Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-02-22

22 Şubat 2024 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32468 (Mükerrer)
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2022/287
KARAR NO : 2023/643
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Yersiz ödendiğinden bahisle "fark tazminatı õdemesinin" iadesine ilişkin idari işlemin idari yargı yerinde kısmen iptali karşısında, idari yargı yeri kararının BENiMSENMESi suretiyle, yersiz ödemenin tahsili için açılan alacak davası sonucu adli yargı yerinde verilen kabul kararının KALDIRILARAK 2247 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca DAVANIN ESASI HAKKINDA YENİKARAR VERİLMESİ suretiyle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİ hk,
KARAR 
Hüküm Uyuşmazhığının 
Giderilmesini İsteyen 
(İdari Yargıda Davacı,Adli Yargıda Davali): N.K.
Vekili : Av. Faruk ÇALIŞKAN Karşı Taraf : Ege Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Nihal DEMİRHİSAR 
I, İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1.Ziraat Bankasında Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken Ege Üniversitesine Araştırmacı olarak atanan davacının parasal haklarına ilişkin olarak İzmir 4. İdare Mahkemesinin 29/12/2005 tarih ve E.2004/1644, K.2005/1600 sayılı "dava konusu işlemin iptali ile maaş farkları ve eksik ödemelerin tahsili"ne dair kararın Danıştay Beşinci Dairesinin 17/04/2009 tarih ve E.2006/3342,K.2009/2033 sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, İzmir 4. İdare Mahkemesinin 08/04/2010 tarih ve E.2010/337, K.2010/432 sayılı kararı ile bozmaya uyularak davanın reddine karar verildiği ve yargilamanın yenilenmesi isteminin de kesin olarak reddedildiğinden bahisle ödenen fark tazminatlarıtutarı olan 33.577 TL'nin 2009 Eylül ayından itibaren kesilmesine ve geriye dönük yersiz ödemelerin adına borç çıkartılmasına ilişkin idari işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
B. Yargılama Aşamaları
2. İzmir 2. Ídare Mahkemesi 07/10/2010 tarih ve E.2010/40, K.2010/1296 sayılı kararıile; "davaciya ödenen fark tazminatlarının kesilmesine iliskin kisminın reddine, ödenen fark tazminatlarının davacıdan geri istenmesine ilişkin işleme yönelik kismının ise incelenmeksizin reddine"karar vermiştir. Bu karara karşı davacı tarafça temyiz yoluna gidilmiştir.

3. Danıştay Beşinci Dairesi 24/06/2014 tarih ve E.2011/8214, K.2015/11065 sayılıkararı ile, davanın reddedilen kısmı yönünden kararın onanmasına, davanın incelenmeksizin reddedilen kısmı yönünden ise "uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

4. İzmir 2. İdare Mahkemesi 27/02/2017 tarih ve E.2016/472, K.2017/287 sayılı kararı

ile, "bozma kararına uyulmasına ve ödenen fark tazminatlarının geri istenilmesine ilişkin işlem yönünden davanın reddine" karar vermiş; davacı tarafça yapılan temyiz başvurusu sonucunda Danıştay Onbirinci Dairesinin 17/05/2018 tarih ve E.2018/94, K.2018/2458 sayılı kararı ile "eksik inceleme" gerekçesiyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmiş, davalı tarafça yapılan karar düzeltme başvurusu Danıştay Onikinci Dairesinin 13/03/2019 tarih ve E.2018/9702, K.2019/1885 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.

5. İzmir 2. İdare Mahkemesi 10/06/2020 tarih ve E.2019/795, K.2020/568 sayıl kararıile, "şahsa bağlı saklı hak kapsamında üç yıllık sürenin sona erdiği 24/05/2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak yapılan ödemelerin geri istenilmesine olanak bulunmadıği" gerekçesiyle davacıya ödenen 33.577 TL fark tazminatının geri istenilmesine ilişkin 19/11/2009 tarih ve 2015 sayılıdava konusu işlemin, 4.524,68 TL'lik kısmının iptaline, kalan 29.052,32 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar vermiştir. Bu karara karşı taraflarca temyiz başvurusu yapılmış, Danıştay Onikinci Dairesinin 29/12/2020 tarih ve E.2020/4355, K.2020/4939 sayılı kararı ile temyize konu kararın onanmasına, bu karara karşı yapılan karar düzeltme istemi üzerine de aynı Danıştay Dairesinin 14/09/2021 tarih ve E.2021/3755, K.2021/4422 sayilı kararı ile karar düzeltme isteminin reddine kesin olarak karar verilmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden; Ziraat Bankası A.Ş.'de 399 sayılı KHK eki 1 sayılı cetvele tabi müdür yardımcısı olarak görev yapmaktayken, 4046 sayılı Kanun uyarınca davalı idareye araştırmacıolarak 24.05.2002 tarihinde atanan davacı tarafindan, maaşının ödenmesi sirasında 4046 sayilı Kanun uyarınca ödenen fark tazminatının hesabında önceki kurumunda ödenen ek tazminat, bankacılik tazminatıve ikramiyenin dikkate alınmamasına ilişkin işlemin iptali ve ödenmeyen parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılan davada, İzmir 2. İdare Mahkemesinin 22.04.2003tarihli ve E:2002/1205; K:2003/587 sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği, kararın Danıştay Beşinci Dairesinin 08.06.2004 tarihli ve E:2003/5744; K:2004/2771sayılı kararıyla gerekçe değiştirerek onandığı ve Danıştay Beşinci Dairesinin 15.12..2004 tarihli ve E:2004/6076; K:2004/5412 sayılı kararıyla kararın düzeltilmesi isteminin reddedilerek kesinleştiği;davacının, ödenmeyen parasal haklarının anılan karar uyarınca ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zimnen reddi üzerine eski ve yeni görevleri arasındaki parasal hak farkının ödenmesi sırasında, eski görevinin parasal haklarınin, ek tazminat ve bankacilik tazminatinın yeni kurumuna atandiği tarihteki net farkiyla, şahsa bağlı saklı tutulan unsurların ödeme tarihine kadar yapılan maaş artışları yansıtılarak hesaba katılmak suretiyle belirlenerek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığıdavada; Izmir 4. Ídare Mahkemesinin 29.12.2005 tarihli ve E:2004/1644; K:2005/1600 sayilı karariyla,davacinın sahsa bağlı haklarinın güncel tutarı ile ödenmesi gerektiği gerekcesiyle zimni ret isleminin iptaline, yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği,kararın Danıştay Beșinci Dairesinin 17.4.2009 tarihli ve E:2006/3342; K:2009/2033 sayılı kararı ile davacı her ne kadar Danıştay Beşinci Dairesinin 08.06.2004 tarihli ve E:2003/5744, K:2004/2771 sayıl kararına dayanarak dava açmış ise de iptal kararının onanmasına ilişkin kararda değiştirilen gerekçenin açiklayıcı bir yorumdan ibaret olmasi; esasen davacı ve onunla aynı konumda olan personele 4046 sayıli Kanun'un 22. maddesi hükümlerine göre eski kurumundaki maaş unsurları üzerinden ödeme yapılmayip atandiği ve kurumundan ayrildiği tarihteki maaşı ile yeni kurumunda hak ettiği maaş arasında fark mevcut ise tazminat olarak bu farkin yeni kurumundaki maaşına eklenerek ödenmesinin, dolayisiyla şahsa bağlı hak olan ödeme unsurlarının da yeni kurumundaki maaşında güncelleme yapılmak suretiyle değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında, isteğinin dayanağının bulunmadığı, davacıya açıklanan biçimde yapılan hesaplamaya dayalı ödemelerde Yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verildiği; mahkemece bozma kararına uyularak, davacıya yapılan ödemelerde hukuka aykırılık bulunmadıği gerekçesiyle 08.04.2010 tarihli ve E:2010/337; K:2010/432 sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, bu kararın da Danıştay Beşinci Dairesinin 14.11.2011 tarihli ve E:2010/5155; K:2011/6307 sayılı kararı ile onandığı ve 11.12.2012 tarihli E:2012/1868; K:2012/8583sayılı kararı ile kararın düzeltilmesinin isteminin reddine karar verildiği; yukarıda anılan İzmir 4. İdare Mahkemesince verilen iptal, kabul kararının Danıştay Beşinci Dairesinin kararı ile bozulması üzerine, bu karar uyarınca ödenen toplam 10.389,11 TL ile Haziran 2006-Ağustos 2009 tarihleri arasında işgal ettiği kadro karşılığı alması gereken maaşı ile güncellenmiş olarak almakta olduğu maaşı arasındaki fark 

tazminatı olan 23.993,08 TL olmak üzere borç çıkarıldıği, borç tutarında düzeltme yapan davalı idarenin dava konusu işlem ile 33.577,00 TL kişi borcu çıkardığı ve bu borcun doğuş sebebini yine Îzmir 4. İdare Mahkemesince verilen iptal, kabul kararına istinaden ödenen fark tazminatının Danıştay Beşinci Dairesince bozulması olduğunu; borcun doğuş tarihinin ise yersiz fark tazminatı ödendiği tarih 15.06.2002 ve 15.08.2009 olarak belirtildiği, davacı tarafiından söz konusu işlemin iptali ile fark tazminatlarının atandığı tarihten itibaren güncel değerleriyle hesaplanarak yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı ve davanın davacıya ödenen fark tazminatlarının kesilmesine yönelik ret kararının onanarak kesinleştiği, uyuşmazliğın ödenen fark tazminatlarının davacıdan geri istenilmesinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Yukarida yer verilen düzenleme uyarınca, davacının 4046 sayıli Kanun uyarınca õdenen fark tazminatının hesabında önceki kurumunda ödenen ek tazminat, bankacılık tazminatı ve ikramiyenin de dikkate alınarak üç yıl süre ile şahsa bağlı saklı hak kapsamında yararlanacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, şahsa bağlı hak süresinin son bulduğu tarihe kadar davacıya yapılmasıgereken ödemelere ilişkin davacının açtiğı ilk davada kesinleşen iptal, kabule ilişkin yargı kararı da dikkate alınarak, davacıya anılan döneme ilişkin yapılan ödemeler borç çıkarılamayacağı anlaşılmaktadır.Bu durumda; şahsa bağlı saklı hak kapsamında üç yıllık sürenin sona erdiği 24.05.2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak yapılan ödemelerin geri istenilmesine olanak bulunmadiğından, davaciya ödenen 33.577,00 TL fark tazminatının geri istenilmesine ilişkin 19.11.2009 gün ve 2015 sayılı işlemin dava konusu işlemin anılan dönemlere ilişkin olarak 4.524,68-TL'lik kısmında hukuka uyarlık, kalan kismının geri istenilmesinde ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır."
II. ADLÍ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
6. Davacı idare vekili, davaciya ödenen ve yapılan yargilama sonucunda yersiz ödendiği anlaşılan 33.577 TL tutarındaki fark tazminatının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı ödenmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

B. Yargilama Aşamaları
7. Ízmir 4. Aslive Hukuk Mahkemesi 12/05/2014 tarih ve E.2010/260, K.2014/256 sayili kararı ile, "idari yargida yapılan yargilama sonucunda davacının fark tazminatinın õdenmesinin iptaline yönelik açtiğı davanın reddine karar verildiği" gerekçesiyle takibin 33.577 TL asıl alacak ve 115,91 TL işlemiş faiz üzerinden devamına, icra inkar tazminatı isteminin reddine karar vermiş, davacı tarafça yapılan temyiz başvurusu Yargitay 3. Hukuk Dairesinin 24/02/2015 tarih ve E.2014/16428, K.2015/2909sayılı kararı ile reddedilerek anılan karar onanmış, karar düzeltme istemi de anılan Yargıtay Dairesinin 07/09/2015 tarih ve E.2015/8371, K.2015/13568 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmi şöyledir:
"Dava, Ziraat Bankası Müdür yardımcısı iken davacı Üniversite'ye atanan davalıya 15.06.2002-15.08.2009 tarihleri arasında yersiz ödenen 33.577,00 TL. yersiz ödenen alacağın tahsili için başlatilan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davaci, önceki görev yeri olan Ziraat Bankası'ndan almakta olduğu aylik, ek gösterge vs.tazminat toplamının yeni atandığı Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan kendisine ödenmesi ve eksik ödeme yapılmasına ilişkin işlemin iptali istemi ile Ízmir 2. Ídare Mahkemesi'nin 2002/1205 E., 2003/587K. sayılı dosyasında dava açmış, 22.04.2003 tarihinde dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş,Danıştay 5. Dairesi tarafindan onanarak kesinleşmiştir.

Bu karardan sonra davacı Ízmir 4. Ídare Mahkemesi'nin 2004/1644 eski esas sayılıdosyasında Ege Üniversitesi Rektörlüğü hakkında 19.08.2004 tarihli başvurusunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu maaş farkları ve diğer eksik ödemelerin yasal faizi ile tazmini için dava açmıştır. 29.12.2005 tarihli ilâmla davacının maaş farklarının davalıidareye 19.08.2004 başvuru tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Karar, Daniştay 5. Dairesi'nin 2006/3342 E:, 2009/2033 K. sayılı ilâmı ile bozulmuştur.Bozmadan sonra Izmir 4. idare Mahkemesi'nin 08.04.2010 tarihli, 2010/337-432 E.K. sayılı ilâmı ile 

davanın reddine karar verilmiş ve bu karar onanarak kesinleşmiştir.
Mali Müşavir bilirkişiden dosya üzerinden takip konusu asıl alacak ve işlemiş faiz miktarıyönünden hesap raporu aldırılmıştır. 28.03.2014 tarihli raporda takip tarihi itibariyle ası1 alacağın 33.577,00 TL., takip tarihine kadar işlemiş faizin 115,91 TL., takip tarihinden dava tarihine kadar işlemişfaizin 1.167,38 TL. olduğu bildirilmiştir. Rapor yargı denetimine elverişli olup, benimsenmiştir.İşlemiş faizde fazla talep vardır. Davanın bu nedenle kısmen kabulüne karar verilmelidir. Alacak İdare Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda belli olduğundan, icra inkâr tazminatinın yasal şartlarıoluşmamiştir."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
8. İdari yargı yerinde davacı ve adli yargı yerinde davalı olan başvurucu, idari yargıyerinde "yersiz ödemelerin borç çıkartılmasına ilişkin işlemin" kısmen iptaline karar verildiği halde, adli yargı yerinde "idari yargıda davanın reddine karar verildiği" gerekçesiyle tüm fark tazminatlarının tahsiline karar verildiğini, kararlardan hangisinin uygulanacağı konusunda tereddüt doğduğundan ve hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle, ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının idari yargı yerinde verilen iptal kararının benimsenmesi suretiyle giderilmesi talebinde bulunmuştur.
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
10. Danıştay Başsavcısı, özetle; "İdari yargıda açılan parasal haklara ilişkin davalarda,Mahkemece verilen iptal kararının temyizen incelenmesi sürecinde yürütülmesinin durdurulmasına veya bozulmasına karar verilmesi ya da ilk derece mahkemesince bozma kararına uyularak davanın reddedilmesi hallerinde, iptal kararı uyarınca ödenmiş olan parasal hakların idarece geri istenebileceği açık olduğu, olayda da, borç çıkarılmasına ilişkin işlemin yargı kararının yerine getirilmesi amacıyla tesis edildiğinin anlaşıldıği, ancak; yargi kararı gereğince tesis edilen işlemin, davacıdan geri istenilen tutar yönünden hukuka uygun olup olmadığının incelenerek hüküm kurulması gerektiğinin de açık olduğu, bu bağlamda; davacinın 4046 sayılı Kanun uyarınca ödenen fark tazminatının hesabında önceki kurumunda ödenen ek tazminat, bankacılık tazminatı ve ikramiyenin de dikkate alınarak üç yıl süre ile şahsa bağlısaklı hak kapsamında yararlanacağı, uyuşmazlıkta, şahsa bağlı hak süresinin son bulduğu tarihe kadar davacıya yapılması gereken ödemelere ilişkin davacının açtığı ilk davada kesinleşen "iptal, kabule"ilişkin yargı kararı da dikkate alınarak, davacıya anılan döneme ilişkin yapılan ödemelerin borççıkarılamayacağı, şahsa bağlı saklı hak kapsamında üç yıllık sürenin sona erdiği 24/05/2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak yapılan ödemelerin geri istenilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varıldiğindan, Idare Mahkemesince, davacıya ödenen 33.577 TL fark tazminatinın geri istenilmesine ilişkin 19/11/2009 gün ve 2015 sayılı işlemin, anılan dönemlere ilişkin olarak 4.524,68 TL'lik kısmında hukuka uyarlık, kalan kismının geri istenilmesinde ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kurulan hükümün hukuka uygun olduğunu" belirterek, sonuçta adli yargi yeri kararının kaldırılmasına ve idari yargi yeri kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazliğının giderilmesinin uygun olacağı yolunda yazılı düşünce vermiştir.

B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
11. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, özetle; “hüküm uyuşmazlığına konu İzmir 2. İdare Mahkemesi kararında, davaciya ödenen fark tazminatı tutarı toplam 33.577 TL'nin geri istenilmesine ilişkin 19/12/2009 tarihli ve 2015 sayılı işlemin, 4.524,68 TL'lik kismının iptaline, kalan 29.052,32TL'lik kismı yönünden ise davanın reddine karar verilmesine karşın; Izmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi kararında, takibin 33.577,00 basıl alacak ve 115,91 TL işlemiş faiz üzerinden devamına, icra inkar tazminati isteminin reddine karar verildiği anlaşılmakla, iki karar arasinda 4.524,68 TL'lik kisim 

yönünden oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği, bu duruma göre,söz konusu adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu kabul edilmesi" gerektiği,"davacının 4046 sayılı Kanun uyarınca ödenen fark tazminatının hesabında önceki kurumunda ödenen ek tazminat, bankacılık tazminatı ve ikramiyenin de dikkate alınacağı ve bu tazminattan üç yıl süre ile şahsa bağlı hak kapsamında yararlanacaği, uyuşmazlıkta, 4046 sayılı Kanun'un 22/6. maddesi gözetildiğinde,şahsa bağlı hak süresinin son bulduğu 24/05/2005 tarihine kadar davacıya yapılması gereken ödemelere ilişkin davacının açtığı ilk davada kesinleşen karar da dikkate alınarak, davacıya anılan döneme ilişkin yapılan ödemelerin borç çıkarılamayacaği, bu itibarla, şahsa bağlı hak kapsamında üç yıllık sürenin sona erdiği 24/05/2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak yapilan ödemelerin geri istenilmesine olanak bulunmadiği sonucuna varilarak Izmir 2. Idare Mahkemesince; davaciya ödenen 33.577 TL fark tazminatının geri istenilmesine ilişkin 19/11/2009 tarihli ve 2015 sayılı işlemin, anılan dönemlere ilişkin olarak 4.524,68 TL'lik kismında hukuka uyarlik, kalan kismının geri istenilmesinde ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle verilen kararın hukuka uygun olduğu" belirterek, sonuçta adli yargı yeri kararının kaldırılmasına ve idari yargı yeri kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin uygun olacağı yolunda Danıştay Başsavcılığı ile aynı yönde yazılı düşünce vermiştir.
V. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
12. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Kuruluşlardaki Personelin Nakli" başliklı 22. maddesi şöyledir:
“Özelleştirme programına alınan kuruluşlarda (iştirakler hariç) ilgili kuruluş veya İdare tarafindan istihdam fazlası personel belirlenmesi ya da bu kuruluşların kismen veya tamamen satişınedeniyle kamu tüzel kişiliğinin sona ermesi, devredilmesi, küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulması,kapatılması, tasfiye edilmesi halinde; bu kuruluşlarda programa alınma tarihi itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olarak veya sözleşmeli statüde çalışmakta olanlar ile iş kanunlarına tâbi olarak görev yapmakla birlikte toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanmayan genel müdür, genel müdür yardımcısi, teftiş kurulu başkanı, kurul başkanı, daire başkanı, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürü, müfettiş ve müfettiş yardımcısi, müşavir ve başuzman unvanlı kadrolara atanmak suretiyle görev yapan personel, kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere yukarıda belirtilen işlemlerin tamamlanmasindan itibaren onbes gün icerisinde Idare tarafindan Devlet Personel Baskanliğina bildirilir Nakil hakkı tanınan bir kadro veya pozisyonda görev yapmakta iken İdare tarafından ihdas edilen ve işkanunlarına tâbi olan kadrolara atanmayı kabul edenler ile kuruluş özelleştirme programına alındıktan sonra kuruluşa naklen veya açıktan atananlar bu madde ile getirilen nakil hakkından yararlanamaz. Idare,özelleştirme programındaki kuruluşlarda nakil hakkı kapsamında yer alan kadro ve pozisyonlardan boşbulunanları iptal etmeye, kadro ve pozisyonların yerini, aynı kuruluş bünyesindeki şirketler veya işyerleri arasında değiştirmeye yetkilidir. Özelleştirme programındaki herhangi bir kuruluşun personeli, Idare tarafindan özelleştirilecek kuruluşlarda görevlendirilebilir ve yetkilendirilebilirler.
Nakle tâbi personelin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kazanılmış hak aylik derecesinden aşağı olmamak kaydiyla, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının boş kadrolarından Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilen kadroya,anılan Başkanlık tarafından kırkbeş gün içerisinde ataması teklif edilir. 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarının (özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar hariç) mevcut boş kadro veya pozisyonlarına da ihtiyaçlar doğrultusunda atama teklifi yapılabilir.(Değişik üçüncü cümle: 10/9/2014-6552/108 md.) Bu personelden 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayıl Cetveldeki kadrolarda istihdam edilmekte olanlar ile burada sayılan unvanlarla çalışan diğer statülerdeki personelin atama teklifleri, Araştırmacı unvanlı kadrolara veya istekleri hâlinde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı Cetvelde yer alan unvanlar hariç olmak üzere öğrenim durumları itibariyla ihraz etmiş olduklari unvanlara ilişkin kadrolara,daha önce bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlarda bulunmuş olması ve atama yapılacak kadro unvanının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması kaydıyla yapılır. Ancak (1) sayıli cetvelde yer alan, mesleğe özel yarişma sinavi ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavi sonucunda göreve alınanların atama teklifleri, söz konusu görev unvanına 

uygun kadrolara yapılır. Devlet Personel Başkanlığı tarafindan gönderilen atama teklif yazısının atamayıyapacak kamu kurum ve kuruluşuna intikalinden itibaren otuz gün içerisinde bu kurum ve kuruluştarafindan atama işlemlerinin yapılması zorunludur. Naklen atanan personel hakkında geçici 9 uncu madde hükümleri dikkate alınir.
Kuruluşun satılması veya devredilmesi halinde bu kuruluşta çalışan nakle tâbi personelin ataması yukarıdaki hükümlere göre yapıldıktan sonra atama emri, ilgili personele atamayı yapan kurum veya kuruluş tarafindan, istihdam fazlası personel için yapılacak atama emri ise kuruluşu tarafindan 7201sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Personelin işe başlama sürelerine ve işe başlamama halinde yapılacak işlemlere ilişkin olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 62 ve 63üncü maddeleri hükümlerinin uygulanmasından atamayı yapan kamu kurum ve kuruluşu sorumludur.Kurum ve kuruluşlar atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu en geç onbeş gün içerisinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. Yeni kurumunda görevine başlayan personel istekleri halinde, boşkadro bulunması ve ilgili mevzuata uygun olması şartıyla eski kadro veya pozisyonuna uygun kadrolara kurumlarınca atanabilirler. Askerlik görevlerini yapmakta olanlar için yukarıdaki süreler terhislerini takip eden aybaşından itibaren başlar. Bu madde gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak nakil sebebiyle boşalan kadro ve pozisyonlar, boşaldikları tarihten itibaren herhangi bir işleme gerek kalmaksizin iptal edilmiş sayılır.
Bu maddenin birinci fikrasına göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere Devlet Personel Başkanlığıa bildirilen personelin, kuruluşun kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği tarihten,yeni kurumlarında göreve başlayacakları tarihi takip eden aybaşına kadar geçecek süreye ilişkin olarak eski kadro veya pozisyonlarına ait aylik, ücret, varsa ikramiye ve ücrete bağlı diğer malî hakları ile yeni kurumlarında göreve başlayacakları tarihe kadar geçecek süredeki sosyal hak ve yardımları (harcırah,sağlik giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımi) Özelleştirme Fonundan ödenir ve bunlardan T.C.Emekli Sandığına tâbi olanların bu süre içinde Sandıkla olan ilgileri devam eder. Eski görev yerinden alınan aylık ve diğer malî haklar için borç çıkarılmaz ve kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz. Personelin Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihten yeni görev yerlerine başlayacakları tarihe kadar geçecek süredeki aylik ve ücretlerindeki artışlar, beşinci ve altıncı fikraların uygulanmasında dikkate alınmaz. Bu personelden nakil sürecinde emekli olanlara T.C. Emekli Sandığınca ödenen emekli ikramiyeleri, makam, görev ve temsil tazminatları ile ölüm yardımlari,ödenmesini takiben iki ay içerisinde faturası karşılığında Hazine tarafindan T.C. Emekli Sandığına ödenir. Nakil hakkına sahip olarak iş kanunlarına tâbi çalışmakta iken özelleştirme uygulamalarınedeniyle istihdam fazlası personel olarak belirlenenlerden, kararın kendilerine tebliği tarihinden başlayarak on gün içinde nakil hakkından vazgeçtiğini beyan edenlerin iş sözleşmeleri feshedilmiş sayılır ve bunların ihbar ve kıdem tazminatları Özelleştirme Fonundan karşılanır. Kuruluşun özelleştirme uygulaması sonucu nihai devir işlemlerinin onaylanmasına ilişkin kararın Resmi Gazetede yayımından itibaren on gün içinde nakil hakkından vazgeçtiğini çalıştığı kuruluşa yazılı olarak bildiren nakil hakkına sahip iş kanunlarına tâbi personelin de iş sözleşmeleri feshedilmiş sayılır ve bunların ihbar ve kıdem tazminatları Özelleştirme Fonundan karşılanır. Diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere isimleri Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerden; nakil süreci içerisinde kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde iş sözleşmeleri sona erenlerin kıdem tazminatları da Özelleştirme Fonundan ödenir.İş kanunlarına tâbi olarak çalışmakta iken, bu madde gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen personele kidem tazminati ödenmez ve bunların önceden kidem tazminati ödenmiş süreleri hariç, kidem tazminatına esas hizmet süreleri 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyelerinin hesabında dikkate alınır.
Bu madde hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli personel ile iş kanunlarına tâbi personele, Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları sözleşme ücreti, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ikramiye, bankacılik tazminati, ek ücret, ek ödeme, teşvik ödemesi ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); nakledildiği kurum veya kuruluştaki kadro veya pozisyonlara ilişkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlüzam ve tazminatlari (ek tazminat ve bankacilik tazminati dâhil), makam tazminati, temsil tazminati,görev tazminati, sözleşme ücreti, ücret, ek ücret, ek ödeme, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutari, herhangi bir vergi ve 

kesintiye tâbi tutulmaksizın fark kapanıncaya kadar ayrica tazminat olarak ödenir. Atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya pozisyonlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, başka kurumlara geçenlere fark tazminatı ödenmesine son verilir.

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı cetvelde belirtilen kadrolarda görev yapmakta iken nakle tâbi tutulan personelin (bu Kanuna göre anonim şirket halinde birleştirilen kuruluşlardaki personel dâhil), Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadrolarına ilişkin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, zam, özel hizmet tazminati, makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminatı bir bütün olarak, göreve başladıkları tarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yıl süre ile saklı tutulur ve şahsa bağlı haktan yararlanılan süreler 5434 sayıli Kanunun ek 68 inci ve ek 73 üncü maddelerinde belirtilen sürelerin hesabında (daha önce nakledilenler dâhil) dikkate alınır. İlgililerin yeni kadrolarına atandıkları tarihten önce, eski kadroları için mevcut olan ve saklı haklar kapsamında bulunan gösterge, puan, oran ve katsayı artışları şahsa bağlıhaklarda artış sayılır. Ancak eski kadro için bu tarihten sonra ihdas edilmiş hiçbir malî ve sosyal hak ve yardım ile sair ödemeler şahsa bağlı hak kapsamında değerlendirilmez. Atanılan kadrodaki derece yükselmeleri veya kademe ilerlemeleri, aylık gösterge ve ek gösterge dışındaki ödemelerde, şahsa bağlıolarak saklı tutulan hakların ödendiği eski kadronun derecelerinin yükseltilmesi veya kademelerinin ilerletilmesi sonucunu doğurmaz. Bu personelin (bu Kanuna göre anonim şirket halinde birleştirilen kuruluşlardaki personel dâhil), Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadrolarına ilişkin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve tazminatlari (ek tazminat ve bankacılık tazminati dâhil), makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminati, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ek ücret, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarinin (bu tutar sabit bir değer olarak esas alinir); nakledildiği kurum ve kuruluş tarafindan şahsa bağlı hak olarak ödenen aylık, ek gösterge, zam, özel hizmet tazminati, makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminatı ödemeleri ile şahsa bağlı hak dışında yapılan ikramiye, ücret, ek ücret, ek ödeme, ek tazminat, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması hâlinde aradaki fark tutari, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya pozisyonlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, başka kurumlara geçenlere şahsa bağlı hak uygulaması ile fark tazminati ödenmesine son verilir."
13. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1. maddesi şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.(.….)"
14. Aynı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlığı" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığının kabul edileceği belirtilmiştir.

Anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayni olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır."
15. Ayni Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kurallari" başlıklı25. maddesi şöyledir:
"Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Uyeler Nilgün TA$ Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 17/04/2023 tarihli toplantısında, dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda;
17. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari (Izmir 2. Ídare Mahkemesi 10/06/2020 tarih ve E.2019/795, K.2020/568sayıli) ve adli (İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/05/2014 tarih ve E.2010/260, K.2014/256 sayılı)yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu, davanın taraflarının aynı olduğu anlaşılmıştir.

18. Konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığının incelenmesinden; uyuşmazlığın, Ziraat Bankasında Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken Ege Üniversitesine Araştırmacı olarak atanan davaciya ödenen fark tazminatlarının 2009 Eylül ayından itibaren kesilmesine ve geriye dönük yersiz ödemelerin adına borç çıkartılmasına ilişkin işlemin tebliği üzerine doğduğu anlaşılmıştır.
19. Başvurucu vekilince, Ege Üniversitesi Rektörlüğüne karşi dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargıda dava açılırken, Ege Üniversitesi Rektörlüğü vekilince başvurucuya ödenen fark tazminatı ödemelerinin başvurucudan tahsili istemiyle adli yargıda dava açıldıği görülmektedir.

20. Olayda her iki davanın sebebi, Ege Üniversitesinde Araştırmacı unvanıyla görev yapan başvurucuya yapılan fark tazminatı ödemelerinin hukuka aykırı olarak yapılıp yapıłmadığına ilişkindir. Bir taraf, söz konusu ödemenin hukuka uygun olarak yapıldığı iddiası ile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken; diğer taraf, tam aksine, yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi, yani maddi vakialar aynıdır.
21. Dava konularına gelince; idari yargıda davanın konusu, fark tazminatlarının kesilmesi ve ödenen fark tazminatlarının geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka aykırı olduğundan bahisle iptali iken, adli yargıda da haksız ve yersiz yapıldığı iddiasıyla fark tazminatlarının istirdadına ilişkin olması nedeniyle hüküm uyuşmazlığı bulunduğu iddia edilen kararlar arasında dava konuları da aynıdır.
22. Kararlardan işin esasının hükme bağlanmasının incelenmesinden; başvurucu vekili tarafindan idari yargıda açılan dava sonunda, dava konusu işlemin 4.524,68 TL'lik kısmının iptaline;idare vekili tarafindan adli yargıda açılan itirazın iptali davası sonunda ise davanın kabulüne karar verildiği ve kararların kesinleştiği, böylelikle her iki kararda da işin esasının hükme bağlandıği anlaşilmaktadir.

23. Hüküm uyuşmazlığının kabul edilebilmesi için öngörülen bir diğer husus ise; kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıdır. Idari yargıda yapılan yargılama sonucu idari işlemin iptaline karar verilirken, adli yargıda idari işlemin hukuka uygun olduğu ve idarece istenen alacağın kısmen tahsiline karar verilmiştir. İdari yargı yerinde Kanun'a uygun bulunan idari işlemin adli yargıda yasal dayanaktan yoksun olduğuna karar verilerek, kararlar arasında oluşan çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilmiştir.
24. Belirtilen nedenlerle, Izmir 2. İdare Mahkemesi ile İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi kararları arasında, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleștiği anlaşıldığından hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna, aynı Kanun'un 25. maddesi hükümleri uyarınca;

a. İdari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Sağlık Bakanlığına bildirilmesi,verilen cevabın karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına 
b. Usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra Başkanlıkça belirlenecek tarihte işin esasının görüşülmesine oy birliği ile karar verilmiştir.

25. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesinde, adli yargı yeri kararının benimsenmesi talep edilmiştir.

B. Esasın Încelenmesi 
26. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'nın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; başvuru dilekçesi ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgili Başsavcıların düşünce yazıları, dayanılan Kanun kuralları,taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un idari yargı kararının benimsenmesi ve buna göre adli yargı kararının kaldırıp yeni karar verilmesi yönünde hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'in idari yargı kararının benimsenmesi yönündeki sözlüdüşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
27. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olayın, idari yargıda davacı adli yargıda davalıbaşvurucuya fark tazminatı ödenip ödenmeyeceği konusunda çıkan uyuşmazlik üzerine, başvurucuya yersiz ödendiği belirlenen 33.577 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesinin istenilmesinden kaynaklandığı görülmektedir.

28. Dava dosyalarının incelenmesinden; Ziraat Bankası A.Ş.'de 399 sayılı KHK eki 1sayılı cetvele tabi müdür yardımcısı olarak görev yapmaktayken, 4046 sayılı Kanun uyarınca davalıidareye araştirmaci olarak 24/05/2002 tarihinde atanan davaci tarafindan, maaşının ödenmesi sirasında 4046 sayılı Kanun uyarınca õdenen fark tazminatının hesabında önceki kurumunda ödenen ek tazminat,bankacılık tazminatı ve ikramiyenin dikkate alınmamasına ilişkin işlemin iptali ve ödenmeyen parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılan davada, Izmir 2. İdare Mahkemesinin 22/04/2003 tarih ve E.2002/1205, K.2003/587 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldiği parasal haklarinın davanın açildiği tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davaciya ödenmesine karar verildiği, kararın Danıştay Beşinci Dairesinin 08/06/2004 tarih ve E.2003/5744, K.2004/2771 sayılı kararıyla gerekçe değiştirerek onandığı ve Danıştay Beşinci Dairesinin 15/12/2004 tarih ve E.2004/6076, K.2004/5412 sayılı karariyla kararın düzeltilmesi isteminin reddedilerek kesinleştiği; davacının, ödenmeyen parasal haklarının anılan karar uyarınca ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi üzerine eski ve yeni görevleri arasındaki parasal hak farkının ödenmesi sirasında, eski görevinin parasal haklarının, ek tazminat ve bankacılik tazminatinin yeni kurumuna atandığı tarihteki net farkıyla, şahsa bağlı saklı tutulan unsurların ödeme tarihine kadar yapılan maaş artişları yansitilarak hesaba katilmak suretiyle belirlenerek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtiği davada; İzmir 4. Ídare Mahkemesinin 29/12/2005 tarih ve E.2004/1644,K.2005/1600 sayılı kararıyla, davacının şahsa bağlı haklarının güncel tutarı ile ödenmesi gerektiği gerekçesiyle zımni ret işleminin iptaline, yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği, kararın Danıştay Beşinci Dairesinin 17/04/2009 tarih ve E.2006/3342, K.2009/2033 sayılı kararı ile davacı her ne kadar Danıştay Beşinci Dairesinin 08/06/2004tarih ve E.2003/5744, K.2004/2771 sayılı kararına dayanarak dava açmış ise de iptal kararının onanmasına ilişkin kararda değiştirilen gerekçenin açıklayıcı bir yorumdan ibaret olması; esasen davacıve onunla ayni konumda olan personele 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi hükümlerine göre eski kurumundaki maaş unsurları üzerinden ödeme yapılmayıp atandığı ve kurumundan ayrıldığı tarihteki 

maașı ile yeni kurumunda hak ettiği maaş arasında fark mevcut ise tazminat olarak bu farkın yeni kurumundaki maaşına eklenerek ödenmesinin, dolayısıyla şahsa bağlı hak olan ödeme unsurlarının da yeni kurumundaki maaşında güncelleme yapılmak suretiyle değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında,isteğinin dayanağının bulunmadığı, davacıya açıklanan biçimde yapılan hesaplamaya dayalı ödemelerde Kanun'a aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verildiği; mahkemece bozma kararına uyularak, davacıya yapılan ödemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle 08/04/2010tarih ve E.2010/337, K.2010/432 sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, bu kararın da Danıştay Beşinci Dairesinin 14/11/2011 tarih ve E.2010/5155, K.2011/6307 sayıli kararıyla onandiği ve 11/12/2012 tarih E.2012/1868, K.2012/8583 sayılı kararı ile kararın düzeltilmesinin isteminin reddine karar verildiği; yukarıda anılan İzmir 4. İdare Mahkemesince verilen iptal, kabul kararının Danıştay Beşinci Dairesinin kararı ile bozulması üzerine, bu karar uyarınca ödenen toplam 10.389,11 TL ile Haziran 2006-Ağustos 2009 tarihleri arasında işgal ettiği kadro karşılığı alması gereken maaşı ile güncellenmiş olarak almakta olduğu maaşı arasındaki fark tazminatı olan 23.993,08 TL olmak üzere borççıkarıldıği, borç tutarında düzeltme yapan davalı idarenin dava konusu işlem ile 33.577 TL kişi borcu çıkardığı ve bu borcun doğuş sebebini yine İzmir 4. İdare Mahkemesince verilen iptal, kabul kararına istinaden Ödenen fark tazminatının Danıştay Beşinci Dairesince bozulması olduğu; borcun doğuştarihinin ise yersiz fark tazminatı ödendiği tarih 15/06/2002 ve 15/08/2009 olarak belirtildiği, davacıtarafindan söz konusu işlemin iptali ile fark tazminatlarının atandığı tarihten itibaren güncel değerleriyle hesaplanarak yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı ve davanın davacıya ödenen fark tazminatlarının kesilmesine yönelik ret kararının onanarak kesinleştiği,hüküm uyuşmazlığına konu idari yargıdaki dava konusu uyuşmazlığın ödenen fark tazminatlarının davacıdan geri istenilmesinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

29. Somut olayda; adli yargı yerince, idari yargı yerinde verilen ve yargılama sürecinde kesinleşen ret kararına dayanılarak "idari yargida yapılan yargilama sonucunda davacının fark tazminatının ödenmesinin iptaline yönelik açtiğı davanın reddine karar verildiği" gerekçesiyle, bilirkişi raporuna göre hesaplanan 115,91 TL işlemiş faiziyle birlikte 33.577 TL üzerinden davanın kabulü ile itirazın iptaline karar verildiği, bu süreçte de davacıya õdenen 33.577 TL tutarındaki fark tazminatının geri istenilmesine ilişkin 19/11/2009 tarih ve 2015 sayılı işlemin tesis edildiği, bu işleme karşı idari yargıyerinde açılan davanın da nihai olarak "şahsa bağlı saklı hak kapsamında üç yıllık sürenin sona erdiği 24/05/2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak yapılan ödemelerin geri istenilmesine olanak bulunmadıği" gerekçesiyle 4.524,68 TL'lik kismının iptaline, kalan 29.052,32 TL'lik kismı yönündense reddine karar verildiği, idari yargı yerindeki kismen iptal ve kismen ret kararı nedeniyle de adli ve idari yargı yerleri kararları arasında hüküm uyuşmazlığının doğduğu anlaşılmaktadır.
30. Yukarıda anılan 4046 sayıl Kanun'un 22. maddesindeki düzenleme uyarınca,davacının ayni Kanun uyarınca ödenen fark tazminatının hesabında önceki kurumunda ödenen ek tazminat, bankacılık tazminatı ve ikramiyenin de dikkate alınarak üç yıl süreyle şahsa bağlı saklı hak kapsamında yararlanacaği, buna göre şahsa bağlı hak süresinin son bulduğu tarihe kadar davacıya yapılması gereken ödemelere ilişkin davacının açtığı ilk davada kesinleşen iptal, kabule ilişkin yargıkararı da dikkate alınarak, davacıya anılan döneme ilişkin yapılan ödemeler borç çıkarılamayacaği, bu durumda da şahsa bağlı saklı hak kapsamında üç yıllık sürenin sona erdiği 24/05/2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin olarak yapılan ödemelerin geri istenilmesine imkân bulunmadığı anlaşılmaktadır. İdari yargi yeri kararı da ayni yöndedir.

31. Bu durumda, adli yargı yerince idari yargı kararının esas alınarak karar verilmesi gerektiği, nitekim adli yargı yerinde verilen kararda da idari yargı yerindeki ilk ret kararına dayanıldığı,bu kararın ardından idari yargı yerince verilen yeni kararın benimsenerek hüküm uyuşmazlığıincelemesinde dikkate alınması gerektiği açıktir.

32. Yine yukarıda anilan 2247 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, yapilan hüküm uyuşmazlığı incelemesi sonucunda, aralarında hüküm uyuşmazlığı bulunan farklı yargı kollarıkararlarından birisinde ortaya çıkan çözüm Uyuşmazlık Mahkemesince doğru bulunmazsa,benimsenmeyen bu kararın kaldırılması ve tümüyle yeni bir karar verilmesi mümkündür. Zira,

Uyuşmazlık Mahkemesi, hüküm uyuşmazlığı incelemelerinde ilk derece mahkemelerinin verdikleri kararlarla bağlı değildir. Bu durumda, benimsenmeyen karar kaldırılıp yeni bir karar verileceğinden,Uyuşmazlık Mahkemesince verilen karar, kaldırılan karar yerine hüküm ve sonuç doğuracaktır. Bir başka deyişle; Uyuşmazlık Mahkemesinin bu kararı kesindir, maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmekte ve kesin hükmün doğurduğu sonuçları doğuracaktır.

33. Uyuşmazlık Mahkemesince, bu uyuşmazlıktaki gibi idari yargı kararının benimsenmesi durumunda, salt adli yargi kararınin kaldırilması yeterli bulunmayıp, idari yargida verilen kismen iptal kararı çerçevesinde yeni bir hüküm tesisi zorunludur.

34. Bu itibarla, idari yargı yerince dava konusu işlemin 4.524,68 TL'lik kısmının iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu ve adli yargi yerince verilen (tam) kabul kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmiştır.

35. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İzmir 2. İdare Mahkemesi kararının benimsenmesi, İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının kaldırılarak ve usuli kazanılmışhaklar kapsamında yargılama giderleri yönünden kaldırılan karar tarihi dikkate alınarak yeni karar verilmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. İzmir 2. Ídare Mahkemesinin 10/06/2020 tarih ve E.2019/795, K.2020/568 sayıli KARARININ BENİMSENMESİ suretiyle,
B. İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/05/2014 tarih ve E.2010/260, K.2014/256sayılı kararının KALDIRILMASINA,
C. İzmir 8. Ícra Dairesinin 2010/1148 Esas sayılı ilamsız icra takip dosyasına borçlu N.K.tarafindan yapılan itirazin iptali davasının kismen KABULUNE, kismen REDDINE,
1- Davalı N.K.'nın İzmir 8. İcra Dairesinin 2010/1148 Esas sayılı takip dosyasına yaptıği itirazın 29.052,32 TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin bu alacak kalemi yönünden kaldığı yerden devamina,
2- Davacı Ege Üniversitesi Rektörlüğünün iptal talebinin 4.524,68 TL asil alacak yönünden reddine,
3- Davacı Ege Üniversitesi Rektörlüğünün icra inkar tazminatı talebinin, takip konusu alacağın belirli olmadığı anlaşıldığından reddine,
4- Harçlar Kanunu uyarınca, kaldırılan karar tarihi itibariyle alınması gereken 1.984,57 TL harcın davali N.K.'dan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5- Bu dava için davacı Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan yapılan 292 TL yargılama giderinden kabul oranına göre hesaplanan (% 86,53) 252,70 TL'nin davalı N.K.'dan alınarak davaci Ege Üniversitesi Rektörlüğüne ödenmesine,
6- Kaldırılan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler uyarınca hesaplanan 3.486,30 TL vekâlet ücretinin davalı N.K.'dan tahsili ile davacı Ege Üniversitesi Rektörlüğüne ödenmesine,
7- Kaldırılan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler uyarınca hesaplanan 1.500 TL vekâlet ücretinin davacı Ege Üniversitesi Rektörlüğünden tahsili ile davalı N.K.'ya ödenmesine,
D. Bu suretle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE,
16/10/2023 tarihinde, OY BiRLiĞiYLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN ***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2022/502
KARAR NO : 2022/585
KARAR TR : 31/10/2022

ÖzET : 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacıya verilen geçici koruma kimlik belgesinde, hatalı yazıldığı ileri sürülen baba, anne adı ile doğum tarihinin düzeltilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci :I.A.
Vekili : Av.Ahmet Emre HATİPOĞLU Davali : Hatay İl Göç İdaresi Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Suriye'de ikamet ederken yaşanan savaş nedeni ile Türkiye'ye göç ettiğini, kendisine verilen geçici koruma kimlik belgesinde baba adının Mahmoud, anne adıın Marwa ve doğum tarihinin de 01/01/1988 olarak yazıldığıni, bunun müvekkili ile ilgisinin bulunmadığıni, bu durumun sorunlar yarattığını ileri sürerek, hatalı olarak yazılan anne adının Mona,baba adının M-Nour ve doğum tarihinin 05/01/1992 olarak tescili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Reyhanlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/02/2022 tarihli ve E.2022/86, K.2022/90sayılı kararı ile, geçici koruma kimlik belgesindeki kayıtların düzeltilmesini isteyen davacının, idareye başvurarak beyanına göre oluşturulan belgedeki hataları düzelttirebileceği, dayanak belgeye aykırı olarak oluşturulan kayıtların da yine idare tarafindan resen düzeltilmesi gerektiği, idarenin kamu hizmetinden kaynaklı işlemlerinden doğan uyuşmazhıkların çözüm yerinin, kanunda istisnai düzenlemeler dışında idari yargi olduğu gerekçesiyle, yargi yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, taraflarca istinaf yoluna müracaat edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Hatay 1. Ídare Mahkemesi 04/08/2022 tarihli ve E.2022/773 sayıli kararı ile,uyuşmazliği çözme görevinin adli yargi mercilerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayıli Uyuşmazlik 

Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmuştur. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
".…5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca tutulan nüfus kütüğünün bir parçasıolan özel kütükteki kayıtların düzeltilmesinden kaynaklanan maddi hata kapsamında olmayan Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerine ilişkin olduğu anlaşılan ve Suriye Arap Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı'nca düzenlenen pasaport ve kimlik belgesinde yazan bilgiler doğrultusunda davacının bahse konu kimlik bilgilerinin düzeltilmesi ile ana adının Mona, baba adının M-Nour, doğum tarihinin de 05/01/1992 olarak tesciline karar verilmesi istemiyle açılan iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Îdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari.
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
6. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandașları, doğumla Türk vatandașı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
7. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde;
çocuklarini,
"-Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş ve 
-Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak,mahkeme karari, noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,
- Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
- Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayit düzeltme,soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayı,
- Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
- Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
- Değerli kâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı,"
ifade ettiği belirtilmiştir.
8. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya diş temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsami dışındadır.

Yabanci kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar Içişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
9. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fikrası

şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmîdairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savciları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayit düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teșkil eder.Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanir. "
12. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasina ilişkin usul ve esaslari ... düzenlemektir."
şöyledir:
13. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıkl 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar 
1) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını ve Türkiye'den çıkışını ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini,Türkiye'de kalışını, Türkiye'den çıkışını ve Türkiye'de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararasi korumayi,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını..." ifade eder.

14. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83.maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasini içeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
15. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91, maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.


(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
16. 6458 sayıli Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazirlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazıtanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amaciyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımiza gelen veya sınırlarimizi geçen ve uluslararasi koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alinamayan yabancılara sağlanan korumayi,
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyi,
ifade eder."
şöyledir:
17. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi 
"(1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen,acil ve geçici koruma bulmak amaciyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımiza gelen veya sınırlarımizı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanları kapsamaz.

(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
şöyledir:
18. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi 
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. Ihtiyaç duyulması halinde, valilik tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.

(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.
(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asilları kendisine teslim edilir.
(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. lhtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir."
19. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydi, yeterli donanıma sahip ve kayit işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.
(2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafindan şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.
alinir.
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas 
c) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır,merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayit altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir 

e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da 
saklanır.
(3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye'de doğan çocuklarının da en kısa sürede kayıt işlemleri yapılır.

(4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerde güncellenir.

(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayit sistemine kaydedilir. Ancak 8inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlerin adres kayıt sistemine kayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir.'
20. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez,verilmişse iptal edilir.

2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir,bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.

4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.

5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancidan geri alinir."
21. Aynı Yönetmeliğin "Ülkede kalış hakkı" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına başvuru hakkı sağlamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
22. Uyumazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALI$KAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
23. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, geçici koruma kimlik belgesinde yer alan anne, baba adı ve doğum tarihinin hatalı olduğundan bahisle, bu hatanın düzeltilerek anne adının Mona, baba adının M-Nour ve doğum tarihinin 05/01/1992 olarak düzeltilmesi istemiyle açılmiştır.


25. Dava dosyasının incelenmesinden, Suriye vatandașı olan davacının, Suriye'de yaşanan iç karışıklıklar nedeniyle Türkiye'ye sığındıği, 6458 sayılı Kanun'un 91. maddesi ve Geçici Koruma Yönetmeliği hükümleri uyarınca hakkında geçici koruma işlemi başlatıldığı, adına geçici koruma kimlik belgesi düzenlendiği, mezkûr kimlik belgesinde, baba adının Mahmoud, anne adının Marwa ve doğum tarihinin 01/01/1988 olarak yazıldığıni, bu durumun sorunlar yarattığını ileri sürerek, anne adının mona,baba adının M-Nour ve doğum tarihinin 05/01/1992 olarak düzeltilmesi istemiyle eldeki davayı açtığıanlaşılmaktadır.

26. Somut olayda, davacıların taleplerinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadıği, Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan Geçici Koruma Kimlik Belgelerindeki bilgilerin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadıği görülmektedir.

27. Bu durumda, 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında söz konusu belgedeki hatalı yazim ve düzeltmenin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir.Dolasiyla davacı tarafindan bu amaçla açılan davanın, 2577 Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Hatay 1. İdare Mahkemesinin 04/08/2022 tarihli ve E.2022/773 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 1. Ídare Mahkemesinin 04/08/2022 tarihli ve E.2022/773 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 66458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, geçici koruma kimlik belgesinde yer alan anne, baba adı ve doğum tarihinin hatalı olduğundan bahisle, bu hatanın düzeltilerek anne adının Mona, baba adının M-Nour ve doğum tarihinin 05/01/1992 olarak düzeltilmesi istemiyle açilmistir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun,Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığınıkaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.", “Tanımlar”başlıklı 4. maddesinde, ",s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri 

adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, .…. çç) Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, … ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir.Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar Içişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı İle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar Ile Ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayit düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydi, soyadı değişikliğinde Ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davalari, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça İncelenip sonuçlandırılır."hükmüne yer verilmiştir 

6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancıkimlik numarası; 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasini, İfade eder." tanimi yer almaktadır.

20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç" başlıklı1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine Ilişkin hükümleri kapsadıği; “Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm.evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayit düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi hataların düzeltilmesi" başlıklı 21.maddesinin 2.fikrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.
22.10.2014 tarih ve 29153 sayıli Resmî Gazete'de yayimlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amaciyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri,Genel Müdürlük tarafindan yapılır. .", "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22. maddesinde "(1)Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayıl Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açiklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir.Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlıklı 26.maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancilar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İişpiyasasına erişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine 

Cumhurbașkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar, Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almak için Aile, Calışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına basvurabilir." hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptıği, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacaği; yabancıların adresleri, nüfus kayitları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş,çalışma hayati, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayit düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağliğı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının TutulmasıHakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atıf yapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılıKanun'un 36. maddesi uyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.31/10/2022
Üye Ahmet ARSLAN 
***
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/10
KARAR NO : 2023/592
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 

Giderilmesini İsteyen 

İdari Yargıda Davalı

Adli Yargida Davacı: Aksaray Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Betül TURGUT 
Karşı Taraf 

İdari Yargıda Davacı

Adli Yargıda Davalı: 1- Y.Ö.K., 2- A.Ö., 3- S.Ö.
Vekili : Av. Tarık KIRAÇ

I. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECi 
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacı Y.Ö. vekili tarafindan, müvekkilinin Aksaray Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü İngiliz Dili Anabilim Dalında araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi gereğince doktora yapmak üzere Hacettepe Üniversitesine geçici olarak görevlendirildiğini, yeterlilik sınavında başarısız olması nedeniyle üniversiteden ilişiğinin kesildiğini ileri sürerek, kadronun üniversiteye iadesine ilişkin Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının 07/09/2010 tarih ve 033105-7785 sayılı işleminin, Hacettepe Universitesinden kaydının silinmesine yönelik Aksaray Üniversitesi Rektörlüğünün 2037-2808 sayılı işleminin,

10/01/2008 tarih ve 01651 sayil kefalet ve taahhüt senedi ile araștirma görevlisi kadrosuna iade edilmeyerek statüden çıkarılma işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Yargilama Aşamalari 
2. Ankara 9. Ídare Mahkemesi 11/07/2011 tarih ve E.2010/2109, K.2011/1602 sayıli kararı ile, "Araştırma görevlileri, öğretim üyelerinin kaynağını oluşturur. Bu görevde bulunanların yüksek lisans ve doktora eğitimini süresinde başarmaları gerekir. Yüksek lisans ve doktora eğitiminde başarısız olanların araştırma görevliliği görevine de son verilmemesi halinde, bu kadrolar başarısız kişiler tarafindan devamlı şekilde işgal edilmiş olacağından ve üniversitenin ihtiyacı olan ve öğretim üyelerinin kaynağını oluşturan yeni ve başarılı araştırma görevlilerinin atanması imkânsız hale geleceğinden,doktora öğreniminde başarısız olduğu anlaşılan personelin ilişiğinin kesileceği tartışmasızdır. Olayda iki kez doktora yeterlilik sınavında başarısız olan davacının, araștırma görevlisi kadrosunu işgal etmesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmadığından davalı idarelerce tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, kararın davacı tarafindan temyiz edilmesi üzerine Daniştay 8. Dairesi 25/02/2015 tarih ve E.2011/9154,K.2015/1233 sayılı kararı ile temyiz isteminin reddi ile kararın onanmasina karar vermiş yine karar düzeltme istemi ise ayni Dairenin 27/10/2016 tarih ve E.2015/5906, K.2016/7959 sayilı karari ile reddedilerek karar kesinleşmiştir.

II. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECi 
A. Dava Konusu Olay 
3. Davacı Aksaray Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, Y.Ö.'ın doktora sınavında başarısız olmasi nedeniyle kaydınin silindiği, kefalet senedine konu borcun ödenmesinin talep edilmesine rağmen olumlu netice alınamadığı ileri sürülerek, taahhüt ve kefalet senedine konu 159.562 TL borcun, Y.Ö. ve kefalet senedini kefil olarak imzalayan A.Ö. ile S.Ö.'dan müstereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

B. Yargilama Aşamalari 
4. Aksaray 2. Aslive Hukuk Mahkemesi 22/11/2018 tarih ve E.2012/628, K.2018/326sayılı kararı ile, davalılardan Y.Ö.'ın Hacettepe Üniversitesinde yalnızca doktora eğitimi yapmayıp aynızamanda hizmetine de devam ettiği, araştırma görevlisi olması sebebi ile öğrencilere eğitim verdiği,aldığı maaşları çalışmasının karşılığı olarak aldığının kabulünün gerektiği belirtilerek davanın reddine karar vermiştir. Karar davacı tarafindan istinaf edilmiştir.

5. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 27/12/2019 tarih ve E.2019/469,K.2019/1191 sayılı kararı ile, "Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta davalı Y.Ö. Kotik'ın 25/02/2011 tarih ve 27857 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6111 sayılı Yasadan yararlanarak 07/03/2013 tarihinde başvuruda bulunduğu,05/09/2011 tarihinde enstitüye kayıt yaptırdıği, 05/07/2016 tarihli dilekçesiyle kendi isteğiyle ilişiğinin kesilmesini talep ettiği, 07/09/2016 tarih ve 2016:IX-4 sayılı enstitü yönetim kurulu kararıyla öğrencinin kendi isteğiyle ilişiğinin kesilmesinin uygun görüldüğü bu nedenle davalıların taahhüt ve kefalet senedi uyarinca sorumlu olduklari" gerekçesiyle davacının istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne 159.562,21 TL'nin dava tarihi olan 27/11/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalilardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir. Karar davahılar tarafindan temyiz edilmiştir.

6. Yargitay 3. Hukuk Dairesi 03/06/2021 tarih ve E.2020/5505, K.2021/5967 sayıli karari ile, "Araştırma görevlileri, taahhüdün ihlali halinde maaşların geri verilmesiyle ücret ödenmeksizin çalışmış olma durumunda olacaklarından, taahhüt senedindeki maaşların geri ödeneceği yönündeki düzenlemenin bu yönüyle angarya yasağının ihlali olduğu kabul edilmelidir. Somut olaya bakıldığında ve 

özellikle dava konusu istemin davalıya ödenen yurtiçi aylığı olduğunun anlaşılmasına göre davanın reddi gerektiği" gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.
7. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 01/06/2022 tarih ve E.2021/1387.K.2022/948 sayılı kararı ile, davaya konu istemin davalı Yasemin'e ödenen yurtiçi aylığına yönelik olduğu, taahhüt senedindeki maaşların geri ödeneceğine yönelik düzenlemenin Anayasa'nın 18.maddesinde düzenlenen angarya yasağının ihlali niteliğinde olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş, kararın davacı tarafindan temyiz edilmesi üzerine Yargitay 3. Hukuk Dairesi 17/10/2022 tarih ve E.2022/6360, K.2022/7795 sayılı kararı ile kararın onanmasına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
8. Başvurucu vekili, taahhüt ve kefalet senedine yönelik adli ve idari yargı yerlerince verilen kararlar nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğinden bahisle, hüküm uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere adli yargı yerine başvuru dilekçesi vermiştir.

9. Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/12/2022 tarih ve 2012/628 sayılı üst yazısıile, başvurucu vekilinin talebi doğrultusunda iddia olunan hükümler arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi için dilekçe ve adli yargı dava dosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş, Uyuşmazlık Mahkemesince idari yargı dosyası mahkemesinden temin edilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIKDÜŞÜNCELERİ
10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir.

A. Danıştay Başsavcılığının Yazıl Düşüncesi 
11. Danıştay Başsavcısının hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde,özetle; "... Ankara 9. İdare Mahkemesinde; doktora eğitimi almak üzere başka bir üniversitede görevlendirilen araştırma görevlisinin, başarısızlığı nedeniyle ilişiği kesilerek, üniversitesine iadesi ile ilk başta taahhüt ve kefalet senedi istenilmesinde hukuka aykırılıik bulunduğu iddiasıyla açılan davada;davacının ilişiğinin kesilmesinin ve öncesinde yüklenme senedi istenilmesinin hukuka uygun olup olmadığı incelenmiş; yüklenme senedinin içeriğine yönelik bir inceleme yapılmamış ve hüküm kurulmamiştir.

Kefalet ve yüklenme senedi ile ilgili olarak her iki yargı kolunda açılan davalardan yüklenme senedi istenilmesine ilişkin işleme karşı açilan dava idarî yargida çözümlenirken; yüklenme senedi kapsamında borç çıkartılması işlemine ilişkin dava adlî yargıda çözümlenmiş olup; idarî yargıda açılan davada, yüklenme senedinin içeriği incelenmemiş ve kişinin borcunun bulunup bulunmadığına ilişkin bir hüküm kurulmamıştır. İdarî yargıda davanın reddine ilişkin olarak Üniversite lehine verilen karardan sonra adlî yargida, yüklenme senedi kapsamında Üniversite tarafindan hesaplanan borçmiktarının tahsili için açılan davada, Universite tarafindan hangi giderlerin yapildıği incelenerek, verilen hizmet karşılığında õdenen maaş dışında bir harcama olmadıği ve bu nedenle davalı araştirma görevlisinin Üniversiteye borcu bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup; kararın gerekçesi incelendiğinde maaş dışında hizmetin karşılığı olmayan bir gider yapılmış olsa idi; davanın kısmen kabulüne karar verilerek maaş dışı ödemeden araştırma görevlisinin sorumlu tutulacağıanlaşılmaktadır.

Bu itibarla; her iki davaya konu maddî olay arasında ilgi bulunmasına karşın, idarî davada kefalet ve taahhüt senedi istenmesinde hukuka aykirılik bulunmadığından bahisle, Üniversite lehine verilen davanın reddi yönündeki karar üzerine Üniversite tarafindan adlî yargıda açılan davanın söz konusu senetten kaynaklanan alacak davası olması karşısında, İdare Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan, "konu ve sebebin ayni olması" şartının gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmiştir.


Zira, idarî yargı yerinde açılan davada, sadece kefalet ve taahhüt senedi istenilmesinin hukuka uygun olup olmadığı incelenerek söz konusu senedin istenmesinde hukuka aykirılık görülmeyerek dava reddedilmiş, dolayısıyla araştırma görevlisinin Üniversiteye kefalet ve taahhüt senedi kapsamında borcunun bulunup, bulunmadığına yönelik bir inceleme yapılmamış ve hüküm kurulmamış,adlî yargı yerinde açılan davada ise, kişinin kefalet ve taahhüt senedinden kaynaklanan borcu olup olmadığı incelenerek anılan senetten kaynaklı bir borcunun bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmişolup, konusu ve sebebi aynı olmayan her iki davada verilen kararlar arasında çelişki bulunmadığı gibi, bu kararlar nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olduğundan ve dolayısıyla hüküm uyuşmazlığıbulunduğundan söz etmeye hukuken imkân bulunmamaktadir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, Ankara 9. Idare Mahkemesinin 11/07/2011 tarih ve 2010/2109, K:2011/1602 sayılı kararı ile Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/11/2018 tarih ve E:2012/628, K:2018/326 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği" belirtilmiştir.

B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıl Düşüncesi 
12. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde, özetle; “..Somut olayda, idari yargida kefalet ve taahhüt senedi istenilmesine ilişkin işlemin hukuka uygun olup olmadığı incelenip çözümlenmiş, yüklenme senedinin içeriği ve kişinin borcunun bulunup bulunmadığına ilişkin bir inceleme yapılmamış ve hüküm kurulmamiştır. Buna karşılık yüklenme senedi kapsamında borç çıkartılması işlemine ilişkin dava ise adli yargıda çözümlenmiş, bu kapsamda; kişinin kefalet ve taahhüt senedinden kaynaklanan borcu olup olmadiği incelenmiş, üniversite tarafindan hangi giderlerin yapıldığı araştırılarak verilen hizmet karşılığında ödenen maaş dişında bir harcama olmadıği ve bu nedenle davalı araştirma görevlisinin üniversiteye anılan senetten kaynaklı bir borcunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bu duruma göre idare mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığıbulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, konu ve dava sebebinin aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varıldığından kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği" belirtilmiştir.

V. İLGİLİ HUKUK 
13. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir "
14. Aynı Kanun'un "Hüküm Uyuşmazlığı" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"1 nci maddede gösterilen yargi mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlıği kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018 KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncımaddelerdeki usul kuralları uygulanır."
VI. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
ilk inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın 

katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın uyuşmazlığa konu kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. 2247 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 24. maddesi hükmüne göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

17. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari ve adli yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu,taraflardan en az birinin aynı olduğu anlaşılmıştır.

18. Y.Ö. tarafindan, Aksaray Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü İngiliz Dili Anabilim Dalında araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken,doktora yapmak üzere Hacettepe Üniversitesine geçici olarak görevlendirildiği, yeterlilik sinavında başarısız olması nedeniyle üniversiteden ilişiğinin kesildiği ileri sürülerek, kadronun üniversiteye iadesine ilişkin Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının 07/09/2010 tarih ve 033105-7785 sayılı işleminin,Hacettepe Üniversitesinden kaydının silinmesine yönelik Aksaray Üniversitesi Rektörlüğünün 2037-2808sayılı işleminin ve 10/01/2008 tarih ve 01651 sayılı kefalet ve taahhüt senedi ile araştirma görevlisi kadrosuna iade edilmeyerek statüden çıkarılma işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde açılan davada, mahkemece, "iki kez doktora yeterlilik sınavında başarısız olan davacının, araştirma görevlisi kadrosunu işgal etmesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmadiğından davalıidarelerce tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykirılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmiştır.

19. Aksaray Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, Y.Ö.'ın doktora sınavında başarısız olması nedeniyle kaydının silindiği, kefalet senedine konu borcun ödenmesinin talep edilmesine rağmen olumlu netice alınamadığından bahisle, taahhüt ve kefalet senedine konu 159,562 TL borcun, Y.Ö. ve kefalet senedini kefil olarak imzalayan A.Ö. ile S.Ö.'dan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde açılan davada ise, mahkemece, "taahhüt senedindeki maaşların geri ödeneceğine yönelik düzenlemenin Anayasanın 18. maddesinde düzenlenen angarya yasağının ihlali niteliğinde olduğu"gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştir.

20. İdari yargı yerinde, doktora eğitimi almak üzere başka bir üniversitede görevlendirilen araştırma görevlisinin, başarısızlığı nedeniyle ilişiği kesilerek, üniversitesine iade işleminin, araştırma görevlisi kadrosuna iade edilmeyerek statüden çıkarılma işleminin ve ilk başta kendisinden alınan taahhüt ve kefalet senedinin hukuka aykırılığının tespiti ve iptali istemiyle açılan davada; idare mahkemesince davacının ilişiğinin kesilmesi işlemi ile görevlendirme öncesi taahhüt ve kefalet senedi istenilmesinin hukuka uygunluk denetimi yapılmış ancak uyuşmazlığa konu taahhüt ve kefalet senedinin mahiyeti,içeriği, kişi borcunun bulunup bulunmadığı ve miktarına yönelik bir inceleme yapılmamış ve bu hususta bir hüküm kurulmamıştır. Adli yargı yerinde, taahhüt ve kefalet senedine konu 159.562 TL bedelin,Y.Ö. ve kefillerden tahsili istemiyle açılan davada ise, mahkemece taahhüt ve kefalet senedinin mahiyeti,içeriği ve kişi borcunun bulunup bulunmadığı hususu inceleme konusu yapılmak suretiyle hüküm kurulduğu görülmektedir. Buna göre uyuşmazlık yaratıldığı iddia olunan hükümlerin konusunun aynıolmadığı anlaşıldığından artık adli ve idari yargı kararları arasında bir çelişkiden veya hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz hale gelmesinden bahsetmek de mümkün görünmemektedir.

21. Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince farklı konulara ilişkin olarak verilen kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği, Ankara 9. Îdare Mahkemesi ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "aynı konuya ilişkin olması" koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/118
KARAR NO : 2023/613
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BA$VURUNUN REDDi gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 

Giderilmesi İsteminde 

Bulunan Davalı: Marmara Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Handan ALAMEŞE 
Adli YargıYerinde 

Diğer Daval : T. Güvenlik Hizmetleri Ltd. Ști.
Karşı Taraf Davacı: M.K.

Vekilleri : Av. Emrah KÖKSAL - Av. Sedat AKSAKALLI 

I. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacı M.K.'in vekili müvekkilinin 26/04/2010 tarihinde davalı şirkete bağlı olarak davalı Üniversite bünyesinde güvenlik görevlisi olarak göreve başladığını, çalışmasını kesintisiz şekilde 

devam ettirdiğini, hizmetiyle ilgili sicilinde herhangi bir olumsuz görüş bulunmadığını; taşeron isçilerin devlet kadrolarına alınması yönünde getirilen yasal düzenlemeler neticesinde müvekkilinin devlet güvencesinde bir işte çalışmak için umutlandığını ancak davalı şirket ve Üniversitenin 28/03/2018 tarihli fesih bildirgesi ile "güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmanizın sonucuna istinaden Üniversitemize atanmanız uygun görülmemiştir" gerekçesiyle müvekkilinin iş akdini sonlandırdığını; müvekkilinin hangi nedenle hakkında olumsuz bir değerlendirme yapıldığını öğrenmek istemiş ise de herhangi bir bilgi verilmediğini, 8 yılı aşkın bir süre zarfinda davalılar bünyesinde çalışan ve herhangi bir olumsuz davranışı görülmeyen, adli sicil ve arşiv kayıtlarına yansımış bir olaya karışmayan, içeriğinin ne olduğu bilinmeyen, hatta gerçekte var olup olmadıği bile bilinmeyen bir rapora istinaden müvekkilinin işten çıkarıldığıni, bu durumun her şeyden önce müvekkilinin anayasal haklarını ihlal ettiğini; güvenlik soruşturması raporunun içeriği henüz bilinmediğinden bu rapora karşı itiraz ve savunma haklarını saklıtuttuklarını, müvekkilinin iş akdinin feshini geçerli kılan bir durum ve haklı bir neden bulunmadığınıifade ederek; iş akdinin feshinin geçersizliğinin tespitine ve müvekkilinin eski işine iadesine, mahkemece verilecek işe iade kararı kesinleşinceye kadar geçecek süre için 4 aylık ücret ve diğer haklarının ödenmesine, mahkemece verilecek işe iade kararına davalı tarafindan uyulmaması halinde feshin kötüniyetli olması dikkate alınarak 8 aya kadar ücreti tutarında tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü ve T. Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.'ne karşı 11/05/2018tarihinde adli yargi yerinde dava açmıştır.

B. Yargilama Aşamalari 
2. İstanbul Anadolu 6. iş Mahkemesi 08/05/2018 tarih ve E.2018/195, K.2019/268 sayi ile, davacı her ne kadar işe iade davası açmışsa da işlemin dayanağı olarak 696 sayılı KHK kapsamında yürütülen idarenin işlem ve eylemleri gösterildiğinden bu davanın idari yargıda açılmasının gerektiği gerekçesiyle, 6100 Sayılı HMK.'nın 114/1-b-c ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi 27/11/2019 tarih ve E.2019/2125, K.2019/3067 sayi ile, davada 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi gereğince İş Mahkemelerinin görevli olduğu, ilk derece mahkemesince davanın esasına girilerek taraf delilleri toplanmak suretiyle, tüm deliller değerlendirilerek karar verilmesinin gerektiği gerekçesiyle,HMK'nin 353/1-a/4 maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, taraflar arasındaki cekişmeli hususlar ile ilgili delillerin toplanmasından sonra karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
4. İstanbul Anadolu 6. iş Mahkemesi 22/10/2020 tarih ve E.2020/81, K.2020/618 sayı ile tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadıği, davalının asgari şüphe ile davacının işakdini sonlandırabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi 03/06/2021 tarih ve E.2021/316,K.2021/1362 sayı ile, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, İstanbul Anadolu 6. İşMahkemesinin 22/10/2020 tarih E.2020/81, K.2020/618 sayılı kararının kaldırılmasına; davanın kabulüile, davalı T. Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafindan feshin geçersizliğine ve davacının T. Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. nezdindeki işine iadesine; davacının yasal sürede başvurusuna rağmen işverenin süresi içinde işe başlatmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının takdiren davacının 5 aylık brüt ücret tutarı olan (5x3.284,49)16.422,45 TL olarak belirlenmesine ve süresi içerisinde ișe başlatilmaması halinde davalilardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davaciya ödenmesi gerektiğinin tespitine; davacının işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde kazanılacak olan ve kararın kesinleştiği tarihe kadar gerçekleşen en çok 4 aya kadarki ücret ve diğer hakları tutarı olan brüt (4x3.284,49) 13.137,96 TL'nin davalilardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davaciya ödenmesi gerektiğinin tespitine kesin olmak üzere karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Taraflar arasındaki uyuşmazhık davalı işveren tarafından gerçekleştirilen feshin haklı ya da geçerli bir nedene dayanip dayanmadıği üzerinde toplanmaktadır.


4857 sayılı Íş Kanunu 18. maddesi kapsamında davacının is güvencesi hükümlerinden yararlanıp yararlanmayacaği hususunda yapılan değerlendirmede, hizmet süresinin 6 aydan fazla olduğu,davalı işyerinin 30'dan fazla işçi çalıştırdığı, taraflar arasındaki sözleşmenin belirsiz süreli olduğu,davacının işin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili yardımcısı ya da işyerinde işin bütününü sevk ve idare eden işçi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili konumunda bulunmadığı;davanın 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesine göre yasal 1 aylık süre içerisinde açıldığı dosya kapsamindan anlaşilmaktadır.

ilk derece mahkemesince "Mahkememizin 2018/195 Esas 2019/268 Karar sayılı kararıBölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin 2019/2125 Esas 2019/3067 Karar sayılı ilamı ile "ilk derece aşamasında en azindan hüküm kurmaya yetecek kadar delillerin toplanmiş olması ve bu delillerin hükümle bağlantısının kurulmuş olması gerekir... tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiç biri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olmasi durumunda ilk derece mahkeme kararı esasi incelenmeden kararin kaldirilmasina" seklinde kaldirılarak mahkememize gönderilmiş, usul ve yasaya uygun kaldırma ilamı doğrultusunda dosya mündericatıbirlikte değerlendirildiğinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda ilgili maddede "Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" devlet memurluğuna alınmada aranılacak genel şartlar arasında sayılmiştir. Davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandiği ve davali idarece değerlendirilmesi sonucunda davacinin kurum kadrosuna geçirilmesinin uygun görülmediği anlaşılmış olup kamu görevine atama yapmak konusunda idarenin taktir yetkisinin bulunduğu, söz konusu bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılması ile sınırlıolduğu, taktir yetkisinin kullanılması hususunda idarenin yargı kararı ile zorlanamayacaği, dosyada mübrez arşiv araştırması evraklarından ilgili mevzuat hükümlerinin aradığı Güvenlik soruşturmasıve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak hükmünü karşılamadığı ve davacının güvenlik elemanı olarak da yaptiğı işin mahiyeti dikkate alınarak tesis edilen dava konusu işleminde hukuka aykirılık bulunmadığı davalının bu yönde asgari şüphe feshi ile davacının iş akdini sonlandırabileceği anlaşılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de; Yargılama konusu somut uyuşmazlıkta davacının davalılardan T. Güvenlik Hizmetleri Ltd.'nde kayıtlı olarak diğer davalı Marmara Üniversitesi Rektörlüğü nezdinde güvenlik görevlisi olarak dava dosyası içerisinde yer alan kayıtlara göre 26/04/2010- 28/03/2018 tarihleri arasında dava dosyası içerisinde yer alan SGK ücret bilgilerine göre en son 3.284,49TL brüt ücretle çalıştığının anlaşıldıği, davacının iş akdinin sona erdirilmesine ilişkin 40 kodu ile 696 sayılı KHK ile kamu işçiliğine geçilememesi sebebiyle çıkışşeklinde bildirildiği, dava dosyası içerisinde yer alan 14/09/2020 tarihli Batman Valiliği Il Emniyet Müdürlüğünün davacı hakkında yapmış olduğu güvenlik soruşturma ve arşiv araştırması sonuçlarının yer aldığı belgenin incelenmesinde davacının herhangi bir şekilde FETÖ/PDY terör örgütü ya da başka bir terör örgütü ile irtibatının, bağlantısının bulunmadığının tespit edildiğinin anlaşıldığı, davacıın davalılardan Üniversite nezdinde kadrolu memur olarak atanmamış olmasının sadece bu nedenle asgari şüphe feshinin oluştuğundan bahisle davanın reddine karar verilmesinin isabetli olmadıği, davacının işakdinin feshinin haklı ya da geçerli bir nedene dayanmadığının kabulünün gerektiği, buna göre yapılan feshin geçersiz olduğu, vicdani kanaatine varılarak..."
II. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
6. Davacı vekili, müvekkilinin 26/04/2010 tarihinde Marmara Üniversitesine bağlı olarak güvenlik görevlisi sıfatıyla taşeron işçi olarak çalışmaya başladığını, 696 sayılı KHK'nın 127. maddesi kapsamında taşeron işçilikten sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere kadrolu işçiliğe geçiş için Marmara Universitesine başvuru yaptiğını ancak anılan Universitenin 28/03/2018 tarihinde müvekkiline vermiş olduğu cevapta, "güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna istinaden üniversitemize atanmanız uygun görülmemiştir" diyerek başvurusunu reddettiğini, bunun üzerine müvekkilinin 06/04/2018 tarihli dilekçesi ile başvurunun reddine ilişkin karara itiraz ettiğini, itiraz neticesinde anılan Üniversitenin 25/04/2018 tarihli ve 65541554-622.03-1800118428 sayılı işlem ile "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması"nın olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle itirazın reddine karar verdiğini, sonuç olarak müvekkilinin sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere kadrolu işçiliğe 

geçemediğini ve söz konusu idari işlem neticesinde hak kaybına uğradığını;
7. Müvekkilinin söz konusu KHK' da belirtilen bütün şartları taşımasına rağmen 657sayılı Kanun'un 48. maddesinin 8. bendine dayanarak hiçbir gerekçe gösterilmeden Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması olumsuz sonuçlandığı için hak ettiği kadrolu işçiliğe geçemediğini,bunun sonucunda ise kadrolu işçiliğe geçemediği için taşeron tarafından işten çıkartılmak zorunda kaldığıni, idari işlemin hukuka aykırı olarak tesis edildiğini ve iptal edilmesi gerektiğini; davalı idarenin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının neden olumsuz sonuçlandığı ile ilgili tek bir gerekçe göstermediğini, kaldı ki Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin "araştırılacak hususlar" başlıklı 11. maddesine bakıldığında, müvekkilinin hiçbir olumsuz koşula sahip olmadığını;
8. Müvekkilinin davalı idare yanında çalıştığı 6 yıllık süre boyunca herhangi bir disiplin soruşturması dahi geçirmediğini, hocalarıyla ve diğer meslektaşlarıyla son derece iyi ve samimi diyalog kurduğunu, herhangi bir siyasi tartışmaya girmediğini, işini en iyi şekilde yapmaya çalıştiğını, adli sicilinin temiz olduğunu, çevresi ve yakın akrabalarının siyasi herhangi bir mensubiyeti yahut açılmışbir davasi, başlatılmış bir soruşturması bulunmadığıni, Danıştay 5. Dairesinin E.1987/406, K.1988/704sayılı kararında, bilgilerin gerçeklik değerlendirilmesi yapılması ve şüpheye yer verilmemesi gerektiğinin belirtildiğini ifade ederek;
9. Müvekkilinin uğramış olduğu maddi ve manevi zarara karşılık her türlü dava ve talep hakları saklı tutulmak kaydı ile; 25/04/2018 tarihinde tebliğ edilen, 696 Sayılı KHK kapsamında taşeron işçilikten sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere kadrolu işçiliğe geçiş için başvuru yapan müvekkilinin, yapmış olduğu başvurunun davalı idare tarafindan reddedilmesine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle Marmara Universitesi Rektörlüğü'ne karşi 16/05/2018 tarihinde idari yargi yerinde dava açmiştir.

B. Yargilama Aşamalari 
10. Davalı idare vekilinin savunma dilekçesinde uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle yaptiğı itiraz üzerine İstanbul 7. İdare Mahkemesi 19/07/2018 tarih ve E.2018/999 sayı ile, iş akdinden kaynaklanmayan uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev itirazını reddederek görevlilik kararı vermiş, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle yapılan başvuru üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcılıği, 2577 sayılı Kanun'da sayılan iptal davaları kapsamında, davanın idari yargı yerinin görevinde bulunduğu gerekçesiyle, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına yer olmadığına karar vermiştir.

11. İstanbul 7. Idare Mahkemesi 30/04/2019 tarih ve E.2018/999, K.2019/1113 sayı ile,"..güvenlik soruşturmasında elde edilen bilgiler ve kişilerin atanmak istediği görevin nitelikleri göz önüne alındığında, kamu görevine atama yapmak konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, söz konusu bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılması ile sınırlı olduğu, takdir yetkisini kullanması hususunda idarenin yargı kararı ile zorlanamayacağı, uyuşmazlıkta takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığı ve davacının, dosyada mevcut "gizli" ibareli zarf içerisinde bulunan arşiv araştirması evraklarından da anlaşildiği üzere, yukarida belirtilen mevzuat hükümlerinin aradığı "Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" hükmünükarşılamadığı ve tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi 26/09/2019 tarih ve E.2019/1297, K.2019/947 say1 ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.

12. Davacı tarafindan Anayasa Mahkemesine yapilan bireysel başvuru neticesinde,Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü 19/01/2022 tarih ve 2019/27140 başvuru numaralı kararı ile,Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargilanma hakkı kapsamındaki "silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama" ilkelerinin ihlal edildiğine ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapılmak üzere dosyanın (ekli liste gereğince) Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. İdare Mahkemesince 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri 

Hakkında Kanun'un 50. maddesi hükmü uyarınca dava dosyası kayda alınmış ve yeniden incelenmiştir.
13. Îstanbul 7. Îdare Mahkemesi 31/05/2022 tarih ve E.2022/684, K.2022/1155 sayı ile,davacının sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığıgerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Ídari Dava Dairesi 12/10/2022 tarih ve E.2022/1052, K.2022/1312 sayi ile,istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"657 sayili Devlet Memurlari Kanununun 48/A maddesinin 8. fikrasinda: Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak, Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel şartlar arasında sayılmış; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Geçici 23 ve 24. maddelerde de; 5018 sayıli Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV)sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı kuruluşlarda (.….) il özel idareleri ve belediyeleri ile bağlı kuruluşlarında ve bu kuruluşlara ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında 04.12.2017tarihi itibariyle çalıştirılmakta olanların, 657 sayılı Kanunun 48. maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5),(6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları ve diğer şartları taşımak kaydıyla sürekli işçi kadrolarına geçirilecekleri hükme bağlanmıştır.

7070 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun'un 60. maddesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin 1. fikrasının (A)bendine eklenen (8) numarali alt bendin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvuru sonucunda, Anayasa Mahkemesi'nin 29/11/2019 tarihli 30963 sayili Resmi Gazete'de yayimlanan 24/0772019 tarihli E:2018/73, K:2019/65 sayıli kararı ile; "(...) Bu bağlamda güvenlik soruşturmasi ve arşiv araştırmasıyla elde edilen veriler kişisel veri niteliğindedir. Kuralla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kamu mercileri tarafindan özel yaşamı ile ilgili sorular sorulması da dahil olmak üzere bir bireyin özel hayati, iş ve sosyal yaşamıyla ilgili bilgilerinin alınması, kaydedilmesi ve kullanılması özel hayata saygı hakkına sınırlama niteliğindedir. Anayasa'nın 129. maddesinin birinci fikrasında memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlülükleri düzenlenmiştir. Belirtilen hususlar gözetilerek kamu görevlerine atanacak kişiler bakımından birtakım şartlar getirilmesi doğaldır. Bu şekilde aranan nitelikler kamu hizmetinin etkin ve sağlikli bir biçimde yürütülmesi amacına yöneliktir. Dolayliyla kamu görevine atanmadan önce kişilerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasını öngören kural kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Ancak bu alanda düzenleme getiren kuralların kamu makamlarına hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde tedbirler uygulama ve özel hayatın gizliliğine yönelik müdahalelerde bulunma yetkisi verildiğini yeterince açık olarak göstermesi ve olası kötüye kullanmalara karşı yeterli güvenceleri sağlaması gerekir. Kuralda güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması memurluğa alımlarda genel şartlar arasında sayılmasına karşın güvenlik soruşturmasına ve arşiv araştırmasına konu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğuna, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağına, hangi mercilerin soruşturma ve araştırmayı yapacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Diğer bir ifadeyle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler belirlenmeksizin kuralla sadece güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasıDevlet memurluğuna alımlarda aranacak şartlar arasında sayılmıştir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştirması sonucunda Devlet memurluğuna atanmada esas alınacak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alinmasina ve kullanılmasına izin verilmesi Anayasa'nın 13., 20. ve 128. maddeleriyle bağdaşmamaktadır. Aciklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 13., 20. ve 128. maddelerine aykiridır, iptali gerekir... " gerekçesiyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin 1. fikrasının (A)bendine eklenen (8) numaralı alt bendin iptaline hükmedilmiştir.

Dava dosyasinin incelenmesinden; davacinın Marmara Üniversitesi bünyesinde taşeron şirkette güvenlik görevlisi olarak çalıştığı, 375 sayılı KHK uyarınca personel çalıştırılmasına dair hizmet sözleşmesi kapsamında çalıştırılan sürekli işçi kadrolarına atanmak için başvuruda bulunduğu, yapmışolduğu başvurunun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 28.03.2018 tarih ve 1000094688 sayılı işlemle reddedildiği, ret işlemine karşi davaci tarafindan yapılan itirazın da 25.04.2018 tarih ve 1800118428 sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı

anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde; 375 sayılı KHK'nın geçici 23. ve 24.maddeleri kapsamında işçi statüsüne geçirilecekler hakkında arşiv araştırması yapılması gerektiği, ilgili mercilerden intikal eden arsiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin değerlendirilmesinin tespit komisyonunca yapılacaği, sınav sonuçlarında başarılı olanların işçi statüsüne geçirilebilmesi için mevzuatta belirtilen şartları taşımaya devam etmeleri gerektiği belirtilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 696 sayılı KHK'nin 127. maddesiyle 375. sayılı KHK'ye eklenen geçici 23ve 24. maddeye göre sürekli işçi kadrosuna geçiş için aranan Devlet Memurları Kanunu'nun 48/A-8maddesindeki "Güvenlik Soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" hükmü gereğince davacı hakkında İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü (Güvenlik Şube Müdürlüğü) tarafindan yapılan güvenlik ve arşiv araştirması sonucunda "mevcut veri kaynaklarında şahsin kendisi hakkinda talebe esas teşkil edebilecek herhangi bir bilgiye rastlanılmamak ile birlikte; babasi; B.K.: pkk/kck terör örgütünün siyasi legal alan yapılanmasının organizesinde düzenlenen etkinliklere katıldığı/2001" yönünde tespitlere yer verildiği, söz konusu tespite istinaden, davacinin durumunun, davali idare bünyesinde oluşturulan tespit komisyonunca değerlendirilmesi sonucu, davacının sürekli işçi kadrosuna geçiş şartlarına haiz olmadığına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Olayda, her ne kadar dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yasa maddesinin ilgili hükümleri Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan kararı ile iptal edilmiş ve yasama organınca bu yönde yeni bir düzenleme yapılmış olmakla birlikte, dosyanın geldiği aşama da göz önünde bulundurularak yapılan değerlendirmede; davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve araştirması sonucunda,davacının kendisi hakkında talebe esas teşkil edebilecek herhangi bir bilgiye rastlanılmadığı, ancak babasının 2001 yılında katıldığı belirtilen bir faaliyet nedeniyle davacının güvenlik soruşturması ve araştırması sonucu olumsuz değerlendirilmiş ise de, davacının şahsı ile ilgili olarak, hakkında olumsuz değerlendirme yapılmasını gerektirecek herhangi bir bilgi veya belge dosyaya sunulmadığı gibi Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan araştirmada da, davacı hakkında devam etmekte olan veya sonuçlanmış bulunan herhangi bir soruşturma veya kovuşturmanın olmadıği, dolayısıyla suçta ve cezada şahsilik ilkesi gereğince, davacının babasıyla ilgili husustan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı ve bu hususun tek başına davacının güvenlik ve arşiv araştirmasının olumsuz olması sonucunu doğurabilecek nitelikte olmadıği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, UYAP sistemi üzerinden yapilan araştirmada, davacının herhangi bir soruşturma veya kovuşturma kaydına rastlanılmadıği, davalı idarece davacının güvenlik ve arşiv araştırmasının olumsuz olması sonucunu doğurabilecek hukuken kabul edilebilir başkaca bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulamadıği, suçta ve cezada şahsilik ilkesi gereğince davacının babasıyla ilgili tespitin, davacıyı doğrudan etkileyen bir durum olmadığı ve bu hususun tek başına güvenlik ve arşiv araştırmasının olumsuz olması sonucunu doğurabilecek nitelikte olmadığı anlașıldığından, davalı idarece,söz konusu tespitler esas alınarak davacının güvenlik soruşturması ve araştırması sonucun olumsuz olarak değerlendirilmesinde ve buna istinaden davacının sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
14. Adli ve idari yargı yerlerinde ortak davalı olan Marmara Üniversitesi Rektörlüğüvekili, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına sunulmak üzere verdiği ve 08/12/2022 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Ön Büro Havale kayitlarına giren dilekçesinde, adli yargı yerinde sadece mali sonuçlar yönünden Üniversiteleriyle birlikte diğer davalı T. Güvenlik Şirketinin de sorumlu olacağının hüküm altına alındığıni, işe iade hususunda Üniversite aleyhine bir hüküm kurulmadığıni, davacının karara istinaden başvuruda bulunduğunu, Üniversitelerince mali sonuçlar yönünden sorumluluğu nedeni ile hükmedilen tazminatların ödendiğini; davacının işe iade davası ile eş zamanlı olarak komisyon kararının iptali istemiyle idari yargıda dava açtığını, süreç sonunda işlemin iptaline karar verildiğini karar kapsamında davacının kamuda sürekli işçi kadrosunda istihdam edilmek üzere atama işlemlerinin yapılması zorunluluğunun doğduğunu; aynı konudaki kararlardaki hüküm fikralarının birbiri ile çeliştiğini, adli yargıdaki kararda Üniversitenin işe iade yükümlülüğü doğmazken, idari yargı kararı ile işe başlatma zorunluluğu getirildiğini; İdarelerinin her iki mahkemenin kararını da uygulamak zorunda bırakıldığını, adli yargı kararının sonuçları itibarıyla davacının işe başlatmama tazminatlarının 

ödendiğini, idari yargı kararının sonuçları itibarıyla da sürekli işçi kadrosunda istihdam edildiğini, İdare açısından davacının asıl işvereni olmadıklarından, adli yargıda verilen kararın tazminatlar ödenerek uygulandığını ve ortadan kaldırıldığını, buna karşılık, işe iade zorunluluğu bulunmadığı halde idari yargıkararı ile davacının göreve başladığını, kararın uygulanması noktasında idare açısından idari yargıda verilen karar ile adli yargıda verilen kararın gerekçesinin birbiri ile çelişik hale geldiğini,Üniversitelerinin hem tazminat ödemek hem de işe başlatmak zorunda bırakıldığını ifade ederek,Uyuşmazlık Mahkemesi Kanununun 25. maddesi uyarınca, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin 03/06/2021 tarih ve E.2021/316, K.2021/1362 sayılı kararı ile İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 31/05/2022 tarihli ve E.2022/684, K.2022/1155 sayılı kararı arasındaki hüküm uyuşmazlığının giderilmesini talep etmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
15. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcılıkların yazılı düşünceleri istenilmiştir.

A. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
16. Danıştay Başsavcısı; adlî ve idarî yargıda açılan davalar ile elde edilmek istenen sonucun aynı olmaması bakımından konusu farklı olan bu kararlar arasında hüküm uyuşmazlığıbulunmadığı gerekçesiyle, başvurunun reddi yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kismı şöyledir:
"İdarî yargı yerinde görülen davanın konusu; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımısözleşmesi kapsamında, yüklenici firma olan T. Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinin işçisi olarak Marmara Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde görev yapan davacının, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme uyarınca kamuda sürekli işçi kadrosuna atanmamasına ilişkin Marmara Üniversitesi Rektörlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istemi olup, davacı bu dava ile kamuda sürekli işçi kadrosuna atanmayı amaçlamaktadır.

Hüküm uyuşmazlığına konu edilen İdare Mahkemesinin kesinleşen kararı ile dava konusu işlem iptal edilmiş olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı28. maddesinde yer alan, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." kuralı uyarınca, İdare Mahkemesi kararının yerine getirilebilmesi için davacının sürekli işçi kadrosuna atanmasının zorunlu olduğu açıktır.

Nitekim, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan anılan yargı kararı gereği yerine getirilerek, davacının sürekli işçi kadrosuna ataması gerçekleştirilmiştir.

Adlî yargı yerinde görülen davanın konusu ise; davacının Rektörlük tarafindan kamuda sürekli işçi kadrosuna atanmamasına ilişkin olan ve idarî yargıda dava konusu edilen işlem sonrasında yüklenici firma olan T. Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi tarafindan hizmet sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, iş akdinin haksız nedenle feshedildiğinin tespiti ile işe iadesine ve yapılan fesih nedeniyle yoksun kaldığı ücret ve diğer hakları ile tazminatının ödenmesine karar verilmesi istemi olup bu dava ile davacı, yüklenici şirketteki işine iadesini ve parasal haklarının tazmin edilmesini amaçlamıştır.Hüküm uyuşmazlığına konu edilen ve idarî yargı kararının kesinleşmesinden önce kesinleşen Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile, feshin geçersizliğine ve davacının T. Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi nezdindeki işine iadesine, yasal sürede başvurusuna rağmen işverenin süresi içinde işe başlatmamasıhalinde ödenmesi gereken tazminat miktarı ve çalıştırılmadığı süre içinde kazanılacak olan ve kararın kesinleştiği tarihe kadar gerçekleşen ücret ve diğer hakları tutarı hüküm altına alınarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun "Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları" başlıklı 21.maddesi uyarınca, Mahkemece işveren tarafindan gösterilen sebebin geçerli olmadığı yolunda karar verildiği halde başvurusu üzerine işveren tarafindan işçi bir ay içinde işe başlatılmadığı için, anılan Kanun maddesinde belirtilen tazminatın ve kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için 

doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının, Mahkemece hüküm altina alınan tutarda davalılar tarafindan davacıya ödendiği ve kararın bu şekilde uygunlandığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; adlî ve idarî yargida açilan davalar ile elde edilmek istenen sonucun aynıolmaması bakımından konusu farklı olan bu kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilmesi mümkün değildir. "
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıh Düşüncesi 
17. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi; adli ve idari yargı mercileri tarafindan esasa ilişkin olarak verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşulunun da gerçekleşmediği gerekçesiyle, başvurunun reddi yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kısmışöyledir:
".İdare Mahkemesindeki davanın, sürekli işçi kadrosuna atanmama işleminin iptaline;Bölge Adliye Mahkemesindeki davanın ise bu işlem nedeniyle iş akdi feshedilen davacının işe iadesine ve parasal haklarının ödenmesine ilişkin olması karşısında, mahkeme kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davaların konusu aynı olsa ve kararlar arasında çelişki bulunsa bile hüküm uyuşmazlığının varlığı için bu çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması da gerekmektedir. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararlar incelendiğinde; İdare Mahkemesinde görülen dava sonunda sürekli işçi kadrosuna atanmama işleminin iptaline karar verildiği,bu karar sonucunda davacının sürekli işçi kadrosuna atanmasının gerçekleştirildiği, Bölge Adliye Mahkemesinde görülen dava sonunda ise bu işlem nedeniyle sözleşmesi feshedilen davaciın işe iadesine ve parasal haklarının ödenmesine karar verildiği, davacının sürekli işçi kadrosuna atamasının yapılmasıyla geçici işçi kadrosunda çalışmasına esas teşkil eden iş sözleşmesinin feshedilmesi üzerine açılan dava sonucu işe iadesine karar verilmesinin mahiyetleri itibariyla farklı sonuçlar doğurduğu, bu itibarla, İdare Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığıbulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşulunun da gerçekleşmediği anlaşılmıştır."
V. İLGİLİ HUKUK 
18. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
19. 2247 sayılı Kanun'un 3. Bölümünde, "Hüküm Uyuşmazlığı" üst başlığı altındaki 24.maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 nci maddelerdeki usul kuralları uygulanır."
şöyledir:
20. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi 
"Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargımerciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını

veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazhk Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir.'
21. 2247 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlık Mahkemesince yapılacak işlemler " başlıklı 16.maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, olumsuz görev uyuşmazlığı ile ilgili dosyaların ilk incelemesi sırasında ve gerekli gördüğü hallerde ilgili Başsavcıların görüşünü de alarak, görevli yargı merciini belirten kararıni verir."
22. 2247 sayılı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kuralları"başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
23.2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir 
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açisından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemişistemleri reddeder."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, 2247 sayılıKanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
25. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık doğuran hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayni olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

26. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının incelenmesinden, ortada adlî ve idarî yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu,taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın esasının hükme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.

27. Konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığına gelince, yukarıda ayrıntılı olarak değinilen mahkeme kararları irdelendiğinde; adlî yargi yerinde görülen davanın konusunun, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmesi kapsamında, yüklenici şirket olan T. Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinin işçisi olarak Marmara Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde görev yapan davacının,yüklenici şirket tarafindan hizmet sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, iş akdinin haksiz nedenle feshedildiğinin tespiti ile işe iadesine ve yapılan fesih nedeniyle yoksun kaldığı ücret ve diğer hakları ile tazminatının ödenmesine karar verilmesi istemine ilişkin olduğu, davacının bu dava ile, yüklenici şirketteki işine iadesini ve parasal haklarının tazmin edilmesini amaçladıği; idarî yargı yerinde görülen 

davanın konusunun ise davacının, 696 sayilı Kanun Hükmünde Kararname ile yapilan düzenleme uyarınca kamuda sürekli işçi kadrosuna atanmamasına ilişkin Marmara Üniversitesi Rektörlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istemi olduğu, davacının bu dava ile kamuda sürekli işçi kadrosuna atanmayıamaçladığı görülmektedir.

28. Hüküm uyuşmazlığına konu edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile, feshin geçersizliğine ve davacının T. Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi nezdindeki işine iadesine, yasal sürede başvurusuna rağmen işverenin süresi içinde işe başlatmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarı ve çalıştırılmadığı süre içinde kazanılacak olan ve kararın kesinleştiği tarihe kadar gerçekleşen ücret ve diğer hakları tutarı hüküm altına alınarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya õdenmesi gerektiğinin tespitine; Idare Mahkemesinin kesinleşen kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

29. 4857 sayılı Îş Kanunu uyarınca, adli yargı yerince, işveren tarafindan gösterilen sebebin geçerli olmadığı yolunda karar verildiği halde başvurusu üzerine işveren tarafindan işçi bir ay içinde işe başlatılmadığı için, anılan Kanun maddesinde belirtilen tazminatın ve kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının, Mahkemece hüküm altına alınan tutarda davalılar tarafindan davacıya ödendiği ve adli yargı kararının bu şekilde uygunlandığıgörülmüş; İdare Mahkemesince işlemin iptal edilmesi üzerine de 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun "Kararların sonuçlari" başlıklı 28. maddesinde kural uyarınca, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan anılan yargı kararı gereği yerine getirilerek, davacının sürekli işçi kadrosuna atamasi gerçekleștirilmiştir.

30. Bu duruma göre, İdare Mahkemesindeki davanın, sürekli işçi kadrosuna atanmama işleminin iptaline; Bölge Adliye Mahkemesindeki davanın ise içeriği aynı işlem nedeniyle iş akdi feshedilen davacının işe iadesine ve parasal haklarının Ödenmesine ilişkin olması karşisında, mahkeme kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

31. Diğer taraftan, hüküm uyuşmazlığının varlığı için, kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz bulunması koşulu incelendiğinde; Idare Mahkemesinde görülen dava sonunda davacının sürekli işçi kadrosuna atanmasının gerçekleştirildiği, Bölge Adliye Mahkemesinde görülen dava sonunda ise sözleşmesi feshedilen davacinin işe iadesine ve parasal haklarının ödenmesine karar verildiği, bu kararların nitelik itibariyle farklı sonuçlar doğurduğu,kararların sonuçlarının, davacı yönünden diğerinin uygulanmasına engel olmadıği, dolayısıyla hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan bu koşulun da gerçekleşmediği anlaşılmıştır.
32. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aynı olması" ve "kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
VII. HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle,
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aynı olmasi" ve "kararlar arasındaki celişki yüzünden hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşullarınıtaşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
16/10/2023 tarihinde OY BİRLiGI İLE KESIN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp 

TAŞ: Üye
AĞIRMAN: Üye
SARICALAR: Üye

TAŞ: Ahmet
AĞIRMAN: Mahmut
SARICALAR: Bilal

TAŞ: ARSLAN
AĞIRMAN: BALLI
SARICALAR: ÇALİŞKAN

TAŞ: * *
AĞIRMAN: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/180
KARAR NO : 2023/621
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 

Giderilmesini İsteyen 

İdari Yargıda Davacı

Adli Yargıda Sanık : M.M.U.

Vekili : Av. Özgen Cem AŞKUN 
Karşı Taraf 

1-idari Yargıda Davalı

Adli Yargıda Müşteki : Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Pınar KÖKSAL 
2-Adli Yargıda : Kamu Hukuku 

I. ADLÍ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Sanıklar T.B. ve M.M.U.'ın Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Park Bahçeler Daire Başkanlığı Hayvanat Bahçesi Şube Müdürlüğünde dalgıç olarak görev yaptıkları, olay tarihinde akvaryum teknik personelinin toplantı halinde bir odada bulunduğu, sanıklardan önce T.B.'nın odada bulunan prize telefonunu şarja taktiği, toplantı yapan personelin telefonu kontrol ettiğinde ses kayıt programının açık olduğunu tespit ettikleri, bunun üzerine toplantı odasını boşalttıklari, daha sonra içeriye giren M.M.U.'ın gelerek telefonunu şarja taktığı ve dışarı çıktıği, toplantı yapan personelin bu telefonu da kontrol etmeleri üzerine bu telefonun da ses kayit cihazinın açık olduğunu tespit ettikleri, dolayısıyla sanıkların toplantıyı yapan personelin toplantıda yaptıkları konuşmaları kaydettiklerinden bahisle sanıklar hakkında șikayette bulunmaları nedeniyle ceza davası açılmıştır.

B. Yargilama Aşamalari 
2. Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesi 04/03/2021 tarih ve E.2019/1265, K.2021/435sayılı kararı ile, her ne kadar sanıklar hakkında kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları kayıt etmek suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açılmış ise de, sanıkların kayıt yaparak not aldıklarıÎngilizce dersinden çıktıktan sonra ses kayıt programının açık kaldığına yönelik savunmalarının aksini ispatlar nitelikte, soyut iddia dışında, sanıkları cezalandırmaya yeter kuvvette, kasten ses kaydi aldıklarına yönelik her türlü şüpheden uzak kesin, somut ve inandırıcı delillerin bulunmadığıanlaşıldığından, müsnet suçtan sanıkların ayrı ayrı beraatlerine karar vermek gerektiği gerekçesiyle sanıkların atılı suçu işledikleri sabit olmadığından CMK 223/2-e maddesi gereğince ayrı ayrı beraatlerine 

karar vermiştir. Bu karara karşı, davaya katılan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi 16/06/2022 tarih ve E.2021/722,K.2022/1773 sayılı kararı ile, müşteki Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin itirazıyerinde görülmediğinden ve kararın değiştirilmesini gerektirir bir husus bulunmadığı anlaşıldığından itirazın reddine, incelenmek üzere CMK'nin 268/2 maddesi uyarınca Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesine gönderilmesine karar vermiştir.

4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi 04/07/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/18 sayı ile, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları kayda almak suçundan sanıklar hakkında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 16/06/2022 tarih E.2021/722, K.2022/1773 sayıli kararı ile istinaf başvurusunun reddine dair kararda, dosya kapsamına göre usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi Başkanlığına iadesine,kararin itiraz edene Dairesince tebliğine, dosya üzerinde yapilan inceleme sonucunda Cumhuriyet Savcısının mütalaasına uygun ve kesin olmak üzere karar vermiştir 
II. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
5. Davacının davalı idare bünyesinde tam zamanlı sözleşmeli personel (dalgıc) olarak çalıştığı, 06/05/2019 tarihinde Hayvanat Bahçesi Șube Müdürlüğü akvaryum toplantı odasında diğer personeller tarafindan gerçekleştirilen toplantının, davacı tarafindan odada şarja takılan cep telefonunun ses kayıt özelliği ile kayıt altına alındığı hususunun 07/05/2019 tarihli tutanak ve ekindeki fotoğraflarla tespit edildiği, tespitin yetkili mercie bildirilmesi üzerine davalı idare tarafindan 08/05/2019 tarihinde davacı ve arkadaşı T.B. hakkında muhakkik tayin edilerek disiplin soruşturması başlatıldığı, soruşturma sonucunda düzenlenen raporun 14/05/2019 tarihinde idareye sunulduğu, rapordaki tespitler ve toplanan deliller dikkate alinarak davacı hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/C-1 bendi uyarınca 1/8 oranında ayliktan kesme disiplin cezası verildiği, söz konusu disiplin cezasına davacıtarafindan 14/06/2019 tarihinde itiraz edildiği, itirazin Disiplin Kurulu'nun 08/07/2019 tarihli ve 2019/7sayılı kararı ile reddi üzerine davacı tarafindan idari yargı yerinde disiplin cezasının iptali istemiyle dava açılmiştir.

B. Yargilama Aşamaları
6. Eskişehir 1. Ídare Mahkemesi 01/11/2019 tarih ve E.2019/496, K.2019/600 sayılı kararıile, soruşturma raporu, eki bilgi ve belgeler, 07/05/2019 tarihli tutanak ile ekindeki fotoğraflar ve davacının ifadesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aynı gün içerisinde akvaryum toplantı salonunda (ofiste) davacı tarafindan şarja takılan her iki cep telefonunun da ses kayit özelliği açık bir şekilde ve aynı pozisyonda bulunmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, söz konusu telefonlarda ses kaydının yapılmasıyla birlikte isnat edilen fiilin, gerçekleştirilmesine uygun hareketlerin icrasıyla tamamlandıği,dolayısıyla davacı tarafından ileri sürülen; ses kayıtlarının yanlışlıkla yapıldığı ve sonrasında da dinlenmeden silindiği yönündeki iddialara itibar edilemeyeceği, şu halde eylemin sübuta erdiği görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.
7. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 2. Ídari Dava Dairesi 11/06/2020 tarih ve E.2020/75,K.2020/977 sayılı kararı ile istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiştir.
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
8. M.M.U. vekilince, adli ve idari makamlarca verilen ve kesinleșen, konusu ve sebebi aynı olup her ikisinin tarafı müvekkili olan ve meydana gelen çelişki nedeniyle müvekkilinin hakkının yerine getirilmesini imkansız kilan bu kararlar nedeniyle söz konusu kararlar arasında hüküm 

uyuşmazlığı bulunduğunun tespit edilmesini, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 01/11/2019 tarih E.2019/496 ve K.2019/600 sayılı kesinleşen kararının kaldırılarak bahse konu hüküm uyuşmazlığının müvekkili lehine giderilmesini ve bu bağlamda Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 04/03/2021 tarih E.2019/1265 ve K.2021/435 sayılı kesinleşen kararının benimsenmesine ve bu suretle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesini talep eden dilekçe verilmiştir.
IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir.

A. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
10. Danıştay Başsavcısının hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde,özetle; ".. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden, ortada adlî ve İdarîyargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu, taraflardan en az birinin aynı olduğu, her iki davanın esasının hükme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.
2247 sayılı Kanun uyarınca hüküm uyuşmazlığının var olduğunun kabul edilebilmesi için gereken şartlardan biri de aynı konuya ilişkin olmasıdır.

Aralarında uyuşmazlık (çelişki) bulunan hükümlerin (hukuk mahkemesi ve idare mahkemesi kararlarının) aynı dava hakkında verilmiş olması gerekir. Aynı davadan maksat, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflardan en az biri aynı olan davalardır. (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü,2001, İstanbul, Altinci Baski, Cilt I, s. 770)

Dava konusu (müddeabih) en kisa tanimiyla dava ile elde edilmek istenen sonuçtur.Davanın konusu kavramının kanunî olarak hiç bir yerde açık seçik bir tanımı yapılmamıştır. Doktrinde dava konusunun niteliği tartışmalıdır ve bu sebeple dava konusu kavramını açıklayabilmek amacıyla birçok teori ileri sürülmüştür. Türk hukuk doktrininde genel olarak dava konusunun "dava konusu yapılmış olan hak, yani dava ile elde edilmek istenen sonuç (netice)" olduğu konusunda görüş birliği olduğu söylenebilir. Yargıtay kararlarında dava konusu "dava ile elde edilmek istenen sonuç" şeklinde betimlenmesi ile yetinilmiştir. Dava konusu talep sonucundan oluşurken dava sebebi ise maddî vakiadan oluşur. Hukukî sebep ise bu kavramlar altinda değerlendirilemez. Davacinin talep sonucu ile mahkemeden istediği dava konusu iken bunu maddî vakiaya dayandırması ise dava sebebidir. Dava konusunu belirleyen tek ve asil unsurun talep sonucu (usulî talep) olduğunu belirtebiliriz. Diğer bir deyişle talep sonucu (usulî talep) sağlanması mahkemeden istenilen hukukî korunma, dava konusunun bizatihi kendisidir. Usulî talebi genel hatlarıyla bir hukukî sonucun kesin bir şekilde belirlenmesini konu alan ve mahkemeye yöneltilmiş bulunan istek şeklinde tanımlayabiliriz. (Dr. Levent BÖRÜ, Dava Konusu Kavrami ve Teorileri 2012, BATI DER, Cilt XXVIII, Sayi 21, Sayfa 258-287)
Mahkemelerce verilen hükümlerin aynı konuya ilişkin olup olmadığının incelenmesi:
İdarî yargı yerinde görülen davanın konusu; Eskişehir Büyükşehir Belediyesinde tam zamanlı sözleşmeli dalgıç olarak görev yapan Davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/C-i maddesi uyarınca 1/8 oranında ayliktan kesme cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işleme yaptiğıitirazın reddine ilişkin 08/07/2019 tarihli ve 2019/7 sayılı Disiplin Kurulu kararının iptaline karar verilmesi istemidir.

Adlî yargi yerinde görülen davanın konusu ise; Davacının, "Kişiler arasındaki alenîolmayan konuşmaları kayda almak" suçundan TCK'nun 133/1 ve 53/1 maddeleri gereğince cezalandırılması istemine ilişkindir.

Bu itibarla; adlî ve Ídarî yargıda açılan davalar ile elde edilmek istenen sonucun aynıolmaması bakımından konuları farklı olan kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilmesi mümkün değildir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 01/11/2019 tarih ve E:2019/496, K:2019/600 sayılı kararı ile Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 04/03/2021 tarih ve E:2019/1265, K:2021/435 sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından, başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir." belirtilmiştir.


B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
11. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yönündeki düşüncesinde, özetle; “...her iki mahkemedeki davalar aynı (06.05.2019 tarihinde görev yaptiğı yerde gerçekleştirilen toplantının cep telefonunun ses kayit özelliği ile kayıt altına alınmasi) maddi olaya dayanılarak açılmış ve görülmüş ise de, idare mahkemesindeki davanın konusunun bu olay sebebiyle verilen disiplin cezasının iptaline; asliye ceza mahkemesindeki davanın konusunun ise bu olay sebebiyle saniğın TCK'nın 133/1. maddesi uyarınca cezalandırılmasına ilişkin olduğu, bu itibarla mahkeme kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davaların konusu aynı olsa bile kararlar arasında çelişki bulunması ve bu çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması da gerekmektedir. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararlar incelendiğinde; idare mahkemesinde görülen dava sonunda davacı hakkında verilen disiplin cezasının hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verildiği, asliye ceza mahkemesi tarafindan ise sanık hakkında beraat kararı verildiği, ancak bu kararın suçun sanık tarafindan işlenmediğinin sabit olması gerekçesiyle değil; suçun sanık tarafindan işlendiğinin sabit olmaması gerekçesiyle verildiği, bu karar sonucunda davacının (sanığın) ceza kovuşturmasindan kurtulduğu, bu itibarla, idare mahkemesi ile asliye ceza mahkemesi kararları arasinda hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasi" koşulunun da gerçekleşmediği anlaşılmıştır.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, adli ve idari yargı mercileri tarafindan esasa ilişkin olarak verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmaması ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz bulunması koşulunun da gerçekleşmemiş olmasısebebiyle, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde belirtilen koşulların birlikte gerçekleşmediği düşüncesiyle söz konusu başvurunun reddi gerekmektedir" belirtilmiştir.

V. İLGİLİHUKUK 
12. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1. maddesi şöyledir:
Uyuşmazlk Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir "
13. Aynı Kanun'un "Hüküm Uyuşmazlığı" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncı maddelerdeki usul kurallari uygulanir."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk Ínceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlariyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın uyuşmazlığa konu kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunmadığı yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da 

dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. 2247 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 24. maddesi hükmüne göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

16. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari ve adli yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu,taraflardan en az birinin aynı olduğu anlaşılmıştır.

17. Eskişehir Büyükşehir Belediyesinde tam zamanlı sözleşmeli dalgıç olarak görev yapan davaci tarafindan; 657 sayıli Devlet Memurları Kanunu'nun 125/C-1 maddesi uyarinca 1/8 oranında aylıktan kesme cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Disiplin Kurulunun 08/07/2019 tarihli ve 2019/7 sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı idari yargıda açılan davada; Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 01/11/2019 tarih ve E.2019/496, K.2019/600 sayılı kararı ile; soruşturma raporu, eki bilgi ve belgeler,07/05/2019 tarihli tutanak ile ekindeki fotoğraflar ve davacinın ifadesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aynı gün içerisinde akvaryum toplantı salonunda (ofiste) davacı tarafindan şarja takılan her iki cep telefonunun da ses kayıt özelliği açık bir şekilde ve aynı pozisyonda bulunmasının hayatin olağan akişına aykirı olduğu, söz konusu telefonlarda ses kaydinın yapılmasiyla birlikte isnat edilen filin, gerçekleştirilmesine uygun hareketlerin icrasıyla tamamlandığı, dolayısıyla davacıtarafindan ileri sürülen ses kayıtlarının yanlışlıkla yapıldığı ve sonrasında da dinlenmeden silindiği yönündeki iddialara itibar edilemeyeceğinden, davacinın sübuta eren eylemine uygun ceza ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiş, bu karara karşı davacı tarafindan yapılan istinaf başvurusu, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. Ídari Dava Dairesinin 11/06/2020 tarih ve E.2020/75, K.2020/977 sayili karariyla kesin olarak reddedilerek anılan Mahkeme kararı kesinleşmiştir.

18. Davacının, "Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları kayda almak" suçundan TCK'nun 133/1, ve 53/1. maddeleri gereğince cezalandırılması istemiyle açılan kamu davasında, atılısuçu işlediği sabit olmadığından CMK 223/2-e maddesi gereğince beraati yolunda Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 04/03/2021 tarih ve E.2019/1265, K.2021/435 sayılı karara karşi müşteki Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafindan yapılan istinaf başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 16/06/2022 tarih ve E.2021/722, K.2022/1773 sayilı karari ile reddedilmiş, bu karara karşı müşteki Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan itiraz ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesinin 04/07/2022 tarih ve Değişik İş No. 2022/18sayılı kararı ile kesin olarak reddedilerek anılan Mahkeme kararı kesinleşmiştir 
19. Buna göre uyuşmazlık yaratıldığı iddia olunan hükümlerin konusunun aynı olmadığıanlaşıldığından artık adli ve idari yargı kararları arasında bir çelişkiden veya hakkın yerine getirilmesinin olanaksiz hale gelmesinden bahsetmek de mümkün görülmemektedir.

20. Bu durumda, adli ve idari yargı yerlerince farklı konulara ilişkin olarak verilen kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği, Eskişehir 1. İdare Mahkemesi ile Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "aynı konuya ilişkin olması" koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir 

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "aynı konuya ilişkin olması" koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/225
KARAR NO : 2023/670
KARAR TR : 27/11/2023

ÖzET : Davacının İleri Girişimci Desteği başvurusunun uygun bulunmasından sonra, destek süreci devam ederken, bir başka işletmenin çatisı altında birleştiğinin tespit edilmesi nedeniyle, davacıişletmenin desteğinin sonlandırılması ve verilen desteğin yasal faiziyle geri istenilmesine ilişkin İleri Girişimci Destek Programı Kurul Kararının iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S. E. Mobilya San. Tic. A.$.

Vekili : Av. Hüseyin Erdem MANYAS 
Daval : Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi 
Başkanlığı (KOSGEB)

Vekili : Av. Nigar Gülru ERGÜN 

I. DAVAKONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının "Lazer Kesim Makinesi" için destekten yararlanma başvurusu üzerine İleri Girişimci Destek Programı Kurulunun 17/11/2020 tarihli, 2020/15-3 sayıhı kararı ile "başvurunun 60 puan ile desteklenmesine ve geri ödemesiz 10.000 TL kuruluş desteği, 50.000 TL performans desteği, makine, teçhizat ve yazilim için 100.ooo TL geri ödemesiz destek verilmesinin kararlaştırıldığı, destek programı sürecinde işletmenin başka bir işletme ile birleştiğinin belirlenmesi üzerine anilan Kurul tarafindan İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarını 21/2. maddesi uyarınca destek programının sonlandırılmasına ve verilen desteklerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsil edilmesine " karar verilmesi üzerine, bu kararın iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden 

bahisle görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
3. Bursa 3. idare Mahkemesi 10/11/2022 tarih ve E.2022/1292 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta KOSGEB İleri Girişimcilik Destek Programı Uygulama Esaslarının 21. maddesinin 2. ve 4.fikraları kapsamında, destek programlarından yararlandırılan E. Home Mobilya Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin, S. Mobilya Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile "S.E. Mobilya Sanayi Ticaret Anonim Şirketi" altında birleşmesi hususunun değerlendirilmesi sonucu alınan dava konusu Kurul kararı ile,davacı işletmenin destek programı sonlandırılarak, işletmeye yapılan desteklerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesine karar verildiği, davalı idare vekilince dosyaya sunulan savunma dilekçesi ve eki belgeler birlikte incelendiğinde, dava konusu kararın tek yanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen bir idari işlem niteliğini haiz olduğu ve taahhütnameye aykırılığın tespiti nedeniyle değil, mevzuata aykırılığın tespiti nedeniyle tesis edildiğinin anlaşıldığı; bu itibarla tek taraflıkamu gücüne dayanarak ve sözleşmeden/taahhütnameden ayrılabilir nitelikte olduğu anlaşılan Kurul kararının dava konusu edildiği işbu davada, uyuşmazlığın görüm çözümünün idare mahkemelerinde olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davalı idare vekilinin görev itirazının reddine karar vermiştir 
4. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıliğına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, "uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği" görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; olayda,davacıya verilen girişimci desteğinin sonlandırılmasına ve verilen desteğin geri ödenmesine ilişkin işlemi gerçekleştiren KOSGEB, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Karamamesi'nin 224. maddesiyle bir kamu kuruluşu olarak tanımlanmış ise de, aynı maddeye göre, herhangi bir istisna belirtilmeden bu kuruluşun bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu itibarla, mevzuatın açık hükmü karşısında, ortada kamu hukukundan kaynaklanan ve kamu gücünün verdiği üstün yetkiler kullanılarak tesis edilmiş tek taraflı idari nitelikte bir işlemin varlığından söz etmek olanaksızdır. Bu sebeple, bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olan KOSGEB tarafindan tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın özel hukuk hükümlerine göre çözülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlik Mahkemesinin 24.02.2020 tarihli ve 2019/778 Esas, 2020/110 Karar sayılıkararinda da benzer hususlar vurgulanmiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davali KOSGEB tarafindan tesis edilen 29.04.2021 tarihli ve 15 sayılı kararın iptaline ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde düşünce vermiştir.

Düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Kamu kesiminde olsun, özel kesimde olsun, tüzel kişiliği bulunsun veya bulunmasın kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen özel hukuk rejimine tâbî olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda,kamu hukuku ilke ve kurallarına ve idare yargısına 'tâbi tutulurlar." (Lütfi DURAN, Ders Notlari,s.344-345).

"Bir tüzelkişiliğin niteliği "tek"tir; yani özel hukuk ya da kamu tüzel kişisidir. Bunların işlemlerinin, yapmış oldukları faaliyetin özelliğine göre, değişik hukukî rejimlere tabî kılınması hususu ise "İdarî makam" kavramı ile değil, aksine doğrudan "idare işlevi" kavramı ile açıklanabilir. İdare kavramının hem organik anlamı hem de işlevsel anlamı ifade ettiği kuşkusuzdur. Organik kriter bakımından "İdarî makam" sadece idare cihazı içinde yer alan İdarî birimlerden ibarettir. Organik kriterin benimsendiği "kamu tüzel kişilerinin işlemlerinin yargısal denetiminin İdarî yargı düzeni içinde yapılacağı" ilkesinin yanında, fonksiyonel kritere göre özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemleri de tamamen idare işlevine ilişkin olup, bunların yargisal denetimi de İdarî Yargının görev alanı içindedir."(Celal ERKUT, İptal Davasının Konusunu Oluşturması Bakımından İdarî İşlemin Kimliği, s. 75-82, dpn.10-Íd.s. 129).

"İdare işlevi", idarenin tüm faaliyetlerinin, tutum ve davranışlarının ortak konusunu ve hâkim niteliğini belirleyen ve varlık nedenini teşkil eden bir kavramdır. Yasama ve yargı fonksiyonlarıile hükümet etme faaliyeti dışında kalan tüm kamusal işler, idare işlevini meydana getirir." (Lütfi DURAN, Ders Notlari, s. 6,s.2).

"Kamu hizmetinin özel hukuk tüzel kişilerince yürütülmesi durumunda çıkabilecek uyuşmazlıkların niteliğine göre uygulanabilecek hukukî rejimin, özel hukuk ya da kamu hukuku rejimi olabileceğinin kabul edildiği özel hukuk alanında gerçekleşen bir işlem, özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanmayıp, idarenin kendisine tanınan bir kamusal yetkiyi kullanması sonucunda oluşuyorsa artık bir özel hukuk işleminden değil, idarî bir işlemden söz etmek gerekir. Özellikle, idare hukuku ve özel hukuk alanlarının kesiştiği noktalarda yapılan "izin", "saptama", "yasaklama" ve "faaliyetten men etme"gibi idarî işlemler doğası gereği yönetime özgü yetkilerin kullanılması sonucunda oluşan ekonomik kolluk işlemleridir." (Celal ERKUT, a.g.e. s.75-82).

"Kamu hizmeti kavrami, maddî ve organik olmak üzere iki değişik anlamda kullanılmaktadır. Organik anlamda kamu hizmeti kavrami, bir teşkilati, bir organizasyonu, bir örgütüifade eder. Maddî anlamda kamu hizmeti kavramı ise, kamu yararına yönelik bir faaliyete işaret eder. Bu anlamda kamu hizmetine fonksiyonel anlamda kamu hizmeti de denir. Bir faaliyetin kamu hizmeti olarak nitelendirilebilmesi için bu faaliyetin her şeyden önce doğrudan doğruya bir kamu tüzel kişisi veya onun denetimi altında olan bir özel hukuk tüzel kişisi tarafindan yerine getirilmesi ve bu faaliyetin kamu yararına olması gerekir. Kamu tüzel kişilerinin kamu yararı için değil kâr elde etme amacıyla yürüttüğüsınaî ve ticarî faaliyetler kamu hizmeti oluşturmaz. (KiT'lerin yürüttüğü bankacılık faaliyeti gibi) yine özel hukuk tüzel kişisine bir takım kamu gücü ayrıcalıkları verilmişse bu husus bu tüzel kişinin bir kamu hizmetini yürütmekle görevlendirildiğine işaret eden bir kesine yakın göstergedir. Yine devlet ve mahalli idareler, kamu kaynaklarıyla önce bir özel hukuk tüzel kişisi (dernek, vakıf, şirket) kurarlar, kamu kaynaklarıyla kurulan özel hukuk tüzel kişisinin kamu hizmetiyle görevlendirilmesinde hukuka aykırılık ortaya çıkmaz. Bunların mal varlığına, personeline, işlemlerine, faaliyetlerine ve sorumluluklarına kural olarak özel hukuk uygulanır, eğer özel hukuk tüzel kişilerinin kamu gücü ayrıcalıklarıyla donatılmış tek yanlı işlemleri varsa bu işlemler idarî işlem niteliğindedir, dolayısıyla bunlar idare hukukuna tâbidir ve bunlardan kaynaklanan uyuşmazlıklar idarî yargıda görülür. Kamu gücü ölçütü, idare hukukunun uygulama alanını belirleyici ölçüt olarak değerlendirilmiştir." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku Cilt I,s.86- Ciltli, s. 251, s.253, s.394, dpn.602- dpn.3.-dpn. 71.)

"Özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlemini belirleyen ölçüt kamu gücü ölçütüdür." (K.Burak ÖZTÜRK, idarenin Denetlenmesinde Zorunlu Tahkim Yolu, s. 613.)

"Bazı kuruluşların özel hukuk hükümlerine tâbi tutulması onların mutlaka özel hukuk tüzel kişisi olduğu anlamına gelmez. Özel hukuk hükümlerine tâbi olma kuruluşun türünü kendiliğinden değiştirip idarenin dışına çıkarmaz." (İl Han ÖZAY, Futbolda Özelleştirme, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi (İHiD), Say1:1-3,1990, s.33).

"Özel kişilerin kamuya yararhı faaliyetlerini Ö.dirme ve destekleme işlemleri İdarenin başlıca uğraş konuları olan kolluk (zabıta) faliyetleri ile kamu hizmetleri arasında yer alır. Şöyle ki İdare 

bu islemleri ile, özel faaliyetleri kolluk gözetim ve denetiminden daha siki ve icten bir disiplin altinda tutar; fakat kamu hizmeti olarak sorumluluğunu üstlenmediği için serbest teşebbüs niteliklerine dokunmamış olur. Devletin kamuya yararlı gördüğü özel faaliyetleri İdare türlü yollardan Ö.dirir,destekler ve korur. Bu politikanın başlıca araçları hukukî imkânlar, aynî ve malî yardımlar ile uzman personel sağlamak biçiminde belirir. Özel faaliyetlere bu yararlar, genellikle, tek yanlı işlemler ile sağlanır; fakat yararlanan kuruluştan da, karşılığında bazı kayıt ve şartlara uyması, belli yönde çalışmasıve İdarenin içten yapacağı bir denetime katlanması istenir. İdare ile kamuya yararlı teşebbüs arasındaki bu ilişki, bazen sözleşmeli bir biçim de alabilir. Tek yanlı olsun, sözleşmeli olsun, bu konudaki bütün işlemler Idarî niteliktedir: (Lûtfi DURAN, a.g.e, s. 346-347)

"Adlî-idarî görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak, doktrinde kabul edilen bazi kistaslar mevcuttur. Bu kistaslardan biri de, maddîolaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun,kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse davanın idarî yargının görevinde olduğu anlaşılır."(Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, Recep 'BAŞPINAR, Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652).
"Fransız İdare Hukuku öğretisinde Conseil d'Etat içtihadına dayandırarak geliştirilen "virtüel kamu hizmeti" kuramına göre özel teşebbüs tarafindan yürütülüyor bile olsa, genel, ortak ve sürekli, aynı zamanda zorunlu gereksinimleri "tatmin" eden bazı etkinlikler vardır ki, bunların bir yandan idare ile diğer yandan da kamusal mallarla özel bir ilişkileri bulunması nedeniyle "maddî" bakımdan ya da "işlevsel" yönden kamu hizmeti sayıldıklarında duraksama yoktur. Özel teşebbüs tarafindan yürütülüyor bile olsa, bazı etkinliklere "maddî" anlamda ya da "virtüel" veya "işlevsel" kamu hizmeti olarak bakmanın önemi, bunların denetlenmesinde ortaya çıkmaktadır. Nitekim bunlar üzerindeki gözetim, içerik denetimi anlamina gelen, uyulması gereken tüm hususları kapsayan, borçlar yükleyen,giderek personelinin atanmasinda bile idarenin yetkili olması sonucunu doğuran "organik benzeri ve hiyerarşiye yaklaşan" bir yetki anlamındadır." ( Il Han OZAY, a.g.e. s.35)
"Kanunda Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)'nin özel hukuk hükümlerine tâbi olduğunun belirtilmesi onu özel hukuk tüzel kişisi hâline getirmez. Kanunla bir kamu kurumunun bazı faaliyetleri özel hukuka tâbi kılınabilir. Ancak bir kurumun bazı faaliyetlerinin özel hukuka tâbi kılınması o kurumu kamu kurumu olmaktan çıkarmaz. TFF bir kamu tüzel kişisidir ve yürüttüğü faaliyet itibarıyla da hizmet yerinden yönetim kuruluşu, yani bir kamu kurumudur. TFF'nin özerk olması da onun kamu tüzel kişisi olduğunu gösterir. Çünkü "özerklik" niteliğinin bir özel hukuk kişisi için bir anlamı yoktur." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, s.213-214)

"Federasyonların kamu hukuku kapsamına giren yetkiler kullandıkları ölçüde kamu tüzel kişisi olarak nitelendirilmelerine engel bulunmamaktadır. Bu bağlamda, 3289 sayılı Kanun'un Ek-9.maddesinde de belirtildiği üzere federasyonların birtakım kamusal ayriıcalıkları ve yükümlülükleri olduğu dikkate alındığında, "kamu tüzel kişiliği testinden" geçtikleri söylenebilir. Bununla birlikte,federasyonların mâlî nitelikli kararlar veya personele yönelik kararlar gibi faaliyetlerinin, İdarîfaaliyetlerin diğer özelliklerini taşıdıkları sürece Idarî yargıda dava edilmeleri mümkündür." (Ali D.ULUSOY, Türk İdare Hukuku Cilt I Genel Esaslar ve İdari Teşkilat, 2017, s. 259-260).
"İZULAŞ'ın şirket statüsünde kurulmuş olması kamu kurumu olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Kamu kurumu olarak İZULAŞ'ın birtakım kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatıldığı açıktır. Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleri özel hukuku aşan her türlü hüküm ve şarttır.Örneğin; tek taraflı işlem yapma yetkisi, bir tüzel kişinin karar organlarında idare tarafından atanan üyelerin bulunmasi, Sayıştay denetimine ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tâbi olma gibi ayrıcalık ve yükümlülükler birer kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleridir. Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülüklerine tâbi olma şartının gerçekleşmesi için, belediye şirketlerinin bütünüyle kamu hukuku rejimine tâbi olması gerekli değildir. Kaldı ki, bu şirketlerin ana sözleşmelerinde, yönetim kurulu başkanının büyükşehir belediyesi başkanı olması gibi özel hukuku aşan birtakım hükümlere de rastlamak mümkündür." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, s. 687-688)

"Türksat A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayılı Kanun'da özel hukuk kurallarına tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağışıklık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarının uygulanmasına engel değildir." (Ali D. ULUSOY, Yeni Türk İdare Hukuku, 2019, s. 211)
Özel hukuk tüzel kişilerin işlemlerinin idarî nitelikte sayılıp sayılamayacağı hususunun 

incelendiği bir yüksek lisans tezinde, özel hukuk tüzel kisilerinin islemlerinin; yetkilendirme usûlünden veya kamusal amaç ve işlevinden kaynaklanmasına göre siniflandırilabileceği belirtilmiş ve organize sanayi bölgelerine ve sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına, kanunla tanınan yetkiler örnek olarak gösterilmiştir. İdarî sözleşmeyle verilen yetkiler bir diğer alt sınıflandırma başlığı olarak belirtilmiş, Türk Telekom A.Ş. tarafindan tesis edilen işlemin idarî yargının görev alanında görüldüğü,ruhsat ya da izin gibi idarî işlemle yetkilendirmeye de elektrik hizmetleri (Elektrik Dağitım A.Ş.) ve şans oyunları gibi alanlardaki kamu hizmetinin özel kişilere gördürülmesi örnek olarak gösterilmiştir. Tüzel kişinin işlevinden kaynaklanan işlemler için ise; idarenin yönlendirmesiyle idarenin yerine getirmekten imtina ettiği bazı hizmetlerin özel hukuk tüzel kişilerine gördürülmesi sonucunda idarî işlem olarak nitelendirilebilecek işlemlere Adalet Teşkilatıni Güçlendirme Vakfi ve Türk Diyanet Vakfinın tesis ettiği bazı işlemler örnek gösterilmiştir. İşlevine göre yapılan sınıflandırmada derneklerin de tesis ettiği işlemler yönünden özel hukuk tüzel kişisi olmasına rağmen idarî işlem tesis edebileceği, Jokey Kulübügibi dernek statüsünde yer alan özel hukuk tüzel kişisi ile anonim şirketlere de tesis ettikleri bazı işlemler nedeniyle tüzel kişiliklerinin niteliği tartışılmaksızın, idarî işlem niteliğinde işlem tesis edebileceği belirtilmiştir.", "Kamu hizmeti sunumuyla yetkilendirilmiş özel kişilerin işlevsel ölçüte göre, kamu hizmeti yerine getirir ve kamu gücü kullanırken faaliyetleri, idare işlevine dahil görülerek, işlemleri idarîişlem olarak kabul edilecektir." (M. İNANÇ, Özel Hukuk Tüzel Kişilerinin İdarî İşlemleri, Yüksek Lisans Tezi, 2016, s. 1-65 - s. 157)

"Danıştayın, "özel hukuk tüzel kişisince tesis edilmiş olsa dahi tek yanlı ve ilgilinin hakkında değişikliğe yol açan işlemlerin idari işlem olduğu tespitine vardığı kararlarında işlemi tesis eden özel hukuk kişisinin kendisinde yahut yürüttüğü faaliyetin niteliğinde kamusal birtakım özellikler aramaktadır. Danıştay, konuyu genel olarak "özel hukuk kişilerinin idarî işlem yapıp yapamayacağı"ekseninde ele almamakta, mutlaka baktığı diğer hususlardaki tespitlerine dayalı olarak, bu konuda bir sonuca varmaktadır. Bu kapsamda, özel hukuk tüzel kişilerince idarî işlem tesisinin mümkün olabilmesini; bu kişilerin kendisini kamu tüzel kişiliğine, faaliyetini ise kamu hizmetine yaklaştırmasıyolu ile kabul ettiği nazara alındığında, Danıştayın dolaylı bir kabulünün bulunduğu anlaşılmaktadır."(M. YILDIRIM, İdarî Faaliyetlerin Görüiüşüne Katılan Özel Hukuk Kişilerinin İdarî İşlem Yapabilirliği Sorunu, 2018, s. 70).

2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açilacak davalar, iptal davası olarak tanimlanmiş olup, iptal davasının konusunu oluşturan bir işlemin, idarî işlem olduğunun ortaya konulabilmesi için belirleyici olan kıstasların ilki idarî işlemin bir idarî makam tarafindan kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olması,diğeri ise hizmetin idarî niteliğidir.

KOSGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli bir kamu kuruluşu olup bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu CumhurbaşkanlığıKararnamesinde belirtilen bu kamu kuruluşunun tesis ettiği dava konusu işlemin, kamu hukukuna göre çözümlenecek bir idarî işlem mi yoksa özel hukuk hükümlerine tâbi bir işlem mi olduğunun ortaya konulmasi gerekmektedir.

İdare işleviyle ilgili olarak kamu gücüne dayanılarak tek taraflı irade beyanı ile hukukîsonuç doğuran idarî işlemler, kural olarak idarî makamlarca tesis edilirler. Ancak yasal düzenlemeyle idare işleviyle ilgili kamu yetki ve usûllerini kullanması kabul edilen özel hukuk tüzel kişilerinin, tek taraflı irade beyanlarıyla hukukî sonuç doğuran, doğrudan uygulanabilecek işlemlerinin de idarî işlem niteliği taşıdığının kabulü gerekir. Zira bir işlemin idarî işlem olup olmadığı konusunda asıl ayırt edici unsur, işlemin idare işleviyle ilgili bir alanda, kamusal yetki ve usûller kullanılarak tesis edilmişolmasidir.

Bir kısım kamu hizmetini yürütmek üzere kurulmuş özel hukuk tüzel kişiliğini hâiz anonim şirketler olan İZULAŞ ve Türksat A.Ş.'nin tesis ettiği işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda dahi, davaya konu edilen işlemlerin; kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması ve kamu gücükullanılmak suretiyle tesis edilmesi halinde davanın idarî yargı yerince çözümlenmesi gerektiğine Danıştayca karar verilmekte olup, tüzel kişiliği haiz bir kamu kuruluşu olan KOSGEB'in bütün işlemlerinde, özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu yolundaki hüküm nedeniyle hizmetin ve kullanılan yetkinin niteliğine ve kamu gücü kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın tesis ettiği bütün işlemlerin adlî yargi yerinde görülmesi sõz konusu olamaz.


Dava konusu işlemin; davacının girişimci olarak ileri destek programından yararlanmasıiçin yaptiğı başvuru sonrasında bir başka işletme ile birleşmesi nedeniyle destek kapsamından çıkarılmasına yönelik olduğu, İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esasları'nın 21/2. maddesinde yer alan "destek programı süresinde işletmenin devri veya başka bir işletme ile birleşmesi hususunun Kurul tarafindan değerlendirilerek destek programının devamına veya sonlandırılmasına karar verilir"hükmü gereği desteklerin geri alınmasına karar verildiği, girişimcinin destek programı başvurusunda bulunduğu işletmedeki kurucu ortak payının %50'nin altına düşemeyeceği yönündeki Uygulama Esaslarıkuralına rağmen E. Home Mobilya San. Tic. Ltd. Şti.'nde girişimci ortağın, ortaklık payı %100 iken birleşme sonrasında S.E. Mobilya San. Tic. A.Ş.'de ortaklık payının % 20 olduğu dolayısiyla mevzuata aykırı davranıldığı nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği dikkate alındığında, tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılmak suretiyle, bir kamu kuruluşu olan davalı idare tarafindan kamusal bir faaliyetin yürütülmesi nedeniyle girişimciye sağlanan desteğin yasal faziyle birlikte iadesinin istenilmesi yönünde tesis edilen bir idarî işlem olduğu görülmektedir.
Kamu gücü, idarî makamlara kişiler ile girdikleri ilişkilerde onların iradesinden bağımsız bir şekilde hatta karşıt iradelerine rağmen tek yanlı olarak hukukî sonuçlar ve etkiler doğurabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğinin tanınması olarak değerlendirildiğinde, kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemin tesisi ile ilgili olarak davalıya tanınan yetkiye istinaden sunulan hizmetin niteliğinin de gözönüne alnmasi gerekmektedir.
Özel faaliyetler için söz konusu olmayacak bir biçimde kamu kaynağının kullanımı ile ilgili olarak ayricalık ve yükümlülükler rejimine tâbi tutulan, sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen faaliyetlerin, kamu hizmeti olarak adlandırılmasi, davalı idarenin bir kamu kuruluşu olarak destek programından yararlanacakların belirlenmesine yönelik olarak sunduğu hizmetin de bir kamu hizmeti olması nedeniyle bu aşamada ortaya çıkan uyuşmazlıklar nedeniyle tek yanlı olarak hukukîsonuçlar ve etkiler doğurabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğine dayanılmak suretiyle, kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemlerin, idarî işlem vasfinda olması nedeniyle kamu hukukuna tâbi olarak çözüme kavuşturulması gerekmektedir,
Doktrinde yer alan görüşler ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin idarî yargı düzeni içinde yapılacağı ilkesinin yanında fonksiyonel kistasa gõre özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemlerinin de tamamen idare işlevine ilişkin olduğu ve uygulanacak hukukî rejimin belirlenmesi açısından idare işlevinin belirleyici olduğu,idare işlevini belirleyen kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gören kuruluşların, bu hizmetleri yerine getirirken, kamu makamı gibi hareket etmeleri halinde bu özel hukuk kişilerinin işlemlerinin de idare hukuku kurallarına tâbi olduğu, idare işlevi ve idarî makam kavramlarının birbirlerini bütünleyici ve tamamlayıcı bir özellik taşıdığı, özel hukuk tüzel kişilerinin idare işlevine ilişkin işlemlerinin kamu hukukuna tâbi bulunduğu ve idarî yargının görev alanı içinde yer aldığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, özel hukuk kişisi olmayıp önce kanunla kurulan ve sonra CumhurbaşkanlığıKararnamesi ile teşkilat ve görevleri yeniden düzenlenen bir kamu kuruluşu olan; KOSGEB'in Cumhurbaşkanliğı Kararnamesi ile kendisine görev olarak verilen Ö.dirme ve desteklemeye dair kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında mevzuat ile tanınan yetki ve sorumluluklar kapsamında, idare işlevine ilişkin olarak kamu gücü kullanmak suretîyle tek yanlı irade beyanı ile tesis ettiği, dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan bu davada uygulanacak mevzuatın kamu hizmetinin yürütülmesi ile ilgili olduğu da gözetilmek suretiyle ihtilafin idarî yargı yerince görüm ve çözümü gerekmekte olup, KOSGEB'in "bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tâbi" olduğuna ilişkin hükme aşırı bir anlam yüklenerek KOSGEB personelinin atama, nakil, sicil, görevde yükselme, intibak gibi personel hukukuna ilişkin işlemleri de dahil olmak üzere kamu gücü kullanarak tesis ettiği tüm işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tâbi"olduğuna ilişkin hükme aşırı bir anlam yüklenerek KOSGEB personelinin atama, nakil, sicil, görevde yükselme, intibak gibi personel hukukuna ilişkin işlemleri de dahil olmak üzere kamu gücü kullanarak tesis ettiği tüm işlemlerin görüm ve çözümü görevinin adlî yargı yerine ait olduğunun benimsenmesi durumunda Anayasada öngörülen yargı yolu ayrılığı esasına ve Anayasanın 155. maddesinin lafzına ve amacina aykirı bir sonuca ulaşilmiş olacaktir."
IV. iLGiLi HUKUK 

8. 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanıp yürürlüğe giren Bakanlıklara Bağl, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkındaki 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Amaç ve kuruluş" başlıklı 224. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekl işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulmuştur. Kuruluşun kısa adı KOSGEB'dir.(2) KOSGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli bir kamu kuruluşu olup bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabidir."
9. 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a)bendi, 9 uncu maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ile 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmış olan KOSGEB Teşkilat Yönetmeliğinin “Hukuki yapı" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı; 3624sayılı Kanunda öngörülen görevleri yerine getirmek üzere kurulan, (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470)Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili bir kamu kuruluşu olup tüzel kişiliği haiz ve bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabidir."
10. 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun'un 4 ve 12. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 15/06/2010tarih ve 27612 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan, “KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği"nin “Destek programları" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamında sağlanacak destekler, KOSGEB tarafindan destek programlari çerçevesinde verilir.

(2) Destek programlari; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ðlçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artirmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek,sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarıni artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünügeliştirmek amacına uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik, pazarlama,edönüşüm, kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve işbirliği-güçbirliği ile günün şartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planları, Hükümet Programları ve Yillik Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarına ilişkin olarak Kalkınma Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir.
(3) Destek programlarının teknik, mali ve idari hususları her bir destek programında ayrıayrı belirtilir. Destek programlari; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurlari, destek miktari, destek oranıve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir.

(4) Destek programlari, Icra Komitesi onayı ile yürürlüğe girer. Onaylanan destek programları KOSGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazili duyuru yapılmasına gerek yoktur. Destek programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleştirilmesi Icra Komitesi karariyla yapılabilir.

(5) Icra Komitesi tarafindan onaylanan destek programlarinin uygulama esaslari Başkanlikça belirlenir ve KOSGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazılıduyuru yapılmasına gerek yoktur."
11. Aynı Yönetmeliğin "Destek türleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Destek programları kapsamında geri ödemeli ve/veya geri ödemesiz destek verilir."
12. Aynı Yönetmeliğin "Destek programına başvuru ve değerlendirme" başlıklı 7.maddesi şöyledir:
"(1) Destek programlarından yararlanacak işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların KOSGEB Veri Tabanında yer alması koşulu aranır.


KOSGEB'in 
(2) (Değișik:RG-28/12/2016-29932) KOSGEB Veri Tabanında yer almak için 
www.kosgeb.gov.tr internet adresinde belirtilen usulde başvuru yapılır.
(3) KOSGEB Veri Tabanında yer alan işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların destek programlarına başvuru süreci ve koşulları ilgili destek programı ve uygulama esaslarında belirlenir.
(4) Destek programlarına yapılan başvurular; ilgili destek programı ve uygulama esaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirme sonucu başvuru sahibine bildirilir.
(5) Destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOSGEB mevzuatina uyulacağına dair taahhütname alinır."
13. Aynı Yönetmeliğin "İzleme ve değerlendirme" başlıklı 9. maddesi şöyledir:"(Değișik:RG-28/12/2016-29932)

(1) Destek programlari, program ve/veya işletme esaslı olarak izlenir, programların ülke ekonomisi ve işletmelere etkileri ve sonuçları değerlendirilir. İzleme ve değerlendirmeler, Başkanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda yapılır."
14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kapsam ve nitelik" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"1. Daniştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir..."
15. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri șunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)
V. İNCELEMEVE GEREKÇE:
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2, maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiğı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasmın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının ileri girişimci desteği başvurusunun uygun bulunmasından sonra destek süreci devam ederken S.E. Mobilya Sanayi Ticaret A.Ş. çatisı altinda S. Mobilya Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ile birleştiğinin tespit edilmesi nedeniyle işletmenin desteğinin sonlandırılması ve verilen desteğin yasal faiziyle geri istenilmesine ilişkin 14/06/2022 tarih ve 2020/15-3 sayılı Íleri Girişimci Destek Programı Kurul Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

19. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu edilen işlemleri tesis eden KOSGEB'in, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli bir kamu kuruluşu olduğu; buna karşılık ilgili mevzuatta, davalı Başkanlığın “bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi" olduğunun açıkça belirtildiği ve bu konuda herhangi bir istisnaya yer verilmediği görülmüştür,
20. Bu itibarla, mevzuatın açık hükümleri karşısında, ortada kamu hukukundan kaynaklanan ve kamu gücünün verdiği üstün yetkiler kullanılarak tesis edilmiş tek taraflı idari nitelikte bir işlemin varlığından söz etmek olanaksız olduğundan; bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olan KOSGEB tarafindan tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Bursa 3. Ídare Mahkemesinin 10/11/2022 tarih ve E.2022/1292sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE, Bursa 3.İdare Mahkemesinin 10/11/2022 tarih ve E.2022/1292 sayılı GÖREVLiLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde, Başkan Muammer TOPAL, Üye Ahmet ARSLAN ve Üye Bilal ÇALIŞKAN’ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlıklara Bağlı, İlgili; İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilat 

Hakkındaki 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 224. maddesinin 1. fikrasında; ülkenin,ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini arttırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek amacıyla, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı kurulduğu belirtilmiş, yine aynı maddenin 2. fikrasında; Kuruluşun, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile ilgili bir Kamu Kuruluşu olduğu, tüzel kişiliğe haiz ve bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğu hükümlerine yer verilmiş bulunmaktadır.

3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlıği Kurulması Hakkında Kanun'un 4 ve 12. maddelerine dayanılarak çıkarılan ve 15/06/2010tarih ve 27612 sayıli Resmi Gazete'de yayimlanan, dava konusu destekleme ödemesinin dayanağini oluşturan, KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği'nin 5. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsaminda sağlanacak destekler, KOSGEB tarafindan destek programları çerçevesinde verilir. (2)Destek programları; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artirmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak,araştırma- geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek amacina uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik, pazarlama, e-dönüşüm,kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve işbirliği-güçbirliği ile günün sartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planlari, Hükümet Programları ve Yillık Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarına ilişkin olarak Kalkınma Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir. (3) Destek Programlarının teknik, mali ve idari hususlari her bir destek programinda ayri ayri belirtilir. Destek Programlari; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurlari, destek miktari, destek oranı ve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir. (4) Destek Programlari, Icra Komitesi onayı ile yürürlüğe girer.Onaylanan destek programları KOSGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur. Destek Programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleștirilmesi icra Komitesi karariyla yapılabilir. (5) Icra Komitesi tarafindan onaylanan destek programlarının uygulama esasları Başkanlıkça belirlenir ve KOSGEB'in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrica yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur." hükmüne, "Destek Türleri"başlıklı 6. maddesinde; “Destek programları kapsamında geri ödemeli ve/veya ödemesiz destek verilir."hükmüne, “Destek programina başvuru ve değerlendirme" başliklı 7/5. maddesinde; “Destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOSGEB mevzuatina uyulacağına dair taahhütname alinır."hükmüne, “İzleme ve Değerlendirme” başliklı 9. maddesinde ise; “Destek programlari, program ve/veya işletme esaslı olarak izlenir, programların ülke ekonomisi ve işletmelere etkileri ve sonuçlan değerlendirilir. İzleme ve değerlendirmeler, Başkanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda yapılır."hükümleri yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden;davacının yaptığı ileri girişimci desteğinin uygun bulunmasıüzerine destek başvurusunun onaylandıği, ancak daha sonra destek alabilmek için başvuruda bulunan şirketin başka bir şirketin çatısı altında birleştiği gerekçesiyle desteğin sonlandırılmasına ve verilen desteklerin geri tahsil edilmesine ilişkin KOSGEB Bursa Doğu Müdürlüğünün 29/04/2021 tarih ve 15sayılı İleri Girişimci Destek Programı Kurul Kararının verildiği, davacı tarafından anılan kararın iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1 a- maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, idari dava türleri arasında sayılmıştir.
İdari işlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup;bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.

İdari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara, bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığından, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktir.

Buna göre, idare ile özel hukuk sözleşmesi imzalanmasına kadar geçen süreçte idarece 

tesis edilen idari işlemler niteliği itibariyla idari yarginın denetimine tabi iken; sözleşmenin imzalanmasından sonraki aşamalarda tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü ise, sözleşmeden ayrılabilir nitelikte olmadıkça, adli yargı yerine aittir.
Aktarılan kural, dava konusu olaya uygulandığında; taahhütname imzalanana kadar.idarece, tek yanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen işlemler idari yargının denetimine tâbi iken;başvurunun kabul edilip taahhütname imzalanmasından sonra, taahhütname uyarınca tesis edilen işlemler adli yargı yerinin denetimine tabi olmaktadır.

Uyuşmazlikta, davacının yaptiğı ileri girişimci desteğinin uygun bulunması üzerine destek başvurusunun onaylandıği, ancak daha sonra destek alabilmek için başvuruda bulunan şirketin başka bir şirketin çatisı altında birleştiği gerekçesiyle desteğin sonlandırılmasına ve verilen desteklerin geri tahsil edilmesine yönünde tek yanlı ve kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen bir idari işlem bulunmaktadır.Dava konusu idari işlemin, sõzleşme koşullarına veya taahhütnameye aykırılığın tespiti nedeniyle değil de, KOSGEB Uygunsuzluk Yönergesi hükümlerine aykırılığın tespiti nedeniyle tesis edildiği görülmektedir.

Bu itibarla, sözleşmeden ayrılabilir nitelikte bulunan ve taahhütnameden doğmayan davalıidarenin tek taraflı, kamu gücüne dayanılarak tesis ettiği dava konusu işlemlere ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargı mercilerinin görevli olduğu görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Başkan Üye Üye Muammer Ahmet Bilal TOPAL ARSLAN ÇALİŞKAN ***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/282
KARAR NO : 2023/543
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 10-13. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BA$VURUNUN,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.T.A.
Vekili : Av. Orçun MUŞLU Davali : Efeler Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Elif Pinara OK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 04/12/2021 tarihinde saat 23:30 siralarında, müvekkiline ait 09... plakalıaracın Aydın ili, Efeler ilçesi, Köprülü Veysi Paşa Mahallesi, Çankaya Caddesi üzerinde Efeler Belediyesi Kültür ve Sanat Evinin önünde park halinde iken, kaldırım kısmında bulunan ağacın devrilmesi sonucunda zarar gördüğünden bahisle söz konusu zararın davalı idarenin hizmet kusurundan doğduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakkı saklı olarak 1.00o TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdarí Yargıda 

2. Dosya Aydın 2. Ídare Mahkemesi'nin E.2022/1488 sayisina kaydedilmiş, davaliı tarafindan verilen birinci savunma dilekçesinde görev itirazında bulunulmamıştır.

3. Savunma dilekçesi 04/06/2022 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş, savunmaya karşi davacıikinci dilekçesini vermemiştir. Dosya tekemmül ettiğinden, işin esası yönünden inceleme yapılmasıamaciyla havalesi yapılmiştir.

4. Aydın 2. İdare Mahkemesi 01/11/2022 tarihli ara kararla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar vermiştir.

5. Mahkemeye sunulan Bilirkişi Raporunun tebliği üzerine davalı vekili 09/01/2023 tarihli dilekçe ile, bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını sunmuş, ayrıca dava konusu uyuşmazlığın adli yargida görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazinda bulunmuştur.

6. Aydın 2. İdare Mahkemesi 16/01/2023 tarihli ve E.2022/1488 sayıh "Görevlilik Kararı"ile, davanın, hizmet kusurundan ve 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtildiği üzere idari eylemden kaynaklanan tam yargı davası niteliğinde olması nedeniyle görülmekte olan davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
7. Davalı vekili, 26/01/2023 tarihli dilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması amacıyla,Yargitay Cumhuriyet Başsavciliğina gönderilmek üzere Aydın 2. Idare Mahkemesine talepte bulunmuş,bunun üzerine dilekçe, dava dosyasının bir örneği ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi 

8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğundan bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlıği çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu hulunup hulunmadiğinın saptanmasının gerektiği, bu hususların saptanmasının ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceği kuşkusuzdur.
Bununla birlikte, kanun koyucumun idari yarginın görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceği, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bumların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği,dolayısıyla oluşan trafik hasarı nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

Uyuşmazlik Mahkemesinin 23.01.2023 tarihli ve 2022/588 Esas, 2023/84 Karar sayilı kararinda da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olđuğu vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
9. Dosya örneğinin incelemeye elverişli olmaması nedeniyle, dosya aslı Mahkemesinden temin edilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumlu 

görev uyuşmazlığı çıkarma" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
“Görev uyuşmazlığı çıkarma; adli ve idari  bir yargı merciinde açılmış olan davada ileri sürülen görev itirazinın reddi üzerine ilgili Başsavcı veya Başkamunsözcüsü tarafindan görev komusunun incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesinden istenmesidir.

Yetkili Başsavcı veya Başkamunsözcüsünün_Uyuşmazlık_Mahkemesinden_ istekte bulunabilmesi için, görev itirazinın, hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda, (..) idari yargıyerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermiş bulunmaları şarttır.

Görev itirazının yargi merciince yerinde görülerek görevsizlik kararı verilmesi halinde,görev konusunun Uyuşmazlık Mahkemesince incelenebilmesi, temyizen bu kararın bozulmuş ve yargımerciince de bozmaya uyularak görevli olduğuna karar verilmiş bulunmasına bağlidır.
Uyuşmazlik çikarma isteminde bulunmaya yetkili makam; reddedilen görevsizlik itirazı adli yargı yararına ileri sürülmüş ise Cumhuriyet Başsavcısi, idari yargı yararına ileri sürülmüş ise Danıştay (.…) Başkanunsözcüsüdür.

11. Kanun'un “Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
“Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazi reddeden yargi merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını bildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse,cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.

(Değişik üçüncü fikra:23/7/2008  5791/4 md.) Yargi mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazi ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazinın reddine ilişkin kararıni, dava dosyasımuhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlik çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.

Bir davada uyuşmazhk çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilir."
12. Kanun'un“Uyuşmazlık Çıkarma İsteminde Bulunmaya Yetkili Makamca Yapılacak İşlemler”başlıklı 13. maddesi şöyledir:
“(Değişik birinci cümle: 23/7/2008  5791/5 md.) Uyuşmazlık çıkarma komusundaki dilekçe ile ekleri kendisine ulaşan yetkili makam, gerekirse dilekçedeki veya eklerindeki eksiklikleri tamamlattıktan sonra, uyuşmazlik çıkarmaya yer olmadığı sonucuma varırsa veya yapılan başvuruda 12 nci maddenin birinci fikrasında öngörülen sürenin geçirilmiş olduğumu tespit ederse, istemin reddine karar verir. Bu karar, ilgili kişilere veya makama ve ilgili yargı merciine, hemen tebliğ olunur. Bu karara karşı hiç bir yargi merciine başvurulamaz.

Uyuşmazlık çıkarılmasını gerekli gördüğü durumlarda yetkili makam, dilekçe ve eklerinin kendisine ulaştığı tarihten, şayet eksiklikleri tamamlatmak yoluna gitmiş ve bu erekle gönderdiği yazıları on gün geçmeden postaya vermiş ise eksikliklerin tamamlandığı tarihten başlayarak en geç on gün içinde düzenleyeceği gerekçeli düşünce yazisıni, kendisine gönderilen dilekçe ve ekleri ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine yollar ve ayrica Uyuşmazlik Mahkemesine başvurduğunu ilgili yargi merciine hemen bildirir. (Ek cümle: 23/7/2008  5791/5 md.) Bu takdirde ilgili yargi mercii, 18 inci maddede öngörüldüğü şekilde davanın görülmesini geri birakır.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, düşünce yazısıyla eklerini, görevsizlik itirazını reddeden yargımerciine göre ilgili bulunan Başsavcı veya Başkamunsözcüsüne tebliğ edebilir. Tebliği alan makam karşılık vermek isterse, yedi gün içinde yazılı karşılığını vermekle görevlidir."
13. Kanun'un “Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
14. Öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tebligat ve cevap verme"başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"1. Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örneği davalıya, davalının vereceği savunma davacıya 

tebliğ olumur.
2. Davacının ikinci dilekçesi davalıya, davalının vereceği ikinci savunma da davacıya tebliğ edilir.Buna karşı davacı cevap veremez. Ancak, davalımn ikinci savunmasında, davacinın cevaplandırmasımi gerektiren hususlar bulunduğu, davanın görülmesi sırasında anlaşılırsa, davacıya cevap vermesi için bir süre verilir.

3. Taraflar, yapılacak tebliğlere karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebilirler.Bu süre, ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin isteği üzerine görevli mahkeme kararı ile otuz günü geçmemek ve hir defaya mahsus olmak üzere uzatilabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez.

4. Taraflar, sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere dayanarak hak iddia edemezler. (Ek cümle: 11/4/2013-6459/4 md.) Ancak, tam yargi davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcıödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.

5. (Değişik: 10/6/1994-4001/8 md.) Davalara ilişkin işlem dosyalarının aslı veya onaylı örneği idarenin savunması ile birlikte, Danıştay veya ilgili mahkeme başkanlığına gönderilir.
6. (Ek: 2/7/2012-6352/54 md.) Daniştayda ilk derece mahkemesi sifatiyla görülen davalarda savcinın esas hakkındaki yazilı düşüncesi taraflara tebliğ edilir. Taraflar, tebliğden itibaren on gün içinde görüşlerini yazılı olarak bildirebilirler."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin, Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELIK'in, başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesine göre, yetkili Başsavcının olumlu görev uyuşmazlığıçıkarmak amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk mahkemelerinde en geç birinci oturumda, idari yargi yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli olduklarına karar vermişbulunmaları şarttır.

17. Yukarıdaki bölümlerde ayrıntıl olarak anlatıldığı üzere, Aydın 2. İdare Mahkemesinde,2577 sayılı Kanunu'nun 16. maddesi doğrultusunda dava dosyasının dilekçe ve savunma evresi tamamlanarak dosyanın tekemmül ettirildiği, bu aşamada davaliı idarece verilen savunma dilekçesinde görev itirazinda bulunulmadiği; daha sonra Mahkemece yaptirılan bilirkişi incelemesinden sonra gönderilen rapor üzerine, davali idarece, bilirkişi raporuna yapilan itiraz ile birlikte görev itirazinda da bulunulduğu anlaşılmiştir.

18. Bu durumda; davalı idare vekili tarafindan, Idare Mahkemesindeki davada, dilekçe ve savunma evresi tamamlandıktan sonra yapılan görev itirazının süresinde olduğunun kabulü mümkün değildir.

19. Açıklanan nedenlerle, 2247 sayıl Kanun'un 10-13. maddelerine aykirı olan istemin ve bu istem nedeniyle Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 10-13.

maddelerine aykırı olan istemin ve bu istem nedeniyle Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nigün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/292
KARAR NO : 2023/566
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET : 696 sayıhı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçiş aşamasında hizmet türünün hatalıişlenildiğinden bahisle değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : O.B.
Vekili : Av. Ali Efe SAYIN Davali : Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi RektörlüğüVekili : Av. Anil KARADAĞ, Av. Hüseyin ERCE 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğünde hizmet ihalesi yüklenicisi taşeron şirket bünyesinde boyacı ve badanacı olarak çalışmakta iken, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş aşamasında hizmet türünün hatalı olarak "temizlik personeli" olarak işlenildiğinden bahisle, hizmet türünün "teknik hizmetler- yapı dekorasyon işçisi" olarak değiştirilmesi istemiyle yapmışolduğu başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptali ve hizmet türünün anılan şekilde değiştirilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Muğla 2. İdare Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/648, K.2022/521 sayılı kararı ile,davalı idare bünyesinde 375 sayılı KHK hükümleri gereğince sürekli işçi kadrosunda ve temizlik hizmetleri branşında istihdam edilmekte olan davacı tarafindan, teknik hizmetler işçisi (yapıdekorasyon ) olarak branşının değiştirilmesi amacıyla yapılan 04/03/2022 tarihli başvurunun reddine dair dava konusu işlemin iptali istemiyle açtığı davada; davacının anılan KHK ile istihdam edilirken başlangıçta da yanlış branşta istihdam edildiği iddia edilmekte ise de, iş bu davada başlangıçta tesis edilen kadroya alım işlemine karşı dava açılmadığı ve mezkur başvurunun reddi işlemine karşı dava açıldığı dikkate alındığında, iş sözleşmesi hükümleri mucibince istihdamı devam eden davacının bu 

sözleşmenin niteliğinin değiştirilmesi amacına matuf davanın görüm ve çözümünde Adli Yargı yerinin (İş Mahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna vararak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karara karşıtaraflarca yapılan istinaf başvurusu İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 27/10/2022 tarih ve E.2022/1274, K.2022/1298 sayılı kararı ile kesin olarak esastan reddedilmiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Muğla İş Mahkemesi 23/03/2023 tarih ve E.2022/424, K.2023/120 sayılı kararı ile, sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde belirlenen hizmet türünün değiştirilmesine ilişkin işlemin idari nitelikte olduğu gerekçesiyle, dava şartı yokluğundan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine ve kararın kesinleşmesini müteakip dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİHUKUK 
A. Mevzuat 
5. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I). (II). (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MÍT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarinda; ödemeleri merkezi yönetim, sosyai güvenlik kurumu, fon, kefalet sandiğı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çaliştirilmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numarali alt bentlerinde belirtilen şartlari taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamis olmak,
c) Bu kapsamda çalıştirılmalarına ilişkin olarak açtiklari davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazilı beyanda bulunmak 

ç) En son çahştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayi kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazlarin karara bağlanmasi, şartlari taşiyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapilacak yazilı ve/veya sözlü ya da uygulamali sinava alınmasi, sinav sonuçlarina itirazlarin karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırilır. Sınavlarda başarılı olanlar,varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav somuçlarinın kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibariıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargilama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler taħsil edilmez ve hu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.
Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibariyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal 

Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylik prim ve hizmet belgeleri esas alınir. Ancak söz komusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dişında verilen belgelere dayanilarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarryla calıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılıs bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir,
Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçişişleminin yapıldiğı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. Ihdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir.Sözleşmeleri askiya alınanlar ile askerde bulunanların kadrolari hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadrolari, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayilir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandhkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu is sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılıKanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulumulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."
6. Ayni Kanun Hükmünde Kararnamenin 113. maddesi ile eklenen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(1) 5018 sayılı Kamuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayıli listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarisından fazlası il özel idareleri,belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncüve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli ișçi kadrolarina, geçici ișçi pozisyonlarina veya ișçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile ayni olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farkli olanları ise geçişten önce işçinin çalıştiığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. (2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanmasi bakımından bağımsız bir işyeri sayılır. (3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanumun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz."
7. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
"1. Idari dava türleri şunlardir:
a) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,

b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurhaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekilve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
B. Yargi Kararlari 
8. Yargitay 9. Hukuk Dairesinin 01/07/2021 tarih ve E.2021/6767, K.2021/11375 sayılı bozma kararında, özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçişsırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçişsırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlariyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kisminda belirtildiği üzere taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargi yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapilması gerekmektedir.
10. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

11. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise,adli yargi yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlik Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir 
12. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğmasıhalinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile,

daha önce görevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
13. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemişayrica görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

14. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de,davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadıği gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulmasi, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davalı Üniversite Rektörlüğünde hizmet ihalesi yüklenicisi taşeron șirket bünyesinde boyacı ve badanacı olarak çalışmakta iken, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçişaşamasında hizmet türünün hatalı olarak "temizlik personeli" olarak işlenildiğinden bahisle, hizmet türünün "teknik hizmetler-yapı dekorasyon işçisi" olarak değiştirilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin idari işlemin iptali ve hizmet türünün (meslek kodunun) değiştirilmesi istemiyle açılmiştır.

17. Uyuşmazlık konusu olayda, davacının talebinin sürekli işçi kadrosuna geçtikten sonraki bir duruma ya da olguya ilişkin olmadıği, kadroya geçişi öncesindeki mesleğinin hizmet türüne işlenirken hata yapıldığı iddia edilerek dava konusu yapıldıği, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde hizmet türünün hatalı girildiğinden bahisle bunun düzeltilmesine ilişkin bu uyuşmazlığın iş sözleşmesinden doğmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın işçilik haklarından kaynaklı olmayıp İş Kanunu'na tabi bulunmadığı, sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu ve uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Muğla İş Mahkemesince yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında kabulü ile Muğla 2. İdare Mahkemesinin 10/05/2022 tarih ve E.2022/648, K.2022/521 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Muğla Îş Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında KABULÜ ile Muğla 2. Ídare Mahkemesinin 10/05/2022 tarih ve E.2022/648, K.2022/521sayıl1 GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞiYLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan 
Üye 
Üye 

Nilgün TAŞ: Üye
Doğan AĞIRMAN: Üye
Eyüp SARICALAR: Üye

Nilgün TAŞ: Ahmet
Doğan AĞIRMAN: Mahmut
Eyüp SARICALAR: Bilal

Nilgün TAŞ: ARSLAN
Doğan AĞIRMAN: BALLI
Eyüp SARICALAR: ÇALİŞKAN

Muammer TOPAL: *
Nilgün TAŞ: *
Doğan AĞIRMAN: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/297
KARAR NO : 2023/570
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Sosyal Güvenlik Kurumu alacağının tahsili maksadıyla 6183 sayılı Kanun uyarınca yapılan menkul mal satış ihalesinin iptali istemiyle açılan davanın 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi gereğince ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: T. Yapım Înş. Taah. San. Tic. A.Ş.Vekili : Av. Faruk SEVİKER Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlıği Vekili : Av. Muhteber Sila AKALIN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkili şirket aleyhine, prim borcu olduğu bahsiyle, davalı kurum tarafindan takip başlatıldığını ve Muratpaşa Sosyal Güvenlik Merkezinde 2022/23 Tal. Satış dosyasıyla müvekkili adına kayıtlı 07.... plaka sayılı aracın 26/07/2022 tarihinde yapılan 1. Açık artırma ile ihale alıcısıK. Ins. Taş. Oto. Teks. Tur. Müh. Hiz. Tic. San. Ltd. Sti. isimli şirkete 645.000 TL bedelle ihale olduğunu, ancak ilk ihalenin, sebebi müvekkiline bildirilmeksizin geçersiz kılındığını ve kurum tarafından 02/08/2022 tarihinde 2. açık artırma yapılarak aracın yeni ihale alıcısına satıldığıni, müvekkili gerek ilk ihale gerekse ikinci ihalede, ihale pey tutanağını istemişse de davalı kurum tarafindan müvekkili ve taraflarına belge ve bilgi verilmekten kaçınıldığıni, ihalenin hazırlık sürecinin yasal şartlara uygun olmadiğıni, davalı kurum tarafindan düzenlenen ihale şartnamesinin tüm gerekliliklere yer vermediğini, ihaleye konu aracın model, kiymet takdiri vs gibi hususların şartnamede belirtilmişken KDV oranı belirtilmekten kaçınılmış olduğundan şartnamenin bu haliyle hukuka uygun düzenlenmediğini, 1. açık artırma ve 2. açık artırmada da hukuka aykırılıklar olduğunu, ihale öncesi,ihalenin yapılacağı yerde ihale ve pey sürme esnasında telefonla görüşülemeyeceği, ihaleye katılmamış 3.şahıslar tarafindan ihaleye müdahale edilemeyeceği hususu tüm ihaleye katılanlara, ihaleyi yöneten memur tarafından açıklıkla belirtilmesine karşın, 1. açık artırmada pey sürenlerin bir kısmının, pey sürme esnasında defalarca telefonla konuşmak suretiyle ihale yapilan alani terk ettiğini, telefondan pey öğrenerek bunu ihale esnasında telefon açık şekilde söylediğini, ihale sürecini yöneten memurun ise bu duruma müdahalede bulunmadığıni, tutanak altina almayarak alenen hukuka aykırı nitelikte ihale yapılmasına göz yumduğunu, 1. açık artırmanın akabinde ihalenin geçersiz kılınması sonucu 02/08/2022tarihinde 2. açık artırma yapıldığını, müvekkilinin kurum tarafından kendisine herhangi bir bildirim yapılmadığı için ihalenin neden geçersiz olduğunu bilmediğini, şartnamede her ne kadar ikinci ihale tarihi yer alsa da, ilk ihalenin geçersiz olması nedeniyle satişın ikinci ihaleye bırakıldığı hususunun müvekkiline bildirilmediğini, ihale alıcılarının ihale sürecine katılimı muvazaalı olduğundan ihalenin feshi gerektiğini ileri sürerek 02/08/2022 tarihli ihalenin hukuka aykırılık barındırması nedeniyle feshine,davalınin para cezasına mahkum edilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Antalya 2. İcra Hukuk Mahkemesi 15/02/2023 tarih ve E.2022/553, K.2023/133 sayılıkararı ile, 6183 sayılı Kanun'un 99. maddesinin ikinci cümlesinde aynen; "İhalenin feshi, gayrimenkulün bulunduğu yerin icra mahkemesinden şikayet yolu ile istenebilir" hükmünü içermekte olduğu, icra mahkemesinin 6183 sayılı Kanun'dan kaynaklanan görevinin, sadece taşmmaz mallara ilişkin ihalenin feshine yönelik olduğu ve taşınır mallar hakkındaki ihalenin feshi şikayetlerini kapsamadıği, kanundaki istisna dışında, ayrı bir idari işlem niteliğinde olan, 6183 sayılı Kanun uyarınca yapılan takibe ilişkin menkul malların haczen satışı ile ilgili uyuşmazlıkların adli yargı yerince çözümleneceğine ilişkin bir hükme kanunda yer verilmediği, bu durumda gerek Anayasanın, kanunların başka mercilere bırakmadığıidari karar ve işlemlerin idari yargı yerince çözümleneceğine ilişkin hükmün, gerekse 6183 sayılıKanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları çözümlemekle vergi mahkemelerini görevli kılan 2576sayılı Kanun'un 6/b maddesi uyarınca, dava konusu satışla ilgili uyuşmazlığı çözümlemekle vergi mahkemeleri görevli bulunduğu gerekçesiyle davanın yargı yolu nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Antalya 1. Vergi Mahkemesi 31/03/2023 tarih ve E.2023/329 sayılı kararı ile, 5510 sayılıKanun'un 88/19. maddesindeki "Sosyal Güvenlik Kurumunun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin" yetkili olduğuna dair açık düzenleme karşısında dava konusu ihale ile ilgili uyuşmazlığı çözümlemekle adli yargı yerinin görevli olduğu anlaşıldığından, davanın görev yönünden reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığıgerekçesiyle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığından mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 15. ve 19. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren Antalya 2. Ícra Hukuk Mahkemesinin 15/02/2023 tarih ve E.2022/553,K.2023/133 sayılı dava dosyası da temin edilip eklenmek suretiyle dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiștir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Primlerin ödenmesi"başlıklı 88. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarınin tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 nci maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlari ve mercilere verilen yetkileri kullanır.

Kurumun 6183 sayıhı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağıniteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kismen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı Ícra ve Íflas Kanununda yazilı tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.

Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsûlüHakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklıbiriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz."
6. Aynı Kanun'un “Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:

"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.”

7. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 37.maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
“Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortasıprimleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayili Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 nci maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır."
8. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun'un 77 ila 87. maddeleri arasında menkul malların haczi ve satişına ilişkin hükümlere, 88 ila 99. maddeleri arasında ise gayrimenkullerin haczi ve satışına dair hükümlere verilmiş olup, 99. maddede "İhalenin feshinin gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikayet yoluyla istenebileceği, ihalenin feshi veya kaydın tashihi hakkında başkaca mahkemeye veya idari kaza mercilerine müracaat olunamayacağı"düzenlenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Vergi Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, davalı Kurum alacağının tahsili maksadıyla 6183 sayılı Kanun uyarınca yapılan menkul mal satış ihalesinin iptali istemiyle açılmıştır.

12. 6183 sayılı Kanun uyarınca amme alacağının tahsili için haczedilen gayrimenkullerin ihalesinin feshinin gayrimenkulün bulunduğu yer İcra Tetkik Merciinden isteneceği aynı Kanun'un amir hükmü olup, menkul malların ihalesine ilişkin olarak görevli mahkeme konusunda kanun koyucu açık bir düzenleme yapmamış; ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu alacaklarının tahsiline ilişkin olarak 5510 sayıli Kanun'da özel düzenleme getirilmiştir.

13. Dosya kapsamına göre uyuşmazlık; davalı Kurum tarafindan gerçekleştirilen menkul mal ihalesi iptal edildikten sonra gerçekleştirilen ikinci ihalenin de usulüne uygun yapılmadığı iddiasıyla ihalenin feshinin talebi üzerine çıkmıştır. Dava konusu iddialar ihale öncesine ait olup, uyuşmazlığın temelinde 6183 sayılı Kanun'a atfen 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesindeki tahsil aşaması/süreci yatmaktadır. Bu durumda, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun prim alacağı niteliğindeki amme alacağının tahsili sürecindeki dava konusu menkul malın satış ihalesinin iptali ile ilgili uyuşmazlığı çözümlemekle adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

14. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Antalya 1. Vergi Mahkemesinin 

başvurusunun kabulü ile Antalya 2. Icra Hukuk Mahkemesinin 15/02/2023 tarih ve E.2022/553,K.2023/133 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 1. Vergi Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Antalya 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 15/02/2023 tarih ve E.2022/553, K.2023/133 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ ile KESİN olarak KARAR VERİLDİ.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN

Başkan Muammer: * *
Üye Nilgün: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/322
KARAR NO : 2023/567
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Vakıf Üniversitesi bünyesinde öğretim elemanı olarak görev yapmakta iken, iş akdinin sona ermesinden kaynaklı tazminatlarının faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılan davanın İDARi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : B.A.
Vekili : Av. Meral TURGUT Daval : Başkent Üniversitesi RektörlüğüVekili : Av. Meryem DEMİRCI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Başkent Üniversitesi Görsel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesine Moda Tasarım ve Tekstil Bölümü eski başkanı olduğunu, 15/09/2021 tarihinde Başkent Üniversitesi Görsel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. A.T.'in mobbing, yıldırma,baski, hakaret ve tehditlerinden dolayı istifa etmek zorunda kaldığıni, fakülte dekanı hakkında Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu, şikayetinden vazgeçmediğini ve bunun üzerine iş akdinin haksız ve hukuksuz olarak 27/12/2021 tarih ve 892878 sayılı yazı ile işverenlikçe feshedildiğini iddia edip fazlaya ilişkin dava, talep, ıslah ve tüm hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL kidem tazminati, 1.000 TL ihbar tazminatiı ve 100.000 TL manevi tazminat istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.


2. Davalı idare vekili cevap dilekçesinde, davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Ankara Bati 3. İş Mahkemesi 23/06/2022 tarih ve E.2022/99 sayıli kararı ile, davalı tarafin idari yargının görevli olduğuna, yargı yolunun caiz olmamasına dair itirazlarının reddine karar vermiştir.
4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, öğretim üyesi olarak idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olan davacının, sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat isteminin idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
"...Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; kamu tüzel kişiliğine ve ayrıcalıklıkamu gücüne sahip olan davalı vakıf üniversitesinin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, idare hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, bu çerçevede, kamu hizmeti görmek amacıyla, davacı öğretim üyesi ile vakıf üniversitesi arasında imzalanan sözleşmenin de İdarî hizmet sözleşmesi niteliği taşıdığı açıktır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdarî Dava Türleri ve İdarî Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasının (c) bendi uyarınca tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü İdarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların İdarî yargıyerinde görülmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; Başkent Üniversitesi Görsel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Tasarım ve Tekstil Bölümü başkanı olarak görev yapmakta iken 15/09/2021 tarihinde bölüm başkanlığından istifa eden, 27/12/2021 tarihinde öğretim görevliliği sözleşmesi feshedilen davacının;üniversiteden olan alacağına karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL kidem tazminati, 100 TL ihbar tazminati, 100.000 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 101.100TL'nin 27/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek banka mevduat faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmaktadır.

Davalı Başkent Üniversitesinde akademik personel olarak îdare hukukuna tâbi bir kamu personeli olan davacının sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin davanın, 2577sayılı Kanunun 2. maddesinin 1. fikrasinın (c) bendi uyarınca Idarî yargi yerinde görülmesi gerekmektedir.

2577 sayılı Kanunun yukarida anilan 2. maddesinin 1. fikrasının (c) bendi kapsamında idari yargi yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmiştir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, 2247 sayılı Kanun'un 13. Maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
".…Davalı Başkent Üniversitesi, 2809 sayılı “Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun Ek 33. maddesi ile kamu tüzel kişiliğine sahip olmak üzere vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olarak kurulmuştur.


Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/02/2023 tarihli ve 2023/13 Esas, 2023/131 Karar sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde; vakıf yükseköğretim kurumlarında niteliği belirtilen kamu hizmetinin yürütülebilmesi için istihdam edilen akademik personel ile vakıf yükseköğretim kurumu arasında yapılan sözleşmelerin "idari hizmet sözleşmesi" niteliğinde olduğunun kabulü ve ilişiğin kesilmesine dair işlem nedeniyle mahrum kalman mali hakların tazmini istemiyle açılan davanın da idari yargıda görülmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Ankara Batı 3. Iş Mahkemesinin 23/06/2022 tarihli ve 2022/99 E. sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.

Gereği takdirlerinize sunulur."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur 
Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumlari, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
9. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
“Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızı, ekonominin ihtiyaçduyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup,Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulmasi esastir. ..."
10. Aynı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
“Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafindan dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir, Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariçDevlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakif yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğüölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alıinmalarını onaylar,yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.

Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alıinmasi ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61inci maddesi hükmü uygulanır."

11. Ayni Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
" Vakıfca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.
Vakif yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fikra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca ayliklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır."
12. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu Ek Madde 33 şöyledir:
"Ankara'da Türkiye Organ Nakli ve Yanık Tedavi Vakfı ile Haberal Eğitim Vakfi tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip Başkent Üniversitesi adıyla yeni bir vakıf üniversitesi kurulmuştur.
Bu Üniversite;
a) Tip Fakültesi,
b) Fen-Edebiyat Fakültesi,
c) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,
d) Mühendislik Fakültesi,
e) (Değișik: 17/11/1999-4480/3 md.) Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi ile DişHekimliği Fakültesi,
f) Rektörlüğe bağlı Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü ve Sosyal Bilimler Enstitüsü ile Hemşirelik Yüksekokulu,Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksek Okulu ve Sağlık İdaresi ve İşletmesi Yüksek Okulundan,
g) (Ek: 25/7/2000-KHK-612/5 md.; Aynen kabul: 10/1/2001-4617/3 md.) Eczacılık Fakültesi ve Eğitim Fakültesinden;
h) (Ek: 25/7/2000-KHK-612/5 md.; Aynen kabul: 10/1/2001-4617/3 md.) Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Avrupa Birliği Uluslararası İlişkiler Enstitüsü, Transplantasyon ve Gen Bilimleri Enstitüsü ve Yanık, Yangın ve Doğal Afetler Enstitüsünden;
Oluşur."
13. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Öğretim elemanları" başlıklı 23.maddesi şöyledir:
"Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakif yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalişma deneyimine sahip olmasi gözetilir.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalişma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylik ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır." (Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/4/2011 tarihli ve E.: 2008/8234, K.: 2011/2452 sayilı Kararı ile bu maddenin son cümlesinde yer alan “özlük hakları" ibaresinin iptaline karar verilmiştir.

14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykirı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan 

açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davaları

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargi kararı veremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’in katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacının Başkent Üniversitesi bünyesinde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken,iş akdinin feshinden kaynaklanan, ücret, kidem, ek ders ve yıllık izin alacağının faiziyle tahsili istemiyle açılmiştır.

18. Davalı Üniversite, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun'un Ek 33. maddesi ile vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

19. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yarginın görev alaninın belirlenmesinde kullanilan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflıişlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.
20. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi Vakıf Üniversitelerinin de Anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayrıcalığıdır. Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç,yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak,bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarını sağlamaktir. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, Anayasal teminat altına alınmıştır.
21. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davalı Üniversitenin, sürekli 

ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının, statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idari sözleşme niteliği taşıdığı açıktır.

22. Buna göre, davacıın sözleşmesinin feshinden dolayı talep ettiği tazminatlarının, asıl işleme bağlı bir nitelik taşıdıği, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısınca yapılan başvurunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara Batı 3. İş Mahkemesinin 23/06/2022 tarih ve E.2022/99 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısınca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara Batı 3. iş Mahkemesinin 23/06/2022 tarih ve E.2022/99 sayılıKARARININ KALDIRILMASINA.

25/09/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer TÓPAL: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer TÓPAL: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer TÓPAL: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, vakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki Başkent Üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarak görev yapmakta iken sözleşmesini fesheden davacının, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır.

Davalı Başkent Üniversitesi, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılıYükseköğretim Kurumlan Teşkilatı Kanunu'nun Ek 33. maddesi ile vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasında imzalanan iş sözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857 sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin olması hususları dikkate alınarak,davacının kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda anılan Yargıtay içtihadında da belirtildiği üzere, 2547 sayılı kanunu kapsamındaki kamu hizmetini yürüten davacı öğretim görevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esasları yönünden aynı kanun'a tabi olduğu tartışmasız ise de, kendisinin iş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlık konusunun işçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamu hizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylık ve diğer özlük hakları

bakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacaği, 7036 sayılı Kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Ankara Batı 1. İş Mahkemesinin yargıyoluna ilişkin görevli olduğuna ilişkin kararının yerinde olduğu ve davada adli yargının görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Üye Üye Üye Nilgün TAŞDoğan AĞIRMAN Eyüp SARICALAR 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/323
KARAR NO : 2023/583
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih õncesinde 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunmayan davacının vazife malullüğüne ilişkin açtığı davada, 5510 sayılı Kanun hükümleri kapsamında ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.

KARAR 
Davaci : S.Ö.
Vekili : Av. Erol Yasin ÖZKEÇECİDavah : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Nazmiye ATiLA 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde 2015 yılından itibaren Sözleşmeli Er olarak görev yapmaktayken, Çukurca'da gerçekleştirilen havan keşif atışında sağ el başparmağından yaralanmak suretiyle malul kalan davacının, vazife malulü sayılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine yönelik işlemin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 61. İş Mahkemesi 29/06/2022 tarih ve E.2021/406, K.2022/157 sayıh kararı ile,"3713 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü hükümleri gereğince 5510 sayılı Kanun'un 6/1-(d)bendine göre askerlik hizmetini er olarak yapan davacının 4.ve 5.maddelere göre sigortalı sayılmayacağıve idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle, dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar, istinaf edilmeksizin 08/09/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 11. İdare Mahkemesi 30/03/2023 tarih ve E.2022/1948 sayılı ara kararı ile, ""2008 yılı öncesi Emekli Sandığı iştirakçisi olmayan davacı hakkında 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı ve 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu""gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, Türk Silahlı Kuvvetlerinin (Jandarma Genel Komutanlıği ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dâhil) Genelkurmay Başkanlığınca lüzum görülen erbaş ve er kadrolarında, kritik ve uygun görülen görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek sözleşmeli erbaş ve erlerin; temini, yetiştirilmeleri, görevde yükselmeleri, tertip edilmeleri, geçici görevlendirilmeleri, hizmet şartlari, görev ve haklari, yükümlülükleri, ayırma ve ayrılmaları ile ilgili usul ve esaslari düzenlemektir."
6. Bu Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (d) bendinde, "Sözleşmeli erbaş ve er: Erbaşve er kadro görev yerlerinde, bu Kanun esaslarına göre istihdam edilenleri ifade eder" denilmiştir.
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı sayılanlar"başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi şöyledir:
"Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; c) Kamu idarelerinde;1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar, 2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılıDevlet Memurları Kanununun 86 nci maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar, sigortalı sayılirlar."
8. Bu Kanun'un "Malul sayılma" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlik hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tibbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60'ıni, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az %60'ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.
Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünün %60'ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engelliliği sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz.
Yedek subay, yedek astsubay veya erbaş ve er olarak ya da talim, manevra, seferberlik veya harp dolayısıyla görevleri ile ilgileri kesilmeksizin silâh altına alındıkları dönemde malûl olup, bu malûllükleri asıl görevlerini veya işlerini yapmaya mani olmayanlar hakkında, bu hastalık veya engellilik hâlleri sebebiyle malûllük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz 
4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların yazılı talepleri halinde,haklarında bu madde hükümleri uygulanmaksızın malūllüklerinin mani olmadığı başka vazife veya sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını isteme hakları mahfuzdur. Ancak, kurumlarında başka vazife ve sınıflara nakli mümkün olanlardan özel kanunlarına göre yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya malûliyetlerinin yeni vazifelerine de mani olduğuna dair usûlüne uygun yeniden rapor almadıkça bu haklarını kullanamazlar.

4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalilardan, vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlar, hastalıkları kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam etmesi halinde, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre birinci fikra uyarınca malûl veya 47 nci madde hükümlerine göre vazife malûlü sayılırlar.

4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan; personel kanunlarına tabi olmayanların hastalik sebebiyle malûl sayılmalarına esas alınacak hastalık süresi hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 657 sayilı Devlet Memurları Kanununun hastalik iznine ilişkin 

hükümleri uygulanır. Kanunlarındaki yazılı sürelerden önce geçen hastalığı en çok bir yıl içinde nüksetmesi halinde eski ve yeni hastalık süreleri birleştirilmek suretiyle işlem yapılır 
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
9. Bu Kanun'un "Vazife malullüğü" başlıklı 47. maddesinin uyuşmazlığa ilişkin ilgili fikralarışöyledir:
"(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c)bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malûllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen malûllük; sigortaliların vazifelerini yaptıkları sirada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir. (...)

(5) Süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıklari, sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır. (Ek cümle: 4/7/2012-6353/82 md.; Değişik ikinci cümle: 12/7/2013-6495/97 md.) Ancak, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
(6) Vazife malûllüğü süresi içerisinde bildirilmeyen sigortalılara; kamu idareleri ya da sigortalilar veya hak sahiplerince sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malûllüklerinin belgelenmesi ve müstahak olmaları şartiyla, bu Kanunun zamanaşımı hükümleri dikkate alınmak suretiyle vazife malûllüğü aylığı bağlanır veya bağlanmış olan aylıklar düzeltilir. Bu durumda sigortalıveya hak sahiplerine bağlanacak aylık ya da aylik farklarının, vazife malûllüğünün bildirildiği tarihe kadar olan toplam tutarı Kurumca ilgili kamu idaresine ödettirilir. (...)

(8) Subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sõzleşmeli erbaş ve er ile Türk SilâhlıKuvvetlerince görevlendirilen 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan;a) Harpte fiilen ateş altında,
b) Harpte, harp bölgelerindeki harp harekât ve hizmetleri sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle,
c) Harpte veya harbe hazırlık devresinde her çeșit düşman silâhlarının etkisiyle,
d) Askerî harekâtı gerektiren iç tedip ve sınır hareketleri sırasında, bu hareketlerin sebep ve etkisiyle,
e) Barışta veya olağanüstü hallerde, emir veya görev ile uçuş yapan uçucularla hangi meslek ve sınıftan olursa olsun emirle görevli olarak uçakta bulunanlardan uçuşun havadaki ve yerdeki sebepleriyle ve yine emir ve görev ile dalış yapan dalgiçlarla, hangi meslek ve siniftan olursa olsun emirle görevli olarak denizaltı gemisinde veya dalgıç kıtasında bulunanlardan denizaltıcılığın veya dalgıçlığın çeşitli sebep ve etkileriyle,
f) Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarının yabanci ülkelere gönderilmesini gerektiren durumlarda, birliklerin bulundukları yerlerden hareketlerinden itibaren yurt içinde, yurt dışında, yabancı ülkelerde veya yurda dönüş sırasında,
vazife malûlü olanlara harp malûlü denir.
(9) Bunlardan uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere bulundukları kademenin üç ilerisindeki kademenin, uzman jandarmalara bulundukları rütbenin bir üst rütbesinin aynı kademesinin; astsubaylarla yarbay rütbesine kadar (yarbay hariç) bir üst rütbenin aynı kademesinin, yarbaylara albay, albaylara kidemli albay, kidemli albay ile general ve amirallere bir üst rütbenin, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasinın (c) bendi kapsaminda bulunan sigortalilara ise bir üst derecesine veya kademesine karşilik gelen prime esas kazanci üzerinden aylik bağlanır.

10. Ayni Kanun'un 101. maddesi şöyledir 

"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
11. Aynı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
B. Yargi Kararlari 
12. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığıda, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 2015 yılından itibaren Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde Sözleşmeli Er olarak görev yapmakta olan davacının Çukurca'da gerçekleştirilen havan keşif atışında sağ el başparmağının yaralanması suretiyle malul kaldığı iddiasıyla davalı Kuruma vazife malulü sayılması istemiyle yaptığıbaşvurunun reddi işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

16. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı,hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla, görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir.
17. 5510 sayili Kanun'la 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayili Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım Işçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle 

korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine gecilmistir. Bu sistemle, devlet memurlari ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

18. Somut olayda, davacınin 2015 yılından itibaren Kara Kuvvetleri Komutanliği bünyesinde 4/1-c maddesi kapsamında "Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olmasıöngörülmemiş olanlar(dan)" olarak sigortalı sayıldığı, bununla birilikte bu dönemde 5434 sayılı mülga Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadiği ve 5510 sayilı Kanun'un Geçici 4/2. maddesindeki hükmün uygulama alanının olmadığı gözetildiğinde, ilk defa 2015 yılı itibarıyla kamu görevine başlayan davacıya 5510 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkin olduğu görülmekle, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmiştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 61. Îs Mahkemesinin 29/06/2022 tarih ve E.2021/406, K.2022/157 sayıli görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 11. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 61. İşMahkemesinin 29/06/2022 tarih ve E.2021/406, K.2022/157 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OYBİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan: Muammer
Üye: Nilgün
Üye: Doğan
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: TOPAL
Üye: TAŞ
Üye: AĞIRMAN

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/326
KARAR NO : 2023/549
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET : Davacının 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçiş aşamasında çalıştığı hizmet kodunun hatalı bildirildiğinden bahisle düzeltilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ve işlemden kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİYARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : Y.A.

Vekili : Av. Ömer Faruk GENÇ

Davah : T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı - Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü

Vekili : Av. Selma ERGÜNER AKALAN 
Adli Yargida 

Feri Müdahil : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

Vekili : Av. Yeşim SEZER 


I. DAVAKONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Tapu ve Kadastro 4. Bölge Müdürlüğü bünyesinde elektrik-elektronik teknisyeni olarak daimi işçi statüsünde çalışan müvekkilinin, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş yaptığı tarihten itibaren iş yeri çalışma kodunun, temizlik görevlisi şeklinde hatalı olarak bildirildiğini, bu hatanın düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddedildiğini ifade ederek,bu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptali ile müvekkilinin işyeri çalışma kodunun hatalı olarak bildirilmesinden kaynaklanan parasal haklarına karşılık, fazlaya ilişkin hakları saklıtutulmak kaydıyla 500 TL'nin ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargı
2. Bursa 1. Ídare Mahkemesi 29/06/2021 tarih ve E.2021/606, K.2021/573 say1 ile,uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmayarak kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlığın davacının, davalı idare tarafindan (taşeron şirket bünyesindeyken)elektrik-elektronik teknisyeni olarak istihdam edilmesine karşın sözleşmede belirtilen istihdam şekline aykırı olarak çalışma kodunun temizlik işçisi olarak kayitlara işlenmesinin özlük hakları yönünden mağduriyetine yol açtiğından çalışma kodunun elektrik-elektronik teknisyeni olarak değiştirilmesi isteminden kaynaklandığı anlaşılmakta olup, davacının sürekli işçi kadrosunda çalıştığı dikkate alındığında, İş Mahkemeleri Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işverenler arasında iş hukukuna ait her türlü uyuşmazlığın çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğunu belirten yasa hükmü karşısında, idari bir sözleşme ile kamu kurum veya kuruluşuna kamu hukuku bağı ile bağlı olmayan, özel hukuk sözleşmesi ile istihdam edilen, bu nedenle kamu görevlisi olmayan ve İş Kanununa göre işçi sayılan davacı ile işveren arasında çıkan uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargıya ait olduğundan, anılan işleme karşıaçılan davanın görev yönünden reddi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.'
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle ancak parasal talebini 1.000 TL olarak belirterek adli yargıyerinde dava açmiştir.

B. Adli Yargıda 
4. Bursa 1. İş Mahkemesi 06/10/2022 tarih ve E.2022/16, K.2022/402 sayı ile, dava konusu olayın idari yargının görev alanı içerisinde olması nedeniyle HMK 114. maddesi uyarınca yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 18/01/2023 tarih ve E.2022/3300, K.2023/44 sayi ve "Belirtilen uyuşmazlık; kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme ve bundan kaynaklanan zarara yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan; benzer mahiyetteki davaların idari yargıda çözüme bağlandığı da yukarida belirtilmiştir." gerekçesi ile, istinaf başvurusunun reddine karar vermiş ve görevsizlik kararı

kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Somut uyuşmazlikta dava; davalı idare bünyesinde personel hizmeti alımı yoluyla alt işveren şirket personeli olarak görev yapmakta iken, 20/11/2017 tarihinde kabul edilen ve 24/12/2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin(01/02/2018 tarih ve 7079 sayıli Kanun ile Kanunlaşan) 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23.madde uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının temizlik görevlisi olan Sosyal Güvenlik Kurumu kaydının elektirik teknisyeni olarak değiştirilerek tespitine ilişkin olup dosya içeriğinin incelenmesinde; davacı vekilince davacının fiilen geçişten sonra da elektrik teknisyeni olarak çalıştırıldıği, 696 sayılı KHK ile temizlik görevlisi meslek kodu ile 4d kadrosuna geçirildiğinin ve bu hususun hatalı olduğunun ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari yargı yetkisinin sınırlarıbelirlenmiştir. Davacının "temizlik görevlisi" olarak sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi bir idari işlem olup, davacı da idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesini istemekte ve dava konusu uyuşmazlik bu idari işlemden kaynaklanmaktadır. Bu sebeplerle idari işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu açıktır.( 9 HD. 2021/6767 E 2021/11375, 9 HD. 2021/1478 E. 20210514 K., ANKARA BÍM 4. Ídari Dava Dairesi 2019/1316 E.2020/192 K., Bursa BAM 3.HD. 2022/715 E. 2022/571 K., Ankara Bam 30. HD. 2022/3935 E.2022/3419 K., Antalya Bam 2022/211 E. 2022/2125 K.)"
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MÍT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandıği, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıği, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sõzleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştirılmalarına ilişkin olarak açtikları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
c) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştiğı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşiliğında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayıkabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınmasi, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c)bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibrazetmek, bu fikranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarinın kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibariyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince 

topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde birakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz,hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.
Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibariyla çalıştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçişişleminin yapıldığı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. Ihdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapildiğı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanliği ve Maliye Bakanlığina bildirilir Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadrolari, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsaminda geçiş işlemleri yapilanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işcilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde gecişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."
7. Ayni Kanun Hükmünde Kararnamenin 113. maddesi ile eklenen 6356 sayıli Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayıli cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarisından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncümaddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farkhı olanları ise geçişten önce işçinin çalıştığıalt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. (2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır. (3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler,bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu 

tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykırı diğer hükümleri uygulanmaz."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
B. Yargi Kararları
9. Yargitay 9. Hukuk Dairesinin 01/07/2021 tarih ve E.2021/6767, K.2021/11375 sayılı bozma kararında, özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmesinin bir idari işlem olup davacı idareden kadroya geçişsırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçişsırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yarginın görevli olduğu ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlkİnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasinda 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyasının örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünülđü:
12. Dava, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'ne bağlı 4.Bölge Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren alt işverenlere bağli şekilde istihdam edilen davacıinın, 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince daimi kadroya alınırken işyeri çalişma kodunun 3114.02 (elektrik-elektronik teknisyeni) olarak bildirilmesi gerekirken 9112.06 (temizlik görevlisi) olarak gösterilmeye başlanmasının usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle, bu hatanın düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun zimnen 

reddedilmesine ilişkin işlemin iptali ile davacının işyeri çalışma kodunun hatalı olarak bildirilmesinden kaynaklanan parasal haklarına karşılık, fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla idari yargıda 500TL'nin, adli yargıda 1.000 TL'nin ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
13. Uyusmazlık konusu olayda, davacının talebinin sürekli isci kadrosuna gectikten sonraki bir duruma ya da olguya ilişkin olmadıği, kadroya geçişi öncesindeki mesleğinin hizmet türüne işlenirken hata yapıldığı iddia edilerek dava konusu yapıldıği, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde hizmet türünün hatalı girildiğinden bahisle bunun düzeltilmesine ilişkin bu uyuşmazlığın iş sözleşmesinden doğmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığın işçilik haklarından kaynaklı olmayıp İş Kanunu'na tabi bulunmadığı, sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu ve uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.

14. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Bursa 1. Ídare Mahkemesince verilen 29/06/2021 tarih ve E.2021/606, K.2021/573 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 1. İdare Mahkemesince verilen 29/06/2021 tarih ve E.2021/606, K.2021/573 sayili GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞÍYLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nigün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/334
KARAR NO : 2023/646
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : Belediye Meclisi kararıyla yürürlüğe konulan Tarifenin uygulanmasından doğan "geçiş hakkıücretine" ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Vekili : Av. Sanem ATAKUL AKBAŞ
Davalı: Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Pinar YILMAZ 

I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, davalı idarece tahakkuk ettirilen 18/03/2022 tarih ve 663/205-48981 dosya numaralı 267.224,11 TL geçiş hakkı bedeli ile 48.100,34 TL katma değer vergisi olmak üzere toplam 315.324,45 TL "2021-2025 yıllarına ilişkin 5 yıllık geçiş hakkı bedeli" açıklamalı tahakkuk fişinin ve hesap tablosunun, geçiş hakkı bedelinin Tarifeye aykırı şekilde fazla hesaplandığı ve ayrıca KDV tahakkuk ettirilemeyeceği iddialarıyla kaldırılmasına yönelik 12/05/2022 tarih ve 82804 sayılıbaşvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesi ile, "Tarife ile belirlenen ücrete ilişkin davada adli yargının görevli olduğunu" belirterek yargı yolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
3. Aydın 2. İdare Mahkemesi 21/03/2023 tarih ve E.2022/1709 sayılı görevlilik kararı ile, "geçişhakkı bedeline ilişkin uyuşmazlığın sözleşmeden değil, Yönetmelikten kaynaklandığı, dolayısıyla idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca idare mahkemelerinin görevli olduğu" gerekçesiyle, davalının görev itirazını reddetmiştir.

4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine, dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi 

5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu düşüncesiyle olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kismi şöyledir:
"..Dava konusu olayda, davalı idare ile davacı arasında 19/10/2016 tarihinde geçiş hakkısözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin incelenmesinden, taraflara karşılıklı olarak çeşitli hak ve yükümlülükler getirdiği, tarafların serbest iradelerine dayandıği, kamu hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün bu sözleşmede yerinin bulunmadıği, sözleşmede tarafların karşılıklı fesih ve sözleşmede değişiklik yapma yetkilerinin bulunduğu görülmektedir. Bu durumda, sözleşmenin kamu hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest iradesiyle oluştuğu kabul edilmelidir. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğer yetkilerinin karşı taraftan fazla bulunmasi, bu sözleşmenin özel sözleşme niteliğini etkilemediği gibi, idarenin üstün yetkilerle donatıldığı sonucunu doğurmamaktadır.

Yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar dikkate alındığında, bu düzenlemeler kapsamında akdedilen geçiş hakkı sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda çözülmesi gerektiği açıktır. Buna karşılık, geçiş hakkı sağlayıcısı ile işletmeci arasında herhangi bir geçiş hakkı sözleşmesi imzalanmadan elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapının kurulmasi, kaldırılmasi, bakım ve onarımının yapılması gibi amaçlarla kamu mülkiyet alanlarının altından, üstünden veya üzerinden geçilmesi halinde, bu tasarruflar sebebiyle kamu kurumlarıtarafindan tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde idare hukukunun ilkelerine göre değerlendirme yapılmasi gerekmektedir.

Bu itibarla, somut olayda uyuşmazlığın bu sözleşmede belirtilen alanlara ilişkin geçiş hakkıkarşılığı ödenecek geçiş hakkı bedelinin miktarının belirlenmesinden kaynaklandığı, bu kapsamda saha dolapları bedelleri ile bu bedellerden kaynaklanan KDV'nin Yönetmelik'te belirtilen ve sözleşmede kararlaştırılan esaslara uygun olarak hesaplanip hesaplanmadığının belirlenmesi gerektiği anlaşıldığından, geçiş hakkı sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözülmesi gerektiği düşünülmektedir."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve 

İşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılıKanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddi gerektiği yönünde düşünce vermiştir.Düşüncenin ilgili kısmı özetle şöyledir:
".Idarî yargının görev alanının tespitine ilişkin ölçütlerden biri olan "kamu gücü" ölçütüne göre, idare, egemenliğin bir parçası olarak emretme gücü (kamu kudreti) kullandiğından ve ilgililere bu tek yanlı iradesini gerektiğinde zorla kabul ettirme yetkisine sahip olduğundan, idarenin kamu gücükullanarak yaptığı işlem ve eylemlerden kaynaklanan ihtilafların görüm ve çözümü idarî yargının görev alanına girer. "Kamu hizmeti" ölçütüne göre idarenin kamu hizmeti görmek için yaptiğı işlem ve eylemler, idare hukukunun alanına girdiğinden, uyuşmazlıkların görüm ve çözüm yeri idarî yargıdır."Karma ölçüt"e göre ise idarenin üstlendiği hizmetlerin artması ve çeşitlenmesi, kamu hizmeti ölçütünüyetersiz kıldığından ve birçok kamu hizmeti, idare hukuku kurallarına göre değil özel hukuk kurallarına göre yürütülmeye başlandiğindan, (elektrik, doğal gaz dağitim, iletim, elektronik haberleşme gibi.) idarîyargının görev alanının tespitinde yürütülen faaliyetin niteliğinden ziyade, faaliyeti yürüten ya da işlemi tesis eden ve uygulayan kuruluşun özel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanıp kullanmadığı önem taşımaktadır. Bu itibarla kamu hizmetini yürüten kuruluşun, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanarak yaptığı işlem ve eylemlerinin denetimi idarî yargının görev alanına girer.

Bir sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlığın idarî yargıda görülebilmesi için ise uyuşmazlık konusu edilecek sözleşmenin "idarî sözleşme" niteliğinde olması gerekmektedir. Bununla birlikte idarenin özel hukuk sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar bakımından da sözleşme öncesi süreçlere ilişkin olarak idare tarafından kamu gücü kullanılarak tesis edilen tek yanlı işlemlerin ve sözleşmeden ayrılabilen işlemlerin yargisal denetimi idarî yargı mercileri tarafindan yapılır.
Elektronik haberleşme mevzuatında geçiş hakkına ilişkin anlaşmaların serbestçe yapılması esasıbenimsenmiştir. Geçiş hakkı sağlayıcısının kamu idaresi olması durumunda ise anlaşmaya esas geçişhakkı ücret tarifesinin ilgili idarenin tâbi olduğu mevzuata göre yetkili organı eliyle belirlenebileceği açik olup, tarifenin ilgili taraflarin katimiyla belirlenmesini zorunlu kilan bir düzenleme bulunmamaktadır. Nitekim, Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesine göre, belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir.
Davalı belediye tarafindan davacı şirket adına, 2021-2025 yılları arasındaki 5 yıllık döneme ilişkin olarak geçiş hakkı bedeli tahakkuk ettirilmesi üzerine vergi dairelerinden alınan muktezalara ve bölge idare mahkemesi kararlarına göre belediyelere ödenecek geçiş hakkı bedellerinin katma değer vergisinden müstesna olduğu ve saha dolaplarının Yönetmeliğe göre ayri bir ücrete tâbi tutulamayacağıyönünde davacı şirket tarafindan yapılan başvurunun belediyece zımnen reddi işlemi davaya konu edilmiştir.

Davalı belediyenin sözleşmede yer almayan saha dolabı ücretini Yönetmeliğin 9. maddesinin 4numaralı fikrasına dayanarak tahakkuk ettirmiş bulunması nedeniyle ihtilafin davaci ile davalı idare arasında akdedilen sözleşmenin uygulanmasından değil, katma değer vergisi mevzuatından ve Yönetmeliğin 9. maddesinin 4 numarali fikrasinda örnek olarak belirtilen bedellerin ve benzerlerinin geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafindan ayrıca karşılanacağı yolundaki kuraldan ve Belediye Meclisi kararıyla yürürlüğe konulan Tarifenin uygulanmasından kaynaklandığı ve Tarife ile belirlenen bedelin dayanağının Belediye Gelirleri Kanunu ve bahsi geçen Yönetmelik olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, sözleşmeye değil Yönetmeliğe dayandırılan bedel talebine ve katma değer vergisine ilişkin olarak, davalı idarenin tek yanlı iradesiyle tesis edilen işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın, sözleşme hükümlerinin uygulanmasından doğan bir uyuşmazlık olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmadığından, davanın görüm ve çözümü idarî yargının görev alanında bulunmaktadır.
IV. İLGiLi HUKUK 

A. Mevzuat 
8. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Amaç" baslıklı 1. maddesi söyledir 
"Bu Kanunun amaci; elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarının gözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerin yaygınlaştırılması,kaynakların etkin ve verimli kullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmet alanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."
9. Bu Kanun'un "Kapsam" başliklı 2. maddesi şöyledir:
"Elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali,satışi, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanuna tabidir."
10. Aynı Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde; "h) Elektronik haberleşme", elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo,telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasitasiyla iletilmesi, gönderilmesi ve alınmasi; "1) Elektronik haberleşme alt yapısi",elektronik haberleşmenin, üzerinden veya aracılığıyla gerçekleştirildiği anahtarlama ekipmanları,donanım ve yazılımlar, terminaller ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebeke birimlerini, ilgili tesisleri ve bunların bütünleyici parçalarıni; "k) Elektronik haberleşme şebekesi", bir veya daha fazla nokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bu noktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlama ekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletim sistemleri ağıni, "s) Geçiş hakki"işletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapiyı kurmak, kaldırmak,bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden,üzerinden geçmeleri için tanınan haklar; "ş) Geçiş hakkı sağlayıcısı", geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri; "z) İşletmeci", yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirket; "dd) Kurul",Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu, "ee) Kurum", Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu olarak tanimlanmiştir.

11. Aynı Kanun'un "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
“Geçiş hakki; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkıni kapsar."
12. Aynı Kanun'un "Geçiş hakkı talebinin kabulü" başlıklı 23. maddesi şöyledir:
" (1) Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi, bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere,kabul edilir.

(2) Kamu kurum ve kuruluşlari, kendilerine yapılan geçiş hakkı talebini içeren başvurularıöncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden, değerlendirir ve altmış gün içinde sonuçlandırırlar.Benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeksizin şeffaf davranılır."
13. Aynı Kanun'un "Tesis paylaşımı ve ortak yerin önceliği" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"Geçiş hakkı kapsamında kullanılacak bir taşınmaz üzerinde halihazırda bu Kanun ve Kurum düzenlemeleri çerçevesinde, Kurum tarafından ortak yerleşim ve tesis paylaşımı yükümlülüğüne karar verilmiş bir elektronik haberleşme şebekesi bulunması halinde ortak yerleşim ve tesis paylaşımına öncelik verilir."

14. Aynı Kanun'un "Anlaşma serbestisi" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"Îşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafindan istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler."
15. Aynı Kanun'un "Geçiş hakkına ilişkin yükümlülükler" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"(1) Geçiş hakkı sağlayıcısi, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin,kesintisiz ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, masrafları işletmeci tarafindan karşılanmak üzere, gerekli tüm önlemlerin alınmasına ve çalışmaların yapılmasına izin verir.
(2) Geçiş hakkı sağlayıcısı bu haklarını kullanırken, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetler ile işletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesini tehlikeye düşürücü veya zarar verici işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür.

(3) Geçiş hakkı kullanan işletmeciler, geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkının kullanımıdışında ayrıca uğradıkları zararları en geç bir ay içerisinde karşılamak zorundadırlar.ci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanir."
16. Aynı Kanun'un "Yetkilendirmenin devri halinde geçiş hakkı anlaşması" başlıklı 29. maddesi şöyledir:
"Yetkilendirmenin devri halinde kamu hizmetinin kesintiye uğramaması için, geçiş hakkısağlayıcısı tarafından aksi ileri sürülmediği müddetçe; geçiş hakkı anlaşmasının, geçiş hakkı sağlayıcısıile yeni işletmeci arasında aynı şartlarda geçerli olacağı kabul olunur."
17. 27/12/2012 günlü ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. Maddesinde;"d) Geçiş hakkı", işletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyıkurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından,üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları; "e) Geçiş hakkı ücreti", İşletmecinin, geçiş hakkıkarşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti; "f) Geçiş hakkı ücret tarifesi", Ek-l'de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınirlarini gösteren fiyat tarifesini ifade etmektedir.
18. Bu Yönetmeliğin "Geçiş hakkına ilişkin anlaşma" başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamında işletmeci ve GHS; 5 inci maddede belirtilen ilkeler doğrultusunda geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları serbestçe yapabilirler.

(2) İşletmeciler, talep edilmesi halinde GHS ile yaptıkları anlaşma ve eklerinin birer suretini Bakanlığa ve Kuruma gönderir.

(3) Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi ve bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere GHS tarafindan kabul edilir. GHS, geçiş hakkı talebini reddetmesi durumunda ayrıntılı gerekçesini işletmeciye bildirmek zorundadir.

(4) GHS'nin geçiş hakkı talebini reddetmesi durumunda işletmeci, reddetme gerekçesi ile birlikte sorunun çözüme kavuşturulması için Bakanlığa başvurabilir. Bakanlık, gerekli değerlendirmeyi yaparak sonucunu GHS ve işletmeciye bildirir.

(5) Geçiş hakkı anlaşması imzalandıktan sonra uygulama sürecinde taraflar arasında ortaya çıkan anlaşmazliıklar, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında çözümlenir. Taraflardan herhangi birinin talep etmesi durumunda Bakanlık konu hakkında gerekli değerlendirmeyi yaparak görüşünü bildirir.
(6) Geçiş hakkına ait ücretlerin ödeme şekli, geçiş hakkına ilişkin anlaşmada yer alır."
19. Bu Yönetmeliğin "Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesi şöyledir;
"(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti,

Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.
(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırıhariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.

(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.

(4) Geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski haline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafindan ayrıca karşılanır 

(5) Geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski haline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacaği GHS tarafindan belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafindan karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatları dikkate alınır."
20. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin (f)bendinde, Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlıhizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek, Belediye meclisinin görev ve yetkileri arasinda sayılmıştır.

21. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesi şöyledir:"Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlıolarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ.Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katiılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davalı belediye başkanlığınca tahakkuk ettirilen geçiş hakkı bedeli ile katma değer vergisi olmak üzere, "2021-2025 yıllarına ilişkin 5 yıllık geçiş hakkı bedeli" açıklamalı tahakkuk fişinin ve hesap tablosunun, geçiş hakkı bedelinin Tarifeye aykırı şekilde fazla hesaplandığı ve ayrıca KDV tahakkuk ettirilemeyeceği iddialarıyla kaldırılmasına yönelik başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin 

iptali istemiyle açılmıştır 
25. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre; temel uyuşmazlık konusu geçiş hakkı bedelinin Belediye Meclisi kararıyla alınıp yürürlüğe konulan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesine dayalı olduğu, bu ücretin bu Tarifeyi aşmayacak şekilde idarece katma değer vergisi dahil edilerek tahakkuk ettirildiği,geçiş hakkı ücretinin "tarifeler" kapsamındaki ücrete tabi işlerden olduğu anlaşılmaktadır.
26. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı şirket ile davalı arasında dava konusu tahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisinin bulunmadığı, söz konusu geçiş hakkıücretleriyle ilgili olarak taraflar arasında bir sözleşme mevcut ise de, dava konusu uyuşmazliğın bu sözleşmeden yahut sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayıp, davalı idarenin yukarıda anılan mevzuat hükümleri kapsamında belirlenip yürürlüğe konulan Tarifeye aykırı şekilde ve katma değer vergisi dahil ederek ücret tahakkuk ettirmesinden doğduğu, Tarife ile belirlenen bu ücretin de sözleşmeden bağımsiz olarak Belediye Meclisince 5393 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca tahakkuk ettirildiği, buna göre de taraflar arasındaki sözleşmeye değil, Yönetmeliğe dayandırılan ücret talebine ve katma değer vergisine ilişkin olarak davalı belediyenin tek taraflı iradesiyle ve kamu gücüne dayalı olarak düzenlenen işlemden kaynaklı uyuşmazlığa konu davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
16/10/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI

Üye Doğan: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava konusu olayda, davalı idare ile davacı arasında geçiş hakkı sözleşmesi imzalandıği,sözleşmenin incelenmesinden, taraflara karşılıklı olarak çeşitli hak ve yükümlülükler getirdiği, tarafların serbest iradelerine dayandıği, kamu hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün bu sözleşmede yerinin bulunmadığı, sözleşmede tarafların karşılıklı fesih ve sözleşmede değişiklik yapma yetkilerinin bulunduğu görülmektedir. Bu durumda, sözleşmenin kamu hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest iradesiyle oluştuğu kabul edilmelidir. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğer yetkilerinin karşı taraftan fazla bulunması, bu sözleşmenin özel sözleşme niteliğini etkilemediği gibi, idarenin üstün yetkilerle donatildıği sonucunu doğurmamaktadır.

Davacı tarafindan acilan is bu davada, dava konusu gecis hakkının özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşilığında maliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak 

alınan bir ücret olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, somut olayda uyuşmazlığın bu sözleşmede belirtilen alanlara ilişkin geçiş hakkıkarşılığı ödenecek geçiş hakkı bedelinin miktarının belirlenmesinden kaynaklandığı, bu kapsamda saha dolapları bedelleri ile bu bedellerden kaynaklanan KDV'nin Yönetmelik'te belirtilen ve sözleşmede kararlaştirılan esaslara uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığının belirlenmesi gerektiği anlaşıldığından, geçiş hakkı sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözülmesi gerektiği düşüncemizle sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmamaktayız.

Üye Üye Üye Nilgün Doğan Eyüp TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/347
KARAR NO : 2023/571
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen dava dosyasında, bloke paraya faiz işletilmesine yönelik müzekkerenin yazılmaması sebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddi zarara karşılık açılan davanın,tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davacı: M.Ü.T.

Vekili : Av. Mazlum DOĞAN 
Daval : Adalet Bakanlığı

Vekili : Av. Özlem Duyçem KARADENiZ 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/952 sayılı dosyasına kayden açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında belirlenen ve bankaya depo edilen kamulaștırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına yönelik müzekkerenin Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğünce yazılmaması ve bu nedenle bankaya depo edilen kamulaştirma bedelinin vadesiz hesapta değerlendirilerek nemalandırılmaması nedeniyle zarara uğradığından bahisle,Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesince 1.025.954,04 TL kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verildiği 02/09/2020 tarihinden bankaya müzekkerenin yazıldığı 31/03/2022 tarihine kadar kamulaştırma bedeli üçer aylık vadeli hesaba yatırılsaydı getireceği faiz getirisinin ödenmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiștır.

2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Diyarbakır 4. İdare Mahkemesi 26/01/2023 tarih ve E.2022/1401 sayılı kararı ile, Asliye Hukuk Mahkemesi kararının bankaya bildirilmesi, idari usuller, müzekkere yazılması gibi, izlenerek tesis edilen idari bir işlem niteliği taşıdığı, idari fonksiyonunun yerine getirilmesi kapsamında bulunduğu, bu 

bildirimin yapılmamasından kaynaklanan zararın da Anayasanın "Hakimlik ve savcılık mesleği" başlıklı140. Maddesinin "Hakimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar." kuralınıiçeren 6. fikrası uyarınca, davalı idarenin hukuki sorumluluğunu gerektirdiği, işlem içeriğinin tazminat hukuku kurallarına göre incelenerek işlemin yargısal denetiminin idari yargı yerlerince yapılmasısonucuna varıldığı gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

Talebi 
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıi 

5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Somut olayda, Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/952 E. sayılı kamulaştırma dava dosyasında, belirlenen ve depo edilen kamulaştırma bedelinin üçer aylik vadeli hesaba yatırılması için bankaya müzekkere yazılmasına karar verildiği hâlde, bu müzekkerenin yazılmaması nedeniyle 02.09.2020-31.03.2022 tarihleri arasına ilişkin faiz gelirinden mahrum kalınmasında idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek yoksun kalınan faiz gelirinin ödenmesine ilişkin talebin davalıidare tarafindan reddedilmesi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldıği görülmüştür.

Yukarıda paylaşılan düzenlemeler ve açıklamalar kapsamında dava konusu olay ele alındığında,Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin dava dosyasıyla ilgili faaliyetinin yargi faaliyeti olduğunda, bu kapsamda müzekkere yazilmasının da yargilama faaliyetinin bir parçası olduğundan ve yargisal işlem mahiyetini taşidiğında kuşku bulunmamaktadır. Yargilama sürecine katkida bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasinda da, bu sorumluluğun denetiminin ayni yargi düzeni içinde yapilması ve yargisal nitelikli bir işlemin idari yargi denetimi dişında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini talebinin reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davada, tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yarginın görevli bulunduğu sonucuna varılmiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 30.05.2022 tarihli ve 2022/4 E., 2022/258 K. sayılıi kararında da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcisının da yazılı düşüncesi istenilmiştir 

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısi, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulügerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
'..somut vakia bakımından uygulanma kabiliyetinin bulunup bulunmadığının incelenmesi,tazminata hükmedilirken de sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2018/952 sayılı dosyasına kayden açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında belirlenen ve bankaya depo edilen kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına yönelik müzekkerenin Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğü personelince yazilmaması ve bu nedenle bankaya depo edilen kamulaștırma bedelinin vadesiz hesapta değerlendirilerek nemalandırılmaması nedeniyle zarara uğranıldığından bahisle söz konusu zararın, müzekkereyi yazmayan ve ilgili banka şubesine gönderilmesini sağlamayan kalem personelinin 

hizmet kusurundan kaynakladığı iddia edilerek tazminat talebinde bulunulmuştur.
Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/09/2020 tarihli karariyla, yargısal usûller izlenmek suretiyle kamulaștırılan taşımazın Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba aktarılmasına karar verilerek yargı fonksiyonunun yerine getirildiği görülmektedir. Mahkeme kararının gereği icra edilmek üzere tapu müdürlüğüne ve bedelin yatırıldığıbankaya bildirilmesi de, 2942 sayılı Kanunun 10. maddesiyle mahkemeye görev olarak yüklenmiş olup kararın bankaya bildirilmesini sağlayacak olan müzekkerenin Yönetmelikte belirtilen İdarî usûle göre yazilmasi, idare işlevinin kalem personelince yerine getirilmesi kapsamında bulunduğundan, müzekkere zabıt kâtibi tarafindan zamanında yazılmadığı için hizmetin geç işlemesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın hizmet kusuru esasına göre tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın 2577 sayılıKanunun 2.maddesine göre İdarî eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafindan açılabilen "tam yargi" davaları kapsamında Idarî yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
SONUÇ : Açıklanan nedenle, 2247 sayılıi Kanunun 13. maddesi gereğince yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "Yargı yetkisi" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
7. Anayasa'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138. maddesi şöyledir:
"Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanıkanaatlerine göre hüküm verirler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanilmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz 
Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."
8. 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, “Devletin sorumluluğu ve rücu" başlıklı 46.maddesi şöyledir:
“(1) Hâkimlerin yargilama faaliyetinden dolayı aşağıdaki sebeplere dayanılarak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir:
a) Kayirma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya düşmanlik sebebiyle hukuka aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.


b) Sağlanan veya vaat edilen bir menfaat sebebiyle kanuna aykırı bir hüküm veya karar verilmişolmasi.

c) Farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı karar veya hüküm verilmis olması.

c) Duruşma tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanılarak hüküm verilmiş olması.
d) Duruşma tutanakları ile hüküm veya kararların değiştirilmiş yahut tahrif edilmiş veya söylenmeyen bir sözün hüküm ya da karara etkili olacak şekilde söylenmiş gibi gösterilmiş ve buna dayanılarak hüküm verilmiş olması.

e) Hakkın yerine getirilmesinden kaçınılmiş olması.
(2) Tazminat davasının açılmasi, hâkime karşı bir ceza soruşturmasının yapılması yahut mahkûmiyet şartına bağlanamaz.

(3) Devlet, ödediği tazminat nedeniyle, sorumlu hâkime õdeme tarihinden itibaren bir yıl içinde rücu eder."
10. 6100 sayılı Kanun'un “Davaların açılacağı mahkeme” başlıklı 47. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 1/4/2015-6644/3 md.) Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.

(2) Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür."
11. 06/08/2015 tarihli 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin, “Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi” başlıklı 105.maddesinin bazı hükümleri şöyledir:
"(1) Yazı işleri hizmetleri, ilgisine göre Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet başsavcıvekili,Cumhuriyet savcısı, mahkeme başkanı veya hâkimin denetimi altında, yazı işleri müdürünün yönetiminde zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafindan yürütülür.
(2) Yazı işleri müdürünün görev ve sorumlulukları şunlardır 
a) Yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak ve denetlemek.
b) Zabıt kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler arasında iş bölümü yapmak.
c) Zabit kâtibi, mübaşir, hizmetli ve diğer görevlilere işlerin öğretilmesi de dâhil olmak üzere hizmetlerin verimli ve düzenli bir şekilde yürütülmesi için her türlü tedbiri almak.
ç) Cumhuriyet savcısı veya hâkimin uygun göreceği evrakın havalesini yapmak.
g) Harcın hesaplanması ve tahsili ile yargılama gideri müzekkerelerini yazmak ve buna ilişkin işlemleri yapmak.

g) Kararların tebliğini sağlamak.
h) Kanun yolu incelemesi için dosyada bulunan tüm belgelerin eksiksiz olarak UYAP ortamina aktarıldığını kontrol etmek, güvenli elektronik imza ile imzalamak ve diğer gerekli işlemleri yapmak.
i) Kesinleştirme işlemlerini yapmak, doğruluğunu kontrol ettikten sonra kesinleşen infaz evrakını ve tali karar fişini derhâl düzenleyerek Cumhuriyet başsavcılığına verilmek üzere mahkeme başkanı veya hâkimin onayına sunmak.

i) Müsaderesine veya iadesine karar verilerek kesinleşen hükme konu eşyalar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamak.

1) Mevzuattan kaynaklanan veya Cumhuriyet savcısı ya da hâkim tarafindan verilen diğer görevleri yapmak.

(3) Zabit kâtibinin görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Iş bölümüne göre kendisine verilen işleri biriktirmeden zamanında yapmak.

b) Dosyaları ve evrakı zamanında kaydetmek.
e) Müzekkereleri yazarak, takip ve tekid işlemlerini yapmak.
f) Cumhuriyet başsavcılığı işlemleri ile mahkeme ara kararlarının gereğini yapmak.
k) Mevzuattan kaynaklanan veya Cumhuriyet savcısı, hâkim ya da yazı isleri müdürü tarafindan verilen diğer görevleri yapmak.

(6) Yazı işleri müdürü, yerine getirmekle yükümlü olduğu görevleri yazı işleri hizmetlerinde görevli personele devredemez.

12. Yönetmeliğin "Ara kararların yerine getirilmesi" başlıklı 253. maddesi şöyledir:
"(1) Ara kararlar gereğince yapılması gerekli işlemler derhal yerine getirilir. Ara kararının yerine getirildiği veya yerine getirilememe nedeni zabit kâtibi tarafindan tarih belirterek şerh verilir.
(2) Bu işlemlerin gecikmesinden yazı işleri müdürü ile görevli zabıt kâtibi birlikte sorumludur. "
13. Yönetmeliğin “Müdürlüklerin denetim ve gözetimi” başlıklı 259. maddesi şöyledir;
“(1) Müdürlükler, ilgisine göre bölge adliye mahkemesi başkanı, daire başkanları ve Cumhuriyet başsavcısı ve komisyon başkanı ile mahkeme başkanının denetim ve gözetimi altındadır.
(2) Bu denetim ve gözetim görevini; başkan, daire başkanlarına, daire başkanı ve mahkeme başkanı görevlendirecekleri üyelerden birine; Cumhuriyet başsavcısı da Cumhuriyet savcılarından birine yaptırabilir.

(3) Denetim;
a) Kayıt ve kartonların düzenli tutulup tutulmadıği,
b) Evrak havalesinin süresinde yapılıp yapılmadığı,
c) Fizikî ortamda teslimi gereken evrakla ilgili işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,
c) Kararların ilgililere tebliğinin sağlanıp sağlanmadığı,
d) Mühür ve beratin muhafaza edilip edilmediği,
e) Mevzuattan kaynaklanan veya ilgili birim amiri tarafindan verilen diğer görevlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı hususlarını kapsar.

(4) Denetim yılda en az bir kez yapılır, sonucu raporla tespit edilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcisınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi adli yargının Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/952 sayılı dosyasına kayden açılan 

kamulaștırma bedelinin tespiti ve tescil davasında belirlenen ve bankaya depo edilen kamulaștırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına yönelik müzekkerenin Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğünce yazılmaması ve bu nedenle bankaya depo edilen kamulaştırma bedelinin vadesiz hesapta değerlendirilerek nemalandırılmamasi nedeniyle zarara uğradığından bahisle,Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesince 1.025.954,04 TL kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verildiği 02/09/2020 tarihinden bankaya müzekkerenin yazıldığı 31/03/2022 tarihine kadar kamulaştırma bedeli üçer aylık vadeli hesaba yatırılsaydı getireceği faiz getirisinin ödenmesi istemiyle istemiyle açilmiştir.

17. Yukarida belirtilen anayasal düzenlemelere gõre, “kuvvetler ayriliği" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organı yasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen “idari işlemler’kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağıaçıktir.

18. Bu durum, Ülkemiz yargı sisteminin dayandığı “yargı ayrılığı" ve "adli ve idari yargıorganlarının birbirlerine karşı bağımsızlıği" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.
19. Bununla birlikte, hukukumuzda, bazı hallerde yargısal işlemlere yardımcı bazı idari faaliyetlerden dolayı Devletin sorumluluğunu öngören istisnai düzenlemeler de bulunduğu; Medeni Kanun'da ve İcra ve İflas Kanunu'nda, idare aleyhine açılan davalara adliye mahkemelerinde bakılacağıyolundaki bu düzenlemelerden, yargilama sürecine katkıda bulunan işlemler nedeniyle Devletin sorumluluğunun kabul edildiği durumlarda, bu sorumluluğun denetiminin de aynı yargı düzeni içinde yapılmasının gözetildiği anlaşılmaktadır.

20. Dava dosyasının incelenmesinden, Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/952 sayılıdosyasına kayden açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasında belirlenen ve bankaya depo edilen kamulaştirma bedelinin üçer aylik vadeli hesaba yatırılmasına yönelik müzekkerenin Bismil 1.Asliye Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğünce yazılmaması ve bu nedenle bankaya depo edilen kamulaştırma bedelinin vadesiz hesapta değerlendirilerek nemalandirılmaması nedeniyle zarara uğradığından bahisle, Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesince 1.025.954,04.-TL kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verildiği 02/09/2020 tarihinden bankaya müzekkerenin yazıldığı tarihine kadar kamulaştırma bedeli üçer aylık vadeli hesaba yatırılsaydı getireceği faiz getirisinin Ödenmesi istemiyle 20.09.2022 tarihli dilekçeyle Adalet Bakanlığına yaptığı başvurunun reddine ilişkin T.C. Adalet Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 03/10/2022 tarih ve E.102155/102156 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
21. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca, idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği, buna karşılik.mahkeme kararlarının yargisal bir nitelik taşıdığı ve idari bir işlem veya eylem olarak kabul edilemeyeceği açıktir.

22. Belirtilen duruma göre, Asliye Hukuk Mahkemesinin dava dosyasıyla ilgili yapılan faaliyetin yargı faaliyeti olduğunda ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemlerin yargisal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasinda da, bu sorumluluğun denetiminin ayni yargi düzeni içinde yapılması ve yargisal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir. Bu nedenle, uğranıldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davada; tazminat istemine esas olan işlemi yapan mahkemenin dahil olduğu adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Diyarbakır 4. İdare Mahkemesinin 26/01/2023 tarih ve E.2022/1401 sayıli görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Diyarbakır 4. İdare Mahkemesinin 26/01/2023tarih ve E.2022/1401 sayılı GÖREVLiLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
***
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/368
KARAR NO : 2023/616
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : 5326 sayılı Kanun'da belirtilen yaptırım türleri haricinde, dış ticaret mevzuatı gereğince verilen taahhüde aykırı davranılması nedeniyle uygulanan cezaî müeyyide niteliğindeki işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.A.

Vekilleri : Av. Ersin ORTAÇ, Av. Emre ALİMOĞLU 
Daval : Elazığ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin ithal ettiği hayvanların işletmesinde bulunmaması ve bu suretle taahhüdünü ihlal etmesi nedeniyle 74 hayvan için 36.398,814 Euro olarak uygulanan cezai yaptırım tutarinın, sonradan yapılan incelemeler neticesinde, ihlalin ithal edilen 287 hayvanın tamamına ilişkin olması sebebiyle 146.301,306 Euro olması gerektiğinden, yaptırımın 36.398,814 Euro mahsup edildikten sonra 109.902,486 Euro olarak uygulanmasına ilişkin Elazığ Valiliği i1 Tarım ve Orman Müdürlüğünün 11/05/2022 tarih ve ...-5502856 sayılı işleminin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Karakoçan Sulh Ceza Hâkimliği 24/08/2022 tarih ve D. İş No:2022/145 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek, "... muterizin Besilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatı kapsamında aldığı izin ile Romanya'dan ithal ettiği 287 adet besilik hayvani, mücbir sebep mevcut olmadan,millileştirilme tarihinden itibaren en az 5 ay süreyle beslemek, başkasına satmayacağı ve / veya 

devretmemek şeklinde üstelendiği taahhüde aykırı davranarak 5 aylık bakmakla yükümlü olduğu hayvanlara işletmesinde bu süre içerisinde bakmadiği, yine bu meyanda ithal edilen hayvanların Karakoçan ilçesinde bulunan işletmeye getirilmediği, direkt olarak Diyarbakır iline götürüldüğü,muterizin taahhüdünü ihlal ettiği, dolayısı ile muteriz hakkında düzenlenen idari para cezasının öngörülen usulde yasaya uyarlı olduğu..." gerekçesiyle davacının yerinde görülmeyen itirazının reddine karar vermiş, davacı vekili bu karara itiraz etmiştir.

3. Elaziğ 1. Sulh Ceza Hâkimliği 13/10/2022 tarih ve D. İş No:2022/4057 sayı ile, "….muteriz hakkında uygulanan tazminat kararının idari para cezası kararı niteliğini haiz olmadığı, kararın idarenin tek taraflı bir şekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu, bu durumun da 5326 sayılı Kanun kapsamında bulunmadıği, tazminata ilişkin itirazın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu.." gerekçesiyle itirazın kabulüne, Karakoçan Sulh Ceza Hakimliğinin kararının kaldırılmasına, itiraza konu olan eylemi inceleme görev ve yetkisinin "Elazığİdare Mahkemelerine" ait olduğu anlaşıldığından, itiraz hususunda bu yönde tekrar değerlendirme yapılmak üzere dosyanın Karakoçan Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
4. Karakoçan Sulh Ceza Hâkimliği 21/10/2022 tarih ve D. İş No:2022/289 sayı ile, her ne kadar muterizce Elazığ Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce düzenlenen tazminat bedeline ilişkin para cezasına itirazda bulunulmuş ise de, 5236 sayılı Kanun'un 27/8 maddesi uyarında itiraza bakmaya Îdare Mahkemesinin görevli olduğu, idari yaptırım kararının Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı gerekçesiyle, başvurunun 5236 sayılı Kanunun 28/1-b maddesi gereğince görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Elazığ Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafindan muteriz hakkında uygulanan 109.902,486 EURO tutarındaki yaptirımın "Besilik Sığır Ithalatı ve Uygulama Talimati" kapsamında ve yine muteriz tarafindan bu talimata bağlı olarak 05/08/2019 tarihinde verilen 02355 numaralı taahhüde istinaden düzenlendiği, yaptirım tutanaklarında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında kabahat olarak nitelendirilebilecek bir durumun mevcut olmadıği, kabahate dayanak teşkil eden herhangi bir açık kanun maddesinin de gösterilmediği, bu kapsamda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 4/1. maddesinin "Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu,kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir." hükmünü amir olduğu ve yine aynı maddenin 2. fikrası ile ise kabahatlerin türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebileceğinin hüküm altına alındıği, buna göre başvuru dilekçesi, ekleri ve kurum cevabi yazısının incelenmesi sonucunda; muteriz hakkında uygulanan tazminat kararının idari para cezası kararı niteliğini haiz olmadıği, kararın idarenin tek taraflı bir şekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu, bu durumun da 5326 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı,tazminata ilişkin itirazın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılarak, başvurunun görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir."
5. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargida 
6. Elazığ 2. İdare Mahkemesi 25/01/2023 tarih ve E.2022/1791 sayı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar bu dava hakkında karar verilmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağı belirtilmiş; 27.maddesinin 1. fikrasında ise idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği kural altına alınmıştır. Bu nedenle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun genel hükümleri gereğince, her ne kadar davaya konu işlemde Kabahatler Kanunu'na atif yapılmamış ise 

de işlemin dayanağının Kabahatler Kanunu olduğu ve bu işleme karşı sulh ceza mahkemesine başvurulması gerektiği anlaşılmaktadır.

7. 2247 sayılı Kanun'un 19., 21. ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
8. Danıştay Başsavcısı, dava konusu işlemin 5326 sayılı Kanun'da belirtilen yaptırım türleri haricinde diş ticaret mevzuati gereğince verilen taahhüde aykiri davranılmasi nedeniyle 
uygulanan cezaî müeyyide niteliğinde olması karşısında, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin idarî yargı olduğu yolunda düşünce vermiştir.
9. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, dava konusu işlemin 5326 sayılı Kanun'da belirtilen yaptırim türleri haricinde dış ticaret mevzuatı gereğince verilen taahhüde aykırı davranılması nedeniyle uygulanan cezai müeyyide niteliğinde olması karşısında, kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade ile tesis edilmiş idari işlem niteliğinde olduğu kabul edilen bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın idari yargıyerince görülmesi gerektiği yolunda düşünce vermiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında İdarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır."
12. Aynı Kanun'un "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün filler hakkında,
Uygulanır."

13. Aynı Kanun'un "Kanunilik ilkesi" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.

(2) Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir."
14. Aynı Kanun'un "Yaptirım türleri" başlıkl 16. maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir.
15. Aynı Kanun'un "Başvuru yolu" başhıklı 27. maddesinin 1., 2. ve 8. fikrası şöyledir:
"(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2) Mücbir sebebin varlığı dolayısiyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak, mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür."
16. 2976 sayılı Diş Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un "Ek mâlî yükümlülükler"başlıklı 3. maddesinde; ithalat, ihracat veya dış ticaret işlemleri üzerine konulan ek mâlî yükümlülüklerin nevi, miktari, tahsili, takibi, iadesi, gerektiğinde bütçeye irat kaydedilmesi, bir fonda toplanması ve fonun kullanım esaslarının Cumhurbaşkanı kararında gösterileceği, ek mali yükümlülüklerin tahsilinde 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
17. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 55. maddesinin 2. fikrasında, Cumhurbaşkanı'nın kamu ahlakı, kamu düzeni, kamu güvenliği, insan, hayvan ve bitki sağlık ve hayatlarının korunmasi, sanatsal,tarihî veya arkeolojik değeri olan ulusal hâzinelerin korunmasi, fikrî ve sınâî mülkiyet haklarının korunması gerekçeleri ile eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tâbi tutulabileceği,yasaklama veya kisıtlamalar koyabileceği kural altına alınmıştır.

18. 05/03/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun "Uygulama mevzuatı" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(1) Teknik düzenlemelerin hazırlanmasına ilişkin usûl ve esaslar ile Avrupa Birliği teknik mevzuatını uyumlaştırmak ve piyasa gözetimi ve denetimi yapmakla yetkili kuruluşların belirlenmesine ilişkin usûl ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

(2) Bu Kanun kapsamında yer alan;
a)Piyasa gözetimi ve denetimi, “CE" işareti, uygunluk değerlendirme kuruluşları ve onaylanmışkuruluşlar ile bildirimlere ilişkin usûl ve esaslar Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmeliklerle,
b)Uygunluk değerlendirme yöntemleri, ticarette teknik engellerin önlenmesi, teknik mevzuat uyumu, elektronik ticarette piyasa gözetimi ve denetimi, genel ürün güvenliği ve bu Kanunun uygulanmasını ilgilendiren diğer hususlara ilişkin usûl ve esaslar Bakanlık tarafindan, belirlenir."
19. Aynı Kanun'un "Yürürlükten kaldırılan Kanun" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere Îlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve (1)29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış kabul edilir."
20. Aynı Kanun'un "Geçiş hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir;
"(1) 24 üncü maddede belirtilen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, 4703 sayıl 

Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen uygulama mevzuatı ile 4703 sayılı Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan teknik düzenlemelerin bu Kanuna aykını olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.

(2) Cumhurbaşkanınca yeni bir karar yürürlüğe konuluncaya kadar, dış ticarete konu ürünlerin uygunluk denetimlerine ilişkin 28/1/2013 tarihli ve 2013/4284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı hükümlerinin uygulanmasına devam olunur."
21. Aktarılan yasal düzenlemeler gereğince, 15/09/2022 tarihli ve 31954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/09/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, "Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı" yürürlüğe konulmuş olup, dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunmaktadır.
22. Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın amacı; diş ticarete konu ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak, bu çerçevede ilgili teknik mevzuatın dış ticarete uyarlanmasi, uygulanmasi, ithalatta ve ihracatta denetim yapilması veya yaptirılmasi, denetim yapacak kuruluşların tespiti ile teknik düzenlenmesine uygun ve güvenli olmayan ürünlerin ithalat ve ihracatının önlenmesine dair usûl ve esasları belirlemek, diş ticarette teknik engellerin önlenmesine yönelik çalışmalar yapmak, teknik düzenlemeler ile ürün güvenliği ve denetimine dair mevzuat, politika ve uygulamaları koordine etmek ve söz konusu mevzuat, politika ve uygulamaların uluslararasıyükümlülüklere uygunluğunu sağlamaktır.

23. Anılan Karar'ın "Uygulanacak müeyyideler" başlıklı 13. maddesinin 1. fikrasında; bu karara, bu karara dayalı mevzuata, yazılı bildirimlere, talimatlara ve taahhütnamelere aykirı hareket edenler, sahte belge kullananlar ve belgelerde tahrifat yapanlar hakkında, ilgili mevzuat hükümleri saklıkalmak kaydıyla, filin ağırlığına göre ayrıca fikrada sayılan müeyyidelerden biri veya birkaçının uygulanacaği, d) bendinde ise; taahhütname alınan durumlarda, taahhütnamede belirtilen ürünün ihracat için FOB ve ithalat için CİF değerinin % 60'ının, firmanın bağlı olduğu vergi dairesince ilgiliye tebliğtarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak TI karşılığının, 2976 sayılı Diş Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesi ve 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde vergi dairesince tahsil edileceği ve bütçeye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.

24. Bu Kararın 14. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 22/02/2013 tarihli ve 28567 sayıli Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun 28/01/2013 tarihli ve 2013/4284 sayılı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın "Uygulanacak müeyyideler" başhklı 14. maddesi,Cumhurbaşkanı Kararı eki Kararın 13. maddesi ile aynı şekilde düzenlenmiştir.
25. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
(1) Bu Kanunun amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağliıği, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan islahı ve refahini, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktir."
26. Ayni Kanunun "İthalat ve ihracatta resmî kontroller, gümrükler ve sınir kontrol noktaları"başlıklı 34. maddesi şöyledir:
"(1) Bakanlık bu Kanun kapsamına giren ürün ve canlı hayvanlar ile ilgili ithalat ve ülkeye girişkoşulları ile kontrol esaslarını belirler. Ülkeye girişi yapılacak ürün ve canlı hayvanlar bu Kanun hükümlerine uygun olmalıdır. Bakanlık, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye girişinde bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığı ile ilgili resmî kontrolleri yürütür. Bu Kanuna uygun olmayanların ülkeye girişine izin verilmez.

(2) İthalatçı veya maldan sorumlu yetkili temsilcisi, ülkeye giriş yapacak canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile ilgili Bakanlığa ön bildirimde bulunmak zorundadır. Bakanlık bunların dışında kalan ürünler için de risk esasına göre ön bildirim zorunluluğu getirebilir 
(3) Gümrük ve serbest bölge müdürlüklerince, Bakanlığın izni olmaksizın canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye, serbest bölgelere girişine veya buralarda herhangi 

bir işleme tâbi tutulmasına izin verilmez. Bakanlık gümrük depolarına ve serbest bölgelere canlı hayvan ve ürünlerin girişi, çıkışı ve depolanmasında insan, bitki ve hayvan sağlığının korunmasına yönelik ilave tedbirler getirebilir. Hayvansal olmayan ürünlerle ilgili karantina tedbirlerine ilişkin bilinen veya yeni ortaya çıkan riskli durumlarda, Bakanlığın bildirimi üzerine, ilgili gümrük ve serbest bölge müdürlükleri bu malların ülkeye ve serbest bölgelere girişine izin vermez. Bakanlik, ülkeye giriş yapacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili insan, bitki ve hayvan sağlığı yönünden herhangi bir risk görmesi durumunda,karantina, girişi veya piyasaya arzını engelleme gibi gerekli güvenlik önlemlerini almaya ve yaptırımlarıuygulamaya yetkilidir.

(4) Bakanlık, bu Kanun kapsamında ülkeye giriş yapacak ve kontrole tâbi tutulacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili bilgileri hazırlar ve Gümrük Müsteşarlığına bildirir. Gümrük Müsteşarlığı, Türkiye Gümrük Bölgesine gelen ürünlere ilişkin bilgileri Bakanhığa iletir ve her kurum kendi görev alanlarına giren konularda eşgüdüm ve işbirliği hâlinde bu Kanun kapsamındaki canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerinin yapılmasını sağlar.

(5) Bakanlık, resmî kontrol sonucu ülkeye girişi uygun olmayan canlı hayvan, ürün ve diğer maddeleri alıkoyar. Bunlara, sahibinin bilgisi dâhilinde, karantina altına alma, geri gönderme, özel işleme tâbi tutma, esas kullanım amacı dışında başka bir amaçla kullanılmasına izin verme veya itlaf ve imha önlemlerinden bir veya birkaçını uygular veya uygulatır. Bu önlemler, insan, bitki ve hayvan sağlığı ile çevre için doğrudan ya da dolaylı herhangi bir olumsuz etkiye sebep olmayacak şekilde uygulanır. Bu işve işlemler için yapılacak tüm masraflar sahibi tarafindan karşılanır. Imha ve itlaf hâlinde Bakanlıkça herhangi bir tazminat ödenmez.

(6) Canlı hayvan ve ürünlerin ihracatinda yapilan resmî kontrollerde, alici ülkenin farklı bir talebinin olmaması hâlinde, bu Kanun hükümleri dikkate alınır. Sağlik için tehlike oluşturanlar hariç, bu Kanun hükümlerine uygun olmayan ürünler, alıcı ülkenin mevzuatına uygun olması ya da alıcı ülkeye ürünle ilgili açıklamalar yapılması ve alıcı ülkenin kabul 
etmesi durumunda ihraç edilebilir. İhracatçı, Bakanlığın alacağı her türlü tedbire uymakla yükümlüdür.

(7) Ülkemizin taraf olduğu ikili veya çok taraflı uluslararası anlaşmaların varlığı hâlinde,ithalatta ve ihracatta söz konusu anlaşma hükümleri geçerli olur.

(8) İhraç edilen ancak çeşitli nedenlerle geri dönen canlı hayvan ve ürünler, geri dönme sebebi de dikkate alınarak, geri dönen canhı hayvan ve ürünün, ihraç edilenle aynı olduğuna ilişkin tespit yapıldiktan sonra, Bakanlikça resmî kontrole tâbi tutulur. Kontrol sonucu mevzuata uygun olan canlıhayvan ve ürünlerin girişine izin verilir. Uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler için aşağıdaki tedbirlerden biri uygulanir:
a) Yeniden ihraç edilir.
b) Karantina altına alınır 
c) Özel işleme tâbi tutulur.
ç) Esas kullanım amacı dışında başka bir kullanım amaçlı girişine izin verilir 
d) Ítlaf ve imha edilir.
(9) Bakanlık, canlı hayvan, hayvansal ürünler ile bitki, bitkisel ürün ve ahşap ambalaj malzemelerinin ülkeye giriş yapacağı sınır kontrol noktaları kurar. Takip ile ilgili bilgi sistemini oluşturur ve işletir. Ülkeye girişi yapılacak diğer ürünler ile ilgili gümrük giriş kapılarını Gümrük Müsteşarlığı ile birlikte belirler.

(10) Bakanlık, ihraç edilecek canlı hayvan ve ürünlerin gümrük çıkış kapılarını Gümrük Müsteşarlıği ile birlikte belirler.

(11) Ev ve süs hayvanlarının ticarî olmayan hareketleri ile yolcu beraberi ürünler ile ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir.

(12) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir."
27. Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğünce hazırlanan 04/07/2019 tarihli,E.2039392 sayılı Olur ile Damızhık ve Besicilik Siğır İthalatı Uygulama Talimati, belirtilen Kanunlar ve Karar çerçevesinde yürürlüğe konulmuştur. Talimatın Ç) Yaptırımlar bölümünde: "1-Bu talimat kapsamında yapılacak besilik sığır ithalatı ile ilgili sağlık, nakil, kimliklendirme, karantinaya ilişkin işlemler ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında olan diğer 

hususlarda, bu kanunun ilgili hükümleri uygulanır.
2-Bu talimat kapsamında ahnan taahhütnameleri ihlal edenler hakkında 22/02/2013 tarih ve 28567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın 14ncü maddesinin birinci fikrasınin (d) bendinde "Taahhütname alinan durumlarda, taahhütnamede belirtilen ürünün ihracat için FOB ve ithalat için CiF değerinin %60'ının, firmanın bağlı bulunduğu vergi dairesince ilgiliye tebliğ tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının, 02/02/1984 tarihli ve 2976 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca, 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde vergi dairesince tahsil edilerek bütçeye gelir kaydedilmesi hükmü uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
28. Talimata ekli EK-3a "Kendi işletmesi adına besilik siğır ithal edecekler için verilecek Taahhütname" şöyledir: "Besicilik Siğır Ithalatı Uygulama Talimatı kapsamında ithal edeceğimiz besilik siğırlari, Hayvancilık Bilgi Sisteminde (Turkvet) adıma tescilli işletmemde, mücbir sebepler dışinda, besi işletmesi kapasite raporunda belirtilmiş olan miktar kadar bir veya birden fazla kontrol belgesi alarak ithal etmem halinde her bir parti ithal edeceğim besilik siğırları millileştirme tarihinden itibaren en az beşay beslemek koşuluyla; besi formunu tamamlayana kadar beside tutacağımi, başkasına satmayacağımi ve/veya devretmeyeceğimi taahhüt ederim.

Aksi halinde; 22/02/2013 tarih ve 28567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2013/4284 sayılıTeknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın 14 ncü maddesinin birinci fikrasının d) bendi; "Taahhütname alınan durumlarda, taahhütnamede belirtilen ürünün ihracat için FOB ve ithalat için CÍF değerinin %60'ının, firmanın bağlı bulunduğu vergi dairesince ilgiliye tebliğ tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının, 2/2/1984 tarihli ve 2976 sayıl Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde vergi dairesince tahsil edilerek bütçeye gelir kaydedilmesi. " hükmü gereğince ilgili vergi dairesine gerekli õdemeyi yapacağımı peşinen kabul, beyan ve taahhüt ederim."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlariyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantisında; dosya üzerinde 2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazhık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
30. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
31. Dava, davacının yurt dışından ithal ettiği besilik hayvanların mevzuata ve taahhütlerine aykırı olarak işletmesinde bulunmadığından bahisle idarece tesis edilen cezai yaptırıma ilişkin işlemin iptali istemiyle açilmiştir.

32. Dava dosyalarınin incelenmesinden, davacinin Turkvet veri tabanında kayitli olan Karakoçan Merkez Kirkpinar adresindeki TR23-9565 numaralı Hayvancilik Işletmesine Romanya'dan ithal hayvan getirmek için davalı idareye başvurduğu, Damızlık ve Besicilik Sığır Ithalatı Uygulama Talimatındaki şartları taşıdığı belirlenerek başvurunun kabul edilmesi üzerine, Talimat eki Ek-3a'da yer alan Taahhütnameyi Karakoçan Noterliğinde 05/08/2019 tarihli, 2355 kayit numarası ile imzalayıp 

onaylattiktan sonra davalıya verdiği, bu taahhüde istinaden Romanya'dan 4 parti halinde toplam 287 başhayvanın ithalatına Tarım ve Orman Bakanlığı tarafindan izin verildiği ve partiler halinde Ülkemize girişinin yapıldıği, Taahhütname gereğince ithal edilen hayvanların tamamının davacının anılan işletmesinde karantina altında olması gerekirken, hayvanların bir bölümünün farklı bir hayvancılık işletmesinde davalı idarece tespit edildiği, işletmede tespit edilmeyen 74 baş hayvan için Taahütname ihlali nedeniyle 58.977 Euro'nun CiF değerinin %60'1 olan 36.398,814 Euro cezâî müeyyide uygulandıği,daha sonra karantina ihlaline ilişkin Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan ceza soruşturmasında yer alan iddialar nedeniyle Bakanlik Müfettişleri tarafindan yapılan Idarî soruşturma sonucu düzenlenen raporda; Veteriner Giriş Belgesi ile ülkeye giriş yapan hayvanların taşındiğı araçlara ait plakaların Plaka Takip Sistemi ile yapılan kontrollerinde araçların Elaziğ ili çevre yolundan Diyarbakır iline geçtiği, Karakoçan ilçesine ve davacının işletmesine hayvanların hiç gitmediği,Diyarbakır ilinde tespit edildiğinin bildirildiği, Romanya'dan ithal edilen 78 baş hayvanın yanı sıra 287baș hayvanin tamamı işletmeye girmediğinden, daha önce davaci adına uygulanan 36.398,814 Euro cezâîmüeyyidenin bu nedenle eksik uygulandiğından bahisle toplam cezai müeyyide tutarının 146.301,3 Euro olduğu, önceden verilen ceza miktari dikkate alinarak 109.902,486 Euro cezaî müeyyidenin Damizlik ve Besicilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatı'nın Ç) Yaptırımlar ana başlığının 2. maddesi gereğince dava konusu edilen Elazığ Valiliği Il Tarım ve Orman Müdürlüğünün 11/05/2022 tarihli, 5502856 sayılıişlemiyle, yazının tebliğ tarihindeki Türk Lirası karşılığının bağlı olduğu vergi dairesine ödenmesi,ödenmeyen cezanın kesinleşmesi halinde takip ve tahsil işlemlerinin 6183 sayılı Kanun kapsamında yerine getirileceğinin bildirildiği, bunun üzerine adli ve idari yargı yerlerinde bakılan davaların açıldığıanlaşılmiştir.

33. Davacı ve idare mahkemesi tarafından uyuşmazlığın idari para cezası olarak nitelendirilmesi nedeniyle, 5326 sayılı Kanun kapsamında değerlendirme yapıldığında; diş ticarete ilişkin Teknik Düzenlemeler Rejimi Karari kapsaminda verilmesi zorunlu olan taahhütnamenin ihlal edilmesi nedeniyle uygulanan müeyyidelerin, 5326 sayılı Kanun'un öngördüğü yaptırım türleri arasında yer almadığı ve kabahatler nedeniyle verilen İdarî para cezası niteliği taşımadığı görüldüğünden, uyuşmazlık Kabahatler Kanunu kapsamina girmemektedir.

34. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, davacının Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı ile bu karara dayalı mevzuatla öngörülen talimatlara göre vermek durumunda olduğu taahhütname üzerine, canlı besi hayvanlarını Tarım ve Orman Bakanlığı tarafindan verilen izin uyarınca ithal ettiği, partiler halinde ülkemize girişinin yapıldıği, Talimat ve Taahhütname gereğince ithal edilen hayvanların tamamını davacının kendi işletmesinde karantina altına alması gerekirken, hayvanların davaciya ait hayvancılik isletmesinde bulunmadiğının tespit edildiğinden bahisle söz konusu Karar ve Damızlık ve Besicilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatı'nın Ç) Yaptırımlar ana başlığının 2. maddesi ve Talimat gereğince vermiş olduğu taahhüdü ihlal etmesi nedeniyle düzenlenen dava konusu cezaîmüeyyidenin vergi dairesine ödenmesi, õdenmeyen cezanın kesinleşmesi halinde takip ve tahsil işlemlerinin 6183 sayılı Kanun kapsamında yerine getirileceğinin bildirilmesi yolundaki işlemin; kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında mevzuat ile tanınan yetki ve sorumluluklar kapsamında, idare işlevine ilişkin olarak idarece kamu gücü kullanılmak suretiyle tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen işlem niteliği taşidiği sonucuna varilmiştir.

35. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin 5326 sayılı Kanun'da belirtilen yaptırım türleri haricinde diş ticaret mevzuati gereğince verilen taahhüde aykiri davranılmasi nedeniyle uygulanan cezaímüeyyide niteliğinde olması karşısında, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü idaríyargi yerine ait bulunmaktadır.

36. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Elazığ 2. İdare Mahkemesinin 25/01/2023 tarih ve E.2022/1791 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Elaziğ 2. İdare Mahkemesinin 25/01/2023 tarih ve E.2022/1791 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/377
KARAR N0 : 2023/572
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinin iptal edilmesine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu işleminin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Akhisar Özel Sağlık Hizmetleri Tesisleri Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Vekili : Av. Doğukan ALGAN 
Daval : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacı şirketin bünyesinde bulunan Akhisar Özel Doğuş Hastanesine ilişkin olarak, davaci ile davalı idare arasında 01/06/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere imzalanan Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlhk Hizmeti Alım Sözleşmesi'nin feshi üzerine, Fesih Ítiraz Değerlendirme Komisyonunayapılan itirazin anılan Komisyonca davacı şirketin bünyesinde bulunan Akhisar Özel Doğuş Hastanesine ilişkin olarak 01/06/2022 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağhık Hizmeti Alım Sözleşmesi'nin iptaline ilişkin Fesih Ítiraz Değerlendirme Komisyonunun 19/01/2023 tarih ve E-50248062-118.01.03-62200685 sayıli işlemi ile reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.
2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazinda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Ankara 13. Ídare Mahkemesi 15/03/2023 tarihli ve E.2023/152 sayilı kararı ile, "... Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup, işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı

yerlerince yapılacağı tartışmasızdır. İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kum yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıkh ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genellikle özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

Mahkememizce, Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlik Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi'nin, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararınedeniyle yaptikları sözleşmeler kapsamında olduğu kabul edilerek bu sözleşmenin idari sözleşme olduğu sonucuna varılmiş olup davacinın dava konusu ettiği hususların bu sözleşmede düzenlenen konularla ilgili olduğu değerlendirilmiştir ..." gerekçesiyle davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan davalı idarenin görev itirazının reddi gerektiği sonucuna varılmış, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkartılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi 

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, resen ve tek yanli olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargi yerlerince yapılacağı tartışmasizdır.

Diğer taraftan; idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

Davaya konu 2022 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlıik Hizmeti Satin Alım Sözleşmesi'nin incelenmesinden, "Sözleşmenin Feshi" ana başlıkl 13. maddesinin 13.1. bendinin ilk cümlesinde, tarafların yirmi iş günü önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak feshedebilecekleri düzenlenmiş ise de, bu hususun idarenin üstün yetkilerle donatılmış olmadığına karine teşkil etmeyeceği, ancak, tarafların serbest iradelerine dayandığıanlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu uyuşmazliğın 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi ve bu madde uyarınca çıkarılan Yönetmelik hükümlerine göre taraflar arasından imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklandığı, dolayısıyla,bu Kanun'dan doğan uyuşmazliğın, ayni Kanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargi yerince çözümlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

5510 sayılı Kanun'un 101. maddesiyle ilgili olarak Uyuşmazlik Mahkemesinin 26.12.2022tarihli ve 2022/452 Esas, 2022/698 Karar sayıli; 28.02.2022 tarihli ve 2021/557 E., 2022/117 K. sayıli ve 14.12.2020 tarihli ve 2020/597 E., 2020/768 K. sayılı kararlarında da benzer hususların vurgulandığıgörülmektedir.

Açıklanan nedenlerle, açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir."
6. Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcismın da yazıli düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ

7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulügerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"... 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir gerekçesine yer verilmiştir.

5510 sayıli Kanunun Anayasa Mahkemesince Anayasaya aykırı olmadığına karar verilen 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görülmesi gerekmekte olup, anılan Kanunun 73. maddesi uyarınca çıkarılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak imzalanan sözleşmenin feshinden kaynaklanan ihtilafın bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıktığı konusunda tereddüt bulunmadiğından ve bu hususa ilişkin olarak Kanunda aksine bir görev kuralı da mevcut olmadığından, 101. maddede yer alan amir hüküm gereği uyuşmazlığın görüm ve çözümü işmahkemelerinin görev alanına girmektedir.

SONUÇ : Açıklanan gerekçelerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiği düşünülmektedir. "
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi" başlıklı 73. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.

9. Aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 26/03/2016 tarihli ve 29665 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlik Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmeliğin "Genel İlkeler" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri; Kurum ile yurt içindeki ve/veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluyla sağlanır.
(2) Sözleşmeler/protokoller yoluyla satın alınacak sağlık hizmetleri, bu hizmetlerin 24/3/2013tarihli ve 28597 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde tanımlanan sağlik hizmeti sunucularının hangilerinden karşılanacağı ile sağlik hizmetlerinin satın ahmına ilişkin kurallar Kurum tarafindan belirlenir.

(3) Kurum, sunulan sağlık hizmetleri karşılığında, SHS'lere ilgili mevzuat ile sözleşmelerde/protokollerde belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda õdeme yapar.
(4) Kurumca genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler ile sağlık hizmeti sunucularına, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen her türlü ödeme, ilgili mevzuata göre geri alinir.

(5) Kurum, sağlık hizmetleri sunumunda gerekli gördüğü hallerde SHS tarafindan sözleşme/protokol kapsamında sunulan hizmetlere ilişkin veri ve bilgiye ulaşma ve temin etme hakkına sahiptir. Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık bilgilerinin gizliliği esastır.
(6) Sözleşmelerin/protokollerin akdedilmesine ilişkin süreç ile bu aşamada ibraz edilmesi gereken belgeler Kurum tarafindan belirlenir.

(7) Sözleşmelerde/protokollerde, ceza koşulu ve/veya fesih gerektiren fiiller, fesih uygulama kriterleri ve sözleşme/protokol yapılmayacak sürelere yer verilebilir. (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılı kararı ile iptal ikinci cümle; Danıştay İDDK'nın 

17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)
(8) Sözleşmelerde/protokollerde ceza koşulu veya fesih uygulamasını gerektiren fillerin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu yönünden de suç oluşturması halinde ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

(9) Kurumca bu Yönetmelikte belirlenen koşulların gerçekleşmesi halinde ilgili mevzuata uygun şekilde sözleşmelerde/protokollerde değişiklik yapılabilir.

10) Sözleşmelerde/protokollerde SHS’nin, Kurumdan doğmuş ve doğacak alacaklarını devir ve temlik edemeyeceğine ilişkin hükümlere yer verilir.

(11) Sözleşmelerde/protokollerde SHS'nin, kişilere ve Kuruma ait bilgilerin gizliliği ile ilgili yasal yükümlülüklere uyacağına ilişkin hükümlere yer verilir.

(12) Sözleşmelerde/protokollerde, SHS'nin; sahip, unvan, ortak ve adres değişiklikleri ile devri halinde hak ve yükümlülüklerine ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(13) SHS’nin işletme hakkının devri, kiralama da dahil olmak üzere işletmenin devri gibi sonuçdoğurur. Bu kapsamda devreden ile devralanın her türlü Kurum alacakları yönünden müşterek ve müteselsil sorumluluğu devam eder. Hem devredenin hem de devralanin Kurum alacaklari tahsil edilmeden devralan SHS ile sözleşme/protokol yapılmaz.

(14) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS ile feshe neden olan fillere bağlı olarak oluşan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz.
(15) Kurum tarafindan sözleşmesi feshedilmiş SHS’nin devri halinde feshe neden olan Kurum alacaklar tahsil edilmeden ve fesih süresi geçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu ile sözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veya sözleşmesi feshedilen sağlik hizmeti sunucusunun muayene ve işlemlere ilişkin fatura bedelleri ödenmez.

(16) Sözleşmelerde/protokollerde, mücbir sebeplerin varliği halinde, ceza koşulu ve feshe ilişkin yaptırımların uygulanmayacağına ilişkin hükümlere yer verilebilir.

(17) Sözleşmelerde/protokollerde, ek sözleşmelerin/ek protokollerin SHS'ler tarafindan imzalanmamasi durumunda, sözleşmelerin/protokollerin feshedileceğine ilişkin hükümlere yer verilebilir.
(18) Kurum, sözleşme/protokol kapsaminda her türlü inceleme ve denetim yapmaya ve buna ilişkin kurallar belirlemeye yetkilidir.

(19) Kurum, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi sağlik hizmeti sunucularıtarafindan yatan ve/veya günübirlik tedavi kapsamındaki hastalarda kullanılacak ve Kurumca belirlenecek olan tibbi malzemeleri ve temini zorunlu ilaç ve/veya ilaç gruplarıni, tibbi malzeme tedarikçilerinden veya ecza depolarından temin etmek amaciyla sõzleşme yapabilir, Kurum tarafindan bu SHS’lere yapılan ödemeler, sağlik hizmeti sunucusunun Kurumdaki alacağından mahsup edilir.
(20) 18/4/2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Sağlik SigortasıUygulamaları Yönetmeliğinin, sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması, akdedilmesi ve yürürlüğe konulmasına ilişkin hükümleri birlikte uygulanır."
11. "Sözleşmelerin/protokollerin hazırlanmasi" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum tarafindan hazirlanir.

(2) Kamu idareleri sağlik hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, Kurum ve kamu idaresi yetkili makamının onayi ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır.
(3) Kamu idareleri sağlik hizmeti sunucuları dışındaki diğer sağlik hizmeti sunucuları ile yapılacak sõzleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum onayı ile yürürlüğe girer, Kurum ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır.

(4) Kurum, Kanunun 73 üncü maddesi gereği, sözleşme ücretine tabi olan SHS'den sözleşme imzalamak için ücret alabilir.

(5) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi altı aydan az olamaz. İhtiyaç duyulan alanlarda oluşturulacak alternatif geri ödeme modelleri üzerinden sağlık hizmetinin finansmanı için yapılacak sözleşmelerde süre Kurum tarafindan belirlenir.

(6) Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi sonunda; Kuruma olan borcu, Kurum bilgi işlem sistemi (MEDULA) üzerinden iletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanacak son alti aylik fatura ortalamasını aşan SHS'lerle, götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesi/protokolü olan SíS’ler hariç olmak üzere sözleşme/protokol yapılmaz.


(7) (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılıkararı ile iptal fikra; Danıştay İDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

(8) (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayıli kararı ile iptal fikra; Danıştay İDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

(9) (Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862 sayılıkararı ile iptal fikra; Danıştay İDDK'nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.) "
B. Yargi Kararları
12. Uyuşmazlık Mahkemesi 20/10/1991 tarih ve 21027 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 08/07/1991 tarihli ve E.1991/15, K.1991/16 sayılı kararında özetle; "Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ile davacı eczacı arasında yapılan Bağ-Kur sigortalılarına indirimli ilaç satımına ilişkin sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin olduğunu; ancak sözleşmede idarenin üstün yetkilerle donatılmış olmadığını ve sözleşmenin tarafların serbest iradelerine dayandığıni" belirterek davaya konu sözleşmeye bakmakla görevli yargı kolunu adli yargı olarak belirlemiştir. Uyuşmazlık Mahkemesinin 23/11/2020 tarihli ve E.2020/591, K.2020/700 sayılı kararında da benzer yönde karar verilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2, maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktanilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacı şirkete ait Akhisar Özel Doğuş Hastanesinde bir hastaya endoskopi ve kolonoskopi yapılmadığı halde, yapılmış gibi kuruma fatura edildiğinden ve bu fiilin aynı yıl içerisinde tekrarlandığından bahisle davacı şirket ile davalı idare arasında imzalanan 2022 yılına ilişkin Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesinin 12.10 ve 13.5 maddeleri uyarınca anılan Sözleşmenin feshine ilişkin işleme yapılan itirazın Fesih İtiraz Değerlendirme Kurulunca reddedilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle açılmiştir.

16. Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlıolması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargi yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.

17. İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu 

yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayricalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

18. 2022 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin incelenmesinden, "Sözleşmenin Feshi" ana başlıklı 13. maddesinin 13.1.bendinin ilk cümlesinde, "tarafların yirmi iş günü önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak feshedebilecekleri" düzenlenmiş ise de, bu hususun idarenin üstün yetkilerle donatilmış olmadığına karine teşkil etmeyeceği, ancak, tarafların serbest iradelerine dayandığı anlaşılmaktadır.

19. Somut olayda, uyuşmazlığın imzalanan bir sözleşmenin feshine ilişkin olduğu, davalı idare ile bir yıl süreyle yeniden bir sözleşme imzalanmayacağına ilişkin işlemden kaynaklandığı, sözleşmede ağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığı ve sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğu görülmekle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101. maddelerindeki düzenleme karşısında uyuşmazlığın bu çerçevede çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır,
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının başvurusunun kabulü ile, Ankara 13. Ídare Mahkemesinin 15/03/2023 tarihli ve E.2023/152 sayılıgörevlilik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 13. İdare Mahkemesinin 15/03/2023 tarihli i ve E.2023/152sayılıGÖREVLİLİKKARARININ KALDIRILMASINA 

25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ ÎLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/379
KARAR NO : 2023/597
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET : Özel hukuk tüzel kişisi olan davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneğinin sorumluluğunda olan hipodromda yapılan at koşusu sirasinda, davacı tarafa ait atin yaralanması ve sonrasında uyutulmasi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararın tazmini için açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : G.Y.
Vekili : Av. Mehmet Emin YAVRUCU Davahılar : l-Türkiye Jokey Kulübü Derneği Vekili : Av. Alican BAYAZIT : 2-Tarım ve Orman BakanlığıVekili : Av. Siddık ALPEREN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı tarafindan, sahibi olduğu İndian Sonata isimli Íngiliz yarış atının, 25/01/2022tarihinde Kocaeli Hipodromunda yapılan Handikap 17/H2 koşusu sırasında, start görevlileri tarafindan atın üzerinde bulunan kapalı kulaklığın alınması gerekirken, görevlilerin sadece kulakliğın çene altına gelen iplerini çözmesi ve atın bu şekilde çıkış yapması, ilk virajda doğrudan vargellere çarpmasısonucunda tedavisi mümkün olmayacak şekilde yaralandığıni, oluşan yara ve kırıkların tedavisinin mümkün olmaması nedeniyle yarış atının uyutulduğunu, gerekli önlemler alınmayarak yarış atının telef olmasına sebep olunduğundan olayda hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek, 20.000 TL maddi, 60.000TL manevi zararın yasal faizi ile birlikte tazmini için idari yargı yerinde dava açılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 04/07/2022 tarih ve E.2022/409 sayılı kararı ile, davanın,doğru hasım olan Türkiye Jokey Kulübü ve Tarım ve Orman Bakanlığı husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (c)fikrası gereğince hasım mevkiine alınan Türkiye Jokey Kulübü Derneğine tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasınin tekemmül ettirilmesine karar vermiştir.

3. Davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği vekili cevap dilekçesinde, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazinda bulunmuştur.

4. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 05/10/2022 tarih ve E.2022/409 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta davacının sahibi olduğu atın katıldığı yarışın start kapaklarının açılmasına davalı Tarım ve Orman Bakanlığı Yüksek Komiserler Kurulu personeli olan start hakemleri tarafından karar verildiği, yarişatlarının start yerine apranti tarafindan getirildiği, söz konusu personelin de Türkiye Jokey KulübüDerneği personeli olduğu görüldüğünden, hizmet kusuru nedeniyle açılan davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığını belirterek, davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneğinin görev itirazının reddine karar vermiştir.

5. Davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

Talebi 
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
6. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 47/1, 56/1 maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunun'dan söz ederek ".. Somut olayda, davalı konumunda bulunan TJK Derneği, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde bulunduğundan, davaya konu safkan Ingiliz atinın 25/01/2022 tarihinde gerçekleşen koşunun başlangicinda, start görevlileri ile aprantinin kusuru sebebiyle gerçekleşen olay sonucu uyutulmasısebebiyle oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemine ilişkin davanın, davalı TjK Derneği bakımından hizmet kusuru esaslarına göre çözülmesi mümkün görülmemektedir. Bu sebeple, davalı mevkiinde 

bulunan TJK Derneğinin kamu kuruluşu niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olmasıkarşısında, bu dernek bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın adı geçen dernek bakımından özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir. Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine" karar vermiştir.

7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısi, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"...Kamu kesiminde olsun, özel kesimde olsun, tüzel kişiliği bulunsun veya bulunmasın kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen özel hukuk rejimine tâbî olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda,kamu hukuku ilke ve kurallarına ve idare yargisına tâbi tutulurlar." (Lütfi DURAN, Ders Notlari,s.344-345).

"Bir tüzel kişiliğin niteliği "tek"tir; yani özel hukuk ya da kamu tüzel kişisidir. Bunların işlemlerinin, yapmış oldukları faaliyetin özelliğine göre, değişik hukukî rejimlere tabî kılınması hususu ise "idarî makam" kavramı ile değil, aksine doğrudan "idare işlevi" kavramı ile açıklanabilir. İdare kavramının hem organik anlamı hem de işlevsel anlamı ifade ettiği kuşkusuzdur. Organik kriter bakimından "idarî makam" sadece idare cihazı içinde yer alan idarî birimlerden ibarettir. Organik kriterin benimsendiği "kamu tüzel kişilerinin işlemlerinin yargısal denetiminin idarî yargı düzeni içinde yapılacağı" ilkesinin yanında, fonksiyonel kritere göre özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemleri de tamamen idare işlevine ilişkin olup, bunların yargısal denetimi de idarî Yargının görev alanı içindedir."(Celal ERKUT, İptal Davasının Konusunu Oluşturması Bakımından İdarî İşlemin Kimliği, s.75-82,dpn.10-id.s.129).

"İdare işlevi", idarenin tüm faaliyetlerinin, tutum ve davranışlarının ortak konusunu ve hâkim niteliğini belirleyen ve varlık nedenini teşkil eden bir kavramdır. Yasama ve yargı fonksiyonlarıile hükümet etme faaliyeti dışında kalan tüm kamusal işler, idare işlevini meydana getirir." (Lütfi DURAN, Ders Notlari, s.6,s.2).

"Kamu hizmetinin özel hukuk tüzel kişilerince yürütülmesi durumunda çıkabilecek uyuşmazlıkların niteliğine göre uygulanabilecek hukukî rejimin, özel hukuk ya da kamu hukuku rejimi olabileceğinin kabul edildiği özel hukuk alanında gerçekleşen bir işlem, özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanmayıp, idarenin kendisine tanınan bir kamusal yetkiyi kullanması sonucunda oluşuyorsa artık bir özel hukuk işleminden değil, idarî bir işlemden söz etmek gerekir. Özellikle, idare hukuku ve özel hukuk alanlarının kesiştiği noktalarda yapılan "izin", "saptama", "yasaklama" ve "faaliyetten men etme"gibi idarî işlemler doğası gereği yönetime özgü yetkilerin kullanılması sonucunda oluşan ekonomik kolluk işlemleridir." (Celal ERKUT, a.g.e. s.75-82).

"Kamu hizmeti kavramı, maddî ve organik olmak üzere iki değişik anlamda kullanılmaktadır.Organik anlamda kamu hizmeti kavrami, bir teşkilati, bir organizasyonu, bir örgütü ifade eder. Maddîanlamda kamu hizmeti kavramı ise, kamu yararına yönelik bir faaliyete işaret eder. Bu anlamda kamu hizmetine fonksiyonel anlamda kamu hizmeti de denir. Bir faaliyetin kamu hizmeti olarak nitelendirilebilmesi için bu faaliyetin her şeyden önce doğrudan doğruya bir kamu tüzel kişisi veya onun denetimi altında olan bir özel hukuk tüzel kişisi tarafindan yerine getirilmesi ve bu faaliyetin kamu yararına olması gerekir. Kamu tüzel kişilerinin kamu yararı için değil kâr elde etme amacıyla yürüttüğü sınaî ve ticarî faaliyetler kamu hizmeti oluşturmaz. (KİT'lerin yürüttüğü bankacılık faaliyeti gibi) yine özel hukuk tüzel kişisine bir takım kamu gücü ayrıcalıkları verilmişse bu husus bu tüzel kişinin bir kamu hizmetini yürütmekle görevlendirildiğine işaret eden bir "kesine yakın göstergedir.Yine devlet ve mahalli idareler, kamu kaynaklarıyla önce bir özel hukuk tüzel kişisi (dernek, vakıf,şirket) kurarlar, kamu kaynaklarıyla kurulan özel hukuk tüzel kişisinin kamu hizmetiyle görevlendirilmesinde hukuka aykırılık ortaya çıkmaz. Bunların mal varlığına, personeline, işlemlerine,

faaliyetlerine ve sorumluluklarına kural olarak özel hukuk uygulanır, eğer özel hukuk tüzel kişilerinin kamu gücü ayrıcalıklarıyla donatılmış tek yanlı işlemleri varsa bu işlemler idarî işlem niteliğindedir,dolayısıyla bunlar idare hukukuna tâbidir ve bunlardan kaynaklanan uyuşmazlıklar idarî yargıda görülür. Kamu gücü ölçütü, idare hukukunun uygulama alanını belirleyici ölçüt olarak değerlendirilmiştir." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku Cilt I, s.86- Cilt II, s. 251, s.253, s.394, dpn.602dpn.3.- dpn. 71.)

"Özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlemini belirleyen ölçüt kamu gücü ölçütüdür." (K.Burak ÖZTÜRK, İdarenin Denetlenmesinde Zorunlu Tahkim Yolu, s.613.)

"Bazı kuruluşların özel hukuk hükümlerine tâbi tutulması onların mutlaka özel hukuk tüzel kişisi olduğu anlamına gelmez. Özel hukuk hükümlerine tâbi olma kuruluşun türünü kendiliğinden değiştirip idarenin dışına çıkarmaz." (Îl Han ÖZAY, Futbolda Özelleştirme, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi (ÍHİD), Say1:1-3, 1990, s.33).

"Adlî-idarî yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak, doktrinde kabul edilen bazı kistaslar mevcuttur. Bu kistaslardan biri de, maddîolaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun,kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, Recep BAŞPINAR, Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)
"Fransız İdare Hukuku öğretisinde Conseil d'Etat içtihadına dayandırarak geliştirilen "virtüel kamu hizmeti" kuramına göre özel teşebbüs tarafindan yürütülüyor bile olsa, genel, ortak ve sürekli, aynızamanda zorunlu gereksinimleri "tatmin" eden bazi etkinlikler vardır ki, bunların bir vandan idare ile diğer yandan da kamusal mallarla özel bir ilişkileri bulunması nedeniyle "maddî" bakımdan ya da "işlevsel" yönden kamu hizmeti sayıldıklarında duraksama yoktur. Özel teşebbüs tarafından yürütülüyor bile olsa, bazı etkinliklere "maddî" anlamda ya da "virtüel" veya "işlevsel" kamu hizmeti olarak bakmanın önemi, bunların denetlenmesinde ortaya çıkmaktadır. Nitekim bunlar üzerindeki gözetim içerik denetimi anlamına gelen, uyulması gereken tüm hususları kapsayan, borçlar yükleyen,giderek personelinin atanmasında bile idarenin yetkili olması sonucunu doğuran "organik benzeri ve hiyerarşiye yaklaşan" bir yetki anlamındadır." (İl Han ÖZAY, a.g.e. s.35)

"Kanunda Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)'nin özel hukuk hükümlerine tâbi olduğunun belirtilmesi onu özel hukuk tüzel kişisi hâline getirmez. Kanunla bir kamu kurumunun bazı faaliyetleri özel hukuka tâbi kılınabilir. Ancak bir kurumun bazı faaliyetlerinin özel hukuka tâbi kılınması o kurumu kamu kurumu olmaktan çıkarmaz. TFF bir kamu tüzel kişisidir ve yürüttüğü faaliyet itibarıyla da hizmet yerinden yönetim kuruluşu, yani bir kamu kurumudur. TFF'nin özerk olması da onun kamu tüzel kişisi olduğunu gösterir. Çünkü "özerklik" niteliğinin bir özel hukuk kişisi için bir anlamı yoktur." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, s.213-214)

"Federasyonların kamu hukuku kapsamına giren yetkiler kullandıkları ölçüde kamu tüzel kişisi olarak nitelendirilmelerine engel bulunmamaktadır. Bu bağlamda, 3289 sayıl Kanun'un Ek-9.maddesinde de belirtildiği üzere federasyonların birtakım kamusal ayrıcalıkları ve yükümlülükleri olduğu dikkate alındığında, "kamu tüzel kişiliği testinden" geçtikleri söylenebilir. Bununla birlikte,federasyonların mâlî nitelikli kararlar veya personele yönelik kararlar gibi faaliyetlerinin, idarîfaaliyetlerin diğer özelliklerini taşıdıkları sürece idarî yargıda dava edilmeleri mümkündür." (Ali D.ULUSOY, Türk İdare Hukuku Cilt I Genel Esaslar ve İdari Teşkilat, 2017, s. 259-260).
"İZULAŞ'ın şirket statüsünde kurulmuş olması kamu kurumu olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Kamu kurumu olarak İZULAŞ'ın birtakım kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatıldığı açıktır. Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleri özel hukuku aşan her türlü hüküm ve şarttır.Örneğin; tek taraflı işlem yapma yetkisi, bir tüzel kişinin karar organlarında idare tarafindan atanan üyelerin bulunmasi, Sayıştay denetimine ve 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu'na tâbi olma gibi ayricalık ve yükümlülükler birer kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleridir. Kamu gücü ayrıcalk ve yükümlülüklerine tâbi olma şartının gerçekleşmesi için, belediye şirketlerinin bütünüyle kamu hukuku rejimine tâbi olması gerekli değildir. Kaldı ki, bu şirketlerin ana sözleşmelerinde, yönetim kurulu başkanının büyükşehir belediyesi başkanı olması gibi özel hukuku aşan birtakim hükümlere de rastlamak mümkündür." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, s. 687-688)
"Türksat A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayıh Kanun'da özel hukuk kurallarına tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağişıklık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin 

yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarının uygulanmasina engel değildir." (Ali D. ULUSOY, Yeni Türk Îdare Hukuku, 2019, s. 211)
Özel hukuk tüzel kişilerin işlemlerinin idarî nitelikte sayılıp sayılamayacağı hususunun incelendiği bir yüksek lisans tezinde, özel hukuk tüzel kişilerinin işlemlerinin; yetkilendirme usûlünden veya kamusal amaç ve işlevinden kaynaklanmasına göre sınıflandırılabileceği belirtilmiş ve organize sanayi bölgelerine ve sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına, kanunla tanınan yetkiler örnek olarak gösterilmiştir. İdarî sözleşmeyle verilen yetkiler bir diğer alt sınıflandırma başlığı olarak belirtilmiş, Türk Telekom A.Ş. tarafindan tesis edilen işlemin idarî yargının görev alanında görüldüğü,ruhsat ya da izin gibi idarî işlemle yetkilendirmeye de elektrik hizmetleri( Elektrik Dağıtım A.$.) ve şans oyunları gibi alanlardaki kamu hizmetinin özel kişilere gördürülmesi örnek olarak gösterilmiştir. Tüzel kişinin işlevinden kaynaklanan işlemler için ise; idarenin yönlendirmesiyle idarenin yerine getirmekten imtina ettiği bazı hizmetlerin özel hukuk tüzel kişilerine gördürülmesi sonucunda idarî işlem olarak nitelendirilebilecek işlemlere Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfi ve Türk Diyanet Vakfinın tesis ettiği bazı işlemler örnek gösterilmiştir. İşlevine göre yapılan sınıflandırmada derneklerin de tesis ettiği işlemler yönünden özel hukuk tüzel kişisi olmasına rağmen idarî işlem tesis edebileceği, Jokey Kulübügibi dernek statüsünde yer alan özel hukuk tüzel kişisi ile anonim şirketlere de tesis ettikleri bazı işlemler nedeniyle tüzel kişiliklerinin niteliği tartışılmaksızın, idarî işlem niteliğinde işlem tesis edebileceği belirtilmiştir.", "Kamu hizmeti sunumuyla yetkilendirilmiş özel kişilerin işlevsel ölçüte göre, kamu hizmeti yerine getirir ve kamu gücü kullanırken faaliyetleri, idare işlevine dahil görülerek, işlemleri idarîişlem olarak kabul edilecektir." (M. İNANÇ, Özel Hukuk Tüzel Kişilerinin İdarî İşlemleri, Yüksek Lisans Tezi, 2016, s.1-65 - s.157).

"Danıştayın, "özel hukuk tüzel kişisince tesis edilmiş olsa dahi tek yanlı ve ilgilinin hakkında değişikliğe yol açan işlemlerin idarî işlem olduğu tespitine vardığı kararlarında işlemi tesis eden özel hukuk kişisinin kendisinde yahut yürüttüğü faaliyetin niteliğinde kamusal birtakım özellikler aramaktadır. Danıştay, konuyu genel olarak "özel hukuk kişilerinin idarî işlem yapıp yapamayacağı"ekseninde ele almamakta, mutlaka baktığı diğer hususlardaki tespitlerine dayalı olarak, bu konuda bir sonuca varmaktadır. Bu kapsamda, özel hukuk tüzel kişilerince idarî işlem tesisinin mümkün olabilmesini; bu kişilerin kendisini kamu tüzel kişiliğine, faaliyetini ise kamu hizmetine yaklaştırmasıyolu ile kabul ettiği nazara alındığında, Danıştay'ın dolaylı bir kabulünün bulunduğu anlaşılmaktadır."(M. YILDIRIM, İdarî Faaliyetlerin Görülüşüne Katılan Özel Hukuk Kişilerinin İdarî İşlem Yapabilirliği Sorunu, 2018, s.70).

Doktrinde yer alan görüşler ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin idarî yargı düzeni içinde yapılacağı ilkesinin yanında fonksiyonel kistasa göre özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemlerinin de tamamen idare işlevine ilişkin olduğu ve uygulanacak hukukî rejimin belirlenmesi açısından idare işlevinin belirleyici olduğu,idare işlevini belirleyen kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılik, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmalari ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gören kuruluşların, bu hizmetleri yerine getirirken, kamu makamı gibi hareket etmeleri halinde bu özel hukuk kişilerinin işlemlerinin de idare hukuku kurallarına tâbi olduğu, idare işlevi ve idarî makam kavramlarının birbirlerini bütünleyici ve tamamlayıcı bir özellik taşıdiği, özel hukuk tüzel kişilerinin idare işlevine ilişkin işlemlerinin kamu hukukuna tâbi bulunduğu ve idarî yargının görev alanı içinde yer aldığı sonucuna varılmaktadır.
Bir kısım kamu hizmetini yürütmek üzere kurulmuş özel hukuk tüzel kişiliğini hâiz, anonim şirketler olan İZULAŞ ve Türksat A.Ş.'nin tesis ettiği işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, davaya konu edilen işlemlerin; kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması ve kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilmesi halinde davanın idarî yargi yerince çözümlenmesi gerektiğine Danıştayca karar verilmekte olup, Türkiye Jokey Kulübü Derneği'nin yürüttüğü hizmetin ve kullandığı yetkinin niteliğine ve kamu gücü kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın salt özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle tesis ettiği bütün işlemlerle ilgili davaların adlî yargı yerinde görülmesi söz konusu olamaz.
6132 sayılı Kanunla Tarım ve Köyişleri Bakanlığına tanınan at yarışları düzenleme ve müşterek bahis kabul etme yetkisi, Bakanlıkça idarî sözleşme ile, Türkiye Jokey Kulübü Derneği'ne devredilmiş olup; kamu hizmeti olarak anılan Kanunla ihdas edilen at yarışi düzenleme ve müşterek bahis tertip etme faaliyetinin Bakanliğın belirlediği esaslar ve yönlendirici kararlar çerçevesinde yürütülmesi sırasında Derneğin kamu gücü kullanarak idarî makam gibi hareket etmesi ve hizmetin asıl 

yürütücüsü olan Bakanlığın yerine geçerek bir özel hukuk tüzel kişisinin tesis etmesi mümkün olmayan tek yanlı işlemler tesis edip at yarışlarıyla ilgili olarak Kanuna ve Yönetmeliğe dayanarak idare işlevine ilişkin icraî kararlar alması karşısında; at yarışının düzeni ve güvenliği hizmetlerinden kaynaklandığı öne sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün idarî yargının görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmıştır.

SONUÇ: Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi gereğince yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Tüzel Kişilik" başlıklı 47. maddesinin birinci fikrasışöyledir:
"Başlıbaşına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmişolan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar."
10. Aynı Kanun'un 56. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları,tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.'
11. 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 22/3/2006-5476/1 md.)
Türkiye sınırları içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım ve Köyişleri Bakanlığıyetkilidir.

(Ek:23/3/2023-7442/6 md.) Takvim yılında yapılacak mahalli olmayan yarışlarda koşacak atların nitelik ve şartlarını belirlemeye Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilidir."
12. Kanunun 4. maddesinin 1. fikrasında, mülkiyetinde, ortaklığında veya kirası altındaki atlarıyarışlarda koşturan at sahipleri ile bunların vekilleri, antrenör, at sahibi antrenör veya atın jokeyi, jokey yamağı, centilmen binici, seyisbaşi, seyis ve sair hizmetliler gibi ilgilileri ve koşularda ve yarışlarda görevlendirilenlerde yarış usul ve nizamlarına ve yarış dürüstlüğüne aykırı hareket eden, yarışların ve yarış yerlerinin ve yarışlarla ilgili yer ve tesislerin düzen ve disiplinini bozanlara verilecek disiplin cezaları düzenlenmiş olup, bu cezalardan bazıları ihtar, para cezasi, yarışlarla ilgili yerlerde geçici veya süresiz sanat icrasından yasaklama, tribün ve eklentileri dişında, yarışlarla ilgili yer ve tesislere girmekten geçici veya süresiz yasaklama olarak belirtilmiştir 
13. Ayni Kanun'un 5. maddesi şöyledir:
"Tarım Vekaletinin birinci maddede yazılı hak ve selahiyetleri at yetiştirme ve islahını teşvik gayesi ile kurulmuş ve amme menfaatine çalıştiğı usulen onanmış derneklerden uygun görülecek bir veya bir kaçına muayyen şartlarla ve 30 seneyi geçmemek üzere Cumhurbaşkanı kararı ile devredilebilir. (Ek cümle: 11/6/2010-5996/46 md.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığına tahsis edilmiş bulunan araziler, at yarışıdüzenleme yetkisi devredilen kurum, kuruluş veya özel hukuk tüzel kişisine bedelsiz olarak kullandırılabilir.

Devredilen hak ve salahiyetler derneğin kanun, yönetmelik veya anlaşma hükümlerine riayet etmemesi halinde müddet dolmadan önce geri alınabileceği gibi müddetini dolduran derneğe aynıhak ve salahiyetlerin yine bu madde hükümleri dairesinde yeniden verilmesi caizdir.
Tarım Vekaleti bu derneğin bilümum muamelat, kayit ve hesabatını her zaman teftiş ve murakabe etmeye, direktifler vermeye salahiyetlidir. Derneğin statüsünde yazılı murakıplardan ayrıolarak Vekalet kendi memurlarından uygun gördüklerini murakıplıkla vazifelendirebilir."

14. 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun, 11/6/2010 tarihli ve 5996sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu ve 7/8/1991 tarihli ve 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanan At Yarışları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
' (1) Bu Yönetmelikte geçen;
cçç) Start hakemi ve yardımcılari: Koşulara katılacak atların start makinesine girmelerini sağlayan ve starti veren görevlileri,
$$$) Yarış Müessesesi: 6132 sayılı Kanun hükümlerine göre yarış yapma ve müşterek bahisler tertip etme yetkisi devredilen teşekkülü,
ttt) (Değişik:RG-27/10/2022-31996) Yarış Otoritesi: Tarım ve Orman Bakanhığıni,
ifade eder"
15. Aynı Yönetmeliğin "Yüksek Komiserler Kurulunun teşekkülü" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
,(1) Yüksek Komiserler Kurulu, Bakan tarafindan, tercihen at yetiştirme ve islahi, at yarışlarıve yariş mevzuatı konularında bilgi ve tecrübe sahibi, üniversite mezunu ve 14/7/1965 tarihli ve 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesindeki şartları taşiyan kişiler arasından seçilen dokuz kişiden teşekkül eder. Bakan, üyeler arasından bir Kurul Başkanı ve Başkan Yardımcısı görevlendirir."
16. Yönetmeliğin "Yüksek Komiserler Kurulunun görev ve yetkileri" başlıklı 7. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Yüksek Komiserler Kurulunun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Her yarış sezonu için yarış komiserlerini, yarış komiser yardımcılarını, teknik müşavirleri,handikaperleri ve yarış hizmetleriyle ilgili diğer resmi görevlileri görevlendirmek ve bunlara verilecek ücretleri tespit etmek,
b) Bu Yönetmeliğin lisansa tabi tuttuğu şahıslara lisans vermek ve gerektiğinde verilen lisansi iptal etmek,
c) Koşu sahalarıni, kantarlari, start makinelerini ve yarışlarla ilgili yer ve tesisleri muayene ve kontrol etmek ve kullanılmalarına izin vermek, gerektiğinde bu izinleri iptal etmek,..."
17. Yönetmeliğin "Start hakemi ve yardımcılarının görev ve yetkileri" başlıklı 15. maddesi söyledir:
"(1) Start hakemi ve yardımcılarının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir:
a) Start yerinin güvenliğini ve disiplinini temin etmek,
b) Atlarin start yerine binili ve kenterle veya müsaade almak kaydiyla yedekte binili getirilmelerini sağlamak, kurallara uygun ve kazasız bir start için gerekli tedbirleri almak,
c) Atlarin start numaralarını ve binicilerin isimlerini okuyarak, start makinelerine girmelerini sağlamak ve gerekli kontrolleri yaptıktan sonra beyaz flamayla startı vermek,
c) Huysuz atların start numarasına isabet eden yerlerini, diğer atlar ve binicilerin koşuyu kazanma şanslarını aksatmayacak ve bunlar için tehlike teşkil etmeyecek şekilde değiştirmek,
d) Gerektiğinde huysuz bir atin startta yedekte tutulmasına müsaade etmek ve starti geciktirmesi halinde, o atı koşudan çıkarmak için Yarış Komiserler Kuruluna bildirmek ve karara göre start emrini vermek,
e) Startın usulüne uygun olmaması halinde, startı hükümsüz saymak ve kırmızı geri çağırma flamasıyla veya ışıklı ikaz lambasıyla veya sirenle atları çıkış yerine döndürmek ve Yarış Komiserler Kurulu kararına göre yeniden start vermek,
f) Startın gecikmesine sebep olan veya bu Yönetmelik hükümlerine aykirı harekette bulunan binicileri cezalandırmak üzere Yariş Komiserler Kuruluna bildirmek,
g) Start hakemi emrine giren fakat koşuya başlamayan atları Yarış Komiserler Kuruluna bildirmektir."

18. Türkiye Jokey Kulübü Derneği Tüzüğü'nün "Derneğin Kuruluş Tarihi ve Kurucuları"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"23 Ekim 1950 tarihinde "Jokey Kulübü Derneği" adıyla aşağıda ad ve soyadları yazılı Türkiye Cumhuriyeti tabiyetindeki şahıslar tarafindan kurulmuştur.

1)Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu (Eski Devlet Bakani, Eski Milletvekili) (T.C.) Çankaya/Ankara 
2) Saim Önhon (Eski Kocaeli Milletvekili) (T.C.) Çankaya/Ankara 3) Halim Sait (Çiftçi)( T.C.)Sait Halim Paşa Yalısı Yeniköy/Istanbul 4) Nejat Evliyazade (Çiftçi) (T.C.) İstasyon Cad. Buca/İzmir 
5) Sait Akson (Hukukçu) (T.C.) Kavaklıdere Sok. No.245 Ankara 
07 Ocak 1953 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile kamu yararına hizmet veren dernek olarak kabul edilmiştir. Bakanlar Kurulu kararı ile adında "Türkiye" kelimesinin kullanılmasına izin verilerek "Türkiye Jokey Kulübü Derneği" adını almıştır.

10 Temmuz 1953 tarihinde kabul edilen 6132 Sayılı At Yarışları Hakkında Kanunun 5.Maddesine dayanılarak Türkiye Jokey Kulübü ile Tarım Vekaleti arasında yapılan sözleşme ve daha sonra 3 Ekim 1953 tarihinden beri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile yaptığı sözleşmelerle at yarışlarınıdüzenleme yetkisine sahip kamu yararına çalışan bir dernektir."
19. Tüzüğün "Demeğin Amacını Gerçekleştirmek İçin Sürdüreceği Çalışma Konuları ve Biçimleri Île Faaliyet Alanı" başhıklı 5. maddesi şöyledir:
"Dernek amacını gerçekleştirmek için şu çalışmalarda bulunur;
a) Atçılığın gelişmesi ve özellikle yarış atı yetiştirilmesinin ve ıslahının Ö.dirilmesi için her türlü girişimlerde bulunmak ve etkin çalışmalar yapmak, yarışçılığın ve yarış atı yetiştiriciliğinin geliştirilip ilerlemesini sağlayacak önlemler almak, amaç ve konuları ile ilgili olarak araştırma geliştirme çalışmaları (ARGE) yapmak, yaptırmak ve bu amaçla her türlü girişim ve çalışmalarda bulunmak,
b) At yarışçılığı ve at yetiştiriciliği, yarış atı yetiştiriciliği ve islahı ile ilgili olan kişi ve kuruluşlar arasında yakınlaşmayı ve birliği sağlamak, ilgili kişilerin yetiştirilmesi, eğitilmesi ve sosyal gereksinimlerinin karşılanması için girişimlerde bulunmak, araştırma ve geliştirme ve islah merkezleri kurmak ve açmak,
c) Kanunların ve kamunun olanak tanıması halinde ulusal ve uluslararası at yarışları ve müşterek bahisler düzenlemek, kanunlara uygun olarak müşterek bahisleri kabul etmek hak ve yetkisini kullanmak,bunun için tüm işlemleri yapmaya yetkili olmak, yurt içinde ve dışında bayilikler vermek, çalışmalarınıizlemek ve denetlemek, Türkiye sınırları içinde at yarışları düzenlemek, tüm teşkilatı ile hipodromlarda teknik, idari, inzibati ve diğer her türlü önlemleri almak, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dişından müşterek bahis kabul etmek, müşterek bahis kurallarini yerine getirmek, buna dair sözleşmeleri imzalamak ve gerektiğinde yönetmelik düzenlemek ve ilkelerini belirlemek ve hazırlamak, imzalamak, uygulamak, koşullarını belirlemek, bütçesini hazırlamak, personel alım koşullarını belirlemek, çalıştırmak, teçhiz ve tesis etmek, Bakanlıklarla protokoller ve düzenlenen sözleşmelerle müşterek hareket etmek ve gerektiğinde kararlar almak,
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiği görev itirazinın reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, davalı Türkiye Jokey Kulübü Derneği yönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasin İncelenmesi 

21. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, davacı tarafa ait yariş atının, 25/01/2022 tarihinde Kocaeli Hipodromunda yapılan koşu sırasında, start görevlileri tarafından atın üzerinde bulunan kapalı kulaklığın alınması gerekirken,kulaklığın çene altına gelen iplerinin çözülerek çıkış yaptırılması nedeniyle, atın ilk virajda doğrudan vargellere çarpması sonucunda yaralanmasi, oluşan yara ve kirikların tedavisinin mümkün olmamasınedeniyle uyutulması ve gerekli önlemler alınmayarak yariş atinın telef olmasında hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle uğranılan 20.000 TL maddi, 60.000 TL manevi zararın yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmiştir.

23. Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; davalı Türkiye Jokey KulübüDerneğinin, dernek statüsünde bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu, at yarişları düzenleme, gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmasi, düzenlenen at yarışları üzerinde müşterek bahis kabul etme ve derneğin sorumluluğunda olan hipodromlarda teknik ve idari işleri yürütme yetkisine sahip olduğu, uyuşmazlığın 4721 sayılı Kanun, 5253 sayılı Kanun ve 6132 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı, ortada idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan ve idari yargı yetkisi dahilinde olan bir uyuşmazlığın bulunmadığı anlaşılmakla, işbu davanın adli yargı yerinde çözümünün gerektiği sonucuna varılmıştır.
24. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Kocaeli 2. Idare Mahkemesinin 05/10/2022 tarih ve E.2022/409 sayıli görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir 

VI, HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 05/10/2022 tarih ve E.2022/409 sayılı GÖREVLİLiK KARARININ KALDIRILMASINA 
25/09/2023 tarihinde, Başkan Muammer TOPAL, Üye Ahmet ARSLAN ve Üye Bilal ÇALİŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ÎLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Nilgün
Üye: Doğan
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: TOPAL
Üye: TAŞ
Üye: AĞIRMAN

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
AZLIK OYU 
Uyuşmazlık Mahkemesince verilen E. 1995/2, K. 1995/1 sayılı kararda; 6132 sayılı At Yarışlari Kanunu'nun 1. maddesinde, at yarışları yapmak ve bu yarışlar üzerinde müşterek bahis tertip etme hak ve yetkisinin Tarım Bakanlığına ait olduğunun ve 5. maddesinde ise Bakanlığın bu yetkisinin at yetiştirme ve islahını teşvik gayesi ile kurulmuş ve kamu yararına çalıştığı usûlen onanmış derneklerden uygun 

görülecek bir veya birkaçına muayyen şartlarla Bakanlar Kurulu kararı ile devredilebileceği ve Bakanlığın bu derneğin işlemlerini yönlendirici kararlar vermeye yetkili olduğunun kurala bağlandığıvurgulandıktan sonra "Yapılan incelemede, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının bu yetkisini, bir sözleşme ile Türkiye Jokey Kulübüne devrettiği, sözleşmede gösterilen sürelerin bitiminde de bu sürelerin Bakanlar Kurulu kararıyla yenilendiği anlaşılmaktadır. Sözleşmede ve At Yarışları Tüzüğünde,Bakanlığın kulüp üzerindeki gözetim ve denetim yetkileri tek tek açıklanmış olup yine aynı sözleşmede;6132 sayılı Kanun, Tüzükler ve Yönetmelikler çerçevesinde Bakanlıkla kulüp arasında yapılan sözleşme hükümlerine ve Bakanlıkça verilecek direktiflere adı geçen kulübün uymaya mecbur olduğu, sözleşmeye uymadığı takdirde verilmiş olan hak ve yetkilerin geri alınarak sözleşmenin feshedileceği belirtilmişbulunmaktadır.

6132 sayılı At Yarışları Kanunu uyarınca at yarışlarının düzenlenmesi, bu konuyla ilgili sahalar,teknik donanım, at sahipleri, antrenörler, binici ve seyisler ve atlarla ilgili her türlü düzenleme, denetim,yönetim ve kararlar yine bu Kanunla kurulan Komiserler Heyetinin görev ve yetkisi dahilindedir.Komiserler Heyeti; Tarım Bakanı tarafindan seçilecek 8 kişi ile Tarım Bakanlığı Veteriner İşleri Umum Müdüründen oluşmaktadır. Bu düzenlemeler kulübün yönetiminin Bakan tarafindan seçilen görevliler tarafından yürütüldüğünü göstermektedir. Ayrıca 6132 sayılı Kanun ile Bakanlığın kulüple yaptığısözleşme hükümlerinde adı geçen kulübün özel hukuk tüzel kişisi olduğu veya faaliyetlerinin özel hukuk hükümlerine tâbi bulunduğu yolunda bir hükme rastlanılmamakta, kulübün kamuya yararlı derneklerden olduğunun usûlen kabul edileceği 6132 sayılı Kanun'da belirtilmiş bulunmaktadır.
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde; İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için kişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Bu nedenlerle Türkiye Jokey Kulübü, 2908 sayıli Dernekler Kanunu'nun 57. maddesiyle düzenlenmiş ve özel bir kulüp olarak kurulmuş olsa da durum değişmemekte 6132 sayılı Kanun ve sözleşme kapsamındaki işlemlerin, bu bağlamda müşterek bahis tertip etmek hak ve selahiyetine sahip Komiserler Kurulunun dava konusu kararının, idari niteliğini etkilememektedir.
Dava konusu istem, Komiserler Kurulu kararının iptaline ilişkin olduğundan, bu idari işlemin iptali ve altılı ganyan ödülünün kendisine verilmesi istemine yönelik davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir" gerekçesine yer verilmiştir.

Türkiye Jokey Kulübü Derneğinin yürüttüğü hizmetin ve kullandığı yetkinin niteliğine ve kamu gücü kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın salt özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle tesis ettiği bütün işlemlerle ilgili davaların adlî yargı yerinde görülmesi söz konusu olamaz.
6132 sayılı Kanunla Tarım ve Köyişleri Bakanlığına tanınan at yarışları düzenleme ve müşterek bahis kabul etme yetkisi, Bakanlıkça idari sözleşme ile, Türkiye Jokey Kulübü Derneğine devredilmişolup; kamu hizmeti olarak anılan Kanunla ihdas edilen at yarişı düzenleme ve müşterek bahis tertip etme faaliyetinin Bakanlığın belirlediği esaslar ve yönlendirici kararlar çerçevesinde yürütülmesi sırasında,Derneğin kamu gücü kullanarak idari makam gibi hareket etmesi ve hizmetin asıl yürütücüsü olan Bakanlığın yerine geçerek bir özel hukuk tüzel kişisinin tesis etmesi mümkün olmayan tek yanlı işlemler tesis edip at yarışlarıyla ilgili olarak Kanuna ve Yönetmeliğe dayanarak idare işlevine ilişkin icraîkararlar alması karşısında; at yarışının düzeni ve güvenliği hizmetlerinden kaynaklandığı öne sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü İdarî yargının görev alanına girdiğinden karara katılmıyoruz.

Başkan Muammer TOPAL 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/380
KARAR N0 : 2023/587
KARAR TR : 25/09/2023


ÖzET : Koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin Koruyucu Aile Komisyonu işleminin ve çocuğun geri alınmasına ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1- E.B., 2- M.B.
Vekili : Av. Nadi TÜRKARSLAN Davali : Aile ve Sosyal Hizmetler BakanlığıVekili : Av. Yunis Emre SEÇKiN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar vekili, Van 1. Çocuk Mahkemesi kararı ile koruma altina alınan Afgan uyruklu çocuğun koruyucu ailesi olan davacılardan biri hakkında yürütülen soruşturma kapsamında uygulanan tutuklama güvenlik tedbiri nedeniyle ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca koruyucu aile statülerinin iptaline ilişkin Bayburt Koruyucu Aile Komisyonu işlemi ile Bayburt Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün çocuğun koruyucu aileden geri alınması işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Erzurum 2. İdare Mahkemesi 16/03/2023 tarih ve E.2023/506, K.2023/398 sayılı kararıile, "Her ne kadar, Koruyucu Aile Yönetmeliği ile idareye koruyucu aile sözleşmesinin imzalanması ve iptali konusunda yetki verilmiş ise de, söz konusu yetkiler idari faaliyetle ilgili bulunmayıp, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurmaktadır. Bu kapsamda, davacının koruyucu aile statüsü, davalı idarece kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak iptal edilmiş ise de; söz konusu işlem, küçükler hakkında alınan 'bakım tedbiri' kapsamında olduğundan ve sonuçlarını özel hukuk alanında doğurduğundan davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin 22/04/2023 tarihinde kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, korunma kararını; korunmaya muhtaç çocukların reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararıolarak niteleyip, bu tedbir kararının yetkili ve görevli mahkemece alınacağını ifade etmiştir. Anılan Yasaya dayanılarak çıkarılan Koruyucu Aile Yönetmeliği'nde de, Koruyucu Aile Komisyonu tarafindan,sosyal inceleme raporlari çerçevesinde değerlendirme yapilarak koruyucu ailenin çocuğa uygun olup olmadıği, hangi çocuğun hangi aileye yerleştirileceği, ailenin koruyucu aile statüsünün iptal edilip edilemeyeceği hususlarında karar alınabileceği belirtilmiş bulunmaktadır.

Aktarılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden, koruyucu aileye ilişkin hizmetlerin, koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılan "bakım tedbiri" kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla, 4787 sayılı Yasa uyarınca küçükler hakkında koruyucu,destekleyici ve sosyal nitelikteki tedbir kararlarının aile mahkemesi tarafindan alınacaği hususu gözönüne alındığında, koruyucu aile hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların da aile mahkemesi tarafindan karara bağlanması gerekmektedir.

Öte yandan, bir işlem ya da kararın idari nitelikte sayılabilmesi için o işlemin veya kararın, bir kamu kurumunca ya da idare örgütü içinde yer alan bir idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetiyle ilgili bulunması gerekir. İdari makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili, kamu hukuku alanında tesis ettikleri, tek tarafli, doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuki tasarruflar olan idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

Her ne kadar, Koruyucu Aile Yönetmeliği ile idareye koruyucu aile sözleşmesinin imzalanması

ve iptali konusunda yetki verilmiş ise de, söz konusu yetkiler idari faaliyetle ilgili bulunmayıp, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurmaktadır. Bu kapsamda, davacının koruyucu aile statüsü, davalıidarece kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak iptal edilmiş ise de; söz konusu işlem, küçükler hakkında alınan "bakım tedbiri" kapsamında olduğundan ve sonuçlarını özel hukuk alanında doğurduğundan davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 05.11.2015 tarih ve E:2015/981, K:2015/3942 sayılı kararı da bu yöndedir. "
3. Davacı vekili, bu kez adli yargi yerinde dava açmıştir.
B. Adli Yargıda 
4. Bayburt Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi 30/03/2023 tarih ve E.2023/157, K.2023/164sayılı kararı ile, "koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin işlemin idari nitelikte olduğu, idari işleme karşı açılan davanın idari yargı yerinde açılması gerektiği" gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin 26/04/2023 tarihinde kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Evlat edinmeye ilişkin düzenlemeler Medeni Kanun'da yer almış ise de; bu davanın konusunun,doğrudan evlat edinmeye ilişkin bulunmadığı, esasen evlat edinme hususlarına ilişkin sürecin adli yargıyerlerinde açılan davalar ile sonuçlandığı; bu davada ise, davacıların davalı idarenin kararıyla koruyucu aile statülerinin iptal edilmesine karar verildiği; yapılan işlemin idari nitelikte olduğu, idari işleme karşıaçılan davanın da 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesindeki hüküm kapsamında idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmiştır."
5. Davacılar vekili, son görevsizlik kararını veren adli yargı yerine verdiği dilekçesiyle görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş,mahkemenin 25/05/2023 tarihli üst yazısıyla dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Koruma önlemleri" başlıklı 346. maddesi şöyledir:"Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır."
8. Kanun'un "Çocukların yerleştirilmesi" başlıklı 347. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmişhâlde kalırsa hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir.
9. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına,haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir."
10. Aynı Kanun'un "Koruyucu ve destekleyici tedbirler" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi şöyledir:
"Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasınısağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir.Bunlardan;

c) Bakim tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde, çocuğun resmî veya özel bakım yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden yararlandırılması veya bu kurumlara yerleştirilmesine,
Yönelik tedbirdir."
11. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun "Korunma kararı" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"Korunmaya ihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.
Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülen çocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin onayı alınmak suretiyle bakım altına alınır. Sosyal hizmet kuruluşlarının kendisine teslim edilen cocuk hakkında yapacağı inceleme sonucunda hazırlayacağı raporda, 5395 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca çocuğun derhâl korunma altina alınmasını gerektiren bir durum olmadığı ve ailesine teslim edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı kanaatine varması hâlinde mülki idare amirinin onayı ile çocuk ailesine teslim edilebilir."
12. Bu Kanun'un "Koruyucu aile" başlıklı 23. maddesi şöyledir:
"Mahkemece korunma kararı alınan korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda olduğu kadar Kurumun denetim ve gözetiminde bir "Koruyucu Aile" tarafindan da yerine getirilebilir. (Değișik ikinci cümle: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aileye,korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesine karşılık olarak ikinci fikra kapsamında ödeme yapılabileceği gibi koruyucu aile bu işi gönüllü olarak da üstlenebilir.
(Değişik ikinci fikra: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aile hizmeti kapsamında aile yanına yerleştirilen çocukların bakım, eğitim, kurs, okul, yemek ve taşıma servisi, harçlık ve benzeri ihtiyaçları esas alınarak koruyucu ailelere, bu giderlerin tamamına karşılık toplu bir ödeme yapılmasına veya her bir gider türü için ayrı ayrı yapılacak ödemelerin kapsamına, ödeme tutarlarına, yapılacak ödemelerin usul ve esası ile koruyucu ailelerin seçimine, çocukla ilgili sorumluluklarına ve hizmetin işleyişine ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu kapsamda verilecek ödemelerden hiçbir kesinti yapılmaz."
13. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 22 nci ve 23 üncü maddeleri ile 3/6/2011 tarih ve 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanmış Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akraba veya Yakın Çevre Koruyucu Aile Modeli: Veli ya da vasi dışında kalan kan bağıbulunan akrabalar ya da çocuğun iletişim içinde olduğu veya tanıdığı bakıcı, komşu gibi yakın çevresinde olan, tercih etmeleri halinde en az temel ana, baba eğitimleri kapsamında eğitim almış kişi ve ailelerin sağladığı bakımı,
d) Çocuk: Sosyal Hizmetler Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (b) bendi, 22 nci maddesi ve 24 üncü maddesi ile 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 3 üncümaddesinin birinci fikrasının (a) bendi, 5 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ve 9 uncu maddesi çerçevesinde, hakkında yetkili ve görevli mahkemece verilen korunma karari, acil korunma kararı ya da bakim tedbiri alınan çocuklar ile hakkında mahallin mülki amiri tarafindan acil korunma kararı alınan veya bakım onayı verilen çocuğu,
1) Komisyon: Mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısı başkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında biri vakadan sorumlu en az dört sosyal çalışma görevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşturulan koruyucu aile komisyonunu,

m) Koruyucu Aile Sözleşmesi: Îl veya ilçe müdürlükleri ile koruyucu aile arasında imzalanan ve koruyucu ailenin yükümlülüklerini kapsayan mahalli mülki amir onaylı belgeyi,
ifade eder."
14. Yönetmeliğin "Komisyon kuruluş ve işleyiş esasları" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"1) Komisyon, mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısı başkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında, biri vakadan sorumlu olmak üzere en az dört sosyal çalışma görevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşur.

2) Komisyona, koruyucu aile hizmetine ilişkin sosyal çalışma görevlisi veya çocukla ilgili diğer uzmanlar tarafindan kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili konularda hazırlanan raporlar sunulur. Komisyon ihtiyaç duyduğu kişileri dinleyebilir. Vaka süreci ve çocuğun üstün yararı doğrultusunda karar verilir Kararlar oy çokluğu ile alınır. Gerekli görülmesi halinde tekrar inceleme yapılmasına karar verilebilir."
15. Yönetmeliğin "Komisyon ve koruyucu aile biriminin görevleri" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyonca, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, aşağıdaki konularda karar alınır.a) Koruyucu aile olmak üzere başvuran ailelerin uygunluğu,
b) Koruyucu Aile Belgesi düzenlenmesi,
c) Çocuğun yerleştirileceği aile,
c) Koruyucu Aile Belgesinin geçerliliği,
d) Çocuğun koruyucu aile ile birlikte yurt dışına çıkmasi,
e) Çocuğun koruyucu aileden geri alınması,
f) Koruyucu aile statüsünün iptali,
g) Hizmet sürecinde tereddütte kalınan durumların değerlendirilmesi.I 

16. Aynı Yönetmeliğin "Koruyucu aile statüsünün iptali 
" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"1) Aşağıdaki durumların tespiti halinde koruyucu aile statüsü iptal edilir.
a) Çocuğu ihmal ve istismar ettiğinin, kötü muameleye maruz bıraktiğının belirlenmesi.
b) Sosyal ilişkileri açısından toplumun norm ve değerlerine aykırı düşen davranışlarının gözlenmesi.

c) Fizik ve ruh sağlığının, çocuğun bakımını etkileyecek derecede bozulmuş olduğunun Devlet ya da üniversite hastanelerince doktor raporu ile belirlenmesi.

c) 8 inci maddenin dokuzuncu fikrasının (d) bendine göre sahip olduğu şartı yitirmesi.
d) Mesleki danışmanlik hizmeti ve yönlendirmelere uygun davranmaması.
e) Geçici koruyucu ailenin çocuk yerleştirme önerilerini mazeretsiz olarak üç kereden fazla kabul etmemesi.

2) Birinci fikrada belirtilen durumların tespiti halinde; sorumlu sosyal çalışma görevlisinin hazırlayacağı rapor, geciktirilmeksizin Komisyona iletilir. Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin talep hakkında komisyon tarafindan en fazla onbeş gün içinde karar verilir.

3) Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez.

4) Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin karar, Genel Müdürlük ile il ve ilçe müdürlüklerine en kisa sürede bildirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
17. Uyumazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Uyeler Nilgün TA,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca 

yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı ile idari yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen usule uygun olarak davacılar vekilinin istemi üzerine adli yargı yerince Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin İncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin Bayburt Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Koruyucu Aile Komisyonu işlemi ile çocuğun geri alınmasına ilişkin Bayburt Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü işleminin iptali talebiyle açılmıştır.

20. Dosyanın incelenmesinden, davacilarin 17/08/2021 tarihinden itibaren koruyucu aile sözleşmesi ile 01/01/2014 doğumlu, Afgan uyruklu suça sürüklenen çocuk H.H.'nin koruyucu aileliğini üstlendiği, davacılardan M.B. hakkıda terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen adli soruşturmada tutukluluk tedbirinin uygulanması nedeniyle Koruyucu Aile Yönetmeliğinin 22. maddesinin 1. fikrasının (a) ve (d) bendi uyarınca koruyucu aile statülerinin iptal edilmesine ilişkin Bayburt Koruyucu Aile Komisyonu işleminin tesis edilmesi üzerine bu işlem ve Bayburt Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün 02/11/2022 tarihli çocuğun geri alınması işleminin iptali istemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadir.

21. Yukarıda belirtilen yasal mevzuat uyarınca aile mahkemelerinin, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunması ve haklarının güvence altına alınması için koruyucu ve destekleyici tedbirlere karar verebilecekleri hususunun tartişmasiz olduğu; ancak, somut olayda mahkemece çocuklar hakkında akraba ve yakin çevre koruyucu aile hizmet modeli kapsamında bakım tedbiri uygulanmasına karar verildiği bir başka ifadeyle davacilara verilmiş bir koruyucu aile statüsünün bulunmadiği; bakim tedbiri kapsamında davacılara koruyucu aile statüsünü verenin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Bayburt İl Müdürlüğü ve bunun iptalini yapan kurumun da aynı idare olduğu.yapılan işlemin idari nitelikte olduğu idari işleme karşı açılan davanın da, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a maddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalarıkapsamında olduğu anlaşıldığından, davacılar tarafindan açılan bu davanın da idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 16/03/2023 tarih ve E.2023/506, K.2023/398 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 2. Ídare Mahkemesinin 16/03/2023 tarih ve E.2023/506, K.2023/398 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde OY BİRLİĞi İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN

Başkan Muammer: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/383
KARAR NO : 2023/615
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : Davacının 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi aldığı ve belirtilen şartları taşıdığından bahisle kendisine taşınmazın satışının yapılması isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ olduğ hk.
KARAR 
Davaci : F.Y.
Vekilleri : Av. Haki BİNGÖL Davali : Altındağ Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Melek ALPER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Ankara ili, Altındağ ilçesi, Kale Mah. Eryokuşu Sok. No:...adresinde, imarın 1622 ada, 2 parselde davalı belediye adına kayıthı arsa üzerinde yapılan ve başkasından satın aldığı konutta yaklaşık olarak 35-40 yıldır yaşadığıni, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16.maddesi kapsamında yaptiği başvuru üzerine kendisine 15/05/2019 düzenleme tarihli ve CYTCEL8G numaralı "Yapı Kayit Belgesi" verildiğini, müvekkilinin binanın üzerinde bulunduğu arsasının kendisine satilmasını defalarca talep etmesine rağmen olumlu bir cevap alamadığıni, müvekkilinin davaya konu yapının bedelini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na ödenmiş olmasına rağmen davalı Altındağ Belediye Başkanlığının arsanın müvekkili adına tescilini sağlamadığıni, bunun ilgili mevzuata aykırı olduğunu;müvekkilinin Yapi Kayit Belgesi ile sahip olduğu gecekondunun bulunduğu bölgede islah imar planlarının tamamlandığıni, imar parsellerine bölündüğünü ancak davalı idarenin aradan geçen uzun zamana karşın taşınmazın tapusunu vermediğini ifade ederek; Ankara ili, Altındağ ilçesi, Kale Mahallesinde bulunan ve tapunun 1662 ada, 2 parselinde davali belediye adına kayitlı olan 342 m2 arsa (taşınmaz) hissesinin, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

2. Davalı vekili, davacının iddiasının 3194 sayılı Kanundan kaynaklandığını, yapı kayıt belgesine dayalı hak iddiasına ilişkin davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/12/2022 tarih ve E.2022/281 sayı ile, davalı idarenin görev itirazinin reddine karar vermiştir.


4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının bir örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcisı, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasindan kaynaklanan uyuşmazliğin idarî yargi yerince çözümlenmesi gerektiğıdüşüncesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlıği çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Tapu iptal ve tescil davalari, Türk Medenî Kanunu (TMK)'nun 1025. maddesinde ifadesini bulan tapu sicilinin düzeltilmesi davasıdır. "Yolsuz tescilde" başlıklı TMK.nun 1025. maddesinde, "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise,bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir." denilmek suretiyle düzeltim/tapu iptali ve tescil davası dolayli olarak ifade edilmiştir. Tapu iptal ve tescil davalari, tapu sicili düzeltilmesi davalarının bir bölümünü oluşturur. TMK.nun 1025. maddesinde ifadesini bulan sicilin düzeltilmesi davası, tapu iptali ve tescil davalarını da içine alan geniş kapsamlı bir kavramdır. (Süleyman Sapanoğlu, Tapu Iptali ve Tescil Davalari,2021,6.baski, s 29)

3194 sayılı Îmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine ve Yapı Kayit Belgesi Verilmesine İlişkin Usûl ve Esaslara göre, idarenin, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere taşınmazın satışını yaparak tapu verme konusundaki yetkisi Idarî nitelik taşiyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olup bu yolla kurulan mülkiyet Türk Medenî Kanunu hükümleri dışında idarî bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.
Davaci, adlî yargi yerinde, mevcut tapu kaydının iptali ve kendi adına tescili istemiyle dava açmış ve Idarî bir işlemin iptalini istememiş ise de, bu davayı açmadan önce, taşınmazın kendisine satılması için idareye yaptığı başvuruların idarece reddedildiği gözetildiğinde dava açmaktaki asıl amacınin, TMK'nun 1025. maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tescil iddiasına dayali olarak tapu sicilinin düzeltilmesini sağlamaya yönelik olmayıp, idare tarafından düzenlenen yapı kayit belgesine dayalı olarak taşınmazın idarece kendisine satılmasını temin etmeye yönelik bulunduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın, 3194 sayılı Kanuna göre davacının hak sahibi olup olmadığına ilişkin olduğu, Türk Medenî Kanunu hükümlerine dayalı bir mülkiyet iddiasından kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır.
Başka bir anlatımla, davacı kadastro veya tapulama çalışmalarına dayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeği yansıtmadığıi, bu çalışmalar öncesinde kendisi maddî hukuka göre hak sahibi olduğu halde tapu siciline hatalı kayıt yapıldığı, bu itibarla bu uyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka bir nedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp, evvelce maddî hukuka göre gerçek hak sahibi olan idarenin 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesinde belirtilen şartları taşıdığı halde anılan Kanuna göre kendisine satış yapılması talebinin reddine ilişkin işleminin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idare adına olan tapu kaydının iptali istemiyle dava açtiğından, bu dava ile elde etmek istediği sonuç, idarî işlemin hukuka aykırı olduğunun tespitini ve iptalini sağlamaktır.
Görevli yargi kolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalınmaksızın somut vakia ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, davacının İdarîişlemin iptali sonucunu doğuracak mahiyetteki talebini iptal davası yerine tapu iptali ve tescil davasi olarak nitelemesine itibar edilemez.

Bu nedenle, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, idarî işlemlerin iptalleri için açılan davaları İdarî dava türleri arasında sayan 2577 sayılı Ídârî Yargılama Usûlü Kanununun 2. maddesinin (a) bendi uyarınca idarî yargi yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/03/2023 tarihli ve E:2023/108, K:2023/250 sayılı kararıda bu görüşü destekler niteliktedir. "
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.


HII. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun kabulü gerektiği yönünde düşünce vermiştir. Düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"..Kanun hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davaci, 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesinin aradığı koşulların oluşmasısebebiyle dava konusu taşınmazın kendi adına tescili istemiyle söz konusu davayı açtığından, davacının taşınmaz üzerindeki iddiası da, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 3194 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği de dikkate alındiğında, 3194sayılı Kanun'un geçici 16. maddesine dayanılarak açılan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde yer alan iptal davaları kapsamında idari yargıyerince çözümlenmesi gerekmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi şöyledir:
"(Ek: 11/5/2018-7143/16 md.)
Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Șehircilik Bakanlıği ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulmasi,bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayit bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayit Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınif ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafindan hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafindan genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılir. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanhk bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkiłidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrica başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Yapı Kayit Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep 

halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.

Yapı Kayit Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (Îptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (...) uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalari iptal edilir.(1)

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayit Belgesi ile maliklerin tamamınin muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanlarin terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fikrada belirtilen bedelin iki kati ödenir.

Beşinci fikra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin uygulanmasina engel teșkil etmez.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olmasıhalinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin 31/12/2022 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (Ek cümleler:8/4/2022-7394/13 md.) Satiş bedelinin tamamının peşin ödenmesi hâlinde yüzde yirmi, en az yarısının ödenmesi hâlinde yüzde on indirim uygulanır.Taksitli satışlarda satış bedelinin en az yüzde onu peşin ödenir, kalan bedel ise beş yıla kadar taksitlendirilir. Taksit tutarlarına kanunî faiz oranının yarısı uygulanır. Elde edilen gelirlerin yüzde yirmibeşi Bakanlığın dönüşüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilir. Kalanı ise bu maddenin ikinci fikrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fikrası, yapı ve tesisler hakkında ise onbirinci fikrası hükmü uygulanmaz. (Ek cümleler:4/7/2019-7181/14 md.) Yapı kayit belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykirı Yapılara Uygulanacak Bazi İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi alınması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin ödenmiş olması hâlinde bu madde uyarinca ayrica satiş bedeli alinmaz. Yapi kayit belgesi alinan taşinmazların satişa konu edilen kısımlarından yapı kayit belgesi tarihi ile satış tarihi arasındaki dönem için ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, satiş tarihi itibariyla tahsil edilen ecrimisil tutarı satiş bedelinden mahsup edilir, bu tutardan fazlasi iade edilmez,
Yapı Kayit Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olmasıhalinde, Yapı Kayit Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.
Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılıği hususu malikin sorumluluğundadır.
Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınir ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı KurulmasıHakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafindan müştereken belirlenir.."
10. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018tarihli, 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Kayit Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesi müracaatı" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
(1) Yapı Kayit Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatın 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin 31/12/2018tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu 

yetkilidir.
(2)Yapı Kayit Belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafindan, e-Devlet üzerinden Yapı Kayıt Sistemindeki Yapı Kayit Belgesi formunun doldurulması suretiyle müracaatta bulunulabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle de müracaatta bulunulabilir.
(3)Müracaatiın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapi Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayit Sistemi tarafindan oluşturulan Yapi Kayit Belgesi talepte bulunan yapı sahibince e-Devlet üzerinden alınir.
(4)Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmış ise, Yapı Kayit Belgesi formu müracaat sahibinin beyanına göre eksiksiz olarak doldurulur, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılması sağlanır, Yapı Kayit Belgesi formu sistem üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasindan sonra bir örneği talepte bulunan yapi sahibine verilir.

(5)Her yapı için sadece bir Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir."
11. Aynı Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesi bedeli ve ödenmesi" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
" (1) Yapi Kayit Belgesi bedeli, yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılıEmlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranındadır. Yapı Kayıt Belgesi bedeli belirlenirken;
a)Yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri, ilgili belediyesinden temin edilen arsa ve arazi asgari metrekare birim değerleri esas alınmak suretiyle hesaplanır.

b)Yapının yaklaşık maliyet bedeli belirlenirken birim maliyet bedeli;
1)Tarımsal amaçli basit binalar için 200 TL/ m2
2)1-2 katlı binalar ve basit sanayi yapıları için 600TL/m2
3)3-7 katli binalar ve entegre sanayi yapıları için 1000TL/m2
4)8 ve daha yüksek katlı binalar için 1600 TL/m2
5)Lüks binalar, villa, alışveriş kompleksi, hastane, otel ve benzeri yapılar 2000 TL/m2
6)Güneş Enerjisi Santralleri (GES) 100.000 TL/MW esas alınmak suretiyle hesap yapılir.
c)Yapı Kayıt Belgesi bedeli; yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri ile binanın toplam yapı alanı dikkate alınarak hesaplanacak yapı yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, yapının konut veya ticaret olarak tek kullanımlı veya karma kullanımlı olup olmadığı da gözetilerek ve karma kullanımlı yapılarda konut ve ticari olarak kullanılan alanların arsa oranları ayrı ayrı dikkate alınarak konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş katsayısı ile çarpılması suretiyle belirlenir.
(2)Yapi malikleri;
a)Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda, birinci fikranın (c) bendi uyarınca yapının tamamı için hesaplanan Yapı Kayıt Belgesi bedeline, kendi bağımsız bölümünün kullanım durumuna göre eşit olarak katılmak zorundadır. Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin tamamı ödenmeden Yapı Kayit Belgesi düzenlenmez. Yapı Kayit Belgesi bedelinin tamaminı ödeyen yapı maliki genel hükümler çerçevesinde diğer yapi maliklerinden kendi paylarına düşen miktarı talep etme hakkına sahiptir.
b)Yapı kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda, aykırılıktan dolayı meydana gelen alan da dahil olmak üzere, kendi bağımsız bölümünün alanının, bağımsız bölümü ile aynı kullanıma sahip bölümlerin alanının toplamına oranının birinci fikranın (c) bendi uyarınca hesaplanan Yapı Kayit Belgesi bedeli ile çarpilmasi suretiyle hesap edilen bedeli ödemek zorundadır. Yapi kullanma izni bulunan yapılardaki aykırılıklarda, aykırılık hangi bağımsız bölüm/bölümler ile ilgili ise o bölüm/bağımsız bölümlerin yapı maliklerinin, kendi bağımsız bölümleri için ödenmesi gereken bedeli ödemeleri durumunda aykırılığı olan bağımsız bölüm belirtilerek Yapı Kayit Belgesi düzenlenir. Bağımsız bölümünde aykırılık olmasına rağmen kendi bağımsız bölümüne düşen bedeli ödemeyen ve aykırılığıolan bağımsız bölümünü gösteren Yapı Kayıt Belgesi almayanlar aynı binada başka bir bağımsız bölüm için düzenlenen Yapi Kayit Belgesinden faydalanmaz.

(3)Yapi Kayit Belgesi bedeli, genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere,Çevre ve Şehircilik Bakanliğının merkez muhasebe birimi hesabına yatirılır."
12. Aynı Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(1) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir 

alan sinirlari icinde ilgili beledivesine, bu sinırlar disinda il özel idaresine vermek zorundadır 
(2)Yapı Kayit Belgesi verilen yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik vedoğalgaz bağlanabilir.
(3)Yapı Kayit Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararlarıile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.

(4)Yapı Kayıt Belgesi alındıktan sonra yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamışveya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın kullanım maksadıdeğişiklikleri de dahil olmak üzere tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesisi yapılabilmesi için;
a)Yapı Kayıt Belgesi,
b)Mevcut yapının veya yapıların dış cepheler ve iç taksimatı bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlıarsa payları, kat, daire, iş bürosu gibi nevi ile bunların birden başlayıp sırayla giden numarası ve bağımsız bölümlerin yapı inşaat alanı ve yapı maliklerini de gösteren ve mimar tarafindan yapılan ve ana gayrimenkulün yapı maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak imzalanan ve elektronik ortamda Tapu Müdürlüğüne ibraz edilen proje,
c)Îmar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edildiğine ilişkin ilgili belediyesinden alınan belge,
c) Bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına, birden çok yapının varlığı halinde bu yapıların özelliğine göre hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran yapı maliki veya malikleri tarafından imzalanmışyönetim plâni,
d)Yapı Kayıt Belgesi ile zemin ve mimari proje uyumunu gösteren özel harita mühendislik büroları veya Lisanslı Harita Kadastro Büroları (LiHKAB) tarafindan düzenlenmiş olan zemin tespit tutanaği ile birlikte ilgili tapu müdürlüğüne müracaatta bulunulur ve daha evvel Yapi Kayit Belgesi için ödenen meblağ kadar bir bedelin genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatırılmasından sonra tapu müdürlüğünce belirtilen işlemler yapılır. Bu fikranın (b) bendinde belirtilen projeyi hazırlayan mimar ile (d) bendinde belirtilen zemin tespit tutanağını hazırlayan mühendisler bu belgelerin içeriklerinin doğruluğundan yapi malikleri ile birlikte hukuken sorumludur.

(5)Kat mülkiyetine geçilmiş olması 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayıli Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun Ek 1 inci maddesinin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(6)İnşaat halindeki yapılarda 31/12/2017 tarihi itibari ile bitmiş olan kısımlar için ilave inşaat alanı ihdas etmemek şartı ile Yapı Kayıt Belgesi verilir ve Yapı Kayıt Belgesi verilen kısımların eksik inşaat işleri tamamlanabilir.

(7)Yapi Kayit Belgesi verilen yapılarda ruhsat alınmaksizın yapılabilecek basit onarım ve tadilatlar yapılabilir.

(8)Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın verilir."
13. Aynı Esaslar'ın "Hazineye ve belediyeye ait taşınmazlar üzerindeki yapılar" başlıklı 7.maddesi şöyledir:
'(1) Yapi Kayit Belgesi alinan yapilarin Hâzineye ait taşinmazlar üzerine inşa edilmiş olmasi halinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilir. Tahsis işleminden sonra, Yapi Kayit Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bu taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Rayiç bedel Bakanlikça tespit edilir veya ettirilir. Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına ödeme tarihine kadar kanunî faiz oranının yarisı uygulanır.

(2)Taşınmazın yüzölçümü büyük olmakla birlikte üzerindeki yapının küçük bir alanı kaplamasıhalinde yapının bulunduğu alan ifraz edilerek, ifrazın mümkün olmaması durumunda taşınmaz hisseli olarak satışa konu edilir.

(3)Birinci fikra uyarınca yapılan satışlardan elde edilen gelirler genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabıa yatirilir. Bu gelirler hakkinda 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayilı Hâzineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci 

maddesinin beşinci fikrası hükmü uygulanmaz.
(4)Belediyelerin özel mülkiyetinde olan taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olan yapılara YapıKayıt Belgesi verilebilir. Böyle bir durumda, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden beledivelerce doğrudan bunlara satilir.'
14. Aynı Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıkhı 8. maddesi şöyledir:"(l) Yapi Kayit Belgesi;
a)18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde, 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sinir ve koordinatlari gösterilen alanda,
b)İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adi geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınir ve koordinatları gösterilen alanlarda,
c)19/5/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan BaşkanlığıKurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda c) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde,
d)Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanliğınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hâzineye ait taşınmazlar üzerinde,
bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez.
(2) Yapı Kayit Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır,YapıKayıt Belgesi bedeli olarak yatirılmiş olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan ve yanlış beyanda bulunulan müracaat sahibi hakkında 10 uncu maddenin ikinci fikrası uyarınca suçduyurusunda bulunulur."
15. Aynı Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesinin geçerlilik süresi" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
(1) Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayit Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıkliliğı ve yapının fen ve sanat norm ve standartlarına aykırılığı hususu yapı malikinin sorumluluğundadır." kuralına yer verilmiştir.
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiği görev itirazinın reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcisınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davada idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcilarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcisı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacıın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayit belgesine konu yapının üzerinde yer aldığı ve mülkiyeti davalı Altındağ Belediyesine ait taşınmazın anılan Kanun maddesi uyarınca kendisine satışının yapılması hususunda yaptığı başvurulara olumlu 

cevap alamadığından bahisle, taşınmazın davalı Belediye adına olan tapu kaydının iptali ile kendi adına tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

19. Dosyanın incelenmesinden; davacının, mülkiyeti davalı Belediyeye ait Ankara ili, Altındağilçesi, Kale Mahallesi, 1622 ada, 2 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yaptırdığı yapı için 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesinden yararlanmak için başvuruda bulunması üzerine yapı için NG6K2AV7 numaralı yapi kayıt belgesinin düzenlendiği, bu belgenin 15/05/2019 tarih ve CYTCEL8G belge numaralı yapı kayıt belgesi ile güncellendiği, davacının, davalı Altındağ Belediye Başkanlığımülkiyetinde bulunan taşınmazın satışının tarafina yapılması istemiyle yaptiğı başvurularına olumlu cevap verilmemesi üzerine söz konusu taşınmazın davalı belediye adına olan tapu kaydının iptal edilerek,tapuda kendi adına kayıt ve tescili istemiyle bu davayı açtığı anlaşılmıştır.
20. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun Geçici 16. maddesine ve Yapi Kayit Belgesi Verilmesine İlişkin Usûl ve Esaslara göre, idarenin, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere taşınmazın satışını yaparak tapu verme konusundaki yetkisi idarî nitelik taşiyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olup bu yolla kurulan mülkiyet Türk Medenî Kanunu hükümleri dışında idarî bir işlemin icrası niteliğini taşimaktadir.

21. Davaci, adlî yargı yerinde, mevcut tapu kaydının iptali ve kendi adına tescili istemiyle dava açmış ve idarî bir işlemin iptalini istememiş ise de, bu davayı açmadan önce, taşınmazın kendisine satılması için idareye yaptığı başvuruların idarece reddedildiği gözetildiğinde dava açmaktaki asıl amacının, TMK'nun 1025. maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tescil iddiasina dayalı olarak tapu sicilinin düzeltilmesini sağlamaya yönelik olmayıp, idare tarafından düzenlenen yapı kayit belgesine dayalı olarak taşınmazın idarece kendisine satilmasını temin etmeye yönelik bulunduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın, 3194 sayılı Kanuna göre davacının hak sahibi olup olmadığına ilişkin olduğu, Türk Medenî Kanunu hükümlerine dayalı bir mülkiyet iddiasından kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır.
22. Başka bir anlatımla, davacı kadastro veya tapulama çalışmalarına dayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeği yansıtmadığı, bu çalışmalar öncesinde kendisi maddî hukuka göre hak sahibi olduğu halde tapu siciline hatalı kayıt yapıldıği, bu itibarla bu uyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka bir nedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp, evvelce maddî hukuka göre gerçek hak sahibi olan idarenin 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesinde belirtilen şartları taşıdığıhalde anılan Kanuna göre kendisine satış yapılması talebinin reddine ilişkin işleminin hukuka aykırıolduğu gerekçesiyle idare adına olan tapu kaydının iptali istemiyle dava açtiğından, bu dava ile elde etmek istediği sonuç, idarî işlemin hukuka aykırı olduğunun tespitini ve iptalini sağlamaktır.
23. Görevli yargı kolu belirlenirken tarafların nitelemesine bağlı kalınmaksizın somut vakia ve uygulanacak hukuk kuralı belirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınması gerektiğinden, davacının İdarîişlemin iptali sonucunu doğuracak mahiyetteki talebini iptal davası yerine tapu iptali ve tescil davasıolarak nitelemesine itibar edilemez.

24. Bu nedenle, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 2577 sayılı Idârî Yargılama Usûlü Kanununun 2.maddesinin (a) bendi uyarınca idarî yargi yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
25. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 01/12/2022 tarih ve E.2022/281 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
VI, HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 01/12/2022 tarih ve E.2022/281 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI

Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/384
KARAR NO : 2023/573
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Kamu ihale sözleşmesi imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklı cezai şarta ilişkin uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : A.B.
Vekili : Av. Alparslan Baki C.Davali : Nevşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Adil TAŞÇI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davalı idareye ait, Nevşehir ili 1110 ada, 45 parselde inşa edilmiş bulunan Adnan Menderes Otobüs terminalinin bir bölümü ile buna ait otopark, işyerleri ve eklentilerinin temizlik, güvenlik, peyzaj,isitma - soğutma, bakım - onarım, aydınlatma ile her tür idari - teknik işin yapılması şartiyla 10 yıl süre ile işletilmek üzere 2886 sayılı Kanun'un 37 vd. maddelerine göre kapalı teklif usulü ile davacıya kiralandıği, bu Özel Şartnamenin 3.1. maddesinde yeralan "İdare; kiralanan yerlerin sözleşme hükümlerine, ticari kurallara, idari makamların ve belediyelerin talimatlarına, kanun ve mevzuatlar dahilinde uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını her zaman denetleme yetkisine sahiptir. Kiracı bu denetim biçimini ve zamanını kısitlayamayacağını istenilen bilgi ve belgelerin verileceğini önceden kabul eder." düzenlemesi uyarınca denetleme yapıldığı, terminal binası ve çevresinde eksiklik olduğunun tespit edildiği ve davacıya tebliğ edilerek, eksikliklerin giderildiği ancak yapılan ikinci denetimde benzer eksikliklerin devam ettiğinin gözlendiği nedeniyle, yüklenicinin yerine getirmekle yükümlü olduğu her bir madde icin cezai hükümler maddesinin b bendinde belirlenen cezanın üç madde için ayrı ayrı13.394,33 TL ceza verildiği, bu nedenle davacı tarafından Nevşehir Belediye Başkanlığı Daimi Encümeninin 21/01/2022 tarih ve 2022/31 karar sayılı bu işlemin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 

2. Nevşehir Sulh Ceza Hakimliği 10/02/2022 tarih ve D. İş. No: 2022/644, sayılı kararı ile,Nevşehir Belediye Başkanlığı Daimi Encümeni kararları idari işlem niteliğinde olduğundan, Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi uyarınca idari yaptırım kararının yanı sıra idari yargının görev alanına giren başka bir kararında verilmiş olduğunun ve buna bağlı olarak söz konusu para cezalarına karşı açılacak davalarda idari yargının görevi olduğunun kabulünün gerektiği, bu durumda söz konusu para cezalarına karşı Sulh Ceza Hakimliğinde açılan davanın itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmediği değerlendirmesine yer verildiği belirlenmiş, bu belirleme uyarınca Anayasa Madde 153/son hükmü gereği Anayasa Mahkemesi kararları yasama, yürütme, yargı organlarını bağladığından,başvuruya konu idari yaptırım kararının hakimliklerince incelenebilecek kararlardan olmadıği, ilgili yer idari yargı yetki ve görev sahasına giren kararlardan olduğu kanaatine vardıği gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş ,bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
3. Kırşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 05/04/2022 tarih ve D. İş No:2022/594 sayılı kararı ile itirazın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yarı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 31/03/2022 tarih ve E.2022/314 K.2022/430 sayılı kararı ile,Mahkemelerinin 2022/314 esasına kayden açılan davanın adli yargı yerinde de açıldıği, Nevşehir Sulh Ceza Hakimliğince verilen davanın görev yönünden reddine ilişkin 10/02/2022 tarih ve D.İş.No:2022/644, K.2022/644 sayılı karara karşı Kırşehir Sulh Ceza Hakimliğince itiraz edildiği ve bu yargı yerince itiraz hakkında henüz karar verilmediği anlaşılmakta olup, Nevşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 10/02/2022 tarih ve D.İş.No: 2022/644, K.2022/644 sayıli kararı henüz kesinleşmediğinden, Nevşehir Belediye Encümeninin 21/01/2022 tarih ve 2022/31 sayılı kararının iptali istemiyle açılan iş bu davanın esasınin derdestlik nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadiği gerekçesiyle davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar vermiş, bu karara karşı davacıvekili istinaf isteminde bulunmuştur.

6. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 27/10/2022 tarih ve E.2022/2834K.2022/4556 sayılı kararı ile, farkhı yargı kolunda açılan davaların derdestliğinden sõz edilemeyeceği dikkate alındığında, aynı konuda adli yargida dava açılmış olduğundan dolayı davanın derdestlik nedeniyle esasının incelenemeyeceği gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk görülmediği gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne,Kayseri 2. Ídare Mahkemesince verilen 31/03/2022 tarih ve E.2022/314, K.2022/430 sayılı kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45/5 maddesi uyarınca esastan karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine iadesine karar vermiştir.

7. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 15/12/2022 tarih ve E.2022/1819, K.2022/1730 sayılı kararıile, uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan ve õzel hukuk sözleşmesi niteliğinde bulunan sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı anlaşıldığından bakılan davanın görüm ve çözümü adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

8. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 28/03/2023 tarih ve E.2023/622,K.2023/1864 sayılı kararı ile, istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

9. 05/01/2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar.'
10. Aynı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırıhükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykirı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
11. Aynı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
" Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
B. Yargı Kararları
12. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda;sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların İdari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasınedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51;05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859,K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, Mülkiyeti Nevşehir Belediye Başkanlığı'na ait 1110 ada 45 parsel sayılı taşınmaza inşa edilen Adnan Menderes Otobüs Terminalinde kiracı olarak bulunan davacinin, davalı idare ile imzalanan kira sözleşmesinin eki olan özel şartnamenin cezai hükümler başlıklı 11. maddesi uyarınca sözleşmeye aykırılık taşıdığı tespit edilen 3 madde için ayrı ayrı 13.394, 33 cezalandırılmasına ilişkin 

Nevşehir Belediye Encümeni'nin 21/01/2022 tarih ve 2022/31 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren yasalar olması nedeniyle,sözleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde; sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasınedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapildıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasizdır.

17. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise; idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.

18. Dosyanın incelenmesinden, Mülkiyeti davalı Belediyeye ait olan Nevşehir ili, 1110 ada, 45parsele inşa edilmiş Adnan Menderes Otobüs Terminaline ait kiracı davaci ile aralarinda imzalanan Nevşehir 1. Noterliğinin 30/09/2015 tarih ve 16194 yevmiye nolu kira sözleşmesi ve eki olan Özel Şartnamenin 3.1 maddesinde "İdare kiralanan yerlerin sözleşme hükümlerine ticari kurallara idare makamların ve Belediyenin talimatlarına kanun ve mevzuatlar dahilinde uygun olarak kullanılip kullanılmadığını her zaman denetleme yetkisine sahiptir" denildiği, bu maddeye istinaden 29/03/2021 ve 18/01/2022 tarihlerinde Başkanlik Oluruyla komisyon oluşturulup Adnan Menderes Terminalinde İhale dokümanlarında belirlenen maddelere göre denetleme yapildiği, 29/03/2021 tarihinde yapilan denetim raporunda Terminal binası ve çevresinde eksiklik olduğunun tespit edildiği ve davacıya tebliğ edilerek eksikliklerin giderildiği, 18/01/2022 tarihinde yapilan denetimde ise; 29/03/2021 tarihinde yapılan denetimdeki bazı maddelerde belirtilen eksikliklerin tekrar devam ettiğinin gözlendiği, yapılan tespitte;bina güney dış cephesinde andezit zemin taşlarında kırık ve çöküklerin olduğu, terminal içerisindeki dışcepheye bakan bölümlerin OSB denilen ahşap malzeme ile kapatildıği, terminal genelinde temizliğin eksik yapıldığı, kullanım alanları içerisinde çöplerin bulunduğunun tespit edildiği, ihale dokümanlarından Özel Şartnamenin Cezai Hükümlerin 11. maddesinde; "11.1. 2886 sayılı Kanun'un 62. maddesinde sayılan şartların varlığı halinde bu maddedeki usule göre idarenin sözleşmeyi fesih yetkisi saklı olmakla birlikte tüm şartnamelerde ve sözleşmede belirtilen bütün maddelerde aykırılik tespit edildiği veya kiracının yerine getirmekle yükümlü olduğu maddeleri yerine getirmediğinin anlaşıldığı durumlarda her bir madde için; birinci kez idare tarafından yazılı olarak ikaz edilir ve/veya Kabahatler Kanunu'nun 32maddesi gereğince bu maddedeki usul ve miktarda idari para ceza verilir. Ayni hususun ikinci kez tekrarında ikaz ili birlikte 5.000 (Beş bin) TL Nevşehir Belediye Encümeni tarafindan ceza kesilir. Ayni hususun üçüncü kez tekrarinda ikaz ile birlikte 10.0oo (On bin) TL Nevşehir Belediye Encümeni tarafindan ceza kesilir. İdare tarafından kiracıya yazılacak maddi cezalar her yıl Nevşehir Belediye Encümenince arttırılarak belirlenir. Bu artiş Maliye Bakanliğınca açıklanan yeniden değerleme oranının altında olamaz." denildiği, dolayısıyla tespit edilen üç madde için ayrı ayrı 13.394,33 TL ceza yazılmasına ilişkin Nevşehir Belediye Başkanlığı Daimi Encümeninin 21/01/2022 tarih ve 2022/31 sayılıkararın tesis edildiği, bu kararın iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
19. Buna göre, İdarelerce mal veya hizmet alımi için ihaleye çıkılması aşamasında ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasindaki sözleşmenin uygulanmasından doğan uyuşmazhıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; sözleşme imzalandıktan sonra, taraflarca sözleme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında bir başka ifadeyle, sözleşme hükmünün 

uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Nevşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 10/02/2022 tarih ve D.İş.No: 2022/644 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Nevşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 10/02/2022 tarih ve D.İş.No:2022/644 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN ***

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/385
KARAR NO : 2023/569
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET :İdarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan ve tam yargı davası niteliği taşımayan davanın, fili yoldan kaynaklanan haksız fillere dayalı tazminat davası kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : T.Y.

Vekili : Av. Fırat ÖZKURT 
Adli Yargıda 

Davalilar : 1-H.K., 2-Yakutiye Belediye Başkanlığı
İdari Yargıda 

Davali : Yakutiye Belediye Başkanlığı

Vekilleri : 1- Av. Selçuk MIZRAK, 2- Av. Sinem SAĞLAM 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkili ile kız kardeşi S.A. adına kayıtl, Erzurum Yakutiye ilçesine bağli, Güzelova Mahallesi Tapular Mevkinde bulunan, Pafta No: 2, Parsel No: 2350 numaralı taşınmazin içerisinde müvekkilinin babası E.Y. tarafindan 1989 yılında hiçbir ticari amaç olmadan sadece mahalle ve çevreyi güzelleştirmek amacıyla söz konusu arsanın ön kısmına bir metre aralıkla kavak ağaçlarıdikildiğini, müvekkilinin rahmetli babası tarafından dikimi yapılan bu kavak ağaçlarının bakımının 

bugüne kadar davaci tarafindan yapılıp, korunup kollandığıni, 10/08/2021 günü saat 15:00 sıralarında iki şahsın mahalleye gelerek kendilerini Erzurum Yakutiye Belediyesi görevlisi olarak bildirdiklerini ve müvekkiline ait tapulu arsanın içerisinde bulunan ve etrafi dikenli teller ile çevrili kilitli bahçe girişkapısı bulunan bahçe içerisindeki kavak ağaçlarının hiçbir izin almadan müvekkiline bilgilendirilme yapmadan motorlu ağaç testeresiyle rastgele kesilmek suretiyle 30-35 kavak ağacı kesildiğini,müvekkilinin ağaçlarını kesenin Ö.T. olduğunu öğrendiğini, şahsa kimden izin aldığını veya talimatıkimden aldıkları sorulduğunda ise kendilerinin Erzurum Yakutiye Belediyesinde görevli taşeron işçi olduklarıni, Güzelova Mahalle Muhtarı H.K.'nin talebi üzerine Erzurum Yakutiye Belediyesinden ağaçkesimi için kendilerinin görevlendirildiğini ifade ettiklerini, bunun üzerine şahısların telefonla yaptıklarıişin yasal olmadığı konusunda uyarıldiğını ve kesimin durdurulduğunu, katledilen ağaçların halen olay yerinde kesilmiş haliyle durduğunu , hiçbir yargı veya kurum kararı olmaksızın 32 yaşındaki kavak ağaçlarını rastgele keserek düpedüz ağaç katliamı yaparak ve bahçe demir çitlerini sökerek maddi ve manevi zarar veren Erzurum Merkez Yakutiye Belediyesi çalışanları olan Ö.T. ile H.O.'ın ve Güzelova Mahalle Muhtarı H.K.'nin haksız fiil ile müvekkiline zarar verdiklerinin açık olduğunu, bu durumun TBK'nin 49. Maddesinde kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür, şeklinde belirtildiğini, davalarının kabulü ile 500 TL maddi tazminat, 10.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek kanuni faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/09/2022 tarih ve E.2021/287, K.2022/294 sayılıkararı ile, davacının dava dilekçesinde davalı muhtar H.K. yönünden kişisel olarak değerlendirilebilecek herhangi bir haksız fiil isnadında bulunmadıği, davalı belediye işçilerinin davalı muhtar H.K. talebiyle taşınmazındaki ağaçları kestiğini iddia ettiği, Yakutiye Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 18/10/2021 tarihli müzekkere cevabı ekindeki ağaç kesim tutanağından da anlaşıldığıüzere belediye işçisi Ö.T. tarafindan kesimin yapıldığı bu hali ile çevre düzenlemesi konusundaki hizmetini ifa ettiği esnadaki hizmet kusurunun bulunduğu ve tazminatın kaynağının idarenin hizmet kusuruna dayandığı anlaşılmakla mahkemelerinin görevsizliğine dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargi yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacıvekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 08/12/2022 tarih ve E. 2022/2144, K.2022/2039 sayılı kararı ile, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2021/287, K.2022/294 sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, kaldırılan hükmün yerine geçmek üzere, davalı Yakutiye Belediye Başkanlığı aleyhine açılan davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre usulden reddine, davalı H.K. aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargida 
5. Erzurum 3. Ídare Mahkemesi 04/04/2023 tarih ve E.2023/211 sayılı kararı ile, olayda davalı idarenin herhangi bir projeye veya plana dayalı olmaksizın, davacının parselinin içerisinde bulunan ağaçların elektrik hatlarına zarar verdiğinden bahisle kesilmesi nedeniyle meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacağı ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına ,2247 sayılı Uyuşmazhk Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin 

belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nin 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde de, tam yargi davalari, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayi kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanımlanmıştır 
7. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Amaç" başlıklı 1. maddesinde; “Bu Kanunun amaci,belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarıni düzenlemektir.” hükmüne yer verilmiştir.

8. Aynı Kanun'un “Belediyenin görev ve sorumluluklari" başliklı 14. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartiyla;
a) Îmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabita, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik;defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım,gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fikrası,belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı olduklarıSayıştay denetimine tabi şirketler tarafindan, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakim ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptirir. (Mülga s0n cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (...) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.)Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler."
B. Yargı Kararları
9. Yargitay Içtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17,K.1959/15 sayılı kararının III. bölümü şöyledir:
“…IIl-Istimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet mali olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğilması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadiğı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atilabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksiz fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktir.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur ..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 

A. flk Înceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Erzurum ili, Yakutiye ilçesi Güzelova Mahallesi, Tapular mevkinde bulunan 2350parsel sayılı taşınmaz üzerindeki evinin önüne 1989 yılında ektiği kavak ağaçlarının davalı Belediye tarafindan kesildiğinden bahisle uğramış olduğu zararlarına karşılık olarak 20.768,00 TL'nin fiil tarihi olan 10/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tazmini istemiyle açılmiştır.
13. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargi davaları kapsamında yargisal denetim yapan idari yargi yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadir.

14. Dosyanın incelenmesinden, Erzurum ili, Yakutiye ilçesine bağli Güzelova Mahallesi,Tapular mevkinde bulunan ve mülkiyeti davacıya ait 2350 parsel sayılı taşınmazın içerisinde, babası E.Y.tarafindan hiçbir ticari amaç gütmeden çevreyi güzelleştirmek amacıyla dikildiği ifade edilen kavak ağaçlarının, davalı idarece hiçbir izin, yargı ya da kurum kararı alınmaksizın motorlu ağaç testeresiyle rastgele kesildiği, uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
15. Olayda, davacının maliki olduğu taşınmaza müdahalede bulunulması yönünde Belediye Meclisi, Encümeni veya Fen İşleri Müdürlüğünce alınmış bir kararın ve 5393 sayılı Kanun uyarınca alınmiş bir kararının gereğinin yerine getirilmesine yönelik bir eylemin bulunmadiği, davalı idarece söz konusu eylemin Aras Elektrik Dağıtim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün yazisına istinaden yapıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

16. Bu bağlamda, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan ve tam yargı davası niteliği taşımayan davanın, fiili yoldan kaynaklanan haksız fiillere dayalı tazminat davası kapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

17. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak Erzurum İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 08/12/2022 tarih ve E.2022/2144, K.2022/2039 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 08/12/2022 tarih ve E. 2022/2144, K. 2022/2039 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BÍRLİĞÍ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye Nilgün: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye Nilgün: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALİŞKAN

Üye Nilgün: * *
Üye Doğan: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/388
KARAR NO : 2023/647
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Mahkumiyet kararının infazı sırasında, haksız olarak verilen disiplin cezası nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

Davacilar : 1- H.E., 2- $.E.Vekili : Av. Mustafa SERT Davali : Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1.Davacıların murisi Ş.E. tarafindan, hakkında Kırşehir Açık Cezaevi İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı tarafindan 14/11/2018 tarih ve 2018/209 sayılı karar ile 11 gün hücreye koyma disiplin cezası ile 1 yıl kapalı ceza infaz kurumunda cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın Kırşehir İnfaz Hakimliği tarafindan onaylanarak 30/11/2018 tarihinde kesinleştiği ve cezanın infazına başlandığı, davacı tarafından kanun yararına bozma yoluna gidilmesi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 20/05/2019 tarih ve E.2019/1089, K.2019/2823 sayılı kararı ile kanun yararına bozma ve Kirşehir Infaz Hakimliğinin kararının kaldırılmasına karar verildiği belirtilerek Kırşehir Açık Cezaevi İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı tarafindan 14/11/2018 tarih ve 2018/209 sayılı karar neticesinde müvekkilinin hürriyetinden yoksun kaldığı 2018 yılında 17 gün, 2019 yılında 7 ay 8 gün olmak üzere toplam 233 gün için fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 500 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde açılan dava sonucunda Kirşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 12/11/2019 tarih ve E.2019/438, K.2019/517 sayıhı kararıyla, "CMK 141/1 ve devami maddeleri uyarınca davacının tazminat talep etme koşullarının oluşmadıği" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu aşamasında davacı murisin vefatı üzerine Ankara 

Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 02/11/2021 tarih ve E.2020/182, K.2021/2991 sayili kararıyla mirasçıların davayı takibi yönünden kararın usulen kaldırılarak mahkemesine geri gönderilmesine kesin olarak karar verilmiştir.

2. Kırşehir Ağır Ceza Mahkemesi 07/12/2021 tarih ve E.2021/331, K.2021/334 sayılı kararıyla,"CMK 141/1 ve devamı maddeleri uyarınca tazminat talep etme koşullarının oluşmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar 08/11/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Bu sürecin ardından, davacılar vekili tarafindan müvekkillerin murisi T.E. hakkında Kırşehir Açık Cezaevi İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı tarafindan 14/11/2018 tarih ve 2018/209 sayılıkarar ile 11 gün hücreye koyma disiplin cezası ile 1 yıl kapalı ceza infaz kurumunda cezalandırılmasına karar verildiğini, bu kararın Kırşehir İnfaz Hakimliği tarafindan onaylanarak 30/11/2018 tarihinde kesinleştiği ve cezanın infazına başlandığıni, muris tarafindan kanun yararına bozma yoluna gidilmesi üzerine Yargitay 1. Ceza Dairesinin 20/05/2019 tarih E.2019/1089, K.2019/2823 sayıli kararı ile kanun yararına bozma ve Kırşehir İnfaz Hakimliğinin kararının kaldırılmasına karar verildiğini, bu sebeple murisin geç tahliye edildiği ve yaşadıkları nedeniyle intihar ettiğini belirtilerek, müvekkillerin murisinin özgürlüğünden yoksun kaldığı toplam 233 gün için fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 500 TL maddi ve 70.00o TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açılmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargida 
4. Yozgat İdare Mahkemesi 07/04/2022 tarih ve E.2022/321, K.2022/322 sayılı kararı ile,"uyuşmazlığın İnfaz Hakimliği'nin görev alanına giren uygulamalarından kaynaklandığı,, 4675 sayılıÎnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinde 'işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri' karara bağlamanın İnfaz Hakimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu husustaki şikayete bakmakla görevli olan adli yargı merciinin aynı şikayetlerden kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş,bu karar istinaf edilmeksizin 31/05/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacılar vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmiştır.
B. Adli Yargida 
6. Kırşehir İnfaz Hakimliği 27/01/2023 tarih ve E.2023/273, K.2023/278 sayıl kararı ile,“uyuşmazlığın Infaz Hakimliği'nin görev alanına giren uygulamalarından kaynaklanmadığı, idari eylem ve işlemlerden kaynaklı davaların tam yargı davası olduğu ve idare mahkemelerinin görevli olduğu,tazminat talebine konu disiplin cezasının ve buna istinaden kapali ceza infaz kurumuna iade kararının bir yargi faaliyeti değil, bir idari işlem veya eylem niteliğinde olduğu, talebin idari yargi mercilerince incelenmesi gerektiği" gerekçesiyle, talebin yargı yolu nedeniyle reddine ve mahkemenin görevsizliğine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin 05/06/2023 tarihinde kesinleşmiştir.
7. Davacılar vekilinin 05/06/2023 havale tarihli dilekçesinde, ortaya çikan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü talebiyle, dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkındaki Kanun'un, “Açık ceza infaz kurumları" başlığı altında düzenlenen 14. maddesi şöyledir:
"(I) Açık ceza infaz kurumlan, hükümlülerin iyileştirilmelerinde, çalıştırılmaları ve meslek 

edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır. Açık ceza infaz kurumları ihtiyaca göre ayrıca;
a) Kadın açık ceza infaz kurumları,
b) Gençlik açık ceza infaz kurumlari,
şeklinde kurulabilir.
(3) Hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına 89uncu madde uyarinca yapilan değerlendirme sonucunda karar verilir.

(5) Doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan hükümlülerden;
a) Firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla,
b) Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp, bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla,
c) Açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacaklarısaptananlar idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz hâkiminin onayıyla, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilirler.

(6) Hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre, açık ceza infaz kurumlarına ayrıhp ayrilmamalarina, açik ceza infaz kurumlarında geçirecekleri sürelere, kapali ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir."
9. “Disiplin cezalarının niteliği ve uygulama koşulları” başlıklı 37.maddesi şöyledir:
“(1) Hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığıdavraniş ve tutumlari, kusurlu olarak ihlâl ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır. Hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerler de bu fikranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edilir.

(2) Suç oluşturan eylemlerden dolayı açılan kamu davası, disiplin soruşturması yapılmasını ve cezanın uygulanmasını engellemez."
10. “Disiplin cezaları ve tedbirleri" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
" (1) Çocuklar haricindeki hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre şunlardır:
a) Kinama.
b) Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma.
c) Ücret karşılığı çahışılan işten yoksun bırakma.
d) Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama.
e) Ziyaretçi kabulünden yoksun birakma.
f) Hücreye koyma.
(2) Toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz.77

11. “Hücreye koyma" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
" (1) Hücreye koyma cezası, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere, geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun birakılmasıdır...

(3) On bir günden yirmi güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:

g) Her türlü ateşli silâh, mermi, patlayıcı madde, kesici, delici, yaralayıcı, bereleyici alet, yakıcı,aşındırıci, boğucu, bayıltıci, kör edici gaz ve ecza, her türlü zehir ve uyuşturucu ilâç ve madde, cep telefonu, telsiz ve sair elektronik haberleşme aracını kuruma sokmak, bulundurmak, kullanmak."
12. “Disiplin soruşturması” başliklı 47. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 25/5/2005-5351/4 md.) Uyarma, kınama ve bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezalari kurumun en üst amiri tarafindan verilir ve uygulanır.

(2) Hükümlülerin diğer disiplin cezalarını gerektiren eylemlerinin öğrenilmesinden itibaren derhâl ve en geç beş gün içinde kurum en üst amirince atanan bir görevli tarafindan soruşturmaya başlanır.

(3) (Değișik:14/4/2020-7242/27 md.) Soruşturma en geç onbeș gün içinde tamamlanır. Firar hâlinde bu süre hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte başlar. Düzenlenen rapor ve ekleri disiplin kuruluna sunulur. Soruşturma süresi eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre infaz hâkiminin yazılıonayı ile yedi güne kadar uzatılabilir 

(4) Savunma alinmadan disiplin cezası verilemez. Haklarında disiplin soruşturması yapilanlara,yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları ile üç gün içinde savunmalarını vermeleri, aksi hâlde bu haklarından vazgeçmiş sayılacakları yazılı olarak bildirilir. Savunma yazıl olarak sunulabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir. Sözlü savunma tutanakla saptanır. Türkçe bilmeyenlerle, sağır ve dilsizlerin savunmalari tercüman aracilığiyla alınir.

(5) Disiplin cezaları disiplin kurulunca evrak üzerinden görüşülerek en geç üç gün içinde karara bağlanır. Disiplin kurulu, yasada yazılı disiplin cezası uygulanmasına veya disiplin cezası verilmesine yer olmadığına karar verebilir. Disiplin kurulu kararları gerekçeli olarak yazılır ve kararda şikâyet mercii ve süresi açıkça gösterilir.

(6) Disiplin kurulu karari, haklarında soruşturma yapılanlara yönetim tarafindan derhâl tebliğedilir.

(7) Kurumun iç düzenini ve hükümlülerin yaşam ve beden bütünlüklerinin ciddî tehlike altında bulunmasi nedeniyle derhâl tedbir alinması zorunlu olan hâllerde, kurumun en üst amiri 49 uncu maddede belirtilen tedbirleri almakla beraber soruşturmayı başlatır. Bu hâlde infaz hâkimine bilgi verilir.
(8) (Ek:14/4/2020-7242/27 md.) Disiplin soruşturması hükümlünün barındırıldıği ceza infaz kurumu disiplin kurulu tarafindan yapılır. Hükümlünün ceza infaz kurumu dışındaki eylemleri nedeniyle yapılacak disiplin soruşturmasi, hükümlünün eylem öncesi en son barındırıldiği ceza infaz kurumu disiplin kurulu tarafindan yapılır."
13. "Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrari, disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması"başlıklı 48. maddenin üçüncü fikrası şöyledir:
"3) Disiplin cezalarının infazi;
a) Hücreye koyma ve odaya kapatma cezasının infazına, infaz hâkiminin onayı ile başlanır.Hücreye koyma ve odaya kapatma cezasına ilişkin diğer hükümler saklı kalmak üzere, kesinleşen disiplin cezalarının infazına derhâl başlanır. Birden fazla disiplin cezası verilmiş olması hâlinde, bu cezalar kesinleşme tarihleri sirasına göre ayrı ayrı infaz edilir. Bir cezanın infazı tamamlanmadan diğerinin infazina başlanmaz.

b) Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz,ancak bu süre hakederek saliverme tarihini geçemez.

c) Hücreye koyma cezasına ilişkin disiplin cezalarının infazından önce ve infazı sırasında hükümlü, hekim tarafından muayene edilir. İlgilinin bu cezaya katlanamayacağı anlaşılırsa cezanın infazi sonraya bırakılir veya hekiminin belirleyeceği aralıklarla infaz edilir. Koşullu saliverilme tarihine kadar hükümlünün iyileşemeyeceğinin tam teşekküllü Devlet veya üniversite hastanesi sağlık kurulu raporu ile saptanması hâlinde hücreye koyma cezası infaz edilmez; yerine 44 üncü maddenin ikinci fikrasının uygulandığı hâllerde iki ay, üçüncü fikrasının uygulandığı hâllerde dört ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksun birakma cezası uygulanır. Raporlar infaz dosyasına konulur."
14. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.


Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak,işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar."
15. “Infaz Hâkimliklerinin Görevleri” başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“ İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri, barındırılmaları, isıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi,bedensel ve ruhsal sağliklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılmasi, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmalari,izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporlarıinceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.

5. Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşıyapılan şikâyetleri incelemek.

6. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.

7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
16. “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü’ başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

$ikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası,ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

Şikâyet yoluna başvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
17. “İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir 
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmişsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde 

karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştirma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasina veya ertelenmesine karar verir 
Înfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.
İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
Îtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, mahkumiyet kararının açık ceza infaz kurumunda infazı sırasında, haksız olarak verilen disiplin cezası nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararların giderilmesi istemiyle açılmıştır.
21. Olayda, davaciların iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4.maddesinde yer alan “...disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasına” ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargıyerinin görevli olduğunun belirlenmiş olduğu, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacaği, ancak, Mahkememizin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Kırşehir İnfaz Hakimliğinin 27/01/2023 tarih ve E.2023/273, K.2023/278 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın cözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Kırşehir İnfaz Hakimliğinin 27/01/2023 tarih ve E.2023/273, K.2023/278 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/394KARAR NO : 2023/546KARAR TR : 25/09/2023
ÖzET : İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİAŞ tarafından düzenlenen "sistem kullanım ceza ücreti"konulu faturaların tahsili amacıyla özel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel MüdürlüğüVekili : Av. Umut KARAKUŞ
Davah : Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.Vekili : Av. Ecehan TUZLUOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ocak 2007 - Aralik 2007 dönemleri için Îletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5. maddesinde sayılan ihlal hallerinden “İletim sistemine doğrudan bağli tüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin, iletim sisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin,aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması" şeklinde tanımlanan ihlalle ilgili olarak,29/01/2013 tarihli ve 1 seri numarali, 78003 no.lu 55.557,47 TL, 78010 no.lu 94.776,95 TL, 78018no.lu 36.545,36 TL, 78026 no.lu 2.149,02 TL, 78035 no.lu 15.530,70 TL, 78048 no.lu 2.940,76 TL,78062 no.lu 3.174,51 TL, 78075 no.lu 3.174,51 TL, 78087 no.lu 3.174,51 TL, 78100 no.lu 23.360,45 TL,78108 no.lu 108.992,33 TL ve 78115 no.lu 150.416,71 TL tutarinda 12 adet sistem kullanim ceza faturasıdüzenlenerek davalı MEDA$'a gönderildiğini, faturaların 14/02/2013 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen, davalı şirketin fatura bedellerini yasal süresi içerisinde ödemediğini ifade ederek; davalı tarafça bedeli ödenmeyen toplam 499.793,28 TL tutarındaki 12 adet sistem kullanim ceza faturasi alacağının,faturaların son Ödenme tarihi olan 01/03/2013 tarihinden itibaren 6183 sayıli Amme Alacaklarınin Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ve gecikme zammı

KDV'si ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 21/03/2018 tarih E.2016/819, K. 2018/166 sayi ile,uyuşmazliğın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 16/02/2022 tarih ve E.2018/2039, K.2022/231 sayi ile, 7257 sayilı Kanun ile bağlanti ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine yönelik ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceğinin hükme bağlandıği, yargı yoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olması nedeniyle derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlıkları da kapsar şekilde uygulanması gerektiği anlaşıldığından, 6100 sayılıHMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargi yolunun caiz olmamasi" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinin gerektiği gerekçesiyle, HMK'nın 353/1-a.4. maddesi uyarınca, esasıincelenmeden ilk derece mahkemesi kararının kaldirılmasına ve davanin yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

3. Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 11/05/2022 tarih E.2022/159, K. 2022/320 say1 ile,davacının davasının yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermişistinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 16/11/2022tarih ve E.2022/1426, K.2022/1784 say1 ile, istinaf başvurusunun esastan reddine, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargitay 6. Hukuk Dairesi 13/02/2023 tarih ve E.2023/438, K.2023/537 sayı ile, davacıtarafin diğer temyiz itirazlarının reddine, davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fikrasının iki numaralı bendinin karardan çıkarılmak suretiyle kararın düzeltilerek onanmasına karar vermiş; sonuç itibariyle görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmi şöyledir:
"02.12.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7257 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapilmasına Dair Kanunun 33. maddesi ile 6446 sayilı Kanunun 8'inci maddesinin ikinci fikrasına (c) bendinden sonra gelmek üzere eklenen (d) bendine göre, "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TEiAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasındadır.

Aynı Kanunun 39. maddesi ile 6446 sayılı Kanuna eklenen Ek-3. maddesine göre ise, "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargida görülür."
Ankara BAM 23. HD'nin 16/02/2022 gün ve 2018/2039 E. 2022/231 K. sayılı kararına göre de,"7257 sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği hükme bağlandığından, yargıyoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olması nedeniyle derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlıkları da kapsar şekilde uygulanması gerektiği anlaşıldığından, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şarti olan "yargi yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanin usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştir.
B. idari Yargıda 
5. Ankara 24. İdare Mahkemesi 24/05/2023 tarih ve E.2023/679 sayi ile, davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargi yerinin 

belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazhık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari dava türleri; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazhıklara ilişkin davalar olarak tanımlanmış, aynı Kanun'un 15/1-a maddesinde; idari yargının görev alanına girmeyip adli yargının görev alanına giren davaların reddedileceği hükme bağlanmıştır.
Davalı şirket, tüm hisseleri Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine ait iken, Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirme kapsamına alınmış; bu doğrultuda davalı şirketin TEDAŞ’a ait olan %100 oranındaki hissesinin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 30/04/2009 tarihli ve 2009/16 sayılı kararıuyarınca, satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Alcen Enerji Dağıtım ve Perakende SatışHizmetleri A.$. arasında 30/10/2009 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile özelleştirildiği,şirketin aynı isim altında faaliyetlerini sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu itibarla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sifatında bir tereddüt yoktur.

Davalı şirket yönünden ortada iptal talebine konu bir idari işlemin bulunmadığı, yine bu şirketin idari eylem veya işleminden kaynaklı bir menfaat ihlalinin ve kişisel hakkın doğrudan bozulmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla davalı yönünden idari yargı yerinde açılmasını gerektirir bir dava türünün mevcut olmadıği anlaşılmiştir.

Diğer yandan, idari yargida husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşi dava açılan taraf,davali mutlaka idare olmalidır. Yani idari davalarda, davali her zaman idaredir.
Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin olması karşısında, davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, özel hukuk hükümlerine göre uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlik Mahkemesinin 27/02/2023 tarih ve E:2023/126, K:2023/162; 27/03/2023tarih ve E:2023/182, K:2023/221 sayılıkararları da bu yöndedir. "
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değisik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri sunlardır 
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafiından açılan tam yargi davalari 

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
7. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletim faaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/11/2020tarihli ve 7257 sayili Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fikranın (d) bendinde; "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında 

düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak," TEīAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında sayılmıştır.

8. Aynı Kanun'un ek 3. maddesi şöyledir:
"(Ek:25/11/2020-7257/39 md.)
(1) 8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür. "
9. Belirtilen maddeler 02/12/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Eyüp SARICALAR, Nesrin ŞENGÜN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, iletim sistemini kullanan davalı şirketin, Ocak 2007 - Aralik 2007 dönemleri için İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin ilgili maddesini ihlal ettiğinden bahisle kesilen, 29/01/2013 tarihli 499.793,28 TL tutarındaki 12 adet sistem kullanım ceza faturası alacağının, faturaların son ödenme tarihi olan 01/03/2013 tarihinden itibaren 6183Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ve gecikme zammı KDV'si ile birlikte davalı Meram Elektrik Dağıtiım A.Ş.'den tahsili istemiyle açılmıştır.

13. Davalı konumunda bulunan Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin yapısı incelendiğinde; anılan Şirketin, tüm hisseleri Türkiye Elektrik Dağitim Anonim Şirketine ait iken, Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirme kapsamina alındiği, bu doğrultuda davalı sirketin TEDAŞ'a ait olan %100oranındaki hissesinin Özelleştirme Yüksek Kurulunun 30/04/2009 tarih ve 2009/16 sayılı kararı uyarınca satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Alcen Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. arasında 30/10/2009 tarihinde imzalanan Hisse Satış Sözleşmesi ile özelleştirildiği, şirketin ayni isim altında faaliyetlerini sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu itibarla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur 

14. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

15. Bununla birlikte, davalı Meram Elektrik Dağıtim A.$. yönünden ortada iptal talebine konu bir idari işlemin dolayısıyla davalı yönünden idari yargı yerinde açılmasını gerektirir bir dava türünün mevcut olmadığı da açıktır.


16. Ayrıca, idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan davalıtaraf, mutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davali her zaman idaredir.
17. Yukarıda yer verilen 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3.maddesinin açık hükmü ile bu düzenlemeden önce genel hükümlere göre özel hukuk tüzel kişisi Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.'ne karşı dava açılmış olması hususlarının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
18. Buna göre, davanin açildiğı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Meram Elektrik Dağıtim A.Ş.'nin olması karşısında, davalı bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açilmiş bir idari dava bulunduğundan söz etmenin imkânsiz olduğu anlaşıldiğından, genel hükümlere göre açılmış davadaki uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Ankara 24. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/05/2022 tarih ve E.2022/159,K.2022/320 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 24. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/05/2022 tarih ve E.2022/159, K.2022/320 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, UYUŞMAZLIĞIN ESASI YÖNÜNDEN OY BİRLİĞİ ile,GEREKÇEDE Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nigün
Üye: Eyüp
Üye: Nesrin ŞENGÜN

Üye: TAŞ
Üye: SARICALAR

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, iletim sistemi sistem kullanim ve sistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİAŞ tarafindan düzenlenen sistem kullanım ceza ücreti konulu faturaların tahsili amacıyla açılmıştır.

İdari yargı düzeninde bir uyuşmazlığın görülebilmesi için öncelikle idari bir işlem veya eylemin mevcut olması gerekmektedir. Tespit davası adli bir dava 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda yer almamaktadir.

Dosyanin incelenmesinden, davacı idare tarafindan, iletim sistemi sistem kullanim ve sistem işletim tarifelerini hesaplama yöntem bildiriminin ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİAŞtarafindan düzenlenen sistem kullanim ceza ücreti konulu faturaların tahsili amacıyla açıldığıgörülmektedir.

Bu durumda, ortada idari işlem veya bir eylem mevcut olmaması ve alacak davası olarak açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unda yer almaması nedeniyle bu davanın çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan karara gerekçe yönünden katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/400
KARAR NO : 2023/629
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Trafik kazasından kaynaklanan ve İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : AXA Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. Uygar ÇÖLTEKİN Davalı: Karayolları Genel MüdürlüğüVekili : Av. Abdulkadir YAŞAR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Davalı kurum aleyhine İstanbul 25. İcra Müdürlüğünün 2016/27692 Esas sayılıdosyasında icra takibine başlandığını, davalı/borçlunun takibe itiraz ettiğini, takibe konu alacağın 16/07/2015 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hasar gören araç sahibi Mehmet Nedim KANIK'a sigorta şirketi tarafindan 13/08/2015 tarihinde yapılan ödemenin rücu alacağından kaynaklandığıni,sigortadan alınan hasarlı aracın davacı şirket tarafından satımı için yapılan görüşmeler neticesinde 16.900TL'ye satıldiğini, neticede davacının 14.100 TL'lik bir zararının doğduğunu, hasar bedelinin kaza tespit tutanağı ve ekspertiz raporu doğrultusunda yolun bakım ve onarım çalışmalarını yürüten KarayollarıGenel Müdürlüğüne rücu edilmesi zorunluluğunun doğduğunu, davalı aleyhine icra takibine girişildiğini ve neticede icra takibinin durdurulduğu belirtirek, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazın iptali,takibin devami, haksız yapılan itirazdan dolayı davalının % 20'den az olmamak kaydiyla icra inkar tazminatina mahkum edilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/11/2018 tarih ve E.2017/203, K.2018/345 sayılıkararı ile, dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalının herhangi bir kusurunun bulunmadığıni,araç sürücüsünün tam ve asli kusurlu olduğunu, davalının zararının tazmini açısından sorumluluğunun bulunmadiğını belirterek, davanın reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 17/05/2019 tarih ve E.2019/1413,K.2019/761 sayılı kararı ile, ".. dava dilekçesindeki ileri sürülüşe göre davaci, davalının hizmet kusuruna dayanarak rücuen talep edeceği tazminat için icra takibi başlatmış, itiraz üzerine de eldeki davayıaçmıştır.

Anayasa'nın 125/1.maddesi ile idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açık olduğu; 2577 sayılı ÍYUK 2-b bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan ihlal edilenler tarafından, idari yargı yerinde tam yargı davası açabileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla somut uyuşmazlıkta yargi yolu bakımından idare mahkemeleri görevlidir.


25/08/2017 tarih ve 30165 sayih Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 694 sayıl Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesi ile 2004 sayılı Îcra Îflas Kanunu'nun 42. maddesine eklenen fikrada; “İdari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz" şeklinde; yine aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesi ile 2004 sayılı Icra İflas Kanunu'na eklenen geçici 13. maddede; “(1) İdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42. maddenin üçüncü fikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacakli, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargi merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararıhakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez. (2) Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılir. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır" şeklinde düzenleme yapilmiştir.

Îlk Derece Mahkemesince, eldeki uyuşmazlikla ilgili olarak 15/08/2017 tarih ve 694 sayılıKHK'nın 8. maddesi ile eklenen 2004 sayılı İİK'nın 42/son maddesi ile aynı KHK'nın 9. maddesi ile eklenen İİK'nın geçici 13. maddesi uyarınca işlem yapılarak açılan dava hakkında "esasa ilişkin karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı,
Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince kabulü gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasına..." kesin olarak karar vermiştir.
4. İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/09/2019 tarih ve E.2019/244, K.2019/428 sayılıkararı ile, kaldırma ilami doğrultusunda davada esasa ilişkin karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili, bu kez, 34 HG 6977 plakalı aracın O1 Kuzeyyol Mecidiyeköy Viyadüğüüzerinde seyir halinde iken, yolun zemininde bulunan bağlantı demirlerinin yola taşması nedeniyle bu demirlere çarpması neticesinde oluşan trafik kazası nedeniyle ödemiş olduğu zararın tam yargı davasışeklinde davalıdan tazmini istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargida 
6. Ístanbul 12. Ídare Mahkemesi 21/01/2020 tarih ve E.2020/12, K.2020/63 sayılı kararı ile,2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldıği gerekçesiyle 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavaci vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

7. İstanbul Bölge Ídare Mahkemesi Dokuzuncu İdare Dava Dairesi 08/09/2020 tarih ve E.2020/740, K.2020/711 sayılıi kararı ile, istinaf yoluyla kaldırılması istenilen Ídare Mahkemesi kararında kanunda savılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığı anlasıldiğından ve dilekcede ileri sürülen iddialar da sözkonusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden başvurunun reddine kesin olarak karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

8. 2004 sayılı Ícra ve İflas Kanunu'nun "İlamsız takip" başlıklı Uçüncü Bap, 42-49.maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; "Takip talebi ve muhtevası" başliklı 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş"Ödeme emri ve muhtevası" başlıkli 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği belirtilmiş, Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş, 66.maddesinde, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
9. 2004 sayılı Kanun'un "a) İtirazın iptali" başlıklı 67. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/2/1965-538/37 md.)
(Değişik birinci fikra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varliğını ispat suretiyle itirazin iptalini dava edebilir.

(Değişik:9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

Îtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.

(Mülga dördüncü fikra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

(Ek fikra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kötü niyet tazminati ve benzeri tazminatlarin tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alinir."
10. 2004 sayılı Kanun'un "İcra daireleri" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrasında, “Her asliye mahkemesinin yargi çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmektedir.
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri sunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesinin, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yaptıği, Kanun'un 14. maddesine göre olumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın “taraflari, konusu ve sebebinin aynı" olması koşulunun öngörüldüğü, buna göre; adli yargıyerinde aynı somut olay nedeniyle borçlunun itirazının iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi 

istemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde rücuen tazminat davası açılmış ise de; ikinci davanın, ilk davada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve “itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi" istemi yönünden görev uyuşmazlığıın doğduğu kanaatine varıldığıdan ve sonuçta Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedelinin tahsili amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.

15. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, İkincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. Incelenen uyuşmazlıkta alacakhı konumundaki davacıtarafindan, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmiştır.
16. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargi yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

17. Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmet kusuru sonucu oluşan trafik kazasından kaynaklanan rücuan tazminat davası olarak kabulü halinde de, Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik içtihatları gereği 2918 sayılı Kanun uyarınca açılan her türlü sorumluluk davalarında adli yargi görevlidir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Istanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/09/2019 tarih ve E.2019/244, K.2019/428 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/09/2019 tarih ve E.2019/244, K.2019/428 sayılıKARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal 

***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/407
KARAR NO : 2023/594
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Meslekî kamu kurumunca verilen ve idari yaptırım niteliği bulunmayan disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : B. Turizm Ticaret ve San. Ltd. Şti Vekili : Av. Hüsniye Kivrak Davalı: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Vekili : Av. Yetkin Bodur 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirket hakkında "seyahat acentalığı işletme belgesini ve diğer ilgili evrakları seyahat acentası olmayan üçüncü kişilere hukuka aykırı olarak kullandırdığının" tespit edilmesi üzerine, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 10. maddesinin (b)bendi ile Seyahat Acentaları Yönetmeliği'nin 5/1/a/3 maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle aynıYönetmeliğin 10/3/c maddesi uyarınca 5.586,28 TL disiplin para cezası verilmesine ilişkin, Türkiye Seyahat Acentalar Birliği Disiplin Kurulunun 20/02/2020 tarih ve 3 toplantı numaralı kararının iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 29/12/2021 tarih ve E.2021/965, K.2021/2135 sayılı kararıile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….davacıya, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 10/b maddesinin ihlali nedeniyle verilen idari para cezasinın iptali istemiyle açılan davada, 1618 sayılıKanun'da açıkça idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli Mahkeme olarak İdare Mahkemesinin gösterilmemesi ve yine 5326 sayıli Kanun'un 27. maddesinin, 8. fikrası kapsamında idari para cezasının verildiği işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren bir kararın da dava konusu edilmemesi nedeniyle bakılan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin adli yargı olduğu sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliği 03/04/2023 tarih ve Değ. İş No.2022/360 sayılı kararı ile,5362 sayılı Kanun'un 24. maddesinde disiplin kurulu kararlarina karşi idare mahkemelerinde dava açılabileceğinin açıkça belirtildiği, eldeki davada da disiplin kurulunun 20/02/2020 tarih ve 3 sayılı para cezasının kaldırılmasının talep edildiği anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve 

İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur."
6. Anayasa'nın 135. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafindan kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir."
7. 1618 sayıl Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun "Seyahat acentalarının yükümlülükleri" başlıkh 10. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi şöyledir:
"Seyahat acentaları aşağıdaki hususlara uymak zorundadır:
b) Müşteriyi aldatıci, kamu güvenini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı davranışlarda bulunmamak,"
8. Aynı Kanun'un "Amaç ve Kuruluş" başlıklı 32. maddesi şöyledir:
"Seyahat acentalari, seyahat acentaliğı mesleğinin yurt ekonomisi ve turizmine uygun surette gelişmesini sağlayıcı tedbirleri almak ve mesleki ahlak ve tesanüdü korumak amaciyle Seyahat Acentaları Birliği adı altında tüzel kişiliği haiz bir birlik kurarlar. Seyahat acentalarının bu birliğe üye olmalari zorunludur.

Seyahat Acentaları Birliğinin merkezi İstanbul'dadır. Birlik gerekli görülen yerlerde merkeze bağli şubeler açabilir. Yönetim Kurulu, merkeze bağlı şube bürosunun kadroları ile şube müdürünü tespit ve tayin eder."
9. Aynı Kanun'un "Birliğin görevleri" başlıklı 33. maddesi şöyledir:
"Seyahat Acentaları Birliğinin görevi, pazar araştırmaları ve seyahat acentalığı konusunda incelemeler yapmak, birlik üyeleri arasındaki haksız rekabetin önlenmesi hususunda gerekli tedbirler almak, seyahat acentalari personelinin yetiştirilmesi için kurslar ve seminerler düzenlemek, Bakanlikça istendiğinde görüş bildirmek, uluslararası kuruluşlarda seyahat acentalarını temsil etmek, bu kanunda ve 34 üncü maddenin son fikrasında bahsedilen yönetmelikte belirtilen diğer görevleri ifa etmektir.
Birlik, acentalık mesleğinin vakar ve haysiyetine uymayan hareketlerden dolayı birlik üyelerine disiplin cezasi verir."
10. 05/07/2007 tarih ve 26664 sayılı RG'de yayımlanarak yürürlüğe giren Seyahat AcentalarıYönetmeliği'nin "Seyahat acentalarının hizmetleri" başlıklı 5. maddesinin 1/a/3 alt bendi şöyledir:
"(1) Seyahat acentalarının hizmetleri şunlardır:
a) Seyahat acentaliğı faaliyetleri, Kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir. Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafindan yapılması yasaktır.Seyahat acentalarina münhasir hizmetler şunlardir;
(...)
3) Seyahat acentalarının ürettiği hizmetlerin tamamını ya da bir kismını ürün sahibi seyahat acentasi tarafindan yetki verilmek suretiyle satar"

11. 03/06/2018 tarih ve 30440 sayılı RG'de yayımlanarak yürürlüğe giren Seyahat AcentalarıBirliği Yönetmeliği'nin "Disiplin kurulu ve disiplin cezaları" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"I-Disiplin Kurulu, üç kişiden oluşur ve Genel Kurul tarafından üyeleri arasından seçilir. Genel Kurulda ayrıca üç yedek üye seçilir. Disiplin Kurulu üyelerince bir üye başkan olarak seçilir. Toplantı ve karar yeter sayısı üçtür.

2-Disiplin Kurulu, Birlik üyelerinin acentalık, tanıtım ve reklam faaliyetlerinde Kanun,Yönetmelik ve mesleki etik ilkelere uygun davranıp davranmadığını kendisine iletilen ihbar ya da şikâyet üzerine soruşturmaya yetkilidir.

3-Soruşturmanın tamamlanmasını müteakip kusurlu olduğu tespit edilen üye hakkında kusurun niteliğine göre aşağıdaki cezalar uygulanır;
a) Uyarma cezası: Seyahat acentası meslek ilkelerine aykırı davranan, Birliğe karşı üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen, yıllık aidat borcunu yıl sonuna kadar kapatmayan, Birliğin itibarını zedeleyici fiil ve beyanlarda bulunan, tüketici ve diğer kişilerle olan ilişkilerde terbiye ve nezakete aykırı davranışlarda bulunan üyenin, mesleki faaliyetlerinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uye, bir yıl içerisinde uyarma cezası gerektiren fiili tekrarlaması halinde kınama cezası ile cezalandırılır,
b) Kınama cezası: Tüketicilere ve diğer kişilere olan taahhütlerini yerine getirmeyen veya bunlara karşı haksız ithamda bulunan, müşterilerini, tüketicileri veya diğer kişileri aldatan, rekabeti bozucu davranışlarda veya haksız rekabette bulunan ya da mükerrer uyarma cezası alan üyeye mesleki faaliyetinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. Üye, bir yıl içerisinde kınama cezasıni gerektiren fiili tekrarlamasi halinde para cezasi ile cezalandırılır.

c) Para cezası: Üyenin Bakanlık, diğer resmi kurumlar ve Birlik tarafindan mevzuata uygun olarak alınmış kararlara aykırı hareket etmesi veya mükerrer kınama cezası almasından dolayı para cezasıile cezalandırılmasıdır. Para cezaları Birliğe gelir kaydedilir. Verilecek para cezası kusurun işlendiği yıla ait üyelik aidatının iki katıdır. Üyenin para cezası verilmesini gerektiren eylem ve davranışlarının aynıeylem ve davranış olmasına bakılmaksızın bir yıl içerisinde tekrarında verilecek ceza yıllik aidatın beşkati olarak uygulanir.

c) Geçici veya uzun süreli üyelikten çıkarma cezası: Üyenin seyahat acentası sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketleriyle huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozucu eylem ve davranışlarda bulunması karşısında, Birlik ūyeliğinden geçici veya uzun süreli olarak çıkarılması ve bu süre içerisinde mesleki faaliyetini yürütememesidir. Geçici çıkarma cezası bir aydan az altı aydan fazla, uzun süreli çıkarma cezası altı aydan az iki yıldan fazla olamaz.
4-Kararlar, karar tarihini takip eden altmış gün içerisinde Yönetim Kurulu tarafindan uygulanır.Geçici veya uzun süreli üyelikten çıkarma cezasının süresi, cezanın Bakanlık tarafindan seyahat acentasına tebliğ tarihinden itibaren başlar.

5-Kanun ve bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, Disiplin Kurulunun işleyişine ilişkin hususlar, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 24 üncü maddesinde yer alan hükümlere göre yürütülür."
12. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun, yukarıda anılan Kanun ve Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve "Disiplin Kurulunun işleyişine ilişkin hususların" yer aldığı,"Disiplin kurulu ve disiplin cezaları" başlıkhı 24. maddesinin ilk beş fikrası şöyledir:
"Birlik disiplin kurulu birliğe bağlı oda üyelerinin meslekî faaliyetleri sırasında meslek ahlakı ile bağdaşmayan hareket ve işlemlerini soruşturmaya ve durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre bu maddede belirtilen disiplin cezalarinı vermeye yetkilidir.

Disiplin kurulu kendi üyeleri arasından bir başkan seçer. Disiplin kurulunun sekreterlik işleri birlik tarafindan yerine getirilir. Disiplin kurulu üyeleri arasında eksilme olduğu takdirde, yedek üyelerden genel kuruldaki seçimde en fazla oy alanlar, oyların eşitliği halinde listeye göre sırayla disiplin kurulunca yazılı olarak disiplin kuruluna çağrılır.

Üyenin yazılı savunması alınmadan disiplin cezası verilemez, Disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde savunma yapmayan üye, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
Disiplin kurulu kendilerine intikal eden ihbar ve şikâyetleri en çok bir ay içinde soruşturmaya başlar ve en geç üç ay içinde sonuçlandırır.


Disiplin kurulunca verilen cezalar on gün içinde ilgililere yazılı olarak tebliğ edilir. Îlgililer bu karara karşı tebellüğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yetkili idare mahkemesine dava açabilirler.Davanın açilmiş olması idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. Dava, zaruret görülmeyen hallerde, evrak üzerinden inceleme yapılarak en kisa sürede sonuçlandırılır. Yetkili idare mahkemesince verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine başvurulabilir. Bölge idare mahkemesinin verdiği kararlar kesindir."
13. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sıniri” başliklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç.kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
B. Yargi Kararları
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2019 tarih ve E.2019/364, K.2019/402 sayılı kararında,özetle; "incelenen uyuşmazlıkta, 1618 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının,5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1618 sayılıKanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, sulh ceza mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunmuş olduğu, ceza dosyasının ekinde idari yargi dosyası ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasinin incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI’nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü;
17. Dava, Tuzla Travel Turizm Seyahat Acentası unvani ile faaliyet gösteren davaci şirketin,seyahat acentalığı işletme belgesini ve diğer ilgili evrakları seyahat acentası olmayan üçüncü kişilere hukuka aykirı olarak kullandırdığının tespit edilmesi üzerine, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 10. maddesinin (b) bendi ile Seyahat Acentaları Yönetmeliği'nin 5/1/a/3

maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle, aynı Yönetmeliğin 10/3/c maddesi uyarınca 5.586,28 TL disiplin para cezası verilmesine ilişkin, Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Disiplin Kurulunun 20/02/2020 tarih ve 3 toplantı numaralı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

18.Yukarıda anılan Anayasa ve mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde; Türkiye Seyahat Acentaları Birliği kanunla kurulmuş olması ve amacının da anayasal tanıma uygun düşmesi nedeniyle, birliğin mesleki bir kamu kurumu ve kamu tüzel kişisi olduğunun kabulü gerekmektedir. Her ne kadar kuruluş kanununda birliğin mesleki kamu kurumu niteliğini haiz olduğuna ilişkin bir ibare yer almamışsa da, kanunla kurułmuş olması, yüklendiği kamu hizmeti ve disiplin kurulunun işleyişine ilişkin hükümlerde kamu tüzel kişisi olan esnaf ve sanatkarlar meslek odalarinın düzenlendiği 5362 sayılıKanun'a atıfta bulunmasi, birliğin mesleki kamu kurumu niteliğini ortaya koyması bakımından yeterlidir.(bkz. Danıştay Sekizinci Dairenin 16/11/1999 tarihli ve E.1999/6358, K.1999/6243 sayıli karari.)
19. Uyuşmazlık Mahkemesince daha evvel verilen başka bir kararda, 1618 sayılı Kanun'un 30.maddesinde düzenlenen ve kabahat niteliğindeki idari yaptırıma (idari para cezası) ilişkin uyuşmazlıkta 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
20. Somut olayda ise, kamu tüzel kişisi olan Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Disiplin Kurulunca verilen disiplin para cezasının iptali istenilmiştir. Disiplin Kurulunca verilen para cezalarının idari yaptırım niteliğinde idari para cezaları olmadıği, birlik üyesi olan davacının acentalik, tanıtım ve reklam faaliyetlerinde Kanun, Yönetmelik ve mesleki etik ilkelere uygun davranip davranmadığına ilişkin birer karar olduğu anlaşılmaktadır.

21. Bu durumda, mesleki kamu kurumu olan ve kamu tüzel kişiliğini haiz Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Disiplin Kurulunca verilen disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idari bir dava türü olduğu ve uyuşmazlığın esasının çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliğinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 13. Ídare Mahkemesince verilen 29/12/2021 tarih ve E.2021/965,K.2021/2135 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliğinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 13. İdare Mahkemesince verilen 29/12/2021 tarih ve E.2021/965, K.2021/2135 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
*

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/408
KARAR NO : 2023/614
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN REDDi gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 

Giderilmesi İsteminde 

Bulunan;
İdari Yargıda Davaci,
Adli Yargıda Daval : Y.İnşaat Turizm Yem.Hay.Yaş Sebze Meyve Ürün.San.Tic.Ltd.Ști 
Vekilleri : Av. Ozan YAPRAK, Av. Ali ÇAĞMAN, Av. Gazi ÖZDEMİR,
Av. Ayşe ATA 


Karşı Taraf:
İdari Yargıda Davalı : Yenişehir Kaymakamlığı

Vekili : Av. Alev ÇETİN 
Adli Yargida Davacı: Mersin Yenişehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av.H. Güneş ÖZDEMİR, Av. Gizem ÇAKMAKOĞLU 

I. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacı Y. İnşaat Turizm Yem. Hay. Yaş Sebze Meyve Ürün. San. Tic. Ltd. Şirketi vekili,Menteş Mahallesi, 20-J-II pafta, 6001 ada ve 1 nolu parselinde kayıtlı 6211 m2 yüz ölçümlü Yenişehir Belediyesine ait hizmet alanının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca kiralanmasıkonusunda Yenişehir Belediyesi Encümeninin 30/06/2005 gün ve 227 nolu kararına istinaden 28/07/2005günü ihaleye çıkartılmasına karar verildiğini, ihale sonucunda ihale alıcısı olan müvekkili şirket ile Yenişehir Belediyesi arasında ilgili taşınmazın 3 yıl süre ile kiralanması konusunda 22/08/2005 tarihli kira sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme uyarınca taşınmazın, kira sözleşmesinin düzenlendiği tarihten bugüne kadar çok amaçlı restorant yapılması ve işletilmesi koşuluyla müvekkili tarafından kullanıldığını;bu amaçla dere yatağını doldurarak tesis inşa ettiğini, yaklaşık 1 milyon TL üzerinde yatırım gerçekleştirdiğini; kira sözleşmesi 3 yıl süreli olmasına rağmen kira sözleşmesinin 4. maddesi hükmükapsamında, müvekkili tarafından kira sözleşmesinin hükümlerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi karşılığında 3 yıllık süre sonunda taraflarca kira sözleşmesinin devamı konusunda ortak irade oluştuğunu,müvekkilinin her yıl kendiliğinden uzayan kira akdi sonucunda taşınmazı günümüze kadar kullanmaya devam ettiğini;
2. Süreç içerisinde ilk olarak 25/08/2010 yılında Belediye tarafindan kira sözleşmesinin yenilenmeyeceği konusunda müvekkile bildirim yapıldığıni, müvekkili tarafindan Sulh Hukuk Mahkemesinde kiracılık sıfatının tespiti için dava açıldığıni, Mahkemenin 2014 tarihli kararıyla, kiracıya karşı herhangi bir tahliye davası açılmamış olması sebebiyle hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verildiğini, tespit davasında devam eden kira sözleşmesinin varlığının açıkça ifade edildiğini;belediyenin 25/08/2010 tarihindeki yazisına rağmen ilk yapılan kira sözleşmesine uygun bir şekilde müvekkilinin kiralananı kullanmaya devam ettiğini;
3. Yenişehir Belediyesinin 08/08/2016 tarih ve 13870 sayıli yazi ile, 30 gün içerisinde taşınmazın tahliye edilmesi gerektiğini, aksi halde 2886 sayılı Kanun'a göre tahliye işlemlerinin yapılacağını ihtar ettiğini, kira ilişkisinin devamına rağmen tahliye tehdidi üzerine müvekkili tarafından ikinci kez kiracılık sıfatının tespiti için dava açıldığını ancak kiraya veren Yenişehir Belediyesi 

tarafindan, ilgili taşınmazın yeniden ihaleye çıkartılmak sureti ile müvekkiline kiraya verileceği konusunda ikna edilmesi ve akabinde taşınmazin belediyeye teslimi konusunda tutanak tanzim edilmesi nedeniyle müvekkilinin davadan feragat etmesinin sağlandığını, ancak ihale sırasında müvekkili tarafindan yapılan yatırımların belediyeye aitmiş gibi gösterilmesi ve buna tepki gösterilmesi üzerine ihale onay belgesinin değiştirilmesi yerine ihalenin Yenişehir Belediyesi tarafindan resen iptal edildiğini,taşınmazın fiilen teslim edilmemesi nedeniyle 22/08/2005 tarihli kira sözleșmesi uyarınca kiralanan taşınmazın müvekkili tarafindan kullanılmaya devam edildiğini,
4. Ardından 18/05/2017 tarihinde, Yenişehir Belediye Baskanliği tarafindan "kira süresinin bittiğinden ve kira sözleşmesinin yenilenmeyeceğinden bahisle 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 347.maddesi ve 6101 sayıli Kanunun Geçici 2. maddesi uyarınca 22/08/2005 tarihli kira sözleşmesinin sona erdirilmiş olduğu ve 3 ay içerisinde taşınmazın tahliye edilmesi gerektiği aksi halde 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca tahliye işlemlerinin yapılacağı"nın müvekkiline ihtar edildiğini, akabinde kiraya veren Yenişehir Belediye Başkanlığı tarafından davalı Yenişehir Kaymakamlığına müracaat edildiğini,buna karşı yaptıkları itirazların kabul edilmediğini ve Yenişehir Kaymakamlığının 25/09/2017 tarih ve 2017/2 Karar sayılı işlemi ile müvekkilinin kiralanan taşınmazdan tahliyesine karar verildiğini,
5. Taraflar arasındaki kira ilişkisinin ve dolayısı ile sözleşmesinin sonlandırılmasına ilişkin işlemlerin Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi olduğunu, ancak adli yargıda dava açılarak tahliye yoluna gidilebileceğini, dolayısı ile kamu gücü kullanılarak tesis tedilen dava konusu idari işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu, Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesi uyarınca müvekkili ile kiraya veren Yenişehir Belediyesi arasında akdedilen kira sözleşmesinin birer yıllik uzama süreleri itibari ile belirsiz süreli kira sözleşmesi haline geldiğini, bu durumda kira sözleşmesinin kiralayan Yenişehir Belediyesi tarafindan ancak ve ancak genel hükümlere göre, Kanun'da belirtilen ihbar sürelerine uymak kaydı ile sonlandırılabileceğini, buna uymaksızın yapılan sonlandırma (fesih) işleminin açıkça hukuka aykırıolduğunu, hukuka aykırı bu işlem dayanak alınarak yapılan dava konusu idari işlemin de hukuka aykırılık taşiyacağini ifade ederek,
6. Yenişehir Kaymakamliğinin, müvekkili Şirketin Menteş Mahallesi, 20-J-II pafta, 60o1 ada, 1nolu parselden tahliyesine ilişkin 25/09/2017 tarih ve 2017/2 Karar sayilı idari işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle 29/09/2017 tarihinde idari yargi yerinde dava açmiştir.
B. Yargilama Aşamalari 
7. Mersin 1. Ídare Mahkemesi 02/02/2018 tarih ve E.2017/1447, K.2018/136 sayı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, istinaf başvurusunun Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 07/06/2018 tarih ve E.2018/462, K.2018/1030 sayı ile, istinaf istemini temyiz yolu açık olmak üzere reddetmiş, bu kararın temyizen incelenerek bozulması istemiyle başvurulması üzerine Danıştay Onuncu Dairesi 11/12/2019 tarih ve E.2018/4994, K.2019/10122 sayi ile temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar vermiş ve mahkeme kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2886 sayılı Kanun'un 75. maddesinin uygulanabilmesi için idarenin rizası ve muvafakati olmaksızın bir işgalin olması gerektiği tartışmasızdır. Dolayısıyla taşınmazın, kira sözleşmesi veya başka geçerli bir nedene dayanılarak kullanilmasi halinde, kira sözleşmesi sona ermeden, sözleşme dönemi içinde, özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olan kira sözleşmesinin idarece feshedilmiş olduğu kabul edilip 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükümlerine göre tahliye işlemi tesisine olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı ile Yenişehir Belediye Başkanlığı arasında imzalanan 22.08.2005 tarihli kira sözleşmesi ile başlayan kiracılık ilişkisinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve uzun süre geçmesine rağmen davacı ile idare arasında kiracılıkla ilgili ihtilaf çıkmadığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, usulüne uygun şekilde kiracılık ilişkisi sona erdirilmeden uyuşmazlık konusu taşinmazin davaci tarafindan isgal edildiğinden söz edilemeyeceği, bu nedenle, davali idare tarafindan,söz konusu kiracılıik ilişkisi tek taraflı yok sayılarak davacının mevcut kullanımının önlenmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlk görülmemiştir. "
II. ADLÍ YARGIDA DAVA SÜRECİ

A. Dava Konusu Olay 
8. Davacı Mersin Yenişehir Belediye Başkanlığı vekili, mülkiyeti müvekkili idareye ait olan Mersin Menteş 20-J- II pafta, 6001 ada, 1 nolu 6211 m2 yüzölçümlü "Belediye Hizmet Alanı" vasıflıtaşınmazın, Belediye Encümeninin 28/07/2005 tarih ve 274 sayılı kararı ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında 3 yıl süreyle davahıya yani, Yıldırım İnşaat Turizm Yemekçilik Sanayi ve Ticaret Limited Șirket yetkilisi Ali Yıldırım'a kiraya verildiğini; taraflar arasında 22/08/2005 tarihinde imzalanan sözleşmenin 22/08/2008 tarihi itibariyle sona ermesinin akabinde kira süresinin 2010 yılına kadar 1'er yil uzatıldiğıni, davalı tarafindan sözleşmenin 4. maddesine istinaden kira süresinin 1 yıl daha uzatilmasıtalebinin 25/08/2010 tarih ve 252/9350 sayi ile reddedilmesi ile Mersin 2. Sulh Hukuk Mahkemesine E.2013/410 sayılı dosya ile dava açıldığını, K.2014/164 sayılı ilamla davanın reddine karar verildiğini,bu kez 08/08/2016 tarihli ihbar ve ihtarname konulu yazi gönderilerek 2886 sayılı Kanun'un 75. madde hükmüne istinaden tahliye işleminin gerçekleştirileceğinin davalıya bildirildiğini, ancak davalı tarafça Mersin 3. Sulh Hukuk Mahkemesine E.2016/1110 sayılı dosyası ile açılan davada, davalı yanın feragati sonucunda davanın reddine yönelik 03/02/2017 tarihinde K.2017/92 sayı ile karar verildiğini, 22/05/2005$10\ yl=22/05/2015$ tarihi itibariyle 10 yillik sürenin dolduğunu, 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihi itibariyle kira bitim tarihine 5 yıldan daha kısa bir süre kaldığından yürürlüğe girme tarihine 5 yıl daha ekleneceğini,$01/07/2012+5\ y1=01/07/2017$ tarihinden sonra 6098sayılı Kanun'un 347. maddesinin 1. fikra hükmünün uygulanacağıni, bu doğrultuda idarelerince gönderilen ihtarname ile kira süresinin bittiğinin 3 ay öncesinde bildirildiğini belirterek, dava konusu yerin tahliyesine karar verilmesi istemiyle Yıldırım İnşaat Turizm Yemekçilik Hayvancılık Yaş Sebze ve Meyve Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Garden Club)'ne karşi 06/12/2019 tarihinde adli yargi yerinde dava açmiştir.

B. Yargilama Aşamalari 
9. Mersin 2. Sulh Hukuk Mahkemesi 23/03/2021 tarih ve E.2019/1755, K. 2021/516 sayıile, davanın kabulüne, davalının Mersin ili, Menteş 20-J-II pafta, 6001 ada, 1 nolu 6211 m2 yüzölçümlü"Belediye Hizmet Alanı" vasıfh taşınmazdan tahliyesine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 10/04/2023 tarih ve E.2021/1637, K.2023/484sayi ile, davalının istinaf isteminin, ilk derece mahkemesinin gerekçesini değiştirerek ve kararın netice itibariyle doğru olduğu gerekçesiyle reddine kesin olarak karar vermiştir. Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
10. Sulh Hukuk Mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Taraflar arasındaki kira sözleşmesinin başlangıç tarihi 22/05/2005 tarihi olup kira sözleşmesinin süresi 3 yıldır. Taraflar arasında imzalanan sözleşme 22/05/2008 tarihinde sona ermiş olup daha sonraki yıllarda 1'er yıl süre ile sözleşme uzatılmıştır. TBK 347 maddesinde "konut ve çatılı iş yeri kiralananda kiralanırken belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla 1 yıl için uzatılmış sayılır, kiraya veren sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez ancak 10 yil uzama süresi sonrasında kiraya veren bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az 3 ay önce bildirimde bulunmak koşulu ile herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde kiracı her zaman,kiraya veren ise kiranın başlangicından 10 yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimi ile sözleşmeyi sona erdirebilir. Somut olayda taraflar arasındaki kira sözleşmesi 22/05/2008 tarihinde sona ermiş, sözleşme daha sonraki yıllarda 1'er yıl uzatılarak devam etmiştir. 22/05/2018 tarihinde 10 yıllık uzama süresinin sona erdiği, davacı vekilinin uzama süresinin sona ermesinden en az üç ay önce 18/05/2017 tarih 14039 yevmiye sayıli ihtarname ile kira sözleşmesinin sona erdiğini ve yenilenmeyeceğini karşı tarafa bildirdiği anlaşıldığından davacının davasının kabulüne karar verilerek davalının taşınmazdan tahliyesine karar verilmiştir."
11. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi ilk derece mahkemesinin gerekçesini değiştirmiştir. Daire kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, süre bitimi nedeniyle tahliye istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen de kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmış olup,
İlk derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş bu karara karşı davalı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

TBK'nun 347. maddesi; "Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraci, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez.Ancak, on yıllik uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.
Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracıi sözleşmeyi sona erdirebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

6101 sayılı yasanın geçici madde 2; "Bu Kanunun 1 inci maddesinin son cümlesi hükmü bir defaya mahsus olmak üzere, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Türk Borçlar Kanununun 347 nci maddesinin birinci fikrasının son cümlesinde öngörülen kira sözleşmelerinden on yıllık uzama süresi dolmamış olmakla birlikte geri kalan süre beş yıldan daha kısa olanlar hakkında, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl; on yıllık uzama süresi dolmuş olanlar hakkında da yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl sonra uygulanır" şeklinde düzenlenmiştir.

2886 Sayılı Devlet İhale Kanununun 5737 Sayılı Kanunun 79/c maddesi ile değişik “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75.maddesinin 3 ve 4.fikrasında; “kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm var ise ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülkiye amirince en geç onbeş gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir." hükmü bulunmaktadır. Bu madde önceleri sadece Hazine tarafindan bu kanun hükümlerine göre kiraya verilen taşınmazlar hakkında uygulanırken, 13.7.2005tarihinde yürürlüğe giren 5393 Sayılı Belediye Kanununun 15/p-3 maddesi hükmüyle Belediyeye, 5538Sayılı Kanunun 26/b maddesi uyarınca İl Özel İdarelerine ve son olarak 5737 Sayılı Kanunun 79/c maddesi uyarınca Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmazlar hakkında da uygulanması öngörülmüştür.Bu madde ile adı geçen kurumlara tahliye konusunda bir ayricalik tanınmiştir. Yasal süre bitiminden itibaren ecrimisil alınacağı hüküm altına aldığından, 2886 Sayılı Yasanın 1.maddesi uyarınca usulüne uygun yeni bir sözleşme yapılmadıkça kiracıyı fuzuli şagil kabul etmek gerekir.
Hazine, Vakıflar Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri ve Belediyeler 2886 Sayılı Yasa uyarınca kiraya verdikleri taşınmazlarıni, kira süresi sonunda, işgal ne kadar süre devam ederse etsin kiralananın 6570 Sayılı Yasaya ya da Borçlar Kanununa tabi olup olmadığına bakılmaksızın her zaman gerek mahkemeden gerekse mülki amirinden tahliyesini isteyebilirler. Ecrimisil olarak alinmasi gereken paranın “kira parası" adı altında alınmış veya ödenmiş olması, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin yenilendiği anlamina gelmez.

Somut olayda; dava konusu taşınmaz ilk olarak 22.08.2005 başlangıç tarihli ve üç yıl süreli kira sözleşmesi ile 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale ile kiraya verilmiş olup, davaci ile yapılan diğer sözleşmeler, önceki sözleşmenin devamı niteliğinde olduğundan 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi gereğince kira sözleşmesinin süre bitiminde sona ereceği ve kiracının fuzuli şagil durumuna düşeceğini kabul etmek gerekir. Buna göre davalı kiracının sözleşme bitiminde yasa gereği fuzuli şagil durumuna düştüğü ve sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren kiraya verilen yerin TBK'nun genel hükümlerine veya konut ve çatılı iş yeri kiraları hükümlerine tabi olup olmadığına bakılmaksızın mahkemeden veya mülki amirden tahliyesi istenebileceği, davacı tarafça sözleşmenin feshedildiğine ilişkin ihtarname gönderildiği gözetilerek kiralananın tahliyesine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Davalının istinaf istemi ilk derece mahkemesinin gerekçesi değiştirilerek ve kararın netice itibariyle doğru olması nedeniyle reddedilmiştir. "
HH. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
12. İdari yargı yerinde davaci, adli yargı yerinde davalı olan Y. İnşaat Turizm Yem. Hay. YașSebze Meyve Ürün. San. Tic. Ltd. Şti. Vekili, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere Mersin 2. Sulh Hukuk Mahkemesine verdiği 01/06/2023 tarihli dilekçesinde, "Mersin 1.idare 

Mahkemesinin 02.02.2018 tarih ve 2017/1447 E. 2018/136 K sayılı karar sayıli ilamında 2886 sayılıi Kanunun 75.maddesinin uygulanabilmesi için idarenin rizası ve muvafakati olmaksızın bir işgalin olmasıgerektiği açıkça ifade edilmiştir. Yine davacı tarafın sözleşmenin feshine dayanarak yaptığı Mersin 9.Noterliğinin 18.05.2017 tarih ve 14039 yevmiye sayılı ihtarnamesinde kira sözleşmesinde belirtilen kira konusu gayrimenkul belediyenin asli görevi için gerekli olması halinde yazılı olarak bir bildirim yapılmadığı da sabittir. Sözkonusu ihtarnamede gayrimenkulün belediyenin asli görevi için gerekli olduğu belirtilmemiştir. Somut olayımızda 20.08.2005 tarihli kira sözleşmesinin üç yıllık süresinin dolmasından sonra taraflar arasındaki kira ilişkisinin sözleşme hükümleri uyarınca birer yıllık süreyle uzadıği, taraflar arasında bugüne kadar bir ihtilafin çıkmadığı ve davacı belediye tarafindan gönderilen ihtarın sözleşmede belirtilenen şartları taşımadığı gözetildiğinde geçerli bir fesih olmadığı ve taraflar arasındaki kira ilişkisinin halihazırda devam ettiği ve bu durumda 2886 sayılı Yasanın 75. maddesine istinaden davalı müvekkilin kiralanandan tahliyesinin yapılamayacağı son derece açıktır.Bu nedenle somut olayda 2886 Sayılı Devlet Ihale Yasasının 75. maddesinin uygulanmasi mümkün değilken buna göre dava konusu taşınmazdan müvekkil şirketin tahliyesine ilişkin olarak Mersin 2. Sulh Mahkemesi tarafindan verilen karar usul ve yasaya açıkça aykırıdır." gerekçesiyle, Mersin 1.İdare Mahkemesinde açılan davada mahkemenin hukuka uygun olarak verdiği E.2017/1447, K.2018/136 sayılı kararıyla Mersin 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 23/03/2021 tarihli E.2019/1755, K.2021/516 sayılı hukuka aykirıkararı arasında açık bir hüküm uyuşmazlığının bulunduğunu ileri sürerek, anılan kararlar arasındaki hüküm uyuşmazlığının giderilmesini; anlaşmazlığının esasının, usul ve yasaya uygun Mersin 1. İdare Mahkemesinin 02.02.2018 tarih ve E.2017/1447, K.2018/136 sayılı kararının kabulüyle giderilerek,dava konusu taşınmazın tahliyesi talebinin kabulüne ilişkin Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 10.04.2023 tarih E.2021/1637, K.2023/484 sayıli kararıyla kesinleşen Mersin 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 23.03.2021 tarihli E.2019/1755, K.2021/516 sayılı kararının kaldırılmasıni talep etmiştir.
IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
13. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.
A. Danıştay Başsaveılığının Yazılı Düşüncesi 
14. Danıştay Başsavcısi; usûlî taleplerin farklı olması nedeniyle konusu aynı olmayan kararlar arasında 2247 sayılı Kanunda belirtilen anlamda hüküm uyuşmazlığı bulunmadığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kısmışöyledir:
"İdarî yargı yerinde görülen davanın konusu; Belediye mülkiyetindeki taşınmazı ihale sonucunda 3 yıl süre ile kiralayan davacının 2886 sayılı Kanunun 75. maddesi uyarınca taşınmazı tahliye etmesine ilişkin olarak Kaymakamlıkça tesis edilen Idarî işlemin iptaline karar verilmesi istemidir. Kiracıkonumunda olan davacı bu dava ile herhangi bir yargı kararı olmaksızın taşınmazın kamu gücükullanılmak suretiyle tahliye edilmesi yönündeki İdarî işlemin hukuk âleminden kaldırılmasınıamaçlamaktadir.

Adlî yargi yerinde görülen davanın konusu ise; kiracının taşınmazdan yargisal yolla tahliyesine karar verilmesi istemine ilişkin olup, taşınmazı kiraya veren Belediye bu dava ile yargı organınca verilecek karar ile taşınmazın tahliye edilmesini amaçlamaktadır.

İdare Mahkemesinin kesinleşen kararı ile dava konusu Kaymakamlık işlemi iptal edilmiş olup,2577 sayılı idari Yargılama Usûlü Kanunu'nun "Kararların sonuçlani" başlıklı 28. maddesinde yer alan,"Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." kuralına göre idare Mahkemesi kararı karşısında dava konusu taşımazın Îdarî işlem tesisi suretiyle tahliyesi artık mümkün olmadığından, idare Mahkemesi kararının gerekçesi doğrultusunda yargisal yolla taşınmazın tahliyesini sağlayabilmek için belediyenin adlî yargı yerinde dava açması gerekmektedir.
Nitekim, Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca taşınmazın tahliyesini sağlamak için Belediye tarafiından adlî yargı yerinde dava açılmıştör.

İdarî yargıda açılan davanın konusunun; 2886 sayılı Kanunun 75. maddesi hükmü uyarınca 

herhangi bir yargı kararı olmaksızın fuzulen işgâl edilen taşınmazın tahliyesine karar verebilme ve icra edebilme konusunda mülkî âmire tanınmış bulunan kamu gücünün tek tarafh olarak kullanılmasi suretiyle tesis edilen işlemin iptali istemine ilişkin olmasi, adlî yargıda açılan davanın konusunun ise;İdarî yargı kararının gereğini yerine getirmek için yargısal yolla söz konusu taşınmazın tahliyesini sağlamaya yönelik bulunması karşısında, usûlî taleplerin farklı olması nedeniyle konusu aynı olmayan bu kararlar arasında 2247 sayılı Kanunda belirtilen anlamda hüküm uyuşmazlığı bulunmamaktadır.. "
15. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.

B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
16. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi; adli ve idari yargi mercileri tarafindan esasa ilişkin olarak verilen ve kesinleşen mahkeme kararlarının dava konusunun aynı olmadığı ve kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşulunun da gerçekleşmediği gerekçesiyle,başvurunun reddi yönünde düşünce bildirmiştir. Başsavcılık düşüncesinin ilgili kısmı şöyledir:
"..İdare Mahkemesindeki davanın, davacının fuzuli şagil durumuna geldiği gerekçesiyle taşinmazin 2886 sayil Kanun'un 75. maddesi uyarınca tahliye edilmesine ilişkin işlemin iptaline; Sulh Hukuk Mahkemesindeki davanın ise, kiracılik ilişkisinin sona erdirilmesi nedeniyle taşınmazın TBK hükümlerine göre tahliye edilmesine ilişkin olması karşısında, mahkeme kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleșmediği sonucuna varilmiştir.

Öte yandan, davaların konusu aynı olsa ve kararlar arasında çelişki bulunsa bile hüküm uyuşmazlığının varlığı için bu çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması da gerekmektedir. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararlar incelendiğinde; İdare Mahkemesinde görülen dava sonunda, 2886 sayıli Kanun'un 75. maddesi uyarinca tesis edilen tahliye işleminin, kiracılik ilişkisi sona erdirilmeden tesis edilmesi sebebiyle hukuka aykirı olduğunun tespit edildiği, kiracılık ilişkisi sonra erdirildikten sonra aynı Kanun'a göre tesis edilen bir işlem bulunmadığıve Mahkemece bu duruma ilişkin bir değerlendirme yapılmadıği, bunun üzerine, kiracılık ilişkisine dayanılarak taşınmazın tahliyesi için Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan davanın açıldıği, bu itibarla, İdare Mahkemesi ile Sulh Hukuk Mahkemesi kararları arasında hüküm uyuşmazlıği bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, "Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması" koşulunun da gerçekleşmediği anlaşılmıştır. "
V. İLGiLİ HUKUK 
17. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi başlığını taşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adlive idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazliklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
18. 2247 sayılı Kanun'un 3. Bölümünde, "Hüküm Uyuşmazlığı" üst başlığı altındaki 24.maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargi mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksizın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.

(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazhğının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 nci maddelerdeki usul kurallari uygulanır."
19. 2247 sayılı Kanun'un "Yargi merciince yapılacak işlemler" başliklı 15. maddesi şöyledir:

"Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararını veren yargımerciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararınıveren yargi merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargi merciinin belirlenmesi istenir.'
20. 2247 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlık Mahkemesince yapılacak işlemler " başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlik Mahkemesi, olumsuz görev uyuşmazlığı ile ilgili dosyaların ilk incelemesi sırasında ve gerekli gördüğü hallerde ilgili Başsavcıların görüşünü de alarak, görevli yargı merciini belirten kararini verir."
21. 2247 sayılı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kuralları" başlıklı25. maddesi şöyledir:
" Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
22. 2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
23. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesi şöyledir:
"Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraci, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzatılmış sayılır. Kiraya veren,sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllik uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yilinin bitiminden en az üc ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.
Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracısözleşmeyi sona erdirebilir"
24. 6101 sayılı Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un geçici 2.maddesi şöyledir:
"Bu kanunun 1 inci maddesinin son cümlesi hükmü bir defaya mahsus olmak üzere, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Türk Borçlar Kanununun 347 nci maddesinin birinci fikrasının son cümlesinde öngörülen kira sözleşmelerinden on yıllık uzama süresi dolmamış olmakla birlikte geri kalan süre beş yıldan daha kisa olanlar hakkında, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl; on yıllik uzama süresi dolmuş olanlar hakkında da yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl sonra uygulanır"
25. 2886 sayılı Devlet Ihale Kanunu'nun "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesi şöyledir:
"Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşinmaz mallar ve Vakiflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayi bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.
(Ek cümle: 23/7/2010-6009/24 md.) Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peșin ödenmesi halinde ise ayrica yüzde onbeş indirim uygulanir. Ecrimisil fuzuli şagil tarafindan rizaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarinin Tahsil Usulü Hakkinda Kanun hükümlerine göre tahsil 

olunur.
Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, isgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.

İşgal edilen taınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.

(Ek fikra: 23/7/2010-6009/24 md.)Köy sınırları içerisinde yer alan Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların işgalcilerinden tahsil edilen ecrimisil gelirlerinin yüzde beşi, 442 sayılı Köy Kanununda belirlenen görevlerde kullanılmak kaydıyla, tahsilatı izleyen ay içinde bu gelirlerin elde edildiği köy tüzel kişiliği hesabına aktarılmak üzere emanet nitelikli hesaplara kaydedilir. Maliye Bakanlığı bu oranı iki katına kadar artırmaya yetkilidir."
26. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15.maddesinde 2886 sayılı Devlet Ihale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşinmazlari hakkında da uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

VI. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
27. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hakim Taşkın ÇELÍK'in, 2247 sayılıKanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
28. 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının ortaya çıkabilmesi için:
a) Uyuşmazlık doğuran hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayni olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanin esasınin hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki celişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız olmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

29. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen adli ve idari yargı kararlarının incelenmesinden,ortada adlî ve idarî yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararların bulunduğu, taraflardan en az birinin, idari yargıda davacı, adli yargıda davalı Y. Inşaat Turizm Yem. Hay. Yaş Sebze Meyve Ürün.San. Tic. Ltd. Ști.'nin aynı olduğu, her iki davanın esasının hükme bağlandığı ve kararların kesinleştiği anlaşılmaktadır.

30. Konu ve dava sebebinin aynı olup olmadığına gelince, yukarıda ayrintılı olarak değinilen mahkeme kararları irdelendiğinde; idarî yargı yerinde görülen davanın konusunun Belediye mülkiyetindeki taşınmazı ihale sonucunda 3 yıl süre ile kiralayan davacının 2886 sayılı Kanun'un 75,maddesi uyarınca taşınmazı tahliye etmesine ilişkin olarak Kaymakamlıkça tesis edilen İdarî işlemin iptaline karar verilmesi istemine ilişkin olduğu, kiracı konumunda olan davacının bu dava ile herhangi bir yargı kararı olmaksızın taşınmazın kamu gücü kullanılmak suretiyle tahliye edilmesi yönündeki idarîişlemin hukuk âleminden kaldırılmasını amaçladıği; adlî yargı yerinde görülen davanın konusunun ise,kiracının taşınmazdan yargısal yolla tahliyesine karar verilmesi istemine ilişkin olduğu, taşınmazı kiraya veren Belediyenin, bu dava ile yargi organınca verilecek karar ile taşınmazin tahliye edilmesini amaçladığı görülmektedir.

31. İdare Mahkemesinin kesinleşen kararı ile dava konusu Kaymakamlık işlemi iptal edilmişolup, bu karar karşısında dava konusu taşınmazın idarî işlem tesisi suretiyle tahliyesi artık mümkün olmadığından, idare Mahkemesi kararının gerekçesi doğrultusunda yargısal yolla taşınmazın tahliyesini 

sağlayabilmek için belediyenin adlî yargı yerinde dava açması gerektiğinden, adlî yargı yerinde Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca taşınmazın tahliyesini sağlamak için Belediye tarafindan dava açılmıştır.

32. İdarî yargıda açılan davanın konusunun, 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükmü uyarınca herhangi bir yargı kararı olmaksızın fuzulen işgâl edilen taşınmazın tahliyesine karar verebilme ve icra edebilme konusunda mülkî âmire tanınmış bulunan kamu gücünün tek tarafh olarak kullanılmasısuretiyle tesis edilen işlemin iptali istemine ilişkin olmasi, adlî yargıda açılan davanın konusunun ise,idarî yargı kararının gereğini yerine getirmek için yargısal yolla söz konusu taşınmazın tahliyesini sağlamaya yönelik bulunması nedeniyle, mahkeme kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü için gerekli olan koşullardan, dava konusunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmiştır.

33. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aynı olmasi" koşulunu taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle,
2247 sayıh Kanun'un 24. maddesinde öngörülen "konu ve dava sebebinin aynı olması"koşulunu taşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE,
16/10/2023 tarihinde OY BİRLIĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN

Başkan Muammer TOPAL: * *
Üye Nilgün: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/412
KARAR N0 : 2023/633
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler İl MüdürlüğüKoruyucu Aile Komisyonu'nun 10/06/2022 tarih ve 143 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacilar : 1- H.E., 2- R.E.
Vekili : Av. Elif Yadigar ERMİŞ GÜN Davalı: Bartın Valiliği Vekili : Av. Hacer TOKGÖZ 
I. DAVA KONUSU OLAY 

1.Davacılar vekili, korunma ve bakım altında olan 2016 doğumlu Ö.Y. ve M.Y.'nin kardeşolduklarıni, anne ve babalarını kaybettiklerini, akraba (teyze-enişte) olduklarından Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü kararı ile koruyucu aile statüsünde yanlarına yerleştirildiğini, kardeşlere şiddet ve kötü muamele uygulandığına dair hazırlanan rapora istinaden, akraba ve yakın çevre koruyucu aile hizmet modelinin sonlandırılmasına ve çocukların geri alınmasına karar verildiğini oysa çocukların sicak bir aile ortamında büyümesi için yoğun çaba sarf ettiklerini şiddet ile ilgili iddiaların tamamen gerçek dışi olduğunu ileri sürerek, Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler Il Müdürlüğü Koruyucu Aile Komisyonu'nun 10/06/2022 tarih ve 143 sayılı koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin kararının iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. ÍdariYargida 
2. Zonguldak Ídare Mahkemesi 27/10/2022 tarih ve E.2022/801, K.2022/940 sayılı kararı ile,davalı idarece kamu gücü kullanılarak tek yanlı olarak davacıların koruyucu aile statüsünün iptaline karar verilmiş ise de; dava konusu işlemin, küçükler hakkında alınan koruma ve bakım tedbiri kapsamında olduğu ve sonuçlarını özel hukuk alanında doğurduğu hususu dikkate alındığında davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş.bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, korunma kararını; korunmaya muhtaç çocukların reşit oluncaya kadar sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararıolarak niteleyip, bu tedbir kararının yetkili ve görevli mahkemece alınacağını ifade etmiştir. Anılan Yasaya dayanılarak çıkarılan Koruyucu Aile Yönetmeliği'nde de, Koruyucu Aile Komisyonu tarafindan,sosyal inceleme raporları çerçevesinde değerlendirme yapilarak koruyucu ailenin çocuğa uygun olup olmadıği, hangi çocuğun hangi aileye yerleştirileceği, ailenin koruyucu aile statüsünün iptal edilip edilemeyeceği hususlarında karar alınabileceği belirtilmiş bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden, koruyucu aileye ilişkin hizmetlerin, koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılan "bakim tedbiri" kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. Dolayısıyla, 4787 sayılı Yasa uyarınca küçükler hakkında koruyucu,destekleyici ve sosyal nitelikteki tedbir kararlarının aile mahkemesi tarafindan alınacaği hususu gözönüne alındiğinda, koruyucu aile hizmetlerinden kaynaklanan uyuşmazlikların da aile mahkemesi tarafindan karara bağlanması gerekmektedir.

Öte yandan, bir işlem ya da kararın idari nitelikte sayılabilmesi için o işlemin veya kararın, bir kamu kurumunca ya da idare örgütü içinde yer alan bir idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyetiyle ilgili bulunması gerekir. Idari makam ve mercilerin idare işlevleriyle ilgili, kamu hukuku alanında tesis ettikleri, tek tarafli, doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuki tasarruflar olan idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

Uyuşmazlik konusu olayda, her ne kadar koruyucu aile yönetmeliği ile idareye koruyucu aile sözleșmesinin imzalanmasi, iptali konusunda yetki verilmesi ve ilk defa koruyucu aile olma taleplerinin reddedilmesi hususunda yetki verilmiş ise de, söz konusu yetkiler idari faaliyetle ilgili bulunmayıp, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurmaktadır.

Bu durumda, davacıların koruyucu aile statüsünün davalı idarece kamu gücü kullanımı ile tek yanlı olarak iptal edilmiş ise de; dava konusu işlemin, küçükler hakkında alınan 'koruma ve bakım tedbiri' kapsamında olduğundan ve sonuçlarını özel hukuk alanında doğurduğundan, işbu davada görevi ve yetkili yargı yerinin adli yargı mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Daniştay Ídari Dava Daireleri Kurulu'nun 05.11.2015 tarih ve E:2015/981,K:2015/3942 sayılı kararı da bu yöndedir. "
3. Davacılar vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 

4. Bartin Aile Mahkemesi 26/05/2023 tarih ve E.2023/77 sayıli kararı ile, koruyucu aile statüsünün iptali işleminin hukuka aykırı olması nedeniyle kaldırılması talebinin idari yargı yerinde karara bağlanması gerektiği sonucuna varılarak, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismışöyledir:
"..Aynı taraflar arasında aynı dava konusu işleme ilişkin Zonguldak İdare Mahkemesinin 2022/801 E.-2022/940 K. sayılı kararında uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar koruyucu aile yönetmeliği ile idareye koruyucu aile sözleşmesinin imzalanması, iptali konusunda yetki verilmesi ve ilk defa koruyucu aile olma taleplerinin reddedilmesi hususunda yetki verilmiş ise de, söz konusu yetkiler idari faaliyetle ilgili bulunmayıp, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğurduğu ve bu nedenle adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu değerlendirilmiş ise de yönetmeliğin 22/3 maddesine göre koruyucu aile statüsünün iptali halinde bu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemeyeceğinin düzenlendiği, dava konusu işlemin sonucunun salt işlem konusu küçüklerin durumunu etkilemediği, aynıidari işlem ile davacıların başka korunmaya ihtiyacı olan çocuklar bakımından da yanlarına yerleştirme yapılamayacaği hükmüne tabi tutulmasına neden olduğu, idarece verilen koruyucu aile statüsünün,koruyucu ve destekleyici tedbirler veya korunma kararlarının doğrudan sonucu olmadığı, görevli adli yargı mahkemelerinin yerleştirme kararları korunmaya ihtiyacı olan çocukların özel hukuk alanındaki şahsi hallerini etkilemekle birlikte; idarenin koruyucu aile statüsüne ilişkin işlemlerinin talep eden kişiler bakımından bağımsız sonuç doğurduğu, dava konusu işlemin idari makam tarafindan re'sen, kamu gücünü kullanarak, tek yanhı ve icrai nitelikte gerçekleştirilmiş olduğu, icrai niteliği gereği davacıların idare karşısında koruyucu aile statüsünün kaybı nedeniyle yönetmeliğin 22/3 yaptırımına tabi tutulduğu ve ayrica koruyucu aile statüsü ile birlikte tesis edilen maddi yardım kapsamından ayrik tutulduklari, bu kapsamda Yargitay 2. Hukuk Dairesinin 2021/5900 E. ve 2022/2757 K. sayılı kararında ve Uyuşmazlık Mahkemesinin 2020/312 E. ve 2020/321 K. sayılı kararlarında belirtildiği üzere dava konusu işlemin idari nitelikte bulunduğu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesindeki idarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalar kapsamında, dava konusu koruyucu aile statüsünün iptali işleminin hukuka aykırı olması nedeniyle kaldırılması talebinin idari yargıyerinde karara bağlanması gerekeceği, sonuç olarak önceki kesinleşen görevsizlik kararını veren Zonguldak İdare Mahkemesinin görevli olduğu kanısına varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinin başvuru yapılmasına'
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari 

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.'
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Koruma önlemleri" başlıklı 346. maddesi şöyledir:"Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır."
7. Kanun'un "Çocukların yerleştirilmesi" başlıklı 347. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmiş

hâlde kalırsa hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir.
8. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına,haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir."
9. Aynı Kanun'un "Koruyucu ve destekleyici tedbirler" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi şöyledir:
"Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasınısağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlik ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir.Bunlardan;
c) Bakım tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde, cocuğun resmî veya özel bakim yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden yararlandırılması veya bu kurumlara yerleştirilmesine, yönelik tedbirdir."
10. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun "Korunma kararı" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"Korunmaya ihtiyacı olan çocukların reşit oluncaya kadar bu Kanun hükümlerine göre Kurumca kurulan sosyal hizmet kuruluşlarında bakılıp yetiştirilmeleri ve bir meslek sahibi edilmeleri hususundaki gerekli tedbir kararı 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa göre yetkili ve görevli mahkemece alınır. Bu karar için gerekli belgeler Kurumca düzenlenir ve ilgili mahkemeye gönderilir.
Haklarında derhal korunma tedbiri alınmasında zorunluluk görülen çocuklar mahkeme kararı alınıncaya kadar, bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda veya aile yanında mahalli mülki amirin onayi alinmak suretiyle bakım altina alınir. (Ek fikra: 6/2/2014-6518/17 md.) Sosyal hizmet kuruluşlarının kendisine teslim edilen çocuk hakkında yapacağı inceleme sonucunda hazırlayacağıraporda, 5395 sayıli Kanunun 9 uncu maddesi uyarinca çocuğun derhâl korunma altina alınmasıni gerektiren bir durum olmadiği ve ailesine teslim edilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadiği kanaatine varması hâlinde mülki idare amirinin onayı ile çocuk ailesine teslim edilebilir."
11. Bu Kanun'un "Koruyucu aile" başliklı 23. maddesi şöyledir:
"Mahkemece korunma kararı alınan korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesi bu Kanuna göre kurulmuş kuruluşlarda olduğu kadar Kurumun denetim ve gözetiminde bir "Koruyucu Aile" tarafindan da yerine getirilebilir. (Değișik ikinci cümle: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aileye,korunmaya ihtiyacı olan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesine karşılık olarak ikinci fikra kapsamında ödeme yapılabileceği gibi koruyucu aile bu işi gönüllü olarak da üstlenebilir.
(Değişik ikinci fikra: 6/2/2014-6518/18 md.) Koruyucu aile hizmeti kapsamında aile yanına yerleştirilen çocukların bakım, eğitim, kurs, okul, yemek ve taşima servisi, harçlık ve benzeri ihtiyaçları esas alınarak koruyucu ailelere, bu giderlerin tamamına karşılık toplu bir ödeme yapılmasına veya her bir gider türü için ayrı ayri yapılacak ödemelerin kapsamına, ödeme tutarlarına, yapılacak ödemelerin usul ve esası ile koruyucu ailelerin seçimine, çocukla ilgili sorumluluklarına ve hizmetin işleyişine ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlıği tarafindan çikarılan yönetmelikle belirlenir ve bu kapsamda verilecek ödemelerden hiçbir kesinti yapilmaz."
12. 2828 sayıli Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 22. ve 23. maddeleri ile 03/06/2011 tarih ve 633sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanmış Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akraba veya Yakın Çevre Koruyucu Aile Modeli: Veli ya da vasi dışında kalan kan bağıbulunan akrabalar ya da çocuğun iletişim içindeolduğu veya tanıdığı bakıcı, komşu gibi yakın çevresinde olan, tercih etmeleri halinde en az temel ana, baba eğitimleri kapsaminda eğitim almiş kiși ve ailelerin sağladığı bakımi,

d) Çocuk: Sosyal Hizmetler Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fikrasının (b) bendi, 22 nci maddesi ve 24 üncü maddesi ile 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun 3 üncümaddesinin birinci fikrasının (a) bendi, 5 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ve 9 uncu maddesi çerçevesinde, hakkında yetkili ve görevli mahkemece verilen korunma karari, acil korunma kararı ya da bakım tedbiri alınan çocuklar ile hakkında mahallin mülki amiri tarafindan acil korunma kararı alınan veya bakım onayı verilen çocuğu,
1) Komisyon: Mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısı başkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında biri vakadan sorumlu en az dört sosyal çalışma görevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşturulan koruyucu aile komisyonunu,
m) Koruyucu Aile Sõzleşmesi: Il veya ilçe müdürlükleri ile koruyucu aile arasında imzalanan ve koruyucu ailenin yükümlülüklerini kapsayan mahalli mülki amir onaylı belgeyi,
ifade eder."
13. Yönetmeliğin "Komisyon kuruluş ve işleyiş esasları" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"1) Komisyon, mahalli mülki amirin onayı ile illerde il müdürü veya görevlendirilen il müdür yardımcısı başkanlığında, ilçelerde ise ilçe müdürü başkanlığında, biri vakadan sorumlu olmak üzere en az dört sosyal çalışma görevlisinden, sayının yetersiz olması halinde iki sosyal çalışma görevlisinden oluşur.

2) Komisyona, koruyucu aile hizmetine ilişkin sosyal çalışma görevlisi veya çocukla ilgili diğer uzmanlar tarafindan kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili konularda hazırlanan raporlar sunulur. Komisyon ihtiyaç duyduğu kişileri dinleyebilir. Vaka süreci ve çocuğun üstün yararı doğrultusunda karar verilir.Kararlar oy çokluğu ile alınır. Gerekli görülmesi halinde tekrar inceleme yapılmasına karar verilebilir."
14. Yönetmeliğin "Komisyon ve koruyucu aile biriminin görevleri" başliklı 12. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyonca, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, aşağıdaki konularda karar alınír.a) Koruyucu aile olmak üzere başvuran ailelerin uygunluğu,
b) Koruyucu Aile Belgesi düzenlenmesi,
c) Çocuğun yerleştirileceği aile,
¢) Koruyucu Aile Belgesinin geçerliliği,
d) Çocuğun koruyucu aile ile birlikte yurt dışına çıkması,
e) Çocuğun koruyucu aileden geri alınmasi,
f) Koruyucu aile statüsünün iptali,
g) Hizmet sürecinde tereddütte kalınan durumların değerlendirilmesi."
15. Aynı Yönetmeliğin "Koruyucu aile statüsünün iptali" başlıklı 22. maddesi şöyledir:
"1) Aşağıdaki durumların tespiti halinde koruyucu aile statüsü iptal edilir.
a) Çocuğu ihmal ve istismar ettiğinin, kötü muameleye maruz bıraktiğının belirlenmesi.
b) Sosyal ilişkileri açısından toplumun norm ve değerlerine aykırı düşen davranışlarının gözlenmesi.

c) Fizik ve ruh sağliğının, çocuğun bakımını etkileyecek derecede bozulmuş olduğunun Devlet ya da üniversite hastanelerince doktor raporu ile belirlenmesi.

c) 8 inci maddenin dokuzuncu fikrasının (d) bendine göre sahip olduğu şarti yitirmesi.
d) Mesleki danışmanlık hizmeti ve yönlendirmelere uygun davranmaması.
e) Geçici koruyucu ailenin çocuk yerleştirme önerilerini mazeretsiz olarak üç kereden fazla kabul etmemesi.

2) Birinci fikrada belirtilen durumların tespiti halinde; sorumlu sosyal çalışma görevlisinin hazırlayacağı rapor, geciktirilmeksizin Komisyona iletilir. Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin talep hakkında komisyon tarafindan en fazla onbeş gün içinde karar verilir.

3) Komisyonca koruyucu aile statüsü iptal edilen koruyucu aile yanına bir daha çocuk yerleştirilemez.


4) Koruyucu aile statüsünün iptaline ilişkin karar, Genel Müdürlük ile il ve ilçe müdürlüklerine en kisa sürede bildirilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapilan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Aile Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü Koruyucu Aile Komisyonu'nun 10/06/2022 tarih ve 143 sayılı kararının iptali talebiyle açılmiştir.

19. Dosyanın incelenmesinden, 2016 doğumlu Ö.Y. ve M.Y. kardeşler hakkında Bartin Aile Mahkemesinin 10/11/2021 tarih ve E.2021/684, K.2021/652 sayılı kararı ile "Bartin Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğünce uygulanmak üzere akraba ve yakın çevre koruyucu aile hizmet modeli"kapsamında bakım tedbiri uygulanmasına karar verildiği, bu karar sonrasi, Bartin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Koruyucu Aile Komisyonunun 21/12/2021 tarih ve 202 sayılı kararı ile, "Hasibe ve R.E. çiftinin koruyucu aile olabilme niteliklerini taşıdığı tespit edildiğinden akraba ve yakın çevre koruyucu aile modelinden yararlandırılmasına; Ö.Y. ve M.Y.'nin koruyucu ailesi olmasına, ailenin yanına yerleştirilmesine" karar verildiği ve aile ile 23/12/2021 tarihinde valilik onaylı koruyucu aile sözleşmesi imzalandığı, kardeşlerin aile yanına yerleştirildiği; bilahare yapılan şikayet üzerine hazırlanan 09/06/2022 tarih ve 139 sayıli izleme raporunda belirtilen tespitlere istinaden, Koruyucu Aile Yönetmeliği'nin 22. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinin “Koruyucu aile tarafından çocuğu ihmal ve istismar ettiğinin, kötü muameleye maruz bıraktiğının belirlenmesi" hükmü uyarınca "kardeşlerin yararlandiğı akraba ve yakin çevre koruyucu aile hizmet modelinin sonlandırılmasına, çocukların Hasibe-R.E. çifti yanından geri alinmasına, çocukların kurum bünyesinde koruma ve bakım altina alınmasına, çiftin koruyucu aile statüsünün iptaline" karar verildiği, davacılar tarafindan çocukların sicak bir aile ortamında büyümesi için yoğun çaba sarf ettiklerini şiddet ile ilgili iddiaların tamamen gerçek dışı olduğu ileri sürülerek, Bartın Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Koruyucu Aile Komisyonunun 10/06/2022 tarih ve 143 sayılı koruyucu aile statüsünün iptal edilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmiştir.

20. Yukarıda belirtilen yasal mevzuat uyarınca aile mahkemelerinin, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunması ve haklarının güvence altına alınması için koruyucu ve destekleyici tedbirlere karar verebilecekleri hususunun tartişmasız olduğu, somut olayda mahkemece sadece, çocuklar hakkında akraba ve yakın çevre koruyucu aile hizmet modeli kapsamında bakım tedbiri uygulanmasına karar verildiği, eş söyleyişle davacılara verilmiş bir koruyucu aile statüsünün bulunmadiği; bakım tedbiri kapsamında davacilara koruyucu aile statüsünü verenin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Bartın İl Müdürlüğü ve bunun iptalini yapan kurumun da aynı İl Müdürlüğü olduğu,yapılan işlemin idari nitelikte olduğu idari işleme karşı açılan davanın da, 2577 sayılı Ídari Yargılama 

Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında olduğu anlaşıldığından, davacılar tarafından açılan bu davanın da, idari yargi yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Bartın Aile Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Zonguldak İdare Mahkemesinin 27/10/2022 tarih ve E.2022/801, K.2022/940sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. Bartin Aile Mahkemesince yapılan BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Zonguldak İdare Mahkemesince verilen 27/10/2022 tarih ve E.2022/801, K.2022/940 sayili GÖREVSIZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/423
KARAR NO : 2023/748
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzET : Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapan davacının, 5996 sayılı Kanun'un 10/E maddesi uyarınca tedbiren gõrevinden alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

Davaci : O.T.
Vekili : Av. Hakan KÖKSEL Davalı: Tarım ve Orman BakanlığıVekili : Av. Asude SARI BELEN 
I. DAVAKONUSU OLAY 
KARAR 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmakta iken, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün oluru ile yapılan denetim sonucu düzenlenen 09/12/2022 tarih ve KONT-21/40/126 sayıli soruşturma raporunda; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağliği ve Yem Kanunu ve Türkiye 

Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği Anasözleşmesinde belirtilen yönetim kurulunun görev ve sorumluluğunda bulunan hükümlerine aykırı davranıldığının tespit edildiği gerekçesiyle, Tarım ve Orman Bakanlığının 19/01/2023 tarih ve 8496900 sayılı işlemi ile 5996 sayılı Kanunu'nun 10/E-3maddesi uyarınca müvekkilinin görevine tedbiren son verildiğini, yerine mahkemece kayyım atandığıni,ancak; Bakanlik işleminin ve mahkemece müvekkilinin yerine kayyım atanmasının hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek, anılan işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 25. İdare Mahkemesi 03/03/2023 tarih ve E.2023/290, K.2023/297 sayılı kararı ile,davanın 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin l/a bendi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş ve karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden; davacınin Gaziantep İli, Damızlik Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Yönetim Kurulu başkanlığı görevine son verilmesine ve yerine ilgili Mahkemece kayyım atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kooperatif; tüzel kişiliği haiz bir kişi birliği, başka bir deyişle özel hukuk tüzel kişisidir. 1163sayıl Kanunun atifta bulunduğu Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre özel hukuk tüzel kişilerine yönelik uyuşmazhkların çözüm yeri adli yargıdır.

Kooperatifin tüzel kişilik kazanıncaya kadar idarece tesis edilen işlemlerin iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda, kooperatifin tüzel kişilik kazanmasından sonra meydana gelen uyuşmazlıkların ise adli yargı yerinde çözümleneceği kuşkusuzdur.

Bu durumda, Kooperatifler Kanunu'na göre kurulmuş, bir özel hukuk tüzel kişisi olan ve Gaziantep İlinde faaliyet gösteren birliğin yönetim kurulu başkanı davacının, 5996 sayılı Kanun'un 10/E maddesi uyarınca tedbiren görevine son verilmesine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim; Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesi'nin 21/10/2021 tarih ve E:2021/2940, K:2021/3400 sayılı istinaf başvurusunun reddine dair kararı da bu yöndedir."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargıda dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 12/06/2023 tarih ve E.2023/327 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazhik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmi şöyledir:
"...yapilan değerlendirme sonucunda, dava konusu işlemin dayanağının 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağliği, Gida ve Yem Kanununun 10/E maddesi olduğu, madde kapsamında bakanlığa verilen yetkinin idari nitelikte bulunduğu, 5018 sayılı Kanun kapsamında ve 1 numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında bakanlığın ve ilgili birimlerinin idare olarak sayıldıği, bu hali ile dava konusu görevden almaya ilişkin işlemin idari işlem niteliğinde bulunduğu, idari işlemlerin iptaline yönelik olarak açılan davalarda görevli yargı yerinin idari yargı olduğu, davacının ya da davalının tacir ya da tacir sayılanlar arasında bulunmadıği, davanın niteliği itibari ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde sayılan davalar arasında da yer almadıği, davanın doğrudan 1163sayıli Kooperatifler Kanunundan kaynaklanan nitelikte olmadıği ve 1163 sayıli Kooperatifler Kanununun 99. maddesinin dava konusu işleme karşı açılan davalarda uygulanma ihtimalinin bulunmadıği, doğrudan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerinden doğmayan davaların işin niteliğine göre yargı mercileri tarafindan çözümlenmesinin gerektiği, doğrudan 1163 sayıh Kooperatifler Kanunundan kaynaklanmayan, ancak çözümünde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerinin uygulanmasının dava konusu işlemin idari işlem ve yargı yolunun idari yargi olduğu sonucunu değiştirmeyeceği, idari yargi yerince idare tarafindan tesis edilen idari işlemin kanuna uygun olup olmadiğının 

değerlendirilmesinin gerektiği, mahkememize açılan dava öncesinde aynı konuya ilişkin olarak açılan dava kapsamında Ankara 25. Idare Mahkemesinin 03/03/2023 tarih, 2023/290 esas. 2023/297 karar sayılıkararı ile adli yargı yerinin görevli olduğuna karar verildiği, kararın taraflara tebliğ edildiği ve istinaf kanun yoluna başvurulmayarak şeklen kesinleştiği, davacı tarafindan verilen karar üzerine mahkememize davanın açıldığı, açıklanan gerekçelerle dava konusu idari işleme karşı açılan davada idari yargı yeri olan Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğu, adli yargı yerinin ve mahkememizin görevli olmadığı değerlendirildiğinden 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun 19/1-2. maddeleri uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına. Uyuşmazlık Mahkemesi kararı sonrasında gerekli iş ve işlemlerin yapılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 13/06/2010 tarih ve 27610 sayili Resmi Gazete'de yayimlanan 5996 sayili Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gida ve Yem Kanunu'nun, 10. maddesinin 6. fikrasının Anayasa Mahkemesinin 20/3/2013 tarihli ve E.2012/76, K.2013/44 sayılı kararı ile iptal edilmeden önceki ilk hali (Mülga: 28/1/2015-6589/8 md.) şöyledir:
"(6) Gerçek veya tüzel kişiler, hayvan gen kaynaklarının korunması, islahı, geliştirilmesi,yaygınlaştırılması ve pazarlama amacına yönelik özel hukuk hükümlerine tabi birlikler şeklinde organizasyonlar kurabilir. Bu organizasyonlar, 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan kooperatiflere sağlanan her türlü vergi ve harç muafiyetinden aynı koşullarla yararlanır.Bakanlık, hayvan gen kaynaklarının korunmasi, islahi, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve belgelendirme gibi konularda bu organizasyonlarla işbirliği yapabilir ve bunların bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerini kontrol eder. Birlikler; merkez birliği şeklinde örgütlenebilir ve ihtiyaç duyduğu yerlerde şube açabilir,asli görevlerini yürütmek üzere teknik ve sağlık personeli çalıştırabilir. Bakanlık; birliklere teknik hizmetler, sağlik hizmetleri ve eğitim konusunda gerektiğinde aynî ve nakdî destek verebilir, birliklerin personel ve tesislerinden yararlanma talebinde bulunabilir."
6. 5996 Sayılı Kanun'un "Islah amaçlı yetiştirici birlikleri" başhıklı 10/A maddesi şöyledir:"(Ek: 28/1/2015-6589/1 md.)

(1) Hayvan gen kaynaklarının korunmasi, araştırılmasi, tespiti, islahi, geliştirilmesi,yaygınlaștırılması ve pazarlanması konularında faaliyet göstermek amacıyla gerçek veya tüzel kişi yetiştiriciler tarafından, tüzel kişiliği haiz ve özel hukuk hükümlerine tabi ıslah amaçhı yetiştirici birliği kurulabilir.

(2) Islah amaçlı yetiştirici birliği, koyun ve keçi türlerinde müştereken, diğer hayvan cinslerinde ise aynı türden hayvana veya arılı kovana sahip en az yedi yetiştiricinin bir araya gelmesiyle kurulur. İl düzeyinde islah amacına yönelik aynı türden yalnızca bir birlik kurulabilir. Kurucu üyelerce hazırlanıp imzalanan ve Bakanlık tarafindan yayımlanan tip ana sözleşmeye aykırı hükümler içermeyen ana sözleşme Bakanlık il müdürlüğüne verilir. Birliğin kuruluşuna izin verilmesi hâlinde ana sözleşme,kurucu üyelerin başvurusu üzerine birliğin bulunduğu yer ticaret sicilinde tescil ve ilan olunur. Birlik,ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır ve tescilden itibaren üç ay içinde ilk genel kurul toplantisınıyapar. İlk toplantıda birlik asıl üye sayısının yönetim ve denetleme kurullarını oluşturacak sayının altında olduğunun tespiti hâlinde, toplantı tarihinden itibaren bir ay içinde ikinci genel kurul toplantisı yapılır.Bu toplantıda da yeterli asıl üye sayısına ulaşılamaması hâlinde birlik, Bakanlık il müdürlüğünün onayıile dağılır. Birlikler, ihtiyaç duyulan yerlerde Bakanlığın izniyle şube veya irtibat bürosu açabilir; birliğin görevlerini yürütmek üzere ihtiyaç duyduğu sayıda personel çalıştırabilir.

(3) Ana sözleşmede aşağıda belirtilen hususlara yer verilir:
a) Birliğin adi, amacı ve görevleri 
b) Üyeliğe ilişkin şartlar ve üyeliğin sonlandırılması
c) Gelir, gider ve diğer mali hükümler 
c) Sorumluluklar 
d) Yönetim, sevk ve idare 

e) Temsil ve tescil 
f) Dağılma ve tasfiye 
g) Denetim 
ğ) Diğer konular 
(4) Birlikler, merkez birliği şeklinde örgütlenebilir ve faaliyet alanı ile ilgili bir merkez birliği kurabilir. Merkez birliklerinin kuruluşu ve dağılması birliklerde uygulanan esaslara tabi olmakla birlikte,kuruluş ve dağılma onayı Bakanlık tarafından verilir. Merkez birliği en az yedi il birliğinden oluşur.Merkez birliği genel kurulu, üye birliklerin asıl üye sayısına göre yönetmelikle belirlenecek oranlarda seçilecek delegelerden oluşur.

(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
7. 5996 sayılı Kanun'un "Islah amaçlı yetiştirici birliklerinin denetimi" başlıklı 10/E maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
"(Ek: 28/1/2015-6589/6 md.)
(1) Bakanlık, hayvan gen kaynaklarının korunmasi, islahi, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ile pazarlanması faaliyetlerinde, ön soy kütüğü, soy kütüğü gibi kayıt işlemlerinde ve belgelendirme konularında birliklerle iş birliği ve birliklere yetki devri yapabilir. Bakanlık, birliklere teknik hizmetler ile sağlık ve eğitim hizmetleri konusunda gerektiğinde personel ile ayni ve nakdî destek verebilir,bunların bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerini kontrol eder ve gerekli görmesi hâlinde denetler.Bakanlık, birliklerin ve merkez birliklerinin genel kurullarında temsilci bulundurur.
(2) Bakanlık, birlikleri ve merkez birliklerini idari, mali, hukuki ve teknik yönler ile hayvan sağlığı yönünden Bakanlık müfettiş ve kontrolörleri aracılığıyla denetler. Ayrica, denetim sonuçlarıBakanlığa bildirilmek şartıyla merkez birlikleri de kendi denetleme kurulları aracılığıyla üye birliklerini denetleyebilir. Merkez birlikleri ve birlikler, denetim sonuçlarına göre bu Kanun hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça verilen talimatlara uymak zorundadırlar.

(3) Yapilan denetimler sonucunda, merkez birliklerinin, birliklerin ve bunların iştiraklerinin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilerinin, Bakanlıkça verilen talimatlar ile hukuka açıkça aykiri eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda, Bakanlik, kamu yarari ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hâllerde ileride telafisi güç veya imkânsız zararlara yol açılmasının engellenmesi amacıyla bu kişileri belirli bir süre ile görevden uzaklaştirabilir veya görevlerine tedbiren son verebilir. Bu durumda Bakanlik, bir yil içinde olağanüstü genel kurul toplantisının yapılması için gerekli tedbirleri alır.

(5) Birliklerde görevli bulunanlar bu kuruluşlara ait mal, para ve para hükmündeki kâğıtları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kontrolörlere, denetimle görevlendirilen personele ve kredi kuruluşlarının denetim görevlilerine göstermek, sayılmasina ve incelenmesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlü oldukları gibi Bakanlıkça kendilerinden istenilen her türlü bilgi, belge ve kayıtlari, tanınan süre içinde tam olarak vermek zorundadır.

(6) Yönetim kurulu üyeleri ve birlik çalışanlari, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, suç teşkil eden fiil ve hareketleri ile birliğin para ve mallari, bilanço, tutanak,rapor ve başka evrak, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.

(7) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
8. 5996 sayılı Kanun'un "ıslah amaçlı yetiştirici birliklerinin dağılması ve tasfiyesi" başlıklı 10/F maddesi ise şöyledir:
"(Ek: 28/1/2015-6589/1 md.):
(1) Birlik; ana sözleşme gereğince, genel kurul kararıyla, iflasın açılmasiyla, birlik asıl üye sayısının, yönetim ve denetim kurullarını oluşturacak sayının altına düşmesi hâllerinde Bakanlık il müdürlüğünün onayı ile dağılir. Kuruluş amacına ulaşma imkânının kalmadığının Bakanlikça tespiti hâlinde ise Bakanlık ilgili genel müdürlüğünün onayı ile dağılır.


(2) Birliklerin dağılmasi, Ticaret Siciline tescil ile ilan ettirilir.
(3) Islah amaçhı yetiştirici birliklerinin kuruluşu, organları, çalışma usul ve esasları ile dağılma ve tasfiyesine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Kooperatifler Kanunu hükümleri uygulanır."
9. Türkiye Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği Anasözleşmesinin "Merkez Birliğinin Kuruluş Yasal Dayanaği" başlıklı 66. maddesi şöyledir:
"(1) Merkez Birliğinin kuruluşu, 11/6/2010 tarih ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağliği, Gida ve Yem Kanunu'nun 10/A ila 10/F maddelerine ve bu Kanuna istinaden 26/08/2016 tarih 29813 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğe göre düzenlenmiştir.

(2) Ana sözleşmede belirtilmeyen hususlar ile çelişen hükümlerde yönetmelik hükümleri geçerlidir."
10. Anasözleşmenin "Denetim" başliklı 67. maddesi şöyledir:
" (1) Merkez Birliği, Kanun, Yönetmelik ve bu ana sözleşmede kendilerine verilen görevlerle ilgili olarak Bakanlığın gözetim ve denetimine tabidir. Bakanlık, Merkez Birliğini idari, mali, hukuki ve teknik yönler ile hayvan sağlığı yönünden Bakanlık müfettiş ve kontrolörleri ile Kanunun 10/E maddesinin beşinci fikrası hükümleri uyarınca denetimle görevlendirilen personel aracıliğıyla denetler.Ayrıca, denetim sonuçları Bakanlığa bildirilmek şartıyla Merkez Birliği de kendi denetleme kurullarıaracılığıyla üye birliklerini denetleyebilir. Merkez Birliği denetim sonuçlarına göre Kanun, Yönetmelik ve bu ana sözleşme hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça verilen talimatlara uymak zorundadırlar.
(2) Yapilan denetimler sonucunda, Merkez Birliğinin ve iştiraklerinin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilerinin, Bakanlıkça verilen talimatlar ile hukuka açıkça aykırı eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda, Bakanlık, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hâllerde ileride telafisi güç veya imkânsiz zararlara yol açılmasınin engellenmesi amaciyla bu kişileri belirli bir süre ile görevden uzaklaştırabilir veya görevlerine tedbiren son verebilir.Bu durumda Bakanlik, bir yıl içinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapılması için gerekli tedbirleri alir.

(3) Merkez Birliğinde görevli bulunanlar bu kuruluşlara ait mal, para ve para hükmündeki kâğitları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kontrolörlere,denetimle görevlendirilen personele ve kredi kuruluşlarının denetim görevlilerine göstermek, sayılmasına ve incelenmesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlü oldukları gibi Bakanlıkça kendilerinden istenilen her türlü bilgi,belge ve kayıtlari, tanınan süre içinde tam olarak vermek zorundadır.

(4) Yönetim kurulu üyeleri ve Merkez Birliği çalışanlari, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, suç teşkil eden fiil ve hareketleri ile Merkez Birliğinin para ve mallari, bilanço, tutanak, rapor ve başka evrak, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayıkamu görevlisi gibi cezalandırılır.

(5) Bakanlık, denetleme yetkisi kapsamının dışında ayrica yürürlükteki mevzuat hükümlerinin uygulanmasına yönelik olarak Merkez Birliğine istişari görüş bildirebilir.

(6) Merkez Birliğine kredi veren kurum ve kuruluşlar, verilen kredilerin gayesine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığıni, plan ve projesine uygunluğu, teknik özellikleri ve kalite açısından denetleyebilir.

11. Anasözleşmenin "Hüküm Bulunmayan Haller" başlıklı 68. maddesi şöyledir:
"(1) Merkez Birliği, 24/4/1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan kooperatiflere sağlanan her türlü vergi ve harç muafiyetinden aynı koşullarla yararlanır.
(2) Merkez Birliğinin kuruluşu, organlari, çalışma usul ve esasları ile dağılma ve tasfiyesine ilişkin olarak Kanun, Yönetmelik ve Yönetmeliğe istinaden hazirlanan bu Ana Sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümleri uygulanır."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:

(Değişik:10/06/1994-4001/1 md.)
"İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
B. Yargı Kararı
13. 5996 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (6) ve (15) numarali fikralarının ve 31. maddesinin (10) ve (11) numarali fikralarinin 

Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla yapılan başvuru sonucunda, Anayasa Mahkemesi 20/3/2013tarih ve E.2012/76, K. 2013/44 sayılı kararı ile 5996 sayılı Kanun'un 10. maddenin 6. fikrasının iptaline karar verilmiştir. İptal kararı gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
,'... Kanun'un 10. maddesinin (6) numaralı fikrasında gerçek veya tüzel kişiler tarafindan hayvan gen kaynaklarının korunması, islahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlama amacına yönelik özel hukuk hükümlerine tabi birlikler şeklinde organizasyonlar kurulabileceği belirtilmiş, ancak bu birliklerin kuruluşu, sona ermesi, temsili, yönetimi, fiil ehliyetini nasıl kullanacaği, tüzel kişiliğinin bulunup bulunmayacaği, haklara ve borçlara ehil olup olmayacağı konularında kanunla temel kurallar belirlenmeden bu hususların düzenlenmesi maddenin (15) fikrasında yürütmenin düzenleyici işlemine bırakılmıştır.

Anılan hususlarda kanun koyucunun yasal düzenleme yapmayıp bu hususların düzenlenmesini yürütmenin düzenleyici işlemine bırakması yasama yetkisinin devri sonucunu doğurduğu gibi, yasal çerçevesi çizilmemiş alanda idareye her an değiştirilebilir nitelikte hukuksal tasarruflarda bulunma yetkisinin verilmiş olması hukuki belirlilik ilkesini de zedelemektedir. Hukukumuzda kendine özgüamaçları gerçekleştirmek için kanunla kurulan ve nitelikleri özel kanunlarında gösterilen 'birlik' isimli yapılar bulunmakta ise de bu yapılarla ilgili genel bir yasal düzenleme bulunmadığından, kurala konu birliklerin hukuki statülerine ilişkin temel hususların belirli olduğunu söylemeye olanak yoktur.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2. ve 7. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLl ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Gaziantep ili, Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Yönetim Kurulu 

Başkanı olan davacının, 5996 sayıli Kanun'un 10/E maddesi uyarınca tedbiren görevinden alınmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının 19/01/2023 tarih ve 8496900 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

17. Somut olay ve konuya ilişkin yasal düzenlemeler irdelendiğinde; 5996 sayılı Kanun'un 10.maddesinin 6. fikrasının Anayasa Mahkemesinin kararı ile iptal edilmeyen ilk halinde, Birliğin denetimi ve denetim sonuçlarına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmaz iken, Anayasa Mahkemesinin verdiği iptal kararı üzerine yapılan ve yukarıda "mevzuat" bölümünde belirtilen yeni düzenlemelerde, Birliğin denetimi ve denetim sonunda alınacak tedbirlere ilişkin hükümlere yer verildiği görülmüştür. Böylelikle,bu gibi hallerde, artik 1163 sayili Kooperatifler Kanunu'na gidilmesine, 1163 sayili Kanun'a başvurulmasina olanak bulunmamaktadır.

18. Kaldı ki, Birlikler yönünden Kooperatifler Kanunu'na atifta bulunan düzenlemenin, vergi,resim, harç muafiyetlerine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

19. Bu durumda, Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Yönetim Kurulu Başkanı olan davacının, 5996 sayılı Kanun'un 10/E maddesi uyarınca tedbiren görevinden alınmasına ilişkin davalıidare işleminin, idari işlem niteliği taşıdığı açık olduğundan, uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi kapsamında idari yargi yerinde cözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmiştir.
18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 25. Idare Mahkemesinin 03/03/2023 tarih ve E.2023/290, K.2023/297 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 25.İdare Mahkemesinin 03/03/2023 tarih ve E.2023/290, K.2023/297 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, OY BiRLİĞi İLE KESiN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/429
KARAR NO : 2023/568
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : 775 sayılı Yasa kapsamında, davacılara verilen arsa tahsis belgelerinin iptal edilmesinden sonra, arsa bedelinin ödendiğinden bahisle davacıların uğradıklarını ileri sürdükleri zararın yasal faiziyle 

birlikte davalı idareden tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERÍNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.A. vd.

Vekili : Av. Ozan GÜRHAN 
Davali : Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Tuğba VAROL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, Balikesir ili, Karesi ilçesi, 2. Kayabey mahallesi, 5 nolu Gecekondu Önleme Bölgesinde arsa tahsis belgesi verildiğini, davacıların arsa tahsis belgelerinin taksitlerini ödediklerini,davalı belediye tarafindan 775 sayılı Gecekondu Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesi gereğince davacılara ait tahsis belgesinin iptal edildiğini ileri sürerek, arsaların rayiç bedellerinin tespit edilerek her bir davacı için ayrı ayrı olmak üzere şimdilik 1.000 TL'nin davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı idare vekili, cevap dilekçesinde davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Balikesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/02/2019 tarih ve E.2018/175 K.2019/50 sayıli kararı ile, 775 sayılı Kanun uyarınca başlanılan tahsis işlemlerinin sonuçlanmaması nedeniyle ödendiği iddia edilen arsa bedeli nedeniyle oluşan zararın tazmini talebine ilişkin davaya bakma görevinin idari yargıya ait olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK.'nın 114-1-b maddesinin yargı yolunun caiz olması ve 115/1 maddesi ile de, mahkemenin dava şartlarinin mevcut olup olmadiğini, davanın her aşamasinda kendiliğinden araştıracağı öngörülmüş olduğundan, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur 
4. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 25/10/2022 tarih ve E.2020/1793K.2022/2574 sayılı kararı ile, taraflar arasındaki sözleşmenin özel hukuk sözleşmesi olması nedeniyle Yargıtay'ın bu konudaki içtihatları da dikkat alındığında, davanın görülme yerinin adli yargı olduğu gözetilerek esasa girilip hüküm kurulması gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulmasıın doğru görülmediği gerekçesiyle, davacıların istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1,a,3 maddesi gereğince kaldırılmasına ve dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Balıkesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/12/2022 tarih ve E.2022/827 sayılı kararı ile,mahkemelerince verilen görevsizlik kararınin kaldirılması nedeniyle, davanin mahkemelerinin esas kaydına alınarak, duruşma gününü bildirir davetiye göndermiştir.

6. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:

"... idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı irade beyanı suretiyle tesis edilen idari işlemin hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesini gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 26/11/2018 tarihli ve E.2018/788, K.2018/788 sayılı kararıda bu yöndedir."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun kabulü gerektiği yönünde düşünce vermiştir. Düşüncenin ilgili kısmı özetle şöyledir:
Anılan mevzuat uyarınca yapılan tespit ve değerlendirme sonucunda, öngörülen koşullara uygunluğu saptanan ilgililere arsa veya hisse tahsis etmek ve bunlar adına tapuya tescil ettirmek,koşulları taşımayanların istemlerini ise reddetmek yetkisine sahip olan idarenin söz konusu uygulama işlemleri, kamu gücüne dayali, resen ve tek yanlı nitelik taşımakta olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargi davalari, idari dava türleri arasında sayılmiştir.
775 sayılı Kanun uyarınca tahsis belgesi karşılığı tapu kaydının hukuki nedenlerle verilememesi sonucu tahsis bedeli ödeyenin uğradığını iddia ettiği zararın tazminine ilişkin davanın, işlemin davalıidarenin resen ve tek taraflı kamu gücü kullanması sonucu ortaya çıkması sebebiyle ve işlemin idari niteliği itibarı ile idare mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmışolduğu başvurunun kabulü ile Balıkesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.12.2022 tarihli ve 2022/827E. sayılıi görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir...
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. 775 sayıli Gecekondu Kanunu'nun 4. maddesi şöyledir:
"Gecekonduların islah, tasfiye ve önleme bölgeleri içinde bulunan binalı ve binasız vakif taşınmaz mallardan 3 üncü maddenin ikinci fikrası kapsamı dışında kalanlari, bu kanunda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere, aşağıdaki şartlarla ve genel hükümlere göre bedeli ödenmek suretiyle ilgili belediyelerin mülkiyetine geçer:
a) Arazi ve arsaların bedeli; bulunduğu şehir, kasaba ve bölgenin özellikleri, yapılmış ve yapılacak kamu hizmet ve tesislerinin durumu vesair hususlar da gözönünde bulundurularak, ilgili belediye ve Vakiflar Ídaresi arasında anlaşma yolu ile tespit edilir.

11. "Arsa tahsisi şart ve şekilleri" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
" 7 nci madde gereğince tespit olunan önleme bölgelerindeki arsalar, öncelikle gecekonduların ıslahı ve tasfiyesi sebepleriyle açıkta kalacaklara ve diğer konutsuz vatandaşlara verilir.
Bu arsalardan, islah ve tasfiye bölgelerinde bulunan diğer yapı sahiplerinden yapısının tasfiyesini isteyenler de faydalanabilirler."
12."Yardımlar ve Muafiyetler" başlıklı 27. maddesi şöyledir:

"Bu kanun hükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerle gecekondusunu islah edeceklere,imkânları nispetinde Toplu Konut İdaresi Başkanliğınca, mahalli belediyelerce veya diğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardım yapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayni yardım yapılması yoluna gidilir. Islahı gereken konutların tespiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklara veya konutunu islah edeceklere temin olunacak kredi veya yapılabilecek ayni ve teknik yardımların miktar, şekil ve sair şartlarına dair esaslar yönetmelikte belirtilir 
Kendilerine arsa tahsis edilenler, yönetmelikte belirtilen işlemleri, tahsis tarihinden itibaren 6ay içinde tamamlamaya ve krediye ihtiyaçları bulunduğu ve yönetmeliğe göre gerektiği takdirde, Türkiye Emlak Kredi Bankasında kendilerine kredi tahsisini gerektirecek şekilde hesap açtırmaya mecburdurlar.Bunlardan krediye hak kazananların kredi tahsis tarihinden itibaren diğerlerinin ise, arsa tahsisi tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde konutlarını yapmaya başlamaları ve 32 nci maddeye uygun olarak önceden tespit edilen plana göre, nüve kismıni en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır.
Bu şartlara uymayanlardan, bu kanuna göre tahsis edilmiş veya edilecek taşınmaz mallar hiçbir hüküm alınmasına lüzum kalınmaksizin geri alınır."
13. 775 Sayılı Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 15. maddesi şöyledir:
"...Arsa sahipleri konut inşa kredisi almayacak ise, tapu senedinin tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde konutunu yapmağa başlamaları ve önceden tespit edilen plana göre nüve kısmını en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır. Bu şarta uymayanlardan tahsis edilen arsalar, hiçbir hüküm alınmasına lüzum kalmaksızın arsa bedeline mahsuben tahsil olunan meblağ kendisine iade olunarak geri alınır "
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiğı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasınin incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, Balikesir ili, Karesi ilçesi, 2. Kayabey mahallesi, 5 nolu Gecekondu Öleme Bölgesinde bulunan taşınmazin 775 sayılı Kanun uyarınca davacılara yapılan arsa tahsislerinin iptal edilmesi nedeniyle arsa bedelinini ödendiğinden bahisle dava tarihindeki rayiç bedellerinin ödenmesi istemiyle açılmiştir.

17. Dosyanın incelenmesinden, Balıkesir ili, Karesi ilçesi, 2. Karabey Mahallesi, 5 nolu Gecekondu Önleme Bölgesinde bulunan bir kısım taşınmazin Balıkesir Belediyesi tarafindan davacılara 775 sayılı Kanun uyarınca tahsis edildiğini, taşınmazlar üzerinde iki yıl içinde bina yapılması gerekirken yapı ruhsatı alınmadığını ve nüve inşaatlarının da yapılmadığının tespit edilmesi üzerine, Balıkesir Belediyesi Ímar ve Şehircilik Müdürlüğünün 22/01/2014 tarihli yazisı ile davacıların 11/02/2014tarihinde bilgilendirme toplantisında çağrildiği, ancak; verilen süre içerisinde ruhsat alınarak inşaata başlanmadığının belirlendiği ileri sürerek, 775 sayılı Kanun uyarınca tahsis edilen taşınmazların bedelinin tamamının ödendiği, arsa tahsisinin tek taraflı olarak iptal edildiği, bu nedenle taşımazların 

rayiç bedelinin tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi istemiyle, iş bu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

18. Belirtilen durum ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri karşısında, 775 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemler sonucunda idarece bedeli karşıliğında davacılara verilip, daha sonra tek taraflı olarak iptal edilen arsa tahsis belgeleri nedeniyle, idarenin tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının idare hukuku ilkelerine göre saptanması gerekeceğinden; 775 sayılı Kanun'da öngörülen düzenlemelere dayanarak davalı Belediye tarafindan tesis edilen işlemden kaynaklandığı ileri sürülen zararın giderilmesi istemine ilişkin bulunan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Danıştay Başsavcisının başvurusunun kabulü ile Balkesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14/12/2022 tarih ve E.2022/827 sayılıgörevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Balıkesir 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14/12/2022tarih ve E.2022/827 sayılı GÖREVLiLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN ***

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/430
KARAR NO : 2023/618
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : İdarece yapılan yol genişletme çalışmaları nedeniyle oluşan heyelan ve diğer nedenlerle davacıya ait taşınmazda meydana gelen zararların tazmini istemiyle açılan davanın İDARi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : I.G.
Vekili : Av. İzzet VARAN Daval : Karayolları Genel MüdürlüğüVekili : Av. Burçak KALAY 
I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, Artvin ili, Ortaköy Köyünde bulunan 486 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın tapuda müvekkili adına kayıtlı olduğunu, bölgede davalı Idare tarafından var olan karayolunun genişletmesi kapsamında yapılan çalışmalar sırasında taşınmazda yarıklar oluşarak kaymalar başladığını;dava konusu taşınmaz üzerinde meyve ve sulu sebze tarımı yapılmakta iken, yapılan bu çalışmalar sırasında oluşan kaymalar ve heyelan nedeniyle sulu tarım yapılmasının olanaksız hale geldiğini,taşınmazda tarım yapmanın can güvenliği riski oluşturduğunu, taşınmazın bu konumu nedeniyle serbest piyasada alıcı bulamadığıni, böylelikle mülkiyet hakkının kısıtlandığını, yan taşınmaz için Artvin Asliye Hukuk Mahkemesince yapilan tespitten de anlaşilacağı üzere taşınmaz üzerinde bulunan konutun bir kismının kayma düzlemi içerisinde kaldığı, mevsimsel koşullar ve konutun şev düzlemine yakınlığı ve zemin nitelikleri dikkate alındiğında zeminin su bakımından dolgun hale geldiğinde kütle hareketlerinin devam edebileceği ve konutun da bu durumdan etkilenerek hasar göreceği dolayısıyla taşınmazda sulu tarım da yapılamayacağının belirtildiğini, zararın devam etmesi ve can ve mal güvenliği risklerinin artması karşısında müvekkilinin 04/01/2018 tarihli yazi ile idareden müvekkilinin zararının tazmin edilip edilmeyeceğinin, taşınmazının kamulaştırıp kamulaştırılamayacağının talep edildiğini, ancak idareden yasal süre içerisinde bu konuda cevabi yazı gelmediği gibi herhangi bir işlem de tesis edilmediğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, Artvin ili, Ortaköy Köyünde bulunan 486 ada, 5 parsel numarali taşinmazin, davalı idarenin eylem ve işlemleri neticesinde meydana gelen zararların tazminine, şimdilik 5.00o TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargida 
2. Rize Ídare Mahkemesi 20/09/2019 tarih ve E.2018/203, K.2019/642 say1 ile, uyuşmazliğın Kamulaştirma Kanunu'nun 12. maddesinde düzenleme altina alman kismi kamulaştirma müessesesi çerçevesinde adli yargi yerinde görüleceği gerekçesiyle, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 15/1-a hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..mevzuat ve yargı içtihatları çerçevesinde uyuşmazlik değerlendirildiğinde; davacı vekilince taşınmazların kamulaştirılması ve zararlarının tazmin edilmesi talebiyle miktar içermeyen dilekçe ile davalı idareye müracaat edildiği, davalı idarece talebin zimnen reddi üzerine iş bu davanın açıldıği,zararın meydana gelmesinden öncesinde taşınmazin bir kismı açisından kamulaştırma mevzuatıçerçevesinde bir sürecin yürüdüğü, öte yandan, 18/07/2019 tarihinde yapılan keşifte bilirkişilerce hazırlanan 18/09/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda, zararın, bir plan ve projeye dayalı olan yol inşasında idarenin hizmet kusuru teşkil eden bir eyleminden doğduğunun iddia edilmeyip, dava konusu taşınmazin karayolu ile olan sınır hattı boyunca yapılmış olan yol kazısı sonrasında inşa edilmiş olan yaklaşık 10 m yüksekliğinde istinat duvarının üst kısmında yer yer 4-5 metre yüksekliğinde açık şev yüzeylerinin bırakıldığından kaynaklanması nedeniyle taşınmazın heyelana maruz konuma geldiği gibi idarenin haksız fiilerinden kaynaklı sebeplerle söz konusu zararın oluştuğunun iddia olunduğu, davalıidareye yapılan başvurunun da taşınmazların kamulaştırılması istemi olduğu ve taşınmazların sürekli olarak kullanılamaz hale geldiği iddialarıyla taşınmazların tamamının değerinin karşılanmasına ilişkin taleplere dava dilekçesinde yer verildiği birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlığın Kamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesinde düzenleme altına alınan kismi kamulaştırma (mücavir alan kamulaştirmasi)müessesesi çerçevesinde çözümleneceği sonuç ve kanaatine varılmıştır. "
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargi yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi 23/03/2023 tarih ve E.2020/15 sayi ile, davaciya ait taşınmazda meydana geldiği iddia olunan zararin, davali idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yolun yapımı ve 

işletilmesinden ileri geldiği, söz konusu zararın tazmini istemine yönelik uyuşmazhığın ise tam yargıdavası olarak idari yargıda çözümlenmesi gerektiği kanaati varıldığından, 2247 Sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Îşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca dosyadan el çekilerek Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sinırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" 1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıi ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafiından açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrasısebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler.Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
8. Aynı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıkhı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılıbildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi icinde dava açilabilir.

2. Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şarti aranmaz."
B. Yargi Kararları
9. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15 sayılıkararının, III. bölümü şöyledir:

"İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksiz fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadiğı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'in davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, idarece yapılan yol genişletme çalıişması nedeniyle oluşan heyelan nedeniyle davacıya ait taşınmazda sulu tarım yapılamadığı, can güvenliğinin riskli hale geldiği, taşınmazın piyasada alıcisının kalmadıği gibi nedenlerle, uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin bulunmaktadır 
13. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargi davaları kapsaminda yargisal denetim yapan idari yargi yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunmaktadir.

14. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacıya ait Artvin ili, Merkez ilçe, Ortaköy Köyünde bulunan 486 ada, 5 sayılı parselde kayıtlı taşınmazın bulunduğu bölgede karayolu genişletme çahışmaları yapıldığı, bu sırada taşınmazda yarıklar oluşarak kaymalar başladığı, taşınmaz üzerinde meyve ve sulu sebze tarimi yapilmakta iken kaymalar ve heyelan nedeniyle sulu tarim yapilmasının olanaksız hale geldiği, tarım yapmanın kendisinin ve ailesinin can güvenliğini riske attıği, taşınmazın bu 

konumu nedeniyle serbest piyasada alıcı bulamadığı ve mülkiyet hakkının kısıtlandığı ileri sürülerek uğranılan zararlara karşılık tazminat ödenmesi istemiyle idari ve adli yargı yerlerinde davalar açıldığı;her iki yargı yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, son olarak düzenlenip Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan 31/05/2021 tarihli Bilirkişi Raporunda, Karayolları Genel Müdürlüğünce yol genişletme çalışmaları sırasında 486 ada, 4 sayılı parselin kamulaştırılarak bir kısmının yol olarak kullanıldıği, bir kısmına karayolunu korumak için istinat duvarı inşa edildiği, istinat duvarı ile davacının taşınmazı arasında 2,8 metre ile 8,01 metre arasında değişen genişlikte bir koridor birakıldıği,bu duvar üzerinde yer yer çökmelerin tespit edildiği, yol çalışması ile dava konusu taşınmaza ulaşımın zorlaştığı ancak karayolları tarafindan yapılan yol genişletme çalışmaları kapsamında davacının taşınmazına yapılmış fiziki bir müdahalenin tespit edilemediğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
15. Bu durumda, görev uyuşmazliğına konu davanın idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden ya da eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.

16. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Rize Idare Mahkemesinin 20/09/2019 tarih ve E.2018/203,K.2019/642 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Rize İdare Mahkemesinin 20/09/2019 tarih ve E.2018/203, K.2019/642 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye Nilgün: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye Nilgün: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN

Üye Nilgün: * *
Üye Doğan: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/436
KARAR NO : 2023/634
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 4925 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 40. ve 43.

maddesindeki yükümlülüklerin ihlal edildiğinden bahisle düzenlenen ihlal tespit tutanağının, mezkûr Yönetmeliğin 69., 70. ve 72. maddesi kapsamında uygulanan idari yaptırım niteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenen tutanak olduğu, idari yaptırım niteliğindeki bu işlemin de 5326 sayılıKanun'un 16. maddesi kapsamında bir idari yaptırım türü olduğundan, her sefer için 15 uyarma cezasıverilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Alanyaliılar Turizm Tic. A.$.Vekili : Av. Faruk ARSLAN Davali : Ulaştırma ve Altyapı BakanlığıVekili : Av. Elara Naz AKTA$ 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı VI. Bölge Müdürlüğünce değişik tarihlerde yapılan denetimler sonucunda, davacı firmanın Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin muhtelif maddelerini ihlal ettiğinden bahisle, UBAB-A seri ve 222681, 218400, 222682, 222683 sira numaralı dört adet ve ayri ayrı 2.174 TL bedelli idari para cezası tutanağı düzenlendiği yine UDHB-ELK-A ve 349812, 349813,349662 seri nolu ihlal tespit tutanakları tutularak, davacı adına her sefer için uyarma cezası verildiği davacıya bildirilmiştir.

2. Davacı vekili, idari para cezaları ve ihlal tespit tutanaklarının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Antalya 4. Sulh Ceza Hâkimliği 25/06/2021 tarih ve D.İs No.2020/3514 sayılı kararı ile,başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, uyarma cezası bakımından itirazın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
".Dava konusu uyarma cezalarının; Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 3. Bölümünde düzenlenen idari yaptırımlar içerisinde yer aldığı belirtilmiş ise de, idari yaptırım türlerini belirleyen Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde sayılan idari yaptırımlar arasında bulunmadığı açıktır.
Bu durumda dava konusu uyarma cezalarına ilişkin işlemin idarenin tek taraflı kamu gücüne dayalı icrai nitelikte bir idari işlemi olduğu ve Kabahatler Kanunun 27. maddesinin 1. fikrası uyaiınca para cezasına ilişkin kisım adli yarginın görev alaninda bulunsa da ayni maddenin 8. fikrası uyarınca idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddalarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı mercinde görüleceği kuralı uyarınca UDHB-ELK-A seri 349662 sıra numaralı uyarma cezası yine aynı işlem kapsamında verilen UAB-A seri 222681 sıra numaralı para cezası ile UDHB-ELK-A seri 349812 sira numaralı uyarma cezası yine aynı işlem kapsamında verilen UAB-A seri 222682 sira numarali para cezası ile UDHB-ELK-A seri 349813 sira numaralı uyarma cezalarının uyuşmazlık konusu para cezaları ve uyarma cezalarına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idare mahkemesinin görevli olduğu kuşkusuzdur.
Buna karşın, muterize ait 07...... plakalı taşıtın Dİ Yetki Belgesine kayıtlı olup Antalya-Alanya arası yetki belgesi kapsamı dışında iliçi yolcu taşıdığından bahisle muteriz hakkında idari yaptırım uygulanmış ise de, ihlalin ne şekilde yapıldığının denetime elverecek şekilde EK-4 te yer alan Tutanaklar ile dosya kapsamında gösterilmediği yine muterizin savunması da dikkate alındığında muterizin atılıkabahati işlediğine dair dosyada somut bir delilin bulunmadığı anlaşılmakla UAB-A seri 222683 sıra numaralı para cezası tutanağının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Muterize ait 07.... plakalı taşıtın Di Yetki Belgesine kayıtlı olup Antalya-Alanya arası iliçi iki 

nokta arasında taşımacılık faaaliyetinde bulunduğundan bahisle muteriz hakkında idari yaptırım uygulanmış ise de, idarenin sunmuş olduğu EK-7 de yer alan bilet ve fotoğraflardan muterizin ne şekilde atılı kabahati işlendiğin anlaşılamadığı yine muterizin iliçinde hangi yolcuyu taşıdığı veya nerden nereye taşıdığına dair dosyaya yansıyan somut bir delilin bulunmadığı anlaşılmakla, UAB-A seri 218400 sıra numaralı para cezası tutanağının kaldırıłmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
4. Davacı vekili bu kez, şirkete ait aracın yapılan denetiminde, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 40. maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fikrası ile 43. maddesinin üçüncü fikrasında belirtilen bilgileri Bakanliığın U-ETDS (Ulaştirma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi) sistemine bildirmediğinin tespit edildiğinden bahisle aynı Yönetmenliğin 69. maddesinin sekizinci fikrasının (a)bendi uyarınca UDHB-ELK-A seri ve 349662 sira numaralı ihlal tespit tutanaği tutularak, şirket adına her sefer için 15 uyarma cezası verilmesi işleminin iptali istemiyle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargida 
5. Antalya 3. Ídare Mahkemesinin 17/12/2021 tarih ve E.2021/1042, K. 2021/1125 sayılı kararıile, UDHB-ELK-A seri 349662 sira numaralı ihlal tespit tutanaği ile davaci şirkete her sefer için 15uyarma cezası verilmesi işlemi uygulandığı, davacının bildirim yükümlülüğüne aykırı davranışının sabit olduğunun görüldüğü, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş, karar davacı vekili tarafindan istinaf edilmiştir.

6. Konya Bölge Ídare Mahkemesi 5. Idari Dava Dairesi 29/09/2022 tarih ve E.2022/600,K.2022/2316 sayılı kararı ile, "...Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bugüne kadar verilen kararlar,aykırılığın giderilmesi istemine konu benzer nitelikteki uyuşmazlıkların görüm ve çözümü görevinin idari yargı yerine ait olduğu yönünde ise de; 2918 sayılı ve 5326 sayılı Kanun hükümleri ile hukuki güvenlik ilkesi yönünden yukarıda yapılan açıklamalar ve Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrar kazanan kararları birlikte değerlendirildiğinde, geri alma niteliğine bakılmaksızın sürücü belgesinin geri alınmasıyaptırımına karşı açılacak davalarda adli yargı merciinin görevli olduğu, bu haliyle, sürücü belgesinin geri alınması ve idari para cezası yaptirımına karşı adli yargi merciine başvurulabileceği sonucuna varılmaktadır, denilerek 2918 sayılı Yasanın 48. maddesi uyarınca sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması işlemlerine ve idari para cezalarına karşı açılacak davalarda adli yargı yerlerinin görevli olduğu hükme bağlanmiştir.

Bu durumda, uyarma cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle davacı tarafindan yapılan istinaf isteminin kabulüne,mahkeme kararının kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

7. Antalya 3. Ídare Mahkemesi 06/12/2022 tarih ve E.2022/1597, K.2022/1412 sayılı kararı ile,2918 sayılı Kanun'un 48. maddesi uyarınca sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması işlemlerine ve idari para cezalarına karşi açılacak davalarda adli yargı yerlerinin görevli olduğu, uyarma cezasına karşıaçılan davanın da görüm ve çözümünde adli yargi yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
8. Konya Bölge Ídare Mahkemesi 5. Ídari Dava Dairesi 16/03/2023 tarih ve E.2023/444,K.2023/1144 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta Antalya 4. Sulh Ceza Hakimliğince davanın görev yönünden reddine karar verildiğinden, dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine görev uyuşmazlığının çözümüamaciyla gönderilmesi gerekirken, davanın görev yönünden reddine ilişkin kararda hukuki isabet bulunmadiğı gerekçesiyle, davacı tarafindan yapilan istinaf isteminin kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

9. Antalya 3. Ídare Mahkemesi 14/06/2023 tarihli ve E.2023/787 sayılı kararı ile, uyarma cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli 

yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
10. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Amaç" başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek,taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımaci, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıci olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.'
11. Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını,taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini,taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.

Ancak, õzel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşimalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlıği, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taşit ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.

İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esaslarıdahilinde birakilabilir.

Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, olağanüstü hal ve doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
12. Yine Kanun'un "Ceza uygulaması" başlıklı 27. maddesi şöyledir 
" (Değişik: 25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılıidari para cezalarıni uygulamaya Ulaștırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlık personeli, trafik polisi ve zabıtasi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarma personeli, sınır kapılarında görev yapan gümrük muhafaza ve gümrük muayene memurlari ile bunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabitasi yetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideler uygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezalari, yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
13. 08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de Yayimlanan Karayolu Taşima Yönetmeliğinin “Yetki belgesi alma zorunluluğu’” başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur."
14. Yönetmeliğin "Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri" başlıklı 40. maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fikraları şöyledir:
"(3) A1, A2, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları arızi, grup veya mekik seferlerinde,

sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşitta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 37 nci maddenin ikinci fikrasında belirtilen bilgileri, seyahatin başlangiç saatinden en geç 1 saat öncesine, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar.(Mülga cümle:RG-15/11/2019-30949) (...) (Ek cümle:RG-15/11/2019-30949) Yapılan denetimlerde, bu fikrada belirtilen yükümlülüğün yerine getirildiğinin teyidi halinde, taşıma yapılan taşıttan taşıma sözleşmesinin ibrazi istenilmez.

(4) (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) A1, B1 ve D1 ile kalkış veya varış yeri Büyükşehir olup tarifeli olarak faaliyet gösterecek D4 yetki belgesi sahipleri, yapacakları düzenli yolcu taşımacılığıfaaliyetinde, onaylı zaman tarifesinde belirtilen saatteki sefere göndereceği taşitın plakası ve ATS bilgileri, taşitta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 36 nci maddenin ikinci ve üçüncüfikraları ile 38 inci maddesinin birinci fikrasında belirtilen bilgileri, seyahat başlayıncaya kadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar.
(6) C2, C3, K1, K3, L1, L2, N1, N2, R1 ve R2 yetki belgesi sahipleri (Ek ibare:RG-23/6/2020-31164) ile taşınanın tehlikeli madde olması halinde C1 ve K2 yetki belgesi sahipleri de; taşımasını üstlendikleri eşyalar için (Değişik ibare:RG-21/11/2020-31311) taşıma ücreti haricinde taşıma senedinde belirtilen bilgiler (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) ile birlikte, beşinci fikrada belirtilen bilgileri, (Değişik ibare:RG-10/1/2020-31004) taşımanın yapılacağı taşitın hareket ettiği saatten, en geç 6 saat sonrasına kadar Bakanliğın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar.(Mülga cümle:RG-15/11/2019-30949) (...)"
15. Yönetmeliğin "İhlal ve idari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi" başlıklı 67. maddesi söyledir:
"(1) Kanunda öngörülen ve bu Yönetmelikte belirtilen kusurları ve/veya ihlalleri işleyenler hakkında, 66 ncı maddede belirtilen görevliler tarafindan idari para cezası ve/veya ihlal tespitine dair tutanak düzenlenir.

(2) Tutanaklar, para cezası gerektiren kusurlar için idari para cezası karar tutanaği, uyarma gerektiren mevzuat ihlalleri için ihlal tespit tutanağı olmak üzere iki şekilde düzenlenir.
(3) Birden fazla kusurun bir arada işlenmesi halinde her kabahat için ayrı idari para cezası karar tutanaği düzenlenir.

(4) Birden fazla mevzuat ihlalinin bir arada işlenmesi halinde her ihlal için ayrı ihlal tespit tutanağı düzenlenir. (Ek cümle:RG-21/11/2020-31311) Ancak, bu fikra kapsamında ayri ayri düzenlenmesi gereken ihlal tespit tutanakları, yapılan ihlaller ve karşılığındaki uyarma adetleri ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle elektronik ortamda tek bir ihlal tespit tutanağı olarak düzenlenebilir.
(5) Ídari para cezalarına ilişkin diğer hususlarda (Değișik ibare:RG-15/11/2019-30949) Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan mevzuat esas alınır.

(6) Bu maddeye göre düzenlenecek tutanaklar, elektronik olarak da düzenlenebilir. Elektronik olarak düzenlenecek tutanaklara ilişkin hususlar, Bakanlıkça düzenlenir."
16. Yine Yönetmeliğin "Uyarma" başhklı 69. maddesinin sekizinci fikrası şöyledir:
"8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40 inci maddenin üçüncü, dördüncü ve altıncı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) fikrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarak U-ETDS’ye;
a) Yapılan sefere ilişkin bilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlışbilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004) Tașitta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesi veya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10 uyarma,
c) (Ek:RG-16/7/2023-32250) Yolcu taşimacılığı faaliyetlerinde, yolcunun beyan ettiği ve Bakanlığa bildirilen/iletilen varış noktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususun gerçekleştiği andan itibaren 30 dakika sonrasına kadar bildirilmemesi/iletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma, yetki belgesi sahibine verilir. Ancak, bu maddeye göre yaptırım uygulanan firmanın, bu kabahatinin sonradan suç unsuru teşkil ettiğinin tespiti halinde, yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarma 

verilir."
17. Yönetmeliğin "Geçici durdurma ve yetki belgesi iptali" başlıklı 70. maddesinin üçüncü ve dördüncü fikrası şöyledir:
"(3) Yetki belgesi sahibine verilen ve kaldırılmamiş olan uyarmaların sayısının 150 adede ulaşması ve bu hususun tebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarak uyarmaların sayısının 150adedinin altına düşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesinin faaliyeti geçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesi kapsamında geçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekli ödemeyi yaparak uyarmaların sayısını 150 adedin altına düşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerine izin verilir.

(4) 40 incı maddenin üçüncü, dördüncü, altıncı ve onüçüncü fikraları (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı ve yedinci fikralarının; bir yil içerisinde 30 kez ihlal edildiğinin tespiti halinde, firmanın ilgili yetki belgesi kapsamındaki faaliyeti üç gün süreyle durdurulur. Sürenin hesabında, ilk ihlalin tespit edildiği tarih esas alınır."
18. Yönetmeliğin "İdari para cezası ve diğer idari yaptırımların birlikte uygulanması" başlıklı72. maddesi şöyledir:
"(1) Kanunda öngörülen idari para cezalari, Kanunda ve bu Yönetmelikte düzenlenen uyarma,geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(2) Birden fazla kabahatin bir arada işlenmesi halinde her kabahat için ayrı ayrı idari para cezasıuygulanır.

(3) Kanun veya bu Yönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecek kabahat ve ihlal için, denetimle görevli Bakanlık personeli giyaben işlem tesis eder."
19. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılıKanun’un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
20. Kanun'un 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”
21. Kanun'un 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır 

22. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

A. iik Înceleme 
23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davacı tarafindan adli yargı yerinde, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin muhtelif maddelerinin ihlal edildiğinden bahisle, hakkında tesis edilen UBAB-A seri ve 222681, 218400, 222682,222683 sira numaralı dört adet ve 2.174 TL bedelli idari para cezası ile UDHB-ELK-A ve 349812,349813, 349662 seri nolu ihlal tespit tutanakları uyarınca verilen uyarma cezalarının iptali için dava açıldığı; idari yargı yerinde ise, UDHB-ELK-A seri ve 349662 sira numaralı ihlal tespit tutanağı uyarınca her sefer için verilen 15 uyarma cezasının iptali için dava açıldıği, yargi kolları arasında sadece UDHB-ELK-A seri ve 349662 sira numaralı ihlal tespit tutanağı uyarınca verilen 15 uyarma cezasıbakımından görev uyuşmazlığının doğduğu; görev uyuşmazlığının giderilmesi için idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idari yargı dosyasıekinde adli yargı kararının kesinleşme şerhli örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
24. Raportör-Hâkim Arzu ÇETINDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
25. Davaci tarafindan, UDHB-ELK-A seri ve 349662 sira numarali ihlal tespit tutanaği uyarinca her sefer için verilen 15 uyarma cezasının iptali istemiyle açılan davanın, 4925 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69., 70. ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptirım niteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenen tutanağın iptali istemine ilişkin olduğu, idari yaptirim niteliğindeki bu işlemin de 5326 sayili Kanun'un 16. maddesi kapsaminda bir idari yaptirim olduğu anlaşilmiştir.

26. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun'un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
27. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında,idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının,bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmiş, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardiğı bağlantısorununa çözüm getirilmesinin amaçlandiği ifade edilmiştir.

28. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadir.

29. Uyuşmazlik Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev 

uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargi yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

30. Olayda, üç gün süre ile faaliyetin durdurulmasına ilişkin idari yaptırım kararına dayanak oluşturan ihlal tespit tutanağı ile verilen uyarma cezasının, süresiz değil, belirli bir süre için 3 gün süre ile faaliyetin durdurulmasına ilişkin idari yaptırım kararı olduğu, 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ...Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, ...gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olduğu, 5326 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra 4925 sayılı Kanun'un defalarca değiștirilerek yeniden düzenlendiği ve bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesine ilişkin karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmiştir.

31. Görev kurallan kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

32. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanín açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde,mahkemece görevsizlik karari verilemeyeceği açıktır.

33. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

34. Încelenen uyuşmazlıkta, 4925 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca süresiz değil, belirli bir süre için 3 gün faaliyetin durdurulmasına ilişkin idari yaptırım kararına dayanak oluşturan tutanağın 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle Kanun'un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevli yargı yeri hususunda hüküm bulunmadığı, kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmiştir.

35. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, uyarma cezasına ilişkin karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

36. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Antalya 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Antalya 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/06/2021 tarih ve D.İş.2020/3514sayılı görevsizlik kararının, UDHB-ELK-A seri ve 349662 sira numaralı ihlal tespit tutanağı uyarınca verilen her sefer için 15 uyarma cezasının iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusu ile ilgili kısmının,kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Antalya 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/06/2021 tarih ve D.İş.2020/3514 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ,UDHB-ELK-A seri ve 349662 sira numaralı ihlal tespit tutanaği uyarınca verilen her sefer için 15uyarma cezasının iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusu ile ilgili kısmının KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ve Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarınca çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 69, 70 ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırım niteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenen tutanağin iptali istemiyle açılmiştir.

5326 sayılıi Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın; Ídarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde; diğer genel hükümlerinin, İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptirımların,idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8. fikrasında ise,İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında, aynı kişi ile ilgili olarak İdarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali istemiyle birlikte Ídarî yargı yerlerinde görüleceği hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen, bu özellikleri nedeniyle de idari yargı düzeni içinde yargisal denetime tabi tutulan idari işlemler oluşturmaktadır.
İdari işlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararin idari işlem sayilabilmesi için, idari makamca verilmiş olmasi ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.

İdari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara, bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşit iradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığından, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlık, davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69. maddesi uyarınca uyarma cezasıverilmesine yönelik olarak tutulan ihlal tespit tutanağından kaynaklanmakta olup; karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesinin sağlanması için,davalı idarece kamu gücüne dayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerine yönelik bir niteliği bulunmamaktadır.

Buna göre idari yaptırım uyuşmazlığından kaynaklanmayan, karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemden doğan uyuşmazlığın görüm ve çözümü idari yargı

yerinin görevine girmektedir.
Açıklanan nedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarınca davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.TY 

Üye Üye Nilgün TAŞAhmet ARSLAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/437
KARAR NO : 2023/575
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda bisiklet ile seyir halinde iken, meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararların tazmini istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S.Ç., G.Ç., $.Ç.

Vekili : Av. İrfan ÖZGEN 
Davali : Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Selin KILIÇ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, davacilardan G.Ç.'un Ordu ili, Altınordu ilçesi, M.K.P. Mahallesi, Sahil Caddesi üzerinde bulunan üstgeçit yakınındaki yaya kaldırımında bisiklet ile seyir halindeyken kaldırım üzerinde açılan çukura düşmesi nedeniyle kazanın meydana geldiğini, davacının ağır yaralanmasısebebiyle uğranıldıği ileri sürülen 2.000 TL maddi, 48.000 TL manevi olmak üzere toplam 50.000 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ordu Ídare Mahkemesi 17/06/2019 tarih ve E.2019/967, K.2019/849 sayıli karari ile,davacıların tazmin istemine dayanak kaldırımın 2918 sayılı Kanun kapsamında da yer aldıği, davalıidarenin karayolu, yaya yolu ve duraklardaki eksiklik ve kusurlardan dolayı yaya yolunun emniyetle kullanımını sağlama sorumluluğunu yerine getirmediği iddiasıyla meydana geldiği öne sürülen kazalar neticesinde oluştuğu belirtilen zararların tazmini istemiyle sorumlu idare aleyhine açılan davaların adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı taraf vekilleri istinaf isteminde bulunmuştur.

3. Samsun Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 09/10/2019 tarih ve E.2019/1467,K.2019/1590 sayılı kararı ile, söz konusu karar ve dayandığı gerekçe usul ve hukuka uygun bulunmuşolup, kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacılar vekili aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
5. Fatsa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/03/2022 tarih ve E.2019/704, K.2022/191 sayılı kararıile, davanın davalı idarenin hizmet kusurundan doğan zararın ödetilmesi istemine ilişkin olduğuna, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/l-b maddesi gereğince bu tür istemlerin tam yargi davasıolarak idari yargı yerinde açılacak davada ileri sürülmesi gerektiği gerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişHakkındaki Kanun'un 19. maddesi uyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
7. “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır."
8. “Tanımlar” başlıklı 3.maddesi şöyledir:
“Bisiklet : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden motorsuz taşıtlardır. Azami sürekli anma gücü0,25 KW'1 geçmeyen, hızlandıkça gücü düşen ve hızı en fazla 25 km/saate ulaştıktan sonra veya pedal çevrilmeye ara verildikten hemen sonra gücü tamamen kesilen elektrikli bisikletler de bu sınıfa girer."
9. Aynı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler 
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik işıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde,yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
10. 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 

6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde şu hükme yer verilmiştir:
"Îşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
11. Aynı Kanun'un Geçici 21. Maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargida ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz."
B. Yargi Karari 
12. 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
66Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Daniştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargiya bırakılabilir.Ítiraz konusu kural, trafīk kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargida görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargıyolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldıği, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ote yandan, 2918 sayılıKanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasınıgerektiren bir neden de yoktur. Açiklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. Îtirazın reddi gerekir..." (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı karari; R.G. 27.3.2014, Sayi: 28954, s.136-147.)

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlariyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosya sureti ile birlikte 

Uyuşmazhık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Încelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacılardan G.Ç.'un bisikleti ile seyir halindeyken kaza yapması neticesinde oluştuğu öne sürülen zararın tazmini talebiyle açılmiştır.

16. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, kanun koyucunun idari yarginın görevine giren bir konuyu adli yargınin görevine verebileceğine, dolayısiyla 2918 sayıli Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
17. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafīk düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadıği ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Fatsa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/03/2022 tarih ve E.2019/704, K.2022/191 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERÍNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Fatsa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/03/2022 tarih ve E.2019/704, K.2022/191 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde Üye Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 

Dava, davacının davali idarenin sorumluluk sahasında kalan cadde üzerinde kaldırimda bisiklet ile seyir halinde iken kaldırım üzerinde açılan çukura düşmesi sonucu nedeniyle ağır yaralanmasısebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, davalı Belediyenin karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmali sonucu zarara neden olan kazanın meydana geldiği iddia edilmektedir.

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar Idare Hukuku kuralları çerçevesinde,hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinin 2. bendinde ulaşım, şehir içi trafiği düzenlemek belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Bu bağlamda, bir kamu tüzel kişisi olan davalı belediyenin karayolu yapım, bakım ve işletilmesi şeklindeki kamu hizmetini idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürüteceği ve anılan işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazhıkların da Anayasanın 125., 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddelerine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği hususunda kuşku bulunmamaktadır.

Karayolunun yapım, bakım ve korunmasındaki ihmalden doğan zararda adli yargıyı görevli kabul eden kararda hukuki dayanak olarak 2918 Sayılı KTK 110/1 md. hükümlerini esas almiştir.11.01.2011 gün 6099 Sayılı Yasa'nın 14. maddesi ile 2918 Sayılı KTK 110. maddesine eklenen 1.fikra ile "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasinı önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." hükmü getirilmiştir.
Yapılan bu değişiklik sonucu, 2918 sayılı Yasa'dan doğan sorumluluk davalarının, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların neden olduğu zararlara ilişkin olanları da dahil olmak üzere adli yargıda görüleceği, zarar görenin kamu görevlisi olmasının bu Yasa hükmünün uygulanmasının önlemeyeceği ve hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Uyuşmazlık anılan yasa hükmü kapsamında kalmamaktadır. Zira, 2918 sayılı Kanunun 85.maddesinde açıkça belirtildiği üzere yasa motorlu araçların işletilmesinden doğan zararlar nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu düzenlemektedir. Yasa hükmünde geçen bu kanundan doğan ve adli yargıda görülmesi gereken sorumluluk davalari, 2918 Sayıl Yasa'nın 85. maddesinde düzenlenen motorlu araçların işletilmesi nedeniyle verilen zararlardan dolayı araç işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin davalardır.

Sonuç olarak idarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakim, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi;uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği,meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlıkta adli yargıyıgörevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
*

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/441
KARAR NO : 2023/595
KARAR TR : 25/09/2023

ÖzET : Kadastro tespit çalışmaları nedeniyle iki köy arasındaki sınırın değiştiği ileri sürülerek, davalıköy ile olan sınırın Kur Tepesinden başlayarak Kızıltepe Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi,Muhtar Ali Yaylasi, Puhos Yolu arasından iki yayla arası sırt olarak tespitine karar verilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Beytaşı Köyü MuhtarlığıVekili : Av. Sarya DEMİR Davali : Turnayolu Köyü Muhtarlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davaci, davalı köy ile aralarındaki sınırın kadimden beri Kur Tepesinden başlayarak Kızıltepe,Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylası, Puhos Yolu iki yayla arası sirta kadar uzandığı, yapılan kadastro tespit çahışmaları nedeniyle bahse konu sınırın değiştiği ve köy halkı olarak mağduriyet yaşandığını ileri sürerek, davahı köy ile olan sınırın Kur Tepesinden başlayarak Kizıltepe Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylasi, Puhos Yolu arasindan iki yayla arasi sırt olarak tespitine karar verilmesi istemiyle, adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Nazimiye Asliye Hukuk Mahkemesi 30/07/2021 tarih ve E.2020/44, K.2021/30 sayılıkararı ile, 442 sayılı Köy Kanunu ve 5442 sayılı Îl İdaresi Kanunundan söz ederek, köyler arasında mevcut sınırların toprak üstü uygulanmasında anlaşmazlık doğması halinde, bu anlaşmazlığın belirtilen idari usul ve esaslara göre idarece ve idari yargi yerinde inceleneceğini belirterek, yargi yolu bakımından görevli mahkemenin idari yargı mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, mahkemenin görevsiz olmasınedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermiş, karara karşı davacı tarafindan istinaf yoluna başvurulması üzerine, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 27/12/2022 tarih ve E.2022/1723, K.2022/2176 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısımları şöyledir:
"..Dava, iki köy arasındaki sınırın düzeltilmesine yöneliktir. Davacının talebinin köy sınırlarının değiştirilmesi istemli olduğu anlaşılmakla iş bu talep gayrimenkulün aynına ilişkin bir talep değildir.

Ayrica 18/03/1924 tarih ve 442 sayih Köy Yasası'nin 4. maddesinde: 'Bir köyün sinırının olabildiğince kolay anlaşılacak biçimde dereler, tepeler, yollar veya diğer değişmeyen işaretli yerlerden geçirilmesi ve bu dere, tepe ve yolların veya işaretli yerlerin köylüce adları ne ise mutlaka sınır belirlenirken sirası ile yazılmasi; eğer bir köyün sınırı derelerden, tepelerden, yollardan veya diğer değişmeyen yerlerden geçirilmezse bu durumda sınırın olabildiğince düz yapılması ve büyük taşlar dikilerek sınirın gösterilmesi gerekir.' denilmektedir.

Aynı Yasanın 5. maddesinde de; 'İki köy arasında nizalı sınırların çizilmesi için hükümetin emri ile iki köy heyeti ihtiyariyesi bir araya toplanarak işi kendi aralarında düzeltilmesi için çalışılır. Gene uzlaşamadıkları halde idare meclisi tetkikat ve tahkikat yaparak 6 ay içinde doğrudan doğruya sınırı çizer ve bu kati olur. Beş sene müddetle değiştiremez. Bir köy sınırı bu kanun mucibince çizildikten 5 sene sonra hasıl olacak lüzüm ve ihtiyaç üzerine ihtiyar meclisi sınırın büyüklük küçültülmesi için müracatta bulunabilir.

Şayet bu sınırın büyütülmesi ve küçültülmesi başka bir köye dokunmuyorsa vilayet veya kaza 

idare meclisleri kararıyla sınır tahsis olunur ve tasdikli deftere yazılır.
Sınırın büyütülmesi veya küçültülmesi başka bir köye dokunuyorsa bu maddenin birinci fikrasına göre halledilir.' biçiminde düzenlemeye yer verilmiştir.

Öte yandan 11.05.1988 tarih ve 19811 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanıp yürürlüğe giren Sınır Anlaşmazlıği, Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması ve Kaldırılması Hakkında Yönetmelik'in 4.maddesinde; 5442 sayılı İdare Yasasına göre belirlenmiş sınırların değişmezliğinin asıl olduğu, var olan sınırların, ancak sınır noktaların belirginlik ve değişmezlik niteliklerini yitirmiş olmasi, idari birimlerin sosyal, ekonomik, idari ve coğrafi durumlarında eskiye oranla farkhlikların meydana gelmesi ve bu sonuçların sınır anlaşmazlığına yol açmış olduğu, bakanlıkça belirlenmesi durumunda sınırların değişebileceği belirtilmiş; aynı yönetmeliğin 'müracaat ve ilk inceleme' başlığını taşıyan beşinci maddesinde de 5442 sayılı mülk idaresi sayılı yasanın kapsamına giren sınır anlaşmazlıklarıyla ilgili olarak valiliklere ulaşan başvurular üzerine valilikçe çekişmeli yerde daha önce 5442 sayılı il İdaresi Yasasına 442 sayılı Köy Yasasına veya Belediye Yasasına göre çizilmiş bir sınır bulunup bulunmadığınıkesin olarak belirlenmesi amacıyla bakanlıktan arşiv araştırması isteneceği; bu biçimde çizilmiş bir sınır varsa uygulanma olanağı bulunup bulunmadığı araştırılarak, kullanma olanağı bulunamıyor ve yeniden sınır çizilmesi gerekiyorsa bunun, hukuki ve idari nedenlerinin açıklığa kavuşturulacağı; anlaşmazlığın orman, mera, otlak, yaylak, kışlak veya su anlaşmazlığı niteliğinde olduğunun saptanması durumunda uyuşmazlık 5442 sayılı Yasa kapsamında olmadığından, bu kanunlarla ilgili yasal düzenlemelere göre işlem yapılması gerektiğinin taraflara duyurulacağı belirtilmiştir.

Yukarıda bahsi geçen yasal düzenlemelerden köyler arasında var olan sınırların toprak üstüuygulanmasından doğan anlaşmazliğın idari usul ve esaslara göre idarece çözümleneceği ve gerekirse sinirlarin yeniden çizileceği anlaşılmaktadır.

Davacının Turnayolu Köyü ile hududun Kur tepesinden başlayarak Kızıltepe, Pelaklı Deresi,Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylasi, Puhos yolu, Iki Yayla arası sirt olarak tespit edilmesiyle ilgili iptal ve tescil talebi yukarıda anlatılan kanun maddeleri gereği idari yargida incelenmesi gereken bir konu olduğu açıktır.

Ayrıca İdari Yargılama Usulü Kanununun 34/2 maddesinde 'Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazliklarında yetkili mahkeme, mülki idare birimi, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer İdare Mahkemesidir.'biçiminde düzenleme yer almaktadır.

Kamu düzenine ilişkin olan görev sorunu açıkça veya hiç ileri sürülmese de mahkemelerce kendiliğinden gözetilir.

Yargitay 4. Hukuk Dairesi'nin 07/07/2010 tarih ve 2009/12705 Esas ve 2010/8283 Karar sayılıemsal kararında da belirtiltiği üzere köyler arasındaki sınır anlaşmazlıkları idari yargının görev alanıiçerisinde kaldığı açıktır.

Davacı Beytaşı Köy Tüzel Kişiliğinin açtığı davanın yargı yolu bakımından mahkememizin görevsiz olması sebebiyle dava dilekçesinin ret edilmesi gerekmektedir..."
3. Davacı vekili bu kez, iki köy arasındaki sınır değişikliğinin kadastro tespiti ile ortaya çıktiğını, kadastro tespitinin düzeltilerek, mevcut sınırın iptali ile sınırın Kur Tepesinden başlayarak Kizıltepe Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylasi, Puhos Yolu arasından iki yayla arası sirti takip edecek şekilde tespitine karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargida 
4. Erzincan İdare Mahkemesi 26/05/2023 tarih ve E.2023/784 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın iki köy arasındaki sınır uyuşmazlığından ziyade kadastro çalışmaları suretiyle yapılan tespitlere ilişkin olduğu, kadastro çalışmaları sonucu yapılan tespitlere ilişkin ihtilaftan kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu, işin esasının incelenmesine olanak bulunmadığını belirterek,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Mahkeme kararının ilgili kısımları şöyledir:
"..…3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 'Amaç' başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Kanunun amacıi, ülke 

koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastro haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerindebelirterek hukuki durumlarını tespit etmek suretiyle 4721sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicilini kurmak, mekânsal bilgi sisteminin alt yapısınıoluşturmaktır' hükmüne, 'Kadastro çalışma alanı, ilan ve itiraz' başlıklı 4. maddesinde; 'Kadastro bölgesindeki her köy ile belediye sınırları içinde bulunan mahallelerin her biri, kadastro çalışma alanınıteşkil eder. Kadastro müdürü, kadastrosuna başlanacak mahalleyi veya köyü en az 15 gün önce bölge merkezi ile çalışma alanı ve komşu köy, mahalle ve belediyelerde alışılmış vasıtalarla duyurur Bu duyuruda çalıişına sınırlarının tespitine hangi gün ve saatte başlanacağı belirtilir (..) Kadastro ekibi;kadastro çalışına alanı sınırının tespitinde il ve ilçelerin belediye sınırları ile köy sınırlarını dikkate alır.Bu sınırlar mahalle, belediye, köy idari sınırları sayılmaz. Sınır tespitlerinde; komşu mahalle veya köyün bilgi ve belgelerinden istifade edilir. Tespit edilen sinır harita veya ölçü krokisinde gösterilir. Kadastro teknisyenlerince tespit edilen sınira yedi gün içerisinde kadastro müdürlüğü nezdindeitiraz edilebilir.Kadastro müdürü, bu itirazı inceleyerek yedi gün içerisinde karara bağlar ilgililer hazırsa tefhim, değilse derhal tebliğ edilen bı karara karşı yedi gün içerisinde kadastro mahkemesine itiraz edilebilir. Bu itiraz,duruşmasız ve gerektiğinde mahallinde inceleme yapılarak, on beş gün içinde kesin karara bağlanır ancak; tespit edilen bu sınıra karşı kesinleşmiş mahkeme kararı var ise aynı konuda itirazda bulunulamaz.Kadastro çalışma alanı içinde, ilk parsel için kadastro tutanağının düzenlenmesinden sonra idari teşkilat ve taksimatta yapılan değişiklik, başlanan kadastroyu durdurmaz. (...)" hükmüne. 'Genel olarak görev'başlıkhı 25. maddesinin 1. fikrasında; Kadastro mahkemesi taşınmaz mal mülkiyetineve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kurumlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıklarıçözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir.' hükmüne, 'Zaman bakımından görev ve yetki' başliklı 26. maddesinde; 'Kadastro Mahkemesi; A) 10 uncu maddeye göre kadastro komisyonu tarafindan gönderilen tutanaklara ait davalari, B)11 inci maddede belirtilen askı ilanı içinde açılan davalari, C) Mahalli hukuk Mahkemelerinden 27 nci madde uyarinca Kadastro Mahkemesine devredilen dava ve dosyalari, D) Kadastro Mahkemelerine dava açıldiktan sonra, tesbitten önceki haklara dayanarak,asli müdahil olarak katılanların iddialarına dair uyuşmazlıkları inceler ve karara bağlar...' hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davali köy ile aralarındaki sınirin kadimden beri Kur Tepesinden başlayarak Kiziltepe, Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe. Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylasi Puhos Yolu arasında seyretmekte olup iki yayla arası sırta kadar uzandıği, yapılan kadastro tespit çalışmaları nedeniyle bahse konu sınırın değiştiğinden bahisle iki köy arasındaki sınır değişikliğinin iptal edilerek davalı köy ile olan sınırın Kur Tepesinden başlayarak Kızıltepe, Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe,Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylası, Puhos Yolu arasından iki yayla arası sırtı takip edecek şekilde tesisine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davacı Beytaşı Köyü Muhtarlığı tarafından aynı istemlerle Nazimiye Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 18.11.2020 tarihinde dava açıldıği, Nazimiye Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 30.07.2021 tarih ve E:2020/44, K:2021/30 sayılı kararı ile yargı yolu bakımından görevli mahkemenin idari yargı mahkemeleri olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddedildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi'nin 29.12.2022 tarih ve E:2022/1723. K:2022/2176 sayılı kararı ile esastan reddedildiği, temyiz yoluna başvurulmamasınedeniyle kararın 07.02.2022 tarihinde kesinleşmesi üzerine işbu davanın Mahkememizde açıldığıgörülmüştür.
Olayda; uyuşmazlığın iki kõy arasındaki sınır uyuşmazlığından ziyade kadastro çalışmalarısuretiyle yapılan tespitlere ilişkin olduğu görülmektedir.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde;kadastro çalışmaları sonucu yapılan tespitlere ilişkin ihtilaftan kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yarginın görevli olduğu sonucuna varılmiştır.
Nitekim, benzer uyuşmazlıklarda; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 17.04.2023 tarih ve E;2023/177,K:2023/288 sayılı kararı ile 'Çankırı ili. Şabanözü ilçesi. Bulduk Köyünde Kadastro tarafından yapılan hatalı sınırlandırmanın iptali ile idari sınırların hatalı olmasından kaynaklanan Elmalık sınırları içerisinde kalan mera, yaylak ve kışlakların davacı Bulduk Köyü sınırları içerisinde kaldığının tespiti ile bu şekilde aidiyetinin tespiti ve sınırlandırılması istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği yine 

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 16.09.2022 tarih ve E:2022/99, K:2022/414 sayıl kararı ile "Davacıİslamköv Muhtarlığınca, 2018 yılına kadar kendi köy sınırlarında olduğunu iddia ettikleri Hıdırlık Tepesi'nin: 2 B uygulaması ile sınırlarından çıkartılarak davalı İbişler Köyü sınırlarına dahil edildiğinden bahisle, idari işlemin iptali ile bahse konu tepenin kendilerine ait olduğunun tespit edilerek eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçeleriyle ilgili Asliye Hukuk Mahkemeleri'nce verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına ve davaların çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verildiği görülmüştür."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Amaç" başhklı 1. maddesi şöyledir:"(Değişik: 22/2/2005-5304/1 md.)

Bu Kanunun amaci, ülke koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukukîdurumlarını tespit etmek suretiyle 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicilini kurmak,mekânsal bilgi sisteminin alt yapısını oluşturmaktır."
6. Kanun'un "Kadastro çalışma alanı, ilan ve itiraz" başhklı 4. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"Kadastro bölgesindeki her köy ile belediye sınırları içinde bulunan mahallelerin her biri,kadastro çalişma alaninı teşkil eder 

Kadastro müdürü, kadastrosuna başlanacak mahalleyi veya köyü en az 15 gün önce bölge merkezi ile çalışma alanı ve komşu köy, mahalle ve belediyelerde alışılmış vasıtalarla duyurur Bu duyuruda çalışma sınırlarının tespitine hangi gün ve saatte başlanacağı belirtilir 
(Değişik üçüncü fikra: 22/2/2005-5304/3 md.) Çalışma alanında orman bulunması ve 6831sayıli Orman Kanununa göre orman kadastrosuna başlanılmamış olması halinde, orman kadastrosu ve bu ormanların içinde ve bitişiğinde her çeşit taşınmaz malların ormanlarla müşterek sınırlarının tayini ve tespiti kadastro ekibi tarafindan yapılır Ancak, bu çalişmalarda kadastro ekibine, Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilâtınca görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarım müdürlüklerince görevlendirilecek bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisinin bildirimden itibaren yedi gün içerisinde iştirak ettirilmesi zorunludur Bu çalışmalara muhtar ve bilirkişilerin katılmaması halinde çahşmalar re'sen devam ettirilir 
(Değișik : 22/2/2005-5304/3 md.) Ormanla ilgili yapılan itirazların incelenmesinde kadastro komisyonuna da itiraza konu tespitlerde görev almayan Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilâtınca görevlendirilecek bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarim müdürlüklerince görevlendirilecek bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisi iştirak ettirilmesi zorunludur 
(Değişik: 22/2/2005-5304/3 md.) Çalışma alanındaki ormanların bu ekipçe sinırlandırma ve tespitleri yapılarak otuz günlük kısmi ilâna alınır Bu alanlarda orman kadastrosu yapılmış sayılır (Değișik: 22/2/2005-5304/3 md.) Orman kadastrosu kesinleşmiş yerlerde bu sınırlara aynen uyulur.
Kadastro ekibi; kadastro çalışma alanı sınırının tespitinde il ve ilçelerin belediye sınırları ile köy sinirlarini dikkate alir.

Bu sınırlar mahalle, belediye, köy idari sinırları sayılmaz.
Sınır tespitlerinde; komşu mahalle veya köyün bilgi ve belgelerinden istifade edilir.
Tespit edilen sinır harita veya ölçü krokisinde gösterilir.
Kadastro teknisyenlerince tespit edilen sınıra yedi gün içerisinde kadastro müdürlüğü nezdinde itiraz edilebilir 

Kadastro müdürü, bu itirazı inceleyerek yedi gün içerisinde karara bağlar İlgililer hazırsa tefhim,değilse derhal tebliğ edilen bu karara karşı yedi gün içerisinde kadastro mahkemesine itiraz edilebilir Bu itiraz, duruşmasız ve gerektiğinde mahallinde inceleme yapılarak, onbeş gün içinde kesin karara bağlanır Ancak; tespit edilen bu sınıra karşı kesinleşmiş mahkeme kararı var ise aynı konuda itirazda bulunulamaz 
Kadastro çalışma alanı içinde, ilk parsel için kadastro tutanağının düzenlenmesinden sonra idari teşkilat ve taksimatta yapılan değişiklik, başlanan kadastroyu durdurmaz.


(Ek fikra: 19/4/2018-7139/35 md.) Orman tahdidi veya kadastrosu yapılarak kesinleşmiş orman haritalarında, tapuya tescil edilip edilmediğine bakılmaksızın düzeltmeyi gerektiren tutanak, pafta ve zemin uyumsuzluğunun tespit edilmesi halinde, orman işletme müdürlüğünce görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile ilgili kadastro müdürlüğünce görevlendirilecek kontrol mühendisi veya mühendisin iştirak ettirildiği, bu Kanunun 3 üncü maddesine göre oluşturulacak kadastro ekibince orman sinır nokta ve hatları orman kadastro tutanakları esas alınmak suretiyle zemine aplike edilir Tespit edilen uyumsuzluk yukarıda oluşturulan kadastro ekibince teknik mevzuatına uygun hale getirilir Çalışma neticesinde bir zabit düzenlenir ve bu zabit, ekip görevlileri ile orman ve kadastro mühendisleri tarafindan birlikte imzalanir. Düzeltme işlemi bu Kanunun 11 inci maddesine göre yapılacak askı ilanını müteakip kesinleşir..."
7. Kanun'un "Genel olarak görev" başlıklı 25. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar;Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlikları çözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir."
8. Aynı Kanun'un "Zaman bakımından görev ve yetki" başlıklı 26. maddesinin birinci fikrasışöyledir:
"Kadastro Mahkemesi;
A) 10 uncu maddeye göre kadastro komisyonu tarafindan gönderilen tutanaklara ait davalari,
B) 11 inci maddede belirtilen aski ilani içinde açılan davalari,
C) Mahalli hukuk mahkemelerinden 27 nci madde uyarınca Kadastro Mahkemesine devredilen dava ve dosyalari,
D) Kadastro Mahkemelerine dava açıldıktan sonra, tesbitten önceki haklara dayanarak, asli müdahil olarak katılanların iddialarına dair uyuşmazlıklari,
İnceler ve karara bağlar..."
B. Yargı Kararları
9. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 26/10/2015 tarih ve E.2015/709, K.2015/712sayılı kararında, kadastro tarafindan köyler arasında tespit edilen sınırın iptali ve yeniden belirlenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
IV. ÍNCELEMEVE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'n Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’in katilımlarıyla yapilan 25/09/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü

12. Dava, kadastro tespit çalışmaları nedeniyle iki köy arasındaki sınırın değiştiği ileri sürülerek,davalı köy ile olan sınırın Kur Tepesinden başlayarak Kızıltepe Pelaklı Deresi, Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylasi, Puhos Yolu arasından iki yayla arası sirt olarak tespitine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

13. Dosyanın incelenmesinden, davacinin dava dilekçesi ile, 05/12/1939 tarihli hudutname ile iki köy arasındaki sınırın tespit edilmesine rağmen, kadastro tespit çalışmaları sırasında söz konusu sınırın dikkate alınmaması nedeniyle köy halkının mağduriyet yaşadığı ileri sürülerek, davalı köy ile olan sinırın Kur Tepesinden başlayarak Kiziltepe Pelakliı Deresi, Yuvarlak Tepe, Armut Tepesi, Muhtar Ali Yaylası, Puhos Yolu arasından iki yayla arası sırt olarak tespitine karar verilmesinin talep edildiği;davalının cevap dilekçesi ile de, kadastro çalışmaları sırasında yapılan işlemin kadastro çalışma alanınıbelirleme işlemi olduğu, köy sınırını tespit mahiyetinde olmadığının ifade edildiği görülmüştür.
14. Köyler arasında varolan sınırların toprak üstü uygulanmasından doğan anlaşmazliığın idari usul ve esaslara göre idarece çözümleneceği ve gerekirse sinirlarin yeniden çizileceği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Ancak eldeki davada, davacı köy tüzel kişiliği tarafindan, köy sınırlarının toprak üstüuygulamasının bir yargı kararı ile saptanmasının istenmesinden ziyade, kadastro tespit çalışmalarısırasında eski hudutname ile belirlenen sınırın dikkate alınmaması nedeniyle köy halkının mağduriyet yaşadığı ve bu mağduriyetin giderilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

15. Bu durumda, mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, kadastro çalışmalarısonucu yapılan tespitlere ilişkin uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Erzincan Ídare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Nazimiye Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 30/07/2021 tarih ve E.2020/44,K.2021/30 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzincan İdare Mahkemesinin BASVURUSUNUN KABULÜ ile Nazımiye Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 30/07/2021 tarih ve E.2020/44, K.2021/30 sayıh GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALİŞKAN

Üye: * *
Üye Doğan: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/443
KARAR NO : 2023/668


KARAR TR : 27/11/2023
ÖzET : Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan özel hukuk tüzel kişisi aleyhine idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek imkânı olmadığından, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre ADLi YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : T. Endüstriyel Plastik Tasarım Sanayi ve Tic. A.$.
Vekili : Av. Mustafa ÖZTÜRK 
Davahlar : 1- MLP Sağlık Hizmetleri A.$.

2- İstinye Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi 
(İstinye Liv Hospital Bahçeşehir Hastanesi)
Vekili : Av. Murat UYSAL 
Adli Yargıda 

Dava İhbar Olunan : PLS Vale ve Otopark Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Emre Şahin KÖROĞLU 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirketin yetkilisi G.K.'in 16/12/2021 tarihinde TCR testi yaptırmak amaciyla șirkete ait 34.. plakalı otomobil ile Liv Hospital Hastanesine gittiğini, burada hastanenin otopark bölümünde hastane valesi olduğunu söyleyen bir şahsın, otomobili park edeceğini belirterek anahtarı aldığını ve aracı park etmeksizin alıp kaçtığını ifade ederek, hastane otoparkında gerçekleşen hırsızlık olayında uğranıldığı ileri sürülen zarara karşı aracın rayiç bedeli için şimdilik 1.000 TL, mahrum kalınan hakları için 100 TL olmak üzere toplam 1.100 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 28/12/2022 tarih ve E.2022/257, K.2022/1097 sayıli kararı ile, davalı İstinye Üniversitesinin bir vakıf üniversitesi olduğu, vakıf hastanesince sağlık hizmeti sunulmasından kaynaklanan mağduriyet sebebiyle açılan tazminat davalarının idari yargı yerinde çözümlenmesinin gerektiği, vakıf üniversitelerinin kamu tüzel kişisi niteliğinde olduğu, kamusal hizmetin görülmesi sırasında hizmet kusurundan doğan zararların giderilmesinde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, açılan davanın HMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşi davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 22/03/2023 tarih ve E.2023/781,K.2023/905 sayilı kararı ile, usul ve kanuna uygun olan İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/12/2022 tarih ve E.2022/257, K.2022/1097 sayılı kararına karşi davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 3. İdare Mahkemesi 09/06/2023 tarih ve E.2023/959 sayılı kararı ile, davalı idarenin idari tasarrufuna dayalı bir idari işlemin veya eylemin bulunduğundan söz edilemeyeceğini, taraflar arasında oluşan ilişkinin bir özel hukuk ilişkisi olduğunu belirterek, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a 

maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sinirı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıi kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)
8. 2577 sayılı Kanun'un "Îptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir :
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrasısebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler.Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları sakhıdır."
9. 2577 sayılı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir :
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılıbildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şarti aranmaz."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 

10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katiılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
11.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Davanın, davacı şirket yetkilisinin test yaptırmak amaciyla, şirkete ait 34.... plakalıotomobil ile Liv Hospital Bahçeşehir Hastanesine gittiği, burada hastanenin otopark bölümünde hastane valesi olduğunu söyleyen bir şahsın, otomobili park etmek için elinden anahtarı aldığı ve aracı park etmeksizin alıp kaçtığı iddia edilerek, hastane otoparkında gerçekleşen hırsızlık olayında uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.

13. Yukarıda sözü edilen madde hükümlerinden anlaşılacağı üzere, idari yargının görev alanı;idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazliklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınirldır.

14. Dava dosyasınin incelenmesinden; davaci şirketin yetkilisi G.K.'in 16/12/2021 tarihinde TCR testi yaptırmak amacıyla davacı şirkete ait otomobil ile Liv Hospital Bahçeşehir Hastanesine gittiği,burada hastanenin otopark bölümünde hastane valesi olduğunu söyleyen bir şahsın, otomobili park edeceğini belirterek G.K.'in elinden anahtarı aldığı ve aracı park etmeksizin alıp kaçtığı iddia edilmişdavacı şirket tarafindan, uğranıldığı ileri sürülen zararın karşılanması amacıyla MLP Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi ile İstinye Üniversitesi Sağlik Uygulama ve Araştırma Merkezi (İstinye Liv Hospital Bahçeşehir Hastanesi) aleyhine tazminat davası açıldığı anlaşılmıştır.

15. Buna göre, davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisi olan MLP Sağlık Hizmetleri A.Ş.'nin bulunması ve tazminat isteminin üniversitenin sorumluluğu altında sunulan sağlık hizmetlerinden dolayıdeğil, özel hastanede meydana gelen hırsızlık olayından kaynaklanıyor olması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
16. Diğer yandan, idari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşi dava açılan taraf, davali mutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davali her zaman idaredir.
17. Uyuşmazlık konusu olayda ise; davalı idarenin, idari tasarrufuna dayalı bir idari işlemin veya eylemin bulunduğundan söz edilemeyeceği, taraflar arasında oluşan ilişkinin bir özel hukuk ilişkisi olduğu, bu itibarla uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; İstanbul 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/12/2022 tarih ve E.2022/257,K.2022/1097 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/12/2022 tarih ve E.2022/257, K.2022/1097 savili GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/448
KARAR NO : 2023/650
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : Sürekli işçi statüsünde çalışan davacının, iş akdinin feshine ilişkin işlemin iptali ve işe iadesi ile mali haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ü.O.
Vekili : Av. İlker Fatih KONYAR Davalı: İstanbul Valiliği Vekili : Av. Rahime AYAN YETKiN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. S.B.Ü. İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda iken, özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi nedeniyle sözleşmesi feshedilen davacının vekili tarafindan, İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali ve işe iadesi ile yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

2. Davalı vekili, yasal süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek davanın görev yönünden reddini talep etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. İstanbul 5. Ídare Mahkemesi 18/04/2023 tarih ve E.2023/116 sayılı kararı ile, "davalı idare bünyesinde sürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak çalışan davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin; davalı idare tarafindan kamu gücüne dayalı re'sen tesis edildiği, dolayısıyla bakılmakta olan davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanında bulunduğu" sonucuna varılarak 

görevlilik kararı vermiştir.
4. Davalı idare vekili tarafından olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıłması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe dava dosyası ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.

Talebi 
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisi, 2247 sayıli Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarinca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek, dosyayı 17/07/2023 tarih ve UY-2023/74425 sayılı yazıile Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kismi şu şekildedir:
"(.…) Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında, davalı idare ile davacıarasındaki ilişkinin 4857 sayıh İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir işhukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının iş sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemin,idarenin yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir õzel hukuk işlemi olduğu açıktır.
Aksinin kabulü, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğrur.
Belirtilen tüm bu hususlara göre ve 4857 sayılı Kanun'da düzenlenen belirsiz süreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ile işveren vekilleri arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Uyuşmazlik Mahkemesinin 19/06/2023 tarihli ve 2022/265 Esas, 2023/487 Karar sayıli kararinda da benzer hususlar vurgulanmıştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davacının iş akdinin feshedilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Sağlık Müdürlüğünün 14/02/2023 tarihli ve 1185 sayılı işleminin iptali ile işten çıkarıldığı tarihten işe alınacağı tarihe kadar boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davaya konu uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
6. Uyuşmazhk Mahkemesince, benzer uyuşmazlıklarda aynı yöndeki görüşü nedeniyle Danıştay Başsavcısının düşüncesinin istenilmesine gerek görülmemiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasanın 128. maddesi şöyledir:
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, ayhk ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir...
8. 657 sayih Devlet Memurlari Kanunu'nun 4. maddesinde; kamu hizmetlerinin memurlar,sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağłanmış olup, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerinde geniş anlamda kamu görevlisi oldukları hususu içtihatlarla kabul edilmekle birlikte,bunlar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
9. 24/12/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile 375 sayıh KHK'ya eklenen Geçici 23. madde ile kamu kurumlarında çalışan taşeron işçilerin kadroya alınmasına ilişkin düzenleme yapılmış, kapsamı ve şartları belirlenmiştir. Anılan madde hükmü şöyledir:
"5018 sayıh Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MiT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli 

(I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandıği, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıği, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet aliım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çahıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayıl Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8)numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşiımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığıalmaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazili beyanda bulunmak,
c) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştiğı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,
kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşiyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanmasi, şartları taşiyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara gõre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınmasi, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (c) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde birakılir ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz."
10. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "işverenin haklı nedenle derhal fesih hakki" başlıklı 25.maddesinin II. bendi ile son fikrası şöyledir:
Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:
II- Ahlak ve iyi niyet kurallarıa uymayan haller ve benzerleri:
a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.
b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunmasi, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunmasi.

c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşmasi,işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.
e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarınıortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suçişlemesi.

g) Işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünüveya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.


h) Îşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta israr etmesi.

1) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisati veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutariyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.
İşçi feshin yukarıdaki bentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleri çerçevesinde yargi yoluna başvurabilir."
11. 4857 sayıli Kanun'un, yukarida anilan 25. maddesinin atifta bulunduğu 18. maddesinde,feshin geçerli sebebe dayandırılmasi kurali getirilmiştir.

12. 4857 sayıli Kanun'un, yine 25. maddesinin atifta bulunduğu "Fesih bildirimine itiraz ve usulü" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, Iş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. Işçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dava ivedilikle sonuçlandırılır. Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulmasıhâlinde, bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir."
13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:" İş mahkemeleri;
a) 5953 sayıli Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayıli Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu işve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazinın reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcisınca,10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇł'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsünde özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta iken davacının özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi nedeniyle 4857 sayılı Kanun'un 25/2. maddesi gereğince iş akdinin feshedildiğinden bahisle feshin iptali ve işe iadesi ve yoksun kaldığıözlük ve parasal haklarının tazmini talebiyle açılmiştir.

17. 657 sayılı Kanun'da düzenlenen memur ve sözleşmeli personel istihdamı şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup,kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların işhukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.

18. Dava dosyasının incelenmesinden; S.B.Ü. İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosunda güvenlik görevlisi olarak görev yapmakta olan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması sebebiyle İ1 Özel Güvenlik Komisyonu tarafindan 09/12/2022 tarih ve 34/2022/P/14 sayıl1kararı ile özel güvenlik kimlik belgesinin iptal edildiği gerekçesiyle İstanbul Valiliği il Sağlık Müdürlüğünün 03/01/2023 tarihli işlemiyle davacının iş akdinin feshedildiği, davacı tarafindan özel güvenlik kimlik belgesinin iptali işlemine karşı İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 2023/114 esas sayılıdosyasında açtiği davada 31/05/2023 tarihinde yürütmenin durdurulması kararı verildiği ve davanın başvuru tarihi itibarıyla derdest olduğu, iş akdinin haksız feshedildiği iddiasıyla fesih işleminin iptali ve işe iadesi ile yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
19. Bu duruma göre, davalı İdare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının işsözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktir. Davaci hakkinda davalı idare tarafindan iş akdinin feshine dayanak gösterilen özel güvenlik kimlik kartının iptali ve buna ilişkin işlemin idari yargı yerince denetlenmesi hususlari, is akdinin feshi ile işe iade isteminin özel hukuk niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.

20. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlikların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.
21. Belirtilen tüm bu hususlara göre; İş Kanunu’na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle İş Mahkemelerinin görevli kılınmış olmasi, 7306 sayılı İs Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemelerinin bakacak olması karşısında,işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile İstanbul 5. Ídare Mahkemesince verilen 18/04/2023 tarih ve E.2023/116 sayılıgörevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 5. İdare Mahkemesince verilen 18/04/2023 tarih ve E.2023/116 sayılı GÖREVLiLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞiYLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN ***

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/450
KARAR NO : 2023/593
KARAR TR : 25/09/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca REDDi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.D.
Vekili : Av. Acun PAPAKÇI Davah : 1- C. Gayrimenkul Yatırım Tur. ee Inş. Tic. Ltd. Ști.,
2- A.O., Í.O., M.F.A., M.S.O.
Vekili : Av. Ragıp Cumhur VELİBEYOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, taraflar arasında 2 adet devre mülk satışına ilişkin 09/11/2010 tarihli sözleşme imzalandığıni, 89.515 TL'nin şirkete ödendiğini, davalı şirketin 16/05/2014 tarihli sözleşme uyarınca davacıdan bu gayrimenkulü kiraladığıni, kira sözleşmesi uyarınca yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve davacıya kira ödemesi yapılmadığıni, savcılığa şikayette bulunulduğunu, davalılarca nitelikli dolandırıcılık yapılmak suretiyle para tahsil edildiğini belirterek, tahsil edilen 89.515 TL'nin fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydı ile tahsil tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
Adli Yargıda 
2. İstanbul 3. Tüketici Mahkemesi 28/06/2018 tarih ve E.2016/145, K.2018/421 sayılı kararıile, davada asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine,görevli mahkemenin İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;

"Taraflar arasında akdedilen sözleşme maddeleri incelendiğinde H/2 maddesi altında parantez içinde yer alan kisım incelendiğinde söz konusu sözleşmenin tüketim amaçlı değil daha çok gelir elde etme amaçlı olduğu bu noktada bir tüketici işlemi sayılamayacağı anlaşılmıştır. Zira davacı tarafın dava dilekçesindeki beyanları incelendiğinde de davacının söz konusu taşınmazı kira geliri sağlamak amacı ile aldığı açıktır.

Tüketici mahkemeleri 6502 sayılı Kanun'un 73. maddesine göre bu Kanundan doğan uyuşmazlıkların çözümünde görevli birer ihtisas mahkemesidir. Bu düzenleme uyarınca görev alanıkanun ile sınırlandırılmıştır. Mahkemenin görev alanı kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi gerekir 

6502 sayilı Kanun'un 3/k maddesinde; "Tüketici: ticari ve mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi”; 3/h maddesinde; "Mal: alışverişe konu olan; taşinır eşya, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallar ile elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri her türlü gayri malları", 3/1 maddesinde;
"Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem' olarak tanımlanmıştır.
Yasa, nihai tüketici tarafindan kullanım amacı ile alının konut ve tatil amaçli taşınmazlar yönünden geçerlidir. Bir mal veya hizmetin, kişisel ihtiyaçları dışında, belirli bir meslek icrası, belirli bir üretimde kullanma, yeniden satiş, kiraya verme, ticari olarak kullanma gibi mesleki veya ticari amaçlarla satın alanların tüketici kabul edilmeyecekleri kuşkusuzdur. Somut olayda davacının devre mülkü kira geliri elde etmek için satın almış olduğu, dava konusu uyuşmazlığın Tüketici Mahkemesi görev alanına girmediği anlaşılmıştır. Zira taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin içeriği de nazara alındığında,davacinın ve davalının 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici olarak kabul edilmesi mümkün değildir.Dolayısıyla somut olayda taraflar arasındaki işlem ağırlıklı olarak ticari nitelikte bir faaliyet olup tüketici işlemi olarak kabul edilememiştir. Uyuşmazlığın genel hükümlere göre genel mahkemelerde değerlendirilmesi ve çözülmesi gerekir.

Nitekim emsal İstanbul 14. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/1247 E.,2017/858 K. sayıli dosyasında davalı C. Gold'a açılmış davada görevsizlik kararı verilmiş, karar ile görevli Mahkemenin İstanbul Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna karar verilmiş dosya istinafa gönderilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesinin 2017/4004-2018/518 K. sayilı karari ile ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun olduğundan HMK 353/1-2/1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmış olup, mahkememizin görevsizliğine ve asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğuna..."
3. İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/03/2023 tarih ve E.2018/453, K.2023/131 sayıl1kararı ile, davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“Somut uyuşmazlikta davanın, taraflar arasında düzenlenen, hisseli gayrimenkul (devre mülk)sözleşmesi ile birlikte imzalanan kira sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının tahsili istemine ilişkin olduğu, sözleşme tarihinde ve dava tarihi itibariyle tarafların da dilekçelerinde belirttiği gibi ortada tamamlanmış ve kiraya konu olabilecek bir yapının bulunmadıği, bu nedenle taraflar arasındaki ilişkinin devre mülk sözleşmesinden kaynaklandiği, davacı alıci ile davalı saticı arasında devremülk satışsözleşmesi imzalandığı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığıanlaşılmaktadır.

6502 sayılı Kanun'un 73. maddesi gereğince uyuşmazlığın çözümünde Tüketici Mahkemeleri görevli olup, HMK'nin 144. maddesi uyarınca görev hususu dava şartı olup, mahkememizce res'en gözetilmelidir.

Açıklanan nedenlerle davaya bakma görevinin Tüketici mahkemesine ait olduğu kabul edilmiş,mahkememizce da görevsizlik kararı verilmesi gerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 

4. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçimleri ile işleyişi kanunla düzenlenir. Bu mahkemenin Başkanlığını Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yapar.

Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin karari esas alınir."
5. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
" Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..."
6. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
7. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başhklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargi merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
8. Aynı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 25/09/2023 tarihli toplantisında; Raportör-Hâkim Arzu ÇETINDERE $AŞI'nın,2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Mevzuat kisminda belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında veya yargı yerlerince 19. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince (yargı yolu bakımından) verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekmektedir.

11. Dosyaların incelenmesinde; uyuşmazlığa ilişkin olarak aynı yargı kolu içinde verilmişgörevsizlik kararları bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu şekilde oluşan görev uyuşmazlığının çözümü, aynıyargı kolundaki üst derece mahkemelerince yapilacak istinaf ve/veya temyiz incelemesi sonucunda gerçekleştirilmelidir. Dolayısıyla adli ve idari yargı yerlerince karşılıklı olarak verilmiş görevsizlik kararı

bulunmadığından inceleme koşulu gerçekleşmemiştir.
12. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19.maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde õngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDiNE,
25/09/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Üye Nilgün: Mahmut BALLI
Üye Doğan: Bilal ÇALIŞKAN

Başkan Muammer TOPAL: * *
Üye Nilgün: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/454
KARAR NO : 2023/635
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : 618 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Limanlar Yönetmeliği'nin 39. maddesinin on birinci fikrası uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. maddesi uyarınca ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ö.P.

Vekili : Av. Mehmet AYDIN 
Davali : Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı-Izmir Liman Başkanlığı
Vekili : Av. Nezih Ali GENÇ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Sahil Güvenlik Komutanlığı ekiplerince 15/10/2020 tarihinde yapılan kontroller sırasında, davacının Dodurga-11 isimli sürat teknesiyle, denizde çatişmaya sebep olacak şekilde seyir veya manevra yaptığının tespit edilmesi üzerine, 618 sayılı Limanlar Kanunu'nun 2.maddesi ile yürürlüğe girmiş olan Limanlar Yönetmeliği'nin 8/1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle 11/12/2020 tarih ve 2020/292 sayılı idari yaptırım karar tutanağı düzenlenerek Yönetmeliğin 39/11.maddesi uyarınca 10.890 TL idari para cezası verilmiş, karar davacıya bildirilmiştir 
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargida 
3. İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliği 05/01/2022 tarih ve D.iş.No.2021/359 sayılı kararı ile, itiraz edenin söz konusu idari işlemin iptali için İzmir 4. İdare Mahkemesinde dava açtığı, mahkemece davanın kabulüne ve yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, söz konusu idari para cezasının yasal dayanağıolan idari işlemin iptalinde, idari yargının görevli olduğu, dava konusu uyuşmazhıkta da Uyuşmazlık Mahkemesinin 26/03/2018 tarih ve E.2018/80, K.2018/156 sayıli karari dikkate alindiğında mahkemelerinin görevli olmadığı gerekçesiyle, görevsizlik kararı verilmiş, karara davacı vekilinin itirazıüzerine, Izmir 6. Sulh Ceza Hakimliği tarafindan itirazın kesin olarak reddine karar verilmiştir.
4. Davacı vekili bu kez, 11/12/2020 tarih ve 2020/292 sayılı 10.890 TL idari para cezasının iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargida 
5. İzmir6. İdare Mahkemesi 04/11/2022 tarih ve E.2022/337, K.2022/1905 sayılı kararı ile,davacının teknenin kaptanı olduğu ve denizde çatışmaya sebep olacak şekilde seyir veya manevra yapma fillini gerçekleştiren kişi olduğu kabul edilerek hakkında para cezası verilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

6. İzmir Bölge Ídare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi 22/06/2023 tarih ve E.2023/757,K.2023/1563 sayılı kararı ile, adli yargı yerinde verilen görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine açılan davada, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu hususu gözönünde bulundurularak,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunulması gerekirken, bu yol kullanılmayarak davanın esası hakkında karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına,yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar verilmiştir.
7. İzmir 6. Ídare Mahkemesi 31/07/2023 tarih ve E.2023/1245 sayılı karan ile, "...bu durumda her ne kadar 10/05/2020 tarihinde yapılan denetime dayanılarak üçüncü bir kişinin farklı bir idare tarafindan 1380 sayılı Kanun uyarınca idari yaptırımlara konu edildiği görülmekte ise de, dava konusu işlemin bu işlemler kapsamında ołmadığı, farklı bir idare tarafindan, farklı bir işlemle ve farklı bir kişiye idari para cezası yaptırımı uygulandıği, bu yaptırımın dayanağı yasada ise bu kapsamdaki idari yaptırımlara yönelikolarak idari yargının görevli olduğu yolunda özel bir görev kuralının bulunmadığı"5326 sayılı Kanun'un 3. ve 27. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III, İLGİLİ HUKUK 
8. 618 sayılı Limanlar Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
“Türkiye limanlarına girip çıkan bütün gemiler ve deniz araçları bu Kanun hükümlerine tabidirler. Limanların sınırları ile kamu limanlarının yetki alanlarını belirleyen deniz koordinatlari,limanlara gelen gemilerin ve gemi dişında kalan her türlü deniz aracının liman içinde seyir, demirleme,rhtim ve iskelelere yanasma, samandıralara bağlama ve buralardan ayrılmalarında uyulacak kurallar ile ticaret eşyasi, patlayıci, yanicı ve benzeri tehlikeli maddelerin boşaltma ve yükleme yöntemini, yer ve zamanlarını, gemilerin limanda kalabilecekleri süreleri, çevre kirliliğinin önlenmesi ile limanda düzen ve disiplinin sağlanmasına ilişkin diğer hususlar Denizcilik Müsteşarlığınca çıkartilacak yönetmelikle düzenlenir."

9. 618 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Limanlar Yönetmeliği'nin "Genel esaslar" başlıklı 8.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Liman idari sahasında seyreden, kiyı tesisinde bulunan veya demirde bekleyen gemi ve deniz aracı ile kiyı tesisi ilgilileri ve diğer ilgililer; bu Yönetmelik ile ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri çerçevesinde seyir, can, mal, cevre güvenliği ve emniyetine yönelik olarak liman başkanlığınca verilen talimatlara uymakla yükümlüdürler."
10. Yönetmeliğin "İdari yaptırımlar" başlıklı 39. maddesinin on birinci fikrası şöyledir:
"(Ek:RG-22/10/2013-28799) Ílgili mevzuatta belirtilen can kurtarma, emniyet, güvenlik veya acil durum yardım isteme işaret, sinyal veya yayınlarını yanıltıcı şekilde kullandığı ve bu yanlışlığıuygun şekilde düzeltmediği belirlenen Türk veya yabancı bayraklı gemilere ve liman ilgililerine 5.000TL'den 50.ooo TL'ye; denizde çatişmaya sebep olacak şekilde seyir veya manevra yaptığı (Mülga ibare:RG-14/4/2023-32163 mükerrer) tespit edilen gemilerin ilgililerine 5000 TL'den 50.000 TL'ye kadar idarî para cezası verilir. Aykırılık (Değişik ibare:RG-14/4/2023-32163 mükerrer) ilgili mevzuatında belirtilen teçhizat eksikliği veya hatasından kaynaklanıyor ise durum düzeltilene kadar gemi seferden men edilir. Ayrica, yanlış alarm sebebiyle oluşan kamu masraflari, sorumlusundan tahsil edilir Uğraksız geçiş yapan gemiler için bayrak devletine bildirim yapılır."
11. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılıi Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün filler hakkında, uygulanır."
12. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu" başhıkh 27.maddesinin birinci fikrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararıkesinleşir” düzenlemesi yer almıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, idare mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuru yapıldiğı,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosya sureti temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkin bilgi ve belgeler ile sulh ceza mahkemesi kararının kesinleşme durumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bu nedenle adli yargi dosyasının istenilmediği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargıyerleri arasında doğan görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
14. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

15. Dava, Limanlar Yönetmeliği'nin 8/1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, 11/12/2020 tarih ve 2020/292 sayılı idari yaptırim karar tutanağı düzenlenerek Yönetmeliğin 39/11. maddesi uyarınca verilen 10.890 TL idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.

16. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine 5560 sayili Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında:idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının,bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmiş, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardiğı bağlantısorununa çözüm getirilmesinin amaçlandiği ifade edilmiştir.

17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı, ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle, idari yargının görev alanına giren bir yaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusu edilmiş olması halinde idari yargının bu davaya ve aynı maddi olaya ilişkin idari para cezası kararına karşı açılan veya açılacak davaya da bakacağı kuşkusuzdur.
18. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren idari yaptırım kararının da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargi yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228,K.2022/294, 31/03/2022).

19. Dosyanin incelenmesinden, olay yeri tespit tutanağindan, Sahil Güvenlik Komutanliği tarafindan, 15/10/2020 tarih saat 03:20 siralarında, seyir fenerleri bulunmayan tamamen karartilmiş bir temasın tespit edilmesi üzerine temasın bulunduğu bölgeye gidildiği, burada "Dodurga 11" isimli sürat teknesinin sahil güvenlik botunu fark etmesine rağmen dur ihtarlarına uymadıği, önleme manevralarıyla durdurulamayan teknenin uzaklaştığı, bu defa yapılan yerel araştırmada bahse konu teknenin balıkçıbarınağından suya indirildiği, ilçe emniyet müdürlüğü asayiş ekipleriyle birlikte teknenin yapılan belge kontrolünde amatör denizci belgesi bulunan tekne kaptanı olarak davacı ile teknenin donatanı olarak davacı babasının tespit edildiği, sonrasında davacının özel sürat teknesinin kaptanı olduğundan bahisle "deniz trafiğini tehlikeye düşürmek, özel tekne ile ticari faaliyet icra etmek" filinden dolayı 11/12/2020tarih ve 2020/292 sayılı idari yaptırım karar tutanağı düzenlenerek, Yönetmeliğin 39/11. maddesi uyarınca 10.890 TL idari para cezası verilmesi üzerine eldeki davanın açıldıği görülmüştür.
20. Yine sulh ceza mahkeme gerekçesinde belirtilen, Ízmir 4. İdare Mahkemesinin E.2020/1488sayılı kararının incelenmesinde, davacisınin M.S.P. olduğu, tekne donatanı adigeçen hakkinda, 1380sayılı Su Ürünleri Kanunu'na muhalefetten "gemiler için avlanma ruhsat teskeresi olmadan dalarak avcılık yapmak ve teknede kimyasal (göztaşi) maddesi bulundurmaktan" dolayı idari para cezası ile tekne ve içerisindeki malzemelerle birlikte mülkiyetin kamuya geçirilmesine yönelik verilen yaptırımların iptali için dava açıldıği, her iki dava konusu işlemin, taraflarının ve yasal dayanaklarının farklı olduğu anlaşilmiştir.

21. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, 618 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Limanlar Yönetmeliği'nin 39. maddesinin on birinci fikrası uyarınca verilen salt idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli 

yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; İzmir 6. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 5. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 05/01/2022 tarih ve D.İş.2021/359sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 6. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İzmir 5. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 05/01/2022 tarih ve D.İş.2021/359 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLIĞI LE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/457
KARAR NO : 2023/738
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzET : 4925 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 41/9. maddesindeki yükümlülüğün ihlal edildiğinden bahisle düzenlenen ihlal tespit tutanağının, 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesi kapsamında bir idari yaptirim türü olduğundan, her sefer için 20 uyarma cezası verilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : İstanbul Kalesi Sey. Înş. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.Vekili : Av. Şenol AKALTUN Davali : Ulaştirma ve Altyapi Bakanliği Vekili : Av. Seher GÜR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı I. Bölge Müdürlüğünce yapılan denetim sonucunda, davacıfirmanın Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 41/9. maddesini ihlal ettiğinden bahisle, UAB-ELK-A ve 031911 sıra nolu ihlal tespit tutanağı tutularak, davacı adına her sefer için 20 uyarma cezası verildiği davacıya bildirilmiştir.

2. Davacı vekili, ihlal tespit tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda 

bulunmuştur.
H. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği24/05/2023 tarih ve D.iş No.2023/3426 sayılı kararıBakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği 24/05/2023 tarih ve D.İş No.2023/3426 sayılı kararı ile, ihlal tespit tutanağına yönelik itirazlarda idari yargının görevli olduğu, davada başvuru konusunun idari işlem olduğu, idari işlemlere bakma görevinin adli yargının değil idari yargının görevine girdiği gerekçesiyle,5326 sayılı Kanun'un 27/8 ve 28/1-b maddeleri gereğince başvurunun görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 14/07/2023 tarih ve E.2023/1574 sayılı kararı ile, 4925sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca davacı şirkete verilen uyarma cezasına ilişkin idari yaptırım kararına dayanarak oluşturulan tutanağın, 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle kanunun yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevli yargı yeri ve kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığının anlaşıldıği, bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde,bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, uyuşmazhığa konu uyarma cezasına ilişkin karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrasıuyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek,taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarinı belirlemek, taşima işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır."
7. 4925 sayılı Kanun'un "Kapsam" başhıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşitlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarıni,tașiımacılari, taşıma acentelerini, taşima işleri komisyoncularıni, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini,taşiıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.

Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklariyla yapilan taşimalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlıği, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait motorlu taşit ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.

il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların 

düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esaslarıdahilinde bırakılabilir.

Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, olağanüstü hal ve doğal afet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
8. 4925 sayılı Kanun'un "Ceza uygulaması" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
" (Değișik: 25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılıidari para cezalarini uygulamaya Ulaştirma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlık personeli, trafik polisi ve zabitası, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarma personeli, sinir kapılarında görev yapan gümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ile bunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabitasi yetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideler uygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezalari, yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
9. 08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolu Taşima Yönetmeliğinin “Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesi şöyledir 
"Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılk, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağitım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur."
10. Yönetmeliğin “Taşımacılık faaliyetlerinde genel kural" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Taşimacılık faaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilecek, fert, toplum ve çevre sağliği ile bunların güvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir, onayli zaman tarifesinde belirtilen saatteki sefere göndereceği taşitın plakası ve ATS bilgileri, taşitta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 36 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fikraları ile 38 inci maddesinin birinci fikrasında belirtilen bilgileri, seyahat başlayıncaya kadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar. "
11. Yönetmeliğin "Yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanların yükümlülükleri" başlıklı 41.maddesinin dokuzuncu fikrasi şöyledir:
"Yetki belgesi sahiplerinin, sefere gönderdikleri taşıtları kullanan taşit şoförü ve yolculara hizmet eden personel; trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek, yolcuları rahatsız edecek, genel ahlaka ve adaba aykırı tutum ve davranışlarda bulunamazlar. Bu fikrada belirtilen personelin mesleki sayginliğını kaybetmesi halinde, bu personelin iş akdinin yetki belgesi sahibince fesh edilmesi zorunludur. Bu fikraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 20 uyarma verilir."
12. Yönetmeliğin "İhlal ve idari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi" başlıkhı 67. maddesi şöyledir:
"(1) Kanunda öngörülen ve bu Yönetmelikte belirtilen kusurları ve/veya ihlalleri işleyenler hakkında, 66 nci maddede belirtilen görevliler tarafindan idari para cezası ve/veya ihlal tespitine dair tutanak düzenlenir.

(2) Tutanaklar, para cezası gerektiren kusurlar için idari para cezası karar tutanaği, uyarma gerektiren mevzuat ihlalleri için ihlal tespit tutanağı olmak üzere iki şekilde düzenlenir.
(3) Birden fazla kusurun bir arada işlenmesi halinde her kabahat için ayrı idari para cezası karar tutanağı düzenlenir.

(4) Birden fazla mevzuat ihlalinin bir arada işlenmesi halinde her ihlal için ayrı ihlal tespit tutanaği düzenlenir. (Ek cümle:RG-21/11/2020-31311) Ancak, bu fikra kapsamında ayri ayri 

düzenlenmesi gereken ihlal tespit tutanakları, yapılan ihlaller ve karşılığındaki uyarma adetleri ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle elektronik ortamda tek bir ihlal tespit tutanaği olarak düzenlenebilir.
(5) Ídari para cezalarına ilişkin diğer hususlarda (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan mevzuat esas alınır.

(6) Bu maddeye göre düzenlenecek tutanaklar, elektronik olarak da düzenlenebilir. Elektronik olarak düzenlenecek tutanaklara ilişkin hususlar, Bakanlıkça düzenlenir."
13. Aynı Yönetmeliğin "Uyarma" başlıklı 69. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik:RG-21/11/2020-31311) Bu maddenin sekizinci fikrasındaki ihlallere verilecek uyarmalar hariç olmak üzere, yetki belgesi sahiplerine uyarma verilmesini gerektiren ayrı ayrı her bir ihlal için uyarmaya konu olan ihlalin devam etmesi halinde aynı yaptırım yeniden uygulanır ve bu süreçihlal giderilinceye kadar tekrarlanir.

(2) 40 incı maddenin yirminci fikrasının (a) bendinde belirlenen sermaye haricindeki diğer değişikliklere ilişkin verilmesi gereken uyarmalar, firmanın birden fazla yetki belgesi sahibi olmasıhalinde, her yetki belgesi için ayrı ayrı uygulanır.

(3) Yetki belgesi sahiplerinin, 40 incı maddenin yirminci fikrasınin (a) bendinde belirlenen değişiklikleri, kismen veya toplu olarak aynı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlatarak yasal süresi geçtikten sonra bildirmeleri halinde, bu durum tek bir ihlal kabul edilir.

(4) Yenileme işlemi tamamlanmış yetki belgesi için, yenileme işleminden önce gerçekleşmişolan, ancak uyarma verilmemiş ihlallere ilişkin uyarma verilemez.

(5) Yetki belgesi sahiplerinin, bu Yönetmeliğe göre verilen uyarmaları kaldırabilmeleri için,uyarma başına (Değișik ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) Ek-1'de belirtilen ücreti, Bakanlık döner sermaye hesaplarına ödemeleri şarttir. Söz konusu ödemenin yapılmasından sonra uyarmalar kaldırılır. Bu ücret, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında her takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttırılır.
(6) Bakanlıkça, takvim yıli başından itibaren (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) aylık dönemlerle re'sen yapılacak kontrollerde; yetki belgesi sahiplerinin, kontrol edilen dönem için, 40 inci maddenin üçüncü, dördüncü, altıncı ve onüçüncü fikraları (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncümaddenin altıncı ve yedinci fikralarındaki yükümlülüklerini yerine getirenlerin (Ek ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) veya TS ISO 39001 standardına uygunluğunu belgeleyen yetki belgesi sahiplerinin, kontrolü yapılan yetki belgesi faaliyetleri için, varsa daha önce verilmiş ve henüz kaldırılmamış olan uyarmalarından, toplam 20 uyarma iptal edilir. Bu fikranın uygulanmasi sirasinda, iptal edilebilecek toplam uyarma sayisının 20'den az olması halinde, iptal edilecek uyarma sayısı, mevcut olan uyarma sayısı olarak değerlendirilir. Ancak, bu fikraya göre kaldırılmış olan uyarmaların, haksiz yere iptal edildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, iptal edilen uyarmalar yeniden verilir.

(7) (Ek:RG-15/11/2019-30949) Bu Yönetmeliğin 40 incı maddesinin üçüncü, dördüncü, altıncıve onüçüncü fikraları (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddesinin altıncı ve yedinci fikralarındaki yükümlülüklerle ilgili, Bakanlıkça yapılacak kontroller neticesinde, yetki belgesinin geçerlilik süresi içerisinde;
a) Hiç uyarma almayanlara I yıllık süre,
b) En fazla 50 uyarma alanlara 6 aylık süre,
yetki belgelerinin yenilenmesi sirasında, 17 nci maddenin birinci fikrasındaki süreye eklenir.Ancak, bu fikraya göre verilmiş sürelerin haksız yere verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde,verilen süreler, ilgili yetki belgesinin ilk yenilenmesi sırasında 17 nci maddenin birinci fikrasındaki sürelerden düşülür.

(8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40 inci maddenin üçüncü, dördüncü ve altıncı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) fikrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarak U-ETDS'ye;
a) Yapılan sefere ilişkin bilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, sefer başına (gidiş veya dönüş) 10 adedi geçmemek üzere eksik/yanlışbilgi/veri gönderenlere, her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004) Tașitta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesi veya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10 uyarma,
c) (Ek:RG-16/7/2023-32250) Yolcu taşımacılıği faaliyetlerinde, yolcunun beyan ettiği ve 

Bakanlığa bildirilen/iletilen variş noktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususun gerçekleştiği andan itibaren 30 dakika sonrasına kadar bildirilmemesi/iletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma, yetki belgesi sahibine verilir. Ancak, bu maddeye göre yaptırım uygulanan firmanın, bu kabahatinin sonradan suç unsuru teşkil ettiğinin tespiti halinde, yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarma verilir."
14. Yönetmeliğin "Geçici durdurma ve yetki belgesi iptali" başlıklı 70. maddesinin üçüncü ve dördüncü fikrası şöyledir:
"(3) Yetki belgesi sahibine verilen ve kaldırılmamiş olan uyarmaların sayisınin 150 adede ulaşması ve bu hususun tebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarak uyarmaların sayisının 150adedinin altina düşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesinin faaliyeti geçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesi kapsamında geçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekli ödemeyi yaparak uyarmaların sayısını 150 adedin altına düşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerine izin verilir.

(4) 40 incı maddenin üçüncü, dördüncü, altıncı ve onüçüncü fikraları (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı ve yedinci fikralarının; bir yil içerisinde 30 kez ihlal edildiğinin tespiti halinde, firmanın ilgili yetki belgesi kapsamındaki faaliyeti üç gün süreyle durdurulur. Sürenin hesabında, ilk ihlalin tespit edildiği tarih esas alınır."
15. Yönetmeliğin "İdari para cezası ve diğer idari yaptırımların birlikte uygulanmasi" başlıklı72. maddesi şöyledir:
"(1) Kanunda öngörülen idari para cezaları, Kanunda ve bu Yönetmelikte düzenlenen uyarma,geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(2) Birden fazla kabahatin bir arada işlenmesi halinde her kabahat için ayrı ayrı idari para cezasıuygulanır.

(3) Kanun veya bu Yönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecek kabahat ve ihlal için, denetimle görevli Bakanlık personeli giyaben işlem tesis eder."
16. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında.

uygulanır."
17. 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”
18. 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"
19. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu’" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ.Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 41/9. maddesine muhalefet edildiğinden bahisle,davaci firma hakkında her sefer için yirmi (20) uyarma cezası verilmesine ilişkin 03/04/2023 tarih ve UAB-ELK-A 031911 sıra numaralı ihlal tespit tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
23. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun'un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
24. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında,idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının,bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantısorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

25. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptirım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarmın, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
26. Uyuşmazlik Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazliklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsaminda ayni kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargıyerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

27. İncelenen uyuşmazlıkta, 4925 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca süreli ya da süresiz faaliyetin durdurulmasına ilişkin bir idari yaptırım kararının bulunmadıği, aynı veya benzer fiillerin tekrarı ve verilen uyarı cezası puanlarının belirli bir sayıya ulaşması halinde bu hususun Yönetmeliğin 70. maddesinin üçüncü fikrası düzenlemesi 

kapsamında yeni bir tartışma konusu olabileceği; bu durumda salt 20 uyarma cezasının, 5326 sayıli Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle Kanun'un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun'da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Yönetmelikte görevli yargı yerine ve kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştir.

28. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, uyarma cezasına ilişkin karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

29. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 24/05/2023 tarih ve D.İşNo.2023/3426 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırkõy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 24/05/2023 tarih ve D.İş No.2023/3426 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TA$ ve Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye Mahmut
Üye Eyüp: Üye Bilal

Üye: Ahmet

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarınca çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 69, 70 ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırım niteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzere düzenlenen tutanağın iptali istemiyle açılmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın; İdarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde; diğer genel hükümlerinin, İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların,idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8. fikrasında ise,İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında, aynı kişi ile ilgili olarak İdarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali istemiyle birlikte İdarî yargı yerlerinde görüleceği hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen, bu özellikleri nedeniyle de idari yargi düzeni içinde yargisal denetime tabi tutulan idari işlemler oluşturmaktadır.
İdari işlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup; bir 

tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.

İdari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara, bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığından, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlık, davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69 maddesi uyarınca uyarma cezasıverilmesine yönelik olarak tutulan ihlal tespit tutanağından kaynaklanmakta olup; karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesinin sağlanması için,davalı idarece kamu gücüne dayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerine yönelik bir niteliği bulunmamaktadır.

Buna göre idari yaptırım uyuşmazlığından kaynaklanmayan, karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediği yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemden doğan uyuşmazlığın görüm ve çözümü idari yargıyerinin görevine girmektedir.

Açıklanan nedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarınca davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Üye Nilgün TAŞAhmet ARSLAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/464
KARAR NO : 2023/627
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca iş yerinin yedi gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilen kararın iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : İ.K.
Vekili : Av. Metin Tevfik BUĞDAYCI Davali : Meram Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Ferhat TEMEL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Konya ili, Meram ilçesi, Köyceğiz Mahallesi, Yıldızköşkü sokak No:.. adresinde faaliyet gösteren "Mini Lunapark" unvanlı iş yerinin cezalar ve ikazlara rağmen ruhsata aykırı faaliyette bulunduğu ve canlı müzik yayınına devam ederek çevre halkının rahatsızlığına neden olduğundan 1608sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince 7 gün süreyle kapatılmasına ve izinsiz canlı müzik yayınıyapıldiğından bahisle 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesi gereğince davacının 6.634 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Meram Belediye Encümeninin 27/07/2022 tarih ve 2022/1433 sayılı kararının; iş yeri açma ve çalışma ruhsatının olduğu, iş yerinde canlı müzik olmadıği,hukuka aykırı olduğu iddia edilerek, idari para cezası ile 7 gün süreyle faaliyetten men kararının iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Ídari Yargıda 
2. Konya 2. idare Mahkemesi 13/09/2022 tarih ve E.2022/916 sayılı kararı ile, dava konusu Meram Belediye Encümeninin 27/07/2022 tarih ve 2022/1433 sayılı kararının; Konya ili, Meram ilçesi,Köyceğiz Mahallesi, Yıldızköşkü Sokak No:.... adresinde faaliyet gösteren "Mini Lunapark" unvanlıişyerinin 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince 7 gün süreyle kapatılmasına dair kısmı için ayri,izinsiz canlı müzik yayını yapıldığından bahisle 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6.maddesi gereğince davacının 6.634 TL para cezası ile tecziyesine ilişkin kısmı için ayrı olacak şekilde iki farklı dava açılması gerektiği gerekçesiyle 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.

3. Davacı vekili bu kez, ruhsat hilafina faaliyette bulunduğundan bahisle Konya ili, Meram ilçesi, Köyceğiz Mahallesi, Yildızköşkü Sokak No: 8 adresinde faaliyet gösteren "Mini Lunapark"unvanlı işyerinin 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince 7 gün süreyle kapatılmasına ilişkin Meram Belediye Encümeninin 27/07/2022 tarihli ve 2022/1433 sayılıi kararının iptalini istemiştir.
4. Konya 2. Îdare Mahkemesi 05/10/2022 tarih ve E.2022/1182, K.2022/984 sayılı kararı ile,davaciya ait işyerinde yapılan denetimde, ruhsat hilafina faaliyette bulunulduğu ve canlı müzik yaymi yapıldığının tespit edilmesi üzerine ruhsat harici ve amaç dışi faaliyet gösterildiğinden bahisle 1608 sayıh Kanun'un 1. maddesi uyarmca 7 gün süreyle kapatılmasına ilişkin Meram Belediye Encümenince karar verildiği, kararın bu kismının 5326 sayılı Kanun'da belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608sayılı Kanun'da bu idari yaptirımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğinin anlaşıldıği, bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı konun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayıli Kanun hükümleri dikkate alınacağından açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sunucuna varıldıği gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 14. ve 15/1-a. maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili bu kez, Belediye Encümeni Kararının, is yerinin 7 gün süre ile kapatılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.

B. Adli Yargida 
6. Konya 1. Sulh Ceza Hakimliği 05/06/2023 tarih ve D.İş. 2022/5272 sayılı kararı ile, itiraz eden hakkında uygulanan idari yaptırım (iş yerinin 7 gün süre ile kapatılması) kararının iptaline dönük yapilan başvuruyu inceleme görevinin 5326 sayıli Kanun'un 3. ve 27/8. maddeleri gereğince Hakimliklerine ait olmayıp İdare Mahkemesinin görev alanında kaldığı gerekçesiyle Hakimliklerinin görevsizliğine, 2447 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Encümenin görev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesinin birinci fikrasının (e) bendi şöyledir:
"Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır 
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek."1

8. Hangi fiil ve eylemlerin kabahat niteliğinde olduğu, idari yaptırım türleri ve bu türler arasında sayılan İdari Para Cezaları ile İdari Tedbirlerin neler olduğu ve bunlara itiraz yolları 5326 sayıh 

Kabahatler Kanunu’nda düzenlenmiştir.
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
“Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır."
10. Kanun'un “Kanunilik İlkesi" başliklı 4. maddesinin birinci fikrasında; “Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir." hükmü,ikinci fikrasında da "Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktari, ancak kanunla belirlenebilir." hükmü yer almakta, böylece hangi fillerin kabahat oluşturduğunun kanunda açıkça tanımlanabileceği hususunun yanı sira, idarenin de somut olayda olduğu gibi genel ve düzenleyici işlemleriyle tanımlama yapabileceği belirtilmiş, ayrıca işlenen bir kabahatin karşılığı olan yaptırımın türü, süresi, miktarının ancak kanun ile belirlenebileceği de ifade edilmiş olmaktadır.
11. Belediye encümenlerinin Kabahatler Kanunu hükümlerine göre idari para cezası ve idari tedbir kararlar verebileceğine dair hüküm 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve 486 Numaralı Kanun'un Bazi Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde belirtilmiştir. Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir."
12. 5326 sayıl Kabahatler Kanunu'nun “Çeşitli Kabahatler" üst başlığı altında düzenlenen “Emre aykırı davranış başlıklı 32. maddesi şöyledir:
“(1) Yetkili makamlar tarafindan adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağliğin korunması amaciyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafindan karar verilir.
(2) Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.
(3) 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 526ncı maddesine diğer kanunlarda yapılan yollamalar, bu maddeye yapılmış sayılır."
13. Aynı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31.maddesi şõyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
14. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmıştır.

15. Ayni Kanun'un 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılmasi,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik 

yapılıncaya kadar saklıdır"
16. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrasında, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir" hükmü yer almakta olup,sekizinci fikrasında bendinde ise, “İdari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararlarında verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür"düzenlemeleri yer almiştır.

17. Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptirım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargi merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, 1608 sayılı Kanun uyarınca Belediye Encümenince verilen idari para cezası ile işyerinin yedi gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak verilen kararin kaldirılmasi istemiyle açılmiştir.

21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

22. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir 

23. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açildiğı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralınin, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde,

mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
24. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

25. İncelenen uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca davacının idari para cezası ile cezalandırılmasına ve iş yerinin bu maddede öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19. maddesinde belirtildiği üzere belirli bir süre için (7 gün)faaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

26. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, iş yerinin 7 gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Konya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/06/2023 tarih ve D.Îş. 2022/5272 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 05/06/2023 tarih ve D.İş. 2022/5272 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN ***

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/468
KARAR NO : 2023/669
KARAR TR : 27/11/2023

ÖzET : Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan özel hukuk tüzel kişisi aleyhine idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek imkânı olmadığından, uyuşmazlığın anılan ticari şirketle ilgili kısmının özel hukuk hükümlerine göre ADLi YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk 
KARAR 

Davaci : A.P. Alüminyum San.ve Tic. A.Ş.
Vekili : Av. Sertaç KAYA 
Davaliılar : 1- Enerji Piyasasi Düzenleme Kurumu (EPDK)
Vekili : Av. Funda KAHVECi 
2- Dicle Elektrik Perakende Satiş A.Ş. (DEPSA$)
Vekili : Av. Tuğba KAYAŞ IŞKIN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Elektrik Piyasasında Lisanssiz Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 37.maddesinin 7. fikrasının ve söz konusu fikra uyarınca Kasim 2020 döneminde üretilen enerji bedelinin Ödenmeyerek Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması'na (YEKDEM) bedelsiz katkıolarak dikkate alınmasına ilişkin işlemin iptali ile davalı idarelerin hizmet kusuru nedeniyle uğranıldığıileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.00o TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

2. Davalılardan Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nin vekili, yasal süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde; müvekkilinin özel hukuk tüzel kişisi olması sebebiyle davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle davanın görev yönünden reddini talep etmiştir.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Danıştay 13. Dairesi 01/03/2023 tarih ve E.2021/4020 sayılı kararı ile; ".…. Yargı yolu itirazında, davalı dağıtım şirketinin özel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemin de özel hukuk işlemi olduğu ileri sürülmüş ise de, 6446 sayılı Kanun ile özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayricaliklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve bu konuda iş ve işlemlerinin denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen davalı dağitım şirketi ile davacı şirket arasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarak değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda dava konusu YEKDEM'e bedelsiz katkı işleminin yargisal denetimini yapma görevinin idari yargı merciine ait olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazliğın Kasım 2020 döneminde üretilen enerji bedelinin Ödenmeyerek YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasına ilişkin işlemin iptali istemine yönelik kısmının görüm ve çözümü idari yargının görev alınında bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davalı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görev itirazının reddine..." karar vermiştir.

4. Davalılardan Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nin vekili tarafindan olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe dava dosyası ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi 

5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddesi gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmi şöyledir.

"..Bu kapsamda, TEDAŞ'in özelleştirme kapsamı ve programina alinması neticesinde;Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 31/01/2005 tarihli ve B.02.1.ÖfB.0.10.07/00-991 sayılı yazisı ile Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinden oluşan Dicle Elektrik Dağıtim A.Ş.'nin kurulmasına karar verilmiş, 01/03/2005 tarihinde merkezi Diyarbakır'da olmak üzere; Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. hizmete başlamıştır. Dicle Elektrik Dağitim ve Perakende Satış A.Ş.'nin Ozelleştirme Yüksek Kurulunun 11/04/2011 tarihli ve 2011/27 sayılı kararı uyarınca %100 oranındaki hissenin satışına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Karavil Dağıtım Tüketim Malları İnş. Ve Tic. Ltd. Şti.

- C. Înşaat ve Tic. A.Ş. Ortak Girişim Grubu arasındaki 28/06/2013 tarihinde imzalanan Hisse SatışSözleşmesi ile Şirket özelleştirilerek Dicle Enerji Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye devrolmuştur. Bu itibarla Dicle Elektirik Dağıtım A.Ş.'nin kamu kurumu yani idare vasfi ortadan kalkmış olup özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur. Diğer taraftan, görevli tedarik şirketi lisansı ile Şanlıiurfa,Diyarbakır, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak illerinde 68 hizmet lokasyonu ile elektrik perakende satışhizmeti veren davalı DEPSAŞ'ın da özel hukuk tüzel kişisi olduğu kuşkusuzdur.
Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan DEPSAŞ'ın kamu kuruluş niteliği taşımayan özel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında; bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, davalıDEPSAş ile ilgili kısmının özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

Uyuşmazlik Mahkemesinin 27/02/2023 tarihli E.2022/617, K.2023/159 sayılı kararında da benzer hususların vurgulandığı görülmektedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda düşünce vermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"... İIdarî işlemler, kamu gücü ayrıcalıklarına dayanılarak tek tarafh iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerdir. Çoğunlukla kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilse de, kimi durumlarda özel hukuk tüzel kişileri de kendilerine tanınan kamu gücü ayrıcalıkları ve yükümlülükleri uyarınca idarî işlem tesis edebilirler (GÖZLER Kemal, Idare Hukuku, Ciltl, 2019, Bursa, s. 761-763)
Özel hukuk tüzel kişisi tarafından tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idarî işlem olup olmadığının ortaya konabilmesi için işlemin tesisi sırasında özel hukuk tüzel kişisi tarafindan kamu gücüayrıcalığından yararlanılıp yararlanılmadığının belirlenmesi gerekir. Başka bir anlatımla, işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olmasi, sadece bu sebeple işlemi özel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukukî mahiyetinin değerlendirilmesi gerekir.
"Kamu kesiminde olsun, özel kesimde olsun, tüzel kişiliği bulunsun veya bulunmasın kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen özel hukuk rejimine tâbî olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda, kamu hukuku ilke ve kurallarına ve idare yargisına tâbi tutulurlar." (Lütfl DURAN, Ders Notlari, s.344-345).
"Bir tüzel kişiliğin niteliği "tek"tir; yani özel hukuk ya da kamu tüzel kişisidir. Bunların işlemlerinin, yapmış oldukları faaliyetin özelliğine göre, değişik hukukî rejimlere tabî kılınması hususu ise "İdarî makam" kavramı ile değil, aksine doğrudan "idare işlevi" kavramı ile açıklanabilir. İdare kavramının hem organik anlamı hem de işlevsel anlamı ifade ettiği kuşkusuzdur. Organik kriter bakımından "İdarî makam" sadece idare cihazı içinde yer alan idarî birimlerden ibarettir. Organik kriterin benimsendiği "kamu tüzel kişilerinin işlemlerinin yargısal denetiminin idarî yargı düzeni içinde yapılacağı" ilkesinin yanında, fonksiyonel kritere göre özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemleri de tamamen idare işlevine ilişkin olup, bunların yargısal denetimi de idarî yargının görev alanı içindedir."(Celal ERKUT, İptal Davasının Konusunu Oluşturması Bakımından İdarî İşlemin Kimliği, s.75-82,dpn.10-Íd.s.129).

"İdare işlevi", idarenin tüm faaliyetlerinin, tutum ve davranışlarının ortak konusunu ve hâkim niteliğini belirleyen ve varlık nedenini teşkil eden bir kavramdır. Yasama ve yargi fonksiyonları ile hükümet etme faaliyeti dışında kalan tüm kamusal işler, idare işlevini meydana getirir." (Lütfi DURAN,Ders Notlari, s.6,s.2).

"Kamu hizmetinin özel hukuk tüzel kişilerince yürütülmesi durumunda çıkabilecek uyuşmazlıkların niteliğine göre uygulanabilecek hukukî rejimin, özel hukuk ya da kamu hukuku rejimi olabileceğinin kabul edildiği özel hukuk alanında gerçekleşen bir işlem, özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanmayıp, idarenin kendisine tanınan bir kamusal yetkiyi kullanması sonucunda oluşuyorsa artık bir özel hukuk işleminden değil, idarî bir işlemden söz etmek gerekir. Özellikle, idare hukuku ve özel hukuk alanlarının kesiştiği noktalarda yapılan "izin", "saptama", "yasaklama" ve "faaliyetten men etme"

gibi idarî işlemler doğası gereği yönetime özgü yetkilerin kullanılması sonucunda oluşan ekonomik kolluk işlemleridir." (Celal ERKUT, a.g.e. s.75-82).

"Özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlemini belirleyen ölçüt kamu gücü ölçütüdür." (K.Burak ÖZTÜRK, Ídarenin Denetlenmesinde Zorunlu Tahkim Yolu, s.613.)

"Bazı kuruluşların özel hukuk hükümlerine tâbi tutulması onların mutlaka özel hukuk tüzel kişisi olduğu anlamına gelmez. Özel hukuk hükümlerine tâbi olma kuruluşun türünü kendiliğinden değiştirip idarenin dışına çıkarmaz(İl Han ÖZAY, Futbolda Özelleştirme, İdare Hukuku ve ilimleri Dergisi (ÍHiD), Say1:1-3,1990, s. 33).

"Adlî-idarî yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatimızda düzenlenmemiştir. Ancak, doktrinde kabul edilen bazı kistaslar mevcuttur. Bu kistaslardan biri de, maddîolaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun,kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDE$, Recep BAŞPINAR, Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)
"İZULAŞ'ın şirket statüsünde kurulmuş olması kamu kurumu olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Kamu kurumu olarak İZULAŞ'ın birtakım kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatıldığı açıktır. Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleri özel hukuku aşan her türlü hüküm ve şarttır.Örneğin; tek taraflı işlem yapma yetkisi, bir tüzel kişinin karar organlarında idare tarafindan atanan üyelerin bulunması, Sayıştay denetimine ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tâbi olma gibi ayricalık ve yükümlülükler birer kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleridir. Kamu gücü ayrıcalk ve yükümlülüklerine tâbi olma şartının gerçekleşmesi için, belediye şirketlerinin bütünüyle kamu hukuku rejimine tâbi olması gerekli değildir. Kaldı ki, bu şirketlerin ana sözleşmelerinde, yönetim kurulu başkanının büyükşehir belediyesi başkanı olması gibi özel hukuku aşan birtakım hükümlere de rastlamak mümkündür." (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Cilt I, 2019, s. 687-688)

"Türksat A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayılı Kanun'da özel hukuk kurallarına tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağışiklık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarınin uygulanmasına engel değildir." (Ali D. ULUSOY, Yeni Türk Idare Hukuku, 2019, s. 211)
Davalı Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş. tarafindan, davacı şirketin iptalini talep ettiği Kasım 2020 döneminde üretilen enerji bedelinin ödenmeyerek YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasına ilişkin işlem, idarî işlem niteliğinde olmadığından kendilerine karşı idarî yargıda dava yöneltilemeyeceği ileri sürülerek görev itirazında bulunulmuştur.

Doktrinde yer alan görüşler ve yargi kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin idarî yargı düzeni içinde yapılacağı ilkesinin yanında fonksiyonel kıstasa göre özel hukuk tüzel kişilerinin bazı işlemlerinin de tamamen idare işlevine ilişkin olduğu ve uygulanacak hukukî rejimin belirlenmesi açısından idare işlevinin belirleyici olduğu,idare işlevini belirleyen kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, Idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gören kuruluşların, bu hizmetleri yerine getirirken, kamu makamı gibi hareket etmeleri halinde bu özel hukuk kişilerinin işlemlerinin de idare hukuku kurallarına tâbi olduğu, idare işlevi ve idarî makam kavramlarının birbirlerini bütünleyici ve tamamlayıcı bir özellik taşıdığı, özel hukuk tüzel kişilerinin idare işlevine ilişkin işlemlerinin kamu hukukuna tâbi bulunduğu ve idarî yargının görev alanı içinde yer aldığı sonucuna varılmaktadır.
Bir kısım kamu hizmetini yürütmek üzere kurulmuş özel hukuk tüzel kişiliğini hâiz anonim şirketler olan İZULAŞ ve Türksat A.Ş.'nin tesis ettiği işlemlerin iptali istemiyle açılan davalara konu işlemlerin; kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması ve kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilmesi halinde davanın yargı yerince çözümlenmesi gerektiğine Danıştayca karar verilmekte olup,Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş'nin yürüttüğü hizmetin ve kullandığı yetkinin niteliğine ve kamu gücükullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın salt özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle tesis ettiği bütün işlemlerle ilgili davaların adlî yargi yerinde görülmesi söz konusu olamaz.
Kamu hizmeti olarak Kanunla düzenlenen elektrik piyasası faaliyetlerinin Enerji PiyasasıDüzenleme Kurumunun belirlediği esaslar ve yönlendirici kararlar çerçevesinde yürütülmesi sırasında Dicle Elektrik Perakende Satiş AŞ.'nin Yönetmelikle kendisine tanınan kamu gücünü (egemenlik yetkisini) kullanarak elektrik üreticisince sisteme verilen elektrik bedeli ile ilgili herhangi bir ödeme 

yapmadan üretilen elektriğin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınacağını üreticiye bildirmek suretiyle adeta bir idarî makam gibi hareket etmesi ve bir özel hukuk tüzel kişisinin tesis etmesi mümkün olmayan idare işlevine ilişkin icraî karar alması karşısında; 6446 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemeler uyarınca özel faaliyetler için söz konusu olamayacak ayrıcalıklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tâbi tutulan davalı şirket ile davacı şirket arasındaki ilişkinin ticarî bir ilişki olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.

Zira, sözleşme serbestisinin bulunduğu özel hukuk alanında karşı tarafın rızasını almadan mülk teşkil eden elektrik bedeline tek yanlı bir işlemle herhangi bir bedel ödemeden el konulması sonucunu doğuran bir işlemi özel hukuk tüzel kişilerinin tesis etmesi mümkün değildir.
Davalı şirket, özel hukuk tüzel kişisi olarak hiç bir suretle tesis edemeyeceği bu işlemi Yönetmelikle kendisine tanınan kamu gücü ayricalığından yararlanmak suretiyle (egemenlik yetkisini kullanarak) karşı tarafin rizasını aramadan tesis ettiğinden, idarî işlemin tüm unsurlarını barındıran bu işlemin fonksiyonel anlamda bir idarî işlem olduğu açıktır.

Kamu hizmetlerinin tamamının Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince yerine getirildiği dönemlerde özel hukuk tüzel kişilerinin idarî işlem tesis etmesi ve idarî davalarda davalı mevkiine alınması söz konusu olamazdı. Bu nedenle idarî işlem tanımı yapılırken organik kıstas esas alınmak suretiyle işlemin Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden biri tarafindan tesis edilmiş bulunması zorunlu unsur olarak kabul edilirdi.

İmtiyaz sözleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanunî düzenlemeler uyarınca tekel niteliğindeki bazı kamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi ve yap-işlet-devret modeli çerçevesinde bazi yatirim ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi üzerine kamu hizmetlerini bu usûllerle yerine getiren özel hukuk tüzel kişilerine kamu gücü kullanarak idarîişlem tesis etme yetkisi verilmesi nedeniyle idarî işlemin tanimında organik kistas zorunlu unsur olmaktan çıkmıştır.

Ekonomik gelişmelere bağlı olarak yaşanan bu hukukî değişimler sonucunda özel hukuk tüzel kişilerinin hiç bir suretle idarî işlem tesis edemeyeceğine ilişkin kabûlün artık geçerliliğinin kalmadığı ve dolayısıyla organik kıstasın idarî işlemin tanımında zorunlu olmaktan çıktığı bilimsel ve yargısal içtihatlarla ortaya konulduğundan, ticarî işlemlerinin adlî yargıda dava edilebileceği konusunda tereddüt bulunmayan davalı şirketin kamu gücü kullanarak tesis ettiği dava konusu işlemin fonksiyonel anlamda idarî işlem olması nedeniyle işbu davanın görüm ve çözümü idarî yargı yerinin görev alanına girmektedir..."
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendi şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.'
B. Yargı Kararları
9. Anayasa Mahkemesinin 21/09/1995 tarihli ve E.1995/27, K.1995/47 sayıli kararının "menfaat ihlali" koşuluna dair ilgili kismi şöyledir:
“Iptal davaları, kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikteki idarî işlemler hakkında açılabilir. Böyle bir idarî işlemin iptalinin istenilebilmesi için davacının menfaatinin ihlâl edilmiş olması gerekir. Yargi 

kararlarında ve öğretide "menfaat", dâvacı ile iptalini istediği idarî işlem arasındaki bağı, ilgiyi anlatır.Îdarî işlem ile dâva açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddî bir ilişki sözkonusu ise dâvada menfaat bağıbulunduğu kabul edilmektedir. Bunun dıişında öznel (subjektif) bir hakkın ihlâl edilmesi koşulu araştırılmaz.

Hak, hukukun koruduğu menfaattir. Özel hukukta her menfaat korunmaz. Kamu hukukunda ise iptal davaları yoluyla her menfaatin korunması zorunludur. Tam yargi davalarının aksine iptal davalarında davacı olabilmek için menfaat ihlâlinin yeterli sayılmasi, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlamak amacına yöneliktir. Her ne kadar bu amacın tam olarak gerçekleşebilmesi için menfaat ihlâli koşulunun aranmaması düşünülebilirse de, bu durumda, idarî işlemlerle ilgisi bulunmayan kişilerin dava açması sonucu idare devamlı dava tehdidi altında kalır ve böylece idarenin işleyişi olumsuz yönde etkilenir.

Dava ehliyeti için aranan "menfaat ihlâli" koşulu, her olaya özgü irdelenmiş ve dava konusu işlemin davacıyı etkilemiş olması idarî yargıda menfaat ihlâlinin varlığı için yeterli sayılmıştır..."
10. Danıştay Sekizinci Dairesinin 07/09/2015 tarihli ve E.2015/4292, K.2015/6730 sayılıkararının "menfaatin niteliklerine" dair ilgili kısmı şöyledir:
"2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, idari dava türleri arasında sayılmıştır. Anılan hüküm ile idari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görülebilmesi için aranılan ön koşul, dava açanın subjektif ehliyeti olan menfaat ihlali olarak belirlenmiştir. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ihlali şartı da ancak, kişisel,meşru ve güncel bir menfaatin bulunmasi halinde gerçekleşecektir. Diğer bir anlatimla, iptal davasina konu olan işlemin, davacınin hukuki, maddi veya manevi durumuna doğrudan veya dolayli etki etmesi gerekmektedir..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantisında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247sayıl Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş. vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazinın reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcisınca, 10. maddede öngörülen biçimde, anılan davali yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasınİncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PELİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 37. maddesinin 7.fikrasının ve sõz konusu fikra uyarınca Kasım 2020 döneminde üretilen enerji bedelinin ödenmeyerek Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması'na (YEKDEM) bedelsiz katki olarak dikkate alınmasına ilişkin işlemin iptali ile davah idarelerin hizmet kusuru nedeniyle uğranildıği ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları sakhı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.


14. Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02/04/2004 tarihli 2004/22 sayılı kararı ile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin özelleştirme kapsamı ve programına alınması neticesinde Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin kurulmasına karar verilmiştir. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin, Dicle Elektrik Dağıtım ve Perakende Satış A.$.'deki %100 oranındaki hissesinin devrine ilişkin hisse satış sözleşmesi 28/06/2013tarihinde imzalanarak Dicle Enerji Yatirım Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne devrolmuştur. Bu itibarla davalışirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur.

15. Ídari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, davalımutlaka idare olmalıdır. Yani idari davalarda, davali her zaman idaredir.

16. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nin olması karşısında, bu davalı bakımından idari yargıyetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek imkânsız olduğundan, uyuşmazlığın davalılardan Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş. ile ilgili kısmının özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Danıştay 13. Dairesinin davalılardan Dicle Elektrik Perakende Satış A.Ş.'ne yönelik olarak verdiği 01/03/2023 tarih ve E.2021/4020 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Danıştay 13.Dairesinin davalılardan Dicle Elektrik Perakende Satış A.$.'ne yönelik olarak verdiği 01/03/2023 tarih ve E.2021/4020 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'n KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU ile KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin 37. maddesinin 7.fikrasının ve söz konusu fikra uyarınca Kasım 2020 döneminde üretilen enerji bedelinin ödenmeyerek Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması'na (YEKDEM) bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasına ilişkin işlemin iptali ile davalı idarelerin hizmet kusuru nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 30.000 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler 

tarafindan açılan iptal davaları İdarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda İdarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak “üretim", “iletim", “dağitım" ve “ticaret”başlıkları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasıın alternatif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılıElektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasını düzenlemek ve denetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.

Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detayli olarak düzenlenmiş, 4628 sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağitim, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti,ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri" olarak sıralamıştır. Kanun'da elektrik enerjisi “iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafindan yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği öngörülmüştür. Elektrik piyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30.3.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılıElektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.

Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başliklı 9. maddesi, dağitım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artirim yatirimlarıni yapma, dağitim sistemine bağli ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağıtım" faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.
Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAş); tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı,elektrik dağītımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDA$ tarafindan gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağitim sektörünün, EPDK tarafindan verilen dağıtim lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi"(Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDAŞözelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satış hizmeti yürüten 20 dağitim şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılı Kanun'un 14.2.maddesinde yer verilen, "TEDAŞ'in faaliyet alanında yer alan ve dağitim faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAş ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağitim şirketleri arasinda işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca, TEDA$ ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik İdarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 7.11.2005 tarihli ve 2005/125 sayıli kararıyla da; sermayesinin % 100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağitım bölgelerinde dağitım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir.
Öte yandan, 14/02/2018 günlü, 30332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtim A.Ş. Ana Statüsünün 5. maddesinde, TEDAŞ'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesinde "İşletme Hakkı Devri"ne dayalı olarak uygulanan "Hisse Satış Modeli"ne göre yatırımcı, özelleştirilen dağıtım şirketinin bulunduğu bölgedeki elektrik dağıtım lisansına sahip tek şirket olmaktadır. Ancak, yatırımcının işletme hakkını devraldığı dağıtım tesisleri ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu unsurların mülkiyeti TEDAȘ'ta kalmaya devam etmektedir. Yatırımci, dağıtım şirketinin hisselerinin sahibi olarak TEDAŞ ile imzalanmış olan işletme hakkı devir sözleşmesi çerçevesinde dağıtım varlıklarının işletme hakkını elde etmektedir. Yani, "hisse satış modeli"nde, mevcut varlıklar ile özelleştirme sonrası yatırımcı tarafindan gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAŞ'ta kalırken, yatırımci, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde varlığı zorunlu diğer unsurların işletme hakkını kazanmakta ve tüm yeni yatırımları gerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. Yatırımcı ayrıca, işletme hakkı çerçevesinde vereceği hizmeti ve üstlendiği yükümlülükleri, 4628 sayıli Kanun ve ilgili alt düzenlemeler uyarınca ve EPDK'nın denetimi altında gerçekleştirmektedir. Davalı dağıtım şirketinin de belirli bölgeler dâhilinde bölgesel tekel olarak elektrik enerjisinin dağıtımıyla görevli olduğu söz konusu kamusal hizmet kapsamında, lisanssız elektrik üretimine ilişkin bağlantı başvurularının 02/10/2013 tarihli ve 28783 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ve Yönetmelik uyarınca çıkarılan Tebliğ çerçevesinde dağitim şirketlerine yapılacaği belirtilmiştir.Yönetmeliğin "Bağlantı ve Sistem Kullanımına İlişkin Hükümler" başlıklı bölümünde, bağlantı esasları,bağlanti başvuru süreci, bağlanti başvurularınin değerlendirilmesi ve sonuclandırilması ve bağlantı ve sistem kullanımı süreci, bu süreçte dağıtım şirketinin yetki ve sorumluluğu, her aşamada hangi idari işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Her ne kadar davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemlerin de özel hukuk işlemi olduğu ifade edilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayrıcalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürüten davalı şirket ile davacı şirket arasındaki ilişkinin ticari bir ilişki olarak değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücükullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen dava konusu işlemlerin yargısal denetimini yapma ve bu işlemlerden doğan tazminat istemini (ve diğer istemleri) karara bağlama görevinin idari yargi merciine ait olduğu açiktir.

Bu itibarla, doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/471
KARAR N0 : 2023/625
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Vakıf Üniversitesi ile işbirliği protokolü imzalanan özel hastanede kamu hizmeti niteliğinde olmayan tibbi uygulama sonucu uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S.G.

Vekili : Av. Ali AZAZİ

Adli Yargıda 

Davalilar : 1- MLP Sağlık ve Eğitim Hiz. A.Ş. (Özel Medical Park Göztepe Hastanesi)
Vekili : Av. Murat UYSAL 

2- M.M.C.



Vekili : Av. Cahit DOĞDU İdari Yargıda 
Davali : Bahçeşehir Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Nazlı ÇELİK DENGEŞİK Müdahil : M.M.C.

I. DAVAKONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, davalilardan MLP Sağlık ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. Özel Medikal Park Göztepe Hastanesinde, rahatsızliği nedeniyle ameliyat teşhisi koyulan davacının, bu hastanede bulunan bir profesör tarafindan ameliyat edildiğini ve hatalı tıbbi müdahale neticesinde vücut bütünlüğünün zarar gördüğünü ileri sürerek, uğranılan zararların tazmini istemiyle şimdilik 1.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın 19/10/2018 tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek faiz ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

2. Davalı MLP Sağlık ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. (Özel Medical Park Göztepe Hastanesi)savunma dilekçesinde özetle, davacı hastanın davalı hastane ile Bahçeşehir Üniversitesi Hastanesi arasında akdedilen afiliasyon sözleşmesi gereğince, Bahçeşehir Üniversitesi kadrosunda bulunan Prof.Dr. M.M.C. tarafindan opere edildiğini, davalı hastanenin Bahçeşehir Üniversitesinin sağlik uygulama ve araştırma merkezi olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu bağlamda davacının iddia ettiği üzere hastaya sağlik hizmeti verilirken bir kusurunun bulunup bulunmadığı hususlarının saptanması görevinin idare mahkemelerine ait olduğunu ileri sürmüş, hastanelerinde yapılan tetkiklerin doğru ve tedaviye yönelik olduğunu belirtmiştir.

3. Davalılardan Prof. Dr M.M.C. savunma dilekçesinde, Özel Medical Park Göztepe Hastanesinde Girişimsel Radyoloji uzmani olduğunu, davacinın operasyonla ilgili olarak bilgilendirildiğini ve davacının kendisini İstanbul Tabipler Odasına şikayet ettiğini ancak, Yönetim Kurulu Kararı ile gerekli planlama ve tedavi yapıldığı için hata ve noksanlık bulunmadığından şikayetin reddedildiğini belirtmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
4. İstanbul Anadolu 1. Tüketici Mahkemesi 17/12/2020 tarih ve E.2019/162, K.2020/913 sayılıkararı ile, "... Dava, yanlış tibbi tedavi sebebine dayalı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davalı hastanenin Bahçeşehir Üniversitesinin uygulama hastanesi olduğu, Bahçeşehir Universitesi Rektörlüğüne yazılan müzekkere cevabından. Üniversitenin,2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek 2 inci maddesi uyarınca, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatları Kanunu'nun 4324 sayılı Kanun'un linçi maddesi ile değişik Ek 47 inci maddesi gereğince kurulmuş bir vakıf üniversitesi olduğu, "Vakıf Üniversiteleri ile Özel Hastanelerin İş Birliğine İlişkin Usul ve Esaslar" kapsamında tip ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştirma merkezi bulunmayan veya sağlik uygulama ve araştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunmayan vakıf üniversitelerinin; tip ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tip, dis hekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısıbulunan özel hastaneler ile bütçeleri ayrı olmak șartıyla işbirliği yapabildiği, bu kapsamda Üniversite ile MLP Sağlik Hizmetleri A.Ş. (Medical Park Göztepe Hastanesi) arasında Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 22/06/2017 tarih ve 2017.10.387 sayılı Kararı doğrultusunda afiliasyon protokolüimzalandığı ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığınca alınan karar ile protokolün uygun bulunduğu anlaşılmıştır..." gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle MLP Sağlık ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. karşı idari yargi yerinde dava açmıştír.


B. Ídari Yargida 
6. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 10/09/2021 tarih ve E. 2021/647 sayılı hasim düzeltme kararıile,"...Bakılan davada, davalı olarak gösterilen hastanenin Bahçeşehir Üniversitesinin uygulama hastanesi olarak hizmet yürüttüğü anlaşılmış olup, davanın doğru hasım olan BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESi REKTÖRLÜĞÜ husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. Maddesinin (c) fikrası gereğince gerçek hasım olarak tespit edilen BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ'ne bu kararımızla birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasının tekemmül ettirilmesine ve kararın bir örneğinin davacıya tebliğine karar vermiştir..."karar vermiştir.

7. Bahçeşehir Üniversitesi savunma dilekçesinde, Bahçeşehir Üniversitesi ile afiliye olan ve sağlik hizmeti Bahçeşehir Üniversitesi tarafindan verilmeyen Özel Medicalpark Göztepe Hastanesinde görev yapmakta olan profesör tarafindan davaciya hizmet verildiğini, sadece hastane ile yaptığı bir işbirliği sözleşmesi olduğunu, kamuya sağlık hizmetini Universitelerin vermediğini, sadece eğitim hizmeti verdiğini, sağlık hizmetinin ise üniversiteden bağımsız olarak tedaviyi gerçekleştiren hastane tarafindan verildiğini belirtmiştir.

8. MLP Sağlik ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. Savunma dilekçesinde, hastanelerinde uygulanan tedavi ve işlemlerin gerekli Ö. ve dikkat gösterilerek hekimlik ilkelerine, hasta haklarına, tibbi standart ve etik kurallar ile ilgili mevzuata uygun olarak yapıldığını belirtmiştir.

9. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 16/05/2023 tarih ve E.2021/647 sayılı kararı ile, "... Buna göre,bakılan davada davacıya yapılan tibbi müdahalenin MLP Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi bünyesinde faaliyet gösteren Özel Medical Park Göztepe Hastanesinde gerçekleştirildiği, söz konusu özel hastanenin vakıf üniversitesi statüsündeki Bahçeşehir Üniversitesine bağlı bulunmadığı, kamu tüzel kişiliği niteliğini haiz olmadıği, özel hukuk tüzel kişisi olduğu, davalı Vakıf üniversitesi ile arasındaki işbirliği protokolünün özel hastanedeki sağlık hizmetini tek başına "kamu hizmeti" niteliğine dönüştürmeyeceği,yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca işbirliği protokolünün imzacı üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışındaki sağlıik uygulamalarının, özel hukuk (tüketici) kuralları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hususları bir arada değerlendirildiğinde davaciya uygulanan sağlik hizmeti faaliyetinin Vakıf Üniversitesi Hastanesi ile değil özel hastane eliyle yürütüldüğü ve özel hastane ya da hekimleri ile hastalar arasındaki ilişki bir özel hukuk sözleşmesi olup, tarafların hak ve borçları ve dolayisıyla meydana gelen zarardan sorumluluk bu sözleşme kapsamında değerlendirileceğinden, davaya konu uyuşmazlığın çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu anlaşıldığından, 2247 SayılıYasanın 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasi gerektiği sonucuna varılmiştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 15. ve 19. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararınıveren İstanbul Anadolu 1. Tüketici Mahkemesi'nin E: 2019/162 sayılı esasına kayitlı dava dosyası da fiziki olarak temin edildikten sonra işbu dosya ile temin edilen dosya aslnın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve görevli yargı yeri tayini hususunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar bakılan işbu davanın incelenmesinin ertelenmesine..." karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
10. Anayasa'nın 130. maddesi şöyledir:
“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amaci ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.
Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakiflar 

tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
11. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi şöyledir:“Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.
Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim - öğretim,bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur."
12. 2547 sayıli Kanun'un Ek 2. maddesi şöyledir:
"Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla...….bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup,Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Bakanlar Kurulu kararı ile kurulur. ..."
13. 31/12/2005 tarihli Vakif Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 5. maddesi şöyledir:
"Vakif üniversitesi, gelirlerini sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, vakıflar tarafindan kanunla kurulmuşbulunan kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde araştırma, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma,yayın ve danışmanlık yapan, fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokul, destek, hazırlık okulu veya birimleri, benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur."
14. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 15. maddesi şöyledir 
"Tıp ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlik uygulama ve araştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim altyapısıbulunmayan vakıf üniversiteleri; tip ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tip, diş hekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunan özel hastaneler ile bütçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliği yapabilir. Ilgili üniversite ve özel hastanenin yetkili makamlarıarasında işbirliği protokolü imzalanır ve Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunun onayıyla uygulamaya konulur.

İşbirliği yapılan özel hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edilir.Burada fiilen görev yapacak olan üniversite öğretim elemanlari, ilgili dekan ve hastane yöneticisinin talebi üzerine rektör tarafindan görevlendirilir. Görevlendirilen üniversite personeline kendi mevzuatıuygulanır. Işbirliği yapılan özel hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenin eğitim ve araştirma işlevleri dişinda kendi mevzuatina tabi olmaya devam eder.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Sağlik Bakanlığı tarafindan belirlenir."
15. 07/04/2011 tarihli ve 27898 sayili Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi şöyledir:
“Yükseköğretim Kurulunun uygun görüşüyle vakıf üniversitelerinin, ilgili mevzuatı gereğince gerekli izinleri alması ve tip fakültelerinin bulunduğu ildeki asgarî 150 yataklı olması kaydıyla en fazla iki özel hastane ile işbirliği yapılması halinde bu hastanelere planlamadan istisna olarak, üniversite anabilim dalı ve bilim dalı yapılanmasına uygun yeterli altyapının oluşturulması halinde uzmanlık dalıilavesi ve sadece üniversiteden görevlendirilmiş doçent ve profesör unvanlı öğretim üyelerine olmak üzere hastane toplam yatak sayısının ½' si oranına kadar ek kadro tahsis edilir. Bu uzmanlık dallarının gerektirdiği tibbi hizmet birimleri, teknoloji yoğunluklu tibbi cihazlar kurdurulabilir. Özel hastaneye tahsis edilen bu kadrolar ve uzmanlık dalları ile tibbi hizmet birimleri ve teknoloji yoğunluklu tibbi cihazlar, işbirliğinin sona ermesi halinde hastane hekim kadrosu ve faaliyet izin belgesinden düşülür.
Aynı ilde ve aynı sahiplikte olan birden fazla özel hastanenin toplamda 200 yatağa ulaşmasıhalinde bu hastaneler birinci fikra kapsamında değerlendirilir."

16. Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 25/08/2011 tarihli ve 2011.17.985 sayıli kararı ile, vakif üniversiteleri tıp fakülteleri ile özel hastaneler arasında, eğitim- öğretim, sağlık hizmeti sunumu amacıyla yapılacak işbirliğine ilişkin "Vakıf Üniversiteleri Tıp Fakülteleri ile Özel Hastanelerin İşbirliği (Afiliasyon) Usul ve Esaslari" belirlenmiş; son olarak da Sağlik Bakanlığı tarafindan hazırlanan 17/05/2017 tarihli ve 2274 sayılı Vakif Üniversiteleri ile Özel Hastanelerin İşbirliğine İlişkin Usul ve Esasları yürürlüğe girmiştir.

17. Anılan Usul ve Esaslar'ın "İşbirliği esasları" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Tıp ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlik uygulama ve araştirma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim alt yapısıni sağlayamayan vakıf üniversiteleri; tip ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, diş hekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı olan ve fakülteyle aynıilde bulunan özel hastane ile bütçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliği yapabilir.
İşbirliği yapılan hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edilir.
İşbirliği yapılan hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışında 27/3/2002 tarihli ve 24708 sayılı Özel Hastaneler Yönetmeliği hükümlerine tabidir."
18. Aynı Usul ve Esaslar'ın "Disiplin ve özlük işlemleri" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"İşbirliği yapılan hastanede görevlendirilen üniversite personelinin disiplin ve özlük işlemleri üniversitenin ilgili mevzuatına göre yürütülür.

Öğrenciler, eğitim ve öğretime yönelik mevzuat hükümleri ile birlikte hastanenin tabi olduğu mevzuat hükümlerine de uymak zorundadır.

İşbirliği yapılan hastanede sağlık hizmeti sunan üniversite öğretim üyelerinin üniversite ödenekleri dâhil, kadrosuna/sözleşmesine bağlı ödemeleri üniversite tarafından ödenir.
Öğretim üyelerince yürütülen sağlık hizmetlerinin karşılığı olan ve hastane idaresi ile üniversite arasında kararlaştırılan ücretler hastane tarafindan, öğretim üyelerine ödenmek üzere, üniversitenin hesabına aktarılır. Öğretim üyeleri ile özel hastane arasında bu işbirliği kapsamında hizmet akdine dayanan parasal ilişki kurulması yasaktır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, her ne kadar Ídare Mahkemesince hasım düzeltme yoluna gidilerek, Üniversite Rektörlüğü hasım konumuna alınmış ise de, davacının davalarını şirket aleyhine açtığı ve davacıya bu konuda herhangi bir kusur izafe edilemeyeceği gözetildiğinde İdare Mahkemesince hasım düzeltme kararı verilip Üniversite Rektörlüğü hasım konumuna alındıktan sonra anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve her iki yargı kolunda da davalıların aynı olduğunun kabulügerektiği ile usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının,esasınin incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
20. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, davalı şirket bünyesinde faaliyet gösteren özel hastanedeki tibbi uygulama hatasından 

kaynaklı maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açıłmıştır.
22. Yukarida anilan mevzuat hükümlerine göre; vakif üniversitesi, gelirlerini, sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, vakıflar tarafından kanunla kurulmuş bulunan, kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde araştırma, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan kuruluş ve birimlerden oluşan yükseköğretim kurumu olarak tanımlandıği, Anayasa'nın 130. maddesinin çağdaş eğitim ve öğretim gerekleriyle "üniversite" kavraminın içerdiği evrensel ilkelere uygun bir düzen içinde ülkenin gereksinimlerini karşılayacak nitelikte insan gücü yetiştirerek insanlığa hizmet etmek amacıyla değişik birimlerden oluşan, kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitenin ancak kanunla kurulacağını öngördüğü ve bu madde gereğince de üniversitelerin devlet ya da vakiflar tarafindan kurulmuş olmalarına bakılmaksızın, kamu tüzelkişiliğine sahip kuruluşlar olduğu, kamu tüzel kişiliğinin üniversitelerin zorunlu niteliklerinden ve hukuksal yapılarının ögelerinden biri olduğu, Anayasa'nın 130.maddesinin birinci fikrasının zorunlu kıldığı "kamu tüzel kişiliğinin", yine bu maddenin son fikrasıgereğince vakıfların kuracağı üniversiteler için de zorunlu nitelikte olduğu açıktır (AYM, E.1991/21,K.1992/42, 29/6/1992).

23. Vakıf üniversiteleri, devlet tarafindan, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarak kurulmaktadır.Kanunla kurulma zorunluluğunun doğal sonucu olan “kamu tüzel kişiliği" niteliği, üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan, vakıflar tarafindan kurulan üniversitelerin ve bu üniversitelere bağhıkurumların, örneğin tip fakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu açıktır. Bununla birlikte, vakıf üniversitelerine bağhı olmaksızın bir protokol kapsamında "bütçeleri ve içmevzuatları ayri" olacak şekilde özel hastanelerle işbirliği sürecindeki olası hukukî durumun ayrica ele alınmasi gerekmektedir.

24. Davalı şirket bünyesinde faaliyet gösteren özel hastanenin vakıf üniversitesi statüsündeki Bahçeşehir Üniversitesine bağlı bulunmadığı, kamu tüzel kişiliği niteliğini haiz olmadığı, özel hukuk tüzel kişisi olduğu ve adı geçen vakıf üniversitesi ile arasındaki işbirliği protokolünün özel hastanedeki sağlık hizmetini tek başına "kamu hizmeti" niteliğine dönüştürmeyeceği, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca işbirliği protokolünûn imzacı üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışındaki sağlik uygulamalarinin özel hukuk (tüketici) kuralları kapsaminda değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

25. Diğer yandan, davacının her iki yargı kolunda da MLP Sağlık ve Eğitim Hizmetleri A.Ş.'yi (Özel Medical Park Göztepe Hastanesi) hasım göstererek dava açtığı ve fakat İdare Mahkemesince hasım düzeltme yoluna gidilerek Üniversite Rektörlüğü husumeti ile davanın görülmeye devam edildiği ve sonuçta yine adli yargı yerinin görevli olduğu yönünde karar verildiği gözetildiğinde; hasım belirlenmesi yönünde davacıya atfedilebilecek bir kusurun bulunmadıği, dolayısıyla iki yargı kolunda açılmış olan davanın da MLP Sağlık ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. 'ne karşı açılmış olduğunun kabulü gerektiği açıktır.
26. Yukaridabelirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; İstanbul 13. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul Anadolu 1. Tüketici Mahkemesinin 17/12/2020 tarih E.2019/162,K.2020/913 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul I3. İdare Mahkemesi BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul Anadolu I.Tüketici Mahkemesinin 17/12/2020 tarih ve E.2019/162, K.2020/913 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,

16/10/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Üye: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket bünyesinde faaliyet gösteren özel hastanedeki tibbi uygulama hatasından kaynaklı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

Davacının, MLP Sağlik ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. Özel Medikal Park Göztepe Hastanesinde,rahatsızlığı nedeniyle ameliyat edildiği ve bu hastanede calışan profesörün hatalı tibbi müdahalesi neticesinde vücut bütünlüğünün zarar gördüğü gerekçesiyle bu davanın açıldığı, hastanenin Bahçeşehir Üniversitesinin uygulama hastanesi olduğu, Üniversitenin, 2547 sayıh Yükseköğretim Kanunu'nun Ek 2.maddesi uyarınca, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumlan Teşkilatları Kanunu'nun 4324 sayılı Kanun'un 1.maddesi ile değişik Ek 47. maddesi gereğince kurulmuş bir vakif üniversitesi kapsamında tip ve/veya dişhekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlıik uygulama ve araştirma merkezi yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunmayan vakif üniversitelerinin;tip ve diş hekimliğinde lisans eğitimi, tıp, diş hekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunan özel hastaneler ile bütçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliği yapabildiği, bu kapsamda Üniversite ile MLP Sağlık Hizmetleri A.Ş. (Medikal Park Göztepe Hastanesi) arasında Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 22/06/2017 tarih ve 2017.10.387 sayılıKararı doğrultusunda afiliasyon protokolü imzalandığı ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığınca alınan karar ile protokolün uygun bulunduğu anlaşılmiştır.

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 15. maddesinde; "Tip ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama ve araştirma merkezi yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunmayan vakif üniversiteleri; tip ve dişhakimliğinde lisans eğitimi, tıp, diş hekimliği ve eczacılıkta uzmanhık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı bulunan özel hastaneler ile bütçeleri ayrı olmak şartıyla işbirliği yapar. İlgili üniversite ve özel hastanenin yetkili makamları arasında işbirliği protokolü imzalanır ve Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurumunun onayıyla uygulamaya konulur.
İşbirliği yapılan özel hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edilir.Burada fiilen görev yapacak olan üniversite öğretim elemanlari, ilgili dekan ve hastane yöneticisinin talebi üzerine rektör tarafindan görevlendirilir. Görevlendirilen üniversite personeline kendi mevzuatıuygulanır. İşbirliği yapılan özel hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenin eğitim ve araștirma işlevleri dişinda kendi mevzuatina tabi olmaya devam eder.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Sağlık Bakanlıği tarafindan belirlenir.'1 hükmüneJD7/04/2011 tarihli ve 27898 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinde ise; özel hastaneye tahsis edilen kadrolar ve uzmanlık dalları ile tibbi hizmet birimleri ve teknoloji yoğunluklu tibbi cihazlar, işbirliğinin sona ermesi halinde hastane hekim kadrosu ve faaliyet izin belgesinden düşülür hükmüne yer verilmiştir.?

Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 25/08/2011 tarihli ve 2011.17.985 sayılı kararı ile, vakif üniversiteleri tip fakülteleri ile özel hastaneler arasında, eğitim-öğretim, sağlık hizmeti sunumu amacıyla yapılacak işbirliğine ilişkin "Vakıf Üniversiteleri Tıp Fakülteleri ile Özel Hastanelerin işbirliği (Afiliasyon) Usul Esasları" belirlenmiş; son olarak da Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan 17/05/2017tarihli ve 2274 sayılı Vakıf Üniversiteleri ile Özel Hastanelerin işbirliğine İlişkin Usul ve Esaslarıyürürlüğe girmiştir.


Anılan Usul ve Esasların "İşbirliği esasları" başlıklı 5. maddesinde; "Tıp ve/veya diş hekimliği fakültesi bulunan ancak sağlık uygulama ve araştırma merkezi bulunmayan veya sağlık uygulama ve araştırma merkezinde yeterli kapasite ve eğitim alt yapısını sağlamayan vakıf üniversiteleri; tip ve dişhekimliğinde lisans eğitimi, tip, diş hekimliği ve eczacılıkta uzmanlık eğitimi ile araştırma faaliyetleri için yeterli kapasite ve eğitim altyapısı olan ve fakülteyle aynı ilde bulunan özel hastane ile bütçeleri ayrıolmak şartıyla işbirliği yapabilir.

İşbirliği yapılan hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edilir.İşbirliği yapılan hastane, öğretim üyelerinin faaliyetleri ve üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dişında 27/03/2002 tarihli 24708 sayılı Özel Hastaneler Yönetmeliği hükümlerine tabidir."hükmıyDisiplin ve özlük işlemleri" başlıklı 11. maddesinde ise; "İşbirliği yapılan hastanede görevlendirilen üniversite personelinin disiplin ve özlük işlemleri üniversitenin ilgili mevzuatına göre yürütülür. Öğrenciler, eğitim ve öğretime yönelik mevzuat hükümleri ile birlikte hastanenin tabi olduğu mevzuat hükümlerine de uymak zorundadır. İşbirliği yapılan hastanede sağlık hizmeti sunan üniversite öğretim üyelerinin üniversite ödeneklerine dahil, kadrosuna/sözleşmesine bağlı ödemeleri üniversite tarafindan ödenir. Öğretim üyelerince yürütülen sağlık hizmetlerinin karşılığı olan ve hastane idaresi ile üniversite arasında kararlaştırılan ücretler hastane tarafindan, öğretim üyelerine ödenmek üzere,üniversitenin hesabına aktarılır. Öğretim üyeleri ile özel hastane arasında bulunan bu işbirliği kapsamında hizmet akdine dayanan parasal ilişki kurulması yasaktır." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca işbirliği protokolünün imzacı üniversitenin eğitim ve araştırma işlevleri dışındaki sağlık uygulamalarının, özel hukuk kuralları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hususları bir arada değerlendirildiğinde davacıya uygulanan sağlık hizmeti faaliyetinin Vakıf Üniversitesi Hastanesi ile ilgili değil özel hastane eliyle yürütüldüğü, hastanenin Vakıf Üniversitesine bağlı olmaksızın bir protokol kapsamında "bütçeleri ve iç mevzuatları ayrı" olacak şekilde özel hastanelerle işbirliği olduğu açıktır 

Üniversite ile hastanenin yaptığı protokol kapsamında kamuya sağlık hizmetinin üniversite tarafindan verilmediği, sadece eğitim hizmeti verdiği, sağlık hizmetinin üniversiteden bağımsız olarak tedaviyi gerçekleştiren hastane tarafindan verildiği belirtilmiş ise de; VakıfÜniversiteleri Tip Fakülteleri ile Özel Hastanelerin İşbirliği (Afiliasyon) Usul ve Esasların 5. maddesinin 2. fikrasına göre; işbirliği yapılan hastane, üniversite için sağlık uygulama ve araştırma merkezi kabul edileceğinin, l1. maddesinin 4. fikrasıda ise; öğretim üyelerince yürütülen sağlık hizmetlerinin karşılığı olan ve hastane idaresi ile üniversite arasında kararlaştırılan ücretlerin hastane tarafindan öğretim üyelerine ödenmek üzere üniversitenin hesabına aktarılacağı dikkate alındığında; hastanede görev yapmakta olan bir profesör tarafından davacıya hizmet verildiği açıktır.

Bu durumda, vakıf üniversiteleri ile arasındaki işbirliği protokolünün özel hastanedeki sağlık hizmetini öğretim üyesi sıfatıyla verilmesi halinde "kamu hizmeti" niteliğine dönüştürüleceği ve bu hizmetin kötü, geç veya hiç işlenmemesi hallerinden dolayı sağlık 
hizmeti faaliyetinin yapılan protokole göre Vakıf Üniversite tarafindan yürütüldüğünün kabul edilmesi halinde davalı Bahçeşehir Üniversitesi Rektörlüğünün bir kamu tüzel kişisi olduğu dikkate alındığında, kural olarak işlem ve eylemleri kamusal nitelik taşır. Somut olayda, davalı Rektörlüğe bağlıolarak çalışan doktorun görevini gerektiği gibi yapmadığı iddia edilmiştir. Görevin gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir, idarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerekir. Bu nedenle, adli yargının görevli olduğu yönündeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/473
KARAR NO : 2023/636
KARAR TR : 16/10/2023

Üye Bilal ÇALİŞKAN 

ÖzET : Mahkumiyet kararının infazı sırasında, haksız olarak verilen disiplin cezası nedeniyle uğranıldığı iddia olunan manevi zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.K.
Davali : (Adli Yargi) Maliye Hazinesi Davalı: (İdari Yargi) Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı tarafindan, Kocaeli 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapali Ceza Infaz Kurumunda cezasını çekmekte iken, işlediği fiil nedeniyle hakkında tesis edilen Kocaeli 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığının 03/09/2007 tarih ve 2007/115 sayılıon bir günlük hücreye koyma disiplin cezasının, tüm sonuçlariyla ortadan kaldırıldığını belirterek, anılan disiplin cezası nedeniyle uğradıği ileri sürülen 15.000 TL manevi zararın tazmini istemiyle idari yargıyerinde dava açılmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi 13/07/2021 tarih ve E.2021/846, K.2021/1078 sayılı karari ile,“..uyuşmazlığın İnfaz Hakimliği'nin görev alanına giren uygulamalardan kaynaklandığı, 4675 sayılıİnfaz Hakimliği Kanunu'nun 4. maddesinde 'işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri' karara bağlamanın İnfaz Hakimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu husustaki şikayete bakmakla görevli olan adli yargı merciinin aynı şikayetlerden kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de görevli olduğu” gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir.

3. Davaci, bunun üzerine aynı istemle adli yargi yerinde dava açmiştir.
B. Adli Yargıda 
4. Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesi 28/11/2022 tarih ve E.2022/265, K.2022/282 sayılı kararı ile,disiplin cezası ve infaza ilişkin hukuka aykirılıkların CMK'nın 141. ve devamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmış bulunan koruma tedbirlerinden olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş,kararın davacı tarafindan istinaf edilmesi üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 16/02/2023 tarih ve E.2023/85, K.2023/298 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun kabulüne ve hükmün bozulmasına karar vermiştir.

5. Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesi 31/03/2023 tarih ve E.2023/63, K.2023/112 sayılı kararı ile,bozma kararı dikkate alınarak, disiplin cezası ve infaza ilişkin hukuka aykırılıkların CMK'nın 141. ve devamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmiş bulunan koruma tedbirlerinden olmadiğı gerekçesiyle,mahkemenin yargı yolu bakımından görevsizliğine, davacının idari yargıda dava açmakta muhtariyetine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

6. Davaci, ayní istemle idari yargi yerinde tekrar dava açmiştir.
C. idari Yargıda 
7. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 22/06/2023 tarih ve E.2023/832 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın infaz hakimliğinin görev alanına giren uygulamalardan kaynaklandığı, bu husustaki şikayete bakmakla 

görevli olan adli yargı merciinin, aynı şikayetlerden kaynaklanan tazminat istemli uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de görevli olduğu, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
8. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'un, “Açık ceza infaz kurumlari” başliğı altında düzenlenen 14. maddesi şöyledir:
"(1) Açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin iyileştirilmelerinde, çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır. Açık ceza infaz kurumları ihtiyaca göre ayrica;
a) Kadın açık ceza infaz kurumları,
b) Gençlik açık ceza infaz kurumları.
seklinde kurulabilir.
(3) Hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına 89uncu madde uyarınca yapilan değerlendirme sonucunda karar verilir.

(5) Doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan hükümlülerden;
a) Firar edenler veya başka bir filden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla,
b) Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp, bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla,
c) Açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacaklarısaptananlar idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz hâkiminin onayıyla, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilirler.

(6) Hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre, açık ceza infaz kurumlarına ayrıhp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kurumlarında geçirecekleri sürelere, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usuł ve esaslar yönetmelikte gösterilir."
9. Kanun'un “Disiplin cezalarının niteliği ve uygulama koşulları" başlıklı 37. maddesi şöyledir:
“(1) Hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kildıği davraniş ve tutumlari, kusurlu olarak ihlâl ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlik derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır. Hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerler de bu fikranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edilir.

(2) Suç oluşturan eylemlerden dolayı açılan kamu davası, disiplin soruşturması yapılmasını ve cezanın uygulanmasını engellemez."
10. Kanun'un “Disiplin cezaları ve tedbirleri” başlıklı 38. maddesi şöyledir:
•(1) Çocuklar haricindeki hükümlüler hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre șunlardir:
a) Kinama.
b) Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma 

c) Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma.
d) Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama.
e) Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma.
f) Hücreye koyma.
(2) Toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz."
11. Kanun'un “Hücreye koyma" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
(1) Hücreye koyma cezasi, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere, geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun birakılmasidır.

(3) On bir günden yirmi güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:
k) Suç örgütlerine ait her türlü yayın, bez afiş, pankart, resim, sembol, işaret ve benzeri eşyayıkurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek.

1) Suç örgütlerinin eğitim ve propaganda faaliyetlerini yapmak veya yaptırmak.11

12. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıkhı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.

Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak,işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar."
13. Kanun'un “Înfaz Hâkimliklerinin Görevleri” başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“ Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri barındırılmalari, isıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi,bedensel ve ruhsal sağliklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dişarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları,izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin șikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza infaz kurumlari ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumlari ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporlarıinceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.

5. Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşıyapılan şikâyetleri incelemek 

6. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.

7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
14. Kanun'un “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü’ başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya 

bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babasi,ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasina karar verebilir."
15. Yine Kanun'un “Înfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar” başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargi merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
İnfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.
İnfaz hâkiminin kararlarına karşı șikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Infaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlariyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere, taraflari, konusu ve nedeni aynı olan davada,adli ve idari yargı yerlerince verilmiş karşılıklı görevsizlik kararı bulunmakta olup; bunun üzerine kendisine ikinci kez gelen davayı inceleyen idari yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapilması gerekmektedir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığıın 

bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarinca ileri sürülebilecektir.

18. Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargi mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. (Değişik ikinci fikra:23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..."hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargıyerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlik Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.
19. Kanunkoyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargi merciince ișten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına birakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasıni amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayı inceleyen yargi merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

20. Olayda, idari ve adli yargı yerince, karşılıklı görevsizlik kararı verildikten sonra, yeniden idari yargi yerinde dava açilmış bunun üzerine, Mahkemece 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsaminda Mahkememize başvurulduğu görülmüştür.

21. Bu haliyle, her ne kadar olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle yapılan başvuru 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadıği gözetilerek, Kocaeli 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun 2247 sayıli Kanun'un 19.maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, mahkumiyet kararının ceza infaz kurumunda infazı sırasında, haksiz olarak verilen disiplin cezası nedeniyle uğranıldığı iddia olunan manevi zararın giderilmesi istemiyle açılmıştır.
24. Olayda, davacı iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4.maddesinde yer alan “..disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarinin kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasına” ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın infaz hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargıyerinin görevli olduğunun belirlenmiş olduğu, aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı ancak Mahkememizin adli yargı içerisinde hangi yargı mercinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu 

belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapıłması gerektiği sonucuna varıłmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Kocaeli 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesinin 31/03/2023 tarih ve E.2023/63,K.2023/112 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 31/03/2023 tarih ve E.2023/63, K.2023/112 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/476
KARAR NO : 2023/749
KARAR TR : 18/12/2023

ÖZET : Davacı adına belediye tarafindan tahakkuk ettirilen "Tibbi Atik ve Bertaraf Bedeli İhbarnamesinin" iptali istemiyle açılan davanın, uyuşmazlığın idari işlemden kaynaklanması ve taraflar arasında imzalanan sõzleşmenin idari sözleşme niteliğini taşıması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesi uyarınca, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.ŞVekili : Av. Serdal TİRYAKİ
Davalı: Adana Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Bahadır BÜLENTGELiCi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete Tibbi Atık ve Bertaraf Bedeline ilişkin Adana Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığı Gelir Șube Müdürlüğünün 31/03/2021 tarih ve 16218 sayılıihbarnamesinin gönderildiğini ancak, belirtilen bedellerin daha önce ödendiğini ifade ederek ihbarnamenin iptali istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargida 
2. Adana 3. Sulh Ceza Hakimliği 22/06/2021 tarih ve D.iş No: 2021/3656 sayılı kararı ile,"idari yaptırım yönünden inceleme merciinin Ceyhan Sulh Ceza Hakimliği olduğundan" yetkisizlik kararıvermiştir. Karar kesinleşmiş ve dosya Ceyhan Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmiştir.
3. Ceyhan Sulh Ceza Hakimliği 11/01/2023 tarih ve D.İş No: 2022/1094 sayılı kararı ile,Tibbi Atik ve Bertaraf Bedeline ilişkin ihbarnamenin idari para cezası niteliğinde olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, karara itiraz edilmesi üzerine; Osmaniye 1. Sulh Ceza Hakimliği 26/01/2023tarih ve D.İş No:2023/489 sayılı kararı ile, itirazın kesin olarak reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir :
"İtiraz dilekçesi, cevap dilekçesi ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Adana Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığı tarafindan hakkında düzenlenen 31/03/2021tarih 16218 nolu Tibbi Atik ve Bertaraf Bedeli İhbarnamesinin iptalini talep ettiği, 2872 sayılı Çevre Kanununun idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkeme gösterilmediği, bu durumda,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 27/8. fikrasındaki "idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür" hükmü gözetilerek yapılan değerlendirmede İdari Yargının görevli olduğu, keza Uyuşmazlık Mahkemesinin 24/09/2018 tarihli 2018/489 Esas, 2018/527 sayılı kararında da 'malların toptan satiş bedeli üzerinden hesaplanan hal rüsumunun cezalı olarak istenilmesi ve söz konusu tutarın belediyeye ait bir gelir niteliğinde olması nedeniyle davaya konu edilen Mersin Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararının iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesinin 1 inci fikrasının (a) bendi hükmü uyarınca idari yargı yerinin görev alanına girdiği açıktır.' ibaresiyle bu durumun belirtildiği, muteriz hakkında 31/03/2021 tarihinde Adana Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığının 16218 nolu Tibbi Atik ve Bertaraf Bedeli İhbarnamesinin iptalinin idari para cezası niteliğinde olmadığı anlaşıldığından hakimliğimizin görevsizliğine dair şekilde karar verilmiştir.

KARAR:Gerekçesi ekli kararda açıklanacağı üzere;
Hakimliğimizin GÖREVSİZLİĞİNE,
Îtirazı incelemeye görevli ve yetkili merci ADANA İDARE MAHKEMESİ olduğundan itiraz edenin İdare Mahkemesine başvurmasının MUHTARÍYETÍNE..."
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Adana 3. İdare Mahkemesi 28/04/2023 tarih ve E.2023/318, K.2023/497 sayılı kararı ile,davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar verilmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir :
".Uyuşmazhkta; Mahkememizin 10/03/2023 tarihli ilk incelemeye esas ara kararı ile davacışirket ile davalı idare arasında imzalanan tibbi atik hizmet sözleşmesi bulunup bulunmadığı sorularak şayet tibbi atık hizmet sözleşmesi mevcut ise bu sözleşmenin okunaklı ve onayl bir suretinin gönderilmesinin istenildiği, ara kararına verilen cevabi yazı ekinde davacı şirket ile davalı idare arasında 24/01/2023 tarihli Tibbi Atık Toplama-Taşıma-Bertaraf Sözleşmesinin imzalandığı görülmektedir.
Bu durumda; bakılan davaya konu uyuşmazlığın, davalı idare ile davacı arasında imzalanan özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki Tıbbi Atık Toplama-Taşıma-Bertaraf sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklandığı görüldüğünden, özel hukuk ilişkisinden doğan söz konusu uyuşmazlığı çözümleme görevinin adli yargi mercilerine ait olduğu sonucuna varılmiştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:

" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
7. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesi şöyledir;
"Her türlü atik ve artıği, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykirı olarak doğrudan ve dolayli biçimde alıcı ortama vermek, depolamak,taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler."
8. 2872 sayılı Kanun'un "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11.maddesinin ilgili kısımları şöyledir :
" (Değişik: 26/4/2006-5491/8 md.)
Atik üreticileri uygun metot ve teknolojiler ile atiklarıni en az düzeye düşürecek tedbirleri almak zorundadırlar. (Ek cümleler:24/12/2020-7261/13 md.) Atik üreticileri, atıklarının yönetimini atık yönetim sorumlusu olarak yetki verilmiş firmalar aracılığıyla da yerine getirebilirler. Ancak, Bakanlıkça nitelikleri belirlenen atık üreticilerinin atıklarının yönetimini atık yönetim sorumlusu firmalar aracılığıyla yerine getirmeleri zorunludur. Atik üreticilerinin sorumlulukları ile atik yönetim sorumlusu firmaların yetkilendirilmesine ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

(Değişik fikra:24/12/2020-7261/13 md.) Atikların üretiminin ve zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atikların geri kazanılması ve geri kazanılabilen atikların kaynağında ayrı toplanmasıesastır. Sifir atik yönetim sistemini kurarak belge alanlar, türlerine göre kaynağında ayrı biriktirdikleri atıklarını, Bakanlıktan çevre lisansı almış atik işleme tesislerine geri kazanımı sağlanmak üzere verebilirler. Atik yönetim plânlarının hazırlanmasına ve sifir atik yönetim sistemine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir ve bu çerçevede sifir atik yönetim sisteminin kurulması ve isletilmesi zorunludur.

(Ek fikra:24/12/2020-7261/13 md.) Atıkların, doğal kaynak ve hammadde kullanımının azaltılması ve geri kazanımın artırılması amacıyla kullanılması esastır. Atikların veya atıklardan elde edilen geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımına yönelik düzenlemeler ile zorunlu kullanıma ilişkin esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Geri kazanım imkânı olmayan atıklar,yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf edilir.

Geri kazanım imkânı olmayan atiklar, yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf edilir.

Tehlikeli atık üreticileri, yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler.

9. 25.01.2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tibbi Atıkların KontrolüYönetmeliğinin "Belediyenin yükümlülükleri" başlıklı 8. Maddesinin ilgili kısımları şöyledir :
"(1) Büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde belediyeler;
a) Tibbi atık yönetim planını hazırlamak, il müdürlüğüne sunmak, uygulamak ve halkın bilgilenmesini sağlamakla,
b) Tibbi atikları tibbi atik geçici depolarından/konteynerlerinden alarak tibbi atik işleme tesisine taşımak/taşıttırmakla,

c) Herhangi bir kimyasalla muamele görmüş patolojik atikların 20 nci maddede belirtilen yöntemle bertaraf edilmesini sağlamakla,
c) Tıbbi atığın sterilizasyonunu ve/veya bertarafını sağlamak/sağlattırmakla, bu amaçla tıbbi atık işleme tesisi kurmak/kurdurmakla, işletmek/işlettirmekle,
yükümlüdürler.
"1

.


10. Aynı Yönetmeliğin "Sağlık kuruluşlarının yükümlülükleri" başlıklı 9. maddesinin ilgili kisımları şöyledir :
"(1) Sağlık kuruluşları;
a) Atikları kaynağında en aza indirecek sistemi kurmakla,
b) Tibbi atikların toplanmasi, taşınması ve bertarafi amacıyla ilgili belediye ile protokol yapmakla,
c) Tibbi atıkların ayrı toplanması, sağlık kuruluşu içinde taşınması ve geçici depolanması ile bir kaza anında alınacak tedbirleri içeren tibbi atık yönetim planını hazırlamak ve uygulamakla,
yükümlüdürler.
11

..


11. Aynı Yönetmeliğin "Atık bertarafında mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesi şöyledir :
" (1) Sağlik kuruluşlari, ürettikleri atıkların toplanmasi, taşımasi, sterilizasyonu ve bertarafı için gereken harcamalari, bertaraf edene ödemekle yükümlüdürler. Ücretin ödenmemesi tibbi atikların bertarafi için bir engel oluşturmaz. Tibbi atik bertaraf ücretinin ödenmemesi durumunda, bu bedel 6183sayılı Kanun hükümlerine göre sağlık kuruluşlarından tahsil edilir.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmak şartıyla, toplama, taşıma, sterilizasyon ve bertaraf harcamalarına esas olacak tibbi atik bertaraf ücreti, her yıl tibbi atığın oluştuğu ilin mahalli çevre kurulu tarafindan tespit ve ilan edilerek Bakanlığa bildirilir. Tibbi atik bertaraf ücretinin tespitinde, oluşan atığın gideceği sterilizasyon ve/veya bertaraf tesisine taşima mesafesi ile sterilizasyon ve/veya bertaraf maliyetleri göz önüne alınır."
12. T.C. Adana Büyükşehir Belediyesi Tibbi Atik Toplama-Taşıma-Bertaraf Sözleşmesi başlığıyla taraflar arasında imzalanan 18/07/2017 düzenlenme tarihli sözleşmenin "Ödeme Şekli ve Zamani" olarak belirtilen 6. maddesi şõyledir :
"Bu yönetmelik hükümlerine uygun olmak şartı ile toplama, taşıma, sterilizasyon ve bertaraf harcamalarına esas olacak Tibbi Atık bertaraf ücreti, her yıl tibbi atığın oluştuğu ilin Mahalli Çevre Kurulu tarafindan tespit ve ilan edilerek Bakanliğa bildirilir. Tibbi atik bertaraf ücretinin tespitinde,oluşan atığın gideceği sterilizasyon ve /veya bertaraf tesisine taşıma mesafesi ile sterilizasyon ve/veya bertaraf maliyetleri göz önüne alınır.

Sağlik kuruluşlari, ürettikleri atikların toplanmasi, taşınmasi, sterilizasyonu ve bertarafı için gereken harcamalari, bertaraf edene ödemekle yükümlüdürler. Ücretin ödenmemesi, tibbi atikların bertarafi için bir engel oluşturmaz.

Tibbi atik bertaraf ücretinin ödenmemesi durumunda, bu bedel 6183 sayilı Kanun Hükümlerine göre sağlık kuruluşlarından tahsil edilir.

Tahsilatı takip eden ertesi ayın 60. günü saat 17.00'a kadar yapılacak olup, aylık tibbi atık alındı belgesi/makbuzları/Ulusal Atık Taşıma Formu ile işlem yapılacaktır.

Adana Valiliği Mahalli Çevre Kurulu tarafından her yıl belirlenen tibbi atık taşıma ve bertaraf ücreti sağlik kuruluşunca aylık dönemler halinde idareye yapılacaktır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,

Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, Tibbi Atik ve Bertaraf bedeline ilişkin Adana Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlıği Gelir Șube Müdürlüğü tarafından davacı adına düzenlenen 31/03/2021 tarih ve 16218sayılı ihbarnamenin iptali istemiyle açılmiştır.

16. İdari işlem, idari makamların kamu gücü kullanarak idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemin unsurlarının "idari makamlarca yapılmış olmaları", "tek yanlıolmaları" ve "icrailik niteliğini taşımaları" olduğu anlaşılmaktadır. İdari işlemin icrai (yürütülebilir)nitelikte olması için ilgililerin hukuksal durumunu değiştirmesi, ilgilileri hukuksal yönden etkilemesi gerekmektedir. İdari işlemin icrailik unsurunu değerlendirirken işlemin "kesin" ve "nihai" olmasi, yani; o işlemin idare tarafindan kişi hakkında uygulanabilmesi için artık başka bir makam veya mercinin onay ve iznine ihtiyaç duyulmamasi, kişi tarafindan da, o işlemin dava konusu yapılabilmesi için tüketilmesi gerekli ve zorunlu herhangi bir itiraz ve başvuru zorunluluğunun bulunmaması gerekmektedir.
17. 25/01/2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tibbi Atikların KontrolüYönetmeliği'nin "Atık bertarafinda mali yükümlülük" başlıklı 24. maddesi ile tıbbi atıkların toplanmasi,taşınması, sterilizasyonu ve bertarafi için gereken harcamaların maliyetinin, sağlık kuruluşları tarafindan tibbi atıkları bertaraf eden kuruluşa ödenmesinin amaçlandıği, tibbi atık bertaraf ücretinin ödenmemesi durumunda, bu bedelin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edileceği hükmü dikkate alındığında ise; dava konusu işlemin, ilgilisine bir edim yüklediği ve bu edimin yerine getirilmemesi durumunda doğurduğu sonuç dikkate ahndığında idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olduğu açıktir.

18. İdare, özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi, kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilmektedir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler "idari sözleşme"olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasına karşılık; 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde ifade edildiği üzere "kamu hizmetlerden birinin yürütülmesi"amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
19. Her ne kadar; davacı ve davalı belediye arasında imzalanan sözleşme gereği uyuşmazlığın özel hukuk ilişkisinden doğduğu belirtilerek idari yargı yerince görevsizlik kararı verilmişse de, sözleşme içeriğinde; 25/01/2017 tarih ve 29959 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanan Tibbi Atikların KontrolüYönetmeliği'nin uygulanması kapsamında hazırlanmış olduğunun belirtildiği, bu durumda sözleşme serbestisi ilkesi ile hazırlanmadığı gibi idarenin alacağın tahsili yönünden sahip olduğu hak yönünden de 

sözleşmenin özel hukuk sözleşmesi kapsamında kabul edilemeyeceği, dolayısıyla sözleşmenin idari bir sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşıdığı, taraflardan birinin idare olduğu ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer aldığı görülmekle idari sözleşme koşullarının anılan sözleşmede bulunduğu anlaşılmaktadır.
20. Bu durumda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, dava konusu uyuşmazlığın, idari bir işlemden kaynaklandığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin de özel hukuk sözleşmesi kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından; davanın 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idari bir dava türü olduğu ve uyuşmazlığın esasının çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

21. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Adana 3. İdare Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E.2023/318, K.2023/497 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Adana 3. Idare Mahkemesinin 28/04/2023 tarih ve E.2023/318, K.2023/497 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Üye Nilgün: TA$
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davacı şirkete tibbi atik ve bertaraf bedeline ilişkin Adana Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlıği Gelir Şube Müdürlüğünce gönderilen 31/03/2021 tarih ve 16218 sayıh ihbarnamenin, söz konusu ihbarnamede belirtilen bedellerin daha önce ödendiği iddiasıyla iptali istemine ilişkindir.

Dosya kapsamına göre, davaya konu edilen ihbarname davacı ve davali arasinda imzalanan özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki "Tibbi Atık Toplama - Taşıma - Bertaraf sözleşmesi" uyarınca düzenlenmiştir. Bu haliyle uyuşmazlık taraflar arasındaki özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanmakta olup, söz konusu uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Üye Üye Üye Nilgün Doğan Eyüp TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
*
*

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/490
KARAR NO : 2023/717
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzET : 6306 sayılı Kanun uyarınca işleme tabi tutulan yapıların, davalı idarece yıktırılması nedeniyle,yapıların yıktırıldığı tarihten itibaren kira yardımı yapılmadığından bahisle oluştuğu ileri sürülen alacağın ödenmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : L.A.
Vekili : Av. Ömer ALTINDİŞDavalı: Bingöl Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Muhammed BARMAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Bingöl Belediyesinin Kültür Mahallesi Kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında yıkılan Kültür Mahallesinde 381 ada 5 nolu parselde bulunan 2 adet bağımsız konutun sahibi olduğunu, müvekkilinin bir dairede kendisinin ikamet ettiğini, diğer dairesini ise kiraya vererek kira geliri elde ettiğini, Bingöl Belediyesinin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamında kesin sözleşmeye davet ve tahliye çağrısına istinaden kendi oturduğu evi tahliye ettiğini, kiracısının da yine tahliye tebliği karşısında evden çıkmak zoruņda kaldığını, mülkiyeti ve zilyetliği müvekkiline ait olan evlerin 2017 yılında yıkıldığını, fakat davayi açtıkları tarihe kadar Bingöl Belediyesi tarafından vaat edilen, tek tapu 2 bağımsız konutu olanların 2. konutuna ait kira yardımını alamadığıni, Belediyenin tek tapu iki konut sahiplerinin ikinci konutlarına ait kira yardımlarının ödeneceği vaadinin süreç uzatılmadan ödenmesi gerektiğini belirterek kira yardımı alacaklarının her aya ilişkin kira yardımının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ederek adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/12/2021 tarih ve E.2021/855 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek ödemenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç bedeli üzerinden davacıya verilen 08/03/2018 tarihli yazı cevabından anlaşıldıği, bu sebeple Çevre ve Şehircilik il Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı ve 2018-2019-2020 yıllarına ait güncel kira yardımı miktarlarının sorulduğu, gelen yazinın cevabından 2018 yılına ait kira yardımının 595 TL, 2019-2020 yılı kira yardımının 715 TL olduğunun anlaşıldıği, miktarlar net olduğu için bilirkişi incelemesine gerek görülmediği gerekçesiyle miktarlar üzerinden davacının talebinin kabulüne karar vermiş, bu karara karşıistinaf isteminde bulunulmuştur.

3. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 16/12/2022 tarih ve E.2022/441,K.2022/2442 sayılı kararı ile, 6100 sayılı HMK'nın m.114(1)-b maddesi uyarınca, dava șartı olan "yargıyolunun caiz olmamasi" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde esasa dair inceleme yapılmasınin doğru görülmediği, bu durumda Dairelerince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-4 maddesi uyarınca, esası incelenmeden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir.

4. Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/02/2023 tarih ve E.2022/920, K.2023/123 sayılı kararıile, davanin 6100 sayilı HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri uyarinca yargi yolunun caiz olmamasınedeniyle usulden reddine karar vermiş bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"...Belirtilen yasal düzenlemeler hukuk davası açılması yönünden temel şartlar olup, özel mevzuatlarla belirlenen dava şartları da bu şartların yanında uygulama alanı bulacaktır. Mahkemece söz konusu dava şartları, açılan davanın niteliğine uygun özel mevzuatlarda bulunan hükümlerle birlikte değerlendirildikten sonra, dava şartları yönünden herhangi bir aykirılik bulunmaması halinde yargilamaya devam edilecek, tamamlanabilir bir dava şartı eksikliği varsa yargilamanın devamı bu şartin süresi içerisinde ikmaline bağli olacak, dava şartlarına aykirılik varsa ve bu şart tamamlanabilir dava şarti değilse veya verilen kesin süreye rağmen tamamlanmamış ise davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekecektir. Tüm dosya kapsami birlikte değerlendirildiğinde; Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesinin 16/12/2022 tarih 2022/441 esas 2022/2442 karar sayıli dosyasında verilen kaldirma kararı uyarınca yapilan işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davanın idare mahkemelerinde açılması gerektiği kanaatine varılmış ve yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir..."
5. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
6. Erzurum 2. Ídare Mahkemesi 28/07/2023 tarih ve E.2023/1038 sayilı kararı ile,uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı merciilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığından,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunu'nun 15 ve 19. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için ilk görevsizlik kararını veren Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2022/920 sayılı dava dosyası da temin edilerek dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir :
"..Somut olayda, davacının, uğradığını ileri sürdüğü zararın kaynağının herhangi bir idari işlem veya idari eylem olmadığı açıktır. Zira ortada davacı adına tesis edilmiş bir idari işlem bulunmadığı gibi yukarıda açıklandığı gibi uyuşmazhkta bir idari eylemin varlığından söz etmeye de olanak bulunmamaktadir.

Davacının tazminini talep ettiği zarar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıtarafindan 6306 sayıli Kanun uyarinca ödenen kira yardımi haricinde, davalı idarenin tamamen serbest iradesi ile ödemeyi taahhüt ettiği alacağın ödenmemesinden kaynaklanmaktadır. Bingöl Belediye Başkanlığının ödeme yapmayı taahhüt ettiği iddia edilen alacak ise 6306 sayılı Kanun'dan doğmamaktadır. Bu konuda ikinci taşınmaz için taahhüt edilen kira yardımına ilişkin ortada idari bir sözleşmenin bulunduğundan da bahsedilemez. Zira ortada ne kamu hizmeti görülmesi amaciyla düzenlenmis yazılı bir sözleşme, ne de kamu hukukuna özgü özel hukuku aşan bir hüküm vardır 
Bu durumda, tazmini istenilen zararın, idarece tesis edilmiş bir işlemden, idari eylemden veya idari bir sözleşmeden kaynaklanmadığı, idarenin tamamen kendi hür iradesi ile özel hukuk hükümlerine göre ödemeyi taahhüt ettiği bir meblağın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın, idare hukuku ilke ve kuralları ile çözüme kavuşturulmasının mümkün olmadığı, alacağın kaynağının 6306sayılı Kanun olmadığı değerlendirilmiş ve davanın bir alacak davası sayılarak özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir..."
IV. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açilan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari 

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlașma ve 

sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Tahliye ve yıktırma’” başlıklı 5. maddesi şöyledir:
(1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımıyapılabilir.

(2) (Değişik:29/11/2018-7153/22 md.) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fikrada belirtilenler dışında olup Kanun kapsamındaki yapıları kullanmakta olan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının, enkaz bedeli ödenmesinin ve bankalardan kullanacakları kredilere dönüşüm projeleri özel hesabından karsilanmak üzere faiz desteği verilmesinin usul ve esaslari Cumhurbaskanınca belirlenir.
(3) Uygulamaya başlanmadan önce, riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine altmış günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapi, malik tarafindan yıktırılmadığıtakdirde, yapının idari makamlarca yiktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur.Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafi ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafindan yapılir veya yaptirılır.

(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fikralarda belirtilen usullere göre süresinde yıktirılmadığı tespit edilen riskli yapıların yıktırılmasi, Bakanlıkça yazılı olarak İdareye bildirilir. Buna rağmen yıktırılmadığıtespit edilen yapılar, Bakanlıkça yıkılır veya yıktırılır. Uygulamanın gerektirmesi hâlinde Bakanlık,yukarıdaki fikralarda belirtilen tespit, tahliye ve yıktırma iş ve işlemlerini bizzat da yapabilir. (Ek cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Bakanlık veya Îdare tarafından yapılan veya yaptırılan riskli yapı tespit,tahliye ve yıktirma masraflari, hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.
(5) (Íptal birinci ve ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 27/2/2014 tarihli ve E.: 2012/87, K.:2014/41 sayilı Karari ile.)"
9. 6306 sayılı Kanun'un "Uygulama işlemleri" başlıklı 6. maddesinin 9. fikrası şöyledir:
"(9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014 tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayıli Karari ile.) (...)"
10. 15/12/2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6306 sayılıKanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin "Riskli yapıların tespiti ve itiraz" başlıklı 7. maddesinin 5. fikrasışöyledir:
" (5) İlgili tapu müdürlüğünce, tapu kütüğüne işlenen belirtmeler, riskli yapı tespitine karşıtebligat tarihinden itibaren onbeş gün içinde riskli yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe (Ek ibare:RG-6/1/2023-32065) veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye itiraz edilebileceği,aksi takdirde İdarece verilecek süre içinde riskli yapının yıktırılması gerektiği de belirtilmek suretiyle,aynî ve şahsî hak sahiplerine 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre tebliğ edilir ve yapılan bu tebligat yazıli olarak veya elektronik ortamda Müdürlüğe bildirilir. Arsa payli tapularda, arsa üzerindeki riskli yapının arsa malikleri dışındaki bir başkasına ait olması durumunda Müdürlükçe tapu müdürlüğüne bildirilecek yapı sahibine; arsa üzerinde birden fazla yapı olması ve riskli yapının arsa maliklerinden sadece bazilarina ait olmasi durumunda ise sadece riskli yapinin sahibi olan arsa 

hissedarlarına ve ilgili aynî ve şahsî hak sahiplerine tebligat yapılır. Tapuda kayıtlı malikin ölmüş olmasıhâlinde, Bakanlık, Müdürlük veya İdare tebligat işlemleri için 4721 sayıh Kanun hükümlerine göre mirasçılık belgesi çıkartmaya, kayyım tayin ettirmeye veya tapuda kayıtlı son malike göre işlem yapmaya yetkilidir"
11. Aynı Yönetmeliğin "Riskli yapıların yıktırılması" başlıklı 8. maddesinin ilk 3 fikrasışöyledir:
"(1) Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapı tespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını İdareden ister.

(2) Ídarece;
a) (Değişik:RG-27/10/2016-29870) Altmiş günden az olmamak üzere süre verilerek riskli yapıların tahliyesi ve yıktırılması yapı maliklerinden istenir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyıkiracı veya sınırlı ayni hak sahibi kullananlara tahliye için malik tarafindan bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafindan kiracı veya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılir.

b) (Değişik:RG-21/6/2019-30808) Yıkım ruhsati; yapı maliklerinden biri veya birkaçının veya bunların vekillerinin müracaatı üzerine, yıkılacak yapının tahliye edildiğine ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan alınmış belgelerin sunulmasına veya yapının tahliye edildiğinin ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin fiilen kapatıldığının İdarece tespit edilerek tutanağa bağlanmasına ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulün belirlenmesine istinaden,maliklerin muvafakati aranmaksızın altı işgünü içerisinde düzenlenir.

c) (a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yıktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar, malikleri tarafindan yıktırılmamış ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur.
c) (Değişik:RG-21/6/2019-30808) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen $ekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerce yıktırılmaması durumunda, hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. İdarenin talebi üzerine, ilgili kurum ve kuruluşların riskli yapılara verilen elektrik, su ve doğal gaz gibi hizmetlerini durdurması zorunludur.

(3) (Değişik:RG-27/10/2016-29870) Maliklere verilen süreler içerisinde maliklerce yıktırılmayan riskli yapılar mülki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, mülkîamirler tarafından sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılır veya yaptırılır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı karar örneği ve kararın kesinleşme şerhi ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, Bingöl ili, Merkez ilçesi, Kültür Mahallesi, 381 ada, 5 parsel sayılı taşınmazda 

bulunan ve kentsel dönüşüm kapsamında alınan kararla 2017 yılında yıktırılan taşınmazların tek tapulu iki ve üstü bağımsız konutu olan hak sahiplerine, birinci konut dışındaki bağımsız bölümler için ödenecek kira yardımlarının davali idare tarafindan ödeneceği taahhüt edilmesine karşın ödenmediğinden bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile uğranılan maddi tazminatın, adli yargıda dava açılıştarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
15. Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle,görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de idari eylem olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, bir işlemin idari işlem olarak kabul edilebilmesi için bu işlemi kamu idaresinin yapması, kamu hizmetinin yürütülmesi amaciyla tesis edilmiş bulunmasi, kamu idaresinin tek taraflı irade açıklamasının ürünü olması ve kesin ve icraî nitelikte olması gerekmektedir.

16. Dava dosyasinin incelenmesinden, davacinin, Bingöl ili, Kültür mahallesinde 381 ada, 5parselde kayıtlı bulunan taşınmazdaki iki dairenin sahibi olduğu, Bingöl Belediyesinin kentsel dönüşüm ve gelişim projesi ve 6306 sayılı Kanun kapsamında davacı ile sözleşme imzalandığı, 6306 sayılı Kanun kapsamında tek tapulu iki ve üstü bağımsız konutu olan hak sahiplerine birinci konut için kira yardımlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafindan ödendiği, davacının da 6306 sayılı Kanun kapsamında bu ödemeden faydalandıği, bununla birlikte iki ve üstü mülk sahibi olup da kira yardımıalacak olan kişilere ise kira yardımlarının Bingöl Belediyesi tarafından ödeneceği taahhüt edilmesine rağmen bu ödemelerin yapılmaması üzerine uğranılan maddi zararın tazminine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davaların açıldığı anlaşılmaktadır.

17. Mevzuat hükümleri dikkate alınarak somut olay irdelendiğinde, uyuşmazlikta, 6306 sayılıKanun hükümlerine göre "Riskli Yapi" kapsamına alınan dava konusu yapılar hakkında, davalı idarenin,proje uygulamalarına başlamadan önce riskli yapıların yiktırılması amacıyla, 6306 sayıli Kanun hükümleri uyarınca kamu gücünü kullanarak, resen ve tek taraflı olarak işlem tesis ettiği, diğer taraftan,davacının talebinin, bu işlem nedeniyle söz konusu taşınmazı kullanamamaktan kaynaklanan zararın tazmini niteliğini taşıdığı anlaşılmaktadır.

18. Bu durumda uyuşmazlığın çözümünün, idari işlemlerden dolayı davacının haklarının ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu, bu belirlemenin ise, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğu değerlendirilerek, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 28/07/2023 tarih ve E.2023/1038 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 28/07/2023 tarih ve E.2023/1038 sayılıi BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
18/12/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/491
KARAR NO : 2023/626
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca düzenlenen sürücübelgesinin geçici süre ile geri alınmasına ilişkin tutanağa karşı yapılan itirazın, aynı Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
Davaci : A.B.A.
Vekili : Av. Mert DOĞRUÖZ Davalı: Osmaniye Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1. Osmaniye Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, alkollü olarak araç kullandığından bahisle, davacı adına 25/05/2023 tarihli ve MB- 09839354 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davaciya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5.madde ve fikrası uyarınca 4.064 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafindan geçici olarak sürücübelgesi geri alma tutanağı düzenlenerek, sürücü belgesi 184 gün süre ile geri alınmıştır.
2. Davacı vekili, idari para cezası ile sürücü belgesinin alınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Osmaniye 2. Sulh Ceza Hâkimliği 08/06/2023 tarih ve D.İș No. 2023/1704 sayılı kararı ile,davacı vekilinin davacı hakkında düzenlenen idari para cezası ve aday sürücü belgesinin iptali istemiyle başvuru yaptığını belirterek, 5326 sayıl Kanun'un 3/1-a ve 28/1-b hükümleri uyarınca görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekilince itiraz edilmiştir.

4. Osmaniye 1. Sulh Ceza Hakimliği 23/06/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/2254 sayılı kararı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.

5. Davacı vekili bu kez, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
6. Adana 2. İdare Mahkemesi 18/08/2023 tarih ve E.2023/1352 sayılı kararı ile, uyuşmazlık konusunda idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak geçici bir süre için sürücübelgesi geri alma tutanağının da düzenlendiği anlaşılmış olup, 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan 

hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde; "... diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, .. ehliyetin geri alınması, ... gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır." denilerek, ilgili kanununda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğini, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunu açıklayarak 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
"Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücübelgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar."
8. 24/05/2013 tarihli 6487 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle maddeye;
“Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır." denilmek suretiyle on ikinci fikra eklenmiştir.

9. Anılan Kanun'un, "Trafik zabıtasının görev ve yetki sinırı ile genel zabitanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlığı altında düzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabitasi:
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında, trafik zabitasına genel zabita görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b)Genel Zabita 
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
10. 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
11. “Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı

Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) Îdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkinda,
uygulanır."
12. Kanun'un genel hükümleri arasında yer alan 27. maddesinin (1) numaralı bendinde, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği öngörülmüştür.

13. Buna göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun'un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacaği anlaşılmaktadır.

14. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım'a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri" başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafinda; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasını, belgelerin geri alınmasıve iptali veya işyerlerinin kapatilmasi cezasini gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde,bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş;böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayıli Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen maddenin başliği, “Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki” şeklinde, madde ise şöyledir:
"Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 5linci maddesinin ihlali ve 118inci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında yazılı“100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alinmasına yine bu Kanunun 6nci maddesinde sayılan görevliler yetkilidir,
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlariyla yapilan 16/10/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, sürücübelgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle açılan dava yönünden görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli 

olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarınca davacı hakkında düzenlenen sürücü belgesinin geçici süre ile geri alınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılmıştır.
18. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabitasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davalari; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunmasi; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atifta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüş iken; 5326 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öngörülen trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayıli Kanun'da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılıKanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davaların görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varmiştır.

19. Uyuşmazlığın esasını oluşturan, sürücü belgesi geri alma tutanağına ilişkin karara gelince;sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasina ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılıKanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varilmiştir.

20. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında,idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının,bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantısorununa çözüm getirilmesinin amaçlandiği ifade edilmiştir.

21. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadir.

22. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargıyerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik 

kararlarının_ kaldırılmasına karar verilmiştir.
23. Olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kiși ile ilgili olarak düzenlenen ve olumsuz görev uyuşmazlığının konusunu oluşturan sürücü belgesi geri alma tutanağı ile ilgili olarak;5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ... ehliyetin geri alınması, ... gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır"denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan,başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptirımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayıl Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır 
24. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

25. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde,mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

26. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

27. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırim türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapilan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, sürücü belgesi geri alma tutanağına karşıaçılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Adana 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Osmaniye 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 08/06/2023 tarih ve D.Îş No. 2023/1704sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Adana 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Osmaniye 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 08/06/2023 tarih ve D.İş No. 2023/1704 sayılı GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ile Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan 

Muammer TOPAL: Üye
Nilgün TAŞ: Üye Mahmut
Doğan AĞIRMAN: Üye Bilal

Muammer TOPAL: Ahmet ARSLAN
Nilgün TAŞ: BALLI

Doğan AĞIRMAN: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgili hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücübelgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargımercii olduğu tartışmasiz olup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği" düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz. 16/10/2022
Üye Nilgün TAŞ
Üye Ahmet ARSLAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/493
KARAR NO : 2023/623
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Davacının Emekli Sandığı iştirakçisi iken muvazaalı boşanma nedeniyle, babasından 5434 sayılıKanun kapsamında almış olduğu yetim aylığının Kurum tarafından kesilerek yersiz ödeme olarak tespit edilen meblağın iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : A.E.G.

Vekili : Av. Gülen BAYKAL 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. İrem BELÍN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkiline İzmir Muhasebe Borç Yapılandırma Birimi tarafindan 27/11/2018 tarihinde tebliğ edilen ES - SSK - Bağ. Numarasi= 36973062, Dosya no:2018/3883 ve borç sebebi olarak muvazaalı boşanma olduğunu belirten borç bildirim belgesi ile 33.639TL asıl, 15.668,18 TL faizi toplam 49.307,18 TL borç tahakkuk ettirildiğinin bildirildiğini, ayrıca bu borcun maaşından kesilerek ödenmesinin yeterli olmayacağının belirtilerek, evine haciz uygulamaya gelineceği onun için taksitlendirme yapması gerektiğinin belirtildiğini, bunun üzerine müvekkilinin evine haciz gelmesinden korkarak taksitlendirme yapılmasını kabul ettiğini, ancak yapılan işlemin haksiz olduğunu da belirterek dava açma hakkını mahfuz tuttuğunu yazılı olarak 27/11/2018 tarihinde beyan ettiğini, davalı kurumun borç tahakkuku sebebi olarak, müvekkilinin muvazaalı olarak boşanmasınıgösterdiğini ve 5510 sayılı sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 96. maddesine 

istinaden hazırlanan "Fazla ve Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre ödemesinin belirtildiğini, müvekkilinin tebliğ edilen bildirgesine karşısüresi içinde Seferihisar Noterliği'nin 04/12/2018 tarih 12267 Yevmiye nolu ihtarnamesini göndererek itiraz ettiğini, yapılan işlemin iptalini talep ettiğini, ancak bu güne kadar herhangi bir cevap gelmediğini,yapılan işlemin hem usul yönünden hem de ileri sürülen gerekçe yönünden haksız ve hukuka aykırıolduğunu, müvekkilinin eşi ile aralarındaki sorunları ilerleyen senelerde çözdüğünü ve 30/09/2016tarihinde tekrar evlendiklerini ileri sürerek, müvekkilinin haksız borçlandırılmasına ilişkin Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığınca yapılan işlemin iptaline ve maaşından yapılan kesintilerin iadesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul Anadolu 18. İş Mahkemesi 06/07/2022 tarih ve E.2019/140, K.2022/358 sayılıkararı ile, davacının 5434 sayılı Kanun uyarınca vefat eden babasından dolayı bağlanan aylığına ilişkin uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İzmir 2. Ídare Mahkemesi 24/05/2023 tarih ve E.2023/817 sayıli kararı ile, davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle,uyuşmazlığın çözümünde Mahkemelerinin görevli olmadığına, adli yargı yerinin görevinde bulunduğuna,davanın İstanbul Anadolu 18. İş Mahkemesince verilen ve kesinleşen kararı üzerine açılması nedeniyle görevli yargi yerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun (Mülga: 31/5/2006-5510/106md.) 74. maddesi şöyledir:
"Ölüm tarihinde orta öğrenim yapmakta ise 20, değil ise 18 yaşını ve yüksek öğrenimi yapmakta ise 25 yaşını doldurmamış erkek çocuklara aylık bağlanır.

Ancak çalışmaya mani, tedavisi kabil olmıyan hastalık veya çalışmaya manimalüllük sebepleri ile muhtaç oldukları sağlık kurulunca tasdik olunacak raporla anlaşılanlara, muhtaç olmak ve ölüm tarihinden itibaren en çok bir yıl, ehliyeti haiz olmıyan, veli veya vasileri bulunmıyanlar için beş yıl içinde kendileri veya veli veya vasileri tarafından yazı ile Sandığa müracaatları şartiyle ölüm tarihinde yaşları ne olursa olsun, aylık bağlanır.

Aylık almakta iken bu duruma düştükleri aynı şekilde anlaşılanların aylıkları; yaşlarıdolayısiyle, aylıklarının kesilmesi gereken tarihten itibaren en çok bir yıl, ehliyeti olmıyan, veli veya vasileri bulunmıyanlar için beş yıl içinde kendileri veya veli ve vasileri tarafından yazı ile Sandığa müracaatlarışartiyle yaş kaydı aranmaksızın bu durumları geçinceye kadar ödenir.
Hastalığın seyrinde veya malüllüğün derecesinde veya mahiyetindeki azalıp çoğalmalar,muhtaçlıklarıni ortadan kaldırmadıkça, nazara alınmaz.

Orta öğrenim son sinifinda iken 20 yaşını dolduran ve okul veya müesseselerin tatil devreleri hariç, ara vermeksizin yüksek öğrenime başlıyanların, evvelce kesilmiş aylıkları, yüksek öğrenime başladıkları tarihi takibeden ay başından itibaren tekrar bağlanarak 25 yaşını geçmemek üzere,öğrenimlerini tamamlayıncaya kadar ödenir.


Ancak sağlik kurulunca tasdik edilecek raporla orta öğrenimi bitirdikten sonra hasta olduklarıbelirtilecekler için bir öğrenim devresi gecikme kabul edilir.

Bir yüksek öğrenimin bitirilmesi üzerine kesilen ayhklar 25 yaşını doldurmadan ikinci bir yüksek öğrenime başlanmış olsa da tekrar bağlanmaz.

Hastalıktan başka sebeplerle yükseköğrenim müesseselerindeki kayıtları silinenlerin ayliklari, silinme tarihini takibeden ay başından itibaren kesilir. Kayıt silme muamelesi yetkili mercilerce kaldırılmadıkça hiçbir sebep ve suretle tekrar bağlanmaz.

Hastalıik yüzünden kayıtları silinenlerin; kesilen aylıkları, en çok bir yıliçinde, yüksek öğrenimi istekleri ile bırakanların en çok 6 ay içinde, başka bir yüksek öğrenim müessesesine kayıtla devama başlamaları şartiyle kayıt tarihini takibeden ay başından itibaren tekrar bağlanır.
Ölüm tarihinde 20 yaşını henüz doldurmuş ve orta öğrenimi de bitirmiş durumda olanlardan yüksek öğrenime başlıyanlara yukarki esaslara göre aylık bağlanır.
Doktora yapmak üzere geçen müddetler yüksek öğrenim sayılmaz."
6. 5434 sayılı Kanun'un (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.) 121. maddesi şöyledir:
" Her ne suretle olursa olsun istihkaklarından fazla yapılan ödemeler, ilgililerin, varsa sonraki her çeşit istihkaklarından hüküm alınmaksızın kesilmek suretiyle geri alınır. Ancak ilgili, Sandıkça yapılan bu muamelenin yersizliği hakkında Danıştayda dava açabilir.

(Ek: 7/5/1986 - 3284/17 md.) Herhangi bir nedenle Sandik tarafindan ilgililere istihkaklarından fazla veya yersiz olarak yapılan ödemelerin, bu hatalı işlemlerin düzeltildiği tarihten geriye doğru hesap edilecek beş yıllk tutarları tahsil edilir. Tahsilin ne şekilde yapılacağı yönetmelikle düzenlenir."
7. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu 506,1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretle çalıişanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
B. Yargi Kararları
8. 5510 sayıli Kanun'un iptali amaciyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayıh karariyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerinin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapilmiş ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayıli Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazıhükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56,K.2011/58 sayıli kararı ile reddedilmiştir.

9. 5510 sayilı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012 tarih ve 28184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır:
“...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı

Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayıl Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayilacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılıik esasına göre faaliyet gösteren ve yaptiği, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktir..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLiVAN davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının Emekli Sandığına tabi olarak almakta olduğu yetim aylığının muvazaalıboşanma nedeniyle kesilmesi üzerine, davaciya yersiz ödeme yapıldığından bahisle İzmir Sosyal Güvenlik il Müdürlüğü İzmir Muhasebe Birimi tarafindan düzenlenen 49.307,18 TL tutarli, 23/11/2018tarih ve 15873423 sayılı borç bildirim (tahakkuk) belgesinin iptali istemiyle açılmıştır.
13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalıişmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacaği ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısiyla ihtilafların da adli yargi yerinde çözümleneceği açıktır.
14. Dava dosyasinın incelenmesinden; davaci tarafindan, 5434 sayilı Kanun kapsaminda 

almakta olduğu yetim aylığının muvazaalı boşanma nedeniyle kesilmesi üzerine, davacıya yersiz ödeme yapıldığından bahisle İzmir Sosyal Güvenlik Îl Müdürlüğü İzmir Muhasebe Birimince düzenlenen 23/11/2018 tarih ve 15873423 sayılı borç tahakkuk belgesinin iptali istemiyle ilk kez İstanbul Anadolu 18. İş Mahkemesinin E.2019/140 sayılı esasına kayden dava açıldıği, anılan Mahkemenin 06/07/2022tarih ve K.2022/358 sayılı kararıyla uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğundan bahisle davanın usulden reddine karar verildiği, bu karar sonrası aynı istemle idari yargı yerinde dava açıldığıanlaşılmıştır.

15. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim ayliği almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal ve 2/1-b maddesinde belirtilen, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklari doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce, Emekli Sandığından emekli aylığı almakta iken vefat eden iştirakçiden kaynaklanan yetim ayliğı işleminden kaynaklanan davanın görüm ve cözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İzmir 2. İdare Mahkemesinin 24/05/2023 tarih ve E.2023/817sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 2. Ídare Mahkemesinin 24/05/2023 tarih ve E.2023/817 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/495
KARAR NO : 2023/637
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih öncesinde, 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunmayan davacının, tedavisi için reçete edilen ilaç bedelinin ödenmesine ilişkin başvurusunun reddine dair kurum işleminin iptali istemiyle açtığı davanın, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması

gerektiğinden ADLI YARGININ görevli bulunduğu hk.
KARAR 
Davaci : G.S.Y.
Vekili : Av. Sinan KAYACAN Davali : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Hülya ACET GÜL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin kanser hastası olarak tedavi görmekte iken,tedavisinde kullanılmak üzere doktoru tarafindan önerilen Keytruda isimli ilaca ilişkin giderlerin tedavi süresince kesintisiz olarak davalı idarece karşilanması istemiyle yapılan başvurunun, talebe konu olan ilacın Sağlık Uygulama Tebliği'nin Ek-4/A maddesi uyarınca bedeli ödenecek ilaçlar listesinde yer almadığından bahisle ilaç bedelinin ödenemeyeceğine ilişkin Sirkeci Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 26/04/2023 tarih ve E-71327414 sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle, idari yargı yerinde dava açmiştır.

2. Davalı vekili süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargi yolu itirazında bulunmuştur.

H. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargida 
3. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 12/06/2023 tarih ve E.2023/1052 sayılı kararı ile, "5510sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim ayliğı almakta olanlar,ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin 'idari işlem' ve 'idari eylem' niteliğini korumaya devam edeceği, dolavisiyla, 2577 sayıli Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında kalacaği, davacının 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce 4/(a) sigorta kolunda sigorta başlangıcı olduğu görüldüğünden, davacı tarafından açılan iş bu davanın, görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu" gerekçesiyle davalı vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine dilekçe,dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasınałlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi 

5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle,2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı, özetle şöyledir:
"...5510 sayılı Kanun'u değiştiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılıi Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayıli Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde 

çözümleneceği açıktır.
Uyuşmazlik Mahkemesinin 20.06.2022 tarihli ve 2022/97 E., 2022/357 K. sayılı kararında da aynı hususların vurgulandığı görülmektedir.

Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, bunun dışında kalan kişiler yönünden çıkan uyuşmazlıkların çözümünün ise adli yargı yerinde olacağı sonucuna varılmıştır.
Somut olayda davacınin, 5510 sayilı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında kamu görevlisi olarak çalıştıği, ancak bu kapsamda çalışmaya 5510 sayılı Kanun'u değiştiren 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden sonra 2015 yılında başladıği, daha öncesinde ise 2006 yılında 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında SSK'ya tabi olarak kaydının bulunduğu, bu itibarla 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce kamu görevlisi olmayan, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayan davacının, kanser tedavisi için kullanılan ilaca ilişkin giderlerinin kesintisiz olarak karşılanmasıistemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 26.04.2023 tarihli ve 71327414 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği"
6. Emsal dosyalardaki görüşü bilinmekle, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesi çerçevesinde Danıştay Başsavcısının görüşünün alınmasına gerek görülmemiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. T.C Anayasası'nın 158. maddesinin son fikrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır."denilmektedir.

8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun "sigortalı sayılanlar"başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemişolanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açiktan vekil atananlar,
sigortali sayılırlar."
9. Kanun'un 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. Aynı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."

B. Yargi Kararları
11. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararının ilgili kismı şöyledir:
“...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılik esasına göre faaliyet gösteren ve yaptıği, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çahşmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıile ortaya çıkan uyuşmazlikların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktir. ..'
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunmasi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasinin incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, kanser tedavisi görmekte olan davacının, tedavisi için reçete edilen ilaç bedelinin ödenmesine ilişkin yapmış olduğu başvurunun reddine dair kurum işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
15. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayili Tarimda Kendi Adina ve Hesabina Çalişanlar Sosyal Sigortalar Kanunu 

ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.

16. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
17. Somut olayda davacının, 2006 yılında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak çalıştığı,daha sonra 2015 yılında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında sigortalı olduğu, 5434 sayılımülga Kanun'a tabi hizmetlerinin bulunmadığı ve 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4/2. maddesindeki hükmün uygulama alanının bulunmadığı gözetildiğinde, tedavisi için reçete edilen ilacın parasının davalıidare tarafından ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı açılan davanın,5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme uyarınca görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 12/06/2023 tarih ve E.2023/1052 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLÍ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 12/06/2023 tarih ve E.2023/1052sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2023/496

KARAR NO : 2023/638KARAR TR : 16/10/2023
ÖzET : Sistem kullanım ceza faturasına konu alacağın, borç nakil sözleşmesi ile davalı şirkete devredildiğinden bahisle açılan davanın, Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen borcun üstlenilmesi kapsamında olduğundan, ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel MüdürlüğüVekili : Av. Volkan NALBANT Davalı: Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel MüdürlüğüVekili : Av. Mahmut SAĞLIK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkil sirket tarafindan dava dışı Dicle EDAŞ'a kesilmiş olan sistem kullanım ceza faturasına konu alacağın, mahkemece davacı şirket lehine hükme bağlandıktan sonra borçnakil sözleşmesi ile davalı şirkete devredilmesine rağmen bu bedelin ödenmediğini ileri sürerek, Ocak 2012 dönemine ait 31/01/2012 tarih ve 1.326.271,62 TL bedelli faturanin, son ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek gecikme zammı ve gecikme zammının KDV'si ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 05/05/2022 tarih ve E.2022/144, K.2022/302 sayılıkararı ile, ".….7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile, 6446 sayıli Elektrik Piyasası Kanununun 8.maddesinin ikinci fikrasına (c) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklendiği, buna göre 'iletim sistemininnormal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk olusturan durumlara iliskin olarak bağlanti ve sistem kullanim anlasmalarinda düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak' TEiAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında gösterildikten sonra 6446 sayılı Kanun'a ek madde 3 ile '8. maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür.' hükmüeklendiği, 46. madde ile de Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğinin düzenlendiği, 7257 sayıl Kanun ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanim ihalelerine ilişkin cezai şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceğinin hükme bağlandığı, yargı yoluna ilişkin bu değişikliğin usul hükmü niteliğinde olması nedeniyle derhal ve kesinleşmemiş tüm uyuşmazlikları da kapsayacaği, sonuç olarak dava konusu uyuşmazlığın idari yarginın görev alanına girdiği" gerekçesiyle, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan, davanın dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karara karşi davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 07/06/2023 tarih ve E.2023/753,K.2023/1047 sayılı kararı ile, davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. idari Yargıda 
5. Ankara 11. idare Mahkemesi 05/07/2023 tarih ve E.2023/1168 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Uyuşmazlık 

Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"...dava konusu fatura alacağına konu uyuşmazlığın 7257 sayılı Kanun ile getirilen bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerine ilişkin cezai şartlara ilişkin uyuşmazlıkların idari yargı yolunda görüleceği yolundaki hüküm kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadıği, kaldı ki işbu konuda Ankara 13. İdare Mahkemesince verilmiş 15.10.2012 tarih ve E:2012/421, K:2012/2625 sayılı kesinleşmiş karar bulunduğu, iş bu davanın konusunun kesinleşmiş bir yargı kararıyla hukuka uygunluğu tespit edilmiş olan faturaya dayalı alacağın, borç nakil sözleşmesi ile bu faturayı ödemeyi üstlenen davalıdan tahsilinin istenmesine ilişkin olduğu, dolayısıyla fatura alacağına dayalı huzurdaki uyuşmazlığın adli yargının görev alanı kapsamında ticari nitelikli bir uyuşmazlık olduğu yine davalının borç nakil sözleşmesi ile üstlendiği borcun tahsiline ilişkin uyuşmazlığın da, niteliği gereği esasen Borçlar Kanunu hükümlerine göre adli yargi mercilerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayıl İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari 

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

7. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletim faaliyeti" başlıklıi 8. maddesine 25/11/2020tarih ve 7257 sayıli Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fikranın (d) bendinde; "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak" TEiAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında sayılmıştir.

8. Aynı Kanun'un Ek 3. maddesinde; "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür." hükmüne yer verilmiştir.
9. Diğer taraftan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Iç üstlenme sözleşmesi" başlıklı 195.maddesi şöyledir:
"Borçlu ile iç üstlenme sözleşmesi yapan kişi, borcu bizzat ifa ederek veya alacaklının rizasıyla borcu üstlenerek, borçluyu borcundan kurtarma yükümlülüğü altına girmiş olur.
Borçlu, iç üstlenme sözleşmesinden doğan borçlarını ifa etmedikçe, diğer taraftan yükümlülüğünü yerine getirmesini isteyemez.

Borçlu, borcundan kurtarılmamışsa, diğer taraftan güvence isteyebilir."
10. Kanun'un "Öneri ve kabul" başlıklı 196. maddesi şöyledir:
"Borçlunun yerine yenisinin geçmesi ve borcundan kurtarılmasi, borcu üstlenen ile alacaklıarasında yapılacak sözleşmeyle olur.

İç üstlenme sözleşmesinin, üstlenen veya onun izni ile borçlu tarafindan alacaklıya bildirilmesi,dış üstlenme sözleşmesinin yapılmasına ilişkin öneri anlamına gelir.

Alacaklının kabulü açık veya örtülü olabilir. Alacakli, çekince ileri sürmeksizin üstlenenin ifasını kabuł eder veya onun borçlu sifatı ile yaptığı diğer herhangi bir işleme riza gösterirse, borcun 

üstlenilmesini kabul etmiş sayılır.
11. Yine Kanun'un "Önerinin bağlayıcılığı" başlıklı 197. maddesi şöyledir:
"Borcun üstlenilmesine ilişkin öneri alacaklı tarafindan her zaman kabul edilebilir. Ancak,üstlenen veya önceki borçlu, kabul için bir süre koyabilir. Alacaklı bu sürenin bitimine kadar susarsa,öneri reddedilmiş sayılır.

Önerinin alacakhı tarafindan kabul edilmesinden önce yeni bir iç üstlenme sözleşmesi yapılır ve bu ikinci üstlenmeye ilişkin olarak alacaklıya öneride bulunulursa, ilk öneride bulunan, önerisi ile bağlıolmaktan kurtulur"
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlıik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin İncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacı tarafindan dava dişi Dicle EDA$'a kesilmiş olan sistem kullanım ceza faturasına konu alacağın, mahkemece davacı lehine hükme bağlandıktan sonra borç nakil sözleşmesi ile de davalı şirkete devredilmesine rağmen ödenmediği ileri sürülerek, Ocak 2012 dönemine ait 31/01/2012tarih ve 1.326.271,62 TL bedelli faturanın, son ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek gecikme zammı ve gecikme zammının KDV'si ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
15. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.

16. Dosyanın incelenmesinden, dava dişi Dicle Elektrik Dağıtim A.Ş.'nin, davaci kurumun iletim sistemini kullandıği, Yöntem Bildirimi'nin 1.5 maddesindeki, "TEİAŞ tesislerinde kullanicının bağli olduğu fidere 00.00-24.00 saatleri arasında 3 veya daha fazla arıza intikal ederek kesicinin açması"şeklinde tanimlanan yaptirim uyarınca Dicle EDA$ aleyhine 31/01/2012 tarih ve 1.326.271,62 TL bedelli ceza faturası düzenlendiği ve gönderildiği, Dicle EDAŞ'ın bu faturanın iptali için Ankara 13. İdare Mahkemesinde dava açtıği, mahkemece yapılan yargılama neticesinde, 15/10/2012 tarih ve E.2012/421,K.2012/2625 sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği; bilahare "Borcu üstlenen, Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi", "Borçlu, Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi" ve "Alacakli, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi" olan "borç nakil sözleşmesi" imzalandığı, sözkonusu sözleşmenin "Borcu üstlenen TEDAŞ'ın, borçlu Dicle EDAŞ'ın TEİAŞ'a olan ve 31.05.2013 tarihi itibarıyla toplam 203.223.166,19 TL tutarındaki borcunu, işlemiş ve işleyecek faizleri ile birlikte BK'nın 173 vd. maddelerine göre borcun nakli suretiyle üstlendiği, borcun TEDAŞ tarafindan üstlenilmesiyle Dicle EDAŞ'ın, TEiAŞ'a karşı söz konusu borcundan kurtulmuş olduğunu gayrıkabili rücu beyan ve 

kabul ettiği; Borçlu Dicle EDAŞ'ın, kendisinin TEÎA$'a karşı olan 31.05.2013 tarihi itibarıyla toplam 203.223.166,19 TL tutarındaki borcunun, TEDA$ tarafindan BK'nin 173. vd. maddelerine göre üstlenilmesini gayrıkabili rücu kabul ettiği; Alacaklı TEİAŞ'ın, Dicle EDAŞ'ın kendisine karşı31.05.2013 tarihi itibarıyla toplam 203.223.166,19 TL tutarındaki borcunun işlemis ve isleyecek faizleri ile birlikte TEDAŞ tarafindan BK'nın 173 vd. hükümlerine göre üstlenilmesine muvafakat ettiği, bundan sonra bu borcu sadece TEDAŞ'dan talep edebileceği, söz konusu borcun TEDAŞ tarafindan üstlenilmesi ile DiCLE EDAŞ'ın bu borçtan kurtulduğu ve bu borçtan ötürü kendisine karşı bir sorumlułuğunun kalmadığını gayrıkabili rücu beyan ve kabul ettiği" şeklinde hüküm içerdiği, davacı tarafından, ceza faturasına konu olan ve yargı kararı ile kesinleşip, borç nakil sözleşmesi ile de teminat altına alınan bu bedelin davalı tarafindan ödenmediği ileri sürülerek iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
17. Buna göre, fatura alacağına konu uyuşmazlığın, sistem kullanım ihlallerine ilişkin cezai şarta ilişkin olduğu, bu uyuşmazlığın ise 6446 sayılı Kanun'un Ek 3. maddesi uyarınca Ankara 13. İdare Mahkemesinin 15/10/2012 tarih ve E.2012/421, K.2012/2625 sayılı kararı ile hükme bağlandığı ve kararın kesinleştiği, iş bu davanın konusunun ise kesinleşmiş bir yargı kararıyla hukuka uygunluğu tespit edilmis olan faturaya dayali alacağın, taraflar ve dava dişı Dicle EDAS arasinda imzalanan borc nakil sözleşmesi uyarınca, borcu üstlenen davalıdan tahsili talebine ilişkin olduğu, diğer bir ifadeyle Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen borcun üstlenilmesi ve sözleşme hükümlerinin uygulanması sorunundan kaynaklandığı anlaşıldığından, dava konusu talebin özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir talep olduğu sonucuna varılmiştir.

18. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/05/2022 tarih ve E.2022/144,K.2022/302 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 11. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/05/2022 tarih ve E.2022/144, K.2022/302 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BiRLiĞi İLE KESiN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: TOPAL
Üye: TAŞ

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhığından 
ESAS NO : 2023/498
KARAR NO : 2023/640
KARAR TR : 16/10/2023

ÖzET : Organize sanayi bölgesi içerisinde kiracı olan davacının, ruhsatsız veya ruhsata aykırı

yapılaşmada bulunduğundan bahisle, idari para cezası verilmesine ve aykırılığın 1 ay içinde giderilmesine, aksi takdirde yapının yıktirılması ve masrafinın davacı kiracıdan tahsil edilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : R. Genel Laboratuar ve Test Cihazları İth. ve İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Davut İYRAS 

Davalilar : 1-Yenimahalle Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Vedat Ozan YILDIRIM 
2- OSTİM Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü
Vekili : Av. H. İbrahim KAYIKCI 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, organize sanayi bölgesi içerisinde 1567. Cad. No:.... Ostim adresinde bulunan taşınmazda kiracı olan şirketin, imara aykırı yapılaşmada bulunduğundan bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca tesis edilen, 174.755,52 TL idari para cezası ve aykırılığın 1ay içinde giderilmesine, aksi takdirde aykırı yapının yıktırılması ve masrafinın kiracıdan tahsil edilmesine ilişkin Yenimahalle Belediye Encümeninin 09/02/2023 tarih ve 126 sayıl kararının iptali istemiyle, Yenimahalle Belediye Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 15. Ídare Mahkemesi 10/05/2023 tarih ve E.2023/541 sayılı kararı ile, Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün de hasım mevkiine alınmasına karar vermiştir.

3. Davalılardan Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde, davanın adli yargi yerinde çözülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.
4. Ankara 15. Ídare Mahkemesi 07/06/2023 tarih ve E.2023/541 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin, davalı idare tarafindan, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis edilen idari işlem olduğu, bu işleme karşı açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargıya ait olduğu, dolayısı ile mahkemenin görevli olduğu gerekçesiyle, davalılardan Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünün görev itirazının reddine karar vermiştir.

5. Davalılardan Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının aslı ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığıTalebi 

6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın OSTİM OSB Müdürlüğü yönünden, adli yargıyerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmi, özetle şöyledir:
"...4562 sayılı Kanun'un 25. maddesinin beşinci fikrasına göre de OSB'lerde tutulacak defterler ve genel kurul toplantilarinda görevlendirilecek Bakanlık temsilcisi konularında OSB mevzuatinda hüküm bulunmayan hâllerde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlere ilişkin hükümlerinin uygulanacağı hükmü bulunmaktadır.

Yapilan inceleme sonucunda, Ostim OSB Müdürlüğünün, 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulduğu anlaşılmıştır.


Yukarıdaki açıklamalara göre, Ostim OSB içinde faaliyet gösteren davacı adına imara aykırıyapılaşma bulunduğundan bahisle 174.755,52 TL idari para cezası verilmesine ve aykırılığın 1 ay içinde giderilmesine, aksi takdirde yıktırılması ve masrafının kiracısından tahsil edilmesine ilişkin işlemin iptaline dair davanın, davalı OSTiM OSB Müdürlüğü yönünden özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin; 15.02.2016 tarihli ve 2016/21 Esas, 2016/58 Karar sayılıve 05.04.2021 tarihli ve 2021/182 E., 2021/200 K. sayıli emsal kararlarında da bu hususların vurgulandığı görülmektedir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, emsal uyuşmazlıklardaki düşüncesi bilinmekle, 2247sayıli Kanun'un 13/3. maddesine göre Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
III, İLGİLİ HUKUK 
8. 5393 sayıh Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumluluklari" başlıklı 14.maddesinde, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.5393 sayılı Kanun'un "Değiştirilen, Eklenen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler" başlıklı 85maddesinin (h) bendi şöyledir:
"12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin altıncı fikrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yürürlüğe giren mevzii imar plânına göre arazi kullanımi, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi,inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır."
9. 4562 sayılı Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıkhı 3. maddesinin (h) bendi şöyledir:
"Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak,çarpik sanayileşme ve çevre sorunlarıni önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanlari, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini... ifade eder."
10. Bu Kanun'un "Yer seçimi kuruluş ve planlama" başlıklı 4. maddesinin on ikinci ve devamıfikraları şöyledir:
"OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafindan yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlikça onaylanır. Onayli imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanliğin internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Aski süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Itirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Katılımcı tarafından OSB'ye başvurulduğu hâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaati hâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OSB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafindan uygun bulunması hâlinde onaylanabilir.

Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımi, yapi ve tesislerinin projelendirilmesi, inşasıve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlanı OSB tarafından verilir ve 

denetlenir. Îşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır.
OSB tüzel kişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur.Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılır.Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafından karşılanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."
11. Aynı Kanun'un "Nitelikleri" başlıklı 5. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"OSB, müteşebbis heyetin veya genel kurulun vereceği karar üzerine yönetim kurulunun başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu yararı kararı ve sınırları belirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri (...) yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. OSB; kamulaştırma işlemlerini Valilik, Îl Özel İdaresi, Belediye veya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yaptırabilir."
12. 12/04/2000 tarih ve 4562 sayılı Kanun'un, 04/07/2012 tarih ve 6353 sayılı Bazi Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5.maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Danıştay Altıncı Dairesi tarafından yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesi 31/10/2013 tarih ve E.2013/49, K.2013/125 sayıli kararı ile, 04/07/2012tarih ve 6353 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...yapabilen veya..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
13. Aynı Kanun'un "Yönetim Kurulu" başlikli 8. maddesi şöyledir:
"Yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceği beş asıl, beş yedek üyeden oluşur. Genel kurula geçen ve müteşebbis heyetin sona erdiği OSB'lerde,yönetim kurulu yönetmelikle belirlenecek kriterlere göre en fazla on bir asil ve on bir yedek üyeden oluşur. Yönetim kurulu üyeleri dört yıl için seçilir.

Yönetim kurulu üyeleri kendi aralarında bir başkan ve bir başkanvekili seçerler. Yönetim kurulu en az ayda iki defa toplanir ve toplanti salt çoğunluk ile yapılir. Geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantiya veya mazereti olsa dahi alti ay içinde yapılan toplantiların en az yarisına katilmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılırlar. Kararlar salt çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.

Yönetim kurulu; kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile müteşebbis heyetin kararları çerçevesinde OsB'nin sevk ve idaresini yürütmekle görevlidir."
14. Yine 4562 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Ruhsata aykırı yapılan yapılar" başlıklı 44. maddesi şöyledir:
"(1) OSB tüzelkişiliği, OSB'nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur.OSB'ce, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapının, o andaki inşaat durumu belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katılımcıya 30 gün süre verilir.

(2) Süre bitiminde yapi mevzuata uygun hale getirilmediği takdirde, inşaatın bu durumu OSB tarafindan 3194 sayılı Kanun uyarınca belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, dişında ise valiliğe bildirilir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırıliğı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece, 3194sayılı Kanunun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler OSB'ye ve Bakanlıiğa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafindan yapılır. Yıkım bedeli,yapı sahibi tarafından yıkımı gerçekleştiren idareye ödenir.

15. Ayrıca 6306 sayılı Kanun'a dayanılarak hazirlanan 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin "Riskli yapıların yıktırılması" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapı tespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını İdareden ister.

(2) Ídarece;
a) Altmış günden az olmamak üzere süre verilerek riskli yapıların tahliyesi ve yıktırılması yapı

maliklerinden istenir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyı kiracı veya sınırl ayni hak sahibi kullananlara tahliye için malik tarafindan bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafindan kiracıveya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılır.

b) Yıkım ruhsatı; yapı maliklerinden biri veya birkaçının veya bunların vekillerinin müracaatıüzerine, yıkılacak yapının tahliye edildiğine ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan ahnmış belgelerin sunulmasına veya yapının tahliye edildiğinin ve elektrik,su ve doğalgaz hizmetlerinin fiilen kapatildığının Idarece tespit edilerek tutanağa bağlanmasına ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulün belirlenmesine istinaden, maliklerin muvafakati aranmaksızın alti işgünü içerisinde düzenlenir.

c) (a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yiktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar, malikleri tarafindan yıktırılmamış ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur.
c) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerce yıktırılmaması durumunda, hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. Idarenin talebi üzerine, ilgili kurum ve kuruluşların riskli yapılara verilen elektrik, su ve doğal gaz gibi hizmetlerini durdurmasi zorunludur.

(3) Maliklere verilen süreler içerisinde maliklerce yıktırılmayan riskli yapılar mülki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, mülkî amirler tarafindan sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılir veya yaptırılır.

(4) Riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıktirma iş ve işlemlerini engelleyenler hakkında Idarece veya Müdürlükçe tutanak tutulur ve bunlar hakkında, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Riskli yapıların tespiti, bu yapıların tahliyesi ve yıktırılması iş ve işlemlerine dair görevlerinin gereklerini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkinda ise, tabi olduklari ceza ve disiplin hükümleri uygulanır 
(5) Riskli yapının yiktırılması yerine güçlendirilmesinin istenilmesi durumunda riskli yapının yıktırılması için ikinci fikra uyarınca maliklere verilen süreler içerisinde; maliklerce, güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğunun tespit ettirilmesi, Kat Mülkiyeti Kanununun 19 uncu maddesinin ikinci fikrasında belirtilen şekilde güçlendirme kararı alınmasi, güçlendirme projesinin hazırlatılması ve imar mevzuati çerçevesinde ruhsat alınması gerekir. Güçlendirme işi, yapılacak güçlendirmenin mahiyetine göre ruhsatı veren idare tarafindan belirlenecek süre içerisinde tamamlandiktan sonra tapu kaydındaki riskli yapı belirtmesinin kaldırılması için Müdürlüğe başvurulur.

(6) Müdürlük veya yetki devri yapılması durumunda İdare, yıktırılan riskli yapılara ilişkin bilgileri elektronik yazılım sistemine kaydeder. İdare, tahliye ve yıkım işlemleri gerçekleştirilemeyen riskli yapılara ilişkin bilgi ve belgeleri, ikişer aylık periyotlar hâlinde Müdürlüğe bildirir. Yukarıdaki fikralara göre yıktırılamayan yapılar Bakanlıkça veya Müdürlükçe yıkıhr veya yıktırılır. Malikler tarafından yıktırılmadığı için Bakanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan tahliye ve yıkımın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Riskli yapının tahliye ve yıktirılmasının masraflari, Bakanlikça veya Idarece ilgilisine yapılacak tebligatı takip eden bir aylik süre içerisinde ödenir. Süresinde ödenmeyen masraflar, tahliye ve yıkım Bakanlıkça yapılmış veya yaptırılmış ise Bakanlığın ilgili vergi dairesine bildirmesi üzerine vergi dairesince, İdarece yapılmış veya yaptırılmış ise İdarece 6183 sayıl Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.

(7) Riskli yapının yıktırılmasından sonra arsa haline gelen taşınmazın tapu kütüğünün beyanlar hanesindeki riskli yapı şerhi, riskli yapının yıktırılmasına ilişkin belgelere istinaden ilgililerin talebi üzerine veya Bakanlık veya İdarenin bildirimi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce terkin edilir. Riskli yapışerhinin terkininden sonra da parselde yapılacak iş, işlem ve uygulamalar Kanun kapsamında yürütülür."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,

Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalilardan Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptiğı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde anılan davalıyönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, organize sanayi bölgesi içerisinde 1567. Cad. No:64 Ostim adresinde bulunan taşınmazda kiracı olan davacı şirketin, imara aykırı yapılaşmada bulunduğundan bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca tesis edilen, 174.755,52 TL idari para cezası ve aykırılığın 1ay içinde giderilmesine, aksi takdirde aykırı yapının yıktirılması ve masrafinın kiracıdan tahsil edilmesine ilişkin Yenimahalle Belediye Encümeninin 09/02/2023 tarih ve 126 sayılı kararının iptali istemiyle açılmış, davalılardan OSTİM OSB Müdürlüğü yönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmıştır.

19. Dava konusu işleme dayanak mevzuat hükümlerine bakıldığında, riskli yapı olduğuna idarece karar verilen yapının tahliyesi ya da yıkımı işlemlerinde davalı Organize Sanayi Bölgesinin herhangi bir icrai yetkisinin bulunmadığı, bu bakımdan Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünce kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir işlemin de bulunmadığı anlaşılmıştır.

20. Öte yandan, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Uyuşmazlık Mahkemesinin benzer konularda istikrar kazanmış kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, Organize Sanayi Bölgesinin, özel hukuk tüzel kişiliğini haiz olduğu ve özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu gözetildiğinde, davalı Ostim OSB aleyhine açılan davanın yargısal denetiminin adli yargı yerinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, davalılardan Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü vekilinin görev itirazinın reddine ilişkin, Ankara 15. Ídare Mahkemesinin 07/06/2023 tarih ve E.2023/541 sayili görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, davalılardan Ostim Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, Ankara 15. İdare Mahkemesinin 07/06/2023 tarih ve E.2023/541 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.


Başkan Muammer TOPAL 
Üye Nilgün TAŞ
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Mahmut BALLI 
KARŞI OY 
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Görevsel bakımdan bir girişim ve etkinliğin kamu hizmeti sayılması veya sayılmaması, değişik koşullar dikkate alınarak yasakoyucunun görüşleri doğrultusundaki belirlemelerine göre şekillenen değişken ve göreceli bir konudur. Kamu hizmetinin yönetsel öğesi, genelde kamusal yönetim biçimi ise de, İdarenin özel hukuk hükümlerine göre yürüttüğü kimi etkinliklerin de bu nitelikte olduğu görülmektedir Fakat bir hizmetin amacı kamu yararı ise kamu hukuku esaslarına bağlı kalacağı açıktır.Bu nedenle idarenin, toplumun yararına olarak genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak için giriştiği etkinlikler hangi yol ve usulle yapılırsa yapılsın kamu hizmeti sayılacağından "kamu hizmeti" kavramının en önemli öğesi yönetim biçimi değil, hizmetin amacı ve bunun sorumluluğunu üstlenen organın niteliğidir. Böyle olunca, kamu hizmetleri, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin toplumun genel olarak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yürüttüğü veya buyruğu ve sorumluluğu altında başkalarına yaptırdığıetkinlikler olarak tanımlanabilir.
İdarî işlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmak amacıyla yapılan tek yanlı ve icraî irade aciklamaları olarak tanimlandiğinda, "iradenin açiklanmasi" yönünden, bu iradenin sahibi durumunda olan "idarî makam" kavramı önem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapan merciye göre belirlenen organik ölçüt tek başına yeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlem olmadığıgibi, bütün idarî işlemlerin kamu tüzel kişileri tarafindan tesis edilmesi de söz konusu değildir. Bu açıdan, idarî karar alma yetkisi ve gücüyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerken kamu makamı gibi hareket etmekte ve işlemleri de idare hukuku kurallarına tabi olmaktadır 
Kamu yararı içermesi ve özel faaliyet olarak gereği gibi sunulmasının mümkün olmamasınedeniyle, yasama organi tarafindan özel faaliyetler için söz konusu olmayacak bir ayricaliklar ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabul edilmektedir. Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunan ayrıcalıklara dayanılarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle, kişilerin hukukî durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlemler iptal davasına konu edilebileceği gibi, bu işlemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini için tam yargi davası açılmasi da mümkündür.
4562 sayıli Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 3. maddesinin (h) bendinde, organize sanayi bölgeleri (OsB), sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amaciyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanlari, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılip planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri olarak tanımlanmış; 4. maddesinde, "OsB yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile kurulur. OSB lere ait yer seçimi, Bakanlığın koordinatörlüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımıyla oluşan yer seçimi komisyonunun yerinde yaptığıinceleme sonucunda, varsa üst ölçekli plan kararları dikkate alınarak yapılır. Komisyonda kararlar oybirliği ile alınır. Oybirliği sağlanamaması durumunda yer seçimi ile ilgili nihai karar, yönetmelikte belirlenen esaslar doğrultusunda Bakanlikça verilir. Mevzuat gereğince korunmasi gereken ve sanayi tesislerinin kurulmasina izin verilmeyen alanlar OSB yeri olarak incelemeye alınmaz. OSB alanı içinde 

Hazine veya kamu kurum ve kuruluşlarına ait arazilerin bulunması hâlinde; bu araziler, talep edilmesi ve başkaca bir sakıncası bulunmaması durumunda, 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatirımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamındaki illerde bedelsiz devredilir. Diğer illerde ise 2/7/1964 tarihli ve 492sayılı Harçlar Kanununun 63. maddesinde yer alan harca esas değerleri üzerinden peşin veya taksitle ödenmek üzere OSB lere satılır. Buna ilişkin usûl ve esaslar Bakanlık ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir. Toplu Konut idaresi Başkanlığı mülkiyetinde bulunan stok araziler ise ilgili mevzuatına göre OSB tüzel kişiliğine tapuda devredilirken 29/4/1969 tarihli ve 1164 sayılı Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 11 nci maddesinde belirtilen şerh tapuya işlenmez. Seçilen alanda õzel mülkiyette olan araziler bulunması hâlinde bu araziler rizaen satin alma veya kamulaştırma yoluyla iktisap edilir. Bu nitelikte taşınmazlar hakkında 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uygulanır. Yer seçiminin kesinleşmesinden sonra OSB sınırları dışında kalan alanların planlanması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya ilgili belediye tarafindan en geç bir yıl içinde yapılır.Bununla ilgili usûl ve esaslar Bakanlık ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca müştereken belirlenir. OSB alanı dışındaki içme ve kullanma suyu, karayolu, demiryolu, elektrik ve doğalgaz bağlantıları ile ilgili işve işlemler Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarca yerine getirilir. Yer seçimi kesinleştirilen alandaki büyükşehir belediyesi, il belediyesi, ilçe belediyesi, belde belediyesi, 18/5/2004tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre kurulan sanayi odasi, yoksa ticaret ve sanayi odasi, o da yoksa ticaret odasi, il özel idaresi veya yatirım izleme ve koordinasyon başkanlığı temsilcileri ile alanın hiçbir belediye sınırı içinde olmaması hâlinde il belediyesi, ilçe belediyeleri ile bu ilçelerdeki odalar valilik uygun görüşüne istinaden OSB kuruluşunda yer alabilir. OsB kuruluşuna katılan kurum ve kuruluşların temsilcileri ve vali tarafindan imzalanmışkuruluş protokolünün Bakanlıkça onaylanması ve sicile kaydı ile OSB tüzel kişilik kazanır. OSB kuruluşunda, altincı fikrada belirtilen usuller çerçevesinde belirlenen odanın yer alması zorunludur.İhtisas OSB'lerde konuyla ilgili, mesleki kuruluşlar ve teşekküllerin temsilcileri, talepleri hâlinde müteşebbis heyete dâhil edilirler. Tüzel kişilik kazanan OSB'lerden, kuruluş tarihinden itibaren altiı ay içerisinde kamulaştırma işlemlerine başlayıp, iki yıl içerisinde uzlaşılamayan tüm parseller için tespit ve tescil davası açmayan veya tüm parseller Için açılan davalar neticesinde 2942 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen süreler içerisinde bedeli ödenmeyen OSB lerin tüzel kişilikleri, tasfiye süreci başlatılarak Bakanlık tarafından resen terkin edilebilir. OSB alanında Sağlık Bakanlığınca öngörülen sağlik koruma bandı birakilir. Ortak kullanim alanlari, OSB büyüklüğünün %8'inden az; hizmet ve destek alanları ise OSB büyüklüğünün %10'undan fazla olamaz. OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OsB tarafindan yönetmeliğe uygun olarak hazirlanir ve Bakanlıkça onaylanır Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlik itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.Katılımcı tarafindan OSB'ye başvurulduğu hâlde başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir karara bağlanmayan imar ve parselasyon planı ve değişiklikleri katılımcının müracaatı hâlinde Bakanlıkça değerlendirmeye alınır. Bakanlık değerlendirme aşamasında OSB'nin başvuru hakkındaki görüşünü ister. OsB başvuru hakkındaki görüşünü on beş gün içinde Bakanliğa bildirmek zorundadır.Başvuruya konu imar ve parselasyon planı ile değişiklikleri Bakanlık tarafindan uygun bulunması hâlinde onaylanabilir. Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanimi, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi,inşası ve kullanımiyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafindan verilir ve denetlenir, işyeri açma ve çalışma ruhsatinın verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafindan tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır "; 5.maddesinde "OsB, müteşebbis heyetin başvurusu üzerine Bakanlıkça verilen kamu kararı ve sınırlarıbelirlenmiş yetki çerçevesinde kamulaştırma işlemleri yaptırabilen bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. OSB adına kamulaştırma yapacak idare, 2942 sayılı Kamulastırma Kanunu uyarınca oluşturacağı kıymet takdin ve uzlaşma komisyonlarinda OsB'den en az bir üyenin görevlendirilmesini ister. Taninacak süre zarfinda görevlendirme yapilmaması hâlinde, ilgili idare, komisyon üyelerinin tamaminı kendi bünyesinden seçer.Arazinin mülkiyetinin edinilmesinde yapılan masraflar ile arazi bedeli ödeme yükümlülüğü OSB tüzel kişiliğine aittir."; 20. maddesinde, " OSB'lerin ihtiyaci olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, aritma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapi ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve 

özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı sadece OsB'nin yetki ve sorumluluğundadır. OSB'ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirket kurma şartı aranmaksızın OSB alanı İçerisinde öncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere eletrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OSB'deki katilımcıların elektrik üretim tesisleri kurması ve isletmesi OSB iznine tabidir.Atikların ortak aritma tesisinin kabul edebileceği standartlara düsürülmesi amaciyla münferiden ön aritma tesisi yapılması gerekir. OSB'de yer alan kuruluşlar, altyapı ihtiyaçlarını OSB'nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB'nin izni olmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bu kuruluşlar kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkınıbaşka kuruluşlara devir ve temlik edemez ve başkalarının istifadesine tahsis edemez."; 21, maddesinde,"OSB tüzel kişiliği, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. OSB katılımcılarının enerji giderlerine dair düzenlemeler, serbest piyasa koşulları ile oluşmuşfiyatlara müdahale edilmeksizin, Cumhurbaşkanı tarafindan yapılır. Atik su aritma tesisi işleten bölgelerden, belediyelerce atik su bedeli alinmaz "; 22. maddesinde de, "OSB ve OSBÜK organ üyeleri ile personeli, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Bunlar, para ve para hükmündeki evrak ve senetler ile bilanço, tutanak, rapor, defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar. Birinci fikrada belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen OSB organ üyelerinden kamu görevlisi olmayanlar ile OSBÜK organ üyeleri, beş bin Türk lirası idari para cezasıyla,kamu görevlisi olanlar ilgili mevzuat hükümlerine göre cezalandırılır. Bu madde kapsamındaki idari para cezaları Bakanlıkça verilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayı ile ve anilan Bakanlıkça belirlenen yerde kurulan organize sanayi bölgelerine; sanayileşmenin sağlıklı düzenli ve çevreyle uyumlu gelişimini sağlamak amacıyla kamu yararı çerçevesinde özel bir takım görevler verilmiş ve bu görevlerini yerine getirilebilmeleri için de kamusal yetkiler tanınmıştır.
4562 sayılı Kanun'da özel hukuk tüzel kişisi oldukları belirtilen organize sanayi bölgelerinin kamusal yetki ve ayrıcalıklarla donatıldıklari, bu yetki ve ayrıcalık dahilinde kamu hukuku alanında görülmesi gereken tek yanli, kesin, doğrudan uygulanabilir işlemler de tesis ettikleri açıktır.
Kurumun görevleri arasında özel hukuk alanına giren birtakım uğraşıları bulunmakta ise de, bu uğraşılar üstlenilen kamu hizmetini yerine getirmek amacına yönelik olduğundan, yalnızca anılan uğraşılara veya bu uğraşılarında özel hukuk hükümlerine bağlılığına bakılarak, kurumun kamu hizmeti görmediği veya kamu kurumu olmadığı söylenemez . Kurumun tüzel kişiliğinin olması ve özel hukuk hükümlerine bağlı bulunması, üstlendiği kamu hizmetinin, etkin, kolay ve çabuk bir biçimde yürütmeye olanak sağlamaya yöneliktir. Bu bakımdan, 4562 sayılı Kanunda yer alan özel hukuk hükümlerine bağlıolma keyfiyeti kurumun üçüncü kişilerle girişeceği hukuki işlemlere özel hukuk hükümlerinin uygulanacağını belirtmekten öte bir anlam taşımadığı ortadadır.

Öte yandan, kurum genel kurulunun oluşmasi, toplantıları ve görevleri, genel kurulda alman kararların niteliği gözönüne alınınca, gerek genel kurul toplantıları, gerek bu kurulda alınan kararların,kamu hizmeti gören kurumun iç bünyesi ile ilgili ve özellikle organik yapısına ilişkin ve hizmetin zorunlu kıldığı uğraşıların amacına paralel ve bunun yerine getirilmesine yönelik tasarruflar olduğunda kuşku bulunmadığından bu tasarrufların idari nitelikte olduğu ve bunların idari yargi denetimine tabi olmasi gerektiği de açiktir.

İdari işlemlerin, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek bunların iptali istemiyle açılan ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde tanimlanan iptal davalarınin amaci, idari işlemlerin idari yargi organlarınca denetlenerek idarenin hukuka uygunluğu sağlamaktadır.

Dava konusu olayda da davanın, riskli yapı niteliğindeki taşınmazın tahliye ve yıkım işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açıldığı ve davaya konu kararın kamu hukuku kuralları uygulanarak ve kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu sonucuna varıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait bulunduğu görüşü ile çoğunluk kararina katilmiyoruz.

Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
*

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/500
KARAR NO : 2023/745
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzET : Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemiyle açılan davada; adli yargıyerince verilen başvurunun reddine ilişkin karar, yargı yolu bakımından bir görevsizlik kararı niteliğinde bulunmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍ gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.Ç.

Vekili : Av.Buğra Han MUTLU 

Daval : Ankara Valiliği/ Ankara Trafik ve Denetleme Şube Müdürlüğüne izafeten 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 26/12/2022 tarihinde müvekkilinin sevk ve idaresindeki 50... plakalı traktör Aksaray ilinden Ankara istikametine seyrederken, Adem Genç yönetimindeki 06... plakalı aracın emniyet şeridinde ilerleyerek şerit ihlali yapması sonucu müvekkiline ait traktöre arkadan çarptığı ve traktörde maddi hasar oluştuğunu, olayda müvekkilinin kusursuz olduğunu buna karşın kaza tespit tutanağının gerçeğe aykırı düzenlendiğini ifade ederek, meydana gelen trafik kazası neticesinde Ankara Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme İstasyon Amirliğince düzenlenen, 26/12/2022 tarihli maddi hasarh Trafik Kazası Tespit Tutanağının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Şereflikoçhisar Sulh Ceza Hâkimliği 22/02/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/9 sayılı kararıile, yapılan başvurunun reddine kesin olarak karar vermiş ve Mahkeme kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir :
".….Her ne kadar itiraz eden tarafindan emniyet görevlileri tarafindan tutulan kaza tespit tutanağına itiraz edilmiş ise de; trafik tespit tutanaği, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek cezai ve hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olduğu, 5235sayılı Adli Yargı ve İlk derece mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri'nin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 10. Maddesi çerçevesinde Sulh Ceza Hakimliği'ne görev yükleyen "Diğer Kanun" niteliğindeki 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu kanuna göre çıkarılan KarayollarıTrafik Yönetmeliği'nde maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali için Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulacaği yönünde hiçbir hüküm bulunmadıği, idari yaptırım veya tedbir niteliği de bulunmayan bu belgenin b adli veya idari yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların çözümü sırasında o mahkemelerde değerlendirilebilecek bir tutanak olduğu, dolayisıyla muterizin kaza tespit tutanağının iptaline yönelik talebinin sulh ceza hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadiğı anlaşıldiğından 5326 sayılı Yasanın 28/1-b maddesi gereğince başvurunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelere dayanılarak;
Ankara Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliğinin 26.12.2022 tarih, 284245 kaza sıra nolu tespit tutanağının 5326 sayılı Yasanın 28/1-b maddesi gereğince idari yaptırım kararına karşı yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE,"
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 18. İdare Mahkemesinin 05.04.2023 tarih ve E.2023/582, K.2023/684 sayılıkararı ile, dilekçenin konu ve sonuç kısmında iptali istenen işlemlerin tutarlı olmadığı gerekçesiyle,2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.
5. Davacı vekili dilekçesini yenileyerek tekrar dava açmıştır.
6. Ankara 18. Ídare Mahkemesi 19/04/2023 tarih ve E. 2023/672, K. 2023/745 sayıli karari ile,davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı ve tarafların kusur durumlarını gösterir raporlar, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik görevlilerince düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli yargıyerlerinde çözümlenecek uyuşmazlikların görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağıbulunmadığı, adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Mahkemesi'nce çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşiılmiştir.

Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 07/06/2021 tarih ve E:2021/289 K:2021/353 sayılı kararıda aynı yöndedir..."
7.Davacı vekili olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi amaciyla Idare Mahkemesine dilekçe vermiş, ancak Mahkemece bu kez de 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca başvuru yapılmıştır.

8. Ankara 18. Ídare Mahkemesi 12/07/2023 tarih ve E.2023/672 sayılı 2247 sayılı kararı ile,trafik kazası tespit tutanağının kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak şekilde trafik zabitasınca düzenlenen bir belge olduğu, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilebilecek bir belge niteliğinde olduğu belirtilerek, tespit tutanağının iptali istemine yönelik açılan iş bu davanın idari yargı yerinde görülmesinin mümkün olmadığı ve davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldıği gerekçesiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine dosya incelemesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar verilmiştir,
III. İLGİLİ HUKUK 
9. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
“ Uyuşmazlıik Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..."
10. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
11. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.


(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008 - 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
12. 2247 sayılı Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın, 2247 sayıl Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Mevzuat kismında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarınca 14. madde kapsamında veya yargı yerlerince 19. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada yargı yolu bakımından verilmiş görevsizlik kararları bulunması gerekmektedir.

15. Dava dosyalarinin incelenmesinden, 26/12/2022 tarihinde davacinin sevk ve idaresindeki 50..…. plakalı traktör Aksaray ilinden Ankara istikametine seyrederken, Adem Genç yönetimindeki 06..…. plakali aracın emniyet şeridinde ilerleyerek şerit ihlali yapması sonucu davaciya ait traktöre arkadan çarptığı ve traktörde maddi hasar oluştuğu belirtilerek, meydana gelen trafik kazası neticesinde Ankara Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme İstasyon Amirliğince düzenlenen, 26/12/2022 tarihli maddi hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının hukuka aykırı olarak düzenlendiği ve gerçeği yansıtmadığı ileri sürülerek iptali istemiyle ilk olarak adli yargı yerinde dava açıldığı, adli yargı yerince,"..trafik tespit tutanağı, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek cezai ve hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olduğu, 5235 sayılı Adli Yargı ve Ílk derece mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri'nin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 10. maddesi çerçevesinde Sulh Ceza Hakimliği'ne görev yükleyen "Diğer Kanun" niteliğindeki 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu kanuna göre çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali için Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulacağı yönünde hiçbir hüküm bulunmadığı, idari yaptırım veya tedbir niteliği de bulunmayan bu belgenin adli veya idari yargıyerlerinde çözümlenecek uyuşmazlikların çözümü sırasında o mahkemelerde değerlendirilebilecek bir tutanak olduğu, dolayısıyla muterizin kaza tespit tutanağının iptaline yönelik talebinin sulh ceza hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığı anlaşıldığı.." şeklindeki gerekçeyle "başvurunun reddine" karar verildiği, bu kararın uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğuna yönelik bulunmadığı, diğer bir anlatımla yargı yolu bakımından bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığıanlaşılmıştır.

16. Görüldüğü üzere, adli yargı yeri kararının, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı, sulh ceza hakimliğince incelenebilecek bir karar bulunmadığının tespiti niteliğinde bir karar olduğundan, adli yargı merciince verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğundan söz edilemeyecektir.

17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19.maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan Ankara 18. Ídare Mahkemesinin 12/07/2023 tarih ve 

E.2023/672 sayılı başvurusu ile davacı vekilinin başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan Ankara 18. İdare Mahkemesinin 12/07/2023 tarih ve E.2023/672 sayilı BA$VURUSU ile davacı vekilinin BAŞVURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
18/12/2023 tarihinde, OY BİRLİĞÍYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/508
KARAR NO : 2023/653
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : Trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A. Kurumsal Finans Danışmanlığı A.Ş.Vekili : Av. Ramazan ARSLAN Davalı: Sakarya İl Jandarma Komutanliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkil şirkete ait aracın seyir halindeyken lastiğinin patlaması sonucu meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucu, araç sürücüsünün kusurlu olmadığı halde tam kusurlu olduğu yönünde ve hatalı bir şekilde kaza tespit tutanağı düzenlendiğini ileri sürerek, Sakarya İl Jandarma Komutanlığına bağlı ekipçe düzenlenen 03/06/2023 tarihli trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde itiraz başvurusu yapmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Akyazı Sulh Ceza Hakimliği 07/06/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/945 sayılı kararı ile,idari işlemin iptali niteliğindeki başvurunun görevsizlik nedeniyle reddine ve başvuranın idari yargıda dava açmakta muhtariyetine karar vermiş, bu karara davacı vekilince bu karara karşı yapılan itiraz Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 10/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2901 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.


3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde iptal davası açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Sakarya 1. İdare Mahkemesi 27/07/2023 tarih ve E.2023/743 sayılı kararı ile, maddi hasarlı kaza tespit tutanağının, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabitasınca düzenlenecek, idari işlem niteliği bulunmayan bir belge niteliğinde olduğunu, adli yargi yerlerindeki uyuşmazlikların çözümü sırasında, mahkemelerce değerlendirilmesi gerektiği, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yõnelik davanın idari yargi yerinde görülmesi olanağının bulunmadiğını belirterek, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemine dair uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olmayıp, adli yargımerciilerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanin Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik"başlığını taşıyan 83. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabitaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabitasınca el konulur.

Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabitaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabitasına gönderilir.

Karayollarında meydana gelen ve yalniz maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşması halinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.

Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybołmayacak şekilde işaretłedikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.

Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir."
6. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı 110. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
7. “Suç ve ceza tutanaklari” başlıklı 114. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fikra: 3/5/2006-5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarını işleyenler hakkinda yetki sinırlari içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanliği personeli ile 

Ulaştırma Bakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkili kilınmiş personelince tutanak düzenlenir.

Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fikra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.

Bu maddenin uygulanmasina ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.."
8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin, “Trafik Kazalarına El Konulması" başlıklı 154. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabitaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlemek üzere de trafik zabitasınca (polis veya jandarma), el konulur.

Trafik zabıtasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanaği, örneğine uygun olarak mahalli zabita tarafindan düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir..."
9. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler” başlıklı 156. maddesi şöyledir:
“(Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi 
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.

Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.

Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.

2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabitası ve genel zabitanın görevli personeli yetkilidir.

Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevli tarafindan rapor șeklinde de düzenlenebilir.

Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulmasi mecburidir.

3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralıni ihlal ettiğini belirtirler.

4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazasıtespit tutanağı düzenlenir.

5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırıłmış araçların karıştığı ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karıişanlara verilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyle yapılır.

Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerek araçlarını en yakin ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın kariştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemediği trafik kazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz ve 

delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanaği düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri 
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere,trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.

Düzenlenen istatistik formlari, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĠIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargi dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacı aracının karıştığı trafik kazası nedeniyle trafik ekiplerince düzenlenen trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.

13. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
14. Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanağının, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabitasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlikların görümü sirasında o mahkemelerce değerlendirilecek olması nedeniyle,03/06/2023 tarihli Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemine yönelik davanın idari yargi yerinde görülmesi imkânının bulunmadıği açıktir.

15. Diğer yandan, Uyuşmazlık Mahkemesinin, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali isteminden kaynaklanan davaların adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği yönünde istikrar kazanmış kararları bulunmaktadır ve söz konusu davaların adli yargıdaki çözüm yerinin ceza mahkemeleri olmadığı da açıktır. Dolayısıyla, davacı tarafindan bu istemle adli yargı yerinde dava açılırken hukuk mahkemelerinde dava açılacağının gözetilmesi gerekmektedir.
16. Bu durumda, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idari yargıyerinde görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.


17. Yukarıida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Sakarya 1. Ídare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Akyazı Sulh Ceza Hakimliğinin 07/06/2023 tarih ve D.İş No.2023/945 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
B. Sakarya 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Akyazı Sulh Ceza Hakimliğinin 07/06/2023 tarih ve D.İş No.2023/945 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
km mmnnn SN SSNO 017/10000TE ELEO 
s      d  s olarak, %1 yerine %18 alındığı ileri sürülen KDV'nin iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.(O.) U.

Vekili : Av. Gürbüz EJDER 
Davali : İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı (Dikili Mal Müdürlüğü)
Vekili : Av. Berna ATUK 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, Dikili Satış Memurluğu tarafindan gerçekleştirilen ihale suretiyle taşınmaz satışı nedeniyle davacı adına %18 oranı üzerinden yapılan katma değer vergisi tahakkukunun; Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun, E.2019/28 sayılı dosyasında yapılan ihale sonucu satışa konu İzmir ili, Dikili ilçesi, Çandarlı Mahallesi, 1527 ada, 1 parsel ve 3 numaralı bağımsız bölümün davacıya ihale edildiği, söz konusu dosyada davacıdan %18 katma değer vergisi olarak 38.416,80 TL alındığıancak, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi'ne ekli (1) Sayılı Liste uyarmnca ihale bedeli üzerinden %1 oranında katma değer vergisi alınması gerektiği ve işlemlerin hukuka aykırı olduğundan bahisle iptali ile davacidan tahsil edilen %17 oranında katma değer vergisinin iadesine karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
2. İzmir 2. Vergi Mahkemesi 18/06/2021 tarih ve E.2020/956, K.2021/731 sayılı kararı ile,paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi için satış yapılması gereken hallerde hakim tarafindan memur görevlendirilerek taşınır ve taşınmaz malların satışının İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılacak olmasının yanı sıra, söz konusu satış işlemleri nedeniyle yapılacak itiraz ve şikayetlerin İcra ve İflas Kanunu uyarınca incelenecek olması da dikkate alındiğında, Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi SatişMemurluğunun, 2019/28 sayılı dosyasında gerçekleştirilen ihale nedeniyle yapılan katma değer vergisi tahakkukunun, satış için görevlendirilen satış memurluğu tarafindan tesis edilen bir işlemden kaynaklandığı da gözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olup olmadığının adli yargi mercileri tarafindan incelenerek çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayıl Kanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi 20/10/2021 tarih ve E.2021/522, K.2021/830 sayılı kararıile, somut olayda, ihale konusu taşınmaza ilişkin KDV oranının %18 olduğu belirtilerek satış kararıdoğrultusunda gerekli yerlerde ve vasitalarla ilan edildiği, IIK'nun 16/1. maddesinde öngörülen yasal sürede icra mahkemesine başvurularak KDV oranının şikayet konusu yapılmadıği, bu durumda ihale alıcısı, ihale şartlarını bilerek ihaleye girmiş ve ihale konusu taşınmazı verdiği teklif ile alındığı, buna göre, herkes için kesinleşmiş olan "ihale şartları” çerçevesinde yapılan ihaleden sonra KDV'nin daha düşük uygulanması talebinin icra mahkemesinde ileri sürülemeyeceğini, nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin benzer yöndeki 2017/8537 Esas, 2017/12550 Karar sayılı içtihatları da göz önünde bulundurulduğunda şikayetçinin talebinin mahkemelerince kabule değer görülmediğinden şikayetin esastan reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
5. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 27/12/2022 tarih ve E.2022/157,K.2022/3043 sayılı kararı ile, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/l-b.2. maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davacının davasının HMK'nin 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
".. Dava, İİK'nın 16. maddesi uyarınca ihalede satış bedeli üzerinden % 18 KDV uygulanmasına ilişkin icra memur işlemini şikayet ve fazla ödenen KDV'nin geri ödenmesi istemine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesine göre, yargı yolu dava şartlarıarasında sayılmış olup, aynı Kanunun 115. maddesi uyarınca dava şartlari, yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınmalıdır.

İcra mahkemeleri, iiK'nın 4. maddesi uyarınca, icra müdürlüğü işlemlerine karşı yapılan itiraz ve șikayetleri incelemekle görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 28/02/2022 tarihli 2021/521 Esas 2022/120 Karar sayılı kararında,ihalelerde alınan KDV oranının fazla olduğu iddiası ile iadesine ilişkin istemlerde Vergi Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmiş olup, somut uyuşmazlıkta yargı yolu bakımından dava şartının yokluğu nedeniyle şikayetin usulden reddine karar verilmesi gerekirken, şikayetin esastan reddedilmesi yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine kamu düzeni yönünden yapılan incelemeye göre, kararın usul ve yasaya uygun olmadığı anlaşılmakla, esasa ilişkin diğer yönler incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a/4 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının istinaf başvurusu üzerine kamu düzeni yönünden yapılan incelemeye göre, esasa ilişkin yönler incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a/4 maddesi uyarınca Dikili Sulh Hukuk Mahkemesinin 

2021/522 Esas, 2021/830 Karar sayıli kararinın KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Dikili Sulh Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, ..."
6. Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi 31/05/2023 tarih ve E.2023/82, K.2023/489 sayılı kararıile, bozma kararına uyarak davacı vekilince KDV oranına yapılan itirazın yargi yolu bakımından 6100sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince Vergi Mahkemelerinin görevli olması, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddi ile mahkemelerinin görevsizliğine, kararın kesinleştiği tarihten itibaren davacının talep etmesi halinde Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. T.C. Anayasası'nın 73. maddesi; "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır." hükmünü içermektedir.

8. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanunun Sümulü" başlıklı 1. maddesinde, bu kanun hükümlerinin ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiş, "Vergi Davalarının Konusu" başlıklı 378. maddesinin 1. fikrasında da; vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafindan verginin kesilmiş olması gerektiği açıklanmış, ayrıca aynıKanun'un 116. ila 123. maddelerinde tarifi yapılan ve kapsamı gösterilen vergi hataları nedeniyle ilgililerin 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde idareye başvurup haklarında yapılan vergilendirme hatalarının düzeltilmesini ve haksız ödenen vergilerin iadesini isteyebilecekleri öngörülmüştür.
9. Diğer yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 3/d bendinde;müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışların katma değer vergisi konusunu teşkil eden işlemlerden olduğu hükme bağlanmiş, aynı Kanun'un 40. maddesinin 5. fikrasında, Maliye Bakanlığının, bu Kanunun 17. maddesinin, 1. fikrasında sayılan kurum ve kuruluşlara, sadece vergiye tabi işlemlerin bulunduğu dönemler için beyanname verdirmeye, beyanname yerine kaim olmak üzere işleme esas belgeleri kabul etmeye, bu mükelleflere ait verginin beyan ve ödeme zamani ile tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiş; söz konusu yetki çerçevesinde, Katma Değer Vergisi Uygulama Genel Tebliği'nin "İcra Dairelerinde Yapılan Satışlar" başlıklı 6.2 bölümünde,3065 sayılı Kanun'un (l1/3-d) maddesi uyarınca müzayede yoluyla satış yapan icra dairelerinin, katma değer vergisi uygulamasında yapılan satışlarla ilgili katma değer vergisinin beyanı ve ödenmesi ile ilgili işlemleri ne şekilde yürüteceği yönünde açıklamalara yer verilmiştir.

10. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlikl 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun " İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;

Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafiından açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ.CAN  A PT T G T R C T      t d              g  s   o  c m    d c     d   de      c   d d m  

B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacı tarafindan Dikili Sulh Hukuk Mahkemesi Satış Memurluğunun E.2019/28sayılı dosyasında yapılan açık artırma usulü ihale sonucu satılan taşınmaza ilişkin olarak %1 yerine %18alındığı ileri sürülen KDV'nin fazlaya ilişkin kısmının iadesine karar verilmesi istemiyle tahsil işlemini gerçekleştiren vergi dairesine karşı açılmıştır.

15. Olayda; İcra Müdürlüğünce yapılan ihale üzerine alınan taşınmazın satin alma bedeli üzerinden hesaplanarak Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırılan katma değer vergisinin iadesi istenilmektedir. Bu vergi dayanağını 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'ndan almaktadır.Mükellefi ve uygulanacağı oran anılan Kanun hükümleri uyarınca belirlenmektedir. Taşınmaz tesliminin icra veya iflas idaresince yapılan ihale yoluyla gerçekleşmesi ve teslim bedeli üzerinden hesaplama yapılarak verginin tahsil edilmesi, bu işlemi özel hukuk ilişkisine dönüştürmemektedir.
16. Bu itibarla, taşınmaz tesliminin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre vergi istisnası kapsamında bulunup bulunmadığının, vergiye tabi olması halinde hangi oranda vergi hesaplanması gerektiğinin tespitine yönelik olarak, 3065 sayılı Kanun ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre inceleme yapılmasi gerekmektedir. Bu yoldaki incelemeyi yapma görevi, 2576 sayıli Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun maddeleri uyarınca Vergi Mahkemesine verilmiştir.


17. Bu durumda, ihale yoluyla satın alınan taşınmazın satın alma bedeli üzerinden hesaplanarak tahsil edilen katma değer vergisinin istisna kapsamında olduğu ileri sürülerek ödenen katma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılıKanunun 2. ve 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca idari yargi içerisinde yer alan vergi mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İzmir 2. Vergi Mahkemesinin 18/06/2021 tarih ve E.2020/956, K.2021/731 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 2. Vergi Mahkemesinin 18/06/2021 tarih ve E.2020/956, K.2021/731 sayıh GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/10/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhığından 
ESAS NO : 2023/514
KARAR NO : 2023/665
KARAR TR : 27/11/2023

ÖzET : 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacıların, resmi kayıtlarda yer alan bazıbilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1-S.K., 2-M.A.K.

Vekili : Av. Begüm GÜMÜ

Davalilar 

İdari Yargıda : 1-Baş Özel Sağlık Hiz. Ltd. Şti., 2-Bahçelievler Nüfus Müdürlüğü
Adli Yargida : Bahçelievler Nüfus Müdürlüğü


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili dilekçesinde, Suriye uyruklu M.A.K. isimli çocuğun doğum belgesinde yer alan anne adının hataen "S.K." olarak yazıldığıni, ancak geçici koruma kimlik belgesinde adinın "S.K."olduğunu, bu durumun çocuğun geçici koruma kimlik belgesinin değişmesi sırasında fark edildiğini,yanlış kayit yapılmaması için, özel hastane doğum belgesindeki kaydın düzeltilmesi gerektiğini, çocuğun kimlik belgesi yenilenmek istendiğinde hatalı doğum belgesinden kaynaklı yeni kimlik belgesinin 

düzenlenemeyeceğinin belirtildiğini ifade ederek; davacı çocuğun doğum belgesinde ve resmi kayitlarda hatalı yazılan ana adının "S.K." olarak düzeltilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
2. İstanbul 6. idare Mahkemesi 03/06/2022 tarih ve E.2022/1018, K.2022/1161 sayılı kararıile, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:
"Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davacı tarafindan, M.A.K. isimli çocuğuna ilişkin doğum belgesinde ana adinda yer alan maddi hatanın düzeltilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakta ise de, söz konusu uyuşmazlığın özel hukuk ilişkisinden kaynaklandığı ve Medeni Kanun kapsamında Asliye Hukuk Mahkemeleri tarafindan çözümlendiği dikkate alındığında adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle davanın 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine, .."
3. İstanbul Bölge Îdare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesi 16/03/2023 tarih ve E.2022/2414,K.2023/437 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir.
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle sistemde olan yanlışlığın çocuğa ait geçici koruma kimlik belgesinin değişiminin gerekmesi sonucu fark edildiğini, her ne kadar kimlikte doğru olsa da resmi kayıtlarda yanlış gözükmesi nedeniyle kimlik değişiminin yapılmadığını belirterek, resmi sistemde ana adında var olan maddi hatanın düzeltilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.
B. Adli Yargıda 
5. Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/06/2023 tarih ve E.2023/227, K.2023/195 sayılıkararı ile, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, yargi yolunun caiz olmamasısebebiyle davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35. maddesi "Kesinleşmiş mahkeme hükmüolmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir." şeklindedir.
Davacı Suriye vatandaşı olup, ülkede yaşanan savaş nedeniyle Türkiye'ye sığınmış ve İçişleri Bakanlığı İstanbul Valiliği'nce şahsa geçici koruma kimlik belgesi verilmiştir. Davaci, idare tarafından düzenlenen geçici kimlik belgesinde yazılan anne adının ve soyadının düzeltilmesi için eldeki davayıaçmıştır. Davacı Türk Vatandaşı değildir, yine Türkiye'de nüfus sisteminde herhangi bir yanlışlığın düzeltilmesi talebinde bulunamaz. Ancak idari yargıya başvurması mümkündür. İşbu talep hususunda adli yargi görevli olmadiğından 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesine göre açılan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK nun 114/1-b ve 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine..."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:

a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

7. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlikh 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşliğını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
8. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesindeki bazı tanımlar şöyledir:
"d) Aile: Aynı soydan olup, bir aile sira numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş ve çocuklarini,
ğ) Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak,mahkeme karari, noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,
h) (Değişik: 14/1/2016-6661/8 md.) Değerli kâğıtlar: Kimlik kartıni, uluslararası aile cüzdanınıve mavi karti,
s) Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
ş) Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
y) Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme,soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayi,
cç) (Değişik: 19/10/2017-7039/1 md.) Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
9. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya diş temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır 

(2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanłığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davalari" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"(1)Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahislar ile ilgili resmídairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadıni da düzeltir.

c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.

(2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
12. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden;dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiçyazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır. "
13. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları ... düzenlemektir."
14. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar şöyledir:"1

1) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını ve Türkiye'den çıkışını ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını,Türkiye'den çıkışını ve Türkiye’de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayı,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancı kimlik numarasi: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasıni,
15. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83.maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasınıiçeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
16. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.

(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
17. 6458 sayıli Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akin döneminde bireysel olarak sinırlarımiza gelen veya sinırlarimizi geçen ve uluslararasi koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılara sağlanan korumayi,
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyi,
ifade eder."

18. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
'(1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sıırlarımıza gelen veya sınırlarımizı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsübelirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanları kapsamaz.

(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
19. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. Ihtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.

(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.
(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asilları kendisine teslim edilir.
(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir."
20. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıkhı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydi, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafından yapılır.
2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafından şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alınır.
c) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır, merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayıt altıa alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamıda dosyalanir ve elektronik ortamda da saklanır.
3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye’de doğan çocuklarının da en kısa sürede 
kayıt işlemleri yapılır.
4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerde güncellenir.

5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayit sistemine kaydedilir. Ancak 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamina girenlerin adres kayit sistemine kayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir.

21. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22.maddesi şöyledir;
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez,verilmişse iptal edilir.

2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayıli Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu 

belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.
4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.

5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır."
22. Aynı Yönetmeliğin "Ülkede kalış hakkı" başlıklı 25.maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına başvuru hakkı sağlamaz."
B. Yargı Kararları
23. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı karariyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda, idari yargı merciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Söz konusu kararın gerekçesi şöyledir:
".5490 sayíh Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, dayanak belgelerindeki bilgilerin kayıtlara işlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata söz konusu değilse; nüfus kütüğünün herhangi bir kaydında düzeltme veya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ile yapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının ise, düzeltmeyi isteyen şahislar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılacaği, söz konusu davaların nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görüleceği ve karara bağlanacağı, ancak Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancıların kaydının, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasınısağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış Göç İdaresi Genel Müdürlüğü personeli tarafindan yapılacaği, anılan Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca, kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan, şekli ve içeriği Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafindan belirlenen geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 5490 sayılı Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallar karşısında, Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici koruma kimlik belgelerinin 5490 sayılıKanun ile bağlantısının sadece yabancı kimlik numaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da,anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yönelik taleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşıaçilacak davalarin, anilan Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, bu davaların 2577 sayıli Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu,dolayısıyla söz konusu uyuşmalığın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, idari ve adli yargi yerleri arasinda Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde davalılardan "Bahçelievler Nüfus Müdürlüğü" yönünden olumsuz görev uyuşmazhığıdoğduğu, adli yargi dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacilar vekilinin istemi 

üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, anılan Müdürlük yönünden görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
25. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
26. Dava, davacının çocuğunun sistem kayıtlarındaki ana adının yanlış olduğu ileri sürülerek değiştirilmesi istemiyle açılmıştır.

27. Dava dosyasınin incelenmesinden, davacinin 10/09/2014 tarihinde Türkiye'de doğum yaptıği, M.A.K. isimli çocuğu dünyaya getirdiği, muhtemel çeviriden kaynaklı ana adının "S.K." olarak kayda geçirildiği, geçici kimlik belgesi çıkarıldığı dönemde ananın kimliğine istinaden kimlik bilgilerinin doğru bir şekilde kimliğe geçirildiği, ancak sistemde olan yanlışlığın, çocuğa ait yabancı kimlik belgesinin değişiminin gerektiği zaman fark edildiği, her ne kadar kimlikte doğru yazılmışsa da resmi kayıtlarda ana adının "Sheze Kelleş" olarak gözükmesi nedeniyle kimlik değişimi yapılamadığı, resmi kayıtlarda hatalı olan anne adı ve soyadı bilgilerinin düzeltilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
28. Somut olayda, davacıların taleplerinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadıği, Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan "Geçici Koruma Kimlik Belgelerindeki" bilgilerin doğru yazılabilmesi için resmi kayıtların düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadıği görülmektedir.
29. Bu durumda 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında, söz konusu sistemdeki hatalı yazım ve düzeltmenin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir.Dolayısıyla davacı tarafindan bu amaçla açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 03/06/2022 tarih ve E.2022/1018, K.2022/1161 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 6. Ídare Mahkemesinin 03/06/2022 tarih ve E.2022/1018, K.2022/1161 sayili GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal 

ARSLAN 
BALLI 
ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının geçici koruma kimlik belgesini değiştirmek istediği sırada tespit edilen belgelerde, sistemde bulunan anne adındaki hataların düzeltilmesi istemiyle açılmiştir.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları İle Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine,yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.", “Tanımlar” başlıklı 4.maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, .. çç) Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, .. ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulması"başlıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir.Diplomatik misyon mensuplan bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı İle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar Ile llgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayit düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydi, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça Incelenip sonuçlandırılır."hükmüne yer verilmiştir.
6458 sayilı Yabancilar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarasi; 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayıli Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasini, Ifade eder." tanimi yer almaktadir.
20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç" başlıklı 1.maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancılarin kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarınin yabancılar kütüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine Ilişkin hükümleri kapsadıği; “Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm.evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayit düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi hataların düzeltilmesi” başlıklı 21.maddesinin 2.fikrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.
22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin;"Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amaciyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. ..", "Geçici koruma kimlik belgesi" başhklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleri 

tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4)Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altina alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başliklı 26. maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetleriçin abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İş piyasasına erişim hizmetleri"başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşüalınarak Aile, Çalışma ve Sosyal HizmetlerBakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2)Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar, Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalıişma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacmın Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptıği, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş,çalışma hayati, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayit düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağliğı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayitlarının TutulmasıHakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atif yapıldığı da dikkate alindığında, 5490 sayılıKanun'un 36. maddesi uyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/521
KARAR N0 : 2023/612
KARAR TR : 16/10/2023

ÖZET : 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca REDDi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : D.O.

Daval : Kars Valiliği 
Vekili : Av. Burak Rıza TÜRKİLERİ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Kars Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 29/03/2023 tarihli ve 60365810 sayılı kararı ile,

denetim ekiplerince 17/03/2023 tarihinde yapilan denetimlerde, davacı tarafindan işletilen Golden Cafe isimli işletmede, 4733 sayılıi Kanun'un 8. maddesinin beşinci fikrasının (1) bendi hükümlerine aykıri hareket edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 52.827 TL idari para cezası verilmiştir.
2. Davaci, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Kars Sulh Ceza Hâkimliği 04/04/2023 tarih ve D.İş. 2023/942 sayı ile, itiraz konusu uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözülmesi gerektiğinden yargı yolu farklılığı nedeniyle Hakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"5326 sayılı Kabahatler Kanunu 27/1 "Îdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin İdarî yaptırım kararın karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir" seklinde düzenlenmiştir. Kabahatler Kanunu'ndaki anılan madde genel hüküm niteliğindedir. Özel hüküm bulunduğu hallerde genel hükümden önce uygulanmasına ilişkin ilke gereğince İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı açıktır. 4733 sayılı Kanun'un 8. Maddesi"Bu Kanun hükümlerine göre verilen İdarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmışolması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz, "hükmünü ihtiva etmektedir. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2019/530 Esas ve 2019/531 Karar sayılı ilamı ile de 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin beşinci fikrasının (1) bendi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın idari yargi yerinde çözümlenmesinin gerektiği"belirlenmiştir. Açıklanan nedenlerle yargı yolu farklılığı nedeniyle Hakimliğimizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir."
4. Kars Valiliğinin 28/03/2023 Olur'lu işlemi ile davaci tarafindan işletilen Golden Cafe isimli işletmeye, 4207 sayılı Kanun uygulamaları kapsamında kapalı alanda tütün ürünleri tüketimine izin verildiğinin tespit edildiğinden bahisle anılan Kanun'un 5. maddesinin 2. fikrası gereğince 8.540 TL idari para cezası verilmiş, durum Kars Valiliği il Sağlık Müdürlüğünün 29/03/2023 tarihli ve 60365810 sayılıyazisiyla davaciya bildirilmiştir.

5. Davacı dilekçesinde, ilgili Kanun numarasını 4733 şeklinde kullanarak, 8.540 TL idari para cazasınin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargida 
6. Kars İdare Mahkemesi 31/08/2023 tarih ve E.2023/400 sayi ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"... uyuşmazlık incelendiğinde, 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin onaltıncı fikrası uyarınca ve bu fikrada öngörülen sürelere uygun olarak davacıya ait işyerinin 8.540,00-TL idari para cezası kararının,5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 sayılıKanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmaktadır.
Incelenen uyuşmazlıkta, her ne kadar Kars Sulh Ceza Hakimliğince verilen 04.04.2023 tarih ve D.İş No:2023/942 sayılı kararı ile, "muterizin 17.03.2023 tarihli idari yaptırım tutanağına ve 04.04.2023mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına yapılan itirazda hukuka aykırılığıhususunda karar verme yetkisinin idari yargi olması sebebiyle başvurunun görev yönünden reddine.."

gerekçesi ile usulden reddine karar verilmiş ise de, Mahkememizde açılan işbu davaya ilişkin dava dilekçesinde, 4207 Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanununa muhalefet suçundan 8.540,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına dair 17.03.2023 tarihli ișlem ile Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un 2.maddesinde yer alan tedbirlerin 1. kez ihlal edildiğinden bahisle işlemin iptalinin talep edildiği, öngörülen idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanunu'nda da idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılıYasa hükümleri dikkate alınacağından, 8.540,00-TL idari para cezası kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştiır..."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un “Amaç" başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 20/11/2017-KHK-696/77 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/72 md.) Bu Kanunun amaci; tütün, tütün mamulleri ve alkol piyasasının düzenlenmesine, tütün, tütün mamulleri ve alkolün Türkiye’de üretimine, iç ve dış alım ile satımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir."
8. Aynı Kanun'un“Cezai hükümler başhklı 8. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 3/4/2008-5752/3 md.) Ticari amaç olmaksızın, kendi ürettiği ürünleri kullanarak şahsi tüketimi için elli kilogramı aşmayan sarmalık kıyılmış tütün elde eden veya üçyüzelli litreyi aşmayan fermente alkollü içki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurma ve faaliyet izni almadan;tütün işleyenler veya tütün mamulleri, etil alkol, metanol ya da alkollü içki üretmek üzere fabrika, tesis veya imalathane kuran ve işletenler bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun 6 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarına aykırıhareket edenler ile tesislerinde izin verilen kategori dişında faaliyette bulunanlara da aynı ceza verilir.
(Mülga ikinci fikra: 28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülga üçüncü fikra: 28/3/2013-6455/31 md.)
(Mülga dördüncü fikra: 28/3/2013-6455/31 md.)
Tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasında Gida, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıdan gerekli izinleri alarak veya almadan mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraçveya ithal eden, pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idarî yaptırımlar uygulanir:
...….
i) Gida, Tarım ve Hayvancılik Bakanliğından uygunluk belgesi almadan enfiye, çiğneme,nargile tütünü veya yaprak sigara kâğıdı ya da makaron ile sigara filtresi üretenler ile satan veya satışa arz edenlere, beşbin Yeni Türk Lirasi idarî para cezasi verilir,
"Beşinci fikranın (f), (g), (i), (j) ve (o) bentlerinde yazılı filler hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir, Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir.
Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren on beş gün içinde açılir. İdare mahkemesinde iptal davası açılmiş olmasi, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.

İdarî yaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.


    n             
       t c t-ee d    d t d     t  c  d c 

L t (t-cC gerektiren fillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde iki kat artırılarak verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır.
10. Kanun'un “Tütün ürünlerinin yasaklanması” başlığı altında düzenlenen 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“1)Tütün ürünleri;
a) Kamu hizmet binalarının kapali alanlarında,
b) Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal, kültürel, spor,eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin girebileceği (ikamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında,
c) (Değişik: 24/5/2013-6487/26 md.) Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi hizmeti verenler dâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında 
ς) Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında 
d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde 

tüketilemez.....
11. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir..."
12. Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir."
13. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargi mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlik Mahkemesine gönderilir."
14. Aynı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başliklı 27. maddesi şöyledir 
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazhık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 16/10/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, 2247 sayılıKanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Mevzuat kisminda belirtilen düzenlemelere göre, davanin taraflarınca 14. madde kapsamında veya yargi yerlerince 19. madde kapsamında Uyuşmazlik Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargi yerlerince, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada yargı yolu bakımından verilmiş görevsizlik kararları bulunması gerekmektedir.

17. Dosyaların incelenmesinde; adli yargi yerinde 4733 sayılı Kanun uyarinca verilen 52.827 TL idari para cezasının iptali, idari yargi yerinde ise 4207 sayılı Kanun uyarınca verilen 8.540 TL idari para cezasının iptali istemiyle dava açıldıği anlaşılmıştır.

18. Dava konusu işlemler aynı iş yerine ilişkin olarak tesis edilmekle birlikte, cezaya konu olan para cezalarının kesilme nedenlerinin farklı olduğu görülmektedir. Dolayısıyla adli ve idari yargıyerlerinde açılan davalar aynı konuya ilişkin bulunmadığından inceleme koşulu gerçekleşmemiştir.
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinde öngörülen koşulları taşimayan Kars Ídare Mahkemesinin 31/08/2023 tarih ve E.2023/400sayılı başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde õngörülen koşulları taşımayan ve Kars İdare Mahkemesince 31/08/2023 tarih ve E.2023/400 sayı ile yapilan BA$VURUNUN aynı Kanun'un 27.maddesi uyarınca REDDÍNE,
16/10/2023 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/535
KARAR NO : 2023/671
KARAR TR : 27/11/2023


ÖzET : Davacının Ceza ve Înfaz Kurumunda geçirdiği infaz sürecinde, haksız verildiğini ileri sürdüğühücre cezaları sebebiyle geç tahliye olduğu iddiasıyla uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : D.A.B.

Vekili : Av. Şahin KUKOĞLU 
Davali : Hazine Bakanlığı (Hazine ve Maliye Bakanlıği)
Vekili : Av. Firdevs ÇAKMAK 

I. DAVAKONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Bafra Açık Ceza Înfaz Kurumunda bulunduğu esnada, tedavi için sevk edildiği Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji Bölümündeki hastane odasına yasak eşya soktuğu gerekçesiyle Samsun E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunca verilen 12 gün hücre ve 1 ayhk disiplin cezasının Samsun Înfaz Hakimliğinin 2013/223 Esas sayılı kararı ile onandığını, ayrıca aynı suçnedeniyle davacı hakkında Samsun 6. Asliye Ceza Mahkemesine açılan davanın yapılan yargılamasısonucunda 2013/440 Esas ve 2014/546 sayılı kararı ile beraat ettiğini, suçsuz olduğu halde 12 günlük hücre ve 1 aylik disiplin cezası ile cezalandırildığıni, bu sebeple denetimli serbestlik tedbirinden de faydalanmadığını, tahliye tarihinden 1 yıl 2 ay sonra tahliye olduğu için maddi ve manevi zarara uğradığından, davaci lehine haksız tutukluluk sebebiyle 20.000 TL manevi ve 13.000 TL maddi tazminat ödenmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

2. Rize Ağır Ceza Mahkemesi 27/05/2016 tarih ve E.2016/34, K.2016/120 sayıl kararı ile,"...davacı vekili müvekkili D.A.B.'ün cezaevinde iken cezaevine yasak eşya sokmak suçundan dolayıdisiplin cezası alması nedeniyle şartla tahliyesinin geç yapıldığını, buna karşılık disiplin cezasına konu edilen eylem nedeniyle yargılandıği Samsun 6.Asliye Ceza Mahkemesinin 2013/440 E-2014/546 K sayılıilami ile beraat etmesi nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de, disiplin cezası ve infaza ilişkin hukuka aykırılıkların CMK'nun 141 ve devamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmışbulunan koruma tedbirlerinden olmadığı gibi ceza yargilamasında beraat edilmesinin disiplin hukuku açısından disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmediğinden talebin reddine..." karar vermiş, bu karara karşi davaci vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

3. Yargitay 12. Ceza Dairesi 20/12/2021 tarih ve E.2021/7856, K.2021/9030 sayılı ilami ile,"...yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarinin reddine, ancak;
Tazminat istemine ilişkin CMK'nın 141. maddesinde suç soruşturması ve kovuşturmasısırasında gerçekleşen koruma tedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanun hükümlerine göre tazminat istenebileceği belirtilerek tazminat istenebilecek hallerin tahdidi şekilde sıralandiği, davacının Bafra Açık Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu esnada tedavi için sevk edildiği Samsun Eğitim ve Araştirma Hastanesi Onkoloji bölümündeki hastane odasına yasak eşya soktuğu gerekçesiyle Samsun E Tipi Kapalı Ceza Ínfaz Kurumunca verilen 12 gün hücre ve 1 aylık disiplin ile cezalandırıldığıni, bu sebeple denetimli serbestlik tedbirinden de faydalanmadiği nedeniyle tazminat istemine ilişkin davanin gereğinin takdirinin idari yargi görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği gözetilip; görevsizlik kararı verilmesi yerine, yargılamaya devamla yazılı şekilde davanin reddine karar verilmesi,
Kanuna aykırı olup, davacı vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılıCMUK'un 321. maddesi gereğince isteme aykirı olarak BOZULMASINA..." karar vermiştir.
4. Rize Ağır Ceza Mahkemesi 09/02/2022 tarih ve E.2022/50, K.2022/56 sayılı kararı ile, "...bozma ilamı doğrultusunda, davacıın Bafra Açık Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu esnada tedavi için 

sevk edildiği Samsun Eğitim ve Araştırma Hastahanesi Onkoloji Bölümündeki hastane odasına yasak eşya soktuğu gerekçesiyle Samsun E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunca verilen 12 gün hücre ve 1 aylık disiplin ile cezalandırıldıği, bu sebeple denetimli serbestlik tedbirinden de faydalanmadığı nedeniyle tazminat istemine ilişkin davanın gereğinin takdirinin idari yargı görev alanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği anlaşılmakla 5235 Sayılı Kanun'un 11, 12 ve 14. maddeleri ile 5271 sayılıi CMK.nun 3 ve 4. maddeleri gereğince mahkememizin görevsizliğine, 2577Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9 maddesi uyarınca, görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren 30 gün içinde davacıların yetkili idare mahkemesinde dava açma haklarınin olduğunun davacılara ihtarına, tarafların yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Yargitay'da temyiz yasa yolu açık olmak üzere, dosya üzerinde yapilan inceleme sonucunda, tensiben ve mütalaaya uygun olarak oybirliğiyle..." karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

5. Yargitay 12. Ceza Dairesi 19/09/2022 tarih ve E.2022/3172, K.2022/5774 sayılı ilami ile,".…. bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacıvekilinin tüm ve davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
HMK 331/2 maddesinde; “Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde, yargilama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum eder." hükmünü içermektedir.

Yukarıdaki düzenleme hiç kuşkusuz adli yargı yerinde görülecek davalarda ve adli mahkemeler arasındaki görevsizlik kararlarında uygulanmalıdır. Açiklanan maddede “davaya bir başka mahkemede devam edilmesi" hali düzenlenmiştir. Oysa yargı yolu bakımından görevsizlik kararlarında,davaya başka bir mahkemede devam edilmesi söz konusu olmayıp, kendine has usul kuralları bulunan farklı yargı yerinde yeniden açılacak bir dava söz konusudur ve bu dava adli yargı yerindeki davanın devami niteliğinde değildir.

Bu sebeple, davacı davasını yürürlükte bulunan kanuni düzenlemelere göre görevsiz yargıyerinde açmış olduğundan, “yargı yolu bakımından görevsizliğe" dair verilecek kararla birlikte; vekalet ücreti yönünden hüküm kurulması gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile karar verilmiş olması
Kanuna aykırı olup, davalı vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konuda, aynıKanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden hüküm fikrasının (3) numaralı bendine eklenmek üzere vekalet ücretine ilişkin "05/08/2017 tarihli 694 sayılı KHK ile değişik, 5271 sayılı CMK'nın 142/9. maddesi uyarınca, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ucret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlik ücreti ödeneceği, ancak, ödenecek miktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağir ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamayacağı hususu dikkate alınarak, 4.950 TL nisbi vekalet ücretinin davacidan alınarak davali kuruma verilmesine" cümlesinin yazılması ve hükümdeki diğer hususların aynen birakılması suretiyle, sair yönleri usul ve Kanuna uygun bulunan hükmün isteme aykırı olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA," karar vermiş ve görevsizlik karanı kesinleşmiştir.

6. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
7. Samsun 3. Ídare Mahkemesi 02/10/2023 tarih ve E.2022/1527 sayılı karari ile, davacinin maddi ve manevi tazminat istemine yönelik talebi adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunun 4. maddesinde "..işlem ve faaliyetlere ilişkin 

şikayetleri" karara bağlamanın Infaz Hâkimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki tazminat ve şikayete bakmakla görevli olan adli yargı yerinin aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğu; 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanan davanın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğinden, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, dava dosyasının ve Rize Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/50 Esas sayılı dosyasının Uyuşmazlik Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesi'nin karar vermesine değin ertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.

Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak,işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 02/07/2018  KHK/700/133 md.)"
9. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliklerinin Görevleri” başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
" Înfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmaları,izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak..."
10. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. Infaz hâkimliği dışiında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babasi,ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."
11. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6.maddesi şöyledir:

"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu bașka bir yargi merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazir bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.

Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapilan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Înfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.
Înfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.
İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Infaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Uyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katilımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacının hükümlü olarak bulunduğu Ceza İnfaz Kurumunda kendisine verilen hücre ve disiplin cezaları nedeniyle koşullu saliverilmeden faydalandırılmayarak hürriyetinin mevzuata aykırıolarak kısıtlandığı iddiası ve uğranılan zararın giderilmesi istemiyle açılmıştır.
15. Olayda; davacı iddiasi, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan "...Hükümlülerin cezalarının infazı .... Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu... gibi işlem ve faaliyetlere” ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlendiğinden, aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacaği, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı

gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargi kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Samsun 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Rize Ağir Ceza Mahkemesinin 09/02/2022 tarih ve E.2022/50, K.2022/56 sayılısayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Rize Ağir Ceza Mahkemesinin 09/02/2022 tarih ve E.2022/50, K.2022/56 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/536
KARAR NO : 2023/679
KARAR TR : 27/11/2023

ÖZET : Kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olan İSKİ'nin, hizmet kusurundan kaynaklanan zararın tazmini isteminin ilamsız icra takibine konu edilemeyeceği ve açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.$.

Vekili : Av. Meriç YILDIZ ÇEVİK 
Davali : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İSKi)
Vekili : Av. Özlem Yeşim ÖZKAN 

I. DAVAKONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davah tarafindan yapılan çalışmalar sırasında gereken dikkat ve Ö.in gösterilmemesi nedeniyle, müvekili şirketin enerji dağitım altyapisına dahil olan kablo ve tesisata hasar verildiğini, oluşan bu altyapı zararının onarımı için kullanılan malzeme, montaj, işçilik ve diğer bedellerin ödenmemesi üzerine davalı borçlu aleyhine İstanbul 30. İcra Müdürlüğünün E.2020/20686 ve E.2020/20687 sayılı dosyalarında toplam 9.481,52 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi yapıldığıni,davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, vaki itirazların iptaline, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 20/04/2022 tarih ve E.2021/121, K.2022/406 sayılıkararı ile, "...davacı ile davalı şirket arasında TTK 16/1 maddesi anlamında, sözleşmeye dayalı bir ilişki bulunmadığı, davanın, davalı idare tarafindan altyapı çalışmaları sırasında, davacı şirkete ait tesislere verilen zararın tazmini amacıyla açıldığı, davalının sorumluluğunun asıl kaynağının, kamu hizmeti yürütülmesi esnasında verilen zarardan doğduğu, İSKI'nin kuruluş amacı verdiği kamusal hizmet düşünüldüğünde tacir olarak nitelendirilemeyeceği, kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğüsırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının tespitinin gerekeceği, davanın ise itirazın iptali davası olarak değil 'Tam Yargı' davası olarak görülmesi gerektiği, ancak tam yargı davalarını görme yetkisinin adli yargıdeğil idari yargiya ait olduğu, HMK 114/1-b maddesine göre yargı yolunun caiz olması dava şartının mevcut olmadıği" gerekçesiyle, davanın yargi yolu dava şartı yokluğundan HMK.114/l-b ve 115/2.maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, 18/05/2020 tarihinde sirket tesislerine verilen 4.025.66 TL maddi zararın, zarar tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 4. İdare Mahkemesi 14/07/2023 tarih ve E.2023/1536 sayılı kararı ile, davacışirket tarafindan, davanın 4.025,66 TL'nin faizi ile birlikte tahsili amacıyla İstanbul 30. Ícra Müdürlüğünün E.2020/20686 sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açıldığı dikkate alındığında, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde;idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalari, idari dava türleri arasında sayılmiştir.

7. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon Îdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü bu Kanunda İSKİ olarak anılır.
Genel Müdürlüğün hizmeti, İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlıdır.Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyük şehir belediye sınırlarıdışında da olsa bu kuruluş tarafından yürütülür. Ayrıca İçişleri ile Bayındırlık ve Iskan bakanlıklarının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini 

de bu Genel Müdürlüğe verebilir.
Îstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir.

8. 2560 sayılı Kanun'un Ek-5. maddesinde; bu Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacaği hükmü yer almaktadır.

9. 2004 sayılı Îcra ve Îflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Ídari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.'
B. Yargı Kararları
10. Anayasa Mahkemesinin itiraz başvurusu sonucu vermiş olduğu 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"..2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrasında 'İdari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.', geçici 13. maddesinde ise 'îdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncü fikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacakli, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararıhakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez./ Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların yaptıği takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde birakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır. ' hükümlerine yer verilmiştir. Yargitay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1458, K.2018/1437 sayıli kararında idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluyla görülmesinin mümkün olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

Açıklanan nedenlerle bakılmakta olan uyuşmazlık idari yargı mercileri tarafindan çözülmesi gereken bir uyuşmazlık olup itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bu uyuşmazliğa bakma görevi bulunmamaktadır..."
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin 05/04/2021 tarihli ve E.2021/28, K.2021/144 sayılı kararında,özetle; "2004 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 3. fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı kararı doğrultusunda; idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların, itirazın iptali davası yoluyla görülmesi mümkün olmadığından Mahkemece içtihat değişikliğine gidildiği ve davalı idarenin (İSKi) hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğine" karar verilmiştir.

12. Yargitay Hukuk Genel Kurulu 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1459, K.2018/1437 sayili kararında, özetle; "İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafindan yapılan yol ve kaldırım çalışmaları sırasında davacı özel hukuk tüzel kişisinin kablo tesislerine zarar verildiğinden bahisle açılan ilamsız icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasının 2004 sayılı Kanun'un 42. ve geçici 13.maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesi gerektiğine" hükmetmiştir 

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 

13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığıda, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulduğu idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının da yer aldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, adli yargı yerinde davacı şirkete ait alt yapı tesisine hasar verildiğinden bahisle meydana gelen maddi zararın tahsili maksadıyla başlatılan ilamsız icra takibine davalının itirazı sonucu takibin durması üzerine, vaki itirazın iptali ile zararın hasar tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle; idari yargı yerinde ise, uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır 

16. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzel kişiliğini haiz İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün (iSKi) hizmet kusurundan kaynaklanan zararın ilamsız icra takibine ve dolayısıyla itirazın iptali davasına konu edilmesi hukuken mümkün bulunmamaktadır.

17. Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

18. Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle verdiği ileri sürülen zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır 
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 14/07/2023 tarih ve E.2023/1536 sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 4. Ídare Mahkemesinin 14/07/2023 tarih ve E.2023/1536 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
27/11/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacıya ait tesislere hasar verildiğinden bahisle meydana gelen maddi zararın cebren tahsili maksadıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

İSKi (İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi) Genel Müdürlüğü 2560 sayılı Kanun ile kurulmuş,Türk Ticaret Kanununda öngörülen biçimde özel hukuk hükümlerine göre idare edilen bir kamu kuruluşu olması yanında, ticari şekilde veya iktisadi esaslara göre işletilmekte; yaptığı işler itibariyla da ticarethane sayılmakta ve sonucu itibariyle de çok açık biçimde tacir sifatını taşımakta olduğu; özel hukuk hükümlerine tabi ve ticari şekilde işletilen, tacir sıfatını taşıyan davalı İSKİ'nin haksız fiilinden kaynaklanan eldeki davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini düşündüğümden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Nilgün TAŞÜye 
Doğan AĞIRMAN Üye 
KARŞI OY 
Dava; davali tarafindan yapılan çalışma sırasında davacı şirkete ait tesislere hasar verilmesi nedeniyle, meydana gelen maddi zararın cebren tahsili amaciyla ilamsız takip yapıldığı, davalınin itirazıüzerine takibin durdurulduğundan bahisle, itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazi ile veya sözlüolarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
Îtiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, İkincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir.
İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafindan, değişik 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.

Söz konusu 67. madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), "(Değişik birinci fikra:17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakl, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

(Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacakli; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

(Ek fikra:2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kötü niyet tazminati ve benzeri tazminatlarin tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alinir." hükümlerini taşımaktadır.

Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fikrasında, “Her asliye mahkemesinin yargıçevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur’ denilmekte olup, yukarida hükmü yazilı 67. maddede sözü

edilen "mahkeme" ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınıri" başlıkh 2. maddesinde, idari dava türleri: a)idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gibi olayda davalı idarenin, herhangi bir projeye veya plana dayalı olmaksızın, davacı şirkete ait enerji dağitım altyapisına zarar verdiğinden bahisle meydana geldiği ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacağı ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerlerine ait bulunduğu oyu ile davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu yolunda verilen karara katılmıyorum.
Ahmet ARSLAN Üye 
***
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/537
KARAR N0 : 2023/673
KARAR TR : 27/11/2023

ÖZET : 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fikrasına aykırılık nedeniyle, aynı Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrası (f) bendi uyarınca verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : T.D.
Vekili : Av. Kasım YARAŞIR Davali : Tarim ve Orman Bakanlıği Vekili : Av. Oğuzcan ÇELİK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının 05/11/2021 tarih ve ...03.03-3295251 sayılı idari yaptırım karar tutanağı ile, Ceyhan İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 19/09/2021 tarihinde yapılan denetimler sırasında, davaciya ait işyerinde saat 23:20 sıralarında alkollüiçki satıldığının tespit edildiğinden bahisle, davacı adına 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler InhisarıKanunu'nun 6. maddesinin beşinci fikrasına aykırılık nedeniyle 7. maddesinin birinci fikrasının (f) bendi ile ayni maddenin dördüncü fikrası uyarınca 70.921 TL idari para cezası verilmiş, durum 09/11/2021tarihli ve ...-483.03.03-3304155 sayılı tebliğ mazbatası ile davaciya bildirilmiştir.
2. Davaci, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargida 
3. Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliği 12/01/2023 tarih ve D.Íş. No. 2021/5837 sayılı kararı ile,Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının düzenlemiş olduğu idari para cezasıtutanağının 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 5. fikrası gereğince verildiğini, bu Kanun uyarınca verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabileceğinin düzenlenmiş olduğunu, itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiğini, bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağını ve 4250 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşiı açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğunu ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi gereğince başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığını belirterek 4250 sayılı Ispirto ve Ispirtolu Içkiler Înhisarı Kanunu'nun 6/5 maddesi gereğince verilen idari yaptırım kararına karşı yapılan itirazın konusunu değerlendirme görevinin idari yargıya ait olduğu gerekçesiyle hakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Bu kez davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B Ídari Yargıda 
5. Ankara 13. İdare Mahkemesi 17/04/2023 tarih ve E.2023/285 sayılı kararı ile, davacıhakkında uygulanan idari para cezasının 4250 sayılı Ípsirto ve ispirtolu Íçkiler İnhisarı Kanunu'nun 7.maddesinin 1. fikrasının e bendi uyarınca değil, anılan fikranın f bendi uyarınca verildiğini ve 5326 sayılıKabahatler Kanununun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğunu, 4250 sayıli Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğini ve 5326 sayılıKanun'un 3. maddesinde, bu Kanunun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davacı hakkında Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının 05/11/2021 tarihli ve E-3295251 sayılı işlemiyle 4250 sayılı İpsirto ve İspirtolu İçkiler Înhisarı Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fikrasının f bendi uyarınca uygulanan 70.921TL idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve cözümünde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27.maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca gõrevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fikrasışöyledir:
“Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklıyöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler basın ve yayın yoluyla tüketicilere satılamaz ve posta ile satiş yöntemi kullanilarak gönderilemez. Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satilamaz."
7. 4250 sayılı Kanun'un “Cezalar" başlıklı 7. maddesinin birinci fikrasının (f) bendi ile maddenin dördüncü fikrası şöyledir:
“f) (Ek:28/10/2020-7255/1 md.) Beşinci fikrasının üçüncü cümlesindeki yasağa aykırı hareket edenlere, altmış beş bin Türk Lirasından üç yüz yirmi bin Türk Lirasına kadar,
idari para cezası verilir.
Birinci fikranın (a), (c), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen idari para cezalarını vermeye Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu, televizyon ve radyolara uygulanacak idari para cezalarını vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, birinci fikranın diğer bentlerinde yer alan idari para cezalarını vermeye 

mahalli mülki amir yetkilidir..."
8. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayılıKanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi söyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün filler hakkinda, uygulanır”;
9. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapilan 27/11/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'in adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü;
12. Dava, 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin beşinci fikrasına aykırı olarak "22:00-06:00saatleri arasında perakende olarak alkollü içki satışı" yaptığı nedeniyle aynı Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrasının (f) bendi ile aynı maddenin dördüncü fikrası hükmü uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığınca verilen 70.921 TL idari para cezasının kaldırılmasıistemiyle açılmıştır.

13. Olayda, davanın, saat 23:20 sıralarında alkollü içki satıldığı ileri sürülerek verilen idari para cezasınin iptaline ilişkin olarak açıldıği, bu eylemin 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin beşinci fikrasıyla yasaklandıği, ne tutarda idari para cezası verileceğinin de aynı Kanun'un 7. maddesinin 1.fikrasının (f) bendinde düzenlendiği, bu durumda davaya konu idari para cezasına dayanak olan Kanun'un 4250 sayılı Kanun olduğu ve olay tarihi itibariyle 4250 sayılı Kanun'da da idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştır.
14. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

15. İncelenen uyuşmazhıkta, uygulanan idari para cezasının 4250 sayılı Kanun uyarınca verildiği ve 5326 sayıli Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptirım türlerinden biri olduğu, 4250 sayıl 

Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.
16. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 13. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 12/01/2023 tarih ve D.İş. No. 2021/5837sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.

V. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 13. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 12/01/2023 tarih ve D.İş. No. 2021/5837 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BiRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/538
KARAR NO : 2023/672
KARAR TR : 27/11/2023

ÖzET : 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un Ek 1.maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H.D.
Davalı: Zeytinburnu İlçe Emniyet Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Zeytinburnu Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün 26/12/2022 Olur tarihli idari yaptırım karar tutanağı ile davacının sahibi olduğu daireyi günübirlik kiraya verdiği ancak 1774 sayılıKimlik Bildirme Kanunu gereğince genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak anlık veri göndermediğinden bahisle, davacı adına 1774 sayılı Kanun'un 2. ve Ek 1. maddesi uyarınca 26.786TL idari para cezası verilmiştir.


2. Davaci, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği 14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2247 sayılı kararı ile,Zeytinburnu Belediye Başkanlığı Zabita Müdürlüğünce 23/09/2022 yılında yapılan denetimde dairenin günübirlik pansiyon olarak izinsiz çalıştırıldiğının tespit edilip tutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereği idari para cezası uygulandıği, ilgili Kanun gereğince Belediye Başkanlığı tarafindan mühürlenerek faaliyetten men edilmesi kararı verildiği, men ile ilgili karar verecek mercinin İdare Mahkemeleri olduğu, idari para cezası iptalinin de, faaliyetten men kararının kaldırılması ile birlikte istenebileceği, Uyuşmazlık Mahkemesinin içtihatlarının da bu yönde olduğu, başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

4. Davaci, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 18/09/2023 tarih ve E.2023/1650 sayılı kararı ile,uyuşmazlikta öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusu mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının belirtildiği dolayısıyla, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şõyledir:
“Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araçkiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılir.

Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dışındadır."
7. 1774 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon, bekar odalari, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılışkayıtlarıni, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazir bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadirlar."
8. 1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

(Değişik ikinci fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarınıbilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut 

bilgi, belge ve kayitları genel kolluk kuvvetlerine anlik olarak bildirmek zorundadırlar.
(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) İkinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezasi, mülki idare amirlerince verilir. Bu fillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezalari tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir."
9. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayıh Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımımıgerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
10. 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu’ başlıklı27. maddesinin 1. fikrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararıkesinleşir’ düzenlemeleri yer almiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle ayni Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır 
14. Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774 sayılı Kanun'da belirtilen 

yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, 1774 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımların düzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

15. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

16. Íncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırim türlerinden biri olduğu, 1774 sayıli Kimlik Bildirme Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
17. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14/07/2023 tarih ve D.işNo.2023/2247 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/07/2023 tarih ve D.İs No.2023/2247 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BÍRLİGi İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN

Başkan Muammer: * *
Üye Nilgün: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/540
KARAR NO : 2023/680
KARAR TR : 27/11/2023

ÖzET : Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 20. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemine ilişkin açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Güven Hastanesi Anonim Șirketi Vekili : Av. Hayrettin KENT Davah : Ankara Valiliği İl Sağlık MüdürlüğüVekili : Av. Esra AKGÜN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, şirkete ait hastanede "7 hastaya ait gonad dokusu/üreme hücrelerinin saklanmasını gerektiren tibbi zorunluluk belgesinin olmadığının" tespit edilmesi üzerine Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 20.maddesinin ihlal edildiğinden bahisle Yönetmeliğin Ek-17., müeyyide formunun 21. sırasındaki "20 nci madde hükümlerine aykırılık halinde, ilk tespitte bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin binde beşi oranında idari para cezası verilir" hükmü uyarınca 582.081,49 TL idari para cezasi; "188 hastanın belgelerinin eksik olduğunun" tespit edilmesi üzerine de aynı Yönetmeliğin 19/3. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle Yönetmeliğin Ek-17., müeyyide formunun 19. sırasındaki "17 nci maddenin ikinci fikrasının (d), (e), (f) bentlerine, 19 uncu maddeye, 23 üncü maddeye ve 26 nci maddenin ikinci, üçüncüve dördüncü fikrasına, 30 uncu maddenin üçüncü fıkrasında yer alan bildirimle ilgili hususlara aykırılık halinde, Merkez uyarılır ve 15 gün süre verilir." hükmü uyarınca uyarma cezası verildiğinin Ankara Valiliği il Sağlık Müdürlüğünün 30/11/2021 tarih ve E-71574653-663.02 sayılı yazısı ile taraflarına bildirildiğini, oysa yaptırımın hukuka uygun olmadığını belirterek, 582.081,49 TL idari para cezasının ve uyari cezasının iptali ile ödenen 436.561,07 TL para cezasının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliği 14/02/2022 tarih ve D.İş No. 2021/13467 sayıh kararı ile,idari para cezası ile birlikte uyarı cezasının iptaline yönelik itiraz başvurusunun 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/1-8. fikraları gözetildiğinden sulh ceza hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadıği, başvuruyu değerlendirme görev ve yetkisinin idare mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle,başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Başvuru dilekçesi, başvuruya konu bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Kabahatler Kanununun 28. maddesine göre yapılan incelemede, idari yaptırım kararına (idari para cezasının ve verilen uyarı cezasının iptali cezasına) yönelik başvuru konusunda, Hakimliğimizin yetkili ve görevli olmadığı, başka bir deyişle başvuru konusu idarî yaptırım kararının sulh ceza hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı, başvuru sahibi Özel Ankara Güven Hastanesi hakkında, Ankara il Sağlik Müdürlüğü tarafindan 30.09.2014 tarihli Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik'in 20. maddesi uyarınca, Ek-17 müeyyide formu 21,sıradaki yaptırım ve aynı Yönetmeliğin 19/3. maddesi ihlal edildiğinden Ankara Valiliği Il Sağlık Müdürlüğü'nün 30.11.2021 tarih ve E-71574653-663.02 sayılı Valilik olurlu kararı ile 582.081,49 TL idari para cezası ve birinci kez uyarı cezası verildiği, başvuru sahibi vekili tarafından verilen idari para cezası ve uyarı cezasının iptaline karar verilmesinin talep edildiği, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun "Başvuru Yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrasında yer alan "(1) Ídarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir." şeklindeki düzenlemesinin aynımaddenin 8. fikrasında yer alan "(Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak Idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; İdarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte İdarîyargı merciinde görülür" düzenlemesi ile birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin idari para 

cezasının iptali ile birlikte hastane hakkında, Ankara Îl Sağlık Müdürlüğü tarafından 30.09.2014 tarihli Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamalan Ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik'in 19/3. maddesine göre verilen birinci kez uyarı cezasının iptali de talep edildiğinden, idari para cezası ile birlikte uyarı cezasının iptaline yönelik itiraz başvurusunun 5326 sayıl Kabahatler Kanununun 27/1-8. fikraları gözetildiğinde sulh ceza hakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadıği,başvuruyu değerlendirme görev ve yetkisinin, idare mahkemelerine ait olduğu dikkate alınarak başvurunun görev yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açiklanan nedenlerle;
1-Başvuru sahibi vekili tarafindan yapılan başvurunun, başvuru konusu idari yaptırım kararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı ve idari yargi görevli olduğundan görev yönünden REDDiNE,"
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara14. Ídare Mahkemesi 08/04/2022 tarih ve E.2022/708, K.2022/799 sayılı kararıile, açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun olmadığıgerekçesiyle, ayrı dilekçeler ile dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
5. Davacı vekili dilekçesini yenileyerek bu kez, sadece Ankara Valiliği il Sağlık Müdürlüğünün 30/11/2021 tarih ve E-71574653-663.02 sayılı yazısı ile bildirilen, 582.081,49 TL idari para cezasının iptali ile ödenen 436.561,07 TL para cezasının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle dava açmiştir.

6. Ankara 14. Ídare Mahkemesi 26/04/2022 tarih ve E.2022/906, K.2022/900 sayılı kararıile, uyarma cezasının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırim türlerinden biri olduğu, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Kanunu'nda uyarma cezasına ve idari tedbirlere itiraz konusunda görevli yargı yerinin belirtilmediği ve bu davada sadece uyarma cezasının dava konusu edildiği dikkate alındığında, Kabahatler Kanunu uyarınca, davanın görüm ve çözümünde, adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
7. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 15/12/2022 tarih ve E.2022/1979,K.2022/2826 sayılı kararı ile, mahkeme tarafindan 188 hastanın belgelerinin eksik olduğu gerekçesiyle davacı şirket hakkında tesis edilen ve bakılmakta olan davanın konusunu oluşturmayan uyarma cezasına ilişkin tespit ve değerlendirmelerde bulunularak karar verildiği, dava konusu olan idari para cezasının iptali talebi hakkında herhangi bir hüküm kurulmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

8. Ankara 14. İdare Mahkemesi 02/03/2023 tarih ve E.2023/96, K.2023/606 sayılı kararı ile,dava konusu para cezasına karşi açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
9. Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 7. ÍdariDava Dairesi 06/07/2023 tarih ve E.2023/1392,K.2023/1755 sayılı kararı ile, davacı tarafindan davanın ilk olarak Ankara 8. Sulh Ceza Hakimliğinde açıldığı, bu yargı mercinin görevsizlik kararı üzerine idari yargı yerinde yeniden dava açıldığı göz önüne alındığında, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve işin incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar verilmesi gerekirken, davanın görev yönünden reddine karar verilmesinde usul hükümlerine uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırilmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine 

gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
10. Ankara 14. İdare Mahkemesi 19/09/2023 tarih ve E.2023/1342 sayılı kararı ile, idari para cezasının Özel Hastaneler Yönetmeliğine göre verildiği, yönetmeliğin dayanağı olan 3359 sayılıSağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nda da idari para cezasına karşı kanun yolunun gösterilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca davaya konu idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
11. 3359 sayılı Sağlik Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 11. maddesi şöyledir:
"Sağlık hizmeti sunumu ile ilgili tüm iş ve işlemler Sağlık Bakanlığınca denetlenir.
Olağanüstü durumlarda mesleğini icraya yetkili kişilerce acil sağlık hizmeti ulaşana ve sağlık hizmeti devamlılık arz edene kadar verilecek olan sağlık hizmeti hariç, ruhsatsız olarak sağlık hizmeti sunan veya yetkisiz kişilerce sağlık hizmeti verdirenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Özel izne tabi hizmet birimlerini Sağlık Bakanlığından izin almaksızın açan veya buralarda verilecek hizmetleri sunan sağlık kurum ve kuruluşları, bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yarısına kadar idari para cezası ile cezalandırılır.

Bakanlıkça belirlenen kayıtları uygun şekilde tutmayan veya bildirim zorunluluğunu yerine getirmeyen sağlık kurum ve kuruluşları iki defa uyarılır. Uyarıya uymayanlara bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde biri kadar idari para cezasi verilir.

Sağlik Bakanlığınca belirlenen acil hastaya müdahale esaslarına; personel, tibbi cihaz ve donanım, bina ve hizmet birimleri, malzeme ile ilaç standartlarına uyulmaması hâllerinde bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde beşine kadar idari para cezası uygulanır.

Bu maddedeki idari para cezasını gerektiren fillerin bir yıl içinde tekrarı hâlinde idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır; üçüncü defa işlenmesinde ise sağlık kurum ve kuruluşunun ilgili bölümünün veya tamamının faaliyeti on güne kadar durdurulur. Aynı isim ve sahiplikte birden fazla sağlık kurum ve kuruluşu bulunması hâlinde idari yaptırımlar sadece ihlalin yapıldığı sağlık kurum ve kuruluşu ile sınırlı olarak uygulanır.

Bu maddede belirtilen idari para cezalarinı vermeye valiler, faaliyet durdurma cezasini vermeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezleri yönünden Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca düzenlenir."
12. Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci; çocuk sahibi olamayan evli çiftlerden, tibben uygun görülenlerin üremeye yardimci tedavi metotları vasitasiyla çocuk sahibi olmaları için yapilacak uygulamanın esaslarıni, bu uygulamayi yapacak merkezlerin açılmasi, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esaslari düzenlemektir."
13. Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, bünyesinde üremeye yardımcı tedavi merkezi bulunan üniversite ile kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve hastaneleri, tip merkezleri ile özel hastaneleri ve gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerine ait müstakil üremeye yardımcı tedavi merkezlerini ve bunların üremeye yardımcı tedavi yöntemleriyle ilgili faaliyetlerini ve işletenlerini kapsar."
14. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik; 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncümaddesi, 9 uncu maddesinin birinci fikrasinın (c) bendi ile ek 11 inci maddesi ve 11/10/2011 tarihli ve 

663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 incı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır."
15. Yönetmeliğin "Kayıt sistemi" başlıklı 19. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(3) Merkeze müracaat eden her hasta için bir hasta dosyası hazırlanır. Hasta dosyasinda;
a) Eşlerin nüfus cüzdanı ve evlilik cüzdanı fotokopileri ile fotoğrafları,
b) Hastanın merkeze müracaatı için sevk eden/rapor düzenleyen yetkili kurum ve kuruluş ile rapor düzenleyen ve/veya sevk eden hekim bilgileri, daha önce uygulanan tedaviler, merkezde yapılan tanı ve tedavi amaçlı tüm işlemlere ilişkin belgeler ve ayrıntılı anamnez kronolojik sıraya göre,
c) Merkezde yapılan tüm işlemlere ait bilgi ve belgeler ile formlar, saklanması ve imhasıgereken numunelere ait bilgiler,
c) Müracaat eden çiftlerden erkekle ilgili spermiyogram, yapılmiş ise testis doku biyopsisi sonucu ve bazal hormon değerleri gibi erkeğin üreme durumunu gösteren bilgiler,
d) Yapılan işlemler ve daha önce ÜYTE tedavisi görmüş ise transfer edilen embriyo sayısının yer aldığı epikriz raporu,
yer alır.."
16. Yönetmeliğin "Üreme hücreleri ve gonad dokularının saklanma kriterleri" başlıkh 20.maddesinin birinci ve altıncı fikraları şöyledir:
"(1) İkinci ve üçüncü fikralarda belirtilen tibbi zorunluluk halleri dışında üreme hücreleri ve gonad dokularının saklanması yasaktir.

(6) Bu maddenin ikinci ve üçüncü fikralarında belirtilen numuneler, merkezlerde en fazla beş yıl süreyle saklanır. Beş yıldan fazla saklanması Bakanlığın iznine tabidir. Saklanan numunelerin değerlendirmeleri, sayımları ve tekrar kullanılmasını engelleyecek şekilde imhası ilgili müdürlük bünyesinde kurulacak komisyon marifetiyle yapılır."
17. Yönetmeliğin Ek-17 Müeyyide Formu 19. sırasının dava konusu işlemle ilgili kismışöyledir:
"17 nci maddenin ikinci fikrasinın (d), (e), (f) bentlerine, 19 uncu maddeye, 23 üncü maddeye ve 26 nci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fikrasına, 30 uncu maddenin üçüncü fikrasında yer alan bildirimle ilgili hususlara aykirılık halinde" birinci tespitte "Merkez uyarılır ve 15 gün süre verilir."müeyyidesinin uygulanacağı belirtilmiştir.

18. Yönetmeliğin Ek-17 Müeyyide Formu 21. sırasının dava konusu işlemle ilgili kısmi söyledir:
"20 nci madde hükümlerine aykırılık halinde" birinci tespitte "Bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin binde beşi oranında idari para cezası verilir." müeyyidesinin uygulanacağı belirtilmiştir.
19. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:“(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
20. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”
21. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına ikarşi,

kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, davacışirkete verilen idari para cezası yönünden doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, davacı şirkete ait hastanede, 7 kişiye ait gonad dokusu/üreme hücresinin saklanmasınıgerektiren tibbi zorunluluk belgesinin olmadığının tespit edildiğinden bahisle uygulanan ve Ankara Valiliği Il Sağlık Müdürlüğü'nün 30/11/2021 tarih ve E-71574653-663.02 sayılı yazısı ile bildirilen,582.081,49 TL idari para cezasının iptali ve ödenen 436.561,07 TL para cezasinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
25. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de,Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandıği ifade edilmiștir.

26. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı, ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılik iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle, idari yargının görev alanına giren bir yaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusu edilmiş olması halinde idari yargının bu davaya ve aynı maddi olaya ilişkin idari para cezası kararına karşı açılan veya açılacak davaya da bakacağı kuşkusuzdur.
27. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren idari yaptırım kararının da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılıği iddiasının da, idari yargi yerinde görüleceği sonucuna varilarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228,K.2022/294, 31/03/2022).


28. Dosyanın incelenmesinden, davaci şirkete ait hastanede "7 hastaya ait gonad dokusu/üreme hücrelerinin saklanmasını gerektiren tibbi zorunluluk belgesinin olmadiğının" tespit edilmesi üzerine Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle Yönetmeliğin Ek-17 müeyyide formu 21.sırasındaki "20 nci madde hükümlerine aykırılık halinde" birinci tespitte "bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin binde beși oranında idari para cezası verilir" hükmü uyarınca 582.081,49 TL idari para cezasi;"188 hastanın belgelerinin eksik olduğunun" tespit edilmesi üzerine de aynı Yönetmeliğin 19/3maddesinin ihlal edildiğinden bahisle Yönetmeliğin Ek-17 müeyyide formu 19. sirasındaki "17 nci maddenin ikinci fikrasinin (d), (e), (f) bentlerine, 19 uncu maddeye, 23 üncü maddeye ve 26 nci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fikrasına, 30 uncu maddenin üçüncü fikrasında yer alan bildirimle ilgili hususlara aykırılık halinde" birinci tespitte "Merkez uyarılır ve 15 gün süre verilir." hükmü uyarınca uyarma cezası verilmesine ilişkin Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 26/11/2021 tarih ve E-71574653-020 sayılı işleminin davacı şirkete tebliğ edildiği; davacı şirket tarafindan adli yargı yerinde idari para cezasının ve uyarma cezasının iptali için dava açıldığı; idari yargı yerinde de aynı istemle dava açılmiş ise de mahkemece dilekçenin reddedilmesi üzerine, 582.081,49 TL idari para cezasinin iptali ve ödenen 436.561,07 TL para cezasının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava dilekçesinin yenilendiği; dava konusu işlemin incelenmesinden, söz konusu idari para cezası ve uyarma cezasına dayanak oluşturan eylemlerin ve bu eylemler karşılığında verilen cezaların yasal dayanaklarının farklı olduğu anlaşılmaktadır.

29. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, 3359 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmeliğinin 20. maddesi uyarınca verilen salt idari para cezasına karşi açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

30. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 14. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/02/2022 tarih ve D.İşNo.2021/13467 sayılı görevsizlik kararının idari para cezasına ilişkin kısmının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 14. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/02/2022 tarih ve D.İş No.2021/13467 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ İDARi PARA CEZASINA İLİŞKİN KISMININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN
*

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/542
KARAR NO : 2023/666
KARAR TR : 27/11/2023

ÖZET : Maddi hasarh trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.M.

Vekili : Av. Rüya ÖCAL 
Davalı: Adana Îl Emniyet Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 21/08/2023 tarihinde Adana ili, Seyhan ilçesi, Gülbahçesi Mahallesinde davacinın sevk ve idaresindeki 01....... plakalı aracı karıştığı maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazasısonucunda Adana Il Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce düzenlenen Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Adana 4. Sulh Ceza Hâkimliği 01/09/2023 tarih ve D.İş.No.2023/6005 sayılı kararı ile,"...Bu düzenlemelere göre, maddi hasarlı kaza tespit tutanağı, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek cezai ve hukuki uyuşmazlikların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belgedir.5235 sayılı Adli Yargi İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 10. maddesi çerçevesinde, sulh ceza mahkemesine görev yükleyen “Diğer Kanun" niteliğindeki 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu Kanuna göre çıkarılan KarayollarıTrafik Yönetmeliğinde, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali için sulh ceza mahkemesine başvurulacağı yönünde hiçbir hüküm bulunmamaktadır. Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı, 5326sayılı Kabahatler Kanununun “Idari Yaptirımlar" başlıklı 16. maddesinde yer alan idari para cezası ile idari yaptirımlar kapsamına da girmemektedir. Esasen; maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanaği düzenlenmesi ile, ilgililerin iptali için başvuruda, bulunabileceği, bir idari yaptırım veya tedbir niteliğinde bulunmayan durum (ve/veya delil) tespitinden ibarettir. Ozel Kanunlarla çözümü sulh ceza mahkemelerine bırakılmış, idari yaptırım veya tedbir niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli veya idari yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görülmesi sırasında, o mahkemelerce değerlendirilecek bir tutanak olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın iptali isteminin, bu açıdan da sulh ceza mahkemesinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır. Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanaği, ileride görülecek uyuşmazlıklarda, bir idari işleme veya adli yargının görev alanına giren konularda bir mahkeme kararına konu edildiği takdirde, ilgililerce idari işlem veya adli merciilerce verilen kararın kanun yolu incelemesinde, itirazların ileri sürülebileceği belge olduğundan ve maddi hasarlı trafik kazasının iptali ve kusur oranının yeniden belirlenmesi talebinin Sulh Ceza Mahkemesinin görevleri arasında bulunmadığından, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2013/17365 esas ve 2013/23320 sayılı10/10/2013 tarihli kararının da bu yönde olduğu ve ayrıca kaza tespit tutanağının iptali başvurusu kapsamında bir keşif yapılması gerektiği, ve keşif neticesinde kusur durumuna ilişkin bilirkişi incelemesinin şart olduğu da gözetildiğinde; bu sayılan işlemlerin kaza tespit tutanağına ilişkin olarak açılacak asıl ceza ve hukuk davalarında ilgili mahkemelerce yapılmasi, yargilamayı yapan hakim tarafindan olay yerinde keşif sırasında olayın oluşumu, sonuçları mevcut delillerle ilişkilendirilerek incelenmesi ve hakimin kendisinin bizzat olaya vakıf olmasının yargılamanın sıhhati açısından daha sağlıklı olduğu, asıl işlevi soruşturma aşamasında hakim tarafindan yapılması gereken usuli işlemleri 

yapmak olan sulh ceza hakimliklerinin asıl yargılamanın yerine geçecek veya önünü kapatacak mahiyette işlem tesisinin uygun olmayacaği, bununla beraber iptal talebinde bulunan tarafların ayrıca hukuk mahkemelerinden kusur durumunun tespiti için HMK'nın 400. Maddesi kapsamında tespit davası açarak talepte de bulunabilecekleri kanaatiyle Anayasa Mahkemesinin 2013/7304 başvuru numaralı 15/04/2015tarihli kararında da belirtildiği üzere, Adana Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü, Kaza İnceleme Ve Değerlendirme Büro Amirliğinin 21/08/2023 tarih ve 135363 kaza tespit tutanağına yapılan itirazın reddine karar vermek gerekmiştir. Başvuranın yetkili idare mahkemesine başvuruda bulunma hususunda muhtariyetine, itirazın reddine ... " karar vermiş bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Adana 2. Ídare Mahkemesi 05/10/2023 tarih ve E.2023/1825 sayılı kararı ile, "..Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanaği, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görümüsırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarl kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.

Bu durumda, davacı tarafindan, trafik kazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idari yargıyerinde görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır. Nitekim; benzer nitelikteki bir davada. Uyuşmazlik Mahkemesince verilen 23/01/2023 tarih ve E:2022/769, K:2023/8 sayıli kararda bu doğrultudadır.
Açıklanan nedenlerle; görevli yargı merciinin belirlenmesi için Uyuşmazlik Mahkemesi'ne başvurulmasına, Adana 4.Sulh Ceza Hakimliğinde açılan davada, anılan Hakimliğin 2023/6005 D.İş.sayılı dava dosyası ile birlikte işbu dava dosyasının Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine,uyuşmazlığın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nce bir karar verilmesine kadar ertelenmesine...'karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik"başlığını taşıyan 83. maddesi şöyledir 

“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabitaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafik zabitasinca el konulur.

Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabitaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabitasına gönderilir.

Karayollarında meydana gelen ve yalniz maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşması halinde ve fil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.

Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabita; iz ve delilleri kaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.

Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir."

6. 2918 sayılı Kanun'un “Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
7. 2918 sayılı Kanun'un “Suç ve ceza tutanakları" başlıklı 114. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fikra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarını işleyenler hakkında yetki sınırları içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı personeli ile Ulaştırma Bakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkili kılınmış personelince tutanak düzenlenir.

Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fikra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.

(...)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.(..))

8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin, “Trafik Kazalarına El Konulması" başlıklı 154. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabitaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlemek üzere de trafik zabitasınca (polis veya jandarma), el konulur.

Trafik zabıtasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanaği, örneğine uygun olarak mahalli zabita tarafindan düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabitasına gönderilir.(...)"
9. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler başlıklı 156. maddesi şöyledir:
"(Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi 
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa ölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.

Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayisına göre taraflara verilmek üzere yeter sayida düzenlenir.

Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşimına ilişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.

2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabitası ve genel zabitanın görevli personeli yetkilidir.

Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevli tarafindan rapor şeklinde de düzenlenebilir.

Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir.

3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.


4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazasıtespit tutanağı düzenlenir.

5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmalari suretiyle yapılır.

Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandiği maddi hasarlı trafik kazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemediği trafik kazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz ve delillerden kazanin oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri 
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere,trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.

Düzenlenen istatistik formlari, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ’nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Adana İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce düzenlenen 21/08/2023 tarihli Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
13. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
14. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanaği, kazaya karişan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların 

görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.

15. Bu durumda, davacı tarafindan, trafik kazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idari yargıyerinde görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Adana 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Adana 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 01/09/2023 tarih ve D.Íş.No.2023/6005 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasi gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
B. Adana 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Adana 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 01/09/2023 tarih ve D.Îş.No.2023/6005 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESiN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/543
KARAR NO : 2023/681
KARAR TR : 27/11/2023

ÖzET : 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca verilen idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : T.D.

Daval : Tarım ve Orman Bakanlığı 13. Bölge İl Şube Müdürlüğü
Vekili : Av. Suzan TÜRKDOĞAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Tarım ve Orman Bakanlığı 13. Bölge Kağızman Şube Müdürlüğünün 24/03/2023 tarihli idari yaptırım karar tutanağı ile davacıya, haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırma yapmadan pompalıyivsiz av tüfeğini yasadışı avda kullandığı, avcılık belgesi olmadan ve avlanma süreleri dışında avlandiğından bahisle, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 21. ve 24. maddeleri uyarınca 6.746 TL idari para cezası verilmiş ayrica 15/03/2023 tarihli idari yaptırım tutanağı ile davacıya ait sarsılmaz 

417-G21YT-480 seri numaralı yarı otomatik yivsiz av tüfeğinin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmiştir.

2. Davaci, idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Kağızman Sulh Ceza Hâkimliği 03/05/2023 tarih ve D.İş.2023/111 sayılı kararı ile,davacının 24/03/2023 tarihli idari yaptırım tutanağının ve 15/03/2023 tarihli mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararının, hukuka aykırılığı hususunda yapılan itirazda karar verme yetkisinin idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, başvurunun görev yönünden reddine karar vermişkarara itiraz edilmesi üzerine Kars Sulh Ceza Hakimliği 10/05/2023 tarih ve D.Íş. No. 2023/1270 sayılıkararı ile itirazın kesin olarak reddine karar vermiştir.

4. Davaci, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargida 
5. Kars İdare Mahkemesi 25/08/2023 tarih ve E.2023/656 sayılı kararı ile, davacinın 4915sayılı Kara Avcılıği Kanunu'na muhalefet suçundan 6.746 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına dair 24/03/2023 tarihli işlem ile av tüfeğinin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine dair 15/03/2023 tarihli işlemin iptalinin talep edildiği, öngörülen idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının 5326 sayıli Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptirım türlerinden biri olduğu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nda da idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargi yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlk Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanun'un amacı; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarıni, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altina alınmasıni, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının millî ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamaktır.
(Değişik ikinci fikra: 23/1/2008-5728/505 md.) Bu Kanun av ve yaban hayvanlarını ve yaşama ortamlarıni, bunların korunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatı yönetimini, avlakların kurulmasi, işletilmesi ve işlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yaban hayvanlarının üretiminin,ticaretinin düzenlenmesini, toplumun bilinçlendirilmesini, avciların eğitimini, av ve yaban hayatina ilişkin suç ve kabahatler ile bunların takibi ve cezalarını kapsar."
7. 4915 sayılı Kanun'un "Av sezonu" başlıklı 5. maddesinin birinci ve ikinci fikrası şöyledir:
"Sürüngen, kuş ve memeli av hayvanlarinın sınif ve türlerine göre eş tutma, üreme, yavru büyütme, erginleşme gibi yaşam evrelerini dikkate alarak avlanma sürelerinin başlama ve bitiş tarihleri ile populasyon durumuna göre avlanma günleri ve av miktarlarini tespit etmeye, Devlet avlaklari ve genel avlaklarda bazı türlerin avını ve bazı avlaklarda avlanmayı belli bir süre yasaklamaya; il av komisyonlarının görüş ve önerileri doğrultusunda Merkez Av Komisyonu, özel avlaklar ile örnek 

avlaklarda ise Bakanlık yetkilidir. Nesli tehlike altında olan, nadir, hassas ve benzeri statülerde yer alan türler ile endemik ve göçmen türlerin korunması amacıyla gerekli koruma tedbirlerini almaya, bu türler için bu Kanun'da adı geçen koruma alanlarını oluşturmaya ve bu alanları ekolojik ihtiyaçlarına göre yönetmeye, doğal türlerin azalması veya nesillerinin tehlike altına girmesi durumunda yeniden yerleştirme çalışmalarının ekolojik prensiplere göre yapılmasını sağlamaya, av yasağına ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, avcılığın denetlenmesi ve izlenmesi çalışmalarını yapmaya ve uygulamada gerekli tedbirleri almaya Bakanlık yetkilidir.

Merkez Av Komisyonunca tespit edilen av miktarları ve avlanma süreleri dışında avlanılamaz."
8. 4915 sayılı Kanun'un "Avlanma esas ve usulleri" başlıkli 6. maddesinin birinci ve ikinci fikrası şöyledir:
"Avlanma, avcılık belgesi ve avlanma izni almak şartıyla, yasalarla izin verilen silâh, araç ve eğitilmiş hayvanlarla, avlanma plânlarına veya Merkez Av Komisyonu kararlarına göre yapılır 
Zehirle avlanmak yasaktır. Haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırılmamış otomatik, yarıotomatik, pompalı ve benzeri yivsiz av tüfekleri ile havalı tüfek ve tabancalar avda kullanılamaz.Eğitilmiş hayvanlarla ve mücadele kapsamında kullanım yeri, sekli ve özellikleri Merkez Av Komisyonunca belirlenecekler dışında kara, hava araçları ve yüzer araçlarla, ses, manyetik dalga, ışık yayan araç ve gereçler, canlı mühre, tuzak, kapan ve diğer benzeri araç, gereç ve usullerle avlanılamaz.Avda kullanımı Merkez Av Komisyonu kararı ile men edilen ses ve manyetik dalga yayan cihazlar, tuzak ve kapanlar ile benzeri araç ve gereçlerin pazar ve ticarethanelerde bulundurulması ve satişi yasaktir.Özellikleri Merkez Av Komisyonunca belirlenenlerin dışında gümeler kurulamaz ve bu gümelerde avlanılamaz.

9. 4915 sayılı Kanun'un“Avlanma izni” başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Avcılık belgesi sahibi avcılar, avlanmak istedikleri av yılına ait avlanma izin ücretini Döner Sermaye İşletmesine yatirmak suretiyle avlanma izni almak zorundadırlar. Avlanma izin ücreti Bakanlıkça, hayvan gruplarına, avlanmanın il, bölge veya ülke genelinde yapılmasına göre farklı olarak tespit edilebilir. Avlanma izni bir av yılı içindir.

Avlaklarda, avcılik belgesi ve avlanma izni olmadan avlanılamaz.
Özel avlaklarda üretilip salınan türlerin avlanması için gerekli izin, avlak sahibi veya işletenlerce ücreti karşılığı verilir. Bu ücretin %10'u Döner Sermaye İşletmesine yatırılır, aksi takdirde özel avlak kurulus izni iptal edilir.

Avlanma izin ücretlerinin tahsili ve Döner Sermaye İşletmesine yatirılması ile ilgili esaslar Bakanlıkça tespit edilir."
10. 4915 sayılı Kanun'un "Suç ve kabahatlerin takibi" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"Avcılığın kontrolü, av hayvanlarının korunması, av yasaklarının takibi ve bu Kanun'un 19 uncu maddesi kapsamında üretim yapan yerlerin denetimi Bakanlık ve Orman Genel Müdürlüğünce yapılır.4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu ile 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılıJandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanunu hükümleri saklıdır.

Genel kolluk ile, av yasaklarının takibi ile görevli olan av koruma memurları ve saha bekçileri,bu Kanun'da belirtilen yasaklara aykiri hareket edenleri avlanmadan men etmeye, haklarında tutanak düzenlemeye; yasaklanan fiillerin konusunu oluşturan veya bu fiillerin işlenmesi suretiyle elde edilen canli veya cansız hayvanlar ve bunların türevleri ile avlanmada kullanması veya avlaklarda, pazaryeri ve ticarethanelerde bulundurulması yasak olan eşya ve vasitalara elkoymaya ve bu amaçla yakalamaya görevli ve yetkilidir. Av yasağına aykırı hareket edenler, olay yerinde gerekli tutanaklar düzenlendikten sonra derhal serbest birakılir. Hüviyeti tespit edilemeyenler vakit geçirilmeksizin hüviyeti tespit edilebilecek en yakın köyün muhtar veya ihtiyar heyetine ve bunlarla da tespiti mümkün olmazsa en yakın zabita merkezine götürülür ve Kabahatler Kanunu'nun 40 incı maddesine göre işlem yapılır.Görevli memurların bulunmadığı yerlerde, kır ve köy bekçileri ile köy muhtarları da aynı yetkiyi haizdir.
Elkonulan ve bulundurulması suç oluşturan silâhlar soruşturma evrakı ile birlikte Cumhuriyet başsavcılığına intikal ettirilir.

Canlı av hayvanları hemen, yarah olanlar ise tedavi edildikten sonra doğaya salinır veya Türkiye'nin uluslararası sözleşmelerdeki taahhütleri de dikkate ahınarak Bakanlıkça gerekli işlem yapılır.

Av koruma ve kontrollerinde Bakanlık görevlilerine veya güvenlik güçlerine gönüllü destek sağlamak üzere Bakanlıkça belirlenecek kişilere fahri av müfettişliği görev ve unvanı verilebilir. Fahri av müfettişleri; bu Kanun'a göre yasak avlanma sayılan fiilleri işleyenler hakkında işlem yapılması amacıyla Genel Müdürlükçe kendilerine verilen tutanağı düzenleyerek en geç bir hafta içinde en yakın orman idaresi birimine teslim etmek mecburiyetindedir. Fahri av müfettişlerinin seçimi, eğitimi, görev ve yetkileri ile çalışma esas ve usulleri Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Avcılar talep hâlinde av koruma memurlarına, saha bekçilerine, polis ve jandarma ile köy ve kır bekçilerine, köy muhtarı ve ihtiyar heyeti üyelerine avlanma belge ve izinleri ile avladıkları hayvanlarıibraz etmek zorundadırlar. Bu Kanun'a aykırılık oluşturan fillerin ihbarında ve talep hâlinde takibinde köy ve kir bekçileri, köy muhtarı ve ihtiyar heyeti üyeleri av koruma memurlarına ve saha bekçilerine yardıma mecburdurlar.

Av koruma memurları ve saha bekçilerinden; Bakanlikça lüzum görülecek olanlara,Cumhurbaşkanınca belirlenen silâhlar demirbaş olarak verilir. Av koruma memurları ve saha bekçileri bu Kanun'la kendilerine verilen görevlerini ifa sirasında silâhlarını 6831 sayılı Kanunun 78 inci maddesinde belirtilen hâllerde kullanabilirler.

Av koruma memurları görevlerini yaparken ilgili bakanlıkların görüşü alınarak, rengi ve biçimi Bakanlıkça tespit edilen resmî kiyafet giymek mecburiyetindedirler. Resmî kiyafetler, silâh, telsiz ve diğer teçhizat ile araç ve gereçler Bakanlıkça verilir."
11. 4915 sayılı Kanun'un "Yasaklara uymama" başlıklı 21. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"4 üncü maddenin birinci, ikinci ve altıncı fikralarına aykırı hareket edenlere, 5 inci maddenin birinci ve ikinci fikraları gereğince tespit edilen av miktarı ve avlanma süreleri dişinda avlananlara, 12nci maddenin üçüncü fikrası gereğince Bakanlıkça getirilecek yasaklara uymayanlara, her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir"
12. 4915 sayılı Kanun'un "Avlanma esaslarına uymama ve belgesiz avlanma" başlıklı 24.maddesi şöyledir:
"6 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fikralarında sayılan zehirle avlanma hariç diğer yasaklara ve esaslara aykırı hareket edenlere her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere yüzelli Türk Lirası idarî para cezasi verilir.

Zehirle avlananlar, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılir. Ayrica, faillerin avcılık belgesi iptal edilir ve bir daha belge verilmez.
Bu Kanun'a göre alınması gereken avcılık belgesini almadan avlananlara üçyüz Türk Lirası;avlanma izni olmadan avlananlara ise yüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Yabancı avcılık belgesi veya geçici avcılık belgesi almadan avlananlara bin Türk Lirası idarîpara cezası verilir.

Avcılık belgesini ve avlanma izin belgesini yanında taşımadan avlananlara yirmi Türk Lirasıidarî para cezasi verilir.

13. 4915 sayılı Kanun'un "Avdan men etme ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başliklı 28.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'la yasak edilen fiilleri işleyenler derhal avdan men edilir.
Bu Kanun'un 20 nci maddesi kapsamında elkonulan av hayvanları ve türevleri ile sair eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mahallî mülkî amir tarafindan karar verilir.
Mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilen cansız av hayvanları ile, avlanan hayvanlardan elde edilen ürünler ve sair eşya Çevre ve Orman Bakanlığı tarafindan satılarak bedeli Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir.

Canlı olarak el konulan ve özel bakım ve tedaviye muhtaç olmayan av hayvanlari, Bakanlık yetkilileri tarafindan başka bir şekilde değerlendirilmesine karar verilmediği takdirde, doğal yaşama ortamlarında serbest birakılır.

Bu madde hükümlerine göre mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verilmiş olsa bile, yasak avlanma ile yaban hayatında ve ekosistemde meydana gelen tahribat ve eksilme nedeniyle hükmolunacak tazminat av hayvanı türlerine göre Bakanlıkça tespit edilen değerler üzerinden hesaplanır. Hükmolunan tazminat, Döner Sermaye İşletmesine gelir kaydedilir.


14. 4915 sayılı Kanun'da bu Kanun uyarınca verilen idari para cezasına ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
15. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
16. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir 
17. 5326 sayılı Kanun'un“Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.
(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanilmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanilmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna,aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idari para cezası veya başka bir idari yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya gecirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.

(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir"
18. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıkhı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


B. Esasın Încelenmesi 
20. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAȘl'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava davacının, haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırma yapmadan pompalı yivsiz av tüfeğini yasadışı avda kullandıği, avcılık belgesi olmadan avlandığı ve avlanma süreleri dışında avlandiğından bahisle, 4915 sayılı Kanun'un 21. ve 24. maddeleri uyarınca verilen 6.746 TL idari para cezası ile yarı otomatik yivsiz av tüfeğinin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararının iptali istemiyle açılmiştır.

22. Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

23. Încelenen uyuşmazhıkta, uygulanan idari para cezası ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptiırım türlerinden biri olduğu, 4915sayılı Kanun'da da idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.

24. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Kars İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Kağızman Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 03/05/2023 tarih ve D.İş.2023/111sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kars İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Kağızman Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 03/05/2023 tarih ve D.İş.2023/111 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALİŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/546
KARAR NO : 2023/682
KARAR TR_ : 27/11/2023

ÖZET : 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca, davacı şirkete ait ürünlerin piyasadan toplanması için gerekli işlemlerin başlatılması ve ürünlere el konularak yediemine teslimine ilişkin olarak tutulan tutanağın iptali istemiyle açılan davanın, Kabahatler Kanunu'nun 3 ve 27/1. maddesi uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Antalya Alkollü İçecek San. Tic. A.Ş.

Vekili : Av. Kemali Fikret ÇELiK 
Davalı: Antalya Valiliği (İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü)
Vekili : Av. Bedriye Deniz ŞEKER 

I, DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkil şirket tarafindan üretilen "E.B.R." markalı ürünün, "gıdanın bütün bileşenlerinin üretim sırasında kullandıkları miktara göre ağırlıkça azalan sırayla listede bulunmadığı",bileşenler listesinde "tarımsal kökenli etil alkol" olarak belirtilmediği ve tüketicileri yanılttığıgerekçesiyle, ürünlerin piyasadan toplanması için gerekli işlemlerin başlatılması ve ürünlere el konularak yediemine teslimine ilişkin olarak tutulan 25/07/2014 tarih ve 07.2014.00.ÜRT-BÜR.-67 sayılı tutanak ile dayanağı Gida, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gida ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 04/07/2014tarih ve 26598 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Antalya 1. İdare Mahkemesi 25/11/2015 tarih ve E.2014/1478, K.2015/1341 sayılı kararıile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle,işlemin iptaline karar vermiş, bu karara karşı temyiz isteminde bulunulmuştur.
3. Danıştay 10. Dairesi 03/04/2019 tarih ve E.2016/10566, K.2019/2541 sayılı kararı ile, idari tedbir niteliğindeki idari yaptırıma karşı açılan davanın 5326 sayılı Kanun uyarınca sulh ceza hakimliğinde görülmesi ve davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenmesi suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadiğıgerekçesiyle, temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bu karara karşi, davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Danıştay 2. Dairesi 06/12/2021 tarih ve E.2021/5402, K.2021/4707 sayılı kararı ile, karar düzeltme isteminin reddine karar vermiştir.

5. Antalya 1. İdare Mahkemesi 27/01/2022 tarih ve E.2022/89, K.2022/95 sayıl kararı ile,uyuşmazlığın adli yargı mahkemelerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir.

"İncelenen uyuşmazlıkta, 5996 sayılı Kanun uyarınca davacı şirket hakkında uygulanan idari 

yaptırımın, idari tedbir niteliğinde olduğu hususunda duraksama bulunmamaktadır. Söz konusu idari yaptirımın; 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde sözü edilen ilgili kanunlarda yer alan tedbirler kapsamında olduğu; 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesi ve 27. maddesinin 8. fikrası kapsamına giren idari işlemlerden de olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, 5996 sayılı Kanun'da kanun yolu gösterilmediği dikkate alındığında; idari tedbir niteliğindeki idari yaptırıma, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun genel hükümlerinin uygulanması ve bu yaptırıma karşı açılan davanın sulh ceza hakimliğinde görülmesi gerekmektedir.

Bu durumda; dava konusu uyuşmazlğın adli yargı görev yerlerince görülmesi gerektiğinden davanın görev yönünden reddi gerekmektedir..."
6. Temyiz isteminde bulunulması üzerine Danıştay 2. Dairesi 09/06/2022 tarih ve E.2022/1913,K.2022/3524 sayılı kararı ile, temyiz isteminin reddine, mahkeme kararının onanmasına karar vermiş,karar düzeltme istemi de, ayni Dairenin 21/02/2023 tarih ve E.2022/3903, K.2023/579 sayılı kararı ile reddedilmiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.

7. Davacı vekili, bu kez 25/07/2014 tarih ve 07.2014.00.ÜRT-BÜR.-67 sayılı "resmi kontrol raporu" ile ekinde yer alan "elkoyma ve yediemin" tutanağının iptali istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
8. Antalya 3. Sulh Ceza Hakimliği 14/08/2023 tarih ve Değişik Iş No:2023/3134 sayılıkararı ile, başvurunun görev nedeniyle reddine, karar kesinleştiğinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..5326 Sayılı Kanunun 27. maddesinde Sulh Ceza Hakimliklerinin görevi 'idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.' hükmüyle sınırlısayılı olarak sayıldığıi, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırımlara karşı Sulh Ceza Hakimliklerine başvuru yolunun açık olduğu, başvuru konusu idari işlemlerin mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve idari para cezası niteliğinde olmadıği, başvuru konusunun idarenin Resmi Kontrol Raporu ve Elkoyma ve Yediemin Tutanağının hukuka aykırılığı iddiasına ilişkin olduğu, bu kapsamda idarenin diğer işlemlerine karşı idari yargının görevli olduğu ve başvuruyu inceleme görevinin de idare mahkemelerinde olduğu anlaşıldığından 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun görev nedeniyle reddine, karar kesinleştiğinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazhk Mahkemesine gönderilmesine..."
9. Antalya 3. Sulh Ceza Hakimliği 29/09/2023 tarih ve Değișik İş No.2023/3134 sayılı üst yazısıile, davacı vekilinin dilekçesi de dikkate alınarak dava dosyalarını, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına göndermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
10. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlıği, Gida ve Yem Kanunu'nun, "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
(1) Bu Kanunun amaci, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan islahı ve refahıni, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır."
11. 5996 sayılı Kanun'un, "Gida ve yem güvenilirliği şartları" başlıkl 21. maddesinin 5. fikrasışöyledir:
"Gida kodeksine aykiri gida ve gida ile temas eden madde ve malzeme üretilemez, işleme tâbi tutulamaz ve piyasaya arz edilemez.'

12. 5996 sayılı Kanun'un, “Sorumluluklar” başlıklı 22. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Gida, gida ile temas eden madde ve malzeme ve yem ile ilgili faaliyet gösteren işletmeciler,kendi faaliyet alanının her aşamasında bu Kanunda belirtilen şartları sağlamak ve bunu doğrulamakla yükümlüdür.

(2) Gıda ve yem işletmecisi ürettiği, işlediği, ithal ettiği, satışını veya dağitımını yaptığı bir ürününün, gıda ve yem güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi veya buna ilişkin makul gerekçelerinin olması durumunda, söz konusu ürünü kendi kontrolünden çıktığı aşamadan başlamak üzere, toplanması için gerekli işlemleri derhal başlatmak ve konu ile ilgili Bakanlığı bilgilendirmek zorundadır. Gida ve yem işletmecisi, ürünün toplanması gerektiğinde, toplanma nedeni hakkında tüketiciyi veya kullanıcıyı doğru ve etkin olarak bilgilendirmek ve gerekli hâllerde, insan sağlığınıkorumaya yönelik alınacak tedbirlerin yeterli olmaması durumunda, tüketiciye veya kullaniciya ürünün iadesi için çağrida bulunmak zorundadır.

(3) Gıda ve yem işletmecisi, faaliyeti ile ilgili istenen kayıtları güncel tutmak, istendiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır.

(4) Piyasaya arz edilecek gıda ve yemlerden onay alınması zorunlu olanlar Bakanlıkça belirlenir.Ürün sahibi, onay için Bakanlıkça talep edilen bilgi ve belgeleri sunmak zorundadır. Bu ürünlerin, onay alınmadan üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı yasaktır.

(5) Bakanlık, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlamak için, gıda ve yem işletmecilerinin üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında resmî kontrolleri yapar, gida ve yem işletmeleri ile ilgili kayıtlari tutar.

(6) Gida ve yem işletmecisi, ürünle ilgili riskin önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılmasından sorumlu olup, bu gibi tedbirlerin alınmasında Bakanlıkla işbirliği yapar. Ilgililer,Bakanlıkça alınan önlemlerin uygulanması sırasında hiçbir şekilde engelleme yapamaz.
13. 5996 sayilı Kanun'un, “Gida ve yemde izlenebilirlik ve etiketleme, sunum ve reklâm ile tüketici haklarının korunmasi” başlıklı 24. maddesi şöyledir:
" (1) Gıda veya yem işletmecileri izlenebilirliği sağlamak amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında, sorumluluğundaki gida veya yemin, gida veya yeme ilave edilecek her türlü maddenin ve gidanın elde edildiği hayvanın takibinin yapılabilmesi için, bir sistem oluşturmak ve talep hâlinde bu bilgileri Bakanliğa sunmak zorundadır.

(2) Piyasaya arz edilecek gida ve yem, izlenebilirliği sağlamak amaciyla, uygun şekilde etiketlenmek veya Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelerle uygun şekilde tanımlanmak zorundadır.
(3) Gida ile ilgili özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gıdanın ve yemin şekli,görünümü, ambalaji, kullanılan ambalaj malzemesi, tasarlanma ve sergilenme şekli, her tür yazılı veya görsel basın aracılığı ile sunulan bilgi dâhil, etiketlenmesi, tanıtımı, reklâmı ve sunumu tüketiciyi yanılticı şekilde yapılamaz.

(4) Gida ve yemde taklit ve tağşiş yapılamaz.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir."
14. 5996 sayılı Kanun'un,"Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar" başlıklı 40. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“(1) Gıda ve yem ile ilgili yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:
f) 22 nci maddenin ikinci fikrasına aykırı hareket edenlere beşbin Türk Lirası idarî para cezasıverilir.

g) 22 nci maddenin üçüncü fikrası gereği tutulması zorunlu kayıtları tutmayanlar ve Bakanlığa bildirimi zorunlu olan bilgileri vermeyenler hakkında beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
g) 22 nci maddenin dördüncü fikrasına aykırı hareket edenlere onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ürünlere el konarak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
h) 22 nci maddenin altıncı fikrası gereği işbirliği yapmayanlara üçbin Türk Lirası idarî para cezası ve Bakanlığın aldığı önlemlerin uygulanması sırasında engelleme yapanlara beşbin Türk Lirasıidarî para cezası verilir.


1) 22 nci maddenin yedinci fikrasında belirtilen personeli çalıştırmayanlara üçbin Türk Lirasıidarî para cezası verilir.

i) 24 üncü maddenin birinci fikrasında Bakanlık tarafından istenen bilgileri vermeyenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.

j) 24 üncü maddenin ikinci fikrasına aykırı hareket edenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezasıverilir. Fiilin aynı üründe bir yıl içerisinde tekrarı hâlinde ceza onbin Türk Lirası olarak uygulanır. Etiket bilgileri mevzuata uygun hale getirilinceye kadar ürünlerin satışına izin verilmez.
k) 24 üncü maddenin üçüncü fikrasına aykırı hareket eden üretim yerlerine onbin Türk Lirasi,perakende işyerlerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin, ticarî reklâm, ilân veya etiket yoluyla gerçekleşmesi hâlinde 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.Etiketteki beyan bilgileri ile içeriğinin ve analitik değerlerinin uymaması hâlinde beşbin Türk Lirası idarîpara cezası verilir.

I) 24 üncü maddenin dördüncü fikrasına aykırı olarak taklit ve tağşiş yapanlara onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir, taklit ve tağşiş edilmiş ürünlere el konulur ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

15. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
16. 5326 sayıli Kanun’un 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”
17. 5326 sayılı Kanun'un‘Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.
(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılmasi,
Koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna,aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idari para cezası veya başka bir idari yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
edilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha 
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir"
18. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir;
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
20. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolmasi gerekir.

Bu uyuşmazhığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
21. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargi mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargi merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

22. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına birakmış iken, bu yönteme oranla daha kisa zamanda çözüme ulaşılmasini amaçladiği 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayi inceleyen yargi merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

23. Olayda, adli yargi yerince, idare mahkemesinin görevsizlik karari ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dolayi, görevsizlik kararı yanında, görevli yargı yerinin belirlenmesi amaciyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de re'sen karar verildiği,kararın kesinleşmesinden sonra, davacı vekilinin istemi ile dosyanın üst yazıyla Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.

24. Bu haliyle, her ne kadar adli yargi yerince verilen karar, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarinca da başvuruda bulunulduğu gözetilerek, Uyuşmazlik Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasin İncelenmesi 

25. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
26. Dava, davacı şirket tarafindan üretilen "E.B.R." markalı ürünün, gidanın bütün bileşenlerinin üretim sırasında kullandıkları miktara göre ağırlıkça azalan sırayla yazılmadığı, bileşenler listesinde "tarımsal kökenli etil alkol" olarak belirtilmediği ve diğer rakılardan üstün olduğu yönünde tüketiciyi yanılttığı gerekçesiyle, ürünlerin piyasadan toplanması için gerekli işlemlerin başlatılması ve konu ile ilgili müdürlüğe bilgi verilmesi, mevcut ürünlere el konularak yediemine teslimine ilişkin 25/07/2014tarih ve 07.2014.00.ÜRT-BÜR.-67 sayılı tutanağın iptali istemiyle açılmiştır.
27. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

28. İncelenen uyuşmazlıkta, "ürünlerin piyasadan toplanması ve mevcut ürünlere el konularak yediemine teslimi" kararının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve davalı tarafindan aynı Kanun'un 18. maddesine göre işlem yapıldıği, 5996 sayıl Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
29. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Antalya 3. Sulh Ceza Hâkimliğince yapılan başvurunun reddi ile Hakimliğin 14/08/2023 tarih ve D.İş.2023/3134 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 3. Sulh Ceza Hâkimliğince yapılan BAŞVURUNUN REDDi ile Hakimliğin 14/08/2023 tarih ve D.İş.2023/3134 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
*

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/553
KARAR NO : 2023/736
KARAR TR : 18/12/2023

ÖZET : Ağrı-Doğubayazıt ilçesi, Musun Ovası Sulaması ve İçmesuyu Temini Planlama Mühendislik Hizmetleri işinin taraflar arasında sözleşmesi imzalandıktan sonrasi, davacıların ihale şartnamesinde yer alan fiyat farkı hesabının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 5. maddesine göre yapılması istemiyle yapmış oldukları başvurunun, reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1- R.A. 2- T.G.

Vekili : Av. Cem AYKAÇ

Daval : Tarım ve Orman Bakanlığı (Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin 2022/797825 ihale kayıt numaralı "Ağri-Doğubayazıt İlçesi Musun Ovası Sulaması ve İçmesuyu Temini Planlama Mühendislik Hizmetleri" ihalesine katıldıklarıni,ihalenin 13/09/2022 tarihinde uhdelerinde kaldığıni, 31/10/2022 tarihinde sözleşmenin imzalandıği,10/11/2022 tarihinde çalışmalara başlandığını, işin sondaj, keşif, proje oluşturma gibi safhalardan oluştuğunu, bu nedenle yapılan işe uygun olarak fiyat farkı hesabının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 5.maddesine göre yapılması gerektiğini, zira Esasların 6. maddesinin yalnızca işçilik maliyetlerinde değişikliğe ilişkin olduğunu, oysa davacının yaptığı işin personel istihdamına yönelik bir hizmet alımıolmadığıni, bu iş için personel istihdam etmek ihtiyacı duyulmadığını; hatanın fark edilmesi üzerine 13/12/2022 tarihinde düzeltilmesi için davalı idareye başvurulduğunu, davalı idare tarafindan 05/01/2023tarihinde iletilen, bila tarih ve E-79320015-060.11.01-3008308 sayıli yazı ile ilanı yapıldıktan sonra ihale dökümanında değişiklik yapılmamasının esas olduğunu ancak tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleşmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar olması durumunda bu hataların ihale gerçekleşmesinden önce zeyilname düzenlemek suretiyle yapılabileceğinin, bunun dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamayacağının belirtildiğini oysa idari şartnamede ve sözleşmede fiyat farkının verileceğinin belirtilmiş olmasına rağmen hesaplanma usulüne ilişkin kısmının hatalıgösterildiğini ileri sürerek, Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 8. Bölge Müdürlüğünün E-79320015-060.11.01-3008308 sayılı kararının iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Erzurum 3. İdare Mahkemesi 22/02/2023 tarih ve E.2023/223, K.2023/327 sayıh kararıile, uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"..İdarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanli olarak tesis ettiği ihale işlerinin yargısal denetimi, idare hukuku kuralları çerçevesinde idarı yargı yerlerinin görevinde olup, ancak ihale safhasıtamamlanip taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra tarafların iradeleri ile ortaya çıkan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü ise adli yargının görevine 

girmektedir.
Sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliği taşımayan, idarenin gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp,çözümlenmesi gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Ağrı ili, Doğubeyazit ilçesi Musun Ovası Sulaması ve İçme Suyu Temini Planlama Mühendislik Hizmetleri işine ilişkin 2022/797825 kayıt numaralı ihaleyi alan davacılar tarafindan, ihale şartnamesinde yer alan fiyat farkı hesabının hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esasların 5. maddesine göre hesaplanması istemiyle yapılan 13/12/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 3008308 sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmiştir.

Uyuşmazlığın özünün; davacı adi iş ortaklığı ile davalı idare arasında geçerli olan sözleşmede yer alan fiyat farkı hesaplamasının sözleşmenin hangi maddesi uyarınca hesaplanacaği, talep edilen fiyat farkı hesaplamasının hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esasların 5. maddesine göre hesaplanıp hesaplanmayacağına ilişkin olduğu görülmektedir.

Bu duruma göre, hukuki ihtilafin, idarece yapılan ihalenin neticelenmesi ve akabinde davacı adi iş ortakliğı ile sözleşme imzalanmasından sonraki safhada meydana geldiği, bu safhada tesis olunan işlemlerin (olayda olduğu gibi sözleşmede öngörülen fiyat farkı hesaplamasının sözleşmenin hangi maddesi uyarınca hesaplanacağına ilişkin ihtilafın) özel hukuk alanına ilişkin olduğu, sözleşmede yer alan fiyat farkı hesaplamasının sözleşmenin hangi maddesi uyarınca hesaplanacaği, talep edilen fiyat farkı hesaplamasının hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esasların 5. maddesine göre hesaplanıp hesaplanmayacağına dair hususlarının, anılan sözleşme hükümleri incelenerek özel hukuk mevzuatınca tespiti gerektiğinden; davanın, olaya bu özel hukuk hükümlerini uygulayacak adli yargıyerinde görülmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarinca görev yönünden reddine..."
3. Davacılar vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Erzurum 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/07/2023 tarih ve E.2023/211, K.2023/199 sayılıkararı ile, somut olayda davanın sözleşmenin uyarlanması talebine ilişkin olduğu, davalı kurumun hukuki konumu ile talebin ve uyuşmazlığın niteliği dikkate alındığında davayı yürütme görevinin idari yargida olduğu gerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın görev yönünden usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

5. Erzurum 5. Asliye Hukuk Mahkemesince gerekçeli karar taraflara tebliğ edilip karar kesinleştirildikten sonra, mahkemenin 20/10/2023 tarih ve E.2023/211 sayılı üst yazısı ile, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargı dava dosyasıyla idari davaya ilişkin bilgi ve belgelerin bir örneği re'sen Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıli kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan 

tam yargi davalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısitlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.

8. 4734 sayılı Kanun'un "İhalenin sözleşmeye bağlanması" başlıklı 46. maddesi şöyledir;
"(Değişik birinci fikra: 30/7/2003-4964/28 md.) Yapılan bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır.Sözleşmeler idarece hazırlanır ve ihale yetkilisi ile yüklenici tarafiından imzalanır. Yüklenicinin ortak girişim olması halinde, sözleşmeler ortak girişimin bütün ortakları tarafindan imzalanır. İhale dokümanında aksi belirtilmedikçe sözleşmelerin notere tescili ve onaylattırılması zorunlu değildir.
İhale dokümanında belirtilen şartlara aykırı sözleşme düzenlenemez.'
9. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar."
10. 4735 sayılı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırıhükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin taraflari, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
11. 4735 sayılı Kanun'un "Fiyat farkı verilebilmesi" başlıkl 8. maddesinin birinci ve ikinci fikrası şöyledir:
Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz."
12. 4735 sayılı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
13. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Esasların amaci, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi idarelerin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine göre sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarının fiyat farkı hesabında uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir."
14. Esasların "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"İdarelerin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre götürü bedel veya birim fiyat teklif almak 

suretiyle ihale edecekleri hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı hesabına ait işlemler, bu Esaslara göre yürütülür."
15. Esasların "İstisnalar" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan hizmetlerden; araştırma ve geliştirme, piyasa araştirması ve anket, tanitim, toplanti, organizasyon, sergileme, mesleki eğitim fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanatlar gibi nitelikleri itibariyla kısa süreli hizmetler ile sigorta, muhasebe,haberleşme hizmetlerine ve anilan Kanunun 48 inci maddesinde yer alan danişmanlık hizmetlerinden,mali ve hukuki nitelikteki hizmetlere fiyat farkı ödenmez. Idari şartname ve sözleşmelere aksine hükümler konulamaz."
16. Esasların "Tanımlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Hizmet alımlarına ilişkin hükümlerin uygulanmasında;
a) İdare: 4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşları,
b) Hizmet: 4734 sayılı Kamu Îhale Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan hizmetleri,
c) Sözleşme: Götürü bedel veya birim fiyat hizmet alımlarında uygulanmak üzere idare ile yüklenici arasında yapılan yazılı anlaşmayı,
d) Götürü bedel: Ayrıntılı özellikleri ve miktarı idarece belirlenen işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği ödemeye esas toplam bedeli,
e) Teklif birim fiyat: İşin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her iş kalemi için istekli tarafindan teklif edilen bedeli,
f) Sözleşme birim fiyati: Birim fiyat sözleşmelerde, birim fiyat tarifine ve teknik şartnamesine uygun olarak yapılacak her bir iş kalemi için yüklenici tarafindan teklif edilen ve idarece uygun görülerek sözleşmesinde gösterilen bedeli,
g) Teklif birim fiyatlı iş kalemi: Birim fiyat sözleşmeye göre yapılacak işlerde, teknik ve özel şartları belirtilen, birim fiyat tarifleri bulunan ve sözleşmelerinde bedeli gösterilen veya sonradan yeni birim fiyati yapılan ödemeye esas birimleri,
h) İş grubu: Götürü bedel işlerde, ara veya kesin ödemelere ilişkin iş kalemleri toplamından oluşan ve ilerleme yüzdeleri ile gösterilen ödemeye esas birimleri,
i) Yil: Takvim yılıni,
j) Gün: Takvim gününü,
k) Uygulama ayı: İdaresince onaylanmış iş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirildiği 
ayi,
I) Temel indeks: İhale (son teklif verme) tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,
m) Güncel indeks: Hakedişin düzenlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait indeksi,
n) (Değișik: 07.05.2004- 25455/ 1 md.) Temel asgari ücret: Tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için ihale (son teklif verme) tarihinde geçerli olan brüt asgari ücreti,
o) (Değişik: 07.05.2004- 25455/ 1 md.) Güncel asgari ücret: Is programina uygun olarak gerçekleştirilen işlere ait hakedişin düzenlendiği tarihte, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan brüt asgari ücreti,
p) Temel aylik katsayısi: 657 sayılı Devlet Memurlari Kanununun 154 üncü maddesine göre belirlenen ve ihale (son teklif verme) tarihinde geçerli olan memur aylik katsayisıni,
r) (Değişik: 07.05.2004- 25455/ 1 md.) Güncel aylik katsayısi: 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 154 üncü maddesine göre belirlenen ve hakedişin düzenlendiği tarihte geçerli memur aylık katsayısıni,
s) Fiyat farki: Birim fiyat sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak gerçekleşen iş kalemleri için; götürü bedel sözleşmelerde ise, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen iş grupları için, bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,
ifade eder."
B. Yargi Kararları

17. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda;sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasınedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51;05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859,K.2020/162; 30/05/2022 tarihli ve E.2021/622, K.2022/347 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
19. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolmasi gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
20. Kanun'un 19. maddesindeki "Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

21. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

22. Olayda, adli yargı yerince, idare mahkemesinin görevsizlik kararı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dolayı görevsizlik kararı verildiği, kararın kesinleşmesinden sonra mahkemece dosyanın üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.

23. Bu haliyle, her ne kadar adli yargı yerince yapılan başvuru, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
24. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
25. Dava, Ağrı ili, Doğubayazit ilçesi, Musun Ovası Sulaması ve İçme Suyu Temini Planlama Mühendislik Hizmetleri işine ilişkin 2022/797825 kayit numaralı ihaleyi alan davacıların, ihale şartnamesinde yer alan fiyat farkı hesabının 4734 Sayılı Kamu Îhale Kanunu'na Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alimlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar'ın 5. maddesine göre yapılması istemiyle yapmış oldukları başvurunun reddine ilişkin, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 8.Bölge Müdürlüğünün E-79320015-060.11.01-3008308 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
26. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayıl Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren Kanun'lar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar Kanun'a dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargi yerinde,sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıklarıise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldiktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartişmasizdır.

27. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amaci ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye taniyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
28. Dava konusu olayda, davacıların 2022/797825 ihale kayıt numaralı "Ağri-Doğubayazıt İlçesi Musun Ovası Sulaması ve İçmesuyu Temini Planlama Mühendislik Hizmetleri" ihalesine katıldıklari,ihalenin 13/09/2022 tarihinde uhdelerinde kaldiği, 31/10/2022 tarihinde taraflar arasında sözleşme imzalandığı ve 10/11/2022 tarihinde çalışmalara başlandığı; sözleşme imzalandıktan sonra yapılan işe uygun olarak fiyat farkı hesabının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar'ın 5. maddesine göre yapılmasıgerektiği yönünde13/12/2022 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, davalı idare tarafindan E-79320015-060.11.01-3008308 sayılı yazı ile ilanı yapıldıktan sonra ihale dökümanında değişiklik yapılmamasının esas olduğunu ancak tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleşmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar olması durumunda bu hatalarin ihale gerçekleşmesinden önce zeyilname düzenlemek suretiyle yapılabileceğinin, bunun dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamayacağının belirtilmesi üzerine, davacılar vekili tarafindan idari şartnamede ve sözleşmede fiyat farkının verileceğinin belirtilmiş olmasına rağmen hesaplanma usulüne ilişkin kısmının hatalı gösterildiği ileri sürülerek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 8. Bölge Müdürlüğünün E-79320015-060.11.013008308 sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davaların açıldığı anlaşılmaktadır.
29. Buna göre, idarelerce 4734 ile 4735 sayılı Kanun'lar kapsamında ihaleye çikilması

aşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıklarla, sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkmakla birlikte sözleşme öncesine ait olduğu anlaşılan uyuşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin ifası sırasında ve taahhüt edilen edimin ifasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda; ihale sonucunda sözleşme imzalandıktan sonra, ihaleyle yapılan işe uygun olarak fiyat farkı hesabında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'na Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların hangi maddesinin dikkate alınarak hesaplama yapilması gerektiği hususunun, ihale aşaması tamamlanip taraflar arasinda sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin imzalanmasından önceki olgu ve olaylara dayanmamasınedeniyle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
30. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Erzurum 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun reddi ile mahkemece verilen 25/07/2023 tarih ve E.2023/211, K.2023/199sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 5. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN REDDİ ile mahkemece verilen 25/07/2023 tarih ve E.2023/211, K.2023/199 sayilı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye Nilgün: TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALIŞKAN

Başkan Muammer: * *
Üye Nilgün: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/557
KARAR NO : 2023/678
KARAR TR_ : 27/11/2023

ÖzET : Davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında askeri okula kaydının yapıldığı tarihin, sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesi istemiyle davalı kuruma yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : F.U.

Vekili : Av. Yasin BARAN 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin Kara Harp Okulunda eğitim-öğretime başladığı 01/08/1997 tarihine çekilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin,Manisa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Şehzadeler Sosyal Güvenlik Merkezinin 19/01/2023 tarih ve 62174632 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. Manisa 1. İdare Mahkemesi 30/03/2023 tarih ve E.2023/289, K.2023/283 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargı mahkemelerinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. İzmir Bölge Ídare Mahkemesi 06/07/2023 tarih ve E.2023/1166, K.2023/1306sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Kararın ilgili kısmı şöyledir.
" .…5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde, bunlar dışında kalan sigortalılar ve bunların hak sahipleri hakkında tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargi yerinde bulunan yetkili iş mahkemelerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Başka bir deyişle; davanın idari yargı yerinde görülebilmesi için, dava konusu edilen işlemin,5510 sayılı Kanuna 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce, 5434sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilmiş olması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafindan, sigortalılık başlangiç tarihinin Kara Harp Okulu'nda eğitim-öğretime başladığı 01/08/1997 tarihine çekilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Manisa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Şehzadeler Sosyal Güvenlik Merkezinin 19/01/2023 tarih ve 62174632 sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava Mahkememizde açılmış ise de, Mahkememizin 24/03/2023 tarihli ara kararı ile davacının 5434 sayılı Kanuna tabi herhangi bir hizmet süresinin bulunup bulunmadiğının davalı idareden sorulması üzerine gönderilen cevapta, davacının 5434 sayılı Kanuna tabi herhangi bir hizmet süresinin bulunmadığının bildirildiği görülmektedir.

Bu durumda; 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan davacının, sigortahılık başlangıçtarihinin tespitine ilişkin uyuşmazlığın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, işbu davanın görev yönünden reddi gerekmiştir..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı gerekçe ile işe başlama tarihinin 01/08/1997 olduğunun tespiti istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştir.

B. Adli Yargida 
4. Ankara 16. İş Mahkemesi 04/10/2023 tarih ve E.2023/321, K.2023/313 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde görevli yargı yerinin idare mahkemeleri olduğunun tespitine, kesinleşmiş idare mahkemesi kararı sebebiyle olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca dosyanın kül halinde yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"..5510 sayılıi Kanunun 101 nci maddesinde yer alan '...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.' bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı karariyla iptal isteminin reddine karar vermiş ve kararın gerekçe bölümünde 5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatiyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunun tesis 

edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edeceğinden bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargının görevli olmaya devam edeceği ifade edilmiştir. Anayasa'nın 153/son maddesine göre Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede yayımlanır ve yasama, yargı ve yürütme organlarını,idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesi kararları ile doktrindeki ağırlıklıgörüş; Anayasa Mahkemesi kararlarının gerekçesinin de bağlayn olduğu yönündedir.
Bahse konu Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca 5434 sayılı kanunun yürürlükte olduğu dönemde askeri öğrenci olduğu anlaşılan davacının bu dönem sigortalılığının sigortalı hizmet olarak kabulü talepli eldeki davada uyuşmazlığın çözümünde görevli yargı yerinin idare mahkemeleri olduğu kanaatine variılmakla HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden reddine; davacinın ilk olarak Ídare Mahkemesine dava açtiği ve Manisa 1. İdare Mahkemesi tarafindan 2023/289Esas-2023/283 Karar numaralı dosyada görevli mahkemelerin iş mahkemeleri olması nedeni ile görev yönünden verilen ret kararı 06/07/2023 tarihinde kesinleşmiş olmakla; olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1.HMK m,114/l-b ve HMK m. 115/2 uyarinca davanın usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, görevli yargı yerinin idari yargı yeri olduğunun tespitine.

2.Daha önce verilmiş ve kesinleşmiş adli yargının görevli olduğuna dair idare mahkemesi kararısebebiyle olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi adına İdare Mahkemesi dosyası da kül halinde dosya arasına alınarak Uyuşmazhk Mahkemesi Kanununun 19. maddesi gereğince dosyanın kül halinde yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi amacıyla dosyanın resen Uyuşmazhk Mahkemesine gönderilmesine..."
5. Ankara 16. İş Mahkemesinin gerekçeli kararı taraflara tebliğ edildikten sonra, mahkemenin 25/10/2023 tarih ve E.2023/321 sayılı üst yazısı ile, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargı dava dosyasıyla idari davaya ilişkin bilgi ve belgelerin bir örneği re'sen Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. T.C. Anayasası'nın 158. maddesinin son fikrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas ahnır."denilmektedir.

7. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun "Sandıktan Faydalanacaklar"başlıklı mülga 12/II-(j) bendinde, harp okullari, fakülte ve yüksek okullarda Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adayların bu Kanun'dan kaynakli haklardan yararlanacakları düzenlemesine yer verilmiştir.

8. 5434 sayılı Kanun'un "Fiili hizmet müddeti" başhkl 31. maddesinin altıncı ve yedinci fikraları şöyledir:
"Harp okullari, fakülte ve yüksek okullar ile astsubay meslek yüksek okullarında sınifinıgeçemeyen Türk Silâhlı Kuvvetleri mensubu askerî öğrencilerin, fazla öğrenim yılları fiilî hizmet müddetlerinden indirilir. Fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarında kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay veya astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini takiben muvazzaf subay veya astsubayliğa geçirilenlerin, normal süreyi aşan öğrenim süreleri fiilî hizmet müddetinden sayılmaz.
Bu okulları tamamlayamayarak ayrılanların ve fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulanlardan bu eğitimi tamamlayamayarak ayrılanların buralarda geçen öğrenim ve eğitim müddetleri fiilî hizmet müddeti sayılmaz."

9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun "sigortalı sayılanlar"başlıklı 4. maddesinin birinci ve dördüncü fikralarının ilgili kısımları şöyledir:
"Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemişolanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657sayıli Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açiktan vekil atananlar,
Birinci fikranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;
a) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar,
b) Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri,belediye başkanlari, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,
c) Birinci fikranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrilanlar,
d) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Milli Savunma Bakanlıği hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar 
hakkında da uygulanır."
10. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
11. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başhıklı geçici 4.maddesinin ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğühesabına okumaya devam eden öğrenciler ile (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 13/12/2022 tarihli ve E.:2021/35, K.:2022/161 sayılı Kararı ile.) 4 üncü maddenin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların, bahse konu okullarda geçen başarılı eğitim süreleri, istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde ilgisine göre en az aylik alan polis veya komiser yardımcisının emekli keseneğine esas unsurları üzerinden, bu sürelere ait sigortalı ve işveren hissesi priminin tamamı borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır. Bundan doğacak borç tutarının tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren iki yıl içinde kendileri tarafindan ödenir. Ayrica, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üniversitelerin çeşitli fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına öğrenim yaptıktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda geçen başarılı öğrenim süreleri de istekleri halinde;borçlanma talep tarihinde en az aylik alan astsubay çavuşun emekli keseneğine ait unsurlar üzerinden, bu fikradaki esaslar dâhilinde borçlandırılarak tahsil edilmek suretiyle hizmetten sayılır."
B. Yargi Kararı

12. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararının ilgili kismı şöyledir:
“.….5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılik esasına göre faaliyet gösteren ve yaptiği, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılıKanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a gõre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıile ortaya çıkan uyuşmazlikların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandıği üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazliklarda idari yargının görevinin devam edeceği açiktir..."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’in katilımlariyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantisında; dosya üzerinde 2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
14. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolmasi gerekir.

Bu uyuşmazliğın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
15. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık 

Mahkemesine gönderilir..." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

16. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargi merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmıiş iken, bu yönteme oranla daha kisa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlik Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

17. Olayda, adli yargi yerince, idare mahkemesinin görevsizlik kararı ile mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından dolayı, görevsizlik kararı yanında, görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de re'sen karar verildiği,gerekçeli kararın taraflara tebliğ edildiği, kararı kesinleştirmeden ve idari yargi dosya aslı temin edilmeden uyuşmazlığın giderilmesine yönelik davanın taraflarının bir istemi de olmadan dosyanın üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği görülmüştür.

18. Bu haliyle, her ne kadar İs Mahkemesince re'sen yapilan başvuru, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek yapılan başvurunun, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulmasi, gerek usul ekonomisine gerekse de Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında askeri okula kaydının yapıldığı tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesi istemiyle davalı Kuruma yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmiştır.

21. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım Işçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayıli Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalişanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalişanlar, tarim işlerinde ücretle calişanlar, kendi hesabina çalişanlar ve tarimda kendi hesabina çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmiştir.

22. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi 

sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
23. Olayda davacının, 01/08/1997 tarihinde Kara Harp Okuluna askeri öğrenci olarak başladığı,sağlık problemi nedeniyle harp okulu ile 04/06/2001 tarihinde ilişiğinin kesildiği, sigortalılık başlangıçtarihinin harp okulunda eğitim-öğretime başladığı 01/08/1997 tarihine çekilmesi istemiyle yaptığıbaşvurunun, Manisa Sosyal Güvenlik I1 Müdürlüğü Şehzadeler Sosyal Güvenlik Merkezinin 19/01/2023tarih ve 62174632 sayılı yazısı ile "Kara Harp Okulu'nu tamamlayamadan ayrılanların buralarda geçen sürelerinin hizmet olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadıği" gerekçesiyle reddedildiği; davacıvekilinin, müvekkilinin okulla ilişiğinin sağlık problemi nedeniyle re'sen kesildiğini, başarısızlığının olmadığıni, hakkında istisnai bu durumun oluştuğunu ileri sürerek, müvekkilinin 5434 sayılı Kanun kapsamında askeri okula kaydının yapıldığı 01/08/1997 tarihin, sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmiştır.

24. Buna göre, somut olayda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılıKanun kapsamında askeri õğrenci olan davacının, askeri okula kaydının gerçekleştirildiği tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işleme karşıaçılan davanın, görüm ve çözümünde idari yargı yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Ankara 16. is Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Manisa 1. Ídare Mahkemesinin 30/03/2023 tarih ve E.2023/289,K.2023/283 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 16. İş Mahkemesince yapılan BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Manisa 1. İdare Mahkemesinin 30/03/2023 tarih ve E.2023/289, K.2023/283 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BiRLİĞi İLE KARAR VERİLDi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye Bilal

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: ARSLAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/561
KARAR NO : 2023/716
KARAR TR : 18/12/2023

ÖZET : İdari yargı yerince verilen görevsizlik kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle, 2247 sayılıKanun'un 14. maddesinde belirtilen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşıldığından,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAşVURUNUN REDDİ gerektiği 

hk.
Davaci : H.K.
Davali : Adalet Bakanlıği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
KARAR 
1. Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hükümlü olarak bulunan davaci, yakınlarıyla görüntülü görüşme talebinin reddine ilişkin İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 14/12/2022 tarih ve Karar No. 2022/5301 sayılı kararının iptali istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜREÇİ
A. Adli Yargida 
2. Kırşehir İnfaz Hakimliği 28/12/2022 tarih ve E.2022/3898, K.2022/4007 sayılı kararı ile,Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 14/12/2022 tarih ve Karar No. 2022/5301 sayılı kararımın kaldırılmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".. İtiraz eden hükümlünün "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan kesinleşen 10 yıl, 15 ay hapis cezasını infaz ettiği, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Yönetmelik'in 74/2-ğ maddesi gereğince terör örgütü üyelerinin görüntülü görüşme hakkında yönetmelikte belirtilen durumları göz önünde bulundurularak idare ve gözlem kurulu tarafindan yapılacak değerlendirmeye göre yararlandırılabileceği, ancak Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı'nın 14/12/2022 tarih 2022/5301 sayılı kararı ile itiraz edenin görüntülü görüşme talebinin yönetmeliğe göre usulünce değerlendirme yapılmadan reddine karar verildiği anlaşıldığından; itirazın kabulü ile, usul ve yasaya uygun olmayan Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Ídare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı'nın 14/12/2022 tarih 2022/5301 sayılıidare ve gözlem kurulu kararının kaldırılmasına..."
3. Bu karara Cumhuriyet Savcısı tarafindan itiraz edilmiştir.
4. Kırşehir Ağıir Ceza Mahkemesi 23/01/2023 tarih ve Değişik İş No: 2023/4 sayılı kararı ile,Cumhuriyet Savcısı tarafından yapılan itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kismışöyledir:
".…. Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı'nın 14/12/2022 tarih 2022/5301 sayılı kararı ile itiraz edenin görüntülü görüşme talebinin yönetmeliğe göre usulünce değerlendirme yapılmadan reddine karar verildiği anlaşiıldığından Kırşehir İnfaz Hakimliği'nin 28/12/2022 tarih 2022/3898 Esas 2022/4007 Karar sayılı kararının usul ve yasaya uygun olduğu..."
5. Davacı bu kararın uygulanmaması nedeniyle bu kez telefonla görüntülü ve sesli görüşme istemiyle yapmış olduğu başvurusunun kabulüne, bu hususa ilişkin olarak mağduriyetine sebebiyet veren kişi ve kurumlar aleyhine maddi ve manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
6. Ankara 14. idare Mahkemesi 12/05/2023 tarih ve E.2023/799, K.2023/1238 sayılı kararıile, 2577 sayılı İdari Yargilama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmemiştir. Kararı ilgili kısmı şöyledir:
"4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan 

hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere infaz hakimliği görevli kılınmış, infaz hakimliğinin kararlarına karşi itiraz mercii de belirlenmek suretiyle bu Kanun uygulamasında takip edilmesi gereken süreç düzenlenmiş olup, uyuşmazlık konusu olayın davacıtarafindan Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yapılan başvurunun Kirşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 14/12/2022 tarih ve 2022/5301 sayılıkararından kaynaklandığı, bu karara karşı görevli yargı mercii İnfaz Hakimliği olup gerek talep edilen işlemin incelenmesini yapmak gerekse de aynı şikayetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemini değerlendirme görevinin Infaz Hakimliği'nde olması sebebiyle Mahkememizde açılan davanın esasının idari yargının görevsizliği nedeniyle incelenmesine olanak bulunmamaktadır..."
7. Davacı bu kez görüntülü ve sesli görüşme talepleri nedeniyle, hakkında disiplin cezalarıverildiği ve başka bir infaz kurumuna nakil gönderildiğini ileri sürerek maddi manevi tazminat istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

C. Adli Yargida 
8. Kırşehir İnfaz Hakimliği 04/07/2023 tarih ve E.2023/2040, K.2023/2070 sayılı kararı ile,4675 sayılı Kanun'un 4. ve 6/1 maddeleri gereğince hakimliklerinin görevsizliğine ve talebin yargı yolu nedeni ile reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Yukarıda belirtilen bu düzenlemeler karşısında, tazminat talebine konu disiplin cezasının ve buna istinaden kapalı ceza infaz kurumuna iade kararının bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veya eylem niteliğinde olduğu, talebin idari yargi mercilerince incelenmesi gerektiği, aynı konuda idare mahkemelerince davanın görev yönünden reddine ilişkin bir kararı bulunduğu ve olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığı sonucuna varılmış ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM, Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere 
1-Yapılan talep konusunda karar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğu ve talep eden hükümlünün İnfaz Hakimliği görevine giren bir konuda müracaatı olmadığı anlaşılmakla, 4675 sayılıKanunu'nun 4. ve 6/1 maddeleri gereğince Hakimliğimizin görevsizliğine, talebin yargı yolu nedeni ile reddine,
2-Talep konusunda idari yargi mercilerinin görevli olduğuna,
3-Talep konusunda olumsuz yargı yolu uyuşmazlığı bulunduğu anlaşıldığından 2247 sayılıKanun'un 15. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra talep edilmesi halinde uyuşmazliğın çözümü için dosyanını uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine,..."
III. İLGİLİ HUKUK 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 158. maddesi ile 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde gösterilmiştir.

10. 2247 sayılı Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
11. 2247 sayılı Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."
12. 2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıkhı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri 

önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın,2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava dosyalarının incelenmesinden, Kirşehir E Tipi Kapali Ceza Ínfaz Kurumunda silahlıterör örgütüne üye olma suçundan hükümlü olarak bulunan davacının, yakınlarıyla görüntülü görüşme talebinin reddine ilişkin İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığının 14/12/2022 tarih ve Karar No. 2022/5301sayılı kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerine itirazda bulunduğu Infaz Hakimliğince itirazın kabulüne, İdare ve Gözlem Kurulu kararının kaldırılmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği, bu kararın idarece uygulanmadığı nedeniyle idari yargı yerinde görüntülü görüşme hakkından faydalandırılmak ve maddi manevi tazminat istemi ile dava açtıği, idare mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine iş bu talepleri nedeniyle hakkında disiplin cezalari, cezaevi nakil işlemleri uygulanması nedeniyle tazminat talebiyle yine adli yargı yerinde dava açtığı ve mahkemenin görevsizlik kararı verdiği anlaşılmaktadır.

15. Başvurunun incelenebilmesi için 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulların bulunması gerektiği tartışmasızdır.

16. Mevzuat kismında belirtilen düzenlemelere göre, Uyuşmazlik Mahkemesince Kanun'un 14.maddesi kapsamında bir görev ya da hüküm uyuşmazlığının incelenebilmesi için, uyuşmazlığa konu edilen karar veya kararların, adli ve idari yargi mercilerince ya da hakemliğin hakim tarafindan yerine getirilmesinde olduğu gibi yargi merci sayılanlarca verilmesi ve 14. madde kapsamında olumsuz görev uyuşmazlığının varlığından söz edebilmek için de; adli ve idari yargi yerleri tarafindan konusu, tarafi ve sebebi aynı olan davalarda kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunmasıgerekmektedir.

17. Mahkememizce, Ankara 14. İdare Mahkemesinin davacı tarafindan görev uyuşmazlığına konu edilen E.2023/7999 sayılı dava dosyasının aslının gönderilmesi istenilmiş olup, yapılan inceleme sonucunda Mahkemelerince verilen karara davacı tarafindan istinaf isteminde bulunulduğu ve dosyanın Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. Idari Dava Dairesine gönderildiği, dolayısiyla Idare Mahkemesince verilmiş olan görevsizlik kararının henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.

18. Öte yandan, idari ve adli yargı yerlerinde açılmış olan davaların konularının da aynıolmadığı, bir başka deyişle,davaların aynı istemlerle açılmadığı gözetildiğinde de, davacının başvurusunun kabul edilemeyeceği, başvurunun reddi gerektiği açıktir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14.maddesinde belirtilen biçimde, adli ve idari yargı yerlerince, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan dava sebebiyle verilmiş ve kesinleşmiş iki ayrı görevsizlik kararı bulunmadığından, olumsuz görev uyuşmazlığının oluşmadığı anlaşılmış olup, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açiklanan gerekçelerle;

2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİNE,18/12/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/562
KARAR NO : 2023/683
KARAR TR : 27/11/2023

ÖZET : 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykiırılık nedeniyle aynı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanin ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : R.A.
Davali : Zeytinburnu Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı R.A.'ın maliki olduğu İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, Çırpıcı Mahallesi, G.1 Sok.No:... adresinde bulunan daireyi, günübirlik kiraya verdiği ancak 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu gereğince genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak anlık veri göndermediğinden bahisle, 1774 sayılı Kanun'un 2. ve Ek-1. maddeleri uyarınca 26.786 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin, Zeytinburnu Kaymakamlığının 06/12/2022 tarihli kararının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği 14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2218 sayılı kararı ile,başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Zeytinburnu Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünce 19/10/2022 tarihinde yapılan denetimde dairenin günü birlik pansiyon olarak izinsiz çalıştırıldığıın tespit edildiği, tutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereği idari para cezası uygulandığı ve ilgili yönetmelik gereğince Belediye Başkanlığınca mühürlenerek faaliyetten men edilmesi kararı verildiği, men ile ilgili karar verecek mercinin idare mahkemeleri olduğu, idari para cezasının iptalinin de, faaliyetten men kararının kaldırılması ile birlikte istenebileceği, bu nedenle hakimliğimizin görevsiz olduğu, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında işaret edildiği üzere görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu anlaşılmakla başvuru hakkında aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Başvuruya bakmaktan Hakimliğimizin 5326 sayılı Kanun'un 1 vd. maddeleri gereğince 

GÖREVSİZLİĞİNE..."
3. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 11/10/2023 tarih ve E.2023/1637 sayılı kararı ile, davanın 1774 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açıldığını belirterek, dava konusu idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırim türlerinden biri olduğunu, 1774 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğini, bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 3. ve 27. maddesi uyarınca davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 1774 sayıli Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araçkiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır.

Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dişındadır."
6. 1774 sayıli Kanun'un 2. maddesi şöyledir;
"Otel, motel, han, pansiyon, bekar odalari, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlik müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılışkayıtlarıni, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazir bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar."
7. 1774 sayıli Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

(Değișik ikinci fikra:31/10/2016-KHK-678/4 mad.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarınıbilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayitları genel kolluk kuvvetlerine anlik olarak bildirmek zorundadırlar.
(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) İkinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirasi, anlik veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayit tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezalari tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fikrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.

(Ek fikra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir."

8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanun'un;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde 

b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkinda,
uygulanır."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
10. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
Îdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/11/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesine aykirılık nedeniyle aynıKanun'un Ek 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.
14. Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, 1774 sayılı Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımların düzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

15. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.

16. Incelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda,

Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14/07/2023 tarih ve D.İşNo.2023/2218 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 14. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2218 sayıh GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
27/11/2023 tarihinde OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/574
KARAR NO : 2023/719
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzEò : Davacının satın aldıği araca, çalıntı olması nedeniyle el konulmasında, tescil denetimleri yetersiz kalan davalı idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek, maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M. Nakliyat Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Ști.
Vekili : Av. Mustafa ALADAĞ

Davah : İçişleri Bakanlığı

Vekili : Av. Elif BAYLAN 

I. DAVAKONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, 15/02/2018 tarihinde müvekkilinin satın aldığı 34.... plakalı hususi aracı 42...plakaya tescilini yaptırdığıni, araca çalınmış ve değiştirilmiş olduğu gerekçesiyle, 30/07/2021 tarihinde Adana İl Emniyet Müdürlüğü tarafindan el konulduğunu, aracın resmi olarak tutulan sicillere güvenerek 

satın alındığını, idarenin kusurlu olarak işlettiği trafik tescil ve kayit hizmeti nedeniyle müvekkilinin maddi zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla maddi ve manevi zararın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
2. Konya 3. İdare Mahkemesi 02/09/2022 tarih ve E.2021/844, K.2022/745 sayılı kararı ile,"...yapılan açıklamalar işığında, 2918 sayılı Kanun'un idareye yüklediği devir, satış ve tescil sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığından bu uyuşmazlığın esasının mahkememizce incelenmesi hukuken mümkün değildir.(Nitekim, aynı mahiyetteki bir olaya ilişkin olarak, Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nin 09/02/2021 tarihli ve E.2019/975, K.2021/344 sayılı kararı da bu yöndedir.)
Açiklanan nedenlerle;
2577 sayılı Kanunu'nun 14 üncü maddesinin 3-a bendi ve 15 inci maddesinin 1-a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine.." karar vermiş, istinaf edilmemesi üzerine bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/03/2023 tarih ve E.2022/810, K.2023/255 sayılıkararı ile, "..6100 sayılı HMK m.115/1 hükmü uyarınca, dava şartlarının mevcut olup olmadığının yargılamanın her aşamasında resen incelenmesi gerektiği, m.114/1-b hükmü uyarınca "yargi yolunun caiz olmasının" dava şartı olduğu, izah edildiği üzere asıl ve birleşen dosyalara konu ihtilafin idari yargıyolunda görülmesi gerektiği anlaşılmış ve m.115/2 uyarınca aşağıdaki şekilde karar verilmiş; daha evvel idare mahkemesince görevsizlik kararı verildiğinden, mahkememiz işbu dosyanın kesinleşmesi ile olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıkacağından 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun m.14 ve m.15 hükümleri uyarınca taraflarca talep edilmesi halinde yargıyolunun tespiti için dosyanın uyuşmazlik mahkemesine gönderilmesine, açılan asıl ve birleşen mahkememiz 2022/811 Esas sayılı davalarının ayrı ayrı HMK m.114/1-b, m.115 hükümleri uyarınca idari yargı yolunda görüłmesi gerektiği anlaşıldığından usulden reddine..." karar vermiş, bu karara karşıistinaf isteminde bulunulmustur.

5. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 12/10/2023 tarih ve E.2023/2096,K.2023/1994 sayılı kararı ile, "….davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/03/2023 tarih ve 2022/810 Esas ve Birleşen Konya 4 AHM 2022/811E 2023/255 sayılı kararının HMK'nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
1-ilk derece mahkemesinin asıl ve birleşen 2022/811 E sayılı dosyalarında davaların yargi yolunun caiz olmamasi nedeni ile usulden reddine,
2-Daha evvel idare mahkemesince görevsizlik kararı verildiğinden, kararın kesinleşmesi ile olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıkacağından 2247 sayılı Kanun'un 14 ve 15. maddeleri gereğince taraflarca talep edilmesi halinde yargı yolunun tespiti Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun m.14 ve m.15 hükümleri uyarınca taraflarca talep edilmesi halinde yargi yolunun tespiti için dosyanın yerel mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "İçişleri Bakanlığının görev ve yetkileri" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"a) Araçlari, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve 

bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek.
b) Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek.
c) El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek.
d) Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takip etmek.
e) Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber vermek.

f) Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek.
g) Sürücülerin belgelerini vermek.
h) Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, bunlara ilişkin teknik ve hukuki değişiklikleri işlemek, işlettirmek, istatistiksel bilgileri toplamak ve değerlendirmek 
i) Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak, değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak.

j) Hasar tazminatı ödemelerini hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri vermek.

k) Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.

Sürücülere ait bilgilerde meydana gelebilecek değişiklikler ve araçlar üzerinde meydana gelebilecek teknik veya hukuki değişiklikler ile haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve belge iptali gibi kısıtlayıcışerhlerin; elektronik ortamda tutulan siciller üzerine işlenmesi ve kaldırılması işlemleri, bu değişiklik veya şerhlere karar veren yargı ve icra birimleri ile kamu kurum veya kuruluşları tarafindan elektronik sistemle yapılabilir. Sürücü belgesi ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek bilgiler, İçişleri Bakanlığıtarafindan ilgili kamu kurum veya kuruluşlarından elektronik sistemle temin edilebilir veya kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere bu amaçla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fikraya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte belirlenir.

Bu maddedeki görev, yetki ve sorumluluklara ait diğer esaslar ile trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartlari, görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalişma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir."
7. 2918 sayılı Kanun'un "Araçların satiş, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1-Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2-Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak zorundadırlar.

a) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta,yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

d) Tescil edilmiş araçların her çeșit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayımotorlu taşitlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşit üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafindan yapılır. Noterler tarafindan yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafından yeni malik adına bir ay süreyle geçerli 

tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.
197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri saklı kalmak kaydıyla,anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptirmaya ve bu konuda yükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir İdaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışını sağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi uyarinca cezalandırilirlar.

Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylik süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafindan yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta araciliğiyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.
Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafindan satışıyapılan araçların satış tutanağının bir örneği aracın kayıtlı olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünüiçerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları alicıları adına re'sen kayıt ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıklarıyetkilidir.

8. 2918 sayılı Kanun'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar" başlıklı 22. maddesinde;Yönetmelikte gösterilen esaslara göre, birinci fikrada bentler halinde sayılan istisnalar haricinde kalan araçlara ilişkin tescile yönelik işlemlerin Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağli trafik tescil kuruluşlarınca yapılacağıi, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapacağı düzenlenmiştir.
9. 2918 sayılı Kanun'un 11.01.2011 tarih ve 6099 sayılı Kanunun 14. maddesi ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır."
10. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılmış olan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 28.maddesinde “Araçların Tescil Mecburiyeti"; 29. maddesinde “Tescile Yetkili Kuruluşlar, Tescil Için Müracaat Etme ve Bildirme Mecburiyeti ile Süreleri"; 30. maddesinde “Tescil İşlemleri Müşterek Hükümleri"; 31. maddesinde "Yeni Kayit"; 32. maddesinde “Tescil Belgesi ve Geçerliliği"; 33.maddesinde “Motorlu araç trafik belgesi ve geçerliliği"; “Tescile Dair Diğer İşlemler" üst başlığıaltındaki 36. maddesinde “Satiş ve Devirler; 37. maddesinde “Satış veya devir işlemi yapılan araçların tescil işlemleri"; 43. maddesinde “Çalınan araçlar hakkında yapilacak işlemler”; 44. maddesinde “Çalınan, kaybedilen, kullanılamaz hale gelen, bilgileri değişen belge ve plakalar" ile ilgili hususlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı fikrası şöyledir:
"Îdari dava türleri şunlardır:
a) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,

kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacının satın aldığı hususi aracın çalınmış ve değiştirilmiş olması nedeniyle ceza soruşturması kapsamında el konulmasında tescil denetimleri yetersiz kalan davalı idarenin kusurlu olduğu ileri sürülerek, zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik ba kurulabilen zararlarıtazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kurallarıçerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. Tam yargi davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği, sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

16. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru;hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsiz karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.Kamu görevlilerinin hizmetin yürütülmesi sırasındaki kusurlu eylemleri, idare yönünden nesnel nitelik taşiyan hizmet kusurunu oluşturmakta, bunun yargisal denetimi ise, kamu hizmetlerinin işleyişinin ve gereklerinin değerlendirilmesinde uzman olan idari yargi yerine ait bulunmaktadır.
17. Olayda, davacinın satin aldiği hususi aracın sahte trafik kayitları olusturularak kendisine satışının yapıldıği, söz konusu aracı kanunlara uygun olarak, idare tarafindan tutulan trafik tescil kayıtlarına güvenerek satın aldıği, tüm bu nedenlerle zarara uğradıği ve zararının meydana gelmesinde davalı idarenin de kusurlu olduğu ileri sürülerek, tazminat istemiyle açılan davada; kamu hizmetini yürütmekle yükümlü kılınan davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine ve hukuk kurallarına uygun olarak yürütüp yürütmediğinin, dolayısıyla hukuki sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.


18. Davalı idareler, kamu tüzel kişiliği olup; kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır.Somut olayda, davalı idarenin mevzuatla kendisine verilmiş bulunan görevleri gereği gibi yerine getirmediği ileri sürülmüştür. Trafik tescil ve büro amirliği tarafından araç tesciline ilişkin olarak yapılan işlemlerin idari nitelikte olup hiç yapılmaması, geç yapılması ya da gereği gibi yapılıp yapılmadığıhususunun idari yargı yerinin denetimine tabi bulunmasına göre, görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi de hizmet kusuru niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı,2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılmasıgerekir.

19. Bu durumda, davalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle hukuki sorumluluğu bulunup bulunmadiğının yargisal denetiminin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargıyerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Konya 3. İdare Mahkemesinin 02/09/2022 tarih ve E.2021/844, K.2022/745 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 3. Idare Mahkemesinin 02/09/2022 tarih ve E.2021/844, K.2022/745 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye Mahmut
Üye Eyüp: Üye Bilal

Üye: Ahmet

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Eyüp: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava, davacinin satin aldıği araca ceza sorușturması kapsaminda change (çalinmış, şasi numarası değiştirilmiş) olduğu gerekçesiyle el konulması olayında, araçların tesciline ilişkin hükümlere aykırı davranan idarenin kusur ve sorumluluğu bulunduğu iddiası ve uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmiştır.

2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26/12/2013 tarihli ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararında șu gerekçe ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir. Uyuşmazlık açısından önem taşıyan kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlikların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargiya bırakılabilir.

Îtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargıyolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ote yandan, 2918 sayılıKanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasınıgerektiren bir neden de yoktur. Açiklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykıri değildir. Ítirazin reddi gerekir...'
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararı gözetildiğinde, 2918 sayılıKanun'un 110. maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarınıkapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasıdan doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

Her ne kadar, dava konusu olayda davacının zararına sebebiyet veren işlem ya da eylemlerin,dava dışı kişilerin hileli işlemleri yanında, aracın devir, satış ve tescil işlemlerinin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi sebebiyle, idare çalışanlarının kusurundan kaynaklanan ve idari hizmetin kötü işlemesi kapsaminda değerlendirilebilecek nitelikte eylemlerinin olduğu iddia edilmekte ise de; davaya konu zarardan doğan sorumluluğun 2918 sayılı Kanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasına yönelik KarayollarıTrafik Yönetmeliği'nin araçların devir, satış ve tesciline ilişkin hükümlerine aykırı hareket edilmesinden kaynaklandıği, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinde de, madde ayrımı yapılmaksizin 2918 sayıli Kanun'dan kaynaklanan sorumluluk davalarının adli yargı yerinde çözümleneceğinin açıkça belirtildiği;bu düzenlemenin, genel idare esaslarına ilişkin sorumluluk hükümlerini düzenleyen diğer kanunlara nazaran özel nitelikte olduğu ve bu nedenle idare ajanlarının eylemlerinden kaynaklansa dahi davaya konu uyuşmazlıkta öncelikli olarak uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
Bu gerekçelerle uyuşmazlıkta idari yargıyı görevli kabul eden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Üye Nilgün TAŞ
Üye Doğan AIRMAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/575
KARAR NO : 2023/721
KARAR TR : 18/12/2023

ÖZET : Velayet altındaki oğluna 2022 sayılı Kanun uyarınca bağlanmış olan engelli maaşının kesilmesine ilişkin işlemin iptali ile kesinti tarihinden itibaren yeniden bağlanması istemiyle yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı işlemine karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davaci : D.T. velisi M.T.
Davalılar : Kızılcahamam Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, %90 zihinsel engelli olan oğlunun 2022 sayılı Kanun kapsamında 24/04/2000tarihinde bağlanan engelli aylığının kesilmesine ilişkin işlem ile yeniden bağlanması istemiyle yaptığı19/11/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin Kızılcahamam Kaymakamlığı Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfi Başkanlığının 07/12/2021 tarih ve 061901-57 sayılı işleminin, hukuka ve mevzuata aykirı olduğunu ileri sürerek işlemin iptali ile 05/11/2021 tarihinde kesilen engelli aylıklarının kesinti tarihinden itibaren ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 13. İdare Mahkemesi 28/02/2022 tarih ve E.2022/348, K.2022/513 sayılı kararıile, davaya konu işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği dikkate alındığında, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldıği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fikrasmın a bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 3294 sayılıKanuna göre faaliyet gösterecekvakıfların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmediği, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörüldüğü, dolayısıyla muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin Vakıf işlemlerine karşıaçılan davaların özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava dosyasinin incelenmesinden; davaci tarafindan, % 90 zihinsel engelli olan oğlu D.T.'in muhtaçlik durumunun ortadan kalktiğından bahisle engelli ayliğınin kesilmesine ilişkin işlem ile 2022sayılı Kanun kapsamında kesilen engelli aylığının yeniden bağlanması istemiyle yaptiğı 19.11.2021tarihli başvurunun reddine ilişkin Kızılcahamam Kaymakamlığı Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfi Başkanlığının 07.12.2021 tarihli ve 061901-57 sayılı işleminin iptali ve 05.11.2021 tarihinde kesilen engelli ayliklarının kesinti tarihlerinden itibaren ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşıldığından, bu işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği dikkate alındığında, davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.."
3. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kizılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesi (İs Mahkemesi Sifatıyla) 14/06/2023 tarih ve E.2022/277, K.2023/417 sayılı kararı ile, 08/02/2013 tarihinden itibaren 2022 sayılı Kanun'dan doğacak ihtilaflar yönünden muhatabın Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı olduğunu ve bir kamu idaresi olan Bakanlığın tesis edeceği aylık bağlama/bağlamama yolundaki tasarrufların da idari işlem mahiyetini koruyarak doğacak ihtilaflarda da idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın Kizılcahamam Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina izafeten Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına karşıaçıldiğıni, bu nedenle idari yarginın görevli olması sebebiyle HMK'nın 114/1-b ile 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur"
6. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek,sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılmının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak,sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir."
7. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2.Maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (...) vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir.

(Ek fikra: 30/5/1997-KHK-572/17 md.; Değişik ikinci fikra: 17/4/2008-5754/77 md.) Ancak,5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 inci maddesinin birinci fikrasıın (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510 sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar, takip eden yılda Hazine tarafindan Fona geri ödenir.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Ayrica, kanunla veya Cumhurbașkanlığı kararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmışolmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltıyaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaçdurumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır...

8. 3294 sayılı Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlıi ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur.'
9. 3294 sayılı Kanun'un "Vakiflar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.

(Değişik ikinci fikra: 1/12/2004  5263/19 md.) Mülkî idare amirleri vakfin tabii başkanı olup,illerde belediye başkanı, defterdar, il millî eğitim müdürü, il sağlīk müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkani, mal müdürü, ilçe millî eğitim müdürü, Sağhık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsüvakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. i1veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmamasıhalinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.


(Ek fikra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafından belirlenir. Ayrıca,il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. il veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali, bir vali yardımcisını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkani, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısıni; il belediye başkanıda bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir. Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

(Mülga dördüncü fikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
(Ek fikra: 16/5/2018-7144/7 md.) Vakıflar, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 34 üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu işsözleșmesi kapsamında işyerleridir."
10. 3294 sayılı Kanun'un “Vakfin gelirleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
“Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının gelirleri;
a) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılacak miktardan,
b) (Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)
c) (Mülga: 2/3/2014-6529/16 md.)
d) İşletme ve iştiraklerden elde edilecek gelirlerden,
e) Diğer gelirlerden,
Teşekkül eder.
(Ek ikinci fikra: 16/6/1989 - 3582/4 md.; Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)"
11. 20/02/2008 tarih ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun “Tüzel kişilik" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“Vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
12. 25/01/2013 tarih ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65 YaşınıDoldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (e) bendinde, "mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın, karar organını", (1) bendinde ise, "vakfin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarını" ifade ettiği belirtilmiştir.

13. Aynı Yönetmeliğin "Karar sonrası işlemler" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik cümle:RG-25/3/2014-28952) Aylik bağlama işlemi tamamlananlara ait bilgiler,5510 sayıli Kanunun 60 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (3) numarali alt bendine göre, 18yaş altı engelli yakını aylığında, 18 yaşından küçük engellilerin bakımı amacıyla aylık bağlanacak kişilerden genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar 5510 sayılıKanunun 60 inci maddesinin birinci fikrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendine göre genel sağlik sigortası kapsamına alınmaları amacıyla Genel Müdürlük tarafindan sistem üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir ve bu bildirim sonrasında ilgililer genel sağlık sigortalısı olarak Sosyal Güvenlik Kurumunca tescil olunurlar. Aylikları durdurulan veya aylıkları kesilenler de aynı yöntemle Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir 

(2) Her yil yapılacak olan sosyal inceleme ve merkezi veri tabanlarindan elde edilen bilgiler doğrultusunda durumu değiştiği tespit edilenlerin muhtaçliği Mütevelli Heyetince tekrar değerlendirilir.Değerlendirme sonucu durumları bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmadiğı tespit edilenlerin ayliklarıkesilir.

(3) Mütevelli Heyeti kararlarına ilişkin itirazlar ilgili Vakfa yapılır."

14. Aynı Yönetmeliğin "Düzenleyici işlemler" başlıklı19. maddesi şöyledir 
"Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararının alınması ve aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Vakıflar tarafından yerine getirilir"
B. Yargi Kararları
15. Yargitay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 09/06/2017 tarih ve E.2016/3.,K.2017/4 sayılı kararında, "...Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsız işveren oldukları.." tespit edilmiştir.

16. Uyuşmazlik Mahkemesinin benzer mahiyetteki 08/07/2019 tarih ve E.2019/279, K.2019/422sayıl; 28/05/2020 tarih ve E.2020/269, K.2020/319 sayılı kararları ile, "3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakifların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen,gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında davacının muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekeceği" sonucuna vanlarak, uyuşmazhk konusu davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir 

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĠIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazliğı doğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilen hüküm doğrultusunda davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, ekinde idari yargıdosyasına ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin İncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacı tarafindan %90 zihinsel engelli olan oğlu D.T.'in muhtaçlik durumunun ortadan kalktığından bahisle engelli aylığının kesilmesine ilişkin işlem ile 2022 sayılı Kanun kapsamında kesilen engelli aylığının yeniden bağlanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Kızılcahamam Kaymakamlığı Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı Başkanlığının 07/12/2021 tarih ve 061901-57sayılı işleminin iptali ve kesilen engelli ayliklarının kesinti tarihlerinden itibaren ödenmesine karar verilmesi istemiyle açilmiştir.

20. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294 sayılıKanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların “kamu tüzel kişisi" olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır.

Kaldı ki, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağı kullanmaları, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir. Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfin hem karar hem de yürütme icra organıdır.
Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflari, bir tüzel kişi olmanın ötesinde özel hukuk tüzel kişisidir. Zira 3294 sayılı Kanun hükümleri de, özellikle vakfin gelirleri, yapısı, karar alma mekanizmasi bakımindan farkli bir sonuç öngörmemektedir.

21. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin yukarıda sözü edilen yönetmelik kapsamında vakıf kararı ile yapıldıği, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştir.

22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Kizilcahamam Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sifatiyla) 14/06/2023 tarih ve E.2022/277, K.2023/417 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kizılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesinin (İs Mahkemesi Sifatiyla) 14/06/2023 tarih ve E.2022/277, K.2023/417 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye: Üye
Üye Doğan: Üye
Üye Eyüp: Üye

Üye: Ahmet
Üye Doğan: Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye Doğan: BALLI
Üye Eyüp: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacağı hükme bağlanmıştır. İptal davasına konu edilebilecek işlemler, idari makamların idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır.

3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 7. maddesinde; "Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmaları yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirleri vakfin tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı,mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanhığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrica her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi 

aralarından sececekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaclara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin sececeği iki kişi; ilce dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. il veya İlçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmamasıhalinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakif senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden kuruluşu, karar mercii ile faaliyet alanı Kanunla belirlenmiş, faaliyet alanı Anayasanın başlangıç kismı ile 2. maddesinde ifade bulan sosyal devletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakru zaruret içinde ve muhtac durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararına uygun amaçları olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının, özel hukuk tüzel kişiliği yanında kamu tüzel kişiliğine de sahip karma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucuna varılmaktadır 
Bu durumda, velayet altındaki davacı oğluna 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan ancak sonrasında kesilen engelli aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Mütevelli Heyetinin işleminin, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözüm görevi idari yargı yerine ait olduğu düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
***
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/601
KARAR NO : 2023/739
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzET : 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 41. maddesinin 4. fikrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : NGN Mimarlık Înş. Tur. San. ve Tic. A.Ş.Vekili : Av. İlkay KOYUNCU Daval : Bodrum Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Keziban Gözde ÇAKIROĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Muğla ili, Bodrum ilçesi, Farilya Mahallesi, Yale Mevkii, İnönü Caddesinde bulunan taşınmaza, davacı şirket tarafindan izinsiz hafriyat toprağı dökmek suretiyle çevre kirliliğine sebebiyet verildiğinden bahisle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 41. maddesinin 4. fikrası uyarınca firma adıa, 19/02/2019 tarih ve 2019/638 sayılı Encümen Kararı ile 3.000 TL, 14/06/2019 tarih ve 2019/1865sayılı Encümen Kararı ile 16.510 TL idari para cezası verilmiş yine aynı mevkide bulunan hafriyat dolgu alanına giden kamyonların sokak üzerine serili olan asfalt yolu bozduğu, belediye malına zarar 

verdiğinden bahisle 12/07/2019 tarih ve 2019/2190 sayılı Encümen Kararı ile 320 TL idari para cezasi yanında, ayrica fen işleri müdürlüğünce tespit edilen 69.102,03 TL zarar ziyan bedelinin davacıdan tahsil edilmesine karar verilmiştir.

2. Davacı vekili, Encümen Kararı ile verilen idari para cezalarının ve zarar ziyan bedelinin iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Bodrum I. Sulh Ceza Hakimliği 28/03/2023 tarih ve D.İş No:2022/3172 sayılı kararı ile,idari para cezalarına karşı yapılan başvurunun 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesi uyarınca idari yargıyerinde görülmesi gerektiğini belirterek, başvurunun görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karara itiraz edilmiş olup, itiraz Bodrum 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 10/04/2023 tarih ve D.Íş No:2023/1402sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bodrum Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü görevlilerince, 18/01/2019 günü, Farilya Mah. Înönü Cad. Yale Mevkiindeki 472 ada, 76 parseldeki NGN Mimarlık İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş.firmasının çalışma alanına izinsiz hafriyat dökümü yaptığı alanın kontrol edildiği ve bahsi geçen inşaat firmasının bu parsel içerisine kademeli olarak 600-700 kamyon hafriyat toprağı döküldüğünün görüldüğü, firma yetkililerinden hafriyat depolama ve döküm izin belgelerinin istendiği, ancak buna dair herhangi bir izin belgelerinin olmadığının tespit edildiği, buna ilişkin olarak 18/01/2019 tarihli tespit tutanaği tanzim edilerek ekinde 1 adet 24/10/2018 tarih ve 952 sayılı Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü'nün yazısı ve ihlali ispatlar fotoğraflar ile birlikte imza altına alındıği, konunun Bodrum Belediye Encümenine sevki ile 19/02/2019 tarih ve 2019/368 sayılı karar ile muteriz firmaya 'Inşaat atık ve artıklarıni, bunların toplanması veya depolanmasına gözgü yerler dışına atmak' suretiyle 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 41/4 maddesi gereğince 3.000,00 TL idari para cezası uygulandığı, daha sonraki tarihte, mahalde yapılan yeni kontrollerde, her ne kadar muterize yukarıda izah edildiği gibi 19/02/2019tarih ve 2019/638 sayılı Encümen kararı ile idari para cezası yaptırımı uygulanmiş ise de; ilgili parsele döküm yapılmaya devam edildiğinin görülmesi üzerine çalışmanın Zabıta Müdürlüğü görevlilerince tekrardan durdurulduğu, konunun Bodrum Belediye Encümenine sevki ile muteriz hakkında 14/06/2019tarihli ve 2019/1865 sayılı Encümen kararı ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 41/4 maddesi gereğince 16.510,00 TL bedelli idari para cezasının uygulandıği, akabinde idareye bağlıi Fen İşleri Müdürlüğü'nün 27/06/2019 tarihli ve 2019/879 sayılı yazısında, söz konusu hafriyat dökümü sebebiyle 472 ada, 101 parsel yayla mevki adresinde bulunan hafriyat dolgu alanına giden kamyonların sokak üzerine serili olan asfalt yolu bozduğu ve belediye malına zarar verildiğinin tespiti ve zarar ziyan bedelinin 69.102,03 TL olmasi sebebiyle konunun Encümene havale edildiği, Encümenin 12/07/2019tarih ve 2019/2190 sayıli kararı ile 69.102,03 TL olan zarar ziyan bedelinin muterizden tahsiline karar verildiği,
İtiraz dosyasının, idari para cezası tutanaklarının yanında verilen hasar bedelilnin kaldırılmasıistemiyle açıldiği,
Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmıştır.

İdari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak 3.000,00 TL ve 16.510TL'lik idari para cezalarının yanında 69.102,03 TL tutarındaki hasar bedelinin de başvuruda bulunandan tahsiline karar verildiği ve bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edilebileceği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur 
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5326sayılı Kabahatler Kanununun 32. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşi açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu ayrıca bu hususun Uyuşmazhk Mahkemesi Hukuk Bölümünün 26/10/2015 tarih, 2015/699 Esas ve 2015/705 sayıh kararı ile de hüküm altına alındığı

sonucuna varıldığından hakimliğimizin görevsizliğine."
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Muğla 1. İdare Mahkemesi 14/08/2023 tarih ve E.2023/762, K.2023/1472 sayılı kararı ile,açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun olmadığıgerekçesiyle, ayrı dilekçeler ile dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.
6. Davacı vekili dilekçesini yenileyerek bu kez sadece, davacı şirket tarafindan izinsiz hafriyat toprağı dökmek suretiyle çevre kirliliğine sebebiyet verildiğinden bahisle, 14/06/2019 tarih ve 2019/1865sayılı Encümen Kararı ile verilen 16.510 TL idari para cezasının iptali istemiyle dava açmiştır.
7. Muğla 1. İdare Mahkemesi 05/10/2023 tarih ve E.2023/2283 sayılı kararı ile, 5326 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca davaya konu idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"..Kabahatler Kanunu'na göre, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmakta olup, idari para cezalarına karşı yapılacak itirazlarda özel bir görev kuralının bulunmaması halinde görevli mahkemenin sulh ceza hakimlikleri olduğu açıktır.

Bu durumda davacı șirkete verilen idari para cezasının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayıli Kanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezalarına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
“Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Genel kanun niteliği" başlklı 3. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkinda 

uygulanır."
10. 5326 sayılı Kanun'un “Kanunilik İlkesi" başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasında; “Hangi fillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşullarıbakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir." hükmü, ikinci fikrasında da “Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı,ancak kanunla belirlenebilir." hükmü yer almakta, böylece hangi fillerin kabahat oluşturduğunun kanunda açıkça tanımlanabileceği hususunun yanı sıra, idarenin de somut olayda olduğu gibi genel ve düzenleyici işlemleriyle tanımlama yapabileceği belirtilmiş ayrıca işlenen bir kabahatin karşılığı olan 

yaptırımın türü, süresi ve miktarının ancak kanun ile belirlenebileceği de ifade edilmiş olmaktadır.
11. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir"
12. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi,kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
13. 5326 sayılı Kanun'un "Çevreyi kirletme" başlıklı 41. maddesi şöyledir:
" (1) Evsel atık ve artıklari, bunların toplanmasına veya depolanmasına özgü yerler dişına atan kişiye, yirmi Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bireysel atik ve artıkların atılması halinde de bu fikra hükmü uygulanır.

(2) Fiilin yemek pişirme ve servis yerlerinde işlenmesi halinde işletme sahibi gerçek veya tüzel kişiye, beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
(3) Hayvan kesimine tahsis edilen yerler dışında hayvan kesen veya kesilen hayvan atiklarınısokağa veya kamuya ait sair bir alana bırakan kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(4) İnşaat atık ve artıklarını bunların toplanmasına veya depolanmasına özgü yerler dışına atan kişiye, yüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Inşaat faaliyetinin bir tüzel kişi adına yürütülmesi halinde bu tüzel kişi hakkında verilecek idarî para cezasının üst sınırı beşbin Türk Lirasıdır. Bu atık ve artıkların kaldırılmasına ilişkin masraf da ayrıca kişiden tahsil edilir.
(5) Kullanılamaz hale gelen veya ihtiyaç fazlası ev eşyasını bunların toplanmasına ilişkin olarak belirlenen günün dışında sokağa veya kamuya ait sair bir yere bırakan kişiye elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu eşyanın toplanması hususunda belediye tarafindan belirli aralıklarla yılda üç günden az olmamak üzere belirlenen günler önceden uygun araçlarla ilân olunur.

(6) Kullanılamaz hale gelen motorlu kara veya deniz nakil araçlarını ya da bunların mütemmim cüzlerini sokağa veya kamuya ait sair bir yere bırakan kişiye ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezasıverilir. Bunların kaldırılmasına ilişkin masraf da kişiden ayrıca tahsil edilir,
(7) (Değişik:6/12/2019-7196/60 md.) Bu kabahatler dolayisıyla idarî para cezasına belediye sınırları içerisinde belediye zabita görevlileri, belediye sınırları dışında kolluk görevlileri karar verir.
(8) Bu kabahatler dolayısıyla meydana gelen kirliliğin kişi tarafindan derhal giderilmesi halinde idarî para cezasına karar verilmeyebilir.

(9) (Mülga:6/12/2019-7196/60 md.)
(10) Özel kanunlardaki hükümler saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu görev uyuşmazlığının 14/06/2019 tarih ve 2019/1865 sayılı Encümen Kararı ile verilen 16.510 TL idari para cezasının iptali istemi yönünden doğduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının suretinin ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 

15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı şirket tarafindan izinsiz hafriyat toprağı dökmek suretiyle çevre kirliliğine sebebiyet verildiğinden bahisle, 5326 sayılı Kanun'un 41. maddesinin 4. fikrası uyarınca 14/06/2019 tarih ve 2019/1865 sayıli Encümen Kararı ile verilen 16.510 TL idari para cezasının iptali istemiyle açılmiştir.

17. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de,Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandiği ifade edilmiştir.

18. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargi merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.Bir başka deyişle, idari yargının görev alanına giren bir yaptırım kararının verilmiş ve bunun dava konusu edilmiş olması halinde idari yargının bu davaya ve aynı maddi olaya ilişkin idari para cezasıkararına karşı açılan veya açılacak davaya da bakacağı kuşkusuzdur.

19. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren idari yaptırım kararının da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargi yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargi yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2022/228,K.2022/294, 31/03/2022).

20. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafindan izinsiz hafriyat toprağı dökmek suretiyle çevre kirliliğine sebebiyet verildiğinden bahisle, 5326 sayıli Kanun'un 41. maddesinin 4. fikrası uyarınca 14/06/2019 tarih ve 2019/1865 sayıli Encümen Kararı ile 16.510 TL idari para cezasi verildiği ayrica hafriyat dolgu alanina giden kamyonların sokak üzerine serili olan asfalt yolu bozarak belediye malına zarar verdiğinin tespit edilmesi üzerine 12/07/2019 tarih ve 2019/2190 sayıli Encümen Karari ile de Belediye Zabita Yönetmeliği'nin 4/38. maddesi uyarinca 320 TL idari para cezası ve 69.102,03 TL zarar ziyan bedelinin davacidan tahsiline karar verildiği; davacı şirket tarafindan adli yargi yerinde idari para cezalarının ve zarar ziyan bedeline ilişkin kararın iptali için dava açıldıği; idari yargı yerinde de aynıistemle dava açılmiş ise de mahkemece dilekçenin reddedilmesi üzerine, sadece 16.510 TL idari para cezasinin iptali istemiyle dava dilekçesinin yenilendiği; dava konusu işlemlerin incelenmesinden, söz konusu idari para cezası ve zarar ziyan bedeline dayanak oluşturan eylemlerin ve bu eylemler karşılığında verilen cezaların yasal dayanaklarının farklı olduğu anlaşılmaktadır.
21. Bu durumda, davaciya verilen idari para cezasinin, 5326 sayıliı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu ve Kanun'un değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idarîyaptırım kararlarına karşi kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, salt idari para cezasına karşi açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.


22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Muğla 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bodrum 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/03/2023 tarih ve D.İşNo.2022/3172 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Muğla 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bodrum 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 28/03/2023 tarih ve D.İş No:2022/3172 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye Bilal

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Başkan: * *
Üye: *
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından 
ESAS NO : 2023/608
KARAR NO : 2023/737
KARAR TR : 18/12/2023

ÖzET : Davacı şirketin enerji iletim hattında yer alan direklerin bulunduğu taşınmazlara davalılar tarafindan yapılan dolgular nedeniyle, emniyet mesafesinin ihlalinden dolayı, direklerin deplase edilmesinden kaynaklı masrafin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıidarelerden tahsili istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)
Vekili : Av. Barış AYDIN 

Davahlar : 1- Karayolları Genel Müdürlüğü

Vekili : Av. Nergis BOZKURT BÖLÜKBAŞ

2- Havza Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Yasemin CANBOLAT KARAOĞLU 
3- Ö.İnş.Yapı Malz.Isı.Soğ.Sis.Tur.Nak.İmalat ve Metal San.Tic.Ltd.Ști 
Vekili : Av. Metin YILDIRIM 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Merzifon-Samsun TEİAş Grup Müdürlüğünün işletme, bakım ve sorumluluk bölgesinde bulunan enerji iletim hattının 52-53 numaralı direklerinin bulunduğu 647 ada 1 ve 2 numaralıtaşımazların, kamulaştırma bedeli ödenmek suretiyle müvekkil şirket adına tapuya kayıt ve tescil 

edildiğini; davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Samsun Vezirköprü karayolundaki duble yol çalışması sırasında yapılan dolgular nedeniyle zemin kotunun yükseltildiğini, yine karayolundan düşük kodlu araziye davalılardan Havza Belediye Başkanlığı ve Ö. İnşaat Ltd. Ști.tarafindan da dolgu malzemesi atıldığıni, araziye atilan ve enerji iletim hattının emniyet mesafesini ihlal eden hafriyat için davalıların uyarıldığını, kaldırılmasının talep edildiğini ancak gerekli önlemlerin alınmadığıni; emniyet mesafesinin ihlali nedeniyle söz konusu hattın 52-53 numaralı direklerinin deplase işinin ihale ile yaptırıldığını, yüklenici firmaya KDV dahil 228.279,69 TL ödendiğini ileri sürerek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 228.279,69 TL'nin zarar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Havza Aslive Hukuk Mahkemesi 12/01/2016 tarih ve E.2014/78, K.2016/6sayilı karari ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kısmen kabulüne karar vermiş, bu karara karşı temyiz isteminde bulunulmuş, Yargitay 4. Hukuk Dairesi 15/05/2018 tarih ve E.2016/6539, K.2018/4168 sayili kararı ile temyize konu kararın bozulmasına karar vermiş, bu karara karşı karar düzeltme isteminde bulunulması üzerine aynı Daire 03/10/2019 tarih ve E.2018/4874, K.2019/4347 say1 ile karar düzeltme isteminin reddine karar vermiştir. Bozma kararının ilgili kısmı şöyledir:
".Davalılardan Havza Belediye Başkanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü, birer kamu tüzel kişisidir ve işlem ve eylemleri Anayasa hükmü gereği de kamusal nitelik taşımaktadır. Davaya konu uyuşmazlık ise anılan davalıların idari nitelikteki eylem ve işlemlerinden kaynaklanmaktadır.Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle davalı idarelerin kanunun emredici hükümlerine ve kendisine tanınan takdir yetkisine uygun davranıp davranmadığının tespiti gereklidir. Idare üstlenmiş olduğu kamu hizmetini idari eylem ve işlemlerle yerine getirir. İdari işlem, idarenin idare işlevine ilişkin olarak, kamu gücü kullanmak suretiyle yaptığı tek yanlı irade açıklamalarıdır ve bazı durumlarda da idarenin takdir yetkisi mevcuttur. Idarenin idari işlem yaparken kamu gücü kullanması sebebiyle takdir yetkisinin bulunduğu hallerde bu takdir yetkisinin kullanımı ve idari işlemin hukuka uygunluğunun denetimi ise,Anayasa ve kanun hükümlerine, düzenleyici işlemlere, örf ve adete, hukukun genel ilkelerine ve mahkeme kararlarina uygun olup olmadiğınin belirlenmesi anlamina gelmektedir ki bu denetimin yapılması gereken yargı yeri de idari yargi yeri ve idare mahkemeleridir.

Dava şartlari; mahkemenin, davanın esası hakkinda inceleme yapabilmesi için gerekli olan şartlar olup, mahkemece dava şartlarından birinin bulunmadığının tespit edilmesi halinde kural olarak davanın esası hakkında inceleme yapılamaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b maddesinde adli yargı yolunun caiz olması, dava şartı olarak düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un 115/1.maddesine göre de mahkeme, dava şartlarinin mevcut olup olmadiğini, davanin her aşamasinda kendiliğinden araştıracak, taraflar da dava şartı noksanlığını yargılamanın her aşamasında ileri sürebilecektir. Şu halde; davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğü ve Havza Belediye Başkanlığıyönünden, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu 2. maddesi gereği idari yargi yerinde dava açılmasıgerekmektedir. Bu nedenle, anılan davalılar bakimından yargi yolu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken bu yön gözetilmeksizin davanın esasının incelenmesi, usul ve yasaya aykırıolduğundan kararin bozulmasi gerekmiştir.

4- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalilardan Ö. İnşaat Yapi ve Malzeme Isıtma Soğutma Sistemleri Ltd. Şti’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarıreddedilmelidir.

5- Davalılardan Ö. Înşaat Yapı ve Malzeme Isitma Soğutma Sistemleri Ltd. Şti’nin diğer temyiz itirazlarina gelince;
a) Dava, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'ne aykırı şekilde zemin ile elektrik iletim hattı mesafesinin ihlal edilmesi, bu anlamda haksız eylem nedeniyle ödenen meblağın tazmini istemine dayanmaktadır. Haksız eylem nedeniyle oluşan zarar, olay gününde gerçekleşmiş olduğundan davalının sorumlu tutulacağı tazminat tutarı da olay tarihinde ki verilere göre belirlenmelidir. Olay tarihi 15/10/2010 olmasına rağmen, bilirkişi tarafindan 2014 yılı verilerine dayanılarak hesaplama yapılmış,

mahkemece de bu rapor benimsenerek davanın kismen kabulüne karar verilmiştir. Şu durumda, olay tarihindeki 

veriler üzerinden yaptırılacak hesaplama doğrultusunda karar verilmesi yerine, 2014 yılıverilerine dayanılarak yapılan hesaplama doğrultusunda hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

b) 6100 sayılı HMK'nın 297/2. maddesinde; 'Hükmün sonuç kismında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sira numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir' şeklinde düzenleme mevcuttur.

Mahkeme kararının hüküm bölümünde, davanın 113.748,53 TL'lik kismının kabulüne karar verilmiş olmakla birlikte; davalıların kusur oranlarına atif yapmak suretiyle infazı kabil olabilecek net miktarın belirlenmemiş olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, yukarıda gösterilen kurallar gözetilmeksizin, infazda tereddüt oluşacak şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararin bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda (5/a-b) sayılı bentte gösterilen nedenlerle davalılardan Ö. İnşaat Yapı ve Malzeme Isitma Soğutma Sistemleri Ltd. Şti yararına, (3) nolu bentte gösterilen nedenlerle davacı ve davalılardan Karayolları Genel Müdürlüğü yararına bozulmasına; davalılardan Ö.Înşaat Yapı ve Malzeme Isıtma Soğutma Sistemleri Ltd. Şti vekilinin diğer temyiz itirazlarının (4)numaralı bentte açıklanan nedenlerle reddine; davacının, davalılardan Ö. Înşaat Yapı ve Malzeme Isitma Soğutma Sistemleri Ltd. Şti'ne yönelik temyiz itirazlarının yukarıda (2) nolu bentte gösterilen nedenlerle reddine, davalılardan Havza Belediye Başkanlığı'nın temyiz dilekçesinin (1) sayılı bentte açıklanan nedenlerle reddine ."
3. Havza Asliye Hukuk Mahkemesi 07/11/2022 tarih ve E.2022/261, K.2022/186 sayılıkararı ile, bozma ilamına uyarak Karayolları Genel Müdürlüğü ve Havza Belediye Başkanlığı yönünden dosyanın tefrikine, dava konusunun idari işlem olması ve idari yargi yerinde değerlendirilmesi gerektiğinden, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı temyiz isteminde bulunulmuştur. Yargitay 4. Hukuk Dairesi 22/02/2023 tarih ve E.2023/392.K.2023/2202 sayılı kararı ile, temyize konu kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Mahkeme kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...bozma kararına uyularak, davalılar yönünden dosya tefrik edilmiştir ve mahkememiz dosyasına esas kaydedilerek Yargitay İlamı uyarınca yargi yolu uyuşmazlığı nedeniyle dava şart yokluğundan davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Dava konusunun İdari İşlem olmasi, İdari yargıyı ilgilendirmesi sebebiyle davanın yargı yolu uyuşmazlığı nedeniyle Dava Şartı Yokluğundan Usulden REDDiNE ..'
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle Karayolları Genel Müdürlüğü ve Havza Belediye Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
5. Samsun 2. İdare Mahkemesi 02/11/2023 tarih ve E.2023/938 sayılı kararı ile, davacinın tazminat istemine ilişkin davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Mahkeme kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davacı şirketin, elektrik direkleri altına isabet eden taşınmazlarda irtifak hakkı bulunmaktadır.İdari irtifak hakları idarenin kamu yararına özel mülkiyete ait taşınmazlar üzerinde tesis ettiği yükümlülüklerdir.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 30. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak haklarının diğer bir kamu tüzel kişisi veya kurumu tarafindan kamulaştırılamayacağı; taşınmaz mala, kaynak veya irtifak hakkına ihtiyacı olan idarenin 

ödeyeceği bedeli de belirtmek suretiyle mal sahibi idareye yazılı olarak başvuracaği, olumsuz yanit aldığında konunun Danıştay ilgili idari dairesince incelenerek kesin olarak karara bağlanacaği, bedelde anlaşmazlık doğduğu takdirde uyuşmazlığın 3533 sayılı Kanun hükümlerine gitmeksizin yetkili mahkemesinde çözümleneceği belirtilmektedir.

Davalı idarenin, TEiAŞ'ın irtifak hakkına sahip olduğu alanda yol yapımına girişmeden önce bu maddede öngörülmüş bulunan ve bu uyuşmazlıkta idari nitelikte tek çözüm şekli olan başvuruyu yapmadan, başka bir deyişle Kanunda öngörülen usul ve esaslara uygun şekilde tasarrufta bulunmadan,davacı kurumun ayni hakkına vaki müdahalesinin haksız fil niteliğinde bir el atma olduğunun kabulügerekmektedir. Hâl böyle olunca, bu haksız ve kanunsuz el atmayı; 'idari işlem' ya da 'idari eylem' sayma olanağı yoktur. Bu müdahalenin, bir kamu hizmetinin ifası nedeniyle yapılmış olmasi; tarafların kamu kurumu olmalari, yapılan işe bir idari eylem niteliğini kazandırmaz.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. ve müteakip maddelerinde haksız fiilden doğan davalar, 4721 sayili Türk Medeni Kanunu'nun 683. maddesinde ise el atmanin önlenmesi davalari düzenlenmiştir. Bu tür davaların adli yargi düzeninde yer aldığı tartışmasızdır.
Diğer yandan, 2918 sayılı Yasanın 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin kara yollarında ve kara yolları dışındaki kamuya açık alanlarda, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, sartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla kara yolunda yapılan çalışmalar sonucunda meydana geldiği öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da sorumluluk davasi olduğu sonucuna varılmiştir.

Bu durumda açılan davanın/idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olmadığı anlaşıldığından, müdahalenin men'i (el atmanın önlenmesi), müdahaleyi oluşturan kısımların kal'i ile yıkıntıların kaldırılması temelinden kaynaklanan ve bunların doğal sonucu olan tazminat istemine ilişkin davanın adli yargı düzeninde yer alan bir dava türü olması nedenleriyle uyuşmazlığın adli yargıyerinde çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim, benzer bir olayda görev uyuşmazlığı üzerine, davanın adli yargı merciinin görevinde olduğuna hükmeden Uyuşmazlik Mahkemesinin 08/07/2019 tarih ve E:2019/343, K:2019/469 sayılıkararı da bu yöndedir..."
III.İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"

7. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun "Bir idareye ait taşınmaz malın diğer idareye devri"başlıklı 30. maddesi şöyledir:
"Kamu tüzelkişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakları diğer bir kamu tüzelkişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamaz.

Taşınmaz mala; kaynak veya irtifak hakkına ihtiyacı olan idare, 8 inci madde uyarınca bedeli tespit eder. Bu bedel esas alınarak ödeyeceği bedeli de belirterek mal sahibi idareye yazilı olarak başvurur. Mal sahibi idare devire muvafakat etmez veya altmış gün içinde cevap vermez ise anlaşmazlık,alıcı idarenin başvurusu üzerine Danıştay ilgili idari dairesince incelenerek iki ay içinde kesin karara bağlanir.

Taraflar bedelde anlaşamadıkları takdirde; alıcı idare, devirde anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliği tarihinden itibaran otuz gün içinde, 10 uncu maddede yazilı usule göre mahkemeye başvurarak, kamulaştırma bedelinin tespitini ister. Bu durumda yapılacak yargılamada mahkemece,29/6/1938 tarihli ve 3533 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.

Mahkemece, 10 uncu maddede öngörülen usule göre kamulaştirma bedeli olarak tespit edilen miktarın, peşin ve nakit olarak mal sahibi idareye verilmek üzere belirleyeceği bir bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için alicı idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Alicı idare tarafindan kamulaștırma bedelinin mal sahibi idare adına bankaya yatırıldığına dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece, taşımaz malın alıcı idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin mal sahibi idareye ödenmesine karar verilir ve bu karar, tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır.

Bu suretle devir ahınan taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakki, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başkaca bir kamusal amaçla kullanılamaz. Aksi takdirde devreden idare, 23 üncü madde uyarınca taşınmaz malı geri alabilir. Bu husus tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh verilir.

(Ek fikra: 20/8/2016-6745/32 md.) İçişleri Bakanlığının güvenlik gerekçesiyle ihtiyaç duyduğu kamu kurum ve kuruluşlari, belediyeler ve il özel idareleri dâhil mahalli idareler ve diğer kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar, kaynak veya irtifak hakları, Cumhurbaşkanı kararıyla resen Hazine adına tescil ve İçişleri Bakanlığına tahsis edilir. Taşınmazın bedeli, tescil işleminden itibaren altmış gün içinde bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen kriterler de dikkate alınmak suretiyle valiliklerce resen tespit edilir. Bedele ilişkin itirazlar Danıştaya yapılır. İtirazlar tescil işlemini durdurmaz. Mahkemelerce ihtiyati tedbir ve yürütmenin durdurulması kararları verilemez, 3533 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Bu taşınmazlara ilişkin olarak ihtiyaç duyulan imar planı değişiklikleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca resen yapılır veya yaptırılır."
8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sorumluluk" üst başlıklı 49. maddesinin birinci fikrasışöyledir:
"Kusurlu ve hukuka aykırı bir fille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
9. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "A. Mülkiyet hakkının içeriği" başlıklı 683. maddesi şöyledir:
"Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.

Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi,her türlü haksiz elatmanın önlenmesini de dava edebilir."
B. Yargı Kararları
10. Yargitay Íçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17, K,1959/15 sayıli kararının, III. bölümü şöyledir:
“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakimdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fijl neticesinde 

meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malıolmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadiğı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atilabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.
Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksiz fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktir.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
11. Uyuşmazlik Mahkemesi Genel Kurulu 29/04/1991 tarih ve E.1991/2, K.1991/2 sayılı ilke Kararında "Uyuşmazlıik Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün, TEK.nun irtifak hakkı bulunan sahada yasalarda öngörülen usul ve esaslara uyulmadan belediyece yol yapımı çalışmalarına girişilmesi nedeniyle açılan müdahalenin men’i (el atmanın önlenmesi) davasında görevli mahkemenin idari yargıolduğu biçimindeki kararına karşın, daha sonra aynı tarafların aynı konu ile ilgili diğer bir davada da yetkili mahkemenin, adliye mahkemesi olduğu yönündeki çoğunluğun 11/02/1991 günlü oturumunda gerçekleşmesi üzerine; Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunca kamu tüzel kişileri arasında meydana gelen müdahalenin men'i (el atmanın önlenmesi) davasının görüm ve çözüm yerinin adli yargi olduğuna ve konunun bu doğrultuda ilke kararına bağlanmasına," karar vermiştir.

12. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 02/11/2009 tarih ve E.2008/368, K.2009/248 sayılıkararında; "...Davaci tarafindan, şirketlerine ait 380 Kv Kayseri Kapasitör Gölbaşı Kuzey Enerji Iletim Hattinin 4685-4686 nolu direkleri arasinda irtifak hakkini ihlal ederek hat altinda, can ve mal emniyetini tehlikeye düşürecek şekilde davalı tarafindan Gölbaşı - Örenci - Gerder - Taşçılar Sitesi yolunda yapılan dolgu neticesi yol kotunun 5 m yükseltilmesi suretiyle yapilan müdahalenin önlenmesine, müdahaleyi oluşturan kısımların kal'i ile yıkıntıların kaldırılmasına yine yapılan dolgu neticesi oluşan ve can ve mal emniyeti açısından tehlike yaratan 380 Kv Kayseri - Kapasitör - Gölbaşı Güney Enerji iletim Hattının 5691 nolu direğinin C ve D ayaklarındaki hafriyatin temizlenmesi sureti ile direğe yapılan müdahalenin önlenmesi ve direk ayaklarındaki hafriyatin temizlenerek istinat duvari çekilmesi ile can ve mal emniyeti açısından öncelikle ihtiyatı tedbir verilerek Gölbaşı - Örenci - Gerder - Taşçılar Sitesi Yolunun hattlarınıihlal eden kismı ile 5691 no lu direğin bulunduğu yerin dava sonuçlanıp emniyet mesafeleri sağlanıncaya kadar trafiğe kapatılmasına karar verilmesi istemiyle..." açılan davada "...idarenin yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmus bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1.maddesinde belirtilen dava türlerinden olmadiği anlaşıldığından; müdahalenin men'i (el atmanın önlenmesi), müdahaleyi oluşturan kısımların kal'i ile yıkıntıların kaldırılması istemlerine ilişkin davanın,adli yargida görülmesi gereken dava türü olması nedenleriyle, uyuşmazliğın adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna..." varmiştır.

13. Uyuşmazlik Mahkemesi Hukuk Bölümü 27/11/2017 tarih ve E.2017/476, K.2017/665 sayıli kararında; "...Davaci şirkete ait 154 KV. Afyon I ve II- Altintaş E.I.Hatti'nın 70-71 ve 78-79 no.lu direkler arası Hat altında kalan Afyon-Kütahya Karayolunun Anıtkaya Kasabası civarında, Karayolları3.Bölge Müdürlüğü tarafindan gerçekleştirilen çift yol yapım yenileme çalışmaları nedeniyle oluşan ihlalli durumun ortadan kaldırılması için; 154 KV. lik Tek Devre 477 MCM İletkenli Afyon I- AltıntaşEnerji İletim Hattı 71 ve 79 no.lu direklerin Deplase edilmesi işi sebebiyle doğduğu ileri sürülen 181.386,64-TL, masraf bedeli ile, Afyonkarahisar 2.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/260 Dis sayıli tespit dosyasına ilişkin 838,85-TL masraf bedeli dahil olmak üzere toplam 182.225,49 TL alacaklarının her bir harcamanın Kuruluşlarınca ayrı ayri ödenme tarihlerinden itibaren işleyecek Merkez Bankasının kisa vadeli avans işlemlerine uyguladığı avans faizi ile birlikte davali Kurumdan tahsiline karar verilmesi istemiyle..." açılan davada ".. açılan davanın, idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1. maddesinde belirtilen dava 

türlerinden olmadığı anlaşıldığından, müdahalenin men'i (el atmanın önlenmesi), müdahaleyi oluşturan kisımların kal'i ile yıkıntıların kaldırılması temelinden kaynaklanan ve bunların doğal sonucu olan tazminat istemine ilişkin davanın adli yargı düzeninde yer alan bir dava türü olması nedenleriyle uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi..." gerektiği sonucuna varmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in Başkanliğında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Hikmet KANIK, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALI$KAN'in katılımlarıyla yapılan 18/12/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, idare mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulduğu idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasının da yer aldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Încelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının işletme, bakım ve sorumluluk bölgesinde bulunan enerji iletim hattının 52-53 numaralı direklerinin bulunduğu taşınmazlara, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafindan karayolunda duble yol çalışması sırasında dolgu yapılması nedeniyle, zemin kotunun yükseltildiği; diğer davalılar Havza Belediye Başkanlığı ve Ö. İnşaat Ltd. Şti. tarafindan da dolgu malzemesi (hafriyat)atilması nedeniyle, 52-53 numaralı direklerde Elektrik Kuvvetli Akim Tesisleri Yönetmeliği'nde belirtilen emniyet mesafesinin ihlali nedeniyle anılan hattin direklerinde deplase yapilarak işletme bütçesinden 228.279,69 TL ödendiği ileri sürülerek, ödenen 228.279,69 TL'nin zarar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsili istemiyle açılmıştır.

17. Davacı şirketin elektrik direkleri altına isabet eden taşınmazlarda 221 (Amme Hükmi Sahislari Veya Müesseseleri Tarafindan Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun) sayılı ve 2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca idari irtifak hakkı bulunmaktadır. İdari irtifak hakları idarenin kamu yararına özel mülkiyete ait taşınmazlar üzerinde tesis ettiği yükümlülüklerdir. Bu nedenle sözü edilen yerler, kamu emlakı niteliği taşımaktadır.
18. Davalı idarelerin, TEiAŞ'ın idari irtifak hakkına sahip olduğu alanda yol yapımına girişmeden önce bu maddede öngörülmüş bulunan ve bu uyuşmazlıkta idari nitelikte tek çözüm şekli olan başvuruyu yapmadan başka bir deyişle Kanunda öngörülen usul ve esaslara uygun şekilde tasarrufta bulunmadan, davacı kurumun ayni hakkına vaki müdahalesinin haksız fiil niteliğinde bir el atma olduğunun kabulü gerekmektedir. Hal böyle olunca, bu haksız ve kanunsuz el atmayı; “İdari İşlem" ya da "İdari Eylem" sayma olanağı yoktur. Kaldı ki yol çalışmaları sırasında, bir kamu hizmetinin ifasınedeniyle müdahalenin yapılmış olmasi, tarafların kamu kurumu olmalari, yapılan işe bir idari eylem niteliğini kazandırmaz.

19. Diğer yandan, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin kararlarıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında ve karayolları dışındaki alanlarda kamuya açık alanlarda, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadıği ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla karayolu kenarına yapılan çalışmalar 

nedeniyle meydana geldiği, öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da sorumluluk davasi olduğu anlaşılmıştır.

20. Bu durumda açılan davanın, idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olmadığı anlaşıldığından, müdahalenin men'i (el atmanın önlenmesi), müdahaleyi oluşturan kisımların kal'i ile yikıntiıların kaldırıIması temelinden kaynaklanan ve bunların doğal sonucu olan tazminat istemine ilişkin davanın adli yargi düzeninde yer alan bir dava türü olması nedenleriyle uyuşmazlığın adli yargi yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.

21. Yukarida belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak; Samsun 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Havza Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/11/2022 tarih ve E.2022/261,K,2022/186 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
V. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Havza Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/11/2022 tarih ve E.2022/261, K.2022/186 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
18/12/2023 tarihinde, Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer TOPAL: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Hikmet

Başkan Muammer TOPAL: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: KANIK

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
KARŞI OY 
Davacinın işletme, bakim ve sorumluluk bölgesinde bulunan enerji iletim hattinın direklerinin bulunduğu taşınmazlara, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafindan karayolunda duble yol çalışması sırasında dolgu yapılması nedeniyle, zemin kotunun yükseltildiği; diğer davalılar Havza Belediye Başkanlığı ve Ö. İnşaat Ltd. Şti. tarafindan da dolgu malzemesi (hafriyat) atılması nedeniyle,emniyet mesafesinin ihlali nedeniyle anılan hattın direklerinde deplase yapilarak işletme bütçesinden 228.279,69 TL ödendiği ileri sürülerek, ödenen bedelin davalılardan tahsili istemiyle açılan davada,davalı idarelerce gerekli önlemler alınmadığından meydana gelen zararda kusurlarının bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında, uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Bilal ÇALIŞKAN 
*