Anayasa Mahkemesinin 2/12/2020 Tarihli ve 2020/13908 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-02-16

16 Şubat 2021 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31397
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
HASAN SEMERCİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/13908Karar Taribi :2/12/2020
Başkan : Kadir ÖZKAYA Öyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERINOĞLU Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Hasan SEMERCI 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, Olağanüıstü Hal İşlemleri İInceleme Komisyonu kararına karşı açılan davada verilen yürütmenindurdurulmasıisteminin incelenmeksizinreddine ilişkinkarar nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II BAŞVURU SÜRECI 
2. Başvuru 20/4/2020 tarihinde yapımıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurumun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlikve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvurubelgelerininbirörneği bilgi içinAdalet Bakanlığına(Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görūş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar Özetle şõyledir:
8.Başvurucu, polis memuru olarak görev yapmaktayken 8/7/2018 tarihli ve 30472sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürIüğe giren 701 sayılı Olağanüsto Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Altmması Hakkında Kanun Htkmünde Kararname'nin (701 sayılı KHK) ekli l sayılı listesinde ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çtkarılmıştır.

9. Başvurucu, kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı 18019549 başvuru numarası ile Olağantistü Hal İşlemleri Inceleme Komisyonuna (Koınisyon) başvurmuştur.
10. Komisyon 15/10/2019 tarihinde başvuruyu reddetmiştir. Kararda başvurucunun Ust amirinin 26/1/2018 tarihli değerlendirmesinde Fetullahçı Terör Örgtitü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanmasıyła (PDY) kuvvetli irtibat ve iltisakı bulunduğu yōnūnde gōrüşbelirttiğiifade edilmiştir.BaşvurucununSamanyoluYayınGrubukanallarının Digiturk platformundan çıkarılmasını gerekçe göstererek Digiturk aboneliğini 8/10/2015 tarihinde iptal ettirdiği belirtilmiştir. Bunun yanı sıra başvurucunun FETÖ/PDY'nin örgüt arşivine göre emniyet teşkilatı içinde örgütün mahrem yapılanmasında yer aldığı vurgulanmıştır. Bu tespitlerden hareketle başvurucunun FETÖ/PDY ile irtibatlı olduğu sonucuna varılmıştır.
1[. Komisyon kararı başvurucuya 6/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu,İçişleri Bakanlığına karşı20/1/2020 tarihinde Komisyon kararının iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle dava açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu, herhangibir disiplin sürecine dayanmadan ve savunma hakkı tanınmadan doğrudan kamu görevinden çıkarılmasının hukuka aykın olduğunu belirtmiş, anılan durumun masumiyet karinesine aykırı olduğunu ifade etmiştir.Başvurucu, tesis edilen işlem ile mahkeme kararı olmaksızın terör Örgütü tyesi olarak ilan edildiğinden yakınmıştır. Örgüt tarafindan hukuka aykırı olarak kişisel verilerinin kaydedildiğini, bu kayıtlara dayanılarak tesis edilen işlemin sebep unsuru bakımından sakat olduğunu ileri sürmüştür.

12. Ankara 25. Idare Mahkemesi 24/1/2020 tarihinde yüirütmenin durdurulmas:isteminin incelenmeksizin reddine karar vermiştir. Kararda 6/1/1982 tarihlive 2577sayılıIdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesi ile 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 38. maddesine yer verildikten sonra yürütmenin durdurulmasıisteminin esasının incelenmesine olanak bulunmadiğı belirtilmiştir.
13. Başvurucu bu karara karşı 14/2/2020 tarihinde itiraz etmiştir. Ankara Bölge Idare Mahkemesi I3. Idari Dava Dairesi 2/3/2020 tarihinde itirazı reddetmiştir. Kararda,6755 sayılı Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmediği belirtilerek uyuşmazlık konusu olaya uygułanacak olan 38. maddenin yūrūrlūkte olduğu ifade edilmiştir.
14. Anılan karar başvurucuya (4/4/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 20/4/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
15. 2577 sayılı Kanun'un "Yürütmenin durdurulması"kenar başlıklı 27. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"1. Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açuması dava edilen idari işlemin yürutülmesini durdurmaz.


2. (Değişik: 2/7/2012 - 6352/57 md.) Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi gūç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykarı olması şartlarının birlikae gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması almdıkaon veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmentn durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek izere, ldarenin savunmast almmaksızın da durdurulabilir. (Ek cümle: 21/2/20146526/17 md.) Ançak, kamu görevlilert hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve urvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayımaz. Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafist güç veya imkânsız zararların neler olduğumun beltrtilmesi zorunludur. ..
7. Yürütmenin durdurulması istemleri hakkanda verilen kararlar;…. idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafindan verilen kararlara karşı bölge ldare mahkemesine, ….kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak tizere itiraz edilebilir. Itiraz edilen merciler, dosyanın kendlsine gelişinden Itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır. Itiraz ützerine verilen kararlar kesindir."
16. 6755 sayılı Kanun'un "Yürütmenin durdurulması" kenar başlıkhı 38. maddesi şu şekildedir:
"1. Olağumüstü hal süresince yayumlanan kanun hükmünde kararnameler kapsamında alınan kararlar ve yapilan işlemler nedeniyle açılan davalarda yūrütmentn durdurulmasına karar verilemez."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Mahkemenin 2/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldū:
AAdll Yardum Talebi Yönünden 
18. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve giderlerini ödeme gūcünden yoksun olduğunu belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.

19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Serif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderleriniōdeme gūcünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Mahkemeye Erişhn Hakkınm İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucu 18/10/2016 tarihli 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere ilişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Yürütmenin durdurulması" kenar başlıklı 10. maddesinin Anayasa Mahkemesi 

tarafindan 24/7/2019 tarihli kararıyla iptal edildiğini ve anılan kararın 31/10/2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandiğinı ifade etmiş,bu sebeple derece mahkemesinin Anayasa Mahkemesi kararını dikkate almayarak karar vermesinin bariz takdir hatası içerdiğini ve bu hata sonucu mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
21. Avrupa Insan Haklar Mahkemesi, Avrupa Insan Haklar Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinde güvence altına ahnan adil yargılanma hakkının ilke olarak bir uyuşmazlığın esasının karara bağlandığı yargılamalarda geçerli olduğunu kabu! etmektedir.Anayasa Mahkemesi de bireysel başvuruda aynı yaklaşımı kabul etmiştir. Anayasa Mahkemesinin Hakan Yildız ([GK], B. No: 2014/8804, 1/12/2016, § 36.) kararında da belirtildiği tizere yürütmenin durdurulması müessesesi anayasal bir değer ve öneme sahip olmakla birlikte yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlar Sözleşme bağlanında uyuşmazlığın esasının karara bağlanması mahiyetinde olmadığından bireysel başvuru yönünden yürütmenin durdurulmasına karar veril(e)memesi veya yürütmenin durdurulmasına dair kararın uygulammaması ancak uyuşmazlığın sonunda verilen kararı anlamsızlaştırmasıhâlinde incelenebilecektir. Nitekim Anayasa Mahkemesi Kristal-Iş Sendikası ([GK], B. No:2014/12166, 27/2015, §§3546) kararımda grevin ertelenmesine dair Bakanlar Kurulu kararının yürütmesinin durdurulmast isteminin reddedilmesi tzerine yapılanbireysel başvuruyu, anılan uyuşmazlığın esasının karara bağlanmasını beklemenin sendika hakkının kullanılmasını anlamsızlaştıracağıı belirterek yürütmenin durdurulmasımın reddine ilişkin başvuruyu esastan incelemiştir, Anayasa Mahkemesi aynı yaklaşımı Birleşik Metal İşçileri Sendikası (B, No: 2015/14862, 9/5/2018, §§ 29-31) kararında da sūrdÜrmüştür.
2. Sonuç olarak yürütmenin durdurulmasına karar veril(e)memesi veya verilen yürütmenin durdurulması kararının icra edilmemesinin diğer ara kararlarında olduğu gibi ancak yargılamanın btitününü adil olmaktan çıkarması hâlinde adil yargılanma hakkıkapsaminda incelenmesi gerekmektedir.

2. Şomut olayda ise yürütmenin durdurulması kararı verilememesi yargtlamanın bütününüadil olmaktan çıkarmayacaktır. Yürütmenin durdurulmasıkararı verilememesi nedeniyle başvurucu maddi bir hakkın ihlal edildiğini ileri sürmediği gibi uyuşmazlığın esastan karara bağlanmasından sonra iptal kararı verilmesi hâlinde başvurucunun būtün özlūk haklarıyla birlikte görevine iade edilebileceği de görüldüğünden mahkemeye erişim hakkına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelermeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B.Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2) numarah fikrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargtlama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUÅF TUTULMASINA 2/12/2020 tarihinde ÖYBİRLİĞİYLE karar verildi,
Başkan Úye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mtmtaz AKINCI 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Uye Yildız SEFERINOĞLU