Anayasa Mahkemesinin 23/2/2023 Tarihli ve 2021/33759 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-05-30

30 Mayis 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32206
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
CİHANGİR AKYOL BAŞVURUSU 
Başvuru Numarasi : 2021/33759Karar Taribi : 23/2/2023
Başkan : Zāhtü ARSLAN Başkanvekui :Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili :Kadir ÖZKAYA Dyeler : Engin Yildirim Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERINOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE Raportör : Heysem KOCAÇINAR Başvurucu : Cihangir AKYOL Vekili : Av. Seda YILDIZ.
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I.Başvuru, genel cerrahi uzmanı olup aynı zamanda üniversitede Öğretim Öyesi olan başvurucunun mesai saatleri sonrası serbest meslek faaliyetinde bulunmak amacıyla muayenehane açma isteğinin reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesiyle açılan davada hukuk kurallarının Öngörülemez şekilde yorumlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/8/2021 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ðn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunum kabul editebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüştnü bildirmiştir.

7.Başvurucu, Bakanlığın gōrüşūne karşı sūresinde beyanda bulunmuştur.
8. Birinci Böiüm tarafindan 12/1/2023 tarihinde yapılan toplantıda, niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gcrekli görüldüğümden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nūn (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
9.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle itgili olaylar Özetle şöyledir:
AArka Plan Bilgisi 
10. Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında uzman olan başvurucu 26/4/2011 tarihli hizmet sözleşmesi (sözleşme) ile Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde (Üniversite)[4/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi uyarınca çalışmaya başlamıştır. Anılan sözleşmenin 6. maddesinde başvurucunun Üniversite haricinde kazanç getirici bir işte çalışmayacağı hüküm altına alınmıştır. Yine sözieşmenin 8.maddesinde başvurucunun sözleşmeye aykın davranışlannun tespiti hâlinde bu hususun tebliğinden itibaren tebligatta belirtilecek süre sonunda sōzleşmenin kendiliğinden sona ereceği düzenlemesie yer verilmiştir.

11. Bu sözleşme uyarınca uzman sıfatıyla çalışmaya başlayıp sonradan kadroya geçen başvurucu 18/2/2013 ile 27/10/2014 tarihieri arasında δğretim tyesi olarak gōrev yapmıştır. Başvurucu, öğretim tlyesi olarak çalışmakta iken 27/10/2014tarihinde doçent unvanı ve yetkisini almış olup 1/9/2015 tarihinde de bu kadroya ataması gerçckleşmiştir.
12. Başvurucu, hâlen Üniversitenin Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında profesör doktor unvanı ite görev yapmaktadır.

B. Somut Olaya İlişkin Bilgiler 
13. Başvurucu 10/7/2018 tarihinde Ankara Valiliği 1l Sağlık Müdürlüğüne (Sağhk Müdürlögü) müracaat ederek Üniversitedeki akademik faaliyetine ek olarak mesai saatleri sonrasında hastalara sağltk hizmeti verebilmek için muayenehane ruhsatı verilmesi talebinde bulunmuştur,

14. Sağlık Müdürlüğü 13/7/2018 tarihli yazısı ile hâlen Üniversitedeki görevi nedeni ile T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün (Sağlık Bakanlığı)2014/15 sayılı Genelgesi uyarınca muayenehane açamayacağını bildirmiştir. Genelge'de 2/1/2014 tarihli ve 6514 sayılı Kanun uyarınca Öğretim Üyelerinin serbest meslek faaliyetinde bulunmak üzere muayenehane ve benzeri yerler açamayacağı yönünde düzenlemeler yapıldığı ve hâlen serbest meslek faaliyetlerini sürdürenlerin üç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdirmedikleri takdirde üniversiteler ile ilişiklerinin kesileceğinin hüküm altına ahndığıbelistilmekte ve uygulamanın titizlikle takip edilerek işlemierin bu hükümlere uygun olarak yapılmast emredilmektedir.

15. Başvurucu 3/8/2018 tarihli dava dilekçesi ile Anayasa Mahkemesinin 7/11/2014tarihli ve E.2014/61, K.2014/166 sayılı karanı ile δğretim 0yelerinin mesai saatleri dişında serbest meslek faaliyetinde bulunmasının Önünü açtiğını, Sağlık Müdürlügünün iptal edilen bir kanun hükmüne dayanan Genelge'yi esas alarak iştem tesis ettiğini, yürürlükte bulunan mevzuatta mesai saatleri dişında serbest meslek faaliyetinde bulunmayı yasaklayan bir hükūm bulunmadığını ileri sūrmūş ve iştemin iptalini talep etmiştir.
16. Sağlık Müdüriūğü savunma dilekçesinde; 4/11/1981 tarihli vc 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun 36. maddesi uyannca Öğretim Üyelerinin bu Kanun'da belirtilen hâller dışında 657 sayılı Kanun'un 28. maddesine tabi olduklarım belirtmiştir. Sağlık Müdürlügo bu madde hükmüne göre devlet memurlarnın serbest meslek faaliyetinde bulunmak Üzere ofis, muayenehane vb. yerler açamayacağıns, Anayasa Mahkemesinin iptal karannın başvurucu ile benzer durumda bulunan Öğretim üyelerine serbest meslek faaliyetinde bulunmanın yolunu açmadığımı ileri sürmūş ve davanın reddini talep etmiştir.
17. Ankara 3. Idare Mahkemesi (Mahkeme) 28/2/2019 tarihinde başvurucunun davasının reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, olay ve olgular Özetlendikten sonra ðzetle şu hususlar ifade edilmiştir:
i. 6514 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile 2547 sayıl Kanun'un 36. maddesine cklenen yedinci fikranın ilk cümłesi tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan Öğretim elemanlarının kanunlarda belirtilen hâller dışında 657sayıfı Kanun'un 28. maddesine tabi olduklan hükmünü içermektedir. Anlan düzenleme uyarınca uzman öğretim elemanları çalışma koşullan bakımından diğer memurlarn tabi oldugu hüküm ve sınırlamalara tabi olup mesai sonrasında serbest meslek faaliyetinde buluruma yasağı kapsamındadır.

ii. 6514 sayılı Kanun'un 1I. maddesi ile getiriten istisna kapsamında profesōr ve doçent kadrosunda bulunanlar, her ana bilim dalındaki kadrolu profesör ve doçent sayısımn yüzde ellisini geçmemek üzere bir yıla kadar kurumsal sőzleşme yapmak ve geliri Üniversite döner sermayesine kaydedilmekşartıyla ilgilinin de muvafakati ile ðzel hastaneler veya vakıf Üniversitesi hastanelerinde çalıştırlabilecektir.
iii. 6514 sayılı Kanun'ưm yürürlüğe girdiği 18/1/2014 tarihinden Önce usulüne uygun olarak muayenehane açmış öğretim Üyelcrinin bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra da muayenehane açma hakkıbulunmaktadır. Ancak bu tarihten Önce muayenehane açma hakkını kazanmamış olanların ise bu hakkından söz edilemeyecek olup ikinci grupta yer alan başvurucunun talebinin reddine karar verilmesinde hukuka aykırlık bulunmamaktadır.


18. Başvurucu bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde,dava dilekçesindeki iddialara ek olarak 18/1/2014 tarihinden Önce muayenehane açmışÖğretim Üyeleri gibi -kendisi de dåhil olmak üzere- batün tip mezunlarının serbest meslek faaliyetinde bulunabilecekleri yönündeki kanun ve uygulamalara güvenerek hayatınıyönlendirdiklerinin dikkate alınması gerektiğine vurgu yapmıştır. Başvurucu ayrıca kendisi ile aynı konumda bulunan Öğretim Dyelerinin serbest meslek faaliyetinde bulunabileceklerine ilişkin hükümler içeren çok sayıda mahkeme karannı da eklemiştir, Istinaf incelemesini yapan Ankara Bölge Idare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesi (Bölge Mahkemesi) talebin reddine karar vermiştir.

19. Başvurucu, dava dilekçesi ve istinaf dilekçesindeki hususlan tekrarlamıştır.Başvurucu ayrica davanın reddine gerekçe olarak gösterilen deviet memurlariının 8zel muayenchane açamayacağı yöntndeki kuralın ilk defa muayenehane açmak isteyen Öğretim Öyeleri için uygulanup 18/1/2014 tarihinden ðnce muayenehanesi olanlar yönünden bir yasak olarakgörüimemesinianlamlandıramadığını belirtmiştir. Başvurucu buhususun eşitlik ilkesine de aykın olduğunu ileri sürmüştür.

20. Danıştay Onuncu Dairesi (Daire) 24/5/2021 tarihinde Bölge Mahkemesi kararını onamıştır. Onama kararının gerekçesinde Özetle şunlar ifade edilmiştir:
i. 2547 sayılı Kanum'un 36. maddesinde öğretim Öyelerinin çalışma esaslar kısmi ve tam zamanlı çahşma esasına göre belirlenmiş olup profesõr ve doçent kadrosunda bułunanların kısmi statūde çalışmalarına olanak sağlanmışken 30/1/2010tarihli ve 27487 sayıfı Resml Gazete'de yayımlanan 5947 sayılı Kanun ile bu imkâna son verilmiş, Anayasa Mahkemesinin kismi iptal kararı sonrasında tam zamanlıçalışan Öğretim Öyelerinin mesai saatleri dışında olmak kaydıyla serbest meslek faaliyetinde bulunabilmeleri mümkün håle gelmiştir. Ancak 18/1/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6514 sayılı Kanun ile değişiklik yapıłan 2547 sayılı Kanun'un 36.maddesinde profesõr ve doçent kadrosunda bulunan kişilerin bazı istisnalar haricinde serbest meslek faaliyetinde bulunmaları yeniden yasaklanmıştir. Aym Kanun ile 2547 sayilı Kanun'a eklenen geçici 64. madde uyarınca 18/1/2014 tarihi itibarıyla mesai saatieri sonrasında serbest meslek faaliyetindc bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışan öğretim Gyelerinin ūç ay içinde bu faaliyetlerine son vermesi gerektiği, aksi takdirde üniversite ile olan ilişiklerinin kesileceği hükmü yer almıştır.
ii. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında bu karardaki tespitler uyarınca tam zamanlı çalışan ðğretim Öyelerinin mesai saatleri sonrası serbest çalışabilecekleri yönünde ołuşan kanaat ve beklenti nedeniyle 18/1/2014 tarihinde serbest meslek faaliyetinde bulunanlar bu faaliyetlerine devam edebileccktir.
iji. Somut olayda ilk defa 27/i0/2014 tarihinde doçent unvanım alan başvurucunun 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/1/2014 tarihinde öğretim Dyesi olarak görev yapmaması nedeniyle serbest meslek faaliyetinde bulunma yönünden önceki sistemin devam edeceğine ve mesai sonrası serbest çalışabilme statüsünün süreceğine ilişkin haklı bir beklentisinin varlığından söz edilemeyecektir.

21. Başvurucu, kesin hákmü 26/7/2021 tarihinde Öğrenmiş; 24/8/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. tLGİLI HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1. Mevzuat 
22. 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı Icrasına Dair Kanun'um 1, maddesi şöyledir:
"Türkiye Cumhuriyeti dáhilinde tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için tip fakultesinden diploma sahibi olmak şartıu."
23.1219 sayılı Kanun'un 5. maddesi şöyledir:
"Hususi muayenehane açmak veyaha evinde muayenehane tesis eylemck suretiyle sanatını icra eylemek istiyen her tabip hasta kabulüne başladığından itibaren en çok bir hafia içinde isim ve hūviyetini, diploma tarih ve numarasını ve muayenehane ittihaz eylediği mahal ile mevcut ise ihusas vesikalarmı mahallin en búyük sihhiye memuruna kaydettirmeğe ve muayenehanenin nakdi halinde en az yirmi dört saat evvel keyfiveti nakli ihbara mecburdur. Türkiye Cumhuriyeti dâhilinde tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için tip fakültesinden diploma sahibi olmak şaritur."
24.1219 sayılı Kanun'um 12, maddesinin ilgili kısmı şöyledir.
*


(Değişik ikinci fikra: 21/1/2010-5947/7 md.; Değişik: 2/1/2014-6514/21 md.) Tabipler.dis tabipleri ve tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar; 14/7/1965 tarihli ve 657sayrlı Devlet Memurları Kanumunun 28 inci maddesi, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Siláhlı Kuvvetleri Personel Kanunumun ek 27 nci maddesi, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılıYükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesi ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 sayu: Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunumun 32 nci maddesi sakı kalmak kaydryla. aşağıdaki sağlık kurum ve kuruluşlarında mesleklerini icra edebilir:
a) Kamu kurum ve kuruluşları.
b) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan ðzel sağlık kurum ve kuruluşlari, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan vakıf üniversiteleri 

c) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan ōzel sağlık kurum ve kuruluşlari, Sosyal Givenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan vakif üniversiteleri, serbest meslek icrası.

(Değisik úçūncü fikra: 21/1/2010-5947/7 md.) Tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına gōre uzman olanlar, Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamalarıçerçevesinde ve ikinci fikranın her btr bendi kapsamında olmak kaydryla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda çalısabilir. Bu maddenin uygulanması bakımından Sosyal Güvenlik 

Kurumunca branş bazinda sözleşme yapuan özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf universiteleri yalnızca sözleşme yaptikdarı branşlarda (b) bendi kapsamında kabul edilir.
Mesleğini serbesı olarak icra edenler, hizmet bedeli hasta tarofindun karşilunmak ve Sosyal Givenlik Kurumundan talep edilmemek kaydryla, (b) bendi kapsamında sayıilun sağlık kuruluşlarında da hastalarının teşhis ve tedavisini yopabilir. (Değişik dördüncücümle: 2/1/2014-6514/21 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve yōneticilik görevi bulunmayan tabipler ile aile hekimleri, karum ve kuruluşlarrndaki çalışma sautleri dışında ve kurumlarının izniyle aylık oruz saati geçmemek üzere iş yeri hekimligi yapubilir. Döner sermayeli sağlık kuruluşları ise kurumsul olarak lsyeri hekimliği htzmeti verebilir. (Ek cúmle: 2/1/2014-6514/21 md.) Tabipler, is yeri hekimliği eğitimi alma ve is veri hekimliği belgesine sahip olma şartı aranmaksızın l0'dan az işçi çalıştıran az tehlikeli iş yerlerinin işyeri hekimligi görevini yapabilirler. Bu maddenin uygulamasına ve işyeri hekimligine ilişkin esuslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir."
25.2547 saytlı Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Bu kamunun amacı: yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yüksekbğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilutlanma. işleyiş, gorev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim - oğretim, araşturma. yayum, öğretim elemanlari. dğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir."
26.2547 sayıłı Kanun'un 2, maddesi şōyledir:
"Bu kanun: yükseköğretim üst kuruluşların, bütün yükseköğretim kurumlarını. bağlıbirimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.

(Degişik ikinci fikra: 15/8/2017-KHK-694/44 md.: Aynen kabul: 1/2/2018-7078/41md.) Milli Savunma Bakanlığı ve Içişleri Bakanlığına bağlı yüksekoğretim kurumlarryla ilgili özel kanun hukümleri saklıdır."
27. 2547 sayıłı Kanun'un "Çalışma esasları" kenar başlıkı 36. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Ögretim elemanlari, úniversitede devamlı statüde görev yapar.
(Ek fikra: 2/1/2014-6514/11 md.) Tabip, diş tabibì ve tipta uzmanlık mevzuatvna göre uzman olan ögretim elemanlar, kanunlarda belirtilen háller dişında 657 saynlı Devlet Memurları Kanumunun 28 inci maddesi hükomüne tubidir. Ancak bunlardan profesör ve doçent kadrosunda olanlar, her bir unabilim dalındaki kudrolu profesôr ve doçent sayzsının yüzde 50'sini geçmemek, bir yla kadar laurumsal sözleşme yapumak ve geliri üniversite dōner sermayesi hesabıa kaydedilmek şartyla ve ilgilinin muvafakati ile mesai dişında ōzel hastaneler veya vakıf üniversitesi hastanelerinde çalışturılabilir. Bu sekilde çalışırılabileceklerin hesabında küsurat dikkate alınmoz ve çalışturdacak öğretim üyeleri.Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek yüzde 50si uygulamo. yüzde 50'si de akademik faatiyetlerinden oluşacak öncekt yuın performans kriterlerine góre beltrlenir. Bu fikra kapsamında çalışturıan öğretim ayeleri:
a) Aynı anda birden fazla sõzleşme ile çalıştıritamaz.
b) Aylik sözleşme ücretleri, mesai dişı toplam tavan ek odeme brü tutarından az olamaz.


c) Altuncı fkrada saylun idari görevlerde bulunamoz.
c) 31/5/2006 tarihli ve 5510 saylı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 73 üncü maddesinin üçüncu fikrası çerçevesinde ilave ücret alınmak suretiyle hizmet veremez 

d) llgili mevzuata ve sözleşme hükümlerine aykırı davranmaları hálinde, idari ve disiplin sorumlulukları saklı kalmak kaydryla bir yıl, üç yıl içinde tekerrüründe bes yil sūrevle hu kapsamda çalıştırılamoz."
28. 657 sayılı Kanun'un 28. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"… Yeniden düzenleme son cimle: 2!1/2014 - 6514/9 md.) Memurlar. mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz: gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki mesłek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakaf yüksekőğretim kurumlarında çalışamaz.

**...

29.Sağlık Bakanlığının 2014/8 sayıhı Genelgesinin ilgili kısmı şöyledir:
“02/01/2014 tarihli ve 6514 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 18/01/2014 tarihli ve 28886 saylı Resmi Gæzetede yuyımlanarak yürürlüğe girmiştir. 6514 saylı Kanun ile 657 saylı Devlet Memurları Kanununun 28 inci maddesi. 926 saylı Türk Siláhlı Kuvvetleri Personel Kamununun Ek 27 nci maddesi. 2547sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesi ile 2955 sayılı Gülhane Askeri Tip Akademisi Kanunumun 32 nci maddesinde değişiklik yapımıştır.

g)2547 sayılı Kanumun 36 maddesinin yedinci fikrası kapsamında izin verilenler sadece özel hastane ve vakif üniversitesi hastanesinde çalışabilecek olup, serbest meslek icrasında bulunmak üzere muayenehane ve benzeri yerler açamayacak, özel hastane ve vakıf üniversitesi hastanesi hariç diğer özel sağlik kuruluşlarındo çalışamayacakaır.
h) 2547 sayıtı Kamunun 36 maddesinin yedinci fikrası kapsamında izin verilenler sadece mesai saatleri dışında çalışturuabilecektir.

..
2)18/01/2014 turihinden itibaren 657, 926. 2547 ve 2955 sayult Kanuna tahi olarak görev yapan tabip ve diş tabipleri, serbest meslek icrasunda bulunmak üzere muayenehane ve benzeri yerler açamaz, gerçek kişilere, ozel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluştarına ait herhangt bir is yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamoz. Bu nedenle 657 ve 926 sayıh Kanuna tabi rúm tabip ve diştabiplerinden halen bu kapsamda çalışanların Müdürlükçe derhal çalışma belgelerinin veva ruhsatlarının iptal edilerek faaliyetlerinin sonlandvruması gerekmekaedir."
30.Sağlık Bakanhğınun 2014/15 sayılı Genelgesi'nin ilgili kısmı şöyledir:

Ancak, 6514 saylı Kanumun diğer hükümieri yürürlükae bulunduğundan ve söz konusu Anayasa Mahkemesi kararı yeni serbest meslek faaliyetinde bulunmak veya özel sağlik kuruluşlarında çalışmak isteyenlere bu yolu açmadığından serbest meslek icrasına veya ōzel sağlık kuruluşlarında çalışma talebine ilişkin yapıacak yeni başvurular hakkında ilgide kayıtlı 2014/8 nolu genelge hükümleri uyarınca işlem tesis edilecekir."
31. Sağlık Bakanhığının 15/2/2008 tarihli ve 27788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürārlüğe giren Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapıłan Özel Sağlık KurułuşlarıHakkında Yönetmelik'in ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı: kaynak israft ve anl kapasiteye yol açılmaksızın ülke düzeyinde dengeli, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere ayakta teşhis ve tedavi yapılan ázel sağlık kuruluşlarının yapıandırılmaları. ruhsatlandırma ișlemleri. faaliyetleri ve faaliyetlerine son verilmesi, denetimleri ve diğer hususlar ile ilgili usúl ve esasları dizenlemekair.

••.
(2) (Değişik:RG-25/9/2010-27710) Muayenehane, bir tabipsarafindan mesleğini serbest olarak icra etmek üzere müstakilen açıulan, bu Yönetmelik lle belirlenen asgari şartları taşıyan ve bu Yönetmelike tanımlanan nbbi işlemlerin yapılabildiği sağlık kuruluşudur.

...
Muayenehane standardı ve açuması
MADDE 12/D  (Ek:RG-3/8/2010-27661)
(1) (Değişik:RG-3/8/201l-28014) Muayenehanelerin: hastaların, yaşliıların ve (Değişik ibare:RG-30/1/2015-29252) engelli bireylerin sağlık hizmeti taleplerinin ve beklentilerinin.ulaşılabilir ve durumlarına uygun ortamlarda, hızii. vertmli ve mağdur edilmeden karşuanması amacıyla taşryacakdarı şartlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Muayene odası: Yeterli şekilde aydınlatlan ve havalandıruan, en az 16 m² kullanım alanına sahip muayene odası bulunu. Muayene odasının birbiri ile bağlantilı iki oda biçiminde düzenlenmesi halinde, odalar en az 8 m² hekim çalişma alanı ve en az 8 m² hasta muayene alan otarak dizenlenir. Hasta muayene odalarında, hasta mahremiyetinin korunması ve uygun şartlarda muayenenin sağlanması için ses, görintü ve gürültüaçısmdan gerekli düzenlemeler, uzmanlık dalına uygun araç. gereç ve donanım ile hasta muayene masası, soyunma bōlümü ve lavabo bulunur. Ruh sağlığı ve hastalkları uzmanlık dallarında muayene odasında lavabo istenmez. Ultrasonografi (USG) yapilan kadın hastalikiarı ve doğum muayene odasmın ve ürodinami işlemi yapuan üroloji muayene odasının yakınında, içerisinde gerekdi hijyen şartlarınt sağlayacak malzemelerin olduğu ve hastalarmn mahremiyete uygun olarak bekleme salonundan ayrı bir bölümden geçişinin sağlandığı tuvalet bulunur.

b) Hasta bekleme salonu; Tek hekim için en az 12 m³. iki hekim için 24 m², ikiden fazla her hekim için ilave 5 m² olmak üzere kullanum alanı ayrılır. Bekleme salonu sekreter hizmet alanı olarak da kullanılabilir.

c) Pansuman odası: Cerrahi uzmanlik dallarmdaki muayenehanelerde enfeksiyon bulaşma riskinin engellenmesi amacıyla en az 10 m² kullanum alanına sahip pansuman odası bulunur.


c) Bebek emzirme ve bakım odası: Kadın hastalıkları ve doğum ile çocuk hastalıklarıuzmanlarmın muayenehanelerinde içinde lavabosu bulunan asgari S m² lik bebek emzirme ve bakam odası veya uygun araçla ayrımış bölüm bulunur, Diğer uzmanlik dallarında aranmaz.

d) Arşiv birimi: Sağlık kayularının tutulacağı. dosyalama. verilerin toplanması ve istaristiki değerlendirmeler ile resmi kurum ve sigorta kurumlarına yapuacak bildirimlerin hazırlanması gibi çalşmaların givenli bir şekilde yaplabileceği bir buro veya bolum bulundurulur.

e) Tuvaler: Bekleme salonuna koridorla bağlantıt, içerisinde acil çağrı sistemi, el yıkama bölümü ve gerekli hijyen şartiarıı sağlayacak malzemeler bulunan tuvalet düzenlenir.

f) (Değişik:RG-21/3/2014-28948) Muayenehane katta bulunmakaa ise binada asansòr bulunmast zorunludur.

g) Aydınlatma ve isıma: Hastaların ve personelin kullandığı bütün alanlar. uygun bir şekilde havalandırıı ve yeterli gün sığı ile birlikte enerji kaynaklarından yararlanılarak aydınlatlu. Bütún alanlar kullanum saatleri boyunca 22-24°C aralığında olacak şekilde isuilır/soğutulur. Muayenehune içerlsinde ortama gaz ve duman verebilecek isitma araçlarıkullanilamaz.

 Personel: Muayenehanede gerekli görübmesi halinde sağlık personeli ve sekreter istihdam edilebilir.

h) (Mülga:RG-3/7/2014-29049)
i) Hasta ve çalişan gūvenliği: Muayenehanede teşhis ve tedavi edilenler ile çalışanlar için sağlık kurum ve kuruuşlarında hasta ve çalışan güvenliğinin sağlanması ve korunmasına ilişkin mevzuata uygun tedbirler alınır.

i) Acil seti: Tum uzmanlık dallarmndaki muayenehanelerde, acil müdahaleler için gerekli olan acil seti bulundurulur. Acil setinde; ambu, laringoskop ve endotrakeal tup bulundurulması gerekir. llaçlar, muayenehane içinde surekli huzv bulundurulur ve kolay ulaşdabilir bir yerde olw.

(2) (Değişik:RG-6/1/2011-27807) Muayenehane açacak uzman/tabipler EK-1/d'deki belgelerle birlikie müdürlüğe başvurur. Mudürlük, birinci firada belirtilen şartları haiz olup olmadığını yertnde inceler, eksikligi bulunmayan başvuru dosyası Bakanlığa gönderilir. Bakanlık başvuru dosyasını inceler. Uygun görulen başvuru dosyası ilgili müdürlüğe gönderilir. Bu Yanetmelik şartlarını taştyan muayenehane için uzman/tabip adına müdürlükçe örneği EK-14'te yer alan uygunluk belgesi düzenlenir.
2. Ilgili Yargı Kararlan 
Dantştay Kararı
32. Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulunun 20/4/2022 tarihli ve E2021/3791,K.2022/t545 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:

"Bu haliyle. 2547 savil: Kanun'un 36. maddesinin 1. fikrası uyarınca öğretim elemanlarunın, kanunlarda belirtilen háller dişında, memurların, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis. büro, muayenehane ve henzeri yerier açamayacağını ōngören 657 sayılı Kamun'un 28. maddesine tabi oldukları ve bu kapsamda muayenehane açamayacakları, Anayasa Mahkemesinin belirtilen iptal kararında yer alan gerekçeler göz ömünde bulundurudduğunda; ancak Geçici 6s. maddenin yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihi itibarıyla usulune uygun olarak muayenehane işletmekte olan veya özel sağlık kuruluşunda çalışmak suretiyle serbest meslek faaliyetinde bulunan ogretim üyelerinin haklı beklentileri korunarak faaliyetlerine devam edebilecekleri anlaşılmakadır.
Diğer yandan. somus uvuşmazlıkaa da olduğu gibi, 18/01/2014 tarihi itiharıyla serhest meslek faaliyetinde bulurmayip, bu tarihten sonra muayenehane açmak isteyen hekimler açısından durum değerlendirildiğinde; bu hekimler 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinin 1.fikrasının birinci cimlesi uyarinca muayenehane açamayacak olup. yukarıda aktarılan Anayasa Mahkemesi kararında da açikça ifade edildiği izere eşitlik ilkesi ancak, aynıdurumda olan kdşilere aynı kaưralların uygulanmasını zorunlu kıldığında yalnızca. Anayasa Mahkemesinin Geçici 64. maddenin iptaline ilişkin kararmda vurgulanan var olan durumun devam edeceği yönündeki beklentisi korunan, 18/01/2014 tarihi itibarıyla muayenehane açmak suretivle serbest meslek icra eden hekimler anılan hususta birbirleriyle eşit statüde olup, bu hekimlere aym kuralların uygulanması eşitlik ilkesinin gereğidtr.
Bu durumda, 18/01/2014 tarihinde muayenehane faaliyetinde bulunmaksızın.sonrasındu talepte bulunan hekimlerin, bu uyuşmazliık bağlamında 'var olan durum'larından söz edilemeveceğinden, haklı beklentilerinin bulunduğu ve 18/01/2014 tarihi itibarryla muayenehane faaliyetinde bulunan hekimler ile eşit statüde oldukiarının kabulü mümkün değildir."
b. Auayasa Mahkemesi Kararı
33. Anayasa Mahkemesinin 7/11/2014 tarihli ve E.2014/61, K.2014/6 sayilıkararımın ilgili kısmı şöyledir:
:
Kanun'un 9. maddesiyle yeniden dizenlenen 657 sayl: Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrasınun son cümlesi, memurların, mesleki foaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, buro, muayenehane ve benzeri yerler açamayacakdarım; gerçek kişilere, Ozel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir is yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamavacaklarınıöngörmektedir.

Kanun'un 11. maddesiyle 2547 sayılı Kanun'un 36, maddesine ekdenen yedinci fikrasmın ilk cümlesi, tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatina gôre uzman olan öğretim elemanlarmın, kanunlarda belirtilen håller dişında 657 sayil: Kanun'un 28.maddesi hükmüne täbi olduğumu belirtmektedir.

657 saylı Kanun ve 926 sayılı Kanun'un dava konusu larallarla değişiklik yapılan maddeleri, bu kanunlara tâbi olarak görev yapmaka olan memur ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının ticaret ve kazanç getirici fauliyet yasağı ile mesleki faaliyet ve serbest meslek 

icrası yasağını dizenlemektedir. Dava konusu kurallarla, bu faaliyet yasaklari, süz konusu çalışanlarm bu amaçlarla ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamavacaklari.gerçek kişilere, özel hukuk rüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına air herhangi bir is yerinde veya vakf yükseköğrerim kurumlarıda çalışamayacakları sekdinde somutlaştıruarak dizenlemelere belirlilik ve açıkiık getirilmekredir.

Dava konusu kurallarla ayrıca 2547 sayılı Kanunla 2955 sayılı Kanun'a tábi olarak görev yapmakta olan tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatina gôre uzman olun öğrerim elemanlarmın. çalışma koşulları bakimından. diğer memur ve Türk SilahtıKuvvetleri mensuplarının tábi olduğu hüküm ve stnırlamalara tábi olacağı öngörülmektedir.Bu sureile söz konusu öğretim elemunları da mesal saatleri sonrasını kapsar sekilde değişiklikae ifade edilen mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunma yasağına tábi olacaklardır. Bu çalışma yasağına, 6514 sayıı Kanun'un 11. maddesiyle 25$7 sayılıKunun'un 36. maddesine eklenen fikra ile bir istisna getirilmiştir. Buna göre, söz konusu öğretim elemanlarından profesör ve doçent kadrosunda olanlar, her btr anabilim dalındaki kadrolu profesör ve doçenı sayısının yüzde ellisini geçmemek, bir ytla kadar kurumsal sózleşme yapılmak ve geliri úniversite döner sermayesi hesabına kaydedilmek şartryla ve ilgilinin muvafakati ile mesai dişında ōzel hastaneler veya vašaf üniversítesi hastanelerinde çalıştirilabilecektir.

Kanun koyucu Devlete verilen söz konusu górev gereği. herkesin yaşamo. maddi ve manevi varlığıı koruyup geliştrmek, hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak üzere hasta-hekim ilişkisini dizenleyebilir: hekimlertn hastalarvn gereği gibi takip edebilmeleri için gerekli gördüğü onlemleri almak amacıyla çalışma koşulların veniden belirleyip bazı kayulara tābi tutabilir. Bu bağlamdo kanun koyucu dava konusu kurallarla kamu ve ozel sağlık hizmetlerinin ayrı organize edilmesi iemelinde, kamu ve özelde mesleğini icra eden hekimler için ayrı çalışma sistemleri öngőrerek, kamuda çalışan hekimlerin çalışma koşullarına bazı sınolamalar getirmiştir. Bu smırlamalarla kumuda çalışan hekimler ile tabip, diş tabibi ve tpta ucmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanları tarafindan verilen sağlık hizmetinin duha etkin, verimli ve koliteli olarak sunulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadu. Bu amacın sőz komusu sağlık hizmetlerinden yararlanan hastaların yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlığını geliştirme amacınıkorumaya yönelik olduğunda kuşku bulunmamakaador. Kişilerin maddi ve manevi varlıklarını geliştirebilmelerinin. sağlıklı ve huzurlu bir yaşam sürebilmelerinin başlıca şartları, ihtiyaç duydukları anda sağlık hizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden yeterli olçüde yararlanabilmeleri olduğu kadar daha koliteli bir sağlık htzmetine ulaşıp bundan verimli ve etkili şekilde yararlanabilmelerinin de sağlanmasıdır. Dolayısıyla kaliteyi ve verimi artırmak suretiyle kamuda daha iyi bir sağlık hizmeti sumulmasının sağlanması amacıyla yasalaştırıiun dava komusu kurallarda kişilerin huyatıni, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesi hakkana aykarı bir yón olduğu söylenemez.

Ayrica 2547 sayıı Kamun'a tábi olarak görev yapmakao olan öğretim elemanıhekimlerin mesai saatleri sonrusı universite bünyesinde sağlık hizmeti sunabilmeleri ile 6514 sayuı Kamunla öngörülen 2547 sayılı Kanun'a tábi olarak görev vapmakıa olan öğretim elemanlarından profesor ve doçent kadrosunda olanların mesai saatleri dişmda özel hastaneler veya vakaf üniversitesi hastanelerinde vereceği sağlık hizmeti dikkate 

alındığında sağlık htzmetine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanma konusunda geniş bir uygulama alanının da olduğu anlaşılmakaadır. Bu bağlamda dava konusu kurallarda Anayasa'ya aykarı bir yön bulunmamakaadr.

Anayasa'da üniversite, bilimsel çalışmaların yapudığı ve bilimin ögretildigi kurum olarak nitelendtrildiğinden bilimsel ve idari özerkliğe sahip olmaludır. Ancak bilimsel ve idari ozerklik, oğretim elemanlarının çalışma koşullarına ilişkin düzenlemeler yapıimasına engel değildir. Zira oğretim elemanlarının öncelikli ve asli görevi. yükseköğretim kurumlarında, kamuntarda belirtilen amaç ve ilkelere uygun biçimde ön lisans. lisans ve lisansüstū düzeylerde eğitim-öğrerim ve uygulamalı çalışmalar yapmak, proje hazırlıklarınıve seminerleri yönetmek, bilimsel araştırmalar ve yayumlar yapmak, oğrenci yetiştirmek öğrencllere rehberlik etmekair. Ögretim elemanlarınm kamu görevlisi olmaları nedenivle yukarıda belirilen bu görevlerini aksatmadan yerine getirmeleri esastır. Kanun koyucu.yükseköğretimin Anayasa'da belirtilen ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi ve sağlık sorunlarının çözüme kavuşturulması için óğretim elemanlorının unvan ve statülerine uygun bazı sınırlamalar getirerek çalışma koşullarını belirleyebilir. Bu bağlamda kanun koyucu dava konusu kurallarla, üniversitelerde daha iyi eğitim ve sağlik hizmeti verilmesini sağlama amacma yönelik olarak buradu görev yapan oğretim elemanlarının umvan ve statülerini dikkate almak suretiyle çalışma koşullarını belirlemiş ve bazı sınırlamolara tábi rutmuştur. Kuralda oğretim elemanlarının bilimsel özerklik gereği bilimselakademik faaliyetler yapmasını engelleyen btr yön bulunmamaktadır. Dolaysıyla kanun koyucwnun takdir yetkisi kapsamında söz konusu öğretim elemanlarının çalışma koşullarryla ilgili düzenlediği kuralların bilimsel bzerklik ilkesine aykırı değildir.

Ayrıca dava dilekçesinde her ne kador tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanları ile diğer öğretim elemanları arasında eşitsizlik yaratıldığı ifade edilmişse de suğlık hizmetinin özelliği ve önemi nedeniyle bu hizmetin diğer hizmetlerden farkiı olduğu gözetildiğinde bunlor arasında eşitlik karşılaştrmasıyapılamayacağı gibi bu konuda oğretim elemanlarına farklı sınurlamalor getirilmesi de kanun koyucunun takdir yetkist içindedir.

Dava komusu kurallarla, kuralların yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mesai saatleri dişında serbest meslek faaliyetinde bulunmakao veyu ōzel kuruluşlarda çalışmokaa olan öğrettm üyelerinin, bu maddenin yaymı tarihinden itiharen üç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdirmeleri, bu sure içinde faualiyetlerini sona erdirmeyen oğretim üyelerinin üniversiteyle ilişiklerinin kesileceği ve istifa etmiş saylacakları öngörülmektedir.
Dava konusu kurallarda öğretim üyeleri şeklinde genel bir ifade kullanılmış ise de bu kuralların, 6514 saylı Kamunla. 2547 saylı Kanun ve 2955 saylı Kanun'a eklenen geçici düzenlemeler olduğu ve bu kamunların sadece tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan ōğretim elemanları ile GATA'daki bu nitelikteki kadrolu asker ve sivil oğretim elemanları hakkanda ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağıile mesleki foaliyet ve serbest meslek icrası yasağını düzenlediği dikkate alındığında. 6511sayıhı Kamunlo çalışma rejimtnde değişikdik yapıan ōğretim üyelerini kapsadığı açıksır. Bu bağlamda dava komusu kurallarla, tabip, diş tabibi ve tipta uzmanlık mevzuatına gôre uzman olan öğretim üyelerinden, mesal saatleri dişında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel kuruluşlarda çalışmakıa olanların, söz konusu sůre içinde faaliyetlerini sono erdirmeleri, bu súre lçinde faaliyetlerini sona erdirmemeleri hálinde üniversiteyle ilişiklerinin kesileceği ve istifa etmiş sayılacakları öngörülmektedir.

Tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına gôre uzman olan oğretim elemanlarının çalişma rejimleriyle ilgili olarak 5947 saydı Kanunla getirilen dizenlemelerle. üniversite oğretim elemanları açısından kasmi súreli çalışma imkânı sona ermis, devamlı statüde çalışma esası benimsenmiş ve oğretim elemanlarının, 2547 sayrlı Kanun ile diğer kanuntarda belirlenen görevler ve telif hakdan hariç olmak üzere, yükseköğretim kurumlarından başka yerlerde ücretli veya ücretsiz, resmi veya özel başka herhangi bir is gbremeyecekleri, ek görev alamayacaklar, serbest meslek iera edemeyecekleri dizenlenmek suretiyle bu oğretim elemantarının mesai saatleri dişvnda mesteki faaliyette bulunmalarıyasaklanmıştir. Anayasa Mahkemesinin 16.7.2010 tarihli ve E.2010/29. K.2010/90 sayıilıkararıyla bu düzenlemelerin bir kasmı iptal edilmiş ve tam zamanlı olarak çalışan sóz konusu öğretim üyelerinin mesal saatleri dişında olmak kaydryla, istedikleri takdirde,serbest meslek faaliyetinde bulunmalorı veya özel kuruluşlarda çalışmaları mumkün olmuştur. Kanun koyucu daha sonra dava komusu kuralların yer aldığı 6514 sayuı Kanunla söz komusu öğretim elemanlarının çalışma rejimini değiştirmiş ve bazı istisnalar dışında buniarın mesai saatleri dişında mesleki faaliyette bulunmalarını ve özel kuruluştarda çalışmalarını yeniden yasaklamıştr. Anayasa Mahkemesi, bu faaliyetlerin üç ay içinde sona erdirilmesiyle ilgili dava komusu kurallar hakkanda 9.4.2014 tarihli ve E.2014/61. K.2014/6(Yürürlüğü Durdurma) sayılı kararıyla sonradan giderilmesi güç veya olanaksız durum ve zararların önlenmesi için esas hakanda karar verilinceye kadar yürürlüklerinin durdurulmasina karar vermiştir.

Yargı kararları sonrası tam zamanlı çalışan oğretim üyeleri, mesai saatleri sonrasıserbest olarak çalışabilecekteri yönünde oluşan kanaat ve beklenti nedeniyle üniversite dışındaki serbest çalışmalarını planlamış. ekonomik ve sosyal hayatlarını bu koşullarıöngörmek suretiyle belirlemişlerdir. Öğretim üyelerinin var olan durumun devam edeceğine dair oluşan beklenti ve kanaat nedeniyle planladıdarı faaliyet ve çalışmaları ile bunlar gereğince yaratian hukuki durumlarını dava komusu kaurallar gereğince sona erdirmek zorunda olmasi, aksi hálde haklarında insan hayatında çok önemli bir hukuki sonuçdoğuran istifa etmis saylma veya ilişik kesme işlemlerinin uygulanması hakkanivete aykırıdır. Bu nedenle söz konusu öğretim üyeleri için yargı kararlarına güvenerek mesat sonrası çalşma ve faaliyetie bulunmaları bu statünün kazanimıs huk olarak değerlendirilmesini olanaklı kalmasa da bu statülerin belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklenti oluşturduğu ve bu beklentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunmusıgerektiğinin kabulü gerekir. Ayrıca kanun koyucunun aynı konuyla ilgili pek çok kanun çıkarmış olması da söz konusu öğretim üyelerinin hukuki durunları bakmından belirsiz bir durum yaratmış ve duraksamalara neden olmuştu. Dolayısıyla dava konusu kurallar hukuk devletinin gereği olan hukuki güvenlik ve hukuki beltrlilik ilkelerine aykırıdır."
B. Uluslararası Hukuk 
34. flgili ulusal ve uluslararası hukuk metinleri için bkz. Ismer Murtezaoğlu, B. No:2018/17312, 18/10/2022, §§ 21-27.

V. INCELEME VE GEREKÇE 
35. Anayasa Mahkemesinin 23/2/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldū:
A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
36. Başvurucu; 2003 yılında araştırma görevlisi olarak uzmanlık eğitimine başladığında genel cerrahi alanını tercih etmesinin nedeninin ileride muayenehane açabilmesi 

olduğunu, bu itibarla 18/1/2014 tarihinden Önce muayenehanesi bulunan kişilerden farklı bir konumda olmadığını, Anayasa Mahkemesinin 7/1 1/2014 tarihli kararı ile muayenehane açma hakkını elde ettiğini ve muayenchane açma talebinin hukuka aykın bir gerekçe ile reddedildiğini sleri sürmüştür. Başvurucu aynca meri mevzuatın ve uygulamanın birbiri ile çelişen hüküm ve uygulamalarının bir karmaşaya neden olduğunu, hekimlik mesleğinin temel esaslarinı düzenleyen1219 sayili Kanun'un 5. maddesi uyarnca hususi muayenehane açarak mesleğini serbestçe iera etme hakkının bütün hekimlere tanınan bir hak olduğunu vurgulamışruhsatname düzenlenmesi isteğinin reddedilmiş olmasının adilyargılanma hakki, hukuki güvenlik ve Öngõrülebilirlik iłkesi ile çalışma hūrriyetini ihlal ettiğini iddia etmiştir.
37.Bakanlık görüşünde şunlara yer verilmiştir:
i. Başvurucunun ileri sürdüğu itirazlar derece mahkemeleri ve Danıştayın hukuk kuralları ve delilleri takdirine ilişkin olup kanun yolu şikâyeti niteliğindedir.
ii. Başvurucu aynı konuda farklı mahkemelerce verilen çelişkili kararlar bulunduğunu ileri sürmekte ise de birbiriyle çelişkili kararlar verilmesi tek başına adil yargılanma hakkını ihlal etmemektedir. Danıştay kararında Snceki kararlardan hangi nedenie farklı bir sonuca varıldığı ayrıntılı olarak yer almaktadır.
iii. Başvurucu, aynı statüde bulunan kişilere farkhı bir uygulama yapılmasınedeniyle eşitlik ilkesinin ihlał edildiğini iddia etmiştir. Ancak ayırımeılık iddiasının ciddiye alınabilmesi için başvurucunun kendisiyle benzer durumdaki başka kişilere yapilan muamele ile kendisine yapılan muamele arasında bir farklılığın bulunduğunu ve bu farkhılığın meşru bir temeli olmaksızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayınımcıbir nedene dayandığı makul delillerle ortaya koyması gerekmekte olup somut olayda bu neden ortaya konulmamiştir.

iv. Başvurucunun dilediği alanda çalışma Özgüriago bulunduğuna ilişkin iddiaları ortak koruma alanında değildir.

38. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında bireysel başvuru dilekçesindeki iddialarına benzer beyanlarda bulumarak bu görüşe iştirak etmediğini bildirmiştir.
R. Değerlendirme 
39. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alinacak "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fikrası şōyłedir:
"Herkes. meşru vasua ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."
40. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olgułarın hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucumun şikâyetinin 8z0, 8zel muayenehane ruhsati verilmesi talebinin idare tarafindan kabul edilmemesi Ozerine açılan iptal davasının 

Mahkemece reddine karar verilmesine yöneliktir. Bu durumda başvurunun adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargıłanma hakkı çerçevesinde incelenmesi gerekir.
1. Kabnl Edilebllirlik Yönünden 
41. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan hakkaniyete uygun yargilanma hakkına ilişkin şikāyetin kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yõnüoden 
a. Genel İIkeler 
42. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı maddi adaleti değil şekli adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bakımdan adil yargılanma hakk; davanın taraflardan biri lehine sonuçlanmasını garanti ctmemektedir. Adil yargilanma hakkı temel olarak yargılama sürecinin ve usullnün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat altına almaktadır.

43. Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fikrasında kamun yolundo gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler Önünde dava konusu yapimış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarınun yorumlanması ve uygulanmasıile uyuşmazhıkla ilgili vartlan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz.Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve Özgtırlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfilik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (konuya ilişkin birçok karar arasından bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013).
44. Ancak temel hak ve Özgürlüklere müdahalenin sðz konusu olduğu durumlarda derece mahkemclerinin takdir ve değerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelcre etkisini nihai olarak inceleyecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da Öngōrülen güvenceler dikkate alınarak bireysel başvuru kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğine ilişkin herhangi bir inceleme kamun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez ($ahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018/3007, 15/3/2018. §53).

45. Diğer tarafian Anayasa Mahkemesi çok istisnai durumlarda temel hak ve Özgüriüklerden biri ile doğrudan ilgili olmayan bir şikayeti kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin yasak kapsamtna girmeden inceleyebilir. Açık bir keyfilik nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin temelden sarsıldığı ve adil yargılama hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvencelerin anlamsız hâle geldiği çok istisnai durumlarda aslında yargılamanın sonucuna ilişkin olan bu hususun bizatihi kendisi usule ilişkin bir güvenceye dōnüşmüş olur.Dolayisiyla Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin değerlendirmelerinin usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getirip getirmediğini ve açık bir keyfilik nedeniyle yargılamanın hakkaniyetinin temelden sarsılıp sarsılmadığını incelemesi yargilamanın sonucunu değerlendirdigianlamına gelmez. Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerinin delillerle ilgili değerlendirmelerine ancak açık bir keyfilik ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki usule ilişkin güvenceleri anlamsız hâle getiren bir uygulama 

varsa müdahale edebilecektir (Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231. 4/6/2020. § 149; M.B.[GK], B, No: 2018/37392, 23/7/2020, § 83).

46. Adil yargılanma hakki, hukuk kuralının davanın başvurucu lchine sonuçlanmasinı temin eden yorumunun esas alnmasını güvence altına almamaktadır.Uyuşmazlığa uygułanacak hukuk kurallarının yorumlanması -yukarıda belirtildiği gibiderece mahkemelerinin takdirindedir. Bununla birlikte derece mahkemelerinin hukuk kurallarını yorumlarken Anayasa'nın 2. maddesinde düzenienen ve Cumhuriyet'in nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti ilkesini gözönünde bulundurması gerekir. Esasen hukuk devleti ilkesi Anayasa'nın tūm maddelerinin yorumlanmasında dikkate alımması zorunlu olan bir ilkedir. Bu bağlamda Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıun kapsam ve içeriğinin yorumlanmasında da hukuk devletinin gerekieri gözetilmelidir (M.B.. § 84).

47. Bu noktada hukuk devletinin gereklerinden birini de hukuk güvenliği ilkesi olușturmaktadir (AYM, E.2008/50, K.2010/84, 24/6/2010; E.2012/65. K.2012/128.20/9/2012). Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normiarının öngörülebilir olmasıni, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık.net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasıı, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşıkoruyucu δnlem içermesini ifade etmektedir (A YM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013).
48. Başvurucuların mcdeni haklarıyla ilgili uyuşmazlıklarda uygulanan hukuk kurallarının açıkça keyfi veya hakkın tesliminden kaçınacak (adaleti hiçe sayacak) biçimde yorumlarması usuleilişkin güvenceleri anlamsız håle getireceğinden adilyargılanma hakkının ihlal edildiğinden söz edilebilir. Zira bu hâlde derece mahkemesinin yorumunun başvurucu tarafindan öngörülmesi mümkün olmayıp hukuk kurallarının öngörülemez biçimde yorumlanması hukuk devleti ilkesini ōrseler. Özellikle hak ve Özgürlükieri kısıtlayıcıhÜkūmlerin geniş yoruma tabi tutuiması keyfiliğe ve bireylerin kendiłerini hukuk karşısında güvensiz hissetmelerine yol açar (M.B.. § 86).

49. Aşağıdaki hâllerde aslında yargılamanın sonucuna ilişkin olan bir durumun bizatihi kendisinin usule ilişkin bir güvenceye dönüştüğü kabul edilebilir:
i. Somuı olayda uygulanan veya uygularması gereken hukuk kurallarının kabul edilebilir herhangi bir yorumuna dayanulmaması

ii. Delil ile bu delilin ispat aracı olarak kullanıldığı vakia arasında kurulan bağın kabuł edilebilir bir muhakemeye dayanmaması veya mantık dışı bir çıkanıma dayanması

iii.Açıkça yanlış olan olguların hūkme esas alınması
iv. Somut olayın açıkça belirli olan koşullarının gözetilmemesi 
v. Belirli bir hususu ispat ettiğinde kuşku bulunmayan bir delilin açıkça keyfi olarak dikkate alınmaması


vi. Maddi olayın tespitinde aksi ispat edilemeyecek ve savunma yapmayıanlamsız kılacak varsayımlara dayanılması

Yargılamanun sonucuyla ilgili hususlan usule ilişkin bir güvenceye dönüştüren durumlar yukarıda belirtilenierle sınırlı değildir. Bunlara benzcr hallerde de Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru kapsamında denetim yapılabilir. Bununla birliktc belirtilen eksikliklerin adil yargılanma hakkının ihlaline yol açabilmesi için bunlanın ayrıca yargılamanın hakkaniyetini zedelediğinin tespit edilmiş ołması gerekmektedir.
50. Anayasa Mahkemesi Kenan Ozteris (B. No: 2012/989, 19/12/2013) kararında,Askeri Y0ksek Idare Mahkemesinin (AYiM) yorumunun 1/3/1926 tarihli ve 765 sayıl mülga Türk Ceza Kanunu'nun 95. maddesinin açık hükmüne aykırılık teşkil ettiğini belirterek olayda başvurucu hakkında verilen mahkümiyetin tecil edilmesinin sonuçları ile ilgili açık bir kanun hükmü bulunduğu ve bu hükme verilecek olağan anlam belli olduğu hâlde AYiM İkinci Dairesinin açık olan kanun hükmūne olağanın dışında farkhı bir anlam verip buna göre uygulama yaptığı ve böylece kararın ōngörūlemez nitelikte olup bariz takdir hatası içerdiği gerekçesiyle Anayasa'nın 36. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
51. Benzer şekilde Anayasa Mahkemesi Mehmer Geçgel (B. No: 2014/4187,18/4/2019) kararında, başvurucu hakkında hükmedilen cezanın 21/12/2000 tarihi ve 4616sayılt 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar Îşlenen Suçlardan Dolay; Şartla Salverilmeye. Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun kapsamında ertelenmiş olması nedeniyle hakkında ceza hukuku ilkelerine göre mahkümiyet hükmü bulunmamasına rağmen idare mahkemesinin ortada gerçek bir mahkümiyet varmış gibi değerlendirme yaparak başvurucunun tazminat talebini reddettiği kararının bariz takdir hatası içerdiği kanaatine ulaşmış ve başvurucunun hakkaniyete uygun yærgılanma hakkanın ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
b. İlkelerin Olaya Uygulanması
52. Somut olayda Üniversitede genel cerrahi uzmanı olarak profesőr unvanı ile görev yapmakta olan başvurucu, mesai sonrasında mesleğini serbestçe icra etmek amacıyla muayenehane ruhsatı verilmesi talebinde bulunmuştur. Sağlık Müdüriügü başvurucunun 2547sayılı Kanun'a tabi öğretim üyesi olduğu gerekçesi ile bu isteğinin reddine karar vermiş, bu karara yönelik istinaf ve sonrasında temyiz isteği de derece mahkemeleri ve Danıştay tarafindan benzer gerekçelerle reddedilmiştir. Bu durumda Anayasa Mahkemesince incelenecek mesele, Sağlık Madürlüğünün 2547 sayılı Kanun'a dayalı olarak başvurucunun talebini reddetmesi sonrasında derece mahkemeleri ve Daniştayın yorumunun usul güvencelerini anlamsızlaştıracak ðlçüde bariz takdir hatası veya açık bir keyfilik içerip içermediğini tespit etmekten ibarettir.

53. Somut olayda mesai saatleri sonrasında özel inuayenehanesinde mesleğini serbestçe icra etmek isteyen öğretim tyesi başvurucunun bu armaçła talep ettiği ruhsatname düzenlenmesi, Sağlık Madürlöğu tarafindan 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesine yapılan atıf ile reddedilmiştir. Anılan Kanun hükmüntn başlığı "Çalışma esasları" olup Öğretim üyelerinin çalışmasının usul ve esaslarım düzenlemektedir. Kanun maddesinde öğretim Oyelcrinin bu sıfatları devam ederken öğretim kurumu dışındaki mesleki faaliyetlerini hangi şekilde ve hangi koşullarda gerçekleştirebilecekleri ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. Öte yandan aynı hükümde 2547 sayilı Kanun'da hüküm bulunmayan hållerde devlet 

memurlarının ticaret ve diğer kazanç getiren faaliyetlerde bulunmasını yasaklayan 6s7 sayılıKanun'un 28. maddesinin uygulama alanı bulacağı da belirtilmiş olup maddenin ilk fikrasının ikinci cümlesinde memurların serbest meslek faaliyetinde bulunmak amacıyla muayenehane,ofis, büro vb. yerleri açamayacaklanı düzenlemesi yer almaktadır.

54. Derece mahkemeleri ve Daniştay,2547 sayilı Kanun'un 36. maddesi ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararından hareketle 6st4 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/i/2014 tarihinde doçent veya profesõr unvanı bulunmayan ve buna bağhı olarak bu tarihten δnce faaliyette olan muayenehane sahibi kişiler arasında da yer almayan başvurucunun muayenehane açma isteğinin reddine karar verilmesini hukuka uygun bulmuştur.

55. 1219 sayılı Kanun ite 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmctleri Temel Kanunu uyarınca tabip tarafindan hasta kabulü için tahsis edilen muayenehanenin fiziki koşulları ile birtakım gerekli alanların yönetmeliğe uygunluğu ve serbest meslek icra etmek isteyen kişinin bu hususta geçerli bir diploma ve uzmanlk belgesinin bulunup bulunmadığının incelemesi sağlık müdürlüklerinin yetkisinde olup öncelikli görevleri arasındadır. Ancak idarenin işlem tesis ederken bu iki Kanun'un yanı sıra bu hususa ilişkin diğer kanuni düzenlemeleri de dikkate aldığı anlaşıimaktadır.

56. Bu itibarla derece mahkemeleri ve Daniştayın 2547 sayıh Kanun hükmü ile birlikte Anayasa Mahkemesinin kararındaki gerekçeden hareketle 18/1/2014 tarihinden Önce muayenehanesi bulunan kişiler arasında yer almayan başvurucunun serbest meslek icrasıhakkımın olmadığı yönündeki kanaatinin açık bir keyfilik veya bariz takdir hataşı içermediği sonucuna varlmiştir. Dolayisıyla somut olayda mesai saatleri sonrasında özel muayenehanesinde serbest mesleki faaliyette bulunmak isteyen öğretim Oyesi başvurucunun talebinin 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun ile atif yapılan 657 saytlı Kanun'un 28. maddesi uyarınca reddedilmiş olması yargılamanın hakkaniyetini zedelememiştir.
57. Açıklanan gerekçeyle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal ediłmediğine karar verilmesi gerekir.

Selahaddin MENTEŞ bu görüşe katilmamıştır.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianm KABUl.EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞIYLE.

B. Anayasa'nın 36. maddesinde gúvence altına alınan adil yargılanma hakkının tHLAL. EDİLMEDIGINE Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA.
C. Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir Ömeğinin Adalet Bakanlığıne GÖNDERiLMESiNE 23/2/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarasi : 2021/33759Karar Tarihi : 23/2/2023
KARŞIOY 
1. Genei Cerrahi uzman: olan başvurucunun mesai saatleri sonrası serbest meslek faaliyetinde bulunmak için muayene açma isteği reddedilmiştir. Başvurucu idare mahkemesine işlemin iptali davası açmiştir. Başvurucu Hukuk kurallarının öngörülemez şekilde yorumlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.Anayasa mahkemesi sayın çoğunluğu hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir.

2.Aşağıdaki gerekçelerle sayın çoğunluğun görüşüne katılmadım.
3. Ankara Üniversitesi Tip Fakültesinde Öğretim üyesi olarak görev yapan başvurucunun mesai saatleri sonrasında serbest meslek faaliyctinde bulunma isteği Il Sağlık Müdürlüğü tarafindan Sağlık Bakanlığının 2014/5 sayıli genelgesine atif ile reddediłmiştir.Anılan genelge 6514sayılı kanun hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin 7/11/2014 tarihli kararında dayanmaktadır. Anayasa Mahkemesi ilgili kararında devletin öğretim Üyelerinin mesleki faaliyetlerinin düzenlenmesi hususunda geniş bir takdir yetkisine sahip bulunduğu ve buna göre 6514 sayılı Kanun'da sayılan sınırla haller dışında öğretim üyelerinin mesai sonrası serbest meslcki faaliyet bulurumalarının yasakłanmasının Anayasa'ya aykırı bir yönünün bulunmadığına işaret etmiştir. Anayasa Mahkemesi bu sonuca varmakia birlikte 6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinde profesör ya da doçent sıfatına sahip hekimler yönünden faal bir muayenehanenin varlığı halinde bu kişilerin var olan durumun devam edeceğine dair beklentilerini de dikkate alarak bu beklentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunması gerektiği görüşünden hareket ile mevcut muayenehanelerin üç ay içinde kapatılmasını ðngören kuralı iptal etmiştir.

Anayasa Mahkemesinin bu iptal kararı sonrasında 6514 sayılı Kanun'un yürürloğe girdiği tarihte profesõr ve doçent olan kişiler arasında mesleğine serbestçe icra etme hakkı yönünden ikili bir ayırum oluşmuştur. Buna göre, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihe mevcut muayenehanesinde hasta kabul eden öğretim üycleri faaliyctlerini sürdürebilirken, aynı şartlara haiz ancak arulan tarihte faal muayenehanesi bulunmayan öğretim üyeleri bu haktan yararlanamamaktadır, Ikinci grupta yer alan ðğretim Öyelerinin bir kismı düzenlemenin girdigi tarihte faal muayenehanesi bulunmasa da sahip oldukları profesör veya doçent sıfatları nedeniyle kendilerinin de bu hakka sahip olduklan iddiası ile idareye başvurmuş olup idare tarafından talebi reddedilen kişiler tarafindan iptal davaları açılmıştır.Daniştay temyiz incelemesi sonucunda birbirine benzer çok sayıda kararda "6514 sayılıKanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte öğretim üyesi kadrosunda yükseköğretim kurumunda görev yaptığı ve bu süreçte muayenehane açma hakkı olduğu dosya içeriğinden anlaşılan davacı, hukuki gūvenlik, hukuki belirlilik ve eşitlik ilkeleri gereği 6514 sayilı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra da serbest meslek icrasında bulunabileceğinden, davacının muayenehane açma başvurusunun muayenehane uygunluk şartları bakımından değerlendirilmesi gerekirken, 18/01/2014 tarihi itibariyla muayenehanesinde serbest mestek faaliyetinde bulunmadiği için muayenehane açamayacağıgerekçesiyle isteminin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir."şeklindebozma kararları vermiş ve amlan kararlar sonrasında bu kişiler de mesai sonrasında muayenehanelerinde serbest mesleki faaliyette bulunma olanaği elde etmiştir (Danıştay Onuncu Dairenin 25/11/2020 , 7/12/2020, 10/12/2020, 21/1/2021 tarihli çok sayida karan bu yöndedir).


5.Öte yandan 6514 sayılı Kanun'un yürürltığe girdiği tarihte Öğretim üyesi olan ve yukarda durumu açıklanan kişiler yanında bu tarihten sonra bu sıfatı kazanan ve aralarında başvurucunun da bulunduğu kişiler de benzer taleplerini sağlık müdürlükierine bildirmiştir.Taleplerin reddi Üzerine açılan davalar somut ołaydaki gibi ret ile sonuçlanmıştır. Başvurucu kendisi ile benzer durumda bulunan kişilerin açmış olduğu davaların bir kısmının kişiler lehine sonuçlandığın bildirmiş ve dava dilekçesinde kişiler tehine verilmiş mahkeme kararlarına yer vermiştir.

6. Bu itibarla profesõr ve doçent unvanına sahip olup haklarında uygulanacak hükümler aynı olan kişiler hakkında uygulamada birbirine zit sonuçlara varıldığıgözlemlenmiştir.Uygulamadaki belirsizlik Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararları ile kısmi olarak giderilmişse de sonuç olarak Üniversite öğretim tyesi olan kişilerin bir kısmımesai sonrası serbest mesleki faaliyette bulunma hakkına sahipken özelikle 6514 sayılıKanun'un yürürlağe girdiği tarihten sonra profesör ve doçent unvanımı elde eden öğretim Öyeleri çoğunlukla bōyle bir hakka sahip olamamaktadır. Başvurucu da csas olarak 1219sayılı Kanun uyarınca sahip olduğu Özel muayenehane açma hakkının idare tarafından engellenmesi ve benzer statüde bulunan bir kisım öğretim dyesinin bu haktan yararlanıyor olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmekle şikayetinin bu kapsamda incelenmesi bir zorunluk teşkil etmiştir.

7. Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynıolanlar İçin söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlıtutulmalarını sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını Önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlaliyasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynıkurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki õzellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da Öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (A YM, E.2009/47, K.2011/51, 17/3/2011).

8. Bireysel başvuru yolunda Anayasa Mahkemesinin Anayasa'nın 10. maddesi kapsamında inceleyebileceği bir meselenin varlığından söz edilebilmesi için aynı veya göreceli olarak benzer durumda olan kişilere yönelik olarak farklı muamelenin varlığı şartır.Benzer durumun varlığının gösterilmesi şartı kıyaslanan grupların tipatıp aynı olmasınıgerektirmez (Nuriye Arpa, B. No: 2018/18505, 16/6/2021, § 55).

9. Yukarıda yapıłan açıklamalar ışığında somut olay irdelenecek olursa,yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeler ile yükseköğretim kurumłarının teşkilatlanma. işleyiş.gōrev, yetkileri ve bu kurumlarda görev yapan öğretim Öyelerinin hak ve sorumluklarınıdüzenleyen temel inetin olan 2547sayılı Kanun'un Öğretim üyelerinin çaltşma esaslarına ilişkin 36. Maddesi būtün öğretim Üyeleri için bağlayıcıdır. Hal bðyle iken bu Kanun'a tabi olan ve sahip oldukları unvan itibari ile aynı stattde bulunan kişiler yöntiınden farklı bir uygulama ile bir kısım Öğretim üyesi için mesai sonrasında serbest mesteki faaliyette bulunma hakkı verilmişken aralarında başvurucunun da bulunduğu bir kısım öğretim Üyesine bu hak tanınmamıştur. Idare ve derece mahkemeleri farklı uygulamanın dayanağı olarak 6514sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte Öğretim üyesi unvanı ile faal muayenehanenin bulunmaması hususunu göstermiş ise de, anılan kanum metninde bu yõnde bir istisna bulummadığı gibi uygulamada dahi bir birlik söz konusu değildir. Bu itibarla aynı statüde bulunan kişiler yönünden idarenin takdiri ve derece mahkemeleri ile derece mahkemeleri 

Danıştay'ın ilgili daire ve kuruluna göre değişen sonuçlar sðz konusu olup somut olayda başvurucunun kendisi ile aynu statüde bulunup serbest mesleki faaliyette bulunma hakkınıelde eden kişilerden farkhı bir muameleye tabii tutulmasını haklı kılacak somut nedenlerin varlığı da bulunmamaktadır.

10. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan ayrımcılık yasağımn ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan sayın çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.

Oye Selahaddin MENTEŞ