Anayasa Mahkemesinin 22/5/2024 Tarihli ve 2022/31465 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-10-22

22 Ekim 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32700
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
ELİF YAYLI BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2022/31465
Karar Tarihi : 22/5/2024

Başkan : Basri BAĞCI Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇKenan YAŞAR Ömer ÇINAR Raportör : Osman KODAL Başvurucu : Elif YAYLI Vekili : Av. Aşkın AKTÜRK 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, ortaklığın giderilmesi davasında dava dilekçesinde davalıların gösterilmeyen adreslerinin ve kimlik numaralarının bildirilmesi için verilen kesin süreye rağmen bu eksikliğin tamamlanmamasından dolayı davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SƯRECİ
2. Başvuru 4/3/2022 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiş; başvurucu, Bakanlık görüşūne beyanda bulunmuştur.

III, OLAY VE OLGULAR 
6.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
7. Başvurucu, davalılar ile birlikte hissedar olduğu taşınmazdaki ortaklığın satışsuretiyle giderilmesi için Gümüşhane Sulh Hukuk Mahkemesinde 11/9/2021 tarihinde dava 

açmıştır. Mahkeme davalıların bir kısmının T.C. kimlik numaralarının ve adreslerinin dava dilekçesinde gösterilmediğinden bu eksikliğin bir haftalık kesin süre içinde tamamlatılmasıiçin başvurucuya muhtıra çıkarmıştır.

8. Muhtıra 21/9/2021 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş; başvurucu vekili 20/9/2021 tarihli dilekçede davalıların T.C. kimlik numaralarının bildirilmesi için kesin süre verilemeyeceğini, davalıların açık adreslerinin tapu kaydında bulunmadığını, davalıların açık adreslerinin Mahkeme tarafindan tespit edilebileceğini belirtmiştir. Mahkeme 30/9/2021tarihinde başvurucunun bir haftalık kesin süre içinde eksikliği tamamlamadığından 12/1/2011tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119. maddesinin (2) numaralı fikrasıuyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

9. Başvurucu; dava dilekçesinde davalıların T.C. kimlik numarasını bildirmesinin zorunlu olmadığını, bu hususta verilen kesin sürenin hukuka aykırı olduğunu, ayrıca davalların belirli olmayan ve tespit edilemeyen açık adreslerini tespit etmek amacıyla Mahkemenin adres araştırması yapabileceğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
10. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi 5/1/2022 tarihli kararında davacı vekilinin tapu kayıtları üzerinde inceleme yapmak suretiyle davalıların açık kimlik bilgilerine ve adreslerine ulaşabilmesi mümkün iken ara kararı gereğini yerine getirmediğini belirterek başvurucunun istinaf talebinin esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.
11. Bu karar 28/2/2022 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 4/3/2022tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
12. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Paylaşma istemi"kenar başlıklı 698. maddesi şöyledir:
"Hukuki bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olmasısebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça, paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir.

Paylaşmayı isteme hakka, hukuki bir işlemle en çok on yıllık süre ile sınırlandırılabilir.Taştnmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sõzleşmeler, resmî şekle bağlıdır ve tapu kütüğüne şerh verilebilir.

Uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamaz."
13. 4721 sayılı Kanun'un "Paylaşma biçimi" kenar başlıklı 699. maddesi şöyledir:
"Paylaşma, malın aynen bōlüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bōlüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir.

Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi ūzerine hâkim malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi hålinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir.

Bōlme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve ōzellikle paylı malın õnemli bir değer kaybına uğramadan bðlünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmolunur.Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rizasına bağlıdır."

14.6100 sayılı Kanun'un "Dava dilekçesinin içeriği" kenar başlıklı 119. maddesi şöyledir:
"(1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur:
a) Mahkemenin adı.
b) Davacı ile davalının adi, soyadı ve adresleri.
c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
c) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adi, soyadı ve adresleri.
d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.
e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakiaların sıra numarası altında açık özetleri.

f) Iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
g) Dayanılan hukuki sebepler.
ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.
h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
(2) Birinci fikranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olmasıhâlinde, hâkim davaciva eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır."
15. Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 10/6/2015 tarihli ve E.2014/11-266,K.2015/1542 sayılı kararının ilgili kısmı şõyledir:
n 
...
Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.
Davacılar, Kırıkkale Ili, Yahşihan İlçesi'ndeki, ada ve parsel numaraları dava dilekçesinde açıklanan, tarafların iştiraken malik bulundukları 16 adet taşınmazdaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesini istemişlerdir.
Bir kısım davalılar vekili, dava konusu taşınmazların aynen taksiminin mümkün olup olmadığı konusunda araştırma yapılması gerektiğini belirterek, aynen taksimin mümkün olması halinde ortaklık taksim yoluyla giderileceğinden davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkeme, davacı tarafin davada taraf gösterilmeyen tapu kayıt maliklerini kendisine tanınan kesin süre içinde davaya dahil ederek adreslerini bildirmediği gerekçesi ile 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119/1-b,2. maddesi hükmü gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar vermiş; davacılar vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda açıklanannedenlerle bozulmuştur.


Mahkeme, õnceki gerekçeleri genişletmek suretiyle ilk kararında direnmiş; hükmüdavacılar vekili temyize getirmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu õnüne gelen uyuşmazlık; ortaklığın giderilmesi istemine ilişkin davada, dava dilekçesinde bulunması zorunlu unsurlardan olan dahili davalıların adres bilgilerinin, verilen kesin süreye rağmen tamamlanamaması gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemleri Kanunu'nun 119/1-b,2. maddesi gereğince davanın açılamamış sayılmasına karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve ōzellikle 6100 saylı Kanun'un 119/1-2.maddesinde dava dilekçesinde eksiklik bulunması durumunda uygulanacak usul kurallarıdüzenlenmiş ise de, somut olaydadavacılar vekilinin, dahili davalı tapu maliklerinin açık adreslerini bilmediğini süresi içinde belirttiği gözetildiğinde; mahkemece, 7201sayılıTebligat Kanunu'ndaki düzenlemeler dikkate alınarak, öncelikle 06.05.2013 tarihli dilekçede isimleri bildirilmiş olan dahili davalı tapu maliklerinin mernise kayıtlı adreslerinin saptanmasi, buradaki adreslerine tebligat yapilmasi, mernis adresleri bulunamadığıtakdirde adres araştırması yapılarak, adres tesbiti yoluna gidilmesi gerektiğinden, anılan maddenin uygulama yeri bulunmadığı kurul çoğunluğunca benimsenmiştir.
"1
16. Yargitay 8. Hukuk Dairesinin 4/3/2020 tarihli ve E.2018/7988, K.2020/2123sayılı kararının ilgili kısmı şðyledir:
"...
Dava, dilekçesinde davalı tarafin gerçek adresinin gösterilmesi ve gerekli tebligat giderlerinin verilmesi davacı tarafa ait bir gõrev ve yükümlülük ise de, davalı tarafin adresinin davacı tarafindan bilinmemesi veya bilinen adreste davalıya tebligat yapılamaması halinde dosyadaki bilgi ve belgelerden de yararlanılarak davalının bilinen en son adresinin tespiti için zabıta araştırması yaptırılmasi, kamu kurum ve kuruluşlarından adres sorulması ve bu yolla davalı tarafin tebligat adresinin bulunmasi, dava dilekçesi ve duruşma oturum gününün davalı tarafa tebliğe çıkarılması işlemlerinin mahkemenin görevi olduğu, mahkemenin kendi gōrevine giren bu işlemlerin yapılması için davacı tarafa süre veya kesin süre veremeyeceği, ancak adres tespit edildikten sonra tebligat masraflarınıyatırması için sūre verebileceği kuşkusuzdur.

Tebligatın kimlere, nasıl ve nerede yapılacağı ise tamamıyla şekli ve emredici nitelikte hükümler içeren 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Tebligat Yönetmeliğinde ayrıntılı olarak düzenlenmiş, Tebligat Kanunu'nun 25. maddesi hükmünde yabancı ülkelerde oturan kişilere, 25/a maddesi hükmünde yabancı ülkede oturan Türk Vatandaşlarına siyasi temsilcilik aracılığıyla, 26. maddesi hükmünde de yabancı ülke elçilik veya konsolosluklarının istemi üzerine Türkiye'de oturan Türk Vatandaşı veya yabancı uyruklu kişilere yapılacak tebligatın usulü açıklanmıştır.

Somut olayda, mahkemece davaciya 06.04.2015 tarihinde tebliğ edilen yazı ile davalı[H. K.]'e gõnderilen tebligatın muhatabın yurtdışında bulunması nedeniyle iade edilmişolduğu belirtilerek, davalının yurtdışı adresinin bildirilmesi için bir hafta kesin süre verildiği, bu süre içinde davalının adresi bildirilmezse davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği ihtar edilmiş ve davacı tarafça davalının yurtdışı adresinin bildirilmemiş olmasınedeniyle 6100 sayılı HMK'nin 119 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.


Az yukarıda açıklandığı üzere davalının tebligat için bilinen en son adreslerinin araştırması ve dava dilekçesi ve duruşma oturum gününün davalıya tebliğe çıkartılmasının mahkemenin görevi olduğu, bu konularda davacı tarafa süre ve kesin süre verilemeyeceği gōzetildiğinde mahkemenin ihtarına uymamanın herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağıkuşkusuzdur.

O halde mahkemece davalının bilinen en son adreslerinden zabita aracılığıyla adres araştırması yaptırılmali, davalı tarafindan açılmış olan Silifke 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/22 Esas sayılı dosyasında bulunan 01.09.2015 tarihli ve 11374 yevmiye numaralı vekaletnamedeki kimlik bilgileri ve pasaport kayıtlarından yararlanılarak davalının Türk Vatandaşı olup olmadığı, nerede nüfusa kayıtlı olduğu, halen yurtiçinde mi yoksa yurtdışında mu oturduğu duraksamasız belirlenmeli, bu yolla davalının en son adresinin tespitine çalışılmali, yurtdıişında oturuyorsa Tebligat Kanununun az yukarıda açıklanan hükümleri de gōzetilerek Türk Vatandaşı olup olmadığına göre yurtdışı tebligatın hangi usule gõre yapılacağı belirlenmeli, adres araştırması ve tebligat yaptırmanın davacıtarafin değil, mahkemenin gōrevi olduğu unutulmamali, adres ve davalının hangi ülke vatandaşı oldukları belirlendikten sonra tebligat için gerekli giderler belirlenmeli, bu giderlerin yatırılması için davacı vekiline uygun bir süre veya kesin süre verilmeli, masraf yatırıldığı taktirde davalı adına dava dilekçesi ve duruşma günü yöntemine uygun biçimde tebliğe çıkartılmali, davalıya yöntemine uygun biçimde tebligat yapılıp taraf teşkili sağlandıktan sonra davanın esasına girilmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davanın esası yönünden bir hüküm verilmelidir.
a ...

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Anayasa Mahkemesinin 22/5/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşüntldü:
A. Başvurucunnn İddiaları ve Bakanlık Görüşū
18. Başvurucu; 6100 sayılı Kanun'un 119. maddesine gōre dava dilekçesinde davalıların T.C. kimlik numaralarının bildirilmesi zorunluluğunun bulunmadığıni, bu hususta verilen kesin sürenin hukuka aykırı olduğunu, davalıların açık adreslerinin belli olmamasıdurumunda Mahkemenin adres araştırması yapabileceğini, bu eksikliğin Mahkemece tamamlanamamasından dolayı davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin mahkemeye erişim hakkı ile gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğini iddia etmiştir.
19. Bakanlık görüşünde; başvurucunun mahkeme nezdinde avukat ile temsil edildiği ve 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukathık Kanunu'nun 2. maddesinin vekile,görevi ile ilgili konularda kamu kurumlarından araştırma yapma yetkisini tanıdığıhususlarının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne verdiği cevapta 1136 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında avukatların bilgi edinme hakkı mevcut ise de bu hak kapsamında ancak tapu kütüğünün incelenmesinin mümkün olduğunu, tapu kütüğünde ise hissedarların T.C. kimlik numaraları ile adres bilgilerinin bulunmadığını, yazılıbilgi istendiğinde ise 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında bilgi verilmediğini ifade etmiştir.


B. Değerlendirme 
20. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahiptir."
21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin δzünün bir kısım davalının adreslerinin ve kimlik numaralarının bildirilmemesi nedeniyle davanın açılmamışsayıłmasına karar verilmesine yönelik olması dolayısıyla başvuru, adil yargılanma hakkının güvenceleri arasında yer alan mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmiştir.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yõnünden 
a.Hakkın Kapsamı ve Müdahalenin Varlığı
23. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı mercileri önūnde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakki, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama Özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısõzleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sõzleşmesi'ni (Sözleşme) yorumlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Ēzel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Lid.$ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34)

24. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme õnüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın ctkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Ōzkan $en, B. No: 2012/791, 7/1 1/2013, § 52).

25. Somut olayda davalıların dava dilekçesinde eksik bildirilen T.C. kimlik numaralarının ve adreslerinin verilen kesin süreye rağmen bildirilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, neticede uyuşmazlığın esasının incelenmemesinin mahkemeye erişim hakkına bir müdahale teşkil ettiği açıktır.

b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
26. Adil yargılanma hakkının unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı,mutlak bir hak olmayıp hakkın sınırlandırılnası mümkündür. Ancak mahkemeye erişim hakkına müdahalede bulunulurken Anayasa'nın temel hak ve Özgürlüklerin 

sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

27.Anayasa'nın 13. maddesi şōyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."
28. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde õngõrülen ve somut başvuruya uygun düşen,kanun tarafından ðngõrülme, haklı bir sebebe dayanma ve δlçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
29. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve Özgürlüklere keyfi müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60).

30. Müdahalenin kanuna dayalı olması Öncelikle şeklî manada bir kanunun varlığınızorunlu kılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve Özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organınca kanun adı altında çıkarılan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tanıyan bir hükmün bulunması şartına bağlıdır. TBMM tarafından çıkarılan şeklî anlamda bir kanun hūkmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).

31. Kanunun varlığı kadar kanun metninin ve uygulamasının da bireylerin davranışlarının sonucunu öngörebileceği kadar hukuki belirlilik taşıması gerekir. (Necmiye Çiftçi ve diğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, § 55). Müdahalenin kanuna dayalı olması,iç hukukta müdahaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir ve öngörülebilir kuralların bulunmasınıgerektirmektedir (Türkiye 1$ Bankası A.$. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, § 44).Kanunilik unsuru yönünden değerlendirme yapilırken mahkemelerce müdahaleye imkân tanıyan kanun hükümlerinin yorumu ve bu hükümlerin olaya uygulanması bariz takdir hatasıya da açık bir keyfilik içermediği sürece bu alanda bir inceleme yapılması bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmaz. Ancak mahkemelerin müdahaleye imkân tanıyan kanun hūkmünü açık bir biçimde hatalı yorumladıkları ve uyguladıklarının tespiti hâlinde müdahalenin kanunilik temelinden yoksun olduğu sonucuna ulaşılabilir (Ramazan Atay, B.No: 2017/26048, 29/1/2020, § 29).

32. Somut olayda Mahkeme, başvurucuya dava dilekçesinde davalıların açık adreslerinin yanı sıra T.C. kimlik numaralarının da bildirilmesi için de süre vermiş; kesin süre içinde bu eksiklik tamamlanmadığından 6100 sayılı Kanun'un 119. maddesinin (2) numaralıfikrası uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir. Aynı Kanun'un 119.maddesinin (1) numaralı fikrasında dava dilekçesinde bulunması gereken unsurlar belirtilmiş

olup davalıların T.C. kimlik numaraları bu unsurlar arasında sayıłmamıştır. Bu bağlamda Mahkemenin 6100 sayılı Kanun'un 119. maddesinin (1) numaralı fikrasında dava dilekçesinde bulunması zorunlu olmayan davalıların T.C. kimlik numaralarının tamamlatılması için başvurucuya kesin süre verdiği, kesin süre içinde bu eksiklik tamamlamadığından davanın açılmamış sayılmasına karar verdiği görülmüştür.
33. Öte yandan 6698 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fikrasının (d)bendinde kişisel veri kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlanmıştır. Aynı maddenin (1) numaralı fikrasının (e) bendinde kişisel verilerin işlenmesinin kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da berhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi,kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden dūzenlenmesi,açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlem olduğu ifade edilmiştir.

34. Anayasa Mahkemesinin kararlarında da belirtildiği üzere".bu bağlamda adı,soyadı, doğum tarihi ve doğum yeri gibi bireyin sadece kimliğini ortaya koyan bilgiler değil;telefon numarasi, motorlu taşıt plakasi, sosyal güvenlik numarasi, pasaport numarasi,özgeçmiş, resim, görüntü ve ses kayıtlari, parmak izleri, IP adresi, e-posta adresi, hobiler,tercihler, etkileşimde bulunulan kişiler, grup üyelikleri, aile bilgileri, sağlık bilgileri gibi kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan tüm veriler" kişisel veri olarak kabul edilmektedir (E.2013/122, K.2014/74, 9/4/2014; E.2014/149, K.2014/151, 2/10/2014;E.2013/84, K.2014/183, 4/12/2014; E.2014/74, K.2014/201, 25/12/2014; E.2014/180,K.2015/30, 19/32015; E.2015/32, K.2015/102, 12/11/2015; E.2016/125, K.2017/143,28/09/2017, § 9).

35. Anılan bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde 6100 sayıl Kanun'un 119.maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca dava dilekçesinde bulunması zorunlu olmayan,buna rağmen başvurucudan tamamlaması istenen davalıların T.C. kimlik numaralarıbilgisinin kişisel veri olduğu hususu tartışmasızdır.

36. Bu itibarla Mahkemenin dava dilekçesinde bulunması zorunlu olmayan ve hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi hâlinde suç teşkil eden davalılarıı T.C. kimlik mumaralarının bildirilmesi için başvurucuya kesin süre vermesi ve bu eksikliğin tamamlanmaması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermesinin kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

37. Diğer taraftan davalıların dava dilekçesinde eksik bildirilen adreslerinin verilen kesin süreye rağmen bildirilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin 6100 sayılı Kanun'un 119. maddesinin (1) numaralı fikrasının (b) bendi ile (2) numaralı fikrasıa dayandıği görülmüştür. Bu kapsamda somut olayda başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının olduğu anlaşılmıştır.

ii. Meşru Amaç
38. Anayasa'nın 13. maddesi temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını ilgili hak ve ōzgürlüğe ilişkin Anayasa maddesinde gösterilen õzel sınırlandırma sebeplerinin bulunmasına bağlı kılmıştır. Anayasa'nın 36. maddesinde õzel sınırlama nedeni 

düzenlenmemiştir. Anayasa'nın 36. maddesinde adil yargılanma hakkı için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte bunun hiçbir şekilde sınırlandınılmasımümkün olmayan mutlak bir hak olduğu düşünülemcz. Anayasa Mahkemesi kararlarında,Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan hak ve özgürlükler ile devlete yüklenen ödevlerin özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve özgürlüklere sınır teşkil edebileceği kabul edilmiştir (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014; AYM, E.2014/177, K.2015/49,14/5/2015).

39. Adil yargılanma hakkı, niteliği gereği devletin düzenleme yapmasını gerektiren bir haktır. Zira bu hakkın Anayasa'da zikredilmiş olması kendi başına bir anlam ifade etmemekte, bireylerin bu haktan yararlanabilmesi için devletin en azından yargı teşkilatınıkurması ve yargılama usullerini belirlemesi gerekmektedir. Devletin düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda belli ölçüde takdir yetkisi olduğunun kabulü gerekir. Bu sebeple adil yargılanma hakkına yönelik sınırlamalar getirirken kanun koyucuyu bağlayan belli bir meşru amaçlar listesi bulunmamaktadır. Ancak kanun koyucunun bu takdir yetkisinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi olduğu açıktır (İsmail Avci, B. No: 2019/12190, 22/2/2022, §55).

40. Somut olayda Mahkeme, davaliların dava dilckçesinde adreslerinin verilen kesin süreye rağmen tamamlanmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir. Kanun koyucu 6100 sayılı Kanun'un 119. maddesinin (1) numaralı fikrasında dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları tek tek belirtmiş, aynı maddenin (2) numaralıfikrasında ise belirtilen eksikliklerin verilen bir haftalık kesin sürüye rağmen tamamlatılmaması hâlinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğini öngörmüştür.
41. Anılan dūzenleme uyarınca davalıların adresleri dava dilekçesinde bulunmasızorunlu unsurlardan olup bu eksikliğin bir haftalık kesin süre içinde tamamlanmamasıhâlinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmektedir. Söz konusu düzenlemenin usulūne uygun, eksiksiz şekilde dava açılmasının sağlanması ve böylece yargılamanın birtakım usule ilişkin eksiklerin tamamlanması için zaman kaybedilmeden sonuçlandırılmasıamacına yönelik olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda taraflarca hazır edilme ilkesi çerçevesinde kişinin dava açarken davalıların adreslerini göstermesinin istenmesi,Mahkemenin usuli eksiklikleri tamamlamak yerine uyuşmazlığın esası ile ilgili etkili bir yargılama yapmasını sağlayacağından müdahalenin meşru bir amacı bulunmaktadır.
fii. Ölçülälük 
42. Mahkemenin davalıların dava dilekçesinde tamamının açık adresinin bildirilmesi için verilen bir haftalık kesin süreye rağmen bu eksikliğin tamamlanmamasınedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermesi nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişimine getirilen sınırlamanın ölçülü olup olmadığı ve başvurucuya ağır bir yük getirip getirmediği hususlarının değerlendirilmesi gerekir.

43. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasıni, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasinı yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkūn olmamasıni,orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade eder (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012;E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).


4. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının kural olarak mutlak bir hak olmayıp sınırlandırılabileceğini, bu hususta devletlerin takdir haklanı gereği bazı düzenlemeler yapabileceğini, bununla birlikte getirilecek sınırlandırmaların hakkın özünü zedeleyecek nitelikte olmaması, meşru bir amaçizlemesi, açık ve ölçülū olması ve başvurucu üzerinde ağır bir yük oluşturmaması gerektiğini belirtmiştir (Mesut Güzel, B. No: 2014/5876, 22/9/2016, § 31).

45. Diğer taraftan temel hak ve özgürlūkleri korumak öncelikle mahkemelerin görevi olduğundan ve maddi olguları değerlendirmek noktasında Anayasa Mahkemesine göre daha elverişli konumda bulunduklarından mahkemelerin kararlarında gösterdikleri gerekçeler ölçülülük incelemesinde büyük õnem taşır.

46. Başvuru konusu davada verilen kesin süreye rağmen davalıların tamamının adresinin dava dilekçesinde gösterilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmüştür.

47. Mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin ölçülüfüğü bağlamında ilk değerlendirilmesi gerekenler elverişlilik ve gereklilik kriterleridir. Başvurucunun dava dilekçesinde davalıların adreslerinin gösterilmesinin istenilmesine rağmen süresi içinde bu eksikliğin giderilmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin yargılamanın usuli eksikler nedeniyle gecikmesinin önüne geçilmesi, uyuşmazlığın usuli eksikliklerin tamamlanması yerine yargılamanın esası ile ilgili etkili bir yargılama yapılmasıamacıa ulaşılması yönünden elverişli ve gerekli bir araç olduğu açıktır.
48. Bununla birlikte mahkemeye erişim hakkına yapılan mūdahalenin orantılı olup olmadığı da incelenmelidir. Somut olayda Mahkeme, davaliların tamamının adresinin bildirilmesi için başvurucuya kesin sūre vermiş; başvurucu davalıların açık adreslerinin tapu kaydında bulunmadığını, davalıların açık adreslerini tespit edemediğini Mahkemeye bildirmiştir. Buna rağmen Mahkeme verilen kesin süre içinde başvurucunun davalıların adreslerini bildirmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.
49. Ortaklığın giderilmesi davalarında davacı tarafın yanında davalıların da menfaati olduğundan anılan dava, iki taraflı dava olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda bu davaların niteliği gereği davacı; dava açtıktan sonra davadan feragat etse, davayı takip etmese bile diğer davalılardan birisi dahi davaya devam edeceğini bildirdiği takdirde mahkeme tarafindan davaya devam edilmekte ve karar verilmektedir. Bunun yanı sıra ortaklığın giderilmesi davası kabul edildiğinde yargılama giderlerine davacı da dâhil bütün hissedarlar hisseleri oranında katlanmaktadır.

50. Her ne kadar hukuk yargılamalarında taraflarca hazırlanma ilkesi geçerli ise de tapu kaydında çok fazla hissedar olduğu ve tapu kayıtlarında bu kişilerin adreslerinin tümünün bulunmadığı durumlarda davacı tarafa dava dilekçesinde hissedar olan tüm davalıların adreslerini gösterme yükümlülüğünün yükletilmesi ağır sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle taşınmazlardaki hissedarlığın yapılan imar sonucu oluştuğu bazıdurumlarda ise hissedarlar, birbirlerini tanımamakta; sadece tapu kaydından birbirlerinin adıve soyadını õğrenmektedir. Öte yandan ortaklığın giderilmesi davasında mahkemenin dava konusu tapu kaydında görülen hissedarların adreslerini çeşitli kurumlardan araştırabileceği hususu ise tartişmasızdır.


51. Bu bağlamda tapu kayıtlarında yaptığı araştırma sonucu bir kısım davalının adreslerini bildiren, diğer bir kısım davalının adreslerini tespit edemediğinden bildiremeyen başvurucuya davanın niteliği de gözetildiğinde ağır bir kūlfet yükletildiği değerlendirilmiştir.Bu itibarla başvurucunun katlanmak zorunda kaldığı külfetin hedeflenen meşru amaçla orantısız olduğu, dolayısıyla müdahalenin õlçülū olmadığı sonucuna ulaşılmıştır 
52. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

VI. GİDERİM 
53. Başvurucu, ihlalin tespiti ile tazminat talebinde bulunmuştur. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50.maddesinde yer almaktadır.

54. Başvuruda tespit edilen mahkemeye erişim hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgū yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100). Diğer taraftan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıImasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebi kabul edilmemiştir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Gümüişhane Sulh Hukuk Mahkemesine (E.2021/593, K.2021/600) GÖNDERiLMESİNE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
E. 664,10 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 19.464,10 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ðdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 22/5/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.