Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonunun, Tabiat Varlığı Olarak Belirlenecek Anıt Ağaçların Tespitine İlişkin İlke Kararı (No: 117)
İLKE KARARLARI | 2022-07-20

20 Temmuz 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31898
İLKE KARARI 
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından:
Toplantı Tarihi ve Sayısi : 01.07.2022 - 38Karar Tarihi ve Sayısi : 01.07.2022 - 117
Toplantı Yeri ÁNKARA 
TABÍAT VARLIĞI OLARAK BELİRLENECEK ANIT AĞAÇLARIN TESPİTİNE İLİŞKİN İLKE KARARI 
2863 Sayıh Kültür ve Tabiat Varlklarım Koruma Kanunu ile 19.07.2012 tarih ve 28358 sayılıResmi gazetede yayımlanan Korunan Alanların Tespit Tescil ve Onayına Ílişkin Usul ve Esaslara Dair Yönctmelik çerçevesince anit ağaçların tespit edilmesine yönelik hususlar aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
Geçmiş ile günümüz, günümüz ile gelecek arasında köprü kurabilecek uzunlukta doğal ömre sahip olan ağaçlardan yaş, gövde çapı, tepe çapı ve boy itibariyle kendi türünün alışılagelmişölçülerinin çok üzerindeki boyutlara ulaşan; ya da, yöre tarihinde, mistik kültüründe ve folklorunda özel yeri bulunan ağaç ve bazı ağaç formundaki çahı türlerinin anıt ağaç olarak tanimlanmasina,
A- ANIT AĞAÇLARIN SINIFLANDIRILMASI 
1. Kültürel Anıt Ağaçlar; Yöre kültüründe olumlu veya olumsuz, gerçek veya hayal ürünü,mistik veya folklorik bir öyküye sahip olan veya ulusal tarihi olaylar ile özdeşleşmiş ve onlara tanıklık eden ağaçlardır. Kültürel anıt ağaçların;
1.1. Tarihi Anıt Ağaçlar: Tarihî bir olaya veya şahsiyete ait geçmişe tanıklık etmiş olan ağaçlar,
1.2. Mistik Anıt Ağaçlar: Dini bir inanışla yöre halkı tarafından yüceltilmiş olan ağaçlar,
1.3. Folklorik Anit Ağaçlar: Halkın geçmişten gelen gelenek ve göreneklerinin dönemsel olarak da oisa civarında yaşatıldığı ya da yörede yaşanan çok üzücü veya sevindirici bir olaya tanıklık ettiği için halk arasında özel bir yeri olan ağaçlar,olarak tanimlanmasına,
2. Boyutsal Anit Ağaçlar: Bulundukları yerde, yaş, boy, gövde ve tepe tacı gibi boyutsal özellikleri itibariyle kendi türünün alışılagelmiş ölçülerinin çok üzerindeki boyutlara ulaşmış, geçmiş ile günümüz, günümüz ile gelecck arasında köprü kurabilecek en az 100yaşında ve doğal ömre sahip olan ağaçlar olarak tanımlanmasına,
3. Görsel Anıt Ağaçlar: Doğal görünümden esaslı şekilde sapma gösteren çatal, şamdan,kıvrık, yatay ve farklı gövde kaynaşması gibi dikkat çekici görsel özelliklere sahip olan ağaçlar olarak tanımlanmasına,

T T ISTNATAAA 
de d o de  'š up eusee m ds e  es d tr d  dn  d da 
  c       d t    d d d    d trtmpa 

e  rur   s c (e rddde f  c   t 
1.3.Boy: Metre cinsinden belirlenmesine,
1.4.Tepe Çapi: Metre cinsinden belirlenmesine,
1.5.Bulunduğu Yer: Ağacın bulunduğu alanın niteliğine göre belirlenmesine (Orman,meşcere, grup, küme, tek kırsal, tek kent içinde gibi)

1.6.Pozitif Özellikler: Ağacın sahip olduğu yapısal özelliklerin bu kategoride değerlendirilmesine,
2. Bir ağacın kültürel anıt ağaç olarak tanımlanabilmesi için tarihi, mistik veya folklorik özeliklerden en az birine sahip olması gerekli olduğuna, kültürel özelliğin bulunmasmın bir ağacı anīt ağaç olarak belirlemek için yeterli olacağına, bu durumda boyutsal özelliklere bağlı değerlendirmc yapıłlmayacağına, ancak tespit fişinde ağacın boyutsal özelliklerinin belirtilmesine,
3. Bir ağacın görsel anıt ağaç olarak belirlenebilmesi için ağacın tanımda belirtilen yapısal özelliklerden birine sahip olması gerektiğine, görsel özelliğin bulunmasının bir ağacı anıt ağaç olarak belirlemek için yeterli olacağına, bu durumda boyutsal özelliklere bağlıdeğerlendirme yapılmayacağına, ancak tespit fişinde ağacın boyutsal özelliklerinin eksiksiz belirtilmesine,
C- ANIT AĞAÇLARIN SEÇİMİ
Kültürel "tarihî", "mistik" ve "folklorik" niteliği olan ağaçların türü, yaşı, boyu, gövde ve tepe çapı ne olursa olsun, doğrudan "anit ağaç" olarak seçilmesine; kültürcl nitcliği olmayan ağaçların ise "boyutsal anıt ağaç" olarak seçilebilmeleri için, ağaca dair Şimdiki Anıtsal Değer (ŞAD) puanının hesaplanarak, Asgari Anıtsal Değer (AAD) ile mukayesesinin yapılmasına,
Şimdiki anıtsal değer ($AD): Boy+ Gövde çapı+ Tepe çapı+ Yaş+ Bulunduğu yer+ Pozitif özelliklere göre belirlenecek puanların toplanması ile elde edilen değer olup, puanlamada ağacın boyutsal verilerine karşılık gelen değerin kullanılacağına, bu değerlerin ekte yer alan (Ek 4) “Anit Ağaç Değerlendirme Tablosu” baz alınarak belirlenmesine,

Asgari Anítsal Değerin (AAD), her ağaç ve ağaç formundaki çalı türleri için standart olarak belirlendiği tablo 1,2,3’de belirtilen değerlerin kullanılmasıa, (Ek 1, 2 ve 3).
Bir ağacın boyutsal özelliklerine göre anīt ağaç olarak tespit edilebilmesi için Şimdiki Anıtsal Değerinin (ŞAD), bu ağacın ait olduğu takson için standart olarak belirlenmiş Asgari Anítsal Değer (AAD) e, eşit veya bu değerden daha büyük olmasının zorunlu olduğuna,
D- ANIT AĞAÇLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ
Anít ağaçlarin koruma alanlari, ağacı tepe tacınm tamamını kapsayacak şekilde UTM 3º ED 50 projeksiyon ve datumunda koordinatlandırilarak belirlenmesine ve, koruma alanımm ve uygun ölçekli kadastral paftaya işlenmesine, m² cinsinden büyüklüğünün hesaplanarak gösterilmesine, koordinat listesi ve uygun ölçekli kadastral paftaya işlenen koruma alanının ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu tarafımdan karar eki yapılmasına; anit ağacı bulunduğu alana bağlı olarak koruma alanının tepe tacıı tamamen kapsayacak şekilde belirlenmesine olanak sağlanmadiğı durumlarda, yerinde yapilacak inceleme sonucunda,ağacın hayatiyetini koruyacak büyüklükte koruma alanının ilgili Tabiat Varlıklarımı Koruma Bölge Komisyonu üyeleri tarafindan belirlenmesine; aynı alanda tepe çapı izdüşümü çakışan anıt ağaçlar için bütüncül koruma alanı belirlenebileceğine, bu iki durumda da koruma alanma esas koordinatların, UTM 3º ED 50 projeksiyon ve datumunda ölçekli krokide alansal olarak gösterilerek bu krokinin ve koordinat listesinin de BöIge Komisyonunca onaylanmasına,
Belirlenen koruma alanı içerisinde ağacın kök yapısını, beslenmesini olumsuz etkileyebilecek ve taban suyunun kök sistemine ulaşmasını engelleyecek türden zemin kaplaması, kazı ve inşaii faaliyetlerin yapılmamasına; ağacın tepe, gövde ve kök yapılarıa zarar verebilecek hiçbir faaliyete izin verilmemesine, bunların dışında koruma alanı içerisinde yapılmak istenen faaliyetlerin Bölge Komisyonları tarafından ağacın türü, bulunduğu alanın özelliği ve koruma alanı durumu kapsamínda değerlendirilmesine;
A A A AA IA  L TVTVHATIT 

    t c t    de c  d  d   
T    r   crt d n 
 d  c  
rea 
I-Türkiye’nin Birinci Sınif Orman Ağacı Türleri ile Meyve Ağacı Türleri 2- Türkiye’nin İkinci Smöf Orman Ağacı Türleri ile Meyve Ağacı Türleri 3- Türkiye’nin Üçüneü Sııf Orman Ağacı Türlcri ile Meyve Ağacı Türleri 4- Anit Ağaç Değerlendirme Tablosu 5-Kaynakça 


Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): TÜRLER

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): İğne Yaprakılar

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Kizilçam (Pinus brutia)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Karaçam (Pinus nigra)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Sarıçam (Pimus sylvestris)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Toros sediri (Cedrus libani)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Kafkas göknarı (Abies nordmanniana subsp. nordmanniana)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Uludağ göknarı (Abies nordmanniana subsp. bornmuelleriana)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Kazdağı göknarı (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Toros göknarı (Abies cilicica subsp. cilicica)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Himalaya sediri (Cedrus deodara)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Atlas sediri (Cedrus atlantica)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Ladin (Picea orientalis)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Geniş Yapraklılar

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Kestane (Castanea sativa)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Kayın (Fagus orientalis)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Sapli meşe (Quercus robur)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Sapsiz meşe (Quercus petraea)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Macar meşesi (Quercus frainetto)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Kasnak meşesi (Quercus vulcanica)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Istıranca meşesi (Quercus hartwissiana)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Saçli meşe (Quercus cerris)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Doğu çmarı (Platamus orientalis)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Dağ karaağacı (Ulmus glabra)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Ceviz (Juglans regia)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Yalankoz (Pterocarya pterocarpa)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Yaz ihlamuru (Tilia platyphyllos)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Dişbudak (Fraximus excelsior)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Sivri dişbudak (Fraxinus angustifolia)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Londra çınarı (Platamus x acerifolia)

Ek 1: Biriuci Smnf Ormau ve Meyve Ağacr Türieri (Ortalama Boy 25 m.'den büyük): Bati çinari (Platanus occidentalis)


i 

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): TÜRLER

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): İğne Vaprakhlar

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Finike ardicı (Juniperus phoenicea)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Katran ardici (Juniperus oxycedrus)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Geniş Yaprakhlar

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): İstiric (Carpinus orientalis)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): (Kara meşe (Quercus brantii)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Makedonya meşesi (Quercus trojana)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Kermes meşesi (Quercus coccifera)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Taraklık akçaağacı (Acer hyrcanum)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Tatar akçaağacı (Acer tataricum)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Fransız akçaağacı (Ácer monspessulanum)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Menengic (Pistacia terebinthus)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Çiçekli dişbudak (Fraximus omus)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Huş ağacı ( Betula pendula Roth.)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Tüylü huş (Betula litwinowii)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Kızılağaç yapraklı huş (Betula medwediewii)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Keçi boynuzu (Ceratonia siliqua)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Erguvan (Cercis siliquastrum)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Ahlat (Pyrus elaeagnifolia)

Tablo 3: Üeüneü Sinf Orman ve Meyve Ağacı Türleri (Ortalama Boy S-10 m.): Şimşir (Buxus sempervirens)

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: ÖĞELER

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: [L. SINIF

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Boy (m)

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 8,0-10,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 10,5-15,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 15,5-20,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 20,5-25,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 30,5-35,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 35,5-40,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 45,5-50,0

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Gövde Çapi (cm)

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 50-74

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 75-99

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 125-149

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 150-174

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 200-224

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 225-249

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 275-299

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Tepe çapi (m)

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 10,0-14,5

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 15,0-19,5

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Tahmini Ya (yıl)

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 201-300

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 401-500

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 601-700

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: 701-800

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: >1000

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Bulunduğu Yer

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Meşçerede (kürsal-kentsel alanda)

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Kümede (kırsal-kentsel alanda

Tablo : Ant Ağaç Değerlendirme Tablosu: Tek (kent içinde)

Diğer Pozitif Özellikeri: Sağlıkhı
10: 6

Diğer Pozitif Özellikeri: En az bir anitsal özelliği (boyu, çı, yşı gibi) bakımından dūnyada veya Türkiye'de sayhı bir ağaç olmasi
10: 9

Diğer Pozitif Özellikeri: Özellikli (doğal halinin dışmda kabuk, yaprak veya kozalak, dallanma. çatallanma gövde şekilnmesi yb.
10: 3

Diğer Pozitif Özellikeri: Hiçbiri
10: 0

-Kaynak:
1-TS 13137 Anit Ağaç Envanter, Seçim Kuralları ve İşaretleme Mart 2005.
2- Genç, M., Güner, $.T., Göller Bölgesinin Angt Ağaçlari, Isparta Valiliği il Özel İdare Müdürlügü Yaymi, (2003)
Isparta.
3- Genç, M. 2003 : Anit Ağaç ve Ağaç Toplulukları Tespiti ve Tescili Eylem Plani. 04.02,2003 tarihinde TC Orman Bakanhiğina sunulan kişisel rapor.