Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 Tarihli ve 2017/23739 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-15

15 Aralik 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31690
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR EMİN BALTA BAŞVURUSU 
Başvuru Namarasi : 2017/23739Karar Taribi : 20/10/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Öyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTE$ Irfan FIDAN Raportör : Tuğba YİLDIZ Başvurucu : Emin BALTA Vekili : Av. Üzeyir BİLGİN 
1. BAŞVURUNUN KONUSU 
I.Başvuru, işçilik alacağı davasındaki kesinleşmiş karara ilişkin iddiaların hizmet tespiti davasında karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkmın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 8/5/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapıłan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapıłmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III, OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifadę edildiği şekliyle ilgili olaylar ðzetle şöyledir;
8. Başvurucu 1/I/I990 tarihinden itibaren İstanbul Cağaloğlu'nda bulunan ve V.E.ile A.E.ye ait bir handa temizlik elemanı ve bekçi olarak çalıştığıı, 1/I 1/2008 tarihinde ise gerekçesiz olarak işten çıkarıldığını başvuru formunda ileri sūrmüştür.

A. İşçilik Alacaklarıa İlşkin Dava Streci 
9. Başvurucu, söz konusu iş hanındaki çalışmasıyla ilgili olarak 25/12/2008tarihinde Îstanbul 3. fşMahkemesinde işçilik alacaklari istemiyle işveren (V.E. ile A.E)aleyhine alacak davası açmıştır,
10. İstanbul 3. is Mahkemesi 22/4/2010 tarihinde davanın kıdem tazminati, fazla mesai alacağı ve bayram tatili ücretleri yönönden kabulüne; ihbar tazminati, izin Üçreti, hafta tatili ücreti alacaklart yönünden reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinde; her ne kadar davaltlar tarafindan kendi işçileri olmadığı yönünde savunma yapılmışsa da dinlenen tanıklar,bilirkişi raporu ve celbedilen belgelere dayanılarak hizmet akdinin davalılarla başvurucu arasında kurulmuş olduğu ve başvurucunun davalıların işçisi olduğu kabul ediłmek suretiyle hizmet akdinden doğan alacaklardan davalların sorumiu olduğu kanaatine varildığıbelirtilmiştir.

11. Temyiz talebi Üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 5/l 1/2012 tarihinde karar bozmuştur. Gerekçede; başvurueunun çalıştığı hamn davahlar tarafiından satılması nedeniyle iş akdinin haksız olarak feshedildiği, bu durumda başvurucu lehine ihbar tazminatı da ödenmesi gerektiği, Mahkemece ücret araştırması yapilmadan asgari Ücret üzerinden ücretin hesaplanmasının hatalı olduğu, başvurucunun yılltk izin ücretlerini de alabileceği ifade edilmiștic.

12. İstanbu! 3. İş Mahkemesi bozma kararına uymuş, başvurucunun ihbar tazminatıve yıllık izin ücretlerini hak ettiğini kabul etmiş; 1/10/z0ı3 tarihinde başvurucuya kıdęm tazminati, ihbar tazminati, fazla mesai alacağı, bayram ve genel tatil Öcretleri, izin Ücretleri olmak üzere yasal faizleriyle birlikte toplam 76.134,69 TL Ödenmesine karar vermiştir.Başvurucunun eklediği belgelerden iera masraflarıyla birlikte kendisine 83.162,11 TL ödendiği anlaşılmıştır.

13. Karar işveren tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 25/12/2013tarihinde temyiz istemini reddederek hükmt onamış ve karar kesinleşmiştir.
B. Başvuruya Konu Hizmet Tespitine İlişkin Dava Süreci 
14. Başvurucu, işçilik alacaklarına ilişkin dava süreci devam ederken 1/1/1990-10/9/2008 tarihleri arasındaki çalışma sürccinin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)bildirilmediği ve sigorta primlerinin ödenmediğì gerekçesiyle 27/4/2010 tarihinde Îstanbul 3.Îş Mahkemesinde hem anılan işveren hem de SĠK aleyhine hizmet tespiti davası açmıştır.Başvurucu açtığı davada davalıların iş hanında işçi sıfatı ile çalıştığının ve sigorta başlangıçtarihinin 1/1/1990 olarak tespitine, bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafindan yatırımasıa karar verilmesini istemiştir.

15. İstanbul 3. 1ş Mahkemesì 20/2/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş,başvurucunun işe girdiği 1/1/1990 tarihini sigortalı hizmetine başlangıç olarak esas almıştīr.Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Celb ve ibraz olunan belgeler, cevabi yazilar, kurum kayulart, dinlenen davanın niteliğine uygun tanık beyanları ile tüm dosya muhtevtyatından davacının talebinin 01.01.1990 „ 10.09.2008 arası süresinin tespiti nħeliğinde olduğu glbi aynı zamanda 1.1.1990 tarihtnin sigortalilik başlangicı olarak tespiti niteliğindedtr. Bu bakumdan 

davacinın alacak davasının yarglaması da mahkememtzde yapılmış ve dosya içinde mevcut mahkememizin 2008/820 Esas 2010/314 Karar 22.4.2010 tarihli kararinda bu sürelerin hizmet akdine dayaliı geçtiğł kabul edilerek işçilik alacakdarının tahsili yolunda hüküm kurulmuş olup her ne kadar bu hüküm Yarguay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih 2010/27109 Esas 2012/35896 saylı ilamı ile bozulmuş ise de: hizmet süresi bozma dişıkalmakla bu sürelerde çalişma olgusunun mevcudiyeti ve davacının hlzmet tesplti ialebi bakmından 2008 yılı sonundan itibaren davanın ikame edildiği 27.04.2010 tarihine kadar 5yildan fazla zaman geçmemiş olduğu bu halde ise en azından htzmetin başladığı 1.1.1990tarihintn sigortalulık başlangıcı olarak sayilması mümkün olduğu görüşu ile davacının sigortalı hizmete başlangic tarihinin 1.1.1990 olarak kabulü yolunda hükūm kurulmusıgerekmiştir."
16. Temyiz zerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 29/9/2014 tarihinde bozma kararıvermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"….Istanbul 3.ls Mahkemesinin 22/04/2010 uarihli 2008/820 Esas ve 2010/314 Karar sayıı işçilik alacaklarına ilişkin ilamının getirtildiği, bu ilum ile davalı işyerì aleyhine olarak işçilik atacağına hükmedildigi, Yarguay 9. Hukuk Dairesinin 05.11.2012 tarih 2010/27109 Esas 2012/35896 sayhı ilami ile kurulan hükmün 'Mahkemece davacının çalışma süreşine göre tespit edilecek yılık izin alacağına hükmedilmesi gerekirken yanılgılıdeğerlendirme ile davacinın yrllık izin talebinin reddi bozmayı gerektirmiştir' denilmek suretiyle bozulduğu, Kurum targfından işyerinin dava kanusu dönemde Kanun kapsamında olmadiğı için dönem bordrolarının bulunmadığının Mahkeme'ye bildirildiği, yargulama esnasında sadece davacı tanıklarının dinlenmiş alduğu anlaşılmakda buna gôre Mahkemece yozılı sekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Hizmet akdinin oluşabilmesi için işyerinin varlığı öncellkli kaşul olduğundan yapıacak iş; davalı işyerinin Kamun kapsamından çıkmış olduğu tarihten sanrakd ihtllaf konusu dônem içertsinde Işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nttelikte olup olmadığını işyerine ait vergi kaydı, elekarik, su faturaları ile araştırmak, Belediye, zabua aracıığıyla davalı tsyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu tespit etmek; daha sonra davalı işyerinden dönem bordrosu verilmediği anlaşıldığından Sosyal Güvenlik Kurumu, zabua, maliye, meslek odası aracılığıve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlik konusu dönemde çalıştiğı tespti edilen kayulı kamşu tşyeri çalışanlari; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespiī edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarinı almak ve gerçek çalışma olgusumu somut ve inandricı bilgilere dayalı şekilde ortaya kayduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tuulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazıı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykarı olup bozma nedenldir."
17. Bozma kararı sonrası dosya, İstanbul 21. fs Mahkemesine (Mahkeme) tevzi edilmiştir. Mahkeme 12/5/2016 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Gerekçeli kararda Öncelikle bozma kararından sonra dinlenen dört tanığın ifadesine yer verilmiş, tanıklardan Uçü başvurucuyu ząman zaman söz konusu iş hanında gördüklerini belirtmiş, bir tanık ise davacıyı ve davalıyı tanımadığını beyan etmiştir. Mahkemenin gerekçesinin diğer kısmışöyledir:
"...Mahkememizce Yarguay bozma ilami sonrasında yapuan araştirmalar ve toplamian deliller incelendiginde: Fatth Sosyal Güvenlik Merkezi, Sirkeci llçe Emniyet Müdürlüğünden gelen yazı cevapları ile alınan tanık beyanlari, dava ile ilgili rüm deliler de ayrica mahkememizce tek tek incelenmiştir.


Yargulama sırasında, her ne kadar dava ile llgili tūm deliller eksiksiz toparlanmaya çalışımiş ise de; aradan geçen yaklaşık 26 yılık süre dikkate alındığında, dosya kapsamıitibarıyla ve toplanabilen deliller itibarıyla dava konusunun yeterince aydınlandığıkanaatine varilmıştur.

Mahkememizce yapilan yargılama nettcesinde dosya içinde yer alan tüm bilgi ve belgeler, davaciya at taħsts dosyası, dinlenilen tüm tanık anlatımlari, ibraz edilen deliller,mevcut tüm delil durumu değerlendirtldiğinde, yukarida yaplan ayrintitı Inceleme ve gerekçeler de dildkate alındığında, tanık beyanları ile toplanılan deliller hükum kurmaya yeterli görülmekle; 5510 saylı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kamumu'nun 86/9 maddesi gereği, davacının davalı taraf nezdinde iddia edilen ve dava komusu edilen dönemde flilen ve hizmet akdine tabi, işverene tam bağımlı şekilde ve davalı adına çalıştığıispatlanamadığından ve yasal sartlar gerçekdeşmediğinden, yukarıda açıklanan gerekçelerle, davanın reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
18. Başvurucu kararı temyiz ctmiştir. Temyiz dilekçesinde işçilik alacaklarıdavasina ilişkin kararı da ekleyerek bu kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafindan onandığını belirtmiş ve anılan davada dinlenen gerek davacı tanıklarının gerekse davalıtanıklarının kendisiyle aynı davalı işyerinde çalıştıklarını ifade ettiklerine dikkat çekmiştir.Yargıtay 21. Hukuk Daitesi 2/3/2017 tarihli kararla ayrı bir gerekçe belirtmeksizin temyiz istemini reddetmiştir. Anılan karar başvurucuya 7/4/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
[9.Başvurucu 8/5/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLI HUKUK 
A. Kanun Hükümleri 
20. 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79.maddesinin onuncu fikrası şōyledir:
"Yönetmelikde tespit edilen belgeleri işveren tarafindan verilmeyen veya çalışnkdarıKurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştikdarım hizmetlertnin geçtıği yılın sonundan başlayarak 5 yı içerisinde mahkemeye başvurarak olacakları ilam ile ispatlayabilirlerse.bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim odeme gin sayılarınozora alnu,"
2l. 3[/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağhk SigortasıKanunu'nun 86. maddesinin dokuzuncu ve onuncu fikraları şöyledir:
"Sigortalının çalışuğı bir veya birden fazla işte, bu Kamunda yazılı şartları yerine getirmiş olmasına rağmen, kendisi için verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin işveren tarafindan verilmediği veya verilen aylık prim ve hizmet belgesbnde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde kazançlarm veya prim ödeme gūn sayıarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilirse, hastalık ve analık sigortalarından gerekli ödemeler yapılır.

Bu maddede belirtilen yükümlülükderin yerine getitrilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır. "

22.5510 sayılı Kanun'un 108. maddesi şöyledir:
“Bu Kamunun;
a) Geçlci 20 nci maddesinin son fikrası 1/1/2008 tarihinde,
b) 72 nci ve 73 üncü maddeleri. geçici 6 nci maddesinin yedinci fikrasının (b) bendi.geçici 7 nci maddesinin son fikrası, geçici 9 uncu maddesinin bir ilá dördüncü fikraları ile geçici 17 nci maddesi, geçici 20 nci maddesinin onikinci fikrası 30/4/2008 tarihinde,
c) 60 mnci maddesinin birincl fikrasının (c) bendinin (3) ilá (8) ve (10) mumaralı alt bentleri ile (f) bendinde saylanlar için genel sağlık sigortası hükümlertnin uygulanmasına ilişkın olarak; 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (1), (2), (8), (9), (10). (16), (17), (20),(22), (23), (24), (25), (26) ve (27) numarali bentleri, 63, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 74,75, 77, 78, 79 uncu maddeleri, 80 inci maddesinin dördüncü fikrast, 81 inci maddesinin btrinci fikrasıın (f) bendi ve ikinci fikrasi, 82 nci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncüfikralari, 87 ilá 89 uncu maddeleri, 97 nci maddesinin son fikrasi, geçici 1 inci maddesinin son fikrası, geçici 3 úncü maddesi, geçici 6 nct maddesinin dördūncù fikrast, geçici 11 inci maddesinin ikinci fikrasi, geçici 12 inci maddesi hükúmlert 1/7/2008 tarihinde,
d) Diğer hükümleri 2008yılı Ekim ayt başında,yürürlüğe girer."
23.5510 sayılı Kanun'un geçici 7. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlük tarthine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506 sayli, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayıli, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayli, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihfi ve 2926 sayıli, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlur ile 1717/1964 tarihli ve 506 sayılıKanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fili hizmet süresi zammi, itibari hizmet süreleri, borçlandrruan ve ihya edilen süreler ve sigortalutık süreleri tabi oldukdarı kanun hükimlerine göre değerlendirilir."
B. Yargıtay İçtihadı
24. Yargitay 9. Hukuk Dairesinin 13/11/2019 tarihli ve E.2016/7609, K.2019/19804sayıhı kararıın ilgili kısmı şöyledir:
"davacıın 2013 yıındo kiracı olarak apartmann kapıcı dairesini kiraladığını,haftada 1 veya 2 gün merdiven temizliğı yaptığını ve temizlik yaptığı günlerde ücretinin ōdendiğini, bu konuda kat malikderi kurulu kararı olduğunu, davacının çalışma iddiasın öncelikle açacağı bir hizmet tespiti davası ile kanıtlaması gerektiğini, doğrudan alacak davası ikame etmesinin Yargitay kararlarina aykarı olduğunu ve bu nedenle davanın usul yönünden reddedilmesi gerektiğini..."
25. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 9/10/2019 tarihli ve E.2016/6868, K.2019/17783sayılt kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…Mahkemece kayu dışı dőnemdeki çahşma ve salt o dōnem açısından ūcret yönünden bağlayıılığı sözkonusu glan hizmet tesplti davasının sonucu beklemeden karar verilmesi hatalı olup bozmayr gerektirmiştir."
26. Yargitay 22. Hukuk Dairesinin 2/10/2019 tarihli ve E.2017/24376,K.2019/17964 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir;

".….Kural olarak kişi htzmet tespiti davası açmaya zorlanamaz. Ancuk açılmış olan bir hizmet tespiti davası olduğundan, ħizmet tespirine ilişkdn davanın sonucu ücret alacaklarıisteklerini içerir davayı etkileyeceğinden, tespit davası bekletici mesele yapilarak neticesine göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup sair yönler incelenmeksizin kararın bozulması gerekmiştir."
27.Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 21/6/2021 tarihli ve E,2020/9152, K.2021/8633saythı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"…. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlilıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur, Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılik süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarindun olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanularla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapıması ve kanuların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacı tarafça 10.05.2003 — 30.11.2009 tarihleri arasında kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tesptti talep edilmiş ve mahkemece tam kabul kararı verilmişse de verllen karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

Davacının işveren aleyhine açtığı ve Yarguaydan onanarak kesinleşen işçilik alacaklarıistemli davada, 10.05,2003 ile 18.06,2009 arasında çaliştiığuu beyan ettiği, mahkemece davacının 31.12.2003 - 31.12,2008 tarihleri arasında 5 ynl çalıştığı kabul edilerek hüküm kaurulduğu, temytz incelemesini yapan Yarguay 9. Hukuk Dairesince de 13.01.2014 tarihinde onanarak kesinleştiği, eldeki davanın ise 29.12.2014 tarihinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.
Kesinleşen İşçilik alacaklarına ilişkin dava her ne kadar kesin delil değilse de güçlüdelil teşkil ettiği kabul edilerek, sadece tanık beyanlarıyla bu gibi bir delilin ortadan kaldırıamayacağı gözetilmeli, davanın hak düşürücü süreye uğrayp uğramadığı da tartişıtlarak elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir. …"
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
28.Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldö:
A.Gerekçeli Karar Hakkım İblal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddlaları
2. Başvurucu, hizmet tespiti davasında iş akdi kurulmadığı gerekçesiyle davasının reddedildiğini oysa aynı maddi olaya ilişkin olarak işverene karşı açtığı alacak davasıın Mahkeme tarafindan kabul edilerek lehine işçilik alacaklarına hükmedildiğini ve kararın kesinleştiğini belirterek adil yargılanma hakkıın ihlal edildiğini ileri sürmūüştür.
2. Değerlendirme 
30.Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak surettyle yargı mercilerı önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahiptir."

31. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi iłe bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Karar sonucunu etkileyebilecek kesinleşmiş bir mahkeme kararina ilişkin iddiaların karşılanmaması nedeniyle başvurunun gerekçeli karar hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

a.Kabul Edilebilirlik Yðnünden 
3. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianım kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yöuünden 
i. Genel İlkeler 
33. Anayasa'nın 36. maddeşinin birinci fikraşında herkeşin adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak gerekçeli karar hakkından açıkça sőz edilmemiştir. Bununla birlikte Anayasa'nın 36.maddesine "adilyargilanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu ulusłararası sōzleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamuna gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu Avrupa Insan HaklarMahkemesininbirçokkararında vurgulanmıştır. DolayısıylaAnayasa'nın36.maddesinde düzenlenen adilyargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığıntn kabul edilmesi gerekir (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, § 75).
34, Anayasa'nın 141, maddesinin üçüncü fikraştnda da “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." denilerek mahkemelere kararlarını gerekçeli yazma yükümlülügü yüklenmiştir. Anayasa'nın blttınlağa ilkesi gereği anılan Anayasa kuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesindegözönünde bulundurulmalıdır(Abdullah Topçu, § 76).

35.Gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamaktadir. Bu hak, taraflarn muhakeme sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilmeleri ve demokratik bir toplumda kendiadlarına verilen yargıkararlarıan sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014,§§ 31, 34).

36.Mahkemelerin anılan yükümlülöğü, yargılamada ileri sürülen her tūrlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yanıt verilmesí gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tüm iddialara yanit vermek zorunda değiise de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56) davanın esas sorunlarının incelenmiş oiduğu gerekçeli karardan anlaşılmalıdır 
37. Bir kararda tam olarak hangi unsurların bulunması gerektiği, davanın niteliğine ve koşullarına bağlıdır, Muhakeme sırasında açık ve somut bir biçimde õne sürūlen iddia ve savunmaların davanın sonucuna etkili oimasi, başka bir deyişle davanın sonucunu 

değiştirebilecek nitelikte bulunması hâlinde davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanit verilmesi gerekir. Aksi bir tutumla mahkemenin davanın sonucuna etkili olduğunu kabul ettiği bir husus hakkında ilgilł ve yeterli bir yanıt vermemesi hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Başat ve diğerleri, §§ 35, 39).
38. Makul gerekçe; davaya, konu olay ve olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm arasındaki bağlantıyı gösterecek nitelikte olmalıdır (Ibrahim Atay, B. No: 2013/1235, 18/6/2013, § 24).
39. Öte yandan aynı maddi ve hukuki olgudan kaynaklanan uyuşmazlıklarda mahkemelerin birbirine zit yorumlarının varltğı ve bunun taraflarca dile getirilmesi hâlinde yargı yerlerinin sõz konusu farklılığa ilişkin yeterli gerekçe sunması gerekir.
40. Bir başka deyişle kural olarak yargılamayı yapan mahkemelerin aynı maddi olaylar değerlendirerek farklı sonuçlara varmış olmalari -neden farklı sonuçlara vardıkların,varılan sonuca hangi nedenle ulaştıklarını başvurucu ve Üçüncü kişilerin objektif olarak anlamasına imkân verecek şekilde yeterli gerekçeler sundukiarı sürece- adil yargılanma hakkıyõnünden ihlal sonucunu doğurmayabilir (pek çok karar arasından bkz. Trakya Kalıp ve Plastik Kapak Imalatı Sanayī ve Tic. Ltd. $t., B. No: 2017/30526, 18/1 1/2020, §§ 31-35).Yeterli gerekçe ile söz konusu farklılığın açıklanmaması durumunda ise gerekçeli karar hakkının ihlali sőz konusu olabilir (nitekim aynı maddi olguya dayalı davada kesinleşmişmahkeme kararlarına ilişkin iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin bu kararlar için bkz Kemal Turan, B. No: 2018/18194, 25/2/2021,Nail Hacimamoğlu, B. No: 2016/8362, 30/9/2020).

il. İlkelerin Olaya Uygulanması
41 Somut olayda başvurucu; iş akdinin haksız olarak feshedildiği iddiasıyla önce işçilik alacakları (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, bayram ve genel tatil Ocretleri, izin ūcretleri) ile ilgili dava açmış ve İstanbul 3. Iş Mahkemesi işverenle başvurucu arasında iş akdinin kurulduğunu I/I0/2013 tarihli kararla kabul etmiştir. Aynı kararda bu kabule istinaden işçilik alacaklarının başvurucuya Ödenmesine karar verilmiştir, Başvurucu tarafından eklenen belgeden sõz konusu alacağın icra yoluyla tahsil edildiği anlaşılmaktadır.Aym süreçte başvurucu, SGK'ya çalışmasının bildirilmediği ve sigorta primlerinin Ödenmediği iddiasıyla hizmet tespiti davası açmıştır.

42. İstanbul 3. is Mahkemesi davanın kabulüne ve başvurucunun 1/1/1990 tarihli çalışmasının sigortalt hizmetine başlangıç teşkil ettiğinin tespitine karar vermiştir. Kararda,işçilik alacakları davasına atifła sőz konusu davadaki Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin bozma kararında hizmet süresine ilişkin tespitin bozma dışı bırakılması nedeniyle anıian sürelerde çalşma olgusunun mevcudiyeti ve hizmnet tespiti talebi bakımından başvurucunun sigortahhk başlangıcının I/1/1990 tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği açıklanmuştır. Ancak bu karar Yargitay21. Hukuk Dairesince 29/9/2014 tarihli ilamia bozulmuştur, Bozma kararında δncelikle işçilik alacaklart davaşına ilişkin kararın temyiz aşamasında bozulduğuna ve alacak davasında sadece başvurucunun tanıklarının dinlenmiş olduğuna dikkat çekilmiştir, Ardından işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığının işyerine ait vergi kaydı,elektrik, su faturalari ile araştırılması, belediye ve zabita aractlığıyla davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunun tespit edilmesi, daha sonra davah işyerinden dönem bordrosu 

verilmediği anlaşıldığından SGK, zabita, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarhık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlk konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları, yoksa işyeri sahiplerinin araştırłıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönūnde bu kişilerin usultince beyanların: almak suretiyle gerçek çalişma olgusunu somut ve inandırcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir (bkz_ §§ 15, 16).
43. Bozma kararı sonrası uyuşmazlığı inceleyen İstanbul 2I. Is Mahkemesi bozmaya uymuş ve yapılan yeni araştırmalar kapsamında, Fatih Sosyal Güvenlik Merkezi ile Sirkeci liçe Emniyet Müdūrlüğünden gelen cevap yazılarī, tank beyanları ve dava ile ilgili tm delilerin tek tek incelendiğini belirtmiş; aytıca aradan 26 yılhk bir süre geçtiğine dikkat çekmiştir, Sonrasında Mahkeme meveut delilleri değerlendirerek başvurucunun davalt taraf nezdinde iddia edilen dava konusu dönemde fjilen ve hizmet akdine tabi, işverene tam bağımlı şekilde ve davalı adına çalıştığının ispatlanamadığı, yasal şartların gerçekłeşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Söz konusu karar Yargıtay 21. Hukuk Dairesi tarafindan ayrı bir gerekçe belirtilmeksizin onanmıştır (bkz. §§17, 18).
44. Yargitay kararlarında da belirtildiği lizere hizmet tespiti davalarıyla isçilik alacaklarıdavalarbirbirinietkileyebilecek bağlantılıdavalardır. NitekimYargitayagöre işçilik alacakiarı davasında -açilmış ise- kural olarak hizmet tespiti davasının sonucu beklenmelidir. Yine Yargitay kararlarında her iki davanın birbirlerini etkilemesi mümkün ise de davaların niteliği gereği farklı sonuçlara varılabileceğinin kabul edildiği görülmektedir.Zira hizmet tespiti davalarında -kamu düzenine ilişkin olduğundan- resen araştırma ilkesinin,işçilik alacaklarıyla ilgili davalarda ise taraflarca hazırlama ilkesiningeçerli oiduğu kabul edilmektedir. Bu nedenie işçilik alacaklarıdavasında verilen karar hizmet tespiti davasında kesin delil değil güçlü delil olarak kabul edilmektedir (bkz.§§ 24-27).
45. Hemen belirtmek gerekir ki delil değerlendirmesi dercce mahkemelerinin takdirinde olup bariz takdir hatası veya açık bir keyfilik içermedikçe Anayasa Mahkemeşinin bu takdire müdahalesi söz konusu değildir. Bununla birlikte bağlantılı davalarda birbirine aykırı karar verilmesi hâlinde bu aykırlığın -taraflarca ileri sürülmesi durumundagerekçesinin açıkça ortaya konması anayasal bir yūkümloloktür ve bu husus Anayasa Mahkemesinin inceleme alanı kapsamındadır.

46. Başvuruya konu olayda aynı maddi olgudan kaynaklanan ve birbirleriyle bağlantılı bu davalardan işçilik alacaklarına ilişkin olanı başvurucu lehine sonuçlanırken hizmet tespiti davası ise başvurucunun aleyhine sonuçlanmiştir. Başvurucu, lehine sonuçlanan işçilik alacaklarına iłişkin davada verilen kararı hizmet tespitine dair yargılamada dile getirmiştir. Dolayısıyla hizmet tespiti davasında başvurucunun işçilik alacakları davasına ilişkin iddialarının karşılamp karşılanmadığının, bir başka deyişle birbirleriyłe bağlantılı bu davaların neden farklt sonuçlandığının başvurucu ve Üçüneü kişiler tarafindan objektif olarak anlaşılmasına imkân verecek şekilde yeterligerekçelerle açıklanıp açıklanmadığının incelenmesi gerekir.

47. Başvuru konusukarar bu yönden incelendiğinde hizmet tespiti davasında Yargıtay 2l. Hukuk Dairesince ilk bozma kararında işçilik alacakları davasına ilişkin kararın -başvurucu lehine- bozulduğuna ve sadece başvurucu tanıklarımın dinlendiğine dikkat çekilerek eksik inceleme nedeniyle bozma karart verilnişse de aynt davada diğer işçilik alacakların varlığının kesinleşmesine dairherhangi bir değerlendirmeye yer verilmemiştir.

Bozma sonrasinda ise Mahkemece dinlenen tamkların ifadelerine neden itibar edilmediği açıklanmamüştır. Mahkeme her ne kadar gerekçesinde genel ifadelerie dosyadaki bilgilere atifla başvurucunun iş akdine bağlı hizmetini ispat edemediğini belirtmişse de söz konusu gerekçede işçilik alacakları davasında verilen kesin karara rağmen hizmet ilişkisinin varlığının neden kabul edilmediğinin açıklanmadığı görühmektedir. Diğer taraftan temyiz talebi Dzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesi kararında da bu huşuslara yönelik herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.

48.Sonuç olarak başvuruçuntn uyuşmazlığın çözümü için esasiı nitelikteki iddia ve itirazları derece mahkemelerince konu ile ilgili makul ve yeterli bir gerekçeyle karşılanmamıştır, Bu sebeple yargılama süreci bir bütün olarak değertendirildiğinde başvurucunun gerekçeli karar hakkının fhlal edildiği sonucuna varıImıştır.
4. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkmn ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İblal İddlalar 
50. Başvurucu; tanıkların SGK'dan gelen yazı Üzerine belirlendiğini ve aradan uztn süre geçtiği için kendisini hatrlayamadıklarını, buna rağmen ifadelerine itibar edildiğini belirterek Anayasa'nın 5., 10., 36., 40., 60.ve 142. maddelerinde belirtilen haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

S1. Somut başvuruda adii yargılanma hakkr kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verildiğinden bu aşamada diğer ihlal iddialarımınincelenmesine gerek görülmemiştir.

C.6216 Sayh Kanun'un 50, Maddesi Yönünden 
52. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme somunda, başvurucunun hakkinın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal karar veribmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarıinın ortadan kaldırıması içtn yapiması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarvu ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargulama yapumasında hukuki yarar bulunmayan hållerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlū mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
53.Başvurucu, yargılamanın yenilenmesi ve tazminat talebinde bulunmuştur.
54. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırlacağıhususunda genel flkeler belirlenmiştir. AnayasaMahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirimemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamı

anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
55. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden Önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırıması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§55,57).

56. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 sayıl Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddeşinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırtıması için yeniden yargılama yapılmaküzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeyegönderilmesine hükmeder.Amılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya õzgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgilimahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bōyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargilama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

57. Anayasa Mahkemesi başvurucunun uyuşmazhğın çõzümü için esaslı nitelikteki iddiasının derece mahkemesince tartışılmamış ve karşılanmamış olması nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıştır.Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
58. Bu durumda gerekçeli karar hakkının ihlaliņin sonuçlarının ortadan kaldırıimasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yaptlacak yeniden yargilama ise bireysel başvuruya δzgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarımn ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapıiması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkenıesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenlerigideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yaptImak üzere İstanbul 2t. Iş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

59. Başvuruda gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunduğu sonucuna varıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

60. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TLyargılama giderinin başvurucuya δdenmesine karar verilmesi gerekir.


VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBlLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihialinin sonuçlarıın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Üzere Istanbul 21. Îş Mahkemesine (E.2015/25,K.2016/287) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDINE,
E. 257,50 TL, harç ve 3.600 TL vekâlet ūcretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanhğma başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin bilgi için Yargıtay (kapaulan) 21. Hukuk Dairesinin işlerinin devredildiği Yargıītayın ilgili Dairesine ve Adaiet Bakanlığina GÖNDERlLMEStNE 20/10/2021 tarihinde OYBİRLIGIYLE karar verildi.