Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 Tarihli ve 2018/38147 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-20

20 Aralık 2021 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31695
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
AYTEN SAKA VE NURTEN SAKA BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/38147Karar Taribi : 20/10/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞÎrfan FtDAN Raportör : Ayhan KILIÇBaşvurucular : 1. Ayten SAKA 2. Nurten SAKA 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru; mahfuz miras payının sağlar arası işlemlerle diğer mirasçılara aktarıldığı gerekçesiyle açılan tenkis davasının makul sürede sonuçlandırılmaması ncdeniyle makul sürede yargilanma hakkının, yargtlama sonucunda hükmedilen tazminatın güncel değeri karşılamaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir 
II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 24/12/2018 ve 2/1/2019 tarihlerinde yapılmıştır.
3.Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölümtarafindan yapımasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafindan başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. 2018/38147 numaralı başvuruda başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Aynı mahiyette olan 2019/1237 numaralıbaşvuruda Bakanlıktan ayrıca görüş istenmesine gerek görülmemiştir.
7. 2019/1237 numaralı bireysel başvuru dosyası konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2018/38147 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmiş, 2019/1237

numaralı bireysel başvuru dosyas kapatilmış, inceleme 2018/38147 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmüştüır.

IIL OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
9. Başvurucular Ayten Saka ve Nurten Saka sırasıyla 1944 ve 1947 doğumlu olup Istanbul'da ikamet etmektedir. Başvurucular 27/2/1988 tarihinde δlen R,D.nin kız çocuklarıdır.

10. Başvurucular ve diğer iki kiz kardeşleri R.K. ve E.Y. 8/2/1989 tarihinde İstanbul 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) erkek kardeşleri A.R.D. ve M.D. ile kız kardeşleri R.Ş. aleyhine tasarrufun iptali ve tenkis davası açmıştir. Dava dilekçesinde.babalarmın sağlığında bedelini ödeyerek sekiz taşınmazı erkek kardeşleri adına satın aldığınıbelirtmişlerdir. Dilekçede, kız kardeşleri R.Ş.ye verilen taşınmazın ise R.Ş. tarafindan ivazsız olarak iki erkek kardeşe devredildiğini ifade etmişlerdir. Davacı kız kardeşler netice olarak muvazaalı olduğunu belirttikleri temliklerin miras paylarına isabet eden kısmımın iptal edilmesini, bunun mümkün olmaması hâlinde ise tenkisini talep etmiştir. Ihtilaf konusu taşınmazlar ve davacıların bu taşınmazlarla ilgili iddiaları dosyadan tespit edilebildiği kadartyla şöyledir:
- Istanbul'un Eminönü semtinde kâin 318 parsel numaraßt ve üzerinde bir adet dükkân bulunan taşınmaz, babaları tarafindan 28/2/1966 tarihinde satın alınarak davalılar adıa tescil ettirilmiş; diğer kız kardeş R.$.ye ait hisse 10/2/1983 tarihinde ivazsız olarak erkek kardeşlere intikal ettirilmiştir (Tapu kaydına göre R.$.nin 1/3hissesi 900.000 TL bedelle iki erkek kardeşe satılmıştır.).

- Istanbul'un Eminönü semtinde kâin 9 parsel numaralt ve üzerinde bir adet dükkân bulunan taşınmaz babaları tarafindan 18/3/1982 tarihinde 5.000,000 TL bedelle satın aļınarak iki erkek kardeş adına tescil ettirilmiştir.
- Istanbul'un Beşiktaş ilçesi Ortakõy semtinde kâin 21 parsel numaralı ve köşk vasfindaki taşınmaz, babalari tarafindan 7/4/1969 tarihinde 400.000 TL bedelle satin alınarak her birine 1/4 oranında hisse erkek kardeşleri adına tescil ettirilmiştir.
- İstanbul'un Beşiktaş ilçesi Ortakðy semtinde kâin 44 parsel numaralı taşınmaz,babaları tarafindan 12/6/1981 tarihinde 1.000.000 TL bedelle satın alınarak iki erkek kardeş adına tescil ettirilmiş; daha sonra bu taşınmaz Üzerindeki yapı yıkılarak apartman inşa edilmiş ve inşaat masrafları babaları tarafından karşılanmıştır.
- Istanbul'un Bakırköy ilçesi Atişaulam mevkimde kâin 142 parsel numaralıtaşınmaz, babaları tarafindan gönderilen parayla iki erkck kardeş tarafından 9/9/1977 tarihinde 220.000 TL bedelle satin alınmıştır.

-Îstanbul'un Bakırköy ilçesiMahmutbeymevkiinde kâin168 parsel numaralıtaşinmaz, babalan tarafindan 11/7/1977 tarihinde 390.000 TL bedelle satın alınarak ūç davalı adına tescif ettirilmiştir.


- İstanbul'un Kartal ilçesinde kâin 739 parsel numaralı taşmmaz, babalarıtarafindan 1/2/1979 tarihinde 300.000 TL bedelle satiın alınarak üç davalı adına tescil ettirilmiştir.

- Istanbul'un Gaziosmanpaşa ilçesi Sultançiftliğimevkiinde kāin 348 parsel numaralı taşinmaz 11/6/1976 tarihinde M.D. tarafindan 60.000 TL bedelle satin alınmış ise de satış bedeli babaları tarafindan õdenmiştir.

I1. Davalı erkek kardeşler Mahkemeye sundukları cevap dilekçesinde bu taşımazların kendileri tarafından ve kendi imkânlarıyla şatın alındığını öne sūrmüştür.
12. Davalı kız kardeş R.$. ise Mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinde,taşınmazların babaları tarafından satın alınarak iki erkek kardeş ve (bazılarının) kendisi adına tescil edildiğini belirtmiş; babalarının kız evlatlarını bir yük olarak gördüğünü, kendisine diğer kız kardeşlerinden farklı muamele etmesinin sebebinin aile baskısıyla yaptığı evliliğinin iyi gitmemesinden duyduğu vicdani rahatsızlık olduğunu ifade etmiştir.
1. Mahkemenin dinlediği davacı tanıkları, murisin kız çocuklarına miras kalmaması için mal varlığınt erkck çocukları lzerine geçireceği yolunda beyaniarda bulunduğunu belirtmiştir. Davalıların tantkları ise genel olarak davacıların hak iddia ettiği taşınmazların erkek çocuklar tarafindan kendi imkânlarıyla satın ahındığını beyan etmiştir.
14. Mahkeme 6/12/2005 tarihli kararıyla tapuların iptali istemini reddetmiş, davayıbir tenkis talebi olarak kabul edip R.Ş. hakkındaki davayı reddetmiş, diğer davalılar A.R.D.ve M.D. tarafindan her bir davacıya ayrı ayr 212.256.159.773 TL Ödenmesine hükmetmiş,ayrıca bu tutara dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde õzetle şunlar ifade edilmiştir:
i. Dava terditli olarak açılmış ise de olayda taşınmazların tamamı davalılar tarafindan satın alınmış olduğundan muris muvazaası söz konusu değildir.Taşınmazların bedelinin muris tarafindan karşılanması muvazaa olarak kabul edilemez.

ii. Değerleri yüksek olan taşınmazların satiın alındığı dönemde crkek kardeşlerin yaşlarının küçük olduğu gözetildiğinde bunların erkek çocukların kendj imkânlarıyla satın alındığının kabula hayatın olağan akışına uygun değildir. Bu sebeple davacı tanıklarınun beyanları ile davalılardan R.Ş.nin beyanı samimi nitelikte bulunmuştur. Sonuç olarak murisin parasını ödediği taşınmazları kız çocuklarından mal kaçırmak gayesiyle erkek çocukları adıma tescil ettirdiği kanaatine varımıştır.
iii. Davalılar 27/5/2004 tarihli duruşmada seçimlik haklarını kullanmış ve taşınmazları devretmeyi değil bedelini ödemeyi tercih ettiklerini beyan etmiştir.Bilirkişiler tarafindan dützenlenen 17/8/2005 tarihli ek rapora göre iki davacının her bir davaltya δdemek zorunda olduğu tenkis bedeli 212,256.159.773 TL olarak hesaplanmıştır. Dava bu tutar tzerinden kabul edilmiştir.

15. Mahkeme karan Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19/12/2006 tarihli kararıyla bozulmuştur. Kararın gerekçesinde, murisin davaltlara temlik ettiği herhangibir taşınmaz bulunmadığından ve davalılar tarafindan satın alınan taşınmazların bedelinin muris tarafindan 

Ödenmesi söz konusu olduğundan tenkis hesabınin bedele hasren yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Kararda, davalilarca satın altnan taşınmazlar için muris tarafindan õdenen tutarın satın alma gücündeki değişikliklerin tenkis edilecek tutarın belirlenmesinde hesaba katılmasıgerektiği belirtilmiştir. Kararda ayrıca bir taşınmaza ilişkin tenkis yöntemi eleştirilmiş ve bu yöntemin usulüne uygun bulunmadığı vurgufanmiştiır. Karar düzeltme istemiayni Dairenin 21/3/2007 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

16. Mahkeme bozma kararına uyarak bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. Muhasebe ve bankacılık sektöründe uzman lç öğretim üyesinden müteşekkil bilirkişi heyetince hazırlanan 20/5/2010 tarihli raporda sekiz taşınmaz için ödenen tutarlar27/2/1988 tarihinde ulaştığıdeğer denkleştirici adalet kuralına göre toplam 5.650,78 TL (yeni Türk lirası) olarak hesaplanmıştır. Murisin taşınmazlar için Ödediği tutarın δlüm tarihindeki değeri; Öretici fiyat endeksi verileri, döviz kurlarındaki değişim oranları, cumhuriyet altını fiyatlarındaki değişim oranı ile lç aylık vadeli mevduat faiz oranlarına göre yapılan hesaplamanın ortalamasıalınarak belirlenmiştir.

17. Hukukçu bilirkişi E.G. tarafindan hazırlanan 16/2/2012 tarihli raporda murisin yukarıda belirtilen sekiz taşınmaz için ödediği 5.650,78 TL de dikkate alınarak terekenin Blüm tarihindeki net tutarı11.023,85 TL olarak hesaplanmış ve bu suretle her bir davacının saklı miras payına el atılan tutar 413,51 TL şeklinde tespit edilmiştir. Hukukçu bilirkişi raporunda, Yargıtayın 11/11/1994 tarihli ve E.1994/4, K.1994/4 sayılı içtihadı birleştirme kararına göre seçimlik hakkın ancak sabit tenkis oranının böltnemeyeceğinin anlaşılmasından sonra davalıya kullandırılabileceği belirtilmiş; davalılardan seçimlik haklarınt ne yönde kullanacaklarının yeniden sorulmasi, davalların tercihine göre murisin Ödediği tutarın seçimlik hakkın kullanıldığı tarihte ulaştığı değerin tespiti için muhasebeci bilirkişilerden ek rapor alınması Šnerilmiştir.

18. Muhasebeci bilirkişi heyetince Mahkemeye sunulan 7/2/2014 tarihli ek raporda murisin davalılara aktardığı tutarın 7/2/2014 tarihi itibanyla ulaştığı değer 74.829,73 TL olarak hesaplanmıştır.

19. Mahkeme 29/9/2014 tarihli kararıyla davayı kabuł etmiş ve hukukçu bilirkişi tarafindan hazırlanan 16/2/2012 tarihli raporda belirienen 413,51 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davactlara ayrı aynı Ödenmesine karar vermiştir.Kararın gerekçesinde özetle şunlar ifade edilmiştir:
i. Murisin δlüm tarihinde yürürlükte bulunan 17/2/1926 tarihli ve 743 sayılımüiga Tark Kanunu Medenisi uyarinca tenkis davasi, miras bırakanın mahfuz payları zedeleyen Blüme bağlı veya sağlar arası kazandırmalarının yasal sınıra çekilmesini amaçlayan, öncesine etkili yenilik doğurueu davalardandır. Tenkis davasının dinlenebilmesi için öncelikli koşul miras bırakanın ölöme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile mahfuz pay sahiplerinin haklarını zedelemişolmasıdır. Miras bırakanın mahfuz pay kurallarını etkisiz kılmak amactyla yaptığıaçık olan sağlar arası kazandırmalar da ölöme bağlı tasarruflar gibi tenkise tabidir.
ii. Muris 1988 tarihinde Šlmüiştür. Muris ihtilaf konusu taşınmazları davalılara devretmemiş, bu taşınmazların alış bedelini Ödemiştir. Murisin taşınmazların bedellerini davacıların saklı paylarını ihlal kastıyla davahılara verdiği sabittir. Bozma kararında belirtildiği Özere yapılan kazandırma taşınmazların aynı değil taşinmazların alımında Ödenen bedeldir. Buna göre murisin dava konusu 

taşınmazların alımında ödediği bedelin mirasın açıldığı tarihte ulaştığı değerin belirlenmesi gerekir.

iii, Murisin davalılara aktardığı tutarın ölüm tarihinde ulaştığı değer bilirkişi heyetince 5.636,25 TLolarak hesaplanmıştır. Hukukçu bilirkişi tarafindan her bir davacının tecavūz edilen mahfuz payının karşılığı 4[3,51 TL olarak tespit edilmiştir.
iv. Hukukçu bilirkişi raporundaki seçimlik hakkın kullandırılmasıyla ilgili görüşlere itibar edilmemiştir. Bozma kararında belirtildiğiüzere tenkis hesabının bedele hasren yapılması gerekir. Bedele hasren tenkis hesabında önemli olan husus miras bırakan tarafından ödenmiş olan bedelin denkleştirici adalet kuralları uyarınca ðlüm tarihinde ulaştığı değerin bulunmasıdır. Tasarrufa konu temlikin para olduğu hâllerde 743 sayılı mülga Kanun'un 506, maddesinde belirtilen tercih hakkıkullandırılmaz.

v. Tenkisten doğan asıl alacak ödenmemişse faiz ancak ileri sürüldüğü tarihten geriye dönūk bir yıl için istenebilir. Ne var ki talebe bağlılık ilkesi gereği dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi uygun görühmüştür.

20. Başvurucular bu karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçelerinde, taşınmazların resmî satış sözleşmesindeki değil gerçek değerlerinin belirlenerek tenkis hesabının yapılması gerektiği ileri strülmÜştür. Başvurucular, Yargıtayın bazı kararlarına atifta bulunarakbedeli muris tarafindan Ödenen taşmmazın başkaları adına tescil edilmesinin gizli bağışlama niteliğinde olduğunu, tanık beyanlarının taşınmazların gerçek alıcısının babaları olduğunu ortaya koyduğunu belirtmiştir. Başvuruçular netice itibarıyla taşınmazların tapu paylarının iptal edilerek lehlerine tescil edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.

21. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi (Daire) 1/3/2018 tarihli kararıyla mahkeme kararınıbozmuştur. Kararın gerekçesinde, Mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen kararın gereği tam olarak yerine getirilmediği gibi bozma kararında işaret edilen hususlarda alınan 16/2/2012 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen eksiklikler giderilmeksizin neticeye gidildiği belirtilmiştir. Kararda, hükme esas alınan sōz konusu bilirkişiraporunda her davacıın mahfuz payına yapılan tecavüz tutan 413,51 TL olarak belirlendikten sonra sabit tenkis oranının tespit edildiğive daha sonra [1/11/1994 tarihli içtihadı birleştirme kararı uyarınca Mahkemenin sabit tenkis oranına göre davalılara kazandırılan malların böiünüp böltınemediğini araştırması, sonucuna göre seçimlik hakkı kullandırması gerektiği Önerilmesine rağmen bu hususlarda araştırma yapılmadığı eleştirisi getirilmiştir. Daire 11/11/1994 tarihli içtihadı birleştirme kararı uyarınca araştırma yapılarak hası olacak sonuççerçevesinde bir karar verilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

22. Ancak Daire karar düzeltme aşamasında verdiği 25/10/2018 tarihli karartyla bozma kararını kaldırmış ve başvurucuların temyiz istemini reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, murisin davalılara temlik ettiği herhangi bir taşınmazın bulunmadığıvurgulanmış; bu sebeple tenkis hesabının bedele hasren yapılması gerektiği ifade edilmiştir.Daire bu durumda Mahkemece yapılacak işin murisin taşınmazlar alnırken verdiği bedelin mirasın açıldığı tarihte ulaştığı değerinin hesaplanmasından ve belirlenen değerin tenkisine hükmedilmesinden ibaret olduğunu belirtmiştir. Daireye göre 743 sayılı mülga Kanun'un 506.maddesinde yer alan tercih hakkı, kiymetine noksan gelmeksizin taksimi kabil olmayan bir 

mahn temlik edilmesi ve bu maliın tenkise tabi tutulması hâlinde sõz konusu olacaktır. Daire netice itibarıyla mahkeme kararıda isabetsizlik bulunmadığına karar vermiştir.
23.Nihai karar başvurucu Ayten Saka'ya 30/l [/2018 tarihinde, Nurten Saka'ya ise 21/12/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.

24. Ayten Saka 24/12/2018 tarihinde, Nurten Saka ise 2/1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hokuk 
İlgili Mevzuat 
25.743 sayılı mülga Kanun'un 439. maddesinin birinci ve ikinci fikraları şöyledir:
"Birtnct derecede mirasçular, müteveffanın füruudur.
Çocuklar, müsavat üzere mirasçıdu."
26.743 sayılı mülga Kanun'un 452. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Füruu, baba ve anasi, erkek ve kız kardeşi yahut karısı veya kocası sağ iken vefat eden murisin ölüme bağlı tasarruflari, bu kimselerin mahfuz hisseleri miktarından fazla olan mallarında muteberdir."
27.743 saytlı mūlga Kanun'un 453. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Mahfuz hisse aşağıdaki miktarlardan ibarettir.
1. Füru için kamoni miras hakkının dörtle üçü,
2. Ana ve babadan her biri için kanuni miras hakkının yarısı.
3. Kardeşlerden herbiri için kanuni miras hakkanın dörtte biri,
4. Sağ kalon eş için, füruu ile birllkte mirasçı olması halinde kanuni miras hakkının tümú, diğer hallerde kanuni miras hakknın yarısı."
28.743 sayılı mülga Kanun'un 499. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Aşağıdakt hallerde, ölüme bağlı tasarruflar iptal olunabilir:
3 - Gerek doğrudan doğruya, gerek muhtevi olduğu şartlar itibariyle kanuna muhulif veya ahlaka mugayír olmast.

"..+

29.743 sayıhı mülga Kanun'un 502. maddesinin birinci fikrası şöyledir:

"Mahfuz hisselerinin balig olduğu miktan alamıyan mirasçılar, tasarruf nisabım tecavüz eden teherruun tenkisini dava edebilirler."
30.743 sayıh mülga Kanun'un 506. maddesi şōyledir.
"Krymetine noksan gelmeksizin taksimi kabil olmayan muayyen bir mal vasiyet edilip te işbu vasiyet tenktse tabi olursa; lehine vasiyer yaplan kimse, dilerse tasarruf ntsabımiktarım nakden alır dilerse tenkisi lazımgelen miktarın kaymetini verip o malı talep eder."
31.743 sayıhı mülga Kanun'un 507. maddesi şöyledir.
"Aşağıdaki tasarruflar, ölüme bağlı teberrular gibi tenklse tabidir.
1 - ladeye tabi olmamak üzere miras htssesine mahsuben cihaz, teessüs masrafi yahut mal terki şeklinde vaki ölüme bağlı olmayan teberrular.

2 - Miras haklarının berveçhi peșin tasfiyesi maksadiyle yapılan teberrular.
3 - bağışlamayanın, kaytsız ve şartsız rücua hakka olan bağışlamalar ile adet üzere verilen hedtyeler müstesna olarak, vefatından evvelki bir sene içinde yapılmış bağışlamalar.
4 - Mahfuz hisse kaidelerini bertarafetmek kasdiyle yapıldığı aşikar olan temlikder."
32.743 sayılı mülga Kanun'un 517. maddesi şõyledir:
"Miras, ölüm ile açılır. Murisin Blūmüne bağlı olmayan teberru ve taksimleri, mtrasa alakaları noktasından mirasın açıldığı gündeki haline göre takdir edilir."
33.743 sayılı mülga Kanun'un 539. maddesinin birinci fikrası şöyledir.
"Miras açılınca, mirasçılar onun tamamına sahip olurlar. Kanunda açıkça yazılı haller müstesna olmak üzere, mütevaffanın alacakları ve bilcümle hakları ve zityed bulunduğu mallari, mirasçılarına intikal eder ve bu mirasçılar müteveffanın borçlarından şahsan mesul olurlar."
2. Yargıtay Kararları
34. Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 1/4/1974 tarihli ve E.1974/1, K.1974/2 sayılıiçtihadı birleştirme kararının ilgili kısmı şöyledir.

*
...
Sonuç: Bir kimsenin; mirasçısını miras hakkandan yoksun etmek amacryla, gerçekte bağışlamak istedlği tapu sicilinde kayulı taşınmaz malı hakkında Tapu Sicil Memuru bnünde iradesini satış doğrultusunda açıklanmış olduğunun gerçekleşmiş buluması halinde, saklıpay sahibi olsun ya da olmaın mtras hakkı çiğnenen tūm mirasçılarının, görünürdekt satışsözleşmesinin Borçlar Kanumunun 18. maddesine dayanarak muvazaalı oiduğunu ve gizli bağıs sözleşmesinin de şekil koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açahileceklerine ve bu dava hakkının geçerli sözleşmeler için sōz konusu olan Medeni Kanwmun 507. ve 603. maddelerinin sağladığı hakdara etkili olmayacağına Yarguay Içtihatlar Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 1.4.1974 günlü ikinci toplantisında ayçokluğuyla karar verildi.


35. Yargıtay B0yük Genel Kurulunun 11/11/1994 tarihli ve E.1994/4, K.1994/4sayılı içtihadı birleştirme kararınun ilgili kısmı şöyledir:
"...
7 - Tenkis Davacı Kavram ve Tenkise Tabi Tasarruflar:
a) Tenkis Davasi:
Tenkisin søzlük anlamı indirme, azaltma ve eksiltmedir. Tenkis davası ile miras bırakanın mahfuz hisseyi thlal eden sağlararusı veya Ölüme bağlı teberrularının kanuni halde indirilmesini sağlayan ve kamunda gösterilen (M.K. 502, 504) kimseler tarafindan açtlan yenilik doğuran bir davadır 

Medent kanunun S02, maddesinde 'Mahfuz hisselerinin balig olduğu mikturı alamayan mirasçılar, tasarruf nisabum tecavüzden teberrunun tenkdsini dava edebilirler' dentlerek bu dovanun komusunu belirlemiştir. Tenkis davası ile miras brakan tarafindan yapılan tasarrufların iptali degil, değişttrilmesi amaçlanmıştır. Bu niteliği itibariyle tenkis davasıbir eda davası olarak kabul edilemez. Davalinın elinde bulunan malların (M.K. 507)iadesinin sağlanabilmest için ayrıca eda isteğtnin ayrı ayrı dava komusu yapılabileceği gibi her lki istek birlikte bir davada da ileri sürülebilir. Uygulamada çok zaman tenkis isteği ile birlikae eda isteğinde de bulunduğu görülmektedir. Miras bưrakanın mahfuz hisseyi ihlal eden filinin tespiti kısmi, INŞAl. malvarlığında meydana gelen eksikliğin giderilmesine illşkin kısum ise EDAYIkapsamaktadır.

b) Tenkis Davastnın Konusu ve Tenkiste Tertip:
Yukaruda açıklandığı üzere, davanın kamusu mahfuz hisseyi ihlal eden miras bưrakanın ölüme bağlı ve sağlararası tasarruflarıdır. Medeni Kanunun S12. maddesine göre Tenkis mahfuz hisse tamam oluncaya kadar evvelemirde ölüme bağlı tasarruflardan ve kafi gelmediği takdirde en an tarihli olandan başlayarak en evvel vaki olana doğru çıkmak şartıyla ölüme bağlı olmayan teberrular izerinde icra edilir'.

Tenkis davasi, miras brakanın mahfuz hisseyi ihlal eden tüm šlüme bağlıtasarruflarına karşı açılabileceği gibi bazı şartlar altında sağlararası tasarruflara karşı da açılabilir. Hangi sağlararası tasarrufların tenkise tabi olduğu kanun tarafından sınırlıolarak sayımıştır. (M.K. 507, 509, 510).

Medeni Kamunun S12, maddesindeki hükme göre šlüme bağlı tasarruf yoksa veya ölüme bağlı tasarruf tamamen tenkis olmasına rağmen mahfu hisse, yine tamamlanmıyorsa o takdirde sağlararası tenkise tabi tasarruflarca geçilir.

8 - Sabit Tenkis Oram :
Tenktse tabi tasarrufa konu olan mallar ile terekeye dahil diğer mal ve alacakların Medeni Kanumun 454/1. maddesi uyarınca ölüm günündeki fiyatlara göre belirlenen değerleri toplanıp, aynı maddenin 2. fikrasında beltrlenen pasif düşüldükten sonra, bulunan rakam, terekenin ölüm günine gõre net tutarını oluşturmaktadır. Işte bu net tutar üzerinden.dovacı mirasçının mahfuz payı hesaplanır. Net tereke tutari, davacının miras payı (M.K.439, 440, 444) ve mahfuz payı (M.K. 453) ile çarpılarak mahfuz pay bir değer olarak ortayo 

çkarılır. Tasarruf dışı terekeden davacının miras payına isabet eden, söz konusu mahfuz payt karşıanamıyorsa, ikisi arasındaki fark tasarruf veya tasarrufların tenkis edilecek mikaarıdır. Medeni Kamumın S12. maddesinde açıdanan tertip ve Medeni Kamunun 503,505. maddelerinde yer alan kurallar da dikkate alınarak birden çok lehtardan her birinde alumması gereken miktarlar bulunur, Bu rakamın, o davalıya yapdan kazandırmaya oranıSABIT TENKIS ORANINI oluşturmakaadır.

MAHFUZ HISSEYI İHLAL EDEN MUAYYEN MAL VASIYETININ TENKİSI 
2 - Değerinde bir Azalma Olmaksızı Taksimi Kabil olmayan Muayyen Mal Vasiyetinin Tenkisindeki Esaslar ve Şartlar:
Medeni Kanunun 506. maddesinde 'Krymetine noksan gelmeksizin taksimi kabil olmayan muayyen bir mal vasiyet edilip te işbu vastyet tenkise tabi olursa; lehine vasiyet yapılan kimse, dilerse tasarruf nisabım miktarinı nakten alır, dilerse tenkisi lazim gelen miktarın kaymetini verip o malı talep eder' hükmü yer almakadır. Bu maddenin uygulanabilmesi için vasiyet olunan muayyen malın değerinde azalma olmaksızın sabit tenkis oranında taksiminin mümkün olmaması gerekir.

Maddede öngörülen bu kuralın sadece mal vasiyetlerinde değil, sağlararası tenkise tabi tasarruflarda da uygulanacağı hususunda Yarguay ve doktrin görüş birliği halindedir. Bu sebeple açulan tenkis davasında kamun davalrya, ya tasarruf nisabı mikaarım nakden almasım veya tenkisi lazım gelen miktarın kaymetini verip, o malı talep etmesi hususunda bir seçimlik hak tanımıştır. Bu seçim hakda, yenilik doğuran bir hak olup, karşı tarafa ulaştıktan sonra dönülmesi mūmkün değildir.

Mahfuz hissenin veya değişik bir ifade ile tasarruf nisabının hesaplanması da, değişmez tenkis oranının bulwnmasında, terekeye değil mal ve hakdarın ölüm günündeki değerlerinin dikkate almması gerektiği yōnünde bir İçtihat uyuşmazlığı yoktur. İçrihat uyuşmazlığıMedeni Kanunun 506. Maddesinin uygulanması safhasmda doğmaktadır.
Muayyen malın sabit (değişmez) tenkis oranında, kymetine noksan gelmeksizin paylaştıriłması mūmkůn ise o malın davacı ile davalı arasında paylaştırılması mūmkün ise o malın davacı ile davalı arasmda paylaştrilması múmkün olmazsa, kullonıacak tercih hakkına göre bir tarafın diğerine ödeyeceği nakdin tespitinde lçtihat uyuşmazlığı doğmuştur.
*.•
4- Medeni Kanunun 506. Maddesinin Niteliği:
'Krymetine noksan gelmeksizin TAKSiMl kabil olmayan bir mal, vastyet edillp te is bu vasiyet tenkise tabi olursa, haline vasiyet yapilan kimse, dilerse tasarruf nisabı miktarınıNAKTEN alr, dilerse tenkise lazim gelen mikdarın KIYTEMtN/ vertp o malı talep eder'hükminde açıkça görüldüğü üzere kural kendine has taksim kuralı niteliğindedir. Tenkis somunda kurulacak eda hükmünde malın bölünebilirliği halende taksime karar verilecekair.O halde bu hükmü yorumlarken Medeni kanumun l7. babında yer alan taksim kuralları ile hem ahenk yorumlamak, özellikle 595. maddede yer alan 'gayrimenkul mallar mirasçıya taksim zamanındaki kaymetiyle verilir' hükmü tle takstmi kabli olmayan malın satılarak ve bedeli taksim edilerek şuyuun giderilmesini emreden 591. madde hükmünü gözetmek zorunludur.


Taraflardan birinin tercihine göre mal varlıklarında meydana gelen değişikliğin azalması ve çoğalması mahfuz hisse kuralının amacı ile bağdaşmamaktadur. Mahfuz hisse kuralı ile kamunun tayin ettiği mirasçuların muayyen oranda mal varlığına kavuşmasıamaçlandığına göre, bunun korunması zorunludw. Şu halde enflasyonist baskuarm oluştuğu dönemlerde Medeni Kanumun 506. Maddesinde gösterilen NAKTI, medeni Kanunun 454. maddesinde yer alan tasarruf nisabmın belirlenmesi ile ilgili kurallarla belirlemenin, hakkaniyet ile bağdaşmadığı açıkça ortaya çıkmışta. Şu halde taraflardan birinin amaç dişı zenginleşmesine yol açacak çözüm yollarından kaçınmak zorunluhır.Çağdaş hukuk, tam karşılığı verilmeden elde edilen kazançları korumamaktadır. (B.K.21.63, 63). Kanunda 506 madde uyarınca ōdenecek NAKLIN, 454/1, madde de yer alan kural uyarınca belirlenmesini emreden açık bir hüküm olmadiğına göre, Medeni kanunun 506.maddesinde yer alan nakdin tespttinde kamunların diger kurallarından yararlanmak gerekmektedir...

Çôzüm: Medeni kanumun 454. maddesinde yer alan hükmin yalnızca tasarruf nisahmın belirlenmesine mahsusu olduğu, medeni kanumun 506. maddesi uyarınca değerinde azalma olmasızın sabht tenkis oranına göre, bölünmesi mümkün olmayan bir mala ilişkin tasarrufun tenkisi gerekmest halinde, bölünmezliğin belirlenmesinden sonra, aynı hüküm uyarınca kullanlan seçimlik hak ile taraflardan birinin diğerindekd nakit alacağıın beltrlenebilir ve muaccel hale geldiği: bōylece 'vücudu nihayer bulmuş olan' (B.K.6I) sağlar arasıtasarruflarda davalının, ölúme bağlı tasarruflarda davacının haksız ikaisabının oluştuğu,Medeni Kamunun 506, maddesi uyarınca aynen tesltm edilmeyen malın iadesi gerekaiğinin (B.K.61) anlaşıdığı n olan tercih hakkının kullanldığı andaki tum değerinin ödenmesinin haklar dengesine (B.K.43, M.K.4) uygun düşeceği kobul edilmiştir.
Sonuç: Kıymetine noksan gelmeksizin sabit tenkis oranında taksimi, kabil olmayan muayyen mala ilişkin murts tasarrufunun tenkisi halinde, Medeni kanumun 506. maddesi uyarınca ódenecek nakdin (kaymet), aynı hükme göre kullanlan tercih hakka gümündeki fiyatlar dikkate almarak belirleneceğine, 11/11/1994 gününde yapıan ilk toplantıda 1994/4Esas, 1994/4 Karar sayı ile üçte ikiyi geçen çoğunlukla karar verildi."
36. Yargitay I. Hukuk Dairesinin 13/1/2009 tarihli ve E.2008/9362, K.2009/187sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal-tescil ve tenkis istekierine ilişkindir, Mahkemece, davanın reddine karar verilmlştir.

Dosya içeriğine ve toplanan delillere göre; her ne kadar davacı tarafindan çektşme komusu taşunmazların miras bırakan [C.nin] davaltya temlik ettiği ve muvazau ile illetli olduğu ileri sūrülerek tapu iptal ve tescil isteğinde bulumulmuş ise de, mabkemece yapılan inceleme ve araştırma sonunda dava dişı kişiler adına kayulı olan taşınmazlarun parasının miras brrakan tarafindan kayu malikderine ödenerek, sicil kayularvnın davaltya intikalinin sağlandiğı saptanmış olup, doğrudan mtras birakanca davalıya yaplan bir temlikin bulunmadiğı gözetilerek olayda 01.04/1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri olmadığı gerekçesiyle davanm reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Gerçekten de, değinilen somut olgu bakmından anuan Içtihadı Birleştirme Kararının olayda uygulama yeri bulunmamaktadır. O) halde, gerçekdeştirilen işlemin de muris muvazaasından kaynakdandığı söylenemez.

Oysa, unılan işlem, gizli bağış niteliğinde olup, koşulların gerçekleşmesi halinde tenkis hükimlerinin uygulanacağı kuşkusuzdur, Davadaki diğer istek yanında tenkis talebinde de 

bulunulduğu halde, mahkemece bu husus göz ardı edilerek neticeye giditmiş olmasının doğru olduğu söylenemez.

...
Davaltya yapuan tasarrufun tenktsine sura geldiği takdirde tasarrufun rúmünin değeri ile davalıyayapılan fazla teberru arasında kurulan oranda (SABtT TENKIS ORANI)tasarrufa konu malın paylaşılmasının mümkün olup olamayacağı (TMK.564)araşturumalidr. Bu araştirma somunda tasarrufa konu mal sabit tenkis oranında bölünebilirse bu kasımların bağımsız böltm halinde taraflar adına tesciline karar verilmelidir.

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliğı ortaya çıktığı takdirde sözü geçen Türk Medeni Kanumunun 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecektir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalınon tercihinin kullanmast sōz konusu olamaz. Daha ðnce bir tercihten sōz edilmişse sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 günlü 4/4 sayıı Içtihadı Birleştirme Karari uyarınca sür'atle dava konusu olup sabit tenkis oranına göre bölünemeyen malm, tercih hakkvnın kullanıdığı gündeki fiatlara göre değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis orantyla çarpomından bulunacak NAKTtN ödetilmesine karar verilmelidir.
Hal bōyle olunca, tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda tenkisle ilgili delillerin toplanmasıt, yukarıda değinilen ilkeler de gözetilmek surettyle gerekti araştıưrma ve soruşturmanın tamamlanmast, ondan sonra hasıl olacak duruma göre bir karar verilmest gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak yazılı olduğu üzere karar verilmiş olmusı doğru değildir."
37. Aynı Dairenin 1/7/2021 tarihli ve E.2019/3133, K.2021/3683 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, mümkün olmazsa tenkis isteğine ilişkindir.

Davact, mtrasburakan babası [C.Ö.nūn], [K. Limited Şirketinin] kurucu ortaklarından olduğunu, anulan şirketin faaliyet gösterdiği 118 ada 5 parsel sayıli taşınmazı diğer ortak [N.C.] ile üçüncü kişilerden bedelini bdeyerek satın aldıklarıni, ancak mirashırakanın o dönem şeker hastalığına bağlı görme kaybı yaşaması ve kendisini işlerin takibinde yeterslz gōrmesi nedeniyle temllk aldığı taşınmaz payınt heniz 18 yaşında olan davalı oğlu [M.Ö.]adina muvazaalı olarak tescil ettirdiğini, astinda payon mirasbrakana ait olduğunu,mirasçılardan mal kaçırma amaçlı hareket edildiğini ileri sürerek, davalı adına olan tapu kaydıı iptali ile miras payı oranında adına tescilini, mümkůn olmazsa tenkisini istemiştir.
.••
Hemen belirtilmelldir kd, edinme şekdi gözetildiğinde dava komusu taşınmaz yönünden lleri sürülen iddianım gizli bağış ( para bağışı) niteliğinde olduğu, mtrasbırakan tarafindan davaltıya kayda dayalı bir devir yapımadiğı, gizli bağış iddiası yōnünden 01.04.1974 tarih ve ½ sayılı 1BK'nin uygulanma olanağının bulunmadiğı. koşullarının varlığı halinde tenkis istenebileceği anlaşıldığından, muris muvazaası nedentne dayalı tapu iptal ve tescil İstemintn reddtne karar verilmiş olmastnda bir isabetsizlik bulunmamaktadır ..
...

Mahkemece, davalıya kazandurıan payın murisin Blüm larihindeki değeri keşif neticestnde belirlenmiş, belirlenen bu değer üzerinden yapuan tenkis hesabı ile ( 27.03.2017tarihli rapor ) davacının sakdı payının ihlal edildiği gerekçesiyle tenkis isteğinin kabulüyoluna gidilmiştir.

Ne var ki, eldeki davada gizli bağış iddiası olduğundan, murisin davalıya para bağışladığı gözetilerek, elden bağışlanan bu paranın murisin ölüm tarihinde ulaşacağımiktarın denkleşttrici adalet ilkesi uyarınca tespit edilmesi ve tespit edilen bu değer üzerinden tenkis hesabının yapıması gerekmektedir.

Öte yandan, davacı tarafindan davalıya kazandırılan payın akitte gösterilen bedelden daha yüksek bir bedel ödenerek temlik alındığı hususu ispatlanamadığından akitte gösterilen satış bedelinin dikkate alınması ve murisin ölüm tarihine göre güncellenmesi gerekmektedir.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklandığı üzere 31.05.1983 ve 18.06.1990 tarihli akitlerde çekişmeli paylar için ödenen satış bedellerinin murisin ölüm tarihinde ulaşacağımiktarın denkeştirici adalet ilkesi uyarınca tespit edilmesi, tespit edilen miktar üzerinden tenkis raporumun alınmasi, sabit tenkis oranımın saptanması ve hasıl olacak sonuca góre bir karar vertımesi gerektrken yanıgılı değerlendirme tle yazlı şekilde hüküm kurulması doğru değildtr."
38. Aynı Dairenin 28/6/2021 tarihli ve E.2020/2688, K.2021/3577 sayılı kararının ilgili kısmı şðyledir:
"Davaci, 1994 ada 2 parsel sayilı taşınmazın 19/1000 payvnın satıs bedeli mirasbrakanı [K.Ö.] tarafından ödenmesine rağmen, mirasburakanın birlikte yaşadığıdavaliların murisi [N.D.]adına tescil edildiğini, imar ișlemi somucu taşınmazın 9125 ada 10parsel saylı taşınmazda tam pay olarak [N.] adına tescil edildiğini, taşınmazdaki bir kisım payların [N.] tarafindan üçúnci kişilere satudığım, taşınmoz izerine mirasburakam tarafindan bina inşa edildiğini, lşlemlerin mtrastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalıolduğunu ileri súrerek tapu kaydının iptali ile miras payı oranında adına tesciline, olmadığıtakdirde miras payı orunında bedelin tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Hemen belirtilmelidir ki, mtrasbırakan tarafindan davaluların murisi [N.ye] yaplan bir temlik bulunmadığından dava komusu taşınmaz yönünden 01.04.1974 tarih ve ½: sayılıIçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri olmadığı saptanarak iptal ve tescil tsteğinin reddine karar verilmesinde ve Bölge Adliye Mahkemesince davacının bu yöne ilişkin istinaf isteğinin reddedilmesinde bir isabetstzlik yoktur …

*..
Davacmın diğer temylz itirozlarına gelince:
Bilindiği üzere; 01,04.1974 tarihli ½ saylı Yarguay Içtihadı Birleştirme Karari,konusu ve sonuç bölümü itibariyle, murisin kendi üzerindeki tapulu taşınmazlar yönünden yaptığı temliki işlemler için bağlayıcıdır. Murisin gerçekte bedelini bizzat ödeyip. üçüncükişlden satın aldığı taşumazı mtrastan mal kaçırmak amacıyla tapu siciline yarar sağlamak istediği kişi adına kaydettirmesi haltnde, diğer bir söyleytşle bedeli ödenerek 'gizli bağıs'şeklinde gerçekleştrilen işlemler hakkanda anılan Yarguay Içtihadı Birleştirme Kararının 

doğrudan bağlayıcı olma niteliği yoktur. Bunun yanı sıra, karara, yorum yoluyla gizli bağıs iddialarına yönelik olarak uygulama olanağı sağlanamayacağı; koşulları var ise tenkıs istenebileceğl Hukuk Genel Kurulumun 30.12.1992 tarihli 586/782; 21.9.1994 tarihli 248/538: 21.12.1994 tarihli 667/856: 11.10.1995 tarihli 1995/1-608 saylı kararlarında belirtilmiş; Datrenin yargısal uygulaması da bu doğrultuda kararlılık kazanmıştır.
Öte yandan; mirasburakanın sağlığında, gerek 3. kişiden parasını ödeyerek almak suretiyle ve gerekse tarafından yaptığı bağış niteliğindekt kazandırmaların mirasbưrakanın Blümünden sonra saklı paylarin zedelenmiş olduğunun saptanması halinde, muris muvazaasına ilişkin iddianın dinlenemeyeceği, koşullarvnın varlığı halinde bu kazandưrmaların 4721 sayılı TMK'nun 560 ila 571. maddelerinde öngörülen tenkis davasına konu edilebileceği açıktır.

1...

B. Uluslararası Hukuk 
. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
39. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ck 1 No.lu Protokol'ün "Mülkiyetin korunması" kenar başlıkhı birinci maddesi şöyledir:
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokumulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakka vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebehtyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukwkun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun brrakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarınıödenmesini sağlamak tçin gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip olduklarıhakka halel getirmez."
. Avrupa İusan Hakları Mahkemesi İçtthadı
40. Avrupa Insan Hakları Mahkemesine (AlHM) göre Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün I. maddesinin temel amacı, devlet tarafindan mülkiyet hakkına yapılan haksız mūdahalelere karşı kişinin korunmasını sağlamaktır. Bununla birlikte Sözleşme'nin 1.maddesi uyarınca taraf her devlet "kendi yetki alamı Içinde bulunan herkesin Sözleşme'de tamımlanan hakları ve özgürlüklerden yararlanmalarımı sağlama" yükümlülüğü altındadır.Bu genel nitelikli görevin yerine getirilmesi, Sözleşme ile güvence altına alınan hakların etkili bir biçimde uygulanmasını sağlamak için bazı pozitif yükūmlölakler ortaya koymaktadır (Ališić ve diğerleri/Bosna Hersek, Hrvatistan, Sırbistan, Slovenya ve Makedonya Cumhuriyeti [BDJ, B. No: 60642/08, 16/7/2014, § 100; Sovtransavto Holding/Ukrayna, B. No: 48553/99, 25/7/2002, § 96).

41. AfHM, Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'Ün 1. maddesi ile güvence altına alınan mülkiyet hakkının da bazı pozitif yükümltlükler içerdiğini kabul etmektedir. AlHM'e göre mülkiyet hakkmnın gerçekten etkili bir biçimde korunabilmesi, devletin müdahale etmeme görevi yanında ayrıca bazı pozitif tedbirier almasını da gerektirmektedir (Oneryldız/Türkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, §134; Broniowsk/Polonya [BD], B. No: 31443/96,22/6/2004, § 143).


42. AlHM, Sözleşme'ye ek I No.lu Protokol'ün I. maddesinin devletin doğrudan müdahalesinin sðz konusu olmadığı, özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar yönünden de -belirli durumlarda- mülkiyet hakkının korunması için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünüiçerdiğini kabul etmektedir. Devletin pozitif yükümlülakleri çerçevesinde -Özel kişiler arasımülkiyet ilişkileri bakımından olsa bile- kişilerin mülkiyet haklarına yapılacak keyfi mūdahalelere karşı hukuksal bir koruma sağlaması gerekmektedir. Bu bağlamda devlet,özellikle tarafların mülkiyet hakkına ilişkin uyuşmaziıklar yönünden usule ilişkin gerekli güvenceleri sunan etkin bir yargısal mekanizma oluşturma yükümlālağo altındadır. Bu çerçevede oluşturulan yargı yollarında ulusal mahkemeler de iç hukukta yer alan ilgili kanunlar ışığında makul ve adil bir biçimde mülkiyet uyuşmazhıklarını çözmck durumundadır. AlHM, bu gerekliliğin sağlanıp sağlanmadığını değerlendirirken uygulanan usulün būtününü incelemektedir (Sovtransavto Holding/Ukrayna.§96; Fuklev/Ukrayna, B.No: 71186/01, 7/6/2005, §§ 90, 9I; Kotov/Rusya [BD], B. No: 54522/00, 3/4/2012, § (12;Anheuser-Busch Inc./Portekiz [BD], B. No: 73049/01, 11/1/2007, §§82-87; Capital Bank AD/Bulgaristan, B. No: 49429/99, 24/1 1/2005, § 134).

43. Bununla birlikte AfHM; iç hukukun yorumlanması ve uygulanması konusundaki görevinin sınırlı olduğunu, ulusal mahkemelerin hukuk kurallarının yorumlanmasıbakımından sahip oldukları takdir hakkına, açık bir keyfīlik veya bariz bir takdir hatasıolmadıkça karşamayacağını belirtmektedir (Anheuser-Busch Inc./Portekiz. § 83).
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
44. Anayasa Mahkemesinin 20/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Mūlkiyet Hakkıın İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucuların İddlaları
45. Başvurucular,
i. YargıtayBüyük Genel Kurulunun 1994 tarihli içtihadı birleştirme kararında enflasyonist baskıların oluştuğu dönemlerde 743 sayılı mülga Kanun'un 506.maddesinde gösterilen nakdin, antlan Kanun'un 454. maddesinde yer alan tasarruf nisabının belirlenmesi ile ilgili kurallarla belirlemenin hakkaniyete uygun olmayacağının belirtildiğiniifade etmiş ve amlan kararın uygulanmadığından yakınmıştır. Ödenecek tazminatın ðlüm tarihindeki fiyatlarla hesaplanmasınm doğru olmayacağını belirtmiştir.

ii. Somut olayda gizli bağışın söz konusu olduğunu vurgulamıştır. Dairenin 1/3/2018 tarihli kararıyla mahkeme karan, 1994 tarihli içtihadı birleştirme kararıuyarınca araştırma yapılmadığı gerekçesiyle bozulduğu hâlde karar düzeltme aşamasında Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 30/1 1/2005 tarihli ve E.2005/2-581,K.2005/672 sayılı kararına atıfla bu karardan dönülmüş ise de anılan kararın olayla ilgisinin bulunmadığını savunnıuştur. Zira Hukuk Genel Kurulu kararına konu olayda bağışlama söz konusu iken mevcut davada gizli bağışlamanın var olduğunu ifade ctmiştir.


iii.Istanbul'un Eminönü semtinde kâin 318 parsel numaralı taşınmaz 28/2/1966tarihinde satın alındığıhâlde bilirkişi raporunda11/7/1977 tarihinin esas alındığınıöne sütmüștür.

iv. Ihtilaf konusu taşınmazların güncel değeri toplamımın yaklaşık 238.750.000TL, buna gõre hissesine düşen taşınmaz bedelimin 34.107.142,85 TL, otuz yıllık kira kaybının ise 51.160.714,28 TL olduğunu belirtmiştir. Buna rağmen tenkisten doğan alacağının 413,51 TL ile sıırlandırıiması nedeniyle Anayasa'nın 5., 10., 35. ve 36.maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
46.Anayaşa'nın "Mūlkiyet hakkı" kenar başlıkl 35, maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kamunla sımırlanabilir.
Mülktyet hakkının kullanıması toplum yararına aykurı olamaz."
47. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların ileri sürdüiğü iddiaların mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.
a.Kabul Edilebflirlik Yönünden 
48. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yöninden 
49.Somut olayda kamu otoritelerinin herhangi bir mtidahalesi sðz konusu olmayıp -başvurucuların iddiasına göre-muris tarafindan mahfuz miras hissesi erkek kardeşlere aktarılmıştır. Bu durumda olaydaki uyuşmazlığın esas itibarıyla mirasçıların kendi aralarında olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla mūlkiyet hakkına ilişkin incelemenin pozitif yükümlolükler kapsamında yapıłması gerekmektedir.

i. Mülkän Varlığı
50. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kamtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, B. No:2013/1178, 5/11/2015, §§49-54). Bu nedenle Öncelikle başvurucuların Anayasa'nın 35.maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaati olup olmadığınoktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerckir (Cemile Ünlü, B. No: 2013/382,16/4/2013, § 26; Ihsan Vurucuoğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31). Anayasa'nın 35.maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakki, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkımı kapsamaktadır (AYM, E.2015/39,K.2015/62, 1/7/2015, § 20).


51. Başvurucuların murisinin 8ldtğü 27/2/1988 tarihinde yürürltükte bulunan mūlga 743 sayılı Kanun'un 439. maddesinin birinci ve ikinci fikralarına göre ölenin çocukları eşit oranda miras hakkına sahiptir. Yine aynı Kanun'un 452. maddesinin birinci fikrasında murise mal varlığının mirasçıların mahfuz hisselerini aşan kısmı üzerinde ölüme bağlı tasarruflarda bulunma hakkı tanınmış, 453, maddesinde ise alt soyların mahfuz hissesinin kanumi miras hakkının dörtte ūçü olduğu hükme bağlanmıştır. Buna göre miras bırakanın, çocuklarının kanuni miras haklarının dörtte üçü oranındaki kısmı Özerinde blame bağlı tasarrufta bulunması yasaklanmıştır.

52.Somut olayda başvurucuların 27/2/1988 tarihinde 8len R.D.nin çocukları olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır. Öte yandan R.D.nin sağlığında malvarlığının bir bölümünü başvuruculardan mal kaçırmak amacryla -iki erkek çocuğunca alınan 8 adet gayrimenkultn bedelini ödemek suretiyle- erkek çocuklarına aktardığı derece mahkemelerinin kabulüdür. Dolayısıyla başvurucuların murisin mal kaçırmak amacıyla erkek çocuklarına aktardığı tutar üzerinde mahfuz paylarına isabet eden oranda mülkiyet hakkıt haiz oldukları açıktır.

il. Genel Îlkeler 
53. Mülkiyet hakkının korunmasının devlete birtakım pozitif yükümlülükler yūklediği hususu Anayasa'ntn 35. maddesinin lafzında açtk bir biçimde düzenlenmemiş ise de bu güvencenin sadece devlete atfedilebilen müdahalelere yönelik sımrlamalar getirdiği,bireyi üçüncü kişilerin müdahalelerine karşı korumasız bıraktığı düşünülemez. Pozitif yükümlalüklerin ortaya çıkmasının nedeni gerçek anlamda koruma sağlanmasıdır. Buna göre anılan maddede bir temel hak olarak güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkının gerçckten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yałntzca devletin mūdahaleden kaçınmasına bağlı değildir.Gerçek anlamda koruma sağlanması için devletin negatif yükümltlükleri dışında pozitif yükümlaloklerinin de olması gerekir. Dolayısıyla Anayasa'nın 5. ve 35. maddeleri uyarınca devletin mülkiyet hakkınun korunmaşına ilişkin pozitif yükümlälükleri bulunmaktadır. Bu bağlamda söz konusu pozitif yükümlalükler, kimi durumlarda δzel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dâhil olmak Üzere mülkiyet hakkının korunması için belirli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir (Türkiye Emekliler Derneği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, §§3438; Eyyüp Boymukara, B. No: 2013/7842, 17/22016, §§ 3941; Osmanoğlu Inşaat Eğitim Gida Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Tlcaret Limited Şirketi, B. No: 2014/8649,15/2/2017, § 43).

54. Devletin pozitif yūkümlalakleri, mülkiyet hakkına yaptlan müdahalelere karşıusule ilişkin güvenceleri sunan yargısal yolları da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma, oluşturulan bu hukuksal çerçeve kapsamında yargısal ve idari makamların bireylerin δzel kişilerle olan uyuşmazlıklarında etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumluluklarımı da içermektedir (Selahattin Turan, B. No: 2014/11410, 22/6/2017, § 41).
55. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda olayda tarafların birbirleriyle çatışan menfaatleri bulunmaktadır. Dolayısıyla tarafların karşı karşıya gelen menfaatleri çerçevesinde mülkiyet hakkını korumakla yükümitı bulunan devletin maddi ve usule ilişkin pozitif yükümlülüiklerini yerine getirip getirmediği dikkate alınarak sonuca varlmalıdır. Bu bağlamda ilk olarak belirli, ulaşılabilir ve õngörülebilir bir kanun hükmünün mevcut olup olmadığı irdelenmelidir (Hūseyin Ak, B. No: 2016/77854, 1/7/2020, § 53).

56. İkinci olarak başvuruculara mülkiyet hakkına yapılan müdahaleye etkin bir biçimde itiraz edebilme, savuma ve iddialarını yetkili makamlar ðnūnde ortaya koyabilme olanağının tanınıp tanınmadığı incelenmelidir. Anayasa'nın 35. maddesi usule ilişkin açık bir güvenceden söz etmemektedir. Bununla birlikie mülkiyet hakkımın gerçek anlamda korunabilmesi bakımından bu madde, Anayasa Mahkemesinin çeşitli kararlarında da ifade edildiği Üzere mūlk sahibine müdahalenin kanun dışı veya keyfī ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarım sorumlu makamlar Önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınmast güvencesini kapsamaktadır. Bu değerlendirme ise uygulanan strecin bütününe bakılarak yapılmalıdır (Žüliye Oztürk, B. No: 2014/1734,[4/9/2017, § 36; Bekdr Yazteı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, § 71).
57.Müłkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleri hem özel kişiler arasındaki mülkiyet uyuşmazlıklarında hem de taraflardan birinin kamu gūcü olduğu durumlarda geçerlidir.Bu bağlamda mülkiyet hakkının korunmasının söz konusu olduğu durumlarda usule ilişkin güvencelerin somut olayda yerine getirildiğinden sõz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlarında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmalıdır. Ayrıca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davacının bütün iddialarına cevap verilmesi anlamına gelmemekle birlikte mülkiyet hakkını ilgilendiren davanın sonucuna etkiliesasa ilişkin temel iddia ve itirazların yargılama makamlarınca õzenli bir şekilde değerlendirilerek karşılanmasıgerekmektedir (Kamil Darbaz ve GMO Yapı Grup End. San. Tic. Lid. Şii., B. No:2014/12563, 24/5/2018, § 52).

58. Son olarak ise başvurucuların mülkiyet haklarını koruyacak ve yeterli güvenceler sağlayacak hukuksal mekanizmaların oluşturulup oluşturulmadığı incelenmelidir.Özel kişilerin mülkiyet haklarının çatıştığı bu gibi durumlarda bunlardan hangisine Üstünlūk tanınacağının takdiri, kanun koyucuya ve somut olayın koşulları gözönünde bulundurularak derece mahkemelerine ait bir yetkidir. Bununla birlikte her iki tarafin menfaatlerinin mümkün olduğunca dengelenmesi ve sürecin taraflardan biri aleyhine ðlçüsüz bir sonuca da yol açmaması gerekir. Menfaatler dengesinin kurulmasında taraflardan biri aleyhine bireysel olarak aşın ve olağan dışı bir külfetin yüklenmesi, pozitif yükümltlüklerin ihlali sonucunu doğurabilir. Olayın bütün koşullart ve taraflara tanınan tüm imkânlar ile tarafların tutum ve davranışlan gözönünde bulundurularak menfaatlerin adil bir şekilde dengelenip dengelenmediği değerlendirilmelidir (Faik Tari ve Sultan Tarl, B. No: 2014/12321,20/7/2017, § 52).

iilİlkelerin Olaya Uygulanması
59. Somut olayda başvurucuların iddiasına gõre mahfuz miras payları sağlar arasıişlemlerle erkek kardeşlerine aktırılmıştır. Başvurucular, murisin kız çocuklarının miras haklarını ihlal etmek kastıyla sağlığında erkek çocuklarına sekiz taşınmaz satın alarak mal varhğıun bir kısmını erkek çocuklarına aktardığını Öne sürerek dava açmıştır. Yargılama sonucunda Mahkeme, murisin kız çocuklarından mal kaçırmak amacıyla mal varlığının bir kısmını sağlığında erkek çocuklarına aktardığıvakıasını kabul etmiş ve başvurucular lehine tazminata hükmetmiştir. Ancak başvurucular, lehlerine hükmedilen tazminatın gerçek zararlarını karşılamadığı görüşündedir.

60. Devletin mirasçıların mahfuz hisselerinin ihlal edilmesiniÖnlemeye yönelik tedbirler alması müikün korunması kapsamında devlete yüklenen pozitif yükümlülüklerin bir gereğidir. Bu bağlamda õncelikli olarak incelenecek mesele muris ve diğer mirasçılar dåhil 

üçüncü kişilerce mirasçıların mahfuz hisselerine yönelik olarak gerçekleştirilen müdahalclere karşı koruyucu tedbirler alıntp alınmadığıdır. Olay tarihinde yürüriükte bulunan 743 sayılt mülga Kanun'un 499. maddesinde doğrudan doğruya veya muhtevi olduğu şartlar itibarıyla kanuna aykırı veya ahlaka mugayir olan õlüme bağlı tasarrufların iptali istemiyle mirasçılar tarafindan dava açılabileceği belirtilmiştir. Yine aynı Kanun'un 507. maddesinde mirasçının mahfuz hisse kaidelerini bertaraf etmek kastıyla yapıldığı aşikâr olan sağlar arası temliklerin tenkisini dava edebileceği kurala bağlanmıştır. Dolayısıyla mirasçıların mahfuz hisselerine karşı üçüncü kişilerce gerçekleştirilecek müdahalelerin önlenmesine ilişkin olarak yeterli yasal altyapınm bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca başvurucuların bu yasal altyapının yetersizliğiyle ilgili olarak bir iddiası da bulunmamaktadır. Başvurucuların şikâyeti esas itibarıyla bu konudaki kanun hükümlerinin uygulanmasına yōneliktir.
61. Pozitif yükümlülükler yönünden ikinci olarak incelenmesi gereken mesele mülkiyet hakkına yapılan mtüdahaleye ilişkin olarak başvuruculara etkin bir biçimde itiraz edebilme, savunma ve iddialarını yetkili makamlar önünde ortaya koyabilme olanağının tanınıp tanınmadığıdır. Olayda başvurucuların iptal ve tenkis davası açabilme yönünden herhangi bir engeile karşılaşmadıklarının ve davalarının esasının Mahkemece incelendiğinin altı çizilmelidir. Öte yandan başvurucuların kendilerini avukatla temsil ettirdikleri, tüm iddia ve itirazlarını ileri sürme firsatına kavuştukları da anlaşılmaktadır.
62. Bu çerçevede Mahkemenin başvurucuların murisin mal kaçırma kastıyla hareket ettiği iddiasını kabul ettiğine işaret edilmelidir. Dolayısıyła sekiz taşınmazın bedelinin erkek çocuklara aktarılmasının asıl amacının kız çocuklarınin mahfuz miras haklarının ihlal edilmesi olduğu mahkeme kararıyla sabit hâle gelmiştir. Bununla birlikte başvurucular,tenkise tabi tutulan tutarın hesaplanmasında taşınmazların güncel değerlerinin değil murisin Öltmü tarihindeki değerinin esas alınmasının yerleşik içtihada aykını olduğunu õne sürmektedir.

63. 743 sayılı müiga Kanun'un 517. maddesinde mirasın, δltm ile açılacağının ve murisinölümüıne bağlı olmayan teberru ve taksimlerinin, mirasa alakaları noktasından mirasın açıldığı gündeki hâline göre takdir edileceğinin hükme bağlandığını not etmek gerekir. Ayrıca Yargitay içtihadında da tenkise tabi tutulacak mal varlığının δlüm taribindeki değerinin hesaba katilması gerektiği kabul edilmiştir. Bu durumda Mahkemenin ihtilaf konusu taşınmazların ölüm tarihindeki değerini esas alarak tenkis tutarını hesaplaması keyfîve temelsiz değildir.

64. Pozitif yükümlalakler yönünden son olarak incelenecek husus tarafların menfaatłeri arasında adil bir denge gözetilip gözetilmediğidir.Bu minvalde başvurucuların iddiasına gōre taşınmazın gūncel değerinin esas alınması hâlinde ihlal edilen miras payı34.107.142,85 TL şeklinde tespit edilmektedir. Oysa Mahkemece başvurucular lebine 413,51TL tazminata ve dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmiştir. Başvurucuların iddiasına gõre bu şekilde her birine yasal faiziyle birlikte toplam I0.00o TL civarında ðdeme yapılacaktır.

65. İki özel kişi arasındaki uyuşmazltk sõz konusu olduğunda devletin görevinin sőz konusu uyuşmazhığın çõzümüı için yasal altyapıyı oluşturmak ve bu mevzuatı etkin bir biçimde uygulamaktan ibarettir. Bu bağlamda her iki tarafin da devletin eşit ilgisine mazhar olduğu dikkatlerden kaçmamalıdır. Dolayısıyla özel hukuk uyuşmazhıklarının çözümünde taraflardan biri aleyhine açık dengesizliklerin oluşmasından kaçınılması gerekir.

66. Tenkis tutarının hesaplanmasında taşınmazların ölüm tarihindeki değerinin dikkate alımmasında ve dolayısıyla tenkis tutarının 413,51 TL olarak belirlenmesinde başvurucuların mülkiyet hakkını ihlal eden bir yönün bulunmadığı yukarıda belirtilmiştir.Bununla birlikte taraflarin menfaatleri arastnda adil dengenin bozulup bozulmadiğının değerlendirilmesinde tüm süreç bir bütün olarak ele alınmalıdır. Bu çerçevede başvurucuların 27/2/1988 tarihi esas ahnarak413,51 TL olarak belirlenen alacağının kararın kesinleştiği 25/10/2018 tarihinde takriben10.000 TL olarak õdenecek olmasınin menfaatler dengesinde bir bozulmaya yol açıp açmadığı incelenmelidir.

67. Murisin ölüm tarihi -27/2/1988- itibarıyla varlığı tespit edilen bir alacağın yaklaşık otuz yıldan fazla bir sīre sonra ödenmesi başvuruculara ciddi bir külfet yūklemiştir.Başvurucular bu süre zarfinda 413,51 TLlik alacaklarıa kavuşamamış, bunu değerlendirme ve enflasyon karşisinda değer yitirmesini engelleyecek önlemler alma firsatı elde edememiştir. Mirasın açıldığı 1988 yılı Şubat ayında Türkiye Istatistik Kurumu verilerine göre 100 TL'lik bir mal varlığının-örmeğin- başvurucular tarafından başlatılan yargısal sürecin nihayete erdiği 25/10/2018 tarihinde 1.183.487,93 TL'ye ulaştığı gözetildiğinde 413,5I TL'lik alacağın sadece yasal faiz ilave edilerek Ödenmesinin başvurucuların mağduriyetinin giderilmesinde yetersiz kalacağı açıktır.

68.Bu durumda derece mahkemelerinin başvurucularin menfaatleri ile davaliların menfaatleri araşında adil bir denge kurabildiği ve dolayısıyla mülkiyet hakkının pozitif yükümlölaklerinin devlete yüklediği ödevlere uygun bir inceleme yapabildikleri sõylenemeyecektir.

69. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede Yargılanma Hakkını İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
. Başvurucularmo Íddiaian 
70. Başvurucular, yargılamanın makul süre içinde tamamlanmaması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
a. Kabul Edilebülirlik Yönünden 
71. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının thlal edildiğine ilişkin iddianın kabu! edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yõnfnden 
7. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas altnır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

7.Medeni hak ve yükümlolaklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değeriendirilirken yargılamanın karmaşıklığıve kaç dereceli olduğu,tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41, 45).

74.Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında yaklaşık 29 yil 8 ay 17 günlük yargılama süresinin makul olmadığısonucuna varmak gerekir.

75. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayıhı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
76.30/3/201 1 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme somunda, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmediltr...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynakdanmışsa, ihlali ve somuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir Yentden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yüktmlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve somuçlarını ortadan kaldracak şekilde mümkütnse dosya üzerinden karar verlr."
77. Başvurucular, ihlallerin tespit edilmesini ve yargılamanın yenilenmesini talep etmiştir. Başvurucular ayrıca ihlal edilen miras hisseleri için ayrı ayrı olarak 85.267.857,13TL maddi, 85.267.857,13 TL manevi tazminata hūkmedilmesi ve diğer tūm maddi ve manevi zararlarının giderilınesi talebinde bulunmuştur.

78. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GKJ, B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararinda ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı husuşunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiștir (Aligül Álkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
79. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından sōz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin, yani ihlalden önceki duruma dðnülmesinin sağlanmasıdır. Bunum için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açuğı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin altnmas: gerekmektedir (Mehmer Doğan, §§55,57).


80. Ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nūn 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anlan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak, ihlali ortadan kaldırmak amacryla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu Öngörmekiedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde, usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülağü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devanı eden ihlalin sonuçlanını gidermek tzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmer Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

81. Incelenenbaşvuruda; başvurucuların alacağının enflasyon karşısında yitirilen değerinin karşılanmamaşı nedeniyle mülkiyet hakkıun, yargılamanin makulsüreyi aşmasınedeniyle de makul sürede yargılanma hakkımn ihlal edildiğine karar verilmiştir. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

8. Bu durumda mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıimasında hukuki yarar bulunmaktadır.Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrastna göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmaşına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak Üzere Istanbul 5. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
8. Mülkiyet hakkının ihlalinin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

84. Makul sürede yargılanma hakkına yönelik olarak tespit edilen ihlalin yeniden yargılama yapılmastyla giderilmesi mūmkün değildir. Buna göre makul sürede yargılanma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından etkin giderim yolu tazminat olarak görülmektedir. Bu nedenle makul sürede yargılanma hakkı yōnünden ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zaran karşılığında başvuruculara net 70.200 TL manevi tazminatın ayrı ayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.

85. Dosyadaki belgelerden tespit edilen; 294,70 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucu Ayten Saka'ya, 364,60 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucu Nurten Saka'ya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBILİR OLDUĞUNA,
B. 1. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının IHLAL EDİLDİĞINE,
2. Anayasa'nın36. maddesinde güvence altına alınan adilyargılanma hakkt kapsamındaki makul sürede yargtlanma hakkıın İHLAL EDİLDtĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Özere Istanbul 5. Asliye Hukuk Mahkemesine (E. 2007/I 13, K.2014/391) GÖNDERİLMESİNE,
D.Başvuruculara net 70.200 TL manevi tazminatin AYRJ AYRI ÖDENMESINE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 294,70 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucu Ayten Saka'ya, 364,60TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucu Nurten Saka'ya ÖDENMESINE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESINE 20/10/2021tarihinde OYBiRLİĞiYLE karar verildi.