Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2021-06-05

5 Haziran 2021 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 31502
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
ŞEKER VE HAMMADDELERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yurt içi şeker
talebinin yurt içi üretimle karşılanmasına ve şeker sektöründe
sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik olarak, şeker ve hammaddelerinin
temini, üretimi, pazarlanması ve fiyatlandırılmasına ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, şeker hammaddesinin temini ve
fiyatlandırılması ile şekerin üretim, pazarlama ve fiyatının belirlenmesine
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 4/4/2001
tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanununun 5 inci ve 12 nci
maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) A kotası: Yurt içi talebe göre üretilen ve
pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarını,
b) B kotası: A kotasının belli bir oranına tekabül
eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarını,
c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
ç) Başkanlık: Şeker Dairesi Başkanlığını,
d) C şekeri: A ve B kotaları dışında üretilen ve
yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin
edilen ham ve beyaz şekeri,
e) Ekim alanı: Şirketlerin veya fabrikaların
şekerin hammaddesi olan pancarı, üreticilerle sözleşme yapmak suretiyle
temin ettiği, sınırları kesin olarak belirlenen coğrafi alanı,
f) Fire: Üreticilerden teslim alınan pancardaki
yaprak, toprak, çamur, kuyruk ve düzgün kesilmeyen baş kısmı gibi yabancı
maddelerin teslim alınan pancara göre yüzdesini,
g) Hammadde: Şeker üretiminde kullanılan ana
girdiyi,
ğ) İmalatçı-İhracatçı: İşlenmiş ürünü üreten ve
ihraç eden firmayı,
h) İşlenmiş ürün: İşleme suretiyle şekeri girdi olarak
bünyesine alan mamul maddeyi,
ı) Münavebe: Şekerin hammaddesi olan bitkiler ile
diğer kültür bitkilerinin, aynı alanda, iklim ve toprak özellikleri dikkate
alınarak art arda yetiştirildiği ve periyodik olarak tekrarlandığı sistemi,
i) Pancar Kayıt Sistemi: Üreticiler ile pancar
üretimine ilişkin ekim alanlarına ait bilgilerin kayıt altına alındığı
Bakanlık tarafından oluşturulan veri tabanını,
j) Pazarlama yılı: 1 Eylül ile 31 Ağustos tarihleri
arasındaki dönemi,
k) Polarizasyon: Şekerli ürünün
polarize ışığın düzlemini çevirmesi esas alınarak ve normal koşullarında
(1013 mbar basınç, 20 °C, %50 bağıl nem) pirinç
ağırlıkla tartılmış 26,000 gr saf sakarozun 20°C’da
damıtık su ile çözülerek 100 ml’ye tamamlanması
ile elde edilen çözeltinin 198Hg (civa) izotopu yeşil ışığı dalga boyunda (546.2271nm), 20 °C ve 200.000 mm tüp boyundaki optik
çevirmesi 100 kabul edilerek bulunan polar şeker yüzdesini,
l) Randıman: Üretilen şeker miktarının, işlenen
pancar miktarına oranını,
m) Sözleşme: Hammadde üretimi ve teslimi ile ilgili
usul ve esasların yer aldığı, tarafların mutabakatı ile düzenlenen belgeyi,
n) Şeker: Beyaz şeker (standart,
rafine küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve
kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar ve kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ve nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da
kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda
çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert
şeker şurubu ile inülin şurubunu,
o) Şeker fabrikası: Şekeri girdi olarak kullanan
işletmeler hariç olmak üzere (n)
bendinde tanımlanan ürünler ile ham şekeri işleyerek şeker üreten
işletmeyi,
ö) Şirket: Bir veya birden fazla sayıda şeker
fabrikasını bünyesinde bulunduran veya işleten tüzel kişiliği,
p) Üretici: Hammadde üretim faaliyetinde bulunan
gerçek veya tüzel kişiyi,
r) Üretici grubu: Sözleşmenin bir tarafını teşkil
etmek üzere oluşturulan ve gerektiğinde birbirleriyle sorumluluk yönünden
bağlı olan birden fazla sayıdaki üreticileri,
s) Üretici temsilcisi: Hammadde üreten üreticilerin
ortağı bulunduğu mahalli kooperatifleri veya bu kooperatiflerin oluşturduğu
üst birliği,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Hammadde Temini
ve Fiyatları
Hammadde
temini
MADDE 5 – (1) Şirketlere veya fabrikalara tahsis edilen
pancar şekeri kotalarının üretim ve arz garantisi için gerekli olan şeker
pancarı, belirlenen ekim alanlarından, üreticiler veya temsilcileri ile
şirketler veya fabrikalar arasında sözleşme düzenlenmesi suretiyle temin
edilir.
(2) Şirketler, üreticilerle yaptıkları sözleşmeleri
pancar kayıt sistemine kayıt etmek zorundadır.
(3) Şirketler, kendilerine tahsis edilen pancar
şekeri kotalarını karşılamak üzere sözleşme yapmadan önce; üreticiler ile
bu üreticilere tahsis edilecek A ve B kotası şeker pancarı miktarının
tespitine ilişkin esasları ve uygulanacak münavebe metodunu Bakanlığa
bildirir. Şirketler, bildirdikleri münavebe dönem ve esaslarına uygun ekim
yaptırmakla yükümlüdür. Bu esaslara uygun ekim yaptırmadığı veya Bakanlığa
bildirdiği münavebe planı dışında ekim yaptırdığı tespit edilen Şirketlere,
Şeker Kanununun 11 inci maddesinin altıncı ve yedinci fıkra hükümleri
uygulanır.
(4) A ve B kotaları dışında şeker hammaddesi olarak
üretilen ve teslim edilen pancar C pancarı olarak kabul edilir.
(5) C şekeri karşılığı pancarın alınıp alınmaması,
şirketler ile üretici veya üretici temsilcilerinin mutabakatına bağlıdır.
(6) A ve B kotası pancar üretimi için yapılacak
sözleşmeler için bu Yönetmelik gereği yer alması gereken sözleşme
unsurları, C pancarı temin etmek için düzenlenen sözleşmelerde de bulunmak
zorundadır.
(7) Şeker tanımına girmeyen veya şeker üretim prosesi dışında değerlendirilen nihai ürünlerin üretimi
için ihtiyaç duyulan şeker pancarının üretilmesine ilişkin müracaatlar
Bakanlığa yapılır. Bu şekilde sözleşmeye bağlanacak hammadde miktarı ve
fiyatı Bakanlığa ekim başlamadan önce bildirilir. Bakanlık, sözleşmede
fiyat, net miktar, münavebe planı ve elde edilecek ürünler belirtilmek
koşuluyla üretime izin verebilir. Pancar üretimi yapılacak parselin pancar
kayıt sistemine kaydedilmesi zorunludur. Bu tür izinlerde münavebe planına
uyulacağına dair taahhütname istenir. Bu amaçla ürettirilecek pancar, C
pancarı kapsamı dışındadır.
Sözleşmeler
MADDE 6 – (1) Şirketler ile üreticiler arasında düzenlenecek
sözleşmede aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) Hammadde fiyatı veya avans fiyat ile üreticiye
tahsis edilen A ve B kotası pancar miktarı,
b) Üretim şartları, münavebe, tohum temini, ekim
zamanı, ürün teslim ve alım şartları, üretim araçlarının temini, ayni ve
nakdi avans ve destekler, yan ürünler, bedel ödemeleri, teknik ve cezai
şartlar,
c) Sözleşme ile belirlenen kota miktarlarının
yalnızca sözleşme düzenlenen şirkete satılabileceği ve alıcının sözleşmeye
uygun olarak satın alma zorunluluğu,
ç) Üretimin yapılacağı yer ile kalite normları,
d) Şeker pancarı üretiminde uygulanacak münavebe
planı dikkate alınarak, münavebe sahası dışında üretilen pancarların satın
alınmayacağı, teslim edilecek ürünün sözleşmede yer alan normlar dışında
ticari değerini etkileyecek şekilde hatalı, hileli, bozuk, çürük,
hastalıklı ve başka ürünlerle karışık olamayacağı,
e) Hammaddenin teslim alınacağı alım merkezi,
alımın başlama ve bitiş tarihleri ile teslim süresi,
f) Alım merkezine kadar olan hammadde taşıma
ücretinin taraflardan hangisine ait olduğu ve ne şekilde tespit edileceği
ile ne zaman ve nasıl ödeneceğine ilişkin hükümler,
g) Mücbir sebeplerin tespiti ve uygulanmasına
ilişkin şartlar,
ğ) Üretilmesi taahhüt edilen A ve B kotası hammadde
miktarından mücbir sebepler dışında noksan teslim edilmesi halinde
uygulanacak müeyyide,
h) Üreticilerce teslim edilen hammaddedeki firenin
tespitine ilişkin usul ve esaslar ile fire tespiti sırasında üreticileri
temsilen gözlemci bulundurma hakkı,
ı) Bedele esas polarizasyon değerinin tespiti için
numune alma ve analiz esnasında üreticileri temsilen gözlemci bulundurma
hakkı,
i) Tohumun fiyatlandırılması ile ekimin yapılma
şekli ve bitki korumaya ilişkin esaslar,
j) Ayni ve nakdi desteklerin miktarı, zaman ve
şekli ile üreticilerin talebi halinde yan ürünlerin dağıtımı,
k) Hammadde bedel ödemelerinin şekil ve zamanı ile
gecikmesi halinde şirket tarafından üstlenilecek yükümlülükler,
l) Üreticilere yapılacak pancar bedeli ödemeleri
hesaplamalarında, tartım işlemi ile fire ve polar şeker analiz sonuçlarının
esas alınacağı,
m) Üreticinin, teslim ettiği pancarın tartım sonucu
ile fire veya polar şeker oranına itiraz etmesi durumunda ikinci bir tartım
işlemi ile fire veya polar şeker analizinin yapılacağı,
n) Sözleşmeye uyulmaması halindeki cezai şartlar
ile taraflar arasındaki anlaşmazlıkların ve davaların çözümü için hangi
mahkemelerin yetkili olduğu.
(2) Sözleşme eki olarak bir “Teknik Şartlar”
kitapçığı hazırlanır. Bu kitapçıkta; tarla hazırlığı, gübreleme, ekim,
bakım, sulama, bitki sağlığı, hasat ve benzeri konulara yer verilir.
(3) Sözleşmelerin, bu Yönetmeliğe uygunluğu
şirketlerin sorumluluğundadır. Bu Yönetmeliğe aykırı olarak düzenlenen
sözleşmelerin tespiti durumunda, Bakanlığın uyarısına rağmen bu Yönetmeliğe
uygun hale getirilmeyen sözleşmeye dayanılarak temin edilen pancar C
pancarı, üretilen şeker C şekeri olarak değerlendirilir.
Ekim
alanları
MADDE 7 – (1) Şirketler veya fabrikalar, sözleşme akdeden
her bir üreticinin ekim yaptıkları alanları ölçmek suretiyle kayıt altına
alır. Şirketler veya fabrikalar, üreticilerin, sözleşmede yazılı olan A ve
B kotası pancar miktarını üretecek büyüklükteki alanın; şirket veya fabrika
tarafından kabul edilen ortalama dekara pancar verimini esas almak
suretiyle, kendi pancar ekim alanı ve münavebe sınırları içerisinde ekilip
ekilmediğini tespit etmekle yükümlüdür.
(2) Ekim alanı ve münavebe
sınırları içerisinde ekilmediğinin veya noksan ekim yapıldığının tespiti
halinde, üreticinin A ve B pancar kotası, şirket veya fabrika tarafından
kabul edilen ortalama dekara pancar verimi üzerinden en geç Temmuz ayı
sonuna kadar şirketçe pancar ekim alanı ve münavebe sınırları içerisindeki
ekim miktarına uygun olarak yeniden düzenlenir ve nihai durum Ağustos ayı
sonuna kadar Bakanlığa bildirilir.
(3) Ayrıca, Şirketler, sözleşme yaptığı üretici
veya üretici grupları ile üretimin yapılacağı alana ilişkin bilgileri
pancar kayıt sistemi üzerinden Bakanlığa bildirirler. Şirketlerin Bakanlığa
bildirdiği bu bilgilerin eksik, yanlış ve yanıltıcı olması durumunda, 4634
sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanır.
Ekim
alanı devri ve ekim alanı dışı hammadde talebi
MADDE 8 – (1) Şirketler veya fabrikalar, şeker üretimi için
kendi ekim alanlarında yeterli hammadde bulamadıkları takdirde, münavebe
esasları dâhilinde kendi ekim alanları dışından da ekim sahasını
kullanacağı şirketin görüşü ile Bakanlığın izni ve denetiminde üreticilerle
sözleşme yaparak pancar temin edebilirler.
(2) Pancar ekim alanı devir talebinde bulunacak
şirketler, bu taleplerini her yıl 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında
ilgili köy muhtarlıklarınca alınacak üretici mutabakatları ile birlikte
yazılı olarak Bakanlığa iletirler.
(3) Kendi ekim alanı dışından pancar temin etmek
isteyen şirketler, aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte
Bakanlığa başvurur:
a) Pancar ekiminden önce, şeker kotasına karşılık
kendi ekim alanından temin edemediği pancar miktarı ile bu pancarı temin
etmeyi planladığı şirketi ve yerleşim birimlerine ait bilgi ve belgeler,
b) Kendi ekim alanı dışından temin edilmek istenen
miktarda pancarın, kendi ekim alanlarından temin edilemediğini
belgelendirmek üzere, kendi ekim alanlarında bulunan üreticileri temsil
eden mahalli pancar ekicileri kooperatifleri ile fabrikanın ekim alanları
içinde yer alan il ve/veya ilçelerin Ziraat Odasının yazılı görüşleri.
(4) Bakanlığın izniyle, bir başka şirketin ekim
alanından pancar temin edecek olan şirketler pancar taahhüt alımlarını ve
tesellümlerini, sahasından pancar temin edeceği şirketin ilgili yıl için
uyguladığı münavebe planına uygun olarak gerçekleştirir.
(5) Başka şirket tarafından sahasında pancar ekimi
yapılan şirket, ekim yapılacak söz konusu alanlarda uygulanan münavebe
sistemine göre son üç yıl veya dört yılda sözleşme yapılan üreticiler ile
bu üreticilerin pancar ekimi yaptıkları alanlara ilişkin ada/parsel
numarası, münavebe planı ve sözleşme miktar bilgilerini ilgili şirketle paylaşır.
Her iki şirketçe söz konusu münavebe planı üzerinde sağlanacak mutabakatın
akabinde üreticilerle sözleşmeler düzenlenir.
(6) Düzenlenen sözleşmelere ilişkin üretici ve ekim
yapılan alanlara ilişkin bilgiler, ekim yaptıran şirket tarafından, Bakanlıkla
ve sahasında pancar ekimi yaptığı şirketle paylaşılır. Bakanlık izniyle
sahasında başka şirketler tarafından pancar ekimi yapılan şirket,
paylaşılan bu bilgilerin doğruluğunu kontrol ederek tespit ettiği
uygunsuzlukları Bakanlığa iletir. Bu fıkranın uygulanmasından iki şirket müteselsilen sorumludur.
(7) Kendi ekim alanında yeterli hammadde
bulamadığını bu maddenin üçüncü fıkrası çerçevesinde belgelendiren
şirketler, başvurmaları halinde aşağıda belirtilen şartlarda Bakanlığın
izni ve denetiminde başka şirketlerden de pancar temin edebilirler:
a) Kendi ekim alanında yeterli miktarda pancar
temin eden şirketler, başka şirketler adına sözleşmeli olarak pancar temin
edebilirler.
b) Temin edilecek pancar, münavebe programına uygun
şekilde üreticilerle sözleşmeli olarak ürettirilir.
c) Bir başka şirkete pancar temin edecek şirketin,
öncelikle kendisine tahsis edilen kotayı üretmek için gereken pancar
miktarını karşılayacak miktarda sözleşmelerini tamamlamaları gerekir.
ç) Başka şirketler adına ekilecek pancar miktarı,
hammaddeyi temin eden şirketin kendi ihtiyacı olan pancar miktarının
%10'unu geçemez.
d) Üreticilerle yapılacak sözleşmeler bu Yönetmelik
hükümlerine uygun olarak düzenlenir ve sözleşmede adına üretim yapılacak
şirket ismine ve üretilecek pancar miktarına yer verilir.
e) Alım ve teslim şartları şirketler arasında
yapılan bir protokolle düzenlenerek, protokolün bir sureti 30 Nisan
tarihine kadar Bakanlığa ibraz edilir.
(8) Bakanlık ilgili şirketlerin görüşlerini alarak,
üretici temsilcilerinin kendi bölgeleri dışındaki şirketler için bu
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sözleşmeli olarak pancar teminine izin
verebilir.
(9) Şirketlerin ekim alanı devri, yeni ekim alanı
tahsisi ve ekim alanı dışı pancar temin etme talepleri ile bu taleplere
ilişkin izinler Bakanlık tarafından değerlendirilir.
Sözleşmesiz
ve ekim alanı dışı pancar teminine ilişkin yaptırımlar
MADDE 9 – (1) Şirketlerin sözleşme yapmaksızın veya ekim
alanı dışından Bakanlığın izni olmaksızın, pancar temin ettiklerinin
tespiti hallerinde, bu pancar C pancarı, bu pancardan üretilen şeker
miktarı, A kotası üretim miktarı tamamlansın veya tamamlanmasın C şekeri
olarak kayıtlara alınır. C şekeri olarak kayıtlara alınan bu miktar, A
kotası fiili üretiminden düşürülür. Bu durumda; tespit edilen pancarın C
şekeri olarak karşılığı şeker miktarı, işlenen pancar miktarı ile
hesaplamanın yapıldığı tarihte, kampanya bitmiş ise ilgili kampanya
dönemine ait, kampanya bitmemiş ise kampanya başından hesaplama tarihine
kadar olan döneme ait şirket veya fabrika randımanı ile çarpılması
suretiyle bulunur.
(2) Ekim alanı dışından izinsiz
temin edilerek işlenen pancar miktarı; şirkete ait, tespitin yapıldığı
pazarlama yılı kampanya döneminde gerçekleşen, kampanya bitmemiş ise bir
önceki kampanya dönemine ait ortalama bedeli ödenen-işlenen pancar yüzde
farkının, şirketin pancar ekim alanı dışından temin edilen bedeli ödenen pancar
miktarı ile çarpımı neticesinde oluşan fire miktarının, şirketin pancar
ekim alanı dışından temin edilen bedeli ödenen pancar miktarından
çıkarılması sureti ile bulunur.
(3) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlenen
sözleşmelerle temin edilen pancarın sözleşmesiz olarak teslim alındığı
kabul edilir.
(4) Şirketlerin Bakanlıkça uygun görülen sözleşmede
yer alan hükümlerden farklı bir işlem uygulamaları halinde 4634 sayılı
Kanunun 11 inci maddesinin altıncı ve yedinci fıkra hükümlerine göre işlem
yapılır.
İtiraz
hakkı
MADDE 10 – (1) Üreticinin, teslim ettiği pancarın tartım
sonucu ile fire ve/veya şeker oranına itiraz etmesi durumunda ikinci bir
tartım işlemi ile fire ve/veya şeker analizi yapılır. Üreticilere yapılan
pancar bedeli ödemeleri hesaplamalarında son tartım işlemi ile fire veya
şeker analiz sonuçları esas alınır.
Hammadde
fiyatının tespiti
MADDE 11 – (1) Şeker pancarı fiyatları veya avans fiyat her
yıl, şirketler ile üretici veya üretici temsilcileri arasında, pancar
ekiminden önce Ekim ayında başlayacak müzakereler sonucunda; yıllık
enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ve
alternatif ürün paritesi dikkate alınarak en geç
Kasım ayı sonuna kadar varılacak mutabakatla belirlenir. Avans fiyat
belirlenmesi durumunda kesin fiyat, izleyen yılın en geç Ekim ayında aynı
usulle belirlenir.
(2) A ve B kotası şeker pancarı alım fiyatı, %16
polar şeker ihtiva eden 1 kg. firesi düşürülmüş pancarın fiyatı olarak ayrı
ayrı belirlenir. Polar şeker varlığı %16’nın
üstünde ve altında oluşacak her bir polarizasyon derecesi fazlalığı veya
eksikliği için kaliteye göre verilecek fiyat şeker fabrikası işleten gerçek
ve tüzel kişiler ile üreticiler veya üretici temsilcileri arasında
varılacak mutabakata göre tespit edilir.
(3) Hammadde fiyatı konusunda üretici temsilcileri
ile şirket arasında mutabakata varılamaması halinde, taraflardan birinin
talebi üzerine Bakanlık tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilir. Hakem
heyeti, Şeker Dairesi Başkanlığı temsilcisinin başkanlığında; Ticaret
Bakanlığı temsilcisi, üniversitelerin ilgili fakültelerinden bir öğretim
üyesi, ilgili şirket ve üreticilerin birer temsilcisi, şirketlerin ve
üreticilerin yer aldığı kooperatif, birlik, dernek ve benzeri üst
organizasyonlarından Bakanlıkça uygun görülecek iki temsilci olmak üzere
yedi üyeden oluşur.
(4) B kotası şeker pancarı alım fiyatı, bölgesel
özelliklere göre A kotası şeker pancarı alım fiyatının %90’ından az olamaz.
(5) C şekeri karşılığı C pancarı fiyatları, dünya
borsa fiyatları da göz önünde bulundurularak her yıl Aralık ayı sonuna
kadar, fabrika işleten gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretici gözlemcisi
gözetiminde belirlenir.
Ödemeler
MADDE 12 – (1) Hammadde bedel ödemeleri, fabrika bazında
pancar alımının tamamlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde
gerçekleştirilir. Bu ödeme, üreticinin talebi olmaksızın ayni avans
uygulamak veya şeker teslim etmek suretiyle yapılamaz. Buna aykırı hükümlere
sözleşmede yer verilemez.
(2) Şirketler, C pancarı veya B kotası pancarı
temin etmesine karşın, C şekeri veya B kotası şeker üretmediği durumlarda,
temin edilen bu pancarlardan fiili olarak, üretilen şeker kotası türünün
hammadde fiyatı ile teslim edilen pancarın fiyatı arasındaki farkı
üreticiye öder.
(3) Hammaddenin üreticiler tarafından doğrudan
fabrika merkezine nakledilmesinden doğacak nakliye bedellerinin
belirlenmesi ile ilgili hususlar sözleşmede açıklanır. Nakliye bedelinin
hesaplanmasında, üretim yapılan köy/mahalle ile pancarın teslim edildiği
fabrika arasındaki mesafe dikkate alınır.
(4) Ekimde kullanılacak tohum çeşidinin tespiti,
temini ve üreticilere teslimi şirketlere veya fabrikalara aittir. Şirket,
bu yetkisini üretici temsilcilerine devredebilir.
Ölçüm
cihazları
MADDE 13 – (1) Hammadde ve mamul tartımı, polar, fire ve nem
gibi unsurların tespiti için kullanılan cihazların kalibrasyonları,
her pazarlama yılı öncesinde fabrikalar tarafından yaptırılarak Bakanlığa
bildirilir. Bu cihazların kalibre edilmediğinin, doğru ölçüm yapmadığının
veya bu cihazlarla yapılacak ölçüm işlemlerinin Bakanlığa yanıltıcı bilgi
vermek suretiyle gerçekleştirildiğinin tespiti hallerinde, Şeker Kanunun 11
inci maddesinin altıncı ve yedinci fıkra hükümleri uygulanır.
(2) Şirketler, ölçüm cihazlarının yetkin personel
tarafından kullanılmasını sağlar.
Diğer
hammaddeler
MADDE 14 – (1) Pancar dışındaki diğer hammaddeler öncelikle
üreticilerle şirketler arasında akdedilecek sözleşmeye göre temin edilir.
(2) Sözleşmeli üretimde, hammadde yetiştirilmesine
ilişkin usul ve esaslar ayrıca belirlenir. Sözleşme ile temini ön görülen
hammadde miktarı yetersiz kaldığı takdirde, ihtiyacın öncelikle iç
piyasadan temini yoluna gidilir. Pancar dışındaki hammaddelerin iç veya dış
piyasalardan temin şekli ve fiyatları, Bakanlıkça talep edilen usul ve
şekilde, her ayın ilk gününü takip eden 15 iş günü içinde şirketler
tarafından Bakanlığa bildirilir. Yerli hammaddenin yeterli olmadığı
durumlarda, A kotası şeker üretimi için hammadde temininde izlenecek yol
Bakanlık tarafından belirlenir. Bakanlık onayı dışında ithalat yoluyla
temin edilen pancar dışı hammaddelerden elde edilen şekerler C şekeri
sayılır. Ancak pancar dışı hammadde temin ve sarfında “Eşdeğer Eşya”
kullanımına ilişkin uygulamalar gümrük mevzuatı çerçevesinde
değerlendirilir.
Yan
ürünler
MADDE 15 – (1) Şeker üretim sürecinde ortaya çıkan pancar
posasından üreticilerin yararlandırılması esastır. Yaş pancar posası,
sözleşmede yer verilmek suretiyle aşağıda belirtilen usul ve esaslar
çerçevesinde üreticilere teslim edilir:
a) Bedelsiz olarak üreticiye teslim edilecek
ve/veya karşılığı nakdi olarak ödenecek posa miktarı sözleşmede açıkça
belirtilir.
b) Nakdi olarak yapılacak ödemelerde, bir önceki
kampanya dönemindeki şirketin dökme yaş pancar posası satış fiyatı
ağırlıklı ortalaması esas alınır. İlgili kampanya döneminde oluşan fiyata
göre mahsuplaşma yapılır.
(2) Şeker pancarı posası, üreticilere teslimi ya da
piyasaya arzı ambalajlanmış halde yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Şeker Fiyatları
ve Pazarlaması
Şeker
fiyatları
MADDE 16 – (1) Şeker satış fiyatları, şeker fabrikası işleten
gerçek ve tüzel kişiler tarafından serbestçe belirlenir. Fiyatların
belirlenmesinde maliyetler, dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep
dengesi, spekülatif etkiler ve diğer ilgili
hususlar dikkate alınır.
(2) B kotası şekerin satışına izin verildiği
durumlarda, B kotası şekerin satış fiyatı, satış izninin verildiği tarihten
önceki üç ayda gerçekleşen şirketlerin A kotası fabrika çıkış şeker satış
fiyatının ağırlıklı ortalamasını geçemez.
(3) Doğrudan veya dolaylı olarak şeker fiyatlarında
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte şirketler arası anlaşma yapılamaz ve
şirketlerin oluşturduğu birlikler bu tür karar ve eylemleri gerçekleştiremez.
Şeker
ihracat ve ithalatı
MADDE 17 – (1) Dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep
dengesi, spekülatif etkiler ile diğer ilgili
hususlar dikkate alınarak şeker ticaretinde yapılması istenen düzenlemeler
konusunda Bakanlık, Ticaret Bakanlığına görüş bildirir.
(2) İmalatçı-ihracatçıların dâhilde işleme rejimi
veya benzer uygulamalar çerçevesinde hammadde veya yardımcı madde olarak
kullandıkları yabancı menşeli şeker, C şekeri kapsamında olup doğrudan veya
işlenmiş ürün olarak yurt içinde pazarlanamaz. Bu kapsamda ithal edilecek
şeker için Bakanlık, Ticaret Bakanlığına görüş bildirir.
(3) C şekerini pazarlayan gerçek ve tüzel kişiler
İhracat Rejimi çerçevesinde aldıkları lisans/izin ve benzeri belgelerin
onaylı suretini talep edilmesi halinde Bakanlığa ibraz eder.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetki ve
Sorumluluk
Yetki
MADDE 18 – (1) Bakanlık, 4634 sayılı Kanunun kendisine
verdiği görevleri yerine getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi,
kamu kurum ve kuruluşları ile piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan,
satan gerçek ve tüzel kişilerle, bunların her türlü birliklerinden
isteyebilir.
Bakanlığa
bildirim
MADDE 19 – (1) Şirketler, Bakanlıkça istenen, şeker ve diğer
ana ve yan ürünün üretimi, satışı ve stoklanmasına ilişkin her türlü veri
ile tarımsal faaliyetlerine ilişkin verileri belirlenen süre, usul ve
şekilde bildirir.
(2) Piyasaya arz edilen şekerin, şirketlerin
ortaklık ilişkisinin bulunduğu gerçek veya tüzel kişiler aracılığı ile
pazarlanması durumunda, bunlar her aya ait şeker türlerine göre satış, stok
miktarları ile ağırlıklı satış fiyatı ortalamalarını belirlenen sürede
talep edilen usul ve şekilde Bakanlığa bildirilir.
Yürürlükten
kaldırılan mevzuat
MADDE 20 – (1) 28/6/2002 tarihli ve
24799 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hammadde ve Şeker Fiyatları
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Mevcut
düzenlemeler
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Mülga Şeker
Kurulunun şirketler veya fabrikalar nezdinde pancar ekim alanlarını
belirleyen ve düzenleme altına alan kararlarının bu Yönetmeliğe aykırı
olmayan hükümleri yürürlüğünü muhafaza eder.
Yürürlük
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmeliğin;
a) 15 inci maddesinin ikinci fıkrası 1/9/2022 tarihinden itibaren,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.