Anayasa Mahkemesinin 27/7/2022 Tarihli ve 2019/41092 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-11-09

9 Kasim 2022 ÇAR$AMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32008
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:İKİNCİ BÖLÜM KARAR BİLAL ÇEBİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarasi : 2019/41092Karar Tarlbi : 27/7/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvuruca Bilal ÇEBI Vekili : Av. Pmar ÇEVİK ÇEBI 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, adliyede gerçekleşen haksız tutma eylemi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 5/12/2019 ve 15/2/2021 tarihlerinde yapılmıştır. Komisyon,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3.2021/10257 numaralı başvuru, incelenen başvuruyla birleştirilmiştir.
4.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir 
III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
6. Samsun Barosuna kayitlı avukat olan başvurucu 11/1 l/2019 tarihinde Samsun Adliyesine avukat turnikesinin bozuk olması Özerine engelliler için ayrılan girişin kilidini açarak girmiştir. Başvurucu, görevli polis memuru Y.Ç.ye kimliğini göstererek ilerlemek isterken Y.Ç. açık kalan engelli giriş kapısını işaret ederek başvurucudan kapıyı kapatmasınıistemiştir. Başvurucu, kapıyı iterek kapatıp Adliye içine yöneldiği sırada Y.Ç. arkasından seslenerek engelli kapıssnı kilitlemesini de istemiştir. Başvurucunun bunu kabul etmemesi Üzerine Y.Ç., başvurucunun kimliğini daha önce göremediğini belirterek göstermesini talep etmiştir. Başvurueu, kimliğini göstermeyi kabul etmeyerek yoluna devam etmek istediğinde Y.Ç. kolumdan tutarak başvurucuyu Adliyenin Polis Merkezine götürmüştür. Başvurucu,

Avukat Hakları Merkezinden çağırdığı avukatların gelmesiyle kimliğini ibraz ederek Polis Merkezinden ayrılmıştir.

7. Başvurucu olayla ilgili olarak aynı gün Başsavcılığa şikâyctte bulunmuştur.Başvurucunun müdafinin hazırladığı şikâyet dilekçesine göre olayın gerçekleşme şekli şõyledir:
"Müvekkilim 11/11/2019 gúmü saat 09:05 Samsun Adliye Sarayına duruşma ve davalarına katıbmak üzere alt zemín katta bulunan giriş kapısından giriş yapmak istemiştir.Avukat giriş turnikestne gelen müvekkilim turnikeden geçmek istemiş ancak turnikenin arizalı olması dolayısıyla geçememiştir sonrasında genel bir uygulama haline gelen turnikentn bozuk olduğu zamanlarda avukatların engelli giriş noktasından geçiş yapmalurışeklindeki uygulamaya riayet ederek engelli giriş kapısından içeriye girmiştir. Bu sırada mütvekkilin önüne çıkan polis memuru Y.Ç.ye avukat kimliğini göstermiştir.Akabinde merdivenlere doğru ilerlemiştir. Polis memuru mivekkile arkadan seslenerek 'engelli girişkapısı kapalıydı orayı kapalı bırakan' demiştir. Müvekkil de Avukat turnikesinin bozuk olduğumu sonradan gelen avukatların da aynı yerden geçeceklerini bu sebeple kapıyi kapatmaya gerek olmadiğım söylemiştir. Ancak buna rağmen müvekkil geri dönerek engelli giriş kapısını kapatmıştır. Akabinde tekrar merdivenlere doğru yönelmiş, bu sırada polis memuru arkadan yüksek sesle ve emir kipinde seslenerek 'okapı bir de kilitlenecek' demiş.müvekkil de bu nezaketsiz hitaba karşılık kilitle o zaman' diyerek arkasını dönmeden yoluna devam etmek istemiştir. Bu sırada polis memuru Y.Ç. arkadan hızla gelerek 'çikor kimliğini ben senin kimliğini görmedim' diyerek müvekkilden keyfi olarak ikinci kez kimlik göstermesini talep etmiştir. Müvekkil cevaben 'ben girişte bir defa kimlik gösterdim bir daha gösterecek değlim' diyerek mukabelede bulunmuş, bunun üzerine polis memuru müvekkilin sağ kolunu sert bir şekilde kavrayarak onu çekiştrmeye başlamış. ya kimlik göstereceksin ya da x-rayden' geçeceksin diyerek x-ray cihazına doğru sürüklemek istemiştir. Müvekkil kalunu bırakmasını bu şekilde kolumu tuamayacağın bir defa kimlik gösterdiği için bir daha kimlik göstermeyeceğini, x-ray de geçmeyeceğini polis memurunun uygulanmasının yanlış ve keyfi olduğunu avukat olduğunu da israrla vurgulayarak söylemiştir. Müvekkil daha ónce kimlik gösterdiğini tekrar edince bu kez polis memuru Y.Ç. 'ben senin kimlikte ismini görmedim ya tekrar kimlik göstereceksin ya da x-rayden geçeceksin' diyerek müvekkili kolundan çekiştirmeye devam etmiştir. Müvekkilin tutumunda israr etmesi üzerine polis memuru zorla çekiştirerek merdivenlerden indirerek müvekkili bir alt katta bulunan adliye polis noktasına götürmüştür, Burada bulunan polis memurları olayı müvekkilden dinlemiş kimlik göstermesini işlemişler ancak müvekkil hukuksuz bir şekilde polis noktasına getirilerek burada tutulduğunu Samsun Barosu Avukat hakları Merkeztne haber verdiğini oradan yetkili kişiler gelmeden kimlik göstermeyeceğini beyan etmiştir. Yaklaşık 10-15dakika Polis Merkezi'nde bekietilen mivekkil avukatların gelmesi üzerine kimliğini görevlilere göstermiş akabinde olayın tutanağa bağlanmasınt istemiş ve bu durumu Avukat meslekaşlarına aktarmıştır. Bu esnada müvekkil olayı Avukat meslektaşlarına anlatırken polis memuru müvekkile 'şaklabanlık yapıyorsun' diyerek herkesin içerisinde bağırmış ve hakaret etmiştir. bu durumu olay mahallinde bulunan avukatlar müşahade etmiş ve tutanağa bağlamışlardır. Tutanakdarın tutulmasından sonra milvekkil avukat meslektaşlarsylo beraher polis noktasından ayrılmıştır. Müvekkil olayın başıdan itibaren soğukkanlılığını korumuşpolis memuruna yônelik en ufak hakaretamtz ya da incitici sôz ya da fil de bulunmamiştır.Buna karşın polis memuru kendisine tanınan yetkiyi keyfi şekilde kullanmak istemis görevinin gerekderine aykarı hareket etmis şariları oluşmadiğı halde müvekkili kolundan rutup yakalamis özgürlüğünden mahrum birakmıs ve avukat meslektaşlarinm önünde hakaret etmiştir... Milvekkil dava ve duruşmasına katlmak için adliyeye gelmiş ve girişyapmıştır. Müvekkilin görevi sebebiyle adlłyede bulunduğunu tereddüt yoktur aymı şekilde söz komusu filln mtivekkile yönelik görevinden štürü işlenmiş olduğuna da herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır."

8. Polis memurları Y.C., N.G., C.B.K. olay günü saat 10.10'da tutanak tutmuştur.Tutanağa göre olayın gerçekleşme şekli şöyledir:
"Barokart turnikesinden geçemeyen kilili durumda bulunan engelli giriş çıkaşınıkiltdini açarak giriş yapmıştı. Şahsa kımliği sorulduğunda cüzdanından çıkarmadan huzlıbir şekilde göstererek kimliğini tam beyan etmedenmerdivenlere doğru yönelmiş olup şahsa tekrar kimliğini beyan etmesini ve kilidini açtığı kapoun kálidini kapatmasını ikaz etiğim halde ‘şahıs sen kimsin lan sen kapat o zaman işin ne ben avukatım' diyerek yoluna etmeye çalışmıştır. Şahsın agresif tavırlarına rağmen tekrar kimliği sorulduğunda şahıs kimliğini beyan etmeyerek yürümeye devam etmtş önüne geçtiğimde 'gt lan tşine' diyerek eliyle göğsūme temas ederek iselemeye çalışmış. 'polis kim beni geri çevirecek ben avukatım'demiştir. O anda 0. katta görevlí polis memurları N.G., Ç.B.K. adliye danışma görevlisi H.D. olaya tanıklık etmiştir ve H.D. bahse konu şahsa telkin yoluyla 'görevi başındaki memura hakaret ediyorsun bunu yapma' demiştir. Bina içinde bağvrmaya devam eden ve görevin ifasın gerek pasif gerek akaif olarak direnmek suretiyle engelleyen şahıs ikaz edilerek -1. Katta bulunan polis merkezine davet edilmiş kabul etmeyen şahıs eşlik etmem neticesinde polis nokaasına getirilmiş olup, şahıs polis noktasında da kimliğini ibraz etmesini tstememize rağmen ibraz etmemiştir. Ancak saat 9:25 te kimliğint ibraz eden şahsın Samsun barosuna kayılı Avukat Bilal Çebi olduğu görülmüştür."
9. Başvurucu hakkında da şikâyetçi olunması üzerine yapılan soruşturma kapsamında polis memurlarının ve adliye görevlisinin beyanı alınmıştır. Bu kapsamda;
-Polis memuru Ç.B.K.nın 13/1 1/2019 tarihli ifadesi şöyledir:
"Samsun Adliyesi 0. Kat Arama noktasında görevliydim. Ben X-RAY cihazından geçirilen çantaların içertğini kontrol ediyordum saai 09.05 sıralarında bir şahıs adliyeye engelli girişinin kilidini açarak giriş yapt. Ben bu şahsın avukat olup olmadığınıbilmiyordum. Sonradan öğrendiğime göre kendisi Avukat Bilal Çebi imiş. Kilidi açtığı yeri kapatmaması ūzerine yine 0. kat arama nokausında görevli polis memuru Y.Ç. tarafindan açtığı kilidi geri kapatması söylendi. Bu kişi serı bir şekilde engelli girişini ittirdi ve polis memuru Y.Ç.ye dönerek ‘sen kilitle işin ne' şeklinde sőz säyledi. Ben bu sırada X- Ray cihuzıile ilgilendiğim tçin aralarında geçen dłyaloglara tam olarak hakim değilim. (lay sırasında Avukat bey agresif tavırlar sergiliyordu. Y.Ç. kendisine kimlik sorduğunda 'sen kimsin de benden kimlik istiyorsun kimliğimi gösterdim ya' şeklinde söz söyleyince Y.Ç. de 'ben görmedim góstermenizi istiyorum' şeklinde söz söyledi. Bu sprada Avukat bey adliye içerisine girmeye çalıştiı polis memuru Y.Ç. de israrla kimliğini göstermesi gerekaiğini söylüyordu Bu sırada Avukat bey kimliğini göstermemekae ısrar ediyordu. Avukat Bilal Çebi Y.Ç.yi omuzundan tutup itti. Bunun üzerine Y.Ç. De Avukat beye eşlik ederek -I. Katta bulunan polis noktasına götürdī."
-Adliye görevlisi H.D.nin 18/11/2019 tarihli ifadesi şöyledir:
"I1/11/2019 gúmù 0. katta görevli olduğum sırada polis memurunun bir şahısla tartıştığın gördūm. Bu arada sesler yükseldi. Polis memuru Y.Ç. tartıştığı sahsa kimlik sordu israrla bu şahıstan kimlik göstermesini istedi. Bu şahıs kimliğini góstermek Istemedi polis memuru Y.Ç.nin kimliğini göstermesini israrı izerine aşağılayncı şekilde polis Y.Ç.ye hitaben 'Sen yalancısın. Ben sana kimtiğimi gösterdim. Sen yalan söylüyorsun.' dedi. Daha sonra bu şahıs polis memuru Y.Ç.nin omuzuna dokunarak 'sen benim kim olduğumu biliyor musun lan' dedi Y.Ç. de kimliğini göstermek istememesi hususunda israr etmesi nedeniyle koluna girerek polis noktasına götürmek istedi. Bu sırada polis Y.Ç. ve diğer polisler 

kimliğini göstermesini istemesine rağmen göstermemek de israr etti. Bu sırada bu şahıs 'bakan avukata ne yapıyorlar avukatı kolundan girerek götürüyorlar' diye bağırdı. Hatta bu kişi polis memuru Y.Ç.ye hitaben 'ben sana göstereceğim ben sana göstereceğim' diye sūrekli sōylendi. Daha sonra bu şahsı polis memuru Y.Ç. polis noktasıma götürdú. Buraya başka avukatlar da geldi Diğer polisler de buradaydı. Buraya gelen diğer avukatların bir seyler yazdıklarını gördüm. Ama ne yazdıklarını bilmiyorum. Akabinde ben de buradan ayrildim."
- Polis memuru N.G.nin 14/11/2019 tarihli ifadesi șöyledir:
"Samsun adliyesi 0. kat arama nokaasında görevliydim. Ben polis Ç.B.K. ile birlikae X-ray cihazından geçirilen çantaların içeriğini kontrol ediyordum. Saat 9:00 stralarında daha önceden görmediğim bir şahıs Baro kartı okutularak geçilen kısumdan geçmeye çalıştı.Bu bölümün arızalı olması nedeniyle polis memuru Y.Ç. kendisini engelli girişine yönlendirdi. Bu kişi buradan girdi engelli girişinin kapısıı kapatmaması üzerine Y.Ç.'kapının kilidini kapatır mısıntz'dedi. Bu kişi de 'ben avukatım. Siz kapatın işiniz ne şeklinde cevap verdi…. Avukat olduğumu söyleyen şahıs merdivenlerden yukarı doğru çıkacakken Y.Ç. şahsın önüne geçerek bu şekilde gidemezsin dedi ve kapıyı kapatmasını istedi. Ben αz önce sōylediğim gibi bölak bölük duydum arada başka kamuşmator geçmişse bunlardan haberdar değilim. [Y.] Bey daha sonra avukat olduğunu söyleyen şahsa sizi buradan bu şekilde geçiremem diyerek koluna girip şahsı polts noktasına getirdi."
- Polis memuru V.U.nun 13/1 1/2019 tarihli ifadesi şöyledir:
"Samsun Adliyesinde Sorumlu Amir olarak görev yapmakaayum. 11/11/2019 saat 9:05sıralarında ben polis noktasında bulunuyordum. Bu sirada içeriye polis memuru Y.Ç. ve yanında bir şahis geldiler. Adliye çalışam H.D. de peşlerinden polis noktasına geldi. Bu sırada gelen şahslardan biri ben avukatum dedi. Bu kişinin bu olay sebebiyle Avukat Bilal Çebi olduğunu öğrendim. Kendisi çok agresif tavırlar sergiliyordu. Ben de Avukat Bilal Çebiye Buyurun oturun dedim ve oturdular. Polts memuru Y.Ç.ye ne olduğunu anlatmasınısöyledim. Kendisi yok olayın başlangıç aşamasını bana anlattı akabinde Avukat Bilal Çebiye de siz de anlatın dedim. Bu kişi de olayı anlattiı. Ben de biz beraber çalışryoruz her iki taraf da sinirli olabilir bu olayı çōzüme kavuşturalım zamanımızı boşuna harcamaya gerek yok dedtm. Avukat Bilal Çebi bir avukatın kolundan polis tutamaz şikayetçi olacağum dedi. Bu sırada adliye çalışam H.D. 'Avukat bey kimliğinizi de tam olarak göstermediniz ama polis size kimliğintzi tam olarak sorduğunda ben cüzdandan bir kere gösterdim bir daha kimseye göstermem avukatum dedim ya diyip göğsünden itiklediniz. Ben oradaydum her seyi gördüm. Sizin avukat olduğunuzu bilmeden tutanak tutmak için sizi polis merkezine indirdi. Halen burada hakaretlerinize devam ediyorswnuz' dedi. Bu sırada Avukat Bilal Çebi halen kimliğini ibraz etmemişti. Avukat Bilal Çebi avukat arkadaşlarını polis noktasına çağırdı bize de bekleyin arkadaşlarım gelecek' dedi. Bir süre bekledikten sonra 4 tane Avukat geldi. Olayt onlar da Bllal Çebi'den dinlediler. Ben gelen avukatlara da 'bu konuyu uzatmayalım konuyu çözelim gereğini yapalım. Bu iş burada bitsin demem' üzerine Avukat Bilal Çebi daha çok hiddetlendí ve daha çok agresif tavırlar sergilemeye başladı yanımızda bulunan polis memuru N.A. da bu konuyu kapatalum deyince Avukat Bilal Çebi araya girerek 'gördünüz mü haksız oldukları için tutanaktan vozgeçirmeye çalışıyorlar' şeklinde agresif tavirlarına devam etti. Bu sirada polis memuru Y.Ç. de gelen avukatlara olayn anlatmaya başladi. Bu sırada Y.Ç. tutanak tutuyordu ve masada oturuyordu. Bilal Çebi oturduğu yerden yaklaşık 3 metre yürüyerek 'bu yalan konuşuyor. Utanmıyor musun yalan konuşmaya' dedi. Y.Ç, de cevap olarak 'ben iki çocuk babasıyum konuşma adabma dikkat et'şeklinde cevap verdi. Bu sırada adliye personeli H.D. Avukaı Bilal Çebi ile konuşuyorlardıAvukat Bilal Çebi 'tamam doğruyu sōyleyeceğim' dedi. Ancak diğer avukatlarla konuştuğum için ne için bøyle bir şey dediğini bilmiyorum. Ancak beni kucaklayarak 'o arkadaş hariç

saygisızlık yaptrysam lausura bakmayın' dedi. Bu sirada gelen avukatlar benimle komuşuyorlardı. Ben de kendilerine 'fidi tarafi da dinlediniz ancak polis nokaasında danşma görevlisi ile diğer arkadaşlar şahit. Şahitler önemlidir.' dediğim sırado ismini bilmediğim Avukat 'Şahitler önemli değildir sen kamunları bilmiyorsun avukatın beyanı esastır.' şeklinde sóyledi. Ben de 'o zaman uzamaya gerek yok iki taraf da tutanağın tutsun anlaşamayacağız' şeklinde cevap verdim. . bu anlattığim olaylar - ] katta polis nokasında meydana geldi".

10. Başvurucu, sőz konusu tutma işlemine karşı başvurulabilecek başkaca hukuki yol bulunmadiğını değerlendirerek 10/12/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine 2019/41092numaralı bireysel başvuruyu yapmiştır.

11. Daha sonra başvurucunun şikâycti üzerine Samsun Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsaveılık) Y.Ç. hakkında zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşıłması, hakaret ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılına suçlarından soruşturma başlatılmıştır.

12. 19/12/2019tarihinde Y.Ç.nin Başsaveılıkta ifadesi alınmıştır. Y.Ç. ifadesinde "Olay günü nöbeti ben devralmıştım. X -Ray cihazının hemen yan tarafindan engelli vatandaşların geçişi için yapılan açılır bír kapı bulunuyordu. Kapının sürgüla kilidi mevcuttu. Bu kapıdan engelli vatondaşlar ve Adalet Komisyon Başkanı ve Cumhuriyet Başsavcımızın geçişlerinde kendilerine yardimcı olmak içtn biz kendimiz açryorduk. Adlłyeye girecek olan avukatlar ise baro kartlarını baro kart turnikesinde okutmak suretiyle herhangi bir aramaya tabii olmadan geçiyorlar. Ancak olay gúnùve onun oncesinde de defalarca baro kort turnikesi arizalaniyordu. Avukatlar baro kartiarıni tekrar tekror okutmalarına rağmen turnlke geçiş izni vermiyordu. Olayın olduğu gün nöbeti devraldığımda bana arıza olduğunu kimse söylemedi. Ancak nöbeti devraldıktan hemen sonra birkaç avukat kart okutarak geçmek isteyince ariza verdiği için ben bu durumu anladum. Arıza durumunda ise ben yoğunluğa göre engelli geçişinden veyahut X-Ray cihazından kimliklerini ibraz eimeleri suretiyle geçişlerine izin veriyoruz. Bumun dişında baro turnikesinin çalıştğı durumlarda herhangi bir kimlik sorgulaması yapmıyoruz. Saat 09:05 sıralarında daha önce hiç görmediğim bir erkek şahıs tizerinde herhangi bir cübbe olmaksızı sadece elinde bir çantayla engelli giriş kapısının sürgüsünü açti girişyapmak istediği sırada ben bu şahsa 'pardon siz' dedim. Bunun üzerine erkek şahıs cüzdanını hızlıbir şekilde açıp kapattı. Ancak ben herhangi bir şekilde kimlik göremedim. Sahıs cüzdanıni cebine koyarak devam etmeye başladı. Ben bunun üzerine bu şahsa 'beyefendi kapıyı kapatmadınız kimlik de ibraz etmediniz’ şeklinde ikazda bulunduğumda, şuhıs bana 'sen kimsin lan sen kapot o zaman işin ne,ben avukatiım' diyerek yoluna devam etti. Ben şahsın arkasvndan merdivenlere gelip tekrar kimlik ibraz etmesini istedim ve önüne geçtiğimde 'git lan işine' diyerek eliyle göğsümden beni ittirdi. Bu strada da 'polis kim ki beni geri çevirecek ben avukatım' şeklinde sózler söyledi. Bu olaylara danışmadaki görevlí arkadaş ve diğer polis memurları şahittir. Ben de bumun üzerine bu şahsa 'siz şu an buna kimlik ibraz etmediniz, ben adliyenin güvenliğinden sorumluyum, kim olduğunuzu bilmiyorum, bu nedenle sizi polis noktasına gótürmek zorunda kalacağım' dedim. Şahıs kabul etmeyince kendisine eşlik ederek polts merkezine geldik. Herhangi bir zorlama olmadı. Polis merkezinde bu şahis yine kimliğini góstermedt Bende bu olayları tutanağa bağlamak amacrvla bilgisayar başındaydım. Bu esnada bu şahıs ayağa kalkarak yalan konuşuyor utanmıyor musun yalan konuşmaya' dedi. Ben de bunun üzerine 'uslübuna dikkat et. 2 çocuk babasıyım, kaç yaşında insanun'dedim. Ben herhangi bir şekilde hakaret, tehdit etmedim. Kendisine suç içeren herhangi bir eylemim olmamıştır. Müşteki sıfatıyla da müracaat savcıliğında ifademi vermiştim. Ben üzerime atlısuçlamaları kabul etmiyorum." şeklinde beyanda bulunmuştur.

13. Kamera kayıtlarına ilişkin olarak düzenlenen 3/1/2020 tarihli bilirkişi raporunda; polis memuru Y.Ç.nin başvurucuyu durdurduğunun, kolundan tutarak çektiğinin ve zemin kattaki Polis Merkezine götthrdüğünün görüldüğü belirtilmiştir.

14. Başsavcılık 13/11/2020 tarihinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Kararda; Adliyeye vatandaşların X-Ray cihazından, avukatların avukat girişinden geçerek girdiği, olay günü avukat girişindeki turnikenin arzalı olması sebebiyle başvurucunun engelli girişinden girdiği ve kamerada görüldüğü üzere cüzdanımı gösterip yūrümeye devam ettiği, Adliye girişinde yaşanan olayda şüphelinin görevli polis memuru olduğu, başvurucunun engelli kapısından girmesi sebebiyle kimliğini tekrar görmek istediği ancak müştekinin ikinci kez kimliğini göstermeyeceğini beyan ettiği, asıl olanın kimliğin ilgili kişiye ait olduğunun tespit edilebilir, denetime olanak verecek şekilde görevliye sunulması olduğundan tekrar kimlik gösterilmesinin talep edilmesi hâlinde denetime olanak verecek şekilde kimliğin ibraz edilmesinin gerekli olduğu belirtilmiştir. Başsavcılık başvurucunun kimliğini ibraz etmemesi karşısinda kolluk personelinin eyleminin 4/7/1934tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'na uygun olduğunu, olayda hukuka uygunluk sebebinin bulumduğunu ve zor kullanma yetkisine sahip polis memurunun başvurucuya karşı görevinin gerektirdiği ölçü dışında kuvvet kullandığına yönelik delil bulunmadiğini ifade etmiştir.

15. Başvurucu bu karara itiraz etmiştir. Itiraz dilekçesinde başvurucu; Adliyeye girerken önce avukat girişine yöneldiğini, buradaki turnikenin arızah olduğunu görünce bu kez engelli giriş kapısına yönelerek kimliğini de göstermek suretiyle giriş yaptığını, buna dair Kamera Çözümleme Tutanağı ve bilirkişi raporunda açık tespitlerin yer aldığını, kapıdan uzaklaşuktan sonra polis memurunun kendisinden kapıyı kilitlemesimi istediğini, tartışmamn da bundan sonra başladığıu, olayda bir durdurma ve kimlik sorma olsaydı daha engelli girişnoktasma geldiğinde polis memurunun kimliği yeterince inceleyip tespit yaptıktan sonra geçişine izin vermesi gerektiğimi oysa avukat kimliğini polis memurunun gördüğünü ve geçişine izin verdiğini, kapıyı kapatmaması nedeniyle yaşanan tartışma sonucunda özgürlüğünden yoksun bırakıldığıı, polis memurunun fiili durum ve keyfilik oluşturacak şekilde davrandığınu, dolayısıyla olayda bir durdurma ve kimlik sorma hâlinin değil yakalamanın mevcut olduğunu belirtmiştir. Başvurucu hakkında uygulanan yakalama işleminin 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yakalama için Öngörülen koşullar oluşmadığından hukuka uygun olmadığını ve hürriyetinin kanuna aykırıolarak tahdit edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca durdurma için de kanunun öngördūğü makul sebep şartının somut olayda söz konusu olmadığı zira avukat girişindeki turikenin arızah olmasınun akabinde engelli girişine gelerek kimliğini gösterip geçtikten sonra asansörlerin olduğu yere kadar ilerlediğini, bu aşamadan sonra polis memurunun kendisini durdurarak kimliğini tekrar incelemek istemesinin makul bir davranış olmadığıni,polis memurunun makul davrandığınun kabul edilebilmesi için engelli kapısına geldiğinde kimliğini göstermemiş olmasının ve bunun üzerine polis memurunun kendisini genel girişkapısına yönlendirmesinin gerektiğini oysabunu yapmadığınu ifade etmiştir.
16. Başvurucununkovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karara karşı itirazıSamsun I. Sulh Ceza Håkimliği tarafindan kararda bir isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek 7/1/2021 tarihinde reddedilmiştir.

17. Başvurucu bu karar 0zerine 15/2/2021 tarihinde 2021/10257 numaralı bireysel başvuruyu yapmıştır.

IV. ILGILI HUKUK 
18. 2559 sayılı Kanun'un "Durdurma ve kimlik sorma" kenar başlıklı 4/A maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Polis, kişileri ve araçlari;
a) Bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek 
b) Suç işlendilten sonra kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak, işlenen suçveya kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmek.

c) Hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş olan kişileri tespit etmek.

c) Kişilerin hayan, vücut butünlüğü veya malvarlığı bakumından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek.

amacıyla durdurabilir.
Durdurma yetkisinin kullanlabilmesi için polisin tecrübesine ve içinde bulunulan durwmdan edindiği izlenime dayanan makul bir sebebin bulunması gerekir.Süreklilik arz edecek, fili durum ve keyfilik oluşturacak şekilde durdurma işlemi yapılamaz.
Polis, durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirir ve durdurma sebebine ilişkin sorular sorabilir; kimliğini veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilir.

Durdurma súresi, durdurma sebebine esas teşkil eden işlemin gerçekleştirilmesí için zorunlu olan süreden fazla olamaz.

Durdurma sebebinin ortadan kalkması halinde kişilerin ve araçların ayrıbmalarına izin verilir.

Polis, durdurduğu kişi üzerinde veya aracında silah veya tehlike oluşturan diğer bir eşyanın bulunduğu hususunda yeterli şüphenin varlığı halinde, kendisine veya başkalarına zarar verilmesini önlemek amacına yónelik gerekli tedbirleri alabilir. Bu amaçla kişinin üzerindekt elbisenin çıkarılması veya aracı, dişarıdan bakudığında içerisígórünmeyen bölümlerinin açuması istenemez. (Ek cümleler: 27/3/2015-6638/1 md.) Ancak,el lle distan kontrol hariç, (Iptal ibare:Anayasa Mahkemesinin 4/5/2017 tarihli ve E.:2015/41, K.: 2017/98 sayılı Kararı ile)(2) (…) Kolluk amirinin kararı yirmi dört saat içinde górevli hâkimin onayuna sunulur. Bu fikra kopsomında yapılan araç aramalarına ilişkin olarak kişiye, arama gerekçesini de içeren bir belge verilir. (1)

Bu Kanun ve diğer kanunların verdiği görevlerin yerine getirilmesi sırasında polis tarafindan gerekli işlemler için durdurulan kişiler ve araçlarla ilgili hükümler saklıdır.
Palis, görevini yerine getirirken, kendtsintn polis olduğunu belirleyen belgeyi gösterdikten sonra, kişilere kimliğini sorabilir. Bu kişilere kimtiğini ispatlamaları husuşunda gerekli kolaylık gösterilir.

Belgesinin bulunmamasi, açiklamada bulunmaktan kaçunması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunması dolayısryla ya da sair surette kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durumdan derhal Cumhuriyei savcısı haberdar edilir. Bu kişi, kimliği açık bir şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltma ałınr ve gerekirse tuukanır. Gözaltma ve tutukamaya karar verme yetkisi ve usülü bakımından 527l sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.


Kimliğinin tespiti amacryla rutulan kişiye, kimliği tespit edildikten sonra ve talepte bulunması halinde, bu amaçla tutulduğuna ve rutulma süresine dair bir belge verilir.Kişinin kimliğinin belirlenmesi durumunda, bu nedenle gözaluna olınma veya tutuklanma haline derhal son verilir.

Nüfusa kayulı olmadığı için kimliği tespit edilemeyen kişilerin nüfusa kayularının temini için gerekli işlemler yapildikaan sonra, 5 inci maddeye göre fotoğraf ve parmak izi tespit edilerek kayda alunır.

Kimliği tespit edilemeyen kişinin yabancı olduğumun anlaşılması halinde, 5682sayılı Pasaport Kamunu ve 5683 saylı Yabancıiların Türkiye'de Ikamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
19. 2559 sayılı Kanun'un "Önleme aruması" kenar başlıklı 9. maddesinin ilgili kısmışôyledir:
“.. Polis, tehlikenin önlenmesi veya bertaraf edilmesi amacıyla güvenliğini sağladıği bina ve tesislere gelenlerin; herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, üstünù,aracıni ve eşyasını teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkilidir. Bu yerlere girmek isteyenler kimliklerini sorulmaksızın ibra: etmek zorundadırlar. Milletterarası anlaşmalar hükümleri sakdıdır.…."
20. 1/6/2005 tarihli ve 25832 sayılı Resınî Gazete'de yayımlanan Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Hákimden önleme araması kararı alınmasıgerekmeyen háller" kenar başlıklı 25. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Aşağıdakı hállerde yapıacak aramalarda ayrica bir arama emri ya da kararıgerekmez:
a) Devletçe kamu hizmetine özgülenmiş bina ve her türlü tesislere girlş ve çtkışın belirli kurallara tábi tutulduğu hällerde, söz konusu tesislere girenlerin üstlerinin veya uzerlerindeki esyanın veya araçlarının aranmasında,"
21. Yönetmelik'in "Durdurma, durdurma sonrası kontrol ve arama işlemlerl" kenar başhıkı 27. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir;
"Kolluk, kişileri ve araçları;
a) Bir suç veya kabaħatin işlenmesini önlemek,
b) Suç işlendikaen sonra kaçan faillerin yakalanmasın sağlamak. işlenen suç veya kabahatlerin faillerinin kimlikderini tesplt etmek,
c) Hakkımnda yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş olan kişileri tespit etmek,
c) Kişilerin hayati, vúcut butünlüği veva malvarlığı bakamından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek,
umacıyla durdurabilir.
Durdurma yetkisinin kullanlabilmesi tçin, "umma" derecesinde makut şüphe bulunmalıdır, Somut emarelerle desteklenen şüphe bulunmadan, süreklilik arz edecek. fiili durum ve keyfilik oluşturacak şekilde durdurma tşlemi yapnlamaz.

Kolluğun durdurma yetkisini kullanabilmesi için tecrübesine ve içinde bulunulan durumdon edindiği izlenime dayanarak, kişinin bir suç işteyeceği veya tşlediği hususunda veya kişinin silåhlı olduğu ve hâlen tehlike yarattığı konusunda makul bir sebebin bulunmasıgerekir.

Kolluk, görevini yerine getirirken, kendisinin kolluk görevlisi olduğunu belirleyen belgeyi gösterdikten sonra durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirir; şüpheye yol açan davranışları ve durdurma sebebine ilişkin sorular sorabilir: kimliğini veya bulundurulmasıgerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilir. Kişi, kimliğine ilişkin olanlar hariç.sorulan sorulara cevap vermekle yükümla değildir. Durdurma yeikisinin kullonımasına neden olan şüpħe, yapılan açıklamayla veya herhangi bir şekilde ortadan kalkarsa. kişilerin gitmesine ve araçların ayrilmalarına izin verilir.

Durdurma suresi, durdurma sebebine esas teşkil eden işlemin gerçekleştirilmesi için zorunlu olan süreden fazla olamaz.."
22. Yönetmelik'in "Hákimden önleme araması kararı alınması gerekmeyen háller"kenar başlıklı 25, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Aşağudaki hâllerde yapilacak aramalarda ayrica bir arama emri yo da kararıgerekmez:
a) Devletçe kamu hizmetine bzgülenmiş bina ve her türlā tesislere giriş ve çikışın belirli kurallara tábi rutulduğu hüllerde, söz konusu tesislere girenlerin üstlerinin veya üzerlerindekieşyanın veya araçlarının aranmasında."
23. 5271 sayılı Kanun'un "Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler"kenar başlkh 90. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
19.
(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakanca bulunan hállerde; Cumhuriyet savcisına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.
(5) (Değişik:25/5/2005-5353/7md.) Birinci fikraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikainci fikra uyarvnca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcisına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.
(6)Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarilma amacının ortadan kallaması durumunda mahkeme, hákim veya Cumhuriyet savcisıtarafindan yakalama emrinin derhál iodesi istenir.

24. Danıştay Onuncu Dairesinin 14/5/2015 tarihli ve E.2011/6931, K.2015/2307sayıh kararımın ilgili kısmı şöyledir:
"… Barosu'na kayuth avukat olan davacının 27.6.2008 tarihinde kendi sevk ve idaresinde bulunan araçla . Beldesi'ne doğru seytr halinde iken .. Kavşağına gelindiğinde,… Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/332 d.iş no'lu kararı uyarınca önleme aramasi yapanfandarma ekiplerince,avukat olduğunu söylemesi ve buna ilişki kimlik belgesinin 

ibraz etmesine rağmen üstünün ve aracıın aranması nedeniyle mesleli onurunun ve kişilik haklarmın zedelenmesine sebebiyet verildiği iddia olunarak uğranıldığı ileri sürülen 50.000TL manevi zararın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikge tazminine karar verilmesi istemiyle açılan dava sonucunda .…. 2. Idare Mahkemesince; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca ağır ceza mahkemesinin görev alanıma giren bir suçtan dolayı suç ūstü hali dışında avukatların üzerlerinin aranamayacağı, bakalan uyuşmazlikaa bir suç üstü hali olmaksızın kolluk kuvvetlerince üzeri ve aracı aranan davacının meslek omurunun zedelendiği, davalı idarenin bu eylemde hizmet kusuru butunduğu bu nedenle de davacıın manevi zararının karşılanmast gerektiği gerekçesiyle takdiren 2.000 r.L. manevi zararın olay turihinden tibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine;fazlaya ilişkin istemin reddi yönünde verilen kararın; davalı idarece hukuka aykarı olduğu ileri sürülerek, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulmasıistenilmektedir  Temytzen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ilert sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasın gerektirecek nitelikte görülme[miştic]."
25. DaniştayOnuncu Dairesinin 18/1/2016 tarihli ve E.2015/2498, K.2016/210sayılı kararınun ilgili kısmı şöyledir:
"Dava, avukat olan davacpın avukatlık klmliğini ibraz etmesine karşın müvekkili huzurunda ūzerinin aranmasi, hakarete uğramasi, darp edilmesí ve kolluk kuvvetleri tarafindan yapılan işlemlerin haksız, orantısız ve ölçüsüz olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 20.000 TL manevi zararın yasal faiziyle birlae tazmini istemiyle açımıştır.
Diyarbakar 3. Idare Mahkemesince; adaletin tam tecellisi olarak önem ve Öncelik kazanan manevi tazminatın sadece kişinin şeref ve haysiyeti gibi manevi değerlerin değil,yaşam, beden tümlüğü, sağlık gibi kişilik haklarma dahil olan bedensel değerlerin ihlali halinde de ilglllnin duyduğu elem ve üzüntünün kasmen giderilmesini sağlayan manevi bir tarmin aracı olduğu dikkate alındığında demokratik hukuk devletinin işlemesinde, yargılama ve hak arama özgürlüğünün sağlanmasında önemli bir unsur olan avukatlık mesleğine mensup olan davacının müvekkili önünde üst aramasına moruz kalmasının meslek onurunu zedelediği açık olup meydana gelen üzüntüsünün karşılanabilmesi maksadıyla haksız zenginleşmeye yol açmayacak mikaarda ve gūnün ekonomik koşulları karşısında 10.000 TL manevi tazminatın dovacıya ōdenmesine karar verilmiştir.

Davalı ldare tarafindan, huauka aykarı olduğu gerekçesiyle anılan kararın manevi tazminatın kasmen kabutüne ilişkin kismının itirazen incelenerek bozulması istenilmektedir.
1136 saylı Avukatlık Kamunu'mun I. maddesinde; avukatlığın mahiyeti, "Avukatlık,kamu hizmeti ve serbest bir meslektir. Avukat, yargının kurucu unsurlarından olan bağumsız savunmayı serbestçe temsil eder." şeklinde açıklanmış olup, aynı Kanun'un 58. maddesinde "Avukatların avukatlık veya Turkiye Barolar Birliği ya da baroların organlarındakl görevlerinden doğan veya görev strasında işlediklert suçlardan dolayı haklarında soruşturma, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafindan yapıır. Avukat yazihaneleri ve konutları oncak mahkeme kararı ile ve kararda belirtilen olayla ilgili olarak Cumhuriyet savcısı denetiminde ve baro temsilcisinin katlımı ile aranabilir. Ağu ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayi suçüstù hali dışında avukatın üzeri aranamaz(...)" hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Diyarbakar Barosuna kayalı avukat olan davacmın,29/12/2012 tarthinde müvekkilin kullandığı ve davacının yolcusu olduğu aracın Diyarbakır ili, Bismil ilçesi Dentzbank Şubesi önündeki ışıldarda polis tarafindan durdurulduğu, avukat olmasına karşı davacının da ūstünün arandığı, polisler hakkanda Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, polis memurları hakkında adli bir soruşturma 

açılmadiği, davacının şikayeti úzerine açılan idari soruşturmada ise ceza tayinine mahal olmadıği yömünde karar verildiği, avukat olan davacının avukatlık kimliğini ibraz etmesine karşın müvekkili huzurunda üzerinin aranması, hakarete uğramasi, darp edilmesi ve kolluk kuvvetleri tarafindan yapılan işlemlerin haksız, orantısız ve ölçüsiz olması nedeniyle uğranıldiğı ileri sürülen 20.000 TL manevi zararın; 1136 sayılı Avukotlık Yasası uyarınca Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayı suç üstü hali dışında avukatların izerinin aranamayacaği, davacının müvekkilinin de olduğu ortamda üzertnin aranmasını meslek onurunu zedelediğl iddialarıyla yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılan dovanın açıldiğı anlaşılmaltadır.

Dava konusu olayda, polis ifadelerinde; davacının avukatlık kimliğini göstermediği, bu nedente üstünün arandiği, avukat olduğunu bilmelerine olanak bulunmadiğı belirtilmekte ise de, dosyadaki bilgt ve belgeler dikkate alınmakla birlilae, üzerini arattrmak istemeyen bir avukatim arama girişimi üzerine avukat kimliğini göstererek kendine tanınan hakkıkullanmamasının hayatın olağan akaşına uymadiğı hususu goz önúne alındığında davacının üzerinin haksız yere arondığı sonucuna varılmıştır.

Manevi zarar, kişinin fizlk yapısının ve iç huzurunun bozulmasın, yaşama gücúnün ve sevincinin azalmasım, klşilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve istırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sikintryı ifade etmekte, fiziki veya manevi acilar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yömden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin malvarliğında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, monevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yőnelik bir tazmin araculır. Manevi zararın başka rürlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kalmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve isdırabı kismen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın.zenginleşmeye yol açmayacak sekdlde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarınm niteliġi gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırliğını ortaya koyacak,hukuka aykırılığı önendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olaylarvn bir duha yaşanmaması için caydiricı ve ayni zamando cezalandincı bir miktarda olmasıgerekmekaedir."
26. Ilgili hukuk için ayniıca bkz. Muhammed Neşet Girasun, B. No: 2017/22254,2/6/2020, §§ 26-33.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
27. Anayasa Mahkemesinin 27/7/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
28. Avukat olan başvurucu; duruşma için Samsun Adalet Sarayına girmek istediği sırada kimlik gösterme meselesi yüzünden Adliyeye girişinin polis memuru tarafindan engellendiğini, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'ndaki usul güvencelerine aykırı olarak yirmi dakika hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde fiilî olarak Adliyedeki polis odasında gözaltında tutulduğunu, görevli kolluk görevlileri hakkında haksız tutma nedeniyle suç duyurusunda bulunduğunu fakat kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini belirterek adil yargtlanma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sllrmüştür.


29. Bakanhk görüşünde yukanda yer verilen Danıştay kararlarına atıf yapılarak başvurucunum şikâyeti açısından tam yargı davası açma imkânının bulunup bulunmadığı ve başvurucu tarafından bu yolların tüketilip tüketilmediği hususlarının da dikkate alınmasıgerektiği belirtilmiştir. Esas bakumından ise Bakanhık; 2559 sayılı Kanum'un 4/A ve 9.maddelerinin müdahalenin kanuni dayanağı yönünden, başvuruya konu olayin yaşandığıyerin polisin güvenliği sağladığı Adliye binası olmasinın müdahalenin meşru amacıyönünden, söz konusu işlemin kolluk görevi kapsamında gerçekleştirilmesinin ve başvuranın mesleki kimliğini ibraz etmesi sonucu yirmi dakika sonra serbest bırakılmasının ise ðłçülolūk yönünden dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme 
30. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olgularm hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiasının kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirifmiştir.
1. Kabul Edilebllirllk Yönünden 
31. Anayasa Mahkemesi, yakalama ve gözaltına ahnmanın hukuka aykını olduğu iddialarına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendiği tarih itibariyla asıl dava sonuçlanmamış da olsa -ilgili Yargıtay içtihatlarına atıf yaparak- 5271 sayılı Kanun'un 141.maddesinde öngörülen tazminat davası açma imkânının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (Hikmet Kopar ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14061,8/4/2015, §§ 6472; Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, §§ 53-64; Günay Dağ ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, §§ 141-150; Ibrahim Sónmez ve Nazmiye Kaya, B. No: 2013/3193, 15/10/2015, §§ 34-47).

32. Anılan tazminat yoluna ceza soruşturması veya kovuşturmasıkapsamında yapılan yakalama ve gözaltı işlemleri yönünden başvurulabilmektedir. Somut olayda ceza soruşturma veya kovuşturması kapsamında yapılan yakalama ve gözaltı işlemi söz konusu değildir. Dolayısıyla somut olay bağlamında 5271 sayıı Kanun'un 141. maddesindeki hukuk yolunun tüketilmesi gerekmemektedir.

33. Öte yandan Bakanlık görüşünde atif yapılan ve yukarıda yer verilen Danıştay kararlarınín avukatlara yönelik arama işlemine ilişkin olduğu, somut olayda ise tutma hâli ile ilgili bir durum söz konusu olduğundan anılan içtihatların somut olay ile Örtüşmediği görülmektedir. Bu nedenle tam yargı davası yolunun da tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olmadığı sonucuna varilmıştır.

34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilcmezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınun ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a. Genel flkeler 
35. Genel ilkeler için bkz. Muhammed Neşet Girasun, §§ 39-50.

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
i. Başvurucunun Özgürlüğüoden Yoksun Bırakohp Bırakılmadığı
36. Somut olayda başvurucu, kimliğini göstermeyi reddettiği gerekçesiyle polis memuru tarafindan yakalanmış ve Adliyedeki Polis Merkezine götürülmüştür. Polis Merkezinde de başvurucudan kimliğini göstermesi istenmiş ancak başvurucu, Avukat HaklarıMerkezinden avukatlar gelene kadar kimliğini göstermeyeceğini beyan ederek yirmi dakika boyunca avukatları beklemiş; avukatların gelmesiyle birlikte karşılıklı olarak tutanak tutulmasından sonra kimliğini göstererek Polis Merkezinden ayrılmıştır. Başvurucunun kimliğini göstermemesi nedeniyle iradesi dişında yakalandığı, bu suretłe fiilen kontrol altına alındığı, hareket serbestîsini kaybettiği ve akabinde Polis Merkezine götürüldüğü açıktır.Başvurucunun kimliğini göstermeyi reddetmesi hâlinde kimliği anlaşıłıncaya kadar gözaltına alnması ve gerekirse tutuklanması mümkün hâle gelecektir. Somut olayın koşullarında bu baskı unsuru başvürucunun özgürlüğünden yoksun bırakıldığına işaret eden bir durumdur. Bu nedenle başvurucunun dilediği takdirde Polis Merkezinden ayrilabileceği de söyfenemeyecektir. Avukat olan başvurucunun yaşananları tutanak altına almak ve haklarınıkorumak adına Avukat Hakları Merkezinden gelen avukatları beklemesi özgürlükten yoksun birakılmanın tespitinde aleyhine yorumlanmamahıdır. Dolayısıyla başvurucunun polis memuru tarafindan durdurularak Polis Merkezine götirülmesiyle ve orada birkaç dakika tutulmasıylaÖzgürlüğünden yoksun bırakıldığı sonucuna varılmıştir. Bu sürenin kısa olmasıbu sonucu değiştirmeyecektir.

I. Başvurucunun Özgürlüğünden Yoksuu Bırakılmasımın Anayasa'nm 19.Maddesinin İkinci ve Üçüneü Fikralarmdaki Tutma Hälleriodeo Herhangi Birinin Kapsamında Olup Olmadığı

37. Anayasa'nn 19. maddesinin birinci fikrasında, herkesin kişihürriyeti ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak ortaya konduktan sonra ikinci ve üçüncüfikralarında, şekil ve şartları kanunda gösterilmek kaydıyla kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırlı olarak sayımıştır. Anayasa'nın 19. maddesinin ikinci fikrasında kişilerin kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanmasıveya tutuklanması kişi hürriyeti ve güvenliği hakkında müdahale edilmesine izin verilen durumlardan biri olarak ifade edilmiştir. Anayasa'nın 19. maddesinin Üçüncü fikrasında da suç isnadına bağlı olarak kişinin yakalanması veya tutuklanması kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkına müdahale edilmesine izin verilen durumlardan biri olarak düzenlenmiştir.
38. 2559 sayılı Kanun'un 4/A maddesinde polisin "kdşilerin hayatı, vūcut bütünlağüveya malvarliğı bakmından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek" amacıyla kişileri durdurabileceği belirtilmiştir.

39. Adliye binasındaki avukat, vatandaş, hâkim, savcı ve adliye personelinin can güvenliğinin sağlanması, yargılama faaliyetinin selameti, kamu güvenliği ve kamu düzeninin korunması açısından adliyelerin giriş ve çıkışlarının denetienmesi tabiidir. Bu amaçla gerçekleştirilen kolluk faaliyeti 2559 sayılı Kanun'un 4/A maddesindeki durdurma sebeplerinden biri olan "kişilerin hayati, vūcut bütünlüğü veya malvarliğı bakamından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek" amacına tekabüł etmektedir.Nitekim Yönetmelik'in 25. maddesinde devletçe kamu hizmctine Özgülenmiş bina ve her türlü tesislere giriş ve çıkışın belirli kurallara tabi tutulduğu hâllerde sõz konusu tesislere 

girenlerin Ustlerinin veya yanlarındaki eşyanın ya da araçlarının aranmasında hâkim tarafindan verilen bir arama emrinin ya da kararının gerekmeyeceği belirtilmiştir. 2559 sayılıKanun'un 9. maddesinde de polisin tehlikenin önlenmesi veya bertaraf edilmesi amacıyla güvenliğini sağladığı bina ve tesislere gelenlerin -herhangi bir cmir veya karar olmasına bakılmaksızın- Üstünü, aracını ve eşyasıı teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkili olduğu belirtilmiştir. Kişilerín adliye binasına girişte aranabilmesi için durdurulması gerekeceğinden polisin adliye girişlerinde durdurma yetkisinin olduğu açıktir.

40. Polisin kimlik sorma yetkisi ise durdurma yctkisinin doğduğu hâllerde mümkün olacaktır. 2559 sayılı Kanun'un 4/A maddesinin sekizinci fikrasında yer alan polisin görevini yerine getirirken kişilere kimlik sorabileceğine dair hüküm de 2559 sayılı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında kalan görevleri ifade etmektedir. 2559 sayılı Kanun'un 4/A maddesinin yedinci fikrasında "Bu Kanun ve diğer kamunların verdiği görevlerin yerine getirilmesi sırasında, polis tarafindan gerekli işlemler için durdurulan kişiler ve araçlarla ilgili hükümler sokhıdır." şeklindeki düzenleme de bu tespiti teyit etmektedir.
41. Yönetmelik'in 27. maddesinde polisin durdurduğu kişiden kimliğini veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebileceği, kişinin kimliğine ilişkin sorulara cevap vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. 2559 sayılı Kanun'un 9.maddesinde de polisin tehlikenin önlenmesi veya bertaraf edilmesi amaciyla güvenliğini sağladığı bina ve tesislere gelenlerin -herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızınüstünü, aracmi ve eşyasını teknik cihazlaria, gerektiğinde elle kontrol etmeye ve aramaya yetkili olduğu, bu yerlere girmek isteyenlerin kimliklerini sorulmaksızın ibraz etmek zorunda olduğu belirtilmiştir. Başvurucunun avukat olması nedeniyle 1136 sayılı Kanun'dan kaynaklanan bir istisnanın bulunup bulunmadığıın da tespitigerekmektedir. 1136 sayıt Kanun'un58. maddesinde ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçtan dolayısuçüstü hâli dışında avukatın Üstünün aranamayacağı belirtilmiştir. Söz konusu Kanun'da sadece arama konusunda bir istisna Öngörüimüş, avukatlara kimlik ibraz etmeme gibi bir muafiyet taninmamiştir.

42. 2559 sayıl Kanun'un 4. maddesinde, maddede belirtilen sebeplerle kişilerin durdurulabileceği ve bu görevin yerine getirilmesi esnasında kişilere kimlik sorulabileceği ifade edildikten sonra kişinin kimliği ile ilgili bilgi vermekten kaçınması veya gerçeğe aykırıbeyanda bulunması hâlinde gözaltına alınabileceği veya tutuklanabileceği hüküm altına alınmıştır. Yine 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 40. maddesinde görevle bağlantılı olarak sorulmasıhâlinde kamu görevlisine kimliğiveya adresiyle ilgili bilgi vermekten kaçınan ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişiye, idari para cezasıverileceği, açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunmasınedeniyłe kimliği belirlenemeyen kişinin tutulabileccği, kimliği açık bir şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltına alınabileceği ve gerekirse tutuklanabileceği belirtilmiştir.
43. Dolayısıyla somut olayda tüm bu mevzuat hükümleri çerçevesinde kimlik göstermenin kanundan doğan bir yükümlülük olduğu ve bu yükümlülüğe uymayan kişinin tutulabileceğinin kanunda düzenlendiği görülmektedir.

44. Ancak somut olayda başvurucu, Adliye binasına girişte kimliğini göstermiştir.Kamera kayıtlarmdan başvurucunun kimliğini gösterdiği ve görevli polis memurunun kimliğe baktığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucu, kanunun öngőrdağü yükūmlülüğü yerine 

getirmiştir. Ancak polis memuru açık kalan engelli giriş kapısını işaret ederek başvurucudan kapıyı kapatmasını istemiştir. Başvurucu kapıyı iterek kapattıktan sonra Adliye içine yöneldiği sırada Y.Ç. arkasından seslenerek başvurucudan engelli kapısını kilitlemesini de istemiştir. Başvurucunun bunu kabul etmemesi üzerine Y.Ç., kimliğini daha Önce net göremediğini befirterek başvurucudan kimliğini yeniden göstermesini talep etmiştir.
45. 2559 sayılı Kanun'un dördüncü maddesine göre durdurma yetkisinin kullanlabilmesi için polisin tecrübesine ve içinde bulunulan durumdan edindiği izlenime dayanan makul bir sebebin olması gerekir. Kimlik sorma yetkisi durdurma yetkisine bağh olduğundan kimlik sorma yetkisi açısmdan da makul bir sebebin bulunması gereklidir. Somut olayda önce avukat girişine yönelen, sonra engelli girişine gelerek cebinden kimliğini çikaran ve akabinde kapıdan geçip asansörlerin olduğu yere kadar ilerleyen başvurucunun Adliyeye girip asansörlere kadar ilerledikten sonra durdurularak kimliğinin tekrar incelenmek istenmesinin makul bir sebebe dayanmadığı görülmüştür. Engelli giriş kapısının kapatılmaması durdurma ve kimlik sorma açısından makul bir sebep olarak nitelendirilemeyecektir. Bu nedenle başvurucunun kanunda öngörülen bir yükümlülüğe uymadığı gerekçesiyle tutulduğu sõylenemez.

46. Öte yandan somut olayda başvurucunun eylemlerinin suç teşkil ettiği veya başvurucunun suç işlediği ya da suç işlemek ūzere olduğu iddia edilmemiştir. Polis memurunun başvurucuyu tutmasındaki gerekçenin kimlik göstermeme olduğu anlaşıłmıştır.Ancak mevzuatta kimlik göstermemenin birsuç olarak değil kabahat olarak düzenlendiği görülmektedir. Dolayısıyla başvurucumun suç isnadına bağlı olarak tutulduğu da söylenemeyecektir.

47. Bu açıdan değerlendirildiğinde Anayasa'nın 19. maddesinin ikinci fikrasıkapsamında kanunun öngördügü bir yükümlüloğün yerine getirilmesi amacıyla tutmadan veya Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrası kapsamında yakalama, gözaltına alma veya tutuklamadan bahsedilmesinin olanakh bulunmadığı olayda, kısa bir süre için de olsa başvurucunun tutulması Anayasa'nın 19. maddesine aykırılık oluşturmaktadır.
48. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 19. maddesinin iblal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Giderim Yönünden 
49. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldınlmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

50. Başvurucu 250.000 TL manevi, 250.000 TL maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

51. Incelenen başvuruda kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Başsavcılık tarafından başvuruya konu olay hakkında yapılan soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadiğı kararı verilmiştir. Buna göre ihlalin soruşturma makamlarının işlemlerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

52.Bu durumda kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkımın ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden soruşturma ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına 

yöneliktir. Bu kapsamda Cumhuriyet başsavcılığıın yapması gereken iş. Önceki kovuşturmaya yer olmadığına dair kararını kaldırmak ve akabinde ihlal kararında tespit edilen eksiklikleri giderecek şekilde yeni bir soruşturma yapmaktan ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden soruşturma yapılmak üzere Samsun Cumhuriyet Başsaveıığına gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

53.Ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmiştır.

VI. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın I9. maddesinde güvence altına alınan kişi hürriycti ve güvenliği hakkının İHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmak Üzere Samsun Cumhuriyet Başsaveıliğına (E.2019/34884soruşturma sayıfi) GÖNDERİLMESINE,
D.Tazminat talebinin REDDINE,
E. 852,2 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 5.352,2 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten &deme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ.UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESİNE 27/7/2022tarihinde OYBIRLIGIYLE karar verildi.