özel hukuka göre kurulan vakflardan farklı olarak Devlet bütçesinden ve diğer kamu kaynaklarından aktarılan fonları kullanırken ilgililerin hukuki durumuna etki edecek tekyanlı idarî işlemler yapabilme yetkisine sahip olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakiflarınca tesis edilen her bir işlemin hukuki niteliğine göre görevli yargı merciinin tayin edilmesi gerekmektedir.

Dava konusu işlem, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma vakfinca 3294 sayılı Kanuna göre muhtaçlık aylığıbağlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak vakaf senedine değil, Kanunla Vakfa verilen yetkiye istinaden kamu gücükullanılarak tesis edildiğinden, fonksiyonel olarak idari işlem niteliğinde olup, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Idari Yargılama Usûlü Kanununun 2. maddesi uyarınca idari yargı görevlidir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
13. Anayasa'nın "I. ldarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği"başhıkh 123. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
"Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur"
14. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:

“(Değişik: 16/6/1989-3582/1 md.)
Bu Kanunun amaci; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayıteşvik etmektir."
15. 3294 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlikh 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (...) vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanısağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamıiçindedir.

(Ek fikra: 30/5/1997-KHK-572/17 md.; Değişik ikinci fikra: 17/4/2008-5754/77 md.) Ancak, 5510 sayılıi Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 incı maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancakyıl içinde õdenen tutarlar, takip eden yılda Hazine tarafindan Fona geri õdenir.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Ayrıca, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltı yaşından būyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaç durumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır..."
16. 3294 sayılı Kanun'un "Kuruluş" başlıkl 3. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda õngõrülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur."
17.3294 sayılı Kanun'un "Vakaflar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayní yardımda bulunmaküzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakifları kurulur.

(Değişik ikinci fikra: 1/12/2004  5263/19 md.) Mülki idare amirleri vakfin tabii başkanı olup, illerde belediye başkanı, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarımın yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yõnelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği ūçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

(Ek fikra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin ise kaymakamınteklifi üzerine vali tarafindan belirlenir. Ayrıca, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. İl veya ilçe sınırları içerisinde kõy bulunmaması hálinde, köy muhtarıyerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görevyapar. İlde vali, bir valiyardımcisını başkan vekili olarak;büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısını; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantilarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir.

Vakaf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

(Mülga dördüncüfikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
(Ek fikra: 16/5/2018-7144/7md.) Vakaflar, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu Is SözleşmesıKanununun 34 üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir."
18. 20/02/2008 tarih ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun "Tūzel kişilik" başhıkh 4.
maddesi şöyledir:

"Vakaflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
19. 5263 sayılı Kanun, 08/06/2011 tarih ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 35. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 11. maddesinde yer alan "3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmayıTeşvik Kanununun amaçlarını gerçekleştirmek ve uygulanmasını sağlamak için gerekli idari ve mali tedbirleri almak."şeklindeki düzenleme ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğünün, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü adıaltında yeniden yapılandınldığı tespit edilmiştir. 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararame ile de, 633 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 1 ile 31. maddeleri, 34. maddesinin birinci ikinci ve dördüncü fikralanı, 35. maddesi, ek 1.maddesi, geçici I ile geçici 11. maddeleri ile eki (1) sayıhı cetvel yürürlükten kaldırılmış, 33. maddenin ikinci fikrasında yer alan "Bakanlık" ibaresi "Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı" şeklinde değiştirilmiş, 21 Nisan 2021 tarihli 31461 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan 73 sayılı Cumhurbaşkanhığı kararnamesine göre; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak ikiye ayrılmıştır.
20. 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu" başlıklı34. maddesi şõyledir:
" (1) (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/3 md.)
(2) (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/3 md.)
(3) Fon Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Fonda toplanan kaynakların, Bakanlıkça ve il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakafları tarafindan yürütülecek sosyal yardımproje ve programları ile yatırım programları çerçevesinde dağıtımönceliklerini belirlemek ve dağıtımına karar vermek,
b) Gerekli görülen hällerde, hizmetin aksamadan yürütülmesi için usůl ve esaslarını açıkça belirlemek kaydıyla Bakanlığa yetki devrinde bulunmak.

c) İl ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında çalıştırılacak personelin nitelikleri ile õzlūk haklarıve diğer hususlarla ilgili belirlenecek kriterleri görüşmek ve karara bağlamak.

ε) Il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfları ile diğer kurum ve kuruluşlardan gelen sosyal yardım amaçlı talep ve teklifleri değerlendirmek.

d) Toplumda dayanışma ve paylaşma bilincini geliştirmek ve desteklemek üzere bilimsel, sosyal ve kültūrel programlar ve projeler önermek, hazırlanan projelere destek sağlamak 
(4) (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/3 md.)"
21. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "A. Kuruluşu" üst başhkhı "I. Tanımı" başhıklı 101. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Vakaflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal toplulukları"
22.4721 sayılı Kanun'un "Denetim" başlıklı 111. maddesi şöyledir:
"Vakfların, vakf senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri, vakf mallarım amaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıp harcamadıkları Vakaflar Genel Müdürlüğünce ve üst kuruluşlarınca denetlenir. Vakflarin ūst kuruluşlarınca denetimi õzel kanun hükümlerine tabidir.

(Mülga ikinci fikra: 20/2/2008-5737/80 md.)"
23. 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç,Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başhıkh 4. maddesinin (e) bendinde, "mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın, karar organını", (i) bendinde ise, "vakfin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarını" ifade ettiği belirtilmiştir.
24. Aynı Yönetmeliğin "Karar sonrası işlemler" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik cümle:RG-25/3/2014-28952) Aylık bağlama işlemi tamamlananlara ait bilgiler, 5510 sayılıKanunun 60 ıncı maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendine göre, 18 yaş altı engelli yakınıaylığında, 18 yaşından küçük engellilerin bakımı amacıyla aylık bağlanacak kişilerden genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fikrasının (c)bendinin (1) numaralı alt bendine göre genel sağlık sigortası kapsamına alınmaları amacıyla Genel Müdürlük tarafindan sistem üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir ve bu bildirim sonrasında ilgililer genel sağlık sigortalısı olarak Sosyal Güvenlik Kurumunca tescil olunurlar. Aylıkları durdurulan veya aylıkları kesilenler de ayn yöntemle Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(2) Her yil yapılacak olan sosyal inceleme ve merkezi veri tabanlarından elde edilen bilgiler doğrultusunda durumu değistiği tespit edilenlerin muhtaclığı Mūtevelli Heyetince tekrar değerlendirilir. Değerlendirme sonucu durumları bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmadığı tespit edilenlerin aylıkları kesilir.

(3) Mütevelli Heyeti kararlarına ilişkin itirazlar ilgili Vakfa yapılır."
25. Yönetmeliğin "Düzenleyici işlemler" başlıklı 19. maddesi şõyledir:
"Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararının alınması veaylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Vakaflar tarafindan yerine getirilir"
B. Yargı Kararları
26. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3., K.2017/4 sayılı kararında,".…Sosyal Yardımlaşma ve Dayamışma Vakıflarının õzel hukuk tüzel kişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsız işveren oldukları..." tespit edilmiştir.

27. Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer mahiyetteki 08/07/2019 tarih ve E.2019/279, K.2019/422 sayıli; 28/05/2020tarih ve E.2020/269, K.2020/319 sayılı kararları ile, "3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakzfların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında davacının muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın õzel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekeceği" sonucuna varılarak, uyuşmazlık konusu davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir 
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
28. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLIve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalılardan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
29. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının gõrevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
30. Dava, Midyat Sosyal Yardımlaşma Vakfından muhtaçlık aylığı almakta iken, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın 27/10/2021 tarih ve 994 sayılı işlemi ile, adına kayıtı araç olduğundan bahisle aylığı kesilen davacının, muhtaçlık aylığının tekrar bağlanması konusunda yapılan başvurunun davalı idare tarafından zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

31. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294 sayıh Kanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların "kamu tüzel kişisi" olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Tūrk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağı kullanmaları, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir. Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfin hem karar hem de yürütme/icra organıdır. Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, bir tūzel kişi olmanın ötesinde özel hukuk tūzel kişisidir.Zira 3294 sayılı Kanun hükümleri de, õzellikle vakfin gelirleri, yapısı, karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuçöngörmemektedir.

32. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin yukarıda sõzü edilen yõnetmelik kapsamında sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı kararı ile yapıldıği, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gūcū kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
33. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 2. Idare Mahkemesinin 20/03/2024 tarih ve E.2024/408 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 2. İdare Mahkemesinin 20/03/2024tarih ve E.2024/408 sayılı GÖREVLİLÍK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı hükme bağlanmıştır. İptal davasına konu edilebilecek işlemler, idari makamların idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır.
3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 7. maddesinde; "Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmaları yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirleri vakfın tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı,mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindekiköy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrisı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine vapacağı toplantrya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından sececekleri birer ūye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görey alırlar. İl veya Ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere gōre tescil ettirilir."hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden kuruluşu, karar mercii ile faaliyet alanıKanunla belirlenmiş, faaliyet alanı Anayasanın başlangıç kısmı ile 2. maddesinde ifade bulan sosyal devletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakru zarúret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararına uygun amaçları olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflárının, õzel hukuk tüzel kişiliği yanında kamu tüzel kişiliğine de sahip karma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, 2022 sayılı Kanun hükmü uyarinca bağlanan ancak sonrasında kesilen muhtaçlık aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Mütevelli Heyetinin işleminin, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözüm görevi idari yargı yerine ait olduğu düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Davacı vekili; Midyat Sosyal Yardımlaşma Vakfindan muhtaçlık ayhğı almakta iken, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın 27/10/2021 tarih ve 994 sayılı işlemi ile, adınakayıtlı araç olduğundan bahisle aylığın kesildiğini, muhtaçlık 

aylığının tekrar bağlanması konusunda yapılan başvuruya davalı idare tarafindan cevap verilmediğini ileri sürerek, zımnen redde ilişkin işlemin iptali istemiyle Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığınakarşı idari yargıda dava açmış; Davalı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuş, İdare Mahkemesi ise görev itirazımın reddine karar vermiştir. Davalı Bakanlık vekili tarafından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle dilekçe verilmesi üzerine, dosya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemi üzerine, dosya Uyuşmazhık Mahkemesine gelmiştir.

Dava konusu edilen Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Mütevelli heyeti kararının iptali ise de idare mahkemesince davalı olarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına karşı açılmıştır. Oysa Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 09/06/ 2017 tarih ve E.2016/3, K.2017/4 sayılı kararında, "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakaflarının õzel hukuk tüzel kişiliğine sahip ayrı işyeri olan bağımsız işverenin oldukları" tespit edilmiştir. Eldeki başvuruya konu İdare Mahkemesi dosyasında, işlemi yapanın Midyat Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı olduğu ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı davalı olarak kabul- edildiği gözetildiğinde, İdare Mahkemesince davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmeli;davacı yanca adli yargıda işlemi yapan ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, tüzel kişiliği bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfiı aleyhine dava açılmalıdır. Bu haliyle, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı davalı konumunda olduğu uyuşmazlığının çözümünde, husumet konusunu görevli yargı yerinin karara bağlanması gerektiği gözetilerek idari yargıyerinin belirlemesi gerekir. Sayın çoğunluğun, uyuşmazhğın Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma mütevelli heyet kararının iptali olduğu ve davanın Sosyal Yardımlaşma ve Dayanişma Vakfi husumetiyle adli yargıda görülmesi gerektiği düşüncesine katılmakla birlikte, somut uvusmazlıkta davalı konumunda Aile ve Sosval Hizmetler Bakanlığı olduğundan ve vakıf davalıolmadığından, idari yargının bu davalı yönünden görevli olduğu düşüncesindeyim 
Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/360KARAR NO : 2024/531KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: 3417 sayılı Kanun'u yürürlükten kaldıran 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun kapsamında; tasarruf kesintisi, Kurum katkısı ve nemaların tahsili istemiyle açılan davanın, davaya konu davalı idare işleminin anılan Kanun'lar kapsamında tek tarafı kamu gücüne dayalı olarak yapıldığı anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince İDARI YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk 

KARAR 
Davacı: M.G 
Vekili : Av. M.Ö.H Davalılar : 1-Sosyal Güvenlik Kurumu Vekili : Av. N.Ş.Ö
2-Hazine ve Maliye Bakanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacıvekili, müvekkilinin 1994-2001 yılları arasında H.İ ve Oğulları Kollektif Şirketinde çalıştığı yıllar boyunca maaşından tasarrufu teşvik primi kesildiğini, 2003 yılında yürürlüğe giren 4853 sayılı Kanun ile bu kesintilerin geri ödenmesine başlanılmasından dolayı, bu kapsamda T.C. Ziraat Bankasına ve Hazine Mūsteşarlığına müracaatta bulunduğunu, mūvekkiline ilk olarak kaydı bulunamadığı şeklinde cevap verildikten sonra, idareler ile yapılan yazışmalar sonucunda kaydının bulunduğunun kabul edildiğini, ancak müvekkilinden bazı bilgi ve belgeler talep edildiğini, ayrıca işveren şirket nezdinde iş müfettişi tarafından yapılan inceleme sonucunda, işveren tarafindan bazı dosyaların su baskınına maruz kaldığı hususunun ileri sūrüldüğünü ifade ederek, Sosyal Güvenlik Kurumu ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafindan 3417 sayılı Kanun kapsamında maaşından kesilen tasarruf teşvik kesintisi ve birikmiş nema tutarına karşılık olarak, toplam 2.062,05 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. Ankara 17. İdare Mahkemesi 05/01/2022 tarih ve E.2021/2358, K.2022/26 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca 

davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Idare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 18/05/2022 tarih ve E.2022/1189, K.2022/1202 sayıl kararı ile, bu karara yönelik istinaf başvurusunun incelenme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şōyledir:
"..Uyuşmazlıkta, özel sektõrde çalışmakta iken emekli olan davacı tarafından, 3417 sayılı Kanun kapsamında maaşından kesilen tasarruf teşvik kesintisi ve birikmiş nema tutarına karşılık olarak toplam 2.062,05-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakalan davanın açıldıği, dava konusu uyuşmazlığın idariyargının bakmakla yükümlü olduğu idari para cezası işlemleriya da davacının 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında çalışmalarından kaynaklanmadığı açık olduğundan, söz konusu uyuşmazlığın gōrüm ve çözümünde 5510 sayılı Yasanın 101. maddesi uyarınca "Iş Mahkemesi"nin görevli bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.…"
3.Davacı vekili aynı istemle bu kez, adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Ankara 17. İs Mahkemesi 26/10/2023 tarih ve E.2022/400, K.2023/364 sayılı kararı ile, dava idari yargının görev alanına girdiğinden mahkemelerinin görevsizliğine, 6100 sayılı HMK 114/1-b ve HMK 115/2 maddesi gereği dava şartınoksanlığından davanın usulden reddine karar vermiş, istinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 06/03/2024 tarih ve E.2024/513, K.2024/685 sayıli kararı ile, istinaf istemininesastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..Görev konusu kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemelerce re'sen gözetilmesi gerekir. Iş Mahkemeleri, 5521saylı Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte özel mahkemeler olup, 5510 saylı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106'ncı maddesi ile mülga 506 sayilı Kanun'un 134. maddesinde bu Kanunların uygulamasından doğan uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde görüleceği, 5510 sayılı Kanun'un 101'inci maddesinde de, aksine hüküm bulunmayan hallerde, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir. Yargıtay 10. HD'nin 2015/12415 E 2017/8173 K sayılı ilamı da bu yöndedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık idari bir işlemden kaynaklanmaktadır.
Somut olayda kamukurumu niteliğinde olan davalılara husumet yöneltilerek kurumu belli doğrultuda tasarruf kesintisi, kurum katkısı ve nema alacağının ödenmesine ilişkin idari işlem tesis etmeye zorlayicı hüküm kurulmasıamaçlandığına göre talebin idari nitelik taşıdığı kabul edilmelidir. Ayrıca tasarruf kesintilerinin ilgililerin iradeleri dışında, idarenin kamu gücü kullanılarak yapıldığı, konunun kamu hukuku alanına ilişkin olduğu gözetildiğinde;tasarruf kesintisi, kurum katkası ve nemaların tahsili istemiyle, idareye karşı açılan davanın görūm ve çözümünde idari yargıyerinin görevli olduğuna dair Resmi Gazete'nin 14/10/2011 gün ve 28084 mükerrer sayisında yayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 20/12/2010 tarih ve 156-328 sayılı kararı da dikkate alındığında bu tür bir uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2012/11-1737 E ve 2013/49 K sayılı ilamı da bu yöndedir.
Yargılama ve dosya kapsamına göre; 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nun zaman bakımından uygulama başlıkhı 448.maddesinde: "Bu kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır." hükmünün düzenlendiği, aynı yasanın dava şartları başlıklı 114. maddesi 1/b bendinde "Yargıyolunun caiz olması" nın dava şartı olarak belirtildiği, gõrev kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her hal ve aşamasında mahkemece' kendiliğinden dikkate alınması gerektiği, aynı yasanın 115. maddesinde ise, dava şartınoksanlığı halinde davanın usulden reddedileceği belirtilip, davada belirtilen gerekçelerle idari yargı görevli olmakla, mahkememiz görevsiz bulunduğundan dava şartı noksanlığı nedeniyle, davanın usulden reddine.…."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 17. Îş Mahkemesince dava dosyaları (idari yargı dosya sureti) Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "B. Yargı yolu" başhklı 125. maddesi şöyledir:
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. (Ek hüküm: 13/8/1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların mili veya milletlerarasıtahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.

(….) (Ek cümle: 7/5/2010-5982/11 md.) (.….) Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıkır.

Idari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
(Değişik birinci cümle: 7/5/2010-5982/11 md.) Yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğumun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme gõrevinin kanunlarda gōsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasılayacak, idarieylem ve işlem niteliğinde veya takdir 

yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.

Kanun, olağanüstü hallerde, (.….) seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.

İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı vetkisinin sınırı" başlıklı 2maddesi şõyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayih kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. Mülga 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, çalışanların aylık ve ücretlerinden tasarruf kesintisi yapılmasını, tasarruflara Devlet veya ilgili işverenlerin katkıda bulunmasını, bağımsız çalışanların gelirlerinin bir kasmının tasarrufa ayrılmasını temin etmek ve bu tasarrufların en iyi şekilde nemalandırilmasını sağlamak suretiyle çalışanların tasarruf yapmalarınıteşvik etmektir."
9. Mülga 3417 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun hükümleri çerçevesinde 
a) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802sayılı Hákimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine gõre almakta olan kamu görevlileri ile kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kuruluşlarda çalışanların,
b) On ve daha fazla isçi çalıştıran işyerlerinde çalışan isçilerin 
c) Kanunları uyarınca sözleşmeli statüde çalışan personelin,
Aylık ve ücretlerinden «tasarrufkesintisi» yapılır.
Bu tasarruflara Devlet veya ilgili işverenlerin katkası sağlanır 
1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar 
Kurumu Kanununa tabi olarak çalışanlar gelirlerinin, bu Kanun hükümlerine göre belirlenecek kısmım tasarruf olarak her ay ilgili banka şubesine yatırırlar."
10. Mülga 3417 sayılı Kanun'un "Tasarruf miktarları"başlıkh 3. maddesi şöyledir:
" 2 nci maddenin birinci fikrasının (a), (b) ve(c) bentleri kapsamına girenlerle ilgili tasarruflar, ilgililerin aylık veya ücretlerinden yapılacak yüzde 2 nispetindeki tasarruf kesintisi ile ilgililerin aylık veya ücretlerinin yüzde 3'ünispetinde Devlet veya işverence sağlanacak katkanın toplamından oluşur.

Tasarruf kesintisinin nispetini yüzde 4'e, Devlet veya işveren tarafindan sağlanacak katkının nispetini yüzde 6'ya kadar yükseltmeye veya yukarıdaki nispetlere indirmeye ve .uygulama tarihlerini belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.

2 nci maddenin son fikrası kapsamına girenlerin yatırılacak aylık tasarruf miktarlarını, Bağ-Kur'a yatırılan azami aylık prim tutarını aşmamak üzere tespite, gelir basamaklarına göre tasarruf miktarlarıni farklılaştırmaya ve yatırılacak banka şubelerini belirlemeye, bu tasarruflarına gereğinde yapılacak aylık Devlet katkası miktarlarııtespite, (bu konularla ilgili her türlü düzenlemeleri yapmaya ve uygulama tarihlerini belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir."
11. Mülga 3417 sayılı Kanun'un "Tasarruf hesabı" başlıklı 4. maddesi şöyledir:

"Kurumlar bu Kanun hükümleri çerçevesinde çalışanların aylık ve ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintisi ile sağlanacak Devlet katkalarını aylık ve ücret ödemesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T. C. Ziraat Bankasında personeli adına açtıracakları «Tasarrufu Teşvik Hesabı»na yatırırlar.
İşverenler işçilerinin ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarımıtahakkuk ettirerek, ücret ödenmesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Ziraat Bankasında işçileri adına açtıracakları «Tasarrufu Teşvik Hesabı»na yatırırlar.

1479 sayyılı Kanuna tabi olarak çalışanlar 3 üncü madde hükümlerine göre tespit edilecek aylık tasarruf tutarlarını, ait oldukları ayın sonuna kadar, belirlenecek ilgili banka şubelerinde kendi adlarına açtıracakları«Tasarrufu Teşvik Hesabı»na yatırırlar.

Yapılan katka ve kesintiler, ilgili bankaya yatırılmasını müteakip, muhtevası Yüksek Planlama Kurulunca tespit edilip her hak sahibine verilecek bir hesap cüzdanına işlenir.

Bu şekilde tahsil edilen paralar tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar T.C. Ziraat BankasıAnkara Merkez Şubesinde Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı Idaresi Başkanlığı adına açılacak «Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabına aktarılır."
12. Mūlga 3417 sayıli Kanun'un "Nemalandırma"başlıklı 5. maddesi şõyledir:
"Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı Idaresi Başkanlığı, 4 üncü maddeye göre açılacak hesapta toplanan paraları,Yüksek Planlama Kurulunca belirlenecek esaslar dahilinde, gayrimenkul alım satımına yönelik yatırımlar hariçolmak üzere her türlü menkul kymetlere ve verimi yüksek yatırımlara yatırmak suretiyle nemalandırır."
13. 3417 sayılı mülga Kanun'un "Ödemelerin zamanında yapılmaması" başlıkhı 7. maddesi şöyledir:
"Işverenlerin, ücretlerden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkalarını 4ncü maddede belirtilen süreler içinde ilgililerin banka hesaplarına yatırmamaları halinde, yatırılması gereken miktarlar resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 saylı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte İlgili banka hesabına yatırılır.

Tasarruf tutarlarını süresi içinde ve tam olarak ödemeyen Bağ-Kur sigortalılarının ödemeleri gereken tutarlar 1479 sayılı Kanunun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri çerçevesinde Bağ-Kur tarafindan tahsil olunarak ilgili banka hesabına yatırılır."
14. Mülga 3417 sayılı Kanun'un "Düzenleme" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Yüksek Planlama Kurulu;
a) Bu Kanun hükümleri uyarınca tasarruf kesintisi ve Devlet ve işveren katkalarına esas alınacak istihkak tutarlarının kapsamını tayine; bu kesinti ve katkalar, BağKur kapsamında olanlar bakmından tasarruf tutarları ve ·Devlet katkaları ile nemaların ilgili banka hesaplarına yatırıması ve 6 ncı madde uyarınca hak sahiplerine ödenmesine ilişkin usulleri tespite,
b) T.C. Ziraat Bankası Ankara Merkez Şubesindeki hesapta toplanacak paraların nemalandırılmasında,öncelikleri tespite; bu paraları gerektiğinde diğer kamu bankalarında da nemalandırmaya; T. C. Ziraat Bankası ve diğer kamu bankaları ile bu Kanunun uygulanmasında görevlendirilen kuruluşlara hizmetleri karşılığının ne şekilde ödeneceğini tespite,
c) 3 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile bu Kanunun uygulanması
ile ilgili her türlü düzenlemeleri yapmaya,
Yetkilidir."
15. 29/04/2003 tarihinde yürürlüğe giren 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun'un 10. maddesi ile 3417 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
16. 4853 sayılı Çalıişanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanun'un "Amaç"başlıkhı 1. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunun amaci, 9.3.1988 tarihli ve 3417 saylı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun uyarınca açılmış bulunan Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabında biriken paraların tasfiyesi ve bu hesaptan hak sahiplerine yapılacak õdemelere ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."
17. 4853 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, 3417 sayılı Kanun hükümleri uyarınca T.C. Ziraat Bankasında adlarına Tasarrufu Teşvik Hesabi açılan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kendilerine 3417 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci ve iptal edilen üçüncü fikraları gereği ödeme yapılmamış hak sahiplerini kapsar."

18. 4853 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıkh 3. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda yer alan;
a) Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabı : 3417 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin beşinci fikrası uyarınca T.C. Ziraat Bankası nezdinde açılan hesabı

b) Tasarrufu Teşvik Hesabı : Kurumlar veya işverenler tarafindan, 3417 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca çalışanları adına T.C. Ziraat Bankasında açılan hesabi,
c) Hak sahibi : 3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesinde belirtilen çalışanların aylık ve ücretlerinden mülga 3 üncü maddesinde belirtilen oranlarda tasarruf kesintisi yapılan ve bu tasarruflara Devlet veya ilgili işverenin katkısı sağlanarak 4 üncü maddesi uyarınca adlarına Tasarrufu Teşvik Hesabı açılanlardan 6 ncımaddesinin birinci ve iptal edilen ūçüncü fikraları uyarınca kendilerine õdeme yapılmayanları
d) Tasarruf kesintisi ve Devlet veya işveren katkisı : 3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesinde belirtilen çalışanların aylık ve ücretlerinden mülga 3 üncü maddesinde belirtilen oranlarda yapılan tasarruf kesintileri ve bu tasarruflara sağlanan Devlet veya ilgili işverenin katkaları,
e) Anapara : Tasarruf kesintisi ve Devlet veya işveren katkası toplamın,
f) Nema : Hak sahiplerinin aylık veya ücretlerinden yapılan tasarruf kesintileri ve Devlet veya ilgili işverenin katkalarına ait bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kalan nema toplamını,
ifade eder."
19. 4853 sayılı Kanun'un "Süresinde õdenmeyen tasarruf kesintileri ve katka payları" başlıkl 8. maddesi şöyledir 
"3417 sayılı Kanun hükümlerine göre, ücretlerden yapmaları gereken tasarruf kesintileri ile katka paylarınısüresi içinde ilgililer adına açılmış bulunan Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan işverenlerden; yatırılmasıgereken miktarlar ile gecikme zammı, resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak T.C. Ziraat Bankası şubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırılır.

3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesinin birinci fikrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki personelin aylık ve ücretlerinden tasarruf kesintileri ile Devlet ve işveren katkalarını süresi içinde ilgililer adına açılmış bulunan Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırmayan kurumlar, yatırılması gereken miktarların resen veya ilgililerin başvurusu halinde yasal faiziyle birlikte T.C. Ziraat Bankası şubelerindeki ilgili Tasarrufu Teşvik Hesaplarına yatırılmasından sorumludurlar."
20. 4853 sayılı Kanun'un "Düzenleme" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, bu Kanunun uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkilidir."
21. 4853 sayılı Kanun'un Ek-1 maddesi şöyledir:
"(Ek: 26/12/2006-5568/4 md.)
Mülga 9/3/1988 tarihli ve 3417 sayılı Kanunla kurulan ve bu kapsamda hak sahiplerine yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasları belirlemek üzere 24/4/2003 tarihli ve 4853, sayılı Kanunla tasfiye edilen Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabıra ait tüm varlık ve yükümlülükler, 31/12/2007 tarihine kadar Hazineye devrolunur.Devre ilişkin hususları belirlemeye Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Devir tarihinden sonra hak sahiplerine yapılacak her türlü ödeme, Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi kayıtları esas alınarak Banka tarafindan gerçekleştirilir. Bu õdemelere ilişkin bilgi ve belgelerin Hazine Müsteşarlığına iletilmesini takiben söz konusu õdeme karşılığı tutarlar Müsteşarlık bütçesine bu amaçlakonulacak ödenekten karşılanmak suretiyle hak sahibine ödenmek üzere Bankaya aktarılır. Konusu suç teşkil eden fillerden kaynaklanan ödemeler hariç hak sahiplerine fazla ödeme yapıldığının tespiti halinde, bu tutarların tahsilinden vazgeçilerek terkin edilir ve Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi yönünden gerçekleşmiş ödemelere ilişkin tüm hak ve yükümlülükler kendiliğinden sona erer.

Mülga 9/3/1988 tarihli ve 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanunun õdemeleri düzenleyen 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fikrası uyarınca sistemden çıkan tasarruf sahiplerinin sistemden çıktıkları tarihte tasarruf teşvik hesaplarında kalan Devlet veya işveren katkısı tutarlari, ödenen nema tutarları mahsup edilmek kaydıyla ilk kesinti tarihinden; şahıs kesintisine tekabül eden õdenmeyennema tutarları ise sistemden çikış tarihinden 30 Nisan 2003 tarihine kadar olan dönem için 3417 sayılı Kanunun nemalandırmaya ilişkin 5 inci maddesinde yer alan düzenlemeye göre ve bu tarihten sonraki dönem için ise 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanunun 5 inci maddesinde belirlenen esaslar çerçevesinde Şubat 2007 sonu itibariyle değerlemeye tâbi tutularak tasarruf sahiplerine başvuru halinde defaten ödenir. Söz konusu ödemelerin hak sahibi bazında belirlenmesinde Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi kayuları esas alınır.
3417 sayılı Kanunun õdemeleri düzenleyen 6 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fikrası uyarınca sistemden 

çıkarak her ne suretle olursa olsun, işbu düzenleme tarihinden önce mülkiyet hakkı kapsamında talebikarsılanmış hak sahipleri lehine bir fark oluşması halinde, söz konusu tutar 2007 yılı Aralık ayı sonuna kadar defaten ödenir.
İkinci ve üçüncü fikra düzenlemesi ile konuları kalmayacağından kapsama giren tasarruf sahipleri tarafından yargı mercilerine açılmış davalar ile icra takipleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmak suretiyle dava ve takipler sonuçlandırılır. Bu kapsamda, yargı organlarınca idare aleyhine hüküm altına alınabilecek yargılama giderleri de ilgililerinin talep etmesi halinde haklılık oranında nispi şekilde ōdenerek davaların ve ihtilafların sonuçlandırılması sağlanır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyası ile idari yargı dosya suretinin 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararımı veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümūnde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği gōrüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davacının 3417 sayılı Kanun kapsamında maaşından kesilen tasarruf teşvik kesintisi ve birikmiş nema tutarına karşılk olarak toplam 2.062,05 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmiştir.

25. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde, mülga 3417 sayılı Kanun'un, çalışanların gelirlerinden kesinti yapılmak suretiyle tasarrufta bulunmalarını sağlamak amacı ile düzenlendiği, Kanun kapsamında olan çalışanların belirtildiği ve bu çalışanların hesabından kendi iradelerine bağlı olmaksızın Kanun gereğince ve Kanun'un verdiği yetkiye dayalı olarak Devlet ya da ilgili işveren tarafından kesinti yapılacağı ve katkı sağlanacağının belirtildiği, kesintilerin ve katkıların ne şekilde yapılacağının kural ve esaslara bağlandığı, kamu kurumunda çalışmayan işçiler yönü ile tasarruf kesintilerinin ne şekilde yapılacağının belirtildiği, tasarrufların nasıl nemalandırılacağının düzenlendiği, bu Kanun çerçevesinde yapılacak kesintiler üzerinde tasarruf, tespit ve değerlendirme yetkisinin Yüksek Planlama Kurulu'na ait olduğunun belirtildiği;4853 savılı Kanun'un ise salt 3417 savılı Kanun uvarınca vapılan tasarrufların tasfivesine vönelik. usul ve esasların belirlenmesi amacı ile yürürlüğe girdiği, tasfiyeye ilişkin hükümler çerçevesinde kimlere ödeme yapılacağının düzenlendiği, 3417 sayılıKanun uyarınca çalışanların maaşlarından kesilen fakat adlarına banka hesabına yatırılmayan meblağların, SGK tarafından 506sayıl Kanun'da düzenlenen primlerin tahsiline ilişkin usuller çerçevesinde, ilgilisinden tahsil edilerek T.C. Ziraat Bankası'na çalışan işçi adına açtırılan hesaba yatırılacağının belirtildiği, tasfiyeye ilişkin düzenleme yetkisinin Hazine Müsteşarhığına verildiği, çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabıa ait tüm varlk ve yükümlülüklerin 31/12/2007 tarihine kadar Hazineye devrolacaği, devir tarihinden sonra hak sahiplerine yapılacak her türlü ödemelerin Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi kayıtlan esas alınarak Banka tarafından gerçekleştirileceğinin hüküm altına alındığı görülmüştür.
26. Dava dosyası incelendiğinde; davacının özel bir şirkette işçi olarak çalıştığı, maaşından 3417 sayılı Kanun uyarınca kesinti yapıldığı, 3417 sayılı Kanun'un 29/04/2003 tarihinde 4853 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırıldığı ve çalışanlardan 3417 sayılı Kanun uyarınca kesilen tasarrufların tasfiyesi ve iadesi yoluna gidildiği; bu aşamada, davacının maaşından yapılan kesintinin T.C. Ziraat Bankasına davacı adına olan hesaba yatırılmadığı, bu nedenle davacının 3417 sayılıKanun uyarınca maaşından yapılan kesintiler ile, 4853 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince öngörülen nema alacağını temin edemediği ve eldeki davayı açtığı anlaşılmıştır.

27. Dosya kapsamında yapılan inceleme sonucu elde edilen tespitler neticesinde; davaya konu edilen kesinti ve devlet katkısının, 3417 sayılı Kanun uyarınca tahsil ve temin edildiği, yine aynı Kanun gereğince TC Ziraat Bankası'nda davacıadına açılan hesaba yatırılması gerektiği, 4853 sayılı Kanun ile 3417 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırıldığı ve kesilen tutarların nemaları ile birlikte ilgililerine ödenmesine karar verildiği, Kanun gereğince 31/12/2007 tarihine kadar yapılacak ödemelerde 4853 sayıl Kanun'un 5 ve 6; 31/12/2007 yılından sonraki õdemelerde ise 4853 sayılı Kanun‘un ek 1. maddesi uyarınca õngörülen usule uygun olarak tasfiyenin yapılmasına geçildiği, davacının da ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan kesinti ve nema alacağının kendisine iadesini istediği anlaşılmakla; kesintilerin ilgililerin iradeleri dışında, idarenin kamu gücü kullanılarak yapıldığı, davacıðzel bir şirkette çalışmasına ve işverenin kamu idaresi olmamasına karşın, 3417 ve 4853 sayılı Kanun'lar uyarınca kişilerin isteği dışında yapılması gereken tasarrufu teşvik kesintilerinde işveren dışında davalı idareye de yasal sorumluluk yüklendiği,dolayısıyla konunun kamu hukuku alanına ilişkin olduğu gözetildiğinde; tasarruf kesintisi, kurum katkısı ve nemaların tahsili 

istemiyle, anılan İdareye/idarelere karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 17. Idare Mahkemesinin 05/01/2022 tarih ve E.2021/2358, K.2022/26 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Ankara 17. Idare Mahkemesinin 05/01/2022 tarih ve E.2021/2358, K.2022/26 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİGI ÎLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/363KARAR NO : 2024/354KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçiş aşamasında çalıştığı hizmet kodunun hatalıbildirildiğinden bahisle düzeltilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Mehmet GÖK Davalı: Gaziantep Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Gaziantep Îl Afet Müdürlüğünde, taşeron şirket bünyesinde "tercüman" olarak çalışmakta iken, 696 sayılıKHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş aşamasında meslek kodunun hatalı olarak "temizlik personeli" olarak işlenildiğinden bahisle, meslek kodunun "tercüman" olarak değiştirilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Gaziantep3. İdare Mahkemesi 09/03/2022 tarih ve E.2022/299, K.2022/291 sayıh kararı ile, uyuşmażlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden; Gaziantep Valiliği Il Afet ve Acil Durum Müdürlüğü bünyesinde 375 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen geçici 23. Maddesi kapsamında sürekli işçi kadrosunda çalışan davacı tarafindan, temizlik olarak görünen 9622.01 meslek kodunun 2643.03 (tercüman) olarak tashihi istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşımaktadır.
Uyuşmazlıkta, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca Iş Kanunu'na tabi işçiler ile işveren veya işveren vekiller arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarının görüm ve çözümünde işmahkemelerinin görevli olduğu, davacının 375 sayılı KHK'nın Geçici 23.maddesi kapsamında sürekli işçi statüsüne 

geçiş yaptığı ve imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesine tabi olarak 4857 sayılı İş Kanun'u kapsamında işçi kadrosunda çalıştığı anlaşıldığından, meslek kodunun tashihi talebine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır."
3. Davacı bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
A. Adli Yargıda 
4. Gaziantep 4. Íş Mahkemesi 18/04/2022 tarih ve E.2022/148, K.2022/114 sayıl kararı ile, uyuşmazhığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 29/06/2022 tarih ve E.2022/801, K.2022/1497 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş, tarafların temyiz etmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, davacının SGK'ya bildirilen meslek kodu ile fiilen yaptığı işin ve meslek kodunun farklı olmasından .bahisle meslek kodunun düzeltilmesi talebinden ibarettir.

HMK 114 de siralanan dava şartları mahkemece resen gözetilmelidir. Bu kapsamda davanın HMK 114/1-b maddesinde belirtilen yargı yolunun caiz olması dava şartını taşımadığı, davacının söz konusu talebinin idari yargının görev alanı içerisinde olduğu belirlenmiştir. Nitekim 01/07/2021 tarihli Yargıtay 9 HD'nin 2021/6767 Esas;2021/11375 Karar sayılı kararında bu husus şu şekilde açıklanmiştır:
Somut uyuşmazlıkta dava; davalı Bakanlık bünyesinde personel hizmeti alımı yoluyla alt işveren şirket personeli olarak görev yapmakta iken, 20/11/2017 tarihinde kabul edilen ve 24/12/2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin(01/02/2018 tarih ve 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan) 127.maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23. madde uyarınca sūrekli işçi kadrosuna geçirilen davacının "temizlik görevlisi" olan Sosyal Güvenlik Kurumu kaydının "bilgisayar teknisyeni" olarak değiştirilerek tespitine ilişkin olup dosya içeriğinin incelenmesinde; davacının 23/10/2017 tarihinde alt işveren şirkette temizlik görevlisi olarak işe alınıp bilgisayar teknisyeni olarak çalıştırıldığını, 696 Sayılı KHK ile temizlik görevlisi meslek kodu ile 4d kadrosuna geçirildiğini ve bu hususun hatalı olduğunu ileri sürdüğū, davadan ōnce de 2/10/2018 tarihinde Kayseri İl Müdürlüğü'ne başvuruda bulunarak, SGK'ya bildirilen meslek kodunun fiilen yaptığıişe göre bilgisayar teknisyeni olarak değiştirilmesini istediği anlaşılmaktadır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari yargı yetkisinin sınırlarıbelirlenmiştir.Davacının"temizlik gõrevlisi" olarak sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi bir idari işlem olup, davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesini istemektedir. Davanın özünü bu talep oluşturmaktadır. Uyuşmazlık; kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçişyapıldıktan sonra işveren ile işçiarasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi alt işveren işçisi olarakçalıştığıkadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de değildir. Öte yandan; benzer mahiyetteki davaların idari yargıda çōzüme bağlandığı da görülmektedir. (Bkz. Ankara Bölge Idare Mahkemesi 4.Idari Dava Dairesi'nin 07.02.2020 tarih, 2019/1316 Esas-2020/192 Karar sayılı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin karari, Izmir Bölge Idare Mahkemesi 1. Idari Dava Dairesi'nin 12.06.2019 tarih, 2018/1044Esas ve 2019/685 Karar sayılı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin kararı)
Anılan sebeplerle, uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup, Mahkemece, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b ve 115. maddeleri uyarinca, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmelidir. Aksi yönde kabul ile esasa girilerek karar verilmesi hatalı olup, bozmayıgerektirmiştir. "
Tüm bu sebeplerle davacının talebi ile ilgili çıkan uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

5. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Gaziantep 4. İş Mahkemesince adli ve idari yargı dava dosyalarımın asılları UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/127md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/118 md.)(1)
5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (II) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç)ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanuna ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; õdemeleri merkezi yōnetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandıği, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden,anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde 

belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamışolmak,
c) (Iptal bent: Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 tarihli ve E: 2018/96, K: 2023/222 sayılı Kararı ile)c) (Iptal bent: Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 tarihli ve E: 2018/96, K: 2023/222 sayılı Kararı ile)
kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaręn on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara gõre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınmasi, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde õngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve õngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adıa vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakalır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sōzleşmelerinden damga vergisi alınmaz.
Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden,hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.
Birinci fikradaki personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında bulunmakla birlikte 4/12/2017 tarihinde doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedenleriyle iş sözleşmeleri askıda olanlar veya anılan tarih itibarıyla askerde bulunanlar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır. Birinci fikrada belirtilen süreler, askerlik veya askı süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Sürekli işçi kadrolarına geçirilme süreci, birinci fikra kapsamında olmakla birlikte bu sürecin tamamında veya herhangi bir aşamasında askerde bulunanlar için askerlik süresinin sona erdiği tarihten itibaren başlar veya kaldığı yerden devam eder.
Sürekli işçikadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığıtarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. Ihdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıklarıteşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sõzleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmeküzere istihdam edilebilir. (Mülga cümle:1/3/2023-7438/2 md.) Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu işsözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ūcret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçişişleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yūksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.
Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin istihdam edilmesine esas hizmet alım sözleşmeleri, birinci fikrada õngörülen geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla feshedilmiş sayılır. Feshedilmiş sayılan sözleşmelerden, sadece yapılan işin tutarı her türlü fiyat farka hariç sõzleşme bedelinin %80'ini aşmayanlar için yükleniciye, sözleşmenin yürütülmesine ilişkin her türlü zarara karşılık her türlü fiyat farka hariç sözleşme bedelinin %80'i ile yapılan işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'i fesih tarihindeki fiyatlar dikkate alınarak sözleşmeyi yürüten idare tarafindan.yapmış olduğu vergi, resim, harç ve paylar dahil olmak üzere tüm giderler ve mahrum kaldığı kâr karşılığı olmak üzere tazminat olarak ödenir ve başkaca bir ödeme yapılmaz. Yüklenici başka bir hak talebinde bulunamaz.
Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin istihdam edilmesine esas hizmet alım sözleşmelerinde personel çalıştırılmasına dayalı olmayan kısımların da bulunması halinde, personel çalıştırımasına dayalı olan kısımlar için is eksilişi yapılmış sayılır. İs eksilişi yapılmış sayılan sözleşmelerde, kalan iş kısmı içerisinde personel 

çalıştırılmasına dayalı olmayan tutar hesaplanır. Bu tutara iş eksilişi yapılmış sayılan tarihe kadar gerçekleştirilen iştutarımn eklenmesi ile bulunacak toplam tutarın her türlü fiyat farka hariç sözleşme bedelinin %80'ini aşmamasıhalinde yükleniciye, sözleşmenin yürütülmesine ilişkin her türlü zarara karşılık her türlü fiyat farka hariç sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşmenin tamamlandığı tarih itibarıyla gerçekleştirilen işin toplam tutarı arasındaki bedel farkanın %5'i kabul tarihindeki fiyatlar dikkate alınarak sözleşmeyi yürüten idare tarafından, yapmış olduğu vergi,resim, harç ve paylar dahil olmak üzere tüm giderler ve mahrum kaldığı kár karşılığı olmak üzere tazminat olarak õdenir ve başkaca bir ödeme yapılmaz. Yüklenici başka bir hak talebinde bulunamaz.
Feshedilmiş sayılan sözleşmeler kapsamındaki işlerin tasfiye süreci hemen başlatılır ve yapılan işlere ilişkin hakedişler, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu Ihale Sözleşmeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde en geç üç ay içinde õdenir. Hakediş tutarından sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile alınması gereken vergiler kesilir. Bu sözleşmelere ilişkin alınan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar,yüklenicinin sözleşme konusu iş nedeniyle idareye, çalıştırılan işçilere ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden doğan vergi borcunun bulunmadığının anlaşılması halinde, anılan Kanunun 13üncü maddesi hükümleri esas alınarak ivedilikle iade edilir. Yüklenicinin bu kapsamda bir borcunun bulunmasıhalinde, teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir ve varsa kalam iade edilir. Yüklenicinin hakedişinden, kesin teminatından ve varsa ek kesin teminatından bu fikra kapsaminda karşılanamayan bir borcunun bulunması halinde yedinci ve sekizinci fikralar uyarınca yükleniciye yapılacak tazminat ödemelerinden bu borçlara karşılk gelen kisım mahsup edilir.

Bu maddenin uygulanmasında personel çalıştırımasına dayalı hizmet alımı; 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve yaklaşık maliyetinin en az %70'lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu, yıl boyunca devam eden ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliğibirbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yõnünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrıyapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.

Bu maddeye gõre feshedilmiş sayılan veya iş eksilişiyapılan hizmet alım sözleşmelerikapsamında idarelere ait işyerlerinde hizmetlerin yürütülmesinde fiilen kullanılmakta olan taşınırlar ile tüketim malzemelerinden hizmetin sunulabilmesi için ihtiyaç duyulduğu idarece belirlenenlerin satın alınmasına veya kiralanmasına en az üç kişiden oluşan komisyon tarafindan karar verilir. 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinde oluşturulacak söz konusu komisyonlarda bir Maliye Bakanlığı temsilcisi bulunur. Bu karara dayalıolarak tespit edilen taşınırlar ve tüketim malzemeleri aynı komisyon tarafindan tespit edilen bedel üzerinden idarelerce satın alınabilir veya kiralanabilir. Komisyon tarafindan belirlenecek satın alma bedeli, taşınırlar ve tüketim malzemeleri için yüklenicinin 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tutulan yasal defter ve kayıitlarında yer alan kayıtlı değerinden fazla olamaz. Komisyon, bedel tespit ederken gerektiğinde meslek kuruluşlarından bilgi alabilir.

Şartları taşımadığı halde bu madde hükümlerinden yararlandırıldıkları tespit edilenlerin herhangi bir tazminat ödenmeksizin istihdamına son verilir. Yanılticı bilgi ve belge sunmak suretiyle bu madde hükümlerinden yararlandığıtespit edilenlere istihdam süresince yapılan õdemeler genel hükümlere göre tahsil edilir. Şartları taşımayanlari, bu madde hükümlerinden yararlandıranların sorumlulukları saklıdır.

Bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten önce 21/2/2013 tarihli ve 6428 sayılı Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İşBirliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkanda Kanun hükümleri çerçevesinde faaliyete geçen tesislere taşınmasınedeniyle faaliyetleri sona erdirilen sağlık kurum ve kuruluşlarında, bu kurum ve kuruluşların kapatılma tarihinde birinci fikrada belirtilen hizmet alımları kapsamında çalıştırılmakta olanlardan 4/12/2017 tarihi itibarıyla söz konusu tesislerde çalışanlar bu madde hükümlerinden yararlandırılır. Bu fikra kapsamındaki isçilerin bu madde hükümlerinden yararlanabilmeleri için birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla birinci fikra kapsamındaki idarelere ait işyerlerinde çalışıyor olmak şartı dışındaki diğer şartlar aranır. Bu fikra kapsamında süreki işçi kadrolarına geçirilecek işçiler, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kurumlarının ihtiyaç bulunan birimlerinde ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılan kadrolarda çalıştırılır. Ancak bu fikra kapsamındaki işçiler ile bu madde uyarınca sürekli işçi kadrolarına geçirilmekle birlikte bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten sonra 6428 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde faaliyetleri sona erdirilecek olan sağlık kurum ve kuruluşlarında kapatılma tarihi itibarıyla çalışan ve Sağlık Bakanlığınca ihtiyaç fazlası olarak belirlenen işçiler, işçi ihtiyacı bulunduğunu bildiren idarelerde ihdas,tahsis ve vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına Devlet Personel Başkanlığınca yerleştirilir. Bu fikranın uygulanmasında bu maddede öngõrülen süreleri artırmaya Maliye Bakanhığının görüşü üzerine Sağlık Bakanlığı;ihtiyaç fazlası işçilerin diğer idarelere yerleştirilmesine ilişkin hususları belirlemeye ise Maliye Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığının görüşleri üzerine Devlet Personel Başkanlığıyetkilidir.

Bu madde hükmü nedeniyle; merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçeleri içerisinde aktarma yapılacak tertipteki õdeneğin %20'sine kadar ödenek aktarma işlemlerini yapmaya ilgili idareler, ihtiyaç olmasıhalinde %20'yi aşan ödenek aktarma işlemlerini yapmaya ise Maliye Bakanlığı yetkilidir. Bu kapsamda merkezi yönetim bütçe kanununun (01.3) ve (02.3) ekonomik kodlu tertiplere ödenek aktarma ve ekleme yapılmasına ilişkin sınırlamalar getiren hükümleri 2018 yilında uygulanmaz ve Maliye Bakanlığınca yapılacak ödenek aktarma işlemleri 5018 sayılı Kanunun 21 incimaddesinin ikinci fikrasında yer alan kurum bütçesinin başlangıç õdenekleri toplamının %20'sinin geçilmemesine ilişkin sınırın hesabında dikkate alınmaz.


Birinci fikra kapsamındaki işler için süreci devam eden ihaleler iptal edilir. Ihalesi yapılmış ancak bu maddenin yayımı tarihinde ve bu tarihten sonra işe başlayacak şekilde imzalanmış olan sōzleşmeler feshedilmiş sayılır ve bu maddenin yayımı tarihini takip eden yılın başından başlamak üzere bir yıl içinde talep etmesi halinde yūkleniciye;işleme konu edilen sõzleşmeye ilişkin olarak noterde ödenen damga vergisi, harç ve değerli kāğıt bedeli dışındaki masraflar sözleşmeyi imzalayan idarece, Kamu Ihale Kurumu geliri olarak alınan tutar Kamu Ihale Kurumunca,ihale kararı ve sõzleşmeye ilişkin õdenen damga vergisi ve varsa noter harçları ile değerli kâğı bedelleri ise tahsilatıyapan muhasebe birimi veya vergi dairesince iade edilir. Şu kadar ki yükleniciden tahsil edilen, ihale kararı ve sözleşmeye ilişkin damga vergisi ve varsa noter harçları ile değerli kağıt bedellerinin, beyanname ile beyan edilerek õdenmesi gereken hallerde iade için bu alacakların vergi dairesine ödenmiş olması şartı aranır. Bu kapsamda yüklenici tarafindan beyan edilen ancak ödenmeyen damga vergilerinin tahsilinden vazgeçilir. Yükleniciden tahsil edildiği halde ilgili vergi dairesine ödenmeyenve yükleniciye iade edilen tutarlar, yükleniciye iade edildiğini gösterir belgenin ibrazı halinde vergi dairesince terkin edilir. Feshedilmiş sayılan sözleşmeler için yüklenici başka bir hak talebinde bulunamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin çalıştırılmalarına esas hizmet alım sözleşmelerinin süresinin geçiş işleminin yapılmasından önce sona ermesi halinde, bunlardanpersonel çalıştirılmasına dayalı olanlar ile personel çalıştırılmasına dayalı olan kısımlarının süresi başka bir işleme gerek kalmaksızın mevcut sözleşme koşullarıną uygun olarak geçiş işlemi yapılıncaya kadar ilgili mevzuatı uyarınca uzamış sayılır. Ancak, mevcut yüklenici ile sözleşmeye devam edilememesi halinde, geçiş işlemine kadarki süreye ilişkin ihtiyaç, parasal limit sınırlamasına tabi olmaksızın 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesine göre doğrudan temin suretiyle karşılanır. Bu fikra hükümleri, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten geçerli olmak üzere geçici 24 üncü maddenin birinci fikrasıkapsamındaki idareler ve ihaleler bakmından kiyasen uygulanır 
Birinci fikra kapsamındaki idarelerin aynı fikrada belirtilen bütçelerinden karşılanan ve onuncu fikra hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının yıl boyunca devam etme şartı hariç diğer tüm şartlarını taşıyan hizmet alımlarından; sözleşmeleri 4/12/2017 tarihi itibarıyla devam edenlerde bu tarih itibarıyla çalışanlar, sözleşmeleri bu tarih itibarıyla devam etmeyip 2017 yılında sona erenlerde ise sõzleşme süresinin sona erdiği tarihte çalışmış olanlar, birinci fikrada öngörülen şartları taşımaları ve en son hizmet alım sözleşmelerinde öngörülen dönem ve çalışma süreleriyle sınırlı olmak kaydıyla, birinci fikra hükümleri çerçevesinde geçici işçi pozisyonlarında istihdam edilmek üzere başvurabilirler. Bu maddenin diğer hükümleri bu fikra kapsamındakiler için kayasen uygulanır.

Bu madde uyarınca hizmet alım sõzleşmelerinin feshedilmiş veya iş eksilişi yapılmış sayılacağı tarihten itibaren bu madde kapsamında yer alan idarelerde birinci fikrada belirtilen bütçelerden 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapılamaz.

Diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz."
7. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106 md.)
(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II). (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlıdöner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrıayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten õnce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklıolanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

(2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakamından bağımsız bir işyeri sayılır.

(3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yūksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykarı diğer hükümleri uygulanmaz."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2maddesi şõyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.


2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
B. Yargı Kararı
9. Yargitay 9. Hukuk Dairesinin 01/07/2021 tarih ve E.2021/6767, K.2021/11375 sayılı bozma kararında, õzetle;sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngõrülen biçimde olumsuz görev.uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının I5. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazhğınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportõr-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının taşeron firmanın işçisi olarak Gaziantep Îl Afet Müdürlüğünde 03/02/2016 tarihinde "tercüman"olarak işe başladığı ancak meslek kodunun fiili olarak çalıştığı işle bağdaşmayacak şekilde "temizlik personeli" olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince daimi kadroya alınırken meslek kodunun hatalı gösterilmesinin usul ve Kanun'a aykırı olduğu belirtilerek, hatalı olarak bildirilen meslek kodunun düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

13. Uyuşmazhık konusu olayda, davacının talebinin sürekli işçikadrosuna geçtikten sonraki bir duruma ya da olguya ilişkin olmadığı, kadroya geçişi õncesindeki mesleğinin hizmet türüne işlenirken hata yapıldığı iddia edilerek dava konusu yapıldığıi, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde hizmet türünün hatalıgirildiğinden bahisle, bunun düzeltilmesine ilişkin bu uyuşmazlığın iş sõzleşmesinden doğmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın işçilik haklarından kaynaklı olmayıp İş Kanunu'na tabi bulunmadığı, sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu ve uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.
14. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Gaziantep 3. İdare Mahkemesinin 09/03/2022 tarih ve E.2022/299, K.2022/291 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 3. Ídare Mahkemesinin 09/03/2022 tarih ve E.2022/299, K.2022/291 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/365KARAR NO : 2024/450KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının Ceza ve İnfaz Kurumundan denetimli serbestlikten yararlanmak üzere bir ay geç tahliye edilmesi sebebiyle, uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Mehmet YETİŞ
Vekili : Av. Fuat ÖZGÜL Davah : Hazine ve Maliye BakanlığıVekili : Av. Medine Melike ALA 
L. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Bitlis 2. Ağir Ceza Mahkemesinin E.2017/168, K.2017/220 sayılı dosyasından 6 yıl 3ay hapis cezası aldığını, cezanın Yargıtaycaonanarak kesinleştiğini, cezanın infazı için düzenlenen müddetnamede müvekkilinin 23/04/2021 tarihinde koşullu salıvermeden yararlanabileceğinin belirlendiğini, 5275 sayıl Kanun'un 105/A maddesi uyarınca infaz edilen bu ceza sebebiyle son bir yılının denetimli serbestlik kapsamından yararlanıp tahliye edilebildiğini, 4959 sayılıKanun ve 4422 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca kişilerin işledikleri suçlar sebebiyle mensup oldukları örgütten ayrıldıklarının idare ve gözlem kurulu kararı ile tespit olması gerektiğini, bu durumda gerek infaz dosyası gerekse ceza davasıdosyasında müvekkilinin herhangi bir olumsuz durumunun tespit edilmediğini, buna rağmen müvekkilinin 23/04/2020 tarihinde tahliye edilmesi gerekirken, 22/05/2020 tarihinde tahliye edildiğini, Bitlis İnfaz Hakimliğinin müvekkilini hukuka aykırı şekilde tahliyesini geçirmek suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 141. ve devamı maddelerini ihlal ettiğini, müvekkilinin cezaevinde infaz edilmesi gereken süreden fazla tutulması nedeniyle maddi ve manevi olarak zarara uğradığını ileri sürerek, 10.000 TL maddi ve 150.000 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUSMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi 18/09/2020 tarih ve E.2020/257, K.2020/154 sayılı kararı ile, Mahkemelerinin yetkisizliğine, karar kesinleştiğinde dosyanın yetkili ve görevli Niğde Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Niğde 2. Ağır Ceza Mahkemesi 18/01/2021 tarih ve E.2021/9, K.2021/15 sayılı kararı ile, yetkili ve görevli mahkemenin Bitlis 1. Ağir Ceza Mahkemesi olduğundan Mahkemelerinin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin belirlenmesi bakımından dosyanın Yargıtay 5. Ceza Dairesine gõnderilmesine karar vermiştir. Yargıtay 5. Ceza Dairesi 19/10/2021 tarih ve E.2021/1643, K.2021/4750 sayılı kararı ile, Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesinin I8/09/2020 tarih ve E.2020/257, K.2020/154 sayılıyetkisizlik kararının kaldırılmasına karar vermiştir.

4. Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi 22/11/2021 tarih ve E.2021/535, K.2021/583 sayılı kararı ile, 5271 sayılı Kanun'un 141. ve 142. maddeleri ile 5235 sayılı Kanun'un 6. ve 12. maddeleri gereğince Mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine Van Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/537, K.2022/874 sayılı kararı ile, dosyanın yeniden incelenmek ve karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5.Bitlis: 1. Ağir Ceza Mahkemesi 07/03/2023 tarih ve E.2022/406, K.2023/101 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. Van Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza dairesi 28/12/2023 tarih ve E.2023/925, K.2023/1325 sayılı kararı ile, denetimli serbestlik yasal prosedürünün uygulanma sürecine ilişkin sõz konusu talebin gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemelerönünde tazminat isteminde bulunulabileceği gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devamla davanın reddine karar verildiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına 
Üye Ahmet ARSLAN 

kesin olarak karar vermiştir.
6. Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi 09/02/2024 tarih ve E.2024/25, K.2024/47sayıh kararı ile, davacının tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunabileceği gözetildiğinden mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Yarguay 12. Ceza Dairesinin 13/09/2022 tarihli, 2021/4504 esas ve 2022/5607 karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; Tazminat istemine ilişkin CMK'nın 141. maddesinde suç soruşturması ve kovuşturması sırasında gerçekleşen korumatedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği belirtilerek tazminat istenebilecek hallerin tahdidi şekilde sıralandığı, incelemeye konu dosyada davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasından hükümlü olduğu, 27/03/2019tarihinde bu cezasının infazına başlandıği, bihakkan tahliye tarihinin 14/11/2022 olduğu, koşullu salıverme tarihinin ise 23/04/2021 olduğu, Açık Ceza Infaz Kurumlarına Ayrılma Yōnetmeliğinin 8. maddesi uyarınca örgütten ayrıldığıyönünde kanaatin oluşması üzerine Bitlis E Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda bulunan davacının denetimli serbestlik yasasından faydalanıp faydalanamayacağı hususunda bir karar verilmek üzere kurumca Bitlis Infaz Hakimliğinden talepte bulunulduğu, Bitlis Infaz Hakimliğinin 22/05/2020 tarih, 2020/70 Esas ve 2020/863 Karar sayılı kararı ile davacının 22/05/2020 tarihinden itibaren denetimli serbestliğe ayrımasına karar verildiği ve 22/05/2020 tarihinde Bitlis E Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumundan Bitlis Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne nakil edildiği, tazminat talebine ilişkin söz konusu davada davacı hakkındaki cezanın infazı için düzenlenenmüddetnamede davacının 23/04/2021 tarihinde koşullu salıvermeden yararlanabileceği belirtildiği, 5275 sayılı yasanın 105/A maddesi uyarınca infaz edilen cezası sebebiyle son bir yılını denetimli serbestlik kapsamından yararlanmak üzere tahliye edilebileceği, davacının 23/04/2020 tarihi yerine 22/05/2020 tarihinde denetimli serbestlikten yararlanmak üzere geç tahliye edildiği, denetimli serbestlik tedbirinden geç faydalandığı için zarara uğradığı gerekçeleri ile tazminat isteminde bulunulduğu, denetimli serbestlik yasal prosedürünün uygulanma sürecine ilişkin söz konusu talebin gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği gözetilerek mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir..."
7. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. ÍdariYargıda 
8. Van 1. İdare Mahkemesi 03/07/2024 tarih ve E.2024/420 sayılı kararı ile, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün E.2018/164, K.2018/183 sayılı kararını aynen aldıktan sonra adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığı sonucuna vararak, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"….Bakalan uyuşmazlıkta ise, davacının denetimli serbestlik uygulanması suretiyle 23/04/2020 tarihinde tahliye edilmesi gerekirken 22/05/2020 tarihinde tahliye edilmesi nedeniyle fazladan ceza infaz kurumunda kalmasısonucunda maddi ve manevi zarara uğradığından bahisle açılan, özünde haksız fiile dayanan bir tazminat davasıolduğu, infaz sūrecinde Mahkeme ve Hakimliklerce verilen kararların uygulanma sürecindeki prosedürün idariyargımakamlarınca denetlenmesinin mümkün olmadıği, bu durumun bir yargı kolu tarafindan verilen kararın başka bir yargı kolu tarafindan denetlenmesi sonucunu doğuracağı dikkate alındığında, adli yargı mercii tarafindan icra edilen işlemler silsilesinin bir parçası olan denetimli serbestlik koşullarının değerlendirme sürecinin yargisal denetiminin adli yargı mercilerince yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim benzer mahiyette geç tahliye edilme sebebiyle açılan davalarda çıkan görev uyuşmazlıklarına ilişkin olarak, Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarih ve E:2020/708, K:2021/190 sayılı kararı ile 27/11/2023 tarih ve E:2023/535, K:2023/671 sayılı kararında da uyuşmazlığın adli yardı yerinde çözülmesine karar verildiği görülmektedir..."
9. Van 1. Îdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGÍLİ HUKUK 
10. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, infaz hákimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlüve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hákim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri 

kapsar.
(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
11. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Infaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliveleri gibi islem veya faaliyetlere ilişkin sikávetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.."
12. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanuní temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.Ancak, infaz hâkimigiderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
13. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıkhı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkanda re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı gõrüşūnü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet ūzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Infaz hákimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı șikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (….) yapılır. Infaz hákimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
14. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı" başlıkhı 105/A maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Ek: 5/4/2012-6291/1 md.)
(1) (Değişik:14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarınısürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde. cezalarının koşullu salrverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hákimi tarafindan karar verilebilir.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Încelenmesi 
16. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği gōrüşülüp düşūnüldū:
17. Dava, davacının hükümlü olarak bulunduğu Ceza Înfaz Kurumunda denetimli serbestlikten vararlanmak üzere bir ay geç tahliye edilmesi sebebiyle kendisinin ve ailesinin uğradığı zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
18. Olayda; davacı iddiası, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Înfaz HâkimliğiKanunu'nun 4. maddesinde yer alan "...Hükümlülerin cezalarının infazı ... tahliyeleri. gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargıyerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargıyerinde bakılacağı, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadıği gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Van 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 09/02/2024 tarih ve E.2024/25, K.2024/47 sayılı görevsizlik kararımın kaldınlması gerekmiştir.
V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Van 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bitlis 1. Ağir Ceza Mahkemesinin 09/02/2024tarih ve E.2024/25, K.2024/47 saVılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİGI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/367KARAR NO : 2024/449KARAR TR : 07/10/2024

ÖžET: Davacının üyesi bulunduğu İlksan'ın Çayırova ilçesinde 19/06/2021 tarihinde İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü gözetim ve denetiminde ve Müdürlükçe belirlenen seçim divanı yetki ve sorumluluğunda gerçekleştirilen 9. Dönem "ilçe temsilci"seçiminde oy kullandırımadığı ve geçersiz bir oyun geçerli kabul edildiği gerekçesiyle yapılan seçimin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Özlem ÇEĞİL 
Vekili : Av. Kadriye CANYURT 
Davalilar : 1- Çayırova Îlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
2- İlksan Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Serap YELEÇ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, mūvekkilinin Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen kadrosunda sınıf öğretmeni olarak görev yaptığını, 4357 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında 493588 üye numarasıyla İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı (İlksan) üyesi olduğunu, Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/06/2021 tarih ve 26056351 sayılıOlur'u doğrultusunda Çayırova ilçesinde İlksan 9. Dönem "ilçe temsilci" seçiminin 19/06/2021 tarihinde İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü gözetim ve denetiminde ve Müdürlükçe belirlenen seçim divanı yetki ve sorumluluğunda gerçekleştirildiğini,seçimde hukuka ve kanuna aykını işlemler yapıldığını, İlksan üyesi olan müvekkile Milli Eğitim Bakanlığı personeli tarafından seçmen listesinde ismi bulunmadığı gerekçesiyle oy kullandırılmadığını, oy pusulasındaki yazı nedeniyle geçersiz olması gereken bir oyun geçerli kabul edildiğini, hukuka aykını bu eylemler nedeniyle İlksan 9. Dönem ilçe seçimlerinin yenilenmek üzere iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/07/2021 tarih ve E.2021/227, K.2021/208 sayılı kararı ile, davanın Çayırova Asliye Hukuk Mahkemesine açıldığı ve sehven Mahkemelerine tevzii edildiği, Çayırova ilçesinde adli yargı teşkilatıolmayıp adli yönden Gebze ilçesi adli yargı çevresi içinde olduğu gerekçesiyle dosyanın Gebze Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermistir 

3. Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 31/08/2021 tarih ve E.2021/218 sayılı kararı ile, davanın görevsizlik nedeniyle HMK'nın 114/1-c, 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine, mahkemelerinin görevsizliğine, dosyanın görevli Gebze Îs Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
4. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 30/12/2021 tarih ve E.2021/2401, K.2021/1918 sayılı kararıile, istinaf incelemesinin is bölūmüne göre Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi tarafindan yapılmasıgerektiğinden Dairelerinin görevsizliğine, dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 10/01/2022 tarih ve E.2022/1, K.2022/39 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunu inceleme görevinin 1. Hukuk Dairesine ait olduğuna, Dairelerinin görevsizliğine, dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 11/01/2022tarih ve E.2022/64, K.2022/47 sayılı karar ile, ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf kanun yolu başvurusunu inceleme görevinin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesine ait olduğu anlaşıldığıdan Dairelerinin görevsizliğine,dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi ve 3. Dairesi tarafından gönderilmesine karar verildiği ve işbölümü uyuşmazlığı doğduğundan, 5235 sayılı Kanun'un 35/1 maddesi gereğince iş bölümü uyuşmazlığının çözümlenmesi, işbölümü yönünden görevli dairenin belirlenmesi amacıyla dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kuruluna gönderilmesine karar vermiştir.

5. Sakarya Bõlge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulu 20/01/2022 tarih ve E.2022/4, K.2022/4 sayılı kararı ile,Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına, dosyanın bu Daireye gönderilmesine karar vermiş, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 08/02/2022 tarih ve E.2022/225, K.2022/181 sayılı karar ile,Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğundan, davalı İlksan Genel Müdürlüğüvekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.
6. Gebze 4. İş Mahkemesi 28/03/2024 tarih ve E.2023/299, K.2024/142 sayılı kararı ile, davanın idari yargının görev alanına girdiği, davanın yargı yolunun caiz olmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısımları şöyledir:
"...Dosya kapsamının değerlendirilmesinde; İlksan ilçe ve il temsilcilerinin seçimlerinin Milli Eğitim Bakanlığıtarafindan İlçe ve Il Milli Eğitim Müdürlükleri vasıtasıyla yürütüldüğü, İlçe ve Il Milli Eğitim Müdürlüklerinin ILKSAN ilçe ve il temsilcileri seçimlerini İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü ve Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği hükümlerine göre yaptığı, İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yōnetmeliğinde açıkça dūzenlendiği üzere; ilçe ve il temsilci seçimlerinin başından 

sonuna kadar tüm yetki ve sorumluluk Milli Eğitim Bakanlığına ait olup, dava konusu edilen Çayırova İLKSAN ilçe temsilci seçimlerinin idari işlem niteliğinde olduğu anlaşımıştır. Davacı tarafça 19/01/2024 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunulan Ankara 15. Idare Mahkemesinin 15/10/2020 tarih ve 2020/1470 E. - 2020/1307 K. Sayılı karar, bu karara ilişkin verilen Ankara Bölge Idare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin 02/12/2020 tarih ve 2020/1492 E. 2020/1617 K. Sayılı karar ile Ankara 13. Idare Mahkemesinin 21/10/2020 tarih ve 2020/1507 E. - 2020/1882 K.Sayılı karar, bu karara ilişkin verilen Ankara Bölge Idare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin 02/12/2020 tarih ve 2020/1502 E. - 2020/1616 K. Sayılı kararların ILKSAN'in Temsilciler Kurulu(Genel Kurul) toplantısının/toplantıda alınan kararların iptaline ilişkin kararlar olduğu, sunulan kararlarda da incelendiği üzere Temsilciler Kurulu(Genel Kurul) Toplantılarının iptaline ilişkin açılacak davaların çözüm yerinin adli yargı mercileri olduğu ancak Mahkememiz dosyasına konu uyuşmazlığın ILKSAN Temsilciler Kurulu(Genel Kurul) Toplantısının iptaline ilişkin olmadığı, uyuşmazlığın İLKSAN Çayırova İlçe Temsilci Seçimlerinin iptaline ilişkin olduğu, davanın konusu itibariyle adli yargı yolunun caiz olmadıği, İLKSAN il temsilci seçimlerine ilişkin dosyaya sunulan benzer dosyalarda yargılamanın Idare Mahkemelerinde görülerek sonuçlandırıldığı Bölge Idare Mahkemelerince esasının incelenerek davaların kesinleştiği, bu doğrultuda davacı tarafça talep edilen genel kurul kararının iptali isteminin idari işleme yönelik iptal istemi olduğu ve davada idari yargı gõrevli olduğundan nedeniyle davanın HMK md. 114/1-b ve 115gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.(Yozgat Idare Mahkemesinin 25/01/2022 tarih ve 2021/980 E. - 2022/84 K. Sayilı karari, Ankara Bölge Idare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin 13/04/2022 tarih ve 2022/746 E. - 2022/904 K. Saylı karari, Kars Idare Mahkemesinin 12/10/2022 tarih ve 2022/554 E. - 2022/81 K. Sayılı karari, Erzurum Bölge Idare Mahkemesi 5. Ídari Dava Dairesinin 20/10/2023 tarih ve 2023/85 E. - 2023/1813 K. Sayılı karari, Manisa 2. Idare Mahkemesi'nin 28/09/2022 tarih ve 2021/909 E. - 2022/956 K. sayılı karari, Izmir Bölge Idare Mahkemesi 6. Idari Dava Dairesi'nin 25/04/2023 tarih ve 2022/2928 E. - 2023/888 K. sayılı karari.."
7. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargida 
8. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 11/06/2024 tarih ve E.2024/711 sayılı kararı ile, uyuşmazhığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"…Ilkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsü'nün 36. maddesinde, "Türk Ticaret Kanunu'nun 362, 363 ve 381 inci maddelerinde olduğu gibi ; a) Sandığın kår ve zarar cetveli ile bilançosu, yıllık rapor ile birlikte Temsilciler Kurulunun olağan toplantısından en az 15 gün önce Sandık merkezi ve şubelerinin emrine amade bulundurulur. B) Temsilciler Kurulu Üyeleri şüpheli gördükleri hususlara denetçilerin dikkatlerini çekmeye ve bu hususta gerekli açıklamayı istemeye yetkilidirler. C) Kanun veya Anastatü hükümlerine ve bilhassa objektif hüsnüniyet kurallarına aykarı olan Temsilciler Kurulu kararları ile toplantıya davetin usulünce yapılmadığıve gündemin gereği gibi ilan ve tebliğ edilmediği şeklindeki iddialar ile ilgili Temsilciler Kurulunca alınan kararlar aleyhine toplantıda hazır bulunanlardan muhalif oy kullanan üyeler ile usulsüzlük iddiasında bulunan üyeler ve Yönetim Kurulu tarafindan kararın iptali yolunda bir ay içinde sandık merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde dava açabilirler." hükmüne, 42. maddesinde ise, "Bu Anastatü'nün nün tatbikinde 4357, 7117, 3179 sayılı Kanunlarla Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümleri, Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer kanunların genel hükümleri dikkate alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım (İLKSAN) 19.06.2021 tarihli Çayırova ilçe temsilciliği seçimleri ile söz konusu seçim sonucunda seçilen temsilcilerle gerçekleştirilen 25.09.2021tarihli ILKSAN Kocaeli il temsilciği seçimlerinin iptali istemiyle (ve Gebze 4. Iş Mahkemesi'nin 28.03.2024 tarih ve E:2023/299, K:2024/142 sayılı "Davanın idari yargının görev alanına girdiği" gerekçesiyle görevsizlik kararıverilmesi üzerine) bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır 
Uyuşmazlıkta; yukarıda aktarılan ana statü hükümleri uyarınca Sandığın kuruluş ve işleyişinde Türk Medeni Kanunu, Borçlar Kanunu, Ticaret Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümlerinin etkili olduğu, ana statüsü gereği özel hukuk hükümleri uygulanarak denetlenen İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı'nın (ILKSAN)19.06.2021 tarihinde gerçekleşen Çayırova ilçe temsilciliği seçimleri ve25.09.2021 tarihinde gerçekleşen Kocaeli il temsilciği seçimlerinin iptali isteminden kaynaklanan işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargıyerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
9. Kocaeli 1. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlıik Mahkemesine gönderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. 4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına, Terfi, Taltif 
ve 

Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun'un 11. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 14/5/1958 - 7117/1 md.)
Hükmi şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere (İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı) adı ile bir sandık kurulur.

Maarif Vekaleti bütçesinden maaş alan ilkokul öğretmenleri, ilkokul yardımcı ve stajyer öğretmenleri,yetiştirme yurtları õğretmenleri, arızalı çocuklara ilk tahsillerini veren müesseselerin öğretmenleri, Maarif müdürleri, ilkögretmen müfettiş ve denetmenleri, uygulama okulu öğretmenleri, İlköğretim Umum Müdürlüğü ve maarif müdürlüklerinde vazifeli memurlar ile Sandık işlerinde çalışan memurlar Sandığa azadırlar.
Sandık azası iken emekliye ayrılanlar, isterlerse azalıklarını devam ettirebilirler.
Sandığın gelirleri şunlardır:
1 - Azalardan umumi heyetçe tesbit edilecek miktarda her ay kesilecek aidat (azanın her terfi ettiği ayi takibeden ayda bu aidat yalnız o aya mahsus olmak üzere iki misli olarak alınır.)

2 - Teberrular ve Devlet bütçesinden yapılacak yardımlar.
3 - Sandık gelirlerinin nemalandırılmasından hasıl olan karlar 
4 - Sandığın maksatlarını tahakkuk ettirmeye elverişli prevantoryum ve kaplıca gibi tesisler satın alarak veya yaptırılarak bunların kiralanmasından veya işletilmesinden elde edilecek kazançlar.
Sandığın, azalarına hangi hallerde ve ne miktarda karşılıksız veya karşılıklı yardım yapacağı 14 üncü maddede yazılı "Ana statü" de belirtilir."
11. 4357 sayıh Kanun'un 14. maddesi şöyledir:
"11 ve 12 nci maddelerde yazılı sandıkların mevcutları ve alacakları Devlet mallarına ait hak ve rüçhanlarıhaizdir.

Sandığın gelirleri bilümum vergi, resim ve harçlara tabi olmadığı gibi haciz ve temlik dahi edilemez.
(Değişik: 9/4/1985 - 3179/1 md.) Sağlık ve İçtimai YardımSandığının tediyeleri Divanı Muhasebat vizesine tabi değildir. Sandığın Idaresi, İşleyiş tarzı ve esasları Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan bir "anastatü" ile tespit olunur.

Bu sandıkların işlerinde çalıştırılacak memur ve müstahdemler 1683 sayılı kanun ile kabul edilen esaslar gözönünde tutularak yapılacak bir nizamnameye göre tekaüt edilirler. Tekaüt aylıklarını bu sandıklardan alırlar."
12. 14/06/2018 tarih ve 2729 sayı ile Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisinde yayınlanarak yürürlüğe giren İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Temsilciler Kurulu Seçim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıkl I. maddesi şöyledir:
"(1) Bu yönetmeliğin amaci, Sandık Temsilciler Kurulu Üyelerinin seçimine ilişkin usul ve esasları belirlemek ve seçim işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili hususları düzenlemektir."
13. Yönetmeliğin "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu yönetmelik, Sandığın organlarında görev alacak ilçe ve il temsilcilerinin seçimi ve seçilme esasları ile ilgili hususları kapsar."
14. Yönetmeliğin "Tanımlar"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Bu yönetmelikte geçen;
a) Ana Statü : İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal 
Yardım Sandığı Ana Statüsünü
b) Bakan: Milli Eğitim Bakanını,
c) Bakanlık: Milli Eğitim Bakanlığını,
c) Ilçe ve Il Temsilcileri: Sandık üyeleri tarafindan seçilen ilde ve ilçede görevli kişileri,
d) Sandık: İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığını
e) Sandık Organlari: Temsilciler Kurulunu, Yönetim Kurulunu, Denetleme Kurulunu ve 
Genel Müdürlüğü,
f) Temsilciler Kurulu: Sandık üyelerinin kendi aralarında seçecekleri temsilcilerden meydana gelen orgam,ifade eder.

15. Yönetmeliğin "İlçe temsilcilerinin seçimi" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" (1) llçe temsilcileri; ilçe merkezi ile bağlı köy ve kasabalarda görevli Sandık üyeleri tarafindan seçilir.
(2) İlçe Temsilci sayılari, ilçe merkezi ile bağlı kōy ve kasabalarda görevli Sandık üye sayıları esas alınarak tespit edilir.

(3) Üye sayısı 500'e kadar (500 dahil) olan ilçelerde, 1; 500'den 1500'e kadar (1500 dahil) olan ilçelerde 2;1500'den 3000'e kadar (3000 dahil) olan ilçelerde 3; 3000'den fazla üyesi bulunan ilçelerde 4 kişi hesabıyla ilçe 

temsilcileri seçilir 
(4) llçe temsilcileri belirlenen üye sayısına göre asgari 1, azami 4 üyeden oluşur. Seçilen asıl üye sayısı kadar da yedek ūye seçilir.

(5) Seçimler; Milli Eğitim Müdürlüklerince 6 yılda bir, Mart veya Nisan ayları içerisinde uygun görülecek bir tarihte yapılır. Milli Eğitim Müdürlükleri; toplantının yapılacağı tarihi, yeri ve gündemi en az 30 gün önceden okul müdūrlükleri aracılığıyla Sandık üyelerinin tamamına imza karşılığında duyurur. Belirlenen gün ve saatte Sandık üyeleri toplanır. Milli Eğitim Müdürü veya gōrevlendireceği bir şube müdürünün başkanlığında Sandık üyelerince açık oyla 1 katip ve 2 ūye seçilerek seçim kurulu divanı oluşturulur. Başkanı, Sandık üyesi değilse oy kullanamaz 
(6) Içe temsilcileri ve yedek üyeleri ön adaylar arasından gizli oyla, açık tasnif ile seçilir. Seçim sonucu bir tutanakla tespit ve ilan edilir. Sonuçlar, Il Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirilir.

(7) Seçimle ilgili tüm güvenlik ve benzeri tedbirler mülki amirlerce alınır.
(8) Seçimle gelen İlçe Temsilcilerinin sürelerinin dolması halinde tekrar seçilmeleri mümkündür."
16. İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Anastatüsünün (Anastatü) "Üyelikler" başlıklı 18.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Değişik:RG-27/8/2017-30167)
(1) (Değişik:RG-7/7/2018-30471) Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden maaş alan kadrolu ve sözleşmeli,a) Sınıföğretmenleri,
b) Aday/stajyer olarak çalışan sınıf öğretmenleri,
c) Özel eğitim kurumlarında ilk tahsili veren öğretmenler,
c) İl/llçe Milli Eğitim Müdürleri,
d) Maarif müfettişleri,
e) l/llçe Milli Eğitim Müdürlüklerinde görevli memurlar,
f) Sandık işlerinde çalışanlar,
sandık üyesidir..."
17. Anastatünün "Aidat Kesimi" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"4357 Sayılı Kanunun 7117 Sayılı Kanunla değişik 11 inci maddesi gereğince kesilecekaidatlar saymanlıklarca üvelerin aylık bordrolarından kesilerek Sandık hesabına intikal ettirilir."
18. Anastatünün "Uygulanacak Hükümler"başlıklı 42. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü'nün tatbikinde 4357, 7117, 3179 sayılı Kanunlarla Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümleri Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer kanunlarıngenel hükümleri dikkate alınır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'n Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
20. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, sınıf öğretmeni ve İlksan üyesi olan davacının, 19/06/2021 tarihinde Çayırova ilçesinde İçe Milli Eğitim Müdürlüğü gözetim ve denetiminde yapılan İksan 9. Dönem "ilçe temsilci" seçiminde hukuka aykırı işlemler yapıldığından bahisle seçimin iptali istemiyle açılmıştır.

22. Yukarıdaki mevzuat hükümleri incelendiğinde, 4357 sayılı Kanun'un 11. maddesinde, hükmi şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı kurulacağı, Maarif Vekaleti bütçesinden maaş alan ilkokul öğretmenlerinin Sandığa aza olduklari, Sandık azası iken emekliye ayrılanların, isterlerse azalıklarını devam ettirebilecekleri; Sandığın gelirleri arasında azalardan umumi heyetçe tesbit edilecek miktarda her ay kesilecek aidat, teberrular ve Devlet bütçesinden yapılacak yardımların bulunduğu düzenlenmiştir. Kanun'un 14. maddesinde ise Sandığın mevcutları ve alacaklarının Devlet mallarına ait hak ve rüçhanları haiz, gelirlerinin bilümum vergi, resim ve harçlara tabi 

olmadığı gibi haciz ve temlik dahi edilemeyeceği, Sandığın idaresi, işleyiş tarzı ve esaslarının Bakanlıkça hazırlanan bir "anastatü" ile tespit olunacağı hüküm altına alınmıştır.

23. 4357 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan ve 22/03/1995 tarihli ve 22235 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İlksan Anastatüsü'nün 15. ve 19. maddelerinde, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden maaş alan kadrolu ve sözleşmeli sınıf öğretmenlerinin sandık üyesi olduğu ve 4357 sayılı Kanun'un 11.maddesi gereğince kesilecek aidatların saymanlıklarca üyelerin aylık bordrolarından kesilerek Sandık hesabına intikal ettirileceği düzenlenmiştir.

24. Kanun koyucunun, Anayasaya uygun olmak koşulu ile kamusal ihtiyaçların gerekli kıldığı hallerde herhangi bir alanı yasal statü içine alarak bir kamu hizmeti tesis etmesi olanaklıdır. Nitekim, kanun koyucu tarafından, üyelerinin kendi mali olanaklarıyla dayanışmaları ve bu suretle gelecek endişesinden kurtularak maddi ve manevi huzura kavuşmalarını sağlamak amacıyla 4357 sayılı Kanun yürürlüğe konulmuş olup, bu amacın gerçekleştirilmesinde Sandığı kamusal hak ve yetkilerle donatan ve işlemlerinin kapsam ve sınırinı tayin eden yasal düzenlemelerin idare hukuku alanını ilgilendiren düzenlemeler olduğu anlasılmaktadır.

25. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davalı konumunda bulunan İlksan'ın mensuplarına sosyal yardım sağlamak amacıyla kanunla kurulduğu, Sandık Genel Müdürlüğünde asli ve sürekli hizmetlerin kamu personeli eliyle yürütüldüğü, Sandığa Kanun ile kamusal yetkiler ve ayrıcahklar tanındığı gözönüne alındığında, İlksan'ın Kanun ile kurulmuş tüzel kişiliğe sahip bir "kamu kurumu" olduğunda, kamu görevlilerine sağladığı hizmetlerin de kamusal nitelik taşıdığında kuşku yoktur.

26. Diğer taraftan, üyelerin Sandıkla olan ilişkileri yönünden hukuki durum incelendiğinde; üyeliğin Kanun ile zorunlu kılınması ve Sandığın da üyeleri için Kanun'da ve Anastatü'de belli edilen sosyal yardımları sağlamak ve kamusal nitelikli hizmetleri yerine getirmek amacıyla kurulmuş olması karşısında, bu ilişkinin idare hukuki ilişkisi olduğu açıktır.
27. Her ne kadar, Anastatü'nün 42. maddesinde, bu Anastatü'nün tatbikinde idare hukukunu ilgilendiren 4357, 7117,3179 sayılı Kanunların yanısıra õzel hukuk alanına ilişkin bulunan Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümleri, Borçlar Kanunu,Türk Ticaret Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer kanunların genel hükümlerinin de dikkate alınacağına işaret edilmiş ise de, bu hüküm ile kanun koyucu tarafından, mevcutların işletilmesi ve nemalandırılmasıiçin iktişadi ve ticari alanda gösterilecek faaliyetlere esneklik kazandırılmak amacıyla İlksan'ın üçüncü kişilerle arasında olan bu tür faaliyetleri yönünden özel hukuk hükümlerine tabi kılındığının anlaşılması gerekmekte olup, bu hususun, İlksan'ın "kamu kurumu" niteliğine engel teşkil etmeyeceği doğal olduğu gibi, bu hükümden hareketle, idare hukuku ilişkisi niteliği taşıyan "Üye- Sandık" ilişkisinin de özel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucuna ulaşmak olanaksızdır.

28. Dava konusu olay incelendiğinde; davacının üyesi bulunduğu İlksan'ın Çayırova'da İlçe Milli Eğitim Müdürlüğügözetim ve denetiminde ve Müdürlükçe belirlenen seçim divanı yetki ve sorumluluğunda gerçekleştirilen 9. Dönem "ilçe temsilci" seçiminde Milli Eğitim Bakanlığı personeli tarafindan seçmen listesinde ismi bulunmadığı gerekçesiyle oy kullandırılmadığı ve geçersiz olması gereken bir oyun geçerli kabul edildiğini belirterek hukuka aykırı işlemler yapıldığından bahisle seçimin iptali isteminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Olayda, Sandık tarafından 4357 sayılı Kanun ile tanınan kamusal yetkilere dayalı olarak, idari usul ve esaslara gõre tek yanlı biçimde, davacıya oy kullandırılmaması ile oyların geçerliliğine ilişkin tesis edilen işlemin idari bir işlem olduğu açıktır.

29. Yukarıdan belirtilen tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; gerek İlksan'ın tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu olması, gerek "Üye-Sandık" ilişkisinin idare hukuku kurallarına göre belirlenmesi ve gerekse İlksan'ın kuruluş amacıolarak belirlenen hizmetleri yerine getirdiği sırada karar ve yürütme organlarınca, kamu gücüne dayanılmak suretiyle resen ve tek yanlı olarak tesis edilen işlemlerin idari nitelik taşıdığıın açık bulunması karşısında, davanın görüm ve çõzümünün idari yargının görevine girdiği sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 1. Idare Mahkemesinin 11/06/2024 tarih ve E.2024/711 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.

V.HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 1. Idare Mahkemesinin 11/06/2024 tarih ve E.2024/711 sayil BA$VURUSUNUN REDDÍNE.
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Syi 

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/374KARAR NO : 2024/314KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının oğlunun askerlik hizmeti sırasında rahatsızlanarak vefat ettiğinden bahisle, vazife malulü sayılmasıistemiyle açtığı davada, mütevaffanın 5510 sayılı Kanun'unyürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi bir hizmetinin bulunmadığı gözetilerek, aynı Kanun'un 101. maddesi hükmü kapsamında ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
KARAR 
Davacı: Narinç PAÇÍNİ

Vekili : Av. Hasan SALGIN 
Davah : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri : Av. Orkun DOĞAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin oğlu Jandarma Er Ömer Paçini'nin en son Milas İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde askerlik görevini yapmakta iken rahatsızlanarak Ankara GATA Komutanlığına sevk edildiğini, kendisine lösemi teşhisi konulduğunu, tüm tedavilere rağmen 04/06/2012 tarihinde vefat ettiğini, vazife malulü sayılması amacıyla 14/01/2020 tarihinde davalı Kuruma başvuru yapıldığını, Kurumun bu talebi zımnen reddettiğini, müvekkilinin oğlunun tehlikeli bir kamu hizmetini yerine getirirken şehit olduğunu, bu nedenle de vazife malulü sayılması gerektiğini ileri sürerek yaptığı başvurunun, Ömer Paçini'nin 5510 sayıl Kanun kapsamında vazife malulü sayılmaması yönündeki davalı kurumun zımni ret işleminin iptaline,müteveffanın vazife malulü olduğunun kabulüne karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 7. İdare Mahkemesi 13/10/2020 tarih ve E.2020/1802, K.2020/1524 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Uyuşmazlık konusu olayda; 5510 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen ilgili hükümlerinin 01.10.2008tarihinde yürürlüğe girdiği, davacının oğlununvefat ettiği olayınyaşandığı dönemler itibariyle 5510 sayılı Kanun'un geçiş hükümleri kapsamında 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına imkan bulunmadığı, anılan Kanun'da uygulanmasına devam olunan 5434 sayhı Kanun'un hükümleri dışında yalnıza idari para cezalarına ilişkin uyuşmazhıkların idari yargıda dava konusu edilebileceğinin düzenlendiği görülmektedir.
Bu itibarla; uyuşmazlığın, davacının vazife malulü sayılması talebinin reddine ilişkin davalı idare işleminden kaynaklandığı, davacının 5434 sayılı Kanunun yürürlükte olduğu dönemde Sandık iştirakçılığının bulunmadığı, dava konusu uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanunun vazife malulluğüne ilişkin hükümlerden kaynaklandığı görüldüğünden,davanın görüm ve çözümünün anılan Kanun'un 101. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin görevine girdiği anlaşılmaktadir..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 5. İs Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2021/214, K.2022/187 sayılı kararı ile, davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 01/02/2024 tarih ve E.2022/1979, K.2024/228 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun' un geçici 18. maddesinin atifta bulunduğu 5434

sayılı Kanun hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yeri olduğu, 6100 sayılıHMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, Ankara 5. Iş Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararıveren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Ankara 5. İş Mahkemesi 07/05/2024 tarih ve E.2024/79, K.2024/102 sayılı kararı ile, 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı söyledir;
".Somut olayda; davacı murisi Ömer Paçini'nin Manisa Kırkağaç 6. Jandarma Komando Eğitim Alayına emrinde Jandarma er olarak askerlik görevini yapmakta iken rahatsızlanarak kaldırıldığı hastanede 04/06/2020tarihinde vefat ettiği, davacı murisinin 5510 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olmadığı, Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 24/12/2018 tarih, 2018/4329 Esas ve 2018/11036 sayılı kararında da belirtildiğiüzere uyuşmazlığın 5510sayılı Kanun' un Geçici 18. maddesinin atifta bulunduğu 5434 sayılı Kanun hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğini, davanın görüm ve çözümünün idariyargı yeri olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi yönünde mahkememizde kanaat oluşmuş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:
6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri kanununun 114/1-B maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle davanın usulden reddine..."
6. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 5. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 544 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun "Vazife Malullüğü Aylığı" üst başlığı altında düzenlenen 56. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/3/1976-1976/1 md.)
Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında, yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık katasında vazife malulü olmaları halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına gõre, 657 saylı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde tespit edilen giris derece ve kademe tutarlarının, daha önce Devlet Memuriyetinde bulunmuş olanlardan kazanılmış hak aylıkları veya emekli keseneğine esas aylıkları, sözü edilen girişderece ve kademe tutarının ūzerinde olanlara bu aylıkları emeklilik gösterge tablosunda karşılığı olan derece ve kademe tutarının,% 70'i üzerinden aylık bağlanır.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/68 md.; Değişik fikra: 2/1/2017-KHK-680/29 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/28md.) Harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarında okuyanlar, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi fakülte ve yüksekokullarında okuyanlar, üniversitelerin fakülte ve yüksekokullarında Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına öğrenim görenler ya da kendi hesabına õğrenim görmekte iken Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okumaya devam edenler, Polis Akademisi ile Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde veya üniversitelerin fakülte ve yüksekokullarında Emniyet Genel Müdürlüğühesabına öğrenim görenler veyakendi hesabına öğrenim görmekte iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına öğrenim görmeye devam edenler, Emniyet Genel Müdürlüğü veya Milli Istihbarat Teşkilatı hesabına açılan okullarda öğrenim görenler ile Milli Savunma Bakanlıği, Jandarma Genel Komutanlıği, Sahil Güvenlik Komutanliğı veya Emniyet Genel Müdürlüğü adına öğrenim görmek üzere temel ve intibak eğitimine tabi tutulanlardan; 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesininbirinci fikrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılmamışolup bu öğrenimleri veya eğitimleri nedeniyle 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terõrle Mücadele Kanunu kapsamındaki terör eylemlerinde hedef alınarak hayatını kaybedenlerin hak sahibi yakınlarına veya engelliliğinin derecesi itibarıyla bu Kanun hükümlerine göre malul olduğuna karar verilenler, birinci fikra hükümlerinden aynı sekilde yararlandırılırlar.

Bu suretle bağlanacak aylıklarına, maluliyet derecelerine göre, 55 nci maddede gösterilen nispetlerde zam yapılır.

Askerlik vazifesini veya yedek subaylık ve yedek astsubaylık hizmetini başkasımın yerine yaptığı anlaşılanlara aylık bağlanmaz.

8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir;
"Bu Kanunun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak;bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve 

karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esaslarıdüzenlemektir."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularını, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar."
10. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başhıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;
30) (Ek: 17/4/2008-5754/1 md.) Vazife malúllüğü: Bu Kanunun 47 nci maddesinde 
tarif edilen vazife ve/veya harp malúllüğü hallerini 
ifade eder."
11. 5510 sayılı Kanun'un "Malůl sayılma" başlıklı 25. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"..(Değişik: 17/4/2008-5754/13 md.)

Yedek subay, yedek astsubay veya erbaş ve er olarak ya da talim, manevra, seferberlik veya harp dolayısıyla görevleri ile ilgileri kesilmeksizin siläh altına alındıkları dönemde malûl olup, bu malûllükleri asıl görevlerini veya işlerini yapmaya mani olmayanlar hakkında, bu hastalık veyaengellilik hâlleri sebebiyle malúllük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz.

:.
4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan, vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlar, hastalıkları kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam etmesi halinde, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre birinci fikra uyarınca malûl veya 47 nci madde hükūmlerine göre vazife malûlü sayılırlar.

12. 5510 sayılı Kanun'un "Vazife malullüğü"başlıklı 47. maddesinin ilgili fikraları şõyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/27 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malüllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen malüllük;sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veyavazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumakmaksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malúllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malúlü denir.
Süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malüllüğü aylıkları, sigortalının õlūm ya da malúliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/82 md.;Değişik ikinci cümle: 12/7/2013-6495/97 md.) Ancak, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın sınıfveya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
Vazife malúllüğü süresi içerisinde bildirilmeyen sigortalılara; kamu idareleri ya da sigortalılar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malûllüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları şartıyla,bu Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malúllüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda sigortalı veya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylık farklarının, vazife malúllüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilir.
Subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sõzleşmeli erbaş ve er ile Türk Siláhlı Kuvvetlerince görevlendirilen 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan;
a) Harpte filen ateş altında,
b) Harpte, harp bölgelerindeki harp harekât ve hizmetleri sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle,
c) Harpte veya harbe hazırlık devresinde her çeşit düşman silâhlarının etkisiyle 
d) Askeri harekâtı gerektiren iç tedip ve sınır hareketleri sırasında, bu hareketlerin sebep ve etkisiyle,
e) Barışta veya olağanüstū hallerde, emir veya gõrev ile uçuş yapan uçucularla hangi meslek ve sınıftan olursa olsun emirle görevli olarak uçakta bulunanlardanuçuşun havadaki ve yerdeki sebepleriyle ve yine emir ve görev ile dalış yapan dalgıçlarla, hangi meslek ve sınıftan olursa olsun emirle görevli olarak denizaltı gemisinde veya dalgıçkitasında bulunanlardan denizaltıcılığın veya dalgıçlığın çeşitli sebep ve etkileriyle,

şöyledir:
şöyledir:
f) Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca Türk SilählıKuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarının yabancı ülkelere gönderilmesini gerektiren durumlarda, birliklerin bulundukları yerlerden hareketlerinden itibaren yurt içinde, yurt dışında, yabancı ūlkelerde veya yurda dönüş sirasında,
vazife malûlü olanlara harp malúlū denir 
Bunlardan uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere bulundukları kademenin üç ilerisindeki kademenin, uzman jandarmalara bulundukları rütbenin bir üst rütbesinin aynı kademesinin; astsubaylarla yarbay rütbesine kadar (yarbay hariç) bir üst rütbenin aynı kademesinin, yarbaylara albay, albaylara kademli albay, kademli albay ile general ve amirallere bir üst rütbenin, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında bulunan sigortalılara ise bir üst derecesine veya kademesine karşılık gelen prime esas kazancı üzerinden aylık bağlanır.
13. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
14. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ilgili fikraları
" (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat, harp malûllüğü zammı, diğer ödemeler ve yardımlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre ek õdeme verilmekte olanlara, bu Kanunla vürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların ödenmesine devam olunur. Ancak, 5 ilå 10 yıl arasında fiili hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların, aylıkve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten õnce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan islemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine gõre islem yapılır.

5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi olup bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bu Kanunun 4 üncümaddesinin birinci fikrasının(c) bendine tabi olarak çalışmaya başlayanlardan vazife malûllüğü kapsamına girenler hakkanda, bu Kanunun 47 nci maddesinin birinci fikrasına göre işlem yapılır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/85 md.) 5434sayılı Kanunun mülga hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan malullüklerinin sürekli olduğuna Kurum Sağlık Kurulunca karar verilen iştirakçiler yine aynı Kanunun 40 uncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile özel kanunlarındaki yaş hadlerini doldurduğu tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.
15. 5510 sayılı Kanun'un "Bazı aylık tazminat ve yardımlara ilişkin geçiş hükümleri" başhklı geçici 18. maddesi 
(Ek: 17/4/2008-5754/73 md.)
Ilgili kanunlarında düzenleme yapılıncaya kadar;
a) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci fikrasında belirtilenlerden bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanuna göre vazife veya harp malülü sayıması gerekenlerin ve Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından gōrevlendirildiği tarihte uzun vadelisigorta kollarına tabi olarakçalışmayanlardan bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanuna gõre harp malûlü sayılması gerekenlerin kendileri ile bunların dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar hakkında bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
b) 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesinin birinci fikrası ile bu Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fikrasında sayılanlara ve bunların haksahiplerine, ilgili kanunları ve bu Kanun çerçevesinde bağlanacak aylıklarıtoplamının, emsallerinin 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesine göre yükseltilerek hak kazandıkları aylıklardan düşük olması halinde, aradaki fark ayrıca ödenir.

c) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayıilı Kanunun ek 16 ncı maddesi, 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı Kanun, 3/11/1980tarihli ve 2330 saylı Kanun, 11/10/1983 tarihli ve 2913 saylı Kanun, 28/5/1986 tarihli ve 3292 saylı Kanun,12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Kanun ile yılı bütçe kanunlarına ekli cetveller kapsamına giren kişilere ve diğer kanunlarda yapılan atiflar sebebiyle 2330 sayılı Kanun esas alınarak ilgililerine aylik, tazminat ve ek ōdeme verilmesi ile yardım işlemleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanunun ilgili hūkümlerinin uygulanmasına devam edilir 

(Ek fikra: 16/6/2010-5997/11 md.) Polis Akademisinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/87 md.) Bu madde kapsamına giren ve malullüklerinin sürekli olduğuna Kurum Sağlık Kurulunca karar verilen geçici ve gönüllü kõy korucuları ile 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının 

(c) ve (1) bentlerinde sayılan hizmetlerinden dolayı malullük aylığı bağlananlar 442 sayılı Kanunda õngõrülen yaşhadlerine kadar, er ve erbaşlar askerlik çağı dışına çıktıkları tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Kurumdan isteyebilir.

Bu madde kapsamına girenler için yukarıdaki fikralar gereğince Kurumun yükleneceği ilâve giderler, õdeme tarihinden itibaren en geç iki ay içinde faturası karşıhığı Hazinedentahsil edilir."
B. Yargı Kararı
16. 5510 sayıl Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayıl Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
19. Dava, davacının askerlik görevini ifa ederken vefat eden oğlu J.Er Ömer Paçini'nin vazife malulü sayılması için yapılan başvurunun zımmen reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

20. 5502 sayıh Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.

21. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanun'u, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun'u, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanun'u kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

22. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazara alındığında, davacının askerlik hizmetini yerine getirirken vefat eden oğlunun, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadığı, müteveffanın 22/11/2011 tarihinde zorunlu askerlik hizmeti kapsamında silah altına alındığı, olayın 04/06/2012 tarihinde yani 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra vuku bulduğu, uyuşmazlığın davacıya 5510sayılı Kanun'un 47. maddesi kapsamında vazife malulü aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkin olduğu görülmekle, 5510 sayılh Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davanın görüm ve çözümünde adli yargının gõrevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 5. Is Mahkemesinin 07/05/2024 tarih ve E.2024/79, K.2024/102 sayılı görevsizlik kararının kaldınlması gerekmiştir.

V. HÜKM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 5. Îş Mahkemesinin 07/05/2024 tarih ve E.2024/79, K.2024/102 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/377KARARNO : 2024/405KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının zilyetliğinden çıktıktan sonra bulunarak davalı idareye teslim edildiği ileri sürülen ziynet eşyasının,davacıya iadesi istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Yılmaz SEMERCI Vekili : Av. BurhanettinÇAĞIRICI Davalı: Maliye Hazinesi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin TEB Güneşli Çarşı Şubesi TR 90 0003 2000 0000 0011 3332 36 numaralı hesabına bağlı olarak ziynet eşyaları için kasa kiraladığını, yeni bir takım ziynet eşyasını kiralık kasaya koymak için gittiğinde, bir kısım ziynet eşyalarını sehven dışarıda unuttuğunu, banka tarafından kamera kayıtlarının incelendiğini ve müvekkilinin aranarak kasa kontrolünü yapmasının talep edildiğini ancak müvekkilinin fiziki kontrol yapmadan kayıp ziynet eşyasının olmadığını bankaya bildirdiğini; banka tarafından tespiti yapılan ziynet eşyalarının polis karakoluna teslim edildiğini, karakol tarafindan ise mal müdürlüğüne teslim edilip darphaneye gönderildiğinin öğrenildiğini, müvekkiline ait ziynet eşyasının tarafina iadesi için müracaat edilmesine rağmen bu talebin reddedildiğini, ileri sürerek, 1 adet 4,76 gr alyans, 1 adet 5,46 gr alyans, 1 adet 7,51 gr yüzük, 1 adet 10,36 gr yüzük, 1 adet 7,37 gr yüzük, 1 adet 5,41 gr yüzük, 1 adet 5,02 gr yüzük, 1 adet 4,65 gr yüzük, 1 adet 2,25gr yüzük, I adet 1,87 gr yüzük, 1 adet 2,67 gr küpenin temellük işleminin iptali ile ziynet eşyalarının mevcutsa aynen istirdadına,bunun mümkün olmaması halinde güncel bedeline karşıhık şimdilik 1.000 TL'nin tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A.Ídari Yargıda 
2. İstanbul 5. Idare Mahkemesi 26/09/2023 tarih ve E.2023/489, K.2023/2069 sayılı karari ile, dava dilekçesinin konu ve netice-i talep kısımlarında yer alan, eşyaların aynen iadesi bunun mūmkün olmaması durumunda eşya değerine karşılık 1.000TL õdenmesi isteminin terditli bir istem olduğu, bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 3.maddesine uygun şekilde düzenlenmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1.fikrasının (d) bendi gereğince yeniden dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
3. Davacı vekili bu kez yeni dilekçe ile, aynı maddiolaya dayanmak suretiyle Maliye Hazinesinin mülkiyetine geçmiş.olan ve müvekkiline ait ziynetlerin temellüküne dair Maliye Hazinesi Bağcılar Mal Müdürlüğünün 08/12/2022 tarih ve 66043961Tahsilat Nolu idari işlemin iptaliyle, halen Darphane ve Damga Matbaası Saymanlık Müdürlüğünde bulunan ziynet eşyasının 

davalı idareden alınarak müvekkiline aynen iadesi talebinde bulunmuştur.
4. İstanbul 5. İdare Mahkemesi 08/11/2023 tarih ve E.2023/2409, K.2023/2562 sayıl kararı ile, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"… davacı tarafindan, TEB Güneşli Çarşı Şubesi TR 90 0003 2000 0000 0011 3332 36 numaralı hesabına bağlıkasadayer alan ziynet eşyalarından bir kısmım (1 adet 4.76 gr Alyans ,1 adet 5,46 gr Alyans,1 adet 7,51 gr yüzük ,1adet 10,36 gr yüzük, 1 adet 7,37 gr yüzük, 1 adet 5,41 gr yüzük, I adet 5,02 gr yüzük, 1 adet 4,65 gr yüzük, 1 adet 2,25 gr yüzük, 1 adet 1,87 gr yüzüki 1 adet 2,67 gr küpe) dışarda bırakarak kaybettiği ve eşyalarının Maliye Hazinesine geçtiği ileri sürülerek ziynet eşyalarının mal edinmesi işleminin iptali ile ziynet eşyalarının aynen istirdadına karar verilmesi istemiyle gõrülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda; Mahkememizin ara kararları üzerine gönderilen Bağcılar Kaymakamlığı Mal Müdürlüğü'nün 13.07.2023 tarih ve 2313670 sayılı yazısı içeriğinden, ziynet eşyalarının nakde çevrilmediği, kaymet takdiri yapılarak Darphane ve Damga Matbaası Saymanlık Müdürlüğüne teslim edildiği bilgisinin verildiği görülmüştür.
Tüm bu açıklamalar ışığında; dava konusunun, 2577 sayılı Yasanın 2/1 maddesinde belirtilen dava türleriyle ilgili olmadığı, Türk Medeni Kanununun 762-778 maddelerinde düzenlenen taşınır eşya mülkiyetine dair olduğu,kaybolmuş eşyayı bulanın idare olmasının ve eşyanın idarenin nezdinde bulunmasının tekbaşına uyuşmazlığın İdare Mahkemeleri görev alanına girmesi için yeterli olmadığı, bu davanın Medeni Kanun hükümlerinin uygulanmasına ilişkin olması nedeniyle uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim; Uyuşmalık Mahkemesinin 24.12.2018 tarih ve E:2018/833, K:2018/870 sayılı kararı da aynıyöndedir..."
5. Davacı bu kez, Maliye Hazinesi Bağcılar Mal Müdürlüğünün 08/12/2022 tarih ve 66043961 Tahsilat Nosu ile halen Darphane ve Damga Matbaası Saymanlık Müdürlüğünde bulunan ziynet eşyasının davalı idareden alınarak müvekkiline aynen iadesine, bunun mümkün olmaması halinde dava tarihindeki değerlerinin hesap edilerek, şimdilik 10.000 TL'nin en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
6. Bakırkõy 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/04/2024 tarih ve E.2023/516, K.2024/174 sayılı kararı ile, davada yargı yolunun caiz olmadığı, idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK 114/1-b maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olayda, davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği ziynet esyalarının idari işlem neticesinde Hazine'ye intikalinin yapıldığı, TMK kapsamında taşınır malın iadesine ilişkin hükümlerin somut ihtilafa tatbik olunamayacağı, dayanak idari işlem geçerliliğini koruduğu sürece adli yargıda eşyaların iadesi veya değerinin tazmini taleplerinin dinlenemeyeceği, aksi durumun adli yargida, idari işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi neticesinidoğuracağı (Sakarya BAM 3. HD 2024/59 esas 2024/236 karar) anlaşıldığından eldeki ihtilafınçözümūnde idari yargı görevli olduğundan davanın yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir..."
7. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Bakırkõy 12. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İIdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şõyledir:
“1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıh kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) 1dari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sõzleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisulayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)'

şöyledir:
9. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Bulunmuş Eşya" ana başlığı altındaki "Arama ve İlan" başlıklı 769.maddesi 
"Kaybedilmiş bir şeyi bulan kimse, malın sahibine, sahibini bilmiyorsa kolluk kuvvetlerine, köylerde muhtara bildirmek veya araştırma yapmak ve gerektiğinde ilân etmek zorundadır.

Bulunan şey önemli õlçüde değerli ise, her hálde kolluk kuvvetlerine veya muhtara bildirmek gerekir.
Oturulan bir evde veya işyerinde ya da kamu hizmetí gõrülen yerde bir şey bulan kimse, bunu o yer sahibine veya kiracıva va da kamu hizmeti görülen yerde denetim ve gõzetim ile görevli olanlara teslim etmek zorundadır.'
10. 4721 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kazanılması, geri verme" başlıklı 771. maddesi şöyledir:
"Bulunan şeyin maliki, ilán veya kolluk kuvvetlerine ya da muhtara bildirme tarihinden başlayarak beş yu içinde ortaya çıkmazsa; bulan kimse, yükümlülüklerini yerine getirmiş olmak koşuluyla o şeyin mülkiyetini kazanır.
Bulunan şey malikine geri verilirse, bulan kimse yaptığı giderlerin ödenmesini ve uygun bir õdül verilmesini isteyebilir.

Kaybedilmiş şey oturulan bir evde veya işyerinde ya da kamu hizmeti görülenyerde bulunmuşsa; o yerin sahibi,kiracı veya kurum, o şeyi bulan sayılır. Ancak bunlar ödül isteyemezler."
11. 4721 sayılı Kanun'un "Kazandırıcı zamanaşımı" başhıklı 777. maddesi şöyledir:
"Başkasının taşınır bir malını davasız ve aralıksız beş yıl iyiniyetle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kimse, zamanaşımı yoluyla o taşınırın maliki olur.

Zilyetliğin irade dışı kaybedilmesi hâlinde zilyet, biryıl içinde eşyayı ele geçirir veya açacağı bir dava yoluyla onu yeniden elde ederse kazandırıcı zamanaşımı kesilmiş olmaz.

Kazandırıcı zamanaşımı süresinin hesaplanmasında, kesilmesinde ve durmasında Borçlar Kanununun zamanaşımına ilişkin hükümleri kıyas yoluyla uygulanır."
12. 4721 sayılı Kanun'un "Kaybedilmesi" başlıklı 778. maddesi şõyledir 
"Taşınır mülkiyeti, malik tarafindan terk edilmedikçe veya başkası tarafından kazanılmadıkça yalnız zilyetliğin kaybıyla sona ermez.'
13. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri" üst başlıkl, "A.Koşulları" ve "I. Genel olarak" başlıklı 77. maddesi şöyledir:
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyigeri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
14. 6098 sayılı Kanun'un "B. Geri vermenin kapsamı" ve "I. Zenginleşenin yükümlülüğü" başlıkh 79. maddesi 
"Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kismın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür.

Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyūp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Håkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇl'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra;
şöyledir:

gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacının rızası dışında zilyetliğinden çıktıktan sonra bulunarak davalı idareye teslim edildiği ileri sürülen ziynet eşyasının davacrya iadesi, bunun mümkün olmaması halinde bedelinin faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.

18. Dosyanın incelenmesinden; davacının, TEB Güneşli Çarşı Şubesinde kasa kiraladığı, ziynet eşyalarını kasaya koymak için gittiğinde bir kısım ziynet eşyasını sehven dışarıda unuttuğu, banka tarafından kamera kayıtlarının incelendiği ve davacının aranarak kasa kontrolü yapmasının talep edildiği, davacının fiziki kontrol yapmadan kayıp eşyasının olmadığınıbankaya bildirdiği; banka tarafından bulunuptespiti yapılan ziynet eşyasının Bağcılar Îlçe Emniyet Müdürlüğüne teslim edildiği,Emniyet Müdürlüğü tarafından Bağcılar Mal Müdürlüğüne teslim edilen ziynetlerin, Mal Müdürlüğünce 08/12/2022 tarih ve 66043961 Tahsilat Nosu ile Darphane ve Damga Matbaası Saymanlık Müdürlüğüne verildiği; bilahare davacı tarafindan,kendisine ait olduğu ileri sürülen ziynet eşyasının tarafına iadesi için davalı idareye müracaat ettiği ancak bu talebin reddedilmesi üzerine, 1 adet 4,76 gr alyans, 1 adet 5,46 gr alyans, 1 adet 7,51 gr yüzük, 1 adet 10,36 gr yüzük, 1 adet 7,37 gr yüzük, 1 adet 5,41 gr yüzük, 1 adet 5,02 gr yüzük, 1 adet 4,65 gr yüzük, 1 adet 2,25 gr yūzük, 1 adet 1,87 gr yüzük, 1 adet 2,67 gr küpenin davalı idareden alnarak aynen iadesine, bunun mümkün olmaması halinde dava tarihindeki değerleri hesap edilerek, faiziyle birlikte ödenmesine karar veriłmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.

19. Tüm bu açıklamalar ışığında; davacının idareye yaptığı başvuruya verilen cevabın idari işlem vasfı taşımadığı,davacının talebinin 2577 sayılı Kanun'un 2/1 maddesinde belirtilen dava türlerindenolmadıği, Türk Medeni Kanunu'nun 762-778maddelerinde düzenlenen taşınır eşya mülkiyetine ilişkin bulunduğu, bu davada da yukarıda anılan Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bakırköy 12. Asliye-Hukuk Mahkemesinin 29/04/2024tarih ve E.2023/516, K.2024/174 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın cözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bakırköy 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/04/2024 tarih ve E.2023/516, K.2024/174 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/379KARAR NO : 2024/523KARAR TR .: 02/12/2024
ÖZET: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 23. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca,kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam hakkından yararlanma talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu işleminin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca, ADLİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:M.F Vekili : Av. E.K 

Davalı:Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. S.C 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili müvekkilinin, 03/03/2023 tarih ve 32121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (5510 sayılı Kanun'un Ek 23. maddesi) "Kömür ve Linyit Madenlerinin Yer Altı İşlerinde Meydana Gelen Iş Kazası Sonucunda Hayatını Kaybeden Sigortalıların Yakanlarının Kamuda Sürekli İşçi Kadrolarına Atanmalarına ilişkin Usul ve Esaslar" başlıklı yönetmeliğin 4.maddesine göre istihdam talebiyle 16/03/2023 tarihinde davalı kuruma başvuru yaptığını ancak, davalı kurumun 12/12/2023tarihli vazısı ile istihdam hak sahipliği tespit komisyonu tarafından "30/09/1997 tarihinde meydana gelen kazanın yer üstünde olması sebebi ile hak sahibi olmadığının tespit edildiği" gerekçesiyle başvurusunun reddedildiğinin bildirildiğini, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, davalı kurum işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştır.

2. Davalı vekili, süresinde sunduğu savunma dilekçesinde davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Zonguldak İdare Mahkemesi 26/04/2024 tarih ve E.2024/157 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde jdari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"…5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek 23. maddesinde, "Kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalının; genel sağlık sigortası primi dâhil kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her tūrlü borçları terkin edilir ve ölüm tarihinde sigortalıya ilişkin şartlar aranmaksızın hak sahiplerine aylık bağlanır. Bu şekilde bağlanan aylıklara ilişkin primlerin eksik olan kısmı Hazine ve Maliye Bakanlığınca Kuruma ödenir. Gelir ve aylıkların hesaplanması ile hak sahiplerine paylaştırımasında sigortalının ölūm tarihinde yürürlūkte olan Kanun hükümleri esas alınır. Birinci fikra kapsamında ölen sigortalının anne ve babasına gelir ve aylık bağlanmasında, 34 üncü maddenin birinci fikrasının (d) bendinde belirtilen her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartlarıaranmaksızın gelir ve aylık bağlanır. Bu maddenin yürürlük tarihinden önce kömür ve linyit madenlerinin yer altıişlerinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat eden sigortalıların hak sahiplerinin bu madde kapsamında yazılıistekte bulunması halinde gelir ve aylıkları, bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından başlatılır ve bağlanan gelir ve aylıklar için geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz. Birinci fikrada belirtilen nedenlerden dolayı ölen sigortalının eş ve çocuklarından birisi, eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi, ilgili mevzuatta aranan şartlara tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam edilir. istihdam edilecek kişilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca atama teklifi yapılır ve işçi kadrosu bulunmaması halinde atama teklifi yapılması ile birlikte ilgili kurum ve kuruluşta sürekli işçi kadrosu ihdas edilmiş ve bu kadroların boşalması halinde iptal edilmiş sayılır. Bu fikraya göre istihdam hakkından yararlanacak kişilerin tespiti, bu kişilerde aranacak şartlar ve istihdama ilişkin diğer hususlar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Gūvenlik Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca müştereken tespit edilir."düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan düzenleme doğrultusunda hazırlanan 5510 sayılıSosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Ek 23. Maddesi Kapsamında Yer Alan Hak Sahiplerinin Atanmalarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yōnetmelik ise 03/03/2023 tarih ve 32121 sayılı Resmi Gazetede yayimlanmıştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 2. maddesinde; Idari davatürleri, idari işlemler hakkanda yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davalari, idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılandavalar olarak sayılmış;idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.

Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Idare, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler õzel yasal düzenlemeler dişında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, istihdam hakkından faydalanabilmek için yapılan başvurunun, "yakınının yer üstünde meydana gelen iş kazasından vefat ettiği" yönündeki "istihdam hak sahipliği komisyonu" tespitine istinaden reddedilmesi üzerine ret işleminin iptali istemiyle baklan davanın açıldıği; yasal düzenleme 5510 sayılı Kanun'da yer almış ise de, uyuşmazlığın, davacının sürekli işçi kadrosuna alınıp alınmayacağı

noktasında toplandıği; davalı idare tarafindan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde bulunmadığı ileri sürülerek görev itirazında bulunulmakta ise de, davaya konu edilen işlemin, kamu gücüne dayalıolarakre'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucunda tesis edildiği anlaşıldığından, işbu davakonusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan bu davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli bulunduğu sonucuna ulaşılarak, davalı idarenin görev itirazı yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin görev itirazının reddine,.."
4. Davah idare vekili tarafından sūresi içerisinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazhğıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bilindiği gibi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ek 23. maddesinin beşinci fikrasında; "Birinci fikrada belirtilen nedenlerden dolayı ölen sigortalının eş ve çocuklarından birisi, eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi, ilgili mevzuatta aranan şartlara tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam edilir. Istihdam edilecek kişilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca atama teklifi yapılır ve işçi kadrosu bulunmaması halinde atama teklifiyapılması ile birlikte ilgili kurum ve kuruluşta sürekli işçi kadrosu ihdas edilmiş ve bu kadroların boşalması halinde iptal edilmiş sayılır. Bu fikraya göre istihdam hakkandan yararlanacak kişilerin tespiti, bu kişilerde aranacak şartlar ve istihdama ilişkin diğer hususlar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca müştereken tespit edilir." hükmüne, 101, maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, yukarıda belirtilen Yönetmelik'in 4, maddesinde istihdama ilişkin usul ve esaslar, 6. maddesinde ise istihdam hak sahiplerinin tespit süreci detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

Dava, yer altı isçisi olan yakınının vefat etmesi sebebiyle 5510 sayılı Kanun'un ek 23. maddesinde verilen haktan yararlanmak üzere başvuru yapan davacının başvurusunun reddine dair kurum işleminin iptali istemiyle açılmıştir.

Kamu kurumlarınca alınan idari kararların yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykarı olup olmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "Idari dava türleri arasında sayılan "İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari," kapsamında,idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

Yukarıda ver verilen mevzuat hükümlerive somut olay birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu uvuşmazlığa konu işlemin, idarenin kamu gücünü kullanarak ve tektaraflı olarak tesis ettiği idari nitelikte işlemlerden olduğu açık olmakla birlikte, söz konusu uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un ek 23. maddesi ve bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı, dolayısıyla, aynı Kanun'un 101. maddesindeki açık hüküm uyarınca bu Kanun'dan doğan uyuşmazlığın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
5510 sayılı Kanun'un 101. maddesiyle ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesinin 26.12.2022 tarihli ve 2022/452Esas, 2022/698 Karar sayıli; 28.02.2022 tarihli ve 2021/557 E., 2022/117 K. sayılı ve 14.12.2020tarihli ve 2020/597E., 2020/768 K. sayılı kararlarında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir...'
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine gōre Danıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yönünde düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Ihtilaf; 5510 saylı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanúnu'nun Ek 23. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam hakkından yararlanma talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemden kaynaklanmıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanúnu'nun 101.maddesine gõre bu Kanúnda aksine hüküm bulunmayan hallerde bu Kanûn hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların işmahkemelerinde görülmesi gerekmekte olup, Ek. 23. madde ile tanınan haktanyararlanma talebinden kaynaklanan ihtilafin bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıktığı konusunda tereddüt bulunmadığından ve bu hususa ilişkin olarak Kanunda aksine bir görev kuralı da mevcut olmadığından, 101. maddede yer alan âmir hüküm gereği uyuşmazlığın görüm ve çözümü iş mahkemelerinin görev alanında bulunmaktadır.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanûn'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabúlü

gerektiği düşünülmektedir.'
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 23. maddesi şöyledir:
"(Ek:16/11/2022-7421/18 md.)
Kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalının; genel sağlık sigortası primi dähil kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borçları terkin edilir ve õlüm tarihinde sigortalıya ilişkin şartlar aranmaksızın hak sahiplerine aylık bağlanır. Bu şekilde bağlanan aylıklara ilişkin primlerin eksik olan kasmı Hazine ve Maliye Bakanlığınca Kuruma ödenir.

Gelir ve aylıkların hesaplanması ile hak sahiplerine paylaştırımasında sigortalının õlüm tarihinde yürürlükte olan Kanun hükümleriesas alınır.

Birinci fikra kapsamında ölen sigortalının anne ve babasına gelir ve aylık bağlanmasında, 34 üncü maddenin birinci fikrasının (d) bendinde belirtilen her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartları aranmaksızın gelir ve aylık bağlanır.

Bu maddenin yürürlük tarihinden önce kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazasısonucu vefat eden sigortalıların hak sahiplerinin bu madde kapsamında yazılı istekte bulunması halinde gelir ve aylıkları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından başlatılır ve bağlanan gelir ve aylıklar için geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz.

Birinci fikrada belirtilen nedenlerden dolayı ölen sigortalının eş ve çocuklarından birisi, eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi, ilgili mevzuatta aranan şartlara tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam edilir. İstihdam edilecek kişilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca atama teklifi yapılır ve işçi kadrosu bulunmaması halinde atama teklifi yapılması ile birlikte ilgili kurum ve kuruluşta sürekli işçi kadrosu ihdas edilmiş ve bu kadroların boşalması halinde iptal edilmiş sayılır. Bu fikraya göre istihdam hakkından yararlanacak kişilerin tespiti, bu kişilerde aranacak şartlar ve istihdama ilişkin diğer hususlar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca müştereken tespit edilir.

9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazhıkların çōzüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 03/03/2021 tarih ve 32121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kömür Ve Linyit Madenlerinin Yer Altı İşlerinde Meydana gelen İş Kazası Sonucunda Hayatını Kaybeden Sigortalıların yakınlarının Kamuda İstihdamına İlişkin Usul Ve Esaslar hakkında Yönetmeliği "Başvuru usul ve esasları" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Başvurular, Ek-1'de yer alan istihdam talep formu doldurulmak suretiyle istihdam hakkından yararlanmak isteyenlerin iş kazasının meydana geldiği ildeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne yapılır.
(2) Eş ve çocuğun olması durumunda, eşin başvurusunda çocuklardan istihdam hakkından feragat ettiklerine dair beyan istenilmez. Çocuğun başvurusunda ise hak sahibi eş ve varsa diğer çocuklardan istihdam hakkından feragat ettiklerine dair beyan alınır.

(3) Eş ve çocuğun olmaması durumunda, kardeşler istihdam hakkını kullanabilir. Bu durumda, varsa diğer hak sahibi kardeşlerden istihdam hakkındanferagat ettiklerine dair beyan alınır.

(4) Feragat beyanı noter huzurunda yazılı olarak düzenlenir.
(5) Istihdam hak sahibi olamayacaklar aşağıdadır:
a) Bir başkasının bakımına muhtaç olacak derecede engelli olanlar.
b) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (I), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşlari, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortakhıklari, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlari, özel kanunla veya Cumhurbaşkanlığıkararnameleriyle kurulan diğer her türlü kamu kurum ve kuruluşlarında, kısmi zamanlı veya geçici süreli görevler hariç olmak üzere her türlü sözleşmeli personel, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur ile sürekli işçi olarak görev yapanlar ve istihdam hakkınısağlayan olayın meydanageldiği tarihten sonra sõz konusu kurum ve kuruluşlarda görev yapmakta iken bu görevinden ayrılmış olanlar.
c) Sosyal Güvenlik Kurumundan veya 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamında malullük, yaşlılık veya emeklilik aylığı alanlar 
c) Başvuru tarihi itibarıyla 45 yaşını doldurmuş olanlar.
(6) İstihdam hakkanı kullanacak 45 yaşından küçük herhangi bir kişinin bulunmaması durumundaveya sunduğu gerekçe istihdam hak sahipliği tespit komisyonu tarafindan kabul edilen 45 yaşından büyükler de istihdam hak sahibi olarak belirlenebilir."
11. Aynı Yönetmeliğin "İstihdam hak sahipliği tespit komisyonu"başhklı 5. maddesi şöyledir 

"(1) Iş kazasının meydana geldiği illerde valinin görevlendirdiği vali yardımcısı başkanlığında; çalışma ve işkurumu il müdürü, sosyal güvenlik il müdürü ile defterdar veya bunların yardımcılarından oluşan istihdam hak sahipliği tespit komisyonu kurulur.

(2) Komisyon, gündem olması halinde başvuruları görüşmek üzere en az bir hafta içinde toplanır.
(3) Komisyon oy çokluğuyla karar alır. Oylama sonucunda eşitlik olması halinde başkanın oyu yönünde karar alınmış sayılır."
12. Aynı Yönetmeliğin "İstihdam hak sahiplerinin tespit süreci" başlıkhı 6. maddesi şõyledir:
"(1) Başvurular, iş kazasının meydana geldiği ildeki sosyal güvenlik il müdürlūğüne yapılır. Sosyal güvenlik il müdürlüğü, başvurunun Kanun kapsamında olup olmadığını Ek-2'de yer alan durum belgesi ile tespit eder.
(2) Belgelerin düzenlenmesi için gerekli her türlü bilgi ve evrak, sosyal gūvenlik il müdürlüğü tarafindan başvuru sahiplerinden veya ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından temin edilir.

(3) Sosyal güvenlik il müdürlüğü durum belgesi ile hak sahipliğine ilişkin diğer gerekli bilgi ve belgeleri istihdam hak sahipliği tespit komisyonuna iletir. Söz konusu komisyonca yapılan inceleme sonucu düzenlenen belgelerde eksiklik veya mevzuata aykırılık bulunmasıhalinde, eksikliklerin giderilmesi için belgeler gerekçeli olarak sosyal güvenlik il müdürlüğüne iade edilir.

(4) Istihdam hak sahipliği tespit komisyonu tarafindan istihdam hakkı sahibi olduğu tespit edilenler, Ek-3'te yer alan istihdam hak sahipliği belgesi düzenlenerek liste halinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına gönderilir.
(5) Başvuruya esas konunun Kanun kapsamına girmediğinin veya girse bile başvuru sahibinin istihdam hakkısahibi olmadığının tespiti halinde, sosyal güvenlik il müdürlüğü tarafindan ilgililere gerekçeleri ile birlikte yazılıolarak bilgi verilir.

(6) İstihdam hakkı sahipliğine ilişkin her türlü belge ve başvuru sahiplerine gönderilen yazılar Sosyal Gūvenlik Kurumu Başkanlığında muhafaza edilir.

(7) Istihdam hak sahipliği kesinleşen kişilere ilişkin liste, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından Ek-4'te yer alan liste doldurulmak suretiyle resmí yazıyla ve elektronik ortamda Bakanlığa intikal ettirilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. Ílk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal CALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde õngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngõrülen biçimde, davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birligiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hakim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava; davacının yakınının yer altı işçisi iken 30/09/1997 tarihinde içinde bulunduğu servis aracının karıştığı trafik kazası sonucu vefat ettiği gerekçesiyle, 03/03/2023 tarih ve 32121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan (5510 sayılı Kanunun Ek 23.Maddesi) "Kömür ve Linyit Madenlerinin Yer Altı İşlerinde Meydana Gelen Is Kazası Sonucunda Hayatını Kaybeden Sigortalıların Yaknlarının Kamuda Sürekli Işçi Kadrolarına Atanmalarına ilişkin Usul ve Esaslar" başlıklı yönetmeliğin 4.maddesine göre istihdam talebiyle 16/03/2023 tarihinde davalı kuruma yaptığı başvurunun, davalı kurumun 12/12/2023 tarihli yazısı ile; istihdam hak sahipliği tespit komisyonu tarafından "30/09/1997 tarihinde meydana gelen kazanın yer üstünde olmasısebebi ile hak sahibi olmadığının tespit edildiği" gerekçesiyle başvurusunun reddedildiğinin bildirildiğinden bahisle davalı kurum işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

16. Somut olayda, uyuşmazlığın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 23.maddesinde yer alan düzenleme uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam hakkından yararlanma talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemden kaynaklandığı, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme gereği uyuşmazlığın bu çerçevede adli yargı yerinde çõzüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen huşuslar göz õnünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Zonguldak İdare Mahkemesinin 26/04/2024 tarih ve E.2024/157 sayılı görevlilik kararının kaldınlması gerekmiştir.
VL. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zonguldak İdare Mahkemesinin 26/04/2024 tarih ve E.2024/157 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İstihdam hakkından faydalanabilmek için yapılan başvurunun, "yakınının yer üstünde meydana gelen iş kazasından vefat ettiği"yönündeki "istihdam hak sahipliği komisyonu" tespitine istinaden reddedilmesi üzerine ret işleminin iptali istemiyle açılan davanın, davacının sürekli işçi kadrosuna alınıp alınmayacağına dair işlemin, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanıirade açıklaması sonucunda tesis edildiği anlaşıldığından, görüm ve çözümünde idari yargının görevli bulunduğu görüşüyle karara katılmıyorum.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/383KARAR NO : 2024/487KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Izinsiz eğitim yapıldığından bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : E.Ç.G 

Vekili : Av. M.Y.S 

Davali : Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili hakkıda Konya Valiliği İl Milli Eğitim Mūdürlüğünün 03/10/2023 tarihli ve ….85886449sayılı kararı ile ". " adı altında izinsiz eğitim faaliyeti (satranç eğitimi ve sportif egzersiz) yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca 268.280 TL tutarında idari para cezası düzenlendiğini belirterek, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Konya 2. Sulh Ceza Hâkimliği 25/04/2024 tarih ve D.İş. 2023/5692 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde 

idari yargının görevli olduğu gerekcesivle itirazın görev vönünden reddine karar vermis, bu karara itiraz edilmis. Konva 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 31/05/2024 tarih ve D.İş. 2024/3692 sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Konya Valiliği Il Milli Eğitim Müdürlüğünün 26/09/2023 tarihli 2023/12 Karar sayılı İzinsiz Eğitim ve Öğrenci Barınma Faaliyeti Gösteren Yerlerle Ilgili Il Koordinasyon Kurulu Toplantısı Kararında "... " isimli işyeri hakkında kapatma kararı verildiği ve bu işyeri ile ilgili muteriz Ezgi ÇATALCI GÖRÜN hakkında idari para cezası verildiği,Konya Valiliği Il Milli Eğitim Mūdürlüğü tarafindan kararla ilgili 03/10/2023 tarihli E-33106133-410.99-85886406sayılı OLUR verildiği, söz konusu karar ve Olur yazısına istinaden Konya Valiliği Il Milli Eğitim Müdürlüğütarafindan 03/10/2023 tarihli E-33106133-410.99-85886449 saylı 268.280,00 TL idari para cezası tutanağıdüzenlendiği, muteriz vekili tarafindan idari para cezasının kaldırılması için hakimliğimize başvurulduğu, somut olayda hem idaripara cezasının, hem de kapatma kararının Konya Valiliği Il Milli Eğitim Müdürlüğünün 26/09/2023tarihli 2023/12 Karar sayılı Izinsiz Eğitim ve Öğrenci Barınma Faaliyeti Gösteren Yerlerle Ilgili Il Koordinasyon Kurulu Toplantısı Kararina dayanarak verildiği, olayda aynı işlem kapsamında İdare Mahkemesinin görev alanına giren "işletmenin kapatılması" yaptırım kararı bulunduğu ve mevcudiyetini halen devam ettirdiği, T.C. Uyuşmazlık Mahkemesinin 25/02/2019 tarihli 2019/77 esas, 2019/172 karar sayılı kararında da "Incelenen uyuşmazlıkta,öngörülen idari para cezasının 5326 sayıh Kanun 'un 16. maddesinde belirtilen idari vaptırım türlerinden biri olduğu, 5580 sayılı Kanun 'da da idari para cezasına itiraż konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak;idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak"işletmenin kapatılması" kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykarılığıiddiasının da, idariyargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur. Bu durumda, Kabahatler Kanunu nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin dördüncü fikrası uyarınca verilen idari para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır." denilerek 5580 Sayılı Kanundan kaynaklanan idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak "işletmenin kapatılması" kararıverilmesi durumunda idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykrılığı iddiasının idari yargı yerinde görüleceğinin belirtildiği, Kabahatler Kanununun 27/8. Maddesi uyarınca başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza häkimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı anlaşılmakla, başvurunun Kabahatler Kanununun 27/8.Maddesi ve 28/1 -b maddesi kapsamında görevsizlik nedeniyle başvurunun usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR: Gerekçesi vukarıda açıklandığı üzere;
1-Başvuruya konu idari para cezası vaptırım kararının verildiği işlem kapsamında muteriz hakkanda idari yargının görev alanına giren kapatma kararının verilmiş olması, Kabahatler Kanununun 27/8. Maddesi gereği idari para cezası yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görülmesinin gerekmesi, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza häkimliğince incelenebilecek kararlardan olmaması nedeniyle 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 28/1 -b maddesi uyarınca BAŞVURUNUN REDDINE, ..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Konya 3. İdare Mahkemesi 24/07/2024 tarih ve E.2024/904 sayılı kararı ile, açılan davanın görüm ve çõzümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi icin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
".Dava dosyasının incelenmesinden; Konya ili, Selçuklu ilçesi, Kılıçarslan Mahallesi No:6/C adresinde bulunan "… " adlı işyerinde, izinsiz eğitim faaliyeti gösterildiğinden bahisle, davacının 268.280,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Konya Valiliği Il Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 03/10/2023 tarih ve E.85886449sayılı işleminin iptali istemiyle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda izah edilen düzenlemelerden, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

Încelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, dava konusu idari para cezasına karşı açılan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığından, bu uyuşmazlığın esasının mahkememizce incelenmesi hukuken mümkün değildir...'
5. Konya 3. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlıik Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

şöyledir:
6. 08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başhıklı 1. maddesi 
" Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tūzel kişiler tarafindan açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi kurumun nakli, devri, personel çalıştırılmasi, kurumlara yapılacak mali destek ve bu kurumların eğitim-õğretim,yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafindan açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.
Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine gõre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar."
7. 5580 sayılı Kanun'un “Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili milli eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir.

Kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hálinde, kurucu veyakurucu temsilcisi tarafindan taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren on beş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabilir. Itiraz, Bakanlıkça on beş is günü içinde karara bağlanır.

Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydıyapılamaz.
Kurum açma izni verilmesi, binanın' kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:
a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.
b) Kurumun; yōnetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi 

c) Kurumun yönetmelikleriyle õğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması.
(Değişik beşinci fikra: 1.3.2014-6528/10 md.) Milletlerarası õzel öğretim kurumları hariç bu Kanun kapsamındaki ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okulları için 1 Eylül tarihinden sonraverilen kurum açma izinleri,ertesi eğitim-öğretim yılından itibaren geçerlidir.

Kurumlara ad verilmesine ilişkin esaslar yönetmelikle belirlenir.
Gerçek ve tüzel kişiler tarafindan; hizmet içi eğitim kapsamına giren faaliyetler dışında Kanun kapsamında belirtilen faaliyetler, bu Kanuna göre yetkili makamlardan kurum açma izni alınmadan yapılamaz 
Askeri okullar, emniyet teşkilâtına bağlı okullar ve din eğitimi-öğretimi yapan kurumların aynı veya benzeri ōzel öğretim kurumları açılamaz 

(Ek fikra: 25.11.2010-6082/19 md.) 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fikrasının (d) bendi, 3.7.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ile 22.2.2005 tarihli ve 5302 sayılı Il Özel Idaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlar, bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarını kapsamaz.Özel öğretim kurumları mevzuatına uygun olmak kaydıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkçaverilir. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.

(Ek fikra: 1/3/2014-6528/10 md.) Her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve õğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetler Bakanlığın izin ve denetimine tabidir. Bu faaliyetleri yürütenler, özel öğretim kurumları için bu Kanunda öngörülen kurallara uymakla yükümlüdür.

(Ek fikra: 2/12/2016-6764/61 md.) Bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valiliklerce kapatılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

(Ek fikra: 2/12/2016-6764/61 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen şartları taşıyıp özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafindan açılan özel öğretim kurumlarının kurucularında yabancı uyruklu gerçek veya tüzel kişilerin ortaklığının tespit edilmesi hâlinde söz konusu kurumlara brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve bu kurumlara yabancı uyruklu gerçek veya tüzel kişilerin ortaklığının sona erdirilmesine ilişkin 30 iş günü süre verilir. Söz konususüreye rağmen yabancı uyruklugerçek veya tüzel kişilerin ortaklığının sona erdirilmemesi veya aynı kurumda ikinci kez yabancı uyruklu gerçek veya tüzel kişilerin ortaklığının tespiti hâlinde söz konusu kurumun kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

8. 5326 sayılı Kabahatler Kanun'un "Genel kanun niteliği"başlıkhı 3. maddesi şöyledir:
" (Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarí yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükūm bulunmaması halinde,

b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütür filler hakkanda, uygulanır."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şōyledir 
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptirımlar, idari para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
10. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir;
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) Işyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"
11. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu"başhıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
“(1) İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğ.veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbes gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarī yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde gõrülür ."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp đüşünüldü:
14. Dava, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.

15. Dosyaların incelenmesinden, davacı hakkında izinsiz eğitim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, Konya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünūn 03/10/2023 tarihli ve ..85886449 sayılı kararı ile 5580 sayılı Özel Oğretim KurumlarıKanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca 268.280 TL idari para cezası verilmesine ve sõz konusu is yerinin kapatılmasına karar verildiği, davacı vekili tarafindan idari para cezasının iptali istemiyle dava açıldığı, iş yerinin kapatılmasına ilişkin işlemin dava konusu edilmediği, kaldı ki dosya içerisinde yer alan Selçuklu Belediyesi Zabıta Müdürlüğü memurlarınca tutulan 16/10/2023 tarihli tutanak gereği davacıya ait iş yerinin 23/10/2019 tarih ve 566 sıra numaralı spor salonu faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğundan bahisle kapatma işleminin de yapılamadığı, Selçuklu Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 30/10/2023 tarih ve ..88387829 sayılı yazısı ile de anlaşılmıştır.

16. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

17. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5580 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım 

kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Konya 3. Îdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Konya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/04/2024 tarih ve D.İş. 2023/5692 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Konya 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/04/2024tarih ve D.Iş. 2023/5692 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA.

04/11/2024 tarihinde OY BİRLİĞİYLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgūn Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/385KARAR NO : 2024/491KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Bahçe ve tarla vasfinda olan ve sınıra çekilen güvenlik duvarı nedeniyle tamamı askeri yasak bölge içerisinde kalan taşınmazın fiilen kullanılamaması nedeniyle belirlenen kamulaştırma bedelinin tazminen ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : H.F 

Vekili : Av. N.A 
Davallar :1-Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. E.A 
2- İçişleri Bakanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, ... Köyü, .. ada, . parsel sayılı taşınmazin maliki olduğunu, yapılan sınır duvarı nedeniyle bahçe vasfindaki bu taşınmazın sınır duvarının arkasında bırakıldığıni, 2016 yılından itibaren taşınmaza haksız olarak el atıldığını ve haksız filin devam ettiğini, kamulaştırma yapılmadığını, maddi zararının oluştuğunu ileri sürerek, taşınmaza el atmanın tespitine, şimdilik 20 TL kamulaştırmasız el atma bedeli, 10 TL ağaç bedeli, 20TL ecrimisil bedeli olmak üzere toplam 50 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Milli Savunma Bakanlığından tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 

2. Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/06/2023 tarih ve E.2022/472 K.2023/614 sayılı kararı ile, sınır duvarı yapılmasından dolayı davacılara ait taşınmazlara ulaşımın mümkün olmadığı, taşımazların tamamının sınır duvarının diğer tarafında kaldığı, fiili bir el atmanın bulunmadığı, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen zararın hizmet kusurunu oluşturucağı, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince idare aleyhine açılacak tam yargı davalarında görevli mahkemenin idari yargı olduğu gerekçesiyle, yargı yolu caiz olmadığından, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca,dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Dava davalı kurumun sınır duvarı yapmasından ve davalı taşınmaza ulaşımın mümkün olmamasından kaynaklı tazminat, ağaç bedeli ve ecrimisil istemine ilişkindir.

Somut olayda, "kamulaştırmasız filen el atma" ve "hizmet kusuru" hallerinin karşılaştırılması gerekmektedir.Kamulaştırma yapmaya yetkili devlet kamu tüzel kişileri kamu kurumları veya kamu yararı bulunması halinde adlarına kamulaştırma yapılacak gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri, hukuka uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın, bir kimsenin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malına sahiplenme kastıyla ve kalıcı olarak el koyup,taşınmaz üzerine bir tesis veya bina yapar yahut da o taşınmaz malı bir hizmete tahsis ederek mal sahibinin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını engellerse, kamulaştırmasız filen el atmış sayılır. Kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında veya sebebiyle idarenin belli bir görevlisine atif ve izafe edilmesi mümkün bir kişisel kusur ile ortaya çıkmışolmayan, kamu hizmetinin bizzat kuruluş, işleyiş veya teşkilatlanmasındaki aksaklıkbozukluk, düzensizlik, eksiklik ve sakatlık halinde karşımıza çıkan kusura hizmet kusuru denir.

Bu durumda, sahiplenme kastıyla el koyma niteliğinde olmayan ve yine müdahalenin õnlenmesi talebini içermeyen davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yüklenici aracılığıyla da olsa yürüttüğü sıradaki eyleminden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.
Kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, 'kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargısal denetiminin, idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davasıkapsamında idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye gõre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadir.

Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası" kapsamında,idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

Dava konusu sınır duvarının devamı niteliğinde olan Ağrı ilinde bulunan sınır duvarı hakkında verilen Yargtay 5. Hukuk Daire'sinin 28/04/2022 tarihli 2022/1239 Esas, 2022/7815 Karar sayılı kararı " Davalı idare tarafindan,dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede Ağrı Ili, Acil Sınır Fiziki Güvenlik Sistemi Projesi kapsamında sınıra duvar yapıldıği, davacıya ait Sarıçavuş Köyü, 103 ada, 14 ve 15 parsel sayılı taşınmazların yapılan duvarın arkasında kaldığı anlaşılmakta olup, davalı idare tarafindan dava konusu taşınmazlara doğrudan el atılmamış ve üzerinde çalışma yapılmamıştır.

11/02/1959 gün ve 1958/17-1959/15 sayılı Yargutay Içtihadı Birleştirme kararında belirtildiği gibi;kamulaştırma yetkisine sahip idarelerin, verdikleri kararlar üzerine plan ve projelere uygun olmak üzere tesisler yaptırmış olmaları veya tesisleri kullanmaları veya bu tesislere bakmaları sebebiyle kişilerin uğramış olduklarızararlara ilişkin davalar idari nitelikte olup bu tür davaların idari yargıda görülmesi gerektiği gözetilip idari yargının görevli olması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine verilmesi gerekirken, yazılışekilde karar verilmesi, " şeklindedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer mahiyetteki 06.04.2015 tarih, 2015/201 Esas ve 2015/217 Karar sayıli kararında " .…. Anayasanın 125 inci maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır.
Öte yandan, kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde “idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargıdavası" kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır." şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur.
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, yerleşik içtihatlar, davalı taşınmazın sınır duvarının diğer tarafında olduğuna 

ilişkin fen bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; Sınır duvarı yapılmasından dolayıdavacıya ait taşınmaza ulaşımın mümkün olmadığı, taşınmazın tamamınınsınır duvarınındiğer tarafinda kaldığı, fiili bir el atmanın bulunmadığı, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen zararın hizmet kusurunu oluşturucağı, 2577 sayılı kanunun 2. Maddesi hükmü gereğince idare aleyhine äçılacak tam yargı davalarında gõrevli mahkemenin idari yargı olduğunun da açık olduğu değerlendirilerek HMK m. 114/1-b ve 115/2 hükmüuyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
I-Davada gõrevli yargı yerinin idari yargı olduğu anlaşıldığından, davanın 6100 sayılı HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile dava şartı yokluğundan USULDEN REDDINE,..."
3. Davacı vekili aynı hukuki sebeplerle, aynı taşınmaz için şimdilik 50 TL kamulaştırmasız el atma bedeli, 50 TL ağaç bedeli, 50 TL ecrimisil bedeli olmak üzere toplam 150 TL tazminatın davalılar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığından tahsili istemiyle, bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Van 3. İdare Mahkemesi 19/07/2024 tarih ve E.2023/3018 sayılı kararı ile, dava konusu taşınmazlara güvenlik duvarı çekilmesi suretiyle fiilen el atıldığı, fiili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik olarak açılan davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafindan, maliki olduğu, Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, …Köyünde bulunan .. ada 13 parsel sayılı taşınmazın yapılan sınır duvarının arkasında kalması nedeniyle ilk olarak kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminata hükmedilmesi istemiyle Yüksekova I. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/472 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığı, bu davada Yüksekova I. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 23.06.2023 tarih ve E:2022/472, K:2023/614 sayılı kararı ile taşınmaza fiili el atmanın olmadıği, kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında meydana gelen zararın hizmet kusuru oluşturacağı ve davanın idari yarginın görev alanında kaldığından bahisle dava şatı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verildiği, bu kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi üzerine taşınmaza erişim ve kullanım imkanı kalmadığından bahisle fazlaya ilişkin haklarısakl kalmak üzere taşınmaz bedeli için 50,00-TL, taşınmazın duvar yapımından beri tarımsal amaçlıkullanılamaması sebebi ile uğranılan zarar için 50,00-TL ve taşınmazda bulunan ağaçların bedeli için 50,00-TL olmak üzere şimdilik toplamda 150,00-TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarelerce kişilerin taşınmazlarının herhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın filen kamusal işlevlerde kullanılması anlamına gelen fili el atma durumuna ilişkin davaların adli yargı mahkemelerinde çõzümleneceği; dava konusu taşınmaza, güvenlik duvarı çekilmesi suretiyle filen el atıldığı, fiili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girmekte olduğu,kaldı ki malikin mülkiyet hakkandan kaynaklı bedele ilişkin diğer davaların da adli yargıda görüleceğıanlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim, benzer bir uyuşmazlığa ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 04/03/2024 tarih ve E:2024/13 K:2024/83sayılı kararı da bu yöndedir.…."
5. Van 3. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için,dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu'nun "Birinci derece kara askeri yasak bölgeleri"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Birinci derece kara askeri yasak bölgeleri;
a) Yurt savunması bakımından hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin, çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen dış sınırlarının en az yüz, enfazla dörtyüz metre uzağından alınan noktaların birleştirilmesi suretiyle meydana gelen alanlarda,
b) Kara sınır hattı boyunca ve lüzum görülen kayılarda otuz ila altıyüz metre derinlikteki sahalarda 
Ancak, kara sınır hattı boyunca tesis edilenler hariç olmak üzere, birinci derece kara askeri yasak bōlgelerinin savunma ihtiyacı dörtyüz metrelik azami haddin dışında bir kisım kara parçalarının da birinci derece kara askeri yasak bölgesi içine alınmasını gerektiriyorsa bu yerlerinde birinci derece kara askeri yasak bölgeleri içine alınmasına veya arazi şartlarına uyulması, kamu hizmetleri, halkan faydalanması ve geçiş imkanlarının gözönünde 

bulundurulmasıgibi durumlarda bu bõlgelerin yūz metre olan asgari haddinin daha aşağıya indirilmesine belirtilecek ihtiyaca gõre Cumhurbaşkanınca karar verilebilir.

(Ek fikra: 20/10/2005-5412/1 md.) Kara hudutları boyunca tesis edilen askeri yasak bölgelerin sınırları ise,kamu yararı bulunması kaydıyla milli eğitim, kültür, turizm ve spor amaçlı faaliyetler için Cumhurbaşkanınca daraltılabilir veya bazı bölgelerde tamamen kaldırılabilir."
7. 2565 sayılı Kanun'un "Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıkh 7. maddesi 
"1. Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Bölge içindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır.
b) Bölgeye buradaki görevlilerle, yetkili komutanlığın izin verdiği T.C. uyruğundaki diğer görevlilerden başkas giremez ve oturamaz. Ancak;
(1) Buradaki görevlilerin aile fertlerinin bölgeye girmelerine ve oturmalarına,
(2) Türk vatandaşlarının bölgedeki su kaynaklarından faydalanmalarına,
(3) Bölge içinde tespit edilecek yollardan geçiş yapılmasına,
Yönetmelikte belirtilecek esaslara göre yetkili komutanlıkça izin verilebilir.
c) Yabancıların geçici olarak bölgeye girmeleri ve oturmaları Genelkurmay Başkanlığının iznine bağlıdır.
d) Bölge içindeki eski eserler ve doğal kaynakların milli kuruluşlarca veya milli kuruluşların denetimi altındaki Türk veya yabancı uyruklularca araştırılması veya işletilmesi, Genelkurmay Başkanlığının olumlu mütalaasının alınması koşuluyla ilgili kanun hükümlerine göre yürütülür.

e) (Değişik: 27/1/2004 - 5082/1 md.) Bölgenin fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılmasi, not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulmasi, bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak ve açıklayacak cihazlar kullanılmasi, bu amaçla görevlendirilmiş olanlar ile Genelkurmay Başkanlığı tarafından izin verilmiş olanlar dışındakilere yasaktır.

2. Kara sınır hattı boyunca ve kiyılarda tesis edilen birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde kamulaştırma yapılması zorunlu değildir.

3. Yukarıdaki 2 nci fikra hükümlerine gõre kamulaştırılmayan taşınmaz mallardan yerli halkın yararlanmasına ilişkin esaslar ile birinci derece kara askeri yasak bölgelerinin, bölge içindeki geçiş yollarının güvenliğinin sağlanması ve bölgeye girme yasağı ile ilgili diğer esaslar yönetmelikle tespit edilir."
8. 2565 sayılı Kanun'un "Güvenlik bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"Güvenlik bölgelerinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) Bölge içindeki gerçek ve tüzelkişilere ait mallar kamulaştırılabilir.
b) (Değişik: 15/6/1987 - 3384/1 md.) Güvenlik bölgelerinin dış sınırlarından itibaren en çok ikiyüz metreye kadar olan saha dahilinde yangın ve patlama tehlikesi gösteren her türlü maddenin imali, depolanması ve satışyerlerinin açılması yasaklanabilir. Bu yasakla ilgili sınır, özel güvenlik bölgelerinde mahalli mülki amirler; askeri güvenlik bölgelerinde ise askeri tesisin teknik özellikleri ve hassasiyeti dikkate alınarak garnizon komutanı ve mahalli mülki amirler tarafindan birlikte tespit edilir.

c) (Ek: 9/10/1996 - 4188/1 md.) Kamulaştırma yapılan güvenlik bölgelerine ve güvenlik bölgesi tesis edilen deniz sahasına, buradaki tesislerde görevli olanlarla, askeri güvenlik bōlgelerinde yetkili komutanlığın, kamu ve özel kuruluşlara ait tesislerde ise, bu konuda yetkili makamın izinverdiği kişilerden başkası giremezve oturamaz.
d) Bu bölgelerin güvenliğinin sağlanması, bölgeye giriş ve kamulaştırılmayan taşınmaz mallardan yararlanma esasları yönetmelikte gösterilir. 22/7/1981 tarih ve 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun hükümleri saklıdır.

e) (Ek: 26/2/2008-5740/1 md.) Askeri güvenlik bölgesi olarak tespit edilen, Türk Silâhlı Kuvvetlerine ait kaşla,kta, karargah, kurum, ordugah gibi tesislerin, fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılması,not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulmasi, bölgenin savunma ve gūvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak ve açıklayacak cihazlar kullanılmasi, bu amaçla görevlendirilmiş olanlar ile ilgili birlik komutanlığı tarafindan izin verilmiş olanlar dışındakilere yasaktır.

f) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/46 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/43 md.) Güvenlik bölgelerinin dişsınırlarından itibaren ikiyüz metreye kadar olan bölgelerde hangi tür zirai ürünün yetiştirileceğine mahalli mülki amirler tarafindan karar verilebilir."
9. 30/04/1983 tarih ve 18033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliğinin "Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" 1) Bölge içindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır.
2) Bölgeye buradaki görevlilerle, yetkili komutanlığın izin verdiği Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki diğer görevlilerden başkası giremez, oturamaz.

3) Buradaki görevlilerinaile fertlerinin üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) kan ve sıhri hisımlarının bölgeye girmelerine ve oturmalarına aynı komutanlıkça izin verilebilir.

şöyledir:

4) Bu yerler ve içindeki tesisler amaç dışında kullanılamaz.
5)Yabancı uyruklu kişilerin geçici olarak bölgeye girmeleri ve oturmaları Genelkurmay Başkanlığının iznine bağlıdır. Bu konudaki izin talepleri, ilgili makamlarca Genelkurmay Başkanlığına iletilir ve sonucu Kuvvet veya Jandarma Genel Komutanlığı kanalı ile ve bölgedeki yetkili komutanlığa bildirilir. Bu hususta yetkili komutanlıkça mahallin Mülki Amirine de bilgi verilir. Bölgede bulundukları sürece yabancılara bir refakatçı verilmesi zorunludur.
6) Birinci derece kara askeri yasak bölgesinde bulunan su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanmak isteyenler, bölgenin Mülki İdare Amirine müracaat ederler. Mülki Idare Amirleri (Kaymakam veya Vali) gerekli incelemeyi yaparak, su kaynaklarından ve geçis yollarından yararlanmanın zaruri olduğunu tesbit etmeleri halinde,gerekçelerini de belirtmek suretiyle yetkili komutanlığa bildirirler. Komutanlık, sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bölgedeki su kaynaklarından faydalanmalarına izin verebilir ve geçiş yollarını tespit eder. Bu gibi yerlerden yararlanacak olanların uyması gereken kuralları ve bölgeye giriş kapıları ile geçiş yollarını yapacağı bir talimat ile tesbit eder. Su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanacak olanlara yetkili komutanlıkça, fotoğraf ve parmak izini ihtiva edeni izin belgeleri düzenlenir ve yapılması yasak olan davranışlar imza mukabili tebliğ edilir. Bu kişiler bu bölgelerden yararlanmaları sırasında kimlik belgeleri ile izin belgelerini birlikte yanlarında taşımak zorundadirlar.

Yararlanma sırasında zararlı veya şüpheli durum ve faaliyetleri tespit edilenlerin izin belgeleri yetkili komutanlıklarca geri alınır ve durum Mülki Makama da bildirilir.

7) Bölge içindeki eski eserler ve doğal kaynakların Milli kuruluşlarca veya Milli Kuruluşların denetimi altındaki Türk veya yabancı uyruklularca araştırılması veya işletilmesi Genelkurmay Başkanlığının olumlu mütalaasının alınması koşuluyla ilgili kanun hükümlerine göre yürütülür. Eski eserleri ve doğal kaynaklarıaraştirmayı,işletmeyi planlayan veya Türkiye Cumhuriyeti ve yabancı uyruklularca düşünülen araştırma ve işletmeyi denetlemekle yükümlü olan ilgili kuruluş,isteğini Genelkurmay Başkanlığına gönderir. Genelkurmay Başkanlığınca araştırma veya işletmeye izin verilip verilmediği istek sahibi kuruluşa ve yetkili komutanlığa bildirilir.
8) Bõlgenin fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılmasi, not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulması ve bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak,açıklayacak cihazlar kullanılması bu amaçlarla görevlendirilmiş olanlar dışındakilere yasaktır."
10. Yönetmeliğin "Askeri ve õzel güvenlik bölgelerinde kamulaştırılmayan mallardan yararlanma esasları" başlıklı24. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"1) Bu bölgeler içinde kalan ve kamulaştırılmayan malların maliklerinin ve diğer Türk Vatandaşlarının bölgede oturmalariı zirai faaliyetleri, meslek ve sanatlarını icra etmeleri serbesttir. Ancak bölgede oturanlar dışındaki Türk Vatandaşlarının bölgede oturmalari, zirai faaliyetlerini meslek ve sanatlarını icra etmeleri;
A- Askeri Güvenlik Bölgelerinde; yetkili komutanlığın isteği üzerine Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi halinde, Milli Savunma Bakanlığının,
Teklifi ile alınacak Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılabilir.
(Değişik ikinci paragraf: 30/9/2014-2014/6845 K.) Askeri güvenlik bölgelerindeki kamulaştırılmayan mallar yabancı uyruklu gerçek ve tūzel kişilere satılamaz, devredilemez ve kiralanamaz. Özel güvenlik bölgelerinde bulunan taşınmazlar yabancı ülkelerde kendi kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındaki yabancıtüzel kişilere satılamaz, devredilemez ve kiralanamaz. Bu taşınmazların yabancı uyruklu gerçek kişilere satılmasi,devredilmesi ve kiralanması taşınmazın bulunduğu yerdeki valiliğin iznine tabidir. Valilik iznine tabi hususlar, 2644sayılı Tapu Kanununun 36 ncı maddesinin uygulanmasına ilişkin yönetmelik gereğince oluşturulan komisyon tarafindan taşınmaz edinimi ya da kiralamanın ülke güvenliğine uygunluğu değerlendirilerek karara bağlanır.
2) Bu mallar üzerinde inşaat, hafriyat, tadilat, orman yetiştirme veya kesmek gibi hususlar 9 uncumaddenin 8,9 ve 10 uncu bendleri hükümlerine tabidir. Özel güvenlik bölgelerinde 9 uncu maddenin 8 inci bendinde sõzü edilen yetkili komutanlık, bu bölgeler içinde yetkili makamdır.

3) Bu bölgeler içinde kalan ve kamulaştırılmasına gerek duyulmayan mallar, yetkili komutanlık veya yetkili makam tarafindan tespit edilir."
11. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesi şöyledir:
" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkanın özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kasulanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlárının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânlarıdâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hålde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıulılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır. (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayılı Karari ile)

(Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkındankaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."
B. Yargı Kararları

şöyledir:
12. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17,K.1959/15 sayılı kararının, III. bõlümü
"Istimläksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimläk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden ·toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararlarin tazmini davasıda başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakka bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, ictihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulüyoktur."
13. Avrupa Însan Hakları Mahkemesi 23/09/1982 tarihli Sporrong ve Lönnroth Karanında, kamulaştırma yapılacağıgerekçesiyle yapı yasağı getirilen Sporrong'a ait taşınmazın yirmi beş yıl, Lönnroth'a ait taşınmazın ise on iki yıl boyunca inşaat yasaklarıa konu olduğu, bu izin ve yasaklar sonucunda taşınmazı satma, kiralama, kullanma, yararlı değişiklikler yapma gibi mülkiyet hakkının sahibine verdiği yetkileri kullanma konusunda sıkıntı çektikleri ileri sürülerek yapılan başvuruda, “olayda mülkiyet hakkana doğrudan el konulmadığı ama verilen izin ve getirilen yasakların el konulma sonucunu doğurduğu, bunun da hakkın özüne dokunduğul sonucuna ulaşmıştır.

14. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/12/2010 tarih ve E.2010/5-662 K.2010/651 sayılı kararında, hukuki el atma uygulamaları da kamulaştırmasız el atma kavramı kapsamına dâhil edilmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
“uzun yıllar programa alınmayan imar planının filen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı Idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle Idarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli bulunduğu, her türlü izahtan varestedir. Bu itibarla, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, Idarenin hukuka aykırıeylemiyle mülkiyet hakk engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açıktır..."
15. Benzer bir uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesi 29/12/2020 tarih ve 2016/3316 başvurunumarah kararında; göreve ilişkin bir tespit niteliğinde olmasa da, askeri güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle hukuki el atmaya yönelik değerlendirme yaparak,başvurucuların mülkiyet hakkının ihlal edildiğine dair, eldeki davanın nitelendirilmesine ışık tutabilecek bir karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..Uyuşmazlıkta derece mahkemeleri -başvurucular taşınmazları tarım yapmak suretiyle kullandıklarındanhenūz gerçekleşmeyen ve gerçekleşmesi muhtemel olan zararların idarelerce tazminine olanak bulunmadığından yola çıkarak davayı reddetmiştir. Başvurucular ise anılan şerh sonrasında taşınmazların ekonomik değerinde azalma meydana geldiğini õne sürmüştür.

Başvurucuların murisi 1995 yılında taşınmazlarına konulan askerígüvenlik bölgesi şerhinden önce taşınmazlarıedinmiştir. Dolayısıyla başvurucuların edinme tarihinde bu sınırlamayı õngõrebilmeleri mümkün değildir.Başvurucuların taşınmazlarının bulunduğu bölgedeyer alan ve askerī tesise sınır olmayan diğer taşınmazların imara açıldığı, bu taşınmazlara yapılaşma izni verildiği hålde askerî güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle başvurucuların taşınmazlarının imara açılamadığı ve õzellikle de konumları nedeniyle Idarece taşınmazlara ilişkin fiili bir yapılaşma yasağının da uygulandığı görülmektedir. Bu durumda yaklaşık yirmi beş yıldır devam eden şerh nedeniyle taşınmazların fiilīyapılaşma yasağı da dâhil olmak üzere bazı kasılamalara maruz kaldığı, bu kısıutlamaların daha ne kadar süreceğinin belirsiz ve öngörülemez bir zamana bırakaldığı anlaşilmıştır.

Yönetmelik'in 24. ve 9. maddeleri uyarınca bölgenin savunma gücü ve gizliliğini ihlal etmemek şartıyla taşınmaz malların üzerinde inşaat, hafriyat, tadilat, orman yetiştirmek veya ağaç kesmek, bataklık kurmak veya kurutmak gibi hususların izne tabi olduğu, izin verilmeyen veya komutanlıkça kabul edilen şartlara uymayan her türlüinşaat ve eylemlerin durdurulacağı ve yapıların yıkılacağı hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla öngõrülen mevzuatın yol açtığı kısıtlamaların bir sonucu olarak taşınmazların tamamen kullanılamaz durumda olduğu söylenemez ise de başvurucuların taşınmazlarını diledikleri gibi kullanma, taşınmazlarından yararlanma ve üzerinde tasarrufta bulunma hak ve yetkilerinin kısılandığı açıktır. Başvurucuların şerhin kaldırılmasına veya taşınmazların kamulaştırılmasına yōnelik talepleri de kamu makamlarınca reddedilmiştir. Kamu makamlarının şerhin kaldırılmasıveya taşınmazların kamulaştırılması hususunda 2565 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca takdir yetkisi bulunmaktadır. Fakat kamu makamları bu takdir yetkisi kapsamında başvurucuların şikâyetlerini ortadan kaldıracak şekilde bir işlem tesis etmemiştir. Hälbuki kamu makamlari, kamulaştırılmasına gerek görmedikleri bu durumdaki 

taşınmazlar için makul kabul edilebilecek' ölçüde bir tazminat ödemek suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin adil dengeyi bozmasının önüne geçebilecektir.

Dolayısıyla kullanma ve yararlanma hakkına yönelik olarak bir kasım yasal kısıulamalara maruz kalan ancak tamamen de kullanılamaz nitelikte bulunmayan taşınmazların kamulaştirılması veya bedelinin -tamamına hükmedilmesi gerektiğindensõz edilemez ise de çevresinde bulunan taşınmazlar imara açıldığı hâlde askeri güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle imara açılamayan ve fili yapılaşma yasağı da uygulanan taşınmazlar nedeniyle başvurucuların bir zararlarının olduğu açıktır.

Derece mahkemelerinin henüz gerçekleşmeyen ve gerçekleşmesi muhtemel olan zararların tazminine olanak bulunmadığına yönelik yorumu başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemiştir. Bu durumda başvurucuların mülkiyet hakkının korunması ile kamunun yararı arasında olması gereken adil dengenin başvurucular aleyhine bozulduğuve müdahalenin ölçülü olmadığı sonucuna varılmıştır.."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasinın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hakim Gülay DOĞAN'ın, davanın çõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile . dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği gōrüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacıya ait bahçe niteliğindeki Hakkari ili, Yüksekova ilçesi, .. Köyü, ..ada, 13 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında"I. Derece Askeri Yasak Bölge" şerhinin bulunduğu, bu bölgeye güvenlik duvarı çekildiği taşınmazın askeri yasak bölge içerisinde kalması nedeniyle kullanıma elverişsiz hale geldiği ancak kamulaştırılmadığı ileri sürülerek, kamulaştırmasız el atma, ağaç ve ecrimisil bedellerinin tahsili istemiyle dava açılmıştır.

19. Dosyanın incelenmesinden; davacıın Hakkari ili, Yūksekova ilçesi, .. Köyü, .. ada, 13 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğu, taşınmazın askeri bölge içerisinde kaldığı, çekilen güvenlik duvarı nedeniyle taşınmazın bahçe vasfını yitirdiği ve kullanım imkânının kalmadığı, ancak kamulaştırma işleminin de yapılmadığının ileri sürüldüğü; adli yargı yerince yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre, dava konusu taşınmazın yapılan güvenlik duvarının arkasında ve askeri yasak bōlge içerisinde kalması nedeniyle taşınmaza ulaşımın mümkün olmadığının tespit edildiği, yine Kanun'da 1. Derece Askeri Yasak Bölgeler için kamulaştınlma zorunluluğu bulunduğu halde taşınmazda kamulaştırma işlemlerinin dava tarihi itibarıyla yerine getirilmediği,taşınmazın bazı kısıtlamalara maruz kaldığı ve bu kısıtlamaların daha ne kadar süreceğinin belli olmadığı anlaşılmıştır.
20. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlıirade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemleri, idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari eylem olarak tanımlanmaktadır.
21. Hukukî kamulaştırmasız el atma davaları, ilgili idarelerin Kanun'dan doğan görevlerini belli bir müddet hareketsiz kalmak sureti ile yerine getirmemeleri (hareketsiz kalmaları) temeline dayandığından, eylemden kaynaklı olan davalar arasında yer almaktadır.

22. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykını iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş ise de, somut uyuşmazlıkta görevli mahkemeyi belirleyen ve 26/1 1/2022 tarihli ve 32025 sayılı RG'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda gõrülür." hükmü ve uygulamada birliğin sağlanması amacı gözõnüne alındığında, fiilen olmasa da hukuken el atılan ancak ulaşımı ve kullanımı sınırlandırldığı için fiilen el atılma sonucunu doğuran eldeki davanın çözūmünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.


23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 3. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/06/2023 tarih ve E.2022/472, K.2023/614 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/06/2023 tarih ve E.2022/472, K.2023/614 sayıli GÖREVSİZLIK KARARININKALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/386KARARNO : 2024/318KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Davacının, Erzurum Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü emrinde taşeron firmaya bağlı temizlik işçisi olarak görev yapmakta iken, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile sürekli işçi (temizlik işçisi kadrosu) kadrosuna geçtiği fakat,sürekli büro işlerinde görev yaptığından kadrosunun büro personeli olarak değiştirilmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptal edilmesi isteminin, ADLi YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Miraç KALAYCIOĞLU Vekili : Av. Ümmet İLHAN Davahlar 
İdari Yargıda : Erzurum Valiliği Vekili : Av. Şahin KÖSE Adli Yargıda : Gençlik ve Spor BakanlığıVekili : Av. Özlem UNAL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca, Erzurum İl Müdürlüğünün sürekli işçi (4/D)kadrosunda bulunduğu "Temizlik Personeli" unvanının "Büro Personeli" olarak değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun; Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alım Sözleşmeleri kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına Geçirilmesine İlişkin 375 sayıhı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 ve 24 üncü Maddelerinin Uygulanmasına dair usul ve esasları kapsamında Sürekli İşçi kadrosuna geçirilen işçi personelin mezkur mevzuatta belirtilen "Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. " hükmüne istinaden, unvan değişikliği talebi ile ilgili herhangi bir işlem yapılamadığı yönündeki 24/11/2022tarih ve 3702947 sayılı Erzurum Valiliği Gençlik ve Spor Îl Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Erzurum 3. Ídare Mahkemesi 26/05/2023 tarih ve E.2022/2283, K.2023/879 sayıh kararı ile, davanın 2577sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun. 15/1-a maddesi uyarınca gõrev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..Dosyanın incelenmesinden; davacının, Erzurum Gençlik ve Spor Il Müdürlüğü emrinde taşeron firmaya bağlı olarak temizlik işçisi olarak görev yapmakta iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127.maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde kapsamında sözleşme imzalayarak sürekli işçi (temizlik işçisi kadrosu) kadrosuna geçtiği, fakat temizlik işçisi pozisyonunda çalışmasına karşın sürekli olarak büro işlerinde gõrev yaptığından büro personeli olarak değiştirilmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun 24/11/2022 gün ve 3702947 sayılı Erzurum Valiliği Gençlik ve Spor Il Müdürlüğü işlemi ile reddedilmesi üzerine bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, sürekli işçi kadrosuna geçişyapılmadan önceki ve statü değişikliği kapsamında kalan idari başvurular neticesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklarla ilgili olarak idari yargının görevli olduğu tartışmasız olmakla birlikte, sürekli işçi statūsüne geçtikten sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlıkların çözüm yerinin değişiklik arz ettiği ve genel hükümler kapsamında işmahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bakılan davada, davacının sürekli işçi statüsünde temizlik personeli görev tanımlı olarak görev yaptığı,bununla birlikte; uzun süredir filen büro personeli olarak çalıştırıldığından bahisle temizlik işçisi yerine büro personeli pozisyonuna gõrevlendirilmesi için yaptığı başvurunun reddi üzerine işçi-işveren arasında ortaya çıkan bir ihtilafın mevcut olduğu, davacının büroda görevlisi olarak çalıştırıması işçi statüsünden çıkarılarak memur,sözleşmeli personel gibi başka bir istihdam statüsüne geçirilmesine yönelik bir talebin çekişmenin söz konusu olmadığı anlaşılmakla; davanın görüm ve çözümünde idari yargının değil, 4857 sayılı Kanun uyarınca işmahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Erzurum 2. Ís Mahkemesi 21/05/2024 tarih ve E.2023/402, K.2024/205 sayılı kararı ile, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Öncelikle çözümlenmesi gereken husus, uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı mı yoksa idari yargı mıolduğudur.

Somut olayda dava dilekçesinde de belirtildiği ve dosya kapsamı, davalı kurum ve SGK kayıtları ile tanık beyanlarından da anlaşıldığı üzere davacının hizmet alımı yoluyla ihaleyi alan şirketler bünyesinde çalıştığıdönemde de davalı Bakanlık sigortalısı olarak çalıştığı dönemde de filen büro personeli olarak çalışmasına rağmen SGKya meslek adının "temizlik görevlisi" meslek kodunun ise 9112.06 olarak bildirildiği görülmektedir.
Dava dilekçesinde dava konusu talebin kadroya geçtikten sonra ve halen büro yönetim elemanı/personeli olarak çalıştırılıyor olması nedeniyle fili olarak icra ettiği işe göre meslek kodunun tespiti olduğu, uyuşmazlığın kadroya geçiş sirasındaki idari işlem değil, sonrasında çalıştığı pozisyona göre meslek kodunun tespiti olduğu ileri sürülmüşse de, dava konusu talebin temelinde davacının başından beri büro personeli olarak çalışmasına rağmen kadroya geçişten önce temizlik görevlisi olarak bildirilen meslek kodu ile buna uygun olarak bildirilen meslek kodunun kadroya geçiş esnasında da aynı şekilde bildirildiği, bu nedenle talebin davacının sürekli işçi kadrosuna geçtikten sonra ortaya çıkan bir duruma ilişkin olmadığı, davacının kadroya geçişi öncesindeki mesleğinin hizmet türüne işlenirken gerçekte yaptığı işten farklı olarak işlendiği, buna göre davacının halihazırda bildirilen meslek kodu ilk olarak 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde hatalıgirildiğinden bu uyuşmazlığın iş sözleşmesinden doğmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın işçilik haklarından kaynaklıolmayıp lş Kanunu'na tabi bulunmadığı, sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu ve uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu kanaatine varılararak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Erzurum 2. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "I. Genel ilkeler" başlıklı 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yūrütmekle 

yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve ōdenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir."
7. 657 sayıh Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıkh 4. maddesinin ilgili kısımları şõyledir:
"(Değişik: 30/5/1974- KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sōzleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) Îşçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına gõre geçici is pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

8. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sõzleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarıni düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakalmaksızın uygulanır.

İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
9. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tūzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacıyla maddī olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
10. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sõzleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106 md.)
(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlıdöner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (Il) saylı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrıayrı sermayesinin yarısından fazlası il õzel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerindėn, farklıolanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

(2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır.

(3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındak idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(4) Bu maddenin uygulanmasıda bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz.
11. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başhıkhı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı lşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Ikinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,

c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasımda anılan Kanun'un 14.maddesinde öngõrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yõnteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği gōrūşülüp düşünüldü:
14. Dava, Erzurum Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü emrinde taşeron firmaya bağlı temizlik işçisi olarak görev yapmakta iken, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile sürekli işçi (temizlik işçisi kadrosu) kadrosuna geçen davacının,sürekli büro işlerinde görev yaptığından bahisle kadrosunun būro personeli olarak değiştirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddedilmesine ilişkin 24/11/2022 gün ve 3702947 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
15. 657 sayıl Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu gõrevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kurułuşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların is hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

16. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Erzurum Gençlik ve Spor Îl Müdürlüğü emrinde taşeron firmaya bağlı olarak temizlik işçisi olarak gõrev yapmakta iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesiyle 375 sayılıKanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 23. madde kapsamında sözleşme imzalayarak sürekli işçi (temizlik işçisi kadrosu) kadrosuna geçtiği, fakat temizlik işçisi pozisyonunda çalışmasına karşın sürekli olarak būro işlerinde görev yaptığından bahisle ūnvanının büro personeli olarak değiştirilmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun 24/11/2022 gün ve 3702947 sayılıErzurum Valiliği Gençlik ve Spor Îl Müdürlüğū işlemi ile reddedilmesi üzerine bakıłmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
17. Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi belirsiz süreli hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının sürekli işçi kadrosunda temizlik görevlisi olarak ataması yapıldıktan sonra, pozisyonunun uzun süredir görev yaptığı büro personeli olarak değiştirilmesi ve bu değişikliğe ilişkin talebinin reddine yönelik 24/11/2022 tarih ve 3702947 sayıhı davaya konu işlemin, davalının yetkili organıtarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir ōzel hukuk işlemi mahiyetinde olduğu açıktır.

18. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personel hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, õzel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kilmması sonucunu doğurur.

19. Belirtilen tüm bu hususlara göre, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümūnde işmahkemelerinin görevli kılınmış olması, 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda dūzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuki uyuşmazlıklara iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan iş bu davanın da görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Erzurum 2. Is Mahkemesinin 21/05/2024 tarih ve E.2023/402, K.2024/205 sayıh görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Erzurum 2. İş Mahkemesinin 21/05/2024 tarih ve E.2023/402, K.2024/205 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/389KARAR NO : 2024/311KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Suriye uyruklu olan ve iki küçük çocuğu için kimlik belgesi almak isteyen davacının, yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, İDARI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
Davacı: Rabaa KANEAA Davalı: Gaziantep Îl Gõç İdaresi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1.Davacı dava dilekçesinde, "….Mücahit ALDAHDUH-00034571746, Muhammed ALDAHDUH-(00034571870)çocuklar benim çocuklarım ve benden doğmadırlar biz Suriye uyrukluyuz Türkiye'de geçici kimlikle ikamet etmekteyim 
İki çocuğuma kimlik çıkarmak için il göç idaresine yaptığım başvurumdaçocukların annelerinin benim olduğuna dair mahkeme kararı getirmemi söylediler çocuklar benim çocuklarımdır anneleri benim babaları Suriye Devletinde vefat etmiştir.
Kendim E-Devlet üzerinde gözüken adresim olan Nurdağı ilçesinde ikamet etmekte idim ancak depremden sonra (Beştepe Mah. 192329 Sk Hisar Rezidans No:1 Kat:2 Şahinbey/Gaziantep) adresine taşındım halen bir yıldan beri bu adreste ikamet etmekteyim.

Çocuklarıma kimlik çıkartamadığım için çok mağduriyet yaşamaktayız bu sebeple Suriye devletinde verilen kimliklerin Türkçe tercümesine ilişkin Gaziantep 5.Noterliğince tasdikli belgeleri dilekçem ekinde mahkemeye sunuyorum.
DNA testi yaptırmaya hazırım gerekli araştırma ve duruşmanın yapılarak iki çocuğumun annelerinin ben olduğumun Tespitine karar verilmesi için iş bu davayı açma zarureti hasıl olmuştur.." demek suretiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Gaziantep 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/05/2024 tarih ve E.2024/61, K.2024/228 sayılı kararı ile, davanın görev yönünden reddi ile mahkemelerinin görevsizliğine, görevli ve yetkili mahkemenin Gaziantep İdare Mahkemeleri olduğuna karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
".…davacının Türk vatandaşı olmaması, kaydı düzeltmek istediği belgenin nüfus kaydı olmaması, nüfus kaydının düzeltilmesi davalarının adli yargı mahkemelerinden asliye hukuk mahkemesinde görülebileceği, geçici koruma kimlik belgesinin düzeltilmesinde adli yargının yargı yolu anlamında görevli olmayıp, idari nitelikteki işlemden dolayıaçılan davada Uyuşmazlık Mahkemesinin 29/11/2021 tarih, 2021/428 Esas, 2021/628 sayiılı
"Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacılara verilen geçici koruma kimlik belgesinde hatalı yazıldığı ileri sürülen isimlerin düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

Davacılar Türk Vátandaşı olmayıp, 6458 sayılı Kanun uyarınca geçici koruma kapsamında Ülkemize giriş

yapmış ve idare tarafindan kendilerine Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenmiştir. Bu işlem 5490 sayılı Kanun ile düzenlenen nüfus hizmeti olmayıp idari niteliktedir. Bu sebeple davacıların talepleri nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmayıp, geçici koruma kimlik belgelerindeki doğum tarihi bilgilerinin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin Nüfus Kanunu kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Bu sebeplerle açılan davanın, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE ÇÖZÜMLENMESI GEREKTİĞI sonucuna varılmıştır."
şeklindeki kararı uyarınca idari yargının görevli olması nedeniyle Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 15.07.2019 tarih, 2019/598 Esas, 2019/763 karar saylı ilamı ve Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesinin 23/12/2021 tarih, 2021/1223 Esas, 2021/1462 karar sayılı ilamı ve davanın yargı yolu dava şartıyokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, dosyanın davaya bakmakla görevli Gaziantep Nöbetçi Idare Mahkemesine gönderilmesine..."
3. Gaziantep 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/07/2024 tarihli üst yazı ile E.2024/61 sayılı dosyasını Gaziantep Nöbetçi Idare Mahkemesine göndermiştir.

B. Ídari Yargıda 
4. Gaziantep 1. İdare Mahkemesi 10/07/2024 tarih ve E.2024/1687 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gōrevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın, doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden, davanın soy bağının tespitine ilişkin olduğu, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde sayılan Idari Yargımercilerince görülecek dava türlerinin iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalar olarak sınırlandığı, bunlar arasında tespit davasının yer almadiğı, dava dilekçesinde idari işlemin iptali veya idari işlem ya da eylemden kaynaklanan tazminat talebine yer verilmediği, ortada iptale konu olabilecek sonuç doğuran bir idari işlem bulunmadığı, davacının Türk Medeni Kanunu uyarınca kendi çocukları olduğunun tespitine ve bu suretle aralarında soybağı kurulmasına ilişkin talepte bulunduğu, buna göre uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yukarıda değinilen MÖHUK 4/1-a ve Türk Medeni Kanunu'nun 282., 283. ve 284. maddeleri uyarınca Adli Yargımahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin 03/05/2021 tarih ve E:2021/282, K:2021/304 sayılı kararınında; yabancıdavacının küçük ile soy bağının kurulmasına ilişkin davanın Adli Yargı yerinde görülmesi gerektiği yönünde olduğu görülmüştür..."
5. Gaziantep 1. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar,yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gõsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)
7. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)Bu Kanun, Türk vatandaşlari, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk 

vatandaşlığın kaybedenler'vé bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
8. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıkı 3. maddesindeki bazı tanımlar şöyledir:
"d) Aile: Ayni soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş ve çocuklarını,ğ Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkeme karari,noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,
h) (Değişik: 14/1/2016-6661/8 md.) Değerli kâğıtlar: Kimlik kartım, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı,
s) Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iș ve işlemleri,
s) Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
y) Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi,gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olay,
ςc) (Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
9. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi şõyledir:
"(Başlığı ile Birlikte Değişik:18/10/2018-7148/32 md.)
(1)4/4/2013 tarihlive 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası(YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatikmisyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır.
(2)Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başhıklı 35. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kaytların anlamınıve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddíhatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şõyledir;
"(1)Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hålinde aymı konuya ilişkin düzeltme yapıması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus mūdürlūğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadımı da düzeltir 
c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkçaincelenip sonuçlandırılır."
12. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar"başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun 7 nci maddesinde saylan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayular maddi hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddi hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır. "
13. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıkhı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslari (..) düzenlemektir."
14. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başhıklı 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar şöyledir:
i) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışımı ve Türkiye'den çıkışımı ifade eden 

düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını, Türkiye'den çıkşını ve Türkiye'de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayıi,
,,..
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kisivi 
v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasım,
15. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararásı koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83. maddesi şõyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkçadüzenlenir."
16.6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıkhı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dōnemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.
(2) Bu kişilerin Türkiye 'ye kabulü, Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki işbirliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi,Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
17. 6458 sayılı Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"(1)Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmakamacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı.C-.
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyı
..
18. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıkh 7. maddesi şöyledir:
" (1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen . yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçicikoruma, Cumhurbaşkanı tarafindan aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden õnce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanlarıkapsamaz.

(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
19. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri Genel Müdürlük tarafından yapılır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.

(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.
(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gereki görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asılları kendisine teslim edilir.
(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. Ihtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir."
20. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıkı 21. maddesi şöyledir:

"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydi, yeterli donanıma sahip ve kayut işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.

2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınur.
b) Genel Müdürlük tarafindan şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alınır.
c) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır, merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayıt altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da saklanır.
3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye'de doğan çocuklarının da en kısa sürede kayıt işlemleri yapılır 
4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geridönüş gibi hallerde güncellenir.
5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayıt sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlerin adres kayıut sistemine kayularının yapılmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir."
21. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.
2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 saylı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir 

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.

·4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayu altiına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan yada kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.

5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır."
22. Aynı Yönetmeliğin"Ülkede kalış hakkı" başlıkh 25. maddesi şöyledir 
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakka sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakka tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına başvuru hakka sağlamaz."
B. Yargı Kararı
23. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı kararıyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların dūzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda, idari yargı merciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu kararın gerekçesi şöyledir:
".5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, dayanak belgelerindeki bilgilerin kayıtlara işlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata söz konusu değilse; nüfus kütüğünün herhangi bir kaydında düzeltme veya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ile yapılacağı, nüfus kayutlarına ilişkin düzeltme davalarının ise, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılacağı, söz konusu davaların nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görüleceği ve karara bağlanacağı, ancak Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancıların kaydının, yeterli donanıma sahip ve kayı işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış Göç İdaresi Genel Müdürlüğü personeli tarafindan yapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca, kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan, şekli ve içeriği Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafindan belirlenen geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 5490 saylı Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallar karşısında, Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici koruma kimlik belgelerinin 5490 sayılı Kanun ile bağlantısının sadece yabancıkimlik numaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da, anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yönelik taleplerin, 5490 saylı Kanun kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığıanlaşılmaktadır.

Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davaların, anılan Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, bu davaların 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu, dolayısıyla söz konusu uyuşmalığın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca incelenmesinden 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir." ve 27. maddesinde, "Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemişistemleri reddeder"denilmiştir.

Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasında (Değişik:10/6/1994-4001/2 md.), "Idari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalıdilekçelerle açılır" ve 9. maddesinin birinci fikrasında; "1. (Değişik: 5/4/1990-3622/2 md.) Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli (.….) yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir.Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir." hükmüyer almıştır.

Hukuk uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi, ancak aynı yargı düzeni içinde yer alan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun I5. maddesinin 1. fikrası (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan "görev" kuralları, aynı yargıdüzeni içindeki mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararıverilmesi durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeye dava dosyasının gōnderilebilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır.

Göreve ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmiş olması farklı sonuçlar doğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümū esasına göre verilen görevsizlik kararı sonucu dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise, gõrevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu bulunmaktadır.

Olay kısmında belirtildiği üzere, adli yargı yerince, "1-Davanın Görev Yönünden Reddi ile; mahkememizin GÖREVSIZLIĞINE 

2-Görevli ve Yetkili Mahkemenin GAZİANTEP IDARE MAHKEMELERİ OLDUĞUNA,
3-HMK'nın 20. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde yasal 2 haftalık süre içerisinde taraflardan birinin talebi halinde dosyanın görevli Gaziantep Idare Mahkemelerine GÖNDERİLMESİNE, aksi takdirde HMK'nın 20/son cümle gereği DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA KARAR VERİLECEĞİNE..." karar verildikten ve karar kesinleştikten sonra, davacıvekilinin talebi üzerine dava dosyası bir üst yazıyla idari yargı yerine gönderilmiş ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargıyerine ait dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak, -sonuç itibariyle- 2247 sayilı Kanun'un 19. maddesine göre Uyuşmazhık Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiş olup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, 2577 sayılı Í.Y.U.K.'nun 3. ve 9.maddelerinde õngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargı yerine açılmış bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Durum böyle olmakla birlikte, kamu düzenine ilişkin bulunan usul eksikliğinin tespiti ve düzeltilebilmesi Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkisi dışında kaldığından, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının varlığı kabul edilerek çözüme kavuşturulmasi, Anayasa'nın ekonomiklik ve süreklilik prensiplerine, dava ekonomisine ve Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına da uygun düşecektir.

Diğer taraftan; Avrupa Insan Hakları Mahkemesi İkinci Dairesinin 14/10/2008 tarihli Mesutoğlu —Türkiye kararında (Başvuru No: 36533/04); İdari Yargılama Usulü Kanununun 9. maddesinin uygulamasının çok katı biçimde ve aşırı şekilci gerçekleşmesi nedeniyle, başvuranların mahkemeye erişim haklarının ve dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 6/1 nci maddesinin ihlal edildiği sonucuna varıldığı hususu da gözetildiğinde; olumsuz görev uyuşmazhığının giderilmesi amacıyla, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine gõre yapılan başvurunun esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
25. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'm, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
26. Dava, Suriye uyruklu olan ve geçici koruma kimlik belgesi ile ülkemizde ikamet eden davacının, iki çocuğuna da kimlik belgesi almak için yapmış olduğu başvurunun reddedilmesi üzerine açılmıştır.

27. Dava dosyasımın incelenmesinden; davacının, Suriye Arap Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Medeni İşler Müdürlüğünden çocukları adına almış olduğu bireysel nüfus kayıt õrnekleri olduğunu ve bu nūfus kayıt örneklerini yeminli tercümana tercüme ettirerek, Gaziantep 5. Noterliğinden onaylattığıni; bu tercümeli, onaylı belgelerde çocuklarımın annesi olduğunun açık olduğunu belirterek, bu belgeler uyarınca, çocuklarına geçici koruma kimlik belgesi verilmesi istemiyle yapmış

olduğu başvurunun, çocuklarının annelerinin kendisi olduğuna ilişkin mahkeme kararının getirilmesi gerektiğinin belirtilmesi üzerine dava açılđığı anlaşılmıştır.

28. Somut olayda, davacının taleplerinin çocuklarına geçici koruma kimlik belgesi verilmesine yönelik olduğu, bu belgenin Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlendiği; nüfus kütüğüyle ilgisinin bulunmadığı, geçici koruma kimlik belgesindeki bilgilerin doğru yazılmasını amaçlayan taleplerin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.

29. Bu durumda, 6458 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında, söz konusu talebin idari işlem yoluyla davalı idarece karşılanması gerekmektedir. Dolayısıyla davacı tarafından bu amaçla açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesi kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 10/07/2024 tarih ve E.2024/1687 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V.HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümūnde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 1. Idare Mahkemesinin 10/07/2024 tarih ve E.2024/1687 sayılı BA$VURUSUNUN REDDINE,
07/10/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının çocuklarına da geçici koruma kimlik belgesi almak istediği sırada çocukların annesinin kendisi olduğunun belgelenmesi istemiyle açılmıştır.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıkh 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları İle Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.","Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, ",s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiginde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç) Yabancılar kütüğü; Kimliknumarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,.. ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulmasi" başlıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıkh 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı Île yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar Île Îlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülürve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça İncelenip sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası; 25/4/2006tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını, Ifade eder." tanımı yer almaktadır 

20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; Türkiye'de 

herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; “Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde,"Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; "Maddi hataların düzeltilmesi" başlıklı 21 .maddesinin .2.fıkrasında, Kütüğe kayıth kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının õngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.

22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıkl 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. ..", "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıkh 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleritamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrasıkapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere,25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sõzleşmesi yapabilir." hükmü; "Îş piyasasınaerişim hizmetleri"başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar,Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptıği, 6458 sayıh Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerininemniyet ve asayiş, çalışmahayatı, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atıf yapıldığı da dikkate aliındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görūm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/390KARAR NO : 2024/316KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Kamu ihale sözleşmesi imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasındankaynaklı cezaişarta ilişkin uyuşmazlığın,ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : Osman SAY Vekili : Av. Ahmet Serdar KARAKAYA Davalı : Ordu Îl Milli Eğitim MüdürlüğūVekili : Av. Sibel DOĞAN GELBAL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ordu Îl Milli Eğitim Müdürlüğü ile müvekkiline ait olan OSSA Mühendislik Şirketi arasında,12/09/2023 tarihinde 2023/773867 ihale kayıt nolu 6 adet eğitim binası güçlendirme ikmal yapım işinin, 15 gün içinde geçici 

kabule hazır hale getirilmesine aksi halde sözleşmenin cezalı olarak feshedileceğine ilişkin, Ordu İl Milli Eğitim Mūdürlüğünün 01/12/2023 tarih ve E-96143686-755.99-91048174 sayılı işleminin iptali ile işlemin dayanağı niteliğinde olan, ikmal işindeki anlaşmazlıklar konusunda Yüksek Fen Kurulu Başkanlığına dosyanın gönderilmesi isteminin reddine ilişkin Ordu Milli Eğitim Müdürlügünün 21/11/2023 tarih ve 9357 sayıhı idari işlemine karşı Ordu İdare Mahkemesinde açılan E.2023/1678 sayılı davada verilecek kararın bekletici mesele yapılmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 15/04/2024 tarih ve E.2023/447, K.2024/164 sayılı kararı ile, dosyanın tetkiki ile görevli yargı yolu yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, davalı idarenin tesis etmiş olduğu idari işlemin iptali bakımından görevli yargı yolunun idari yargı olduğu ve uyuşmazlığın idari yargı mercilerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"...Dava dilekçesinin Mahkememize verildiği 26/12/2023 tarihinde taraflar arasında sözleşmenin feshedilmemişolduğu, davacı tarafindan idarenin idari işlem niteliğinde gerçekleştirdiği mehil süresinin iptalinin istendiği tespit edilmiştir. Bu nedenle taraflar arasında dava konusu uyuşmazlık Ordu Il Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 01/12/2023 tarihli E-96143686-755.99-91048174sayılı yazı ile gerçekleştirilen idari işlemin iptaline ilişkindir.
Idari işlem idare veya idare adına hareket eden özel hukuk kişilerince ya da yasama veya yargı organınca yasama ve yargı fonksiyonu dışında, idare fonksiyonuna ilişkin olarak, kamu gücü kullanılarak yapılan, doğrudan ya da belli bir süreç içinde, rızaları olsun ya da olmasın kişi veya onlara ait nesnelerin hukuki durumlarını etkileyen,kamusal nitelikli, tek yanlı irade açıklamalarıdır. (Akyılmaz, Bahtiyar, Sezginer, Murat ve Kaya, Cemil, Tūrk İdare Hukuku, Ankara, Seçkin Yayınlari, 4. Baska, S.312)

Anayasanın 125.maddesinde idarenin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu düzenlenmiştir.2577 Sayıhı Idari Yargılama Usulü Kanununun "Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırıi" başlıklı 2.Maddesinde ise idari dava türleri sayımıştır. Bu hükme göre, idari davalar; idari işlemler hakkında açılan iptal davalari, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavaları ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara dair davalardan ibarettir. Somut olayda davalı Ordu Il Milli Eğitim Müdürlüğükamusal kurallar çerçevesinde faaliyet göstermekte olup eylem ve işlemleri de kamusal niteliktedir ve idare kamu hizmeti ile ilgili olarak işlem tesis etmiştir. Idari işlemin iptali istemlerinde ise göõrevliyargı yolu idari yargıdır.."
3. Davacı vekili aynı istemle bu kez, idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. ÍdariYargıda 
4. Ordu İdare Mahkemesi 24/07/2024 tarih ve E.2024/769 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta adli yargı yeri görevli olduğundan, Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2023/447 sayılı dosyası temin edildikten sonra, görevli merciin belirtilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlıkta, Ordu 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/04/2024 tarih ve E:2023/447, K:2024/164 sayılıkararıyla, dava dilekçesinin Mahkemeye verildiği 26/12/2023 tarihinde taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmemiş olduğu, davacı tarafindan idarenin idari işlem niteliğinde gerçekleştirildiği mehil süresinin iptalinin istenildiği, bu nedenle dava konusu uyuşmazlığın Ordu Il Milli Eğitim Müdürlüğünce tesis edilen idari işlemin iptaline ilişkin olduğu gerekçesine dayanılarak uyuşmazlığın çözümünde görevli yargı yolunun idari yargı olduğu belirtilmiş ise de, sözleşmenin imzalanması aşamasına kadar idarece alınan kararların ve yapılan işlemlerin idari nitelikte olduğu, bu kapsamda, ihale kararı alınmasi, ihale şartlarının tespiti, şartnamenin hazırlanmasi, tahmini bedel tayini, ihale komisyonunun teşkili, ihalenin ilanı, tekliflerin değerlendirilmesi, ihale karari, komisyonun ihaleyi yapıpyapmamakta serbest olması, ihale kararının onay ve iptali gibi tüm işlemlerin, idarenin, yasanın verdiği yetkiye dayanarak gerçekleştirdiği tek yanlı ve buyurucu nitelikte işlemler olduğu, bu tür işlemlere karşı açılacak davalar idari yargının görev alanında kalmakta ise de, sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların adli yargının görev alanına girdiği; bakalan uyuşmazlıkta, davacı ile 12.09.2023 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşmede, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezasının uygulanacağı ve ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatının gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabının genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin düzenlendiği, uyuşmazlığın sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı, bu itibarla sõzleşme imzalandıktan sonraki bir aşamaya ait olan 15 gün içerisinde işin geçici kabule hazır hale getirilmemesi hålinde sözleşmenin feshedileceğine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan bu davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
5. Ordu İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıkl 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu Ihale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenensözleşmeleri kapsar."
7. 4735 sayılı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. Ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykarı maddelere yer verilemez.Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
8. 4735 sayıl Kanun'un "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıkh 20. maddesi şöyledir:
"Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükūmlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi 
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrica protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sōzleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."
9. 4735 sayılı Kanun'un "Yasak fiil ve davranışlar" başlıkhı 25. maddesi şöyledir:
"Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çikar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sõzleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlarateşebbüs etmek.
c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.

d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek.
e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykarı hareket etmek.
f Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sõzleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.

g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykirı olarak devredilmesi veya devir alınması."
10. 4735 sayılı Kanun'un "Hüküm bulunmayanhaller" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
" Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
11. Ordu ili, Çaybaşı, Gölkõy ve Korgan ilçelerinde Bulunan 6 adet Eğitim Binasında Güçlendirme İkmal Yapım Îşi'ne ait Sözleşmenin "Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 25. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"I-Bu sōzleşmede belirtilen süre uzatım halleri hariç, Yüklenici sõzleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır.
2-Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin %0,05 (on binde beş) oranında gecikme cezası uygulanır.

3-Ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen ayni durumun devam etmesi halinde ayrica protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.
B. Yargı Kararları
12. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak õnüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece ahnan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların İdari yargı yerinde, sözleşme 

yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47,K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3;24/12/2018 tarihli, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacıya ait OSSA Mühendislik Şirketi uhdesinde kalarak sözleşmesi imzalanan Ordu ili, Çaybaşı, Gölkõy ve Korgan ilçelerinde bulunan 6adet eğitim binasında güçlendirme ikmal yapım işinin, 15 gün içinde geçici kabule hazır hale getirilmesine, aksi halde sözleşmenin cezalı olarak feshedileceğine ilişkin Ordu Îl Milli Eğitim Müdürlüğünün 01/12/2023 tarih ve E-96143686-755.99-91048174sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayıh Kamu Îhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren yasalar olması nedeniyle, sõzleşme aşamasıa kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde; sõzleşme yapıldıktan sonra sōzleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.
17. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlıdeğişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sõzleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise; idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
18. Dosyanın incelenmesinden, davacının davalı idarece ihale edilen Ordu ili, Çaybaşı, Gölkõy ve Korgan ilçelerinde bulunan 6 adet eğitim binasında güçlendirme ikmal yapım işinin yüklenicisi olduğu, 12/09/2023 tarihinde sözleşme imzalandığı,21/09/2023 tarihinde iş yeri tesliminin gerçekleştirildiği, işin bitim tarihinin iş yeri tesliminden itibaren 60 gün olarak belirlenerek 19/11/2023 tarihi olarak kararlaştırıldığı, yüklenici tarafından talep edilen imalat değişikliği ve iş eksilişi talebinin kontrolörler tarafından değerlendirilerek 10 gün ilave süre verildiği, ilave süre tanındığına ilişkin 03/11/2023 tarih ve 88865340sayılı yazının yükleniciye tebliğ edildiği, yükleniciye iş takviminin gerisinde olduğuna dair 12/10/2023, 26/10/2023 ve 13/11/2023 tarihli yazılar ile uyarılar yapıldığı, ilave 10 günlük süre dahil işin bitirilme süresinin 29/11/2023 tarihinde sona ermesi üzerine dava konusu işlem ile, 30/11/2023 tarihli Durum Tespit Raporuna istinaden yüklenici firmaya mevcut işin süre uzatımı dahil iş bitim tarihi olan 29/11/2023 tarihi itibanyla mevcut işin geçici kabule hazır olmadıği, iş programının çok gerisinde seyrettiği için sözleşme hükümlerine göre cezalı çalışmakta olduğu ve 15 gün içerisinde ihale konusu işin geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda, işin sõzleşmesinin 25. maddesinin 3. bendinde yer alan hususlar doğrultusunda işlem yapılacağının bildirilmesi ve anılan bildirim yazısının 07/12/2023 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

19. Buna göre, İdarelerce mal veya hizmet alımı için ihaleye çıkılması aşamasında ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; sözleşme imzalandıktan sonra, taraflarca sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında bir başka ifadeyle, sözleşme hükmünün uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Ordu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,

Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/04/2024 tarih ve E.2023/447, K.2024/164 sayılı görevsizlik kararının kaldınlmasıgerekmiştir.

V.HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ordu Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15/04/2024tarih ve E.2023/447, K.2024/164 sayılı GÖREVSÍZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/391KARAR NO : 2024/315KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Miras yoluyla kendisine intikal eden taşınmazın, kamulaştınılması üzerine tapu işlemlerinin yūrümesi sırasında kayıtların usulüne uygun işlenmediği nedeniyle, kamulaştırma bedelinin çok geç ödenmesinden kaynaklanan maddi zararın faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar 
Adli Yargıda : 1-Perihan BALYEMEZ 
2- Ahmet Tayfun BALYEMEZ Vekili : Av. Turan YİRMİBEŞOĞLU Davacı
İdari Yargıda : Ahmet Tayfun BALYEMEZ Davalılar 
Adli Yargıda : Başakşehir Tapu Müdürlüğüİdari Yargıda : Tapu ve Kadastro Genel MüdürlüğüVekili : Av. DenizDENİZ 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin murisi Hasan Necmettin Balyemez'in 01/10/1991 tarihinde vefat ettiğini, geriye mirasçıolarak davacılar ile dava dışı Emin Fatih Balyemez'in kaldığını, murise ait olan ve İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, İkitelli-2Mahallesinde bulunan 322 parsel sayılı taşınmazın Başakşehir Belediyesince kamulaştırılmak istendiğini ve idarenin bu hususta müvekkilleri ile görüştüğünü, m² birim fiyatını karşılıklı olarak 1.500 TL olarak belirlediklerini, belirlenen 375.000 TL kamulaştırma bedelinin bankaya depo edildiğini, taşınmazın da tapuda intikal işlemlerinin yapılıp belediye adına tescil edildiğini,daha sonra bir ilerleme olmadığıni, Başakşehir Tapu Müdürlüğüne gittiklerinde taşınmazın malikinin muris Hasan Necmettin Balyemez olmadiğını, gerçek malikin isminin Necmettin Balyemez olarak, baba isminin de Seydi Ahmet değil Ahmet olarak kayıthı olduğunu, Başakşehir Tapu Müdürlüğü arşivinde edinim evrakları bulunmadığından intikal işlemlerinin yarım kaldığını,daha sonra edinim evraklarının Bakırköy Tapu Müdürlüğünde olduğunu tespit ettiklerini, tapuya giderek intikal işlemlerinin tamamlandığını, istimlak bedelini tahsil ettiklerini, Başakşehir Tapu Müdürlüğü çalışanları Mustafa Karapınar ve Mustafa Yılmaz'ın görevlerini düzgün şekilde yerine getirmediklerini, arşivde araştırma yapmadan evrakların yok denildiğini,kamulaştırma bedelini bu sebeplerle 1 yıl geç aldıklarını, bankada bloke edilen kamulaştırma bedelinin olağanüstü şekilde değer 

kaybettiğini, müvekkillerinin mağdur olduklarını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla I0.000 TL maddi tazminatın davaldan alınarak müvekkillerine õdenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/05/2022 tarih ve E.2022/150, K.2022/137 sayıhı kararı ile davanın, HMK'nun 114/1-b ve HMK'nun 115/2 maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"…Dava dilekçesindeki anlatımdan da anlaşılacağı üzere, davacı tarafin tazminat talebinin dayanağı olarak gösterilen temel vakıalar, davalı idare bünyesinde görevli olan dava dışı Tapu Mūdürlüğü çalışanlarının görevlerini icra eder iken, görevlerini tam olarak yerine getirmemesi, görevlerini ihmal etmeleri yahut görevlerini kötüye kullanmaları olarakgösterilmiştir.

Kamu görevlilerinin, vetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi halinde, zarar gõren kişilerin, davalarını kime karşı açacağı hususunda Anayasa'da düzenleme bulunmaktadır 
Anayasa'nın 129/5 maddesinde, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin vetkilerini kullanırken isledikler kusurlardan doğan tazminat davalarının, ancak idare aleyhine açılabileceği benimsenmiştir.
Benzer bir düzenleme Devlet Memurları Kanunu'nun 13/1. maddesinde yer almaktadır. Kanun maddesine göre,kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu filleri sebebiyle oluşan zarardan doğan tazminat davaları,kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunda gösterilen şartlara uygun olarak idare aleyhine açılabilir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinazara alındığında, davacı tarafin iddialarının, davalı idarenin bünyesinde gõrev yapan memurların, kamu görevlerini icraları sırasında meydana gelmiş olaylara dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafça õne sürülen bu hususların, oluştuğu iddia edilen zararların, kamu görevinin ifası sırasında meydana gelmiş olması ve kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturması sebebi ile, idareye yapılacak müracaat ve sonrasında idareye karşı açilacak davada ileri sürülmesi ve idare mahkemesince bu iddia ve beyanlarin değerlendirilmesi gerektiği, bu bakımdan davacıların talepleri ile ilgili olarak mahkememizin inceleme ve yargılama yapma yetkisinin bulunmadığı netice ve kanaatine ulaşılmıştır..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle Ahmet Tayfun Balyemez adına idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 31/05/2024 tarih ve E.2023/1040 sayılı kararı ile, uyuşmazhğınçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyası ile Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2022/150 sayılı dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve görevli yargı yeri tayini hususunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar davanın incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar davacıtarafindan davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklı olarak zarara uğradığı ileri sürülmekteyse de, tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve hizmetlerinin yürütülmesinin özel kanun hükümlerine tabi olduğu, tapu sicilinin tutulmasından doğan bütünzararlardan Devletin sorumlu olduğu, Devletin sorumluluğuna ilişkin bu davaların, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görüleceğine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, intikal işlemlerinin tapu idaresi çalışanlarının kusuru nedeniyle uzun bir süre sonra yapıldığından bahisle uğranılan zararın tazminine ilişkin olan olayda, Devletin sorumluluğuna ilişkin söz konusu yukarıda yer verilen 4721 sayılı Kanundaki õzel düzenlemeler dikkate alındığında, özel hukuk hükümlerinin uygulanması gerektiğinden davanın görüm ve çõzümünde adli yargının görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; Küçükçekmece 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 09.05.2022 tarih ve E:2022/150, K2022/137 sayılıkararı ile yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle reddine karar verilmesi ve anılan kararın kesinleşmesi üzerine davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bakalan davanın açıldığı açıldığından, ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve 2247 sayılı Kanun'un 19/1 maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekmektedir..."
5. İstanbul 13. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4721 sayılı Tūrk Medeni Kanunu'nun, "Tapu Sicili" üst başlıklı bölümünde yer alan 997. maddesi şöyledir:
"Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.

Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
7. 4721 sayılı Kanun'un "1. Kuruluş" başlıklı 1006. maddesi söyledir 
"Tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve hizmetlerinin yürütülmesi, özel kanun hükümlerine tâbidir."
8. 4721 sayılı Kanun'un "2. Sorumluluk" başlıklı 1007. maddesi şöyledir:
"Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur.
Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunangörevlilere rücu eder.

Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğuyer mahkemesinde görülür."

9. 4721 sayılı Kanun'un "a. Tescil için"başlıklı 1013. maddesi şõyledir:
" Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır.
Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur.

Bir ayni hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
10. 4721 sayılı Kanun'un "2. lyi niyetli ūçüncü kişilere karşı" başhıklı 1023. maddesi şõyledir:
"Tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.

11. 4721 sayılı Kanun'un "II. Düzeltme" başlıklı 1027. maddesi şōyledir:
"Ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.

Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazıyanlışlıklarını, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen düzeltir."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şõyledir 

"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) 1dari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)′
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ı Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantiısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, her iki yargı yerinde ortak davacı olan Ahmet Tayfun Balyemez yönünden gõrev uyuşmazlığıdoğduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 

14. Raportõr-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
15. Dava, muris Hasan Necmettin Balyemez'den intikal eden İstanbul ili, Başakşehir ilçesi İkitelli Mahallesi, 18pafta, 322 parsel sayılı taşınmazın, Başakşehir Belediye Başkanlığınca kamulaştırılması nedeniyle tapuda taşınmazın mirasçılar Perihan Balyemez, Emin Fatih Balyemez ve Ahmet Tayfun Balyemez'e intikali için internet ortamında 14/12/2020 tarihinde 58780 başvuru numarası ile başvuru yapıldığı, yapılan başvuru üzerine intikal işlemlerinin tapu görevlilerinin ihmali sonucu,2022 yılı Ocak ayında yapılması nedeniyle, bankada bloke edilen kamulaştırma bedelinin bir yıla yakın bir gecikme ile ödenmesinden dolayı uğranılan maddi zararlara ilişkin fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak üzere 10.o0o TL maddi tazminatın,işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

16. Olayda, her ne kadar kamu kurumunun, kamu görevini ifası sırasında, bu görevden doğan bir zararın ve bu zararın tazmini söz konusu ise de; Kanunların öngördüğü bazı durumlarda kamu hizmetinin õzelliği ve gerekleri gōzetilerek yine Kanunlarla istisnalar getirilmiş ve Devlete bu gibi durumlarda da özel hukuk ilkeleri gereğince sorumluluk yüklenmiştir.
17. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesi de bu istisnalardan birini oluşturmaktadır.
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin 31/01/1979 tarihli ve E.1978/32,K.1979/5, 28/09/1992 tarihli ve E.1992/13,K.1992/30 sayılı kararlarında da, aynı nitelikte hükmün yer aldığı ve yürürlükten kaldırılan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 917. maddesinin istisna maddesi olduğuna değinilerek tapu sicilinin tutulmasından doğan zarardan Devletin õzel hukuk ilkeleriyle sorumluolduğu belirtilmiştir.

19. Buna göre, uyuşmazlığın tapu idarelerinin kuruluş, işleyiş ve hizmetlerinin yürütülmesinin özel kanun hükümlerine tabi olduğu gözetildiğinde, davanın görüm ve çözümünün, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre adli yargının görevine girdiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 13. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/05/2022 tarih ve E.2022/150, K.2022/137 sayıl görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V.HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B.İstanbul 13. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/05/2022 tarih ve E.2022/150, K.2022/137 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLIGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Oye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/393KARARNO : 2024/476KARAR TR : 04/11/2024

ÖzET: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri kapsamında, davacının hissedarıolduğu Şirket'e ait varlıkların satışına ilişkin kararının iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci :N.S 

Vekili : Av. Ö.B 
Davalı: Tasarruf Mevduati Sigorta Fonu 
Vekili : Av. A.K.B 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin ortağı olduğu ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin (ticari ve iktisadi bütünlüğünün)08/09/2022 tarihinde gerçekleştirilen açık artırma ve 09/09/2022 tarihinde yapılan pazarlık usulü sonucu, Tarım Kredi Süt Ürünleri AŞ. üzerinde bırakılmasına ilişkin ihale işlemleri ile bu satışın onaylanmasına dair 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılıTMSF Fon Kurulu kararının hukuka aykırı olduğunu, ihaleye ilişkin herhangi bir tebligat yapılmadığını, bu nedenle dava konusu işlemlerin 16/02/2023 tarihinde öğrenildiğini, yapılan ihalenin hukuksuz olduğunu, şirketin gerçek ve güncel değerinin tespit edilmediğini, gerçek rayiç bedelinin çok altında bedelle ihaleye çıkılıp satıldığını, mülkiyet hakkınım açıkça ihlal edildiğini,değerleme raporu ile fon kurulu kararı arasında bir süre var ise ekonomik şartlara göre bütünlüğün rayiç değerinin mutlaka yeniden değerleme uzmanlarınca tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek, ihale işlemleri ile TMSF Fon Kurulunun satışın onaylanmasına dair 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılı kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUSMAZLIĞA İLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 31/03/2023 tarih ve E.2023/516, K.2023/860 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın Türk MedenîKanunu'nda düzenlenen kayyımlık görevinin nasıl îfä edileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alınmak suretiyle adlî yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi 10. Idari Dava Dairesi 12/09/2023 tarih ve E.2023/1441, K.2023/1240 sayıl kararı ile, istinaf başvurularının reddine karar vermiş, bu karara karşı temyiz talebinde bulunulması ūzerine, Danıştay 13. Dairesi 12/12/2023 tarih ve E.2023/3213, K.2023/5481 sayılı kararı ile, temyiz istemlerinin reddine, kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 403. maddesinin ikinci fikrasında kayyımın belirli işleri görmek veya malvarlığını yõnetmek için atanacağı kurala bağlanmıştır. Bir tüzel kişinin gerekli organlardan yoksun kalmış olmasıve yönetiminin başka yoldan sağlanamaması halinde vesayet makamı tarafindan yönetim kayyımı atanacağı aym Kanun'un 427. maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un 'Malvarlığının yönetimi' başlıkh 460. maddesinde ise 'Kayyım bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile gõrevlendirilmiş ise, yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan işleri yapabilir. Kayyımın, bunun dışındaki işleri yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır.' hükmü yer almıştır.
Yönetim kayyımının olağan yönetim işlerini yapabilmesi, temsil olunanın vereceği õzel bir yetkiye bağlıolmadığı gibi vesayet makamının da iznine bağlı değildir. Olağan yönetim işlerine; alacakların tahsil edilmesini,borçların ödenmesini, vergi beyanlarında bulunulmasını, bozulacak malların satılmasını, mevcudun korunması için önlem alınmasını örnek olarak göstermek mümkündür. Türk Medeni Kanunu'nun 462 ve 463. hükmü kapsamındaki işlerde ise yetkili vesayet dairelerinden izin alınması zorunludur.(Gençcan Ömer Uğur: Vesayet Hukuku,Ankara-2009, s.818)

Kayyım, vesayet işleriyle görevlendirilmiş olan diğer kişiler gibi bu gōrevini yerine getirirken iyi bir yönetimin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür. Malvarlığını yönetme yükümlülüğü kapsamında yönetim kayyımının da kayyımlığına verilen kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetme ve yönetimle ilgili hesap tutma zorunluluğu vardır. (Gençcan Ömer Uğur: Vesayet Hukuku, Ankara-2009, s.821)

Kayyımın görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla sebep olduğu zararlardan sorumlu olacağı Medeni Kanun'un 467. maddesinde belirtilmiş ve açılacak olan tazminat davalarında asliye hukuk mahkemelerinin görevli olacağı Kanun'un 469. maddesinde kurala bağlanmıştır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun şirket yönetimi için kayyım tayini başlıklı 133. maddesinde, "(1)Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir. Atama kararında, yõnetim organımın karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kılındığı veya yönetim organının yetkilerinin ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği açıkça belirtilir. Kayyım tayinine ilişkin karar, ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasıitalarla ilan olunur.
(2) Hâkim veya mahkemenin kayyım hakkında takdir etmiş bulunduğu ücret, şirket bütçesinden karşılanır.Ancak, soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararının verilmesi 

halinde; ücret olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamami, kanunî faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır.

(3) Ilgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşı, görevli mahkemeye 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 29/06/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurabilirler." ..hükmü yer almıştır.

5411 saylı Bankacılık Kanunu'nun 134. maddesinin beşinci fikrasında, Fon alacaklarıın tahsilini teminen,6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca haczedilen aktif değerler ile lisans, ruhsat ve imtiyaz sözleşmelerinden doğan haklar ve bu varlıkların feri veya mütemmim cüzü niteliğindeki sözleşmelerden doğan, ancak başlı başına iktisadi değeri olmayanlar da dahil olmak üzere diğer tüm hak ve varlıkları bir araya getirerek, ticarí ve iktisadi bütünlük oluşturarak alıcısına geçişini sağlayacak şekilde satışına,hacizli malların birden fazla borçluya ait olması ve/veya birden fazla alacakının haczi olması hâlinde de satışıyaptırmaya, ihale bedelinin ödenme şeklini, para birimini, alıcıların sahip olması gereken şartlari, ödeme tarihini ve ihalenin sair usûl ve esasları ile satış şartlarını 6183 sayılı Kanun hükümlerine bağlı olmaksızın belirlemeye, satışa konu ticarî ve iktisadi bütünlüğü alacağına mahsuben satın almaya, satışa konu varlıkların ait olduğu şirketlerin teknik bilgi, yazılım, donanım, ekipman, mal ve hizmet alımından doğan geçmiş dönem borçlarını ihale bedelinden ödemeye veya ihale alıcısına õdetmeye Fon Kurulu'nun yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkemenin şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabileceği, 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca şirketlere kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun atanacağı, Fon'un kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile ilgili yetkilerini kıyasen uygulayabileceği, kayyımın işlemlerine karşı ilgililer tarafindan görevli mahkemeye Türk Medeni Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurulabileceği anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının ortağı olduğu... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin (ticari ve iktisadi bütünlüğünün) 08.09.2022 tarihinde gerçekleştirilen açık artırma ve 09.09.2022 tarihinde yapılan pazarlık usulūsonucu Tarım Kredi Süt Ürünleri Anonim Şirketi üzerinde bıraklmasına ilişkin ihale işlemleri ile bu satışın onaylanmasına dair 13.10.2022 tarih ve 2022/463 sayılı TMSF Fon Kurulukararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı idarenin kayyım sıfatıyla yönettiği şirketlerin hak ve taraf ehliyetlerini koruduğu, anılan şirketlere ilişkin olarak kayyımın ticâri gerekliliklere göre gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin idarî işlem veya eylem nitelinde olmadığı,kayyım sifatıyla ticâri kural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticârî faaliyet gereklerinin esas alındığı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği ve davalı idarenin kayyımı olduğu şirketlere ilişkin olarak 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'ndan kaynaklanan yetkilerini kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulayabilmesinin kayyımlık sıfatını ve uyuşmazlığın özel hukuka ilişkin olma niteliğini etkilemediği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esas itibarıyla Türk Medeni Kanununda düzenlenen kayyımlık gõrevinin nasıl ifäedileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alınmak suretiyle adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıstır.

Nitekim, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 22.12.2022 tarih ve E:2022/4477, K:2022/4927 sayılı kararı da bu yöndedir...""
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Îstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi 29/04/2024 tarih ve E.2024/258, K.2024/268 sayıh kararı ile, fonun ve atanan kayyımların kararlarının denetiminin, idari işlemler olması nedeniyle idari yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
".…Dava, davacının ortağı olduğu şirketinin ihale işlemleri ile satışının onaylanmasına ilişkin TMSF fon kurulu kararının iptaline ilişkindir.

Davacının dava dilekçesindeki anlatımından, öncelikle görev yönünden dosyanın incelenmesi gerektiği anlaşılmış ve husumet yönünden bir karar verilmemiştir.

Danıştay 10. Daire 2020/3349 Esas sayılı karari, Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulu'nun 2022/1237 Esas saylı karari, Istanbul Bölge İdare ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları ile Yargıtay içtihatları nazara alındığında,Fon'un ve atanan kayyımların kararlarının denetiminin, idari işlemler olması nedeniyle idari yargı görev alanında kaldığı, mahkememizin görevsiz olduğu, yargı yolunun caiz olmadığı, bu hususunkamu düzenine ilişkin ve dava şartıolduğu, dava şartı eksik olduğundan davanın usulden reddi gerektiği... "
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesice dava dosyaları Uyuşmazhk Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafiından açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun "Şirket yönetimi için kayyım tayini" başlıklı 133. maddesi şöyledir:
"(1) Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürūtülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir. Atama kararında, yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kılındığı veya yönetim organının yetkilerinin ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kaymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği açıkça belirtilir. Kayyım tayinine ilişkin karar, ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasıtalarla ilan olunur.
(2) Hâkim veya mahkemenin kayyım hakkında takdir etmiş bulunduğu ūcret, şirket bütçesinden karşılanır.Ancak, soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı kovuşturmaya yer -olmadığı veya beraat kararının verilmesi halinde; ücret olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamamı, kanuni faiziyle birlikte Devlet Hazinesinden karşılanır.

(3) İlgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşi, görevli mahkemeye 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 29.6.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurabilirler.
(4) Bu madde hükümleri ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir.
a) Türk Ceza Kanununda yer alan,
1. Gōçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80),
2. Uyuşturucu veya uyaricı madde imal ve ticareti (madde 188)
3. Parada sahtecilik (madde 197)
4. Fuhuş (madde 227)
5. Kumar oynanması içinyer ve imkân sağlama (madde 228)
6. Zimmet (madde 247)
7. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282)
8. Silahlı õrgüt (madde 314) veya bu örgütlere silah sağlama (madde 315)
9. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337)Suçlari,
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12)suçlari,
c) Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fikralarında tanımlanan zimmet suçu,
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar,
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
(5) (Ek: 1/7/2016-6723/32 md.) Bu madde uyarınca atanan kayyımların görevleriyle ilgili iş ve işlemlerinden dolayı tazminat davalari, 142 ila 144 üncü maddeler uyarınca Devlet aleyhine açılır. Devlet, õdediği tazminattan dolayı gõrevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle gõrevini kötüye kullanan kayyımlara bir yıl içinde rücu eder."
8. 5411 sayılı Bankalar Kanunu'nun, "Fonun kuruluş ve bağımsızlığı" başlıkh 111. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun ye ilgili diğer mevzuat ile verilen yetkiler çerçevesinde tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunması amacıyla, mevduatın ve katiılım fonlarının sigorta edilmesi, Fon bankalarının yõnetilmesi, mali bünyelerinin güçlendirilmesi, yeniden yapılandırıması, devri, birleştirilmesi, satışı, tasfiyesi, Fonalacaklarının takip ve tahsili işlemlerinin yürütülmesi ve sonuçlandırılması, Fon varlık ve kaynaklarının idare edilmesi ve Kanunla verilen diğer gõrevlerin ifası için kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip Tasarruf Mevduatı Sigorta 

Fonu kurulmustur.
Fon görevini yaparken bağımsızdır. Fonun kararları yerindelik denetimine tâbi tutulamaz. Hiçbir organ makam, merci veya kişi, Fon Kurulunun kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.
Fon, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu ile Başkanlıktan oluşur.
Fonun merkezi İstanbul'dadır. Fon, görevli ve yetkili olduğu alanın yoğun olduğu illerde olmak ve sayısı üçügeçmemek kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla yurt içi temsilcilik ve tahsilat birimleri açabilir.
Fon, 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkanda Kanun, 2886 sayılı Devlet Ihale Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir.

Fon, görev ve yetkilerini etkin sekilde verine getirmek amacıyla, veterli sayı ve nitelikte personeli istihdam eder.Fonun malları Devlet malı hükmündedir. Fonun mal, hak ve alacakları haczedilemez ve rehnedilemez.
9. 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un, "Kayyımlık yetkisinin devri ve tasfiye" başlıklı 19. maddesi şõyledir:
"(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca kayyim atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkileri, hakim veya mahkeme tarafindan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilir ve devirle birlikte kayyımların görevleri sona erer.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ve olağanüstü halin devamı süresince terör örgütlerine aidiyeti, iltisaka veya irtibatı nedeniyle Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca şirketlere ve bu Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca varlıklara kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu atanir.

(3) (Değişik:26/5/2022-7407/16 md.) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve Vakaflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fikra kapsamındaki şirketler, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun gözetiminde, Tasarruf Mevduati Sigorta Fonunun atadığı yöneticiler tarafindan ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetilir. Bu şirketlerin yöneticileri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan atanır ve görevden alınır. Bu şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunlarınedeniyle şirketin yahut varlıklarının veya 5271 sayılı Kanunun 128 inci maddesinin onuncu fikrasında belirtilen malvarlığıdeğerlerinin veya hakkında şahıs kayyımlık kararı bulunmasa dahi anılan şirket ve/veya malvarlığı değerlerinde payları bulunup aleyhlerinde mahkemece kaçak kararı verilen kişilerin bu paylarının kasmen veya tamamen satiılmasına veya feshi ile tasfiyesine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan karar verilebilir. Satış ve tasfiye işlemleri ilgili şirketin yōnetim/müdürler kurulu veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan yerine getirilir.Satılan şirketlerin kayyımlık karari, hisselerinin devrini müteakip Fonun talebi üzerine ilgili mahkeme veya hakimliklerce kaldırılır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Fon Kurulu tarafindan belirlenir.
(4) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/63 md.) Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen varlık ve malvarlığı değeri satışlarına bağlı olarak elde edilen gelirden borçlar ödendikten sonra kalan tutar, sirket işlerinde kullanılabilir. Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen fesih ve tasfiye işlemleri sonunda borçlar õdendikten sonra kalan tutar, yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir kamu bankasında açılan hesapta nemalandırılır.

(5) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/63 md.) Uçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen satış ve tasfiye işlemlerinde azınlık hisselerinin sahiplerinin rizası aranmaz.
(6) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/73 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/63 md.) Kayyımlık görevi Tasarruf Mevduati Sigorta Fonu tarafindan yürütūlen şirketler, açtıkları davalarda harçtan muaftır.

(7) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atanmasına karar verilen şirket, taşınmaz, hak, varlık ve alacaklar hakknda Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesi uyarınca verilen el koyma ve tedbir kararlari, kayyım yetkisinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devriyle birlikte kendiliğinden kalkar.

(8) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/180 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/174 md.) (Değişik:26/5/2022-7407/16 md.)Kayyımlarının yetkileri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirketlerde, şirketin ortaklarının şirkette sahip olduğu pay oranında yeni kurulacak şirketlerde pay sahibi olmaları koşuluyla şirket yönetim organının önerisi ve Fon Kurulu kararıyla yeni şirket kurulmasına karar verilebilir. Bu halde şirket ortaklarının yeni şirket kurulmasına ilişkin izin ve muvafakati aranmaz.Kurulacak şirketin sermayesi kayyımlarının yetkileri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirket tarafından ayni veya nakdi olarak karşılanır. Yeni şirket kuruluşuna ilişkin hususlar şirketlerin yönetim organlarınca hazırlanır ve Fon Kurulunun onayına sunulur. Fon Kurulu kararıyla kuruluş gerçekleşir ve tescile tabi tüm hususlar her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olmak üzere ilgili ticaret sicilinde resen tescil ve ilan olunur. Bu fikra uyarınca gerçekleştirilecek kuruluş işlemleri ilgili mevzuata tabi olmaksızın uygulanır. Yeni kurulan şirkette kayyımlık yetkisi bir mahkeme veya hakim kararına gerek olmaksızın Fona devredilmiş sayilır.

(9) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/180 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/174 md.) (Değişik:26/5/2022-7407/16 md.)Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyımlık görevini yürüttüğü şirketlerin genel kurullarının yetkileri, 13/1/2011tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olunmaksızın Tasarruf Mevduati Sigorta Fonu 

tarafindan kullanılabilir. Bu kapsamda bir şirketin bölünmesine karar verilmesi halinde Fon, bölünme yolu ile kurulan bu sirkete kayyım atanır.

(10) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/180 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/174 md.) (Mülga:26/5/2022-7407/16 md.)
(11) (Ek:26/5/2022-7407/16 md.) Fonun, yönetim organı yetkilerini ya da yönetim organı yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kaymetler idare yetkilerini -haiz kayyım olarak görevlendirildiği şirketlerde ana sözleşmelerine bağlı olmaksızın, kayyım atanmasından önceki dönem bilanço ve kâr/zarar hesaplarını tasdik ile bu dōnemlerde görev yapan yönetim/müdürler kurullarını ibra etmek anlamına gelmemek kaydıyla, bu maddenin dokuzuncu fikrası çerçevesinde, şirketlere kayyım atanan faaliyet dönemini izleyen dönemden başlamaküzere kısmen ya da tamamen kâr dağıtımına karar verilebilir. Dağıtımına karar verilen kâr; milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilenyapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında mahkûmiyet kararı bulunmayan hissedarlara payları oranında ödenir. Soruşturma veya kovuşturmas devam edenlerin hissesine isabet edecek kâr payi; kovuşturmaya yer olmadığına, beraate, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine ilişkin kararın kesinleşmesine kadar ödenmeyerek Fon hesaplarında tutulur. Hakkında soruşturma, kovuşturma bulunmamaveya müsadere kararıverilmemiş olma koşulu, borsada işlem gören hisseler bakımından aranmaz. Kâr dağıtımı kararı ilişkili olduğu faaliyet dönemi mali verilerinin ve tablolarının tasdiki anlamına gelmez. Dağıtıma ilişkin hususlar Fon Kurulu tarafindan belirlenir.
10. 6758 sayılı Kanun'un, "Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun satış ve tasfiyeye ilişkin yetkileri" başlıklı 20.maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik:26/5/2022-7407/17 md.) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile temettü harig ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan devralınan banka/şirketler ve bunların varlıkları ile ilgili olarak Fona verilen yetkiler, bu Kanun ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde, bu şirketlerin yahut bunların sahiplerinin Fona borçlu olup olmadığına ve varlıkları üzerinde Fon haczi bulunup bulunmadığına bakalmaksızın kıyasen uygulanır. Yönetim ve denetimi veya kayyımlık yetkisi Fona devredilen veya Fonun kayyım olarak atandığı banka/şirketleri ve ortaklık paylarını soruşturma, kovuşturma veya iflas ve tasfiye süresince yönetmek ve temsil etmek üzere atananlar,görevlendirilenler veya atananlar tarafindan temsil yetkisini haiz olmak üzere gõrevlendirilenler ile 5271 sayılıKanunun 128 inci maddesinin onuncu fikrasına göre malvarlığı değerlerinin yönetimi amacıyla atananlar,görevlendirilenler veya atananlar tarafindan temsil yetkisini haiz olmak üzere görevlendirilenler ve bu kapsamda icra edilen is ve işlemler hakkanda 8/11/2016 tarihli ve 6755 saylı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkanda Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 37 nci maddesi uygulanır. Şirketlerin tasfiye işlemlerini yürütmek üzere Fon Kurulu tarafindan görevlendirilen tasfiye komisyonu, adli işlemler veya davalar bakımından taraf ehliyetine sahiptir. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirketlerin ya da ortaklık paylarının bu madde kapsamında satişından elde edilecek tutardan, Fonun satış, dava veya avukatlık masrafları düşüldükten sonra kalan tutar yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir hesapta nemalandırılır. Şirket varlıklarının veya malvarlığı değerlerinin bu madde kapsamında satışından elde edilecek tutarlar ise, 5411 sayılıKanunun 134 üncümaddesi uyarınca oluşturulan sıra cetveline göre dağıtılır. Sıra cetveline göre dağıtım yapıldıktan sonraki bakiye, bu Kanunun 19 uncu maddesinin dördüncü fikrasında yer alan işlemlerin tesisi için şirket hesaplarına aktarılır. Ortaklık paylarının satışında, satışa ilişkin masraflar ile dava veya avukatlık masrafları, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı bulunmayan hissedarların payından düşülmez.

(2) (Değişik:26/5/2022-7407/17 md.) Şirket varlıklarının ticari ve iktisadi bütünlük yoluyla satışına karar verilmesi halinde Fon Kurulu, geçmiş dönem borçlarını, bu borçların FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakıveya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması ve 5411 sayılı Kanunun 134 üncümaddesinde belirtilen koşulları karşılaması şartıyla ihale bedelinden ödemeye veya ihale alicisina ödettirmeye yetkilidir.

(3) Bu madde hükümleri, kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının veya bunların bağlı olduğu şirketlerin Hazine tarafından devralınan varlıklarının satış ve tasfiyesini teminen Maliye Bakanlığınca Tasarruf Mevduatiı Sigorta Fonuna devredilmesi durumunda da uygulanır.Devredilen varlıkların satışından elde edilen tutarlar Maliye Bakanlığına aktarılır.
(4) (Ek: 2/1/2017-KHK-687/11 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7076/11 md.) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayıli Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel radyo ve televizyonların; 15/7/2016 tarihi itibarıyla sahip oldukları yayın lisanslari, 15/2/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanunun geçici 4 üncü maddesininbirinci fikrası kapsamındaki yayın haklari, frekans ve kanal kullanımıile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu nezdindeki benzeri izinleri Maliye Bakanlığının bu yöndeki talebi üzerine Radyo ve Televizyon Ust Kurulutarafindan ihya edilir. Ihya edilen bu lisans ve haklar ile frekans, kanal kullanımı ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu nezdindeki benzeri izinlerin Maliye Bakanlığınca veya üçüncü fikra kapsamında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunca, kapatılan õzel radyo ve televizyonlara ait diğer varlıklarla birlikte ya da ayrı ayri satılması durumunda bunların yeni aliıcıları adına devri ve tescili işlemleri Fonun bildirimi üzerine, gerekli bilgi ve belgelerin tamamlanmasını mūteakip başkaca bir işleme gerek kalmaksızın en fazla bir ay içinde tamamlanır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 

A. Ílk Ínceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılimlarıyla yapilan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇł'nin davada idari yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada adli yargının gõrevli olduğu yolundaki sōzlüaçıklamaları dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının hissedarı olduğu ve TMSF'nin kayyım olarak atandığı ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin,08/09/2022 tarihinde gerçekleştirilen açık artırma ve 09/09/2022 tarihinde yapılan pazarlık usulü sonucu, Tarım Kredi Süt Ürünleri A$. üzerinde bırakılmasına ilişkin ihale işlemleri ile bu satışın onaylanmasına dair 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılıTMSF kararının iptali istemiyle açılmıştır.

14. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde: 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ve olağanüstü halin devamı süresince terör õrgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarıncaşirketlere kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak TMSF'nin atanacaği, Kanun'un 19. maddesinin birinci ve ikinci fikrası kapsamındaki şirketlerin, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, TMSF gözetiminde, TMSF'nın atadığı yöneticiler tarafından ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetileceği, bu şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunları nedeniyle şirketin yahut varlıklarının veya 5271 sayılı Kanun'un 128. maddesinin onuncu fikrasında belirtilen malvarlığı değerlerinin veya hakkında şahıs kayyımlık kararı bulunmasa dahi anılan şirket ve/veya malvarlığı değerlerinde payları bulunup aleyhlerinde mahkemece kaçak kararı verilen kişilerin bu paylarının kısmen veya tamamen satılmasına veya feshi ile tasfiyesine TMSF tarafindan karar verilebileceği, satış ve tasfiye işlemlerinin ilgili şirketin yönetim/müdürler kurulu veya TMSF tarafindan yerine getirileceği,satılan şirketlerin kayyımlık kararının, hisselerinin devrini müteakip Fonun talebi üzerine ilgili mahkeme veya hakimliklerce kaldırılacağı, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Fon Kurulu tarafından belirleneceğinin hüküm altına alındığı;30/06/2022 tarih ve 2022/301 sayılı Fon Kurulukararı ile yürürlüğe giren "10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunun 19 uncu ve 20 nci maddelerinin Uygulanmasına Ilişkin Usul ve Esaslar"ın 7. maddesinde şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunlar nedeniyle sirketin veya sirket varlıklarının satılmasına veya fesih ve tasfiyesine Fon Kurulu tarafından karar verilebileceği, Fon Kurulu kararında şirketin veya şirket varlıklarının satışının yönetim organı veya Fon tarafindan yerine getirileceği düzenlenmiştir.

15. Dosyanın ve ilgili mevzuatın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, FETÖ/PDY terör örgütü üyeliği suçundan yargılanan davacının, sahibi olduğu .. Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/01/2019tarih ve E.2017/123 sayılı kararı ile, TMSF'nin kayyım olarak atandığı, Fon kurulu kararları ile şirket yönetim kurulu oluşturularak üyeliklere atamaların yapıldığı, şirketin 2017 ve 2018 yıllarını yüksek tutarda kur zararı ve finansman giderinin etkisiyle zararla kapattıği, şirketin mali durumunun sürdürülemez olduğu, yönündeki tespit ve değerlendirmelere yer veren özel amaçlı finansal yapı raporu dikkate alınarak, 25/07/2019 tarih ve 2019/399 sayılı Kurul kararı ile sõz konusu şirkete ait varlıkların ticari ve iktisadi bütünlük kapsamında satışına karar verildiği; satış ilanının 18/06/2022 tarih ve 31870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandıği, daha sonra ihalede teklifin muhammen bedelin çok altında olması nedeniyle kurul tarafindan ihalenin onaylanmadıği; Fon Kurulunun 02/09/2022 tarih ve 2022/407 sayılı kararı ile ihale sürecine yeniden başlandıği, 08/09/2022tarihinde gerçekleştirilen pazarlık aşamasından sonra şirketin Tarım Kredi Süt Ürünleri AŞ.'ye ihale edildiği, Kurulun 13/10/2022tarih ve 2022/463 sayılı kararı ile ihale sonucunun onaylanarak şirketin devir ve tesliminin yapıldığı; şirketin devir işlemlerinin yapıldığının davacı tarafından öğrenilmesi üzerine, yapılan ihalenin hukuksuz olduğu, şirketin gerçek ve güncel değerinin tespit edilmediği, rayiç bedelinin çok altında bedelle ihaleye çıkılıp satıldığı, mülkiyet hakkının açıkça ihlal edildiği, yeniden değerleme uzmanlarınca tespit edilmesi gerektiği ileri sürülerek, ihale işlemleri ile TMSF Fon Kurulunun satışın onaylanmasına dair 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılı kararının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
16. 5411 sayılı Kanun'un 111.maddesine göre kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip TMSF Kurulu tarafından, 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri ile kendisine verilen görevlerin ifası kapsamında kamu gücü kullanılmak suretiyle tek taraflı irade beyanıyla Tarım Kredi Sūt Ürünleri AŞ.'ye özgülenmiş varlıkların satışına ilişkin dava konusu kararın idari nitelik taşıdığında kuşku yoktur. Ayrıca davacı vekilinin dosyada mevcut hem adli hem de idari yargıda açtığı dava dilekçelerinde TMSF Kurulu tarafından alınan söz konusu kararın iptalini davaya konu ettiği görülmüştür. Tüm bu sebeplerle TMSF'nin idari yetki kullanarak tesisi ettiği 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılı kararımın iptaline ilişkin davanın, görüm ve cözümünde idari vargının görevli olduğu sonucuna ulasılmıstır 


17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Istanbul 9. İdare Mahkemesinin 31/03/2023 tarih ve E.2023/516, K.2023/860 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümündeİDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. İstanbul 9. Idare Mahkemesinin 31/03/2023 tarih ve E.2023/516, K.2023/860 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMA SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacının hissedarı olduğu ve TMSF'nin kayyım olarak atandığı ... Gıda Sanayi ve TicaetA.Ş.'nin,08/09/2022tarihinde gerçekleştirilen açık artırma ve 09/09/2022 tarihinde yapılan pazarlık sonucu Tarım Kredi Süt Ürünleri A Ş. üzerinde bırakılmasına ilişkin ihale işlemleri ile bu satışın onaylanmasına dair 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılı TMSF kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İdari yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, öncelikle davaya konu işlemin İdarî bir işlem olup olmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanılarak diğer tarafın rızasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir. İdari makamlar tarafından tesis edilmiş olsa bile, özel hukuk hükümlerine tâbi olan işlem ve sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde adli yargı mercileri görevlidir.
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 403. maddesinin ikinci fikrasında kayyımın belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanacağı kurala bağlanmıştır. Bir tüzel kişinin gerekli organlardan yoksun kalmış olması ve yönetiminin başka yoldan sağlanamaması halinde vesayet makamı tarafından vönetim kayyımı atanacağı aynı Kanun'un 427.maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un 'Malvarlığının yönetimi' başlıkhı 460. maddesinde ise Kayyım bir malvarlığının yönetimi ve gözetimi ile görevlendirilmiş ise, yalnız o malvarlığının yönetim ve korunması için gerekli olan işleri yapabilir. Kayvımın, bunun dışındaki işleri yapabilmesi, temsil olunanın vereceği õzel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır.' hükmü yer almıştır.

Yönetim kayyımının olağan yönetim işlerini yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel bir yetkiye bağlı olmadığıgibi vesayet makamının da iznine bağlı değildir. Olağan yönetim işlerine; alacakların tahsil edilmesini, borçların õdenmesini,vergi beyanlarında bulunulmasıni, bozulacak malların satılmasını, mevcudun korunması için önlem alınmasını õrnek olarak göstermek mümkündür. Türk Medeni Kanunu'nun 462 ve 463. hükmü kapsamındaki işlerde ise yetkili vesayet dairelerinden izin alınması zorunludur.(Gençcan Ömer Uğur: Vesayet Hukuku, Ankara-2009, s.818)

Kayyım, vesayet işleriyle görevlendirilmiş olan diğer kişiler gibi bu görevini yerine getirirken iyi bir yönetimin gerektirdiği õzeni göstermekle yükümlüdür. Malvarlığını yönetme yükümlülüğü kapsamında yönetim kayyımının da kayyımlığına verilen kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetme ve yönetimle ilgili hesap tutma zorunluluğu vardır.(Gençcan Ömer Uğur: Vesayet Hukuku, Ankara-2009, s.821)

Kayyımın görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla sebep olduğu zararlardan sorumlu olacağı Medeni Kanun'un 467. maddesinde belirtilmiş ve açılacak olan tazminat davalarında asliye hukuk mahkemelerinin görevli olacağı Kanun'un 469.maddesinde kurala bağlanmıştır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun şirket yönetimi için kayyım tayini başlıklı 133. maddesinde," (1) Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddî gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, hâkim veya mahkeme, şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir. Atama kararında, yönetim organının karar ve işlemlerinin geçerliliğinin kayyımın onayına bağlı kılındığı veya yönetim organının yetkilerinin ya da yönetim organının yetkileri ile birlikte ortaklık payları veya menkul kıymetler idare yetkilerinin tümüyle kayyıma verildiği açıkça belirtilir. Kayyım tayinine ilişkin karar, ticaret sicili gazetesinde ve diğer uygun vasıtalarla ilan olunur.

(2) Hâkim veya mahkemenin kayyım hakkında takdir etmiş bulunduğu ücret, şirket bütçesinden karşılanır. Ancak,soruşturma veya kovuşturma konusu suçtan dolayı kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararının verilmesi halinde; ūcret olarak şirket bütçesinden ödenen paranın tamamı, kanunî faiziyle birlikte Devlet Hâzinesinden karşılanır.

(3) İlgililer, atanan kayyımın işlemlerine karşi, görevli mahkemeye 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 29/06/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurabilirler.".. hükmü yer almıştır.
Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hâliyle 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında BazıDüzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 19.maddesinde, (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten õnce terõr õrgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 04/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca kayyım atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkileri, hâkim veya mahkeme tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilir ve devirle birlikte kayyımların görevleri sona erer.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ve olağanüstü halin devamı süresince terõr örgütlerine aidiyeti,iltisakı veya irtibatı nedeniyle Ceza Muhakemesi Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca şirketlere ve bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncūmaddesi uyarınca varlıklara kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf MevduatıSigorta Fonu atanir.

(3) 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hâzineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fikra kapsamındaki şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı,diğer sorunları veya piyasa koşulları nedeniyle mevcut halin sürdürülebilir olmadığının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan tespit edilmesi durumunda, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu sirketin yahut varlıklarının veya bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinde belirtilen varlıkların satılmasına veya feshi ile tasfiyesine karar verebilir. Satış ve tasfiye işlemleri TasarrufMevduatı Sigorta Fonu tarafindan yerine getirilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Tasarruf Mevduat Sigorta Fonunun ilişkili olduğu Bakan onayıyla belirlenir.

(4) Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen varlık ve mal varlığı değeri satışlarına bağlı olarak elde edilen gelirden borçlar õdendikten sonra kalan tutar, şirket işlerinde kullanılabilir. Üçüncü fikra kapsamında gerçekleştirilen fesih ve tasfiye işlemleri sonunda borçlar ödendikten sonra kalan tutar, yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir kamu bankasında açılan hesapta nemalandırılır.(...)" hükmü yer almıştır.

Aynı Kanun'un 20. maddesinde ise, "(1)19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafindan devralınan şirketler ve bunların varlıkları ile ilgili olarak Fona verilen yetkiler, bu Kanun Hükmünde Kararname ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde, bu şirketlerin yahut bunların sahiplerinin Fona borçlu olup olmadığına ve varlıkları üzerinde Fon haczi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kıyasen uygulanır. (.) Şirketlerin tasfiye işlemlerini yürütmek üzere Fon Kurulu tarafindan görevlendirilen tasfiye komisyonu, adli işlemler veya davalar bakımından taraf ehliyetine sahiptir. Tasarruf MevduatıSigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirketlerin ya da bunların varlıklarının bu madde kapsamında satışından elde edilecek tutarlar yargılamanın kesin hükümle sonuçlandırılmasına kadar bir hesapta nemalandırılır.

(2) Şirket varlıklarının ticârî iktisâdî bütünlük yoluyla satışına karar verilmesi halinde Fon Kurulu, geçmiş dōnem borçlarını, bu borçların FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla ihale bedelinden ödemeye veya ihale alıcısına õdettirmeye yetkilidir.
(3) Bu madde hükümleri, kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının veya bunların bağlı olduğu şirketlerin Hazine tarafindan devralınan varlıklarının satış ve tasfiyesini teminen Maliye Bakanliığınca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmesi durumunda da uygulanır. Devredilen varlikların satışından elde edilen tutarlar Maliye Bakanlığına aktarılır." kuralına yer verilmiştir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 134. maddesinin besinci fikrasında, Fon alacaklarının tahsilini teminen, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca haczedilen aktif değerler ile lisans, ruhsat ve imtiyaz sözleşmelerinden doğan haklar ve bu varlıkların feri veya mütemmim cüzü niteliğindeki sözleşmelerden doğan, ancak başlı başına İktisadî değeri olmayanlar da dahil olmak üzere diğer tūm hak ve varlıkları bir araya getirerek, ticarî ve İktisadîbütünlük oluşturarak ahcısına geçişini sağlayacak şekilde satışına, hacizli malların birden fazla borçluya ait olması ve/veya birden fazla alacakhının haczi olması hâlinde de satışı yaptırmaya, ihale bedelinin ödenme şeklini, para birimini, alıcıların sahip olması gereken şartlari, ödeme tarihini ve ihalenin sair usûl ve esasları ile satış şartlarını 6183 sayılı Kanun hükümlerine bağlıolmaksızın belirlemeye, satışa konu ticarî ve İktisadî bütünlüğü alacağına mahsuben satın almaya, satışa konu varlıkların ait olduğu şirketlerin teknik bilgi, yazılım, donanım, ekipman, mal ve hizmet alımından doğan geçmiş dönem borçlarını ihale bedelinden õdemeye veya ihale alıcısına õdetmeye Fon Kurulu'nun yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğu hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve maddī gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde; soruşturma ve kovuşturma sürecinde, håkim veya mahkemenin şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabileceği, 6758 sayılıi Kanun'un 19. maddesi gereğince Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca şirketlere kayyım atanmasına karar verildiği takdirde, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun atanacaği, Fon'un kayyımlık gõrevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile ilgili yetkilerini kıyasen uygulayabileceği,kayyımın işlemlerine karşı ilgililer tarafindan görevli mahkemeye Türk Medeni Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre başvurulabileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın ve ilgili mevzuatın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, FETÖ/PDY terör örgütü üyeliği suçundan yargılanan davacının, sahibi olduğu... Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ'ne Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/01/2019tarih ve E:2017/123 sayılı kararı ile, TMSF'nin kayyım olarak atandıği, Fon kurulu kararları ile şirket yönetim kurulu oluşturularak üyeliklere atamaların yapıldığı, şirketin 2017 ve 2018 yıllarını yüksek tutarda kur zararı ve finansman giderinin etkisiyle zararla kapattığı, şirketin mali durumunun sürdürülemez olduğu, yönündeki tespit ve değerlendirmelere yer veren özel amaçhı finansal yapı raporu dikkate alınarak, 25/07/2019 tarih ve 2019/399 sayılı Kurul kararı ile sõz konusu şirkete ait varlıkların ticari ve iktisadi bütünlük kapsamında satışına karar verildiği; satış ilanının 18/06/2022 tarih ve 31870 sayılı Resmi 

.Gazete'de yayımlandıği, daha sonra ihalede teklifin muhammen bedelin çok altında olması nedeniyle kurul tarafindan ihalenin onaylanmadıği; Fon Kurulunun 02/09/2022 tarih ve 2022/407 sayılı kararı ile ihale sürecine yeniden başlandıği, 08/09/2022tarihinde gerçekleştirilen pazarlık aşamasından sonra şirketin Tarım Kredi Süt Ürünleri A.Ş'ye ihale edildiği, Kurulun 13/10/2022tarih ve 2022/463 sayılı kararı ile ihale sonucunun onaylanarak şirketin devir ve tesliminin yapıldığı; şirketin devir işlemlerinin yapıldığının davacı tarafından öğrenilmesi üzerine, yapılan ihalenin hukuksuz olduğu, şirketin gerçek ve güncel değerinin tespit edilmediği, rayiç bedelinin çok altında bedelle ihaleye çıkılıp satıldığı, mülkiyet hakkının açıkça ihlal edildiği, yeniden değerleme uzmanlarınca tespit edilmesi gerektiği ileri sürülerek, ihale işlemleri ile TMSF Fon Kurulunun satışın onaylanmasına dair 13/10/2022 tarih ve 2022/463 sayılı kararının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
5411 sayılı Kanun'un 111. maddesine göre kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali õzerkliğe sahip TMSF Kurulu tarafindan, 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri ile kendisine verilen görevlerin ifası kapsamında; davalı idarenin kayyım sıfatıyla yönettiği şirketlerin hak ve taraf ehliyetlerini koruduğu, anılan şirketlere ilişkin olarak kayyımın ticârî gerekliliklere göre gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin İdarî işlem veya eylem nitelinde olmadığı, kayyım sıfatıyla ticârîkural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticârî faaliyet gereklerinin esas alındığı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği ve davalı idarenin kayyımı olduğu şirketlere ilişkin olarak 6758sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'ndan kaynaklanan yetkilerini kayyımlık görevi ile satışveya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulayabilmesinin kayyımlık sıfatını ve uyuşmazlığın õzel hukuka ilişkin olma niteliğini etkilemediği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esas itibarıyla Türk Medenî Kanununda düzenlenen kayyımlık görevinin nasıl ifåedileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alınmak suretiyle adlī yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerlerinin görevli bulunduğundan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerini görevli kabul eden aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/394KARAR NO : 2024/376KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesi kapsamında görev uyuşmazlığının çõzümü için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapabilecek mercilerin, temyiz incelemesi yapmaya yetkili yüksek mahkemeler olduğunun belirlenmesine karşın, Bölge Adliye Mahkemesinin Kanun metninde geçtiği şekilde yüksek mahkeme olarak kabulü mümkün olmadığından, başvuru koşullarının oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: Fatma Bİçici Vekili : Av. Hüseyin ŞAHİN Davahlar : 1-Osmaniye Valiliği Îl Göç İdaresi MüdürlüğüVekili : Av. Burak Çetin ŞENTÜRK 2-Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği BakanlığıVekili : Av. Hatice ABACIOĞLU 
· I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline ait olan Osmaniye ili Dumlupınar Mah. 2543 Sk. No:7 adresinde bulunan taşınmazın,06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremde, Osmaniye Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlügünün 25/05/2023 tarihli yazısı ile hasarsız olduğunun "6B6AY" askı kodu ile tespit edilip hasar tespit sistemine kaydının yapıldığının taraflarına bildirilmesine rağmen, taşınmazın idare tarafından yıktırıldığını, yıkıma ilişkin olarak ayrıntılı tespit tutanağının düzenlenmesi, yapıların mühürlenmesi, tutanağın bir nüshasının muhtara birakılması, yıkım kararının tebliğedilmesi gibi yıkıma ilişkin gerekli aşamaların hiçbirinin yerine getirilmediğini, 08/06/2023 tarihinde davalı Osmaniye Valiliğine başvuru yapıldığını,davalı idare tarafından süresi içerisinde cevap verilmediğini, dava konusu taşınmazın hasarsızlığı belgelenmiş olmasına rağmen hizmetin kötü işlemesi nedeniyle yıktırıldığını, müvekkilinin maddi ve manevi olarak zarara uğradığını, idarenin bu eylemi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlali edildiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 08/06/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargida 
2. Osmaniye 1.Asliye Hukuk Mahkemesi 07/02/2024 tarih ve E.2023/421, K.2024/52 sayılı kararı ile, davanın 6100sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince yargı yolunun caiz olması nedeniyle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Yargı yolu kavramı, bir hukuk sisteminde, herhangi bir davanın o hukuk sistemine dâhil yargı haklarından hangisinde bakalacağını ifade eder. Uyuşmazlığın hangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genel şartlarından olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre idari dava türleri;" a) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b)Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" olarak sayılmıştır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davacı tarafin, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremin akabinde hasarsız olan evinin davalı idare tarafindan haksız yere yıkıldığı iddiasında bulunduğu, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremin akabinde davalı idare tarafindan yıkılması kararlaştırılan yapıların ykımı ile ilgili hizmet verildiği, davacı tarafin konutunun bu hizmet kapsamında olup olmadığının hizmet kusuru olarak nitelenmesi için önem arz etmediği, hizmet kusuru açısından önemli olanın davalı kurumun kamuya sunmakta olduğu bir hizmeti kapsamında ve/veva esnasında bir zarar oluşmuş ise bu durumun hizmet kusuru olarak değerlendirildiği, bu nedenle davalı tarafa isnat edilen eylemin hizmet kusuru kapsamında kaldığı anlaşıldığından HMK'nun 114/1-b ve 115.maddeleri uyarınca davanın usulden reddine.…."
3. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 01/07/2024 tarih ve E.2024/1630 sayıh ara kararı ile,davacının, davahınin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan maddi zararının, tam yargı yolu ile idare mahkemesinde talep edilebileceği düşünüldüğünden, 2247 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri gereğince davacı tarafından açılan tazminat davasında görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"..Dava, hizmet kusuru nedeniyle uğranılan maddi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın idari yargının görevli olması nedeni ile usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacıvekili tarafindan görevsizlik kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile istinafetmiştir.
Yargı yolu kavramı, bir hukuk sisteminde herhangi bir davanın o hukuk sistemine dahil yargı kollarından hangisinde bakalacağın ifade eder. Uyuşmazlığın hangi yargı kolunda baklacağı hususu, davanın genel koşullarından olup mahkemece re'sen dikkate alınması gereklidir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan belediye kamu hizmeti sırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildir. Hizmet kusurundan dolayıaçılan davaların idari Yargılama Usulü Hakkandaki Kanun'un 2. maddesi hükmü uyarınca tam yargı davası olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınması zorunludur.

Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanlması sırasında oluşan zararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusuruna dayalı olarak açılan davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının belirlenmesinin idare hukuku kuralları esas alınarak 2577 sayılı Idari Yargılama Üsulü Hakkındaki Kanun'un 2/1 -b maddesinde sayılan tam yargı davasında çözülmesinde idari yargı yerleri gõrevlidir.

Somut olayda davacı vekili, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem sonrasında müvekkilinin taşınmazının hasarsız olup Osmaniye Valiliği Çevre Şehircilik ve iklim Değişikliği il Müdürülüğünce ispatlandığı halde davalıidare tarafindan hiç bir gerekçe olmaksızın yıktırıldığını ileri sürerek davalı idarenin kusurlu olduğunu, zarara uğrayan davacının her türlü zararının tazmininin gerektiğini ileri sürerek tazminat isteminde bulunmuş olduğuna göre davacının davası hizmet kusuruna dayanmaktadır.

Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese bileyargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden araştırılır (HMK 114,115/1).

2247 sayılı yasanın 20. Maddesi "Daha õnce Uyuşmazlık Mahkemesince yargı mercii belirtilmemiş olan bir davada temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme, davanın, davaya bakan mahkemenin görevi dışında olduğu kanısına varırsa, incelediği kararı bozacak yerde, incelemeyi erteleyerek yargı merciinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya karar verebilir." seklindedir.

Buna göre eldeki dosyaya baktığımızda, davacı tarafindan talep edilen tazminat davasının hangi yargı yolunda görevli mahkemeler tarafindan çözüleceğinin belirlenmesi bakımından dosyanın 2247 sayılı yasının 20. maddeleri gereğince resen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilerek yargı yolunun belirlenmesinin istenilmesine karar vermek gerekmiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin Kararının sonucuna göre davacının istinaf incelemesi konusunda karar verilmesi ve 

inceleme yapılması Uyuşmazlık Mahkemesinin kararına kadar dosyanın Dairemizce bekletilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış, bu nedenle aşağıdaki şekilde ara karar kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının, davalının hizmet kusuru nedeniyle uğranılan maddi zararın, Dairemizce söz konusu tazminatın tam yargı yolu ile idare mahkemesinde talep edilebileceği düşünüldüğünden, 2247 sayılı yasının 19. ve 20. maddeleri gereğince davacı tarafindan açılan tazminat davasında görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımından dosyanın UYUŞMAZLIK MAHKEMESI'NE GÖNDERILMESINE,
2- Dosyanın incelenmesinin 2247 sayılı yasının 20.maddesi gereğince Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan görevli yargı yolunun belirlenmesine kadar bekletici mesele yapılmasına..."
4. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5. T.C. Anayasası'nın "Yargı" başhıkh Üçüncü Bölümünde, genel hükümlere yer verildikten sonra, ikinci başlığında"Yüksek Mahkemelere" yer verilmiş, bu bölümde, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemeler arasında sayılmıştır.

6. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Sekizinci Kısmının Kanun Yolları Başhıkh Birinci Bölümünde “istinaf" incelemesine yer verilmiş, bu bölümde istinaf yoluna başvurulabilen kararlar, istinaf dilekçesi, istinaf dilekçesinin verilmesi, kararın hangi hususları içereceği vs. hususlar hüküm altına alnmış; İkinci Bölümde ise, "Temyiz" incelemesine yer verilerek, temyiz edilebilen kararlar, temyiz edilemeyen kararlar, kanun yararına temyiz, temyiz incelemesi ve duruşma, onama kararları, Yargıtay kararlarının tebliği, bozmaya uyma veya direnme vs. hususlar hüküm altına alınmıştır.
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıkh 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
" Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine basvurmaları" baslıklı 19. maddesi sövledir 
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki isin incelenmesini Uyusmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki gõrevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Temyiz incelemesi yapan yargı merciilerinin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaları"başlıkh 20. maddesi şöyledir:
"Daha önce Uyuşmazlık Mahkemesince yargı mercii belirtilmemiş olan bir davada temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme, davanın, davaya bakan mahkemenin görevi dışında olduğu kanısına varırsa, incelediği kararıbozacak yerde, incelemeyi erteleyerek yargı merciinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya karar verebilir.

(Îkinci fikra Mülga: 21/1/1982 - 2592/9 md.)"
10.2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başhıkh 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da öngõrülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

12. Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi açısından olağan kanun yolları olan istinaf ve temyiz yolunun açıklanması gerekmektedir: İstinaf, ilk derece mahkemeleri tarafindan verilen kararlarin Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından tekrar incelemeye tabi tutularak karar verilmesi usulüne istinaf adı verilir. İstinafta ilk derece mahkemesi kararları hem hukuksal hem de maddi yönden denetlenmektedir. İstinaf başvurusunun yerinde olması halinde istinaf mahkemeleri, ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak dava hakkında bizzat karar verebilir. İstinaf kararları (verildiği anda kesin olanlar hariç) temyiz kanun yoluna tabidir.

13. Temyiz kanun yolu ise, istinaf mahkemesi tarafından verilen nihai kararların hukuka uygunluğunun denetlendiği bir olağan kanun yoludur (HMK m.361). Temyiz başvurusu üzerine hukuki denetim, bir yüksek mahkeme olan Yargıtay tarafiından yapılır. Yargitay, temyiz incelemesi ile kanunun olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını denetler. Yani, Yargıtay ilgili kanun maddelerinin dosyadaki delillerle oluşan maddi vakıaya yerinde uygulanıp uygulanmadığı yönünde hukuki bir denetim yapar. Yargıtay temyiz incelemesi aşamasında delil toplayamaz, tanık dinleyemez, keşif yapamaz.
14. Diğer bir anlatımla bölge adliye mahkemesi istinaf incelemesi ile yeniden bir karar verebilir, teknik açıdan yerel mahkeme kararının bozulması veya onanması sõz konusu değildir. Temyiz incelemesi ile Yargıtay, istinaf mahkemesi kararınısadece hukuki yönden değerlendirerek onama veya bozma kararı verir. Yargıtay, istinaf mahkemesi tarafindan verilen kararıbozduğunda, yeni bir karar verilmek üzere dava dosyasını geri gönderir. Bu sebeple, istinaf yargılaması sonunda verilen karar, bir karşılaştırma yapılacaksa, ilk derece mahkemesi kararları ile benzerlik göstermektedir ancak aynı değildir.
15. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesi kapsamında görev uyuşmazlığının çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapabilecek merciler "temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme" olduğundan ve Bölge Adliye Mahkemeleri ile Bölge Idare Mahkemeleri Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeler içerisinde yer almadığından yine 2247 sayılı Kanun'da belirtildiği üzere, temyiz incelemesi değil, istinaf incelemesi yaptıklarından, bölge adliye mahkemesince yargı yolunun belirlenmesi için gönderilen dosyanın bu kapsamda kabul edilemeyeceği tartışmasızdır.

16. Ancak, yargı mercileri arasındaki görev uyuşmalıklarının çözümü 2247 sayılı Kanun'un yalnızca 20. maddesi uyarınca değil, 10., 14., 17. ve 19. maddeleri uyarınca da mümkūn olduğundan, uyuşmazlığın diğer maddeler yönünden de bir değerlendirmeye tabi tutulabileceği ve çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine usulüne uygun olarak başvurulması halinde Mahkememizce işin esasının incelenebileceği açıktır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, 2247 sayıh Kanun'un 20. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 01/07/2024 tarih ve E.2024/1630 sayıhı başvurusunun,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 20. maddesinde õngõrülen koşulları taşımayan Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 01/07/2024 tarih ve E.2024/1630 sayılı BA$VURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/395KARAR NO : 2024/409KARAR TR : 07/10/2024

ÖZET:Şanlıurfa Kent Müzesi otoparkında park halinde bulunan davacılara ait aracın, sel suları altında kalmasından dolayıaraçta meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybının tazmini için açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1-Tanju ÇUR 2-Yıldız ÇUR Vekili : Av. Mehmet Burak ÖZGELİŞ
Adli Yargıda 
Davalılar : 1-Belsan Imar Înşaat Gida San. ve Tic. A.Ş.
Vekili : Av. Mehmet Şükrü İSTEMEZ 2-ŞUSKI Genel Müdürlüğū
3-Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Nurgül AKALTUN Adli ve İdari Yargıda: DSi Genel Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Şanlıurfa ilinde yaşanan sel felaketi nedeniyle, müvekkillerinin engelli oğlu Rıdvan ÇUR adına kayıthı olan 63 ADB 540 plakalı aracın Şanliurfa kent müzesi otoparkında park halinde iken sel suları altında kaldığını, aracın yetkililer tarafindan çıkartıldığını, hasar tespit formu ile araçta 700.000 TL zarar tespit edildiğini ancak, müvekkiline tespit edilen 700.000 TL zararın 350.000 TL'sinin ödendiğini, geriye kalan bedel ödenmediği için müvekkilinin mağdur olduğunu, aracında değer kaybı oluştuğunu, yapılan başvuruya rağmen olumlu sonuç alınamadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydı ile, müvekkilinin uğramış olduğu 1.000 TL hasar bedeli ve 1.000 TL değer kaybi olmak üzere toplam 2.000 TL tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davahlardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Şanlurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/02/2024 tarih ve E.2023/961, K.2024/1270 sayılı kararı ile, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile HMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddeleri gereğince usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olayda; davacıya ait 63 ADB 540 plaka sayılı aracın Şanlıurfa Kent Müzesi otoparkanda araç park halinde iken meydana gelen sel felaketi nedeniyle aracın sel suları altında kalmasından kaynaklı açılmış tazminat istemine ilişkindir.

Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/I-b maddesine göre, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davası açabilirler. Yukarıda belirtilen düzenlemeler uyarınca davalılar aleyhine açılan bu tam yargı davasında idari yargının görevli olduğu tartışmasızdır. Eldeki dava idari bir.eyleme karşı açılmıştır. Yani idarenin hizmet kusurunun bulunduğu gerekçesiyle açıldığı, hizmet kusurunun ise hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve idarenin tanzim yükümlülüğünün doğmasına yol açan hizmet kusurunun idari bir eylem olduğu, idari eylemlere karşı, idari işlemden doğan ve kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davasına konu davaya bakmanın idari yargının görev alanına girdiği başka bir anlatımla davacının talebin idari eylem niteliğinde olduğu, idari eylemlerden doğan davaya bakmanın idari yargının görev alanına girdiği böyle olunca ilgili eylemin yerindeliğinin İYUK'nın 2/l-b maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu değerlendirmeyi yapma görevinin de idari yargı yerlerine ait olduğu sonucuna varılmiştır.

Hizmet kusurundan kaynaklanan ve idare aleyhine açılan davalar İYUK'nun 2. maddesi gereğince idari yargı yerinde görülür. 2577 sayılı 1YUK. gereğince "idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları zarar görenler tarafindan açılacak tam yargı davaları" idari dava olarak belirlenmiştir. Dava, 2577 sayılı yasanın 2. maddesi uyarınca adli yargının görevi dışında kaldığından yargı yolu bakımından dilekçenin reddi gerekmekte olduğundan davacinın davasının yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile H.M.K'nun 114/b ve 115/2. maddesi gereğince usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.."
3. Davacı vekili, bu kez aynı gerekçeye dayanarak, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla araçta meydana gelen 100 TL hasar bedeli ve 100 TL değer kaybının yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Şanlıurfa 3. Ídare Mahkemesi 05/07/2024 tarih ve E.2024/723 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünün 

adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazhık Maħkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir :
".….6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1 ila 48. maddelerinde, sözleşmelerden doğan borç ilişkilerine yönelik düzenlemeler yapılmış, 561. maddesinde, "saklama sözleşmesi" saklayanın, saklatanın kendisine bıraktığı birtaşınırıgūvenli biryerde koruma altına almayı ūstlendiği sõzleşme olarak tanımlandıktan sonra, 579. maddesinde de "garaj otopark ve benzeri verleri işletenler" için özel sorumluluk hükümleri getirilmistir 
Dosyanın incelenmesinden; davacıların oğlu Rıdvan Çur adına kayutlı 63 ADB 540 plakalı aracın, Şanlurfa Kent Müzesi Otoparkanda sel suları altında kalması sebebiyle uğranılan zararın tazmini talebiyle açılan davada,Şanlıurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 28.02.2024 tarih ve E:2023/961, K:2024/1270 sayıli kararıyla davanın hizmet kusurundankaynaklı tam yargı davası niteliği taşıdığı ve idari yargının görevine girdiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği, bu kararın, istinaf kanun yoluna başvurulmaması üzerine 24.04.2024 tarihinde kesinleştiği, kararın kesinleşmesinden sonra, söz konusu olay sebebiyle araçta meydana gelen zarar sebebiyle 100,00-TL hasar bedeli, 100,00-TL araç değer kaybı olmak üzere şimdilik 200,00-TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmesi talebiyle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

21/05/2024 tarihli Ilk Incelemeye Esas Ara Kararımızla, aracın hangi hukuki ilişkiye istinaden sõz konusu otoparkta olduğu araştırılmış, davacı taraf ile davalılardan Belsan Imar Inşaat Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin sunduğu ara karar cevaplarınin tetkikinden, otoparkın Belsan Imar Inşaat Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafindan ücret karşılığı işletildiği, zarara uğrayan aracın da ücret karşılığı bu otoparka bırakıldığıanlaşılmıştir.

İdari yargının görev alanı, idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi maksadıyla, kamu gücükullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden kaynaklanan ihtilaflar sebebiyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 27/11/2023 tarih ve E:2023/443 K:2023/668 sayılı kararının 16. paragrafinda da;"Diğer yandan, idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalımutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir." denilmeksuretiyle özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin idari yargı mercilerinde davalı olamayacakları açıkça vurgulanmıştır.

Dava konusu olayda, zararın meydana geldiği otoparkın işleteni olan ve davacıların tazminat istemlerini yõnelttikleri Belsan Imar Inşaat Gıda Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, Belediye iştiraki olmakla birlikte, özel hukuk tüzel kişisidir. Bakılan davada, kamu idaresi olan davalılar da bulunmakla birlikte, otoparkı işleten şirketin de hasım gösterilmesi, tazminat talebine konu ihtilafin, esasen saklama sözleşmesinden kaynaklandığını göstermekte olup, bu sözleşme kapsamında araçta meydana gelen zararın giderilmesi istemli açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini talebiyle açılan işbu davanın da adli yargi yerinde çõzümlenmesi gerektiği neticesine varılmıştır.

Bu durumda, adli yargı mercii tarafindan verilen görev sebebiyle usulden ret kararı üzerine Mahkememizde açılan dava dosyasının, görevli yargı yerinin belirlenebilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekmektedir..."
5. Şanlıurfa 3. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolay taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

8. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kuruluş" başhıklı 1. maddesi şöyledir:

"(Değişik: 7/2/1983-KHK 56/1 md.; Aynen kabul: 23/5/1984 - 3009/1 md.)
İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlütesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere Istanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Istanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü bu Kanunda ISKI olarak anılır.
Genel Müdürlüğün hizmeti, Istanbul Büyük Şehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyükşehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluştarafindan yürütülür. Ayrıca İçişleri ile Bayındırlık ve İskan bakanlıklarının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. ISKI personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir."
9. 2560 sayılı Kanun'un "Görev ve yetkiler"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"ISKI'nin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımınıyapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
b) Kullanıımış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırıması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırıması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlū tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
c) Bölge içindeki su kaynaklarının, deniz, gōl, akarsu kryılarının ve yeraltı sularının kullanımış sularla ve endüstri artıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasınıönlemek, bu konuda her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak,
d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,
e) Her türlū taşınır ve taşımaz malı satın almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, ISKl'nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamu veya özel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve isletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmek,
f) Kuruluş amacına dönük çalışmaların gerekli kalması halinde her türlü taşınmaz malı kamulaştırmak veya üzerinde kullanma hakları tesis etmek."
10.2560 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir;
"Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır."
11. 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayıh Kanun'un Ek 5. maddesi ve Geçici 10. maddesi gereğince 31/03/2014 tarih ve 28958 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 13/03/2014 tarih ve 2014/6072 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kurulmuş olan Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayıh Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Îdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birligi ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
13. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü:
14. Dava, Şanlurfa Kent Müzesi otoparkında park halinde bulunan davacıların engelli oğlu Rıdvan ÇUR adına kayıtlı olan aracın, sel suları altında kalmasından dolayı araçta meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybının yasal faizi ile birlikte davalılardan tazmini istemiyle açılmıştır.


15. Dava dosyasının incelenmesinden; Şanhıurfa Büyükşehir Belediye Başkanhığı Meclisinin 18/02/2022 tarih ve 126sayılı kararı ile, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ve Edessa Müzesi altiında bulunan kapalı otoparkın Büyükşehir Belediyesi iştiraki olan Belsan Îmar Inş. Gıda San. Ve Tic. A.Ş işletmesine devredilmesine karar verildiği ve bu şirket tarafindan otoparkın ücret karşılığı işletildiği; davacılar adına kayıthı 63 ADB 540 plakalı aracın Şanlıurfa kent müzesi otoparkında park halinde iken sel suları altında kalarak zarar gördüğü, Şanlıurfa Valiliği tarafından sel felaketinden zarar gōren araç maliki Rıdvan Çur hesabına "zarar ziyan" ðdemesi adı altında 350.000 TL õdeme yapıldığı; bilahare davacılar vekili tarafından, hasar tespit formu ile araçta 700.000 TL zarar tespit edilmesine rağmen tarafina sadece 350.000 TL'nin ödendiğini, geriye kalan bedel ödenmediği için müvekkillerinin mağdur olduğunu, araçta değer kaybı oluştuğunu, yapılan başvuruya rağmen olumlu sonuç alınamadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, araçta meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybının yasal faizi ile birlikte davalılardan tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

16. Kamu hizmetini yürüten davalıların bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada,kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir.
17. Olayda davacılar tarafindan, davalı Belsan Îmar Înşaat Gida San. ve Tic. A.Ş ile aralarında yapılmış olan saklama sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesine yönelik bir iddianın ileri sürülmediği, diğer davalıların kamu tüzel kişiliğini haiz olup kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı; aracın sel suları içerisinde kalmasında ve zarar görmesinde davalıların kusurunun olduğu ileri sürülerek dava açıldığına göre, davada hizmet kusuruna dayanıldığıtartışmasızdır.

18. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacak davalar ile idarenin aynı plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu;idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise,mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği,yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

19. Kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar,idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda açılan tam yargı davasında, idarenin eylem veya işlemlerinin hukuka uygunluk denetimi yapılıp, idari faaliyet nedeniyle ilgililerin durumu belirlenip, idarenin tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığına karar verilmelidir. İdarenin tazmin sorumluluğu olup olmadığı saptanırken, öncelikle olayda idarenin hizmet kusuru olup olmadığı hususunun, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülūp yürütülmediğinin, hizmet kusurunun bulunmaması halinde ise kusursuz sorumluluk ilkesinin olayda uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, dava konusu tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamıda bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümūnde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

20. Buna göre yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzel kişiliğini haiz Belediye ve Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün, mülkiyetinde ve faaliyet alanı içerisine bulunan otoparkta, kamu hizmetini yerine getirirken oluştuğu iddia edilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır 

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, Şanliurfa 3. Idare Mahkemesinin 05/07/2024 tarih ve E.2024/723 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININGÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. Şanliurfa 3. Îdare Mahkemesinin 05/07/2024 tarih ve E.2024/723 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLIGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyūp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/401KARAR NO : 2024/391KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Çayır vasfında olan ve sınıra çekilen güvenlik duvarı nedeniyle tamamı askeri yasak bölge içerisinde kalan taşınmazın filen kullanılamaması nedeniyle belirlenen kamulaştırma bedelinin tazminen ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Erdal TOZBEY Vekili : Av. Aydın ERAVUTMUŞDavalı: İçişleri BakanlığıVekili : Av. Ebru CANLI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, Sarıçavuş Köyü, Karahasan Mevkiinde bulunan 103 ada,9 ve 10 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, Iran sınırına çekilen güvenlik duvarının yasak bölge ilan edildiğini,taşınmazların bu kısımda kaldığını, taşınmazların çayır vasfinda ve sulak olduğunu, 2019 yılından itibaren taşınmazlara erişim imkanının kalmadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydıyla, taşınmazların kamulaştırılmasına, şimdilik 100TL el atma tazminatının ve 100 TL ecrimisil bedelinin, el atma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUSMAZLIĞA İLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Doğubayazıt 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/06/2021 tarih ve E.2021/14, K.2021/337 sayılı kararı ile, davanın kısmen kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 23/05/2023 tarih ve E.2021/1220, K.2023/1407 sayılıkararı ile, davalı kurum vekilinin istinaf talebinin kabulüne, Doğubayazıt 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/06/2021 tarih E.2021/14, K.2021/337 sayıl kararının kaldırılmasına, HMK md.353/1. Fikra 3. Bent uyarınca yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle, davanın HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından usulden reddine karar vermiş,karar temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 07/03/2024 tarih ve E.2023/9720, K.2024/2812 sayılı kararıyla onanmak suretiyle kesinleşmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosya kapsamındakifen bilirkişisi raporu ve mahkeme gözlemine göre davalı idare tarafindan, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede Ağrı İli, Acil Sınır Fiziki Güvenlik Sistemi Projesi kapsamındasınıra duvar yapıldığı,sınır duvarı yapılması nedeniyle dolaylı zarar oluştuğu, dosyadaki bilirkişi raporlarına göre de dava konusu taşınmaza fiili el atma olgusunun gerçekleşmediğinin anlaşıldığı, dosyada dava konusu taşınmaza sınırda fiziki güvenliği sağlamaprojesi kapsamında sınır duvarı yapılması nedeniyle sınır duvarı ile Iran Cumhuriyeti devlet sınırıarasında kalması nedeniyle taşınmazın kullanılamamasından kaynaklanan zararın talep edildiği, zararın giderilmesinde sorumluluk davalı kuruma ait olsa da 11/02/1959 gün ve 1958/17-1959/15 sayılı Yargitay İçtihadıBirleştirme kararında belirtildiği gibi; kamulaştırma yetkisine sahip idarelerin, verdikleri kararlar üzerine plan ve projelere uygun olmak üzere tesisler yaptırmış olmaları veya tesisleri kullanmaları veya bu tesislere bakmalarısebebiyle kişilerin uğramış oldukları zararlara ilişkin davalar idari nitelikte olup bu tür davaların idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşıldığından, HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davacının davasının usulden reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. (Yargitay 5. HD'nin 2022/1239 Esas, 2022/7815 Karar ve 28/04/2022 tarihli ilamı da bu yöndedir.)
Ancak; bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, Dairemizce yukarıda belirlenen gerekçeyle, HMK'nun 353/(1),b,3.maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esashakkında 

HMK'nın 114/1-b.maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından, dava şartı yokluğundan davacının davasının usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
I-Davalı Kurum Vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE 
Doğubayazıt 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 28/06/2021 tarih, 2021/14 Esas, 2021/337 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
II-HMK'nın 353/(1),b,3 maddesi gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
1-Davanın, HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından USULDEN REDDINE..."
4. Davacı vekili aynı hukuki sebeplerle, Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, Sarıçavuş Kõyü, Karahasan Mevkiinde bulunan 103 ada, 9 nolu taşınmaz için fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydıyla 50 TL el atma tazminatı ve 50 TL ecrimisil bedeli olmak üzere toplam 100 TL tazminatın davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Erzurum 3. Ídare Mahkemesi 05/06/2024 tarih ve E.2024/1174 sayıhı kararı ile, dava konusu taşınmaza güvenlik duvarı çekilmesi suretiyle herhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın fiilen el atıldığı, fiili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik olarak açılan davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasınave davanın incelenmesinin Uyuşmazhık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Dava dosyasının incelenmesinden, Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, Sarıçavuş köyü, Karahasan Mevkii 103 ada 9nolu parsel sayılı taşınmazın maliki davacı tarafindan, taşınmaza Iran sınırına çekilen güvenlikduvarının yasak bölge ilan edilen kasmında kalmak suretiyle filen el atıldığından bahisle 50,00-TL el atma tazminatı ve 50,00-TL ecrimisil olmak üzere toplam 100.00-TL'nin el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tarafina iadesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır 

Idarelerce kişilerin taşınmazlarının herhangi bir kamulaştırma işlemi olmaksızın fiilen kamusal işlevlerde kullanılması anlamına gelen fiili el atma durumuna ilişkin davaların adli yargı mahkemelerinde, imar planında taşınmazın kamu kullanımına ayrılması durumuna karşılık gelen hukuki el atma davalarının ise idari yargı yerinde çözümleneceği açık olmakla birlikte; anılan dava konusu taşınmaza güvenlik duvarı çekilmesi suretiyle fiilen el atıldığı, fiili el atmadan doğanzararın tazminine yönelikdavanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girmekte olduğu anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulasılmaktadır 

Açıklanan nedenlerle; adli yargının görev alanına giren davada Mahkememizin görevli olmadığına...
6. Erzurum 3. Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu'nun "Birinci derece kara askeri yasak bölgeleri"başhıkh 5. maddesi şöyledir:
"Birinci derece kara askeri yasak bölgeleri;
a) Yurt savunması bakımından hayati õnem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin, çevre duvari, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen dış sınırlarının en az yüz, enfazla dörtyüz metre uzağından alınan noktaların birleştirilmesi suretiyle meydana gelen alanlarda.

b) Kara sınır hattı boyunca ve lüzum görülen kyılarda otuz ila altıyüz metre derinlikteki sahalarda,Tesis edilir.

Ancak, kara sınırhattı boyunca tesis edilenler hariç olmak üzere, birinci derece kara askeri yasak bölgelerinin savunma ihtiyacı dōrtyüz metrelik azami haddin dışında bir kasım kara parçalarının da birinci derece kara askeri yasak bölgesi içine alınmasını gerektiriyorsa bu yerlerinde birinci derece kara askeri yasak bōlgeleri içine alınmasına veya arazi şartlarına uyulması, kamu hizmetleri, halkan faydalanması ve geçiş imkanlarının gözönünde bulundurulması gibi durumlarda bu bölgelerin yüz metre olan asgari haddinin daha aşağiya indirilmesine belirtilecek ihtiyaca göre Cumhurbaşkanınca karar verilebilir.

(Ek fikra: 20/10/2005-5412/1 md.) Kara hudutları boyunca tesis edilen askeri yasak bölgelerin sınırları ise,kamu yararı bulunması kaydıyla milli eğitim, kültür, turizm ve spor amaçlı faaliyetler için Cumhurbaşkanınca daraltılabilir veya bazı bölgelerde tamamen kaldırılabilir."
8. 2565 sayılı Kanun'un "Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde uygulanacak esaslar" başhıklı 7. maddesi 
şöyledir:

"1. Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde aşağıdaki esaslar uygulanır.
a) Bölge içindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır 
b) Bölgeye buradaki görevlilerle, yetkili komutanlığın izin verdiği T.C. uyruğundaki diğer görevlilerden başkasıgiremez ve oturamaz. Ancak;
(1) Buradaki gõrevlilerin aile fertlerinin bõlgeye girmelerine ve oturmalarına,
(2) Türk vatandaşlarının bölgedeki su kaynaklarından faydalanmalarına,
(3) Bölge içinde tespit edilecek yollardan geçis yapılmasına,
Yönetmelikte belirtilecek esaslara göre yetkili komutanlıkça izin verilebilir.
c) Yabancıların geçici olarak bölgeye girmeleri ve oturmaları Genelkurmay Başkanlığının iznine bağlıdır.
d) Bölge içindeki eski eserler ve doğal kaynakların milli kuruluşlarca veya milli kuruluşların denetimi altındaki Türk veya yabancı uyruklularca araştırılması veya işletilmesi, Genelkurmay Başkanlığının olumlu mütalaasının alınması koşuluyla ilgili kanun hükümlerine göre yürütülür.

e) (Değişik: 27/1/2004 — 5082/1 md.) Bölgenin fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılmasi, not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulmasi, bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak ve açıklayacak cihazlar kullanılmasi, bu amaçla görevlendirilmiş olanlar ile Genelkurmay Başkanlığı tarafindan izin verilmiş olanlar dışındakilere yasaktır.

2. Kara sınır hattı boyunca ve kıyılarda tesis edilen birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde kamulaştırma yapılması zorunlu değildir.

3. Yukarıdaki 2 nci fikra hükümlerine göre kamulaştırılmayan taşınmaz mallardan yerli halkın yararlanmasına ilişkin esaslar ile birinci derece kara askeri yasak bölgelerinin, bölge içindeki geçiş yollarının güvenliğinin sağlanması ve bölgeye girme yasağı ile ilgili diğer esaslar yönetmelikle tespit edilir."
9. 2565 sayılı Kanun'un "Güvenlik bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıkhı 21. maddesi şöyledir:
"Güvenlik bölgelerinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) Bölge içindeki gerçek ve tüzelkişilere ait mallar kamulaştırılabilir.
b) (Değişik: 15/6/1987 - 3384/1 md.) Güvenlik bölgelerinin dış sınırlarından itibaren en çok ikiyüz metreye kadar olan saha dahilinde yangın ve patlama tehlikesi gösteren her türlü maddenin imali, depolanması ve satışyerlerinin açılması yasaklanabilir. Bu yasakla ilgili sınır, özel güvenlik bölgelerinde mahalli mülki amirler; askeri güvenlik bölgelerinde ise askeri tesisin teknik özellikleri ve hassasiyeti dikkate alınarak garnizon komutanı ve mahalli mülki amirler tarafindan birlikte tespit edilir.

c) (Ek: 9/10/1996 - 4188/1 md.) Kamulaştırma yapılan güvenlik bölgelerine ve güvenlik bölgesi tesis edilen deniz sahasına, buradaki tesislerde görevli olanlarla, askeri güvenlik bölgelerinde yetkili komutanlığın, kamu ve özel kuruluşlara ait tesislerde ise, bu konuda yetkili makamın izin verdiği kişilerden başkası giremez ve oturamaz.
d) Bu bōlgelerin güvenliğinin sağlanması, bölgeye giriş ve kamulaştırılmayan taşınmaz mallardan yararlanma esasları yönetmelikte gösterilir. 22/7/1981 tarih ve 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkanda Kanun hükümleri sakhdır.

e) (Ek: 26/2/2008-5740/1 md.) Askeri güvenlik bölgesi olarak tespit edilen, Türk Siláhlı Kuvvetlerine ait kışla,kta, karargah, kurum, ordugah gibi tesislerin, fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılması,not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulmasi, bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak ve açıklayacak cihazlar kullanılmasi, . bu amaçla gõrevlendirilmiş olanlar ile ilgili birlik komutanlığı tarafindan izin verilmiş olanlar dışındakilere yasaktır.

f) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/46 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/43 md.) Güvenlik bölgelerinin dişsınırlarından itibaren ikiyüz metreye kadar olan bölgelerde hangi tür zirai ürünün yetiştirileceğine mahalli mülki amirler tarafindan karar verilebilir."
10. 30/04/1983 tarih ve 18033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Birinci derece kara askeri yasak bölgelerinde uygulanacak esaslar" başlıkh 5. maddesi şöyledir:
" 1) Bölge içindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır.
2) Bölgeye buradaki görevlilerle, yetkili komutanlığın izin verdiği Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki diğer görevlilerden başkası giremez, oturamaz.

3) Buradaki görevlilerinaile fertlerinin üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının bölgeye girmelerine ve oturmalarına aynı komutanlıkça izin verilebilir.

4) Bu yerler ve içindeki tesisler amaç dışında kullanılamaz.
5)Yabancı uyruklu kişilerin geçici olarak bölgeye girmeleri ve oturmaları Genelkurmay Başkanlığının iznine bağlıdır. Bu konudaki izin talepleri, ilgili makamlarca Genelkurmay Başkanlığına iletilir ve sonucu Kuvvet veya Jandarma Genel Komutanlığı kanalı ile ve bölgedeki yetkili komutanlığa bildirilir. Bu hususta yetkili komutanlıkça mahallin Mülki Amirine de bilgi verilir. Bölgede bulundukları sürece yabancılara bir refakatçı verilmesi zorunludur.
6) Birinci derece kara askeri yasak bölgesinde bulunan su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanmak isteyenler, bölgenin Mülki İdare Amirine müracaat ederler. Mülki Idare Amirleri (Kaymakam veya Vali) gerekli incelemeyi yaparak, su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanmanın zaruri olduğunu tesbit etmeleri halinde,gerekçelerini de belirtmek suretiyle yetkili komutanlığa bildirirler. Komutanlık, sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bölgedeki su kaynaklarından faydalanmalarına izin verebilir ve geçiş yollarım tespit eder. Bu gibi 

yerlerden yararlanacak olanların uyması gereken kuralları ve bölgeye giriş kapıları ile geçiş yollarını yapacağı bir talimat ile tesbit eder. Su kaynaklarından ve geçiş yollarından yararlanacak olanlara yetkili komutanlıkça, fotoğraf ve parmak izini ihtiva eden izin belgeleri düzenlenir ve yapılması yasak olan davranışlar imza mukabili tebliğ edilir. Bu kişiler bu bölgelerden yararlanmaları sırasında kimlik belgeleri ile izin belgelerini birlikte yanlarında taşımak zorundadırlar.

Yararlanma sirasında zararlı veya şüpheli durum ve faaliyetleri tespit edilenlerin izin belgeleri yetkili komutanlıklarca geri alınır ve durum Mülki Makama da bildirilir.

7) Bölge içindeki eski eserler ve doğal kaynakların Milli kuruluşlarca veya Milli Kuruluşların denetimi altındaki Türk veya yabancı uyruklularca araştırıması veya işletilmesi Genelkurmay Başkanlığının olumlu mütalaasının alınması koşuluyla ilgili kanun hükümlerine göre yūrütülür. Eski eserleri ve doğal kaynaklarıaraştırmayı,işletmeyi planlayan veya Türkiye Cumhuriyeti ve yabancı uyruklularca düşūnülen araştırma ve işletmeyi denetlemekle yükümlü olan ilgili kuruluş,isteğini Genelkurmay Başkanlığına gönderir. Genelkurmay Başkanlığınca araştırma veya işletmeye izin verilip verilmediği istek sahibi kuruluşa ve yetkili komutanlığa bildirilir.
8) Bölgenin fotoğraf ve filminin çekilmesi, harita, resim ve krokisinin yapılmasi, not alınması veya harita uygulaması gibi faaliyetlerde bulunulması ve bölgenin savunma ve güvenlik tedbirlerini aksatacak, bozacak,açıklayacak cihazlar kullanılması bu amaçlarla görevlendirilmiş olanlar dışındakilere yasaktır."
11. Yönetmeliğin "Askeri ve õzel güvenlik bölgelerinde kamulaştırılmayan mallardan yararlanma esasları" başlıklı24. maddesinin ilgili kısmi şöyledir:
"1) Bu bölgeler içinde kalan ve kamulaştırılmayan malların maliklerinin ve diğer Türk Vatandaşlarının bölgede oturmaları zirai faaliyetleri, meslek ve sanatlarını icra etmeleri serbesttir. Ancak bōlgede oturanlar dışındaki Türk Vatandaşlarının bõlgede oturmaları, zirai faaliyetlerini meslek ve sanatlarını icra etmeleri;
A - Askeri Güvenlik Bölgelerinde; yetkili komutanlığın isteği üzerine Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi halinde, Milli Savunma Bakanlığının,
Teklifi ile alınacak Bakanlar Kurulu Kararı ile sınırlandırılabilir.
(Değişik ikinci paragraf: 30/9/2014-2014/6845 K.) Askeri güvenlik bölgelerindeki kamulaştırılmayan mallar yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilere satılamaz, devredilemez ve kiralanamaz. Özel güvenlik bölgelerinde bulunan taşınmazlar yabancı ülkelerde kendi kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketleri dışındaki yabancıtüzel kişilere satılamaz, devredilemez ve kiralanamaz. Bu taşınmazların yabancı uyruklu gerçek kişilere satılması,devredilmesi ve kiralanması taşınmazın bulunduğu yerdeki valiliğin iznine tabidir. Valilik iznine tabi hususlar, 2644sayılı Tapu Kanununun 36 ncı maddesinin uygulanmasına ilişkin yönetmelik gereğince oluşturulan komisyon tarafindan taşınmaz edinimi ya da kiralamanın ülke güvenliğine uygunluğu değerlendirilerek karara bağlanır.
2) Bu mallar üzerinde inşaat, hafriyat, tadilat, orman yetiştirme veya kesmek gibi hususlar 9 uncumaddenin 8,9 ve 10 uncu bendleri hükümlerine tabidir. Özel güvenlik bölgelerinde 9 uncu maddenin 8 inci bendinde sözü edilen yetkili komutanlık, bu bölgeler içinde yetkili makamdır.

3) Bu bölgeler içinde kalan ve kamulaştırılmasına gerek duyulmayan mallar, yetkili komutanlık veya yetkili makam tarafindan tespit edilir."
12. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesi şöyledir:
" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısılanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânlarıdāhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkanı kullanmasına engel teşkil edecek kasılılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır. (İptal: Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayıhı Kararı ile)

(Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda gōrülür."
B. Yargı Kararları
13. Yargıtay Içtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17,K.1959/15 sayıh kararının, H. bölümü
"İstimläksiz el atma halinde amme teşekkülü Istimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakamdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakamdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davasıda başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve 
şöyledir:

şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atiılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davası sayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulüyoktur."
14. Avrupa Însan Hakları Mahkemesi 23/09/1982 tarihli Sporrong ve Lönnroth Kararında, kamulaştırma yapılacağıgerekçesiyle yapı yasağı getirilen Sporrong'a ait taşınmazın yirmi beş yıl, Lönnroth'a ait taşınmazın ise on iki yıl boyunca inşaat yasaklarına konu olduğu, bu izin ve yasaklar sonucunda taşınmazı satma, kiralama, kullanma, yararlı değişiklikler yapma gibi mülkiyet hakkının sahibine verdiği yetkileri kullanma konusunda sıkıntı çektikleri ileri sürülerek yapılan başvuruda, “olayda mülkiyet hakkına doğrudan el konulmadığı ama verilen izin ve getirilen yasakların el konulma sonucunu doğurduğu, bunun da hakkan özüne dokunduğı" sonucuna ulaşmıştır.

15. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15/12/2010 tarih ve E.2010/5-662 K.2010/651 sayılı kararında, hukuki el atma uygulamaları da kamulaştırmasız el atma kavramı kapsamına dâhil edilmiştir. Kararın ilgili kısımları şōyledir:
"..uzun yıllar programa alınmayan imar planının filen hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı Idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle Idarenin eyleminin, mülkiyet hakknın özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip bulunan kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığı için yeterli bulunduğu, her türlü izahtan varestedir. Bu itibarla, kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, İdarenin hukuka aykırıeylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açıktır..."
16. Benzer bir uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesi 29/12/2020 tarih ve 2016/3316 başvurunumaralı kararında; göreve ilişkin bir tespit niteliğinde olmasa da, askeri güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle hukuki el atmaya yönelik değerlendirme yaparak,başvurucuların mülkiyet hakkının ihlal edildiğine dair, eldeki davanın nitelendirilmesine ışık tutabilecek bir karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".….Uyuşmazlıkta derece mahkemeleri -başvurucular taşınmazları tarım yapmak suretiyle kullandıklarındanhenüz gerçekleşmeyen ve gerçekleşmesi muhtemel olan zararların idarelerce tazminine olanak bulunmadığından yola çıkarak davayı reddetmiştir. Başvurucular ise anılan şerh sonrasında taşınmazların ekonomik değerinde azalma meydana geldiğini öne sürmüştür.

Başvurucuların murisi 1995 yılında taşınmazlarına konulan askerîgüvenlik bölgesi şerhinden önce taşınmazlarıedinmiştir. Dolayisıyla başvurucuların edinme tarihinde bu sınırlamayı öngõrebilmeleri mümkün değildir.Başvurucuların taşınmazlarının bulunduğu bölgedeyer alan ve askeri tesise sınır olmayan diğer taşınmazların imara açıldığı, bu taşınmazlara yapılaşma izni verildiği hâlde askerî güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle başvurucuların taşınmazlarının imara açılamadığı ve özellikle de konumları nedeniyle Idarece taşınmazlara ilişkin fiili bir yapılaşma yasağının da uygulandığı görülmektedir. Bu durumda yaklaşık yirmi beş yıldır devam eden şerh nedeniyle taşınmazların filíyapılaşma yasağı da dâhil olmak üzere bazı kısıtlamalara maruz kaldığı, bu kısulamaların daha ne kadar süreceğinin belirsiz ve öngörülemez bir zamana bırakaldığı anlaşılmıştır.

Yönetmelik'in 24. ve 9. maddeleri uyarınca bölgenin savunma gücü ve gizliliğini ihlal etmemek şartıyla taşınmaz malların üzerinde inşaat, hafriyat, tadilat, orman yetiştirmek veya ağaç kesmek, bataklık kurmak veya kurutmak gibi hususların izne tabi olduğu, izin verilmeyen veya komutanlıkça kabul edilen şartlara uymayan her türlüinşaat ve eylemlerin durdurulacağı ve yapıların yıkalacağı hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla öngõrülen mevzuatın yol açtığı kisulamaların bir sonucu olarak taşınmazların tamamen kullanılamaz durumda olduğu söylenemez ise de başvurucuların taşınmazlarını diledikleri gibi kullanma, taşınmazlarından yararlanma ve üzerinde tasarrufta bulunma hak ve yetkilerinin kasılandığı açıktır. Başvurucuların şerhin kaldırılmasına veya taşınmazların kamulaştırılmasına yönelik talepleri de kamu makamlarınca reddedilmiştir. Kamu makamlarının şerhin kaldırılmasıveya taşınmazların kamulaştırılması hususunda 2565 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca takdir yetkisi bulunmaktadır. Fakat kamu makamları bu takdir yetkisi kapsamında başvurucuların şikâyetlerini ortadan kaldıracak şekilde bir işlem tesis etmemiştir. Hålbuki kamu makamlari, kamulaştırılmasına gerek görmedikleri bu durumdaki taşınmazlar için makul kabul edilebilecek ölçüde bir tazminat ödemek suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin adil dengeyi bozmasının önüne geçebilecektir.

Dolayısıyla kullanma ve yararlanma hakkana yönelik olarak bir kasım yasal kisılamalara maruz kalan ancak tamamen de kullanılamaz nitelikte bulunmayan taşınmazların kamulaştırılması veya bedelinin tamamına hükmedilmesi gerektiğindensöz edilemez ise de çevresinde bulunan taşınmazlar imara açıldığı hâlde askerî güvenlik bölgesi şerhi nedeniyle imara açılamayan ve fiili yapılaşma yasağı da uygulanan taşınmazlar nedeniyle başvurucuların bir zararlarının olduğu açıktır 

Derece mahkemelerinin henüz gerçekleşmeyen ve gerçekleşmesi muhtemel olan zararların tazminine olanak bulunmadığına yönelik yorumu başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemiştir. Bu durumda başvurucuların mülkiyet hakkının korunması ile kamunun yararı arasında olması gereken adil dengenin başvurucular 

aleyhine bozulduğuve müdahalenin ōlçülü olmadığı sonucuna varılmıştır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, amlan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından davacıya ait 103 ada, 9 nolu parsel yönünden oluşan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
18. Raportör-Hakim Şerife ÖzDOĞAN'ın, davanın çōzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacıya ait çayır niteliğindeki dava konusu Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, Sarıçavuş Kōyünde bulunan 103ada, 9 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu bölgeye, güvenlik duvarı çekilmesi ve taşınmazın askeri yasak bölge içerisinde kalmasınedeniyle kullanıma elverişsiz hale geldiği ancak kamulaştınlmadığı ileri sürülerek, el atma tazminatı ve ecrimisil bedelinin tazminen ödenmesi istemiyle açılmıştır.

20. Dosyanın incelenmesinden; davacının Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, Sarıçavuş Köyünde bulunan 103 ada 9 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğu, taşınmazın askeri bölge içerisinde kaldığı, çekilen güvenlik duvarı nedeniyle taşınmazın çayır vasfını yitirdiği ve kullanım imkânının kalmadığı, ancak kamulaştırma işleminin de yapılmadığının ileri sürüldüğü; adli yargıyerince yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuna göre, dava konusu taşınmazın yapılan güvenlik duvarının arkasında ve askeri yasak bölge içerisinde kalması nedeniyle taşınmaza ulaşımın kısıtlı olduğunun tespit edildiği, yine Kanun'da ve Yönetmelikte 1.Derece Askeri Yasak Bölgeler için kamulaştırılma zorunluluğu bulunduğu halde taşınmazda kamulaştırma işleminin dava tarihi itibarıyla yerine getirilmediği, taşınmazın bazı kısıtlamalara maruz kaldığı ve bu kısıtlamaların daha ne kadar süreceğinin belli olmadığı anlaşılmıştır.

21. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanhıirade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemleri, idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari eylem olarak tanımlanmaktadır.
22. Hukukî kamulaştırmasız el atma davaları, ilgili idarelerin Kanun'dan doğan görevlerini belli bir müddet hareketsiz kalmak sureti ile yerine getirmemeleri (hareketsiz kalmalar) temeline dayandığından, eylemden kaynaklı olan davalar arasında yer almaktadır.

23. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çõzümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarımuhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamıda yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; õzel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş ise de, somut uyuşmazlıkta görevli mahkemeyi belirleyen ve 26/11/2022 tarihli ve 32025 sayılı RG'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına eklenen "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkandan kaynakı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü ve uygulamada birliğin sağlanması amacı gözönüne alındığında, fiilen olmasa da hukuken el atılan ancak ulaşımı ve kullanımı sınırlandırıldığı için filen el atılma sonucunu doğuran eldeki davanın çõzümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Erzurum 3. Ídare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 23/05/2023 tarih ve E.2021/1220, K.2023/1407 sayılı görevsizlik kararının 103 ada, 9 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 23/05/2023 tarih ve E.2021/1220, K.2023/1407 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ 103 ada, 9 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının, KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Úye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2024/402KARAR NO : 2024/381KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: 6331 sayılı Kanun'un 30. maddesine aykınlık nedeniyle aynı Kanun'un 26. maddesinin 1. fikrasının (n) bendi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözūmlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Akıncı Bulgur ve Gıda Maddeleri Sanayi Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Eray ÖZKARA 
Davalı: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Gaziantep Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü
Vekili : Av. AliKemal AKDOĞAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğū Gaziantep Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğünün 17/08/2022 tarihli ve idari para cezası konulu E-56380125-311.02-00012132483 sayılı yazısı ile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Rehberlik ve Teftiş Grup Başkanlığından alınan müfettiş raporunda, 6331 sayılı İş Sağhığı ve Güvenliği Kanunu'nun 30. maddesine aykırıdavranıldığının tespit edildiğinden bahisle, davacı adına 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesinin birinci fikrasının (n) bendi uyarınca 749.794 TL idari para cezası verildiği davacıya bildirilmiştir.

2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali ve söz konusu para cezası için erken ödeme indiriminden yararlanarak müvekkili şirketin ōdediği 562.345,50 TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.
IL. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliği 29/04/2024 tarih ve D.İs No.2022/5629 sayılı kararı ile, itiraza konu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı, itirazı inceleme konusunda idari yargının gōrevli olduğu gerekçesiyle, başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, karara yapılan itiraz Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 29/05/2024 tarih ve D.İş. 2024/7185 sayıhı kararı ile kesin olarakreddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olayda; uygulanan idari para cezasının 6331 sayılı Kanun uyarınca verildiği, söz konusu idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6331 sayılıKanun'da bu Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağıi, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde ise, idari para cezalarına karşı idari yargı yerine itiraz edileceği düzenlenmiş olup, itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır.


Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la Değişik 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmış; itirazı inceleme görevinin idare mahkemelerine ait olduğu, başvuru konusuidari yaptırım kararının sulh ceza håkimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığının anlaşılması nedeniyle, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 27/03/2023 tarih 2022/585 Esas 2023/226 Karar sayılı ilamının da bu doğrultuda olduğu gözetilerek başvurunun görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
I-Itiraz eden hakkında verilen Türkiye İs Kurumu Genel Müdūrlüğü Gaziantep Çalışma ve Is Kurumu II Müdürlüğü'nün E-56380125-311.02-00012132483 Sayılı tutanağı ile verilen idari para cezası iptaline dönük yapılan başvuruyu inceleme görevinin idare mahkemelerinde olması ve başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza håkimliğince incelenebilecekkararlardan olmadığınınanlaşılması nedeniyle 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 28/1-b maddesi uyarınca GÖREV YÖNÜNDEN BAŞVURUNUN REDDİNE,"
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Gaziantep 4. İdare Mahkemesi 12/06/2024 tarih ve E.2024/1167 sayılı kararı ile, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca sulh ceza mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu idari para cezasının 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 26.maddesinin birinci fikrasının (n) bendi uyarınca düzenlendiği hususunda bir ihtilafbulunmamakla birlikte, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hakimliği tarafindan idari para cezasının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan verildiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar verildiği görülmekte ise de, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacıhakkında tesis edilen idari para cezasının Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Gaziantep Çalışma ve Iş Kurumu Il Müdürlüğü tarafindan düzenlendiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esasının çözümlenmesinden önce Çalışma ve İşKurumu Il Mūdürlükleri tarafindan düzenlenen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda Mahkememizin görevli olup olmadığı hususunun incelenmesi gerekmektedir.

Dava konusu olayda, baklmakta olan davanın, Gaziantep Çalışma ve İş Kurumu Il Müdürlüğü tarafından davacı adına 6331 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açıldığı, 6331 sayılı Kanunda,idari para cezası verilecek hususların düzenlendiği ancak idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, ayrica, bu Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği,6331 sayılı Kanun uyarınca Gaziantep Çalışma ve Iş Kurumu İl Müdürlüğünce verilen idari para cezasının, 5326sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6331 sayılı Kanunda da bu Kanun uyarınca Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce verilen para cezasına itiraz konusunda ise görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmakla, Kabahatler Kanununun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan 5326 sayılıKabahatler Kanununun 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca sulh ceza mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesinin görevli yargı yerinin belirlenmesine ilişkin 16/10/2023 tarih ve E:2023/462,K:2023/657 sayılı kararı da bu yöndedir.."
6. Gaziantep 4. İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 6331 sayılı Kanun'un "Idari para cezaları ve uygulanması"başlıklı 26. maddesinin birinci fikrasının (n) bendi ile 2. fikrası şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
n) 30 uncu maddesinde öngörülen yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene,uyulmayan her hüküm için tespit edildiği tarihten itibaren aylık olarak bin Türk Lirası,
………
idari para cezası verilir.
(2) (Değişik: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilen idari para cezalari, 14 üncü maddede belirtilen 

bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Îş Kurumu il müdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14 üncümaddéde belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğer idari para cezaları tebliğinden itibaren otuz gün içinde ödenir. Idari para cezaları tüzel kişiliği bulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına da düzenlenebilir.

8. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler" başlıkı 30.maddesi şõyledir:
"(1) Aşağıdaki konular ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:
a) İlgili bakanlıkların görüşü alınarak, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi amacıyla; işyeri bina ve eklentileri, iş ekipmani, işin her safhasında kullanılan ve ortaya çıkan maddeler, çalışma ortam ve şartları, özel risk taşıyan iş ekipmanı ve işler ile işyerleri, õzel politika gerektiren grupların çalıştırılmasi, işin özelliğine göre gece çalışmaları ve postalar hâlinde çalışmalar, sağlık kurallarıbakımından daha az çalışılması gereken işler, gebe ve emziren kadınların çalışma şartları, emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması ve benzeri özel düzenleme gerektirebilecek konular ve bunlara bağlı bildirim ve izinler ile bu Kanunun uygulanmasına yönelik diğer hususlar.
b) İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili olarak;
I) Çalışan sayısı ve tehlike sınıfi göz önünde bulundurularak hangi işyerlerinde işyeri sağlık ve güvenlik biriminin kurulacağı, bu birimlerin fiziki şartları ile birimlerde bulundurulacak donanım.
2) İşyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlıkve güvenlik biriminde görev alacak işyeri hekimi, is güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin nitelikleri, işe alınmaları, görevlendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları,görevlerini nasıl yürütecekleri, işyerinde çalışan sayısı ve işyerinin yer aldığı tehlike sınıfı göz önünde bulundurularak asgari çalışma süreleri, işyerlerindeki tehlikeli hususları nasıl bildirecekleri, sahip olduklarıbelgelere göre hangi işyerlerinde görev alabilecekleri.

3) Iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunacak kişi, kurum ve kuruluşların; görev, yetki ve yükümlülükleri,belgelendirilmeleri ve yetkilendirilmeleri ile sunulacak hizmetler kapsamında yer alan sağlık gözetimi ve sağlık raporlari, kuruluşların fiziki şartları ile kuruluşlarda bulundurulacak personel ve donanım.
4) İş sağlığı ve gūvenliği hizmeti sunan kişi, kurum ve kuruluşlardan işyeri tehlike sınfi ve çalışan sayısına göre; hangi şartlarda hizmet alınacağı, gōrevlendirilecek veya istihdam edilecek kişilerin sayısı, işyerinde verilecek hizmet süresi ve belirlenen görevleri hangi hallerde işverenin kendisinin üstlenebileceği.
5) İşyeri hekimi, is güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin eğitimleri ve belgelendiril-meleri, unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge alabilecekleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli eğitimi verecek kurumların belgelendirilmeleri, yetkilendirilmeleri ile eğitim programlarının ve bu programlarda görev alacak eğiticilerin niteliklerinin belirlenmesi ve belgelendirilmeleri, eğitimlerin sonunda yapılacak sinavlar ve düzenlenecek belgeler.

6) (Ek: 10/9/2014-6552/18 md.) 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesine ilişkin eğitim programları, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile görevlendirmeye ilişkin hususlar.

c) Risk değerlendirmesi ile ilgili olarak; risk değerlendirmesinin hangi işyerlerinde ne şekilde yapılacağıdeğerlendirme yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin belirlenmesi, gerekli izinlerin verilmesi ve izinlerin iptal edilmesi.

c) Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak, işverenlerin işyerlerinde bu Kanun kapsamında yapmakla yükümlüoldukları kişisel maruziyete ve çalışma ortamına yönelik gerekli kontrol, inceleme ve araştırmalar ile fiziksel,kimyasal ve biyolojik etmenlerle ilgili õlçüm ve laboratuar analizlerinin usul ve esasları ile bu ölçüm ve analizleri yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin belirlenmesi, gerekli yetkilerin verilmesi ve verilen yetkilerin iptali ile yetkilendirme ve belgelendirme bedelleri.

d) Yapılan işin niteliği, çalışan sayısı, işyerinin büyüklüğü, kullanılan, depolanan ve üretilen maddeler, is ekipmanı ve işyerinin konumu gibi hususlar dikkate alınarak acil durum planlarının hazırlanmasi, önleme, koruma,tahliye, ilk yardım ve benzeri konular ile bu konularda görevlendirilecek kişiler.

e) Çalışanlara ve temsilcilerine verilecek eğitimler, bu eğitimlerin belgelendirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verecek kişi ve kuruluşlarda aranacak nitelikler ile mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan işler.
f) Kurulun oluşumu, görev ve yetkileri, çalışma usul ve esaslari, birden çok kurul bulunması hâlinde bu kurullar arasındaki koordinasyon ve iş birliği.

g) (Değişik: 4/4/2015-6645/5 md.) İşyerlerinde işin durdurulması, hangi işlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda işin durdurulacaği, durdurma sebeplerini gidermek için mühürlerin geçici olarak kaldırılmasi, yeniden çalışmaya izin verilme şartlari, çok tehlikeli işler sınıfinda yer alan başta maden ve yapı olmak üzere işyerlerinde acil durdurmayı gerektiren hususlar, acil hâllerde işin durdurulmasına karar verilinceye kadar geçecek sürede alınacak tedbirlerin uygulanması


ğ) (Değişik: 28/11/2017-7061/103 md.) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile müştereken, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması için alınacak tedbirler,büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerlerinin belirlenmesi ve sınıflandırılması, yeni kurulacak veya halen faaliyette bulunan işyerleri için büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporunun hazırlanmasi,incelenmesi, güvenlik raporu olmaması durumunda işin durdurulması veya işin devamına izin verilmesi ve büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına ilişkin diğer hususlar.

(2) Birinci fikranın (b) bendine göre işyeri hekimi ve diğer sağlık personeline dair çıkarılan yönetmelikte yer alan işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin eğitim programları, çalışma süreleri, görev ve yetkilerine ilişkin hususlarda Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınır.

(3) (Ek: 4/4/2015-6645/5 md.) Maden işyerlerinin hangilerinde sığınma odalarının kurulabileceği ve bu odaların teknik özelliklerine dair usul ve esaslar Bakanlıkça bir yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu teknik ōzellikler, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak belirlenir."
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel Kanun niteliği"başlıkh 3. maddesi şöyledir :
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde.

b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
10. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1)İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on bes gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Îdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası fotokopisi ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOGAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Bassavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim CİFTCi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
13. Dava, 6331 sayılı Kanun'un 30. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 26. maddesinin 1. fikrasının (n)bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali ve erken õdeme indiriminden yararlanarak õdenen 562.345 TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle açılmıştır.

14. Olayda, davanın, Gaziantep Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından davacı adına 6331 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açıldıği, 6331 sayılı Kanun'da ise, idari para cezası verilecek hususların düzenlendiği ancak idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, ayrıca, Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmıştır.

15. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hūkümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

16. Incelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 6331 sayılı Kanun uyarınca, Gaziantep Çalışma ve İşKurumu İl Müdürlüğünce verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6331sayılı Kanun'da da bu Kanun uyarınca Çalışma ve İş Kurumu Îl Müdürlüğünce verilen para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu 

Kanun'un idari yaptırım kararlarna karşı kanun yołuna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep 4. Idare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 29/04/2024 tarih ve D.İş No.2022/5629 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 4. Idare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 29/04/2024 tarih ve D.İş No.2022/5629 sayılı GÖREVSIZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/404KARAR NO : 2024/393KARAR TR : 07/10/2024
ÖzET: Sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinin yenilenmesi safhasındaki süreçte, sözleşme yapmak için aranan belgeler formuna ilişkin yapılan değerlendirmenin, olumlu olması yönündeki Sosyal Güvenlik Kurumu kararının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Oknal Sınai Tıbbi Gazlar Gıda Petrol Taşımacılık Madencilik Înşaat Sanayi ve Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Vekili : Av. Mehmet KAYHAN Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. İbrahim TAŞDEMİR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, dava dışı Özel Markasi Hastanesi ile davalı Sosyal Güvenlik Kurumu arasında sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinin yenilenmesi sürecinde, "sözleşme yapmak için aranan belgeler formuna" ilişkin yapılan değerlendirmenin olumlu olması yönündeki 31/12/2023 tarihli kararn, değerlendirilmesinin hatalı yapıldığı ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek,iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara25. Idare Mahkemesi 26/02/2024 tarih ve E.2024/296, K.2024/259 sayılı kararı ile, davacının iptalini talep 

ettiği işlem ile davacı arasında güncel kişisel ve meşru bir ilişkinin olmadığı, bu itibarla davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine,Ankara Bölge Idare Mahkemesi 11. Idari Dava Dairesi 10/05/2024 tarih ve E.2024/1049, K.2024/1671 sayılı kararı ile, davanın görev yönünden reddi gerekirken ehliyet yönünden reddine dair idare mahkemesi kararında herhangi bir hukuki isabet bulunmadığından, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Ankara 25. Idare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına,kaldırılma gerekçesi doğrultusunda, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

3. Ankara 25. İdare Mahkemesi 17/05/2024 tarih ve E.2024/805, K.2024/739 sayılı kararı ile, 5510 sayılıKanun'un 73 ve 101. maddelerindeki düzenleme karşısında söz konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargımercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanının görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan. Sosyal Güvenlik Kurumu Eskişehir Il Müdürlüğünce,dava dışı Özel Markasi Hastanesinin 2024 yıli, Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesinin yenilenmesi hususunun değerlendirilmesi safhasında tesis edilen 31.12.2023 tarihli işlemin iptali istemiyle baklan davanın açıldığıgörülmekledir.

Idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yaran nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıkı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler, idare, bu sözleşme hūkümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sõzleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına gõre düzenlenir.
Öte yandan, 5510 sayılı Kanunun "Uyuşmazlıkların Çözümü Yeri' başlıkh 101.maddesiuyarınca, aksine hüküm bulunmayan hallerde, anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde çözülmesi gerekliğine ve bu Kanunun 102 maddesiyle yalnızca idari para cezalarına karşı açılacak davalarda idare mahkemelerinin görevli kılındığı hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, uyuşmazlığın 5510 sayılı yasaya dayalı yapılmak istenilen bir sözleşmenin, gerekli şanlar yönünden olumlu değerlendirilmesine ilişkin işleme yönelik olduğu, söz konusu sözleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığı ve sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu görülmekle birlikte, 5510 sayılıKanun'un 73. ve 101. maddelerindeki düzenleme karşısında uyuşmazlığın bu çerçevede çözüme kavuşturulmasıgerektiği anlaşılmakla, davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görevinde bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesince verilen 25.09.2023 tarih ve E:2023/377,K:2023/572 sayılı karar da bu yöndedir …."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır 
B. Adli Yargıda 
5. Ankara 13. İş Mahkemesi 30/05/2024 tarih ve E.2024/243, K.2024/258 sayılı karari ile, uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan bir sözleşmeden kaynaklanmadığı, bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, işin sözleşmeye bağlanmasından õnce geçen süreçte idarenin kamu gücüne dayalı, resen ve tek yanlı işleminin iptaline ilişkin olduğu, buna göre idari işlemin iptali davasında yargı yolunun, idari yargı yolu olduğu gerekçesiyle; davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine ve mahkemenin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"….Dava, davalı kurumun MARSAM Özel Sağlık Hizmetleri Inşaat Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin işletmekte olduğu Özel Markasi Hastanesi ile 2024 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin yenilenmesi öncesinde "Sözleşme Yapmak için aranan Belgeler Formundaki belgeler yönünden yapılan inceleme sonunda değerlendirmenin olumlu bulunmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkindir.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından õnce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşımasıkarşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine gōre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.
Somut olayda, uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan bir sõzleşmeden kaynaklanmadıği, bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında; işin sõzleşmeye bağlanmasından önce geçen süreçte idarenin kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı işleminin iptaline ilişkin olduğu, buna göre idari işlemin iptali davasındayargı yolunun idari yargı yolu olduğu kanaatine varılmakla; davacının davasının dava şartıyokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE..."
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara I3. Îş Mahkemesince dava dosyası, idari yargı dosya fotokopisi ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


IV. İLGİLİHUKUK 
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(Değișik: 17/4/2008-5754/45 md.)
Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucularıarasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
9. 26/03/2016 tarihli ve 29665 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
· "(1) Bu Yönetmeliğin amaci, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlık hizmetleri finanse edilen kişilere kaliteli, erişilebilir ve tıp biliminin genel kabul gören kurallarına uygun olarak sunulan sağlık hizmetlerinin karşılanması ve ihtiyaç duyulan alanlarda oluşturulacak alternatif geri õdeme modelleri üzerinden sağlık hizmetinin finansmanı için sağlık hizmeti sunucuları ile Kurum arasında yapılacak sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması ve akdedilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."
10. Anılan Yönetmeliğin "Kapsam"başlıkh 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, Sosyal Güvenlik Kurumu ile sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeleri/protokolleri kapsar."
11. Anılan Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 63,73 ve 107 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır."
12. Anılan Yönetmeliğin "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri; Kurum ile yurt içindeki ve/veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluyla sağlanır.

(2) Sözleşmeler/protokoller yoluyla satın alınacak sağlık hizmetleri, bu hizmetlerin 24/3/2013 tarihli ve 28597sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde tanımlanan sağlık hizmeti sunucularının hangilerinden karşılanacağı ile sağlık hizmetlerinin satın alımına ilişkin kurallar Kurum tarafindan belirlenir.

(3) Kurum, sunulan sağlık hizmetleri karşılığında, SHS'lere ilgili mevzuat ile sözleşmelerde/protokollerde belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapar.

(4) Kurumca genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler ile sağlık hizmeti sunucularına, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen her türlü õdeme, ilgili mevzuata göre geri alınır.
(5) Kurum, sağlık hizmetleri sunumunda gerekli gördüğü hallerde SHS tarafindan sözleşme/protokol kapsamında sunulanhizmetlere ilişkin veri ve bilgiye ulaşma ve temin etme hakkına sahiptir: Genel sağlık sigortalısıve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık bilgilerinin gizliliği esastır.

(6) Sözleşmelerin/protokollerin akdedilmesine ilişkin süreç ile bu aşamada ibraz edilmesi gereken belgeler Kurum tarafindan belirlenir.

(7) Sözleşmelerde/protokollerde, ceza koşulu ve/veya fesih gerektiren filler, fesih uygulama kriterleri ve sözleşme/protokol yapılmayacak sürelere yer verilebilir. (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılı kararı ile iptal ikinci cümle; Danıştay ÎDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545,K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

(8) Sözleşmelerde/protokollerde ceza koşulu veya fesih uygulamasını gerektiren fillerin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu yönünden de suç oluşturması halinde ilgililer hakkanda Cumhuriyet Savcılığına suçduyurusunda bulunulur.

(9) Kurumca bu Yönetmelikte belirlenen koşulların gerçekleşmesi halinde ilgili mevzuata uygun şekilde sözleşmelerde/protokollerde değişiklik yapılabilir.

(10) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını devir ve temlik 

edemeyeceğine ilişkin hükümlere yer verilir.
(1 1) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, kişilere ve Kuruma ait bilgilerin gizliliği ile ilgili yasal yükümlülüklere uyacağına ilişkin hükümlere yer verilir.

(12) Sözleşmelerde/protokollerde, SHS'nin; sahip, unvan, ortak ve adres değişiklikleri ile devri halinde hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(13) SHS'nin işletme hakkının devri, kiralama da dahil olmak üzere işletmenin devri gibi sonuç doğurur. Bu kapsamda devreden ile devralanın her türlü Kurum alacakları yönünden müşterek ve müteselsil sorumluluğu devam eder. Hem devredenin hem de devralanın Kurum alacakları tahsil edilmeden devralan SHS ile sözleşme/protokol yapılmaz.

(14) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS ile feshe neden olan fillere bağlı olarak- oluşan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz.
(15) Kurum tarafindan sōzleşmesi feshedilmiş SHS'nin devri halinde feshe neden olan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi geçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu ile sözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veya sözleşmesi feshedilen sağlık hizmeti sunucusunun muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri ōdenmez.
(16) Sözleşmelerde/protokollerde, mücbir sebeplerin varlığı halinde, ceza koşulu ve feshe ilişkin yaptırımların uygulanmayacağına ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(17) Sözleşmelerde/protokollerde, ek sözleşmelerin/ek protokollerin SHS'ler tarafindan imzalanmamasıdurumunda, sözleşmelerin/protokollerin feshedileceğine ilişkin hükümlere yer verilebilir.
(18) Kurum, sözleşme/protokol kapsamında her türlü inceleme ve denetim yapmaya ve buna ilişkin kurallar belirlemeye yetkilidir.

(19) Kurum, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu Ihale Kanununa tabi sağlık hizmeti sunucuları tarafindan yatan ve/veya günübirlik tedavi kapsamındaki hastalarda kullanılacak ve Kurumca belirlenecek olan tibbi malzemeleri ve temini zorunlu ilaç ve/veya ilaç gruplarını, tibbi malzeme tedarikçilerinden veya ecza depolarından temin etmek amacıyla sözleşme yapabilir, Kurum tarafindan bu SHS'lere yapılan ödemeler, sağlık hizmeti sunucusunun Kurumdaki alacağından mahsup edilir.

(20) 18/4/2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Genel Sağlık Sigortası UygulamalarıYönetmeliğinin, sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması, akdedilmesi ve yürürlüğe konulmasına ilişkin hükümleri birlikte uygulanır."
13. Anılan Yönetmeliğin "Sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum tarafindan hazırlanır.(2) Kamu idareleri sağlık hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, Kurum ve kamu idaresi yetkili makamının onayı ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır.

(3) Kamu idareleri sağlık hizmeti sunucuları dışındaki diğer sağlık hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum onayı ile yürürlüğe girer,Kurum ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır.

(4) Kurum, Kanunun 73 üncü maddesi gereği, sözleşme ücretine tabi olan SHS'den sõzleşme imzalamak için ücret alabilir.

(5) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi altı aydan az olamaz. İhtiyaç duyulan alanlarda oluşturulacak alternatif geri ödeme modelleri üzerinden sağlık hizmetinin finansmanı için yapılacak sözleşmelerde süre Kurum tarafindan belirlenir.

(6) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi sonunda; Kuruma olan borcu, Kurum bilgi işlem sistemi (MEDULA) üzerinden iletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanacak son altı aylık fatura ortalamasını aşan SHS'lerle, götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi/protokolü olan SHS'ler hariç olmak üzere sözleşme/protokol yapılmaz.

(7) (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılı kararı ile iptal fikra; Danıştay IDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

(8) (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılı kararı ile iptal fikra; Danıştay İDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkúr karar kesinleşmiştir.)

(9) (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılı kararı ile iptal fikra; Danıştay IDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.) "
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İInceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,

Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde õngõrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosya fotokopisi ve adli yargı dosyasının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine, son gõrevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
15. Raportõr-Hakim Şerife ÖzDOĞAN 'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
16. Dava dosyasının incelenmesinden, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca özel hastane işleten kurumlarla her yıl için idari sözleşme niteliğindeki "Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi" imzalandığı ve bu sözleşmelerin yıllık yapılıp her yıl sonunda idarece yapılan duyuru ile istenen bilgi ve belgelere dayalı olarak yapılan değerlendirme sonunda değerlendirmenin olumlu bulunması halinde sõzleşmenin yenilendiği, Îdare tarafindan sözleşmenin yenilenmesi aşamasından önce “Sözleşme Yapmak için aranan Belgeler Formu”ndaki belgelerin ilgililerden istendiği şayet bu bilgi ve belgelerde değişiklik yoksa şirket yetkilisi tarafından verilecek taahhütnameye dayalı olarak bilgi ve belge istenmediği;davacı şirketin güncél bilgi ve belgelerin istenmesi yönündeki idari başvurularına rağmen, Özel Markasi Hastanesi ile 2024 YılıSosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin yenilenmesi öncesinde Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafindan "Sözleşme Yapmak için aranan Belgeler Formundaki" belgeler yönünden yapilan inceleme sonunda güncel bilgi ve belgeler istenmeden taahhütnameye dayalı olarak yapılan değerlendirmenin olumlu bulunduğu anlaşılmıştır.

17. Dava, dava dışı Özel Markasi Hastanesi ile davalı Sosyal Güvenlik Kurumu arasında sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinin yenilenmesi safhasındaki süreçte, sözleşme yapmak için aranan belgeler formuna ilişkin yapılan değerlendirmenin olumlu olması yönündeki 31/12/2023 tarihli kararın iptali istemiyle açılmıştır.

18. Bir kamu hizmetinin yürütülmesi icin ihtiyac duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından õnce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücūne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.

19. Ídari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlıdeğişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sõzleşmeler ise, genelde õzel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına gõre düzenlenir.

20. Somut olayda, uyuşmazlığın yapılmak istenilen bir sözleşmenin, gerekli şartlar yönünden olumlu değerlendirilmesine ilişkin işleme yönelik olduğu, söz konusu sõzleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığı ve sõzleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu görülmekle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101. maddelerindeki düzenleme karşısında uyuşmazlığın bu çerçevede çözüme kavuşturulması gerektiği anlaşılmakla, davanın görüm ve çözümünün adli yargımercilerinin görevinde bulunduğu sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 13. İs Mahkemesinin 30/05/2025 tarih ve E.2024/243, K.2024/258 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
VI. HKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLI YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Ankara 13. İş Mahkemesinin 30/05/2025 tarih ve E.2024/243, K.2024/258 sayılı GÖREVSÍZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI . ÇALIŞKAN Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/413
KARAR NO : 2024/333
KARAR TR : 07/10/2024

ÖZET: 6306 sayıhı Kanun uyarınca işleme tabi tutulan yapıların davalı idarece yıktırıması sonrasında davacıya isabet edecek dairelerin zamanında teslim edilmemesinden kaynaklı, dairelerin kiraya verilememesi nedeniyle kira gelirinden mahrum kalındığından bahisle oluştuğu ileri sürülen alacağın ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Mustafa ÖNALAN Vekili : Av. Ömer ALTINDİŞDavalı: Bingöl Belediye BaşkanlığıVekili : Av. NuranHANSU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesinde 817 ada, 7 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki iki adet bağımsız bölümün maliki olduğunu, Bingöl Belediyesinin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi ve 6306 sayılıKanun kapsamında davacı ile 10/05/2017 ve 13/03/2020 tarihlerinde "Bingöl ili, Merkez ilcesi, Kültür Mahallesi Riskli Alanu İçerisinde Yapılan Uygulamalar" kapsamında sözleşmeler imzalandığını, müvekkiline ait yapının yıktırlıp 6306 sayılı Kanun gereğince riskli alan ilan edilen alandaki kentsel dönūşüm kapsamında kendisine isabet edecek dairelerin makul süre içinde teslim edilmemesi nedeniyle kira bedelinden mahrum kalındığından bahisle, uğranılan zararlara karşılık olarak şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 31/01/2024 tarih ve E.2022/601, K.2024/141 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kabulüne ve toplam 28.996,98 TL alacağın davalıdan tahsiline karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 24/04/2024 tarih ve E.2024/835, K.2024/1113 sayılıkararı ile; uyuşmazlığın idari yargının görevinde olduğu gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden hüküm kurularak, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, Bingöl ili, Merkez ilçesi Kültür mahallesinde kain 817 ada 7parsel sayılı taşınmazın måliki olduğu, Bingöl Belediyesinin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi ve 6306 sayılı Kanun kapsamında davacı ile 10/05/2017 ve 13/03/2020 tarihlerinde "Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesi Riskli Alanı Içerisinde Yapılan Uygulamalar" kapsamında sözleşmeler imzalandığı, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edilen alandaki kentsel dōnüşüm kapsamında davacıya isabet edecek dairelerin makul süre içinde teslim edilmemesi nedeniyle kira bedelinden mahrum kalındığından bahisle, uğranılan maddi zararın tazminine karar verilmesi istemiyle, görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mevzuat hükümleri dikkate alınarak somut olay irdelendiğinde, uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun hükümlerine gōre "riskli yapı" kapsamına alınan dava konusu yapılar hakkında, davalı idarenin, proje uygulamalarına başlamadan õnce riskli yapıların yıktırılması amacıyla, 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünükullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği, diğer taraftan, davacının talebinin, bu işlem nedeniyle sõz konusu taşınmazı kullanamamaktan kaynaklanan zararın tazmini niteliğini taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın çözümünün, idari işlemlerden dolayı davacının haklarının ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu, bu belirlemenin ise, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğu değerlendirilerek, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır (Aynı vönde Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/02/2024, 2023/487 E. 2024/39 K.: 18/12/2023,2023/478 E., 2023/750 K.; 2023/550 E., 2023/718 K.; 2023/490 E, 2023/717 K.; 17/04/2023, 2023/34 E., 2023/338

K.; 2023/33 E., 2023/337 K.; 2023/32 E., 2023/336 K.; 2023/31 E., 2023/335 K.; 2023/30E., 2023/334 K.; 2023/55E., 2023/282 K. tarih ve sayılı vb. kararlari).

Dava konusu uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki 10/05/2017 tarihli "Hak Sahipliği Anlaşma Detayları" ve 13/03/2020 tarihli "Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesi Riskli Alanı İçerisinde Yapılan Uygulamalar" başlıklısözleşmelerin tarafların õzgür iradesi ile düzenlenmediği, bu anlamda Idarenin özel hukukalanına giren sözleşmeler niteliğinde olmadıği, dava konusu yerin 6306 sayılı Kanun'un Ek-1. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu kararı ile riskli alan ilan edilmesi üzerine yıkılacak olması nedeniyle davalı Idarenin bu kapsamda hareket ettiği, davalıIdarenin 6306 saylı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak resen işlem tesis etmesi nedeniyle söz konusu protokollerin yapıldığı, tarafların bir araya gelerek rızaen ve isteğe bağlı bir sekilde kentsel dönüşüm yapıması için bir sözleşme imzalamadıklari, davacının bu idari işlem kapsamında taşınmazının yıktırılarak kendisine isabet edecek dairelerin makul süre içinde teslim edilmemesi nedeniyle mahrum kaldığını iddia ettiği kira bedeline ilişkin zararının, davacının taşınmazının bulunduğu alanın idarece tek taraflı işlem ile riskli yapı ilan edilmesinin sonucu oluştuğu, bu nedenle Mahkemece, 6100 sayılı HMK m. 114(1)-b hükmü uyarınca, dava şartı olan "yargıyolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esası hakkanda karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Açıklanan nedenlerle; Mahkemece dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmamasi" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esası hakkanda karar verilmesi doğru görülmemiş ise de, bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalı vekilinin istinaf isteminin bu yönden kasmen kabulüne,6100 sayılı HMK'nın 353(1)-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve aşağıdaki şekilde yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verilmiştir. …."
4. Davacı vekili, aynı somut olay nedeniyle, fazlaya ilişkin hakları sakı kalmak kaydıyla 1.000 TL maddi zararın tazminine karar verilmesi istemiyle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. ÍdariYargıda 
5. Erzurum 3. İdare Mahkemesi 12/07/2024 tarih E.2024/1123 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava dosyasının incelenmesinden, davacının Bingöl ili, Merkez ilçesi Kültür mahallesinde kain 817 ada 7parsel sayılıtaşınmazın mâliki olduğu, Bingõl Belediyesinin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi ve 6306 sayılı Kanun kapsamında davacı ile 10/05/2017 ve 13/03/2020 tarihlerinde "Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesi Riskli Alanı İçerisinde Yapılan Uygulamalar" kapsamında sõzleşmeler imzalandığı, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edilen alandaki kentsel dönüşüm kapsamında davacıya isabet edecek dairelerin makul süre içinde teslim edilmemesi nedeniyle kira bedelinden mahrum kalındığından bahisle, uğranılan zararlara karşılık olarak şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Idari yargının görev alanı, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gūcükullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlıdır.

Somut olayda, davacı ile idare arasında, tarafların hür iradesi ile özel hukuk hükūmleri çerçevesinde sözleşme imzalandıği, bakalan davada, sözleşme gereği yapımına başlanan yapı inşaatının makul sürede tamamlanamamasınedeniyle konutların geç teslim edildiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen (konutların kullanılamaması yada kiralanamamasından kaynaklı) zararların tazmininin talep edildiği, dolayısıyla dava konusu maddi tazminat talebinin, 6306 sayılı Kanun kapsamında tesis edilen idari bir işlemden, kira yardımının eksik yapılması ya da yapılmamasından kaynaklanmadığı; özel hukuk hükümlerine tabi sözleşme kapsamında taahhüt edilen inşaatın sadakat ve özen yükümlülüğe aykarı davranılarak makul süre içinde tamamlanamaması nedeniyle konutların geçtesliminden kaynaklanan, özel hukuk hükümlerine tabi kişisel hakka dayalı olduğu göz önüne alındığında, davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girmekte olduğu anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır. .…"
6. Erzurum 3. Ídare Mahkemesi tarafından 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari ve adli yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (ptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile: Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,

b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar. .…."
8. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tahliye ve yıktırma" başlıklı 5.maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
(1) Riskli yapıların yıktırımasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapıalanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.
(2) (Değişik:29/11/2018-7153/22 md.) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fikrada belirtilenler dışında olup Kanun kapsamındaki yapıları kullanmakta olan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımıyapılabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının, enkaz bedeli ödenmesinin ve bankalardan kullanacakları kredilere dönüşüm projeleri õzel hesabından karşılanmak üzere faiz desteği verilmesinin usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir,
..."
9. 6306 sayılı Kanun'un "Uygulama işlemleri" başlıklı 6. maddesinin 9. fikrası şöyledir:
"(9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982tarihli ve 2577 saylı Idari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir. (Iptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014 tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayılı Kararı ile.) ()"
10. 15/12/2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin "Kira yardımı ve diğer yardımlar"başlıklı 16. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(Değişik:RG-21/5/2024-32552)
(1) Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren Başkanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18aydır. Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi 48 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir. Aylık kira bedeli Başkanlıkça belirlenir. Inşaat halinde olup içinde ikamet edilen yapılarda kira yardımı veya faiz desteğinden, sadece inşaat halindeki yapıda ikamet edilen bağımsız bölümlerin malik, kiracı ve sınırlı ayni sahipleri faydalanır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine mümkün olması hâlinde, kira yardımı yerine tahliye tarihinden itibaren konut ve işyerlerinin teslim tarihine kadar geçici konut veya işyeri tahsisi yapılabilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayıh Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangibir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının maliki olduğu Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesinde 817 ada, 7 parsel sayılı taşınmazda bulunan ve kentsel dönüşüm kapsamında alınan kararla 6306 sayılı Kanun kapsamında yapıların idarece yıktırılmasi sonrasında davacıya isabet edecek dairelerin zamanında teslim edilmemesinden kaynakl, dairelerin kiraya verilememesi nedeniyle kira gelirinden mahrum kalındığından bahisle oluştuğu ileri sürülen alacağın õdenmesi istemiyle istemiyle açılmıştır.
14. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlıirade açıklamalarıyla yapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler idari işlem, herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekieştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de idari eylem olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesi için bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu 

hizmetinin yürütülmesi amacıyla tesis edilmiş bulunması, kamu idaresinin tek tarafı irade açıklamasının ürūnū olması ve kesin ve icraî nitelikte olması gerekmektedir.

15. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesinde 817 ada,7 parselde kayıtı bulunan taşınmazdaki iki dairenin 1/2 hissesinin maliki olduğu, Bingöl Belediyesinin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi ve 6306 sayılı Kanun kapsamında davacı ile sözleşme imzalandığı, 6306 sayılı Kanun kapsamında tek tapulu iki ve üstü bağımsız konutu olan hak sahiplerine birinci konut için kira yardımlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından õdendiği, davacının da 6306 sayılı Kanun kapsamında 48 ay süreyle bu ödemeden faydalandığı, bununla birlikte davacıya isabet edecek dairelerin zamanında teslim edilmemesinden kaynaklı, dairelerin davacı tarafindan kiraya verilememesi nedeniyle kira gelirinden mahrum kalındığından bahisle oluştuğu ileri sürülen alacağın ödenmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
16. Mevzuat hükümleri dikkate alınarak somut olay irdelendiğinde; uyuşmazhıkta, Bakanlar Kurulu'nun 06/02/2017tarih ve 2017/9851 sayılı Kararı ile "Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 02/02/2017 tarihli ve 1711 sayılı yazısıüzerine, 6306 sayılıKanun'un ek I nci maddesine göre, Bingöl Ili, Merkez İlçesi, Kültür Mahallesi sınırları içerisinde bulunan ve ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanın riskli alan ilan edilmesi kararlaştırılmış" olduğu, Bingöl Belediyesinin 2017 yılında taşınmaz maliklerine "Kesin Sözleşmeye Davet ve Tahliye Çağrısı" başlıklı tebligatlar ve "Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 02/02/2017 tarih ve 1711 sayılı yazısı üzerine 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi hakkında Kanunun Ek-1maddesine göre Bakanlar Kurulunca 06/02/2017 tarihinde kararlaştırıldığını, bu kararı takiben kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında mevcut konutların 30 gün içerisinde tahliyesi gerekmektedir" içerikli tebligat bildirimleriyle, 6306 sayılıKanun hükūmlerine göre "Riskli Yapı" kapsamına alınan dava konusu yapılar hakkında davalı idarenin, proje uygulamalarına başlamadan önce riskli yapıların yıktırılması amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünū kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği, davacı ve diğer hissedar ile belediye arasında imzalanan "Hak Sahibi Anlaşma Detayları" ile "Muvafakatname Sözleşmesi" başhklı sözleşmelerin içeriğinin bir eser sözleşmesi veya başka bir özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olmadığı, yine bu sözleşmelerin sözleşme özgürlüğü çerçevesinde tarafların rızası ve õzgür iradesiyle imzalanmadığı,diğer taraftan, davacının talebinin, bu işlem nedeniyle kendisine isabet edecek daireleri kullanamamaktan doğan mūspet zararın tazmini isteminin õzel hukuk ilişkisinden değil, davalı idarenin üzerine düşen kamu hizmeti niteliğindeki yükümlülüğünüzamanında yerine getirmemesinden kaynaklandığı, dolayısıyla açılan davanın da "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olan tarafindan açılan tam yargı davası" olduğu anlaşılmaktadır.
17. Bu durumda uyuşmazlığın çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı davacının haklarının ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu, bu belirlemenin ise, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğu değerlendirilerek, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Erzurum 3. Idare Mahkemesinin 12/07/2024 tarih ve E.2024/1123 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
· Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümūnde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. Ídare Mahkemesinin 12/07/2024 tarih ve E.2024/1123 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/416KARAR NO : 2024/536KARAR TR : 02/12/2024

ÖZET: 1977 - 1998 yılları arasında bir kamu iktisadi kuruluşu olan... Ofisi Bölge Müdürlüğünde sözleşmeli kamu görevlisi statüsünde, müdür unvanıyla çalışmış olan davacı tarafından, konut edindirme yardımı kesintilerinden dolayı õdenmeyen tutarın tahsili istemiyle, õzelleştirildikten sonra õzel hukuk tüzel kişisi ... Ofisi A.Ş. aleyhine açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.B Vekili : Av. M.A.A Daval : ... Ofisi A.Ş.Vekili : Av. E.D, Av. B.A.T 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 1977 - 1998 yılları arasında bir kamu iktisadi kuruluşu olan ... Ofisi Bölge Müdürlüğünde kamu görevlisi statüsünde müdür unvanıyla çalıştığını ve emekliye aynldığını, maaşından konut edindirme yardımı amacıyla belirli miktarlarda kesintinin yapıldığını, bu kesintiden dolayı toplam 2.922 TL anapara ödenmesi gerekirken sadece 447,94 TL ödenip geri kalanının õdenmediğini belirterek, õdenmesi gereken cari bakiyenin faiziyle birlikte iadesi istemiyle... Ofisi A.Ş., Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş. ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı aleyhine idari yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 3. Îdare Mahkemesi 13/03/2015 tarih ve E.2013/2648 sayılı hasım düzeltme ara kararı ile, davalılardan T.H. Emlak Bankası A.S. ile Sosyal Güvenlik Kurumunu hasım mevkiinden çıkartarak yargılamanın devamına ve Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ye davanın ihbarına karar vermiştir.

3. İstanbul 3. İdare Mahkemesi 18/03/2015 tarih ve E.2013/2648, K.2015/482 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara davacı tarafça yapılan itiraz İstanbul Bölge İdare Mahkemesi (Kapatiılan) 4. Kurulun 05/11/2015 tarih ve E.2015/16594, K.2015/20896 sayılı kararı ile reddedilmiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımı şöyledir:
"... Dava dosyasının incelenmesinden; 1977-1998ylları arasında .. Ofisi A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesinde çalıştıktan sonra, 1998 yılında emekli olan davacıdan kesildiği iddia edilen konut edindirme yardımı ödemelerinin kendisine eksik ödenmesi nedeniyle mahrum kaldığı miktarın faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

.. Ofisi A.Ş. hisselerinin tamamı hazineye ait bulunmakta iken 2000 yılında yapılan ihale üzerine alınan karar uyarınca özelleştirildiği ve son durum itibariyle õzel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olup,anılan şirket için kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan mevzuatın uygulanmasına son verilmiş bulunmaktadır.
Yukarıda yer vermiş olduğumuz mevzuat hükümlerine göre…. Ofisi A.Ş.nin özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olması ve özel hukuk tüzel kişisi olduğundan idari davaya konu edilebilecek bir idari işlem veya eylem tesis etmesi sõz konusu olamayacağından anılan şirkete karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri adli yargı olup uyuşmazlığın adli yargı tarafindan çözümlenmesigerekmektedir. …'
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle... Ofisi A.Ş.'ye karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul 28. ÎşMahkemesi 20/11/2019 tarih ve E.2017/156, K.2019/534 sayılı kararı ile, zaman aşımı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı tarafça yapılan istinaf başvurusu İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 41.Hukuk Dairesinin 05/04/2023 tarih ve E.2020/839, K.2023/491 sayılı kararı ile, görevli yargı yerinin idari yargı olmasıgerekçesiyle kabul edilmiş, istinafa konu karar kaldırılarak mahkemesine gönderilmiştir.

5. İstanbul 28. İş Mahkemesi 07/06/2023 tarih ve E.2023/290, K.2023/244 sayıh kararı ile, davanın çözümünde uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın gerekçe kısmında, her ne kadar uyuşmazlığınesasının "tasarrufu teşvik alacağı'olduğu görülmüş ise de, bunun sehven yazıldığı görülmüştür. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının talep ettiği tasarrufu teşvik alacağı davasında mahkemenin gōrevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Resmi Gazete'nin 14/10/2011 gün ve 28084 mükerrer sayısında yayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 20/12/2010 tarih ve 156-328 sayılı kararında ve yine 14.07.2014 tarih 2014/779 - 829 sayıli, 29.04.2019 tarih 

2019/165 - 2019/278 sayılı kararlarında, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2012/15832 - 2014/18609 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, tasarrufu teşvik fonu için yapılan kesintilerin ilgililerin iradeleri dışında, idarenin kamu gücükullanılarak yapılması, konunun kamu hukuku alanına ilişkin olması gözetildiğinde, tasarruf kesintisi, kurum katkasıve nemaların tahsili istemiyle anılan idarelere karşı açılan davaların görüm ve çözümünde idariyargı yeri görevlidir.Görev hususu dava şartlarından olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen dikkate alınmalıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.01.2013 tarihli 2012/22-1657 Esas ve 2013/1 Karar sayhı ilamı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenler Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 41.H.D nin 2020/839 Esas 2023/491K sayılı ortadan kaldırma karar ilamında belirttiği gerekçelerde davacının davasının 2577 saylı Yasanın 2. maddesi uyarınca adli yargının görevi dışında kaldığı idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşılmakla Davanın Usulden Reddine karar verilerek. .."
6. Davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 28. İş Mahkemesince, adli ve idari yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5664 sayılı Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme Yapılmasına Dair Kanun'un "Amaç ve Kapsam"başlklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, mülga 3320 saylı Memurlar ve Işçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanun uyarınca hak sahibi olanlara nakit veya hisse senedi olarak ōdeme yapılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir."
8. 5664 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 2. maddesinin (c) bendi şöyledir:
"c) Hak sahibi: Mülga 3320 sayılı Memurlar ve Isçiler ile Bunların Emekdilerine Konut Edindirme YardımıYapıması Hakkında Kanun uyarınca; 1/1/1987 ilå 31/12/1995 tarihleri arasında adlarına konut edindirme yardımıyatırılan ve yardım tutarları gerekli bildirimler yapılarak Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi hesaplarına intikal etmiş olan kişiler veya bunların kanunî mirasçıları ile 1/1/1987 ilâ31/12/1995 tarihleri arasında adlarına düzenlenen bildirim formu, konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü kurum ve kuruluşlara verilmiş ve yardım tutarı tahsil edilmis, ancak Türkive Emlak BankasıAnonim Şirketi hesaplarına intikal ettirilmemiş olan kişiler (SSK tarafindan yardım tutarlari kısmen Bankaya aktarımış olan işçi emeklileri dahil) veya bunların kanuni mirasçılarını,
ifade eder."
9. 5664 sayılı Kanun'un "Hak sahiplerinin belirlenmesi"başlıklı 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fikraları şõyledir:
"(1) Mülga 3320 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca konut edindirme yardımı hesaplarıni tahakkuk ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü olup, ilgili mevzuatı uyarınca bu Kanuna ekli (1) sayılı cetveli daha önce gönderen kurumlar dışındaki tüm kurum ve kuruluşlar;
a) Konut edindirme yardımı Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine aktarılmış olan hak sahiplerinin isimleri ve yardım tutarlarının yer aldığı listeleri,
b) Konut edindirme yardım tutarı tahsil edilmiş, ancak Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine aktarımamışolan hak sahiplerinin isimleri ile yardım tutarlarının yer aldığı listeleri,
·her hak sahibi için bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvele uygun şekilde ve elektronik ortamda kayıtlı olarak 6 ay içinde Bankaya teslim eder. Bakanlar Kurulu bu süreyi bir defaya mahsus olmak üzere 3 aya kadar uzatmaya yetkilidir.

(2) Bu süre içinde hak sahiplerine ilişkin listelerin bildirilmemesi, mükerrer veyayanlış bildirilmesi halinde hak sahiplerine karşı sorumluluk ilgili kurum veya kuruluşlara aittir.

(3) Kurumlar bu maddenin birinci fikrasının (a) bendinde belirtilen listelerdeki tutarlarla bu tutarların ilgili bankaya yatırıldığına ilişkin dekontların mutabakatını yapmak ve dekontları gerektiğinde ibraz etmek üzere muhafaza etmekle yükümlüdür...

10. 5664 sayılı Kanun'un "Hak sahiplerinin alacaklarının nemalandırılması ve õdeme" başlıklı 4. maddesinin 4., 5.,6. ve 7. fikraları şöyledir:
"…. (4) 3 üncü maddenin birinci fikrasının (b) bendinde tanımlanan hak sahiplerine ilişkin bilgiler Bankaca EGYO'ya (Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi) bildirilir ve hak sahiplerince talep edilmesi halinde, karşılığının Hazine tarafindan EGYO'ya aktarılmasını müteakip EGYO tarafindan nemasıyla birlikte nakit olarak ödeme yapılır.

(5) Konut edindirme yardımı hesaplarını tahakkuk ettirmek ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine devretmekle yükümlü kurum ve kuruluşlar nezdinde bulunan ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketine aktarılmamış olan hak sahiplerine ilişkin konut edindirme yardımı tutarlarının tamami, fer'ilerinin tahsili 

beklenilmeksizin, Hazine Müstesarlığının Türkive Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı hesabına aktarılır. Bu kişilere ait konut edindirme yardımı tutarları gecikme zamları ile birlikte, ilgili kurumlarca tahsil edilmesini müteakip tahsilatın yapıldığı tarihi izleyen ayın sonuna kadar Hazine Müsteşarlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki 410 numaralı hesabina aktarılır. (Ek cümle: 8/12/2009-5939/1 md.) Bu fikra uyarınca ana para ve fer'ilerinin ayrımı yapılmaksızın 410 numaralı hesaba aktarılan tutarlar bütçeye gelir kaydedilir.
(6) Bu Kanunun uygulanmasında, SSK tarafindan işverenlerden gecikme zammı ve faizi ile birlikte tahsil edilen konut edindirme yardımı tutarlarının ilişkin olduğu ayı takip eden ayınsonunda tahsil edilmiş olduğu kabul edilerek işlem yapılır.

(7) Hak sahiplerine yapılacak nakit ödemeler EGYO tarafindan belirlenecek ödeme planı ve süresine göre yapılır..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazhığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇħ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
13. Dava, 1977 - 1998 yılları arasında bir kamu iktisadi kuruluşu olan... Ofisi Bölge Müdürlüğūnde sözleşmeli kamu gõrevlisi statüsünde çalışan ve emekliye ayrılan davacının maaşından konut edindirme yardımı amacıyla yapılan kesintiden dolayı eksik yapılan ödemenin tahsili istemiyle açılmıştır 

14. Dosyanın incelenmesinden; dava tarihi itibanyla özel hukuk tüzel kişisi statūsünde olan... Ofisi A.Ş.'nin, bir kamu iktisadi kuruluşu iken Yüksek Planlama Kurulu kararı ile özelleştirme kapsamına alındığı, %51 orandaki hissesinin 21/07/2000 tarihli "hisse satış sözleşmeli satışı suretiyle" özelleştirildiği, "konut edindirme yardımı" adı altında davacının maaşından yapılan kesintilerin davacının iradesi dışında ve kamu gūcü kullanılarak yapıldığı tartışmasız ise de, davacıya ilişkin olarak yapılan kesintilerden ve davacının emekliye ayrılmasından sonra adı geçen kamu iktisadi kuruluşunun õzelleştirildiği,dava tarihi olan 2013 yılı itibarıyla dava konusu talebin muhataplarının yukarıda değinilen mevzuat hükümleri gereğince özel hukuk tüzel kişileri olan davalı .. Ofisi A.Ş. ile dava dışı Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. olduğu hususlarıdikkate alındığında, õzel hukuk hükümlerine tabi olan ticari şirket aleyhine açılan davanın, özel hukuk hūkümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 28. İş Mahkemesinin 07/06/2023 tarih ve E.2023/290, K.2023/244 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözūmünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. İstanbul 28. Iş Mahkemesinin 07/06/2023 tarih ve E.2023/290, K.2023/244 sayılı GÖREVSIZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Ahmet ARSLAN 
Öye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
1977-1998 yıllarında .. Ofisi A.Ş. Genel Müdürlüğünde çalıştıktan sonra, 1998 yılında emekli olan davacıdan kesilen konut edindirme yardımı ōdemelerinin kendisine eksik ödenmesi nedeniyle, mahrum kaldığı miktarı faizi ile birlikte õdenmesi istemiyle açılan davanın, tasarrufu teşvik fonu için yapılan kesintilerin ilgililerin iradeleri dışında, idarenin kamu gücükullanılarak yapılması, konunun kamu hukuku alanına ilişkin olması gözetildiğinde, görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğu görüşüyle karara katılmryoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/417KARAR NO : 2024/508KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Türk vatandaşlığını kazanan davacı tarafindan, Türkiye Cumhuriyeti nüfus kaydında medeni durumunun "evli"olarak değiştirilmesi ve Suriye'de doğan çocuklarının nüfus kaydına işlenmesi istemiyle açılan nüfus işlerine ilişkin davanın,ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Ö.H 

Vekili : Av. I.H 

Daval : İçişleri Bakanlığı Kahramanmaraş Îl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı iken, 29/10/2021 tarihinde istisnai olarak Türk vatandaşhığını kazandığını, kendi ülkesinde 01/05/2015 tarihinde evlilik yaptığıı ve bu evlilikten iki müşterek çocuklarıolmasına rağmen resmi nüfus kaydında medeni durumunun bekâr olarak gözüktüğünü, çocuklarının da nüfusa kayıtı olmadığınıbelirterek, müvekkilinin Türkiye Cumhuriyeti nüfus kaydında medeni durumunun "evli" olarak değiştirilmesi ve Suriye Arap Cumhuriyetinde doğan çocuklarının nüfus kaydına işlenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
HI. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Kahramanmaraş 9. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/02/2023 tarih ve E.2023/60, K.2023/79 sayıh kararı ile,davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermişve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımı şöyledir:
"... Somut olay değerlendirildiğinde, davacının iddiasına göre evliliği, Türk vatandaşlığını kazanmasından önce, Suriye vatandaşı bir kadınla ve Suriye ülkesinde yapılmış olup halen çifte vatandaş konumunda bulunan davacının evlilik vukuatının nüfus siciline işlenmesi, buna bağlı olarak bekar olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi nüfus idaresine verilmiş idari bir görevdir (Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi,2020/568 Esas - 2022/1643 Karar sayiılı ilamı).

6100 sayılı HMK'nın 114/c maddesi mahkemenin görevli olmasını dava şartı olarak kabul etmiştir. 115.maddede ise "Mahkeme dava şarti noksanliğını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. " şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu kapsamda, davacının evlilik vukuatının nüfus siciline işlenmesi, buna bağlı olarak bekar olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi çocuklarının nüfus kayıtlarına işleminin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35.ve Yönetmeliğin 79. maddesine göre nüfus idaresine verilmiş idari bir görev olduğu gözetilerek, davacının davası

idarenin görev alanına girdiğinden yargı yolu yönünden Mahkememizin görevsizliği ile davanın usulden reddine karar verilmiş(tir) ...

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 10. İdare Mahkemesi 08/05/2024 tarih ve E.2024/568, K.2024/845 sayıl kararı ile, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dosyanın incelenmesinden, istisnai olarak Türk Vatandaşlığını kazanan Suriye asıllı davacı tarafindan,medeni durumunun evli olarak değiştirilmesi ve müşterek çocuklarının nüfus kayıtlarına işlenmesi talebiyle yapmışolduğu başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, nüfus kaydına ilişkin bazı işlemler adli, bazıişlemler de idari kararlarla yapılmaktadır. Adli yargının görev alanına giren davaların maddi hata dışındaki nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları olduğu açıkça belirlenmiş olup, nüfus kayıtlarının düzeltmesi ile ilgili davaların adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, istisnai yoldan Türk vatandaşlığını kazanan davacıya ait Türk vatandaşlığı başvuru belgeleri ve 29.10.2021 tarih ve 2021/4717 sayılı Türk vatandaşlığıkazanılmasına ilişkin belgede, davacının medeni halinin bekar olarak belirtildiğinin görüldüğü, dolayısıyla bakalmakta olan davanın aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden dayanak belgesinde bulunmayan hususlara ilişkin nüfus kaydının düzeltilmesi isteminden kaynaklandığı görüldüğünden bakılmakta olan davanın Adli Yargı makamlarının görevinde bulunduğu anlaşılmakla,davanin görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. ….

5. Davacı vekilinin 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 10. İdare Mahkemesince, adli ve idari yargı dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "2. İspat araçları" üst başlıklı, "a. Genel olarak" başlıkhı 30. maddesinin ikinci fikrası şõyledir:
"Nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlü kayıla ispat edilir."
7. 4721 sayılı Kanun'un "A. Genel olarak"üst başhıklı, "I. Sicil" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Kişisel durum, bu amaçla tutulan resmi sicille belirlenir.
Bu sicilin tutulmasına ve zorunlu bildirimlerin yapılmasına ilişkin esaslar, ilgili kanunda gösterilir."
8. 4721 sayılı Kanun'un "IV. Düzeltme" üst başlıklı, "I. Genel olarak"başlıkh 39. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamaz."
9. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılması halleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Türk vatandaşlığı, doğumla veya sonradan kazanılır"
10. 5901 sayılı Kanun'un "Vatandaşlık işlemlerinde müracaat makamı ve usul" başlıklı 37. maddesi şõyledir:
"Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin başvurular yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dış temsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekáletname ile yapılır"
11. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Tūrk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Tūrk vatandaşlığımıkaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine,yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
12. 5490 sayılı Kanun'un "Türk vatandaşlığını kazananlar" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"Kanun gereğince Türk vatandaşlığını kazananlar yetkili makam veya kurulların kararı üzerine düzenlenecek formlara uygun olarak aile kütüğüne tescil edilirler"

13. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şõyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

Aile kütüklerindeki dini bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir, değiştirilir,boş bırakalır veya silinir."
14. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"(I)Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıutlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki gõrevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır 

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hálinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılmasıhâkimden istenebilir. Ad değişikliği hálinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydi, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davaları, kaydın iptali veya dūzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
15. Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı; kişinin doğumundan ölümüne kadar kişisel ve medeni durumuna, uyrukluğuna ve bunlarda meydana gelen değişikliklere ait doğal ve hukuki olayların belirlenmesinin, bu amaçla düzenlenmis kütüklere yazılmasının, dış temsilciliklerce ve yetkili kurumlarca nüfus olaylarına ait dayanak belgelerini oluşturan bilgilerin merkezi veri tabanına elektronik ortamda gönderilmesinin veya tescilinin, hizmetlerin yürütülmesinde izlenecek yöntemlerin tespit edilmesinin ve uygulamada birliğin sağlanmasıdır."
16. Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(!)Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayitlı olan kişiler ile onların eş ve çocuklarını,b) Aile kütüğü: Nüfus olaylarına ilişkin kayuların kāğıt veya elektronik ortamda tutulduğu kütüğü
e) Bekârlık hanesi: Kişinin evlenmeden önce nüfusa kayıtlı olduğu haneyi,
h) Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkeme kararı,
noter senedi, doğum veya õlüm raporu gibi resmí belgeler ile bunların yedeklerini, .…
ifade eder."

17. Yönetmeliğin "Dava açma yetkisi" başlıklı 30. maddesi şōyledir:
"(1) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî kurumun göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır.

(2) Haklı sebeplerin bulunması halinde aynı konuya ilişkin nüfus kaydında dūzeltme yapılması hâkimden istenebilir.

(3) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(4) Babalık veya babalığın tespiti davası adı altında açılan davalar sonucunda alınan kararlar, hukuki niteliği itibari ile değerlendirilmesinin ardından aile kütüklerine tescil edilir."
18. Yönetmeliğin "Maddi hata" başlıklı 41. maddesi şöyledir:
"(1) Aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddi hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddi hatalar Genel Müdürlük ya da dayanak belgesinin bulunduğu nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir.

(2) Dayanak belgelerindeki bilgilerin aile kütüklerine işlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata sõz konusu değil ise aile kütüğünün herhangi bir kaydında düzeltme veya değişiklik, mahkeme kararı ile yapılır 
(3) Genel Müdürlük tarafindan gerekli görülmesi halinde, dış temsilciliklere kendi yaptıkları iş ve işlemlerle sınırlı olarak maddi hataları düzeltme vetkisi verilebilir."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde õngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Murat UçUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı iken, istisnai olarak Tūrk vatandaşlığını kazanan davacının, kendi ülkesinde evlilik yapmış ve bu evlilikten iki müşterek çocuğu olmasına rağmen resmi nüfus kaydında medeni durumunun bekâr olarak gözüktüğü ve çocuklarının danüfusa kayıthı olmadığından bahisle, davacının Türkiye Cumhuriyeti nüfus kaydında medeni durumunun "evli" olarak değiştirilmesi ve çocuklarının nüfus kaydına işlenmesi istemiyle açılmıştır.
22. 5490 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 36. maddesinde, ilgililerin nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme veya tespit davası açmak hak ve yetkisine sahip olduklar, 35. maddesinde de, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkca nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği, kayıtların anlamı ile taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhlerin konulamayacağı hükme bağlanmıştır.

23. Buna gõre, nüfus tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil ettiğinden,diğer kayıt düzeltme davaları gibi kamu düzeni ile yakından ilgili olduğundan, hakim doğru sicili oluşturmak zorundadır. Nüfus kaydına ilişkin bazı işlemler adli, bazı işlemler de idari kararlarla yapılmaktadır. Adli yargının görev alanına giren davaların ise maddi hata dışımdaki nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları olduğu açıkça belirlenmiştir. Davacı talebinin, Tūrkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarında "bekar" olarak kayıtlı gözüken medeni durumunun "evli" şeklinde düzeltilmesi ve Suriye ülkesindeki evliliğinden olan çocuklarının nüfusa kaydedilmesi istemi olup, bu kayıtların maddi hata kapsamında ele alınması mümkün olmadığından, uyuşmazlığın 4721, 5901 ve 5490 sayılı Kanunların ilgili maddeleri ve bu Kanunlara dayanılarak çıkarılan Yönetmelikler uyarınca adli yargı yerinde çõzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kahramanmaraş 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 
01/12/2023 tarih ve E.2023/60, K.2023/79 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HκÜM 


Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Kahramanmaraş 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/12/2023 tarih ve E.2023/60, K.2023/79 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/418KARARNO : 2024/346KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Bağlama Kütüğü Yönetmeliği hükümleri uyarınca, bağlamasiciliyle tescilli maliki olduğu teknenin vize işlemlerinin gecikmesi sebebiyle davacı hakkında idari yaptırım kararı ile verilen idari para cezasına itirazın ADLİ YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Turgay CANLI 
Davalı: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı İzmir Liman Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Marmaris Liman Başkanlığına kayıtlı Efenin isimli teknenin bağlama sicili ile tescilli maliki olduğunu,teknenin sicilini ve bağlama kütüğünü İzmir Liman Başkanlığına nakil için başvurduğu halde talep dilekçesine ek olarak evrak yüklemediği için talebinin reddedildiğini, bunun üzerine gerekmediği halde yıllık vize ücretini ödeyerek istenilen evrakıyüklediğini ve vize ile nakil işlemi için tekrar başvurduğunu, bu süreçte vize tarihinin geçtiğini ve "gemi deniz ve iç su aracıvize/kayıt işlemlerinin gecikmesi" sebebiyle Bağlama Kütüğü Yönetmeliği'nin 28.maddesi uyarınca 24/05/2024 tarih ve 2024/282sayıl Bağlama Kūtüğü Idari Yaptırım Kararı ile hakkında 5.500 TL idari para cezası uygulandığını belirterek, idari yaptırım kararının ortadan kaldırılması istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hâkimliği 06/06/2024 tarih ve D. İş. 2024/3226 sayıhı kararı ile, idari yaptiırım kararında idare mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle itirazın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…. Muterizin dilekçesinde nakil ve vize işlemlerine ilişkin müracaat başvurularının reddedildiğini ve vize tarihinin geçmiş olması sebebiyle idari yaptırım uygulandığının belirtildiği, idari yaptırım uygulanmasından önce bahse konu başvuruların reddedilmesi hususu da gözetildiğinde; Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi gereğince aynı işlem ile idari yargı alanına giren bir yaptırımın da verilmiş olması karşısında işlemin iptali talebinin idari yargımerciince karara bağlanacağına dair açık düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi gereğince başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı ve bahse konu yönetmeliğe ilişkin verilen idariyaptırımlara yönelik itirazların Danıştay ve Bölge İdare Mahkemelerince esastan incelendiği anlaşılmakla, Hakimliğimiz görevsiz olduğundan başvurunun reddine..."
3. Davacı, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. Ídari Yargıda 

4. İzmir 2. İdare Mahkemesi 30/07/2024 tarih ve E.2024/984 sayılı kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliği dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"Davacıya Bağlama Kütüğü Yönetmeliği'nin 28. maddesi uyarınca 5.500 TL idari para cezası verildiği, aynıYönetmelikte verilen idari para cezalarına karşı Sulh Ceza Mahkemesinde dava açılacağının açıkça düzenlendiği anlaşıldığından, davanın Sulh Ceza Mahkemelerinin görev alanına girdiği sonucuna varılmaktadır. ….
5. Izmir 2. İdare Mahkemesi tarafından 2247 sayılı Kanun'un 19: maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" baslıkh 3. maddesi sövledir "(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)

(1) Bu Kanun'un;
a) Idarí yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm 

bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütūn filler hakkinda,
uygulanır."
7. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başhklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mūlkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
8. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) Işyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracıın trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"
9. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) Idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapımamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

10. Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında 655 Sayılı Kanun Hükmūnde Kararname'nin "Ortak görevler ve hükümler" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/31 md.)
(1) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak hazırladıkları ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bakanlık idari düzenlemelerinde, bu düzenlemeleri ihlal edecek hizmet üretenler ile hizmetten yararlananlar için;
a) Hangi hallerde uygulanacağını açıkça belirtmek kaydıyla; uyarma, geçicifaaliyet durdurma ve yetki iptali şeklinde idari müeyyideler öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen idari müeyyideleri uygulamakla görevli ve yetkilidirler.

b) (Değişik: 27/12/2023-7491/83 md.) Hangi hallerde uygulanacağını ve miktarını açıkça belirtmek kaydıyla;Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü bir milyon Türk lirasına kadar, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü ve Denizcilik Genel Mūdürlüğü beş milyon Türk lirasına kadar idari para cezası uygulaması öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen miktarda idari para cezası karar tutanağı düzenlemek veya düzenletmekle görevli ve yetkilidirler.

c) Hangi konularda ve ne şekilde yapılacağı ile sınırlarını açıkça belirtmek şartıyla; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Ticaret Bakanlığının sınır kapılarındaki birimleri, belediyelerin denetim birimlerini de denetimle yetkilendirebilir ve bunlara mensup kamu personeli eliyle denetim yaptırabilir ve ihlal veya idari para cezası karar tutanağı düzenlettirebilirler.

(2) (Ek: 27/12/2023-7491/83 md.) Sürücüsünün tabiiyetine bakalmaksızın yabancı plakalı karayolu taşıtlarıiçin birinci fikra kapsamında uygulanacak olan idari para cezalari, tebligat şartı aranmaksızın sürücūsübilgilendirilmek suretiyle tahsil edilir. Cezalar tahsil edilmeden, cezaya muhatap yabancı plakalı taşıtın ülkeyi terk etmesine izin verilmez. Bu fikra hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Bakanlıkça müştereken altı ay içinde belirlenir. Uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır."
11. 655 sayılı KHK'nın "Bağlama kütüğü" başlıklı 43. maddesi şöyledir:
"(1) Türk Uluslararası Gemi Siciline tescilli olanlar ve Milli Gemi Siciline tescili zorunlu olanlar dışındaki ticari veya õzel kullanıma mahsus gemi, deniz ve içsu araçlarının malikleri veya işletenleri; sõz konusu gemi, deniz ve içsu araçlarını bağlama kütüğüne kaydettirmek zorundadırlar.

(2) Bağlama kütüğūne kayda ilişkin usul ve esaslar ile yapılacak iş ve işlemlerin nasıl ve kimler tarafından yürütüleceği yönetmelikle belirlenir."
12. 25/09/2014 gūnlū ve 29130 sayıh Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci; bağlama kūtüğüne ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak mali hükümler, idari yaptırımlar, yapılacak iş ve işlemlerin nasıl ve kimler tarafindan yürütüleceğine ilişkin hususları belirlemektir."

13. Aynı Yönetmeliğin "Tanımlar" başhıkl 4.maddesinin ilgili bentleri şöyledir:
"(1) Bu Yōnetmelikte geçen;
a) Bağlama kütüğü: Gemi, deniz ve içsu aracının kaydedildiği, ana ve yardımcı kütüklerden oluşan elektronik kayıt sistemini ve bağlama kütüğū dosyasını,
b) Bağlama kütüğü numarası: Bağlama kūtüğüne kayıt edilen her bir gemi, deniz ve içsu aracı için farklı sayıile belirlenmiş ve ülke genelinde tekolan numarayi,
c) Bağlama kütüğü sıra sayısı: Bir bağlama kütüğüne ilk kayıt esnasında her bir gemi, deniz ve içsu aracı için yeni açılan kayda verilen ve o bağlama kütüğündeki kayıt adedini gösteren sıra sayısını,
ifade eder."
14. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt zorunluluğu ve yükümlülükler" başlıkh 6. maddesi şöyledir:
"(1) 9 uncu maddenin birinci fikrasında belirtilen gemi, deniz ve içsu araçlarının malik veya işletenleri, gemi,deniz ve içsu araçlarını bağlama kütüğüne kayıt ettirmek ve ruhsatname almak zorundadır.
(2) İlkdefa kayıt edilecek veyakayıt değişikliği yapılacak gemi, deniz ve içsu araçları için, iktisap veya kayıdeğişikliğini gerektiren işlem tarihinden itibaren bir ay içerisinde yazılı olarak ilgili başkanlığa başvurulur.
(3) Mâlik veya işleten, gemi, deniz ve içsu aracının boy õlçümü işlemi yapıldıktan sonra istediği bağlama kütüğüne kaydettirebilir."
15. Aynı Yönetmeliğin "İdari para cezası ve uygulanacak diğer hükümler" başlıkh 28. maddesi şöyledir:
"1) (Değişik:RG-30/12/2023-32415) Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca geçerli bir ruhsatnamesi olmayan gemi, deniz ve içsu araçlarının malik ve işletenlerine;
a) 2,5 metreden 10 metreye kadar olan gemi, deniz ve içsu araçları için metre başına 250 TL,
b) 10 metreden 20 metreye kadar olan gemi, deniz ve içsu araçları için metre başına 500 TL,
c) 20 metreden 30 metreye kadar olan gemi, deniz ve içsu araçlari için metre başına 750 TL 
c) 30 metreden büyük gemi, deniz ve içsu araçları için metre başına 1.000 TL,
idari para cezasına ilave olarak ruhsatnamenin ilk defa veya yeniden düzenlenmesi gereken tarihten itibaren geç kalınan her ay için bu miktara %5 eklenerek hesaplanan tutarda idari para cezası verilir. Geminin boyunun tespitinde bir metreden küçük değerler dikkate alınmaz. Geçirilen sürenin bir aydan az olması halinde aya tamamlanır. Bu fikrada belirtilen tutarlar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır.

(2) Málik ve işleten farklı ise ayrı ayri, aynı kişi olduğu takdirde mälik sıfatıyla tek bir ceza verilir. Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci fikrasında belirtilen süreler içerisinde ruhsatname alınmaması nedeniyle kabahat fili oluşmaz.

(3) Ruhsatnamesi olmaması nedeniyle idari para cezası verilmesi gereken durumlarda, gemi, deniz ve içsu aracının harca esas boy; Idare kaytlarına, kayıt bulunmayanlar için yapılacak ölçüme gõre tespit edilir.
(4) Idari para cezasına ilişkin idari yaptırım karar tutanakları 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 25 inci maddesi ile Maliye Bakanlığının bu konuda belirlediği esaslar dikkate alınarak düzenlenir ve 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükūmlerine göre tebliğ edilir.

(5) Idari para cezaları idari yaptırım karar tutanağının tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde õdenir."
16. Aynı Yönetmeliğin "İdari para cezasına itiraz" başlıkh 29. maddesi şöyledir:
"(1) Idari para cezasına, idari yaptırım karar tutanağının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde yetkili Sulh Ceza Mahkemesinde dava açılabilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anlan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile 

Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, "gemi deniz ve iç su aracı vize/kayıt işlemlerinin gecikmesi" sebebiyle, Bağlama Kütüğū İdari Yaptırım Kararı ile davacı hakkında verilen 5.500 TL idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükūm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

21. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İzmir 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/06/2024 tarih ve D. Îş. 2024/3226 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/06/2024 tarih ve D. İş. 2024/3226 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, OY BÍRLIGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Úye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/423KARAR NO : 2024/496KARAR TR : 04/11/2024
ÖzET: Görev uyuşmazlığına konu edilen idari yargı kararı istinaf aşamasında olup henüz kesinleşmediğinden 2247 sayılıKanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargı yerlerince verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

Davacılar : 1- H.R.D 2- S.D 3-D.A.D Vekili : Av. C. A 
Davalı: Tasarruf Mevduati ve Sigorta Fonu 
KARAR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin ortağı olduğu .. Kalıp ve Makine Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait mal,hak ve varlıklar ile sözleşmelerin bir araya getirilerek Tasarruf Mevduatı Sigorta Fon (TMSF) Kurulu kararı ile oluşturulan ...

Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün kapalı zarf ve açık artırma usullerinin birlikte uygulanması suretiyle 24/07/2024 tarihinde yapılacak ihale ile satışa çıkartılmasına ilişkin 13/06/2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan satış ilanının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ístanbul 12. Ídare Mahkemesi 03/07/2024 tarih ve E.2024/1213, K.2024/1534 sayılı karar ile, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf aşamasında olup henüz kesinleşmemiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davalının kayyım sıfatıyla yönettiği şirketler hak ve taraf ehliyetlerini koruduğundan anılan şirketlere ilişkin olarak kayyımın ticari gerekliliklere göre gerçekleştirdiği iş ve işlemler İdarî işlem ve eylem nitelinde değildir.Kayyım sifatıyla ticarî kural ve teamüllere dayanılarak tesis edilen işlemlerde kamu yararının değil ticari faaliyet gereklerinin esas alındığı ve kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği dikkate alındığında, uyuşmazlığın esas itibarıyla Tūrk Medenî Kanununda düzenlenen kayyımluk görevinin nasıl ifä edileceğine dair ilke ve kurallar ile Türk Ticaret Kanunuhükümleri dikkate alınmak suretiyle adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği sonücuna ulaşılmaktadır.

Öte yandan, davalının kayyımı olduğu şirketlere ilişkin olarak 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca 5411sayılı Bankacılık Kanunu'ndan kaynaklanan yetkilerini kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde kıyasen uygulayabilmesinin kayyımlık sıfatını ve uyuşmazlığın õzel hukuka ilişkin olma niteliğini etkilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı görevli olduğundan davanın görev yönünden (adli yargı) reddi gerekmektedir..."
3. Davacılar vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 11/07/2024 tarih ve E.2024/434, K.2024/516 sayıl kararı ile, dava konusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açiklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacıların ortağı bulunduğu Ekipsan Kalıp ve Makine San ve Tic Ltd Şti'ne TMSF'nin yönetici kayyım atandığı, Fon Kurulu Kararı ile oluşturulan …. Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün kapalı zarf ve açıkartırma usullerinin birlikte uygulanmasısureti ile 24.07.2024 tarihinde ihale ile satışa çıkartılmasına ilişkin 13.06.2024 tarihinde resmi gazetede karar yayımlandığı, konuyla ilgili yasal mevzuat incelendiğinde 5271 sayılı kanunun "Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini"başlıklı 133.maddesi, 674 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkanda Kanun hükmünde Kararnamenin (674 sayılı KHK) "Kayyımlık yetkisinin devri ve tasfiye" başlıklı 19. Maddesi, 6758 sayılıkanunun 20.maddesi, 6758 sayılı kanunun. 19.madesinin uygulanmasına ilişkin esaslara ilişkin yönetmeliğin 7.maddesinin 1.fikrası, 19.maddeye dayalı yapılan yetki devri yönergesinin devredilen yetkiler başlıklı 5.maddesi uyarınca davalı şirkete ait varlıkların ve şirketin satışına ilişkin yetkilerin TMSF Fon Kuruluna verildiği, 5411 sayılıkanunun 111.maddesi uyarınca kurulan TMSF'nin kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali õzerkliğe sahip bir kuruluşolduğu, 2577 sayılı kanunun 2.maddesine gõre idari işlemin iptali ile idari eylem ve işlemlerden dolayı açılan tam yargı davalarının kamusal bir dava olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu davacıların hissedarı olduğu Ekipsan Kalıp ve Makine San ve Tic Lid Şti'ne ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerin bir araya getirilerek Fon Kurulu Kararı ile oluşturulan .…. Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün oluşturulduğu, akabinde yine Fon Kurulu kararıyla anılan bütünlüğün ihale ile satılmasına dair tüm bu işlemlerin kamusal bir görevle ilgili ve kamu gücü kullanılarak alınmış idari bir karar olduğu, uyuşmazlığın çözümünde 6102sayılı kanun hükümleri uygulanmayacağı gibi TMSF'ye karşı açılan eldeki davanın adli yargı görev alanında olmadığı, dava idari yargının görev alanına girdiği anlaşılmakla dava konusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tahsis edilmiştir.…."
5. Davacılar vekilinin 18/07/2024 tarihli dilekçesi ile, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunması üzerine, İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesince, dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çōzümlemeye yetkilidir..."

7. 2247-sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıkhı 1.maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki gõrev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargımercilerinden saylır."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmaz/ığı" başhıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aym olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararlarin kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (.) ileri sürülebilir..."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir :
"Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri õnce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katiılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında davacı vekili tarafından başvuru yapıldığının gōrüldüğü, Raportör-Savcı Dr.Berrak YILMAZ'ın anılan Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay SavcısıYakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşūnūldü:
11. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada yargı yolu bakımından verilmiş görevsizlik kararlarının kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.
12. Dosyaların incelenmesinden, olumsuz görev uyuşmazlığına konu edilen iki karardan adli yargı kararının kesinleşmiş olduğu, İstanbul 12. İdare Mahkemesince verilen görevsizlik kararıyla ilgili dosyada kesinleşme şerhi bulunmadığından ilgili mahkemesine yazılan kararın kesinleşip kesinleşmediği hakkında bilgi verilmesi talebi hakkında Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilen 07/10/2024 tarihli cevabi yazıda kararının istinaf aşamasında olup kesinleşmediğinin belirtildiği, Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararının kesinleşmediğinin teyit edildiği anlaşılmıştır.

13. Bu durumda idari yargı yerince verilmiş ancak kesinleşmiş görevsizlik kararı bulunmadığı dikkate alındığında;adli ve idari yargı yerleri arasında görev uyuşmazlığı oluştuğundan sõz etmenin de mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.Dolayısıyla olayda, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargı yerlerince verilen kararları kesin veya kesinleşmiş olması koşulu gerçekleşmemiştir.

14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/425KARAR NO : 2024/532KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET:16/07/2001 tarihinde . Ticaret Odasında genel sekreter yardımcısı olarak göreve başlayan davacıın 12/02/2019tarihi itibariyle danışman kadrosuna atanmasına ilişkin . Ticaret Odası Yönetim Kurulu kararının iptali ile yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : F.H.F 

Vekili : Av.D.F 
Davalı : ... Ticaret Odası Başkanlığı
Vekili : Av. C. K 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin .. Ticaret Odasında genel sekreter yardımcısı olarak görev yapmakta iken, mali işler müdürlüğü veznelerindeki nakit ve kredi kartı işlemleri ile ilgili olarak birinci kısmı bitirilmiş, ikinci kısmı halen devam eden soruşturma ile 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin satın alma işlemlerine yönelik olarak yūrütülen incelemenin sağlıklı olarak gerçekleştirilmesi gerektiğinden bahisle, ... Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 12/02/2019 tarih ve 15/587-002 sayılı kararıuyarınca danışman kadrosuna atandığını ifade ederek, bu atanma işleminin iptali ile müvekkilinin yoksun kaldığı parasal haklarının, görev değişikliğininyapıldığı tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle, idari yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 18. Ídare Mahkemesi 24/06/2019 tarih ve E.2019/731, K.2019/1426 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıistinaf isteminde bulunulmuş, Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 12. Idari Dava Dairesi 17/12/2020 tarih ve E.2020/1109,K.2020/1492 sayılı kararı ile, istinaf isteminin kesin olarak reddine karar vermiştir. Bu kararın temyiz edilmesi üzerine, Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi 04/02/2021 tarih ve E.2020/1109, K.2020/1492, Temyiz No:2021/21 sayılı kararıile, dairelerince verilen kararın kesin nitelikte olduğu sonucuna varıldığından davacının temyiz isteminin reddine karar vermiş, bu karar da davacı vekilince temyiz edilmiştir. Danıştay 8. Dairesi 08/11/2022 tarih ve E.2021/2363, K.2022/6330 sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosyanın incelenmesinden, …. Ticaret Odasında genel sekreter yardımcısı olarak görev yapmakta iken danışman kadrosuna atanan davacı tarafindan, .. Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 12/02/2019 tarih ve 15/587-002saylı kararı gereğince, mali işler müdürlüğü veznelerindeki nakit işlemleri ve kredi kartı işlemleri ile ilgili olarak birinci kismı bitirilmiş, ikinci kasmı halen devam eden soruşturma ile 2017 ve 2018 yllarına ilişkin satın alma işlemlerine yönelik olarak yürütülen incelemenin sağlıklı olarak gerçekleştirilmesi amacıyla danışman kadrosuna atanması işleminin iptali istemiyle baklan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakilan davada, davacının ... Ticaret Odası'nda 4857 sayılı Iş Kanunu'na tâbi sõzleşmeli personel olarak görev yaptığı ve uyuşmazlığın Oda Yönetim Kurulu Kararı ile danışman kadrosuna atanma işlemi olduğu anlaşıldığından,yukarıda yer verilen Yasal düzenlemeler uyarınca davanın görüm ve çözümünde Iş Mahkemesi (Adli Yargı)'nın görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin (Hukuk Bölümü) 26/03/2018 tarih ve Esas no: 2017/789, Karar no: 2018/135 sayılıkararı da bu yöndedir..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargida 
4. Ankara 21. İş Mahkemesi E.2023/210 sayısına kayıtlı dosyanın 15/02/2024 celse tarihli duruşmasında; "Davacıvekilinden soruldu; beyan dilekçemizi tekrar ederiz, Ankara 4. İş Mahkemesi'nin başvurusu ūzerine Uyuşmazlık Mahkemesinden Idari Yargının görevli olduğu kararının çıkması dışında, Mahkemenizce görevsizlik kararı verilerek aynı süreç yeniden başlayacağından yargı yerinin belirlenmesi bakımından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep ediyoruz, dedi.
Davalı vekilinden soruldu; usul ve esasa ilişkin itirazlarımizı tekrar ederiz, Uyuşmazlık Mahkemesine dosyanın tekrar gönderilmesine gerek yoktur, Uyuşmazlık Mahkemesince 6 ay içerisinde karar verilmektedir ve son 2 ay kalmıştır, dosyanın gönderilmesi süreci uzatacaktır, dedi.

G.D:
I-Davacı vekilinin talebinin kabulü ile davaya bakmakla görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince verilecek kararının sonucunun beklenilmesine,
Bu nedenle duruşmanın 14/05/2024 günü saat 10:00 bırakalmasına karar verildi." şeklinde duruşma tutanağıdüzenlenmiştir.

5. Ankara 21. Iş Mahkemesi 19/02/2024 tarih ve E.2023/210 sayılı üst yazı ile, adli yargı ve idari yargı dosyasınıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir 

6. Uyuşmazlık Mahkemesi 06/05/2024 tarih ve E.2024/98, K.2024/149 sayılı kararı ile, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinde õngörülen "kararın gerekçeli olması" koşulunu taşımayan Ankara 21. İş Mahkemesinin başvurusunun aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddine karar vermiştir.

7. Ankara 21. İş Mahkemesi 13/09/2024 tarih ve E.2023/210 sayılı kararı ile, davaya bakmaya görevli yargıyolunun Idari Yargı olduğu değerlendirildiğinden, dosyanın 2247 sayılı Kanun'un 19/1. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için Ankara 18. Idare Mahkemesinin E.2019/731, K.2019/1426 sayılı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve eldeki işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin vereceği karara kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şōyledir:
"…Dosya kapsamından toplanan delillerden; davacının davalı …. Ticaret Odasında 16.07.2001 tarihinden itibaren genel sekreter yardımcısı olarak çalıştığı, 12.02.2019 tarih ve 15/587-002 sayılı karar ile danışman kadrosuna atandığı, davacının işe başlama tarihinde 5590 sayılı Yasa'nın yürürlükte bulunduğu, ilgili Yasa'nın 86.maddesi gereğince yürürlüğe giren Oda, Borsa ve Birlik Personel Yönetmeliği hükümleri uyarınca davacının "statühukuku"na göre, davalı ... Ticaret Odasında yapmış olduğu işler itibarı ile asli ve sürekli görevlerde çalıştırılan "memur" olarak istihdam edildiği, 5590 sayılı Yasa'yı yürürlükten kaldıran ve 01.06.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 73. maddesinde; Oda, Borsa,Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin Kanun'da yer alan hükümler dışında 4857 sayılı IşKanunu'na tábi olacakları düzenlenmiş ise de; aynı Kanun'un geçici 12. maddesinde, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte Oda, Borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunacağı hüküm altına alınmıştır. Bu durumda Yasa'nın yürürlük tarihinden önce,16.07.2001 tarihinde statū hukukuna tabi olarak, kadro karşılığı istihdam edilmiş olan davacının mevcut statüsünükoruyacaği, işe giriş tarihi esas alındığında dava konusu talepler bakımından yargısal denetimin İdari Yargıyerlerinde yapılması gerektiği yönünde kanaat oluşmuştur. (Emsal nitelikte Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 26.12.2022tarih ve 2022/513 esas, 2022/712 karar sayılı kararı bu yöndedir.).…."
8. Ankara 21. İs Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler 

yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisulayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "H. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinin birinci fikrası şõyledir:
“Kamu kurumuniteliğindeki meslekkuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakan korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafindan kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir. "
11. 01/06/2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun “Odalar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarımı karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hákim kalmak üzere mesleki disiplin, ahlák ve dayanışmayı korumak ve bu Kanunda yázılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır."
12. 5174 sayılı Kanun'un "Oda, borsa ve Birlik personeli" başlıkl 73. maddesi şöyledir:
"Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı 1ş Kanununa tâbidir."
13.5174 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi şöyledir 
“Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan tüzük ve yönetmeliklerin, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir."
14. 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine gõre istihdam edilmelerine devam olunur."
15. 5174 sayılı Kanun'un "Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 103. maddesinin ilk iki fikrası şöyledir:
"8.3.1950 tarihli ve 5590 sayılı "Ticaret ve Sanayi Odalari", "Ticaret Odaları", "Sanayi Odalari", "Deniz Ticaret Odaları", "Ticaret Borsaları" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsalar Birliği" Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır 

Diğer mevzuatla 8.3.1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanunayapılan atiflar bu Kanunayapılmış sayılır."
16. Yürürlükten kaldırılan 5590 sayılı "Ticaret ve Sanayi Odaları", "Ticaret Odaları", "Sanayi Odaları", "Deniz Ticaret Odaları", "Ticaret Borsalari" ve "Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği"Kanunu'nun "Tarif' başlıklı 1. maddesi şõyledir:
“(Değişik: 17/4/1986 — 3277/1md.) Ticaret ve Sanayi odalari, ticaret odalari, sanayi odaları ve deniz ticaret odalari; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğüve güveni häkim kalmak üzere meslek disiplinini, ahläk ve tesanüdünü korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetleri görmek amacıyla kurulan kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır."
17. 18/05/1983 tarih, 83/6620 no.lu Bakanlar Kurulu Kararıyla çıkarılıp, 05/08/1983 tarih, 18126 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan; 5590 sayılı Kanun'un 2567 sayılı Kanun'la değiştirilen 86. maddesi gereğince odalar, borsalar ve Birlik memur, sözleşmeli ve geçici personeli ile hizmetlilerin özlük hakları ve ayrılma tazminatı ile ilgili esasları düzenlemek amacıyla hazırlandığı belirtilen ve halen yūrūrlūkte olduğu anlaşılan; "Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odalari, Deniz Ticaret Odalari, Ticaret Borsalari, Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliği"nin “Çalıştırma Biçimleri başlıklı 3.maddesi şõyledir:
"Odalar, borsalar ve Birlik hizmetleri memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile hizmetliler eliyle yürütülür.

a) Memurlar: Asil ve sürekli görevlerde çalıştırılan kadrolu personeldir.
b)(Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Sözleşmeli personel:Asli ve sürekli görevlerde kadrolu memur ve hizmetli personel dişında, sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

c)(Değişik: 30/4/1990 - 90/377 K.) Geçici personel bir yıldan az süreli veya mevsimlik görevlerde sözleşme ile istihdam edilen personeldir.

d)Hizmetliler: Odalar, borsalar ve Birlik'in asli ve sürekli gõrevlerinin yerine getirilebilmesi için lüzumlu olan destek ve yan hizmetlerde çalışan kadrolu personeldir. "
18. Aynı Yönetmeliğin"Ödev, Sorumluluklar ve Yasaklar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "ödev ve sorumlulukları" hakkındaki 6 - 16 ncı maddeleri ile "yasaklar"a ilişkin 26 - 31 inci maddeler odalar, borsalar ve Birlik personeli hakkında da uygulanır."
19. Aynı Yönetmeliğin "Kadroların tesbiti" başhıkhı 7. maddesi şöyledir:
"Odalar, borsalar ve Birlik'de hizmetlerin gerektirdiği bütün görevler için gõrevi, ünvanı, adet ve derecesi belirtilmek suretivle kadrolar bir cetvel halinde tesbit edilir.

Kadrosuz personel çalıştirılamaz.'
20. Aynı Yönetmeliğin"Derecelerin Tesbiti" başlıkhı 11. maddesi şöyledir:
"Göreve ilk defa alınacakların öğrenim durumlarına gõre girebilecekleri ve yükselebilecekleri derece ve kademeler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesindeki ortak hükümlere göre tesbit olunur."
21. Aynı Yönetmeliğin“Sōzleşmeli Personel" başlıkhı 16. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 30/4/1990 - 90/377 K.)
Sözleşmeli personele verilecek aylık ücret, aynı kadro unvanında, kadrolu olarak çalışan emsali personele õdenen derece/kademe aylıği, taban aylığı, kıdem aylığı, ek gösterge, õdenek, õzel hizmet tazminati, çocuk ve aile yardımı toplamından az ve bu meblağın 2 katından fazla olmamak kaydı ile; her bir gōrevalanı için, görevin hiyerarşideki yeri, önemi, ağırlığı ve güçlüğü ile kuruluşun bütçe imkanları gözönünde bulundurularak, oda ve borsalarda meclisler, Birlik'te ise Yönetim Kurulu tarafindan tesbit olunur.

Sözleşmeli personel, en çok üç ay süreyle denenmek kaydı ile işe alınır. Deneme süresi sonunda işe devamı idarece uygun görülmeyenlerin sõzleşmeleri yenilenmez ve işten çıkarılırlar."
B.Yargı Kararı
22. Uyuşmazlık Mahkemesi 21/10/2019 tarih ve E.2019/581, K.2019/674 sayılı kararı ile, idari yargı yerinde;Kumluca Ticaret ve Sanayi Odasında Ticaret Sicil Memur Yardımcısı olarak görev yapan davacının, sõzleşmeli statüde görev yaptığına ve ücretlerinin ay sonunda õdeneceğine ilişkin olarak tesis edilen Oda işlemininiptali; adli yargı yerinde ise, davacının filen çalışmaya başladığı tarih dikkate alınarak devlet memuru statüsünde çalıştığının tespitine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Kurulus amaçlari, kamu yarari; faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Yasanın yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıkları idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çõzüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.

Buna karşılık, 5174 sayılı Kanunun 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tabi olduğunun; Kanunun Geçici 12.maddesinde ise Kanunun yürürlüğe girdiği 1/6/2004 tarihinde oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği görülmektedir.

Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının filen çalışmaya başladığı tarihten, 1.6.2014 tarihinden önce işe başlaması konusunda Kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılı Kanunun yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alınarak, Kurum tarafindan tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargisal denetiminin, 2577Sayılı Kanunun, “Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin I fikrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında įdari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 

23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLIve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İş Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
24. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümūnde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının gōrevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
25. Dava, davacının ... Ticaret Odasında genel sekreter yardımcısı olarak gõrev yapmakta iken danışman kadrosuna atanmasına ilişkin.. Ticaret Odası Yönetim Kurulu'nun 12/02/2019 tarih ve 15/587-002 sayılı kararımın iptali ile yoksun kalman parasal hakların görev değişikliği yapıldığı tarihten itibaren yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
26. Belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 5174 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesi uyarınca, Kanun'un yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu tesekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğu; yine 01/06/2004 tarihinden õnce, 5590 sayılıKanun ve Kanun'un 86. maddesi uyarınca çıkarılan Yönetmelik kapsamında kamu personeli statüsünde istihdam edilen sözleşmeli personelin mevcut statüsünū sürdürdüğü, her ne kadar, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde "Oda, borsa Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı Iş Kanumuna tábidir."hükmü ile oda personelinin 4857 sayılı İş Kanunu'na göre istihdamı õngörülmüş ise de, İş Kanunu hükümlerinin 5174 sayılıKanun'da hüküm bulunmayan durumlarda uygulanacağı anlaşılmıştır.

27. Dava dosyalarının incelenmesinden, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel MüdürlüğüKamu Görevlileri Daire Başkanlığının 06/02/2017 tarih ve .034 sayıh Hizmet Tespiti konulu yazısından, davacının 5174 sayılıKanun'un yürürlüğe girdiği tarihten õnce 16/07/2001 tarihinde sözleşmeli personel olarak görevine başladığı, davacı ile oda arasında ilk olarak geçici personel hizmet belgesi düzenlendiği, Oda'daki görevinden dolayı 15/08/2001 tarihinden itibaren 5434sayılı Kanun'un geçici 192. maddesi uyarınca ilgisinin sağlandıği, davacının 12/01/2017 tarihli dilekcesinde 09/11/2015tarihinden itibaren Türkiye Odalar, Borsalar ve Birlik Personeli Sigorta ve Emekli Sandığı Vakfi Genel Müdürlüğüne prim ödemeye devam ettiği ve genel sekreter yardımcisı olan davacının . Ticaret Odası Yönetim Kurulunun 12/02/2019 tarih ve 15/587 karar numaralı kararı ile danışman kadrosuna atanmasına karar verildiği, iş bu Yönetim Kurulu Kararının iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

28. Kuruluş amaçları kamu yararı, faaliyet konuları ise kamu hizmeti olup, õzel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahip olan ve tek taraflı işlemlerle, yeni hukuki durum yarattıkları için personeli de kamu hukukuna tabi olan oda, borsa ve birliklerin kamu hizmeti görmek amacıyla 5590 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönemde, personeliyle yaptıklanı idari sözleşme niteliğindeki uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözüm yerinin idari yargı yeri olduğu tartışmasızdır.

29. Buna karşılık, 5174 sayılı Kanun'un 73. maddesinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olduğunun Kanun'un geçici 12. maddesinde ise Kanun'un yürürlüğe girdiği 01/06/2004 tarihinde oda, borsa, birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunduğunun belirtildiği gōrülmektedir.
30. Bu bağlamda somut olay irdelendiğinde; davacının filen 2001 tarihinde çalışmaya başladıği, 01/06/2004tarihinden õnce işe başlaması nedeniyle ve kurum yetkili organlarınca yapılan işlemlerden bahisle memur statüsünde olduğunu iddia ettiği gözetildiğinde; 5174 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi ve geçiş maddeleri de dikkate alnarak, Kurum tarafından tesis edilen işlem ya da işlemlerin hangisinin hukuki sonuç doğurduğunun yargısal denetiminin, 2577 Sayılı Kanun'un, "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasında tanımlanan iptal davaları kapsamında idari yargıyerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşıłmıştır.

31. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 21. İş Mahkemesinin 13/09/2024 tarih ve E.2023/210 sayılı başvurusunun kabulü ile Ankara 18. Idare Mahkemesinin 24/06/2019 tarih ve E.2019/731, K.2019/1426 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıa karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Ankara 21. İş Mahkemesinin 13/09/2024 tarih ve E.2023/210 sayılı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 18.Îdare Mahkemesinin 24/06/2019 tarih ve E.2019/731, K.2019/1426 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, Üyeler Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/427KARAR NO : 2024/457KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde õngõrülen "I. maddede gösterilen (adli ve idari) yargı mercilerince verilmişkararlar" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDI gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının Giderilmesi İsteminde Bulunan 
(Adli Yargıda Sanık): B.Ç
Karşı Taraf 
(Adli Yargıda Davacı): K.H.

I. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
1. Davaci, 29/06/2018, 30/06/2018, 10/07/2018, 16/07/2018 tarihlerinde"Başkasına AitBanka veya Kredi Kartlarının İzinsiz Kullanılması Suretiyle Yarar Sağlama" suçunu işlediğinden bahisle kendisinin Antalya 33. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/03/2021 tarih ve E.2019/576, K.2021/162, Cumhuriyet Başsavcılığının E.2019/25880 sayılı kararı ile hapis ve adli para cezasıile; Merzifon 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 17/12/2021 tarih ve E.2019/407, K.2021/672, Cumhuriyet Başsavcılığının E.2019/770 sayılı kararı ile "Mahkumiyet (hapis-adli para cezası)" ile; Düzce 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 21/04/2022 tarih ve E.2021/120, K.2022/396, Cumhuriyet Başsavcılğının E.202021/141 sayılı kararı ile "Mahkumiyet" cezası ile cezalandırılmasına ve Kiraz Asliye Ceza Mahkemesinin 28/11/2023 tarih ve E.2019/410, K.2023/456, Cumhuriyet Başsavcılığının E.2019/293 sayılıkararı ile, "hapis ve adli para cezası" ile cezalandırılmasına karar verildiğini ileri sürerek, farklı mahkemelerce verilen çelişkili kararların düzeltilmesi ve Türk Ceza Kanunu'nun "zincirleme suç" başlıklı 43. maddesinin uygulanması istemiyle Mahkememize başvuruda bulunmuştur.

II. İLGİLİHUKUK 
2. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlığınıtaşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
3. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir.
"(Değişik: 23/7/2008- 5791/6 md.)
Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."

4. 2247 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlık Mahkemesince yapılacak işlemler" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 21/1/1982 - 2592/5 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi, olumsuz görev uyuşmazlığı ile ilgili dosyaların ilk incelemesi sirasında ve gerekli gördüğü hallerde ilgili Başsavcıların görüşünü de alarak, görevli yargı merciini belirten kararını verir."
5. 2247 sayılı Kanun'un 3. Bölümünde, "Hüküm Uyuşmazlığı" üst başlığı altındaki 24. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine ġetirilmesi olanaksız bulunan hallerde-hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018 KHK-703/183 md.)
Ilgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kurallarıuygulanır."
6. 2247 sayılı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kuralları" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
" Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykarı olmayan hükūmlerini uygulamaksuretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar 
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018 — KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gõrdüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
7. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıkh 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarina ilişkin istemleri õnce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
III. İNCELEME VE GEREKÇE 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'inkatiılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Hali İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
9. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

10. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden; bu kararların adli yargı içerisindeki farklı Ceza Mahkemeleri tarafindan verilen kararlar olduğu, diğer bir anlatımla aynı yargı koluna ait kararlar olduğu ve ileri sürülen uyuşmazlığın Uyuşmazlık Mahkemesince giderilmesinin yasal olarak mümkün bułunmadığı anlaşılmıştır.
11. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngõrülen "1.maddede gösterilen (adli ve idari) yargı mercilerince verilmiş kararlar" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "1.maddede gösterilen adli ve idari yargı mercilerince verilmişkararlar" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,

04/1 1/2024 tarihinde OY BİRLIĞI İLE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/428KARAR NO : 2024/345KARAR TR : 07/10/2024
ÖZET: Adli yargı yerinde açılan davanın öncesinde idari yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : YakupÜREK Vekili : Av. Filiz IRKILATA Davah : Bitlis Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 21/07/2023 tarihinde idarenin vermiş olduğu sınır dışı kararı nedeniyle, Van Geri Gönderme Merkezine gōnderildiğini, daha sonra Gaziantep Oğuzeli Geri Gönderme Merkezine sevk edildiğini, müvekkilinin serbest bırakıldığı 21/01/2024 tarihe kadar geri gönderme merkezinde tutulduğunu, müvekkilin 185 gün boyunca geri gönderme merkezinde kanuna açıkça aykırı şekilde özgürlüğünden yoksun kalması ve ailesinden uzak kalması nedeniyle temel hak ve özgürlüklerinin ağır şekilde ihlal edilerek mağdur olduğunu ileri sürerek müvekkilin idari gözetim kararı nedeniyle toplamda 185gün tutulması nedeniyle uğradığı zararlardan dolayı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 200.000 TL maddi ve 400.000 TL manevi tazminat olmak üzere toplamda 600.000TL tazminatın haksız idari gözetimin başlamatarihi olan 21/07/2023tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Van 1. İdare Mahkemesi 22/05/2024 tarih ve E.2024/636, K.2024/1036 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın adli yargıyerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, dosya içerisinde kesinleşme şerhinin bulunmaması nedeniyle Uyuşmazlik Mahkemesince Van 1. Ídare Mahkemesinin 22/05/2024 tarih ve E.2024/636, K.2024/1036sayılı kararının kesinleşip kesinleşmediği sorulmuş, mahkemesinden gelen 24/09/2024 tarihli cevabi yazıda "dava dosyasının henüz kesinleşmediği" belirtilmiş olup, Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararının kesinleşmediği teyit edilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; Irak uyruklu davacı tarafindan, davacı hakkında tesis edilen sınır dışı işlemi sonrasında alınan idari gözetim kararı nedeniyle hukuka aykırı olarak geri gönderme merkezinde fazladan tutulduğundan bahisle oluştuğu iddia edilen fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydıyla 200.000-TL maddi,400.000-TL manevi tazminatın haksız işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi talebiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, uyuşmazlığın davacının Geri Gönderme Merkezinde tutulma ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 57'nci maddesinde düzenlenen idari gözetim altına alınmaktan kaynaklandığı,başka bir anlatımla davanın, davacı hakkında 6458 sayılı Kanun uyarınca sınır dışı edilmek üzere idari gözetim altına alınması için yapılan işlemler sırasinda uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemine yönelik olduğu,sınır dişı işlemlerinin tek başına idari gözetim altına alınması sonucunu doğurmadığı ve idarelerce işlem tesis edilirken idari gözetim kararının ayrı bir değerlendirme sonucu alındığı, aynı Kanunun 57'nci maddesi uyarınca Il Göç Idaresi Müdürlüğü tarafindan alınan idari gözetim kararlarının Sulh Ceza Hakimliğince çözümlenmesi 

gerektiği, hukuka uygunluk denetiminin idari yargı koluna ait olmayan işlemin, hukuka aykrılığından kaynakıtazminat isteminin idare mahkemelerince değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve adli yargı mercileri tarafindan çözüme kavuşturulması gerektiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çōzümünün adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır..."
3. Davaci, idari yargida verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden 100.000 TL maddi ve 150.000 TL manevi olmak üzere toplamda 250.000 TL tazminat davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesi 25/07/2024 tarih ve E.2024/429 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Idari gözetim kararı nedeni ile açılan tazminat davalarında Uyuşmazlık Mahkemesince adli yargının görevli olduğu yönünde değerlendirme yapımış, Uyuşmazlık Mahkemesininanılan kararlarında gerekçe olarak, 6458 sayılıYasada idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimliğine başvurulacağının düzenlendiği, aynı işlemden kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakalacağı belirtilmiştir. (Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 31/10/2022 tarih, 2022/473 esas ve 2022/517 karar sayılı karari).

Anayasa Mahkemesinin aynı idari işlem nedeni ile hak ihlali gerekçesi ile yapılan başvurular sonucu verdiği kararlarında ise "sulh ceza hakiminin idari gözetim kararının hukuka uygun olduğuna hükmetmesidurumunda 2577sayılı Yasanın 2.maddesinde öngörülen tam yargı davasının idari gözetim kárarının hukuka aykırı olduğu şikayetlerine bağlı tazminat istemi yönünden etkisiz hale geleceği anlaşılmaktadır. Bu gibi hallerde sulh ceza hakiminin idari gözetim kararının hukuka uygun olduğuna dair kararının kesinleşmesinden itibaren süresi içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulabilir. Ayrıca herhangi bir idari gözetim kararıolmaksızın özgürlüğünden yoksun bıraklanların idari gözetim altına alınmış olmasından doğan zararlar için doğrudan idari yargı mercilerinde tam yargı davası açabileceği konusunda tereddüt bulunmamaktadır" denilmek sureti ile idari gözetim kararı halinde tazminat istemli davalarda görevli yargı yerinin 2577 sayılı Yasanın 2.maddesi uyarınca idari yargı mercileri olduğu açıkça belirtilmiştir. (Anayasa Mahkemesi'nin 03/12/2020 tarih, 2020/12454başvuru numaralı kararı

Dava dilekçesi incelendiğinde davacının tazminat istemine konu uygulamaların davalı idare işlemlerine dayandırdığı, davanın idare aleyhine açıldığı, davalı idarenin kamu tüzel kişiliğiolup, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı dava konusu tazmin isteminin de 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1.fikrasının (b) bendi uyarınca idariyargı yerinde görülmesi gerektiği, Anayasa Mahkemesinin yukarıda yazılı kararıi,T.C. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 06.05.2024 tarih 2024/52 E. 2024/165 K., Van BAM 2.HD: 2023/1221 E.2023/710K. Kararıyla bu hususun sabit olduğu, uyuşmazlığın adli yargı görev alanında kalmadığı anlaşılmakla;"
5. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesi, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli yargı dava dosyası aslını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiş, idari yargı dava dosyasının aslı Mahkememizce Van 1. İdare Mahkemesinden temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başhıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çõzümlemeye yetkilidir..."
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarımı kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir 

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargımercilerinden sayılır."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur 

ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıkhı 27. maddesi şöyledir :
"Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi icinde ileri sürülmemis istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Håkim Süleyman ARIDURU'nun, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dosyanın incelenmesinden, davacının idari gözetim kararı nedeniyle toplamda 185 gün geri gönderme merkezinde tutulması nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararlarının õdenmesi istemiyle idari yargı yerinde açılan davada, idare mahkemesince görevsizlik kararı verildiği, bu karara karşı karar kesinleşmeksizin davacı tarafından aynı istemle adli yargıyerinde de dava açıldığı ve ardından adli yargı yerince dava dosyasınin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderildiği anlaşılmıştır.

12. Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurabilmesi için, idari yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunması gerektiği açıktır. Oysa olayda, idari yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğu halde bu kararın kesinleşmediği, böylece ortada Kanunda öngörülen biçimde, adli yargı yerinde açılan davanın öncesinde, idari yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı görülmektedir.
13. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurulduğunda, Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan başvurunun öncesinde idari yargı yerince aynı konuda verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/07/2024 tarih ve E.2024/429 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/07/2024tarih ve E.2024/429 sayilı BAŞVURUSUNUN REDDİNE 

07/10/2024 tarihinde OY BİRLİGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/429KARAR NO : 2024/358KARAR TR : 07/10/2024

ÖzET: Davacinın satın aldığı araca çalıntı olması nedeniyle el konulmasında, trafik tescil denetimleri yetersiz kalan davalıidarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi gözetilerek ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Firdes EROĞLU Davalı: İçişleri Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı, 30/12/2014 tarihinde Erzincan 3. Noterliğince düzenlenen 10985 yevmiye numaralı satış sõzleşmesi ile satın aldığı 24 EU 275 plakalı õzel aracın, Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/16483 sayılı soruşturma dosyasıkapsamında Kocaeli Emniyet Müdürlügü Oto Hırsızlığı Büro Amirliğince yapılan araştırmalar neticesinde çalıntı (change)olduğunun tespiti üzerine, 30/06/2020 tarihinde araca el konulması olayında davalı idarenin trafik tescil denetiminin yetersiz kaldığı ve hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, aracın rayiç bedeli olan 38.00o TL'nin ve araca el konulmasından kaynaklımahrum kaldığı kâr ile uğradığını iddia ettiği manevi zarara karşılık olarak 5.00o TL manevi tazminatın el koyma tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Erzincan Ídare Mahkemesi 02/09/2020 tarih ve E.2020/879, K.2020/839 sayıh kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"… 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren işlem ya da eylemlerin, dava dışı kişilerin hileli işlemleri yanında, aracın devir, satış ve tescil işlemlerinin hukuka aykarı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle,idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemlerinin olduğu iddia edilmekte ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 saylıKanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların devir, satış ve tesciline ilişkin hükümlerine aykarı hareket edilmesinden kaynaklandıği, 2918 saylı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesinin 27,04.2020 tarih ve E:2020/67, K:2020/198 sayılı kararı da bu yõndedir.1

3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/09/2020 tarih ve E.2020/411, K.2020/319 sayılı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan dolayı davanın usulden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 15/11/2022 tarih ve E.2020/1559, K.2022/1806 sayılıkararı ile esastan reddedilmiş; bu karara karşı yapılan temyiz. başvurusu da Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 27/11/2023 tarih ve E.2023/623, K.2023/12672 sayılı kararı ile reddedilerek karar onanmış ve ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"…. T.C. Anayasanın 125. maddesinde; Idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu ve idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Buna göre idarece hizmetin işleyiş ve yerine getirilmesi sırasında gerekli önlemlerin alınmaması, hizmetin iyi işlememesi, kusurlu işlemesi gibi nedenlerle kişilere verilen zararlar idare tarafindan tazmin edilmek durumundadır 
Hizmetin iyi işlememesi sonucu kişilerin zarara uğramaları halinde, doğan zararların idare tarafindan karşılanması gerekmektedir. Ayrıca, hizmeti yürüten personelin görevi sırasında yaptığı eylem ve işlemlere ilişkin kişisel kusurunun hizmet kusuru oluşturacağı ve idarenin de bu zararın tazminiyle sorumlu tutulacağı, idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.


Yargıtay 4.H.D.'nin 2013/2173-2013/3447 E.K.sayılı karari; "İdari karar ve eylemlerden doğan zararlar niteliğinde bulunansöz konusu eylemden ötürü meydana geldiği iddia olunan iş bu zararların õdetilmesi istekleri de 11/2/1959 gün ve 17/15 Yargıtay İçtihadi Birleştirme Kararında açıklandığı üzere tam yargı davasının konusunu oluşturduğundan bu tür davalara 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesi hükmüne göre idari yargıyerinde bakılması gerekir" şeklindedir.

Idare'nin işlem ya da eylemi nedeni ile doğan zararlardan dolayı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı, idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev konusu kamu düzenine ilişkin olup ileri sürülmesi bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiğinden gözetilir. Yukarıda açıklanan gerekçelerle yargı yolu bakımından Mahkemememizin gõrevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş..."
5. Davacının, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu õne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesince adli ve idari yargı dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
7. 2918 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülūkleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükūmleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşut trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para õdenerek yararlanılan karayollarının kámuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kasımlarında da,
bu Kanun hükümleri uygulanır."
8. 2918 sayılı Kanun'un "Içişleri Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" (Başlığı ile Birlikte Değişik: 6/12/2019-7196/39 md.)
a) Araçlari, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek 
b) Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek.
c) El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek.
d) Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takip etmek 
e) Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber vermek.

f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek 
g) Sürücülerin belgelerini vermek.
h) Ülke çapında taşıların ve sürūcülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek, işlettirmek, istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek.

i) Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak,değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak.
j) Hasar tazminatı ödemelerini hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek.

k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer gõrevleri yapmak 
Sürücülere ait bilgilerde meydana gelebilecek değişiklikler ve araçlar üzerinde meydana gelebilecek teknik veya hukuki değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısulayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırıması işlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafindan elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, Içişleri Bakanlığı tarafindan ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.

Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları,görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir."

9. 2918 sayılı Kanun'un "Tescil belgesi alma zorunluluğu" başlıkh 19. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara gõre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadırlar. ...

10. 2918 sayılı Kanun'un "Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/7 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/7 md.)
Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1. (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya õzel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2. (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,
zorundadırlar.
b) Araçların giriş işlemleriniyapan gümrükidareleri bu durumu 15 gün içinde araçsahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

d) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devriyapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kasulayıcı herhangi bir tedbir veya kayıbulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafindan yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükūmleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafindan yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye,elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir Idaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüyetkili olup, bu kurumlarsatış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışımısağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılırlar.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafindan yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerekelden veya posta aracılığiyla teslim edilir. Tescil belgesinin biray içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

(..)
Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri,milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafindan satışı yapılan araçların satıştutanağının bir õrneği aracın kaytlı olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç isgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için sūresinde başvurmamaları halinde bu araçları alıcılarıadına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Içişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir. .…"
11. 2918 sayılı Kanun'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar" başlıklı 22. maddesinde; Yönetmelikte gösterilen esaslara gõre, birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.
12. 2918 sayılı Kanun'un "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıdâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır."

13. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılmış olan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 28. maddesinde "Araçların Tescil Mecburiyeti"; 29. maddesinde "Tescile Yetkili Kuruluşlar, Tescil Için Müracaat Etme ve Bildirme Mecburiyeti ile Süreleri"; 30. maddesinde "Tescil İşlemleri Müşterek Hükümleri"; 31. maddesinde "Yeni Kayıt"; 32. maddesinde "Tescil Belgesi ve Geçerliliği"; 33. maddesinde "Motorlu araç trafik belgesi ve geçerliliği"; "Tescile Dair Diğer İşlemler" üst başlığıaltındaki 36. maddesinde "Satış ve Devirler"; 37. maddesinde “Satiış veya devir işlemi yapılan araçların tescil işlemleri"; 43.maddesinde "Çalınan araçlar hakkında yapılacak işlemler"; 44. maddesinde “Çalınan, kaybedilen, kullanılamaz hale gelen bilgileri değişen belge ve plakalar" ile ilgili hususlar ayrıntıhı olarak düzenlenmiştir.

14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başhıkhı 2.maddesinin 1. fikrası şõyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/I md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayn iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin-yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
B. Yargı Kararı
15. 2918 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
". Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargi ayırımına gidilmiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakalabilir. Itiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına gõre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çõzümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kasa sürede sonuç alınmasının olanaklı kalındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanıması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tūr risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. Îtirazın reddi gerekir..." (26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayıh kararı; R.G. 27.3.2014, Sayi:28954, s.136-147.)

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/10/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasınıincelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 

17: Raportör-Häkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargıın görevli olduğu yolundaki sõzlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının satın aldığı hususi aracın çalınmış ve değiştirilmiş olması nedeniyle ceza soruşturmasıkapsammda el konulmasında trafik tescil denetimleri yetersiz kalan davalı idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek, maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

19. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, Kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının gõrevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fikrası ile öngõrülen,bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
20. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla 2918sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumlułuk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışı kişilerin hileli işlemleri ile idare yanıltılarak trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykın hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanun'un 110.maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/09/2020tarih ve E.2020/411, K.2020/319 sayılı görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/09/2020 tarih ve E.2020/411, K.2020/319 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESIN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Doğan Eyüp Seyfi YAŞAR AĞIRMAN SARICALAR HAN Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Uyuşmazlık Mahkemesinin 15/02/2016 tarihli, E.2015/926, K.2016/50 sayılı kararındaki karşı oy gerekçesinde belirtildiği gibi; "Uyuşmazlık, davacıya ait araca, emniyet yetkililerince el konulması üzerine uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın yasal faizi ile birlikte tazmini isteminden doğmuştur.


Adli ve Idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görev uyuşmazlığı üzerine sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda "Uyuşmazlığın çözümünün 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi gereğince adli yargının görev alanında bulunduğu" gerekçesiyle adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir.

2918 sayıhı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesine 6099 sayılı Kanun'la eklenen 1. fikra ile "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanun'dan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." hūkmü getirilmiştir.
Eldeki uyuşmazlık ise anılan Kanun hükmü kapsamında kalmamaktadır. Zira, 2918 sayılı Kanun'un 85. maddesinde açıkça belirtildiği üzere Kanun motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle araç işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Oysa ki somut uyuşmazlıkta davacı, resmi senetle satın aldığı araca emniyet yetkililerince el konulmasısebebiyle uğradığı zararda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürmektedir.

Anayasa'nın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
Îdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar Îdare Hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü-işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Davalı kamu tüzel kişiliği olup; kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. Somut olayda, bu davalının kanun ile kendilerine verilmiş bulunan görevleri gereği gibi yerine getirmedikleri ileri sürülmüştür. Görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. İdare'nin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı, İdari Yargılama UsulūKanunu'nun 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargi davası açılması gerekir.
Trafik tescil ve būro amirliği tarafından araç tesciline ilişkin olarak yapılan işlemlerin idari nitelikte olup hiçyapılmaması, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre 2577 sayılı I.Y.U.K 2/1-b maddesinde sayılan dava çeşitlerinden olan eldeki tam yargı davasında uyuşmazlığın çõzümünde idari yargı görevlidir.

Bu gerekçelerle uyuşmazlıkta Adli Yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/431KARAR NO : 2024/479KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Davacının motosikleti ile yolda seyir halinde iken, asfalt yol üzerinde bulunan çukurun tam kapatılmaması sebebiyle meydana gelen kaza sonucu oluşan maddî zararın tazmini için açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsamında, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci :K.M 

Vekili : Av. Ö.F.G 

Davah : Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. AÖ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 45 TT .. plaka sayılı motosikleti ile 12/05/2021 tarihinde Karapınar ilçesinden Yeşilyurt Mahallesi istikametine seyir halinde iken, asfalt yol üzerinde bulunan ve su geçidi için açılan çukurun tam kapatılmaması sebebiyle motosikletin ön teker jantlarının kırılması neticesinde direksiyon hakimiyetini kaybederek maddi hasarlıtrafik kazası geçirdiğini, davalının yasal yükümlülūklerini yerine getirmediğinden dolayı kazanın meydana geldiğini, kazada hizmet kusuru olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 30.00o TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 

2. Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/04/2022 tarih ve E.2021/607, K.2022/196 sayıhı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle, HMK'nun 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan davalı, kamu hizmeti sırasında verdiği zararlardan dolayı õzel hukuk hükümlerine tabi değildir. Idarenin karar ve eylemlerden doğan zararın ödetilmesi istekleri 11.2.1959 günlü ve 17/15sayılı Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararında değinildiği üzere tam yargı davasının konusunu oluşturur. Bu davaların ise 2577 Sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunun 2. maddesi hükmünce idari yargı yerinde açılması gerekir. Aynıdoğrultuda, Yargitay 17. HD 2015/17736 E-2018/9396 K.- 2015/17570 E-2018/9131K. sayılı ilamlari.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması zorunludur.Tüm bu nedenlerle davanın, HMK 114/1-b. maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından HMK 115/2. maddesi gereğince davaşartı yokluğundan usulden reddine.."
3. Davacı vekili bu kez, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 50.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Konya 3. İdare Mahkemesi 24/07/2024 tarih ve E.2024/1062, K.2024/1005 sayılı kararı ile, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1., 2., 10., 19/1/2011 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesi hükmüne; ayrıca 2918 sayıh Kanunun 110. maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasaya aykırı görmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdikten sonra; uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Bu durumda, 2918 saylı Yasanın 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak õnlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, tazmin sorumluluğunun da 2918 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatı uyarınca yapılacak (tarafların kusuru vs.) değerlendirmeye göre belirleneceği, 2918 sayılı Kanun'un 110.maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıyerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği, bu dūzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluktan kaynaklanan davaların görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; uyuşmazlıkta ise meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacının manevi kaybının olduğundan bahisle davalı idareye karşı açılan işbu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından, uyuşmazlığın esasının Mahkememizce incelenmesi hukuken mümkün değildir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 10.07.2023 tarih ve E.2023/392, K.2023/542 sayılı kararı da bu yöndedir...
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Konya 3. İdare Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıkhı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
7. 2918 sayıhı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların gõrev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, parkyeri, garaj, yolcu ve eşya terminali servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kisımlarında da,

Bu Kanun hükümleri uygulanır."
8. 2918 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başhıkı 3, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
Motosiklet: (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Azami tasarım hızı 45 km/saatten ve/veya silindir kapasitesi 50santimetreküpten fazla olan sepetli veya sepetsiz iki veya üç tekerlekli motorlu taşular ve net motor gücü 15 kilovati,net ağırlığı 400 kilogramı, yük taşımacılığında kullanılanlar için ise net ağırlığı 550 kilogramı aşmayan dört tekerlekli motorlu taşılardır. Elektrik ile çalışanların net ağırlıklarının hesaplanmasında batarya ağırlıkları dikkate alınmaz. Bunlardan karoseri yük taşıyabilecek şekilde sandıkhı veya õzel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan üç tekerlekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.…."
9. 2918 sayılı Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kuruluş Her belediye başkanlığı būnyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecekölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafikşube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
cYa..l,.lowbl b) Görev ve yetkiler 
1.Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmak,2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik şıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5.Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapımasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna gõre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
10. 2918 sayılı Kanun'un "Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 25/6/2010-6001/34 md.) Karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür.
Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapısında yapacakları ve esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda;
a) Yolun yapım ve bakamı ile görevli kuruluştan izin almak,
b) Çalışmalari, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamlılığın sağlayarak, trafik akamını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen ariza, engel ve benzerlerini en kasa zamanda ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmek,
d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı süresince; kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılması ve benzerlerini yaparakgüvenli geçiş sağlamak ve yaya yollarını trafiğe açık bulundurmak,
Zorundadırlar.
Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller bütün sorumluluk, bunları yaratan kişilere ait olmak üzere zabuaca kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ōdetilir.

(Dördüncü fikra mülga: 18/1/1985 - KHK 245/16 md.)
(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar fil başka bir suç oluştursa bile ayrıca 7200 000 lira para cezası ile cezalandırırlar."
11. 2918 sayılı Kanun'un "Gõrevli ve yetkili mahkeme" başlıklı 110. maddesi şõyledir:
“(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanlarıdahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar gõrenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"
12.2918 sayılı Kanun'un geçici21. maddesi şöyledir:

"(Ek: 11/1/2011-6099/15 md.)
Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek Idare Mahkemesinde açıilmış bulunan davalara uygulanmaz 
B. Yargı Kararı
13. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararının ilgili kısmı şõyledir:
"…Anayasa Mahkemesinin daha õnceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, ōzel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bıraklabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargi yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasımı gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nun 2.,125. ve 155. maddelerine aykarı değildir.Îtirazın reddi gerekir..…."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanhığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapilan 04/1 1/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemierde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanınçõzümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının motosikleti ile seyir halinde iken, asfalt yol üzerinde bulunan çukurun tam kapatılmamasısebebiyle maddi hasarlı trafik kazası geçirmesi sonucu oluştuğunu ileri sürdüğü manevi zararın, faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.

17. Dosyanın incelenmesinden; davacının, motosikleti ile 12/05/2021 tarihinde Karapınar ilçesinden Yeşilyurt Mahallesi istikametinde seyir halinde iken, asfalt yol üzerinde bulunan ve su geçidi için açılan çukurun tam kapatılmamasısebebiyle motosikletin õn teker jantlarının kırılması neticesinde zararın oluştuğu ileri sürüldüğünden, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan karayolunda gerçekleşen kaza nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep ettiği anlaşılmaktadır.
18. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının gõrevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fikrası ile öngõrülen,bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158.maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

19. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanınmaddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddeşinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan kaza nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çõzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/04/2022 tarih ve E.2021/607, K.2022/196 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 04/04/2022 tarih ve E.2021/607, K.2022/196 sayılı. GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgūn Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Îdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalıidare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2024/437
KARAR NO : 2024/527
KARAR TR : 02/12/2024

ÖZET: Sürekli işçi olarak atanan davacıın, meslek kodunun değiştirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Z.B Vekili : Av. Ü. I İdari Yargıda 

Davalılar : 1- Erzurum Valiliği 2- Gençlik ve Spor BakanlığıAdli Yargıda 
Davalı: Gençlik ve Spor BakanlığıVekili : Av. Ö.Ü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Erzurum, Yakutiye Gençlik ve Spor İlçe Müdürlüğünde taşeron firma bünyesinde görünüşte temizlik işçisi, fili olarak ise antrenör olarak 2013 yılından itibaren çalıştığını, 2017 yılında 696 sayılı KHK kapsamında temizlik görevlisi olarak sürekli işçi kadrosuna geçtikten sonra meslek kodunun halen "temizlik personeli" olarak göründüğünü, meslek kodunun "antrenör" olarak değiştirilmesi istemiyle 10/10/2022 tarihli dilekçesiyle davalı idareye başvurduğunu, ancak Erzurum Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün 31/10/2022 tebliğ tarihli ve 3444930 sayılı işlemi ile başvurunun reddedildiğini belirterek, idarece tesis edilen işlemin iptali ve meslek kodunun filen çalıştığı işe uygun hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle, Yakutiye Kaymakamlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİSKİN BASVURU SÜRECİ
A.Ídari Yargıda 
2. Erzurum 1. Ídare Mahkemesi 27/12/2022 tarih ve E.2022/2274 sayılı hasım düzeltme kararı ile, Yakutiye Kaymakamlığının hasım mevkiinden çıkartılmasına, Erzurum Valiliği ve Gençlik ve Spor Bakanlığının hasım mevkiine alınmasına karar vermistir.

3. Erzurum 1. İdare Mahkemesi 05/04/2023 tarih ve E.2022/2274, K.2023/632 sayıhı kararı ile, işçi-işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamındaki davanın görüm ve çözümünde 4857 ve 5521 sayılı Kanunlar uyarınca İşMahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir :
".Dosyanın incelenmesinden; Yakutiye Gençlik ve Spor Ilçe Müdürlüğü'nde taşeron firma bünyesinde çalışan davacının, 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 23. madde uyarınca sūrekli işçi kadrosuna geçtiği sonrasında meslek kodunun temizlik personeli olarak göründüğü, ancak davalı idare bünyesinde gõrev yaptığı sürede antrenör olarak göre yaptığından bahisle, meslekkodunun antrenör olarak değiştirilmesi istemiyle Yakutiye Gençlik - ve Spor Ilçe Müdürlüğü'ne başvuruda bulunduğu, anılan başvurunun bila tarih ve E-94293098-900-3444930 sayılıErzurum Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, sürekli işçi kadrosuna geçişyapımadan önceki ve statü değişikliği kapsamında kalan idari başvurular neticesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklarla ilgili olarak İdari Yargı'nın görevli olduğu tartışmasız olmakla birlikte, süreki işçi statüsüne geçtikten sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlıkların çözüm yerinin değişiklik arz ettiği ve genel hükümler kapsamında İşMahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Olayda; davacının, sürekli işçi kadrosuna geçirilmeden õnce de meslek kodunun "temizlik işçisi" olarak görūndüğü ve halen bu meslek kodu ile görev yaptığı nazara alındığında, uyuşmazlığın sürekli işçi kadrosuna geçirilme aşamasındaki idari işlemden kaynaklanmadığı, halihazırda işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan bir uyuşmazlık olduğu, başka bir anlatımla davacının sürekli işçi statüsüne geçiş yaptığı ve bu tarihten sonra verdiği dilekçeyle meslek kodunun değiştirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlık, işçi-işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında olduğundan, davanın görüm ve çõzümünde işmahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Erzurum Bölge Idare Mahkemesi 5. Idari Dava Dairesi'nin 17.02.2023 tarih ve E:2023/619,K:2023/383 sayılı kararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanunun 15. maddesinin 1/a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine,.."
4. Davacı vekili bu kez, müvekkilinin sahip olduğu iş deneyimi gereği olarak, unvanının ifa ettiği göreve uygun meslek kodu ile düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
5. Erzurum 1. İş Mahkemesi 22/05/2024 tarih ve E.2023/370, K.2024/205 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın işçilik haklarından kaynaklı olmayıp İş Kanunu'na tabi bulunmadığı, sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu ve uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf 

edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava, meslek kodunun düzeltilmesi istemine dairdir.
2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari yargı yetkisinin sınırları belirlenmiştir.Uyuşmazlık konusu, kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçişyapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro õncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de değildir.
Buna göre dava ve cevap dilekçelerindeki beyan ve iddialar ile tüm dosya kapsamı nazara alındığında somut durumda; davacının fiilen "antrenör"olarak çalıştırıldığı ancak 696 sayılı KHK ile temizlik görevlisi meslek kodu ile kadroya geçirildiği ve bu hususun hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi talep edilmiş olup, uyuşmazlık konusunun işsözleşmesinden doğmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın işçilik haklarından kaynakı olmadığının ve sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğunun kabulü ile uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu kanaatine varılarak, davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115.maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, kararın kesinleşmesi halinde Adli YargıYerleri ile İdari Yargı Yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıkacağından 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesi uyarınca taraflardan birisi tarafindan olumsuz görev uyuşmazlığının çõzümü için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurma konusunda muhtariyetine ve karar kesinleştikten sonra Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuru yönünde bir talep geldiği takdirde 2247 sayılı Yasa'nın 15. maddesi uyarınca Idare Mahkemesinin dava dosyasının istenilerek Mahkememiz dosyası ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilerek yargı merciinin belirlenmesinin istenmesinin gerektiğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın USULDEN REDDINE,..."
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Erzurum 1. Iş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazhık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasa'nın "I. Genel ilkeler" başhıklı 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbūsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve õdenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri sakhıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir."
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İşçiler:
(Değişik birinci cūmle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sōzleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

9. 4857 sayılı Îş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam"başlıkhı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.

Işyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
10. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:

"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacıyla maddī olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
11. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir 
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106 md.)
(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (II) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağli döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrıayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklıolanları ise geçişten õnce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

(2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır.

(3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz."
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıkhı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler,854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Is Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Iş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, Yakutiye Gençlik ve Spor İlçe Müdürlüğünde taşeron firma bünyesinde temizlik işçisi olarak çalışmakta iken, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca sürekli işçi kadrosuna atanan davacının, meslek kodunun fiilen yaptığı"antrenör" olarak değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin, işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
16. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş ołup, kamuda 

çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

17. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Erzurum Gençlik ve Spor Îl Müdürlüğü Yakutiye Gençlik ve Spor İlçe Müdürlüğünde taşeron firma bünyesinde temizlik görevlisi unvanıyla fiilen büro personeli gōrevini yürütmekte iken, 2017yılında 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sürekli işçi kadrosunda temizlik görevlisi olarak geçişinin yapıldığı,bilahare 10/10/2022 tarihli dilekçesi ile meslek kodunun pozisyonuna uygun hale getirilerek antrenör olarak düzeltilmesini talep ettiği, davalı Erzurum Valiliği Gençlik ve Spor İlMüdürlüğünün bilatarih ve 3444930 sayılı yazısı ile "..sürekli işçi kadrolarına geçirilenler birinci fikrada öngörülen şartları taşıdığı sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir hükmüne istinaden unvan değişikliği talebi ile ilgili herhangi bir işlem yapılamamaktadır." gerekçesiyle talebinin reddi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.

18. Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İs Kanunu'na tabi belirsiz süreli hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığıdan, davacının sürekli işçi kadrosuna temizlik görevlisi olarak 2017 yılında geçişi yapıldıktan sonra, 10/10/2022 tarihli dilekçesi ile meslek kodunun fiilen gōrev yapmış olduğu pozisyonuna uygun hale getirilmesi talebinin reddine yönelik olarak, daval idarece tesis edilen bila tarih ve 3444930 sayılı dava konusu işlemin de, davalının yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi mahiyetinde olduğu açıktır.

19. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personel hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kılınması sonucunu doğurur,
20. Belirtilen tüm bu hususlara gõre, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İs Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çõzümünde işmahkemelerinin gõrevli kılınmış olması, 7306 sayılı Îş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmet sõzleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuki uyuşmazlıklara iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan iş bu davanın da görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Erzurum 1. Îs Mahkemesinin 22/05/2024 tarih ve E.2023/370, K.2024/205 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Erzurum 1. İş Mahkemesinin 22/05/2024 tarih ve E.2023/370, K.2024/205 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/439KARAR NO : 2024/525KARAR TR : 02/12/2024

ÖZET:Davacının borçlusu olan davalı kurum çalışanına ait emeklilik başvuru evrakının SGK Başkanlığına gönderilmesi sırasında, õncesinde başlatılan icra takip dosyasından gelen haciz yazisının eklenmemesi sebebiyle borçlunun emekli ikramiyesine haciz yapılamadığından bahisle, uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : N.D 

Vekili : Av. E. K 
Davah : Tarım ve Orman Bakanlığı
Vekili : Av. B.S 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilin borçlusu olan davalı kurum çalışanına (A.İ) ait emeklilik başvuru evrakının SGK Başkanlığına gönderilmesi sırasında, õncesinde başlatılan icra takip dosyasından gelen haciz yazısının eklenmemesi sebebiyle,borçlunun emekli ikramiyesine haciz yapılamadığını, bu nedenle zarara uğranıldığını, uğranılan zarara karşılık 33.056,68 TL tazminatın ödenmesi için idareye başvurduklarını ifade ederek; belirtilen miktarın 01/03/2021 tarihiden itibaren işletilecek faiziyle birlikte davalı idareden tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Mersin 1. Ídare Mahkemesi 21/04/2021 tarih ve E.2021/418, K.2021/514 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmiş, Adana Bölge İdare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesinin 10/02/2022 tarih ve E.2021/2156, K.2022/180 sayılı kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiş ve kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir :
"...Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, Tarım ve Orman Bakanlığı Mersin Bozyazı Ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nde görev yapan dava dışı borçlusu A.I hakkında Malatya Icra Müdürlüğünün E:2014/32813 sayılı dosyası aracılığı ile başlattığı icra takibinde borçlunun maaş ve ücretlerinin 1/4'ü ile ikramiye, tazminat ve sosyal hak alacaklarının borç bitene kadar haczine karar verilmesine rağmen, dava dışıborçluya ilişkin emeklilik başvuru evrakının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'na gönderilmesi esnasında davacının alacaklı olduğu icra dosyasından gelen haciz yazısının eklenmediği ve böylelikle dava dışı borçlunun emekli ikramiyesine haciz uygulanamadığından bahisle uğranılan zarara karşılık 33.056,68-TL tazminatın 01/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacryla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynı amaçlarla gerçekleşen idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idariyargının görev alanına girmektedir.

Olayda, kendisine borçlu olan davalı idare personelinin emekli ikramiyesine haciz konulmamasına neden olunarak alacağın tahsiline engel olunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle çıkarılan uyuşmazlıkta; davalı idarenin borçlunun adına yatirılan ikramiyeden kesinti yapılmamasıyla ilgili meydana gelebilecek yükümlülüğü Icra ve Iflas Kanunu'ndan doğan bir sorumluluk olup, yukarıda yer verilen özel Kanun hükümlerinin uygulanmasından ve özel hukuk hükümlerine tabi zararın tazmininden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının görev alanına girmektedir.

Nitekim Danıştay 10. Dairesi'nin 08/04/2015 tarih ve E:2012/195, K:2015/1619 sayılı kararı da bu doğrultudadır.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine,."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Mersin 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/11/2022 tarih ve E.2022/119, K.2022/320 sayılı kararı ile, "işlemi yapan Bozyazı Ilçe Tarım Müdürlüğüne dava açılması gerektiğinden mahkemenin yetkisiz olduğu" gerekçesiyle, davanın HMK 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereği usulden reddine ve Mahkemenin yetkisizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
5. Anamur 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/02/2024 tarih ve E.2024/25, K.2024/38 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çõzümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili 

kısmı şöyledir:
"..Dava, idare çalışanının emekli ikramiyesine konan hacze dair müzekkerenin idarece SGK ya bildirilmemesi sonucu oluştuğu iddia edilen zararın kurum sorumluluğuna dayalı olarak tazmini istemi hakkındadır.
Davacı tarafindan Bozyazı İlçe Gida, Tarım ve Hayvancılık Mūdürülüğü çalışanı dava dışı borçlu A.1hakkında Malatya Icra Müdürlüğünün 2014/32813 Esas sayılı dosyası aracılıği ile başlattığı icra takibinde borçlunun maaşının 1/4'üne ve emekli olması halinde hak edeceği emekli ikramiyesi, kidem ve ihbar tazminatıalacakları üzerine borç miktarınca haciz konulduğu ve kuruma bu durumun tebliğ edilmesine rağmen, emeklilik başvurusunda bulunan dava dışı borçluya ilişkin Bozyazı İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bildirilmediği (ek-8) böylelikle dava dışı borçlunun emekli ikramiyesine haciz uygulanamadığından bahisle uğranılan zarara karşılık 33.056,68-TL tazminatın 01.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle uyuşmazlık konusu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

2004 sayılı Kanun'un 16, maddesinde icra müdürlüğünün hatalı işlem ve eylemlerinden doğan sorumluluk ve görevli mahkeme dūzenlemesi bulunmakla birlikte, dava konusu olayda icra mūdürlūğünün değil, borçlunun işvereni konumunda olan davalı idarenin hatalı işleminden kaynaklanan bir zarar iddiası söz konusudur.
Kamu tüzel kişiliğine haiz Bozyazı İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü dava dışı borçlu çalışanının emeklilik başvurusuna ilişkin evrakı SGK Başkanlığına gönderirken takip ve haciz işlemini bildirmeyerek, davacının alacağının tahsiline engellemesi eyleminin 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/b maddesi kapsamında kaldığı ve uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden ve idare mahkemesince verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğundan aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. (Uyuşmazlık Mahkemesi 24.09.2018tarih, 2018/545 Esas 2018/545 Karar saylı ilami, Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. HD 2024/34 Esas 2024/124Karar saylı ilam)

HÜKÜM:Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın idari yargıda görülmesi gerektiği anlaşılmakla 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 191. Maddesi uyarınca görevlimerciin belirtilmesi için UYUŞMAZLIK MAHKEMESINE BAŞVURULMASINA, iş bu dosyanın yargılamasının gõrevli mercii belirlenene kadar ERTELENMESINE,…"
6. Anamur 3. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Şikayet ve şartlar" başlıkh 16. maddesi şōyledir:
" (Değişik: 3/7/1940-3890/1 md.)
Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere Icra ve Iflas dairelerinin yaptığımuameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkan yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakalmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir."
8. 2004 sayılı Kanun'un "Şikayet üzerine yapılacak muameleler" başhıklı 17. maddesi şöyledir:
"Şikayet tetkik merciince, kabul edilirse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltilir Memurun sebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerin icrası emrolunur."
9. 2004 sayıhı Kanun'un "Kısmen haczi caiz olan şeyler" başlıklı 83. maddesi şöyledir:
“ (Değișik madde: 03/07/1940 - 3890/1 md.)
Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılati, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafindan tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumluolarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir.
(Değişik fikra: 12/04/1968 - 1045/1 md.) Ancak haczolunacak miktar bunların dōrtte birinden az olamaz.Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez."
10. 2004 sayılı Kanun'un "Alacaklar ve üçüncü şahıs elinde haczedilen mallar hakkında" başlıklı 89. maddesi 
“ (Değişik: 18/2/1965-538/49 md.)
Hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmayan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber 
şöyledir:

olmadığını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim , edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağını bildirir (Haciz ihbarnamesi).Bu haciz ihbarnamesinde, ayrıca 2,3 ve 4 üncü fikra hükūmleri de üçüncüşahsa bildirilir.

Üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borç ödenmiş veya mal istihlak edilmiş veya kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise,keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur.

(Değişik fikra: 17/07/2003 - 4949 S.K./22. md.) Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse, mal yedinde veya borç zimmetinde saylır ve kendisine gönderilen haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmediği, bu nedenle de malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı ikinci bir ihbarname ile bildirilir. Bu ikinci ihbarnamede ayrıca, üçüncü şahsın ihbarnamenin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ikinci fikrada belirtilen sebeplerle itirazda bulunması, itirazda bulunmadığı takdirde zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ōdemesi veya yedinde saylan malı icra dairesine teslim etmesi istenir. Ikinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayıilan borcu icra dairesine õdemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine õdemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açmasi, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncū şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davasi açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkanda yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur. Bu süre içinde 106 ncı maddede belirtilen süreler işlemez. Bu davada üçüncū şahıs, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispat etmeye mecburdur. Üçüncü şahıs açtığı bu davayı kaybederse, mahkemece, dava konusu şeyin (Değişik ibare: 02/07/2012-6352 S.K./18.md.) yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkum edilir.Bu fikraya göre açılacak menfi tespit davaları maktu harca tabidir.

Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesine müddeti içinde itiraz ederse, alacaklı, üçüncü şahsın verdiği cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü şahsın 338 inci maddenin I inci fikrası hükmüne göre cezalandırılmasını ve ayrica tazminata mahkum edilmesini isteyebilir. Icra mahkemesi, tazminat hakkındaki davayı genel hükümlere göre halleder.

Üçüncü şahıs, kusuru olmaksiżın bir mani sebebiyle müddeti içinde haciz ihbarnamesine itiraz etmediği takdirde 65 inci madde hükmü uygulanır. (Değişik cümle: 17/07/2003 - 4949 S.K./22. md.) Her halde üçüncü şahıs,borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak õdemek zorunda kaldığı paranın veyateslim ettiği malın iadesini isteyebilir.

Malın teslimi mümkün olmazsa, alacaklı icra mahkemesine müracaatla değerini üçüncüşahsa õdetmek hakkınıhaizdir.

(Değişik fikra :02/07/2012-6352 S.K./18.md.) Haciz ihbarnamesi, borçlunun hak ve alacaklarının bulunabileceği bir tüzel kişinin veya müessesenin şubesine veya tüm şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğedilir. Haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği merkez, tüm şubeleri veya birimlerini kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür.

Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir.
Bu madde hükmü, memuriyeti hasebiyle hakikate muhalifbeyanda bulunan memurlar hakkanda da uygulanır.
(Ek fikra:6/12/2018-7155/12 md.) Bu madde uyarınca haciz ihbarnamelerinin bildirimi ve bu ihbarnamelere verilecek cevaplar, güvenli elektronik imza kullanılmak suretiyle Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ve bu sisteme entegre bilişim sistemleri üzerinden de yapılabilir. Bu usulle yapılan bildirim tebliğyerine geçer.
11. 2004 sayılı Kanun'un "Maaş ve ücretlerin kesilmesi usulü" başlıklı 355. maddesi şõyledir:
"Devlet işlerinde veya hususi müesseselerde bulunan borçlu memur veya müstahdemlerin maaş ve ücretlerinden kesilmesi için icra dairelerinden yapılacak tebligatın kanuni muhatapları haczin icra edildiğini ve borçlunun maaş ve ücreti miktarını nihayet bir hafta içinde bildirmeğe ve borç bitinceye kadar icra dairesinin tebligatı mucibince haczolunan miktarı tevkif edip hemen daireye göndermeğe mecburdurlar.
Memurun maaş, ūcret veya memuriyetinde yahut başka bir şubeden maaş almağı mucip olacak surette vuku bulacak tebeddülleri ve hizmetine nihayet verildiği takdirde bu keyfiyeti de mal memuru veya daire amiri yahut hususi müesseselerin kanuni muhatapları derhal icra dairesine bildirmeğe ve ikinci halde haciz muamelesindeno şube veya amirini haberdar etmeğe mecburdur."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihläl edilenler tarafindan açılan iptal davalarıi,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı

davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
I3. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapilan 02/12/2024 tarihli toplantısında;dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları,konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılmasi gerekmektedir.

14. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davadaą kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sūrülebilecektir.

15. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. /(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargıyeri, davaya bakma görevinin daha õnce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararıın, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
16. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarina bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
17. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında, idari yargı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle, görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği; ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatıhp karar numarası alınmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.

18. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247 sayılı Kanun'da õngörülen yönteme uymamaktadır.
19. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adli yargı dosyasının, son gõrevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, karardan sonra davacı vekilinin de mahkeme kararıdoğrultusunda Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması konusunda dilekçe ile talepte bulunduğu hususlanı gözetildiğinde ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının gõrevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

21. Dava, davacıın borçlusu ve davalı Bakanlık çalışanı dava dışı 3. kişi hakkında başlatılan icra takibi dosyasından gelen haciz yazısının borçlu kişinin emeklilik işlemleri sırasında Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilmediğinden emeklilik ikramiyesine haciz yapılamadığı gerekçesiyle, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı personelin kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla, uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

22. Dosyanın incelenmesinde; davacı tarafindan Tarım ve Orman Bakanhğında görev yapan dava dışı borçlu hakkında Malatya 8. İcra Müdürlüğūnūn E.2014/32813 sayılı dosyası aracılığı ile başlattığı icra takibinde borçlunun maaşının 1/4'üne ve emekli olması halinde hak edeceği emekli ikramiyesi üzerine borç miktarinca haciz konulmasına rağmen, emeklilik başvurusunda bulunan dava dışı borçluya ilişkin Bozyazı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına gönderilen belgeler arasında davacının alacaklı olduğu Malatya 8. İcra Müdürlüğünün dosyasından gelen haciz yazısı bulunmadığından dava dışı borçlunun emekli ikramiyesine haciz uygulanamadığı, memurun kusurundan dolayı yapılan suç duyurusu ile Mersin Cumhuriyet Savcılığınca yapılan soruşturma neticesinde gõrevi kötüye kullanma suçundan iddianame düzenlenerek dava açıldığı ileri sürülerek, idarenin kusurundan kaynaklanan zarara karşılık 33.056,68 TL tazminatın yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle uyuşmazlık konusu davaların açıldığı anlaşılmaktadır.
23. Her ne kadar Idare Mahkemesi kararında; "davalı idareninyükümlülüğünün, Icra ve Iflas Kanunu'ndan doğan bir sorumluluk olup, yukarıda yer verilen özel yasa hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı" belirtilmiş ise de, 2004 sayılıKanun kapsamında yedinde borçlunun hak ve alacağını bulunduranların yükümlülüklerine yer verilmiş olması, bu kişiler hakkinda 2004 sayılı Kanun'un 16. maddesinin uygulanacağı sonucunu doğurmamaktadır. Nitekim 2004 sayılı Kanun'un 16.maddesinde açıkça icra müdürlüğünün hatalı işlem ve eylemlerinden doğan sorumluluk ve görevli mahkeme düzenlenmiş olup,dava konusu olayda icra müdürlüğünün işleminden değil, davalı kurum tarafından gerekli işlemlerin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemlerden kaynaklanan bir zarar söz konusudur.

24. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; davacının tazminat istemine konu uygulamaların Tarım ve Orman Bakanlığı ilgili birimlerinin mevzuatta belirtilen görevlerini yürüttükleri sıradaki işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı, davalı idarenin ise, kamu tüzel kişiliği haiz olup, kural olarak işlem ve eylemlerinin idari nitelik taşıdığı açıktır.

25. Bu itibarla, kamu hizmetini yürütmekle görevli kılınmış kamu kurumunun, anılan hizmetin yürütülmesi sırasında davacıya verdiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın görülmesi ve kamu hizmetinin yöntemince yapılıp yapılmadığının tespitinin idari yargı yerince yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla açılan davanın görüm ve çözümünün 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi hükmü uyarınca idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Anamur3. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Mersin 1. İdare Mahkemesinin 21/04/2021 tarih ve E.2021/418, K.2021/514 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Anamur 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Mersin 1. İdare Mahkemesinin 21/04/2021 tarih ve E.2021/418, K.2021/514 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BÍRLİGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/440KARAR NO : 2024/518
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: Davacının terör örgütüne yardım etme suçundan aldığı 6 yıl 3 ay hapis cezasını açık ceza evinde çekmekte iken 6352sayılı Kanun'un kabulüyle lehe hüküm olması ihtimaliyle yeniden değerlendirilen cezanın hatalı şekilde 6 yıl 9 ay hapis olarak değiştirilmesi nedeniyle ikinci kez ceza evine girmesi karşısında, uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: H.K 
Vekili : Av. T.E Davalılar : 1-Maliye Hazinesi (Adli Yargıda)
Vekili : Av. F.F.B : 2- Adalet Bakanlığı (İdari Yargıda)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/02/2008 tarih ve E.2007/30, K.2008/25 sayıl dosyasından 6 yıl 3 ay hapis cezası aldığını, cezanın Yargıtayca onanarak kesinleştiğini, müvekkilinin cezasını açık ceza evinde çektiği sırada yürürlüğe giren 02/07/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanun'un lehe olması ihtimaline binaen, Van Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Van 4. Ağır Ceza Mahkemesince yeniden değerlendirildiğini, verilen kararda lehine değişiklik yapılmadığı gibi õnceden aldığı cezanın sehven 6 yıl 9 ay hapis cezası olarak değiştirildiğini, bu hata nedeniyle müvekkilinin Van Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/592 numaralı ilamat evrakı ile 09/03/2015 tarihinde tutuklanarak yeniden ceza evine gönderildiğini, müvekkilin annesi tarafından Van 2. Ağır Ceza Mahkemesine yapılan itiraz üzerine 10/04/2015 tarihinde tahliye edildiğini, müvekkilinin haksız tutuklanması nedeniyle ağır bir depresyona girdiğini, adalet inancının sarsıldığını, maddi ve manevi zarara uğradığını ifade ederek, 2.000 TL maddi ve 5.000 TL manevi tazminatın, haksız tutuklamanın gerçekleştiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi 26/02/2016 tarih ve E.2015/175, K.2016/68 sayılıkararı ile, davaya konu mahkeme kararının Van 2. Ağır Ceza Mahkemesine devredilen kapatılan Van 4. Ağır Ceza Mahkemesi tarafindan verilmesi ve bu karara yapılan itiraz üzerine, Mahkemelerince itirazın reddine karar verilmesi nedeniyle Van 2. Ağır Ceza mahkemesi ve Mahkemelerinin dosyayla ilişkili olduğu gerekçesiyle Mahkemelerinin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde dosyanın yetkili ve görevli Van 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

3. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi 31/03/2016 tarih ve E.2016/110, K.2016/108 sayılı kararı ile, davacının haksız tutuklu kalmasına sebebiyet verdiğini iddia ettiği dosyanın karar verildiği mahkemenin bu mahkeme olmadığı, itiraz dolayısıyla yapılan incelemelerde bu şekilde bir yolun açılmasının adli yargı çerçevesinde sınırlı sayıda ağır ceza mahkemesi bulunduğu gözetildiğinde çok sayıda dosyanın davacının ikametgahı dışında görülmesi sonucunu doğuracağı ve mağduriyete neden olacağıgerekçesiyle Mahkemelerinin görevsizliğine, yetkili ve görevli mahkemenin Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi olduğu anlaşıldığından, karar kesinleştiğinde dosyanın yetkili ve görevli Van 3. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından daha önce bu konuda görevsizlik karanı verildiğinden yetki uyuşmazlığıın çözümü için dosyanın Yargitay 5. Ceza Dairesine gönderilmesine karar vermistir. Yargıtay 5. Ceza Dairesi 22/06/2016 tarih ve E.2016/5908.K.2016/6598 sayılı kararı ile, Van 1. Ağir Ceza Mahkemesinin 31/03/2016 tarih ve E.2016/110, K.2016/108 sayılı görevsizlik kararıın kaldırılmasına karar vermiştir.

4. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi 02/03/2017 tarih ve E.2016/226, K.2017/53 sayılı kararı ile, dosyadaki hukuka aykırılığın infaz aşamasındameydana geldiği, bu yöndeki hukuka aykırılıkların idari yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle yasal şartları oluşmayan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı temyiz isteminde bulunulmuştur. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 12. Bölüm 07/06/2021 tarih ve 2017/34383 numaralı Tebliğname ile davacı vekiline 21/04/2017tarihinde tebliğ olunan kararın 1412 sayılı CMUK 310.maddesi gereğince 28/04/2017 tarihine kadar temyiz edilmesi gerekirken,01/05/2017 tarihinde temyiz edildiği, hüküm tarihi itibarıyla temyiz isteminin süresinde olmadığı anlaşıldığından, 5320 sayılıKanun'un 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi uyarınca davacı vekilinin temyiz isteminin reddi talep edilmiştir. Yargitay 12. Ceza Dairesi 23/05/2022 tarih ve E.2021/2891, K.2022/3953 sayılı kararı ile,davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın istinaf yasa yoluna tabi olup, temyiz kabiliyeti bulunmadığından temyiz incelemesi yapılmaksızın gereğinin merciince yerine getirilmesi için dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine karar vermiştir.Van BöIge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi 27/09/2023 tarih ve E.2022/2062, K.2023/841 sayıl kararı ile, ilk dcrece mahkemesince hükmün 21/04/2017 tarihinde davacrya tebliğ edildiği, davacı vekilinin 01/05/2017 tarihinden istinaf dilekçesi sunduğu nazara alındığında istinaf dilekçesininsüresi içinde verilmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar vermişve bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararın ilgili kısmı şōyledir:
"….Koruma tedbirleri nedeniyle tazimat davasına ilişkin yasal koşullar 5271 Saylı CMK'nın 141 ve devamı

maddelerinde sayılmıştır. Davacı H.K'nin Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/02/2008 tarih 2007/30 Esas 2008/25Karar sayılı ilamı ile 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırıldığı, kararın onanarak kesinleştiği, davacının 22/01/2012tarihinde şartlı tahliye edildiği, daha sonra 6352 sayılı yasanın lehe olması nedeniyle hükümlü hakkında yeniden değerlendirme talep edildiği ve uyarlama yargılamasına başlandıği, yargılama sonucunda Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/02/2013 tarih 2012/500 Esas 2013/49 Karar sayılı ilamı ile 6 yl 9ay hapis cezası ile cezalandırılmasına hükmedildiği, dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay'a gönderildiği, Yargıtay tarafindan uyarlamayargılamasının itiraza tabi olduğundan bahisle dosyanın iade edildiği, ve itiraz merci olan Van 3 Ağır Ceza Mahkemesinin 16/01/2015 tarih 2015/8 Değişik iş sayılı kararı ile itirazı reddettiği ve hükümlü hakkında infaza baslandığı, Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 10/04/2015 tarihli 2012/456 Esas 2013/611 Karar sayılı ek kararı ile infazın durduruldurulduğu olayda hukuka aykırılığın infaz aşamasında meydana geldiğinin değerlendirilmesi gerektiği, davacının haksız gözaltı veya haksız tutuklama işlemine maruz kalmış olması halinde mahkememizce yargılama yapılabileceği, ancak CMK'nın 141.maddesinde hangi hallerde koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açılabileceğinin sayıldığı ve bu maddenin "suç soruşturması ve kovuşturması sırasında" ibaresi altında sayıldığı, dosyadaki hukuka aykırılığın infaz aşamasında meydana geldiği , bu yōndeki hukuka aykırılıkların idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde iazminat isteminde bulunabileceğinden bahisle yasal şartlar oluşmayan davanın reddine,.."
5. Davacı vekili bu kez, müvekkilinin haksız ve sehven tutuklu kaldığından bahisle, maddi ve manevi zararının giderilmesi istemiyle Adalet Bakanlığına yapılan 27/12/2023 tarihli başvurunun 11/01/2024 tarihli cevapla reddedildiğini belirterek, idarenin ret kararının iptali ile 100 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın, olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. ÍdariYargıda 
6. Van 1. Idare Mahkemesi 06/03/2024 tarih ve E.2024/217, K.2024/483 sayılı kararı ile, davacı tarafindan Adalet Bakanlığı Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 11/01/2024 tarih ve E-169/5958 sayılı işleminin dava konüsu edildiği uyuşmazlıkta, davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı Kanun'un 32/1 maddesi uyarınca işlemi tesis eden merciinin bulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkisine girdiği gerekçesiyle davanın yetki yönūnden reddine, dava dosyasının bekletilmeksizin Ankara İdare mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

7. Ankara 25. Îdare Mahkemesi 26/03/2024 tarih ve E.2024/536, K.2024/439 sayılı kararı ile, iş bu tam yargıdavasının görüm ve çözümünde hizmetin görüldüğü ve eylemin gerçekleştiği yer olan Van ilinin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Van İdare Mahkemesinin yetkili olduğu, dava dosyasınin Van 1. İdare Mahkemesince Mahkemelerine gönderildiği gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, yetkili mahkemenin belirlenmesi amacıyla dava dosyasının Danıştay'a gönderilmesi üzerine, Danıştay 10. Dairesi 29/04/2024 tarih ve E.2024/1840, K.2024/1648 sayılı kararla Van İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dosyanın Van 1. Idare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
8. Van 1. İdare Mahkemesi 05/07/2024 tarih ve E.2024/1066 sayılı kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığı sonucuna vararak, 2247 sayıh Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir :
"…Dava dosyasının incelenmesinden; silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüte yardım etmek suçu kapsamında yapılan yargılama sonrasında Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/02/2008 tarih ve E:2007/30,K:2008/25 sayılı kararıyla 6 yıl 3 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına yönelik kararın kesinleşmesi sonrasında cezaevindeki süresini tamamlayarak 22/01/2012 tarihinde şartlı tahliye olan davacı tarafindan, 6325 sayılı Kanun ile 5237 sayılı Kanun'un 220. maddesinde yapılan değişiklik uyarınca yapılan talep üzerine gerçekleştirilen uyarlama yargılaması sonucunda 6 yıl 9 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına yönelik Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/02/2013 tarih ve E:2012/500, K:2013/49 sayılı kararı nedeniyle haksız ve fazladan tutuklu kalmış olmasından dolayı yaşadığını ileri sürdüğü mağduriyetine karşılık 2.000,00-TL maddi ve 5.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Van 1. Ağır Ceza Mahkemesinde tazminat davası açıldığı, anılan Mahkemenin 02/03/2017 tarih ve E:2016/226, K:2017/53 sayılıkararı ile dosyadaki hukuka aykarılığın infaz aşamasında meydana geldiği, suç soruşturması ve kovuşturmasısırasında meydana gelmediği, bu yöndeki hukuka aykırılıkların idari yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği ve kararın istinaf ve temyiz kanun yollarından geçerek kesinleştiği, bunun üzerine 100.000,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminat istemiyle Adalet Bakanlığına başvuru yapıldığı,başvurunun reddedilmesi üzerine de başvurunun reddine ilişkin 11/01/2024 tarih ve 5958 sayılı Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Mūdürlüğü işleminin iptali ile 100,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın "Başlangıç" kasmında öngörülen "Kuvvetler ayrımı" ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve 138. maddeleri dikkate alındığında, bağımsız bir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125.maddesinde öngörülen "idari işlemler" kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu "yargısal işlemler"nedeniyle idariyargı yoluna başvurulabilmesine imkan yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir 

sonucudur. Hakim ve Cumhuriyet Savcılarıyla adliye personelinin yargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir.

Buna göre, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. ve 142, maddelerindeki düzenlemeler ve yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında dava konusu olay ele alındığında, Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/02/2013 tarih ve E:2012/500, K:2013/49 sayılı dosyasında yürüttüğü faaliyet yargı faaliyetidir. Müddetname yargı faaliyetinin bir parçası olup, yargısal işlem mahiyetini taşıdığına yönelik kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkada bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynıyargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiğinden;Van 4. Ağir Ceza Mahkemesinin 27/02/2013 tarih ve E:2012/500, K:2013/49 sayılı kararı nedeniyle haksız ve fazladan tutuklu kalındığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi tazminatın ödenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde, 5271 sayılı Kanun'un 141. ve 142. maddeleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.…."
9. Van 1. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gõnderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
10. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlüve tutuklular hakkanda yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin håkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz häkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
11. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" Infaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tábi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykarı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak 
12. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkanda yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenliktedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hākimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Infaz hâkimliği dışında yapılan başvurularhemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sōzlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanuní temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikáyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz.Ancak, infaz hâkimigiderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykarı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
13. 4675 sayılı Kanun'un "Infaz Hákimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıkı 6. maddesi şöyledir:

"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı gõrüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz häkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Infaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapilan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz häkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (….) yapılır. Infaz hâkimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
14. 5271 sayılı Kanun'un “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat"ūst başlığı altında düzenlenen “Tazminat istemi"başlıklı 141. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hákimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.
(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle gõrevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."
15. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları" başlıkhı 142. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hálde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) Istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ım davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının terör örgütüne yardımetme suçundan aldığı 6 yıl 3 ay hapis cezasını açık ceza evinde çekmckte iken, 6352 sayılı Kanun'un kabulüyle lehe hüküm olması ihtimaliyle yeniden değerlendirilen cezanın, hatalı şekilde 6 yıl 9 ay hapis olarak değiştirilmesi karşısında yeniden ceza evine girmesi sebebiyle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmiştır.


19. Dava dosyasının incelenmesinden, Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/02/2008 tarihli ve E.2007/30, K.2008/25sayılı kararı ile 6 yıl 3 ay hapis cezasına hükmedilen ve 22/01/2012 tarihinde şartlı tahliye olan davacı hakkında 6352 sayılıKanun'un kabul edilmesiyle yapılan uyarlama yargılaması sonucu Van 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/2/2013 tarih ve E.2012/500, K.2008/25 sayılı kararı ile 6 yıl9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, karara yapılan itirazın Van 3.Ağır Ceza Mahkemesinin 16/1/2015 tarih ve 2015/8 D.İş sayılı kararı ile reddedildiği ve davacı hakkında yeniden ceza evinde infaza başlandığı, davacıın yakını tarafından verilen dilekçe üzerine Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 10/04/2015 tarih ve E.2012/456, K.2013/611 sayılı ek kararı ile, kesinleşen bir hükümden sonra lehe hükümle getirilen yeni bir kanun çıkmasıhalinde yapılacak uyarlama yargılaması sonucunda çıkacak kararın önceki hükümden daha ağır olamayacağı gerekçesiyle,itirazın kabulü ve infazın durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

20. Olayda; davacının iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4.maddesinde yer alan "...Hükümlülerin cezalarının infazı .. tahliyeleri.. gibi işlem ve faaliyetlere" ilişkin olduğu, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın Înfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacaği, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargıkolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Van 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/03/2017 tarih ve E.2016/226, K.2017/53 sayılı görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.
V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Van 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/03/2017tarih ve E.2016/226, K.2017/53 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLIĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/443KARAR NO : 2024/468KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Davacının terör örgütüne yardım etme suçundan aldığı 6yıl 3 ay hapis cezasını açık ceza evinde çekmekte iken 6352sayılı Kanun'un kabulüyle lehe hükūm olması ihtimaliyle yeniden değerlendirilen cezanın hatalı şekilde 6 yıl 9 ay hapis olarak değiştirilmesi nedeniyle ikinci kez ceza evine girmesi karşısında,' uğradığını ileri sürdüğū maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı:.. Elektrik Dağıtım A.Ş.

Vekili : Av. M.Y.Ç

Davali : İstanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü (İSKi)
Vekili : Av.M.A 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı tarafından 08/09/2022 tarihinde Esenyurt İşletme Müdürlüğü sorumluluk sahasında bulunan Süleymaniye Mahallesi, 735. Sokak, No:4 Esenyurt/Istanbul adresinde yapılan çalışmalar sırasında gereken dikkat ve özenin 

gösterilmemesi nedeniyle, müvekili şirketin enerji dağıtım altyapısına dahil olan kablo ve tesisata hasar verildiğini, oluşan bu altyapı zararının onarımı için kullanılan malzeme, montaj, işçilik ve diğer bedellerin ödenmemesi üzerine davalı borçlu aleyhine İstanbul 22. İcra Müdürlüğünün E.2023/42437, sayılı dosyasında toplam 3.009,67 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, vaki itirazların iptaline, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 15/05/2024 tarih ve E.2024/48, K.2024/339 sayılı kararı ile, kamu kurumu olan davalı aleyhine zararın tazmini istemli olarak açılan davada, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"..Davalı vekili; tazmini talep edilen zararın sebebinin haksız fiil olarak değerlendirilemeyeceğini, müvekkili idarenin kamu hizmeti yürüttüğünü ve bu nedenle davanın görev yönünden reddinin gerektiğini beyanla davanın reddini arz ve talep etmiştir.

GEREKÇE:
Dava; hizmet kusuru iddiasına dayalı itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davalının kamu kurumu olduğu, yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu, kamu kurumu olan davalıya zararın tazmini istemli olarak açılacak davanın idari yargıda görülmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davanın yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. (Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2021/602-612 E.K. Sayılı kararı)

KARAR: Gerekçede açıklandığı üzere;
1-Davanın HMK'nın 114/1-b bendi uyarınca USULDEN REDDINE.."
3. Davacı vekili bu kez, 19/11/2019 tarihinde şirket tesislerine verilen 2.107,99 TL hasar bedeli ve 379,44 TL KDV bedelinden oluşan 2.487,43 TL toplam maddi zararın, 08/09/2022 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle,idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 29/09/2023 tarih ve E.2023/233, K.2023/2101 sayılı kararı ile, davalının haksız eylem teşkil eden faaliyetinden kaynaklanan bu uyuşmazlığın yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine, kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
".Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafindan, Istanbul ili, Esenyurt ilçesi, Süleymaniye Mahallesi, 735Sokak, No:4 adresinde davalı idarece 08/09/2022 tarihinde davalı idarece gerçekleştirilen kazı çalışmasında davacışirketin elektrik altyapı tesisine zarar verildiği ileri sürülerek malzeme ve işçilik bedelinden oluşan katma değer vergisi dahil olmak üzere toplam 2.487,43 TL zararın tazmini istemiyle davalı idareye başvurduğu, bu başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı kamu kurumu olup kamu hizmeti niteliğindeki çalışmalarını özel hukuk kuralları kapsamında yapmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 16. maddesinde; kendi kuruluş kanunları gereğince õzel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticarişekilde işletilmeküzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafindan kurulan kurum ve kuruluşların dahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.
2560 sayılı Istanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'da,ISKi Genel Müdürlüğünün genel kurul, yönetim kurulu ve genel müdürlük ile yönetileceği, denetçileri vasıtasıyla denetleneceği, yıllık çalışma ve yatırımlarının bilançolarda belirlenerek genel kurulun onayına sunulacağı ve būtçesinin kamu iktisadi teşebbüslerinde uygulanan bütçe formülünde düzenleneceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda Îstanbul Su ve Kanalizasyon Îdaresi Genel Mūdürlüğünün de 2560 sayılı Kanun kapsamında bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmeti yaptığı ancak, çalışmalarının õzel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacir sıfatını taşıdığı kabul edilmelidir.

Davalının haksız eylem teşkil eden faaliyetinden kaynaklanan bu uyuşmazlığın da yerleşik yargısal uygulamalarda görüldüğü gibi, adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekir (HGK'nın 21/09/1983 gün ve 1980/11-2721;1983/823 ile 29/11/1995 gün ve 1995/11-647; 1995/1043 sayılı kararlarıi).

Nitekim, Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 19/07/2023 gün ve E:2023/2418, K:2023/2414sayılı kararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle;
1-Davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE…."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul 10. İdare Mahkemesince adli yargı dava dosyası ve idari yargı dosya fotokopisi Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III.İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde; idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
8. 2560 sayıh İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 7/2/1983-KHK56/1 md.; Aynen kabul: 23/5/1984 - 3009/1 md.)
İstanbul Büvük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlütesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Istanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü bu Kanunda ISKI olarak anılır.
Genel Müdürlüğün hizmeti, Istanbul Büyük Şehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyükşehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluştarafindan yürūtülür. Ayrıca Cumhurbaşkanı anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.[1]

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tūzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. ISKi personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir."
9. 2560 sayılı Kanun'un "Görev ve yetkiler" başhıkl 2. maddesi şöyledir:
"İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır:
a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılmasıiçin; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımınıyapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanmasi, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılmasiçin abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakalacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak;gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmakya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,
c) Bölge içindeki su kaynaklarının, deniz, göl, akarsu kıyılarının ve yeraltı sularının kullamımışsularlave endüstri artıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasını önlemek, bu konuda her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak,
d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,
e) Her türlü taşınır ve taşınmaz malı satin almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, İSKI'nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamu veya özel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve işletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmiek 
f) Kuruluş amacına dönük çalışmaların gerekli kılması halinde her türlü taşınmaz malı kamulaştırmak veya üzerinde kullanmahakları tesis etmek."
10. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun "Para borcu ve teminat için takip" başlıklı 42. maddesinin üçüncü fikrası
"(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Idari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.

11. 2004 sayılı Kanun'un Geçici 13. maddesi şöyledir:
"(Ek: 15/8/2017-KHK-694/9md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/9 md.)
İdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten õnce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncü fikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacaklıi, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez.

şöyledir:

Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakknda açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılmasıdavalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır."
B. Yargı Kararları
12. Anayasa Mahkemesinin itiraz başvurusu sonucu vermiş olduğu 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59sayılı kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrasında'İdari yargının gõrev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.', geçici 13. maddesinde ise 'idari yargının gõrev alanına giren konularda, bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncü fikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacakli, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez./ Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakalır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkanda birinci fikra uyarınca işlem yapılır. ' hükümlerine yer verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1458, K.2018/1437 sayılı kararında idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluyla gõrülmesinin mümkün olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

Açıklanan nedenlerle bakılmakta olan uyuşmazlık idari yargı mercileri tarafindan çözülmesi gereken bir uyuşmazlık olup itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bu uyuşmazlığa bakma görevi bulunmamaktadı..."
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarihli ve E.2021/28, K.2021/144 sayılı kararında, õzetle; "2004 sayı/l Kanun'un 42. maddesinin 3. fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59sayılı kararı doğrultusunda; idari yargının gõrev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların, itirazın iptali davası yoluyla görülmesi mümkün olmadığından Mahkemece içtihat değişikliğine gidildiği ve davalı idarenin (İSKl) hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine" karar verilmiştir.
14. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1459, K.2018/1437 sayılı kararında, özetle;"İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafindan yapılan yol ve kaldırım çalışmaları sırasında davacı özel hukuk tüzel kişisinin kablo tesislerine zarar verildiğinden bahisle açılan ilamsız icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasının 2004 sayılı Kanun'un 42. ve geçici 13. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargi verlerince görülmesi gerektiğine"hükmetmiştir 

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katıhmlariyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngõrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığını esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
16. Raportör-Håkim Şerife ÖZDOĞAN'ın davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, adli yargı yerinde davacı şirkete ait alt yapı tesisine hasar verildiğinden bahisle meydana gelen maddi zararın tahsili maksadıyla başlatılan ilamsız icra takibine davalının itirazı sonucu takibin durması üzerine, vaki itirazın iptali ile %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle; idari yargı yerinde ise, uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

18. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzel kişiliğini haiz İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün (ÎSKi) hizmet kusurundan kaynaklanan zararın ilamsız icra takibine ve dolayısıyla itirazın iptali davasına konu edilmesi hukuken mūmkün bulunmamaktadır.


19. Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığınin saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bułunan tam yargı davasının görüm ve çõzümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

20. Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle verdiği ileri sürülen zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 29/09/2023 tarih ve E.2023/233, K.2023/2101 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. Ídare Mahkemesinin 29/09/2023 tarih ve E.2023/233, K.2023/2101 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/I1/2024 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/444KARAR NO : 2024/459KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen prim borcu ve buna ait gecikme cezasının tahsiline yönelik ödeme emrinin iptaline ilişkin davanın, aynı Kanun'un 88. maddesi uyarınca ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : .. Org. Müh. Basın Emlak Reklam Tur. Inş. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Ö.M.N 

Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Î.A 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, mūvekkilinin prim borcuna ve gecikme zammına ilişkin olarak düzenlenen, 25/01/2016 tarih ve 91720419/1023944.058-1.274.064 sayılı 264.233,79 TL tutarlı ödeme emrinin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargıda 
2. Ankara 41. İş Mahkemesi 19/02/2016 tarih ve E.2016/1094, K.2016/42 sayılı kararı ile, davanın yargı yolu caiz olmaması nedeniyle, 6100 sayılı Kanun'un 115. maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“…Dosya üzerinde yapılan incelemede; dava konusunun idari para cezasının iptali talebi olduğu, 5510 sayılıYasa'nın 102. maddesinden kaynaklandığı, aynı maddenin 1/k,4 nolu bendine göre uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevalanına girdiği, bu taleple ilgili mahkememizin görevinin bulunmadığı, görevin kamu düzenine ilişkin ve dava şartı olduğu, her aşamada reesen gözetilmesi gerektiği anlaşımış, usul ekonomisi de gözetilerek davanın dava şartı yokluğunedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir ..

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Sivas İdare Mahkemesi 26/04/2018 tarih ve E.2018/298, K.2018/333 sayılı kararı ile, davanın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/l-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması ūzerine, Ankara Bölge Îdare Mahkemesi I1. İdari Dava Dairesi 05/12/2018 tarih ve E.2018/7905, K.2018/4484 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar vermiş, bu karara karşı temyiz isteminde bulunulmuş, Danıştay 10. Dairesi 11/11/2021 tarih ve E.2019/7775, K.2021/5469 sayılı kararı ile,Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararımın ilgili kısmışöyledir:
"…Dava dosyasının incelenmesinden; her ne kadar dava dilekçesinde Ankara 41. Iş Mahkemesinin E:2016/1092, E:2016/1093, E:2016/1094 sayılı dosyalarında verilen görev ret kararı üzerine bakalan dava açıldığıbelirtilmiş ise de yukarida anılan mevzuat gereğince davacı tarafça iptali istenilen 25.01.2016 tarih ve 91720419/1023944.058-1.274.064 sayılı 264.233,79-TL tutarlı ödeme emrinin prim borcu ve gecikme zammına ilişkin olduğu dolayısıyla Mahkememiz görev alanı dışında olduğu, idari para cezaları dışında 5510 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların çözümünde adliye mahkemelerinin görevli olduğu dikkate alındığında;anılan uyuşmazlığın gōrev ve çözümünde adli yargının gõrevli olması sebebiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır...

5. Davacı vekilinin 2247 sayıh Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Sivas Îdare Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 140. maddesinin 09/05/2007 tarihli ve 5655 sayıh Kanun'un 2.maddesi ile değişik 4. fikrası şöyledir;
"Idari para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenirveya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. Itiraz takibidurdurur. Kurumca itirazıreddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî para cezası kesinleşir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenmeyen idari para cezalari, bu Kanunun 80 inci maddesi hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz ve yargı yoluna başvurulmaksızın tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde õdenmesi halinde, bunun dõrtte üçü tahsil edilir. Peşin õdeme, idarî para cezalarına karşı Kuruma itiraz etme veya yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ancak, Kurumca itirazın reddedilmesi veya mahkemece Kurum lehine karar verilmesi halinde, daha önce tahsil edilmemiş olan dörtte birlikceza tutari, 80 incimadde hūkmūde dikkate alınarak tahsil edilir."
7. 506 sayıl Kanun'un mülga 80, maddesininyedinci fikrası şöyledir:
"Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde, alacaklı Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir"
8. 506 sayılı Kanun'un yukarıda sözü edilen maddeleri, 31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Gcnel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Primlerin ödenmesi" başlıklı 88. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

“ (Değişik: 17/4/2008-5754/52 md.)
Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum,6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercileré verilen yetkileri kullanır. (Ek cümle: 18/5/2017-7020/16 md.) Cumhurbaşkanı, Kurumun 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerinde vermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılıgeçmemiş borcunu borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularını belirlemeye yetkilidir. (Ek cümleler: 28/11/2017-7061/87 md.) 6183 sayılı Kanunun 23üncü maddesine gõre Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapılması durumunda anılan maddenin birinci fikrasına gõre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılır. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundansonra Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretle yapılan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veya alacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihte õdeme yapımış sayılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafindan müştereken belirlenir.

Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatınıteşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.

Kurumun 6183 saylı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup,imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kismen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.
Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer işmahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.
10. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçõzüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükūmlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar is mahkemelerinde gõrülür."
11.5510 sayılı Kanun'un "Kurumca verilecek idarî para cezaları" başhıklı 102. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“(Değişik: 17/4/2008-5754/60 md.)
İdari para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. Itiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
Idari para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan õnce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. (İptal üçüncü cūmle: Anayasa Mahkemesi'nin 28/11/2013 tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Kararı ile.) (….)

Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeşgün içinde ödenmeyen idaripara cezalari, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.

Idarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, filin işlendiği tarihten itibaren başlar.

Idari para cezaları hakkanda, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 saylı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır."
12. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna Îlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un "Çeşitli Mali Hükümler"başhklı 37. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idari para cezalari, gecikme zamları, katılım payları Kurum alacağına dōnüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyūp 

SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 04/11/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin. işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görūşülüp düşünüldü:
15. Dava, 5510 sayılı Kanun uyarınca, 2012/09 dönemine ilişkin verilen prim borcu ve buna ait gecikme cezasının tahsili maksadıyla düzenlenen õdeme emrinin iptali isteminden ibarettir.

16. Uyuşmazlık Mahkemesi, 506 sayıl Kanun'un yukarıda belirtilen düzenlemelerine göre, idarı para cezalarının ilgiliye tebliğedilmekle tahakkuk edeceği ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma õdeneceği veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebileceği, itirazın takibi durduracağı, Kurumca itirazı reddedilenlerin, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecekleri nedeniyle tahakkuk aşamasında idare mahkemelerinin görevli olduklari, kurum alacaklarının tahsilinde ise, 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle düzenlenecek ōdeme emrine karşı açılacak davalara bakma görevinin, 80. maddenin yedinci fikrasında açıkça belirtildiği gibi Sigorta Müdürlüğünün bulunduğu yer iş mahkemesine ait olduğu sonucuna varmıştır.

17. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı tarafından prim alacağından kaynaklanan õdeme emrinin iptal edilmesi istemiyle açılan davada, adli yargı yerince görevsizlik kararı verilerek hüküm kurulduğu; 5510 sayılıKanun'un 102. maddesiyle sadece idari para ceza kararlarına veya bu kararlara itiraz üzerine verilen komisyon kararlarına, bir başka deyişle, idari para cezalarının tahakkuku aşamasında idari yargı yerinde dava açılabileceğinin hükme bağlandığı, aynıKanun'un 88. maddesi uyarınca, Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsiline yönelik 6183 sayılı Kanun'un uygulamasından doğacak uyuşmazhıkların çözümlenmesinde iş mahkemelerinin görevli olduğunun düzenlendiği gözetildiğinde, bu davanın is mahkemesinin gõrevinde olduğu sonucuna varılmıştır.

18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 41. İs Mahkemesinin 19/02/2016 tarih ve E.2016/1094, K.2016/42 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 41. İş Mahkemesinin 19/02/2016 tarih ve E.2016/1094, K.2016/42 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyūp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/445KARARNO : 2024/458KARAR TR : 04/11/2024

ÖZET: Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalıya, eksik çalışılan güne ilişkin ödenen ücretin iadesi amacıyla yürütülen icra takibi sonrasında, davalının vaki itirazı üzerine Icra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazı iptali davasının, davalının gerçek kişi olduğu da gözetildiğinde ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Sağlık BakanlığıVekili : Av. U.S Daval : V.S 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı Bakanlık vekili, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, Dikilitaş Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalı V.S 'in, 30/06/2022 ve 01/07/2022 tarihlerinde 2 gün göreve gelmemesi nedeniyle hakkında inceleme yapıldığinı ve yersiz maaş iadesinin tahsili amacıyla 2.623,23 TL kişi borcu çıkarıldığını, borcun tahsili için İstanbul Anadolu 17. İcra Müdürlüğünün E.2023/24912 sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini ancak bu takibin itiraz üzerine durduğunu belirterek, haksız itirazın iptali ile takibin devamina ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ístanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/05/2024 tarih ve E.2023/694, K.2024/361 sayılı kararı ile,davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca, dava şartı yokluğundan usulden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".2577 s.Idari Yargılama Usulü Kanununun I.m.si hükmüne göre; idari yargının kapsam ve niteliği;
"I. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.

2. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde yazılı yargılama usulüuygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır." seklinde düzenlenmistir.

İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı 2577 s.Idari Yargılama Usulü Kanununun 2.m.sinde;"1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava tūrleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sõzleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sımırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısılayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler." şeklindeki yasal düzenleme kapsamına,
Taraflar arasındaki somut uyuşmazlığın çözümü noktasında İdare Hukukunun ilkeleri doğrultusunda İdari Yargının görevli olduğu anlaşılmakla davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 114/1-b maddesi uyarınca dava şartiı yokluğunedeniyle usulden reddine..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargida 
4. Ístanbul 3. İdare Mahkemesi 20/08/2024 tarih, E.2024/960 sayılı kararı ile, davalının aleyhine yapılan icra takibine karşı yaptığı itirazın iptali niteliğinde olan uyuşmazlığın õzel hukuk ilişkisinden kaynaklandığı ve adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'nun 67. maddesinde ise, "Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığınıispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

·Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya 

hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, Dikilitaş Aile Sağlığı Merkezi 34.04.013 Nolu Aile Hekimliği biriminde aile hekimi olarak görev yapan V.S 'iın 30.06.2022 ve 01.07.2022 tarihlerinde 2 gün izinsiz olarak göreve gitmediğinden bahisle fazla yersiz olarak ödendiği belirtilen 2.356,08 TL'nin iadesi amacıyla başlatılan Istanbul Anadolu 17. İcra Müdürlüğünün 2023/32637 sayılı icra takip dosyasında borçlu V.S tarafindan yapılan borca itirazın iptali ve borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı õdemesine karar verilmesi istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda; davacının ilk olarak Istanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2023/694esasına kayden dava açtiği, anılan Mahkemece yapılan yargilama sonucunda verilen 09.05.2024 tarih ve E:2023/694, K:2024/361 sayılı karar ile idari yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar verildiği gõrülmektedir.

Bu durumda, idari yargı mercileri nezdinde idari işlemlerin iptaline yönelik ve münhasıran idare aleyhine dava açılabileceği, kaldı ki görülmekte olan davanın konusunun, idari yargı yerlerince çözümlenecek uyuşmazlıklardan olmadığı, davalının aleyhine yapılan icra takibine karşı yaptığı itirazın iptali niteliğinde olan uyuşmazlığın özel hukuk ilişkisinden kaynaklandığı ve adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir..."
5. Istanbul 3. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şõyledir:
"Bu Kanun'un amaci; Sağlık Bakanlığının (….) belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amacıyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve mali hakları ile hizmetin esaslarını düzenlemektir."
7. 5258 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının õngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir.
Aile sağlığıçalışanı; aile hekimi ile birlikte hizmet veren hemşire, ebe, sağlıkmemuru gibi sağlık elemanıdır."
8. 5258 sayıh Kanun'un "Personelin statüsü, hak ve yükümlülükleri" başlıkhı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırımasıhakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.

Aile sağlığı çalışanları, Sağlık Bakanlığı tarafindan uygun görülen ve aile hekiminin de görüşü alınarak,kurumlarınca muvafakatı verilen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli arasından seçilir ve bunlar sözleşmeli olarak çalıştırılır. Bu suretle eleman temin edilememesi halinde, Sağlık Bakanlığı, personelini bu hizmetler için görevlendirebilir. Ihtiyaç duyulması halinde, Türkiye'de mesleğini icra etmeye yetkili ve 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinin (A) bendinin (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerindeki şartlarıtaşıyan kamu görevlisi olmayan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanları; Sağlık Bakanlığının ōnerisi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine sözleşme yapılarak aile hekimliği uygulamalarını yürütmek üzere aile hekimleri ve aile sağlığıçalışanları altmış beş yaşına kadar çalıştırılabilir.

Sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar ve bunların kadroları ile ilişkileri devam eder. (Değişik ikinci cümle:11/10/2011-KHK-663/58 md.) Bu personelin, sözleşmeli statüde geçen süreleri kazanulmış hak derece ve kademelerinde veya kademlerinde değerlendirilerek her yıl işlem yapılır ve bunlar talepleri halinde eski görevlerine atanırlar. Sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta iken aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı statüsüne geçenlerden õnceki sözleşmeli personel statüsüne dönmek isteyenler, eski kurumlarındaki boş pozisyonlara õncelikle atanırlar ve bu madde kapsamındaki çalışmaları hizmet sürelerinde dikkate alınır.

Kadroya bağlı olarak veya sözleşmeli personel pozisyonlarında görev yapan personelden Sağlık Bakanlığınca aile hekimi veya aile sağlığı çalışan olarak görevlendirilenlere, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına BağlıSağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkanda Kanun uyarınca ek ödeme yapılmaz. Bunlara, aylıklarına ve ūcretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak aşağıdaki fikrada 

belirlenen miktarların yarısını aşmamak üzere tespit edilecek tutarda ödeme yapılır.
Sözleşme yapılan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarına, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre belirlenen en yüksek brüt sözleşme ücretinin aile hekimi için (6) katını, aile sağlığı çalışanı için (I,5) katınıaşmamak üzere tespit edilecek tutar, çalışılan ay sonuçlarının ilgili sağlık idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içerisinde ödenir. (Ek cümle : 4/7/2012-6354/ 12 md., Değişik ikinci cümle: 20/8/2016-6745/59 md.) Aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına ihtiyaç hålinde, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde belirtilen yerlerde haftalık çalışma süresi ve mesai saatleri dişında nöbet gõrevi verilir. (Ek cümle: 2/1/2014-6514/52 md.) Bunlara entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde artırımlı ücretten yararlananlar hariç olmak üzere, 657 sayılı Kanunun ek 33üncü maddesi cercevesinde nöbet ücreti ödenir 

9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkhı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kasıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)'
10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri" üst başhkl, "A.Koşulları" ve "I. Genel olarak" başlıkhı 77. maddesi şöyledir:
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyigeri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
11. 6098 sayılı Kanun'un "B. Geri vermenin kapsamı" ve "I. Zenginleşenin yükümlülüğü" başhıklı 79. maddesi 
"Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dişında kalanı geri vermekle yükümlüdür.

Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükūmlüdür.'
12. 2004 sayılı İcra ve Iflas Kanunu'nun "İcra daireleri" başhıklı I. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur"
13. 2004 sayıhı Kanun'un "flamsız takip" başhıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş;"Takip talebi ve muhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sõzlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası" başlıklı 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65, maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde,süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

14. 2004 sayılı Kanun'un "Para borcu ve teminat için takip" başlıklı 42. maddesi şöyledir:
"Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/8 md.) Yabancı devlet aleyhine ilamsız takip yoluna başvurulamaz.
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Idari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip voluna basvurulamaz 

şöyledir:

15. 2004 sayılı Kanun'un "a) ftirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şõyledir:
"(Değişik: 18/2/1965-538/37md.)
(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir 

(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacakl; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

Itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötüniyetin sübutuna bağlıdır.(Mülga dördüncüfikra: 17/7/2003-4949/103 md.)

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükūmler dairesinde alacağını dava etmek hakka saklıdır.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kōtü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLIve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 04/1 1/2024 tarihli toplantısında 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, Dikilitaş Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimi olarak görev yapan davalıya,eksik çalışılan güne ilişkin ödenen ücretin iadesi amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.

19. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, Dikilitaş Aile Sağlığı Merkezi 34.04.013 Nolu Aile Hekimliği biriminde aile hekimi olarak görev yapan V.S 'ın 30/06/2022 ve 01/07/2022 tarihlerinde 2 gün izinsiz olarak göreve gitmediğinden bahisle, fazla yersiz olarak ödendiği belirtilen 2.356,08 TL'nin jadesi amacıyla baslatılan İstanbul Anadolu 17. İcra Müdürlüğünün E.2023/32637 sayılı icra takip dosyasında borçlu V.S tarafindan yapılan borca itirazın iptali ve borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı; dava konusu alacak iddiasının sebepsiz zenginleşmeden kaynaklandığı, ortada iptal talebine konu bir idari işlemin bulunmadıği, yine idari eylem veya işlemden kaynaklı bir menfaat ihlalinin ve kişisel hakkın doğrudan bozulmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla davanın idari yargı yerinde gōrülmesini gerektirir bir dava türünün olmadığı anlaşılmıştır.

20. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. Incelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı idare tarafindan, 67. maddeye gõre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.

21. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddeden, sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargıyerinde görülmesi gerektiği açıktır.

22. Diğer taraftan, idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, yani davalımutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda davalı her zaman idaredir. Uyuşmazlık konusu davada husumet yöneltilen davalının gerçek kişi olduğu, idareye husumet yöneltilmesini gerektiren bir konu bulunmadığı ve bu bakımdan da asıl olarak sebepsiz zenginleşme kaynaklı alacağa ilişkin davanın idari yargı yerinde görülmeyeceği açıktır.

23. Bu duruma göre, idari işlemin iptali veya tam yargı davası niteliğinde olmayan, gerçek şahsa karşı açılan ve idareye husumet yöneltilmesini gerektirecek nitelikte olmayan, Icra ve Iflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan 

itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/05/2024 tarih ve E.2023/694, K.2024/361 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/05/2024 tarih ve E.2023/694, K.2024/361 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgūn Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/471KARAR NO : 2024/460KARAR TR : 04/11/2024
ÖZET: Davacıın satın aldığı ithal aracın, yurt dışında kullanımış olduğu halde "sıfir araç" olarak beyan edilmiş olmasınedeniyle, araca Cumhuriyet Başsavcılığınca el konulması, müsadere edilmesi, aracın trafikten tasfiye edilmesi ve mülkiyetin kamuya geçirilmesinden dolayı mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla, uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.Ü

Vekili : Av. G. F 
Davah : Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
Vekili : Av. E.A 
Adli Yargıda 

İhbar Olunan : İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. M.B.A 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 28/01/2013 tarihinde satın aldığı WBANX310X0CW7... şase numaralı araç hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında aracın gümrük mevzuatına aykını olarak ithal edildiğinden bahisle araca elkonulması sebebiyle, uğranıldığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 104.120 TL maddi ve 10.000 TL manevi olmak üzere toplam 114.120 TL zararın; gümrük kaçağı aracın trafikte dolaşmasındandolayı davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek, el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2.Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi 24/01/2018 tarih ve E.2017/1638, K.2018/72 sayıh kararı ile, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 20., 22. ve 110. maddelerinden söz ederek davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu'nun 15/l-a hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"…Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, 28.01.2013 tarihinde satin aldığıWBANX310XoCw7.…. şase numaralı araç hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen soruşturma kapsamında araca elkonulması sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 104.120,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 114.120,00 TL zararın el koyma tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışı kişilerin hileli işlemleri ile idare yanıltılarak ülkeye sokulduktan sonra, trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykrı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kõtü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılıKanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik-Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykarı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımıyapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta õncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 saylı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve anılan Kanun'un trafikle ilgili kuralları, şartlarıi,hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümūnde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çōzümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, aynı konudaki uyuşmazlığa ilişkin olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 13/03/2017 tari ve E:2017/154K:2017/191 sayılı kararı da bu doğrultudadır.…"
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Gaziantep 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/09/2024 tarih ve E.2018/333 sayılı ara kararı ile, davanın çözümünde idari yargı merciileri görevli olduğundan, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Olayda, 28.01.2023 tarihinde davacının satın aldığı hususi aracın, yurtdışından getirilen ve ülkemizde tescil edilen bir araç olduğu, söz konusu aracı kanunlara uygun olarak, idare tarafindan tutulan trafik tescil kayıtlarına güvenerek satın aldığı, tüm bu nedenlerle zarara uğradığı ve zararının meydana gelmesinde davalı idarelerin de kusurlu olduğu ileri sürülerek tazminat istemiyle açılan davada; kamu hizmetini yūrütmekle yükümlü kalınan davalıidarelerin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediklerinin, dolayısıyla hukuki sorumluluklarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Davalı idareler, kamu tüzel kişiliği olup; kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. Somut olayda,davalı idarelerin mevzuatla kendisine verilmiş bulunan gõrevleri gereği gibi yerine getirmediği ileri sürülmüştür.Davalı idarelerin yapması gerektiği iddia edilen eylem ve işlemler idari nitelikte olup hiç yapılmaması, geç yapılmasıya da gereği gibi yapılıp yapılmadığı hususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre, görevin hiçveya gereği gibi yerine getirilmemesi de hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan doğanzararlardan dolayi, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince İdare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir. Bu durumda yargı yolu caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş,dosyamızda daha önce Kocaeli 2. Idare Mahkemesince verilen yargı yolunun caiz olmaması sebebi ile red kararıbulunduğundan bu hususta 2247 Uyuşmazlık Mahkemesinin Kurulu ve İşleyişi Hakkındaki Kanunun 19. Maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gōnderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar dosyanın ertelenmesine karar verilmiştir. (Bknz bu yöndeki güncel Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, 2022/571esas, 2022/528 karar sayılı 31/10/2022 tarihli kararı, 2022/392esas, 2022/556 karar sayılı 31/10/2022 tarihli karari, 2022/367 esas, 2022/578 karar sayılı 31/10/2022 tarihli kararıi,2022/127 esas 2022/441 karar sayılı 16/09/2022 tarihli karari, 2021/815 esas 2022/238 karar sayılı 18/04/2022tarihli karari)..."
5. Gaziantep 6. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazhık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

6. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari Yaptırımlar" ana başlıklı Üçüncü Bölümünün "Yaptırım türleri" başlıklı16. maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarī tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
7. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıkı 18. maddesi şöyledir:
(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bıraklabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkanda idarî para cezası veya başka bir idarí yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
8. Bakanlar Kurulunun 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı Îthalat Rejimi Karar'nın "Genel hükümler" ana başhıkhı 7.maddesi şöyledir:
"Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir."
9. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mūcadele Kanunu'nun "Kaçakçık suçları" başhıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 28/3/2013-6455/54 md.)
(1) Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Eşyanın, gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması halinde, verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır.

(2) Eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kasmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(3) Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı, rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılir.

(4) Belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere ülkeye geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayı, hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi, bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(5) Birinci ila dördüncü fikralarda tanımlanan fillerin işlenmesine iştirak etmeksizin, bunların konusunu oluşturan eşyayı, bu özelliğini bilerek ve ticarí amaçla satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi,bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(6) Özelkanunları gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyayı, ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis eden, satan veya devreden ya da bu õzelliğini bilerek satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(7) Ithali kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeye sokan kişi, fiil daha ağir bir cezayı gerektiren suçoluşturmadığı takdirde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.Ithali yasak eşyayı, bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, aynı ceza ile cezalandırılır.

(8) Ihracı kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkaran kişi, fil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçoluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(9) İlgili kanun hükümlerine göre teşvik, sübvansiyon veya parasal iadelerden yararlanmak amacıyla ihracat gerçekleşmediği hâlde gerçekleşmiş gibi gōsteren ya da gerçekleştirilen ihracata konu malın cins, miktar, evsaf veya fiyatımı değişik gösteren kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.Beyanname ve eki belgelerde gösterilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasında yüzde onu aşmayan bir fark bulunması halinde, sadece 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır.

(23) (Ek: 18/6/2014-6545/89 md.)Yukarıdaki fikralarda tanımlanan suçların konusunu oluşturan eşyanın değerinin fahis olması hälinde, verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/61md.) Eşyanın değerinin hafif olması hâlinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir."
10. 5607 sayılı Kanun'un "Tasfiye" başlıkhı 16. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 28/3/2013-6455/58 md.) Bu Kanunda tanmlanan suçların konusunu oluşturması dolayısıyla müsadere yaptırımının uygulanabileceği eşya, sahibine iade edilemez. Kaçak şüphesiyle el konulan kaçak akaryakıt hariç her türlü eşya hakkında, el koyma tarihinden itibaren altı ay, ancak eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ōlçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığı veya muhafazasının ciddi külfet oluşturması halinde bir ay içinde, gerekli tespitler yaptırılarak soruşturma aşamasında håkim, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafindan tasfiye kararı verilir. Bu süreler içinde karar verilmemesi halinde eşya derhal tasfiye edilir. Bu fikra kapsamında tasfiye edilecek eşyadan tasfiye edilmeden önce numune alinması mümkün olan durumlarda numune alınır, numune alınması mümkün olmayan durumlarda eşyanın her türlü ayırt edici õzellikleri tespit edilir.
(2) (Değişik: 28/3/2013-6455/58 md.) Satılarak tasfiye edilen eşya veya taşıtların satış bedeli emanet hesabına alınır. Tasfiye edilen eşya veya taşıların sahibine iadesine karar verilmesi halinde, satış bedeli Gümrük Kanununun 180 inci maddesi hükümleri çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hak sahibine õdenir. Emanet hesabında bulunan tutarın hak sahibine yapılacak ödemeyi karşılamamasıhalinde aradaki fark, eşyanın imha edilmiş olması halinde ise imha edilen eşyanın bedeli, gümrük idaresince genel bütçenin ilgili tertibinden karşılanarak hak sahibine õdenir.

(3) Elkonulan eşyanın iadesine karar verilmesi halinde, bu kararların uygulanmasındavürürlükte olan gümrük ve diş ticaret mevzuatı uyarınca işlem yapılır.

(4) Bu Kanunun uygulamasında tasfiye, tasfiye idaresi tarafindan Gümrük Kanunu hükümlerine göre yapılır."
11. 5607 sayıl Kanun'un geçici 10. maddesi söyledir:
"(Ek: 18/1/2017-6770/31 md.)
(1) Bu Kanunun 3 üncümaddesinin ikinci fikrası uyarınca gümrük vergilerinin kısmen eksik ödenmesi nedeniyle açılan kamu davalarında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce el konulan ve mūsadere kararı verilmemişkara taşıları ile ilgili olarak;
a) Taşıtın tasfiyesinin tamamlanmamış olmasi,
b) Bu maddeninyürürlüğe girdiği ayı takip eden altıncı ayın sonuna kadar ilgili gümrük idaresine başvurulmasıve taşıtın ilk iktisabında õdenmesi gereken özel tüketim vergisinin %25'ine tekabül eden tutarın başvuru tarihinden itibaren bir ayiçinde ilgili tahsil dairesine ödenmesi,
şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde el koyma kararı kaldırılır ve el konulan aracın sahibine iade edilmesine karar verilir.

(2) Birinci fikrada belirtilen kamu davalarında, eşyanın müsaderesi yerine eşyanın gümrüklenmiş değerinin ödenmesine karar verilir.

(3) Birinci fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Adalet Bakanlığı ve Gümrükve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı müştereken vetkilidir."
12. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar" ana başlıklı İkinci Bölümü'nün 235. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:
"Değişik :28/3/2013-6455/12 md.)
1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde,varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yan sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezasıverilir.

4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler saklı kalmak üzere;
a) Birinci fikranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda otuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncū ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğugümrük idaresine terk edilir.
b) Birinci fikranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.

c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş

değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
I1

:

13. 4458 sayılı Kanun'un "İtirazlar" başlıklı 242. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.)
1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gūmrük-vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.2. Idareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. Itiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idariyargı mercilerine başvurulabilir."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkhı 2.maddesinin değişik 1 numaralı fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 saylı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yōnlerinden biri ile hukuka aykarı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolay taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
15. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/7 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/7 md.)
Tescil sūreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1. (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak 
2. (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yõnetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,
Zorundadırlar.
b) Araçların giriş işlemleriniyapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kurulusuna bildirmekle vükümlüdürler 

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

d ) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısulayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafindan yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıci adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197sayılı Motorlu Taşılar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafindan yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 saylı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye,elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir Idaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğūyetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akşınısağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılırlar.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğükamu kurum veya kuruluşları tarafindan yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerekelden veya posta aracıliığiyla teslim edilir. Tescil belgesinin biray içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleri her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga 

vergisi ve değerli kağıt bedellerinden istisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kağıtların bedelleri, satış ve devir esnasında noterler tarafindan tahsil edilir ve 1512sayılı Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir. Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidat ödenmez 

1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin her türlüişlemi karşılığında toplam 20 Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusuücret, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan ūcret tutarının o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artirilması suretiyle hesaplanır.

Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri,milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafindan satışı yapılan araçların satıştutanağının bir örneği aracın kayıulı olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları aliıcılarıadına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdūrlüğū yetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir.
e) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a) bendinin (1) numaralıalt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130 Türk Lirası, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000 Türk Lirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilir."
16. 2918 sayılı Kanun'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar" başlıkhı 22. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985-KHK 245/8 md.; Aynen kabul: 28/3/1985-3176/8 md.)
Yönetmelikte gösterilen esaslara gõre:
a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bütün araçlar ile çeşitli anlaşmalara gõre askeri amaçla yurdumuzda bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince,
b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı yerlere göre ait olduğu kuruluşlarca,
c) Îş makinesi türünden araçların tescilleri;
1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarınca,
2. (Değişik: 17/10/1996-4199/10 md.) Özel veya tüzelkişilere ait olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım kesiminde kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri, üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca,
d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, Il Trafik Komisyonlarından karar alınmak şartı ile motorsuz taşulardan gerekli görülenlerin tescilleri belediyelerce,
e) (Mülga: 13/2/2011-6111/57 md.; Yeniden düzenleme: 2/1/2017-KHK-680/52 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7072/51 md.) Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığına ait bütün araçların tescilleri Emniyet Genel Müdürlüğünce,
Yapılır, belge ve plakaları verilir.
(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Birinci fikrada sayılanlar dışındakalan bütün araçların tescilleri, araca ait belgelerin düzenlenmesi, kişiselleştirilmesi, kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta aracılığıile teslimi işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır. Emniyet Genel Müdürlüğū; ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımıyoluyla yapmak üzere, elektronik ortamda oluşturduğu bir ay süre ile geçerli tescile ilişkin geçici belgeyi basmakve araç sahibine vermek üzere kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerini yetkilendirebilir.Yetkilendirilen bu gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri, yapacakları işlemleri aralarında düzenleyecekleri protokol çerçevesinde başka gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine de yaptırabilirler. Araca ait kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta yoluyla teslimi, Emniyet Genel Müdürlüğütarafindan belirlenen kamu kurum veya kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerine de yaptırılabilir. Bu işlemlerin yapımasına dair usûl ve esaslar yönetmelikte belirlenir.(

Ekfikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescil belgesinin bir ay içinde teslim edilememesi hâlinde, buna ilişkin olarak araç sahibine sorumluluk yüklenemez 

(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Genel hükümlerden kaynaklanan sorumlulukları saklı kalmak üzere, ikinci fikra hükmüne göre yetkilendirilmiş gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine, belirlenen usúl ve esaslara aykarı hareket etmeleri halinde tespitin yapıldığı yerin mülki amiri veya bu konu ile ilgili olarak yetkilendireceği trafik tescil birim amiri tarafindan on bin Türk Lirası idari para cezası verilir.

(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescile ilişkin geçici belge, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun uygulanmasında resmî belge sayılır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. Îlk Ínceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 04/1 1/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.

maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının gõrevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikter sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacının satın aldığı hususi araca, aracın yurt dışından getirildikten sonra Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyası kapsamında gümrük kaçağı olduğu gerekçesiyle el konulması olayında; aracın Gümrük Mevzuatına aykırı olarak ülkemizde kalmasında ve devrinin engellenmemesinde davalı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının kusurlu olduğu ileri sürülerek, maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle acılmıstır.

20. Dava dosyalarının incelenmesinden, Alkan Otomotiv Însaat Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Sti. tarafindan Gümrük Müdürlüğünce tescili 07411300IM019537 sayılı serbest dolaşima giriş beyannamesi ile ithal edilen WBANX310X0CW7... şasi nolu aracın, eski ve kullanılmış olmasına rağmen, yeni ve kullanılmamış olarak beyan edilerek, İthalat Rejimi Kararının 7.maddesine göre alınması gereken iznin alınmadan ithal işleminin gerçekleştirildiği tespit edildiğinden, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/119583 soruşturma sayılı dosyası kapsamında aracın gūmrük kaçağı olduğu nedeniyle araca el konulduğu,aracın trafikten men kararı ile otoparka cekildiği, Gümrük Müdürlüğünce 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235/4 maddesi uyarınca, 15/01/2016 tarihli ve 13158829 sayılı Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi Kararı ile aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

21. Davalı idare, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. 5326 sayılı Kanun hükümlerinde düzenlendiği şekliyle, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı, idari tedbir niteliğinde bir idari yaptırımdır.4458 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 242. maddesi gereğince, bu idari yaptırıma karşı itiraz yolunun nihai olarak idari yargıyerine yapılacağı düzenlenmiş olmakla birlikte, uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafça idari yaptırıma karşı bir itiraz ya da başvuru yapılmamış, bu yaptırımdan dolayı uğranılan maddi zararın tazmini talep edilmiştir.
22. Olayda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında davalı idarenin sorumluluğuna ilişkin bir iddia, olgu ya da düzenleme bulunmadığından, bu Kanun'un uygulanması söz konusu değildir.

23. Bu durumda, aynı zamanda bir idari işlem olan ve idari tedbir niteliğindeki mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararından dolayı, mülkiyet hakkı ihlal edilen (kişisel hakkı doğrudan muhtel olan) davacının açtığı tazminat (tam yargı)davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/I-b maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Kocaeli 2, İdare Mahkemesinin 24/01/2018 tarih ve E.2017/1638, K.2018/72 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 24/01/2018 tarih ve E.2017/1638, K.2018/72 sayılı GÖREVSIZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/11/2024 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYU ve OY COKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye 
Üye 
Üye 

KARŞIOY 
Dava, davacının 28/01/2013 tarihinde satın aldığı WBANX310X0CW7... şase numaralı araç hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında araca elkonulması sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları sakl kalmak üzere 104.120 TL maddi ve 10.000 TL manevi olmak üzere toplam 114.120 TL zararın; gūmrük kaçağı aracın trafikte dolaşmasından dolayı davalı idarenin hizmet kusuru işlediği ileri sürülerek el koyma tarihinden itibarer işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle 
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıkı 5. maddesinde; (Başlığıile Birlikte Değişik:6/12/2019-7196/39 md.)

a) Araçlan, bu Kanuna gõre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri,sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek,
b) Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,
c) El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek,
d) Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takıp etmek,
e) Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarınahaber vermek,
f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,
g) Sürücülerin belgelerini vermek,
h) Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek,işlettirmek, istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek 

i) Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak,değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak,
j) Hasar tazminatı õdemelerini hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek,k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna gõre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak,
Sürücülere ait bilgilerde meydana gelebilecek değişiklikler ve araçlar üzerinde meydana gelebilecek teknik veya hukuki değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıtlayıcı şerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırılması işlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafindan elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, İçişleri Bakanlığı tarafindan ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.
Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları,görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, gõrev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir." hükmüne,
2918 sayılı Kanun'un "Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20.maddesinde,
"Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1- (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2- (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak, zorundadırlar,
a) Araçların giriş işlemleriniyapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler,
b) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

c) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeșit satış ve devirieri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmamasıhalinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.

Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılıMotorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mūkellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi ūzerine noterler tarafindan yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye, elektronik 

bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir İdaresi Başkanhığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışım sağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılırlar.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafindan yeni malik adına tescil belgesi dūzenlenerek elden veya posta aracılığryla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleriher türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisi ve değerli kâğıt bedellerinden istisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kâğıtların bedelleri, satış ve devir esnasında noterler tarafından tahsil edilir ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek õdenir. Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidat ödenmez.

1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin her türlü işlem karşılığında toplam 20,00 Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusu ücret, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan ücret tutarının o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırlması suretiyle hesaplanır.

Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satış tutanağının bir örneği aracın kayıth olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç isgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları alıcıları adına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğüyetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir.
d) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130,00Türk Lirası, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000,00 Türk Lirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilir." denilmek sureti ile ülkeye gūmrük kanahı ile giriş yapan araçların ilk tescil işlemlerinin araç sahiplerinin gümrükten geçişi yapılan araçların tescili için gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünūn belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmaları gerektiği, bu sırada araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idarelerinin bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüoldukları, tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisinin,gecikme faizinin, gecikme zammının, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılacağı ve araç satın alıp, bu maddenin birinci fikrasının (a)bendinin(1) numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan alıcılara 130,00 Türk Lirasi, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise1 her bir işlem için 1.000,00 Tūrk Lirası idari para cezası verileceği ve tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçların tescil yapılıncaya kadar trafikten men edileceği hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun “Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar:" başlıklı 22. maddesinde;
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
Birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.
Nitekim 2918 sayın Yasamn 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “..bu Kanundan doğan sorumluluk - davalarıi, adli yargıda gõrülür" Geçici 21. maddesinde de "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten õnce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz" denilmek sureti ile 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan zararların tazmini istemi ile açılacak sorumluluk davalarında adli yargı yerlerinin görevli olacağıayrıca ve açıkça belirtilmiştir.

2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir: “...Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılımmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alamna giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazhığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağh olması gereken idari bir uyuşmazhığın çõzümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sðz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak 

davaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konuşu davaların adli yargıda gõrūleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yõnelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılmasısöz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. Itirazın reddi gerekir..." (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayi: 28954, s.136-147.)

Anayasa'nın 158 inci maddesinin son fikrasında "Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." denilmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yarginın görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi dūzenlemesinin Anayasa'ya aykın bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158 inci maddesi uyarınca, yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren eylemler, dava dışı kişilerin hileli işlemleri ile idare, yanıltılarak ülkeye sokulduktan sonra, trafiğe tescilleri için gerekli işlemlerin hukuka aykını şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte eylemler ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu kanunun uygulanmasına yönelik Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin araçların tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandığı, 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksızın 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği; bu düzenlemenin genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran õzel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu nedenle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2024/482KARARNO : 2024/541KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: Davalı Kurumda danışma yönlendirme personeli olarak çalhışan davacının, kadroya geçtikten sonra sūrekli işçi statüsünde çalışmakta iken, I günlük yevmiye kesintisi ve hakkındaki disiplin soruşturması sonucunda başka yere naklen atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:S.G 

Vekili : Av. G.$.C 
Davalı: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Vekili : Av. N.G 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdūrlüğünde danışma-yōnlendirme personeli olarak çalışırken, 696 sayılı KHK ile 02/04/2018 tarihi itibariyle kadroya geçtiğini, iş saati bitmeden izinsiz olarak işi terkettiğinden bahisle, yürütülen soruşturma sonucunda hakkında İşyeri Disiplin Kurulunun 03/01/2022 tarih ve K.2021/1 sayılı kararıyla bir yevmiye kesintisi ile cezalandırılmasına ve 03/01/2022 tarih ve K.2021/69sayılı karar ile de işyeri değişikliğine karar verildiğini belirterek, iş yeri disiplin kurulu kararlarının iptali istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A.Adli Yargida 
2. Ankara 14. İş Mahkemesi 04/04/2023 tarih ve E.2022/328 K.2023/214 sayılı kararı ile; uyuşmazlığın esasınıinceleyerek davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7.Hukuk Dairesi 20/02/2024 tarih ve E.2023/3086, K.2024/538 sayılı kararı ile, dava konusu işlemlerin idari işlem olduğu gözetilmeksizin mahkemece davacının iş yeri değişikliği işleminin iptali ve eski işine iadesine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı bulunmuş; HMK'nın 353/1-a.6 bendi gereğince, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gōnderilmesine karar vermiştir.

3. Ankara 14. İş Mahkemesi 21/03/2024 tarih ve E. 2024/199, K.2024/233 sayıh kararı (Kararın ilk sahifesinde,Karar tarihi olarak sehven 30/04/2024 yazılmıştır) ile, davacı hakkında verilen 03/01/2022 tarih ve K.2021/1 sayılı bir yevmiye kesintisi cezası ile cezalandırılması yönündeki disiplin kurulu kararının iptali işlemi, idari işlem olduğundan yargıyolunun caiz olmaması gerekçesiyle davanın gõrev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"….Davacının davalı Bakanlığa bağlı Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğü'nde danışma-yönlendirme personeli olarak çalışırken 696 saylı KHK ile 02.04.2018 tarihi itibariyle kadroya geçtiğini,davalı tarafça müvekkil hakkında 03.01.2022 tarihli 2021/1 karar saylı bir yevmiye kesintisi ile cezalandırımasıönündeki iş yeri disiplin kurulu kararı ve oy çokluğu ile alınan 13.01.2022 tarihli 2021/69 karar sayılı naklen tayin kararı verildiğini, Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğünün müvekkil ile ilgili olarak bir yevmiye kesintisi ile cezalandırılması yönündeki 03.01.2022 tarihli iş yeri disiplin kurulu kararının iptalini ve müvekkil ile ilgili 13.01.2022 tarihli naklen tayin kararına ilişkin işlemin geçersizliğine ve iptaline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

Davalı Bakanlık vekili, iş disiplinine ve ahlakana uymayan, iş barışımı bozan, çatışma zemini hazırlayan bu ve bunun gibi benzer davranışlar sebebiyle davacı hakkında şikayet dilekçesi verdiğini,bu dilekçe üzerine idari soruşturma başladığını ve muhakkik raporu doğrultusunda davacının bir yevmiye kesintisi ile cezalandırıldığını,verilen cezaya itiraz edilmesi üzerine Disiplin Kurulu toplanmış ve yapılan değerlendirmeler neticesinde, iş yeri barışını sağlamak ve görevin ifasındaki verimliliği artırmak adına davacının görev yeri değiştirildiğini, idare tarafindan yapılan tüm işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunun iddia edildiği görülmüştür.
Davacının davalı bakanlığa ait Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğü'nde danışma ve yönlendirme personeli olarak Türkiye Sağlık İşçileri Sendikası üyesi olup çalıştığı sırada davalı kurumca davacıhakkında 03/01/2022 ve 2021/1 Karar sayılı kararı ile yevmiye kesme cezası ile cezalandırılmasına, yine is yeri disiplin kurulu kararı ile oy çokluğuyla 13/01/2022 tarih ve 2021/69 Karar sayılı karar ile madden tayinine karar verildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamıbirlikte değerlendirildiğinde; Tokat valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğüne bağlıTokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezinde danışma ve yönlendirme personeli olarak çalışan davacıS.Ghakkında verilen 03/01/2022 tarihli 2021/1 Karar sayılı bir yevmiye kesintisi cezası ile cezalandırılması yönündeki disiplin kurulu kararının iptali işlemi idari işlem olduğundan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞINE 
2)-Görevli mahkemenin ANKARA IDARE MAHKEMELERİ olduğuna..."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Ankara 10. Idare Mahkemesi 07/08/2024 tarih ve E.2024/1249, K.2024/1303 sayılı kararı ile; davacı vekilince sunulan 25/06/2024 tarihli dilekçede, yalnızca dosya gönderme talebi olduğu, davacı, davalı belirtilmediği, iptali istenen işlemin belirtilmediği, ve Mahkemeden her hangi bir talepte bulunulmadığıanlaşıldığından, dava dilekçesinin bu haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
6. Davacı vekili yenilenen dava dilekçesinde; Tokat Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler bünyesinde çalışmakta olan müvekkili hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda, 1 yevmiye kesinti cezası verilmesi ve işyeri değişikliği yapılmasına dair disiplin cezalarının iptali isteminde bulunmuştur.

7. Ankara 10. İdare Mahkemesi 11/09/2024 tarih ve E.2024/1497 K.2024/1368 sayılı kararı ile, uyuşmazhığın, kamu görevlisinin görevle ilişkisinin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezasına ilişkin olduğu, davacının Tokat Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler bünyesinde çalışmakta olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 33 üncü maddesinin 3 üncü fikrası uyarınca davacının halihazırda görev yaptığı yer olan Tokat ilindeki Tokat İdare Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14 üncü ve 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının yetkili Tokat Îdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
8. Tokat İdare Mahkemesi 27/09/2024 Tarih 2024/982 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın 

Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Uyuşmazlıkta, davacı ile idare arasında aktedilen hizmet akti (dosyada mevcut 01/04/2018 tarihli Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi) ve Toplu Iş Sōzleşmesi uyarınca davalı idarece istihdam edilen davacının, anılan işyeri bünyesinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçi (sürekli işçi-4/D) olarak çalıştıği, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının görüm ve çözümünün iş mahkemelerinin yetkisinde bulunduğu açık olduğundan, Toplu Iş Sözleşmesi hükümleri uygulanmak suretiyle davacı hakkında "I yevmiye kesinti cezası" verilmesine ilişkin işlemin ve aymı olay nedeniyle yine Toplu Iş Sözleşme hükümleri esas alınarak tesis edilen işyeri değişikliği kararının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin benzer bu konuda verdiği 21/10/2019 tarihli E:2019/372, K:2019/669sayılı kararı da bu doğrultudadır.

Bakılan davanın, Ankara 14. Is Mahkemesi'nin 21/03/2024 tarih ve E:2024/199, K:2024/233 sayılı görevsizlik kararı üzerine 23/08/2024 kayıt tarihli dilekçeyle açıldıği, Ankara 14. Iş Mahkemesi'nin bahse konu kararının da 25/06/2024 tarihinde kesinleştiği görüldüğünden, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi zorunluluğu doğmuştur..."
9. Tokat Îdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderiłmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
10. Anayasa'nın "Genel İlkeler" başhkh 128. maddesi şöyledir:
" Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürūtmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerikanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla õzel olarak düzenlenir."
11. 657 sayıhı Devlet Memurları Kanunu'nun "Istihdam Şekilleri" başlıkhı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sõzleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İşçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.)
(A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
12. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafindan çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
13. 506 sayıh Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."
14. 5510 sayılı Sosyal Sigortalarve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar"başhıklı 3.maddesinin ilgili kısmı
"Bu Kanunun uygulanmasında;
6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim õdenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,
şöyledir:

ifade eder.
15. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıkh 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakalmaksızın uygulanır.

İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakalmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
16. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başhıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı 1s Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal gūvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Încelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
19. Dava, davalı bakanlığa bağlı Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdūrlüğü'nde danışma-yönlendirme personeli olarak çalışırken, 696 sayılı KHK ile 02/04/2018 tarihi itibariyle kadroya geçen davacı hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda 1 yevmiye kesintisi ve işyeri değişikliği yapılmasına dair disiplin cezalarının iptali istemiyle açılmıştır.
20. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkıda õzel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

21. Dava dosyasının incelenmesinden, Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğü emrinde sürekli işçi (4/D) olarak görev yapan davacı hakkında "İş saati bitmeden izinsiz olarak işi terk etme" filini işlediği gerekçesiyle soruşturma başlatıldığı, soruşturma sonucunda Toplu İş Sözleşmesinin ekinde yer alan ceza cetvelinin 2. maddesi gereği Tokat Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdūrlüğü'nün 03/01/2022 tarihli 1 sayılı işlemi ile "1 yevmiye kesinti cezası" ile cezalandırılmasına karar verildiği, akabinde aynı eylemden dolayı İşyeri Disiplin Kurulunun 13/01/2022 tarihli 2021/69 sayılı işlemiyle yine Toplu İş Sözleşmesi hükūmleri uyarınca işyeri değişikliğine (İl Mūdürlüğüne bağlı başka bir kuruluşta çalıştırılmasına) karar verildiği,davacı tarafından "I yevmiye kesinti cezası" ile tecziyesine yönelik 03/01/2022 tarihli 1 sayılı işlem ile işyeri değişikliğine yönelik 13/01/2022 tarihli 2021/69 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır .
22. Somut uyuşmazlıkta; davacı ile idare arasında aktedilen hizmet akdi (dosyada mevcut 01/04/2018 tarihli Belirsiz Süreli Îş Sözleşmesi) ve Toplu Îş Sözleşmesi uyarınca davalı idarece istihdam edilen davacının, anılan işyeri bünyesinde 4857

sayılı İş Kanunu'na tabi işçi (sūrekli işçi-4/D) olarak çalıştığı, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlū hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının görüm ve çözümünün iş mahkemelerinin yetkisinde bulunduğu, aksine bir düşüncenin, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tasarrufunun, idari işlem niteliğinde görülerek,özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğuracağı açık olduğundan,Toplu İş Sözleşmesi hükümleri uygulanmak suretiyle davacı hakkında "I yevmiye kesinti cezası" verilmesine ilişkin işlemin ve aynı olay nedeniyle yine Toplu İş Sözleşme hükümleri esas alınarak tesis edilen işyeri değişikliği kararının görüm ve çõzümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Tokat Idare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile Ankara 14. Is Mahkemesinin 21/03/2024 tarih ve E.2024/199, K.2024/233 sayıl görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V.HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 14. İş Mahkemesinin 21/03/2024 tarih ve E.2024/199, K.2024/233 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLIĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/486KARAR NO : 2024/520KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Türk vatandaşhığını kazanan davacının, nüfus kaydında bekar olarak geçen medeni durumunun evli olarak düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : I.H 

Davahlar : I- Hazne HAZNEVI (Adli Yargida)

2- Ordu Valiliği Îl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü (Adli ve İdari Yargıda )

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Suriye vatandaşı olduğunu, Suriye yetkili makamlarında 27/06/2012 tarihinde resmi nikahla evlendiklerini,dört çocuğu bulunduğunu, 23/10/2017 tarihinde Türk vatandaşlığına müracaat ettiğini, 26/11/2021 tarihinde Ordu Nüfus Müdürlüğüne medeni halinin evli olarak düzeltilmesi için başvurduğunu, cevaben medeni halinin değiştirilebilmesi için mahkemeden tespit kararı alınması gerektiğinin ifade edildiğini belirterek, evli olduğunun tespiti kararı verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

IL. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ordu 1. Aile Mahkemesi 13/06/2023 tarih ve E.2023/139, K.2023/282 sayılı kararı ile, davanın Türk vatandaşhığınıkazanmış olan davacının nüfus kaydında medeni hali bölümünde yer alan "bekar" ibaresinin düzeltilmesine ilişkin olduğu, 5490sayılı Nüfus Hizmetleri kanunu'nun 36. maddesine giren nüfus kaydının düzeltilmesi davasının nüfus müdūrlüğü temsilcisinin 

katılımıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden usulden reddine,Mahkemelerinin görevsizliğine ve 6100 sayılı HMK'nın 20. maddesi gereğince kararı kesinleştiği tarihten itibaren 2 (iki) hafta içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli Ordu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Davacının talebi üzerine dosya Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.
3. Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 31/07/2023 tarih ve E.2023/243 K.2023/250 sayıl kararı ile, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden davanın görev yönünden reddine ve Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".somut olay değerlendirildiğinde, davacının iddiasına göre evliliği, Türkvatandaşlığını kazanmasından önce,Suriye vatandaşı bir kadınla ve Suriye ülkesinde yapılmış olup hâlen çifte vatandaş konumunda bulunan davacının evlilik vukuatının nüfus siciline işlenmesi, buna bağlı olarak bekår olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi nüfus idaresine verilmiş idari bir görevdir. Idarenin bu yöndeki başvuruyu reddetmesi, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli hale getirmez. Bu durumdayapılacak iş, idarenin hukuka aykarı işleminin iptali için idariyargı yoluna başvuru olmalıdır.

6100 sayılı HMK'nın 114/c maddesi mahkemenin görevli olmasını dava şartı olarak kabul etmiştir. 115maddede ise "Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. " şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu kapsamda, davacının evlilik vukuatının nüfus siciline işlenmesi, buna bağlı olarak bekar olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi işleminin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35. ve Yönetmeliğin 79. maddesine göre nüfus idaresine verilmiş idari bir görev olduğu gözetilerek, Mahkememizin görevsiz olması nedeni ile, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
I-Davanın idari yargı merciinde görülmesi gerektiğinden davanın görev yönünden REDDINE ve mahkememizin GÖREVStZLİĞINE,...""
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Ordu İdare Mahkemesi 03/10/2024 tarih ve E,2023/1620 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir :
"..Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 27/06/2012 tarihinde Suriye'de evlilik yaptıği, 2017 ylında Türk Vatandaşlığına başvurduğu, başvuru esnasında medeni haline ilişkin belgeleri sunamadığından medeni halinin bekar olarak kaydedildiği, 30/04/2018 tarihinde Türk Vatandaşlığını kazandığı, nüfus kaydında bekar olarak yazılıolan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi talebiyle yaptığı 26/11/2021 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Ordu Valiliği Il Nüfus ve Vatandaşlık Mūdürlüğünün 01/09/2022 tarih ve 25168 sayılı işleminin iptali istemiyle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta; konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'un 39'uncu maddesinde, mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamayacağının hükme bağlandığı; 5490 sayılı Kanun'un 35'inci maddesinde, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının dūzeltilemeyeceği, 36'ncı maddesinde, nüfus kayıularına ilişkin düzeltme davalarının asliye hukuk mahkemesinde açılacağı kurallarına yer verildiği; nüfus davalarına yönelik olarak yerleşik içtihatlarda,nüfus kütüğünde bulunan bir kaydın baştan itibaren hatalı olduğu iddiasınadayalı davaların "kayıt düzeltme" davasıolarak kabulü ile söz konusu hataların hükmen adli yargı yerince düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği; baklan uyuşmazlığın da, Nüfus Hizmetleri Kanunu'nda açıklanan kaydın düzeltilmesi kapsamında değerlendirilebileceği açıktır.

Bu durumda, davacının işbu davadaki isteminin medeni halin değiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yer verilen 5490 sayılı Kanun'un 36'ncı maddesi uyarınca, davaya konu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, benzer uyuşmazlıkta verilen Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2024 tarih ve E:2024/236, K:2024/296sayılı kararı da bu yöndedir..

6. OrduÎdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıkı 2.

maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu õngõrülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun IV "Düzeltme" üst başlığı altında "I.Genel olarak"alt başlıklı 39. maddesi 
"Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında dūzeltme yapılamaz."
9. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Aile kütüklerinde bulunması gereken kişisel bilgiler " başhıkhı 7.maddesi şöyledir:
"(1) Her mahalle veya köy için ayrı aile kütüğü tutulur. Aile kütüklerinde aşağıdaki bilgiler bulunur:
a) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
b) Kayıulı bulunduğu il, ilçe, köy veya mahalle adı ile cilt, aile ve birey sıra numarası.
c) Kişinin adı ve soyadi, cinsiyeti, baba ve ana adı ile soyadlari, evli kadınların õnceki soyadlari.
c) Doğum yeri ile gün, ay ve yıl olarak doğum tarihi ve kūtüğe kayıt tarihi.
d) Evlenme, boşanma, soybağının kurulması veya reddi, ölüm, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibi kişisel durumda meydana gelen değişiklik veya yetkili makamlarca yapılan düzeltmeler.
e) Dini.
f) Medenî hali.
g) Yerleşimyeri adresi.
ğ) Fotoğrafi.
h) (Ek: 14/1/2016-6661/9 md.) Biyometrikverisi.
i) (Ek: 19/10/2017-7039/3 md.)Velayete ve vesayete ilişkin bilgileri.
(Değişik son cümle: 19/10/2017-7039/3 md.) (a), (g), (ğ). (h) ve (i) bentlerinde belirtilen kayıtlar sadece elektronik ortamda tutulur.

(2) Türkiye'de aile kütüğü bulunmayan ve yabancı ülkelerde oturan vatandaşlar Bakanlığın göstereceği bir nüfus müdürlüğünde açılacak aile kütüğüne kaydedilir.

10. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamımıve taşıdığı bilgileri değiştirecekşerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir,değiştirilir, boş bırakalır veya silinir."
11.5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir.
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt dūzeltme davaları (.) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde ayn konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdūrlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
12. Uyüşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp 
şöyledir:

SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarıinca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasinın ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazhğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, Türk vatandaşlığını kazanan davacının, Türkiye nüfus kayıtlarında bekar olarak geçen medeni halinin evli olarak düzeltilmesi istemine iliskindir 

15. Dava dosyalarının incelenmesinden, Suriye vatandaşı olan davacının Suriye yetkili makamlarında 27/06/2012tarihinde resmi nikahla evlendiği, 23/10/2017 tarihinde Türk vatandaşlığına müracaat ettiği ve 30/04/2018 tarihinde Türk vatandaşlığını kazandığı, nüfus kaydında bekar olarak yazılı olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi talebiyle Ordu Îl Nüfus Müdürlüğüne yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine, nüfus kaydında bekar olarak yazılı olan medeni halinin evli olarak düzeltilmesi istemiyle adli ve idari yargı yerlerinde davaların açıldığı anlaşılmıştır.

16. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde; 4721 sayılı Kanun'un 39. maddesinde,mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamayacağının hükme bağlandığı; 5490 sayılıKanun'un 35. maddesinde, kesinleşmiş mahkeme hükmū olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği, 36.maddesinde, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının asliye hukuk mahkemesinde açılacağı kurallarına yer verildiği; nüfus davalarına yönelik olarak yerleşik içtihatlarda, nüfus kütüğünde bulunan bir kaydın baştan itibaren hatalı olduğu iddiasına dayalıdavaların "kayıt düzeltme" davası olarak kabulü ile söz konusu hataların hükmen adli yargı yerince düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği; bakılan uyuşmazlığın da, Nüfus Hizmetleri Kanunu'nda açıklanan kaydın düzeltilmesi kapsamında değerlendirilebileceği açıktır.

17. Bu durumda davacının işbu davadaki isteminin nüfus kaydındaki medeni halin değiştirilmesi niteliğinde olduğu ve yukarıda yer verilen 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca davaya konu uyuşmazhğı görüm ve çözūmūnde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ordu Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/07/2023 tarih ve E.2023/243 K.2023/250 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ordu İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile 31/07/2023 tarih ve E.2023/243, K.2023/250 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde OY BIRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO :2024/487KARAR NO : 2024/546

KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Aile Sağlığı Merkezinde sõzleşmeli aile sağlığı çalışanı olarak görev yapan gerçek kişi davalıya karşı, eksik çalışılan güne ilişkin õdenen fazla ücretin faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Adli Yargıda 

Davaci :İstanbul Îl Sağlık Müdürlüğü
İdari Yargıda 

Davaci : Sağlık Bakanlığı
Vekili : Av.C.$ 
Davalı: E.G 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı Kurum vekili, Sarıyer İsmail Bilgin Aile Sağlığı Merkezi 34.30.027 No'lu Aile Hekimliği Birimi'nde sözleşmeli aile sağlığı çalıişanı olarak görev yapan E.G'ın 01/07/2022 ve 30/06/2022 tarihlerinde 2 (iki) gün izinsiz göreve gelmemesi nedeniyle hakkında inceleme yapıldığını, 2022 yılı Haziran ve Temmuz aylarına ait yersiz maaş ödemesi olarak toplam 684,21 TL borç çıkartıldığından Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve İstanbul Îl Sağlık Müdürlüğü Makamının 22/05/2023 tarih ve 222959057 sayılı oluru gereğince adı geçen hakkında, belirtilen tutarın faizi ile birlikte tahsili amacıyla İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün 2023/34687 E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine geçildiğini,ancak bu takibin itiraz üzerine durduğunu belirterek, haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ístanbul 41. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/02/2024 tarih ve E.2023/299, K.2024/104 sayılı kararı ile, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca, dava şartı yokluğundan usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacı kurum tarafından davalı aleyhine İstanbul 23. Icra Dairesi 2023/34687 Esas sayılı takipdosyasında davalının izinsiz göreve gitmemesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz maas iadesinin tahsili amacryla takip başlatıldığı, davalı tarafindan takibe itiraz edildiği ve davacı tarafindan süresinde itirazın iptaline ilişkin iş bu davanın açıldığı, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı Içtihadı gözetilerek ve benzer mahiyetteki T.C Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 25/06/2018tarih, 2017/120 Esas - 2018/410 Karar sayılı ilamı da dikkate alındığında taraflar arasındaki somut uyuşmazlığın çözümü noktasında Idare Hukukunun ilkeleri doğrultusunda Idari Yargının görevli olduğu anlaşılmakla (benzer Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18.Hukuk Dairesinin 13/12/2023 tarih 2023/3003 Esas 2023/2299 Karar sayılıilamı) mahkememizce de yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş olup..."
3. Davacı kurum vekili bu kez, aynı hukuki sebebe dayalı oluşan 684,21 TL ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kurum zararının ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 05/09/2024 tarih, E.2024/1255 sayılı kararı ile, bakılan davanın 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca itirazın iptali davası olduğu, bu durumda uyuşmazlığın çõzümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasının incelenmesinden; davacı Sağlık Bakanlığı vekili Av. Fatma Nur Gündüz tarafindan, Sarıyer İsmail Bilgin Aile Sağlığı Merkezi 34.30.027 Nolu Aile Hekimliği Biriminde sözleşmeli aile sağlığı çalışanı olarak görev yapanE.G hakkında yapılan 01.07.2022 ve 30.06.2022 tarihli denetimde mazeretsiz ve izinsiz olarak görevi başında olmadığının tespit edildiği, akabinde mali yōnden mazeretsiz ve izinsiz olarak görevi başına gelmediği tarihler için yapılan 2 günlük fazla õdemenin yasal faizi ile geri alınmasına ilişkin Makam Oluru alındığı, õdemenin rizaen yapılmasına ilişkin yazının davalı E.G'a tebliğ edilmiş olmasına rağmen rizaen õdemenin gerçekleşmediği,davalıya ödenen meblağın tahsili için İstanbul 23. Icra Müdürlüğü'nün E:2023/34687 sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafindan, davalıya yapılan 2 günlük fazla õdemenin tahsili için ilamsız 

icra takibine başvurulması üzerine borçlunun itiraz etmesi nedeniyle yapılan takibin devamı için itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada Istanbul 41. Aslive Hukuk Mahkemesi 27/02/2024 tarih ve E:2023/299.K:2024/104 sayılı kararı ile yargı yolunun caiz olmaması gerekçesiyle davanın usulden reddine (kesin olarak) karar verilmiş ise de bakılan davanın 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu hükümleri uyarınca itirazın iptali davası olduğu, bu durumda uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Yasa'nın 19. maddesi uyarınca, Istanbul 41. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/02/2024 tarih ve E:2023/299, K:2024/104 sayılı sayılı görevsizlik kararı üzerine Mahkememizde açılan davada,görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceye kadar davanın incelenmesinin ertelenmesine..."
5. İstanbul 12. Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un amacı; Sağlık Bakanlığının (….) belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amacıyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve mali hakları ile hizmetin esaslarını düzenlemektir."
7. 5258 sayılı Kanun'un " Tanımlar" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir.
Aile sağlığı çalışanı; aile hekimi ile birlikte hizmet veren hemşire, ebe, sağlıkmemuru gibi sağlık elemanıdır."
8. 5258 sayılı Kanun'un "Personelin statüsü, hak ve yükümlülükleri" başlıkl 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasıhakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için gōrevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.

Aile sağlığı çalışanları, Sağlık Bakanlığı tarafından uygun görülen ve aile hekiminin de görüşü alınarak,kurumlarınca muvafakatı verilen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli arasından seçilir ve bunlar sõzleşmeli olarak çalıştırılır. Bu suretle eleman temin edilememesi halinde, Sağlık Bakanlığı, personelini bu hizmetler için görevlendirebilir. İhtiyaç duyulması halinde, Türkiye'de mesleğini icra etmeye yetkili ve 657 saylıDevlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinin (A) bendinin (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerindeki şartlari taşıyan kamu görevlisi olmayan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanları; Sağlık Bakanlığının õnerisi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine sõzleşme yapılarak aile hekimliği uygulamalarını yürütmek üzere aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları altmış beş yaşına kadar çalıştırılabilir.

Sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar ve bunların kadroları ile ilişkileri devam eder. (Değişik ikinci cümle:11/10/2011-KHK-663/58 md.) Bu personelin, sözleşmeli statüde geçen süreleri kazanılmış hak derece ve kademelerinde veya kidemlerinde değerlendirilerek her yıl işlem yapılır ve bunlar talepleri halinde eski görevlerine atanırlar. Sõzleşmeli personel statüsünde çalışmakta iken aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı statüsüne geçenlerden önceki sözleşmeli personel statüsüne dönmek isteyenler, eski kurumlarındaki bos pozisyonlara öncelikle atanırlar ve bu madde kapsamındaki çalışmaları hizmet sürelerinde dikkate alınır.

Kadroya bağlı olarak veya sözleşmeli personel pozisyonlarında görev yapan personelden Sağlık Bakanlığınca aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı olarak görevlendirilenlere, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına BağlıSağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmaz. Bunlara, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak aşağıdaki fikrada belirlenen miktarların yarısını aşmamak üzere tespit edilecek tutarda ödeme yapılır.
Sõzleşme yapılan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarına, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre belirlenen en yüksek brüt sõzleşme ücretinin aile hekimi için (6) katını, aile sağlığı çalışanı için (1,5) katınıaşmamak üzere tespit edilecek tutar, çalışılan ay sonuçlarının ilgili sağlık idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içerisinde ödenir. (Ek cümle : 4/7/2012-6354/ 12 md., Değişik ikinci cümle: 20/8/2016-6745/59 md.) Aile hekimlerine 

ve aile sağlığı çalışanlarına ihtiyaç hálinde, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde belirtilen yerlerde haftalık çalışma süresi ve mesai saatleri dışında nõbet görevi verilir. (Ek cümle: 2/1/2014-6514/52 md.) Bunlara entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde artırımlı ücretten yararlananlar hariç olmak üzere, 657 sayılı Kanunun ek 33üncü maddesi çerçevesinde nõbet ücreti ödenir.

11..

9. 2577 sayıhı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başhıklı 2.maddesi şõyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma. ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)'
10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri" üst başhıkli, "A.Koşulları" ve "I. Genel olarak" başlıklı 77. maddesi şöyledir:
"Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyigeri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, õzellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur."
11. 6098 sayılı Kanun'un "B. Geri vermenin kapsamı" üst başlıklı ve "I. Zenginleşenin yükümlülüğü" başlıkh 79.maddesi şöyledir:
"Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kasmın dışında kalan geri vermekle yükümlüdür.

Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdūr.'
12. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra daireleri" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şõyledir:
(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur"
13. 2004 sayıh Kanun'un "İlamsız takip" başhıkı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş;"Takip talebi ve muhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası" başlıkhı 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce õdeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde,süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

14. 2004 sayılı Kanun'un "Para borcu ve teminat için takip" başlıiklı 42. maddesi şõyledir:
"Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/8 md.) Yabancıdevlet aleyhine ilamsız takip yoluna başvurulamaz.
(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Idari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz 

15. 2004 sayılı Kanun'un "a) Itirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/2/1965-538/37md.)

(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakl, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir 

(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kõtü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

Itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötüniyetin sübutuna bağlıdır.(Mülga dördüncüfikra: 17/7/2003-4949/103 md.)

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLIve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine gõre başvuruda bulunulmuş olduğu, Kanun'un 19. maddesine göre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın "tarafları, konusu ve sebebinin aym" olması koşulunun öngörüldüğü, buna göre; adli yargı yerinde aynı somut olay nedeniyle borçlunun itirazımın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde kurum zararının tahsili istemiyle dava açılmış ise de; ikinci davanın, ilk davada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve “itirazıiptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi" istemi yönünden görev uyuşmazlığının doğduğu kanaatine varıldığından ve sonuçta Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'in davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşūlüp dūşünüldü:
18. Dava, Sarıyer İsmail Bilgin Aile Sağlığı Merkezi 34.30.027 No'lu Aile Hekimliği biriminde sözleşmeli aile sağlığı çalışanı olarak görev yapan davalı gerçek kişiye, eksik çalışılan güne ilişkin yapılan yersiz ödemenin iadesi amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.
19. Dosyanın incelenmesinden; Sarıyer İsmail Bilgin Aile Sağlığı Merkezi 34.30.027 No'lu Aile Hekimliği biriminde sõzleşmeli aile sağlığı çalışanı olarak görev yapan davahının, 2022 yılı Haziran ve Temmuz aylarında iki gün (30/06/2022-01/07/2022 tarihlerinde) göreve gelmemesi nedeniyle hakkında yapılan inceleme neticesinde, göreve gelmediği halde tarafina yersiz ödeme yapıldığının tespit edildiği, yapılan bu ödemelerin iadesi amacıyla 684,21 TL kişi borcu çıkarıldığı,borcun davalı tarafından rizaen ödenmemesi üzerine aleyhine asıl alacak ve ferileri toplamı olan 752,90 TL'nin tahsili için İstanbul 23. Icra Müdürlüğünün 2023/34687 E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine geçildiği, takibin davalının itirazı üzerine durması üzerine, haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle ilk olarak adli yargıda dava açıldığı, adli yargıda verilip kesinleşen gõrevsizlik kararı üzerine söz konusu kurum zararının tahsili amacıyla idari yargıda dava açıldığı anlaşılmıştır.

20. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması ūzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi 67. maddeye gõre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı idare tarafından, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.

21. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddeden, sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna õzgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargıyerinde görülmesi gerektiği açıktır.

22. Diğer taraftan idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, yani davalımutlaka idare olmalıdır. Uyuşmazlık konusu davada husumet yöneltilen davalının gerçek kişi olduğu, idareye husumet yöneltilmesini gerektiren bir konu bulunmadığı ve bu bakımdan da asıl olarak sebepsiz zenginleşme kaynakh alacağa ilişkin davanın idari yargı yerinde görülmeyeceği açıktır.


23. Bu duruma göre, idari işlemin iptali veya tam yargı davası niteliğinde olmayan, gerçek şahsa karşı açılan ve idareye husumet yöneltilmesini gerektirecek nitelikte olmayan, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 12. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile İstanbul 41. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/02/2024 tarih ve E.2023/299, K.2024/104 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 12. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 41. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/02/2024 tarih ve E.2023/299, K.2024/104 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/492KARAR NO : 2024/534KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: Davanın Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan õzel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan ve tespit istemi içeren kısmının, özel hukuk hükümlerine göre ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : .. Mühendislik Elektrik Înş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. A.Ş

Davahlar : 1- Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. E.U 

2- ... Elektrik Dağıtım A.Ş.

Vekili : Av. G.N.B 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkilinin, .. Elektrik Dağitım A.Ş. tarafindan 10/10/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2023 HİZ.AOB.06 ve 2023 HİZ.AOB.07 ihale kayıt numaralı Arza-Onanım-Bakım işi ihalelerine katıldığınıancak ihalenin başka bir firma üzerinde kaldığından bahisle; ihale deneyim belgesinin ihale ilanı ve şartnamesine aykırı olduğu,teklif geçerlilik süresi sona erdiği halde ihale sürecine devam edildiği, işi alan ve onaylayan firma yönetimlerinin aynı kişilerde toplandıği, mevzuat hükümlerine aykırı olarak yapılan ihalenin yenilenerek düzeltici işlemle işin kendilerine bırakılmasıistemiyle yapılan itirazın reddine ilişkin HİZ.AOB.06 ve 2023 HİZ.AOB.07 ihale kayıt numaralı Dağıtım Şirketi İhale İtiraz Kararları ile bu kararlara karşı 20/12/2023 tarihinde EPDK'ya yapılan şikayet başvurularının, her iki ihale yönünden reddine ilişkin 29/01/2024 tarih ve E-58898295-110.02.05-845078 sayıli EPDK işleminin iptali istemiyle EPDK Başkanlığ: vc ...Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.


2. Davalılardan .. Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. Ankara 3. İdare Mahkemesi 06/05/2024 tarih ve E.2024/299 sayılı kararı ile, davanın görüm ve çözümününde Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davalılardan .…. Elektrik Dağitım A.Ş.'nin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Mahkememizce yäpılan değerlendirmede, davalı Van Gölū Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin bir özel hukuk tüzel kişisi olmakla birlikte elektrik hizmetlerinin sunulmasında elektriğin dağıtımına ilişkin bir kamu hizmetini üstlendiği,üstlenmiş olduğu kamu hizmetini yerine getirirken tek yanlı ve icrai kararlar alma yetkisine sahip olduğu, bunun yanında yukarıda aktarılan yönetmelik hükümlerinden de anlaşılacağı üzere kamu hizmetini ifa ederken gerek duyduğu mal ve hizmet alımları ile satış işlemlerini bir takım idari prosedūrlere uygun olarak gerçekleştirdiği, ayrıca bir kamu idaresi olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun denetimine tabi olduğu hususları yukarıda aktarılan Danıştay kararı ile birlikte dikkate alındığında, ilgili yönetmelik gereğince yapılan ihale işlemlerine ilişkin her türlüitiraz ve şikayetlerin öncelikle ihaleyi gerçekleştiren dağıtım şirketine yapılacağı kuralıuyarınca yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin idari yargının ve dolayısıyla Mahkememizin görev alanında kaldığı sonuç ve kanaatine varilmıştir...

4. Davalılardan... Elektrik Dağıtım A.S. vekili tarafından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir 
B. Olumlu Görev UyuşmazlğıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı uyuşmazlığın, davalılardan . Elektrik Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan kısmının adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bilindiği gibi, Türkive Elektrik Kurumu (TEK). Elektrik sektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12.08.1993 tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-Iletim A.$. (TEA$) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.$. (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra, dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisi dağıtim hizmetlerinin õzelleştirilmesine karar verilmiş ve Yüksek Planlama Kurulunun 17.03.2004 tarihli ve 2004/3 sayılı kararı ile kabul edilen "Elektrik SektörüReformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılıkararı ile davalı Şirketin de bağlı olduğu TEDA$ özelleştirme kapsam ve programına alınmış, dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır. 31.08.2013 tarihi itibariyle sirketlerle TEDAŞ arasındaki hisse devri sözleşmeleri tamamlanmıştır. Davalı …. Elektrik Dağıtım A.$. de 26.07.2013 tarihinde özelleşme süreci tamamlanarak Türkerler Holding bünyesinde Van, Bitlis, Muş ve Hakkari illerinde hizmet vermeye başlamıştır. Bu itibarla davalı Şirket, kamu kurumu yani idare olma vasfinı kaybederek özel bir şirket statüsüne dönüşmüştür.

Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan VEDAŞ'ın kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında, bu şirket bakımından idariyargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın VEDAŞ bakımından õzel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 22.06.2020 tarihli ve 2020/343 Esas, 2020/406 Karar sayılı ve 08.07.2024 tarihli ve 2024/17 E., 2024/268 K. sayılı kararlarında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir.."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gėrektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazilı dūşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"İdarî yargının görev alanımı belirleyen temel kanun olan İdarî Yargılama Usúlü Kanununun 2. maddesinde "idarí işlemler", idari eylemler" ve "idari sözleşmeler"den dolayı açılacak iptal ve tam yargı davaları idari dava 

türleri arasında sayılmak suretiyle bu davaların idari yargının görev alanında bulunduğuna işaret edilmekle birlikte "idari işlem", idari eylem" ve "idarí sözleşme" tanımına yer verilmediğinden, bu kavramların içeriğine hangi işlem,eylem ve sözleşmelerin girdiğinin içtihaden belirlenmesi zorunludur. Bu itibarla, kamu hizmeti gören özel hukuk tüzel kişilerinin kamu hizmetleriyle ilgili işlemlerinin idarî işlem sayılıp sayılmayacağının bilimsel ve yargısal içtihatlar nazara alınarak belirlenmesi gerekmektedir 

Idare hukuku öğretisinde ve Danıştay kararlarında "idarenin işlemi" ve "idarî işlem" ayrımı yapılmakta olup idarenin herhangi bir özel hukuk kişisi gibi hareket etmek suretiyle egemenlik yetkisi (kamu gücü) kullanmadan özel hukuk alanında tesis ettiği işlemlerinden doğan uyuşmazlıkların adlī yargı mercilerince çözümleneceği açıktır. Başka bir anlatımla, bu tür işlemler idarenin işlemi olmasına karşın "idari işlem" olmadıkları için idarî yargının görev alanının dışında kalırlar. Aynı şekilde özel hukuk tüzel kişilerinin işlemlerinin tamamının özel hukuk işlemi olduğu yönündeki genellemeler de doğru değildir. Idarenin her işlemi idarî işlem olmadığı gibi bütün idarī işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilmesi de zorunlu olmadığından, õzel hukuk tüzel kişisi olup da kamu hizmeti yapanlar, bu hizmetleri yerine getirirken kamu tüzel kişisi gibi hareket ederek kamu gücü kullanmak suretiyle karşıtarafin rizasını aramaya gerek olmadan hukuk aleminde yenilik doğuran irade açıklamasında bulunmalarıdurumunda idare hukuku kurallarına tâbi olurlar.

Idari işlem tesis etme yetkisi tanınan özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen idarî işlemlerin yargısal denetiminin idarí yargı mercilerince yapılacağı Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıyla kabul edildiği gibi Fransız Danıştayı da bir kamu gücü ayrıcalığının uygulanmasına dayalı işlemlerin özel hukuk tüzel kişileri tarafindan tesis edilmiş olsa bile idarî işlem niteliğinde olduğuna ve bunlardan kaynaklanan uyuşmazlıkların idarîyargı mercilerince çözümleneceğine karar vermiştir. (31/07/1942 tarihli Monpeurt, 13/01/1961 tarihli Magnier,08/06/1988 tarihli Gradone kararları)

"Kamu hizmetlerine şu ya da bu õlçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel õrgütler, tamamen özel hukuk rejimine tábí olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda, kamu hukuku ilke ve kurallarına ve idare yargısına tâbi tutulurlar." (Lütfi DURAN, Idare Hukuku Ders Notlari, 1982,s.344-345).

"Türksat A.Ş'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayılı Kanun'da özel hukuk kurallarına tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağışıklık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarının uygulanmasına engel değildir." (Ali D. ULUSOY, Yeni Türk Idare Hukuku, 2019, s. 211)

"Adli-idarî yargı gõrev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazı kistaslar mevcuttur. Bu kıstaslardan biri de, maddi olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, Recep BAŞPINAR,Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Bilimsel görüşler ile adli yargı-idari yargı ayrımına ilişkin yüksek mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yapmakla görevlendirilen özel hukuk tüzel kişilerinin bu hizmetleri yerine getirirken tesis ettikleri işlemler hakkında uygulanacak hukuki rejimin tespiti açısından idare işlevinin belirleyici olduğu, idare işlevine ilişkin ayırıcı kastasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarī karar alma yetkisiyle donatımış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti görenlerin, bu hizmetleri yerine getirirken kamu gücü kullanmaları veya .olaya ilişkin mevzuatın, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili olması hâlinde bu işlemlerinin idare hukuku kurallarına tâbi olduğu ve idarî yargının görev alanı içinde yer aldığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilmiş olsa da bir hukuki işlemin idari işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için işlemin tesisi sırasında õzel hukuk tüzel kişisi tarafindan uygulanan mevzuatın kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olup olmadığının ve kamu gücü ayricalığından yararlanılıp yararlanılmadığının tespiti gerekir. Bir başka ifadeyle işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olması, sadece bu sebeple işlemi õzel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukuki mahiyeti değerlendirilmelidir.
Kamu hizmetlerinin tamamının Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince yerine getirildiği dönemlerde özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlem tesis etmesi ve idarî davalarda davalı mevkiine alınması sõz konusu olamazdı. Bu nedenle idarî işlem tanımı yapılırken organik kastas esasalınmak suretiyle işlemin Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden biri tarafindan tesis edilmiş bulunması idarî işlemin zorunluunsuru olarak kabul edilirdi.
Imtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanuni düzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bazı kamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkanın belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi,yap-işlet-devret modeli çerçevesinde bazı yatırım ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi ve ekonomik kolluk işlemlerinin bir kasmının mevzuatla özel hukuk tüzel kişilerine bırakılması üzerine kamu hizmetlerini bu usúllerle yerine getiren õzel hukuk tüzel kişilerine kamu gücü kullanarak idarî işlem tesis etme yetkisi verilmesi nedeniyle idari işlemin tanımında organik kistas zorunlu unsur olmaktan çıkmıştır.

Ekonomik gelişmelere bağlı olarak yaşanan bu hukuki değişimler sonucunda özel hukuk tüzel kişilerinin hiçbir suretle idari işlem tesis edemeyeceğine ilişkin kabülün artık geçerliliğinin kalmadığı bilimsel ve yargısal içtihatlarla ortaya konulduğundan, õzel hukuk alanına ilişkin işlemlerinin adli yargıda dava edilebileceği konusunda tereddüt bulunmayan elektrik dağıtım şirketlerinin, idarenin gözetim ve denetiminde, kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemlerin fonksiyonel anlamda idarî işlem olması nedeniyle bu işlemlerin hukuki denetiminin idari yargımercilerince yapılması gerekmektedir.


6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununda, piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymalarıgereken usul ve esasların yõnetmelikle düzenleneceği belirtilmiş, bu kurala dayanılarak hazırlanan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma ve Satış işlemleri Uygulama Yönetmeliğinin 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin 4374 sayılıKamu Ihale Kanununa tabi olmayan elektrik dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyeti kapsamında gerçekleştirecekleri yapım işleri, mal ve hizmet alımı ile varlık satişı işlerine esas yapılacak satın alma, satma ile ihale süreç ve işlemlerini kapsadığı, 5. maddesinde, dağıtım şirketlerinin, dağıtım faaliyeti kapsamında gerçekleştirecekleri ticari işlerde şeffaflığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, denetlenebilirliği ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlū olduğu, bu kapsamda; elektrik dağıtım şirketlerinin, yapım, mal ve hizmet alımıile varlık satışı işlerine esasyapılacak satın alma, satma ile ihale süreç ve işlemlerini kapsayan satın alma, satma ve ihale prosedürlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlayacağı ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna sunacağı,dağitim şirketinin Kuruma sunduğu satın alma, satma ve ihale prosedürüne uymak zorunda olduğu; ihale süreci içerisindeki her türlü itiraz ve şikayetlerin, öncelikli olarak ihaleyi gerçekleştiren elektrik dağıtım şirketi nezdinde yapılacağı, yapılan itiraz ve şikayetlerle ilgili olarak elektrik dağıtım şirketinin, başvuru sahibine verilecek cevabıbu Yönetmelik ve satınalma, satma ve ihale prosedürlerinde õngörülen süreler içerisinde tamamlayacağı, itiraz ve şikayetin devam etmesi halinde, elektrik dağıtım şirketi tarafindan verilen cevap yazısı ve diğer tevsik edici bilgi ve belgelerle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna başvuru yapılacağı kurala bağlanmıştır.
Idare hukuku alanına ilişkin bulunan "Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma ve Satış işlemleri Uygulama Yönetmeliği" ile önceden düzenlenmiş objektif kurallara göre yapılan değerlendirme sonucunda elektrik dağıtım şirketi tarafindan re'sen tesis edilen dava konusu işlemlerin fonksiyonel olarak idarî işlem niteliği taşıdığı, elektrik dağıtım şirketlerinin õzel hukuk tüzel kişisi olmasının, bu şirketlerin, çerçevesi kamu hukukuna ilişkin mevzuat ile belirlenmiş olan ve idari usül ve esaslara göre tesis edilen işlemlerinin idari niteliğini ortadan kaldırmayacağıaçıktır.

Bu itibarla, davalı elektrik dağıtım şirketi ihale işlemlerini, özel hukuk hükümlerine göre değil, Kanun ve Yõnetmelikle belirlenen kamu hukuku usul ve esasları çerçevesinde ve Enerji Piyasası Düzenleme kurumunun gözetim ve denetimi altında kendisine tanınan kamu gücünü kullanarak, karşı tarafin rızasını aramadan tesis ettiğinden ve bu işleme karşı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna yapılması zorunlu bulunan başvuru üzerine Kurumca tesis edilecek işlemin idari işlem olduğu hususunda tereddüt bulunmadığından, bu idari işlem zincirinin bir parçası olarak dağutım şirketince tesis edilen işlemin fonksiyonel anlamda idåri işlem niteliğinde olması nedeniyle ihaleye itirazın reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü idârî yargının görev alanına girmektedir."
IV. İLGİLİHUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın "Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir :
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıkh 2.maddesi şöyledir:
"I. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 saylı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler;yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amaci; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında õzel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapımasının sağlanmasıdır."
11. 6446 sayılı Kanun'un "Elektrik piyasası faaliyetleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir:

"(1) Piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla yürütülebilecek faaliyetler şunlardır:
a) Üretimfaaliyeti 
b) Iletim faaliyeti 
c) Dağıtım faaliyeti 
c) Toptan satiş faaliyeti 
d) Perakende satış faaliyeti 
e) Piyasa işletim faaliyeti 
f) Ithalat faaliyeti 
g)Ihracat faaliyeti 
ğ) (Ek:22/12/2022-7429/8md.) Toplayıcılık faaliyeti 
(2) Piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

(3) Piyasada faaliyet gösterecek özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişilerin, ilgili mevzuat hükümlerine göre anonim şirket veya limited şirket olarak kurulması ve anonim şirketlerin sermaye piyasası mevzuatına göre borsada işlem gõrenler dışındaki paylarının nama yazılı olması şarttır. Bu şirketlerin ana sözleşmelerinde bulunması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenir."
12. 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım faaliyeti"başhklı 9. maddesi şöyledir:
"(1) Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafindan lisansında belirlenen bölgede yürütülür.Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçlarin okunmasi, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişiler bir dağıtım şirketine ve dağıtım şirketi piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişilere doğrudan ortak olamaz. Dağıtımşirketi, dağıtım faaliyeti dışında bir faaliyetle iştigal edemez. Dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Genel aydınlatma, dağıtım sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla kullanılmak üzere elektrik enerjisi satın alınması ile sistem teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin gerçekleşmeler nedeniyle fazlasının satışı bu hükmün istisnasıdır.

(2) Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artirım yatırımlarını yapmak,dağutım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.
(3) Dağıtım şirketi, ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusundayan hizmetleri sağlamakla yükümlüdür.
(4) Dağıtım lisansında belirlenen bölgelerde talep tahminlerinin hazırlanması ve TElAŞ'a bildirilmesi görevi dağıtım şirketine aittir. Kurul bu talep tahminlerini onaylar ve tahminler TEtAŞtarafindan yayımlanır.
(5) Kurul tarafindan onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazırlanması ve Kurul onayına sunulmasi, onaylanan yatırım planı uyarınca yatırım programına alınan dağıtım tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırımı yatırımlarınınyapılması ve/veya yeni dağitım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir.

(6) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde yapılan özelleştirme sonrası elektrik dağıtım tesislerinin iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve genişletilmesi için yapılan yatırımların mülkiyeti kamuya aittir. Özelleştirilen elektrik dağıtım tesis ve varlıklarına ilişkin her türlü işletme ile yatırım planlaması ve uygulamasında onay ve değişiklik yetkisi Kurula aittir. Dağıım hizmetinin bu Kanunda öngörülen nitelikte verilmesini sağlayacak yatırımların yapılması esastır. Kurum dağıtım faaliyetlerini yönlendirir izler ve denetler. Kurul tarafindan onaylanmış yatırımlar, belirlenen sürede ve nitelikte gerçekleştirilmediği takdirde 16 ncı madde hükümleri uygulanır.

(7) Dağıtım sistemi kullanıcılarının elektrik enerjisi õlçümlerine ilişkin tesis edilen sayaçların mülkiyeti dağıtım şirketine aittir. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mevcut kullanıcıların mülkiyetinde olan sayaçlar, işletme ve bakım hizmetleri karşılığı kullanıcılardan iz bedelle devralınır. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(8) Üretim veya tüketim tesisinin dağıtım sistemine bağlantısının; bir başka üretim veya tüketim tesisine aitşalt sahası üzerinden veya bir dağıtım hattına girdi-çıktı şeklinde yapılması hälinde, müştereken kullanılan veya girdi-çıktı yapılan şalt sahası veya iki ayrı dağıtım tesisine iki ayrı hat ile bağlanan üretim veya tüketim tesisine ait şalt sahası dağıtım sisteminin bir parçasıdır. Ancak, bu fikra kapsamındaki dağıtım tesislerinin işletme ve bakımıilgili üretim veya tüketim tesisi sahibi kişilere gördürülebilir. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(9) Dağıtım gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin sayaçlarının kurulumu, işletilmesi ve bakımı ile mevcut sayaçların bir program dâhilinde mülkiyetinin devralınması dağıtım şirketi tarafindan yapılır. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(10) Dağıtım şebekesi dışında, dağıtım sistemi için geçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ile müşterileri veya iştirakleri veya serbest tüketiciler arasında, direkt hat tesis edecek tarafların mülkiyetindeki saha üzerinde özel direkt hat tesisi, dağītım şirketi ile üretim şirketi arasında yapılacak sistem kontrol anlaşması ile mümkündür. Özel direkt hat tesis edilmesi, serbesı tüketicilerin tedarikçilerini seçebilmelerine engel teşkil etmez. Bu fikrada bahsedilen üretim tesisinin iletim sistemine bağlı olması

durumunda, sistem kontrol anlaşması yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(11) Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde, genel aydınlatmadanve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur.

(12) (Mülga:25/11/2020-7257/34 md.)
(13) Bir dağıtım bölgesinin onaylı sınırları içerisinde yapılan bağlantı taleplerinin karşılanmasının teknik ve/veya ekonomik olmaması durumunda, söz konusu bağlantı taleplerinin başka bir dağıtım bōlgesince karşılanmasıhususu Kurul tarafindan çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir.

(14) (Ek: 4/6/2016-6719/19md.) Milli güvenliği ilgilendiren kurum ve kuruluşların mülkiyetinde olup bu kurum ve kuruluşların tesislerine elektrik enerjisi sağlayan orta gerilim seviyesinden bağlı hat ve tesislerin, dağıtım tesisi sınırından dağıtım transformatörü alçak gerilim pano girişine kadar olan bölümünün işletme, bakım ve onarımı, ilgili kurum ve kuruluşların talep etmesi hâlinde bölgede görevli dağıtım şirketi tarafından yapılır. Bu tesislerde yatırım gerekmesi durumunda bu yatırım ilgili kurum ve kuruluşlarca yapılır. Bu kapsamda verilecek hizmetlere ilişkin alınacak bedeller ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılacak yōnetmelikle düzenlenir.
(15) (Ek:25/11/2020-7257/34 md.) 4628 sayılı Kanunun mülga geçici 14 üncü maddesi kapsamında bağlantıgörüşü oluşturularak tesis edilmiş ve/veya edilecek enerji nakil hatları ile ilgili olarak, õnlisans veya lisans sahibi tüzel kişiler tarafindan Kuruma başvuruda bulunularak, dağıtımsisteminden bağlantı talep edilmesi halinde, bağlantıtalebi meri mevzuat kapsamında değerlendirilir. Bu kapsamda TEİAş ile yapılan bağlantı anlaşması sonlandırılmak suretiyle dağıtım şirketiyle bağlantı anlaşması düzenlenir. TElAŞ ile yapılan bağlantı anlaşması uyarınca tesis edilmiş olan enerji nakil hatları ile diğer şebeke unsurlari, işletme ve bakım hizmetleri karşılığında, ilgisine göre ilgili dağıtım şirketi veya TElAŞ tarafindan iz bedelle devralınır.

(16) (Ek:2/5/2024-7501/11 md.) Olağanūstü hål kararı alınan veya genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, elektrik hizmetlerinin kesintisiz olarak karşılanabilmesi için geçici süreli elektrik enerjisi talepleri Kurul kararı ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde karşılanabilir.

13. 6446 sayılı Kanun'un "Yatırımlar ve yaptırımların uygulanmasında usul" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kurul, piyasada faaliyet gõsteren tūzel kişilere aşağıdaki yaptırım ve cezaları uygular:
a) Kurul tarafindan bilgi isteme veya yerinde inceleme hâllerinde; istenen bilgilerin yanlış, eksik veya yanıltıcıolarak verildiğinin saptanması veya hiç bilgi verilmemesi ya da yerinde inceleme imkânının verilmemesi hâllerinde,on beş gün içinde bilgilerin doğru olarak verilmesi veya inceleme imkânının sağlanması ihtar edilir. Yapılan yazılıihtara rağmen aykarı durumlarını devam ettirenlere, beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir.
b) Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmaması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykarı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir.

c) Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine aykarılık yapılmış olduktan sonra niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olmayacakşekilde aykırı davranılması durumunda ihtara gerek kalmaksızın beş yüz bin Türk Lirasıidari para cezasi verilir.

ε) Lisans müracaatında veya lisans yürürlüğü sırasında, lisans verilmesinde aranan şartlar konusunda, gerçek dışı belge sunulması veya yanılticı bilgi verilmesi veya lisans verilmesini etkileyecek lisans şartlarındaki değişikliklerin Kurula bildirilmemesi hälinde, sekiz yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir. Anılan gerçek dışıbelge veya yanıltıcı bilgi veya lisans şartlarındaki değişikliğin düzeltilmesinin mūmkün olmaması veya otuz gün içinde düzeltilmesi için yapılacak yazılı ihtara rağmen aykarı durumlarını devam ettirenlerin lisansı iptal edilir.
d) Lisans süresi boyunca iştirak ilişkisi yasağına aykırı davranışta bulunulması hälinde, otuz gün içinde iştirak ilişkisinin düzeltilmesi ihtar edilir. Yazılı ihtara rağmen aykarı durumlarını devam ettirenlere dokuz yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir.

e) Piyasada lisans kapsamı dışında faaliyet gösterildiğinin saptanması hâlinde, on beş gün içinde kapsam dışıfaaliyetin veya aleyhte faaliyetin durdurulması ihtar edilir. Yapılan yazılı ihtara rağmen aykarı durumlarını devam ettirenlere bir milyon Türk Lirası idari para cezası verilir.

f) Lisans verilmesine esas olan şartların lisansın yürürlüğü sırasında ortadan kalktığının veya bu şartların baştan mevcut olmadığının saptanması hâlinde lisans iptal edilir.

g) Bu Kanuna gōre yapılan talep ve işlemlerde kanuna karşı hile veya gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti hâlinde lisans iptal edilir.

(2) Yukarıdaki para cezalarını gerektiren filler için Kurul, fiilin niteliğine göre ihtar sürelerini farklıuygulayabilir. Söz konusu para cezalarının uygulanmasını takiben para cezasına konu filin; verilen ihtar süresi içerisinde giderilmemesi veya tekrarlanması hállerinde para cezalari, her defasında bir õnceki cezanın iki katıoranında artıriılarak uygulanır. Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idari para cezası verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas alınmaz. Ancak, aynı filin iki yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde artırılarak uygulanacak para cezasının tutari, cezaya muhatap tüzel kişinin bir õnceki mali yılına ilişkin bilançosundaki gayrisafi gelirinin yūzde onunu aşamaz. Cezaların bu düzeye ulaşması hâlinde Kurul, lisansıiptal edebilir.

(3) Bir dağıtım bölgesinde lisansı kapsamında faaliyet gösteren dağıtım şirketinin, mevzuat ihlallerinin dağıtım faaliyetini Kurum tarafindan hazırlanan yõnetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun biçimde yerine getirmesini kabul edilemeyecek düzeyde aksattığının veya mevzuat ihlallerinin dağıtım faaliyetinin niteliğini ya da kalitesini 

kabul edilemeyecek düzeyde düşürdüğünün veya mevzuata aykırılıkları itiyat edindiğinin veya acze düşmesi ya da acze düşeceğinin Kurul kararıyla belirlenmesi durumunda aşağıdaki yaptırımlar ayrı ayrı veya birlikte uygulanabilir:
a) Lisans sahibi tüzel kişinin yönetim kurulu üyelerinin bir kısmına veya tamamına görevden el çektirilerek yerlerine Kurul tarafindan atama yapılır.

b) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafindan tarife kapsamında yerine getirilmesi gerekirken getirilmeyen hizmetlerin ve yatırımların mali karşılıklari öncelikle şirketin diğer faaliyetlerinden elde ettiği gelirlerden, yetmemesi hålinde mevcut ortakların temettü gelirlerinden ve nihayet hisseleri nama yazılı ortakların malvarlıklarından temin edilir.

c) Dağıtım sistemini işletme hakkına sahip tüzel kişinin tespiti için gereken iş ve işlemler 18 inci maddenin birinci fikrası çerçevesinde gerçekleştirilir.

c) Ilgili dağıtım sistemini işletme hakkını elde ettiğini tevsik eden ve bu Kanun uyarınca öngõrülen yükümlülükleri yerine getiren tüzel kişiye yeni lisans verilir.

d) Kurum tarafindan tüketicilerin korunması ve hizmetlerin aksamaması için, lisansı sona erdirilen dağıtım bölgesi için başka bir tüzel kişiye dağıtım lisansı verilene kadar her türlü önlem alınır.
(4) Bir görevli tedarik şirketinin, mevzuat ihlallerinin düzenlemeye tabi faaliyetlerini Kurum tarafindan hazırlanan yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun biçimde yerine getirmesini kabul edilemeyecek düzeyde aksattığının veya mevzuat ihlallerinin düzenlemeye tabi faaliyetlerin niteliğini ya da kalitesini kabul edilemeyecek düzeyde düşürdüğünün veya mevzuata aykırılıkları itiyat edindiğinin veya acze düşmesi ya da acze düşeceğinin Kurul kararıyla belirlenmesi durumunda aşağıdaki yaptırımlar ayrı ayrı veya birlikte uygulanabilir:
a) Lisans sahibi tüzel kişinin yõnetim kurulu üyelerinin bir kasmına veya tamamına görevden el çektirilerek yerlerine Kurul tarafindan atama yapılır.

b) Kurum tarafindan tüketicilerin korunması ve hizmetlerin aksamaması için, lisansı sona erdirilen görevli tedarik şirketinin yerine, son kaynak tedarikçisi olarak başka bir tüzel kişinin belirlenmesine kadar, her türlü önlem alinır.

c) Kurul tarafindan son kaynak tedarikçisi olarak belirlenen tüzel kişiye yeni tedarik lisansı verilir.
(5) Dağıtım lisansı sahibi organize sanayi bölgesinin mevzuat ihlallerinin dağıtım faaliyetiniöngõrülen usul ve esaslara uygun biçimde yerine getirmesini kabul edilemeyecek düzeyde aksattığının, mevzuat ihlallerinin dağıtım faaliyetinin niteliğini ya da kalitesini kabul edilemeyecek düzeyde dūşürdüğünün, mevzuata aykırılıkları itiyat edindiğinin, acze düşmesi ya da acze düşeceğinin Kurul kararıyla belirlenmesi durumunda lisansı iptal edilir ve dağıtım faaliyeti ilgili dağıtım şirketince yürütülür.

(6) Kurum dördüncü fikra kapsamındaki iş ve işlemlerin yapılması hususunda diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği yapabilir veya gerçek ya da özel hukuk tüzel kişilerinden ilgili mevzuat hükümlerine göre hizmet satın alabilir. Bu hükümlerin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(7) Kurulca dağıtım şirketlerinin yönetim kurullarına atanan üyeler aleyhine görevlerinin ifasısebebiyle açılan davalar, atamayıyapan ilgili merci olan Kurum aleyhine açılmış sayılır ve bu davalarda husumet Kuruma yöneltilir.Yargılama sonucunda Kurum aleyhine karar verilmesi ve kararın kesinleşmesi sebebiyle Kurumun õdeme yapmasıhålinde bu meblağ ilgililerinden, kusurlu olduklarına dair mahkeme kararının kesinleşmesi hâlinde, kusurlarıoranında rücu edilir. Dördüncü fikra kapsamındaki iş ve işlemlerin yapılmasında görev alan Kurum personeli 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna tabidir.
(8) (Ek:28/11/2017-7061/112 md.) Elektrik dağutım şirketlerinin denetimleri haricinde de genel aydınlatma kapsamında tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya direklere ilişkin eksiklerin giderilmesine ilişkin süre verilir. Belirlenen sürelerde eksikliklerin giderilmemesi durumunun tespiti ile belirlenen her bir direk veya armatür için Bakanlığın Kurula bildirmesini müteakip Kurul tarafindan beş yüz Türk lirası idari para cezasıverilir. Tespit edilen eksikliklerin giderilmesine ilişkin verilecek süreler ve eksikliklerin tespit esasları yönetmelikle belirlenir. Bu Kanuna gõre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(9) Bu maddede düzenlenen tüm idari para cezaları hiçbir şekilde ilgili cezayı ödeyen tüzel kişi tarafindan hazırlanacak tarifelerde maliyet unsuru olarak yer almaz.

14. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1. ve 4. maddelerine dayanılarak 29/12/2020 tarih ve 31349 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Satın Alma ve Satış İşlemleri Uygulama Yönetmeliğinin "Amaç"başlıkli 1. maddesi şöyledir :
"(1) Bu Yönetmeliğin amacı; elektrik dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyeti kapsamında yapacağı her tür yapım işleri, mal ve hizmet alımı ile varlık satışı işlerinde şeffaflığı, rekabeti, eşit muameleyi, isteklilerin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve diğer mevzuat uyarınca ticari sırlarının gizliliğini, denetlenebilirliğini ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamaküzere uygulayacakları esasları belirlemektir."
15. Yönetmeliğin "Temel İlkeler" başhklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Dağıtım şirketleri, dağıtım faaliyeti kapsamında gerçekleştirecekleri ticari işlerde şeffaflığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, denetlenebilirliği ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür.Bu kapsamda; elektrik dağıtım şirketleri yapım, mal ve hizmet alımı ile varlık satışı işlerine esas yapılacak satın alma, satma ile ihale süreç ve işlemlerini kapsayan satın alma, satma ve ihale prosedürlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlar ve Kuruma sunar. Dağitım şirketi Kuruma sunduğu satın alma, satma ve ihale prosedürüne uymak 

zorundadır.
(2) Tek bir sözlesmeve bağlanacak olan islerin üst limit tutarı, her bir sözleşme yılı için uygulama dönemine ait ilk onaylı yatırım planında yer alan yıllık yatırım tavanının %10'unu aşamaz. Bu oran kapsamında hesaplanan tutarın 30.000.000 TL'nin altında olması halinde üst limit tutarı her bir sözleşme yılı için 30.000.000 TL olarak kabul edilir. Sözleşme süresi bir yıldanfazla olduğu durumda üst limit tutarı, her sözleşme yıli için uygulanmasıgereken üst limitlerin toplamı olarak uygulanır. Yabancı para birimi ile imzalanan sözleşmeler için, sözleşmenin imzalandığıtarihte geçerli olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca ilan edilen döviz satış kuru baz alınır. Şebeke işletim sistemi yatirımları karakteristiğindeki işler için bu fikrada belirtilen parasal üst limitler uygulanmaz.
(3) İktisadi ve teknik bütünlüğü bulunan işler parçalara bölünerek ihale edilemez. Bu kapsamda, mal alımı,hizmet alımı, yapım işleri ve varlık satışları, bu Yönetmelikte yer alan parasal limitlerin altında kalmak ya da diğer hükümlerin uygulanmasından kaçınmak amacıyla kasımlara bõlünemez.

(4) Yapım ișleri ile uzaktan izleme ve kontrol sistemi (SCADA), otomatik sayaç okuma sistemi (OSOS), coğrafi bilgi sistemi (CBS) işleri, bilgi sistemleri ve teknoloji işleri kapsamında yapılan hizmet alımlari, proje yapımı,kamulaştırmaya esas harita-plan ve dosyalarının hazırlanması işleri, dağıtım tesisleri planlı bakım iş ve işlemleri hariç diğer işlerde yüklenici veya tedarikçi, alt yükleniciçalıştıramaz. Yapım işlerikapsamında teklif veren istekli işin bir kasmım veya tamamını alt yükleniciye verecek ise hangi işlerde alt yüklenici çalıştıracağını teklifinde belirtir.Ihaleyi kazanan istekli, çalıştırabileceği yeterlikteki alt yüklenicileri dağıtım şirketine sunar.
(5) İhale dokümanı ve sözleşmede belirtilmek kaydıyla yapılan tüm alimlar ve varlık satışları için ilave iş artişıveya eksilişi sözleşme bedelinin %25'inden fazla olamaz.

(6) Gayrimenkul kiralama ve kiraya verme işleri hariç olmak üzere, ihale sonucu imzalanan sözleşmeler ve çerçeve anlaşmaların süresi, yapım ve mal alımı işleri için iki yıli, varlık satışı ve hizmet alımı işleri için dört yılıaşamaz. Çerçeve anlaşmalar hariç bu fikrada belirtilen sözleşme süreleri, elektrik dağıtım şirketi tarafından gerekçeleri ve sözleşmesinde belirtilmek kaydıyla en fazla bir yıl uzatılabilir. Hizmet alımları için sõzleşme şartlarıdeğişmemek kaydıyla bu kapsamda yapılan süre uzatımlarında beşinci fikrada belirtilen %25 oranı uygulanmaz 
(7) Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin, ihalesi yapılmadan önce elektrik dağitım şirketince fiyat araştırması ve/veya hesaplamalar yapılarakyaklaşık maliyet belirlenir.

(8) Ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçasıolan teknik şartnamelerde yer verilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterler bütün istekliler için firsat eşitliğini bozan ve rekabeti engelleyici hususlar içeremez 

(9) Elektrik dağıtım şirketi, her bir ihale için, ayrı bir ihale dosyası düzenler. Ihale dosyaları elektronik olarak dijital ortamda ya da fiziki olarak muhafaza edilir.

(10) 20.000 TL- üzerindeki kapsam dışı alımlar liste halinde kayıt edilir ve sõz konusu alımlarla ilgili evraklar ile birlikte, inceleme ve denetim esnasında istenilmesi halinde sunulmak üzere elektronik olarakdijital ortamda ya da fiziki olarak bir dosyada muhafaza edilir.

(1 1) Elektrik dağıtım şirketi, fiziki ihale dosyalarını lisansında tanımlı dağıtım bõlgesinde muhafaza eder 
(12) Birden fazla elektrik dağıtım şirketi birleşerek ihaleye çıkamaz.
(13) Ihale dosyalarının içerikleri, ihale ilan formati, kısa liste yeterlik kriterleri, sōzleşme formati, idari şartname formati, teknik şartname formatı gibi uygulamaya yōnelik ayrıntılı düzenlemeler, bu Yönetmelikte yer alan esaslar doğrultusunda elektrik dağıtım şirketleri tarafindan hazırlanan ihale süreç ve işlemlerini kapsayan satın alma, satma ve ihale prosedürleri ile belirlenir.

(14) Bu Yönetmelik kapsamındayapılan anlaşma ve sözleşmeler devredilemez.
(15) Varlık satışı ihalelerinde, tehlikeli ve tehlikesiz atıkların birlikte ihale edilmesi halinde, asgari olarak tehlikeli ve tehlikesiz atıklar için ayrı ayrı kısmi teklif verilebilecek şekilde gerekli düzenlemeler yapılır.
(16) Ihale süreci içerisindeki her türlü itiraz ve şikayetler öncelikli olarak ihaleyi gerçekleştiren elektrik dağıtım şirketi nezdinde yapılır. Yapılan itiraz ve şikayetlerle ilgili olarak elektrik dağıtım şirketi gerekli iş ve işlemlerle ·başvuru sahibine verilecek cevabı bu Yönetmelik ve satınalma, satma ve ihale prosedürlerinde õngörülen süreler içerisinde tamamlar. Itiraz ve şikayetin devam etmesi halinde, elektrik dağıtım şirketi tarafindan verilen cevap yazısıve diğer tevsik edici bilgi ve belgelerle Kuruma başvuru yapılır. Uygun olmayan başvurular Kurum tarafindan dikkate alınmaz.

16. Yönetmeliğin "Tarife hesapları" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyeti kapsamında bu Yönetmeliğe aykrı şekilde yaptığı yapım işleri ile mal ve hizmet alımlarına ilişkin gerçekleşmeler için Kurul tarafindan yatırım ve hizmetlerin emsal değeri ve dağıtım sistemi içindeki kapsamı, bu Yönetmeliğe aykarı filin mal veya hizmet alımı ile yapım işlerine etkileri de dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler sonucunda tamamına kadarı 19/6/2020 tarihli ve 31160 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri uyarınca yapılan tarife hesaplamalarında dikkate alınmayabilir.

(2) Dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyeti kapsamında bu Yönetmeliğe aykırı şekilde yaptığı satış işlemleri için Kurul tarafindan yapılan değerlendirmeler sonucunda satışa konu malzemenin yeni bedelinin belirlenebilmesi halinde bu bedel, belirlenememesi halinde ise gerçekleşen satış bedelinin 10 katına kadarı varlık satış geliri olarak Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri uyarınca yapılan tarife hesaplamalarında dikkate alınabilir."
17. 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesine dayanılarak çıkarılan 02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Elektrik Piyasasında Dağıtım ve Tedarik Lisanslarına ilişkin Tedbirler Yönetmeliğinin "Amaç"

başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci, Kanunun 16 ncı maddesi kapsamında gerekli koşulların oluşması halinde,tüketicilerin korunması ve hizmetlerin aksamaması için alınacak tedbirlerin belirlenmesi ve elektrik piyasasında dağıtım veya tedarik lisansı sahibi tüzel kişilerin faaliyetlerinin sona erdirilmesi ve ilgili dağıtım bölgesinde dağitım veya son kaynak tedariği faaliyetini yürütecek tüzel kişinin belirlenmesidir."
18. Yönetmeliğin "Tedbirler ve/veya yaptırımların uygulanmasını gerektiren haller" başlıklı 5. maddesi şõyledir:
" (1) Aşağıda belirtilen hususların Kurul kararı ile tespiti halinde dağıtım veya tedarik lisansı sahibi tüzel kişilere bu Yönetmelikte yer alan tedbirler ve/veya yaptırımlar uygulanır;
a) Dağıtım veya görevli tedarik şirketinin mevzuat ihlallerinin, dağıtım faaliyetinin veya görevli tedarik şirketinin düzenlemeye tabi faaliyetlerinin ilgili mevzuat kapsamında belirlenen usul ve esaslara uygun biçimde yerine getirmesini kabul edilemeyecek düzeyde aksatmasi,
b) Mevzuat ihlallerinin dağıtım faaliyetinin veya görevli tedarik şirketinin düzenlemeye tabi faaliyetlerinin niteliğini ya da kalitesini kabul edilemeyecek düzeyde düşürmesi,
c) Dağıtım veya görevli tedarik şirketinin mevzuata aykarılıkları itiyat edinmesi,
ε) Dağıtım veya görevli tedarik şirketinin acze düşmesi ya da acze düşeceğinin Kurul kararı ile belirlenmesi.
(2) Kanunun 16 ncı maddesinin;
a) Birinci fikrası çerçevesinde dağıtım veya tedarik lisansı sahibi tüzel kişilerin lisansının iptal edilmesine ilişkin koşulların oluşması halinde, ilgili tüzel kişinin lisansı iptal edilerek;
b) Ikinci fikrası çerçevesinde dağıtım veya tedarik lisansı sahibi tüzel kişilerin lisansının iptal edilmesine ilişkin koşulların oluşması durumunda, Kurul tarafindan ilgili tüzel kişinin lisansının iptal edilmesine karar verilmesi halinde,
bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi kapsamında TEDAŞ'a lisans verilir.
(3) OSB Dağıtım Lisansı sahibi tüzel kişiler açısından, bu maddenin birinci veya ikinci fikra kapsamında belirtilen hususların Kurul kararı ile tespiti halinde, ilgili OSB dağıtım lisansı doğrudan iptal edilir."
19. Yönetmeliğin "Tedbirler ile yaptırımların uygulanmasını gerektiren hallerin tespiti" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Başkan, resen ya da Daire Başkanının talebi üzerine, 5 inci maddenin birinci fikrasında belirtilen hususların gerçekleşip gerçekleşmediğinin veya gerçekleşebileceğinin araştırıłması için inceleme yapılmak üzere Daireyi gõrevlendirir. Inceleme, Kurum personeli vasıtasıyla yürütülür. Ihtiyaç duyulması halinde diğer kamu kurum veya kuruluşlarından, yapılacak incelemede gõrevlendirilmek üzere personel talep edilebilir.
(2) Birinci fikra kapsamında inceleme yapmakla görevlendirilen personel, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde elde ettiği bilgileri, delilleri, ilgilinin açıklamalarını ve konu hakkındaki kendi görüşlerini içeren inceleme raporunu, Daireye iletir. Gerek görülmesi halinde bu süre, Daire Başkanı tarafindan onbeş gün daha uzatılabilir. Hazırlanan rapor, Daire tarafindan gerekli gõrülmesi halinde, ilgili mevzuatkapsamında işlem yapılmak üzere Denetim Dairesine gönderilir.

(3) Başkan, gerekli görmesi halinde, birinci ve ikinci fikra hükümleri uygulanmaksızın doğrudan soruşturma açılması için Denetim Dairesini yetkilendirebilir 

(4) Bu madde kapsamında yürütülecek olan soruşturmanın sonuçlanmasına kadar, hizmetin durdurulmasınayol açabilecek herhangi bir durumla karşılaşılması veya kaynak ya da varlık aktarımı gibi telafisi imkansız bir durumla karşılaşılması riskinin tespit edilmesi halinde, durum rapora bağlanır ve sõz konusu rapor ivedilikle Kurula sunulur.Kurul tarafindan, soruşturmanın sonuçlanmasınakadar geçici olarak her türlü tedbir alınmasına karar verilebilir."
B. Yargı Kararı
20. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıdıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazhıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde gõrülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarih ve E.2003/47,K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018tarih ve E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarih ve E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. Ílk Ínceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞıRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantisında;başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan ..

Elektrik Dağıtım A.Ş. vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen usule uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10.maddede öngörülen biçimde, anılan şirket yönūnden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasın İncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava davacı şirketin, Vangölü Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından 10/10/2023 tarihinde yapılan 2023HİZ.AOB.06 ihale kayit numaralı Van ili Ipekyolu, Tuşba ilçeleri (1.Grup) Arıza-Onarım ve Bakım (AOB) işi ve 2023HİZ.AOB.07 ihale kayıt numaral Van ili Erciş, Muradiye, Çaldıran ilçeleri (2.Grup) Arıza-Onarım ve Bakım (AOB) işi ihalelerine dair yapmiş olduğu itirazın reddine ilişkin 2023.HİZ.AOB.06 ve 2023.HİZ.AOB.07 ihale kayıt numaralı Dağıtım Şirketi İhale Itiraz Kararları ile bu kararlara karşı 20/12/2023 tarihinde EPDK'ya yapılan şikayet başvurularının her iki ihale yönünden reddine ilişkin 29/01/2024 tarih ve 845078 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu işleminin iptali istemi ile açılmış,davalılardan .. Elektrik Dağıtım A.Ş. Yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmıştır 
24. Türkiye Elektrik Kurumu (TEK), Elektrik sektöründeki yapının yeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş; özelleştirme politikaları çerçevesinde, Bakanlar Kurulunun 12/08/1993 tarihli ve 93/4789 sayılı kararı ile, Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yeniden yapılandırılmış ve 1994 yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra,dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması suretiyle elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine karar verilmiş ve Yüksek Planlama Kurulunun 17/03/2004 tarihli ve 2004/3 sayılı kararıile kabul edilen "Elektrik Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02/04/2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararı ile davalı şirketin de bağlı olduğu TEDAŞ özelleştirme kapsam ve programına alınmış,dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır. 31/08/2013 tarihi itibariyle şirketlerle TEDAŞarasındaki hisse devri sõzleşmeleri tamamlanmıştır. Davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. de 26/07/2013 tarihinde õzelleşme süreci tamamlanarak Türkerler Holding bünyesinde Van, Bitlis, Muş ve Hakkari illerinde hizmet vermeye başlamıştır. Bu itibarla davalışirket, kamu kurumu yani idare olma vasfinı kaybederek özel bir şirket statüsüne dönüşmüştür.
25. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idare olmalıdır.Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.

26. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini taşımayan... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olması karşısında, bu davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden ve tespit istemli davanın doğrudan idari yargı yerinde görülmesi olanaksız olduğundan, õzel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın bu şirket yönünden adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalılardan ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görev itirazının reddine yōnelik Ankara 3. İdare Mahkemesinin 06/05/2022tarih ve E.2024/299 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalılardan ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görev itirazmın reddine yönelik Ankara 3. Idare Mahkemesinin 06/05/2022 tarih ve E.2024/299 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

02/12/2024 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyūp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/493KARAR NO : 2024/533KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin 11. maddesi birinci fikrası (d) bendi uyarınca verilen "idari para cezası"nın iptali istemiyle açılan davanın 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 76. maddesinin 4. fikrası ile 105. maddesi gözetilerek, İDARİ YARGI yerinde çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı:K.Ç

Vekili : Av.B.T 
Davahlar 

Adli Yargıda : Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği 
Vekili : Av. M.O.A 
Ídari Yargıda : 1-Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği 
2-Sermaye Piyasası Kurulu 
Vekili : Av. Ş.Ö


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin 11. maddesi birinci fikrası (d)bendinde yer alan "Meslek ilke ve kurallarında yer alan raporlama standartlarına uyulmaksızın değerleme raporu tanzim etmek"filini ihlal ettiğinden bahisle 25.000 TL idari para cezasıyla cezalandırılmasıa ilişkin Türkiye Değerlendirme UzmanlarıBirliğinin 24/01/2023 tarih ve -2298 sayılı işleminin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği 10/08/2023 tarih ve D.İş No:2023/1119 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek, başvuruya konu idari yaptırım kararının hukuka uygun olması nedeniyle 5326 sayıhı Kanun'un 28/8-a maddesi gereğince başvurunun reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Kabahatler Kanunu'nun 28/1. maddesi gereğince başvuru üzerine yapılan ön inceleme sonucunda Hakimliğimizin yetkili olduğu, başvurunun yasal süresi içinde yapıldığı, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olduğu anlaşıldığından başvurunun usulden kabulüne karar verilmiştir. İtiraz dilekçėsinin bir örneği ilgili kamu kurumuna tebliğ edilmiş, gelen cevabi yazıda yapılan işlemlerin ve uygulanan idari para cezasının hukuka uygun olduğu, iptalini gerektiren bir husus bulunmadığından itirazın reddi talep olunmuştur.

Başvuru dilekçesi, idari para cezasını düzenleyen idare tarafından başvuruya ilişkin düzenlenen belgelerve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece düzenlenen tutanak ve tüm dosya kapsamı itibariyle idari para cezasına konu eylemin sabit olduğu, itiraz edenin itirazlarının soyut ve delilsiz olup yerinde olmadığı, düzenlenen ceza tutanağında usul ve yasaya aykırı herhangi bir durum bulunmadığı anlaşılmış ve itirazın reddine.."
3. Bu karara davacı vekilince itiraz edilmiştir.
4. İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hakimliği 11/10/2023 tarih ve D.İş No:2023/10077 sayıl kararı ile, itiraz eden Kemal Çetin vekilinin itirazının usul yönünden kabulüne, İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 20/02/2023 tarih ve D.İşNo:2023/1119 sayılı kararının kaldırılmasına, idari para cezasına itirazın Sulh Ceza Hakimliğinin bakacağı işlerden olmadığından 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi gereğince reddine, talep halinde dosyanın Istanbul Idare Mahkemesine gönderilmesine, kararın İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğince taraflara tebliğine, dosyanın İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğine iadesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"...Başvuru konusu idari para cezası, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Değerlendirme ve Disiplin Yönetmeliğine göre düzenlenmiş olup; Yönetmeliğin 21. ve 22. maddelerine göre birlikçe verilecek disiplin cezasına itirazın Sermaye Piyasası Kuruluna Yapılacağı ve Kurulun kararıyla kesinleşeceği; 6362 saylı Sermaye PiyasasıKanuru 105/4. Maddesinde "Bu kanun uyarınca verilen idari para cezası kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir" hükmünün yer aldığı; Buna göre Hakimliğimizin bakacağı işlerden olmadığı, idari yargının gõrevinde olması nedeniyle usul yönünden kabulüne..."
5. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. ÍdariYargıda 
6. İstanbul 4. İdare Mahkemesi 14/11/2023 tarih ve E.2023/2489 sayıli kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama UsulüKanunu'nun 15. maddesinin 3622 sayılı Kanunla değişik 1/c bendi uyarınca Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığının da hasım mevkiine alınmasına, dava dilekçesinin Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığı ile birlikte Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine tebliğ edilmek suretiyle dosyanın tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.

7. İstanbul 4. İdare Mahkemesi 05/06/2024 tarih ve E.2023/2489 sayıl kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümūnün adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren (İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliğinin E:2023/1119 D.İş sayılı kararına yapılan itiraz üzerine) İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hakimliğinin D.Îş No:2023/10077 sayılı dava dosyasının ilgili mahkemeden getirtilmek suretiyle iş bu dosya ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Türkiye Değerlendirme Uzmanlar Birliği tarafindan tesis edilen idari para cezalarına itiraz ve kesinleşme bakımından 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Statü ve Yönetmelik tarafindan atifta bulunulan Kabahatler Kanunu'nun"Başvuru yolu" başlıkhı 27/1 maddesinin birinci cümlesi uyarınca "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

Bu durumda; davacının 25.000-TL tutarlı idari para cezasıylatecziye edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın gõrüm ve çõzümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.…."
8. İstanbul 4. Îdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
9. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun "Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği" başhıklı 76. maddesi şõyledir :
"(1) Gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar ile değerleme kuruluşlari, tüzel kişiliği haiz kamu kurumuniteliğinde bir meslek kuruluşuolan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için başvurmak zorundadırlar.

(2) Lisans sahibi, lisans almaya hak kazandığı tarihten itibaren üç ay içinde üyelik için Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine gerekli başvuruyu yapmakla yükümlüdür. Anılan yükümlülüğe uymayanların lisansı Kurulca iptal edilir.

(3) Değerleme kuruluşları, değerleme kuruluşu niteliğini kazandığı andan itibaren üç ay içinde üyelik için Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine gerekli başvuruyu yapmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe uyulmamasıhälinde, Kurul, bu kuruluşlar hakkında faaliyetlerinin durdurulması ve yetkilerinin iptali dähil her türlü tedbiri almaya yetkilidir.

(4) Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, gayrimenkul piyasasının ve gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaküzere araştırmalar yapmak, eğitim ve sertifika vermek, Birlik üyelerinin dayanışma ve mesleğin gerektirdiği özen ve disiplin içinde çalışmalarına yōnelik meslek kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmak haksız rekabeti õnlemek amacıyla gerekli tedbirleri almak, kendisine mevzuatla verilen veya Kurulca belirlenen konularda düzenlemeler yapmak, yūrütmek, denetlemek, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsünde öngörülen disiplin cezalarını vermek, ilgili konularda üyeleri temsilen ilgili kuruluşlarla iş birliği yapmak, mesleki gelişmeleri,idari ve yasal düzenlemeleri izleyerek bu konuda üyeleri aydınlatmakla görevli ve yetkilidir.
(5) Konut finansmanı kapsamında yapılan değerlemelere ilişkin bilgilerin, Türkiye Değerleme UzmanlarıBirliği tarafindan belirlenecek usul ve esaslara gõre Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine iletilmesi zorunludur.
(6) Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyelerinin vereceği değerleme hizmetlerine ilişkin ücretlerin tutarlarına ve sınırlarına ilişkin esaslar, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye Değerleme UzmanlarıBirliği, Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin görüşü alınarak her yıl Kurul tarafindan belirlenir. Kurul tarafindan belirlenen yıllık asgari ücret tarifesi Resmí Gazete'de yayımlanır.

(7) Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, yapacağı düzenlemelerde ve alacağı kararlarda, bu Kanuna ve ilgili mevzuata uymakla yükümlūdür.

(8) Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinin temsilcisi Türkiye Sermaye Piyasalari Birliğinin yönetim kurulunda yer alır.

(9) Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, üyeleri, organları ve Statüsü hakkanda 75 inci maddedeki hükümler kyasen uygulanır.

(10) Türkiye Değerleme UzmanlarıBirliği üyeleri, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsüne ve Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği tarafından alınacak kararlara uymakla yükümlūdür. Bu yükümlülüğe uymayan üyelere Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği tarafindan beş bin Türk Lirasından elli bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.

(11) Birlik, Kurul tarafindan her yıl denetlenir. Birliğin her türlü işlem ve hesaplarının denetimine ilişkin usul ve esaslar Kurulca belirlenir. Kurul tarafindan bu kapsamda yapılan denetime ilişkin denetim raporunun bir örneği en geç izleyen yılın altıncı ayı sonuna kadar ilgili Bakanlığa gönderilir. İlgili Bakan; Birliğin faaliyetinin kuruluşamacına uygunluğunun sağlanması için Sermaye Piyasası Kurulundan gerekli tedbirlerin alınmasını isteyebileceği gibi Birliğin her türlü işlem ve hesaplarını denetlemeye de yetkilidir. Birliğin yetkili organlarınca alınan kararlara karşı, kararın ilgiliye tebliğini izleyen on is günü içinde Kurul nezdinde itiraz edilebilir. İtiraza ilişkin olarak Kurulca verilecek kararlar kesindir."
. 10. 6362 sayılı Kanun'un "İdari para cezalarının uygulaması" başlıklı 105. maddesi şõyledir:
"(1) Idari para cezalarının uygulanmasından õnce ilgilinin savunması alınır. Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmemesi hâlinde, ilgilinin savunma hakkandan feragat ettiği kabul edilir.

(2) Bu Kanunda tanımlanan kabahatlerden birinin idari yaptırım kararı verilinceye kadar birden çok işlenmesi hâlinde, ilgili hükme göre, ilgili gerçek veya tüzel kişiye bir idari para cezası verilir ve verilecekceza iki kat artırılır.Ancak, bu kabahatin işlenmesi suretiyle bir menfaat temin edilmesi veyazarara sebebiyet verilmesi hâlinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaat veya zararın ūç katından az olamaz.

(3) Tahsil edilen idari para cezalarının yüzde ellisi genel bütçeye gelir kaydedilir, yüzde ellisi gelir kaydedilmek üzere YTM'ye aktarılır.

(4) Bu Kanun uyarınca verilen idaripara cezası kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir."
11. Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsünün "Birliğin amacı" başlıkh 6. maddesi şöyledir:
"(1) Birliğin amaci; gayrimenkul piyasasının ve gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini, Birlik üyelerinin dayanışma ve değerleme faaliyetlerinin gerektirdiği õzenve disiplin içinde çalışmalarını, üyelerin mesleki menfaatlerinin korunmasını, haksız rekabetin õnlenmesini, mesleki konularda üyelerin aydınlatiılmasımı ve eğitilmesini sağlamak üzere Kanun ve bu Statü ile verilen görevleri yerine getirmektir."
12. Aynı Statünün "Birliğin görev ve yetkileri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(1) Birlik, 6 ncı maddede sayılan amaçlarımı ve bu amaçlara yõnelik olarak yapacağı diğer faaliyetleri gerçekleştirmek üzere aşağıda belirtilen görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır:
a) (Değişik: RG-28/8/2020-31227) Gayrimenkul piyasasının ve gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak üzere araştırmalar yapmak, tanıtım, seminer, toplanti, eğitim, reklam faaliyetleri düzenlemek,sertifika vermek, üyelerinin mesleki faaliyetlerinde etkin bir denetim mekanizması kurmak, üyelerin sicil bilgilerinin tutulmasını sağlamak ve üyelerinin mesleki faaliyetlerinin denetimi ile üye sicil bilgilerinin tutulmasına yönelik olarak üyelerinden bilgi ve veri toplamak.

b) Birlik üyeleri tarafindan yürütülen faaliyetlerin adil ve dürüst olması, iş ahlakanın ve Birlik üyelerinin dayanışma ve mesleğin gerektirdiği özen ve disiplin içinde çalışmalarının sağlanması amacıyla değerleme standartları ve meslek kuralları oluşturarak Kurula bildirmek.

c) Haksız rekabeti önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almak.
c) Kendisine mevzuatla verilen veya Kurul tarafindan belirlenen konularda düzenlemeler yapmak, yürütmek ve denetlemek.

d) Kanunda yer alan idari para cezaları ile bu Statüde ōngõrülen disiplin cezalarını vermek 
e) Mesleki gelişmeleri, idari ve yasal düzenlemeleri izleyerek üyeleri aydınlatmak, mesleki konularda ilgili kurum ve kuruluşlara görüş bildirmek ve ilgili konularda üyeleri temsilen ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak.
f) Üyeleri arasında mesleki dayanışmayı güçlendirmek.
g) (Değişik: R.G.-28/8/2020-31227) ) Değerleme faaliyetlerinin geliştirilmesini sağlamak üzere bölgesel düzeyde ve ülke genelinde gayrimenkul değerleri konusunda veri analiz raporlarının oluşturulması ve yayınlanmasıgörevini yürüten MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. ile işbirliği yapmak.

ğ) (Değişik: R.G.-28/8/2020-31227) Kanunun 76 ncı maddesinin beşinci fikrası hūkümleri saklı kalmak kaydıyla, Birlik üyeleri tarafindan hazırlanan tüm değerleme raporlarına ilişkin veri ve bilgilerin, MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. ye gönderilmesini sağlamak."

h) Üyelerinin Kanun kapsamındaki faaliyetleri ile üyelerince müşterilerine verilecek değerleme hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarının çözümüne yardımcı olmak, uyuşmazlıkların ve itirazların, değerlemenin standartlara uygunluğunun gözden geçirilmesi yoluyla çözümüne yönelik komite çalışması vapmak.
1) Üyeleri hakkında yapılan şikâyetleri değerlendirmek ve yapılan işlemin sonuçlarını Kurula bildirmek.
i) Yabancı ülkelerin, değerleme konusunda faaliyet gösteren dengi kuruluşları ile her türlü işbirliği yapmak 
j) Amacıyla ilgili konularda, ilgili mevzuat çerçevesinde ulusal veya uluslararası mali, iktisadi ve mesleki kurum, kuruluş ve ortaklıklara üye olmak ve/veya hissedar olarak katılmak.

k) Birliğin iştiraki olan kurumlarda Birliği temsil etmek.
l) Kanun çerçevesinde oluşturulan Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinde, yönetim kurulu düzeyinde Birliği temsil etmek.

m) Kurul tarafindan belirlenen diğer işleri yerine getirmek.
(2) Birlik, alacağı kararlardave yapacağı düzenlemelerde Kanuna, bu Statüye, Kurulun düzenlemeleri ile ilgili mevzuata uymakla yükūmlüdūr.

(3) Kurul, mevzuata aykirılık tespit etmesi halinde Birlikten, yapılan düzenlemelerin iptal edilmesini veya düzenlemelerde değişiklikyapılmasını isteyebilir.

(4) Birlik üyeleri, bu madde kapsamında Birlik tarafindan talep edilen her türlü bilgi ve belgeyi vermekle yükümlüdür.

(5) (Ek: R.G.-28/8/2020-31227) Birlik üyeleri, hazırladıkları tüm değerleme raporlarına ilişkin veri ve bilgileri,MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. ye bildirmekle yükümlüdür. Bildirime ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafindan belirlenir.

13. Aynı Statünün "Disiplin ve idari para cezaları" başlıklı 28. maddesinin 1. fikrası şõyledir:
"(1) (Değişik: RG-28/8/2020-31227) Meslek onuruna veya meslek ilke ve kurallarına uymayacak fil ve hareketlerde bulunan, müşterisine karşı yükümlülüklerini haklı bir neden olmaksızın yerine getirmeyen, görevinin gerektirdiği dūrüstlüğe uygun şekilde davranmayan, değerleme mesleğinde düzeni ve dūrüstlūğü bozan, piyasada haksız rekabete yol açan, faaliyetlere hile karıştıran, faaliyetlerin açık ve düzenli yürütülmesine engel olan,değerleme faaliyetleri ile ilgili olarak MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. 'ye iletilecek veri ve bilgileri zamanında ve belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde iletmeyen ve ilgili mevzuata ve kararlara aykrı hareket eden Birlik üyeleri hakkanda filin nitelik ve önemine göre aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:
a) Uyarı: Birlik üyesine, mesleğinin icrasında, yükümlülük ve davranışlarında daha dikkatli ve itinalı hareket etmesi gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

b) Kınama: Birlik üyesine, mesleğinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) Idari para cezası: Kanunun 76 ncı maddesinin onuncu fikrası uyarınca verilen cezadır. Birlik üyesine Kanunun 103 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca idari para cezası verildiği durumda, aynı fiil için bu hüküm uygulanmaz. İdari para cezalarının tahsili ve bu cezalara ilişkin itirazlar, Kabahatler Kanunu hükümlerine göre yapılır.

c) Birlik üyeliğinin askya-alınması: Birliküyesi tarafından, işlenenfilin mahiyet ve õnemine göre en fazla altıay olarak belirlenecek bir süre için, doğrudan veya dolaylı olarak üyelik sifatının kullanılamaması ile Birlik üyeliğinin ve gayrimenkul değerleme lisansınıni sağladığı genel kurula katılma, oy kullanma, değerleme raporu hazırlama ve imzalama dahil tüm haklardan geçici bir süre faydalanılamamasıdır.
d) Birliküyeliğinin iptal edilmesi: Birliküyesinin üyelik sıfatının sona erdirilmesidir.
14. Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin "Amaç" başhıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyeleri hakkında uygulanacak disiplin cezalarına, disiplin cezası gerektiren fillere, disiplin soruşturmasının yürütülmesi ve disiplin sicili oluşturulmasına,Disiplin Komitesinin oluşumu ve görevlerine, çalışma ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."15. Aynı Yönetmeliğin "Dayanak" başhıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 76 ncı maddesinin dõrdüncüfikrası ile 2/4/2014 tarihli ve 28960 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsünün 7 nci maddesinin birinci fikrasının (d) bendi ile 23, 27 ve 28 inci maddelerine dayanılarak düzenlenmiştir."
16. Aynı Yönetmeliğin "Disiplin ve Idari Para Cezalarının Türleri" başlıklı 8. maddesi şõyledir:
·"(1) Meslek onuruna veya meslek ilke ve kurallarına uymayacak fil ve hareketlerde bulunan, Birlik üyelerine ve müşterisine karşı yükümlülüklerini haklı bir neden olmaksızın yerine getirmeyen, görevinin gerektirdiği dürüstlüğe uygun şekilde davranmayan, değerleme mesleğinde düzeni ve dürūstlüğü bozan, piyasada haksız rekabete yol açan,faaliyetlere hile karıştıran, faaliyetlerin açık ve düzenli yürütülmesine engel olan, değerleme faaliyetleri ile ilgili olarak MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A. Ş.' ye iletilecek değerleme faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgileri zamanında ve belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde iletmeyen ve ilgili mevzuata ve kararlara aykırı hareket eden Birlik üyeleri hakkında filin nitelik ve önemine göre aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:
a) Uyarı: İlgiliye, mesleğinin icrasında, yükümlülük ve davranışlarında daha dikkatli ve itinalı hareket etmesi 

gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama: Ilgilinin mesleğinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) Îdari para cezası: Kanunun 76 ncı maddesininonuncu fikrası uyarınca verilen cezadır.
ς) Birlik üyeliğinin askıya alınması: Birlik üyesi tarafindan altı ayı aşmamak ūzere, filin mahiyet ve önemine göre belirlenecek, geçici bir süre içinde doğrudan doğruya veya dolaylı olarak üyelik sıfatının kullanılamamasıdır.
d) Birliküyeliğinin iptal edilmesi: Birlikūyesinin üyelik sıfatının sona erdirilmesidir.
(2) Birinci fikranın (ç) ve (d) bentlerinde yer alan disiplin cezasının verildiği üyenin lisansının askıya alınmasıveya iptali için Birlik tarafından Kurula bildirimde bulunulur. Lisansları Kurul tarafindan askıya alınanlar veya iptal edilenler, genel kurulda oy kullanamaz. Yönetim kurulu ve denetleme kurulunda yer alan veya temsil edilen üyelere bu cezaların uygulanması halinde yönetim veya denetleme kurulu üyelikleri düşer ve yedek üyelerden en fazla oyu alan üye, üyeliği düşen kişinin yerine geçer.

17. Aynı Yönetmeliğin "İdari Para Cezası"başlıklı 11. maddesi şōyledir:
"(1) İdari para cezası, Statüye ve Birlik tarafindan alınan kararlara uymayan üvelere verilen cezadır.
)......;
a) Üyeler arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak.
b) Yetkili Birlik personelince yapılacak her türlü incelemeye engel olmak, bu personelce istenilecek bilgi ve belgeleri vermemek ve kolaylık göstermemek.

c) Başka kişilerce yapılan değerleme faaliyetlerini, kendi faaliyeti gibi göstererek değerleme raporu tanzim etmek.

ε) Mesleğin yürütülmesi esnasında meydana gelen çıkar çatişmalarında kusurlu olarak adil ve tarafsız davranmamak.

d) Meslek ilke ve kurallarında yer alan raporlama standartlarına uyulmaksızın değerleme raporu tanzim etmek 
,...faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgileri süresi içinde bildirmemek veya süresi içinde olsa bile, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bildirmemek.

(3) Yukarıda yazılı fillere verilecek para cezalari, Kanunun 76 ncı maddesinin 10 uncu fikrasında yer alan parasal sınırlar içinde belirlenir. Birlik üyesinin bir fiili nedeniyle Kanunun 103 üncü maddesinin birinci fikrasıuyarınca ceza verildiği durumda, aynı fiil için bu hüküm uygulanmaz.

18. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir 
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) Idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda'aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren būtün fiiller hakkanda,
uygulanır."
19.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
20. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi 
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracıın trafikten veya seyrūseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdir"
21. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
"(1) Idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarîyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarī yaptırım kararına ilişkin hukuka 

aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür ."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLIve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
23. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
24. Dava, EPOS Gayrimenkul Danışmanlık ve Değerleme Anonim Şirketinde Değerleme Uzmanı olarak görev yapan davacının meslek ilke ve kurallarında yer alan raporlama standartlarına uyulmaksızın değerleme raporu tanzim etmesi nedeniyle Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin I1. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi uyarınca 25.000 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 24/01/2023 tarih ve 2298 sayılı Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

25. Dosyanın incelenmesinden, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün 04/03/2019 tarih ve 2019/1 sayılı "YabancılarıTaşınmaz Ediniminde Değerleme Raporu Aranılması" konulu genelgesi ile yabancı ülke vatandaşlarının taraf olduğu gayrimenkul edinimlerinde değerleme sektõrü tarafindan üretilen değerleme raporlarının esas alınmaya başladıği, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği tarafindan yapılmakta olan inceleme kapsamında 22/10/2020 tarih (1905) sayılı genelgesi çerçevesinde ve Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Yönetim Kurulu, 03/11/2021 tarihli toplantısında; denetim faaliyetleri çerçevesinde, anılan genelge kapsamında hazırlanmış olan değerleme raporları içerisinde bulunan 25/11/2020 tarih,OZEL-2020-00244 numaralı parsel A tipi 13. Blok 8 Bağımsız bölüm No ve 20/01/2021 tarih, OZEL-2021-00007 numaralıMuğla ili, Milas ilçesi, Meşelik Mahallesi 3726 parsel B tipi 14. Blok 3 Bağımsız bölüm No'lu değerleme raporlarının, söz konusu taşınmaz ile ilgili emsal kabul edilebilecek diğer değerleme raporlarına kıyasla farklı değerler takdir edildiği, bu kapsamda anılan değerleme raporlarının Birliğin disiplin mevzuati, meslek kurallari, uluslararası değerleme standartlan ve mesleki mevzuat kapsamında incelenmesini teminen Disiplin Komitesine havale edilmesine karar verildiği; EPOS Gayrimenkul Danışmanlık Değerleme A.ş. Hakkında disiplin soruşturması açıldığı, değerleme raporuna yõnelik inceleme başlatıldığı,yürütülmekte olan disiplin soruşturması sonucunda Disiplin Komitesi Kararında yer alan cezayı kabul ederek, 11 sayılı Yōnetim Kurulu Kararı ile; Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin 11. maddesi, birinci fikrası (d) bendi (Meslek ilke ve kurallarında yer alan raporlama standartlarına uyulmaksızın değerleme raporu tanzim etmek) uyarınca Değerleme Uzmanıdavacı Kemal Çetin'in 25.000 TL tutarında idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu cezanın iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

26. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
27. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde,idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olmasıve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasınailişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

28. Somut olayda ise, davanın, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 76. maddesine dayanılarak çıkarılan Türkiye Değerleme Uzmanlığı Birliği Disiplin Yönetmeliği uyarınca verilen idari para cezasına karşı açıldığı, Kanun'un 105.maddesinde de, bu Kanun hükümlerine göre verilen idari para cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

29. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve 6362

sayılı Kanun'da da, verilen idari para cezasına karşı açılan davanın görūm ve çözümünde idari yargı yerinin görevi olduğu sonucuna variılmiştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, İstanbul 4. Ídare Mahkemesinin 05/06/2024 tarih ve E.2023/2489 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. Idare Mahkemesinin 05/06/2024 tarih ve E.2023/2489 sayılı BA$VURUSUNUN REDDINE,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİGI ÎLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/499KARARNO : 2024/551KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: İdari yargı yerinde açılan davanın õncesinde adli yargı yerince verilen kararın kesinleşmediği anlaşıldığından, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca BAŞVURUNUN REDDI gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : ... Çevre Gida Înş. Dan. A.Ş.

Vekili : Av. Ö.C.M 

Davalı: Keçiören Kaymakamlığı (İlçe Sağlık Müdürlüğü)
Vekili : Av. H.O.Y 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Keçiören Kaymakamlığı İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından, 4207 sayıhı Kanun'un 2. maddesi uyarınca, kapalı alanda tütün ürünü tüketilmemesine ilişkin yasakların uygulaması ve tedbirlerin ahnması ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmediğinin denetim ekiplerince tespit edildiğinden bahisle, 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesi ve 6487 sayılı Bazı Kanunlar İle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 26. ve 27.maddeleri gereğince 40.596 TL idari para cezası; 4733 sayılı Kanun'un 8/5-1 maddesi uyarınca da 83.709 TL idari para cezasıverilmesine ilişkin, Keçiören Kaymakamlığı Il Sağlık Müdürlüğünün 82-92 sayılı idari yaptırım kararının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği 12/06/2024 tarih ve D.İş.No: 2024/7977 sayıb kararı ile, 4733 sayılı Kanun'un 8/10. maddesi uyarınca, başvuruyu incelemede idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, talebin görev yönūnden reddine karar vermiş, dosya içerisinde kesinleşme şerhinin bulunmaması nedeniyle Mahkememizce Ankara 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 

12/06/2024 tarih ve D.İş.No: 2024/7977 sayılı kararının kesinleşip kesinleşmediği sorulmuş, mahkemesinden gelen 01/11/2024tarihli cevabi yazıda "dava dosyasının henüz kesinleşmediği" belirtilmiş olup, Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararıın kesinleşmediği teyit edilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…4733 sayılı Kanun'un 8/10 ve 8/11. maddelerinde yer alan "(10) Bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır.Idare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz. (11) İdari yaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." şeklindeki hükümler dikkate alındığında, görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup uyuşmazlığın idari yargı mahkemesince çözümlenmesi gerektiği dikkate alınarak başvurunun görev yönünden reddine.."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 20. İdare Mahkemesi 16/08/2024 tarih ve E.2024/1202 sayılı kararı ile, idari yaptırım kararına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlık, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkanda Kanun uyarınca 2. tekerrür olduğundan bahisle, "40.596,00-TL" idari para cezası verilmesine ilişkin işlemden kaynaklanmıştır.Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtilmiş olması ve 4207 sayılı Yasa'nın mevcut halinde idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almaması karşısında, uyuşmazlığın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19. maddesinde sayılan yaptırım türleri arasında sayılan dava konusu işleme yōnelik açılan iş bu davanın 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan sulh ceza mahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanmış 24/02/2020 tarih, E:2020/126, K:2020/104 sayılı ve 26/10/2020 tarih, E:2020/430, K:2020/599 sayılı kararları da bu tür uyuşmazlıklarda adli yargının görevli olduğu yönündedir..."
5. Ankara 20. Idare Mahkemesi, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası aslını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiş, adli yargı dosya aslı Mahkememizce temin edilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Uyuşmazhık Mahkemesi" başlıkh 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki gõrev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir..."
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesi şõyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafindan yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fikrada yazılı adli veya idari yargımercilerinden sayılır."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş gõrevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/20085791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir :
"Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceleyeceği; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyūp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılı Kanun'da õngõrülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görūşülüp düşünüldü:
11. Dosyanın incelenmesinden, Keçiören Kaymakamlığı Îl Sağlık Müdürlüğünün 82-92 sayılidari yaptırım kararının iptali istemiyle adli yargı yerinde açılan davada, sulh ceza hakimliğince görevsizlik kararı verildiği, bu karara karşı karar kesinleşmeksizin davacı tarafindan aynı istemle idari yargı yerinde de dava açıldığı ve ardından idari yargı yerince dava dosyasının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.
12. Ankara 20. Ídare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmasıgerekmektedir. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş bir görevsizlik kararıbulunduğu halde bu kararın kesinleşmediği, böylece ortada Kanunda öngõrülen biçimde, idari yargı yerinde açılan davanın öncesinde, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı görülmektedir.
13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, Ankara 20. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığı anlaşıldığından, 2247 savılıKanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan Ankara 20. Idare Mahkemesinin 16/08/2024 tarih ve E.2024/1202 sayılıbaşvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan Ankara 20. Idare Mahkemesinin 16/08/2024 tarih ve E.2024/1202 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
02/12/2024 tarihinde OY BÍRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/500KARAR NO : 2024/559KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: Davacının 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine "verigirişkontrol işletmeni" olarak sürekli işçi kadrosuna geçişi yapıldıktan sonra, meslek kodunun "veri kayıt personeli birim 

sorumlusu" olarak dūzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: T.B 

Vekili : Av. C.U 

Davalı

(Îdari Yargıda): İzmir Valiliği 

Vekili : Av.H.Ç

Davahılar 

(Adli Yargıda): 1-Sağlık Bakanlığı

Vekili : Av.F.Ş.A 

2- Tasfiye Halinde ... İnşaat Taahhüt Eğitim Turizm Sağlık 
Temizlik Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti.
İhbar Olunan : Sosyal Güvenlik Kurumu 
Vekili : Av. A. G 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen hizmet alım ihaleleri kapsamında ihaleyi alan taşeron şirketlerde 5510 sayılı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında hizmet akdine dayalı olarak davalı idare bünyesinde çalışmakta iken, 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23'üncü ve 25'inci maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçişinin yapıldığını, geçişe ilişkin işlemlerin tamamlanıp kesinleştiktensonra, sürekli işçi kadrosunda çalışmakta iken, SGK kayıtlardaki hizmet kodunun birim sorumlusu (şef) olarak düzeltilmesi amacıyla yapmışolduğu 18/10/2019 tarihli başvurusunun reddedildiğini ifade ederek, başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İzmir 4. İdare Mahkemesi 19/08/2020 tarih ve E.2020/727, K.2020/1027 sayıhı kararı ile, uyuşmazlığın çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. Idare Dava Dairesi 15/10/2020 tarih ve E.2020/1574, K.2020/1260 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Olayda, İş Mahkemeleri Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işverenler arasında iş hukukuna ait her türlü uyuşmazlığın çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğunu belirten yasa hükmü karşısında, idari bir sözleşme ile kamu kurum veya kuruluşuna kamu hukuku bağı ile bağlı olmayan, õzel hukuk sözleşmesi ile istihdam edilen, bu nedenle kamu görevlisi olmayan ve İş Kanununa göre işçi sayılan davacı ile işveren arasında çıkan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargıya ait olduğundan, anılan işleme karşı açılan davanın görev yönünden reddi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır..."
3. Davacı vekili aynı istemle bu kez, adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Izmir 6. İş Mahkemesi 15/09/2023 tarih ve E.2022/220, K.2023/401 sayılı kararı ile, davacının, davalı iş yerinde 02/04/2018 tarihinden itibaren veri kayit personeli birim sorumlusu olarak 3341.04 meslek kodu ile çalıştığının tespitine ve davacının kurum kayıtlarındaki kadrosunun veri kayıt personeli birim sorumlusu olarak düzeltilmesine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi 28/02/2024 tarih ve E.2023/2279,K.2024/527 sayılı kararı ile ihbar olunan SGK vekilinin ihbar olunan sıfątı ile davayı istinaf etme hakkı bulunmadığından, ihbar olunan SGK vekilinin istinaf dilekçesinin reddine, davalı Sağlık Bakanlığı vekilinin istinaf başvurusunun, sair istinaf sebep ve gerekçeleri incelenmeksizin kabulü ile, İzmir 6. İş Mahkemesinin 15/09/2023 tarih ve E.2022/220, K.2023/401 sayılı kararının HMK'nun 353/1-a maddesinin (4) numaralı alt bendi uyarınca kaldınlmasına, açıklanan yönde davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

5. İzmir 6. İş Mahkemesi 04/06/2024 tarih ve E.2024/116, K.2024/198 sayılı kararı ile, davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu ve yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Ortadan kaldırma kararı üzerine tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirilmiş olup; Davacının, davalı

Bakanlık bünyesinde personel hizmeti alımı yoluyla alt işveren şirket personeli olarak görev yapmakta iken,20.11.2017 tarihinde kabul edilen ve 24.12.2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan 696 saylı Kanun Hükmünde Kararname'nin (01.02.2018 tarih ve 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan) 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenengeçici 23. madde uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının veri hazırlama personeli olan Sosyal Güvenlik Kurumu kaydının "veri kayıut personeli birim sorumlusu" olarak değiştirilerek tespitini istediği anlaşılmaktadır. Davacının "veri giriş kontrol işletmeni" olarak sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi bir idari işlem olup, davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesini istemektedir.Uyuşmazlık; kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yōnelik olup süreki işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlıkniteliğinde değildir. Anılan sebeplerle, uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargıolduğundan ava şartı yokluğundandavanın reddine karar verilmiş.."
6. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz gõrev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İzmir 6. İş Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazhık Mahkemesine gõnderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasa'nın "1. Genel ilkeler" başlıkhı 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,aylık ve õdenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, mali ve sosyal haklara iliskin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla õzel olarak düzenlenir."
8. 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
D) İşçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkanda bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

9. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başhıklı 1. maddesi şõyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakalmaksızın uygulanır.

İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakalmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
10. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıkhı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime isyeri denir."
11. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375sayıh KHK'nı geçici 23. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I). (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MIT Müsteşarlığıhariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yeralan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı,yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü būtçelerinden veyadöner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde 

belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamışolmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
c) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı işsözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılıolarak beyan etmek,kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler.Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapilacakyazılı ve/veya sõzlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılıolanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (c)bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakalır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiğitarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.

Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden,hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.
Sürekli işçikadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığıtarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. Ihdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve.teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadrolar, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada õngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıklarıteşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmeküzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu işsõzleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten õnce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçis işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sōzleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.…"
12. 6356 sayıh Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynenkabul: 1/2/2018-7079/106 md.)
(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I). (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağli döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrıayrı sermayesinin yarısından fazlası il õzel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler,anlan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten õnce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklıolanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden 

Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.
(2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağimsız bir işyeri sayılır.

(3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen isçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz."
13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Gōrev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" (1) Iș mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı 1s Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Ikinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Iş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara 
ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünūldü:
16. Dava, idareye bağlı taşeron firmada hizmet akdine dayalı olarak çalışmaktayken 696 sayıhı KHK ile sürekli işçi kadrosuna atanan ve halen İzmir ili Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde sürekli işçi olarak çalışmakta olan davacının, SGK kayıtlardaki hizmet kodunun birim sorumlusu (şef) olarak düzeltilmesi amacıylayapmış olduğu 18/10/2019 tarihli başvurusunun reddine ilişkin tesis edilen İzmir Valiliği fl Sağlık Müdürlüğünün 24/03/2020 tarih ve 11372413-929 sayıhı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

17. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar, sõzleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hūkme bağlanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin de geniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte, bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında õzel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi olduklarıkuşkusuzdur.

18. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen hizmet alım ihaleleri kapsamında ihaleyi alan taşeron şirketlerde 5510 sayılı Yasanın 4/A maddesi kapsamında hizmet akdine dayalı olarak davalıidare bünyesinde çalışmakta iken 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılıKanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23'üncü ve 25'inci maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçişinin yapıldığı, geçişe ilişkin işlemleri tamamlanıp kesinleştikten sonra davacının sürekli işçi kadrosunda çalışmakta iken, dava konusu işlem ile SGK kayıtlardaki hizmet kodunun birim sorumlusu (şef) olarak düzeltilmesi amacıyla yapmış olduğu 18/10/2019 tarihli başvurusunun reddi üzerine işlemin iptali istemiyle dava açtığıanlaşılmıştır.

19. Bu duruma göre, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalıolarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından yine davacının 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsàmında 

Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine sürekli işçi kadrosunda "veri kayıt personeli" olarak geçişi yapıldıktan bir buçuk yıl kadar sonra önceki görevi olan "veri giriş kontrol işletmeni" olarak görevlendirilmesi gerektiği yolundaki başvurusunun reddine ilişkin işlemde, davalının yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi mahiyetindedir.
20. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personel hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, õzel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

21. Belirtilen tüm bu hususlara göre, İş Kanunu'na gõre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde işmahkemelerinin görevli kılınmış olması, 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmet sõzleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sõzleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuki uyuşmazlıklara iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan iş bu davanın da görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Izmir 6. İs Mahkemesinin 04/06/2024 tarih ve E.2024/116, K.2024/198 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 6. İş Mahkemesinin 04/06/2024 tarih ve E.2024/116, K.2024/198 sayıh GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİGI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/508KARARNO : 2024/538KARAR TR : 02/12/2024
ÖzET: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, iş yerinin kapatılmasına ilişkin kararın da idari yargıda dava konusu yapılması karşısında, 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve 27. maddesinin sekizinci fikrası hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, İDARİYARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1- $.T 

2- Dünya Psikolojik Danışma ve Eğitim Ltd. Şti.
Vekili : Av. A.S.D 

Daval : Îzmir Valiliği 

Vekili : Av. M.A 


I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacılar vekili, müvekkili hakkında İzmir Valiliği Îl Milli Eğitim Müdürlüğünün 26/12/2022 tarih ve 66811608sayılı kararı ile, "Psikolojik Danışmanlık Merkezi" adı altında kurum açma izni ve çalışma ruhsatı olmadan "izinsiz eğitim ve öğretim faaliyeti yapıldığımın" tespit edildiğinden bahisle, 5580 sayıhı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca 129.420 TL tutarında idari para cezası düzenlendiğini ve ayrıca iş yerinin kapatıdığını belirterek, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliği 14/02/2023 tarih ve D.İş No.2023/930 sayılı kararı ile, idari para cezası ile birlikte idari yargının görev alanına giren işletmenin kapatılmasına da karar verildiği ve bu kararın idari yargı yerinde dava konusu yapıldığı, 5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesi uyarınca idari para cezasına yönelik uyuşmazlığın çõzümünün idari yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle, başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, davacı vekilinin itirazı üzerine İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliği 21/03/2023 tarih ve D.İş No. 2023/2663 sayılı kararı ile, itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen gõrev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

Başvuru dilekçesi, ekindeki belgeler, idari yaptırım kararının tüm dayanak belgeleri, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 22/06/2020 tarih, 2020/287 esas 2020/363 karar sayılı ilamı ile mevzuat hükmü ve dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; farklı yargı merciilerine dava konusu edilen uyuşmazlıklara ilişkin olarak farklıkararların çıkmasının õnlenmesi ile Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynıKanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5580sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanunu 3. maddesine göre verilen idari para cezasına ve aynı konuda verilmiş kapatma kararına karşı açılacak davanın çözūmünde idari yargı yerinin görevli olduğu, itiraz eden vekilinin idari para cezasına Hakimliğimizde ve kapatma kararına ilişkin Izmir 2. İdare Mahkemesine itiraz ettiği anlaşıldığından, bu tespitlere göre idari para cezasına ilişkin yapılan itirazın Sulh Ceza Hakimliklerinin görevine girmediği, idari yargımakamlarının görevli olduğu anlaşıldığından, 5326 saylı Yasa'nın 28/1-b maddesi gereği, başvurunun görev yönünden usulden reddine dair....

3. Davacılar vekili, aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ízmir 2. Îdare Mahkemesi 27/11/2023 tarih ve E.2023/669, K.2023/2065 sayılı kararı ile, davanın esastan reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 04/07/2024 tarih ve E.2024/650, K.2024/1325 sayılı kararı ile esastan kabul ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve görev yönünden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
5. İzmir 2. Ídare Mahkemesi 11/07/2024 tarih ve E.2024/969, K.2024/988 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise ilgili Kanunun uygulanacağı anlaşılmaktadır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 01/04/2024 tarih ve E:2024/110, K:2024/146 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bu durumda; davacıya 5580 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun'un 16'ncımaddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 5580 sayılı Kanunda da bu idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu nedenle 5326 sayılı Kanun'un 3'üncü maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin dikkate alınacağı açık olup; bu kapsamda iş bu davanın gõrüm ve çözümünde anılan Kanun'un 27/1.maddesi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmıstir. ..."
6. Davacılar vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İzmir 2. İdare Mahkemesince adli ve idari yargı dava dosyalarıdosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:

şöyledir:
şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafindan açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi,kurumun nakli, devri, personel çalıştırılmasi, kurumlara yapılacak mali destek ve bu kurumların eğitim-õğretim,yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafindan açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim,yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usúl ve esasları düzenlemektir.
Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan õzel öğretim kurumlarını kapsar.

8. 5580 sayılı Kanun'un Kurum açma izni" başhıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şõyledir:
"Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. Izin başvuruları ilgili milli eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir.

Kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veyakurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren on beş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabilir. Itiraz, Bakanlıkça on beş iş günü içinde karara bağlanır.

Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydıyapılamaz.
Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:
a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.
b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi.

c) Kurumun yönetmelikleriyle õğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması. (Değişik beşinci fikra: 1.3.2014-6528/10 md.) Milletlerarası özel öğretim kurumları hariç bu Kanun kapsamındaki ilkokul, ortaokul,lise ve özel eğitim okulları için I Eylül tarihinden sonra verilen kurum açma izinleri, ertesi eğitim-öğretim yılından itibaren geçerlidir.

Kurumlara ad verilmesine ilişkin esaslar yönetmelikle belirlenir.
Gerçek ve tüzel kişiler tarafindan; hizmet içi eğitim kapsamına giren faaliyetler dışında Kanun kapsamında belirtilen faaliyetler, bu Kanuna göre yetkili makamlardan kurum açma izni alınmadan yapılamaz.
Askeri okullar, emniyet teşkilâtına bağlı okullar ve din eğitimi-öğretimi yapan kurumların aynı veya benzeri özel öğretim kurumları açılamaz 

(Ek fikra: 25.11.2010-6082/19 md.) 10.7.2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fikrasının (d) bendi, 3.7.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ile 22.2.2005 tarihli ve 5302 sayılı Il Özel ldaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlar, bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarını kapsamaz.Özel öğretim kurumları mevzuatına uygun olmak kaydıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkçaverilir. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.

(Ek fikra: 1/3/2014-6528/10 md.) Her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetler Bakanlığın izin ve denetimine tabidir. Bu faaliyetleri yürütenler, õzel öğretim kurumları için bu Kanunda öngörülen kurallara uymakla yükümlüdür.

(Ek fikra: 2/12/2016-6764/61 md.) Bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valiliklerce kapatılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

9. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başhıkı 5. maddesinin 4. fikrası
"(Ek:RG-2/8/2013-28726) (Değişik:RG-19/2/2020-31044) Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fikrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafindan görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya ișletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idaripara cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine gõre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır. Idari para cezası verilen bu kişilerin kurum açmak üzere başvurmaları hâlinde, verilen bu para cezasının õdendiğinin veya 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkanda Kanuna göre tecil edilmiş ve/veya taksitlendirilmiş ya da õzel kanunlara göre yapılandırılmış olup taksitlendirildiğinin belgelendirilmesinden sonra başvurusu işleme alınır."
10. 5326 sayıh Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayıhı Kanun'la değişik "Genel kanun niteliği" başlıkh 3. maddesi 
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31.md.)

(1) Bu Kanun'un;
a) Idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında, uygulanır."
11.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başhıklı 16. maddesi şöyledir:
"(I) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.

(2) Idarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir"
12. 5326 sayılı Kanun'un "Başvuru yolu"başlıkh 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
"(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür ."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katıhmlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğivle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 5580 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
16. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarmna karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde gōrüleceği anlaşılmaktadır.
18. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarınınçözümünde,idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olmas ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

19. Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait işyeri için idari para cezası ile birlikte aynı işlemle iş yerinin kapatılmasına karar verilmiş, davacı tarafından iş yeri kapatma kararının iptaline ilişkin olarak da İzmir 2. İdare Mahkemesinin E.2023/139 sayılı dosyasında dava açılmıştır.


20. Incelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasımın 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5580 sayılı Kanun'da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak (aynı maddi olay nedeniyle) işletmenin kapatılmasına da karar verildiği ve bunun idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.

21. Bu durumda, Kabahatier Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5580 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önūnde bulundurularak; İzmir 2. Idare Mahkemesinin 11/07/2024 tarih ve E.2024/969, K.2024/988 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 2. Idare Mahkemesinin 11/07/2024 tarih ve E.2024/969, K.2024/988 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
02/12/2024 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Nilgün Doğan Eyüp YAŞAR TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2024/521KARAR NO : 2024/552KARAR TR : 02/12/2024
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : F.A (vefatı nedeniyle) 1- I.E.A 2- M.A.A Vekili : Av. Ö. Ö
Davali : İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 04/07/2024 tarihinde müvekkillerinin babası F.A'ın, sevk ve idaresindeki 34 H . plakalı aracın karıştığı zincirleme trafik kazası sonucunda vefat ettiğini, Istanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Çevre Yolları Trafik Ekipler Amirliğince düzenlenen 04/07/2024 tarih ve 117796 kaza sıra numaralı Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
Adli Yargıda 
·2. İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hakimliği 11/07/2024 tarih ve D.İşNo:2024/7641 sayılı kararı ile, davada sulh hukuk mahkemelerinin gõrevli olduğu gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karara karşı yapılan itiraz üzerine, İstanbul Anadolu 3. Sulh Ceza Hakimliği 01/08/2024 tarih ve D.İş.No:2024/8894 sayılı kararı ile, itirazın reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.


3. Davacı vekili bu kez, kaza tespit tutanağının iptali ve delil tespiti istemiyle sulh hukuk mahkemesinde dava açmıştır.
4. İstanbul Anadolu 25. Sulh Hukuk Mahkemesi 22/07/2024 tarih ve E.2024/165, K.2024/198 sayıl kararı ile,kaza tespit tutanağının iptali işleminin yargılama gerektirmesi ve değişik iş ile talebin uygun olmaması nedeniyle delil tespiti talebinin reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olayda, kaza tespit tutanağının iptali işleminin HMK'nin 400 ve devamı maddeleri uyarınca değişik işkapsamında delil tespitinin konusu olmadığı ve yine HMK'nın 400 ve devamı maddelerinde düzenlenen delil tespiti niteliği taşımadığı, kaza tespit tutanağının iptali işleminin yargılama gerektirmesi ve değişik iş ile talebinin uygun olmaması nedeniyle talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
HMK'nin 400 vd. maddeleri uyarınca kaza tespit tutanağının iptali işleminin yargılama gerektirmesi ve değişik is ile talebinin uygun olmaması nedeniyle delil tespiti talebinin REDDiNE..."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre, Îstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hakimliğince verilen görevsizlik kararı ile İstanbul Anadolu 25. Sulh Hukuk Mahkemesince verilen delil tespiti talebinin reddi kararı arasında doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hakimliğince dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Uyuşmazhık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yapar.Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki gõrev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararıesas alınir."
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Tūrkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir... "
8. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlkh 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlıkçıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleriõnce şekil ve süre açısından inceler; yōntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyūp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 02/12/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun ređdi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
11. Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlık Mahkemesince 14. maddesi kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için; adli ve idari yargı yerleri tarafından konusu, tarafı ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunması gerekmektedir.
12. Dosyaların incelenmesinde; davacı tarafindan trafik tespit tutanağının iptali için İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hakimliğine vapılan itirazda, Hakimliğin 11/07/2024 tarih ve D.Ís No:2024/7641 savılı kararı ile. davada sulh hukuk mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine karar verildiği ve kararın kesinleştiği; davacıtarafından bu defa aynı taleple İstanbul Anadolu 25. Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı ve mahkemece yapılan yargılama neticesinde "kaza tespit tutanağının iptali işleminin yargılama gerektirmesi ve değişik iş ile talebinin uygun olmaması nedeniyle 

delil tespiti talebinin reddine"karar verildiği anlaşılmıştır.
13. Davacının olumsuz görev uyuşmazlığına konu ettiği kararlara bakıldığında, bunların aynı yargı kolu içinde verilmiş görevsizlik ve delil tespit kararları olduğu görülmüştür. Dolayısıyla 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen adli ve idari yargı yerlerince karşılıkı olarak verilmiş görevsizlik kararı bulunmadığından, inceleme koşulu gerçekleşmemiştir.
14. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
02/12/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Kenan YAŞAR 
Üye Nilgün TAŞ
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Eyūp SARICALAR 
Üye Bilal ÇALIŞKAN