Anayasa Mahkemesinin 17/3/2021 Tarihli ve 2017/37237 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-04-29

29 Nisan 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31469
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
GENEL KURUL 
KARAR 
ERDAL SARIKAYA BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2017/37237Karar Tarihi : 17/3/2021Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM 
Hicabi DURSUN 
Celal Mümtaz AKINCI 
Muammer TOPAL 
M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL 
Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Yıldız SEFERİNOĞLU 
Selahaddin MENTEŞ
Basri BAĞCI 
İrfan FIDAN Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurueu : Erdal SARIKAYA Vekili : Av. Danış POLAT 
I.BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, Gezi Parkı eylemleri olarak bilinen gösteriye kolluk güçlerinin müdahalesi neticesinde yaralanma meydana gelmesi ve buna ilişkin açrlan ceza soruşturmasının etkili yürütülmemesi nedeniyle eziyet yasağınün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 9/11/2017 tarihinde yapıłmıştir.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karat verilmiştir.


5. Böiüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurueu, Bakanłık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ołaylar özetle şöyledir:
9. 1980 doğumlu olan başvurucu, olay tarihinde İstanbul'da yaşamakta ve bir giyim firmasında güvenlik görevlisi olarak çalışmaktadır.

A. Genel Olarak 
10. Başvurucu, ülke genelinde gerçekleşen ve Gezi Parkı eylemleri olarak bilinen gösterilerin 11/6/2013 tarihinde yapılan Taksim Meydanndaki kısmına katıłmıştır. Kardeşini almak için eylemlerin yapıldığı yere gittiğini beyan eden başvurucu, Anayasa'nın 26.maddesinde düzenlenen haktan yararlanarak kendini ifade etmek için gösterilerde yer aldiğıısoruşturma aşamasında dile getirmiştir. Kolluk görevlilerinin başvurucunun bulunduğu yerdeki gösteriye müdahale ettikieri esnada başvurucu, gözüne isabet eden sert bir cisimle yaralanmıştır.

11. Türkiye Însan Hakları Kurumu tarafindan Ekim 2014 tarihinde yayımlanan Gezi Parkı olayları raporuna göre kisaca (detaylı bitgi için bkz. Özge Özgürengin. B. No:2014/5218, 19/4/2018, §10) Gezì Parki eylemleri/olaylari;
- İstanbul Taksim Meydanı'nda bulunan Gezi Parkinda yapılmak istenen çevre ve imar düzenlemelerine engel olmak için 27/5/2013 tarihinde iş makinelerinin Gezi Parkı'na girmesiyle başlamış, haziran ve temmuz aylarında yoğunlaşarak Türkiye’nin birçok iline yayılmış toplantı ve gösteri yürüyüşleridir.
- Íçişleri Bakanlığı verilerine göre 28/5/2013 ile 6/9/2013 tarihleri arasında 80ilde bu kapsamda 5.532 eylem/etkinlik gerçekleştirilmiştir.

- Türk Tabipleri Birliği verilerine göre kamu hastanelerine, özel hastane ve tip merkezlerine, olayların yaşandığı alanlarda kurufan revirlere toplam 8.163 kişi yaralıolarak başvurmuştur. Bunlardan I06'sı kafa travmasına uğramış, 63'ü ağıyaralanmış, 1l'i gözünü kaybetmiştir.

12. Başvurucunun katıldığı tarihte gerçekleşen gezi eylemleriyle ilgili olarak kolluk memurları tarafindan 11/6/2013 ve 12/6/2013 tarihli Olay Tutanakları düzenlenmiştir.11/6/2013 tarihli Olay Tutanağı'nda Taksim Meydanı'nda göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanılmasí, 12/6/2013 tarihli Olay Tutanağı'nda ise tazyikli su kullanılması suretiyle gösterilere müdahale ediłdiği, bugösteriler nedeniyle hiç kimseningözaltına alınmadığıbelirtilmiştir.


B. Ceza Soruşturmasi Süreci 
13. Başvurucu, kolluk memurlarınca müdahale sırasında gerekli olmadığı halde savunma/ZED tüfeği (gaz fişeği) veya plastik mermi kulłlanılması nedeniyle gözünden yarałandığını ileri sürerek yaralanmasına sebebiyet veren kolluk görevtileri hakkında 3/10/2013 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsaveılık) şikàyette bułunmuştur.
14. Başsavcıhık tarafindan başvurucunun şikäyeti üzerine 2013/139143 Soruşturma numarasıyla soruşturma başlatılmıştır. Anılan soruşturma 22/10/2013 taribinde benzer yakınmalanı olan yüzlerce müştekinin şikäyetiyle birlikte 2013/79334 numaralı soruşturma dosyasında birleştirilmiştir, Beş yüz soruşturma dosyasının birleştirilmesiyle oluşan bu soruşturma, İstanbul'un farklı yerlerinde ve farklı tarihlerde gerçekleşen Gezi olaylarıyla ilgili olarak yürütülen ana soruşturmalardan biridir.

15. Başsaveılıkça olay yerini gösteren MOBESE ve diğer kamera görüntülerinin toplanması, tanıkların tespit edilmesi ile şüpheli kolluk görevlilerinin belirlenmesi 30/10/2013 tarihinde İstanbut Emniyet Müdürlüğünden, kamera görüntüleri mevcut ise bu görüntülerin çıkarılarak gönderilmesi 10/3/2014 tarihinde Beşiktaş İlçe Emniyet Müdürlüğünden istenmiştir. Kolluk birimlerince Başsavcıhk istemine cevap verilip verilmediğine, verilmişse içeriğine dair UYAP'taki soruşturma dosyalarında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

16. 12/3/2014 tarihinde başvurucunun şikâyetine yönelik olarak yürütülen soruşturmaya, ana soruşturmadan ayrılarak 2014/35756 numarasıyla devam edilmiştir.
17. Başsavcıhıkça başvurucunun 18/3/2014 tarihinde sözlü ifadesi ahınmıştır.Başvurucu kısaca sağ gözüne isabet eden gaz fişeği kapsülüyłe veya plastik mermiyle yaralandığını, kolluğa taş atmadığını, anayasal hakkını kullandığın, kendisini yaralayan polis memurunu göremediğini, yaralandığı sırada arkadaşinı cep telefonuyla aradığin, arama kayıtları çıkarılırsa yaralanma saatinin tam olarak tespit edilebileceğini, kayıtların çıkarılmasıa rızasının olduğunu, ayrıca vurulduğunda yanında kardeşi ile arkadaşı Y.nin bulunduğunu, onların tanık olarak dinlenmesini istediğini ve kendisini yaralayan kolluk görevlisinden şikâyetçi olduğunu beyan etmiştir.

18. Yaralanma tarihine/saatine veya yerine ilişkin kesin bilgi bułunmamakla birlikte başvurucu, Başsavcıliğa verdiği ifadesinde 12/6/2013 tarihinde saat 01.00 ile 01.30 arasında yaralandığını iddia etmiş; daha sonra -12/12/2019 tarihinde verdiği dilekçeyle- yaralanma saatinin 11/6/2013 tarihinde saat 23.30 ile 12/6/2013 tarihinde saat 02.30 arasıda olduğunu belirtmiştir. Yaralanma yerinin tam olarak neresi olduğunu da ifadesinde açıklayamayan başvurucu, sadece yaklaşık olarak Talimhane Caddesi'nin Taksim Meydan'na çıkan kısmında toplanan kalabalıktan ayrılarak 10-20 metre yürüdükten sonra yaralandığını dile getirmiş:daha sonra ibraz edeceği dilekçeyle yaralanma yerini haritada işaretleyerek soruşturma makamlarına ileteceğini vurgulamıştir. Başvurucu 12/12/2019 tarihli dilekçesinde yaralanma yerinin Cumhuriyet Caddesinin Taksim Meydan'na çıktlan yeri olduğunu dile getirmiştir.
19. Başvurucu, vekili aracıhığıyla sunduğu 24/10/2014 tarihli ditekçesiyle ana soruşturmada (2013/79334 numarali) toplanan deliller ile ilgili beyanda bulunmuş; MOBESE kameralarinın tabrip edildiği Gezi olayları soruşturmalarına yansımasına rağmen bu tahribatın kim tarafından yapıldığının araştırılmadığını, görev yoğunluğundan dolayı

listelerin düzenli tutulmadığının ve kimlerin gaz fişeği kullandığının tespit edilemediğinin kolluk birimleri tarafindan bildirildiğini, listelerde belirtilen koiluk görevlilerinin en az yarısının ifadesinin ałınmadiğını belirterek görüntülere yansıyan kolluk memurlarının kimliklerinin tespit edilerek soruşturmaya dàhil edibmesini talep etmiştir.
1. Sağlik Raporları
20.Başvurucu; Başsavcıltk ifadesinde ve sunduğu dilekçelerde, yaralandıktan sonra çevrede bulunan kişilerin yardımıyla önce Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesine, ardından Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesine götürülerek burada ilk ameliyatını olduğunu, sonrasında Çapa Tip Fakültesi Göz Kliniğinde iki kez ameliyat olduğunu açıklamiştir.

21. Başsavcılıkça başvurucunun tedavi evrakı ile hakkında düzenlenen sağlık raporları Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinden 11/11/2014 tarihinde, $işli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesinden 12/11/2014 tarihinde istenmiştir. Başvuru dosyasında veya UYAP'a kayıtlı soruşturma dosyasında hastaneler tarafindan gönderilen evrakların bulunmadığı, buna karşın şikäyet dilekçesiyle birlikte ilgili evrakın bir kısmının başvurucu tarafindan Başsavcıłığa sunulduğu görülmüştür.

i. Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 12/6/2013 tarihli ve 04.16 saatli raporunun"Olay Öyküsü" kısmında başvurucunun polis müdahalesinde haşına biber gazı kapsülü geldiğini beyan ederek başvurduğu belirtilmiştir (Sunulan rapor tek sayfa olup başkaca bilgi bułunmamaktadır.).

ii. Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Servisi tarafindan düzenlenen 12/6/2013 tarihti ve 04.30 saatli genel adli muayene raporunda,12/6/2013 tarihinde saat 00.30 civarında, sağ gözüne biber gazi fişeği çarpan başvurucunun Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesinden sevkinin yapıldığı, sağ grob perfasyonu tanısıyla acil operasyon için hastaneye yatışının gerçekleştirildiği belirtilmiştir. Ayni Hastane tarafindan düzenlenen 12/6/2013 tarihli geliş ve 13/6/2013 çıkış tarihli epikriz raporunda başvurucunun genel anesteziyle ameliyat edildiği, sağ gözün ekarte edilerek onarımının yapıldığı açıklanmıştır.
22. Hastaneler tarafindan gönderilen evraklar, Başsavcılıkça Istanbuł Adli Tip Șube Müdürlüğüne (Adli Tip Kurumu) 20/10/2015 tarihinde iletilerek başvurucunun yaralanmasinın nitefiğinin belirlenmesitalep edilmiştir. Adli Tip Kurumunca söz konusu evraklara atif yapilarak düzenlenen 21/10/2015 tarihli rapor șöyledir:
"Șişli_ Etfal E.A. Hastanesinin 12.06.2013 tarih 242845 sayılı raporunda: polis müdahalesinde başına biber gazı kapsülü gelmesi ifadesiyle geldiği. her iki gözde periorbital ekimoz olduğu, kranial BT de intrakranial hadise düşünülmediği, orbita BT de glob perforasyonu düşünüldüğü, göz bakısında, sağ skleral perforasyon olup sağda ışık hissinin negatif olduğu. sağ orbita tabanında küçük fraktür hattı saptandiğı. Okmeydam E.A. Hastanesinin 12.06.2013 geliş, 13.06.2013 çikaş tarihłi epikriz raporunda. genel anestezi altımda ameliyat edildiği. sağ göz ekarte edilerek onarımımın yupildıği, arizasının.
Kişinin yaşomm tehlikeye soknadığı.
Basit bir tibbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte OLMADIĞ1.

Kırığı yaşam fonksivonlarına etkisi ORTA(2) derece olduğu.
Duyularından birinin fonksiyonun sürekli kaybı niteliğinde olduğu"
2.Şüpheli Kolluk Görevlilerinin Belirlenmesine İlişkin İşlemler 
23. Başsavcılıkça temin edilen bazı kamera görüntüleri 2/12/2014 tarihinde bilirkişiye tevdi edilmiş, görüntülerde yer alan kolluk görevliłerinin kask numaralarının tespit edilmesi istenmiştir. Görüntülerin neleri içerdiği veya ne şekilde elde edildiği UYAP'taki soruşturma dosyasından anlaşıłamamaktadır, Ulusal Kriminal Büro. görüntüleri incelemek üzere Başsavcıhıkça bilirkişi olarak atanmıştır. Ulusal Kriminał Büro Amirliğinin 8/t/2014tarihli raporunun ilgili kısmı şöyledir:
"Taksim bölgesinde yüzlerce çevik ve onlarca Zetçinin o günün her saatinde muhtelif verlerde görüldüğü, bunlardam ise olaya müdahili olduğu değerlendirilenlerin, olaydan bilgisi olanun olay yerinin müdürü sifatıyla resmi görülen tek yıldızlı emnivet müdürüolduğunun düşünüldüğü. [T- …] Kask numaralı 6246 grubunın birinci yava kuvvetler ekibinden [… ] sicil numaralt [E.T.nin] da görüntüsü ve birlikte bulunması nedeniyle sanki Müdürün refakat polisi olduğu. olaydan sorumlu olan ZET'çileri mutlaka [E.T.nin] da tanıdığı. [B-.…] kaskłı olay yeri ve ay anı ekibinden olan sicil no [.-] Robokopçu [M.K.nin]içinde olduğu 5 kişilik Zet timi olduğunun değerlendirilđiği. Olay verindeki 4-5 ZET'çinin kendi ekibinde olması nedeniyle tüm Zetçileri en iyi ve en yakın hilmesi gereken çevik kuvvet polisinin [..] sicilli Rohokopçu [M.K.] olduğunun değerlendirildiği. olay noktasına başkaca görüntülerde. başkaca yapıan Zet ateşlemesine ve ateşine rastlanmadiğmdan mağdur Erdal Sarıkaya'nm vurulma_ olaymın 11/06/2013'ü 12/06/2013'e bağlayan gece yarısmın tam ortasıda oluştuğu değerlendirildiği, Erdal Sarikaya'nın vuruluş anmın ve vuranın birebir kameralarda görülmemesinin, yüzlerce polis listesinden en fazla 5 personelle. bir müdür ve iki önemli görgü tanığıa indirgenebilmesinin ve bulguların değerlendirilmesi..."
24. Bilirkişi tarafından numaraları belirlenen kaskları kullanan kołluk görevlilerinin kimliklerinin tespitine yönelik olarak 10/3/2015 tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğünden bilgi istenmiştir. Emniyet Müdürlüğünce kask numaraları tespit edilen personelden olay günügörevli olup ZED/savunma tüfeği kullanma yetkisi veya eğitimi bulunanların isim listesi Başsaveılığa iletilmiş, bazı kask numaralarımın (beş adet kask numarasının) kayitlı olmadığıbildirilmiştir. Emniyet Müdürlüğünün cevabında tarih bulunmamakta olup cevabın UYAP'a kayit tarihi 26/6/2015'tir,
25. Öte yandan Gezi eylemlerinde başvurucuyla aynı gün yakın bölgede yaralanan A.A.nın kolluk görevlilerine ilişkin şikâyetine dair yürütülen ceza soruşturması Gezi olaylarıyla ilgili 2013/79334 Sor. numaralı ana soruşturmadan 8/11/2013 tarihinde ayrılmış,bir süre 2014/53879 Sor. numaralı soruşturmada tek başına yürütüldükten sonra 10/3/2015tarihinde başvurucunun şikâyetinin araştırıldığı 2014/35756 Sor. numaralı soruşturmayla birleștirilmiştir.

26. Birleşen 2014/53879 numaralı soruşturma dosyasi (A.A.nın şikâyetiyłe ilgili yürütülen) kapsamında Başsavcılık tarafîndan ołay günü savunma tüfeği kullanmaya yetkili olan ve kimliği tespit edilen on altiı polis memurunun soruşturmalar birieştirilmeden önce 2014 yılt Haziran-Temmuz ayları arasında -farklı tarihlerde- şüpheli olarak savunmalarıalınmıştır. Şüpheli polisler genel olarak suçlamaları kabuł etmemiştir. Memurların bir kısmıGezi Parkı eylemlerinde görevli olduğunu ancak yaralama eylemlerinin gerçekleştiği yerde bulunmadığını beyan etmiş, diğer bir kısmı ise olay yerinde savunma tüfeği kullandığını

ancak kimseyi yaralamadığını ifade etmiştir. Başsavcılık ayrıca aynı soruşturmada 17/4/2014tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğünden toplumsal olaylara müdahale aracı (TOMA) veya kolluk araçlannda çekilen görüntülerin bulunup bulunmadığının araştırıłmasını istemiştir.
27. Başsavcılık, İstanbul Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğünde komiser olan ve olay yerinde görev alan K.K.nin tanık olarak 10/3/2015 tarihinde ifadesini almıştır. Tamığın ifadesi şöyledir:
"11/06/2013 günü sabah 05:00 sıralarında Beşiktaş Dolmabahçe stadı civarında konuşlanmıştk. Gece 23:00 siralarma kadar o hölgede görev yaptık. Daha sonra Taksime çıktık. Ve Divan Kavşağı yoluna da geçtiğimiz hatırlıyorum. Ancak Talimhaneye hiçgeçmedik diye hatırlıyorum. Divan Kavşağua geldiğimizde göstericiler tarafindan harikatlar kurulmuştu. Bizimde gruplar olarak müdahalemiz oldu. Bu sırada sorumluluğumda hulunan zet silahı kullanmakla görevli personelimde kurallara uygun şekilde gerek olduğunda zet silahımı kullanmıştır. Hatırladığım kadorıyla 11 Haziran günügruplara yönelik olarak yapılan çalışmaların yoğun olduğu bir gündü. birçok grup olay yerindeydi. Hemen hemen her yerde barikat kurulmuştu. Bu barikatları ve göstericileri bertaraf etme amaciyła çok sayida gruplar olarak müdahalede bulunduk. [M.C.Y.]grubumun zetçilerindendir. Hiçbir zetçi polisinin kurallara aykırı olarak göstericileri doğrudan hedef alarak ateş ettiğini görmedim. Böyle bir talinatımızda söz konusu olamaz."
28. Başvurucu ve diğer şikàyetçi A.A.nın ortak vekili tarafindan 5/4/2016 tarihinde Başsavcılığa sunulan dilekçeyle, Emniyet Müdürlüğünün cevap yazısına göre fiste şeklinde isimleri bildirilen görevlilerin soruşturmaya dâhil edilmesi. numarası kayıtlı olmadığıbildirilen kaskların nasıl mevcut olabildiğinin araştırılmasi, Çevik Kuvvet ekibine bağlıolmadığı tespit edilen görevlilerin hangi birime bağlı olduğunun tespit edilmesi talep edilmiştir.

3.Soruşturma İzni İstenmesi Sürecine İlişkin İşlemler 
29. Öte yandan Başsavcılık 20/10/2015 tarihinde başvurueu ve A.A.nın şikâyetiyle ilgili olarak zor kullanma yetkisinin sınırının aşılması suçunu işłedikleri isnadıyla kask numaralarından kimlikleri tespit edilen on altı kolluk görevlişi ile kimliği tespit edilemeyen gaz bombası ve tüfeği kullanan görevli hakkında 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayıhı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınea soruşturma izni talep etmiştir.

30. Ístanbul Valisí'nin 8/1/2016 tarihli oluruyla, on alti polis memuru hakkında soruşturma izni verilip verilmeyeceğinin tespiti amacıyla ön inceleme raporu hazırłaması için 2. Sınif Emniyet Müdürü A.V. ön incelemeci olarak görevlendirilmiştir. Ön inceleme raporunun ilgili kısmi şöyledir:
"Gezi parkı eylemleri olarak bilinen Türkiye genelinde ve Istanbulun birçok semtinde aym anda birçok protesto eyleminin yupıldiği, Taksim Meydannın ise İstanbuldaki olayların en yoğun yaşandığı yerlerden olduğu, gaz fişeği kullanan polis memurlarının 2559sayılı PVSK'nın 16. maddesi hükmü gereğince görevlerini yerine getirdikleri, olay yerinde şartların oluşmasıdan dolavi görevli olan personelin kendilerine 2911 sayilı ve 2559 sayili kanunların verdiği yetkiyi kullanarak kanunsuz eyłem ve yürüyüş yapan gruba yasal sıırlar içinde müdahalede bulunduklari, eylemleri önlemek amaciyla eylemcilere herhangi bir kisit olmaksızın atilmış olan gaz fişeğinin bahse konu yerde şahıs yada şahıslarm yaralanmasıa sehebiyet verme ihtimali olmakla birlikte şikayetçi şahısların görevli polis memurlarınn 

atmış olduğu gaz fişeği neticesinde varalandiğıni, deliliendirebilecek somut. teşhise uņygun isim, şahıs, şahit veya delil ortaya koyma imkanı olmadıği, bu nedenle adı geçen görevlilerin kusurlu olduklarının tespit edilemediği anlaşıldığı"
31. İstanbul Valisi tarafindan 22/2/2016 tarihli ve 2016/123 sayılı kararla ön inceleme raporundaki tespitler doğrultusunda on altı kolluk gōrevlisi hakkında soruşturma izni veriłmemesine karar verilmiştir. Kararda, şikâyetçi olan kişilerin kasıt ołmaksızın atılan gaz fişeğiyle yaralanma ihtimalleri meveut ise de kolluk görevfilerince atılmış gaz fişeğiyle yaralandiklarına ilişkin somut delillerin ortaya konma ihtimalinin bulunmaması nedeniyle on altı kolluk görevlisinin kusuru olmadığının değerlendirildiği açıklanmıştır.
32. Soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara itiraz edilmeyeceği Başsaveılık tarafindan 10/5/2016 tarihinde Valiliğe bildirilmiştir. Valilikçe, süresinde itiraz edilmemesinden dolayı on aitı kolluk görevlisi hakkıdaki kararın 22/8/2016 tarihinde başvurucu açısından kesinleştiği 11/10/2016 tarihinde Başsavcılığa bildiriłmiştir.
33. Diğer müşteki A.A. ise soruşturma izni verilmemesi kararına itiraz etmiştir.Müşteki A.A.nın yaralanması nedeniyle yürütülen soruşturma. başvurucunun yaralanmasıyla ilgili yürütülen soruşturmadan 25/10/2016 tarihinde Başsavcılık tarafindan ayrılmış ve yeni bir soruşturma numarasiyla (2016/126756 numarali) soruşturmaya ayrica devam edilımiştir.
34. Bu arada Başsavcılıkça, sadece kimłiği tespit edilen on altı kolluk görevlisi hakkında değil aynı zamanda bilirkişi raporunda kask numaraları belirtilen (beş adet kask numarası) aneak kimliği tespit edilemeyen gaz bombası ve tüfeği kullanan görevliler hakkında da soruşturma izni istendiğinin 26/8/2016 tarihinde Valiliğe hatırlatılması üzerine İstanbul Valisi'nin 27/1/2017 tarihli oluruyła bu kez kimliği tespit edilemeyen gaz bombası ve tüfeği kullanan görevliler hakkında ön inceleme raporu hazırlaması için Komiser S.E. ön incelemeci olarak görevlendirilmiştir.

35. Ön inceleme raporunda bazı kask numaralarının Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğükayıtlarında bulunmadığı, diğer bazı numaraların kayıtłarının olduğu ancak I1/6/2013 ile 12/6/2013 tarihli günlük görev listelerinde göz yaşartıcı gaz kullanan personelin girişi yapımadığından bu kaskları kullanan personelin kimtik tespitinin yapılamadığı, bu nedenle kimliği belli olmayan kolluk görevliłeri hakkında soruşturma izni verilmesine ve disiplin soruşturması açıłmasına gerek olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
36. Ön inceleme raporundaki tespitler doğrultusunda İstanbul Valisi tarafindan 23/2/2017 tarihli -kararda sehven 23/2/2016 tarihi yazılmıştır- ve 2017/64 sayılı kararla kimliği tespit edilemeyen gaz bombası ve tüfeği kulłanan görevliler hakkında soruşturma izni verilmemesine karar verilmiştir.

37. Başvurucu kimliği belli olmayan kolluk görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesine ilişkin bu karara itiraz etmiş; başvurucunun itirazı İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdari Dava Dairesi (Bölge Ídare Mahkemesi) tarafindan 11/5/2017tarihinde kabu) edilmiştir. Kararda, 4483 sayılı Kanun'un 2. maddesinde efrada karşı yapılan suimuameleler (kötü muamele) ile ilgili olarak açılan soruşturmalarda anılan Kanun'un hükümlerinin uygułanmayacağının düzenlendiği ve karara konu suç isnadıın bu kapsamda kaldığı dikkate alınarak soruşturmanın genel hükümlere göre yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle itirazın kabul edildiği açıklanmıştır.


38. Kimlikleri tespit edilen şüpheli on altı polis memuru hakkında soruşturma izni verilmemesi nedeniyle Başsavcılıkça 2/5/2017 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin ek karar verilmiştir. Kararda müşteki olarak sadece başvurucu yer almaktadır. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"…şikayete konu iddianın soruşturmasuın 4483 sayılı yasaya tabi olması nedeniyle Zor Kullanma Yetkisine İlişkin Smırı Aşılması suçundan Cumhurivet Başsavcilığımız tarafindan şüpheliler hakkında 4483 sayılı yasa kapsamında soruşturma izni verilip verilmemesi hususunda tatep edildiği. talebimiz sonucu Istanhul Valiliği il Emniyet Müdürlüğü tarafindan ön inceleme haşlatildığı. yapılan ön inceleme sonucu … şüpheliler hakkında soruşturma izni verilmemesine dair karar verildiği, . korara karşı yasal süre içerisinde her hangi bir itiraz olmadiğından kararın kesinleştiği.

Şüpheliler hakkındaki incelemenin sonucunda müsnet Zor Kullanma Yetkisine Hişkin Sınırı Aşılması. görevi kötüye kullanma suçundan, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Gorevlilerinin Yargilanmasina Dair Kanunum 4. maddesinin son fikrası uyarınca soruşturma yapilmasinayer olmamasina..."
39. Başsaveılıkça verilen kovuşturmama (ek) kararından haberdar olmaksızın başvurucu soruşturmanı genişletilmesi talebiyle 1/6/2017 tarihinde Başsavcılığa dilekçe ibraz etmiştir. Başvurucunun dilekçesi sehven ek karara itiraz dilekçesi olarak kabul edilerek değerlendirilmek üzere İstanbul 9. Sulh Ceza Häkimliğine gönderilmiştir. Sulh Ceza Häkimliğinin 2/6/2017 tarihli karanıyla, Başsavcılık ek kararının 15/4/20}7 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmesine rağmen başvurucunun on beş günlük kanuni sürenin dolmasından sonra t/6/2017 tarihinde karara itiraz ettiği gerekçesine istinaden itirazın süre aşimi nedeniyle reddedilmesine karar verilmiştir.

40. Başsavcıhk diğer taraftan başvurucunun kimliği tespit edilemeyen gaz bombasıve tüfeği kullanan görevliter hakkında soruşturma izni veriłmemesine kararına itirazının Bölge İdare Mahkemesince kabulü nedeniyle kimliği tespit edilemeyen gaz bombası ve tüfeği kullanan görevli hakkında devam eden soruşturmanın üç ayda bir bilgi verilmesi koşuluyla 11/7/2017 tarihinde daimi aramaya alinmasına karar vermiştir.

41. Başvurucu [4/7/2017 tarihinde Başsavcılığın on altı kolluk görevlisi hakkında verdiği ek karara itiraz dilekçesi sunarak 2/S/2017 tarihinde veriłen Başsavcılık kararını15/4/2017 tarihinde tebliğ almasının mümkün olmadığını belirtmiş ve kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin ek kararı !3/7/2017 tarihinde öğrendiğini beyan etmiştir. Başvurucunun bu itirazı, İstanbul 2. Suth Ceza Hâkimliğince süresinde kabul edilmiş, buna karşın "Başsavcılık kararının usul ve yasaya uygun olduğu" gerekçesiyle 11/9/2017 tarihinde esas yönünden reddedilmiştir. İtirazın ređdi kararı başvurucuya 12/10/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
42.Başvurucu 9/[1/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
4.Bireysel Başvurudan Sonraki Soruşturma Süreci 
43. Başvurucunun bireysel başvuruda bulunduktan sonra soruşturma süreciyle ilgili yaşanan gelişmeler kısaca şöyledir:

i. Ayn soruşturma dosyasındaki diğer şikàyetçi A.A.nın İstanbul Valisi'nin 22/2/2016 tarihłi ve 2016/123 sayıłı on altı kołluk görevlisi hakkında soruşturma izni verilmemesi kararına itirazi, Bölge Ídare Mahkemesinin 5/7/2018 tarihli kararıyla soruşturmaya konu suç isnadının genel soruşturma hükümieri çerçevesinde soruşturulmast gerektiği gerekçesiyle kabul edilmiştir. A.A.nın şikâyeti ile ilgili bu soruşturma 25/10/2016 tarihinden beri aynı yürütüldüğünden soruşturmanın akıbeti bilinmemektedir.

ii. Emniyet Müdürlüğü tarafindan 24/7/2017, 22/1/2018 ve Ağustos 2018-mūzekkerede tamtarih bulunmamaktadır- tarihlerinde başvurucunun yaralanmasından sorumlu şahısların aranması çalışmalarının devam ettiği bildirilmiştir.

iii. Başvurucu, soruşturmanın genişletilmesi talebini içeren dilekçeyi 28/3/2018tarihinde soruşturma makamına sunmuş; dilekçede, kimliği belirlenemeyen ancak kask numaraları belirlenen görevlilerin başka illerden gelme ihtimaline binaen araştırma yapıłmasıni, kimliği belirlenen on altı görevtinin savunmalarının tespit edilmesini, olay günü olay yerinde görevli diğer kolluk görevlilerinin beyanlarına başvurulmasını, görev listelerinde belirtilmeyen ve savunma tüfeği kullanan görevlilerin araştırılmasını, tüfeklerin tesliminden sonra zimmet belgelerinin imha edildiği bildirildiğinden imha edenler hakkında soruşturma yapılmasını, tüm kamera görüntülerinin toplanarak incelenmesini, olay günü kullanılan TOMA'ların hard disklerinin temin edilerek incelenmesini talep etmiştir.

iv. Başsaveılık tarafindan Emniyet Müdürlüğünden Gezi Parkı eylemlerine ilişkin toplu görüntüler temin edilerek 4/6/2018 tarihinde İstanbul Jandarma Kriminal Laboratuvarına gönderilmiş, başvurucunun ifade ve dilekçelerinde belirttiği yaklaşık varalanma yeri haritada işaretlenerek 12/6/2013 tarihi saat 01.00ile 01,30 arasındaki görüntülerin incelenerek başvurucunun yaralanma anına ilişkin görüntü mevcutsa araştırılarak gönderilmesi istenmiştir. Laboratuvarın 13/9/2018tarihli uzmanlik raporuna göre talep edilen incelemenin teknik inceleme kapsamında sayılmadığından yapılamadıği, ayrica gönderilen kayıtlarda incelenmesi istenen tarih aralığına da rastłanmadığıdan araştırmanın yapılamadığı bildirilmiştīr.
v. Başsaveihk başvurucunun_ yaralanmasından şorumlu olanlarınbelirlenmesi amacıyla araştirma yapılmasını 19/10/2018 tarihinde Il Emniyet Müdürlüğünden yeniden istemiştir. il Emniyet Müdürlüğünün cevabında, başvurucu ifadesinde Talimhane Caddesi yakınlarında yaralandığını iddia ettiğinden olay günü Talimhane Caddesi ve çevresinde görevłi olan kolluk personelinin kimlik biłgileri liste hâlinde bildirilmiştir.

vi. Başvurueu, İstanbul Jandarma Kriminal Laboratuvarı tarafindan hazırlanan uzmanhk raporuna 5/11/2018 tarihinde itiraz etmiş; daha Önce Ulusal Kriminal Bürosu tarafindan hazırtanan raporda görüntülerin incelenebildiğini belirterek teknik donanıma sahip bilirkişi heyeti oluşturulmak suretiyle kayıtların yeniden incelenmesini istemiş: bu defa incelemeye esas olay saatinin 14.00-06.00 aralığıolarak belirlenmesini talep etmiştir.

vii. Başvurucu 29/11/2018 tarihli dilekçesiyle açtığı tam yargı davası için Adli Tip Kurumu tarafindan 31/10/2018 tarihinde hazırlanan ve başvurucunun sağ

gözünde tam görme kaybının olduğunun tespit edildiği raporu soruşturma dosyasına sunmuştur.

viii. Başvurucu; vekili aracıhğıyla sunduğu 14/3/2019 havale tarihli dilekçesiyle soruşturmada ilerleme kaydedilebilmesi için kolluk birimlerinden olay günü plastik mermi kullanan kolluk görevlilerinin kimliklerinin tespit edilmesini, bu kişilerin cep telefonu HtS kayıtlarının temin ediłmesini, olay anındaki telsiz görüşme kayıtlarının istenmesini, mevcut görüntüłerin bağımsız bilirkişi olarak Orta Doğu Teknik Üniversitesince incelenmesinin istenmesini talep etmiştir.

ix. Başsavcılık tarafindan 3/9/2019 tarihinde soruşturmanın jkinci kez daimi aramaya alınmasına karar veriłmiştir.

x. Başsavcılıkça başvurucunun yarałandığı yer ve saatte yapılan telsiz konuşma içerikleri ilgili kolluk birimlerinden 21/10/2019 tarihinde istenmiş ancak konuşma içerìklerine ulaşılamadığı kolluk tarafından bildirilmiştir.

xi. 12/12/2019 tarihinde başvurucu, kamera görüntülerinin yeniden incelenmesini talep etmiş; yaralanma anının 11/6/2013 tarihi saat 11.30 ile 12/6/2013 tarihi saat 02.30 arasında olduğunu belirtmiştir. Başvurucunun talebi doğrułtusunda Başsaveiıkça dosyaya bilirkişi atanmış, İstanbul Emniyet Müdürlüğünden temin edilen Gezi Parkı eylemlerine ilişkin bir kısım kamera kaydınin incelenmesi suretiyle başvurucunun bulunduğu konuma ve yaralanma anına ilişkin görüntü olup olmadığının araştırılarak yaralamaya neden olan polis memurunun kimliğinin belirlenmesi talep edilmiştir.

xii. 23/3/2020 tarihli bilirkişi raporunda, MOBESE ve olay yerinde bulunan işyeri kameralarından elde edilen alti kaydin incelenmesi neticesinde başvurucunun yaralanma anını gösteren görüntü olmadığının tespit edildiği befirtilmiştit. Raporda ayrıca kayıtların yer aldığı CD'lerin her birinin üzerinde 6/7/2013 tarihinin yazılıolduğu ifade edilmiştir. Anilan tarih olay tarihi olmamasına rağmen hangi sebeple CD'lerin üstünde bu tarihin yazılı olduğu açıklanmadığından anlaşılamamıştır.
C. Tam Yargi Davasi Süreci 
44. UYAP'ta yapılan araştırma neticesinde başvurucunun 18/7/2016 tarihinde içişleri Bakanlığı aleyhine idarenin kusurlu eylemi nedeniyłe yaralandığını dile getirmek suretiyłe maddi ve manevi tazminat istemli tam yargı davası açtığı görülmüştür.
45. İstanbul 9, İdare Mahkemesi, anilan davanın 16/9/2019 tarihinde süre aşimınedeniyle reddine karar vermiştir. Dava istinaf incelemesi aşamasında olup karar gerekçesinin ilgili kismı şövledir:
"Dosyasınn incelenmesinden; davacının 11.06.2013 tarihinde Taksim Geziparkinda meydana gelen toplunsal olaylar sırasında hiçbir şekilde emniyet kuvvetlerine eylemde bulunmamasına rağmen enıniyet güçlerinin kullandığı gaz kapsülünün gözüne isahet etmesi nedeniyle yaralandığuı helirterek idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğradığı zararların tazmini için eldeki davayı ikame ettiği. davanın ilk önce 14.07.2014 tarihinde açildiğı ve Mahkememizin 2014/1370 Esasına kaydedildiği, yapılan yargilama neticesinde Mahkememizin 24.11.2015 tarih ve 2014/1370 E. 2015/2082 K. saylı kararıyla dava 

dilekçesinin İçişleri Bakanlığı ve İstanbul Valiliği'ne (her ikisine ayrı ayrı) tevdiine karar verildiği, kararın temyiz edilmediği ve karar doğrultusunda dava dilekçesinin 11.12.2015tariħinde İçişleri Bakanlığı'na. 15.12.2015 tarihinde İstanbul Vulitiği vekiline, 10.12.2015tarihinde de İstanhul Valiliği'ne tebliğ edildiği görülmektedir.

Dołayısyla, tebliğ edilen dava dilekçeleri sonrasında idarelerce 09.02.2016.13.02.2016 ve 08.02.2016 tarihlerinde zimmı red iştemleri gerçekleşmiş. bu tarihler itibariyle 60 günlük dava açma süresi başlamış ve neticede de dava açma süreleri 11.04.2016. 15.04.2016 ve 10.04.2016 tarihlerinde sona ermiştir. En geniş vorumla davacımn dava açma süresi 15.04.20)16 tarihine kadar devam etmiştir.
Bu durumda. davacınm mercine tevdi kararı sonrasi, dava dilekçelerinin ilgili idarelere tebliğ edilmesine rağmen cevap verilmemesi nedeniyle meydana gelen zımnı red işlemlerine karşi en geç (60 gün + 60 gün) 15.04.2016 tarinine kadar dava açması gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra, (Mahkememizce sonradan dilekçe red kararı veriten) 19.07.2016tarihli dilekçeyle açılłan davanın süresinde olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1.Soruşturma İzni Sürecine Ílişkin 
46.4483 saılı Kanun'un "Amaç" kenar başhkhı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, memuriar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeve yetkili mercileri betirtmek ve izlenecek usulü düzenlemektir."
47. 4483 sayılı Kanunun "Kapsam" kenar başhıklı 2. maddesinin son fikrasu şöyledir:
"765 savılı Türk Ceza Kanununun 243 ve 245 inci maddeleri ile 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 154 üncü maddesinin dördüncü fikrası kapsamında açıilacak soruşturma ve kovuşturmalarda hu Kanun hükümlerí uygulanmaz.“
48. 4483 sayılı Kanun'un "Olayın yetkili mercie iletilmesi, işleme konulmayacak hbar ve şikayetler" kenar başlıklı 4. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Cumhuriyet başsavciları, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin bu Kanun kapsamma giren suçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikáyet aldıklarında veya böyie bir durumu öğrendiklerinde ivedilikle toplanması gerekli ve kayholma ihtimali bulunan delilleri tespitten başka hiçbir işlem yapmayarak ve hakkında ihbar veya şikâyette bulunulan memur veya diğer kamu görevlisinin fadesine başvurmaksızın evrakm hir örneğini ilgili makama göndererek soruşturma izni isterler."
49.4483 sayılı Kanun'un "İtiraz" kenar başlıkh 9. maddesi şöyledir:
"Yetkili merci, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin kararımi Cumhuriyet başsavciliığına, hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisine ve varsa şikáyetçiye bildirir.


Soruşturma izni veriłmesine ilişkin karara karşı hakkmda inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisi: soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı ise Cumhuriyet başsavcılığı veya şikáyetçi itiraz yoluna gidehilir. İtiraz süresi, yetkili merciin kararınm tebliğinden itibaren on gündür.

Ítiraza, 3 üncü maddenin (e), (f). (g) (Cumhurhaşkanınca verilen izin hariç) ve (h)bentlerinde saytianlar için Danıştay İkinci Dairesi. diğerleri için vetkili merciin yargi çevresinde bułunduğu bölge idare mahkemesi bakar. İtirazlar, öncelikle incelenir ve en geçüç ay içinde karara bağlamır. Verilen kararlar kesindir."
50. 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 245. maddesi şöyledir:
"Kuvvei cebriye imaline memur olanlar ve bilümum zabita ve ihzar memurlarımemurivetlerini icrada ve mafevkınde hulunan amirin emrini infazda kanun ve nizamın tayin ettiği ahvalden başka surette hir kimse hakkmnda sui muameleye veya cismen eza verecek hale cür'et eder yahut ol kimseyi darp ve cerh evler ise bir aydan üç seneye kadar hapis ve muvakkaten memuriyetten mahrumivet cezalariyle cezalandırılır. Eğer iștediği cürüm bu fillerin fevkınde ise o cürümlere terettüp eden cezaya üçte bir miktarıcammolunur."
51. 4/1 1/2004 tarihli ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şeklinde Hakkında Kanun'un "Yollamalar" kenar başlıkhı 3. maddesinin (1) numaralı fikrasışöyledir:
"Mevzuatia. yürürlükten kaldırılan Türk Ceza Kanumuna yapılan yollamalar, 5237sayılı Türk Ceza Kanununda bu hükümlerin karşilığıı oluşturan maddelere yapumışsayılır."
52. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Zor kullanma yetkisine ilişkin sırın aşıbması" kenar başlıklı 256. maddesi şöyledir;
"Zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisinin. görevini vaptığı sırada, kişilere karşıgörevinin gerektirdiği ölçünün dişında kuvvet kullanması halinde. kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

53. 5237 sayılı Kanun'un "Kasten yaralama" kenar başlıkhı 86. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığıın ya da algılama yeteneğinin bozulmasma neden olan kişi, bir yildan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
.:
(3) Kasten yaralama suçunun:
.
d) Kamu görevlisinin sahip hulunduğu nüfuz kötüye kullanlmak suretiyle.
e) Silahla.
İşlenmesi halinde. şikávet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılır."

54. 5237 sayılı Kanun'un "Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yarałama" kenar başlıkh 87. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Kasten yaralamafiili, mağdurun:
b) Duyularından veya organlarından hirinin işlevinin yitirilmesine,
Neden olmuşsa. yukorıdaki maddeye göre belirlenen ceza, bir kat artırılır. Ancak.verilecek ceza. birinci fikrava giren hallerde üç yıldan. üçüncü fikraya giren hallerde beşyildan az olamaz.

"
55. Yargıtayın zor kullanma yetkisine iłişkin sıırın aşılması suçunun 4483 sayılıKanun uyarınca soruşturma iznine tabi ołmayacağı yönündeki kararı için bkz. Melih Dalbudak, B. No: 2016/16050, 13/2/2020, § 66.

2.Kolluk Görevlilerinin (Polisin) Güç Kullanımına İlişkin 
56. İlgili ulusal mevzuat için bkz. Özlem Kir. B. No: 2014/5097, 28/9/2016, §§22-30.

B. Uluslararası Hukuk 
1.Soruşturma İzni Sürecine İlişkin 
57. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AiHM) başvuruculara karşı fiziki güçkullanan kolluk görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesine ilişkin şikâyeti incelediği İşeri ve diğerleri/Türkiye (B. No: 29283/07, 9/10/2012, § 42) kararında 4483 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca soruşturma konusu filin soruşturma izni gereken bir suç olmadığına işaret edip daha önceki içtihatlarına da atīf yaparak idari makamlar tarafindan yürütülen soruşturmanın bağımsız bir makam tarafindan yürütülen bir soruşturma olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir (benzer yöndeki bir başka karar için bkz.Karahan/Türkiye, B. No: 11117/07, 25/3/2014, § 45).

2. Kolluk Görevlilerinin Güç Kullanımına İlişkin 
58. AiHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 3. maddesi ile ilgili içtihatlarda kötü muamele yasağının demokratik topłumların en temel değeri olduğunu vurgulamıştir. Terörizmle ya da organize suçla mücadele gibi en zor şartlarda dahi Sözleşme'nin güvenlik güçlerini mağdurların davranışlarından bağımsız olarak işkence.insanhık dışı ya da onur kırıcı ceza veya işlemlerden men ettiğini belirtmiştir. Sözleşme'nin 15. maddesinde ifade edilen toplum hayatnı tehdit eden kamusal tehlike hâlinde dahi kötümuamele yasağının biçhir istisnasına yer verilmediğini içtihatlarında da hatırlatmıştır (Se[mouni/Fransa [BD], B. No: 25803/94, 28/7/1999, § 95; Labita/italya [BD],B. No:26772/95, 6/4/2000, § 119).


59.Öte yandan bir muamele veya cezanın kötü muamele olduğunun söylenebilmesi için eylemin minimum ağırlık eşiğini aşması beklenir (Raninen/Finlandiya, B. No: 20972/92,16/12/1997, § 55; Erdoğan Yağız/Türkiye, B. No: 27473/02, 6/3/2007 §§ 35-37;Gafgen/Almanya [BD],B. No:22978/05, 1/6/2010, §§88-90; Costello-Roberts/Birleşik Krallik, B. No: 13134/87, 25/3/1993 § 30). Değerlendirmeye alınacak bu unsurlara muamelenin amacı ve kastı ile ardındaki saik de eklenebilir (Aksoy/Türkiye, B. No: 21987/93,18/12/1996, § 64; Eğmez/Kibris, B. No: 30873/96, 21/12/2000, § 78; Krastanov/Bulgaristan,B. No: 50222/99, 30/9/2004, § 53). Ayrica kötü muamelenin heyecanın ve duyguların yükseldiği bağlamda meydana gelip gelmediğinin tespiti de (Eğmez/Kibrıs. § 53;Selmouni/Franso, § 104) dikkate ahnması gereken diğer faktörlerdir.
60. AiHM'e göre gaz fişeğinin çan şeklinde (hafif yukarıya doğru) atılması,-çarpması hälinde kişilerin yaralanmasını veya öfümüne sebebiyet vermesini engellediği ölçüde- uygun bir atış tarzı ołarak kabul ediłebilecektir (Abdullah Yaşa ve diğerleri/Türkiye.B. No: 44827/08, 16/7/2013. § 48).

61. AİHM, Sözleşme'nin 3. maddesinin tartışılabilir ve makul şüphe uyandıran kötümuamele iddialarının etkin biçimde soruşturma yükümlülüğü getirdiğine dikkat çekmektedir (Labita/İtalya. § 131; Tepe/Türkiye, B. No: 31247/96, 21/12/2004, § 48). AiHM'in içtihadında tanımlanan etkinlik için minimum standartlar soruşturmanın bağımsız, tarafsız,kamu denetimine açık olmasını, yetkili makamların titizlikle ve süratłi biçimde çalışmasııgerektirmektedir (Mammadov/Azerbaycan. B. No: 34445/04, 11/1/2007, §73; Çelik ve Imret/Türkiye. B. No: 44093/98, 26/10/2004, § 55),
62.AiHM, işkence veya kötü muameleyle suçlanılan durumlarda etkili başvurunun amaçları çerçevesinde cezai işlemlerin ve hüküm verme sürecinin zamanaşimına uğramamasının, affin veya genel affin mümkün kılnmamasının büyük önem taşıdığına işaret etmiştir. Ayrıca AiHM, soruşturmast veya davası süren görevlinin görevinin askıya alinmasınin ve hüküm alması durumunda meslekten men edilmesinin önemine dikkat çekmiştir (Abdülsamet Yaman/Türkiye, B. No: 32446/96, 2/1 1/2004, § 55; Eski/Türkiye, B.No: 8354/04, 5/6/2012, § 34; benzer yöndeki Birleşmiş Milletler İşkenceyi Önleme Komitesinin nihai ve tavsiye kararlanı için bkz. Türkiye, 27/5/2003, CAT/C/CR/30/5).
63. Aynıca göz yaşartıcı gaz kullanımı ile ilgili uluslararası belgeler ve AiHM'in göz yaşarticı gaz kullanıłması konusunda dikkate aldığı ilkeler (Ozlem Kır. aynı kararda bkz §§ 31-35) kararında yer almaktadır.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
64. Mahkemenin 17/3/2021 tarihinde yapmiş olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanħk Görüşü
65. Başvurucu; Gezi Parkı eylemleri sırasında gaz kapsülü veya plastik mermiyle yaralanması nedeniyle kolluk memurlarından şikäyetçi olduğunu, talep edilen soruşturma izninin veriłmemesi nedeniyle Başsaveılıkça kovuşturma yapılmaması ek kararı verildiğini,soruşturmada kolluk birimlerinden istenmesine rağmen delillerin toplanamaması sebebiyle soruşturmann bağımsız makamlarca yürütüłmediğini, makuł özenle ve hızlı bir şekilde etkili 

soruşturma yapılmayıp kamera görüntülerinin zamanında temin edilmediğini belirterek yaşam ve adił yargılanma ile etkili başvuru haklarının ihlał edildiğini ileri sürmüştür.
66. Bakanlık görüşünde; somut olayın kasıtlı bir eylemden kaynaklanmadığı, Gezi Parkı eylemleri sırasında başvurucunun vücut bütünlüğüne pofis memurlarınca kasıtlı olarak zarar verildiğine dair Başsavcılıkça yapılan bir tespitin bulunmadığı, şiddet olaylarının bastırıiması amacıyia biber gazı müdahalesi sırasında başvurucunun kafasına gaz kapsülünün kazara geldiği bususunun soruşturma dosyasından anlaşıldığı belirtilmiştir. Bu bağlamda bireysel başvurudan önce tüketilmesi gereken etkili yołun tam yargı davası olup olmadığt konusundaki takdirin Anayasa Mahkemesine ait olduğuna işaret edildikten sonra anılan gösterilerde belli bir konuya dikkat çekme veya mesaj verme amacının dışına çıkılarak gösterilerin şiddet olaylarına dönüştüğü vurgulanmıştır. Sonuç olarak başvurucunun da katıldığı eylemłerin yasa dışı ve barışçıl nitelikten çıkmış şiddet olayları ołduğu, kolluk görevlilerinin olayın durum ve gerekleriyle orantılı olaeak şekilde müdahalede bulunduğu,dolayısıyla kötü muamele yasağının ihlal edilmediği ifade edilmiştir.
67. Başvurucu, Bakanłık görüşüne karşı beyanında; başvuru formunda dile getirdiği hususłarı yineledikten sonra płastik mermi veya gaz fişeğiyle yaralandığınt, Başsavcılıkça bir kısım yazışma yapıldığını ancak bu yazışmaları etkili soruşturma yürütüłmesi bakımından yeterli olmadığıni, yazışmalardan sonuç elde edilemediğini belirtmiştir.
B. Değerlendirme 
68. Anayasanın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı17. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Kimseye işkence ve eziyet yapıłamaz: kimse insan havsiyetivle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tahi tutulamaz.

69. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri"kenar başlıkh 5. maddesinin ilgili kismı şöyledir:
"Devletin temel amaç ve görevleri, … kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak: kişinin temel hak ve hürriyetlerini. sosval hukuk devleti ve adaler ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sırlayan siyasal, ekonomik ve sosval engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktir."
70. Anayasa Mahkemesi olayların başvurucular tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan. B. No: 2012/969, 18/9/2013. § 16). Adli Tip Kurumu raporunda başvurucunun yaralanmasının hayati tehlike varatmadığıın tespit edildiği nazara alındığında başvurucunun yaşam hakkıyla bağlantı kurarak ileri sürdüğü iddialarının Anayasa'nın l7. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötü muamele (eziyet) yasağı kapsamında olduğu değerlendirilmişve inceleme bu kapsamda yapilmiştır. Aynı zamanda başvurucunun adit yargılanma ve etkili başvuru hakłarına yönelik olarak ileri sürdüğü ihlal iddialarının eziyet yasağının usul yükümlütüğü çerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
71. Başvurucu, on altı kolluk görevlisi hakkında soruşturma izini verilmenesi nedeniyle kovuşturma (soruşturma) yapılmaması ek kararına itirazının reddi üzerine bireysel başvuruda bulunmuştur. Bir yandan başvurucunun on altı kolluk görevlisi hakkındaki soruşturma izni verilmemesi kararna itiraz etmemesi nedeniyle karar kesinleşmiş ve buna bağh olarak başvurucu, verilen Başsavcılık kararından şikâyet etmiştir. Diğer yandan kimliği tespit edilemeyen gaz bombası ve tüfeği kullunan görevli hakkındaki ceza soruşturmasının devam ettiği anlaşılmiştir.

72. Bu durumda başvurunun kabul edilebilirlik kriterleri yönünden başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği üzerinde durulmahdı. Başvuru yollarının tüketilmesi hususu ile başvurunun süresi birbiriyle doğrudan bağlantıłı olup bir bireysel başvuruda öncelikle etkili görüłen yolun tüketilip tüketilmediği değerlendirilmeli, ardından bu yolun tüketilmesinden itibaren süresinde başvuru yapılıp yapıłmadığı incelenmelidir.
73. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usullerì Hakkında Kanun’un 45, maddesinin (2) numarah fikrası gereği ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir. Ayni Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64. maddesinin (1) numaralı fikrası gereği bireysel başvurunun başvuru yołlarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiğitarihten itibaren otuz gün içinde yapilmasi gerekir.

74. Somut başvuruda başvuru yolarının tüketilmesiyle ilgili değerlendirilmesi gereken ilk mesele etkifi başvuru yolunun hangi yoi olduğu ve başvurucunun bu yolu tüketip tüketmediğidir.

75. Kamu görevlilerince gerçekleştirildiği iddia edilen kötü muamele şikâyetlerinde etkili yargı yolu ceza soruşturması yołudur (Zeki Güngör. B. No: 2013/8491, 31/3/2016).
76. Buna karşın söz konusu şikâyetlere yönelik bireysel başvurularda, ceza soruşturması aşamasında izin istenmesi yöntemi benimsenmiş ve izin verilmemesi nedeniyle soruşturma yapiłmamış veya soruşturmaya devam edilmemişse başvuru süresinin izin verilmemesi kararını itirazen değerlendiren idari yargı makamlarınm kararlarının Öğrenilmesiyłe başlayacaği kabul edilmektedir (Günnur Coşkun B. No: 2012/836, 20/3/2014;Ayla Akat Ata ([GK], B. No: 2014/221, 30/11/2017; Semiha Usluduran, B. No: 2014/20337,5/4/2018; M.P.B., B. No: 2015/19357. 11/12/2018). Dolayısıyla izin prosedürünün iştetildiği ceza soruşturmalarında idari yargı makamlan kararları nihai karar olarak kabuł edilmekte,idari yargı yolu etkili yol ołarak zımnen benimsenmektedir.'S 
77. Anayasa Mahkemesinin bir önceki paragrafta değinilen içtihadının temeli,soruşturma makamlarınca verilen kararların şikâyet veya ihbar ile başlayan sürecin bitirilmesine yönelik olduğu ve bu bağlamda belirleyici mahiyette olmadığıdeğerlendirmesine dayanmaktadır.

78. İçtihadın gelişimine bakilacak olursa soruşturma izni verilmemesi hâlinde savcılıkça verilecek kararın niteliğinin Anayasa Mahkemesi tarafindan ilk defa irdelendiğ

2014 tarihli Günnur Coşkun kararında, soruşturma makamının incelememe/işleme koymama kararının bölge idare mahkemesinin kararına "aykırılık içeremeyeceğine" değinilerek bölge idare mahkemesi kararı nihai karar olarak kabul edilmiş ve somut başvurunun Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi kapsamı dışında kaldığı sonucuna ułaşılmıştır.
79. Buna karşın Anayasa Mahkemesince daha sonra kolluk görevlilerinin güçkullanımı neticesinde yaralama meydana gelmesi iddiasıyla yapiian Hidayet Enmek ve Eyüpsabri Tinaş (B. No: 2013/7907, 21/4/2016) başvurusunda başvuru yollarının tüketiłmesi/süre yönünden yetki konusu kısmen geniş yorumlanmıştır. Başvuru sebebini oluşturan kovuşturma yapıłmaması kararının asıl gerekçesi görevliler hakkında soruşturma izni verilmemesi olmasına rağmen -bu arada ek gerekçe suç unsurunun oluşmamasıdır- bölge idare mahkemesi kararından sonra değil ceza itiraz yolu tüketildikten sonra yapılan başvurunun süresinde olduğu değerlendirilmiştir. Şüphesiz başvurucu lehine yapılan bu değerlendirmenin tek başına Anayasa Mahkemenin içtihadını değiştirdiği söylenemez.
80. Nitekim bu konunun açıkça ele alındığı 2017 tarihłi Ayla Akat Ata kararında Anayasa Mahkemesince Günnur Coşkun kararındaki tespitler benimsenerek başvuru süresinin bölge idare mahkemesince verílen ret kararının başvurucu tarafindan öğrenildiği tarihten itibaren başlayacağı açıklanmak suretiyle başvurunun süresinde yapımadığıdeğerlendirilmiştir. Aynca kararda, şikâyet ediłen suçun soruşturulmasının izne tabi olmadığıiddiasınn bireysel başvurunun ancak süresinde yapildiğı takdirde incelenebileceği betirtilmiştir. Buna göre Anayasa Mahkemesi, soruşturulması izne bağlı olan veya olmayan suçlar bakımından ayrım yapılmaksızın izin prosedürünün işletildiği tüm hällerde nihai kararların bölge idare mahkemeleri/Danıştay tarafindan verilen kesin nitelikteki ret kararlarıolduğunu kabul etmiştir.

81. Anayasa Mahkemesinin Ayla Akat Atu içtihadıyla bir suçun soruşturulmasının izne bağh olmadığinin sonradan anlaşilması veya elde edilen yeni delille suçun nitelendirilmesinin değişmesi hâllerinde soruşturma makamımn resen hareket etme veya buna yönelik hukuki süreci başlatma yetkisi değerlendirme dışı bırakılarak idari yargımakamı karari/süreci bireysel başvuru için etkili ve yeterli kabuł edilmiştir.
82. Oysa ki Anayasa Mahkemesi 4483 sayılı Kanun'un 9. maddesinin dördüncüfikrasının “Verilen kararlar kesindir." şeklindeki ikinci eümlesinin iptali istemiyle açılan davada verdiği 27/[2/2006 tarihli kararında 4483 sayılı Kanun'un Danıştay ve bõlge idare mahkemelerine verdiği itirazı inceleme görevinin yargılama faaliyeti kapsamında olmadiığım.dolayısıyla bu incelemenin bir dava değil idari bir görev olduğunu değerlendirmiştir (AYM,E.2006/163, K.2006/121. 27/12/2006). Diğer bir ifadeyłe Anayasa Mahkemesi itiraz üzerine verilen bu kararlan yargı yolu kapalı idari kararlar olarak yorumlamıştır.
83. idarenin soruşturma izni verilmesi/verilmemesi kararlarının denetimi neticesinde idari yargi makamlarinea verilen kararlar elbette ceza soruşturmasinin bir parçasi olmakla birlikte bu kararların soruşturmayı sonlandıran nihai karar olarak kabul edilmesi yukarıda açıklandığı üzere savcılıkların resen hareket etme yetkiłeri ile bağdaşmamaktadır.Dolayısıyla Ayla Akat Ata içtihadının gözden geçirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
84. Savcılıklarea verilen kararların Danıştay veya bölge idare mabkemelerinín kararłarıa aykrılık teşkil edemeyeceğine yönelik yorumun kötü muamele şikàyetleri yönünden etkili başvuru yolunun ceza soruşturması olduğunu kabul eden Anayasa Mahkemesinin etkili soruşturma yükümłülüğüne ilişkin genel bakış açısıyla uyuşmadığıortadadir.


85. Diğer taraftan Danıştay veya bölge idare mahkemelerince verilen ret kararlarının başvuruculara tebliğ edildiği ve bu nedenle bireysel başvuru süresinin tebliğtarihinden itibaren başladığı durumlarda da bir kısım belirsizlik yaşandığı başvurulara yansımıştır. Değinildiği üzere savcıhklarea genel soruşturma hükümlerine göre her zaman resen soruşturma yapılma ihtimalinin olması nedeniyle başvuruculara tebliğ yapıldiğı tarihte henüz savcılıklarca verilmiş karar bulunmadığından başvurucularda sürecin devam ettiği algısının oluşabildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca mevcut içtihada göre bireysel başvuru süresi başladığı için başvuru yapan başvurucular, devam eden saveılık soruşturmass/sulh ceza mahkemelerindeki itiraz sürecini takip etmemeleri nedeniyle başvuru yollarının tüketilmemesi kararlarıyla karşılaşabiłmektedir.
86. Zira kolluk görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesi nedeniyle bölge idare mahkemesi kararından itibaren süresinde kötü muamele yasağına yönelik ihlal iddiasında bulunulan Hüseyin Demir (B. No: 2014/5310, 21/2/2018) başvurusunda yapılan değerfendirme buna ömektir. Kararda, izin prosedürü başlatıłmış olmasına rağmen bireysel başvuru tarihinden sonra savcılıkça genel hükümiere göre soruşturmanın tamamlanarak kovuşturma yapılmaması kararı verilmesine karşın başvurucu tarafından sulh ceza hâkimliğine itiraz yoluna gidilmediği için başvuru, başvuru yollarının tüketilmemiş olduğu gerekçesiyle kabul edilemez bułunmuştur.
87. Diğer bir ifadeyle içtihada göre tüketilmesi beklenen yolun bölge idare mahkemesine itiraz süreci olmasina rağmen daha sonra soruşturma makaminca genel ħükümlere göre soruşturma yürütüldüğü hâllerde tüketiłmesi beklenen yol bu kez sulh ceza hâkimliklerine itiraz yolu olarak değişmektedir. Bu durumun başvurucularda bireysel başvuru açısından tüketilmesi beklenen kanun yolunun hangisi olduğu bakımından tereddüt yarattığıanlaşitabilir bir olgudur.
88. Bu aşamada sulh ceza hâkimliklerine itiraz volunun soruşturma izni verilmemesine dayanan kovuşturma yapılmaması kararları bakımından etkili olup olmadığıelbette gündeme gelebilir. Soruşturma makamlarınca uygulamada izin prosedürünün iki farklıvöntemle isletilmesi nedeniyle itiraz sürecinin etkisinde farkhılıklar bulunmaktadır. Sövle ki bir taraftan bazı savcılklarca soruşturma işlemi başlatılmaksızın izin prosedürünün uygulanması nedeniyle izin veritmeme durumunda işlem/inceleme yapilmasına yer olmadığına ve benzeri nitelikteki kararlar verilirken diğer taraftan başka savcıhıklarca soruşturma işleminin_şeklen başlatılması -soruşturma_ numarasi_ verilerek_ kaydedilmesinedeníyle izin koşulunun sağlanmaması durumunda kovuşturma yapılmasına yer olmadığıkararlarının verildiği görülmektedir. Bunun sonueu oiarak saveilıklarca verilen kovuşturma yapıłmaması (ek) kararları 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 172. ve 173. maddelerinde belirtilen nitelikteki kararlar olarak kabul edilerek itiraz yoluna tâbi iken işlem yapılmaması ve benzeri nitelikteki kararlar bu nitelikte görüłmeyerek kesin olarak verilmektedir.
89. Kısacası karar gerekçesine bakılmaksızın savcıhkça verilen kovuşturma yopılmaması kararlarmn tümü itiraz yoluna tâbidir. Ítiraz kanun yolunun izin verilmemesi nedeniyłe kamu görevlileri hakkında kovuşturma yaptlmamasına ilişkin veriten kararlarıortadan kaldırabilecek etkisi olduğundan etkili kanun yołu olduğu hususunun kabulü gerekir.Zira somut olayda da soruşturma izni verilmemesi nedeniyle Başsavcilıkça verilen karar Sulh Ceza Hâkimliğince esastan incelenerek bir sonuca ulaşılmıştiır. Buna karşın nitelikleri gereği itiraz yoluna tâbi olmadığı belirtilen kararlardan sonra bireysel başvuruda bulunulması

beklenmektedir. Aynı içeriğe sahip saveılık kararlarından sonra yapılan bireysel başvurularda tüketilmesi beklenen yolların uygulamadaki farkhtlıklar nedeniyle değişmesi başvuru sürecinin belirsizleşmesine neden olmaktadır.

90. Bu doğrułtuda kamu görcvlileri hakkında izin prosedürünün işletilip işletilmemesinden bağımsız olarak kötü muamele şikâyetlerinde etkili yołun ceza yolu olduğu ana kuralından ayrılmaksızın -4483 sayıhı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan bir kısım farklılıklar ve gelişmeler de dikkate alınarak- Ayla Akat Ata içtihadıyla benimsenen görüşün değiştirilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda soruşturma izni prosedürüişletilen soruşturmalarda da genel kuralda olduğu gibi etkili yol kabul edilen savcılıklarca veya ceza mahkemelerince verilen kararlara karşı olağan kanun yollarıun tüketilmesinden itibaren bireyset başvuru süresinin başlaması gerektiği değerlendirilmiştir.
91. Ayrıca bu noktada değinilmesi gereken hir başka husus, başvurucuların soruşturma izni verilmemesi kararına itiraz hakları bulunmasının yanı sıra itiraz yolunun işletilmesinin aynı zamanda savcılıklara tanınan yetki ve sorumluluk kapsamında olduğudur.Bu itibarla soruşturma izni verilmemesi kararlarına başvurucular dışında savcılıklarca da itiraz edilmemesi nedeniyle kararların kesinleşmesi ve sonuçta kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılamaması ashında savcılıkların özenle hareket etme yükümlülüğü içinde değerlendirilecek bir meseledir. Neticede etkili soruşturma yükümlülüğü kapsamında savcıhıkların sorumluluğunda olan bu meselenin aynı zamanda bireysel başvurunun ön şartıolarak kabul edilmesi etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin anayasal denetimi zayıflatacak mahiyettedir.

92. Bilhassa gerekmediği hâlde soruşturma izni prosedürünün haşlatıldığıdurumlarda başvurucuların izin prosedürünü devam ettirme iradesini göstermemeleri makul karşılanahilir. Bir suçun nitelendirilmesi ve buna bağlı olarak soruşturulmasının izne tabi olup olmadiğının belirlenmesi kurat olarak soruşturma makamlarına ait olmakla birlikte bu yetkinin anayasal hakları etkisiz kılacak şekilde ve 4483 sayılı Kanun'a açıkça aykırıyorumlanarak kullanılması hâlinde Anayasa Mahkemesi etkili soruşturma yükümlülüğünün iblal edildiği sonueuna ulaşabilir. Bu nedenle soruşturma izni verilmemesi kararlarına başvurucular tarafindan itiraz edilmemesi meselesi genellikle Anayasa Mahkemesince başvuruların esas yönünden incelenmesi aşamasında değerlendirilebilecek bir olgudur. Ayni düşünceyłe somut olayda başvurucunun soruşturma izni verilmemesine itiraz etmemesi hususu esas yönünden yapılan inçeleme kapsamında aşağıda değerlendirmiştir.
93. Başvuru yollarının tüketilmesi kriterinde somut başvuru açısından irdelenmesi gereken ikinci mesele; başvurucunun Başsaveıhığın on alnı kolluk görevlisi hakkında kovuşturma yapılmaması ek kararından sonra bireysel başvuruda bulunmasıdır. Başsaveılıkça başvurucunun yaralanmasından sorumtu olan kolluk memurunun kimliği henüz tespit edilemediği için kimliği meçhul failin daimî olarak aranmasına karar verilmiştir. İnceleme tarihi itibariyla soruşturma devam etmektedir.

94. Bir deviet görevlisi ya da üçüneü kişi tarafından hukuka aykırı olarak ve Anayasa'nın 17. maddesini ihlal eder biçimde bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddianın bulunması hâlinde Anayasa'nın 17. maddesi -5. maddesindcki genelyükümlülüklebirlikte yorumlandığıda- etkiliresmi bir soruşturmanın yapılmasınıgerektirmektedir (Tahir Canan,§ 25). Ancak yürütülen bu soruşturma, belirli bir kişinin sorumlu olup olmadığiyla sınírlı ofmamałı; olayın tüm yönłerini ortaya koyacak kapsamda ve nitelikte ołmalıdır. Nitekim soruşturmanın etkili olup olmadığına ilişkin değerlendirme 

-somut olayın kendine özgü koşulları dikkate alınarak- belírli bir kişi hakkında verilen kararla sınırlı olarak değil yürütülen soruşturma bir bütün olarak incelendikten sonra yapılabilecektir (Gülcan Keleş ve diğerleri, B. No: 2014/797, 22/3/2017, § 30).

95. Bir ceza soruşturması veya yargılaması sürecinde kovuşturmasızlık, beraat,mahkümiyet veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ile farkhı zamanłarda neticelenmiş aşamalar bulunması durumunda -bu aşamaların tek bir olay için farklı kişilerin sorumluluklarına yönelik olduğu gözetildiğinde- soruşturmaların bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekebileceğinden (Süleyman Deveci, B. No: 2013/3017, 16/12/2015, §69) hareket eden Anayasa Mahkemesi, aynı olaya ilişkin sorumłułuğu bulunduğu iddia edilen, birden fazla kişi hakkında yürütülen adli süreçlerin bir kısmı devam ederken bazışüpheli/sanık bakumından sürecin sona ermesi üzerine yapilan bireysel başvurularda somut olayın ve tüm adli sürecin bir bütün olarak değerlendiriłmesi gerektiği gerekçesiyle başvuru yollarının tüketilmediği sonucuna ulaşmıştır (Bülent Kurt. B. No: 2013/7408, 20/1/2016, §40; Bilal Turan ve diğerłeri (3), B. No: 2013/7418, 31/3/2016. § 72; Gülcan Keleş ve diğerleri,§§ 30, 31).

96. Başvuru yollarının tüketilmesi meselesine ilişkin anılan içtihadın ortaya çıkışında, ihlal iddiasına konu olaya dair sorumluluğu bulunduğu iddia edilen kişilerden her birine atfedilebilecek kusur durumu ile her bir kişi için adli süreçte elde edilecek deliłdurumunun farklı değerlendirilebileceğinin ve soruşturmanın etkililiği araştırılırken olayın tüm boyutlarıyla ele alınarak bir bütün olarak irdelenmesi gerekliliğinin gözönünde bulundurulduğu anlaşıłmaktadır (Dilek Genç ve diğerleri [GK]. B. No: 2014/3944, 1/2/2018,§ 55).

97. Anayasa Mahkemesince_ birden_ fazla faille ilgiliyürütülen soruşturmaların etkililiği yönünden yapılan incelemelerde kural olarak bütünsellik ilkesi gereği tüm aşamaların tamamlanmış olması beklenmektedir. Bir başka ifadeyle șikâyet editen bir olayın soruşturulmasına ilişkin kısmi irdelemenin sağlıklı sonuca ulaşmaya imkân vermeyeceği değerlendirilerek bazı failler hakkındaki adli sürecin kovuşturma yapıłmaması, mahkûmiyet,beraat ve benzeri kararlarla tamamlanmış olması başvuruların esas yönünden incelenmesi için veterli görülmemektedir. Neticede bir kisım faif hakkında saveılıklarca yapılan soruşturma sonucunda kovuşturma yapilmaması kararlari verilmesinden sonra vapılan bireysel başvurular başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabuł edilemez bulunmaktadır (bkz. § 95).

98. Genel kural soruşturmanın kısmi incelenmesini mümkün kilmamakla birlikte özellikle kimlik tespiti yapılan şüpheli kamu görevłileri hakkında kovuşturma yapılmamasıek kararıyla beraber başkaca şüpheli tespit edilememeşi nedeniyle kimliği belirsiz faillerin daimi olarak aranmasına karar verildiği hāllerde Anayasa Mahkemesi genel kuraldan ayrılarak devam eden soruşturmaları usul yükümlülüğü kapsamında inceleyebilmektedir (Hüseyin Caruş, B. No: 2013/7812. 6/10/2015; Cihan Mutlu_B. No: 2016/9422, 13/2/2020:Elif Güneş Yildırım (2), B. No: 2016/15455, 1/7/2020).

99. Daimî arama kararı verilmesi veya başka nedenlerle başvurueular soruşturmanın etkili yürütülmediğini ileri sürerek kötü muamele yasağıın ihlal edildiğine yönelik şikâyetlerini makul süre içinde bireysel başvuru yołuyla Anayasa Mahkemesine taşıyabilirse de söz konusu şikâyetlerin esasının incelenmesi ancak başvurucuların soruşturmanın tamamında ilerteme kaydedilmediğine yönelik bir iddiasmın bulunması ve Anayasa Mahkemesinin anılan soruşturmanın etkililiğini kaybettiği kanaatine varmasıyla mümkün olabilmektedir.


100. Başvurucu. on altı kolluk görevlisi hakkında kovuşturma yapılmaması kararıveriłmesinden sonra birevsel başvuruda bulunarak sorumlu ofan bu kişilerin cezalandirılmasıgerektiği hâlde delillerin zamanında toplanmaması nedeniyle haklarında ceza davasıaçılmadığından şikâyet etmektedir. Bu durumda kısmi soruşturma işlemlerinden şikâyet eden başvurucunun soruşturmanın genel olarak etkisizliğinden şikäyet ettiği sonucunun çıkarılmasıilk bakışta zor görünmektedir. Gerçekten başvurucunun bireysel başvuruda bulunduktan sonra soruşturma aşamasındaki gelişmeler, başvurucunun Başsaveıłtktan talepleri ve bu talepler yönünde yapıan işlemler haşvurucunun soruşturmanın etkililiğine yönelik beklentisini devam ettirdiğini düşündürmektedir.

101. Öte yandan gerekmediği hâlde 4483 sayılı Kanun kapsamında izin prosedürünün işletilmesinden sonra izin verilmediği gerekçesiyle bazı kamu görevlileri hakkında kovuşturma yaptlmaması ek kararı veriłmesi hàlinde, iżgili kamu görevlilerine isnat edilen suçun soruşturmasının hiç yapılmamış olmasının kötü muamele yasağının etkili soruşturma yükümlülüğü bakımından tek başına anayasal sorun yaratacağı açıktır. Bu durumda izin verilmediği gerekçesiyle hakkında soruşturma yapilamayan bu kamu görevlileriyle ilgili kötü muamele şikâyetlerini içeren başvuruların diğer kovuşturma yapılmaması ek kararlarından -suçun oluşmaması, kovuşturma için yeterli delil bulunmaması.cezasizlık nedeninin mevcut obması gibi- sonra yapılan başvurulardan farklı olarak esasının incelenmesi suretiyle bir sonuca ulaşılabileceği anlaşıłmaktadır.

102. Aksi hâlde soruşturma engeli bułunmayan kamu görevlilerinin soruşturulmayarak kamu makamlarınca kötü muamele șikâyetine konu eylemlere müsamaha gösterildiği ve bu eylemlerinin cezasız bırakıldığı izlemini oluşturma tehlikesi oluşacaktır.Dolayısıyla kamu görevłileri hakkında izin verilmemesi nedeniyle kovuşturma (veya soruşturma) yapılmaması ek kararlarından sonra yapılan başvurular incelenirken soruşturma tamamlanmamış olsa dahi başvurucudan soruşturmanın tamamını tüketerek gelmesi beklenemeyeceği gibi bu durumun başvurunun esasıyla birlikte değerlendiriłmesi gerektiği açıktır.

103. Sonuç olarak başvuru yollarımın tüketilmesi kriterì ile ilgili yukarıda(§§74- 92ve §§93-102) açıklanan her iki meselenin de -somut olayda uygulanan soruşturma izni prosedürünün ancak gerekli olduğu sonucuna ulaşılması durumunda bir önem kazanacağınazara aliındiğında- başvurunun esasinın incelenmesine engel ołuşturmadıği değerlendirilmiştir.

104. Buna göre, açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşıłan eziyet yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a. Eziyet Yasağınım Usul Boyutunun İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
i. Genel İlkeler 
105. Devletin kişinin maddive manevi varlığını koruma hakkı kapsamında sahip olduğu pozitif yükümlülüğünün usułe ilişkin bir boyutu bulunmaktadır. Bu usul yükümlülüğü

çerçevesinde devlet, her türlü fizikseł ve ruhsal saldırı olayının sorumlularının belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırıłmasını sağlayabilecek etkili resmi bir soruşturma yürütmek durumundadır. Bu tarz bir soruşturmanın temel amaci, söz konusu saldırıları önleyen hukukun etkin bir şekilde uygulanmasını güvenceye almak ve karıştıkiarı olayłarda kamu görevlilerinin ya da kurumlarının kendi sorumlulukları ałtında meydana gelen olaylar için hesap vermelerini sağlamaktır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, §110).

106. Bununla birlikte her kötü muamele iddiasının Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasının getirdiği korumadan ve Anayasa'nın 5. maddesiyie birlikte devlete yüklediği pozitif yükümlülüklerden yararlanmast beklenemez. Bu bağlamda kötü muamele konusundaki iddialar uygun detillerle desteklenmelidir. İddia edilen olayların gerçekliğini tespit etmek için soyut iddiaya dayanan şüphe ötesinde makul kanıtların varlığı gerekir. Bu kapsamdaki bir kanıt yeterince ciddi, açık ve tutarlı emarelerden ya da aksi ispat edilmemişbirtakım karinelerden oluşabilir. Bu bağlamda kanıtlar değerlendirilirken ilgililerin süreçteki tutumları da dikkate aliınmalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 95).
107. Buna göre bireyin bir devlet görevlisi tarafindan hukuka aykın olarak ve Anayasa'nın 17. maddesini iblal eder biçimde bir muameleye tabi tutułduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunmast etkili resmî bir soruşturmanın yapilmasıni gerektirmektedir. Bu soruşturma, sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasınısağlamaya elverişli olmalıdır. Bu mümkün olmazsa bu madde sahip olduğu öneme rağmen pratikte etkisiz bâle gelecek ve bazı bàllerde devlet görevlilerinin fiitî dokunulmazlıktan yararlanarak kontrolleri altında bulunan kişilerin bakłarını istismar etmeleri mümkün olacaktir (Tahir Canan, § 25).

108. Yürütülecek ceza soruşturmalari, sorumluların tespitine ve cezalandirilmalarına imkân verecek şekilde etkili ve yeterli olmalıdır. Soruşturmanın etkili ve yeterli olduğundan söz edilebilmesi için soruşturma makamlarının resen harekete geçerek olayı aydınlatabilecek ve sorumluların tespitine yarayabilecek bütün delilleri toplamaları gerekir. Dolayısıyla kötümuamele iddialarınıo gerektirdiği soruşturma bağımsız bir şekilde hızlt ve derinlikli yürütülmelidir. Diğer bir ifadeyłe yetkililer, olay ve ołguları eiddiyetłe öğrenmeye çalışmałı;soruşturmayı sonlandırmak ya da kararlarınu temellendirmek için çabuk ve temelden yoksun sonuçlara dayanmamaliıdir (Cezmì Demir ve diğerleri, § 114). Bu bağlamda soruşturmanin derhâl başlamasi, bağımsız biçimde, kamu denetimine tabi olarak, özenli ve süratli yürütülmesi ve bir bütün olarak etkili ohnası gerekir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 116).
109. Mahkemelerin -ve diğer soruşturma makamlarının- özellikle kötü muamele niteliğindeki bir olayın zamanaşımına uğramaması için ellerinden gelen tüm gayreti sarf etmesi ve tüm araçlara başvurması gerekir. Kötü nuamele iddialarina ilişkin bir ceza soruşturması söz konusu olduğunda yetkililer tarafından çabukłukla verilecek bir yanıt, eşitlik ilkesi içinde genel olarak kamunun güveninin korunması açısından temel bir unsur ofarak sayılabilir ve kanun dışı eylemlere karışanlara karşı gösterilecek her türlü hoşgörüden kaçınmaya olanak tanır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 120: Ádem Erden. B. No: 2015/4032,23/1/2019. § 34).

110. Soruşturmaların yürütülmesinde bu açidan önemli olan husus -sonuçta alınan kararın niteliğinin ne olduğunun önemi olmaksizın- özelde başvurucunun, genelde de toplumdaki diğer bireylerin bukukun üstünłüğüne olan bağlhılığını sürdüömesi, bukuka aykırı

eyłemlerin hoş gösterildiği ya da bu tür eylemelere kayıtsız kahndığı görünümü veriłmesinin engellenmesi açısından yeterli hız ve özenin gösterilíp gösterilmediğinin ortaya konulmasıdı(Hüseyin Caruş, B. No: 2013/7812, 6/10/2015, § 86).

111, Kamu götevlilerinin görevlerini deviet adına ifa etmeleri ve görevlerinin ifast ile ortaya çıkan birtakım durumlarla bağlantılı olarak sık sık şikâyet edilme ve soruşturma tehdidi altında olma riski ile karşi karşıya olmaları nedeniyle hakłarında adli soruştutma yürütülmesinin belirli bir makamın iznine bağlanması hukuk devletinde makul görüłebilir.Nitekim Anayasa'nın 129. maddesinin ałtıncı fikrasında, memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işłedikleri iddia edilen suçlardan dolayı ceza kovuşturması açılmasının -kanunla belirlenen istisnalar dışında- kanunun gösterdiği idari mercinin iznine bağlı olduğu hüküm altına alınmıştır (Hidayet Enmek ve Eyüpsabri Tinaş, §§ 106, 107).
112. Soruşturma izni prosedürünün amacı kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri ileri sürülen suçlardan dolayı gereksiz ithamlarla karşılaşmamaları, bu şekilde her türlü endişeden uzak tutułmaları suretiyle kamu hizmetlerinin aksamaması için íddia olunan suçlar bakımından ceza soruşturmasına geçilmeden önce bir ön inceleme yapılmasıdır. Ön inceleme, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri iddia olunan bir suç konusunun soruşturulması kapsamında yetkili idari merciler tarafından gerçekleştirilen ve sonucunda idari veya adii yönden işlem yapılması için soruşturma açılmasına gerek olup olmadığı biçiminde bir karara varmak üzere yürütülen idari bir incelemedir. Bu incelemede isnat edilen suç konusu eylemin gerçekliği genel hatları ile kapsam ve niteliği, çerçevesi, delillerinin neler olduğu gibi hususłar araştırılır (Dilek Genç ve diğerleri, § 77).

113. Gerek idari nitelikteki ön incelemenin gerekse soruşturma izni verilmemesi işlemine karşı yapılan itiraziarı değerlendiren idari yargı organlarınca yapılacak inceleme ve değerlendirmelerin soruşturma izni prosedürünün ceza yargılanasının işleyişini geciktirecek ve soruşturmanın etkili şekilde yürütüłmesine engel olacak şekilde uygulanmasına ya da kamu görevlilerinin ceza soruşturmasından muaf tutulduğu jzlenimi oluşturmasına izin vermeyecek şekilde yapılmasına özen gösterilmesi gerekmektedir (Dilek Genç ve diğerleri.§78).

ii.İlkelerin Olaya Uygulanması
114. Başvurucu, kolluk görevlilerinin müdahale ettiğigösterinin yaptldığı yerde gözüne isabet eden bir cisimle yaralanmış ve aynı gün aldığı sağhk raporlarını daha sonra Başsavcıhğa sunarak yaralanmasına sebep olan görevlilerden şikâyetçi ołmuştur. Bu durumda başvurucunun kolluk görevlilerinin güç kullanımı neticesinde yaralandığıhususunda savunulabilir iddiasıın bulunduğu anlaşıłdığından Başsaveılığın etkili soruşturma yükümlülüğünün başladığı kabul edilmektedir.

115. Yapılan ceza soruşturması olaydan yaklaşık dört ay sonra başvurucunun şikâyetiyle başlamıştır. Olayın ardından başvurucunun yaralanmasıyla ilgili adli raporlar düzenlenmiş ise de resen ve derhâl ceza soruşturması başlatıldığına ilişkin bilgi başvuru dosyasina yansimamiştir.

1 16. Başvurucunun şikâyetiyle başlayan soruşturma kapsamında başvurucunun yaralanma saati ve yerinin tam olarak tespit edilmesiyłe ilgili talepte bulunmasına rağmen bir kısım delilin toplanmadığı görülmüştür. Bu bağlamda yaralanma anında başvurucunun cep 

telefonuyla görüştüğünü ifade ederek olay anında tam olarak nerede olduğunun arama kayıtlarından tespit edilmesini, ayrica yannda bulunan kardeşi ve arkadaşının tanık olarak dinlenilmesini talep etmesine rağmen bu yönde bir araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır.Yaralanma saati ve yerinin zamanında tam olarak tespit edilememesi olaydan sorumlu kişilerin belirlenememesine ve sonuç olarak olayın aydınlatılması ihtimalinin zayıflamasına neden olup soruşturmayı doğrudan etkilemiştir.

117. Bununla birlikte Başsavcılık tarafindan başvurucunun yaralanmasından sorumlu olan görevlilerin tespiti amacıyla geniş çaplı gerçekleşen eylemlerin görüntüleri biłirkişi vasıtasıyła incelenmiş, ardından ilgili kolluk birimleriyle yazışma yapılarak olay günü görevli ve savunma/ZED tüfeği kullanma yetkisi olan görevliler arasından kask numarałarı tespit edilen on altı görevlinin kimliği belirlenmiştir. Başsavcılıkça kimlikłeri belirlenen on altı kolluk görevlisi ile kimliği belirlenemeyen gaz bombası/tüfeği kullanan görevliler hakkında soruşturma izni talep edilmiştir. İl valisi tarafindan görevlendirilen iki farkħı kolluk amirinin ön inceleme raporundaki tespitler doğrultusunda hem on altı kolluk görevlisi hakkında hem de kimliği belirlenemeyen görevli hakkında farklı tarihlerde soruşturma izni verilmemesine yönelik iki ayrı karar verilmiştir.

118. Söz konusu kararlardan kimliği meçhul görevli hakkında verilen karar başvurucunun itirazı üzerine Bölge İdare Mahkemesince incelenmiştir, İsnat olunan suçun soruşturulmasının izne tabi olmadığı Bölge Ídare Mahkemesi tarafindan değerlendirilerek soruşturmanın genel hükümlere göre yürütülmesigerektiği belirtilmiştir. İzin verilmeme kararı Bölge İdare Mahkemesi kararıyla kaldırıldığından Başsavcıhkça bu kişi/kişifer yönünden soruşturmaya devam edilmiş aneak sorumluluğu bulunan kişinin kimliği belirlenemediği için daimi olarak aranmasına karar verilmiştir. Bu aşamadan sonra başvurucunun talebi doğrułtusunda bir kısım kamera görüntüsü daha incelenmişse de failin kimłiğini tespit etmeye yarayan herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. Gelinen aşamada fail veya failler soruşturma makamlarınca yedi yıldır belirtenememiştir. İnceleme tarihi itibariıyla soruşturmanın bu kapsamda devam etmekte olduğu tespit edilmiştir.
119, Diğer taraftan on ałtı kolluk görevlisi hakkında verilen karara itiraz edilmediğj için soruşturma izni verilmemesi karan kesinleşmiş. bu karar doğrultusunda Başsaveıhkça şüpheli polisler hakkında kovuşturma yapılmamasına yönefik ek karar verilmiştir. Başvurucu,Başsavcılığın ek kararına itiraz etmiş ise de itirazı reddedilerek karar kesinleşmiştir.Başvurucunun şikāyet dilekçesi soruşturmaya kaydedildiği ve buna ilişkin bir kısım soruşturma işlemi_yapıldığı için soruşturmanin kapatıtmasına yönelik_ kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin ek karar, hukuki anlamda aslında_ soruşturma yapılmaması kararidır.Dolayısıyla kimliği belirlenen on altı kolluk görevlisi hakkında izin olmaması nedeniyle sorușturma yapilamamiştir.

120. Bu durumda başvurucunun gaz fişeğiyle yaralandığı kanısıyla yapılan soruşturmada savunma tüfeği kullanma vetkisi olup olay yerinde görevli olan kolluk görevlilerinden kimliği belirlenenler hakkında izin olmaması nedeniyle soruşturma yapılmamışken kimliği belirlenemeyenler hakkında isnat edilen suçun soruşturułmasının izne tabi olmaması nedeniyle resen soruşturmaya devam ediliyor oluşu zaten başlı başına izin prosedürünün hatal işletildiğinin göstergesidir.

121. Anayasa'nın 129. maddesinde memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan dolayī ceza kovuşturması açılması izin şartına bağlanmış.izin prosedürünün işletilmemesi gereken hállerin kanunla düzenleneceğine yer verilmiştir.

Anayasa'nın 129. maddesinde işaret edildiği üzere düzenlenen 4483 sayılı Kanun'un 2.maddesinde kamu görevlilerinin görevłeri sebebiyle işledikleri suçların soruşturulması için izin ahmması gerektiği belirtildikten sonra bir kısım suç kapsam dışı tutulmuştur.
122. Anayasa'nın bütünlüğü ilkesi çerçevesinde Anayasa kurallarının bir arada ve hukukun genel ilkeleri gözönünde tutułarak uygulanması zorunlu olduğundan etkili soruşturma yükümlülüğünü ve kamu görevlilerinin soruşturułmasının izin şartına bağlıolmasını düzenleyen kurallar bütününün birbiriyle uyumlu bir şekilde yorumlanmasıgereklidir. Bununla birlikte soruşturulması izin şartına bağhı olmayan suçfarda izin mekanizmasının işletilmesi soruşturmanın etkitiliği bakımından sorun oluşturabilir (Hidayer Enmek ve Eyüpsabri Tinaş. § 108).

123. Belirtmek gerekir ki bir olaya karıştığı ileri sürülen kişilerin bangi suçlardan soruşturmaya ve kovuşturmaya tabi tutulacaklarını belirleyecek olanlar, elbette olayı ilk elden inceleyen soruşturma ve yargilama makamlarıdır. Bireylere ait cezai sorumlulukların kapsamtnın belirlenmesine yönelik hukuki sorunların incelenmesi kural olarak Anayasa Mabkemesinin yetkisi kapsamında olmayıp suçluların tespiti ve cezalandırıłması soruşturma makamları ile derece mahkemelerinin görev ve yetkisindedir (Sadika Şeker, B. No:2013/1948, 23/1/2014, § 49).

124. Ancak soruşturma iznine tabi olmayan suçlar bakımından izin yönteminin benimsenmesi nedeniyle şüpheli kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılmaması veya soruşturmanın gereksiz uzaması faillerin eylemlerinin cezasız bırakılmasına yol açması ve sonuçta bu tür eylemlere müsamaha gösterildiği izlemini yaratması bakımından kötümuamele yasağının etkili soruşturma yükümlülüğü yönüyle ihlal edilmesi sonucunu doğurur.
125. Anayasa Mabkemesinin kolluk görevlisinin güç kullanımı neticesinde meydana gelen yaralamalarla ilgili kötü muamele -ve bazen yaşam hakkı- şikâyetlerinin incelendiği önceki kararlarında, 4483 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde ilgili görevliler hakkında yürütülen ve soruşturma izni verilmemesi ile sonuçlanan õn inceleme prosedürüne atif yapılırken soruşturma konusu suçların resen kovuşturulması gereken suçlar olup olmadığının savcılık kararlarında tartışılmaması nedeniyle kötü muamele yasağının usul yönüyle ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır (birçok karar arasından bkz. Hidayet Enmek ve Eyüpsabri Tinaş:  Turan Uytum ve Kevzer Uytun. B. No: 2013/9461, 15/12/2015; Selçuk Yildiz. B. No:2014/10382, 15/2/2017; Adalet Sevin, B. No; 2016/3693, 20/11/2019: Melih Dalbudak).
126. Somut olayda kolluk görevlilerinin güçkullanması neticesinde yaralandığınıiddia eden başvurucunun şikâyetiyle ilgili olarak Başsavcılıkça verilen kararda isnat edilen suçun resen soruşturulması gereken suçlar kapsamında olup olmadığı tartışıłmamıştır. Dahasıbaşvurucunun yaralanma şikàyeti kolluğun güç kullanımına dayandığından Başsavcılıkça isnat ediłen suçun "zor kullanma yetkisinin sıırının aşılması" olarak nitelendiriterek soruşturma izni istendiği dikkate alındığında söz konusu suçun 4483 sayıh Kanun'un 2.maddesinín son fikrası kapsamında açıkça düzenlenmesi nedeniyle bu fikranın eklendiği 2/1/2003 tarihinden itibaren soruşturulmasının izne tâbi olmadığı anlaşılmaktadır.
[27. Bu durumda incelenen soruşturmada gerekmediği hålde izin prosedürünün işletildiği ve sonuçta olayla ilgili kimłīği belirlenmiş şüpheli polisler bakkında soruşturma yapılmadığı tespit edilmiştir. Soruşturma makamınca izne tâbi olmayan suçların soruşturulmast için izin prosedürünün işletilmesi ve bu nedenle sorumluluğu bułunan kişiler hakkında soruşturma yapılmaması başlı başına kötü muamele yasağının etkili soruşturma 

yükümlülüğünü ihlal eder. Bu nedenle bu tür soruşturmalarda kamu makamlarınca izin prosedürü başlatıbmış ise de gerekli olmayan bu yolun tamamlanmasının başvurucudan beklenmesi makul olmadığından başvurucunun soruşturma izni verilmemesi kararına itiraz etmemesinin somut başvurunun esas yönden incelenmesi bakımından engel oluşturmadığıdeğerlendirilmiştir.

128. Diğer taraftan gerekli ołmayan iznin verilmemesi nedeniyle bir kısım kamu görevłisi hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılmamasına yönełik ek karar veriłmesi durumunda bu karara karşı ihlal iddialarını sunması için yine başvurucunun soruşturmanın tamamlanmasını beklemesi anlamłı değildir. Bu hâlde verilen bu ek kararlar soruşturmanın bütününün etkililiğini zedeleyebilecek mahiyette olduğundan başvurucunun söz konusu ek kararlardan sonra başvurması somut başvuru açısından olağandır.

129. Neticede gerekli olmadığı hâlde soruşturıa izni prosedürü işletilmesi nedeniyle şüpheli polisler hakkında soruşturma yapılmamasından dolayı artık başvurucunun soruşturma izni verilmemesi kararına itiraz etmemesi veya bir kısım kolluk görevlisi hakkındaki ek karardan sonra soruşturma sürecinin tamamlanmasını beklememesinin başvuru koşulları açısından sorun yaratmadığı anlaşılmıştır.

130. Öte yandan 2013 yılında meydana gelen olay hâli hazırda aydınlatılmamış,soruşturma yaklaşık sekiz yılda tamamlanamamıştır. Dolayısıyla Başsavcıhkça resen ve derhäl hareket etme yükümlülüğüne aykırı hareket edilerek maddigerçeğin araştırılmasıbakımından gereken özenin gösterilmediği, kaybolması muhtemel delillerin zaman kaybedilmeksizin toplanmadığı ve sorumluiarın tespit edilmediği, ayrıca makuł süratle soruşturmanın tamamlanmadığı dikkate alındığında kötü muamele (eziyet) yasaği kapsamında etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
131. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nin l7. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan eziyet yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
b.Eziyet Yasağımın Maddi Boyutunun İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
i. Genel ilkeler 
132. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altía alınmıştir. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmış; üçüncü fikrasında da kimseye işkence ve ezivet yapılamayacaği, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alınmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 80).
133. Anayasa ve Sözleşme tarafindan kötü muamele, kişi üzerindeki etkisi gözetilerek derecelendirilmiş ve farklı kavramlarla ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasanın 17. maddesinin üçüncü fikrasında geçen ifadeler arasıda bir yoğunluk farkının bulunduğu görülmektedir. Bir muamelenin işkence. eziyet ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele kavramlarından hangisiyle nitelendirileceğine karar vermek için aralarındaki ayrıma bakmak gerekmektedir. Bu ayrımın özellikle çok ağır ve zalimane acılara neden olan kasti insanlık dişı muametelerdeki özel duruma işaret etmek ve bir derecelendirme yapmak amaciyla Anayasa tarafindan getirildiği, anılan ifadelerin 5237 sayılı Kanununda düzenleme altna 

alınmış olan işkence, eziyet ve hakaret suçlarının unsurlarından daha geniş ve farklı bir anlam taşıdığı anlaşılmaktadır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 84).

134. Buna göre anayasaì düzenleme bağlamında kişinin maddi ve manevi varlığının bütünłüğüne en fazla zarar veren muamelelerin işkence olarak belirlenmesi mümkündür.Muamelelerin ağırlığının yanı sıra özellikle bilgi almak, cezalandırmak veya yıldırmak amacıyla ya da ayırmcı bir nedenle kasten ağır acı veya izdırap vermeyi kapsadığıbelirtilerek kasıt unsurunun bulunduğu anlaşılmaktadır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 85).
135. İşkence seviyesine varmayan fakat yine de önceden tasarlanmış. uzun bir dönem içinde saatlerce uygulanmış, fiziki yaralanmaya veya yoğun maddi veya manevi izdıraba sebep olan insanlık dışi muameleler ezivet olarak tanımlanabilir (Tahir Canan, § 22).Bu hâllerde meydana gelen aei, meşru bir muamele ya da cezada kaçınıłmaz bir unsur olarak bulunan acının ötesine geçmelidir. fşkenceden farklı olarak cziyette, tzdırap verme kastının belli bir amaç doğrultusunda bulunması şartı aranmaz. Fiziksel saldıri, darp, psikołojik sorgu teknikleri, kötü şartlarda tutma, kişiyi kötü muamele göreceği bir yere sınır dışı ya da iade ctme, devletin gözetimi altında kişinin kaybolmasi, kişinin evinin yok edilmesi, ölüm cezasının infazının uzunca bir süre beklenmesinin doğurduğu korku ve sıkıntı, çocuk istismarı gibi muameleler Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrası bağlamında eziyet olarak nitelendirilebilir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 88).

[36. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygıgösterme yükümlülüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalarını gerektirir. Bu, devletin bireyin vüeut ve ruh bütünlüğüne saygı gösterme yükümlülüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demir ve diğerleri, §81).

137. Bir muamelenin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrası kapsamında olabilmesi için asgari bir ağırlık derecesine ulaşmış olması gerekir. Bu asgari eşik, göreceli olup her olayın somut koşulları dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bu kapsamda muamelenin süresi, bedensel ve ruhsaf etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi faktörler önem taşır. Ayrıea muamełenin ardındaki saik ve amaç dikkate alınmalıdır.Muamelenin heyecanın yükseldiği ve duygu yoğunluğunun olduğu bir anda meydana gelip gelmediği de gözönünde bulundurulmalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 83).
138. Sadece sınörları belli bazı durumlarda güvenlik güçleri tarafindan fiziksel güce başvurulmasının kötümuamele olmadığı kabul edilebilmektedir. Bu kapsamda toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde yakalamays gerektiren durumlarda ve gösteriye katılanların kendi tutumundan dolayı fiziksel güce başvurmak mümkündür. Ancak bu durumda dahi bu tür bir güce sadece kaçınılmaz hâlferde ve orantıfı olmak koşuluyla başvurulabilir (Ali Rızo Özer ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, § 82).

139. Anayasa Mahkemesi kolluk görevlilerinin toplumsal olaylara müdahalesinde araç olarak kabul edifen, kullanıtması ulusal ve uluslararası mevzuatta yasak ołmayan göz yaşartıcı gazın kullanım usullerinde öngörülen kriterlerin Anayasanm 17. maddesinin üçüneüfikrası kapsamında asgari ağırłık eşiğine ulaşıp ulaşmadığını denetlediğiönceki kararlarında, bu gazın kullanılmasının bazı sağlık sorunlarına yoł açabileceğinin açık olduğuna vurgu yapmıştır. Ancak Anayasa Mahkemesi bu kararında kolluk görevlilerini aşmaya çahşan grup dışındaki göstericilere doğrudan müdahale olduğunun tespit edilemediği,

ayrıca göz yaşartıcı gazın doğal etkisi dışında başvurucuda bir yaralanma olmadığı ve gazın aşı kułlanıłdığına ilişkin herhangi bir doktor raporuna veya başka bir bulguya rastlanmadığıdurumlarda gazdan etkilenmenin Anayasanın 17. maddesinin üçüneü fikrası kapsamında asgari ağırłık eşiğini aşmadığı sonucuna varmıştır (Ali Rıza Özer ve điğerleri. §§ 91, 92).
140. Buna karşın Anayasa Mahkemesi, göz yaşartıcı gaz silahlarının uygun olmayan bir şekilde ateşlenmesi sonucunda gaz fişeklerinin Šlümlere ya da somut olayda olduğu gibi yaralanmalara yol açma riski bulunması nedeniyle ateşli silah kulłanımına ilişkin olarak kabul ettiği ilkelerin -uygun düştüğü ölçüde- bu silahların kullanımında da değerlendirme kriteri olarak dikkate alınması gerektiğine karar vermiştir. Bu kapsamda gaz silahı kułlanımıkonusunda kolluk görevlilerini yetkilendiren, kullanım yöntemini yeterli ve etkili bir şekilde düzenleyen mevzuatın bu silahların keyfi ve aşırı kullanımına engel olacak, kişiyi istenmeyen kazalara karşı koruyacak güvenceleri içermesi gerekmektedir (Turan Łytun ve Kevzer Uytun,§§ 59, 60).

141. Bu nedenle doğrudan silah kullanımı sonucu meydana gelen olaylarda güçkullanımının Anayasanın t7. maddesine göre başka bir çarenin kalmadığı zorunlu bir durumda ve ölçülü bir şekilde gerçekleştiğinin soruşturma makamlarınca resen ortaya konulması gerekmektedir. Bu çerçevede kolluk görevlilerinin eylemlerinin yanında kendilerine uygun talimatın verilip verilmediğinin, gaz fişeği atışı için kullanıtan silahlar konusunda bu kişilerin yeterli eğitim ałıp almadığının ve oiası riskleri önlemek adına tedbir almakta ihmalleri bulunup bulunmadiğını da incelenmesi gerekmektedir (Turan Lytun ve Kevzer Uytun. § 60).

142. Bu doğrultuda Anayasa Mahkemesi bir haşka kararında toplumsalbir olayda müdahaleyi gerektiren duruma sebep olan kişilerden olmayan başvurucunun bu müdahaleden etkilenmemesi için kolluk görevlilerinin gerekli tedbirleri almadığı ve olaya müdahaleleri sırasında kontrolsüz bir şekilde gaz fişeği atmak suretiyle başvurucunun yaralanmasına sebep olduğu kanaatine vararak Anayasa'nın l7. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır (Özlem Kr. § 80).

143. Anavasa Mahkemesi Erdal Imrek (B. No: 2015/4206. 17/7/2019) kararinda,gözaltı gibi kişinin tamamıyla devletin gözetimi altında bulunduğu hâllerde olduğu kadar sıkıuygulanamayacak ołmakla birlikte kolluk güçleri tarafından kordon ałtına alınan sokakta yirmi gazeteci arasında bulunan başvurucunun basit tibbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde yaralanmasının nasıl oluştuğu hususunda makul bir açıklama getirme yükümlülüğünün devlete ait olduğunu ortaya koymuş ve makuł açıklamanın yapılmadığı sonucuna ulaşarak insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir.
144. Anayasa Mahkemesi aynı yaklaşımla Erdoğan Akdoğdu (B. No: 2017/17795,16/9/2020) kararında, toplantı esnasinda kolluk tarafindan güç kullanımı sonucunda yaralandığı kabul edilen başvurucuya uygulanan gücün kaçımılmaz hâlę geldiği ve kullanıłan gücün orantıh olduğunu kanitlama yükümlülüğü kamu makamlarına ait olmasına rağmen kamu makamlarının ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi hoyutu yönünden ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.
ii.İlkelerin Olaya Uygulanması
145. Somut olayda kolluk görevlilerinin yapılan gösteriye müdahalesi sırasmda gösteri yerinde bulunan başvurucu, gözüne bir cisim isabet etmesi neticesinde ağır derecede 

yaralanmıştır, Başvurucu, kolluk görevlilerince göz yaşartıcı gaz kullanımı sırasında gaz fişeği kapsülünün isabet etmesi sonucu yaralandığını iłerí sürmüş; daha sonra yaralanmasına sebebiyet veren cismin płastik mermi olabileceğini iddia etmiştir. Olayın ardından başvurucu hakkıda alınan sağłtk raporunda başvurucunun başına biber gazı kapsülü gelmesi şikåyetiyle hastaneye başvurduğu belirtilmiştir.

146. Başvurucunun şikâyeti üzerine kolluk görevlileri hakkında başlatılan soruşturma kapsamında. Başsavcılık,kimłiği belirlenen kofłuk görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesi nedeniyle soruşturma yapılmamastyla birlikte başvurucunun yaralanmasından sorumlu olan ve kimliği belirlenemeyen gaz bombası/tüfeği kullanan görevlinin daimî olarak aranmasına karar vermiştir. Dolayısıyla başvurucunun kołluk görevlilerinin güç kullanımı sonucu yaralandığı iddiasının aksi kamu ve/veya soruşturma makamlarınca ortaya konulmamıştır. Başvuru dosyasına yansıyan bilgiler çerçevesinde Anayasa Mahkemesince de farklt sonuca ulaşmayi gerektiren bir olgu tespit edilmemiştir. Bu durumda başvurucunun kolluk görevlilerinin güç kullanımı sonucu yaralandığının kabulügerekir.

147. Bu aşamadan sonra, güç kuflanımının kaçınılmaz bâle geldiği ve kullanılan gücün orantılı olduğunu kanıtlama yükümlülüğü kamu makamlarına aittir. Somut olayda başvurucunun bizzat şiddete başvurduğu veya kolluk güçlerine direndiğine dair tutanak veya görüntü bulunmamaktadır. Başvurucu hakkında bu toplantı nedeniyłe alınmış cezai bir önlem veya soruşturma yapıłdığı bilgisi de mevcut değildir. Ayrıca başvurucunun kendi tutumundan dolayı fiziksel güce başvurulduğunu düşünmeye sevk edecek bir delil soruşturma veya başvuru dosyasına yansımamıştır. Dolayısıyla başvurucuya yönelik güç kullanılmasının kaçınımaz hâle geldiği kolluk birimlerince ispatlanamamiştır.

148. Dahası başvurucunun yaralanmasına sebebiyet veren cismin niteliği idari veya soruşturma makamlarınca netleştirilmemiştir. Başvurucunun gaz fişeği veya plastik mermiyłe yaralandığı iddiası karşısında Saveılıkça olayın fail veya faillerinin belirlenmeye çahışılması,olay günü savunma/ZED tüfeği (gaz fişeği) kullanma ihtimali bufunan kolluk memurłarıkapsamıyła sınırłı yapılmıştır. Sonuç olarak başvurucuya yönelik kullanılan güç ayrıntılarıyla tespit edilememiş ise de soruşturma makamlarının başvurucunun özellikle gaz fişeğiyle yaralandığı kanısıyla hareket ettiği gözlemlenmiştir.

149. Kaldı ki başvurucunun katıldığı geniş çaphı gösteriye kolłuk görevlilerinin müdahalesi esnasında zaman zaman bazı yerlerde göz yaşartıcı gaz kullanıldığı başvuru dosyasına yansımıştir. Soruşturma ve kolluk makamlarınca da kabul edilen bu durumun varlığiyla birlikte başvurucunun sağ gözüne isabet eden cisim nedeniyte sürekli biçimde duyu kaybı oluşacak şekilde yaralanmasının ağırlığı da dikkate alındığında başvurucunun gaz fişeğiyle yaralandığı iddiasi temelsiz değildir.

150. Ancak olay günü gaz silahı kullanan kolluk görevlilerinin hu konuda bir eğitim alp almadığı, operasyonun planłama ve kontrolü kapsamında yürütülen işlemlerin ve alınan tedbirlerin neler olduğu hususları ile kolluk görevliletini yetkilendiren ve kullanım yöntemini yeterli ve etkili bir şekilde düzenłeyen mevzuatın bu silahların keyfī ve aşırı kullanımına engeł olacak ve kişiyi istenmeyen kazalara karşı koruyacak güvenceleri içerip içermediği -Savcıhk dosyasındaki eksiklikler nedeniyle- bu aşamada incelenememiştir (aynı yöndeki karar için bkz. Özlem Kır, § 69). Bu nedenle somut olay bakımından kötü muamele/eziyet yasağının maddi boyutunun ihlal edildiği iddiasına ilişkin inceleme, sadece olay sitasında gaz fişeğini kullandığı iddia edilen kolluk görevlilerinin eylemleriyle sınırłı olarak yaptłmıştır.

151. Bununla birlikte başvuru konusu olayın Gezi Parkı eylemlerinin bir parçasıolmasından ötürü olaylara geniş çapta bir katılımın olduğu ve bu nedenłe belli oranda kargaşa ortamının doğabileceği kabul edilmektedir. Kargaşa ortamlarında kolluk görevlilerinin kontrollü hareket etme ve müdahaleyi gerektiten duruma yol açan kişiler dışındakilerin müdabaleden mümkün ołduğunca etkilenmemesi için gerekli tedbitleri alma yükümlülükleri bulunmaktadır. Somut olayda kolluğun yakalamaya veya etkisiz hāle getirmeye çalışırken başvurucuyu yaraladığı yönünde bir bulguya rastlanmamıştır. Dolayısıyla kargaşa ortamına yol açtığı ileri sürülmeyen başvurucunun başından (gözünden) yaralanması olayında kolluğun gerekli tedbirleri almadığı ve kontrolsüz bir şekilde gaz fişeği atmak suretiyle başvurucunun yaralanmasına sebep olduğu değerlendirilmiştir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Cihan Mutlu. §§ 58, 59; Elif Güneş Yildırım (2), §§ 72, 73).

152. Somut olayın gerçekleşme koşulları ve özellikleri, başvurucunun yaralanmasının niteliği ile başvurucu üzerindeki muhtemel fiziksel ve ruhsal etkileri birlikte dikkate ahındığında kolluk görevfileri tarafından gerçekleştirilen muamelenin belli bir ağırlık derecesine ulaştığı ve olayda Anayasa'nın l7. maddesinin üçüncü fıkrasının gerektirdiği asgari ağırlk eşiğinin aşıldığı sonucuna varılmıştır.

153. Bu tespitten sonra kolluk görevlileri tarafindan gerçekleştirilen eylemin hangi boyuta ulaştığı değerlendirilmelidir. Olayın koşulları bir bütün olarak değerlendirildiğinde özellikle başvurucuda yarattığı etki nazara alındığında yaralama eyłeminin eziyet olarak nitelendirilmesi mümkündür.

154. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan eziyet yasağının maddi boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3.6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
155. 6216 sayılı Kanun’un 50, maddesinin ilgili kismı şöyledir:
"(I) Esas inceleme sonunda, haşvurucunun hakkınm ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İnlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve somuçlarmın ortadan kaldırılması için yaplmast gerekenlere hüknedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa. ihlali ve sonuçlarm ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosva ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama vapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava_ açilması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama vapmakla vükümlú mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararmda açıkladığı ihlali ve sonuçłarıı ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
156. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesine karar verilmesi talebinde bułunmuştur.
157. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamuna geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).

158, Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildíğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıdığından söz edilebilmesi için temef kural mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların vol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep ołduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayriıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan,§§55,57).

159. Başvuruda, kolluk güçleri tarafından gerekli ołnadığı hâlde güç kullanulmasınedeniyle eziyet yasağının maddi boyutuyla, buna ilişkin etkili soruşturma yapılmamasınedeniyle de eziyet yasağının usul boyutuyia ihlal edildiği sonucuna varilmiştır. Eziyet yasağının maddi boyutuna yönelik ihlalin kolluk görevlilerinin eyleminden, usul boyutuna yönelik ihlalin ise öncelikle Cumhuriyet Başsavcıhğının kararlarından (kovuşturmama ek kararı ve bununla bağłantılı daimi arama kararı) kaynaklandığı anlaşıłmıştır.
160. Bu durumda eziyet yasağının usul boyutuna yönelik ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden soruşturma, ihfalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden soruşturma kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlat kararında belirtilen ilkelere uygun bir soruşturma yapılmasından ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden soruşturma yapılmak üzere ilgili Cumhuriyet başsavcıhğına gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
161. Başvurucunun tazminat talebi bulunmadığından ayrica tazminata hükmedilmesine gerek görülmemiştir.

162. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekålet ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargilama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekír.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Eziyet yasağımn ihlal edildiğine ilişkin iddiann KABUL EDiLEBiLiR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüneü fikrasında güvence altına alınan eziyet yasağının maddi ve usul boyutu itibarıyla İHLAL EDiLDİĞiNE,
C. Kararın bir örneğinin eziyet yasağı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıłmasıiçin yeniden soruşturma yapılmak üzere İstanbul Cumhuriyet Başsaveilığıa GÖNDERİLMESINE.

D. 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.857.50 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 17/3/2021tarihinde OYBiRLİGiYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU 
Üye Üye Üye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN