Yargıtay 2. Hukuk Dairesine Ait Karar
YARGITAY KARARI | 2021-01-12

12 Ocak 2021 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31362
YARGITAY KARARI 
Yargitay 2. Hukuk Dairesinden:
SAYI:ESAS KARAR 2020/32542020/5432
YARGITAY İLAMI 
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESI :Ístanbul Anadolu 13. Aile Mahkemesi 
TARİHİ: 07.03.2017
NUMARASI :Esas no:2016/344Karar no:2017/170
DAVACI :Geylani Gani 
DAVALI :Burcu Aşkan 
DAVA TÜRÜ: Kişisel Eşyanın İadesi 
TEMYİZ EDEN :Yargıtay Cumhuriyct Başsavcılığı

Taraflar arasındaki davanın yapilan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenilmekle cvrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
1-Temyiz edilmemek suretiyle kesinleşen İstanbul Anadolu 13. Aile Mahkemesinin 07/03/2017 tarihli ve 2016/344 Esas, 2017/170 Karar sayılı kararının kanun yararına temyiz edilmesi Yüksek Adalet Bakanlığının 28/05/2020 tarihli ve 39152028-153.01-1199-2019-E.692/12962 sayılı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/49159 sayılı ve 03/07/2020tarihli yazısı ile istenilmiş, bozma sebebi olarak;
Açılan davada davaci, davalı ile boşandıklarını, ancak davalının kendisine ait olan diz üstü bilgisayarı vermcdiğini belirterek öncelikle bilgisayarın iadesini, mümkün olmazsa bedeli olan 2.ooo.00-TL' nin kendisine verilmesine karar verilmesinin talep edildiği,mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği ve hükmün kesin olduğu anlaşılmıştır.Dosyanin incelemesinde, davali, davacı ile İstanbul Anadolu 1. Aile Mahkemesinin 06/02/2014 tarih ve 2013/1025 Esas, 2014/65 Karar sayilı kararı ile boşandıklarıni, söz konusu karar ile İstanbul 21. İcra Müdürlüğünün 2015/15325 Esas sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini ve takibin kesinleştiğini, kendisinin de davacıdan alacaklı olduğunu bildirerek bu alacağı ile davacıya olan borcunun takas edilmesini talep etmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 143 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca, takas, borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesiyle gerçekleşeceğinden takasın sağlanması için mutlaka ayrı bir dava veya karşi dava açılması gerekmez. Borçlu, kendisine karşı açılmış olan bir (fava içerisinde takas-mahsup talebinde bulunabilir ve böylesi bir talep, usul hukuku anlamında bir defi niteliği taşır. Davalı karşılık dava açmadan sadece takas savunmasında bulunmakla yetinebilir, ilk itirazlardan, farklı olarak, defilerin esasa cevap süresi içinde bildirilmeleri zorunlu değildir. Dolayisiyla, takas-mahsup defi, esasa cevap süresi geçtikten sonra dahi bildirilebilir. Ne varki, bir definin esasa cevap süresi geçtikten sonra bildirilmesi savunmanın genişletilmesi anlamina geleceğinden, böylesi bir definin mahkemece dikkate alınabilmesi için, karşı tarafın buna muvafakat etmiş olması gerekir. Somut olayda, davalının islah dilekçesiyle takas defi talebinde bulunduğu, ancak dilekçenin davalının delil avansıyatırmaması nedeniyle karşı tarafa tebliğ edilmediği ve 07/03/2017 tarihli karar duruşmasında davacıya davalının ıslah dilekçesiyle ilgili bcyanının sorulmadığı anlaşılmakla,hatali değerlendirme yapilarak davalınin takas talebinin icra mahkemesinin yetkinde olmasınedeni ile bu konuda dava açmakta muhtariyetine şeklinde karar verilmesi doğru görülmcdiği;
Kabule göre de, 30/12/2017 tarihli ve 30286 sayilı Resmi Gazete'de yayimlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin "Tarifelerin üçüncü kısmına göre ücret "başlığı altındaki i3 üncü maddesinde,

(1) Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğümahkeme için Tarifenin ikinci kismında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fikrası, 9 uncu maddenin birinci fikrasının son cümlesi ile 10uncu maddenin üçüncü fikrası ile 12 nci maddenin birinci fikrasi, 16 nci maddenin ikinci fikrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir (2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez." hükmübulunmaktadir. Mahkemece, davanın 500.00-TL kismının kabulüne, 1.500.00-TLlik kisminın ise reddine karar verilmiştir. Kabul ve red miktarı maktu vekalet ücretinin altında olmasına rağmen, hatalı değerlendirme ile her iki tarafa maktu vekalet ücreti olan 1.980.00-TL maktu vekalet ücretine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunduğu," belirtilerek, hükmün 6100sayılı HMK m. 363/1 uyarınca kanun yararına bozulması talep edilmiştir.Dosyanin yapilan incelemesinde davaci tarafindan dava dilekçesi ile davali ile boşandıklarıni, ancak davalının kendisine ait olan diz üstü bilgisayarı vermediğini belirterek öncelikle bilgisayarın iadcsini, mümkün olmazsa bedeli olan 2.00o.o0-TL' nin kendisine verilmesine karar verilmesinin talep edildiği, davalı tarafça 27.02.2017 tarihli dilekçe ile cevap dilekçesi islah edilerek takas ve mahsup talebinde bulunulduğu, mahkemece davanın kismenkabulü ile 500 TL nin davalidan tahsiline, takas talebinin icra mahkemelerinin yektisinde olaması nedeniyle bu konuda dava açmakta muhtariyetine karar verildiği ve hükmün kesin olduğu görülmüştür.
Türk Borçlar Kanunu'nun 139. maddesi uyarınca, iki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir.
Takas borcu sona erdiren nedenlerden biridir. Kanun takas için bir irade açiklamasıaramaktadır. Takası gerçekleştirmek için irade açıklamasına takas beyanı denir. Bu beyan bir taraflı bir hukuksal işlcmdir. Bu işlem bir yenilik doğuran hakka dayanır. Tarafların biri,borcu ile alacağını takas ettiğini karşı tarafa bildirerek, bu hakkını kullanmış olacaktır (BK.m. 122/1). Takas hukuki niteliği itibari ile bozucu yenilik doğuran bir haktır. Borçlunun takas hakkını kullanma isteğini, alacaklıya bildirmesi gerekir. Takas bir sözleşme olmadığı içi karşıtarafın kabulüne bağlı değildir. Takas aynı zamanda borcu sona erdirdiği için bir tasarruf işlemidir.
Davalının, dava dayanağı olayı ve borcun varlığını inkâr etmeden, borçlu bulunduğu edimi, özel bir sebebe dayanarak yerine getirmekten kaçınmasına imkan veren hakka defi denir. Def iler, davada ileri sürülmedikçe hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınmazlar.Takas bir defidir. Bu itibarla, ileri sürülmedikçe kendiliğinden dikkate alınamaz.Takas,karşılık dava olarak ileri sürülebileceği gibi, defi olarak da ileri sürülebilir. Takasın defi olarak ileri sürüldüğü davada, takas ve mahsup sonucu kalan ve hüküm altına alınan miktar üzerinden yargilama harcı alınacak, takas ve mahsup defi sebebi ile reddedilen miktar üzerinden ileri süren yararına vekâlet ücreti ve yargılama 'giderine karar verilecektir.
Defiler, dava dilekçesine cevap verilirken ileri sürülmelidir. Aksi halde, davalı"Savunmanın genişletilmesi yasağı" ile karşılaşabilir. Ancak karşı tarafın açık muvafakati ile veya islah yoluyla iddia ve savunmaların genişletebilir yahut değiştirebilirler. (HMK m.141/1) Cevap dilekçesinin islahı yoluyla takas ve mahsup definin ileri sürülmesi hukuken mümkün olup, karşı tarafın muvafakatine de ihtiyaç bulunmamaktadır. Cevap dilekçesinin islah edilmesi harca da tabi değildir.
Somut olayımızda mahkemece davalının cevap dilekçesinin islahı niteliğindeki 27.02.2017 tarihli dilekçe ile takas ve mahsup talebinde bulunduğu halde, davalının islah dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmediği, 7.3.2017 tarihli celsede taraflara ıslah dilekçesi ile ilgili beyanları sorulmadığı gibi davalı tarafça ileri sürülen takas ve mahsup defi kapsamında inceleme yapılmaksızın hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile takas talebinin icra mahkemesinin yetkisinde bulunduğundan bahisle bu konuda dava açmakta muhtariyetine şeklinde hüküm kurulması doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

2-Kabule göre de; davacının eşya alacağı davasının kısmen kabulü ile 500 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalıdan tahsiline karar verildiği halde bu talebin kismen kabulü ve kısmen reddi nedeniyle kabul edilen ve reddedilen alacağın miktarınıaşacak şekilde her iki taraf yararına 1.980,00 TL maktu vekalet ücretine karar verilmesi usul ve kanuna aykıri olup, bozmayi gerektirmiştir (AAÜT 13/2).

SONUÇ: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 427/6. maddesinc dayalı kanun yararına bozma istcğinin açıklanan scbeplc kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere BOZULMASINA oybirliğiyle karar verildi.05.11.2020 (Prş.)