Anayasa Mahkemesinin 16/11/2021 Tarihli ve 2017/18189 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-01-18

18 Ocak 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31723
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
BEYCAN TAŞKIRAN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/18189Karar Tarihi : 16/11/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Basri BAĞCI Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Beycan TAŞKIRAN Vekili : Av. Sezin UÇAR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, toplumsal bir olaya kolluk görevlilerinin müdahalesi neticesinde yaralanma meydana gelmesiyle ilgili şikâyetin etkili soruşturulmaması nedeniyle kötümuamele yasağının ihlal edildiğine ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/3/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, haşvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incclemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
III, OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracıhğıyla erişilen bilgi ve belgeler doğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:

9.1976 doğumlu olan başvurucu, olay tarihinde İstanbul'da yaşamaktadır.
10. Başvurucu, ülke genelinde gerçekleşen ve Gezi Parkı eylemleri olarak bilinen gösterilerin 15/6/2013-16/6/2013 tarihlerinde İstanbul'da düzenlenen kismına Taksim Dayanışması oluşumu kapsamında katılmıştır (Başvurueu, şikâyet dilekçesinde olay tarihini 16/6/2013 olarak belirtmiş; daha sonra aliınan ifadesinde 15/6/2013 tarihinde yaralandığıni dile getirmiştir. Ayni gün hastaneye gittiğini beyan eden başvurucu hakkında düzenlenen ilk sağlik raporu 16/6/2013 tarihłi olup soruşturma makamlarınca başvurucunun 15/6/2013tarihinde yaralandığı kabul edilmiştir.).

11. Adı geçen oluşumun İstanbul Baro Başkanlığı õnünde saat 10.00'da düzenleyeceği basın açıklamasına katılmak üzere Baro binasına ulaşmaya çalışırken kolluk görevlilerinin müdahalesiyle karşılaştığını dile getiren başvurucunun anlatımına göre saat 12.00 gibi müdahalenin yoğunlaşması nedeniyle ara sokaklara yönelmiş, sokakların birinde yalnız başına olduğu bir esnada toplumsal olaylara müdahale aracı (TOMA) içindeki bir kolluk görevlisi 30-50 metre yaklaşarak doğrudan hedef almak suretiyle kendisine basınçlısu sıkmıştır. TOMA'ya sırtı dönük olduğu için basınçlı suyun etkisiyle yere düşerek yaralanmış, oradaki başka göstericilerin yardımıyla yürüyerek olay yerinden uzaklaşmış ve bir arkadaşının evine sığınmıştır. Daha sonra sağlık durumunun iyi olmadığını düşünerek hastaneye (Ok Meydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesine) başvurmuş, olay nedeniyle gözaltına alınmış, bu süreçte ağrılarının geçmediğini ifade ederek basınçlı su müdahalesi nedeniyle kaburgalarının kırıldığınıiddia etmiştir.

12. Başvurucu hakkında Ok Meydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi tarafindan düzenlenen 16/6/2013 tarihli rapor şöyledir:
"Yoğun gaz distasyonu nedeniyle değerlendiirme suboptimaldir. batın içi serbet sivi izlenmedi. Abdominal solid organlarda acil postravmatik sonopatoloji izlenmedi."
13. Türkiye Insan Hakları Kurumu tarafindan Ekim 2014 tarihinde yayımlanan Gezi Parkı olayları raporuna göre kısaca (detayh bilgi için bkz. Özge Özgürengin. B. No:2014/5218, 19/4/2018, §10) Gezi Parki eylemleri/olaylari;
- İstanbul Taksim Meydanı'nda bulunan Gezi Parkı’nda yapılmak istenen çevre ve imar düzenlemelerine engel olmak için 27/5/2013 tarihinde iş makinelerinin Gezi Parkı'na girmesiyle başlamış, haziran ve temmuz aylarında yoğunlaşarak Türkiye'nin birçok iline yayılmış toplantı ve gösteri yürüyüşleridir.
- İçişleri Bakanlığı verilerine göre 28/5/2013 ile 6/9/2013 tarihleri arasında 80ilde bu kapsamda 5.532 eylem/etkinlik gerçekleştirilmiştir.

- Türk Tabipleri Birliği verilerine göre kamu hastanelerine, özel hastanelere ve tip merkezlerine, olayların yaşandığı alanlarda kurulan revirlere toplam 8.163 kişi yaralı olarak başvurmuştur.

14. Başvurucu 16/12/2013 tarihinde kendisini yaralayan kolluk görevlileri hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) şikâyette bulunmuştur.
15. Başsavcılık tarafından başvurucunun şikäyetine ilişkin olay yeri görüntüleri,kolluk görevlilerinin açık kimlik bilgileri, olaya ilişkin tutanak, sağlık raporları ilgili kolluk birimlerinden ve hastanelerden 2014 ile 2016 yılları arasında yazışma yapılarak istenmiştir.

16. Ayrıca başvurucu hakkında alınan sağlık raporla ilgili hastanelerden temin edilerek İstanbul Adli Tīıp Şube Müdürlüğünden rapor düzenlenmesi talep edilmiştir. Adli Tıp Șube Müdürlüğü tarafindan düzenlenen 31/3/2014 tarihli raporda; başvurucuda ince raller (çıtırtı benzeri ses) saptandığı bildirildiğinden bunların gaza maruz kalma neticesinde oluşup oluşmayacağı hususunda Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulundan görüş alınmasının uygun olduğu belirtiłmiştir. Ayrıca raporda, dayanak alınan Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinin isimsiz, tarihsiz ve sayısız sağlık raporuna atıf yapılmış olup atıf yapıldığışekliyle ilgili kısım şöyledir:
"Darp nedeniyle yaralanđığı fade edilen kişi hakkında düzenlenmiş Okmeydanı E.A.Hastanesinin isimsiz, tarihsiz ve sayısız raporunda; Göğüs kafesinde ağrı olduğu.görünürde şişlik ve kizarıklık olmadığı, kostalarda hassasiyet tariflediği, genel cerrahi muayenesinde, PA akciğer grafisi ve batın USG de özellik saptanmadıği, takip amacıyla müşahadeye alındıği, bilateral alt ve orta zonlarda solunum seslerinin doğal olduğu, sağ üst zonlarda ince raller mevcut olduğu, ortopedi muayenesinde, acil osseőz patoloji saptanmadiğı kayıtlı bildirilmekle..."
17. 18/2/2016 tarihinde başvurucunun şikâyet ve delillerinin tespiti amacıyla Başsavcılıkça ifadesi alınmıştır. Başvurucu ifadesinde özetle TOMA vasitasıyla sıkılan basınçhı su nedeniyle yaralandığını, bu yaralanmaya bağhı olarak önce durumun teşhis edilemediğini, daha sonra tüberküloz teşhisi konulduğunu, en son aşamada tüberküloz olmadığının ancak kaburgalarında kırık olduğunun tespit edildiğini, mevcut kırığın olay nedeniyle oluştuğunu, kendisini yaralayan polis memurundan şikâyetçi olduğunu, olaya ilişkin görüntü kaydının kendisinde bulunmadığını ancak tanıklarının isimlerini daha sonra Başsavcılığa ibraz edeceğini beyan etmiştir.

18. Başsavcılıkça temin edilen sağlık raporları Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kuruluna (Adli Tıp Kurumu) gönderilmiş ve başvurucunun yaralanmasının niteliğiyle ilgili görüșsorulmuştur. Adli Tıp Kurumu tarafindan önceki sağlık raporlarına atıf yapılarak düzenlenen 3/8/2016 tarihli raporun ilgili kısmı şöyledir:
"1. Merkez Adli Tip Şube Müdürlüğü'nün 18/06/2013 tarih 2142 nolu raporunda,Evinde gözaltına alındiğıni, alınırken veya oradan getirilirken kötü muameleye maruz kalmadiğıı ifade etti. Sol skapular alt ucu üzerinde 1 hafta ônce olduğunu ifade ettiği 3x2cm lik krutlu mor renkli yara tespit edildiği, vücudun görülen bölgelerinde yeni oluşmuşharici travmatik lezyon veya darp cebir izine rastlanmadiğını bildirir rapordur“ şeklinde kayıtlı olduğu,
2. Haseki Eğitim Araştırma Hastanesi'nin 19/06/2013 tarihli Genel Adli Muayene raporuda „Sağ taraf göğüs kafesinde  ağrı tariflenen şahsı görünürde şişlík kızarıklığıyoktur. Sol skapular bölgede eski skarı bulunmaktadır. Şahıs kostalarda hassasiyet tariflediğinden ortopediye yönlendirildi. Intaniye Notunda: Hasta görüldü. Ocaktan beri 2-3kg kayhı olduğunu, gece terlemeleri olduğunu ifade ediyor. FMde sağ akciğer üst łohda yaygın krepitan raller mevcut. PA AC'de sağ üst lobda yaygın infiltrasyonlar mevcut. Ateș:36,2 WBC:7600 õn tanı tbc? Pnömoni? Ortopedi: GD iyi șuur açık koopere oryante FM'de sağ skapulada ağrı mevcut ROM açık, grafilerde osse patoloki yoktur. Genel Cerrahi:Bilateral solunum sesleri orta alt zonlarda doğal üst zonlarda ince raller mevcut, PA AC‘de hemotoraks pnómotoraks saptanmadı. Kot fraktürü saptanmadi, acil cerrahi patoloji saptanmadı.“şeklinde kayılı olduğu,

3. Ístanul Adli Tip Şube Müdürlüğü'nün 20/06/2013 tarih 2013/14211 sayılı raporunda,zorla keleğçelediklerini, kelepçeleme sırasında çok sıktıkların, hakaret ettiklerini, zorla tükürük örneği aldıklarını, tükürük örneği almaya götürürülken yerlerde sürüklediklerini ifade ettiği, kişide belinde orta alt kisımda 3x3.5 cmlik abrazyon, sol dirsekte 0,5x0,5 cmlik abrazyon, her iki el bileğinde kelepçe izleri tespit edildiği. Yumuşak doku yaralanmasının,kişinin yaşamını tehliye sokan bir duurm olmadığı, kişi üzerindeki etkisinin basit tbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olduğu şeklinde kayulı olduğu 
4. Haseki Eğitim Ve Araştırma Hastanesi'nin 11/07/2013 istem kabul tarihli Dorsolomber grafi raporunda 'Osseós travmatik lezyon izlenmedi. Akciğer GRF: Sağ AC üst orta zonda sekel fibrotik opasiteler ve eşlik eden yaygın asiner infiltrasyon ile uyumlu nodüler opasiteler izlenmektedir.'Şeklinde kayıtlı olduğu 
5. Dosya içerisinde mevcut olan girafilerin incelenmesinde '12/01/2016 tarihli PA AC grafisinde sağ 10. Kotta karık sekeli' tespit edildiği 
S O N UÇ
Kurułumuzun 19 Haziran 2015 tarih 3780 karar nolu müzekkeresinde olay tarihi ve sonrası çekilmiş grafilerin asıllarının ya da ed kopyalarının digital haliyle (DiCOM formatımda) temin edilerek gönderilmesi gerektiği belirtilmiş olup dosya ekinde olay tarihli grafilerin tespit edilmediği, dosya ile birlikte gönderilen 12/01/2016 tarihli PA AC filminde kotlarda kırık sekeli olduğu tespit edildiği ancak olay tarihi ile grafinin çekilme süresi arasındaki zaman farkı dikkat alımdığında tespit edilen kırığın kişinin idđia ettiği gibi olay sırasında meydana gelmíş travmalara mı bağłı yoksa kişinin daha sonrasında maruz kaldığıbir travma neticesinde olup olmadiğmın tibben bilinemeyeceği; olay sonrası tedavi gördüğühastanelere ait tibbi belgelerde herhangi bir kırık tarif edilmediği dikkate alındığında,
Kişinín olaya bağlı yaralanmasının 
1. Kişinin yaşamıni tehlikeye sokan bir durum OLMADIĞ1,
2. Kişi üzerindeki etkisinin basit bír ubbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte ÖLDUĞU,
3. Ek tibbi belge veya grafi temini halinde yeniden değerlendirme yapılahileceği.."
19. Başvurucunun şikâyet konusu yaptığı olaylara ilişkin görüntülerin CD şeklinde Başsavcılığa gönderildiği, ilgili kolluk merkeziyle yapılan yazışmada belirtilmiştir.Başsavcılık bilirkişi vasıtasıyla gönderilen görüntüleri incelemiştir. Bilirkişi tarafindan düzenlenen 5/1/2017 tarihli raporda; 47 dakika 11 saniye olan video saatinde 16/6/2013olarak görünen tarihte İstiklal Caddesi üzerinde yaklaşık 500-1.000 kişilik bir grubun elinde flamalar olduğu, polislerin "Lütfen dağılın, aksi hälde müdahale edilecektir."şeklinde defalarca anons yaptığı ancak grubun dağılmamakta ısrar ettiği, insan kalabalığının İstiklal Caddesi'ni kapattığının görüldüğü, bir kısmının yüzünün kapałı olduğu, slogan attıklarının duyulduğu, yerlerde bułunan parke taşlarının sökülmüş olduğu, çöp kovalarının, aydınlatma direklerinin, polis barikatlarının vb. birçok malzemenin cadde ortasına yığıldığı, araç ve insan geçişinin engellendiği, işyerlerinin kapalı olup, camlarının ve kapılarının kırıldığı, gruptan bazılarının sapanla taş vb. cisimler attığı, çevrenin büyük oranda zarar gördüğü, işmakinelerinin bu barikatları temizlemek için çalıştıği, emniyet görevlilerinin kalabalık gruba 

gaz bombası attığı, 6397-63519 plakalı TOMA'ların su sıkarak müdahale ettiği, kalabalık grubun ara sokaklara, Kasımpaşa ve çevre şemtlere doğru kaçtığı, yaşanan olayların ara sokaklarda da devam ettiği, göstericilerin eylemlerinin şiddet içeren görüntülerden olduğu,göstericilerin emniyet görevlilerine cisimler attığı, trafik akışının ve caddelerden geçişin mümkün olmadığı, çevrenin büyük oranda zarar gördüğü, vatandaşların bu eyłemler sırasında normal günlük yaşantısını devam ettiremediği, görüntülerde müştekinin nasıl yaralandığına dair bir görüntü olmadiğı, grubun çok kalabalık olması sebebiyle grupta kimin nasıl yaralandığının tespitinin mümkün olamayacağı belirtilmiştir.

20. Başsavcılik toplanan deliller neticesinde 9/1/2017 tarihinde şüpheli polis memurları hakkında zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suçu bakımından kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:
"2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunun 24. maddesi, toplantı veya gösteri yürüyüşlerinin Kanuna aykırı olarak başlaması hallerinde güvenlik kuvvetleri mensuplarına topluluğa dağılmalari, aksi halde zor kullanılarak dağutılacakları ihtarında bulunma ve topluluk dağumazsa zor kullanma yetkisi vermektedir. Bunun yanında 2559S.Y. m. 16 uyarınca görevlerini yaparken direnişle karşılaşmaları halinde Polisin bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde zor kullanmaya yetkisi bulunmaktadır.
Yapilan sorușturma sonunda;
1-Müştekinin katıldığı gösterinin yasal olmaması ve harışçıl nitelik taşımamasi,
2-Polis memurları açisından zor kullanma şartlarımın oluşmasi,
3-Müştekideki yaranın alınan Adli Tip Kurumu raporuna göre basit tıbbi tedavi ile giderilebilir nitelikte olmast,
Ve tüm soruşturma evrakı birlikte değerlendirildiğinde müştekinin sovut iddiasıdışında bilirkişi raporunda plaka bilgilerine yer verilen Tomaları kullanan Polis memurlarının ve müdahalede bulunan diğer Polis memurlarının zor kulłanma yetkisindeki sırı aştıklarına ilişkin haklarında kamu davası açmak için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilmediği anlaşılmıştır.

Bu nedenle;
KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA..."
21. Başvurucunun Başsavcılık kararına itirazı, İstanbul 13. Sulh Ceza Håkimliğinin 6/2/2017 tarihli kararıyla Başsavcılık kararının ve dayandığı gerekçelerin soruşturmanın kapsamına, usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Anılan ret kararıbaşvurucuya 15/2/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.

22.Başvurucu 17/3/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
23. Kolluk görevlilerinin güç kullanımıyla ilgili ulusal mevzuat için bkz. Özlem Kır,B. No: 2014/5097, 28/9/2016, §§ 22-30.


B. Uluslararası Hukuk 
24. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AlHM) Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi'nin (Sözleşme) 3. maddesi ile ilgili içtihatlarında kötü muamele yasağının demokratik toplumlarin en temel değeri olduğunu vurgulamıştır. Terörizmle ya da organize suçla mücadele gibi en zor şartlarda dahi Sözleşme'nin güvenlik güçlerini mağdurların davranışlarından bağımsız olarak işkence, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya işlemlerden men ettiğini belirtmiştir. Sözleşme'nin 15. maddesinde ifade edilen toplum hayatını tehdit eden kamusal tehlike hâlinde dahi kötü muamele yasağının hiçbir istisnasına yer verilmediğini içtihatlarında hatırlatmıştır (Selmouni/Fransa [BD], B. No: 25803/94,28/7/1999, § 95; Labita/łtalya [BD], B. No: 26772/95, 6/4/2000, § 119).
25. Öte yandan bir muamele veya cezanın kötü muamele olduğunun söylenebilmesi için eylemin minimum ağırlık eşiğini aşması beklenir (Raninen/Finlandiya, B. No: 20972/92,16/(2/1997, § 55; Erdoğan Yağız/Türkiye, B. No: 27473/02, 6/3/2007 §§ 35-37;Gafgen/Almanya [BD], B. No: 22978/05, 1/6/2010, §§ 88-90; Costello-Roberis/Birleşik Krallık, B. No: 13134/87, 25/3/1993, § 30).

26. AiHM, Sözleşme'nin 3. maddesinin tartışılabilir ve makul şüphe uyandıran kötümuamele iddialarının etkin biçimde soruşturma yükümlülüğü getirdiğine dikkat çekmektedir (Labita/Italya, § 131; Tepe/Türkiye, B. No: 31247/96, 21/12/2004, § 48). AiHM'in içtihadında tanımlanan etkinlik için minimum standartlar soruşturmanın bağımsız, tarafsız.kamu denetimine açık olmasını, yetkili makamların titizlikle ve süratli biçimde çalışmasınıgerektirmektedir (Mammadov/Azerbaycan, B. No: 34445/04, 11/1/2007, § 73; Çelik ve Îmret/Türkiye, B. No: 44093/98, 26/10/2004, § 55).

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
27. Anayasa Mahkemesinin 16/11/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
28. Başvurucu, Gezi Parkı eylemleri esnasında hedef ahınmak suretiyle TOMA'dan sıkılan basınçlı su nedeniyle yere düştüğünü ve kaburgalarının kırılmasıyla yaralandığını,olay yerinde iki TOMA olduğunu, sağlik raporlarının usulüne uygun düzenlenmediğini, olaya ilişkin soruşturmanın özenli yapılmadığıni, itiraz merciinin ret kararında gerekçe bulunmadığını, bu nedenlerle adil yargılanma hakkı, etkili başvuru hakkı, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

29. Bakanlık görüşünde; başvurucunun olay tarihinden yaklaşık altı ay sonra sorumluların tespiti açısından Başsavcılığa şikâyette bulunduğu ve yine yaklaşık on beş ay sonra Gezi Parkı olayları sırasında yaralandığından bahisle Idare Mahkemesinde tam yargıdavası açtığı, soruşturma kapsamında Cumhuriyet savcısının delilleri toplamak için birçok defa müzekkere yazdığı, soruşturma sürecinde bareketsiz bir dönem olmadığı, bu itibarla Cumhuriyet savcısının başvurucunun iddialarını karşılamak için gerekli özeni ve çabayıgösterip detaylı araştırma yaptığı, etkili bir soruşturma yürütülmesi için kendisinden bekłenen özeni gösterdiği, Başsavcılık kararından ayrılmayı gerektiren bir durum olmadığı, yine İdare Mahkemesince verilen ret kararının başvurucu tarafindan temyiz edilmemesi nedeniyle başvuruda başvuru yollarının usulüne uygun tüketilmediği ifade edilmiştir.

30. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formunda dile getirdiği hususları yinelemiş; kendisinin kolluk müdahalesi sırasında kullanılan tazyikli su ve gaz bombası sonucu yaralandığını belirtmiştir.

B. Değerlendirme 
31. Anayasa'nın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıkhı17, maddesinin ilgili kismı şöyledir:
"Herkes, yaşama, maddi ve manevi varliğım koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabí tutulamaz.

32. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri"kenar başlıkh 5. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"Devletin temel amaç ve görevleri, … kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlułuğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sıırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddí ve manevi varlığımn gelişmesi için gerekli şartları hazırłamaya çalışmaktır."
33. Anayasa Mahkemesi olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).Başvurucunun adil yargılanma ve etkili başvuru haklarına yönelik olarak ileri sürdüğü ihlal iddialarının kötü muamele yasağının usul yükümlülüğü çerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Diğer taraftan toplantıve gösteri yürüyüşü hakkının ihlal edildiğini ileri süren başvurucunun bu açıdan sadece hakkın ihlal edildiğini belirtmekle yetindiği, ayrıca bir açıklama yapmadığı gibi kendisine yapılan müdahalenin tam olarak tespit edilemediği, müdahale öncesi davranışlarının bilinmediği, kendisinin de bu hususta delil sunmadığı nazara alınarak bu hak yönünden inceleme yapılmamıştır.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a.Genel İlkeler 
35. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alinmıştır. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmış; üçüncü fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı,kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm aluna alınmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 80).

36. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygıgösterme yükümlülüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalarını gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlüğüne saygı gösterme yükümlülüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demir ve diğerleri,§81).

37. Devjetin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında sahip olduğu pozitif yükümlülüğünün usule ilişkin bir boyutu da bulunmaktadır. Bu usul yükümlülüğü çerçevesinde devlet, her türlü fiziksel ve ruhsal saldırı olayının sorumlularının belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırılmasını sağlayabilecek etkili resmî bir soruşturma yürütmek durumundadır. Bu tarz bir soruşturmanın temel amaci, söz konusu saldırılarıönleyen hukukun etkin bir şekilde uygulanmasını güvenceye almak ve karıştıkları olaylarda kamu görevlilerinin ya da kurumlarının kendi sorumlulukları altında meydana gelen olaylar için hesap vermelerini sağlamaktır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 110).
38. Bununla birlikte her kötü muamele iddiasının Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının getirdiği korumadan ve Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte devlete yüklediği pozitif yükümlülüklerden yararlanması beklenemez. Bu bağlamda kötü muamele konusundaki iddialar uygun delillerle desteklenmelidir. Iddia edilen olayların gerçekliğini tespit etmek için soyut iddiaya dayanan şüphe Ötesinde makul kanıtların varlığı gerekir. Bu kapsamdaki bir kanıt yeterínce ciddi, açık ve tutarlı emarelerden ya da aksi ispat edilmemişbirtakım karinelerden oluşabilir. Bu bağłamda kanıtlar değerlendirilirken ilgililerin süreçteki tutumları da dikkate alınmalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 95).

39. Buna göre bireyin bir devlet görevlisi tarafindan hukuka aykırı olarak ve Anayasa'nın 17. maddesini ihlal eder biçimde bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması etkili resmî bir soruşturmanın yapılmasınıgerektirmektedir. Bu soruşturma, sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasıni sağłamaya elverişli olmalıdır. Bu mümkün olmazsa bu madde sahip olduğu öneme rağmen pratikte etkisiz håle gelecek ve bazı hâllerde devlet görevlilerinin filî dokunulmazlıktan yararlanarak kontrolleri altında bulunan kişilerin haklarını istismar etmeleri mümkün olacaktir (Tahir Canan, § 25).

40.Yürütülecek ceza soruşturmalari, sorumluların tespitine ve cezalandırılmalarına imkân verecek şekilde etkili ve yeterli olmaldır. Soruşturmanın etkili ve yeterli olduğundan söz edilebilmesi için soruşturma makamlarının resen harekete geçerek olayi aydınlatabilecek ve sorumluların tespitine yarayabilecek bütün delilleri toplamaları gerekir. Dolayısıyla kötümuamele iddialarının gerektirdiği soruşturma bağımsız bir şekilde hızlı ve derinlikli yürütülmelidir. Diğer bir ifadeyle yetkililer, olay ve olguları ciddiyetle öğrenmeye çalışmalı;soruşturımayı sonlandırmak ya da kararlarını temellendirmek için çabuk ve temelden yoksun sonuçlara dayanmamalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 114). Bu bağlamda soruşturmanın derhâl başlaması, bağımsız biçímde, kamu denetimine tabi olarak, özenli ve süratli yürütülmesi ve bir bütün olarak etkili olması gerekir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 116).
41. Soruşturmaların yürütülmesinde bu açıdan önemli olan husus -sonuçta alınan kararın niteliğinin ne olduğunun önemi olmaksızın- özelde başvurucunun, genelde de toplumdaki diğer bireylerin hukukun üstünlüğüne olan bağlılığını sürdürmesi, hukuka aykırıeylemlerin hoş gösterildiği ya da bu tür eylemelere kayıtsız kalındığı görünümü verilmesinin engellenmesi açısından yeterli bız ve özenin gösterilip gösterilmediğinin ortaya konułmasıdır (Hüseyin Caru$, B. No: 2013/7812, 6/10/2015, § 86).


b. İlkelerin Olaya Uygulanması
42. Başvurucu; Gezi Parkı protestoları kapsamında katılmak istediği basın topłantısının yapılacağı binanın önünde kolluk görevlilerinin müdahalesiyle karşılaştığını,daha sonra bir ara sokakta olan TOMA'daki kolluk görevlisinin kendisini hedef alarak basınçlı su sıkması neticesinde yere düşerek yaralandığını iddia ederek bu kolluk görevlisi hakkında olaydan altı ay sonra şikâyette bulunmuştur.

43. Başsavcılıkça başvurucunun şikâyeti üzerine derhâl soruşturma başlatılmış,başvurueu hakkinda düzenlenen sağlık raporları temin edilerek başvurucunun yaralanmasının niteliğinin belirlenmesi amacıyla Adli Tıp Kurumundan görüş sorulmuştur. Adli Tıp Kurumu, olayın akabinde düzenlenen sağlık raporunda sadece başvurucunun göğüs bölgesinde hassasiyet bulunduğunu, sonraki günlerde düzenlenen raporlarda da iddia edildiği gibi kaburga kırığı tespit edilmediğini, buna karşın olaydan üç yıl sonra düzenlenen raporda tespit edilen kırığın olay nedeniyle oluşup oluşmadığının belirlenemeyeceğini belirterek başvurucunun olay nedeniyle yaralanmasının basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olduğunu ifade etmiștir.

44. Buna göre başvurucunun iddiasının aksine 2016 yılında başvurucuda tespit edilen kırığın olay nedeniyle oluştuğunu tespit etmek mümkün görünmemektedir. Aradan geçen zamanın uzunluğu dikkate alındığında bu sürede söz konusu kırığın tespit edilmemişolması olağan değildir. Kaldı ki olay nedeniyle gözaltına alınan başvurucunun gözaltısüresince de muayene edilerek hakkinda rapor düzenlendiği ve bu raporlarda da kırık olduğuna veya en azından kırık şüphesi bulunduğuna yönelik tespit yapılmadığıgörülmektedir. Bu durumda başvurucunun gösteri sırasında kaburgaları kırılacak ölçüde müdahaleye maruz kaldığı iddiası eldeki veriler bakımından kabul edilebilir değildir.
45.Diğer taraftan başvurucu, olay tarihi hususunda çelişkili ifadelerde bulunmuştur.Öncelikle 16/6/2013 tarihi olarak belirttiği olay gününü daha sonraki ifadesinde değiştirerek 15/6/2013 olarak düzeltmiştir. Ancak olaydan sonra Okmeydanı Hastanesine başvurduğunu beyan eden başvurucunun hakkında düzenlenen sağlık raporu 16/6/2013 tarihlidir.Başsavcılık, değişen beyanı doğrultusunda başvurucunun 15/6/2013 tarihinde yaralandığınıkabul etmiştir.

46.Ülke genelinde gerçekleşen Gezi Parkı eylemleri zaman zaman şiddete evrilmiş,bu husus tutanaklara ve kamera görüntülerine yansımıştır. Başvurucuya yapılan müdahaleye ilişkin görüntüler Başsavcılıkça temin edilememiştir. Başvurucu da yaralanma anına ilişkin kendisinde görüntü bulunmadığını ifade etmiştir. Dolayısıyla başvurucuya yapılan müdahalenin şekli veya ağırlığı, müdahale öncesi başvurucunun davranışları veya müdahale sonrasındaki olaylar açık değildir.

47. Bununla birlikte uzman bilirkişi, başvurucunun da aralarında olduğunu iddia ettiği kalabalık gruplara yapılan müdahalelerle ilgili görüntüleri izlemiş, eylemlerin şiddet olaylarıa evrildiğini gözlemlemiştir. Daha sonra olay yerinde görevli iki TOMA içindeki kolluk personelinin şiddete evrilen grupları dağıtmak amacıyla basınçlı su sıkarak gösterilere müdahale ettiği tespit edilmiştir.

48.Başsavcılık, kolluğun bu müdahalesini gerekli ve orantıłı bulmuş; başvurucunun yaralanması nedeniyle kolłuk görevlileri hakkında kovuşturma yapıłmamasına karar vermiştir. Başvuruya yansıdığı kadarıyla Başsavcılığın ulaştığı sonuçtan farklı bir 

değerlendirme yapılmasını gerektiren bir olgu tespit edilmemiştir. Dolayısıyla olaydan altı ay sonra yapılan şikâyetle ilgili olarak Başsavcılığın özen ve süratle hareket edip maddi gerçeğe ulaşma çabası içinde olduğu, elde edilen delillerin nesnel analizi sonucu bir karara vardığıdeğerlendirilmiştir.

49. Ayrıca başvurucu her ne kadar etkili soruşturma yapıłmadığını ileri sürmekteyse de toplanması gerektiği hâlde Başsavcılıkça toplanmayan belirli, somut bir delilden bahsetmemektedir. Hangi delilin şikâyet konusu olayı aydınlatıcı niteliği olup olmadığıhususunda soruşturma makamlarının tam takdir yetkilerinin bulunmasının yanı sıra şikâyetçiler tarafindan ancak somut olarak bildirilen delillerin toplanması hususundaki beklentileri meşru kabul edilebilecektir. Ifadesi sırasında tanıklarıni daha sonra Başsavcılığa bildireceğini beyan eden başvurucunun sonraki aşamada herhangi bir tanık ismi bildirmediği Başsavcılıkça tespit edilmiştir. Dolayısıyla başvuru konusu olayda, gerektiği hâlde Başsavcılıkça toplanmayan herhangi bir delilin varlığı başvurucu tarafiından ortaya konulamamiştır.

50. Bir diğer husus, şüpheli kollük görevlilerinin kimlik bilgilerinin tespit edilerek savunmalarının alınmaması meselesidir. Başvurucu, şüpheli polislerin belirlenmemesi nedeniyle soruşturmanın özenli yapılmadığını iddia etmiştir. Şüphelilerin soruşturmaya dâhil edilerek savunmalarının alınması bir usul yükümlülüğü ise de daha önce ifade edildiği üzere başvurucuya yapılan müdahalenin şekli (basınçhı su sıkılması) itibarıyla müdahale,Başsavcılıkça gerekli ve orantılı görülmüştür. Şüpheli polis memurunun kimliğinin tespit edilmesi hâlinde dahi müdahalenin gerekli ve orantılı olduğu yönünde soruşturma makamında oluşan kanaatin değişmeyeceği dikkate alındığında anılan eksikliğin tek başına soruşturmayı etkisiz hâle getirmeyeceği değerlendirilmiştir.

51. Etkili soruşturma yapına yükümlülüğü, soruşturma makamlarınca ulaşılan sonucun delillerin nesnel analizine dayanmasını gerektirmekle birlikte devlete mutlaka üçüncü kişilerin yargılanmaları veya cezalandırmaları ödevini yüklememektedir. Bu bağlamda yukarıda yapılan ayrıntılı değerlendirmeler doğrultusunda Başsavcılıkça elde edilen delillerin hukuki olarak yorumlanmasında Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncüfikrasında korunan hakkı zedeleyecek mahiyette bir değerlendirme yapılmadığı sonucuna ulaşılmiştir.

52. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kötümuamele yasağının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağıın ihlal edildiğine ilişkin iddiamn KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötümuamele yasağınin İHLAL EDİLMEDİĞiNE,
C.Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/11/2021tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi.