Anayasa Mahkemesinin 29/9/2020 Tarihli ve 2017/23696 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-11-03

3 Kasim 2020 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31293
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
KAYHAN ERCİYEŞ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2017/23696Karar Tarihi : 29/9/2020
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞRaportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Kayhan ERCİYEŞVekili : Av. Hüseyin Enis DİNÇEROĞLU 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın dava şartı yokluğundan kesin olarak reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlał edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/5/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabu! edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar veriłmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7._Başvurueu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucunun rektör olarak çahşmış olduğu İzmir Üniversitesi, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması ile iltisaklı olduğundan bahisle Bakanlar Kurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan, 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayilı Resmi Gazete'de yayımlanan 667 sayıhı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KĦK) ile kapatılmıştır.

10. 667 sayılı KHK kapsamında İzmir Üniversitesinin tüm banka hesaplarına 23/7/2016 tarihinde bloke konulmuş, sigorta prim borçlan ödenememiştir.
11. İzmir Üniversitesinden tahsil edilemeyen sigorta prim borçlan dolayısıyla başvurucu hakkında 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayıhı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun hükümlerine göre icra takibi başlatılmıştır.

12.Söz konusu davaya konu 2016/151382 takip sayih ve 79,15 TL, 2016/151383takip sayılı ve 24,50 TL, 2016/151315 takip sayılı ve 118,50 TL tutarlarında olan takip dosyalarındaki ödeme emirleri 11/8/2016 ve 9/9/2016 tarihlerinde başvurucuya elden tebliğedilmiştir.

13. Başvurucunun üzerine kayıtlı tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığı kayıtlarına haciz şerhi işlenmiştir.

14. Başvurucu 23/9/2016 tarihli dilekçesinde, ödeme emri tebliğ edilmeden mal varhğına haciz işlemi uygulandığını belirterek Sosyał Güvenlik Kurumu (SGK) aleyhine Ödeme emrinin iptali istemiyle İzmir 12. İş Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır.
15. Dava tarihi öncesinde 15/8/2016 tarihli ve 670 sayıh Olağanüstü Hal Kapsamunda Alnmast Gereken Tedbirler Hakkında KHK 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de,3/10/2016 tarihli ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazi Tedbirler AlınmasıHakkında KHK da 29/I0/2016 tarihłi Resmî Gazete'de yayimlanarak ayn tarihlerde yürürlüğe girmiştir.

16. Anılan 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinde ".….kapatılan kurun, kuruluş, .… ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı lle Vakiflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açıilan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında. 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanı reddine veya takibin düşmesine kororı…." verileceği belirtilmiştir. Mahkeme kararında; davacinın 670 sayılı KHK'da belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceğine yer verildiği, idari başvuru üzerine idari merci tarafindan verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabileceği, idari yargının verdiği kararın kesin olduğu ve uyuşmazlığın adli vargıda hiçbir şekilde dava konusu yapıłamayacağı ifade edilmiştir.

17. Mahkeme_ 22/2/2017 tarihli karanyla, söz konusu KHK'lar doğrultusunda SGK'ya açılan davada dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu istinaf kanun yolu açık olmak üzere dava şartı yokluğu nedeniyle ret kararı vermiştir. Kararda 675 sayılı KHK'mın 16.maddesinin (4) numaralt fikrası gereğince davacinın 670 sayıl KHK'nın 5. maddesinde belirtilen usule uygun olarak idari makama tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvuruda bulunabileceği açıklanmıştır.


18. Başvurucu, anılan kararın usul ve yasaya aykın olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 3/4/2017tarihłi kararında. karar tarihi itibarıyla davanın reddine konu miktarın 1.000 TL'lik istinaf incelemesi için gerekli olan sınırı geçmediğini belirterek istinaf dilekçesinin reddine karar vermiştir.

19. Nihai karardan 17/4/2017 tarihinde haberdar olduğunu bildiren başvurucu 16/5/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1. Kanun Hükümleri 
20. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılt Kanun'un 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılıResmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucu kanunlaşan 667 sayılı KHK'nın "Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler" kenar başlıikhı 2. maddesinin (1) numaralıfikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatt belirlenen:
a) Ekli (I) savilı listede yer alan özel sağlık kurum ve kuruluşları.
ç) Ekli (IV) sayılı listede yer alan vakif yüksckőğretim kurumlarıi,
kapatilmıştır."
21. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayilı Kanun'un 8/3/2018 tarihli ve 30354 mükerrer sayıłı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucu kanunlaşan 670 savılıKHK'nın "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başhklı 5. maddesinin (1) ve (4) numaralıfikraları şöyledir:
"(1) 20/7/2016 turihli ve 2016/9064 sayiit Bakanlar Kurulu Karurıyla ülke genelinde ilan ediien olağanüstü hal kapsamıdu yürürlüğe konudan Kamın Hükmünde Kararnameler gereğince kapatlan ve Vakiflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum,kuruluş, õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi. yayınevi ve dağuım kanallarının her türlútaşınır, taşınmaz, małvarlığı, alacak ve hakłarı ile belge ve evraklarının (devrałman varlik):her türlü tespit islemini yapmaya, kopsamımı belirtemeye. idare etmeye, avans dahil her türlü ałacak, senet, çek ve diğer kiymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işłemi yapmaya, devralınan varhıklarta ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve helgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir sekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullaħçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatiı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet hedellerinin ödemesini durdurmaya 

veva Šdemeye, taħsili mümkün olmadığı anlaşilan veya tahsilinde ve takibinde yorar bulumayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garontilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlüsulh işlemini vapmaya, devralıman varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine davanan borçlar nedenivle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takvidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacryla kaldırldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ilyava, menkul rehinleri dikkote almaya. devraliınam variklara konulan takvidatların sınırtarı belirlemeve ve kaldrmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamna karar vermeye, devralınan varlikların idaresi, değerlendirilmesi,elden çıkarıłması için gerekli her türlü tedhiri almaya, gerektiğinde devralnan varhkların tasfiyesi veya satiışı amacıyla uygun görülen kamu kurun ve kuruluşlarına devretmeve, devir kapsamında olmadığı belirlenen varhıkları iadeye, kupatılanların gerçek kişiye ait olmasi halinde devralınacak varlikları kapsaminı belirlemeye. tereddütleri gidermeye.uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu iştemleri yapmak amacryla usul ve esaslarıbelirlemeye. vakflar yönünden Vakiflar Genel Müdürlüğü. diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fikra kapsamında tespite komu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlorca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmışgünlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle müracoat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapiacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren haşlar…."
22. 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayilı Kanun'un 8/3/2018 tarihli ve 30354 mükerrer sayıl Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucu kanunlaşan 675 sayılıKHK'nın "Dava ve takip usulü" kenar başlıkh 16. maddesinin (3) ve (4) numaralıt fikralarışöyledir:
"(3) _20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayıłı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameter gereğince kapatilan kurum, kuruluş. õzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi. yayınevi ve dağuım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatlma va da resen terkin üzerine Maliye Bakunlığı ite Vakıfiar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açıilan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnumenin 5 inci maddesi gereğince davu veya takip şartının hulunmamast nedeniyle davanın reddine veya takihin düşmesine karar verilir.

(4) Birinci ve ikinci fikralar uvarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670sayilı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurahileceği belirtilir. Idari başvuru üzerine idari merci tarafindan verilecek karar aleyħine idari yargıda dava açılahilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup. uyuşmazlık odli yargida hiçhir şekilde dava konusu yapilamaz."
2. Yargi Kararları
23. Başvuru konusu davaya benzer bir davada İzmir l. İş Mahkcmesinin aynıkonuda dava $artı yokluğu nedeniyle verdiği 10/5/2017 tarihli ve E.2016/469, K.2017/171sayıh karari, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 15/2/2018 tarihli ve E.2017/1674, K.2018/264 sayılı karanıyla kaldırmıştır. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

Prim borçlusu kurulus tüzel kişiliğinin Kanun Hükmünde Kararname ile sona erdirilmesi nedeniyle ifanın imkansızlaştiığı vaktaşımıyla, el konutan túzel kişitiklerin yönetici ve ortaklorı hakkında da 675 sayılı KHK'nin 16. maddesi uyarınca takip yapılamayacağı ve haklarındaki takip ve takiplere ilişkin davaların, dava şartı yokluğwnıdon reddi gereğine ilişkin Dairemiz(Izmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 2017/10-65 sayılı kararındakij_ yaklaşımı: "Müteselsił borçlulukta alacaklı, alacağumm tamamı veyu bir kısmım karşısındaki horçlulardan dilediği birinden isteyehilmek imkânına sahip bulunduğu gibi, borçlular da alacaklıya karşı borç sona erinceye kadar hep birlikte sorumlu olmakta devam ederler. Borçlulardan birinin borç ödemeden aciz haline düşmesinin veya iflas etmesinin alacakhı için her hangi bir tehlikesi yoktur: zira diğer borçlulardan her biri borcun tamamın ifa etmek yükümlülüğü alunda bulunmaktadır.Müteselsil borçluluk alacaklya, borçluların içinden ödeme gücü en yüksek olanı seçerek edimin tamamını ondan isteyehilme yetkisini tanur." (Yargitay 10. Hukuk Dairesi.06.03.2017 t, 2016/12578 E., 2017/1726K.) içerikli Yargitay içtihatlarındaki uygulamayla uyumlu bulunmadığından; bu kapsamdaki davaların esasıa girilerek çözümlenmesi yasal zorunlutuğu doğmuştur.

Sıralanan maddi ve hukuki olgular gözetildiğinde, tarafların iddia ve savunmalari kapsamında ileri sürdükleri kanular ioplanıp: tüzel kişiliği sonlandırılarak mol varlığıHazineye devredilen kuruluş malvarlığıdan takip konusu borçların tahsil edilip edilmediği ve bu konuyla görevli KHK işlemleri bürosu tarafindan bu yönde ne gibi işlemler yapildığıkonusundaki bilgiler de getirtildikten sonra, tarafların iddia ve savunmaları ışiğında yapilacak inceleme sonucunda davanın esası hakkında bir karar verimesi gerekirken:davanın esasina ilişkin hiç bir kanit toplanmadan ve davann esasina ilişkin irdeleme yapılmadan, dava şartı yokluğundan red kararı verilmiş ołması usul ve vasaya aykırıhulunduğundan: esası incelenmeksizin kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine. duruşma yapıłmaksızın HMK 353/1-fo)-4, 6. maddesi uyarınca karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fikrast oluşturulmuştur.

,r 
B. Uluslararası Hukuk 
24. Avrupa Ínsan Haklari Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının ilgili kısmi şöyledir:
"Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar . konusunda karar verecek olan,.…. bir mahkeme tarafindan …. görülmesini isteme hakkına sahiptir ….“"
25. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AiHM) Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasmın açık bir biçimde mahkeme veya yargı merciine erişim hakkından söz etmese de -maddede kullanilan terimler bir bütün olarak bağlamiyla birlikte dikkate ahndığında- mahkemeye erişim hakkını da garanti altına aldığı sonucuna ulaşıldığınıbelirtmiştir (Golder/Birleşik Krallık [GK], B. No: 4451/70, 21/2/1975, §§ 28-36). AiHM'e göre mahkemeye erişim hakkı Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasında mündemiçtir. Bu çıkarsama, Sözleşmeci devletlere yeni yükümlülük yükleyen genişletiei bir yorum olmayıp 6. maddenin (1) numaral fikrasının birinci cümlesinin lafzının Sözleşme'nin amaç ve hedefleri ile hukukun genel prensiplerinin gözetilerek birlikte okunmasına dayanmaktadır. Sonuç olarak Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numarah fikrasi, herkesin 

medeni hak ve yükümiülüklerle ilgili iddialarını mahkeme önüne getirme hakkına sahip olmasını kapsamaktadır (Golder/Birleşik Kralhık, § 36).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
26. Mahkemenin 29/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görüşü
27. Başvurucu, sigorta prim borcu nedeniyle düzenlenen ödeme emirlerinin iptali istemiyle açtığı davanın 670 sayılı KHK uyarınca dava şartı yokluğundan reddediłmesi nedeniyle Anayasa'nın t0., 35. ve 36. maddelerinde güvence altina alınan haklarınin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

28. Bakanlık, başvurucunun başvurunun yapıldığı tarih itibarıyla hukuk sisteminde mevcut idari ve yargisał yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunması nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiği yönünde görüş bildirmiştir.
29. Başvurucu; Bakanhık görüşüne karşı beyanında SGK tarafından düzenlenen ödeme emirlerinin iptali için yürürlükteki meveut tüm yasal yolların tüketildiğini belirtmiştir.
B. Değerlendirme 
30. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde davanak alinacak "Hak arama hürriyeti’ kenar başhıklı 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davaci veya davaliı olarak iddia ve savunma (Değişik ibare: 3.10.2001-4709/14 md.) ile adil yargilanma hakkına sahiptir."
31. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağli olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu eşitlik iłkesi ile mülkiyet hakkmın ihlal ediłdiğini ileri sürmüşse de başvurucunun yargılama yapılmak suretiyle toplanacak deliller çerçevesinde davanın esası hakkında bir sonuca varılmamasına yönelik bir şikâyeti olduğundan başvurunun mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
32. Somut olayda ilk derece mahkemesinin kararına yönelik istinaf isteği kararın miktar itibarıyla kesin olduğu ve karara karşı herhangi bir kanun yolunun bulunmadığıgerekçesiyle reddedilmişse de ilk derece mahkemesi anılan kararda istinaf yolunu açık olarak göstermiştir. Dolayısıyla başvurucunun buna güvenerek istinaf kanun yoluna başvurduğu ve istinaf kararının tebliğinden itibaren otuz günlük süre içinde bireysel başvuruda bulunduğu nazara ałındığında bireysel başvurunun süresi içinde yapıldığının kabulü gereklidir.
33. Başvuru konusu davada uyuşmazlīk konusu miktar, Anayasa Mahkemesinin içtihadında kabul edilen kişisel önem kriterini karşılamamakta ise de başvuru konusu olaya 

benzer davalar ife ilgili uygulamada oluşan hatalardan kaynakı yapısal sorunların giderilmesine yönelik olması nedeniyle başvurunun anayasal öneme sahip olduğu anlaşılmıştır.

34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin başvurunun kabul edilebilir ołduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a..Müdahalenin Varlığı ve Hakkın Kapsamı
35. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip ołduğu belirtilmiştir.Dolayısiyla mahkemeye erişim hakki, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 3á. maddesine adil yargilanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu ułuslararasısözleşmelerce de güvence altina alınan adil yargilanma hakkını madde metnine dähil edildiği vurgulanmıştır. AiHM. Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San.ve Tic. Ltd. Ști., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).

36. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, bir temel hak olmarun yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayıve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafindan görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarım ortaya koyma imkânının tanınması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencelerden yararlanmak mümkün olamaz (Mohammed Aynosah. B. No: 2013/8896,23/2/2016, § 33).

37. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazhığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkon Şen, B. No: 20(2/791, 7/11/2013, § 52).

38. Öte yandan Anayasa'nın 36. maddesinin ikinci fikrasında hiçbir mahkemenin görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçmamayacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda adil yargılanma bakkı, koşulları bulunduğu takdirde kişilere davanın görüldüğü mahkemeden uyuşmazhğın esasının incelenmesini isteme güvencesini de sağlar.
39. Somut olayda davanın esası hakkında bir inceleme yapilmadan dava şart yokluğu dolayısıyla verilen ret kararı başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalede bulunulduğu görülmektedir.

b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
40. Adil yargılanma hakkının görünümlerinden biri olan mahkemeye erişim hakki,mutlak bir hak olmayıp bu hakkın sınırłandınlması mümkündür. Ancak mahkemeye erişim hakkına müdahalede bulunulurken Anayasa'nın temel hak ve özgürlüklerin 

sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen 13. maddesinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

41. Anayasa'nin 13. maddesi şöyłedir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın valnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunta sınırlunubilir. Bu simrlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
42. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen,kanun tarafından öngörülme, hakhı bir sebebe dayanma (meşru amaç) ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
43. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfi müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarımdan biridir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014. § 60).

44. Müdahalenin kanuna dayalı olması öncelikle şeklî manada bir kanunun varhğınızorunlu kılar. Şekli manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafindan Anayasada belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çikarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organınca kanun adı alunda çıkarılan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tanıyan bir hükmün bulunması şartına bağhdır. TBMM tarafindan çıkarıłan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (Ali Hıdır Akyoł ve diğerleri [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).

45. İlke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delilierin değerlendiritmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlık konusunda varlan sonueun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnasi, derece mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda açık bir keyfīlik içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihłal etmiş olmasıdır (Aħmer Sağlam, B. No: 2013/3351. 18/9/2013, § 42).
46. Somut olayda, Üniversiteye ait sigorta prim borçlarmm ödenmemesi dolayısıyla hakkında icra takibi başlatılarak mał varlığına el konulan başvurucunun ödeme emrinin iptali istemiyle açmış olduğu davada Mahkeme olayı 670 sayılı KHK'nın 5. maddesine göre KHK kapsamında kapatılan kurumlara karşı açılan dava çerçevesinde değerlendirerek dava şartıyokluğu nedeniyle ret kararı vermiştir.

47. Ancak davanı SGK aleyhine açıldıği, dolayısıyla olayın 670 sayılı KHK kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu açıdan açık bir hata sonucu verilen kararın kanunilik unsuru taşımayacağı açıktr.

48. Buna göre somut olayda Mahkemenin kanuni bir dayanağı olmadan, ifgili idarìmakama başvurma yolunun açık olduğunu belirterek, önüne gelen bir uyuşmazlığı esasıhakkinda inceleme yapmadan davayı dava şartı yokluğu nedeniyle reddetmesinin başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurduğu anlaşıłmıştır.

49. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal cdildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayıl Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
50. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıl Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin igili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkımın ihlal edildiğine ya du edilmediğine karar verilir. İhtal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarmm ortadan kaldırıması için yapılması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihtal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihtali ve somuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yapılmasında hukuki varar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilehilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararıda açıkladiğı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
51. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve tazminat talebinde bulunmuştur.
52. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ( [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018).kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlałin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlałkararinin yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
53. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncetikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale ncden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararlarin giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehnet Doğan, §§ 55,57).

54. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayıhı Kanun’un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyannca ihlalin ve sonuçtarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapilmak üzere kararın bir öreğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Antlan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkiı olarak ihlali ortadan kaldırmak amactyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararına bağh olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usu! hukukundaki yargılamanım yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabuł hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dołayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedcniyle yeniden yargilama kararı vererek devam eden 

ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Afehmet Doğan. §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

55. Anayasa Mahkemesi. başvurucunun ödeme emrinin iptali istemiyle açmışolduğu davada idari bir organın görevi kapsamında kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği sonucuna varmıştır. Dolayısıyła ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anłaşılmaktadır.
56. Bu durumda mahkemeye erişim hakkıın ihlalinin sonuçlarınin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapıłacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapıłması gereken, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal karannda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir 12. İş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
57. İhlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulașilmiştir.

58. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargilama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiann KABUL EDİLEBÍLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargilanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDil DiĠÍNE,
C. Kararın bir örneğinin Anayasa'nın 36. maddesinde güvenceye bağlanan mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapilmak üzere Izmir 12. Is Mahkemesine (E.2016/478, K.2017/53)GÖNDERİLMESİNE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDiNE.
E. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapımasına, ödemede gecikme ołmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanhığına GÖNDERİLMESİNE 29/9/2020tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN 
Üye Muammer TOPAL 
Üye Selahaddin MENTEŞ