Korumalı İşyerleri Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2022-01-27

27 Ocak 2022 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31732
YÖNETMELİK
Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye
Bakanlığından:
KORUMALI İŞYERLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, korumalı işyeri
statüsünün kazanılması, korumalı işyerlerinin işleyişi ve denetlenmesine
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, iş gücü piyasasına
kazandırılmaları güç olan zihinsel ve ruhsal engelli bireylere istihdam
oluşturmak amacıyla gerçek ve tüzel kişilerce açılan ve açılacak olan
işyerlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 1/7/2005
tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 14 üncü maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Atölye: Korumalı işyerindeki veya korumalı iş
merkezinde her bir işyerindeki iş atölyesini,
b) Banyo ve tuvalet: Erişilebilirlik standartlarına
uygun düzenlenmiş, korumalı işyerlerinde ve korumalı iş merkezlerinde her
12 engelli çalışan için en az bir olmak üzere tuvalet ihtiyacının ve
gerekli hallerde kadın ve erkek çalışanlar için banyo ihtiyacının
giderildiği bölümü,
c) Çok amaçlı salon: Korumalı iş merkezinde bulunan
tüm işyerlerinde çalışan bireylerin sosyal faaliyet ve toplantı gibi
etkinlikleri düzenleyebilecekleri bölümü,
ç) Eğitici personel: Mesleki ve teknik eğitim
alanında yükseköğrenim görmüş veya usta öğreticilik yeterliğini haiz
eğitici personeli,
d) Engelli: Engellilik durumları
sebebiyle iş gücü piyasasına kazandırılmaları güç olan engellilerden;
Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuna göre en az % 40 oranında
zihinsel veya ruhsal engelli olan veya Çocuklar İçin Özel Gereksinim
Raporuna göre en az “hafif düzeyde özel gereksinimi vardır (%40-49)”
ibaresi bulunan zihinsel veya ruhsal engelli bireyi,
e) İşveren: Sahip olduğu işyeri için korumalı
işyeri statüsü almak üzere başvuruda bulunan gerçek veya tüzel kişiyi,
f) Komisyon: İllerde Valilik
bünyesinde, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, Çalışma ve İş Kurumu İl
Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü ve gerekli
hallerde Valilikçe görevlendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşları
temsilcilerinden oluşan, sekretaryası Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü
tarafından yürütülen ve çalışma usul ve esasları Engelli ve Yaşlı
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecek olan komisyonu,
g) Korumalı iş merkezi: Bir yapı veya alan
bütünlüğü olan, içinde birden fazla korumalı işyeri bulunan; beslenme,
giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının
veya tamamının karşılandığı ortak kullanım alanlarını içeren merkezî bir
yönetim tarafından yönetilen işletmeyi,
ğ) Korumalı işyeri: İş gücü piyasasına
kazandırılmaları güç olan zihinsel veya ruhsal engelli bireylere istihdam
oluşturmak amacıyla Devlet tarafından teknik ve mali yönden desteklenen ve
çalışma ortamı özel olarak düzenlenen işyerini,
h) Korumalı işyeri yöneticisi: Korumalı işyerinin
işleyişinden sorumlu olan kişiyi,
ı) Merkezi yönetim: Korumalı iş merkezinin maliki
veya temsilcisi tarafından yetkilendirilen gerçek veya tüzel kişilerden
oluşan yönetimi,
i) Merkezi yönetim odası: Korumalı işyerlerinin
bağlı olduğu korumalı iş merkezinin sahibi veya yönetiminden sorumlu
kişilerin kullanacağı bölümü,
j) Mutfak ve yemekhane: Korumalı iş merkezinde
çalışanların yemek ihtiyaçlarının karşılanacağı bölümü,
k) Sağlık odası veya kabini: Korumalı iş merkezinde
tam zamanlı veya yarı zamanlı sağlık personeli tarafından ilk yardım ve ilk
müdahalenin yapıldığı ve engellilerin kullandığı ilaç ve sağlık
malzemelerinin bulunduğu bölümü,
l) Sosyal servis: Sayısı 10 ve
üzeri olan korumalı işyerlerinin oluşturduğu korumalı iş merkezlerinde
üniversitelerin sosyal hizmet, psikoloji, psikolojik danışmanlık ve
rehberlik ve özel eğitim alanlarında en az lisans eğitimi almış meslek
elemanları tarafından; işyerinde çalışmaya başlayan bireylerin kabul,
ayrılış, ayrılış sonrası danışmanlık hizmetlerinin verilmesi, engelli ve
ailelerine gerekli rehberlik hizmetlerinin sunulması, sosyal ve kültürel
faaliyetlerin düzenlenmesi, toplumsal sorumluluk çerçevesinde merkezde
verilen hizmetlere halkın gönüllü katkı ve katılımını sağlayıcı etkinlik
programlarının düzenlenmesi, merkezi yönetim sekretaryasının yürütülmesi ve
Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne gönderilecek tüm bilgi, belge, form
ve yazışmaların yapılması ve/veya koordine edilmesi çalışmalarının
yürütüldüğü bölümü,
m) Personel veya işçi odası: Korumalı iş merkezinde
çalışan engelli personel ile iş yerinde bulunan diğer çalışanların giyinme,
soyunma ve dinlenme gibi ihtiyaçlarını karşıladıkları odayı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Korumalı İşyeri Statüsünün Kazanılması
Korumalı
işyeri statüsü için başvuruda bulunma
MADDE 4 – (1) 14 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen
nitelikleri haiz engelli en az beş bireyin çalıştığı veya çalışacağı
işyerinin işvereni, korumalı işyeri statüsünün kazanılması için Aile ve
Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvuruda bulunur. Korumalı işyerlerinde
çalışacak engelli bireylerin sayısının korumalı işyerindeki toplam işçi
sayısına oranı yüzde elliden az olamaz. Bu kapsamda çalıştırılacak işçi
sayısının tespitinde, belirsiz süreli iş sözleşmesine ve belirli süreli iş
sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş
sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli
çalışmaya dönüştürülür.
(2) Oranların hesaplanmasında yarıma kadar kesirler
dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.
Başvuruda
işverenden istenecek belgeler
MADDE 5 – (1) Gerçek veya
tüzel kişiler, işyerinin üretim faaliyetini veya faaliyetlerini, işyerinde
çalışan veya çalışacak toplam işçi sayısını, çalışan veya çalışacak engelli
birey sayısını, engel durumlarını ve işyerinde yaptığı veya yapacağı işler
ile işyerinin adresini belirten ve işyerine korumalı işyeri statüsü
kazandırma talebini içeren dilekçe ile bu maddenin ikinci fıkrası ve 6 ncı maddede belirtilen belgelerle birlikte Aile ve
Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvururlar.
(2) Korumalı işyeri açmak isteyen gerçek kişiden
veya tüzel kişi temsilcisinden;
a) T.C. Kimlik numarası beyanı,
b) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı,
c) Tüzel kişinin temsilcisinin yetki belgesi,
ç) Dernek ve vakıflar için, vakıf senedi veya
dernek tüzüğünde amaçlar arasında eğitim ve üretim faaliyetlerinin yer
aldığını gösteren belge,
d) 21/7/1953 tarihli ve
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 22/A maddesi
hükmüne göre vadesi geçmiş borç olarak kabul edilen vergi türlerinden
borcunun olmadığına dair belge ile sosyal güvenlik kurumlarından alınacak
prim borcu olmadığına dair belge,
e) İlgili mevzuatı uyarınca alınması gereken izin
ve belgeler,
istenir.
Korumalı
işyeri yöneticisinden istenecek belgeler
MADDE 6 – (1) Korumalı işyeri yöneticisinden;
a) T.C. Kimlik numarası beyanı,
b) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı,
c) Bulaşıcı bir hastalığı bulunmadığına ilişkin
sağlık raporu,
ç) Eğitim durumuna ilişkin yazılı beyanı,
istenir.
Taleplerin
komisyonca değerlendirilmesi ve korumalı işyeri statüsü belgesinin
düzenlenmesi
MADDE 7 – (1) Korumalı işyeri statüsü almak üzere Aile ve
Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvuran gerçek veya tüzel kişilerin
talepleri işyerinde gerekli tespit ve incelemeleri yapmak suretiyle en geç
otuz gün içinde Komisyonca değerlendirilir. Başvurusu yapılanlardan
Komisyonca yapılacak değerlendirme sonucunda uygun görülen işyerlerine
Valilikçe, Korumalı İşyeri Statüsü Belgesi düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Korumalı İşyerinde Çalıştırılacak Personelin
Nitelikleri
Korumalı
işyerinde çalıştırılacak personel
MADDE 8 – (1) Korumalı işyerinde; işyeri yöneticisi ile
mesleki ve teknik eğitim alanında yükseköğrenim görmüş veya usta
öğreticilik yeterliğini haiz eğitici personel istihdamı zorunludur.
(2) İşyeri yöneticisi, birden fazla korumalı
işyerinin yöneticisi olamaz. Ancak, nitelikleri haiz olmak kaydıyla, aynı
iş yerinde eğitici personel görevini yürütebilir.
(3) Korumalı işyerinde, işyerinin kapasitesine göre
ayrıca teknik, idari ve yardımcı personel ile ihtiyaç duyulabilecek diğer
personel çalıştırılabilir.
Personel
desteği
MADDE 9 –
(1) Korumalı işyerlerine Komisyon
tarafından gerekli görülmesi halinde Valilikçe ilgili il müdürlüklerinden
görevlendirme yoluyla uzman personel desteği sağlanabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Fiziksel Koşullar ve Donanım
Emniyet
ve trafik güvenliği
MADDE 10
– (1) Korumalı işyeri veya
korumalı iş merkezi binasının bulunduğu yerin, engelli bireylerin geliş ve
gidişlerinde trafik yönünden uygun ve emniyetli olması şartı aranır.
Yangından
korunma ve elektrik tertibatı
MADDE 11
– (1) Korumalı işyeri veya
korumalı iş merkezinde yangından korunma için yeterli sayıda yangın
söndürme cihazı ve malzemesi, sesli ve ışıklı alarm sistemi ile engelli
bireylerin kullanımına uygun yangın tahliye sistemi bulundurulması
zorunludur.
(2) Korumalı işyeri veya korumalı iş merkezinde
elektrik anahtarı, priz, lamba gibi elektrikli aletler, kesici delici
aletler ile yanıcı ve yakıcı maddelerin engelli bireyler için tehlike
oluşturmasını önleyecek tedbirler alınır.
(3) Korumalı işyeri veya korumalı iş merkezi binası
çevresinde patlayıcı ve yanıcı madde satan veya depolayan kuruluşlar
bulunması hâlinde, 27/11/2007 tarihli ve
2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların
Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun mesafelerin korunması
ve tedbirlerin alınması sağlanır.
Korumalı
işyerinin fiziksel koşulları
MADDE 12
– (1) Korumalı işyeri veya
korumalı iş merkezinin fiziksel koşulları aşağıdaki özellikleri taşımalıdır:
a) Türk Standartları Enstitüsü tarafından işyerleri
için belirlenen fiziksel standartlar, korumalı işyerlerinde de geçerlidir.
Korumalı işyerinin müstakil bir binada olması tercih nedenidir. Korumalı
işyerinde çalışan zihinsel ve ruhsal engelli bireylerin hareket
kısıtlılığının bulunmaması durumunda; müstakil villa tipi, dubleks, tripleks binalarda hizmet vermesi halinde
asansör şartı aranmaz. Üç ve üzeri katlı diğer binalarda ve hareket
kısıtlılığı olan zihinsel veya ruhsal engelli bireylerin çalıştığı korumalı
işyerinin zemin üstü katlarda hizmet vermesi durumunda yangın merdiveni ve
erişilebilirlik standartlarına uygun asansör bulunması zorunludur.
b) Korumalı işyeri rutubetli ortamda olmamalı, gün
ışığı almalı ve uygun elektrik ışığı ile aydınlatılmalıdır.
c) Korumalı işyeri tabanı sağlığa zarar vermeyecek,
ıslak ve kuru halde kaymayan ve kolay temizlenen bir malzeme ile
kaplanmalıdır.
ç) Merdivenlerin genişliği ve yüksekliği iniş ve
çıkışlarda kolaylık sağlayacak şekilde erişilebilirlik standartlarına uygun
olmalı, emniyet korkulukları bulunmalıdır.
d) Kapılar erişilebilirlik standartlarına uygun
olmalıdır.
e) Atölyeler ve diğer bölümlerin arası duvarla
bölünmeli, sesli makinelerin kullanıldığı yerlerde ses geçirmez materyaller
tercih edilmelidir.
f) Korumalı işyerinin ve korumalı iş merkezlerinin
tuvaletleri ve duş alanları erişilebilirlik standartlarına uygun olmalıdır.
g) Korumalı iş merkezinde; merkezi yönetim odası,
sosyal servis, personel ve işçi odası, atölye, çok amaçlı salon, mutfak ve
yemekhane, sağlık odası veya kabini, banyo ve tuvalet ile ihtiyaç duyulan diğer
bölümlerin bulundurulması zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Korumalı İşyerinin İşleyişine İlişkin Esaslar
Korumalı
işyerine engelli bireylerin kabulü
MADDE 13
– (1) Türkiye İş Kurumuna kayıtlı
ve korumalı işyerinde çalışmak isteyen engelli bireyler bireysel olarak
veya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri aracılığı ile işyerlerine
başvururlar. İşyeri, işe aldığı engelli bireyleri en geç bir ay içinde
Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü ve Aile ve Sosyal Hizmetler İl
Müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
Korumalı
işyerine kabul edilecek engelli bireyler ve istenecek belgeler
MADDE 14
– (1) Korumalı işyerinde istihdam
edilebilmek için;
a) Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu
Raporuna göre en az % 40 oranında zihinsel veya ruhsal engelli olmak veya
Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporuna göre en az “hafif düzeyde özel
gereksinimi vardır (%40-49)” ibaresi bulunan zihinsel veya ruhsal engelli
birey olmak,
b) Türkiye İş Kurumuna kayıtlı olmak,
c) 15 yaşını bitirmiş olmak,
gerekir.
(2) Kabulde;
a) T.C. Kimlik Numarası beyanı,
b) Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu
Raporunun veya Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporunun aslı veya onaylı
örneği,
c) İki adet fotoğraf,
ç) Var ise öğrenim belgesinin veya çıkış belgesinin
aslı veya aslı ibraz edildiğinde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünce
onaylanan örneği,
istenir.
Korumalı
işyerinde çalışan engelli bireyin işten ayrılması
MADDE 15
– (1) Korumalı işyerleri, aylık
personel durum çizelgesini takip eden ayın yedinci gününe kadar
düzenleyerek Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne gönderir. Ayın yedinci
gününün tatile denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü gönderilir.
İşyeri, herhangi bir sebeple iş sözleşmesi sona eren engelli bireyin
ayrılış nedenlerini yedi gün içinde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne
bildirmekle yükümlüdür.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
MADDE 16
– (1) Korumalı işyerleri, bu
Yönetmelikte belirlenen hususlarla sınırlı olmak ve diğer mevzuatın
denetime ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yılda en az bir kez Aile
ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından, gerekli görüldüğü hallerde
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı denetim elemanlarınca denetlenir.
Defter ve
belgelerin ibrazı
MADDE 17
– (1) Korumalı işyerleri,
denetimlerde ilgili her türlü bilgiyi vermek ve bu bilgilerin doğruluğunu
ispata yarayan defter, kayıt ve belgeleri ibraz etmek zorundadır.
Yıllık
faaliyet raporunun düzenlenmesi
MADDE 18
– (1) Korumalı işyerleri, bir
yıllık üretim, istihdam, satış, bağış, yatırım, pazarlama, stok, istihdam
ettiği personel gibi bilgileri içeren faaliyet raporunu her yılın Mart ayı
içerisinde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne iletir.
Korumalı
işyeri statüsünün sona erdirilmesi
MADDE 19
– (1) Korumalı işyerleri, bu
Yönetmelikte belirtilen koşulların bir veya birkaçını yerine getirmediği
denetim raporları ile tespit edildiği takdirde Aile ve Sosyal Hizmetler İl
Müdürlüğü tarafından yazılı olarak uyarılır. Otuz gün içinde belirtilen
eksiklikleri tamamlamadığı tespit edilen işverenlerin korumalı işyeri
statüsü belgesi Komisyonun görüşü alınarak Valilikçe iptal edilir.
(2) Korumalı işyerleri, taşınma, devir, birleşme ve
kapanma durumlarını on beş gün öncesinden Aile ve Sosyal Hizmetler İl
Müdürlüğüne bildirmek zorundadır.
(3) Korumalı işyerinin taşınması durumunda,
taşınılan yerin bu Yönetmelikte öngörülen şartları taşıdığının Komisyon
tarafından tespiti halinde işyerinin, korumalı işyeri statüsü devam eder.
Komisyon
kararlarına itiraz
MADDE 20
– (1) Korumalı işyeri statüsü
kazanma talebinin reddi ve korumalı işyeri statüsünün sona erdirilmesi
kararlarına karşı kararın tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Aile
ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne itiraz edilebilir. İtirazlar Komisyonca
değerlendirilerek otuz gün içerisinde sonuçlandırılır. İtiraz yoluna
başvurulmuş olması ilgililerin yargı yoluna başvurma hakkını ortadan
kaldırmaz.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 21
– (1) 26/11/2013
tarihli ve 28833 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Korumalı İşyerleri Hakkında
Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 22
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 23
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ile
Hazine ve Maliye Bakanı birlikte yürütür.