Anayasa Mahkemesinin 18/9/2024 Tarihli ve 2019/35817 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-01-10

10 Ocak 2025 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32778
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: İKİNCİ BÖLÜM  KARAR  ATANAŞ MAMASİS VE CORC KASAPOĞLU BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/35817Karar Tarihi : 18/9/2024
Başkan : Basri BAĞCI Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Metin KIRATLI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucular : 1. Atanaş MAMASÍS 2. Corc KASAPOĞLU Vekili : Av. Hülya BENLiSOY 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, başvurucuların din adamı olduğu gerekçesiyle kilise vakfindan çıkarılmalarına karar verilmesinin örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucular, İstanbul'daki kiliselerde papaz olarak görev yapmakta iken 10/12/2011tarihinde Samatya Aya Analipsis Rum Ortodoks Kilisesi Vakfi Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmiştir.

3. Vakfin Yönetim Kurulu Seçim Tespit Tutanağı 16/12/2011 tarihinde Vakıflar Genel Müdürlüğüne (Genel Müdürlük) bildirilmiştir. Genel Müdürlük 5/3/2012 tarihinde 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 27/9/2008tarihli ve 27010 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vakiflar Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 33. maddesinin (i) bendi gereği (bkz. § 18) başvurucuların din adamı olmaları nedeniyle yönetim listelerinden çıkarılmasına ve bu hâliyle Vakif Yönetim Kurulu Yetki Belgesi verilmesine karar vermiştir.

4. Başvurucular 12/4/2012 tarihinde Genel Müdürlüğün verdiği yetki belgesinin iptali talebiyle dava açmıştır. Başvurucular, dava dilekçelerinde 5737 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayalı olarak cıkarılan Yönetmelik'te Vakıf Yönetim Kuruluna üye olma şartlarıarasında "din adamı olmamak" ibaresinin bulunmadığını iddia etmiştir.
5. Davalı Genel Müdürlük; başvurucular hakkındaki işlemin Lozan Antlaşmasıtutanakları gereğince tesis edildiğini, Lozan Antlaşması ile ruhani din adamlarının yönetsel ve siyasi alanlarda görev yapamayacağının belirlendiğini belirterek davaların reddini talep etmiştir.


6. İstanbul 8. Ídare Mahkemesince 9/4/2013 tarihinde dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Mahkeme gerekçesinde; Genel Müdürlüğün denetim yetkisinin cemaat vakfi yöneticilerinin seçiminin kanun ve yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığı ile sınırlı olduğu belirtilmiştir. Gerekçeli kararda; Genel Müdürlüğün yönetim kurulu seçiminin iptali veya geçerli sayılmasına yönelik tasarruf ve yetkisi bulunmadığı gibi denetim sonucunda seçimin kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak yapıldığının tespit edilmesi hâlinde iptali veya geçersiz sayılarak yenilenmesi için adli yargı yerinde dava açılması gerektiği vurgulanmiştir.

7. Anılan iptal kararı 13/4/2013 tarihinde davalı idareye tebliğ edilmiştir.
8. Kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesi 18/4/2016 tarihinde ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir. Bozma kararında cemaat vakıfları da dâhil olmak üzere mazbut, mülhak ve esnaf vakıfları ile yeni vakıfların özel hukuk tüzel kişisi olduğu, denetim makamı olan Genel Müdürlüğün denetim yetkisinin cemaat vakfi yöneticilerinin seçiminin kanun ve yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığı ile sınırlı olduğu belirtilmiştir. Danıştay kararında, denetim makamının denetim sonucunda seçimin kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak yapıldığı sonucuna ulaşması hâlinde seçimin iptaline veya seçimin geçerli sayılmasına yönelik bir görev ve yetkisinin olmadığıancak iptal edilmesi veya geçersiz sayılarak yenilenmesi için adli yargı yerinde dava açabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Kararda; özel hukuk tüzel kişisi olan cemaat vakıflarının yönetici seçimlerinin iptaline veya seçimin geçerli olduğuna ilişkin karar verme görev ve yetkisinin adli yargı yerine ait olduğu, bu nedenle davanın esasının idare mahkemelerince incelenemeyeceği kanaatine varılmiştır.

9. Bozma kararı üzerine İstanbul 8. İdare Mahkemesi 30/11/2016 tarihli kararında davanın esasına ilişkin karar verme görev ve yetkisinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görev yönünden ret kararı vermiştir. Anılan karar 20/6/2019 tarihinde Danıştay tarafindan onanmiştir.

10. Karar, başvuruculara 25/9/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 24/10/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

II. DEĞERLENDİRME 
11. Başvurucular, din adamı oldukları gerekçesiyle haksız bir biçimde Kilise Vakfından çıkarılmalarının din ve vicdan özgürlüğü ile örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, öncelikle başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği meselesinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bakanlık görüşünde ayrıca 2022 yılında çıkarılan 18/6/2022 tarihli ve 31870 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cemaat Vakıfları Seçim Yönetmeliği kapsamında başvuruya konu Vakıfta seçimlerin yapıldıği, bu itibarla başvurucuların mağdur sıfatının devam edip etmediği hususunun gözönüne alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı bireysel başvuru formunda ileri sürdükleri hususları tekrarlamıştır.
12. Başvurucuların Kilise Vakfı yönetiminden çıkarılmaları ile bu örgütün idari çatısı altında faaliyette bulunma, örgütün organlarında görev alma haklarına son verilmiştir.Dolayısıyla eldeki başvurunun örgütlenme özgürlüğü kapsamında incelenmesi gerekmektedir. Öte yandan başvurucular, din adamı olmaları nedeniyle vakıf yönetiminden çıkarılmıştır. Anayasa'nın 24. maddesinde herkesin dinî inanç özgürlüğüne sahip olduğu düzenlenmiştir. O hâlde meselenin Anayasa'nın 24. maddesinde yer alan din özgürlüğü ile 

olan ilgisi son derece açıktır. Incelenen olayda, başvurucuların temel şikâyetlerinin mensubu oldukları Vakfin yönetiminde yer alamamalarına ilişkin olması nedeniyle meselenin Anayasa'nın 33. maddesindeki örgütlenme özgürlüğü kapsamında ve Anayasa'nın 24.maddesi işiğında ele alınması gerekir (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, B. No:2019/35842, 2/5/2023,§§ 33,34).

A.İlgili Mevzuat 
13. 5737 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasinda:
1936 Beyannamesi: Cemaat vakiflarının 2762 sayılı Vakiflar Kanunu gereğince verdikleri beyannameyi,
Cemaat vakfi: Vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış, mensupları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Türkiyedeki gayrimüslim cemaatlere ait vakifları,
ifade eder."
14.5737 sayılı Kanun'un 4. maddesi şöyledir:
"Vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir"
15. 5737 sayılı Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Cemaat vakiflarının yöneticileri mensuplarınca kendi aralarmdan seçilir. Vakif yöneticilerinin seçim usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir."
16.5737 sayılı Kanun'un 9. maddesi şöyledir:
"Vakıflarda; hırsızlık, nitelikli hırsızlık, yağma, nitelikli yağma, dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık, zimmet, rüşvet, sahtecilik, hileli iflas, ihaleye fesat kariştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık suçları ile Devletin güvenliğine karşıişlenen suçların birinden mahkûm olanlar yönetici olamazlar.

Vakıf yöneticisi seçildikten sonra yukarıdaki suçlardan mahkûm olanların yöneticiliği sona erer."
17. 5737 sayılı Kanun'un 33. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Mülhak, cemaat, esnaf vakıfları ile yeni vakiflarda iç denetim esastır. Vakif: organlarıtarafindan denetlenebileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına da denetim yaptırabilir.
..Vakifların amaca ve yasalara uygunluk denetimi ile iktisadi işletmelerinin faaliyet ve mevzuata uygunluk denetimi Genel Müdürlükçe yapılır. "

18. Yönetmelik'in 19/1/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Vakıflar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan 30. ve 32. maddeleri ile 31. ve 33. maddelerinin ilgili kısmı şöyledir:
30. "(1) Cemaat vakiflarının yönetim kurulu seçimlerinde:
a) Vakfin yönetim kurulu seçimine, vakıf veya hayratından yararlanan cemaat mensupları katilır..."
31. "(1) Seçmenlerin;
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşi olmasi.
b) On sekiz yaşını doldurması,
c) Seçim çevresinde ikamet etmesi 
şarttir."
32. "(1) Vakif yönetim kuruluna seçilecek kişilerin 31 inci maddede belirtilen şartlara ek olarak aşağıdaki şartları da taşıması gerekir:
a) En az ilkokul mezunu olmak,
b) Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen suçların birinden mahkúm edilmemiş olmak.
şarttir."
33. (i) "Seçim işlemleri ile sonuçlarının ve seçilen kişilerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadıkları hususunda bölge müdürlüğünce araştırma yapıldıktan sonra, yeni seçilen vakıf yönetim kurulu üyelerine yetki belgesi verilir."
B. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
19. Bakanlık görüşünde, idare mahkemelerince adli yargı mercilerinin yetkili olduğu belirtilerek görev bakımından ret kararı verilmesi yönünden başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği hususunun netleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
20. Anayasa Mahkemesi Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis kararında Bakanlığın başvuru yollarının tüketilmediği yönündeki görüşüne karşılık, başvurucuların sekiz yıl boyunca örgütlenme özgürlüğünce koruma altına alınan haklarını kullanamamalarının devletin pozitif yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin incelenmesi ile ilgili olan ve dolayısıyla Anayasa'nın 33. maddesi bağlamındaki şikâyetlerin özüne sıkı sıkıya bağlısorunlar ortaya çıkardığını değerlendirmiştir. Anılan kararda başvuru yollarının tüketilmesinin gerekip gerekmediği meselesi esasla birlikte incelenmiştir. Eldeki başvuruda da işaret edilen karardaki değerlendirmelerden ayrılmayi gerektirir bir yön bulunmamaktadır.
21. Dolayısıyla açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Esas Yönünden 
22. Anayasa'nın 33. maddesinde düzenlenen örgütlenme özgürlüğü hakkın etkin bir şekilde kullanılması bağlamında devlete birtakım pozitif yükümlülükler yüklemektedir.Devlete yüklenen pozitif yükümlülükler, bu haklara ilişkin davalarda kamusal makamlarca verilecek kararların etkinliği ve yeterliliği; ilgili kararların mümkün olan en kısa sürede verilmesiyle yakından alakalıdır (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, § 43).
23. Bu konuda yargısal makamlardan ivedilikle hareket etmeleri, diğer bir anlatimla uyuşmazlık hakkında hızlı bir yargılama yaparak davayı sürüncemede bırakmamaları, ilgili ve yeterli gerekçelerle bir karar vermeleri beklenir. Bu beklentinin gerçekleştirilmesi,örgütlenme özgürlüğü bağlamında devletin pozitif yükümlülüklerindendir. Bu konudaki yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda, haktan yararlanamayanlar açısından telafisi imkânsız zararların doğması muhtemeldir (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, § 44).
24. Mevcut başvuru koşulları yönünden önemli olan husus, örgütlenme özgürlüğünün kullanımının sağlanmasına yönelik hukuki bir uyuşmazlığın çözümlenmesi amacıyla açılan davanın sürüncemede bırakılmadan hızlı bir şekilde sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı meselesidir. Bu türden bir yargılamanın sürüncemede bırakılması telafisi imkânsız zararlara yol açabileceğinden tek başına devletin pozitif yükümlülüğünün ihlali anlamina gelebilecektir.

25. Başvurucuların dinî azınlıktan kişiler olduğunun hatırlatılmasında da fayda vardır. Örgütlenme özgürlüğünü her bir vatandaşın etkin bir şekilde kullanmasının sağlanmasının demokratik bir toplum için önemi kuşkusuz olmakla birlikte azınlığa mensup bireyler açısından bu hususun daha hassas olduğunun belirtilmesi gerekir. Zira bu kimseler çoğunluk içinde sahip oldukları kimlikleri korumak ve kimliklerine özgü tarihsel, dinî,sosyal, ekonomik, kültürel durumları, hakları daha güçlü bir biçimde ifade etmek için bir araya gelir ve bu kimselerin azınlık konumunda olmalarından ötürü daha fazla korunmalarıgerekir. Bu nedenle devletin toplumsal bütünlüğü temin etmek adına azınlık haklarınıkoruması ve bu hakların en etkin şekilde kullanılmasını sağlaması yargısal süreçlerin süratle sonuçlandırılması ile mümkündür (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, § 46).
26. Eldeki başvuruda başvurucular, 2011 yılında Kilise Vakfi Yönetim Kuruluna seçilmiştir. Genel Müdürlüğün başvurucuların Yönetim Kurulundan çıkarılmasına karar vermesi ile 2012 yılında yargılama süreci başlamıştır. 2013 yılında Idare Mahkemesi Genel Müdürlüğün işleminin iptaline karar vermiş ve bu karar Genel Müdürlüğe tebliğ edilmiştir.Buna karşın Genel Müdürlük iptal kararını esas alarak başvurucuların Vakfin yönetiminde yer almasına ilişkin herhangi bir işlem tesis etmemiştir. Dolayısıyla 2012 yılında başlayan ve 2019 yılında görevsizlik kararıyla sonuçlanan yargılama süresi boyunca başvurucular vakıf yönetiminde yer alamamıştır ve yargılamanın sonunda davanın esası hakkında bir karar da verilmemiştir. Yani başvurucular, din adamı olmaları nedeniyle Yönetim Kurulunda yer alıp alamayacaklarına ilişkin olarak mahkemeler tarafindan hiçbir tespit yapılmaması nedeniyle bitmeyen bu nizalı tartışma kapsamında örgütlenme özgürlüklerinden yararlanamamıştır.
27. Bu kapsamda oldukça uzun süren bir yargılama sonucunda başvurucuların şikâyetlerinin esasının çözüme kavuşturulamamış olmasının yanı sıra davanın sonunda adli yargı makamlarının işaret edilerek görevsizlik kararı verildiğinin altı çizilmelidir. 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. ve devamı maddelerinde idare mahkemelerinin hangi davalara bakmakla görevli olduğu açıkça düzenlenmiştir. İdari 

yargılama usulünün temel dayanağı olan söz konusu hükümler çerçevesinde ancak sekiz yılın sonunda görevsizlik kararı verildiği dikkate alındığında yargılamanın gerekli olan makul ivedilik ve özen yükümlülüğü çerçevesinde yapıldığını söylemek mümkün gözükmemektedir.
28. Dolayısıyla yukarıda anlatılanlar çerçevesinde olaylar bir bütün olarak değerlendirildiğinde -sadece usule ilişkin bir sonuca varılmış olunduğu da gözönüne alındığında- süratle sonuçlandırılması gereken bir davanın sürüncemede bırakıldığı ve makul sürede sonuçlandırılmadiğı kabul edilmelidir. Başvurucuların din adamı olmaları nedeniyle cemaat vakfi yönetim kurulunda yer alip alamayacakları ile ilgili ihtilaf uzunca bir süre çözümsüz bırakılarak örgütlenme özgürlüğünün getirdiği haklara erişimleri yargılama boyunca imkânsız kılınmıştır. Netice olarak mahkemelerin başvurucuların sözü edilen Vakıflarda kendileri ve vakif üyeleri adına örgütlü bir biçimde hareket etme hakkından etkin bir şekilde yararlanmalarını sağlamak konusundaki pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşılmıştır.

29. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 24. maddesi işığında Anayasa'nın 33.maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

30. Bunun yanı sıra başvurucuların idari yargı sürecinin sonunda verilen görevsizlik kararı sonrasında bireysel başvuruda bulundukları tekrar hatırlatılmalıdır. Dolayısıyla başvurucuların din adamı olmaları nedeniyle Vakfin yönetiminde yer alip alamayacaklarına ilişkin olarak yargı mercilerince henüz bir değerlendirme yapılmamıştır. Öte yandan başvurucular Danıştayın işaret ettiği adli yargı yolunun şikâyetleri yönünden etkisiz olduğunu da ileri sürmemiştir. Mevcut başvurunun koşullarında yetkili yargı kolunu belirlemek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Eldeki davada yetkili yargı yolunun belirlenmesine ilişkin olarak hukuk sistemimizde bulunan mekanizmalar tüketilmiş de değildir.Şikâyetlerinin esasına yönelik olarak ise başvurucuların adli yargı mahkemelerinin esasa ilişkin vereceği bir karar sonrasında ve koşulları oluştuğu takdirde bireysel başvuruda bulunmaları mümkündür. Bu nedenlerle bireysel başvuru yolunun ikincilliği ilkesi gereği başvurucuların bu yöndeki şikâyetleri hakkında bir inceleme yapılmamıştır.
Engin YILDIRIM bu sonuca farklı gerekçeyle katılmıştır.
III. GİDERİM 
31. Başvurucular, ihlalin tespit edilmesi ve tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

32. Niteliği itibarıyla başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı sonucuna varilmiştir.

33. Öte yandan somut olay bağlamında ihlalin tespit edilmesinin başvurucuların uğradığı zararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı değerlendirilmiştir. Dolayısıyla ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için örgütlenme özgürlüğünün ihlali nedeniyle manevi zararları karşılığında başvuruculara takdiren net 30.000 TL manevi tazminatin ayri ayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.


IV. HÜKÜM 
A. Örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 33. maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün İHLAL EDILDİĞiNE,
C. Başvuruculara net 30.000 TL manevi tazminatın AYRI AYRI ÖDENMESÍNE,
D. 364,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 19.164,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 18/9/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başvuru Numarasi : 2019/35817Karar Tarihi : 18/9/2024
FARKLI GEREKÇE 
1.Başvurucular, İstanbul'daki kiliselerde papaz olarak görev yapmakta iken 10/12/2011 tarihinde Samatya Aya Analipsis Rum Ortodoks Kilisesi Vakfi Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmiştir.

2. Çoğunluk, başvurucuların temel şikâyetlerinin mensubu oldukları Vakfın yönetiminde yer alamamalarına ilişkin olduğu gerekçesiyle başvuruyu Anayasa'nın 33.maddesindeki örgütlenme özgürlüğü kapsamında ve Anayasa'nın 24. maddesi ışığında değerlendirmiş ve başvurucuların örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.

3. Anayasa'nın 24. maddesinde herkesin din ve vicdan özgürlüğüne sahip olduğu düzenlenmiştir. Din adamı olan başvurucular dini bir vakfın yönetim kuruluna seçilmişlerdir.İlgili mevzuatın buna izin vermediği gerekçesiyle başvurucular vakıf yönetiminden kamu makamlarinca çıkarılmışlardır.

4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AiHM), Komisyon döneminde verdiği bir kararında “dini bir topluluğun örgütlenmesinin dini yaşamın önemli bir parçası olduğunu ve buraya katılımın kişinin dininin bir tezahürü olduğunu" vurgulamıştır (Hasan ve Çavuş/Bulgaristan, B. No. 30985/96, 26 Ekim 2000, § 59). Mahkeme, önündeki başvuruyu Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) düşünce, vicdan ve din özgürlüğünükoruyan 9. maddesi kapsamında ele almiş, davalı ülkenin savunmasında öne sürdüğübaşvurunun Sözleşme'nin örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alan 11. maddesi altında incelenmesi gerektiği görüşüne itibar etmemiştir (Hasan ve Çavuş/Bulgaristan, § 57).
5. Dini liderlerin atanması ve seçilmesini içeren başka bir başvuruda AiHM din özgürlüğünün öncelikle bireysel bir vicdan meselesi olmakla birlikte, diğer hususların yanısıra, kişinin dinini tek başına ve özel olarak veya başkalarıyla birlikte, kamusal alanda ve inancını paylaştığı kişilerin çevresinde açıklama özgürlüğünü de kapsadığının altını çizmiştir (Müslüman Cemaati Yüksek Şurasi/Bulgaristan, B. No. 39023/97, 16 Aralık 2004, § 73).Burada da Mahkeme başvuruyu dernekleri haksız Devlet müdahalelerine karşı koruyan Sözleşme'nin 11. maddesi ışığında Sözleşme'nin 9. maddesi çerçevesinde ele almıştır.
6. Önümüzdeki başvurunun temelini azınlık konumundaki dini bir topluluğun kendi iç işlerini düzenlemesi oluşturmaktadır. Bu konuda idarece yapılan müdahale başvurucuların din ve vicdan özgürlüğüne yöneliktir, zira ilgili dini vakfin yönetimine katılma kişinin dini inancının kamusal alana yansımasının, dışa vurumunun bir sonucudur.
7. Belirtilen gerekçelerle başvurunun Anayasa'nın 33. maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğü ışiğında Anayasa'nın 24. maddesinde korunan din ve vicdan özgürlüğü kapsamında incelenip, bu maddeden ihlal sonucuna ulaşılması gerektiği kanaatindeyim.

Üye Engin YILDIRIM