Anayasa Mahkemesinin 23/7/2024 Tarihli ve E: 2024/20, K: 2024/146 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-12-10

10 Aralik 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32748
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/20Karar Sayısı : 2024/146Karar Tarihi : 23/7/2024
ÎTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 18. Aile Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'na 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanun'un 40. maddesiyle eklenen 41/B maddesinin (1) ve (2) numarahı fikralarının Anayasa'nın 5., 10., 20., 36., 40. ve 41. maddelerine aykırhıği ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilamın yerine getirilmesine muhalefet etmekten dolayı verilen zorlama hapsi kararlarına yapılan itirazda kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

L İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ
A. Îptali İstenen Kanun Hükümleri 
Kamun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 41/B maddesi şöyledir:
“Çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarımım yerine getirilmest 
MADDE 41/B- (Ek:24/11/2021-7343/40 md.)
(1) Çocuk testimine datr tlam veya tedbir kararları, yūkümlüsü tarafından rzastyla yerine getirlmediği takdirde hak sahibl, llam veya tedbir kararının yerine getirllmesi için müdürlüğe başvurabilir.

(2) Talebi alan mūdürlük, her türlü letişlm vasuasını kullanarak yūkūmlūyle irtibata geçer ve müdürlük tarafindan belirlenen gün ve saatte hak sahlblne teslim edilmek üzere çocuğun belirlenen yere getirülmesini derhäl bildirir; bu bildirimin yapıldığınu veya yūkümlüyle irtibat kurulamadığını tutanağa bağlar.

(3) Yükümlüyle irtibat kurulamaz veya yükümlü çocuğu getirmeyeceğini beyan ederse yahua yükümlü çocuğu belirlenen yere getirmezse müdürlük, derhâl yükümlüye, çocuğun teslimine dair bir teslim emri gônderir. Emir, 11/2/1959 tarihli ve 7201 saylı Tebligat Kamunu hükümlerine gōre yūkümlüye tebliğ edllir. Bu emirde aşağıdaki hususlar yer alư:
a) Müdürlük trafindan belirlenen gün ve saatte çocuğu emirde belirtilen yere getirmek zorunda olchuğu.

b) Çocuğu emirde beltrtilen yere getirmesine engel teşkil edecek derecede haklıt bir mazereti varsa teslim güninden ōnce müdürlüğe bildtrimde bulunarak çocuğun müdürlükçe alınmasını talep etmest gerektiği.

c) Çocuğu getirmez veya hakdı mozerett nedeniyle müdūrlükçe alınmasını talep etmezse,çocuğun, uzman veya öğretmen marifetiyle gerekirse kolluktan yardım alınarak ve zor kullamlarak teslim alınacoğı.


d) Emrin gereğtnin yerine getirilmemesi hälinde disiplin hapsiyle cezalandırılacağı.
e) Müdürlükçe yapılan lş ve işlemlere karşı, öğrenme veya tebliğ tarihinden tibaren bir hafia içinde, işlemi yapan müldürlüğün bulunduğu yer alle mahkemesine şikáyette bulunabileceği.

(4) Müdürlüğün beltrlediği yere getirilen veya yükümlünün haklı mazereti nedeniyle müdürlükçe alman çocuk hak sahibine teslim edilir.

(5) Yükümlü, emrin gereğini yerine getirmezse, çocuk nerede bulunursa bulunsun müdürlük tarafindan alınarak hak sahibine teslim edilir. Bu hálde kolluktan yardım istenebiltr. Kolluk btrtmleri, zor kullanma dåhil bu konudaki taleplert derhâl yerine getirir.
(6) Çocuk hak sahibine teslim edildiken sonra yükümlü hakdı bir sebep olmakszın çocuğu tekrar alīrsa aynica yeni bir hükme veya yükümlūyle irtibata geçmeye ya da teslim emri tebliğine gerek olmaksızın çocuk beşinci fikra uyarınca hak sahibine teslim ediltr.
(7) Çocuğun üstün yararının gerektirdiği hällerde müdürlük, yükümlüyle irtibata geçmeye veya teslim emri tebliğine gerek olmaksızın doğrudan beşinci fikra hūkmünüuygulayabilir."
B. İlgili Görülen Kanun Hükümleri 
Kanun'un 41/F maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Çocuk teslimi ve çocukda kłşisel ilişki kurulmasına dair tlam veya tedbir kararlarınm yerine gettrUmesine muhalefer 

MADDE 41/F- (Ek:24/11/2021-7343/44 md.)
(1) Çocuk teslimine datr llam veya tedbtr kararlarının yerine gettrilmesine ilişkin teslim emrine aykırı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine gettrilmesini engelleyenler, bir ay içinde yapılacak şikáyet üzerine, fil suç teşkil etse dahi, uç aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır.

(2) Çocukda kişisel ilişki kurulmasına datr ilam veya tedbir kararlarının yerine gettrilmestne llişkin tesltm emrine aykarı hareket edenler ile emrin gereğinin yerine gettrlmesini engelleyenler, bir ay içinde yaplacak şikáyet üzerine, uç günden on güne kadar distplin hapsiyle cezalandırılır 

"**.

II. İLK ÍNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERINOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FIDAN, Kenan YA$AR ve Muhterem INCE'nin katılımlarıyla 1/2/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadiğından işin esasının incelenmesine OYBİRLIĞİYLE karar verilmiştir.


III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Derya ATAKUL tarafından hazırlanan işin esaşına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükūmleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüłdü:
3. Anayasa'nın 152. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykın görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yõntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayt sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yõnde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
4. 5395 sayılı Kanun'un 41/B maddeşinde çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesine ilişkin usul düzenlemmiştir. Maddenin itiraz konusu (1)numaralı fikrasında çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararlarının, yükümlüsü tarafından rızasıyla yerine getirilmediği takdirde hak sahibinin, ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için müdürlüğe başvurabileceği, (2) numaralı fikrasında ise talebi alan mūdürlüğün, her türlü iletişim vasıtasım kullanarak yükümlūyle irtibata geçeceği ve müdürlūk tarafından belirlenen gün ve saatte hak sahibine teslim edilmek üizere çocuğun belirlenen yere getirilmesini derhål bildireceği; bu bildirimin yapıidığını veya yükümlüyle irtibat kurulamadığını tutanağa bağlayacağı belirtilmiştir.

5. 5395 sayılı Kanun'da “çocuk teslimi" ve "çocukda kişisel ilişki kurulması"kavramlarına yer verilmemiş olmakla birlikte çocuk teslimi ile çocukla kişisel ilişki kurulmasına yönelik usuller farkl maddelerde düzenlenmiştir. Çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam veya tedbir kararlarının yerine getirilmesi bakımından olması gereken bu kararların yükümlüsü tarafından rıza ile yerine getirilmesidir. Aksi takdirde; çocuk teslimine ilişkin ilam veya tedbir kararları 5395 sayılı Kanun'un 41/B maddesi hūkümleri uyarınca; çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam veya tedbir kararları ise Kanun'un 41/C maddesi hūkümleri uyarınca yerine getirilecektir.
6. Bakılmakta olan davanın konusu çocukla kişisel ilişki kuruImasına dair ilamın yerine getirilmesine muhalefet etmekten dolayı verilen zorlama hapsi kararlarına yapılan itiraz olduğundan çocuk teslimine dair ilamların yerine getirilmesine ilişkin usulü düzenleyen itiraz konusu kurallar davada uygulanacak kural değildir.

7. Açıklanan nedenlerle kuralların itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.


IV. HKÜM 
3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'na 24/11/2021 tarihli ve 7343sayılı Kanun'un 40. maddesiyle eklenen 41/B maddesinin (1) ve (2) numaralh fikralarımın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemeninyetkisizliğinedeniyle REDDiNE23/7/2024tarihinde OYBİRLIĞIYLE karar verildi.

Başkan Kadir ÖZKAYA: Úye Engin YILDIRIM
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Úye Rıdvan GÜLEÇ
Başkanvekili Basri BAĞCI: Üye Recai AKYEL

Başkan Kadir ÖZKAYA: Oye Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Yıldız SEFERİNOĞLU
Başkanvekili Basri BAĞCI: Öye Selahaddin MENTE$

Başkan Kadir ÖZKAYA: Oye Irfan FIDAN
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Úye Kenan YAŞAR
Başkanvekili Basri BAĞCI: Oye Muhterem INCE

Başkan Kadir ÖZKAYA: Öye Yılmaz AKÇİL
Başkanvekili Basri BAĞCI: Üye Ömer ÇINAR