Anayasa Mahkemesinin 6/2/2019 Tarihli ve 2015/18990 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2019-03-07

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNÇİ BÖLÜM KARAR 
NASRULLAH KURAN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2015/18990Karar Tarihi : 6/2/2019
Başkan : Engin YILDIRIM Üyeler : Recep KÖMÜRCÜM.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Raportör : Ali KOZAN Başvurucu :Nasrullah KURAN Vekili :Av. Rezan SARICA 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, kantin ve ziyaretçi hakkının kullandırılmaması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/12/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan vapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
6.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu, İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda İnfaz Kurumu) devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kismını devlet daresinden ayırmaya çalışma, PKK terör örgütüne üye olma suçlarından hükümlü olarak 

8. Başvurucu Bursa 1. Infaz Hakimligine (Infaz Hâkimliği) başvurarak çeşitli gerekçelerle engellenen ziyaretçilerinin ziyaretlerini gerçekleştirebilmeleri için gerekli tedbirlerin alınmasını ve belirli aralıklarla kullandırılan kantinden yararlanma hakkının sürekli kullandırılmasını talep etmiştir. Başvurucu ayrıca telefon ile haberleşme hakkından yararlandırılmadığını belirterek telefonla görüşmesinin kısıtlanmasına itiraz etmiştir.
9. İnfaz Hâkimliği 12/10/2015 tarihli kararıyla taleplerin ve itirazın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; yaz dönemi kantin ihtiyacının karşılanmasında kısa süreli olarak yaşanan aksaklıkların personel yetersizliğinden kaynaklandığı ve sorunların giderildiği, İnfaz Kurumuna ziyaretçi gidişlerinin düzenli olarak sağlanamamasının da hava muhalefeti nedeniyle olduğu tespiti yapılmıştır. Gerekçede, yaşanan aksaklıkların kasti olarak oluşturulduğuna dair bir delil olmadığı da vurgulanmıştır. Ayrıca kararda, İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunun 29/6/2015 tarihli ve 2015/52 sayılı karar ile başvurucunun telefonla haberleşmesinin kısıtlanmasına karar verildiği, anılan karara itirazın İnfaz Hâkimliğinin 30/7/2015 tarihli ve Bursa 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 21/8/2015 tarihli kararlarıyla reddedildiği hatırlatılarak itirazın reddine karar verilmiştir.
10. Başvurucunun anılan karara itirazı Bursa 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 21/8/2015tarihli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 5/11/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucu 7/12/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
12. İnfaz Kurumu tarafindan gönderilen 1/11/2018 ve 12/11/2018 tarihli yazılarda,başvurucunun kantin kullanım hakkı ile ziyaretçi hakkına dair kısıtlama kararı olmadığıbelirtilmiştir. Ayrıca başvurucunun, İnfaz Kurumunda kaldığı sürece anılan haklardan yararlandığı vurgulanmıştır. Öte yandan İnfaz Kurumunda bulunan hükümlü sayısının az olması nedeniyle hükümlülerin yazmış olduğu listelerde bulunan istek belgesine göre dışkantin yolu ile ihtiyaçların temin edildiği ifade edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
13. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun'un "Hükümlüyü ziyaret" kenar başlıklı 83. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafindan haftada bir kez ve ayrıca kuruma kabullerinde,zorunlu hâller dışında bir daha değiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafindan, yarım saatten az ve bir saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde ziyaret edilebilir...

(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca 


14. 5275 sayılı Kanun'un "Hükümlünün beslenmesi" kenar başlıklı 72. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(2) Hükümlü, kendisine verilen günlük besin ve ihtiyaç maddeleri dışındaki ihtiyaçlarını kurum kantininden sağlayabilir. Kantini bulunmayan kurumlarda, bu maddeler, idarenin izin ve kontrolü altında dışardan sağlanabilir..."
15. 17/6/2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik'in (Ziyaret Yönetmeliği) "Ziyaret gün ve saatleri"kenar başlıklı 10. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Ziyaret günleri ve saatleri ile bir hükümlü ve tutuklunun görüşebileceği ziyaretçi sayısı, kurumun fiziki yapısı ve kapasitesi dikkate alınarak, kurumca belirlenir.…."
B. Uluslararası Hukuk 
16. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Özel ve aile hayatına saygıhakkı" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

(2) Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakn veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir."
17. Avrupa Insan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre özel hayata saygı hakkı, özel bir sosyal hayat sürdürmeyi yani kişinin sosyal kimliğini geliştirme hakkı anlamında bir özel hayatı güvence altına almaktadır. Bu yönü ile birlikte değerlendirildiğinde bahsi geçen hak,ilişki kurmak ve geliştirmek üzere çevresinde bulunanlarla temas kurma hakkını da içermektedir (Özpınar/Türkiye, B. No: 20999/04, 19/10/2010, § 45; Niemietz/Almanya, B.No: 13710/88, 16/12/1992, § 29).

18. AİHM'e göre hükümlü ve tutuklular Sözleşme kapsamında kalan temel hak ve nürriyetlerin tamamına kural olarak sahiptir (Hirst/Birleşik Krallık (No. 2) [BD], B. No:74025/01, 6/10/2005, § 69).

19. AiHM'e göre hükümlü ve tutukluların özel hayata ve aile hayatına saygıgösterilmesi hakkı, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutukluların ailesi ve vakınlarıyla temasını devam ettirecek önlemleri almasını zorunlu kılmaktadır (Messina/İtalya No. 2) B. No: 25498/94, 28/9/2000, § 61; Ouinas/Fransa (k.k.), B. No: 13756/88,[2/3/1990; Kučera/Slovakya, B. No: 48666/99, 17/7/2007, § 127).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
20. Mahkemenin 6/2/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucu; ziyaretçiler ile görüşme hakkının kısıtlanmasına dair idari ya da yargısal bir karar olmamasına rağmen kosterin bozuk olması, hava muhalefeti gibi gerekçeler ile ziyaret edilmesinin engellendiğini ve 17/3/2015 tarihinden beri ziyaretçileriyle görüşemediğini belirtmiştir. Başvurucu, benzer gerekçeler ile kantinden de yararlandırılmadığını, maddi imkânsızlıklar sebep gösterilerek haklarından mahrum bırakılamayacağını, ileri sürülen maddi yetersizliklerin giderilmesinin devletin pozitif yükümlülüğü kapsamında olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu, ziyaretçileri ile görüşmesinin engellenmesi ve telefonla görüşme hakkının kısıtlanması ile devletin haklarını kullanabilmesi çin gerekli koşulları oluşturmaması hususları gözetildiğinde Ceza İnfaz Kurumu koşullarının şkence boyutuna ulaşan sosyal izolasyon durumuna denk düştüğünü belirterek özel hayata ve aile hayatına saygı, maddi ve manevi varlığın geliştirilmesi hakları ile ifade ve haberleşme nürriyetlerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

22. Bakanlık görüşünde; kantin ihtiyacının 2015 yılının Ağustos ayında personel yetersizliği nedeniyle geçici bir süre sağlanamadığı, ancak başvurucu hakkında kantin kullanımının kısıtlanmasına dair bir kararın olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca Kurum yerleşkesinin adada olması nedeniyle ulaşımın gemi ile yapıldığı, aynı yılın Ağustos ve Eylül aylarinda toplam 6 gün hava muhalefeti ve gemi arızası nedeniyle ziyaretçi görüşmelerinin mücbir sebeplerden dolayı geçici olarak yapılamadığı belirtilmiş ve bir hak ihlalinin olmadığıvurgulanmıştir.

23. Bakanlık görüşüne karşı başvurucunun cevabında, 17/3/2015 tarihinden 26/12/2015 tarihine kadar ziyaretçileriyle görüşemediği, hava şartları ve gemi arızası gibi pahanelerin kabul edilemeyeceği, dışarı ile asgari iletişimin sağlanması gerektiği, personel yetersizliğinin mahpusların haklarının ihlal edilmesinin gerekçesi olamayacağı belirtilerek başvuru formundaki görüş ve iddialar tekrarlanmıştır.

B. Değerlendirme 
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki tavsifi ile pağlı olmayıp olay ve olguların hukuki nitelendirmesini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B.No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde; başvurucunun emel iddiasının kantinden sürekli yararlandırılması ile ziyaretçileriyle görüşmelerinin sağlanmasına ilişkin taleplerinin reddedilmesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle paşvurunun, özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

25. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
gizliliğine dokunulamaz ""Herkes  aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. … aile hayatinn 

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayili Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Y argilama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre Anayasa Mahkemesince açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemez olduğuna karar verilebilir. Başvurucunun ihlal iddialarını temellendiremediği, iddialarının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin olduğu, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığıveya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

27. Öte yandan telefonla görüşme hakkının kısıtlanmasına yönelik iddiaların İnfaz Kurumunun 29/6/2015 tarihli ve 2015/52 sayılı kararıyla ilgili olduğu, bu iddiaların paşvurucunun2015/15983sayılıbireysel başvurudosyası kapsamındadeğerlendirildiği gözetilerek başvurucunun telefonla görüşmesinin kısıtlanmasına yönelik iddialarıyla ilgili yeniden bir değerlendirme yapılmasının gerekli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle paşvuru, kantinden yararlanmaya ve ziyaretçilerle görüşmeye yönelik iddialarla sınırlı olarak ncelenmiştir.

28.Somut olayda başvurucu, yerleşkesi İmralı Adası'nda bulunan ve deniz yolu ile ılaşılabilen İnfaz Kurumunda kalmaktadır. Bu nedenle başvuru değerlendirilirken İnfaz Kurumunun fiziki koşullarının gözönünde bulundurulması gerekir. İnfaz Hâkimliğinin gerekçesinde, İnfaz Kurumundan celp edilen belgeler gözetilerek kantin kullanım hakkı ile ziyaretçi hakkının kullanımında hava şartları ve personel yetersizliğinden dolayı kısa süreli aksama olduğu tespit edilmiş, ancak İnfaz Kurumunun fiziki koşulları ve aksaklıkların giderildiği hususları gözönünde tutularak talepler reddedilmiştir. İnfaz Hâkimliğinin kararı ve İnfaz Kurumunun cevabı birlikte değerlendirildiğinde, İnfaz Kurumunda kantin bulunmadığı,ihtiyaçların dış kantin yolu ile sağlandığı, hem kantin hakkının hem de ziyaretçi hakkının kullanımında yaşanan kısa süreli aksamalarda İnfaz Kurumu yerleşkesinin adada olmasınedeniyle hava koşullarının etkili olduğu ve başvurucunun anılan hakları İnfaz Kurumunda kaldığı sürece kullandığı anlaşılmaktadır. Öte yandan İnfaz Kurumunun, anılan hakların kısıtlanmasına yönelik bir karar almadığı da sabittir.

29. Kaldı ki, yukarıda yapılan açıklamalarla birlikte başvurucunun anılan haklarısürekli olarak kullanamadığı ve devletin yaşanan aksaklıkları gidermediği yönündeki iddialarını destekleyen bilgi ile belge sunmadığı görülmüştür. Öte yandan başvurucunun ziyaretçi ve kantin kullanım haklarını İnfaz Kurumunun anılan şartları kapsamında kullandığıhususu da dikkate alındığında, özel hayat ve aile hayatına saygı hakkına yönelik bir ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Engin YILDIRIM bu görüse katılmamıştır.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
AÖzel a  sakk diğin kin YILDIRIM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA ,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 6/2/2019tarihinde karar verildi.

Başkan Üye Üye Engin YILDIRIM Recep KÖMÜRCÜM.Emin KUZ 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Recai AKYEL 

Başvuru Numarası : 2015/18990Karar Tarihi : 6/2/2019
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucu, 17/3/2015 tarihinden bu yana ziyaretçileriyle görüşemediğinden ve kantinden yararlandırılmadığından yakınmaktadır.

2. Tutuklu ve hükümlülerin bir ceza infaz kurumunda tutulmalarından dolayı hak ve özgürlük kısıtlamalarına tabi olmaları infaz rejiminin doğasından kaynaklanmaktadır.Cezaevinde tutulmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi cezaevinde güvenliğin sağlanmasına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmasıdurumunda hükümlü ve tutukluların sahip oldukları haklar sınırlandırılabilir (Turan Günana,B. No: 2013/3550, 19/11/2014, § 35). Bununla birlikte bu kisıtlamalar, ceza infaz sistemi ile lgili mevzuat ve anayasaya aykırılık oluşturmayacak şekilde düzenlenmeli ve hayata geçirilmelidir.

3. İlgili mevzuatta aranan kısitlama şartları olmaksızın, yasal olarak tanınmış olan ziyaretçi görüş hakkından başvurucu 17/3/2015 tarihinden beri yararlanamamaktadır. Bu lurumun, adı geçen Ceza Ínfaz Kurumuna sadece deniz yolu ile ulaşılabilmesinin neden lduğu fiziki şartlardan kaynaklandığı idarece belirtilmiştir. İdare, kantin kullanım hakkı ile iyaretçi hakkının uygulanmasında "hava şartları", "koster arızası" ve "personel vetersizliğinden" kaynaklanan "kısa süreli aksamalar" olduğunu kabul etmektedir. Söz conusu haklardan başvurucunun yararlanmamasına dair herhangi bir yargısal veya idari karar bulunmamaktadır.

4. Mahkememiz çoğunluğu, başvurucunun anılan hakları sürekli olarak zullanmasının engellenmediği, devletin yaşanan aksaklıkları gidermediği yönündeki ddialarını destekleyen bilgi ve belge sunamadığı ve bu hakları Ceza Înfaz Kurumunun anılan artları kapsamında kullandığı gerekçeleriyle somut başvurudaki özel hayat ve aile hayatına aygı hakkına yönelik ihlal iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olduğu sonucuna ulaşmıştır.
5. Hükümlü ve tutukluların sahip oldukları haklar içinde bulundukları durumdan lolayı sınırlanabilmektedir. Bununla beraber, bu kişiler Anayasa'nın ve Avrupa İnsan Haklarıbözleşmesi'nin ortak alanı kapsamında olan temel hak ve hürriyetlere genel olarak sahiptir.Bu çerçevede, özel hayata ve aile hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin demokratik bir oplumda gerekli ve ölçülü olması gerekmektedir.

6. Anayasa'da yer alan tüm temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması hususunda geçerli olan ilkeler, özel hayata saygı hakkının sınırlandırılmasında için de geçerlidir.Anayasa'nın 13. maddesi çerçevesinde bir hakka yönelik müdahalede bulunulurken lemokratik toplum düzeninin gerekleri gözetilmeli, sınırlamada öngörülen meşru amaç ile unırlandırma aracı arasında orantısızlık bulunmamali, sınırlandırmayla ulaşılabilecek genel varar ile temel hak ve özgürlüğü sınırlandırılan bireyin kaybı arasında adil bir denge zurulmasına özen gösterilmelidir (Marcus Frank Cerny [GK], B. No: 2013/5126, 2/7/2015, §3; Serap Tortuk, B. No: 2013/9660, 21/1/2015, §§ 44, 48).

7. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında 2006)2 Tavsiye kararına göre:

a) “Ozgürlüğünden yoksun bırakılan kişiler, kendilerini mahkûm eden ya da tutuklayan bir karar ile hukuken ellerinden alınmayan bütün haklarını muhafaza ederler."
b) “Kaynakların eksikliği, mahpusların insan haklarını ihlal eden cezaevi koşullarını mazur gösteremez”.

c) “Mahpusların mümkün olabilen sıklıkta mektup, telefon veya diğer iletişim vasıtalarıyla aileleriyle, başka kişilerle ve dışarıdaki kuruluşların temsilcileriyle naberleşmelerine ve bu kişilerin mahpusları ziyaret etmelerine izin verilmelidir”.
d) “Devam etmekte olan bir ceza soruşturmasi, emniyet, güvenlik ve düzeninin nuhafaza edilmesi, suç işlenmesinin önlenmesi ve suç mağdurunun korunması için gerekli görülmesi halinde, haberleşme ve ziyaretlere kısıtlamalar konabilir ve izlenebilir. Ancak adli bir merci tarafından konulan özel kısıtlamalar da dâhil olmak üzere, bu tür kısıtlamalar yine de kabul edilebilir asgari bir iletişime izin vermelidir”.www.cte.adalet.gov.tr/menudekiler/uluslararasi/tavsiye_kararlari.doc, erişim tarihi 19 Kasım 2019).

8. Yukarıda ki, Tavsiye Kararında asgari düzeyde de olsa ziyaret hakkının cullanılmasına izin verilmesine ve kaynak eksikliğinin mahpusların insan haklarının ihlal edilmesi sonucunu doğurmaması gerekliliğine dikkat çekilmektedir.
9. Başvurucu, hiçbir hukuki ve idari engel olmadığı halde ulusal ve taraf olunan ıluslararası mevzuatça korunan ziyaretçi hakkından maddi imkânsızlıklar gerekçe gösterilerek mahrum bırakılamaz. Bir imkânsızlık veya yetersizlik varsa bile bunun hızlı bir sekilde giderilmesi devletin Anayasa'nın 5. maddesi bağlamında pozitif yükümlülüğükapsamindadır.

10. Başvurucu, yasal güvence altındaki ziyaretçi görüş hakkından, aranan kısıtlama koşulları olmaksızın 17/3/2015 tarihinden bu yana "hava şartları", "koster arızası" ve ‘personel yetersizliğinden” dolayı yararlanamamaktadır.

11. İdare, bu hakkın kullanılmasında “kısa süreli aksamalar” olduğunu kabul etse de 7/3/2015 tarihinden bu yana başvurucunun ziyaretçi görüşme hakkından mahrum pırakılmasının "kısa süreli aksamalar" kapsamında olduğu söylenemeyeceği gibi bu aksamalara neden olarak gösterilen fiziki koşulların, örneğin hava şartlarının, söz konusu carihten bu yana süreklilik arz ettiği de söylenemez. Aynı şekilde personel yetersizliği veya koster arızası gibi sorunların da yaklaşık 4 yıldan beri çözülememesi devletin pozitif yükümlülükleri ile uyuşmamaktadır. Neredeyse 4 yıla yaklaşan bir süre boyunca, herhangi bir yargısal veya idari karar olmaksızın başvurucunun ziyaretçi görüş hakkından yararlanamamasının “kısa süreli aksama” olmadığı gayet açıktır.

12. Yüksek Güvenlikli bir Ceza İnfaz Kurumunda tutulu bulunan başvurucudan devletin yaşanan aksaklıkları gidermediği yönündeki iddialarını destekleyen bilgi ve belge sunmasını beklemek de gerçekçi değildir. Başvurucudan, örneğin, “hava şartları" veya ‘personel yetersizliği" ile ilgili nasıl bir bilgi ve belge sunması beklenmektedir? Her nâlükârda, başvurucunun ziyaretçi görüşme hakkından yararlanamadığını idare de kabul etmektedir.

13. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun, Anayasa'nın 20. maddesinde güvence katilmiyorum.

Başkan Engin YILDIRIM