Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2017/41 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/24 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2017/41 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/24

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Emek Partisinin 2016 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarmnca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELI, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA,Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katılımlarıyla 4/1/2018tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde "Iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir" hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcıliığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kaymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmiştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Emek Partisinin teşkilatlandığı yirmi üç ile ait 2016 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.


5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kirtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmöştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyłe parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir 
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışi gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasi,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemferin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığıa suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

9. Emek Partisinin 2016 yıli kesin hesabinın incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması dolayısıyla işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgelerì ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider yapılmasi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasał işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasina,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Emek Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2016 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve 

Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1lı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayıhı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2016 yılıi gelirler toplamının 398.700,43 TL, önceki yıldan devreden nakit toplamının 11.803,21 TL;giderler toplamının 393.393,59 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 17.110,05 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2016 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2016 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varilmıştır.

A. Gelirlerin Íncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 86.270 TL olup bunun 58.270 TL'si üye yıllık aidatlarından ve 28.000 TL'si bağış gelirlerinden oluşmaktađır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayitları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varıhmıştır.
2. Il Örgütleri Gelirleri 
15. Partinin 2016 yılında il örgütlerine ilişkin gelirleri toplamı 312.430,43 TL olup bunun 259.446 TL'si üye yıllık aidatlarından, 49,084,43 TL'si bağış gelirlerinden, 2.950TL'si yayın satış gelirlerinden ve 950,00 TL’si faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.
16. Parti il örgütlerinin 2016 yılı kesin hesap çizelgeterinin gelir böfümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 84.546,21 TL olup bunun 23.600 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 657,26 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 5.376,77 TL'si haberleşme giderlerinden, 2.655 TL'si basın, yayın ve ilan giderlerinden, 48.220,00 TL'si kira giderlerinden ve 4.037,18 TL'si isınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmiştır.


2. il Örgütleri Giderleri 
19. Partinin 2016 yılında il örgütlerine ilişkin giderler toplamı 308.847,38 TL olup bunun 183.126,60 TL'si kira ve bina giderlerinden, 14.919,52 TL'si haberleşme giderlerinden, 7.650 TL'si tanitim, temsil ve propaganda giderlerinden, 12.068,88 TL'si basın, yayın ve ilan giderlerinden, 13.305,12 TL’si kirtasiye ve büro giderlerinden, 14.532,92TL'si isınma, aydinlatma ve temizlik giderlerinden, 58.270 TL'si teşkilata yardım giderlerinden, 2.850 TL'si seyahat giderlerinden, 817,50 TL'si vergi, sigorta ve noter giderlerinden ve 1.306,84 TL'si bakım ve onarım giderlerinden oluşmaktadır.
20. Parti il örgütlerinin 2016 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi 
21. Partinin 2016 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Emek Partisinin 2016 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2016 yılı kesin hesabında gösterilen 398.700,43 TL gelir ve 11.803,21 TL önceki yıldan devreden nakit toplamı ile 393.393,59 TL gider ve 17.110,05 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi,
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 

Üye M. Emin KUZ 
Üye Yıldız SEFERİNOĞLU 
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Selahaddin MENTEŞ
Üye Recai AKYEL