Devlet Muhasebesi Standardı (DMS 36) İştirakler ve Ortak Girişimlerdeki Yatırımlar
KURUL KARARLARI | 2024-07-26

26 Temmuz 2024 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32613
KURUL KARARI 
Devlet Muhasebesi Standartları Kurulundan:
DEVLET MUHASEBESİ STANDARDI (DMS 36) İŞTİRAKLER ve ORTAK GİRİŞİMLERDEKİ YATIRÍMLAR 
Amaç
1.Bu Standardın amacı; iştirakler ve ortak girişimlerdeki yatırımların muhasebeleştirilmesini belirlemek ve bu yatırımlar muhasebeleştirilirken özkaynak yönteminin uygulanmasına ilişkin hükümleri ortaya koymaktır.

Kapsam 
2.Bu Standart, malî tablolarını tahakkuk esasına göre hazırlayan ve sunan bir kuruluşun iştirakler ve ortak girişimlerdeki yatırımlarının muhasebeleştirilmesinde uygulanır.
3.Bu Standart, yatırım yapılan kuruluşu ortak olarak kontrol eden veya yatırım yapılan kuruluş üzerinde önemli etkisi bulunan tüm kuruluşlar tarafından, yatırıma ilişkin ölçülebilir sahiplik payı elde bulundurulduğunda uygulanır.

4.Bu Standart, iştirakler ve ortak girişimlerdeki sahiplik paylarının muhasebeleştirilmesinde temel oluşturur. Başka kuruluşa yapılan yatırım, kuruluşa, sahiplik paylarına bağlı olarak doğabilecek risk ve getiriler verir. Bu Standart, yalnızca ölçülebilir sahiplik paylarına uygulanır. Bu durum, diğer bir kuruluşun yasal õzkaynak yapısındaki yatırımlardan kaynaklanan sahiplik paylarını içerir. Yasal bir özkaynak yapısı, sermaye payı veya eşdeğer bir sermaye biçimini ifade eder. Ölçülebilir sahiplik payları, kuruluşun sahiplik payının güvenilir bir şekilde ölçülebildiği diğer yatırımlardan kaynaklanan sahiplik paylarını da (örneğin, bir ortaklıktaki payları) içerebilir. Diğer kuruluşun özkaynak yapısının iyi tanımlanmadığı durumlarda, sahiplik payının güvenilir bir ölçümünü elde etmek mümkün olmayabilir.

5.Kamu sektörü kuruluşları tarafından yapılan bazı katkılar, “yatırım" olarak adlandırılabilir ancak sahiplik payı doğurmayabilir. Örneğin; bir kamu sektörü kuruluşu, bir dernek tarafından sahip olunan ve işletilen bir hastanenin gelişimine önemli bir yatırım yapabilir.Bu katkılar yapısı gereği bedelsiz olduğundan, kamu sektörü kuruluşunun hastanenin işletimine katılmasına izin verir ve dernek kamu parasının kullanımından kamu sektörükuruluşuna karşı sorumlu olur. Ancak, dernek alternatif fonlar bulabileceği ve dolayısıyla kamu sektörü kuruluşunun hastanenin faaliyetine katılımını engelleyebileceği için, kamu sektörü kuruluşu tarafından yapılan katkılar bir sahiplik payı oluşturmaz. Bu nedenle kamu sektörü kuruluşu, sahiplik payına bağlı olan risklere maruz kalmaz ya da getirilerden yararlanmaz.

Tanimlar 
6.Bu Standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda kullanılır:
Bağlayıcı Anlaşma:
Sözleşmelerden kaynaklanan hakları veya diğer yasal hakları içeren ve taraflar arasında uygulatılabilir hak ve sorumlulukları düzenleyen anlaşmadır.

İştirak:
Yatırımcı kuruluşun, üzerinde önemli etkisinin olduğu kuruluştur.

Konsolide Malî Tablolar:
Kontrol eden kuruluşun ve onun kontrol ettiği kuruluşların varlık, yükümlülük, net varlıklar/özkaynak, gelir, gider ve nakit akışlarının tek bir ekonomik kuruluşa ait olarak düzenlendiği malî tablolardır.

Ortak Anlaşma:
İki ya da daha fazla tarafın ortak kontrole sahip olduğu anlaşmadır.
Ortak Girişim:
Ortak kontrole sahip tarafların, net varlıklar üzerinde haklarının bulunduğu ortak anlaşmadır.

Ortak Girişimci:
Ortak girişim üzerinde ortak kontrole sahip olan taraftır.
Ortak Kontrol:
Kontrolün bağlayıcı anlaşma yoluyla paylaşılmasıdır. Bu kontrol, sadece ilgili faaliyetlere ilişkin kararların kontrolü paylaşan tarafların oy birliği ile mutabakatını gerektirdiği durumlarda vardır.

Önemli Etki:
Yatırim yapılan kuruluşun malî ve faaliyetle ilgili politikaların belirlenmesi kararlarına katılma gücüdür. Ancak, tek başına ya da bir başka taraf ile bu politikaları ortak kontrol etme gücünü içermez.

Özkaynak Yöntemi:
Yatırımın başlangıçta elde etme maliyeti ile malî tablolara alındığı ve sonrasında bu tutarın yatırım yapılan kuruluşun iştirak veya ortak girişiminin net varlıklar/özkaynağında yatırımcının payına düşen kısmı yansıtacak şekilde düzeltildiği bir muhasebe yöntemidir.Yatırımcının fazla ya da açığı, yatırım yapılan kuruluşun fazla veya açığındaki payını ve yatırımcının net varlıklar/özkaynağı, yatırım yapılan kuruluşun fazla veya açığında malîtablolara alınmayan net varlıklar/özkaynağındaki değişikliklerin payını içerir 
Diğer standartlarda tanımlanan kavramlar, bu Standartta aynı anlamları ile kullanılmıştır Aşağıdaki kavramlar bireysel malî tablolar, konsolide malî tablolar ya da ortak anlaşmalar konulu standartlarda tanımlanmıştır:
Faydalar,
Kontrol,
Kontrol edilen kuruluş,
Kontrol eden kuruluş,
Ekonomik kuruluş,
Yatırımcı kuruluş,
Ortak faaliyet,
Güç ve 
Bireysel malî tablolar.

Bağlayıcı Anlaşma 
7. Bağlayıcı anlaşmalar çeşitli yollarla ortaya çıkabilir. Bağlayıcı anlaşma, taraflar arasında gerçekleştirilen bir sözleşme veya belgelenmiş görüşmelerdir. Ayrıca, düzenleyici otoriteler de sözleşmeye bağlı anlaşmalara benzer şekilde, kendi başlarına ya da taraflar arasındaki sözleşmelerle bağlantılı olarak uygulatılabilir anlaşmalar oluşturabilir.
Önemli Etki 
8.Bir yatırımcının yatırım yapılan kuruluş üzerinde önemli bir etkiye sahip olup olmadığı,yatırımcı ile yatırım yapılan kuruluş arasındaki ilişkinin niteliğine ve bu Standartta verilen önemli etkinin tanımına bağlı olan bir değerlendirme konusudur. Bu Standart sadece,kuruluşun, pay sahipliği veya başka bir yasal özkaynak yapısı biçiminde ya da kuruluşun payının güvenilir bir şekilde ölçülebildiği diğer biçimde ölçülebilir sahiplik payını elinde bulundurduğu iştiraklere uygulanır.

9.Bir kuruluşun doğrudan ya da dolaylı olarak (örneğin, kontrol edilen kuruluşları vasıtasıyla)yatırım yapılan kuruluşun oy hakkının yüzde 20 ya da daha fazlasını elinde tutmasıdurumunda, aksi açıkça ortaya konulamadığı sürece, söz konusu kuruluşun önemli etkisinin bulunduğu kabul edilir. Diğer yandan, kuruluşun doğrudan ya da dolaylı olarak (örneğin,kontrol edilen kuruluşları vasitasıyla) yatırım yapılan kuruluşun oy hakkının yüzde 20'sinden daha azını elinde bulundurması durumunda ise; böyle bir etkinin bulunduğu açıkça ortaya konulamadığı sürece, söz konusu kurułuşun önemli etkisinin bulunmadığıkabul edilir. Yatırım yapılan bir kuruluşa başka bir yatırımcı tarafından önemli tutarda veya mutlak çoğunlukla sahip olunması, kuruluşun önemli etkiye sahip olmadığını göstermez.
10. Aşağıdaki hususların bir ya da birden fazlasının varlığı halinde, bir kuruluşun önemli etkisinin bulunduğu kabul edilir:
1) Yatırım yapılan kuruluşun yönetim kurulu ya da eşdeğer idari organında temsil edilme,
2) Temettü veya benzeri dağıtım kararları dâhil olmak üzere, politika belirleme süreçlerine katılma,
3) Kuruluş ile yatırım yapılan kuruluş arasındaki önemli işlemler,
4) Kuruluşlar arasında yönetici personel değişimi,
5)Yatırım yapılan kuruluşa gerekli teknik bilginin sağlanması.
11. Bir kuruluş, hisse senedi varantları, hisse-alım opsiyonu, adi hisse senedine çevrilebilir borçveya özkaynağa dayalı malî araçlara ya da buna benzer kullanıldığında veya dönüştürüldüğünde, başka bir kuruluşun faaliyet ve malî politikalarıyla ilgili kuruluşa ilave oy gücü veren ya da başka bir tarafin oy gücünü azaltan (potansiyel oy hakları) araçlara sahip olabilir. Kullanılabilir ya da dönüştürülebilir durumdaki potansiyel oy haklarının varlığı ve etkisi diğer kuruluşların elinde tuttuğu potansiyel oy hakları ile birlikte, bir kuruluşun önemli etkiye sahip olup olmadığının değerlendirilmesi sırasında dikkate alınır.Potansiyel oy hakları, örneğin, gelecekteki bir tarihe kadar ya da gelecekteki bir olayın meydana gelmesine kadar kullanılamıyor ya da çevrilemiyor ise mevcut durumda kullanılabilir veya çevrilebilir değildir.

12. Potansiyel oy haklarının önemli etkiye sağladığı katkının değerlendirilmesinde kuruluşyönetimin niyetleri ve söz konusu potansiyel oy haklarını kullanma ya da onlarıdeğiştirecek/çevirecek malî yeterliliği haricinde (potansiyel oy haklarının yürütülmesi 

koşulları ile bireysel ya da bir birleşmede ele alınsın alınmasın diğer tüm bağlayıcıanlaşmalar dâhil), potansiyel oy haklarını etkileyen her türlü durum ve koşulu inceler.
13.Bir kuruluşun yatırım yapılan kuruluştaki önemli etkisini kaybetmesi, bu kuruluşun malî ve faaliyet politikalarına ilişkin kararlarına katılma gücünü yitirmesi durumunda gerçekleşir.Önemli etkinin kaybedilmesi, sahiplik düzeylerinde mutlak veya göreceli bir değişim ile olabileceği gibi böyle bir değişiklik gerçekleşmeksizin de meydana gelebilir. Örneğin, bir iştirakin; başka bir yönetim birimi ya da mahkemece tayin edilen otoritenin kontrolüne geçmesi durumunda önemli etki ortadan kalkabilir. Önemli etkinin ortadan kalkması,bağlayıcı bir anlaşmanın sonucu olarak da gerçekleşebilir.

Özkaynak Yöntemi 
14. Özkaynak yöntemine göre, iştirak veya ortak girişimdeki yatırım, başlangıçta elde etme maliyeti ile malî tablolara yansıtilır. Edinme tarihinden sonra ise yatırımcının yatırım yapılan kuruluşun fazla veya açığındaki payı oranında, yatırımın defter değeri artırılır ya da azaltılır. Yatırımcının yatırım yapılan kuruluşun fazla veya açığındaki payı, yatırımcının fazla veya açığında malî tablolara yansıtılır. Yatırım yapılan bir kuruluştan alınan dağıtımlar, yatırımın defter değerini azaltır. Defter değerindeki düzeltmeler ayrıca, yatırım yapılan kuruluşun fazla veya açığında muhasebeleştirilmemiş net varlıklar/özkaynağındaki değişikliklerden kaynaklanan, yatırımcı kuruluşun yatırımdaki orantılı payındaki değişiklikler için gerekli olabilir. Bu tür değişiklikler, maddi duran varlıkların yeniden değerlemesinden ya da yabancı para çevrim farklarından kaynaklanan değişiklikleri içerir.Bu değişikliklerden yatırımcıya düşen pay, yatırımcının net varlıklar/özkaynağında malîtablolara yansıtılır.

15.Bir iştirak veya ortak girişim yatırımından yatırımcıın elde ettiği gelirin iştirakten alınan dağıtımlara göre belirlenmesi, bu dağıtımların iştirakin veya ortak girişimin malîperformansı ile birebir ilişkilendirilemeyeceği için, uygun bir ölçüm olmayabilir. Yatırımcı,yatırım yapılan kuruluşu ortak kontrol etmesi veya kuruluş üzerinde önemli etkisinin bulunması nedeniyle, iştirakin veya ortak girişimin performansı ve bunun sonucu olarak yatırımının getirisi üzerinde hak sahibidir. Yatırımcı söz konusu hakkını, yatırım yapılan kuruluşun fazla veya açığından payına düşen tutarları dâhil etmek suretiyle malî tablolarının kapsamını genişleterek muhasebeleştirir. Sonuç olarak, özkaynak yönteminin uygulanması,yatırımcının net varlıklar/özkaynağı ve fazla veya açığı hakkında çok daha bilgi verici bir raporlama olanağı sağlar.

16.Potansiyel oy haklarının veya potansiyel oy hakkını içeren diğer türev ürünlerin varlığıdurumunda, kuruluşun iştirakteki veya ortak girişimdeki payı, bir sonraki paragrafın uygulanması dışinda, potansiyel oy haklarının ve diğer türev ürünlerin kullanılması ya da dönüştürülmesi imkânları dikkate alınmadan, mevcut sahiplik durumuna göre belirlenir.
17. Bazı durumlarda, kuruluş bir işlemin sonucunda, özünde sahiplikle ilgili ekonomik faydaları elde etme hakkı veren bir sahipliği edinebilir. Bu gibi durumlarda, dağıtılan paylar belirlenirken, hâlihazırda sahiplikle ilgili faydaları elde etme hakkı veren potansiyel oy hakları ve diğer türev ürünler dikkate alınır.

18. Malî araçlar konulu standart, özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilen iştirakler ve ortak girişimlerdeki paylara uygulanmaz. Potansiyel oy haklarını içeren araçların, özünde,iştirak veya ortak girişimdeki sahiplik payı ile ilgili faydalara erişim imkânını hâlihazırda 

vermesi durumunda bu araçlar, malî araçlar konulu standardın hükümlerine tabi değildir.Diğer tüm durumlarda, iştirak veya ortak girişimdeki potansiyel oy haklarını içeren araçlar,malî araçlar konulu standarda göre muhasebeleştirilir.

19.Kuruluş, özkaynak yönteminin uygulanmadığı iştirak ya da ortak girişimindeki diğer malîaraçlara da malî araçlar konulu standardı uygular. Bunlar, özü itibarıyla kuruluşun iştiraki ya da ortak girişimindeki net yatırımının bir parçasını oluşturan uzun vadeli payları da kapsar. Kuruluş, bu tür uzun vadeli paylara bu Standardın özkaynak yöntemi işlemleri başlığının ilgili paragrafı ile değer düşüklüğü kayıpları başlığındaki paragraflarınıuygulamadan önce malî araçlar konulu standardı uygular. Kuruluş, bu Standardın uygulanmasından kaynaklanan uzun vadeli payların defter değerine ilişkin düzeltmeleri,malî araçlar konulu standardı uygularken dikkate almaz.

20.Özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilen iştirak veya ortak girişimdeki yatırım,duran varlık olarak sınıflandırılır.

Özkaynak Yönteminin Uygulanması
21. Yatırım yapılan kuruluş üzerinde ortak kontrole sahip olan ya da önemli etkisi bulunan bir kuruluş, iştirak veya ortak girişimdeki yatırımını, özkaynak yönteminin uygulanmasına ilişkin istisnalar başlığındaki paragraflarda yer alan durumlar hariç olmak üzere, özkaynak yöntemini kullanarak muhasebeleştirir.

Özkaynak Yönteminin Uygulanmasına İlişkin İstisnalar 
22. Kuruluşun konsolide malî tablo hazırlamaktan muaf olan bir kontrol eden kuruluş olması ya da aşağıda yer alan tüm durumlara uyması durumunda, iştirakteki veya ortak girişimdeki yatırımına özkaynak yöntemini uygulamak zorunda değildir. Söz konusu durumlar şunlardır:
1)Kendisinin kontrol edilen bir kuruluş olması ve kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarının kontrol eden kuruluşun konsolide malî tabloları tarafından karşılanması ve kısmen sahip olunan kontrol edilen bir kuruluş olmasıdurumunda, başka oy hakkı olmayanlar da dâhil olmak üzere, diğer tüm pay sahiplerine kuruluşun özkaynak yöntemi uygulamaması hakkında bilgi verilmesi ve bu duruma itiraz edilmemiş olması,
2)Kuruluşun borçlanma veya özkaynağa dayalı malî araçlarının kamuya açık bir piyasada (yerel ve bölgesel piyasalar da dâhil olmak üzere, yerli veya yabancı sermaye piyasasında veya tezgah üstü piyasalarda) işlem görmüyor olması,
3)Kuruluşun, herhangi bir malî aracın kamuya açık bir piyasada ihracı için bir sermaye piyasası otoritesine veya düzenleyici diğer bir kuruma, malîtablolarını vermek suretiyle başvuruda bulunmamış veya başvuru sürecini başlatmamış olması ve 

4)Nihai veya ara kademe bir kontrol eden kuruluşun, konsolide malîtablolar konulu standart uyarınca kontrol edilen kuruluşlarını gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılarak ölçülen veya konsolide edilen ve kamunun kullanımına açık Devlet Muhasebesi Standartlarına uygun malî tablolar hazırlıyor olması.

23. İştirak veya ortak girişimdeki yatırım, bir girişim sermayesi kuruluşu veya yatırım fonu,menkul kıymetler yatırım fonu ve yatırım amaçlı sigorta fonlarını kapsayan benzeri 

kuruluşlar yoluyla dolaylı olarak ya da bu kuruluşlarca doğrudan elde tutuluyorsa, kuruluşbu yatırımı malî araçlar konulu standart uyarınca gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan olarak ölçmeyi seçebilir. Kuruluş bu seçimi, iştirak veya ortak girişimi ilk defa malî tablolara alırken, her bir iştirak veya ortak girişim için ayrı ayrı yapar. Yatırımcıbir kuruluş, ilgili Standarttaki tanımı gereği, yatırımlarına ilişkin bu seçimi yapacaktır.
24.Kuruluşun, bir kısmı girişim sermayesi kuruluşu veya yatırım fonu, menkul kıymetler yatırım fonu ve yatırım amaçlı sigorta fonlarını kapsayan benzeri kuruluşlar yoluyla dolaylıolarak elde tuttuğu iştirak yatırımına sahip olması durumunda kuruluş, iştirak yatırımının bu kısmını malî araçlar konulu standart uyarınca gerçeğe uygun değer farkı fazla veya açığa yansıtılan olarak ölçmeyi seçebilir. Bu durumda girişim sermayesi kuruluşu veya yatırım fonu, menkul kıymetler yatırım fonu ve yatırım amaçlı sigorta fonlarını kapsayan benzeri kuruluşların, yatırımın söz konusu bu kısmı üzerinde önemli etkisinin bulunup bulunmadığıdikkate alınmaz. Kuruluşun böyle bir seçimde bulunması halinde, girişim sermayesi kuruluşu veya yatırım fonu, menkul kiymetler yatırım fonu ve yatırım amaçlı sigorta fonlarını kapsayan benzeri kuruluşlar yoluyla elde bulundurulmayan iştirak yatırımının kalan kısmına özkaynak yöntemi uygulanır. Kuruluşun, bir kısmı yatırımcı kuruluş yoluyla dolaylı olarak elde tutulan iştirak yatırımına sahip olması durumunda kuruluş, yatırımın o kısmını malî araçlar konulu standart uyarınca gerçeğe uygun değer farkını fazla veya açığa yansıtarak ölçer.

Özkaynak Yöntemi Uygulamasının Birakılması
25. Kuruluş, yatırımının aşağıdaki şekillerde iştirak veya ortak girişim niteliğini kaybettiği tarihten itibaren özkaynak yöntemini uygulamayı bırakır:
1)Yatırım, kontrol edilen kuruluş niteliğini kazanırsa kuruluş, kamu sektörübirleşmeleri ve konsolide malî tablolar konulu standartlar uyarınca yatırımlarını muhasebeleştirir.

2)Önceki iştirak veya ortak girişimde kalan payın bir malî varlık olmasıdurumunda kalan pay, gerçeğe uygun değer üzerinden ölçülür. Kalan payın gerçeğe uygun değeri, malî araçlar konulu standart uyarınca malî varlık olarak başlangıçta malî tablolara yansıtılan gerçeğe uygun değer olarak kabul edilir. Aşağıdakiler arasındaki her türlü fark, fazla veya açık olarak malî tablolara yansıtılır:
(i) İştirak veya ortak girişimdeki kısmi payın elden çıkarılmasından kaynaklanan her tür gelirin gerçeğe uygun değeri (ya da ilgili olmasıdurumunda defter değeri) ve kalan payın gerçeğe uygun değeri (ya da ilgili olması durumunda defter değeri) ile 
(ii) Yatırımın özkaynak yönteminin bırakıldığı tarihteki defter değeri.
Özkaynak yöntemini uygulamayı bırakması durumunda kuruluş, yatırıma ilişkin daha önce doğrudan net varlıklar/özkaynakta muhasebeleştirdiği tüm tutarları, yatırım yapılan kuruluşun varlık ya da yükümlülüklerini doğrudan elden çıkarması ile aynı esaslara uygun olarak malî tablolara yansıtır.

26. Bir iştirakteki yatırımın ortak girişimdeki yatırım niteliğini kazanması veya bir ortak girişimdeki yatırımın iştirakteki yatırım niteliğini kazanması durumunda kuruluş, özkaynak yöntemini uygulamaya devam eder ve kalan payı yeniden ölçmez.

Sahiplik Payındaki Değişiklikler 
27. Kuruluşun iştirakteki veya ortak girişimdeki sahiplik payı azalıyor, ancak yatırım iştirak ya da ortak girişim olarak sınıflandırılmaya devam ediliyorsa, kuruluş daha önce net varlıklar/özkaynakta malî tablolara yansıtılan kazanç ya da kaybın sahiplik payındaki bu azalışa isabet eden kısmı, ilgili varlık veya yükümlülükler elden çıkarıldığında söz konusu kazanç veya kaybın doğrudan birikimli fazla veya açığa devredilmesinin gerekecek olmasıhalinde, birikimli fazla veya açığa devreder.

Özkaynak Yöntemi İşlemleri 
28.Özkaynak yönteminin uygulanması için öngörülen işlemlerin çoğu, konsolide malî tablolar konulu standartta belirtilen konsolidasyon işlemleri ile benzerdir. Buna ilave olarak, kontrol edilen bir kuruluş ediniminin muhasebeleştirilmesinde kullanılan işlemler için belirleyici olan kavramlar, iştirak veya ortak girişimdeki yatırımı ediniminin muhasebeleştirilmesinde de uygulanır.

29.Bir ekonomik kuruluşun bir iştirak veya ortak girişimdeki payı, kontrol eden kuruluşun ve bu kontrol eden kuruluşun kontrol ettiği kuruluşlarının söz konusu iştirak veya ortak girişimdeki paylarının toplamıdır. Bu kapsamda, bu ekonomik kuruluşun diğer iştiraklerinin veya ortak girişimlerinin elindeki paylar göz ardı edilir. İştirak veya ortak girişimin kontrol ettiği kuruluşlarının, iştiraklerinin veya ortak girişimlerinin bulunması durumunda;özkaynak yönteminin uygulanmasında dikkate alınan iştirak veya ortak girişime ilişkin fazla veya açık ve net varlıklar, iştirakin veya ortak girişimin malî tablolarına yansıtılmışolan tutarların (iştirak veya ortak girişimin, kendi iştirak veya ortak girişimlerinin fazla veya açık ile net varlıklarındaki payı dâhil olmak üzere) iştirak veya ortak girişimin muhasebe politikalarının yeknesak hale getirilmesi için gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonraki tutarıdır.

30.Bir kuruluş (konsolide edilen kontrol edilen kuruluşları dâhil) ile iştiraki veya ortak girişimi arasında gerçekleşen, kamu sektörü birleşmeleri konulu standartta tanımlandığı gibi bir faaliyet oluşturan varlıkları içermeyen “yukarı yönlü" ve “aşağı yönlü" işlemlerden kaynaklanan kazanç ve kayıplar, sadece ilişkili olmayan yatırımcılarıın söz konusu iştirak veya ortak girişimdeki payları ölçüsünde kuruluşun malî tablolarına yansıtılır. "Yukarıyönlü" işlemler, bir iştirakin veya ortak girişimin yatırımcıya yaptığı varlık satışı gibi işlemlerdir. “Aşağı yönlü" işlemler ise bir yatırımcının iştirak veya ortak girişimine yaptığıvarlık katkıları veya satışları gibi işlemlerdir. Kuruluşun, iştirak veya ortak girişiminin bu işlemlerden kaynaklanan kazanç veya kayıplarındaki payı elimine edilir.
31.Aşağı yönlü işlemlerin, satılacak veya katkı yapılacak varlıkların net gerçekleşebilir değerinde bir azalma ya da bu varlıklarda bir değer düşüklüğü kaybı bulunduğuna dair kanıt oluşturması durumunda, söz konusu kayıpların tümü yatırımcı tarafindan malî tablolara yansıtılır. Yukarı yönlü işlemlerin, alınacak varlıkların net gerçekleşebilir değerinde bir azalma ya da değer düşüklüğü kaybı bulunduğuna dair kanıt oluşturması durumunda,yatırımcı söz konusu kayıplardaki payını malî tablolara yansıtır.
32.Bir iştirak veya ortak girişime, bu iştirak veya ortak girişimdeki õzkaynak payı karşılığında,kamu sektörü birleşmeleri konulu standartta tanımlandığı gibi bir faaliyet oluşturmayan ve parasal olmayan varlık katkıları yapılmasından kaynaklanan kazanç veya kayıplar, söz konusu katkının maddi duran varlıklar konulu standart kapsamında tanımlandığı şekliyle ticari mahiyetinin bulunması durumunda, "yukarı yönlü işlemler" veya "aşağı yönlü

işlemler" kapsamında ele alınır. Böyle bir katkının ticari mahiyetinin bulunmamasıdurumunda, bir sonraki paragraf uygulanmıyor ise kazanç veya kayıp gerçekleşmemişolarak kabul edilir ve malî tablolara alınmaz. Bu tür gerçekleşmemiş kazanç veya kayıplar,özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilen yatırım karşısında elimine edilmeli ve ertelenmiş kazanç veya kayıplar olarak kuruluşun konsolide malî durum tablosunda veya yatırımların özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirildiği malî durum tablosunda sunulmamalıdır.

33. İştirak veya ortak girişimdeki özkaynak payının alınmasına ilave olarak kuruluşun, parasal veya parasal olmayan varlıkları alması durumunda, alınan bu varlıklara ilişkin katkılardan elde edilen kazanç veya kayıp payının tümü fazla veya açık olarak malî tablolara yansıtılır.
34. Kuruluş ile (konsolide edilen kontrol edilen kuruluşları da dâhil) iştirakleri veya ortak girişimleri arasındaki, kamu sektörü birleşmeleri konulu standartta tanımlandığı gibi bir faaliyet oluşturan varlıkları içeren, aşağı yönlü işlemden kaynaklanan kazanç ya da kaybın tamamı yatırımcının malî tablolarında gösterilir.

35. Bir kuruluş varlık satışlarını veya katkılarını iki veya daha fazla anlaşma (işlem) ile gerçekleştirebilir. Satılan veya katkı olarak sağlanan varlıkların kamu sektörü birleşmeleri konulu standartta tanımlandığı şekliyle bir faaliyet oluşturup oluşturmadığına karar verirken kuruluş, bu varlıkların satılmasının veya katkı olarak verilmesinin, konsolide malîtablolar konulu standart uyarınca tek bir işlem olarak muhasebeleştirilmesi gereken çoklu anlaşmaların bir parçası olup olmadığını değerlendirir 
36. Bir yatırım, iştirak veya ortak girişim niteliğini kazandığı tarihten itibaren özkaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilir. Yatırımın ediniminde, yatırımın maliyeti ile yatırım yapılan kuruluşun tanımlanabilir varlık ve üstlenilen yükümlülüklerin net gerçeğe uygun değerindeki kuruluşun payı arasındaki her türlü fark, aşağıdaki gibi muhasebeleştirilir:
1)Kuruluş, iştirak veya ortak girişim ile ilgili şerefiyeyi yatırımın defter değerine ekler. Şerefiye amortismana tabi değildir.
2)Yatırım yapılan kuruluşun tanımlanabilir varlık ve üstlenilen yükümlülüklerinin net gerçeğe uygun değerinden kuruluşun payına düşen kismın yatırımın elde etme maliyetini aşan tutarı, yatırımın edinildiği dönem itibarıyla iştirak veya ortak girişimin fazla veya açığından kuruluşa düşen payın hesaplanmasında gelir olarak dâhil edilir.
Amortismana tabi varlıkların edinim tarihindeki gerçeğe uygun değerlerinin baz alınmasısuretiyle amortismanlarının hesaplanması gibi konularda, edinim sonrasında kuruluşun iştirak veya ortak girişiminin fazla veya açığındaki payında uygun düzeltmeler yapılır.Benzer şekilde, maddi duran varlıklar veya ilgili olduğunda şerefiye gibi kalemler için kuruluşun iştirak veya ortak girişiminin fazla veya açığındaki payında, değer düşüklüğükayıpları ile ilgili olarak, edinim sonrasında uygun düzeltmeler yapılır.
37. Kuruluş tarafından özkaynak yönteminin uygulanmasında, iştirakin veya ortak girişimin elde edilebilen en güncel malî tabloları kullanılır. İştirakin veya ortak girişimin raporlama dönemi sonunun, kuruluşunki ile farklı olması durumunda kuruluş;
1)Özkaynak yöntemi uygulamasının amaçları doğrultusunda, kuruluşun malî tabloları ile aynı tarih itibarıyla ilave malî bilgiler hazırlar ya da 

2)Kuruluşun malî tablolarının tarihi ile söz konusu malî tabloların tarihi arasında gerçekleşen önemli işlem veya olayların etkisine göre düzeltilmiş, iştirakin veya ortak girişimin en güncel malî tablolarınıkullanir.

38. Kuruluşun malî tabloları, benzer koşullardaki benzer işlemler ve olaylar için tek tip muhasebe politikaları kullanılarak hazırlanmalıdır.

39. Bir sonraki paragrafta belirtilen durum dışında, iştirak veya ortak girişimin benzer işlemler ve benzer koşullardaki olaylar için kuruluşun uyguladığının dışında muhasebe politikalarıuygulaması durumunda; iştirak veya ortak girişimin malî tablolarının kuruluş tarafindan özkaynak yöntemi uygularken, iştirak veya ortak girişimin muhasebe politikalarınıkuruluşun muhasebe politikaları ile uyumlu hale getirmek için gerekli düzeltmeler yapılır.
40. Bir önceki paragrafta yer alan hükme bağlı kalınmaksızın kuruluşun, yatırımcı kuruluş olan bir iştirak veya ortak girişimde payı varsa kuruluş, özkaynak yöntemini uygularken,yatırımcı kuruluş olan iştirak veya ortak girişimi tarafından bunların kontrol edilen kuruluşlarındaki paylarına uygulanan gerçeğe uygun değer ölçüm yöntemine devam eder.
41. Bir iştirakin veya ortak girişimin ihraç ettiği, kuruluş dışındaki taraflarca elde tutulan birikimli imtiyazlı hisse senetleri mevcut ise ve söz konusu hisse senetleri özkaynak olarak sınıflandırılmış ise; temettü dağıtım kararı alınmış olsun ya da olmasın kuruluş, iştirakin veya ortak girişimin fazla ya da açığından kendisine düşen payı, bu hisse senetleri için ödenecek temettülere göre gereken düzeltmeyi yaptıktan sonra hesaplar.
42.Bir kuruluşun iştirak veya ortak girişiminin açığından kendisine düşen payı, söz konusu iştirakteki veya ortak girişimdeki toplam payına eşit ya da bu payın üstünde ise kuruluş,kendi payının üzerindeki açık tutarını malî tablolara yansıtmaz. İştirak veya ortak girişimdeki pay, özünde kuruluşun iştirak veya ortak girişimdeki net yatırımının bir parçasını teşkil eden uzun vadeli her türlü payları ile birlikte, özkaynak yöntemine göre bulunan söz konusu iştirak veya ortak girişim yatırımının defter değerine eşittir. Örneğin,ödenmesi veya tahsili planlanmamış ya da öngörülebilir bir gelecekte gerçekleşmeyecek bir kalem, özünde kuruluşun ilgili iştirakteki veya ortak girişimdeki yatırımının bir uzantısıdır.İmtiyazlı hisse senetleri, uzun vadeli alacaklar veya borçlar bu tür kalemler arasındadır.Bununla birlikte, söz konusu kalemler ticari borç ve alacakları ya da teminatlı krediler gibi uygun karşılıkları olan uzun vadeli alacakları kapsamaz. Özkaynak yöntemine göre malîtablolara yansıtılan ve kuruluşun adi hisse senedine yaptığı yatırım tutarının üzerindeki açıklar, kuruluşun iştirakteki veya ortak girişimdeki paylarının diğer unsurlarına öncelik (tasfiye sürecinde öncelik) sıralarının tersi yönünde uygulanır.

43.Kuruluşun payı sıfıra indikten sonra, ilave açık karşılığı ayrılması ve yükümlülük tutarlarının malî tabloya yansıtılması, ancak, kuruluşun yasal veya zımni kabulden doğan sorumluluğa maruz kalmış olması ya da iştirak veya ortak girişim adına ödemeler yapmışolması halinde söz konusudur. İştirak veya ortak girişim sonraki dönemlerde fazla elde ettiyse kuruluşun fazladan aldığı payı malî tablolara yansıtması, ancak iştirakinin veya ortak girişiminin fazlasından kendisine düşen payın, malî tablolara yansıtılmamışaçıklardan kendisine düşen paya eşitlenmesinden sonra söz konusu olur.

Değer Düşüklüğü Kayıpları
44. Bu Standardın özkaynak yöntemi işlemleri başlıklı paragrafları uyarınca, iştirak veya ortak girişimin açıklarının malî tablolara yansıtılması da dâhil olmak üzere; özkaynak yönteminin uygulanması sonrasında kuruluş, iştirak veya ortak girişimdeki net yatırıma ilişkin her türlüilave değer düşüklüğünün malî tablolara yansıtılmasının gerekip gerekmediğini belirlemek için bu başlık altındaki paragrafları uygular.

45. Net yatırım ilk defa malî tablolara alındıktan sonra meydana gelen kayba neden olan bir veya daha fazla olay sebebiyle değer düşüklüğüne dair tarafsız bir kanıtın bulunması ve söz konusu kayba neden olan olayın (olayların), net yatırımdan elde edilecek, gelecekteki tahmini nakit akışları üzerinde güvenilir bir şekilde öngörülebilen etkisinin bulunmasıdurumunda; iştirak veya ortak girişimdeki net yatırım değer düşüklüğüne uğrar ve değer düşüklüğü kaybı meydana gelir. Değer düşüklüğüne neden olan tek ve münferit bir olayıbelirlemek mümkün olmayabilir. Birkaç olayın birleşik etkisi değer düşüklüğüne sebep olmuş olabilir. Gerçekleşme olasılıklarına bakılmaksızın gelecekteki olaylar sonucunda ortaya çıkması beklenen kayıplar malî tablolara alınmaz. Net yatırımın değer düşüklüğüne uğradığına dair tarafsız kanıt, kayba neden olan aşağıdaki olaylar hakkında kuruluşun dikkatini çeken gözlemlenebilir verileri içerir:
1)İştirak veya ortak girişimin önemli malî sıkıntı içinde olması,
2) Temerrüde düşülmesi veya vadenin aşılması gibi nedenlerle iştirak veya ortak girişim tarafından sözleşmenin ihlal edilmesi,
3) İştirakinin veya ortak girişiminin içine düştüğü malî sıkıntıya ilişkin ekonomik veya yasal nedenlerden dolayı kuruluşun, iştirakine veya ortak girişimine normal şartlarda düşünmediği bir ayrıcalık tanıması,
4) İştirakin veya ortak girişimin iflasının veya başka bir yeniden malîyapılanmaya gireceğinin muhtemel olması veya 
5) İştirakin veya ortak girişiminin malî sıkıntıları nedeniyle, net yatırıma ilişkin aktif piyasanın ortadan kalkması.

46. İştirakin veya ortak girişimin özkaynakları veya malî araçları artık halka açık şekilde işlem görmediği için aktif piyasa ile ilişkisinin ortadan kalkması, değer düşüklüğüne dair kanıt oluşturmaz. İştirakin veya ortak girişimin kredi derecesindeki düşüş veya iştirakin veya ortak girişimin gerçeğe uygun değerindeki azalış tek başına kanıt oluşturmazken, diğer mevcut bilgilerle beraber değerlendirildiğinde değer düşüklüğüne dair kanıt oluşturabilir.
47. Bu başlık altında belirtilen kayba neden olan olaylara ek olarak, iştirakin veya ortak girişimin özkaynak araçlarına yapılan net yatırımın değer düşüklüğüne uğradığına dair tarafsız kanıt, iştirakin veya ortak girişimin faaliyet gösterdiği alanla ilgili pazarda,teknolojik ve ekonomik ortamlarda veya ilgili mevzuatında meydana gelen önemli değişikliklerin olumsuz etkileri hakkında bilgilere dayanır. Bu durum özkaynak araçlarına yapılan yatırım maliyetinin geri kazanılamayabileceğini gösterir. Aynı zamanda, önemli veya uzun süren bir azalış sonucunda özkaynak aracına yapılan yatırımın gerçeğe uygun değerinin özkaynak aracının maliyetinin altında kalması, değer düşüklüğüne dair tarafsız bir kanıttir.

48. Bu başlık altındaki uygulamaların iştirak veya ortak girişimdeki yatırımın değer düşüklüğüne uğrayabileceğini göstermesi durumunda, nakit üreten ve nakit üretmeyen varlıklarda değer düşüklüğü konulu standartlar uygulanır.


49. Nakit üreten varlıklarda değer düşüklüğü konulu standart, yatırımın kullanım değerinin belirlemesinde kuruluşa yol gösterir. Buna göre, kuruluş;
1)İştirak veya ortak girişimin faaliyetlerinden elde edilebilecek nakit akışlarıile yatırımın nihai olarak elden çıkarılmasından sağlanacak getiriler de dâhil olmak üzere, iştirak veya ortak girişimin gelecekteki tahmini nakit akışlarıın bugünkü değerinden kendisine düşen payını veya 
2) Yatırıma ilişkin temettü veya benzeri dağıtımların elde edilmesi ve yatırımın nihai olarak elden çıkarılması sonucunda ortaya çıkması beklenen gelecekteki tahmini nakit akışlarıın bugünkü değerini 
tahmin eder.
Uygun varsayımlar kullanıldığında her iki yöntem de aynı sonucu verir.
50.. Nakit üretmeyen varlıklarda değer düşüklüğü konulu standart uyarınca, bir varlığın geri kazanılabilir hizmet tutarının defter değerinden daha düşük olması durumunda varlığın defter değeri, geri kazanılabilir hizmet tutarına indirilir. Geri kazanılabilir hizmet tutari,varlığın satış maliyeti düşülmüş gerçeğe uygun değeri ile kullanım değerinden yüksek olanıdır. Nakit üretmeyen bir varlığın kullanım değeri, varlığın kalan hizmet potansiyelinin bugünkü değeri olarak tanımlanır. Kalan hizmet potansiyelinin bugünkü değeri,amortismana tabi tutulmuş yenileme maliyeti yaklaşımı, eski haline getirme yaklaşımı ya da hizmet birimleri yaklaşımından uygun olanı kullanılarak değerlendirilebilir.
51. İştirak veya ortak girişim, kuruluşun diğer varlıklarından kaynaklananlardan büyük ölçüde bağımsız nakit akışları ürettiği sürece, iştirak veya ortak girişimdeki yatırımın geri kazanılabilir tutarı, her bir iştirak ya da ortak girişim için ayrı ayrı değerlendirilir.
Bireysel Malî Tablolar 
52. İştirak veya ortak girişimdeki bir yatırım, bireysel malî tablolar konulu standart uyarınca,kuruluşun bireysel malî tablolarında gösterilir.

Yürürlük Tarihi ve Diğer Hususlar 
53. Bu Standart, 05/03/2010 tarihli ve 27512 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İştiraklerdeki Yatırımlar'a ilişkin 7 numaralı Devlet Muhasebesi Standardı (DMS 7)'nı yürürlükten kaldırmıştır.

54. Bu Standart, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) Kamu Sektörü Muhasebe Standartları Kurulu tarafindan yayınlanan ve 2024 yılının Temmuz ayı itibarıyla yürürlükte olan iştirakler ve ortak girişimlerdeki yatırımlar konulu standarttan (IPSAS 36)yararlanılarak hazırlanmıştır.

55. Bu Standart, Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun izni ve onayı olmadan çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.

56. Bu Standart, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu idarelerince uygulanmasına ilişkin düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.