Anayasa Mahkemesinin 27/3/2025 Tarihli ve E: 2025/21, K: 2025/90 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-07-16

16 Temmuz 2025 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32957
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2025/21Karar Sayısı : 2025/90Karar Tarihi : 27/3/2025
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Murat EMİR,Gökhan GÜNAYDIN, Ali Mahir BAŞARIR ile birlikte 129 milletvekili 
İPTAL DAVASININ KONUSU: 24/12/2024 tarihli ve (169) numaral Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 1. maddesiyle 12/12/2018 tarihli ve (23) numaralıTürkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 4. maddesinin (1)numaralı fikrasına eklenen (r) bendinin Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11.104., 106. ve 123. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALI 
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) 1. maddesiyle (23) numaralı CBK'nın (1) numaralı fikrasına iptali talep edilen bendin eklendiği 4. maddesinin (1) numaralıfikrası şöyledir:
“Ajansın görevleri 
MADDE 4- (1) Ajansın görev ve yetkileri şunlardır:
a) Cumhurbaşkanınca belirlenen politikalar doğrultusunda Millî Uzay Programınıhazırlamak ve hayata geçirilmesi için düzenlemeler yapmak.

b) Uzay ve havacılık bilimi ve teknolojilerine yönelik orta ve uzun vadeli amaçlari,temel ilke ve yaklaşımları, hedef ve öncelikleri, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını da içeren stratejik planlar hazırlamak.
c) Rekabetçi bir uzay ve havacılık sanayinin geliştirilmesi, toplumun refahı ve millímenfaatler doğrultusunda uzay ve havacılık teknolojilerinin kullanımının yaygınlaştırılmasi,uzay ve havacılık teknolojileri alanında bilimsel ve teknolojik altyapıların ve insan kaynaklarının geliştirilmesi, kapasite ve yeteneklerin artırılması, uzaya bağımsız erişim imkânı sağlayacak tesis ve teknolojilerin kazanılması, uzay ve havacılık bilimi ve teknolojileri alanındaki uzmanlık ve bilgi birikiminden milli sanayinin diğer sektörlerinin de yararlanabilmesi için gerekli çalışmaları yapmak veya yaptırmak.
c) Ulusal kapsamda ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde yürütülen spektrum ve yörünge tahsis ve koordinasyon faaliyetleri ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yürütülen görevler hariç olmak üzere uzay araçları ve uzay yer sistemlerine ilişkin ulusal egemenlik kapsamındaki hakların kullanımına karar vermek, bu hakların yönetimi ve kullandırılmasına yönelik usul ve esasları belirlemek ve bu haklarla ilgili ulusal yükümlülüklerin gereklerini yerine getirmek, uzay yer istasyonlarının işletilmesine yönelik sözleşme imzalamak, uzay yer istasyonları arasında koordinasyonu 

sağlamak, ülkemizin uzaya yönelik hak ve menfaatlerinin korunması ve güvence altına alınması için ulusal ve uluslararası kuruluşlarla koordinasyonu yürütmek.
d) Milletlerarası andlaşmalar uyarınca uzaya firlatiılan nesnelerin kayılarını Devlet adına tutmak, Birleşmiş Milletler nezdinde tescil işlemlerini gerçekleştirmek veya tescil işlemlerini gerçekleştirmek üzere yetkilendirmek.

e) Ticari, bilimsel ve araştırma-geliştirme amaçlı uzay operasyonları ile insanlı veya insansız uzaya erişim ve uzayın keşfine yönelik operasyonları yaptirmak veya yapılmasınıkoordine etmek.

f) Uydu. firlatma araç ve sistemleri, hava araçlari, simülatörler, uzay platformları dâhil uzay ve havacılıkla ilgili her türlü ürün, teknoloji, sistem, tesis, araç ve gereçlerin tasarımi,üretimi, entegrasyonu ve gerekli testlerinin yapılmasını sağlamak amacıyla yurtiçinde ve/veya yurtdışında tesis, araştiırma-geliştirme merkezi veya test merkezi kurmak, ulusal veya uluslararası plan, proje ve çalışmalar yapmak veya yaptırmak, bu amaçla uluslararasıişbirlikleri geliştirmek.

g) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör kuruluşları tarafından uzaya gönderilecek uydu ve uzay araçlarının yurtiçinden firlatılmasına, yörüngeye yerleştirilmesine ve geri döndürülmesine ilişkin gerekli izinleri vermek ve koordinasyonu sağlamak; yurtdışından firlatılmasına, yörüngeye yerleştirilmesine ve geri döndürülmesine ilişkin bildirimleri kayıt altina almak.

ğ) Uzay ve hava araçları ile uzay yer sistemleri alanında her türlü tasarim, analiz,üretim, test, operasyon ve entegrasyon faaliyetlerini düzenlemek, izlemek ve gerektiğinde bu hususlarda yetkilendirme yapmak ve süreçleri yürütmek 
h) Uzay ve havacılık bilimi ve teknolojilerinin; ülke kalkınmasi, millî güvenliğin sağlanmasi, kamu sağlığının ve çevrenin korunmasi, doğal kaynakların ve tarımsal verimliliğin tespit edilmesi, doğal afetlerin erken tespitinin yapılması ve doğal afetlerden kaynaklanan hasarların azaltılması, milletlerarası andlaşmalar ve yükümlülüklerin takibine yönelik kullanılması amacıyla yapılacak çalışmalarda ilgili kurumlar ile koordinasyonu sağlamak.

i) Ülke genelinde uzay ve havacılık bilim ve teknolojilerine yönelik ilgi ve merakın geliştirilmesinde öncülük yapmak; bu amaçla Ajansın ilgi ve faaliyet alanlarında kamuoyuna ulaşmak için gerekli yayınları yapmak ve her türlü iletişim ortamında içerik hazırlamak ve sunmak, etkinlikler gerçekleştirmek ve bu amaca yönelik faaliyetleri desteklemek.
i) Millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması amacryla, Ajansın görevi kapsamında yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen verinin standartlarinı oluşturmak, gerektiğinde işlenmesini, saklanmasını ve kullanılmasını sağlamak ve paylaşım şartlarını düzenlemek.
j) Ülkenin sahip olduğu kritik uzay ve havacılık teknolojilerinin ihracına ilişkin usul ve esaslari, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordineli olarak belirlemek.
k) Deneysel amaçlı uzay ve hava araçlari, uzay ve yer sistemleri, alt sistemler, ekipman ve bileşenlerin geliştirilmesine, uzayın keşfine yönelik araştırmalar yaptırmak; gerekli sistem ve araçların tasarlanmasi, geliştirilmesi ve sair suretle temin edilmesi için üniversitelerle,diğer bilimsel faaliyette bulunan kurum ve kuruluşlarla veya yurtdışındaki kuruluşlarla işbirliği yapmak ve gerekli çalışmaların yürütülmesini koordine etmek 

I) İlgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, uzay ve havacılık bilim ve teknolojilerine ilişkin uluslararası standartları da dikkate alarak, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içinde ülke standartlarını belirlemeye yönelik çalışmalar yapmak.
m) Uzay ve havacılık bilimi ve teknolojilerinde dışa bağımlılığı azaltmak, uluslararasıalanda rekabet gücünü artırmak, bilimsel ve teknolojik altyapıyı oluşturmak ve her türlü yeni teknolojinin geliştirilmesi amacryla Ar-Ge ve yüksek teknoloji girişimciliği destek programlari hazırlamak.

n) Astronomi ve uzay bilimleri ile ilgili çalışmaları desteklemek ve ulusal düzeyde yürütülen çalışmaları koordine etmek, gözlem ve ölçüm sistemleri teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaları desteklemek ve uluslararası işbirliklerini geliştirmek.
o) Uzay ve havacılık bilimi ve teknołojileri ile ilgili olarak uygulamaların gelişimini ve yaygınlaştırılmasını destekleyici mahiyette finans, hukuk, yönetim, işletme, pazarlama ve benzeri konularda çalışmalar yapmak.

ö) Uluslararası uzay hukukundaki gelişmeleri izlemek ve muadil yabancı kuruluşlar ile işbirliği yapmak, uzay hukukuna ilişkin mevzuat dâhil her türlü çalışmaları yürütmek.
p) Uzay ve havacılık teknolojileri ile ilgili bölgesel veya uluslararası oluşum ve kuruluşlara üye olmak, görev alanı ile ilgili konularda uluslararası kuruluşlar ve ülkelerle bağlantı sağlamak, uluslararası oluşum, kuruluş ve anlaşmalar nezdinde ülkemizi temsil edecek personeli görevlendirmek.

)(Ek:RG-25/12/2024-32763-CK-169/1)_Ajansın görev alanı ve faaliyetleri kapsamında, uzay_ve havacılık teknolojileri_ve sistemleri_alanında Cumhurbaskanıonayıyla yurtiçinde ve/veya yurtdışında özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurmak ve/veya kurulmuş şirketlere ortak olmak, kurulmuş şirketlerde imtiyazlı pay sahibi olmak,şirket satın almak, sahip olduğu şirketleri veya hisselerini devretmek.
s) Bakan tarafindan verilen diğer görevleri yapmak."
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR,Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR, Metin KIRATLI'nın katılımlarıyla 11/2/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IHII. ESASIN İNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Şermin BİRTANE tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kurali, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi 


3. Anayasa Mahkemesi CBK'ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK'ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasının birinci ila dördüncücümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınmasıgerekmekte olup bu kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa'nın İkinci Kısmı'nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü'nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgili olmaması,Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fikra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK'ların içerik yönünden Anayasa'ya uygunluk denetimi yapilmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5,23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27,11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK'nın 1. Maddesiyle (23) Numaralı CBK'nın 4. Maddesinin (1) Numaralıl Fikrasına Eklenen (r) Bendinin İncelenmesi 
1. Genel Açıklama 
4. (23) numaralı CBK'nın 3. maddesiyle tüzel kişiliği haiz, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili Türkiye Uzay Ajansı (Ajans)kurulmuştur. Anılan maddeye göre Ajans, bu CBK'da hüküm bulunmayan hâllerde özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. 5. maddede Ajansın tüzel kişiliği haiz olduğu belirtilmekle birlikte bu tüzel kişiliğin kamu hukuku tüzel kişiliği olup olmadığı açıkça ifade edilmemiştir.
5. Anılan CBK'nın 4. maddesinde yer verilen görev ve yetkileri incelendiğinde Ajansın Cumhurbaşkanınca belirlenen politikalar doğrultusunda millî uzay programınıhazırlamak ve bu programın hayata geçirilmesi için düzenlemeler yapmak, uzay ve havacılık bilimi ve teknolojilerine yönelik orta ve uzun vadeli amaçlar, temel ilke ve yaklaşımları,hedef ve öncelikleri, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını da içeren stratejik planlar hazırlamak, milletlerarası antlaşmalar uyarınca uzaya firlatılan nesnelerin kayıtlarını devlet adına tutmak, Birleşmiş Milletler nezdinde tescil işlemlerini gerçekleştirmek veya tescil işlemlerini gerçekleştirmek üzere yetkilendirmek gibi kamusal nitelikte pek çok görev ve yetkiyle donatıldığı görülmektedir.
6. CBK'nın 5. maddesinde Ajansın, Yönetim Kurulu, Başkanlık ve hizmet birimlerinden oluştuğu belirtilmiş; 6. maddesinde de Yönetim Kurulunun Ajansın en üst karar organı olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu madde uyarınca Ajansın Başkani, Yönetim Kurulunun da başkanıdır. Yönetim Kurulunun toplantı ve karar yeter sayısı dörttür. Başkan dışındaki Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır. Görev süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.

7. CBK'nın 9/A maddesinde Ajansta 14/7/1965 tarihli ve 657 sayıh Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre uzay teknolojileri uzmanı ve uzay teknolojileri uzman yardımcisı istihdam edilebileceği, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu kurum ve kuruluşları personelinin Ajansta geçici olarak görevlendirilebileceği düzenlenmiştir.


8. Anılan CBK'nın 8. maddesinde Ajansın gelirleri gösterilmiş olup bu kapsamda Ajansa her yıl genel bütçeden belirli bir tutarın aktarılması öngörülmüştür.
9. Bu itibarla CBK'da açıkça belirtilmemekle birlikte kamu gücü ve yetkileri ile donatıldığı, gelirlerinin niteliği, merkezî idare ile olan bağlantısı ve personelinin hukuki statüsü gözönünde bulundurulduğunda Ajansın bir kamu tüzel kişisi olduğu anlaşılmıştır.Nitekim Anayasa Mahkemesinin E.2020/7, K.2022/146 sayılı ve 30/11/2022 tarihli kararı da bu yöndedir (anılan kararda bkz.§ 19).

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
10. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla Ajansa şirket kurma, şirkete ortak olma ve şirket satın alma yetkilerinin verildiği, kanunla veya CBK ile şirket kurma yetkisinin Ajansa devredilmesinin mümkün olmadıği, şirketlere ortak olunabilecek hâller ile ortak olunacak şirketlere ilişkin herhangi bir düzenleme öngörülmediğinden bu durumun belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleriyle de bağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın Başlangıçkısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
a. Kuraln Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi 
11. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa'nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 106. ve 123. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK'ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fikra kapsamında yapılacaktır.
12. Dava konusu kural, Ajansa görev alanı ve faaliyetleri kapsamında uzay ve havacılık teknolojileri ve sistemleri alanında Cumhurbaşkanı onayıyla özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurma, kurulmuş şirketlere ortak olma, imtiyazlı pay sahibi olma,şirket satın alma, sahip olduğu şirketleri veya hisselerini devretme yetkisi tanımaktadır.
13. Kuralın yürütme organının bir unsuru olan idarenin ifa etmekle görevli ve yetkili olduğu kamu hizmetinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak bir düzenleme öngördüğü, yasama ve yargı yetkileriyle ilgili herhangi bir husus içermediği, bu itibarla yürütme yetkisine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

14. Kural, Anayasa'nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kisım Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü'nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgili herhangi bir düzenleme içermemektedir.
15. Anayasa'nın 123. maddesinin birinci fikrasında idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği belirtilmiş, üçüncü fikrasında ise kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulacağı hükme bağlanmıştır. Anılan fikrada yer alan“….kurulur." ibaresinin CBK ile kurulan bir kamu tüzel kişiliğinin CBK ile düzenlenmesini de içerdiği anlaşılmaktadır. Zira Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındaki koşullara bağlı olmak kaydıyla kamu tüzel kişiliğinin görevleri, yetkileri ve 

yapısı gibi unsurların CBK'yla düzenlenemeyeceğinin kabulü, kamu tüzel kişiliğinin CBK'yla kurulmasını mümkün hâle getiren anayasal hükmü işlevsiz, dolayısıyla anlamsız kılabilecektir (AYM, E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 45).

16. Kamu tüzel kişiliğini haiz olduğu tespit edilen Ajansın görev ve yetkileriyle ilgili düzenlemelerin Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası uyarınca CBK ile yapılmasımümkündür. Bir kamu tüzel kişisinin şirket kurma, kurulmuş şirkete ortak olma veya hisseleri üzerinde tasarruf etme yetkilerini düzenleyen kuralın da anılan fikra kapsamında bir düzenleme olduğu açıktır. Bu itibarla kuralın Anayasa'nın 123. maddesiyle bağlantılı olarak 104. maddesinin on yedinci fikrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönübulunmamaktadır (aynı yönde bkz. AYM, E.2020/46, K.2023/149, 13/9/2023, § 46).
17. Kural bakımından karşılaştırmaya esas olabilecek şekilde herhangi bir kanuni düzenleme de tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralın kanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

18. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 104. maddesinin on yedinci fikrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi 
19. Anayasa'nin 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygıli, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargıdenetimine açık olan devlettir.

20. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. Belirlilik ilkesi hukuksal güvenlikle bağlantılı olup bireyin kanundan belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığıni, bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu kılmaktadır.

21. Anayasa Mahkemesi birçok kararında belirlilik ilkesinin yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade ettiğini, yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olma gibi niteliklere ilişkin gereklilikleri karşılamasıkoşuluyla mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile de hukuki belirliliğin sağlanabileceğini, asıl olanın muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıolduğunu vurgulamıştır. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işlemi niteliğinde olan CBK'lar bakimından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır (AYM, E.2019/96,K.2022/17, 24/02/2022, § 47).

22. Dava konusu kurala dayanılarak Ajans tarafindan görev alanıyla ilgili şirket kurulmasına ya da bir şirkete ortak olunmasına yönelik işlemler ve bu şirketlerin faaliyetleri özel hukuk hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilecek olup tarafların hak ve 

yükümlülükleri ile sorumlulukları başta olmak üzere şirketin yahut ortaklığın kapsam ve mahiyetine ilişkin hususların ilke olarak genel kanun niteliğindeki 13/1/2011 tarihli ve 6102sayılı Türk Ticaret Kanunu'na, mahiyetine uygun düştüğü ölçüde 6/12/2012 tarihli ve 6362sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu gibi özel kanunlardaki düzenlemelere tabi olacağı açıktır (benzer yönde bkz. AYM, E.2019/96,K.2022/17, 24/2/2022, § 49; E.2020/46, K.2023/149, 13/9/2023, § 50).
23. (23) numaralı CBK'nin 4. maddesinde belirtilen görev ve yetkileri incelendiğinde Ajansın; Cumhurbaşkanınca belirlenen politikalar doğrultusunda millî uzay programınıhazırlamak ve bu programın hayata geçirilmesi için düzenlemeler yapmak, uzay ve havacılık bilimi ve teknolojilerine yönelik orta ve uzun vadeli amaçları, temel ilke ve yaklaşımları,hedef ve öncelikleri, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını da içeren stratejik planlar hazırlamak, milletlerarası antlaşmalar uyarınca uzaya firlatılan nesnelerin kayitlarını devlet adına tutmak, Birleşmiş Milletler nezdinde tescil işlemlerini gerçekleştirmek gibi kamusal nitelikte pek çok görev ve yetkiyle donatıldığıgörülmektedir.

24. Kuralla, Ajansa tanınan geniş görev alanı gözetilerek söz konusu alanlarda faaliyette bulunmaya yönelik olarak şirketin kapsamının önceden belirlenmesinde karşılaşılabilecek güçlükler bağlamında şirket kurma, kurulu bir şirkete ortak olma, satın alma ya da sahip olunan şirketleri veya hisseleri devretme konusunda Ajansa Cumhurbaşkanıonayına bağlı olarak yetki verildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte kurulacak şirketin veya ortaklığın kapsamı belirlenirken şirketin faaliyet konusu ve anılan kanuni mevzuat kapsamında işlemlerin tesis edileceği de dikkate alındığında kuralda belirsizlik bulunduğu söylenemez (benzer yönde bkz. AYM, E.2019/96, K.2022/17, 24/2/2022, § 50; E.2020/46,K.2023/149, 13/9/2023, § 51).

25. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
26. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralın uygulanması hâlinde telafisi güçveya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

24/12/2024 tarihli ve (169) numaralı Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 1. maddesiyle 12/12/2018 tarihli ve (23) numaralı Türkiye Uzay Ajansi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 4. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen (r) bendine yönelik iptal talebi 27/3/2025 tarihli ve E.2025/21, K.2025/90 sayıli kararla reddedildiğinden bu bende ilişkin yürürlüğün durdurulması talebinin REDDİNE 27/3/2025tarihinde ÖYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.


V. HÜKÜM 
24/12/2024 tarihli ve (169) numaralı Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 1. maddesiyle 12/12/2018 tarihli ve (23) numaralı Türkiye Uzay AjansıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 4. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen (r) bendinin;
A. Konu bakımından Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE OYBİRLİĞİYLE,
B. İçeriği itibarıyla Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE,Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
27/3/2025 tarihinde karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FİDAN Kenan YAŞAR Muhterem ÍNCE 
Üye Yılmaz AKÇİL 
Üye Ömer ÇINAR 
Üye Metin KIRATLI 

Esas Sayısi : 2025/21Karar Sayısı : 2025/90
KARŞIOY GEREKÇESÍ
1. CBK'nın 4. maddesinin 1. fikrasının değiştirilen (r) bendi ile Kuruma; “görev alanı ve faaliyetleri kapsamında Cumhurbaşkanı onayıyla yurt içi ve yurt dışında özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurmak veya kurulmuş şirkete ortak olma ya da imtiyazlı pay sahibi olma, şirket satın alma, sahip olduğu şirketleri veya hisselerini devretme" yetkisi verilmektedir. Konu bakımından yapılan incelemede Anayasa'ya aykın bir husus görülmemiştir. Bununla birlikte iptal isteminin içerik yönünden reddine ilişkin çoğunluk gerekçesine katilmamaktayım.

2. Anayasa'nın 2. maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi uyarınca,ihdas edilen kanunların hukuk güvenliği içerisinde belirli ve öngörülebilir düzenlemeler içermesi amaçlanmıştır. Başka deyişle belirli bir konuda kamu yararı amacıyla düzenlenen kanunların keyfiliğe karşı güvenceler içermesi, bu doğrultuda ilgili konunun ana hatlarıyla kanunda öngörülebilir bir biçimde düzenlenmesi gerekmektedir. Öte yandan demokratik devlet ilkesi uyarınca da kamu parasının kullanılmasına ilişkin konuların kamusal yarar ve şeffaflık ilkelerine uygunluğu ve denetlenebilirliği sağlayacak biçimde kullanılış esas ve usullerinin ana hatlarıyla kanunla düzenlenmesi gerekir. İncelenen kuralda Ajans'ın görev alanıyla ilgili olmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurma, ortak olma, satın alma veya hisselerini devretme yetkisine ilişkin bir belirleme yer almakla birlikte, sermayeyi belirleme yetkisine ve şirkete ortak olmaya ilişkin çerçeveyi ortaya koyan herhangi bir unsura yer verilmeden yetki verilmesinin Anayasa'nın demokratik hukuk devleti ilkesini düzenleyen 2. maddesiyle bağdaşmadığı için iptal edilmesi gerektiği düşüncesindeyim.
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Esas Sayisi : 2025/21Karar Sayısı : 2025/90
KARŞIOY GEREKÇESİ
Daha önce benzer bir kural yönünden (AYM, E.2020/7, K.2022/146, 30/11/2022)ifade ettiğim karşıoy gerekçesi dava konusu kural için de geçerlidir. Bu nedenle, kuralın konu bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin onyedinci fikrasına aykırılık teşkil ettiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmadım.

Üye Engin YILDIRIM 

Esas Sayisi : 2025/21Karar Sayısı : 2025/90
KARŞIOY GEREKÇESİ ve FARKLI GEREKÇE 
1. Anayasa Mahkemesi çoğunluğunun 24/12/2024 tarihli ve (169) numaralı Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 1. maddesiyle 12/12/2018 tarihli ve (23) numarali Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 4. maddesinin (1)numaralı fikrasına eklenen (r) bendinin içeriği itibariyle Anayasa'ya aykırı olmadığından iptal isteminin reddine ilişkin kararına katılmamaktayım.

2. İptali talep edilen “Ajansın görev alanı ve faaliyetleri kapsamında, uzay ve havacılık teknolojileri ve sistemleri alanında Cumhurbaşkanı onayıyla yurtiçinde ve/veya yurtdışında özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurmak ve/veya kurulmuş şirketlere ortak olmak, kurulmuş şirketlerde imtiyazlı pay sahibi olmak, şirket satın almak, sahip olduğu şirketleri veya hisselerini devretmek'" şeklindeki “r" bendi Türkiye Uzay Ajansının görev ve yetkileri arasında yer almaktadır.

3. Dava konusu bentle Türkiye Uzay Ajansının görev ve yetkileri arasına Ajansın uzay ve havacılık teknolojileri ve sistemleri alanında Cumhurbaşkanı onayıyla yurtiçindeki ya da yurtdışında özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurmak ve/veya kurulmuş şirketlere ortak olmak, kurulmuş şirketlerde imtiyazlı pay sahibi olmak, şirket satın almak, sahip olduğu şirketleri veya hisselerini devretmek eklenmiş ise de bu kuralda Ajansın bu işlemleri hangi şartlar dahilindé gerçekleştireceği hususunda bir belirleme mevcut değildir.
4. Elbette ki bu çağda Türkiye Cumhuriyeti Devletinin uzay ve havacılık teknolojileri ve sistemleri alanında bu tür etkinlikleri gerçekleştirebilmesi mümkün olmalıdır.Hatta bu biçimdeki etkinlikler ülke menfaati açısından fevkalade gerekli de görülebilir. Ancak dava konusu kuralda denetlenen hususun bununla bir ilgisi olmadığını öncelikle ifade etmek gerekir.

5. Dava konusu kuralın içerik yönüyle Anayasa'ya uygunluk denetiminde asıl sorunlu nokta bu konuya ilişkin belirlenmiş bir hukuki çerçeve olmamasından kaynaklanmaktadır. Zira ne dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde ne de diğer Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve kanunlarda Ajansın görev alanı ve faaliyetleri kapsamında, uzay ve havacılık teknolojileri ve sistemleri alanında Cumhurbaşkanı onayıyla yurtdışında hangi şartlar dahilinde şirket kuracağı ve/veya kurulmuş şirketlere ortak olacağı,kurulmuş şirketlerde imtiyazlı pay sahibi olacağı, şirket satın alacağı, sahip olduğu şirketleri veya hisselerini devredeceğine dair bir çerçeve belirlenmiş ve bu konuya ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

6. Nitekim Anayasa Mahkemesinin belirlediği şu standart, bu bağlamda dava konusu ibarenin Anayasa'ya uygunluk denetiminde fevkalade önem arz etmektedir:
"Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri de belirlilik' ilkesidir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmasi, ayrica kamu otoritelerinin keyfī uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir" (E.2015/41,K.2017/98, 04/05/2017, § 153).


7. Denetlenen kuralla ilgili olarak Ajansın yurtiçindeki şirketlerle ilgili tasarrufları ile ilgili olarak ticaret hukuku ile ilgili yasal mevzuatta konuya ilişkin çerçeve belirlenmişdurumdadır. Bu yönü ile şirketlerle ilgili pek çok konu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu başta olmak üzere bu konu ile ilgili kanunlarda belirlenmiştir. Dolayısıyla dava konusu ibaredeki yurtiçindeki şirketler konusunda bir belirsizlik veya yasal çerçevenin çizilmemesi gibi bir durumdan bahsedilemeyeceği söylenebilir.

8. Ancak aynı tespiti yurtdışındaki şirketler boyutu ile yapabilmek mümkün değildir.Zira yurtdışındaki şirketlerle ilgili gerek dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde ve gerekse diğer Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve kanunlarda bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu konularla ilgili kuralların bulunmaması Ajansın yurtdışındaki şirketlerle ilgili tasarruflarında ortaya çıkabilecek yetki, sorumluluk ve benzeri oldukça önemli konularda belirsizliği ortaya çıkarmaktadır. Bu belirsizliğin ise uygulamada önemli sorunlara sebebiyet vermesi de mümkündür.

9. Dolayısıyla dava konusu “r" bendinin belirlilik koşulunu sağlamadığından içerik yönüyle Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olup iptali gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmamaktayım.

Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ