Anayasa Mahkemesinin 16/3/2022 Tarihli ve 2018/21693 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-07-19

19 Temmuz 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31897
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
FİLİZ KERESTECİOĞLU DEMİR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/21693Karar Tarihi : 16/3/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
M. Emin KUZ 
Basri BAĞCI 
Kenan YAŞAR 
Raportör : Gizem Ceren DEMiR KOŞAR 
Başvurucu : Filiz KERESTECİOĞLU DEMİR 
Vekili : Av. Gülşah KAYA 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; bir kısım avukatın gözaltına alınmasını protesto etmek amacıyla İstanbul Adliyesi içinde toplanan, başvurucunun da aralarında bulunduğu gruba polisin güçkullanması nedeniyle kötü muamele yasağı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 4/7/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanhk, görüşünü bildirmiştir.

4.Başvurucu, Bakanhığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade ediidiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu 6/4/2017 tarihinde, bir kısim avukatın tutukluluğunu protesto etmek amacıyla İstanbul Adliyesi binası içinde toplanan grupla birlikte oturma eylemine katılmiştır.Başvurucu, anlan tarihte Halkların Demokratik Partisi İstanbul milletvekilidir. Başvurucu,müdahalede bulunulmaması için birkaç avukat ile birlikte kolluk amiriyle görüştüğünü ancak müdahalenin gerçekleştiğini belirtmiştir.


7. Gerçekleştirilen eyleme polis müdahale etmiştir. 6/4/2017 tarihti Olay,Yakalama ve Savei Görüşme Tutanağı şöyledir:
"06.04.2017 günù saat: 11.00' dan itibaren Istanbul ili Istanbul Adalet Sarayinda Çağdaş Avukatlar Grubu tarafmdan yapılan sosyal medyadaki çağrılar üzerine C Bloktan içeriye girdikten sonda meydanda bulunan heykellerin önünde topłanacaklarını ve heykel önünde nöbet tutacaklarını duyurmalari úzerine İstanbul Cumhuriyet Başsavcilığı Ídari Işter Müdürlüğünün 12.04.2016 tarih ve 2016/3823 Muh. sayılı yazıiları ile bilinen yer ve çevresinde diğer unsurlarla birlikte saat: 10/00 itibariyle gerekli güventik önlemleri alinmiştir.

Alınan bilgi ile ilgili saat: 10.30 sıralarında Başsavcı Vekili …. telefonla aranarak bilgilendirildiğinde kesinlikle Adliye içi ve heykellerin bulunduğu bölümde herhangi bir eyłem amaçlı toplanmaya oturma eylemine vatandaşın giriş çıkışı ve Adliyenin rutin işleyişine engel olacak hareketler ile Basın Açiklamasına izin verilmemesi hu konuda yazılıtalimatın da bulunduğunu böyłe bir durumda şahusları Çağlayan Meydan olarak hilinen alana çıkarılmasınm gerektiğini ve burada isterlerse basın açıklamasında bułunabilecekleri talimati gôrevlilerimize verilmiştir.

Saat: 10.50 sıratarmda Çağdaş Avukatlar Grubu ile Halkın Hukuk hürosu avukatłan ile diğer bağımsız avukattardan oldukłarı değerłendiriłen yaklaşık 30 kişilik üzerinde avukat cübbesi bulunan grup adliye içerisindeki heykellerin önündeki merdivenlerde oturma eylemi. yapmak için oturmuş. ellerinde döviz şeklinde üzerinde Cumhuriyet Gazetesi davasından tutuklu hułunan şahusłar ile avukatların resimlerinin bulunduğu dövizler taşıyan grup izlemeye alınmuş. bu esnada Şişli llçe Emniyet Müdür Yardımcisı tarafindan grubun sözcüsü olduğunu beyan eđen bir erkek avukat cübbeli [kişi] ile gerekli ikaz ve uyarıłarıyaparak. eyłemlerinin izinsiz ve yasadışı olduğunu İstanbul Cumhuriyet Başsavcıliğınca Adliye binası içerisinde herhangi bir eylem, basm açıklaması ve bu amaçla toplanma faaliyetine izin verilmediği, adliye binası dışındaki alanda faaliyet yapabilecekleríyönündeki talimatları ve yapmakta oldukları kamunsuz eyłemłerine son vermeleri hususu defaten söylenmesine rağmen grup oturma eylemine devam etmiş. eylemci gruhun sayısıyaklaşık 100 kişiyi bulmuş, bumun üzerine içeriye Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü unsurłarıdavet edilerek eyłemci grup bir kez daha eylemterine son vermeleri konusunda uyariłmiş.ancak yapilan uyarilar hiçbir şekilde dikkate almmamış, eylemlerine devam etmişlerdir.Istanbul Cumhuriyet Başsavciliğuım emri ve talebi gereği ayrica İstanbuł Adalet Sarayıiçerisinde huzur ve sükunun sağlanmast, Adliyedeki mahkemelerin gürültü ve benzeri şekilde rahatsızlık vererek aksamaması ve adliyeye gelen vatandaşların adliye içerisinde eylemci grubu görerek devlet otoritesinin sarsılmaması için adliye binası içerisindeki gruha müdahale edilmesi gereği hasit ołmuştur. Tarafimizca yapilacak müdaħalede öncelikle her hangi bir yaralanma ve istenmeyen olayların yaşanmaması için Çevik Kuvet personeline eylemci grubun arka tarafindan kalkan marifetiyle süpürme olarak tabir edilen şekilde gruba müdaħale edilerek eylemci grubun adliye dışına çikartilması sağlammak istendiğinde.eylemci grup saldırgan tavırlar sergileyerek görevli polistere karşı direnmeye başlamışlardır. Eylemci grup tarafindan aym zamanda görevli polistere sinkaflı sözler söylemeye başlamışłar ve fiziki olarak görevli polislere saldırmak şeklinde aşırı derecede direnç göstermişler Çevik Kuvvet personeli ellerinde bulunan kalkan ile kendilerini korumaya çalışmışłar ve müdahalede orantılı olarak …. kademeli olarak itekleyerek dışarıçikarma müdahalesinde güçlerini artırmışłardır. Eylemci grup içerisinden görevli polislere ani bir yumruk tekme şeklinde saldırı başladiğıda eylemci gruptan yere düşenłer ołmuş.polise yönelik yapılan bu saldiruda: ... gôrevlí polislerden yaralananlar da olmuştur. Fiziki olarak saldıran grup zorlukla adliye dışarisına çıkarılmiş ve bu gruptan Savcı talimatı ile 8kişi 06.04.2017 günü saat: 11.45 sıralarında yasal hakları yüzlerine karşı okunarak tarafimizca yakalanmişlardir.


.Adliye binası içerisindeki durumu normal hale getirdikten sonra yakalanan 8 kişi kimtik tespiti için minibüs araç içerisinde bekletildiği esnada Terör ve Örgütlü Suçlar Cumhuriyet Savcisi…' [na] talimatları sorulmuş şahisların gözaltına almması. olayda varalanan polisterin doktor raporlarının alinmasi, olay esnasindaki kamera górüntülerinin temin edilmesi talimati verilmesi üzerine .…. Daha sonra yapian tespitte eylemci grubun Adliye binası dişarisına çikartilmak amaci ile ve her hangi hir yaralamma vh. istenmeyen olayin yaşanmaması için süpürme şeklinde tabir edilen ve kalkan marifetiyle dişarıçikartiłmaya çalıştlan grubun müdahałe esnasmda polise yumruklu. tekmeli saldırmalarıesnasında eylemci grubun birbirini iterek ołuşturdukları kargaşa ile yere düşen ve muhafaza altına alınan kişilerin yaralandıkları tespit edilmiştir.

8. Başvurucu, toplantının dağıtılması eylemi ile güç kullanımı sırasında şiddete maruz kaldığı iddiasıyla İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuştur.
9. Adliyenin güvenlik kameralarının şikâyete konu olaya ilişkin görüntülerini içeren altı DVD ve başvurucunun soruşturma dosyasına sunduğu iki DVD incelenmesi için bilirkişiye verilmiştir. 27/1 1/2017 tarihli bilirkişi rapotunda;
i. Istanbul Adalet Sarayı içinde toplu hålde bulunan avukatların Themis heykeli önünde merdivenlerde olduklari, Çevik Kuvvet polislerinin avukatları iterek merdivenlerde durmalarını engelledikleri ve dışarıya çıkarmak için iterek, çekerek çıkış kapısına doğru uzaklaştırdıkları, avukatların bulundukları yerden ayrıłmamak için direndikleri, bazılarının da polisleri ittiği, videolardan anlaşılacağı üzere grubun alkış tuttuğu, Adliyeden çıkmak istemedikleri, dışarı çıkarılamayan bazı avukatların yeniden Themis heykelinin önüne geldiği, bu durumun tekrarlandığı, emniyet görevlilerin tekrar müdahale ettiği,
ii. Başvurucunun elinde fotoğraflar tutarak Themis heykelinin önünde beklediği,merdivenlerde oturduğu, orada bulunan avukat ve sivil vatandaşların olduğu grupla hareket ettiği,
iii. Grubun kalabalıik olması ve emniyet görevlilerinin sayısının fazla olmasınedeniyle arbede sırasında müştekinin yaralanıp yaralanmadığının tespit edilemediği.
iv. Lacivert kazakl, saçlarmın bir kısmı kırlaşmış, bir kısmı beyaz, sivil giyimli bir şahsın başvurucuyu ittiği belirtilmiştir.

10. Başvurucuya karşı itme eylemini gerçekleştirdiği tespit edilen E.E.nin mülkiye başmüfettişince 17/8/2017 tarihinde beyanı alınmıştır. Beyanın ilgili kısmı şöyledir 
"Ben 06.04.2017 tariħinde Istanbul Adliyesinde Avukatlar tarafindan gerçekleştirilen oturma eyłemi nedeni ile alınan tedbirler çerçevesinde kendisine görev verilen Çevik Kuvvet Şube Müdürü [M.Y) nin koruması olarak bulunuyordum. …. Ben devamłı Çevik Kuvvet Şube Müdürü_ [M.Y].ye yakın mesafede hem koruma hem de tahliye işlemlerine yardımcı olma görevi ifa ediyordum. . Bana izletmiş olduğunuz videoda söz konusu kadını iteler şekilde górünen görüntü. kadınm yine bahsettiğim yaşlı avukatla birlikte [M.] Müdürüme doğru hamle yapmałarı üzerine [M.] müdürümü koruna güdüsüyłe yapılmış_bir uzaklaştirma hareketidir. Kesintikle bedenine zarar verecek şiddette bir hareket yapmadim. Koruma güdüsüyle kendisini uzaklaştırmak amacıyla yaptım... Ben koruması ile mükellef olduğum [M.] müdüre karşı fiziki bir saldırņyı ōnlemek için şartlanmış bir vaziyette söz konusu uzaklaştirma hareketini yaptim..."

11. İstanbul Cumhuriyet Başsavcıliığı 26/3/2018 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:
"2911 Sayıhı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşłeri Kanunun 24. maddesi  Topłantı veya Gösteri Yürüyüşlerinin Kanuna aykırı olarak başłaması hallerinde: güvenlik kuvvetteri mensuplarıa topluluğa đağıtmalari. aksi halde zor kullanlarak dağutlacakları ihtarında bulunma ve  topluluk dağıłmazsa zor kullanma yetkisi vermektedir. Bunun yanında 2559S.Y. m. 16 uyarmca görevlerini yaparken direnişłe karşılaşmaları halinde Polisin bu direnişi kırmak amaciyla ve kıracak ölçüde zor kullammaya yetkisi bulunmaktadır.
Olay tutanağı ve hilirkişi raporu incelendiğinde polis memurlarınn, gerek kanu binasıiçerisinde izinsiz toplantı ve gösteri yapılması yasak yerlerden olması gerekse İstanbul Cumhuriyet Başsavcilığının yukarıda içeriği belirtilen 12/04/2016 tarihli 2016/3823 Muh.Sayılı yazılarındaki talímat uyarınca  müştekinin de içerisinde bulunduğu gösterici gruhu eylemlerini sonlandırmaları için uyardikłari, toplantı ve gösteriterini adliye binası dışındaki alanda yapahileceklerini söyledikleri, bu şekilde gósterici grubun bir çok defa uyarıldığı.konumun müzakere yoluyla açıklandiği. bu müzakereler sırasında makul bir süre de geçmesine karşın gôsterici grubun eyłemlerine devam etme israrı üzerine  görevli polis memurlarıın gösterici grubu dağıtmaya başladığı, hir kısım katılımcıların kendiliklerinđen olay yerinden ayrıitdiklari, bazilarını ise ayrilmamakta israr ettiklerí, bu şartlar altiında yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca zor kullanma koşullarıın doğduğu. polis memurlarının zor kullanma sınırları içerisinde ittirmek suretiyle katitımciları adliye dışuda çıkartmaya çalıştıkları, müştekilerin direnmeterine karşı bilírkişi raporunda dikkate alındığında zor kullanma sıırının aşıldığına ilişkin bir tespit olmadıği, müştekinin de zor kullanma sınırının aşıldiğına dair herhangi bir darp ve cebir raporu ibraz etmediği yapılan müdahalenin yasal sımırłar içerisinde kaldığı anlaşılmıştır.
Yapılan soruşturma sonunda. müştekinin soyut iddiası dışında yukarıda isimleri yazılıpolis memuorlarmın ve diğer görevli polis memurlarımın görevlerini kötüye kullanmak suretiyle zor kullandiklarına. zor kullamırken orantiı davranmadiklarına, zor kullanma yetkisinde sırı aşarak sahip bułundukłarı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle müştekiyi kasten yaraladıklarına, ona yönelik hakaret, tehdit. işkence eylemlerinde bulunduklarma ilişkin kamu davası açmak için veterli şüphe oluşturacak detil elde ediłemediği anlaşibmiştir."
12. Başvurucunun yaptığı itiraz, İstanbul 6. Sulh Ceza Hâkimliği tarafindan 24/5/2018 tarihinde reddedilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
13. 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayıhı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 3.maddesinin birinei fikrası şöyledir:
"Herkes, önceden izin almaksızın, bu Kanun hükümlerine göre silahsız ve saldırısız olarak kanunların suç saymadiğı belirli amaçlarla toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkina sahiptir."
14. 2911 sayılı Kanun’un 10. maddesinin birinci fikrası şöyledir 

"(Değişik fikra: 3/8/2002 tarih ve 4771 sayılı Kanun un 5. md.) Toplanti yapilabilmesi için, düzenteme kurulu üyelerinin tamammın imzaluyacakları bir bildirim. toplantının yapilmasından en az kırksekiz saat önce ve çalişma saatleri içinde, toplantının yapilacağıyerin bağlı bulunduğu valilik veya kaymakamlığa verilir."
15. 2911 sayth Kanun'un 22. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Parklarda. mabetlerde, kamu hizmeti görülen bina ve tesislerde ve hunların eklentiterinde ve Türkiye Büyük Millet Mectisine bir kilometre uzakliktaki alan içinde toplanti yapilamaz."
16.2911 sayılı Kanun’un 23. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"a) 9 ve 10 uncu madde hükümlerine uygun biçimde bildirim verilmeden veya topłanti veya yürüyüş için belirtilen gün ve saatten önce veya sonra:
e) 20 nei maddedeki yöntem ve şartlara ve 22 nci maddedeki yasak ve önlemlere uyulmaksizın.

…Yapıłan toplantılar veya gösteri yürüyüşleri Kanuna aykırı sayılır."
17. 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salähiyet Kanunu'nun 16.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Polis. görevini yaparken direnişle karşıłlaşması halinde, bu direnişi kırmak amacyla ve kıracak ölçüde zor kullanmaya yetkilidir.

Zor kullanma yetkisi kapsamında, direnmenin mahiyetine ve derecesine göre ve direnenleri etkisiz hale getirecek şekilde kademeli olarak artan nispette bedeni kuvvet.maddi güç ve kanuni şartłarı gerçekleştiğinde silah kullamlabilir.
İkinci fikrada yer alan:
a) Bedeni kuvvet: polisin direnen kişilere karşı veya eşya üzerinde doğrudan doğruya kullandığı hedeni gücü.

ifade eder.
Zor kullanmadan önce, ilgililere direnmeye devam etmeleri halinde doğrudan doğruya zor kultanlacağı ihtarı yapılır. Ancak. direnmenin mahiyeti ve derecesi göz önünde bulundurularak, ihtar yaplmadan da zor kullanilabilir.

Polis, zor kullanma yetkisi kapsamıda direnmeyi etkisiz kılmak amacıyła kullanacağıaraç ve gereç ile kullanacağı zorun derecesini kendisi takdir ve tayin eder. Ancak, toplu kuvvet olarak müdahale edilen durumlarda, zor kullanmanın derecesi ile kullanılacak araçve gereçler müdahale eden kuvvetin amiri tarafindan tayin ve tespit edilir.
Polis, kendisine veya haşkasına yönelik bir saldırı karşısında, zor kullanmaya ilişkin koşullara boğlı kalmaksızın. 5237 sayıłı Türk Ceza Kanununun meşru savunmaya ilişkin hükümleri çerçevesinde savunmada bulunur.


Tr 
  da c      e    (tteta  dd   at     a        a  d amaçlarını taştdığını kabul etmiştir. AiHM ayrıca başvurucuların protestolarının kamu yararını ilgilendiren bir konuyla ilgili olmasına rağmen mesajlarını iletme ve Sözleşme'nin 11. maddesi kapsamındaki haklarını kullanma biçimlerinin sadece kamu güvenliğini bozmakla kalmayıp Sultanahmet Adliyesinde bulunan diğer kişilerin hak ve özgürlüklerinin korunması açısından bir risk oluşturduğunu ve aynı zamanda temel bir kamu hizmeti olan adaletin düzenli bir şekilde yürütülmesini de engellediğini belirtmiştir. AiHM bu sebeple mevcut başvurudaki müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca da karşılık geldiğini değerlendirmiştir.

19. AiHM'e göre olağan yaşamı ve diğer faaliyetleri içinde bulunulan koşullarda kaçınılmaz olandan daha fazla kesintiye uğratan kanuna aykırı davranışların söz konusu olduğu durumlarda taraf devletlerin bu tür davranışları kısıtlamak için gerekli tedbirleri atma bakımından geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır. AiHM başvurucuların protesto eylemlerini -şiddet içermese de- adaletin düzenli işlemesini ciddi şekilde bozabilecek diğer eylemlerle birlikte bir adliyede gerçekleştirmeleri sebebiyle kamu makamlarının geniş bir takdir yetkisinin bu başvuru bakımından da geçerli olduğunu açıklamıştır. Bununla birlikte söz konusu takdir yetkisinin sınırsız olmadığı ve uygulanan yaptırımların niteliği ile miktarının izlenen amaçla karşılaştırıldığında orantılı olup olmadığının değerlendirileceği ifade edilmiştir. AiHM sonuç olarak adliyedeki protestoların yol açtığı kargaşaya rağmen başvurucuların Sözleşme'nin 11, maddesinin kapsamına giren eylemler temelinde en az 1 yıl 8 ay 14 gün tutuklu kaldıklarına ve başvurucuların her birinin -yalnızca adliyedeki davranışlarından dolayı- oldukça ağır bir hapis cezası olan 1 yıl 8 ay hapis cezasına mahkûm edildiklerine vurgu yaparak müdahalenin ölçüsüz olduğu sonucuna varmıştır. Buna göre AiHM. Sözleşme'nin 10. maddesi işığında başvurucuların Sözleşme'nin 11. maddesi kapsamındaki toplanma özgürlüğü haklarına yapılan müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmadığı sonucuna varmiştır.

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
20. Anayasa Mahkemesinin 16/3/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin iddia 

1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanłık Görüşü
21. Başvurucu; bir kısım avukatın tutuklanmasını protesto etmek amacıyła İstanbul Adfiyesinde yapılan adalet nöbetine katıldığıni, kamu makamlarının önceden izin alınmadığı

ve kamu binası içinde gerçekleştiği gerekçeleriyle söz konusu eylemi hukuka aykırı ilan ettiğini ve müdahalede bulunduğunu, kolluk güçlerinin hukuka aykırı şekiideki müdahalesinin Anayasa'nın 25., 26. ve 34. maddelerinde yer alan ifade özgürlüğü ile toplant ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
22. Bakanlık görüşünde; başvuruya konu olaya, soruşturma sürecine ve Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin içtihadına ilişkin açıklama yapılmıştır.
23. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında toplantının Adliye içindeki faaliyeti etkilemediğini, ayrıca eylem nedeniyle hakkında dava açılan tüm avukatlar hakkkında toplantının kamu hizmetini etkilemediği ve barışçıl olduğu gerekçesiyle beraat kararı verildiğini belirtmiştir.

2. Değerlendirme 
24. Anayasa'nın "Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı" kenar başhıkı 34.maddesi şöyledir:
"Herkes, önceden izin almadan, silahsiz ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkına sahiptir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi. genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarıın hak ve özgürlüklerinin korunması amaciyła ve kanunla smrlanabilir.

Toplantı ve gōsteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanımasıda uygulanacak şekil.şart ve usuller kanunda gösterilir."
25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013. § 16). Başvurucunun ifade özgürlüğü hakkınıilgilendiren şikâyetleri, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kapsamında kaldığından ifade özgürlüğü bakımından ayrıca inceleme yapılmamıştır.
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
26. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabui edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i.Müdahalenin Varlığı
27. Başvurucunun katldığı bir gösterinin kolluk görevlileri tarafindan engellenmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına bir müdahale olduğu kabul edilmelidir.


ii.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
28. Yukarida anilan müdahale, Anayasa'nin 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı müddetçe Anayasa’nın 34. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasanm 13. maddesinin ilgili kısmi şöyledir;
"Temel hak ve hürriyetler. …yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen seheplere bağlı olarak ve ancak kanunla smrlanahilir. Bu surtamalar, demokratik toplum düzeninin ..-gereklerine ve ötçülülük ilkesine aykırı olamaz.
29. Müdahalenin Anayasanın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarınısağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

(1) Kanunilik 
30. 2559 sayılı Kanun'un 2. ve 16. maddelerinde yer alan düzenlemelerin kanunla sımırlama ölçütünü karşıladığı sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Özge Özgürengin. B. No: 2014/5218, 19/4/2018, § 100; Ali Ulvi Altunelli. B. No:2014/11172, 12/6/2018,§§ 91, 92).

(2) Meşru Amaç
31. Başvurucuya protesto gösterisi sırasında müdahale edilmesinin Anayasa'nin 34.maddesinin ikinci fikrasında yer alan sebeplerden kamu düzeninin korunmasıa yönelik olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Özge Özgürengin. §§ 101, 102;, Ali Ulvi Altunelli. §§ 93, 94).
(3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunlnk 
(a) Genel İlkeler 
32. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, demokratik toplumun en temel değerleri arasında yer almakta ofup bireylerin ortak fikirlerini birlikte savunmak ve başkalarına duyurmak için bir araya gelebilme imkânını korumayı amaçlamaktadır. Kolektif bir şekilde kullanılan ve düşüncclerini ifade etmek isteyen kişilere şiddeti dışlayan yöntemlerle düşüncelerini açıklama imkânı veren bo hak çoğuicu demokrasilerin gelişmesinde zorunlu olan farklı düşüncelerin ortaya çıkmasını, korunmasını ve yayıłmasınıgüvence altına almaktadır (Dilan Ögüz Canan, B. No: 2014/20411, 30/11/2017, § 36; Afi Rıza Özer ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, § 115; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, § 79; Osman Erbil, B. No:2013/2394, 25/3/2015, § 45).

33. Bireylerin tepkilerini barışçıł yöntemlerle ortaya koymaları çoğulcu demokrasilerin karakteristik özelliğidir. Devletin barışçıl amaçlarla yapılan bir toplantıyıdüzenleme ve toplantıya katılma özgürlüğünü korumakla kalmaması, ayriıca bu hakkın kullanımını engelleyen makul olmayan dolaylı sınırlamalar koymaması da gerekmektedir.

Halka açık yerde yapılan her türlü gösterinin günlük hayatın akışında belli bir karışıkhığa sebep olabileceği ve düşmanca tepkilere yol açabileceği açıktır. Bu durumların varlığıtoplantı hakkının ihlal edilmesini haklı gösteremez (Ali Rıza Ēzer ve diğerleri, § 119; Gülşah Öztürk ve diğerleri, B. No: 2013/3936, 17/2/2016, § 69).

34. Anayasa'nın 34. maddesinin ikinci fikrası kapsamında kamu otoritelerinin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının sınırlandırılmasında betirli bir takdir alanına sahip olduğu açıktır. Ancak bu takdir alanının Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olarak kullantmaması gerekir. Toplanma hakkına yönelik müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olması için kamu düzeninin bozulup bozulmadığının veya bozulma tehlikesinin olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Bu belirlemede kamu otoritelerinin takdir alanını keyfi kullanıp kullanmadığının ortaya konulması Önemlidir (Ali Ulvi Altunelli. § 106).

35. Anayasa Mahkemesinin görevi, şikäyete konu müdahaleyi bir bütün olarak inceleyerek müdahalenin amacın gerçekleştirilmesi için zorunlu bir sosyal ihtiyacı karştlayıp karşılamadığını ve orantılı olup olmadığını belirlemektir. Böylelikle kamu otoritelerinin şikáyete konu olayda aldıkları kararların Anayasa'nın 34. maddesine uygun olup olmadığıtespit edilebilecektir.

36. Anayasanın 34. maddesinde herkesin önceden izin almaksızın barışçıl toplantıve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı güvence altına ałınmıştır. Bu çerçevede 29i1 sayılıKanunun 10. maddesinde toplantı ve gösteri yürüyüşleri için bildirim usulü kabul edilmiştir.Toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin izin veya bildirim usulüne bağlanması -bu usullerin amacıher türlü toplantı, yürüyüş veya diğer gösterilerin düzgün bir şekilde yapılmasını güvence altına almak için yetkililere makul ve uygun tedbir alma imkànı sağlamak olduğu sürecegenel olarak hakkın özüne dokunmaz. Bu kapsamda izin ve bildirim usullerinin uygulanmasıtoplanma hakkının etkin kullanılması imkânını sağlamak içindir. Derhäl tepki verilmesinin haklı olduğu özel durumlarda ve protesto barışçıl yöntemlerle yapıldığında bu tür bir eylemin sadece bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmediği gerekçesiyle dağıtıłması barışçıl toplantı hakkına ölçüsüz bir sınırlama olarak değerlendirilmelidir (Osman Erbil. § 52).
37. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının amacı ve mahiyeti dikkate alındığında bu hak, toplantı veya gösteri yürüyüşünün yapılacağı mekânı seçme serbestîsini de kapsar. Zira toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlemenin amacı bir fikri açıklamak, ortak çıkarları savunmak, belli fikir ve kanaatler çerçevesinde kamuoyu oluşturmak ve siyasal karar organlarını etkilemek olup gösteri ve toplantı yürüyüşünün düzenlendiği mekân.açıklanan düşüncenin muhataplarına ulaşabilmesi ve tesir oluşturabilmesi bakımından önem taşır. Toplantı ve gösteri yürüyüşünün yapılacağı mekànın belirlenmesinde kamu otoritelerinin koşullara göre belirli bir takdir payı bulunduğu kabul edilse bile mekân seçimi esas itibarıyla düzenleyicilerin kullandığı söz konusu hakkın bir parçasıdır. Bu itibarla bireylerin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleyecekleri yeri belirleme serbestisini sınırlayan tedbirler bu hakka müdahale niteliği taşır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. AYM.E.2014/101, K.2017/142, 28/9/2017).

38. Bu bağlamda toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına mekân seçimi nedeniyle bir müdahalede bulunulmuş ise Anayasa Mahkemesinin görevi, ilgili kamu otoritelerinin takdir payını makul, dikkatli ve iyi niyet çerçevesinde kullanıp kullanmadığını değerlendirmektir.Anayasa Mahkemesi böyle bir değerlendirmeyi müdahalelerin gerekçesine bakarak yapar. Bu değerlendirmede, kamu düzeni ve başkalarının haklarının korunması ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılması arasında adil bir denge kurulup kurulmadığı da 

gözetilmelidir. Böylelikle kamu otoritelerinin şikâyete konu olayda aldıkları kararlarda keyfīuygulamaların ve usulsüz sınırlandırmaların olup olmadığı, kararların Anayasa'nın 34.maddesine uygun olup olmadığı tespit edilebilecektir. Somut olayın özelliğine bağh olarak görüşlerin topluma duyurulmasında seçilen mekänın önemi de inceleme konusunu oluşturacaktir.

(b) Ílkelerin Olaya Uygulanması
39. Başvuru konusu olayda Ístanbul Adliyesinde toplanarak eylem yapmak isteyen grup, kolluk müdahalesi ile dağıtılmıştür. Müdahale sadece bildirim yükümfülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle değil 2911 sayılı Kanun'un 22. maddesine aykırı olarak eylemin kamu hizmeti görülen bina içinde gerçekleşmesinden de kaynaklanmaktadı.
40. Kamu hizmeti görülen bir binanın içinde gerçekleştiği için şekli bir bakış açısıile toplantının kanuna aykırı olduğunun tespit edilmesi, bu nedenle toplantı ve gösteri yürüyüşünü düzenleyenlere müdahale edilmesi müdahaleyi tek başına hakhlaştiırmaz.Müdahale gerekçeleri olayın somut koşulları çerçevesinde ilgili ve yeterli olmahıdır (benzer yöndeki karar için bkz. Osman Erbil. § 66).

41. Bununla birlikte cadde, sokak, park ve meydanlardan farklı olarak adliye binaları geleneksel ya da tahsis edilmiş kamusal toplantı alanları arasında sayılamayacaktir.Adliye binaları yargılama faaliyetinin sürdürüldüğü alanlar olup bu alandaki eylemlere yönelik kısıtłamaların kamusal alanlardakinden daha geniş takdir marjına sahip olacağı kabułedilmelidir. Adaletin sağlanması, yargılama faaliyetinin bütünlüğü ve itibarının korunmasıiçin adliye binası içinde yapılmak istenen bir eyleme karşı gerçekleştirilecek müdahalenin makul sebeplere dayanması yeterli görülmelidir.

42. Somut olayda, kolluk güçleri tarafından hazırlanan raporlardan eylemci gruba katılım sayısının yüzü bulması üzerine Adliye binası içinde huzur ve sükünun sağlanması.Adliyedeki işlerin aksamaması amacıyla İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının talimatıyla gruba müdahalede bulunulduğu anlaşılmıştır.

43. Nitekim somut ołayda gösterinin düzenlendiği yer Istanbul Adliyesi olup adli faaliyetin kesintisiz şekilde devam etmesi ve bina içinde güvenliğin sağlanması hususlarının kamu düzeni için kritik önemi olduğunun kabulü gerekir. Bunun yanı sıra Adliyenin vatandaşın yoğun olarak giriş çıkış yaptığı bir yer olması sebebiyle güvenliğin sağlanmasının üst düzeyde özen gerektirdiğinde de şüphe bulunmamaktadır.

44. Somut olayda başvurucunun da içinde bulunduğu gruba toplanmalarıı takiben derhäl müdahale edilmemiştir. Göstericilere basın açıklamasını Çağlayan Meydanı'nda yapabilecekleri yönünde alternatif yer gösterildiği, ayriıca bir saate yakın süre eylemin sonlandırılması için beklendiği görülmüştür.

45. Toplantının sonlandırılması için yapılan çağrılara ve makul bir süre beklenmesine karşın kendiliğinden sonlandırılmayan gösteriye yapılan müdahalenin makul bir sebebe dayandığı, zorunlu toplumsal bir gereksinimi karşıladığı kanaatine ulaşımıştır.
46. Diğer taraftan mevcut başvuruda -yukarıda değinilen AiHM kararındaki olay ve olgulardan farklı olarak (bkz. §§ 18,19)- toplantıya kolluk görevlilerince müdahale edilmesi 

dışında başvurucu hakkında herhangi bir adli veya idari işlem tesis edildiği de öne sürülmemiştir. Bu durumda somut olayın koşulları altında müdahalenin orantılı olduğu sonucuna varilmiştir.

47. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

B.  Kötü Muamele Yasağıın İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1.Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görüşü
48. Başvurucu, kolluk görevlilerinin gösteriye müdahalesi sırasında şiddete maruz kaldığıni, göğsüne sert bir darbe aldığıni, kollarından tutulup sarsıldığını belirtmiş: adil yargılanma hakkı ile kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
49. Bakanhık görüşünde başvuruya konu olaya, soruşturma sürecine ve Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin içtihadına ilişkin açıklama yapılmıştır.
50. Bakanłık görüşüne karşı beyanında başvurucu, başvuru formundaki iddialarınıyinelemiştir.

2. Değerlendirme 
S1. Anayasanın 17. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz: kimse insan haysiyetiyle hağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.

52. Başvurucunun adil yargılanma hakkını ilgilendiren şikäyetleri, kötü muamele yasağının usul yükümlülüğü kapsamında kaldığından adil yargılanma hakkı yönünden ayrıca inceleme yapilmamiştir.

a. Genel ilkeler 
53. Anayasa'nın 17. maddesinde, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmış; üçüncü fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alınmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293.17/7/2014, § 80; Özge Özgürengin, § 46; Ali Ulvi Altunelli, § 53).

54. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygıģösterme yükümlülüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalarını gerektirir, Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlüğüne saygi gösterme yükümlülüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demir ve diğerleri, §81; Özge Özgürengin, § 47; Ali Ulvi Altunelli, § 54 ).

55. Bununla birlikte her kötü muamele iddiasının Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasının getirdiği korumadan ve Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte devlete 

yüklediği pozitif yükümlülüklerden yararlanması beklenemez. Bu bağlamda kötü muamele konusundaki iddialar uygun delillerle desteklenmelidir. İddia edilen olayların gerçekliğini tespit etmek için soyut iddiaya dayanan şüphe ötesinde makul kanıtların varlığı gerekir. Bu kapsamdaki bir kanıt yeterince ciddi, açık ve tutarlı emarelerden ya da aksi ispat edilmemişbirtakım karinelerden ołuşabilir. Bu bağlamda kanıtlar değerlendirilirken ilgililerin süreçteki tutumları da dikkate alınmahıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 95; Özge Özgürengin, § 48; Ali Ulvi Altunelli, § 55).

56. Ayni şekilde bir muamelenin Anayasa'nin 17. maddesinin üçüncü fikrasıkapsamında olabilmesi için asgari bir ağırlık derecesine ulaşmış olması gerekir. Bu asgari eşik, göreceli olup her olayın somut koşulları dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bu kapsamda muamelenin süresi, bedensel ve ruhsal etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşt ve sağlık durumu gibi faktörler önem taşır. Ayrıca muamelenin ardındaki saik ve amaç dikkate alınmalıdır. Muamelenin heyecanın yükseldiği ve duygu yoğunluğunun olduğu bir anda meydana gelip gelmediği de gözönünde bulundurulmalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 83;Özge Özgürengin, § 49; Ali Ulvi Altunelli, § 56).

57. Sadece sınırları belli bazı durumlarda güvenlik güçleri tarafindan fiziksel güce başvurulmasımn kötü muamele olmadığı kabul edilebilmektedir. Bu kapsamda toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde yakalamayı gerektiren durumlarda ve gösteriye katılanların kendi tutumundan dolayı fiziksel güce başvurmak mümkündür. Ancak bu durumda dahi bu tür bir güce sadece kaçınılmaz hâllerde ve orantılı olmak koşuluyla başvurulabilir (Ali Rıza Özer ve diğerleri, § 82; Özge Özgürengin, § 54; Ali Ulvi Altunelli, § 57).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
58. Başvuruya konu olayda başvurucunun da aralarında olduğu gruba karşı yapılan polis müdahalesinin kamera ile kayıt altına alındığı ve bu görüntülerin soruşturma dosyasına getirilmiş olduğu anlaşılmıştır. Başvurucu da olayı gösteren görüntülerin bulunduğu iki DVD'yi soruşturma dosyasına eklemiştir. Başvurucu, soruşturma dosyasına sunduğu görüntüleri bireysel başvuru dosyasına sunmamıştır. Soruşturma dosyasının incelenmesi neticesinde görüntü kayıtlarının tamamının bilirkişiye verildiği ve bilirkişinin rapor düzenlendiği görülmüştür. Tüm görüntü kayıtları incelenerek düzenlenen bilirkişi raporunda,başvurucunun bir polis memuru tarafindan itildiği tespit edilmiştir. İtme eylemi dişında başvurucuya yönelen herhangi bir fiziksel müdahale tespit ediłmemiştir.
59. Başvurucu, polis müdahalesi sırasında göğsüne çok sert bir darbe aldığıni,kollarından tutularak sarsıldığını, kollarını birkaç gün kullanamadığını beyan etmiş; ancak hiçbir aşamada bir sağhık raporu sunmamıştır. Başvurucu hakkında olay günü herhangi bir adli işlem yapılmadığından adli muayene raporu da bulunmamaktadır. Bununla birlikte başvurucunun ileri sürdüğü fiziksel müdahaleyi ortaya çıkaracak bir sağlıīk raporu almasının önünde herhangi bir engel yoktur. Kamera kayıtlarına ilişkin biłirkişi raporu ve herhangi bir sağhık raporu olmadığı hususları dikkate alındığında başvurucunun göğsüne sert bir darbe aldığı ve kollarından tutularak sarsıldığı yönündeki beyanlarını destekler nitelikte delil bulunmadığından bu iddiaların savunulabilir olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
60. Başvurucuya karşi gerçekleştirilen ve kamera kaydı görüntüleri ile sabit ołan fiziksel müdahale, başvurucunun polis memurlarından biri tarafindan itilmesidir. Soruşturma aşamasında alınan beyanlarda başvurucuyu iten polis memuru anılan eylemi, yakın koruma 

olarak görev yaptığı kolluk amirini koruma refleksiyle ve bir diğer avukatla birlikte başvurucunun kolluk amirine fiziksel olarak yaklaşması nedeniyle başvurucuyu uzaklaştırmak için gerçekleştirdiğini beyan etımiştir. Başvurucunun olay anlatımında, kolluk müdahalesi sırasında bir kısım avukatla birlikte kolluk amiriyle görüşmeye gittiğini beyan etmesi karşisında polis memurunun anlatimının olayın gelişimi ile uyumlu olduğu anlaşılmiştır.

61. İtme eyleminin başvurucunun kolluk amirinden uzaklaştırılması amacıa yönelik olduğu, eylemi gerçekleştiren kişinin amirin yakın koruması olduğu ve göstericiler ile polis memurları arasında bir arbede yaşandığı değerlendirildiğinde koruma refleksinin ortaya çıkışının olağan kabul edilmesi gerektiği, itme eyleminin başvurucuya fiziksel acıverecek ya da yaralanmasına sebep olacak sertlikte olduğuna dair bir bulgu olmadığı ve eylemin tekrarlanmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde muamelenin kötü muamele yasağının ihlali için aranan asgari ağırlık derecesini aşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
62. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun ołması nedeniyie kabułedilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasanın 34. maddesinde güvence altına alnan toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkının İHLAL EDİLMEDIĞINE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERiLMESiNE 16/3/2022tarihinde OYBİRLİĞiYLEkarar verildi.