Anayasa Mahkemesinin 4/12/2025 Tarihli ve 2022/518 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-02-12

12 Şubat 2026 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 33166
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğindan:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
YUSUF ERGEN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2022/518Karar Taribi : 4/12/2025
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : YusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞİrfan FiDAN Muhterem İNCE Raportör : Duygu BAKAY Başvurucu : Yusuf ERGEN Vekili : Av. İsmail AKÇAOĞLU 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, vazife malulü sayılmama işlemine karşı açılan davada usule yönelik imkânlar bakımından zayıf duruma düşürülme nedeniyle silahtarın eşitliği ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, 2000 yılıda Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde şoför uzman çavuş olarak göreve başlamış; 15/1/2017 tarihinde Afganistan Türk Görcv Kuvveti Komutanlığına geçici olarak görevlendirilmiştir. 11/3/2017 tarihinde nöbet sonrası yatağında istirahat ederken yataktan düşmesi sonucu acil servise götürülen başvurucu nörolojik muayené için Türkiye'ye gönderilmiş ve Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine (GATA)sevk edilmiştir. GATA'da yapılan muayene neticesinde 22/3/2017 tarihli rapor ile senkop ve bayılma tanısı konularak başvurucunun Afganistan'da görev yapmasında nörolojik açıdan sakınca olmadığı kanaatine varılmıştır.

3. Başvurucu, Afganistan'da görevine devam ederken 21/6/2017 tarihinde tekrar bayılma ve kasılma şikâyetiyle acil servise kaldırılmış; burada yapılan muaycne sonucunda epilepsi tanısı konularak nöroloji uzmanının bulunmaması nedeniyle ileri tetkik ve tedavisi için Türkiye'ye sevk edilmiştir, GATA'da yapılan incelemelerde 7/7/2017 tarihli rapor ile başvurucuya "Lokalize (fokal)(kismi) semptomatik epilepsi ve epileptik sendromlar, komplesk kasmi nöbetlerle birlikte" şeklinde tanı konulmuş ve "B/12 F3 TSK'da Görev Yapamaz. Silah Taşıma ve Bulundurmasında Tībben Sakınca Vardır." yönünde karar verilmiştir.
4. GATA'dan alınan rapor üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlik Kurulunca (İdare) yapılan incelemede 27/10/2017 tarihli karar ile başvurucunun adi maluf olduğuna karar verilmiş, malulen emekliye sevki ile 15/10/2017 tarihinden itibaren de kendisine maluliyet aylığı bağlanmıştır. Başvurucu 18/1/2018 tarihli dilekçesi ile maluliyetin görevi esnasında ve görevinin sebep ve tesiriyle meydana geldiğini ileri sürcrek vazife malullüğüaylığı bağlanması talebiyle İdareye başvurmuştur. Bunun üzerine İdarece başvurucunun 

vazife malullüğü yönünden durumunun incelenmesine esas teşkil edecek bilgi ve belgeler toplanmış; Vazife Malullüğü Tespit Kurulunca 16/5/2018 tarihinde verilen karar ile de rahatsızhığının görevin sebcp ve tesiriyle meydana gelmediği gerekçesiyle başvurucunun talebi reddedilmiştir.

5. Başvurucu, İdarenin cevabını beklemeden talebinin zimnen reddedildiği iddiasıile 11/5/2018 tarihinde Ankara 1. Ídare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde iptal davast açmıştır. Dava dilekçesinde; sağlam raporu alarak görevine başladığını, sözleşme yenileme dönemlerinde de sağlam raporlarıyla görevine devam ettiğini belirten başvurucu, vazife malullüğü hususunda ispat yükünün kişide değil devlette olduğunu ileri sürmüş ve maddi haklarının geriye dönük olarak yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesini talep etmiştir. İdare ise cevap dilekçesinde dava konusu işlemin hukuka uygun olduğunu savunmuştur.
6. Mahkemece 7/12/2018 tarihli karar ile davanın kabulüne hükmedilmiştir.Kararın gerekçesinde; başvurucunun sağlam raporu almak suretiyle uzman erbaş olarak göreve başladıği, sözleşme yenileme dönemlerinde de sağlıklı olduğu yönünde raporlar alarak görevine devam ettiği, Afganistan'da geçici olarak görev yaptığı dönemde rahatsızlanması üzerine oluşan maluliyetin vazifesinin sebep ve tesiriyle meydana geldiğinin kabulü gerektiği belirtilmiştir.

7. İdarecc gerekçeli karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dava dilekçesinde ileri sürülen hususlar tekrarlanmuştır. Ankara Bölge İdare Mahkemesi I1. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) tarafindan yapılan inceleme neticesinde 4/11/2021tarihli karar ile istinaf talebinin kabulüne, gerekçeli kararın kaldırıłmasına ve davanın reddine hükmedilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucuda ortaya çıkan epilepsi rahatsızlığının askerlik vazifesinin neden ve etkisiyle meydana geldiğine ilişkin olarak dosyada hiçbir bilgi ve belgenin bulunmadığı, söz konusu rahatsızlığın bünyesel olduğu gözönüne alındığında başvurucunun hastaiığı ile görevi arasında somut bir illiyet bağı kurulmasının mümkün olmadığı belirtilmiş ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bułunmadığına kanaat getirilmiştir.

8. Başvurucu, nihai kararı 10/12/2021 tarihinde öğrenmiş; 5/1/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

9. Komisyonca başvurucunun makul sürede yargılanma hakkmın ihlal edildiği iddiasının kabul edilemez olduğuna, adil yargılanma hakkımın ihlal edildiği iddiasının ise esas ve kabul edilebilirlik koşullan yönünden incelenmek üzere Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
10. Başvurucu; Bölge İdare Mahkemesince ortaya konulan değerlendirmenin eksik incelemeye dayandığını, gerekli araştırma yapıłmadan karar verildiğini iddia etmiştir. Göreve başlarken, görevinin devamı süresince ve hatta Afganistan'a gitmeden önce herhangi bir rahatsızlığının bulunmadığını belirten başvurucu; bu kapsamda bölgesei faktörler ile sağlık raporları ve mesleki şartlar arasındaki illiyet bağına yönelik olarak hâkimin hukuki bilgisiyle bir kanaate varmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla bilirkişi incelemesi yaptırıimadan davanın reddine karar verilmesinin gerekçeli karar hakkını, mülkiyet hakkını, eşitlik ilkesini ve sosyal güvenlik hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.


11.Başvuru, silahların eşitliği ilkesi kapsamında incelenmiştir.
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan silahların eşitliği ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
13. Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca herkes iddia, savunma ve adil yargılanma hakkına sahiptir. Anayasa'nın anılan maddesinde adil yargılanma hakkından ayn olarak iddia ve savunma hakkına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalarını mahkeme önünde dile getirme firsatı tanınması gerektiği anlamını da içermektedir (Mehmet Fidan [1. B.], B.No: 2014/14673, 20/9/2017, § 37).

14. Silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarının usule ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme firsatına sahip olması anlamına gelir (Yaşasın Aslan [2. B.], B. No: 2013/1134, 16/5/2013, §32). Bu usul güvencesi uyuşmazlığın her iki tarafına da savunmasının temel dayanağı olan delilleri sunma imkânı tanımmasını kapsamaktadır (Yüksel Hançer [1. B.], B. No: 2013/2116,23/1/2014, § 18).

15. Başvuruya konu olayda başvurucunun göreve başlarken ve görevinin devamısırasında hiçbir rahatsızlığının olmadıği, epilepsi hastalığının Afganistan'da görevi sırasında meydana geldiği hususunda dava dosyası kapsamında herhangi bir tereddüt bulunmadığıgörülmektedir. Uyuşmazlık, söz konusu rahatsızlığın ortaya çıkmasında başvurucunun ifa ettiği görevin herhangi bir etkisinin bulunup bulunmadığı noktasında topianmaktadır.Yargılama sürecine bakıldığında başvurucunun GATA'da aynı yıl içinde farkłı tarihlerde iki kere muayene olduğu, bu kapsamda ilk verilen raporda sadece bayılma tanısı konularak mesleğine Afganistan'da devam edebileceği belirtildiği hâlde yaklaşık beş ay sonra verilen ikinci raporda başvurucuya epilepsi tanısı konularak askerliğe elverişli olmadığı kararıverildiği görülmektedir. Öte yandan dava dosyasına yansıdığı kadarıyla söz konusu raporlarda ilgili rahatsızlığın sebepleri üzerine bir inceleme yapılmadığı, rahatsızlığın ortaya çıkmasında görevin ve görev yeri şartlarının tartışılmadığı anlaşılmaktadır. Yatgılama sürecinde de mahkemelerce herhangi bir bilirkişi incelemesi yaptirilmadan mevcut rahatsızlığın bünyesel olduğu kanaati ile davanın reddedildiği görülmüştür.
16. Kural olarak Anayasa Mahkemesinin görevi, herhangi bir davada bilirkişi raporu veya uzman mütalaasının gerekli olup olmadığına karar vermek değildir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin tarafların öne sürdüğü ve esasa etkili olan iddiaların işin mahiyetinin gerektirdiği ölçüde incelenip incelenmediğini ve özellikle ispat külfeti konusunda taraflardan birinin diğerine nazaran dezavantajlı bir konuma düşürülüp düşürülmediğini denetleme görevi bulunmaktadır (Ahmer Korkmaz [2. B.], B. No:2014/16232, 25/1/2018, § 29).

17. Somut olayda başvurucunun temel iddiası daha önce herhangi bir rahatsızlığıbulunmadığı hâlde görevinin etkisi nedeniyle hastalandığıdır. Başvurucunun ileri sürdüğühastalığının görevi sebebiyle gerçekleştiği yönündeki iddia Bölge İdare Mahkemesince 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ile tanınan imkân kullanılarak sağlık kurumlarından tıbbi rapor alınması suretiyle açıklığa kavuşturulması gereken bir olgudur. Zira başvurucunun mesleğini devam ettiremeyecek duruma gelmesinde görevinin etkisinin olup olmadiği hususu ancak uzman incelemesi ile tespit edilebilir.

18. Dolayısıyla tıbbi rapor olmadan başvurucunun iddiasını ispatlamasının mümkün olmayacağı dikkate alındığında başvurucunun iddiasını ispatlamada hayati öneme sahip olan bilirkişi raporu aldırma talebinin dikkate alınmadan dosyadaki mevcut raporlar çerçevesinde uyuşmazhğın sonuçlandırılmasının başvurucunun davalı İdareye nazaran zayıf bir konuma düşürülmesine yol açtığı ve bu durumun silahların eşitliği ilkesiyle çeliştiği sonucuna ulaşılmıştir.

19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ilkesinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

20. Başvurucu ayrıca mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini iferi sürmüştür. Başvuruda silahların eşitliği hakkının ihlal edildiği sonucuna varılması nedeniyle bu aşamada dile getirilen haklar yönünden ayrica inceleme yapılmasına yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM 
21. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargilama yapılması ve 500.000 TL maddi tazminat, 1.000.000 TL de manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

22. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal karannın gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019, §§ 53-60, 66;Kadri Enis Berberoğlu (3) {GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
23. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin davanın neticesiyle ilgili bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup davanın kabulüne, reddine ya da beraate veya mahkûmiyete karar verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak yargılamanın her aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç çikarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.

24. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Silahlarn eşitliği ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki silahların eşitliği ilkesinin İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararı bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kałdırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesine (E.2019/2670, K.2021/4478) iletilmek üzere Ankara 1. Ídare Mahkemesine (E.2018/1098,K.2018/2760) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
E. 664,10 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.664,10 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERiLMESiNE 4/12/2025tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi.