Anayasa Mahkemesinin 31/3/2022 Tarihli ve 2018/19673 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-06-21

21 Haziran 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31873
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ENEZ ERSÖZ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/19673Karar Tarihi : 31/3/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞRaportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Enez ERSÖZ Veklli : Av. İbrahim Ethem DiKMEN 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, güvenlik soruşturmasının olumsuz neticelendiği gerekçesiyle infaz ve koruma memurluğuna atama yapılmaması işleminin iptali istemiyle açılan davada kesin bir mahkūmiyet hükmüi ile somuçlanmayan ceza yargılamasımn esas alınması ve gerekçeli kararda suçluluğu ima eden bazı ifadeler kullanılması nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

IL BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 25/6/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunuimuştur.

4. Komisyoncabaşvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkam tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakaniık gōrüşüne karşı beyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
A.Ceza Yargılamasına İlişkin Süreç
9. Gölcük Cumhuriyet Başsavcılığımın 11/4/2012 tarihli iddianamesiyle lise Öğrencisiyken okul tuvaletinde yaşadığı tartışma nedeniyle arkadaşının burun kemiğinde ikinci derecede kırık oluşmasına sebebiyet verdiği gerekçe gösterilerek kasten yaralama suçundan cezalandırılması istemiyle başvurucu hakkında Gölcük Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır.

10. Gðłcük 1. Asliye Ceza Mahkemesi 22/11/2012 tarihli kararla başvurucuya isnat edilen eylemler yönünden 7 ay 23 gün hapis cezasına hükmetmiş ancak 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesi uyarınca hükmtın açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar Vermiştir. Hüküm temyiz edilmeden kesinleşmiştir. Gölcük Asliye Ceza Mahkemesinin gerekçesinin ilgili kısmı şõyledir:
"…Anadolu Lisesinde öğrenci olan Enez Ersőz ile okul tuvaletinde [EE,'nin] eski kaz arkadaşı [S.] ile yaşadığı bir tartışma olayı nedeniyle tartışarak yumruk vurmak surettyle burun kemiğinde hayatt tehlikeye neden oluşturmayacak, BTM tle giderilemeyecek ve hayati fonkstyonlarına 2. derecede etkili karık oluşturacak şekilde yaraladığı iddiasryla açılan komu davasinda, sanığon tevilli lkrar içeren beyanlarda bulunduğu, katlanın adli raporunun akstne burunda karık oluşturacak şekdlde bir yaralanmayı açığa çıkaracak hayatın olağan akaşına uygun savunmanın lleri sürülmediği, böylelikle sanığın sabit olan katilanu kasten yaralamak suçundan TCK 56/1 maddesi gereğince cezalandırımasıgerektigi, kutlanın hayati fonksiyonlarına 2. derecede eiki edecek şekilde kemiğt karudiğından sunığın cezasından TCK 87/3 maddesi gereğince arttırım yapılmasıgerektiğı..suç tarihtnde yaşının 15ten büyük 18'den küçük olması nedeniyle 5237 sayılıTCK'nın 31/3, maddesi gereğince cezadan indirim yapılması gerektiği…sanık hakkanda verilen sonuç ceza hakkanda hükmün açıklanmasının gert brakalmasi kararı verlimest gerektiği kanaatine varılmış..."
11. Gßlcūk 1. Asliye Ceza Mahkemesi 17/9/2018 tarihinde ek kararla başvurucu hakkında öngörülen denetim süresinin dolduğu gerekçesiyle kamu davasının düşürülmesine karar vermiştir.

B. İdari Yargıya İlişkin Süreç
12. Başvurucu, Kocaeli Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığınca yapılan Sðzleşmeli Infaz ve Koruma Memurluğu Sınavinda başarılı olmuşancak hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasıneticesinde Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 16/12/2015 tarihli işlemiyle mesleğe kabul edilmemiştir.

13. Başvurucu, Kocaeli 2. Idare Mahkemesinde (Mahkeme) mesleğe alınmama işlemine ilişkin iptal davası açmıştır.

14. Mahkeme 31/10/2017 tarihinde dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

".…Olayda; davacı hakkunda yürütülen güvenlik soruşturmasının olumsuz somuçlanmasına ve dolayısıyla do dava konusu işlemtn tesistne sebep olarak gösterilen hususun, davacının kasten yaralama suçundan 7 ay 23 gún hapis cezası ile cezalandırıidığt,hükmün açıklanmasının gert brakaldığı ve 5 yil denetime tabi tutulması olduğu anlaşılmakta ise de, yukarida da beltrtildiği üzere, hükmün açıklanmasının gert bırakalması,kurulan hükmün sanuk hakkanda bir hukuki somuç doğurmamasın tfade ettiğinden ve mevcut durum itibartyle davacının herhangi btr ceza almış olduğundan bahsedilemeyeceğinden, söz konusu hūkům davacı hakknda bir hukauki sonuç doğurmayacağı açıktır.
Bu durumda, infaz ve koruma memurluğu ōğrenciliği alımına yōnelik yapılan sınavda başarılı olan davacının, kasten yaralama suçundan dolayı aldığı hapis cezasına ilşkin hükmün, açrklanmasının gert bıraklması karşısında ve suçın niteliği dikkate alındığında arştv araştirmasının olumsuz olduğundan bahsedtlemeyeceğinden dava komusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Nitekim, benzer bir uyuşmazlikta verilen Danıştay 12. Datres/'nin 08/02/2017 gún ve E:2016/2245, K:2017/214 sayrlı kararı da bu yöndedir.."
15. İstanbul Bölge Idare Mahkemesi 1. Idari Dava Dairesi (Bölge Idare Mahkemesi)19/4/2018 tarihinde Bakanlığın istinaf talebini kabul etmiş, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"….Olayda, davacının Gölcük Asliye Cezo Mahkemesinin 22.11.2012 tarth ve E:2012/390, K:2012/562 sayrlı kararıyla 'Kasten Yaralama' suçundan 7 ay, 23 gūn hapts cezası tle cezalandırıldığı, bu hükmün açiklanmasmın gert bưrakilmasına ve 5 yıl süre ile denetime tabi tutulmasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda; her ne kadar, kasten yaralama' suçu nedentyle aldiğı mahkumtyet hakknda hükmün açıkdanmasonın gert bưrakalmasına karar verilmiş otsa da, davacının tnfaz koruma memuru olarak görev alacak olması ve işlediği fillerin nlteliği göz önüne alındığında, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevestnde givenitk soruşturmasıın olumsuz olduğu somucuna ulaşıildığından, idarece sunulacak kamu htzmetinin niteliği dikkate alınarak ve sahip bulunduğu takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekdert doğrultusunda kullamlarak tesis edllen davacının infaz ve koruma memuru öğrenciliğtne kabulünün uygun görülmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykarılık, aksi yönde vertlen Idare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açtklanan nedenlerle; daval idare isttnaf başvurusunun kabulüne, dava komusu işlemin iptalt yolundakd Kocaeli 2. Idare Mahkemest'nce verllen 31/10/2017 tarih ve E:2016/76,K:2017/1694 saylı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, .…. karar verildi…."
16. Kesin karar 25/5/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu 25/6/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGILİ HUKUK 
A. Ulisal Huknk 
17. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devlet memurluğuna alınacakdarda aşağıdakd genel ve özel şartlar aranır.
...

B) Özel şartlar:
..
2. Kurumların özel kamun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak."
18.10/7/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Adalet BakanlığıMemur Sınav, Atama ve Nakil Yōnetmeliği'nin "Özel şartlar" kenar başlıklı 6. maddesinin ilgili kısmışõyledir:
"18) Ceza infaz kurumları ve tuukevleri ile denetimli serbestlik müdürlükderinde görev alacak bütün urvanlardakd personel için ayrica aranacak şartlar;
...
b) Güvenltk soruşturması olumlu olmak,"
B. Uluslararası Hukuk 
19. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin ikinei fikrasışöyledir:
"Kendisine bir suç isnat edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sablt oluncaya kadar maswn saylır."
20. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) içtihatlarında, masumiyet karinesi ile sağlanan güvencenin iki yönüintın bulunduğu ifade edilmiştir. Ceza yargılamasının yürütülmesine ilişkin usule dair güvence ile -sonucunda mahkümiyet kararı dişında bir hüküm kurulan ceza yargılaması ile bağlantılı olan durumlarda- daha sonra yürütülecek yargılamalar boyunca kişinin masumiyetine saygı gösterilmesinin sağlanması amaçlanır. Bu usule ilişkin yön kapsamında masumiyet karinesi ilkesi, ceza yargılamasının adil olmasıısağlayacak usule ilişkin güvence olarak kamu görevlilerinin davalının suçluluğu ve eylemleri hakkında erken açıklamalarda bulunmasını yasaklar. Ancak bu husus, cezai meselelerde usule ilişkin güvence ile sınırlı değildir, bu kapsam daha geniştir ve devletin hiçbir temsilcisinin mahkeme ile suçluluğu ispatlanıncaya kadar kişinin bir suçtan suçlu olduğunu söylememesini gerekli kılar. Bu kapsamda sadece ceza yargılaması kapsamında değil aynızamanda ceza yargılaması ile eş zamanlı olarak yürūtülen bağımsız hukuk yargılamaları,disiplin işlemleri veya diğer yargılamalarda da masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir. Sözleşme'nin 6. maddesinin ikinci fikrası kapsamındaki güvencenin ilk yönü, kişi hakkmdaki ceza yargılaması sonuçlanıncaya kadar ceza gerektiren bir suçla suçlandığı süreye ilişkin iken masumiyet karinesi güvencesinin ikinci yönü, ceza yargılaması sonucunda mahkümiyet dışında bir büküm kurulduğunda devreye girer ve daha sonraki yargılamalarda ceza gerektiren suç karşısmda kişinin masumiyetinden şüphe duyulmamasını gerektirir (Seven/Türkiye, B. No: 60392/08, 23/1/2018, § 43).

21. Bu bağlamda Sözleşme'nin 6. maddesinin ikinci fikrasının sağladığı korumanın ikinci yönüne göre sanığın beraatiyle veya davanın düşmesiyle somuçlanan ceza yargılamalarısonrasında, sõz konusu kişiye masumiyetine uygun bir muamelede bulunulması gerekir. Bu ikinci yönde maddenin genel amacı; bir suçtan beraat eden bireyleri veya ceza yargılamast düşen kişileri, itham edildiği suçu işlediğini düştünen kamu görevlileri ve makamlarına karşıkorumaktır. Bu davalarda masumiyet karinesi, adil olmayan bir cezai hükmtın Önlenmesi için 

bu karineyle sağlanan usule ilişkin güvencenin çeşitli koşullarının yargılamada uygulanmasısuretiyle hayata geçirilmiştir. Beraat veya herhangi bir düşme kararma riayet edilmesi hakkının korunmaması hålinde Sözleşme'nin 6. maddesinin ikinci fikrasında yer alan adil yargılanma güvenceleri teorik ve hayali olma riskiyle karşı karşıya kalabilir (Seven/Tūrkiye, §54).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
22. Anayasa Mahkemesinin 31/3/2022 tarihinde yapmtş olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşÜnüldū:
A. Başvurucanun İddlaları ve Bakanlık Görüşü
23. Başvurucu; ceza yargılaması esas alınarak iptal davasının reddedildiğini oysa ceza yargılamasında HAGB'ye karar verildiğini ve davanın düşürüldüğünü, S27l sayılıKamun'um 231. maddesi uyarınca HAGB kararını aleyhe hukuki sonuç doğurmamasıgerektiğini, başvuruya konu kararda mahkūmiyetten babsedilmesinin ve açıklanması geri bırakılan hükme dayamlmasımın masumiyet karinesini ihlal ettiğini ileri sürmtiştür.
24. Bakanlık görüşünde; Bölge İdare Mahkemesinin karar gerekçesinde, ceza davasının sonucundan bağımsız olarak ve başvurucunum ceza yargılamasına konu olan eyleminin niteliği ve idarenin kamu görevine açıktan atama yapma konusundaki takdir yetkisi dikkate almarak işlem tesis edildiğine vurgu yaptiğı ifade edilmiştir. Mahkemenin ceza davasınm sonucuma değil sadece yargılanmasına neden olan suçun vasif ve mahiyeti ile başvurucumum atanacağı görevin niteliklerine atıf yaptığı belirtilmiştir. Bununla birlikte Bölge İdare Mahkemesi kararında masumiyet karinesinin ihlal edilmediği, kişi yararı ile kamu yararı arasındaki dengenin gözetildiğinin anlaşıldığı sonucuna varılmıştır.
25. Başvurucu; Bakanlık görüşüne katılmadığım, hiçbir hukuki sonuçdoğurmayacak olan HAGB kararının idari uyuşmazlıkta dikkate alınarak aleyhine delil olarak kullamlmasının masumiyet karinesini ihlal ettiğini ileri strmüştüır.
B. Değerlendirme 
26. Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak surettyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahipttr."
27.Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fikrası şöyledir:
“Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayrlamaz."
. Kabul Edilebflirlik Yönünden 
28. Başvurucunun ihlal iddiası, infaz ve koruma memurluğuna atanmama işleminin iptali istemiyle açtığı davada idare mahkemesi tarafindan, kesin bir mahkûmiyet hükmü ile sonuçlanmayan ceza yargilamasının esas alınması ve gerekçeli kararda kullanılan ifadelere ilişkindir. Bu bağlamda masumiyet karinesinin sağladığı güvencenin ikinci yönüntın (bkz.§§

20, 21) devreye girdiği somut başvuruda masumiyet karinesinin sağladığı güvencelerin ve Anayasa'nın 36. maddesinin uygulanabileceği sonucuna varilmaktadır. Bu itibarla ihlal iddialarının Anayasa ve Şözleşme'nin ortak koruma alaņının kapsamında yer aldığı, bir başka ifadeyle başvurunun Anayasa ve Sözleşme hūkümleriyle konu bakımından bağdaşmazlık göstermediği anlaşılmıştır.

29. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ilişkin iddiamn kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
30. Masumiyet karinesi, Anayasa'nın 38. maddesinin dördünctı fikrasıda "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu saylamaz." şeklinde düzenlenmiştir.Anayasa'nın 36. maddesinde ise herkesin iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkına sahip olduğu belirtiimektedit. Anılan maddeye adil yargılanma ibaresinin eklemmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama hakkmın madde metnine dahil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Sözleşme'nin 6.maddesinin (2) numaralı fikrasında, kendisine bir suç isnat edilen herkesin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılacağı dfzenlenmiştir. Bu itibarla masumiyet karinesi,Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabit olucaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fikrasında ayrıca düzenlenmiştir (Fameka Inş.Plastik San ve Tic. Ltd. Şirketi, B. No: 2014/3905, 19/4/2017, § 27).
31. Masumiyet karinesi, hakkında suç isnadı bulunan bir kişinin adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır (AYM, E.2013/133,K.2013/169, 26/12/2013). Anılan karine, kişinin suç işlediğine dair kesinleşmiş bir yargıkararı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini gūvence altına almaktadır. Ayriıca hiç kimse,suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yargılama makamları ve kamu otoriteleri tarafindan suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz (Kürşat Eyol, B. No:2012/665, 13/6/2013, § 26).

3. Adil yargılaruma hakkının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sağladığıgüvencenin iki yönt bulunmaktadır.

33. Güvencenin ilk yönüi; kişi hakkındaki ceza yargılaması sonuçlanıncaya kadar geçen, bir başka ifadeyle kişinin ceza gerektiren bir suçla itham edildiği (suç isnadı altında olduğu) sürece ilişkin olup suçlu olduğuna dair hüküm tesis edilene kadar kişinin suçluluğu ve eylemleri hakkında erken açıklamalarda bulumulmasını yasaklar. Güvencenin bu yönüntın kapsamı sadece ceza yargılamasını yürüten mahkemeyle sinırlı değildir. Güvence aynızamanda diğer tüm idari ve adli makamları da işlem ve kararlarında, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kişinin suçlu olduğu yönūnde ima ya da açıklamalarda bulunmamasınıgerekli kılar. Dolayısıyla sadece suç isnadına konu ceza yargılaması kapsamında değil ceza yargılaması ile eş zamanlı olarak yürütülen diğer hukuki streç ve yargılamalarda da (idari,hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali sõz konusu olabilir (Galip Şahin, B. No:2015/6075, 11/6/2018, § 39).


3. Güivencenin ikinci yönüi ise ceza yargtlaması sonucunda mahkümiyet dışında bir hüktim kurulduğunda devreye girer ve daha sonraki yargılamalarda ceza gerektiren suçla ilgili olarak kişinin masumiyetinden şüphe duyulmamasıni, kamu makamlarının toplum nezdinde kişinin suçlu olduğu izlenimini uyandıracak işlem ve uygulamalardan kaçınmasınıgerektirir (Galip Şahin, § 40).

35. HAGB, erteleme ve kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar gibi hükmün ve cezamn bireyselleştirilmesi kurumlarından biridir. Hâkim, sanık hakkında mahkümiyet hükmü kurmakla beraber hükmü açıklamamakta ve sanığı belirli bir süre denetim altında tutmaktadır. Sanık, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemediği ve mahkemece öngörülen denetimli serbestlik tedbirine uygun davrandığı takdirde açıklanması geri bırakılan mahkümiyet hükmü ortadan kaldırılmaktadır.

36. Hüküm, açıklanması hâlinde kanun yolu denetimine tabi olacağından mahkemenin sanığın suçlu olduğuna dair sõz konusu kanaatinin kanum yolu mercilerinde bozulması ve buna bağlı olarak kişinin isnat edilen suçtan beraat etmesinin de mümkün olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle denetim strecinde kişinin suçluluğunun sabit olmadığı,dolayısıyla suçlu sayılamayacağı, masum olduğu açıktır.

37. Nitekim Yargitay Hukuk Genel Kurulu kararlarında HAGB kurumunum niteliği değerlendirilmiş, HAGB kararı ile kurulan hükmün belirli bir süre samk hakkında hüküm ifade etmediği ve berhangi bir sonuç doğurmadığı belirtilmiştir. Yine sanığın bulunduğu hâl Üzere bırakıldığı, aynen yargılanan kimsenin durumunda kaldığı ve yapılan yargılamanın geçici bir süre askıda kaldığı vurgulanmıştır. Yargılanan kimsenin askı stresi boyunça sanık sıfatı devam etmekte ise de hiçbir şekilde bu kimsenin hükümlüı sayılamayacağıdeğerlendirmesinde bulunulmuştur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1/2/2012 tarihli ve E.2011/19-639, K.2012/30 sayıl; 23/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1353, K.2018/1552 sayıli;31/1/2019 tarihli ve E.2017/13-681, K.2019/46 sayılı kararlari).

38. HAGB, daha Önce kasıtiı bir suçtan dolayı mahkûmiyeti bulunmayan kişilerin toplumda suçlu olarak damgalanmaması ve yararlı bir birey olarak tekrar topluma kazandırıIması amacryla belli koşullara bağlı olarak tanınan bir imkândır (AYM, E.2015/23,K.2915/56, 17/6/2015).

39. Anayasa Mahkemesinin birçok kararında (Örneğin bkz. Ali Gürsoy, B. No:2012/833, 26/3/2013); HAGB'nin -sanığa yüklenen suça ilişkin yargılama sonumda cezaya hükmedilmesi hälinde- hükmün açıklanmasının belirli koşulların gerçekleşmesine bağlıolarak ertelenmesi anlamına geldiği belirtilmiştir. 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesine göre,yapılan yargılama sonunda htikmolunan ceza iki yıl veya daha az sůreli hapis ya da adli para cezası ise HAGB kararı verilebileceği, amlan maddenin (5) numaralı fikrasında HAGB'nin kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasım ifade ettiği, ðte yandan aynı Kanum'tm 223. maddesinin (1) numaralı fikrasıda belirtilen hükim niteliğindeki kararlar arasında HAGB kararının sayılmadığı vurgulanmıştır. HAGB'nin uyuşmazlığıesasını karara bağlamadığı, yargılamayı hükümle sonuçlandıran bir karar niteliğinde olmadığıve bu kapsamda nihai bir sonuç da doğurmadığı değerlendirilmiştir. Bu bağlarda Anayasa Mahkemesi HAGB kararının suçluluğu tespit eden bir karar olarak kabul edilmesinin başta masumiyet karinesi olmak üzere temel haklar ihlal edebileceğine dikkat çekmiştir (Ümmügülsüm Salgar [GK], B. No: 2016/12847, 21/10/2021, § 85).

40. Diğer taraftan idari uyuşmazlığın çözümüne esas teşkil etmesi bakımından salt kişinin yargılanmış olmasından ve HAGB'ye dair karardan söz edilmesi masumiyet karinesinin ihlal edildiğinden bahsedebilmek için yeterli değildir. Bunun için kararın gerekçesinin büitün hâlinde dikkate alınması ve nihai kararın münhasıran HAGB'ye karar verilen fillere dayanıp dayanmadığının incelenmesi gerekir (Hüseyin Şahin [GK], B. No:2013/1728, 12/11/2014, § 40).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
4I. Bireysel başvuruya konu olayda başvurucu, kasten yaralama suçundan yargılanmış; hakkında 7 ay 23 gün hapis cezasına hükmedilmiş ancak HAGB'ye karar verilmiştir. Denetimli serbestlik süresi somunda da kamu davasının düşmesine karar verilmiştir. Başvurucu, bu arada infaz ve koruma memurluğu sınavına girmiş; sınavıkazanmış fakat HAGB ile sonuçlanan ceza davasına konu eylemlerinin niteliği dikkate alınarak güvenlik soruşturmasının olumsuz yönde değerlendirilmesi neticesinde başvurucumun ataması yapılmamıştır. Başvurucumun açtığı iptal davasında ilk derece mahkemesi mevcut durum itibarıyla başvurucunun herhangi bir ceza almış olduğundan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle işlemi iptal etmiş ise de istinaf incelemesi sırasında Bölge Idare Mahkemesi davanin reddine karar vermiştir. Bölge Idare Mahkemesi gerekçesinde başvurucunun "tnfoz koruma memuru olarak görev alacak olmasını ve işlediği fillerin niteliğint gözönüne" aldığını belirtmiştir.

42. Somut olayda Gölcūk I. Asliye Ceza Mabkemesi başvurucunun isnat edilen suçu işlediğine kanaat getirmiş ancak 5271 sayılı Kamun'un 231, maddesinin başvurucuya isnat edilen suça uygulanabilir olduğunu tespit ederek HAGB'ye karar vermiştir. Böylece denetim stüresinin suç işlenmeden geçirilmesi bâlinde başvurucu hakkında açılan kamu davasının düşmesi imkânımı tamımış, nitekim dava da düşmüştür, Düşürülen bir yargılamada verilen karar kesin bir ceza hükmüı olarak kabul edilemez. Dolayısıyla başvurucunun suçhuluğu hükmen sabit olmadığından masumiyetinin devam ettiği kuşkusuzdur. Her ne kadar idari yargılama sırastnda düşme kararı yoksa da denetim sürecinde de kişinin suçluluğunun sabit olmadığı, dolayısryla masum olduğu izahtan varestedir.
43. Başvurucumun masumiyeti devam ettiğinden amılan ceza davasından sonraki süreçte idari ve yargısal makamların başvurucunun masumiyetine halel veren yaklaşım sergileyip sergilemedikleri, bir başka deyişle masumiyet karinesinin sağladığı güvencenin ikinci yönünün ihlal edilip edilmediğinin incelenmesi gerekir. Bu bağlamda yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca masumiyet karinesinin ihlal edilip edilmediği incelenirken yargılamayı yapan makamın ilgili kişiye suç isnat edip etmediği, ceza yargılaması kararımısorgulayip sorgulamadığı ve münhasiran ceza yargılaması sonucunda verilen htikme dayanıp dayanmadığı değerlendirilmelidir.

44. Bölge İdare Mahkemesinin gerekçesinde, Gölctik I. Asliye Ceza Mahkemesi kararına atıfla ".…her ne kadar, kasten yaralama suçu nedeniyle aldığı mahkumiyet hakkında hükmün açıklanmasıın geri bırakılmasına karar verilmiş olsa da …işlediğı flillerin ntteliğıgözönine almdığında.." ifadesiyle mahkumiyet olarak nitelenen HAGB kararına atifla fiil nitelendirilmiştir (bkz, § 15). Mahkeme gerekçesinde; bir yandan kesin bir mahkümiyet hūkmü ile sonuçlanmayan ceza yargılamasında verilen karara dayanıldığı, bir yandan da kullanılan ifadelerde başvurucumun üzerine atılı suçu işlediği izleniminin oluşmasına sebebiyet verildiği görülmüştür. Bu durumda verilen düşme karar anlamsız hâle gelmiş ve başvurucunun masumiyetine gölge düşürülmüştür. Diğer taraftan başvuruya konu idari yargılamada yapılan değerlendirmenin S271 sayılı Kanum'a göre HAGB ile kurulan hükmün 

sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmayacağına yönelik düzenlemeyle bağdaştığı da sõylenemez.

45. Soruç olarak Bölge Idare Mahkemesi kararının gerckçesinde kullamlan ifadeler ve ceza mahkemesinin açıklanması ertelenen hükmüine dayanıtması nedeniyle başvurucunun ceza yargılanmasıa konu eylemi işlediği ve suçlu olduğu inancıın yansıitıldığıanlaşıldiğından Anayasa'nın 36. ve 38. maddelerinde güvence altına alınan masumiyet karinesinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayıhı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
46. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hålinde ihlalin ve sonuçlaronın ortadan kaldırılması için yapıması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal btr mahkeme kararından kaynaklanmışsa, thlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderiltr.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebiltr veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakda yükumlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya ūzerinden karar vertr."
47. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesi, yeniden yargılama yaptImasına karar verilmesi ve manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur.

48. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararımın yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamma geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
49. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümktn olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin altmması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

50. Ihlalin mnahkeme kararmdan kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. inaddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anlan yasal düzenleme, usul hukukumdaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan 

kaldırmak amacıyla yeniden yargtlama sonucumu doğuran ve bireysel başvuruya Özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgilimahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığım kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısryla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarım gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

51. Anayasa Mahkemesi, İstanbul Bölge Idare Mahkemesi Birinci Idari Dava Dairesi kararında yapılan değerlendirme ve kullanılan ifadelerin masumiyet karinesini ihlal ettiğisonucuna varmıştır. Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

52. Bu durumda masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırlmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Buna göre yapılacak yeniden yargılama ise 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarımn ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapılması gereken iş, öncelikle ihlale yol açan mahkeme kararının ortadan kaldırılması ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak Üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

53. Masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlarınım ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunduğu sonucuna varıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

54. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet Ucretinden oluşan toplam 4.794,70 TL. yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir,
VL. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'mn 36. maddesi ile 38, maddesinin dördüncü fikrasında güvence altına alman masumiyet karinesinin IHLAL EDİLDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Üzere İstanbul Bölge Idare Mahkemesi 1. Idari Dava Dairesine (E.2018/255, K.2018/321) gönderilmesini sağlamak Uzere Kocaeli 2. Idare Mahkemesine (E.2016/76, K.2017/1694) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucunu tazminat talebinin REDDINE,
E. 294,70 TL barç ve 4.500 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4,794,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararn bir örneğinin Adalet Bakanlığıa GÖNDERİLMESiNE 31/3/2022tarihinde OYBtRLİĞtYLE karar verildi.