Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2021-06-25

25 Haziran 2021 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 31522
YÖNETMELİK
Sosyal Güvenlik Kurumundan:
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU MUHASEBE YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Sosyal Güvenlik
Kurumunun, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve
tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi,
faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı
ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında,
doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri
çerçevesinde, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen standartlara
uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak
ve bilançonun çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme
süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve
yayımlanması ile mali raporların hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin
usul ve esasların belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Sosyal Güvenlik Kurumunun
muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49 uncu maddesi ve 03/12/2014 tarihli ve
2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,
b) Basit ortalama yöntem: Faaliyet sonuçları
tablosu kalemleri ile stoklar hesap grubunda yer alan kalemlerin düzeltmede
esas alınacak tarihlere bağlı kalmaksızın dönem ortalama düzeltme katsayısı
ile çarpılmasını,
c) Bütçe: Belirli bir dönemdeki gelir ve gider
tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne
uygun olarak yürürlüğe konulan belgeyi,
ç) Bütçe geliri: Kurumun, bütçe ve diğer mevzuatla
gelir olarak tanımlanan her türlü işlemini,
d) Bütçe gideri: Kurumun, bütçe ve diğer mevzuatla
gider olarak tanımlanan her türlü işlemini,
e) Defter değeri: Varlık veya kaynakların muhasebe
kayıtlarındaki değerini,
f) Dönem ortalama düzeltme katsayısı: Mali tablonun
ait olduğu aya ait fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki hesap
döneminin sonundaki fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi sonucu bulunan
endekse bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,
g) Düzeltme katsayısı: Mali tabloların ait olduğu
aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait
fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,
ğ) Ekonomik sınıflandırma: Kurumun gelir ve
giderlerinin türleri itibarıyla sınıflandırılmasını,
h) Enflasyon düzeltmesi: Parasal olmayan kalemlerin
enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı
ile çarpılması suretiyle, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma
gücü cinsinden hesaplanmasını,
ı) Faaliyet dönemi: Bakanlıkça aksi
kararlaştırılmadıkça mali yılı,
i) Faaliyet sonucu: Faaliyetlere ilişkin giderler
ve gelirler arasındaki farkı,
j) Fiyat endeksi: Türkiye İstatistik Kurumunca
Türkiye geneli için hesaplanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksini,
k) Gelir: İlk defa hesaplara alınacak varlıklar
dışında, öz kaynakta artışa neden olan her türlü işlemi,
l) Gerçeğe uygun değer: Piyasa koşullarında
muvazaasız bir işlemde bilgili ve istekli taraflar arasında bir varlığın el
değiştirmesi veya bir borcun ödenmesi için belirlenen tutarı,
m) Gider: İlk defa hesaplara alınacak yükümlülükler
dışında, öz kaynakta azalışa neden olan her türlü işlemi,
n) Hesap dönemi: Bakanlıkça aksi
kararlaştırılmadıkça mali yılı,
o) İtibari değer: Her türlü senetlerle, bono ve tahvillerin
üzerinde yazılı olan değeri,
ö) İz bedeli: Ekonomik ömrünü tamamladığı halde
fiilen kullanılmasına devam edilen iktisadi kıymetler ile gerçek değeri
tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda
izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan
ve muhasebe kayıtlarında yer verilen en düşük tutarı,
p) Kurul: Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunu,
r) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını,
s) Mali yıl: Takvim yılını,
ş) Maliyet bedeli: Bir varlığın satın alınması,
üretilmesi veya değerinin arttırılması için yapılan harcamalar veya verilen
kıymetlerin toplamını,
t) Muhasebe birimi: Kuruma ait gelir ve alacakların
tahsili, gider ve borçların hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade
edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere
verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması
ve raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi,
u) Muhasebe politikaları: Muhasebe işlemlerinin
kaydedilmesi, mali tabloların hazırlanması ve sunulmasında kabul edilen
ilke, kural, standart ve uygulamaları,
ü) Muhasebe sistemi: Mali işlemlerin
yürütülmesinde, kaydedilmesinde ve raporlanmasında kullanılan hesap
planları, defterler ve muhasebeleştirme süreçlerinin tamamını,
v) Muhasebe yetkilisi: Muhasebe biriminin
yönetiminden ve yetkili mercilere hesap vermekten sorumlu yöneticisini,
y) Nakit esası: Gelirlerin nakden veya mahsuben
tahsil edildiğinde, giderlerin ise nakden veya mahsuben ödendiğinde
muhasebeleştirilmesini,
z) Öz kaynak: Kurumun varlıkları ile yabancı
kaynakları arasındaki farkı,
aa) Parasal kalemler: Ulusal para değerindeki
değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan ancak satın alma güçleri
fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kalemleri (yabancı paralar da
parasal kalemlere dahildir),
bb) Parasal olmayan kalemler: Parasal kalemler
harici kalemleri,
cc) Tahakkuk esası: Bir ekonomik değerin
yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu
edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini,
çç) Taşıma: Mali tablolardaki parasal ve parasal
olmayan tutarların, taşıma katsayısı kullanılarak ilgili dönemin sonundaki
yeni değerlerinin hesaplanması işlemini,
dd) Taşıma katsayısı: Mali tabloların ait olduğu
tarihe ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki fiyat
endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,
ee) Varlık: Geçmişteki işlem ve olayların bir
sonucu olan, gelecekte ekonomik yarar sağlaması beklenen ve Kurum
tarafından kontrol edilen değerleri,
ff) Yabancı kaynak: Geçmişteki işlem ve olaylardan
doğan ve ödenmesi sonucunda, Kurumun ekonomik kaynak ve değerlerinde azalma
gerçekleşmesi beklenen, Kuruma ait mevcut borç ve sorumlulukları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yevmiye
Sistemi, Defter Kayıtları ve Kurum Muhasebesi Hesap Planı
Yevmiye
sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları
MADDE 5 –
(1) Muhasebe işlemleri, yevmiye
tarihi ve müteselsil sıra numarasına göre maddeler hâlinde önce yevmiye
defterine kaydedilir, buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı
hesap defterlerine sistemli bir şekilde dağıtılır.
(2) Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme
belgeleriyle kaydedilir. Belge olmadan kayıt yapılmaz. Muhasebeleştirme
belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin
kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında “1” den başlayıp,
hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir. Yevmiye defteri,
büyük defter ve yardımcı hesap defterleri kayıtlarında bu yevmiye tarih ve
numaraları esas alınır.
(3) Bir hesabın borcuna kaydedilen tutar mutlaka
başka bir hesap ya da hesapların alacağına kaydedilir. Yevmiye defterinde
her zaman borç ve alacak eşitliği bulunur.
(4) Bütçeden nakden veya mahsuben yapılan harcamalara
ilişkin işlemler “Ödeme Emri Belgesi” (Örnek:1), diğer işlemler ise
“Muhasebe İşlem Fişi” (Örnek:2) ile muhasebeleştirilir. Bu belgelerin
elektronik ortamda farklı şekil ve içerikte düzenlenmesine ilişkin
hususları belirlemeye Kurum yetkilidir.
(5) Malî yılın başında, bir önceki hesap dönemi
kapanış bilançosu ve dipnotları esas alınarak açılış bilançosu düzenlenir.
Açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak
üzere bilançodaki tutarlar, düzenlenecek “1” yevmiye numaralı muhasebe
işlem fişiyle ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilir. Açılış kaydına
ilişkin muhasebe işlem fişine, açılış bilançosunun bir nüshası eklenir.
Açılış kaydına esas tutarlar, ilgili hesaplar için açılacak büyük defter ve
yardımcı hesap defterlerine aktarıldıktan sonra yılı işlemlerinin kaydına
başlanır.
Kullanılacak
defterler ve kayıt düzeni
MADDE 6 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında
aşağıdaki defterler kullanılır:
a) Yevmiye defteri (Örnek:3); kayda geçirilmesi
gereken işlemlerin, yevmiye tarih ve müteselsil numara sırasıyla, maddeler
hâlinde düzenli olarak kaydedildiği defterdir. Açılış kaydı yapıldıktan
sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak bu deftere
kaydedilir.
b) Büyük defter (Örnek:4); yevmiye defterinde kayda
geçirilmiş olan işlemleri usulüne göre ilgili hesaplara dağıtan ve tasnifli
olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. İşlemler yevmiye tarih ve numara
sırasına göre yevmiye defterine kaydedildikten sonra, aynı yevmiye tarih ve
numarası ile her bir hesap için açılan büyük defterin ilgili sayfalarına
tasnifli olarak kaydedilir.
c) Kasa defteri (Örnek:5); büyük defterin kasa
işlemlerine ait bölümünde yer alan bilgilere ilaveten günlük kasa sayımına
ilişkin bilgiler ile muhasebe yetkilisi ve muhasebe yetkilisi mutemedi
tarafından durumun tespitine ilişkin açıklamaları ihtiva edecek şekilde
düzenlendiği defterdir.
ç) Yardımcı hesap defterleri; hesap planını
oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak
tutulan defterlerdir.
Kullanılacak
alındılar
MADDE 7 –
(1) Muhasebe birimlerince
yapılacak tahsilat ve kasalara teslim edilen değerler karşılığında alındı
belgesi (Örnek:6) kullanılır. Alındı belgesi; muhasebe birimlerince nakden
veya POS cihazı kullanılarak yapılan her türlü tahsilat ile muhasebe
birimlerine teslim edilen tahvil, hisse senedi ve bono gibi menkul kıymet
ve varlıklar ve kıymetli ayniyat, banka teminat ve garanti mektubu ile
şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında düzenlenir. İki nüsha olarak
düzenlenen alındı belgesinin asıl nüshası parayı teslim edene veya POS
cihazı ile adına tahsilat yapılan kişiye verilir. İkinci nüshası ise kasada
muhafaza edilir. Menkul kıymetler, banka teminat ve garanti mektubu ile
şahsi kefalete ilişkin belgeler ilgilisine geri verildiğinde, teslim
alındığında verilmiş olan alındı belgesi geri alınarak muhasebe işlem
fişine bağlanır. Muhasebe birimlerince bütçe emanetleri hesabına alınan
paralar ile yüklenici istihkaklarından yapılan vergi, fon, icra, teminat ve
diğer kesintiler karşılığında, hak sahibinin istemesi hâlinde, alındı
yerine geçmek üzere muhasebeleştirme belgesinin onaylı bir nüshası verilir.
(2) Alındıların şekli, basımı, dağıtımı, iptali ve
kullanılmasına ilişkin esas ve usuller Kurumca belirlenir.
Hesap
planı
MADDE 8 – (1) Hesap planı aşağıdaki ana hesap grupları,
hesap grupları ve hesaplardan oluşur:
Aktif
Hesaplar
1 Dönen
Varlıklar
10 Hazır
Değerler
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
104 Proje Özel Hesabı
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
11 Menkul
Kıymet ve Varlıklar
110 Hisse Senetleri Hesabı
111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
117 Menkul Varlıklar Hesabı
12
Faaliyet Alacakları
120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı
13 Kurum
Alacakları
135 Tek Hazine Kurumlar Hesabından Alacaklar Hesabı
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
138 Takipteki Kurum Alacakları Karşılığı Hesabı (-)
139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı
14 Diğer
Alacaklar
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı
15
Stoklar
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
157 Diğer Stoklar Hesabı
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)
16 Ön
Ödemeler
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler Hesabı
165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler
Hesabı
18
Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları
180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı
181 Gelir Tahakkukları Hesabı
19 Diğer
Dönen Varlıklar
197 Sayım Noksanları Hesabı
2 Duran
Varlıklar
22
Faaliyet Alacakları
220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı
23 Kurum
Alacakları
239 Diğer Kurum Alacakları Hesabı
24 Mali
Duran Varlıklar
240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan
Sermayeler Hesabı
247 Sermaye Taahhütleri Hesabı (-)
248 Diğer Mali Duran Varlıklar Hesabı
25 Maddi
Duran Varlıklar
250 Arazi ve Arsalar Hesabı
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
252 Binalar Hesabı
253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
254 Taşıtlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü
Karşılığı Hesabı (-)
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
259 Yatırım Avansları Hesabı
26 Maddi
Olmayan Duran Varlıklar
260 Haklar Hesabı
263 Ürün ve Teknoloji Geliştirme Giderleri Hesabı
264 Özel Maliyetler Hesabı
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı
268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü
Karşılığı Hesabı (-)
28
Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı
281 Gelir Tahakkukları Hesabı
29 Diğer
Duran Varlıklar
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran
Varlıklar Hesabı
297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Hesabı
299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
Pasif
Hesaplar
3 Kısa
Vadeli Yabancı Kaynaklar
30 Kısa
Vadeli İç Mali Borçlar
303 Kamu İdarelerine Mali Borçlar Hesabı
309 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
32
Faaliyet Borçları
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı
329 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı
33 Emanet
Yabancı Kaynaklar
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
333 Emanetler Hesabı
36
Ödenecek Diğer Yükümlülükler
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan
Tahsilat Hesabı
368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
37 Borç
ve Gider Karşılıkları
372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı
379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı
38
Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı
381 Gider Tahakkukları Hesabı
39 Diğer
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
397 Sayım Fazlaları Hesabı
399 Diğer Çeşitli Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Hesabı
4 Uzun
Vadeli Yabancı Kaynaklar
40 Uzun
Vadeli İç Mali Borçlar
403 Kamu İdarelerine Mali Borçlar Hesabı
409 Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
42
Faaliyet Borçları
429 Diğer Faaliyet Borçları Hesabı
43 Diğer
Borçlar
430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş
Borçlar Hesabı
439 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı
47 Borç
ve Gider Karşılıkları
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı
479 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı
48
Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı
481 Gider Tahakkukları Hesabı
49 Diğer
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
499 Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Hesabı
5 Öz
Kaynaklar
50 Net
Değer
500 Net Değer Hesabı
51 Değer
Hareketleri
510 Nakit Hareketleri Hesabı
511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı
512 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı
519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı
57 Geçmiş
Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları
570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
58 Geçmiş
Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları
580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı
(-)
59 Dönem
Faaliyet Sonuçları
590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı
591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)
6
Faaliyet Hesapları
60 Gelir
Hesapları
600 Gelirler Hesabı
61
İndirim, İade ve İskonto Hesapları
610 İndirim, İade ve İskontolar Hesabı
63 Gider
Hesapları
630 Giderler Hesabı
69
Faaliyet Sonuçları
690 Faaliyet Sonuçları Hesabı
698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı
8 Bütçe
Hesapları
80 Bütçe
Gelir Hesapları
800 Bütçe Gelirleri Hesabı
805 Gelir Yansıtma Hesabı
81 Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İade Hesapları
810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı
83 Bütçe Gider
Hesapları
830 Bütçe Giderleri Hesabı
834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
835 Gider Yansıtma Hesabı
89 Bütçe
Uygulama Sonuçları
895 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı
9 Nazım
Hesaplar
90 Ödenek
Hesapları
900 Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı
901 Bütçe Ödenekleri Hesabı
902 Bütçe Ödenek Hareketleri Hesabı
903 Kullanılacak Ödenekler Hesabı
904 Ödenekler Hesabı
905 Ödenekli Giderler Hesabı
906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak
Ödenekler Hesabı
907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı
91 Nakit
Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları
910 Alınan Teminat Mektupları Hesabı
911 Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı
912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı
913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
914 Verilen Teminat Mektupları Hesabı
915 Verilen Teminat Mektupları Karşılığı Hesabı
92
Taahhüt Hesapları
920 Gider Taahhütleri Hesabı
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı
94
Değerli Kağıt ve Özel Tahakkuk Hesapları
948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı
949 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri
Hesabı
99 Diğer
Nazım Hesaplar
990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen
Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı
993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı
Gelirleri Hesabı
998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı
999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dönen
Varlıklara İlişkin Hesap ve İşlemler
1 Dönen
varlıklar
MADDE 9 – (1) Dönen varlıklar ana hesap grubu; nakit olarak
kasada veya bankada tutulan değerler ile normal koşullarda en fazla bir yıl
veya faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil
edilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar.
(2) Dönen varlıklar ana hesap grubu; hazır
değerler, menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum alacakları,
diğer alacaklar, stoklar, ön ödemeler, gelecek aylara ait giderler ve gelir
tahakkukları ile diğer dönen varlıklar hesap gruplarından oluşur.
10 Hazır
değerler
MADDE 10
– (1) Hazır değerler hesap grubu,
nakit olarak kasada veya bankada tutulan değerler ile istenildiği zaman
değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkânı bulunan varlıkları kapsar.
(2) Hazır değerler, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
104 Proje Özel Hesabı
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
100 Kasa
hesabı
MADDE 11
– (1) Bütün ödeme ve tahsilatlarda
banka hesabının kullanılması esastır.
(2) Kasadan yapılacak ödeme ve tahsilatlar
konusunda düzenleme yapmaya Kurum yetkilidir.
101
Alınan çekler hesabı
MADDE 12
– (1) Alınan çekler hesabı,
muhasebe birimlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında muhasebe
birimine hitaben düzenlenerek teslim edilen banka çekleri ve özel finans
kurumlarının çekleri ile muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından muhasebe
birimine teslim edilen aynı nitelikteki çeklerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Çekle yapılacak tahsilat konusunda düzenleme
yapmaya Kurum yetkilidir.
102 Banka
hesabı
MADDE 13
– (1) Banka hesabı, muhasebe
birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen
çeklerden takas işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen
çek ve gönderme emirlerinden, bankaca ödendiği veya gönderildiği bildirilen
çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 14
– (1) Muhasebe birimlerince bir
gün içinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler
için ilgili mevzuatı uyarınca belirlenen ve duyurulan tutarlar
alıkonularak, fazlası düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya
yatırılır.
(2) Bankalarca muhasebe birimleri adına yapılan
diğer tahsilat için, teslimat müzekkeresi düzenlenmez. Bu tür tutarlar
bankadan alınacak hesap özet cetveline göre kayıtlara alınır.
(3) Muhasebe birimlerince, hesaplarının bulunduğu
bankalardan nakden yapılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri;
ödeme yapılacak kişilerin hesaplarına aktarılacak tutarlar ile bankalarda
açtırılacak krediler için “Gönderme Emri” (Örnek:7) düzenlenir. Muhasebe
birimlerince, bankalar nezdindeki döviz hesabından yapılacak ödemelerde ise
“Döviz Gönderme Emri” (Örnek:8) kullanılır.
(4) Gönderme emri ve döviz gönderme emrinin
elektronik ortamda düzenlenmesi ve ilgili bankaya gönderilmesi hususunda
düzenlemeler yapmaya Kurum yetkilidir.
(5) Muhasebe birimlerinin hesabı bulunan
bankalarca, bir gün içinde muhasebe birimi adına tahsil edilen tutarlar ile
karşılığında onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını;
muhasebe birimi adına ödenen veya gönderilen tutarlar ile bunlara ait çek
ve gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka
hesap özet cetveli düzenlenerek ertesi gün muhasebe birimine gönderilir.
Banka hesap özet cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır,
diğer nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir. Tahsilat ve
ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin, bankaca, en geç ertesi gün
düzenlenerek onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme
emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte muhasebe birimine gönderilmesi ve
muhasebe birimlerinin de bu cetveli araması, gecikme ile verildiği takdirde
ise durumun üst yöneticiye bildirilmesi gerekir.
(6) Muhasebe birimleri, bankalar nezdindeki
hesapları için güvenli elektronik imza kullanılarak elektronik ortamda
ilgili bankadan alınacak banka hesap özet cetvellerine göre muhasebe
kayıtları yapabilir.
103
Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı (-)
MADDE 15
– (1) Verilen çekler ve gönderme
emirleri hesabı; muhasebe birimlerinin, hesaplarının bulunduğu bankalardan
çekle veya gönderme emri düzenlemek suretiyle yaptıracakları ödeme ve
göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Çekle yapılacak ödeme konusunda düzenleme
yapmaya Kurum yetkilidir.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 16
– (1) Muhasebe birimlerinin banka
hesabından, ilgililerin hesaplarına gönderilecek olan tutarlar, bankalarda
açtırılan krediler ile aynı muhasebe biriminin farklı hesaplarına yapılan
aktarmalarda gönderme emri düzenlenir.
(2) Gönderme emri, muhasebe yetkilisince
görevlendirilecek bir memur tarafından günlük olarak, banka yetkililerine
zimmetle teslim edilir. Muhasebe yetkilisi tarafından bu konuda
görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya
yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, muhasebe birimince iki nüsha
olarak “Döviz gönderme emri” ifadesinin üzeri çizilerek düzenlenen
“Gönderme Emri/Döviz Gönderme Emri Teslim Tutanağı”nın (Örnek:9) banka
yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası
bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu
nüsha muhasebe biriminde açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre
saklanır. Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası
paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra
onaylanarak muhasebeleştirme belgesine bağlanmak üzere banka hesap özet
cetveli ile birlikte muhasebe birimine iade edilir.
104 Proje
özel hesabı
MADDE 17
– (1) Proje özel hesabı, dış
finansman kaynağından dış proje kredisi olarak Kurum adına Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen diğer bankalar nezdindeki özel
hesaplara aktarılan paralar ve bunlardan kesin veya ön ödeme şeklinde
yapılan kullanımlar ile nakden geri alınan tutarlar ve hesap bakiyesinin
değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur farklarının izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 18
– (1) Dış finansman kaynağından,
Kurum adına Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen bankalar
nezdindeki proje özel hesaplarına yapılan aktarım üzerine bu hesaba kayıt
yapılır.
(2) Dış finansman kaynağıyla yapılan anlaşma gereği
özel hesaplara yapılan aktarım tutarları, aktarım tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplara kaydedilir.
(3) Proje özel hesabından yapılan kullanımların
muhasebeleştirilmesinde işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru esas alınır.
105 Döviz
hesabı
MADDE 19
– (1) Döviz hesabı, muhasebe
birimlerince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa olsun muhasebe
birimlerinin banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile
bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 20
– (1) Döviz hesabına ilişkin
işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Döviz cinsinden tahsil edilen konvertibl yabancı
paralar, tahsil edildiği veya teslim alındığı günkü Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak ilgili hesaplara
kaydedilir.
b) Muhasebe birimlerince, mevzuatı gereği ihale
teminatı olarak kabul edilen konvertibl yabancı paralar alındığı tarihteki
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba
kaydedilerek emanete alınır. Teminat olarak teslim edilen kişi malı
dövizlerden herhangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gerekenler kayıtlı
değerleri üzerinden, hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak
bütçeye gelir kaydedilir.
c) Kurumun tüm muhasebe birimlerince tahsil edilen
dövizler ödeme muhasebe birimi hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde
açtırılacak döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır.
ç) Konvertibl dövizler, gün sonlarında Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemeye tabi
tutulur.
(2) Ödeme muhasebe birimince, diğer muhasebe
birimlerinden gönderilen dövizlerle ilgili muhasebe işlem fişleri
alındığında, gelen dövizler fişlerde gösterilen değer üzerinden kayıtlara
alınır ve göndermeyle ilgili fişin aslı geldiğinde banka dekontunda
gösterilen döviz tutarı da dikkate alınarak, yapılan kaydın doğruluğu
ayrıca kontrol edilir.
106 Döviz
gönderme emirleri hesabı (-)
MADDE 21
– (1) Döviz gönderme emirleri
hesabı, muhasebe birimlerinin, nezdinde döviz hesabı bulunan bankalardaki
döviz hesaplarından, döviz cinsinden yapacakları ödeme ve göndermeler için
düzenledikleri döviz gönderme emirleri ile bunlardan bankaca ödendiği veya
gönderildiği bildirilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 22
– (1) Muhasebe biriminin, nezdinde
döviz hesabı bulunan bankalardaki döviz hesaplarından ilgililere ödenecek
veya hesaben gönderilecek olan döviz tutarları için döviz gönderme emri
düzenlenir.
(2) Döviz gönderme emri, muhasebe yetkilisi
tarafından görevlendirilecek bir memur tarafından banka yetkililerine
zimmetle teslim edilir. Muhasebe yetkilisi tarafından bu konuda
görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya
yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, muhasebe birimince iki nüsha
olarak “Gönderme emri” ifadesinin üzeri çizilerek düzenlenen “Gönderme
emri/Döviz gönderme emri teslim tutanağı”nın banka yetkilisine
imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada
alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha
muhasebe biriminde açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre saklanır.
Bankaca, döviz gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın
gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak döviz
hesabına ilişkin banka hesap özet cetveli ile birlikte muhasebe birimine
iade edilir.
108 Diğer
hazır değerler hesabı
MADDE 23
– (1) Diğer hazır değerler hesabı,
hazır değerler hesap grubunda sayılan hesaplar içerisinde tanımlanmayan ve
niteliği itibarıyla bu grupta izlenmesi gereken diğer değerlerin izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 24
– (1) Niteliği itibarıyla bu
grupta izlenmesi gereken diğer hazır değerler bu hesaba kaydedilir.
109 Banka
kredi kartlarından alacaklar hesabı
MADDE 25
– (1) Banka kredi kartlarından
alacaklar hesabı, muhasebe birimlerince banka kredi kartlarıyla yapılan
tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin
izlenmesi için kullanılır.
11 Menkul
kıymet ve varlıklar
MADDE 26
– (1) Menkul kıymet ve varlıklar
hesap grubu, geçici olarak elde tutulan kamu ve özel kesim tahvil, senet ve
bonoları, yatırım fonları, altın, gümüş ve benzeri kıymetli madenler ile
antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul kıymet ve
varlıkların izlenmesi için kullanılır.
(2) Menkul kıymet ve varlıklar, niteliklerine göre
bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
110 Hisse Senetleri Hesabı
111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı
117 Menkul Varlıklar Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 27
– (1) Menkul kıymet ve varlıklar;
Kuruma ait olarak muhasebe birimlerine, mahkeme ve diğer daire veya
kişilerce teslim edilen ya da Kurum alacaklarına karşılık olarak alınan
kamu kesimi tahvil, hisse senedi ve bonosu, yabancı tahvil ve hisse
senetleri ve diğer çeşitli menkul kıymet ve varlıklardan oluşur.
(2) Muhasebe birimlerine teslim edilen ve kıymeti
bilinmeyen menkul kıymet ve varlıklardan muhasebe birimlerince muhafaza
edilmesi gerekenler, ilgili mevzuatına göre kıymet takdiri yapıldıktan
sonra kaydedilir.
(3) Menkul kıymet ve varlıkların alınması,
saklanması veya verilmesi işlemleri aşağıdaki açıklamalara göre yapılır:
a) Menkul kıymet ve varlıklar, muhasebe
birimlerince teslim alındığında alındı belgesi düzenlenerek birinci nüshası
menkul kıymeti teslim edene verilir. Alındı belgesinde, menkul kıymetin
cinsi, adedi, numarası, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı
olarak gösterilir.
b) Menkul kıymet ve varlıklar, muhasebe yetkilisi
mutemetlerince üzerlerinde yardımcı hesap defteri sıra numarası taşıyan
torba veya zarflar içerisinde saklanır.
c) Menkul kıymet ve varlıklar teslim alındığında
nominal değeri üzerinden, paraya çevrildiğinde, başka bir muhasebe birimine
gönderildiğinde veya kişi malı haline geldiğinde kayıtlı değeri üzerinden
muhasebe işlem fişi düzenlenerek hesaplara kaydedilir. Menkul kıymetlerin
edinilmesi sırasında ödenen komisyon ve benzeri giderler ilgili menkul
kıymet ve varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden giderler hesabına
kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirilir.
ç) Muhasebe birimlerince teslim alınan tahvil veya
bonoların, teslim tarihinde üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş
kuponlarının tamam olup olmadığı kontrol edilir. Kuponlar noksan olduğu
takdirde bu noksanlık verilen alındı belgesi ve defter kayıtlarında
belirtilir.
110 Hisse
senetleri hesabı
MADDE 28
– (1) Hisse senetleri hesabı,
geçici olarak elde tutulan hisse senetlerinin izlenmesi için kullanılır.
111 Özel
kesim tahvil, senet ve bonoları hesabı
MADDE 29
– (1) Özel kesim tahvil, senet ve
bonoları hesabı; özel sektör tarafından çıkarılan ve muhasebe birimine
intikal eden tahvil, senet ve bonoların izlenmesi için kullanılır.
112 Kamu
kesimi tahvil, senet ve bonoları hesabı
MADDE 30
– (1) Kamu kesimi tahvil, senet ve
bonoları hesabı, diğer kamu idarelerince çıkarılan ve muhasebe birimine
intikal eden tahvil, senet ve bonoların izlenmesi için kullanılır.
(2) Borçlanma amacıyla çıkarılan tahvil, senet ve
bonolar ile bunlardan geri ödenenler bu hesapla ilişkilendirilmez.
117
Menkul varlıklar hesabı
MADDE 31
– (1) Menkul varlıklar hesabı, her
ne şekilde olursa olsun Kuruma ait olarak muhasebe birimlerine intikal eden
altın, gümüş, pırlanta ve benzeri kıymetli madenler ile antika
niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıklar ve konvertibl olmayan
yabancı paraların izlenmesi için kullanılır.
12
Faaliyet alacakları
MADDE 32
– (1) Faaliyet alacakları hesap
grubu, gelir olarak tahakkuk ettirilen ve bir yıl veya faaliyet dönemi
içinde tahsili öngörülen her türlü sosyal güvenlik gelirleri, teşebbüs ve
mülkiyet gelirleri, alınan bağışlar ve yardımlar ile özel gelirler, sermaye
gelirleri, verilen depozito ve teminatlar ve diğer faaliyetlerden
kaynaklanan alacaklar ve mevzuatı gereğince bir yıl veya faaliyet dönemi
ile sınırlı olmak üzere tecil veya tehir edilen alacakların izlenmesi için
kullanılır.
(2) Faaliyet alacakları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı
120
Gelirlerden alacaklar hesabı
MADDE 33
– (1) Gelirlerden alacaklar
hesabı, mevzuatı gereğince gelir olarak tahakkuk ettirilen sosyal güvenlik
gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, alınan bağış ve yardımlar ile
özel gelirler ve diğer gelirlerden alacaklar ve duran varlıklar ana hesap
grubu içindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem
sonunda vadesi bir yılın altına inenler için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 34
– (1) Gelirlerden alacaklar
hesabına ilişkin tahakkuk işlemleri aşağıda açıklandığı şekilde yapılır:
a) İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da
tahakkuk fişleri ile muhasebe servisine bildirilen gelirlerden alacak
tutarları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak
tahakkuk kayıtları yapılır.
b) Gelirlerden alacaklara ait tahakkuklar aynı gün
sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir.
c) İlgili mevzuatı uyarınca diğer kamu
idarelerinden alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile
nakden alınacak hasılat ve kâr payları tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar
hesabına kaydedilir.
ç) Bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili
gereken tutarlar bu hesaba, bir yıldan daha uzun sürede tahsili gereken
tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar
hesabına kaydedilerek izlenir.
d) Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan
gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında
vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.
e) Nitelikleri itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı
bütçe geliri olarak yapılan tahsilatlar, bu hesapla ilişkilendirilmez.
(2) Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacakların terkinine ilişkin düzeltme fişleri muhasebe servisine
gönderildiğinde, her bir düzeltme fişine veya düzeltme fişlerinin ekli
olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle
giderler hesabına kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan
çıkarılır.
121
Gelirlerden takipli alacaklar hesabı
MADDE 35
– (1) Gelirlerden takipli
alacaklar hesabı, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen sosyal güvenlik
gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye
gelirleri alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan
tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 36
– (1) Gelirlerden takipli
alacaklar hesabına ilişkin takibe alma işlemleri aşağıdaki açıklamalara
göre yapılır:
a) İlgili servislerce muhasebe servisine bildirilen
takibe alınmış olan alacakların takip kayıtları, düzenlenecek muhasebe işlem
fişi ile ilgili hesaplara kaydedilerek yapılır.
b) İlgili servislerce takibe alma işlemi gün sonuna
kadar muhasebe servisine bildirilir.
c) Yanlışlıkla takibe alınan alacaklar, muhasebe
servisine bildirildiğinde ilgili hesaplara kaydedilerek takip kaydından
düşülür.
(2) Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlardan, terkin edilenlere ilişkin olarak düzenlenen düzeltme fişleri
muhasebe servisine gönderildiğinde, her bir düzeltme fişine veya düzeltme
fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe
işlem fişiyle giderler hesabına kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan
çıkarılır.
122
Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabı
MADDE 37
– (1) Gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabı; gelirlerden alacaklar veya gelirlerden takipli
alacaklar ya da diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan
mevzuatı gereğince, bir yılı veya içinde bulunulan faaliyet döneminin
sonunu geçmeyen bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarlar ile duran
varlıklar ana hesap grubu içindeki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklardan, dönem sonunda tecil veya tehir süresi bir
yılın altına inen tutarlar ve bunlardan tahsil edilen, tecil veya tehiri
kaldırılanların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 38
– (1) Gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabına ilişkin tecil ve tecilin kaldırılması işlemleri
aşağıdaki açıklamalara göre yapılır:
a) Bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı olarak
tecil ve tehir edilen veya bunlardan tecil ve tehiri kaldırılan tutarlar bu
hesaba, bir yılı aşan süreyle tecil ve tehir edilen veya bunlardan tecil ve
tehiri kaldırılan tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan
gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına kaydedilerek izlenir.
b) Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan
gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan,
dönem sonlarında tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.
c) Tecil defterinin (Örnek:10) elektronik ortamda
düzenlenmesi hususunda düzenlemeler yapmaya Kurum yetkilidir.
(2) Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin belgeler muhasebe
servisine gönderildiğinde, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle giderler
hesabına kaydedilerek kayıtlardan çıkarılır.
126
Verilen depozito ve teminatlar hesabı
MADDE 39
– (1) Verilen depozito ve
teminatlar hesabı; Kurumca, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir
sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri
veya kişilere bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve teminat
niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.
127 Diğer
faaliyet alacakları hesabı
MADDE 40
– (1) Diğer faaliyet alacakları
hesabı, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan
alacaklar ile yukarıdaki hesapların kapsamına girmeyen ve bir yıl
içerisinde tahsil edilmesi gereken diğer çeşitli faaliyet alacaklarının
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 41
– (1) Maddi duran varlıkların
taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar ile diğer faaliyet
alacaklarından bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarlar
bu hesaba, bir yıldan daha uzun bir süre içerisinde tahsili gereken
tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan diğer faaliyet
alacakları hesabına kaydedilerek izlenir.
(2) Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan
diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında
vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.
13 Kurum
alacakları
MADDE 42
– (1) Kurum alacakları hesap
grubu; diğer kamu idarelerine ait borçların üstlenilmesinden ve benzeri
işlemlerden kaynaklanan ve bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili
öngörülen alacaklar ile tek hazine kurumlar hesabı kapsamında Hazine ve
Maliye Bakanlığınca değerlendirilen mali kaynaklardan dolayı Hazine ve
Maliye Bakanlığından olan alacakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Kurum alacakları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
135 Tek Hazine Kurumlar Hesabından Alacaklar Hesabı
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
138 Takipteki Kurum Alacakları Karşılığı Hesabı (-)
139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı
135 Tek
Hazine Kurumlar Hesabından Alacaklar Hesabı
MADDE 43
– (1) Tek hazine kurumlar
hesabından alacaklar hesabı, tek hazine kurumlar hesabı kapsamında Hazine
ve Maliye Bakanlığınca değerlendirilen mali kaynaklardan dolayı Hazine ve
Maliye Bakanlığından olan alacakların izlenmesi için kullanılır.
137
Takipteki kurum alacakları hesabı
MADDE 44
– (1) Takipteki kurum alacakları
hesabı; diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesinde
tahsil edilemeyenler ile bu tutarlara ilişkin olarak hesaplanan faiz
alacaklarından, anaparaya ilave edilmemiş olanların takibe alınarak izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 45
– (1) Dönen varlıklar ana hesap
grubu içinde yer alan diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan
vade sonunda tahsil edilemeyenler ile çeşitli nedenlerle muaccel hale gelen
kısa ve/veya uzun vadeli kurum alacaklarının anapara tutarları ve bu
tutarlara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faiz alacakları bu hesaba
aktarılarak takibe alınır.
(2) Yıl sonlarında, bu hesapta yer alan tutarlar
için hesaplanan işlemiş faiz alacakları bu hesapta izlenir.
138
Takipteki kurum alacakları karşılığı hesabı (-)
MADDE 46
– (1) Takipteki kurum alacakları
karşılığı hesabı, takipteki kurum alacakları için ayrılan karşılıkların
izlenmesi için kullanılır.
139 Diğer
kurum alacakları hesabı
MADDE 47
– (1) Diğer kurum alacakları
hesabı, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen diğer kurum alacaklarının
izlenmesi için kullanılır.
14 Diğer
alacaklar
MADDE 48
– (1) Diğer alacaklar hesap grubu,
faaliyet alacakları ve kurum alacakları hesap gruplarında izlenmeyen
alacakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Diğer alacaklar, niteliğine göre bu grup içinde
açılacak 140-Kişilerden Alacaklar Hesabından oluşur.
140
Kişilerden alacaklar hesabı
MADDE 49
– (1) Kişilerden alacaklar hesabı,
faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan ve Kurumca tespit
edilen kamu zararından doğan alacaklar ile diğer alacakların izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 50
– (1) Kişilerden alacaklar
hesabına alınarak takibi gereken alacaklar; kontrol, denetim, inceleme,
kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda ortaya çıkar.
(2) Kişilerden alacaklar hesabına kayıt yapılırken
yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer alan
kurumsal kodlar da kullanılır.
(3) Kişilerden alacaklar hesabına; 27/9/2006
tarihli ve 2006/11058 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre belirlenen kamu zararları ile diğer mevzuat çerçevesinde
ortaya çıkan ve aşağıda sayılan alacak tutarları kaydedilir:
a) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 13 üncü maddesi uyarınca 27/6/1983 tarihli ve 83/6510 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlete ve Kişilere Memurlarca
Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin
Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik hükümlerine
göre alınması gereken tutarlar.
b) Mecburi hizmet kaydı ile çeşitli okullarda
okutturulan veya staj için gönderilen memur ve benzerlerinden başarılı
olamayan veya herhangi bir şekilde akdi ihlal edenlerden alınması gereken
tutarlar.
c) Muhasebe yetkilisi mutemetlerinin muhafazası
altında bulunan para, menkul kıymet ve değerli kâğıtlardan noksan çıkan veya
zimmete geçirilen tutarlardan bu hesaba kaydedilmesine karar verilenler.
ç) Bütçe giderleri hesabı dışındaki diğer hesaplara
borç veya alacak kaydı suretiyle verildiği, alındığı veya gönderildiği
hâlde çalınan, zayi olan, fazla veya yersiz verilen veya noksan çıkan
tutarlar.
d) Bütçe içi veya bütçe dışı olarak verilen veya
gönderilen ön ödemelerden süresinde mahsup edilmeyen veya zimmete geçirilen
tutarlar.
e) Muhasebe yetkilisi mutemetleri veya bu işlerle
görevlendirilmiş bulunan memurlar tarafından alındı veya diğer resmî
belgeler karşılığında tahsil edildikten sonra zimmete geçirilen veya
kaybedilen tutarlar.
f) Bakanlığın uygun görüşü üzerine Kurumca bu
hesaba kaydedilmesi bildirilen tutarlar.
g) Hesapta kayıtlı tutarlar için tahakkuk
ettirilecek faizler.
(4) Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlar, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik hükümleri ve aşağıdaki açıklamalara göre takip ve tahsil edilir:
a) Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacakların tahsili muhasebe birimlerince yapılır.
b) Muhasebe birimlerince, kişilerden alacaklar
hesabına kaydedilen alacakların her biri için ayrı bir tahsilat izleme
dosyası açılır. Bu dosyalara, alacağın hesaplara alındığı malî yıl ile bu
rakamlardan sonra gelmek üzere malî yıl başında “1” den başlayarak verilen
rakamlardan oluşan bir alacak sıra numarası verilir. Verilen alacak sıra
numarası yazıyla merkezde strateji geliştirme birimine, merkez dışında
takibe yetkili birime bildirilir. Bu numaralar aynı zamanda kişilerden
alacaklar hesabı defterinin alacak sıra numarasını da oluşturur.
Alacakların izlenmesi bu dosyalardan yapılır.
c) Kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlar
için (b) bendinde belirtildiği şekilde verilen alacak sıra numaraları,
alacağın tamamı tahsil edilinceye kadar kullanılır. Bu alacaklar için
tahakkuk ettirilerek faiz bölümüne kaydedilen tutarlara da alacağın aslına
ait alacak sıra numarası verilir ve faiz tutarlarının tahsili de aynı
dosyadan izlenir.
ç) Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarların
borçlularının başka bir yerde olduğu anlaşıldığında, alacak tutarı bir yazı
ile borçlunun bulunduğu yerdeki il müdürlüğü muhasebe birimine bildirilir.
(5) Muhasebe birimlerine bildirilen Sayıştay
ilamlarına ait tutarların kaydı ve tahsili aşağıdaki açıklamalara göre
yapılır:
a) Sayıştayca tazmin hükmedilen paralara ait
ilamlar ilgili birimlerce muhasebe birimlerine gönderildiğinde; muhasebe
birimlerince ilamda yazılı tutarlardan kısmen veya tamamen daha önceden
kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmiş tutarlar bulunduğu takdirde,
tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın bu paraların hesaplara alınış
kaydına ilişkin yevmiye tarih ve numarası ile tutarlarını gösteren bir
liste düzenlenerek ilgili harcama birimine gönderilir. İlam tutarından
listedeki tutar düşüldükten sonra arta kalan tutarlar yevmiye ve yardımcı
hesap defterlerine kaydedilir. Daha önce hesaplara alınan ve listede
gösterilen alacakların yardımcı hesap defteri kayıtlarında; ilamın tarihi,
numarası, yılı ve adına tazmin hükmolunan sorumluların kimlikleri
belirtilir. İlam kesinleşinceye kadar, sorumlulardan icraya müracaat
edilmeksizin tahsilat yapılır.
b) Sayıştayca temyiz, yargılamanın iadesi veya
karar düzeltilmesi yoluyla alacaklardan bir kısmının veya tamamının
kaldırılmasına karar verildiği takdirde, buna ait kararlar da ilgili
birimlerce muhasebe birimlerine gönderildiğinde kaldırılan tutar
hesaplardan çıkartılır.
c) Muhasebe birimlerince, Sayıştay ilamına
dayanılarak kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmiş bulunan alacaklarla
ilgili olarak, bir ay içinde nakden veya mahsuben yapılan tahsilat ile
terkin, tenzil ve kaldırma işlemlerini gösteren üç nüsha “Alacak Bilgi
Fişi” (Örnek:11) düzenlenir. Ay sonlarında birer nüshası ilgili harcama
birimine gönderilir. Alacak bilgi fişleri, her yılın ilamı için ayrı ayrı
düzenlenir. Bir ay içinde, herhangi bir yılın ilamı kapsamındaki
alacakların durumunda tahsil, terkin, tenzil ve kaldırma gibi nedenlerle
bir değişiklik yoksa o yılın ilamı ile ilgili o ay için fiş düzenlenmez.
ç) Tebliğ olunan ilamların kayda geçirilmesi
sırasında, daha önce kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesinden dolayı
ilam toplamından düşülecek paralardan, tahsil edilmiş tutarlar varsa bunlar
için de ayrı bir alacak bilgi fişi düzenlenerek, ilamın kayda geçirildiğini
bildiren yazı ile birlikte gönderilir.
(6) Kanunlarında tahsil şekli hakkında özel
hükümler bulunan alacaklar bu hükümlere göre takip ve tahsil edilir.
(7) Muhasebe birimlerince kişilerden alacaklar
hesabına kaydedilmesi gereken ve ikinci fıkrada çeşitleri sayılan
tutarlardan;
a) Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenenler, anılan
Yönetmelikte belirtilen tarihten,
b) Bütçe giderleri hesabı dışındaki hesaplardan
fazla ve yersiz ödemeler, geri isteme iradesinin borçluya ulaştığı
tarihten,
c) Harcama yetkilisi mutemetlerine verilen
avanslardan bu hesaba aktarılanlar, ön ödemenin mahsup veya iade edilmesi
gerektiği tarihten,
ç) Geçici ve sürekli görev yolluğu avanslarından bu
hesaba aktarılanlar, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 59
uncu maddesinde belirtilen tarihlerden,
d) Sözleşmeye dayanan alacaklar, kanun veya
taahhütnamelerinde başka bir süre öngörülmemişse, sözleşmenin ihlal
edildiği tarihten,
e) Taksitli alacaklar, ödenmeyen taksitin vadesinin
geldiği tarihten,
f) Kişilerden alacaklar hesabında izlenen paralar,
özel kanunlarında bir hüküm yoksa ve Kurumca da bir tarih belirtilmemişse
kayda geçirildiği tarihten,
g) İşsizlik Sigortası Fonundan fazla ve yersiz
ödeme yapıldığı tespit edilmiş ise, fazla ve yersiz ödemenin yapıldığı
tarihten, ancak yapılan fazla ve yersiz ödeme personelin kusurundan
kaynaklanıyor ise borçluya gönderilen ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten
itibaren faize tabidir.
(8) Harcama yetkilisi mutemetlerine verilen
avansları süresinde mahsup etmeyenlerden, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca gecikme
zammı alınır.
(9) Sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarını
süresinde mahsup veya iade etmeyenler ile taahhütnamelerinde ayrıca bir
faiz oranı belirtilmeyen borçlulardan genel hükümlere göre faiz alınır.
(10) Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacakların zamanaşımının başlangıcı, süresi, kesilmesi ve durması aşağıda
açıklanmıştır:
a) Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen alacaklar hakkında
anılan Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre işlem yapılır.
b) 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilmesi gereken
alacaklar, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı
başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
Zamanaşımı, söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde kesilir. Zamanaşımının
kesildiği durumlarda, kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim
yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının
bir bozma kararı ile kesilmesi hâlinde, zamanaşımı başlangıcı yeni vade
gününün rastladığı; alacağın teminata bağlanması veya icranın adlî
makamlarca durdurulması hâllerinde, teminatın kalktığı ve durma süresinin
sona erdiği tarihin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılının ilk
günüdür. Ayrıca söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde zamanaşımı durur. Bu
durum ortadan kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder.
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar
Kanununa göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, haksız suretle mal
ediniminden dolayı açılacak dava, zarar görenin verdiğini geri isteme hakkı
olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde bu hakkın
doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Sözleşmeye
dayanan alacaklar ise alacağın doğduğu tarihten itibaren 10 yıl geçmekle
zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde
kesilir. Zamanaşımının kesildiği durumlarda, kesilme tarihinden itibaren
yeni bir zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Ayrıca söz konusu Kanunda
belirtilen hâllerde zamanaşımı durur. Bu durum ortadan kalktığında
zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder.
ç) Özel kanunlarındaki hükümlere tabi olan
alacaklar, kanunlarında belirtilen özel hükümlere göre takip ve tahsil
edilir.
d) Yukarıda açıklanan esaslara göre kasa ve ambar
açıklarında açığın meydana geldiği, bu tarihin bilinmediği durumlarda
olayın tespit edildiği, yersiz ödemelerde dairesinin bildirmesi üzerine
muhasebe biriminin öğrendiği, öğrenim giderleri gibi sözleşmeye bağlı
alacaklarda taahhüdün bozulduğu, harcama yetkilisi mutemedi avanslarından
doğan alacaklarda ilgili kanunda belirtilen mahsup süresinin bittiği,
yolluk avanslarından doğan alacaklarda 6245 sayılı Kanunda belirtilen
mahsup sürelerinin dolduğu tarih zamanaşımının başlangıcıdır.
e) Taşınır hesaplarının denetimi sonucunda görülen
açıklarda, fiil cezai nitelikte değilse zamanaşımının başlangıcı, düzenlenen
raporun ilgili birime verildiği tarihtir.
f) Hesaplarda kayıtlı alacakların zamanaşımının
başlangıcı, süresi, kesilmesi ve durması hususlarında tereddüde düşülmesi
hâlinde hukuk birimine başvurulması gerekir.
g) Borç aslı zamanaşımına uğramış olan alacakların
faizleri de zamanaşımına uğrar.
h) Zamanaşımına uğramış olsa dahi borçlular
tarafından rızaen yapılan ödemeler kabul edilir.
(11) Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacakların terkin ve af işlemleri aşağıda açıklanmıştır:
a) Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen alacaklar hakkında,
anılan Yönetmelikte belirtilen esaslara göre işlem yapılır.
b) Af kanunları kapsamına girenlerin terkin
işlemleri, ilgili af kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilir.
c) Alacakların af veya terkini, ilgili
kanunlarındaki hükümlere göre idarelerince düzenlenecek “Kişilerden
Alacaklar Terkin Talepnamesi” (Örnek:12) ile yetkili merciden istenir.
ç) Özel mevzuatındaki hükümler saklı kalmak üzere,
hesaplarda kayıtlı olup 6183 sayılı Kanun kapsamında izlenen kamu
alacakları dışında kalan;
1) Zaruri veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil
imkânı kalmayan,
2) Tahsili için yapılacak takibat giderlerinin asıl
alacak tutarından fazla olacağı anlaşılan kamu alacaklarından merkezî
yönetim bütçe kanununda gösterilen tutarlara kadar olanların kayıtlardan
çıkarılmasına üst yöneticiler yetkilidir.
d) Zaruri veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil
imkânı kalmayan kişilerden alacakların, 5018 sayılı Kanunun 79 uncu maddesi
uyarınca terkin edilebilmesi için düzenlenecek terkin talepnamesine;
1) İlgisine göre sorumlu, ahiz veya mirası kabul
eden mirasçıların bilinen adreslerine yapılan tebligat ve kovuşturmaya
ilişkin belgeler,
2) Mal varlığının tespiti amacıyla tapu ve/veya
vergi dairesinden yapılacak araştırmaya ilişkin belgeler ile adres veya mal
varlığının tespiti amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde yapılacak
araştırmaya ilişkin belgeler,
3) Yukarıda belirtilen araştırmalar sonucu öldüğü
tespit edilen sorumlu veya ahizin mirasçılarının bulunmadığına dair
vukuatlı nüfus kaydı belgesi ve mal varlığı bırakmadığına ilişkin belge,
4) Mirasçıları tarafından mirası reddedilenler için
mirasın reddedildiğini kanıtlayan belge, borcunu ödeyemeyecek durumda olan
sorumlu, ahiz veya mirasçılara ait usulüne göre alınmış aciz belgesi,
5) Kuruma ait olup, mahkemeye veya icraya intikal
etmiş bir alacağın terkininde, ilgili mevzuat hükümlerine göre yetkili
merci tarafından verilen takipten vazgeçme onayı,
bağlanır.
e) Kesin hüküm teşkil eden icra mahkemesi kararları
dışında, icra mahkemesi kararlarına dayanılarak alacağın terkini yoluna
gidilemez. Bu tür alacaklar için mahkemeye başvurulması gerekir. Mahkemeye
başvurmada idare için yarar görülmediği takdirde, ilgili mevzuat gereğince
alınacak vazgeçme kararı ile terkini istenilebilir. Bu takdirde, icra
mahkemesi ve Yargıtay icra ve iflas dairesi kararları ile mahkemeye
başvurmadan vazgeçme kararının tasdikli örnekleri terkin talepnamesine
bağlanır.
f) Bu belgelerin dışında terkin talepnamesine gerektiğinde
bağlanacak diğer belgeler Kurumca belirlenir.
g) Alacağın tahsili için açılan davada kamu idaresi
aleyhine karar verildiği ve Yargıtay tarafından da onanmak suretiyle hüküm
kesinleştiği veya kamu menfaati görülmediğinden temyizden yetkili merciinin
onayı alınarak vazgeçildiği hâllerde, Yargıtay ilâmı veya temyizden
vazgeçme onayı ile buna ilişkin aleyhteki mahkeme kararı, hukuk birimince
strateji geliştirme birimi veya ilgili taşra birimine gönderilir. Bu
birimlerce de, söz konusu belgelerin onaylı birer örnekleri ilgili muhasebe
birimine intikal ettirilerek alacağın kayıtlardan çıkarılması sağlanır.
(12) Sözleşmelerinde “aynen” tahsil edileceğine
dair hükümler yer alan yabancı para cinsinden alacaklar, aynen veya vade ya
da fiili ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış
kuru üzerinden ulusal para olarak; sözleşmelerinde böyle bir hüküm yok ise
alacağın vade veya fiili ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası efektif satış kuru üzerinden ulusal para olarak tahsil edilir.
Diğer yabancı para cinsinden alacaklar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden ulusal para olarak tahsil edilir.
15
Stoklar
MADDE 51
– (1) Stoklar hesap grubu;
satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek
üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, artık ve hurda gibi
bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilebilecek
varlıkların izlenmesi için kullanılır.
(2) Stoklar, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
157 Diğer Stoklar Hesabı
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 52
– (1) Stoklar hakkında, 28/12/2006
tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Taşınır Mal Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine ve aşağıdaki açıklamalara
göre işlem yapılır:
a) Stoklar, maliyet bedeliyle hesaplara alınır.
Maliyet bedeline, stokların elde edilmesi ve depolanacağı yere kadar
getirilmesi için faiz hariç yapılan her türlü giderler ilave edilir. Bağış
veya hibe olarak edinilen stoklar varsa bilinen değeri, yoksa ilgili
mevzuatına göre değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeri
üzerinden hesaplara alınır. Stoklar, kullanıldıklarında veya
tüketildiklerinde giderler hesabına kaydedilerek ilgili hesaplardan
çıkarılır. Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farklar maliyet bedeline
eklenir.
b) Satın alma suretiyle edinilen stokların giriş
işlemleri için düzenlenen taşınır işlem fişlerinin bir nüshası ödeme emri
belgesi ekinde muhasebe birimine gönderilir. Diğer şekillerde edinilen
stokların girişleri için düzenlenen taşınır işlem fişlerinin birer
nüshasının, düzenleme tarihini takip eden on gün içinde ve her durumda malî
yıl sona ermeden önce muhasebe birimine gönderilmesi ve
muhasebeleştirilmesi zorunludur.
c) Bütçe dışı kaynaklardan edinilen ilk madde ve
malzemeler, gelirler hesabına kaydedilerek hesaplara alınır.
ç) Stokların çıkışı ve muhtelif harcama birimlerinin
ambarları arasındaki devir işlemleri, ilgili harcama birimince düzenlenen
taşınır işlem fişleri ile muhasebe birimine bildirilir ve hesaplara
kaydedilir. Ancak, “150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı”nda izlenen tüketim
malzemelerinden kullanılmış olanların, muhasebeleştirme işlemleri kullanıma
ilişkin taşınır işlem fişleri yerine üç ayı geçmemek üzere taşınır işlem
fişlerindeki çıkışları gösteren onaylı bir liste ile en geç ilgili dönemin
son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmesi zorunludur.
(2) Stoklara ilişkin enflasyon düzeltmesi
işlemleri;
a) Stoklar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği
hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre
enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
b) Stoklar hesap grubunda yer alan değerler, basit
ortalama yöntem kullanılmak suretiyle hesaplanan dönem ortalama düzeltme
katsayısı kullanılarak düzeltme işlemine tabi tutulur.
c) Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak değer
artışları ilgili stok hesabına, karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına
kaydedilir.
ç) Stokların enflasyon düzeltmesi işlemleri ilgili
harcama birimince yapılarak kayıtlara alınmak üzere muhasebe birimine
gönderilir.
(3) Stokların çıkış kayıtları, ambarlara
girişlerindeki öncelik sırası dikkate alınarak “ilk giren-ilk çıkar” esasına
göre ve maliyet bedelleri üzerinden yapılır.
(4) Kurumca üretilen mamullerin tüketimde
kullanılması hâlinde, gerçeğe uygun değerleri üzerinden bütçeye gelir ve
gider kaydedilir.
(5) Kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle
kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen stoklar, diğer stoklar
hesabına aktarılır. Stokların miktar ve değerlerinde, kaybolma, çalınma,
yanma, kırılma, bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler ilgili
harcama biriminin taşınır kayıt ve kontrol yetkilisi ve harcama yetkilisince
muhasebe birimine bildirilir. Bunun üzerine muhasebe birimlerince kayıtlar
güncellenir.
(6) Stoklar hesap grubunda yer alan hesaplara kayıt
yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer
alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
(7) Harcama birimleri arasındaki stok aktarmaları,
muhasebe işlem fişi düzenlenmek suretiyle muhasebe kaydı ile yapılır. Aynı
muhasebe biriminden hizmet alan harcama birimleri arasındaki stok
aktarmaları ilgili stok hesabına borç ve alacak, farklı muhasebe
birimlerinden hizmet alan harcama birimleri arasındaki stok aktarmaları
muhasebe birimleri arası işlemler hesabına kaydedilmek suretiyle yapılır.
150 İlk
madde ve malzeme hesabı
MADDE 53
– (1) İlk madde ve malzeme hesabı;
üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere
edinilen tüketim mal ve malzemesi ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj
malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılır.
157 Diğer
stoklar hesabı
MADDE 54
– (1) Diğer stoklar hesabı;
yukarıdaki stok hesaplarının hiçbirinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve
hurda gibi kalemlerin izlenmesi için kullanılır.
158 Stok
değer düşüklüğü karşılığı hesabı (-)
MADDE 55
– (1) Stok değer düşüklüğü
karşılığı hesabı; yangın, deprem, su basması gibi doğal afetler ile bozulmak,
çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak, teknolojik gelişmeler ve benzeri
değişiklikler nedeniyle stokların fiziki ve ekonomik değerlerinde önemli
azalışların ortaya çıkması veya bunların dışında diğer nedenlerle stokların
piyasa fiyatlarında düşmelerin meydana gelmesi dolayısıyla, kayıpları
karşılamak üzere ayrılan karşılıkların izlenmesi için kullanılır.
16 Ön
ödemeler
MADDE 56
– (1) Ön ödemeler hesap grubu;
bütçe içi veya bütçe dışı olarak verilecek ön ödemelerden; iş avans veya
kredileri, personel avansları, bütçe dışı avans ve kredileri, akreditifler,
mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler ile dış proje kredilerinden
verilen avans ve açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Ön ödemeler, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler Hesabı
165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler
Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 57
– (1) Yapılacak ön ödeme
şekilleri, devir ve mahsup işlemleri, gider türleri itibarıyla tutar ve
oranlarının tespiti, mutemetlerin görevlendirilmesi ve ön ödemelere ilişkin
diğer hususlarda 30/12/2005 tarihli ve 2005/9913 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre işlem yapılır.
(2) Ön ödemeler hesap grubunda yer alan bütçe dışı
avans ve krediler hesabı hariç diğer hesaplara kayıt yapılırken yardımcı
hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer alan kurumsal,
fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
160 İş
avans ve kredileri hesabı
MADDE 58
– (1) İş avans ve kredileri
hesabı, mevzuatı gereğince harcama yetkilisi mutemetlerine ön ödeme
şeklinde verilen avanslar ile adlarına açılan kredilerin izlenmesi için
kullanılır.
161
Personel avansları hesabı
MADDE 59
– (1) Personel avansları hesabı,
mevzuatı uyarınca ön ödeme şeklinde verilen sürekli ve geçici görev yolluğu
avansları, denetim elemanı yollukları ile ödeme gününden önce ödenmesine
karar verilen maaş ve ücret ödemelerinin izlenmesi için kullanılır.
162 Bütçe
dışı avans ve krediler hesabı
MADDE 60
– (1) Bütçe dışı avans ve krediler
hesabı, mal ve hizmet alımı karşılığı olmak üzere, maddi duran varlık
hesapları ile ilgilendirilmeksizin yüklenicilere verilen avanslar ile
ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avanslarının ve
Bakanlığın uygun görüşü üzerine Kurumca bu hesaba kaydedilmesi bildirilen
tutarların izlenmesi için kullanılır.
164
Akreditifler hesabı
MADDE 61
– (1) Akreditifler hesabı; yabancı
ülkelerden yapılacak satın almalar için açılan akreditiflerin ve sağlık
hizmet sunucularının sunmuş oldukları hizmetlere ilişkin düzenledikleri
faturalardan inceleme süresi takip eden mali yıla sirayet edenlerin avans
artıklarının izlenmesi için kullanılır.
165
Mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler hesabı
MADDE 62
– (1) Mahsup dönemine aktarılan
avans ve krediler hesabı, bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen avans ve
kredilerden mahsup dönemine aktarılan tutarların izlenmesi için kullanılır.
18
Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları
MADDE 63
– (1) Gelecek aylara ait giderler
ve gelir tahakkukları hesap grubu; içinde bulunulan dönemde veya daha
önceki dönemlerde ortaya çıkan ve tahakkuk ettirilme süresi bir yılın
altında olan peşin ödenmiş giderler ile faaliyet dönemine ait olup, gelecek
aylarda istenilebilir duruma gelecek olan alacakların izlenmesi amacıyla
kullanılır.
(2) Gelecek aylara ait giderler ve gelir
tahakkukları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan
oluşur:
180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı
181 Gelir Tahakkukları Hesabı
180
Gelecek aylara ait giderler hesabı
MADDE 64
– (1) Gelecek aylara ait giderler
hesabı; içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait
olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki
gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden
faaliyet döneminde tahakkuk edecek olanların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 65
– (1) Gelecek aylara ait olarak
peşin ödenen giderler, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek
üzere bu hesapta izlenir.
(2) Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubu
içindeki gelecek yıllara ait giderler hesabında yer alıp tahakkuk zamanına
bir yıldan az süre kalan peşin ödenmiş giderler bu hesaba aktarılır.
(3) Bu hesapta kayıtlı tutarlar Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek esas ve
usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Düzeltmeye esas tutarlar
enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce
düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak değer artışları bu hesaba,
karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
(4) Gelecek aylara ait giderler hesabına kayıt
yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer
alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
181 Gelir
tahakkukları hesabı
MADDE 66
– (1) Gelir tahakkukları hesabı;
faaliyet alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar hesap gruplarında
izlenmeyen ve tahakkuk etmekle birlikte, gelecek aylarda istenebilir duruma
gelecek olan alacaklar ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir
tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi takip eden faaliyet
döneminde dolanların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 67
– (1) Tahakkuk ettirilmiş
gelirlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek
aylarında istenebilir duruma gelecek olan alacaklar, ilgili oldukları
aylarda tahsil edilmek üzere bu hesapta izlenir.
(2) Dönen ve duran varlıklar ana hesap grubu içindeki
kurum alacakları hesaplarında kayıtlı alacaklara ilişkin olarak ay
sonlarında hesaplanan ve içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek
aylarında tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları bu hesaba
kaydedilir. Aralık ayına ait olarak tahakkuk ettirilen faiz geliri
alacaklarından takip eden faaliyet dönemi içinde tahsili gerekenler geçici
mizandan önce bu hesaba kaydedilir.
(3) Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir
tahakkukları hesabında yer alıp tahsil zamanına bir yıldan az süre kalan
alacaklar dönem sonunda bu hesaba aktarılır.
(4) Gelir tahakkukları hesabında takip edilen döviz
cinsinden faiz geliri tahakkukları, faaliyet dönemi içinde ay sonlarında,
faaliyet dönemi sonlarında geçici mizandan önce ve tahsil tarihinde Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlenir.
(5) Gelir tahakkukları hesabında yer alan
tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenler, takipteki kurum alacakları
hesabına aktarılarak takibe alınır.
19 Diğer
dönen varlıklar
MADDE 68
– (1) Diğer dönen varlıklar hesap
grubu; dönen varlık niteliği taşıyan, fakat yukarıdaki hesap gruplarına
girmeyen diğer dönen varlıkların izlenmesi için kullanılır.
(2) Diğer dönen varlıklar, niteliğine göre bu grup
içinde açılacak 197-Sayım Noksanları Hesabından oluşur.
197 Sayım
noksanları hesabı
MADDE 69
– (1) Sayım noksanları hesabı;
yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, döviz, alınan çek, menkul
kıymet, stok ve benzeri noksanlıklarının, nedenleri belirleninceye kadar
geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Duran
Varlıklara İlişkin Hesap ve İşlemler
2 Duran
varlıklar
MADDE 70
– (1) Duran varlıklar ana hesap
grubu; bir yıldan daha uzun sürelerle faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için
kullanılmak amacıyla edinilen ve ilke olarak bir yıl içinde paraya
çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlık ve alacak unsurlarını
kapsar.
(2) Duran varlıklar ana hesap grubu; faaliyet
alacakları, kurum alacakları, mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar,
maddi olmayan duran varlıklar, gelecek yıllara ait giderler ve gelir
tahakkukları ile diğer duran varlıklar hesap grupları şeklinde bölümlenir.
22
Faaliyet alacakları
MADDE 71
– (1) Faaliyet alacakları hesap
grubu; gelir olarak tahakkuk ettirilen ve bir yıldan daha uzun bir sürede
tahsili öngörülen her türlü sosyal güvenlik gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet
gelirleri, alınan bağışlar ve yardımlar ile özel gelirler, sermaye
gelirleri, verilen depozito ve teminatlar ve diğer faaliyetlerden
kaynaklanan alacaklar ile mevzuatı gereğince bir yılı aşan bir süreyle
tecil veya tehir edilen alacakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Bu grupta yer alan tutarlardan dönem sonunda
süresi bir yılın altına inenler, dönen varlıklar ana hesap grubu
içerisindeki ilgili hesaplara aktarılır.
(3) Faaliyet alacakları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı
220
Gelirlerden alacaklar hesabı
MADDE 72
– (1) Gelirlerden alacaklar
hesabı, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen ve içinde bulunulan faaliyet
dönemini takip eden dönemlerde tahsili gereken gelirlerden alacakların
izlenmesi için kullanılır.
222 Gelirlerden
tecilli ve tehirli alacaklar hesabı
MADDE 73
– (1) Gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabı, gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden
takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan mevzuatı gereğince bir yılı
aşan bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarların izlenmesi için
kullanılır.
226
Verilen depozito ve teminatlar hesabı
MADDE 74
– (1) Verilen depozito ve
teminatlar hesabı; Kurumca, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir
sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri
veya kişilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat
niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.
227 Diğer
faaliyet alacakları hesabı
MADDE 75
– (1) Diğer faaliyet alacakları
hesabı, maddi duran varlıkların taksitle satılması durumunda ortaya çıkan
alacaklar ile yukarıdaki hesapların kapsamına girmeyen ve bir yıldan daha
uzun bir sürede tahsili gereken diğer çeşitli faaliyet alacaklarının
izlenmesi için kullanılır.
23 Kurum
alacakları
MADDE 76
– (1) Kurum alacakları hesap
grubu, vadesi bir yılı aşan bir süreyle diğer kamu idarelerine ait
borçların üstlenilmesinden ve benzeri işlemlerden kaynaklanan alacakların
izlenmesi için kullanılır.
(2) Kurum alacakları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak 239-Diğer Kurum Alacakları Hesabından oluşur.
239 Diğer
kurum alacakları hesabı
MADDE 77
– (1) Diğer kurum alacakları
hesabı, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 23 Kurum Alacakları hesap
grubunda sayılan diğer hesapların kapsamına girmeyen ve bir yıldan daha
uzun bir sürede tahsili gereken diğer kurum alacaklarının izlenmesi için
kullanılır.
24 Mali
duran varlıklar
MADDE 78
– (1) Mali duran varlıklar hesap
grubu, uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklar nedeniyle diğer bir
kurum veya işletmeye konulan her türlü sermaye tutarları ile bu
kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerinden doğan borçların izlenmesi için
kullanılır.
(2) Malî duran varlıklar hesap grubunda yer alan
hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da
kullanılır.
(3) Malî duran varlıklar öz kaynak yöntemine göre
muhasebeleştirilir. Bu yönteme göre mali duran varlıklar edinim tarihindeki
maliyet bedeli ile kayıtlara alınır. Edinim tarihinden sonra, yatırım
yapılan kuruluşun öz kaynaklarında meydana gelen değişikliklerin Kurumun
payına düşen kısmı düzeltilir.
(4) Mali duran varlıklar, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan
Sermayeler Hesabı
247 Sermaye Taahhütleri Hesabı (-)
248 Diğer Mali Duran Varlıklar Hesabı
240 Mali
kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı
MADDE 79
– (1) Mali kuruluşlara yatırılan
sermayeler hesabı; kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşlara nakden
veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ile bunların işletilmesinden
doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermaye tutarlarından, bu
kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilen tutarların izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 80
– (1) Malî kuruluşlara gerek nakdi
sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler gerçeğe
uygun değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen malî
kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımların, ilgili malî
kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla
eşit olması gerekir.
(2) Sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi
işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan değer artışları da ilgili
malî kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değer
artışlarının birbirine uygun şekilde hesaplara yansıtılmasında, ilgili malî
kuruluşun enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda ortaya çıkan yeni değerleri
esas alınır. Malî kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine
ilişkin belgeler Kuruma gönderilir. Merkez Muhasebe Birimi sermaye
hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini
yapar. Enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin bir
nüshası muhasebeleştirme belgesine eklenir.
(3) Malî kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına
kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde
Merkez Muhasebe Birimine intikal ettirilir. Muhasebe birimince, söz konusu
işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin
kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar ilgili hesaplara kaydedilmek
suretiyle yapılması zorunludur.
(4) Malî kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi
sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki
verilen kârlar bütçe ve ödenek hesapları ile ilişkilendirilmek suretiyle
hesaplara kaydedilir. Ancak, sermayeye eklenen karlardan yılı bütçe
olanaklarıyla karşılanma imkânı olmadığı anlaşılan tutarlar, ödeneği temin
edildiğinde bütçe ve ödenek hesaplarıyla ilişkilendirilmek üzere hesaplara
alınır. Bütçe ödenekleriyle ilişkilendirilmeden hesaplara alınan
tutarlardan ödeneği temin edilenler, ödeneğinin temin edildiği yılın
bütçesine gider kaydedilir.
(5) Malî kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabında
kayıtlı yabancı para cinsinden tutarların ay sonlarında, Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi yapılır. Uluslararası
kuruluşların ana sözleşmelerinde farklı kur uygulamasına ilişkin hükümlerin
yer alması halinde değerleme bu kur üzerinden yapılır.
241 Mal
ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı
MADDE 81
– (1) Mal ve hizmet üreten
kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı; kanuni yetkilere dayanılarak mal
ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye
tutarları ile bunların işletilmesinden doğan kâr ve zararlar, bütçeye iade
olunan sermaye tutarlarından, bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup
edilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 82
– (1) Mal ve hizmet üreten
kuruluşlara gerek nakdi sermaye ve gerekse ayni sermaye şeklindeki
iştirakler gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine
iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki
katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların, kuruluşların öz kaynak
hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir.
(2) Sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi
işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan artışlar da ilgili mal ve
hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir.
Değer artışlarının birbirine uygun şekilde hesaplara yansıtılmasında,
ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemi
sonucunda ortaya çıkan yeni değerleri esas alınır. Mal ve hizmet üreten
kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgeler
Kuruma gönderilir. Merkez Muhasebe Birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu
belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Enflasyon düzeltmesi
ve sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin bir nüshası muhasebeleştirme
belgesine eklenir.
(3) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan
sermayeler hesabında kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi
en geç bir ay içinde Merkez Muhasebe Birimine intikal ettirilir. Muhasebe
birimince, söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını
ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar ilgili
hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.
(4) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilen
sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında
sermayeye eklenmesine yetki verilen kârlar bütçe ve ödenek hesapları ile
ilişkilendirilmek suretiyle hesaplara kaydedilir. Ancak, sermayeye eklenen
karlardan yılı bütçe olanaklarıyla karşılanma imkânı olmadığı anlaşılan
tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçe ve ödenek hesaplarıyla
ilişkilendirilmek üzere hesaplara alınır. Bütçe ödenekleriyle
ilişkilendirilmeden hesaplara alınan tutarlardan ödeneği temin edilenler, ödeneğinin
temin edildiği yılın bütçesine gider kaydedilir.
247
Sermaye taahhütleri hesabı (-)
MADDE 83
– (1) Sermaye taahhütleri hesabı;
mali kuruluşlar, mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve döner sermayeli
kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılır.
248 Diğer
mali duran varlıklar hesabı
MADDE 84
– (1) Diğer mali duran varlıklar
hesabı, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen diğer mali duran varlıkların
izlenmesi için kullanılır.
25 Maddi
duran varlıklar
MADDE 85
– (1) Maddi duran varlıklar hesap
grubu, faaliyetlerde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma
süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ve bunlara ait birikmiş
amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için
kullanılır.
(2) Maddi duran varlıklar, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
250 Arazi ve Arsalar Hesabı
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
252 Binalar Hesabı
253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
254 Taşıtlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü
Karşılığı Hesabı (-)
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
259 Yatırım Avansları Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 86
– (1) Maddi duran varlıklar
hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği ve 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait
Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin ilgili hükümleri ile aşağıdaki
hükümlere göre işlem yapılır:
a) Maddi duran varlıkların hesaplara alınması;
1) Edinilen maddi duran varlıklar, maliyet bedeli
ile hesaplara alınır. Maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde faiz
hariç yapılan her türlü gider ilave edilir. Bağış veya hibe olarak edinilen
maddi duran varlıklar varsa bilinen değeriyle, yoksa değerlemesi yapıldıktan
sonra tespit edilen değeriyle hesaplara alınır.
2) Tahsis edilen taşınmazlar, yetkili birimlerce
muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtların yapılması sağlanır.
3) Kurumun mülkiyetinde olan taşınmazlar, bunlardan
diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve Kurumca tahsisli olarak
kullanılanlar yardımcı hesaplar itibarıyla izlenir.
4) Taşınmazların tahsisinin kaldırılmasına karar
verilmesi halinde muhasebe birimleri tarafından tahsise ilişkin muhasebe
kayıtları kapatılır.
5) Üzerinde başka bir maddi duran varlık bulunan
arsalar ile yapılar ayrı ayrı muhasebeleştirilir.
6) Maddi duran varlıklardan satın alma suretiyle
edinilen taşınırların giriş işlemleri için düzenlenen taşınır işlem
fişlerinin bir nüshasının ödeme emri belgesi ekinde, diğer şekillerde
edinilen taşınırların girişleri ve hesaplarda kayıtlı taşınırların
çıkışları için düzenlenen taşınır işlem fişlerinin birer nüshasının ise
düzenleme tarihini takip eden on gün içinde ve her durumda malî yıl sona
ermeden önce muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebeleştirilmesi
zorunludur.
7) Bütçe dışı kaynaklardan edinilen maddi duran
varlıklar gelirler hesabına kaydedilerek hesaplara alınır.
8) Maddi duran varlıklar hesap grubunda yer alan
hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da
kullanılır.
9) Kurumun harcama birimleri arasındaki maddi duran
varlık aktarmaları, muhasebe işlem fişi düzenlenmek suretiyle muhasebe
kaydı ile yapılır. Aynı muhasebe birimine bağlı harcama birimleri
arasındaki aktarmalar ilgili varlık hesabına borç ve alacak, farklı
muhasebe birimlerine bağlı harcama birimleri arasındaki aktarmalar muhasebe
birimleri arası işlemler hesabına, farklı kamu idareleri arasındaki
aktarmalar ise gelir ve gider hesaplarına kaydedilmek suretiyle yapılır.
10) Dönem sonlarında enflasyon düzeltmesi ve
amortismana tabi tutulan maddi duran varlıkların miktar ve değerlerinde;
satılma, başka bir birime devredilme, kaybolma, çalınma, yanma, kırılma,
bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler, ilgili harcama biriminin
taşınır ve taşınmazlarının kayıt ve kontrolünden sorumlu personel ile
harcama yetkilisince muhasebe birimine bildirilir. Bunun üzerine muhasebe
birimlerince kayıtlar güncellenir.
11) Hesaplarda yer almayan maddi duran
varlıklardan, envanter ve değerlemesi yapılanlar harcama birimi tarafından
bildirildikçe, muhasebe birimince ilgili maddi duran varlık hesabı ve net
değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır.
12) Henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran
varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar, öncelikle elden
çıkarma değerleriyle, ilgili maddi duran varlık hesabı ve net değer
hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır.
b) Maddi duran varlıklar için yapılan değer arttırıcı
harcamalar;
1) Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o
varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan
faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini
azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine
ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır.
2) Kurumun tahsisli olarak kullanıma verdiği
taşınmazlara tahsisli kullanan kamu idaresince yapılan değer arttırıcı
harcamalar, Kuruma bildirilir. Bildirilen tutarlar, kayıtlı taşınmazın
değerine ilave edilmek üzere ilgili muhasebe birimine gönderilir.
3) Bunların dışında maddi duran varlıklar için
yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamaları gider olarak
kaydedilir.
c) Bütçeye gider kaydıyla edinilen yapılmakta olan
yatırımlara ilişkin işlemler;
1) Bütçeye gider kaydıyla edinilen yapılmakta olan
yatırımlara ilişkin ödeneklerin, bütçenin ekonomik sınıflandırmasındaki
“Sermaye Giderleri” bölümüne ait olması gerekir.
2) Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen
maddi duran varlıklar, geçici kabul işlemi tamamlandıktan sonra ilgili
maddi duran varlık hesabına aktarılır. Geçici kabulün tamamlandığı tarih,
31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 44 üncü maddesine
göre geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı
tarihtir.
3) Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen her
bir iş için proje numarasıyla ayrı bir taahhüt kartı tutulur.
4) Yapılmakta olan yatırımlar hesabı, maddi duran
varlık çeşitlerine göre bölümlenmekle birlikte proje bazında raporlanır.
5) Yapılmakta olan yatırımlar hesabında kayıtlı
tutarlar, girişilen taahhütler için fiyat farkı ve benzerleri dâhil yapılan
toplam ödemeleri gösterir.
ç) Maddi duran varlıklara ilişkin enflasyon
düzeltmesi işlemleri;
1) Kurumun, yatırım avansları hesabı dışındaki
maddi duran varlıkları ve bu varlıklar üzerinden ayrılmış olup
bilançolarında gösterilen amortismanları, Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere
göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
2) Maddi duran varlıklar ve bu varlıklar için
geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, enflasyon düzeltmesinin
yapılacağı yılda düzeltme katsayısı ile çarpılmak suretiyle, daha önce
düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle
düzeltilir.
3) Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak değer
artışları ilgili maddi duran varlık hesabına, karşılıkları enflasyon
düzeltmesi hesabına kaydedilir.
4) Taşınmazların enflasyon düzeltmesi işlemleri
taşınmazı mülkiyetinde bulunduran kamu idarelerince yapılır ve oluşan fark
muhasebe kayıtlarına alınmak üzere hizmet alınan muhasebe birimine
gönderilir. Ancak, tahsis edilen taşınmazların enflasyon düzeltmesi işlemi
taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresince yapılır ve muhasebe kayıtlarına
alınmak üzere hizmet aldığı muhasebe birimine gönderilir. Ayrıca, enflasyon
düzeltmesi sonucu oluşan fark, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine, bu
kamu idaresince de muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine
kayıtlara alınmak üzere gönderilir.
d) Maddi duran varlıkların amortisman işlemleri;
1) Bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya,
aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için
amortisman ayrılır.
2) Amortismana tabi varlıklar; birden fazla muhasebe
döneminde kullanılması beklenen, sınırlı bir hizmet süresi olan ve Kurum
tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum
içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır.
3) Muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran
varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar,
varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile sanat eserleri
dışındakilerden hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı
ve bunlara ilişkin esas ve usuller, uygulanacak amortisman süresi, yöntemi
ve oranları ile duran varlık çeşitlerine göre tutulacak defterlere ilişkin
hususlarda Bakanlıkça belirlenen düzenlemeye göre işlem yapılır.
4) Ayrılan amortisman tutarı gider olarak
muhasebeleştirilir. Varlıkların ilk defa amortisman hesaplanmasına esas
alınacak değeri kayıtlı bedelidir. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi
tutulmuş olan varlıklar için amortisman hesaplamasına esas alınacak değer
düzeltme sonucu ortaya çıkan değerdir. Bir varlık için yapılan harcamaların,
varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması
sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri
üzerinden yapılır.
5) Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek
ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla ayrılan
amortismanların birikmiş tutarı, varlığın defter değeri altında eksi değer
olarak gösterilir.
6) Amortismana tabi olup, yangın, deprem, su
basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden
varlıklar ilgili mevzuatı uyarınca yetkili mercilerin uygun görüşü üzerine
giderleştirilir.
7) Çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını
yitiren maddi duran varlıklardan, diğer duran varlıklar hesap grubuna
aktarılanların birikmiş amortisman tutarları, diğer duran varlıklar hesap
grubu içindeki birikmiş amortismanlar hesabına aktarılır.
e) Maddi duran varlıkların değer düşüklüğü
karşılığı işlemleri;
1) Maddi duran varlıklardan, gelecekte ekonomik
fayda veya hizmet sunumu potansiyelinde, amortisman ya da itfa suretiyle oluşacak
kaybın üzerinde bir kaybın oluşması durumunun idarece tespit edilmesi
halinde değer düşüklüğü karşılığı ayrılır.
2) Değer düşüklüğü karşılığı, nakit üretmeyen maddi
duran varlığın geri kazanılabilir hizmet tutarı ya da nakit üreten maddi
duran varlığın geri kazanılabilir tutarı ile net defter değeri
karşılaştırılarak ayrılır.
3) Geri kazanılabilir hizmet tutarı ya da geri
kazanılabilir tutar, varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun
değeri ile kullanım değerinin karşılaştırılması sonucunda bulunan yüksek
değeri ifade eder.
4) Kullanım değeri ise nakit üreten varlıklar için
gelecekte elde edilmesi beklenen nakit akışlarının bugünkü değeri, nakit
üretmeyen varlıklarda ise varlığın kalan hizmet potansiyelinin bugünkü
değeridir.
5) Varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe
uygun değeri ya da kullanım değerinden herhangi birinin defter değerini
aşması durumunda karşılaştırma yapılmasına ve karşılık ayrılmasına gerek
yoktur.
f) Maddi duran varlıkların net değeri ve satılması;
1) Amortisman ve değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış
olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar ile
değer düşüklüğü karşılığı düşüldükten sonra kalan tutardır.
2) Maddi duran varlıkların satış işlemleri
sırasında, amortismana tabi olanlarda net değeri ile satış bedeli, diğerlerinde
kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, oluşan
olumlu veya olumsuz fark, ilgisine göre faaliyet gelir veya gider
hesaplarının değer ve miktar değişimleri yardımcı hesaplarına kaydedilerek
muhasebeleştirilir.
3) Taksitle satılan maddi duran varlıkların peşin
satış fiyatı ile taksitli satış fiyatı arasındaki fark faiz geliri olarak
muhasebeleştirilir.
4) Devir ve trampa satış hükmündedir.
250 Arazi
ve arsalar hesabı
MADDE 87
– (1) Arazi ve arsalar hesabı, her
türlü arazi ve arsalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi
için kullanılır.
251
Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı
MADDE 88
– (1) Yeraltı ve yerüstü düzenleri
hesabı; herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için,
yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel,
bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve
bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi
için kullanılır.
252 Binalar
hesabı
MADDE 89 (1) Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici
parçaları dahil olmak üzere, Kurumun mülkiyetinde bulunan binalar ile
bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.
253
Tesis, makine ve cihazlar hesabı
MADDE 90
– (1) Tesis, makine ve cihazlar
hesabı, faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılan, büro makine ve cihazları
hariç her türlü makine, tesis ve cihazları ile bunların eklentileri ve
yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için
kullanılır.
254
Taşıtlar hesabı
MADDE 91
– (1) Taşıtlar hesabı, her türlü
taşıtların izlenmesi için kullanılır.
255
Demirbaşlar hesabı
MADDE 92
– (1) Demirbaşlar hesabı,
faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları
ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen
varlıkların izlenmesi için kullanılır.
257
Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabı (-)
MADDE 93
– (1) Birikmiş amortismanlar ve
değer düşüklüğü karşılığı hesabı, maddi duran varlık bedellerinin yararlanma
süresi içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile maddi duran
varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını izlemek için
kullanılır.
258
Yapılmakta olan yatırımlar hesabı
MADDE 94
– (1) Yapılmakta olan yatırımlar
hesabı; yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve
malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi
olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın Kurumca
onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren
belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına
aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.
259
Yatırım avansları hesabı
MADDE 95
– (1) Yatırım avansları hesabı,
yurtiçinden veya yurtdışından sözleşmeye dayanılarak edinilen maddi duran
varlıklarla ilgili olarak verilen yatırım avanslarının izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 96
– (1) Yapılacak yatırım avansı
şeklindeki ön ödemelerin şekilleri, devir ve mahsup işlemleri, yapılacak ön
ödemelerin idareler ve gider türleri itibarıyla tutar ve oranlarının
tespiti ve diğer işlemler hakkında, Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(2) Avanslar sözleşmelerindeki hükümlere göre
mahsup edilir. Avans konusu sözleşme iptal edildiği takdirde, yükleniciye
verilen avans tutarı kişilerden alacaklar hesabına alınarak yatırım
avansları hesabı kapatılır. Avans teminatı paraya çevrilerek, yüklenicinin
kişilerden alacaklar hesabına alınan borcu kapatıldıktan sonra artan bir
tutar varsa, iade edilmek üzere emanetler hesabına kaydedilir. Paraya
çevrilmiş olan avans teminatı olarak alınan değerler ise hesaplardan
çıkarılır.
26 Maddi
olmayan duran varlıklar
MADDE 97
– (1) Maddi olmayan duran
varlıklar hesap grubu, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan, Kurumun
belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen
giderler ve belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi
varlıklar ile bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanlar ile ayrılan
değer düşüklüğü karşılıklarının kaydı için kullanılır.
(2) Maddi olmayan duran varlıklar, niteliklerine
göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
260 Haklar Hesabı
263 Ürün ve Teknoloji Geliştirme Giderleri Hesabı
264 Özel Maliyetler Hesabı
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı
268 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü
Karşılığı Hesabı (-)
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 98
– (1) Maddi olmayan duran
varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Maddi olmayan duran varlıkların hesaplara
alınması;
1) Edinilen maddi olmayan duran varlıklar, maliyet
bedeli ile hesaplara alınır. Bağış veya hibe olarak edinilenler değerlemesi
yapıldıktan sonra hesaplara alınır.
2) Maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda yer
alan hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da
kullanılır.
3) Maddi olmayan duran varlıkların kayıtlardan
çıkarılmasını gerektiren bir durum ortaya çıktığında muhasebe birimine
bildirilir. Bunun üzerine muhasebe birimlerince kayıtlar güncellenir.
4) Hesaplarda yer almayan maddi olmayan duran
varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanlar harcama birimi tarafından
bildirildikçe, muhasebe birimince ilgili maddi olmayan duran varlık hesabı
ve net değer hesabına kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır. Henüz
kayıtlara alınmamış olan maddi olmayan duran varlıklardan herhangi bir
nedenle elden çıkarılanlar, öncelikle elden çıkarma değerleriyle ilgili
maddi olmayan duran varlık hesabı ve net değer hesabına kaydedilmek
suretiyle hesaplara alınır.
5) Maddi olmayan duran varlıkların satış işlemleri
sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri ile satış bedeli, diğerlerinde
ise kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, oluşan
olumlu veya olumsuz fark, ilgilisine göre faaliyet gelir veya gider
hesaplarının değer ve miktar değişimleri yardımcı hesaplarına kaydedilerek
muhasebeleştirilir.
b) Maddi olmayan duran varlıklara ilişkin enflasyon
düzeltmesi işlemleri;
1) Maddi olmayan duran varlıkları ve bu varlıklar
üzerinden ayrılmış olup hesaplarda gösterilen amortismanları, Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek esas ve
usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
2) Maddi olmayan duran varlıklar ve bu varlıklar
için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, enflasyon düzeltmesinin
yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş tutarlar ise
taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
3) Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak değer
artışları, ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına, karşılıkları
enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
c) Maddi olmayan duran varlıkların amortisman
işlemleri;
1) Amortisman ayrılması, bir maddi olmayan duran
varlığın maliyetinin, öngörülen hizmet süresi boyunca dönemlere
dağıtılmasıdır.
2) Ayrılan amortisman tutarı gider olarak
muhasebeleştirilir. Maddi olmayan duran varlıkların ilk defa amortisman
uygulamasına esas alınacak değeri kayıtlı bedelidir. Ancak, enflasyon
düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman hesaplamasına
esas alınacak değer, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan değerdir.
Maddi olmayan duran varlık için yapılan harcamaların, varlığın
iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu
doğurması durumunda amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri üzerinden
yapılır.
3) Bir maddi olmayan duran varlığın kullanımından
elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek
amacıyla ayrılan amortismanların birikmiş tutarı, varlığın defterde kayıtlı
değerinin altında eksi değer olarak gösterilir.
4) Amortisman süresi, maddi olmayan duran varlığın
muhasebe kayıtlarına girdiği yıldan başlar. Uygulanacak amortisman süresi,
yöntemi ve oranları maddi olmayan duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça
belirlenen düzenlemelere göre işlem yapılır.
d) Maddi olmayan duran varlıkların değer düşüklüğü
karşılığı işlemleri;
1) Maddi olmayan duran varlıklardan, gelecekte
ekonomik fayda veya hizmet sunumu potansiyelinde, amortisman ya da itfa
suretiyle oluşacak kaybın üzerinde bir kaybın oluşması durumunun idarece
tespit edilmesi halinde değer düşüklüğü karşılığı ayrılır.
2) Değer düşüklüğü karşılığı, nakit üretmeyen maddi
olmayan duran varlığın geri kazanılabilir hizmet tutarı ya da nakit üreten
maddi olmayan duran varlığın geri kazanılabilir tutarı ile net defter
değeri karşılaştırılarak ayrılır.
3) Geri kazanılabilir hizmet tutarı ya da geri
kazanılabilir tutar, varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun
değeri ile kullanım değerinin karşılaştırılması sonucunda bulunan yüksek
değeri ifade eder.
4) Kullanım değeri ise nakit üreten varlıklar için
gelecekte elde edilmesi beklenen nakit akışlarının bugünkü değeri, nakit
üretmeyen varlıklarda ise varlığın kalan hizmet potansiyelinin bugünkü
değeridir.
5) Varlığın satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe
uygun değeri ya da kullanım değerinden herhangi birinin defter değerini
aşması durumunda karşılaştırma yapılmasına ve karşılık ayrılmasına gerek
yoktur.
260
Haklar hesabı
MADDE 99
– (1) Haklar hesabı, bedeli
karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma
ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer
taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.
263 Ürün
ve teknoloji geliştirme giderleri hesabı
MADDE 100
– (1) Ürün ve teknoloji geliştirme
giderleri hesabı; yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların
geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan her türlü giderlerden
aktifleştirilen kısımların izlenmesi için kullanılır.
264 Özel
maliyetler hesabı
MADDE 101
– (1) Özel maliyetler hesabı;
kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin kalıcı
olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler ile bu gayrimenkullerin
kullanılması için yapılıp, kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak
olan varlıkların izlenmesi için kullanılır.
267 Diğer
maddi olmayan duran varlıklar hesabı
MADDE 102
– (1) Diğer maddi olmayan duran
varlıklar hesabı, yukarıda sayılanlar dışında kalan diğer maddi olmayan
duran varlık kalemlerinin izlenmesi için kullanılır.
268
Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabı (-)
MADDE 103
– (1) Birikmiş amortismanlar ve
değer düşüklüğü karşılığı hesabı; maddi olmayan duran varlık bedellerinin,
yararlanma süresi içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile
maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını
izlemek için kullanılır.
28 Gelecek
yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları
MADDE 104
– (1) Gelecek yıllara ait giderler
ve gelir tahakkukları hesap grubu; içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan
ancak, gelecek yıllara ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup,
gelecek yıllarda tahsil edilebilecek gelirlerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Gelecek yıllara ait giderler ve gelir
tahakkukları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan
oluşur:
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı
281 Gelir Tahakkukları Hesabı
280
Gelecek yıllara ait giderler hesabı
MADDE 105
– (1) Gelecek yıllara ait giderler
hesabı, dönem içinde ödenen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına
dahil edilecek olan giderlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 106
– (1) Peşin ödenen giderlerden
içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde giderleştirilecek
olanlar, ilgili oldukları dönemlerde tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta
izlenir.
(2) Gelecek yıllara ait giderler hesabına kayıt
yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer
alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
(3) Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahakkuk
zamanına bir yıldan az bir süre kalan peşin ödenmiş giderler, düzenlenecek
muhasebe işlem fişi ile dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelecek
aylara ait giderler hesabına aktarılır.
(4) Bu hesapta kayıtlı tutarlar Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek esas ve
usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Düzeltmeye esas tutarlar
enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce
düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak değer artışları bu hesaba, karşılıkları
enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
281 Gelir
tahakkukları hesabı
MADDE 107
– (1) Gelir tahakkukları hesabı,
faaliyet alacakları ve kurum alacakları hesap gruplarında izlenmeyen ve
tahakkuk etmiş gelirlerden kaynaklanan ancak, içinde bulunulan faaliyet
dönemini takip eden dönemlerde istenebilir duruma gelecek olan alacakların
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 108
– (1) Gelir olarak tahakkuk
ettirilmiş olmakla birlikte, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden
dönemlerde istenilebilir duruma gelecek olan alacaklar, ilgili oldukları
dönemlerde tahsil edilmek üzere bu hesapta izlenir.
(2) Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum
alacakları hesaplarında kayıtlı alacaklara ilişkin olarak ay sonlarında
hesaplanan ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde
tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları bu hesaba kaydedilir.
Aralık ayına ait olarak tahakkuk ettirilen faiz geliri alacaklarından takip
eden faaliyet döneminden sonraki dönemlerde tahsili gerekenler geçici
mizandan önce bu hesaba kaydedilir.
(3) Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahsil
zamanına bir yıldan az süre kalan alacaklar, düzenlenecek muhasebe işlem
fişi ile dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına
aktarılır.
(4) Gelir tahakkukları hesabında takip edilen döviz
cinsinden faiz geliri tahakkukları, faaliyet dönemi içinde ay sonlarında,
faaliyet dönemi sonlarında geçici mizandan önce Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlenir.
29 Diğer
duran varlıklar
MADDE 109
– (1) Diğer duran varlıklar hesap
grubu; duran varlık niteliği taşıyan ve duran varlık hesap gruplarına
girmeyen, diğer duran varlıklar ile ilgili duran varlık hesaplarından, bu
gruptaki hesaplara aktarılan amortismana tabi varlıkların birikmiş
amortismanlarının izlenmesi için kullanılır.
(2) Maddi duran varlık hesaplarında kayıtlı olup,
çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren varlıklar ile bu
varlıklardan amortismana tabi olanların ayrılmış amortisman tutarları bu
hesap grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. Bu şekilde aktarılan
varlıkların kayıtlı değeri ile ayrılmış amortisman tutarı arasındaki fark
kadar, aktarma işleminin yapıldığı dönem sonunda amortisman ayrılır.
(3) Diğer duran varlıklar hesap grubunda yer alan
hesaplara kayıt yapılırken, yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da
kullanılır.
(4) Diğer duran varlıklara ilişkin enflasyon
düzeltmesi işlemleri aşağıda gösterilmiştir:
a) Diğer duran varlıklar ve bu varlıklar üzerinden
ayrılmış olup bilançolarda gösterilen amortismanlar, Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere
göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
b) Diğer duran varlıklar ve bu varlıklar için
geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, enflasyon düzeltmesinin
yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş tutarlar ise
taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
c) Bu hesap grubu içerisinde yer alan stokların
enflasyon düzeltmesi işlemleri, stoklar hesap grubunda yer alan
açıklamalara göre yapılır.
ç) Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak değer
artışları ilgili diğer duran varlık hesabına, karşılıkları enflasyon
düzeltmesi hesabına kaydedilir.
(5) Diğer duran varlıklar niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran
Varlıklar Hesabı
297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Hesabı
299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
294 Elden
çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabı
MADDE 110
– (1) Elden çıkarılacak stoklar ve
maddi duran varlıklar hesabı, çeşitli nedenlerle kullanılma ve satış
olanaklarını yitiren stoklar ve maddi duran varlıkların izlenmesi için
kullanılır.
297 Diğer
çeşitli duran varlıklar hesabı
MADDE 111
– (1) Diğer çeşitli duran
varlıklar hesabı, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen diğer çeşitli
duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.
299
Birikmiş amortismanlar hesabı (-)
MADDE 112
– (1) Birikmiş amortismanlar
hesabı, diğer duran varlıklar hesap grubunda yer alan hesaplarda kayıtlı
amortismana tabi duran varlıklar için ayrılmış olan amortisman tutarlarını
izlemek için kullanılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kısa Vadeli
Yabancı Kaynaklara İlişkin Hesap ve İşlemler
3 Kısa
vadeli yabancı kaynaklar
MADDE 113
– (1) Kısa vadeli yabancı
kaynaklar ana hesap grubu, bir yıl veya faaliyet dönemi içinde geri
ödenmesi gereken yabancı kaynakları kapsar.
(2) Kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu;
kısa vadeli iç mali borçlar, faaliyet borçları, emanet yabancı kaynaklar,
ödenecek diğer yükümlülükler, borç ve gider karşılıkları, gelecek aylara
ait gelirler ve gider tahakkukları ile diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar
hesap grupları şeklinde bölümlenir.
30 Kısa
vadeli iç mali borçlar
MADDE 114
– (1) Kısa vadeli iç mali borçlar
hesap grubu, Kurumun vadesi bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı iç
malî borçları ile vadesine bir yıldan az süre kalan uzun vadeli iç malî
borçlarına ait anapara tutarları ve kur farklarının izlenmesi için
kullanılır.
(2) Borçlanma işlemlerine ilişkin genel gider ve
faizler gruptaki hesaplarla ilgilendirilmeksizin, bütçeye konulan
ödeneklerle karşılanır.
(3) Ay sonlarında bu hesap grubundaki iç borç
hesaplarında kayıtlı borç stokuna ait olarak hesaplanan işlemiş faiz
tutarı, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere kısa vadeli yabancı kaynaklar
ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına kaydedilir.
(4) Kısa vadeli iç malî borçlar hesap grubunda
izlenen hesaplarda kayıtlı borç anapara tutarları ile bunlara ilişkin
olarak hesaplanan işlemiş faiz tutarından, borç veren tarafından Kurum
lehine silinenler faaliyet gelirleri ile bütçe gelirlerine kaydedilerek
muhasebeleştirilir.
(5) Kısa vadeli iç mali borçlar, niteliklerine göre
bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
303 Kamu İdarelerine Mali Borçlar Hesabı
309 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
303 Kamu
idarelerine mali borçlar hesabı
MADDE 115
– (1) Kamu idarelerine mali borçlar
hesabı, diğer kamu idarelerine olan kısa vadeli mali borçlar ile uzun
vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kamu idarelerine mali
borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin
izlenmesi için kullanılır.
309 Kısa
vadeli diğer iç mali borçlar hesabı
MADDE 116
– (1) Kısa vadeli diğer iç mali
borçlar hesabı, Kurumca devralınmış olan kısa vadeli iç mali borçlar ile
yukarıdaki hesaplarda tanımlanmamış olan kısa vadeli diğer iç mali borçlar
ve uzun vadeli diğer iç mali borçlardan dönem sonunda vadesi bir yılın
altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.
32
Faaliyet borçları
MADDE 117
– (1) Faaliyet borçları hesap
grubu; ödeme emri belgesine bağlandığı halde henüz hak sahiplerine
ödenemeyen bütçe emanetlerinin, ödemelere ilişkin nakit talep ve
tahsislerinin ve mal ve hizmet alış faaliyetleri dolayısıyla ortaya çıkan
diğer borçların izlenmesi için kullanılır.
(2) Faaliyet borçları hesap grubunda yer alan
hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında
yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
(3) Faaliyet borçları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı
329 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı
320 Bütçe
emanetleri hesabı
MADDE 118
– (1) Bütçe emanetleri hesabı,
mali yıl içinde ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği
veya hak sahibinin müracaat etmemesi nedeniyle ilgililerine ödenemeyen
tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 119
– (1) Herhangi bir tutarın bütçe
emanetine alınabilmesi için; hizmetin yapılmış veya malın teslim edilmiş
bulunması, 27/6/2007 tarihli ve 26565 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Sosyal Güvenlik Kurumları Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümlerine göre
harcama belgelerinin tam olarak, harcama yetkilisi tarafından imzalanmış
ödeme emri belgesi ekinde, ödeme yapılmak üzere muhasebe birimine
gönderilmiş olması gerekir.
(2) Gerek malî yıl içinde, gerekse malî yıl sonunda
nakit yetersizliği veya hak sahibinin müracaat etmemesi nedeniyle
ilgililerine ödenemeyen tutarlar bütçeleştirilerek bu hesaba alınır.
(3) Bütçe emanetleri hesabına alınan tutarların her
biri için kayda alınma sırasında, muhasebeleştirme belgesi bir nüsha fazla
düzenlenir ve istemesi hâlinde hak sahibine verilir. Hak sahibine
verilmeyen muhasebeleştirme belgesi muhasebe birimince saklanır. Herhangi
bir tutarın bütçe emanetine alınması sırasında hak sahibinin imzası
aranmaz.
(4) Hesaba alınan tutar, müşterek olduğu ve
ayrılması mümkün bulunmadığı veya ibraz olunacak mirasçılık belgesine bağlı
bulunduğu takdirde bir tek kayıt yapılarak ortakların veya mirasçıların
adları yazılır.
(5) Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek malî
yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe
işlem fişi düzenlenir. Nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması
nedeniyle bütçe emanetlerine alınan tutarlar, muhasebe kayıtlarına alınma
sırasına göre ilgililerine ödenir. Tutarın emanete alınması sırasında hak
sahibine verilen veya hak sahibine verilemediği için muhasebe biriminde
saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası muhasebe işlem fişine
bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra
yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve
numarası yazılır.
(6) Malın alındığı veya hizmetin yapıldığı malî
yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar talep edilmeyen bütçe emanetleri
bütçeye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen tutarlar ancak, mahkeme kararı
üzerine ödenir.
325 Nakit
talep ve tahsisleri hesabı
MADDE 120
– (1) Nakit talep ve tahsisleri
hesabı; muhasebe birimlerinin nakit ihtiyaçlarının belirlenmesi, talep
edilmesi ve karşılanan tutarlardan gerçekleştirilen ödemelerin izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 121
– (1) Muhasebe birimlerinin
ihtiyacı olan nakit tutarları, ilgili bilanço ya da faaliyet hesapları
karşılığında nakit talep ve tahsisleri hesabına kaydedilerek belirlenir.
329 Diğer
çeşitli borçlar hesabı
MADDE 122
– (1) Diğer çeşitli borçlar
hesabı, bu grup içindeki hesap kalemlerinin hiçbirinin kapsamına alınamayan
ve vadesi bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı borçların izlenmesi için
kullanılır.
33 Emanet
yabancı kaynaklar
MADDE 123
– (1) Emanet yabancı kaynaklar
hesap grubu, Kurumca yürütülen herhangi bir iş dolayısıyla veya mevzuat
gereğince depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatların
izlenmesi için kullanılır.
(2) Emanet yabancı kaynaklar, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
333 Emanetler Hesabı
330
Alınan depozito ve teminatlar hesabı
MADDE 124
– (1) Alınan depozito ve
teminatlar hesabı, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito
ve teminatların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 125
– (1) Alınan depozito ve
teminatlar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) İhale teminatları;
1) İhalelere katılan isteklilerden mevzuatı gereği
nakden alınan geçici teminatlar ile üzerinde ihale kalan isteklilerden
nakden alınan veya hakedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilen kesin
teminat ve ek kesin teminatlar bu bölüme kaydedilir.
2) Alınan depozito ve teminatlar hesabında yer alan
tutarlardan, ödenmemiş sigorta primleri ve gecikme zamları karşılığı
olanlar, yüklenicilere geri verilmeyerek ilgili hesaplara gelir kaydedilir.
3) 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale
Sözleşmeleri Kanununun 13 üncü maddesine göre mahsup işlemi yapılmasına
gerek bulunmayan hâllerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul
tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya
varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin
yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle ilgilisine iade
edilemeyen teminatlar sürenin bitiminde genel bütçeye gelir kaydedilmek
üzere illerde defterdarlık muhasebe müdürlüğü, ilçelerde ise
malmüdürlüğünün banka hesaplarına beş iş günü içerisinde aktarılır. Ayrıca
ilgili muhasebe birimine yazıyla bilgi verilir.
b) Zamanaşımı süreleri;
1) İsteklilerden alınan geçici teminatlar, ihale
başkası üzerinde kaldığı takdirde; en avantajlı ikinci teklifi veren
istekli için sözleşmenin yapıldığı tarihi, diğer istekliler için ihale
kararının verildiği tarihi, komisyonca ihaleden vazgeçildiği takdirde; bu
husustaki karar tarihini, geçici teminatını yatıran istekli ihaleye
girmekten vazgeçtiği takdirde; bu isteğini bildirdiği veya en geç ihalenin
başkası üzerinde kaldığı tarihi izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık
zamanaşımına tabidir.
2) Yüklenicilerden alınan kesin teminatlar,
taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirilmesi
nedeniyle teminatın geri verilmesi gerektiği tarihi, idarece, yüklenici
veya alt yüklenici kusurlu görülerek sözleşme bozulduğu ve teminatını geri
almak için yüklenici veya alt yüklenici tarafından mahkemeden karar alındığı
takdirde; hüküm tarihini izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık
zamanaşımına tabidir.
(2) Muhasebe birimlerince tahsil edilerek bu hesaba
kaydedilen paralar, zamanaşımına uğradığında bütçeye gelir kaydedilir.
333
Emanetler hesabı
MADDE 126
– (1) Emanetler hesabı, muhasebe
birimlerince emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 127
– (1) Emanetler hesabında kayıtlı
paralardan nakden yapılan ödeme ve başka hesaplara aktarılan tutarlar ile
başka bir muhasebe birimine gönderilenler için muhasebe işlem fişi
düzenlenir. Emanete alınan para aynı kişiye geri ödeniyorsa ve emanete
alınma sırasında kendisine alındı belgesi veya muhasebeleştirme belgesinin
onaylı bir nüshası verilmişse, bu alındı belgesi veya muhasebeleştirme
belgesinin onaylı nüshası geri alınarak muhasebe işlem fişine bağlanır.
(2) Emanet olarak alınan paralardan zamanaşımına
uğramasından dolayı gelir kaydedilenlerle kanunen veya gönderilen haciz
kararlarına dayanılarak muhasebe birimlerince tevkif edilen ve ilgili daire
ve kurumlara ödenmesi gerekenler hariç olmak üzere, gerek parayı teslim
edene gerekse istihkak sahibi sıfatıyla başkalarına verilmesi veya gelir
kaydedilebilmesi için parayı teslim ettiren daire veya Kurumca usulüne göre
düzenlenmiş onaylı bordro, bildirim veya bu dairelerce paranın ilgililerine
verilmesine ilişkin bir yazının ya da alındı belgesi arkasına yazılmış
onaylı bir açıklamanın bulunması gerekir.
36
Ödenecek diğer yükümlülükler
MADDE 128
– (1) Ödenecek diğer yükümlülükler
hesap grubu, Kurumca sorumlu veya mükellef sıfatıyla ödenecek her türlü
vergi, resim, harç ve benzeri borçlar, sosyal güvenlik kesintileri, fonlar
veya diğer kamu idareleri adına tahsil edilen tutarlar ile ertelenen borç
ve yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Ödenecek diğer yükümlülükler, niteliklerine
göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan
Tahsilat Hesabı
368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
360
Ödenecek vergi ve fonlar hesabı
MADDE 129
– (1) Ödenecek vergi ve fonlar
hesabı; mevzuatı gereği sorumlu veya mükellef sıfatıyla vergi dairesine
ödenmesi gereken her türlü vergi, resim, harç ve benzeri borç tutarlarının
izlenmesi için kullanılır.
(2) Personele yapılan vergi indirimi ödemeleri, bu
hesaba borç kaydedilmek suretiyle yapılır.
361
Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri hesabı
MADDE 130
– (1) Ödenecek sosyal güvenlik
kesintileri hesabı, sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre sosyal güvenlik
kurumları adına nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 131
– (1) İlgili mevzuatı gereğince
Kurum adına prim olarak tahakkuk ettirilen tutarlar bütçeye gelir
kaydedilir.
362
Fonlar veya diğer kamu idareleri adına yapılan tahsilat hesabı
MADDE 132
– (1) Fonlar veya diğer kamu
idareleri adına yapılan tahsilat hesabı; mevzuatları gereği, bütçe dışı
fonlar veya diğer kamu idareleri adına tahakkuklu veya tahakkuksuz olarak
yapılan tahsilatların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 133
– (1) İlgili mevzuatı gereğince
İşsizlik Sigortası Fonu adına prim olarak nakden veya mahsuben tahsil
edilen tutarlar bu hesaba kaydedilir.
(2) Tahsil edilen prim tutarlarının İşsizlik
Sigortası Fonuna gönderilmesi, düzenlenecek belgeler ile yapılacak diğer
işlemler hakkında, ilgili mevzuatı çerçevesinde işlem yapılır.
368
Vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer
yükümlülükler hesabı
MADDE 134
– (1) Vadesi geçmiş, ertelenmiş
veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı, kanuni süresi
içerisinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya
taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki kamuya olan ertelenmiş veya taksitlendirilmiş borçlar hesabında
kayıtlı vergi ve diğer yükümlülüklerden dönem sonunda erteleme veya
taksitlendirme süresi bir yılın altına inenler bu hesaba kaydedilir.
37 Borç
ve gider karşılıkları
MADDE 135
– (1) Borç ve gider karşılıkları
hesap grubu, mevzuatı gereğince belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılacak
her türlü borç ve gider karşılığının izlenmesi için kullanılır.
(2) Borç ve gider karşılıkları, niteliklerine göre
bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı
379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı
372 Kıdem
tazminatı karşılığı hesabı
MADDE 136
– (1) Kıdem tazminatı karşılığı
hesabı, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan
ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları
karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.
(2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabında kayıtlı tutarlardan, izleyen
dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıkları dönem sonunda bu
hesaba kaydedilir.
379 Diğer
borç ve gider karşılıkları hesabı
MADDE 137
– (1) Diğer borç ve gider
karşılıkları hesabı, kısa vadeli diğer borç ve gider karşılıklarının izlenmesi
için kullanılır.
(2) Kurumun; geçmişteki bir olay sonucunda,
kontrolünde olmayan gelecekteki belirsiz olayların gerçekleşmesi ya da
gerçekleşmemesi ile teyit edilebilecek olan ve ekonomik bir fayda veya
hizmet potansiyeli içeren kaynakların çıkışı güvenilir ve gerçekçi bir şekilde
ölçülebilen yükümlülükleri için ayrılan karşılıklardan kısa vadeli olan ve
Yönetmelikteki diğer hesaplarla ilişkilendirilmeyenler bu hesaba
kaydedilir. Koşullu yükümlülüklerden, ekonomik fayda çıkışı güvenilir ve
gerçekçi bir şekilde tahmin edilenler için karşılık ayrılır ve nazım
hesaplar ana hesap grubunda ihtiyaca göre açılmış hesaplarda kayıtlı
koşullu yükümlülük tutarları ilgili hesaplardan çıkarılır.
(3) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki diğer borç ve gider karşılıkları hesabında kayıtlı tutarlardan,
izleyen dönemde ödeneceği öngörülen borç ve gider karşılıkları dönem
sonunda bu hesaba kaydedilir.
38
Gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları
MADDE 138
– (1) Gelecek aylara ait gelirler
ve gider tahakkukları hesap grubu, içinde bulunulan dönemde veya daha
önceki dönemlerde ortaya çıkan gelecek aylara ait gelirler ile faaliyet
dönemine ait olup ödemesi gelecek aylarda yapılacak giderlerin izlenmesi
için kullanılır.
(2) Gelecek aylara ait gelirler ve gider
tahakkukları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan
oluşur:
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı
381 Gider Tahakkukları Hesabı
380
Gelecek aylara ait gelirler hesabı
MADDE 139
– (1) Gelecek aylara ait gelirler
hesabı, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait
olan peşin tahsil edilmiş gelirler ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana
hesap grubundaki gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan
tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirlerin
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 140
– (1) Gelecek aylara ait olarak
peşin tahsil edilen gelirler, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk
ettirilmek üzere bu hesapta izlenir.
(2) Dönem sonunda, uzun vadeli yabancı kaynaklar
ana hesap grubu içindeki gelecek yıllara ait gelirler hesabında yer alıp,
tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirler bu
hesaba aktarılır.
(3) Gelecek aylara ait gelirler hesabında kayıtlı
peşin olarak tahsil edilerek bütçeleştirilmiş olan gelirler, ilgili
oldukları dönemde düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile gelirler hesabına
kaydedilir.
(4) Gelecek aylara ait gelirler hesabında kayıtlı
tutarlar Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde
Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi
tutulur. Düzeltmeye esas tutarlar enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda
düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile
çarpılmak suretiyle düzeltilir. Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak
değer artışları bu hesaba, karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına
kaydedilir.
(5) Tahsil edildikleri faaliyet döneminden sonraki
dönemlerde şart kılınan amaçlar çerçevesinde kullanılması planlanan şartlı
bağış ve yardımlar tahsil edildiklerinde bu hesaba kaydedilir.
381 Gider
tahakkukları hesabı
MADDE 141
– (1) Gider tahakkukları hesabı;
kısa vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen, tahakkuk
etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek aylarda ödenebilir duruma
gelecek olan borçlar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki gider tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın
altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 142
– (1) Uzun veya kısa vadeli
yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan, iç ve dış malî borçlara
ilişkin olarak ay sonlarında tahakkuk ettirilen ve gelecek aylarda ya da
içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş
faiz tutarı bu hesaba kaydedilir. Aralık ayına ait olarak tahakkuk
ettirilen faiz gideri borçlarından takip eden faaliyet dönemi içinde
ödenmesi gerekenler geçici mizandan önce bu hesaba kaydedilir.
(2) Gider tahakkukları hesabına kayıt yapılırken
yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer alan
kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
(3) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki gider tahakkukları hesabında yer alıp, ödeme zamanına bir yıldan az
süre kalan tutarlar dönem sonlarında bu hesaba aktarılır.
(4) Gider tahakkukları hesabında takip edilen döviz
cinsinden faiz gideri tahakkukları, faaliyet dönemi içinde ay sonlarında,
faaliyet dönemi sonunda geçici mizandan önce ve ödeme tarihinde Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlenir.
39 Diğer
kısa vadeli yabancı kaynaklar
MADDE 143
– (1) Diğer kısa vadeli yabancı
kaynaklar hesap grubu, kısa vadeli yabancı kaynak niteliğinde olup
yukarıdaki gruplara dahil edilemeyen sayım fazlaları ve diğer çeşitli
yabancı kaynaklar gibi tutarların izlenmesi için kullanılır.
(2) Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar,
niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
397 Sayım Fazlaları Hesabı
399 Diğer Çeşitli Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Hesabı
397 Sayım
fazlaları hesabı
MADDE 144
– (1) Sayım fazlaları hesabı;
yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, döviz, alınan çek, menkul
kıymet, stok ve benzeri fazlalıklarının nedenleri belirleninceye kadar
geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.
399 Diğer
çeşitli kısa vadeli yabancı kaynaklar hesabı
MADDE 145
– (1) Diğer çeşitli kısa vadeli
yabancı kaynaklar hesabı, bu grup içinde sayılanların dışında kalan diğer
çeşitli kısa vadeli yabancı kaynakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar hesabında kayıtlı tutarlardan
dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba kaydedilir.
ALTINCI BÖLÜM
Uzun Vadeli Yabancı
Kaynaklara İlişkin Hesap ve İşlemler
4 Uzun
vadeli yabancı kaynaklar
MADDE 146
– (1) Uzun vadeli yabancı
kaynaklar ana hesap grubu, vadesi bir yılı aşan uzun vadeli yabancı
kaynakları kapsar.
(2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar; uzun vadeli iç mali
borçlar, faaliyet borçları, diğer borçlar, borç ve gider karşılıkları,
gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları ile diğer uzun vadeli
yabancı kaynaklar hesap grupları şeklinde bölümlenir.
40 Uzun
vadeli iç mali borçlar
MADDE 147
– (1) Uzun vadeli iç mali borçlar
hesap grubu; Kurumun vadesi bir yılı aşan iç mali borçları ve uzun vadeli
diğer iç malî borçların anapara tutarları ve kur farklarının izlenmesi için
kullanılır.
(2) Uzun vadeli iç malî borçlar hesap grubunda yer
alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı
kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki kısa vadeli iç malî borçlar hesap
grubundaki ilgili hesaplara aktarılır.
(3) Uzun vadeli iç malî borçlar hesap grubundaki
hesaplarda izlenen borçlanmalarla ilgili genel gider ve faizler bu gruptaki
hesaplarla ilgilendirilmeksizin, bütçeye konulan ödeneklerden karşılanır.
(4) Ay sonlarında iç malî borç hesaplarında kayıtlı
borç stokuna ait olarak işlemiş faiz tutarı hesap edilir ve giderler hesabı
ile ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere ilgisine göre uzun vadeli yabancı
kaynaklar ana hesap grubu veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap
grubu içindeki gider tahakkukları hesabına kaydedilir.
(5) Uzun vadeli iç mali borçlar, niteliklerine göre
bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
403 Kamu İdarelerine Mali Borçlar Hesabı
409 Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
403 Kamu
idarelerine mali borçlar hesabı
MADDE 148
– (1) Kamu idarelerine mali
borçlar hesabı, diğer kamu idarelerine olan ve vadesi bir yılı aşan mali
borçların izlenmesi için kullanılır.
409 Uzun
vadeli diğer iç mali borçlar hesabı
MADDE 149
– (1) Uzun vadeli diğer iç mali
borçlar hesabı, diğer hesaplarda izlenemeyen uzun vadeli diğer iç mali
borçların izlenmesi için kullanılır.
42
Faaliyet borçları
MADDE 150
– (1) Faaliyet borçları hesap
grubu, mal ve hizmet alımları nedeniyle ya da diğer nedenlerle ortaya çıkan
ve vadesi faaliyet dönemini aşan borçların izlenmesi için kullanılır.
(2) Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın
altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki
ilgili hesaplara aktarılır.
(3) Faaliyet borçları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak 429-Diğer Faaliyet Borçları Hesabından oluşur.
429 Diğer
faaliyet borçları hesabı
MADDE 151
– (1) Diğer faaliyet borçları
hesabı, bu grup içindeki hesap kalemlerinin hiçbirinin kapsamına alınamayan
ve vadesi bir yılı aşan borçların izlenmesi için kullanılır.
43 Diğer
borçlar
MADDE 152
– (1) Diğer borçlar hesap grubu,
bu ana hesap grubundaki başka bir grupta yer almayan ve vadesi bir yılı
aşan diğer borçların izlenmesi için kullanılır.
(2) Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın
altına inenler kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki
ilgili hesaplara aktarılır.
(3) Diğer borçlar, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş
Borçlar Hesabı
439 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı
430 Alınan
depozito ve teminatlar hesabı
MADDE 153
– (1) Alınan depozito ve
teminatlar hesabı, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen
depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade
edilecek olanların izlenmesi için kullanılır.
438
Kamuya olan ertelenmiş veya taksitlendirilmiş borçlar hesabı
MADDE 154
– (1) Kamuya olan ertelenmiş veya
taksitlendirilmiş borçlar hesabı, kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan
vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya takside bağlanmış olup, bir yıldan daha
uzun bir süre içinde ödenecek olan kısmının izlenmesi için kullanılır.
439 Diğer
çeşitli borçlar hesabı
MADDE 155
– (1) Diğer çeşitli borçlar
hesabı, bu grup içindeki hesap kalemlerinin hiçbirinin kapsamına alınamayan
borçların izlenmesi için kullanılır.
47 Borç
ve gider karşılıkları
MADDE 156
– (1) Borç ve gider karşılıkları
hesap grubu, mevzuatı gereğince belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılacak
uzun vadeli her türlü borç ve gider karşılığının izlenmesi için kullanılır.
(2) Borç ve gider karşılıkları hesap grubunda yer
alan hesaplarda kayıtlı karşılık tutarlarından dönem sonlarında vadeleri
bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki ilgili karşılık hesaplarına aktarılır.
(3) Borç ve gider karşılıkları, niteliklerine göre
bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı
479 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları Hesabı
472 Kıdem
tazminatı karşılığı hesabı
MADDE 157
– (1) Kıdem tazminatı karşılığı
hesabı, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan
uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.
479 Diğer
borç ve gider karşılıkları hesabı
MADDE 158
– (1) Diğer borç ve gider
karşılıkları hesabı, uzun vadeli diğer borç ve gider karşılıklarının izlenmesi
için kullanılır.
(2) Kurumun; geçmişteki bir olay sonucunda,
kontrolünde olmayan gelecekteki belirsiz olayların gerçekleşmesi ya da
gerçekleşmemesi ile teyit edilebilecek olan ve ekonomik bir fayda veya
hizmet potansiyeli içeren kaynakların çıkışı güvenilir ve gerçekçi bir
şekilde ölçülebilen yükümlülükleri için ayrılan karşılıklardan uzun vadeli
olan ve Yönetmelikteki diğer hesaplarla ilişkilendirilmeyenler bu hesaba
kaydedilir. Koşullu yükümlülüklerden, ekonomik fayda çıkışı güvenilir ve
gerçekçi bir şekilde tahmin edilenler için karşılık ayrılır ve nazım
hesaplar ana hesap grubunda ihtiyaca göre açılmış hesaplarda kayıtlı
koşullu yükümlülük tutarları ilgili hesaplardan çıkarılır.
48
Gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları
MADDE 159
– (1) Gelecek yıllara ait gelirler
ve gider tahakkukları hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan
gelecek yıllara ait gelirler ile faaliyet dönemine ait olup, ödemesi
gelecek yıllarda yapılacak giderlerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Gelecek yıllara ait gelirler ve gider
tahakkukları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan
oluşur:
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı
481 Gider Tahakkukları Hesabı
480
Gelecek yıllara ait gelirler hesabı
MADDE 160
– (1) Gelecek yıllara ait gelirler
hesabı, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet
hesaplarına ait olan gelirlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 161
– (1) Peşin tahsil edilen gelirlerden
içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk
ettirilmesi gerekenler, ilgili oldukları yılda tahakkuk ettirilmek üzere bu
hesapta izlenir.
(2) Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahakkuk
zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirler,
düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile kısa vadeli yabancı kaynaklar ana
hesap grubu içindeki gelecek aylara ait gelirler hesabına aktarılır.
(3) Gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı
tutarlar Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde
Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi
tutulur. Düzeltmeye esas tutarlar enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda
düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile
çarpılmak suretiyle düzeltilir. Enflasyon düzeltmesi neticesinde doğacak
değer artışları bu hesaba, karşılıkları enflasyon düzeltmesi hesabına
kaydedilir.
(4) Tahsil edildikleri faaliyet döneminden sonraki
dönemlerde şart kılınan amaçlar çerçevesinde kullanılması planlanan şartlı
bağış ve yardımlar tahsil edildiklerinde bu hesaba kaydedilir.
481 Gider
tahakkukları hesabı
MADDE 162
– (1) Gider tahakkukları hesabı;
uzun vadeli iç ve dış mali borçlar hesap gruplarında izlenmeyen, tahakkuk
etmiş giderlerden kaynaklanan ancak, içinde bulunulan faaliyet dönemini
takip eden dönemlerde ödenebilir duruma gelecek olan borçların izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 163
– (1) Gider olarak tahakkuk
ettirilmiş olup, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde
ödenebilir duruma gelecek olan giderlerden kaynaklanan borçlar, ilgili
olduğu dönemde ödenmek üzere bu hesapta izlenir.
(2) Gider tahakkukları hesabına kayıt yapılırken
yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer alan
kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
(3) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içindeki hesaplarda yer alan iç malî borçlar için ay sonlarında hesaplanan
ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde ödenecek olan
işlemiş faiz giderleri bu hesaba kaydedilir. Aralık ayına ait olarak
tahakkuk ettirilen faiz gideri borçlarından takip eden faaliyet döneminden
sonraki dönemlerde ödenmesi gerekenler geçici mizandan önce bu hesaba
kaydedilir.
(4) Gider tahakkukları hesabında takip edilen döviz
cinsinden faiz gideri tahakkukları, faaliyet dönemi içinde ay sonlarında,
faaliyet dönemi sonlarında geçici mizandan önce Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz satış kuru ile değerlenir.
(5) Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp ödeme
zamanına bir yıldan az süre kalan borçlar, düzenlenecek muhasebe işlem fişi
ile kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider
tahakkukları hesabına aktarılır.
49 Diğer
uzun vadeli yabancı kaynaklar
MADDE 164
– (1) Diğer uzun vadeli yabancı
kaynaklar hesap grubu, yukarıdaki hesap gruplarında tanımlanmamış olan
diğer uzun vadeli yabancı kaynakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar, niteliğine
göre bu grup içinde açılacak 499-Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
Hesabından oluşur.
499 Diğer
uzun vadeli yabancı kaynaklar hesabı
MADDE 165
– (1) Diğer uzun vadeli yabancı
kaynaklar hesabı, yukarıdaki hesaplarda tanımlanmamış olan diğer uzun
vadeli yabancı kaynakların izlenmesi için kullanılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Öz Kaynaklara
İlişkin Hesap ve İşlemler
5 Öz
kaynaklar
MADDE 166
– (1) Öz kaynaklar ana hesap
grubu, varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar toplamı arasındaki farkın
izlenmesi için kullanılır.
(2) Öz kaynaklar ana hesap grubu; net değer, değer
hareketleri, yedekler, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları ve geçmiş
yıllar olumsuz faaliyet sonuçları ile dönem faaliyet sonuçları hesap
grupları şeklinde bölümlenir.
50 Net
değer
MADDE 167
– (1) Net değer hesap grubu;
varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar, değer hareketleri, geçmiş yıllar
olumlu-olumsuz faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonuçları toplamı
arasındaki farkı ifade eden net değerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Net değer hesap grubuna ilişkin enflasyon
düzeltmesi işlemleri aşağıda gösterilmiştir:
a) Kurumun net değer hesap grubunda kayıtlı
tutarları, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde
Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi
tutulur.
b) Net değer hesap grubunda kayıtlı tutarlar enflasyon
düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce düzeltilmiş
tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilir.
c) Net değerin düzeltilmesi sırasında değer
hareketleri, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları ve geçmiş yıllar
olumsuz faaliyet sonuçları hesap gruplarından aktarılan tutarlar ile bu
hesapta izlenen geçmiş dönem enflasyon düzeltme farkları dikkate alınmaz.
ç) Enflasyon düzeltmesi neticesinde ortaya çıkan
artışlar net değer hesabına, karşılığı enflasyon düzeltmesi hesabına
kaydedilir.
(3) Net değer, niteliğine göre bu grup içinde
açılacak 500-Net Değer Hesabından oluşur.
500 Net
değer hesabı
MADDE 168
– (1) Net değer hesabı; Kurumun
hesaplarında kayıtlı varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar, değer
hareketleri, geçmiş yıllar olumlu-olumsuz faaliyet sonuçları ve dönem
faaliyet sonuçları toplamı arasındaki fark, hesaplarda kayıtlı olmayan
varlık ve yabancı kaynaklardan kaydi envanteri yapılarak hesaplara
alınanlar ile öz kaynaklar ana hesap grubundaki diğer hesaplarda kayıtlı
tutarlardan bu hesaba aktarılmasına Bakanlığın uygun görüşü üzerine Kurumca
karar verilenlerin izlenmesi için kullanılır.
51 Değer
hareketleri
MADDE 169
– (1) Değer hareketleri hesap
grubu, Kurumun muhasebe birimleri arasındaki nakit ve nakit dışı değer
hareketlerine ait işlemlerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Değer hareketleri, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
510 Nakit Hareketleri Hesabı
511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı
512 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı
519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı
510 Nakit
hareketleri hesabı
MADDE 170
– (1) Nakit hareketleri hesabı;
muhasebe birimlerince, nakit fazlası olarak veya diğer muhasebe birimlerine
nakit ihtiyacı olarak gönderilen paraların izlenmesi için kullanılır.
511
Muhasebe birimleri arası işlemler hesabı
MADDE 171
– (1) Muhasebe birimleri arası
işlemler hesabı, muhasebe birimlerinin birbirlerine gönderdikleri para ve
kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve
ödemelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 172
– (1) Muhasebe birimleri arası
işlemler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Muhasebe birimleri arası işlemler hesabı
aracılığıyla yapılacak işlemler;
1) Başka muhasebe biriminde kayıtlı olan borçlara
karşılık borçlular veya ilgililerinden nakden veya mahsuben yapılan
tahsilatlar.
2) Herhangi bir hesabın alacağında kayıtlı olup
başka muhasebe birimine mahsuben yapılan aktarmalar.
3) Başka muhasebe biriminde kayıtlı olan borçlarına
mahsuben, ilgililerin hakedişlerinden yapılan kesintiler.
4) Başka muhasebe birimleri adına yapılan ödemeler
ile nakden veya mahsuben yapılan tahsilatlar.
5) Kuruma ait stoklar ile maddi duran varlıkların
farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan harcama birimlerine
gönderilmesine ilişkin işlemler.
6) Yukarıda (1) numaralı alt bentte belirtilen
işlemler hakkında bu Yönetmeliğin hazır değerler; (2) numaralı alt bentte
belirtilen işlemler hakkında faaliyet borçları ve emanet yabancı kaynaklar;
(5) numaralı alt bentte belirtilen işlemler hakkında ise dönen varlıklar
ana hesap grubu içindeki stoklar ile duran varlıklar ana hesap grubu
içindeki maddi duran varlıklar hesap gruplarında açıklandığı şekilde işlem
yapılır.
b) Aylık ve diğer hakedişlerden yapılacak
kesintiler;
1) Memur veya diğer istihkak sahiplerinin başka bir
muhasebe biriminde kayıtlı olan borcuna karşılık aylık veya hakedişlerinden
kesinti yapılması hakkında dairesinden gelen yazı veya haciz kararlarında
belirtilen tutar, nazım hesaplar grubu içindeki başka birimler adına
izlenen alacaklar ve başka birimler adına izlenen alacak emanetleri hesaplarına
kaydedilir. Haciz kararları ayrıca harcama birimine gönderilir.
2) İlgili idare tarafından her ay memurun aylığından
kesilen tutar, aylık bordronun “kesintiler” tablosunun ilgili sütununda
gösterilir.
3) Bu suretle dairesince aylık bordroların ilgili
kesinti sütununda gösterilen tutarlar ile istihkak sahiplerinin
hakedişlerinden kesilerek ödeme emri belgesi üzerinde gösterilen ve
yevmiyede emanetler hesabına alacak kaydedilen tutarlar, yapılan kesintiler
için muhasebe birimleri itibarıyla her bir işlem için ayrı ayrı muhasebe
işlem fişi düzenlenir. Bu fişlerin ilgili nüshaları, adına mahsuben
tahsilat yapılan muhasebe birimine gönderilir.
c) Başka muhasebe birimleri adına nakden veya
mahsuben yapılan tahsilat;
1) Başka muhasebe birimleri adına nakden veya
mahsuben yapılan tahsilata ait muhasebe işlem fişi adına tahsilat yapılan
muhasebe birimine geldiğinde, önce tahsilatın karşılığı olan alacağın hangi
hesapta, hangi muhasebe birimi adına kayıtlı olduğu araştırılır. Söz konusu
tutar; bütçe gelirleri hesabı, kişilerden alacaklar hesabı, avans ve kredi
hesapları gibi hesaplardan hangisini ilgilendiriyorsa o hesaba kaydedilir.
2) Karşı muhasebe biriminden gelen muhasebe işlem
fişinin kontrolü sonucunda, borç kaydının bulunmadığı veya borcun daha önce
kapandığı anlaşıldığında ya da bildirilen tutarın kayıtlı alacaktan fazla
olması durumunda mahsup edilemeyen tutar, ilgilisine iade edilmek üzere
emanetler hesabına kaydedilir.
512 Proje
özel hesabından kullanımlar hesabı
MADDE 173
– (1) Proje özel hesabından
kullanımlar hesabı, dış finansman kaynağı tarafından proje özel hesabına
aktarılan dış proje kredilerine ilişkin kullanım bilgilerinin izlenmesi
için kullanılır.
519 Değer
hareketleri sonuç hesabı
MADDE 174
– (1) Değer hareketleri sonuç
hesabı, bu grup içindeki hesapların yıl sonunda kalan bakiyelerinin
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 175
– (1) Malî yıl sonu itibarıyla
muhasebe birimlerince bu hesaba kaydedilen tutarlar, merkezde
birleştirilir. Birleştirme sonucu, hesabın borç veya alacak bakiyesi
vermesi durumunda hesabın denkliğinin sağlanması amacıyla Kurumca merkezde
ve yerinde gerekli incelemeler yapılır.
57 Geçmiş
yıllar olumlu faaliyet sonuçları
MADDE 176
– (1) Geçmiş yıllar olumlu
faaliyet sonuçları hesap grubu, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçlarının
izlenmesi için kullanılır.
(2) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesap
grubuna ilişkin enflasyon düzeltmesi işlemleri;
a) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları, Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek
esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
b) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları,
enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce
düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle
düzeltilir.
c) Enflasyon düzeltmesi neticesinde ortaya çıkan
artışlar geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabına, karşılıkları
enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
(3) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesap
grubundaki hesaplar, en az beş yıllık geçmiş faaliyet sonuçlarını
gösterecek şekilde bölümlenir ve ayrı ayrı gösterilir.
(4) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları,
niteliğine göre bu grup içinde açılacak 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet
Sonuçları Hesabından oluşur.
570
Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabı
MADDE 177
– (1) Geçmiş yıllar olumlu
faaliyet sonuçları hesabı, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan olumlu
faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.
58 Geçmiş
yıllar olumsuz faaliyet sonuçları (-)
MADDE 178
– (1) Geçmiş yıllar olumsuz
faaliyet sonuçları hesap grubu, geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçlarının
izlenmesi için kullanılır.
(2) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesap
grubuna ilişkin enflasyon düzeltmesi işlemleri;
a) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları, Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenecek
esas ve usullere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
b) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları,
enflasyon düzeltmesinin yapılacağı yılda düzeltme katsayısı, daha önce
düzeltilmiş tutarlar ise taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle
düzeltilir.
c) Enflasyon düzeltmesi neticesinde ortaya çıkan
artışlar geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına, karşılıkları
enflasyon düzeltmesi hesabına kaydedilir.
(3) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesap
grubundaki hesaplar, en az beş yıllık geçmiş faaliyet sonuçlarını
gösterecek şekilde bölümlenir ve ayrı ayrı gösterilir.
(4) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları,
niteliğine göre bu grup içinde açılacak 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet
Sonuçları Hesabından oluşur.
580 Geçmiş
yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabı (-)
MADDE 179
– (1) Geçmiş yıllar olumsuz
faaliyet sonuçları hesabı, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan
olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.
59 Dönem
faaliyet sonuçları
MADDE 180
– (1) Dönem faaliyet sonuçları
hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için
kullanılır.
(2) Dönem faaliyet sonuçları, sonucun olumlu veya
olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
590 Dönem
olumlu faaliyet sonuçları hesabı
MADDE 181
– (1) Dönem olumlu faaliyet
sonuçları hesabı, faaliyet döneminde ortaya çıkan olumlu faaliyet sonucunun
izlenmesi için kullanılır.
591 Dönem
olumsuz faaliyet sonuçları hesabı (-)
MADDE 182
– (1) Dönem olumsuz faaliyet
sonuçları hesabı, faaliyet döneminde ortaya çıkan olumsuz faaliyet
sonucunun izlenmesi için kullanılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Faaliyet
Hesaplarına İlişkin İşlemler
6 Faaliyet
hesapları
MADDE 183
– (1) Faaliyet hesapları ana hesap
grubu, Kurumun faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü
gelir ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi,
enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farkların kaydedilmesi ve faaliyet
sonuçlarının üretilmesi için kullanılır.
(2) Faaliyet hesapları ana hesap grubu; gelir
hesapları, gider hesapları ve faaliyet sonuçları hesap grupları şeklinde
bölümlenir.
60 Gelir
hesapları
MADDE 184
– (1) Gelir hesapları hesap grubu,
faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelirin, ekonomik
sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
(2) Gelir hesapları, niteliğine göre bu grup içinde
açılacak 600-Gelirler Hesabından oluşur.
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 185
– (1) Gelir hesapları tahakkuk
esasına göre tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için, Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen muhasebe ilkelerine göre
sınıflandırılır.
(2) Hesaplarda kayıtlı varlık ve yükümlülüklerdeki
değer ve miktar değişimlerinden kaynaklanan olumlu farklar gelirler
hesabında izlenir.
(3) Gelir yardımcı hesaplarına ait hata
düzeltmeleri, yanlış kaydedilen yardımcı hesaptan düşülmek ve ilgili
yardımcı hesaba eklenmek üzere düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile muhasebe
kaydı yapılmak suretiyle gerçekleştirilir.
600
Gelirler hesabı
MADDE 186
– (1) Gelirler hesabı, bütçe ile
ilgili olsun veya olmasın genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre
tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılır.
61 İndirim,
iade ve iskonto hesapları
MADDE 187
– (1) İndirim, iade ve iskonto
hesapları hesap grubu, Kurumun mal ve hizmet satışlarına ilişkin olarak
tahakkuk eden tutarlardan yapılan indirim, iade ve iskontoların, bütçe
geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilattan mevzuatı gereğince
yapılan ret ve iade tutarlarının izlenmesi için kullanılır.
(2) İndirim, iade ve iskonto hesapları, niteliğine
göre bu grup içinde açılacak 610-İndirim, İade ve İskontolar Hesabından
oluşur.
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 188
– (1) İndirim, iade ve iskonto
hesapları Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen muhasebe
ilkelerine göre sınıflandırılan gelir hesaplarına paralel olacak şekilde
sınıflandırılır.
(2) İndirim, iade ve iskonto hesapları grubundaki
hesapların yardımcı hesaplarına ait hata düzeltmeleri, yanlış kaydedilen
yardımcı hesaptan düşülmek ve ilgili yardımcı hesaba eklenmek üzere
düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile muhasebe kaydı yapılmak suretiyle
gerçekleştirilir.
610
İndirim, iade ve iskontolar hesabı
MADDE 189
– (1) İndirim, iade ve iskontolar
hesabı; Kurumun mal veya hizmet satışlarına ilişkin olarak tahakkuk eden
tutarlardan yapılan indirim, iade ve iskontoların, bütçe geliri olarak
nakden veya mahsuben yapılan tahsilattan mevzuatı gereğince yapılan ret ve
iade tutarlarının izlenmesi için kullanılır.
63 Gider
hesapları
MADDE 190
– (1) Gider hesapları hesap grubu,
faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen her türlü giderin,
ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
(2) Gider hesapları, niteliğine göre bu grup içinde
açılacak 630-Giderler Hesabından oluşur.
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 191
– (1) Gider hesapları, tahakkuk
esasına göre gerçekleşen her türlü giderin izlenmesi için, Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen muhasebe ilkelerine göre
sınıflandırılır.
(2) Gider hesapları hesap grubundaki hesaplara
kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında
yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
(3) Hesaplarda kayıtlı varlık ve yükümlülüklerdeki
değer ve miktar değişimlerinden kaynaklanan olumsuz farklar giderler
hesabında izlenir.
(4) Gider yardımcı hesaplarına ait hata
düzeltmeleri, yanlış kaydedilen yardımcı hesaptan düşülmek ve ilgili yardımcı
hesaba eklenmek üzere düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile muhasebe kaydı
yapılmak suretiyle gerçekleştirilir.
630
Giderler hesabı
MADDE 192
– (1) Giderler hesabı, bütçe ile
ilgili olsun veya olmasın genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre
tahakkuk ettirilen her türlü giderin izlenmesi için kullanılır.
69
Faaliyet sonuçları
MADDE 193
– (1) Faaliyet sonuçları hesap
grubu, faaliyet dönemine ait gelir ve gider hesapları hesap gruplarında yer
alan hesaplardan dönem faaliyet sonucunun üretilmesi için kullanılır.
(2) Faaliyet sonuçları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
690 Faaliyet Sonuçları Hesabı
698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı
690
Faaliyet sonuçları hesabı
MADDE 194
– (1) Faaliyet sonuçları hesabı, bir
faaliyet dönemine ait gelir ve gider hesapları hesap gruplarında yer alan
hesaplarda ve enflasyon düzeltmesi hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem
faaliyet sonucunun elde edilmesi için kullanılır.
698
Enflasyon düzeltmesi hesabı
MADDE 195
– (1) Enflasyon düzeltmesi hesabı,
parasal olmayan kalemlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların izlenmesi
için kullanılır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Bütçe
Hesaplarına İlişkin İşlemler
8 Bütçe
hesapları
MADDE 196
– (1) Bütçe hesapları ana hesap grubu,
Kurumun bütçe gelir ve bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun
olarak izlenmesi ve bütçe uygulama sonuçlarının üretilmesi için kullanılır.
(2) Bütçe hesapları ana hesap grubu; bütçe gelir
hesapları, bütçe gelirlerinden ret ve iade hesapları, bütçe gider hesapları
ve bütçe uygulama sonuçları hesap grupları şeklinde bölümlenir.
80 Bütçe
gelir hesapları
MADDE 197
– (1) Bütçe gelir hesapları hesap
grubu, nakden veya mahsuben tahsil edilen bütçe gelirlerinin ekonomik
sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
(2) Bütçe gelir hesapları, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
800 Bütçe Gelirleri Hesabı
805 Gelir Yansıtma Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 198
– (1) Bütçe gelirleri hesabı, Strateji
ve Bütçe Başkanlığı tarafından belirlenen bütçe ekonomik sınıflandırmasına
uygun olarak yardımcı hesaplara ayrılır.
(2) Bütçe gelirleri yardımcı hesaplarına ait hata
düzeltmeleri, yanlış kaydedilen yardımcı hesap kodundan düşülmek ve ilgili
yardımcı hesap koduna eklenmek üzere düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile
muhasebe kaydı yapılmak suretiyle gerçekleştirilir.
(3) Bütçeyle ilgili olarak faaliyet hesapları veya
bilanço hesaplarına kaydedilen tutarların gerek bütçe gelirleri hesabıyla
gerekse bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabıyla ilişkilendirilmesinde
gelir yansıtma hesabı kullanılır. Bütçe gelirleri hesabının bakiyesi ile
bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabının bakiyesi arasındaki fark,
gelir yansıtma hesabının bakiyesine eşittir.
(4) Yabancı para cinsinden yapılan ödemelerde
bankaca, kur değişimi dolayısıyla verilen talimattan daha az bir tutar
aktarıldığı durumlarda, oluşan olumlu kur farkları her bir işlem için,
gelirler hesabına kaydedilerek bütçe gelirleri hesabına yansıtma işlemi yapılır.
Muhasebeleştirme belgesine yabancı para cinsinden yapılan ödemeye esas
talimat ve ilgili hesap özet cetveli eklenir.
800 Bütçe
gelirleri hesabı
MADDE 199
– (1) Bütçe gelirleri hesabı,
Kurumun bütçesi veya özel kanunlar gereğince bütçe geliri olarak tanımlanan
ve nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılır.
805 Gelir
yansıtma hesabı
MADDE 200
– (1) Gelir yansıtma hesabı, bütçe
gelirleri hesabı veya bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabına
kaydedilen tutarların ilgisine göre faaliyet hesapları veya ilgili bilanço
hesaplarına yansıtılması için kullanılır.
81 Bütçe
gelirlerinden ret ve iade hesapları
MADDE 201
– (1) Bütçe gelirlerinden ret ve
iade hesapları hesap grubu, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben
yapılan tahsilattan mevzuatı gereğince yapılan ret ve iadelerin izlenmesi
için kullanılır.
(2) Bütçe gelirlerinden ret ve iade hesapları,
niteliğine göre bu grup içinde açılacak 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabından oluşur.
810 Bütçe
gelirlerinden ret ve iadeler hesabı
MADDE 202
– (1) Bütçe gelirlerinden ret ve
iadeler hesabı, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan
tahsilattan mevzuatı gereğince yapılan ret ve iadelerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 203
– (1) Bütçe gelirleri hesabından
yapılacak ret ve iadelerde “Düzeltme ve İade Belgesi” (Örnek:13)
düzenlenir. Bütçe gelirlerinden yapılacak ret ve iade işlemlerinde muhasebe
işlem fişi muhasebeleştirme belgesi olarak kullanılır.
83 Bütçe
gider hesapları
MADDE 204
– (1) Bütçe gider hesapları hesap
grubu, nakden veya mahsuben ödenen bütçe giderlerinin ekonomik
sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
(2) Kurumun bütçe gideri ödemeleri bu grup içinde
açılacak bütçe giderleri ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına
kaydedilir.
(3) Bütçe gider hesapları, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
830 Bütçe Giderleri Hesabı
834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
835 Gider Yansıtma Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 205
– (1) Bütçe gider hesapları,
Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından belirlenen bütçe ekonomik
sınıflandırmasına uygun olarak yardımcı hesaplara ayrılır.
(2) Bütçeyle ilgili olarak faaliyet hesapları veya
bilanço hesaplarına kaydedilen tutarların, ilgisine göre bütçe giderleri
hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabıyla ilişkilendirilmesinde gider
yansıtma hesabı kullanılır. Bütçe giderleri hesabı ve geçen yıl bütçe
mahsupları hesabının borç bakiyeleri toplamı ile gider yansıtma hesabının
alacak bakiyesi her zaman birbirine eşittir.
(3) Yabancı para cinsinden yapılan ödemelerde
bankaca, kur değişimi dolayısıyla verilen talimattan daha fazla bir tutar
aktarıldığı durumlarda, doğan olumsuz kur farkları işlem tarihinde her bir
işlem için giderler hesabına kaydedilerek bütçe giderleri hesabına yansıtma
işlemi yapılır. Muhasebeleştirme belgesine yabancı para cinsinden yapılan
ödemeye esas talimat ve ilgili hesap özet cetveli eklenir.
(4) Bütçe gider hesapları hesap grubundaki
hesaplara kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da
kullanılır.
830 Bütçe
giderleri hesabı
MADDE 206
– (1) Bütçe giderleri hesabı;
bütçe ile ilgili olup, ödeneğine dayanılarak veya bütçe mevzuatı ve diğer
mevzuatın verdiği yetkilerle ödenek üstü olarak nakden veya mahsuben
yapılan bütçe giderlerinin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 207
– (1) Yılı bütçe mevzuatındaki
tertibine uygun olarak bütçeye gider kaydıyla ödenecek veya gönderilecek
paralar ile yapılacak mahsuplar için ödeme emri belgesine, ödemesi
yapılacak giderin çeşidine ve alım şekline göre Sosyal Güvenlik Kurumları
Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilen ve özel
mevzuatında öngörülen belgeler bağlanır.
834 Geçen
yıl bütçe mahsupları hesabı
MADDE 208
– (1) Geçen yıl bütçe mahsupları
hesabı, mahsup dönemine aktarılan ön ödemelerden bütçe giderine
dönüşenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 209
– (1) Malî yıl içinde kamu görevlilerine
veya harcama yetkilisi mutemetlerine bütçedeki ödeneğine dayanılarak
verilen avanslar ile açılan kredilere ait mal teslim edildiği veya hizmet o
yıl sonuna kadar yapıldığı hâlde, herhangi bir nedenle mahsup belgeleri
yılı geçtikten sonra verilenler veya mahsup belgeleri yılı içinde verildiği
hâlde muhasebe birimlerince inceleme işinin sona ermemesi dolayısıyla
mahsup dönemine aktarılmış olan tutarlar, muhasebe birimlerince, geçen yıl
bütçe mahsupları hesabına kaydedilmek suretiyle mahsup dönemi sonuna kadar
kapatılır ve geçen yıla ait bütçenin ilgili bütçe tertibiyle
ilişkilendirilir. Söz konusu tutarlar mahsup döneminin sonunda ilgili yıl
bütçe giderleri içinde raporlanır.
835 Gider
yansıtma hesabı
MADDE 210
– (1) Gider yansıtma hesabı,
giderler hesabı veya ilgili bilanço hesabına kaydedilen tutarların, bütçe
giderleri hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına yansıtılması için
kullanılır.
89 Bütçe
uygulama sonuçları
MADDE 211
– (1) Bütçe uygulama sonuçları
hesap grubu, bütçe gelir ve bütçe gider hesapları hesap grupları ile bütçe
gelirlerinden ret ve iade hesapları hesap grubunda yer alan hesaplardan
bütçe uygulama sonuçlarının üretilmesi için kullanılır.
(2) Bütçe uygulama sonuçları, niteliğine göre bu
grup içinde açılacak 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabından oluşur.
895 Bütçe
uygulama sonuçları hesabı
MADDE 212
– (1) Bütçe uygulama sonuçları
hesabı, bütçe yılına ait bütçe gelir ve bütçe gider hesapları hesap
grupları ile bütçe gelirlerinden ret ve iade hesapları hesap grubunda yer
alan hesaplarda kayıtlı tutarlardan bütçe uygulama sonuçlarının elde
edilmesi için kullanılır.
(2) Bütçe uygulama sonuçları hesabı, bütçe uygulama
sonuçlarının üretilmesinden sonra yansıtma hesapları ile karşılıklı olarak
kapatılır.
ONUNCU BÖLÜM
Nazım Hesaplara
İlişkin Hesap ve İşlemler
9 Nazım
hesaplar
MADDE 213
– (1) Nazım hesaplar ana hesap
grubu; varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarında izlenmeyen ve
muhasebenin sadece bilgi verme görevi yüklediği işlemler ile idarenin
muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ve gelecekte
doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Nazım hesaplar ana hesap grubu; ödenek
hesapları, nakit dışı teminat ve kişilere ait menkul kıymet hesapları,
taahhüt hesapları ile değerli kâğıt ve özel tahakkuk hesapları ve
Bakanlığın uygun görüşü üzerine Kurumun yönetim ve bilgi ihtiyaçlarına
uygun olarak açacağı diğer nazım hesap gruplarından oluşur.
90 Ödenek
hesapları
MADDE 214
– (1) Ödenek hesapları hesap
grubu; bütçe ödeneklerinin, muhasebe birimlerine gelen ödeneklerin,
bunlardan yapılan kullanım ve tenkisler ile mahsup dönemine aktarılan
tutarların izlenmesi için kullanılır.
(2) Ödenek hesapları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
900 Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı
901 Bütçe Ödenekleri Hesabı
902 Bütçe Ödenek Hareketleri Hesabı
903 Kullanılacak Ödenekler Hesabı
904 Ödenekler Hesabı
905 Ödenekli Giderler Hesabı
906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak
Ödenekler Hesabı
907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 215
– (1) Ödenek hesapları grubuna
ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Bütçe ödeneklerinin merkez muhasebe birimince
izlenmesi;
1) Kesin hesabın çıkarılmasına esas olacak şekilde,
ödenek işlemlerinin ilgili ödenek hesaplarının belirlenen yardımcı
hesaplarına göre kayıtlara alınarak muhasebeleştirilmesi ve takibi merkez
muhasebe birimince yapılır. Ödenek hareketlerine ilişkin işlemler, merkez
muhasebe birimine bildirilir ve bu muhasebe birimince, gönderilecek bütçe
ödenekleri hesabı, bütçe ödenekleri hesabı ve bütçe ödenek hareketleri
hesabı kullanılmak suretiyle izlenir. Bu hesaplar, merkez muhasebe birimi
dışındaki muhasebe birimlerinde kullanılmaz.
2) Merkez muhasebe birimince, ödenek hareketlerine
ilişkin; bütçe ile verilen ödenekler, varsa bütçe ile yapılan kesintiler,
geçen yıldan devredip ilgili harcama birimlerince ödenek kaydedilmesi
bildirilen tutarlar, yılı içinde yapılan ödenek aktarmaları ile yılı içinde
eklenen veya iptal edilen ödenekler, yılı içinde şartlı bağış ve
yardımlardan dolayı tahsis edilen özel ödenekler, merkez biriminde
kullanılan ödenekler ile merkez dışı birimlerde kullanılmak üzere
gönderilen ödenekler, yılı içinde veya yıl sonunda muhasebe birimlerinde
kullanılmayarak tenkis edilen ödenekler ile mevzuatı gereğince ertesi yıla
devreden ödenekler, yılı içinde kullanılmadığı için iptal edilen ödenekler
yardımcı hesaplar itibarıyla muhasebe kayıtlarına alınır. Belirtilen
kayıtlar tamamlanıp geçici mizanın düzenlenmesinden sonra, dönem sonunda
ilgili hesaplar kapatılır.
b) Merkez birimince kullanılan ödeneklerin
hesaplara alınması;
1) Merkez biriminin harcamalarına ilişkin olarak
ödenek gönderme belgesine göre gerekli kayıtlar yapılır.
2) Merkez biriminin önceden ödenek gönderme belgesi
düzenlenmemiş harcamalarına ilişkin ödeme emri belgesi tutarları; merkez
veya ilgili muhasebe birimince bütçe gideri olarak kaydedilmeden önce, bir
taraftan bütçe ödenek hareketleri hesabı ve gönderilecek bütçe ödenekleri
hesabına, diğer taraftan kullanılacak ödenekler hesabı ve ödenekler
hesabına kaydedilir. Bu kayıt yapıldıktan sonra, bütçe giderlerine ilişkin
muhasebe kayıtları yapılır.
c) Ödeneklerin merkez dışı birimlerine dağıtımı;
1) Bütçe ödeneklerinin merkez dışı birimlerine dağıtımı
“Ödenek Gönderme Belgesi” (Örnek:14) ve “Ödenek Gönderme Belgesi İcmali”
(Örnek:15) ile yapılır.
2) Ödenekler, kurumsal sınıflandırmanın aynı
düzeyindeki birimlere fonksiyonel, finansman veya ekonomik
sınıflandırmadaki farklılıklara bakılmaksızın aynı ödenek gönderme belgesi
ile gönderilir.
ç) Ödenek kullanımlarının merkez ve merkez dışı
muhasebe birimlerince izlenmesi;
1) Kurumun merkez biriminde kullanılacak ödenekler
ve merkez dışı birimlerde kullanılacak ödeneklerin alınması ve kullanılması
ile tenkis edilme işlemleri, merkez ve merkez dışı muhasebe birimlerince;
kullanılacak ödenekler hesabı, ödenekler hesabı, ödenekli giderler hesabı,
mahsup dönemine aktarılan kullanılacak ödenekler hesabı ve mahsup dönemine
aktarılan ödenekler hesabının kullanılması suretiyle izlenir.
2) Merkez dışı birimlere aktarılan ödeneklere
ilişkin olarak alınan ödenek gönderme belgelerinde; gönderilen muhasebe
biriminin adı ve kodunun doğru olup olmadığı, rakam ve yazı ile yazılan
tutarların birbirine uygun olup olmadığı gibi hususlar ilgili muhasebe
birimince kontrol edilir. Tespit edilen noksanlıklar merkez muhasebe birimi
ile temas kurularak giderilir.
3) Alınan ödenekler belge aslına dayanılarak
muhasebe işlem fişi ile muhasebeleştirilir. Alınan ödeneklere ilişkin
ödenek gönderme belgesi, muhasebe işlem fişinin Sayıştaya gönderilecek
nüshasına eklenir, aslının fotokopisi ise onaylanarak harcama birimleri
itibarıyla muhasebe biriminde dosyalanır.
4) Malî yıl sonunda, tenkisler yapıldıktan sonra
muhasebe birimlerine gelen ödenekler, hiçbir kayda tabi tutulmaksızın bir
yazı ekinde geri gönderilir.
5) Ödeneklerin elektronik ortamda gönderilmesi ve
kayda alınmasına ilişkin düzenlemeler yapmaya Kurum yetkilidir.
d) Tenkis belgesi;
1) Tenkis işlemi, düzenlenen “Tenkis Belgesi”
(Örnek:16) ve “Tenkis Belgesi İcmali” (Örnek:17) ile yapılır. Harcama
birimlerince yılı içinde tenkisi istenilen ödeneklere ilişkin olarak
düzenlenen tenkis belgesi muhasebe birimine gönderilir ve gerekli muhasebe
kayıtları yapılır.
2) İki nüsha olarak düzenlenen tenkis belgesine,
belgeyi düzenleyen muhasebe birimi, ödeneği tenkis edilen idarenin adı,
malî yıl başında kurumsal sınıflandırma ayrımı yapılmaksızın birden
başlamak üzere verilen sıra numarası ile bütçe yılı yazıldıktan sonra,
tenkis edilen ödeneğin bütçe tertibi ve tutarı ilgili sütunlara ayrı ayrı
yazılır. Tenkis edilen ödeneklerin toplamı alınarak belgenin altındaki özel
sütuna tenkis toplamı yazı ile yazılır.
3) Tenkis belgeleri muhasebe biriminde muhafaza
edilir.
4) Malî yılın son ayına ait bütün ödeme ve
mahsuplar işlendikten sonra, yılı içinde alınan ödeneklerden kullanılmayarak
arta kalan tutarlar dönem sonu işlemlerinden önce muhasebe birimlerince
doğrudan tenkis edilir. Ancak, yılı içinde verilmiş olup malî yıl sonuna
kadar mahsubunun yapılamaması nedeniyle mahsup dönemine aktarılması gereken
ön ödemeler karşılığı ödenekler alıkonularak, mahsup dönemi içinde mahsup
işlemleri yapılmak üzere ertesi yıla aktarılır. Mahsup dönemi sonunda
kullanılmayan ödenek tutarları tenkis edilir.
5) Yabancı ülkelerden yapılacak alımlar için
açılmış akreditiflere ilişkin kredi artıkları ertesi yıla devredilmekle
birlikte, karşılığı ödenekleri yıl sonlarında tenkis belgesi düzenlenmek
suretiyle iptal edilir. Akreditif artıklarına ilişkin ödeneklerin yıl sonlarında
iptal edilmesine yönelik olarak düzenlenen tenkis belgesinde, tenkis edilen
ödeneğin devreden akreditif karşılığı krediye ait olduğu belirtilerek, yeni
malî yıl içinde ilgili tertipten ödenek gönderilmesi istenir.
6) Yılı için geçerli sözleşmeler ile gelecek yıl ya
da yıllara geçerli sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet
yerine getirilememiş veya zorunlu nedenlerle sözleşmenin uygulanmasına
başlanılamamış, ancak ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi
malî yıla taşmış ise, yıl sonunda yüklenme artığı devredilir ve
yüklenimlere ilişkin ödenek tutarları iptal edilir. Düzenlenen tenkis
belgesinde, söz konusu ödeneğin devredilen taahhüt karşılığı olduğu
belirtilerek iptal edilmesi ve yeni malî yılda ilgili tertipten ödenek gönderilmesi
istenir.
7) Dış proje kredileri avans ve akreditiflerinden,
malî yıl sonuna kadar harcanamadığından ertesi yıla devredilecek tutarlar
hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.
e) Ödenekli gider işlemleri;
1) Ödeneğine dayanılarak tahakkuk ettirilip nakden
veya mahsuben ödenen bütçe giderleri, muhasebe birimlerince gün sonlarında
ödenekli giderler hesabına kaydedilir.
2) Verilen talimat üzerine tahakkukun iptal
edilmesi nedeniyle ödeneğine iade edilmesi bildirilen tutarlar ödenekli
giderler hesabından düşülür.
f) Mahsup dönemine aktarılan ödenekler;
1) Malî yılın bitimine kadar hizmet yerine
getirildiği veya mal teslim alındığı hâlde mahsubu yapılamadığından mahsup
dönemine aktarılan ön ödeme artıkları için saklı tutulan ödenekler, söz
konusu ön ödemelerle birlikte mahsup dönemine aktarılır.
2) Mahsup dönemine aktarılan ödeneklerden mahsup
dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenler mahsup dönemine
aktarılan ödenek hesaplarında izlenir.
(2) Ödenek hesapları hesap grubunda yer alan hesaplara
kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da
kullanılır.
900
Gönderilecek bütçe ödenekleri hesabı
MADDE 216
– (1) Gönderilecek bütçe
ödenekleri hesabı; bütçede öngörülen ödenekler, bunlardan yapılan kesintiler,
geçen yıldan devreden ödenekler, ödenek kalemleri arasında yapılan
aktarmalar, yılı içinde eklenen veya iptal edilen ödenekler, yılı içinde
kaydedilen özel ödenekler, merkez ve merkez dışı birimlerde kullanılacak
ödenekler, gönderilen ödeneklerden tenkis edildiği için iade alınan
ödenekler ile ertesi yıla devreden ödenekler ve iptal edilen ödeneklere
ilişkin işlemlerin merkez muhasebe birimince izlenmesi için kullanılır.
901 Bütçe
ödenekleri hesabı
MADDE 217
– (1) Bütçe ödenekleri hesabı,
bütçede öngörülen ödenekler ve bunlardan yapılan kesintiler, geçen yıldan
devreden ödenekler, ödenek kalemleri arasında yapılan aktarmalar, yılı
içinde yapılan ödenek ekleme ve iptalleri, yılı içinde kaydedilen özel
ödenekler ve ertesi yıla devreden ödenekler ile iptal edilen ödeneklerin
merkez muhasebe birimince izlenmesi için kullanılır.
902 Bütçe
ödenek hareketleri hesabı
MADDE 218
– (1) Bütçe ödenek hareketleri
hesabı, bütçede öngörülen ödeneklerden merkez biriminde kullanılanlar ile
merkez dışı birimlerde kullanılmak üzere gönderilenler ve gönderilen
ödeneklerden yılı içinde veya yıl sonunda tenkis edildiği için iade
alınanların merkez muhasebe birimince, izlenmesi için kullanılır.
903
Kullanılacak ödenekler hesabı
MADDE 219
– (1) Kullanılacak ödenekler
hesabı, muhasebe birimlerine gelen ödenekler ile bunlardan kullanılanlar
veya tenkis edilenlerin izlenmesi için kullanılır.
904
Ödenekler hesabı
MADDE 220
– (1) Ödenekler hesabı, muhasebe
birimlerine gelen ödenekler ile bunlardan yapılan tenkislerin izlenmesi
için kullanılır.
905
Ödenekli giderler hesabı
MADDE 221
– (1) Ödenekli giderler hesabı,
ödeneğine dayanılarak tahakkuk ettirilip nakden veya mahsuben ödenen bütçe
giderleri ile Kurumca tahakkukun iptal edilmesi nedeniyle ödeneğine iade
edilmesi bildirilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
906
Mahsup dönemine aktarılan kullanılacak ödenekler hesabı
MADDE 222
– (1) Mahsup dönemine aktarılan
kullanılacak ödenekler hesabı, malî yılın sonuna kadar hizmet yerine getirildiği
veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine
aktarılan ön ödemeler için saklı tutulan ödenekler ile bunlardan mahsup
dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenlerin izlenmesi için
kullanılır.
907
Mahsup dönemine aktarılan ödenekler hesabı
MADDE 223
– (1) Mahsup dönemine aktarılan
ödenekler hesabı, malî yılın sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya
mal teslim alındığı hâlde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine
aktarılan ön ödemeler için saklı tutulan ödenekler; bunlardan mahsup dönemi
sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenlerin izlenmesi için kullanılır.
91 Nakit
dışı teminat ve kişilere ait menkul kıymet hesapları
MADDE 224
– (1) Nakit dışı teminat ve
kişilere ait menkul kıymet hesapları hesap grubu, teminat ve depozito
olarak alınan teminat ve garanti mektuplarıyla şahsi kefalete ilişkin
belgeler ve kişi malı olarak muhasebe birimlerine teslim edilen menkul
kıymet ve varlıklar ile bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir
sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri
veya kişilere verilen teminat mektuplarının izlenmesi için kullanılır.
(2) Nakit dışı teminat ve kişilere ait menkul
kıymet hesapları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki
hesaplardan oluşur:
910 Alınan Teminat Mektupları Hesabı
911 Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı
912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı
913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
914 Verilen Teminat Mektupları Hesabı
915 Verilen Teminat Mektupları Karşılığı Hesabı
910
Alınan teminat mektupları hesabı
MADDE 225
– (1) Alınan teminat mektupları
hesabı, muhasebe birimlerine teminat ve depozito olarak teslim edilen
teminat ve garanti mektuplarıyla şahsi kefalete ilişkin belgeler ve
bunlardan ilgililerine geri verilenler veya paraya çevrilenlerin izlenmesi
için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 226
– (1) Muhasebe birimleri ihale
kanunları ve diğer mevzuat hükümleri gereğince teminat ve depozito olarak
teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin
belgeler karşılığında ilgilisine alındı belgesi verilir. Muhasebe yetkilisi
mutemedince teslim alınan teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete
ilişkin belgeler; alınış sırasına göre klasörler içinde saklanır. Bu
değerler teslim alındığında, ilgilisine geri verilmesi veya paraya
çevrilmesi gerektiğinde muhasebe işlem fişi düzenlenerek hesaplara
kaydedilir. Değerin ilgilisine geri verilmesi gerektiğinde teslimi
sırasında verilen alındı belgesi geri alınarak muhasebe işlem fişine
bağlanır. Alındı belgesi geri alınamadığı takdirde durum, alındı belgesi
dip koçanı ile yardımcı hesap defterine şerh edilir. Teminat mektubu,
yazılı olarak talep edilmesi hâlinde muhatap veya ilgili bankaya, garanti
mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belge ise yazılı olarak talep edilmesi
hâlinde muhatabına posta ile gönderilir ve talep yazısı muhasebe işlem
fişine bağlanır.
(2) Teminat mektubunun bir kısmının serbest
bırakılması gerektiği takdirde, durum muhasebe birimince bir yazı ile
ilgili banka şubesine bildirilir ve serbest bırakılan tutar hesaplardan
çıkartılmakla birlikte, yardımcı hesap defterinde de bu durum ayrıca
belirtilir.
(3) Teminat ve garanti mektupları ile şahsi
kefalete ilişkin belgelerin muhasebe birimlerinde gereksiz olarak
bekletilmesini önlemek için; alınan teminata ait işin sonuçlandırılıp
sonuçlandırılmadığı, mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak muhasebe
birimlerince takip edilir ve her malî yıl sonunda teminat ve garanti
mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden
bilgi alınır ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgeler
ilgilisine veya ilgili bankaya iade edilir ya da ertesi malî yıla
devredilir.
(4) Banka teminat mektupları, isteklinin sözleşme
yapmaya yanaşmaması ya da yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini
yerine getirmemesi gibi ilgili mevzuatında belirtilen hâllerin, harcama
birimlerince, muhasebe birimine bildirilmesinden sonra paraya çevrilebilir.
Banka teminat mektupları yukarıda belirtilen paraya çevrilme hâllerinin
dışında, teminat konusu iş devam ettiği sürece muhafaza edilir.
(5) Yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul
tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya
varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin
yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin
teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir.
(6) Muhasebe birimlerine teslim edilen teminat ve
garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler ilgili kanun
hükümleri ve aşağıda getirilen düzenlemeler çerçevesinde incelendikten
sonra kabul edilerek kayıtlara alınır:
a) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu uyarınca alınan teminat mektupları;
1) Muhasebe birimlerine geçici, kesin, ek kesin ve avans
teminat mektubu olarak verilen teminat mektupları, kamu ihale mevzuatında
yer alan düzenlemeler doğrultusunda incelendikten sonra teminat olarak
kabul edilir.
2) Yabancı banka ve benzeri kredi kuruluşlarının
kontrgarantilerine dayanarak Türkiye’deki bankalarca verilen teminat
mektupları “işin kesin kabulü yapılıncaya kadar sürenin muayyen devrelerle
herhangi bir bildirime gerek kalmadan uzatılacağı” kaydı konularak otomatik
temditli hale getirildiği takdirde, teminat olarak kabul edilir.
3) Belirlenen yabancı bankalar ile yerli bankalarca
yabancı para cinsinden verilen teminat mektupları, alındığı günkü Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden ulusal para birimine
çevrilerek hesaplara kaydedilmekle birlikte, yardımcı hesap defteri kayıtlarında
ve verilen alındı belgesinde yabancı para cinsinden tutarı da gösterilir.
4) Yabancı bankalar ile yerli bankalarca yabancı
para cinsinden verilen teminat mektupları iade edilirken, alınışındaki
kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır. Herhangi bir nedenle
paraya çevrilenler kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır,
paraya çevriliş tutarı ise döviz hesabı ve ilgili hesap veya hesaplara
kaydedilir.
5) Teminat mektupları ilgili muhasebe birimine
teslim edilmeden önce idarelerce gerek görüldüğünde, teminat mektuplarını
düzenleyen şubelerden, teminat mektuplarının şubelerince düzenlendiğinin
teyidi yazı ile istenir.
6) Teyit istem yazısının bir sureti ile ilgili
banka şubesinden alınan teyit yazısı ve teminat mektubu idarece bir yazı
ekinde muhasebe birimine intikal ettirilir.
7) Harcama birimleri tarafından yazı ekinde
gönderilen kesin teminat ve avans teminat mektupları ile bunlara ilişkin
teyit istem ve banka teyit yazılarının birer örneği muhasebe birimlerince
teslim alınarak birlikte saklanır.
8) Teminat mektubu teslim alındığında muhasebe
birimince düzenlenen alındı belgesi, ilgilisine verilemediği takdirde
teminat mektubuyla birlikte muhafaza edilir.
911
Alınan teminat mektupları emanetleri hesabı
MADDE 227
– (1) Alınan teminat mektupları
emanetleri hesabına, alınan teminat mektupları hesabına yazılan tutarlar
kaydedilir.
912
Kişilere ait menkul kıymetler hesabı
MADDE 228
– (1) Kişilere ait menkul
kıymetler hesabı, muhasebe birimlerine kişi malı olarak teslim edilen
menkul kıymetler ile bunlardan paraya çevrilenler, başka muhasebe
birimlerine gönderilenler ve ilgililerine geri verilenlerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 229
– (1) Muhasebe birimlerine kişi
malı olarak teslim edilen ve saklanması gereken kişilere ait menkul
kıymetlerin çeşitleri aşağıda sayılmıştır:
a) Kurum alacaklarının teminatı olarak kabul edilen
tahvil, hisse senedi ve bonolar.
b) Teminat ve depozito olarak alınan tahvil, hisse
senedi ve bonolar ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen Devlet İç
Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.
c) Yabancı tahvil ve hisse senetleri.
(2) Muhasebe birimlerine teslim edilen ve kıymeti
bilinmeyen menkul kıymetlerden bu Yönetmelik hükümlerine göre muhasebe
birimlerinde muhafaza edilecekleri belirtilenler ilgili mevzuatına göre
kıymet takdiri yapıldıktan sonra muhasebeleştirilir.
(3) Birinci fıkrada çeşitleri sayılan kişilere ait
menkul kıymetler, muhasebe birimlerince teslim alındığında alındı belgesi
düzenlenerek bir nüshası teslim edene verilir. Alındı belgesinde, menkul
kıymetin cinsi, adedi, numarası, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri
ayrıntılı olarak gösterilir. Kişilere ait menkul kıymetler ilgilisine geri
verildiğinde, teslim alınışında verilmiş olan alındı belgesi geri alınarak
muhasebe işlem fişine bağlanır.
(4) Kişilere ait menkul kıymetler, muhasebe
yetkilisi mutemetlerince üzerlerinde defter sıra numarası taşıyan torba
veya zarflar içerisinde kasada saklanır.
(5) Muhasebe birimlerine teslim edilen kişilere ait
menkul kıymetlerin başka bir muhasebe birimine gönderilmesi gerektiği
takdirde, hesaben herhangi bir kayıt yapılmaz. Bu kıymetler bir yazı ekinde
ilgili muhasebe birimine gönderilir. Gönderilen muhasebe biriminden, teslim
alındığına ilişkin alındı belgesi geldiğinde, hesaplardan çıkış kaydı
yapılır ve alındı belgesi muhasebe işlem fişine bağlanır. Göndermeye
ilişkin yazının tarih ve numarası ile gönderilen muhasebe biriminin adı
kişilere ait menkul kıymetin çıkışına ilişkin muhasebe işlem fişinin
açıklama bölümüne yazılır.
(6) Teminat ve depozito olarak kabul edilen kuponlu
tahvillerin üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının
eksiksiz olması şarttır. Saklanmak üzere teslim edilen tahvillerin
kuponları noksan olduğu takdirde, bu noksanlık verilen alındı belgesi ve
yardımcı hesap defterinde belirtilir.
(7) Teminat olarak alınan tahvillerin vadesi gelmiş
kuponları teslim eden tarafından istenildiği takdirde, istem hakkındaki
dilekçenin altına iade edilen kuponların adet ve tutarı ile geri verildiğine
ilişkin ifade yazılarak teslim alana imzalattırılır. Dilekçeler bu iş için
açılacak bir dosyada saklanır.
(8) Teminat ve depozito olarak veya saklanmak üzere
bırakılan tahvillerin sonradan bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiği
takdirde, üzerlerinde bulunan kuponlardan o tarihe kadar vadeleri gelmiş
olanlar tahsil edilerek gelir kaydedilir.
(9) Nominal bedele faiz dâhil edilerek ihraç
edilmiş olan tahvil ve bonolar teminat olarak alındığında, anaparaya
tekabül eden satış değerleri üzerinden kabul edilerek hesaplara alınmakla
birlikte, alındı belgesi ve yardımcı hesap defteri kayıtlarında bunların
nominal değerleri de ayrıca gösterilir.
913
Kişilere ait menkul kıymet emanetleri hesabı
MADDE 230
– (1) Kişilere ait menkul kıymet
emanetleri hesabına, kişilere ait menkul kıymetler hesabına yazılan
tutarlar kaydedilir.
914
Verilen teminat mektupları hesabı
MADDE 231
– (1) Verilen teminat mektupları
hesabı, Kurumca bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da
diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri veya kişilere
verilen teminat mektuplarının izlenmesi için kullanılır.
915
Verilen teminat mektupları karşılığı hesabı
MADDE 232
– (1) Verilen teminat mektupları
karşılığı hesabına, verilen teminat mektupları hesabına yazılan tutarlar
kaydedilir.
92
Taahhüt hesapları
MADDE 233
– (1) Taahhüt hesapları hesap
grubu, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara
geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen gider
taahhütleri, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilen taahhütler ile
bunlardan yerine getirilenler veya feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla
izlenmesi için kullanılır.
(2) Taahhüt hesapları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
920 Gider Taahhütleri Hesabı
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı
Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE 234
– (1) Gerek yılı için geçerli,
gerekse ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere
dayanılarak girişilen gider taahhütleri, bunlara yapılan ilaveler ve fiyat
farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya
mahsuben yapılan hakediş ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler,
taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan
sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgiler “Taahhüt Kartı”na
(Örnek:18) kaydedilir.
(2) Girişilen gider taahhütlerine ilişkin bilgiler,
sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili
harcama birimi tarafından muhasebe birimine bildirilir. Yapılan bildirim
üzerine taahhüt kartı düzenlenir ve gerekli kayıtlar yapılır. Gider
taahhütleri kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine taahhüt kartının
onaylı bir örneği eklenir.
(3) İhale mevzuatına göre, ihale işlemleri
tamamlanarak mal ve hizmet alımı ve yapım işleri için yapılan sözleşmelere
ilişkin olarak hazırlanan ihale dosyasının iki nüshası düzenlenecek ilk
hakedişle birlikte muhasebe birimine verilir.
(4) Muhasebe birimine gelen gider taahhütlerine
ilişkin taahhüt dosyaları daireler itibarıyla ayrı ayrı saklanır.
Sözleşmeler kanuni nedenlerle veya yargı organlarının kararı ile bozulduğu
veya değiştirildiği takdirde, bu hususlar harcama birimleri tarafından en
geç üç iş günü içinde muhasebe birimine bildirilir. Alınan yazı, dosyalarına
konulur ve taahhüt kartındaki kayıtlar buna göre düzeltilir.
(5) Gider taahhütleri hesabı, harcama birimleri
itibarıyla tutulur ve taahhüt tutarları, bu hesaba katma değer vergisi
hariç tutarlar üzerinden kaydedilir. Bu hesapta yer alan taahhütler, bütçe
hazırlanması sırasında dikkate alınır.
(6) İhale mevzuatına göre girişilen ve gider
taahhütleri hesabına kaydedilen taahhütler dolayısıyla, harcama birimlerinin,
yılı içinde taahhüt ettiği ödemelere karşılık o tutar ödeneğin bulunması ve
bu ödeneğin başka bir işe kullanılmayarak saklanması gerekir. Girişilen
taahhüde ait ödenek, taahhüdün izlendiği ilgili yardımcı hesap defterinin
açıklama bölümünde gösterilir.
920 Gider
taahhütleri hesabı
MADDE 235
– (1) Gider taahhütleri hesabı,
yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi mali yıl veya yıllara geçerli
olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı
gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarları ile bunlardan yerine
getirilenler veya feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için
kullanılır.
(2) Gider taahhütleri hesabı, sözleşme yılları ve
bütçenin ekonomik kodlarına göre bölümlenir.
(3) Bu hesaba kayıt yapılırken, yardımcı hesap
kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer alan kurumsal,
fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır.
921 Gider
taahhütleri karşılığı hesabı
MADDE 236
– (1) Gider taahhütleri karşılığı
hesabına, gider taahhütleri hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.
94
Değerli kâğıt ve özel tahakkuk hesapları
MADDE 237
– (1) Değerli kâğıt ve özel
tahakkuk hesapları hesap grubu; başka birimler adına tahsili istenilen
alacakların izlenmesi için kullanılır.
(2) Değerli kâğıt ve özel tahakkuk hesapları,
niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı
949 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri
Hesabı
948 Başka
birimler adına izlenen alacaklar hesabı
MADDE 238
– (1) Başka birimler adına izlenen
alacaklar hesabı, farklı muhasebe birimlerinin kişilerden alacaklar
hesabında kayıtlı olan tutarlardan tahsili yazıyla istenenler, icra ve
diğer dairelerden gelen haciz kararları ile başka idareler adına tahsil
edilmesi gereken diğer alacakların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 239
– (1) Başka birimler adına izlenen
alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Diğer muhasebe birimlerine ait alacakların
izlenmesi;
1) Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı
tutarların borçlularının başka bir yerde olduğu anlaşıldığında, alacak
tutarı bir yazı ile borçlunun bulunduğu yerdeki birime bildirilir.
Borçlunun bulunduğu yerdeki birim, tahsilatın yapılması için alacak
tutarını muhasebe birimine bildirir.
2) Bu yazıyı alan muhasebe birimi, bildirilen
alacak tutarını bu hesaba kaydederek izler.
3) Borçlunun muhasebe biriminin bulunduğu yerden
ayrıldığının bildirilmesi üzerine kalan alacak tutarı hesaplardan
çıkarılır.
4) Başka birimler adına izlenen alacaklar hesabında
kayıtlı tutarlardan nakden yapılan tahsilat muhasebe birimleri arası
işlemler hesabı kullanılarak gönderilir.
b) Aylık ve diğer hakedişlerden yapılacak
kesintiler;
1) Memur veya diğer istihkak sahiplerinin başka
birimlerde kayıtlı olan borcuna karşılık aylık veya hakedişlerinden kesinti
yapılması hakkında dairesinden gelen yazı veya haciz kararında belirtilen
tutar, bu hesaba kaydedilir.
2) Her ay memurun aylığından kesilen tutar, aylık
bordronun “kesintiler” tablosunun ilgili sütununda gösterilir.
3) Bu suretle aylık bordroların ilgili kesinti
sütununda gösterilen tutarlar ile istihkak sahiplerinin hakedişlerinden
kesilerek ödeme emri belgesi üzerinde gösterilen ve yevmiyede emanetler
hesabına alacak kaydedilen tutarlar, düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile
ilgili birimlere aktarılır.
949 Başka
birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabı
MADDE 240
– (1) Başka birimler adına izlenen
alacak emanetleri hesabına, başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına
yazılan tutarlar kaydedilir.
99 Diğer
nazım hesaplar
MADDE 241
– (1) Diğer nazım hesaplar hesap
grubu; Kurumun muhasebe disiplini altında toplanması istenen diğer yönetim
ve bilgi ihtiyaçlarına ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılır.
(2) Diğer nazım hesaplar, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen
Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı
993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı
Gelirleri Hesabı
998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı
999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı
990
Kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların kayıtlı
değerleri hesabı
MADDE 242
– (1) Kiraya verilen, irtifak
hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri hesabı, Kuruma
ait maddi duran varlıklardan kiraya verilen veya üzerinde irtifak hakkı tesis
edilenlerin sözleşme sonuna kadar kayıtlı değerleri üzerinden izlenmesi
için kullanılır.
993 Maddi
duran varlıkların kira ve irtifak hakkı gelirleri hesabı
MADDE 243
– (1) Maddi duran varlıkların kira
ve irtifak hakkı gelirleri hesabı, Kuruma ait maddi duran varlıklardan
kiraya verilen veya üzerinde irtifak hakkı tesis edilenlere ilişkin olarak
sözleşmelerinde yer alan kira ve irtifak hakkı gelirlerinin izlenmesi için
kullanılır.
998 Diğer
nazım hesaplar hesabı
MADDE 244
– (1) Diğer nazım hesaplar hesabı,
nazım hesaplarda tanımlanmamış olan diğer yönetim ve bilgi ihtiyaçlarına
ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılır.
999 Diğer
nazım hesaplar karşılığı hesabı
MADDE 245
– (1) Diğer nazım hesaplar
karşılığı hesabına, bu hesap grubunda yer alan hesaplara yazılan tutarlar
karşılık olarak kaydedilir.
ON BİRİNCİ
BÖLÜM
Muhasebe
Dönemi, Dönem Başı İşlemleri, Dönem Sonu İşlemleri, Kurum Hesaplarının
Sayıştaya Verilmesi ve Belgelerin Saklanması
Kamu
gelir ve giderlerinin yılı ve mahsup dönemi
MADDE 246
– (1) Faaliyet gelir ve giderleri
tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilir. Bütçe gelirleri
nakden veya mahsuben tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda
muhasebeleştirilir. Hesaplar malî yıl esasına göre tutulur. Malî yılın bitimine
kadar fiilen yapılmış olan ödemelerden mahsup edilememiş olanların, ödenekleri
saklı tutulmak suretiyle, mahsup işlemleri malî yılın bitimini izleyen bir
ay içinde yapılabilir. Zorunlu hâllerde bu süre, Bakanlık tarafından bütçe
giderleri için bir ay, diğer işlemlerde ise iki ayı geçmemek üzere
uzatılabilir.
Dönem
sonu işlemleri
MADDE 247
– (1) Dönem sonu işlemleri malî
yılın sonunda geçici mizanın çıkarılmasının ardından yapılan aşağıdaki
işlemlerden oluşur:
a) Bütçe ve ödenek hesaplarına ilişkin dönem sonu
işlemleri;
1) Bütçe gelirleri hesabının alacak bakiyesi bütçe
gelirleri hesabına borç, bütçe uygulama sonuçları hesabına alacak
kaydedilir.
2) Bütçe giderleri hesabının borç bakiyesi bütçe
giderleri hesabına alacak, bütçe uygulama sonuçları hesabına borç
kaydedilir.
3) Bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabının
borç bakiyesi bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabına alacak, bütçe
uygulama sonuçları hesabına borç kaydedilir.
4) Gider yansıtma hesabının alacak bakiyesi gider
yansıtma hesabına borç, bütçe uygulama sonuçları hesabına alacak
kaydedilir.
5) Gelir yansıtma hesabının borç bakiyesi gelir
yansıtma hesabına alacak, bütçe uygulama sonuçları hesabına borç
kaydedilir. Gelir yansıtma hesabının alacak bakiyesi verdiği durumlarda
gelir yansıtma hesabına borç, bütçe uygulama sonuçları hesabına alacak
kaydedilir.
6) Ödenekli giderler hesabının borç bakiyesi
ödenekler hesabına borç, ödenekli giderler hesabına alacak kaydedilir.
7) Ödenek hesaplarına ilişkin kesin hesap
bilgilerinin geçici mizandan alınmasından sonra dönem sonunda merkez
muhasebe birimlerince, bütçe ödenekleri hesabının yardımcı hesapları
itibarıyla; alacak bakiyesi aynı yardımcı hesaplara borç, borç bakiyesi
aynı yardımcı hesaplara, bütçe ödenek hareketleri hesabının borç bakiyesi
bütçe ödenek hareketleri hesabına alacak kaydedilir.
8) Bu işlemlerden sonra bütçe hesapları ana hesap
grubu ile ödenek hesapları hesap grubunda yer alan tüm hesaplar kapanır.
b) Bütçe ve ödenek hesapları dışındaki dönem sonu
işlemleri;
1) Duran varlıklar ana hesap grubu içerisinde yer
alan hesaplarda kayıtlı tutarlardan dönen varlıklar ana hesap grubundaki
ilgili hesaplara aktarılması gereken tutarlar, bu hesaplara alacak, dönen
varlıklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara borç kaydedilerek aktarma
işlemleri tamamlanır.
2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu
içerisinde yer alan, hesaplarda kayıtlı tutarlardan vadeleri bir yılın
altına inmesi nedeniyle, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki
ilgili hesaplara aktarılması gereken tutarlar bu hesaplara borç, kısa
vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara alacak
kaydedilerek aktarma işlemleri tamamlanır.
3) Bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarlar, bu
hesapların ilgili alt bölümüne aktarılması için bu hesaba borç ve alacak
kaydı yapılır.
4) Değer hareketleri sonuç hesabında kayıtlı
tutarlar, bu hesapların ilgili alt bölümüne aktarılması için bu hesaba borç
ve alacak kaydı yapılır.
5) Öz kaynaklar ana hesap grubu içerisinde yer alan
“Değer Hareketleri” hesap grubundaki hesaplar değer hareketleri sonuç
hesabının ilgili yardımcı hesaplarına kaydedilerek kapatılır. Bu işlemler
sonucunda, nakit hareketleri hesabı, muhasebe birimleri arası işlemler
hesabı kesin mizanda bakiye vermez.
6) Dönem sonunda ilgili varlık ve yabancı kaynak
hesaplarında kayıtlı olup, yabancı para cinsinden izlenen tutarlar
değerlemeye tabi tutulur ve raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile malî
raporlarda gösterilir.
7) Hesaplarda kayıtlı tutarlardan enflasyon
düzeltmesi işlemine tabi tutulması gerekenler, bu Yönetmeliğin ilgili
hükümleri gereğince enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.
8) Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran
varlıklar hesabında kayıtlı amortismana tabi duran varlıklar için aktarma
işleminin yapıldığı dönem sonunda, kayıtlı değerinden birikmiş amortisman
tutarı düşüldükten sonra kalan kısmı kadar amortisman ayrılır.
9) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar hesap
gruplarında yer alan hesaplarda kayıtlı amortismana tabi tutulması gereken
varlıklara ilişkin amortisman işlemleri yapılır.
10) Gelirler hesabının alacak bakiyesi, dönem
sonunda faaliyet sonuçları hesabına alacak, gelirler hesabına borç
kaydedilir.
11) İndirim, iade ve iskontolar hesabının borç
bakiyesi, dönem sonunda faaliyet sonuçları hesabına borç, indirim, iade ve iskontolar
hesabına alacak kaydedilir.
12) Giderler hesabının borç bakiyesi, dönem sonunda
faaliyet sonuçları hesabına borç, giderler hesabına alacak kaydedilir.
13) Enflasyon düzeltmesi hesabının alacak bakiyesi,
dönem sonunda faaliyet sonuçları hesabına alacak, enflasyon düzeltmesi
hesabına borç kaydedilir.
14) Faaliyet sonuçları hesabının alacak veya borç
bakiyesi, öz kaynaklar ana hesap grubu içerisinde yer alan dönem olumlu
faaliyet sonucu hesabı veya dönem olumsuz faaliyet sonucu hesabına
aktarılır.
15) Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları
hesabında kayıtlı tutarlar, bu hesapların ilgili alt bölümüne aktarılması
için bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır.
16) Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları
hesabında kayıtlı tutarlar, bu hesapların ilgili alt bölümüne aktarılması
için bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır.
17) Bu işlemlerden sonra faaliyet hesapları ana
hesap grubunda yer alan tüm hesaplar kapanır.
(2) Faaliyet sonuçları tablosu, dönem sonunda
ilgili varlık ve yabancı kaynak hesaplarında kayıtlı yabancı para cinsinden
izlenen tutarların değerlemesi sonucunda oluşan olumlu veya olumsuz farklar
ile amortisman uygulaması sonucunda oluşan tutarlar ilgili faaliyet
hesaplarına kaydedildikten sonra hazırlanır.
(3) Her faaliyet döneminin sonunda, muhasebe
yetkilileri dönem sonu işlemlerini yaparak yeni faaliyet döneminin açılış
kaydına esas alınacak kesin mizanı çıkarırlar. Hazırlanan kesin mizanda
borç ve alacak kalanı veren hesaplar yeni faaliyet döneminin açılış kaydına
esas teşkil eder.
(4) Kesin mizanın düzenlenmesini takiben, dönem
sonunda son yevmiye olarak borç ve alacak bakiyesi veren hesapların
kapatılmasını sağlamak için kesin mizanda borç bakiyesi veren hesaplar
alacak; alacak bakiyesi veren hesaplar ise borç kaydı yapılarak muhasebe dönemi
kapatılır.
Dönem
başı işlemleri
MADDE 248
– (1) Malî yılın başında muhasebe
kayıtlarının açılmasını sağlamak üzere önceki faaliyet döneminin son
yevmiyesinde borç kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar alacak
kaydı yapılarak, alacak kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar
ise borç kaydı yapılarak dönem başlatılır.
(2) Açılış kaydını takiben önceki dönem olumlu veya
olumsuz faaliyet sonucu, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabı
veya geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına aktarılır.
Kurum
hesaplarının Sayıştaya verilmesi ve belgelerin saklanması
MADDE 249
– (1) Kurumun hesabı, 17/9/2020
tarihli ve 31247 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İdaresi
Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin
Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara göre Sayıştaya verilir.
(2) Kurum hesap ve işlemlerine ilişkin her çeşit
kayıt, belge ve bilgi ilgili muhasebe biriminde saklanır. Bu kayıt, belge
ve bilgilerin Sayıştaya gönderilmesi ve Sayıştay tarafından Kuruma iadesi,
Kurumca saklanması ve yok edilmesine ilişkin olarak 17/12/2011 tarihli ve
28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belgelerin Sayıştaya Gönderilmesi,
İadesi, Saklanması ve Yok Edilmesine İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre
işlem yapılır.
(3) Hesap belgelerinin denetim elemanları, adlî ve
idarî mahkemeler ile soruşturmacılar tarafından incelenmesi gerekli
görüldüğü takdirde ilgili belgeler, ait oldukları yıl, ay ve yevmiye
numaraları ile tutarlarını gösteren bir yazıyla kurumdan istenir. Bu
yazıya, mahkeme karar veya tutanağının bir sureti ile denetim elemanları
dışındaki soruşturmacıların soruşturma onayının bir sureti bağlanır.
İnceleme işi tamamlanan belgeler hiç bir surette alıkonulmayarak aynen
kuruma gönderilir. Konuyla ilgili olarak düzenlenen rapor veya verilen
kararın bir sureti de kuruma gönderilir. Sayıştay raporu ekinde yer alan ve
denetim nedeniyle Sayıştayda bulunan belge ve bilgiler doğrudan Sayıştaydan
istenir.
(4) Hesaplara ilişkin kayıt, belge ve bilgiler,
yukarıda belirtilen nedenler dışında üçüncü kişilere verilemez. Ancak
Devlete, gerçek veya tüzel kişilere ait bir hizmetin görülmesi, bir hakkın
korunması ve ispatı gerektiğinde usulüne uygun olarak istenen belge
örnekleri verilebilir veya mahkemelerce tayin edilen bilirkişiler veya
ilgili dairelerince görevlendirilecek yetkililer, kayıt belge ve bilgileri
yerinde inceleyebilir. Belgelerin istenmesine ilişkin yazıda, yapılacak
incelemenin niteliği ayrıntılı olarak açıklanır. Yazıda belge ve cetvelin
hangi yıl ve aya ait olduğu ile yevmiye numarası ve tutarı gösterilir.
ON İKİNCİ BÖLÜM
Malî Raporlama
Malî
raporlama
MADDE 250
– (1) Malî tablolar, Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen ilkelere ve standartlara uygun olarak
hazırlanır ve belirtilen sürelerde ilgililerin bilgisine sunulur.
(2) Mali raporlama kapsamında mali tablolar,
yeterli mesleki eğitimi almış personel tarafından muhasebe kayıtlarındaki
verilere dayanılarak Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenen
ilkelere ve standartlara uygun olarak hazırlanır ve belirlenen sürelerde
ilgililerin bilgisine sunulur. Tablolardaki dipnotların ve açıklamaların,
belirli bir olayın veya işlemin Kurumun mali durumu ve faaliyetleri
üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinde yetersiz kalması halinde ilave
açıklamalara yer verilir.
Mizan
cetveli ve düzenlenecek temel malî tablolar ile diğer mali tablolar
MADDE 251
– (1) Aşağıda sayılan ve Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde tanımlanan ve ekinde düzenlenen mizan
cetveli ve temel malî tablolar ile diğer mali tablolar Kurumca hazırlanır.
a) Mizan cetveli
b) Temel mali tablolar:
1) Bilanço
2) Faaliyet sonuçları tablosu
3) Nakit akış tablosu
4) Öz kaynak değişim tablosu
5) Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların
karşılaştırma tablosu
c) Diğer mali tablolar:
1) Bütçe uygulama sonuçları tablosu
2) Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
3) Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu
4) Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
5) Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması
tablosu
6) Bütçe giderlerinin kurumsal sınıflandırılması
tablosu
7) Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması
tablosu
8) Bütçe giderlerinin finansal sınıflandırılması
tablosu
9) Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırılması
tablosu
10) Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Muhasebe
Birimlerinde Bulunan Değerlerin Yıl Sonu Sayımları
Sayımı
yapılacak değerler ve sayım kurulları
MADDE 252
– (1) Muhasebe birimlerinin
kasalarında bulunan hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar ile teminat
mektubu gibi değerleri, malî yılın son günü itibarıyla, muhasebe
yetkilisinin başkanlığı altında muhasebe yetkilisi yardımcısı veya muhasebe
yetkilisi yardımcısının bulunmaması halinde diğer personelden bir kişi ve
muhasebe yetkilisi mutemedinden oluşturulacak sayım kurulları tarafından
sayılır.
Sayımlarda
kullanılacak tutanaklar
MADDE 253
– (1) Muhasebe birimlerinde ve
muhasebe yetkilisi mutemetliklerinde yıl sonunda yapılan sayımlarda;
paralar için “Kasa Sayımı Tutanağı” (Örnek:19/A) ve “Banka Mevcudu Tespit
Tutanağı” (Örnek:19/B), alınan çekler için “Alınan Çekler Sayım Tutanağı”
(Örnek:19/C), kişilere ait olanlar dâhil menkul kıymet ve varlıklar ve
teminat mektupları sayımında “Menkul Kıymet ve Varlıklar/Teminat Mektupları
Sayım Tutanağı” (Örnek:19/Ç) kullanılır. Örneğine uygun olarak üçer nüsha
düzenlenen bu tutanaklar, muhasebe biriminde muhafaza edilir.
ON DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Muhasebe
Yetkilileri ve Muhasebe Yetkilisi Mutemetleri Arasındaki Devir İşlemleri
Muhasebe
yetkilileri arasındaki devir işlemleri
MADDE 254
– (1) Muhasebe yetkilileri,
görevlerinden her ne suretle ayrılırsa ayrılsın, yerine asil veya vekil
olarak gelen ya da bırakılan memura yönetim dönemine ait hesaplar ile
kendisinden önceki muhasebe yetkilisinden aldığı hesaplara ait devri,
aşağıdaki hükümler doğrultusunda vermek zorundadır.
(2) Muhasebe yetkilileri, yerlerine vekil tayin
edilmeden görevlerinden ayrılamazlar. Ancak, zorunlu nedenler veya görev
alanları içerisinde yapacakları denetim ve incelemeler için işlemlerden
doğacak sorumluluk kendilerine ait olmak üzere en çok bir gün süre ile
vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılabilirler.
a) Kesin veya uzun süreli ayrılmalarda devir
işlemleri;
1) Tayin, emeklilik gibi hâller ile geçici görev,
kısa süreli askerlik, aylıksız izin, hastalık izni gibi iki aylık süreyi
aşacağı önceden bilinen ayrılmalarda görevinden ayrılan muhasebe yetkilisi,
yerine asil veya vekil olarak gelen muhasebe yetkilisine “Devir Cetveli”
(Örnek: 20) düzenleyerek ayrıntılı devir vermek zorundadır.
2) Devir cetvelinin düzenlenmesinden önce asil veya
vekil olarak göreve başlayan muhasebe yetkilisi; hazır değerler, menkul
kıymet ve varlıklar ile teminat mektubu gibi değerleri sayarak teslim alır.
Sayımda çıkan miktarlar, bu değerlere ait defterler üzerinde gösterilmekle
beraber durum sayım tutanakları ile de tespit edilir. Sayımlarda, bu
Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen sayım tutanakları üçer nüsha
düzenlenerek devir cetveline eklenir. Defter ve tutanaklar, devir veren ve
alan tarafından imzalanır. Bundan sonra bir yazı ile, o günün sonu
itibarıyla banka mevcudu sorularak bankadan bildirilen miktarın, banka
hesabı defteri kayıtlarına uygunluğu sağlandıktan sonra her iki muhasebe
yetkilisi tarafından imzalanır. Aynı gün bankaya ikinci bir yazı yazılarak,
devir tarihinden itibaren görevinden ayrılan muhasebe yetkilisinin yerine
asil veya vekil olarak atanan muhasebe yetkilisinin kimliği ile tatbiki
imzası bildirilir. Bu yazı, devir veren muhasebe yetkilisi tarafından
imzalanır. Mührü tutanakla teslim alan yeni muhasebe yetkilisi fiilen
görevine başlar.
3) Ayrılan muhasebe yetkilisi, ayrıldığı tarih
itibarıyla hesap ve defter kayıtlarını tamamlatarak her ikisi arasında
uygunluk sağlar. Ayrılma tarihine kadar düzenlenmiş belgeler düzenlenecek
üç nüsha tutanakla yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir ve tutanaklar
devir cetvellerine eklenir.
4) Yukarıda belirtilen işlemler yapılıp kasa
sayımları sonucu kayıtlara göre noksan veya fazla çıkan tutarlar, ilgili
hesaplara kaydedilerek kayıtlar günlük hale getirilir ve bu kayıtlara göre
aşağıda açıklandığı şekilde devir cetveli düzenlenir:
b) Kesin veya uzun süreli ayrılmalarda devir
cetvelinin düzenlenmesi;
1) Tablo 1: Devrin yapıldığı günün sonu esas
alınarak, her hesabın devir tarihine kadar olan borç ve alacak toplamları
ile artıkları alınır. Bu artıkların yevmiye ve yardımcı hesap defterleri
kayıtlarına uygun olması gerekir.
2) Tablo 2: Devrin yapıldığı ayın başından devir
tarihine kadar olan tahsilat, harcama, mahsup ve göndermeye ilişkin
belgelerden noksan çıkanlar yevmiye tarih ve numarasına göre kaydedilir.
3) Tablo 3: Ön ödemeler hesap isimlerine göre
kaydedilir.
4) Tablo 4: Üç numaralı tabloda belirtilen ön
ödemelerden süresinde mahsup edilmeyenlerin ayrıntısı sütun başlıklarına
göre kaydedilir.
5) Tablo 5: Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacaklar; bunlardan tahsil, terkin, nakil ve mahsuplar ile henüz tahsil
edilmeyen alacak artıkları, sütun başlıklarına göre kaydedilir. Alacaklara
ilişkin teslim edilen ve teslim alınan alacak izleme dosyalarının sayısı,
tablonun altındaki ilgili kısımda belirtilir.
6) Tablo 6: Beş numaralı tabloda belirtilen
alacaklardan zamanaşımına uğramış olanların ayrıntısı sütun başlıklarına
göre kaydedilir.
7) Tablo 7: Bu tabloya, bütçe gelirlerine ait
tahakkuk toplamı, tahsilat toplamı ve tahakkuk artıkları kaydedilir.
8) Tablo 8: Muhasebe biriminde mevcut olan alındı
ve benzeri belgelerden kullanılmış ve kullanılmamış olanlar sütun
başlıklarına göre kaydedilir. 5 yıl öncesine kadar kullanılmış olan alındı
ve benzeri belgelerin dip koçanları teslim edilir ve alınır.
9) Tablo 9: Denetim elemanları tarafından yapılan
denetimler sonucunda düzenlenen ve denetim raporları dosyasında saklanması
gereken rapor ve yazılar ile kitap ve benzeri yayınlar sütun başlıklarına
göre kaydedilir.
10) Tabloların yeterli olmayacağının anlaşılması
hâlinde, aynı bilgileri taşıyan liste düzenlenerek cetvele bağlanır ve bu
husus ilgili tabloda “listesi eklidir” şeklinde belirtilir.
c) Geçici ayrılmalarda devir işlemleri;
1) Kesin veya uzun süreli ayrılma sayılmayan ve iki
aydan kısa süreli geçici görev ya da hastalık gibi nedenlerle ayrılmalarda
ayrıntılı devir yapılmaz ve devir cetveli düzenlenmez. Bu gibi
ayrılmalarda, ayrılan muhasebe yetkililerinin yerlerine bırakacakları vekil
memurlar, vekâlet edecekleri süre içindeki işlemlerden sorumlu
olacaklarından, kayıtlara göre kasada bulunan değerleri sayarak teslim
alırlar. Sayım işi, bu değerlere ait yardımcı hesap defterlerinin devir
tarihine rastlayan sayfasına tutanak şeklinde yazılarak, devir veren ve
devir alan muhasebe yetkilisi ile muhasebe yetkilisi mutemedi tarafından
imzalanır. Geçici ayrılmalarda bankaya yazılacak yazı ayrılan muhasebe
yetkilisi tarafından imzalanır.
2) Geçici ayrılma, herhangi bir nedenle iki aydan
daha uzun süreli ayrılmaya dönüştüğü takdirde, üst yönetici tarafından
verilecek talimat üzerine devir kurulunca devir cetveli düzenlenerek kesin
devir yapılır.
ç) Devir vermeden ayrılmalarda yapılacak işlemler;
1) Devir vermeden ayrılan muhasebe yetkilileri,
yeni atandıkları yerlere gittiklerinde işe başlayamayacaklarından ve emekli
ve açığa alınma aylıkları dâhil aylık alamayacaklarından, muhasebe
yetkililerinin devir vermeden ayrılmamaları; devir alan muhasebe
yetkilisinin de, devir aldığı hesaplarda bir noksanlık görüldüğü takdirde
kendisi sorumlu olacağından, devir sırasında hesaplar üzerinde ayrıntılı
inceleme yapması ve ayrılan muhasebe yetkilisinin devir vermemesi hâlinde
bu durumu maaş nakil ilmühaberinde belirtmesi gerekir.
2) Hastalık, ölüm ve tutuklanma gibi nedenlerden
dolayı veya devir vermekten kaçınma hâllerinde, ayrılanın yerine gelen asil
ya da vekil muhasebe yetkilisinin başkanlığında Kurumun merkezinde üst
yönetici, merkez dışı birimlerinde en üst yönetici tarafından seçilecek bir
üye ile muhasebe yetkilisi mutemedinden oluşan devir kurulu eliyle kasa ve
ambarlarda bulunan değerler yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir ve
durum derhal merkez birimine bildirilir.
3) Verilen talimat üzerine, devir kurulu önünde
devir vermeyen veya veremeyen muhasebe yetkilisi varmış gibi ayrıntılı
devir cetveli düzenlenerek devir işlemleri tamamlanır.
Muhasebe
Yetkilisi Mutemetleri arasındaki devir işlemleri
MADDE 255
– (1) Muhasebe yetkilisi
mutemetlerinin ayrılmalarında kasada bulunması gereken tüm değerler, eski
muhasebe yetkilisi mutemedi tarafından yeni muhasebe yetkilisi mutemedine
devredilir ve yardımcı hesap defteri toplamını gösteren son sayfasında
gerekli açıklama yapılarak altı, muhasebe yetkilisi ve muhasebe yetkilisi
mutemedi tarafından imzalanır.
(2) Ayrılan muhasebe yetkilisi mutemedine bu devir
işlemine ilişkin kayıtların onaylı bir örneği verilir.
ON BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Kasa ve
ambarların kontrolü
MADDE 256
– (1) Kasa ve ambarların kontrolü,
muhasebe yetkilisi tarafından, 31/12/2005 tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhasebe Yetkilisi Mutemetlerinin
Görevlendirilmeleri, Yetkileri, Denetimi ve Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
Kaybedilen
alındılar için verilecek kayıt örnekleri
MADDE 257
– (1) Muhasebe birimlerince, gerek
emanet suretiyle, gerek herhangi bir nedenle ya da mahsuben tahsil olunan
paralar ile her ne suretle olursa olsun teslim alınmış her türlü değerlere
karşılık verilmiş olan alındıların, ilgilileri tarafından kaybedildiği bir
dilekçe ile bildirildiği takdirde, ilgili defterdeki kayıtları karşısına ve
dip koçanının arkasına açıklama yapılmak sureti ile kaybedilen alındının
bir örneği dilekçelerin altına veya arkasına yazıldıktan ve onaylandıktan
sonra kendilerine verilir. Yatırılan para veya değerlerin geri verilmesi
gerektiği takdirde, bu kayıt örneği alındı yerine kabul edilerek gereken
işlem yapılır. Kaybedilen alındının tutarı ilgili mevzuatı uyarınca tespit
edilecek tutarı geçtiği takdirde, kaybedilen alındının hükmü olmadığı,
ilgilileri tarafından gazete ile duyurulur ve gazetenin bir nüshası
dilekçeye bağlanır. Kaybedilen alındı banka teminat mektubu için verilmiş
ise gazete ilanına gerek yoktur.
Kaybedilen
veya kullanılmayacak hale gelen alındılar hakkında yapılacak işlem
MADDE 258
– (1) Kullanılmamış her türlü
alındı ciltleri ya da yaprakları kaybedildiği veya kullanılamayacak hale
geldiğinde, durum bir tutanakla tespit edilir. Konuyla ilgili olarak
yapılan inceleme sonucu belirtilerek söz konusu alındıların numaraları
gösterilmek suretiyle merkez birimine bildirilir ve alınacak cevaba göre
işlem yapılır.
Alındı ve
benzeri belgelerin iptali
MADDE 259
– (1) Sıra numarası sistem
tarafından düzenlenme anında verilenler dâhil seri ve sıra numarası taşıyan
alındı ve benzeri belgelerden hatalı düzenlenme nedeniyle iptal edilmesi
gerekenler; sol alt köşeden sağ üst köşeye doğru çizilen iki paralel çizgi
arasına “iptal” ibaresi yazılmak suretiyle iptal edilir. Ayrıca, iptal
edilen bu belgelerin arkasına iptal gerekçesi de yazılarak muhasebe
yetkilisi ve belgeyi düzenleyen tarafından imzalanır. İptal edilen dip
koçanlı alındı ve benzeri belgeler dip koçanına iliştirilmek suretiyle,
sıra numarası sistem tarafından düzenlenme anında verilenler ise ayrı bir
dosyada muhafaza edilmek suretiyle saklanır.
Kayıt
yanlışlıklarının düzeltilmesi
MADDE 260
– (1) Kurumsal, fonksiyonel ve
finansman tipi sınıflandırma kodlarında yapılan kayıt hatalarının
düzeltilmesi durumu dâhil olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana
gelebilecek her türlü yanlışlık Kurum yevmiye numarası aldıktan sonra ancak
yeni bir muhasebe kaydıyla düzeltilir.
Defter ve
belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesi
MADDE 261
– (1) Kurum; defter, belge ve
kayıtların elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, muhafazası ile
defter ve belgelerin elektronik ortamda tutulması, düzenlenmesi ve yetkili
mercilere verilmesi ve elektronik imzanın kullanımına ilişkin usul ve
esasları belirlemeye yetkilidir.
(2) Bu kapsamda Kurum, bu Yönetmeliğin muhasebe,
hesap, işlem, işleyiş ve şekil hükümlerinden farklı usul ve esas
belirlemeye yetkilidir.
Denetim
raporları dosyası
MADDE 262
– (1) Denetim elemanları
tarafından yapılan denetimler sonunda düzenlenerek muhasebe birimlerine
gönderilen rapor veya yazılar ile bunlara verilen cevaplar ve yapılan
tebligatlar denetim raporları dosyasında saklanır.
(2) Denetim raporları, ilgili memurların
görevlerinden ayrılmaları hâlinde yerlerine atanan asil ya da vekil
memurlara aynen teslim edilir. Ayrılan memurun dosyaları teslim etmesi ve
yerine gelen memurun da bunu araması gerekir.
Tereddütlerin
giderilmesi
MADDE 263
– (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması
sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Strateji Geliştirme Başkanlığı
yetkilidir.
(2) Muhasebe yetkilisi mutemetlerinin
görevlendirilmesi, mutemetlerce tahsil olunacak paralar, defter ve belgeler
konusunda Muhasebe Yetkilisi Mutemetlerinin Görevlendirilmeleri, Yetkileri,
Denetimi ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre
işlem yapılır.
(3) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde
27/12/2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 264
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 265
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız