Anayasa Mahkemesinin 2/2/2022 Tarihli ve 2018/3087 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-05-24

24 Mayis 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31845
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
NURAY ZENCİR BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/3087Karar Tarihi : 2/2/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Basri BAĞCI Raportör : Gökçe GÜLTEKİN YILMAZ Başvurucu : Nuray ZENCİR Vekili : Áv. Nergiz Tuba ASLAN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; kolluk kuvvetleri tarafindan toplantıya yapılan müdahale neticesinde yaralanma meydana gelmesi ve bu olaya ilişkin yürütülen ceza soruşturmasının etkili olmaması nedenleriyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının, miting ve gösteri yürüyüşüne müdahale edilmesi nedeniyle de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkınm ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/1/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ile eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ułusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
9.Başvurucu 1965 doğumludur ve olay tarihinde Ízmir'de yaşamaktadır.
10. Başvurucu 13/2/2015 tarihinde bazı sivil toplum kurułuşlarımın laik, bilimsel ve ana dilinde eğitim konusunda ülke genelinde düzenlediği basın toplantisı ve protesto gösterilerinin İzmir'de düzenlenen kısmına katılmak istediğini belirtmektedir.
11. Başvurucu; henüz açıklama yapılmadan Basmane Meydanı'nda toplanan gruba kolluğun basınçh su ve biber gazı ile müdahalede bulunduğunu, bu müdahaleden etkilendiğini ve ıslandığını, İzmir Fuarı'na doğru kaçtığını, bazı insanların połisler tarafından darbedilerek gözaltına alınımasını alkışlayarak protesto ettiğini, bu nedenle polislerin arasında olan bir kolluk amirìnin kendisini gözaltına almaya çalıştığını ve diğer kołluk görevlilerinin de yanlarına gelerek kendisini darbettiğini ifade etmiştir.

12. Başvurucu, olay nedeniyle gözaltına alınmadığını beyan ctmiştir. Başvurucu hakkında açılan ceza davası olup olmadığına ilişkin bilgi başvuru dosyasına yansımamıştır.
A. Sağhk Raporları
13. Alsancak Nevvar Salib İşgören Devlet Hastanesi tarafından başvurucu hakkında düzenlenen 13/2/2015 tarihli genel adli muayene raporu şöyledir:
"-Olayın Öyküsü; Hatırladığım kadarıyla eylem alanında bir polis memuru kafama gözüme vurdu. Başım döndü yere düştüm. 7-8 polis memuru beni alp götürmek için aralarında sırtımı yumrukladılar, copladılar, her tarafim çok ağrıyor dedi.
- Lezyon(lar) ile ilgili bulgular: Sırt bölgesinde yukarıdan aşağıya gerileyen lezyon 10cm-15 cm- 22 cm eninde, 3 cm boyut, sol zigomatik kemik üzerinde 7 cm çapl hematom +ekimoz.

-Sonuç; Hayati tehlikesi yoktur. Mevcut bulgular BTT [basit tibbi müdahale] ile giderilir."
14. Başvurucu, Türkiye İnsan Hakları Vakfi İzmir Temsilciliğine başvurmuş;kendisi hakkında 26/2/2015 tarihli değerlendirme raporu düzenłenmiştir. Anılan raporun sonuç kısmı şôyledir:
"17/2/2015 tarihinde işkence gördüğü iddiasıyla başvuran 1965-Ankara doğumlu Nuray Pehlivan'ı tarafimızdan koordine edilen tetkik, değerlendirme ve konsültasyonu sonucumda; Yumuşak doku travması tansı konulmuş olup tedavisi halen devam etmektedir.
-Kişinin olaylara dair anlatimlari, yaknmalarına ilişkin alınmuş olan anamnez, yapılan fiziksel değerlendirme, muayene bulguları, tetkik sonuçları bir arada ve bir bütünlük içinde değerlendirildiğinde:

Kişinin bu süreçte insan eliyle ołuşturułmuş travmaya maruz kaldığı ve Dünya Sağlık Örgütünün Uluslararası Hastalık Sıniflandırması, ICD 10 kapsamında YO7.3 kodu ile de belirtilen işkence ve diğer zalimane, insanłık dışı veya aşağılayıcı muamele kapsamı içinde değerlendirilmesi gerektiği kanaatíni bildirir değerlendirme raporudur."
15. Adli Tip Kurumu tarafindan düzenlenen 16/9/2015 tarihli raporun sonuç kismışöyledir:
"Mevcut ibbi belgeye ve ön raporda incelenen genel adli muavene raporuna istinaden;darp sonrası şahısta tarif edilen, sol zigomatik bölgede hematoma ve sirtta yukaridan aşağıya uzanan 10 cm-15 cm- 22 cm eninde, 3 cm hoyunda ekimoz alanlarına ulaşan yaralanmasimm;
I-) Şahsın vaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olmadığı
2-) Kişi üzerindeki etkisinin basit bir tibbi müdahale ile giderilebilecek nitelikte HAFIF OLMADIĞ! kanaatini bildirir rapordur."
B. Ceza Soruşturması Süreci 
16. Başvurucu; kendisini yaralayan kolluk görevlileri hakkında işkence, hakaret,kişi özgürlüğünden yoksun kılma, olay yerinde bulunan díğer kolluk görevlileri hakkında kamu görevlisinin suçu bildirmemesi, tüm görevliler hakkında ise görevi kötüye kullanma suçlarını işledikleri iddiasıyla İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) 8/5/2015 tarihli dilekçe ile şikâyette bulunmuştur.

17. Başsavcılık tarafindan başlatılan soruşturmada, şikâyete konu toplantrıyi gösteren kamera görüntüleri -MOBESE, kolluğun kaydettiği görüntüler- temin edilmiş;görüntülerin incelenmesi amacıyla bilirkişi atanmıştır. Yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 17/5/2016 tarihli bilirkişi raporunda yer alan tespitler şöyledir:
"CD içerisinde 11 adet fotoğraf ile bu fotoğraflarla aynı konulu bir adet video dosyasının olduğu tespit edilmiştir.Fotoğraflar ile video dosyasındaki görevli polis memurlarının teşhisi için gönderilen dosya içerisindeki 513 adet vesikalık fotoğraflar mukayese edildiğinde; …. sicil numaralı Y.Y., .. sicil nunarahı M.I. .. sicil numarolı G.D.isimli polis memurları olabileceği. teşhis için kullanlan fotoğrafların tamamının vesikałık bir adet resim olduğu düşünüldüğünde yanıłma payınn bulunabileceği yine fotoğraflarda görülen kaskın son numarasıun 6 ile bittiği görüldüğünden, kaskında … sicil numaralıM.1.ya ait olabileceği değerłendirilmiştir.Mukayese için gönderiten 513 adet vesikalık albümde amirlerin fotoğraflarının bulunmadığı, zira isim listelerindeki sıralama ile fotoğraf albümü sıralaması arasında eksiklikler mevcut olduğu tespit edilmiştir."
18. Başsavcılık 2/6/2015 tarihinde başvurucunun beyanını almış; başvurucu, şikâyet dilekçesinde yer alan benzer ifadelerde bulunmuştur.

19. Başsavcılık 19/11/2015 tarihinde tanık Z.F.Y.nin beyanını almıştır. Tanık beyanmın ilgili kısmı şöyledir:
"Olay günü 2015 yılı Şubat ayı ortatarında Basmane meydanında düzentenen bilimsel ve laik eğitim için boykota Nuray hanım ile birlikte katıtdık. Basmane meydanındaki topluluğa biber gazı ve tomalardan su sıkılması ile beraber biz fuar içerisine girdik. Burada Tarım pavyonu önünde arkadaşlarla yeniden toplandık Nuray hanım benim yanımdaydı.

Buraya polisler gelerek burada bize fiziki müdahalede bulundular. Nuray hanımı dövdüler ben bunu gördüm. Benim gördüğümde görevli polis memurlardan birisi başındaki kask ile Nuray hanıma vuruyordu. Kaskın numarasını bilmiyorum sadece 35 ile haşladiğını gördüm.Özellikle 4 memuru görsem tanurim.

Bana göstermiş olduğunuz vesikalık resimlerden tanıyabileceğimi zannetmiyorum.Buradaki görevli polis memurlarının tamamı resmi kiyafetliydi."
20. Başsavcılık 30/9/2016 tarihinde tanık kolluk görevlisi Ş.K.nin beyanını almıştır.Tanuk beyanının ilgili kısmı şöyledir:
"Olay tarihinde Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü'nde Emniyet Amiri olarak görev yapmaktaydım. Bana anlatmış olduğunuz olayı hatirladım. 13/02/2015 tarihinde Basmane Meydanīnda İzinsiz Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü yapılmıştı. Gerekli ihtaratları Güvenlik Şube Müdürlüğü'nde görevli memur arkadaşlar yerine getirdiler. Ancak kalabalık izinsiz toplantı ve gösteri vürüyüşünde israr edince ve yołu ulaşıma kapatınca bizler kalabalığıdağıtmak, yolu ulaşıma açmak için müdaħgłede bulunduk. Müdahale sırasında kesinlikle zor kullanmaya ilişkin yetkimizin sınırını aşmadık. Şu an bana göstermiş olduğunuz fotoğrafta amir üniforması olan kişi benim. Grubu dağıtırken bir kısım kişiler fuar alanı içerisine girmişti. Grubu sevk ve idare ettiğimi düşündüğümüz kişileri yakalamak için müdahalede bulunduk ancak buna bir kisım şahıslar engel oldular. Bu arada görevli polis memurları ile şahuslar arasında iteleşme oldu. Ancak bu sırada polis memurları kesinlikle şahıslara vurmadılar. Şaħısłardaki yaralanma bu iteleşme sırasında olmuştur ve hafif niteliktedir.Fotoğraftan da görüleceği üzere ben müşteki şahsa hiç bir şekilde el uzatmadım. Aksine olayı yatiştirmaya çalişņyordum. Fotoğrafta benim hemen yanmda görünen polis memuru E.Ü.dür. Kendisi olay tarihinde Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü'nde görev yapmaktaydı. Ben kendisinin savcıliğınıza müracaatnı sağlayacağım. Ancak ne E. ne de diğer polis memurlarımüşteki sahsa vurmadilar. Müşteki sahıstaki varalanmalar muhtemelen o arbede sirasinda olımuştur. Belki de müşteki şahsı vermek istemeyen şahıslar bile yapmış olabilir. Olay hakkındaki bilgim ve görgüm bundan ibarettir."
21. Başsavcılık tarafindan şüpheli E.Ü.nün 3/10/2016 tarihinde ahnan ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:
"2012 yılı Haziran Ay'ndan 30 Eylül 2016 tarihine kadar Izmir Emniyet MüdürlüğüÇevik Kuvvet Şube Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görev yaptım. Bana okumuşolduğunuz olayı hatirladım. Olay tarihinde Basmane Meydan'nda izinsiz toplantı ve gösteri yürüyüşü yapıbmıştı. Gerekli ihtaratları Güvenlik Şube Müdürlüğü'nde görevli memur arkadaşlar yerine getirdiler. Ancok kalabahk izinsiz toplantı ve gösteri yürüyüşünde israr edince ve yolu ulaşıma kapatınca, bizler kalabalığı đağıtmak. yolu ulaşıma açmak için müdahalede hulunduk. Müdahale sırasında kesinlikle zor kullanmaya ilişkin yetkimizin sımrımı aşmadik. Grubu dağıtırken bir kısım kişiler fuar alanı içerisine girmişti. Fuarın içi de kalabalıkt. Grubu sevk ve idare ettiğini düşündüğümüz kişileri yakalamak için müdahalede bulunduk. Ancak buna bir kisım şahıstar engel oldutar. Almak istediğimiz şahıslarī, bu şahuslar çekiyorlardı. O arada aramuzda iteleşme oldu. Bu iteleşme sırasında,ne ben ne de diğer arkadaşlarım şuhıslara vurmadīk. Şuan göstermiş olduğunuz fotoğrafta 2numara ile işaretlenmiş kişi benim. Yanımdaki rütbeli kişi de dönemin Çevik Kuvvet Şube Müdür Yardımcısı Ş.K.dir. Fotoğraftan da görüleceği üzere ben müşteki şahsa hiç hir şekilde el uzatmadim. Müşteki şahıstaki yaralanmalar, muhtemelen o arbede sırasında olmuştur. Belki de müşteki şahsı vermek istemeyen şahıslar bile yapmış olabilir. Doktor raporundan da açıkça görüleceği üzere müştekinin sırt bölgesinde geniş ekimotik alanlar tarif edilmekiedir. Bu alanları oluşturabilecek künt bir cisim ne benim ne de diğer polis memuru arkadaşların elinde yokiu. Ne ben ne de diğer arkadaşlarım olay sirasında cop 

kullanmadık. Bu durum olaya ilişkin fotoğraflarda da açıkça görülecektir. Üzerime atılısuçlamayı kabul etmiyorum. Suçsuzum. Amirim olan Ş.K.da müşteki şahsa vurmadı. Aksine,olayı yatıştırmak için müdahalede bulundu. Fotoğrafta bana göstermiş olduğunuz ve bilirkişinin 2 numara olarak işaretlediği kişi benim. Bu şahıs M.I. değildir. Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğü'nde 1200 polís memuru gôrev yapmaktadır. Dolayısıyla hepsini tanımam mümkün değildir."
22. Başsavcilık tarafından şüpheli G.D.nin 28/11/2016 tarihinde alinan ifadesinin ilgili kismı şöyledir:
"Bana bahsetmiş olay günü ben İzmir Çevik Kuvvet Müdürlüğü kadrosunda görevliydim.!3.02.2015 tarihinde Basmane Fuar Alanı girişinde görevliydik. Benim kullanmış olduğum Kask numarası …dır. O gün toplanan grup kamunsuz olarak yürümek istedi bizde o gün bizden sorumlu olan Emniyet Amirimiz talimati gereği gruba müdahalede bulunduk. Grup içerisinde bulunan bazı kişiler fuar alanına doğru kaçtılar, Bizde bize verilen talimat gereği fuar alanına doğru kaçan kişileri gözaluna almak için şahısların peşinden gittik. Bana göstermiş olduğunuz olayda ki Nuray PEHLİVAN isimli şahıs ile ilgili herhangi bir husumetim bulunmamaktadır. Nuray isimli şahus o gün toplanan grubu provoke ediyordu.Bu sebep ile de amirimiz bayan şahsı gözaltına almaya çalışiyordu bayanın direnmesinden dolayı bizde amirimize şahsı gözaltına alma amacı ile kanunda belirtilen orantıda müdahalede bulunduk. Bu müdahale sirasında ben Nuray isimli şahisa vurmadım.Sadece onun direncini kirma amacı ile müduhalede butundum. Üzerime atilı suç ve suçlamaları kabul etmiyorum. Görüntütere de bakildığında benim kask numaramdan müdahale şeklim görülecektir. Ve oradaki kask incelendiğinde benim kaskın olmadığıgörülecektir. Benim bu konuda söyleyeceklerim bundan ibarettir."
23. Başsavcılık tarafından şüpheli Y.Y.nin 6/12/2016 tarihinde alınan ifadesinin ilgili kısmişöyledir:
"2011 haziran aymdan 2015 Temmuz ayı tarihleri arasında Izmir Emniyet MüdürlüğüÇevik Kuvvet Şube Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görer yaptm. Bana okumuuşolduğunuz olayı hatırładım. Olay günü Basmane Meydanında izinsiz toplanu ve gösteri yürüyüşü yapılmıştı. Gerekli duyuru ve ihtaratları güvenlik Şubede çalışan arkadaşlar yaptı.Ancak kalabalık izinsiz toplantı ve gösteri yürüyüşünde ısrar edince ve yolu ulaşıma kapatınca, bizler kalabalığı dağımak ve yolu kullanıma açmak için müdahalede bulunduk.Müdahale sırasıda kesinlikle zor kullanmaya ilişkin yetkimizin dışına çıkmadık. Grubu dağuırken bir kısım kişiler fuar alanı içerisine girmeye girmişlerdi. Fuarın içi de kalabaktı.Grubun başında bulunan idareci kişileri yakalamak için müdahalede bulunduk. Ancak bir kısım şahislar buna engel oldular, Almak istediğimiz şaħusları diğer şahuslar engellemeye çalışiyorlardi. O sirada aramuzda iteleşme oldu. Bu iteleşme sırasında, ne ben nede diğer mesai arkadaşlarım şaħislara vurmadık ve hakarette bulunmadık. Bu olay sirasında ne ben nede diğer arkadaşlarım jop kullanmadık. Yine müştekinin ifadesinde belirttiği 's... gidin lan burdan' şeklinde söz ne ben sövledim nede arkadaşlarım söyłedi. Bu olay sırasında biz sadece olayı yatıştırmak için müdahalede bulunduk. Benden şikayeiçi olan Nuray PEHLiVAN isimli şahsı tanımam. Olay günü orada bir sürū bayan şahıs varđı çevik kuvvet olarak topluca yasal sinirlar içerisinde ve gelen emirter doğrultusunda orada bulunan kalabaliığa müdahalede bulunduk. Ben kesinlikle ne Nuray PEHLİVAN isimli şahsa nede orada bulunan başka bir şahsa vurmadım ve hakaret etmedim. Üzerime auliı şuçlamalarıkabul etmiyorum evrak ekinde delil olarak gönderilen fotoğraflarda teşhise elverişli olmayacak şekilde (karantık) olduğu için burada kimlerin olduğunu ve kendimi tespit edemedim. Benim bu konuyla alakalı bildiklerim ve söyleyeceklerim bunlardan ibarettir."

24.Başsavcılık 1/6/2017 tarihinde İzmir İl Emniyet Müdürlüğü görevlileri hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Müştekinin 13.02.2015 tarihinde kanuna aykırı olarak toplanti, gösteri ve yürüyüşe katıldığısırada içinde şüpheli polis memurlarının da bulunduğu güvenlik güçlerince kanuna aykırılığı ortadan kaldırma ve kamu görevlilerinin işlenmiş bir suça müdahalesi sirasında müştekide oluşan basit tiıbbi müdahale ile gideriłemez şekilde varalanmasından ibaret olayda; polisin yasal yetkisini kullanması nedeniyle üzerine atlı zor kullanma yetkisine ilişkin sımırı aşıłması suretiyle kasten yaralama suçunun yasal unsurları oluşmadığı , keza müştekiye yönelik hakaret suçunun işlendiğine dair ise kamu davası açmayı gerektirir yeterli şüpheyi oluştura bilecek delil olmadığı Yargitay Karaları (4 CD.18.06.2012 tarih ve 2010/23257 E,2012/14697 K) ve AiHM içtihatlari (murrav/ingiltere,14310/88,28 Ekim 1994) ile tüm dosya kapsamından anlaşuldiğı ,
Keza Yargitay 13.Ceza Dairesi'nin 30/11/2011 tarih ve 2011/17629 ésas, 2011/6976karar savih kararında 'Yeni Türk Ceza Adalet Sistemi'nde benimsenen, 'Kişilerin lekelenmeme hakkı'ile 'Eksiksiz soruşturma ve tek celsede duruşma.' prenspleri uyarınca,soruşturmayı yürüten C.Savcilarimın mâkul sürede bütün delilleri toplamalari, sadece mahkumiyetle sonuçlanacağın değerlendirdikleri hususları dava konusu yapmaları,beraatle sonuçlanacağını değerlendirdikleri eylemleri dava konusu yapmamaları, yani filtre görevi yapmaları gerekeceği' belirtilmeleri ilkesi de dikkate alınarak 
Yasal unsurları oluşmayan zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suretiyle kasten yaralama suçundan ve hakaret suçundan Şüpheliler hakkinda aulı Suçlardan KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA...

25. Başvurucunun Başsavcılık kararına yaptığı itiraz, İzmir 3. Sulh Ceza Häkimliğinin 27/10/2017 tarihli kararıyla "savcıhık kararının usul ve yasava uygun olduğu"gerekçesiyle reddedilmiştir. İtirazın reddi kararı başvurucuya 21/12/2017 tarihinde tebliğedilmiştir.

26.Başvurucu 19/1/2018 tarihinde bireysel başvuruda bułunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
27. İlgili hukuk için bkz. Özge Özgürengin, B. No: 2014/5218, 19/4/2018, §§ 24,25, 29-31; Ali Ulvi Altune/li, B. No: 2014/11172, 12/6/2018, §§ 23-26, 36-38; Mehmet Güneş, B. No: 2015/16417, 11/12/2018, §§ 24-26.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
28. Anayasa Mahkemesinin 2/2/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. İnsan Haysiyetiyle BağdaşmayanMuamele Yasağının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 

. Başvurucunun İddiałarı ve Bakanlık Görüşü
29. Başvurucu, demokratik haklarını kullanmak amacıyla bir araya gelen ve barışçıl bir toplantı yapmak isteyen kalabalığa kolluk kuvvetlerinin orantısız olarak müdahalede 

bulunduğunu, göstericilerin gözaltına alınmasına tepki gösterdiği gerekçesiyle kolluk görevlileri tarafindan çevresi sarılarak darbedildiğini, gözaltına alınmayarak baygın häide olay yerinde bırakıldığını, hakkında soruşturma açıłmadığını belirtmiş; şikâyeti hakkındaki ceża soruşturmasının etkili yürütüimediğini ifade etmiş, kötü muamele yasağının ve gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini iłeri sürmüştür.

30. Bakanlık görüşünde; Başsavcılık tarafindan başvurucunun şikäyetine konu olayla ilgili soruşturma başlatılarak olayın failłerini tespite yönelik araştırmalar yapıldığı, bu kapsamda bilirkişi raporunun alımdığı, tanıkların ve şüphelilerin dinlendiği, başvurucunun yaralanmasının niteliğini ortaya koyan tıbbi raporun alındığı, tüm bu deliller doğrultusunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği bildirilmiştir.

31. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevabında başvuru formunda dile getirdiği hususları yinelemiştir,
2. Değerlendirme 
32. Anayasa'nın "Kişinin dokunułmazlığı, maddî ve manevi varlığı" kenar başhıkh 17. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet yupılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz."
33. Anayasa'nın "Devletin temeł amaç ve görevleri" kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devletin temel amuç ve görevleri, (…) kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devłeti ve adaleı ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırınaya, insanın maddī ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."
34. İşkence ve kötü muamele yasağına ilişkin şikáyetlerin devletin negatif ve pozitif yükümlülükleri dikkate alınarak maddi ve usul boyutları bakımından ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir. Devletin negatif yükümlülüğü bireyleri işkenceye, insanlık dışı ve aşağılayıcımuameleye ya da cezaya tabi tutmama sorumluluğunu içerirken devletin pozitif yükümlülüğühem bireyleri bu tür muamelelerden korumayı (önleyici yükümlülük) hem de etkili bir soruşturma yoluyla sorumluların tespiti ve cezalandırilması sorumluluğunu (soruşturma yükümlülüğü) içermektedir. İşkence ve kötü muamele yasağını maddi boyutu, negatif yükümlülük ile önleyici yükümłülüğü kapsamakta; pozitif yükümlülüğün alanında kalan soruşturma yükümlülüğü ise usul boyutunu oluşturmaktadır (Cezmi Demir ve diğerleri, B.No: 2013/293, 17/7/2014, § 75; Mehmet $ah Araş ve diğerleri, B. No: 2014/798, 28/9/2016,§ 64; Mustafa Rollas, B. No: 2014/7703, 2/2/2017, § 49).

35. Bu doğrultuda kural olarak başvurucunun kolluk görevlilerince aşirı güçkulłanıldığı ve darbedildiği yönündeki iddiası, devletin negatif yükümlülüğü kapsamında kaldığından kötü muamele yasağının maddi boyutu altında incelenmelidir. Başvurucunun söz konusu eylem nedeniyle Başsavcılıkça yapılan ve kovuşturmaya yer ołmadığına dair karar ile sonuçlanan soruşturmanın etkisiz ołduğu yönündeki şikâyeti ise kőtü muamele yasağının usul boyutu çerçevesinde incelenmelidir.


a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
36. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabut edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anłaşılan insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i. İnsan Haysiyetiyle Bağdaşmayan Muamele Yasağının Maddi Boyutunun İhlal Edildiğine İlişkin İddia 

(1) Genel ilkeler 
37. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygıgösterme yükümlülüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalarını gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve tuh bütünlüğüne saygı gösterme yükümlülüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demir ve diğerleri, §81).

38. Anayasa'nın 17. maddesinde düzenlenen hak kapsaminda ayrica devletin -pozitif bir yükümlülük olarak- yetki alanında bulunan tüm bireylerin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını gerek kamusal makamların ve diğer bireylerin gerekse kişinin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı koruma yükümlülüğübulunmaktadır. Devlet bireyin maddi ve manevi varlığını her türlü tehlikeden, tehditten ve şiddetten korumakla yükümfüdür (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752,17/9/2013, § 51).

39. Anılan koruma yükümlülüğü devlete, söz konusu kişilerin işkence ve eziyete ya da insan haysiyetiyte bağdaşmayan bir ceza veya muameleye maruz birakılmalarınıengelleyecek tedbirler alma õdevi yüklemektedir. Anılan yükümlülük, işkence ve kötümuamele yasağının maddi boyutunun bir unsurunu, devletin kişilerin fiziksel ve ruhsal bütünlüklerini idari ve yasal mevzuat aracılığıyla koruma hususundaki pozitif yükümlülüğünü oluşturmaktadır. Koruma doğrultusunda yetkililerin biidikleri ya da bilmeleri gereken bir kötü muamele tehlikesinin gerçekleşmesini engellcmek için makul tedbirleri almamaları durumunda devletin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrası anlamunda sorumluluğu ortaya çıkabilecektir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 82).
40. Öte yandan bir muamelenin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasınım kapsamına girebilmesi için asgari bir ağırlık derecesine ulaşmiş olması gerekmektedir. Bu asgari eşik göreceli olup her olayda asgari eşiğin aşılıp aşılmadığı somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Bu bağlamda muamelenin süresi, fiziksel ve ruhsal etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi faktörler önem taşımaktadır (Tahir Canan, § 23). Değerlendimmeye alinacak bu unsurlara muamelenin amacı ve ardındaki saik de eklenebilir. Ayrica kötü muamelenin heyecanın ve duyguların yükseldiği durumda meydana gelip gelmediği de dikkate alımmasi gereken diğer bir faktördür (Cezmi Demir ve diğerleri, § 83).


41. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözieşmesi tarafindan kõtü muamele, kişi üzerindeki etkisi gözetilerek derecelendirilmiş ve farklı kavramlarla ifade ediłmiştir.Dolayısıyla Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fkrasında geçen ifadeler arasında bir yoğunluk farkının bulunduğu görülmektedir. Ağırlık derecelerine göre kötü muamele filleri işkence, eziyet ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele olarak nitelendirilmektedir (Cezmi Demir ve diğerleri. §§ 84-89).

42. Anayasa'nun 17. maddesi, bir yakalamayı gerçekleştirmek için güç kullanımınıyasaklamamaktadır. Kişinin hareket özgürlüğünü kısıtlamak için uygulanan fiziksel şiddet şeklinde tanımlanabilecek güç kullanımı ortaya çıkan tehlike bakımından kaçıılmaz ve gerekli olandan fazla olmamak kaydıyla kullanılabiłmektedir (Ati Rıza Özer ve diğerleri,[GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015 § 81; Ali Ulvi Altunelli, § 76).

(2) İlkelerin Olaya Uygulanması
43. Başvurucu; basın açıklaması ve protesto eylemine katılmak istediğini, kolluğun müdahalesi üzerine toplanma bölgesinden uzaklaştığını, bulunduğu bölgedeki göstericilerin gözaltına alınmasına tepki gösterdiği gerekçesiyle kolluk görevlileri tarafindan çevresi sarılarak darhedildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu hakkında toplantı günü alınan sağlık raporları başvurucunun yaralandiğını doğrulamaktadır.

44. Başvurucu aleyhine bu toplantı nedeniyle açılan bir soruşturma veya ceza yargılaması başvuru dosyásına yansımamıştır. Buna karşın Başsavcılık, başvurucunun toplantıya katıldığını ve kolluk müdahalesiyle yaralandığıi kabul etmiş; başvurucunun yaralanmasında polisin yasal yetkisini kullanması nedeniyle kasten yaralama suçunun unsurlarinın oluşmadığıni değerlendirmiştir.

45. Başvurucunun toplantı csnasında kolluk müdahalesi neticesinde yaralandiğıiddiasının Başsavcılık tarafından kabul görmesi karşısında -başvuru dosyasına Başsavcılıkça ulaşılan sonuçtan farkhı bir sonuca ulaşmayı gerektirecek bir oigu yansımadığı da nazara almarak- başvurucunun toplantı esnasında kolluk tarafindan güç kullanımı sonucunda yaralandığı kabul edilmiştir. Bu aşamadan sonra, güç kullanımının kaçıılmaz hâle geldiği ve kullanılan gücün orantılı olduğunu kanıtlama yükümlülüğü kamu makamlarına aittir.
46. Somut olayda başvurucunun bizzat şiddete başvurduğuna ya da kolluk güçlerine direndiğine dair tutanak veya görüntü bulunmamaktadır. Ayrıca başvurucu hakkında bu toplantı nedeniyle alınmış bir cezai önlem veya soruşturma yapıldığı bilgisi de mevcut değildir. Dolayısıyla güç kullanımının gerekliliği ve orantılığı kolluk birimlerince ortaya konulamamuştir.

47. Öte yandan Başsavcılıkça yapılan değerlendirmede "güvenlik güçlerince kamuna aykırılığı ortadan kaldırma ve kamu görevlilerinin işlenmiş_ bir suça müdahalesi sırasında" başvurucunun yaralandığı belirtilmiş ise de başvurucu yönünden müdahale somutlaştırılmamış, müdahalenin şeklive süresi açıklanmamıştír. Bu durumda kufłamlan gücün kaçmılmaz olduğunun tespit edildiğini söylemek mümkün görünmemektedir.
48. Ayrıca her ne kadar şüpheli bazı kolluk görevlileri beyanlarında başvurucunun bulunduğu grubu kışkırttığından bahsetmişse de başvurucu hakkında herhangi bir adli işlem yapılmadığı hususu da dikkate ahndığında başvurucunun kendi tutumundan dolayı fiziksel güce başvurulduğunu düşünmenin mümkün olmadığı, dolayıstyla başvurucuya yönelik güçkullanılmasının kaçınılmaz hâle geldiğinin kamu makamlarınca kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmiştir.


49. Bu tespitten sonra kolluk görevlilerinin gerçekleştirdiği eylemin bangi boyuta ulaştığı değerlendirilmelidir. Bu kapsamda somut olay bir bütün olarak değerlendirildiğinde eylemin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele şeklinde nitelendirilmesi mümkün görülmüştür.

50. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

ii. İnsan Haysiyetiyle Bağdaşmayan Muamele Yasağının Usul Boyutunun İhlal Edildiğine İlişkin İddia 

(1)Genel İlkeler 
51. Devletin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamındaki pozitif yükümlülüğünün bir usul boyutu bulunmaktadır. Bu usul yükümlülüğü çerçevesinde devlet her türlü fiziksel ve ruhsal saldırı olayının sorumlularının belirlenmesini, gerekiyorsa cezalandırılmasını sağlayabilecek etkili resmî bir soruşturma yürütmek durumundadır. Bu tarz bir soruşturnanın temel amacı söz konusu saldırıları önleyen hukukun etkin bir şekilde uygulanmasını güvenceye almak, kamu görevlilerinin ya da kurumlarınin karıştığı olaylarda bunların sorumluluklanı altında meydana gelen olaylar için hesap vermelerini sağlamaktır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 110).

52. Bu soruşturma, sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasını sağlamaya elverişli olmalıdır. Bu mümkün olmazsa madde, sahip olduğu öneme rağmen pratikte etkisiz häle gelecek ve bazı hållerde devlet görevlilerinin fili dokunulmazlıktan yararlanarak kontrofleri altında bulunan kişilerin haklarınt istismar etmeleri mümkün olacaktır (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 25)

53. Yürütülecek ceza soruşturmalan, sorumlularm tespitine ve cezalandirihmalarına imkân verecek şekilde etkili ve yeterli olmalıdır. Soruşturmanın etkiti ve yeterli olduğundan söz edilebilmesi için soruşturma makamlarının resen harekete geçerek olayı aydınlatabilecek ve sorumluların tespitine yarayabilecek bütün delilleri toplaması gerckir. Dolayısıyla kötümuamele iddialarının gerektirdiği soruşturma bağımsız bir şekilde, hızlı ve derinlikli yürütülmelidir, Diğer bir ifadeyle yetkililer, olay ve olguları ciddiyetle öğrenmeye çalışmalı;soruşturnayı sonłandırmak ya da kararlarını temellendirīek için çabuk ve temelden yoksun sonuçlara dáyanmamalıdır. Bu kapsamda yetkililer diğer deliller yanında görgü tanıklarınin ifadeleri ile kriminalistik bilirkişi incelemeleri dâhil söz konusu olayla ilgili kanıtłarıtoplamak için alabilecekleri bütün makul tedbirleri almalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, §114).

54. Yürütülen ceza soruşturmalarının amacı, kişinin maddi ve manevi varlığım koruyan mevzuat hükümlerinin etkili bir şekilde uygulanmasını ve sorumluların ölüm ya da yaralama olayına ilişkin hesap vermelerini sağłamaktır. Bu bir sonuç yükümlülüğü değil uygun araçların kullanıiması yükümlülüğüdür. Diğer taraftan burada yer verilen değerlendirmeler hiçbir şekilde Anayasa'nın 17. maddesinin başvuruculara üçüncü taraflarıadli bir suç nedeniyle yargılatma ya da cezalandırma hakkı, tüm yargılamaları maħkúmiyetle ya da belirli bir ceza karanyla sonuçlandımma ödevi yüklediği anlamına gelmemektedir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 113).


55. Soruşturma sonucunda alınan kararın soruşturmada elde edilen tüm bulguların kapsamhı, nesnel ve tarafsız bir analizine dayalı olması, bunun yanı sıra söz konusu kararın yaşam hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'nın aradığı zorunlu bir durumdan kaynaklanan ölçülü bir müdahale olup olmadığına yönelik bir değerlendirme içermesi de gerekmektedir (Cemil Danşman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 99),
(2) İlkelerin Olaya Uygulanması
56. Başvurucu; şikâyet dilekçesinde, katıldığı topłantiya kolluk görevlilerinin müdahalesi sonucunda yaralandığıı belirtmiş ve buna ilişkin sağlīk raporlarını sunmuştur.
57. Etkili bir soruşturmada delillerin toplanması ve nesnel bir analize tabi tutulmasıönemlidir.

58. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda, başvurucunun kanuna aykırı olarak toplantı, gösteri ve yürüyüşe katıldığı sırada içinde şüpheli polis memurlarının da bułunduğu güvenlik güçlerince kanuna aykırıhğın ortadan kaldırılması ve kamu görevlilerinin işlenmişbir suça müdahalesi sırasında başvurucunun yaralandığı kabul edilmiştir. Ancak soruşturma sonucunda varılan sonuçtan başvurucuya karşı güç kullanımının neden orantılı olduğu tam olarak anlaşılabilmiş değildir. Zira kararda güç kullanımının orantıłılığına dair başvurucu hakkında bir kişiselleştirme yapıłmamıştır. Oysa genel olarak olayın anlatılmasıın yanı sıra başvurucu açısından da kendisine karşı kullanılan gücün ne şekilde orantılı olup olmadığının değerlendirilmesi Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence aluna alınan kötümuamele yasağı kapsamındaki usul yükümlülüğünün bir gereğidir. Bu açıdan da soruşturmanın etkili biçimde yürütüldüğü söylenemeyecektir (benzer yöndeki karar bkz. Alp Altınörs, B. No: 2018/2790, 25/2/2021, § 62).

59. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağmın usul boyutu itibarıyla ihłal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkını İhlal Edildiğine İlişkin Íddia 

1. Başvurucunun İddiaları
60. Başvurucu, barışçıl şekilde yapılan miting ve gösteri yürüyüşüne müdahale edildiğini belirterek toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğini öne sürmüştür.

2. Değerlendirme 
61. Somut başvuruda insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağı yönünden ihlal kararı verildiğinden toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia hakkında inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Engin YILDIRIM bu görüşe katılmamıştır.

C. 6216 Sayıl Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıłı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınn ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir .

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararımdun kaynaklanmışsa. ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu Jehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla vükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosva üzerinden karar verir."
63. Başvurucu, yeniden soruşturma yapilmasına karar verilmesi ile 150.00o TL maddi ve 150.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret ettmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
65. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kurałmümkün olduğunca eski häle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

66. Başvuruda, kolluk güçleri tarafindan orantısız güç kullanılması nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağınn maddi boyutuyla, buna ilişkin etkili soruşturma yapılmaması nedeniyle de insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının usul boyutuyla ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. İnsan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi boyutuna yönelik ihlalin kolluk görevlilerinin eyleminden, usuł boyutuna yönelik ihlalin ise öncelikle Cumhuriyet Başsavcıhğının kararından kaynaklandığıanlaşılmiştır.

67. Bu durumda insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının usul boyutuna yönelik ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden soruşturma, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden soruşturma kararıverilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında 

belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir öreğinin yeniden soruşturma yapılmak üzere İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar veritmesi gerekmektedir.

68. Öte yandan somut olayda insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiğinin tespit ediłmesinin başvurucunun uğradığı zararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla ihlalin bütün sonuçlarıyła ortadan kaldırılabilmesi için insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zarariarı karşılığında başvurucuya net 90.00o TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

69. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmalıdır.Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

70. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. İnsan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının maddi ve usul boyutu itibarıyla İHLAL EDİLDİĞINE OYBİRLİĞİYLE 

C. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkıın ihlal edildiğine ilişkin iddia hakkında İNCELEME YAPILMASININ GEREKLİ OLMADIĞINA Engin YILDIRIM'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
D. Kararın bir örneğinin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmak üzere İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına (Soruşturma No: 2015/41981) GÖNDERİLMESİNE,
E. Başvurucuya net 90.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDiNE,
F. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 2/2/2022tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2018/3087Karar Tarihi : 2/2/2022
KARŞIOY 
1. Başvurucu toplantı ve gösteri yürüyüşünü düzenleme hakkını kullanırken kendisine karşı gerekliliği ve orantıłılığı kolluk birimlerince ortaya konulamayan bir güçuygulamasına maruz kalarak yaralanmıştır. Ortada demokratik toplum düzeninin oluşması ve sürdürülmcsinde hayati bir işlevi olan temel bir anayasal hakkın kullanılması sirasında gerekli ve orantılı olmayan bir güç uygulanması sōz konusudur. Olayın toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ile ilgili boyutunu değerlendirmemek kolluğun güç kullanımının demokratik ve anayasal bir hakkın kullanılmasına müdahale edilmesi sonucunu doğurduğunu dikkate almamak anlamına gelecektir. Kolluk sıradan adli bir olaya müdahale etmemiştir. Dolayısıyla toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına ilişkin değerlendirme yapılması gayet mümkündür ve gereklidir.

2. Anayasa'nın 34. maddesi; fikirlerinbarışçıl bir şekilde ortaya konabilmesi için toplantı ve gõsteri yürüyüşü düzenleme hakkını güvence altına almıştır. Dolayısıyla toplantıhakkının amacı, şiddete başvurmayan ve fikirlerini barışçıl bir şekilde ortaya koyan bireylerin haklarının korunmasıdır. Demokratik bir toplumda, meveut düzene itiraz eden ve barışçıl yöntemlerle mevcut düzenin değiştirilmesi gerektiğini savunanlara dahi toplantı özgürlüğü ve diğer yasal araçlarla bu fikirlerini ifade edebilme imkânı sunulmahıdır (Dilan Ögüz Canan [GK], B: No: 2014/20411, 30/11/2017, § 37; Ali Rıza Özer ve diğerleri [GK], B. No:2013/3924, 6/1/2015, §§ 117, 118; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri [GK],B. No: 2014/920, 25/5/2017, § 80; Osman Erbil, B. No: 2013/2394, 25/3/2015, § 47; Gülşah Öztürk ve diğerleri, B. No: 2013/3936, 17/2/2016, §§ 67, 68; Ömer Faruk Akyüz, B. No:2015/9247, 4/4/2018, § 54).

3. Başvurucunun toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına yapılan müdahalenin Anayasa'nın I3. maddesinde belirtilen ve somut başvuruya uygun düşen kanunlat tarafimdan öngörülme, Anayasa’nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşułlarını sağlayıp sağlamadığının tespiti gerekmektedir.

4. Somut başvuruda müdahalenin yasal dayanağını 2559 sayılı Kanun'un 16.maddesi ile 2911 sayıh Kanun'un 7., 22. ve 34, maddeleri ołuşturmaktadı.
5. Gerçekleştirilen müdahale Anayasa'uın 34. maddesinin ikinci fikrasında yer alan sebeplerden kamu düzeninin korunmasına yönelik önlemlerin bir parçası olduğundan meşru bir amaç taşımaktadır 

6. Somut olayda başvurucu ve diğer katlımcıar çeşitli Sivil Toplum Kuruluşlarının çağrısıyla biraraya gelerek “bilimsel, laik ve anadilde eğitim" taleplerini kamuoyuna aktarmak için barışçıl şekilde bír basın açıklaması yapmak istemişlerdir, Kolluk kuvvetleri toplanan kalabalığı orantısız bir güç kullanarak dağıtmış, bu esnada başvurucu yaralanmıştır. Kamu düzenini bozduğu idarece ortaya konulmayan, şiddet içermeyen bir toplantıya güç kullanarak müdahalede bulunmak anayasal ve demokratik haklarınıkullanırken vatandaşların tereddüte düşmesine ve caydırıcı etkilere maruz kalmasına neden olacaktir.


7. Başvurucunun Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altina alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı olmayan bir şekilde müdahalede bulunulmuş ve bu hakkı ihlal edilmiştir.

Üye Engin YILDIRIM