Anayasa Mahkemesinin 7/10/2021 Tarihli ve 2018/30809 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-01-17

17 Ocak 2022 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayi : 31722
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
REFİKE GÜNDÜZ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/30809Karar Tarihi : 7/10/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Öyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Refike GÜNDÜZ Vekili : Av. Muzaffer ÖZDEMİR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, acele kamulaştırmaya ilişkin Bakanlar Kurulu kararımın iptali için açılan davanın reddine karar verilmesi nedeniyle mülkiyet ve özel hayata saygı haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/10/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kahul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar veriłmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ołayfar özetle şöyledir:
8. Diyarbakır'ın Sur ilçesi Suriçi bölgesi 29/9/1988 tarihli ve 38 sayılı Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varhıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile kentsel sit alanı ilan edilmiştir.

9. Suriçi bölgesi içinde ruhsatsız yapılaşmalar, geleneksel yapıların yıkılması ve tahribi sonucu bölgenin tarihî kent özelliğini kaybettiği, mevcut yapı stokunun can ve mal güvenliği açısından risk oluşturduğu, bu yapıların aynı zamanda tescilli kültür varhğı değeri taşıyan yapıları da olumsuz etkileyerek tarihî yapı ve dokunun bozulmasına ve çöküntühâline gelmesine neden olduğunun saptanması üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapıve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğütarafindan hazırlanan teknik rapora dayanılarak Bakanlar Kurulunun 22/10/2012 tarihli ve 2012/3900 sayılı kararı ile Diyarbakır'ın Sur ilçesinin tamamı 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayıhı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca riskli alan ilan edilmiştir.
10. Söz konusu riskli alan kararı öncesinde Çevre ve Şehireilik Bakanlığı Altyapi ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafindan Suriçi bölgesi için hazırlanan teknik rapor, başvuru formu ekinde sunulmamış ise de acele kamulaştırma kararının iptaline ilişkin başvuru konusu kararın gerekçesinde anılan teknik rapora dair aşağıdaki açıklamada bulunulmuştur:
"Uyuşmazlık konusu bölgenin mevcut yapı stoğunun niteliklerinin araştırıldığı:Bölgedeki özel ve kamu taşımazları belirlenerek, alana ilişkin yerinde fiziki tespitleri yapildiği; Alandaki yapdarın; risk unsuru, kat adetleri, yapısal, ruhsat ve tescilli kültür varliığı durumlarınn tespitinin gerçekleştirildiği; Deprem risk analizlerinin yapildığı ve bu başlıklara ilişkin haritaların çizildiği, bölgenin afet geçmişinin araştırıldığı: Suriçi Bölgesinin yıllar itibariyle değişen imar durumunun irdelendiği. bölge içerisinde yer alan anıtsalve sivil mimarlik örneği teşkil eden korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarıın tespit edildiği ve bu taşınmazlara ilişkin envanterin çıkarddığının belirtildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Başhakanlığa hitaben göndermiş olduğu 16.03.2016 tarihli, 2088sayılı yazı ile 2012 yılında riskli alan ilan edilen ve Suriçi bölgesi içerisinde yeralan ada ve parsel numaralarıyla belirtilen taşımazların acele kamulaştirilması için Bakanlar Kurulu kararı alınmasınm istenildiği, söz konusu teklif yazının ekinde yer alan gerekçe raporunda:uyuşmazliğa konu alanda gerçekleştirilecek dönüşüm uygulamaları ile riskli yapı stoku içinde yaşayan nüfusun can ve mal güvenliğinin sağłanmasi, riskli yapılardan kaynaklanacak afet risklerinin azaltılarak ülkemizin önemli kültürel zenginlikleri arasında bulunan alanda taşınmaz kültür varlıklarımın tahribatının engellenmesi, yapı ve doku bütünlüğü bozularak aykırılık teşkil eden yapıların dokuya uyumlu hale getirilmesi, kültúr varlıklarını restorasyon, bakım onarım, gūçlendirme, iyileştirme, sağliklaştırma, vb.yönünde yapıłacak müdahelelerle bölgeye kazandırılmasına yönelik çalışmaların yaptimasıve alanda terör örgütü mensuplarınca zarar verilen konut ve işyerlerinin sağlıklı ve güvenli hale getirilmesi ve mağduriyetlerin giderilmesinin amaçlandığı, terör olayları sonucunda Sur bölgesinde birçok ev ve işyerinin hasar gördüğü. Suriçinin sit alanı olması, birçok tescilli yapı bulunması nedeniyle alandaki zarar tespit işlemlerinin yaplacoğı Sur bölgesi içerisinde yıkılan yerlerden başlamak suretiyle yıkım ve yapım işlerinin etaplar halinde gerçekleştirileceği. Sur ilçesinde yapılacak yıkım ve yenileme işlemlerinin 60 ayda yapılmasının planlandığı, koruma amaçh imar planı kararları doğrultusunda kültürel taşımaz varlıklarının röleve, restütisyon ve restorasyon işlemlerinin gerçekleştirileceği, bu kapsamda alanın risklí alan olarak ilan edilmesi gerektiği, alan içinde bulunan yapılarm can ve mal güvenliği açısından risk teşkil etmesi taşmmazłarın tahliyesinin ve yikımının ve akahinde yeni yapıların yapımının bir an önce başlatiłması ve bitiribmesinin zaruri olduğu,terör örgütü mensuplarınca zarar verilen konut ve isverleri sebebiyle yaşanan mağduriyetlerin ivedilikle giderilmesi gerektiği, alanda anlaşma sağlanan parsellerde altyapı uygulamalarma başlanıldığı ve altyapı uygulamalarıın bütüncül bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için alan bütününde çalışma imkanımın sağlanmasının gerektiği hususları gözetildiğinde riskli alan olarak ilan edilen sınırlar içerisinde dönüşümün 

ivedilikle gerçekleştirilebilmesini sağlamak üzere alan sınırları daħilinde bulunan taşımazlardan, hazırlanacak Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında malikleri ile anlaşma sağlanamayanların 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafindan acele komulaştırıłması gerektiği. saptamalarına yer verildiği anlaşilmiştir."
11. Riskli alan sınırları içinde bulunan 7.714 taşınmazdan 6.292'sinin adedinin Bakanlar Kurulunun 21/3/2016 tarihli ve 2016/8659 sayıh kararıyła 4/11/1983 tarihli ve 2942sayıl Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine göre acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.

12. Başvurucunun 1/16 hissedarı bulunduğu Diyarbakır ili Sur ilçesi İskenderpaşa Mahallesi Kesmelik mevkii 703 ada 170 parsel sayılı taşınmaz, Bakanlar Kurulu kararıkapsamında acele kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazlar arasında yer almıştır.
13. Başvurucu, acele kamulaştırma ve riskfi alan ilan edilme kararlarına karşı4/5/2016 tarihinde Danıştay Altıncı Dairesinde (Daire) diğer 61 davacı ile birlikte yürütmenin durdurulmasi istemiyle iptal davast açmiştir.

14. Daire, acele kamulaştırmaya ve riskli alan ilanına ilişkin kararların farkh Danıştay dairelerinin görev alanlarında bulunduğu, acele kamulaştırmaya konu taşınmazların ada ve parsel numarası ile belirlenmesi, riskli alan ilanının ise koordinatlar verilmek suretiyle kroki ile oluşturulması dolayısıyla ayrı ayrı incelenmelerinin gerektiği, ayrıca farklımahallelerde veya imar adalarında bulunan parsellerin malikleri tarafindan açılan davada davacıların menfaatinde iştirak bulunmadığı gerekçesiyle dilekçenin reddine karar vermiştir.
15. Başvurucu bu defa acele kamulaştırma kararına karşi 23/8/2016 tarihinde yürütmenin durdurulmasi istemiyle davasi açmiştır.

16. Başvurucunun yürütmenin durdurulması istemi Dairenin 14/2/2017 tarihli kararıile reddedilmiştir. Karar gerekçesinde acele kamulaştırmaya konu taşınmazların tek tek belirlenerek ve ayrıntılı teknik çahşmalar yapılarak bölgenin riskli alan ilan edildiği belirtilmiştir. Ayrıca bölgenin sağlıkh yapılaşmasının taşınmaz kültür varhıklarının ihya ve restorasyon çalışmalarının ivedilikle asliına uygun olarak tamamlanmasının sağlanmasının hedeflendiği ve alanın bütünlüğü de gözönünde bulundurularak kullanılmaz hâldeki bölgenin kent çeperinde çöküntü alanı oluşumunun önlenmesi ve imar islahının bir an önce yapılabilmesi için acele kamulaştırma kararının alındığı vurgulanmıştır.
17. Başvurucunun açmış olduğu iptal davasi, Dairenin 26/9/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde şu tespitlere yer verilmiştir:
i. Acele kamulaştırmaya ilişkin 21/3/2016 tarihli Bakanlar Kurulu kararıa konu riskli alan kararının 22/10/2012 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile 6306 sayıhıKanun'un 2. maddesi uyarınca ahndiğı ve bölgenin riskli alan ilan edildiği belirtilmiştir.

ii. Acele kamulaştırmaya yönelik Bakanlar Kurulu kararının dört ayrı sebebe dayandığı belirtilmiştir. Birinei sebebin alandaki riskli yapı stoku içinde yaşayan nüfusun can ve mal güvenliğinin sağlanmasi, afet risklerinin ortadan kaldırılması,ikinci sebebin Suriçi bölgesinin yapı ve kültür bütünlüğünü bozan yapıların dokuya uyumlu häle getirilmesi, üçüncü sebebin alanda mevcut kültür varhıklarının restorasyon, bakım, onarım, güçlendirme ve iyileştirme çahışmalarının yapılması ve 

dördüncü sebebin de terör olayları sonucu zarar gören yapıların yikım ve yenileme işlemlerinin gerçekleştirilmesi olduğu vurgulanmıştır.

iii. Dört sebebin birlikte bulunduğu ve bir an önce uygulamaların gerçekleştirilebilmesi için acele kamulaştırma kararının alındığı belirtilerek 2942sayılı Kanun'da öngörülen acelelik hâlinin davaya konu acele kamulaştırma kararıyönünden gerçekleşmiş olduğuna işaret edilmiştir.

18. Temyiz edilen karar, Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulunun (Kurul)18/4/2018 tarihli kararı ile onanmıştır.

19.Nihai karar 13/9/2018 tarihinde başvurueuya tebliğ edilmiştir.
20.Başvurueu 12/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
21. Başvuru konusu davanın açıldığı tarihte 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi şöyledir:
"3634 sayılı Milli Müdofaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunmasıihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar almacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşmmaz mallarıkamulaştırıłmasmda kymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın (Değişik ibare: 24/4/2001 4650/15 md.) 10 uncu madde esaslari dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafindan mal sahibi adına (Değişik ibare:24/4/2001 - 4650/15 md.) 10 uncu maddeye göre yapilacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatirilarak o taşınmaz mala el konulabilir.

Bu Kanumun 3 üncü maddesinin 2 nci_fikrasında belirtilen hallerde yapdacak kamulaştirmalarda yatırdacak miktar, ödenecek ilk taksit bedelidir."
22.6306 sayılıt Kanun'un 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Bu Kamunun uygulanmasında;
.
c) Riskli alan: Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sehebiyłe can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Bakanlık veya Idare tarafından Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanhığmın görüşü de alınarak helirlenen ve Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karartaştırdan alan,
d) Riskli yapı: Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmi ve teknik verilere dayanlarak tespit edilen yapryı.

ifade eder."

23.6306 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ilgili kismi şöyledir:
"(1) Riskli yapların tespiti, Bakanlikça hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde masrafları kendilerine ait olmak üzere, öncelikle yapı malikteri veya kanuni temsilcileri tarafindan, Bakanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır ve sonuç Bakanlığa veya Idareye bildirilir. Bakanlık, riskli yapıların tespitini süre vererek maliklerden veya kanuni temsilcilerinden isteyebilir. Verilen süre içinde yaptırımadığıtakdirde, tespitler Bakanlıkça veya İdarece yapılır veya yaptırılır. Bakanlık, helirlediği alanlardaki riskli yapıların tespitini süre vererek Idareden de isteyebilir. Bakanlıkça veya Idarece yaptırilan riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsileilerince onbeşgün içinde itiraz edilebilir. Bu itirazlar, Bakanlığı talehi üzerine üniversitelerce, ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört ve Bakanlıkça, Bakanlıkta görevli üç kişinin iştiraki ile teşkil edilen teknik heyetler tarafindan incelenip karara hağlanır.

(2) Riskli yapdar, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlık veya İdare tarafindan ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapu kütüğüne işlenen belirtmeler hakkında, ilgili tapu müdürlüğünce ayni ve şahsi hak sahiplerine bilgi verilir.

fr .

24. 6306 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ilgili kismi şöyledir:
"(1) Bakanlık veya uygulamayı yürütmesi hâlinde TOKi veya İdare, riskli alanlarda,riskli yapıların bulunduğu taşınmazlarda ve rezerv yapı alanlarında bu Kanun kapsamındaki proje ve uygulamalar süresince her türlü imar ve yapılaşma işlemterini geçici olarak durdurahilir...

(3) Uygulama sırasında Bakanlık, TOKt veya Idare tarafindan talep edilmesi hâlinde,hak sahiplerinin de görüşü alımarak, riskli alanlardaki yapılar ile riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmez ve verilen hizmetler kurum ve kuruluşlar tarafindan durdurułur."
25.6306 sayıh Kanun'un 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Riskli yapılarım yıktırıłmasında ve bunların hulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yap alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. Anlaşma ile tahliye edilenyapiların maliklerine veya malik olmasalar hile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapilarda işyeri hulunanlara geçici komu veya işyeri taħsisi ya da kira yardımı yapılabilir.
(3) Uygulamaya haşłanmadan önce, riskli yapıiların yıktırıması için, bu yapdarın maliklerine altmiş günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapi, malik tarafindan yıktırılmadığı takdirde, yapmın idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur. Verilen bu süre içinde de maliklerince yiktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapiların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yiktırma işlemleri, yıktırma masrafi ile gereken diğer yardim ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabmdan karşilanmak üzere, mahalli idarelerin de iştiraki ile mülki amirter tarafindan yapiliır veya yaptirılır.


(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fikralarda belirtilen usullere göre süresinde yiktırılmadiğıtespit edilen riskli yapıların yıktırıbması, Bakanlıkça yazılı olarak İdareye bildiritir. Buna rağmen yıktırıłmadığı tespit edilen yapılar, Bakanlıkça yıkıtır veya yıktırılır. Uygulamanın gerektirmesi hälinde Bakanlık, yukarıdaki fikralarda belirtilen tespít, tahliye ve yıktırma işve iștemlerini bizzat da yapahilir."
26.6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (2) numaralı fikrası şöyledir:
"(2) Üzerindeki bina yıkılm olan arsamn maliklerine yapılan tehligatı takip eden otuz gün içinde en az üçte iki çoğunluk ile anlaşma sağlanamaması hâlinde. gerçek kişiłerin veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar için Bakanlık, TOKt veya İdare tarafindan acele kamulaştirma yoluna da gidilebilír. Bu Kanun uyarınca yapilacak olan kamulaştırmalar, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunuun 3 üncümaddesinin ikinci fikrasmdaki iskån projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırma sayılır ve ilk taksit ödemesi, mezkür fikraya göre belirlenen tutarlarım beşte biri oranında yapılır. Tapuda mülkiyet hanesi açık olan taşınmazlar ile mirasçısı belirli olmayan, kayyım tayin edilmiş, ihtilafliı veya üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilmiş olan taşınmazların kamulaştırma işlemleri aynı madde hūkümlerine tabidir. Bakanlık, TOKi veya İdare:kamułaştırma işlemlerinin yürütülmesi için mirasçıık belgesi çıkartmaya, kayyım tayin ettirmeye veya tapuda kayılı son malike göre işlem yapmaya yetkilidir. Tapuda kayılımalikin ölmüş olması hálinde Bakanlık. TOKl veya İdare, kamulaştırma işlemi için mirasçıhk belgesi çikartabileceği gibi. gerekiyorsa tapu sicilinde idari müracaat veya dava yolu ile kayit düzeltme de isteyebilir. Kamulaştırma için anlaşma sağlanması hálinde,Bakanlık, TOKi veya Idare ile ilgililer arasında taşımazın tescil veya terkinine ilişkin ferağve muvafakati de ihtiva eden sözleşme ve uzlaşma tutanağı tanzim edilir ve ilgili tapu müdürlüğüne gônderilerek kamulaştırmanın resen tapu siciline işlenmesi sağlanır."
27. Kamulaştırma ve acele kamulaştırma usullerine ilişkin mevzuat hakkında bkz.Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, §§ 29-34.
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
28. Anayasa Mahkemesinin_7/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Mülkiyet Hakkınım İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları
29. Başvurucu; 2012 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile riskli alan ilan edilen,Diyarbakırın Sur ilçesinde hissedarı bulunduğu taşınmazının Bakanlar Kurulu kararı ile acele kamulaştırılmasına karar verildiğini, kararın iptali için Danıştayda açmış olduğu davanın duruşma yapılmadan, hiçbir araştırma yapıłmayarak lehine olabilecek hiçbir delil toplanmadan reddedildiğini belirtmiştir. Başvurucu, iptal davasında riskli alan kararının iptali istemiyle açilan davanın bekletici mesele yapılmamasından, accle kamulaştırma kararıalınırken keşif yapılması gerekirken keşif yapimamasından ve kanuni şartlar gözetilmeyerek sadece idarece tek yanlı hazırlanmış raporlar ve riskli alan kararının esas alınmasından yakınmaktadır.

30. Başvurucu ayrica bölgenin afet riskli alan ilan edilmesini gerektiren jeolojik analiz ve tespit bulunmadığını öne sürerek 2013 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

tarafindan hazırlanan Suriçi Afet Riskli Alan Master Planında deprem riski yüksek yapıların sayısının 464, oranın ise %6,04 olduğunu belirtmiştir. Buna göre idarenin kendi planlarında dahi yapıların sadece %6' sının riskli olduğu belirtilmiş olmasma rağmen bölgenin tamamının riskli alan ilan edilmesinin teknik olarak hiçhir somut veriye dayanmadığını ve somut veriye dayanılmadan riskli alan ilan edilmesinin Danıştay kararlarına da aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

31. Öte yandan başvurucu; acele kamulaştırma şartlarımın sağlanmadığıni, Bakanlar Kurulu kararında acelecilik hâlinin ve sebeplerinin belirtilmediğini, bölgenin riskli alan ilan edilmiş olmasıın acele kamulaştırma kararı verilmesi için yeterli olmadiğını iddia etmiştir.
32. Bununla birlikte başvurucu, söz konusu taşınmazlar kamulaştırıldıktan sonra taşınmazların hangi amaçla ve kim tarafindan kullanılacağına dair 6306 sayılı Kanun'da açık bir düzenleme bulunmaması nedeniyle acele kamulaştırma kararı verilmesinde kamu yararıamacının bulunmadığını savunmuştur. Diğer taraftan 6306 sayılı Kanun'un 3. ve 4.maddelerinde; riskli alan ve yapıların ilanından sonra malik ve kultanıcıların mülklerini kullanmaları kısıtlandığı gibi elektrik, su ve doğał gazın verilemeyeceğinin hükme bağlandığını, tahliye ve yıkım masraflarının da maliklere yükletilerek hak sahiplerinin ancak enkaz bedeli alabileceklerinin düzenlendiği ifade edilmiştir.

33. Sonuç olarak başvurucu; bu gerekçelerle mülkiyet, adil yargılanma, konut ve sağlıklı bir çevrede yaşama haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
34.  Anayasanın "Mülkiyet hakkı" kenar başhıktı 35. maddesi şöyledir:
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırłanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması topłum yararına aykırı olamaz."
35. Anayasa'nın "Kamulaştırma" kenar başlıklı 46. maddesi şöyledir:
"Devlet ve kamu tüzelkişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde. gerçek karşıhıklarıı peşin ödemek şartyła, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamınıveya bir kismınt, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir.

Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artitrım bedeli nakden ve peşin olarak ődenir. Ancak, tarım reformunun uygulanmasi, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskán projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyılarm korunması ve turizm amacıyła kamulaştırılan toprakların hedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanumun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde. taksitlendirme süresi bes yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir.

Kamulaştırıłan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çifiçiye ait olanlarmn bedeli. her holde peşin ödenir.


İkinci fikrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemişkamulaştirma bedellerinde kumu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanr. "
36. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu mülkiyet hakkıyla birlikte adil yargılanma ile konut ve sağhıklı bir çevrede yaşama haklarmın da ihlal edildiğini iddia etmişise de şikâyetlerinin özünün mülkiyet hakkına ilişkin olduğu anlaşıldığından söz konusu ihlal iddialarını mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
37. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i. Mülkün Varliğı
38. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkıın var olduğunu kanıtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğłu ve diğerleri, B. No:2013/1178, 5/11/2015, §§ 49-54). Bu nedenle öncelikle başvurucunun Anayasa'nın 35.maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığınoktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü, B. No: 2013/382,16/4/2013, § 26; İhsan Vurucuoğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31).
39. Anayasa'nın 35. maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Somut olayda acele kamulaştirma kararınin konusu taşınmaz tapuda başvurucu adına kayıtlı olduğundan mülkün varlığında bir tereddüt bulunmamaktadir.

ii.  Müdahalenin Varhğı ve Türü
40. Başvuru konusu olayda Bakanlar Kurulunun 22/10/2012 tarihli kararı ile tamamı 6306 sayılı Kanun'un 2, maddesi uyarınca riskli alan ilan edilen Diyarbakır'ın Sur ilçesinde bulunan, başvurucuya ait taşınmazın Bakanlar Kurulunun 21/3/2016 tarihli karanıile acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Acele kamulaştırma usulünde idarenin tescilden önce kamulaştırmaya konu taşınmaz üzerinde mülkiyetten kaynaklanan bir kısım yetkiyi kullanabilmesi sebebiyle başvurucuya ait taşınmazın acele kamulaştırılmasına karar veriłmiş olmasının mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği açıktır.
41. Anayasa'nın 35. maddesi ile mülkiyet hakkına temas eden diğer hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Anayasa'nın mülkiyet hakkına müdahaleyle ilgili üç kurał ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasında, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barışçıl yararlanma hakkına yer verilmiş; ikinci fikrasında da mülkten barışçıl yararlanma hakkına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Maddenin ikinci fikrasında, genel olarak mülkiyet hakkının hangi koşullarda 

sınırlanabileceği belirtenerek aynı zamanda mülkten yoksun bırakmanın şartlarının genełçerçevesi de çizilmiştir. Maddenin son fikrasında ise mülkiyet hakkının kullanümınn toplum yararına aykırı olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullanımınıkontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sağlanmıştır. Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde de devlet tarafindan mülkiyetin kontrolüne imkân tanıyan özet hükümlere yer verilmiştir Ayriea belirtmek gerekir ki mülkten yoksun birakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin õzel biçimleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, §§ 55-58).
42. Başvurucunun hissedarı olduğu taşınmazın acele kamulaştırılmasına karar verilmesi müfkiyetin kaybedilmesi sonucunu doğurduğundan müdahalenin ikinci kural olan mülkiyetten yoksun bırakma kapsamında incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşıłmıştır.
ijii.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
43. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokumułmaksızın yalnızca Anayasann ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sıırlamalar, Anayasann sözüne ve ruhuna, demokratik toplun düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

44. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı sınırsız bir hak olarak düzenlenmemiş. bu hakkın kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sımrlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Dolayısıyla mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmasi, kamu yararıamacı taşıması ve ayrıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yapılması gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, § 62).

(1)Kanunilik 
45. Mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt kanuna dayalı olma ölçütüdür. Bu ölçütün sağlanmadığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yapılmaksızın mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varlacaktır. Müdahalenin kanuna dayalı ołmasi, müdahaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir, belirli ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunmasını gerektirmektedir (Türkiye Iş Bankası A.Ş. [GK], B. No:2014/6192, 12/11/2014, § 44; Ford Motor Company, B. No: 2014/13518, 26/10/2017, § 49;Necmiye Çifçi ve diğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, § 55).
46. Somut olayda başvuruya konu acele kamulaştırma kararının Anayasa'nın 46.maddesi uyarnca 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükmüne göre verildiği anlaşılmıştır.Söz konusu kanun hükümlerinin açık, ulaştlabilir ve öngörülebilir mahiyette olduğu dikkate alındığında başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuna dayandığıkuşkusuzdur.

(2) Meşru Amaç
47. Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleri uyarınca mülkiyet hakkı ancak kamu yararıamactyla sınırlandırılabiłmektedir. Kamu yararı kavrami, mülkiyet hakkının kamu yararının 

gerektirdiği durumlarda sınırlandırıłması imkânı vermekle bir sınırlandırma amacı olmasının yanı sıra mülkiyet hakkının kamu yararı amacı dışında sınırlanamayacağını öngörerek ve bu anlamda bir sınırlama sınırı oluşturarak mülkiyet hakkını etkin bir şekilde korumaktadır.Kamu yararı kavramı, devlet organlarının takdir yetkisini de beraberinde getiren bir kavram olup objektif bir tanıma elverişli olmayan bu ölçütün her somut olay temelinde ayrica değerlendirilmesi gerekir (Nusrat Külah, B. No: 2013/6151, 21/4/2016, §§ 53, 56; Yunis 4ğlar, B. No: 2013/1239, 20/3/2014, §§ 28, 29).

48. Anayasa'nın 46. maddesinin birinci fikrası gereğince devlet ve kamu tüzel kişileri kamu yararının gerektirdiği hâllerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kismıni, kanunla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir.
49.2942 sayıh Kanun'un 27. maddesi uyarınca 7/6/1939 tarihli ve 3634 saytlı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu'nun uygulanmasında yurt savunınası ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hâllerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemier sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz maliın tespit edilecek değeri, idare tarafindan mal sahibi adına yapılacak davetiye ve jlanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşımmaz mala el konulabilir.
50. Başvurucunun acele kamulaştırma kararının iptali istemiyle açtığı davada Danıştay Altıncı Dairesi, ret kararının gerekçesinde acele kamulaştırmaya ilişkin 21/3/2016tarihli Bakanlar Kurulu kararına konu riskli alan kararının 22/10/2012 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca alındığını ve bölgenin riskli alan ilan edildiğini belirtmiştir.

51. Daire ayrica davanın reddi kararının gerekçesinde, uyuşmazlıkta acele kamulaştırmaya yönelik Bakanlar Kurulu kararının dört ayrı sebebe dayandığı vurgulamıştır.Danıştaya göre bu dört sebep sırasıyla riskli yapı stoku içinde yaşayan nüfusun can ve mal güvenliğinin sağlanarak afet risklerinin ortadan kaldırıłması, Suriçi bölgesinin yapı ve kültür bütünlüğünü bozan yapıların dokuya uyumlu hâle getirilmesi, meveut kültür varlklarının restorasyon, bakım, onarım, güçlendirme ve iyileştirme çalışmalarının yapılması ve terör olayları sonueu zarar gören yapıların yıkım ve yenileme işlemlerinin gerçekleştirilmesidir.Karar ile ayrica bu dört sebebin birlikte bulunduğu ve bir an önce uygulamaların gerçekleştirilebilmesi için acele kamulaştırma kararının alındığı belirtilerek bu hâliyle 2942sayılı Kanun'da öngörülen aeelelik hâlinin davaya konu Bakanlar Kurulu kararı yönünden gerçekleşmiş bulunduğu tespit edilmiştir.

52. Dolayısıyla başvuruya konu müdahalenin kamu yararına dayalı meşru bir amacıiçerdiği anlaşılmaktadır.

(3)Ölçülülük 
(a) Genel İlkeler 
53. Son olarak kamu makamlarınca başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyle gerçekleştirilmek istenen amaç ile bu amacı gerçekleştirmek için kullanılan araçlar arasında makuł bir ölçülülük ilişkisinin olup olmadığı değerlendirilmelidir.

54. Öłçülülük ilkesi elveriştilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişti olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunłu olmasınu yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaştlmasının mümkün olmamasıni,orantıłıłık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016, § 18;Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38),
55. Orantılılık ilkesi gereği kişilerin mülkiyet hakkının sınırlandırlması hâlinde elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil bir dengenin kurulmasıgerekmektedir. Bu adil denge, başvurucunun şahsì olarak aşırı bir yüke katlandığının tespit edilmesi durumunda bozulmuş olacaktır. Müdahalenin orantılılığını değerlendirirken Anayasa Mahkemesi; bir taraftan ulaşılmak istenen meşru amacın önemini, diğer taraftan da müdahalenin niteliğini, başvurucunun ve kamu otoritclerinin davranışlarını gözönünde bulundurarak başvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacaktır (Arif Güven, B. No:2014/13966, 15/2/2017, §§ 58, 60; Osman Ukav, B. No: 2014/12501, 6/7/2017, § 71).
(b)İlkelerin Olaya Uygulanması
56. Anayasa'nın 46. maddesine göre özel mülkiyetteki bir taşınmaz -kamu yararıamacıyła ihtiyaç duyulması hâlinde gerçek karşılığı peşin ödenmek ve koşulları yasayla belirlenmek şartiyla- kamulaştırılarak kamu hizmetine tahsis edilebilir veya irtifak hakkıkurularak kamu yararı amacıyla taşımazın kullanımı sınırlandırılabilir. Dolayısıyla idarenin ihtiyaç duyduğu özel mülkiyetteki taşınmazları edinme yolu, kamulaştırma usufüdür (AYM,E.2010/83, K.2012/169, 1/11/2012).

57. Kamulaştırmanın usul ve esasları 2942 sayıh Kanun'da detayhı bir biçimde düzenlenmiştir. Kamulaştırma, özel mülkiyetteki bir taşınmazın kamu mülkiyetine geçirilmesini hedefleyen idari bir süreçtir. Yukarıda açıklandığı üzere 2942 sayıh Kanun uyarınca ödenek temini ile başlayan bu süreç; kamu yararı kararı alınmasi, kamulaştırılacak taşımazın belirlenmesi, yetkili idare tarafindan kamulaştırma kararı alınması, kıymet takdir edilmesi, satın alma usulünün denenmesi, bunun akim kalması durumunda idare tarafindan bedel tespiti ve tescil davası açılması ve mahkeme tarafindan bilirkişi marifetiyle tespit edilen taşınmazın gerçek bedelinin maliklere ödenmesinden sonra taşımazin idare adına tescifine karar verilmesi ile nihayete ermektedir, Mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece tescil karart verilmesi ile olur.

58. 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulü ise münhasıran (1) 3634 sayıh Kanun'un uygulanmasında yurt savunması ibtiyacının doğmasıhälinde, (2) aciliyetine Bakanlar Kurulunca karar verilecek hàllerde ve (3) özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda başvurulabilen ve idareye kamulaştırma kararımn kesinleşmesinden önce kamulaştırılan taşınmaza elkoyma yetkisi tanıyan istisnai bir usułdür.Acele kamulaştırma usulü, olağan kamulaştırmada malik lebine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte; yalmzca bu usullerin işletilmesinden önce idareye,kamulaştırılacak taşmmaza -mahkemeye başvurmak ve mahkemeden karar almak suretiyleelkoyma imkānı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra kamulaştırma sürecine devam edilmesi ve bu bağlamda öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamamasıdurumda ise asliye hukuk mahkemesinde idare tarafindan bedel tespiti ve tesci! davasi açılması gerekmektedir.


59. Görüldüğü üzere acele kamulaştırma usufünün olağan kamulaştırma usulünden tek farki, henüz kamulaştırma süreci bitmeden idareye taşınmaza elkoyma imkânıtanımasıdır. Olağan kamulaştırma usulünde idarenin taşınmaza el koyması ancak taşınmazın idare adına tescilinden sonra mümkün olabilmekte iken acele kamulaştirma usulünde ise idare, kamulaştirma kararının alınmasından bemen sonra diğer aşamaların (bedel tespiti, satın alma usulünün denenmesi, bedel tespiti davası açilması ve tescil hükmü kurulması)tamamlanmasini beklemeden taşınmaza el koyabilmektedir.

60. Kamulaştırma karari, özel mülkiyette bulunan taşınmazın kamu mülkiyetine geçmesiyle sonuçlanan kamulaştırma sürecinin kurucu unsuru niteliğini taşımaktadır. Yetkili idare tarafindan hukuka uygun bir şekilde verilen bir kamulaştırma kararı bulunmadan kamulaştırmanın sonraki aşamalarına geçilmesi mümkün değildir. Acele kamulaştırma usulünün uygulandığı durumlarda da usulüne uygun olarak verilen bir acele kamulaştırma kararının bulunması gerekmektedir. Kamulaştırma kararının gerekliliği bakımından her iki usul açısından hiçbir fark bulunmamaktadır.

61. Acele kamulaştırma uygulanabilecek hällerden biri olan aciliyetine Bakanlar Kurulunca karar verilmesi hâlinin söz konusu olduğu durumlarda idarenin acele kamulaştırma kararı alabilmesi için öncelikle kamulaştırma ihtiyacı duyulan proje veya yatırımın aciliyet niteliği taşıdığına Bakanlar Kurulunca karar veriłmesi gerekmektedir.Bakanlar Kurulunca ilgili proje veya yatırımın aeiliyet taşıdığı yolunda karar verilmeden ve bu karara dayanılarak yetkili idarece acele kamulaştırma kararı alınmadan kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması inümkün değildir.

62. Somut başvuruda başvurucunun hissedarı olduğu taşınmazin da içinde bulunduğu Sur ilçesinin tamamı Bakanlar Kurulunun 22/10/2012 tarihli kararı ile riskli alan ilan edilmiştir. Başvurucunun taşınmazının da bulunduğu bu riskli alan sınırları içindeki 6.292 taşınmazın Bakanlar Kurulunun 21/3/2016 tarihli kararı ile aceie kamulaştırıımasına karar verilmiştir.

63. Acele kamulaştırma kararınin iptali istemli davanın reddine dair kararın gerekçesinde acele kamulaştırma kararına konu riskli alan kararının 6306 sayılı Kanun'un 2.maddesi uyarmca alndığı ve bölgenin riskli alan ilan edildiği helirtilmiştir. Bununla birlikte acele kamulaştırmaya yönelik Bakanlar Kurulu kararında alandaki riskli yapı stoku içinde yaşayan nüfusun can ve mal güvenliğinin sağlanmasi, afet risklerinin ortadan kaldırılması,Suriçi bölgesinin yapı ve kültür bütünlüğünü bozan yapıların dokuya uyumlu hâle getirilmesi,mevcut kültür varlıklarının restorasyon, bakım, onarım, güçlendirme ve iyileştirme çalışmalarının yapılması ve terör olayları sonucu zarar gören yapıların yıkım ve yenileme işlemlerinin gerçekleştirilmesine yönelik dört ayrı sebebe dayanıldığı ve acillik hâlinin gerçekleşmiş bulunduğuna işaret edilmiştir. Ayrıca başvurucunun başvuru konusu taşınmazın bölge içinde yer alan sivil mimarlık örneği olarak korunması gerekli taşınmazlar arasında yer almadıği, yapının bu hâliyle ve aynen korunması gerektiği yolunda somut bir iddiasının da bulunmadiği ifade edilmiştir.

64. Öncelikle başvurucu, iptal davasının görühmesi sırasında riskli alan kararının iptali istemiyle açdlmiş olan davanın neticelenmesinin beklenmediğini ve acele kamulaştrma kararı alınırken kanuni şartların gözetilmeyerek sadece riskli atan kararının esas alındığınıileri sürmüş ise de başvurucunun riskli alan kararının iptali istemiyle açılmış olan davanın neticelenmesinin beklenmesi isteminde bulunmadığıi, tarafi olduğu bir iptal davasına ilişkin bilgi ve belge sunmadiğını vurgulamak gerekir.


65. Bununla birlikte keşif yapılmadığı ve lehe deliller toplanımadan idarenin sunmuşolduğu raporlar esas alınarak hukuka aykırı karar verildiği, kararda acillik hâlinin ve sebeplerinin belirtilmediği iddia edilmiş ise de başvurucunun bu iddialarını açmış olduğu davada etkin bir biçimde ileri sürebildiği, Danıştay Dairesi ile Kuru! kararlarının yukarıda özetlendiği şekilde yeterli ve ilgili gerekçe içerdiği anlaşılmıştr. Diğer bir deyişle başvurucunun iddia ve itirazları ibraz ettiği deliller çerçevesinde Danıştay Daire ve Kurul tarafından ilgili hukuk kuralları yorumlanmak suretiyle makul bir biçimde karşılanmış ve acele kamulaştırma kararına dayanak olan olgular idare tarafindan ortaya konulmuş ve yargisal incelemeden geçerek hukuka uygun bulunmuştur. 2942 sayılı Kanun'un 27.maddesinin uygulanabilmesi için gerekli olan olağanüstü durumun, acillik hâlinin ve bu yönteme başvurulması ile amaçlanan kamu yararının somut olayda mevcut olduğu hususu hukuk kurallarının yorumlanmasıyla görevłi Danıştay Daire ve Kuruluna aittir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda Danıştay Daire ve Kurulunun bariz takdir hatasıve herhangi bir keyfilik içermeyen bu konudaki takdirine müdahale etmesi mümkün değildir.
66. Öte yandan başvurucu ayrıca riskli alan ve yapıların ilanından sonra malik ve kullanıcıların mülklerinin kullanımının kısıtfanacağı, tahliye ve yıkım masraflarının maliklere yükletileceği, hak sahiplerinin ancak enkaz bedeli alabileceklerine dair 6306 sayıl Kanun'un 3. ve 4. maddelerindeki düzenlemelerden şikâyetçi olmuş ise de bu hususların başvuru konusu davada ileri sürülmediği anlaşılmiştīr.

67. Sonuç olarak acele kamulaştırma kararinın başvurucuya şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemediği değerlendirilmiştir. Başka bir ifade ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması ile kamu yararı arasında olması gereken adil denge bozulmamışolup mülkiyet hakkına yapılan müdahale ölçülüdür. Bu durumda başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edilmediği açıktir.

68. Açıklanan gerekçeyle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

B.Özel Hayata Saygı Hakkının; İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları
69. Başvurucu; koruma amaçh imar planına uygun projeler oluşturulmadan kentsel sit alanı olan Sur ilçesinde yapılaşmaya gidildiğini, acele kamulaştırma kararı sonrası resen onaylanan koruma amaçhı imar planında, alanda bulunan nüfus ve geleneksel dokunun gözardı edilerek resmi kurum alan olarak planlanmasının anlaşılamadığını ve bölgenin korunmaya değer niteliklerinin gözardı edildiğini öne sürmüştür. Başvurucu ayrıca tesis edilen işlem sebebiyle yaşanabilir, uygun konut temin edilmeden göç etmek zorunda kaldığını, böylece komşularından, geçmiş yaşantıłarından ve iş yaşamından koparıldığını iłeri sürmüştür. Sonuç olarak başvurucu belirtilen gerekçelerle Anayasa'nın 17., 56. ve 57.maddelerinde düzenlenen hakların ihlal edildiğini iddia etmiştir.

2. Değerlendirme 
70. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun șikâyetlerinin özünün özel hayata 

saygı hakkına ilişkin olduğu anlaşıldığından sõz konusu ihlal iddialarının özel hayata saygıhakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

71. Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını kanıtlamak ve dayanıan Anayasa hükmünün kendisine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını ortaya koymak başvurucuya düşer. Başvurueunun kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların neler olduğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şarttr. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihumaline dair olayların taríh sırasına göre özeti yapiłmal; bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği, buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veti Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§19,20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, §§ 18, 19; Sabah Yıldızi Radyo ve Televizyon Yayın Iletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727,25/5/2017, § 19).

72. Başvurucu, tesis edilen işlem sebebiyle yaşanabilir, uygun konut temin edilımeden göç etmek zorunda kalması nedeniyle iş ve sosyal çevresinden koparıidığınıbelirterek maddi ve manevi zarara uğradığını iddia etmiş ancak bu soyut beyanlar dışında iddiasını ispata yönelik olay ve olguları izah etmediği gibi delillerini de sunmadığıanlaşılmiştir.

73. Bireysel başvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlarının Anayasa'ya uygunluğunun ve müdahale gerekçelerinin denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple başvurucunun başvurusunun esasını ve bu kapsamda kamu makamları tarafindan ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığını Anayasa Mahkemesine inceletébiłmesì için öncelikle kendisinin ihlal iddialarınıgerekçelendirmesi, buna ilişkin olay ve olguları açıklaması ve delillerini sunması zorunludur (Cemal Günsel [GK], B. No: 20t6/12900, 21/1/2021, § 24).

74. Anayasa Mahkemesinin başvurucunun yerine geçerek ihlal iddialarımıgerekçelendirme, olay ve olguları ortaya koyma ve delil topłama görev ve yükümlülüğübulunmamaktadır. Söz konusu yükümlülükler başvurucuya aittir. Başvurucunun anılan yükümlülüklere uymaması hâlinde şikâyetlerini temellendiremediği için başvurusu açıkça dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mabkemesi temellendirmeye ilişkin incelemesini her başvurunun somut koşullarında yapar. Kuşkusuz bu yükümlülüklere başvurucunun elinde olmayan nedenlerle uymamasının ikna edici gerekçelerini Anayasa Mahkemesine sunmasi ya da Anayasa Mahkemesinin bu durumu işin niteliğinden anlaması hâli müstesnadır (Cemal Günsel, §§ 25, 26).

75. Dolayısıyla başvurucunun õzel hayata saygı hakkının ihłal edildiğini ileri sürdüğü hususlarda deliller sunarak olaylarla ilgili iddiaların kanıtlama ve -olaylarla ilişkilendirerek- hangi Anayasa hükmünün ne şekilde ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunmak suretiyle hukuki iddialarını ortaya koyma ve temellendirme yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşılmiştir.

76. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun bu kapsamda kalan iddialarının temellendirilmemiş olduğu anlaşıldığıdan başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabułedilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mülkiyet hakkına ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDILMEDİĞINE,
C.  Yargılama giderlerinin haşvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığı'na_ GÖNDERİLMESİNE 7/10/2021tarihinde OYBİRLİĠİYLE karar verildi.