Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 12/02/2025 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/30002] Sayılı Kararı
KURUL KARARI | 2025-02-23

23 Şubat 2025 PAZAR 
Resmî Gazete 
Sayı : 32822
KURUL KARARI 
Kamu Gözctimi, Muhascbe ve Denctim Standartları Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04-[01/30002]
Karar Tarihi: 12/02/2025
Konu: Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler ile Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar'ın Revize Edilmesi Nedeniyle BDS 700 ve BDS 260'ta Yapilan Değişiklikler'in Yayımlanması

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9'uncu maddesi uyarınca; uluslararasi standartlara uyum sağlamak üzere;
Muhasebeciler İçin Uluslararası Etik Standartları Kurulu tarafından “Technologyrelated Revisions to the Code" ile “Revisions to the Definitions of Listed Entity and Public Interest Entity in the Code" ve 

Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu tarafindan “Narrow Scope Amendments to ISA 700 (Revised) and ISA 260 (Revised) as a Result of the Revisions to the IESBA Code that Require a Firm to Publicly Disclose When a Firm Has Applied the Independence Requirements for Public Interest Entities"
başlıklarıyla yapılan değişikliklerin mevzuata kazandırılması amacıyla;
Teknoloji Projesi Kapsamında Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler,
Borsada İşlem Gören İşletme ve Kamu Yararım İlgilendiren Kuruluş TanımlarıProjesi Kapsamında Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler ve 
Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’ın Revize Edilmesi Nedeniyle BDS 700 ve BDS 260’ta Yapılan Değişiklikler'in 

yayımlanmasına karar verilmiştir.

Teknoloji Projesi Kapsamında Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler 

Yeni eklenen paragraflar, söz konusu Standardın ana metnine teselsül ettirilerek ve ilgili atıf paragrafları da buna uygun olarak işlenecektir.
KISIM 1 - ETİK KURALLARA UYUM, TEMEL İLKELER VE KAVRAMSAL ÇERÇEVE 

ALT BÖLÜM 113  MESLEKİ YETERLİK VE ÖZEN 
A113.1Denetçi; aşağıdakilerin yerine getirilmesini zorunlu kılan mesleki yeterlik ve özen ilkesine uyar:
(a)Güncel teknik ve mesleki standartlar ile mevzuata uygun olarak,müşterilerin yeterli mesleki hizmetleri almalarını temin edecek mesleki bilgi ve becerileri elde etmek ve korumak ve 
(b)Geçerli teknik ve mesleki standartlara uygun bir şekilde ve özen içinde hareket etmek.

Mesleki yeterlikle müşterilere hizmet sunulması, mesleki bilgi ve becerinin uygulanması sırasında doğru ve yerinde muhakemelerde bulunulmasını içerir.
113.1 U2Mesleki bir faaliyet için gerekli bilgi ve beceriler, üstlenilen faaliyetin niteliğine bağlı olarak değişir. Örneğin; mesleki faaliyetle ilgili her türlü teknik bilginin uygulanmasına ek olarak, sosyal beceriler, iletişim becerileri ve organizasyon becerileri, denetçinin etkileșim içinde olduğu işletme ve bireylerle etkileşimini kolaylaştırır.

113.1 U3Mesleki yeterliğin sürdürülmesi; denetçinin üstlendiği mesleki faaliyetlerle ilgili teknik, mesleki, iş hayatına ilişkin ve teknolojik gelişmeler hakkında anlayışa ve bunlara yönelik sürekli bir farkındalığa sahip olmasını gerektirir. Sürekli mesleki gelişim, denctçinin mesleki çevrede yeterli bir şekilde faaliyet gösterebilmesi için gerekli kabiliyetleri geliştirebilmesine ve sürdürebilmesine imkân sağlar 
113.1 U4Özen, bir görevin gereklilikleri uyarınca dikkatli, derinlemesine ve zamanında hareket etme sorumluluğunu kapsar.

A113.3Denetçi, uygun hâllerde, müşterilerin veya denetçinin mesleki faaliyetlerinden faydalanan diğer tarafların, sunulan faaliyetlerde bulunan yapisal kisitlamalardan/kisitlardan haberdar olmasini sağlar ve bu kısıtlamaların/kısıtların etkilerini açıklar.

ALT BÖLÜM 114  SIR SAKLAMA 
A114.1Denetçi; mesleğin icrası sırasında cdindiği bilgilerin gizliliğine saygi duymasınıgerektiren sir saklama ilkesine uyar. Denetçi;

I I 
114.3 U1
(a)Bulunulan sosyal ortamlar dâhil olmak üzere, özellikle yakın bir işarkadaşına veya çekirdek ailesinin bir üyesine ya da aile yakınlarından birine, kasıtsız bir şekilde bilgi verme ihtimaline karşı dikkatli olur,
(b)Denetim şirketi bünyesinde bilgilerin gizliliğini korur,
(c)Potansiyel bir müşteri tarafindan açıklanan bilgilerin gizliliğini korur ve 
(5)  dm de  d  a  d ee ete utn 

  tt  tn       e gizliliğini korumak için uygun adımları atmasını içerir.

A114.3 paragrafında belirtilen hükümlere tabi olmak kaydıyla denetçi;
(a)Mesleğin icrası sırasında edindiği gizli bilgileri açıklayamaz,
(b)Mesleğin icrası sirasında edindiği gizli bilgileri, kendisinin, denetim şirketinin veya üçüncü kişilerin çıkarlarına kullanamaz,
(c)Mesleğin icrası sırasında edindiği veya aldığı herhangi bir gizli bilgiyi söz konusu ilişki sona erdikten sonra kullanamaz veya açıklayamaz ve 
(c)Sır saklama yükümlülüğünün geçerli olduğu bilgileri, bu bilgiler uygun veya uygun olmayan bir şekilde kamuya açık hâle gelmiş olsa da kullanamaz veya açıklayamaz.

A114.2 paragrafinın bir istisnası olarak denetçi, aşağıdaki durumlarda gizli bilgileri açıklayabilir veya kullanabilir:
(a)Bu bilgilerin açıklanması ya da kullanılması için yasal veya mesleki bir görev veya hak olması ya da 

(b)Müşteri ya da gizli bilgilerin açıklanmasına veya kullanılmasına izin verme yetkisine sahip herhangi bir kişi tarafindan, bu bilgilerin açıklanmasına ya da kullanılmasına izin verilmiş olması ve bu durumun mevzuat tarafindan yasaklanmamiş olmasi.

Sır saklama, bilginin -üçüncü taraflara açıklanmayacağı bilinciyle- müşteriden denetçiye serbestçe aktarılmasına imkân sağladığından kamu yararına hizmet eder. Bununla birlikte, denctçinin gizli bir bilgiyi açıklamasının gerekebileceği ya da bu tür bir açıklama yapma görev veya hakkına sahip olabileceği durumlar aşağıda yer almaktadır:
(a)Aşağıdaki örneklerde olduğu gibi mevzuat tarafından açıklama yapmanın zorunlu tutulmasi:
(i)Yasal işlemler sırasında belgelerin üretilmesi ve diğer kanitların sağlanmasi veya 


114.3 U2
114.3 U3
(ii)Ortaya çıkan mevzuat ihlallerinin ilgili kamu yetkililerine açıklanması ve 

(b)Mevzuatla yasaklanmadığı sürece, bilgiyi aşağıdaki amaçlarla açıklamanın ya da kullanmanın mesleki bir görev veya hak olması:
(i)Yetkili mercilerin kalite inceleme sürecine uygunluk sağlama,
(ii)Yetkili mercilerce yapılan bir sorgulamaya a veya araştirmaya/incelemeye cevap verme,
(iii)Yasal işlemler sırasında bir denetçinin mesleki çıkarlarını koruma veya 

(iv)Etik hükümler dâhil, teknik ve mesleki standartlara uygunluk sağlama.

Gizli bir bilginin açıklanıp açıklanmayacağına vcya kullanılıp kullanılmayacağına karar verirken dikkate alınacak faktörler, içinde bulunulan şartlara bağlı olarak aşağıdakileri içerir:
Müșterinin, bilgilerin denetçi tarafindan açıklanmasına veya kullanılmasına izin vermesi durumunda, çıkarları etkilenebilecek üçüncütaraflar dâhil olmak üzere, herhangi bir tarafın çıkarlarının zarar görüp görmeyeceği.

Mümkün olduğu ölçüde, ilgili tüm bilgilerin bilinen ve doğrulanabilir bilgiler olup olmadıği. Bilgilerin açıklanmasına veya kullanılmasıa ilişkin kararı etkileyen faktörler aşağıdakileri içerir:
o Doğrulanmamış bulgular.
o Eksik bilgiler.
o Doğrulanmamış sonuçlar 
Bilginin iletilmesi için önerilen araçlar.
Bilginin verileceği veya erişimin sağlanacağı tarafların, bilgi almasıuygun kişiler olup olmadığı.

:Açıklamanın yapılabileceği bir ülkede ve bu ülkeden farklı bir yer olmasıdurumunda gizli bilgiye dayanak teşkil cden ülkclerde yürürlüktc olan herhangi bir mevzuat (gizliliği düzenleyenler dâhil).
Bir denetim şirketinin gizli bilgileri kullanmak veya açıklamak için izin istediği durumlar arasında, söz konusu bilgilerin; eğitim amacıyla, ürün veya teknoloji geliştirmede, araştirmada ya da sektör veya diğer kiyaslama verileri ya da çalışmaları için kaynak olarak kullanılacağı durumlar yer alır. Bu tür bir izin,uygulama açısından (öreğin, bilgilerin şirket içi eğitim amaçları veya kalite geliştirme girişimleri için kullanılmasına ilişkin olarak) genel olabilir. Belirli durumlarda kullanılmak üzere bu tür bilgileri sağlayan kişi veya işletmelerin iznini alırken, bildirilmesi gercken ilgili hususlar (tercihen yazılı olarak)aşağıdakileri içerebilir:

Kullanılan veya açıklanan bilginin niteliği.
Bilginin hangi amaçla kullanılacağı veya açıklanacağı (örneğin; teknoloji geliştirme, araştırma veya kiyaslama verileri ya da çalışmaları)
Bilginin kullanılacağı veya açıklanacağı faaliyeti üstlenecek olan kişi ya da ișletme.

Bu tür bilgileri sağlayan kişi veya işletmenin ya da bu tür bilgilerin ilgili olduğu kişi veya işletmelerin kimliğinin, bilgilerin kullanılacağı veya açıklanacağıfaaliyetinçıktisından hareketle belirlenebilip belirlenemeyeceği.

A114.4Denetçi, müşterisiyle arasındaki ilişkinin sona ermesinden sonra da sır saklama ilkesine uymayı sürdürür. Yeni bir müşteri edinmesi durumunda denetçi, önceki deneyimlerini kullanma hakkına sahiptir; ancak mesleğin icrası sırasında edindiği veya kendisine ulaşan herhangi bir gizli bilgiyi kullanamaz veya açıklayamaz.
BÖLÜM 120
KAVRAMSAL ÇERÇEVE 
A120.5
Kavramsal çerçeveyi uygularken denetçi;
(a)Sorgulayıcı bir yaklaşımla hareket eder,
(b)Mesleki muhakemesini kullanır ve 
(c)120.5 U9 paragrafında tanımlanan “gerekli bilgiye sahip makul üçüncütaraf testi’ni kullanır.

Denetçilerin mesleki faaliyetlerini yürüttüğü şartlar ve ilgili faktörler,çeşitlilikleri ve karmaşıklıkları açısından önemli ölçüde farklılık gösterir.Denetçiler tarafindan kullanilan mesleki muhakemenin, belirsiz olan durum ve gerçeklerin unsurları ile birbirine bağlı veya birbirine bağımlı olan değişken ve varsayımlar arasındaki etkileşimin ve bunlardaki değişikliklerin bileşik etkisinden kaynaklanan karmaşıklığı dikkate alması gerekebilir.
Karmaşıklığın yönetilmesi aşağıdakileri içerir:
Denetim şirketinin ve -uygun hâllerde- ilgili paydaşların, durum ve gerçeklerden kaynaklanan yapısal belirsizliklerden veya zorluklardan haberdar olmasının sağlanması. (Bkz.: A113.3 paragrafi)
Durum ve gerçeklerdeki herhangi bir gelişme ya da değişikliğe karşıdikkatli olunması ve bunların denetçinin muhakemesini etkileyip etkilemeyeceğinin değerlendirilmesi. (Bkz.: Λ120.5120.5 U3paragraflari ve A120.9120.9 U2 paragraflari)

120.5 U6
120.5 U7

120.5 U8
Karmaşıklığın yönetilmesi aşağıdakileri de içerebilir:
Belirsiz unsurlar, değişkenler ve varsayımlar ile bunların nasıl bağlantılıveya birbirine bağımlı olduğunun analiz edilmesi ve araştırılması.
Denetçinin muhakeme sürecinde dikkate alabileceği ilgili verileri analiz etmek için teknolojinin kullanılması.

Değerlendirme sürecinin bir parçası olarak uygun bir karşı koymayı ve ilave girdiyi sağlamak için uzmanlar dâhil olmak üzere, diğer kişilere danişılmasi.

Gerekli Bilgiye Sahip Makul Üçüncü Taraf 
;Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü taraf testi, denetçi tarafindan, aynı sonuçlara başka bir tarafça ulaşılmasının muhtemel olup olmadığı hakkında yapılan bir değerlendirmedir. Bu tür bir değerlendirme, denetçinin sonuçlara ulaşılan zamanda haberdar olduğu veya makul olarak habcrdar olmasının beklenebileceği tüm ilgili durum ve gerçekleri değerlendiren, gerekli bilgiye sahip makul bir üçüncü tarafın bakış açısıyla yapılır. Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü tarafin denetçi olması gerekmez, ancak denetçinin sonuçlarının uygunluğunu tarafsız bir biçimde anlamak ve değerlendirmek için ilgili bilgi ve deneyime sahip olması gerekir.

120.13 U3Denetçilerden;
(a)Pozisyonlarını ve kidemlerini göz önünde bulundurmak suretiyle,kuruluşlarında etik temelli bir kültürü teşvik etmeleri ve desteklemeleri ve 

(b)Kendilerinin veya denetim şirketinin mesleki ilişki içinde bulunduğu kişi ve işletmelerle olan ilişkilerinde etik davranış sergilemeleri 
beklenir.
KISIM 3  BAĞIMSIZ DENETÇİLER 
BÖLÜM 300
KAVRAMSAL ÇERÇEVENÍN UYGULANMASI 
Bir denetçi ne kadar kıdemli olursa, bilgiye erişim ve denetim șirketiyle ilgili diğer kişiler tarafindan oluşturulan politikaları, alınan kararları, atilan adımlarıetkileme kabiliyeti ve firsatı da o kadar büyük olacaktır. Denetim şirkctindeki pozisyonları ve kidemleri dikkate alındığında denetçilerden; 120.13 U3paragrafi uyarınca yapabildikleri ölçüde, denetim şirketinde etik temelli bir kültürü teşvik etmcleri, desteklemeleri ve kendilerinin veya denetim şirketinin mesleki ilişki içinde bulunduğu kişi ve işletmelerle olan ilişkilerinde etik 
120.5 U9
300.5 U2

davraniş sergilemeleri beklenir. Atilabilecek adımlara örnek olarak aşağıdakilerin uygulamaya konulmasi, uygulanması ve gözetimi verilebilir:
Etikle ilgili eğitim ve öğretim programları
Etik kültürü teşvik eden denetim şirketi süreçleri ile performans değerlendirme ve ödüllendirme kistasları.

Etik ve ihbar politikaları.
Mevzuata aykırılıkları önlemck amacıyla tasarlanmış politika ve prosedürler.

Teknoloji Kullanımına Ilişkin Tehditlerin Belirlenmesi 
300.6 U2Mesleki bir faaliyeti yürütürken denetçi için tehdit oluşturabilecek teknoloji kullanımıyla ilgili durum ve gerçeklere ilişkin örnekler aşağıda yer almaktadır:
Kişisel Çıkar Tehditleri 
o Mevcut verilerin, teknolojinin etkin kullanımı için yeterli olmamasi.

o Teknolojinin, kullanılacağı amaç için uygun olmamasi.
o Denetçinin, teknolojiyi kullanmak ve teknolojinin hedeflenen amaca uygunluğunu açıklamak için yeterli bilgi ve uzmanlığa sahip olmaması veya bu hususta yeterli anlayışa sahip bir uzmana erişiminin olmamasi.

Kendi Kendini Denetleme Tehditleri 
o Teknolojinin, denetçinin ya da denetim şirketinin bilgisi uzmanlığı veya muhakemesi kullanılarak tasarlanmış ya da geliştirilmiş olmasi.

Denetçinin teknoloji kullanımına yönelik bir tehdidin düzeyine ilişkin değerlendirmesi, denetim şirketindeki çalışma çevresinden ve denetim şirketinin faaliyet gösterdiği çevreden de etkilenebilir. Örneğin:
Teknoloji üzerindeki kurumsal gözetim ve iç kontrollerin düzeyi.
Üçüncü bir tarafça üstlenilen teknolojinin kalitesi ve işlevselliğine ilişkin değerlendirmeler.

İlgili tüm çalışanlara, teknolojiyi ve teknolojinin hedeflenen amaca uygunluğunu yctcrincc anlayabilccck, kullanabilecck ve açıklayabilecek mesleki yeterliliği edinmeleri ve sürdürmeleri için düzenli olarak verilen eğitimler.

300.7 U6

Yeni Bilgilerin veya Durum ve Gerçeklerdeki Değişikliklerin Değerlendirilmesi 
Yeni bilgiler veya durum ve gerçeklerdeki değişiklikler;
(a)Bir tehdidin düzeyini etkileyebilir veya 
(b)Alınan önlemlerin, belirlenmiş tehditleri amaçlandıği gibi ele almaya devam edip etmediğine ilişkin denetçinin ulaştığı sonuçları etkileyebilir.
Bu tür durumlarda, hâlihazirda önlem olarak atılmış adımlar, tehditlerin ele alınmasında artik ctkili olmayabilir. Dolayısiyla, kavramsal çerçcvcnin uygulanmasi, denetçinin tehditleri buna göre yeniden değerlendirmesini ve ele almasini gerektirir. (Bkz.: A120.9 ve A120.10 paragraflari)
Bir tehdidin düzeyini etkileyebilecek yeni bilgilere veya durum ve gerçeklerdeki değişikliklere ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
Mesleki hizmetin kapsamının genişletilmesi.
Müşterinin borsada işlem görmeye başlaması veya başka bir ticari birimi edinmesi.

İşletmenin başka bir işletmeyle birleşmesi.
Denetçinin iki müşteri tarafindan müştereken görevlendirilmesi ve bu müşteriler arasında bir anlaşmazlık ortaya çıkması.
Denetçinin kişisel ilişkilerinde veya çekirdek ailesinde bir değişiklik olması.

BÖLÜM 320
DENETÇİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ
Uzman Çaliışmasınin Kullanılması
A320.10Mesleki bir faaliyetin yürütülmesi sırasında bir uzmanın çalışmasını kullanmayıdüşünen bir denetçi, söz konusu çalışmanın hedeflenen amaca uygun olup olmadiğıni belirler.

320.10 U1Denetçinin uzmanın çalışmasını kullanmayı düşünmesi durumunda göz önünde bulunduracağı faktörler arasında şunlar yer alır:
Uzmanın itibarı ve uzmanlığı ile erişebileceği mevcut kaynaklar.
Uzmanın geçerli mesleki ve etik standartlara tabi olup olmadığı.
Bu tür bilgiler, uzmanla daha önceden yapılmış bir iş birliğinden veya uzman hakkında diğer kişilere danışmak suretiyle elde edilebilir.
300.7 U7
300.7 U8

Teknoloji Çıktılarının Kullanılması
A320.11Mesleki bir faaliyetin yürütülmesi sırasında teknoloji çıktılarını kullanmayıdüşünen bir denetçi, söz konusu çıktıların hedeflenen amaca uygun olup olmadiğını belirler.

320.1l UI Denetçinin teknoloji çıktılarını kullanmayı düşünmesi durumunda göz önünde bulunduracağı faktörler arasında şunlar yer alır:
Teknoloji tarafından gerçekleştirilecek faaliyetin niteliği.
Teknoloji çıktılarının beklenen kullanımı veya bu çıktılara ne ölçüde güvenileceği.

Denetçinin teknolojiyi ve teknolojinin hedeflenen amaca uygunluğunu anlama, kullanma ve açıklama kabiliyetine sahip olup olmadığı ya da bu kabiliyete sahip bir uzmana erişimi olup olmadığı.

Kullanılan teknolojinin, hedeflenen amaç için uygun bir şekilde test edilip edilmediği ve değerlendirilip değerlendirilmediği 
Teknolojiye ilişkin önceki deneyimler ve teknolojinin belirli amaçlar için kullanımının genel kabul görüp görmediği.

Denetim şirketinin teknolojinin tasarımi, geliştirilmesi, uygulanmasi,işlctilmesi, bakımi, izlenmesi, güncellenmesi veya yükseltilmesi üzcrindcki gözctimi.

Kullanıcının teknolojiye erişim konusunda yetkilendirilmesi ve bu kullanımın gözetimine yönelik prosedürler dâhil olmak üzere,teknolojinin kullanımına ilişkin kontroller.

Veriler ve ilgili her türlü karar ile teknolojinin kullanılması sırasında kişiler tarafindan alınan kararlar dâhil olmak üzere, teknolojiye ilişkin girdilerin uygunluğu.

Diğer Hususlar 
320.12 U1Denetçinin, uzman çalışmalarını ya da teknoloji çıktılarıni kullanmayıdüşünmesi durumunda, söz konusu denetçinin denetim şirketi içinde, bu tür bir kullanımın uygun olup olmadığını belirlemek için gerekli faktörlerle ilgili bilgi edinebilecek bir pozisyonda olup olmadıği göz önünde bulundurulur.
BÖLÜM 360
MEVZUATA AYKIRILIKLARA KARŞILIK VERİLMESİ
A360.26Denetçinin, aykırılıkları veya şüphelenilen aykırılıkları yetkili bir kuruma bildirmenin atilacak uygun bir adım olduğuna karar vermesi hâlinde, bu 

bildirimin Etik Kuralların A114.3 paragrafina uygun olarak yapılmasına izin verilmektedir. Böyle bir bildirimde bulunurken denetçi, beyan ve iddialarıkonusunda iyi niyetli vc dikkatli davranır. Konuya ilişkin bildirimde bulunmadan önce denetçi, bu niyeti konusunda müşterisini bilgilendirmenin uygun olup olmayacağını da değerlendirir 
Muhtemel Ihlal 
İstisnai durumlarda denetçi; yatirımeılara, kredi verenlere, çalişanlara veya kamuya büyük zarar verebilecek -muhtemel bir mevzuat ihlalinin oluşacağına inanmasını gerektiren sebeplerin olduğu- mevcut ya da gerçekleştirilmesi düşünülen davranışların farkına varabilir. Konuyu ilk olarak yönctim veya üst yönetimden sorumlu olanlarla müzakere etmenin uygun olup olmayacağıni değerlendiren denetçi, mesleki muhakemede bulunur ve muhtemel bir ihlali önlemek veya sonuçlarını hafifletmek için konuyu derhâl yetkili bir kuruma bildirip bildirmeyeceğine karar verir. Bildirimin yapılması durumunda, bu bildirimin Etik Kurallann A114.3 paragrafina uygun olarak yapılmasına izin verilmektedir.

Denetçinin, aykırılıkları veya şüphelenilen aykırılıkları yetkili bir kuruma bildirmenin atılacak uygun bir adım olduğuna karar vermesi hâlinde, bu bildirimin Etik Kuralların A114.3 paragrafina uygun olarak yapılmasına izin verilmektedir. Böyle bir bildirimde bulunurken denetçi, beyan ve iddialarıkonusunda iyi niyetli ve dikkatli davranir. Konuya ilişkin bildirimde bulunmadan önce denctçi, bu niycti konusunda müşterisini bilgilendirmenin uygun olup olmayacağini da değerlendirir.

Muhtemel İhlal 
İstisnai durumlarda denetçi; yatirımcılara, kredi verenlere, çalışanlara veya kamuya büyük zarar verebilccek -muhtemel bir mevzuat ihlalinin oluşacağıa inanmasini gerektiren sebeplerin olduğu- mevcut ya da gerçekleştirilmesi düşünülcn davranışların farkına varabilir. Konuyu ilk olarak yönctim veya üst yönetimden sorumlu olanlarla müzakere etmenin uygun olup olmayacağıni değerlendiren denetçi, mesleki muhakemede bulunur ve muhtemel bir mevzuat ihlalini önlemek veya sonuçlarını hafifletmek için konuyu derhâl yetkili bir kuruma bildirip bildirmeyeceğine karar verir. Bildirimin yapılmasi durumunda,bu bildirimin Etik Kuralların A114.3 paragrafina uygun olarak yapılmasına izin verilmektedir.

A360.27
A360.38

BAĞIMSIZLIK STANDARTLARI (KISIM 4A VE 4B)
KISIM 4A  BAĞIMSIZ DENETİM VE SINIRLI BAĞIMSIZ  DENETİMDE BAĞIMSIZLIK 

BAĞIMSIZ DENETİM VE SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMDE ARAGNTRGR 
Imm 
A700000r  t d  r  n  nt 
A00000d  a   e t n         kontrol cdilmesi, yönctilmesi ve yönlendirilmesinden oluşmaktadır 
400.20 U2Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, denetim müşterisi adına yönetim sorumluluklarıni üstlendiğinde kendi kendini denetleme, kişisel çikar ve yakınlık tehditleri ortaya çıkar. Bir yönetim sorumluluğunun üstlenilmesi,denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, yönetimin görüş ve çıkarlarıyla çok yakından ilgili hâle geldiğinden taraf tutma tehdidi de oluşturabilir.
400.20 U3Bir faaliyetin yönctim sorumluluğunda olup olmadığı kararı, içindc bulunan şartlara bağlıdır ve mesleki muhakemede bulunulmasını gerektirir. Aşağıdakiler,yönetim sorumluluğunda olduğu kabul edilecek faaliyetler arasındadır:
Politikaları ve stratejik gidişatı belirlemek.
Çalışanları işe almak veya işten çıkarmak 
Çalışanların işletme adına yaptığı çalışmalarla ilgili faaliyetleri için sorumluluk almak ve bunlari yönlendirmek.

İşlemleri onaylamak.
Banka hesaplarını veya yatırımları yönctmek veya kontrol ctmck.
Denetim şirketinin veya denetim ağına dâhil şirketin ya da üçüncütarafların önerilerinden hangilerinin uygulanacağına karar vermek.
Yönetim adına üst yönetimden sorumlu olanlara raporlama yapmak.
Aşağıdakilere ilişkin sorumluluk almak:
o Finansal tabloların geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak hazirlanması ve gerçeğe uygun sunumu.
o ię kontrolün tasarlanmasi, uygulanmasi, izlenmesi vcya sürdürülmesi.


Λ400.21 paragrafına uygunluk sağlamak şartıyla, bir denetim müşterisinin yönctimine sorumluluklarını yerine getirme konusunda yardımcı olmak için öneri ve tavsiyede bulunulması bir yönetim sorumluluğunun üstlenilmesi olarak kabul edilmez. Denetim müşterisine öneri ve tavsiyede bulunulmasi, kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilir ve Bölüm 600'de ele alınmaktadır.
Denetim şirketi, bir denetim müşterisine mesleki bir faaliyet sunarken, müşteri yönetiminin, uygun yönetim sorumluluğunda olan tüm kararları aldiğı ve yargılara vardığı konusunda ikna olur. Bu durum, aşağıdakilerden emin olmayıiçerir:
(a)Müşteri yönetiminin; faaliyetlerin gözetimini yapmak ve tüm zamanlarda müşterinin kararlarından sorumlu olmak için uygun bilgi, beceri ve tecrübeye sahip bir kişiyi yetkilendirdiği. Böyle bir kişi, tercihen üst yöneticiler arasından;
(i)Faaliyetlerin amaçlarıni, niteliğini ve sonuçlarını ve 
(ii)Müşterinin ve denetim şirketinin veya denetim ağına dâhil şirketin sorumluluklarını ayrı ayrı,
anlayabilecek bir kişi olacaktır. Ancak, söz konusu kişinin faaliyetleri gerçekleştirme veya yeniden uygulama uzmanliğina sahip olmasıgerekmez.

(b)Müşteri yönetiminin; faaliyetlerin gözetimini gerçekleştirdiği ve müşterinin amacı açısından yürütülen faaliyetlerin sonuçlarının yeterliğini değerlendirdiği ve 

(c)Müşteri yönetiminin; ilgili faaliyetlerin sonuçlarından kaynaklanan atılacak adımlar için sorumluluğu kabul ettiği.

400.21 U1Bir denetim müşterisine mesleki bir hizmet sunulurken teknoloji kullanıldığında,A400.20 ve A400.21 paragraflarında yer alan hükümler, tcknolojinin söz konusu kullanımının niteliğine veya kapsamına bakılmaksızın uygulanır.
BÖLÜM 405
TOPLULUK DENETİMLERİ
A405.17A405.16 paragrafinın bir istisnasi olarak, topluluk denetim şirketinin denetim ağı dışında bulunan birim denetim şirketi, topluluk denetim müşterisinin üst yönetiminden sorumlu olanlarla, teklif cdilen güvence dişı hizmet hakkında iletişim kurmadan veya A600.22 ilâ Λ600.25 paragraflarında belirtildiği üzere,bu hizmetin verilmesi konusunda onların mutabakatinı almadan, bir birim denetim müşterisine Bölüm 600 uyarınca yasaklanmayan bir güvence dışi hizmet sunabilir.

A400.21

A600.26 ve 600.26 U1 paragraflari, topluluk denctim müşterisinin daha sonra KAYiK hâlinc geldiği durumlarda, birim denctim şirketi tarafindan birim denetim müşterisine hâlihazırda veya daha önce sunulan güvence dışi bir hizmetle ilgili durumlarda uygulanir.

BÖLÜM 520İŞ İLİŞKİLERİ
Ticari bir ilişkiden veya ortak bir finansal çıkardan kaynaklanan yakın bir işilişkisine örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
Müşteriyle veya müşterinin kontrol gücüne sahip hissedarı, yöneticisi veya yetkilisi ya da bu müşteri için üst düzey yönetim faaliyetleri yürüten diğer kişilerden biriyle birlikte kurulan bir iş ortaklığında finansal çıkara sahip olunmasi.

Denetim şirketine veya denetim ağına dâhil bir şirkete ait bir veya daha fazla hizmeti ya da ürünü; müşterinin bir veya daha fazla hizmeti ya da ürünüyle birleştirmeye ve her iki taraf için bu paketin pazarlamasınıyapmaya yönelik anlaşmaların/düzenlemelerin yapılması.
Denetim şirketinin veya denetim ağına dâhil bir şirketin, müşteriye ait ürün veya hizmetlerin satışını, yeniden satışıni, dağıtımını ya da pazarlamasını yapabileceği veya müştcrinin denctim şirketine veya denetim ağına dâhil bir şirkete ait ürün veya hizmetlerin satışıni, yeniden satışıni, dağitımini i ya da pazarlamasini yapabileceği anlaşmaların/düzenlemelerin yapılması.

Denetim şirketinin veya denetim ağına dâhil bir şirketin, müşteriyle ortaklaşa ürün ya da çözüm geliştirdiği ve taraflardan biri veya her ikisinin üçüncü taraflara söz konusu ürün veya çözümlerin satışını veya lisanslamasını yapabileceği anlaşmaların/düzenlemelerin yapılması.
Durum ve gcrçcklere bağlı olarak yakın bir iş ilişkisi oluşturabilccck durumlara örnek olarak; denetim şirketinin veya denetim ağına dâhil bir şirketin, müşteriye ürün ya da çözümlerin lisansını verdiği veya müşteriden ürün ya da çözümlerin lisansını aldığı anlaşmalar/düzenlemeler verilebilir.

Mal veya Iizmet Satin Alimlari 
520.6 U1Denetim şirketi, denetim ağına dâhil şirket veya denetim ekibi üyesi veya bu kişinin çekirdek aile üyelerinden birisi tarafından teknoloji lisansı dâhil, mal ve hizmetlerin bir denetim müşterisinden satın alınmasi, söz konusu işlemin olağan 
520.3 U2
520.3. U3

iş akişında ve piyasa şartlarinda yapılması durumunda, genelde bağimsizlığa yönelik bir tehdit oluşturmaz. Ancak bu tür işlemler kişisel çıkar tehdidi oluşturabilecek nitelikte veya boyutta olabilir,
Teknolojinin Sağlanmasi, Satılmasi, Yeniden Satilması veya Lisanslanması
520.7 U1Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil bir şirketin,
(a)Bir denetim müşterisine veya 
(b)Denetim müşterilerine söz konusu teknolojiyi kullanarak hizmet sunan bir işletmeye 

teknoloji sağlaması, satmasi, yeniden satması veya lisanslaması hâlinde, durum ve gerçeklere bağlı olarak, Bölüm 600'de yer alan ana hükümler ve uygulama hükümleri uygulanır.

BÖLÜM 600
DENETİM  TN INN SSNTANSS 

        c en n  t m 

()e t d m d e   t 
(b)Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil bir şirket tarafindan güvence dışıbir hizmetin sunulmasıyla sonuçlanan teknolojiyi, aşağıdakilere sağlamasi, satmasi, yeniden satması veya lisanslamasi;
(i)Bir denetim müşterisine veya 
(ii)Denetim müşterilerine söz konusu teknolojiyi kullanarak hizmet sunan bir işletmeye 

durumunda uygulanir.
Ana Hükümler ve Uygulama Hükümleri 
Genel 
Güvence Dışı Hizmetlere Ilişkin Mevzuatta Yer Alan Hükümler 
600.7 U1A100.6-100.7 U1 paragrafları Etik Kurallara uyuma ilişkin ana hükümler ile açıklayıcı hükümler içerir. Ülke mevzuatında denetim müşterilerine güvence dışı hizmet sunumuyla ilgili bu bölümdekinden farklı veya daha kapsamlıhükümlerin bulunması durumunda, bu tür hükümlerin geçerli olduğu güvence 

dişı hizmetler sunan denetim şirketlerinin bu farkliliklardan haberdar olması ve daha kisitlayıcı hükümlere uyması gerekir.

Güvence Dışı Bir Hizmet Sunumunda Yönetim Sorumluluğunun Üstlenilmesi Riski 
600.8 U1Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket; A400.21 paragrafındaki hükümlere uyulduğundan emin olmadığı müddetçe, denetim müşterisine güvence dışı hizmet sunduğunda yönetim sorumluluğunu üstleneceğine dair risk bulunmaktadır.

Güvence Dişı Hizmet Sunumu Işinin Kabul Edilmesi 
Λ600.9Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket; denetim müşterisine güvence dişı bir hizmet sunmaya yönelik bir işi kabul etmeden Önce, bu hizmeti sunmaktan dolayı ortaya çıkabilecck bağımsızlığa yönclik herhangi bir tchdidi belirlemek, değerlendirmek ve ele almak amaciyla kavramsal çerçeveyi uygular.
Tehditlerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi 
Tüm Denetim Müşterileri 
600.10 U1Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirketin denetim müşterisine güvence dışı bir hizmct sunmasıyla ortaya çıkabilccck tchdit sinıflarının tanımi, 120.6 U3paragrafinda düzenlenmektedir.

600.10 U2Denetim müşterisine güvence dışi hizmet sunmaktan dolayı oluşabilecek farklıtehditlerin belirlenmesi ve bu tür tehditlerin düzeyinin değerlendirilmesiyle ilgili faktörler aşağıdakileri içerir:
Hizmetin niteliği, kapsami ve hedeflenen amaci.
Personelin katılımı ve bulunacakları yerler gibi, hizmetin sunulacağıbiçim.

Hizmetin hangi sıklıkta sunulacağı dâhil olmak üzere, müşterinin hizmete olan bağımlılığı.

Hizmetin sunulduğu yasal çevre.
Müşterinin KAYİK olup olmadığı.
Müşteri yönetiminin ve çalışanlarının sunulan hizmet türüyle ilgili uzmanlık düzeyi.

Müşterinin, önemli muhakeme konularını belirleme düzeyi. (Bkz.: A400.20-A400.21 paragraflari)

Hizmetin çıktısının, denetim şirketinin görüş bildireceği finansal tablolarda yansıtılan hususları veya muhasebe kayıtlarını etkileyip etkilemeyeceği ve etkilemesi durumunda:
O Hizmetin çıktısının finansal tablolar üzerinde önemli bir etkiye sahip olma derecesi.


o Finansal tablolarda yansıtılan söz konusu hususlar için uygun tutar veya işlemlerin belirlenmesindeki subjektifliğin derecesi.
Hizmctin; müşteriye ilişkin aşağıdaki hususların önemli bir bölümüne tekabül eden bilgileri oluşturan -varsa- sistemler üzerindeki etkisinin niteliği ve boyutu:
o Denetim şirketinin görüş bildireceği finansal tablolar veya muhasebe kayıtları.

o Finansal raporlama üzerindeki iç kontroller.
o Denetimin bir parçası olarak hizmetin çiktisına olan güven derecesi.
Güvence dışi hizmet sunumuyla ilgili ücret.
601610 uncu alt bölümler, söz konusu bölümlerde düzenlenen güvence dışi hizmetlerin sunulması sonucunda oluşan bağımsızliğa yönelik tehditlerin belirlenmesi ve bu tür tehditlerin düzeyinin değerlendirilmesiyle ilgili ilave faktörlere ilişkin örnekler içerir.

Finansal Tablolara İlişkin Önemlilik 
600.11 U1Önemlilik; denetim müşterisine güvence dişi bir hizmet sunulması nedeniyle oluşan tehditlerin değerlendirilmesiyle ilgili bir faktördür. 601610 uncu alt bölümler, bir denetim müşterisinin finansal tablolarına ilişkin önemliliğe atif yapmaktadır. Önemlilik kavramı, bağimsız denetimle ilgili olarak BDS 320Bağımsız Denetimin Planlanmasında ve Yürütülmesinde Önemlilik'te ve smırlıbağımsız dcnctimle ilgili olarak SBDS 2400 Tarihî Finansal Tabloların SınırlıBağımsız Denetimi'nde ele alınmaktadır. Önemliliğin belirlenmesi mesleki muhakemede bulunulmasını içerir ve hem niteliğe hem de niccliğe ilişkin faktörlerden etkilenir. Ayrıca, kullanıcıların finansal bilgi ihtiyaçlarına ilişkin algilarından da etkilenir.

600.11 U2Etik Kuralların denctim müşterisine güvenee dişi bir hizmet sunulmasıni açikça yasakladığı durumlarda, güvence dışı hizmetin çıktısının veya denetim şirketinin görüş bildircceği finansal tablolar üzerindeki sonuçlarının öncmliliğine bakılmaksızın, denetim şirketinin veya denctim ağına dâhil şirkctin söz konusu hizmeti sunmasina izin verilmez.

Öneri ve tavsiyelerde bulunulması
600.12 U1Öneri ve tavsiyelerde bulunulması kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilir.Öneri ve tavsiyelerde bulunulmasının kendi kendini denetleme tehdidi oluşturup oluşturmadıği, A600.15 paragrafinda yer alan belirlemenin yapılmasını içerir.Denetim müşterisinin KAYİK olmadıği ve kendi kendini denetleme tehdidinin belirlendiği durumda, denetim şirketi söz konusu tehdidi değerlendirmek ve ele almak amacıyla kavramsal çerçeveyi uygulamak zorundadır. Denetim müşterisinin KAYÍK olduğu durumda A600.17 ve A600.18 paragraflari geçerli olacaktır.

600.10 U3

Aynı denetim müşterisine birden fazla güvence dışi hizmet sunulması
A600.13Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirketin denetim müşterisine birden fazla güvence dişi hizmet sunmasi durumunda, denetim șirketi her bir tehdidin ayrı ayrı oluşturacağı tehditlere ilave olarak bu tür hizmetlerin birlikte yapacağıetkinin bağımsızlığa yönelik tehditler oluşturup oluşturmadığını veya bağımsızlığa yönelik tehditleri etkileyip etkilemediğini değerlendirir.
600.13 U1600.10 U2 paragrafina ilave olarak, denctim müştcrisinc birden fazla gūvence dışı hizmet sunulması sonucu bağımsızlığa yönelik oluşan tchdit düzeyine ilişkin denetim şirketinin yapacağı değerlendirmeyle ilgili faktörler aşağıdakileri içerebilir:
Birden fazla hizmetin sunulması sonucu oluşan birleşik etki, ayrı ayrıdeğerlendirilen her bir hizmetin oluşturduğu tehdit düzeyini artırır.
Birden fazla hizmctin sunulması sonucu oluşan birleşik ctki, denctim müştcrisiyle olan gcncl ilişkidcn kaynaklanan hcrhangi bir tehdidin düzcyini artirir.

Kendi kendini denetleme tehditleri 
600.14 U1Denctim şirkcti veya denctim ağına dâhil şirkct denctim müşterisine güvcnce dışi bir hizmet sunduğunda, denetim şirketinin, kendisinin veya denetim ağınım çalışmalarıni denetleme riski bulunabilir ve bu durum kendi kendini denetleme tehdidine yol açabilir. Kendi kendini denetleme tehdidi; denctim ckibinin,denetimin bir parçasını oluşturan bir yargiya varırken dayanak olarak kullanacağı güvence dışı bir hizmetin parçası olarak, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirketin, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket içindeki bir kişi tarafından önceden gerçekleştirilen bir faaliyetin veya varılan bir yargının sonuçlarını uygun şekilde değerlendirmeyecek olması tehdididir.
A600.15Denetim müşterisine güvence dişi bir hizmet sunmadan önce denetim şirketi veya denctim ağına dâhil şirket, aşağıdakilere ilişkin bir riskin olup olmadığınıdeğerlendirmck suretiyle söz konusu hizmcti sunmanın kendi kendini denetleme tchdidi oluşturup oluşturmayacağını bclirler:
(a)Hizmetin sonuçları; muhasebe kayıtları, finansal raporlama üzerindeki içkontrollcr veya denctim şirkctinin görüş bildirccceği finansal tabloların bir parçasıni oluşturacak veya bunları ctkileyecektir ve 
(b)Denetim şirketinin görüş bildireceği finansal tabloların denetimi sırasında denetim ekibi; hizmetin sunumu esnasında denetim șirketi veya denetim ağına dâhil şirketin vardığı yargıları veya yürüttüğü faaliyetleri değerlendirecek ya da bunlara güveneccktir.

KAYiK Olan Denetim Müşterileri 
600.16 U1Denetim müşterisi KAYİK olduğunda, paydaşlar denetim şirketinin bağımsızlığına yönelik beklentilerini artırırlar. Artan bu beklentiler, KAYİK 

olan bir denetim müşterisine güvence dışı hizmet sunulması sonucu oluşan kendi kendini denetleme tehdidinin değerlendirmesinde kullanilan “gerekli bilgiye sahip makul üçüncü taraf testiyle" ilgilidir.

600.16 U2KAYiK olan bir denetim müşterisine güvence dışı bir hizmetin sunulması kendi kendini denetleme tehdidi oluşturduğunda, söz konusu tehdit ortadan kaldırılamaz ve bu tehdidi kabul edilebilir bir düzeye indirecek önlemler uygulanamaz.

Kendi kendini denetleme tehditleri 
A600.17Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket; güvence dışı bir hizmetin sunulması denetim şirketinin görüş bildireceği finansal tabloların denetimiyle ilgili kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilecek ise, KAYiK olan bir denetim müşterisine söz konusu hizmeti sunamaz (Bkz.: 600.14 U1 ve A600.15paragraflari).

Öneri ve tavsiyelerde bulunulması
A600.18A600.17 paragrafının bir istisnası olarak, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, aşağıdaki şartları sağlamak koşuluyla, KAYIK olan bir denetim müşterisine denetim sırasında ortaya çıkan bilgi ve konularla ilgili olarak öneri ve tavsiyclcrde bulunabilir:
(a)Yönetim sorumluluğu üstlenmemek (Bkz.: A400.20 ve A400.2l paragraflari) ve 

(b)Söz konusu tavsiyenin verilmesinden dolayı oluşan -kendi kendini denctleme tchditleri dışında kalan- bağımsızlığa yönclik tchditlcrin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve ele alınmasına ilişkin kavramsal çerçeveyi uygulamak.

Denetim süreci içerisinde ortaya çıkan bilgi ve hususlarla ilgili verilebilecek öneri ve tavsiyelere ilişin örnekler aşağıdakileri içerir:
Muhasebe ve finansal raporlama standartlari ve politikaları ile finansal tablo açıklama yükümlülüklerine ilişkin tavsiyede bulunulması.
Finansal kontrollerin ve muhasebe kontrollerinin uygunluğu ile finansal tablolarda beyan edilen tutarlarin tespit edilmesi sirasinda uygulanan yöntemlerin uygunluğuna ilişkin tavsiyede bulunulması.
Denetim bulgularından kaynaklı olarak yevmiye kayitlarının düzeltilmesinin önerilmesi.

Finansal raporlama ve süreçler üzerindeki iç kontrollere ilişkin bulguların müzakere edilmesi ve iyileştirme önerilerinde bulunulması.
Hesap mutabakatına ilişkin sorunların nasıl çözüleceğinin müzakere edilmesi.

Topluluğa ilişkin muhasebe politikalarına uyum konusunda tavsiyede bulunulmasi.

600.18 U1

Tehditlerin Ele Alınması
Tüm Denctim Müşterileri 
600.19 U1A120.10-120.10 U2 paragraflari; önlemlerin tanimi da dâhil olmak üzere,bağımsızlığa yönclik tehditlerin ele alınmasıyla ilgili bir ana hüküm ve açıklayıcıhüküm içermcktedir.

600.19 U2Denetim müşterisine güvence dışi bir hizmet sunumu veya birden fazla hizmet sunumu nedeniyle ortaya çıkan bağımsızlığa yönelik tehditler, denetim işinin ve hizmetin içinde bulunduğu durum ve gerçeklere bağlı olarak değişir. Bu tür tehditler, önlemlerin uygulanması veya öngörülen hizmetin kapsamının değiştirilmesi suretiyle ele alınabilir.

600.19 U3Bu tür tehditlerin ele alınmasına yönelik önlemlerden olabilecek adımlara ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
Hizmcti sunmak için denctim ckibinin üycsi olmayan uzmanlardan faydalanmak.

Hizmet sunumuna dâhil olmamış uygun bir gözden geçiren kişinin,denetim işini veya sunulan hizmeti gözden geçirmesi.
Yetkili bir kurumdan hizmetin çıktısına ilişkin ön izin alınması (örneğin,vergi idaresinden).

Denetim müşterisinc sunulan güvcnce dışi bir hizmct nedeniyle oluşan tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirecek önlem bulunmayabilir. Böyle bir durumda kavramsal çerçevenin uygulanması denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirketin aşağıdakileri yapmasını zorunlu kılar:
(a)Tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak amacıyla öngörülen hizmetin kapsamını değiştirmek,
(b)Ortadan kaldırılamayan veya kabul edilebilir bir düzeye indirilemeyen hizmeti reddetmek veya sonlandırmak veya 
(c)Denetim işini sonlandırmak.
Güvence Dışı Hizmetlere İlişkin Olarak Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim Tüm Denetim Müşterileri 

600.20 U1400.40 U1 ve 400.40 U2 paragraflari; denetim șirketinin, güvence dişi hizmetlerin sunulmasına ilişkin olarak üst yönetimden sorumlu olanlarla kuracağı iletişimle ilgilidir 

KAYİK Olan Denetim Müşterileri 
600.21 U1Λ600.22 ilâ Λ600.24 paragraflari; denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket KAYİK’in de bir parçasını oluşturduğu kurumsal yapı içindeki işletmelere -denetim şirketinin KAYİK'le olan bağımsızlığına yönelik tehdit oluşturabilecek- güvence dışı bir hizmet sağlamadan önce, denetim şirketinin 

600.21 U2
A600.22
KAYİK’in üst yönetiminden sorumlu olanlarla iletişim kurmasını zorunlu kılar.Söz konusu iletişimin amaci, KAYİK'in üst yönetiminden sorumlu olanların KAYİK'in finansal tablolarına yönelik bağımsız denetimi yürüten denetim şirketinin bağımsızlığına ilişkin etkin bir gözetim yapmalarını sağlamaktır.
Bu tür yükümlülüklere uyumu kolaylaştırmak için denetim şirketi, KAYiK'in üst yönetiminden sorumlu olanlarla, ne zaman ve kiminle iletişim kurulacağınıele alan bir süreç üzerinde mutabık kalabilir. Bu tür bir süreç;
Bireysel bir sözleşme bazında, genel bir politika kapsamında veya mutabık kalınan diğer hcrhangi bir csasa dayanarak yapilabilecck öngörülen bir güvence dışı hizmet hakkında bilgi sağlanmasına yönelik prosedür oluşturabilir.

Kurumsal yapı içindeki diğer KAYİK'leri içerebilen sürecin uygulanacağı işletmeleri belirleyebilir.

A600.22 paragrafinda tanımlanan işletmelere, üst yönetimden sorumlu olanların özel onayı olmaksızın sunulabilccck her türlü hizmcti -üst yönetimden sorumlu olanların, bu tür hizmetlerin bu bölüm kapsamında yasaklanmadığına ve denctim şirkctinin bağımsızlığına yönelik tehdit oluşturmayacaklarına veya herhangi bir tehdit oluşması durumunda bu tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olacağına ilişkin genel bir politika üzcrinde mutabık kalmaları hâlinde- bclirlcycbilir.
Aynı kurumsal yapı içindeki birden çok KAYİK'in üst yönetiminden sorumlu olanların, hizmctlcri onaylama yctkisinin tahsisinc nasıl karar verdiklerini belirleyebilir.

Üst yönetimden sorumlu olanların önerilen bir hizmetin denetim şirkctinin bağımsızlığına yönclik bir tchdit oluşturup oluşturmayacağınıdeğcrlendirmesi için gcrcken bilgilerin sağlanmasının, meslcki standartlar veya diğer mevzuat tarafindan yasaklandığı veya sınırlandırıldıği ya da hassas veya gizli bilgilerin ifşasıyla sonuçlanabileceği durumlarda izlenecek bir prosedür oluşturabilir.
Süreç tarafindan ele alınmamış herhangi bir sorunun nasil çözülebileceğini belirtebilir.

Bir KAYİK'in finansal tablolarının denetimini yürüten bir denetim şirketi veya denetim ağına dâhil bir şirket;
(A)Söz konusu KAYİK’e;
(B)Söz konusu KAYİK'i doğrudan veya dolaylı olarak kontrol eden herhangi bir işletmeye veya 

(C)Söz konusu KAYiK tarafından doğrudan veya dolaylı olarak kontrol edilen herhangi bir işletmeye,
güvence dışı hizmet sunmaya yönelik bir işi kabul etmeden önce, denetim şirketi,

600.22 U1
Δ600.23
üst yönetimden sorumlu olanlarla mutabık kalınan bir süreç oluştururken hâlihazırda belirtilmediği süreee;
(a)Denetim şirketinin; hizmetin sunulmasının,
(i)Yasaklanmadığına ve 
(ii)KAYiK'in denetçisi olarak denetim şirketinin bağımsızlığına yönelik bir tehdit oluşturmayacağına veya belirlenen herhangi bir tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olduğunu veya değilse,ortadan kaldırılacağını veya kabul edilebilir bir düzeye indirileceğine,
karar verdiği konusunda KAYİK'in üst yönetiminden sorumlu olanlarıbilgilendirir ve 

(b)KAYiK'in üst yönetiminden sorumlu olanlara, hizmet sunumunun denetim şirketinin bağımsızlığı üzerindeki etkisi hakkıda bilgiye dayalıbir değerlendirme yapmalarını sağlayacak bilgileri sağlar.
Belirli bir güvence dışı hizmetle ilgili olarak KAYİK'in üst yönetiminden sorumlu olanlara sağlanabilecek bilgilere ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
Sunulacak hizmetin niteliği ve kapsamı.
Teklif edilen üeretin dayanağı ve tutarı.
Denetim şirketinin teklif edilen hizmetin sunulmasiyla oluşabilecek bağımsızlığa yönelik herhangi bir tehdit belirlemesi durumunda; denetim şirketinin tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olduğuna dair değcrlcndirmcsinin dayanağı veya kabul cdilcbilir bir düzcydc değilsc,denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirketin bağımsızlığa yönelik tehdidi ortadan kaldırmak veya kabul edilebilir bir düzeye indirmek için atacağı adımlar.

Birden fazla hizmetin sunulması sonucu oluşan birleşik etkinin,bağımsizlığa yönelik tehdit oluşturup oluşturmadıği veya önceden belirlenmiş tehditlerin düzeyini değiştirip değiştirmediği.
KAYiK'in üst yönetiminden sorumlu olanlar, üst yönetimden sorumlu olanlarla mutabakata varılan bir süreç kapsamında veya belirli bir hizmetle ilgili olarak aşağıdakiler konusunda anlaşmaya varmadıkça, denetim şirketi veya denctim ağına dâhil șirket, A600.22 paragrafinda atifta bulunulan işletmelerden herhangi birine güvence dişı hizmet sunamaz:
(a)Söz konusu hizmet sunumunun KAYİK'in denetçisi olarak denetim şirketinin bağımsızlığına yönelik bir tehdit oluşturmayacağına veya belirlenen herhangi bir tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olduğuna ya da değilse, ortadan kaldırılacağı veya kabul edilebilir bir düzeye indirileceğine ilişkin denetim şirketinin vardığı sonuç ve 

A600.24
(b)Söz konusu hizmetin sunumu.
A600.22 ve A600.23 paragraflarının bir istisnası olarak, denetim şirketinin mesleki standartlar veya diğer mevzuat tarafindan öngörülen güvence dışıhizmetle ilgili KAYİK’in üst yönetiminden sorumlu olanlara bilgi sağlamasıyasaklandığı bir durumda veya söz konusu bilginin sağlanmasının hassas veya gizli bilgilcrin ifşasıyla sonuçlanabileccği durumda, denctim şirkcti aşağıdakilerin gerçekleşmesi kaydıyla öngörülen hizmeti sunabilir:
(a)Denetim şirketi, yasal veya mesleki yükümlülüklerini ihlal etmeden,mümkün olduğunca bu tür bilgileri sağlar,
(b)Denetim şirketi KAYİK'in üst yönctiminden sorumlu olanlari; hizmct sunumunun, KAYīK'c ilişkin olarak denctim şirkctinin bağımsızlığına yönelik bir tehdit oluşturmayacağı veya belirlenen herhangi bir tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olduğu ya da değilse, ortadan kaldırılacağıveya kabul edilebilir bir düzeye indirileceği konusunda bilgilendirir ve 
(c)Üst yönctimden sorumlu olanlar denctim şirkctinin (b) bendinde vardığısonuca katilmaktadır.

KAYİK olan bir denetim müşterisinin üst yönetiminden sorumlu olanlar veya öngörülen hizmetin alıcısı olan A600.22 paragrafinda atifta bulunulan işletme tarafindan gündcme getirilen tüm hususları dikkatc alan denctim şirkcti veya denetim ağına dâhil şirket, güvence dışı hizmeti reddeder veya denetim şirketi aşağıdakilerin varlığı durumunda denetim sözleşmesini sonlandırır:
(a)Bu tür bir durum, üst yönetimden sorumlu olanlarla önceden kararlaştırılan bir süreçte ele alınmadıkça, denetim şirketinin veya denctim ağına dâhil olan şirkctin, KAYİK olan bir denctim müştcrisinin üst yönetiminden sorumlu olanlara herhangi bir bilgi sağlamasına izin verilmemektedir veya 

(b)KAYiK olan denetim müşterisinin üst yönetiminden sorumlu olanlar;hizmct sunumunun müştcriyc ilişkin olarak dcnctim şirkctinin bağımsızlığına yönelik bir tehdit oluşturmayacağı veya belirlenen herhangi bir tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olduğu ya da değilse,ortadan kaldırılacaği veya kabul edilebilir bir düzeye indirileceğine dair denetim şirketinin vardığı sonuca katılmamaktadır.
Sonradan KAYiK Olan Denetim Müşterisi 
Aşağıdaki durumlar haricinde, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket tarafindan -hâlihazırda veya daha önceden- bir denetim müşterisine sunulan güvence dışı hizmet, müşteri KAYİK hâline geldiğinde, bağımsızlıktan taviz verilmesine yol açar:
(a)Daha önceden verilmiş güvence dışı hizmetin, KAYIK niteliğini haiz olmayan denetim müşterileriyle ilgili bu bölümdeki hükümlere uygun olmasi,
A600.25

(b)Hâlen devam etmekte olan ve KAYİK olan denetim müşterileri için bu bölümde izin verilmeyen güvence dışı hizmetlerin, müşteri KAYİK hâline gelmeden önce veya mümkün değilse geldikten sonra olabilecck en kisa sürede sonlandirilması ve 
(c)Denetim şirketi ve KAYİK hâline gelen müşterinin üst yönetiminden sorumlu olanlar, bağımsızlığa yönelik kabul edilebilir düzeyde olmayan tehditleri ele almak amacıyla mutabık kalır ve adım atarlar.
Denetim şirketinin denetim müşterisine tavsiye edebileceği atilacak adımlara örnek olarak, aşağıdakileri gerçekleştirmek üzere başka bir denetim şirketiyle çalışmak verilebilir:
Etkilenen denetim çalışmasını gerektiği ölçüde yeniden gerçekleştirmek veya gözden geçirmek.

Güvence dışı hizmetin sonuçlarını değerlendirmek veya güvence dışıhizmeti, diğer denetim şirketinin hizmetin sorumluluğunu üstlenebilmesi için gerekli olduğu ölçüde yeniden gerçekleştirmek.
Belirli İlişkili İşletmelere İlişkin Değerlendirmeler 
Bu bölümde, denctim şirketlerini ve denetim ağına dâhil şirketleri, denetim müşterilerine belirli güvence dışı hizmetleri sunmaktan alıkoyan ana hükümler yer almaktadır. Söz konusu hükümlerin ve A400.20 paragrafinda yer alan hükmün bir istisnası olarak, bir denctim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket,finansal tabloları hakkında görüş bildireceği denetim müşterisinin aşağıda yer alan ilişkili işletmelerinin yönetim sorumluluklarını üstlenebilir veya bunlara normal koşullarda yasaklanacak- belirli güvence dışı hizmetleri sunabilir;
(a)Müşteri üzerinde doğrudan veya dolaylı kontrole sahip bir işletme,
(b)Denetim müştcrisi üzcrinde öncmli ctkiye sahip vc dcnctim müşterisi üzerindcki çikarının önemli bir düzeyde olması dolayısıyla, denctim müşterisi üzerinde doğrudan finansal çikarı bulunan ancak denetim müşterisi olmayan bir işletme veya 
(c)Denetim müşterisi ile ortak kontrol altında bulunan bir işletme.
Aşağida yer alan şartların sağlanmasi hâlinde yukaridaki durum geçerlidir:
(i)Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket ilişkili işletmenin finansal tabloları hakkında görüş bildirmez,
(ii)Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, hakkında görüşbildireceği finansal tabloların sahibi işletme için doğrudan veya dolaylıolarak bir yönetim sorumluluğu üstlenmez,
(iii)Hizmetler kendi kendini denetleme tehdidi oluşturmaz ve 
(iv)Denetim şirketi, bu tür hizmetlerin sunulması sonucu oluşan ve kabul edilebilir bir düzeyde olmayan diğer tehditleri ele alır 
600.26 U1

Belgelendirme 
600.28 U1A400.60 ve 400.60 U1 paragrafları uyarınca bu bölüme uygunluk sağlamakla ilgili olarak denetim şirketinin vardığı sonuçların belgelendirilmesi aşağıdakileri içerebilir:
Denetim şirketinin; sunulacak güvence dışı hizmetin niteliği ile hizmetin denetim şirketinin görüş bildireceği finansal tabloları etkileyip etkilemeyeceği ve nasıl etkileyeceğine ilişkin anlayışının temel unsurları.
Hizmetin sonuçlarının denetim prosedürlerine tabi olup olmayacaği da dâhil olmak üzere, denetim müşterisine hizmet sunulması sonucu oluşan bağımsızlığa yönelik herhangi bir tehdidin niteliği.
Yönetimin; öngörülen güvence dışı hizmetin sunulmasına ve gözetimine dâhil olma düzeyi.

Bağımsızlığa yönelik bir tehdidi ele almak için uygulanan herhangi bir önlem veya atılan diğer adımlar.

Denetim şirketinin hizmetin yasaklanmadığına ve bağımsızlığa yönelik belirlenmiş herhangi bir tehdidin kabul edilebilir bir düzeyde olduğuna ilişkin verdiği kararın gerekçesi.

A600.22 paragrafinda atifta bulunulan işletmeler için öngörülen bir güvence dıși hizmetin sunulmasiyla ilgili olarak, A600.22 ila A600.24paragraflarına uygunluk sağlamak amacıyla atılan adımlar.
ALT BÖLÜM 601  MUHASEBE VE DEFTER TUTMA HİZMETLERİ
Giriş
601.1
Bu alt bölümde yer alan belirli ana hükümler ve uygulama hükümlerinin yanısira 600.1—600.28 U1 paragraflarında yer alan ana hükümler ve uygulama hükümleri de muhasebe ve defter tutma hizmetleri sunarken kavramsal çerçevenin uygulanmasıyla ilgilidir.

KAYiK Olmayan Denetim Müşterileri 
601.5 U2
Muhasebe ve defter tutma hizmetleri manuel veya otomatik olabilir. Otomatik bir hizmetin rutin veya mekanik olup olmadığı belirlenirken dikkate alınacak faktörler arasında; teknoloji tarafından gerçekleştirilen faaliyetler ve teknolojinin çıktiları ile teknolojinin, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirketin uzmanlığına ya da muhakemesine dayanan veya bunları gerektiren otomatik bir hizmet sağlayıp sağlamadığı yer alır.

601.5 U3Rutin veya mekanik sayılabilecek manuel ya da otomatik hizmetlere ilişkin örnekler aşağıda yer almaktadır:

Müşterinin onay vermesi ve ödemesi için müşteri tarafindan oluşturulan verilere dayanarak bordro hesaplarının ve raporlarının hazirlanmasi.
Müşterinin uygun hesap sınıflandırmasını belirlediği veya onayladığı,elektrik/su faturası gibi kaynak dokümanlardan ve verilerden tutarların kolayca belirlenebildiği yinelenen işlemlerin kaydedilmesi.
Müşterinin ilgili muhasebe politikasına karar verdiği, faydalı ömür ve kalıntı değer tahminlerini yaptığı durumlarda duran varlıklar için amortismanlarin hesaplanmasi.

Müşteri tarafından kodlanan işlemlerin defteri kebire kaydedilmesi.
Müşteri tarafiından onaylanmış kayıtların mizana kaydedilmesi.
Müşteri tarafindan onaylanmış mizandaki bilgilere dayanarak finansal tabloların hazırlanması ve müşteri tarafindan onaylanmış kayitlara dayanarak ilgili dipnotların hazırlanmasi.

Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket; hizmetle ve A601.5(b)paragrafindaki hükümle bağlantılı olarak yönetim sorumluluğu üstlenmemeyi sağlamak amacıyla A400.21 paragrafındaki hükümlere uymak şartıyla KAYİK olmayan denetim müşterilerine bu tür hizmetleri sunabilir.
KAYİK olmayan bir denetim müşterisine rutin veya mekanik nitelikteki muhasebe ve defter tutma hizmetleri sunulması sonucu oluşan kendi kendini denetleme tehdidinin cle alnmasına yönelik önlemlerden olabileeek adimlara ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
Hizmeti sunmak için denetim ekibinin üyesi olmayan uzmanlardan faydalanmak.

Hizmet sunumuna dâhil olmamış uygun bir gözden geçiren kişinin,denetim işini veya sunulan hizmeti gözden geçirmesi.
ALT BÖLÜM 602  İDARİ HİZMETLER 
Giriş
Bu alt bölümde yer alan belirli uygulama hükümlcrinin yanı sira 600.1600.28U1 paragraflarında yer alan ana hükümler ile uygulama hükümleri de idari hizmetlerin sunulmasında kavramsal çerçevenin uygulanmasıyla ilgilidir.
601.5 U4

ALT BÖLÜM 603  DEĞERLEME HİZMETLERİ
Giriş
Bu alt bölümde yer alan belli ana hükümler ve uygulama hükümlerinin yanı sıra 600.1600.28 U1 paragraflarında yer alan ana hükümler ile uygulama hükümleri de bir denetim müşterisine değerleme hizmeti sunarken kavramsal çerçevenin uygulanmasiyla ilgilidir.

A603.5Değerleme hizmetinin sunulmasi kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilecekse, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket KAYİK olan bir denetim müşterisine söz konusu değerleme hizmetini sunamaz. (Bkz.:A600.15 ve Λ600.17 paragraflari)

ALT BÖLÜM 604  VERGİ HİZMETLERİ
Giriş
604.1Bu alt bölümde yer alan bclirli ana hükümler ve uygulama hükümlerinin yanısira 600.1—600.28 U1 paragraflarında yer alan ana hükümler ve uygulama hükümleri de denetim müşterisine vergi hizmeti sunarken kavramsal çerçevenin uygulanmasıyla ilgilidir.

A604.10Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, KAYİK olan denetim müşterisi adına, cari ve ertelenmiş vergi yükümlülüklerini (veya varlıklarıni)hesaplayamaz. (Bkz.: A600.15 ve A600.17 paragraflari)
ALT BÖLÜM 605  İÇ DENETİM HİZMETLERİ
Giriş
KAYİK Olan Denetim Müşterileri 
Λ605.6
Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, iç denetim hizmetlerinin sunulması kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilecekse, KAYİK olan denctim müșterisine bu hizmcti sunamaz (Bkz.: A600.15 vc A600.17paragraflari).


ALT BÖLÜM 606  BİLGİ TEKNOLOJİSİ SİSTEMLERİ HİZMETLERİGiriş

Bu alt bölümde yer alan belirli ana hükümler ve uygulama hükümlerinin yanısıra 600.1600.28 U1 paragraflarında yer alan ana hükümlcr vc uygulama hükümleri de denetim müşterisine bilgi teknolojisi (BT) sistemleri hizmeti sunarken kavramsal çerçevenin uygulanmasıyla ilgilidir.
Ana Hükümler ve Uygulama Hükümleri 
Hizmetin Tanımı
606.2 UI BT sistemleriyle ilgili hizmetler, aşağıdakileri içeren geniş bir hizmet yelpazesini kapsar:
Donanım veya yazılım BT sistemlerinin tasarlanması ya da geliştirilmesi.
Kurulum, yapılandırma, arayüz oluşturma veya õzelleştirme dâhil olmak üzere, BT sistemlerinin uygulanmasi.

BT sistemlerinin işletilmesi, bakımi, izlenmesi, güncellenmesi veya yükseltilmesi.

Verilerin toplanması veya saklanması ya da verilerin barındırılmasının (doğrudan veya dolaylı olarak) yönetilmesi.

606.2 U2BT sistemleri;
(a)Kaynak verileri toplayabilir,
(b)Finansal raporlama üzerindeki iç kontrolün bir parçasını oluşturabilir veya 

(c)İlgili açıklamalar dâhil, muhasebe kayıtlarını veya finansal tablolarıetkileyen bilgileri üretebilir.

Ancak BT sistemleri, denetim müşterisinin muhasebe kayitlarıyla veya finansal raporlamaya ya da finansal tablolar üzerindcki ię kontrolle ilgili olmayan hususları da içerebilir.

BT Sistemlerine İlişkin Bir Hizmet Sunarken Yönetim Sorumluluğunu Üstlenme Riski 
A606.3
A400.20 paragrafi, bir denetim şirketini veya denetim ağına dâhil şirketi,yönctim sorumluluğunu üstlenmckten alikoyar. Denetim müşterisine BT sistemleri hizmeti sunarken, denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket aşağıdaki şartların karşılandığı konusunda ikna olur:
(a)Müşterinin, iç kontrol sistemini oluşturma ve izleme sorumluluğunu kabul etmesi,
(b)Müşterinin, tercihen kıdemli yöneticilerden yetkin bir kişi (veya kişiler)araciliğiyla, Bò sistemlerinin tasarımi, geliștirilmesi, uygulanmasi,işletilmesi, bakımi, izlenmesi, güncellenmesi veya yükseltilmesine 

606.3 U1
606.3. U2
606.4 U2
ilişkin olarak uygun yönetim sorumluluğunda olan tüm kararları almasi,
(c)Müşterinin, BT sisteminin tasarımı, geliştirilmesi, uygulanmasi,işletilmesi, bakımi, izlenmesi, güncellenmesi veya yükseltilmesinin yeterliliğini ve sonuçlarını değerlendirmesi ve 
(c)Müşterinin, BT sisteminin işletilmesinden ve sistemin oluşturduğu ve kullandiği verilerden sorumlu olmasi.

Yönetim sorumluluğunun üstlenilmesiyle sonuçlanan BT sistemleriyle ilgili hizmetlere örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil bir şirketin, denetim müşterisi adına verileri saklaması ya da verilerin barındırılmasını (doğrudan veya dolaylı olarak) yönetmesi. Bu tür hizmetler șunları içerir:
o Denetim müşterisinin finansal veya finansal olmayan bilgi sistemine tek erişim sahibi olarak hareket edilmesi.
o Denetim müşterisinin veri veya kayıtlarının, söz konusu veri veya kayıtlar aksi hâlde eksik olacak şekilde muhafaza edilmesi veya saklanması.

O Denetim müşterisinin veri veya kayıtları için iş sürekliliği ya da acil kurtarma işlevi gibi elektronik güvenlik veya yedekleme hizmetlerinin sağlanması.

Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil bir şirketin, denctim müşterisinin BT sistemlerini, ağını veya internet sitesini işletmesi,bakımını yapması ya da izlemesi.

Bir denetim sırasında veya izin verilen bir hizmetin sunulmasını sağlamak amaciyla denetim müşterisi tarafindan sunulan verilerin toplanmasi, alınmasi,iletilmesi ve saklanmasi, yönetim sorumluluğunun üstlenilmesiyle sonuçlanmaz.
Denctim müşterisine BT sistemleri hizmeti sunulması sonucu oluşan kendi kendini denetleme tehdidinin belirlenmesi ve bu tür bir tehdit düzeyinin değerlendirilmesiyle ilgili faktörler aşağıdakileri içerir:
Hizmctin nitcliği.
Müşterinin BT sistemlerinin niteliği ve bu sistemlerin müşterinin muhasebe kayıtlarıni, finansal raporlama üzerindeki iç kontrolleri veya finansal tablolarini etkileme düzeyi veya bu sistemlerin muhasebe kayıtlari, finansal raporlama üzerindeki iç kontroller veya finansal tablolarla etkileşim düzeyi.

Denetimin bir parçası olan belirli BT sistemlerine duyulan güvenin derecesi.


606.4 U3
KAYİK olan bir denetim müşterisi için kendi kendini denetleme tehdidi belirlendiğinde A606.6 paragrafi uygulanır.

Denetim müşterisinin muhasebe kayıtlarının veya finansal raporlama üzerindeki ic kontrol sisteminin bir parcasıni olusturması ya da bunları etkilemesi durumunda, kendi kendini denctleme tchdidi oluşturan BT sistemlcriyle ilgili hizmetlere örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
Siber güvenlikle ilgili olanlar dâhil olmak üzere, BT sistemlerinin tasarlanmasi, geliştirilmesi, uygulanması, işletilmesi, bakımi, izlenmesi,güncellenmesi veya yükseltilmesi.

Ağ ve yazılım uygulamaları dâhil olmak üzere, denetim müşterisinin BT sistemlerinin desteklenmesi.

Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil bir şirket tarafindan geliştirilmiş olup olmadığına bakılmaksizın, muhasebe veya finansal bilgi raporlama yazılımının uygulanması.

KAYiK Olan Denetim Müşterileri 
A606.6Denctim şirkcti vcya denctim ağına dâhil şirkct, BT sistcmleri hizmctinin sunulması kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilecekse, KAYiK olan denetim müşterisine bu hizmeti sunamaz. (Bkz.: A600.15 ve A600.17paragraflari)

606.6 UI [Silinmiştir]
KISIM 4B  BAĞIMSIZ DENETİM VE SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİM T NNN 006BT0

 RINN Z SN TA RNNN ZNN AATN EN RI IN IN ANAGATTAS 
C 
ett 
900.1Bu Kısım, bağımsız denetim ve sınırlı bağımsız denetimler dışında kalan güvence denetimlerine uygulanır. Bu tür denetimlere örnek olarak aşağidakiler gösterilebilir:
Bir işletmenin temel performans göstergelerine ilișkin güvence.
Bir işletmenin mevzuata uygunluğuna yönelik güvence.

Bir kamu kurumu tarafindan -paranın karşılığı denetiminde olduğu gibiperformans kriterlerine ilişkin elde edilen güvence.
Bir işletmenin iç kontrol sisteminin etkinliğine ilişkin güvence.
Bir işletmenin sera gazı beyanları dâhil olmak üzere çevresel, sosyal ve yönetişim açıklamaları gibi finansal olmayan bilgilerine ilişkin güvence.
Finansal tabloların belirli unsur, hesap veya kalemlerinin bağımsiz denetimi.

Yönetim Sorumluluklarının Üstlenilmesinin Yasaklanması
Bir güvence denctiminde dayanak denetim konusuna ve bir doğrulama hizmetinde denctime konu bilgiye ilişkin yönctim sorumluluğunun üstlenilmesiyle sonuçlanan BT sistemleriyle ilgili hizmetlere örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
Denetim şirketinin, dayanak denctim konusu veya denctime konu bilgiye ilişkin verilcri saklaması ya da verilerin barıdırılmasını (doğrudan veya dolaylı olarak) yönetmesi. Bu tür hizmetler şunları içerir:
o Dayanak denetim konusu veya denetime konu bilgiye ilişkin veri ya da kayıtlara tek erişim sahibi olarak hareket edilmesi.
o Güvence müşterisinin veri veya kayıtlarının, söz konusu veri veya kayıtlar aksi hâlde eksik olacak şekilde muhafaza edilmesi ya da saklanması.

O Güvence müşterisinin dayanak denetim konusuna veya denetime konu bilgiye ilişkin veri veya kayıtları için iş sürekliliği ya da acil kurtarma işlevi gibi elektronik güvenlik veya yedekleme hizmetlerinin sağlanmasi.

Denetim şirketinin, güvence müşterisinin dayanak denetim konusu veya denctime konu bilgiye ilişkin BT sistemlerini, ağını veya internet sitesini işletmesi, bakimını yapması ya da izlemesi.

Bir güvence denetimi sırasında veya izin verilen bir güvence dışi hizmetin sunulmasını sağlamak amaciyla güvence müşterisi tarafindan sunulan verilerin toplanmasi, alınmasi, iletilmesi ve saklanmasi, yönetim sorumluluğunun üstlenilmesiyle sonuçlanmaz.

A900.14 paragrafina uygunluk sağlamak şartıyla, bir güvcnce müştcrisinin yönetimine sorumluluklarını yerine getirmede yardımcı olmak için öneri ve tavsiyede bulunulmasi, bir yönetim sorumluluğunun üstlenilmesi olarak kabul edilmez.

900.13 U4
900.13 U5
900.13 U6

900.14 U1Bir güvence müşterisine mesleki bir faaliyet sunulurken teknoloji kullanıldığında, A900.13 ve A900.14 paragraflarında yer alan hükümler teknolojinin söz konusu kullanımının niteliğine veya kapsamıma bakılmaksızın uygulanır.

Birden Çok Sorumlu Tarafin ve Denetime Konu Bilgilerden Sorumlu Tarafin Mevcut Olmasi 
900.15 U1İster doğrulama hizmeti ister doğrudan denetim olsun, bazı güvence denetimlerinde, birden fazla sorumlu taraf veya bir doğrulama hizmetinde,denetime konu bilgilerden sorumlu birden fazla taraf bulunabilir. Denetim şirketi, bu tür işlerde bu Kisım hükümlerinin, her bir sorumlu tarafa veya denetime konu bilgilerden sorumlu her bir tarafa uygulanmasının gerekip gerckmediğini belirlerken, bazı hususları dikkate alabilir. Bu hususlar; güvence ekibinin bir üyesi ile belirli bir sorumlu taraf veya denetime konu bilgilerden sorumlu taraf arasındaki çıkar veya ilişkinin, bağımsızlığa yönelik -denetime konu bilgi bağlamında küçük ve önemsiz olmayan- bir tehdit oluşturup oluşturmayacağını içerir. Söz konusu belirlemede aşağıdaki gibi faktörler dikkate alinacaktir:
(a)Belirli bir tarafin -genel güvence denetimi bağlamında- dayanak denetim konusunun veya denetime konu bilginin önemliliğinden sorumlu olması.
(b)Güvence denetiminin kamu yarariyla bağlantili olma derecesi.
Denetim şirketinin, belirli bir tarafla girilen bu tür bir çıkar veya ilişki sonucu ortaya çıkan tehdidin küçük ve önemsiz olduğunu tespit etmesi durumunda, söz konusu tarafa, bu bölümdeki tüm hükümlerin uygulanması gerekmeyebilir.
Denetim Ağına Dâhil Şirketler 
A900.16Denetim şirketinin, denetim ağına dâhil bir şirketin çıkar ve ilişkilerinin denetim şirketinin bağımsızlığına yönelik bir tehdit oluşturduğunu bilmesi veya buna inanması için bir sebebi varsa, denetim şirketi bu tür herhangi bir tehdidi değerlendirir ve ele alir.

900.16 U1Denetim ağına dâhil șirketler 400.50 U1400.54 U1 paragraflarında ele alimmaktadir.

İlişkili İşletmeler 
A900.17Güvencc müştcrisinin ilişkili işlctmesini ilgilendiren bir ilişki veya durumun,denetim şirketinin müşteriden bağımsızlığının değerlendirilmesiyle bağlantılıolduğunu biliyorsa veya bu duruma inanmak için bir sebebi varsa bağımsızlığa yönelik tehditleri tanımlarken, değerlendirirken ve ele alirken güvence ekibi söz konusu ilişkili işletmeyi de dâhil eder.

[900.18  900.29 arası paragraflar bilerek boş bırakılmıştır.]

BÖLÜM 920İŞ İLİŞKİLERİ
Ticari bir ilişkiden veya ortak bir finansal çıkardan kaynaklanan yakın bir işilişkisine örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
Güvence müşterisiyle veya müşterinin kontrol gücüne sahip hissedarı,yöneticisi veya yetkilisi ya da bu müşteri için üst düzey yönetim faaliyetleri yürüten diğer kişilerden biriyle birlikte kurulan bir işortaklığında fīnansal çıkara sahip olunması.

Denetim şirketine ait bir veya daha fazla hizmeti ya da ürünü; müşterinin bir veya daha fazla hizmeti ya da ürünüyle birleştirmeye ve her iki taraf için bu paketin pazarlamasınıyapmaya yönelik anlaşmaların/düzenlemelerin yapılması.

Denetim şirketinin, müşteriye ait ürün veya hizmetlerin satışını, yeniden satışıni, dağıtımını ya da pazarlamasını yapabileceği veya müşterinin denetim şirketine ait ürün veya hizmetlerin satışini, yeniden satışıni,dağitimınıya da pazarlamasini yapabileceği anlaşmaların/düzenlemelerin yapılması.

Denctim şirketinin, müşteriyle ortaklaşa ürün ya da çözüm geliştirdiği ve taraflardan biri veya her ikisinin söz konusu ürün veya çözümlerin üçüncü taraflara satișını veya lisanslamasını yapabileceği anlaşmaların/düzenlemelerin yapılması.

Durum ve gcrçeklere bağlı olarak yakın bir iş ilişkisi oluşturabilecck hususlara örnek olarak; denetim şirketinin, güvence müşterisine ürün ya da çözümlerin lisansını verdiği veya güvence müşterisinden ürün ya da çözümlerin lisansınıaldığı anlaşmalar/düzenlemeler verilebilir.

Mal veya Hizmet Satin Alimları
Denetim şirketi veya güvence ekibi üyesi ya da bu kişinin çekirdek aile üyclcrindcn herhangi birisi tarafindan teknoloji lisansı dâhil, mal ve hizmetlcrin bir güvence müşterisinden satın alınması, söz konusu işlemin olağan iş akışında ve piyasa şartlarında yapılması durumunda, genelde bağımsizlığa yönelik bir tehdit oluşturmaz. Ancak bu tür işlemler kişisel çikar tehdidi oluşturabilecek nitelikte ve boyutta olabilir.

920.3 U2
920.3. U3

Teknolojinin Sağlanması, Satılması, Yeniden Satılması veya Lisanslanması
920.6 U1Denetim şirketinin, aşağıdakilere teknoloji sağlamasi, satmasi, yeniden satmasıveya lisanslaması hâlinde, durum ve gerçeklere bağlı olarak, Bölüm 950'de yer alan ana hükümler ve uygulama hükümleri uygulanır;
(a)Bir güvence müşterisine veya 
(b)Güvence müşterilerine sõz konusu teknolojiyi kullanarak hizmet sunan bir işletmeye.

BÖLÜM 950
GÜVENCE MÜŞTERİLERİNEGÜVENCEDIŞI HİZMETLERİN SUNULMASI 

Giriş
Bu bölümde yer alan ana hükümler ve uygulama hükümleri denetim şirketine aşağıdaki durumlarda uygulanır:
(a)Denetim şirketinin güvence müşterisine güvence dışı bir hizmet sunmak için teknolojiyi kullanması veya 
(b)Denetim şirketinin, denetim şirketi tarafindan güvence dışı bir hizmetin sunulmasıyla sonuçlanan teknolojiyi;
(i)Bir güvence müşterisine veya 
(ii)Güvence müşterilerine söz konusu teknolojiyi kullanarak hizmet sunan bir işletmeye 

sağlamasi, satmasi, yeniden satmasi veya lisanslamasi.
Genel 
Güvence Dışı Bir Hizmet Sunumunda Yönetim Sorumluluğunun Üstlenilmesi Riski 
950.6 U1Denetim șirketi; A900.13 ve A900.14 paragraflarındaki hükümlere uyulduğundan emin olmadiğı sürece denetim şirketinin, güvence müşterisine güvence dışi hizmet sunduğunda dayanak denetim konusuna veya bir doğrulama hizmetinde denetime konu bilgiye ilişkin yönetim sorumluluğunu üstleneceğine dair risk bulunur.

Güvence Dışı Hizmet Sunumu İşinin Kabul Edilmesi 
A950.7Denetim şirketi; güvence müşterisine güvence dışı bir hizmet sunmaya yönelik bir işi kabul etmeden önce, bu hizmeti sunmaktan dolayı ortaya çıkabilecek bağımsızlığa yönelik herhangi bir tehdidi belirlemek, değerlendirmek ve ele almak amacıyla kavramsal çerçeveyi uygular.


Tehditlerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi 
950.8 U1Denetim şirketinin güvence müşterisine güvence dışı bir hizmet sunmasıyla ortaya çikabilecek tehdit sıniflarınin tanimi, 120.6 U3 paragrafinda düzenlenmektedir.

950.8 U2Güvence müşterisine güvence dışı hizmet sunmaktan dolayı oluşabilecek farklıtehditlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesiyle ilgili faktörler aşağıdakileri içerir:
Hizmetin niteliği, kapsami ve hedeflenen amacı.
Personelin katılımı ve bulunacakları yerler gibi, hizmetin sunulacağıbiçim.

Hizmetin hangi sıklıkta sunulacağı dâhil olmak üzere, müşterinin hizmete olan bağımlılığı.

Hizmetin sunulduğu yasal çevre.
Müşterinin KAYİK olup olmadığı.
Müşterinin yönetiminin ve çalışanlarının sunulan hizmet türüyle ilgili uzmanlık düzeyi.

Hizmetin çıktisının, dayanak denetim konusunu ve bir doğrulama hizmetinde güvence denetiminin denetime konu bilgisine yansitilan hususlari etkileyip etkilemeyeceği ve etkilemesi durumunda:
o Hizmetin çıktisının dayanak denetim konusu ve bir doğrulama hizmetinde güvence denetiminin denetime konu bilgisi üzerinde önemli bir etkiye sahip olma derecesi.

o Güvence müşterisinin, önemli muhakeme konularını belirleme düzeyi (Bkz.: A900.13-A900.14 paragraflari).
Güvence denetiminin bir parçası olarak hizmetin çıktisına olan güven derecesi.

Güvence dışi hizmet sunumuyla ilgili ücret.
Güvence Müşterisinin Bilgilerine İlişkin Önemlilik 
Önemlilik; güvence müşterisine güvence dışı bir hizmet sunulması nedeniyle oluşan tehditlerin değerlendirilmesiyle ilgili bir faktördür. Bir güvence müşterisinin denetime konu bilgisiyle ilgili önemlilik kavramı, Güvence Denctimi Standardı (GDS) 3000 Tarihî Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri'nde ele alınmaktadir. Önemliliğin belirlenmesi mesleki muhakemede bulunulmasınıiçerir ve hem niteliğe hem de niceliğe ilişkin faktörlerden etkilenir. Ayrıca,kullanıcıların finansal veya diğer bilgi ihtiyaçlarına ilişkin algılardan da etkilenir.


Ayni Güvence Müşterisine Birden Fazla Güvence Dışi Hizmet Sunulması
950.10 U1Bir denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, denetim müşterisine birden fazla güvence dışi hizmet sunabilir. Bu tür durumlarda, söz konusu hizmetlerin sunulması sonucu oluşan tehditlerin birlikte yapacağı etki, denetim şirketinin tehditleri değerlendirmesiyle ilgilidir.

Kendi Kendini Denetleme Tehditleri 
950.11 U1Bir doğrulama hizmetinde denetim şirketinin, denetim konusunu oluşturan bilgilerin hazırlanma sürecine katilması ve daha sonradan bu bilgilerin denetime konu bilgi hâline gelmesi durumunda, kendi kendini denetleme tehdidi oluşabilir. Bir güvence denetiminin konusunu oluşturan bilgilerle ilgili hizmet sunulurken kendi kendini denetleme tehdidi oluşturabilecek güvence dışi hizmetlere ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
(a)Geleceğe yönelik finansal bilgilerin geliştirilip hazırlanması ve daha sonrasında bu bilgilere ilişkin güvence raporunun yayımlanması.
(b)Güvence denetiminin konusunu oluşturan bilginin bir bölümü ile ilgili veya bu bilgiyle ilgili bir değerleme gerçekleştirilmesi.
(c)BT sistemleri veya BT kontrollerinin tasarlanmasi, geliştirilmesi,uygulanmasi, işletilmesi, sürdürülmesi, izlenmesi, güncellenmesi veya yükseltilmesi ve daha sonrasında, BT sistemleri veya BT kontrolleri hakkında hazırlanan bir beyan veya rapora ilişkin bir güvence denetimi üstlenilmesi.

()BT sistemlerinin tasarlanmasi, geliştirilmesi, uygulanması, işletilmesi,sürdürülmesi, izlenmesi, güncellenmesi veya yükseltilmesi ve daha sonrasmda, bu tür BT sistemleri tarafindan üretilen bilgilerden hazirlanan denetime konu bilgilere (örneğin, finansal olmayan bilgilerin unsurlari)ilişkin bir güvence raporunun yayımlanması.

KAYİK olan güvence müşterileri 
Bir güvence denetimi, denetim şirketi tarafindan KAYİK olan bir müşteri için yapılacaksa ve söz konusu denetimin sonuçları:
(a)Pay sahipleri veya diğer paydaşlar dâhil olmak üzere, kamuya açıklanacaksa veya 

(b)Bir sektörün veya iş faaliyctinin işleyişinin gözetimini yapmak üzere,mevzuatla kurulmuş bir işletme veya kuruma sunulacaksa 
denetim şirketinin bağımsızlığına yönelik beklentiler artar.
Söz konusu beklentilerin dikkate alınması, güvence müşterisine güvence dişi bir hizmet sunulup sunulmayacağı belirlenirken uygulanan “gerekli bilgiye sahip makul üçüncü taraf testi’nin bir parçasını oluşturur.


950.12 U1 (b) paragrafinda açiklanan şartlar altında üstlenilen bir denctimle ilgili olarak kendi kendini denctlemc tehdidinin mevcut olmasi durumunda denetim şirketi, söz konusu kendi kendini denetleme tehdidinin varlığını ve bu tehdidi ele almak için atılan adımları denetimi yaptiran tarafa veya güvence müşterisinin üst yönetiminden sorumlu olanlara ya da bir sektör veya faaliyetin işleyişini denetlemek üzere mevzuatla kurulan ve denetim sonuçlarının sunulacağı kurum veya kuruluşa açıklamak konusunda teşvik edilir.
Tehditlerin Ele Alınması
950.13 U1A120.10-120.10 U2 paragraflari; önlemlerin tanımi da dâhil olmak üzere,bağımsızlığa yönelik tehditlerin ele alınmasıyla ilgili bir ana hüküm ve açıklayıcıhüküm içermektedir.

950.13 U2Güvence müşterisine güvence dışı bir hizmet sunumu veya birden fazla hizmet sunumu nedeniyle ortaya çıkan bağımsızlığa yönelik tehditler, güvence işinin ve hizmetin içinde bulunduğu durum ve gerçcklcre bağlı olarak değişir. Bu tür tehditler, önlemlerin uygulanması veya öngörülen hizmetin kapsamının değiştirilmesi surctiyle ele alinabilir.

950.13 U3Bu tür tehditlerin ele alınmasıa yönelik önlemlerden olabilecek adımlara ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
•Hizmeti sunmak için güvence ekibinin üyesi olmayan uzmanlardan faydalanmak.

Hizmet sunumuna dâhil olmamış uygun bir gözden geçiren kişinin,güvence işini veya sunulan hizmeti gözden geçirmesi.
Güvence müşterisine sunulan güvence dışi bir hizmet nedeniyle oluşan tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirecek önlem bulunmayabilir. Böyle bir durumda kavramsal çerçevenin uygulanması denetim şirketinin aşağıdakileri yapmasınızorunlu kılar:
(a)Tchdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak amaciyla öngörülen hizmetin kapsamını değiştirmek,
(b)Ortadan kaldırılamayan veya kabul edilebilir bir düzeye indirilemeyen hizmeti reddetmek veya sonlandirmak veya 
(c)Güvence işini sonlandırmak.
950.13 U4

TERİMLER SÖZLÜĞÜ VE KISALTMALAR LİSTESİ
Gizli bilgiler 
Gerckli bilgiye sahip makul üçünçü taraf 
Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü taraf testi 
Temel ilkeler 
Yazıli, elektronik, görsel veya sözlü olanlar dâhil olmak üzere, herhangi bir format ya da ortamda kamuya açık olmayan her türlü bilgi, veri veya diğer materyallerdir 
Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü taraf testi, denetçi tarafindan, aynı sonuçlara başka bir tarafça ulaşılmasının muhtemel olup olmadığı hakkında yapılan bir değerlendirmedir. Bu tür bir değerlendirme, sonuçlara ulaşılan zamanda, denetçinin haberdar olduğu veya haberdar olmasının makul bir şekilde beklendiği tüm ilgili durum ve gerçekleri değerlendiren gerekli bilgiye sahip bir üçüncütarafın bakış açısıyla yapılır. Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü tarafin denetçi olması gerekmez ancak denetçinin sonuçlarının uygunluğunu tarafsız bir biçimde anlamak ve değerlendirmek için ilgili bilgi ve deneyime sahip olmasıgerekir.

Bu terimler, A120.5 U9 paragrafinda tanımlanmaktadır.
Bu terim, 110.1 U1 paragrafinda tanimlanmaktadır. Her bir temel ilke,sirasıyla aşağıdaki_ paragraflarda tanımlanmaktadır:
Dürüstlük All1.1Tarafsızlık A112.1Mesleki yeterlik ve özen A113.1Sır saklama (gizlilik)A114.1- A114.3Mesleğe uygun davranışA115.1

YÜRÜRLÜK TARİHİ
Teknoloji Projesi Kapsamında Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler, 31/12/2024 tarihinden sonra başlayan hesap dönemlerine ait finansal tabloların denetiminde uygulanmak üzere yayimıtarihinde yürürlüğe girer.


Borsada İşlem Gören İşletme ve Kamu Yararınıİlgilendiren Kuruluş Tanımları Projesi Kapsamında Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler 

Yeni eklenen paragraflar, söz konusu Standardın ana metnine teselsül ettirilerek ve ilgili atıf paragrafları da buna uygun olarak işlenecektir.
BAĞIMSIZLIK STANDARTLARI (KISIM 4A VE 4B)
KISIM 4A —BAĞIMSIZ DENETİM VE SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMDE BAĞIMSIZLIK 

BÖLÜM 400
BAĞIMSIZ −DENETİM VE SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMDE BAĞIMSIZLIK İÇİN KAVRAMSAL ÇERÇEVENİN UYGULANMASI 
Giriş
Genel 
Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar (KAYİK'ler)
400.13Bu Kısımda yer alan ana hükümlerin ve uygulama hükümlerinin bazılarıyalnızca, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların (KAYiK) finansal tablolarının denetimine uygulanabilir. KAYiK'lerin finansal durumlarının paydaşlar üzerindeki potansiyel etkisi nedeniyle söz konusu işletmelerin finansal durumları önemli ölçüde kamu yararını yansıtır.

400.14Bir işletmenin finansal durumuna ilişkin kamu yararının boyutu değerlendirilirken göz önünde bulundurulması gereken faktörler aşağıdakileri içerir:
Îşletmenin ana faaliyctinin bir parçası olarak kamuya karşı finansal yükümlülükler üstlenmesi gibi, işin veya faaliyetlerin niteliği.
İşletmcnin, finansal yükümlülüklcrini ycrinc getircccğine dair güven sağlamak üzcre tasarlanmış düzenlcyici gözctime tabi olup olmadığı.
İşletmenin büyüklüğü.
Finansal başarısızlık durumunda ne kadar kolay değiştirilebilir olduğu dâhil olmak üzere, faaliyet gösterdiği sektör açısından işletmenin önemi.
Yatırımcılar, müşteriler, kredi verenler ve çalışanlar dâhil olmak üzere,paydaşların sayısı ve niteliği.

İsletmenin finansal başarısızlığı durumunda diğer sektörler ve bir bütün olarak ekonomi üzerindeki potansiyel sistemik etki.
KAYiK'lerin finansal durumuna ilişkin kamu yararının önemi nedeniyle paydaşların, KAYİK'ler için denetim işi yürüten bir denetim şirketinin 
400.15

bağımsızlığına yönelik beklentileri artar. KAYİK'ler için 400.13 paragrafinda açıklanan ana hükümler ve uygulama hükümlerinin amaci, bu beklentileri karşılamak ve böylece, paydașların işletmenin finansal durumunu değerlendirirken kullanabileceği finansal tablolara olan güvenini artırmaktır.
Kullanım ve Dağıtım Konusunda Sınırlama İçeren Raporlar 
400.16Bir denetim raporu, kullanim ve dağitim konusunda sınırlama içerebilir.Sınırlama içermesi ve Bölüm 800'de belirlenen șartların sağlanması durumunda,bu Kisımda yer alan bağımsızlık hükümleri Bölüm 800'de sunulan şekilde uyarlanabilir.

Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetim Dışında Kalan Güvence Denetimleri 
400.17Bağimsız denetim veya sınırlı bağımsız denetim mahiyetinde olmayan güvence denetimleri için bağımsızlik standartları Kısım 4B  Bağımsız Denetim ve SınırlıBağımsız Denetim Dışında Kalan Güvence Denetimlerinde Bağımsızlik'ta düzenlenmektedir.

Ana Hükümler ve Uygulama Hükümleri 
Genel 
A400.18Denetim işi yürüten bir denetim şirketi bağımsız olmalıdır.
A400.19Denetim şirketi; denetim işiyle ilgili olarak bağımsızlığa yönelik tehditleri belirlemek, değerlendirmek ve ele almak için Bölüm 120'de yer alan kavramsal çerçeveyi uygulamalıdir,
Yönetim Sorumluluklarının Üstlenilmesinin Yasaklanması
Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar 
A400.22Bu Kısmın amaçları doğrultusunda, bir denetim şirketi, aşağıdaki kategorilerden herhangi birine giren bir işletmeyi kamu yararını ilgilendiren kuruluş olarak değerlendirir:
(a)Halka açık bir işletme,
(b)Ana faaliyetlerinden biri kamudan mevduat toplamak olan bir işletme,
(c)Ana faaliyetlerinden biri kamuya sigorta hizmeti vermck olan bir işletme veya 

(c)400.15 paragrafında açıklanan amacı karşılamak üzere mevzuat veya mesleki standartlar tarafindan kamu yararını ilgilendiren kuruluş olarak belirlenen bir işletme.

400.22 U1Kamu yararını ilgilendiren kuruluş dışıdaki terimlerin, 400.15 paragrafinda açıklanan amacı karşılamak üzere mevzuat veya mesleki standartlar uyarınca 

A400.23
400.23 U1
400.23 U2
400.24 U1
işletmelere uygulanmasi durumunda bu tür terimler, eş değer terimler olarak kabul edilir. Bununla birlikte, mevzuat veya mesleki standartların 400.15paragrafinda açıklanan amaçla ilgisi olmayan scbeplerle işletmeleri “kamu yararını ilgilendiren kuruluş” olarak tanımlamasi durumunda bu tanımlama, söz konusu işletmelerin Etik Kuralların amaçları doğrultusunda kamu yararınıilgilendiren kuruluşlar olduğu anlamina gelmez.

A400.22 paragrafina uygunluk sağlarken denetim şirketi, A400.22 (a) ilâ (c)paragraflarında belirtilen kategoriler için mevzuat veya mesleki standartlar tarafindan oluşturulan daha açık tanımları dikkate aliır.

A400.22 (a) ilâ (c) paragraflarında belirtilen kategoriler, kapsamlı bir șekilde tanımlanmıştır ve belirli bir ülkede geçerli olabilecek herhangi bir büyüklüğe veya diğer faktörlere ilişkin bir tanıma yer verilmemiştir. Bu nedenle Etik Kurallar, denetçiler için etik standartları belirlemekten sorumlu kurumların bu kategorileri, örneğin aşağıdaki gibi daha açık bir şekilde tanımlamasını öngörür;
Menkul kıymetlerin alım-satımı için belirli halka açık piyasalara atifta bulunulması.

Bankaları veya sigorta şirketlerini tanımlayan mevzuata atifta bulunulmasi.

Ortak mülkiyete sahip bir işletme gibi belirli işletme türleri için muafiyetlerin dâhil edilmesi.

Bazı işletme türleri için büyüklük kriterlerinin belirlenmesi.
Λ400.22 (c) paragrafi; denetçiler için etik standartları belirlemekten sorumlu kurumların, 400.14 paragrafinda belirtilenler gibi faktörleri dikkate alarak,400.15 paragrafinda açıklanan amacı karşılamak için kamu yararını ilgilendiren kuruluşlara ilişkin kategoriler ekleyeceklerini öngörmektedir. Belirli bir ülkedeki durum ve gerçeklere bağlı olarak, bu tür kategoriler aşağıdakileri içerebilir:
Emeklilik fonlari.
Kolektif yatırım araçları.
(Yatırımcılar dışında) çok sayıda paydaşı olan özel işletmeler.
Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar veya kamu işletmeleri.
Kamu hizmeti sunan kuruluşlar.
Bu Kısmın amaçları doğrultusunda, bir denetim şirketinin, diğer işletmeleri kamu yararını ilgilendiren kuruluş olarak değerlendirip değerlendirmeyeceğini belirlemesi teşvik cdilir. Bu belirlemeyi yaparken denetim şirketi, 400.14paragrafinda belirtilen faktörlerin yanı sıra aşağıdaki faktörleri de dikkate alabilir:

İşletmenin yakın gelecekte kamu yararını ilgilendiren kuruluş hâline gelmesinin muhtemel olup olmadiği.

Benzer durumlarda, öneeki denetim şirketinin kamu yararıni ilgilendiren kuruluşlara ilişkin bağımsızlık hükümlerini söz konusu işletmeye uygulayıp uygulamadığı.

Benzer durumlarda, denetim şirketinin kamu yararını ilgilendiren kuruluşlara ilişkin bağımsızlık hükümlerini diğer işlctmelere uygulayıp uygulamadığı.

İşletmenin; mevzuat veya mesleki standartlar tarafindan kamu yararınıilgilendiren kuruluş olarak belirlenip belirlenmediği.
İşletmenin veya diğer paydaşların denetim şirketinden, kamu yararınıilgilendiren kuruluşlara ilişkin bağımsızlık hükümlerini işletmeye uygulamasını talep edip etmediği ve eğer talep etmişse, bu talebin karşılanmaması için herhangi bir sebebin bulunup bulunmadığı.
İşletmenin kurumsal yönetim düzenlemeleri (örneğin, üst yönetimden sorumlu olanların ortaklar veya yönetimden farklı olup olmadığı).
Kamuya Açıklama  KAYiK'lere İlişkin Bağımsızlık Hükümlerinin Uygulanması
A400.25A400.26 paragrafinda belirtilen hükümlere tabi olmak kaydıyla denetim șirketi,bir işletmenin finansal tablolarının denetimini yürütürken 400.13 paragrafinda açıklanan KAYİK'lere ilişkin bağımsızlık hükümlerini uygulaması durumunda,bilgilerin zamanlamasını ve paydaşlara erişilebilirliğini de dikkate alarak, bu durumu uygun bir şekilde kamuya açıklar.

A400.26A400.25 paragrafimım bir istisnası olarak denetim şirkcti, işletmenin gelecektcki gizli planlarinın ifșa edilmesine yol açacak olması durumunda, bu tür bir açıklamayı yapmayabilir.

İlişkili İşletmeler 
A400.27"Denetim müşterisi" tanimında belirtildiği üzere, Λ400.22 ve Λ400.23paragrafları uyarınca halka açık bir işletme olan bir denetim müşterisi, tüm ilişkili işletmelerini kapsamaktadır. Diğer tüm müşteriler için, bu Kısımda denetim müşterisine yapılan atiflar, müşterinin doğrudan veya dolaylı kontrole sahip olduğu ilişkili işletmeleri için geçerlidir. Müşterinin bir başka ilişkili işletmesini ilgilendiren bir ilişki veya durumun, denetim şirketinin müşteriden bağımsızlığının değerlendirilmesiyle bağlantılı olduğunu biliyorsa veya bu duruma inanmak için bir sebebi varsa bağımsızlığa yönelik tehditleri tanımlarken, değerlendirirken ve ele alırken denetim ekibi söz konusu ilişkili işletmeyi de dâhil eder.

[400.28400.29 arası paragraflar bilerek boș bırakılmıştır.]

KISIM 3  BAĞIMSIZ DENETÇİLER BÖLÜM 300
KAVRAMSAL ÇERÇEVENİN UYGULANMASI 
Yeni Bilgilerin veya Durum ve Gerçeklerdeki Değişikliklerin Değerlendirilmesi 
300.7 U8Bir tehdidin düzeyini etkileyebilecek yeni bilgilere veya durum ve gerçeklerdeki değişikliklere ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:
Mesleki hizmetin kapsamının genişletilmesi.
Müşterinin halka açık bir işletme hâline gelmesi veya başka bir ticari birimi edinmesi.

İşletmenin başka bir işletmeyle birleşmesi.
Denetçinin iki müşteri tarafından müştereken görevlendirilmesi ve bu müşteriler arasında bir anlaşmazlık ortaya çıkması.
Denetçinin kişisel ilişkilerinde veya çekirdek ailesinde bir değişiklik olmasi.

BÖLÜM 600
DENETİM MÜŞTERİLERİNE GÜVENCE DIŞI HİZMETLERİN SUNULMASI 

Genel 
Güvence Dışı Bir Hizmet Sunumunda Yönetim Sorumluluğunun Üstlenilmesi Riski 
600.8 U1Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket; A400.21 paragrafindaki hükümlere uyulduğundan cmin olmadığı müddctçe, dcnctim müştcrisine güvence dışı hizmet sunduğunda yönetim sorumluluğunu üstleneceğine dair risk bulunmaktadır.

Öneri ve tavsiyelerde bulunulması
Λ600.18A600.17 paragrafinın bir istisnası olarak, denetim șirketi veya denetim ağına dâhil şirket, aşağıdaki şartları sağlamak koşuluyla, KAYİK olan bir denetim müşterisine denetim sırasında ortaya çıkan bilgi ve konularla ilgili olarak öneri ve tavsiyelerde bulunabilir:

(a)Yönctim sorumluluğu üstlenmcmck (Bkz.: A400.20 vc A400.21paragraflari) ve 

(b)Söz konusu tavsiyenin verilmesinden dolayı oluşan -kendi kendini denetleme tehditleri dışında kalan- bağımsızlığa yönelik tehditlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve ele alınmasina ilişkin kavramsal çerçeveyi uygulamak.

Belirli İlişkili İşletmelere İlişkin Değerlendirmeler 
A600.27
Bu bölümde, denetim şirketlerini ve denetim ağıa dâhil şirketleri, denetim müşterilerine belirli güvence dışı hizmetleri sunmaktan alıkoyan ana hükümler yer almaktadır. Söz konusu hükümlerin ve A400.20 paragrafinda yer alan hükmün bir istisnası olarak, bir denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket,finansal tabloları hakkında görüş bildireceği denetim müşterisinin aşağıda yer alan ilişkili işletmelerinin yönetim sorumluluklarını üstlenebilir veya bunlara normal koşullarda yasaklanacak- belirli güvence dışı hizmetleri sunabilir:
(a)Müşteri üzerinde doğrudan veya dolaylı kontrole sahip bir işletme,
(b)Denetim müşterisi üzerinde önemli etkiye sahip ve denetim müşterisi üzerindeki çıkarının önemli bir düzeyde olması dolayısıyla, denetim müşterisi üzerinde doğrudan finansal çikari bulunan ancak denetim müşterisi olmayan bir işletme veya 
(c)Denetim müşterisi ile ortak kontrol altında bulunan bir işletme.
Aşağıda yer alan şartların sağlanması hâlinde yukarıdaki durum geçerlidir:
(i)Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket ilişkili işletmenin finansal tabloları hakkında görüş bildirmez,
(ii)Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket, hakkında görüşbildireceği finansal tabloların sahibi işletme için doğrudan veya dolaylıolarak bir yönetim sorumluluğu üstlenmez,
(iii)Hizmetler kendi kendini denetleme tehdidi oluşturmaz ve 
(iv)Denetim şirketi, bu tür hizmetlerin sunulması sonucu oluşan ve kabul edilebilir bir düzeyde olmayan diğer tehditleri ele alır.
ALT BÖLÜM 605  İÇ DENETİM HİZMETLERİ
İç Denetim Hizmeti Sunarken Yönetim Sorumluluğunu Üstlenme Riski 
A605.3A400.20 paragrafi, bir denetim şirketini veya denetim ağıa dâhil şirketi,yönetim sorumluluğunu üstlenmekten alıkoyar. Denetim müşterisine iç denetim hizmeti sunarken, denetim șirketi aşağıdaki şartların karşılandığına ikna olur:

(a)Müşterinin; aşağıdakileri gerçekleştirecek, üst yönetimden sorumlu olanlara raporlama yapan uygun ve yetkin bir kişiyi ataması:
(i)Îç denetim faaliyetlerinden her zaman sorumlu olmak ve 
(ii) İç kontrolün tasarlanmasi, uygulanmasi, izlenmesi ve sürdürülmesi sorumluluğunu almak.

(b)Müşterinin, iç denetim hizmetlerinin kapsamıni, riskini ve sıklığınıgözden geçirmesi, değerlendirmesi ve onaylamasi,
(c)Müşterinin, iç denetim hizmetlerinin yeterliliğini ve iç denetimin yerine getirilmesi sonucu elde edilen bulgulari değerlendirmesi,
(c)Müşterinin, iç denetim hizmetleri sonucu ortaya çikan tavsiyelerden hangilerinin uygulanacağıni değerlendirmesi ve uygulama sürecini yönetmesi ve 

(d)Müşterinin, üst yönetimden sorumlu olanlara, iç denetim hizmetleri sonucu ortaya çıkan önemli bulgu ve tavsiyeleri raporlaması.
ALT BÖLÜM 609  İŞE ALMA HİZMETLERİ
İşe Alma Hizmeti Sunarken Yönetim Sorumluluğunu Üstlenme Riski 
A609.3
A400.20 paragrafi, bir denetim şirketini veya denetim ağına dâhil şirketi,yönctim sorumluluğunu üstlenmckten alıkoyar. Denctim şirkcti denctim müşterisine işe alma hizmeti sunarken, aşağıdaki şartların karşılandığıa ikna olur:
(a)Müşterinin, pozisyon için adayın işe alınmasıyla ilgili tüm yönetim kararlarını alma sorumluluğunu, tercihen kidemli yöneticiler arasından,yetkili bir çalışana devretmesi ve 
(b)Müşterinin, aşağıdakiler dâhil, işe alma süreciyle ilgili tüm yönetim kararlarını alması:
Muhtemel adayların uygunluğuna karar verilmesi ve pozisyon için uygun adayların seçilmesi.

İstihdam şartlarının belirlenmesi ve maaş, çalışma saatleri ve diğer menfaatler gibi detaylar için görüşülmesi.

TERİMLER SÖZLÜĞÜ VE KISALTMALAR LİSTESİ
Birim denetim șirketi 
[Silinmiştir]
Çekirdek aile 
Güvence müşterisi 
Halka açık işlctme 
Kamu_ yararıni ilgilendiren kuruluş (KAYİK)

Topluluk denetiminin amaçları açısından bir birimle ilgili denetim çalışması yapan denetim şirketidir.
[Silinmiştir]
Eş veya bakmakla yükümlü olunan kişilerdir.
Sorumlu taraftır ve ayrica bir doğrulama hizmetinde,denetime konu bilgilerden sorumlu taraftir (sorumlu taraf ile aynı kişi olabilir).

Bir menkul kiymetler borsasında kote edilmiş olması dâhil olmak üzere, kamuya açık bir piyasa mekanizmasıaracilığiyla devredilebilen ve alınip satilabilen finansal araçlar ihraç eden bir işletmedir.

İlgili sermaye piyasası mevzuatı tarafindan tanımlandığışekliyle borsada işlem gören bir işletme, halka açık işletmeye örnek teşkil eder.

Kısım 4A'nın amaçları doğrultusunda, bir işletme aşağıdaki kategorilerden herhangi birine girdiğinde kamu yararınıilgilendiren kuruluş sayılır:
(a)Halka açık bir işletme,
(b)Ana faaliyetlerinden biri kamudan mevduat toplamak olan bir işletme,
(c)Ana faaliyetlerinden biri kamuya sigorta hizmeti vermek olan bir işlctme veya 
(¢)400.15 paragrafinda açıklanan amacı karşılamak üzere mevzuat veya mesleki standartlar tarafindan kamu yararını ilgilendiren kuruluş olarak belirlenen bir işletme.

Etik Kurallar, 400.23 U1 ve 400.23 U2 paragraflarında açıklandığı üzere, kategorilerin daha açık bir şekilde tanımlanmasını veya kategorilere eklemeler yapılmasıni öngörür.


YÜRÜRLÜK TARİHİ
Borsada İşlem Gören İşletme ve Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluş Tanımları Projesi Kapsamında Etik Kurallar'da Yapılan Değişiklikler, 31/12/2024 tarihinden sonra başlayan hesap dönemlerine ait finansal tabloların denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar'ın Revize Edilmesi Nedeniyle BDS 700 ve BDS 260'ta Yapılan Değişiklikler 

Yeni eklenen paragraflar (BDS 700, A35A gibi) söz konusu Standardın ana metnine teselsül ettirilerek ve ilgili atif paragrafları da buna uygun olarak işlenecektir. Dipnot numaralari, ilgili Standartta yer alan dipnotların sıralamasına uygun bir şekilde numaralandırılacaktır.

BDS 700
FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN GÖRÜŞ OLUŞTURMA VE RAPORLAMA 
Ana Hükümler 
Denetçi Raporu 
Görüşün Dayanağı
28.Denetçi raporunda, Görüş bölümünün hemen ardından “Görüşün Dayanağı” başlıklı bir bölüm yer alır ve bu bölümde (Bkz.: A32 paragrafi):
(c)Denetçinin etik hükümler uyarınca, denetimini yaptığı işletmeden bağımsız olduğu ve etiğe ilişkin diğer sorumluluklarını bu hükümlere uygun olarak yerine getirdiği açıklanır.

(i)Bu açıklamada, denetimin yapıldığı ülkedeki etik hükümlerin kaynağına ve/veya Kurum tarafindan yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar'a (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) atıfta bulunulur (Bkz.: A34A35, A37A38 paragraflari),
(ii)Etik hükümler, denctçinin belirli işlctmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgü bağımsızlık hükümlerini uygulaması durumunda bunu kamuya açıklamasını zorunlu kılıyorsa bu açıklamada, denetçinin,söz konusu işletmelerin denetimleri için geçerli olan bağımsızlık hükümleri uyarınca denetimini yaptığı işletmeden bağımsız olduğu belirtilir (Bkz.: A35A paragrafi) ve 
Mevzuatta Öngörülen Denetçi Raporu 
50.Mevzuatta, denetçinin belirli bir rapor şeklini veya metnini kullanması öngörülüyorsa,asgari olarak aşağıdaki unsurların her birini içeriyor olması şartıyla denetçi raporunda,Bağımsiz Denetim Standartlarına atifta bulunulur (Bkz.: A70-A71 paragraflari):
Denetçinin etik hükümler uyarınca denetimini yaptığı işletmeden bağımsız 

olduğuna ve etiğe ilişkin diğer sorumluluklarını bu hükümlere uygun olarak yerine getirdiğine dair bir açıklama.

(i)Bu açıklamada, denetimin yapıldığı ülkedeki etik hükümlerin kaynağıbelirtilir ve/veya Etik Kurallara atifta bulunulur.
(ii)Etik hükümler, denetçinin belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgü bağımsizlik hükümlerini uygulaması durumunda bunu kamuya açıklamasıı zorunlu kılıyorsa bu açıklamada, denetçinin,söz konusu işletmelerin denetimleri için geçerli olan bağımsızlık hükümieri uyarınca dcnctimini yaptığı işlctmcden bağımsız olduğu belirtilir.

(g)Uygun hâllerde, BDS 701'le zorunlu kilınan bilgiler ile mevzuatta denetime ilişkin öngörülen ilâve bilgileri içeren bir bölüm. Bu bölümde BDS 701'deki raporlama yükümlülükleri -bu yükümlülüklerle tutarsız olmayacak şekilde- ele alınirl (Bkz.: A72-A75 paragraflari).

Açıklayıci Hükümler ve Uygulama 
Etik hükümler (Bkz.: 28(c) paragrafi)
A34. Denetimin yapıldıği ülkedeki etik hükümlerin kaynağının belirtilmesi, denetimde tabi olunan bu hükümlere ilişkin şeffaflığı artırır. BDS 200; etik hükümlerin, genellikle Etik Kurallar ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerden oluştuğunu açıklar.²Etik hükümlcrin Etik Kuralları da içcrmcsi durumunda, bu Kurallara atifta bulunulabilir.Etik Kuralların denetimle ilgili etik hükümlerin tamamını kapsaması hâlinde ise, etik hükümlerin kaynağının belirtilmesine gerek yoktur.

A35.Bazı ülkelerde, etik hükümler; etik kurallar ile mevzuattaki ilâve kural ve yükümlülükler gibi farklı birçok kaynakta yer alabilir. Bağımsızlığa ilişkin hükümler ile diğer etik hükümlerin sınırlı sayıdaki kaynakta yer alması durumunda, denetçi ilgili kaynağın/kaynakların (örncğin, ilgili ülkcdcki geçcrli kural ya da mevzuatın) ismine yer vermeyi seçebileceği gibi, bu kaynakları uygun şekilde özetleyen genel kabul görmüşbir terime de (örneğin, X ülkesindeki özel işletmelerin denetimlerine ilişkin bağımsızlık hükümleri) atifta bulunabilir.

A35A. Etik hükümler;
Etik Kurallar'da yer alan kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının denetimlerine ilişkin bağımsızlık hükümleri gibi, ilgili etik hükümlerde belirtilen belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgübağımsızlık hükümleri oluşturabilir. Etik hükümler ayrıca, denetçinin, söz konusu 
' BDS 701, 11-16 ncı paragraflar 2 BDS 200, A17 paragrafi 

bağımsızlik hükümlerinin etik hükümlerde belirtilen işletmeler dışındaki işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine uygulanmasının uygun olup olmadığını belirlemesini zorunlu kilabilir veya teşvik edebilir.
Denetçinin, belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgübağımsızlık hükümlerini uygulaması durumunda bunu kamuya açıklamasınızorunlu kılabilir. Örneğin, Etik Kurallar; denetim şirketinin, bir işletmenin finansal tablolarınım denetimini yürütürken, kamu yararını ilgilendiren kuruluşlara ilişkin bağımsızlık hükümlerini uygulaması hâlinde bu durumu, işletmenin gelecekteki gizli planlarının ifşa edilmesine yol açmadığı sürece, kamuya açıklamasını zorunlu kılar.3

BDS 260'ta, yukarıda belirtilen durumlar hakkında kurulacak iletişim dâhil olmak üzere, denetçinin üst yönetimden sorumlu olanlarla kuracağı iletişime ilişkin hükümler ve rehberlik yer alır.4

A36.Bağımsızlığa ilişkin olarak finansal tabloların denctiminde uygulananlar dâhil olmak üzere, etik hükümlerin kaynakları hakkında denetçi raporunda daha ayrıntılı bilgi verilmesi, mevzuat, varsa uygulanan diğer denetim standartları seti ya da denetim sõzleşmesinin şartları tarafindan da zorunlu kılınabilir.

Ek 
(Bkz.: A19 paragrafi)
Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun Olarak Hazırlanmış Olan Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600'ün (Revize) hükümleri

Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun Olarak Hazırlanmış Olan Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu: uygulanmamiştır). Denetimde uyulan etik hükümler; mevzuatta yer alan denetimle ilgili etik hükümler ilc Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar'dan (Bağımsızlık Standartları Dâhil) oluşmaktadır. Etik Kurallar ve mevzuatta yer alan denetimle ilgili etik hükümler, kamu

Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun Olarak Hazırlanmış Olan Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu: yararımi ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının denetimleri için geçerli olan bağımsızlık hükümlerini içerir. Bunlar ayrıca, denetçinin, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının denetimleri için geçerli olan bağımsızlık hükümlerini uyguladığını kamuya açıklamasını zorunlu kılar.
3 Etik Kurallar, A400.25-A400.26 paragraflar 4 BDS 260, 16A ve Λ29 paragrafları

BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Şirketi Genel Kuruluna [veya Uygun Olan Muhatap]
A) Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi5
2) Görüşün Dayanağı
Yaptığımız bağımsız denetim, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarını bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS'lere) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir sekilde açıklanmıştır. KGK tarafindan yayımlanan ve -uygun hâllerde- kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının bağımsız denctimlcri için geçcrli olan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) ile kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının bağımsız denetimleriyle ilgili mevzuatta yer alan etik hükümlere uygun olarak Şirketten bağimsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafimızca yerine getirilmiştir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.

Ömek 2: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: Olarak Hazırlanmış Olan Konsolide Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:

Ömek 2: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağłı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir

Ömek 2: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: ifadeyle, BDS 600'ün (Revize) hükümleri uygulanmıştır). Denetimde uyulan etik hükümler; mevzuatta yer alan denetimle ilgili etik hükümler ile Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar'dan (Bağımsızlık Standartları Dâhil) oluşmaktadır. Etik Kurallar ve mevzuatta yer alan denetimle ilgili etik hükümler, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının denetimleri için geçerli olan bağımsızlık hükümlerini içerir. Bunlar ayrıca, denetçinin, kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının denctimleri için geccrli olan bağımşızlık hükümlerini uyguladığını kamuya açıklamasını zorunlu kılar.
5 "Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler" ikinci alt başlığının kullanılmasının gerekmediği durumlarda,"Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi" alt başlığının kullanılmasına gerek yoktur.

BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Şirkcti Gcncl Kuruluna [veya Uygun Olan Muhatap]
A) Konsolide Finansal Tabloların Bağimsız Denetimi6
2) Görüşün Dayanağı
Yaptiğimiz bağimsiz denetim, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafindan yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarının bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS'lere) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İliskin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir sekilde acıklanmıstır. KGK tarafindan yayımlanan ve -uygun hâllerde- kamu yararını ilgilendiren kuruluşların konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimleri için geçerli olan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) ile kamu yararını ilgilendiren kuruluşların konsolide finansal tablolarinın bağımsız denetimleriyle ilgili mevzuatta yer alan etik hükümlere uygun olarak Topluluktan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafımizca yerine getirilmiştir.Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.
BDS 260
ÜST YÖNETİMDEN SORUMLU OLANLARLA KURULACAK İLETİŞİM 
Ana Hükümler 
Bildirilmesi Gereken Hususlar 
Denetçinin Bağımsızlığı
16A. Denetçi, bağımsızlıkla ilgili olan hükümler ile -uygun hâllerde- belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgü bağımsızlık hükümleri dâhil, denetimde uyguladıği ctik hükümleri üst yönctimden sorumlu olanlara bildirir. (Bkz.: A29paragrafi)

17.Denetçi, Kurum tarafindan belirlenen işletmeler ile borsada işlem gören işletmelerde,üst yönetimden sorumlu olanlara aşağıdaki hususlar hakkında bildirimde bulunur:
(a)Denetim ekibinin, -uygun hâllerde- denetim şirketindeki ilgili diğer kişilerin,denctim şirkctinin ve -varsa- denctim ağına dâhil şirketlcrin, bağımsızlığa ilişkin 
6 "Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler" ikinci alt başlığının kullanılmasının gerekmediği durumlarda,"Konsolide Finansal Tablolarım Bağımsız Denetimi" alt başlığmın kullanılmasına gerek yoktur.

etik hükümlere uygunluk sağladıklarına dair bir açıklama ve 
(i)Denetçinin mesleki muhakemesine göre denetim şirketi ve denetim ağına dâhil şirketler ile işletme arasındaki, bağımsızlık üzerinde etkisi olduğu düşünülebilecek bütün ilişki ve hususlar. Bu bildirim, finansal tabloların kapsadığı dönemde denetim şirketi ve denetim ağına dâhil diğer şirketler tarafindan işletmeye ve işletmenin kontrol ettiği topluluğa bağli birimlere verilen denetim ve denetim dışi hizmetlere ilişkin toplam ücretleri de içerir. Bu ücretler, hizmetlerin denetçi bağımsızliği üzerindeki etkisini üst yönetimden sorumlu olanların değerlendirmesine yardımci olmasıamaciyla uygun bölümlere ayrilir ve 
(ii)Kabul edilebilir bir düzeyde olmayan bağımsızlığa yönelik tehditlere ilişkin, tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak veya tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirmek için önlemler almak dâhil, tehditleri ele almaya yönelik atılan adımlar (Bkz.: A30-A32 paragrafları).
Açıklayıeı Hükümler ve Uygulama 
Denetçinin Bağımsızlığı (Bkz.: 16A-17 nci paragraflar)
A29. Denetçinin finansal tabloların denetiminde, bağimsızlıkla ilgili olanlar da dâhil, etik hükümlere uyması ve uyguladığı etik hükümler hakkında üst yönetimden sorumlu olanlarla iletişim kurması zorunludur. Etik hükümler;
Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar'da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan kamu yararını ilgilendiren kuruluşların finansal tablolarının denetimlerine ilişkin bağımsızlık hükümleri gibi, ilgili etik hükümlerde belirtilen belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgü bağımsızlık hükümleri oluşturabilir. Denetimin şartları açısından uygulanabilir olması hâlinde bu BDS ayrıca, denetçinin bu tür bağımsızlık hükümlerini uyguladığını üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmesini zorunlu kilar.

İlgili ctik hükümlerde belirtilen belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgü bağımsızlık hükümlerini uygulaması durumunda denetçinin bunu kamuya açıklamasını zorunlu kılabilir.º BDS 700, denetçinin bağımsızlığına ilişkin denctçi raporuna yönclik hükümlcri vc dcnctçinin uyguladığı ctik hükümleri ele alır.º

Denetçinin, belirli işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine özgübağımsızlik hükümlerinin, etik hükümlerde belirtilmeyen diğer işletmelerin finansal tablolarının denetimlerine uygulanmasının uygun olup olmadiğıni 
7 BDS 200, “Bağımsız Denetçinin Genel Amaçları ve Bağımsız Denetimin Bağımsız Denetim Standartlarına 
Uygun Olarak Yürütülmcsi", 14 üncü paragraf 

8 Etik Kurallar, A400.25-A400.26 paragrafları

9 BDS 700, 28(c) paragrafi 



belirlemesini zorunlu kilabilir veya teşvik edebilir. Bu durumda ve söz konusu bağımsızlık hükümlerini uyguladığında bunu kamuya açıklamasının zorunlu kılımması hâlinde denetçi, işletmenin niteliğinin yanlış anlaşılmasına ilişkin bir riskin olup olmadığını ve ilave açıklama yapılmasının gerekip gerekmediğini,yönetimle veya üst yönetimden sorumlu olanlarla müzakere edebilir.
A31. Bağımsızlık yükümlülüğüne ilişkin ihlallerin tespit edildiği durumlarda, üst yönetimden sorumlu olanlara yapılacak özel bildirimler ctik hükümlerle ya da mevzuatla,belirlenebilir. Örneğin, Etik Kurallar herhangi bir ihlalin ve bu ihlale karşı denetim şirketinin attığı adımların ya da aldığı önlemlerin yazılı olarak üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilmesini zorunlu kılar.10

10Etik Kurallar, A400.80-A400.82 ve A400.84 paragrafları

YÜRÜRLÜK TARİHİ
Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar'ın Revize Edilmesi Nedeniyle BDS 700 ve BDS 260'ta Yapılan Değişiklikler, 31/12/2024 tarihinden sonra başlayan hesap dönemlerine ait finansal tabloların denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.