Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 Tarihli ve E: 2020/5, K: 2022/115 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-11-30

30 Kasım 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32029
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Say1sı : 2020/5Karar Sayısı : 2022/115Karar Tarihi: 13/10/2022
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY,Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 128 milletvekili 
İPTAL DAVASININ KONUSU: 10/11/2019 tarihli ve (50) numaralı Bakanlıklara Bağli, İlgili, İlişkili, Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 5. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı İlgili, İlişkili, Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 637.maddesine eklenen (2) numaralı fikranın Anayasa'nin 2., 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar veriłmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALI VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME KURALLARI 

A. İptali İstenen Cumhurbaşkanhğı Kararnamesi Kuralı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) 5. maddesiyle (4) numaralı CBK'nın 637. maddesine eklenen (2) numaralı fikra şöyledir:
“(2) (Ek:RG-11/11/2019-30945-CK-50/5 md.) 375 sayih Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 26 nci ve ek 27 nci maddeleri kapsamında istihdam edilen personel,5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabidir.”

B. İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKMÜ İLE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME KURALLARI 

1. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu’nun 4. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Bu Kanumun kisa ve uzun vadeli sigorta kollart uygulaması bakımmdan,
a) Hizmet akdi ile bir veva birden fazla işveren tarafmdan çalıştırılamlar.
b) Köy ve mahalle muhtarlari ile hizmet akdine bağliı olmaksizin kendi ahma ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedenivle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayutli olanlar,

3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklari, sermayesi paylara bölünmüşkomandit şirketlerin komandite ortaklari, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortaklari,
4) Tarimsal faaliyette bulunanlar.
c) Kamu idarelerinde:
1) Bu maddenin birinci fikrasım (a) bendine tahi olmayanlardan. kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çahışıp ilgili kanunlarmda (a) bendi kapsamıma girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olamlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasıın (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kamunlarında (a) bendi kapsamma girenler gibi sigortalı olmasıöngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanumunun 86 nci maddesi uvarmca açıktan vekil atananlar,
sigortahı sayılırlar.
,..

2. 27/6/1989 tarihli ve 375 sayıli Kanun Hükmünde Kararname'nin;
a. Ek 26. maddesi şöyledir 
“Yerli veya yabancı sözleşmeli personel istihdam 
Ek Madde 26- (Ek: 2/7/2018 - KHK-703/178 md.)
Cumhurbaşkanliği. bakamliklar ile diğer  kamu kurum ve kuruluşlarmm teşkilatlanmasıma ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla;657sayılı Devlet Memurları Kammu ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasıhakkmdaki hükümlere bağlı olmaksızı, özel bilgi ve uzmamlık gerektiren geçici mahiyetteki işlerde, yerli veya yabancı personel tam zamanłi, kısmi zamanlı veya projelerle smirlı olarak sözleşmeyle istihdam edilebilir.

Bunlara verilecek her türlü ödemeler dahil ücretler, 657 sayilı Kamumum 4 üncümaddesinin (B) bendine göre çalıştirılanlar için uygulanmakta olan sözleşme ücreti tavanmın beş katinı aşmamak üzere Cumhurbaşkamı veya yetkilendireceği makamca ilgililerin yürüteceği görevler_göz önüne almarak tespit_edilir. (Mülga cümle: 16/7!20207250/26 md.) (...)

Bu madde kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayilı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kamumunun 4 üncü muddesinin birinci fikrasmn (a) bendi kapsammda sigortalı sayılır. Ancak teşkilatlammalara ilişkin Cumhurbaşkamliği kararnamelerinde öngörülmesi halinde personel 5510 sayilı Kammım 4üncü maddesinin birinci fikrasım (c) bendi ile ilgilendirilir.

Bu madde kapsammda kismi zamanlı ołarak çalıştırilanlar için iş sonu tazminatıödenmez ve işsizlik sigortası primi yatirilmaz.


Kamunlardaki özel hükümler saklı kalmak kavdryla. bu statüde çalıştırıłma, sözleşme bitiminde kamu kurum ve kuruluşlarmda herhangi bir pozisyon, kadro veya statüde çalışma açısıdan kazamlmş hak teşkil etmez 

Bu kapsamda istihdam edilecek personelde kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak öğrenim ve yabancı dil bilgisi şartı ile diğer şartlar, bunlarm işe ałmmalari, smav ve istisnalari, sözleşme süre, usul ve esaslori, görev, yetki ve yükümlülükleri, sözleşmelerinin feshi ile istihdamlarına dair diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığıın görüşü almarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”

b, Ek 27. maddesi şöyledir:
“Sözleşmeli personel istihdamı
Ek Madde 27- (Ek: 2/7/2018 - KHK-703/178 md.)
14/7/1965 tarihli ve 657 savilı Devlet Memurları Kanumumum 4 üncü maddesinin birinci fikrasmm (A) bendi kapsamında personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarımndan _teşkilatlanmasıma _ ilişkin _Cumhurbaşkanłığı_kararnamelerinde öngörülenlere ait hizmetler 657 sayilı Kanun ve diğer kanunlarm sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idari hizmet sözleşmesiyle istiħdam edilen personel eliyle yürütülür.

Bunlara, mali ve sosyal hak ve yardumlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylik toplam net tutari; 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kamum Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesi uyarmca belirlenen emsali personele mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapilması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarınıgeçememek üzere Cumhurbaşkanı veya vetkilendireceği makamca belirlenir.
Bu madde kapsammda sözleşmeli olarak istihdam edilen personel, 31/5/2006 tarihli ve 5510 savilı Sosval Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kamumumun 4 üncü maddesinin birinci fikrasım (a) bendi kapsanımnda sigortalı sayılır. Ancak teşkilatlammalara ilişkin Cumhurbaşkanłığı kararnamelerinde öngörülmesi hałinde personel 5510 sayılı Kamumın 4üncü maddesinin birinci fikrasmin (c) bendi ile ilgilendirilir ve bu şekilde ilgilendirilenler emeklilik hakları bakmndam da emsali olarak belirlenen personel ile denk kabul edilir.
Bu kapsamda istihdam edilecek personelde kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak öğrenim ve yabanci dil bilgisi şartı ile diğer şartlar, bunların işe almnmalari, sıav ve istisnaları, sözleşme süre, usul ve esasları. görev. yetki ve vükümlülükleri, sözleşmelerinin feshi ile istihdamlarıa dair diğer hususlar Devlet Personel Başkamliğmın görüşü alnarak kurumlarca çikarilacak yönetmelikle belirlenir.”

II. ÍLK ÍNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yildız SEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ'in katıhımlarıyla 22/1/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasinın incelenmesine;

yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN ÍNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Hülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kural ve ilgili görülen kanun hükmü ile kanun hükmünde kararname (KHK) kurallari, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 

3. 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Anayasanın bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerle yeni bir hükûmet sistemine geçilmiş ve buna bağhı olarak Cumħurbaşkanının görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Anayasa'nın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna ait olduğu ifade ediłmekte iken maddede yapılan değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırılarak yürütme yetkisi ve görevi tek başına Cumhurbaşkanı'na verilmiştir. Anayasada Bakanlar Kuruluna verilen görev ve yetkilere ilişkin maddelerde de aynı doğrultuda değişiklik yapılarak daha önce Bakanlar Kuruluna ait olan görev ve yetkilerin Cumhurbaşkanı tarafından yerine getirilmesi öngörülmüştür.
4. Yeni hükûmet sisteminin en önemli özefliklerinden biri Cumhurbaşkanı'na “Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" adı altında düzenleme yapma yetkisinin tanınmasıdır.CBK'ların en belirgin özelliği ise Cumhurbaşkanına belirli konularda ilk elden düzenleme yapma yetkisinin verilmiş olmasıdır. Yürütmenin diğer düzenleyici işlemlerinden farklı olarak Cumhurbaşkanı Anayasa'da belirlenen yetki çerçevesinde herhangi bir kanuna dayanmadan ya da yasama organının onayı olmadan CBK'lar yoluyla düzenleme yapabilecektir.
5. Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının birinci cümlesinde Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır. Düzenlemeyle yürütme yetkisine ilişkin olmak kaydıyla CBK çıkarma konusunda Cumhurbaşkanı’na genel bir yetki verilmiştir. Maddenin gerekçesinde, yeni hükûmet sistemi gözetilerek Cumhurbaşkanı'nın genel siyasetin yürütülmesinde yürütme yetkisi ile ilgili olarak ihtiyaç duyduğu konularda CBK çıkarabilmesine imkân tanımak amacıyla ilk elden düzenleme yapma yetkisinin tanındığı ifade edilmiştir.

6. Cumhurbaşkanı’na yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK. çıkarma yetkisinin genel olarak verilmesinin yanı sıra Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde belirtilen kimi konuların CBK ile düzenleneceği ayrıca ifade edilmiştir. Bu kapsamda Anayasa'nın 104.maddesinin dokuzuncu fikrasında üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların; 106. maddesinin on birinci fikrasında bakanlıkların kurulmasi, kaldırılması,görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatłarının kurulmasının; 108.maddesinin dördüncü fikrasında Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin; 118. maddesinin altıncı fikrasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevlerinin CBK'larla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrasında ise kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulacağı belirtilmiştir.

. 7. Anayasa'nın 148. maddesinde CBK'ların şekil ve esas bakimdan Anayasa'ya uygunluğunun denetlenmesi öngörülmüş, yargısal denetim görev ve yetkisi de Anayasa Mahkemesine verilmiştir.

8. Anayasada Cumhurbaşkanı'na CBK çıkarma yetkisi verilmekle birlikte bu yetki sınirsız değildir. Kanunlardan farklı olarak Anayasa'da CBK'yla düzenlenecek konular sınırlandırılmıştır. Konu bakımından yetki yönünden getirilen bu sınırlamalar Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının ilk dört cümlesinde düzenlenmiştir 
9. Anılan fikranın birinci cümlesinde Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabileceği ifade edilmiştir. Buna göre yürütme yetkisine ilişkin konular dışında CBK ile düzenleme yapılması mümkün değildir.

10. Fıkranın ikinci cümlesinde “Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temeł haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü höłümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin" CBK'yla düzenlenemeyeceği belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca belirtilen alanlarda CBK ile düzenleme yapilamaz.

11. Fikranın üçüncü cümlesinde de Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak Anayasada hangi konuların münhasıran kanunla düzenleneceğine ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadında anayasa koyucunun kanunla düzenlenmesini öngördüğü konuların bu kapsamda görülmesi gerektiği kabul edilmektedir (AYM, E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017, § 57; E.2016/180,K,2018/4, 18/1/2018, § 17; E.2017/51, K.2017/163, 29/11/2017, § 13; E.2016/139,K.2016/188, 14/12/2016. § 9; E.2013/47, K.2013/72, 6/6/2013). Buna_ göre Anayasada kanunla düzenleneceği belirtilen alanlarda Cumhurbaşkanı'nın CBK çıkarma yetkisi bulunmamaktadir.

12. Fikranın dördüncü cümlesinde ise kamunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ifade edilmiştir. Anılan hükme göre Cumhurbaşkanı’nın, yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabilmesi için CBK’yla düzenlenecek konunun kanunlarda açıkça düzenlenmemiş olmasi gerekir.

13. CBK'ların yukarıda belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygun olarak çıkarılması gerekmektedir. Aksi takdirde içeriği Anayasa'ya aykırılık oluşturmasa bile bu düzenlemelerin Anayasa’ya uygunluğundan söz edilemez. Dolayısıyla CBKların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekir. Anılan fikra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK'ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır.


B. Anlam ve Kapsam 
14. (4) numaral CBK'nın “Kırkdördüncü Bölüm"ünde Türk Akreditasyon Kurumunun (TÜRKAK) kuruluşu, teşkilati, görev ve yetkilerine ilişkin hususłar düzenlenmiştir. CBK'nın 630. maddesinde uygunluk değerlendirme kuruluşlarını akredite etmek, bu kuruluşların ulusal ve uluslararasi standartlara göre faaliyette bulunmalarını ve bu suretle uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenen belgelerin ulusal ve uluslararasıalanda kabulünü temin etmek amacıyla kurulan TÜRKAK'ın Dışişleri Bakanlığı ile ilgili,özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz, kâr amacı gütmeyen, idari ve mali özerkliğe sahip ve özel bütçeli bir kuruluş olduğu ifade edilmiştir.

15. CBKnın 637. maddesinde TÜRKAK°ta istihdam edilecek personele ilişkin hususlara yer verilmiştir. Maddenin (1) numaralı fikrasında, TÜRKAK’a verilen görev ve hizmetlerin 375 sayılı KHK'nin ek 23. maddesine göre istihdam edilen akreditasyon uzmanları ve akreditasyon uzman yardımcılarından oluşan meslek personeli ile aynı KHK'nın ek 26., ek 27. ve ek 31. maddelerine göre istihdam edilen diğer personel eliyle yürütüleceği belirtilmiştir.

16. CBK'nın anılan maddesinin dava konusu (2) numaralı fikrasında ise 375 sayıl KHK'nın ek 26. ve ek 27. maddeleri kapsamında istihdam edilen personelin, 5510 sayıl Kanun’un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
17. 375 sayıhı KHK'nın kuralın atifta bulunduğu ek 26. maddesinde Cumhurbaşkanlığı, bakanhıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında özel bilgi ve uzmanhık gerektiren geçici mahiyetteki işlerde çalışmak üzere yerli veya yabancı personelin sözleşmeyle istihdam edilebilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Belirtilen maddenin üçüncü fikrasıa göre sözleşmeli olarak istihdam edilen bu personel 5510 sayıłıKanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayilacak ancak teşkilatlanmalarına ilişkin CBK'larda öngörülmesi hâlinde Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasınin (c) bendi ile ilgilendirilecektir.

18. Aynı KHK'nın kuralın atifta bulunduğu ek 27. maddesinde ise idari hizmet sözleşmesiyle personel istihdam edilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin üçüncü fikrası uyarınca anılan personeł de 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak ancak teşkilatlanmalarına ilişkin CBK'larda öngörülmesi hâlinde Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ile ilgilendirilecektir.

19. 5510 sayıli Kanunun 4. maddesinin birinci fikrasinın (a), (b) ve (c) bentlerinde üç farklı sigortalılık kategorisi düzenlenmektedir. Bu madde uyarınca tabi olunan sigortalılık kategorisi sigortalılık statüsünü dolayısıyla sigorta kapsamındaki sosyal yardım ve ödemelerin çeşitleri ile bunların tabi olduğu şartları belirlemektedir.

20. Görüldüğü üzere 375 sayılı KHK’nın ek 26. ve ek 27. maddeleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen ve 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan sözleşmeli personelin sigortalthık statüsünün CBKlarla değiştirilmesine imkân tanunmış, dava konusu kuralla da TÜRKAK'ta anılan KHKnın ek 26. ve ek 27. maddeleri uyarınca istihdam edilen ve 5510 sayılı Kanun'un 4.

maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin sigortalılık statüsü değiştirilerek söz konusu personel Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c)bendine tabi kilınmiştir.

C. İptal Talebinin Gerekçesi 
21. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralın atifta bulunduğu 375 sayılıKHK'nın ek 26. ve 27. maddelerinin KHK'nın dayanaği olan yetki kanununun kapsamında olmaması nedeniyle yok hükmünde olduğu, kuralla kamu görevlilerinin sosyal güvenlik sistemi açısından tabi olacakları statünün belirlendiği, kamu görevlilerinin sosyal güvenlik haklarının kanunda açıkça düzenlendiğinden CBK ile düzenlenemeyeceği, yürütme organına yasama yetkisi tanınmasının hukuki güvenliği zedeleyeceği belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8., 104. ve 128. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Ç. Anayasa'ya Aykırılik Sorunu 
22. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa'nın 6., 8.,ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fikra kapsaminda yapılacaktır.

23. Anayasa'nin 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesinde kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı kurala bağlanmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa'nin 87. maddesinde düzenlenen kanu koyma yetkisi kapsamında kanun adı altında yaptığı düzenlemelerin bu kapsamda olduğunda kuşku bulunmamaktadır. Diğer yandan Anayasa Mahkemesi KHKlarda açıkça düzenlenen konular bakımmdan da CBK çıkarılmasına ilişkin aynı yasağın geçerli olup olmadığıhususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiş ve KHK'ların Anayasa’nın mülga hükümlerinde belirtilen niteliği, getiriliş amaci, Anayasa Mahkemesinin KHK'larla ilgili içtihadı ve uygulama dikkate alındığında KHK'ların kanun hükmünde olduklarının görüldüğü, dolayısıyla KHK ile açıkça düzenlenen bir konuda da Anayasanın 104.maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesi uyarınca CBK çıkarılamaması gerektiğine karar vermiștir (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 34-39; AYM, E.2019/105,K.2020/30, 12/6/2020, §§ 24-29).

24. Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesi uyarınca yapılacak denetimde karşılaştırmaya esas olabilecek, daha önce çıkarılmış bir kanun olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. Sonrasında ise -böyle bir kanun varsa- incelenen CBK kuralının kanunun açıkça düzenlediği konuyu düzenleyip düzenlemediği belirlenmelidir. Bu değerlendirme yapılırken önce ilgili kanunun CBK ile düzenlenen alanda hüküm ifade edip etmediğinin belirlenmesi, ardından da kanundaki düzenlemenin açık olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. Bu bağlamda CBK kuralı olmamasi durumunda karşilaştirmaya esas alınan kanun hükmünün CBK ile düzenleme yapılan konuya uygulanacak olup olmamasi, CBK kurahının kanun ile düzenlenen konuda çıkarılıp çıkarılmadığına dair bir gösterge olacaktır (AYM, E.2019/31, K.2020/5, 23/01/2020, § 17).

25. Dava konusu kural, TÜRKAK'ta 375 sayılı KHK’nın ek 26. ve ek 27. maddeleri uyarınca istihdam edilen personelin 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fikrasının (c)

bendine tabi olduğunu düzenlemektedir. Buna karşılık KHK'nın ek 26. ve ek 27.maddelerinde, madde kapsamında istihdam edilen personelin 5510 sayilı Kanunun 4.maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacağı hükme bağlanmaktadir.

26. Buna göre dava konusu CBK kuralının olmaması durumunda anılan KHK’nin ek 26. ve ek 27. maddeleri uyarınca istihdam edilen personelin sigortalılık statüsü bakımından da bu maddelerin uygulanacağı dolayısıyła söz konusu personelin sigortalıhık statüsünün 5510sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fikrasının (a) bendine tabi olacağı açıktir. Bu çerçevede KHKnın açıkça düzenlediği bir konuda düzenleme yapan CBK kuralının Anayasa'nın 104.maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesine aykırı düzenleme getirdiği anlaşılmıştır.
27. Öte yandan KHK’nın ek 26. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde ve ek 27. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde teşkilatlanmalara ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi hâlinde personelin 5510 sayılı Kanun'un 4.maddesinin (c) bendi ile ilişkilendirileceği düzenlenmiştir. Anayasa'nın kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarma yetkisini tanımadığı dikkate alındığında, kanun koyucunun anılan şekilde bir yetki tanıması söz konusu olamaz. Bu nedenle CBK ile düzenleme yetkisi veren KHK hükümleri, yukarıda tespit edilen aykırılığı Anayasaya uygun hâle getirmemektedir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM, E.2019/31, K.2020/5,23/1/2020, § 21).

28. Açıklanan nedenle kural, Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesine aykındır. İptali gerekir.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden ayrıca aynı fikranın birinci, ikinci ve üçüncü cümleleri yönünden incelenmemiştir.

Kural, konu bakımından yetki yönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının dördüncü cümlesine aykırı görülerek iptal edildiğinden içerik yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 
29. Anayasanın 153. maddesinin üçüncü fikrasında “Kanun. Cumhurbaşkanlığıkararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayimlandiğı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih. kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.“ denilmekte:30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaral fikrasında da bu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

30. (50) numaralı CBK'nin 5. maddesiyle (4) numaralı CBK’nin 637. maddesine eklenen (2) numaralı fikranın iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararıni 

ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fikrasıyla 6216sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince bu fikraya ilişkin iptal hükmünün kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
31. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralın uygulanması hâlinde telafisi güçveya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

10/11/2019 tarihli ve (50) numaral Bakanlıklara Bağli, İlgili. İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 5.maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 Sayılı Resmî Gazete’de yayimlanan (4) numaralıBakanlıklara Bağl, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanhğı Kararnamesi’nin 637. maddesine eklenen (2) numaralıfikrasına yönelik iptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu fikraya ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin REDĐİNE 13/10/2022 tarihinde OÝBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI. HÜKÜM 
10/11/2019 tarihli ve (50) numaralı Bakanlıklara Bağli, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 5.maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (4) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 637. maddesine eklenen (2) numarahıfikranın konu bakımından yetki yönünden Anayasaya aykırı olduğuna ve İPTALiNE, iptal hükmünün, Anayasanın 153. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılana Usulleri Hakkında Kanunun 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE 13/10/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ 

Üye Üye Üye Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 
Üye Üye İrfan FiDAN Kenan YAŞAR