Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 Tarihli ve 2020/26067 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-08-17

17 Ağustos 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31926
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İNANÇ YAMAÇ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/26067Karar Tarihi : 16/6/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Raportbr : Hüseyin Özgūr SEVİMLI Başvurucu : Inanç YAMAÇ
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, Avrupa Insan Hakları Mahkemesinin tek taraflı deklarasyon sonucunda verdiği kayrttan düşme kararına dayanılarak yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasma ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 27/7/2020 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gðnderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştit.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
II OLAY VEOLGULAR 
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığryla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar Bzetle şöyledir:

9. Başvurucu, (kapatiılan) İstanbul I4. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK 250.madde ile görevli) 11/12/2ö09 tarihli kararıyla Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (DHKp-C) silahlı terör örgütü dyesi olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına mahkūm edilmiştir. Anılan karar, Yargıtay incelemesinden geçerek 9/4/2012 tarihinde kesinleşmiştir.
10. Başvurucu, mahkůmiyetle sonuçlanan davaya ilişkin olarak 22/8/2012 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AlHM) başvurmuştur. Başvurucu; tutukluluk süresinin makul olmadığı, mahkâmiyet kararının soruşturma evresinde mtidafi yardımı olmaksızın alınan ifadelerine dayandırıldıği, bağımşız ve tarafsız bir yargılama yapılmadıği,yargılamanın çok uzun sürdüğü ve yasal olarak faaliyet yürüttüğünü belirttiği bir dergide çalışmasının suç delili olarak kabul edildiği hususlarını şikâyet konusu yapmıştır.
11. Turkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından bu davaya ilişkin olarak AlHM'e 17/10/2018 tarihinde tek tarafhı deklarasyon gönderilmiştir. Deklarasyon metni su şekildedir.
"Tarkiye Cumhurtyeti, mevcut davada, Mahkemenin yerleşik içtthadı sşığında,Sözleşmenin 6 §§ 1 ve 3 maddeleri kapsamında başvuranın hakdarının ihlal edildığini kabul etmektedir.

Hükümet, ayrica, 15 Temmuz 2003 tarihli 4928 sayılı Kanunun, avukata erlşimhakkına sistemik sıırlamaya ilişkin hükmü yürürlükien kaldırdığın hatırlatmaktadır.
Bununla beraber, Hükümet, 7145 saylı, 31 Temmuz 2018 tarthli Kanunla değiştirildiği üzere, Ceza Muhakemeleri Kanunu'mun 311 § 1 (f) maddesinin, hålthazprda, AlHM'nin dostane çözim veya tek taraflı deklarasyon sonrası bir başvuruyu kayutan düşürmeye karar verdiği davalarda ceza yargılamalarının yeniden açılmasını gerekttrdiğıni vurgulamaktadır.Hükümet, yukarida beltrtilen hukuk yolunun, Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamında başvuranın şikâyetleri bakımından tazmin sağlayabildiğint düşünmektedir.
Dolayıstyla, AtHM önünde derdest olan, yukarida anulan davanın çözüme kavuşturulması amacryla Hükümet, başvuran Inanç YAMAÇ'a yansıtılabilecek tūm vergller hariç olmak üzere, tüm maddi ve manevi zararlarin yanı stra tüm masraf ve giderler karşılamak üzere 500 avro (beş yüz avro) ödemeyi teklif etmekedtr.
Bu meblağ, ödeme tarthinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Mahkeme tarafindan Avrupa Insan Hakları Süzleşmesi'nin 37 § 1 maddesi uyarınca kabul edilen kayuton düşürme kararının tebliğini müteakip üç ay içertstnde ödenecekttr. Söz konusu meblağın beltrtülen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürentn sona erdlği tarihten tibaren odeme gününe kudar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankaşının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan ekdenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden baslt faiz ödemeyi taahhüt etmektedtr. Bu ōdeme, davanın nihat çözümünü teşkil edecektir."
12. AtHM 10/9/2019 tarihli kararıyla (B. No: 70151/12) başvurucunun adil yargılanma hakkı kapsamındaki müdafi yardımından yararlanma hakkına dair şikâyetini kabul edilebilir bulmuş ve şikâyeti, anlan deklarasyon kapsamında incelemiştir. Buna gōre tek taraflı deklarasyon metninde yer alan koşulların ve sunulan taahhütlerin yerine getirilmesinin, bu bağlamda talep hålinde yeniden yargılama yapılmasının ihlalin giderimi için uygun bir yol olacağı, dolayısryla başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmediği gerekçesiyle müdafi yardımından yatarlanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia yönünden başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.

13. AtHM kararında, tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uyulmaması hâlinde başvurunun tekrar kayda alınabileceği belirtilmiştir. Bu kabule göre hükme esas alınan delilterin niteliğine ve değerlendirilmesine yönelik ihlal iddialarının incelenmesine gerek bulunmadığına karar veren AfHM, başvurucunun diğer iddialarını kabul edilemez bulmuştır.

14. Başvurucu 26/11/2019 tarihli dilekçeyle anılan karara dayanarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur. (Kapatilan) İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250, madde ile gōrevli) 16/4/2020 tarihli ek kararıyla talebe dayanak olan AfHM kararında usule ve esasa ilişkin hak ihlali kararı verilmediği gerekçesiyle talebin reddine karar vermiştir.
15. Başvurucu, AlHM'in kararıyła soruşturma evresindemüdafi yardımından faydalanma hakkınun ihlalinin tespit edildiğini ve uygun giderim yolu olarak yargılamanın yenilenmesine işaret edildiğini belirterek karara itiraz etmiştir.

16. İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi 24/6/2020 tarihli kararıyla başvurucunun itirazını reddetmiştir.

17.Bu karar, başvurucunun müdafiine 26/6/2020 tarihinde teblig edilmiştir 
18.Başvurucu 27/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
19. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükümlūlehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri" kenar başlıklı 311. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"(1) Kestnleşen bir hükumle sonuçlanmış btr dava, aşağıda yazılı hâllerde hükumla lehine olarak yargilamanın yenllenmest yoluyla tekrar görülür:
***
f Ceza hükomünün, Insan Hakdarvnı ve Ana Hürriyetleri Korumaya Datr Sözleşmenin veya eki protokollertn ihläli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykarılığa dayandığının,Avrupa Insan Hakdarı Mahkemestnin kestnleşmiş kararıyla tespit ediimiş olması veya ceza hükmu aleyhine Avrupa Insan Haldar Mahkemesine yapulan başvuru hakknda dostane çozüm ya da tek taraflı dekdarasyon sonucunda düşme karar verilmesi. Bu hálde yargulamanın yenilenmesi, Avrupa Insan Hakdarı Mahkemesi kararınpn kæestnleştiği tarthten itibaren bir yi içinde isteneblltr.

e ...

B. Uluslararası Hukuk 
1. Avrupa İnsan Hakları Säzleşmesi 
20. Avrupa Insan Haklan Sözleşmesinin (Sözleşme) “Adil yargulanma hakka"kenar başlıkı 6. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"1. Herkes davasının, … cezal alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esasıkonusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağimsız ve tarafsız bir mahkeme tarafindan, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkana sahiptr …."
21. Sözleşme'nin “Kayıttan düşürme" kenar başlıkı 37.maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"I. Yargulamanın her aşamasında, Mahkeme aşağudakt koşulların oluştuğu kanısına varvrsa btr başvurunun kayıttan düşürülmestne karar verebtlir:
...
c) Mahkeme'nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden öturü, başvurumun incelenmesinin sürdürülmestnt hakdı kalan btr neden görülmezse.

.••
2. Mahkeme, koşulların bunu haklı kıldığı kanısına varırsa, bir başvurunun yeniden kayda alınmasıı kararlaştırabilir."
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtüzüğā
22. AlHM Içtüzüğü'ntin "Davann kayttan düşürülmesi ve yeniden kayda alıması" kenar başlıklı 43. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"I. Mahkeme, yarglamanın herhangt btr aşamasında, Sözleşme'nin 37. maddesinde belirtilen koşullar doğrultusunda bir başvurwnun kayttan düşürüllmesine karar verebilmektedir.

2. Başvuran bir Sozleşmeci Taraf, Yazı İşleri Müdürü'ne davadan çekilme niyetinde olduğunu bildirmesi durumunda, şayet davayla ilgili olan diğer Sözleşmeci Taraf veya Taraflar söz konusu davadan çekilmeyi kabul ederlerse, Daire, Sözleşme'nin 37. maddesi uyarınca başvurumun kayttan düşürülmesine karar verebilmektedir.
3.  Sözleşme'nin 37. maddestnde ongörülen diğer durumlarda, başvuru, kabul edilehiltr bulunduğunda ihlal kararı verilerek veya kabul edllebiltr bulunmadığında kabul edilemezitk karari verilerek kayttan dişürüllmektedir. Başvurumun ihlal kararı yoluyla kayttan düşürülmest durumunda, sōz konusu ihlal kararı kesinleştiğinde, Daire Başkanı, bu kararı davadan çekilmeye ya da davanın çōzümüne bağlı olabilecek taahhütlerin yerine getirilmesini Sōzleşme'ntn 46. maddesinin 2. fikrası uyarınca denetleyebilmesi için Bakanlar Komitesine göndermektedir.

.•.
5. Bir başvurunun Sözleşme 'ntn 37. maddesi uyarınca kayutan düşürülmesi halinde,Mahkeme, düşürülmesine karar verdiği başvurumun yentden kayda alınmasını haklı gösteren istisnat koşulların bulunduğu kanaatine varırsa başvurumun yeniden kayda alvnmasına karar verebilmektedtr."
23. AİHM İçtüzüğü'nün "Tek taraflı deklarasyon" kenar başlıklı 62/A maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

".…Nglli Sōzleşmeci Taraf, Mahkemeden, Sözleşme'nin 37. maddesinin I. fikrasına dayanarak başvurumun kayttan düşürülmesi talebinde bulunabllmektedtr.
b) Bu türden bir talebin yanında, başvuran açısından Sözleşme'nin thlal edildiğıni ve ilgli Sōzleşmeci Tarafin yeterli bir tazminat ödemeyt ve gerektiği takdirde, gereken toplu tedbirleri almayı taahhüt ettiğini açıkça kabul eden bir deklarasyon metni yer almalıdır.
*.•
3. Mahkeme, Sōzleşme ve Protokolleri lle güvence altına alınan insan haklarina saygıUkesinin başvurumun tncelenmesine devam edllmesini gerektirmediği somucuna varmak için dekdarasyon metninin yeterli bir dayanak sunmadığı kanısına vardığında, başvuran başvurunun incelenmesine devam edilmestni tstese dahi, başvurunun tamamının veya btr bölümünün kayuttan düşürülmestne karar verebilmektedtr."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldt:
A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanhık Görüşä
25. Başvurucu, AlHM'in tek taraflı deklarasyon sonucunda verdiği kayıttan düşme kararına dayanarak bulumduğu yargılamanın yenilenmesi talebinin hukuka aykırı biçimde reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
26. Bakanlık görüşünde öncelikle başvurucu hakkındaki muhakeme sürecine,mahkůmiyet hükmüne esas alınan delillere ve AtHM nezdindeki başvuruya ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur. Bakanłık görüşünde daba sonra şu değerlendirmelere yer verilmiştir:
i. Yargılamamn yenilenmesi kurumuna dair AlhM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına değinilmiş ve öncelikle yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesinin adilyargılanma hakk kapsamında incelenip incelenmeyeceği hususunda değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.

ii. Başvurumun esasına ilişkin olarak müdafi yardımıdan yararlanma hakkının konu edildiği AlHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarına yer verilmiştir. Bu kararlardaki ilkeler açıklandıktan sonra delillerin takdiri ile isnat edilen suça ilişkin unsurların somut dava şartlarında mevcut olup olmadığım takdir yetkisinin derece mahkemelerinde olduğu, başvurucunun ihlal iddialarımın anılan içtihatlar ile somut olayın kendine özgü koşullarıın gözönüne alınarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiștir.

27. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında adil yargılanma hakkının ihlal edildiğinin AfhM karartyla kamtlandığıni, tek taraflı deklarasyon sonucu verilen düşme kararı nedeniyle yeniden yargılama yapılmasının kanundan kaynaklanan bir zorunluluk olduğunu belirtmiştir. Bu bakımdan Mahkemenin kanun hükmtıne ve benzer konudaki AtHM içtihatlarına aykırı şckilde yargılamanın yenilenmesi talebini reddederek adil yargılanma hakkının ihlalinden doğan sonuçları sürdürdüğünü ifade etmiştir.


B. Değerlendirme 
28. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarımın-hakkaniyete uygum yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak- müdafi yardımından yararlanma hakkı yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

1. Kabul Edilebflirlik Yönünden 
29. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurumun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
30. Ceza yargılamasında savunma haklarının gtvence altına alınmasi, demokratik toplumun temel ilkelerindendir (Erol Aydeğer, B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32). Savunma hakkı, ceza adaletinin hakkaniyete uygun gerçekleşmesini sağlamaktadır, Iddiaya karşısavumma hakkı tanınmadığı strece silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama iikelerine uygun muhakeme yapılması ve maddi gerçeğe ulaşılması da mümkün değildir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, B. No: 2014/12002, 8/12/2016, § 69).

31. Şüpheli ve sanığa salt savumma hakkının tanınması yeterli değildir. Ştpheli ve sanığın savunma hakkı için Anayasa'nın 36. maddesinde belirtilen "meşru vastta ve yollar"dan yararlandırılması da gerekir. Şüpheli ve samk için Anayasa'nın 36. maddesinde sözü edilen meşru Vasıta ve yollardan en Önemlisi müdafi yardımından yararlanmaktır. Diğer bir ifadeyle müdafi yardmından yararlanma hakkı, Anayasa'nn 36. maddesinde belirtilen "meşru vasuta ve yollar" kavramımın kapsamındadır. Bu itibarla müdafi yardımıdan yararlanmanın adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğine dâhil ve bu hakkın doğal sonucu olduğu ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla suç isnadı altındaki kişi, adil yargılanma hakkıkapsamında kendisini bizzat savunma veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanma hakkına sahiptir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, § 72)

32. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, taraf olduğumnuz uluslararası sözleşmelerle de güvence altına alınan adil yargılama hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Sōzleşme'nin 6. maddesinin (3) numaralı fikrasının (c) bendinde; bir suç ile itham edilen herkesin kendisini hizzat savunma veya seçeceği bir müdafinin yardımından, eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine getirilebilmesi için gerekli görüldüğünde resen atanacak hir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmesi hakkı düzenlemmiştir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, § 73).
33. Anılan hakkın ilke olarak şüphelinin kolluk tarafindan ilk kez sorgulanmasından itibaren sağlanması gerekir. Şüpheliye kolluk tarafından ilk kez sorgulanmasından itibaren avukata erişim hakkı sağlanması, kendisini suçlamama ve susma hakları yanında genel olarak da adil yargılanma hakkının etkili bir koruma işlevi olması bakımından gereklidir. Çünkü bu 

aşamada elde edilen deliller, yargilama sirasinda sōz konusu suçun hangi çerçevede ele alınacağını belirlemektedir. Özellikle delillerin toplanması ve kullanılması aşamasında cezai yargılamaya ilişkin mevzuat giderek daha karmaşık hāle geldiğinden süpheliler ceza yargilamasının bu evresinde kendilerini savunmasız bir durumda bulabilir. Belirtilen savunmasızlık hâli ancak bir müdafinin hukuki yardımıyla gereği gibi telafi edilebilir (Aligül Alkaya ve diğerlert [GKJ, B. No: 2013/1138, 27/10/2015, §§ 118, 135; Sami Özbil, B. No:2012/543, 15/10/2014, § 64).

34. Sanık, olay hakkında doğrudan bilgi sahibidir. Dolayısıyla sanığın beyanlarının olayın aydınlatılması bakımından son derece önemli bir delil niteliğinde olduğu açıktır. Bu bakımdan suç isnadı altındaki kişinin müdafi hazır bulummadığı hålde kendini suçlayıcıbeyanlarda bulunup bulunmadığı, bu itirafların aleyhinde kullanılıp kullanimadığı,susmasından mahkemece olumsuz sonuçlar çıkarılıp çıkarılmadığı ve kendisine herhangi bir baskı uygulanıp uygulanmadığı her somut olayda değerlendirilmelidir. Bir ceza davasında kendi aleyhine tanıklık etmeme ve delil vermeye zorlanmama hakkı, suç isnadıı zorla veya baskıyla sanığın isteğine aykını olarak elde edilen delillere başvurmadan kanıtlamaya çalışmayı gerektirir. Avukata erişimi sağlanmayan sanığın kolluktaki ikrarıın mahkümiyet kararında kullanıiması durumunda savunma hakkına telafi edilemeyecek sekilde zarar verilmiş olacaktır, Soruşturma evresinde elde edilen ikrarın kōtü muamele ve işkence altında verildiği belirtilerek reddedilmesi durumunda mahkemece bu husus irdelenmeksizin ikrarın dayanak olarak kullanıiması Önemli bir özen eksikliğidir (Yusuf Karakuş ve diğerleri, § 79).
35. Müıdafi yardımından faydalanma hakkıyla ilgili olarak AfHM, devlet güvenlik mabkemelerinin görev alanına giren bir suçla bağlantılı olarak gözaltında tutulan şüphelilerin müdafi yardımından yoksun bırakılmasının sistemik bir sorun olduğunu belirtmiş ve ihlal kararlari vermiştir (Saldhuz/Tūrkiye [BD], B. No: 36391/02, 27/11/2008, §§ 5663; Bayram Koç/Türkiye, B. No: 38907/09, 5/9/2017, § 23).

36. Temel hak ve özgürlüklerin korumması ve geliştirilmesi amacıyla 4/I1/1950tarihinde imzalanan Sözleşme, 10/3/1954 tarihli ve 6366 sayılı Insan Haklarını ve Ana Hürriyetieri Koruma Sözleşmesi ve Buna Ek Protokolün Tasdiki Hakkında Kanun'la Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafindan onaylanmüş ve onay belgesinin 18/5/1954 tarihinde Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine tevdi edilmesiyle Türkiye açısından yürürlüğe girmiştir.Bakanlar Kurulumum 22/1/1987 tarihli ve 87/11439 sayılı kararı ile Avrupa Insan HaklarıKomisyonuma bireysel başvuru hakkı, 25/9/1989 tarihli ve 89/14563 sayılı kararı ile de AlHM'in zorunlu yargı yetkisi tanınmıştır. Böylece Türkiye, Sözleşme'de bulunan temel hak ve özgtirlükleri güvence altına alma yükümlütağünü kabul etmiş ve yargı yetkisi içinde bulunan tüm bireylere hukuken bağlayıcı nitelikte ihlal katarı verebilecek bir uluslararasımahkemeye başvuru yapabilme hakkını tanımıştir (Sıddıka Dülek ve diğerleri, B. No:2013/2750, 17/2/2016, § 68).

37, Sözleşme ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin etkili bir şekilde korunması, AlHM tarafindan verilen ihlal kararlarının iç hukukta gereği gibi yerine getirilmesi ile mümkündür. AthM tarafından verilen ihlal kararlarınm iç hukukta gereği gibi yerine getirilmemesi, Sðzleşme ile güvence altına alınan temel hak ve Bzgürlüklerin uygulamada etkili bir şekilde korunamadığı anlamına gelir (Sıddıka Dülek ve diğerleri, § 69).Nitekim AlHM taraftndan verilmiş bir ihlal kararı, temel hak ve özgürlüklerin teoride olduğu gibi pratikte de etkili bir şekilde korumabilmesi amacryla 527l sayılt Kanun ile yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabul edilmiştir. 527l sayılı Kanun, bu konuda ilgili yargısal mercilere takdir hakkı tanımayarak kesinleşen bir htkümle sonuçlanmış bir davanın 

yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görüleceğini ōngörmüştür (Nihat Akbulak [GK], B.No: 2015/10131, 7/6/2018, § 37).

38. Anayasa'da gtivence altına alımmış temel hak ve Özgürlüklerden Sözleşme kapsamındaki herhangi birinin ihlal ediłdiği iddiasımı bireysel başvuru yoluyla incelemek Anayasa Mahkemesinin görev alanına girer. Aksinin kabulü, Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı içinde yer alan temel hak ve özgürlüklerin bireysel başvuru yolu ife etkili bir şekilde korunmasını öngören Anayasa'nın amacı ile bağdaşmaz. Bu sebeple AfHM tarafindan verilen bir ihlal kararınin gereklerinin yerine getirilip getirilmediği Anayasa Mahkemesince incelenmelidir. Ancak Anayasa Mahkemesince yapilacak bu inceleme, olayların baştan itibaren yeniden değerlendirilmesi seklinde değil AthM tarafindan verilen ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediğiyle sınırlı olacaktır (Sıddıka Dülek ve diğerleri, §70).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
39. Başvurucu, AfHM'in mtüdafi yardımıdan yararlanma hakkının ihlal edildiğine ve bu fhlalin yargtlamanın yenilenmesi yoluyla giderilebileceğine dair tespitler içeren düşme kararına istinaden yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur. Başvurucunun talebi;AlHM tarafindan usule ve esasa ilişkin ihlal kararı verilmediği, dolayısıyla 527l sayılıKanun'un 31l. maddesinde belirtilen yargılanmanın yenilenmesi şartlarının oluşmadığıgerekçesiyle reddedilmiştir. Ret kararında, AlHM tarafindan ihlal kararı verilmediğinin belirtilmesi ile yetinilmiş; başkaca bir gerekçeye yer verifmemiştir.
40. Somut olayda tartişılması gereken husus, AtHM'in deklarasyon koşulları ve burada belirtilen taahhütlerin yerine getirilmesine ilişkin kuralları dikkate alarak verdiği kayıttan düşürme kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediğidir. Diğer bir ifadeyle deklarasyonda belirtilen taahhütier kapsamında ihlal edildiği kabul edilen ve Anayasa'nın 36.maddesinde güvence altına alınan -hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarakmüdafi yardımıdan yararlanma hakkına yönelik ihlalin giderilip giderilmediğidir.
41. AlHM tarafindan verilen dosyanın kayıtian düşürülmesi kararında; Mehmer Duman/Türkiye (B. No: 38740/09, 23/10/2018), Omer Güner/Türkiye (B. No: 28338/07,4/9/2018), Izzet Çelik/Türkiye (B. No: 15185/05, 23/1/2018) ve Bayram Koç/Türkiye (B. No:38907/09, 5/9/2017) kararlarına atifta bulunularak suç isnadı altındaki kişinin mttdafi hazır bulunmaksızın elde edilen beyanlarının hükme esas alınmasının ve avukata erişimin sistematik olarak reddedilmesinin Sözleşme'nin 6.maddesinin (1) mumaralı fikrası ile (3)numarah fikrasının (c) bendini ihlal ettiği ifade edilmiştir. Aynı yöndeki ihlal iddiasının deklarasyon metninde de kabul edildiğini vurgulayan AfíM, anilan metinde yer verilen 5271sayılı Kanun'daki düizenleme uyarınca tek taraflı deklarasyon sonucunda başvurunun kayıttan düşürülmesi durumumda da başvurucuya talebi hâlinde yeniden yargılanma olanağısağlandığını belirtmiştir,
42. 5271 sayıl Kanun'un 311. maddesinin (1) numaralı fikrasmın (f) bendinde "ceza hükmünün, Insan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Datr Sōzleşmenin veya eki protokollerin thläli suretiyle verlldiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa Insan Hakdarı Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması" hüktmlü lehine yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak düzenlenmiştir. Bu bende 31/7/2018 tarihinde yürürlüğe giren 7145 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile "ceza hükmü aleyhine Avrupa Insan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çōzüm ya da tek taraflı deklarasyon 

somucunda düşme kararı verilmest" ibaresinin eklenmesi sonucunda bentte belirtilen mahiyetteki thlal kararımın yamı sıra bu karar da başvurucuya yargılamanın yenilenmesi kanun yoluna başvuru imkânını sağlayan bir neden olarak öngörülmüştür.
43. Anılan düzenleme karşısında tek taraflı deklarasyon ile kabul edilen ihlalin ceza hükmtüyle bağlantılı olduğu, buma göre kabul edilen ihlalin sonuçlarmnın ortadan kaldırılmasıdurumunda farklı bir karar verilme ihtimalinin bulunduğu ve ihlalin yeniden yapılacak yargilama sonucunda giderilebileceği hâllerde başvurucunun talep etmesi durumumda düşürme kararının 5271 sayılı Kanun'un 311, maddesinin (1) numaralı fikrasının (f) bendi uyarınca yeniden yargılama yapılmasını gerektireceği açıktır. Kaldı ki AfHM kararında,deklarasyon metninde başvurucunun talebi hâlinde yargılamanın yenilenmesi kanun yoluna başvurabilmesinin teminat altına alındığı da vurgulanmıştır.

44. Buna göre Mahkemenin 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesinin (1) numaralıfikrasının (f) bendi uyarmca yapılan yargılamanın yenilenmesi talebini deklarasyon metninde de kabul edilen ihlalin niteliğini nazara alarak değerlendirmesi gerekmektedir. Deklarasyon metninde de kabul edilen ihlalin yargılama sırasmnda gerçekleştirilen usule ilişkin bir ihmal,işlem veya başka bir eksiklikten kaynaklanması durumunda söz konusu hususun yeni bir ihlale yol açmayacak şekilde giderilmesi gerekmektedir, Kabul edilen ihlaldeki eksiklikler yargılamanın duruşma açarak yeniden yapılmasımı gerekli kılabilir.
45. Deklarasyon metninde kabul edilen ihlale konu olayda başvurucunun soruşturma evresinde müdafi hazır bulunmaksızın elde edilen beyanlarının mahkümiyet hükmtinde kullantldığı anlaşıłmıştır. Bu gibi durumlarda ilgili yargısal merciler, kabul edilen thlaltn ntteliğinı dikkate alarak ihlali ve sönuçlarını ortadan kaldıracak şekilde hareket etmek zorundadır, Halbuki Mahkeme, kanunda belirlenen usulle açıkça çelişecek şekilde ve Önündeki uyuşmazlıkla bağlantı kurmaksızın bir değerlendirme yapmıştır. Yapılan bu değerlendirmenin uyuşmazliğun esas sorunlarıın incelendiğini gösterecek mahiyette olmadığı ve uyuşmazlığın konusunu oluşturan tek tarafh deklarasyon ile amaçlanan neticenin tam tersi sonuçlar doğuracak nitelikte olduğu görülmüştür. AlHM tarafindan verilen kayıitan düşürme kararinın yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde gereklerinin yerine getirilmesi için Mahkemenin Sncelikle yargilamanın yenilenmesine karar vermesi gerekir. Dolayısıyla Mahkemece yapılan değerlendirmelerin AfHM kararıyla örtüşmediği, Anayasa'nin 36.maddesinin gerektirdiği ölçüde ve özende bir inceleme içermediği, deklarasyon metninde kabul edilen ihlalin giderilemediği anlaşılmıştır.

46. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan -hakkaniyete uygun yargılanma hakkryla bağlantılı olarak- müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Giderim Yönünden 
47. Başvurucu, yargılamanın yenilenmesi ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

48. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapıiması gereken iş, yeniden yargılama işlenılerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargtlama Usulleri Hakkmnda Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GKJ, B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§53-60,66; Kadrl Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
49. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayıstyla eski hále getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 20.000 TL manevi tazminat Ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvurucu, maddi zarara ilişkin olarak bilgi veya belge sunmadığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
50. Dosyadaki belgelerden başvurucunun 446,90 TL harç Ödediği ve ayrıca bireysel başvurumun -sonradan vekillikten çekilen- avukatı vasıtasıyla yapıldığı anlaşılmaktadır. Av.Mikayil Dilbaz'ın dosyaya vekillikten çekilme dilekçesi surması ile başvurucuyla aralarındaki vekâlet ilişkisi sona ermiş olsa da bireysel başvurunun avukat aracılığıyla yapımış olması sebebiyle, başvurucu lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Buna göre 446,90 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.946,90 TL yargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir,
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alıman adil yargılanma hakkıkapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağłantılı olarak müdafi yardımından yararlanma hakkının İHLAL EDILDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin hakkaniyete uygun yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak müdafi yardımından yararlanma hakkının ihlalinin sonuçlarımın ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapilmak üzere (kapatılan) Istanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesinin (E.2001/391) dosyalarının devredildiği mahkemeye GÖNDERILMESINE,
D. Başvurucuya net 20.000 TL manevi tazminat ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
E. 446,90 harç ve 4.500 TL vekalet Ücretinden oluşan toplam 4.946,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMEStNE 16/6/2022tarihinde QYBtRLIĞtYLE karar verildi,