Anayasa Mahkemesinin 21/9/2022 Tarihli ve 2019/2549 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2022-10-14

14 Ekim 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31983
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
ALİ KARAKILIÇ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/2549Karar Tarihi : 21/9/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL YusufŞevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucolar : 1. Ali KARAKILIÇ2. Cengizhan KARAKILIÇ3. SongÜi KARAKILIÇBaşvurucular Vekil : Av. Enes Oğuz KARAKILIÇ
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru; yangında yaralanıp akabinde vefat eden çocukların tıbbi müdahalesinde gereken korumanın sağlanmaması, yangına müdahalede gerekli önlemlerin alınmaması ve olayla ilgili tazminat davasımın makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle yaşam ve adil yargıłanma haklarının ihlal edildiği iddialarma ilişkindir.
I. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/1/2019 tarihinde yapılmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.


6. Başvuru belgelerinin bir öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanltk)gönderiłmiştir. Bakanlık, görūşūnü bildirmiştir.

IIL. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar őzetle şõyledir:
8. Başvurucular Ali Karakıhç ve Songül Karakılıç'ın oğulları, Cengizhan Karakılıç'ın ise kardeşleri olan B.K.ve A.K. (kardeşler) 7/4/2006 tarihinde Samsun'daki ikametgâhlarında yalnız oldukları (anne, baba ve ağabeyin yokluğunda) sırada yangın çıkmıştır. Olay tarihinde kardeşler 5 ve 6 yaşlarındadır. 1 l/4/2016 tarihliyangın raporuna göre yangının fişe takılı bırakılan elektrikli battaniyenin aşırı istnması sonucu kısa devre yapan kablolardan kaynaklandığı tahmin edilmektedir.

9. 11/4/2016 tarihli yangın taporunun eki olup olmadığı anlaşılmayan ve Uzerinde tarih bulunmayan ancak itfaiye görevlileri tarafindan imzalanan bir diğer belgeye/rapora göre "7/4/2016 tarihinde saat 14.12'de bina önündeki çôp bidomundan duman yükseldiği yönünde itfaiyeye ihbarda bulumulmuş, 14.16'da olay yerine itfaiye ekipleri olay yerine geldiğinde dumanın bidonlardan değll bina kapısından geldiği anlaşılmış, komşuların meskende çocuk olduğu yömünde bilgi vermesi üzerine meskenin kapıarının kilitli olduğu tespit edilmiş ve meskenin kapı/camları karılarak içeri girilmiştir." Belgenin devamında "dumanın kapı ve pencerenin karıması ile tahliye olması sonucu temiz hava cihazı ve maskeye ihttyaçduyulmadığı, kilitli kapıya ilaveten pencere kanatlarının çivilenmek surettyle kapatıldığının görüldüğü ve çocukların en yakın camdan dışarı çıkarılarak hastaneye sevk edildiği" ifade edilmiştir.

10. 11/4/2006 tarihliyangın raporundaki ihbar ve intikal saati, içeriği yukarıda aktarılan imzalı belge ile örtüşmektedir. Ayrıca I 1/4/2016 tarihli raporda yangının söndüırülme saati 14,50 olarak belirtilmiş, olayda yaralanan ve ölen olmadığı ifade edilmiştir.Rapora "yanan şeyin son durumu" bölümüne "Yatak yorgan ve elektrikli battantye tamamen yanmaktan, diğer kasımlar ıslanmak ve islenmekten zarar görmüştür." ve "Evde bulunan 5-6yaşlarında 2 kardeş yoğun dumandan zehirlenerek hastaneye kaldırıdı." şeklinde notlar döşülm0ştür.

I1. Kardiyopulmoner arrest (solunum ve dolaşim durmasi) hâlinde 14.30'da Samsun Devlet Hastanesine kaldırılan ve uygulanan kalp masajı sonucu kalp atışları alınan kardeşler saat 15.30'da Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine karbonmonoksit zehirlenmesi tanıstyla sevk edilmiştir.

I2. Tip Faktltesi Hastanesinde yapilan değerlendirme sonucu kardeşlerin durumunun ağır olduğu tespit edilmiş ve ileri tedavi (hiperbarik oksijen tedavisi) için başka bir merkeze sevk edilmeleri gündeme gelmiştir. Bu bağlamda doktorlar tarafindan Ankara Hacettepe Üniversitesi Tip Fakültesi Hastanesi, Güihane Askerî Tip Akademisi Hastanesi (GATA), Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesi, Dişkapı Çocuk Hastahkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yıldırım Beyazit Araştırma ve Eğitim Hastanesi ile iletişime geçilmiş ancak yoğun bakım ünitesi ve hiperbarik oksijen tedavisi olan, kardeşleri kabul edebilecek bir hastane buhunamamiştır.

13. Başvurucular, çocuklarını Ankara'dakiyoğun bakım ünitesi bulunmamakla birlikte hiperbarik oksijen tedavisi imkânı olan özel bir tıp merkezine özel ambulansla 

naklettirmiştir. Doktorların beyanlarına göre kardeşlerin Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tip Fakültesi Hastanesi Yoğun Bakım Ünitesinde takip edilmeleri önerilmiş ancak aile riski göze alarak hiperbarik oksijen tedavisi içiAnkara'ya gitmeyi tercih etmiştir, başvuruculara göre ise hekimler kendilerine "Hiperbarik oksijen tedavisi yapısın, yoğun bakımı bulursumuz."şeklinde telkinde bulunmuştur. Kardeşler olay günü saat 23.45 sıralarında Ankara'daki Özel tip merkezine giriş yapmöştır. Kardeşlerden A.K.nın durumu tip merkezinde "genel durumu kötü, suuru kapalt, solumum dūzensiz" olarak tespit edilmiş, hiperbarik oksijen tedavisine başlanarak A.K.ya kalp masaji uygulanmış ancak tedaviye cevap ahnamadığı için (8/4/2006tarihinde) saat O2.30'da canlandırma işlemine son verilmiştir. Vefat eden A.K. için zehirlenmeye bağhı kalp ve solunum durması yönünde adli rapor dūzenlenmiştir, B.K. için ise A.K. ile benzer tespitler yapılarak hiperbarik oksijen tedavi yöntemi uygulanmıştır. B.K. için Ankara'da yoğun bakımı olan farklı hastaneler tip merkezi görevlilerince telefonla aranmış ve B.K. Özel ambulansla saat O3.00 sıralarmnda GATA'ya nakledilmiştir. Bu sırada A.K. da anne ve babası ile birlikte taksiyle GATA'ya getirilmiştir. Yapay solunum desteğiyle yaşatılmakta olan B,K.nın GATA bünyesinde çocuk yoğun bakım Ünitesi ve mekanik ventilasyon desteği bulunmaması nedeniyle yeniden başka hastaneye nakli gündeme gelmiştir. Hacettepe Üniversitesi Tip Fakültesi Hastanesi yetkilileri, boş durumda ventülatōr bulunmamasınedeniyle talebi karşılamayacaklarını bilditmiştir. Hiçbir hastanenin kabul etmediği bilgisinin verilmesi Üzerine çocuk yoğun bakım ünitesi bulunmasa da uygun yer temín edebileceğini belirten Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine B.K.nın nakli özel ambulansla sağlanmıştır. Vefat eden A.K. ise GATA'nın morguna alınmıştır.

14. Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine saat 05.00 sıralarında getirilen B.K.Yetişkin Yoğun Bakım Ünitesinde tedavi ałtına ałınmıştır. Hekimlerin çocukyoğun bakım Ünitesi olan bir kurumda tedavisinin uygun olacağı kanaatine varması Özerine B.K.,Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesine saat 06.30'da sevk edilmiştir.Yoğun Bakım Önitesinde tedavisi yapılan B.K. tedavi sürecine cevap vermeyerek 10/4/2006tarihinde hayatını kaybetmiştir.

15.Ölüm olaylarını takibenSağhık Bakanlığı konu hakkında inceleme başlatmıştır.Sağlık Bakanlığı müfettişleri yürüttükłeri soruşturma sürecinde kardeşlerin tedavi sürecine dâhil olan/temas eden sağlık personelinin ifadesine başvurmuş, hastane kayıtlanını incelemişve bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. Yine soruşturma sūrecinde 112 Acil Komuta Kontrol Merkezine yapılan aramalar icelenmiş; j12 görevlilerinin uygun sağlık kurumu bulunduğunda nakil için ambulans gönderileceği, aksi hålde hastaların ambulans içinde gezdirilmesi nedeniyle mağdur ołdukları bilgisi verildiğitespit edilmiştir. Sağlık Bakanlığısoruşturmasına esas olan ve Gazi Oniversitesi Tip Fakültesinde görevli akademisyenler tarafindan düzenlenen 6/6/2006 tarihfi bilirkişi raporunda δzetle zehirlenme bulguları ağın olan çocuklarda ventilatör desteğine gereksinim duyulduğu, hiperbarik oksijen tedavisinin de uygulanabilir olduğu ancak bu yöntemin yaşam kurtarıcı olduğu hususunun tartışmalı olduğu,başvurulan ilk hastanede bu yöptemin denenmesine karar verildiği, bunun ise yanlış bir tercih olmadığı, hekimlerin yoğun bakım üniteşi bulunan bir sağlık kurumu aramak için çaba sarf ettikleri, bic sağlık kurumunda tüm ventilatörlerin dolu olması hâlinde hasta kabul edilmemesinin zorunluluktan kaynaklandığı, böyle durumlarda hastanın bekletilerek uygun yer bulunduğunda yola çıkarımasınn en iyi yöntem olduğu, somut vakada çocuklar için hiperbarik tedavi imkânı sunan bir merkez bujunması Üzerine sevkin kararlaştırıldığı, gerek ilk ulaşılan gerekse daha sonra sevk edílen kurumlarda görev alan hekimlerin izlediği yöntemin ve uygulamanın bilimsel bir hata, eksiklik, kusur içermediği ifade edilmiştir Soruşturma raporunda sonuç olarak gerek Samsun'daki gerekse Ankara'daki sağhık 

kurumlarınun (Hacettepe Üniversitesi hariç) ve 112 Acil Komuta Kontrol Merkezi görevlilerinin tedavi strecinde ve nakilaşamalarında bir kusurunun olmadığısonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte soruşturma raporunda "Hacettepe Üntversitesinin surecin ilerleyen safhada B.K.yı kabul etmesi nedeniyle anılan kurumda çocuk yoğun bakam imkanlarımn bulunduğumun anlaşıldığı, dolayıstyla olayın hemen akabinde gerçekleşen súreçte ellerinde uygun imkan bulunmadığıni, boş yatak olmadığını belirten Hacettepe Üntversitesi yetkililerinin keyfi ve yasaya aykarı davramşlar bulumup bulunmadığıhususlarının Yükseköğretim Kurulu tarafindan incelenmesi gerektiği" belirtilmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtlarında ve dosya içeriğinde Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafindan yapılmış bir inceleme/soruşturma kaydına rastlanmamıştır.
16. Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı26/5/2006tarihli iddianameyle başvurucu Songül Karakıhç hakkında taksirle ölüme neden olma ve genel güvenliği tehlikeye sokma suçları isnadıyla kamu davası açmıştır. Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesi 14/7/2006 tarihli kararı ile başvurucunun beraatine hükmetmiştir. Karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.Beraat kararı gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"yangının kesin çưkaş nedenini tam olarak belirlenmediği, bu konuda yeterli delil de elde edilemediğtnden olayda taksirle genel güvenliği tehlikeye sokma suçunun unsurlarının bulunmadığı, ancak saniğın 5 ve 6 yaşlarında kendilertni idare edemeyecek durumdakl çocuklarıni rahatsız da olsa yalmz başına brrakarak nedeni tam belirlenemeyen yangın somucu çocuklarının ölümüne neden olarak taksirle çocuklarının ölümüne neden olduğu sabit lse de, olayda iki çocuğunun ölmüş bulunması nedeni ile kişisel ve ailevt durunu bakımından artik bir ceza hükmedilmesini gereksiz kalacak derecede kendisinin de mağdur olduğu..."
17. Başvurucular 10/12/2007 tarihinde Samsun 1. Idare Mahkemesinde (Mahkeme)tam yargı davası açmıştır. Dava dilekçesinde süreçten bir bütün olarak şikâyet etmiş, itfaiye ve sağlıkhizmetinin sunumundaki gecikme/yeterlilik hususunun yanında kardeşlerin gerek 112 Acil Servis ambulansıyla nakledilmemesinde gerekse Ankara'daki hastanelerin onlarıkabul etmemesinden, uygun tedavinin uygulanamamasından,sağlık hizmetine erişilememesinden ve gecikmeden yakınmışlardır.

18. Mahkeme olayda sağlık hizmetinin sunumuna dair hata, eksiklik bulunup bulunmadığının anlaşılması adına Adli Tıp Kurumu 1. Ihtisas Dairesi nezdinde bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. Raporun sonuç bölūümünūn ilgili kısmı şöyledir:
"…. 07/04/2006 tarihinde oğlen saatlerinde, fişe takılı bırakılan elektrikli battaniyenin aşırı isımnmasıyla kısa devre yapan kabloların yangına sebebiyet vermesi sonucunda evde yalnız bırakilan ve yoğun dumana maruz kalan [A.K.]'nın itfaiyecller tarafindan kurtaruarak Samsun Devlet Hastanesi'ne kardiapulmoner arrestle götürülduğü, yapılan resusitasyona yanu vermediği ve tedavi edildiği hastanede 08/04/2006 gününde öldūğu bildirilen [AK.] hakkanda düzenlenmiş adli ve ubbi belgelerdeki veriler değerlendirildiğinde; zamanında otopsi yaplarak iç organ değişimleri araştırımamışolmakla birlikae olayın geltşimi ve tıbbi belgelere göre yangın ortamında kaldığı bildirilen çocuğun karbonmonoksit zehirlenmesi sonucu öldüğünün kabulü gerektiği, 07/04/2006gününde yangın ortamında kalmaya bağlı kardiopolmoner arrestle Samsun Devlet Hastanesi'ne gettrildiğinde CPR yapıldıği, kalp atumının döndüğü, solumumun olmadığıambu yardımıyla salumumu sağlandığı, entūbe edilip, damar yolu açıldığı, TA 80/40 mmHg tespti edilerek Ondokuz Mayıs Üntversitest Tip Faküliesi Hastanesi'ne sevk edilmesinin ve Ondokuz Mayıs Üntversitesi Tip Fakültesi Hastanesine geldiğinde genel durumu kōtü,

bilinci kapalı, pupiller fiks dilate, IR -/-, ağrılı uyaranlara yanu alınamayan hastaya yapulan labaratuar tetkikleri, takip ve tedavisinin up kurallarına uygun olduğu, Samsun Devlet Hastanesi'ne kardiak arrestle gelen CPRle kalp atimı dönen hastaya Samsun Devlet Hastanesi'nde hiperbarik oksijen ünitesinin bulunması durumunda da kurturalmasmın kesin olmadığı oybirliği ile müilaa olumur... "
19. Başvurucular bilirkişi raporuna olayın yeterince aydınlatılmadığımı belirterek itiraz etmiştir.

20. Bilirkişi raporunu yeterli bulan Mahkeme 14/7/2011 tarihli kararı ile davayıreddetmiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
" …. Adli Tip Kurumu raporuna davacı tarafca itiraz edilmekde beraber, itirazın raporu kusurlandrracak mahiyette olmadiğı görülerek rapor karara esas almacak nitelikte bulunmuştur.

Buna göre Sağlık Bakanlığı ve 19 Mayıs Üniversitesi yönünden vefat eden çocuklara gerekdi ubbi müdahelelerin yapldığı 'hiperbarik oksijen' ünitesinin bulunmamasının somut olayda, vefatt engelleyici bir durum oluşturmayacağı anlaşıldığından bu idareler yömünden tazmin sorumluluğu bulunmamakaadır.

Samsun Büyükşehir Beledtyesi yönünden, olaya geç müdahale edildiği ve ttfaiye görevlilerinın gaz maskesi olmadığı için komuta gtrmediği, vatandaşlarco olaya mūdahale edilip, evden çocukların vatandaşlarca çıkarildıği, olayo geç ve hatta hiç müdahale olmaması nedentyle böyle somuçlandığı iddiası açısından, Büyükşehir Itfaiyesince dizenlenen yangın raporunda, yangın thharının 14:12'de yupldiğı, cıkişin 14:13'de, varışve müdahalenin 14:16'da başladığı, 14:50'de söndüırme işleminin gerçekleştirildiği, 5 katlıbetonarme binadaki meskende, evde bulunan 5-6 yaşlarında 2 kardeşin yoğun dumandan zehirlenerek hastaneye kaldrrıldığı, olay yerinde yapıan incelemede, fişe taklı burakılan elekarikli battaniyenin aşırı ısınmoyla kasa devre yapan kabloların yangına sebebiyet verdiği tahmin edildiğinin belbrtildiği, davacılar tarafindan dava dilekçesi ekinde olay yerindekl vatandaşlardan alınan ifade tutanaklarina göre iffaiye görevlilerbnin yanlarında 'gaz maskesi olmadığı gerekçesiyle eve bir müdahalede bulunmadıkları, bizzat vatandaşlarca camı karıp içeri girildiği ve çocukların kendilerince dışarıya çıkarıldığının belirtildiği ancak bu ifadelerden sadece btrinin resmi olarak kabul edilebileceği polis targfindan almmış bir ifade olduğu, komuyu açıklığa kavuşturmak amacryla Samsun I. Ağır Ceza Mahkemesinde E:2006/160 sayli dosyanın gettrildiği, bu davanın anneye karşı açtldığı ve beraatle sonuçlandığı dava dosyası içerisinde, [$.K.] isimli bahsi geçen ifade tutanağıyla beraber 07/04/2006 gün ve saat 15:00 olarak belirtilen 2 polis memurunca imzalı bir tutanağın olduğu, tutanakta diğer konularla beraber, isfaiye görevlilerintn bina giriş ön camların kararak içeriye gtrdikleri ve çocukları camdan çıkararak ambulansa bindtrdikerinin belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda Samsun Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Itfaiye görevlilerinin olaya müdahale ettikleri ve çocuklari ambulansa birakaklarının resmi tutanakla belirtilmesi karşısındo, olayda Idarenb tazmin sorumluluğunun bulunmadığ.."
21, Ret hükmü, esas yōnünden Danıştay Onbeşinci Daireşince 15/1/2018 taribinde onanmış; karar düzeltme istemi de aynı Daire tarafindan 6/1 1/2018 tarihinde reddedilmiştir.
22. Başvurucular nihai hükmü 20/12/2018 tarihinde tebellüğ eumelerinin ardından 18/1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


JV. İLGİLI HUKUK 
23. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayıhı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırť" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir.
“I. Idart dava türleri şunlardır:
..•
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari,
*...

24. 2577 sayılı Kanun'un “Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" kenar başlıklı 13. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir;
“Idari eylemlerden hakdarı ihlal edilmiş olantarın idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazlı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yu içinde ilgili idareye başvurarak haklarınm yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kasmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakknda altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bttiği tarthten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir."
25.2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
a ...
Dilekçeler, Danıştayda daire başkanını görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafindan:
a) Görev ve yetkd,
b) Idari merci tecavizü,
...
f) Husumet,
*.
Yönlerinden strasıyla incelentr."
26.2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fikrasında yazılı hususlarda kanuna aykarılık görülürse, 14 üncü maddenin;
a) 3/a bendine göre … idarı yargınm görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetkt yöninden reddedilerek dava dosyasmın görevli veya yetkili mahkemeye gönderllmesine.


c) 3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması haltnde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine,
..•
e) 3/b bendinde yazılt halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine,
Karar verilir."
27. Ayrıca konu hakkında iigili hukuk için bkz. Ayhan Keçeli ve diğerleri, B. No:2019/24231, 23/2/2022, §§ 39-72; Saadet Ergün ve diğerleri, B. No: 2013/4194, 14/10/2015,§§ 24-30; Ali Abidin Saruhanoğlu ve diğerleri, B. No: 2014/15478, 6/12/2017, 8§ 39-42.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
28.Anayasa Mahkemesinin21/9/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düştünüldü:
A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
29. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/I181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini õdeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucuları İddiaiarı ve Bakanlık Görüşü
30. Başvurucular; çocuklarının itfaiye ve sağlık hizmetinin sunumundaki eksiklik ve hatalar sonucu δldüğünüi, itfaiye raporunun hiçbir ayrıntı içermediğini, itfaiyenin olaya geçmüdahale ettiğini, çocuklarn Hacettepe Üniversitesine neden kabul edilmedikleri hususunun yargılama boyunca araştırılmadığıni, zamanında gerekli tedavinin uygulanması hâlinde çocuklarının yaşama ihtimalinin yüksek olduğunu, tibbi açıdan yetersiz ambulansla nakledildiklerini, Ankara'daki hastanelerin uzun süre çocukları kabul ctmediğini, tam yargıdavasının usul yükümlüluğüne aykırı olarak süratle sonuçlandırılmadığını belirterek yaşam,etkili başvuru ve adil yargıłanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
31. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihatlarına yer verildikten sonra Anayasa Mahkemesi temyiz mercii olmadığından Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru ile öntne gelen şikâyetleri inceleme yetkisinin ikincil nitelikte olduğu, bu yönūyle dosya bazında delillerin takdiri ile somut dava şartlarında idarenin mesuliyetinin mevcut olup olmadığına ilişkin takdir yetkisinin idare mahkemelerinde olduğu, mevcut dosya kapsamı itibarıyla idare mahkemesi tarafindan varılan, vakiaya ve nitelendirmeye dair sonuçtan ayrılmayı gerektiren maddi ve hukuki bir nedenin olmadığı, ayrıca yaşam hakkının usule ilişkin boyutunun uzun yargılama yönünden değerlendirilmesindeki takdirin Anayasa Mahkemesine ait olduğu ifade edilmiştir. Başvurucular Bakanlık görūşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


C. Değerlendtrme 
32. Anayasa'nın “Kişinin dokumulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı17. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Herkes, yaşama …. hakkana sahiptir."
33. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıkh 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrastyt korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişintn temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."
34. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yaptlan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların bukuki tavsifıni kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvuru, iddiaların niteliği dikkate alındığında bir būtün olarak yaşam hakkı kapsamında incelenmiştir.

İtfaiye Görevlilerinln Sorumlulağuna Îlişkin Şikâyet Yðnünden 
35. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alıman yaşama hakkı, Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde deviete pozitif ve negatif ödevler yükler (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, § 50). Devletin negatif bir yüktimitültük olarak yetki alanında bulunan hiçbir bireyin yaşamına kasıtlı ve hukuka aykırı olarak son vermeme yükümlölüğünün yanı sıra pozitif bir yükümlülak olarak yine yetki alanında bulunan tüm bireylerin yaşam hakkını gerek kamusal makamların gerek diğer bireylerin gerekse kişinin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı koruma yūkümlülnğü bulunmaktadır (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, §§ 50, 51). Sðz konusu pozitif yükümłüilükler, bireyler arası ilişkiler alanında olsa da belirtilen haklara saygıyı sağlamaya yönelik tedbirlerin alnmasını zorunłu kılar (Marcus Frank Cerny [GK], B. No: 2013/5126,27/2015, §§36, 40). Alınması gereken tedbirlerin neler olduğu her somut olayın kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

36. Devlet, öncelikle yaşam hakkına yönelen tehdit ve risklere karşı caydırıcı ve koruyucu yasal düzenlemeler yapmah ve bununla da yetinmeyerek gerekli idari tedbirleri almalıdır. Bu ödev ayrıca bireyin yaşamını her türlü tehlike, tehdit ve şiddetten koruma yükümlülüğünü de içerir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 51). Pozitif yükümlülükler kapsamında devletin sahip olduğu koruma yükümltlüğü, hem hukuki hem de fiilî tedbirler alınmasını gerektirmektedir. Bu tedbirler korumasız kişilerin etkili bir şekilde korunmalarımısağlamalı, yetkililerin bilgi sahibi oldukları veya olmaları gerektiği durumlarda makul adimlar atmalarını içermelidir (R.K., B. No: 2013/6950, 20/4/2016, § 75).
37. Devletin sorumluluğunu gerektirebilecek şartlar altında can kaybının gerçekleştiği durumlarda Anayasa'nın I7. maddesi devlete elindeki tüm imkânları kullanarak yaşam hakkını korumak için oluşturulan yasal ve idari çerçevenin gereği gibi uygulanmasını,bu hakka yönelik ihlallerin durdurulup cezalandırılmasını sağlayacak etkili idari ve yargısal tedbirleri alma görevi yüklemektedir. Bu yükümlälak -kamusal olsun veya olmasın- yaşam 

hakkının tehlikeye girebileceği her türlüi faaliyet bakımından geçerlidir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 52). Bir kişinin yaşamına yönelik gerçek ve yakın bir tehlikenin bulunduğunun kamu makamiarınca bilindiği ya da bilinmesi gereken durumlarda maku! δlçüler çerçevesinde kamu makamlarının bu tehlikenin gerçekleşmesini önleyebilecek şekilde önlem alması gerekir ancak özellikle insan davranışlarının öngörülemezliği, öncelikler ve kaynaklar değerlendirilerek yapılacak işlem veya yürütülecek faaliyet tercihi dikkate alındığında pozitif yükümlālük kamu makamları ūzerinde aştrı yük oluşturacak şekilde yorumlanamaz (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 53).

38. Öte yandan yaşam hakkının gerektirdiği pozitif yükümlälüklerin yerine getirilmesi kapsamında alınacak tedbirlerinbelirlenmesi idari ve yargısal makamların takdirinde olan bir husustur. Hak ve özgüritüklerin güvence altına alınması adına pek çok yöntem benimsenebilir ve mevzuatta düzenlenmiş herhangi bir tedbirin yerine getirilmesinde başarısız olunsa bile pozitif yüktimlölakler diğer bir tedbir ile yerine getirilebilir (Bilal Turan ve diğerleri, B. No: 2013/2075, 4/12½2013, § 59).

3. Somut başvuruya ilişkin süreçte başvurucular, oğullarının zehirlendiği yangın vakasında itfaiye ekiplerinin olaya geç mtidahale ettiğini, gaz maskesi kullanılmamasınedeniyle müdahalede aksama yaşandığını ve itfaiye raporlarının olayı açıklığa kavuşturmadığımı ileri sürmüştür.

40. Bireysel başvuru dosyasına başvurucuların sunduğu bilgi/belge ile UYAP Üzerinden elde edilen verilerden yangının yaşları 5 ve 6 olan çocukların evde tek başlarına bulunduğu esnada büyük olasılıkla elektrikli battaniyeden çıktığı, mahalle sakinlerinin olay gūnü saat 14.12'de çöp bidonlarından duman yükseldiği ihbarı yaptığı, itfaiye ekiplerinin olay yerine 14.16'da intikal ettiği, dumanların çöpbidonlarından değil çocukların bulunduğu binadan yükseldiğinin anlaşıldığı, ekiplerin kapı ve pencereleri kirarak meskene girdiği ve çocukları çıkardığı, ardından ambulansa teslim ettiği, saat 14.30'da çocukların sağlık kurumuna ulaştığı, yangının saat 14.50'de söndürüldüğü anlaşılmıştır.
41. Olaya dair zaman çizelgesine göre yangın evdeki elektrikli eşyadan kaynaklanmış, yangının ihbar edilmesinden sadece 4 dakika sonra itfaiye ekipleri olay yerine ulaşmış, bundan 14 dakika sonra da yangından/dumandan etkilenenmiş/zarar gören çocuklar sağlık kurumuna ulaştırılmıştır. İtfaiye hizmetinin sunumu/yürütümü bağlamında yangının söndürülememesi,meskene girilememesi, çocukların yangın/duman ve/veya teçhizat eksikliği nedeniyle tahliye edilememesi gibi bir durum söz konusu değildir. Öte yandan başvurucular sěz konusu silsileyi/durumu yalanlayan bir bilgi/belge de sunmamıştır. Bu bağlamda antlan zaman çizelgesi, olaym seyri, çocukların sağlık kurumuna kısa sürede ulaştırılması dikkate alındığında yaşamı koruma yükümlüłüğü bağlamında kişilerin yaşamınıtehlikeye atabilecek bir risk karşısında tedbirli olunmadığından, gerçekleşen riske yönelik makul adımların atılmadığından ve kişilerin yaşamının korunmast adına gereken tedbirlerin alınmadığından söz edilemeyecektir.

42. Sonuç olarak yangın riskine karşı yaşamı koruma yükümłüłuğü bağlamında yaşam hakkına yönelik bir ihlal bulunmadığımın açık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
43. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kışmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


2. Sağlk Hizmetinin Sunamnna İlişkin Şikâyet Yönünden 
a. Kabul Edflebilirllk Yöuünden 
44. Yaşam hakkının doğal niteliği gereği, yaşamını kaybeden kişi açısından bu hakka yönelik bir başvuru ancak yaşanan šlüm olayı nedeniyle ölen kişinin mağdur olan yakınları tarafiından yapılabilecektir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 41). Başvurucular,başvuruya konu olan süreçte bayatını kaybeden çocukların birinci derece yakınlanıdır. Bu nedenle başvuruda başvuru ehliyeti açısından bir eksiklik bulunmamaktadır.
45. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
i. Genel İlkeler 
46. Yaşam hakkımı güvence altına alan Anayasa'nın 17. maddesi, devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyenAnayasa'nın5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete, negatif yüikümlülükler yanında egemenliği altındaki kişilerin yaşamlarının korunmasıiçin bazı pozitif yüktımlälükler de yükler (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, §§ 50, 51).
47. Anılan pozitif ytikümlülükler sağhk alanında yürütülen faaliyetler için de geçerlidir. Nitekim Anayasa'nın 56. maddesinde berkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu, devletin “herkesin hayatım beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak …. amacıyla sağlık kuruluşlarım tek elden planlayıp hizmet vermesint" düzenleyeceği ve bu görevini kamu kesimindeki ve õzel kesimdeki sağhk ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onlan denetleyerek yerine getireceği kurala bağlanmıştır.Bu sebeple devlet, sağlk hizmetlerini -ister kamu ister Özel sağlık kuruluşları tarafından yerine getirilsin- hastaların yaşamlarının korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesini sağlayacak şekilde düzenlemek zorundadır (Nail Artuç, B. No: 2013/2839,3/4/2014, §§34, 35). $üphesiz anılan düzenlemeler, sağlık personelin sahip olması gereken yüksek mesleki standartları da içermelidir.

48. Pozitif yükümluluğu kapsamında devlet, yaşam hakkını korumak için oluşturulan yasal ve idari çerçevenin gereği gibi uygulanmasını ve bu hakka yõnelik ihlallerin durdurulup cezalandırılmasını sağlayacak etkili bir yargısal sistem kurmakla da yükümlüdür (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 52).

4. Sõzll edilen usul yükümltülüğü uyarınca şüpheli her ölüm olayı hakkında olayın tüm yönleriyle ortaya konulmasına, sorumlu kişilerin belirlenmesine ve gerektiğinde bu kişiłerin cezalandırimasına imkân tanıyan bağımsız bir soruşturma yürūtülmelidir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 54; Sadık Koçak ve diğerleri, B. No: 2013/841, 23/1/2014, § 94).
50. Kasten ya da saldırı veya kōtü muameleler sonucu meydana gelen ölam olaylarında Anayasa'nın 17. maddesi gereğince devletin sorumluların tespitine ve cezalandtrılmalarina imkân verebilecek nitelikte cezaisoruşturmalar yürütme yükümlülüğübulunsa da kasıth olmayan eylemler açısından farklı bir yaklaşım benimsenebilir. Bu bakımdan genel olarak ihral suretiyle ortaya çıkan diğer ölümlerde olduğu gibi tıbbi ihmal 

somucu ortaya çıkaığı iddia edilen, bir başka ifadeyle bir tedavinin kusurlu, yanlış veya gecikmiş olması ya da sağlık çalışanlarının tedavi sırasındakd koordinasyon eksiklikleri somucu meydana geldiği ileri sürülen ðlūm olaylarında da etkili bir yargısal sistem kurma yönündeki pozitif yūkümlülāk; mağdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollarının açık olması ile yerine getirilmiş saytlabilir (Nail Artuç, § 37; Zeki Kartal, B. No:2013/2803, 21/1/2016, § 78). Tıbbi ihmal iddialarının sõz konusu olduğu hâllerde devletin egemenliği altındaki kişilerin yaşamlarının korunması yönündekipozitif maddi yükümlülak,sağlık kurumlarının (kamu ya da özel) hastaların yaşamlarını koruyabilmesi için gerekli tedbirleri almalarının sağlanması ile sağlık çalışanlarının yüksek mesleki standartlara sahip olmalarını temin edecek etkili bir mevzuat oluşturulmasından ibarettir. Oluşturulan mevzuat,kişilerin yaşamının korunması yönünden eksik olmadığı sürece sağlık çalışanlarının hastayıtedavi ederken yaptığı değerlendirme hatalari, tedavi sürecindeki gecikmeler ya da tedavi sırasında sağhık çalışanları arasında yaşanan koordinasyon eksikleri devleti yaşam hakkının maddi boyutunun ihlalinden dolayı sorumlu tutmak için yeterli değildir (Ayhan Keçeli ve diğerlerl. § 89).

51.Öte yandan ölümün tibbi ihmalden değil de sağlık durumunun ciddiyeti bilinen ya da bilinmesi gereken bastaya gerekli acil sağlık hizmetinin sunulmaması sonucu meydana geldiği ya da sağlık hizmetlerinde var olan ve yetkililerce bilinen veya bilinmesi gereken ancak ortadan kaldırılması için gerekli önlemlerin alınmadığı sistemsel veya yapısal bir işlevsizliğin bastanın sağlık hizmetlerinden yoksun kalarak ölmesine neden olduğu durumlarda, sorumlular aleyhine hiçbir suçlamada bulunulmaması ya da bu kişilerin yargılanmaması yaşam hakkının (maddi ve/veya usul boyutu yönünden) ihlaline neden olabilir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Kenan Sayın, B. No: 2013/5376,14/10/2015, § 47). Nitekim Anayasa Mahkemesi başvurucuların būkümlü olarak bir ceza infaz kurumunda tutulan yakınlarının çıkan bir yanginda yanması sonrasında yanık tedavi üniteleri olan sağlık kuruluşları tarafindan kabul edilmemesinin konu edildiği Irfan Durmuşve diğerleri (B. No: 2014/4153, 11/5/2017, §§ 108-110) başvurusunda başvurucuların ceza soruşturmasına ilişkin başvuru yolunu tüketmelerini başvurunun incelenmesi için yeterli görmüştür.

52. Yaşam hakkı kapsamında hukuki sorumluluğu ortaya koymak adına adli ve idari yargıda açılacak tazminat davalarında makul derecede ivedilik ve özen şartının yerine getirilmesi, dolayısıyla derece mahkemelerinin bu tür olaylara ilişkin yürüttükleri yargılamalarda, Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiğiseviyede bir inceleme yapip yapmadıklarmin Anayasa Mahkemesi tarafindan değerlendirilmesi şarttir. Zira derece mahkemeleri tarafindan bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yargı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip olduğu Önemli rolūn zarar görmesine engel olacaktır (Perihan Uçar, B. No: 2013/5860, i/12/2015, § 52).Bununla birlikte söz konusu Özen şartı, yaşam hakkı ile ilgili her davada mutlaka mağdurlar lehine bir sonuca varılmasını garanti altiına almaz (Aysun Okumuş ve Aytekin Okumuş, B. No:2013/4086, 20/4/2016, § 73).

53. Son olarak ifade etmek gerekir ki berhangi bir davada bilirkişi incelemesine başvurulmasının gerekli olup olmadığına karar vermek ya da başvuru dosyasındaki tibbi bilgilerden hareketle bir davada görüş bildiren bilirkişilerin vardıkları sonuçların veya sahip oldukları bilimsel bakış açılarının doğru olup olmadığımı irdelemek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Delillerin ve bilirkişi incelemesi de dâhil olmak üzere delillerin değerlendirilmesinde kullanılan araçların kabul edilebilirliğive değerlendirilmesi hususlanıkural olarak derece mahkemelerinin takdirinde olan bir husustur ve açık hata veya keyfilik 

ihtiva etmemesi hâlinde Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi sõz konusu olamaz.Bu bakımdan tıbbi ihmal iddiasıyla yapılan başvurularda yaşam hakkının usul boyutunun incelenmesi sırasında yapılması gereken is, başvuruya konu edilen tam yargı veya tazminat davasının, ölümle neticelenen olayın seyrini ve sağlık personelinin olast sorumluluğunu aydınlatmaya imkân verip vermediğini belirlemektir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Irfan Durmuş ve diğerleri, §§ 127, 128; Bağı Akay ve diğerleri, B. No: 2014/5101,22/6/2017, § 56. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi'nin kendisi yönünden yaptığı benzer değerlendirmeler için bkz. Yirdem ve diğerleri/Türkiye, B. No: 72781/(2, 4/9/2018, § 46;Tülay Yuldız/Türkiye, B. No: 61772/12, 11/12/2018, § 55).

54. Anayasa'nın I7. maddesinde düzenlenen yaşam hakkı kapsamında devletin yerine getirmek zorunda olduğu etkili soruşturma yükümlülüğünün gerektiği şekilde yerine getirilmemesi hálinde devletin negatif ve pozitif (öldürmeme ve koruma) yükümlülükierine gerçekien uyup uymadığının tam olarak tespit edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle soruşturma yükümlalüğü, devletin bu madde kapsamındaki negatif ve pozitif yükümlalaklerinin güvençesini oluşturmaktadır (Salih Akkuş, B. No: 2012/1017, 18/9/2013, §29).

iİkelerin Somut Olaya Uygulanması
55. Başvurucular yangın sebebiyle dumandan etkilenen/zehirlenen çocuklarının tedavi sürecinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle vefat ettiğini, sağlık hizmetinin Samsun'dan başlayıp Ankara'ya uzanan süreçte hatalıeksik/kusurlu yürütüldüğünü, çocuklarının gereken tedaviye ulaşamadığmi, yeterli teçhizatı olmayan ambulansla hastaneler arasında dolaştırıldığıni belirterek Sağlık Bakanlığını da hasım göstermek suretiyle tam yargı davasıaçmış ve yargısal sürecin sonuçlanmasının ardından benzer iddialarla yaşam hakkının ihlal edildiği temelinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

56. Yargısal süreçte Mahkeme, Adli Tıp Kurumundan bilirkişi raporu alınıştır.Bilirkişi raporuna bakıłdığında nihai olarak salt Samsun'da yłirüttilen sağltk hizmeti ile sınırlıolarak inceleme yapıldiğı hatta sadece A.K. yönünden değerlendirmede bulunulduğu görümektedir. Başvurucułar olayın yeterince aydınlatlmadığını ileri sürmesine karşın Mahkeme sðz konusu bilirkişi raporunu yeterli bulmuş ve hükme esas almıştır. Buna karşın başvurucular sadece Samsunla sımrh olarak değil Ankara'ya uzanan tedavi sürecinden de şikâyet etmiş; yetersiz teçhizatı olan ambulansla nakilden, 112 Acil Servisin ambulans sağlamamasından, Ankara'daki hastanelerin çocuklarımıkabul etmemesinden yakınmıştır.Mahkeme, başvurucuların ileri strdüğo bu bususiara ilişkin olarak bir değerlendirmede bulunmamıştır.

57. Ayrıca 2577 sayılı Kanun uyarınca ilgili olabilecek diğer kurumların (Sağlık Bakanlığının hazırladığı soruşturma raporunda anılan hatta inceleme yapılması yönünde görüş bildiriłen YÖK ve Hacettepe Üniversitesi) hasım konumuna alınması ve/veya yetki hususunda sorun olduğunun düşünülmesi hålinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi mümkündür. Bu bağlamda Mahkemenin şahip olduğu resen araştırma, inceleme yetkisini olayı tūm boyutlarıyla açığa çıkarmak, ileri sürülen esasa etkili tūm huşusları aydınlatmak için kullandığından söz edilemez.

58. Diğer taraftan yargılama sürecinin yaklaşık 11 yılda sonuçlandığı görülmüştür.Anayasa Mahkemeşinin etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin müstakar içtihatları dikkate alındığında karmaşıklık ve/veya belirsizik içermeyen somut olaya ilişkin yargılamanın makul bir süratle yürütüldüğünden söz edilemeyecektir.


59.Ttm bu aktarılan tespitłer ışığında iki çocuğun ðiümü ile sonuçlanan söz konusu sürece ilişkin olarak devletin yaşam hakkı kapsamındaki pozitif yūkümjüłükleri bağlamında bukuki sorumluluğun ortaya çıkarılması adına Anayasa'nın l7. maddesinin gerektirdiği seviyede derinlik, özen ve stratle bir inceleıne yapılmadığı ve sonuç olarak devlete ait pozitif yükümlülüklerin (usul yükümlüiüğünün) gereği gibi yerine getirilmediği, yaşam hakkının bu yönüyle ihlal edildiği kanaatine ulaşılınıştır.

60. Yaşam hakkı kapsamında devletin yerine getirmek zorunda olduğu etkili soruşturma yükümlüluğünün gerektiği şekilde yerine getirilmemesi hâlinde olayı çevteleyen tūm koşullar açıklıkla ortaya konulamadığı için mahkemenin değerlendirmesine konu olmayan (! 12 Acil Servisin ambulans sağlamaması, Ankara'daki hastanelerin çocukları kabul etmemesi gibi) iddiaların, bir başka ifadeyle koruma yükümltlağünün gereklerinin yerine getirilip getirilmediğinin tespit edilmesi mümkün değildir (bkz § 54). Bu bağlamda Mahkemece devletin koruma yükümlülüğüne uyup uymadığının tüm süreç bakımından açık bir şekilde değerlendirilmemiş olması nedeniyle bu aşamada yaşam hakkınin maddi (koruma)boyutu yönünden değerlendirme yapıiması mümkün değildir.

61. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkına ilişkin pozitif yükümlülokler bağlamında usul yūkümloloğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3, 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıh Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin iłgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkanın lhlal edildiğine ya da edllmediğtne karar verllir. Ihlal kararı verllmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldıruması için yapılması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yarglama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yentden yarglamo yapımasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakda yükumlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekdlde mümkanse dosya üzarinden karar verir."
6.Başvurucular ihlalin tespiti ve maddi, manevi tazminata bükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikie ihlal kararınin yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun iblalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
65. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırldığından söz edilebilmesi için teınel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin 

sağlanmasıdır. Bunun için ise önçelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihjalin durduruiması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldıniması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayriıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmcktedir (Mehmet Doğan,§§ 55,57).

66. Ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasıın (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarıın ortadan kaldırıiması için yeniden yargılama yapıimak Özere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anilan yasal düzenleme, usul bukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya ōzgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usuł hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgilimahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul huşusunda herhangi bir takdir yetkisi buhunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlälüğa, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargulama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

67. Incelenen başvuruda Samsun 1. fdare Mahkemesi tarafindan yapılan yargılama neticesinde yaşam hakkının pozitif yükümlolükler kapsamındaki usul boyutunun ihlal edildiği sonucuna varlmiştır. Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

68. Bu durumda yaşam hakkımın ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise usul hukukunda yer alan benzer kurumlardan farkl ve bireysel başvuruya özgü bir düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasina göre ihlalin ve sonuçlarnın ortadan kaldırılmasına yöneliktir.Bu kapsamda yeniden yargılama sürecinde mahkemelerce yapılması gereken iş, öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme kararının ortadan kaldırlmasından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

69. Diğer taraftan yaşam hakkına ilişkin pozitif yükümlaloğün usul boyutu bağlamında yargılamanın makuł bir stratle sonuçlandırlmadığı sonucuna da ulaşıldığıdan ihlalin tespiti ve yeniden yargılama ile giderilemeyecek olan zararlarına karşılık olarak 90.00o TL manevi zarara hükmedilmesi gerekir. Anayasa Mahkemeşinin maddi tazminata bükmedebilmesi için başvurucunun uğradiğını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sunmamışolması nedeniyle maddi tazminat talebinin ve tazminata ilişkin diğer taleplerin reddine karar verilmesi gerekir,
70. 9.900 TL vekalet ticretinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. 1. Yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın itfaiye hizmetinin sunumuna ilişkin şikâyet yönünden açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2.Yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın sağlık hizmetinin sunumuna ilişkin şikâyet yönünden KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 17. maddesinde gūvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutu yönünden İHLAL EDİLDİĞINE,
D.Kararın bir örneğinin Anayasa'nın17. maddesinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Samsun 1. İdare Mahkemesine (E.2007/1543, K.2011/873) GÖNDERILMESINE,
E. Başvuruculara net 90.000 TL tutarındaki manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
F.9.900 TL vekâlet Ücretinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
G. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESINE 21/9/2022tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.