Anayasa Mahkemesinin 18/4/2024 Tarihli ve 2020/9481 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-07-31

31 Temmuz 2024 ÇAR$AMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32618
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET MUHAMMET ÇAY BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/9481Karar Tarihi : 18/4/2024Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL YusufŞevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Yılmaz AKÇİL Raportär : Kemal ÖZEREN Başvurucu : Ahmet Muhammet ÇAY 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, kazai rūşt kararının zamanında alımmadığı belirtilerek atama işleminin yapılmaması nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 9/3/2020 tarihinde yapılmıştır. Birinci Bšlūm İkinci Komisyon tarafindan 25/10/2023 tarihinde başvurucunun şikâyetleri adil yargılanma hakkı ve özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilmiştir. Başvuru, adil yargılanma hakkıkapsammda makul sürede yargılanma hakkı yönünden başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul ediłemez bulunmuştur. Özel hayata saygı hakkı yönünden ise başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Böldm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir Öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR 
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla ulaşılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar ðzetle şöyledir:
5. 15/8/1995 doğumlu olan başvurucu, Yozgat'ta bulunan Atatürk Anadolu Sağlık Meslek Lisesi, Acil Tıp Teknisyenligi Bölümünden 14/6/2013 tarihinde mezun olmuştur.Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS)-20I3/1 sayılı yerleştirme sonuçlarına gõre Sağlık Bakanlığının mülga Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna (İdare) sağlık memuru olarak yerleştirilen başvurucunun kazai rüşt kararımım tercih işlemlerinin son günü olan 3/7/2013tarihi itibartyla alınmadığı gerekçesiyle 26/7/2013 tarihinde atamasının yapılmamasına karar verilmiştir.


6. Başvurucu, bu işlemin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle Ankara 13Idare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) dava açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu,Idareye atama için başvurduğu tarih itibarıyla kazai rūşt kararının bulunduğunu ve ergin olduğunu, yerleştirildiği kadroya atanmaması işleminin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
7. İdare Mahkemesi 6/l1/2013 tarihli kararıyla işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir, Kararın gerekçesinde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurlan Kanunu'mum "Memurtyete girişte yaş" kenar başhıklı 40. maddesinin ikinci fikrasıda yer alan "Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler en az 15 yaşım doldurmuşolmak ve Türk Medeni Kanununun 12 nci maddesine göre kazai rüşt kararı almak şartiyle Devlet memurluklarına atanabilirler." şeklindeki hüküm hatırlatılmıştır, Bu bağlamda kazai rüşt kararının devlet memurluğuna atanmada aranan bir şart olduğu ve atama işlemi sırasında başvurucunun bu şartı taşıdığı vurgulanarak İdarece bu şartın dışında terçih sırasında kazai rūşt kararının alınmadığı gerekçesiyle atama işlemini gerçekleştirmemesinin hukuka uygun olmadığı belirtilmiştir. Akabinde İdare Mahkemesi aynt gerekçeyle 31/12/2013 tarihinde dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.

8. İdare bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde İdare, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafindan yayımlanmış olan KPSS-2013/1 sayılı Tercih Kılavuzu'nda yer aian "1. Başvurma Genel Şartlarī" başlığının (b)maddesine göre işlem tesis edildiğini belirtmiştir. İdare, anılan maddede "Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kamununun 12'nci maddesine göre kazat rūşt kararı almak şartıyla Devlet memurluklarına atanabilirler. Kazai rüşt kararının tercih işlemlerinin son günü itibariyle alınmış olması gerekmektedir."şeklindeki düzenlemenin yer aldığını, başvurucunum tercih işlemlerinin son günü itibarıyla kazai rüşt kararıın bulunmadığınt ifade ederek İdare Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiștir.

9. Danıştay Onikinci Dairesi (Daire) 14/4/2015 tarihli kararıyla Idare Mahkemesi kararının usule ve bukuka uygun olduğunu belirterek İdarenin temyiz talebinin reddine ve anılan kararın onanmasına karar vermiştir, Idare bu kararın düzeltilmesini talep etmiş, karar düzeltme dilekçesinde temyiz dilekçesindeki iddialarını yinelemiştir.
10. Daire 5/10/2018 tarihinde karar düzeltme talebini kabul ederek bu kez Idare Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiş; kararın gerekçesinde, kazai rüşt kararının tercih işlemlerinin son gūnü itibarıyla alınmış olmasına yönelik gerekliliğin kılavuzda yer aldıği, başvurucunun ise tercih işlemlerine son başvuru tarihi olan 3/7/2013 tarihinden sonra 11/7/2013 tarihinde kazai rūşt kararı aldığımı ifade ederek İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olmadığını belirtmiştir.

11. Idare Mabkemesi, Dairenin bozma kararına uyarak aynı gerekçeyle 13/3/2019tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Bu karar üzerine 14/3/2019 tarihi itibarıyla başvurucumun gôrevine son verilmiştir.

12. Başvurucu bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde başvurucu, yaklaşık beş yıldır sağlık görevlisi olarak çalıştığını, buna göre geleceğini planladığını ve düğün arifesinde olduğunu belirtmiş; atanmama işleminin hukuka aykırı olduğu yönündeki iddialarını yinelemiştir. Sonuç olarak Idare Mahkemesinin 13/3/2019 tarihli kararıma karşı yaptlan bu temyiz başvurusu Dairenin 19/6/2019 tarihli 

kararıyla reddedilerek İdare Mahkemesi kararıntn onanmasına karar verilmiştir. Başvurucu,bu kararın düzeltilmesini talep etmiş; Daire karar düzeltme talebini 7/11/2019 tarihinde reddetmiştir.

13.Nihai karar 12/2/2020 tarihinde başvurucu tarafından Öğrenilmiştir.
14. Öte yandan devam eden süreçte Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Mūdürlüğu "kazâi rüşt kararı ile atanan personel" konulu Bakanlık oluru ile bahse konu personelin görevlerine devamının sağlanması ve ilgililer hakkında devam eden davalarda da kanun yoluna gidilmemesi yönünde işlem tesis etmiştir.

15. Bunun üzerine başvurucu, kendisiyle aym durumda olanların görevlerine devam ettiğini belirterek Idareye verdiği dilekçeyle görevine yeniden atanma talebinde bulunmuş, bu talebinin zımnen reddedilmesi üzerine zımni ret işleminin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle dava açmıştır. Ankara 16. Ídare Mabkemesi 25/12/2020 tarihinde zımni ret işleminin yürütmesinin durdurulmasına karar vermiş; kararın gerekçesinde İdare Mahkemesinin 6/11/2013 tarihli kararı uyarınca göreve jade edilip yaklaşık 5 yıl 4 ay görev yaptıktan sonra görevine son verilen başvurucunun hukuk devleti ve eşitlik gibi anayasal normiar ve hakkaniyet uyarınça emsalleri hakkında alınan "atama tarihi itibartyle kazai rüşt kararı almış olanların görevlerine son vertlmeyeceği" yönündeki karardan yararlandırılmak suretiyle, davalı idareye yeniden atanma talebiyle yaptığı başvurunun kabul edilerek göreve başlatılması gerekmekte iken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığını belirtmiştir. Ankara 16. Îdare Mahkemesi 25/2/2021 tarihinde aynı gerekçeyle anılan işlemin iptaline karar vermiştir. Bu karar, İdare tarafindan istinaf başvurusunda bulunulmadığından 20/10/2021 tarihinde kesinleşmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
16.657 sayılı Kanun'un "Genel ve özel şartlar" kenar başlıklı 48. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve ðzel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindekd yaş şartlarını taşımak,"
17. 657 sayılı Kanun'un "Memuriyete girişte yaş" kenar başlıklı 40. maddesinin ikinei fikrast şöyledir:
"Bir meslek veya sanat okulunu bittrenler en az 15 yaşım doldurmuş olmak ve Türk Medenı Kanumunun 12 nct maddesine göre kazai rüşt kararı almak şartyle Devlet memurluklarma atanabiltrler."
18. 3/5/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik'in (Yönetmelik) "Adayların başvurmaları ve atanmalan" kenar başlıklı 25.maddesinin ilgili kısmu şðyledir:

"Adaylar, yerleştirildikleri kamu kurum ve kuruluşlarına, Tercih Kılavuzu'nda yazılıolan belgeler ve KPSS Sınav Sonuç Belgest ile birlikte atanmak üzere süresi içinde başvururlar.

Kamu kurum ve kuruluşlari, atamaya yetkili amirin onayı ile beş kişiden oluşan bir sınav değerlendtrme komisyonu kurar. Bu komtsyon, atanmak üzere bildirilen adaylari,aranılan nitelikler yömünden inceleyerek, nitelikleri uyanların atamalarının vapılmasınıtekllf eder.

...
Ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekdi belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapilmaz."
19. ÖSYM Yönetim Kurulunun 18/6/2013 tarihli ve 2013/13.06 sayılı kararı ile onaylanan KPSS-2013/1 sayıhı Tercih Kılavuzu'nun ilgili kışmı şöyledir:
"1. BAŞVURMA GENEL ŞARTLARI 
flan edilen kadro veya pozisyonlara atanmak için başvuracak adayların aşağıdaki genel şartlara sahlp olmaları gerekmektedir.

..•
b) 18 yaşınu tamamlamış olmak. (Bir meslek veya sanat okulunu bittrenler en az 15yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanununun 12'nct maddestne göre kazai rüşt kararı almak şartyla Devlet memurluklarına atanabilirler. Kazal rüşt kararının tercih şlemlerinin son günü tbartyle alınmış olması gerekmektedtr.)"
20. Kılavuzun ilgili kısmında yer alan "Kazai rüşt kararının tercih işlemlerinin son günü itibariyle alınmış olması gerekmektedir." şeklindeki düzenlemenin iptal edilmesi talebiyle açılan davada Danıştay Önikinci Dairesi 7/3/2017 tarihinde davanın reddine karar vermiştir, Kararın gerekçesi şöyledir:
"….getirtlen kuralların, sınav, yerleştirme ve atama tşlemlerinin belli bir düzen içerisinde yürütülmest, adayların haklarının güvenceye ahmmasi, yükülmlülükderinin önceden belirlenmesi ve kamu kurum ve kuruluşlarının personel ihtiyaçlarının zamanında karşılanması amacını taşıdığı anlaşılmaktadır. Bu amaçlar gūdüldūğü içindir ki, atanılacak kadrolar için belirlenen koşulların adaylarda bulunup bulunmadığının, yaplacak atama işlemlerinin temelini teşkil eden ve atama tşlemlerinden ayrı olarak değerlendirilemeyecek ólan yerleştirme aşamasında ÖSYM tarafindan; atama aşamasında tse, kurulacak komisyon tarafından incelenmesi öngörülmüştür.

Bu durumda; Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafindan, ancak yerleştirme işlemlerinde aranabilecek olan yaş koşulunu, yerleştirmeye esas tercih işlemlerinin son gūnü itlbariıyla aranmasını öngören dava komusu düzenlemede hukuka aykırıltk görülmemiştir."
21.Mezkůr kararda iki tyenin yazdığı karşıoyun gerekçesi ise şöyledir:
"…. 657 sayılı Kanun'un 40. maddesinde, kazat rūşt kararı almak şartıyla Devlet memuru olunabileceği hükme bağlanmakla birilkte, maddede bu koşulun tercth işlemlerinin son günü itibarıyla aranacağı hususunda bir ibareye yer verilmedlğinden, bu koşulun atama işlemlerinin yapıiması sırasında aranmasının yeterli olacağı somucuna ulaşumaktadır.

Öte yandan, kazai rüşt karar, hukuk mahkemelerintn inisiyatifinde olan bir sürecin somunda aliındiğından, bu kararın tercih lşlemlerinin son gününe yetiştirimesi memur adaylarının elinde olmayabilecektir.

Bu durumda, .…. 'Kazat rüşt kararının tercih lşlemlerinin son günü itibartyle alınmışolması gerekmektedir' ibaresinde hukuka uyarlık görülmemiştir."
22. Danıştay Onikinci Dairesinin anılan kararına karşı yapılan temyiz başvurusu Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 29/5/2019 tarihli kararıyla reddedilmiş ve kararın onanmasına oyçokluğuyla karar verilmiştir.

23. Öte yandan Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 49635782/929 sayılı, bila tarihli ve "kazâî rūşt kararı ile atanan personel" komulu Bakanlık oluru ise şöyledir:
"KPSS-2013/! yerleştirme sonuçlarına göre Bakanlığımız -mülga- Türklye Kamu Hastaneleri Kurumu Başkanlığı bünyesine 657 sayılı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında sağlık personeli olarak yerleştirilmesi yapilanlardan; KPSs Yerleştirme Tercih Kılavuzunda belirtilen '18 yaşım tamamlamış olmak. (Btr meslek veya sanat okulunu bitirenler en az 15yaşımı doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanunu'nun 12'nci maddesine göre kazai rūşt kararı almak şartıyla Devlet memurluklarvna atanabilirler. Kazai rüşt kararının tercih işlemierinin son günü itibartyle alınmış olması gerekmektedir.)' şartını taşımayanların atamaları yapılmamuş; bu işleme karşı bahse konu kişiler tarafından Bakanlığımız aleyhine dördū Danıştay nezdinde, 21'i yerel mahkemede olmak izere toplam 25 kdşi dava açmıştır.
Netice olarak halen 25 davacindan 114 görevine devam etmekte, 14 davacının görevine son verilmiş bulunmaktadır. Bakanlığımıza tntikal eden yargı kararları nazara almndığında,11 davacının daha görevine son verilebileceği düşünülmektedir.

Yedi yıl devam eden ve aym konuda birbirinden farkh kararların vertidiğt btr yargısürecinden sonra yaklaşık yedi yıl kamu görevini yürüten bir personelin görevine son vermek, idari istikrar ilkesi ve hukukd güvenlik ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Yerleştirme işleminden hemen sonra atama şartuı taşıyan ve yaklaşık yedi yıl Bakanlığımızda görev yapan personelin görevine devamunın sağlanmasının tdart istikrar ilkesine daha uygun olacağı düşünülmektedtr.

Bu minvalde …. hukukd güvenllk ve idari istikrar ilkelert ile ilgililerin atama tarihinden ōnce kazai rüşt kararı almış oldukdarı esas alınarak halen Bakanlığımızda gõrev yapmakta olan bahse konu personelin aleyhlerindekd kararlara göre görevlerine son verilmemesi ve kanun yolu başvurusundan sarf-ı nazar edilmesi hususunu tensiplerinize arz ederim."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Anayasa Mahkemesinin 18/4/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düştnüldü:

A. Başvurucunun Îddlalarī ve Bakanlık Görüşü
25. Başvurucu; Idare Mahkemesinin 6/11/2013 tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin katarından sonra atama işleminin gerçekleştirildiğini ve göreve başladığını, bundan sonra sosyal ve mesleki hayatıma ilişkin planlamalar yaptığını, evlenmeye karar verdiğini Dairenin 5/10/2018 tarihli kararından sonra ise düğün arifesinde görevine son verildiğini ve çaresiz kaldığını belirtmiştir. Verilen kararın Özei hayatı üzerindeki etkilerinin yargımakamlarınca dikkate alınmadığını vurgulayan başvurucu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmūştūr.

26. Bakanlık görüşünde; başvurucunun mağdur sıfatının devam edip etmediğinin,ileri sürülen iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olup olmadığının, başvurucunun yerleştirildiği göreve atanmamasının ðzel hayatı üzerindeki etkilerini ortaya koyup koymadığının değerlendirilmesi gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşıbeyanda bulunmamıştır.

B. Değerlendirme 
27. Anayasa'nın "Özel hayatın gizliliği" kenar başlıklı 20. maddesinin birinci fikrasmın ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes, ōzel hayatına .. saygı gösterilmesini isteme hakkana sahiptir. Özel hayatın ..gizliliğine dokunulamaz."
28. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Mesleki hayata yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin hangi durumlarda özel hayat kapsamında görüłmeye uygun olduğu veya başvuru konusu edilen uyuşmazlıkların hangilerinin bu bağlamda uygulanabilir kabul edileceği hususlarında ölçütler belirlenmesi ve bu õlçütler dikkate alımarak değerlendirmeler yapılması gerekmektedir (C.A. (3) [GK], B. No:2018/10286, 2/7/2020, § 88). Somut başvurumun da bu yönūyle ele alınması ve yapilacak değerlendirmeler neticesinde özel bayata saygı hakkıım uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşıiması durumunda başvurucunun tihm iddialarının özel hayata saygı hakkı bağlamında imcelenmesi gerektiği değerlendirmiştir.

1. Uygulanabllirlik Yönünden 
29. Anayasa Mahkemesi önceki birçok kararında, Özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayantlmaksızın mesleki hayata yönelen müdahalelerin özel hayata saygı hakkıkapsamında değerlendirilebilmesi için gerekli olan koşulların neler olduğuna ilişkin detaylıdeğerlendirmelerde bulunmuştur (sōz konusu koşullar için bkz. C.A. (3), §§ 97-101; Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020, §§ 8490; Ayla Demir Îşat [GK], B. No:2018/24245, 8/10/2020, §§ 106-110; Enis Aras [GK], B. No: 2018/36485, 14/12/2022, §§39-49).

30. Öte yandan bazı kariyer mesleklerde sosyal çevrenin, mesleki ilişkilerin ve dışdünyayla ilişki kurmanın mesleğin ifası gereği önem arz ettiği belirtilmelidir. Özellikle kişilerin mesleğin ifası bağlamında kariyer planlarına ilişkin iradelerinim anlaşıldığı ve bu iradeye müdahale edildiği durumlarda sonuca dayalı yaklaşım bağlamında -somut olayın kendine özgü koşullarına göre- aranan asgari eşiğin sağlandığınm kabulü gerckebilir (Enis Aras, § 47).


31.Başvurucu, sağlık meslek lisesi acil tīp teknisyenliği bölümünden mezum olmuş,aldığı mesleki eğitim kapsamında bir kariyer planlaması çerçevesinde KPSS'ye girerek bu sınav sonucunda bir kadroya yerleştirilmiştir.Atamasıın gerçekleştirilmemesi sonrasında buna ilişkin işlemin yürütmesinin durdurulması ile mesleğe başlayan başvurucu, beş yılıaşkın süre görev yapmış; devam eden yargılama sürecinde Idare Mahkemesinin Dairenin bozma kararına uyarak 13/3/2019 tarihinde davanın reddine karar vermesiyle bu kez başvurucunun görevine son verilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun mesleki eğitiminden hareketle bir kariyer planladığı, bununla birlikte mesleki ilişkiler ve sosyal çevre oluşturduğu sõylenebilir.

32. Bu durumda başvurucunun iddiaları da dikkate alındığında sonuca dayalınedenlerle başvurunun özel hayata saygı hakkı kapsamında incelenebilir olduğu kanaatine varilmış ve başvurucunun iddiaları bir būtūn hâlinde anılan hak kapsamında değerlendirilmiştir.

2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
33. Îdarenin 26/7/2013 tarihli işlemiyle başvurucunun yerleştirildiği kadroya atanmamasına karar verilmiş, 6/11/2013 tarihinde bu işlemin yūrütmesinin durdurulması ile başvurucunun atama işlemi gerçekleştirilmiştir. Başvurucu, beş yılı aşkın bir sūre görev yaptıktan sonra Idare Mahkemesinin 13/3/2019 tarihli davanın reddine ilişkin kararıyla başvurucunun görevine son verilmiştir. Her ne kadar başvurucu, yeniden atanma talebinin zımnen reddine ilişkin işlemi dava konusu etmiş ve Ankara 16. İdare Mahkemesinin 25/2/2021 tarihli işlemin iptaline ilişkin kararıyla yeniden göreve başlamış ise de başvurucunun göreve devam edemediği dönemler dikkate alındiğında bakılmakta olan bireysel başvuruda mağdur sifatının devam ettiği kabul edilmelidir 
34. Netice itibarıyla açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeni de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Esas Yönünden 
35. Özel bayata saygı hakkına yönelik negatif ve pozitif yükümltülükler araşındaki sınırların kesin biçimde tanımlanması ve birbirinden ayrılması her zaman mümkūn değildir.Devlet için öngörülen negatif yükümlülakler, her durumda özel hayata saygı hakkına keyf surette müdahaleden kaçinmayı gerekli kılar. Pozitif yükümlülükler de özel hayata saygıhakkının korunmasını ve bireyler arası ilişkiler alanında olsa da ðzel hayata saygının güvencelerini sağlamaya yönelik olaya özgü tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Adnan Oktar (3), B. No: 2013/I123, 2/10/2013, § 32;Ömūr Kara ve Onursal Özbek, B. No: 2013/4825, 24/3/2016, § 46; Tamer Mahmutoğlu, §98).

36. Başvurucunun kazai rüşt kararını terçih işlemlerinin son günü itibarıyla almadığı gerekçesiyle atama işleminin gerçekleştirilmediği ve buna ilişkin işlemin iptali talebiyle açtığı davanın reddedildiği dikkate alındığmda başvurunun devletin negatif yükümlülükleri bağlamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

a. Mūdahalenin Varlığı
37. Başvurucumun atama işleminin gerçekleştirilmemesi şeklindeki idari işlemin nihai durumda yargı kararıyla ipta! edilmeyerek kesinleşmesi, bu suretle başvurucunun mesleğini yapma imkânından mahrum bırakılması nedeniyle õzel hayata saygı hakkına mūdahalede bulunulduğu sonucuna varilmıştır.

b.Müdabalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
38.Anayasa'nun 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, Özlerine dokunulmaksızın yalmzca Anayasanın ilglli maddelerinde beltrtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınurlanabillr. Bu sınırlamalar, Anayusanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhurtyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
39. Yukarıda belirlenen müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple sınırlamanın Anayasa'nın 13. maddesinde öngörälen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafından öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum dūzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesie aykırı olmama kriterlerine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir (Halil Berk,B. No: 2017/8758, 21/3/2018, § 49; Süveyda Yarkan, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, § 32;Şennur Acar, B. No; 2017/9370, 27/2/2020, § 34; R.G. [GK], B. No: 2017/31619, 23/7/2020,§ 82).

L. Genel İlkeler 
40. Anayasa uyartnca femel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların öncelikle kanunla Öngörülmesi gerekir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre de Anayasa'nın 13, maddesinde yer alan kanunilik ölçütünün karşılanması için müdahale şekli anlamda bir kanuma dayanmalıdır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 31; Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, § 75; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, § 65; Turgut Duman, B. No: 2014/15365, 29/5/2019, §66; Tamer Mahmutoğlu, § 103; Ay$e Ortak [GK], B. No: 2018/25011, 6/1/2022, § 72).
41. Bumunla birlikte temel hak ve hürriyetlerin smırlandırılmastna ilişkin kanunların şeklen var olması yeterli değildir. Kanunilik ölçütü aynı zamanda maddi bir içeriği de gerektirmekte olup bu noktada kanunun niteliğiönem kazanmaktadır. Kanunla sınırlama ðlçütü sınırlamanın erişilebilirliğini, öngörülebilirliğini ve kesinliğini ifade etmekte; böylece uygulayıcının keyfi davranışlartntn önūne geçtiği gibi kişinin hukuku bilmesine de yardımeıolmakta; bu yönüyle hukuk güvenliği teminatı sağlamaktadır (Halime Sare Áysal [GK], B.No: 2013/1789, 11/I1/2015, § 62; Fatih Saraman, § 66; Turgut Duman, § 67; Tamer Mahmutoğlu, § 104; Ayşe Ortak, § 73).

42. Kanunun bu gerekliliklere uygun olduğunun söylenebilmesi için yeterince ufaşılabilir olmast, vatandaşłartn belirli bir olaya uygulanabilir nitelikteki hukuk kurallarının varlığı hakkında yeterli bilgiye sahip olabilmesi, ayrıca ilgili normun keyfiliğe karşı uygun bir koruma sağlaması, yetkili makamlara verilen yetkinin genişliğini ve icra edilme biçimlerini yeterli bir netlikte tanımlaması gerekir (Halime Sare Aysal, § 63; Fatih Saraman,§ 67; Turgut Duman, § 68; Tamer Mahmutoğlu, § 105; Ayşe Ortak § 74).

43. Hukukun kendisi -beraberinde getireceği idari pratiğin dışmda- söz konusu işlemin meşru amacımı da gözönünde tutarak keyfi müdahalelere karşı bireyi korumak için yetkili makamlara bırakılan takdir yetkisinin kapsamımı yeterince açık bir şekilde göstermelidir. Diğer bir anlatımla hukuk sistemi, kamu makamlarına hangi koşullarda ve bangi sınırlar içinde müdahalelerde bulunma yetkisinin verildiğini açık ifadelerle ortaya koyacak nitelikte olmalı ve bu bağlamda ilgili mūdahalenin muhataplarına mūdahaleye zemin hazırlayan koşullar ile müdahalenin sonuçłarı açısıdan bir öngörüde bulunabilmeleri imkânıtanımalıdır (Halime Sare Aysal, § 64; Fatih Saraman, § 68; Turgut Duman, § 69; Tamer Mahmutoğlu, § 106; Ayşe Ortak § 75).

44. Öte yandan her ihtimale çözüm getiremeyecek olan yasal mevzuatın sağladığıkoruma seviyesi, büyük ölçüde ilgili metnin düzenlediği alan ve içeriğiyle birlikte muhataplarının niteliği ve sayısıyla yakından bağlantılıdır. Bu nedenle kuralın karmaşık olması ya da belirli ðlçülerde soyutluk içermesi ve buna bağlı olarak bukuki yardım ile tam olarak anlaşılabilir hâle gelmesi tek başma hukuken öngörülebilirlik ilkesine aykırıgörülemez. Bu kapsamda hak ya da özgüriüğe mūdahale eden kural belirli ölçülerdeki takdir alanını elbette uygulayıcıya bırakabilir. Fakat bu takdit alanmtn stnırlarının da yeterli açıklıkta belirlentnesi ve kuralın öngörülebilirliğini sağlayacak şekilde asgari bir kesinlik içermesi zaruridir (Halime Sare Aysal, § 65; Fatih Saraman, § 69; Turgut Duman, § 70;Tamer Mahmutoğlu, § 107; Ayşe Ortak § 76).

45. Nihayetinde söz konusu koşulların yerine getirilip getirilmediğini denetleyecek merci olan yargı organları, müdahalelere dayanak olarak gösterilen kanuni düzenlemelerin erişilebilir, öngörülebilir ve kesin nitelikte olup olmadığını irdelemekle, en başta da ilgili kanuni düzenlemeleri önlerine gelen davalarda anılan çerçevede kalarak uygulamakla yükümlüdür (Tamer Mahmutoğlu, § 108; Ayşe Ortak § 77).

İlkelerin Olaya Uygulanması
46. Başvurucunum KPSS-2013/1 sayılı yerleştirme sonuçlarına göre yerleştirildiği kadroya atanmamasma ilişkin işlem, kılavuzda yer alan "Kazai rüşt kararının tercih işlemlerinin son günü itibariyle alınmış olması gerekmektedir." şeklindeki düzenlemeye dayanmaktadır. 657 sayılı Kanun'da ise kazai rüşt kararı almış olmak yukarıda da belirtildiği üzere atama işleminin bir şartı olatak düzenlenmiştir. Bu bakımdan somut başvuruya konu uyuşmazlıkta ortaya çıkan sonuç, ÖsYM tarafindan yapılan bir düzenleme ile 657 sayılıKanun'da yer alan atama şartlarından birine süre sunırı getirilmesidir. Daha açık ifadeyle kazai rüşt kararının tercih işlemlerinin son günü itibanıyla almmış olmaşı şeklindeki sınırlandırma kamuni düzenlemenin bir gerekliliği olarak değil idarenin düzenleyici işleminin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştir.

47. Mevzuat hūkümleri gözönftne alındığında KPSS sonucunda bir kamu kurumuna yerleştirildikten ve gerekli belgeler yerleştirilen idareye süresi içinde teslim edildikten sonra atama işlemi tesis edilmektedir. Yönetmelik hükmünde de belirtildiği gibi (bkz. § 18) KPSS sonucunda bir kadroya yerleştirilen ilgililer, gerekli belgelerle birlikte yerleştirildikleri kuruma başvurmakta; söz konusu kurum nezdinde kurulan komisyon tarafından yerleştirilmesi yapılan kişiler aranan nitelikler yönünden incelendikten sonra bu kişilerden nitelikleri uyanların atamalarımın yapılması teklif ediltnektedir. Bumunla birlikte atama için Öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri sunmayan adayları atamalarıyapılmamaktadır.


48. Somut başvuruda başvurucu, atama işleminin yapılabilmesi için gerekli olan kazai rūşt kararını atama işlemi gerçekleşmeden önce yerleştirildiği idareye teslim etmiştir.Nitekim Îdare Mahkemesince verilen 6/1 1/2013 ve 31/12/2013 tarihli kararlarda da kazai rüşt kararının devlet memurluğuna atanmada aranan bir şart olduğu ve atama işlemi sırasında başvurucunun bu şartı taşıdığı belirtilmiştir (bkz. § 7). Eklemek gerekir ki başvurucunun kazai rūşt kararını atama işleminden ðnce -somut olayda tercih işlemlerinin son gününe kadar- almış olması gerektiğine ilişkin herhangi bir kanuni dūzenleme bulunmamaktadır.
49. Öte yandan başvurucunun özel hayata saygı hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının var olduğunun kabul edilebilmesi için kanun koyucunun bu doğrultuda bir iradesinin olması yahut bu bağlamda bir düzenleme yapılması için kapsamının ve idarenin takdir alanının stnırlarının belirlendiği, asgari bir kesinlik içeren, öngörülebilir bir kuralın var olmast gerekmektedir. Somut olayda ise atama işleminin şartlarından biri olan kazai rüşt kararının ne zaman alınmış olması gerektiğine ilişkin bir düzenleme olmadığı gibi kazai rüşt kararının alınması gereken zaman aralığımı idarenin takdir alanına btrakan bir kanuni dfizenleme de bulunmamaktadır.

50.Sonuç olarak başvurucunun özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale ÖsYM tarafından dūzenlenen ve yayımlanan kılavuza dayanmaktadır. Bu bağlamda herhangi bir kanuni düzenleme olmaksızın, bir idari işlem ile başvurucunun mesleğini icra etmesinin engellendiği anlaşılmıştır.

51. Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca başvuruya konu müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı anlaşıldığından söz konusu müdahale açısmdan diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayrica değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
52. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
VI. GÍDERÍM 
53. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

54. Her ne kadar başvurucu son tahlilde Ankara 16. Idare Mahkemesinin 25/2/2021tarihli kararıyla yeniden göreve başlamış ise de göreve devam edemediği dönemler nedeniyle başvurucunun öziük ve parasal hakları yönünden kayba uğradığı dikkate alınmaltdır. Bu bağlamda başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmast için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği mahkemece yapılması gereken iş, yeniden yargılama işleınlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal somucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararinda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460;Aligül Alkaya ve diğerlert (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
VII. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Özel hayata saygı bakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 20. maddesinde gūvence altına alınan özel hayata saygı bakkmın tHLAL EDİLDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin õzel hayata saygı hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 13. Idare Mahkemesine (E.2019/293, K.2019/722) GÖNDERILMESINE,
D.446,90 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucumun Hazine ve Maliye Bakanlığıa başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin bilgi için Danıştay Onikinci Dairesi (E.2019/2204,K.2019/5113) ve Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı ile Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 18/4/2024 tarihinde OYBÎRLIĞTYLE karar verildi.