Anayasa Mahkemesinin 10/5/2022 Tarihli ve 2018/23854 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-06-21

21 Haziran 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31873
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR  GÔZEN RODOPLU VE TAYFUN RODOPLU BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/23854Karar Tarihi : 10/5/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Raportör : Ayhan KILIÇBaşvurucular : 1. Gözen RODOPLU 2. Tayfun RODOPLU Başvurucular Vekfli : Av. Şevki Onur ÖZ 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; teminat mektubunun güvencesi olarak banka hesabında rehin tutulan paraya teminat mektubunun paraya çevrilmesi sonrasında el konulması üzerine açılan borçsuzluğun tespiti davasında esaslı iddiaların incelenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkmın,yargılamanın uzun strmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarıa ilişkindir,
IL. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/8/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurumun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.
3.Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
IIIL. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu Gözen Rodoplu 1941 doğumlu olup Izmir'de, Tayfun Rodoplu ise 1963 doğumlu olup Malta Cumhuriyeti'nin Marsascala şehrinde ikamet etmektedir. Birinci başvurucu ikinci başvurucunun annesidir.


A. Olaym Arka Plani 
6. İkinci başvurucu Üçüncü bir kişi ile birlikte 3/2/1998 tarihinde Tayfun Rodoplu Limitet Şirketini (Şirket) kurmuştr. Şirketin müdürū ve temsilcisi ikinci başvurucudur.
7. Şirket ile B. Bank Anonim Şirketi (Banka) arasında 1998 ve 1999 yıllarında çeşitli kredi sözleşmeleri akdedilmiştir. Bu kredilerin teminatı olarak birinci başvurucu 48.270 Amerikan doları (dolar), ikinci başvurucu ise 272.018 dolar ile bir adet meskenini rehin ettirmiştir. Bunların yanında ikinci başvurucumun eşi Y.U.R.nin üzerine kayıthı olan bir adet mesken üzerinde de ipotek tesis edilmiştir.

8. Ikinci başvurucu, Romanya'da 14/6/1999 tarihinde kurulan RTA Consturucti Drumuri unvanlı şirkete (RTA) 16/8/1999 tarihinde ortak olmuştur.

9. RTA ile -Romanya'da kurulu bulunan ve Bankayla aynı holdinge mensup olanBanko Turco Romana 2/3/2000 arasında bir kredi sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmeye gõre Banko Turco Romana tarafindan 2/3/2000-20/3/2000 tarihleri arasında kuflanilmak Üzere 8.000.000.000 Rumen leyi kadar nakdi kredi açılması Öngörülmtiştür. Bu kredinin teminati olarak 100.000 doların banka hesabında rehin tutulmasımın yanında Banka tarafindan RTA lehine verilecek 345.000 dolarlık teminat mektubunun sunulması kararlaştırıImıştır.
10. İkinci başvurucu, Bankanın İzmir şubesinde mūdür olan yakını -ağabeyinin eşif.R.yi Şirket adına bazı işlemleri yapmak Üzere yetkilendirmiştir. Ayrıca Şirketi temsilen ikinci başvurucu tarafindan imzalanan boş ve tarihsiz bir kâğıt da Bankaya verilmiştir.
I1. Banka tarafindan RTA lehine 345.000 dolar tutarlı teminat mektubu düzenlenerek 1/3/2000 tarihinde swift mesajı yoluyla Banko Turco Romanaya geçirilmiştir.
12. Teminat mektubu konusu para Romanya kamu otoriteleri adma açılan bir hesaba konulmuş, söz konusu para usulstz bazı işlemlerle başka bir şubeye aktarılmış,oradan da ilgisiz ve kimliği meçhul bir kişi tarafından çekilmiştir. Bu işlem Romanya'da ceza soruşturmasına konu olmuştur,
13. Banko Turco Romana tarafindan 21/4/2000 tarihinde Bankaya mesaj gönderilerek kredi sebebiyle oluşan riskin 329.948 dolar olduğu bildirilmiş ve bunun Ödenmesi istenmiştir. Benzer bir talebin iki kere daha tekrarlandığı anlaşılmıştır.
14. Banka 25/4/2000 tarihinde ihtarname göndererek başvurucuların rehinli hesabinda bulunan tutarların teminat mektubunun paraya çevrilmesi sebebiyle mahsup edildiği Şirkete bildirmiştir. Şirket 3/5/2000 tarihinde ihtarnameye verdiği cevapta; RTA lehine teminat verilmediğini, teminat mektubu verme işleminin talimatsız ve yetkisiz olarak gerçekleştirildiğini belirtmiştir.

15. Banka 8/5/2o00 tarihinde noter aracılığıyla Şirkete gönderdiği yazıda teminat mektubunun Şirket yetkililerinin talimatı doğrultusunda düzenlendiğini ifade etmiştir. Bu yazı 17/5/2000 tarihinde Şirkete tebliğ edilmiştir. Banka 11/5/2000 tarihinde Şirkete gönderdiği ihtarnamede ise açılan kredinin kat edilmesi sebebiyle bakiye borcun yirmi dört saat içinde &denmesi talep edilmiştir.


B. Borçsuzluğun Tespiti Davası Süireci 
16. Başvurucular, Şirket ve Y.U.R. tarafindan 16/5/2000 tarihinde Izmir I. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) Banka aleyhine borçsuzluğum tespiti davası açılmıştır.Dava dilekçesinde; RTA lehine düzenlenen teminat mektubunun Şirket yetkililerinin talimatıolmaksızın düzenlendiği, bu nedenle geçersiz olduğu ileri sürülmüştür. Dava dilekçesinde ayrica 25/4/2000 tarihli ihtarnameye verilen cevapta el konulan paralarin iadesi istendiği hâlde buna riayet edilmemesinden yakınılmış, hesaplardaki paralara el konulmasının hukuka aykın olduğu savunulmuştur.

17. Bankanın cevap dilekçesinde; teminat mektubumun Şirketin talebiyle verildiği ve masraflarmın da yine Şirket tarafindan karşılandığı, Şirketin talebi olmaksızın haricî kredi verilmesinin hayatın olağan akışına uygun düşmediği belirtilmiştir.
18. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun 9/7/2001 tarihli kararıyla Banka, Tasarruf Mevduatı ve Sigorta Fonuna (TMSF) devredilmiştir. Bu aşamadan sonra TMSF davanın tarafi hâline gelmiştir.

19. Mahkemece bilirkişi incelemeşi yaptırımıştır. Bilirkişi heyeti tarafindan Mahkemeye sunulan 5/11/2001 bavale tarihli raporda özetle şunlar belirtilmiştir:
i. Banka müfettişinin hazırladığı bir rapora atifla teminat mektubunun düzenlenmesi işlemlerinin ikinci başvurucunun yakın akrabalığın verdiği güvene dayalı olarak telefonla ilettiği talimatı ūzerine Bankanın İzmir Şubesinde mūdür olan I.R. tarafindan RTA adına takip edilmek suretiyle gerçekleştirilmiştir.
ii. Doktrindeki ağırlıklı görūş, Banka ile lehtar (RTA) arasındaki ilişkinin vekâlet sözleşmesi olduğu yöntindedir. Vekâlet sözleşmesinin geçerliliği için yazılışekilde kurülması zorunluluğu bulunmamakta ise de ilişkinin varlığı ancak yazılıbelgeyle ispatlanabilir. Somut olayda dosyada herhangi bir yazılı talimat bulunmamaktadır. Bu durumda vekâlet ilişkisinin kurulup kurulmadığının takdiri Mahkemeye aittir,
iji. Teminat mektubunun Romanya'daki ihale sebebiyle ihale makamı adına açılacak bir hesapta bloke edilmek amacryla talep edildiği anlaşılmıştır. Buna göre teminat mektubunun ihale makamı adma açılmiş bir hesapta bloke edilmesi gerekirken para, ihale makamı adına açılan hesaba bloke şerhi uygulanmadan komulmuştur. Bloke uygulanmamış olması sebebiyle Banko Turco Romananın başka bir şubesinden ilgisiz bir kişi tarafindan para, başka bir hesaba aktarılmış ve oradan da çekilmiştir. Su hâlde para, hesap sahibine Ödenmiş değildir. Muhatap banka (Banko Turco Romana) bloke kaydı koymadığı ve kara paranın aklanmasının δnlenmesi mevzuatı çerçevesinde yetkili merciye haber vermeden ödeme yaptığıiçin kusurludur. Bu durumda zarar, kredinin geri dönüşünün mümkün olmamaşından değil paranı üçüncü bir kişi tarafindan hesaptan haksız yere çekilmiş olmasından kaynaklandığından olay, teminat mektubu ile garanti altına alınan bir risk sayılmaz.Her iki bankanın görevlileri başından beri paranın yetkisiz bir kişi tarafından usulsüz olarak çekildiğini bilmektedir.

iv. Banka ve Banko Turco Romana aynı holdingin iki şirketidir. Bu husus gözetildiğinde Romanya'da usulsüz olarak ödeme yapan muhatap bankanın 

Türkiye'de kontrgaranti veren başvuruculardan eldę ettiği teminatı kendi grubuna ait bankanın hesabına aktarmak suretiyle kusura dayalı zararını telafi etme girişiminde bulunduğu kanısı edinilmektedir.

v. Teminat mektubunun borçlusu ilk talepte istenen tazminati ödemekle yükümlü olsa ve asıl borçluya ya da lehtara ait defileri ileri sürme hakkı bulunmasa da teminat mektubunun hakşız yere tazmin edilmek istendiği açıkça anlaşılabiliyorsa Bankanın muhatap bankanın talebini reddetmesinin dürüstltik kuralının bir gereği olduğu doktrinde kabul edilmektedir. Somut olayda paranın muhatap bankadaki hesabın sahibi olmayan bir kişi tarafindan çekildiği ve kara paranın aklanmasımın Önlenmesi mevzuatında aranan koşullara uyulmadığı bilindiği hâlde muhatap bankanın ödeme talebinin reddedilmemesi dtirüstlük kuralına aykırı olmuştur.
vi. Sonuç olarak Bankanın yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu nedenle başvuruculardan tahsil edilen tutarın iadesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
20. Mahkeme 3/10/2003 tarihinde davayı kabul ederek başvurucuların teminat mektubundan dolayı Bankaya borçlu olmadıklarının tespitine ve mahsup edilen tutarların yasal faiziyle birlikte başvuruculara iadesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; bilirkişi raporunun tatminkâr görüldūğü belirtilmiş ve el koyma tarihinden önce her iki bankanın aynıholdingin parçası olduklarına vurgu yapıłarak bunların süreçte birlikte hareket ettikleri ifade edilmiştir. Kararda, mektubun ilgisiz bir kişiye ödenmesinde ve banka hesabına bloke uygulanmamasında Bankanın kusulu bulunduğu kabul edilmiştir. Mahkeme ayrıca, ikinci başvurucu hakkında dolandırıcılık suçlamasryla açılan ceza davasının sonucunun beklenmesine gerek bulunmadığını belirtmiştir. Mahkemeye göre Romanya'daki paranın ikinci başvurucuya ödenmesi kesinlikle söz konusu olmadığından ikinci başvurucunun bir menfaat temin etmediği hususu açık bir biçimde anlaşılmıştır. Bu sebeple ceza yargılamasının sonucunun beklenmesine ihtiyaç bulunmamaktadır.
21. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi (Daire) 22/2/2005 tarihinde kararı bozmuştur.Bozma kararında, ikinci başvurucu bakkında yürütülen ceza soruşturmasının sonucunun beklenerek tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
2.Bozma kararına uyan Mahkeme, Izmir 5. Ağır Ceza Mahkemesinde (Ağır Ceza Mahkemesi) ikinci başvurucu aleyhine yürütülen ceza yargılamasının sonucunu beklemiştir.Ağır Ceza Mahkemesi olayla ilgili olarak Romanya soruşturma makamlarından temin ettiği belgelerin çeviri işlemlerinin tamamlanmasından sonra başvurucu hakkındaki kamu davasının zamanaşımımn dolduğu gerekçesiyle ortadan kaldırılmasına 17/1/2011 tarihinde karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, ikinci başvurucunun filinin nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu ancak zamanaşımı süresinin dolması sebebiyle kamu davasının ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay Il. Ceza Dairesince 21/2/2013 tarihinde onanan kararda başvurucu ile ilgili kanaate ulaşılırken şu tespitlere yer verilmiştir:
i. Ikinci başvurucu, Ankara'da ikamet etmesine ve Ankara'da ticaretle uğraşmasına rağmen ağabeyinin eşi l.R nin müdürü olduğu Bankanın Izmir Şubesiyle irtibat kurmuş; tüm kredi işlemlerini ytrütmesi için f.R.ye yetki vermiştir.
ii. I.R. daha önce başka bir bankanın Bornova şubesi müdürüyken de ikinci başvurucu lehine usulsüiz bankacılık işlemleri yapması sebebiyle yargılammış ancak 

21/12/2000 tarihli ve 4616 sayıh 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salrverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun uyarınca hakkındaki hükmün karara bağlanması ertelenmiştir.

iii. İkinci başvurucunun Bankaya faksla veya sözlü olarak zaman zaman talimat verdiği soruşturma raporlarından anlaşılmıştır.

iv. RTA şirketinin Bükreş Belediyesince yapılan bir ihaleye katılmak amacıyla ikinci başvurucunun talimatıyla aldığı teminat mektubunun usuisüz birtakım işlemlerle meçhul bir kişi tarafindan çekilerek paranın izi kaybettirilmiştir.
v. Bütün bu işlemlerin birkaç ay sonra RTA ve Banco Turco Romananın iflasına karar verilmiştir.

vi. Sanıklar suçlamayı inkâr etse de L.R. ve ikinci başvurucunun akraba olması,I.R.nin iki bankada şube müdürlüğü yapması sebebiyle bankacılık konularını iyi bilmesi, ikinci başvurucunun ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi mezunu bir mūhendis ve iş insanı olması sebebiyle piyasayı bilmesi gibi hususlar gözetildiğinde ikinci başvurucu yönünden dolandıricılık suçunun oluştuğu düşünülmektedir 
23. Mahkeme 11/6/2013 tarihinde davayı kabul ederek başvurucuların teminat mektubundan dolayı Bankaya borçlu olmadıklarının tespitine ve mahsup edilen tutarların yasal faiziyle birlikte başvuruculara iadesine karar vermiştir. Kararda, δnceki karardaki gerekçenin yanında ikinci başvurucu hakkındaki kamu davasının zamanaşımı sebebiyle ortadan kaldırılması sebebiyle ikinci başvurucumun dolandırıcılık suçunu işlediği iddiasının dayanağının kalmadığı belirtilmiştir.

24. Daire 16/1/2014 tarihinde kararı oyçokluğuyla bozmuştur, Bozma kararında teminat mektubu borçlusunun borcu ile asıl borç arasında bir bağın bulunmadığı, teminat mektubunun borçlusu Bankanın teminat mektubunun muhatabının ilk talebinde teminat bedelini ödemek zorunda olduğu belirtilmiştir. Bankanın yurt dışındaki bankayla özensiz ődeme fili yönünden iş birliği içinde olduğunun başvurucular tarafindan ispatlanamadığının vurgulandığı kararda, istendiğinde bedeli ödemekle yükümiü olan Bankanın başvuruculara rücu etmekte haklı olduğu tespiti yapılmıştır. Kararda, medeni hukuktaki dürüstiük kurahının somut olayda uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı ifade edilmiştir. Karar düzeltme istemi de Dairenin 23/12/2014 tarihli karartyla oyçokluğuyla reddedilmiştir.
25. Mahkeme bozma kararına uymuş ve 26/3/2015 tarihli kararla davayıreddetmiştir. Kararın gerekçesinde bozma kararına atıfta bulumulmuştur.
26.Başvurucular bu karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde;teminat mektubu düzenlenmesi konusunda davalı Bankaya herhangi bir yazılı talimatlarının bulunmadığını, talimat bulunmaksızın teminat mektubu düzenlenmesinin hukuka aykırıolduğunu belirtmişlerdir. Bankanın yazılı talimat olmadan teminat mektubu düzenlenmesini temin eden şube müdiresine ceza vermiş olmasının yazilı talimatın yokluğunu ortaya koyduğunu ifade etmiş; bir an için talimatın varlığı kabul edilse bile Romanya'daki lesaba bloke uygulanmaması ve ilgisiz bir kişinin parayı çekmesine sebebiyet verilmesi nedeniyle Bankanın kusurlu olduğunu vurgulamışlardır.


27. Davalı TMSF'nin temyize cevap dilekçesinde, Izmir 5. Ağır Ceza Mahkemesinde ytrütülen yargılamada verilen kararda yer alan tespitlerden söz edilmiş;ikinci başvurucu hakkındaki kamu davası zamanaşımı gerekçesiyle ortadan kaldırılmış ise de ikinci başvurucunun dolandırıcılık filinin sabit görüldüğüne vurgu yapılmıştır. Temyiz dilekçesinde, diğer samk L.R.nin 30/4/2003tarihli duruşmada ikinci başvurucu tarafindan kredi talebinde bulunulduğunu açıkça ikrar etiği, ikinci başvurucumun ise 20/4/2003 tarihli duruşmeda "Romanya'dakd firma lehine harici garanti olarak Bankada mevcut olan param bloke edilmişti." şeklinde beyanda bulunduğu hatırlatılmıştır. Temyiz dilekçesinde yine İ.Rnin Banka müfettişine verdiği ve ikinci başvurucunun sözlü talimatının bulunduğunu ifade ettiği beyanından da söz edilmiştir 

28. Mahkeme kararı, Dairenin 8/4/2016 tarihli kararıyla onanmıştır. Karar düzeltme istemi de Dairenin 7/6/2018 tarihli kararryla reddedilmiştir. Nihai karar 23/7/2018 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
29. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 11. maddesi şöyledir:
"Akdin sıhhati, kanunda sarahat olmadıkça hiç btr şekle tabi değildtr.
Kanumun emrettiği şeklin şumul ve testri derecesi hakkanda başkaca bir hükam tayin olunmamış ise akdt, bu şekde rtayet olumadıkça sahih olmaz."
30. 818 sayılı mülga Kanun'un 110. maddesi şöyledir:
"Bir üçüncü şahsın filltnt başkasına taahhü eden kimse bu üçüncü şahıs tarafindan taahhüdün ifa edilmemesi halinde zarar ve ziyan tediyesine mecburdur.
Muayyen bir müddet için yapıan taahhülerde, müddetin bitimine kadar taahhüt edene yazılı olarak başvurulmaması halinde taahhūdün hükitmsüz olacağına dair sözleşme muteberdir."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
31. Anayasa Mahkemesinin10/5/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldū:
A. Mülkiyet Hakkmın İhlal Edfldiğine İlişkin İddia 
. Başvurucuların İddiaları
32. Başvurucular, RTA yetkililerinin yazılı talimatı bulunmadan düzenlenen teminat mektubunum geçersiz olduğunu belirtmiş; derece mahkemelerinin bu hususu dikkate almamalarından yakınmıştır. Başvurucular, Romanya'daki hesaba bloke kaydı konulmamakla teminat mektubu karşılığı paranın ilgisiz kişiler tarafindan çekilmesine sebebiyet verilmesinde Bankanın kusurunun bulunduğunu savunmuş; bu hususa dikkat çeken bilirkişi raporunun dikkate alınmadığından şikäyet etmiştir. Dairenin emsal kararlarında bankaların yazılı talimat bulunmadan yaptıkları işlemlerin bağlayıcı olmadığı yöntinde olduğunu ileri 

süren başvurucular, bu içtihatların dikkate alınmamasının mūlkiyet hakkım ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini iddia etmiştir.

2. Değerlendirme 
33. Anayasa'mn "Mūlkiyet hakka" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mūlkiyet ve miras haklarına sahlptir.
Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla smrlanabilir.
Mülkiyet hakkanın kullamıması toplum yararına aykarı olamaz."
34. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların ileri sürdüğü iddiaların mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.
a.Kabul Edilebflirlfk Yönünden 
35. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkınım ihlal edildiğine ilişkin iddianım kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yöntinden 
36. Somut olayda kamu makamlarının başvurucuların mūlkiyet hakkına yönelik olarak doğrudan bir müdahalesi mevcut olmayıp özel kişiler arası bir uyuşmazhık söz konusudur. Dolayısıyla başvuruda, devletin mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükütmlülükleri yönünden inceleme yapılması gerekmektedir.

. Müikün Varlığı
37. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanrtlamak zorundadır. Bu nedenle öncelikle başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığı noktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir (Cemile Unlü, B.No: 2013/382, 16/4/2013, § 26; Ihsan Vurucuoğlu, B, No: 2013/539, 16/5/2013, § 31). Somut olayda Bankaca el konulan paranın başvurucuların mülkiyetinde bulunduğu konusunda bir tereddüit yoktur.

f.Genel İlkeler 
38. Mülkiyet hakkının korunmasını devlete birtakım pozitif yükümlülükler yüklediği hususu Anayasa'nın 35. maddesinin lafzında açık bir biçimde düzenlenmemiş ise de bu güvencenin sadece devlete atfedilebilen müdahalelere yönelik sınırlamalar getirdiği,bireyi üçüncüı kişilerin müdahalelerine karşı korumasız biraktığı düşünülemez. Pozitif yükümlūlüklerin ortaya çıkmasının nedeni gerçek anlamda koruma sağlanmasıdır. Buna göre anılan maddede bir temel hak olarak güvence altına alnmış olan mülkiyet hakkının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yalnızca devletin mtldahaleden kaçınmasına bağlı değildir.

Gerçek anlamda koruma sağlanması için devletin negatif yükümlalükleri dışında pozitif yükfhmltltiklerinin de olması gerekir. Dolayısīyla Anayasa'nın 5, ve 35. maddeleri uyarınca devletin müikiyet hakkıın korunmasına ilişkin pozitif yükthmlülükleri bulunmaktadır. Bu bağlamda söz konusu pozitif yükümlūlākler, kimi durumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dahil olmak tüzere mülkiyet hakkının korunması için belirli tedbirlerin alınmasıu gerektirmektedir (Türkiye Emekliler Derneği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, §§3438; Eyyp Boymukara, B. No: 2013/7842, 17/2/2016, 8§ 3941; Osmanoğłu Inşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Tlcaret Limited Şirketi, B. No: 2014/8649,15/2/2017, § 43).

39. Devlețin pozitif yükümlülükleri, mülkiyet hakkına yapılan müdahalelere karşıusule ilişkin güvenceleri sunan yargısal yolları da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma, oluşturulan bu hukuksal çerçeve kapsammda yargısal ve idari makamların bireylerin özel kişilerle olan uyuşmazlıklarında etkili ve adil bir karar vermesini temin etınek sorumluluklarıı da içermektedir (Selahattin Turan, B. No: 2014/11410, 22/6/2017, § 41).
40. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda ołayda tarafların birbirleriyle çatışan menfaatleri bulunmaktadır. Dolayısıyla tarafların karşı karşrya gelen menfaatleri çerçevesinde mülkiyet hakkımı korumakla yükümlū bulunan devletin maddi ve usule ilişkin pozitif yükümlūlüklerini yerine getirip getirmediği dikkate alımarak sonuca varılmalıdır. Bu bağlamda ilk olarak belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir bir kanun hükmünün mevcut olup olmadığı irdelenmelidir (Haseyin Ak, B. No: 2016/77854, 1/7/2020, § 53).
41. İkinci olarak başvuruculara mülkiyet hakkına yapılan müdahaleye etkin bir biçimde itiraz edebilme, savunma ve iddialarını yetkili makamlar Önünde ortaya koyabilme olanağının tanımıp tanınmadığı incelenmelidir. Anayasa'nın 35. maddesi usule ilişkin açık bir güvenceden söz etmemektedir. Bumunla birlikte mülkiyet hakkının gerçek anlamda korunabilmesi bakımından bu madde, Anayasa Mahkemesinin çeşitli kararlarında da ifade edildiği ūzere müilk sahibine müdahalenin kanun dışı veya keyfī ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesini kapsamaktadır. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütnüıne bakılarakyapılmalıdır (Zaliye Öztürk, B. No: 2014/1734,[4/9/2017, § 36; Bekir Yαzıcı [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, § 71).
42.Mülkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleri hem özel kişiler arasmdaki mülkiyet uyuşmazlıklarında hem de taraflardan birinin kamu gücü olduğu durumlarda geçerlidir. Bu bağlamda müikiyet hakkının korunmasının söz konusu olduğu durumlarda uşule ilişkin güvencelerin somut olayda yerine getirildiğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlarında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmalıdır. Ayriıca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davacının bütün iddialarına cevap verilmesi anlamına gelmemekle birlikte mülkiyet hakkını ilgilendiren davanın sonucuna etkili esasa ilişkin temel iddia ve itirazların yargılama makamlarınca özenli bir şekilde değerlendirilerek karşılanmasıgerekmektedir (Kamil Darbaz ve GMO Yapı Grup End. San. Tic. Lid. Şrt., B. No:2014/12563, 24/5/2018, § 52).

43. Son olarak ise başvurucuların mtülkiyet haklarını koruyacak ve yeterli güvenceler sağlayacak hukuksal mekanizmaların oluşturulup oluşturulmadığı incelenmelidir.Özel kişilerin mülkiyet haklarının çatıştığı bu gibi durumlarda bunlardan hangisine Üstünlāk tanınacağıın takdiri, kanun koyucuya ve somut olayın koşulları gözönünde bulundurularak derece mahkemelerine ait bir yetkidir. Bununla birlikte her iki tarafin menfaatlerinin 

mürnkün olduğunca dengelenmesi ve sürecin taraflardan biri aleyhine ölçüsüz bir sonuca da yol açmaması gerekir. Menfaatler dengesinin kurulmasında taraflardan biri aleyhine bireysel olarak aşrı ve olağan dışı bir külfetin yüklenmesi, pozitif yükümltlüklerin ihiali sonucunu doğurabilir, Olayın bttün koşulları ve taraflara tanınan tihm imkânlar ile tarafların tutum ve davranışları gözönünde bulundurularak menfaatlerin adil bir şekilde dengelenip dengelenmediği değerlendirilmelidir (Faik Tari ve Sultan Tari, B. No: 2014/12321,20/7/2017, § 52).

ii. İlkelerin Olaya Uygulanması
44. Somut olayda Banka tarafindan, ikinci başvurucunn ortağı bulunduğu ve Romanya'da kurulu bulunan RTA lehine 345.000 dolarlık teminat mektubu düzenlenmiştir.Banka tarafindan swift mesajı yohryla 1/3/2000 tarihinde Banko Turco Romanaya geçirilen paranın birtakım usulsüz işlemlerle ilgisiz kişiler tarafindan çekilmesi üzerine teminat mektubu paraya çevrilmiş, akabinde başvurucuların teminat mektubunun güvencesi olarak banka hesabında rehin tutulan paralarına Bankaça el konulmuştur.
45. Teminat mektubunun bir garanti sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. Teminat mektubuyla banka belli bir ücret karşılığında bir riski üstlenmekte,riskin gerçekleşmesi hâlinde ise ilk taleple birlikte -kefilin haiz olduğu defileri ileri stirme imkânına sahip olmaksızın- ödeme yapma yükümlülağü altına girmektedir. Teminat mektubunda garanti aitına alınan olayın vuku bulması nedeniyle ödeme yapılması hâlinde bankanın asıl borçluya ve kefillerine rücu hakkı doğar.

46. Pozitif yükümlülükler kapsamında incelenecek ilk mesele uyuşmazlığın erişilebilir, belirli ve Öngörülebilir hukuk kurallarına göre çözümlenip çōzümlenmediğidir.Olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı mülga Kanun'da garanti sözleşmesinin genel çerçevesine ilişkin hükümler mevcuttur. Başvurucuların bu hukuksal çerçevenin yetersizliğiyle ilgili bir şikâyeti bulunmaktadır.

47.İkinci olarak incelenmesi gereken mesele mülkiyet hakkına yapılan müdahaleye ilişkin olarak başvurucufara etkin bir biçimde itiraz edebilme, savunma ve iddialarını yetkili makamlar Öntinde ortaya koyabilme olanağımın tanımp tanınmadığıdır. Başvurucuların derece mahkemelerindeki yargılamalar sırasında biri sözleşmenin kuruluşuna, diğer ise teminatın kapsamına yönelik olmak flzere iki temel itiraz ileri stürdükleri görülmektedir. Bu bağlamda başvurucular, RTA'nın sözit veya yazılı talimatımın bulunmadığı ve yazılı talimat bulurumadan düzenlenen garanti sözleşmesinin RTA yönünden bağlayıcılığının olmadığınıileri sürmüştür. Başvurucular ayrıca zararın teminat mektubuyla garanti edilen riskin kapsamıdışında kaldığını iddia etmiştir.

48. Banka tarafindan RTA lehine düzenlenen teminat mektubunun ikinci başvurucunun yazılı bir talimatı bulunmadan düzenlendiği hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Tartışma, ikinci başvurucumun sözlü talimatının bulunup bulunmadığına ve -varsa- sözlü talimat üzerine düzenlenen teminat mektubunun bağlayıcıliğının olup olmadığına yöneliktir.

49. Mahkeme ve Yargıtayın ikinci başvurucunun sözlü talimatının bulunduğu kanaatine vardığı görülmüştür, Bu çerçevede yargılama mercilerinin ikinci başvurucunun Bankanın İzmir Şubesinde müdtir olan yakınları İ.R.yi bazı işlemleri yapmak üzere yetkilendirmesine, ikinci başvurucu tarafindan imzalanan boş ve tarihsiz bir kâğıdın Bankaya 

verilmesine, daha önce de ikinci başvurucunun sðzlü talimatlarıyla kredi işlemlerinin gerçekleştirilmiş olmasına dayandıkları görüimüştür. Başvurucuların Ağır Ceza Mahkemesinde görälen yargılamadaki duruşmalar sırasındaki beyanları da gözetildiğinde Mahkemenin ikinci başvurucunun sözlü talimatının bulunduğunu kabul etmiş olmasının keyfi ve temelsiz olmadığı değerlendirilmiştir.

50. Öte yandan Bankanın ikinci başvurucunun sözlü talimatryla yetinerek düzenlediği teminat mektubunun bağlayıcı olup olmadığının belirlenmesi derece mahkemelerinin takdirindedir. Mahkemeye sunulan5/11/200l tarihli bilirkişi raporunda yazılı talimatın bir geçerlilik şartı olmayıp ispat şartı olduğu ve somut olayda söziü talimatın varlığının ispat edilip edilmediğinin mahkemenin takdirinde bulunduğu belirtilmiştir.Mahkeme kararından bilirkişi raporundaki görüşün benimsenerek yazılı talimatın geçerlilik şartı değil ispat şartı olduğunun kabul edildiği anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesinin uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarının yorumundaki yetkisinin kısıthı olduğu, bariz takdir hatası veya keyfilik bulunmadıkça derece mahkemelerinin hukuk kurallarına ilişkin yorumlarına karışamayacağı umutulmamalıdır. Bu durumda, Mahkemenin bariz takdir hatasıya da keyfilik içerdiği tespit edilemeyen bu yorumunum mülkiyet hakkıyla ilgili anayasal güvenceleri ihlal ettiği ifade edilemez.

S1. Başvurucular, bu yaklaşımın Dairenin yerleşik içtihadryla çeliştiğini ileri sürmüş iseler de herhangi bir karar ibraz etmemişlerdir. Bu durumda bu iddiayla ilgili olarak daha ōte bir inceleme yapılmastna gerek görülmemiştir.

52. Mahkemeye sunulan 5/11/200l tarihli bilirkişi raporunda, zararın teminat mektubuyla güvence altına alınan riskin kapsamı dışında kaldığı görüşü açıklanmıştır. Rapora göre teminat mektubu Romanya'daki ihale sebebiyle ihale makamı adına açılacak bir hesapta bloke edilmesi amacryla talep edilmiştir. Buna göre ihale makamı adına açılan hesaba bloke şerhinin uygulanmamış olması ve kara paranın aklanmasmın önlenmesi mevzuatıçerçevesinde yetkili merciye haber vermeden õdeme yapılması sebebiyle RTA kusurludur.Bu durumda zarar, kredinin geri dönüşünün mümkün olmamasmdan değil paranın üçüncü bir kişi tarafindan hesaptan haksız yere çekilmiş olmasından kaynaklanmakta olup teminat mektubuyla garanti altına alınan bir riskin kapsamında değildir.

53. Mahkeme 3/10/2003 ve 11/6/2013 tarihli kararlarında bilirkişi raporundaki bu kanaati paylaşarak başvurucular lehine karar vermiştir, Bununla birlikte Daire, teminat mektubunun borçlusu Bankanın teminat mektubunun muhatabının ilk talebinde teminat bedelini ödemek zorunda olduğunu, ayrıca Bankanın yurt dışındaki bankanın özensiz ödeme fili yöntinden is birliği içinde olduğurun başvurucular tarafindan ispatlanamadığııbelirterek kararı bozmuştur. Teminat mektubunda garanti verenin ve garanti alamın yükümlülüklerini ve sorumluluklarıı tespit etmek derece mahkemelerinin yetkisindedir. Bu bağlamda garanti veren tarafin lehtarın sahip olduğu defi haklarını ileri strüp süremeyeceğini, garanti alan tarafin sorumluluklarına uygun davrandığını araştırma yükümlülüğüntin bulunup bulunmadığını değerlendirmek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Anayasa Mahkemesinin bu husustaki görevi derece mahkemelerinin değerlendirmelerinin bariz takdir hatası veya keyfilik içerip içermediğini incelemekten ibarettir. Mahkeme ve Daire kararında ortaya konulan gerekçeler incelendiğinde derece mahkemelerinin zarari, teminat mektubuyla güvence altına alınan riskin kapsamında görmelerinin bariz takdir hatası veya keyfīlik teşkil etmediği kanaatine varılmıştır.

54. Üçüncü olarak her iki tarafin menfaatlerinin yeterince dengelenip dengelenmediği, taraflardan biri aleyhine bireysel olarak aşırı ve olağan dışı bir külfetin yüklenip yüklenmediği incelenmelidir. Bu bağlamda başvurucuların kendi özgür iradeleriyle kefalet ilişkisi içine girdikleri not edilmelidir, Özerk bir varlık olarak birey kendi çıkarıņın ne olduğunu ve ne tür bir edimin kendi menfaatine somuç doğuracağını en iyi bilebilecek konumdadır, Buna bağlı olarak bireyin yaptığı sözleşmenin hukuksal sonuçlarına katlanma sorumiuluğu ve mecburiyeti bulunmaktadır. Devletin taraflarn iradeleri arasında uyumsuzluk bulunması ya da hata, hile, zorlama gibi bireyin iradesini sakatiayan hâllerin varlığı veya sözleşmenin kamu dttzenine, hukuka ve ahlaka açıkça aykır hüküimler içermesi gibi durumlar müstesna olmak üzere taraflar arasında akdedilen özel sözleşmelere müdahale etmesi sözleşme özgürlüğüyle bağdaşmaz, Devłetin özel borç ilişkilerindeki rolü üstün buyurma gücüne dayanarak sözleşmelerin ifasıı sağlamaktan ibarettir (Mustafa Karaca, B.No: 2014/11657, 22/6/2017, § 54). Somut olayda geçersiz olduğu ispatlanamayan veya kamu düzenine, hukuka ve ahlaka açıkça aykırı hükümler içerdiği iddia edilmeyen kefalet sőzleşmesinden doğan borçlarının ifasıyla yükümlü kılınmalarının başvuruculara aşırı ve katlanlamaz bir külfet yüklemediği değerlendirilmiştir.

55.Sonuç olarak kendi serbest iradeleriyle kefil oldukları garanti sözleşmesindeki riskin gerçekleşmesi tizerine garanti veren Bankanın zararını karşılamakla yükümlü kılınan başvurucuların açtığı borçsuzluğun tespiti davasında devletin Anayasa'nın 35. maddesinin Öngördūğü pozitif yükümlülöklerine uygun bir inceleme yapıldığı kanaatine ulaşılmıştır.
56. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede Yargılanma Hakkmm İhlal Edfldiğine İlişkin İddia 
I. Başvurucularm İddiaları
57. Başvurucular, yargılamanın makul süre içinde tamamlanmaması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
a. Kabul Edilebilirifk Yönünden 
58. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının iħlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
5. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasım da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alımr (Güher Ergun ve diğerlert, B. No: 2012/13, 27/2013, §§ 50, 52).

60.Medeni hak ve yükümlüıltüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargıłama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu,tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucumun yargılamanın stratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, 8§ 41, 45).

61. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında yaklaşık 18 yıl devam eden yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

62. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'mn 36. maddesinde güvence altina alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul strede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C.6216 Sayılı Kanun'uu 50. Maddesí Yönünden 
63. Başvurucular, makul strede yargılanma hakkının ihlalin tespit edilmesini ve 100.000 TL maddj ve 100.000 TL manevi tazminata hūkmedilmesini talep etmiştir.
64. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

65. Makul sürede yargılanma hakkı yönünden ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında -yargılamanın uzamasında Ağır Ceza Mahkemesi kararının beklenmesinin etkili olduğu ve Ağır Ceza Mahkemesindeki yargılamada da Romanya soruşturma makamlarından belge getirtilerek bunların çevrilmesinin zaman aldiğıgözetilerek- takdiren net 80.0co TL manevi tazminatın başvuruculara mūştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mülkiyet bakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDfLEBİLIR OLDUĞUNA,
2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. I. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının IHLAL EDİLMEDİĞINE,
2. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki makul sürede yargılanma hakkınin IHLAL EDİLDİĞINE,
C. Başvuruculara net 80.000 TL manevi tazminatm MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten õdeme tarihine kadar geçen stre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin bilgi için Izmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesine (E.2015/51, K.2015/266) GÖNDERILMESINE,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESINE 10/5/2022taribinde OYBİRLIĞİYLE karar verildi.