Türkiye-Ukrayna Hükümetlerarası Ticari ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu On İkinci Dönem Toplantısı Protokolünün Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 3720)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2021-03-21

21 Mart 2021 PAZAR 
Resmî Gazete 
Sayı : 31430
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
Karar Sayısı: 3720
16 Ekim 2020 tarihinde İstanbul'da imzalanan ekli “Türkiye-Ukrayna HükümetlerarasıTicari ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu On İkinci Dönem Toplantısı Protokolü"nün onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
20 Mart 2021
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRKİYE - UKRAYNA HÜKÜMETLERARASI  TİCARİ VE EKONOMİK İŞBİRLİĞİ KOMİSYONU  ON İKİNCİ DÖNEM TOPLANTISI PROTOKOLÜ
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti arasında 4 Mayıs 1992tarihinde imzalanan Ticari ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması'nın X. maddesi uyarınca kurulan Türkiye-Ukrayna Hükümetlerarası Ticari ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu'nun (bundan böyle “Komisyon” olarak anılacaktır) On İkinci Dönem Toplantısı 16 Ekim 2020 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir.

Türk Heyetine Milli Savunma Bakanı Sayin Hulusi Akar, Ukrayna Heyetine ise Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanı Sayın Ihor Petraşko başkanlık etmişlerdir.
Komisyonun uzman seviyesindeki teknik toplantısı 15-16 Eylül 2020 tarihlerinde çevrimiçi olarak, dost ve yapıcı bir atmosferde gerçekleştirilmiştir.

Her iki heyet listeleri sırasıyla EK-I ve EK-II’de yer almaktadır.
Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın 3Şubat 2020 tarihinde Ukrayna'ya resmi ziyareti ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Sayın Vladimir Zelensky ile ikili görüşmesi sırasında alınan kararları dikkate alarak, iki ülke arasındaki stratejik işbirliğini daha da geliştirme ve karşılıklı uzlaşılan öncelikli alanlarda özellikle ticari ve ekonomik ilişkilerde işbirliğini uzun vadede geliştirme niyetlerini teyit etmişlerdir.
Komisyon toplantısının sonuçları aşağıdaki gibidir:
1.TİCARİ İLİŞKİLER 
1.1 Taraflar, COVID-19 pandemisinin ticari ilişkiler dâhil dünyadaki ekonomik durum üzerinde önemli bir olumsuz etkisinin bulunduğuna işaret etmişlerdir. Taraflar,Türkiye'nin Ukrayna ile ikili ticaretinde yıllardır açık verdiğinin ve bu açığın 2020 yılında kısmen düştüğünün altını çizmişlerdir. Ukrayna Tarafī, Ukrayna'nın Türkiye’ye ihracatının 2020 yılında düştüğünü vurgulamıştır. Taraflar, müteakip alanlar yoluyla ikili ticari ve ekonomik ilişkilerin daha fazla geliştirilmesinin önemini vurgulamışlardır:
Türk ve Ukraynalı temsilcilerin katılımlarının kolaylaştırılması için iki ülke arasında uluslararası fuarların, forumların ve sunumların düzenlenmesi konusunda bilgi değişimi yapılması;
Ticaret heyetleri de dâhil iş organizasyonları düzenlenmesi;
- Ticaret ve Sanayi Odaları düzeyinde ikili işbirliğinin geliştirilmesi ve Türkiye Ukrayna İş Konseyinin etkinliğinin artırılması.

1.2 Taraflar, salgınlar ile diğer doğal ve beşeri zorluk durumlarında iki ülke arasındaki derin istişareler ve yakın işbirliğinin öneminin altını çizmişlerdir.

1.3 Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti arasında Serbest Ticaret Anlaşması'nın sonuçlandrılmasına yönelik müzakerelerin başarıyla tamamlanmasıTarafların ortak görevidir. Bu doğrultuda:

Taraflar, mevcut tarife tavizlerinin Türkiye Cumhuriyeti ve Ukrayna arasında Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi 8. Toplantısı çerçevesinde imzalanan Mutabakat Zaptında mutabık kalınan prensipleri dikkate alarak geliştirilmesi konusunda anlaşmışlardır. Bu kapsamda, Türk Tarafı gözden geçirilmiş teklif listesini Ukrayna Tarafina 28 Ağustos 2020 tarihinde, Ukrayna Tarafi ise gözden geçirilmiş teklif listelerini Türk Tarafina 9 Ekim 2020 tarihinde iletmiştir.
Taraflar, ticari ve ekonomik ilişkilerde karşılıklı faydayı derinleştirecek ve genişletecek olan bu Anlaşmanın tamamlanmasına yönelik müzakere sürecinin 2020 yılı sonundan önce tamamlanmasını teminen ileri düzeyde çaba gösterilmesi hususunda anlaşmışlardır.

1.4 Türk Tarafi, Türkiye menşeli ürünlere karşı Ukrayna'nın başlattığı ticari soruşturmalarda kaydedilen artışın Türkiye ve Ukrayna'nın ikili ticari ilişkileri geliştirmeye yönelik karşılıklı hedefine uygun olmadığının altını çizmiştir.

1.5 Ukrayna tarafi, yürütülen ticaret önlemleri uygulamalarının ulusal mevzuat ve DTÖ kurallarına tam uyum içinde uygulandığını ve söz konusu önlemlere başvurulmasının adil ticaretin sağlanması ihtiyacından ileri geldiğini vurgulamıştır.
2. YATIRIM ALANINDA İŞBİRLİĞİ
2.1 Ukrayna Tarafi, Ukrayna'nın yatırım potansiyeli ve Türk yatırımcılarının Ukrayna'daki endüstri parkı ağının inşasına ve imtiyazlar dahil kamu özel ortaklığı (PPP)projelerine ilgisinin çekilmesi hakkında bilgi vermiştir.

2.2 Türk Tarafi, organize sanayi bölgeleri alanındaki tecrübelerini paylaşmaya hazır olduğunu ifade etmiştir.

2.3 Ukrayna Tarafi, özellikle İmtiyazlar Hakkında yeni Ukrayna Kanunu olmak üzere PPP’ye ilişkin son yasal değişikliklere dikkat çekmiş ve ilk şeffaf imtiyazlı liman ihalesinin gerçekleştirildiğini not etmiştir.

2.4 Taraflar, yatırımlar ve PPP alanında işbirliğinin yoğunlaştırılmasının ülkeler arasında ikili işbirliğinin geliştirilmesi için öncelikli alanlardan biri olduğunu not etmişlerdir.
2.5 Ukrayna Tarafi, Türk iş dünyası temsilcilerini, Ukrayna Bakanlar Kabinesi tarafindan COVID-19’un yayılmasının önlenmesi amacıyla uygulanan karantina ve kısıtlayıcı önlemlerin sona ermesinden sonra, başta geniş ölçekli özelleştirmeler olmak üzere Ukrayna’daki özelleştirme sürecine davet etmiştir 
2.6 Türk tarafi, Türk iş insanlarını bilgilendirmek amacıyla Ukrayna'nın özelleştirme projeleri listesini talep etmiştir.

3. GÜMRÜK ALANINDA İŞBİRLİĞİ
3.1 Taraflar, “Türkiye Cumhuriyeti ve Ukrayna Gümrük İdareleri arasında Ortak Gümrük Konseyi Hakkında Mutabakat Zaptı" imzalamasına yönelik istekliliklerini ifade etmiştir.


3.2 Türk Tarafı “Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı ve Ukrayna Devlet Gümrük İdaresi arasında İkili Ticaret İstatistiklerinin Değişimine Yönelik Mutabakat Zaptı” taslağınıyeniden müzakere etmeye hazır olduğunu belirtmiştir.

3.3 Türk Tarafi, Türkiye ve Ukrayna gümrükleri arasında gümrük prosedürlerinin kolaylaştırılmasının her iki tarafa faydası olacağını yinelemiştir.

3.4 Taraflar, Türkiye ve Ukrayna arasında gümrük prosedürlerinin basitleştirilmesini teminen Basitleştirilmiş Gümrük Hattı Protokolü ve Yetkilendirilmiş Ekonomik Operatörlerin Karşılıklı Tanınması Anlaşması'nın hazırlanması ve imzalamasına yönelik istekliliklerini ifade etmişlerdir.

3.5 Bu kapsamda, Türk Tarafi, Protokol ve Anlaşmaya yönelik Eylem Planının ilk taslaklarını Ukrayna Tarafına sunmaya hazır olduğunu belirtmiştir.
4. TEKNİK DÜZENLEMELER, STNDARDİZASYON, METROLOJİ, UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ VE AKREDİTASYON ALANINDA İŞBİRLİĞİ
4.1 Taraflar, teknik düzenlemeler, standardizasyon, metroloji ve uygunluk değerlendirmesi alanında işbirliğinin yoğunlaştırılması konusunda anlaşmışlardır.
4.2 Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı ile Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı arasında teknik düzenlemeler, standardizasyon,metroloji ve uygunluk değerlendirmesi alanında yeni bir Bakanlıklararası anlaşma taslağının değerlendirilmesi sürecinin hızlandırılması hususunda anlaşmışlardır.
4.3 Taraflar, Türk Standardları Enstitüsü (TSE) ile Ukrayna Standardizasyon,Sertifikasyon ve Kalite Araştırma ve Eğitim Merkezi (UkrNDNC) arasında bir Mutabakat Zaptının, ilgili kurumların bir sonraki resmi toplantisında tamamlanması ve imzalanmasi hususunda anlaşmışlardır.

4.4 Taraflar, akreditasyon alanında uzmanlık ve bilgi paylaşımı yoluyla teknik işbirliğinin geliştirilmesi ve bu kapsamda diğer potansiyel işbirliği alanlarının araştırılmasıhususunda anlaşmışlardır.

4.5 Türk Tarafi, Helal Akreditasyon Kurumu'nun (HAK) Ukrayna ile helal standartlari, akreditasyonu ve sertifikasyon hizmetleri konularında olası işbirliği alanlarınıaraştırmaya ve bu alanlarda bir teknik işbirliği çerçevesi geliştirmeye; ayrıca akreditasyon alanında tecrübe paylaşımı gerçekleştirmeye hazır olduğunu beyan etmiştir.
Türk Tarafı ayrıca, HAK'ın Ukrayna'da yerleşik helal belgelendirme kuruluşları ile üreticiler ve hizmet sağlayıcılar nezdinde faaliyetlerini tanıtma talebini belirtmiştir.
Bunun yanı sıra, Türk Tarafi, HAK'ın helal kalite altyapısı alanında Ukrayna'daki sektör paydaşlarına yönelik teknik eğitim vermeye ve Ukrayna'da mukim helal belgelendirme kuruluşlarını akredite etmeye hazır olduğunu vurgulamıştır.

4.6 Türk Tarafi, metroloji konusunda, aşağıdaki alanlarda işbirliği gerçekleştirilebileceğini belirtmiştir:
- Kurumsal yapi, mevzuat ve metroloji uygulamaları hakkında ve piyasa gözetimi ve uygunluk değerlendirmeleri faaliyetlerine ilişkin tecrübe ve bilgi paylaşımı


Yukarıda bahse konu alanlarda uzman değişimi ve eğitim programlarıdüzenlenmesi.

5. SANAYİ ALANINDA İŞBİRLİĞİ
5.1 Taraflar, sanayi alanında müteakip alanlarda işbirliğinin önemini vurgulamışlardır: makine ve mühendislik hizmetleri, metalürji işletmelerinin tasarımı,havacılik, otomotiv, tarim makineleri ve vagon üretimi.

5.2 Taraflar, Ukraynalı girişimcilerin Türkiye’de enerji ekipmanı üretimi için enerji projelerine katılım olanaklarını değerlendirme konusunda anlaşmışlardır.
5.3 Taraflar, Ukrayna topraklarında Türk araçlarının ve yedek parçalarının üretim yerine yönelik diyaloğa başlanması konusunda anlaşmışlardır.

5.4 Ukrayna Tarafi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarında kimyasal kok üretim tesislerinin inşası ve tasarımı için bilimsel ve teknik potansiyelin elverişliliği konusunda bilgi vermiştir.

5.5 Türk Tarafi, Türkiye'de sanayide verimlilik ve dijital dönüşüm için kurulan Yeterlilik ve Dijital Dönüşüm Merkezi'nin (Model Fabrika) Ukrayna'ya transferine yönelik Çalışma Grubu tesis edilmesini önermiştir. Türk tarafi bu öneriye ilişkin olarak Ukrayna tarafina ilave bilgi iletecektir.

6.ULAŞTIRMA ALANINDA İŞBİRLİĞİ
6.1 Taraflar, 2018 vilında Ankara'da ve 2019 yılında Odesa'da gerçekleştirilen Karma Ulaştırma Karma Komisyonu toplantılarında yapılan çalışmaları memnuniyetle not etmişlerdir.

6.2 Taraflar, Karadeniz feribot hizmetini kullanan kara ve demir yolu dahil olmak üzere, ülkeler arasında multimodal/kombine ulaştırmanın geliştirilmesinin önemini teyit etmişlerdir.

6.3 Taraflar, Türkiye ve Ukrayna limanları arasındaki feribot hizmetlerinin geliştirilmesine, özellikle Asya-Avrupa-Asya güzergahında gerçekleşen ilave transit kargo taşımacılığının cazip hale getirilmesine yönelik devam eden işbirliğinin önemini teyit etmişlerdir.

6.4 Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti arasında Uluslararasi Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasını Değiştiren Anlaşma'nın sonuçlandırılmasından duydukları memnuniyeti ifade etmiş ve Anlaşmanın uygun olan en kısa sürede imzalanmasına yönelik arzularını belirtmişlerdir.

6.5 Ukrayna Tarafi, Türk Tarafının başta doğal gaz, CNG ve LNG olmak üzere akaryakıtların taşınması ve kentsel nakliyesi (çevreye duyarlı bir şekilde) için şartların oluşturulmasi, desteklenmesi ve geliştirilmesine ilişkin tecrübelerinden bilgi ve heyet değişimi yoluyla yararlanmaya yönelik isteklerini belirtmiştir.

6.6 Taraflar, 29 Eylül 2020 tarihinde çevrimiçi gerçekleştirilen Türkiye-Ukrayņa  Uluslararası Karayolu Ulaştırma Ortak Komisyonu toplantısından memnuniye đúymüşlardır. Bu Ortak Komisyon sonuçları temelinde çalışmalara devam edilecektir.

6.7 Türk Tarafi, iki ülke arasında sivil havacılık alanındaki ilişkilerin artarak gelişmesine ilişkin memnuniyetini belirtmiş ve ilişkilerin önümüzdeki dönemde daha da geliştirilmesi hususundaki güçlü arzusunu vurgulamıştır.

6.8 Taraflar, karayolu taşımaları için maliyet verimliliğini sağlamayı teminen liman hizmeti ücretleri hususunun Karma Ulaştırma Komisyonu veya Uluslararası Karayolu Ulaştırma Komisyonu'nda mümkün olan ilk firsatta görüşülmesi konusunda anlaşmışlardır.
6.9 Taraflar, gemi inşasi, yat inşasi, gemi onarımı ve bakımi, gemi geri dönüşümü,deniz dibini tarama ve rıhtımların yeniden inşası için modern teknolojilerin oluşturulması ve uygulanması konusundaki işbirliği fırsatlarını vurgulamışlardır.

6.10 Türk Tarafi, demiryolu altyapısının inşasi, çekici araçların imali, altyapı ve araçların bakım ve onarımı ve trafik yönetimi gibi teknik alanlara yönelik eğitim,danışmanlık ve tecrübe paylaşımı konularında iş birliğine hazır olduğunu beyan etmiştir.
6.11 Taraflar, doğal kaynaklardan ve zamandan tasarruf edilmesi de dâhil olmak üzere ulaştırma faaliyetlerinin modernize edilmesi ve ticaretin kolaylaştırılması amaciyla eTIR ve e-İzin gibi dijital projelerin uygulanması için adım atılması konusunda anlaşmışlardır.
6.12 Taraflar, 1996 yılında imzalanan ve 2003 yılında tadil edilen Denizcilik Anlaşmasının yenilenmesini değerlendirme konusunda mutabık kalmışlardır.
7.ENERJİ, ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ALANLARINDA İŞBİRLİĞi 

7.1 Taraflar, Türkiye-Ukrayna enerji ortaklığının stratejik öneme sahip olduğunu belirtmişlerdir.

7.2 Ukrayna Tarafi, Türk Tarafina gaz depolama ve pompalama için Ukrayna'nın yer altı gaz depolarının kullanımı imkânının değerlendirilmesini teklif etmiştir. Taraflar, yeralt gaz depolama olanaklarının kullanımı ve müşterek çalışılmasına ilişkin mevzuat ve uygulama hakkında işbirliği ve bilgi paylaşımının önemini ifade etmişlerdir.
7.3 Ukrayna Tarafi, Ukrayna'da yeraltı gaz depolarının mevcut kapasitesini, gümrük antrepo hizmetlerini ve rekabetçi tarifeleri vurgulamıştır. Ayrica, 2020 yılında kurulan sınır ötesi doğalgaz taşınması (araçların geri dönmesi) konusundaki yeni olanakları not etmiştir.
7.4 Ukrayna Tarafi, LNG (bio-LNG dahil), CNG (bio-CNG dahil), LPG ve Hidrojen gibi alternatif yakıtlar geliştirilmesinde daha fazla işbirliği imkanıyla, Türkiye'nin doğalgaz boru hattı altyapısı ve Türkiye'de yerleşik gelişmiş LNG ithalat terminallerinin kullanımısuretiyle Ukrayna'ya doğalgaz taşımacılığının pratik uygulamasının önceliğine Türk Tarafinın dikkatini çekmiştir.

7.5 Taraflar, Türkiye ve Ukrayna'nın enerji arzı konusunda kaynak ve güzergâh çeşitlendirmesindeki çıkarlarını dikkate alarak, her iki ülkenin müşterek yararının ortaya çıkarılmasının öneminin altını çizmiştir. Taraflar bu çerçevede, gaz ve petrol boru hattı ile yeraltı gaz depolama tesislerinin inşası/işletilmesine yönelik ortak projeler geliştirilmesi,Karadeniz’de ve üçüncü ülkelerde hidrokarbon üretiminin araştırılması amacıyla iki taraflıve çok taraflı ortak faaliyet girişimlerinin ümit vadettiğini not etmişlerdir.

7.6 Taraflar, ulusal petrol şirketleri olan Türkiye Petrolleri (TPAO) ve Ukrayna Naftogaz aracılığıyla hidrokarbon alanında işbirliğinin geliştirilmesine hazır olduklarını teyit etmişlerdir.

7.7 Ukrayna Tarafi, Türk Tarafina Türk firmalarının Ukrayna maden yataklarının araştırılması ve işletilmesi için ihalelere katılımı konusunu değerlendirmesini önermiştir.
7.8 Taraflar, nükleer enerjinin barışçıl kullanımında işbirliği yapılması için ortak niyetlerini ifade etmişlerdir.

7.9 Ukrayna Tarafi, Türkiye'de nükleer enerji alanında yüksek eğitim gören öğrenciler ve gelecekte nükleer enerji tesislerinin operasyonu, tamir ve diğer kategorilerde Türk personelin eğitimi için Zaporizka NPP’deki National Training Center for Maintenance and Managamenet Personenel of SE “NNEGC“Energoatom” şirketinin Bakim ve Personel Yönetimi Ulusal Eğitim Merkezinde staj ve eğitim düzenlenmesi imkânını değerlendirmeye Türk Tarafinı davet etmiştir.

7.10 Taraflar, bilgi ve tecrübe paylaşımı, nükleer güvenliğin sağlanması ve güvenlik kültürü, entegre yönetim sistemleri, nükleer güvenlik denetimleri ve uygulamaları ile teknik personel değişimi ve eğitimi gibi konularda “Türkiye Cumhuriyeti Nükleer Düzenleme Kurumu” ve “Ukrayna Nükleer Düzenleme Kurumu (Derzhatomregulyuvannya Ukrayine)"aracılığıyla işbirliği niyetlerini ifade etmişlerdir.

7.11 Ukrayna Tarafi, “Türkiye Cumhuriyeti Nükleer Düzenleme Kurumu" ve “Derzhatomregulyuvannya Ukrayine" arasında bir Mutabakat Zaptı imzalanmasınıönermiştir.

7.12 Taraflar, birbirlerine ihraç edilen ürünlerin radyoizotoplar ile mülevves olmayacağını garantiye alacaklardır.

7.13 Ukrayna Tarafi, yüksek manevra kabiliyetine sahip üretim, elektrik talep yönetim sistemi, endüstriyel depolama sektörüne yatırım ve teknoloji çekme konusundaki ilgisini ifade etmiştir.

7.14 Taraflar, yenilenebilir enerji, alternatif enerji kaynakları ve enerji verimliliği alanında işbirliğinin genişletilmesi hususunda mutabakata varmışlardır. Bu nedenle, Taraflar,yenilenebilir enerji, alternatif enerji kaynakları ve enerji verimliliği alanlarında bir Mutabakat Zaptı üzerinde çalışılması konusunda anlaşmışlardır.

7.15 Taraflar, T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ile Ukrayna Ulusal Enerji ve Kamu Hizmetleri Düzenleme Komisyonu arasında ileri enerji teknolojileri ve pazarlarının bir sonucu olarak enerji düzenlemesinde yeni yaklaşımlar da dahil olmak üzere, kendi sektörlerindeki düzenleyici çerçevenin iyileştirilmesi hususunda işbirliğinin geliştirilmesinde anlaşmışlardır.

7.16 Taraflar, iki ülke arasındaki tüm olası işbirliği alanlarını ele almak üzere Türkiye-Ukrayna Enerji Çalışma Grubu Toplantısını uygun olan en kısa sürede gerçekleştirmeyi kararlaştırmışlardır 


8. ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ
8.1 Taraflar, işbirliğinin genişletilmesi için bir platform olan Karadeniz’in Kirlilikten Korunmasına yönelik Konvansiyona istinaden kurulan Karadeniz'in Kirlilikten Korunmasına yönelik Komisyon çerçevesinde işbirliğinin geliştirilmesi hususunda anlaşmışlardır.

8.2 Taraflar, Karadeniz'in kıyı bölgelerinde Ramsar Sözleşmesi'nin gerekliliklerini uygulamaya devam etmeyi kabul etmişlerdir.

8.3 Türk Tarafi, coğrafi bilgi sistemleri kapsamında bilgi, deneyim ve teknoloji değişimine hazır olduğunu ifade etmiştir.

8.4 Türk Tarafi, yüksek ölçekli, mekansal planlama, sürdürülebilir şehirler için kentsel kalkınma politikaları ve kentsel yenilenebilir projeler alanlarında işbirliği geliştirmeyi önermiştir.

9. TARIM ALANINDA İŞBİRLİĞİ
9.1 Taraflar, Türkiye-Ukrayna Tarım Çalışma Grubunun önemini vurgulamış ve mevcut işbirliğini geliştirmek için yapılan çalışmalardan duydukları memnuniyeti ifade etmişlerdir.

9.2 Taraflar, sağlık ve bitki sağlığı önlemleri alanında işbirliğini artırmak için yapıcıdiyaloğa olan bağhılıklarını yinelemişlerdir.

9.3 Ukrayna Tarafi, Ukrayna'dan kolajen ithalatına getirilen kısıtlamaların kaldırılmasına ilişkin bilgi talebini yinelemiştir. Türk Tarafı, Ukrayna'dan Türkiye'ye kolajen ithalatı ile ilgili mevcut mevzuata dayanarak bir resmi cevap göndermeyi taahhüt etmiştir.
9.4 Türk Tarafı, Ukrayna'dan gelen canlı sığır ve küçükbaş hayvanların Türkiye Cumhuriyeti topraklarından transit geçişine ilişkin Ukrayna'nın resmi yazısına, söz konusu resmi yazının Türk Tarafina ulaşmasından sonra yanit verecektir.
9.5 Taraflar, aşağıdaki hususlarda işbirliğini güçlendirmeye yönelik ortak ilgiyi vurgulamışlardır:
-Tarımsal ürünlerin işlenmesine yönelik projelerin geliştirilmesi;
-Her iki ülkedeki ortak G2B, B2B ve tarım fuarı sergilerine katılım;
-Hayvan yetiştirme ve tohum üretimi;
-Veterinerlik ve bitki sağlığı;
- Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği sektöründe ortak B2B yatırımlarının teşvik edilmesi.

9.6 Taraflar, Türkiye-Ukrayna Tarım Çalışma Grubu Beşinci Toplantısını 2021yılının ilk yarısında düzenlemeyi ve karşılıklı fayda sağlayan alanlardaki işbirliği konusunda uygun kararları detaylandırmayı kabul etmişlerdir.


A A AN A IA MANN SSTIIII 

   a  da  i artt s 

de  d c d    d  e d      s   a aa  a K m t  a  yapmak için gerekli ekipmanın temin edilmesini içeren mikro-klonal üremeye yönelik işbirliğini geliştirme konusunda anlaşmışlardır.

11. İNŞAAT, MÜTEAHHİTLİK VE TEKNİK MÜŞAVİRLİK HİZMETLERİALANLARINDA İŞBİRLİĞİ

11.1 Türkiye ile Ukrayna arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerde inşaat,müteahhitlik ve teknik müşavirlik hizmetleri alanlarında devam eden işbirliğinin önemini dikkate alarak Taraflar, söz konusu alanlardaki mevcut ilişkilerin daha da geliştirilmesi ve güçlendirilmesi konusunda anlaşmışlardır.

11.2 Ukrayna'da kamu-özel ortaklığı (PPP) projeleri için yasal çerçevenin tamamlandığını ve son dönemde Ukraynalı yetkililere verilen PPP eğitimini göz önünde bulundurarak Türk Tarafi, Türk müteahhitlik ve müşavirlik firmalarının Ukrayna'da yapılması planlanan PPP projelerinde yer almaya hazır olduklarını ifade etmiştir.
12. KOBİ'LER ALANINDA İŞBİRLİĞİ
12.1 Taraflar, Türk ve Ukraynalı KOBİler arasındaki ekonomik ve ticari işbirliğini geliştirme ve Türk ve Ukraynalı KOBİlerin küresel pazarlarda rekabet gücünü artırmalarına katkıda bulunma arzularını dile getirmişlerdir.

12.2 Türk Tarafi, KOSGEB'in (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı) Ukrayna'daki muadil kuruluşu/kuruluşları ile bilgi ve tecrübe paylaşımı ile ticaret hacmini artırmaya yönelik karşılıklı iş heyetleri organize etmek amacıyla Mutabakat Zaptı müzakerelerini başlatmaya hazır olduğunu belirtmiştir.
13. DÜZENLEYİCİ POLİTİKALAR ALANINDA İŞBİRLİĞİ
13.1 Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna arasındaki düzenleyici politika,ekonomik faaliyetlerdeki kısıtlamaların kaldırılmasi, iş ortamının iyileştirilmesi ve ticari uygulamaların basitleştirilmesi alanlarındaki işbirliğinin önemine dikkat çekmişlerdir.

14. DIŞ UZAYİN BARIŞÇIL AMAÇLAR İÇİN KEŞFİ VE KULLANIMI 
14.1 Taraflar, Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi'ni göz önünde bulundurarak, uzayın barışçıl amaçlar için keşfi ve kullanımı alanında ikili işbirliğinin geliştirilmesine devam etme konusunda anlaşmışlardır.

15. I BÖLGELERARASI VE SINIR ÖTESİ İŞBİRLİĞİ
15.1 Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna arasındaki bölgelerarası ve sınır ötesi işbirliğinin önemini vurgulamışlardır.

15.2 Ukrayna Tarafi, Türk Tarafı ile işbirliğinin bölgelerarası ve sınır ötesi işbirliği alanında ikili ilişkileri güçlendireceğini, Türkiye Cumhuriyeti'nin başarılı tecrübelerinin öğrenilmesine firsat sağlayacağını ve Ukrayna'da dünyanın en iyi uygulamalarının kullanımını teşvik edeceğini vurgulamıştır.

15.3 Ukrayna Tarafi, Türkiye-Ukrayna Ticari ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu bünyesinde bölgelerarası ve sınır ötesi işbirliğinin geliştirilmesine yönelik bir Çalışma Grubunun kurulmasının dikkate alınmasını önermiştir. Ukrayna Tarafı Türk Tarafina, söz konusu Çalışma Grubunun kurulma amaçları da dahil olmak üzere, bu alanda işbirliğinin nasıl geliştirileceği konusunda vizyon sağlayacaktır.

16. TURİZM ALANINDA İŞBİRLİĞİ
16.1 Taraflar, Türkiye-Ukrayna Hükümetlerarası Turizm Alanında İşbirliği Komisyonu 7. Toplantısının 9-10 Ekim 2020 tarihlerinde Antalya'da düzenlenmişolmasından memnuniyet duymuşlardır.

16.2 Taraflar, her iki ülkenin turizm işletmeleri ve kuruluşlarının “Ukrayna Uluslararası Seyahat ve Turizm (UITT)” fuarı benzeri fuarlara katılımını teşvik etmeyi kabul etmişlerdir.

16.3 Taraflar, turizm altyapısının geliştirilmesine yönelik yatırım çekme imkanınıdeğerlendirmeyi ve bu amaçla, turizm alanındaki yatırım ortamı ve firsatlar hakkında bilgi vermeyi kabul etmişlerdir.

16.4 Turizm ve konaklama tesislerinin geliştirilmesi alanında işbirliğinin önemini dikkate alarak Taraflar, turizm pazari, kitle iletişim araçlari, havayolları vb. temsilcileriyle karşılıklı çalışma turları ve bilgi turları düzenlemek için işbirliği yapmayı kabul etmişlerdir.
17. EĞİTİM ALANINDA İŞBİRLİĞİ
17.1 Türk Tarafi, Ukrayna Tarafına eğitim alanında işbirliği anlaşması imzalamayıönermiştir.


18. KÜLTÜR ALANINDA İŞBİRLİĞİ
18.1 Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti arasmda 22Aralık 2011 tarihinde imzalanan kültürel işbirliği programı çerçevesinde kültür alanında işbirliğini sürdürmeyi kabul etmişlerdir.

***
Taraflar, Türkiye-Ukrayna Ticari ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu 13. Dönem Toplantısının diplomatik yollarla belirlenecek ortak bir tarihte Ukrayna'da gerçekleştirilmesi konusunda anlaşmışlardır.

İşbu Protokol, 16 Ekim 2020 tarihinde İstanbul’da eşit derecede geçerli olmak üzere Türkçe, Ukraynaca ve İngilizce dillerinde ikişer orijinal nüsha olarak imzalanmıştır. Metinler arasında yorum farklılığı olması durumunda, İngilizce metin esas alınacaktır.
TÜRKİYE CUMHURİYETİHÜKÜMETİ ADINA 
UKRAYNA HÜKÜMETİ ADINA 
Hulusi AKAR 
Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma 
Bakanı


Ihor PETRAŞKO 
Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret 
ve Tarım Bakanı


EK-I 
TÜrk HeyeTi 
1.Hulusi AKAR Milli Savunma Bakanı / Eşbaşkan 
2.Fuat KASIMCAN Genel Müdür Yardımcısı (Teknik Heyet 
Başkanı), Ticaret Bakanlığı
3.Ahmet Yavuzhan ERDEM Daire Başkanı, Ticaret Bakanlığı
4.Bülent Orhan TÜREL Daire Başkanı, Ticaret Bakanlığı
5.Murat NESÍMOĞLU Daire Başkanı, Ticaret Bakanlığı
6.Yaprak ECE Daire Başkanı, Dışişleri Bakanlığı
7.Oğuzhan KIRAN Daire Başkani, Enerji ve Tabii Kaynaklar 
Bakanlığı

8.Cemre Berker ÜLKER Daire Başkanı, Gençlik ve Spor Bakanlığı
. Taylan ÇOBAN Daire Başkani, Helal Akreditasyon Kurumu 
10. Özgü KAŞMER Şube Müdürü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
11.Gözde ŞAHÍN Koordinatör, Kültür ve Turizm Bakanlığı
12.Yavuz İlkan KARAHAN AB Uzmani, Ticaret Bakanlığı
13.Erdal Fatih TOZOĞLU Ticaret Uzmanı, Ticaret Bakanlığı
14.Neslihan ÜRKMEZ Ticaret Uzmani, Ticaret Bakanlığı
15. Savaş TARHAN Ticaret Uzmani, Ticaret Bakanlığı
16.Ahmet Onur ÇATAKLI Ticaret Uzmanı, Ticaret Bakanlığı
17.Hakan ARAZ Ticaret Uzmanı, Ticaret Bakanlığı
18.Yahya KARAKUŞUzman, Tarım ve Orman Bakanlığı
19. Dr. Semin NUREL Uzman, Kültür ve Turizm Bakanlığı
20. Ufuk Can AKIN AB Uzmanı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
21. Cenk Ufuk YILDIRAN Uzman, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
22.Tevfik KALKAN Uzman, Hazine ve Maliye Bakanlığı


23. Hasan ÇALIŞKAN Uzman, Milli Eğitim Bakanlığı24. Emrah DOKUZLU Uzman, Türkiye Maarif Vakfi 25. Cansu ŞENYÜREK Uzman, Helal Akreditasyon Kurumu 26. Umur Tolga ÖCALAN Ticaret Uzman Yardımcısi, Ticaret Bakanlığı27. Mustafa AKSAKAL Uzman Yardımcısı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
28.Kadir GENÇMemur, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı29. Hüseyin TEKER Memur, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı30. Çiğdem ÇINAR Genel Sekreter Yardımcisi, Türkiye Müteahhitler 
Birliği 31.Şakir Ömer SARI İş Geliştirme ve Projeler Müdür V., Türk 
Akreditasyon Kurumu 32.Elnur OSMANOV Koordinatör, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu 33. Ayşegül KETENCi Operasyon Uzmanı, Uluslararası Nakliyeciler 
Derneği 34.Burak Ercan ERDOĞAN Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 35. Kutay ADSAN Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 36.Anara DAYLAN Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 

EK-1I 
UkraynA Heveti 
1.Ihor PETRASHKO Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanı / Eşbaşkan 2.Taras KACHKA Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım 
Bakan Yardımcısı
3.Andrii SYBIHA Ukrayna'nın Ankara Büyükelçisi 4.Olga BELKOVA Devlet Düzenleme Kurumları ve “Ukrayna Gaz 
İletim Sistemi Operatörü” LLC Uluslararasi 
Kuruluşları ile Etkileşim Müdürü
5.Oleksandr VASYLCHUK Daire Başkan Yardımcısi, Ukrayna Ekonomik 
Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı
6.Olena HUKALOVA Daire Başkan Yardımcısi, Ukrayna Ekonomik 
Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı
7.Tetyana DALYEVSKA Uzman, Ukrayna Topluluklar ve Bölgesel 
Kalkınma Bakanlığı
8.Oleksandr ZADOROZHNYI Müdür Yardımcısi, Ukrayna Ekonomik 
Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı
9.Oleksandr ZHEDOIDA Çoktaraflı ve İkili Ticari Anlaşmalar Dairesi 
Müdürü
10. Yaroslav ILIASEVYCH Genel Müdür, Ukrayna Altyapı Bakanlığı
11. Vitaliy KINDRATIV Genel Müdür, Ukrayna Altyapı Bakanlığı
12. Alla KINSCHAK Genel Müdür V. Ukrayna Topluluklar ve 
Bölgesel Kalkınma Bakanlığı
13. Mykola KNYAZEVICH Daire Başkanı V., Ukrayna Devlet Gümrük 
Servisleri 14. Alina KOTUSHENKO Müdür Yardımcısi, Ukrayna Ekonomik 
Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı
15. Valeriy KOTSYUBA Daire Başkanı V., Ukrayna Enerji Bakanlığı
16. Maya KOSHMAN Daire Başkanı, Ukrayna Altyapı Bakanlığı
17. Mykola KRYZHANOVSKIY Daire Başkanı, Ukrayna Ekonomik Kalkınma,
Ticaret ve Tarım Bakanlığı
18,Vitaliy KUNATENKO Müdür Yardimcisi,Ukrayna Ekonomik 
Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı


Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Stratejik Projeler ve Programlar Müdürü, Naftogaz.

19. Olena KURYATA: 21. Alla MAZUR
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Daire Başkanı, Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 22. Victoria LOBUN
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Müdür Yardımcısi, Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 23. Tetyana MALTSEVA
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Daire Başkanı V., Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 24. Tetyana MELNYCHENKO
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Daire Başkanı V., Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 25. Tetyana NYKONCHUK
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Şube Müdürü V., Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 26. Vladyslav ONUFRIY
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Uzman, Ukrayna Enerji Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 27. Gamlet POGOSYAN
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Başkan, Ukrayna Altyapı Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 28.Oleksiy ROZHKOV
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Ekonomi, Ticaret ve Tarım Alanlarında Uluslararası İşbirliği Dairesi Müdürü

19. Olena KURYATA: 29.Farid Kamil Ogly SAFAROV
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Başkan, Ukrayna Altyapı Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 30. Yuliya SKUBAK
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Müdür Yardımcısi, Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 31. Oleksandr SOFİYENKO
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Yardımcısı, Ukrayna Yerölçüm, Haritacılık ve Kadastro Devlet Servisi

19. Olena KURYATA: 32. Lesya SUPRUNENKO
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Uzman, Ukrayna Topluluklar ve Bölgesel Kalkınma Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 33. Oleksandr SUHANOV
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Başkan Yardımcısı, Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı

19. Olena KURYATA: 34. Ganna TKACHENKO
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Başkan Yardımcısı, Ukrayna Yerölçüm, Haritacılik ve Kadastro Devlet Servisi

19. Olena KURYATA: Komisyon Sekretaryası 35. Oksana SALNYK

Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Şube Müdürü, Ukrayna Ekonomik Kalkınma,

19. Olena KURYATA: 36. Olena KRYVONOSOVA
Daire Başkani, Ukrayna Gıda Güvenliği ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Devlet Servisi: Şube Baş Uzmanı, Ukrayna Ekonomik Kalkınma

OOK  H CH  - H H EKOHOMYHOTO CIHIBPOITHMLITBA 
   -       ),    .  - , ï 04.05.1992     ,    .  2020 poκy.

       .     ,     .

        15-16  220      .
          .
       R B  rd-d  T r T Kd d ddod  Kd KddB d Rd Bd Co   E Crd R C C CB CR B WdR K K 
RR  R K K 
RRO RO 
    -    d     ,   .,             ,      0 .   ,        .      -  :
      , ,             ;
=  ,  . .  ;
-     -   . .   -  .
1.2.         ,     .

..                 .  

      ,     , 

 -        ,          ,           .   ,         poy;
            ,       - .
.4.   ,           .

..   ,             ,      .

2.   
..                   -  ),  iï.

..         .

..         ,     « »,  ,         .
.4.  ,              .

..        ,   , ,                 .

..           .

3.   
..               .

..                    .


..   ,            .
..                        .

..  ,       ,     ï .

.     , , ,   K 

..      , ,    .
..          , ,         ,     .

4..          )  « -   ,   »  «)    .

.4.           ,        .

..        )        ,  ,              .
          ,  ,   

 ,   ,                   ,  .

..   ,         :
      ,  Bd B  E   B rd dd T 

d d  Kdd  Bd B d 

COOCCLT 
C S   C  G d     Ide TR TAKO GLTGORO R R CGR 

..             .

..               .
..               .

dd B C Koo rdo Bonod Bod Bd d d BT K Bdodo d B d B d   Go d d do  d Bd d 

CLTOC RIORTRITTO 
 T   G Cd   d d K B dK d  2018   .    2019   . .

..      /   ,         .
..              ,    ,   --.

.4.                        .

..        ,      ( ) ,   ,      ,     .
..             0    .       .

..                         .

B  d    d THEHO  T    E     T N Wh hK Td 

Kd o d k  o do C  B  K   K L   Kod  K ed dd 

..       ,       ,  ,    ,      ,   .

..      ,     ,      ,       .
..       "",   1996        2003 .
. y CΦEPI ,  
..  ,       .

..            .              raçy.

.         ,  " "   . ,-  dd dod dd Wk K d d CCC 

  C Kd d C  od B  Bd  w W Wdd A  -  Kd  T  d cddd d   -ed     c d ode TO
..          ,        .   ,  ,         -.,    ,                  .

.              . " " )  " ".

..              .

.8.         -    .

..              ()   «»    « »   ,    .   , ,  ,  ,      .

..       , :  ,      , ,     ,         ) )      .

7.11. i ä       (        ).

..  ,  ,  , áp piç.

..          ,     , .

.14.        ,     . ,          ,   .

..          ,         )      ,            .
..                  .


    
            ,              .
..            .
..      ,      .
..        ,        .

.   
..                .

..              .
..           .             .

.4.                      ,      .
..     :
-       üï;
                  ;
  ;
  ;
   .
..      ï                 ,    .

0.     

..       .

..             

  ,   ,     .      ,           .

.   , 
..         ,      -   ,          .

..           ,      ,            

1.      
..                       .

.2.          )            ,      ii.

.    
..        ,  ,         .

.       
.1,              ,         .
15.  
15.1. p3       .
..   ,                       


..               -    .          ,    .

6.  
.1.      -    ,   9 - 10  2020B Aii.

..            , : “ -   .
1..        ,   ,        .
1.4.         ,       -   ,   , .

17.  
..          .

8.  
..               ,  22  2011 .


* * *
          -   ,     .
  .  1      ,    ,      .        .
3A  
3A 
X AKAP  ï
Irop PAIK   ,  

Gng Tyoyo gvery 
/: , (  ) i

/: ,

/: , i

/: ,

1.  P: .
/: ,

/: ,

1.  P: .
/: ,

/: ,

1.  P: 10. çry KIIEP
/: ,

1.  P: 11.
/: ,

1.  P: .
/: ,

1.  P: .
/: ,

1.  P: 14.
/: i   ,

/: rii   ,

1.  P: 15.  TAH
/: ili

1.  P: 16.
/: , rii

17.  3: 18.
,: ,

17.  3: 19. .
,: ,

17.  3: 20.
,: ,

17.  3: .
,: ,   é

17.  3: 22.

17.  3: .
,: ,

17.  3: 24.
,: ,

17.  3: 25.
,: ,

17.  3: 6.
,: ,

17.  3: 27.
,: ,

17.  3: 32.
,: ,    ,

,: ,

17.  3: .

17.  3: 6.

1.HTPAIIIKO 
2.KAYKA 
3.

4.

5.

7.

.

  ,   ,ïï-KOMiciï3
   , úo ,  ïïKiciï3
   ,  ïïκ3
   Ta z  «  »
 —    , cickoo 
3  ra 
   ,  
    

,.  −,  10.    11. HTIB      . B. o. 13.  TId G C Wd dB Kr K WION W K M B Ta  15.     ,i   16.    ï     17. H       «18.     ïy cφepi ,Ta cicKoo ,li 

19.

20. MA3YP 
21. ΠBA 
22. H 
23.
24.

25. I 
 ;d y cφepi , Ta  -   ,
  yro Ta ro M ,Torili 
ãa −Ta  
ta      ,  
    
 ta yroäãa yo ,
   ãa       ,  

6.

27. P 
28. CAAPOB  
29.

30. COΦIHO 
31. H 
32. TAPACOBA 
33. TETB 
34. TKH 
    
    ,  ,l Ta  
Ha  
,
  Ta   ra ï    ,  
      ,oili  
       
    
o ,ãa ï3ãa o    , 

mpiam Kosici:
5.

6.
      
   ,   ,  l    Ta Ta    ,  ,

PROTOCOL  OF THE TWELFTH SESSION  OF THE INTERGOVERNMENTAL TURKISH- UKRAINIAN COMMISSION  ON TRADE AND ECONOMIC COOPERATION 
The Twelfth Session of the Intergovernmental Turkish-Ukrainian Commission on Trade and Economic Cooperation (hereinafter referred as Commission), established in accordance with Art.X of the Agreement on Trade and Economic Cooperation, signed on 4May 1992 between the Government of the Republic of Turkey and Government of Ukraine,was held in Ístanbul on 16 October 2020.

Turkish delegation was headed by H. E. Mr. Hulusi Akar, Minister of National Defense of the Republic of Turkey and The Ukrainian delegation was headed by H. E. Mr. Ihor Petrashko, Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine.
The meeting of the Commission at the technical expert level was held online on 15-16September 2020 in a friendly and constructive atmosphere.

The compositions of the two delegations are attached to Annexes 1 and 2 respectively.
Both Sides, taking into account the decisions taken during the official visit of the President of the Republic of Turkey H.E. Mr. Recep Tayyip Erdogan to Ukraine on February 3, 2020 and his bilateral meeting with the President of Ukraine H.E. Mr. Volodymyr Zelenskyy, confirmed their intention to further strengthen strategic cooperation between the two countries, and to develop collaboration particularly in trade and economic relations with a long-term prospect in mutually agreed priority areas.

The results of the meeting of the Commission are as follows:
1. TRADE RELATIONS 
1.1 Both Sides pointed that the COVID-19 pandemic has had a significant negative impact on the economic situation in the world, including the trade relations. Both Sides underlined the fact that Turkey has a bilateral trade deficit with Ukraine for years and noted that this trade deficit relatively decreased in 2020. The Ukrainian Side stressed that there is a decrease of Ukrainian exports to Turkey in 2020. Both Sides stressed the importance of further development of bilateral trade and economic cooperation through:
- the exchange of information on holding of international exhibitions, forums and presentations in both countries in order to facilitate the participation of Ukrainian and Turkish representatives in the aforementioned events;
- holding of business events, including trade missions;
the development of further bilateral cooperation on Chambers of Commerce and Industry level, the increase of efficiency of Turkey- Ukraine Business Council.

1.2 Both Sides underlined the importance of deep consultations and close coliaboration between the two countries in the situations of epidemics as well as other natural and anthropogenic challenges.

1.3 The common task of the Sides is to successfully complete the negotiation process on the conclusion of the Free Trade Agreement between the Government of the Republic of Turkey and the Government of Ukraine. In this regard:
Both Sides agreed to improve the current tariff concessions taking into account principles agreed in the Memorandum of Understanding signed at the margin of the 8th Meeting of the High-Level Strategic Council between the Republic of Turkey and Ukraine held in Kyiv on 3 February 2020. In this regard, the Turkish Side sent its revised offer list to Ukrainian Side on 28 August 2020 and the Ukrainian Side sent its revised offer list to Turkish Side on 9 October 2020.
Both Sides agreed to make enhanced efforts in order to finalize negotiation process on conclusion the Agreement before the end of 2020, which would significantly contribute to deepening and expansion of mutually beneficial trade and economic relations.

1.4 The Turkish Side underlined that the increasing number of trade remedy investigations of Ukraine against Turkish originating goods are not aligned with the mutual goal of Turkey and Ukraine to enhance bilateral trade relations.

1.5 The Ukrainian Side emphasized that trade remedies practice in Ukraine is performed in full compliance with the national legislation and the WTO rules and the application of measures is driven by the need to restore fair trade.
2. COOPERATION IN THE FIELD OF INVESTMENTS 
2.1 The Ukrainian Side informed about the investment potential of Ukraine and the interest in attracting Turkish investments in the construction of a network of industrial parks and public-private partnership (PPP) projects, including concessions.
2.2 The Turkish Side expressed its readiness to exchange experience in the field of organized industrial zones.

2.3 The Ukrainian Side drew attention to the recent legislative changes regarding PPP,in particular the new Law of Ukraine on Concession, and noted the first transparent concession tenders on seaports were conducted.

2.4 Both Sides noted that the intensification of co-operation in the field of investment and PPP is one of the priority areas for further bilateral co-operation between the countries.
2.5 The Ukrainian Side invited representatives of the Turkish business to participate in privatization-related processes, in particular, in the privatization of large-scale privatization objects after the expiration of the quarantine and restrictive measures imposed by the Cabinet of Ministers of Ukraine in order to prevent the occurrence and spread of the COVID-19.

2.6 The Turkish Side requested the list of privatization projects of Ukraine to inform Turkish business persons.


3. COOPERATION IN THE FIELD OF CUSTOMS 
3.1 Both Sides expressed their willingness to sign the "Memorandum of Understanding on the Joint Customs Council between the Customs Administrations of the Republic of Turkey and Ukraine".

3.2 The Turkish Side expressed its readiness to renegotiate draft of the "Memorandum of Understanding on Exchange of Bilateral Trade Statistics Between the Ministry of Trade of the Republic of Turkey and the State Customs Service of Ukraine.
3.3 The Turkish Side reaffirmed that the facilitation of customs procedures between Turkish and Ukrainian customs will be beneficial for Both Sides.

3.4 Both Sides expressed their willingness to prepare and sign the Simplified Corridor Protocol and Agreement on Mutual Recognition of Authorized Economic Operators for simplification of customs procedures between Turkey and Ukraine.
3.5 In this regard, the Turkish Side expressed its readiness to present initial drafts of the Protocol and the Action Plan for the Agreement to the Ukrainian Side.
4. COOPERATION IN THE FIELD OF TECHNICAL REGULATION,STANDARDIZATION, METROLOGY, CONFORMITY ASSESSMENT AND ACCREDITATION 

4.1 Both Sides agreed to intensify cooperation in the field of technical regulation,standardization, metrology and conformity assessment.

4.2 Both Sides agreed to accelerate the process of consideration of the draft of new interministerial agreement in the field of technical regulation, standardization, metrology and conformity assessment between the Ministry of Trade of the Republic of Turkey and the Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine.
4.3 Both Sides agreed to finalize and sign a Memorandum of Understanding between Turkish Standards Institution (TSE) and the State Enterprise “Ukrainian Research and Training Center for Standardization, Certification and Quality" (UkrNDNC) at the next official meeting between the relevant institutions.

4.4 Both Sides agreed to develop technical cooperation in the field of accreditation by sharing expertise and knowledge and explore the other potential cooperation areas in this field.

4.5 The Turkish Side expressed the readiness of Halal Accreditation Agency (HAK)to explore possible cooperation areas in halal standards, accreditation and certification services as well as to develop a technical cooperation framework regarding these areas, and to share expertise on accreditation issues with Ukraine.

The Turkish Side also stated the request of HAK to introduce its activities to halal certification bodies, halal manufacturers and service providers located in Ukraine.
In addition, the Turkish Side emphasized that HAK is ready to provide tchħicäl training on halal quality infrastructure to the Ukrainian sector stakeholders and to ąçëredit the halal certification bodies settled in Ukraine.


4.6 The Turkish Side expressed that cooperation on metrology could be realized in the following areas:
−Exchange of experience and knowledge about organizational structure,legislation and practices of metrology and about activities of market surveillance and conformity assessment.

- Exchange of experts and organization of training programs on the aforementioned subjects.

5. COOPERATION IN THE FIELD OF INDUSTRY 
5.1 Both Sides stressed on the importance of cooperation in the following industrial areas: machinery and engineering services, design of metallurgical enterprises, aviation,automotive, agricultural machinery and wagon manufacturing.

5.2 Both Sides agreed to consider the possibility of participation of Ukrainian enterprises in energy projects for the production of energy equipment in Turkey.
5.3 Both Sides agreed to start a dialogue on the location of production of Turkish vehicles and their components on the territory of Ukraine.

5.4 The Ukrainian Side informed on the availability of scientific and technical potential for the design and construction of coke-chemical production facilities on the territory of the Republic of Turkey.

5.5 The Turkish Side proposed to establish a working group for the transfer of Competence and Digital Transformation Centers (Model Factory) in Turkey that have been established for productivity and digital conversion of industries to Ukraine. The Turkish Side will send further information on the aforementioned proposal to the Ukrainian Side.
6. COOPERATION IN THE FIELD OF TRANSPORT 
6.1 Both Sides noted positively the work of two meetings of the Committees on Combined Transportation between Turkey and Ukraine, held in 2018 in Ankara and in 2019in Odessa.

6.2 Both Sides reaffirmed the importance of developing multimodal / combined transport between countries, including road and rail transport using the Black Sea ferry service.

6.3 Both Sides reaffirmed the importance of continuing cooperation in the development of ferry services between the ports of Ukraine and Turkey, in particular the attraction of additional transit cargo flowing in the Asia-Europe-Asia direction.
6.4 Both Sides expressed their satisfaction on the finalization of the Agreement on Amendment to the International Road Transport Agreement between the Government of the Republic of Turkey and the Government of Ukraine and expressed their willingness to sign it at the earliest convenience.

6.5 The Ukrainian Side expressed its interest to collaborate on the experience of thëTurkish Side in development, support and creating conditions for (environmentally friendly)

utilization of fuels in particular of natural gas, CNG and LNG, on freight and municipal transport, by exchanging knowledge and delegations.

6.6 Both Sides welcomed the meeting of the Turkish-Ukrainian Joint Commission on International Road Transport held on 29 September 2020 online. Based on the results of this Joint Commission, further work will be continued.

6.7 The Turkish Side expressed its satisfaction regarding the increasing development of civil aviation relations between the two countries and addressed its strong willingness for further development of the relations in the coming period.

6.8 Both Sides agreed to discuss the port service charges to ensure the cost efficiency for road hauliers at the Committee on Combined Transportation or Joint Commission on International Road Transport at the earliest convenience.

6.9 Both Sides highlighted the opportunities for cooperation on creation and implementation of modern technologies for shipbuilding, yacht construction, ship repair and maintenance, ship recycling, dredging construction and reconstruction of berths.
6.10 The Turkish Side expressed its readiness to cooperate in training, consultancy and experience sharing for technical fields such as the construction of the railway infrastructure, the manufacture of towed vehicles, the maintenance and repair of infrastructure and vehicles, and traffic management.

6.11 Both Sides agreed to take steps to implement digital projects such as eTIR and ePermit in order to modernize the transport operations and trade facilitation, as well as making savings on natural resources and time.

6.12 Both Sides agreed to consider of the renewal of the “Maritime Agreement”signed on 1996 and amended on 2003.

7. COOPERATION IN THE FIELD OF ENERGY, ENERGY EFFICIENCY AND  RENEWABLE ENERGY 

7.1 Both Sides stated that Turkey-Ukraine energy partnership is strategically important.

7.2 The Ukrainian Side proposed the Turkish Side to consider the possibility of utilizing the Ukrainian underground gas storage for pumping and storage of gas. Both Sides stated the importance of cooperation and information exchange concerning legislation and practices regarding the usage and interoperability of underground gas storage facilities.
7.3 The Ukrainian Side stressed on available capacities of the underground gas storages in Ukraine, ‘customs warehouse' services and competitive tariffs. Also noted on new possibility of the cross-border natural gas transmission (back-haul) established in 2020.
7.4 The Ukrainian Side drew the attention of the Turkish Side to the fact that the priority issue for the practical implementation of natural gas transportation to Ukraine by using developed LNG import terminals located in Turkey and natural gas pipeline infrastructure of Turkey with the further prospect of cooperation in the alternative fuels develöpment including LNG (incl. bio-LNG), CNG (incl. bio-CNG), LPG and Hydrogen.

7.5 Considering the interest of Ukraine and Turkey in diversifying routes and sources of energy supply, Both Sides underlined that there is mutual benefit to discover common interests of the two countries. In this regard, Both Sides noted that joint projects on the construction/operation of gas and oil pipelines, the construction/operațion of underground gas storage facilities, the initiation of joint activities in the bilateral or multilateral format for the exploration and production of hydrocarbons offshore in the Black Sea and in third countries could be promising.

7.6 Both Sides reiterated their readiness to develop cooperation in the field of hydrocarbons through their national oil companies namely Turkish Petroleum (TPAO) and Naftogaz of Ukraine.

7.7 The Ukrainian Side suggested the Turkish Side to consider participation of Turkish companies in tenders on exploration and exploitation of Ukrainian deposits.
7.8 Both Sides expressed their common intention to collaborate in peaceful use of nuclear energy.

7.9 The Ukrainian Side invited the Turkish Side to consider the possibility of organizing trainings and internships at the National Training Center for Maintenance and Management Personnel of SE “NNEGC “Energoatom" at Zaporizka NPP for students of higher education institutions in the field of nuclear energy in Turkey, and, in the future,training of Turkish personnel for operation, repair and other categories of nuclear power plants.

7.10 Both Sides stated their intention to collaborate on topics such as sharing of experience and knowledge, assurance of nuclear safety and safety culture, integrated management system, nuclear safety inspections and enforcements, technical personnel exchange and training via Nuclear Regulatory Authority (Nükleer Düzenleme Kurumu) of Turkey and State Nuclear Regulatory Inspectorate of Ukraine (Derzhatomregulyuvannya of Ukraine).

7.11 The Ukrainian Side proposed to sign a Memorandum of Understanding between Nuclear Regulatory Authority (Nükleer Düzenleme Kurumu) of Turkey and State Nuclear Regulatory Inspectorate of Ukraine (Derzhatomregulyuvannya of Ukraine).
7.12 Both Sides will ensure that exported goods to each other shall not be contaminated with radioisotopes.

7.13 The Ukrainian Side expressed its interest in attracting investments and technologies in the sector of highly maneuverable generation, electricity demand management systems, industrial storage.

7.14 Both Sides reached a consensus on enhancing cooperation in the field of renewable energy, alternative energy sources and energy efficiency. Therefore, Both Sides agreed to work on Memorandum of Understanding in the fields of renewable energy,alternative energy sources and energy efficiency.

7.15 Both Sides agreed to develop cooperation between the Energy Market Regulatory Authority of Turkey and National Energy and Utilities Regulatory Commission of Ukraine in the area of development of regulatory framework in their respective sętořs including new approaches to energy regulation as a result of advancing energy technologiés and markets.


7.16 Both Sides agreed to hold the Turkish-Ukrainian Energy Working Group at the earliest convenience to cover all possible cooperation areas between two countries.
8. COOPERATION IN THE FIELD OF ENVIRONMENT 
8.1 Both Sides agreed to develop cooperation within the framework of the Commission for the Protection of the Black Sea against Pollution, established within the Convention on the Protection of the Black Sea against Pollution as a platform for enhancing such cooperation.

8.2 Both Sides agreed to continue implementing the requirements of the Ramsar Convention within the coastal areas of the Black Sea.

8.3 The Turkish Side expressed its readiness to exchange knowledge, experience and technology within the scope of geographical information systems.

8.4 The Turkish Side proposed to develop cooperation in the fields of upper-scaled,spatial planning, urban development policies for sustainable cities and urban renewable projects.

9. COOPERATION IN THE FIELD OF AGRICULTURE 
9.1 Both Sides stressed the importance of the Turkish-Ukrainian Working Group on Agriculture and expressed satisfaction with the work done towards improving existing cooperation.

9.2 Both Sides reaffirmed their commitment to the constructive dialogue on further cooperation in the field of sanitary and phytosanitary measures.

9.3 The Ukrainian Side reiterated its request about information on lifting restrictions on imports of collagen from Ukraine. The Turkish Side committed to send official reply based on the current legislation regarding the importation of collagen from Ukraine to Turkey.

9.4 The Turkish Side will response to the official letter of Ukraine regarding the transit of live cattle and small ruminants from Ukraine through the territory of the Republic of Turkey after this official letter reaches the Turkish Side.

9.5 Both Sides stressed the common interest in strengthening cooperation as follows:
- The development of projects for processing of agricultural products;
- The participation in joint G2B and B2B and agricultural fair exhibitions in both countries;
- Breeding and seed production;
- Veterinary and phytosanitary;
- The encouragement of joint B2B investments in fisheries and aquaculture sector.
9.6 Both Sides agreed to hold the Fifth Meeting of the Turkish-Ukrainian Working Group on Agriculture in the first half of 2021 and to elaborate appropriate decisions ón coopération in the mutual beneficial areas.


10.COOPERATION IN THE FIELD OF FORESTRY AND MANAGEMENT OF WATER RESOURCES 

10.1 Both Sides agreed to develop cooperation in the field of the sustainable management of water resources.

10.2 Both Sides agreed to recognize the cooperation in the field of forestry as fruitful and to recommend the continuation of cooperation in the field of forest protection against fires, pests and diseases and forest reproduction. Both Sides further agreed to enhance cooperation on micro-clonal reproduction, which would include conducting appropriate training, experience exchange and obtaining the necessary equipment for conducting experiments.

11.COOPERATION IN THE FIELDS OF CONSTRUCTION, CONTRACTING AND CONSULTANCY SERVICES 

11.1 Taking into consideration the importance of the ongoing cooperation in the fields of construction, contracting and consulting services within the trade and economic relations between Turkey and Ukraine, both Sides agreed to further improve and strengthen the existing relations in the mentioned areas.

11.2 Bearing in mind the completion of the legislative framework for PPP projects in Ukraine and the PPP training given to the Ukrainian officials recently, the Turkish Side expressed the readiness of the Turkish construction and consultancy companies to take part in the prospective PPP projects in Ukraine.

12.COOPERATION IN THE FIELD OF SMEs 
12.1 Both Sides expressed their willingness to improve economic and commercial cooperation between Ukrainian and Turkish SMEs, and contribute to the Ukrainian and Turkish SMEs for improving their competitive power in global markets.
12.2 The Turkish Side stated the readiness of KOSGEB (Small and Medium Enterprises Development Organization) to initiate negotiations with its counterpart organization(s) in Ukraine on Memorandum of Understanding for sharing knowledge and experience and for organizing reciprocal business delegations to increase trade volume.
13.COOPERATION IN THE FIELD OF REGULATORY POLICIES 
13.1 Both Sides underlined the importance of cooperation in the sphere of regulatory policy, deregulation of economic activity, improvement of business climate and simplification of business practices between Turkey and Ukraine .
14.COOPERATION IN THE FIELD OF EXPLORATION AND USE OUTER SPACE FOR PEACEFUL PURPOSES 

14.1Both Sides agreed to continue the development of bilateral cooperation in the 

field of exploration and use of outer space for peaceful purposes, taking into account the Missile Technology Control Regime.

15.INTERREGIONAL AND CROSS-BORDER COOPERATION 
15.1 Both Sides underlined the importance of interregional and cross-border cooperation between the Republic of Turkey and Ukraine.

15.2. The Ukrainian Side stressed that cooperation with the Turkish Side will strengthen bilateral relations in the field of interregional and cross-border cooperation and provide an opportunity to learn about the successful practical experience of the Republic of Turkey and promote the use of world best practices in Ukraine.

15.3 The Ukrainian Side proposed to take into consideration the establishment of a working group on the development of interregional and cross-border cooperation within the Turkish-Ukrainian Commission on Trade and Economic Cooperation. The Ukrainian Side will provide the Turkish Side with the vision on how to develop cooperation in this field,including the purposes of the establishment of the abovementioned Working Group.
16.COOPERATION IN THE FIELD OF TOURISM 
16.1 Both Sides welcomed to the 7th Meeting of the Intergovernmental TurkeyUkraine Joint Tourism Committee held on 9-10 of October 2020 in Antalya.
16.2 Both Sides agreed to promote the participation of tourism enterprises and organizations of both countries in exhibitions such as “Ukraine International Travel and Tourism (UITT)”.

16.3 Both Sides agreed to consider the possibility of attracting investment in tourism infrastructure development and inform, for this purpose, about the investment climate and opportunities in the field of tourism.

16.4 Taking into account the importance of cooperation in the sphere of tourism and resort developments, Both Sides agreed to cooperate to organize mutual study tours and info tours of representatives of the tourism market, mass media, airlines, etc.
17.COOPERATION IN THE FIELD OF EDUCATION 
17.1 The Turkish Side proposed to the Ukrainian Side to sign a cooperation agreement in the field of education.

18.COOPERATION IN THE FIELD OF CULTURE 
18.1 The Both Sides agreed to continue the cooperation in the field of culture within the framework of the Program of cultural cooperation between the Government of Republic of Turkey and the Government of Ukraine signed on 22 December 2011.

* * *
Both Sides agreed to hold the Thirteen Session of the Intergovernmental TurkishUkrainian Commission on Trade and Economic Cooperation in Ukraine on a date to be determined mutually through diplomatic channels.

Signed, in İstanbul on 16 October 2020, in two originals in Turkish, Ukrainian and English languages, each being equally authentic. In case of divergence of interpretation,English text shall prevail.

FOR THE GOVERNMENT FOR THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TURKEY OF UKRAINE 
Hulusi AKAR Minister of National Defense of the Republic of Turkey 
Ihor PETRASHKO Minister for Development of Economy,Trade and Agriculture of Ukraine 

ANNEX-I 
TURKISh DELEGATiON 
1.Hulusi AKAR Minister of National Defence / Co-Chair 2.Fuat KASIMCAN Deputy Director General, (Head of Technical Delegation) Ministry of Trade 3.Ahmet Yavuzhan ERDEM Head of Department, Ministry of Trade 4.Bülent Orhan TÜREL Head of Department, Ministry of Trade 5.Murat NESİMOĞLU Head of Department, Ministry of Trade 6.Yaprak ECE Head of Department, Ministry of Foreign Affairs 7,Oğuzhan KIRAN Head of Department, Ministry of Energy and Natural Resources 8.Cemre Berker ÜLKER Head of Department, Ministry of Youth and Sport 9.Taylan ÇOBAN Head of Department, Halal Accreditation 
Agency 10. Özgü KAŞMER Section Director, Ministry of Environment and 
Urbanisation 11.Gözde ŞAHİN Coordinator, Ministry of Culture and Tourism 12. Yavuz İlkan KARAHAN EU Expert, Ministry of Trade 13.Erdal Fatih TOZOĞLU Trade Expert, Ministry of Trade 14.Neslihan ÜRKMEZ Trade Expert, Ministry of Trade 15. Savaş TARHAN Trade Expert, Ministry of Trade 16. Ahmet Onur ÇATAKLI Trade Expert, Ministry of Trade 17. Hakan ARAZ Trade Expert, Ministry of Trade 18.Yahya KARAKUŞExpert, Ministry of Agriculture and Forestry 19. Dr. Semin NUREL Expert, Ministry of Culture and Tourism 20 Ufuk Can AKIN EU Expert, Ministry of Transport and 
Infrastructure 

21. Cenk Ufuk YILDIRAN Expert, Ministry of Industry and Technology 22. Tevfik KALKAN Expert, Ministry of Treasury and Finance 23. Hasan ÇALIŞKAN Expert, Ministry of National Education 24.Emrah DOKUZLU Expert, Turkish Maarif Foundation 25. Cansu ŞENYÜREK Expert, Halal Accreditation Agency 26.Umur Tolga ÖCALAN Trade Expert Assistant, Ministry of Trade 27. Mustafa AKSAKAL Expert Assistant, Ministry of Energy and Natural Resources 28. Kadir GENÇOfficer, Ministry of Transport and Infrastructure 29. Hüseyin TEKER Officer, Ministry of Transport and Infrastructure 30. Çiğdem ÇINAR Deputy Secretary General, Turkish Contractors 
Association 31.Şakir Ömer SARI Proxy Director of Business Development and 
Projects., Turkish Accreditation Agency 32. Elnur OSMANOV Coordinator, Foreign Economic Relations Board 
of Turkey 33. Ayşegül KETENCİOperation Specialist, International Transportars’
Association 3.Burak Ercan ERDOĞAN The Union of Chambers and Commodity 
Exchanges of Turkey 35.Kutay ADSAN The Union of Chambers and Commodity 
Exchanges of Turkey 36. Anara DAYLAN The Union of Chambers and Commodity 
Exchanges of Turkey 

Annex-lI 
UKRAINIAN DELEGATION 
1. Ihor PETRASHKO: Taras KACHKA
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Deputy Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: 3. Andrii SYBIHA
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Ambassador of Ukraine to the Republic of Turkey

1. Ihor PETRASHKO: 4. Olga BELKOVA
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Director for Interaction with State Regulatory Bodies and International Organizations of “Gas Transmission System Operator of Ukraine” LLC

1. Ihor PETRASHKO: Oleksandr VASYLCHUK
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Deputy Head of Division, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: Olena HUKALOVA
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Deputy Head of Division, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: 7. Tetyana DALYEVSKA
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: State Expert, Ministry of Communities and Territories Development

1. Ihor PETRASHKO: Oleksandr ZADOROZHNYI
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Deputy Director, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: Oleksandr ZHEMOIDA
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Director of the Department of Multilateral and Bilateral Trade Agreements

1. Ihor PETRASHKO: 10. Yaroslav ILIASEVYCH
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Director General, Ministry of Infrastructure of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: 11. Vitaliy KINDRATIV
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Director General, Ministry of Infrastructure of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: 12. Alla KINSCHAK
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Acting Director General, Ministry of Communities and Territories Development of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: 13. Mykola KNYAZEVICH
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Acting Head of Division, State Customs Service of Ukraine

1. Ihor PETRASHKO: 14. Alina KOTUSHENKO
Minister for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine / Co-Chair: Deputy Director, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

15. Valeriy KOTSYUBA: 16. Maya KOSHMAN
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Head of Division, Ministry of Infrastructure of Ukraine

15. Valeriy KOTSYUBA: 17.Mykola KRYZHANOVSKIY
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Director of the Department, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture

15. Valeriy KOTSYUBA: 18. Vitaliy KUNATENKO
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: of Ukraine Deputy Director, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

15. Valeriy KOTSYUBA: 19. Olena KURYATA
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Head of Division, State Service of Ukraine on Food Safety and Consumer Protection

15. Valeriy KOTSYUBA: 20. Oleksandr LAKTIONOV
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Head of strategic projects and programs, Naftogaz of Ukraine

15. Valeriy KOTSYUBA: 21. Alla MAZUR
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Head of Division, Ministry for Development of

15. Valeriy KOTSYUBA: 22. Victoria LOBUN
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Economy, Trade and Agriculture of Ukraine Deputy Director, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine

15. Valeriy KOTSYUBA: 23. Tetyana MALTSEVA
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Deputy Head of Division, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture

15. Valeriy KOTSYUBA: 24. Tetyana MELNYCHENKO
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: of Ukraine Deputy Head of Division, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture

15. Valeriy KOTSYUBA: 25. Tetyana NYKONCHUK
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: of Ukraine Deputy Head of Section, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture

15. Valeriy KOTSYUBA: 26. Vladyslav ONUFRIY
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: of Ukraine State Expert of the Expert Group on Security of Supply and Development of the Competitive Natural Gas Market of the Directorate of the Oil and Gas Complex and Development of the Oil,

15. Valeriy KOTSYUBA: 27. Gamlet POGOSYAN
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Natural Gas and Petroleum Products Markets of the Ministry of Energy of Ukraine Head of the Directorate of Road and Electric Urban Transport of the Ministry of Infrastructure

15. Valeriy KOTSYUBA: 28.Oleksiy ROZHKOV
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: of Ukraine Director of the Department for International Cooperation on Economy, Trade and Agriculture

15. Valeriy KOTSYUBA: 29. Farid Kamil Ogly SAFAROV
Deputy Head of Division, Ministry of Energy of Ukraine: Head of the Directorate of Digital Infrastructure for Transport of the Ministry of Infrastructure of Ukraine

32. Lesya SUPRUNENKO 
Deputy Director of the Investment Department,Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine 
Deputy Director of the Department, State Service of Ukraine for Geodesy, Cartography and Cadastre 

State Expert on Cross-Border Cooperation Ministry of Community and Territories Development of Ukraine 
Deputy Head of Division, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine 

Deputy Head of Division, State Service of Ukraine for Geodesy, Cartography and Cadastre 

Secretariat of the Commission:
36. Olena KRYVONOSOVA 
Head of Section, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine Chief specialist of Section, Ministry for Development of Economy, Trade and Agriculture of Ukraine