Anayasa Mahkemesinin 7/6/2023 Tarihli ve 2018/15602 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-11-10

10 Kasim 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32365
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
ÇETİN İNAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvıru Numarası: 2018/15602Karar Tarthi : 7/6/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Mahmut ALTTN Başvurucular : 1. Çetin INAN 2, Hasan INAN 3. Murat ÍNAN Veklli : Av. Uğu TARHAN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, tapu tahsis belgesi alınan taşımazın arsa bedeli ödenmeksizin tapu tahsis belgesinin iptal edilmesi nedeniyle mtüilkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
IL BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 5/6/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıimasına karar vermiştir.
3.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Uyuşmazhığm Arka Planı
5. Başvurucuların murisi, Ankara'nın Mamak ilçesine bağlı Hüseyin Gazi Mahallesi 12. Sokak No: 115 adresinde, 2139 ada 10 parsel sayılı Maliye Hazinesi (Hazine)adına tapuda kayıtlı bulunan taşınmaz üzerine, başvuru fornu ve eklerinde belirtilmeyen bir tarihte tek katlı bir gecekondu inşa ettirmiştir.

6. Başvurucuların murisi, bu taşınmazda bulunan gecekondusu için 8/4/1983tarihinde 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara 

Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayıh İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun kapsamında imar affı başvurusu yapmıştır.

7. Milli Emlak Müdürlüğü tarafından 11/1/1985 tarihinde söz konusu taşınmaz için 2981 sayılı Kanun'a göre başvurucular murisi adına tapu tahsis belgesi düzenlenmiştir.Tapu tahsis belgesi Tapu Müdürlüğü tarafından taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine işlenmiştir.

8. Başvuru formu ekinde tahsise konu arsa bedelinin taksitle ödendiğine dair makbuzlar sunulmuş ancak tapu tahsis belgesine dayanılarak tapu verilmesi şartlarının oluştuğu iddiastyla tescil davast açıldığma ilişkin bilgi ve belgelere rastlanmamıştır.
B. Kamulaştırma Davası Süreci 
9. T.C. Başbakanlık Toplu Konut Idaresi Başkanlığı (TOKl) tarafından başvurucular aleyhine 25/12/2015 tarihinde Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan kamulaştırma bedelinin tespiti davasının 12/4/2016 tarihinde kabulüine karar verilmiştir.Kararda; tespit edilen kamulaştırma bedelinin (37.082 TL asgari levazım bedeli)başvuruculara ödenmesine, söz konusu gecekondu, müştemilat ve ağaçların zilyetliğinin TOKi'ye ait olduğunun tespitine hükmedilmiştir. Aynca kararın bedel yönünden yasa yolunun açık, zilyetlik yönünden kesin olduğu ifade edilmiştir.

10.Taraflarca temyiz edilen karar, Yargitay 5. Hukuk Dairesince 8/5/2018 tarihinde bozulmuştur. Bozma kararında başvurucular murisine tapu tahsis belgesi verildiği ancak herhangi bir arsa tahsisi yapılmaması nedeniyle bina bedeline hükmedilmesi gerekirken asgari levazım bedeline hükmedilmesinin hatalı olduğu belirtilmiştir. Öte yandan başvuru konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmı Üzerinde bulunan ve davalılara ait olan yapılara değer biçilirken bayındırlık birim fiyatını dava tarihine eskale edilmemesi gerektiği ifade edilmiştir. Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesince bozma kararına uyularak 13/6/2019tarihinde 43.430 TL kamulaştırma bedeline hükmedilmiştir. Söz konusu karar taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

C. Başvuru Konusu İptal Davası Süreci 
11. Mamak Belediyesi (Belediye), Ankara 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/4/2016 tarihli kararıyla gecekondu ve ağaçların mūlkiyetinin TOKl'ye geçtiği gerekçesiyle 29/4/2016 tarihinde tapu tahsis belgesinin iptaline karar vermiştir.
12. Başvurucular 15/8/2016 taribinde Belediye aleyhine Ankara 18. Idare Mahkemesinde (Mahkeme) tapu tahsis belgesi almak için arsa bedeli ödenmesine rağmen kamulaştırma dosyasında arsa bedeline hükmedilmediğini belirterek tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptali davası açmıştır. Mahkemece 23/11/2017 tarihinde davanın reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde 12/4/2016 tarihli kamulaştırma kararının gecekondu, müştemilat ve ağaçların zilyetliğinin TOKi'ye ait olduğunun tespitine ilişkin kısmı yönünden kesin olması nedeniyle gecekondu ve ağaçların zilyetliğinin TOKī'ye geçtiği ve kamulaştırma bedelinin başvuruculara ödendiği açıklanarak tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir. Aynca kamulaştırma işlemi nedeniyle arsa bedelinin &denip ödenmeyeceği hususunun adli yargıda bükme bağlanmasıgerektiği vurgulanmıştır.


13. Başvurucuların istinaf kanun yoluna başvurmaları tüzerine Ankara Bölge Idare Mahkemesi 6. Idari Dava Dairesi (Daire) tarafindan 8/3/2018 tarihinde istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verilmiştir.

14.Nihai karar, başvurucular vekiline 7/5/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.
15.Başvurucular 5/6/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGILI HUKUK 
16. lIgili hukuk için bkz. Ercan Mumcu ve diğerleri, B. No: 2019/37721,19/10/2022, §§ 13-16; Osman Ukav, B. No: 2014/12501, 6/7/2017, §§ 2436.
V. İNCELENME VE GEREKÇE 
17. Anayasa Mahkemesinin 7/6/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldo:
A. Başvurucularm İddiaları
18. Başvurucular, Belediyenin tahsis ettiği arsanın bedelini tahsil ettiğini ancak kamulaştırma dosyasında davacı TOKl'nin arsa yönünden bedel tespitini talep etmeyip sadece yapı bedelini tespit ettirdiğini vurgulamıştır.

19. Başvurucular ayrica tapu tahsis belgesine konu yapının ruhsatsız olmadığıni,tapu tahsis belgesinin ön tapu niteliğinde olduğunu açıklayarak Belediyenin arsa bedelini Ödemeden tapu tahsis belgesini iptal etmesinin geçerli olmadığını öne sürmüştür.
20. Öte yandan başvurucular, kamulaştırma dosyasında dava konusu yapılmayan arsa bedelinin başvuru konusu davada verilen mahkeme kararı nedeniyle adli yargıda kamulaştırmasız el atma davası açılamayacağını ancak arsa bedelinin iadesine ilişkin dava açılabileceğini ifade etmiştir.

21. Başvurucular bu gerekçelerle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

B. Değerlendirme 
22. Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarma sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kamunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykarı olamaz."
23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucuların şikâyetlerinin özü, iptal edilen tapu tahsis belgesine yönelik olduğundan şikâyetlerinin mülkiyet hakkı kapsammda incelenmesi uygun görülmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yöntinden 
a. Mälkün Varlığ
25.Somut olayda başvurucular murisinin talebi kabul edilerek 11/I/1985 tarihinde adına tapu tahsis belgesi düzenlenmistir. Tapu tahsis belgesinin dülzenlenmesi tek başına kişiye taşınmazın mülkiyetini edinme yönünde meşru btr beklenti doğurmasa da söz konusu belgenin müilkiyet hakkı kapsamında korunmaya değer bir ekonomik menfaat teşkil ettiği açık olup başvurucuların Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında korunması gereken bir menfaatinin olduğu değerlendirilmiştir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Ercan Mumcu ve diğerleri, §§ 22-26).

b. Müdahalenin Varlığı ve Tārū
26. Anayasa'nın 35. maddesi ile mülkiyet hakkına temas eden diğer hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Anayasa'nın mülkiyet hakkına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasımda, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barışçıl yararlanma hakkma yer verilmiş; ikinci fikrasında da mülkten barışçıl yararlanma hakkına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Maddenin ikinci fikraşında genel olarak mülkiyet hakkının hangi şartlarda smırlanabileceği belirlenerek aynı zamanda mülkten yoksun bırakmonın şartlarının genel çerçevesi de çizilmiştir, Maddenin son fikrasında ise mülkiyet hakkının kullanımının toplum yararına aykırı olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullanimınıkontrol etmesine ve düzenlemeşine imkân sağlanmıştır. Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde de devlet tarafindan mülkiyetin kontrolüne imkân tanıyan Özel hükümlere yer verilmiştir.Ayrıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun bırakma ve müilkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkıa müdahalenin Özel biçimleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546,2/22017, §§ 55-58).

27. Başvurucular murisine 2981 sayıl Kanun uyarınca verilen tapu tahsis belgesinin iptal edilmesi mülkiyet hakkına müdahale oluşturmuştur. Meşru beklentinin karşılanmamasıbiçiminde tezahür eden müdahalenin mülkiyetten barışçıl yararlanma hakkana saygıya ilişkin genel kural çerçevesinde incelenmesi gerekir.

c.Mädahalenin İblal Oluşturap Oluşturmadığı
28. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksizın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabiltr. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum dizentnin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkestne aykarı olamaz."

29. Anayasa'nım 35. maddesinde mülkiyet hakkı sınırsız bir hak olarak düzenlenmemiş, bu hakkın kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Amlan madde uyarınca temel hak ve özgürlükler,demokratik toplum dülzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sinırlanabilir.Dolayısıyla mülkiyet hakkına yönelik mūdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için mūdahalenin kanuna dayanması, kamu yararı amacı taşıması ve ölçülülük ilkesi gözetilerek yapilması gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, § 62).

i. Kanunilik 
30. Somut olayda taşınmaz, kentsel dönüşüm projesi kapsamında bulunduğundan 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında kamulaştırılmış ve tapu tahsis belgesi de aynı nedene dayanılarak iptal edilmiştir. Dolayısryla müdahalenin kanuni dayanağının olduğu değerlendirilmiştir.

i.Meşru Amaç
31. Anayasa'nın 56. maddesinde, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu düzenlenıniş; çevreyi geliştirmenin, çevre sağlığını korumanın ve çevre kirliliğini önlemenin devlet ve vatandaşların ödevi olduğu belirtilmiştir. İnşa edilecek yapıların imar mevzuatına uygun olarak yapılmasının sağlanması ve bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ruhsat alınmadan yapılabileceği açıkça düzenlenen yapılar hariçbütün yapıların ruhsata bağlanması suretiyle yapılaşmanın fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun olarak gerçekleştirilmesi; sağlıklı, güvenli, kaliteli ve ekonomik yaşam çevrelerinin oluşturulması bakımından önem teşkil etmektedir. Bu bakımdan yapılaşmanın fen, sağlık ve çevre şartlarına uygunluğunun sağlanmasında ve buna ilişkin düzenlemelerde kamu yararıolduğu kabul edilmelidir (Osman Yücel, B. No: 2014/4874, 15/6/2016, §§ 82-84).
32. Somut olay bağlamında düzenli, sağlıklı ve güvenli yerleşim yerleri oluşturmak amacıyla tapu tahsis belgesinin iptal edilmesinde kamu yararına dayanan meşru bir amaçolduğu kabul edilmiştir.

iiÖlçħlajāk 
(1) Genel İlkeler 
33. Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca hak ve Özgürlüklerin sinırlandırılmasında dikkate alınacak ölçütlerden biri olan ölçülülük, hukuk devleti ilkesinden doğmaktadır.Hukuk devletinde hak ve özgürlüklerin sınırlandırımast istisnai bir yetki olduğundan bu yetki ancak durumun gerektirdiği ölçüde kullamlması şartıyla haklı bir temele oturabilir.Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut şartların gerektirdiğinden daha fazla sınırlandırılmasıkamu otoritelerine tanmnan yetkinin aşilması anlamına geleceğinden hukuk devletiyle bağdaşmaz (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014).

34. Anayasa'nın 13, maddesinde yer alan ölçtlülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantıılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır, Elverişlilik öngörülen müdahalenin amacı

gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasımı yani aynı amaca daba hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını,orantulılık ise bireyin hakkıa yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.201 1/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 38).

35.Ölçülülük ilkesi gereği kişilerin mülkiyet hakkının sınırlandırılması hālinde elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil bir dengenin kurulmasıgerekmektedir. Bu adil denge, başvurucunun şahsi olarak aşırı bir yüke katlandığının tespit edilmesi durumunda bozulmuş olacaktır. Müdahalenin ölçülülüğünt değerlendirirken Anayasa Mahkemesi bir taraftan ulaşılmak istenen meşru amacın Önemini, diğer taraftan mūdahalenin niteliğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davranışlarını da gözönünde tutarak başvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacaktır (Arif Güven, B. No: 2014/13966,15/22017, §§ 58, 60).

36. Orantıhılık, sınırlamayla ulaşıimak istenen amaç ile başvurulan sıırlama tedbiri arasında aşırı bir dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantılılık,amaç ile araç arasında adil bir denge kurulmasını gerektirmektedir. Buna göre mülkiyet hakkına getirilen sınırlamayla ulaşılmak istenen meşru amaç ve başvurucunun müilkiyet hakkından yararlanmasındaki bireysel yarar arasında makul bir orantı kurulmalıdır.Hedeflenen amaca ulaşıldığında elde edilecek kamusal yararla kıyaslandığında sınırlama ile kişiye yüklenen külfetin aşirı ve orantısız olmaması gerekir (D.C., B. No: 2018/13863,16/6/2021, § 49),
37. Seçilen aracın ulaşılmak istenen amaçla kıyaslandığında bireye orantısız bir külfet yüklediğinin belirlenmesi, ihlal sonucuna ulaşılabilmesi için bazı hâllerde tek başına yeterli olmayabilir. Kişiye yüklenen külfeti dengeleyici mekanizmaların var olup olmadığı da büyük önem taşımaktadır. Elverişli ve gerekli olduğu hükmtne varılan aracın seçilmiş olmasınedeniyle kişiye yüklenen aşırı külfeti hafifleten hukuksal mekanizmalar mevcutsa bir ihlalin olmadiğı sonucuna varılabilir (D.C., § 50).

38. Anayasa Mahkemesi başvuru konusu olaya benzer nitelikteki Osman Ukav kararında, uygulanacak ilkeleri ortaya koymuştur (Osman Ukav, §§ 45-76). Anulan kararda somut olayda derece mahkemelerince uyuşmazlık konusu taşınmazın dava tarihi itibarryla konut alanında olduğu, yine bu tarihe göre yargılama sırasında yapılan imar planı değişikliği dışında diğer bütün koşulların gerçekleşmiş oldhuğu kabul edilmiş; dolayısıyla derece mahkemelerinin başvurucu yönünden tapu tahsis belgesine dayalı tescil koşullarının dava tarihi itibarıyla gerçekleştiği yönündeki tespiti dikkate alındığında başvurucunun uyuşmazlık konusu taşmnmazın mülkiyetini edinme yönünde meşru bir bekdentisinin mevcut olduğu belirtilmiştir. Aynica başvurucunun sõz konusu meşru beklentisinin soyut bir temele de dayalıolmayip somut bir şekilde derece mahkemelerinin açık tespitlerine dayandiği, bu nedenle somut olay bakımından başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında korunmasıgereken bir menfaatinin olduğu değerlendirilmiştir (Osman Ukav, §§ 51-59).
39. Son olarak ðlçültltik yönünden yapılan değerlendirmede ise başvurucuya tapu tahsis belgesi verildiği ve tahsis belgesi verilen taşınmazın bulunduğu yerde ıslah imar planıyapilarak taşınmazın imar durumunun komu alan olarak belirlendiği tespitlerine yer verilmiştir. Başvurucu da 2981 sayılı Kanun'da Öngörülen tescil şartlarının gerçekleştiği iddiasıyla tapu iptali ve tescili davası açmıştir. Derece mahkemeleri de kanunda öngörülen 

tescil şartlarının dava tarihi itibarryla gerçekleştiğini tespit etmiştir. Bu sebeple başvurucunun mülkiyet hakkı kapsamında taşınmazın mülkiyetini edinme yönünde meşru bir beklentisi doğmuştur. Ancak yargılama sırasında taşınmazın imar durumunun değiştirilmesi gerekçesine dayanılarak başvurucunun tescil davası reddedilmiştir. Böylece başvurucu Iehine olan bukuksal durum, kamu gücüi eliyle ve tek taraflı olarak Öngörülemez bir bicimde değiştirilmiştir. Üstelik bu durum, başvurucunun elinde olmayan sebeplerden ve bütünüyle kamu makamlarının tutumundan kaynaklanmış ancak meydana gelen sonuçtan yine kamu makamları yararlanmıştır. Dolayısıyla derece mahkemelerinin tescilşartlarının yargılama sırasında değişebileceğini meşru gören söz konusu kabulünün -başkaca herhangi bir giderim imkânının da sağlanmadığı dikkate alındığında- başvurucu açısından şahsi olarak aşırı ve olağandışı bir külfete yol açtığı değerlendirilmiştir. Bu sebeple müdahalenin amaçladığıkamu yararı ile mülkiyet hakkının korunması arasında olması gereken adil dengenin başvurucu aleyhine bozulduğu sonucuna varılarak mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir (Osman Ukav, §§ 70-78).

(2)Îlkelerin Olaya Uygulanması
40. Başvurucuların murisinin inşa ettiği gecekondunun bulunduğu alan kentsel dönüşüm kapsamına alımarak kamulaştırıimış ve idare tarafindan taşımaz üzerinde bulunan yapıdan kaynaklanan kamulaştırma bedelinin tespiti davası açılmıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi davacı idarenin talebi doğruitusunda yalnızca muhdesat yönünden yargılama yapmış ve bilirkişi kurulu tarafindan belirlenen muhdesat bedeline hükmetmiştir. Belirlenen muhdesat bedeli bireysel başvurunun konusunu oluşturmamaktadır.
41. Başvurucular, kamulaştırma bedelinin tespiti davasına konu edilmeyen zemin ile bağlantılı olarak murislerinden intikal eden tapu tahsis belgesinin iptal edilmesi nedeniyle maddizararlarının olduğunu iddia etmiştir. Başvurucuların tapu tahsis belgesinin bedelsiz olarak iptal edilmesine yönelik şikäyetleri müdahalenin orantılılığryla ilgili görüldüğünden bununla sınırlı bir değerlendirme yapılacaktır.

42. Kamu makamlarıın Özellikle şehireilik gibi karmaşık ve zor bir alanda kendi imar politikalarını uygulamak için geniş bir takdir alanı kullanmaları doğal olmakla birlikte bu takdir yetkisinin Anayasa'nı 35. maddesinde güvence altına alınan müikiyet hakkını ve Anayasa'nim 13, maddesinde yer verilen güvence ölçtütlerini gözetecek şekilde kullanılıp kullanılmadığmm denetlenmesi zorunludur (AYM, E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013).
43. Bu kapsamda kentsel dðnüşüm projesi kapsamında bulunan taşınmaza ilişkin tapu tahsis belgesinin iptal edilmesi kararının hukuka uygun olması idarenin tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Mülkiyet hakkına yapılan ve mülkten yoksun bırakma ya da müikten barışçıl yararlanma kapsamında kalan müdahalenin hukuka uygun olması tek baştna mülikiyet hakkının ihlal edilmediğini göstermemektedir, Müdahalenin aynızamanda ölçülü olması ve bu bağlamda öngörülen meşru amaçla kıyaslandığında malike aşırıve olağanın ötesinde bir külfet de yüklememesi gerekir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Ayhan Ișık Aslım, B. No: 2018/14339, 14/9/2021, § 56).

4. Somut olayda uyuşmazlık konusu taşımaza ilişkin kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında taşınmaz üzerindeki yapı ve diğer muhdesatların bedeli belirlenmiş ise de zemin yönünden bir değerlendirme yapılmamasına rağmen Belediye yargılamada gecekondu ve müştemilat ile ağaçların bedeline hükmedildiği gerekçesiyle tahsis belgesini iptal etmiştir. Mahkeme ise tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin işleme yönelik 

iptal davasında hükmedilen kamulaştırma bedelinin tespiti davasında ödendiği ve arsa bedelinin õdenip ödenmeyeceğinin adli yargının görev alanında olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

45. Kamulaştırılan taşımmazlara ilişkin olarak 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarinca taşmmazın bedelinin tespiti amacıyla dava açmak idarenin yüktimlülüğtinde olup kişiler bu dava kapsamında ancak belirlenen bedele ilişkin itirazlarını ileri sürebilmektedir.Ayrıca mahkemenin Önünde bulunan idari işlemin dava konusu edildiği ve kesin olarak çözme kabiliyetinin bulunduğu bir uyuşmazlıkta başvuruculara başka bir yargı kolunu işaret ctmesi davaların en az giderle ve mümkün olan stratle sonuçlandırılması ilkesi ile bağdaşmadığı gibi başvurucular yönünden de aşırı bir külfete yol açmaktadır.
46. Bu noktada ayrıca belirtmek gerekir ki başvuruculara verilen tapu tahsis belgesi 2981 sayılı Kanun'da öngörülen tescil koşullarının gerçekleşmesi kaydıyla arsanın mülkiyetini edinme imkânı sağlamaktadır. Başvurucular da bu çerçevede tapu tahsis belgesinin iptal edilmesinden yakınmıştır. Başvurucuların arsa bedeli ödenmeden tapu tahsis belgesinin iptal edilmesi nedeniyle açtığı başvuru konusu iptal davasında ise kamulaştırma bedelinin õdendiği gerekçesiyle iptal davasının reddine karar verilmiştir. Hâlbuki kamulaştırma davasında yalnızca muhdesat bedeline hükmedilmiştir. Buna rağmen derece mahkemelerince tapu tahsis belgesinin iptalinin şartlarıntn somut olayda gerçekieşip gerçekleşmediği ile ilgili herhangi bir değerlendirmede bulunulmakstzın sonuca gidilmiştir.
47. Dolayısıyla somut olayda başvurucuların davanın sonucuna etkili olabilecek mahiyetteki iddia ve itirazlarının ilgili ve yeterli bir gerekçe ile karşılanmadığı kanaatine varilmiştir.

48. Buna göre idari ve yargısal strecin bütününe bakıldığıda mülkiyet hakkının korunmastnda usule ilişkin güvencelerin somut olayda yerine getirilmediği, başvurucuların bu güvencelerden yararlandırılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sebeple başvurucuların mülkiyet hakkı ile unüdahalenin dayandığı kamu yararı arasında olması gereken adil denge,başvurucular aleyhine bozulmuş olup mülkiyet hakkına yapılan müdahale ölçüsüzdür.
49. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Giderim Yönünden 
50. Başvurucular, ihlalin tespit edilmesini ve yargılamanın yenilenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

51. Başvuruda tespit edilen mülkiyet hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargulama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/201 1 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasmnda düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun δzelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğưn [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No; 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kari Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkanın ihlal edildiğine ilişkin iddianınKABUL EDfLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'mın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkıın ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üizere Ankara 18. Idare Mahkemesine (E.2016/3224, K.2017/3208) GÖNDERILMESINE,
D.294,70 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ticretinden oluşan toplam 10.194,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmastna, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 7/6/2023tarihinde OYBİRLIĞIYLE karar verildi.