Anayasa Mahkemesinin 26/1/2023 Tarihli ve 2021/34231 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-04-14

14 Nisan 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32163
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
YUNİS KARATAŞ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarasi : 2021/34231Karar Tarthi : 26/1/2023
Başkan : Zühū ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Yunis KARATAŞVekili : Av. Mehmet OKATAN 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, koşullu salrverilme hükümleri uygulanmadan mtüddetname düzenlenmeşi nedeniyle suçta ve cezada kanumilik ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 22/6/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvımunum kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhığıa gönderilmiştir.
4.fkinci Bölüm tarafindan başvurunun Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
5. Kamuoyunda Madımak olayları olarak bilinen ve 35 kişinin ölümü ile sonuçlanan olaya ilişkin olarak Kayseri Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet 

Başsavcılığı 12/4/1991 tarihli ve' 3713 sayılı Terōrle Mücadele Kanumu gereğince cezalandırılmaları talebiyle başvurucunun da aralarmda bulumduğu 94 sanık hakkında Kayseri DGM nezdinde; Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanumu'nun 450. maddesi uyarınca başvurucunun da aralarmda bulumduğu 78sanuk hakkmda yakarak adam öldürme suçundan Sivas Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde; yine aynı Başsavcılık 6/10/1983 tarihli ve 2911 Toplantı ve Gösteri Yūrüyüşleri Kanunu'na aykın davranış nedeniyle başvurucunun da aralarında bulunduğu 102 sanık hakkında Sivas Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde kamu davaları açmıştır. 3713 sayılı Kanun kapsamıda açılan davada Başsavcilk, iddianamede şu değerlendirmelere yer vermiştir:
"Son zamanlarda Salman Ruşdi'nin Şeytan Ayetleri isimli kitabını Türkçe'ye çevirerek Aydinlik Gozetesi'nde tefrtkalar halinde yayınlayan yazar Aziz Nesin'e Muslümun Kamuoyunda tepkd meydana gelmiş olup, hadise gūnú olan 27/1993 gunü sabahıMusluman Kamuoyuna' başlikdı ve Muslümanlar tmzalı blldtriler Stvas merkezinde dükkanların kapılan altlarından dükkanlara atilmış, bu blldiride özetle; Peygamber, onun zevcelerine, Kabeye ve Kuran'a küfredilerek müminlerin izzet ve namusuna Salman Rüşdinin kitabında saldırudiığ, bunların da Aydinlık Gazetesi'nde A.N. tarafindan yayumlandığr, laik ve üki yüzla Türktye Cumhurtyeti Devleti tarafindan kttabın yayrmlanmasına izin verilip, bunu protesto eden tzetli Müslümanların devlettn polts ve jandarması tarafindan joplanıp kurşunlanarak hapishanelere atildığı bildirilmiş, A.N.nin yanında bir ekip ile Sivas Valisi tarafindan Stvas'a davet edllip, şehirde Muslúmanlarla alay edercestne dalaştığı bildirildikten sonra günün Müslümanlığın gereğini yertne gettrme günùolduğu, günün Allah'a, Kuran- : Kerim'e, Allah'n Melekderine, Hz. Muhammed'e ve Hz.Muhammed'in ailesi ile eshabma yöneltilen çtrkin küfurlerin hesabmnın sorulma gümi olduğu beltrtilerek, bunun hesabnın sorulması için bu bildtrt tle Stvas'ın Müslüman halka tahrik ve teşvik edilmiş, kendine Müslümanlar adin veren örgüt hadise gününü hesap sorma günùolarak Müslüman Kamuoyuna başlıkdı bildtri lle Sivas halkana duyurmuştur. Hadise gümücuma namazı kalındıktan sonra Paşa Camii'nden ve Meydan Camii'nden çikan grupların 'Müslümanlar' istmli örgütun 'Müslüman Kamuoyuna' başlukı bildirisinde belirtildiği gibi yazar A.N. ile Sivas Valisine olan tepkdlertni dile gettrmek için izinsiz toplantı ve gösteri yürüyüşü başlatmış olup, 'Allahuekber, Vall istifa, Şeytan Vall, Şeytan A, Sivas A.ya mezar olacak diye sloganlar atarak saat 13.30 sıralarında kamunsuz gösteri yürüyüşü başlatıimışolup, sanıkdarın bu gösteri yürüyüşüne katlarak idarenin ve zabuanın yumuşak ve tavizkar davranışlardan faydalanan topluluğun 7,5 saat boyunca Sivas'ta kamunsiz toplantı ve göstert yürüyüşünü Vilayet önü, Istasyon Caddest, Kultür Sarayı ve Madimak Oteli yönünde devamlı sürdürmüşler, bu yürüyüşu kununsuz olarak tertipleyen 'Müslümanlar' isimli örgütün tahrik ve teşvikt tle bu örgüte katilıp 7,5 saat boyuncä sanıkdar kamunsuz gösteri ve yürüyüş grubu içeristnde yer alarak aym amaç etrafindan birleşmek suretiyle 3713 saylıKanun'un 1/2. maddestndekd topluluğu oluşturmuşlardir, samkdarın hadtse günü dinstzliğin ve ateistliğin propagandası yapılıyor diye tepki gøstermek için bildiri doğrultusunda bir araya toplanarak yaptıkdarı kamunsuz yürüyuşte Yaşasın Htzbullah, Zafer Islamın, Allahu ekber, Valt Istfa, Şeytan Vali, Şerefsiz Vall, Şeytan A. Stvas Aya mezar olacak, kafirler içeride onları yakacağız, Laikllk gidecek, Şeriat gelecek, Müslüman Türkiye, Şeriat gelecek zulüm bttecek, Laikliğe son, Ladk düzen yrkalacak, Türkiye Müslümandır, Müslüman kalacak yaşasın şeriat, şeriat isteriz, tek yol Islam, asker dinstze siper olamaz, kahrolsun laiklik,asker Bosna'ya, Kuran'a uzanan eller karılsın, kanmız aksa da zafer Islamın® diyerek slogan attikdari, sankdarın bu şekilde latkdik karşıı şerlat düzeni olan özlemlerini dile getirerek gösterl yapıp 7,5 saat boyunca Stvas'ta hadise günü guç gösterisinde bulundukdari, tüm sanukların Müslümonlar isimli örgütün Müslüman Kamuoyrna başhıkı bildirisindeki gibt davranarak hadise gunü Muslümanlar Isimli örgüte katilyp, bu örgütun Sivas'ta propagandasıu yaptiklari, sanukdarın bu şekilde Terörle Mücadele Kanunu'na muhalefet suçunu işledikleri.. [anlaşılmıştır.]"

6. Yargıtay 10. Ceza Dairesi I8/8/1993 tarihinde bu kamu davalarının Ankara Devlet Güvenlik, Ağır Ceza ve Asliye Ceza Mahkemelerine nakledilmesine karar vermiştir.Bu Mahkemeler arasında görev uyuşmazhğı çıkması Üzerine Yargıtay 10. Ceza Dairesi davaların Ankara DGM'de görülmesini karara bağlamıştır.

7. Yapılan yargilama sonucunda başvurucunun yakarak adam öldürme suçundan 765 sayıli müiga Kanun'un 450. maddesi gereğince idamla cezalandırıimasına, eylemin faili bilinmeyen şekilde adam öldürmek olarak kabult ile cezanı 765 sayılı müiga Kanun'un 463.maddesi uyarınca 20 yıl ağır hapse indirilmesine, haksız tahrik hükümleri uygulanarak neticeten 15 yıl ağır hapis ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Mahkeme kararında 765sayıl mülga Kanun'un I46. maddesinde düzenlenen anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüis suçunun oluşmadığına ilişkin olarak şu tespitlere yer verilmiştir:
"Davanın mahkememizdeki yargulama aşamasında Emniyet Genel Müdürtüğu'nden Türkiye çapında ve Sivas ilinde 'Muslümanlar' adlı btr örgütün bulunup bulunmadığısorulmuş, gelen 13/11/1993 tarih ve 293698 saylı cevabi yazida Müslümanlar adı altında faaltyet gösteren her hangt btr örgütün bulunmadığı beltrtilmişttr. Stvas Emniyet MüdürlüğüTerörle Mücadele Şubesi Müdürü ve diğer Emniyet görevlileri, Sivas ilinde faaliyet gösteren her hangt bir dinci örgütün bulunmadığını beyan etmişlerdir.

..•
Yarguay içtihatları da, Anayasa nizamım bozmaya, değiştirmeye ve ortadan kaldurmaya yönelik fillerin örgütla olması unsurunu kabul etmekte olup olayumızda böyle btr örgürün varliğinın tespit edllememis olması sebebtyle TCK'mun 146. maddesintn unsurlarından birincisi olan örgütlenme şartı gerçekleşmemiştir.

...
O halde eylemler A.N.ntn şahsı tle lgili ve sadece o yōreye mahsus bir eylem olarak değerlendtrimelidtr ve bu eylemler belirl! merkezden yönlendirilmelidir. Oysa bu eylemlerin kimler tarafindan hangi maksatla düzenlendiği dahi tespit edilememiştir. Bu tür eylemlerde mulaka eylemlerin düzenleyicisi yani orgütün lider kadrosu tarafindan planlanan ve Türkiye genelinde hedeflenen eylemleri içeren bu kamun hükmünün sadece bir şehtrde ve beltrll btr süre içeristnde eylem yapildiktan sonra faaltyetlerine son veriilme gibi bir düşünce olamoz, dolayrsıyla bu olay dúzenleyicilerinin ve organizatorlerin tespiti ve bu tesptiten sonra örgütsel bağı ve örgütün Türkiye genelindeki amaca yönelik eylemlerinin tesphti gerekmektedtr. Halbukd Sivas olaylarında yakalanan sankdarın örgütsel organik bağları tespt edllemediği gibi boyle btr örgütün Türkiye geneltnde ve ne şekilde faaliyette bulunduğu da tespit edilememiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sivas Il Emniyet Müdürlüğu 'Müslümanlar' adı altmnda Türktye genelinde yaygın organik bağ içinde faaliyene bulunan yasadışı bir örgütün varlığımi tespit edememişlerdtr."
8.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığmın 12/2/1996 tarihli tebliğnamesinde; olayların Ttrkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın laik Cumhuriyet ilkesini ortadan kaldırmaya yönelik amaçlar için teşkil edilmiş gizli veya açıkça faaliyet gösteren bir örgütçe düzenlendiği olaylara karışanların böyle bir örgütle irtibatlarmın bulunduğu hususlatıın belirlenemediği vurgulandıktan sonra olayın 765 sayılı mülga Kanun'un 146. maddesi kapsamında mütalaa edilemeyecegi ifade edilmiştir.

9. Yargitay 9. Ceza Dairesi 30/9/1996 tarihinde ilk derece mahkemesi kararım bozmuştur. Yargıtay bu kararıyla başvurucuya isnat edilen eylemin anayasal düzeni 

değiştirmeye teşebbüs niteliğinde olduğuna işaret etmiştir. Yargıtay kararının ilgili kısmı$õyledir:
"..Yine bu suçun işlenmest için önceden oluşturulmuş silahlı olsun veya olmasın bir ōrgüt veya çete bulwnmasında zorunluluk olmadığı gibi olaydan ōnce Tūrkiye Cumhuriyeti Devleti'ne ve dayandığı temel tlikelere aykarı açıklamaları da kapsayan blldiriler dağııimışolmasi, olay sırasında sürekli olarak atilan sloganların başka olaylarda yasadışı örgüt elemanlarınca atimış bulunan sloganlarla ayniyet göstermest, bu örgütlerin el işaretlerintn yaplmış olmasi, bu eylemlertn aynı amaç ve stratefi doğrultusunda ve bir organizasyon dahilinde gerçekleştirildiğini ortaya koymaktadır.

Somud olayda 7-8 saatlik uzun btr zaman süreci içerisinde güvenlik görevlilerince yaplmış olan çeşitli uyarılara rağmen dağılınmayarak Hükümet Konağının ömünde bulunan güvenlik görevlilerinin kurduğu barlkatın da zorlanıp Devlet ve Hükümet'in ilde temsilcisi olan Vali'ye 'şerefsiz Vall', Vali istifa' şekdinde yuruyüşler ve toplanmalar svrasında Cumhurtyetçilik ve Laikdik lkelerine aykarı biçimde 'seriat gelecek, zulüm bitecek','Cumhuriyeti burada kurduk, burada yrkacağrz', yaşasın şeriat', 'Kahrolsun laiklik', 'şeriat istertz', 'dinsiz laikler' sloganlarının atumasi, btr kasim lsyeri, mesken ve araçların yakalmasi, yak, yak' sloganları altında, güvenlik görevlilerinin kurduğu barikatın cebtr kullanulmak surettyle aşılıp Otel'in yaklması suretiyle 35 kişinin öldürülmüş ve çok sayda kişi ve güvenlik görevlistnin yaralanmış bulunması ve nihayet Türk Inkalabının temel taşlarından birisi olan Sivas Kongrest'ntn tmzalandığı ve sonradan mizeye dönüştürülmüs bulunan bina ile onündeki Atatürk Heykeli'nin tahrtp edilmiş olmast, olayda kullanılan cebri, btr kasm icra hareketlerinin TCK'nın I46. maddesinde belirtilen sonucu yaratmaya elverişliliğini ve A.N.nin düşünce ve davranışlar bahane edilmek suretiyle Anayasal Düzenin en önemli ilkelerinden olan 'Cumhurtyetçtlik' ve Lalkdlk' ilkelerinin ortadan kaldırımasına yōnelik bulunduğunu tüm açıkığı ile ortaya koymaktadır."
10. Yargıtayın bozma kararına uyan Ankara 1 No.lu DGM 28/11/1997 tarihinde başvurucunun da aralarında bulumduğu 38 sanığın anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüs etme suçundan idam cezasryla cezalandırılmasına karar vermiştir 
11. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 24/12/1998 tarihli kararıyla başvurucunun da aralarmda bulunduğu 31 sanık hakkındaki hükmü nüfus kayrtlarının, cilt numarasının ve mührüntın tam olarak okunamadığı gerekçesiyle bozmuştur.

12. Ankara 1 No.lu DGM 16/6/2000 tarihli kararıyla bozma ilamında değinilen usule ilişkin noksanları giderdikten sonra başvurucunun da aralarında bulunduğu 38 sanığın yine anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüs ctme suçumdan mahkúmiyetine ve idam cezası ile cezalandırılmasına, tahrik veya başkaca bir nedenle herhangi bir indirim hükmüntn uygulanmamasına karar vermiştir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 4/5/2001 tarihinde bu kararıonamış ve mahkūmiyet hūkmü kesinleşmiştir.

13. 17/10/2002 tarihli ek kararla başvurucu hakkında verilen idam cezası mülebbet ağīr hapis cezasına çevrilmiş, daha sonra Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/6/2005kararīyla mūebbet ağır hapis cezası ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına dōnüştürülmūş ve hükmün bu şekilde infazına karar verilmiştir.

14. Başvurucunun da aralarında bulunduğu hükümlüler 29/7/2003 tarihli ve 4959sayılı Topluma Kazandırma Kanumu'ndan yararlanma talebinde bulummuştur. Ankara 11.Ağır Ceza Mahkemesi 26/12/2006 tarihli ek kararıyla bu talebin reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"4959 saylı Yasanın 2. maddestnde bu kanumun lerör örgütü mensubu olup silahlımukavemet göstermekstzin kendliğinden veya vasitalı olarak tesltm olanlar yahut kendiliginden örgütten çekdldiğt anlaşılanlar ile yakalanmak surettyle ele geçtrtlenlerden terör örgültü tarafından lşlenen suçlara iştirak etmeyenler ile iştirak edenler ve terör örgütümensuplarına hal ve syfatım bilerek yardim edenler hakkında uygulanacağı belirtilmiş;yasanın 4, maddesinde de terör örgütü mensubu olup da hüküm kesinleştikien sonra terör örgütü içtndekd konumu ve faaliyetlert ile uyumlu bir şekilde terör örgütünün yapısi,faaliyetlert, tşlenen suçlar ve diğer failler hakkında doğru bilgi verdiğt tespit edilmesi halinde hükümlülerin cezalarmmın indtrerek hükmolunacağı beltrtilmtştir.
4959 sayrlı Yasanm 4. maddesinde hükümlüler hakkanda uygulanabtlmest için suçişleyerek yakalananlardan örgütün dağılmasına veya çökertilmesine yeterlt bllgi verenlertn ve suç işleyerek yakalananlardan pişman olduğunu bildirerek yine örgütün yapısı ile ilgili bilgi verenlertn isttfade edebtleceğt beltrtilmişttr. Hükümlüler mahkememize vermişoldukları dilekçelerinde 4959 sayl Yasadan istifade etmek istediklerini belirtmiş olmakla btrlikae yeniden alınan savunmalarında örgütün yapısı ve diğer suçlular hakkında açıkdayıcıherhangi bir beyanda bulunmamışlardır.

İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 25/9/2006 tarihli ve 60332 sayılıhükumlülerin topluma kazandırma Yasasından istifade edip etmeyecekleri yōnünde mahkememiz tarafindan yazilan müzekkereye vertlen cevapta hükumlüler hakkanda 4959sayılı yasanın uygulanabilmesi için bir terör örgütünün varlığına, bu örgüte mensubtyet şartına bağlandığı, oysa kaytlara ve dosyanın tetkikinde kamuoyunda Stvas olaylan olarak biltnen olayın faillertnin mensup oldukları herhangi bir örgütün varlığına rastlanılmadığı,dolayısıyla faillerin herhangt btr örgüte üye olup olmadiklari, herhangi bir örgütün üst seviyesindeki yönetim birimtnde yer alip almadikları ile tamamı üzertnde etkin olacak şekilde herhangi btr terör örgütünü sevk ve idare edtp etmedikderi belirlenemediğt belirtibmişttr.

Dosya lçeriğt ve hükümlülerin hukukd durumları incelendiğinde meydana gelen olaylarla tgili açrkdayrcı bllgi vermedikleri gibi 4959 saylı yasa hükümlerinin hükümlüler yönünden uygulanmasını gerekttrtr bir neden de buhunmadığı anlaşıldığından hükümlüler ve hükümlüler vekillerinin vaki taleplerinin reddine karar verlimesi gerekfir]."
15.Bu karar 31/3/2010 tarihinde Yargitay 9. Ceza Dairesince onanmıştır.
16. 21/4/2013 tarihli müddetnamede, başvurucunun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası aldığı, infaz türünün 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanun'um 107. maddesinin (16) numaralı fikrası kapsamında olduğu belirtilmiştir,
17. Başvurucu 2/12/2020 tarihli dilekçesinde; hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaşı verildiğini, ağrrlaştırılmış müebbet hapis cezasının terör suçluları yönünden Öltinceye kadar devam edeceğini ancak kendisinin terör suçlusu olmadığını, üzerine atılı suçu bir örgūt faaliyeti kapsamında işlemediğini, terör suçları ve terör suçlusu kavramlarının 3713sayılı Kanun'un 1., 2. ve 3, maddelerinde tanımlarımin yapıldığını, terör suçu ile terör suçlusu kavramlarının farklı olduğumu, her terör suçumu işleyen kişinin terör suçlusu olmadığını, terör suçu olmakla birlikte bir örgüt kapsaminda işlenmemiş suçlarda ölünceye kadar infaz rejiminin uygulanamayacağını, herhangi bir örgüte bağlı suç işlemediğini, hakkında koşullu salrverilme hükümleri uygulanmadan hazırlanan mülddetnamenin de tüm bu nedenlerden 

hatalı olduğumu, 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (2) numaralı fikrası gereğince infazın yapılması gerektiğini belirterek müddetnamedeki bu hatanın giderilmesini talep etmiştir.
18. Sivas Infaz Hâkimliği 8/3/2021 tarihinde infaza konu ilamın terör suçu olmasınedeniyle 5275 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi ve 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (4) numaralı fikrası uyarınca aldığı ceza itibarıyla başvurucunun koşullu salrverilme hükümlerinden yararlanamayacağım belirterek talebinin reddine karar vermiştir.
19. Başvurucu, dile getirdiği iddialara ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadan gerekçesiz bir şekilde talebinin reddine karar verildiğini belirterek İnfaz Hâkimliğinin kararına itiraz etmiştir.

20. Sivas I. Ağır Ceza Mahkemesi 21/5/2021 tarihinde, Sivas İnfaz Hâkimliğinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.

21. Başvurucu 22/6/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Huknk 
22. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Ttrk Ceza Kanunu'nun "Zaman bakamından uygulama"kenar başlıklı 7. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir filden dolayıkimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamuz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayımayan bir filden dolayı da kimse cezalandırilamaz ve hakdanda güveniik tedbirt uygulanamaz. Boyle bir ceza veya güveniik tedbiri hükmolurnmuşsa infazı ve kanunt neticeleri kendiliğinden kalkar 

(2) Suçun işlendiği zaman yürürlükte buhunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kamunların hükümleri farkdı ise, fadltn lehtne olan kamun uygulanır ve infaz olumur.
(3) (Değiştk: 29/6/2005 — 5377/2 md.) Hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salrverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç; tnfaz refimine illşkin hükümler, derhal uygulanır."
23. 5275 sayılı Kanun'un "Koşullu salıverilme" kenar başlıklı 107. maddesinin ilgili kısmı şöyledir.

"(1) Koşullu salrverilmeden yararlanabllmek içtn mahkümun kurumdaki infoz sürestni iyi halli olarak geçirmesi gerekir.

(2) Ağırlaştrımış müebbet hapis cezosına mahkúm edtimiş olanlar otuz yitını, müebber hapis cezasına mahkum edllmiş olanlar yirmidört yiın, diğer süreli hapis cezalarına mahkúm edilmiş olanlar cezalarıın yarısinı infoz kurumunda çektkdert takdtrde, koşullu salrverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümleler: 14/4/2020-7242/48 md.)
*•.

(16) 5237 sayılı Turk Ceza Kamununun Ikinci Kitap, Dordüncü Kısum, "Devletin Güvenliğine Karşi Suçlar" başlıkı Dördünci Bölüm, "Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı Beştnci Bolüm, "Milli Savunmaya Karşı Suçlar" başlıklıAltıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevestnde işlenmesi dolayısryla ağırlaştưrılmış müebbet hapts cezasına mahkümiyet hālinde, koşullu salrvertime hükimleri uygulanmaz."
24. 5275 sayılı Kamun'un geçici 2, maddesi şöyledir:
"14.7.2004 tarihli ve 5218 sayrlı Kamuntun 1 inci maddesi ie değişik 3.8.2002 tarihli ve 4771 saylı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapımasına Iişkin Kamunla; ölüm cezaları,müebbet ağır hapis cezasına dōnüştürülen terör suçluları ile ölūm cezaları ağırlaştırımışmüebbet ağur hapts cezasına dōnüştürülen veya ağırlaşturimış müebbet ağır hapis cezasına mahkim olan ierör suçlulari, koşullu salrverilme hükümlerinden yararlanamaz. Bunlar hakkanda, ağırlaştırımış müebbet ağır hapis cezası, hayatı boyunca devam eder."
25. 3713 sayılı Kanun'um "Terōr tanımı" kenar başhıkl 1. maddesinin 29/6/2006tarihli ve 5532 sayıli Kanun'un 17. maddesiyle ilga edilmeden önceki ikinci ve Üçüncüfikrasının ilk håli şöyledir:
"Bu Kamunda yazılı olan orgút, Ukd veya daha fozla kimsenin aynı amaç etrafinda btrleşmestyle meydana gelmiş sayılır.

Orgüt terimi, Türk Ceza Kamunu ile ceza hükümlerini lçeren özel kamunlarda geçen teşekül, cemiyer, silahlı cemiyet, çete veya silahlı çeteyi de kapsar."
26. 3713 sayıh Kanunun "Terör tanumı" kenar başlıklı 1. maddesinin ikinci fikrastnın 15/7/2003 tarihli ve 4928 sayılı Kanun'la değişik hâli şöyledir:
"Id veya daha fazla kimsentn btrinci fikrada yazılı terör suçunu lşlemek amacıyla btrleşmesi haltnde bu Kamunda yazılı olan örgüt meydana gelmiş sayrlır."
27. 3713 sayılı Kanun'un "Terör tanumı" kenat başlıklı 1. maddesinin mevcut hâli şõyledir.

"Terör; cebir ve şiddet kullanarak; baska, korkutma, yıldırma, stndtrme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada beltrtilen Cumhuriyetin niteliklerini, styasi, hukuki,sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin alkesi ve millettyle bölünmez bürünlüğünü bozmak, Türk Devlettnin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yrkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devlertn iç ve dış güvenliğini, kamu düzentni veya genel sağlığı bozmak amacıyla btr ōrgite mensup kişt veya kiştler tarafından girişllecek her türlü suç teşkdl eden eylemlerdir.
(Mülga lkinci ve üçüncü fikralar: 29/6/2006-5532/17 md.)”
28. 3713 sayılı Kanun'un "Terör suçlusu" kenar başhıkı 2. maddesi şöyledir:
"Btrinci maddede beltrlenen amaçlara ulaşmak için meydana getiriimiş orgütlerin mensubu olup da, bu amaçlar doğrultusunda diğerleri lle beraber veya tek başına suçişleyen veya amaçlanan suçu işlemese dahi örgütlerin mensubu olan kişt terör suçlusudur.
Terör örgütüne mensup olmasa dahi örgüt adına suç işleyenler de terör suçlusu sayılır."

29. 3713 sayılı Kanun'un "Terör suçları" kenar başlıklı 3, maddesi şöyledir:
"26/9/2004 tarihli ve 5237 saylı Türk Ceza Kamununun 302, 307, 309, 311, 312, 313,314, 315 ve 320 nci maddelert ule 310 uncu maddesinin birinci fikrasında yazuli suçlar,terör suçlarıdır."
30. 3713 sayılı Kanum'um "Koşullu salrverilme" kenar başhıklı 17. maddesinin (4)numaralı fikrası şöyledir:
"Olüm cezaları 14/7/2004 tarthli ve 5218 saylı Kamunun I inci maddesi ile değişik 3/8/2002 tarihli ve 4771 saylı Çeşttit Kanunlarda Değişiklik Yapımasına flişkin Kanunla müebber ağī hapis cezasına dönüştürülen terör suçluları lle olüm cezalar ağırlaştưrımışmüebbet ağưr hapis cezasına dōmüştürülen veya ağưrlaştırıimış müebbet ağư hapls cezasına mahküm olan terör suçluları koşullu salrverilme hükümlerinden yararlanamoz. Buniar hakkanda ağưrlaştırımış müebbet ağır hapis cezusı olünceye kadar devam eder."
B. Uluslararası Hukuk 
31. Avrupa Insan Hakları S8zleşmesi'nin (Sözleşme) 7. maddesinin ilgili kısmışõyledir:
"I. Hiç kimse, işlendiği zaman ulusal veya ułuslararası hukuka göre suç oluşturmayan bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz, Aynı btçtmde, suçun işlendiğı sırada uygulanablltr olan cezadan daha ağır bir ceza verllemez..

32. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AlHM) Sözleşme'nin 7. maddesinin birinci fikrasında belirtilen ceza kavramımı Özerk bir Sözleşme kavramı olarak kabul etmektedir. Bu bağlamda Sözleşme'nin 7. maddesinde güvence altına alınan ilkeyi etkin korumak amacıyla,bir tedbirin özül itibarıyla bir ceza oluşturup oluşturmayacağı konusunda ulusal yargımakamlarının yorumlarına bağlı kalmadan değerlendirme yapilmaktadır. Bu çerçevede ilk olarak bir cezanın varlığı için suçtan kaynaklanan bir mahkümiyetin sonucu olup olmadığı,daha sonra tedbirin niteliği, amacı, ulusal hukuk açısından nasıl kabul edildiği, tedbirin alınmasmda ve uygulamasındaki usullerin ve tedbirin ağırlığı değerlendirilmektedir (Del Rio Prada/Ispanya [BD], B. No: 42750/09, 21/10/2013, §§ 81, 82; Welch/Birleşik Krallık, B. No:17440/90, 9/2/1995, §§ 27, 28).

33. AlíM ceza kabul edilen bir tedbir ile cezanın infazı veya icrasım ilgilendiren bir tedbir arasmnda ayrım yapmıştır. Bu çerçevede tedbirin niteliği ve amacının cezanın indirilmesi veya erken tahliyeye ilişkin bir değişiklikle ilgili olduğunda bu tedbirin Sözleşme'nin 7. maddesi kapsamında ceza olarak kabul edilemeyeceğini belirtmiştir (Hogben/Birleşik Krallık, B. No: 11653/85, 23/7/1985; Hosein/Btrleşik Krallık, B. No:26293/95, 28/2/1996, Del Rio Prada/Ispanya, §83). Ancak AlHM, bu hususta 7. maddenin ikinci ctmlesinde ifade edilen "verilme" sözcüğünün cezanın infazına veya icrasına ilişkin tüm tedbirlerin bu maddenin koruma alanı dışıda olduğu şeklinde yorumlanamayacağınıbelirtmiştir (Del Rio Prada/Ispanya, § 88). Bunun sonucu olarak da AlHM, cezaya hükmedildikten sonra veya ceza infaz edilirken idari yetkililer ve mahkemeler tarafindan yapilacak uygulamaların cezayı veren mahkemenin öngördüğü ve kapsamını belirlediği cezanın farkli tanımlanmasına veya değiştirilme ihtimaline yol açabileceğini kabul etmiştir.Aksi takdirde idari yetkililer veya mahkemelerin verilen cezanın kapsamını geçmişe dönük olarak, mahkům edilen kişinin suçu işlediği veya cezaya çarptırıldığı zamanda böyle bir 

gelişmeyi öngõremeyecek ve zararına olacak şekilde yeniden tanımlayan tedbirler alabileceği kabul edilecektir (Del Rio Prada/Îspanya, § 89).

34. Ceza infaz mevzuatında yapılan değişikliklerin müebbet hapis cezası çeken mahkümları ceza indirimi hakkından yoksun brraktığı Kafkaris/Kıbrıs (B. No: 21906/04,12/2/z008) davasında AlHM; yapılan değişiklikleri, başvurucuya verilen ve müebbet hapis cezası şeklinde devam ettirilen cezanın aksine bu cezanın infazıyla ilgili görmüştihr. Ceza infaz kurumu mevzuatında ve tahliye koşullarında yapılan değişikliklerin başvurucunun hapis cezasımı ağırlaştırmış olabileceğini kabul etmekle birlikte bu değişikliklerin davayı gören mahkemenin verdiğinden daha ağır bir ceza dayatuığı şeklinde bir yoruma varılamayacağınıaçıklamıştır. Bu bağlamda tahliye politikaları, bu politikaların uygulanması ve bunların ardında yatan gerekçelerle ilgili meselelerin Sözleşme'ye taraf devletlerin kendi ceza politikalarımı belirleme yetkisi dâhiline girdiğini yinelemiştir (Kafkaris/Kıbrıs, § 151).
35. Ancak AlHM aynı zamanda, filiyatta ceza teşkil eden bir tedbirle cezanun infazın ilgilendiren bir tedbir arasmdaki ayrımın her zaman net olmayabileceğini kabul etmiştir (Kafkaris/Kıbrıs, § 142). Del Rio Prada davasma konu olayda başvurucu; terör ōrgüitü ETA ūyesi olma, (çok sayıda) öldürme, õldürmeye teşebbūs ve diğer suçlar nedeniyle 3.000 yıldan fazla hapis cezasına mahkům edilmiştir. Başvurucuya verilen hapis cezaları için ilgili kamun uyarınca infaz edilecek süre, azami süre olan otuz yıl olarak belirlenmiştir. flgili kanuna göre hükümlüler belli durumlarda infaz ettikleri süre karşılığında ceza indirimi alabilmektedir. Kanunda açıklık olmamasına rağmen başvurucunun mahkům olduğu suçlarıişlediği ve cezalarının toplandığı tarih itibarıyla geçerli olan yerleşik içtihatlara ve uygulamaya göre birden fazla suçtan mahkúm olup cezaları toplanan ve infaz edeceği süre otuz yıl olarak belirlenen kişilere de bu indirimler otuz yıl üzerinden uygulanmaktadır.Başvurucu cezasını infaz ederken yüksek mahkeme 2006 yılında başka bir davada içtihat değiştirmiş ve indirimlerin infazda geçecek azami süreye değil her bir cezaya ayrı ayn uygulanacaği, bu indirimler sonucu bulunan sthrelerin toplamının otuz yılı aşamayacağışeklinde Parot doktrini olarak bilinen içtihadını geliştirmiştir. Bu içtihada dayanılarak başvurucunun filen infaz edeceği süre yeniden belirlenmiş ve tahliyesi için infaz etmesi gereken stre yaklaşık dokuz yıl uzamıştır. AfHM Parot doktrininin başvurucunun durumuna uygulanmasımın başvurucuyu, kanunen ve cezaların infazından sorumlu hâkimlerin nihai kararları uyarınca hak kazandığı, alıkonma boyumca yapılan işlerden dolayı elde edilen ceza indirimlerinin fayda sağlayan her türlü etkisinden mahrum bıraktığını kaydetmiştir. AlHM'e göre başvurucunun cezaları birleştirilerek otuz yıllık fiil bir hapis süresiyle sınırlandırılmastna rağmen başvurucunun hak kazanması gereken ceza indirimlerinin bu sınırlandırılmış süre Üzerinde hiçbir etkisi olmayacaktır. AfHM ceza kanunu hükümlerinin somut davadaki uygulanma biçiminin basit bir ceza infaz kurumu politikasının Ötesine geçtiğini, hapis stresi boyunca yapılan işlerden dolayı hak kazanılan ceza indirimlerinin tatbikine Parot doktriniyle getirilen yeni yaklaşımın benimsenmesinin sadece başvurucuya verilen cezanın infazını ilgilendiren bir tedbir olarak görülemeyeceğini, bu tedbirin aynızamanda verilen cezanın kapsamının yeniden tanımlanmasına da yol açtığımı, Parot doktrini neticesinde otuz yıllık azami hapis cezası stresinin alikonma süresince yapılan işlerden dolayı hak kazanılan ceza indirimlerinin uygulanacağı mūstakil bir ceza olmaktan çıkıp filen böylesi hiçbir indirimin uygulanmayacağı otuz yıllık bir ceza hāline geldiğini belirtmiştir.AfHM, bu gerekçelerle Sözleşme'nin 7. maddesinin uygulanabilir olduğuna karar vermiştir (Del Rio Prada/Ispanya, §§ 107-110).


V. İNCELEME VE GEREKÇE 
36. Anayasa Mahkemesinin 26/1/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
37. Başvurucu, hükümlü olması nedeniyle bir gelire sahip olamadığını belirterek adli yardım talep etmiştir. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Şerif Ay (B. No: 2012/1181,17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alımarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

B. Suçta ve Cezada Kanunillk İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddla 
. Başvurucunun Iddiaları
38. Başvurucu; hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildiğini,ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının terör suçluları yönünden ölünceye kadar devam edeceğini ancak kendisinin terör suçlusu olmadığım ve üzerine atılı suçu bir Örgüt faaliyeti kapsamında işlemediğini, bu hususun mahkümiyet kararından anlaşıldığını, 3713 sayılıKanun'da terör suçları ve terör suçlusu kavramlarının tanımlarının yapıldığını, terör suçu ile terör suçlusu kavramlarının ayrı olduğunu, her terör suçunu işleyen kişinin terör suçlusu olmadığını, terör suçu olmakla birlikte bir Örgüt kapsamında işlenmemiş suçlar için ölünceye kadar infaz rejiminin uygulanamayacağını, koşullu salrverilme hükümleri uygulanmadan hakkında hazırlanan müddetnamenin bu nedenle hukuka aykın olduğunu, buna rağmen taleplerinin reddedildiğini, Infaz Hâkimliğinin kararının gerekçesiz olduğunu ve ileri sürdüğüiddialara ilişkin hiçbir açıklama içermediğini belirterek Anayasa'nın 17. ve 19. maddeleriyle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
39. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Suç ve cezalara ilişkin esaslar" kenar başlıkhı 38. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kimse, tşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanumun suç saymadığı bir filden dolayıcezalandırlamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konubmuş olan cezadan daha ağır btr ceza verilemez."
40. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin incelenmesinin suçta ve cezada kanunilik ilkesi kapsamda yapıması uygun görülmüştür.
a.Kabul Edliebllirlik Yönftnden 
41. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönfnden 
42. Öncelikle mahkümiyet kararı sonrasında verilen cezanın infazında Anayasa'nın 38. maddesinin õngördüğı ilkelerin uygulanıp uygulanmayacağı hususu belirlenmelidir.
43. Anayasa'nın 38. maddeşinin birinci fikrasıda belirtilen "ceza" kavramı Özerk bir kavramdır. Bu bağlamda Anayasa'nın 38. maddesinde güvence altına alınan ilkeyi etkin korumak için bir tedbirin özü itibartyla bir ceza oluşturup oluşturmayacağı konusunda yargımakamlarının yorumlarına ve mevzuattaki nitelendirmelere bağlı kalmmadan değerlendirme yapılabilecektir.

44. Öte yandan ceza kabul edilen bir tedbir ile cezanın infazı veya uygulanmasınıilgilendiren bir tedbir arasında ayrım yapılmalıdır. Bu çerçevede tedbirin niteliği ve amacının cezanın indirilmesi veya erken tahliyeye ilişkin bir değişiklikle ilgili olduğunda bu tedbir kural olarak Anayasa'nm 38. maddesi anlamında ceza olarak kabul edilemeyebilecektir.Anayasa'nın 38. maddesi cezanın infazının şekliyle değil kendisiyle, diğer bir ifadeyle cezanın kendisinin etkilenip etkilenmediğiyle ilgilenir. Ancak filiyatta ceza teskil eden bir tedbir ile cezanın bnfazım ilgilendiren bir tedbir arasındaki ayrım her zaman net olmayabilecektir. Bunun sonucu olarak da cezaya hükmedildikten sonra veya ceza infaz edilirken idari yetkililer ve mahkemeler tarafindan yapılacak uygulamaların cezayı veren mahkemenin Öngördüğü, kapsamını belirlediği cezanın farkhı tanımlanmasına veya değiştirilmesine yol açabileceği ihtimali gözardı edilmemelidir. Aksi takdirde idari yetkililer veya mahkemelerin verilen cezanın kapsamımı geçmişe dönük olarak, mahkûm edilen kişinin suçu işlediği veya cezaya çarptırıldiğ zamanda böyle bir gelişneyi öngöremeyecek ve zararına olacak sekilde yeniden tanımlayan tedbirler alabileceği kabul edilecektir (benzer yöndeki bir karar için bkz. Efendi Yaldız, B. No: 2013/1202, 25/3/2015, § 36).
45. Bir tedbirin maddi ceza hukukuna mı yoksa infaz hukukuna mu dâhil olduğu tespit edilirken tedbirin şekli olarak hangi alana girdiğinden ziyade niteliğine bakılarak karar verilmelidir. Bu çerçevede bir tedbir, sanığa verilecek cezayla ilgili bir konu hakkında ise ve ceza verme düşüncesi içinde kabul ediliyorsa tedbirin maddi ceza hukuku alanında olduğunum kabul edilmesi gerekir. Dolayıstyla hükümlü hakkında uygulanan tedbirin bir suçtan kaynaklanan bir mahkümiyetin sonucu olup olmadıği, tedbirin niteliği, amacı,mahkemeler ve yetkili idari makamlar açısıdan nasıl kabul edildiği, tedbirin alınmasında ve uygulamasmdaki usullerin ve tedbirin ağırlığı değerlendirilerek Anayasa'nın 38. maddesinin güvencesi altında olup olmadığı tespit edilmelidir. Bir hükmüın infazı sırasında alınan bir tedbirin sadece hükmün infazinın şekline ilişkin olup olmadığının veya aksine hükmün kapsamım etkileyip etkilemediğinin belirlenmesi için hükmedilen cezanın ilgili zamanda yürürlükte olan iç hukuka göre aslımnda neyi gerektirdiği, diğer bir ifadeyle onun asıl doğasının ne olduğunun incelenmesi gerekir. Bu bağlamda Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 18/11/1985 tarihli ve E.1985/268, K.1985/361 sayılı kararında “.…cezaların yerine getirilmesine ilişkin rejimleri değistiren yasaların derhal uygulanması gerekmekte ise de,değişikliği yapan yasaların, cezaların niteliğini değiştirmemest gerekir. Cezanın yerine getirimesine ülişkin yasadakt değişikdik, mahkümiyet sürestnt uzatryorsa veya hükümlüye yüklenen yüki artıriyorsa, bu hal cezanın niteliğini değisttrdiğinden derhal uygulanamaz."(benzer yöndeki bir karar için bkz Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 5/7/1973 tarihli ve E.1973/6567, K.1973/6535 sayılı kararı) denilerek bir tedbirin infaz hukukuna ilişkin olmasının tek başına derhâl uygulanması için yeterli olmadığı, aksine mahkūmiyet süresini uzatıp uzatmadığı hususu gözetilerek karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmiştır (Efendi Yaldız, § 40).


46. Bu bağlamda anayasal güvencenin belirlenmesi açısından koşullu saliverme kurumunun maddi ceza hukukuna mı yoksa infaz hukukuna mı dâhil olduğu tespit edilmelidir. Bu konuda mevzuata bakılması Önem arz etmektedir. Anayasa'nın 38. maddesi uyarınca suçta ve cezada kanunilik ilkesinin güvence fonksiyonu açısından infaz hukukuna ilişkin tcmel sorun infaza yönelik düzenlemelerin zaman bakımından uygulanmasımeselesidir. Zaman bakımmdan uygulamaya ilişkin olarak ūç ilke söz konusudur. Bunlar geriye yürüme, ileriye yürüme ve derhål uygulanmadır. Bu ilkelerin ceza hukuku açısından nasıl uygulanacağı Anayasa'nı 38. maddesi ve 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinde açıklanmıştır. Ancak bu ilkelerin infaz hukukuma ilişkin kuralları kapsayıp kapsamadığının tespiti Anayasa'nı 38. maddesinin getirdiği güvencelerin bu alanda uygulanabilirliğini ortaya koyacaktır (Efendi Yaldız, §38).

47. Kural olarak infaz hukuku kuralları derhål uygulanır. Buna göre kuralın hükümlü açısından lehe veya aleyhe sonuç doğurmasından ziyade amacı, hükümlüntın cezasının infazında temel hedef olan ıslah ve topluma kazandırmada daha etkin yöntemlerin uygulanmasını sağlamak, ceza infaz kurumu güvenlik ve disiplinini daha iyi bir düzeye getirmek ve ceza infaz kurumunu hükümlūler açısından daha makul bir seviyede yaşanabilir hâle getirmektir. Ancak S237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (3) numarah fikrası ile infaz rejimine ait olarak değerlendirilen hapis cezasımn ertelenmesi, koşullu saliverilme ve tekerrürle ilgili olan hükümlerin aleyhe somuç doğurmaması bu kuralın istisnası olarak kabul edilmiştir (Efendi Yaldız, § 39). Diğer bir deyişle koşullu salrverīne müessesesi maddi ceza hukukuna ilişkin zaman bakımından uygulama kurallarıma tabi tutulmuştur.
48. Öte yandan bir mahkeme hapis cezasına karar verdiğinde bumu hükümde belirtmese de -koşuliu salıverilme yolunum kapalı olduğu durumlar hariç- esasında koşullu salrverilmeye açık bir hapis cezası vermektedir. Diğer bir deyişle mahkemenin verdiği hapis cezası koşullu salrverilmenin tatbik edileceği bir ceza hâline gelecektir. Bu bakımından koşullu salrverme hükümlerinin tatbik edilemediği bir cezanın koşullu salrverme hükümlerinin tatbik edilebilir olduğu bir cezaya göre daha ağır olduğu açıktır. Dolayısıyla koşullu salrverme hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı hususu, cezanın ceza infaz kurumunda çektirileceği süreyi etkilediği için başvurucu hakkında verilen ağırlaştırılmışmüebbet hapis cezasımın kapsamını değiştiren bir niteliğe bürünmektedir. Dolayısryla Anayasa'nı 38. maddesi çerçevesinde değerlendirilme yapılması gerekmektedir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Efendt Yaldız, § 42; Metin Durmaz, B. No: 2013/7764, 25/3/2015,§ 60).

49. Koşullu salrvermenin Anayasa'nın 38. maddesi kapsamında olduğu belirlendikten sonra bir diğer mesele lehe kanunun geçmişe uygulanıp uygulanmayacağıdır.Yukarıda belirtildiği gibi kural olarak infaz hukuku kuralları derhål uygulanır. Ancak 5237sayılı Kanun'un 7. maddesinin (3) numaralı fikrası ile infaz rejimine ait olarak değerlendirilen koşuliu salrvermeyle ilgili olan hūkümlerin aleyhe sonuç doğurmaması bu kuralın istisnası olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla koşullu saliverme açısından 5237 sayılıKarun'un 7, maddesinin (2) numaralı fikrasındaki ilkeler de geçerlidir. Bu fikrada "suçun işlendiğı zaman yürürlükie bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farkhı ise, failtn lehine olan kanun uygulanır ve infaz olumur." denmiştir. Anayasa Mahkemesinin daha önce de belirttiği tzere lehe olan kanunun geçmişe yürümesi olarak adlandılan bu ilke Anayasa'nm 38. maddesinin bir gereğidir (AYM, E.2019/9, K.2019/27,11/4/2019, §§ 13-20).

50. Bu ilke koşullu salıvermeye uyarlandığında suçun işlendiği zaman yürürlüikte bulunan kanuma göre koşullu salrverilmeye hak kazanan kimsenin bu hakkının geri 

alınamayacağı, suç işlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre koşuilu salıverilme hakkınıkaybeden kimseye aleyhe olan hükmün uygulanamayacağı, suç tarihinden sonra yürürlüğe giren lehe düzenlemelerin hükümlü hakkında derhål uygulanacağı sonucu çıkacaktır.
51. Somut olaydaki mesele, başvurucu hakkmda verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına koşullu salrverme hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağıdır. Derece mahkemesi başvurucunun bu kapsamdaki talebini infaza konu suçun terör suçu olduğunu,5275 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi ve 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (4) numaralıfikrası uyartnca başvurucumun koşullu salıverilme hükümlerinden yararlanamayacağınıbelirterek reddetmiştir. Anayasa Mahkemesince yapilacak inceleme, derece mahkemesinin bu yorumunun Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fırkasryla bağdaşıp bağdaşmadığını tespit etmekten ibaret olacaktir.

52. Derece mahkemesinin atif yaptığı 5275 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi ve 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (4) mumaralı fikrasında başvurucunun durumunda olduğu gibi ölthm cezalari, mülebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen terör suçlularımın koşullu salrverme hükümlerinden yararlanamayacağı belirtilmiştir. Bu hükümler dikkate alındığında koşullu salrverme hükümierinden yararlanıp yerarlanmama hususunda önemli olan, işlenen suçun terör suçu olması değil suçu işleyen kişinin terör suçlusu olmasıdır. 3173sayılı Kanun'da terör suçu ile terör suçlusu kavramları birbirinden farklı şekilde tanımlanmıştır. 3713 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre terör suçlusu tabiri, bu Kanun'un 1.maddesinde belirlenen amaçlara ulaşmak için kurulmuş örgütlerin mensubu olup da bu amaçlar doğrultusunda diğerleriyle beraber veya tek başına suç işleyen veya amaçlanan suçu işlcmese dahi örgütlerin mensubu olan kişileri, yine terör örgütüne mensup olmasa dahi örgüt adına suç işleyenleri kapsamaktadır.

53. Nitekim 3713 sayılı Kanun'un 2. maddesinin gerekçesinde "Maddenin birinci fikrasında, Kamumun 1 tnci maddesinde beltrlenen terör amacına ulaşmak için meydana getirilmiş örgütlere girerek toplu veya btreysel olarak bu amaç doğrultusunda suç işleyen veya sadece örgüt mensubu olan kişiler terör suçlusu olarak kabul edilmekte; tkinct fikrasında ise, terör suçu lşlemek amacıyla kurulmuş örgüte mensup olmasa dahi, bu örgüt adına suç tşleyen kişt de terör suçlusu sayılmakta, haklarında bu Kamun hükumlerinin uygulanacağı fade olunmaktadır." denilmektedir. Bu gerekçeden, terör suçlusu olma bakunmdan belli bir örgütün varlığının gerektiği anlaşılmaktadır. Infaz Häkimliği kararımda değinilmese de başvurucu hakkında 21/4/2013 tarihinde hazırlanan müddetnamede atifta bulunulan 5275 sayılı Kanum'un 107. maddesinin (16) numaralı fikrası da koşullu salrvermeden yararlanmamanın şartı olarak başvurucunun mahkům edildiği suçun yeni Türk Ceza Kanunu'ndaki karşılığının bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesini öngörmektedir.
54. Ayrıca 5275 sayılı Kanun'un geçici 2, maddesinin gerekçesinde haklarında 765sayılı müiga Kamum'un İkinci Kitap, Birinci Bap, "Devletin Arsnulusal Şahsiyetine KarşıCürümler" başlıklı Birinci Fasıl, "Devlet Kuvvetlert Aleyhinde Cürümler" başlıklı İkinci Fasıl altında yer verilen suçlardan (başvurucunun mahkûm edildiği 146. madde dâhil) birinin bir Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısryla öltım cezasından dönüştürülerek veya doğrudan ağırlaştirılmış müebbet hapis cezasına mahkümiyet hükmü verilenlerin şarthısalrverme hükümlerinden yararlanamayacağı belirtilmiştir. Bu gerekçeden de anlaşılacağıÜzere koşullu salrvermeden yararlanmamak için 765 sayılı müiga Kanun'un 146.maddesindeki suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi gerekmektedir. Bu tespit 3713 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki ve gerekçesindeki terör suçlusu tanımryla örtüşmektedir.


55. Bu bağlamda terör suçlusumdan söz edebilmek için kişinin ya 3713 sayıl Kanun'un 1. maddesinde belirlenen amaçlara ulaşmak için meydana getirilmiş örgütlerin mensubu olması ya da bu örgüitler adına suç işlemesi gerekmektedir. Ancak somut olayda 765 sayılı mülga Kanum'um 146. maddesi kapsamında başvurucu hakkında verilen mahkümiyet kararı incelendiğinde başvurucumum herhangi bir örgütün üyesi olduğu veya herhangi bir õrgūt adına suç işlediği sonucuna varımamıştır. Suçun planlayıcısı veya işleyeni olarak bir örgütün adına atif yapılmamış, başvurucunun herhangi bir örgütle somut bağından söz edilmemiştir. 765 sayılı mtilga Kamun'un 146. maddesinden verilen mahkümiyet kararmda ve daha Önce verilen ilk mahkümiyete ilişkin Yargıtay bozma kararında (bkz§ 9)söz konusu eylemlerin bir organizasyon dâhilinde gerçekleştirildiği belirtilse de somut olarak bir Örgütün varlığına ilişkin tespitte bulumulmamış, örgüt bulunmadığına dair ilk mahkůmiyet kararındaki tespitleri geçersiz kılacak bir değerlendirmeye yer veriimemiştir. Bilakis bu kararlarda 765 sayılı mülga Kamın'un 146. maddesinde düzenlenen suçum işlenmesi için Önceden oluşturulmuş, silahlı olsun veya olmasın bir örgüt ya da çetenin bulummasında zorunluluk olmadığı ifade edilmiştir.

56. Öte yandan başvurucu hakkında 3713 sayılı Kanun kapsamında açılan davada başvurucunun da aralarında bulunduğu samkların 3713 sayılı Kanun'un I. maddesinin ikinci fikrası çerçevesinde aynı amaç etrafinda birleşmek suretiyle örgüt oluşturdukları ileri sürülmüş ise de mahkůmiyet kararında bu kanuni düzenlemeden yola çıkılarak böyle bir Örgüt değerlendirmesi yapımamıştır. Kaldı ki böyle bir değerlendirme yapılmış olsaydı bile 3713 sayılı Kanum'um 1. maddesinin ikinci fikrasmdaki örgüt tanımryla ilgili bu düzenlemenin 2006 yılında ilga edilmesinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir. 3713 sayılıKanum'da değişiklik yapan 5532 sayılı Kanun'um 1. maddesinin gerekçesinde bu ilganın sebebi "26/9/2004 tarihli ve 5237 saylı Türk Ceza Kamumunun 220. maddesinde suç işlemek amacryla kurulmuş örgüt tanımlaması yapıldığı içtn, Terörle Mücadele Kanununda ayrıca örgüt tanımlaması yapımasına gerek görülmemişttr." şeklinde açıklanmıştır.
57. Dolayısıyla örgūt tamımı 5237 sayılı Kamun'un 220. maddesi çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere "Örgüt, soyut bir birleşme değudir, bünyesinde hiyerarşik btr llişki hākimdir. Bu htyerarşik ilişki, bazı örgüt yapılanmalarında gevşek bir nitelik taşıyabilir. Bu llişkd dolaynstyla örgüt, mensuplarıüzerinde hákimiyet tesis eden bir güç kaynağı niteliğini kazanmaktadır … Örgütün varlığıiçin suç işlemek amacı etrafındaki fili birleşme yeterlidir. Örgüt, ntteliğı ittbarıyla,devamlulık arzeder. Bu ttibarla, kişllertn belli bir suçu işlemek için bir araya gelmesi hälinde,örgüt değil, iştirak ilişkisi mevcuttur. Suç işlemek için örgüt kurulması bir somut tehlike suçudur. Her ne kadar en az iki kişinin belli amaç etrafında suç işlemek üzere devamlı surette filen btrleşmesi surettyle örgüt meydana gelebilirse de; kurulan örgüt, güdülen amaçbakamından somut bir tehllke oluşturmayabilir. Bu nedenle, örgütün yapısı, sahtp bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakamından, amaçlanan suçları işlemeye elverişli olmasıaranmalıdır. Orgüte ühye olmak, fiui bir katilmadir. Orgüte üye olmak için örgüt yönetictlerinin rızasının varlığına gerek yoktur. Tek taraflı tradeyle de katımak mümkündür."Kanun'un gerekçesinden anlaşılacağı gibi Örgütün varlığı için hiyerarşik bir yapı ve devamlılik bulunmahıdır.

58. Örgüt kavramunın değişen tanımımın 3713 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci fikrasındaki eski tanıma nazaran başvurucunun lehine olduğu açıktır. Zira somut olayda mahkům edilen kişiler arasında hiyerarşik bir ilişki tespit edilemediği gibi Madımak eylemini gerçekleştiren kişilerin anayasal düzeni değiştirme suçunu işlemek için bir araya geldikleri kabul edilmiştir. Dolayısıyla lehe kanunun geçmişe yürümesi ilkesi uyarınca başvurucunun 

mahkūm olduğu olayda, bu anlamda bir örgütün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi başvurucunun koşullu salrverme hükümlerinden yararlanıp yararlanamayacağının belirlenmesi açısından elzemdir.

59. Ancak İnfaz Hâkimliğince bu huşuslarla ilgili hiçbir açıklama yapılmamış,koşullu saliverme imkânından yararlanıp yararlanmama hususunda Önemli olan, 5275 sayılıKanun'un geçici 2. maddesi ve 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (4) numaralı fikrasında öngörülen "terör suçlusu" tabiri maddenin özüyle çelişen ve öngörülemez bir şekilde yorumlanmıştır.

60. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 38. maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. Giderim Yönünden 
61. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
62. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

63. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yemi bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargilama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, 88 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 5360, 66; Kαdri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

64. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılamamın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA 

C. Anayasa'nın 38. maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunillk ilkesinin IHLAL EDİLDIĞINE,
D. Kararın bir Örneğinin suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Üzere Sivas Infaz Hâkimliğine (E.2021/612, K.2021/1104) GÖNDERILMESINE,

E. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE,
F. 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ODENMESINE,
G. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunum Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olması hâlinde bu strenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 26/I/2023tarihinde OYBiRLIĞIYLE karar verildi.