Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 12/12/2019 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/309], [01/310], [01/311], [01/312], [01/313], [01/314], [01/315], [01/316] ve [01/317] Sayılı Kararları
KURUL KARARLARI | 2019-12-14

14 Aralik 2019 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 30978
KURUL KARARLARI 
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlari Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04 [ 01/309]
Konu: Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar'ın Yayımlanması

Karar Tarihi: 12.12.2019
660 sayılı KHK'nın 9'uncu maddesi ve uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOIFI)tarafindan “Code of Ethics for Accountants and Auditors of Islamic Financial Institutions"başhğıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla Faizsiz Finans Kuruluşlarıın Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar 'ın yayımlanmasına karar verilmiştir.


TÜRKİYE DENETÍM STANDARTLARI 
FAİZSİZ FİNANS KURULUŞLARININ BAĞIMSIZ DENETİMİNİ YÜRÜTEN DENETÇİLER İÇİN ETİK KURALLAR 

FAİZSİZ FİNANS KURULUŞLARININ BAĞIMSIZ DENETİMİNİ YÜRÜTEN  DENETÇİLER İÇİN ETİK KURALLAR  İÇİNDEKİLER 
1. Giriş

2. Etik Kuralların Amaçları

3. Etik Kuralların Yapısı

4. Bölüm 1: Denetçiler İçin Etik İlkelerin Dini Dayanakları
5Bölüm 2: Denetçiler İçin Etik İlkeler 
6.Bölüm 3: Denetçiler İçin Etik Davranış Kuralları
7. “."
8. Yürürlük Tarihi 



Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin  Etik Kurallar 
1.Giriş
Muhascbe, İslam dininin Farz-ı Kifaye' olarak gerekli kıldığı mesleklerden biridir.Teknik tanımlarma ilaveten muhasebe; Fikhî hükümlerin yerine getirilmesinde, haklarm adil biçimde kaydedihmesi, öiçümü ve hak sahipleri arasında dağitım için kulanlan bir vasıtadır. Adil olma kavramı (adalct), Kur'an-i Kerim'de birçok ayette** geçmektedir;{Şüphesiz Allah, adaleti, iyilik yapmayı, yakınlara yardım etmeyi emreder...}' ve {Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor.…². Adalet kavramının muhasebe felsefesinde önyargı taşımama" olarak bilinen bir karşılığı da vardır. Muhasebe ve denetim standartları ilkesel ofarak bu kavramın hayata geçirilmesine öncülük etse de adalet esasen etik bir değerdir. Bu sebeple mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken denetçilere yol gösterecek etik kurallara ihtiyaç bulunmaktadır.

Etik kuralların ahlaki açıdan ikna gücüne sahip olabiłmesi için bu kuralların temel ve ilkelerinin dayanabileceği sağlam ve meşru bir kaynağı olmahıdır. Böylece kuralların getirdiği hükümlere uyulması için gereken dayanak sağlanmış olacaktır. Bağımsız denetçiler için mevcut etik kurallar tamamen insan muhakemesine dayanır. Bu kuralların uygulanabilirliği mesleki aidiyet duygusuna, mesleği geliştirme ve müşterilerin -ve daha geniş anlamda- kamuoyunun güvenini kazanma arzusuna dayanır. Bu kuralların uygulanması yasal bir zorunluluk da olabilir. İslami bakış açısıyla, denetçilerin³ uyacağıetik kurallar ise temel olarak (önceki tüm dayanaklara ilaveten) İslam inancının ve Fıkhın ilke ve kurallarına dayanır. Ayrıca Fıkhi ilke ve kurallar; bu etik kurallara, amaçlarıbakımından diğer tüm saiklerin üzerinde, sürekli ve değişmez, dini kaynaklı potansiyel bir yaptırım gücü sağlar. Buna ilaveten, Fıkhî kaynaklı etik ilkeler; Fıkhın evrenselliği ile hem değişmez hem de esnek olması gibi hususiyetlerinden faydalanır. Muhasebe,toplumun değerlerine ve etik anlayişına duyarlı bir meslek olduğundan, Müslüman toplumların ahlak ve değer anlayışları bu mesleği etkilemelidir. Bu sebeple böyle bir toplumda, almış olduğu mesleki ve uygulamalı eğitimin yanı sıra, İslam ahlakı ve değerleri de denetçinin karakterine ve davranışlarına yansımalıdır.
Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallarda (Etik Kurallar veya Kurallar) belirlenen etik davranış kuralları, Faizsiz Finans Kuruluşlarının (FFK) bağımsız denetimini yürüten denetçilere uygulanır. Denetçi,denetim sırasında yardımcıların ve kendisine bağlı çalışanların bu Kurallara uymasından sorumludur. İlave kurallar getiren ve Fıkhî ilke ve kurallara aykırı ołmayan başka mesleki etik kurallarin bulunmasi durumunda, bu tür ilave kurallara da uyulur 
Farz-ı Kifaye: Toplumun bazı fertlerinin yapması sebebiyle tamamından düşen yükümlülüktür. Yapanlar sevabımı elır, ancak 
tümden yapılmadığ; takdirde topłumun tamamı sorumlu ohr. (www.diyanet.gov.tr).

"* Kur'an-i Kerim ayetlerinin Türkçe mealleri, Diyaneı İşteri Başkanhğının "Kur'an-ı Kerim Meali"nin 17. baskısından 
(Ankara, 2009) alınmiştır.

:Nahl Suresi, 90

2Niså Suresi, 58

3 «."


2.Etik Kurallarm Amaçları
Bu Kurallar, denetçiler için Fıkhî ilke ve kurallar esas alınarak oluşturulan etik bir çerçeve ortaya koyar. Bu sebeple denetçilcrin, dini inançları nedeniyle ve Allah-u Teâlâ'nın emirlerine uyma ve yasakladıklarından sakımanın yolu olarak bu Kurallara uyma motivasyonuna sahip olduğu kabul edilir. Ayrıca, denetçiler Fıkhî ilke ve kurallara aykırıolmayan etik kurallarda yer alan etik ilkclere uyma motivasyonuna da sahip olacakur.Denetçilerin mesleki hizmetlerini yürütürken bu Kurallarda bahsi geçen etikle ilgili yol gösterici hükümlere uymalarının, aşağıdaki amaçlanın gerçekleştirilmesine hizmet etmesi beklenmektedir:
2/1.Denetçilerin normal mesleki etik sorumluluklarına ilaveten, İslami açıdan herhangi bir eylemin etik olarak kabul edilebilir bir davranış olarak görülüp görülmediğini belirtmeye ve mesleki uygulamalara dâhil olan etik konulara dikkatlerini çekerek denetçilerin etik farkındalığını geliştirmeye yardımcıolmak.

2/2.Finansal tablolarda sunulan finansal bilgilerin doğrułuğu ve güvenilirliğini sağlamak ve böylece bu bilgilerin inanılırlığıı ve denetçinin sunduğu mesleki hizmetlere duyulan güveni artırmak. İlave olarak, hem FFK'nın hem de FFK'nmn ilgili taraflarının çıkarlarmın daha iyi korunmasını sağlamak.
3.Etik Kurallarm Yapısı
Kurallar üç bölümden oluşmaktadır:
(a)Denetçiler için etik ilkelerin dini dayanakları
(b)Denetçiler için etik ilkeler 
(c)Denetçiler için etik davranş kuralları
Birinci bölüm, denetçiler için etik ilkelerin dini dayanaklarını ve inanç ilkelerini açıklar.İkinci bölüm, dini dayanaklardan türetilmiş genel etik ilkeler ile Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafindan yaytmlanan “Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar"da yer alan ve Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmayan etik ilkeleri kapsar. Uygulanacak prosedürlerle ilgili olan üçüncü bölüm, ikinci bölümde belirlenen genel etik ilkelerden türetilmiş etik davranış kurałlarını içerir. Bu etik davranışkuralłarının amacı, mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken etikle ilgili ortaya çıkan hususlarda Fıkhî ve mesleki bir bakış açısıyla hangi davramışın kabul edilebilir ołup olmadığı konusunda denetçilere rehberlik sağlamaktır.

 4.Bölüm 1: Denetçiler İçin Etik İłkelerin Dini Dayanakları
Etik ilkeler, dinin ayrılmaz bir parçasıdır. İslam, etik ilkelere büyük bir değer vermekte ve bu kuralları, “Ben (başka değil, sadece) (iyi), güzel ahlakı tamamlamak (uygulamak)için gönderildim’* Hadis-i Şerifinde de teyit edildiği üzere hukukun amaçlarından biri 
“ Muvatta, Husnü'l Halk, 8; Hadislerle İslam, I1I, 11.

olarak görmektedir. Bunların dışında yer alan etik kurallar ise, sadece İslam inancından kaynaklanan kendine özgü kurallardır. Etik ilkelerin başlıca dini dayanakları şunlardır:
4/1.Dürüstlük 
İslam, dürüstlüğe yüksek değer veren bir din olup, dürüstiüğün tüm davranışlara hâkim olmasını sağlar. Ayrıca İslam, denetçilerin ve sorumlu diğer kişilerin görevierin icrası için yetkin ve yeterli nitelikleri haiz olmalarını gcrektiren liyakate değer verir. Bu husus; {... Her hâlde ücretle tuttuklarının en hayırlısı,güçlü ve güvenilir olan bu adam olacaktır...ł ayetinde ve ayrıca “Hepiniz çobansınız; hepiniz gūttüğünüz sürüden sorumlusunuz* ve “Sana bir şey emanet eden kişiye emanetini (hakkıyla koruyarak) iade et. Sana hainlik edene sen hainlik etme"7Hadis-i Şeriflerinde de buyrulmuştur. Dürüstlüğe atfedilen yüksek önem, kendisine inananlar için İslam'ın selamet (güven) olarak görülmesinden de anlaşıłabilir. Bu durum, inananların Allah-u Teâlâ'ya,kendilerine ve toplumlarına karşı dürüst olmalarını gerektirir. Bu husus; {Şüphesiz biz emaneti*** göklere, yere ve dağlara teklif ettik de onlar onu yüklenmek istemediler, ondan çekindiler. Onu insan yüklendi. Çünkü o çok zalimdir, çok cahildir.ł³ ayetiyle de ortaya konmuştur.

4/2.İnsanm yeryüzündeki halifeliği ilkesi 
Allah-u Teâlâ, Kur'an-ı Kerim'de halifelik ilkesini şöyle buyurmaktadır; {...Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım...}, {O, sizi yeryüzünde halifeler (oraya hâkim kimseler) yapan, size verdiği nimetler konusunda sizi sınamak için bazınızı bazınıza derece derece üstün kılandır..$J^{10}$ ve {... sizi yeryüzünden (topraktan) yarattı ve sizi oranın imarında görevli (ve buna donanımli)kıldı... Bunun anlamı, Allah-u Teâlâ'nın yeryüzünün mâmur edilmesi konusunda insana güvendiğidir. Bu halifelik, hâkimiyetin Allah-u Teâlâ'ya ait olduğu ve insanın mal sahibi olmasının, kendi başına bir amaç olmaktan ziyade kendisi, ailesi ve topłumuna düzgün bir hayat sağlama aracı olduğu esasına dayanır. Ayrica insan mal sahibi olurken ve mallarımı elden çıkarırken Allah-u Teâlâ'nın emir ve yasaklarına uymalıdır; zira Hadis-i Şeriflerde belirtildiği üzere insan bu mallardan sorumludur ve malı nasıl edindiğinden ve kullandığından hesaba çekilecektir.12

 Kasas Suresi, 26

6 Bubari, "Itk", 17; Müslim, “Imaret”, 20

7 Tirmizi, Büy', 38; Hadislerle İslam, I, 581.

"Enanet" kavram, Faizsiz Finans Kuruluşlar Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (Al) tarafindan yayımlanan orijinal 
metinde; "Allah-u Teâlä'nın emrettiği güven, ahlaki sorumluluk, dürüstlük ve tüm yükümlalokler" şeklinde ifade 
edilmektedir.

8Ahzâb Suresi, 72

Bakara Suresi, 30

1º En'âm Suresi, 165

11 Hüd Suresi, 61

12 Hadis-i Şerif metni şu şekildedir: "Kıyamet gününde insanoğlu şu beş şeyden sorguya çekilmedikçe yerinden ayrılamaz:
Ömrünü nerede ve ne suretle harcadığından; ilmi ile ne yaptiğından; malinı nereden kazandiğından ve nerelere sarf 
ettiğinden; vücudunu, sıhhatini nerede ve ne suretle yıprattığından." Tirmizi, Kıyamct, 1; Riyâzü's-Salihin: 410.


İslam'ın her alana nüfuz eden amaçları vardır, bunlardan biri de mülkiyetin korunmasıdır. Buna göre mallar ve sermaye fayda sağlamayacak şekilde boşa harcanmamalı ve israf edilmemeli veya yasaklanan konularda (örneğin, faizli işlemler) kullanılmamalı ya da bunların haksız veya Allah-u Teâlâ ve kullarının mülkiyet üzerindeki haklarını inkâr edecek şekilde ticareti yapılmamalıdır.İslam'ın yasakladığı herhangi bir husus. sözlü veya yazıh hiçbir şekilde destcklenmemelidir. Allah-u Teâlâ şöyie buyurur; {... Jyilik ve takva (Allak'a karşı gelmekten sakınma) üzere yarđımlaşın. Ama günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın...}³3.

Dolayısıyla denetçi, mesleki sorumhuluklarını yerine getirirken bu ilkeye uymak zorundadır.

4/3.Íhlas 
İhlas, denetçilerin işlerini yaparken Allah-u Teâlâ'nın emirlerine uymaya çalışmaları ve riyakârlık, böbürlenme, yaranma, şöhret veya gösteriş peşinde olmamalarıdır. İhlas sahibi olmak; denetçinin, kendisini dış etki ve baskılara maruz bırakmamasını ve işini; mesleki bir sorumluluğun yanı sıra dini bir görev olarak da benimsemesini gerektirir. İyi niyetin, olumlu bir davranışı ibadet hâline getirmesi İslam'ın yerleşmiş esaslarından biridir. Bu nedenle, denetçinin olağan işiyle ilgili yerine getirdiği görev ve mesleki sorumlulukları da bir tür ibadet hâline gelir. Dolayısıyla denetçi, maddi kazanç ve övgü elde etmeyi yegâne amaç olarak görmediğinde, çabalarının karşılığında elde ettiği maddi kazanç ve övgünün yanı sıra Allah-u Teâlâ'nın takdirine de mazhar olur.
4/4.Takva 
Takva; insanın doğrudan ayrılmasına ve günah işleme eğilimi göstermesine yol açan, özellikle mal mülk söz konusu olduğunda, İslami hükümlerin ihlalinden kaynaklanabiłecek olumsuz sonuçlardan kendisini korumak amacıyla kişinin gizli ve açık biçimde Allah-u Teâlâ'dan korkmasıdır. Takva sahibi olmak için,Allah-u Teâlâ'nın emir ve yasaklarına riayet etmek gerekir. Takvanın ön şartlarından birisi de insanın iyiliği emretmesi, kötülükten men etmesi ve doğru yoldan sapmamak için kendisini korumasıdır. Allah-u Teâlâ şöyle buyurur; {Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten nasıl sakınmak gerekiyorsa öylece sakının ve siz ancak Müslümanlar olarak ölün.²Allah-u Teâlâ şöyle de buyurmaktadır; {.…. Kim Allah'a karşı gelmekten sakınırsa, Allah ona bir çıkışyolu açar. Onu beklemediği yerden rızıklandırır..³. Bir başka ayette Allah-u Teâlâ şöyle buyurmaktadır; {Andolsun zamana ki, insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak, iman edip de sâlih ameller işleyenler, birbirlerine hakkıtavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka (Onlar ziyanda değillerdir).}. Allah-u Teâlå ayrıca şöyle buyurmaktadır; (Sizden, hayra 
13 Mâide Suresi, 21«Ål-i Imrán Suresi, 10215 'Faläk Suresi, 2-316 Asr Suresi, 1-3

çağıran, iyiliği emreden ve kötülükten men eden bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır.}'. Hadis-i Şerifte ise şöyle buyrulmaktadır;"Nerede olursan ol Allah'tan kork! Kötülük yaparsan, peşinden hemen iyilik yap ki, kötülüğü silip götürsün. İnsanlara karşı güzel aħlakla davran”18
Bu sebeple denetçi, mesleki görevlerini yerine getirirken Allah-u Teâlä’dan korkar.

4/5.Erdemli oima ve işini mükemmel yapma 
Denetçi, kendisini sadece işini ve mesleki görevlerini yerine getirmekle sınırlandırmamali, aynı zamanda kendisine verilen görevieri mümkün olan en iyi şekilde yaparak işinde erdemlilik ve mükemmellik derecesine ulaşmaya da gayret etmelidir. Bu dereceye; akademik vasıflar, uygulama deneyimi ve yaptığıiş kapsamında dini bir görev olan dini bilgiye sahip ołmaksızın ulaşılamaz.Allah-u Teâlâ şöyle buyurmaktadır; {Şüphesiz Allah, adaleti, iyilik yapmayı,yakınlara yardım etmeyi emreder...º ve {.…. İyilik edin. Şüphesiz Allah iyilik edenleri sever.)²º. Hadis-i Şerifte şöyle buyrulmaktadır; “... Biriniz bir işyaptığıda onu en güzel şekilde yapsın. Zira Allah kişinin, işini sağlam yapmasından hoşlanır”²! ve “Allah, her iște ihsânı (güzel davranmayı ve işi iyi yapmayı) emretmiştir"22.

4/6.Allah-u Teâlå korkusuyla davranma 
Allah-u Teâlâ insanların davranışlarını görmektedir ve insanlar da bu durumu bilerek O'nun hoşuna gitmeyen davranışlardan kaçınmalıdır. Buna göre denetçi,üstlerinin veya diğer insanların görüşü ne olursa olsun Allah-u Teâlâ korkusuyla hareket etmelidir. Bu davranış biçimi insanın kendisini kontrol etmesidir ve bu kontrol zamana ve kişiye göre ya da denetçinin haklarını alıp alamamasına göre değişmez. Allah-u Teâlâ şöyle buyurmaktadır; {... Şüphesiz Allah, üzerinizde bir gözetleyicidir.)²³ ve ayrıca; {Herkesin kazandığını görüp gözeten Allah inkâr edilir mi?..ł². Günümüzdeki etik kurallara göre de bulunması gereken ve içten gelen bir güdüyle yerine getirilen kendi kendini kontrol etme, yerde ve gökte kendisinden hiçbir şey gizlenemeyecek olan Allah-u Teâlânın kullarınıgördüğü düşüncesine ve inancına dayanmazsa zayıflayabilir. Allah-u Teâlâşöyle buyurmaktadır; {... Çünkü O, gizliyi de bilir, ondan daha gizli olanıda.^{25.

1 Åi-i İmrān Suresi, 104

sTimizi, Birr, 55; Riyāzü's-Salihîn: 61
19 Nahl Suresi, 90

29Bakara Suresi, 195

21 Taberâni, el-Mu'cemu'i-Kebîr, XXIV,306; Hadisierle Islam, VII, 539
22 Müslim, "Sayd", 57; Hadislerle Islam, III, 149
23 Nisã Suresi, 1

24 Ra'd Suresi, 33

25 Tâbā Suresi, 7



4/7.Allah-u Teâlâ'ya hesap verilecek olması
Allah-u Teâlâ'ya hesap verilecek olması; Aljah-u Teâlânın, yapıian tüm işleri gördüğü, küçük ve büyük her davramş için Kıyamet Gününde Allah-u Teâlâ’ya hesap verileceği inancıdır. Bu sebeple denetçi, Allah-u Teâlâ'nın kendisini cezalandırabileceği her şeyden kaçınarak buna karşı önlemler ałmalıdır (kendi kendine hesap verme). Allah-u Teâlâ şöyle buyurmaktadır; (Artīk kim zerre ağırlığınca bir hayır işlerse, onun mükâfatını görecektir, Kim de zerre ağırlığınca bir kötülük işlerse, onun cezasını görecektirł²; {... Şüphesiz Allah,her şeyin hesabını gereği gibi yapandır.}²'; {... Hesap görücü olarak Allah yeter.}²; {... Şüphesiz Allah, hesabt çabuk görendir.}²º. Bu sebeple denetçi;Allah-u Teâlâ başta olmak üzere, yaşadığı topluma, mesleğine, müşterilerine ve nihai olarak kendisine karşı sorumlu olduğunu hiçbir zaman unutmamalıdır.
Denetçi, tüm davranışları için kendi kendini hesaba çekmelidir. Hz. Ömer'in (r.a.) bir sözü şu şekildedir; “Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekin,şüphesiz kendilerini dünyada hesaba çekenler için ahiret hesabı daħa kolay olacaktır ve tartıya konulmadan önce amellerinizi tartın"o. Kendi kendine hesap verme; iman ve ahiret inancıyla, kişinin amellerinden dolayı taşıdığısorumlulukla, mükâfat ve cezayla ilişkilendirilmezse, herhangi bir anlam taşımaz.

5.Bölüm 2: Denetçiler İçin Etik İlkeler 
Fıkhî ilke ve kurallara aykırı ołmaması şartıyla Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallarda yer alan ilkeler ile denetçiler için etik ilkelerin dini dayanakları esas alınarak aşağıdaki etik iłkeler belirlenmiştir:
5/1.Güvenilirlik 
Denetçi, mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken güvenilir ve dürüst olmalıdır. Güvenilirlik ayriıca denetçinin dürüstlük ve doğruluk gibi değerlere üst düzeyde sahip olmasını gerektirir ve bu ilke kapsamında denetçi kendi müşterisine sunduğu mesleki hizmetleri yerine getirirken edindiği bilgilerin gizliliğine riayet eder. Ayrıca denetçi kasıtı olarak bilgi ve gerçekleri yanlış bir biçimde sunamaz.

5/2.Meşruiyet 
Denetçi, mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirmesiyle ilgili her hususun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olduğundan emin olmalıdır.
26 Zilzāl Suresi, 7-8

27Nisã Suresi, 86

28 Niså Suresi, 6

29Ål-i imrân Suresi, 199
30Ahmed, Kitabi'z Zühd, 1, 99. (Beytut: 1999)


5/3.Tarafsızlık 
Denetçi; adil, tarafsız, yansız, çıkar çatışmalarından uzak, şekilde ve esasta bağımsız olmalıdır. Tarafsızlık ilkesi gereği denetçi, kendi mesleki muhakemesini kullanırken ve görevlerini yerine getirirken başkalarıun etkisi altinda kalmamalıdir.

5/4.Mesleki yeterlik ve özen 
Denetçi mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken yetkin ve donanımh olmalıdır. Böylece denetçi söz konusu görev veya hizmetleri; Allah-u Teâłâ'ya,topluma, mesieğine, müşterilerine ve kendisine karşı sorumluluklarını yerine getirmek için elinden geleni yaparak özenli ve düzgün biçimde yerine getirebilir.
5/5.Înanç esaslarıma göre davranma 
Denetçinin tutum ve davranışları, Fıkhî ilke ve kurallardan kaynaklanan inançdeğerleriyle tutarlı olmalıdır.

5/6.Mesleki davranış ve teknik standartlar 
Denetçi, görevierinin icrası sırasında 3 üncü bölümde açıklanan mesleki davranış kurallarını gözetmeli ve Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartlarına (FFDS'lere) uymalıdır.

Bu Kurallarda yer alan güvenilirlik, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen gibi etik ilkelerin bir kısmının hem İslam'dan hem de denetim mesleğinden kaynaklanan ortak dayanakları vardır. Dini meşruiyet ve inanç esaslarıma göre davranma gibi diğer ilkeler tamamen İslami esaslara dayanmaktadır. Mesleki davranış ve teknik standartłar gibi bazı etik ilkeler ise Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmayan mesleki bir dayanağa sahiptir.

6.Bölüm 3: Denetçiler İçin Etik Davranış Kuralları
Denetçiler için etik davranış kuralları, 2 nci bölümde açıklanan etik ilkelere dayanmaktadır. Bu kurallar, denetçilerin mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken uymaları gereken asgari etik davranış yükümlülükleri olarak kabul edilmelidir.Aşağıdaki paragraflarda dayandıkları etik ilkeye göre gruplandırılmış olan temel etik davranış kurallarının bazılarının ayrıntıları verilmiştir:
6/1.Güvenilirlik ilkesine dayalı etik davranış kuralları
Denetçi, mesleki görev veya hizmetlerini azami güvenilirlik, dürüstlük ve doğruluk seviyesinde yerine getirir. Denetçinin özellikle aşağıdaki sorumlulukları vardır:
6/1/1._ Lehte ve aleyhte bilgiler ile mesleki muhakeme ve görüşlerini dürüstçe,doğru ve yeterince şeffaf bir biçimde sunmak ve iletmek.
6/1/2. Mevzuatta veya FFDS'lerde açıklama zorunluluğu bulunmadıkça mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken edindiği gizli bilgileri açıklamaktan kaçınmak.


6/1/3. Mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken edindiği gizli bilgileri üçüncü tarafların çıkarlarına veya etik ołmayan biçimde kendi lehine kullanmaktan kaçınmak.

6/1/4.“."
6!2.Dini meşruiyet itkesine dayalı etik davranış kuralları
Denetçi, mesleki görev veya hizmetlerin yerine getirilmesiyie ilgili her hususun dini meşruiyetini doğrulamaktan sorumludur. Bu bağlamda denetçi, her zaman Allah-u Teâlâ'ya, topłuma, mesleğine, müşterilerine ve kendisine karşısorumlułuklarım göz önünde bulundurur. Aşağıdaki davranış kuralları meşruiyet ilkesine dayanmaktadır:
6/2/1. Denetçi, Allah-u Teâlâ'ya karşı sorumłuluğunu yerine getirmesinin diğer sorumlułuklarım yerine getirmesine vesile olacağına inanarak ve diğerlerine kıyasla buna öncelik vererek Allah-u Teâlâ'ya karşısorumluluklarımı mümkün olan en iyi şekilde gerçekleştirmelidir.
6/2/2.Denetçi, finansal işlemlerle ilgili Fıkhî ilke ve kuralları bilmekten sorumludur. Bu sebeple denetçi, finansal işlemłerle ilgili zorunlu ve yeterli eğitimi almalıdır.

6/2/3.Denetçi, FFK'nın faizsiz finans damışma komitesi (danışma komitesi)tarafindan belirlenen Fıkhî ilke ve kuralları dikkate alarak denetlediği olayların dini meşruiyetini doğrulamaktan sorumludur. Denetçi ayrica mesleki görev veya hizmetlerini yerine getirirken bu ilke ve kurallara uyumlu davranmalıdır.

6/2/4.Denetçi, faaliyetleri ve genel anlamda mesleki görev veya hizmetieri yerine getirmesiyle ilgili davranışlarının meşruiyetini belirlerken,Fikhın resmi referans çerçevesi teşkij etmesi dolayısiyla, danışma komitesi tarafından belirlenen Fıkhî ilke ve kurallara bağhı kalmaktan sorumludur. Fikhî ilke ve kurallara uygun olmayan bir davranışkanunlara veya mesleğe ilişkin yerleşik uygulamalara uygun olsa dahi meşru sayılmaz.

6/3.Tarafsızlık ilkesine dayalı etik davranış kuralları
Denetçi, şekilde ve esasta bağımsızlığını korumaktan sorumludur. Bu sebeple denetçi, tarafsız ve adil davranmasını tehdit edebilecek çıkar çatışmalarını içeren durumlardan kaçınır. Denetçi ayrıca mesleki muhakemesinin tarafsızlığınısağłamak için kendisini başkalarımın etkisine maruz bırakmaktan ve bilgileri yanlış biçimde sunmaktan kaçınır, Tarafsızlık ilkesi kapsamında denetçilerin sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:
6/3/1. Mesleki muhakemede bulunurken tarafsizliığını tehdit edebilecek her türlü hediye, bağış veya ağırlanmayı reddetmek.

6/3/2. Müşteriyle kişisel veya ailevi ilişkisinin bulunması gibi, tarafsızhğınıve mesleki bağımsızlığını tehdit edecek biçimde, hizmet sunduğu kişilerle şekilde ve esasta çıkar çatşmalarından kaçımak.
6/3/3. Müşteride önemli oranda pay/hisse sahibi olmak veya müşterinin kendisiyle ya da ilişkili olduğu diğer kuruluşlarla başka biçimde finansał çıkar ilişkisi içinde olmak gibi, şekilde veya esasta mesleki bağımsızhığını zedeleyebilecek durumlardan kaçnımak.
6/3/4.Finansal tablo denetimlerinde, tatafsızlığını kaybetmemek için müşteriyi denetlerken diğer mesleki hizmetleri sunmaktan kaçınmak.
6/3/5.Mesleki görev veya hizmetleri yerine getirirken denetçinin bağımsızlık ve tarafsızlığına zarar verici bir etkisi ołduğu için şarta bağłıücretlendirmeden (örneğin, denetim ücretini denetlenen FFK'nin gelirinin belirli bir yüzdesi olarak tanımlamak gibi inceleme sonuçlarına bağh ücret belirlemek) kaçımak.

Mesłeki yeterlik ve özen ilkesine dayałı etik davranış kuralları
Denetçi, mesleki görev veya hizmetlerini özenle ve düzgün biçimde yerine getirirken Allah-u Teâlâ'ya, topluma, mesleğine, müşterisine ve kendisine karşısorumludur, Denetçinin özellikle aşağıdaki sorumlulukları vardır:
6/4/1. Uygun düzeyde akademik ve mesleki yetkinlik kazanmak, finansal işlemlere ilişkin Fıkhî konular bakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olmak ve sürekli becerilerini geliştirerek ve yeni yayımlanan muhasebe ve denetim standartları başta olmak üzere denctim mesleğindeki yeni gelişmelerden haberdar olarak yetkinliğini sürdürmek.
6/4/2.Mesleki görev veya hizmetłeri yerine getirmek için gerekli yctkinliğe sahip olmaksızın veya bu hizmetleri etkin biçimde yerine getirmesini sağlayacak yeterli danışmanlık ve desteği almaksızın bu hizmet veya görevleri yerine getirmeyi kabul etmekten kaçınmak.
6/4/3.Fıkhî ilke ve kurallar ile bunlara aykırı olmayan ulusal ve uluslararasımevzuata uygun biçimde mesleki görev veya hizmetleri yerine getirirken işini yüksek kalitede yapmak.

6/4/4.Mesleki görev veya hizmetleri yerine getirirken entegre bir plan hazırlamak ve bu görev veya hizmetlere ilişkin denetçi yardımcısının ve kendisine bağlı çalışanların performansıın kalitesini kontrol etmeyi amaçlayan bir program belirlemek.

6/4/5.FFK'nın hazırladığı raporların tam ve açık olduğundan ve bunların,ihtiyaca uygun ve güvenilir bilgilerin uygun biçimde analiziyle destekJendiğinden emin olmak.


6/5.Înanç esaslarına göre davranma ilkesine dayalı etik davranış kuralları
Mesłeki görev veya hizmetłeri yerine getirirken denetçinin tutum ve davranışlarıFikhî ilke ve kurallar esas alınarak oluşturulan dini değerlerle tutarli olmalıdır.Denetçinin özellikle aşağıdaki sorumlulukları vardır:
6/5/l. Allah-u Teâlâ'nı kendisini izlediğinin sürekli bilincinde olmak (kendìkendini kontrol etme).

6/5/2. Kıyamet gününde Allah-u Teâlâ'ya hesap vereceğinin sürekli bilincinde olmak (kendi kendine hesap verme).
6/5/3.Allah-u Teâlâ'nın rızasını kazanacak ve herhangi bir baskıya boyun eğmeyecek şekilde mesleki görev veya hizmetleri yerine getirirken samimi olmak.

6/5/4.Sözünü yerine getirmek ve anlaşmalara uymak. Bu sorumluluk, tüm işlem ve davranışlar için temel bir gerekliliktir.
6/5/5.Mesleki görev veya hizmetleri düzgün ve etkin biçimde yerine getirmesini sağlayacak şekilde başkalarıyla işbirliği yapmak.
6/5/6.Kendisi ve birlikte iş yaptığı kişiler arasında işbirliğini ve güveni artırmak amacıyla Allah-u Teâlâ'nın rızası için sevgi ve kardeşlik göstermek.

6/5/7. Başkalarıyla iş yaparken merhametli ve nazik olmak ve mesleğini yürütürken karşılaştığı sorunları ele alırken sabırlı olmak.
6/S/8. Yardımcılarına ve kendisine bağlı çalışanlara iyi örnek olmak.
Mesleki davranış ve teknik standartlar iłkesine dayalı etik davranış kuralları
Mesleki davranış kuralları, mesleki görev veya hizmetleri yerine getirirken FFDS'ler gibi teknik standartların yanı sıra etik standartlara uymayı gerektirir.Bu bağlamda denetçinin aşağıdaki sorumlulukları vardır:
6/6/1. FFDS'lere uymak.
6/6/2. Mesleki görev veya hizmetleri özenle yerine getirmek.
6/6/3.Mesleki görev veya hizmetleri yerine getirirken dürüstlük, tarafsızlık veya bağımsızlığını zedeleyebilecek bir faaliyet veya davranış içinde olmaktan ya da mesleği itibarsızlaştıracak ve güvenilirliğini zedeleyecek bir kişisel tutum veya davranıştan kaçınmak. Bunun için denetçinin aşağıdakileri yerine getirmesi gerekir:
(a)Mesleğin statüsüyle uyuşmayacak şekilde veya uygun olmayan biçimde kendisini tanıtmaktan ve işini pazarlamaktan kaçınmak,
(b)Sahip olduğu nitelik veya uzmanlık ile sunabileceği mesleki hizmetler için abartılı iddialarda bulunmaktan kaçınmak,
(c)Diğer denetçilerin işlerini kötülemekten kaçımak ve 

(¢)Yeni bir iş almak veya bir müşteriyi kendisine yönłendirmesi için diğer denetçilere komisyon ödemekten kaçınmak 
6/6/4. Mevcut denetçinin yerine geçmesi istendiğinde yeni denetçi; mevcut denetçinin değiştirilmesine yönelik sebepleri öğrenmelidir ve değişiklik sebeplcrinin kabul edilebilir olmaması veya bu sebeplerin mevcut denetçinin Fikhî ilke ve kurallart ihlal etmeyi veya FFDS’lere uyumdan sapmasına yol açan baskılara boyun eğmeyi reddetmesiyle ilgili olmasıdurumunda bu yeni görevlendirmeyi (seçilmeyi) kabul etmekten kaçınır. Yeni denetçi bu bağlamda kendisine açıklanan her türlü bilgiyi kesinlikle gizli tutmalıdır.

7.“_»
8.Yürürlük Tarihi 
Faizsiz Finans Kuruluşlarıuın Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlari Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04 - [ 01 / 310]
Konu: Faizsiz Finans Denetim Standardı 5Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hata ve Hileye İlişkin Sorumlulukları'nın Yayımlanması
Karar Tarihi: 12.12.2019
660 sayılı KHK'nın 9'uncu maddesi ve uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOIFl)tarafindan “Auditing Standard No. (5) Auditor's Responsility to Consider Fraud and Error in an Audit of Financial Statements" başlığıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılmasıamacıyla Faizsiz Finans Denetim Siandardi 5 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hata ve Hileye İlişkin Sorumlulukları'nın yayımlanmasına karar verilmiştir.


TÜRKÍYE DENETİM STANDARTLARI 
FAİZSİZ FİNANS DENETÍM STANDARDI 5
FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN HATA VE HİLEYE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI 

FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN HATA VE HİLEYE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI 
İÇINDEKİLER 
Paragraf 
Giriş....1-3
Hatanın Tanımı ve Hata İçeren Durumlar .4
Hilenin Tanımi ve Hile İçeren Durumlar....5
Denetçinin Sorumluluğu....6-7
Mesleki Şüphecilik.....8-9
Hata ve Hilenin Değerlendirilmesi ve Denetim Prosedürleri ..10-12
Denetçi Raporuna Olan Etkisinin Dikkate Alınması..13
Belgelendirme...14-16
Yönetimin ve Üst Yönetim Biriminin Sorumlulukları,..17-19
Yönetim Beyanları..,20
Yürürlük Tarihi....21

Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde  Bağımsız Denetçinin Hata ve Hileye İlişkin Sorumlulukları
Giriş
1.Bu faizsiz finans denetim standardının (FFDS) amacı; faizsiz finans kuruluşlarinin (FFK) finansal tablolarının denetiminde, hata ve hile riskinin değerlendirilmesinde denetçinin sorumluluğuna yönelik rehberlik sağlamaktır. Hata ve hilenin önlenmesi ve tespit edilmesinde esas sorumluluk, FFK'nin yönetiminden ve üst yönetiminden sorumlu olanlara aittir. Ancak denetçi, denetim prosedürlerini pianlar ve uygularken ve bunların sonuçlarını değerlendirirken, hata ve hile kaynaklı “önemli yanlışlık" riskini de dikkate alır.

Bu FFDS'de geçen “denetim" terimi "bağımsız denetimi", "denetçi" terimi ise “bağımsız denetçi”yi ifade eder.

2.Bu Standart;
(a) Hata ve hilelerin ayırt edici özelliklerine ve denetçinin bunlara ilişkin sorumluluğunun sınırlarına ilişkin rehberlik sağlar.

(b)Bir FFK'nın finansal tablolarında, hata ve hileye ilişkin sorgulama ve müzakereler ile hata ve hileye ilişkin bir göstergenin bulunması durumunda denetçi tarafindan uygulanacak asgari prosedürleri tanımiar.

(c) Bir FFK'da hata ve hileyi değerlendirirken denetçiye yönetim beyanlarına ilişkin rehberlik sağlar.

3.Bu Standart, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum)tarafindan yayımlanan tüm FFDS'lerle birlikte dikkate alınır. Bu standart, FFK'ya ilişkin ilave hükümler yerine getirilirken hata ve hilenin değerlendirilmesi konusunda Kurum tarafımdan yayımlanan Bağımsız Denetim Standartlarını (BDS’leri) tamamlar.
Hatanın Tanımı ve Hata İçeren Durumlar 
4.Hata, bazı tutar veya açıklamalara finansal tablolarda yer verilmemesi dâhil, kasıtlıolmadan yapılan aşağıdaki gibi yanlışlıkları ifade eder:
(a) Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartiarında (FFMS'ler) ifade edildiği üzere; olayların gözden kaçırılması veya yanlışyorumlanmasından kaynakłanan yanlış bir muhasebe tahmini,
(b) Muhasebeleştirme, ölçüm, sunum ve açıklamalara ilişkin FFMS'lerde belirtilen muhasebe ilkeleri ve standartłarının uygulanmasındaki bir yanlışlık,
(c) Fıkhî ilke ve kuralların yanhış uygulanması ve yanlış gözden geçirilmesi.
Hilenin Tanimı ve Hile İçeren Durumlar 
5.Hile; yönetimden, üst yönetimden sorumlu olanlardan, çalışanlardan veya üçüncütaraflardan bir veya birden fazla kişinin, haksız veya yasalara aykırı bir menfaat elde etmek amacıyla yaptığı aldatma içeren aşağıdaki gibi kasıtlı eylemlerdir:

(a) Katılım bankaları söz konusu olduğunda yatırım hesabı sahiplerinin (YHS) ve faizsiz sigorta şirketieri söz konusu olduğunda poliçe sahiplerinin (PS) fonlarının kötüye kullanılması gibi FFK, yatırımcılar ve diğer üçüncü taraflar arasındaki sözleşmelerin ihlali,
(b)Kârların FFK ve YHS/PS arasında kasıtlı olarak yanlış dağıtılmasi,
(c)FFK'nın, sözleşmelerin iblałi dâhil, YHS ve PS'nin fonlarinı amacı dişında kullanmast,
(c)Bazı faaliyetlerin ve bilgilerin, yönetim tarafından FFK'nın faizsiz finans danışma komitesine (danışma komitesi), denetçilere, yatırımcılara veya pay sahiplerine kasıtlı olarak açıklanmaması,
(d) Kurum tarafindan yayımlanan faizsiz finans standartlarımın ve danışma komitesinin fetva, karar ve yönergelerinin kasıtlı olarak sürekli ihlal edilmesi ve yanlış yorumlanması,
(e)FFK'nın finansal tablolarını gerçeğe aykırı sunmak amacıyla belge ve kayitların kasıthı olarak manipüle edilmesi.

Denetçinin Sorumluluğu 
6.FFDS 1, "Bağımsız Denetimin Amacı ve İlkeleri" dikkate alındığında; finansal tabloların denetiminin amacı, denetçinin, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle Fikhî ilke ve kurallara, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlanı Kurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarina ve finansal kuruluşun faaliyet gösterdiği ülkede geçerli ulusal muhasebe standartları, mevzuat ve uygulamalarına uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin bir görüş vermesini sağlamaktır. FFDS'lere ve BDS'lere uygun yürütülen bir denetim; bir bütün olarak finansal tabloların hata veya hile kaynaklı önemli yanlışhık içermediğine dair makul güvence sağlamak amacıyla tasarlanır. Yürütülen bir denetim caydırıcı olabilir, ancak denetçi hata ve hilenin önlenmesinden sorumlu değildir ve sorumlu tutulamaz.
7.Ancak denetçi, hata ve hileyi tespit etmek amacıyla denetimin tasarlanması ve planlanmasında, makul çaba sarf etmez ve/veya önemli hata ve hileden haberdar olup bunu yetkili kuruma raporlamak için gerekli adımları atmazsa, ihmal ve kusurlu davraniştan sorumłu tutulur.

Mesleki Şüphecilik 
8.Denetçi, FFDS 1'e uygun olarak, mesleki şüphecilik içinde hareket ederek denetimi planlar ve yürütür (Bkz.; 6 ncı paragraf). Böyle bir tutum, denetçinin aşağıdakilerin uyguu şekilde belirlenmesi ve değerlendirmesi için gereklidir:
Yönetimin, Kurum tarafindan yayımlanan faizsiz finans standartlarına ve danışma komitesi tarafindan yayımlanan tüm fetva, karar ve yönergelerine uygunluk sağlaması ve bunları uygulaması. Ayrıca danışma komitesi raporu, yönetimin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlamasına ilişkin denetçinin vardığı sonuçlar için tek başına dayanak olamaz.


Finansal tablolarda hata ve hile kaynakh “önemli yanlışhk" riskini artıran hususlar (örneğin, yönctimin özellikleri ve kontrol çevresi üzerindeki etkisi, sektör koşulłarı, faaliyetłerin niteliği ve finansal istikrar).

Denetçinin finansal tabloların önemli yanlışlık içerdiğinden şüphelenmesine yol açan şartlar.

Yönetim beyanlarnın güvenilirfiğinin sorgulaumasiua yol açan mevcut (denetçinin önceki denetimlerden edindiği bilgiler dâhil) kanıtlar.
9.Yukarıdakiler de dikkate alınarak, denetçi, denetimde aksini göstcren bir kanıt olmadığı'sürece, kayıt ve belgelerin gerçek olduğunu kabuł etmeye yetkilidir. Dolayısıyla,FFDS'lere ve BDS'lere uygun olarak yürütülen bir denetim, nadiren belgelerin gerçek olduğunun ispatlanmasını içerir. Denetçinin belgelerin gerçek olduğunu ispat etme konusunda eğitimli veya uzman olması da beklenmez.

Hata ve Hilenin Değerlendirilmesi ve Denetim Prosedürleri 
10.Denetçi denetimi planlarken; finansal tabloların yanı sıra YHS/PS fon gelir ve bakiyesi ile varlıklarının, hata ve hile kaynakiı "önemli yanlışlık" riski jçerebileceğini değerlendirir.

11.Yönetimin sorgulanmasına ek olarak, sorgulamalar aşağıdakileri içerir:
Fikhî ilke ve kurallar hakkında mesleki muhakeme, bunların yorumlanması,buniara uygunluk sağlanması ve bunların uygulanmasıyla ilgili olarak danışma komitesi üyeleri ile yapılan müzakereler,
Kurum tarafindan yayımlanan faizsiz finans standartlarına, FFMS'lere ve danışma komitesi tarafindan yayımlanan fetva, karar ve yönergelerine yönetim tarafindan nasıl uygunluk sağlandığıa ilişkin yapılan müzakerełer,
Fıkhî ilke ve kurallara uygunluğun belirlenmesi amacıyla yapılan Fikhi incelemelerin kapsadığı işlemlerin boyutu,
YHS/PS'nin bakiyesi, gelir ve varlük yatırımlarıyla ilgili faaliyetler ile yönetim üzerindeki kontrollerin kapsamı,
YHS/PS fon bakiyesi, gelir ve varlıklarının korunması için Fıkhî ilke ve kurallara ve Kurum tarafindan yayımlanan FFMS'lere uygun şekilde etkin iç kontrol sistemlerinin geliştirilmesi ve uygulanması.

12.Denetçi, yönetimin, denetim komitesinin veya danışma komitesi üyelerinin,şüphelenilen, tespit edilen, araştırılan ve/veya rapor edilen herhangi bir hata ve hileden haberdar olup olmadığıni sorgular.

Denetçi Raporuna Olan Etkisinin Dikkate Ahnması
13.Denetçinin, finansal tabloların hata ve hile kaynaklı önemli yanlışlık içerdiği sonucuna varması durumunda, bunun denetim açısından etkilerini değerlendirir. Bu durumda denetçi, FFDS 2'nin 27-46 ncı paragrafları uyarınca, denetime sınırlı olumlu görüşiçeren bir rapor düzenleyerek veya raporunda görüş vermekten kaçınarak, devam edip 

etmeyeceğine karar verir.
Belgelendirme 
14.Denetçi, risk değerlendirme sürecinde belirlediği hata ve hile riski faktörlerini ve bu gibi faktörlere verdiği karşılkları belgelendirir. Denetimin yürütülmesi sırasında, ilave denetim prosedürlerinin gercktiğini değerlendirmesine sebep olan hata ve hile riski faktörlerini belirlemesi durumunda denetçi, bu risk faktörlerinin varliğıni ve bunlara vereceği karşılıkları belgelendirir.

15.Denetçi, denetim görüşünü desteklemek için kanıt sağlama açısından önemli olan hususları belgelendirir ve bu çalışma kâğıtları, denctçinin muhakemede bulunmasınıgerektiren tüm önemli konularla ilgili gerekçelerini ve bu muhakemelerden elde ettiği sonuçlar gösterir. Yapısal riskten veya kontrol riskinden kaynaklanan "önemli yanlışlık” riskinin değerlendirilmesinde hata ve hile riski faktörlerinin önemi sebebiyle denetçi, belirlediği hile riski faktörlerini ve kendisinin uygun olduğunu değerlendirdiği yönetimin verdiği karşılıkları belgelendirir.

16.Denetçi, danışma komitesi üyeleriyle yapılan müzakereleri ve Kurum tarafından yayımlanan faizsiz finans standartları ile danışma komitesinin yayımladığı fetva, karar ve yönergelerle desteklenen bu tür müzakerelerin sonuçlarını belgelendirir.
Yönetimin ve Üst Yönetim Biriminin Sorumlulukları
17.Hata ve hilenin önlenmesi ve tespitinde esas sorumluluk, FFK'nun üst yönetimden sorumlu olanlarla FFK'nın ve YHS/PS'nin fonlarımın yönetiminden sorumlu olanlara aittir. Yönetim, Faizsiz Finans Kuruluşu Çalışanları İçin Etik Kurałlar'la uyumlu uygun prosedürler oluşturur, dürüstlük ve yüksek etik değerler kültürü yaratır ve bu kültürüdevam ettirir ve FFK içerisinde hata ve hilenin önlenmesi ve tespit edilmesi için uygun kontrolleri oluşturur. Ayrıca yönetim, FFK'nun tüm faaliyetlerine Fıkhî ilke ve kuralların uygulanması ile ilgili hükümler hakkında kontrol ve prosedürler de oluşturur.
18.FFK'nın üst yönetiminden sorumlu olanlar; muhasebe ve finansal raporlama sistemlerinin doğruluğundan, bunlar üzerindeki riskin izlenmesi, finansal kontrol ve Fikhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanması dâhil uygun kontrollerin oluşturulmasından yönetimin gözetimi aracılığıyla sorumludur.

19.Denetçi yönetimin, Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlayan, uygun bir iç kontrol sistemi geliştirip geliştirmediğini değerlendirir.

Yönetim Beyanları
20.Denetçi yönetimden aşağıdakileri de içeren yazıh beyanları alır:
(a) Kurum tarafindan yayımlanan faizsiz finans standartları hükümlerinin tamamına ve danışma komitesinin fetva, karar ve yönergelerine uygunluk sağlanmiştır.
(b)Yönetim tarafindan FFK'da hata ve hileye ilişkin olarak bilinen ilgili tüm hususlar açıklanmıştır.

(c)YHS/PS'nin sözleşme hükümlerinin tamamına uygunluk sağlanmıştır.

(c) Danişma komitesinin fetva, karar ve yönergelerinin tamamı denetçilere sunułmuştur.

(d)YHS/PS'nin bakiye, gelir ve varlıkları üzerinde gerekli kontrofler bulunmaktadır.Yönetim, hata ve hileyi önlemek ve tespit etmek amacıyla muhasebe ve iç kontrol sistcmłerinin tasarłanmasına ilişkin sorumłuluğunu yönetim beyanları vasitasıyla kabul eder.

Yürürlük Tarihi 
21.Bu FFDS, 1 Ocak 2020 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04 -[ 01 / 311]
Konu; Faizsiz Finans Denetim Standardı 4Bağımsız Denetçi Tarafindan Fıhkî İlke ve Kurallara Uygunluğun Test Edilmesi'nin Yayimlanmasi 

Karar Tarihi: 12.12.2019
660 sayılı KHK'nın 9'uncu maddesi ve uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOIFI)tarafindan “Auditing Standard No. (4) Testing for Compliance with Sharia's Rules and Principles by an External Auditor" başlığıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılmasıamacıyla Faizsiz Finans Denetim Standardi 4 Bağımsız Denetçi Tarafindan Fıhki Ilke ve Kurallara Uygunluğun Test Edilmesi'nin yayımlanmasına karar verilmiştir.

TÜRKİYE DENETÍM STANDARTLARI 
FAİZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 4
BAĞIMSIZ DENETÇİ TARAFINDAN FIKHİ İLKE VE KURALLARA UYGUNLUĞUN TEST  EDiLMESİ


BAĞIMSIZ DENETÇİ TARAFINDAN FIKHÎ İLKE VE KURALLARA UYGUNLUĞUN TEST EDİLMESİ

İÇİNDEKİLER 
Paragraf 
Giriş...1-4
Fıkbî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağlarımasına Dair Bağımsız Denetçinin 
Sorumluluklari....5-8
Denetçinin Çalışmasının Kapsamı...9-15
Denetçi Raporunda Danışma Komitesinin Raporuna Atfta Bulunulması ...16
Denetçinin Taslak Raporunun Danışma Komitesine Sunulması....17
Yürürlük Tarihi...18

Bağımsız Denetçi Tarafından  Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluğun Test Edilmesi 
Giriş
1.Bu Faizsiz Finans Denetim Standardının (FFDS) amaci, Fikhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyetlerini yürüten bir finansal kuruluşun finansal tablolarının denetimini yürüten bir bağımsız denetçinin, Fikhî ilke ve kurallara uygunluğu test etmesine ilişkin standartlar oluşturmak ve rehberlik sağlamaktır.

2.Bu FFDS'nin amaçları açısından “denetçi" terimi, yalnızca bağımsız denetçiyi;“denetim” terimi ise “bağımsız denetimi" ifade eder. “Denetçi” ve “denetim” terimleri,faizsiz finans kuruluşu (FFK) ile ilişkilendirilebilecek herhangi bir iç denetim fonksiyonu için kullanılmaz.

3.Faizsiz finans hükümlerine uygunluğu test ederken denetçi, FFK'nınl Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağladığına dair makul güvence sağlayan yeterli ve uygun denetim kanıtı elde eder. FFDS 1'de belirtildiği üzere makul güvence; “denetçinin bir bütün olarak finansal tabloların önemli yanlışlık içermediği sonucuna varması için gerekli denetim kanıtlarının toplanmasına ilişkin bir kavramdır. Makul güvence tüm denetim süreciyle ilgilidir." FFDS 1 ayrıca, “makul güvencenin, aynı zamanda denetçinin denetim sırasında incelediği işlemlerin finansal kuruluşun faizsiz finans danışma komitesi (danişma komitesi) tarafindan belirlenen Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağladığına ikna olduğu anlamına geldiğini" belirtir.

4.Aşağıda belirtilen adımlar, bu FFDS'deki düzenlemeleri destekleyen hükümlerle ilgilidir.

Fikhîİlke ve Kurallara Uygunluk · Sağlanmasına Dair Bağımsız Denetçinin Sorumlulukları

5.Denetçi, finansal tablolar hakkında bir görüş oluşturmak ve bildirmekten sorumluyken;FFK yönetimi, finansal tabloların ve FFK'nin faaliyetlerinin, FFDS 1 ve FFDS 2'de düzenlendiği üzere, danışma komitesi tarafindan belirlenen Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlamasından sorumludur.

6.Faizsiz Finans Yönetişim Standardı (FFYS) l'de açıklandığı üzere, Fıkhî ilke ve kuralların yorumlanması sorumluluğu danışma komitesine aittir.
7.Denetçi, Fıkhî ilke ve kurallar konusunda bilgi sahibi olmakla birlikte danışma komitesi üyeleri ile aynı düzeyde bilgi sahibi olamayacağından, denetçiden bu ilke ve kurallarıyorumlamasi beklenmez.

8.Damışma komitesi tarafindan yayımlanan fetva, karar ve yönergeler; denetçinin, Fıkhîilke ve kurallara uygunluk sağlayıp sağlamadığı konusunda yaptığı değerlendirmeye 
 "Kuruluş/kuraluşlar" terimi, katiıbm bankaları dähil, faizsiz finansal kuruluşlarını temsil etmek için kulianılmıştır.

dayanak teşkil eder.
Denetçi; bunları, FFK'nın finansal tablolarımn Fikhî ilke ve kurallara uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı konusunda vardığı sonuca dayanak olarak kullanır.
Denetçinin Çalışmasımın Kapsamı
9.Denctçinin sorumluluğu, FrK'nın işlemlerinin, danışma komitesi tarafindan yayımlanan fetva, karar ve yönergclcre uygunluk sağlayıp sağlamadığı konusunda bir görüş oluşturmaktır.

10.Denetçinin, danışma komitesi üyelcrinin yetkinliğini değerlendirmek konusunda bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

11.Denetçi, FFK'nın yeni ürünler çıkarma veya mevcut ürünlerin geliştirilme sürecinin;FFK yönetimi, iç denetim ve danışma komitesinin değerlendirmeleri dâhil Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlaması için uygun prosedürler içerdiğine ikna olur.
12.Denetçi, incelemeye tabi her bir dönen için tüm yeni fetva, karar ve yönergelerin ve mevcut fetva, karar ve yönergelerdeki değişikliklerin belirlenip gözden geçirildiğinden emin olmak için incelemelerine bu hususlara yönelik prosedürleri dâhil eder.
13.Denetçi, çahışma kapsamının bir parçası olarak, FFYS 2 uyarınca FFK tarafından sunulan tüm ürün çeşitlerinin danışma komitesi tarafindan incelemeye tabi tutulduğundan emin olmak amacıyla mevcut belgeleri inceler ve danışma komitesinin bu ürünleri Fıkhi ilke ve kurallara uygun bulduğuna ikna olur. İncelemesi yapılacak belgeler arasında danışma komitesi toplantı tutanakları ile Fıkhî hükümlere uygunluk sağlanmasına ilişkin FFK'ya sunułmuş danışma komitesi tarafindan yayımlanan raporlar da bulunur. Denetçi bu beigelerde bulunan konuları ve bunların kendisi tarafından yürütüłecek çalışma üzerindeki etkisini dikkate alır.
14.Denetçi, aynı zamanda FFK tarafından gerçekleştirilen işlemlerin danışma komitesinin fetva, karar ve yönergeleriyle tutarlı olduğunu da doğrular. Bu doğrulama denetçi tarafindan test esasına dayalı olarak gerçekleştirilir. Yapılacak testin niteliği ve kapsamı,FFK'nın içinde bulunduğu şartlara bağlıdır ve bu şartların dikkatlice değerlendirilmesi sonrasında denetçi tarafindan belirlenir.

15.Denetçi, ayrıca FFK’nın yönetimi tarafindan yürütülen iç incelemeler, iç denetim ve FFYS 3'te düzenlenen Fikhî iç incelemelerden elde edilen bulguları gözden geçirir. Bu gözden geçirmeye ilişkin bulgular ve denetçinin incelemesi sırasında bu bulguların,denetçi tarafindan yürütülen çalışmanın niteliği, zamanlaması ve kapsamını etkileyip etkilemediği dikkate alınır.

Denetçi Raporunda Danışma Komitesinin Raporuna Atifta Bulunulması
16.Denetçi, raporunu ancak FFK'nın Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağladığına ilişkin danışma komitesinin taslak raporunu dikkate aldıktan sonra sunar. Danışma komitesinin taslak raporunun, Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanmasında eksiklikler olduğuna işaret etmesi ve danışma komitesinin taslak raporuna dayanarak kendi taslak raporunu değiştirmeye karar vermesi durumunda denetçi, bu değişikliğin niteliğine ve sebeplerine ilişkin yeterli açıklama sunar.


Denetçinin Taslak Raporunun Danışma Komitesine Sunulması
17,Danışma komitesinin nihai raporu yayımlanmadan önce, denetçi taslak raporunu ve Fkhî hükümlere uygunluk sağlanmasına ilişkin vardığı sonuçları danışma komitesine sunar.

Yürürlük Tarihi 
18.Bu FFDS, 1 Ocak 2020 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlari Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050,01.04 - [ 01 / 312
Konu: Faizsiz Finans Denetim Standardı I Bağımsız Denetimin Amacı ve İlkeleri'nin Yayimlanması

Karar Tarihi: 12.12.2019
660 sayılı KHK'nın 9'uncu maddesi ve uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kurułuşu (AAOIFI)tarafindan “Auditing Standard No. (1) Objective and Principles of Auditing" başliğıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla Faizsiz Finans Denetim Standardı1 Denetimin Amacı ve Îlkeleri'nin yayımlanmasına karar verilmiştir.

 BI S ZI 
T I 

FAÍZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 1 BAĞIMSIZ DENETİMİN AMACI VE İLKELERİ İÇİNDEKİLER 
Paragraf 
Giriş.

Denetimin Amaci...2-3
Denetimin Genel İlkeleri...4-6
Denetimin Kapsam ,...7
Makul Güvence....8-12
Finansał Tablolara İlişkin Sorumluluk...3
Yürürlük Tarihi...4

Bağımsız Denetimin Amacı ve İlkeleri 
Giriş
1.Bu Faizsiz Finans Denetim Standardının (FFDS) amaci, Fikhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyct gösteren bir finansa! kuruluş tarafindan hazırlanan finansal tabloların denctiminin yürütülmesinde amaç ve genel ilkeler hakkında standartiar oluşturmak ve rehberlik sağlamaktır.

Bu FFDS'de geçen “denetim" terimi “bağımsız denetimi, “denetçi” terimi ise “bağımsız denetçi”yi ifade eder.

Denetimin Amaci 
2.Finansal tabloların denetiminin amaci; denetçinin, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim StandartlarıKurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına (FFMS'ler) ve finansal kuruhuşun faaliyet gösterdiği ülkede geçerli ulusal muhasebe standartları ve uygulamalarına uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin bir görüş vermesini sağlamaktır. Denetçi görüşünü belirtmek için “doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlamaktadır" ifadesi kullanılır.

3.Denetçi görüşü finansal tabloların güvenilirliğini artırsa da kullanıcı bu görüşü, finansal kuruluşun gelecekteki ekonomik başarısı veya yönetimin finansal kuruluşun faaliyetlerini yürütmesinin etkinliği veya verimliliği hakkında bir güvence olarak kabul edemez.

Denetimin Genel İlkeleri 
4.Denetçi, “Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımşız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar"a (Etik Kurallar) ve Kurum tarafından yayımlanan ve Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmayan “Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallara uyar. Denetçinin mesleki sorumluluklarını düzenleyen etik ilkeler aşağıdakileri içerir:
(a)Erdemli olma,
(b)Dürüstlük,
(c)Güvenilirlik,
(c)Adil olma,
(d)Doğruluk,
(e)Bağımsızlık,
(f)Tarafsızlık,
(g)Mesleki yeterlik,
(ğ)Özen,
(h)Sır saklama (Gizlilik),
(I)Mesleğe uygun davraniş ve 
(i)Teknik standartlar.


5.Denetçi, Kurum tarafindan yayımlanan FFDS’lere uygun olarak denetimi yürütür. Bu standartlar, temel ilkeler ve prosedürlerle birlikte diğer açıklayıcı hükümler içerir.
6.Denetçi, finansal tabloların önemli ölçüde yanlışlık içermesine sebep olan durumların bulunabileceğini kabul cderek, denetimi mesleki yeterlik ve özen içinde planlar ve yürütür. Örneğin, denetçi yönetimin beyanlarınt destekleyen kanıt bułmayı beklemeli,ancak doğrudan bu beyanların kesinlikle doğru olduklarını varsaymamalıdır.
Denetimin Kapsami 
7."Denetimin kapsami" terimi, denetimin amacına ulaşmak için denetçinin içinde bulunulan şartlar altında uygulanmasını gerekli gördüğü denetim prosedürlerini ifade eder. FFDS'lere uygun olarak bir denetimi yürütmek için gerekli olan prosedürler denetçi tarafından; Fikhî ilke ve kuralların ilgili hükümleri, FFDS'ler, Fikhî ilke ve kuralłara aykırıolmayan mevzuat, -uygun hâllerde- denetim sözleşmesinin şartları ve raportama yükümlülükleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Bağımsız Denetim Standartları(BDS'ler), Fkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele alınmamış hususlarda uygulanır.

Makul Güvence 
8.Denetim, bir bütün olarak finansal tablolarm önemli bir yanlışhık içermediğine dair makul güvence sağlamak amacıyla tasarlanır. Makul güvence, denetçinin bir bütün olarak finansal tabloların önemli yanlışlık içermediği sonucuna varması için gerekli olan denetim kanıtlarının toplanmasına ilişkin bir kavramdır. Makul güvence, tüm denetim süreciyle ilgilidir.

9.Makul güvence aynı zamanda denetçinin, denetim sırasında incelediği işlemlerin finansal kuruluşun faizsiz finans danışma komitesi tarafindan belirlenen Fikhî ilke ve kuralłara uygunluk sağladığına ikna olduğu anlamına gelir.
10.Bununla birlikte bir denetimde denetçinin, önemli yanlışliıkları tespit etme becerisini etkileyen yapısal kisıtlamalar bulunur. Bu kısitlamalar aşağıdaki gibi etkenlerden kaynakIanır:
(a) İşlem ve bakiyeler test edilirken örnekleme kullanılması,
(b)Muhasebe ve iç kontroł sisteminin yapısal kisitlamaları (örneğin, muvazaali işlem ihtimali dâhil),
(c)Çoğu denetim kanötının kesin olmaktan ziyade ikna edici olduğu gerçeği.
11.Ayrıca görüş oluşturmak için denetçi tarafindan üstlenilen denetim işi, özellikle aşağıdaki hususlarda muhakemeye dayalıdır:
(a) Denetim kanitı toplanmasi, örmeğin, denetim prosedürlerinin niteliği,zamanlamasi ve kapsamına karar verilmesi ve 

(b) Toplanan denetim kantlarına dayanarak sonuçlara ulaşılması, örneğin, finansal tabloların hazırlanmasında yönetim tarafindan yapılan tahminlerin makul olup olmadığının değerlendirilmesi.

12.Ayrıca diğer kısıtlamalar, finansal tabloların bazı yönleri (örneğin, ilişkili taraftar arasıdaki işlemler) hakkmda sonuçłara ulaşmak için mevcut olan denetim kanıtlarınıikna ediciliğini etkileyebitir. Bu tür durumlarda belirli FFDS’łer, bu yönlerin nitefiği sebebiyle, aşağıdakilerin bulunmadığı hallerde, yeterli ve uygun denetim kanıtısağlayabilecek bazı prosedürleri belirler:
(a) Normalde beklenenin ötesinde önemli yanlışlık riskini artıran olağan dışıdurumlar veya 

(b))Önemli yanlışlığın bulunduğuna dair herhangi bir gösterge.
Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluk 
13.Denetçi, finansal tablolar hakkıda bir görüş oluşturmak ve bildimekten sorumluyken,finansal tabloların Fıkhî ilke ve kurallara ve mevzuata uygun olarak hazırlanması ve sunulması sorumluluğu finansal kuruluşun yönetimine aittir (İlgili ülke mevzuatında belirtilen yönetim tanımı göz önünde bulundurulur). Finansal tabloların denetlenmişolmasi, finansal kuruluşun yönetiminin bu sorumlułuğunu ortadan kaldırmaz.
Yürürlük Tarihi 
14.Bu FFDS, 1 Ocak 2020 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlari Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04 [ 01 /313]
Kon: Faizsiz Finans Denetim Standardı 2Bağımsız Denetçi Raporu'nun Yayımlanması
Karar Tarihi: 12.12.2019
660 sayılı KHK'nin 9'uncu maddesi ve uyarinca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOIFI)tarafindan “Auditing Standard No. (2) Auditor's Report" başlığıyla yayımlaņan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla Faizsiz Finans Denetim Standardı 2 Bağımsız Denetçi Raporu'nun yayımlanmasına karar verilmiştir.


FAİZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 2
BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 

FAİZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 2BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU İÇİNDEKİLER 
Paragraf 
Giriş...1-4
Denetçi Raporunun Temel Unsurları..5-26
Denetçi Raporu ,..27-28
Olumlu Görüş Dışında Görüş veya Dikkat Çekilen Hususları İçeren Raporlar ..........29
Denetçi Görüşünü Etkilemeyen Hususlar ...0-35
Denetçi Görüşünü Etkileyen Hususlar ..36-40
Olumlu Görüş Dışmda Bir Görüş Verilmesine Sebep Olabilecek Durumlar ...41-46
Yürürlük Tarihi...47

Bağımsız Denetçi Raporu 
Giriş
1.Faizsiz fīnans kuruluşlarına (FFK) yönelik bu denetim standardının amacı, Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet gösteren bir finansal kuruluşun fīnansal tablolarına ilişkin olarak bağımsız denetçi tarafimdan yürütülen denetim neticesinde düzenlenen denctçi raporunun şekil ve içeriği hakkında standartlar oluşturmak ve rebberlik sağlamaktır. Burada sağlanan rehberliğin çoğu, finansal tablolar dışındaki fimansal bilgilere ilişkin denetçi raporlarında da uygulanabilir.

Bu Faizsiz Finans Denetim Standardıda (FFDS) geçen “denetim" terimi “bağımsız denetimi",“denetçi” terimi ise “bağunsiz denetçi’yi ifade eder.

Bu FFDS'de, aynı numaralı paragraflarda, T kodlu paragraflar (örneğin 5 ve 5T)ülkemizde geçerli olan uygulamayı (Türkiye uygulamasını) göstermekte olup Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafındav getirilen ilâve yükümlülükleri belirtmektedir. Söz konusu ilâve yükümlülükler, aynı numaralıparagrafta belirtilen alternatifleri azaltabilir, uygulama kapsamını genişletebilir veya denetçinin ilâve çalşma ile raporlama yapmasını gerektirebilir. T kodlu olmayan aynınumaralı paragraflar, Faizsiz Finans Denetim Standartlarinm çevirisi olup denetçilerin ułuslararası uygulamaya ilişkin farkındalıkłarını korumak amacıyła aynen bırakılmıştır.
2.Denetçi, finansal tablolara ilişkin verilen görüşün dayanağı olarak elde edilen denetim kanıtlarından çıkarılan sonuçları gözden geçirir ve değerlendirir.
3.Bu gözden geçirme ve değerlendirme, finansal tablolarn Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarina (FFMS'ler) ve ilgili ulusal standart veya uygulamalara uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını dikkate almayı içerir. Finansal tabloların yasal yükümłülüklere uygunluk sağlayıp sağlamadığının dikkate alınması da gerekir.
4.Denetçi raporu, bir bütün olarak fīnansal tablolara ilişkin açıkça yazılmış bir görüş içerir.
Denetçi Raporunun Temel Unsurlari 
5.Denetçi raporu aşağıdaki temel unsurları içerir:
(a)Başlık,
(b)Muhatap,
(c)Açılış veya giriş paragrafi,
(ç)Kapsam paragrafi (denetimin niteliğinin açıklanması),
(d)FFDS'lere ve ilgili ulusal standartlar veya uygulamalara yapılan atıf,
(e)Denetçinin yürüttüğü çalışmaya ilişkin açıklama,
(f)Finansal tablolara ilişkin verilen görüşü içeren görüş paragraft,
(g)Rapor tarihi,
(g)Denetçinin adresi ve 
(h)Denetçinin imzası.

Kullanıcının anlayışını artırmaya ve olağandışı durumlar ortaya çıktığında bunların belirlenmesine yardımcı olduğu için denetçi raporunun şekil ve içerik bakımından yeknesak olması beklenir.

5T.Denetçi raporu aşağıdaki temel uusurları içerir:
(a)Başhık,
(b)Muhatap,
(c)Açılış veya giriş paragrafì,
(ç)Kapsam paragrafı (denetimin niteliğinin açıklanması),
(d)FFDS'lere ve ilgili ulusal standartlar veya uygulamalara yapılan atif,
(e)Görüşün dayauağı,
(f)Denetçinin yürüttüğü çalışmaya ilişkin açıkama,
(g)Bağımsız denetçinin FFK'nın finavsal tablolarının bağımsız denetimine ilişkin sorumluluklari,
(Ç)Finansal tablolara ilişkin verilen görüşü içeren görüş paragrafi,
(b)Rapor taribi,
(1)Denetçinin adresi,
(i)Denetcinin imzası ve 
(i)Sorumlu denetçinin adı,
Denetçi raporu, yazıh olarak ve Ek'teki biçime uygun olarak düzenlenir. Kullanıcının anlayışını artırmays ve olağandışı durumlar ortaya çıktığında bunların belirlenmesine yardımeı olduğu için denetçi raporunun şekil ve içerik bakımından yeknesak olmast beklenir.

Başhık 
6.Denetçi raporunda uygun bir başlık yer alır.
6T.Denetçi raporunda uygun bir başlık yer ahr. Bu başhık“Bağımsız Denetçi Raporu"ifadesini de içerir.

Muhatap 
7.Denetçi raporu, duruma göre sözleşme ve ilgili ülkedeki mevzuatta belirtilen uygun bir muhataba hitaben düzenlenir.

Açıłış veya giriş paragrafı
8.Denetçi raporu, finansal tabloların tarihi ve kapsadığı dönem dâhil finansal kuruluşun denetlenmiş olan finansal tablolarım belirtir.

9.Rapor, finansał tabloların ve finansal kuruluşun Fikhî ilke ve kurallara uygun olarak faatiyet göstermesi yükümlülüğünün finansal kuruluşun yönetiminin sorumlułuğunda olduğuna dair bir açıklama ve yürüttüğü denetime dayanarak denetçinin finansal tablolara ilişkin görüş verıme sorumluluğuna dair bir açıklama içerir (flgili ülke mevzuatında belirtilen yönetim tanımıgöz önünde bulundurulur).

10.Finansal tablolar yönetimin beyanıdır. Bu tabloların hazırlanması, yönetimin Önemli muhasebe tahminleri yapmasıni ve muhakemelerde bulunmasıni, aynı zamanda finansal tabloların 

hazırlanmasında kullanilacak uygun muhasebe ilkelcri ve yöntcmlerine karar vermesini gerektirir. Buna karşın denetçinin sorumluluğu, bu finansal tablolara ilişkin bir görüş vermek için bunları denetlemektir.

I!.Söz konusu hususlarm yer aldığı açılış (giriş) paragrafına iłişkin ömek aşağıda yer ahmaktadır:
“... Faizsiz Finans Kurułuşunun . (hesap dönemi sonu) itibarıyla ilişikteki fīnansal durum tablosu ile ayni tarilte sona eren hesap dönemine ait ilgili gelir ve nakit akiş tablolarmı (ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafindan yayimlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katilım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Tablolarımda Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansal tabloları) denetlemişbulunuyoruz. Bu finansal tablolar ile finansal kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlülüğü, finansal kuruluşun yönetiminin sorumluluğundadır. Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüşvermektir."
Kapsam paragrafı
12.Denetçi raporu, denetimin FFDS'lere ve Fikhî ilke ve kurallara aykırı olmayan ilgili ulusal standartiara (Kurum tàrafindan yayımlanan Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS)) veya uygulamalara uygun olarak yürütüldüğünü belirterek denetimin kapsamını tanımlar. “Kapsam",içinde bulunulan şartlar altında gerekli görülen denetim prosedürlerini denetçinin uygulama kabiliyetini ifade cder. Bu ise kullanıcrya denetimin yerleşik standartlara veya uygulamalara uygun olarak yürütülmüş olması hususunda güvence verir. Aksi belirtilmedikçe, uygulanan ulusal denetim standartları veya uygulamaları, denetçinin adresi olarak belirtilen ülkede uygulanan denetim standartłarı ve uygulamaları ołduğu varsayılır.
13.Raporda denetimin, finansal tabloların õnemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlandığı ve yürütüldüğüne dair bir açıklama yer alır.
14.Denetçi raporu, denetimi aşağıdakileri içerecek şekilde tanımlar:
(a)Finansal tablo tutar ve açıklamalarını destekleyen kanıtların, test esasına dayaliı olarak incelenmesi,
(b)Finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesi,
(c)Finansal tabłoların hazırlanmasında yönetim tarafindan yapılan önemli tahminlerin değerlendirilmesi ve 

(c)Finansal tablolarin genel sunumunun değerlendirilmesi.
15,Rapor, görüş oluşturułması için denetimin makuł bir dayanak sağladığına dair denetçinin açıklamasını içerir.

16.Söz konusu hususların yer aldığı kapsam paragrafıma ilişkin örnek aşağıda yer almaktadır:
“Yaptiğımız denetim, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartlarina (ve ilgitimevzuat, standartlar veya uygulamalara atifta bulununuz) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar; denetimi, finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir. Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açıklamalarıdestekleyen kanıtların, test esasına dayalı olarak incelenmesini içerir. Denetim finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yani sıra, yönetim tarafindan yapilan önemli 

tahminler ile kutlanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir. Yürüttüğümüz denetimin, görüşümüzün ołuşturulması için makul bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz."
Görüş paragrafı
17.Denetçi raporu; finansal tabloların, faizsiz finans kuruluşunun faizsiz finans danışma komitesi (danişma komitesi) tarafindan bclirlenen Fikhî ilke ve kurallara ve finansal raporlama çerçevesine uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlayıp sağlamadığı ve -uygun hállerde- finansal tabloların yasal yükümłülüklere uygun olup olmadığıa ilişkin denctçi görüşünü açık bir şekilde belirtir.

18.Denetçi görüşünü belirtmek için “doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlamaktadır” ifađesi kullanılır. Bu ifade, diğer tüm hususların arasından denetçinin yalnızca finansal tablolar açısından önem arz eden hususları değerlendirdiğini gösterir.

19.Fiņansal raporlama çerçevesi; finansał kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlüfüğü ile gerçeğe uygunluğun uygun şekilde göz önünde bulundurulmasısuretiyle, Kurum tarafından yayımlanan standartiar, yasal yükümlülükler ve ülke içinde oluşmuş genel uygulamalar tarafından belirlenir. “Gerçeğe uygunluk"un hangi bağlamda ifade edildiğini kullanıcıya açıklamak için denetçi görüşü, finansal tabloların dayandırıldığıçerçeveyi;
“(Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartları ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamaları)na uygun olarak"
gibi ifadeleri kullanarak belirtecektir.
20.Doğru ve gerçeğe uygun görünüme ilişkin görüşe ck olarak denetçi raporunun, fīnansal tabloların mevzuat tarafndan belirlenen diğer yükümlülüklere uygun olup olmadığına ilişkin bir görüşü de içcrmesi gerekebilir.

21.Söz konusu hususlarm yer aldığı görüş paragrafına ilişkin örnek aşağıda yer almaktadır:
"Görüşümüze göre finansal tablolar, ... Faizsiz Finans Kuruluşunun ... (hesap dönemi sonu)itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait faaliyetlerinin sonuçlarını ve nakit akışlarını (ve diğer finansal bilgilerini) Fıkhî ilke ve kurallara (finansal kuruluşun danışma komitesi tarafindan belirlenen) ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına ... (ve ..'ya) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır."
22.Hangi ülkenin muhasebe ilkelerinin kullanıldığıın belli olmadığı durumlarda, ülke belirtilmelidir. Geniş öiçüde kaynak (faizsiz finans kuruluşunun bulunduğu) ülke dışına yayılan finansał tablolara ilişkin raporlama yapılırken, denetçinin raporda kaynak ülkenin standartlarıma örneğin:
"Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafindan yayımlanan faizsiz finans kuruluşları için oluşturulmuş ve Türkiye'de genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak..."
şeklinde atıfta bulunması tavsiye edilir.
Bu atif kullanıcılara, finansal tabloların hazırlanmasında hangi muhasebe ilkelerinin kullanıldığını daha iyi anlamalarında yardımeı olur. Özellikle başka bir ülkede kullanmak amacıyla hazırlanan finansal tablolara ilişkin raporlama yapılırken (örneğin, tabloların 

uluslararası finansıman maksadıyla tercüme edildiği ve başka bir ülke para birimine çevrildiği durumlarda) denetçi, kaynak ülkede hazırlanan muhasebe ilkelerine atifta bulunma gereksinimini ve söz konusu tablolarda uygun açıkłamaların yapılıp yapılmadığııdeğerlendirir.

Rapor tarihi 
23.Denetçi rapora, denetimin tamamlandığ günün tarihini verir. Bu tarih; denetçinin, rapor tarihine kadar olan ve haberdar olduğu olay ve işlemierin finansal tablolar ve rapor üzcrindeki etkisini değerlendirdiği hakkında kullanıcıları bilgilendirir.

24.Denetçinin sorumluluğu, yönetim tarafından hazırlanan ve sunulan finansal tablolar hakkında raporlama yapmak olduğundan; denetçi, raporuna finansał tabloların yönetim tarafindan imzałandığı veya onaylandığı tarihten daha önceki bir tarihi veremez.
Denetçinin adresi 
25.Denetçi raporu denetçinin adresini içerir.
Denetçinin imzası
26.Denetçi, raporu kendi adma veya denetim kuruluşu adıa ya da uygun olması durumunda her ikisi adına imzalar.

26T.Denetçi, raporu kendi adına veya denetim kuruluşu adına veya uygun olması durumunda her ikisi adına imzalar. Tüm bağımsız denetim raporlarında sorumlu denetçinin adının yer alması zorunludur. Ancak kişisel güvenliğe yönelik önemli ve etkin bir teħdidin bulunması hâlinde Kurumdan izin almak şartıyla denetçi raporunda sorumlu denetçinin adı açıklanmayabilir.

Denetçi Raporu 
27.Finansal tabloların belirlenen finansal raporlama çerçevesine uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağladığı sonucuna varması durumunda denetçi, olumlu görüş verir. Olumlu görüş aynı zamanda, muhasebe ilkelerinde veya bunların uygulanma yöntemindeki herhangi bir değişikłiğin ve bu değişikliğin etkilerinin, finansal tablolarda uygun bir şekilde gösterildiğini ve açıklandığını da zımni olarak belirtir.

28.Temel unsurları ihtiva eden ve olumlu görüş içeren denetçi raporu örneği aşağıda yer almaktadır [Olumlu görüş, sıırlı olumlu görüş, görüş vermekten kaçmma ve olumsuz görüş içeren denetçi raporu örnekleri Ek'te yer almaktadır]:

Bağımsız Denetçi Raporu 
..Genel Kuruluna (veya Uygun Olan Muhatap)
Faizsiz Finans Kuruluşunun .. (hesap dönemi sonu) itibarıyla ilişikteki finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dőnemine ait ilgili gelir ve nakit akış tablolarını (ve Kamu Gõzetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kutumu (Kurum) tarafindan yayumlanan Faizsiz Finans Mubasebe Standardi 1: Katlım Bankalari ve Faizsiz Finans Kuruluşłarınin Finansal Tabtolarında Genel Sunum ve Açiklama'da belirtilen diğer finansal tablolarıi)denetlemis bulunuyoruz, Bu finansal tabloların ve finansal kuruluşun yürüttüğü faaliyetlerin Fikhî iłke ve kurallara uygun olması, finansal kuruluş yönetiminin sorumluluğundadır. Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüşvermektir.

Yaptığımız denetim, Kurum tarafından yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartlarına (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atıfta bulununuz) uygun ołarak yürütülmüştür. Bu Standartlar; denetimi, finansal tabloların önemliyanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir. Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açıklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayalı olarak, incelenmesini içerir.Denetim, finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yanı sira, yönetim tarafindan yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir. Yürüttüğümüz denetimin, görüşümüzün oluşturulması için makul bir dayanak oluşturduğuna inaniyoruz.

Görüşümüze göre finansal tablolar, …. Faizsiz Finans Kuruluşunuı . (hesap dönemi sonu)itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait faaliyetlerinin sonuçlarını ve nakit akışlarını (ve diğer finansal bilgilerini) fimansał kuruluşun danışma komitesi tarafindan belirlenen Fikhî ilke ve kurallara ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına ... (ve ... 'ya) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır.
[Bağunsiz Denetçinin Adi, Soyadi][Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi][Bağımsız Denetçinin Adresi]

Ołumlu Görüş Dışında Görüş veya Dikkat Çekilen Hususları İçeren Raporlar 
29.Aşağıdaki durumlarda denetçi raporunun değiştirildiği kabul edilir:
1. Denetçi göräşünü etkilemeyen hususlar:
Dikkat çekilen hususlar 
2. Denetçi görüşünü etkileyen hususlar:
(a)Sınırlı olumlu görüş
(b)Görüş vermekten kaçınma veya 
(c)Olumsuz görüş.
Olumlu görüş dışında görüş veya dikkat çekilen hususları içeren her bir rapor türünün şekił ve içerik bakımından yeknesak olması, kullanıcının bu tür raporları anlayışını arttırır. Bu nedenle bu FFDS, olumlu görüş vermek için önerilen ifadeleri içermenin yanı sıra, yukarıda belirtilen raporlar düzenleneceği zaman kullanıłacak ifadelerin nası uyarlanacağına ilişkin örnekler de içermektedir.

Denetçi Görüşünü Etkilemeyen Hususlar 
30.Belirli durumlarda, denetçi raporuna, finansal tabloları etkileyen ve finansal tablo dipnotunda daha kapsamlı bir şekilde açıklanan bir hususu vurgulaımak için dikkat çekilen hususlar paragrafi eklenebilir. Dikkat çekilen hususlar paragrafinın eklenmesi, denetçi görüşünüetkilemez. Paragraf, tercihen görüş paragrafindan sonra eklenir ve bu hususun denctçi görüşünüsınırlamadığma atıfta bulunur.

31.Denetçi, işletmenin sürekliliğiyle ilgili önemli bir hususu vurgulamak için denetçi raporuna bir paragraf ekler.

32.Çözümü gelecekteki olaylara bağlı olan ve finansal tabloları etkileyebilecek önemli bir belirsizliğin (işletmenin sürekliliği sorunu dışında) mevcut olması durumunda denetçi, raporuna bir paragraf eklemeyi değerlendirir. Belirsizlik, finansal tabloları etkileyebilecek ve sonucu finansal kuruluşun doğrudan kontrolü altında olmayan gelecekteki eylemlere veya olaylara bağlıolan bir husustur.

33.Önemli belirsizliğe ilişkin olarak denetçi raporunda yer alan dikkat çekilen hususlar paragrafiına ilişkin örnek aşağıda yer almaktadır:
“Görüşümüze göre .… [boş bırakılan bu kısım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin) görüş paragrafında gösterilen şekliyle aynıdır].

Görüşümüzüsınırlamadan (X) numaralı finansal tablo dipnotuna dikkat çekeriz. Finansal Kuruluş, bazı patent haklarının ihlali iddiasıyla telif hakkı ve cezai tazminat talep edilen bir davada davalı konumundadır. Finansal kuruluş karşı dava açmıştır ve jki davanın da hazırlık soruşturmałarı ve keşif işlemleri devam etmektedir. Konunun nihai sonucu henüz bilinememektedir ve ortaya çıkabilecek herhangi bir yükümlülüik için finansal tablolarda karşılık ayrıłmamıştır."
34.Önemli belirsizliği veya işletmenin sürekliliğiyle ilgili bir sorunu vurgulayan bir paragrafın eklenmesi, genellikle denetçinin bu hususlarla ilgili raporłama sorumluluklarıı karşılaması için yeterlidir. Ancak, finansal tablolara ilişkin birden çok önemli belirsizliğin bulunduğu bazıdurumlarda olduğu gibi denetçi, dikkat çekilen hususlar paragrafı eklemek yerine görüşvermekten kaçmmayı uygun görebilir 


35.Finansal tabloları etkileyen hususlar için dikkat çekilen hususlar paragrafinın kullanımına ek olarak denetçi ayrıca, finansal tabloları etkileyen hususlar dışındaki hususlara ilişkin raporlama yapmak için tercihen denetçi raporuna, görüş paragrafından sonra dikkat çekilen hususlar paragrafi ekleyebilir. Örneğin, denetlenmiş finansal tabloları içeren bir belgedeki diğer bilgilerde değişiklik yapıłmasının gerekłi olması ve finansal kuruluşun bu değişikliği yapmayıreddetmesi durumunda denetçi, raporuna önemli tutarsızlığı açıklayan dikkat çekilen hususłar paragrafinı eklemeyi değerlendirecektir. İlave yasał raporlama_ yükümfülüklerinin olduğu durumlarda da dikkat çekilen hususlar paragrafi kullanılabilir.

Denetçi Görüşünä Etkileyen Hususlar 
36.Aşağıdaki durumlardan birinin var olması ve bu hususun etkisinin finansal tablolar açısıdan önemłi olduğu veya olabileceği yargisına varması durumunda denetçi, olumłu görüşvermeyebilir:
(a)Denetçinin çalışmasının kapsamı sınırlanmıştır veya 
(b)Danışma komitesi tarafından belirlenen Fıkhî ilke ve kuralların uygulanması, seçilen muhasebe politikalarının kabul edilebilirliği, bunların uygulanma yöntemi veya finansal tablo açıklamalarının yeterliliği konusunda yönetimle anlaşmazlık yaşanmaktadır.
(a) bendinde belirtilen durumlar, sınırlı olumlu görüş verilmesine veya görüş vermekten kaçınmaya sebep olabilir. (b) bendinde belirtilen durumlar, sınırlı olumlu görüş veya olumsuz görüş veriłmesine sebep olabilir. Bu durumlar, 41-46 ncı paragraflarda daha ayrıntılı bir şekilde ele alınmiştir.

37.Sınīrlı olumlu görüş; denetçinin olumlu görüş verilemeyeceği sonucuna vardığı ancak yönetimle yaşanan anlaşmazlığın veya kapsam sınırlamasıın etkisinin olumsuz görüş vermeyi veya görüşvermekten kaçmmayı gerektirecek kadar önemli ve yaygın olmadığı durumlarda verilir. Sınırlıolumlu görüş, sınırlı olumlu görüşle ilgili hususları etkileri “hariç" denilmek suretiyle ifade edilir.

38.Kapsam sınırlamasının muhtemel etkisinin; denetçinin yeterli ve uygun denetim kanitı elde edemeyecek kadar önemli ve yaygın olduğu ve dolayısıyla finansal tablolara ilişkin görüşveremediği durumlarda, denetçi görüş vermekten kaçıır.

39.Finansal tablolara ilişkin anlaşmaziığın etkisinin; finansal tablolardakiyanıltıcılığı veya eksikliği açıklamak için denetçinin raporda sıırı olumlu görüş vermenin yeterli olmadığısonucuna varmasına neden olacak kadar önemli ve yaygın olması durumunda, olumsuz görüşverilir,
40.Olumlu görüş dışında bir görüş vermesi durumunda denetçi, raporda bütün temel gerekçeleri ve -mümkün olması hâlinde- bunların finansal tablolar üzerindeki muhtemel etkisinin (etkilerinin)tutarını da açık bir biçimde belirtir. Genellikle bu bilgi, görüş veya görüş vermekten kaçınma paragrafindan önce, ayrı bir paragraf ołarak yer ałır ve -varsa- finansal tabloların dipuotunda daha kapsamhı bir açıklamaya atıfta bulunulabilir.

Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesine Sebep Olabilecek Kapsam Sınırlamasına İlişkin Durumlar 

41.Bazen finansal kurułuş tarafından denetçinin çalışmasının kapsamına sınırlama getirilebilir (denetim sözleşmesinin şartlarında denetçinin gerekli gördüğü bir denetim prosedürünüuygulamayacağının veya denetçinin finansal kuruluşun Fikhi ilke ve kurallara vygunluğu hakkında bir denetim yürütmemesinin belirtilmesi gibi). Ancak teklif edilen denetim 

sözleşmesinin şartlarındaki sıırlamanın denetçinin görüş vermekten kaçınmasınıgerektireceğine inanması halinde denetçi, mevzuat tarafından zorunlu kılmmadıkça, sınırlama içeren bu tür bir sözleşmeyi hağımsız denetim sözleşmesi olarak kabul etmez. Ayrica mevzuat gereği atanan denetçi, yasal yükümlüfüklerini ihlal eden bir sinırlama içermesi durumunda, bu tür bir denetim sözleşmesini kabul etmez.

42.Kapsam sinırlavass, içinde butunulan şartlar (Örneğiu, denetçinin görevlendirilmesi (seçilmesi)zamanınin, denetçiye, fiziki stok saynmni gözlemleme inkâni vermeiesi durumunda)tarafindan oluşturulabilir. Ayrıca kapsam sınırlaması, denetçinin görüşüne göre finansal kuruluşun muhasebe kayıtlarının yetersiz olmasından veya denetçinin gerekli gördüğü bir denetim prosedürünü uygulayamamasından kaynaklanabilir. Bu şartlar altında denetçi, olumlu görüş verilmesini sağlayan yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek için makuł alternatif prosedürleri uygular.

43.Denetçinin çalışmasının kapsamı üizerinde, sınırłı olumlu görüş vermesini veya görüş vermekten kaçınmasını gerektirecek kadar sinırlamanın mevcut olması durumunda denetçi, raporunda bu sınırlamayı açıkłar ve böyle bir sınırlama mevcut olmasaydı yapıłması gereken, finansal tabloiar üzerinde gerekli gördüğü muhtemel düzeltmeleri belirtir.

44.Söz konusu hususlara ilişkin örnekler aşağıda düzenlenmiştir:
Kapsam sınırlamasından kaynaklanan sınırlı olumlu görüş
" .…. [boş bırakilan bu kısım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin)giriş paragrafmda gösterilen şekliyle aynıdır] denetlemiş bulunuyoruz.
Aşağıdaki paragrafta belirtilen konular haricinde, yaptığımız denetim, ... [devamı yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin) kapsam paragrafinda gösterilen şekliyle aynıdır] uygun olarak yürütülmüştür.

(XXX) TL tutarııda .. işlemine ilişkin bağımsız teyit alamadık. Ayrıca, ... sözleşmesine ilişkin belgelerin aslı tarafımıza sunulmadı. Tutarın geri kazanılabilir olduğunu teyit etmek için uygulayabileceğimiz başka bir tatmin edici denetim prosedürü bulunmamaktadır.
Görüşümüze göre, ... tutarının geri kazanılabilir olduğuna ikna olabilmiş olsaydık -varsagerekli olduğuna karar verilebilecek düzeltmelerin etkisi hariç tutulduğunda, finansal tablolar,.…. [boş bırakılan bu kısım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin)görüş paragrafinda gösterilen şekliyle aynıdır] doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadir."
Kapsam sınırlamasıdan kaynaklanan görüş vermekten kaçınma 
“ .. Faizsiz Finans Kuruluşuņun .. (hesap dönemi sonu) itibarıyła ilişikteki finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait ilgili gelir ve nakit akiş tablolarını (ve Kamu Gözetimi, Muhascbe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katilım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarını Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansal tabloları) denetlemek üzere görevlendirilmiş bulunuyoruz, Bu finansal tabloların ve finansal kuruluşun yürüttüğüfaaliyetlerin Fikhi ilke ve kurallara uygun olması, finansal kuruluş yönetiminin sorumluluğundadır. (Denetçinin sorumluluğunu belirten cümle eklenmeyecektir).
(Denetimin kapsamını belirten paragraf duruma göre değiştirilir.)
(Aşağıdaki gibi kapsam sınırlamasına ilişkin bir paragraf eklenir:)

(XXX) TL tutarında .. işlemine ilişkin bağımsız teyit alamadık. Ayrıca, ... sözleşmesine ilişkin belgelerin aslı tarafımıza sunulmadı. Tutarın geri kazanlabilir olduğunu teyit etmek için uygulayabileceğimiz başka bir tatmin edici denetim prosedürü bulunmamaktadır.
Önceki paragrafta belirtilen konuların önemi sebebiyle, finansal tablolara ilişkin bir görüşverememekteyiz."
Yönetimle Anlaşmazhik Yaşanması
45.Denetçi, seçilen muhasebe politikalarının kabut edilebilirliği, bunların uygulanma yöntemi veya finansal tablołardaki açıklamaların yeterliliği gibi konularda yönetimle anlaşmazhık yaşayabilir.Bu tür anlaşmazlıklarm finansal tablolar açısından önemli olması durumunda denetçi, sınırhıolunlu görüş veya olumsuz görüş verir 

46.Söz konusu hususlara ilişkin örnekler aşağıda yer almaktadır:
Muhasebe politikalarına ilişkin anlaşmazhktan -uygun olmayan muhasebe yöntemindenkaynakanan sımriı olumlu görüş

“... [boş bırakılan bu kısm yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin)giriş paragrafimda gösterilen şekliyle aymdır] denetlemiş bulunuyoruz.
Yaptiğimız denctim, .…. [devam yukaridaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin) kapsam paragrafinda gösterilen şekliyle aynıdır³ uygun olarak yürütülmüştür.
Finansal tabloların X Dipnotunda açıklandığı üzere, finansal tablolarda amortisman tutarına yer verilmemiştir, görüşümüze göre bu uygulama Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına uygun değildir. .. (hesap dönemi sonunu yazınız) tarihinde sona eren hesap dönemine ait karşılık,doğrusal amortisman yöntemi esas alınarak binalar için %5, makine ve teçhizat için %20 yıllık orantar kuflanılarak (XXX) TL olmahıdır. Dolayısıyla, maddi duran varlıklar, birikmişamortisman tutarı (XXX) TL azaltılmali, dönem zararı ve geçmiş yıl zararları sırasıyla (XXX)TL ve (XXX) TL artırılmalıdır.

Görüşümüze göre, önceki paragrafta belirtilen konunun finansal tablolar üzerindeki etkisi hariç,finansal tablolar, ... [boş bırakılan bu kisım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin) görüş paragrafinda gösterilen şekliyle aynıdırł doğru ve gerçeğe uygum bir biçimde sunmaktadır."
Muhasebe politikalarına ilişkin anlaşmazlıktan -yetersiz açıklamadan- kaynaklanan sınırh olumlu görüş

“.…. [boş bırakıłan bu kısım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin)giriş paragrafinda gösterilen şekliyle aynıdır] denetlemiş bulunuyoruz.
Yaptığumız denetim, .…. [devam yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin) kapsamı paragrafmda gösterilen şekliyle aymıdır] uygun olarak yürütüłmüştür.
Faizsiz Finans Kuruluşu, ticari malların finansmanı amacıyla .. tarihinde (XXX) TL tutarında ... sözleşmeleri imzaląmıştır. Anlaşmalar, .…. (yıl sonu) tarihinden sonra doğan kazançların gelecekteki nakit temettü ödemclcrini sınırlamaktadır. Görüşümüze göre, bu bilginin açıklanması ... tarafindan zorunlu kılınmıştır.

Görüşümüze görc, önceki paragrafta yer alan bilginin ihmali hariç, finansal tablolar, ... [boşbırakılan hu kısım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin) görüşparagrafıda gösterilen şekliyle aymdır/ doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır."

Muhasebe politikalarına ilişkin aņlaşmazlıktan -yetersiz açıklamadan- kaynaklanan olumsuz görüş

“... [boş bırakılan bu kısım yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğinin)giriş paragrafimda gösterilen şekliyle aynıdır] denetlemiş bulunuyoruz.
Yaptiğımız. denetim, .…. [devann yukarıdaki (28 inci paragrafta yer alan denetçi raporu örneğini) kapsam paragrafinda gösterilen şekliyle ayudır] uygun ołarak yūrütülmnüştür.
(Anlaşmazhığı belirten paragraf(lar)).
Görüşümüze göre, önceki paragrafta(larda) belirtilen konuları etkileri sebebiyle finansal tablolar, ... Faizsiz Finans Kuruluşunun .. (hesap dönemi sonu) itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait faaliyetlerinin sonuçlarmı ve nakit akışlarını (ve diğer finansal bilgilerini) ... (ve ... 'ya uygun olarak) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmamaktadır."
Yürürlük Tarihi 
47.Bu FFDS, 1 Ocak 2020 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


(Bkz.: 28 inci paragraf)
Faizsiz Finans Kuruluşunun Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu Örbekleri 
Örnek 1: Faizsiz Finans Kuruluşunun gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlannuş olan finansa! tablolarına ilişkin denetçi raporu [Türkiye uygulamasıa uyarlanmiştır]

Örnek 2: Kapsam sınırlamasından dolayı denetçinin sınırlı olumlu görüş verdiği denetçi raporu [Türkiye uygulamasına uyarlanmıştır]

Örnek 3; Kapsam sınırlamasının muhtemel etkisinin, denetçinin yeterli ve uygun denetim kanıtıelde edemeyecek kadar önemli ve yaygın ołduğu ve dolayısıyla finansał tablolara ilişkin görüşvermekten kaçıdığı denetçi raporu [Türkiye uygulamasıa uyarlanmıştır]
 Örnek 4: Muhasebe politikalarına ilişkin anlaşmazlıktan -yetersiz açıklamadan- dolayıdenetçinin olumsuz görüş verdiği denetçi raporu [Türkiye uygulamasına uyarlanmıştır]

Örnek 1: Faizsiz Finans Kuruluşunun gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış olan finansal tabiolarına ilişkin denetçi raporu [Türkiye uygulamasıa uyarlanmıştır]
FAİZSİZ FİNANS KURULUŞUNA İLİŞKİN BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Faizsiz Finans Kuruluşu Genel Kuruluna [veya Uygun Olan Muhatap]
1) Giriş
…. Faizsiz Finans Kuruluşunuu (FFK) … (hesap dönemi sonu) itibarıyla iłişikteki finansal durum tablosu ile ayni tarihte sona eren hesap dönemine ait iłgili gelir ve nakit akış tablolarını (ve Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartiarı Kurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katılun Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Tablolaruda Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansal tabloları) denetlemiş bulunuyoruz. Bu finansal tablolar ile finansal kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlülüğü, finansal kuruluşyönetiminin sorumluluğundadır. Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüş vermektir.

2) Kapsam 
Yaptığımız denetim, Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartları (FFDS’ler) ile (Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntıłı olarak ele almmamış hususlarda)Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS'łer) (ve ilgili mevzuat, standartłar veya uygulamalara atıftàbulununuz) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar; denetimi, finansal tabłoların önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütnemizi gerektirir.Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açıklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayalı olarak,incelenmesini içerir. Denetim finansal tablolariın genel sunumunun değerlendirilmesinin yanı sira,yönetim tarafindan yapılan önemli tahminler iłe kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir. Yürüttüğümüz denetimin, görüşümüzün oluşturulması için makul bir dayanak ołuşturduğuna inanıyoruz.

3) Bağımsız Denetçinin FFK'nın Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumłulukdarı

Bir FFK'nın finansal tablolarının bağımsız denetimde, biz bağımsız denetçilerin sorumluluklarışunlardır:
FFDS'ler ile (Fikhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele alımmamış hususlarda) BDS'ler (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atıfta bulununuz);denetimi, finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamizı ve yürütmemizi gerektirir.

Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açiklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayalt olarak, incelenmesini içerir. Denetim, finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yanı sira, yönetim tarafindan yapılan önemli tahminler ile kullanıan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir.

Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu fınansal tablolara ilişkin görüşvermektir.

4) Görüşün Dayanağı
FFDS'er ile (Fıkhi ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı ołarak ele alınmamışhususlarda) BDS'ler (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atıfta bulununuz) kapsamındaki sorumluluklarunız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin FFK'nm Finansal Tablolarımm Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntıh bir şekitde açıklanmıştır. Kurum tarafiından 

yayımlanan Faizsiz Finans Kuruluşlarını Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar ile Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmayan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kuraflar ve finansal tabloların bağımsız denetimiyle ilgili mevzuatta yer alan etik hükümlere uygun olarak Kuruluştan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafimizca yerine getirilmiştir.

5) Görüş
Görüşümüze göre finansal tablolar, ... Faizsiz Finans Kuruluşunun .. (hesap dönemi sonu) itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait faaliyetłerinin sonuçlarımı ve nakit akışlarını (ve diğer finansał bilgilerini) Fıkhī iłke ve kurallara (finansal kuruluşun danişma komitesi tarafindan belirlenen) ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarma ... (ve ...'ya) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır.

[Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi][Bağımsız Denetçinin Imzası]'[Sorumlu Denetçinin Adi, Soyadi][Bağımsız Denetçinin Adresi]
Bağınısız denetçinin mührü ve varsa mevzuatın gerektirdiği diğer hususłara bu böjümde yer verilir.

Örnek 2: Kapsam sınırlamasından dolayı denetçinin sımırlı ołumlu görüş verdiği denetçi raporu [Türkiye uygulamasına uyarlummuştır]

FAİZSİZ FİNANS KURULUŞUNA İLİŞKİN BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Faizsiz Finans Kurułuşu Genel Kuruluna [veya Uygun Olan Muhatap]
1)Giriș
.…. Faizsiz Finans Kuruluşunun (FFK) … (hesap dönemi sonu) itibarıyla ilişikteki finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait iłgili gelir ve nakit akış tablolarını (ve Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafımdan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardi 1: Katılım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansal tabloları) denetfemiş bulunuyoruz. Bu finansal tablolar ile finansal kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlülüğü, fınansal kuruluşyönetiminin sorumlułuğundadır. Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüş vermektir,
2) Kapsam 
Aşağıdaki bölümde belirtilen konular haricinde yaptığımız denetim, Kurum tarafından yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartları (FFDS'ler) ile (Fikhî ilke ve kuralłara aykırı olmadığı sürece,FFDS'lerde ayrıntılı ołarak ele alınmamış hususlarda) Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS'ler) (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atifta bulununuz) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar; denetimi, finansal tabloların önemli yanlışhık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir. Denetim, fīnansal tablolardaki tutar ve açıklamalarıdestekleyen kanıtların, test esasına dayali olarak, incelenmesini içerir. Denetim finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yanı sıra, yönetim tarafından yapılan önemli tahminler ile kultanılan muhasebe jlkelerinin değerlendirilmesini de içerir. Yürüttüğümüz denetimin, görüşümüzün oluşturulması için makul bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz 
3)Bağımsız Denetçinin FFK'nın Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumłulukları

Bir FFK'nm finansal tablolarının bağunsız denetimde, biz bağımsız denetçilerin sorumluluklar şunlardır:
FFDS'ler ile (Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele alımmamışhususlarda) BDS'ler (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atifta bulununuz); denetimi,finansal tablolarm önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamizı ve yürütmemizi gerektirir.

Denetim, fimansal tablolardaki tutar ve açıklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayali olarak,incelenmesini içerir. Denetim, finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yani sıra,yönetim tarafindan yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerfendirilmesini de içerir.

Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüşvermektir.

4) Sınırlt Olumlu Görüşün Dayanağı
(XXx) TL tutarında  işlemine ilişkin bağımsız teyit alamadık. Ayrıca, …. sözleşmesine ilişkin belgelerin aslı tarafimiza sunulmadı. Tutarın geri kazanılabilir olduğunu teyit etmek için uygulayabileceğimiz başka bir tatmin edici denetim prosedürü bulunmamaktadır.

FFDS'ler ile (Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS’lerde ayrıntılı olarak ele almmamışhususlarda) BDS'ler (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atıfta bulununuz) kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin FFK'nm Finansal Tablolarmm Bağımsız Denetimine İişkin Sorumhulukları bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar ile Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmayan Bağımsız Denctçiler İçin Etik Kurallar ve finansal tablolarm bağumsız denetimiyłe ilgili mevzuatta yer alan etik hükümlere uygun olarak Kuruluştan bağimsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumlułuklar da tarafimızca yerine getirilmiştir.

5) Görüş
Görüşümüze göre, ... tutarının geri kazanslabilir olduğuna ikna olabilmiş olsaydık -varsa- gerekli olduğuna karar veriłebilecek düzeltmelerin etkisi hariç tutulduğunda, finansal tablolar, ... Faizsiz Finans Kuruluşunun .. (hesap dönemi sonu) itibarıyla finansal durumunu ve ayni tarihte sona eren hesap dönemine ait faaliyetlerinin sonuçlarını ve nakit akışlarını (ve diğer finansal bilgilerini) Fıkhî ilke ve kurallłara (finansai kuruluşun danışma komitesi tarafudan belirlenen) ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına .. (ve ...'ya) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır.
[Bağımsız Denetçi Raporu Taríhi][Bağımsız Denetçinin İmzası]²[Sorumlu Denetçinin Adi, Soyadi][Bağımsız Denetçinin Adresi]
2 Bağımsız denctçinin mührü ve varsa mevzuatın gerektirdiği diger hususłara bu böłümde yer verilir.

Ömek 3: Kapsam sınırlamasınm muhtemel etkisiain, denetçinin yeterli ve uygun denetim kanitı elde edemeyecek kadar önemłi ve yaygın olduğu ve dolayısıyla finansal tablolara ilişkin görüş vermekten kaçmdığı denetçi raporu [Türkiye uygulamasıa uyarlanmıştır]

FAİZSİZ FİNANS KURULUŞUNA İLİŞKİN BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Faizsiz Finans Kuruluşu Genel Kuruluna [veya Uygun Qian Muhatap]
1) Giriș
.. Faizsiz Finans Kuruluşunun (FFK.) . (hesap dönemi sonu) itibarıyla ilişikteki finansal durum tablosu ile aynı taribte sona eren hesap dönemine ait ilgili gelir ve nakit akış tablolarını (ve Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafmdan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katilım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarmı Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansal tabloları) denetJemek üzere görevlendiribmiş bulunuyoruz. Bu finansal tablołar ile finansal kuruluşun Fıkhî ilke ve kuralłara uygun ołarak faaliyet göstermesi yükümlüłüğü, finansal kuruluş yönetiminin sorumluluğundadır.

2) Kapsam 
Yaptığımız denetim, Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartları (FFDS'ler) ile (Fikhí ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele ałmmamış hususlarda)Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS'ler) (ve ilgili mevzuat, standartłar veya uygułamalara atifta bulununuz) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartłar; denetimi, finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir.Denetim, finansal tablolardaki tstar ve açıklamaları destekieyen kanıtların, test esasına dayalı olarak,incelenmesini içerir. Denetim finansal tablolarıngenelsunumunun değerlendirilmesininyant sıra,yönetim tarafindan yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir.

3)Bağımsız Denetçinin FFK'nın Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumluluklari 

Bir FFK'nın finansal tablolarının bağımsız denetimde, biz bağımsız denetçilerin sorumluluklarışunlardır:
FFDS'ler ile (Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele ahınmamışhususlarda) BDS'ler (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atıfta bulununuz); denetimi,finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamizi ve yürütmemizi gerektirir.

Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açıklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayali olarak,incelenmesini içerir. Denetim, finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yanı sira,yönetim tarafından yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir.

Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüşvermektir.

4)Görüş Vermekten Kaçınmanın Dayanağı
(XXX) TL tutarında … işlemine ilişkin bağımsız teyit alamadık. Ayrıca, …. sözleşmesine lişkin belgelerin asfı tarafımıza sumulmadı. Tutarın geri kazanılabilir olduğunu teyit etmek için uygulayabileceğimiz başka bir tatmin edici denetim prosedürü bulunmamaktadır.

5) Görüş
Görüş Vermekten Kaçınmanın Dayanağı bölümünde belirtilen konuların önemi sebebiyle, finansal tablolara ilişkin bir görüş verememekteyiz.

[Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi][Bağumsiz Denetçinin Imzası]³[Sorumlu Denetçinin Adi, Soyadi][Bağımsız Denetçinin Adresi]
3 Bağımsız denetçinin mührü ve varsa mevzuatın gercktirdiği diğer hususlara bu bölümde yer verilir.

Örnek 4: Muhasebe politikalarına ilişkin anlaşmazhktan -yetersiz açıklamadan- dolayı denetçinin olumsuz görüş verdiği denetçi raporu [Türkiye uygulamasına uyarlanmıştır]
FAİZSİZ FİNANS KURULUŞUNA İLİŞKİN BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Faizsiz Finans Kuruluşu Genel Kuruluna [veya Uygun Olan Muhatap]
1)Giriş
... Faizsiz Finans Kuraluşumnun (FFK) .…. (hesap dönemi sonu) itibarıyla ilişikteki finansal durum tablosu ile ayni tarihte sona eren hesap dönemine ait ilgili gelir ve nakit akış tablolarını (ve Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katılım Bankaları ve Faizsiz Fimans Kuruluşlarının Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansał tabloları) denetlemiş bulunuyoruz. Bu finansal tablolar ile finansal kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlülüğü, finansal kuruluşyönetiminin sorumluluğundadır, Bizim sorumłuluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüş verınektir.

2 Kapsam 
Yaptiğumtz denetim, Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartları (FFDS'ler) ile (Fikbi ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDš'lerde ayrıntılı olarak ele altnmamış hususlarda)Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS'ler) (ve ilgili mevzuat, standartłar veya uygulamalara atifta bulununuz) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar; denetimi, fīnansal tablołarın önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir.Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açıklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayałı olarak,incelenmesini içerir. Denetim finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yani sira,yönetim tarafından yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir. Yürüttüğümüz denetimin, görüşümüzün oluşturułması için makul bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.

3)Bağımsız Denetçinin FFK'nın Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları

Bir FFK'nın finansal tablolarının bağımsız denetimde, biz bağımsız denetçilerin sorumluluklarışunlardır:
FFDS'ler ile (Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadiğı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele alınmamışhususlarda) BDS'fer (ve ilgili mevzuat, standartlar veya vygulamalara atifta bulununuz); denetimi,finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir.

Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açıklamaları destekleyen kanıtların, test esasına dayalıi olarak,incelenmesini içerir. Denetim, finansal tabloların genel sunumunun değerlendirilmesinin yani sira,yönetim tarafından yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendirilmesini de içerir.

Bizim sorumluluğumuz, yürüttüğümüz denetime dayanarak bu finansal tablolara ilişkin görüşvermektir.

4) Olumsuz Görüşün Dayanağı
[Anlaşmazlık konusu hususu belirtiniz]
FFDS'ler ile (Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, FFDS'lerde ayrıntılı olarak ele alınmamışhususlarda) BDS'ler (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atıfta bulununuz) kapsamındaki sorumlulukiarımiz, raporumuzun Bağımsız Denetçinin FFK'nın Finansal Tablolarmm Bağımsiz 

Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıktanmıştır. Kurum tarafından yayımlanan Faizsiz Finans Kuruluşlarımın Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar ile Fıkhí ifke ve kurallara aykıri olmayan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar ve finansal tabloların bağumsız denetimiyle ilgili mevzuatta yer alan etik hükümłere uygun olarak Kuruluştan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafumizca yerine getirilmiştir.

5) Görüş
Görüşümüze göre, önceki paragrafta(iarda) belirtilen konuların etkileri sebebiyle fmansal tablolar, ...Faizsiz Finans Kuruluşunun ... (hesap dönemi sonu) itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait faaliyetlerinin sonuçlarını ve nakit akışlarını (ve diğer finansal bilgilerini) Fıkhîilke ve kurallara (finansal kuruluşun danışma komitesi tarafindan belirlenen) ve Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına ... (ve ….'ya) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunmamaktadır.

[Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi][Bağımsız Denetçinin İmzası]ª[Sorumlu Denetçinin Adī, Soyadi][Bağımsız Denetçinin Adresi]
4Bağımsız denetçinin mührü ve varsa mevzuatın gerektirdiği diğer hususlara bu bölümde yer veritir.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlari Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04 [ 01 / 314 ]
Konu: Faizsiz Finans Denetim Standardı 3Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Şartları'nın Yayimlanmasi 

Karar Tarihi; 12.12.2019
660 sayıhı KHK'nın 9'uncu maddesi ve uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOIFI)tarafından “Auditing Standard No. (3) Terms of Audit Engagement" başlığıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla Faizsiz Finans Denetim Standardı 3 Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Şartları'nın yayımlanmasına karar verilmiştir.

TÜRKİYE DENETÍM STANDARTLARI 
FAÍZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 3
BAĞIMSIZ DENETİM SÖZLEŞMESİNİN ŞARTLARI 

FAİZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 3 BAĞIMSIZ DENETİM SÖZLEŞMESİNİN ŞARTLARI  İÇİNDEKİLER 
Giriş.1-4
Denetim Sözleşmeleri...5-11
Denetimin Kapsamı...12
Raporların Şekli...13-14
Ücretler...15
Denetim Sözleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması...16
Diğer Hususlar.....17-18
Müteakip Denetimler.....19-20
Denetim Sözleşmesindeki Değişikliğin Kabulü...21-28
Yürürlük Tarihi....29
Ek (A): Denetim Sözleşmesi Örneği 

Ek (B): Yenilenen Denetim Sözleşmesi Örneği 

Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Şartlars 
Giriş
1,Bu Faizsiz Finans Denetim Standardınin (FFDS) amaci, Fikhi ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet gösteren bir finansal kuruluşun finansal tablolarını denetlemek için bir denetçinin görevlendirilmesi (seçilmesi) hakkında standartlar oluşturmak ve rehberlik sağlamaktir.

Ana hususlar şunlardir:
(a)Faizsiz finans kuruluşuyla (müşteri) denetim sözleşmesinin şartları üzerinde anlaşmaya varılmasi,
(b)Müşterinin, denetim sözleşmesinin şartlarını daha düşük güvence düzeyi sağlayan bir şartla değiştirme talebine denetçinin yanstı.

Bu FFDS'de geçen "denetim" terimi "bağımsız denetimi", “denetçi" terimi ise “bağımsız denetçi”yi ifade eder,
Bu FFDS'de, aynı numarahı paragraflarda, T kodlu paragraflar (örneğin 5 ve 5T)ülkemizde geçerli olan uygulamayı (Türkiye uygulamasını) göstermekte olup Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafindan getirilen ilâve yükümlülükleri belirtmektedir. Söz konusu ilâve yükümlülükler,aynı numaralı paragrafta belirtilen alternatifleri azaltabilir, uygulama kapsamınıgenişletebilir veya denetçinin ilâve çalışma ile raporlama yapmasını gerektirebilir.T kodlu olmayan aynı numaralı paragraflar, Faizsiz Finans Denetim Standartlarıın çevirisi olup denetçilerin uluslararası uygulamaya ilişkin farkındalklarıı korumak amacıyla aynen bırakılmıştır.
2.Denetçi ve müşteri, denetim sözleşmesinin şartları üzerinde anlaşmaya varır. Üzerinde mutabık kalınan şartlar, bir denetim sözleşmesiyle veya uygun şekle sahip başka bir sözleşmeyle kayıt altına alınır.

3.Bu FFDS'nin amacı, faizsiz finans kuruluşlarının finansal tablolarının denetimlerine ilişkin denetim sözleşmelerinin hazırlanmasında denetçiye rehberlik sağlamaktır. Bu standart, ilgili hizmetlere de uygulanabilir. Vergi, muhasebe ve yönetim danışmanlığıgibi diğer hizmetlerin sağlanması durumunda, bağımsız denetimi diğer hizmetlerden açık bir şekilde ayırmak için ayrı sözleşmeler düzenlenmesi uygun olabilir.
4.Bazı ülkelerde, denetimin amaçları ve kapsamı ile denetçinin sorumlulukları mevzuatia düzenlenmektedir. Bu durumlarda dahi denetçi, denetim sözleşmelerinde söz konusu hususlara yer vererek müşterilerini bilgilendirebilir.

Denetim Sözleşmeleri 
5.Denetime başlamadan önce yazılı bir denetim sözleşmesinin yapılması, denetimle ilgili yaniış anlamaları önleme bakımından müşteri ve denetçinin yararınadır.

5T. Denetim sözleşmesi yazılı olarak yapılır. Denetime başlamadan önce yazıłı bir denetim sözleşmesinin yapılmasi, denetimle ilgiliyanlış anlamaları önleme bakımından müşteri ve denetçinin yararınadır.

Denetim sözleşmesinin temel içeriği 
6.Denetim sözleşmesi; denetçinin denetimi kabulünüi, denetimin amacı ve kapsamını,denetçinin müşteriye karşı sorumluluklannın kapsamımı ve denetçi tarafindan sunulacak raporun şeklini belgeler ve teyit eder.

6T.Denetim sözleşmesi; denetçinin denetimi kabulünü, denetimin amaçları ve kapsamını, denetçinin müşteriye karşı sorumluluklarının kapsamını, müşterinin sorumluluklarının kapsamnı ve denetçi tarafından sunulacak raporun şeklini belgeler ve teyit eder.

Finansal tablolarin denetiminin amacr 
7.Finansal tabloların denetiminin amacı; denetçinin, finansal tabloların, tüm önemli yönleriyle faizsiz finans kuruluşunun faizsiz finans danışma komitesi (danışma komitesi) tarafindan yayımlanan fetva, karar ve yönergelere, Kamu Gözetimi,Muhasebe ve Denetim Standartłarı Kurumu (Kurum) tarafindan yayımłanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına (FFMS'ler), ulusal muhasebe standartları ile uygulamalara ve faizsiz finans kuruluşunun faaliyet gösterdiği ülkede uygulanan mevzuata uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin olarak bir görüş vermesini sağlamaktır. Denetçinin görüşünü belirtmek için finansal tabloların, yukarıda belirtiłenlere uygun olarak “doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlamaktadır/sağlamamaktadır” ifadesi kullanıłır.

Yönetimin finansal tablolara ilişkin sorumluluğu 
8.Finansal tablolar; etkin bir iç kontrol sisteminin sürdürülmesi, işlemlerin muhasebe kayıtlarına uygun bir şekilde kaydedilmesi, varlıkların korunması ve finansal tabloların genel sunumunun doğru ve gerçeğe uygun olmasından da sorumłu olan faizsiz finans kuruluşunun yönetiminin sorumluluğundadır.

9.Denetçi raporu, finansal tabloların ve finansal kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlülüğünün finansal kuruluşun yönetiminin sorumluluğunda olduğuna dair bir açıklama içerir. Denetçi, yönetimin faizsiz finans kuruluşunun danışma komitesi tarafindan yayımlanan fetva, karar ve yönergelere uyup uymadığını doğrulamaktan sorumludur.

10.Faizsiz finans kuruluşunun yönetimi, kuruluşun danışma komitesi tarafından yayımlanan tüm fetva, karar ve yönergeleri ile diğer ilgili belgeleri (örneğin faizsiz finans kuruluşunun damşma komitesi raporları) denetçiye sağlar.
Yönetim beyanı
11.Denetçi, finansal tablolarda yer alan beyanlar ve finansal raporlama sürecine yönelik içkontrolün işleyişi hakkında yönetimi sorgular. Denetçi, kendisine sözlü olarak yapılan 

beyanlara ilişkin müşteriden beyan mektubu alır. Denetçi, yönetimin kendisine tam,doğru ve zamanında bilgi sağlamasıı bekler.

Denetimin Kapsamı
12.Denctimin kapsami, FFDsler ile ulusal standartlar veya uygulamalara atifları ve denetçinin yapacağı çalışmanın açıklanmasını içerir. Denetim sözieşmesinde genellikle atıfta bulunulan hususlar şunlardır:
Denetim, FFDS'lere uygun olarak yürütülür. FFDS'lerde yer almayan hususlar için, Fıkhî ilke ve kurallara aykırı olmadığı sürece, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetim Standartları (BDS'ler) uygulanır.

Denetçi, finansal tabloların hazırlanmasının dayanağı olan muhasebe sisteminin yeterliliğini değerlendirmek amacıyła, muhasebe sistemi hakkında kanaat edinir.
Denetçinin makul sonuçlara varmasını sağlayacak ihtiyaca uygun ve güvenilir denetim kanitı elde etmesi gerekir.

Denetçinin uygulayacağı prosedürłerin niteliği ve kapsamı, iç kontrol sistemine ilişkin yapacağı değerlendirmeye göre farkhılık gösterir.

Denetçi, finansal tablolarda veya muhasebe kayıtiarında olabilecek hata, aykırılık veya hile kaynakh önemli yanlışhkların tespit ediłmesine ilişkin makul bir beklenti içerisinde denetimini planlar.

Muhasebe ve iç kontrol sisteminin yapısal kısıtlamalarının yanı sıra, denetimin test esasına dayalı olması ve diğer yapısal kısıtlamaları sebebiyle kaçınılmaz olarak bazı önemli yanlışlıkların tespit edilememe riski vardır.
Raporlarun Şekli 
13.Denetim sözleşmesi, muhasebe ve iç kontrol sistemlerinde tespit edilen veya gözlemlenen önemli zayıflıklara ilişkin yönetime sunulacak bir rapor gibi pay sahiplerine sunulacak yasal raporların yanı sira denetçi tarafindan düzenlenecek raporların veya denetimin sonuçlarına ilişkin olarak yapılacak diğer bildirimlerin şekline atıfta bulunur.

14.Denetim sözleşmesinde, denetçinin denetimle bağlantılı olarak talep ettiği tüm kayıtlar,belgeler ve diğer bilgilere kısıtlama olmaksızın erişim imkânına sahip olması gerektiği hususu yer alır. Denetim sözleşmesi ayrica denetçinin, yönetimden denetimle bağlantılıolarak yaptığı açıklamalarla ilgili yazılı teyit alma beklentilerini de belirtir.
Ücretler 
15,Denetim sözleşmesi, ücretlerin hesaplanmasında kullanılan esasları ve -varsafaturalandırmaya ilişkin hususları belirtir.

Denetim Sözleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması
Denetim sözleşmesi, müşteriden; denetim sözleşmesini almayı kabul ederek sözleşme şartlarını teyit etmesini talep eder.


16T. Denetim sözłeşmesinde, müşteri ve denetçinin denetim sözleşmcsinin şartlarımıanładığı ve kabul ettiği belirtilir.

Diğer Hususlar 
17.Denetçi ayrıca, diğerlerinin yanı sıra sözleşmeye aşağıdakileri de dáhił etmek isteyebilir:
(a)Denetimin planlanmasına ilişkin düzenlemeler,
(b)Denetçinin müşteriye sunmayı beklediği diğer sözleşme veya raporlara ilişkin açıklama,
(c)Müşterinin danışma komitesiyle yapılacak istişarelere ilişkin düzenlemeler,
(Ç)Uygun hâllerde, aşağıdaki hususlara da yer verilebilir:
Denetimin bazı alanlarına başka denetçilerin ve uzmanların katılömıyla ilgili kararlaştırılan hususlar,
Müşterinin diğer çalışanlarının ve başka denetçilerin denetime katılımına ilişkin olarak kararlaştırılan hususlar,
Denetçinin ilgili işletmede ilk defa denetim yapiyor ołması durumunda, varsa- önceki denetçiyle yapılacak olan görüşme ve işlemlere ilişkin olarak kararlaştırılan hususlar,
Denetçinin yükümlülüğünün sınırlandırılması ihtimalinin bulunmasıdurumunda, bu tür sınırlandırmaların belirtilmesi,
Denetçi ile müşteri arasıdaki her tür ilave anlaşmaya yapılacak atıflar.
Ek 1'de denetim sözleşmesi õrneği yer almaktadı.
Topluluğa bağlı birimlerin denetimi 
18.Bir ana ortaklık faizsiz finans kuruluşu denetçisinin aynı zamanda bağlı ortaklığının,şubesinin veya bölümünün (topluluğa bağlı birim) denetçisi olması durumunda denetçinin topluluğa bağlı birimle ayrı bir denetim sözleşmesi yapıp yapmamaya ilişkin kararını etkileyecek etkenler aşağıdakileri içerir:
Topluluğa bağlı birim denetçisini kimin seçtiği,
Topluluğa bağlı birim için ayrı bir denetçi raporunun düzenlenip düzenlenmeyeceği,
Yasal yükümlülükler,
Başka denetçiler tarafından yapılan herhangi bir işin kapsamı,
Ana ortaklığın sahiplik derecesi,
Topluluğa bağlı birim yönetiminin bağımsızlığının düzeyi.
Müteakip Denetimler 
19,Birbirini takip eden dönemlerde denetim yapilması durumunda denetçi, denetim sözlcşmesi şartlarmın içinde bulunulan durum ve şartlara göre revize edilmesinin 

gerekli olup olmadığını ve denetim sözleşmesinin mevcut şartlarının müşteriye tekrar hatırlatılmasına ihtiyaç olup ołmadığıni değeriendirir.

20.Denetçi, her dönem yeni bir denetim sözleşmesi yapmamaya karar verebilir. Ancak aşağıdaki etkenler, yeni bir sözleşme yapmayı uygun hâle getirebilir:
Müşterinin, denetimin awaeını ve kapsamını yanliış anladtğua dair herhangi bir göstergenin varlığı,
Denetim sözleşmesinin revize edilmiş şartlarının veya özel şartlarının bulunması,
Yakın bir tarihte kıdemli yöneticiler, pay sahipleri, yönetim kurułu üyeleri veya ortaklık yapısında (faizsiz finans kurułuşunun sahiplik yapısında olduğu gibi)değişiklik olması,
Müşterinin ticari faaliyetierinin niteliği veya büyüklüğünde önemli bir değişiklik olması,
Yasal yükümlülükler.
Denetim Sözleşmesindeki Değişikliğin Kabulü
21.Denetimin tamamlanmasından önce, denetçiden denetim sözleşmesini daha düşük güvence düzeyi sağlayan bir denetim sözleşmesiyle değiştirmesinin istenmesi hâlinde,denetçi böyle bir değişikliği yapmanın uygunluğunu değerlendirir.
22.Müşterinin, denetimin tamamlanmasından önce denetim sözleşmesinin şartlarına ilişkin olarak denetçiden talep ettiği değişiklikler;
Denetim hizmeti ihtiyacını etkileyen şartłardaki bir değişiklikten,
İlk başta talep edilen denetimin veya ilgili hizmetin niteliğine ilişkin bir yanlışanlamanın varlığından veya 

Müşteri yönetimi tarafindan veya diğer şartlar sebebiyle denetimin kapsamının kisitlanmasindan,
kaynaklanabilir.
Denetçi, denetimin kapsamındaki bir kısıtlamanın etkileri başta olmak üzere, değişiklik talebinin gerekçelerini değerlendirir.

23.Müşterinin denetim sözleşmesinin şartlarının değiştirilmesi talebinin, faizsiz finans kuruluşunun yükümlülüklerini etkileyen şartlardaki değişikliklerden veya ilk başta talep edilen denetimin niteliğine ilişkin yanhış anlamadan kaynaklanması durumunda,bu değişiklik talebi geneldc makul olarak değerlendirilir. Ancak müşterinin, kendisi tarafından sağlanan yanlış, eksik veya tatmin edici olmayan bir bilgiyle ilgili gözüken bir değişiklik talebi, makul olarak değerlendirilmez.

24.FFDS'lere uygun olarak denetim yürütmek üzere seçilmiş bir denetçi, denetimi ilgili bir hizmete (sınırlı denetim gibi) dönüştürmeyi kabul etmeden önce, yukarıda belirtilen hususlara ek olarak değişikliğin yasal veya sözleşmeye bağlı yansımalarınıdeğerlendirir.

25.Denetçinin, denetim sözleşmesinin şartlarının değiştiriłmesi için makul bir gerekçe 

olduğuna dair bir sonuca varması ve yürütülen denetim çalışmasının FFDS'lere uygun olarak yapılması durumunda düzenlenmesi gereken rapor, dönüştürülen yeni denetim sözleşmesinin şartlarına uygun olacaktır. Finansal tablo kullanıcılarının yanılmasınıönlemek için raporda aşağıdaki hususlara atıfta bulunulmaz:
Başlangıçta düzenlenen đenetim sözleşmesi veya 
Denetim sözleşmesinin, üzerinde mutabtk kalınan prosedürler sözleşmesine dönüştürüldüğü, dolayısıyła uygulanan prosedürlere yapılan atfın raporun normal bir parçası olduğu hâller dışında, başlangıçta düzenlenen denetim sözleşmesi uyarınca gerçekleştirilmiş olabilecek her türlü prosedür.

26.Denetim sözleşmesinin şartlarında değişiklik olması hâlinde denetçi ve müşteri, bu şartlar üzerinde anlaşmaya varır.

27.Denetçi, makul bir gerekçe olmadıkça denetim sözleşmesinin şartlarında değişiklik yapılmasını kabul etmez. Denetçinin alacak hesaplarıyła ilgili yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edememesi sonucunda müşterinin, denetçinin smırlı olumlu görüş vermesini veya görüş vermekten kaçınmasını engellemek için denetim sözleşmesini sıırh denetim sözleşmesine dönüştürme talebinde bulunmasi, bu duruma örnek olarak verilebilir.

28.Denetçinin denetim sözleşmesi şartlarıda yapılan bir değişikliği kabul etmesinin mümkün olmaması ve başlangıçtaki denetim sözleşmesine göre denetimin devam etmesine izin verilmemesi hâlinde denetçi, denetimden çekilir ve sözleşme gereğince veya diğer sebeplerle çekilmeyi gerektiren bu durumu, yönetim kurulu veya pay saħipłeri gibi diğer taraflara rapor etme yükümtülüğünün olup olmadığını değerlendirir.
Yürürlük Tarihi 
29.Bu FFDS, 1 Ocak 2020 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetimindé uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Ek (A)
Denetim Sözleşmesi Örneği 
Aşağıda yer alan sözleşme, bu FFDS'de ana hatlarıyla belirtilen değerlendirmeler çerçevesinde kullanılacak bir rehber niteliğindedir ve içinde bułunulan durum ve gerekliliklere göre değiştirilebileecktir.

Sözleşmenin tarafları olan, ……. (Faizsiz Finans Kuruluşunun adi) ve .…. (Denetim Şirketinin adı) (sözleşmenin sonraki bölümlerinde “Denetim Şirketi" olarak ifade edilecektir)müşterinin bağımsız denetimini yapmak üzere aşağıdakişekilde anlaşmaya varmışlardır.

.. Faizsiz Finans Kuruluşunun ... (hesap dönemi sonu) itibarıyla finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait ilgili gelir ve nakit akıştablolarinın (ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katılım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama'da belirtilen diğer finansal tablolarının) denetlenmesi talep edilmiş ve işbu sözleşme vasıtasıyla her iki tarafça sözleşme şartları anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Denetim, finansal tablolara ilişkin görüş verme amacıyla yapılacaktır.
Denetim, Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartlarına (ve ilgili mevzuat, standartlar veya uygulamalara atifta bulununuz) uygun olarak yürütülecektir. Bu Standartlar, denetimin, finansal tabloların önemli yanlışhık içerip içermediğine ilişkin makul güvence elde etmek için planlanmasını ve yürütüimesini gerektirir. Denetim, finansal tablolardaki tutar ve açiklamaları destekleyen kanıtların test esasına dayalı olarak incelenmesini içerir. Denetim, finansal tabfoların genel sunumunun değerlendirilmesinin yanı sıra, yönetim tarafindan yapılan önemli tahminler ile kullanılan muhasebe ilkelerinin değerlendiritmesini de içerir. Denetim,meydana gelmiş olabilecek tüm usulsüzlük veya aykırılkların tespit edildiğini ifade etmemektedir. Ancak yapılan denetim testleri sonucunda bunların ortaya çıkmasıdurumunda bu tür durumlar rapor edilecektir.

Muhasebe ve ię kontrol sisteminin yapısal kisitlamalarının yanı sira denetimin test esasına dayalı olması ve diğer yapısal kisıtlamaları sebebiyle, kaçınılmaz olarak bazıönemli yanlışlıkların tespit edilememe riski vardır.

Finansal tablolara ilişkin raporun yam sıra, muhasebe ve iç kontroł sistemlerinde Denetim Şirketi dikkatini çeken önemli zayıfhkłarla ilgili yönetime ayrı bir bildirim yapacaktir.

Bahse konu ... Faizsiz Finans Kuruluşunun yönetimi, danışma komitesi tarafindan belirlenen Fıkhî ilke ve kuralłara (ve mevzuata) uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlayan finansal tabloların hazirlanması ve muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde tutulmasından sorumludur. Faizsiz Finans Kuruluşunun yönetimi aynı zamanda, gerektiğinde ve gerektiği sürece, ... Faizsiz Finans Kuruluşunun tüm 

muhasebe kayıtları, diğer kayıtları ve yönetim ve pay sahiplerinin tüm toplantıtutanakları dâhil ilgili bilgilerini ve danışma komitesi tarafından yayımlanan tüm fetva, karar ve yönergeleri Denetim Şirketine sağlamaktan sorumludur.Denetim Şirketinin sorumluluğu, görüşüne göre finansal tabloların, ... Faizsiz Finans Kuruluşunun .. (hesap dönemi sonu) itibarıyla finansal durumunu ve aynı tarihte ; sona eren hesap dönemine ait faaliyetierinin sonuçlarını ve nakit akişlarmu ... Faizsiz Finans Kurulusunun danisma komitesi tarafindan belirlenen Fikhî ilke ve kurallara,Kurum tarafindan vayımlanan Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına ve ...'ya uygun olarak doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde sunup sunmadığını ... Faizsiz Finans Kuruluşunun pay sahiplerine rapor etmektir.
Denetim Şirketinin; görüşünü belirlerken, aşağıdaki hususları göz önünde bulundurması ve ikna olmadığı hususlara ilişkin raporlama yapması gerekmektedir:
... Faizsiz Finans Kuruluşu tarafindan muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde tutulup tutulmadiği,
... Faizsiz Finans Kurulusunun finansal durum tablosu ve gelir tablosunun muhasebe kayıtlariyla tutarlı olup olmadığı,
Denetimin amacı için gerekli olduğunu düşündüğü tüm bilgi ve açıklamaları
elde edip etmediği ve 
Yönctim kurulu raporundaki bilgilerin, denetlenmiş finansal tablolardakilerle tutarli olup olmadığı.
Ayrıca, içinde bulunulan şartlara göre raporda ele alınması gerekebilecek diğer bazıhususlar da bulunmaktadır. Örneğin finansal tabloların yönetim kurulu üyelerinin aldığı ücretin ya da bu kişilerin ... Faizsiz Finans Kuruluşu ile yaptığı işlemlerin ayrıntilarını içermemesi durumunda, (mevzuatı belirtiniz) raporda bu tür hususların açıklanması gerekmektedir.
Yeterli açıklama içeren finansal tabloların hazırlanması ve finansal kuruluşun Fıkhîilke ve kurallara uygun olarak faaliyet göstermesi yükümlülüğü ... Faizsiz Finans Kuruluşunun yönetiminin sorumluluğundadır. Bu sorumluluğa; uygun bir şekilde muhasebe kayrtlarının tutulması ve ię kontrollerin sürdürülmesi, muhasebe politikalarının seçimi ve uygulanması ile ... Faizsiz Finans Kuruluşunun varlıklarının korunması da dâhildir. Denetim súrecinin bir parçası olarak, denetim sirasında finansal tablolar üzerinde önemli etkiye sahip hususlara ilişkin yönetim tarafindan Denetim Şirketine yapılan beyanların/denetimle bağlantılı olarak temsilciler tarafından Denetim Şirketine yapılan sözlü beyanların yazal teyidi talep edilecektir.... Faizsiz Finans Kuruluşunun kuruluş sözleşmesine ve iç düzenlemelerine uygun olarak, söz konusu kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygunluğunu sağlamak amacıyla görevlendirilen bir danışma komitesi bulunmaktadır. Denetim Şirketi danışma komitesiyle bağımsız bir istişare yapmayı isteme hakkına sahiptir.Faizsiz Finans Kuruluşunun çahışanları tam bir iş birliği içinde denetimle 

bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıt, belge ve diğer bilgileri Denetim Şirketine sunacaktir. Denetim ücreti; finansal tabloların denetiminin gerektirdiği tecrübe ve beceri ile: sorumluluğun derecesine göre katlanılan giderlere ve harcanan zamana bağlı olarak hesaplanır ve faturalandırılır. .. tarihinde sona eren hesap dönemi için toplam denetim üereti ... TL’dir. Peşin olarak yapiłmöş harcamalar bu ücrete eklenecektir. Bu sözleşme; soniandırılmadığı, değiştirilmediği veya başka bir sözleşme yapılmadığı sürece, gelecek yıllar için geçerli olacaktır.

bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıt, belge ve diğer bilgileri Denetim Şirketine sunacaktir. Denetim ücreti; finansal tabloların denetiminin gerektirdiği tecrübe ve beceri ile: Taraflar finansal tabloların denetimi için kararlaştırıfan hususları anlamış ve kabul etmiştir.

bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıt, belge ve diğer bilgileri Denetim Şirketine sunacaktir. Denetim ücreti; finansal tabloların denetiminin gerektirdiği tecrübe ve beceri ile: Taraflar

bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıt, belge ve diğer bilgileri Denetim Şirketine sunacaktir. Denetim ücreti; finansal tabloların denetiminin gerektirdiği tecrübe ve beceri ile: Denetçinin Adı ... Faizsiz Finans Kuruluşu Adına Kabul Eden

bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıt, belge ve diğer bilgileri Denetim Şirketine sunacaktir. Denetim ücreti; finansal tabloların denetiminin gerektirdiği tecrübe ve beceri ile: (imza) (Imza)

bağlantılı olarak talep edilen her türlü kayıt, belge ve diğer bilgileri Denetim Şirketine sunacaktir. Denetim ücreti; finansal tabloların denetiminin gerektirdiği tecrübe ve beceri ile: İsim ve Unvan İsim ve Unvan Tarih Tarih

Ek (B)
Yenilenen Denetim Sözłeşmesi Örneği 
.. /... /.. tarihinde sona eren hesap dönemi için ... Faizsiz Finans Kuruluşunun denetiminde ... Denetim Şirketi yeniden görevlendirilmiştir (seçilmiştir).
1.Bu görevlendirmenin (seçilmenin) şartları … /…. /…. tarihli ilk denetim sözleşmesinde yer alan şartlarla aynidır.

2.Denetim ücreti; ilk sözleşmede belirtildiği üzere, tecrübe ve beceri ile sorumluluk derecesine göre katlanilan giderlere ve harcanan zamana bağiıolarak hesaplanır. Faizsiz Finans Kuruluşunun ... /... /... tarihinde sona eren hesap dönemine ait finansal tablolarının denetimi için toplam denetim ücreti ...TL'dir. ... Faizsiz Finans Kuruluşu adına peşin olarak yapılmış harcamalar bu ücrete eklenir.

Taraflar finansal tablołarın denetimi için kararlaştırılan hususlari anlamış ve kabul etmiştir.

Denetçinin Adı
(Imza)
Îsim ve Unvan 
Tarih 
Taraflar 
... Faizsiz Finans Kuruluşu Adına Kabul Eden 
(imza)
İsim ve Unvan 
Tarih 

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartlari Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04  [ 01 / 315 ]
Konu: Faizsiz Finans Denetim Standardı 6Fikhî Denetim (Faizsiz Finans Kuruluşlarının Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağłamasına Yönelik Güvence Denetimi)'nin Yayımlanmasi 
Karar Tarihi: 12.12.2019
660 sayılı KHK'nın 9'uncu maddesi ve uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOIFI)tarafindan “Auditing Standard for Islamic Financial Institutions No. (6) External Shari'ah Audit (Independent Assuurance Engagement on an Islamic Financial Institution's Complinace with Shari'ah Principles and Rules)" başlığıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla Faizsiz Finans Denetim Standardı 6 Fikhî Denetim (Faizsiz Finans Kuruluşlarımn Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağlamasına Yönelik Güvence Denetimi)’nin yayımlanmasına karar verilmiştir.


TÜRKİYE DENETÍM STANDARTLARI 
FAİZSİZ FİNANS DENETİM STANDARDI 6
FIKHÎ DENETİM  (FAİZSİZ FİNANS KURULUŞLARININ FIKHÎ İLKE VE KURALLARA UYGUNLUK  SAĞLAMASINA YÖNELİK GÜVENCE DENETİMİ)

FIKHÎ DENETİM  (FAİZSİZ FİNANS KURULUŞLARININ FIKHÎ İLKE VE KURALLARA  UYGUNLUK SAĞLAMASINA YÖNELİK GÜVENCE DENETİMİ)
İÇİNDEKİLER 
Paragraf 
Önsöz ...Ö1-Ö4
Giriş.G1-G3
Standardın Amaci. .

Standardı Diğer Mesleki Standartlarla İlişkisi...2-3
Standardın Kapsami..4
Denetim Türleri ve Amaçları...5-7
Tanumlar....8
Uyum Hükümleri ..9-11
Faizsiz Finans Danışmanıyla/Danışmanlarıyla fletişim ..12
Dayanak Denetim Konusu ve Kistaslar...13-8
Temel Prosedürler...19-34
Belgelendirme ve Arşivleme....35-37
Fikhî Denetçi Raporunun Hazırlanması....38-42
Uygulama Rehberi...43
Yürürlük Tarihi...44
Ek (A): Fıkhî Denetim Raporu Örneği- Doğrudan Fıkhî Denetim 
Ek (B1): Fıkhî Denetim Raporu Ömeği- Fıkhî Doğrulama Denetimi ve Fıkhî İlke ve 
Kurallara Uygunluk Sağlanmasına Îlişkin Yönetim Raporu Örneği 
Ek(B2): Yönetimin Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Beyanı

Ek (C): Uzun Rapor- Önerilen Unsurlar 


Faizsiz Finans Denetim Standardı (FFDS) 6 “Fıkhî Denetim (Faizsiz Finans Kuruluşlarının Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağlamasına Yönelik Güvence Denetimi)" 1-44 üncüparagraflar arasında yer almaktadır. Bu standart, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan Güvence Denetimi Standardı (GDS)3000 “Tarihi Finansal Bilgilerin Bağımsız Denctimi veya Suurlı Bağımsız Denetimi Dışmdaki Güvence Denetimleri"yle ve -uygulanabilir olması hâtinde- Kurum tarafindan yayımlanan diğer Faizsiz Finans Denetim Standartlarıyla birlikte değerlendirilir.

Fikhî Denetim 
(Faizsiz Finans Kuruluşlarınm Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunłuk Sağlamasına Yönelik Güvence Denetimi)

Önsöz 
öi Fıkhî yönetişim, hesap verebilirliği ve şeffaflığı teşvik ettiği ve kamu güvenini kazanmaya yardımeı olduğu için, Faizsiz Finans Kuruluşlarıun (FFK) yönctişim çerçevesinin önemfi bir tmsurudur. Uygun bir yönetişim yapısımn oluşturulmasi,FFK'ların genel sağlamlığı için hayati öneme sahiptir ve güçlü bir Fıkhî yönetişim temeli oluşturmak her FFK'nın hedefidir.
Ö2Fikhî denetim, Fıkhí yönetişim çerçevesinin kilit bir parçasıdır. Söz konusu denetim, FFK bünyesinde Fikhí hükümlere uygunluk sağlanmasının incelenmesi ve güvence verilmesini amaçlayan bağımsız bir denetim işidir. Bağımsız ve kapsamlı bir Fıkhî denetim, FFK'ların dürüstlüğünü, itibarını ve sürdürülebilirliğini korumak açısından gereklidir.
Ö3Bu standart, doğrudan Fıkhî denetim ve Fıkhî doğrulama denetiminin gerçekleştirilmesi için kriterler oluşturmayı ve bu denetimlerle ilgili denetim konuları ile denetime konu bilgileri belirlemeyi amaçlar. Bu standart ayrıca bir Fıkhî denetime ilişkin raporlama yapmaya dair rehberlik sağlamasının yanı sıra Fıkhî denetimle ilgili temel prosedürler ile önemli hususlar hakkında özet bir rehberłik sağlar.
Ö4Fikhî denetimin kendine has yapısından dolayı, dünyanın her yerinden Fıkhî
denetçilerin genel yaklaşımlarını ve hizmet kalitelerini standart hale getirmek için GDS 3000'i tamamlayicı nitelikte bu standart oluşturulmuştur.


Giriș
Genel bakış
G1Bu standart, bir FFK'nın "Fıkhî ilke ve kurallara" uygunluk sağlamasına yönelik gerçekieştirilen bir güvence denetiminde (Fıkhî denetim) geçerli iłkeleri ortaya koymayıamaçlar.

G2Bu standart, tüm FFK'ların ytlda cn az bir kez. standardı hükümłerine uygun olarak,Fikhî denetimden geçmesini teşvik eder.

Standardı oluşturułma sebepleri 
G3Faizsiz finans sektörünün gelişmesiyle birlikte, niteliksel gelişmeleri ve uyumlaşmayıtemin etmek ve bunun sonucunda sektöre yönelik kamuoyunun güvenini artırmak için Fikhî denetimi de içeren etkin yönetişim araçlarının uygulanması tercih edilmektedir.Fıkhî denetim, giderek tüm dünyada FFK'ların Fıkhî yönetişim çerçevesinin daha önemli bir unsuru haline gehmektedir. Bu sebeple Fikhî denetim uygulamalarının standartlaştırlması ve bunlarin ulusłararası en iyi uygulamalarla uyumlu hale getirilmesi zorunluluğu doğmuştur.


Standardın Amacı
1.Bu standardın amaci, bir FFK'nın "Fıkhi ilke ve kurallara" uygunluk sağlamasına yönelik gerçekleştirilen bir güvence denetimi (bu standartta Fikhî denetim olarak ifade edilecektir) için rehberlik sağlamaktır.

Bu FFDS'de, aynı numaralı paragraflarda, T kodlu paragraflar (örneğin 8(c) ve 8(çT)) ülkemizde geçerli olan uygulamayı (Türkiye uygułamasini) göstermekte olup Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum)tarafından getirilen ilâve yükümlülükleri belirtmektedir. Söz konusu ilâve yükümlülükier, aynı numaral paragrafta belirtilen alternatifleri azaltabilir,uygulama kapsamını genişletebilir veya denetçinin ilâve çalışma ile raporlama yapmasını gerektirebilir. T kodlu olmayan aynı numaralı paragraflar, Faizsiz Finans Denetim Standartlarının çevirisi olup denetçilerin uluslararasi uygulamaya ilişkin farkmdalıklarmı korumak amacıyla aynen bırakılmıştır.
Standardı Diğer Mesleki Standartlarla İlişkisi 
2.Bu FFDS, Güvence Denetimi Standardı (GDS) 300o “Tarihi Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri”ile birlikte değerlendirilmelidir'.

3.GDs 3000'in hükümleri, Fikhî hükümlere veya bu standardın kendine özgü olan hükümlerine aykırı olmadığı veya bunlarla tutarsız olmadığı sürece, bu standart kapsamıda yürütülebilecek Fıkhî denetimlerde geçerlidir.
Standardın Kapsamı
4.Bu standart, FFK'ların “Fıkhî ilke ve kurallara” uygunluk sağlaması hususunda çeşitli paydaşlara güvence vermek amacsyla Fıkhî denetçi/denetçiler tarafndan yürütülen Fikhî denetimlerde uygulanır.

Denetim Türleri ve Amaçları
Denetim türleri 
5.Bir Fıkhî denetim aşağıdaki şekillerde olabilir:
(a)Doğrudan Fikhî denetim, (bu standart tarafindan tercih edilen denetim) veya 
(b)Fıkhî doğrulama denetimi, (ilgili ülkelerdeki düzenleyiciler tarafindan zorunlu tutulduğu ve FFK yönetiminin “Fıkhî ilke ve kurallara" uygunluk sağlanmasına yönelik beyanda bulunmasının gerektiği durumlarda).

Amaçlar 
Doğrudan Fikhî denetim 
6.Bu standart kapsamında doğrudan denetim yaparken, Fıkhî denetçinin amaçları aşağıda yer almaktadır:
(a)FFK'nın, denetim dönemindeki finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlayıp sağlamadığı
1“"

konusunda uygun kistaslara (15 inci paragrafta [15T paragrafi] belirtilen)dayanılarak makul güvence elde etmek ve 
(b) Fıkhî denetçinin bulgularına uygun olarak 6(a) paragrafinda belirtilen konularda raporlama yapmak.

Fikhí doğrulama denetimi 
7.Bu standart kapsamında doğrulama denetimi yaparken, Fikhî denetçinin amaçlarıaşağıda yer almaktadır:
(a) FFK yönetimi tarafindan hazırlanan ve yayımlanan denetime konu bilgilerin,diğer bir ifadeyle FFK yönetiminin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanmasıkonusundaki beyanının, uygun kıstaslara (15 inci paragrafta [15ò paragrafı]belirtilen) dayanılarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunulup sunulmadığına dair makul güvence elde etmek ve 
(b)Fikhî denetçinin bulgularına uygun olarak 7(a) paragrafinda belirtilen konularda raporlama yapmak.

Tanimlar 
8.Bu standartta tanimlanmayan tüm terim ve ifadeler, GDs 3000'de belirtilen anlamlara sahip olduğu kabul edilecektir. Aşağıda belirtilen terimler, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır:
(a)Fıkhî Doğrułama Denetimi: Fikhî denetçinin, FFK yönetimi tarafından sunulan "Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk beyanı" hakkında rapor hazırladığı bir Fıkhi denetim türüdür.

(b)Doğrudan Fıkhî Denetim: Denetim konusunun ilgili kıstaslara -diğer bir ifadeyle FFK'nın belirli bir dönemde finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin (Bkz.: 15inci paragraf [15T paragrafı]) geçerli Fıkhî ilke ve kurallara- uygunluk sağlamasıkonusunda (Bkz.: 13 üncü paragraf) Fıkhî denetçi tarafından doğrudan raporlama yapılmasını içercn bir Fıkhî denetim türüdür.

(c)Fıkhî denetim: Belirli set Fıkhî ilke ve kuralların oluşturduğu kıstaslara (Bkz.: 15inci paragraf [15T paragrafi]) dayanılarak, FFK'nın belirli bir dönemde finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin geçerli olan Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlaması konusunda (Bkz.: 13 üncü paragraf), makul güvence elde etmek amacıyla gerçekleştirilen bir güvence işidir.

(¢)Fıkhî denetçi: İlgili “Fıkhî ilke ve kurallar" ve denetimle ilgili mesleki bilgi ve yetkinliğe sahip, ilgili düzenleyici kurum (Merkezi Danışma Kurulu) tarafından denetçi olarak görevlendirilmesi (seçilmesi) için belirtilen Fıkhî denetçi kıstaslarını tam olarak ve gerektiği gibi taşıyan ve FFK'nın talebiyle FFK'nın “Fıkhî ilke ve kurallara" uygunłuğuna ilişkin bağımsız güvence raporu sunan bir kuruluştur, FFK'nın finansal tablolarınım denetimini yürüten bağımsız denetçi, bu FFK'nın Fıkhî denetçisi olarak da görevlendirilebilir (seçilebilir).
(cT)Fıkhî denetçi: İlgili "Fıkhî ilke ve kurallar" ve denetimle ilgili mesleki bilgi ve yetkinliğe sahip, Kurum tarafından denetçi olarak görevlendirilmesi (seçiłmesi) için belirtilen Fıkhî denetçi kıstaslarını tam olarak ve gerektiği gibi taşıyan ve FFK'nın talebiyie FFK'nın "Fıkhî ilke ve kurallara" uygunluğuna ilişkin bağımsız güvence 

raporu sunan bir bağımsız denetim kuruluşudur. FFK'nın finansal tablolarının denetimini yürüten bağımsız denetçi, bu FFK'nın Fıkhî denetçisi olarak da görevlendirilebilir (seçilebilir).

(d)Fikhî iç inceleme/denetim fonksiyonu: Temel amaci, FFK yönetiminin “Fıkhî ilke ve kurallar’ın uygulanması ile ilgili sorumluluklarını yerine getirmesini sağlamak olan bir FFK yönetişim fonksiyonudur².

(e)Fàkhî iş inceleme yapan kişi/denetçi: Fīkhî iç inccleme/denetim fonksiyonunun faafiyetlerini yerine getiren kişidir.

(f)Faizsiz Finans Kuruluşları (FFK): "Fıkhî ilke ve kurallara uygun şekilde"bankacılık, sigorta/Tekâfül, sermaye piyasalan ve benzer faaliyetleri yerine getiren; geleneksel finans kurułuşlarının “Fıkhî ilke ve kurallara uygun” şekilde ürünler ve hizmetler sunan ayrı şube, birim ve faizsiz pencere işlemlerini de içeren finansal kuruluşlardır.

Uyum Hükümleri 
Bu standarda uyum 
9.Fikhî denetçi, bu standardın tüm hükümlerine uymadığı sürece bu standarda uyduğunu belirtemez.

Etik hükümler 
10.Fıkhî denetçi, Kurum tarafindan yayımlanan “Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar"ın yanı sıra -uygun hällerde- ilgili diğer etik kuralların hükümlerine uyar.

Kalite kontrol 
11.Kurum tarafindan yayımlanan Kalite Kontrol Standardı (KKS) 1 “Finansal Tabloların Bağimsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denctimleri İie Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol’ gibi kalite kontrole ilişkin diğer mesleki yükümlülüklerin yanında Fıkhîdenetçi, görevini profesyonel bir biçimde gerçekleştirmek için kaynak ve bilgi bakımından kistasların gerektirdiği uygun kabiliyetlere sahip olmalıdır. Bu, denetim boyunca Fıkhî uzman/uzmanların da aktif katılımını gerektirir.
Faizsiz Finans Danışmanıyla/Danışmanlarıyla İletişim.
12.Fikhî denetçi, FFK'nın faizsiz finans danışmanı/danışmanları tarafindan yapılan gözlemler dâhil fetva, karar ve belirli görüşleri talep etme ve söz konusu danışmanla/danışmanlarla iletişim ve etkileşim kurma ihtiyacı duyabilir. FFK'nın faizsiz finans danışma komitesi veya bu komitenin üyeleri söz konusu amaçlara uygun kişi/kişilerdir.

 Bkz : İsłami Finans Kuruluşłarı Muhasebe ve Denetim Kuruluşu (AAOlFl) tarafindan yayımłanan Faizsiz Finans Yönetişim Standardı (FFYS) 3. Bu fonksiyon, bazı ülkelerde iłgili yönetişim çerçeveleri uyarınca "Fikhi iç denetim" olarak da adiandırıłır.Fikhi ię inceleme, Fıkhi hükümlere uygunluk fonksiyonu (bazı ülkelerde Ftkhi inccleme olarak ifade cdilir) ile karıştırılmamahıdı, çünkü uygunluk fonksiyonu bir yönctim fonksiyonudur ve yönetimden bağımsız değildir.

Dayanak Denetim Konusu ve Kıstaslar 
Dayanak denetim konusu 
13.Doğrudan Fikhî denetimin dayanak denetim konusu, FFK'nın belirli bir dönemdeki finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin “Fıkhî ilke ve kurallara" uygunluğunun değerlendirilmesini kapsar.

14.Fikhi doğrulama denctiminde denetime konu bilgi; FFK yönetimi tarafindan gerektiği gibi onaylanan ve yaymlanan, FFK'nın belirli bir dönenıdeki "finansal anlaşma,sözleşme ve işlemlerinin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk beyanı"dır.
Kıstaslar 
15.Denetime konu bilgiye ilişkin Fıkhî denetim değerlendirme kıstasları, uygun olduğu ölçüde aşağıdaki hiyerarşide tammlanan “Fıkhî ilke ve kuralları” içerir (Bkz.: 13 üncüparagraf):
(a)AAOIFI tarafindan yayımlanan Fikhî standartlar,
(b)İlgili ülkelerdeki düzenleyici kurumlar tarafndan yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) düzenlemeler,
(c)İlgili ülkelerdeki Merkezi Faizsiz Finans Danöşma Kurulu kararları,
(¢)Kurum tarafından yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) faizsiz finans muhasebe standartları hükümleri ve 

(d)FFK'nın faizsiz finans danışma komitesi tarafindan verilcn onaylar ve alınan kararlar.

[Açıklama: uygunluk, denetim veya derecelendirme uygulamaları esnasında, yukarıdaki (a) veya (d) paragraflarına ilişkin yorumlarla ilgili anlam belirsizliği olması durumunda,faizsiz finans danışma komitesinin açıklamaları geçerlidir.]

15T.Denetime konu bilgiye ilişkin Ftkht denetim değerlendirme kıstasları, uygun olduğu ölçüde aşağıda örnek olarak verilen “Fıkhî ilke ve kuralları” içerir (Bkz.:13 üncü paragraf):
(a)AAOIFI tarafından yayımlanan Fıkhî standartlar,
(b)İlgili ülkelerdeki düzenleyiei kurumlar tarafından yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) düzenlemeler,
(c)İlgili ülkelerdeki Merkezi Faizsiz Finans Danışma Kurulu kararları,
(¢)Kurum tarafından yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) faizsiz finans muhasebe standartları hükümleri ve 

(d)FFK'nın faizsiz finans danışma komitesi tarafından verilen onaylar ve alınan kararlar.

Fıkhî denetim değerlendirme kıstaslarını hangi "Fıkhî ilke ve kuraliarı" içerdiği ve bunlar arasındaki hiyerarşik sırałama; doğrudan Fıkhî denetimde Fıkhî denetçi raporunda, Fıkhî doğrulama denetiminde yönetimin uygunluk beyanında ve Fikhîdenetçi raporunda açıklanır.


Fıkhí doğrulama denetimi 
16.Fikhî doğrulama denetiminin söz konusu olması durumunda yönetim, kıstaslar (Bkz.:15 inci paragraf [15T paragrafił) uygulanmak suretiyle dayanak denetim konusunu (Bkz.: 13 üncü paragraf) değerlendirir ve “Fikhî ilke ve kurallara uygunluk beyanı"isminde bir beyan (örnck beyan için Bkz.: Ek B2) hazırlar. Fıkhî denetçi; FFK yönetimi tarafından hazırlanan denetime konu bilgilerin (diğer bir ifadeyle Fıkhî ilke ve kurallara uygunłuk beyanuın), dayanak denetim konusu (diğer bir ifadeyle Fikbî ilke ve kurallara uygunluk sağlanmasi) bağlamnında FFK'nin beyan cdilen durumunu tüm önemli yönleriyle (diğer bir ifadeyle herhangi önemli yanhışhk ve/veya eksiklik içermeksizin)gerçeğe uygun bir biçimde sunup sunmadığıni raporlar.

Kıstasların uygunluğunun değerlendirilmesi 
17.Fıkhî denetçi, FFK'ya ilişkin kıstasların uygunluğunu değerlendirir ve bunlara ilişkin ayrıntılı hükümleri belgelendirir. Yukarıda belirtilen mevcut kistaslarda FFK'nın fonksiyon ve ürünlerine ilişkin õzel herhangi bir hususun bulunmaması durumunda,Fıkhî denetçi FFK'nın faizsiz finans danışmanıyla/danışmanlarıyla iłetişim kurar ve dolayısıyla kıstaslara ilişkin detayları belirler.

18.Kıstasların uygunluğuna ilişkin bir sonuca ulaşamadığı durumlarda Fıkhî denetçi,denetimden çekilir veya görüş vermekten kaçınır.

Temel Prosedürler 
Fıkhî denetim süreç akışı
19.Aşağıdaki şema, bir Fıkhî denetim yürüten Fıkhî denetçinin uygulayacağı temel prosedürleri özetlemektedir.


1. Planlama 2. Risk değerlendirmesi 3. Önemliliğin ·Kapsam, zamanlama ve ·Önemli yanlışlık risklerinin değerlendirilmesiyönlendirmenin belirlenmesi ve Paydaşların karar almalarına belirlenmesi değerlendirilmesi olumsuz etkisi olan her tür olay ·Planlanan prosedürlerin ·Risk olarak değerlendirilen ·Niceliksel olarak- karar nitelik, zamanlama ve hususlara karşılık vermek ve almayla ilgili tutar/büyüklük kapsamının belirlenmesi makul güvence elde etmek ·Niteliksel olarak- karar amacıyla aşağıdakiler dahil almayla ilgili nitelik prosedürlerin tasarlanması:
·Kontrol testleri 6. le kontroller- test etme •Diğer ilave prosedürler-analitik prosedürler ve Süreçtakiplerinin ve maddi doğrulama sorgulamaların yapılmasıprosedürleri/detay 4. Örnekleme ·Kontrol testlerinin testleri Farklı alanlarda ve kapsamının yanı sıra test fonksiyonlarda örneklem yaklaşımının belirlenmesi kullanımının yeterliliğinin 
belirlenmesi 5. Ie kontroller-Risk değerlendirmesiyle degerlendirme bağlantılı olarak örneklemin 
planlanmasi Kontrol tanıminin Doğru ömekleme edinilmesi ve yaklaşımının 7.Gözlemlerin ve Fikhi değerlendirilmesi planlanmasıhükümlere aykırılıkların Kontrol riskinin değerlendirilmesi değerlendirilmesi ·Gözlemlerin Kontrollerin tasarimina değeriendirilmesi ve ilişkin kanıt elde edilmesi ve sebeplerin araştırılması-kontrol testlerinin ve ·Sonuçların anakitleye kontrol testlerine ilişkin ekstrapolasyonu ve değerlendirmenin,genel sırasıyla kontrol ve amaçlara uygunluğunun kalıntı risklerin /tespit değerlendirilmesi edememe risklerinin · Etkin olarak tasarlanan yeniden tüm ilgili önemli kontroller degerlendirilmesi için- kontrollerin işleyiş10. İgili ic fonksivonların ·-Gerektiğinde-etkinliğine ilişkin kanıt elde çalışmalarımın kullamımasıöreklem büyüklüğünün edilmesi 
artırilmasi İç denetim, Fıkhi ię·Rapor üzerindeki inceleme (Fikhi ięetkilerinin denetim) dähil, Fikhi değerlendirilmesi inceleme ve faizsiz 
finans danışmanların 
raporları
&Fonksiyonun 
anlaşılması8. Yazılı beyanların 9. Bilanço tarihinden -İlgili çalışmanın kullanıhıp alınmasısonraki olavların- ve kullanılmayacağına ve ne bunların rapor üzerindeki ölçüde kullanılacağına etkilerinin-karar verilmesi değerlendirilmesi ·Bu Çalışmaların 
kullanilmaeı
113.Rapor üzerindeki 12. Detay testleri - detay 11. Tespit edememe riskinin etkilerinin belirlenmesi testlerine ihtivacın değerlendirilmesi belirlenmesi ve detay testlerinin vürütülmesi 

Önemli hususlar 
20.Yukarıdaki şema, GDS 3000'in temel hükümleri ve 21-34 üncü paragraflarda belirtilen önemli hususlarla birlikte değerlendirilir.

Önemlilik 
21.Genelde, herhangi bir güvence denetiminde önemlilik hususu, dayanak denetim konusu,diğer bir ifadeyle “Fkhi ilke ve kuralfar"a uygumluk sağlanması açısından paydaşların vereceği kararlar üzerinde olumsuz etki edebilen niceliksel ya da niteliksel olarak konunun ciddiyetini ifade eder. Fıkhî denetim bağlamımda söz konusu iş planlamrken,yürütülürken ve buna ilişkin raporlama yapılırken göz önünde bulundurulması gereken önemlilik hususuyla ile ilgili bazı özellikli durumlar bulunmaktadır.
22.Önemliliğe ilişkin örnekler; karar verme ile ilgili miktar, kabul edilebilir tutar ile gözlemlenen sapma oranı (nicel hususlar), gözlemlenen sapmaların niteliği ve nedeni açısından önemliliğe ilişkin hususları içerir. Buna karşın bu oran ve değerlerin, finansal tabloların denetimindeki değer ve oranlardan farkh olabileceği göz önünde bulundurulmahıdır; çünkü paydaşların karar alma yöntemleri ve kabul edilebilir sınırlarıfinansal performans açısından zaman zaman farklılık gösterebilecektir.
İç kontroller (vönetişim çerçevesi dáhil): genel amaç ve sınırlama 
23.Bir Fıkhî denetim, FFK'ların “Fıkhī ilke ve kurallara" uygunluğu konusunda makul güvence sağlamaya yönelik bir iş niteliğindedir. Buna göre bir denetimi planlarken ve yürütürken, Fıkhî denetçi “Fıkhî ilke ve kurallar’à ilişkin önemli aykırılık risklerinin değerlendirilmesi dâhil mesleki muhakemesine bağlı olarak denetimde seçilen yeterli prosedürleri uygular. Fikhî denetçi bu risk değerlendirmelerini yaparken, içinde bulunulan şartlara uygun prosedürleri tasarlamak için "Fıkhî ilke ve kurallara"uygunluğa ilişkin olarak FFK'daki iç kontrolü de (yönetişim çerçevesi dâhif) dikkate alır ve test eder. Ancak bunlar, bu tür kontrollerin etkinliğine yönelik olarak bir görüşbildirme amacıyla yapılmaz. Fıkhî denetçinin iç kontrole ilişkin yorumlanı,hazırlayacağı uzun rapora (Bkz.: 40 ıncı paragraf) dahil edilir,
Örnekleme 
24.Fıkhî denetçi uygulaması gereken örneklemin kullanımını, türünü ve yeterliğini belirler.Bu belirleme, Fıkhî hükümlere aykırılıkla ilgili yapısal ve kontrol riskierini içeren temel risk değerlendirmesi ve özellikle niteliksel önemlilikle ilgili olanlar dâhil önemlilik hususuna dayandırılmalıdır. Örneklem uygulamasının gerekliliği belirlendikten sonra;örneklemin her bir alan/fonksiyona uygulanmasının uygunluğu ve örneklemin seçileceği anakitlenin özellikleri ve ilgili kontroller gibi önemli etkenler de dikkate alımır. Bu tür bir uygunluk ve ilgili örneklemin büyüklüğü, yukarıda belirtilen Fikhîhükümlere aykırılk risklerine (yapısal risk ve kontrol riski ile detay testłerinin yapılmasıdurumunda karma risk) ve önemlilik hususlarına karşılık verecektir.
25.Fikhî denetçi örneklem büyüklüğünü belirlemek için Fıkhî hükümlere aykırıhk riskiyle ilgili istatistiki yaklaşımları uygular ve muhakemede bulunur. Örneklem seçimi istatistiki tekniklere dayanır ve Fıkhî hükümlere aykırılık örneklerinin tespit edilmesi durumunda, örneklem büyüklükleri yeterli olacak şekilde arttırılır. Niteliksel önemlilik 

söz konusu olduğunda -bir başka ifadeyle Fıkhî hükümlere aykırılık risklerine daha duyariı olan durumlarda- örneklem seçimi, anakitledeki her bir kalemin niteliksel hususlarıni dikkate alıir.

Yazılı beyanlar 
26.Yönetim tarafindan sunulan yazılı beyanlar, yönetimin Fıkhî hükümlere uygunluk ve vekillik/temsil sorumluluklarının yanı sıra ürün belgelendirme ve süreç akışlarına yönelik iç kontroł ve yönetişim sisteminin yeterliliğine yönelik yönetimin teyidine özel bir vurgu yapar. Bu beyanlar ayrıca, Fikhî denetçiye sağlanan tüm bilgilerin tamlığı,ihtiyaca uygunłuğu ve denetçinin bunlara erişimine vurgu yapar. Bunlar ayrıca, özellikle ürün onayları ve ilgili süreç akışlarına ilişkin kontrollerin tasarımı veya uygulanmasında, bilinen tüm eksikliklerin yanı sıra, kıstaslar ve mevzuatı dikkate alarak Fıkhî ilke ve kuralłara" jlişkin tüm aykırıhıkların açıklandığıın teyidiņi de içerir.
27.Yazılı beyanların tarihi, Fıkhî denetçinin rapor tarihinden sonra olamaz; ancak bu tarihe mümkün olan en yakın tarihtir. FFK'nın Fıkhî denetimin kapsadığı dönemden sonraki dönemde gerçekleşen tüm önemli olaylar yazılı beyanlara dâhil edilir.
28.Bir Fikhî doğrulama denetimi söz konusu olması durumunda, temel yazıhı beyan, FFK yönetimi tarafindan hazırlanan denetime konu bilgi hakkındaki diğer bir ifadeyle Fıkhîilke ve kurallara uygunluk sağlanması konusundaki beyandır (Bkz.: Ek B2). Ancak,mesleki yükümlülükler doğrultusunda ilave yazılı beyanlar alınabilir.
29.Doğrudan Fıkhî denctim söz konusu olması durumunda, Fıkhî doğrulama denetiminde geçerli olan Fıkhî ilke ve kurałlara uygunluk beyanı örneğinde (Bkz.: Ek B2) yer alan hususların, yazılı beyanlara dahil edilmesi değerlendirilebilir.
30.FFK'nın talep edilen yazılı beyanlardan bir veya daha fazlasıı vermeyi reddetmesi durumunda, Fıkhî denetçi görüş vermekten kaçınır.

Fikhi iç inceleme (Fıkhî iç denetim)/Fıkhí inceleme çalışmasının ve Fikhi danışman/danışmanlar raporunun kullanilması

31.Fıkhî denetçi; Fıkhî iç inceleme (Fikhî iç denetim) ve Fıkhî inceleme dâhil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere Fıkhî iç fonksiyonların bulunup bulunmadığını ve faizsiz fimans danışmanlarının raporu ile bunların bağımsızlığı ve güvenilirliğini değerlendirir.Bu tür bir çalışmanın kullanılabilirliğini değerlendirmede birincil kriter, söz konusu çalışmanın yönetimden ne derecede bağımsız olduğudur. Aynı sebepten dolayı, örneğin Fikhî hükümlere uyum birimi (veya fonksiyonu) gibi faizsiz finansla ilgili yönetim fonksiyonları, bu amaçla değerlendirilmeyecektir. Bu fonksiyonların çalışmaları etkin bir iç kontrolün parçası olarak değerlendirilebilir; ancak Fikhî denetçinin çalışmasının bir kısmının yerine geçecek şekilde kullanılamaz.

32,Fıkhî denetçi; yönetimden bağımsız ve güvenilir olduğunu tespit ettiği tüm ilgili,bağımsız ve güvenilir fonksiyonların çalışmalarının kullanılabilirliğini değerlendirir ve bundan dolayı söz konusu fonksiyonların denetimin kapsadığı dönemde (veya bu döneme ilişkin) yayımlanan raporlarmı temin eder ve inceler. Fikhi denetçi gerektiğinde, ulaşılan sonuçları destekleyen raporlara ilave olarak bunların çalışma kağıtlarını incelemeyi değerlendirir.

33.Fıkhî denetçi, söz konusu rapor/raporların aşağıdakiler üzerindeki etkisini belirler:.

(a) Fıkhî denetime yönelik yürütülen çalışmanın niteliği, zamanlaması ve kapsamı ile 
(b) Fikhî denetim raporu.
Tespit edememe riski ve detay testi 
34.Fikhî denetçi, Fikhî denetimin farklı aşamalarında uygulanan prosedürlerle yeterince ele alınmayan tespit edememe riskini değerlendirir ve daha fazla kanit elde etmeyi ve analitik ve ayrıntılı doğrulama dâhil detay testlerini uygulamayı mütalaa edcr. Bu prosedürler, Fikhî denetçinin bu standarda uygun olarak makuf bir güvence vermesini sağlayacak düzeyde yürütülür. Bu prosedürler; ihtiyaç duyulduğunda daha fazla veri ve kanıt elde edilmesi, ayn işlemlerin doğrulanması ve ilave prosedürlerin uygulanması(örneğin, fiziki teftiş işlemlerinin ve teyitlerin yapılması) gibi, işlemlerin ayrıntılıdoğrulanmasını içerir. Bunlar ayrıca, hesaplamaların ve nicel verilerin (örneğin, yatırım hesap sahiplerine kâr ve zarar dağıtımı durumu) yeniden hesaplanması ve analitik incelemelerini de içerebilir. Fıkhî denetçi; söz konusu riski kabul edilebilir düşük bir seviyeye indiremediği durumlarda, Fıkhî denetim raporuna olan etkisini değerlendirir.
Belgelendirme ve Arşivleme 
35.Fikhî denetim çalışmalarının ve ilgili kanıtların belgefendirilmesi, uluslararası en iyi uygulamalara uygun olarak yapılır. Burada önemli olan husus, belgelendirmenin;tecrübeli bir Fıkhî denetçinin (veya güvence denetimi yapan tecrübeli bir denetçinin),dayanak denetim konusu ve kistasları dikkate alarak uygulanan prosedürleri, yapılan çıkarımları ve ulaşılan sonuçları anlamasını sağlayacak şekilde yeterli (niceliksel) ve uygun (niteliksel) olmasıdır, Belgelendirme, yapılan mesleki muhakemelerin yeterliğini destekler.

36.Gözlemlere ilişkin detaylar, bunların sonuçiarı ve yönetimin, faizsiz finans danışmanının/damışmanlarının ve diğer tarafların bunlara ilişkin yorumları, bunların Fıkhî denetçi raporuna olan etkileriyle birlikte yeterli düzeyde belgelendirilir. Özellikle 15 inci paragrafta [15ò paragrafı]_belirtiłen kıstaslarla karşılaştırıldığında -varsafarklılıklara ilişkin detaylar, faizsiz finans danışmanının/danışmanlarının görüşleri ve ulaştıkları sonuçlarla birlikte belgelendirilir. Denetim konusuyla ilgili (Fikhî)uzmanların denetim ekibine dâhil olmasına ilişkin kanıtlar, bu uzmanların uyguladığıprosedürler ve yaptıkları incelemeler ile belirli Fikhî konularla ilgili görüşleri de uygun şekilde belgelendirilir.

37.Fikhî denetçi, uluslararası en iyi uygulamalara uygun olarak belgelendirmenin tamamlanmasi, arşivlenmesi ve arşivlenmeden sonra yapılacak herhangi bir değişikliğe ilişkin tutarlı bir politika geliştirir ve uygular.

Fikbî Denetçi Raporunun Hazirlanması
Fikhî denetçi raporunun içeriği 
38.Fikhî denetçi raporu, GDS 3000'e uygun olarak aşağıdaki temel unsurları içerir:
(a)Bu standarda uygun olacak şekilde bir başlık,
(b)Muhatap (düzenleyici kurum tarafindan aksi zorunlu tutulmadıkça, FFK'nın hissedarları),
(c) Aşağıdakilerin tanımlanmasi:

(i) Dayanak denetim konusu (Bkz.: 13 üncü paragraf),
(ii) Dayanak denetim konusunun değerlendirilmesinde kullanılan kistaslar (Bkz.: 15 inci paragraf [15T paragrafi}) ve/veya 
(iii) Denetime konu bilgi (-uygun hâllerde- Fikhî doğrulama denetimi olmasıdurumunda) (Bkz.: 14 üncü paragraf),
(¢)FFK'nn (yönetiminin) aşağidakilerden sorumlu olduğuna ilişkin beyan:
(i) Dayanak denetim konusu (FFK'nın “Fikhî ilke ve kurallara” uygunluk sağlaması) ve/veya 

(ii) Denetime konu bilginin oluşturułması (-uygun hâllerde- Fikhî doğrulama denetimi olmasi durumunda) (Bkz.: Ek B2),
(d)Denetimin; Fikhî denetçinin etik hükümlere uymasını ve dayanak denetim konusunun (ve -uygun hâllerde- denetime konu bilginin) kistastara göre değerlendirilmesi konusunda_ makulgüvence elde etmesi için prosedürleri planfamasını ve yürütmesini gerektiren GDS 3000 ilé bu standarda uygun olarak yürütüldüğüne dair bir beyan.

(e)Fıkhî denetçi için geçerli olan etik ilkeler (Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Kuruluşlarının Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler İçin Etik Kurallar) ve kalite kontrol standartłarına ilişkin bir beyan,
(f)Fıkhî denetçinin makul güvence elde etmek amacıyla uyguladığı prosedürlerin bir özeti ve Fıkhî denetçinin, görüşüne dayanak oluşturmak amacıyla yeterli ve uygun denetim kanītı elde edildiğine dair kanaatine ilişkin bir beyan,
(g)Denetim konusuyla ilgili (Fıkhî) uzmanların denetime dâhił olduğuna ilişkin bir beyan,
(g)Fıkhî denetçinin görüşü, pozitif ifade şekli kullanılarak aşağıdaki şekillerde belirtilir:
(i)Doğrudan denetim olmasi durumunda FFK'nin dayanak denetim konusunu,uygun kıstaslara dayanılarak tüm önemli yönleriyle karşılayıp karşılamadığıveya 

(ii) Fikhî doğrułama denetimi olması durumunda- denetime konu bilginin,dayanak denetim konusu bağlamında, FFK'nın beyan edilen durumunu tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunup sunmadığı,
(h) Fıkhî denetçi raporu tarihi (Fıkhî denetçinin, FFK'nın faizsiz finans danışmanıın/danışmanlarının raporu dåhil görüşüne dayanak oluşturan yeterli ve uygun denetim kanitı elde ettiği tarihten önceki bir tarih olamaz),
(i)Fikhi denetçinin adı ve denetim kuruluşunun unvanı -uygun hâllerde sorumlu denetçinin adi- ve Fikhi denetçinin adresi,
(i)Üst yönetimden sorumlu olanlar için uzun rapor sunulduğuna ilişkin bir beyan ve 
(j)Fikhî doğrulama denetimi durumunda- Fikhî denetçinin görüşünüdeğiştirmeksizin, denetime konu bilgide yönetim tarafindan yeterli biçimde tanımlanmiş olan “Fikhî ilke ve kurallara” ilişkin önemli aykırıhk/aykırılıklara 

yönelik yapılan atıflar.
39.Doğrudan Fıkhî denetimler ve Fıkhî doğrulama denetimleri için Fıkhí denetçi raporu örnekleri, sırasıyla Ek A ve Ek B1'de yer almaktadır.

Uzun rapor 
40.Kısa raporun yanı sıra üst yönetimden sorumlu olanlara; öncelikli olarak -özellikle düzełtme, bağış, ters kayit veya diğer düzełtici önlemłerle çözüme kavuşturulan önemli tespit ve bulgular gibi- gözlemler ve kilit denetim konularını içeren bir uzun rapor sunulur. Bu raporun temel içerikleri Ek C'de yer almaktadır.
Olumlu görüş dışındaki görüşler 
41.Fıkhî denetçinin “Fıkhı ilke ve kuralłara" önemli aykırılık/aykırıhklar olduğu sonucuna varması durumunda veya Fıkhî doğrulama denetimi söz konusu olduğunda denetime konu bilginin önemli bilgileri yansıtmaması veya Fıkhî denetçinin doğru bir sonuca varmak için yeterli ve uygun denetim kaniti elde edememesi durumunda Fikhî denetçi;içinde bulunulan şartlara uygun olarak sırırh olumlu görüş veya olumsuz görüş verir ya da görüş vermekten kaçınır.

42.Fıkhî denetçinin güvence raporu, raporda olumlu görüş dışında bir görüş vermesinin gerekçelerine yönelik açık bir tanımlama içerir.

Uygulama rehberi 
43.“_"
Yürürlük Tarihi 
44.Bu FFDS, 01/01/2021 tarihi ve sonrasında yürütülen denetimlerde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Ek (A)
Fıkhî Denetim Raporu Örneği- Doğrudan Fıkhf Denetim 
Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağlanmasma İlişkin Bağımsız Güvenee Raporu (Fikhî Denetim)

[.. Faizsiz Finans Kuruluşunun] ... 'sına 
Giriş
.. Faizsiz Finans Kuruluşunun (FFK) ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluğunu değerlendirmek amacıyla bağımşız bir makul güvence denetimi (Fıkhî denetim) gerçekleştirmiş bulunuyoruz.
Geçerli kıstaslar 
Dayanak denetim konusuna (FFK'nın ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin Fıkhî hükümlere uygunluğuna) ilişkin makul güvence denetimi kıstasiarının, Fıkhî denetimin gerçekleştirilme amacı doğrultusunda aşağıdaki sırayla yer alan Fıkhî ilke ve kuralłarı içerdiği değerlendirilmiştir:
(a)AAOIFI tarafindan yayımlanan Fikhî standartlar,
(b)[.….] düzenleyici kurum tarafından yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) düzenlemeler,
(c)[..] Merkezi Faizsiz Finans Danışma Kurulu kararları,
(¢)Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafindan yayımlanan (Fikhî hüküm içeren) faizsiz finans muhasebe standartłarı hükümleri ve 
(d)FFK'nın faizsiz finans danışma komitesi tarafından verilen onaylar ve alınan karariar.
Yukarıdaki kıstaslar, FFK'nın ilişikte yer alan ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal tabloları üzerindeki etkileri açısından değerlendirilmiştir.

Fıkhî hükümlere uygunluk sağlanmasına ilişkin yönetimin sorumluluğu 
FFK yönetimi; FFK tarafından müşteriler, diğer finansal kuruluşlar ve paydaşlarla yapılan Fıkhîetkileri bulunan finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerin ve ilgili politika ve prosedürlerin,Fıkhî ilke ve kuralların hükümlerine hukuki şekil ve esas açısından uygun olarak yapılmasınısağlamaktan sorumludur. Yönetim ayrıca, ilgili muhasebe kayıtlarının bu şekilde uygunluğuna ve sürdürülmesine ilişkin uygun içkontrol prosedürlerinin tasarımi, uygulanması ve sürdürülmesinden sorumludur.

Bağımşızlığımız ve Kalite Kontrol 
Dürüstlük, tarafsızlık, mesicki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranış temel ilkelerine dayanan Kurum tarafindan yayımlanan “Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar”(veya ilgili ülkede geçerli diğer etik kuralłar) ile “Faizsiz Finans Kuruluşlarımın Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler için Etik Kurallar’ın bağımsızhk ve diğer etik hükümlerine uyduğumuzu beyan ederiz.

Kuruluş, Kalite Kontrol Standardı (KKS) 1 “Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve SınırlıBağımsız Denetimleri İle Diğer Güvence Denetimleri ve Jigili Hizmetleri Yürüten Bağumsız 

Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol"ü uygulamaktadır ve dolayısıyla, etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlanmasına ilişkin belgelendirilmiş politika ve prosedürler dâhil kapsamhı bir kalite kontrołsistemini sürdürmektedir.

Bu denetim, güvence denetimi yürüten denetçiler ve denetim konusuyla ilgili (Fikhî) uzmanlarıiçeren farklı alanlarda uzmanlığa sahip kişilerden oluşan bir ekip tarafından yürütüłmüştür.
Soromluluğumuz ve yürütülen çalişmanın özeti 
Sorumluluğumuz, elde edilen kanitlara dayanarak FFK'nin ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağladığına ilişkin bir görüş vermektir. Yaptığımız güvence denetimi,Kurum tarafindan yayimlanan Güvence Denetimi Standardı (GDS) 3000 “Tarihî Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri"ile Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standardı (FFDS) 6 “Fikhî Denetim (Faizsiz Finans Kuruluşlarının Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağlamasına Yönelik Güvence Denetimi’ne uygun olarak yürütülmüştür, Bu standartlar; denetimi, FFK'run finansal anlaşma,sözleşme ve işlemłerinin tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara uyguniuk sağlayıp sağlamadığına ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir.
Denetim işi için tarafımızca seçilen prosedürler, Fıkhî ilke ve kurallara ilişkin önemli aykırılık risklerinin değerlendirilmesi dâhil mesleki muhakememize dayanmaktadır. Bu risk değerlendirmelerini yaparken, içinde bulunulan şartłara uygun olarak prosedürleri tasarlamak amacıyla FFK'nın "Fıkhî ilke ve kurallara" uygunluk sağlamasıyla ilgili iç kontrolüdeğerlendirdik ve test ettik; ancak bunları, FFK'nın iç kontrolünün etkinliği hakkında bir görüşvermek amacıyla yapmadık. Bu bağlamda, Fıkhî iç inccleme/denetim fonksiyonu ve ię denetim fonksiyonunun yanı sıra faizsiz finans danışma komitesinin gözetimi altında yürütülen Fıkhîincelemeleri de gözden geçirdik.

Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanmasına yönelik olarak, çeşitli finansal anlaşma,sözleşme, işlem sınıfları ile ilgili politika ve prosedürlere ilişkin muhakemeye ve sistematik örneklere dayanan gerekli doğrulama prosedürlerini tasarladık ve uyguladık. Denetim prosedürlerimizi uygularken, Fıkhî hükümlere ilişkin konularda ihtiyaç duyulan rehberlik,yukarıda belirtilen denetim konusuyla ilgili (Fıkhî) uzman/uzmanlar tarafından sağlanmıştır.
Prosedürlerimizi uygulayarak elde ettiğimiz kanıtların, görüşümüze (veya olumlu görüşdışındaki görüşümüze) bir dayanak sağlamak amacıyla yeterli ve uygun olduğuna inanıyoruz.
-Varsa- ołumlu sonuç dışında bir sonuca ulaşılmasına sebep olan konunun/konuların açıklanması

(a)


(b)


(c) [-varsa- raporda yapılmiş önemli değişiklikleri ekleyiniz]

Sonuç
Makul güvence denetimimize dayanarak görüşümüze göre, [yukarıdaki paragrafta belirtilen konuların etkisi hariç] FFK'nın ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma,sözleşme ve işlemleri, tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlamaktadır.
•

Denetim sırasında belirlenen kilit konuları vurgulayan vzun bir rapor, FFK'nım yönetim kuruluna ayni bir şekilde sunulmuştur.

[Bağımsiz Denetçi Raporu Tarihi][Bağımsız Denetçinin Imzasi][Sorumlu Denetçinin Adı, Soyadi][Denetim Kuruluşunun Unvani][Bağımsız Denetçinin Adresi]

(Ek B1)
Fıkhi Denetim Raporu Örneği- Fkhî Doğrulama Denetimi ve Fıkhî İlke ve  Kurallara Uygunluk Sağlanmasıa İlişkin Yönetim Raporu Örneği 
Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Beyanına İlişkin Bağımstz Güvence Raporu (FıkhîDenetim)

[...Faizsiz Finans Kuruluşu’nun] .. 'sına 
Giriş
... Faizsiz Finans Kuruluşunun (FFK) ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin Fıkhî ilke ve kuralłara uygunluk sağlanması konusundaki FFK yönetimi tarafindan düzenlenen beyanının, geçerli kıstaslara dayanılarak tüm önemli yönleriyle FFK'nın durumunu gerçeğe uygun şekilde yansıtıp yansıtmadığım değerlendirmek amacıyla …. bağımsız bir makul güvence denetimi (Fıkhî denetim) gerçekleştirmişbulunuyoruz.

Geçerli kıstaslar 
Dayanak denetim konusuna diğer bir ifadeyle (FFK'nin ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin) Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk beyanına ilişkin makul güvence denetimi kistaslarının, Fıkhî denetimin gerçekleştirilme amacıdoğrultusunda aşağıdaki sırayla yer alan Fıkhî ilke ve kuralları içerdiği değerlendirilmiştir:
(a)AAOIFI tarafından yayımlanan Fıkhî standartlar,
(b)[.….] düzenleyici kurum tarafından yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) düzenlemeler,
(c)[..] Merkezi Faizsiz Finans Danışma Kurulu kararłari,
(c)Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kuruni) tarafindan yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) faizsiz finans muhasebe standartları hükümleri ve 
(d)FFK'nın faizsiz finans danışma komitesi tarafindan verilen onaylar ve alnan kararlar.
Yukarıdaki kıstaslar, FFK'nın ilişikte yer alan ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal tabloları üzerindeki etkileri açısından değerlendirilmiştir.

Fikhî ilke ve kurallara uygunluk beyanmın Fikhî hükümlere uygunluğu ve sunumu konusunda yönetimia sorumluluğu 

FFK yönetimi, FFK tarafindan müşteriler, diğer finansal kuruluşlar ve paydaşlarla yapılan Fıkhîetkileri bulunan finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerin ve ilgili politika ve prosedürlerin Fıkhî ilke ve kuralların hükümlerine hukuki şekil ve esas açısından uygun olarak yapılmasıısağlamaktan sorumludur. Yönetim ayrıca, ilgili muhasebe kayıtlarının bu şekilde uygunluğuna ve sürdürülmesine ilişkin uygun iç kontrol prosedürlerinin tasarımı, uygulanması ve sürdürülmesinden sorumludur. Aynı şekilde, mevzuat hükümleri doğrultusunda yönetim, Fıkhîilke ve kurallara uygunluk sağlanması beyanında, bu tür beyan edilen durumun gerçeğe uygun bir sekilde sunumundan da sorumludur.

Bağımsızlığımız ve Kalite Kontrol 
Dürüstlük, tarafsızlk, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranış temel 

ilkelerine dayanan ve Kurum tarafiından yayımlanan “Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar”(veya ilgili ülkede geçerli diğer etik kuralłar) ile “Faizsiz Finans Kuruluşlarını Bağımsız Denetimini Yürüten Denetçiler için Etik Kurallar’ın bağımsızlık ve diğer etik hükümlere uyduğumuzu beyan ederiz.

Kuruluş, Kalite Kontrolü Standardı (KKS) 1 “Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve SınırlıBağımsız Denetimleri Île Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşłarı ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol’ü uygular ve dolayıstyla, etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlanmasıa ilişkin belgelendirilıniş politika ve proşedürler dâhil kapsamħ bir kalite kontrol sistemini sürdürür.
Bu denetim, güvence denetimi yürüten denetçiler ve denetim konusuyla ilgili (Fikhi) uzmanlarıiçeren farklı alanlarda uzmanlığa sahip kişilerden oluşan bir ekip tarafından yürütülmüştür.
Sorumluluğumuz ve yürütülen çalışmanın özeti 
Sorumluluğumuz, elde edilen kanıtlara dayanarak FFK'nın ... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağladığına ilişkin bir görüş vermektir. Yaptığımız güvence denetimi,Kurum tarafindan yayımlanan Güvence Denetimi Standardı (GDS) 3000 “Tarihî Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri”ile Kurum tarafindan yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standardı (FFDS) 6 “Fikhî Denetim (Faizsiz Finans Kuruluşlarının Fikhî İlke ve Kurallara Uygunluk Sağlamasına Yönelik Güvence Denetimi)”e (FFDS 6) uygun olarak yürütülmüştür. Bu standartlar; denetimi, FFK'nın finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin tüm önemli yönleriyle Fikhî ilke ve kurallara uygunluk sağlayıp sağlamadığına ilişkin makul güvence elde etmek için planlamamızı ve yürütmemizi gerektirir.

Denetim işi için tarafımızca seçilen prosedürler, Fıkhî ilke ve kurallara ilişkin önemli aykırılık riskierinin değerlendirilmesi dâhil mesleki muhakememize dayanmaktadır. Bu risk değerlendirmelerini yaparken, içinde bulunulan şartlara uygun olarak prosedürleri tasarlamak amacıyla FFK'nın “Fıkhî ilke ve kurallara" uygunluk sağlamasıyla ilgili iç kontrolüdeğerlendirdik ve test ettik; ancak bunları, FFK'nın yönetiminin Fikbî ilke ve kurallara uygunluk beyanının hazırlanması ve ilgili verilerin toplanmasına ilişkin iç kontrollerin etkinliği hakkında bir görüş vermek amacıyla yapmadık. Bu bağlamda, Fıkhî iç inceleme/denetim fonksiyonu ve iç denetim fonksiyonunun yanı sıra faizsiz finans danışma komitesinin gözetimi altında yürütülen Fikhî incelemeleri de gözden geçirdik.

Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanmasına ve Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk beyanıyla birlikte bu beyanda yapılan diğer beyanların da gerçeğe uygun sunumuna yönelik olarak çeşitli finansal anlaşma, sözleşme, işlem sınıfları ile ilgili politika ve prosedürlere ilişkin muhakemeye ve sistematik örneklere dayanan gerekli doğrulama prosedürlerini tasarladık ve uyguladık.Denetim prosedürlerimizi uygularken, Fikhî hükümlere ilişkin konularda ihtiyaç duyulan rehberlik, yukarıda belirtilen denetim konusuyla ilgili (Fıkhî) uzman/uzmanlar tarafından sağlanmiştir.

Prosedürlerimizi uygulayarak elde ettiğimiz kantların, görüşümüze (veya olumlu görüşdışındaki görüşümüze) bir dayanak sağlamak amacıyla yeterli ve uygun olduğuna inanıyoruz.

-Varsa- olumlu sonuç dışında bir sonuca ulaşılmasına sebep olan konunun/konularm açıklanması

(a)


(b)


(c)._[-varsa- raporda yapılmış önemli değişiklikleri ekłeyinizł

Sonuç
Makul güvence denetimimize dayanarak görüşümüze göre, [yukarıdaki paragrafta belirtilen konuların etkisi hariç] ilişikte sunulan yönetimin ... tarihinde sona eren hesáp dönemine ilişkin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanması beyanı, beyanın kapsadığı hesap döneminde tüm önemli yönleriyle Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlaması durumunu gerçeğe uygun bir şekilde sunmaktadır.

Görüşümüzü etkilemeden, ilişikte sunulan yönetimin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanması beyanında yer alan ve denetim yapılan dönemde belirlenen Fikhî hükümlere aykırılık durumlarının bulunduğu . paragrafina/paragraflarıa dikkatinizi çekmek isteriz.
Denetim sırasında belirlenen kilit konuları vurgulayan uzun bir rapor, FFK'nın yönetim kuruluna ayri bir şekilde sunulmuştur.

[Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi][Bağımsız Denetçinin Imzasi][Sorumlu Denetçinin Adi, Soyadi][Denetim Kuruluşunun Unvanı][Bağımsız Denetçinin Adresi]

(Ek B2)
Yönetimin Fıkhî İlke ve Kurallara Uygunluk Beyanı
[...Faizsiz Finans Kuruluşu'nun] Hissedarlarına 
Giriş
Bu uygunluk beyani, „.. tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin  (Kuruluş)'un finansal avlaşma, sözleşme ve işlemlerinin Fikhī ilke ve kurallara uygunluk sağlaması durumuna ilişkin olarak Kuruluş yönetimi tarafindan yayımlanmaktadır.

Yönetimin Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanması konusunda sorumluluğunu üstlenmesi 

Kuruluş yönetimi olarak, Kuruluş tarafından müşteriler, diğer finansal kuruluşlar ve paydaşlarla yapılan Fıkhî etkileri bulunan finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerin ve ilgili politika ve prosedürlerin, Fıkhî ilke ve kuralların hükümlerine, hukuki şekil ve esas açısından aşağıda yer alan geçerli kıstaslara uygun ołarak yapilmasını sağlamaktan sorumluyuz.
Geçerli kıstaslar 
Fıkhî iłke ve kuralłara uygunluk sağlama kıstasları, sırasıyła aşağıdakileri içerir:
(a)AAOIFI tarafindan yayımlanan Fikhî standartlar,
(b)[.…] düzenieyici kurum tarafindan yayımlanan (Fıkhî hüküm içeren) düzenlemeler,
(c)[...] Merkezi Faizsiz Finans Danışma Kurulu kararlari,
(¢)Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafindan yayimlanan (Fikhî hüküm içeren) faizsiz finans muhascbe standartları hükümleri ve 
(d)Kuruluşun faizsiz finans danışma komitesi tarafindan verilen onaylar ve alınan kararlar.
Teyitler ve beyanlar 
... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin olarak aşağıdakileri teyit ederiz:
(a)Kuruluş, Faizsiz Finans Yönetişim Standartları ve diğer ilgili hükümler ve düzenlemeleri de içeren en iyi uygulamalar doğrultusunda, sağlam ve güçlü bir kurumsal ve Fıkhî yönetişim sistemi geliştirip uygulamıştır.
(b)Yönetim, Fıkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlamak ve bunlara ilişkin herhangi bir önemli aykırılığı önlemek için gerekli iç kontroller de dâhił, ię kontrolleri geliştirmiş ve devamlılığını sağlamıştır. Bu sorumluluğu yerine getirirken, kontrollerin beklenen yararları ve ilgili maliyetlerini değerlendirmek için tahminler yapılması ve muhakemelerde bulunulmas: gereklidir. Kuruluşun iç kontrol sisteminin; tasarımi itibarıyla sağlam olduğunu ve kontrollerin etkin bir şekilde uygulandığını ve izlendiğini,tespit edilen tüm aykırılıklar doğrultusunda güncellendiği ve geliştirildiğini teyit ederiz.
(c)... tarihinde sona eren hesap dönemine ilişkin finansal tablolar faizsiz finans işlemlerini ve Fikhî hükümlerle ilgili konuları gerçeğe uygun şekilde yansıtmaktadır.
(c)Yönetim, Kuruluşun Fıkhî ilke ve kurallara uygunłuk sağlaması üzerinde önemli bir etkisi olacak sözleşmelerin tüm önemli yönlerine uygunluk sağlamakta, önemli bir aykırılık olması durumunda aşağıda yer alan beyanın ilgili kısımlarında bunlarıraporlamaktadır.


(d)Bilgimiz dâhilinde; finansal tabloların temelini oluşturan finansal ve muhasebe kayıtlarında gerçeğe uygun bir şekiłde tanımlanmamış veya doğru bir şekilde kaydedilmemiş, Fikhî etkileri bulunan bir işlem, hesap, önemli anlaşma veya düzenlemenin bulunmadiğını teyit ederiz.

(e)iç kontrol sisteminde veya muhasebe sisteminde önemli rollere sahip yönetici veya çalışanın dâhił olduğu herhangi bir hile veya usulsüzlüğün bulunmadığınö; ayrica diğer kişilerin dâhił olduğu ve finansal tablotarda veya Ftkhî ilke ve kurallara uygunluk sağlanınasında önemli bir etkisi olabileeek herhangi bir usulsüzlüğün bulunmadiğıni teyit ederiz.

(f)Fikhî etkileri olabilecek tüm hususlarda yönetim; Fıkhî denetçilere, Fıkhî iç denetçilere,Fikhî uygunluk görevlilerine ve faizsiz finans danışma komitesi üyelerine gereken bilgileri gerçeğe uygun ve şeffaf biçimde sunmuştur ve tüm kayıtlara erişim imkânısağlamıştır.

(g)Yönetim, Fıkhî hükümlere uygun şekilde Kuruluş için davranış kuralları ve çalışanlar,yöneticiler ve diğer görevliler için de etik kurallar geliştirmiş olup Yönetim olarak tüm çalışanların, yöneticilerin ve diğer görevlilerin ilgili etik kurallara uymaya ilişkin taahhüt verdiğini teyit ederiz. Yönetim olarak Kuruluşun, kurumsal davranış kurallarına uygunluk sağladığını da teyit ederiz.

Çözüme kavuşturulmamış konular ile Fıkhî ilke ve kurallara aykırııkłar 
Aşağıdakiler hariç olmak üzere bilgimiz dâhilinde; bu Beyanın imzalandığı tarihe kadar,Kurułuşun Fıkhî hükümlere uygunluk sağlamasına ilişkin çözüme kavuşturulmamış herhangi bir hususun bulunmadığı ve bu Beyanın kapsadığı dönemde etkisi bulunan Fıkhî ilke ve kurallara önemli aykırłık teşkil eden herhangi bir durumun bulunmadığını teyit ederiz:
(a)

(b)

(c)


Tüm hususlar faizsiz finans danışma kómitesinin onayı ve rehberliği çerçevesinde sonuca bağlanmış olup Fıkhî ilke ve kurallara ilişkin önemli ołmayan tüm aykırılıklar tatmin edici biçimde çözümlenmiştir.

Bağış
Bağiş fonuna ödenmesi/aktarlması gereken tutarların tespitinden sonra makul bir süre içinde bağış fonuna devredildiğini ve finansal tabloların tarihi itibarıyla bağış fonuna transfer edilmeyi bekleyen hiçbir bağış tutarının bulunmadığını teyit ederiz. Ayrıca onayh bağıs politikasıuyarınca harcanan bağış fonuna aktarılan tüm tutarların, faizsiz finans danışma komitesi tarafindan onaylandığını, bu bağış tutarlarının harcanmasıda makul olmayan hiçbir gecike olmadığıí da teyit ederiz.

Faizsiz finans danışma komitesinin raporladığı hususlar hakkında açıklamalar 
Faizsiz finans danışıma komitesinin raporunda beyan ettiği hususlara ilişkin yönetimin görüş ve açıklamaları aşağıda yer almaktadır:
(a)

(b)



(c)
Uygunluk beyanr 
Sahip olduğumuz bilgi ve kanaat doğrultusunda; yukarıda belirttiğimiz beyanlar ve teyitlerimize dayanarak, [yukarıda beyan edilen hususların etkisi hariç] Kuruluşun ... tarihinde sona eren hesap döneminc ilişkin finansal anlaşma, sözleşme ve işlemlerinin yukarıda yer alan Geçerli Kıstaslar böłümünde belirtilen kıstaslara uygun olarak tüm önemli yönleriyle, Fıkhî ilke ve kurallara uyguniuk sağładığı ve -uygun hâllerde- bu durumun Kurułuşun söz konusu tarihli finansal tablolarında da yeterli şekilde yansıtıldığı sonucuna varıyor ve teyit ediyoruz.
[Tarih]
[Fıkhî Hükümlere Uyum Uygımluk Başkanımın (veya Eşdeğeri) Adi, Soyadı ve İmzası][Finans Direktörünün Adi, Soyadı ve İmzası][Genel Müdürün / Başkanım Adi, Soyadı ve Imzası ]

(Ek C)
Üzun Rapor- Önerilen Unsurlar 
Fıkhî Denetçinin Uzun Raporu (kısa raporla (görüş) birlikte okunmalıdır) asgari olarak aşağıdaki önerilen konuları içerir:
(a)Denetimin amacı ve kapsami,
(b)Riskler dâhil kilit denetim konuları ve aşağıdakilerle ilgili olanlar dâhil göziem ve bulgular:
(i)Fikhî hükümlere genel uygunluk çevresi 
(ii)Fıkhî hükümlere aykırılıkla ilişkili riskler.
(c)Bu risklerin ölçümü, yönetimi ve azaltılması için uygulanan risk yönetim sisteminin kapasitesi ve kalitesi;
(i)Yönetimin ve üst yönetimden sorumlu olanların, söz konusu riskleri ele alma açısından farkındalık ve hassasiyet düzeyi ile 
(ii)Fıkhî denetçi tarafindan önemli görülen diğer hususlar.
(¢)Yönctimin ve Fıkhî denetçinin sorumlulukları ve denetim sözleşmesinin diğer önemli şartları,
(d)Uygulanan prosedürlerin genel tanımı³,
(e)Prosedürlerin uygulanması hususunda denetimle ilgili kisitlamalar,
(f)Fıkhî denetçinin boşłuk/aykırılık tespit etmeye ilişkin yaptığı çalışma sonucunda tespit ettiği bulguların detaylı açıklaması ve bunların düzeltilmesine ilişkin tavsiyeler,
(g)Uygulanan prosedürlerin geçerli standartlar altında bir denctim veya sınırlı denetim niteliğinde olmadığı ve bu itibarla herhangi bir güvence verilmediğine ilişkin beyan ve 
(ğ)Söz konusu denetime ilişkin Fıkhî denetçi/denetçiler tarafindan görevlendirilen denetim konusuyla ilgili (Fikhî) uzman/uzmanların adı/adları ve nitelikleri.
3 Kısa rapora kıyasla daha detaylı

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01,04  [01/3 16 ]
Karar Tarihi: 12/12/2019
Konu; Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi'nde Değişiklik Yapılması
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 9’uncu maddesi uyarınca 07/06/2019 tarih ve 30794 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanan ve Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi'ni yürürlüğe koyan 2019/1 sayılı Türkiye Muhasebe Standartlarının Uygulanmasına Yönelik İlke Kararının “E. Finansal Tablolarda Asgari Olarak Yer Alması Gereken Diğer Kalemler” başlığmın “I. Finansal Durum Tablosu” bölümüne, Elektronik Para Kuruluşları ve Ödeme Kuruluşları tarafindan kullanılacak finansal tablo kalemlcrinin eklenmesini teminen aşağıdaki paragrafların cklenmesine karar verilmiştir.

E. FİNANSAL TABLOLARDA ASGARİ OLARAK YER ALMASI GEREKEN DİĞER KALEMLER 

I.Finansal Durum Tablosu 
...
Elektronik Para Kuruluşları ve Ödeme Kuruluşlarına İlişkin Özel Hususlar 
Elektronik para kurułuşları tarafından elektronik para ihracı karşılığında alınan fonların korunması amacıyla bir banka nezdinde elektronik para koruma hesabına aktarılan fonlar,dönen varlıklar içinde "Nakit ve Nakit Benzerleri" kaleminden sonra gelmek üzere "Elektronik Para Koruma Hesabı" kaleminde ayrı olarak gösterilir.
7.Elektronik para kuruluşları tarafindan kabul edilen fon karşılığı ihraç edilmiş olan elektronik paraların dönem sonu bakiyeleri kısa vadeli yükümlülükler içinde “Diğer Finansal Yükümlülükler" kaleminden sonra gelmek üzere “Elektronik Para Yükümlülükleri” kaleminde ayrı olarak gösterilir.

8.Bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için ödeme kuruluşları tarafından, ödeme hizmeti kullanıcısından alınan ancak henüz alıcıya ya da alıcının ödeme hizmeti sağlayıcısına ödenmemiş fonların korunması amaciyla bir banka nezdinde ödeme fonları koruma hesabına aktarılan fonlar, dönen varlıklar içinde “Nakit ve Nakit Benzerleri” kaleminden sonra gclmek üzere “Ödeme Fonları Koruma Hesabı" kaleminde ayrı olarak gösterilir.
9.Bir ödeme işleminin gerçekleştirilmesi için ödeme kuruluşları tarafından ödeme hizmeti kullanıcısından alınan ancak henüz aliciya ya da alıcının ödeme hizmeti sağlayıcisına ödenmemiş fonlardan doğan yükümlülükler kısa vadeli yükümlülükler içinde “Diğer Finansal Yükümlülükler" kalcminden sonra gelmck üzere “Ödeme HesabıYükümlülükleri" kaleminde ayrı olarak gösterilir.


Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04  [01/317 ]Karar Tarihi: 12/12/2019
Konu: Gösterge Faiz Oranı Reformu (TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7'de Yapilan Değişiklikler)'nun yayımlanması

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 9’uncu maddesi uyarınca UluslararasıFinansal Raporlama Standartlarıyla tam uyumu sağlamak üzere; Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafindan “Interest Rate Benchmark Reform (Amendments to IFRS 9, IAS 39 and IFRS 7)” başliığiyla yayımlanan “Gösterge Faiz Oranı Reformu (TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7'de Yapılan Değişiklikler)’nun yayımlanmasına karar verilmiştir.
Gösterge Faiz Oranı Reformu 
TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7'de Yapılan Değişiklikler 

TFRS 9 Finansal Araçlar'da Yapılan Değişiklikler 
6.8.16.8.12 ve 7.1.8 paragrafları ekfenmiştir. 6.8.1 paragrafından önce yeni bir başlik eklenmiştir. 6.8.4, 6.8.5,6.8.6, 6.8.7 ve 6.8.9 paragrafiarından önce yeni alt başlıklar eklenmiştir. Okuma kolaylıği açısından bu paragrafların altı çizilmemiştir 

7.2.26 paragrafı değiştirilmiştir. Bu paragraftaki yeni metnin altı çizilmiştir.
Bölüm 6 Korunma Muhasebesi 
6.8 Korunma Muhasebesinin Belirli Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Geçici İstisnalar 

6.8.1İșletime, 6.8.46.8.12 paragrafları ile 7.1.8 ve 7.2.26(d) paragraflarıni, gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen tüm korunma ilişkilerine uygular. Bu paragraflar yalnızca bu tür korunma ilişkileri için geçerlidir. Bir korunma ilişkisi ancak reformun aşağıdaki hususlarda belirsizliklere neden olması halinde gösterge faiz orant reformundan doğrudan etkifenir:
(a)Korunulan risk olarak tanımlanan gösterge faiz oranı (sözleşmeyle belirienen veya sözłeşmeyle belirlenmeyen) ve/veya 

(b)Korunan kalemin veya korunma aracımm gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarinın zamanlamasi ve tutarı.

6.8.46.8.12 paragraflarımın uygulanması açısından, “gösterge faiz oranı reformu", bir gösterge faiz oranının Finansal İstikrar Kurulu'nun Temmuz 2014 tarihli “Başlıca Gösterge Faiz Oranları Reformu'' raporundaki tavsiyeler sonucunda ortaya çıkan alternatif bir gösterge oranı gibi bir oranla değiştirilmesi de dâhil ofmak üzere, bir gösterge faiz oranına ilişkin piyasa genelinde yapılan reformu ifade eder.
6.8.4—6.8.12 paragraflanı yalnızca bu paragraflarda belirtilen hükümlere ilişkin istisna sağlar. İşletme,gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen tüm korunma ilişkilerine korunma muhasebesinin diğer tüm hükümierini uygulamaya devam eder.

Nakit Akış Değişkenliğinden Korunmada Gerçekleşme İhtimalinin Yüksek Olmasına İlişkin Hüküm 

6.3.3 paragrafi uyarınca bir tahmini işlemin (veya bunun bir unsurunun) gerçekleşme ihtimalinin yüksek olup olmadığının belirlenmesi açısından işletme, korunan nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oranunın (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

Nakit Akış Değişkenliğinden Korunma Fonunda Biriken Tutarın Yeniden Sıniflandırılması

6.8.5Korunmaya kona gelccekteki nakit akişlarınin gerçekleşmesinin beklenip beklenmediğinin belirienmesi amacıyla 6.5.I2 paragrafındaki hükmün uygulanması açısından işletme, korunan nakit akışlarının dayandığıgösterge faiz oranının (sözleşmeyle belirlenen veya sõzleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz orant reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

1 "Bashca Gösterge Faiz Oranları Reformu" raporuma hutp://wuw.fsh.org/wp-content/uploadş/ct40722 pdf adresinden ulaşılabilir.

6.8,66.8.76.8.86.8.96.8.106.8.116.8.12
Korunan Kalem ve Korunma Aracı Arasındaki Ekonomik İlişkinin Değerlendirilmesi 

6.4.1(c)(i) ve B6.4.4-B6.4.6 paragraflarımdaki hükümlerin uygulanması açısından işletme, korunan nakit akışlarını ve/veya korunulan riskin dayandığı veya korunma aracına iłişkin nakit akışlarının dayandığıgösterge faiz oranmın (sözleşmeyle betirtenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmedigini varsayar.

Bir Kalemin Bileşeninin Korunan Kalem Olarak Tanimlanmasi 
6.8.8 paragrafi faiz oranı riskinin sözleşmeyle belirlenmeyen bir gösterge unsurundan korunması işlemine uygulanmadığı sürcce işletme, risk bileşenimin ayrı olarak belirlenebilir olmasına ilişkin 6.3.7(a) ve B6.3.8paragraflarında yer alan hükmü yalnızca korunma ilişkisinin başlangıcında uygular.
Korunma aracının ve korunan kalemin sıklıkla değişmesi nedeniyle işletmenin, korunma işleminin belgelendirilmesiyle tutarlı olarak, korunma ilişkisini yeniden düzenlemesi (ilişkiyi sonlandırmast ve yeniden başlatmasi) durumunda (diğer bir ifadeyle işletmenin, hem korunan kalemlerin hem de korunma araçlarının uzun süre aynı kalmadığı dinamik bir sürcç kullanması durumunda), işletme risk bileşeninin ayrı olarak belirlenebilir olmasıa ilişkin 6.3.7(a) ve B6.3.8 paragraflarında yer alan hükmü yalnızca korunma ilişkisinde bir korunan kalemi ilk tanımladığı sırada uygutar. Değerlendirmenin korunma işłeminin başłangicında veya daha sonrasında yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, korunma ilişkisinde ilk kez tanımlandığı sırada değcrlendirihmiş olan bir korunan kalem, aynı korunma ilişkisi içinde daha sonra yapılacak herhangi bir yeniden tanimlamada tekrar değerlendirilmez.

Uygulamanin Sonlandirilmasi 
İşletme, 6.8.4 paragrafını aşağıdaki tarihlcrden erken olanmnda bir korunan kalemc uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır:
(a)Korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı nakit akışfarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortaden kalktığında ve 
(b)Korunan kaleme ilişkin korunma ilişkisi sonlandııldığında.
İşletme, 6.8.5 paragrafını uygulamayı aşağıdaki tarihlerden erken olanında ileriye yönelik olarak sonlandırır:
(a)Korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı getecekteki nakit akışlarmın zamanlaması ve tutarıaçısından gösterge faiz oranı reformunun yarattıği belirsizlik ortadan kalktığında ve 
(b)Sonlandırtian korunma ilişkisiyłe itgili olarak nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda biriken tutarın tamamı kâr veya zararda yeniden sınıflandırıldığında.
İşletme, 6.8.6 paragrafiını aşağıdaki durumlarda bir korunan kaleme ve bir korunma aracına uygulamayıileriye yönelik olarak sonlandırır;
(a)Korunan kalem için, korvnulan risk veya korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığıda ve 

(b)Korunma aracı için, korunma aracının gösterge faiz oranına dayali nakit akışlarının zamanlamasıve tutarı açısmdan gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında.
Korunan kalem ve korunma aracının ait olduğu korunma ilişkisine 6.8.11(a) veya 6.8.11(b) paragrafinda belirtilen tarihlerden önce son verilmesi halinde işletme, korunma ilişkisine son verilen tarihte ilgili korunma ilişkisine 6.8.6 paragrafinı uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır.

Bir kalemler grubunu korunan kaiem olarak veya bir finansal araç bileşimini korunma aracı olarak tanımlarken işletme, korunulan risk ve/veya ilgili kalemin veya finansal aracin gösterge faiz oranına dayalınakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gðsterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizliğin ortadan kalkması durumunda, 6.8.9, 6.8,10 veya 6.8.11 paragraflarından ilgili olani uyarınca 6.8.46.8.6paragraflarını münferit bir kałeme veya bir finansal araca uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır.

Bölüm 7 Yürürlük Tarihi ve Geçiş
7.1 Yürürlük Tarihi 
7.1.8Eylül 2019'da yayumlanan ve TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7'de değişiklikler yapan Gösterge Faiz Oram Reformu'yla Bölüm 6.8 eklenmiş ve 7.2.26 paragrafi değiştirilmiştir. İşletme bu değişiklikleri 1 Ocak 2020'de veya sonrasınđa başlayan yıllık hesap dðnemlerinde uygular. Erken uygulamaya izin verilmektedir.Erken uygulama halinde bu husus dipnotlarda açıkianır.

7.2 Geçiş
Korunma Muhasebesine İlişkin Geçiş Hükümleri (Bölüm 6)
7.2.26Bu Standarttaki korunma muhasebesi hükümlerinin ileriye yönclik uygulamasının istisnası olarak:
(d)İşletme, Bölüm 6.8'deki hükümleri geriye dönük olarak uygular. Söz konusu geriye dönük uygulama yainızea, işletmenin ilgili hükümleri ilk kez uyguladığı raporlama döneminin basında meveut olan veya sonraşında tanımlanmış olan korunma ilişkileri ve işletmcnin ilgili hükümleri ilk kez uyguiadığı raporlama döneminin başında mevcut olan nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda biriken tutarlar icin gecerlidit 


TMS 39 Finansal Araçlar Muhasebeleştirme ve Ölçme'de Yapılan Değişiklikler 

. 102A-102N ve 108G paragrafları eklenmiştir. 102A paragrafindan önce yeni bir başlık eklenmiştir. 102D, 102E,102F, 102H ve 102J paragraflarından önce yeni alt başlıklar eklenmiştir. Okuma kolaylığı açısından bu paragrafların altı çizilmemiştir.

Korunma işlemi 
Korunma muhasebesinin belirli hükümlerinin uygulanmasına ilişkin geçici istisnalar 

İşletme, 102D102N ve 108G paragrafların, gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen tüm korunma ilişkilerine uygular. Bu paragraflar yalnızca bu tür korunma ilişkileri için geçerlidir. Bir korunma ilişkisi ancak reformun aşağıdaki busustarda belirsizliklere neden olması halinde gösterge faiz oranıreformundan doğrudan etkilenir:
(a)Korunulan risk olarak tanimlanan gösterge faiz oranı (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyfe belirlenmeyen) ve/veya 

(b)Korunan kalemin veya korunma aracının gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutari.

102D102N paragraflarının uygulanması açısından “gösterge faiz oranı reformu’, bir gösterge faiz oranının Finansal İstikrar Kurulu'nun Temmuz 2014 tarihli “Başlıca Gösterge Faiz Oranları Rcformu'* raporundaki tavsiycler sonucunda ortaya çıkan alternatif bir gösterge oranı gibi bir oranla değiştirilmesi de dâhil olmak üzere, bir gösterge faiz oramına ilişkin piyasa genelinde yapılan reformu ifade eder.
102D--102N paragrafları yalnızca bu paragraflarda bclirtilen hükümlere ilişkin istisna sağlar. İşletme,gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen tüm korunma ilişkilerine korunma muhasebesinin diğer tüm hükümlerini uygulamaya devam eder.

Nakit akış değişkenliğinden korunmada gerçekleşme ihtimalinin yüksek olmasina iliskin hüküm 

88(c) paragrafi uyarıca bir tahmini işlemin gerçekleşme ibtimalinin yüksek olup olmadığının belirlenmesi açısıdan işletme, korunan nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oranının (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz orani reformu sonucunda değişmedigini varsayar.
Diğer kapsamlı gelire yansıtılan toplam kazanç ya da kaybın yeniden siniflandırilmasi 

Bir tahmini işlemin artık gerçekieşmesinin beklenip beklenmediğinin belirlenmesi amacıyla 10I(c)paragrafındaki hükmün uygulanması açısından işletme, korunan nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oraninın (sõzleşmeyle belirlenen veya sözleşmcyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

Etkinliğin değerlendirmesi 
102F 88(b) ve UR105(a) paragraflarındaki hükümlerin uygulanması açısından işletme, korunan nakit akışlarımın ve/veya korunulan riskin ya da korunma aracına ilişkin nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oranının 
2 "Başhca Gösterge Faiz Oranlan Reformu" raporunahttp://wwwfsh.org/yp-content/uploads/t_L49722.pdf adresinden ulaşılabilir.

102G 102H 1021102J 102K 102L 102M 102N 
(sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

88(e) paragrafmdaki hükmün uygulanması açısından işletmenin, korunma işleminin fili sonuçlarının UR 105(b) paragrafındaki hükūmleri karşılamaması nedeniyle bir korunma ilişkisine son vermesi gerekmez.Herhangi bir şüphenin doğmaması için, işletme korunma ilişkisine son verilmesinin gerckli olup olmadığınıdeğerlendirmek için, 88(b) paragrafindaki ileriye yönelik değerlendirme de dâhil, 88'inci paragraftaki diğer koşullar uygular.

Finansal kalemlerin korunan kalem olarak tanimlanması
102i paragrafı faiz oranı riskinin sözleşmeyle belirlenmeyen bir gösterge unsurundan korunması işlemine uygulanmadığı sürcce işletme, tanımlanan unsurun ayrı olarak belirlenebilir olmasına ilişkin olarak 81 ve UR99F paragraflarında yer alan hükmü yalnızca korunma ilişkisinin başlangıcında uygular.
Korunma aracmın ve korunan kalemin sıklıkla değişmesi nedeniyle işlctmenin, korunma işleminin belgelendirilmesiyle tutarlı olarak, korunma ilişkisini yeniden düzenlemesi (ilişkiyi sonlandırması ve yeniden başlatması) durumunda (diğer bir ifadeyle işletmenin, hem korunan kalemlerin hem de korunma araçlarının uzun sürc aynı kalmadığı dinamik bir süreç kullanması durumunda), işletme tanımlanan kısmın ayri olarak belirlencbilir olmasına išişkin 81 ve UR99F paragraflarında yer alan hükmü yalnızca korunma ilişkisinde bir korunan kaleni ilk tanumladığı sırada uygular. Değerlendirmenin korunma işleminin başlangıcında veya daha sonrasıda yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, korunma ilişkisinde ilk kez tanımlandığı sırada değerlendirilmiş olan bir korunan kalem, aynı korunma ilişkisi içinde daha sonra yapılacak herhangi bir yeniden tanimlamada tekrar değerlendirilmez 

Uygulamanin sonlandırılması
İşletme, 1o2D paragrafinı aşağıdaki tarihlerden erken olanında bir koruuan kaleme uygulamayı ileriye yönclik olarak sonlandırır:
(a)Korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarını zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattıği belirsizlik ortadan kalktığında ve 
(b)Korunan kaleme ilişkin korunma ilişkisi sonlandırıldığında.
İşletme, 1o2E paragrafinı uygulamayı aşağıdaki tarihlerden erken olanında ileriye yönelik olarak sonlandırır:
(a)Korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı gelecekteki nakit akışlarının zamanlaması ve tutarıaçısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında ve 
(b)Sonlandırıłan korunıma ilişkisiyle ilgili olarak diğer kapsamlı gelire yansıtılan toplam kazanç veya kaybın tamamı kâr veya zararda yeniden sınıflandırıldığında.

İşletme, 102F paragrafinı aşağıdaki durumlarda bir korunan kalcme ve bir korunma aracına uygulamayıjleriye yönelik olarak sonlandıır:
(a)Korunan kalem için, korunulan risk veya korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısmdan gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında ve 

(b)Korunma aracı için, korunma aracın gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlamasıve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında.
Korunan kalem ve korunma aracına ilişkin korunma ilişkisine 102L(a) veya I02L(b) paragrafında belirtilen tarihlerden önce son verilmesi halinde işletme, korunma ilişkisine son verilen tarihte ilgili korunma ilişkisine 102F paragrafinı uygulamayı ileriyc yönelik olarak sonlandırır,
İşİctme, 102G paragrafını aşağıdaki tarihlerden erken olanında bir korunma ilişkisine uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır:
(a)Korunulan risk ve korunıma aracı veya korunan kalemin göstcrge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında ve 

(b)İstisnanın uygulandiğı korunma ilişkisine son verildiğinde.
Bir kalemler grubunu korunan kalem olarak veya bir finansal araç bileşimini korunma aracı olarak tanımlarken işletme, korunulan risk ve/veya ilgili kalemin veya finansal aracın gösterge faiz oranına dayalınakit akışlartnın zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizliğin ortadan kafkması durumunda, 102J, 102K, 102L veya 102M paragraflarından ilgili olanı uyarınca 102D102G paragraflarını münferit bir kaleme veya bir finansal araca uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır.

Yürürlük tarihi ve geçiş
Eylül 2019'da yayımlanan ve TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7'de değişiklikler yapan Gösterge Faiz OranıReformı 'yla 102A102N paragrafları eklenmiştir. işletme bu değişiklikleri 1 Ocak 2020'de veya sonrasında başiayan yıllk hesap dönemlerinde uygular. Erken uygulamaya izin verilmektedir. Erken uygulama halinde bu husus dipnotlarda açıklanır. İşletme bu değişikliklcri, değişikliklerin ilk kez uygulandığı raporlama döneminin başıda meveut olan veya sonrasında tanımlanmış olan korunma ilişkilerine ve değişikliklerin ilk kez uygulandiğı raporlama döneminin başıda mevcut olan diğer kapsamlı gelire yansıtılan kazanç veya kayıplara geriye dönük olarak uygular.


TFRs 7 Finansal Araçlar: Açıklamalar'da Yapılan Değişiklikler 
24H ve 44DE44DF paragrafları ile 24H paragrafından önce bir alt başlık eklenmiştir. Okuma kolaylığı açısından bu paragrafların altı çizilmemiştir.

Korunma muhasebesi 
Gösterge faiz oranı reformundan kaynaklanan belirsizlik 
24H ișletme, TFRS 9'un 6.8.46.8.12 paragraflarımda veya TMS 39’un 102D-102N paragraflarında düzenlenen istisnaları uyguładığı korunma ilişkileri için aşağıdaki hususları açıklar:
(a)işletmenin korunma ilişkilerini etkileyen önemli gösterge faiz oranları,
(b)işletmenin yönettiği ve gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen riskin kapsamı,
(c)işletmenin alternatif gõsterge oranlarına geçiş sürecini nasıl yönettiği,
(d)İşletmenin bu paragrafları uyguiarken kullandığı önemli varsayım veya değerlendirmelerin tanımt (örneğin gösterge faiz oranina dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizliğin ne zaman ortadan kalktığına ilişkin varsayım veya değerlendirmeler) ve 

(e)Söz konusu korunma ilişkilerindeki korunma araçlarrun nominal tutarı.
Yürürlük tarihi ve geçiş
44DE Eylüt 2019'da yayımlanan ve TFRS 9, TMS 39 ve TFRS 7'de değişiklikler yapan Gösterge Faiz OranıReformu 'yla 24H ve 44DF paragraflariı eklenmiştir. İştetme bu değişiklikleri, TFRS 9 ya da TMS 39'da yapılan değişiklikleri uyguladığı zaman uygular.

44DF İşietmenin, Eylül 2019'da yayımlanan Gösterge Faiz Oram Reformu'nu ilk kez uyguladığı raporlama döneminde, TMS 8 Muhasebe Politikaları, Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar'i 28(f)paragrafında belirtilen sayısal bilgileri sunması gerekmez.