Anayasa Mahkemesinin 10/1/2024 Tarihli ve 2020/38027 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-05-20

20 Mayis 2024 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32551
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
FERRUH DAL BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/38027Karar Tarihi : 10/1/2024
Başkan : Kadir ÖZKAYA 
Dyeler : M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇ

Basri BAĞCI 
Kenan YAŞAR 
Raportör : Muhammed Cemil KANDEMiR 
Başvurucu : Ferruh DAL 
Vekili : Av, Gōnül ÇELEBÍ

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, aylıktan kesme cezasına ilişkin iptal davasında hakkındaki ceza yargılamasında verilen beraat kararının dikkate alınmaması ve suç işlediği izlenimi oluşturacak şekilde karar verilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, İzmir il Emniyet Mūdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmaktayken hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde aylığının 1/4 oranında kesilmesi cezası ile cezalandırılmıştır.

3. Başvurucu, bu işlemin iptali talebiyle dava açmıştır. İzmir 2. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 12/2/2020 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Mahkemenin gerekçesi şöyledir:
"…davacı hakkında disiplin soruşturmasına konu iddia ile ilgili olarak cezai kovuşturma başlatıldığı ve İzmir 3.Ağır Ceza Mahkemesince yürütülen yargılama sonucunda davacının beraatine karar verilmiş ise de davacı hakkanda yürūtülen disiplin soruşturmasısonucunda, davacinın R.B.isimli şahsa cinsel istismarda bulunmuş olması nedeniyle cezalandırılma yoluna gidilmemiş, aksine yaşanan olayda davacının tutumu ve mesleki tecrübesi de dikkate alınarak duruma müdahale etme noktasında hatalı davranarak cinsel istismar ile yargılanması yolunu açan sürecin başlamasına neden olduğu ve disiplin cezasıile cezalandıruması yoluna gidilmesinde bu hususların dikkate alındiğı görülmüş olup, dava konusu disiplin cezasına yōnelik olarak davacının hakkanda yürütülen yargılama sonucunda beraat etmiş olmasının yargılama konusu fiil ile disiplin cezasına konu isnadın farklı olmasınedeniyle disiplin cezasına bir etkisi olmayacağı sonucuna varımıştur.
Bu durumda davacının 23 yllık mesleki tecrübesi ve yürüttüğü kamu görevinin niteliği dikkate alındığında, küçük yaştaki bir çocukla ilgilenen bir polis memurunun görevini 

yürütürken daha dikkatli olması gerektiği, çocuğun uygun olmayan davranışlarının bertarafi noktasına gereken inisiyatifi alarak mesleki tecrübesine uygun olarak hareket etmesi gerekirken, disiplin soruşturması kapsamında ifadesine başvurulanların da belirttiği üzere bu hususta davacının gerekeni yapmadığı ve hakkanda cezai yargıama açımasına giden yolun açıldığı, dikkate alındığında davacrya isnat edilen 'Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve gūven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak.'eyleminin sūbuta ermiş olması nedeniyle 'Brūt Aylığından 1/4 Oranında Kesilmesi' cezası ile cezalandırılmasına yōnelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır."
4. Başvurucunun mahkeme kararına karşı yaptığı istinaf başvurusu, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 1/10/2020 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
5. Başvurucu, nihai kararı 26/10/2020 tarihinde δğrenmiş ve 25/11/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

6. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

7. Başvurucu hakkında çocuğun cinsel istismarı suçundan ceza davası açılmıştır.İzmir 3. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağir Ceza Mahkemesi) 2i/3/2019 tarihli ve E.2018/95,K.2019/94 sayılı kararla başvurucunun mahkûmiyetine yeterli, inandırıcı ve kesin delil elde edilemediği ve atılı suçun başvurucu tarafindan işlendiğinin sabit olmadığı gerekçesiyle başvurucunun beraatine karar vermiştir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi 8/6/2021 taribli ve E.2019/1654, K.2021/1026 sayılı kararıyla Ağır Ceza Mahkemesi kararınıkaldırarak mağdur R.B.ye sarkıntılık yapmak suretiyle çocuğun cinsel istismarı suçunu işlediği gerekçesiyle başvurucunun neticeten 3 yıl 9 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir. Kararın başvurucu tarafından temyiz edildiği ve kesinleşmediği anlaşılmıştır.
II. DEĞERLENDİRME 
8. Başvurucu; mahkeme kararının gerekçesinin hatalı olduğunu, 23 yıllık polislik tecrübesi gereğince psikolojik rahatsızlıkları olan küçük kıza fiziksel müdahalede bulunmadığını, aksi hâlde cinsel istismar suçundan mahkům olabileceğini, ceza davasında aldığı beraat kararı dikkate ahnmadan karar verildiğini, Anayasa Mahkemesi kararlarıgereğince beraat kararına rağmen uygulanan disiplin cezalarının hak ihlali olduğunu, aksinin düşünüilmesi hâlinde beraat kararının anlamsız håle geleceğini, mahkeme kararının suçişlediği izlenimi oluşturduğunu, masumiyetine gölge düşürüldüğünü, suçu işleyip işlemediğiyle ilgili çelişkili kararlar ortaya çıktığını ileri sürerek masumiyet karinesinin ihlal edildiğini iddią etmiştir.

9. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvuruya ilişkin süreç özetlendikten sonra yapılacak incelemede Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgüşartlarınun da dikkate alınmasınun faydalı olacağı değerlendirmesine yer verilmiştir. Ayrıca başvurucu hakkında yürütülen ceza yargılamasında verilen beraat kararının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırlarak mağdur R.B.ye sarkıntılık yapmak suretiyle çocuğun cinsel istismarı suçunu işlediği gerekçesiyle başvurucunun 3 yıl 9 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevap vermemiştir.

10.Başvurucunun bu iddiaları masumiyet karinesi kapsamında incelenmiştir.

11. Masumiyet karinesi, hakkında suç isnadı bulunan bir kişinin adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır (AYM, E.2013/133,K.2013/169, 26/12/2013). Amlan karine, kişinin suç işlediğine dair kesinleşmiş bir yargıkararı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini gūvence altına almaktadır. Ayrıca hiç kimse,suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yargılama makamları ve kamu otoriteleri tarafindan suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz (Kürşat Eyol, B. No:2012/665, 13/6/2013, § 26).

12. Adil yargılanma hakkının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sağladığıgüvencenin iki yönü bulunmaktadır. Güvencenin ilk yönü kişi hakkındaki ceza yargılamasısonuçlanıncaya kadar geçen, bir başka ifadeyle kişinin ceza gerektiren bir suçla itham edildiği (suç isnadı altında olduğu) sürece ilişkin olup suçlu olduğuna dair hüküm tesis edilene kadar kişinin suçluluğu ve eylemleri hakkında erken açıklamalarda bulunulmasınıyasaklar. Güvencenin bu yönünün kapsamı sadece ceza yargılamasımı yürüten mahkemeyle sırlı değildir, Güvence aynı zamanda diğer tüm idari ve adli makamların da işlem ve kararlarında, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kişinin suçlu olduğu yönünde ima ya da açıklamalarda bulunmamasını gerekli kılar. Dolayısıyla sadece suç isnadına konu ceza yargılaması kapsamında değil ceza yargılaması ile eş zamanlı olarak yürütülen diğer hukuki süreç ve yargılamalarda da (idari, hukuk, disiplim gibi) masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir (Galip $ahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018, § 39).
13.Güvencenin ikinci yönü ise ceza yargılaması sonucunda mahkûmiyet dışında bir hüküm kurulduğunda devreye girer ve daha sonraki yarglamalarda ceza gerektiren suçla ilgili olarak kişinin masumiyetinden şüphe duyulmamasını, kamu makamlarımn toplum nezdinde kişinin suçlu olduğu izlenimini uyandıracak işlem ve uygulamalardan kaçınınasım gerektirir (Galip $ahin, § 40).

14. Ceza muhakemesiyle eş zamanlı olarak yürütülen, bir başka ifadeyle kişinin henüz suç isnadı altında olduğu, ceza makamları tarafından hakkında herbangi bir hüküm kurulmadığı streçte devam eden idari süreç veya yargılamalarda masumiyet karinesi bakımından önemli olan husus kamu makamlarımın işlem ya da kararlarında belirttikleri gerekçeler veya kullandıklan dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk yüklememeleri, ceza mahkemeleri tarafindan henüz suçlu bulunmamış bireyin masumiyeti üzerine gölge düşürülmesine sebebiyet vermemeleridir (Galip Şahin, § 47). Bununla birlikte ceza yargilamasına konu maddi olay ve olguların diğer kamu makamlarınca (idari/adli) ayrıca değerlendirilmesi ve bu değerlendirme sonucunda ulaşılacak kanaate göre işlem/karar tesis edilmesi mümkündür. Ancak adli ve idari makamların kendi görev sınırlarını aşarak kişiyi suçlu ilan etmesi veya bu bağlamda birtakım çıkarımlarda bulunması masumiyet karinesinin ihlaline yol açabilir. Masumiyet karinesi kapsamındaki güvencelerin sağlanıp sağlanmadığının tespiti yapılırken ise kararın gerekçesinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir (Galip Şahin, § 48).

15. Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlarında suçluluğa yönelik bir ithamın bulunmadığı, suç vasfinın ve mahiyetinin tartışılmadığı, yalnızca somut olayın işlem tarihindeki şartları dikkate ahnarak mevzuat bağlamında idari yönden değerlendirildiği durumlarda masumiyet karinesine yönelik bir müdahalenin bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır (M.A.B., B. No: 2015/288, 19/11/2020, § 39). Anayasa Mahkemesi, Galip Şahin kararında ise ceza yargılamasında kişinin isnat edilen eylemleri işlediği ve suçlu olduğu yönünde bir çıkarımda bulunulmadığı, kararlarda geçen ifadelerin gerek kullanılan dil gerekse bağlamı

itibarıyla ceza hukuku anlamında ve teknik unsurlarıyla yargılamaya konu suça ya da bu suçun işlendiğine işaret etmediğini belirterek kullanılan dil ve gerekçenin masumiyet karinesine yönelik bir ihlal teşkil etmediği sonucuna ulaşmıştır (Galip Şahin, §§ 52, 53).
16. Somut olayda bireysel başvuru yapılmadan Önce başvurucu hakkında verilen beraat kararının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırıldığı ve mahkümiyet hükmü kurulduğu,bu kararın kesinleşmediği anlaşılmıştır (bkz.§ 7).

17. Bireysel başvuruya konu olayda, başvurucuya cinsel istismar suçundan yargılanması yolunu açan sürecin başlamasına neden olduğu gerekçesiyle disiplin cezasıverilmiş ve başvurucu hakkında ceza davası açıłmıştır. Başvurucu hakkındaki ceza yargısı ve idari yargı süreçlerinin eş zamanlı olarak yürütüldüğü ancak disiplin işlemine karşı açılan idari davanın ceza yargılaması devam ederken sonuçlandığı, başka bir ifadeyle idare mahkemesi kararının verildiği tarihte başvurucunun suçluluğunun hükmen sabit olmadığıgörülmektedir.

18. Bireysel başvuruya konu olan yargılamada ise başvurucu hakkındaki ceza yargılaması sürecine ve sebeplerine dair hukuki irdeleme yapılmamıştır. Mahkeme kararında suça konu bir eylemin gerçekleşip gerçekleşmediği yönünde bir değerlendirmede bulunulmamıştır. Suçun varlığına yönelik bir kabul ile de hareket edilmemiştir. Aksine Mahkeme, Ağır Ceza Mahkemesinin beraat kararını nihai karar gibi değerlendirerek,başvurucu hakkında yūrūtülen ceza yargılamasına konu fiil ile disiplin cezasına konu isnadın farklı olduğunu, bu sebeple beraat etmiş olmasının disiplin cezasına etkisinin olmayacağınıbelirtmiştir. Somut olayda mezkúr Anayasa Mahkemesi kararlarında (bkz. § 15) ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir husus bulunmamaktadır.

19. Açıklanan gerekçelerle masumiyet karinesine yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

M. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
C. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 10/1/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.