Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 25/12/2019 Tarihli ve E: 2019/1, K: 2019/8 Sayılı Kararı
YARGITAY KARARI | 2020-07-14

14 Temmuz 2020 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31185
YARGITAY KARARI 
Yargıtay Başkanlığından:
YARGITAY  İÇTİHADI BİRLEŞTİRME  HUKUK GENEL KURULU  KARARI 
ESAS NO ; 2019/1KARAR NO : 2019/8KARAR TARİHİ: 25,12.2019
ÖzET: Zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfını kaybederek (yazıłt) delil başłangicıa dönüşen bonodaki vade tarihi; temel ilişkiye dayanıłarak yapılan bir takip veya açılan bir davada temerrüde esas alnamayacaktir.
l-GİRİŞ
A-içtihatları Birleştirme Başvurusu 
Av. Ahmet Kurt 26.02.2018 havale tarihli dilekçesi ile imzası inkår edilmeyen ancak zamanaşımına uğrayan bononun takibe konulması hâlinde faizin bonodaki vade tarihinden itibaren mi yoksa takip tarihinden itibaren mi işlemesi gerektiği, borçluya ayrıca temerrüt ihtarı gerekip gerekmediği konusunda Yargıtay [1. Hukuk Dairesi ile Yargıtay 13. 15. ve 19. Hukuk Daireleri kararlan arasında görüş aykırılığı bulunduğunu belirterek içtihatların birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B- Ictihatları Birleştirmenin Konusu 
Yargıtay Birinci Başkanhık Kurulunun 12.11.2019 tarihli ve 354 sayıtı kararı ile; İçtihadıBirleştirme Hukuk Genel Kurulu dosyasının konusu her ne kadar "Temel ilişkiye dayalı alacak istemleri ile ilgili olarak düzenlenen ve zamanaşımına uğramış kambiyo senedine dayanarak açılan 

dava veya girişilen icra takipierinde temerrüt tarihi olarak zamanaşımma uğrayan senette belirtilen vade tarihinin mi, yoksa genel hükümlere göre belirlenen temerrüt tarihinin mi esas alınacağr“ olarak belirlenmiş olsa da; Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 12.11.2019 tarihli ve 35613334-2019/978 sayıh yazısı ile konunun “Zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfinı kaybederek (yazılı)delil başlangteıa dönüşen bonodaki vade tarihinin; temel ilişkiye dayanılarak yapılan bir takip veya açılan bir davada temerrüde esas alımıp alınamayacağı“ olarak değiştirilmesinin ihtiyacı daha iyi karşılayacağı hususu belirtilmiş olduğundan İçtihadı Birleştirme konusunun bu şekilde değiştirilmesine karar verilmiştir.

C- Görüş Aykırılığının Giderilmesi İstemine Konu Kararlar 
- 11. Hukuk Dairesi Kararlart;
11.03.2014 tarihli ve 2013/15388 E, 2014/4656 K.
25.01.2017 tarihli ve 2015/12354 E, 2017/479 K.
20.11.2017 tarihli ve 2016/3549 E, 2017/6304 K.
05.02.2018 tarihli ve 2017/1042 E, 2018/743 K.
- 13. Hukuk Dairesi Kararları;
22.10.2012 tarihti ve 2012/6569 E, 2012/24172 K.
06.10.2011 tarihli ve 201 1/4803 E, 2011/14078 K.
11.03.2015 tarihli ve 2014/20748 E, 2015/7741 K.
28.01.2016 tarihli ve 2015/35312 E, 2016/2175 K.
- 15. Hukuk Dairesi Kararları;
13.10.2014 tarihli ve 2014/3647 E, 2014/5673 K.
15.04.2013 tarihli ve 2014/3647 E, 2013/2554 K.
20.09.2017 tarihli ve 2017/1298 E, 2017/3060 K.

- 19. Hukuk Dairesi Kararları;
15.12.2016 tarihli ve 2016/9611 E, 2016/15851 K.
08.02.2012 tarihli ve 2011/7717 E, 2012/1754 K.
03.05.2011 tarihli ve 2010/11714 E, 2011/6067 K.
[9.03.2019 tarihli ve 2017/2929 E, 2019/[803 K.
24.01.2019 tarihli ve 2017/3884 E, 2019/471 K.
25.09.2018 tarihli ve 2017/1839 E, 2018/4444 K.
D- Dairelerin Görüş Özetleri 
İçtihatların birleştirilmesi talebinin ön değerlendirmesi safhasında kararları arasında içtihat aykırılığı bulunan Özel Dairelerin görüşlerine başvurulmuştur.

1. Zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfinı kaybederek (yazılı) delil başłangıcına dönüşen bonodaki vade tarihinin; temeł ilişkiye dayanılarak yapılan bir takip veya açılan bir davada temerrüde esas alınacağına dair 11. Hukuk Dairesinin görüşü;
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi görüş yazısında; zamanaşımıma uğramış olan bonodaki imzanın borçluya aidiyetinin ikrar edilmesi veya ispat edilmesi hâlinde bu senedin (yazılı) delił başlangıcısayılacağı ve davacının esas akdi ilişki konusundaki diğer delillerinin toplanıp tanıklarınım dinlenebileceği, bononun zamanaşımına uğramasıyła kambiyo senedi niteliğini yitireceği ve hamilın sadece kambiyo hukukuna dayahı hakkını kaybetmiş olacağı, ancak bu belgeye (yazıli) delil başlangıeıolarak dayanmak suretiyle diğer deliller ve tanıkla alacağını ispat imkânımın hâlen mevcut olduğu,(yazılıi) delił başłangıeı sayılan bełgede yazıħ alacağın diğer defillerle akdi ilişki kanıtlandığında sabit olacaği, taraflar arasmdaki bu belgede belirtilen vade tarihinin ise aksi diğer delillerle belirlenmediği takdirde borçlunun temerrüde düştüğü tarih sayılacağı, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 15. Hukuk Dairesi ve 19. Hukuk Dairesinin aksi yöndeki kararları istikrar kazanmış ise içtihatların Dairelerinin görüşüdoğrultusunda birleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.


2. Zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfını kaybederek (yazılt) delil başlangıcına dönüşen bonodaki vade tarihinin; temel ilişkiye dayanılarak yapılan bir takip veya açıan bir davada temerrüde esas alınamayacağına dair 13. Hukuk Dairesi, 15. Hukuk Dairesi ve 19. Hukuk Dairesinin görüşleri;
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi görüş yazısında: Yargitay uygulamalarında zamanaşımına uğramış kambiyo senetlerinin 6102 sayıhı Türk Ticaret Kanunu (TTK) anlamında kambiyo senedi niteliğini kaybederek 6100 sayıh Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 202. maddesi anłamında (yazılı) delil başlangıcı niteliği kazandığının istikrarhı olarak benimsendiği, bu nedenle zamanaşınına uğramış senedin senetle ispat durumunun da ortadan kalkacağı ve ispat kuralfarı genişletilerek her türfü delille ispatlanabileceği, ayrıca (yazılıì) delił başlangıcındaki vadenin de tartışmalı hâle geldiği ve bu vadenin tarafları bağlayıcı niteliğinin de kalmadığı. bu itibarla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) 117/l maddesi gereğince "muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı" ile temerrüde düşeceğinden karşı tarafa temerrüt ihtarnamesi gönderilmesi gerektiği, (yazıli) delil başlangıci olan belgelerde belirtilmiş vade tarihlerinin muaccel olan borçlar için temerrüt tarihi kabul edilmeyeceği, istikrar kazanan daire kararları arasında içtihat farklıhığı bulunduğundan içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilmesi gerektiği,
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi görüş yazısında; zamanaşımına uğramış olan bononun kambiyo niteliğini kaybederek (yazılı) defil başłangıcı niteliğini kazanacağı, HMK’de (yazıh) delil başlangıeıniteliğindeki belgeve senet değeri verilmediği, ancak diğer delillerle desteklenmesi hàlinde iddianın ispatı bakımından kullanılabilir bir belge hâline geleceği, bu yönüyle (yazılıi) delil başlangıcıniteliğinde bulunan bir belgedeki vadenin, kesin vade olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı,bu nedenle Dairelerinin yerleşik uygulamalarına göre TBK'nin 117. maddesi gereğince borçluya temerrüt ihtarnamesinin çekilmesi gerektiği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin aksi yöndeki kararlarıistikrar kazanmış ise içtihatların Daireleri ile Yargıtay 13. Hukuk Dairesi ve 19. Hukuk Dairesi kararları doğrultusunda birleştirilmesi gerektiği,
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi görüş yazısında; zamanaşınıa uğrayan kambiyo senetlerinde (poliçe, bono ve çek) kambiyo hukukundan kaynaklanan hakłar yitirilir ise de taraflar arasında temel ilişki bulunması hâlinde, bu senetlere (yazıli) delil başlangicı olarak dayanılabileceği. bu hâlde senetten dołayı alacağı bulunduğunu iddia eden alacakłını hakkınt (yaztli) delił başlangıcıa ek 

olarak tanık dâhil her türlü delille ispat edebileceği, zamanaşımına uğramış bonoda kambiyo hukukundan kaynaklanan hakłar yitirildiği için artık senedin vade tarihinden itibaren temerrüt faizi talep edilemeyeceği, temerrüt faizi talep edilebilmesi için borçlunun temerrüdünü düzenleyen TBK'nin 117/1 maddesi gereğince ayrıca temerrüt ihtarı çekilmesinin gerektiği, aksi hälde temerrüt faizinin takip veya dava tarihinden itibaren işlemeye başlayacağı. içtihatların Daireleri ile Yargıtay 13.Hukuk Dairesi ve 15. Hukuk Dairesi kararları doğrultusunda birleştirilmesi gerektiği,
belirtilmiştir.
II- İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KONUSU İLE İLGİLİ KAVRAM, KURUM VE YASAL DÜZENLEMELER 

A.1- Bono 
TTK'nin 645. maddesi kıymetli evrakı şöyle tanımłamaktadır; "Kymetli evrok öyle senetlerdir ki, bunlarm içerdikleri hak, senetten ayrt olarak iłeri sürülemediği gihi başkalarına da devredilemez. " Bu tanıma göre, bir hak kıymetli evraka bağlanmışsa, senetsiz hakkın ileri sürülmesi mümkün değildir. Kıymetli evraka bağlanan hakkın senetten ayrı ileri sürülebilmesi için ya senedin kıymetli evrak vasfint kaybetmesi ya da senedin zayi edilmesi nedeniyle mahkemeden “zayi nedeniyłe iptal davasr açılarak bu hususta iptal kararı alınması veyahut senedin borçfuya iade edilmesi gerekir.
Kambiyo kefimesi, İtalyanca kökenli olup, kambiyo işlemleri. paranın yerine kullanılan senetlerin aliım satımına veya senetlerin bir elden başka bir ele geçirilmesine ilişkin muameleleri ifade eder (Kendigelen, Abuzer/Kırca, İsmail: Kıymetli Evrak Hukuku Genel Esaslar Kambiyo Senetleri,İstanbul, 2019, s. 123). Kambiyo senetleri, TTK'de kıymetli evrakın en önemli kısmını oluşturmakta ołup, sınırlı şekilde poliçe, bono ve çek olarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte TTKde kambiyo senetlerinin tanımı yapılmamış, bu tür senetlerde bulunması zoruntu şekil şartlarī ve ortak özellikler belirlenmiştir.

A.2- Bononun Hukuki Niteliği 
Hukuki niteliği itibariyle bono, diğer kambiyo senetlerine (poliçe, çek) benzememektedir. Zira diğer kambiyo senetlerinin temelinde bir havale ilişkisi bulunurken, bono sadece bir ödeme vaadidir (Bozer, Ali/Göte, Celat: Kiymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2017, s. 170). Nitekim TTK’nin 776/1-b 

maddesinde bononun; “kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini" içermesi gerektiği açıkça belirtiłmiştir. Bu yönüyłe bono, aynı zamanda TBK'nin [8. maddesi gereğince düzenleyenin soyut bir borç tanımasını (ikrarını) da içermektedir. Ancak bono, özel şekil şartliarına ve kuralłara tabi kılındığıiçin nitelikłi bir borç ikrarıdır. Başka bir deyişle bonoyu düzenleyen kişi, łehine bono düzenlenen lehtara ya da bonoyu ondan devralan hamile, bonoda belirtilen mebłağı herhangi bir kayda ve şarta bağlı olmaksızın ödemeyi vaat etmektedir (Kendigełen/Kīrca. s. [61).

A.3- Bonoda Vade 
Kambiyo senetlerinden ołan bono, TrK’nin 776 ila 779. maddeleri arasında düzenlenmiştir.TTK'nin 776 ve 777. maddelerinde bononun unsurlari düzenlenirken, TTK'nin 778. maddesinde bononun niteliğine aykırı düşmedikçe bono hakkında da uygulanacak poliçe hükümlerine geniş bir liste hâlinde yollama yapılmıştir (Kendigelen/ Kiīrea, s. 158).

TTK'nin 776/1-c maddesinde vade, bonoda bulunmasi gereken unsurlar arasında sayılmiş.TTK'nin 778/[-b maddesinin yollamasıyła vadeye ilişkin olarak poliçelere ait TTKnin 703 ilâ 707.maddelerinin bonolara da uygulanacağı belirtilmiştir. Buna göre poliçeye konulabilecek dört tür vadenin her birinin bonoda da öngörülebileceği açıktir. O hâlde bir bono, belirłi bir günde; düzenleme gününden belirli bir süre sonra; görüldüğünde; ve nihayet görüldükten belirli bir süre sonra ödenmek äzere düzenlenebilir (Kendigelen/Kırca, s. 168).

Vade, poliçede olduğu gibi bonoda da zorunłu unsur değildir; zira TTK’nin 777/2 maddesi gereğince vadesi açıkça gösterilmemiş bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayıhır (Bozer/Göle, s. 199). Dolayısıyla bonoda vadeye yönelik herhangi bir kayda yer veriłmemiş olması,bononun geçersizliği sonucunu doğurmayacak; bono kanunen görüldüğünde vadeli bir bono olarak kabul ediłecektir, Bu düzenleme karşısında TTK’nin 776/1-c maddesinde belirtilen vadenin, geçerlilik açısından mutlaka senedin içermesi gereken zorunlu bir unsuru olmadığı. aksine ihtiyari bir unsur niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

A.4- Bonoda Zamanaşimi 
Bonoda zamanaşımı konusunda özel bir düzenleme bulunmamakla birlikte TTKnin 778/1-h maddesi ile poliçedeki zamanaşımına dair TTK'nin 749 ilâ 751. maddelerine yollama yapıłmaktadır.

Ancak poliçede zamanaşımıın kesilmesini düzenleyen TTK'nin 750 ve 751. maddeleri bonoya doğrudan uygulanabilir ise de poliçede zamanaşımı sürelerini düzenłeyen TTK'nin 749. maddesi bononun niteliğine aykırı düşmeyecek şekilde uygulanacaktır.

TTK’nin 749. maddesi şu şekildedir.
"(1) Poliçeyi kabul edene karşı ileri sürülecek poliçeden doğan istemler, vadenin geldiğıtarihten itibaren üç yil geçmekle zamanaşımuna uğrar.

(2) Hamilin, cirantalarla düzenleyene karșı ileri süreceği istemler. süresinde çekilen protesta tarihinden veya senette “gidersiz jade ołunacaktır" kaydı varsa vudenin dolduğu tarihten itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

(3) Bir cirantanm başka cirantalarla düzenleyen aleyhine ileri süreceği istemler, cirantamin poliçeyi ödediği veya poliçenin dava yołu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren altı ay geçmekle zamanaşımma uğrar."
Buna göre TTK'nin 779/| maddesi gereğince bonoda düzenleyen, tipki poliçede kabul eden muhatap gibi sorumlu olduğundan ona karşı ileri sürülebifecek bonoya dayalı talep hakları da vadeden itibaren üç yıllk zamanaşımı süresine tabidir.

Hamilin düzenleyen dışındaki başvuru borçlularıma karşı talep hakłarı ise süresinde çekilen ödememe protestosu tarihinden, bono üzerinde protestodan muafiyete yönelik bir kayit varsa bu kez vadenin dolduğu tarihten itibaren bir yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Nihayet başvuru borçłusu sifatıyla ödeme yapan bir cirantanın kendisinden önce gelen başvuru borçlułarına iłeri sürebileceği talepler ise, bonoyu ődediği veya bono dava yoluyła kendisine karşt ileri sürüldüğü tarihten itibaren altı ayltk zamanaşımı süresine tabidir.

Ancak zamanaşımı süresine dair TTK'nin 749. maddesinin ikinei ve üçüncü fikralarının uygulanabilmesi için öncelikle hamilin başvurma hakkını kaybetmemiş olması gerekir. Dolayısıyla bononun, mücbir sebeplere ilişkin TTK’nin 731/1 maddesi saklt kalmak kaydıyla süresinde ibraz edilmemiş olmast ya da ibraza rağmen ödenmeme durumunun süresinde düzenlenen bir protesto ife tespit ettirilmemiş olması ħâlinde bonoya özgü başvurma hakkı da kaybediteceğinden. artık bir yıllık ve altı aylik zamanaşımı sürelerinin uygulanması da söz konusu ołmayacaktır.
A.5- Zamanaşımına Uğrayan Bononun Hukuki Niteliği 
Bono Kanun'da belirtiten zamanaşımı süresinin geçmesi ile birlikte kendiliğinden kambiyo senedi vasfini kaybetmez. Aneak borçlunun zamanaşumı definde bulunması hátinde bono, kambiyo senedi vasfinı kaybeder.


Borçlu süresi içerinde zamanaşımı definde bulunımaz ise bono kambiyo senedi vasfin kaybetmeyeceği için hamil, bonoya dayalı olarak icra takibi yapabilir veya alacak davasi açabilir. Ayrıca zamanaşımi bir defi otduğundan ħâkim tarafından resen dikkate alnamaz, mutlaka ilgili kişinin bu defiyi ileri sürmesi gerekir (Poroy, Reha/Tekinalp, Ünał: Kiymetli Evrak Hukuku Esaslari, İstanbul, 2018, s. 272;Kendigelen/Kırca, s. 264).

Borçlunun zamanaşımi defini süresi içerisinde ya dava sirasında ya da iera takibi sırasında ileri sürmesi gerekir. Bununla birlikte kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte zamanaşımının ileri sürülmesi borca itiraz şeklinde iera mahkemesine yapılması gerekmektedir (liK,m. t68/1). İera mahkemesi borçlunun zamanaşimi defini, öncelikle ve alacaklının ibraz ettiği bonodaki vade tarihine göre inceler.

Borçlunun zamanaşımı definde bulunması üzerine bononun hamili, kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarını kaybeder. Görüłdüğü üzere burada bononun kaınbiyo senedi vasfinıkazanmasından sonra zamanaşımı definin kaybettirici etkisi söz konusudur. Bu itibarla zamanaşımıdefinin kaybettirici etkisi nedeniyle zamanaşımına uğrayan bono alacağıın, adi borca dönüşımesine imkân bulunmadığı gibi zamanaşımına uğrayan bononun da adi senede dönüşmesi mümkün değildir (Öztan, Firat: Kiymetli Evrak Hukuku, Ankara, 1997, s. 878: Kendigelen/Kırea, s. 264).
Zamanaşımına uğrayarak kambiyo senedi vasfinı kaybeden bono adi senede dönüşmemekle birlikte bu bonodan HMK'nin 202. maddesi kapsamında (yazıh) delil başlangıcı olarak yararlantlabilecektir (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü C. II, İstanbul, 2001, s. 2302). Nitekim doktrin ve uygulamada zamanaşmına uğrayan ve imzası inkâr edilmeyen bir bononun adi senede dönüşmeyeceği ancak temel borç ilişkisi bakımıdan (yazılt) delil başlangıcı teşkil edeceği noktasında tam bir görüş birliği bulunmaktadır.

Bununła birlikte zamanaşımına uğramış bononun (yazılıi) detil başlangıeı teşkil etmesi için de,iddia eden kişi ife karşı taraf arasında bir temel ilişkinin bulunması gerekmektedir. Böyle bir temel ilişkinin bułunmadığı durumlarda, iddia eden kişi yönünden zamanaşımına uğramış bono (yazılti) delil başlangicı dahi teşkil etmeyecektir.

B- Delil Başlangicı
HMK'de tanımı yapılmamakla birlikte; hukuki bir muameleyi veya ołayı belgelemek amacıyla resmî makam ya da borç aluna giren kişi tarafindan düzenlenmiş veya onaylanmiş belgeye senet denifmektedir. Buna göre resmî makam tarafindan düzenlenen veya onaylanan belgeye resmi senet sadece borç altına giren kişi tarafindan düzenfenen ve/veya inzalanan belgeye ise adì veya özet senet denir. Senet bir hakkın doğumu için gerekli olmasa da, ispati için gerekli olabilir.

Senetle ispatı gereken bir hukuki işlem hakkında delił başlangıcı varsa o hukuki işlem tanık dinlenerek de ispatlanabilir (HMK, m. 202/1). Delil başlangıcının varlıği hâlinde hâkim, hem delil başlangıcı hem de dintenen tanık ve diğer takdiri delilleri serbestçe değerlendirerek bir karar verecektir (Erdönmez, Güray: Pekcanıtez Usuf Medeni Usuf Hukuku, İstanbul, 2017, s. 1841).HMK'nin 202/2 maddesi; "delil başlangici, iddia konusu hukuki işłemin tamamen ispatima yeterli ołmamakla birlikte. söz konusu hukuki iştemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafımdan verilmiş veya gönderilmiş belgedir." şeklindedir.Buna göre bir belgenin, delił başlangıcı olabilmesi için üç şartın birlikte bulunması gerekir Delil başlangicından bahsedebilmek için ilk olarak bir “belge“ bulunmalıdır. Belgenin tanımıHMK’nin 199. maddesinde yapılmıştır. Anılan madde: “Uyuşmazlik konusu vakıaları ispata ełverişli yazılı veya basilı metin, senet, çizim, plan. kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriłer ile elektronik ortamdaki veriler ve bumłara benzer bilgi taşņıcıları bu Kamuna göre belgedir."şeklindedir. Buna göre, delil başlangıcı olarak başvurulabilecek belgeler arasında yazılı veya basılımetin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler iłe elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları sayılabilir. Kanun’da belge tanımına giren unsurlar sınırlayıeı biçimde sayılmadığı için belge ołduğu iddia ve ispat edilen her türlü unsura detil başlangıcı olarak dayanmak mümkündür. Belge kavramının Kanundaki tanımına bakınca ayrıca HMK'nin 200. maddesi anlamındaki her senedin bir belge olduğu, ancak her belgenin senet olmadığıda aniaşıłmaktadır. Bir belge senet olabitir, ancak belge senedin şartlarını gerçekleştirmiyorsa, o zaman belgenin delil başlangıcı olma ihtimali ortaya çıkmaktadır. Buna göre senet ve belge kavramlarını mutlak surette birbirinden ayırmak gerekir. Belge kavramı kesinlikle üst bir kavramdır,zìra senet niteliğini haiz her belge aynı zamanda bir senet teşkil etmektedir (Erdönmez, s. 1771). Eğer bir belge, senet vasfinı haiz değifse, o zaman HMK’nin 202. maddesindeki şartları yerine getirmesi hâlinde defil başlangicı olma iltimali bulunmaktadır.
İkinci olarak, belge, kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsileisi tarafından verilmiş ya da gönderilmiş olmahıdır. Bununla birlikte yazılı delil başlangıcı ofan belgenin mutlaka karşı tarafa yöneltiłmiş bir irade açıklamasını taşıyan bir belge ołması gerekli değildir (Kuru, s. 2291).
Üçüncü olarak, delil başlangıci, iddia edilen hukuki işlemi tam olarak ispat edememekle birlikte o işlemi muhtemel göstermelidir. Delil başlangicı senetten farkh olarak ispatı istenen hukuki işlemin varlığı hakkında tam bir kanaat edinilmesine elverişli olmasa da iddia edilen işlem hakkında az da olsa yeterli bilgi içermelidir.


C- Borçlunun Temürrüdü
Borçlunun temerrüdü TBK'nin 117. maddesinde düzenlenmiştir. Amlan madde;
"Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklmın ihtaryla temerrüde düşer.
Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede sakhı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse. bu günün geçmesiyłe; haksız fiilde filin işłendiği. sebepsiz zenginłeşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyinivetli olduğu hállerde temerrüt için bildirim şarttır." şeklindedir.

Buna göre, borçlu temerrüdünden söz edebilmek için öncelikle borcun muaccel olmasıgerekmektedir. Henüz muaccel olmamış borç hakkında temerrütten söz edilmesi mümkün olmayacaktır. Zira henüz vadesi gelmemiş borç ifa ałacakhsı tarafindan talep ve dava edilemeyecektir Başka bir deyişle muaccel ołmayan borç için ifa yükümlülüğü doğmayacaktır. Borcun muaccel olması,alacakłının önceden bazı hazırlık çalışmaları yapmasımı gerektiriyor ise alacaklı bu filleri yerine getirmediği sürece borç muaccel olmayacaktir.

TBK’nin 117/1 maddesinde; “Muaccel hir borcun horçlusu. alacakhmm inaryla temerrüde düşer.“ denilmek suretiyle, temerrüdün mvacceliyetten itibaren değil de, kural olarak alacaklınıihtarından itibaren gerçekleşeceği kabul edilmiştir (Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler,Ankara, 2017, s. 1121).

İhtar, alacak hakkının sağladığı ifayı talep yetkisinin olağan kullanma yöntemidir. Alacaklıihtarla, borcun yerine getirilmesini istediğini borçluya bildirerek onu ifaya davet eder. İhtar, ifa zamanının belirsiz olduğu veya borçlu tarafından bilinmediği hâllerde doğabifecek olumsuz neticelerden borçlunun korunmasını sağlar. Borçlu, ihtar anından itibaren ifada gecikmenin borca ayktrılık teşkil edeceğini ve ciddi sonuçlar doğurabileceğini anlamış olur. Burada borçlunun korunmasının sebebi alacaklıya karşı zayıf' konumda olması değil, bukuki durumun açıklık kazanmasıni bilmeye hakki olmasıdır.

İhtarın borçluyu koruyucu işlevine rağmen, kanun koyucu TBK'nin 117/2 maddesinde belirtilen hâllerde temerrüdün oluşumu için ihtara gerek görmemiştir.


Temerrüt için jhtara gerek olmayan ilk durumda, tarafların anlaşmasıyla borcun ifa edileceği gün belirlenmiş ise o gün ödeme yapılmaması hâlinde borçlu mütemerrit olmuş sayılacaktır. Borcun ifa edileceği süre taraflarca belirlenmişse, bu sürenin dolmasıyla ifada geciken borçlu mütemerrit duruma düşer. Ancak, ifa zaman veya süresinin kanun ile düzenlendiği hâllerde, borçlunun temerrüde düştüğünün kabulü için alacaklının ihtarda bulunması gerekir. İfa günü açık ve belirli bir gün olarak kararlaştırılmalıdır, aksi hälde temerrüt için ihtar zorunlu sayılacaktır (Oğuzman. M. Kemal/ Öz,Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler C. I. İstanbu!, 2017, s. 462).
Temerrüt için ihtara gerek olmayan diğer bir durum da: sözleşmede taraflardan birine ifa gününü belirleme yetkisi tanınımış ise, bildirilen ifa tarihinde edimin yerine getirihmemesi hålinde borçlu mütemerrit sayılacaktır. Borcun ifa edileceği günün bildirilmesi geçerliliği şekle bağlanmamışbir hukuki işlemdir. Zira yapılan bu irade açıklaması borçlunun temerrüde düşmesi sonucunu doğuracaktır.
Haksız filden doğan tazminatlarda da ihtar çekilmesine gerek kalmaksızın, hakstz fiilin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş sayılacaktır. Borçlunun temerrüdü için ayrıca ihtar şartinin aranmasi durumunda, olay tarihi ile temerrüt tarihi (ihtar tarihi) arasında, faizin iştememesi şekfinde haksız filin faili lehine sonuç doğuracaktır. Bunu önlemek amacıyla haksız füłden doğan tazminatlarda ihtar çekilmesine gerek kalmadan fiilin gerçekleştiği tarih temerrüt tarihi sayılmıştır (Oğuzman/Öz, s. 465)
Sebepsiz zenginleşme hâlinde de, zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu mütemerrit sayılır. Ancak zenginleşmenin iyiniyetli olması hälinde temerrüt için bildirim gereklidir.
Bununla birlikte borçlu borç muaccel olmadan önce alacakłıya borcu ifa etmeyeceğini açık olarak bildirmişse, bu durumda da ihtara gerek yoktur. Borçlu bu beyanla mütemerrit olur. Zira bu beyanła borçhu borcu ifa etmeme iradesini önceden kesin olarak açıklamış olduğundan yapılacak ihtarın artık hiçbir yararı bulunmamaktadır (Eren, s. 1125.).
III- GEREKÇE 
İçtihadı birleştirmenin konusu; zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfinıkaybederek (yazıłı) delil başlangıcıa dönüşen bonodaki vade tarihinin; temel iłişkiye dayanıłarak yapılan bir takip veya açılan bir davada temerrüde esas ahmıp alınamayacağıa iłişkindir.

Kambiyo senetleri mücerret kıymetli evrak niteliğine sahip oldukłarından kambiyo senetlerinde yer alan hak, temel borç ilişkisinden bağımsızdır. Ancak kambiyo taahhüdünde bulunmanın temelinde, şart olmamakla birlikte, genellikle satım, bağışlama, kira, taşıma gibi bir borçiandırıeı işlem vardır. Böyle bir borçlandırıcı işlem yoksa senedin hatır için verildiği varsayıłır Temel borç ilişkisinin taraflarından birinin bir kambiyo senedi düzenleyip lehtara vermesiyle ikinci bir borę ilişkisi doğar. İşte kambiyo ilişkisi diye adlandırılan bu durum, temef borę ilişkisinden bağımsızdır (Kendigelen/Kırea, s. 112). Bu sebeple kambiyo senedinin düzenlenmesine sebep olan temel borç ilişkisindeki bozukluklar kambiyo ilişkisini etkilemez. Temel borç ilişkisinden doğan defiler, temel borç ilişkisi ile kambiyo ilişkisinin taraflarının ayn ołması ve bile bile borçlu zararına hareket edilmesi hâlieri dışımda, kambiyo ilişkisinde ileri sürülemez. Zira teme! borç ilişkisi kendi hukukuna, kambiyo ilişkisi de kendì hukukuna tabidir.
Bir kambiyo senedi düzenieyip veren veya elindeki kambiyo senedini devreden ve bu senedi devralan herkesin bütün bu işlemleri yapmalarını sebebi temel borç ilişkisinden doğan amaca ulaşmaktır. Bu sebeple senet “mevcut bir borcu ifa yerine" veya “ımevcut bir borcu ifa uğruna“ verilir.Kambiyo senedi ifa yerine verilirse, temel borç ilişkisinden doğan borę yenilenmiş ofur. Bu durumda temel borç ilişkisinden doğan borç ve ona bağlanan aynî ve şahsi teminatlar sona erer. Onların yerine kambiyo senedinden doğan borç geçer. Bununla birlikte tarafların yenileme konusunda anlaştıklarıkesin bir şekilde belli değilse veya şüpheli bir durum varsa veyahut da bu hususta herhangi bir anlaşma ve iddia yoksa TBK’nin 133/2 maddesi gereğince kambiyo senedinin ifa yerine değil ifa uğruna verilmiş olduğunun kabulü gerekir (Poroy/Tekinalp, s. 147). Bu durumda temel borę ilişkisi varliğınu korumaya devam edecek ve temel borç ilişkisinden doğan talep hakkıa paralel ve onunla yarışan bir kambiyo talep hakkı doğacaktır. Fakat bu hâlde temeł borç ilişkisinden doğan talep hakki,kambiyo senedinden doğan talep hakkıın kullanıłmasına kadar donmuş durumdadır (Poroy/Tekinalp s. 147).
Kambiyo senedi niteliğindeki bonodan doğan alacak muaccel olunca, temel borç ilişkisinden doğan alacak da muaccel hâle gelir. Başka bir deyişle temel ilişkiden doğan borcun muacceliyet tarihi bononun vadesine kadar ertelenmiş olur. Dolayısıyla temel ilişkiden doğan borcun tabi olduğu zamanaşımı süresi, borcun muacceliyet tarihi olan bononun vadesinden itibaren işlemeye başlayacaktır (Susuz, Kağan: Kambiyo Senetlerinde Zamanaşımi, İstanbul, 2008, s. 164). Bu durumda alacaklıvadeden itibaren isterse temel borç ilişkisinden doğan talep hakkı, isterse bonodan kaynaklanan talep hakkını kullanabilecektir.


Bonodan doğan borç tam olarak ifa edilince, temel borç ilişkisinden doğan borç da sona erer.Buna karşılık bononun zamanaşımına uğraması sebebiyle kambiyo hukukuna dayalı talep hakkınıkaybedilmesi hälinde temel borç ilişkisinden doğan talep hakkı varlığını sürdürmeye devam eder. Bu durumda hamil, uğradığı zararın tazmini amacıyla TTK'nin 732. maddesi gereğince sebepsiz zenginleşme davasıdan yararlanabiieceği gibi kendi cirantası ile arasındaki temel borç ilişkisine de dayanabilmektedir.
Temeł borę ilişkisine dayalı olarak talebin ileri sürülmesi sadece doğrudan doğruya ilişkide bulunanlar arasında mümkün olduğu için temel borç ilişkisine dayalı olarak düzenleyene talepte bulunabilecek tek kişinin lehtar olduğunu belirtmek gerekir. Buna karşılık lehtar dışıdaki bono hamilleri düzenleyen iłe temel ilişkiye taraf olmadıkłarı için bu kapsamda talep hakkına sahip değildir (Öztan, s. 903). Zira ciro ile temel borę ilişkisi ciro edilene geçmemektedir. Başka bir deyişle zamanaşımıma uğrayan bir bonoya ciro yoluyła hamil olan bir kimse düzenleyene karşı temel borçilișkisine dayanarak talepte bulunamaz.Fakat bono, her ciro edildiğinde yeni bir kambiyo taahhüdüve bu kambiyo taahhüdüne ilişkin yeni bir borç ilişkisi söz konusudur. Bu nedenłe her hamił ancak kendi temel borç ilişkisine dayanabilir.
Temel borç ilişkisi kambiyo hukukunun dışında kalan bir husustur. Bu sebeple kambiyo senetlerine maħsus zamanaşımı hükümłeri temel borç ilişkisine uygulanmaz. Temel borç ilişkisine dayanılabilecek hälłerde o ilişkinin tabi olduğu zamanaşınu süresi uygulanır. Başka bir deyişle temel iłişkiye dayanıldığı durumlarda bonoya dayalı bir kambiyo talep hakkının ileri sürülmesi söz konusu olmadığından, zamanaşımı hakkında da TTK'nin 749. maddesi değit, temef borę ilişkisinin tabi olduğu zamanaşımı süreleri uygulama alanı bulacaktır (Öztan, s. 903).
Hemen belirtilmelidir ki, bonoya ilişkin zamanaşımı süresinin geçmesi iłe birlikte bonoya dayalt talep hakkı kendiliğinden sona ermemektedir (Öztan, s. 879; Kendigelen/Kırca. s. 264). Bu itibarla hamil, bonoya ilişkin zamanaşı süresinin geçmesi hálinde dahi, bonoya dayanarak borçluya karşı takip yapabilir veya geneł mnahkemelerde alacak davast açabiłir. Ancak borçlunun zamanaşımıdefinde bulunmast hâlinde, alacaklı kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarım yitirecektir. Bu durum, bonoya ilişkin zamanaşımı süresinin geçmesi ile değil, borçlunun zamanaşımı definde bulunması ile ortaya çıkmaktadır. Borçlu süresi içinde zamanaşımı definde bulunmazsa söz konusu bono, hamiłe, zamanaşımına uğramamış bir bononun sağładığı tüm imkānları sağlayacaktır.

Zamanaşımıņa uğrayan bir bono kambiyo senedi vasfiını kaybettiği için kambiyo hukukunun tanıdığı özel imkânlardan yararlanamayacak ve hatta adi senede dahi dönüşemeyecektir (Öztan, s. 878;Kendigelen/Kīrca, s. 264). Zira zamanaşımına uğrayan bono fiziki olarak ortada olsa bile maddi hukuk anlamında artık hiçbir şey ifade etmemekte sadece ispat hukuku ałanında delil başlangıcı olarak kabul edilımektedir (Öztan, s. 878; Kendigelen/Kırca, s. 264). Bu itibarla zamanaşımına uğrayan bono adi senede dönüşmeyeceği için, alacağın ispatı açısından tek başına yeterli olmayacak, bununla birlikte sadece HMK’nin 202. maddesi kapsamında bir (yazılt) delil başlangıeı olarak kullanılabilecektir.HMK'nin 202/2 maddesine göre iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafindan verilmiş veya gönderilmiş belge, delil başlangici sayılır.Zamanaşımıma uğrayan bono, delił başlangıeıda bulunmast gereken tüm unsurları taşımaktadır. Bu nedenle zamanaşımı nedeniyle kambiyo vasfimı kaybeden bonoya dayanma imkânı ołmayan hamil.temel ilişkiye dayanarak açılan davalarda, zamanaşımına uğrayan bonodan delil başłangiet olarak yararlanabilir ve senetle ispatı gereken bir hukuki işlem hakkında iddiasını tanık dinleterek veya başka delillerle ispat etme imkânına sahip olur. Temel ilişkiden doğan borcun muacceliyet tarihi bononun vadesine kadar ertelenmiş ofduğundan, delil başlangıcı niteliğindeki bonoya konu alacağın ispat edilmesi hälinde, temel ilişkiden doğan borcun muacceliyet tarihi. delil başlangicı niteliğindeki bonoda yer alan vade tarihi ołacaktır.
Kambiyo senedi niteliğindeki bononun Ödenmemesi hâłinde başvurma hakkının kapsamına dair TTK'nin 778/1-d maddesinin atfiyla TTK'nin 725. maddesi uygulanacaktır. Başvuru hakkınım kapsami, müracaat alacaklısımın başvuru borçlusundan talep edebileceği miktara ilişkin ołup, müracaat alacaklısmın neler tałep edebileceği TTKnin 725/1 maddesinde sınırlayıcı bir biçimde gösteriłmiştir.Bunlar arasında vadenin gelmesinden itibaren işfeyecek faiz de yer almaktadır (TTK, m. 725/1-b).Buna göre bir bonoda hamilin vadeden itibaren temerrüt faizi talep edebilmesi için bononun kambiyo senedi vasfinı kaybetmemiş olması şarttır. Zamanaşımına uğramış bir bono kambiyo senedi vasfinıkaybettiği için vade tarihi sadece temel ilişkinin muacceliyet tarihi olarak dikkate alınabilecek, borçlu temerrüde düşürülmeden faiz talep edilebilmesi de mümkün olmayacaktır.

Borçlunun temerrüde düşürülebilmesi için sadece borcun muaccel olması yetmemekte kural olarak alacaklının, boreu muaccel olan borçlusuna borcunu ifa etmesi hususunda ihtar göndermesi gerekir. Bu itibarla zamanaşıına uğrayan ve kambiyo senedi vasfını kaybederek (yazılı) delil başlangicmna dönüşen bonodaki vade tarihi temel ilişkiden doğan borcun muacceliyet tarihi olacağıiçin, TBK’nin 117/1 maddesinde belirtiłdiği üzere borçlunun temerrüde düşürülmesi için ayrıca alacaklı tarafından borçluya ihtar gönderilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte borcun ifası için borçluya ayrıca ihtar gönderilmese dahi alacaklı tarafindan dava açtiması ya da icra takibine başvurulması ihtar niteliği taşımaktadır. Çünkü dava açmakła ya da icra takibine başvurmakla birlikte alacaklının borcun ifasımı isteyen beyanı ortaya çıkmaktadır (Oğuzman/Öz, s. 461).Kural olarak borçlunun temerrüde düşürülebilmesi için ihtar gerekmekle birlikte TBK'nin 117/2 maddesinde ihtar koşulunun istisnaları düzenlenmiştir. Buna göre TBK'nin 117/2 maddesi gereğince boreun ifa edileceği gün; birlikte tespit edilmiş veya sözleşmede sakfı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirfenmişse ayrıca ihtara gerek olmadan borçlu temerrüde düşmüş olur. Başka bir deyişle borçlu ifayı belirli bir vadede yapmakla yükümlüyse temerrüt için ihtarda bulunmaya gerek bulunmamaktadı. Zira bir borçlişkisinde belirli vadeyi taraflar ya birlikte tespit ederler ya da taraflardan biri kendisine tanınmış olan ihbarda bulunmak suretiyłe belirler (Eren, s. 1124). Bununla birlikte borçlu, borç muaccel olmadan önce alacakłya borcu ifa etmeyeceğini açık olarak bildirmişse, bu durumda da ihtara gerek yoktur.Borçlu bu beyanla mütemerrit olur (Eren, s. 1125.).
Yukarıda bahsedildiği üzere, temel borç ilişkisinin taraflarıdan birinin bir bono düzenleyip lehtara vermesiyle taraflar arasında kambiyo hukukuna dayałı ikinci bir borç iłişkisi doğar. İşte bono üzerinde yer alan ve TTK’nin 749. maddesi ile düzenlenen vade, taraflar arasındaki temel borçilişkisinin vadesi değil, kambiyo hukukuna dayalı borę ilişkisinin vadesidir. Zira zamanaşımına uğrayarak kambiyo senedi vasfı kaybedildikten sonra bonodaki vade tarihinin, taraflar arasıdaki temet lişki kapsamında birlikte tespit edildiğinden veya taraflardan biri tarafından kendisine tanınmışolan ihbarda bulunmak suretiyle belirlendiğinden bahsedifemeyecektir.
O hâlde temel ilişkiye dayanılarak yapılan bir takip veya açıłan bir davada zamanaşımına uğrayan ve bu nedente kambiyo senedi vasfinı kaybederek (yazılı) delil başlangıcına dönüşen bonodaki vade tarihi, TBK'nin l17/2 maddesi ile belirlenen temerrüt için ihtara gerek olmayan durumlar kapsamında ołmadığından, borçlunun temerrüde düşürülmesi için TBK’nin 117/1 maddesi gereğince ihtar gereklidir.


Zamanaşımına uğrayan ve delil başlangıcı ołma dışında hukuken hiçbir sonuç bağlanmayan hatta asıl alacağın varfığınm ispatında bile tek başına delil kabuł edilmeyen bir belgede yazılı vadenin,temerrüt ihtarına gerek olmaksızın temerrüt tarihi olarak kabul edilmesi hakkaniyete de aykır olacaktır. Aksi hálde zamanaşımına uğrayan bononun hamili, kambiyo senedinden doğan haklarınıkorumak için zamanaşımı süresi içinde Kanun'un kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirmemesine rağmen, temel ilişkiye dayałı olarak yapacağı takip ya da açılan davada vade tarihinden itibaren faize hükmedilmesi yükümlülüklerini yerine getirmeyen hamilin hiçbir kayba uğramayacağısonucunu doğurur ki, hukuk sisteminin buna cevaz vermesi mümkün değildir.
Hâl böyle olunca, zamanaşımına uğrayan ve bu nedenłe kambiyo senedi vasfinı kaybederek (yazdi) delil başłangıcına dönüşen bonodaki vade tarihinin; temel ilişkiye dayanılarak yapıłan bir takip veya açıłan bir davada temerrüde esas ałmamayacağına karar verilmesi gerekmiştir.
IV- SONUÇ
Zamanaşımına uğrayan ve bu nedenle kambiyo senedi vasfınt kaybederek (yazılı) deli başlangıeına dönüşen bonodaki vade tarihinin; temel ilişkiye dayanıłarak yapılan bir takip veya açılan bir davada temerrüde esas aliınamayacağına dair, 25.12.2019 tarihinde yapiłan ¿kinci oturumda üçte ikiyi aşan oy çokluğu ile karar verilmiştir.


E:2019/1K:2019/8
KARŞIOY 
İçtihadıbirleştirme görüşmelerine esas konu, smırlandırılmişbaşhığından da anlaşılacağıüzere, temelde. delil başlangicı niteliğindeki bir belgenin ispat gücüne. bunun kapsamına ve genişçerçevede ispat bukukuna ilişkindir. Hal böyle olmakla, tartışmanın, senetle ispat zorunluluğunu düzenleyen HMKnın 200. maddesi ile delil başlangıcı başlığını taşımakla birłikte aynı zamanda senetle ispat zorunluluğunun bir istisnası olarak düzenlenmiş bulunan ayni kanunun 202. maddesi çerçevesinde cereyan etmesi, yoğunlaşması gerekir(di). Çünkü konuyla ilgili yapılan müzakereler esnasında, konunun bu yałın ve sınırlı çerçevesinden yer yer uzaklaşılarak ispat hukukuna dahil olmayan, konuyla ilişiği ve bu anlamda belirłeyici niteliği bulunmayan kimi kural ve kavramłar üzerinden sonuca varılmaya çaltşılmiştir.
İçtihat uyuşmazhığı. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin yukarda açıklanan konuya ilişkin kararlar ile gerekçeleri kısmen farklılık gösterse de sonuçta aksi yönde oluşturułan Yargıtay 15. ve 19.Hukuk Dairelerinin öteden beri verdikłeri karariar ve son dönemde bu iki Daire görüşlerine benzer görüşe vardığı anlaşılan Yargıtay [3. Hukuk Dairesinin konuya ilişkin kararları arasında ortaya çıkmışbulunmaktadır, Ancak hemen vurgulamak gerekir ki. yukarda sayılan DaireJerin kararları arasında,zamanaşuına uğramış bononun (yazıli) delil başlangıcı niteliğinde belge olarak kabul edilmesi hususunda herhangi bir içtihat aykırılığı bulunmamaktadır. İçtihat uyuşmazlığı, bu nitelikteki bir befgede yer alan takvim esasına göre “belirli” nitelikteki bir ödeme gününün, borçlunun, üzerine düşen para borcunun ifasında temerrüde düştüğünün kabufüne elverişli olup ołmadığı, elverişli ołmasımn yahut aksini kabulün hukuksal dayanaklarının ne olması gerektiği noktasındadır. Konu bu çerçeve ile sınırlıdır ve içtihadı birleştirme kararlarmın mahiyeti gereği bu sınırh konu dairesinde bir sonuca bağlanmasi gerekmektedir.
Yargıtay 1I. Hukuk Dairesi'nin konuya ilişkin yaklaşımı, özünde ispat hukukuna dahiłkurallar ile maddi hukuk bakımından TBK'nın 117/2. maddesinde düzenlenen temerrüt kavrami üzerinden geliştirilmiş olup tarafımızdan da ittifakla benimsenmektedir. Kısaca söylemek gerekirse,bono olarak düzenlenmekle birlikte zamanaşımına uğradığı için delil başlangıcı sayılan yazılıbelgedeki “belirli bir günü“ içeren vadenin, aksi ispatlanmadığı ve HMK'nın 202, maddesi hükmünün doğat bir sonucu olarak diğer takdiri deliller ve bu arada tanık beyanı ile de doğrulanması halinde,TBK'nın 117/2. maddesindeki “borcun ifa gününün birlikte belirlenmesi“ kavramına dayalı olarak borçlunun temerrüdüne esas alınmast gerektiğini düşünmekteyiz ve bu nedenle çoğunluğun aksi yöndeki görüşlerine katiılamıyoruz..
Bu bağlamda öncelikle, konumuzla sınırlı olarak para borçlarında temerrüt kavramının tanımıüzerinde durulması gerekir. Bilindiği üzere. para borçlarında temerrüt kavrami, borca aykıriığı özel bir çeşidi niteliğinde olup muaccel olmuş. ifasi istenebilen ve bu anlamda ifasi gereken bir para boreunun ihtara rağmen yahut kanunda belirtilen hallerde ihtar gerekmeksizin yani muaccel olduğu tarihte yerine getirilmemesi halidir. Tanımdan da anfaşılacaği üzere, temerrüdün oluşması için borcun muaccel bulunmasi, ifasınun olanaklt ołmast, kural olarak borçluya ihtar gönderilmesi ya da kanunda düzenlenmek koşuluyla ihtar yerine geçen hallerin gerçekleşmesi gerekir.

Bu anlamda, temerrüt için gereken muacceliyet ve borcun ifasmın gereki ve olanaklı olmasıkoşullarının, içtihadı birleştirme görüşmelerinde tartişılmasının sonuca etkisinin bulunmamasıbeklenirdi. Çünkü, içtihatiarın birleştiriłmesi gereken konu sınılıdır, Daire kararları ortadadır, kararlar arasındaki farklilık sadece temerrüt tarihinin belirtenmesine yahut bu tarihin ne şekilde belirleneceğine ilişkindir. Bir diğer söylevişle, yukarıda zikredilen ve incelenen Daire karartarının hemen tümünde,HMK'nı 202. maddesi çerçevesinde, konumuz olan delil başlangıer niteliğindeki belgeye ve ikame edilen takdiri nitelikteki deliflerin birlikte ve tümüyle değerlendirilmesine göre, taraflar arasında borçdoğuran bir sözleşme ilişkisinin (temel borç ilişkisi) var olđuğunun, bu sözleşmeye dayalı ołarak ilişkinin taraflarıdan biri (somutlaştırırsak davalıi) açısından dava veya takip konusu yapılan bir para borcu doğduğunun, para borcunun miktarmın, borcun muaccel hate geidiğinin ve ödenmediğinin ispatlandığı kabuł edilmiş, tüm bu safhalardan sonra iş. kurulacak tahsił hükmü bakımından,temerrüdün hangi tarihte gerçekleştiğinin değerlendirilmesi aşamasına gelmiştir.Ancak işin müzakeresi sırasında, konu, Yargitay Kanunu'nun 45. maddesine ve konuyla ilgili ilke kararlarına aykını olacak şekilde, sınırłt ve asıl bağlamından kopartılarak “bir sözleşme ilişkísinde borçluya düşen para borcunun ifasının gerekip gerekmediği, borcun muaecel olup olmadığr“ vb. gibi içtihat farklıhğında ve bunun giderilmesinde hiçbir etkisi bulunınayan yahut bulunmaması gereken kimi görüşler ortaya atilmak suretiyle oluşturulan zemin üzerinden tartışılmış ve varılan sonuçta kanımızea, mevzuata aykırı bulduğumuz bu tartışma yöntemi de etkili olmuştur.Konumuza dönecek olursak, bilindiği ve uygulama ve doktrinin de benimsediği üzere temerrüt kavrami, bir hukuki işlem niteliğindedir. Doktrinde temerrüt iłtarının gönderilmesi. genel ołarak,hukuki işlem benzeri hukuki fil" olarak tanımlanmış. sözlü olarak da gerçekleştirilebileceği. ispat için HMK'nın 199. maddesi anlamında bir “belge"nin ibrazı gerektiği ancak temerrüt için ihtar gerektirmeyen TBK'nın 117/2. maddesindeki hallerin ise hukuki işlem niteliğinde olmakla ancak HMK’nın 200, 201 ve 202. maddelerinde belirtifen şekilde ispatlanabileceği belirtilmiştir. Konumuzun sınırlı oluşu nedeniyle bukuki işłem ve bunun ispatına itişkin hükümlerin değerlendiriłmesi gerekli olduğundan, bu tartışmanın varılacak sonuca doğrudan bir etkisi yoktur.Şu halde borçlunun para borcunu ödemekte temerrüde düştüğünün ispati, TTK’nın tacirlere ilişkin !8/3. maddesindeki hüküm bir tarafa bırakılacak olursa, herhangi bir biçim koşuluna bağlıkılmmadığından, açıklanan bu hukuki niteliği itibariyle, HMK'daki genel ispat kurallarına göre ve kural olarak, HMK’nın 200. maddesinde belirtildiği şekliyle senetle mümkündür.Ancak, HMKnı 202/2. maddesinde açıklıkla belirtildiği üzere, iddia konusu bukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte onu muhtemei gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse tarafımdan verilmiş bir belgenin varlığı halinde tanık dinlenebilecektir. Bu anlamda, temerrüdün gerçekleştiğinin, bunu muhtemel gösterecek nitelikte ve delil başlangıeı niteliğindeki bir belge ve bu belgeye bağl: ve bu belge ile birlikte sunulacak sair takdiri defillerin ikamesi suretiyle de ispatlanacağıın kabulünde duraksanmamalıdır.
Hemen belirtmek ve bir parantez açarak söylemek gerekirse, müzakereler strasında, “delil başlangıeının, hukuki işlemler bakımından tantk dinlenmesinin yołunu açan bir anahtar (maymuncuk)niteliğinde olduğu, işlevini yerine getirdikten sonra artık buna itibar edilemeyeceği" biçiminde özetlenebilecek bir takım görüşler dile getirilmiş ise de, HMK’nın ispat için öngördüğü hükümlere.kanun sistematiğine ve yerleşik uygulamanın benimsediği ve bu arada çoğunluk görüşünü oluşturan Daire kararlarına dahi yansıyan ilkelere tümüyle aykürı bu görüşe itibar etmek mümkün değildir.

Hukuk yargılamasında, delillerin topluca ve serbestçe değerlendiriłmesi kanun hükmü olup söz konusu görüşün, herhalde, kanun koyucunun “delil başlangıcı" ibaresini kullanmasının belgeyi defil otmaktan çıkarmak amacına matuf olduğuna dayalı hatalı bir kabulden kaynakłandığı anlaşılmaktadır. Halbuki HMK’nın 199. maddesi çerçevesinde belge bizatihi bir delit olup senetle ispat zoruntuluğu bułunan hallerde tanik delili ile birlikte senet yerine ikame ołunacak biçimde varlığı ileri sürülen hukuki işlemlerin ispatına elverişli kılmdığı açıktır.

Keza, yine müzakereler esnasında, delil başlangıcı niteliğindeki belgenin öncesinin bono olmasi, zamanaşımına uğraması nedeniyle kambiyo vasfinı yitirınesine bağlı olarak, Daire kararlarına da yansıdığı üzere, ispat hukuku bakımından artık zayıf bir belge olduğu yolunda kimi görüşier ileri sürülmüş, hatta belgenin bono vasfinı yitirmesi nedeniyle kambiyo hukukuna ilişkin kavramlara yer verilmek suretiyle konu ile ilgili bir sonuç çıkarılmaya çalışılmıştır. Özeflikle Yargıtay 19. HD'nin kararłarında gözłendiği üzere. belgenin bono vasfinı yitirmesi nedeniyle 6102 sayılı TTK’nın 808.maddesi çerçevesinde vadeden itibaren faiz talep hakkıın da yitirildiğine bağlı olarak geliştirildiği anlaşılan bu yaklaşım, yukarda tekraren açıklandığı üzere, temelde ispat hukuku ile ilgili somut konumuza tümüyle yabancı nitelikte kanun inaddelerinin olaya uygulanması suretiyle sonuççıkarmaya matuf olup benimsenemez. Genel kurul önüne gelen ve tartışılan konu, temel borç ilişkisi çerçevesinde borçlunun bir para boreunun ödenmesinde temerrüde düşüp düşmediği ile ilgili olup,delil başlangicı niteliğindeki belgenin öncesindeki vasfinm yitiritmesine dayafı olarak bu vasıflara bağłı olarak öngörülmüş kuralları mefhumu muhalifınden hareketle sonuç çıkarmaya çalışmak.metodolojiye, hukuk tekniğine tümüyle aykırı bir bakış açısıdır. Söz konusu yanłış bakış açısına egemen olan ve hukuksallığı oldukça tartışmałı olan bu mantık, genel kurula sunulan raporda da kendini göstermektedir. Raporun sonuç ve değerlendirme bölümünde alacaklının kambiyo senedi ile temerrüt faizi bakımmdan elde edebileceği hasılayi, temel borç ilişkisi çerçevesinde ve delil başłangictna dayah olarak elde edebilecek olmasının “hukuk düzeni“ açısından kabul edilemez olduğu, aksini kabulün “yamau bir çelişki“ olacağı şekfinde açıklamałara yer veriłmiştir. Bu bakışaçısının, temel borę ilişkisi çerçevesinde açıłmış bir davayı, ispat hukukuna dayalı olarak savunduğumuz görüşe de yanlış atiflarda bulunmak suretiyle, kambiyo senedinden kaynaklanan borcun tahsili davası görme gibi bir yanılgıya dayalı olduğunu düşünmekteyiz. Kambiyo senedi hamilinin müracaat hakları yalut bu hakkın yitirilmesi konusu ile temel borę ilişkisi çerçevesinde bir borcun tahsili ve buna bağlı olarak tartışılacak temerrüt kavramının ilgisi bułunınamaktadır. Üstelik,hukuk düzenimizin, vasfuı yitiren bonoya delil başlangıcı olarak bir fonksiyon izafe etmiş olduğunu,senetle ispatı zorunlu kılınan haller bakımından istisnai ve kanımızca oldukça kuvvetli bir değer atfettiğini gözden kaçırmamak gerekmekte ołup, bu anlamda belgenin söz konusu ispat fonksiyonu ile kaim bir değeri bulunmakla “zayif" olarak nitefendirilmesi yerinde olmayacaktır. Saniyen. hukuk düzenimizin. temel borç ilişkisi çerçevesinde tahsif isteminde bułunan bir alacaklıyı, TBK’nı 117/2.maddesinde yazılı temerrüt koşullarının varlığına rağmen, temerrüt için behemahal ihtar göndermeye mecbur etmek gibi bir amaci da olamaz.


Konuya ilişkin görüşlerimizin açıklanmasına dönecek olursak; karşı oy sahipleri olarak,borçlunun hangi tarihte temerrüde düşmüş olduğunu değerlendirirken. sadece genel kuraliın değil TBK'nin 117/2. maddesinde zikredilen “boreun ifa edileceği günün birlikte belirlenmiş olmasi"halinin de delil başlangicı belge ve buna bağlı olarak ikame edilecek tanık ve diğer takdiri delillerin topluca değerlendirilmesi suretiyle ispattanabileceği kanısındayız. Esasen bu husus, HMK'nın 202.maddesinde açıkça belirtilmiş olup belgedeki belirli vade tarihinin; belgenin düzenlendiği tarih itibariyłe bir senet anlaşmasına dayalı ołduğu ve bono vasfinım sonradan yitirilmesinin sadece kambiyo senetlerine mahsus müracaat haklarımın kullanımını engelleyen bir olgu olup senet anlaşmasının hiçyapılmamış yahut sonradan geçersiz hale gelmiş sayılmasını gerektirmeyeceği, buna bağłı olarak temel borç ilişkisinden kaynaklanan para borcunun ifa gününün, ifa uğruna düzenlenen senet üzerine dercedilmek suretiyle borç ilişkisinin taraflarınca birlikte kararlaştırıldığıın kabulünü muhtemel kıldığı düşünüldüğünde, tanıkiarca da doğrulanması halinde, borçlunun ayrıca ihtar çekilmesini gerektirmeyecek biçimde temerrüde düştüğü tarih ołarak kabulü gerekir.Müzakereier strasında. belge üzerindeki belirli vade tarihinin borçlunun tek yanlı hukuki tasarrufu niteliğinde bulunduğu ileri sürülmüş olup bir an için bu görüşün kabulü hałinde dahi, bu biçimde düzenlenmiş belgenin alacakltya tevdii ve alacaklının da bu vade tarihini benimsemesi suretiyle, TBK'nın 1 ifa 11. maddeleri arasında yer verilen genel hükümler çerçevesinde bir öneri ve kabulün birleştiği, bu suretle borcun ifa gününün birlikte ve kesin olarak belirlendiğinde duraksanmamalidir.
Tüm bu açıklamalar ışığında, HMK’nın ispat ve deliller başłığı altında sıraladığı kurallara rağmen çoğunluğun vardığı sonuca katılmak mümkün değildir. Kanaatimizce. çoğunluk tarafından benimsenen bu sonuç, korkarız ki, uygulamada da büyük güçlüklere yol açacak, temel borç ilişkisi,borcun varlığı ve miktarı bakımından delił başłangıcı ve buna bağlı olarak sunulan diğer delillerle ispat edilmiş bir alacak davasında, ikinci derecedeki bir nokta kabul edilebilecek temerrüt tarihi açısından ilave delillerin ve hatta HMK'nın 200. maddesi anlamında, sadece bu konuya ilişkin olarak bir senet ibrazı istenmesi gibi bir çelişkiye, sorunsalın ortaya çıkmasına neden olacaktır. Sözgelimi,somut bir alacak davasında, teme! borç ilişkisinin inkarı halinde, kambiyo vasfinı yitirmiş ve içtihaden delil başlangıcı niteliğine dönüştüğü ittifakla kabul gören belgeye dayalı olarak tanık ikame ediłmesi hafinde, tanığın taraflar arasın-daki borç ilişkisini ortaya koyan açıklamalarından sonra, bu ifişkiden doğan para bor-cunun miktarının ve ifa gününün taraflar arasında yapılan anlaşma ile düzenlenen kambiyo senedine dercedildiğini sõylemesi durumunda, HGK'nu konuyla ilgili 20.2.2008 gün ve 3159/l 58 sayılı kararında isabetle ortaya konulan değerlendirmeler ıştğıđa bir sonuca varıtması yerine,çoğunluk görüşü doğrultusunda inşa edilen içtihadı birleştirme kararına dayalı olarak, tanığın bu yöndeki ifadesine herhangi bir kıymet izafe edilemeyccek, tanukların senet üzerine yazılan vade tarihini birebir telaffuz etmesi gerektiği gibi bir halin varlığı aranacaktır ki. bunun ispat hukuku kuralları bakımından bir kara delik yaratmast kaçıılmazdır.


Açıklanan nedenlerle, içtihatların, yukarda açtklanan ispat hukukuna ve maddi hukuka ilişkin kurałlarla ve hukukun genel ilkeleriyłe uyumłu bulunan Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin kararlarıçerçevesinde birleştirilmesi gerektiği inancında olmakla çoğunłuğun aksi yöndeki kararına katilamiyoruz,

E:2019/1K:2019/8
KARŞI OY 
2019/1 E. Sayıhı İçtihadı Birleştirme kararına konu olay; zamanaşumına uğramış bonolar nedeniyle temel ilişkiye dayah alacak davasında, bono üzerinde ver alan vade tarihinin temerrüt tarihi sayıłıp sayılmayacağı hususuna jlişkindir.

Bilindiği üzere, efinde bono bulunan meşru hamil, kıymetli evraklar yönünden geçerli soyutluk ilkesi gereği borcun asıł sebebine girmeden. vadesi geldikten sonrabonoya dayalı olarak takip veya dava açabileceği gibi, temel ilişki çerçevesinde de bonoya delil olarak dayanarak alacak davasıda açabilecektir. Özellikle senedin talili halinde, alacağın ispat için hem temel ilişkinin ispatı, hem de bonoya dayanılmasında yasal bir engel bulunmamaktadır 
Bonolarda zamanaşımı süresi 6102 sayılı TTK'nın 749.imaddesinde. düzenleyene (tanzim eden) karşı vade tarihinden itibaren 3 yıl. cirantalara karşı protesto tariħinden itibaren 1 yıl, cirantanın bono bedelini hamile ödemesi hałinde, kendisinden önce gelen cirantalara karşı ödeme tarihinden itibaren 6 ay içerisinde zamanaşımına uğrayacaktır. Bunun dişında, sadece düzenleyenin TTK 732.maddesi uyarınca, bononun zamanaşımına uğramasından itibaren sebepsiz zenginleşmeden doğan sorumluluğu bulunmaktadır. Sebepsiz zenginleşmeden doğan sorumluluk ise, bononun zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren I yıllık zamanaşımına tabidir.

Kambiyo zamanaşumına uğramış ve sebepsiz zenginleşmeden doğan dava hakkı da zamanaşımına uğramış olan bononun, tekrar kambiyo takibine veya sebepsiz zenginleşme davasına konu edilmesine yasal bir engeł yoktur. Borçłu zamanaşını def’inde bulunmadığı takdirde anılan takip ve davalar yoluyla alacağın tahsili meşru ve mümkündür. Bununla birlikte zamanaşımı definin ileri sürülmesi halinde davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilecektir. Ancak, alacaklının temel ilişkiye dayalı olarak dava açması ve bonoya da delil olarak dayanması halinde zamanaşımı süresi, o temel ilişki için TBKnın 146 veya 147.maddelerindeki sözleşme tiplerindeki zamanaşımı (10 ve 5yılltık gibi) sürelerine tabi olacaktır. Böyle bir durumda öncelikle alacakłımı temeł ilişkiyi ispat etmesi gerekir. Dołayasıyla, zamanaşımına uğramış bononun kambiyo vasfını tamamen kaybedeceği, hiçbir hukuki kıymetinin kalmayacağına ilişkin çoğunluk görüşüne hukuken itibar edilmesi mümkün görülmemektedir.

Alacaklının temel ilişkinin ispatında, taraflar arasında konuya ilişkin olarak düzenłenen bononun, bu davada HMK 202.maddesi uyarınca “delil başlangıci"niteliğinde olduğu, bu niteliği itibariyle, zamanaşımına uğramış bononun temel ilişkinin ispatında kuflanılacağı ve hatta bu belgeye dayalı olarak hukuki iłişkinin ispatı yönünden tanık dahi dinlenebileceği konusunda bir görüş ayrtłığıyoktur. Ancak çoğunluğun görüşüne göre, borçlunun, üzerinde ödeme günü bulunan bono üzerindeki taahhüdünün bir önemi bulunmamakta, mutlaka borçlunun ayrıea ihtarname ile temerrüde düşürülmesi gerekmektedir.


TBK'nın 117.maddesinde ver alan “(1)Muaccel bir borcun borçlusu, alacakhnin ihtarryła temerrüde düşer. (2)Boreun ifa edileceği gün, birlikte belirlenıniş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle: haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Aneak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hallerde temerrüt için bildirim şarttır” şeklindeki düzenleme uyarınca, muaccet (istenebilir) hale gelmiş bir borç yönünden borçlunun temerrüde düşürülebilmesi için kural olarak borçluya ihtarname göndermek gerekir. Ancak, alacaklı ve borçlu borcun ifa edileceği gün konusunda anlaşmışlar ise o günün geçmesiyle kendiliğinden borçlu temerrüde düşecektir. Çoğunluk görüşünün savunucusu 19.Hukuk Dairesi sayın daire sözeüsü ve görüş bildiren bir kısım üyeler, davadan önce temerrüt için mutlaka vade konusunda her iki tarafın imzaladığı yazılı bir belgenin varlığına veya alacaklının gönderdiği ihtarnameye ihtiyaç olduğunu savunmaktadırlar. Oysa muaccel hale gelmiş borçlar yönünden bu görüş hukuki açıdan isabetli değildir. Zira Kanunda açıkça “borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse" tabirini kullanmaktadır. Zamanaşımına uğramış bono “delil başlangıcı"niteliğinde yasal bir delil olduğuna ve bu belgenin temel ilişki kapsamında borçlu tarafindan imzalanarak davacıya verilen bir belge olduğuna göre, borçlunun ödeme tarihi konusunda açık taahhüdü ve alacaklının da bu belgeyi alıp kabul etmesi nedeniyle Kanunda aranan “İFA GÜNÜNÜN BİRLİKTE BELİRLENMESİ"koşułunun oluştuğu ve o günün geçmesiyle borçlunun kendiliğinden temerrüde düştüğünün kabulü gerekir.
Çoğunluk görüşünü savunan 19.Hukuk Dairesi'nin esasen bu kabulüyle, yine bizzat anılan daire tarafindan verilen diğer kararlar arasında çelişki bulunmaktadır. Söz gelimi Dairenin, sadece bir yıf önce verdiği, 17.10.2018 tarih ve 2016/20267 E.  2018/5053 K. sayıhı ilammda, zamanaşımına uğramış bono nedeniyle temel ilişkiye dayałı olarak açılan itirazın iptali davasında, “Davacı ile davalıarasında temel ilişki bulunımaktadır. Zamanaşunına uğramış bono yazılı delił başiangıcı niteliğinde olup, temel ilişki her türlü delille ispatlanabilir. Daval, davacı ile aralarında temel ilişki bulunduğunu,mal aldığını ancak bono bedeli kadar mal almadığı aldığı mallarm bedelinin ödediğini savunmuş olup, bu durumda taraflar arasındaki temel ilişkinin varlığı tartışmasız, uyuşmazlık konusu bono bedeli kadar ial almmadığıın anłaşmaya aykırı doldurulduğunu ispat yükümlülüğü davalıya aittir demek suretiyle, esasen zamanaşımına uğramış bono üzerindeki “alacakłı adı, borçlu adı. tanzim tarihi, borç miktarı“ gibi diğer bilgilerin tamamını karineten doğru saymakta ve borçluya aksini ispat yükümü yüklemekte, ancak “ödeme günü (vade)” hususundaki bilgiyi yok saymak suretiyle kanımca açık bir çelişkiye düşmektedir. Oysa I1.Hukuk Dairesinin yakłaşımı, tutarłt ve isabetli bir şekilde,vade tarihi de dahił bono üzerindeki tüm bilgilerin karineten doğru sayılması gerektiği yönündedir.

Müzakereler sırasında çoğunłuk görüşünü savunan bir kısım Daire sözcüsü konuşmacıłar tarafindan, alacaklmın yıllarca bonoya dayalı alacağını takip etmeyerek keyfi dayanarak bonoyu zamanaşımına uğrattıği, 5-6 yıl sonra gelerek borçludan alacağını dava edip bir de bono üzerinde yer alan vade tarihinden itibaren faiz talep etmesinin hakkaniyete uygun düşmediği savunulmuş ise de bu görüşte de hukuki bir temel bulunmamaktadır. Öte yandan, hakkaniyet yönünden de tam tersi,borçlunun mağduriyetinden söz edilemeyecektir. Zira çeşitli sebeplerle yıllarca borcunu ödememişborçlunun, sabit bir ödeme gününün varlığına rağmen, bir de faiz yükünden kurtarılmasınım,alacaklının da bu kanuni hakkından mahrum bırakıtmasının hakkaniyete bağdaşır yönübulurmamaktadır.
İçtihadı birleştirmeye konu görüşler, đaha çok 6762 sayıłı TTK zamanında yaşanan ihtilaflarla ilgili olup, çoğunluk görüşüne göre ulaşıłan sonuç, 6102 sayılı TTK döneminde getirilen yeni temerrüt hükümlerinin gelecekteki uygulamasıı da olumsuz etkileyecek niteliktedir. Şöyle ki;
6102 sayıhı TTK’nın 1530.maddesinde yer alan (4) Sözleşmede Ödeme günü veya süresi belirtilmemişse veya belirtilen süre beşinci fikraya aykırı ise, borçlu aşağıdaki sürelerin sonunda ihtara gerek kalmaksızın mütemerrit sayılır ve alacakłı faize hak kazanır: a) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin borçlu tarafindan almmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda“ şeklindeki düzenleıne uyarınca, temel ifişkinin tedarik sözleşmesi olduğu durumlarda, bono üzerindeki tarih sabit Ödeme günü olarak kabul edilmediğinde, faturanın tebliğinden itibaren 30 günün geçmesiyle temerrüt gerçekleşmiş sayılacaktır. Bu durumda İBK ile ulaşılan sonuç karşısında, faturadan çok daha ileri tarih taşıyan bono üzerindeki ödeme gününe, keza borcun asıf miktarına itibar editemeyecek, bononun delil başlangıcı nitełiğindeki delil değeri dahi kalmayacak, kısaca borçlunun daha da aleyhine bir hüküm ve sonuç doğuracaktır. Oysa, vade tarihi de dahil bonodaki bilgiłerin tamamına değer ve önem verilseydi,faturada ne yazarsa yazsın, tebliğ edilmiş ołsun veya olmasın, vadenin faturanın tebliğinden 30 gün sonra değil, zamanaşımına uğramış bonoda yer alan ilerì tarihte temerrüdün gerçekleştiği kabułedilecekti. Ancak iBK ile ulaşılan sonuç karşısında, bono üzerindeki ileri tarihli vadeye değer verilmeyeceğine göre, faturadan 30 günden sonra temerrüdii başlatacak, böylelikle bir yerde İBK.TTK 1530/4.maddesini değiştirecek bir sonuç doğurabilecektir.
Yargıtay 15.Hukuk Dairesi adına görüş bildiren bazı üyelerin de tüm kaygısının, dairenin görev alanına giren eser sözleşmeleri yönünden, özellikle ayıplt ve eksik eser teslimi hallerine ilişkin olarak, bono üzerindeki tarihin kabulü halinde haksız sonuçların doğacağına ilişkindir. Oysa 6098sayılı TBK yönünden, temerτütten bahsedebilmek için bir borcun muaccel olması ön koşuldur.Dolayısıyła, temel ilişki kapsamında alacaklının karşı edimi isteyebilmesi için kendi edimini yerine getirmesi gerekir. Diğer bir anlatımla, bir cser meydana getirmek üzere anlaşılan müteahhite verilen bononun temel ilişki kapsamında tahsilinin talep edilebilmesi için, müteahhidin eseri eksiksiz ve ayıpsız şekilde teslim ettiğini kanitlaması gerekir. Aksi takdirde, sırf bononun üzerinde tarih var denilerek o tarihten itibaren temerrüdün gerçekleştiğini söylemek mümkün değildir. Kanımca 15.Hukuk Dairesinin yaklaşımı isabetli değildir. Zira, temel ilişki kapsamında bonoda yer alan ałacak dava veya takipten önce ayrica ihtarname ile istenmiş olsa bile, şayet müteahhit eksik vea ayıplıteslimde bulunmuş ise, bu ihtarname ile dahi borçlunun (iş sahibinin) temerrüde düştüğünden söz edilemez.


O nedenle, 11.Hukuk Dairesi TBK [17 doğrultusunda, muaccel (istenebilir) hale gelmiş alacaklar yönünden, bono üzerindeki tarihin kesin vade tarihi olduğunu kabul etmektedir. Oysa, 15.Hukuk Dairesi, mütehhidin tamamen ayıpsız ve eksiksiz eseri teslimi, iş sahibinin ise bonodaki vade tarihinde borcunu ödememesi ve sürekli borcu ertelemesi sonucu zamanaşımına uğrayan bononun varlığıhalinde alacaklmtn mağduriyetini önleyecek bir çözüm sunmamaktadır.

Anilan nedenlerle, 11.Hukuk Dairesinin görüşteri doğrultusunda, vadeden önce muaccel olmuş borçlar yönünden, zamanaşımma uğramış bono üzerindeki vade tarihinin temel ilişkiye dayalıalacak davafarında da aksi ispat edilinceye kadar ve karineten kesin vade tarihi olduğu, bu günün geçmesiyle borçlunun kendiliğinden temerrüde düşmüş sayılıması gerektiği düşüncesinde olduğumdan,İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu sayın çoğunluğunun, temerrüt için ayrıca ihtar şartı arayan düşüncesine katilmuyorum.


£:2019/1K:2019/8
KARŞI (Y 
İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurułu önüne gelen içtihat uyuşmazlığının konusu Özetle,zamanaşımına uğrayan bono senedinde yazılı vade tarihinden itibaren ayrıca ihtar gönderiłmesine veya takiop yapılmasına gerek olmaksızın temerrüt faizi istenip istenmeyeceği noktasında toplanmaktadır.Dolayısıyla içtihadı birleştirmenin konusu poliçe ve çek gibi diğer kambiyo senetlerini kapsamadığından emre yazılı senet bir başka deyişle bono esas alınarak konunun değerlendirilmesi gerekmektedir.Türk Ticaret Kanununun 776. maddesinde bono tanımlanmış ve 778. maddesinde bononun niteliğine aykırı düşmedikçe poliçe hakkında yapılan düzenlenelerden bono hakkında uygulanacak hükümler de atıf yoluyla belirlenmiştir 
Kambiyo senetlerinin bazı temel özellikleri vardır. Bu özellikleri kısaca belirtmek gerekirse;
- Kayıtsız şartsız borç ikrarını havidir. Bir miktar paranın ödenmesi kaydınt içerir.
- İbraz senetleridir, Ödeyecek kişiye ibrazı zorunludur.
- Tedavül kabiliyeti vardır. Ciroyla yoluyła kolayca el değiştirir.
- Mücerretlik ifkesi gerçerlidir. Temel ifişkiden bağımsız olarak alacak ileri sürülebilir.
- TTK'da sıkı şekil şartlarua bağhıđır.
- Kanunen emre yazilı senetlerdir.
- Ímzaların bağımsızlığı ilkesi vardır.
- Kamu güvenine mazhar seneplerdir.
- Türkiye’nin de katıtdığı Cenevre Konvansiyonu anlaşmaları çerçevesinde ulusłararası niteliktedir.
- Özel takip usulleri vardır. Íera İflas Kanunu’nda kambiyo senetlerine dayalı haciz veya ifłas yoluyla icra ve iflas takibi yapılması mümkün olduğu gibi adi takiplerden farkit olarak icra takibine itiraz ile takibin durması söz konusu olmadığı gibi adi takipten farklı olarak özel nitelikli borcun ödenmesi ve itiraza dlişkin özel düzenlenmiş süreler söz konusudur.Bir kambiyo senedinin düzenlendiği durumda taraflar arasında iki ayrı borę ilişkisi meydana gelir. Bunlarda jlki, senedin düzenłenmesine neden olan bir başka deyişle senedin ihdas nedeni olarak gösterilen ve borç doğuran belirli bir sebebe dayalı asıl borę ilişkisi, ikincisi ise kambiyo hukukundan kaynaklanan ve asıl sebebpten mücerret olan senetle birlikte ileri sürülebilen kambiyo hukuku itişkisidir. (Prof. Dr. Fırat Öztan Kıymetli Evrak Hukuku 2.Bası sf. 376 ve devamı)Nitekim Türk Borçlar Kanunu'nun 133. maddesinde “'(1) Yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların bu yöndeki açık iradesi ile olur. (2) Özellikle mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi ya da yeni bir kefalet senedi düzenlenmesi, tarafların açtk yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayıhmaz." hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre mevcut bir borcun ödenmesi kapsamında bir kambiyo senedi düzenlenerek alacaklıya verildiği takdirde eski borç varlığını korumakta ama kambiyo senedinden kaynakłı yeni bir borç ilişkisi doğmaktadır. Meveut bir borç için kambiyo senedi düzenlenmiş otması ödeme yerine geçmemekte, bir başka deyişle ifa yerine kaim olarak verilmektedir. Bu şekilde temel ilişkiden kaynaklanan borç ife kambiyo ilişkisinden kaynaklanan talep hakları arasında birbirine paralel ve aynıyönde olmaları nedeniyłe hakların yarışmasından söz etmek mümkündür. Bu kapsamda alacaklıdilerse kambiyo senedi ilişkisine dayalı olarak, dilerse temel iłişkiye dayalı olarak alacağuù talep etıme olanağına sahiptir. Aneak borçlu borcu bir kez ödemekle borcundan kurtulacaktur. Kambiyo senetlerinin sıkı şekil şartlarına bağłı olması yanında bu senetlerden doğan hakların talep edilmesi bakımından da stkı şekil şartları söz konusudur. Uyuşınaztık konusu olan bonolar bakımından TTK’nın 778. maddesi atfiyla bonolarda da uygulanması gereken TTKnmn 749 ve 751, maddeleri gereğince bono vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekte zamanaşımuna uğrar. Zamanaşımına uğrayan bono kambiyo senedi niteliklerini ve kambiyo hukukundan kaynaklı ayrıcalıklı ve özel takip usulleri ve kambiyo hukuku özelliklerinden kaynaktı hakları yitirir.


Ancak kambiyo senedi özelliklerinin yitirilmesi senedin temel ilişkiye dayalı talep halinde senet ve belge olarak değerini yitirmesi sonucunu doğurmaz. Bir belgenin delil olması bakımımdan Yargitay 4.Hukuk Dairesi'nin 22.02.1971 tarih 1970/12331 Esas, 1971/1572 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere “Delillerin zaman geçmekle ispat güçlerini yitirmeleri diye bir durum yasalarda söz konusu olmadığından kambiyo senedinden asıf borç ilişkisinin ispatı konusunda her zaman yararlanılabileceği tabidir. İçtihadı birleştirme konusu olan uyuşmazlıkta Yargitay daireleri arasında bononun zamanaşımına uğraması nedeniyle kambiyo hukukundan kaynaklanan talep haklarının yitirildiği konusunda bir uyuşmazlık söz konusu değildir. Kałdıki, zamanaşımına uğrayan bononun yazıłı deliłbaşlangıcı olarak kabuł edifeceği ve zamanaşımına uğrayan bonoya yazilı delił başlangıcı olarak dayanmak suretiyle tanıkta dahil her türlü delille temel ilişkinin ispatı suretiyle alacağın tahsil edilebileceği konusunda bir uyuşmazhık söz konusu değildir. Uyuşmazlığın temel konusu bonolarda yazılı vade tarihinin 6098 sayılı TBK'nın 117/1. maddesi gereğince kesin bir vade kabul ediłmeyerek temerrüt faizi isteyebiłmek için alacaklının borçluya ihtar göndermesinin zorunlu olup olmadığı veya aynu yasanı 117/2. maddesi gereğince bonoda yazılı vadenin taraflarca borcun ifa edileceği günün birlikte kararlaştırıłması sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır. Dolayısıyla içtihadıbirleştirme konusu uyuşmazłıkta zamanaşımıa uğrayan senedin kambiyo senedi niteliğini yitirdiği konusunda herhangi bir görüş ayrılığı bulunmadığından, içtihat konusu uyuşmazłığın çözümünde artık 6102 Türk Ticaret Kanunu hükümleri bir yana bırakılarak temel ifişki bakumından 6098 sayıihı Türk Borçlar Kanunu, ispat hukuku bakımmdan da 6100 sayıh Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri esas ałnarak değerlendirme yapılması gerekecektir. Yukarıda belirtildiği üzere kambiyo senedine dayantlması halinde kambiyo hukukundan kaynaklanan mücerret borç ilişkisi yanında belirli bir sebebe bağłı temel borç ilişkisine dayalı talepte bulunulabileceği, bu durumda hakların telahuku (yarışmasi) söz konusu olduğu, kambiyo senedi zamanaşımia uğramış olsa dahi buna delil olarak dayanılabileceği delillerin zamanaşımına uğramasi diye bir durumun yasalarımızda mevcut olmadığıbelirtilmişti. Bu kapsamda zamanaşımına uğrayan bononun temel ilişki bakımından ve ispat hukuku açısından delil değeri üzerinde durulması gerekmektedir. Bu belgenin delil değeri değerlendirildikten sonra temet ilişki bakımından Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen temerrüt hükümlerinin uygulanmasıda bu belgeden nasıl yararlanılabileceği açıklanmaya çalışılacaktır. 6l0o sayılıi HMK'nın 199. maddesinde belge tanımuna yer verilmiştir. Bu tanma göre “* Uyuşmazlık konusu vakaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, fiłm, görüntü veya ses kaydı gibi veriter ile elektronik ortamdaki veriler ve buntara benzer bilgi taşiyıcıları bu Kanuna göre belgedir."* Belge tanımının yapılmış olmasına karşılık HMK’nın 200 ve 201, maddeleri ile 205.maddelerinde senetle ilgili düzenlemeler yapılmış ancak senedin açık bir tanumına yer verilmemiştir.Buna karşılık HMK'nın 202/2. maddesinde delil başlangicı tanumlanmıştīr. Bu tanma göre delil başlangıcı ‘'İddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatma yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kinse veya temsileisi tarafindan verilmiş veya gönderiłmiş belgedir.’ Bu tanımłardan yararlanılmak suretiyle doktrinde senet kısaca bir kimsenin bir hukuki işlemin ispatı için kendi aleyhine hazırladığı veya sonuç doğuran yazīłı bir belge olarak tanımlanmıştır. Hatta senetteki beyanın mutlaka aleyhe delil oluşturma amacryla yapıimasının gerekli ołmadığı, senet olarak yazılması düşünülmeyen örneğin imzalı bir mektuptaki bir beyanı da o mektubu yazan kişi aleyhine senet olarak kabuł edilebileceği belirtildikten sonra senedin dört temel unsuru olduğu bunlarm 

- senedin bir cisim üzerinde olması (Taħta, bez, kağıt vs.)
-Yazı ile yaziłmuş olmast,
- Bir irade beyani (hukuki işlem) içermesi,
- Düzenleyenn kişiye aidiyet bakımından imzasmın buluması olarak sayıłabilecektir. (Pekcanıtez Usul, Medeni Usul Hukuku, Cilt 2, Sayfa 1771 ve devamı)Bu kapsamda aralarında temel ilişki bułunan keşideci ve lehtar arasmdaki bono zamanaşımına uğramış olsa dahi yukarıda yer verilen tanıma ve senedin unsurlarına göre HMK 'nın 200, 201 ve 205. maddelerinde yer alan adi senedin tüm unsurlarıni taşımaktadir.


HMK'nın 205/1. maddesi gereğince imzası ikrar edilen adi senetłer aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılır. Zamanaşımına uğrayan bonoda kambiyo hukukundan kaynaklanan talep hakłarı yitirilmiş ise de aratarında temel ilişki bulunan keşideci ve lehtar bakımından senette hem imza hem de "'ödeyeceğim"' şeklinde bir irade açıklamasının varlığı, bu irade açıklamasının bir kağıt üzerinde olması ve yazılı olması gibi tüm unsurlar bulunmaktadır. Bu durumda ba belgenin HMK anlamında adi senette bulunması gereken tüm unsurlar taşıması nedeniyle adi senet olarak kabul edilmemesi hukuken savunulabilecek bir düşünce değildir. Yasanın açıkça adi senet olarak kabul ettiği tüm unsurları taşıyan bir belgenin yargısal kararlarla senet sayılmaması düşünülemez. Türk Ticaret Kanununđa zamanaşımına uğrayan senedin adi senet dahi sayıłlmayacağına ilişkin her hangi bir yasałdüzenleme yoktur. Kaldıki adi senet haline dönüşen bu belge Türk Ticaret Kanununun düzenlediği kambiyo senedi alanından çıkmış HMK'da düzenlenen adi senet haline dönüşmüştür. Dolayısıyla alacaklının zamanaşımına uğrayan bonoda yukarıda açıklandığı üzere hakların yarışması kapsamında temel ilişkiye dayahı olarak bu senede detil olarak dayanması suretiyle hakkıı ispat etmesi mümkündür. Zira adi senet yasa gereği aksi ispatlanıncaya kadar kesin defildir.Diğer yandan, kanun koyucu zamanaşımına uğrayan bonolarda zamanaşıına uğramış olmasına rağmen bu bonoya bir değer atfederek TTK’nın 818 maddesi atfiyla TTK'nın 732. maddesinin bonolarda da ygulanacağımıkabuł etmiş bu maddeye göre zamanaşımı sebebiyle bonodan kaynaklanan kambiyo hukukundan kaynaklı haklar düşmüş bir başka deyişle yitirilmiş olsa daħi sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre hamilin keşideciye karşı başvurabileceği kabul edilmiştir. Bu düzenłemenin sebebi hamil ile keşideci arasında Türk Boçlar Kanunu anlaminda ileri sürülebilecek ve ispat edilebilecek bir temel ilişkinin bulunmamasıdır. Aslında kanun kendi sistematiği içerisinde aralarında temel ilişki bulunan keşideci ve lehtar ile ciro silsilesinden birbirini takip eden cirolar yapan cirantalar yönünden temet ilişkiye dayalıalacak talebi saklı tutulmuş ancak diğer yandan temel ilişki bulunmayan hamili korumak amacıyla TTK'nın 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerinden yararlanma olanağıgetirilmiştir. Zira hamilin kendinden önceki eiranta ile temeł ilişki olmasına karşıłık senedi düzenleyen keşideci ite arasında hukuken dayanabileceği temel bir borç ilişkisi bulunmadığından kanun koyucu hamilin haklarını korumak ve keşidecinin sebepsiz zenginleşmesini ve ödeme boreundan sebepsiz yere kurtulmasını önlemek amacıyla TTK'nın 732. maddesinde ki yasal imkanı getirmek suretiyle zamanaşımına uğrayan senette keşideciye başvurma olanağı getirmiştir.Ancak yukarıda belirtildiği üzere kambiyo senetleri ciro ve tedavül kabiliyeti olan senetłerdir. Aralarında temel ilişki bulunmayan hamil ile hamilden önceki cirantalar ve lehtar arasında senedin ciro edilmesi strasıda gerek tam ciro gerekse beyaz ciro suretiyle senedin devri mümkün ve bir irade açıklaması mevcut ise de bu irade açıklamasının senedin łehtarı ve keşidecisi arasındaki irade açıklamasıyła aynı mahiyette olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Senedin önyüzünde “… TL"yi …. tarihinde ödeyeceğim...“ şeklindeki irade beyanına karşılık, senedin arkayüzünde “*.. ödeyiniz“* şeklinde irade açıklaması veya beyaz ciroda olduğu gibi sadece imza bulunmaktadır. Ancak senedin önyüzü ile arkayüzünü birbirinden bağımsız olarak değerlendirmek mümkün değildir. Özellikle senedin devredildiğini gösteren cirolar senedin arkayüzünün yeterli gelmemesi halinde senede ekli alonj üzerine yapılır. Senede ekli alonj senet ile bir bütün olarak değerlendirilir. Bu senet kambivo senedi niteliğini kaybederek senet metnindeki hukuki ilişkilere kambiyo hukuku ilkeleri uygulanmak kabiliyetini kaybetmiş ołsa dahi senet arkasındaki ciro isim ve imzalarının HMK'nin 199 ve 202. maddeleri kapsamımda belge ve delit başlangıeı olarak ispat hukuku açısından değerini yitirdiği ve hiç bir anlamı olmadığıdüşünülemez.Senet üzerindeki vade tarihi ve bedel esas alıumak suretiyle senette ismi bulunanlar yine kendi aralarındaki temel ilişkiye dayalt olarak bir borcun ifası veya ifa yerìne kaim ołmak üzere senedi ciro etmektedirler. Bu nedenle örneğin, ayrı bir irade açıklaması olmadığı sürece senedin önyüzünde 10.000,00 TL yazılı iken senedin başka bir bedelle devredildiği ileri sürülemeyecektir.Cironun hukuki niteliği konusunda havale teorisi, icap teorisi, şart teorisi gibi klasik teoriler mevcut ise de son dönemde daha çok savunulan modern görüşlerde; ciro tipkı temlik ve teslimde olduğu gibi senedin verildiği şahsın bir şarta bağlı olmayan iktisabına imkan vermektedir.


Ciro, ciro edenin haklarının ciro olunana geçmesini sağlamaktadır. Kambiyo senedi niteliğinin yitirilmesi nedeniyle senetteki cirołar kambiyo hukuku ilketerine sahip olmasada Türk Borçlar Kanunu'nda ki alacağın temliki hükümlerinin kıyas yoluyla uygulanması mümkündür.Nitekim TTK'nin 690. maddesindeki ödememe protestosundan veya protestonun düzenlenmesi için öngörülen sürenin geçmesinden sonra yapılan cironun alacağın temliki hükümleri sonucunu doğuracağı’ hükmü kıyasen uygulanarak bu belgenin adi senet olarak kabulü durumunda cirolar alacağın temliki hükümleri gereğince alacak konusu adi senedin kimden kimlere ne şekilde devredildiğini gösterir nitetiktedir. Dolayısıyla aslında devredilen senedin önyüzündeki miktar ve vadeyi de içeren hakkın da devredilmiş olduğunun kabufü gerekir. Elbetteki bu devir kambiyo senedinde ki gibi herkese karşı ileri sürülebilecek kamu güvenini haiz kambiyo hukuku ilketerinin uygulandığı bir devir değildir. Bu devrin kambiyo hukuku gereğince yapılan devirden farkı alacağıtemliki hükümłerinin uygulanması halinde kişisel defilerin temlik alana karşı ileri sürülebilmesidir.Dolayısıyla bu devri geçersiz saymak mümkün olmadığı gibi alacağı temliki hükümlerine göre yapılan devir, alacaklı ve borçla arasında kişisel defilerin ileri sürülmesi olanağını tanır. Bu nedenle zamanaşımına uğrayan senedin Yargıtay içtihadı birleştirme görüşmelerine konu daire kararłarmda olduğu tüzere hamif ile diğer cirantalar ve keşideci arasında yani temel ilişki bulunmayan hallerde deliłbaşlangıct olarak kabulü söz konusu olacaktir. HMK’nın 202/2. maddesinde befirtildiği ve senedin önyüzünde yer aldığı üzere bir hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ilerī sürülen kinse tarafından imzalanmış ve verilmiş bir belge söz konusudur. Zira bu durumda tank dahil her türlü delil ile senedi elinde bulunduran kişi bu senede, HMK’nın 202. maddesi gereğince delil başlangicı olarak dayanmak suretiyle diğer delillerle alacağını ispat olanağına sahip olacaktır. Zamanaşıına uyğrayan bonoya delil başlangıcı olarak dayanılması durumunda Yargıtay daire kararłarında belirtildiği üzere zamanaşımına uğrayan bonodaki miktar, temel ilişkinin ispatı halinde geçerli kabul edilmektedir.Senette yazilı miktarın temel ilişkinin ispatı halinde beninsenmesi ve geçerliliği kabuł edilirken,vadenin geçersiz olarak kabuf edilmesinin hukuki açıdan yasal bir dayanağı olınadığı gibi mantıkłı bir izahı da yoktur. Dolayısıyla konunun Türk Borçlar Kanunundaki temei borç ilişkisine ilişkin kurałlar ve HMK'daki ispat hukuku kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekecektir. Bu noktada kambiyo senedi ile adi senedi aynı hükümlere tabii tuttuğumuz sonucu çıkarılmamalıdır. Zira kambiyo senedinde senedi elinde bulunduran bu senedin alacakltst sayılir ve kambiyo senedinin ödenmesinde uygulanacak kurallar bakumından TTK'nın 709. maddesinde açık düzenleme yapıłmıştır. “(1)Muhatap, poliçeyi öderken hamil tarafından bir ibra şerhi yazilarak potiçenin kendisine verilmesini isteyebilir. (2) Hamit kismi ödemeyi reddedemez. (3) Kisıni Ödeme hálinde muhatap bu Ödemenin poliçe üzerine yazılmasını ve kendisine bir makbuz verilmesini isteyebilir.“ bu hükme göre senedi elinde bulunduran alacaklı olarak kabul edilecek ve bu ałacağını mûracaat borçlarını tamamına karşıileri sürebilecektir hatta keşideci kısmi ödeme yapmış ve TTK'nın 709. maddesi gereğince kısmi ödemeyle ilgili senet üzerine her hangi bir ibare yazılmamış ise bu iyi niyetli hamile karşı ileri sürüłemeyecektir. Halbuki adi senetler bakımından alacağın varhığı ancak temel ilişki bulunan kişiler arasında ve her türlü kişisel defi de ileri sürülmek suretiyle tartışılacaktır Senet ile sözleşme kavramınıbirbiri ile karıştırmamak gerekir. Senet 6100 sayilı HMK'da düzenlenen bir ispat aracı olan ve unsurları HMK hükümlerine göre belirlenen, karşı tarafin imzasını içermesi gerekmeyen sadece imzalayanın aleyhine sonuç doğuran belge iken, Türk Borçlar Kanununun 1. maddesine göre;sözleşme tarafların iradelerini karşılıkh ve birbirlerine uygun olarak açıklamalarıyla kurulan bir hukuki ilişkidir. Dolayısıyla TBK'nın 3. maddesi gereğince taraflardan birinin önerisi ve bu önerinin diğer tarafça kabulü ile oluşur, Senette senet alacakhısının imzası gerekmediğinden senedi düzenleyen senedi üzerinde yazılt vade tarihinde ödeyeceğini kabul etmekte senedin lehdarıda senette yazılı vade tarihinde borcun ödeneceği konusunda ki alacaklı kabulünü benimsemektedir. Yine senedi ciro yoluyła devralanłar senetteki miktar ve vade tarihinde ödeneceği konusunda karşı tarafa imzalayarak senedi vermekle senedin önyüzündeki vade ve miktart da benimsemiş ve kabuł etmiş sayiìmalıdır.

Türk Borçlar Kanununun 117/2. maddesinde borcun ifa edileceği günün taraflarca birlikte belirlenmesi halinde belirlenen günün geçmesi ile temerrüdün oluşacağı kabul edilmiştir.Zamanaşımına uğrayan bono gerek senet aralarında teme! ilişki ve irade açıklaması bulunan keşideci ve lehtar arasındaki davada delil olarak sunułmuş olması nedeniyle HMK hükümłerine göre kesin delil niteliğinde adi senet sayıłmış olsun, gerekse delil başlangicı olarak kabul edilerek, temel ilişki diğer delillerle ispatlanmış olsun üzerinde yazılı vade tarihi. Türk Borçlar Kanunu'nun 1l7/2. maddesi gereğince senet borçlusu ile senet alacaklısı arasında kararlaştırılmiş ve temliklerle sonraki halefleri de ve bu belgeye dayalı hak iddia edenleri de etkileyen, onların da yararlanabileceği kesin bir vadeyi içerdiğinden borçlunun ayriıca ihtar ile temerrüde düşürülmesine gerek olmaksızın üzerinde yazılı vade tarihinden itibaren temerrüt faizi istenebilecektir.Bu nedenlerle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşlerine katilmiyorum.