Anayasa Mahkemesinin 14/1/2021 Tarihli ve E: 2019/9 (Değişik İşler), K: 2021/2 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-03-06

6 Mart 2021 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31415
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2019/9 (Değişik İşler)
Karar Sayısı : 2021/2
Karar Tarihi: 14/1/2021

DAVACI: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: Engelsiz Türkiye Partisi 
DAVANIN KONUSU: Engelsiz Türkiye Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Engelsiz Türkiye Partisi, kuruluşuna dair bildiri ve eklerini 28/12/2011 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır. İlk Büyük Kongre'sini 24/3/2013tarihinde yapan ve bu tarihten sonra üst üste iki kez süresinde Büyük Kongre'sini yapmayan Parti hakkında, Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığınca 8/5/2019 tarihinde düzenlenen iddianame ile kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmektedir.

II. İDDÍANAME 
Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığının 8/5/2019 tarihli ve 51047475/2019-376 sayılıiddianamesinin ilgili bölümü şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasıın 14/6. maddesi uyarınca “Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır. Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla olamaz.

Parti Tüzüğü'nün 15. maddesinde de yasal düzenlemeye paralel olarak büyük kongre toplantılarını iki yıldan az üç yıldan fazla olmayan sürede yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre parti, en son yaptığı büyük kongreden itibaren en geç üç yıl içerisinde büyük kongresini yapmak zorundadır. Parti, 24/03/2013 tarihinde yapmış olduğu büyük kongresinden itibaren altı yıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen büyük kongreşini yapmamiştır.

2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfi nedeni ile derneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanunumun 87/5. maddesi uyarınca 'genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması' kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.Davalı Engelsiz Türkiye Partisinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/6. ve 121.maddeleri ile 5253 sayılı Demekler Yasasının 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasasmın 87/5. maddesi uyarınca üst üste iki kez süresinde büyük kongresini yapmamasınedeni ile kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığıın sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.'

III. ÍNCELEME 
1. Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesi, Raportör Ömer DURSUN tarafindan hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Engelsiz Türkiye Partisinin süresi içinde üst üste iki kez Büyük Kongre'sini yapmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Anayasa Mahkemesinin 2/7/2020 tarihli ve 33787353/115.02/295/1412 sayılısavunma isteyen yazisının tebligati, bildirilen Parti adresinde kimsenin bulunamamasınedeniyle yapılamamış; Emniyet Genel Müdürlüğü marifetiyle partiye ilişkin bir adres bulunmaya çalışılmıştır. Ancak herhangi bir adres bulunamadığından tebligat 11/2/1959tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 28., 29. ve 31. maddelerine göre yapılmıştır. Parti,süresi içinde herhangi bir savunma yapmamıştır.

4. 2820 sayılı Kanun'un 14. maddesinin birinci fikrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, altıncı fıkrasında büyük kongrenin parti tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanacağı, bu sürenin iki yıldan az üç yıldan fazla olamayacağıbelirtilmiştir. Parti Tüzüğü'nün 15. maddesinde de yasal düzenlemeye paralel olarak Büyük Kongre toplantılarının íki yıldan az üç yıldan fazla olmayan sürede yapılacağı ifade edilmiştir.
5. Kuruluş bildirisi ve eklerini verdikten sonra son Büyük Genel Kongre'sini 24/3/2013 tarihinde yapan Engelsiz Türkiye Partisinin anılan hükümler gereği en geç üçer yıllık dönemlerde Büyük Kongre'sini yapması gerekmektedir. Ancak Parti 24/3/2013tarihinden itibaren 6 yıl geçmesine rağmen Büyük Kongre'sini gerçekleştirmemiştir.
6. Anılan Kanun'un 121. maddesinin birinci fikrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırıolmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır." denilmektedir. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesinin (5) numaralı bendinde olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması durumu derneğin kendiliğinden sona erme nedenlerinden biri olarak sayılmıştır.

7. Açıklanan nedenlerle 28/12/2011 tarihinde tüzel kişilik kazanan, ilk Büyük Kongre'sini 24/3/2013 tarihinde yapan, bu tarihten sonra en az iki defa parti Büyük Kongre'sini yapması gerekirken süresinde kongrelerini yapmayan Partinin hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.

8. Öte yandan 2820 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasında “Kapanan bir siyasi partinin mallari, büyük kongre toplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararı alınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer." denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarının Hazineye geçmesi gerekir.

IV. HÜKÜM 
A. Engelsiz Türkiye Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasıuyarinca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğinin Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
14/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞÍYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Üye Recai AKYEL 
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Selahaddin MENTEŞ
Üye Basri BAĞCI