Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2026-04-04

4 Nisan 2026 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 33214
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
TARIM
ARAZİLERİNİN KORUNMASI VE KULLANILMASI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümler
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 3/7/2005
tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen
toprak ve arazi varlığının belirlenmesi, tarım arazilerinin
sınıflandırılması, geliştirilmesi, zorunlu hallerde amaç dışı kullanımına
izin verilmesi, toprağın korunması, toprak koruma projelerinin hazırlanması
ve uygulanması, toprak koruma kurulunun teşekkülü, görevleri, çalışma
kuralları ile çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak
arazilerin planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik;
a) 31/8/1956 tarihli ve
6831 sayılı Orman Kanunu, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu
kapsamında olan alanlar ile 5403 sayılı Kanunda belirtilen tarım dışı
alanlar, onaylı köy/kırsal yerleşik alanı ve civarı ile yerleşik alanlar,
imar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler
hariç olmak üzere ilgili mevzuata uygun onaylı planlı alanlar, planın
yürürlükte olması şartıyla, onaylı bir plana bağlı olarak arsa vasfı
kazanmış parseller, ilk tesis kadastrosuyla tarım dışı vasıfla tanımlanmış
veya arsa vasfı kazanmış yerler dışında kalan tarım arazilerini,
b) 26/1/1939 tarihli ve
3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında
Kanun kapsamında olan alanları, 3573 sayılı Kanunda bulunmayan hükümler
yönünden,
kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 3/7/2005
tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 7 nci, 12 nci, 13 üncü, 14
üncü, 21 inci ve 24 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aile: Karı-koca ve birlikte oturan reşit olmayan
çocuklardan meydana gelen müesseseyi,
b) Arazi etüdü: Toprağın, çeşitli kullanımlar
karşısındaki davranışlarını, potansiyel kullanımı ve sınırlandırmalarını
belirlemek ve sınıflandırmak amacıyla; ulusal ve uluslararası sınıflandırma
sistemleri dikkate alınarak morfolojik, fiziksel, kimyasal, biyolojik ve minerolojik özelliklerinin tespiti, haritalanması ve
raporlanması için yapılan çalışmalar bütününü,
c) Bağ evi: Tarımsal faaliyetin yapılması için
ihtiyaç duyulan ve tarımsal üretimi artırıcı etkisi olan, doğal yapıyı
bozmayacak şekilde inşa edilen yapıyı,
ç) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
d) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü,
e) İl müdürlüğü: İl tarım ve orman müdürlüğünü,
f) İl müdürü: İl tarım ve orman müdürünü,
g) İlçe müdürlüğü: İlçe tarım ve orman müdürlüğünü,
ğ) Kamu yararı kararı: Bakanlıklarca yatırım
programına alınmış yatırımlar veya insan, toplum ve çevre ilişkilerinde
dengeyi bozucu nitelikte olmayan, ekonomik, ekolojik
ve toplumsal kayıplar bakımından toplum aleyhine sonuçlar doğurmayan,
kişiler ve toplum yararı birlikte gözetilerek faaliyet konusu ile ilgili
Bakanlık tarafından alınan kararı,
h) Kanun: 3/7/2005 tarihli
ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununu,
ı) Kırsal mahalle: Büyükşehir sınırları içinde yer
alan ancak sosyo-ekonomik yapısı, kent merkezine
olan uzaklığı, mevcut yapılaşma durumu ve belediye hizmetlerine
erişebilirliği gibi hususlar çerçevesinde kırsal yerleşim özelliği taşıdığı
tespit edilen mahalleyi,
i) Kurul: Toprak koruma kurulunu,
j) Mandıra: Büyükbaş ve küçükbaş hayvan
yetiştiriciliği yapılan yerlerde işletme içi veya dışında sadece süt sağım
ve soğutma yapılan tesisleri,
k) Sera: İklime bağlı çevre
koşullarının kısmen ya da tamamen kontrol altına alınarak, içerisinde
kültür bitkileri ile bunların tohum, fide ve fidanlarının üretilmesi,
yetiştirilmesi, uygun bir bitki gelişimi için ideal koşulların oluşturulması
ve yıl boyunca üretim yapılması amaçlanan, kısmen ya da tamamen ışık
geçirebilen bir malzeme ile kaplı, temel betonuna veya toprağa sabitlenmiş
iskelet sistemi ile bağlantı elemanlarından oluşan, içinde hareket
edilebilen yüksek sistemli ve teknolojinin kullanılabildiği kapalı ortam
bitkisel üretim ünitelerini,
l) Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme
Sistemi (TAD Portal): Tarımsal amaçlı ve tarım
dışı amaçlı kullanılmak istenen arazilerin izinlendirme
sürecinde; arazi ve toprak etüdü, değerlendirme, sorgulama ve arşivleme
işlemlerinin yönetimini tek bir merkezden sağlayan otomasyon ve veri tabanı
sistemini,
m) Tarımsal amaçlı entegre
tesis: Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen yapıların
dışında, tarımsal üretimden elde edilen ürünlerin birincil üretim
aşamasından sonra, ürünlerin fiziksel ve/veya kimyasal işleme tabi
tutulacağı tesisleri,
n) Tarımsal arazi kullanım bütünlüğü: Tarım dışı
kullanım taleplerinde, tarım dışı kullanım talep edilen arazinin; planlı
alana, karayoluna, köy/mahalle (kadastral yol
hariç) yoluna veya tarım dışı alana sınırdaş olmamasını,
o) Un değirmeni: Sanayi niteliği taşımayan,
geleneksel yöntemlerle tarım ürünlerinin ezilerek un elde edildiği yapıyı,
ö) Vaziyet planı: Projede yer alan inşaat alanı
içerisindeki bütün varlıkların gösterildiği koordinatlı haritayı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Arazi Kullanım
Taleplerinin Yapılması ve Arazi Kullanım Esasları
Tarımsal
amaçlı yapılar
MADDE 4- (1) Tarımsal amaçlı yapılar; toprak koruma ve
sulamaya yönelik altyapı tesisleri, entegre
nitelikte olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim ve muhafaza tesisleri
ile zorunlu olarak tesis edilmesi gerekli olan müştemilatı, mandıra,
üreticinin bitkisel üretime bağlı olarak elde ettiği ürünü için ihtiyaç
duyacağı yeterli boyut ve hacimde depolar, un değirmeni, tarım alet ve
makinelerinin muhafazasında kullanılan sundurma ve çiftlik atölyeleri,
seralar, tarımsal işletmede üretilen ürünün özelliği itibarıyla hasattan
sonra iki saat içinde işlenmediği takdirde ürünün kalite ve besin değeri
kaybolması söz konusu ise bu ürünlerin işlenmesi için kurulan tesisler ile
Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu kabul edilen entegre nitelikte
olmayan diğer tesislerdir.
(2) Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı olduğu
kabul edilen entegre nitelikte olmayan diğer
tesisler kapsamında; ipek böcekçiliği üretim alanı, at üretimi veya
yetiştiriciliği yapılan hara, deve kuşu üretim tesisi, üreticinin bitkisel
üretimden elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyduğu tarımsal amaçlı depo,
solucan ve solucan gübresi üretim tesisi, yumru köklü bitkilerin yıkama
tesisi, ilçe sınırları içinde üretilen hububat, çeltik, ceviz ve ayçiçeği
ürünleri kurutma tesisi, islim ünitesi, muz sarartma ünitesi, hayvan içme
suyu göleti, ürün işleme tesisleri hariç olmak üzere
Ar-Ge konusunda yetkili olan kamu kurumuna
sunulacak proje kapsamında tarımsal Ar-Ge olduğu
belirtilen tesisler, fide ve fidan üretim tesisleri, tarımsal amaçlı
teleferik, bağ evi, sahipsiz hayvan barınakları, tarımsal amaçlı yapının
müştemilatı olarak çatı güneş enerjisi santrali (GES) ile sulama amaçlı GES
tarımsal amaçlı yapı olarak kabul edilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda yer almayan ve
tarımsal üretime katkı sunacağı değerlendirilen tesisler de Bakanlık
tarafından tarımsal amaçlı yapı olarak kabul edilebilir.
(4) Tarımsal amaçlı yapılarda, tarımsal arazi
kullanım bütünlüğü aranmaz.
(5) Tarımsal amaçlı yapı taleplerinin
değerlendirilmesinde Ek-1’deki kriterler esas
alınır.
(6) Tarımsal amaçlı yapılarda izinlendirilen
yapının, projesine uygun yapılması gerektiği tarımsal amaç dışında
kullanılmaması, kamulaştırma dışında ifraz edilmemesi, arsaya
dönüştürülmemesi ve amaç dışı kullanımının tespit edilmesi durumunda iznin
iptal edileceği izinlendirme yazısında
belirtilir, bu durum izinlendirilen vaziyet planı
ile birlikte ruhsat merciine bildirilir.
(7) Tarımsal amaçlı yapı taleplerinde; talep sahibi
tarafından Ek-7’de yer alan noter onaylı taahhütname, Ek-16’da yer alan
proje teknik raporu, Ek-14’te yer alan tarımsal amaçlı GES taleplerinde
noter onaylı taahhütname, Ek-17’de yer alan muvafakatname
il müdürlüklerine gönderilir. Hayvancılık tesisi değerlendirmelerinde
Ek-13’te yer alan hayvansal gübre depo kapasitesi hesaplama tablosu
kullanılır.
Tarım
arazilerinin amaç dışı kullanım talebi
MADDE 5- (1) Nazım imar, uygulama imar, ilave imar ve revizyon imar planları ile köy yerleşik alanı ve civarı,
kırsal yerleşik alan ve kırsal yerleşme alanı gibi birden çok kişiyi
ilgilendiren ve birden çok fonksiyonu içeren planlara yönelik çalışmalara
başlanmadan önce, planlamayı yapacak kamu kurum/kuruluşları ve/veya plan
yapma yetkisine sahip kamu kurum/kuruluşlarınca yetkilendirilen plan
müellifleri tarafından, TAD Portal kullanılarak
il müdürlüklerine başvurulur.
(2) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından, tarım
arazilerinin tarımsal veya tarım dışı amaçlı kullanım talepleri için,
arazinin belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde olması durumunda
belediyelere, belediye ve mücavir alan sınırları dışında olması durumunda
ise il özel idarelerine veya diğer plan yapma yetkisine sahip kuruluşlara
başvurulur. Bu başvurular ilgili kuruluşlar tarafından TAD Portal kullanılarak il müdürlüğüne intikal ettirilir.
(3) İl özel idaresi ile belediye
başkanlıkları yetki alanındakiler hariç olmak üzere, petrol ve doğal gaz arama
ve işletme faaliyetleri, madencilik faaliyetleri, yenilenebilir enerji
yatırımları, elektrik iletim hatları ve plan zorunluluğu olmayan yatırımlar
için gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılacak amaç dışı kullanım
talepleri, TAD Portal üzerinden il müdürlüğüne
intikal ettirilir. İrtifak
alanlarının TAD Portala girişinin yapılması
zorunlu değildir.
(4) Tarımsal veya tarım dışı amaçlı yapı
başvuruları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından
yetkilendirilen plan müellifi gerçek ve tüzel kişiler tarafından il
müdürlüğüne yapılabilir.
(5) Başvuruyu yapan gerçek ve tüzel kişilerin yetki
belgelerini başvuru dosyaları ile birlikte sunması zorunludur.
(6) Tarım arazilerinin amaç dışı kullanım
taleplerinde, sulama ve/veya toplulaştırma projeleri ile içme-kullanma suyu
havzası yönünden sakınca bulunup bulunmadığı konusunda Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğü (DSİ), il özel idaresi, belediye başkanlıkları görüşü,
başvurunun yapıldığı idare veya başvuruyu yapan gerçek veya tüzel kişiler
tarafından il müdürlüğüne iletilir.
Arazi
etüt raporlarının hazırlanması ve sınıflandırılması
MADDE 6- (1) Tarım arazilerinin sınıflandırılması, amaç
dışı kullanımın önlenmesi amacıyla Ek-2’de yer alan standartlara uygun
olarak yapılır.
(2) Etüt raporları; Bakanlığın hizmet içi
eğitiminden geçmiş en az iki ziraat mühendisi tarafından, Ek-3’teki formata
uygun olarak arazinin sınıfı, kullanım şekilleri, diğer tarımsal
özellikleri ile çevre arazilerle ilişkisi, veri tabanı ve mahallinde
yapılan inceleme sonucunda TAD Portal üzerinden
hazırlanır. Arazi etüt raporunda, birbirleri ile çelişkili ifadelere yer
verilmez.
(3) Etüt raporunda, alternatif alan değerlendirmesi
için tarımsal potansiyeli düşük alanlar belirlenir ve bu alanlar harita
üzerinde gösterilir, tarımsal kullanım bütünlüğü aranan faaliyetler için
tarımsal kullanım bütünlüğü 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (n) bendinde
yer alan tanımdaki kriterler gözetilerek
değerlendirilir, toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığı açık olarak
belirtilir, ihtiyaç duyulması halinde projede hangi tedbirlere yer
verilmesi gerektiği, ihtiyaç duyulmaması halinde neden ihtiyaç duyulmadığı
açıklanır. Etüt raporları ilgili şube müdürünce kontrol edilerek il müdürü
tarafından onaylanır.
(4) Tarımsal kullanım bütünlüğünün bozulmaması
için; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri
içerisinde, büyüklüğü 2 hektardan küçük olan lokal
marjinal tarım arazileri, içerisinde bulunduğu sınıfla aynı kabul edilir.
Marjinal tarım arazisi içerisinde kalmış veya sınırında tarım arazisi
bulunmayan 2 hektardan küçük mutlak tarım arazileri veya özel ürün arazileri
ile 0,5 hektardan küçük dikili tarım arazileri ve 0,3 hektardan küçük sera
arazileri marjinal tarım arazisi olarak kabul
edilir.
(5) Başvuru yapılan alanın, Hazineye ait
taşınmazlar ile tescil harici alanlardan olması halinde; 4342 sayılı Kanun
kapsamında görüş alındıktan sonra arazi incelemesi yapılarak Kanunun 3 üncü
maddesinin (i) bendinde sayılan arazilerden olmaması durumunda, Ek-2’de yer
alan standartlar esas alınarak arazi sınıfı belirlenir ve işlemlere devam
edilir.
(6) Talep konusu arazinin doğal durumunun tamamının
kazı, dolgu veya yapılaşma ile bozulması durumunda arazi etüdü, toprak ve topoğrafik özellikleri benzer olan komşu araziden ve
Bakanlık veri tabanında yer alan etüt haritalarından yararlanılarak
yapılır.
(7) Dekarında en az Ek-4’te yer alan tabloda cinsi
ve sayısı yazılı ağaç, fidan veya kök bulunan çok yıllık ağaç, ağaççık ve
çalı formunda bitkilerin bulunduğu yerler dikili tarım arazisi olarak kabul
edilir. Yerel plantasyonlarda uzman kurum görüşü alınarak dikili normu
belirlenebilir. Lavanta, korunga, yonca, çilek gibi otsu çok yıllık
bitkiler dikili kabul edilmez.
(8) Ek-4’te yer alan tabloda belirtilen zeytin ağacı
sayısı yalnızca arazinin dikili tarım arazisi tespiti için belirlenen
sayıyı ifade eder ve 3573 sayılı Kanun kapsamındaki zeytinlik alanların
belirlenmesinde dikkate alınmaz.
(9) İl veya ilçe müdürlüklerine
başvuru yapılarak tapu kütüğünde dikili tarım arazisi vasfı kazanan
araziler ile Bakanlık birimleri tarafından sınıfı dikili tarım arazisi
olarak tespit edilen arazinin ağaç, ağaççık ve çalı türlerinin ekonomik
ömrü tamamlanmadan toprak, topoğrafik özellikler,
verim, doğal afet, hastalık veya diğer mücbir sebepler dışında beş yıl süre
ile sınıfı değiştirilemez.
(10) Maden sahaları ve/veya güneş enerjisi santrali
kurulacak alanın sınırları, koordinatları ile beraber TAD Portal girişi yapılarak, arazinin başvuru sahibine ait
olmaması halinde arazi sahibi ile illiyet bağını gösteren belge alınarak
arazinin sınıf tespiti yapılır.
Arazi
etüt raporlarının değerlendirilmesi
MADDE 7- (1) Arazi incelemesi sonucu hazırlanan arazi etüt
raporlarında; tarımsal arazi kullanım bütünlüğünün bozulduğunun tespit
edilmesi durumunda, talep reddedilir ve Kurul gündemine alınmaz.
(2) Arazi toplulaştırma projesi bulunan alanlarda
yapılan amaç dışı arazi kullanım taleplerinde, projenin başlamış ve devam
ediyor olması halinde tapuya tescil işlemi tamamlanıncaya kadar proje
açısından sakınca bulunup bulunmadığı konusunda ilgili kurum veya birim
görüşü alınır. Görüşün olumsuz olması durumunda, etüt raporu düzenlenmeksizin,
talep valilik tarafından reddedilir ve Kurul gündemine alınmaz.
(3) Tarım dışı amaçla kullanımı talepleri, planlı
alanda alternatif alan bulunmaması, tarımsal kullanım bütünlüğünün
bozulmaması, toplulaştırma projesi açısından ve/veya içme-kullanma suyu
havzaları yönünden sakınca bulunmaması şartıyla Kurul gündemine alınır.
(4) Arazinin sulu/kuru değerlendirilmesinde, DSİ,
il özel idaresi veya büyükşehir belediye başkanlığı ile tesisi işleten
kurum/kuruluş/birlik/kooperatiften talep alanının fiilen sulanıp
sulanmadığı sorulur.
(5) Tarım dışı alanlar arazi etüt raporu ile
belirlenir. Bu alanlar için, ihtiyaç duyulması halinde toprak koruma
projesi hazırlattırılarak Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddeleri kapsamında
yapılacak işlem olmadığı ilgilisine doğrudan valilikçe bildirilir. Tarım
dışı alanların sınırları çizilip TAD Portala
işlenir.
(6) Maden sahası ve/veya güneş enerjisi santrali
amaçlı arazi sınıf tespiti başvuruları için yapılan işlem yalnızca sınıf
tespitidir. İlgili mevzuat kapsamında alınması gereken izinleri içermez.
Arazi etüdü yapılan alanda madenin bulunması ve/veya güneş enerjisi
santrali kurulması halinde, ilgili mevzuatı kapsamında izin alınması
zorunludur. Sınıf tespitleri yapılan arazi ile ilgili ruhsat işlemlerine
esas kurum görüşü verilirken belirlenen bu sınıf esas alınarak işlem tesis
edilir.
(7) Güneş enerjisi santrali kurulacak alanın arazi
sınıfının kuru marjinal tarım arazisi olması
zorunlu olup, bu sınıf dışındaki arazilerdeki talepler hiçbir şekilde Kurul
gündemine alınmaz. Hibrit santrallerde ana
santrale ek olarak yapılacak güneş enerjisi santrali için izinlendirilecek alanın da kuru marjinal
tarım arazisi olması zorunludur.
(8) Tarımsal amaçlı yapıların müştemilatı olan
güneş enerji santrali talepleri ve sulama amaçlı güneş enerji santrali
talepleri Ek-15’te yer alan güneş enerji santrali değerlendirme tablosu göz
önüne alınarak değerlendirilir.
Kamu
yararı kararı
MADDE 8- (1) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu veya Türkiye
Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından elektrik piyasasında üretim ve
dağıtım faaliyetleri yatırımları için kamulaştırma işlemleri yapılmak üzere
14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası
Kanununun 19 uncu maddesi kapsamında alınan kamu yararı kararı yerine geçen
kararları, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi
kapsamında değerlendirilir.
(2) Bakanlık görev alanına giren tarım dışı amaçlı
kullanım taleplerinde kamu yararı kararı alınabilmesi için; il müdürlüğünün
ilgili şube müdürlüğü tarafından Ek-5’te yer alan formata uygun olarak,
kamu yararı kararı teknik raporu hazırlanır.
(3) Bakanlığın görev alanına giren, tarım dışı
amaçlı kullanım taleplerinde; etüt raporu, Kurulun uygun görüşü ve il
müdürlüğü tarafından hazırlanacak kamu yararı kararı teknik raporu ile
birlikte talep dosyası Bakanlığa gönderilir ve yapılan değerlendirme sonucu
uygun görülmesi halinde kamu yararı kararı Bakanlıkça alınabilir.
Alternatif
alan ve tarımsal arazi kullanım bütünlüğü değerlendirmesi
MADDE 9- (1) Tarım arazileri, Kanunda belirtilen istisnalar
hariç olmak üzere, arazi kullanım plânlarında belirtilen amaçları dışında
kullanılamaz. Arazi kullanım planlaması yapılan alanlarda amaç dışı
kullanımlara ayrılan yerler bulunması halinde, bu alanlar alternatif alan
olarak değerlendirilir. Arazi kullanım planları, tüm fiziki planlamalara
altlık oluşturması nedeniyle, onaylanmış arazi kullanım planlarında
gösterilen arazi kullanım şekillerine uyulması ve diğer planlamaların buna
göre yönlendirilmesi zorunludur.
(2) Arazi etüt raporunda tespit
edilen alternatif alanların, talep edilen amaç doğrultusunda kullanılıp
kullanılamayacağına veya bu alanların planlamaya uygun olup olamayacağına,
planlama ihtiyaçları, arazinin tarımsal sınıflaması yanında deprem, taşkın,
heyelan ve benzeri riskler ile kamu güvenliği, plan bütünlüğü, talep sahibi
gerçek ve tüzel kişilerin planlayıcı kuruluşlardan alacağı belge veya talep
sahibinin gerekçeleri de dikkate alınmak suretiyle Kurul tarafından
değerlendirilerek karar verilir.
(3) Tarım dışı amaçlı arazi kullanım taleplerinde,
alternatif alan kapsamında talebin, planlı alanlardan ve/veya köy yerleşik
alanlarından karşılanıp karşılanamayacağı ve tarımsal potansiyeli daha
düşük alanlardan karşılanıp karşılanamayacağı hususlarının araştırılması
zorunludur. Alternatif alan araştırması, talebin yapıldığı köy veya kırsal
mahalle idari sınırları içerisinde yapılır. İlçe merkezleri için yapılan
başvurularda, başvurunun yapıldığı ilçe belediye başkanlığının yetki alanı
sınırları içinde, büyükşehir olmayan illerde ise il belediye başkanlığı
ve/veya il özel idaresinin yetki alanı içinde yapılır.
(4) Doğada bulunduğu yerlerin sınırlı olmasından
dolayı alternatif alanının bulunmaması nedeniyle, 4/6/1985
tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci
maddesinde sayılan I inci grup madenler haricindeki madenler, 3/6/2007
tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu
kapsamındaki jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile 30/5/2013
tarihli ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamındaki petrollerin arama ve
çıkarılması faaliyetleri için alternatif alan ve tarımsal arazi kullanım
bütünlüğü bulunmadığı kabul edilir.
(5) Özellikleri ve
kurulabilecekleri alanlar göz önüne alınarak, yenilenebilir enerji
santralleri ve bunlara ait depolama tesisleri, yol, trafo, kök, şalt
merkezi, iletim hattı tesisleri ile faaliyetin yerinde yapılma zorunluluğu
bulunması nedeniyle enerji nakil hatları ile bu yatırımlara ait trafo, kök,
şalt merkezi, iletim hattı tesisleri, su deposu, arıtma tesisi, içme suyu
hattı talepleri için alternatif alan ve tarımsal arazi kullanım bütünlüğü
bulunmadığı kabul edilir. Bu
amaçla izinlendirilen alana sınır olan arazilerin
tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinde, tarımsal kullanım bütünlüğü
değerlendirmesi yapılırken bu tesislerin varlığı dikkate alınmaz.
(6) Büyük ova koruma alanlarında yapılan tarım dışı
amaçla kullanım başvurularında büyük ova koruma alanı dışında kalan alanlar
alternatif alan sayılır. Tarım dışı amaçlı arazi kullanım talebinin büyük
ova koruma alanı dışından karşılanamaması durumunda, alternatif alanlar
öncelikle büyük ova sınırları içerisinde tarımsal üretim potansiyeli düşük
alanlardan karşılanır.
(7) Tarımsal amaçlı yapılarda, talebin öncelikle
ova sınırları dışındaki yatırımcıya ait arazilerden ve aynı ilçe sınırları
içerinde kalan tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinden
karşılanması esastır. Alternatif alan araştırmasında hisseli parseller
değerlendirmeye alınmaz.
(8) Teknik gerekçelerle alternatif alan
bulunmadığının belirtilmesi halinde bu teknik gerekçelerin açıklanması
zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Toprak Koruma
Kurulunun Teşekkülü, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları
Toprak
koruma kurulunun teşekkülü
MADDE 10- (1) Toprak koruma kurulu her ilde valinin
başkanlığında;
a) Başkan yardımcılığı görevini de yürütmek üzere
il müdürü,
b) Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki üst düzey
temsilcisi,
c) İlde plân yapma yetki alanına göre; kamu kurum
ve kuruluşlarından bir, büyükşehir olan illerde büyükşehir belediye
başkanlığı, diğer illerde mücavir alan sınırı içerisinde il belediye
başkanlığı, mücavir alan sınırı dışında ise il özel idare temsilciliğin bir
ve üniversitelerin ilgili bölümlerinden bir üye olmak üzere toplam üç üye,
ç) Plânlama ve/veya toprak koruma
konularında ulusal ölçekte faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarından
birinin ildeki temsilcisi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) veya
Türkiye Ziraat Odaları Birliği temsilcisi, Türkiye Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu veya Ziraat Mühendisleri
Odası temsilcisi olmak üzere sivil toplum kuruluşlarından vali tarafından
belirlenecek toplam üç üye,
olmak üzere Ek-6’da yer alan listeye uygun en az dokuz
üyeden oluşur.
(2) Kurulun gündeminde bulunan araziler özel
kanunlarla koruma altına alınmış alanlar ve DSİ ile diğer kamu kurum ve
kuruluşlarının proje alanı ilân edilen yerlerinden ise bu alanlarda
uygulama yapan birimin yetkili temsilcisi de Kurula dâhil edilir.
(3) Kurulun sekretarya hizmetleri il müdürlüğü
tarafından yürütülür.
Toprak
koruma kurulunun görevleri
MADDE 11- (1) Kurulun görevleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve
verimli kullanılmasına yönelik inceleme, değerlendirme ve izleme yapmak,
ortaya çıkan olumsuzlukları belirlemek, toprağı korumak ve toprakla ilgili
sorunları giderici önlemleri almak, geliştirmek, uygulanmasını sağlamak
için görüş oluşturmak.
b) Arazi kullanımını gerektiren tüm girişimleri
yönlendirmek, arazi özelliklerinin iyileştirilmesi, muhafaza ve geri
kazanımına yönelik projeleri incelemek, uygun bulunması halinde onaylamak
ve uygulanmasını takip etmek.
c) Toprak koruma önlemlerinin yerine getirilmesi
sürecini yerel ölçekte izlemek, değerlendirmek ve çözümleyici öneriler
geliştirmek, hazırlanacak tarımsal amaçlı plan ve projeler ile arazi
kullanım plânları doğrultusunda, yerel ölçekli yıllık iş programları için
görüş oluşturmak ve uygulamaya konulmasının takibini yapmak.
ç) Ülkesel, bölgesel veya yerel ölçekli plânlar
arasındaki uyumu denetlemek.
d) Tarım arazilerinin kullanılması ile ilgili
talepleri değerlendirmek, görüş oluşturmak ve ilgililerine aktarmak.
e) Gündeminde bulunan konularla ilgili ihtiyaç
duyulması halinde yerinde inceleme yaparak karar oluşturmak.
f) Kanun kapsamında verilen diğer görevleri yapmak.
Toprak
koruma kurulunun çalışma usul ve esasları
MADDE 12- (1) Toprak koruma kurulu aşağıdaki esaslar
çerçevesinde çalışmalarını yürütür:
a) Kurul, Kanunda verilen görevleri yerine getirmek
ve görüşülecek konu olması halinde kurul başkanınca belirlenen gündemi
görüşmek üzere, ayda en az bir kez olağan, ihtiyaç duyulması halinde bir
veya daha fazla olağanüstü toplanır. Kurulun gündeminde görüşülecek konu
olmaması halinde Kurul toplanmaz, bu durum sekretarya tarafından karar
defterine işlenir ve il müdürü tarafından onaylanır.
b) Kurul üyeleri; olağan toplantılarda, toplantıya
çağrılmadan en az üç gün önce sekretarya tarafından gündem hakkında
bilgilendirilir.
c) Kurulun üye tam sayısı ile toplanması esastır,
ancak zorunluluk halinde en az altı üye ile toplanabilir. Kurul
gündemindeki konular hakkındaki görüşün olumlu sayılması için, en az altı
üyenin olumlu yönde oy kullanması gerekir.
ç) Toplantıda alınan kararlar, karar defterine
işlenir veya elektronik ortamda hazırlanarak çıktısı alınır, alınan çıktı
kurul defterine yapıştırılarak imzalanır ve muhafaza edilir.
d) Kurul kararlarında üyelerin temsil ettikleri
kurumlar belirtilir ve toplantıya katılamayan üye için katılmadı ibaresi
konulur, oy çokluğu ile alınan kararlarda, varsa karşı görüşlerin
gerekçeleri/şerhleri belirtilir.
e) Kurulun kararlarına yapılan itirazlar sonucu
Bakanlık tarafından yapılan incelemeye dayalı hazırlanan rapor veya talebi
destekleyici nitelikte yeni bilgi ve belgenin sunulması halinde, kararlar
Kurul tarafından yeniden değerlendirilir.
f) Tarım dışı amaçlı kullanım talebi, toplulaştırma
projelerinin veya etüt raporunda çevre tarım arazilerindeki tarımsal
kullanım bütünlüğünü bozacak durumda olması halinde Kurul gündemine alınmaz
ve valilik tarafından doğrudan reddedilir.
g) Etüt raporunda tespit edilen alternatif alanlar
Kurul tarafından değerlendirilir, alternatif olup olamayacağı gerekçesi
açıklanarak karara bağlanır.
ğ) Büyük ova koruma alanı dışındaki tarımsal amaçlı
yapılar ile arazi etüt raporunda tarımsal kullanım bütünlüğünü ve arazi
toplulaştırma projesi bütünlüğünü bozmadığı tespit edilen kuru marjinal tarım arazileri için gerçek ve tüzel kişiler
tarafından yapılan tarım dışı amaçlı kullanım talepleri Kurul gündemine
alınmaz, valilikler tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tarım Arazilerinin Tarımsal veya Tarım Dışı
Amaçlarla Kullanım
Esasları ile
Toprak Koruma Projelerinin Hazırlanması
Arazi
kullanımının esası
MADDE 13- (1) Tarım arazilerini kullananlar, toprağın ekolojik, bitkisel üretim, sosyo-ekonomik
ve endüstriyel işlevlerinin tamamen, kısmen veya geçici olarak bozulmaması
amacıyla Kanun ve ilgili mevzuatın öngördüğü tedbirleri almakla yükümlüdür.
(2) Planlayıcı kuruluşlar
tarafından yapılan/yaptırılan nazım ve uygulama imar planlarında; tarımsal
niteliği korunacak alan (TNKA) olarak ayrılan yerler izin alınmaksızın
tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz, bu alanlarda hiçbir parsele
arsa vasfı kazandırılamaz, ifraz edilemez, yol geçirilemez, düzenleme
ortaklık payı kesintisi yapılamaz ve plan değişikliğine gidilmesi durumunda
Bakanlıktan izin alınması zorunludur. Bu hususlara uyulmaması halinde, Kanunun 21 inci maddesi hükümleri
uygulanır.
Tarım
arazilerinin tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinin değerlendirilmesi
MADDE 14- (1) Büyük ova koruma alanı dışındaki tarım dışı
amaçlı kullanım taleplerinde; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri,
dikili tarım arazileri, sulu tarım arazileri alternatif alan bulunmaması ve
Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim
yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme
faaliyetleri,
ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı
alınmış madencilik faaliyetleri,
d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plan ve
yatırımlar,
e) Kamu yararı gözetilerek yol, altyapı ve üstyapı
faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,
f) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi
üzerine 6446 sayılı Kanun uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının
kullanımı ile ilgili yatırımlar,
g) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları
için bu arazilerin amaç dışı kullanım talepleri,
için hazırlanacak/hazırlattırılacak toprak koruma
projesine uyulması kaydıyla Bakanlık tarafından izin verilebilir. Bakanlık
bu yetkisini valiliklere devredebilir.
(2) Tarımsal amaçlı yapılarla ilgili başvurular, il
müdürlüğü tarafından incelenir ve bu tesislerin tarımsal amaçlı yapılardan
olması ve hazırlanacak/hazırlattırılacak toprak koruma projesine uyulması
şartı ile arazi niteliklerine ve sınıfına bakılmaksızın ve alternatif alan
ve tarımsal kullanım bütünlüğü aranmaksızın projede öngörülen miktarda
alana valilikçe izin verilebilir.
(3) Arazi sınıfı kuru marjinal
olan tarım arazisi için; kamu kurumları tarafından yapılan nazım, uygulama,
revizyon ve ilave imar planı, köy yerleşik alanı ve civarı, kırsal yerleşik
alan ve kırsal yerleşme plan talepleri ve kamu yatırımı talepleri, Kurul
görüşünün uygun olması halinde, kamu yararı kararı alınmaksızın
değerlendirilmek üzere Bakanlığa iletilir. Gerçek veya tüzel kişilerin
münferit taleplerinde ise, çevre arazilerdeki tarımsal kullanım bütünlüğünün
bozulmaması ve hazırlanacak/hazırlattırılacak toprak koruma projesine
uyulması şartıyla toprak koruma kurulunda görüşülmeksizin valilikler
tarafından tarım dışı amaçla kullanım izni verilebilir.
(4) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak
alan olarak ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı
amaçla kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç
dışında kullanılamaz ve planlanamaz. Bu durum izinlendirme
yazısında belirtilir.
(5) Jeotermal ve doğal mineralli su kuyuları ile
içme veya sulama suyu arama faaliyetleri için; Kurulun uygun görmesi,
toprak koruma projesine uyulması kaydıyla valilik tarafından bir yıla kadar
geçici süre ile izin verilebilir. Bu süre gerekçeli talep doğrultusunda en
fazla bir yıla kadar daha uzatılabilir. Arama sonucu kaynak bulunmaması durumunda
arazinin eski haline getirilmesi için geri dönüşüm projesi hazırlatılır ve
arazinin eski haline getirileceğine ve çevresinde yapılan tarımsal üretime
olabilecek zararların tazmin edileceğine dair noter onaylı taahhütname
alınır. Arama sonucu bulunan jeotermal kaynak ve doğal mineralli su
kuyuları ile içme veya sulama suyu kuyuları için işletmeye geçilmesi
halinde izinlendirme işlemleri bu madde
kapsamında değerlendirilir.
Büyük
ovalarda tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı
MADDE 15- (1) Büyük ova koruma alanı olarak belirlenen
alanlarda bulunan tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında
kullanılamaz. Ancak alternatif alan bulunmaması, kurul veya kurullarca
uygun görüş bildirilmesi şartıyla;
a) Tarımsal amaçlı yapılar,
b) Bakanlık ve talebin ilgili olduğu bakanlıkça
ortaklaşa kamu yararı kararı alınmış faaliyetler,
için kullanımlara Bakanlıkça izin verilebilir.
(2) 3/5/1985 tarihli ve
3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuatına uygun gerekli izinler
alındıktan sonra imar planı yapılarak onaylanan ve halen yürürlükte bulunan
planlı alanlar ile il idare kurulları tarafından onaylanan köy yerleşik
alanı sınırları içinde kalan yerler ve büyük ova koruma alanlarının
ilanından önce Kanun kapsamında izin alınmış, diğer kurumlar tarafından işlemleri
devam eden talepler bu madde kapsamında değerlendirilmez.
(3) İlgili idaresince imar planı kapsamında talep
edilmiş, tarım dışı amaçlı kullanım izni verilmiş ancak plan onaylanmadan,
büyük ova koruma alanları içinde kalan araziler ile ilgili yapılacak yeni
talepler, birinci fıkra kapsamında değerlendirilir.
(4) Büyük ova koruma alanlarının ilanından önce
işlemleri başlamış, ancak izin işlemleri sonuçlanmamış tüm talepler birinci
fıkra kapsamında değerlendirilir.
(5) Amaç dışı kullanımı talep
edilen arazinin, bir kısmının büyük ova koruma alanı içinde kalması
halinde, her iki alan ayrı ayrı değerlendirilir
ve ova dışında kalan alanın tüm arazi talebini karşılaması durumunda ova
içinde kalan alanın alternatifi kabul edilir, arazi talebi ova dışında kalan
kısımca karşılanamaması durumunda ova içinde kalan alanın en az
etkileneceği şekilde işlem yapılır.
(6) Birden çok ilin idari sınırlarını kapsayan
başvurularda, illerin kurulları tarafından talep ayrı ayrı
değerlendirilerek Bakanlıkça sonuçlandırılır.
(7) Amaç dışı kullanım talebinin ilgili olduğu
bakanlığın, yapılacak olan faaliyetle ilgili almış olduğu kamu yararı
kararının Bakanlığa ulaşmasından sonra Bakanlığın aynı doğrultuda kamu
yararı kararı vermesi halinde ortaklaşa kamu yararı kararı alınmış sayılır.
(8) 3213 sayılı Kanun, 5686 sayılı Kanun ile 6491
sayılı Kanun kapsamındaki tabii kaynak arama faaliyetleri için; Kurulun
uygun görmesi, toprak koruma projesine uyulması kaydıyla Bakanlık
tarafından izin verilebilir. Arama sonucu kaynak bulunamaması durumunda
arazinin eski haline getirilmesi için geri dönüşüm projesi hazırlatılır ve
arazinin eski haline getirileceğine ve çevresinde yapılan tarımsal üretime
olabilecek zararların tazmin edileceğine dair noter onaylı taahhütname
alınır. Arama sonucu bulunan kaynak için işletmeye geçilmesi halinde izinlendirme işlemleri bu madde kapsamında
değerlendirilir.
Tarım
arazilerinin tarım dışı amaçlı kullanımı ile ilgili genel hükümler
MADDE 16- (1) Büyük ova koruma alanı içinde veya dışındaki
tarım dışı amaçlı kullanım taleplerinde;
a) Zeminde tarımsal faaliyetlerin devamına izin
verilen, arazinin üst kullanımı ile ilgili; sabit tesisler hariç olmak
üzere iletim hattı güzergâhında kalan araziler, tarım dışı amaçla izinlendirilmez.
b) 3213 sayılı Kanun, 5686 sayılı
Kanun ile 6491 sayılı Kanun kapsamındaki tabii kaynakları arayanlar ve işletenler,
faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde
yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde il
müdürlüğü gözetiminde eski vasfına getirmeye yönelik Ek-8’de yer alan
formata uygun taahhütname vermekle yükümlüdürler.
c) Çevre düzeni planlarına dayalı olarak, tarım
dışı amaçlı kullanım izni verilmez. Bu plan taleplerinde, planlamalara
altlık oluşturmak üzere, veri tabanında yer alan onaylanmış arazi kullanım
planlaması (AKUP) haritası sayısal olarak bildirilir.
ç) 12/11/2012 tarihli ve
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması
ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce onaylanan 1/25000 ölçekli çevre düzeni
planlarının tarım dışı amaçlı kullanım izni bulunmadığından, bu planların
nazım imar planı olarak onaylanması durumunda, bu plan içinde kalan alanlar
için tarım dışı amaçlı kullanım izni alınması zorunludur.
(2) Arazi kullanımına ilişkin verilen izinler,
iznin ilgili kuruma/kişiye tebliğinden itibaren iki yıl içerisinde; sera,
bağ evi, maden ocağı, enerji nakil hattı gibi plan ve ruhsat zorunluluğu
olmayanların onay işlemlerinin tamamlanmaması, tarım dışı amaçlı
kullanımlarda planların onaylanmaması, tarımsal amaçlı izinlerde ise
ruhsata bağlanmaması durumunda geçersiz kabul edilir. Bu alanlar için
yeniden izin talep edilmesi durumunda, talep içeriğinin değişmemesi
şartıyla, kurul görüşü alınması gereken taleplerde işlemlere kurul
aşamasından devam edilir, kamu yararı kararı alınmış ise geçerli kabul
edilir. Ancak arazinin yerinde kontrolü yapılarak yapılaşma, kazı veya
dolgu ile doğal durumunun bozulduğunun tespiti halinde Kanunun 21 inci
maddesindeki işlemler yürütülür.
(3) Yapılan başvurular ile ilgili eksik bilgi ve
belgelerden; kamu kurumlarından alınacak belgeler altı ay içinde, diğer
belgeler üç ay içinde tamamlanır, bu sürede tamamlanmayan başvurular
değerlendirmeye alınmaz ve ilgilisine iade edilir. Eksik belge tamamlandıktan
sonra, mevzuatta meydana gelen değişiklikler de dikkate alınarak işlemlere
kaldığı yerden devam edilir.
Toprak
koruma projelerinin hazırlanması
MADDE 17- (1) Toprak koruma projeleri; toprağın, bulunduğu
yerde doğal fonksiyonlarını sürdürebilmesinin sağlanması amacıyla korunması
esası ile hazırlanır.
(2) Zorunlu olarak kazı veya dolgu gerektiren
herhangi bir arazi kullanım faaliyeti sonucu veya yapılan faaliyete bağlı
olarak çevresinde bulunan tarım arazilerinin toprak yapısının bozulması,
drenajın engellenmesi ve buna bağlı olarak tuzlanma, alkalileşme, erozyon,
heyelan ve benzeri nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulması halinde;
araziyi kullananlar tarafından, 18/12/1991 tarihli
ve 91/2526 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Ziraat
Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzüğün yetki verdiği veya
toprak koruma projesi hazırlama konusunda sertiﬁka
almış en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda ilgili mühendislerce
Ek-9’daki dispozisyona uygun olarak toprak koruma
projesi hazırlanır, valilikçe uygun görülmesi halinde onaylanır ve
uygulattırılır.
(3) Arazi etüdü sonucu
hazırlanacak raporlarda; toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığına
karar verilir ve ihtiyaç olması halinde, projenin uygulanacağı alanın yeri,
yapılacak tarım dışı faaliyetin niteliği, bu faaliyetten dolayı çevre
arazilerde meydana gelecek muhtemel toprak kayıpları ve arazi bozulmaları
ile bu olumsuzlukları giderecek tedbirlere yer verilir, projeler bu
tedbirleri içerecek şekilde hazırlattırılır.
(4) Toprak koruma projeleri valilik veya
Bakanlıkça, talebin uygun görülmesinden sonra talep sahibi tarafından
hazırlanır veya hazırlattırılır.
(5) Sürdürülebilir toprak yönetimi kapsamında
hazırlanacak olan projeler sekileme, çevirme, koruma duvarı veya bandı, bitkilendirme, arıtma, drenaj gibi imalat, inşaat ve
diğer arazi bozulması ve toprak kayıplarını engelleyen fiziksel ve/veya
kültürel tedbirleri içerir.
(6) Toprak koruma projelerinin hazırlatılmaması,
yetersizliği veya zamanında gerekli tadilatların yapılmaması sonucu arazi
tahribi veya toprak kayıpları olması halinde meydana gelecek zararlardan;
proje hazırlanmasına gerek olmadığına karar verenler, proje hazırlanmış ise
projeyi hazırlayan ve onaylayanlar sorumludur.
(7) Heyelan, sel ve rüzgâr gibi doğal olaylar
sonucu meydana gelen toprak kayıplarını önlemek için valilikler toprak
koruma projelerini hazırlatır, uygulamasını yapar veya yaptırır. Birden fazla
ili ilgilendiren havza düzeyinde yapılacak toprak koruma projelerinin
hazırlanması Bakanlık koordinasyonunda ilgili valilikler tarafından yapılır
ve yürütülür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İtiraz, Etüdün
Ücretlendirilmesi, Denetim ve İdari Yaptırımlar
İtiraz
MADDE 18- (1) Bu Yönetmelik kapsamında verilen kararlara
veya etüt raporu ile tespit edilen sınıflara bir defaya mahsus olmak üzere
itiraz edilebilir. İtirazlar, kararın valilik tarafından tebliğ tarihini
izleyen bir yıl içerisinde Bakanlığa iletilmek üzere valiliklere yapılır.
Bakanlık, itirazları inceleyerek karara bağlar. Bu karar itiraz bakımından
kesin olup gereği için valiliğe gönderilir.
(2) İtiraz sonucunda Bakanlıkça verilen olumsuz
karar ile ilgili, olumsuzluk sebebini ortadan kaldıracak gerekçeli rapor veya
kamu kurumlarından alınan belge sunulması durumunda, Bakanlıkça karara konu
işlemler yeniden inceleme konusu yapılabilir.
(3) Bakanlık tarafından yapılan değerlendirmede
uygun görüş verilmeyen talepler ile ilgili, gerekçeli rapor veya kamu
kurumlarından alınan belge sunulması durumunda, uygun görülmeyen talepler
yeniden değerlendirilerek görüş oluşturulabilir.
Etüt ve
incelemenin ücretlendirilmesi
MADDE 19- (1) Tarım arazilerinde sınıf tespiti ve/veya
tarımsal amaçlı yapılar ve tarım dışı amaçlı kullanım izinleri kapsamında
yapılacak etütler için, Bakanlıkça yılda bir kez olmak üzere tespit
edilecek ücret genel bütçeye gelir kaydedilir.
(2) İtirazların yerinde incelenmesi için
yatırılacak ücret, birinci fıkrada belirlenen ücretin iki katı olarak genel
bütçeye gelir kaydedilir.
Denetim
MADDE 20- (1) Kanunun ve bu Yönetmeliğin uygulanmasında
denetim görevini Bakanlık, valilikler veya kurullar yapar ya da yaptırır.
Kanunda ve bu Yönetmelikte yer alan projeler ve izinlerle ilgili
denetimler, verilen iznin onay işlemlerinin tamamlandığı, ruhsata bağlandığı
veya planın onaylandığı tarihi takip eden yılın sonunda başlar ve ikinci
yılın sonunda tamamlanarak sonucundan Bakanlık ve kurullara bilgi verilir.
(2) Uygulamada etüt, sınıflama, analiz gibi toprak
ve arazi ile ilgili teknik konularda denetim görevini Bakanlık yapar veya
yaptırır.
(3) Kurul üyesi kurum veya kuruluşlar ile sivil
toplum kuruluşları tespit ettikleri arazi bozulmaları ve toprak kayıpları
ile ilgili faaliyetler hakkında valiliklere ihbarda bulunabilir. Valilikler
konuyu inceler, sonucunu en geç bir ay içerisinde Bakanlığa ve ihbarı
yapana bildirir.
(4) Yapılan denetimler, şikayetler
ve resen yapılan kontroller sonucu aykırılık tespit edilmesi halinde; en
geç yedi gün içinde, Bakanlığın veya valiliğin talebi üzerine, tapu
müdürlüğüne yapılacak yazılı bildirim üzerine taşınmazın tapu kütüğünün
beyanlar hanesine “5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır.”
şeklinde belirtme yapılır. Aykırılığın giderildiğine dair Bakanlık veya
valilik tarafından tapu müdürlüğüne bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki
belirtme terkin edilmez.
(5) Tarımsal veya tarım dışı amaçlı kullanımların izinlendirme işlemi sonuçları ve verilen bu izinlerin sektörel dağılımı Ek-10’daki tablolara işlenerek, mart,
haziran, eylül ve aralık ayları sonunda olmak üzere üçer aylık dönemler
şeklinde, her dönemi takip eden ayın ilk on günü içerisinde Bakanlığa
gönderilir.
İdari
yaptırımlar
MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar
hakkında Kanunun 21 inci maddesine göre idari yaptırım uygulanır.
(2) İdari para cezası kabahatin işlendiği tarih
esas alınarak uygulanır.
(3) Kabahatin işlenme zamanının belirlenememesi
halinde, tespit tarihi esas alınarak işlem tesis edilir.
Tarım
arazilerinin amacı dışında kullanılmasına ve toprak koruma projelerine
uyulmamasına ilişkin cezalar ve yükümlülükler
MADDE 22- (1) Tarımsal amaçlı yapılarda ve tarım dışı arazi
kullanımlarında izin alınması ve toprak koruma projelerine uyulması
zorunludur.
(2) Tarımsal amaçlı yapılara ve tarım dışı arazi
kullanımına izinsiz başlanılması veya alınan izne uygun kullanılmaması
halinde;
a) Yapı inşaat halinde ise valilik işi tamamen
durdurur, yapılan iş tamamlanmış ise kullanımına izin verilmez.
b) Valilikçe arazi sahibine veya araziyi bozana
Kanunun 21 inci maddesindeki idari para cezaları uygulanır.
c) İdarî para cezasının tebliğinden itibaren bir ay
içinde başvurularak Kanunun 13 üncü veya 14 üncü maddelerindeki izinlerin
alınması şartıyla işin tamamlanmasına, bitmiş ise kullanımına izin
verilebilir. Başvuru yapmayanlara veya izin talepleri uygun görülmeyenlere,
izinsiz bütün yapılarını yıkması ve araziyi tarımsal üretime uygun hale
getirmesi için iki ay süre verilir. Verilen süre içinde izinsiz yapıların
yıkılmadığı ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmediğinin tespit
edilmesi durumunda; valilikçe faaliyet durdurulur ve Kanunun 21 inci
maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin ikinci cümlesinde belirtilen
idarî para cezası üç katı olarak uygulanır.
ç) İzinsiz bütün yapıların yıkılması ve arazinin
tarımsal üretime uygun hale getirilmesi gerektiği belediyelere veya il özel
idarelerine bildirilir. İlgili belediye veya il özel idaresi, bir ay içinde
yıkımı yapar veya yaptırır, arazinin tarımsal üretime uygun hale
getirilmesini sağlar. Yapılan masraflar Bakanlıkça karşılanır.
(3) Toprak koruma projelerine aykırı hareket
edilmesi halinde;
a) Kanunun 21 inci maddesindeki idari para cezaları
uygulanır ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilir.
b) Verilen iki aylık sürenin sonunda aykırı
kullanımların devam etmesi durumunda; valilikçe faaliyet durdurulur,
verilen kullanım izni iptal edilir ve Kanunun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrasının (b) bendinin birinci cümlesinde belirtilen idarî para cezası üç
katı olarak uygulanır.
c) İzinsiz bütün yapıların yıkılması ve arazinin
tarımsal üretime uygun hale getirilmesi gerektiği belediyelere veya il özel
idarelerine bildirilir. İlgili belediye veya il özel idaresi bir ay içinde
yıkımı yapar veya yaptırır, arazinin tarımsal üretime uygun hale
getirilmesini sağlar. Yapılan masraflar Bakanlıkça karşılanır.
(4) Bakanlık birimleri, arazinin tarımsal üretime
uygun hale getirilmesi için yapılan yıkım ve temizleme masraflarını,
sorumlulardan genel hükümlere göre tahsil eder.
(5) Hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen
bir ay içinde belediye veya il özel idarelerince yıkılmayan yapılar,
Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Arazi tarımsal üretime uygun
hale getirilir. Masraflara ait fatura/faturalar ödenmek üzere yıkımı
yapmayan belediye veya il özel idaresine gönderilir. Yıkım ve arazinin
tarımsal üretime uygun hale getirilme masrafları %100 fazlası ile ilgili
belediye veya il özel idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil
edilememesi halinde ilgisine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı veya İller
Bankası Anonim Şirketi tarafından belediye veya il özel idaresinin 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve
Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun
gereğince aktarılan paylarından kesilerek, genel bütçeye gelir kaydedilmek
üzere takip eden ayın sonuna kadar Bakanlık merkez muhasebe birimi hesabına
aktarılır.
(6) Yıkım işlemleri, 13/10/2021
tarihli ve 31627 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binaların Yıkılması Hakkında
Yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilir.
(7) Tarım arazilerini, tescili
mümkün olmayan fiili hisseler oluşturarak arazinin hisselere tekabül ettiği
kabul edilen kısımlarının zilyetliğini, bir özel hukuk tüzel kişisinin
faaliyeti kapsamında bu tüzel kişiyle üyelik veya ortaklık ilişkisi kurarak
devretmek veya bu işlere aracılık etmek suretiyle arazinin bütünlüğünün bozulmasına
ve amacı dışında kullanılmasına sebebiyet verenler hakkında Kanunun 21 inci
maddesi uyarınca ilgili Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda
bulunulur. Ayrıca bu tüzel kişi
hakkında, arazinin sınıfına göre Kanunun 21 inci maddesi uyarınca idari para
cezası uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Yetki ve
sorumluluk
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelikte yazılı olan idarî para
cezaları mahallî mülkî amir tarafından Ek-11, Ek-12’de yer alan tutanağa
uygun olarak verilir.
(2) Kanunun 19 uncu, 20 nci
ve 21 inci maddelerinin uygulanmasında kusurlu bulunan sorumlular hakkında,
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun kamu görevlilerine yönelik hükümleri uyarınca cezalandırılmaları
amacıyla ilgili Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
(3) Bu Yönetmelik kapsamında ihtiyaç duyulan
hallerde tapu kütüğünün beyanlar hanesine belirtme yapılmasına, Bakanlık
yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 24- (1) 9/12/2017 tarihli ve
30265 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım Arazilerinin Korunması,
Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 25- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 26- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız