Patates Halka Çürüklüğü Etmeninin Eradikasyonu ve Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2023-12-03

3 Aralık 2023 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32388
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
PATATES HALKA ÇÜRÜKLÜĞÜ ETMENİNİN ERADİKASYONU VE
YAYILMASININ ÖNLENMESİ İÇİN ALINACAK TEDBİRLER
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, patates halka çürüklüğü
hastalığına neden olan Clavibacter sepedonicus’un yeri ve yayılış
alanlarının tespiti, mücadelesi ve yayılmasını engellemeye ilişkin usul ve
esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, patates halka çürüklüğü
hastalığına neden olan Clavibacter sepedonicus’un sürveyi, tespit edilmesi,
mücadelesi, yayılmasının engellenmesi ve eradike edilmesi hususlarını
kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996
sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci
maddesi ile 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma Enstitüsü: Bakanlığa bağlı zirai
mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitülerini,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel
Müdürlüğünü,
ç) KASK sistemi: İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından
karantinaya tabi zararlı organizmalarda yürütülen sürvey çalışmalarının ve
bulaşık alan bilgilerinin kayıt altına alındığı Tarım Bilgi Sisteminde yer
alan karantinaya tabi zararlı organizma sürveyi kayıt sistemini,
d) Kendi gelen bitkiler: Ekimi yapılmadan üretim
yerlerinde kendiliğinden yetişen/çıkış yapan konukçu bitkileri (Solanum
tuberosum L.),
e) Klonal seleksiyon: Vejetatif yoldan üretilen
tohumluk patateslerden, aynı yetişme ortamında mukayeseleri sonucunda en
iyilerin seçimine yönelik yapılan seleksiyonu,
f) Konukçu bitkiler: Tohumlar dışındaki Solanum
tuberosum L. bitkilerini,
g) Laboratuvar: Bakanlığa bağlı zirai mücadele
araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve zirai karantina müdürlüklerinin
laboratuvarları ile bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarları,
ğ) Lot: Bir sevkiyatın, tek bir ürünün bileşim ve
orjin olarak homojen yapıda olduğu belli sayıdaki birimini,
h) Mikro bitki: Yumru oluşturan Solanum türlerinin
mini yumruları dahil, in vitro bitkileri,
ı) Müdürlük: İl ve ilçe tarım ve orman
müdürlüklerini,
i) Sürvey: Bir alanda hangi türlerin var olduğunu
ya da zararlı organizma populasyonunun özelliklerini belirlemek için
belirli bir süre boyunca yürütülen resmî prosedürü,
j) Temel tohumluk: Çeşidin ve bitki sağlığının
korunması için kabul edilen uygulamalara göre üretilmiş, başlıca amacı
sertifikalı tohumluk patates üretimi olan ve resmî kontroller sonucunda,
10/4/2011 tarihli ve 27901 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tohumluk
Patates Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliğinde temel tohumluk patatesler
için ortaya konan standartları karşıladığı tespit edilen patates
yumrularını,
k) Üretildiği yerde dikimi yapılacak yumrular:
Belirli bir üretim yerinde üretilen ve o yerde daimi olarak kalması amaçlanan
ve sertifikalandırılması amaçlanmayan yumruları,
l) Yüksek düzeyde bulaşık alan: 10 yıldan uzun bir
süre boyunca devam eden yıllık sürveyler sırasında tespit edilen salgın
yerlerinin sayısının Clavibacter sepedonicus’un birden fazla yerde mevcut
olduğunu gösterdiği ve zararlı organizmanın resmî denetim altında olmayan
üretim alanlarında da mevcut olduğunun göz ardı edilemediği bir alanı,
m) Zararlı organizma: Patateste halka çürüklüğü
hastalığına neden olan Clavibacter sepedonicus’u (Spieckermann & Kotthoff
1914) Nouioui vd. 2018,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sürveyler ve Sürvey Sonuçlarının Bildirimi
Sürveyler
MADDE 4- (1) Müdürlük, konukçu bitkilerde, zararlı
organizmanın resmî sürveylerini aşağıdaki koşullara uygun olarak her yıl
yapar:
a) Dikim amaçlı olarak kullanılması amaçlanmayan
yumrularda yapılacak sürveyler aşağıdakileri kapsar:
1) Depodaki yumru lotlarından veya patates
bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata kadar geçen süre
içerisindeki mümkün olan en geç dönemde, tarladaki yumrulardan numune
alınır.
2) Zararlı organizmanın belirtilerinin görsel
olarak tanımlanmasının mümkün olduğu durumlarda tarlada patates
bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun olması halinde zararlı
organizmanın belirtilerini tespit etmek için kesilmiş yumrularda da görsel
muayene yapılır.
b) Üretildikleri yerlerde dikimi yapılacaklar
haricinde, dikim amaçlı yumrular için yapılacak sürveylerde, sistematik
olarak tarlada patates bitkilerinin ve depodaki lotların görsel muayenesi
yapılır. Depodaki yumru lotlarından veya patates bitkilerinin saplarının
kuruduğu dönemden hasata kadar geçen sürede, mümkün olan en geç dönemde,
tarladaki yumrulardan numune alınır.
c) Üretildikleri yerlerde dikimi yapılacak yumrular
için yapılacak sürveylerde; zararlı organizmanın varlığına ilişkin
belirlenmiş risk esaslı sürveyler gerçekleştirilir ve aşağıda yer alan
koşulları kapsar:
1) Depodaki yumru lotlarından veya patates
bitkilerinin saplarının kuruduğu dönemden hasata kadar geçen süre
içerisinde, mümkün olan en geç dönemde, tarladaki yumrulardan numune
alınır.
2) Zararlı organizmanın belirtilerinin görsel
olarak tanımlanmasının mümkün olduğu durumlarda tarlada patates
bitkilerinin görsel muayenesi yapılır ve uygun olması halinde zararlı
organizmanın belirtilerini tespit etmek için kesilmiş yumrularda da görsel
muayene yapılır.
ç) Yumrular haricinde konukçu bitkilerde yapılacak
sürveyler ve örneklemeler, bu bitkilerde zararlı organizmanın
tanımlayabilmek için uygun metotlar kullanılarak yapılır.
(2) Numunelerin toplandığı yer, zamanlama ve numune
sayısı, illerdeki patates üretim sistemleri dikkate alınarak, bilimsel ve
istatistiksel ilkelere ve zararlı organizmanın biyolojisine dayanarak Genel
Müdürlük tarafından planlanır.
Sürvey
sonuçlarının bildirimi
MADDE 5- (1) Müdürlükler, bir önceki yılda gerçekleştirilen
yıllık sürveylerin sonuçlarını her yıl 31 Aralık tarihine kadar Ek-2’de yer
alan formata uygun olarak Genel Müdürlüğe bildirir ve KASK sistemine veri
girişlerini yapar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tespit ve Alınacak Tedbirler
Tespit
MADDE 6- (1) Müdürlükler, sürveylerde toplanan örnekleri,
EK-1’in 2.1 inci maddesinde yer alan tespit testlerinin yapılması için
ilgili laboratuvara gönderir.
Zararlı
organizma şüphesi halinde alınacak tedbirler
MADDE 7- (1) Müdürlükler, tespit testleri sonuçlanıncaya
kadar aşağıda yer alan tedbirleri alır:
a) Zararlı organizmanın yayılması için
tanımlanabilir bir riskin olmadığı ortaya konulmuş yerlerde Bakanlığın
kontrolü altında bulunan konukçu bitkiler hariç, numunelerin alındığı tüm
ürünler, lotlar veya sevkiyatlardaki konukçu bitkilerin bir yerden bir yere
naklini yasaklar.
b) Şüpheli bulgunun kaynağını takip eder.
c) (a) bendinde atıfta bulunulan numunelerin
alındığı üretim yerinde üretilen, (a) bendinde belirtilenler dışında,
herhangi bir konukçu bitkinin bir yerden diğerine nakli için gereken resmî
kontrolleri yapar.
(2) Tespit testlerinin sonuçları beklenirken,
ilgili kurumlar aşağıda yer alan materyal ve dokümanın tamamını alıkoyar ve
muhafaza edilmesini sağlar:
a) Örneklemenin yapıldığı yerde kalan tüm yumrular
ve mümkünse geride kalan tüm bitkiler.
b) Testlemede kullanılan, artan tüm bitki
ekstraktları, DNA ekstraktları ve ek olarak hazırlanmış materyal.
c) Uygun olduğunda saf kültür.
ç) İlgili tüm belgeler.
(3) Zararlı organizmanın varlığına dair şüphenin
EK-1'in 1.1 inci maddesi uyarınca doğrulanması durumunda, müdürlükler,
yürütülen sürveylerde alınan numuneleri EK-1’de atıfta bulunulan testlerin
yapılması ve zararlı organizmanın varlığının doğrulanması veya reddedilmesi
amacıyla laboratuvara gönderir.
Zararlı
organizma tespiti halinde alınacak tedbirler
MADDE 8- (1) Zararlı organizmanın varlığının EK-1'in 1.2
nci veya 1.3 üncü maddeleri uyarınca doğrulanması durumunda, bu madde
kapsamındaki tedbirler uygulanır.
(2) Müdürlük, zararlı organizmanın olası yayılımını
belirlemek için EK-3'ün 1 inci maddesinde yer alan unsurları dikkate
alarak, gecikmeksizin sınırlandırılmış bir alan oluşturur.
(3) Sınırlandırılmış alan, bulaşık bir bölge ve
gerektiğinde bitki sağlığı riskine karşılık bulaşık alanın etrafında bir
tampon bölge içerir.
(4) Bulaşık alan, aşağıdaki unsurların tümünü
kapsar:
a) Bulaşık olduğu belirlenmiş bir bitki örneğinin
alındığı konukçu bitkiler, tesisler, sevkiyatlar ve/veya lotlar, araçlar,
gemiler, depolar veya bunların birimleri; konukçu bitkilerin üretimi,
depolanması ve nakliyesi sırasında kullanılan makineler ve ambalaj
malzemeleri dahil diğer nesneler; ve uygun olduğunda, konukçu bitkilerin
yetiştirildiği veya hasat edildiği üretim yeri/yerleri veya üretim
alan/alanları.
b) Bulaşık konukçu bitkilerle eş zamanlı olarak
üretilen veya hasat öncesi veya sonrası temas eden, EK-3’ün 2 nci
maddesinde yer alan unsurlar da göz önünde bulundurularak, zararlı
organizma ile muhtemel bulaşık olduğu belirlenmiş (a) bendinde yer alan tüm
unsurları.
(5) Müdürlük;
a) Dördüncü fıkranın (a) bendinde yer alan öğeleri
bulaşık olarak,
b) Dördüncü fıkranın (b) bendinde yer alan öğeleri
muhtemel bulaşık olarak,
belirler.
(6) Sınırlandırılmış bir alandan çıkan yumrular,
EK-1'de atıfta bulunulan testler kullanılarak zararlı organizmadan ari
oldukları kanıtlanmadıkça, bu sınırlanmış alandan çıkarılmaz.
(7) Müdürlük, EK-4'te yer alan yüksek düzeyde
bulaşık bir alanda zararlı organizma tespit edildiğinde Genel Müdürlüğe
bildirimde bulunmayabilir.
(8) Müdürlük, Genel Müdürlüğe bulaşıklığı (veya
salgın) bildirir. Genel Müdürlük, bu bildirimde yer alan diğer ilgili
müdürlükleri olası bulaşıklığın boyutunu belirlemek ve ikinci, üçüncü ve
dördüncü fıkralara göre sınırlandırılmış bir alan oluşturmak üzere
görevlendirir.
(9) İlgili kurumlar, aşağıdaki unsurların tümünün
muhafaza edilmesini sağlar:
a) Tüm testler tamamlanana kadar 7 nci maddenin
ikinci fıkrasında belirtilen materyali.
b) Tüm testler tamamlanana kadar tespit testi ve
uygun olduğunda tanımlama testleri ile ilgili materyali.
c) Yedinci fıkra uyarınca tespitte bulunulması
halinde, bildirim prosedürü tamamlandıktan sonra en az bir aya kadar
zararlı organizmanın saf kültürünü.
Zararlı
organizmayı eradike etmek için tedbirler
MADDE 9- (1) 8 inci maddenin beşinci fıkrasının (a) bendi
uyarınca zararlı organizma ile bulaşık olduğu belirlenen konukçu bitkiler
dikilmez. Müdürlükler, zararlı organizmanın yayılması için tanımlanabilir
bir risk bulunmadığının tespit edilmesi şartıyla, EK-5'in 1 inci maddesi
uyarınca bulaşık konukçu bitkilerin imha edilmesini veya başka bir şekilde
bertaraf edilmesini sağlar. Konukçu bitkilerin, bulaşık olduğu
tanımlanmadan önce dikildiği durumlarda, dikilen materyal EK-5'in 1 inci
maddesi uyarınca derhal imha edilir veya başka bir şekilde bertaraf edilir.
Bulaşık konukçu bitkilerin dikildiği üretim yeri/yerleri bulaşık olarak
tanımlanır.
(2) 8 inci maddenin beşinci fıkrasının (b) bendi
uyarınca muhtemel bulaşık olan konukçu bitkiler dikilmez ve klonal bağı
olan patates stokları için 10 uncu maddede atıfta bulunulan testlerin
sonucuna halel getirmeksizin, resmî gözetim altında, zararlı organizmanın
yayılmasına ilişkin tanımlanabilir bir risk bulunmadığı tespit edilecek
şekilde, EK-5’in 2 nci maddesinde belirtildiği gibi uygun kullanıma veya
bertarafa tabi tutulur. Konukçu bitkilerin, muhtemel bulaşık olarak
belirlenmeden önce dikildiği durumlarda, dikilen materyal derhal imha
edilir veya EK-5'in 2 nci maddesinde belirtilen tedbirler uygulanır.
Muhtemel bulaşık konukçu bitkilerin dikildiği üretim yeri/yerleri muhtemel
bulaşık olarak belirlenir.
(3) 8 inci maddenin beşinci fıkrası uyarınca
bulaşık olduğu veya muhtemel bulaşık olduğu belirlenen herhangi bir makine,
araç, gemi, depo veya bunların birimleri ve ambalaj malzemeleri dahil diğer
nesneler, EK-5'in 3 üncü maddesinde belirtilen yöntemler kullanılarak
temizlenir ve dezenfekte edilir veya imha edilir.
(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen
tedbirlere ek olarak, EK-5'in 4 üncü maddesinde belirtilen tedbirler,
sınırlandırılmış alanlarda uygulanır.
Dikim
amaçlı yumrular için özel testleme tedbirleri
MADDE 10- (1) Dikim amaçlı yumruların üretim sahasında
zararlı organizmanın varlığının doğrulanması durumunda, Müdürlük bulaşık
yumru lotları ile klonal bağı olan hatların da EK-1'de belirtilen testlere
tabi tutulmasını sağlar veya klonal bağı olan patates hatlarının
bulunmadığı durumlarda, bulaşık yumru lotları ile doğrudan veya dolaylı
temas halinde olan yumrular veya yumru lotları EK-1'de belirtilen testlere
tabi tutulur.
(2) Sertifikalı dikim amaçlı yumruların üretim
alanında zararlı organizmanın varlığının doğrulanması durumunda, ya
başlangıç klonal seleksiyon bitkilerinin her biri ya da temel tohumluk
patateslerin temsili örnekleri EK-1'de belirtilen testlere tabi tutulur.
Yüksek
düzeyde bulaşık alan orijinli konukçu bitki yumrularının hareketlerine
ilişkin geçici tedbirler
MADDE 11- (1) EK-4'te yer alan yüksek düzeyde bulaşık alan
orijinli, dikim için olanlar dışındaki konukçu bitki yumruları, ancak
aşağıdaki iki koşulu yerine getirmeleri halinde, yüksek düzeyde bulaşık
alandan diğer alana taşınabilir:
a) Bitki pasaportu taşıması durumunda.
b) Bakanlık tarafından kayıt altına alınmış ve
denetlenen ve zararlı organizmadan ari olduğu resmî olarak tanınan bir
üretim yeri orijinli olanlar veya EK-1'e göre yapılan numune alma ve
testlere dayalı olarak zararlı organizmadan ari olduğu belirlenenler.
(2) Müdürlük, her beş yılda bir, sorumluluk
alanında bulunan yüksek düzeyde bulaşık alanın son durumuna ilişkin Genel
Müdürlüğe bir rapor sunar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar
hakkında 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin ilgili hükümlerine göre
idari yaptırım uygulanır.
Avrupa
Birliği mevzuatına uyum
MADDE 13- (1) Bu Yönetmelik Clavibacter sepedonicus’un
(Spieckermann & Kotthoff 1914) Nouioui vd. 2018 Eradikasyonu ve
Yayılmasının Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirlere ilişkin 11/7/2022 tarihli
ve 2022/1194 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa
Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 14- (1) 24/9/2011 tarihli ve 28064 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Patates Halka Çürüklüğü Hastalığı ile Mücadele
Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.