Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-04-10

10 Nisan 2023 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32159 (Mükerrer)
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2021/481KARAR NO : 2022/46KARAR TR : 31/01/2022
ÖzET : Davacı şirket tarafindan, davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile aralarında akdedilen sözleşmeye aykırı işlemler nedeniyle uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : P. Mühendislik Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Vekili : Av. Ebubekir RENÇBER 
Davali : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSi)

Vekili : Av. Ezgi TARKAN Av. Hatice KESİMLİLER DEĞİRMENCi 

I.DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili davacı şirket ile davalı idare arasında 18/05/2007 tarihinde,"Mursal Hidroelektrik Enerji Üretim Tesislerinin Su Kullanımı Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma"nın imzalandığıni, süreç içerisinde davalı Dsi' nin sözleşmeye aykırı işlemleri nedeniyle müvekkilince uğranılan zararın tespit edilerek șimdilik 100.000 TL tazminatın TCMB avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargida dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin, 23/10/2018 tarihli ve E.2018/243,K.2018/600 sayı ile "HMK'nın 114/1-b, 115/2 maddeleri gereği davanın usulden reddine" dair verdiği kararı istinaf edilmiştir.


3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 04/06/2021 tarihli,E.2020/609, K.2021/1254 sayılı kararıyla "Uyuşmazlığın dava konusu sözleşmenin uygulanmasıaşamasındaki muarazadan kaynaklandığı davada kamu hukukundan kaynaklanan vc idari yargida görülmesi gereken idari işlem ve hizmetin söz konusu olmadıği, bu nedenlerle davada adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle "Ankara 18.Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/10/2018 tarih ve 2018/243E. - 2018/600 K. sayilı kararının kaldırilmasina" hükmederek dosyayi mahalline iade etmiştir.
4. Davalı DSi vekili, yargı yolu itirazında bulunmuş, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi, E.2021/124 sayılı dosyada 29/04/2021 tarihli duruşmada “BiM kararı kesin olduğundan yargi yolu itirazinın reddine” karar vermiştir.

5. Davalı Dsf vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilckçe, dava dosyası ile birlikte Daniştay Başsavciliği’na gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarıłmasına İlişkin Danştay Başsavcılığı Talebi 
6. Danıştay Başsavcısı, imar planı uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda idari yargı yerinin görevli olduğu görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
".….Davanın ilk defa adli yargı yerinde açıldığı 05/04/2018 tarihi itibariyle yürürlükte olan şekliyle 6200 sayılı "Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Umumi hükümler" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amaci; yerüstü ve yeraltı sularının zararlarını önlemek ve/veya bunlardan ceşitli yönlerden faydalanmak maksadıyla bu Kanun ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere; Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi Ankara'da bulunan ðzel bütçeli bir kuruluşolan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarınıdüzenlemektir..." hükmüne yer verilmiş, "Vazife ve salahiyetleri" başlıklı 2. maddesinde de; "…r)İşletmeye açılan hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkı anlaşmalarına uygun olarak işletilip işletilmediğini kontrol etmek, bunlarla ilgili her türlü hesap ve tahsilât işlemlerini yapmak," görevine yer vcrilcrck doğal kaynak nitcliğindc olan ycrüstü ve ycraltı suları ile ilgili kullanım şckli ve koşullarıni belirleme görevi Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir.
Öte yandan 6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde;"Bu Kanunun amaci; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulmasıve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmüne;"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satişi, ithalat ve ihracati, piyasa isletimi ile bu faaliyetlerle iliskili tüm gercek ve tüzel kişilcrin hak vc yükümlülüklcrini kapsar." hükmünc ycr vcrilmiş olup, 30. maddcsi ilc 4628 sayılı"Elektrik Piyasası Kanunu'nun başlığı "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun" şcklinde değiştirilmiş ve 31. maddcsinde diğer Kanunlarda 4628 sayılı Kanun'un bu Kanun ile vürürlükten kaldırılan maddelerine vapılan atifların bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmış sayılacaği, yeni Yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar mevcut genel düzenleyici işlemlerin bu Kanuna aykiri olmayan hükümlerinin uygulanmasina devam olunacaği hüküm altina alinmiştir.

Uyuşmazhk bakımından taraflar arasindaki su kullanım hakki anlaşmasınin imzalandiğıtarih olan 18/05/2007 tarihi önem taşimakta olup, bu tarih itibariyle yürürlükte olan; 6200 sayılıDevlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun, 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 4628 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 26.06.2003 tarih ve 25150 sayıliı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması Imzalanmasına Iliskin Usul ve Esaslar Hakkinda Yönetmelik'in 1.maddesinde bu Yönetmeliğin amacı; "...4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet göstcren veya göstcrecck tüzel kişiler tarafindan hidroclcktrik cnerji ürctim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSİ ve tüzel kişiler arasında düzenlenecek Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalanması işlemlerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir." şeklinde ifade olunmuş; "Kapsam" başlikl 2.maddesinde; "Bu Yönetmelik. 4628 savılı Elektrik Pivasası Kanunu hükümleri cercevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafından, hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSt ve tüzel kişiler arasında imzalanacak Su Kullanım Hakkı Anlaşmasında yer alması gereken hükümler,Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının imzalanmasına, yenilenmesine, tadiline ve sona ermesine ilişkin usul ve esaslar ile Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalayacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar." hükmüne yer verilirken, "Tanımlar" başliklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelik'te geçen;..d)DSi: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,

1) Su Kullanım Hakkı Anlaşması: Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin su kullanımına ilişkin işletme esaslarını ve DSİ'ye ödenecek bedellerin ödeme şeklini belirleyen yazılı hükümlere ve şartlara göre DSÍ ile şirket arasında akdedilen anlaşmayı ifade eder." denilerek, "Su Kullanım HakkıAnlaşması Hakkında Hükümler" başlıklı 11. maddesinde; "Ek-l'de verilen taslakta belirtilen hükümler çerçevesinde imzalanan anlaşmanın bir örneği yazı ile EPDK'ya gönderilir.
Ek-l'de yer alan Su Kullanım Hakkı Anlaşmasına, projenin özelliğine bağlı olarak özel hükümler eklenebilir.

Su Kullanım Hakkı Anlaşması, lisans süresince ve lisansın yürürlükte olduğu sürece geçerli olur ve Lisansın yenilenmesi, devredilmesi, sona ermesi, iptali halinde Su Kullanım Hakki Anlaşması hükümsüz kalır.

Lisansın sona ermesi, iptali veya Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının feshi hallerinde mevcut tesislerin durumuna ilişkin hususlar DSİ ve EPDK tarafindan ayrıca düzenlenir." şeklindeki hükümler ve yönetmeliğin ekinde örnek anlaşma metni yer almaktadır.

Incelenen dosya içeriğinde mevcut bilgi ve belgelerden; yukarida yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, davacı ile davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü arasında M. HES üretim tesisi için Ankara 57. Noterliği nezdinde 18/05/2007 tarih ve 16719 sayısı ile tescil edilen "Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma'nın imzalandığı, Anlaşmanın; "Şirketin Yükümlülükleri' ne ilişkin maddeleri incelendiğinde; 4. maddesinde: "Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin bulunduğu bölgenin havza gelişimine paralel olarak DSi tarafından yürütülmekte olan çalişmalar çerçevesinde, havzadaki mevcut, inşa halinde ve mutasavver projeler (kesin proje,planlama, master plan, ön inceleme ve ilk etüt) kapsamında içme kullanma, turizm ve endüstri suyu temini, sulama, tașkın koruma ve maksatları ile bunların dışında olabilecek başka maksatlara yönelik olarak diğer kuruluşlara ve tüzel kişilere tahsis edilecek suların miktar ve zamanlamasını belirleyecek olan işletme planları DSi tarafindan yapılır ve şirkete bildirilir. Şirket bu planlara uymakla yükümlüdür..." hükmüne, 5. maddesinde; "Hidroelektrik enerji üretim tesisleri, DSI tarafindan belirlenecek memba ve mansap projelerindeki su kullanımı paternine göre işletilecektir. Mücbir sebeplerden dolayi su verilememesi durumunda enerji üretiminde meydana gelebilecek azalma veya aksamalar sebebiyle Şirket DSİ'den herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." hükmüne; 11.maddesinde ise; "Çeşitli sebeplerle santrale az su gelmesi halinde suyun az olduğu süre içerisinde üretim tesisinin çalıştırılamaması veya öngörülenden az enerji üretilmesi durumuna ait bütün risk ve sorumluluklar Şirkete aittir. Şirketin yatırım öncesi bu konulan incelediği ve projesini buna göre geliştirdiği kabul edilecektir." şeklindeki hükümlere yer verildiği, "Çeşitli hükümler" başlıklıbölümde yer alan 31. maddesinde; "Bu anlaşma metninde yer almayan veya yer almış olsa bile uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlar ile ilgili olarak taraflar arasında gerekirse ek protokol düzenlenir." hükmüne; 32. maddesinde ise; "Şirketin bu anlaşmanın herhangi bir maddesindeki sorumluluk ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde oluşacak her türlü zarar ziyan ve hukuki sorumluluk șirkette aittir. DSi bu durumda anlașmayı fesih edebilir. Anlaşmanın feshi veya lisans süresinin sona ermesi halinde, Şirketin önceden oluşan hukuki sorumluluğu ortadan kalkmaz."hükümlerine yer verildiği görülmektedir.

Uyuşmazliğa konu anlaşmanın Yönetmelik ekindeki şablonunun taraflarca mevcut duruma uygulanmasindan ibaret olduğu, bu haliyle tip sözleşme vasfinda olduğu, davaci tarafin özgür iradesi ile şablon kısım üzerinde değişiklik yapma imkanının bulunmadığı da dikkate alındığında, anlaşmanın gerek konusu ve süresi gerekse idareye tanınan denetim ve sözleşme fesih yetkileri açısından idari nitelikte ve idare hukukuna ilişkin olduğu görülmektedir. Kamu hizmetinin kurulması ve/veya işletilmesi için yapılan idari sözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanımasi, gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı yürütülmesi için denetim ve gözetimi yetkisine sahip olması yönünden özel hukuk sözlesmelerinden ayrılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı" başlığını taşıyan 2. maddesinin, 1. fikrasının (b) bendinde; İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, (c)

bendinde ise; tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Belirtilen duruma göre ve olayda, idare hukuku alanında hüküm ifade eden 4628 sayılıEnerji Piyasası Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümlerinin verdiği yetkiye dayanan ve Su Kullanim Hakkı Sözleşmesi ile kurulmuş bulunan idare hukuku çerçevesinde hareket eden davalı idarenin, tek yanlı irade açıklaması ile yeni hükümler içeren ek sözleşme hükümleri idari nitelikte ve idare hukukuna ilişkin olduğundan, davacı tarafça, davalı idarenin sözleşme ve ek sözleşme hükümlerine aykırılık taşıyan eylemleri nedeniyle oluştuğu iddia olunan şimdilik 100.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davali idarece tazminen ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açtığı davada, yargısal denetimin, idari yargıda yapılması gerektiği sonucuna variılmıştır."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Yazılı düşüncesi alınan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı şu şekilde görüşbelirtmiştir:
"Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "Bu Kanunun amaci; yerüstü ve yeralt sularının zararlarını önlemek ve/veya bunlardan çeşitli yönlerden faydalanmak maksadıyla bu Kanun ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere; Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi Ankara'da bulunan özel bütçeli bir kuruluş olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarınıdüzenlemektir." hükmü, 2. maddesinde; "Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün vazife ve salahiyetleri şunlardır: /.…. / r) İşletmeye açılan hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkıanlaşmalarıa uygun olarak işletilip işletilmediğini kontrol etmek, bunlarla ilgili her türlü hesap ve tahsilât işlemlerini yapmak, / ..…. " hükmü yer almış, yer üstü ve yeraltı sularıyla ilgili kullanım şekli ve koşullarını belirleme görevi DSi Genel Müdürlüğüne verilmiştir.

Öte yandan, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde ; "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve cevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmüne, 2. maddesinde; "Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtimi, toptan veya perakende satışi, ithalat ve ihracati, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar."hükmüne yer verilmiş, bu Kanun'dan önce yürürlükte olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun başlıği, 6446 sayılı Kanun'un 30. maddesi ile "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun" şeklinde değiştirilmiş, 31. maddesinde de; "Diğer mevzuatta, 4628 sayılıKanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddelerine yapılan atiflar, bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmış sayılır. / Bu Kanun kapsamında düzenlenmesi gereken ve süre belirtilmeyen yönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde çıkarılır. Bu yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar mevcut yönetmelik, tebliğ, Kurul kararı gibi bütün genel düzenleyici işlemlerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur."hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, uyuşmazlık konusu su kullanım hakkı anlaşmasının imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım HakkıAnlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafindan hidroelektrik enerji üretim tesisleri 

kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSi ve tüzel kişiler arasında düzenlenecek Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalanması islemlerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir." hükmüne, 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 4628 sayılıi Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafından, hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim,otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSİ ve tüzel kişiler arasında imzalanacak Su Kullanım Hakkı Anlaşmasında yer alması gereken hükümler, Su Kullanım Hakkı Anlaşması'nın imzalanmasına, yenilenmesine, tadiline ve sona ermesine ilişkin usul ve esaslar ile Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalayacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar." hükmüne, 4. maddesinde;
"Bu Yönetmelik'te geçen; /.…. / d) DSI: Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğünü, /.. /1) Su Kullanım Hakkı Anlaşması: Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin su kullanımına ilişkin işletme esaslarını ve DSi'ye ödenecek bedellerin ödeme şeklini belirleyen yazılı hükümlere ve şartlara göre DSi ile şirket arasında akdedilen anlaşmayi, /... / ifade eder." hükmüne, 11. maddesinde; "Ek-l'de verilen taslakta belirtilen hükümler çerçevesinde imzalanan anlaşmanın bir örneği yazı ile EPDK'ya gönderilir. /Ekl'de yer alan Su Kullanım Hakkı Anlaşmasına, projenin özelliğine bağlı olarak özel hükümler eklenebilir. / Su Kullanım Hakkı Anlaşması, lisans süresince ve lisansın yürürlükte olduğu sürece geçerli olur ve Lisansın yenilenmesi, devredilmesi, sona ermesi, iptali halinde Su Kullanim HakkıAnlaşması hükümsüz kalır. /Lisansın sona ermesi, iptali veya Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının feshi hallerinde mevcut tesislerin durumuna ilişkin hususlar DSi ve EPDK tarafindan ayrica düzenlenir."hükmüne yer verilmiş, Yönetmelik ekinde ise örnek anlaşma metni yer almıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket ile davalı idare arasında 18.05.2007 tarihinde,"M. Hidroelektrik Enerji Üretim Tesislerinin Su Kullanımı Hakki ve İsletme Esaslarına İliskin Anlaşma"nın imzalandığı, Anlaşma'nın "Şirketin Yükümlülükleri"nin düzenlendiği maddelerden 4.maddede; "Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin bulunduğu bölgenin havza gelişimine paralel olarak DSí tarafindan yürütülmekte olan çalışmalar çerçevesinde, havzadaki mevcut, inşa halinde ve mutasavver projeler (kesin proje, planlama, master plan, ön inceleme ve ilk etüt) kapsaminda içmekullanma, turizm ve endüstri suyu temini, sulama, taşkın koruma ve enerji maksatları ile bunların dışında olabilecek başka maksatlara yönelik olarak diğer kuruluşlara ve tüzel kişilere tahsis edilecek suların miktar ve zamanlamasını belirleyecek olan işletme planları DSi tarafindan yapılır ve şirkete bildirilir. Şirket bu planlara uymakla yükümlüdür. / ..." hükmünün, 5. maddede; "Hidroelektrik enerji üretim tesisleri, DSí tarafindan belirlenecek menba ve mansap projelerindeki su kullanimi paternine göre işletilecektir. Mücbir sebeplerden dolayı su verilememesi durumunda enerji üretiminde meydana gelebilecek azalma veya aksamalar sebebiyle Şirket DSi'den herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." hükmünün, 11. maddede; "Çeşitli sebeplerle santrale az su gelmesi halinde suyun az olduğu süre içerisinde üretim tesisinin çalıştirılamaması veya öngörülenden az enerji üretilmesi durumuna ait bütün risk ve sorumluluklar Şirkete aittir. Şirketin yatırım öncesi bu konuları incelediği ve projesini buna göre geliştirdiği kabul edilecektir." hükmünün yer aldığı, Anlaşma'nın "Çeşitli hükümler"inin düzenlendiği maddelerden 31. maddede; "Bu anlaşma metninde yer almayan veya yer almış olsa bile uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlar ile ilgili olarak taraflar arasında gerekirse ek protokol düzenlenir." hükmünün, 32. maddede; "Şirketin, bu anlaşmanın herhangi bir maddesindeki sorumluluk ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde oluşacak her türlü zarar ziyan ve hukuki sorumluluk șirkette aittir. DSí bu durumda anlaşmayı feshedebilir. Anlaşmanın feshi veya lisans süresinin sona ermesi halinde, Şirketin önceden oluşan hukuki sorumluluğu ortadan kalkmaz."hükmünün yer aldığı görülmüştür.

Söz konusu anlaşmanın gerek konusu ve süresi gerekse idareye tanınan denetim ve sözleşme fesih yetkileri açısından idari nitelikte ve idare hukukuna ilişkin olduğu görülmektedir.Kamu hizmetinin kurulması ve / veya işletilmesi için yapılan idari sözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanıması, gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı yürütülmesi için denetim ve gözetimi yetkisine sahip olmasıyönünden özel hukuk sözleşmelerinden ayrılmaktadır.


2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) Ídari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

Belirtilen duruma göre olayda, idare hukuku alanında hüküm ifade eden 4628 sayılıEnerji Piyasası Kanunu ve bu Kanun gereğince çıkarılan yönetmelik hükümlerinin verdiği yetkiye dayanan ve idari sözleşme niteliğinde bulunan su kullanım hakkı sözleşmesi ve ek sözleşme çerçevesinde hareket eden davalı idarenin, bu sözleşme ve ek sözleşme hükümlerine aykırılık taşıdığıileri sürülen eylemleri nedeniyle gerçekleştiği iddia edilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.."
IV. İLGİLİ HUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A.ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/01/2022 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyasıüzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇÍFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

12. Dava, davaci șirket ile davali idare arasinda 18/05/2007 tarihinde imzalanan Mursal Hidroelektrik Enerji Uretim Tesislerinin Su Kullanımı Hakkı ve Işletme Esaslarına Ilişkin Anlaşma hükümlerine davalı DSİ'nin aykırı işlemleri bulunduğu iddiasıyla ve uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

13. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda,Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler.

14. Uyuşmazlık davalı kurum ile davacı şirket arasında imzalanan anlaşmanın özel hukuk hükümlerine mi tâbi olduğu yoksa idari sözleşme niteliğinde mi olduğu noktasında toplanmaktadır.Sözleşmenin niteliğinin tespiti yargı yolunun belirlenmesinde önem kazanmaktadır. Bu kapsamda idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararınedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün hak ve yetkilerini içerirler.İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir.
15. Olayda, taraflar arasında imzalanan anlaşma hükümleri incelendiğinde, Danıştay Başsavcısı ve Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı görüşlerinde de belirtildiği üzere; Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde hazırlanan sözleşme ile davalı idareye üstün hak ve yetkiler tanındığıgörülmektedir. Buna göre idari sözleşme hükümlerine aykırı davranmaktan kaynaklanan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-c. maddesinde yer alan "kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısı'nın başvurusunun kabulü ile Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 29/04/2021 tarihli ve E.2021/124 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısı'nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 29/04/2021 tarihli ve E.2021/124 sayıl GÖREVLiLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/01/2022 tarihinde, Üyeler Birol SONER, Nilgün TA$ ve Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkanvekili Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAĞIRMAN 
Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇTOPUZ ARSLAN 

KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile davalı idare arasında imzalanan sözleşmeye aykırılıktan dolayıaçılmiş bir maddi tazminat davasidır.

Uyuşmazlık, görevli yargı kolunun hangisi olduğunda toplanmaktadır 
İdare ile gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılacak sözleşmenin imzalanmasından önce ve ihale aşamasında ihale ile ilgili idarece yapılan işlemler “idari işlem" sayıldığından bu aşamada gerçekleşen uyuşmazlıklarda idari yargı yeri görevli olur. Çünkü 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun (1 ve 2.) maddeleri hükümlerinden idari işlemlerin iptali; idari işlem ve eylemlerden kaynaklanan tam yargı ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşması ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden doğan davalar idari yargıda açılabilir.

İhale tamamlanıp, sözleşme kurulduktan sonra, artık sözleşme hukukunun egemenliğinin tanınması gerekmektedir. Bu durumda sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkta yargı yolunun adli yargı olması gerekmektedir.

Yargitay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.03.2001 gün 2001/257 - 285 sayılı karari,kapatılan Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulama ve içtihatları göz önüne alındığında,kamu kurumlarının taraf olduğu sözleşmelerin imzalanmasından sonra ortaya çıkacak ihtilâflarda adli yargı görevlidir.

Somut olayda, davacı şirket, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davrandığından ve bu nedenle zarara uğradığını iddia ettiğinden, burada uygulanması gereken hukuk, özel hukuk hükümlerine göre sözleşme hukukudur. Açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı görevli yargı kolu adli yargı olduğundan, Yüksek mahkeme Sayın Çoğunluğunun aksi kanattaki görüşüne katılmıyoruz.31.1.2022

Üye Üye Üye Birol SONER Nilgün TAŞDoğan AĞIRMAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2021/588KARAR NO : 2022/412KARAR TR : 16/09/2022
ÖzET : İdarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan ve tam yargı davası niteliği taşımayan davanın, fiili yoldan kaynaklanan haksız fiillere dayalı tazminat davası kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar :1- S.Ö., 2- E.V., 3- A.Y., 4- Ş.U., 5- N.N.
Vekili : Av. Oktay BAŞKURT 
Davalı: Aksu Belediye Başkanlığı

Vekilleri : Av. Kemal ZEMBİLÖREN, Av. Mehmet KARATAŞ

I.DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacılar vekili, müvekkillerinin Antalya Ili, Aksu Ilçesi Çamkõy, 13322 Ada 2 Parsel sayıli taşinmazın, her biri 6.400 m2 olmak üzere, toplam 32.000 m2 kismının 20/10/2008 tarihinden bugüne kadar zilyedi olduklarını; zilyetlik devir sözleşmesiyle taşınmazın bu kısmındaki zilyetliği devralan müvekkillerinin, 12/12/2016 tarihinde Antalya Valiliği, Defterdarlik Milli Emlak Dairesi Başkanlığı, Batı Antalya Emlak Müdürlüğüne zilyetlikten doğan satın alım başvurusu yaptıklarını;uzun zamandan beri bu taşınmazı kullanan müvekkillerinin, arazinin oldukça büyük bir bölümüne buğday ektiklerini; durum bu iken ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hâzineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un Geçici 5. maddesine göre taşınmaza müdahale yetkisi olmayan davalı belediye tarafindan, 08/02/2017 tarihinde sabah saatlerinde dozerlerle müvekkillerine ait buğdayların kazındığını; müvekkillerinin önce sözlü olarak belediye görevlilerine, daha sonra Aksu Belediyesine, Aksu Kaymakamlığina ve Antalya Valiliğine giderek kazıma ile ilgili bir idari işlem olup olmadığını sorduklarıni, verilen sözlü cevapta böyle bir karar olmadığının beyan edildiğini; ardından yazılı olarak 09/02/2017 tarihinde Antalya Valiliğine, Aksu Kaymakamlığına, Aksu Belediyesine ve Batı Emlak Müdürlüğüne başvurduklarını, müvekkillerine sonradan yazilı cevap verileceği belirtilmiş ise de, şifahi olarak dava konusu taşinmaz hakkinda herhangi bir karar olmadığının söylendiğini; davalı belediyenin, hiçbir hukuki dayanak yok iken,üstelik idari işlem şeklinde bir karar da tesis etmeden ve dava konusu taşınmaz hakkında bizzat düzenleme yapan kanun hükmüne aykırı olarak, ekilen buğdayları kazımalarının müvekkillerini mağdur ettiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, belirsiz alacak olarak 10.000TL meblağın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

ILUYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Antalya 11. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/06/2017 tarih ve E.2017/304, K.2017/181sayı ile, davaya konu olayın davalı belediyenin hizmet kusurundan kaynaklandıği, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş;istinaf yoluna başvurulması üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi Dördüncü Hukuk Dairesi 27/11/2017 tarih ve E.2017/999, K.2017/1132 sayı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş; temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 05/04/2018 tarih ve E.2018/463, K.2018/2752 say1 ile, temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına karar vermiş ve sonuçta yerel mahkeme kararı kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kismi şöyledir:
"Mahkememizce 22/03/2017 tarihinde taşınmaz başında keşif yapılmış, keşifte bilgisine başvurulan bilirkişiler 10/04/2017 tarihli raporlarında dava konusu Antalya ili Aksu ilçesi Atatürk Mahallesi 13322 ada 2 nolu taşınmaz üzerinde davacıların kullanımda olduğu gösterilen alanda davacılar tarafindan kullanımi tespit edilen alanda buğday bitkisinin ekili olduğu, bu alanlarda davacıkurum tarafindan 08/02/2017 tarihinde iş makinaları sokularak arazi düzenlenmesi yapıldığı ve bu müdahale sonucunda keşif tarihinde yapilan inceleme ve değerlenlendirmeler neticesinde ekimi yapılan buğday bitkisine zarar verdiği, davacıların ekim yaptıkları buğday bitkisinden 2017 yılıüretim sezonunda elde edilecek net gelirden mahrum kaldıklari, davacıların kullanım alanındaki toplam zarar miktarının dava tarihi itibariyle 9.155,04 TL olduğu yönünde görüş bildirdikleri görülmüştür.

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;davacı tarafın zilyetliklerinde bulunduklarını iddia ettikleri Antalya ili Aksu ilçesi Çamköy 13322ada 2 parsel sayıli taşınmazin her biri 6400 m2 olmak üzere toplam 32.000 m2 alanda bulunan buğday ve tarim ürünlerinin davalı belediye tarafindan 08/02/2017 tarihinde dozerlerle kazılarak kendilerine zarar verildiği gerekçesiyle tazminat talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Antalya 

Büyükşehir Belediyesi'nin 09/11/2016 tarih ve 48589 sayılı yazısı ve Antalya Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Batı Antalya Emlak Müdürlüğü'nün 21/11/2016 tarih ve 42583 sayılıyazısı ile dava konusu taşınmazda 6745 sayılı Kanun ile ek madde eklenen 6292 sayılı Kanun çerçevesinde Kadastro Müdürlüğü tarafından kullanıcı tespiti yapılacağından taşınmazda kanun yürürlüğüne girdiği tarihten sonra ortaya çıkan işgallerin kaldırılması ve yine işgalleri önleyici tedbirlerin alınması yönünde talepte bulunulduğu tespit edilmiştir. Davalı Belediye davaya konu idari eylemi de bu yazılar doğrultusunda gerçekleştirmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin esas no:2016/12593 ve karar no; 2017/876 sayılı içtihadında belirtildiği gibi Davalı belediye kamu kurumu niteliğinde olup; dava konusu zarar, kamusal görevin yerine getirilmesi sırasında meydana gelmiştir.Ídarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı; İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı, idari yargı yerinde tam yargıdavası açılması gerekir. Görev sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden dikkate alınır. Açıklanan gerekçelerle yargı yolu açısından mahkememiz görevsiz olmasından dolayı dava dilekçesinin usulden reddi ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacılar vekili bu kez aynı istemle (talep miktarı 9.155,04 TL olarak) idari yargi yerinde dava açmiştir.

A. İdari Yargıda 
4. Antalya 1. Ídare Mahkemesi 19/12/2019 tarih ve E. 2018/771, K.2019/1372 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine Konya Bölge Ídare Mahkemesi 4. Ídari Dava Dairesi 20/01/2021 tarih ve E.2020/682, K.2021/96 sayıile, fiili yol ve haksız fiilden doğan zararların tazminine ilişkin davanın görüm ve çözümünün Adli Yargının görevine girdiği gerekçesiyle görev yönünden reddi gerekirken, uyuşmazlığın esasıhakkında karar verilmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne,anılan Mahkeme kararının kaldırılmasına, açıklanan hususlar doğrultusunda yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine karar vermiştir.

5. Antalya 1. Ídare Mahkemesi 10/06/2021 tarih ve E.2021/261 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargi yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Olayda, davacıların zilyet olduğu taşınmaza iş makinaları ile müdahalede bulunulmasıyönünde Aksu Belediye Meclisince ya da Encümenince veyahutta Fen İşleri Müdürlüğünce alınmışherhangi bir karar olmadıği, yine 3091 sayılı Kanun uyarınca Kaymakamlık ya da Valilikçe alınmışbir tahliye kararı olmadığı, dolayısı ile tahliye kararının gereğinin yerine getirilmesine yönelik bir eylemin de bulunmadıği, davalı idare tarafından herhangi bir karar alınmaksızın ya da işlem tesis edilmeksizin doğrudan iş makinaları ile ekinlerin söküldüğü, davanın fiili yoldan kaynaklandığı,dolayısı ile haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacaği, dayanağının bir idari işlem olmadığı(olayda bir idari işlemin icrası mahiyetindeki bir eylemin de söz konusu olmadıği) ve belediyenin eylemi ya da hizmeti ile ilişkilendirilemeyeceği açıktir.

Bu durumda, fiili yol ve haksız fiilden doğan zararların tazminine ilişin davanın, görüm ve çözümünün Adli Yargı'nın görevine girdiği sonucuna varılmıştır."
6. 2247 sayılı Kanun'un 19., 21. ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
7. Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, tam yargı davası niteliği taşimayan, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargi yerinin görevli olduğu yolunda düşünce vermişlerdir.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde de, tam yargi davalari, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanimlanmiştir.

9. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı,belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir." hükmüne yer verilmiştir.

10. Aynı Kanun'un “Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
"Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapi; coğrafî ve kent bilgi sistemleri;çevre ve çevre sağlıği, temizlik ve katı atık; zabita, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fikrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağıoldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakim ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.);sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandirma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptirir. (Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (...) (Ek cümleler:12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyeler,kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler."
11. 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çikarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hâzineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un Geçici 5. maddesi şöyledir:
“(Ek: 20/8/2016-6745/70 md.)
(1) 6831 sayıli Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fikrasının (J) bendi kapsamında orman sayılmayan ve tapuda Hazine adına tescil edilen Antalya ili Aksu ilçesi Atatürk Mahallesinde bulunan 13322 ada 1 parsel numaralı taşınmazın ifraz ve imar uygulamasından oluşan 13322 ada 2parsel numaralı taşınmaz ve diğer taşınmazlar ile Döşemealtı ilçesi Kömürcüler Mahallesinde bulunan taşınmazların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki zilyetleri veya fiili kullanıcıları tespit edilmek ve varsa üzerindeki muhdesatın kime veya kimlere ait olduğu ve kim veya kimler tarafindan kullanıldığı kadastro tutanağının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle 3402 sayılı Kanunun ek 4üncü maddesi hükümlerine göre kadastrosu yapılır. Kadastro tutanağının beyanlar hanesindeki bilgiler tapu kütüğünün beyanlar hanesine de aynen aktarılır. Bu taşınmazlar, tapu kütüğünün beyanlar hanesine göre kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilere ya da bunların kanuni veya akdi haleflerine bu Kanunun 2/B alanlarında kalan taşınmazların hak sahiplerine satışına ilişkin hükümleri kıyasen uygulanmak suretiyle doğrudan satılır."
B. Yargı Kararları
12. Yargitay Içtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17,K.1959/15 sayılı kararının II. bölümü şöyledir:

“.….I-İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malıni elinden almiş olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır.Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakimdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmiş bir dava haksiz filden doğan bir davadan ibaret olacaktir.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur ...'
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlik Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Doğan AĞIRMAN, Hikmet KANIK, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi,
B. Esasın İncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇÍFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, Antalya ili, Aksu ilçesi, Çamköy Mah., 13322 ada 2 parsel sayılı taşınmazda zilyet olan davacılar tarafindan, davalı idarece iş makinesi ile müdahale edilerek ekinlerin söküldüğü,olayda hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, uğranılan zarara karşılık, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla adli yargıda 10.000 TL'nin, idari yargıda ise 9.155,04 TL'nin faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılmiştır.

16. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleșik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır 


17. Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafindan, Antalya ili, Aksu ilçesi, Çamköy 13322 ada 2 parsel sayılıi taşınmazın her biri 6400 m2 olmak üzere toplam 32.000 m2'lik kısmında 20/10/2008 tarihinden bugüne kadar zilyet bulundukları taşınmazın büyük bir bölümüne buğday ektikleri, davalı belediye tarafindan 08/02/2017 tarihinde dozerlerle buğdayların kazındığı, davalıbelediyenin yaptığı işlemin hiç bir hukuki dayanağı olmadığı iddia edilerek, uğranılan zarara karşılık tazminat ödenmesi istemiyle adli ve idari yargı yerlerinde dava açıldığı görülmüştür.
18. Olayda, davacıların zilyet oldukları taşınmaza is makinaları ile müdahalede bulunulması yönünde Aksu Belediye Meclisi, Encümeni veya Fen İşleri Müdürlüğünce alınmış bir kararın ve 3091 sayılı Kanun uyarıca alınmış bir tahliye kararımın gereğinin yerine getirilmesine yönelik bir eylemin bulunmadığı; davalı idarece, söz konusu eylemin 6292 sayılı Kanun'un geçici 5.maddesi ile Antalya Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığının yazısına istinaden yapıldığının belirtildiği, ancak, 6292 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesinin; bu maddede belirtilen şartları taşiyan taşınmazların, maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki zilyetleri veya fili kullanıcıları tespit edilerek kadastrosunun yapılması ve bu kişilere satışına ilişkin olduğu, maddenin yürürlüğe girmesinden sonraki işgallere ilişkin bir hüküm içermediği; Defterdarlık yazısının ise, bu madde kapsamındaki taşınmazlarda yürürlük tarihinden sonra görülen işgallerle ilgili davalı idarenin bilgilendirilmesine ve gereğinin yapılmasına yönelik olduğu; bu yazı üzerine davalı idarece herhangi bir karar alınmaksızın ya da işlem tesis edilmeksizin doğrudan iş makinaları ile ekinlerin söküldüğü anlaşılmaktadır.
19. Bu bağlamda, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan ve tam yargı davası niteliği taşımayan davanın, fiili yoldan kaynaklanan haksız fiillere dayalı tazminat davası kapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varilmiștir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Antalya 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14/06/2017 tarihli ve E.2017/304, K.2017/181 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Antalya 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14/06/2017 tarihli ve E.2017/304, K.2017/181 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Doğan Hikmet TOPAL SONER AĞIRMAN KANIK 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2021/701KARAR NO : 2022/411KARAR TR : 16/09/2022
ÖzEò : Mevzuat hükümlerinin idarece yanlış yorumlanması nedeniyle davacıya yapılan ödemelerde, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının olmadığı gözetilerek, yersiz olarak ödenen tutarın geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olmadığının saptanması karşısında yersiz ödemenin geri alınması için idarece açılan alacak davası sonunda, davanın kabulüne ilişkin Adli Yargı yerince verilen kararın KALDIRILMASINA, hukuk ve usule uygun bulunan İdari Yargı yeri KARARININ KABULÜ ile HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE karar verilmesi hk.
KARAR 
Hüküm Uyuşmazlığının 

Giderilmesini İsteyen 

(İdari yargıda Davacı

Adli Yargıda Davali)  : A.O.

Vekili : Av. Muhammed Fehim OFLAS 
Karşı Taraf 

İdari Yargıda : Iğdır Valiliği 
Adli Yargida : Sağlık Bakanlığı Van İl Sağlık Müdürlüğü

I. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
1. Davacı A.O.'ın vekili; Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde başhekim yardımcısıolarak görev yapan müvekkilinin, Iğdır İl Sağlık Müdürü olarak görev yaptığı dönemde, ek ödeme ve ücret/maaş bordrosunda kümülatif matrahın yanlış hesaplandığıni, ücret ya da maaşına ait gelir vergisi matrahlarının ek õdemelere ilişkin kümülatif matraha, ek ödeme matrahlarının da ücret ya da maaşlara ilişkin kümülatif matraha dahil edilmemesi nedeniyle ek ödeme ve ücret/maaşların daha düşük gelir dilimlerinde kaldığını, dolayısıyla daha düşük oranlarda vergiye tabi tutulduğunu ve bu nedenle tarafina 9.745,05 TL yersiz ödeme yapıldığından bahisle; fazla ödenen miktarın, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca kendisinden tahsiline ilişkin olarak düzenlenen, Iğdır Valiliği il Sağlık Müdürlüğünün 23/12/2010 tarih ve 15515sayılı yazısı ekinde bildirilen borç bildirim belgesinin; 22/12/1973 tarihli Danıştay İçtihadıBirleştirme Kurulu Kararına göre, idarenin kendi hatası nedeniyle ortaya çıkan vergi farkınıpersonelden istemesinin mümkün olmadığıni, olayda müvekkilinin gerçek dışı beyanı ve hilesinin bulunmadığını ileri sürerek iptali istemiyle Iğdır Valiliğine karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Yargılama Aşamaları
2. Erzurum 1. Ídare Mahkemesi 30/11/2011 tarihli ve E.2011/220, K.2011/1823 sayıli kararı ile, dava konusu işlemin iptaline karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı ile dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacıya, 209 sayılı Kanun ve Sağlık Bakanlığı'na Bağlı Sağlık Kurum Ve Kuruluşlarında Görevli Personele Döner Sermaye Gelirlerinden Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik uyarınca ödenen döner sermaye ek ödemesinden fark tazminatın ne şekilde mahsup edileceği ve döner sermaye ek ödemesinin hangi aşamada vergilendirileceğine ilişkin davalı idarenin 

yorumu sonucunda 2005-2009 tarihleri arasında yapılan sözkonusu ödemelerin hatalı olduğunun basit bir inceleme ile fark edilmeyip, üzerinden yaklaşık 1-5 yıl gibi uzun bir süre geçtikten sonra muhasebat kontrolü tarafindan 2010 yılında yapılan hesapların denetimi sonucu ortaya çıkarıldığı ve anılan mevzuat hükümlerinde açık olarak hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde sağlık personeline yapılması gereken gelir vergisi kesintisinin, söz konusu personele fark tazminatı adıaltında ödenen meblağın, bu personele ay sonları itibariyle ödenen döner sermaye miktarından mahsup edildikten sonra mi, yoksa fark tazminatının döner sermaye miktarında mahsup edilmeksizin hesaplanan brüt miktar üzerinden mi yapılması gerektiği hususunda açık bir hükmün bulunmadığıhususu dikkate alındığında, bu ödemenin açık hata kapsamında değerlendirilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, 2005- 2009 tarihleri arasındaki dönemde, davacıya yapilan ek õdemede,fark tazminatın vergilendirmeden önce brüt ödemeden düşülmesi nedeniyle, vergi ziyai doğduğu gerekçesiyle, 9.745,05.-TL tutarında zimmet çikarılmak suretiyle davacidan geri istenilmesinin,davacının herhangi bir hilesi veya gerçek dışı beyanı veya açık hata olmadığı da dikkate alındığında,ancak dava açma süresi içerisinde istenilebileceğinden, bu süre geçirildikten çok sonra yapılan söz konusu ödemelerin yersiz yapıldiğından bahisle, bu ödemelerin tahsili yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka, mevzuat hükümlerine ve hakkaniyete uyarlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Nitekim Danıştay 2. Dairesinin 04.12.2009 tarih ve E:2009/2030, K:2009/4474 sayılıkararı ile Danıştay 8. Dairesi'nin 27.04.2007 tarih ve E:2005/4558, K:2007/2512 sayılı kararı da bu yöndedir."
II. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ
A. Dava Konusu Olay 
3. Davacı Sağlık Bakanlığı vekili; davalının Iğdır İl Sağlık Müdürlüğünde, İl Sağlık Müdürü olarak görev yaptığı 2005-2006-2007 yılları arasında, almış olduğu ek ödeme ve ücret/maaşından eksik gelir vergisi kesildiği için kendisine yersiz olarak ödeme yapıldığını, bu durumun Muhasebe Denetmeninin 23/07/2010 tarih ve 2010/7 sayılı raporu ile anlaşıldiğıni,davalının yersiz olarak aldığı ve kendisinden kesilmesi gereken gelir vergisi farkının 9.745,05 TL olduğunu ifade ederek; davanın kabulü ile yersiz olarak ödenen toplam 9.745,05 TL'ye ödendiği tarihler dikkate alınarak faiz işletilmesine karar verilmesi istemiyle, A.O'a karşı adli yargı yerinde dava açmiştır.

B. Yargılama Aşamaları
4. Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 04/12/2012 tarihli ve E.2011/165, K.2012/398 sayılıkararı ile, davaya konu olan idari işlem Erzurum 1. İdare Mahkemesinin kararı ile iptal edildiğinden,davaci kurumun bu idari işlemi esas alarak davalıdan yersiz alındiği bildirilen ödemelerin tahsilini talep etmekte herhangi bir hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş,bu karar temyiz edilmiştir.

5. Yargitay 3. Hukuk Dairesi 30/09/2013 tarihli ve E.2013/10794, K.2013/13472 sayıli kararı ile, somut olayda idarenin herhangi bir şart tasarrufunun bulunmadiğıni, mahkemece, herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin, Borçlar Hukukunun sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde istenebileceği gözetilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle, temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulmasına karar vermiştir.
6. Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/06/2014 tarihli ve E.2013/465, K.2014/245 sayıli kararı ile, sebepsiz zenginleşen ve iyiniyetli olan davalının geri vermekle yükümlü olduğu miktarın,geri isteme zamanında elinde kalan miktar ile sınırlı olduğu, 2005-2009 yilları arasında davalıya 

ödenen fazla miktarın o dönem içerisinde maaşla beraber peyder pey harcandığı ve davalının elinde iade etmesi gereken meblağın bulunmadığının kabulü gerektiğinden bahisle, davanın reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir.

7. Yargitay 3. Hukuk Dairesi Başkanlıği 22/10/2014 tarihli ve E.2014/16926,K.2014/13852 sayılı kararı ile, davalının almış olduğu paranın yararlanma dışında elinden çıkmışolduğunu isbat edemediğini, bu nedenle dava konusu edilen yersiz ödenen miktarı iade ile mükellef olduğunu, bu durumda, mahkemece; davaliya yapılan yersiz ödeme miktarının tespiti ile sonucu dairesinde karar verilmesi gerekirken, yanılgili değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle, temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulmasına karar vermiştir.
8. Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/03/2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191 sayıl kararı ile, Yargıtay bozma ilamına uymuş ve davanın kabulü ile, 9.745,04TL'nin 04/01/2011tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir. Temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığının 20/03/2018 tarihli ve E.2017/14639, K.2018/2721 sayılı kararı ile onanan karar kesinleşmiştir. Mahkeme kararının ilgili kisımları şöyledir:
"TBK. m.77/1'e göre zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden hakl bir sebep olmaksizin elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsami; TBK. m. 79 ve 80'de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir.
Sebepsiz Zenginleşmeyi düzenleyen TBK 77/1 maddesinde; “Haklı bir sebep olmaksızın,bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur." hükmünü içermekte olup, sebepsiz zenginleşme için kötüniyet koşulu aranmamıştır.

TBK.nun 79.maddesinde; “Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür.
Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamınıgeri vermekle yükümlüdür." olduğu bildirilmiştir. Kendisine ödeme yapılan kimse bu ödemeden dolayı bir yarar sağlamışsa, bunu elinden çıkmış bir sarfiyat olarak düşünmemek gerekir. Buradaki elden çıkmış olma sözleri yararlanma dışındaki durumları ifade eder. Davalı almiş olduğu paranın yararlanma dışında elinden çıkmış olduğunu isbat edememiştir. Hal böyle olunca, dava konusu edilen yersiz ödenen miktarı iade ile mükelleftir.

23/07/2010 Tarihli denetim raporu ve 14/10/2011 tarihli bilirkişi raporuna göre davalıya yersiz olarak ödenen miktarın 9.745,05TL olduğu, bu miktara ödeme yapıldığı tarihten itibaren faiz talebinin bulunduğu, 9.745,05.-TL nin davalı tarafindan ödenmesine ilişkin borç bildirim belgesinin 
04/01/2011 tarihinde davalıya tebliğ edildiği, sonrasında davalıya ait borcunun yapılandırılarak 7.111,89 TL davalıdan talep edildiği, davalının da masraflarla birlikte 7.111,89TL'yi 29/04/2011 tarihinde idareye ödediği, ancak daha sonra bu paranın davalı tarafindan geri alındığı,7.111,89TL davalı tarafindan geri alındığından borcun yeniden yapılandırılmasının idarenin takdiri olduğu, 9.745,05TL nin ödenmesine ilişkin tebligatın davalıya 04/01/2011 tarihinde yapıldığıanlaşılmakla bu tarihten itibaren 9.745,05TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur."
III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
9. Ídari yargı yerinde davacı, adli yargı yerinde davalı olan A.O.'ın vekili, 12/10/2021havale tarihli dilekçe ile, Erzurum 1. Ídare Mahkemesinin 30/11/2011 tarihli ve E.2011/220,K.2011/1823 sayılı kesinleşmiş kararı ile Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191 sayılı kesinleşmiş kararı arasında doğan hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemiyle, Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.

10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca adli ve idari yargı dosyalarının aslıMahkemelerinden temin edilmiş, daha sonra 2247 sayıli Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgili Başsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir.

IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 
11. Hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararlar ile dava dosyalarının ayrıntılı özetlerine yer verildikten sonra;
“Usule İlişkin İnceleme” başlığı altında; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesi kapsamında, hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve Kanun yollarına başvurularak kesinleşmiş kararlar olduklari; her iki kararda da davanın esasının hükme bağlandığının anlaşıldığı hususlarına yer verdikten sonra; anılan kararlar arasındaki çelişki nedeniyle yersiz ödenen tutarın iadesinin olanaksız hale gelmesi karşısında, anılan adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabulü gerektiği belirtilmiş;
“Hüküm Uyuşmazlığının Esasının İncelenmesi” başlığı altında ise; parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatin yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla õdeme yapilması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi yapılmış; kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında 5018sayılı Kanun öncesinde olduğu gibi Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği belirtilerek; sonuçta Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, Erzurum 1. Ídare Mahkemesinin kararının kabulüne karar verilerek hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin uygun olacağı yolunda yazılı düşünce verilmiştir. Yazılı düşüncenin gerekçe ve sonuç kısımları şöyledir:
“Olayda; davacıya yersiz ödendiği tespit edilen tutarın hatalı yapıldığından bahisle geri alınmak istenildiği, bu durumun denetim sonucunda ortaya çıktığı dikkate alındığında, söz konusu ödemenin ödenmesinde, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının da olmadığı açıktır.
Bu itibarla; kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında,Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlışyorumlanması nedeniyle davaciya yapılan ödemelerde, davacinın hilesinin, gerçek dışı beyani olmadiğından davaciya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarının altmişgünlük dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu kanısına varılmıştır.
SONUÇ:
1-Erzurum 1. Ídare Mahkemesi'nin 30/11/2011 gün ve E:2011/220, K:2011/1823 sayılıkararı ile Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 gün ve E:2015/15, K:2015/191 sayılıkararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna;
2-Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 gün ve E:2015/15, K:2015/191 sayılıkararının kaldırılmasına;
3-Erzurum 1. İdare Mahkemesi'nin 30/11/2011 gün ve E:2011/220, K:2011/1823 sayılıkararının kabulüne..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazıli Düşüncesi 
12. Hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararların özetine yer verildikten sonra;

"Mevzuat Yönünden İnceleme" başlığı altında; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24/1. maddesi kapsamında hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş ve Kanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş, taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların bulunduğu ve tüm kararlarda da davanın esasının hükme bağlandığı ve Kanun yollarının tüketildiğinin anlaşıldığı; konuyla ilgili iki karar arasında oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği, bu duruma göre, söz konusu adli ve idari yargi kararlarıarasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği belirtilmiş;
İşin esasına yönelik ise; parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71.maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilme yapılmış, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği belirtilmiş ve Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararınin kaldırılmasına, Erzurum 1. Idare Mahkemesinin kararının benimsenmesine karar verilmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin mümkün olduğu yolunda yazılı düşünce verilmiştir. Yazılı düşüncenin gerekçe ve sonuç kısımları şöyledir:
“Olayda, davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesinin mevzuatın yanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, davacının söz konusu ödemenin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı, bu sebeple idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında,Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun yukarıda zikredilen kararının uygulanması gerektiği, bu sebeple mevzuat hükümlerinin davalı idare tarafindan yanlış yorumlanması sebebiyle davacıya yapılan ödemelerde, davacının hilesi ve gerçek dışı beyanı olmadığından, yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının en son ödemenin yapildiği tarihten itibaren 60 günlük sürenin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

SONUÇ:
1)Erzurum 1. Ídare Mahkemesinin 30.11.2011 tarihli ve E.2011/220, K.2011/1823 sayılıkararı ile Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191 sayih kararı arasında hüküm uyuşmazlığının bulunduğunun kabulüne.

2)Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191sayılı kararının kaldırılmasına;
3)Erzurum 1. Idare Mahkemesinin 30.11.2011 tarihli ve E.2011/220, K.2011/1823 sayılıkararinin benimsenmesine..."
V. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Kişisel sorumluluk ve zarar" başlıklı 12.maddesi şõyledir:
“(Değişik: 12/5/1982 - 2670/5 md.) Devlet memurlari, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malini korumak ve her an hizmete hazir halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar 
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa,bu zararın ilgili memur tarafindan rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt ayliğının yarısını

geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir."
14. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun “Kamu zararı" başlıklı 71.maddesi şöyledir:
“(Değişik birinci fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt,kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artişa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılmasi,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasi,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasi,
f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasi,
Esas alinir.
(Değişik üçüncü fikra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zarari, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış;yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

(Değişik son fikra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."(2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 213 üncü maddesiyle bu fikrada yer alan "Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılacak" ibaresi “Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan” şeklinde değiştirilmiştir.)

15. 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları İle Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkinda Kanun'un 5 inci maddesine dayanılarak hazırlanıp, 12/05/2006 tarih ve 26166 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/04/2006tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Görevli Personele Döner Sermaye Gelirlerinden Ek Odeme Yapilmasına Dair Yönetmeliğin 21. maddesinde;ek ödemenin, aylik dönemler halinde yapılacaği, döner sermaye komisyonunca dağıtılmaya karar verilen ek ödeme tutarinin, o dönemin bitiminden sonraki yirmi gün içinde hak sahiplerine ödeneceği, ancak, döner sermaye gelirlerinin tahsilatinda gecikme olmasi halinde ilgili ödeme dönemini takip eden altıncı ayın sonunu aşmamak şartıyla tahsilat yapıldığı zaman ödeme yapılabileceği, 23. maddesinde; ek ödemeden, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda belirtilen vergi dilimleri ve personele daha önce ödenen aylik ve döner sermaye ek ödemelerine ilişkin süregelen gelir vergisi matrahı da dikkate alınarak, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinin yapılacağı düzenlemelerine yer verilmiş bulunmaktadır.

B. Yargı Kararları
16. Danıştay Içtihadı Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8 K.1973 /14sayılı kararında özetle; Idarenin, hatalı terfi veya intibak işlemine dayanarak ödediği meblağın 

istirdadına, bir mahkeme kararına lüzum olmadan karar verilebileceği ve bu karara karşı açılacak davaların çözümünün Danıştay'ın görevi içinde olduğu; İdarenin, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksızın terfi veya intibaka dayanarak ödediği meblağıher zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan ödemelerin istirdadının, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde kabil olduğu ve dava açma süresi geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği kabul edilmiştir. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca;idarece memura yapılan haksız ödemelerin dava açma süresi içerisinde istenebileceği, bu süre geçtikten sonra ise ancak yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde ödemenin geri alınabileceği kabul edilmiş ve yerleşik idari yargı kararları da bu doğrultuda istikrar bulmuştur.

17. Benzer konudaki bir Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararına da değinmekte yarar görülmektedir. 27/01/1973 tarih ve E.1972/6, K.1973/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının sonuçkismi şöyledir:
"1- Yokluk ile mutlak butlan halleri hariç ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile de sebebiyet vermemiş olmak kaydiyla idarenin yanlış şart tasarrufunu (özellikle yanlış intibak işlemini), ancak iptal davası süresi veya kanunlarda özel bir süre varsa bu süre içinde yahut iptal davası açılmışsa dava sonuna kadar, geriye yürür şekilde geri alabileceğine,
2-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geriye yürür şekilde geri alınamayacağına,
3-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak taninmasi gerektiğine,
4-Bu nedenle yanlış işlemin (intibakın) bu süreler geçtikten sonra geri alınmasıdurumunda, geri alma gününe kadar ödenmiş bulunan fazla paraların (aylıkların) hukuken geçerli bir nedenle ödenmiş bulunduğunun kabulü gerekmesi karşısında, artık sebepsiz zenginleşme söz konusu olamayacağından, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceğine ve içtihadların bu yolda birleștirilmesine...'
18. Anılan kararın gerekçesinde, şu değerlendirmelerde bulunulmaktadır:“... Yukarıdan beri yapılan açıklama ve incelemelerden anlaşılacağı gibi, yanlış bir şart tasarrufun idare tarafindan geri alınmasından dolayı ödenmiş fazla paraların geri istenmesi davalarında, kamu yararı ile kişisel yararı uzlaştıracak, kamu ve hukuk düzenini sarsmayacak, aksine, bunlara güven ve devamlılık sağlayacak nitelikte en adil ve hukuki bir norm olarak iptal davası süresini, genel olarak yanlış şart tasarrufu, geriye yürür şekilde geri almak için bir sınır olarak kabul etmek, bu süre geçtikten sonra tasarrufun ancak ilerisi için hüküm ifade edecek şekilde geri alınabileceği, daha doğrusu ilerisi için değiştirilebileceği, tarzında bir sonuca varmak gerekir. Belirtilen süreler geçtikten sonra idare yanlıştasarrufunu geri alsa bile, geçmişteki durumlar artık kazanılmış durum niteliğinde olacağından, yanlışişleme dayanılarak yapılmış õdemelerin sebepsiz olduğu da ileri sürülemeyecek ve geri istenmesi mümkün olmayacaktir..."
VI. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlariyla yapılan 18/04/2022 tarihli toplantısında, dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda;20. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1. maddesi şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.(...) "

21. Aynı Kanun'un "Hüküm Uyuşmazlığı" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncımaddelerdeki usul kuralları uygulanır."
22. Aynı Kanun'un "Hüküm uyuşmazlıklarında uygulanacak inceleme kuralları" başlıklı25. maddesi şöyledir:
"Hüküm uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay Yargılama usulünün bu kanuna aykırı olmayan hükümlerini uygulamak suretiyle anlaşmazlığın esasını da karara bağlar.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesi hüküm uyuşmazlıklarını dosya üzerinde inceleyerek karara bağlar. Gerekli gördüğü hallerde veya istek üzerine tarafları dinleyebilir."
23. 2247 sayıl Kanun'un yukarıda belirtilen 24. maddesi hükmüne göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin ayni olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

24. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari (Erzurum 1. Idare Mahkemesinin 30/11/2011 tarihli ve E.2011/220,K.2011/1823 sayıli) ve adli (Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 tarihli ve E.2015/15,K.2015/191 sayılıi) yargı yerlerince verilmiş ve kesinleşmiş kararlar bulunduğu; davanın taraflarının,(Valiliğin, Bakanlığın ildeki temsilcisi olduğu gözetildiğinde) aynı olduğu anlaşılmıştır.
25. Dava ilk olarak, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde başhekim yardımcısı olarak görev yapan A.O.'ın, Iğdır İl Sağlık Müdürü olarak görev yaptığı 2005-2009 tarihleri arasında, ek ödeme ve ücret/maaş bordrosunda kümülatif matrahın yanlış hesaplandıği, ücret ya da maaşına ait gelir vergisi matrahlarının ek ödemelere ilişkin kümülatif matraha, ek ödeme matrahlarının da ücret ya da maaşlara ilişkin kümülatif matraha dahil edilmemesi nedeniyle ek ödeme ve ücret/maaşların daha düşük gelir dilimlerinde kaldıği, dolayısıyla daha düşük oranlarda vergiye tabi tutulduğunun,böylelikle yersiz olarak aldığı ve kendisinden kesilmesi gereken gelir vergisi farkının/kamu zararının toplam 9.745,05 TL olduğunun tespit edildiğinden bahisle, yersiz yapılan bu ödemenin tahsiline yönelik Iğdır Valiliği il Sağlık Müdürlüğünün 23/12/2010 tarih ve 15515 sayılı yazısı ekinde bildirilen borç bildirim belgesinin iptali istemiyle açılmıştır.

26. A.O.'in vekilince, fazla ödenen miktarın geri istenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargida dava açılirken, idare vekilince, fazla ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili istemiyle adli yargıda dava açıldığı görülmektedir.
27. Dava sebebi; talep sonucunu haklı göstermeye yarayan maddi vakialar iken dava konusu; netice-i taleptir. Olayımızda her iki davanın sebebi il sağlık müdürü olarak görev yapan A.O.'a 2005-2009 yılları arasında sehven fazla verilen toplam 9.745,05 TL'nin hukuka aykırı olarak ödenip ödenmediğine ilişkindir. Bir taraf söz konusu ödemenin hukuka uygun olarak yapıldığı iddiasıile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken diğer taraf tam aksine yapilan ödemenin hukuka aykirı olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi yani maddi vakıalar aynıdır.

28. Dava konusuna gelince; idari yargida davanın konusu, yapılan ödemelerin iadesine ilişkin idari işlemin iptali olarak belirlenirken, adli yargıda da haksız yapıldığı iddiası ile yapılan 

ödemenin idareye geri ödenmesine ilişkin olması nedeniyle hüküm uyuşmazlığı olduğu iddia edilen kararlar arasında dava konulari da aynidır.

29. A.O.'ın vekili tarafindan idari yargida açılan dava sonunda, olayda davacının herhangi bir hilesi veya gerçek dışı beyanı veya açık hata olmadığı da dikkate alındığında, dava konusu tutarın ancak dava açma süresi içerisinde istenilebileceği, bu süre geçirildikten çok sonra yapılan ödemelerin tahsili yolunda tesis edilen işlemde hukuka, mevzuat hükümlerine ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği; Sağlık Bakanlığı vekili tarafından adli yargıda açılan dava sonunda da; herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin, borçlar hukukunun sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde istenebileceği gözetilerek, davanın kabulüile, 9.745,04 TL'nin 04/01/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda her iki kararda da işin esasının hükme bağlandığı açıktır.

30. Hüküm uyuşmazlığının kabul edilebilmesi için öngörülen bir diğer husus ise; kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıdır. İdari yargıda yapılan yargılama sonucu idari işlemin iptaline karar verilirken, adli yargıda idari işlemin hukuka uygun olduğu ve idarece istenen alacağın tahsiline karar verilmiş, bu suretle kararlar arasındaki oluşan çelişki hakkın yerine getirilmesini olanaksız hale getirmiştir. Bu durumda, 2247 sayıl Kanun'un 24. maddesinde açıklandığı üzere; taraflari, konusu ve dava sebebi ayni olan ve kesinleşmiş kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı doğduğu ve kararlar arasında çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği değerlendirilmiştir.

31. Belirtilen nedenlerle, Erzurum 1. Idare Mahkemesinin 30/11/2011 tarihli ve E.2011/220, K.2011/1823 sayılı kararı ile Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191 sayılı kararı arasında, 2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna,
32.2247 sayılı Kanun'un 25. maddesi hükümleri uyarınca:
a) İdari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe ve eklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Sağlık Bakanlığı vekiline bildirilmesine, verilen cevapların karşı tarafa tebliği suretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına,
b) Usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra Başkanlıkça belirlenecek günde işin esasının görüşülmesine oy birliği ile karar verilmiştir.
33. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasal süresi içerisinde Sağlık Bakanlığı (Iğdır Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü) vekilince verilen cevap dilekçesinde, hüküm uyuşmazlığı talebinin reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
B. Esasın Íncelenmesi 
34. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; başvuru dilekçesi ve ekleri,uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyalari, ilgili Başsavcıların düşünce yazıları,dayanılan Kanun kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın sözlü düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
35. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olayın, Muhasebe Denetmeni tarafindan düzenlenen 23/07/2010 tarihli rapor sonucunda, 2005-2009 tarihleri arasında kümülatif matrahın yanlışhesaplanması ve maaşa ait gelir vergisi matrahlarının ek ödeme bordrolarında yer alan kümülatif matraha dahil edilmemesi nedeniyle kamu zararının meydana geldiğinin tespit edildiği, bu suretle,belirtilen dönemde Iğdır Îl Sağlık Müdürü olarak görev yapan A.O.'a yersiz yapılan 9.745,05-TL'nin ödenmesinin istenilmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.


36. Dava dosyalarinın incelenmesinden, idari yargida davaci adli yargida davalı olan A.O.'a Mayıs 2005 - Kasım 2007 tarihleri arasında hataya düşülerek yersiz ödeme yapıldıği,adıgeçenin söz konusu ödemelerin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı anlaşılmıştır.

37. Bu bakımdan, parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurlari Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayıli Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71.maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
38. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesindeki düzenleme ile, devlet memurlarının görevleri sırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile zararın nasıl tahsil edileceği açıklanmış olmakla birlikte; mali hakları düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapilması suretiyle oluşan kamu zararinın, münhasıran kamu mallarına verilen zararın tahsilini düzenleyen bu madde ile çözümlenmesi mümkün bulunmamaktadır.

39. Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek yapılan aylik ve ücret farki ödemelerinin, 5018 sayıli Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsaminda tahsil edilip edilemeyeceği hususuna gelince; 5018 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 71.maddesinde öncelikle kamu zararının tanımı yapılmış, sonrasında kamu zararının belirlenmesindeki kriterler sayılarak kapsam belirlenmiştir. Somut uyuşmazlığa bakıldığında ise, bu madde kapsamında oluşan bir kamu zararından söz etmek mümkün bulunmamaktadır. Ortada mevzuatta olmayan bir ödemenin yapılması değil mevzuatta öngörülen bir ödemenin yapılması sırasında idarece hataya düşülmesi söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi mümkün değildir.

40. Bu durumda kamu görevlilerine sehven yapılan õdemelerin geri alımında 5018 sayılıKanun öncesinde olduğu gibi Danıştay Içtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği açıktır.

41. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerin idari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur Dolayisiyla idare yokluk, açık hata, memurun gerçek dışi beyanı veya hilesinin olması hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak bunun dışında kalan hallerde hatalıişlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktır.

42. Olayda; davacıya yersiz ödendiği tespit edilen tutarın mevzuat hükümlerinin yanlışyorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, söz konusu ödemenin yapılmasında, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının da olmadığı görülmektedir.

43. Bu itibarla: kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında,Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlışyorumlanması nedeniyle davaciya yapılan ödemelerde, davacinın hilesi veya gerçek dişi beyanıolmadığindan davaciya yersiz ödendiği tespit edilen tutarin idari dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

44. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191 sayılı kararının kaldırılmasına, Erzurum 1. Ídare Mahkemesinin 30/11/2011 tarihli ve E.2011/220, K.2011/1823 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmiştir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:

A. Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/03/2015 tarihli ve E.2015/15, K.2015/191sayılı kararının KALDIRILMASINA,
B. Erzurum 1. Ídare Mahkemesinin 30/11/2011 tarihli ve E.2011/220, K.2011/1823 sayılıi KARARININ KABULÜNE,
Bu suretle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE, 16/09/2022 tarihinde,Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ ve Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TĀŞAĞIRMAN 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 
KARŞI OY 
Uyuşmazlik, Muhasebe Denetmeni tarafindan düzenlenen 23/07/2010 tarihli rapor sonucunda, 2005-2009 tarihleri arasında kümülatif matrahın yanlış hesaplanması ve maașa ait gelir vergisi matrahlarının ek ödeme bordrolarında yer alan kümülatif matraha dahil edilmemesi nedeniyle kamu zararının meydana geldiğinin tespit edildiği, bu suretle, belirtilen dönemde Iğdır İl Sağlık Müdürü olarak görev yapan A.O'a yersiz yapılan 9.745,05-TL'nin geri istenilmesine ilişkindir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun benzer konuda verdiği kararında "İdarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalıödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklıolduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden sõz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarida belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği" vurgulanmıştır (Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulu 22.12.1973 tarih ve E., 1968/8, K. 1973/14).
Daha önce Yargitay Hukuk Genel Kurulu benzer bir davada vermiş olduğu kararında;"Burada çözüme bağlanan sorun; intibak ve hatalı terfi işlemi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafindan geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanilarak memura yapilmiş olan fazla ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta yokluk ile mutlak butlan durumları ayrık olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olması kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlış intibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dâhil olmak üzere, hukuken kazanılmiş

durum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir. Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafindan yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksiz iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamamasıve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafindan gerek Ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alınamaması gibi bir sonuç doğurur ki, idareyi işlemez ve iş göremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir. Bu nedenle içtihadı birleştirme kararının kapsamı dışında kalan ve herhangi bir şart tasarrufa ayartmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafindan Borçlar hukukunun haksiz iktisap kurallarına dayanılarak geri istenebileceğinin kabulü gerekir" gerekçesiyle direnme ukmunün bozulmasına karar vermiştir (Yargitay Hukuk Genel Kurulu 5.12.1984 tarih ve 1982/ 13 - 387 E, 1984/997 Karar sayi ilami).

Yine benzer konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi verdiği emsal kararında; "Dava konusu fazla ödemenin, idarenin bir şart tasarrufuna dayanmadığı, salt hatalı ödemeden kaynaklandığıanlaşılmaktadır.

TBK. m. 77/1' e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızin elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsami; TBK. m. 79 ve 80' de "aynen geri verme ilkesi" ne göre düzenlenmiştir.
Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşi geri verme borcu altındadır.

Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır.

HGK' nun 05.12.1984 tarih ve 1982/13 - 387 E. - 1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafindan BK' nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.

Idare Mahkemesinin tarihli ve ...esas,.. sayyili kararı ile idare işlemi ödeme tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre geçtikten sonra istenemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, yukarıda yazılı olduğu üzere şart tasarrufa dayanmayan dava konusu ödeme için sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur (Yargitay 3. Hukuk Dairesi 18.5.2017 tarih, Esas No:2016/458, Karar No: 2017/7568).

Sebepsiz zenginleşme hükümleri Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanununun 61. maddesine göre;
"Madde 61 - Haklı bir sebep olmaksızın aharın zararına mal iktisap eden kimse, onu iadeye mecburdur. Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebe müsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazımdır".
Bu maddenin karşılığı olarak düzenlenmiş 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 77.maddesine göre;
"Madde 77 - Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur".

Bu maddelere göre, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşmeye "sebepsiz zenginleşme" denir. Sebepsiz zenginleşen kimse, bu zenginleşmeyi, aleyhine zenginleştiği kimseye geri vermek zorundadır. Dolayısiyla sebepsiz zenginleşme bağımsız bir borç kaynağıdır (Fikret Eren - Borçlar Hukuku Genel Hükümler - Ankara 

2018 - Sayfa 864 vd., Haluk. N. Nomer - Borçlar hukuku Genel Hükümler - Istanbul 2013 - Sayfa 201 vd.).

Bu açıklamalar işığında somut uyuşmazlığa baktığımızda, idarece yapılan yersiz ödemenin Borçlar Hukuku çerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmamaktadır.

Buna göre 2005-2009 tarihleri arasında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin aksine, ek ödeme ve maaş matrahının hesaplanmasından kaynaklanan ödemenin hataen yapıldığıkonusunda tereddüt bulunmadığından, ödenen miktarın geri istenilmesinin koşullarının mevcut olduğu görülmektedir.

Açıklanan tüm bu nedenlerle, Iğdır İl Sağlık Müdürü olarak görev yaptığı dönemde A.O.'a yersiz olarak yapılan ödemenin geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğunun saptanması karşısında; yersiz õdemenin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın sonunda işlemin iptaline karar veren Erzurum 1. İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına; hukuk ve usule uygun bulunan Adli Yargıya ait Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kabulü ve bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle sayın çoğunluğun idari yargı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi yolundaki kararına katılmıyoruz.16/09/2022
Üye Birol SONER 
Üye Nilgün TAŞ
Üye Doğan AĞIRMAN 
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/60KARAR NO : 2022/664KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 5510 sayılı Kanun'un yersiz ödemelerin geri alınması hükmü uyarınca tesis edilen Kurum işleminin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: T.K.

Vekili : Av. Yeşim ÖZKÖK 
Davali : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Eray KELEŞ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacı hakkında muvazaalı boşanma yaptığı tespit edildiğinden ve davacıya yersiz yetim aylığı ödendiğinden bahisle 01/01/2015-31/10/2018 dönemine ilişkin toplam 80.592,46 TL borcun iadesi kapsamında tesis edilen 14/11/2019 tarih ve 17620453 sayılı Kurum işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İzmir 2. Ídare Mahkemesi 04/03/2020 tarihli ve E.2020/29, K.2020/278 sayılı kararıile, "5510 sayılı Kanun'un 88 ve 101. maddeleri uyarınca davanın adli yargı yerinde görülmesi 

gerektiği" gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 17/07/2020 tarihinde kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İzmir 9. İş Mahkemesi 08/10/2021 tarihli ve E.2020/230, K.2021/186 sayılı kararı ile,"5434 sayılı Kanun'a göre bağlanan yetim aylığının kesilmesinin aynı Kanun hükümlerine tabi olup idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 07/12/2021 tarihinde kesinleşmiştir.
5. Davacı vekilinin ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvurusu üzerine İzmir 9. İş Mahkemesinin 12/01/2022 tarihli üst yazısı ile dava dosyasıUyuşmazlik Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Gelir ve aylik bağlanmayacak haller" başlıklı 56. maddesi şöyledir:
"Ölen sigortalınin hak sahiplerinden;
a) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli işgöremez hale veya malûl duruma getirdiği,
b) Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları,
hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmişbulunan gelir ve ayliklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylikları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır."
7. Bu Kanun'un "Yersiz ödemelerin geri alınmasi" başlıklı 96. maddesi şöyledir:
"Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlüolduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlüödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte,ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.

Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır,kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır.

Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır.

Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
8. Ayni Kanun'un 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
9. Aynı Kanun'un "Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına ilişkin bazı geçiş hükümleri"başlıklı 5754 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değişik geçici 1. maddesinin birinci ve ikinci fikralarışöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 2925 sayılı Tarım İscileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve bu Kanunla mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamında, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandıği Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında kabul edilir.
17/7/1964 tarihli ve 506 sayıli, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayıli, 17/10/1983 tarihli ve 2925sayıli, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı kanunlara göre bağlanan veya hak kazanan; aylik, gelir ve diğer ödenekler ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayıli Kanunun 1 inci maddesine göre ödenmekte olan ek ödemenin verilmesine devam edilir. Bu gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyle artırılmasi, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümleri uygulanır."
B. Yargi Kararları
10. Uyuşmazlik Mahkemesinin 04/09/2012 tarihli E.2012/64, K.2012/83 sayılı kararında özetle; 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli, dul ve yetim aylığıalmakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin "idari işlem" ve "idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan, emekli kamu personeli olan davacıtarafindan açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalıişmaya başlayanların ise aynıKanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434sayılı Kanun'un değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacaği, dolayısıyla ihtilafların da adli yargi yerinde çözümleneceği sonucuna varılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAS.Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede 

belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararinı veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacı hakkında muvazaalı boşanma yaptığı tespit edildiğinden ve davacıya yersiz yetim aylığı õdendiğinden bahisle 01/01/2015-31/10/2018 dönemine ilişkin toplam 80.592,46TL borcun 5510 sayılı Kanun'un 56/3. ve 96. maddesi hükümleri uyarınca iadesi kapsamında tesis edilen Kurum işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

14. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
15. Kanun koyucu tarafindan geçici 1. madde ile 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden önce Sosyal Güvenlik Kanunları uygulanmak suretiyle hak sahiplerine bağlanan gelir veya aylikların durum değişikliği sebebine bağlı olarak kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, yine anılan hükümlerin esas alınması gerektiğinin benimsendiği anlaşılmaktadır. 5510 sayılı Kanun'un 56.maddesinin ikinci fikrasındaki hükmün zaman bakımından uygulanması yönünden herhangi bir istisnai durumun söz konusu olmaması nedeniyle madde ile getirilen düzenleme 01/10/2008tarihinden itibaren boşanılan eşle fiilî birliktelik söz konusu ise bağlanan aylığın kesilerek borççıkarılması ve yersiz ödemeye ilişkin olarak 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesine göre uygulama yapılmasının gerektiği ve bu Kanun'un 101. maddesindeki amir hüküm uyarınca bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmiştir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 9. İş Mahkemesinin 08/10/2021 tarihli ve E.2020/230, K.2021/186 sayılıi görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 9. İş Mahkemesinin 08/10/2021 tarihli ve E.2020/230, K.2021/186 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan: Muammer
Üye: Nilgün
Üye: Doğan
Üye: Eyüp

Başkan: TOPAL
Üye: TAŞ
Üye: AAIRMAN
Üye: SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/71KARAR NO : 2022/450KARAR TR : 16/09/2022
ÖzET : Diplomaların verilmemesine dair idari işlemlerin idari yargı yerince denetimi sonrası, idari işlemlerden kaynaklı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davanın İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: E.P.
Vekili : Av. Ayşegül GER Davalılar : 1- Atılım Üniversitesi RektörlüğüVekili : Av. Cemil Ekin GÜLBAHAR 2- Başkent Üniversitesi RektörlüğüVekili : Av. Ebru YÖRÜKOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı üniversitelerden mezun olan davacının öğrenim ücretlerinin ödenmediği ve ders kredilerinin tamamlanmadıği gerekçesiyle diplomalarının verilmemesi sonucu idari yargi yerinde açılan davaların yargılama aşamasında diplomaların düzenlenip verilmesi sonucu konusuz kalan davalar hakkında verilen karar verilmesine yer olmadığına dair kararlardan sonra diplomaların geç verilmesinden dolayı uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. Davalılar, yasal süresi içinde yargı yolu yönünden görev itirazında bulunmuşlardır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara Bati 2. Tüketici Mahkemesinin 22/06/2021 tarihli ve E.2021/45 sayılı ara kararı ile, görev itirazlarının reddine karar verilmiş ve yargılamaya devam edilmiştir.
3. Davaliların 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesinde belirlenen yasal süre içinde olumlu görev uyuşmazlıği çıkarılması istemiyle başvuruda bulunması üzerine de talep doğrultusunda dava dosyası Danıştay Başsavciliğına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 

4. Danıştay Başsavcılığınca, "Anayasa'nın 130. maddesinin 10. fikrası uyarınca vakiflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarınca öğrencileri hakkında kamu gücü kullanılarak, tek yanlı olarak olarak tesis edilen işlem ve yapılan uygulamaların hukuka uygunluk denetimlerinin idari yargı yerlerince yapılması gerektiği; bu bağlamda, davacıya lisans diploması düzenlenmesi işlemi,Üniversitenin kamu gücü kullanılarak resen ve tek yanlı biçimde yaptığı işlemlerden olduğu; buna göre, davacıya lisans diplomasının geç verildiği iddiasına dayalı olarak oluştuğu beyan edilen zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin tespiti, hizmet kusuru veya başka nedenle vakıf üniversitelerinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususunun saptanması idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu" gerekçesiyle 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III.BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
5. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.

6. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, "kamu tüzel kişiliğini haiz vakıf üniversitelerinin eğitim-öğretim hizmetini yürütürken lisans diploması düzenlenmesi işlemlerinin üniversitelerin kamu gücünü kullanarak resen ve tek yanlı biçimde yaptığı işlemlerden olduğu ve diplomanın geçverilmesinden kaynaklı tazminat davalarının idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği" yönünde görüş bildirilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalişmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
8. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3/c maddesinde, vakiflar tarafindan yüksek öğretim kurumu açılabileceği kabul edilmiş; aynı maddenin (d) bendinde, ayrım yapılmaksızın,üniversitelerin kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 5/f maddesinde,üniversitelerin kalkınma plan ve programlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesinde Yükseköğretim Kurulunun görüşü veya önerisi üzerine kanunla kurulacağıbelirtilmiş; yine bu Kanun'un 7/d maddesinde, devlet kalkınma planlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesi içinde, yeni üniversite kurulmasına ve gerektiğinde birleştirilmesine ilişkin öneri ve görüşlerin Milli Eğitim Bakanlığına sunulması, bir üniversite içinde fakülte, enstitü ve yüksekokul açılması, birleştirilmesi veya kapatılması ile ilgili 

olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek önerilere dayalı kararlar almak ve gereği için Milli Eğitim Bakanlığına sunmak Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
9. 2547 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde, vakıfların kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla yükseköğretim kurumları kurabilecekleri düzenlenmiş olup; Ek 6. maddesinde, kurulacak yükseköğretim kurumunun, vakıf tüzel kişiliği dışında ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olacağı; Ek 11. maddesinde,yapılan denetimler sonucu faaliyet izninin kaldırılmasını gerektiren durumları tespit edilen vakif yükseköğretim kurumları ile kurucu vakıflarına kayyım atanan vakıf yükseköğretim kurumlarının faaliyet izni, Yükseköğretim Kurulunun teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile kaldırılacaği, bu durumun ilgili vakıf yükseköğretim kurumunun kuruluş kanununun yürürlükten kaldırılmasının sağlanması için Yükseköğretim Kurulu tarafindan Millî Eğitim Bakanlığına bildirileceği, bu şekilde faaliyet izni kaldırılan vakif yükseköğretim kurumlarında kayıtlı öğrencilerin Yükseköğretim Kurulu tarafindan garantör üniversiteye veya belirlenecek bir Devlet üniversitesine intikal ettirileceği düzenlemesi getirilmiştir.

10. Öte yandan, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun Ek maddelerinde, vakıflar tarafindan kurulan üniversitelerin kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kuruldukları hükme bağlanmış olup, bu Kanun'un Ek 33. maddesinde, Ankara'da "Türkiye Organ Nakli ve Yanık Tedavi Vakfi ile Haberal Vakfi"tarafindan 2547 sayılı Kanun'un vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğini haiz "Başkent Üniversitesi"adıyla yeni bir vakif üniversitesi, Ek 40. maddesinde de, Ankara'da Atılım Vakfi tarafindan 2547sayılı Kanun'un vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip “Atılım Üniversitesi" adıyla yeni bir vakıf üniversitesi kurulduğu belirtilmiştir.
11. Ayrıca vakiflar tarafindan kurulacak yükseköğretim kurumlarına Yükseköğretim Kurulu kararı ile "Üniversite" adı verilebileceğini düzenleyen 3589 sayıl, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazi Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 3. maddesinin, Anayasanın 6, 123 ve 130. maddelerine aykırı olduğu savıyla açılan iptal davasında, Anayasa Mahkemesince verilen 30/05/1990 tarihli ve E.1990/2, K.1990/10 sayılı kararda vakıf üniversitelerinin kamu tüzel kişiliğini haiz olduklarıbelirlenmiştir.

12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
13. Aynı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir 
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrasısebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargi davasıaçabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davalı vakif üniversitelerinden mezun olan davacının diplomalarının geçverilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.
17. Dosyanın incelenmesinden; 667 sayılı KHK kapsamında kapatilan özel üniversitede %50 burslu olarak iktisat bölümünde anadal, hukuk fakültesinde çift anadal öğrencisi olan davacının tercihen Atılım Üniversitesi Îktisat Fakültesine lisans öğrencisi olarak yerleştiği, aynı üniversitenin hukuk fakültesinde çift anadal programına devam etme talebinin kabul görmediği, 2016-2017 bahar döneminde Başkent Üniversitesine özel öğrenci olarak iktisat bölümünde anadal, aynı üniversitenin hukuk bölümüne de çift anadal öğrencisi olarak kayıt yaptırdıği, bahsi geçen bölümlerden mezun olmasına rağmen diplomalarının "öğrenim ücretlerinin ödenmemesi" ve "ders kredilerinin eksik sayılması" sebepleriyle verilmemesi üzerine Ankara 10. İdare Mahkemesi nezdinde açılan iptal davalarının yargılama aşamalarında diplomaların düzenlenip verilmesi üzerine konusuz kalan davalar hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair kararların verildiği, bunun üzerine de "diplomaların geç verilmesi" nedeniyle maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle adli yargı yerinde (tüketici mahkemesi) dava açıldığı anlaşılmıştır.

18. Bu durumda, dava konusunun özel eğitim-öğretim sözleşmesinden veya eğitim ücretinden kaynaklanmadığı, kamu tüzelkişiliğini haiz vakıf üniversitelerinden alınan özel eğitim sonrasi diplomalarin davaciya geç verilmesi eyleminin diplomaların belirli sebeplerle verilmemesine ilişkin idari işlemlerden kaynaklandığı ve bu işlemlerin idari yargı yerince denetlendiği gözetildiğinde, bu işlemlerden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) fikrasında belirtilen; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara Batı 2. Tüketici Mahkemesinin 22/06/2021 tarihli ve E.2021/45sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 16/09/2022 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer
Üye: Birol
Üye: Nilgün
Üye: Doğan

Başkan: TOPAL
Üye: SONER
Üye: TAŞ
Üye: AĞIRMAN

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Nurdane
Üye: Ahmet
Üye: Mahmut

Başkan: TOPUZ
Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/87KARAR NO : 2022/548KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Büyükşehir belediyesine ödenmek durumunda kalınan ecrimisil bedelinin, ilçe belediyesi ile imzalanan özel hukuk sözleşmesi ve sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: AKBANK T.A.Ş.Vekili : Av. Ali Dündar ÇETiN Davalı: Hassa Belediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı belediye ile davacı banka arasında imzalanan protokole göre,bankanın belirlenen taşınmaz üzerinde ATM ünitesi kurması ve işletmesi için anlaşılıp kira bedeli ödenmesine rağmen Hatay Büyükşehir Belediyesince bu taşınmaza ilişkin olarak düzenlenen ecrimisil ihbarnamesi nedeniyle ödenmek durumunda kalinan ecrimisil bedelinin protokol uyarınca davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Kirikhan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/09/2020 tarihli ve E.2020/285, K.2020/309sayılı kararı ile, “iki farklı belediyenin mülkiyet ve yetki alanıyla ilgili uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi ve çözülmesi gerektiği" gerekçesiyle yargı yolu bakımından davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 01/10/2020 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde aynı istemle dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Hatay 2. Ídare Mahkemesi 25/11/2020 tarihli ve E.2020/1195, K.2020/923 sayılı kararıile, "özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklı uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu'gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.


5. Adana Bölge İdare Mahkemesi 15/10/2021 tarihli ve E.2021/429, K.2021/1719 sayıl kararı ile, "2247 sayılı Kanun'un 19. Maddesindeki usul uygulanmaksızın verilen görevsizlik kararının usule aykırı olduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile istinaf konusu kararın kaldırılmasına ve bu yönde karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.

6. Hatay 2. Ídare Mahkemesi 07/01/2022 tarihli ve E.2021/1509 sayılı kararı ile, "özel hukuk sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlığın adli yargıda çözümü gerektiği" gerekçesiyle görevli yargı yerinin belirlenmesi için 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dosyanin Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde şu düzenlemeye yer verilmiştir:“a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar”

8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesinde, "Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanmasi durumunda doğmuş olur." düzenlemesine yer verilmiştir.
9. Aynı Kanun'un 79. maddesinde de, "Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür. Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür." hükmü yer almıştır.

10. Aynı Kanun'un "Kira sözleşmesi" bölümündeki "Zararın giderimi" başlıklı 308.maddesinde, "Kiraya veren, kusuru olmadığını ispat etmedikçe, kiralananın ayıplı olmasından doğan zararları kiracıya ödemekle yükümlüdür." denilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay 

Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davalı Hassa Belediyesi ile davacı banka arasında belirlenen taşınmaz üzerinde ATM ünitesi kurulması ve işletilmesi için anlaşılıp kira bedeli ödenmesine rağmen yetkili Hatay Büyükşehir Belediyesince bu taşınmaza ilişkin olarak düzenlenen ecrimisil ihbarnamesi nedeniyle ödenmek durumunda kalınan ecrimisil bedelinin protokol uyarınca sebepsiz zenginleşen davalıdan tahsili istemiyle açılmiştır.

14. Dosyanın incelenmesinden, Hatay İli, Hassa İlçesi, Aktepe Mahallesi, Atatürk Caddesi üzerinde ATM cihazı kurulması ve işletilmesini içeren 30/04/2012 tarihli kira protokolü ve devamında düzenlenen protokoller uyarınca davacı banka tarafindan belirlenen taşınmaz üzerinde kira bedeli karşılığında ATM cihazı kurulduğu, Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/11/2014tarihli ve 187 sayılı kararı ile ATM cihazının bulunduğu caddenin büyükşehir belediyesinin yetki ve sorumluluğuna bırakıldıği, bunun üzerine fuzuli şagil durumuna düşen banka hakkında 16/06/2015 16/06/2020 yılları arasına iliskin ecrimisil ihbarnamesi düzenlendiği ve banka tarafindan ödenmek zorunda kalınan bedelin kira protokolü ve sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında davalı ilçe belediyesinden tahsili istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
15. Yukarida alıntılanan mevzuat hükümleri ve dava birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki uyuşmazliğın Hatay Büyükşehir Belediyesince tek taraflı tesis edilen işlem yahut ecrimisil ihbarnamesine değil, Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen kira sözleşmesi ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine ilişkin olması karşısında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Hatay 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Kirikhan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/09/2020 tarihli ve E.2020/285, K.2020/309 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Hatay 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kırıkhan 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/09/2020 tarihli ve E.2020/285, K.2020/309 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 31/10/2022 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR
Üye Muharrem: ÜRGÜP

Üye: Üye
Üye Eyüp: Üye
Üye Muharrem: Üye

Üye: Ahmet
Üye Eyüp: Mahmut
Üye Muharrem: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye Eyüp: BALLI
Üye Muharrem: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/89KARAR NO : 2022/665KARAR TR : 28/11/2022

ÖzET : İşçi statüsünde çalışmaktayken emeklilik talebiyle işinden ayrılan davacının emeklilik şartlarını taşımaması nedeniyle işine geri dönmesi sonrasında ücret ve sair özlük haklarının tahsili istemiyle açtığı davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Y.D.

Vekili : Av. Yusuf ŞİMŞEK 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Serkan ARPA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının Firat Üniversitesi bünyesinde sigortalı işçi olarak çalışmaktayken 696 sayılı KHK 127. maddesi kapsamında emeklilik şartlarını haiz olduğundan bahisle emekliye sevk edildiği, Sosyal Güvenlik Kurumuna emeklilik aylığı bağlanması istemiyle yaptığı başvurunun emeklilik şartlarını 20/11/2018 tarihi itibarıyla sağlayacağından bahisle reddi üzerine, yeniden üniversitede işbaşi yaptırıldığını belirterek, 02/04/2018-25/05/2018 tarihleri arasında davacının işyeri ile ilişkisinin Kurumun hatalı işlemiyle kesildiği iddiasıyla toplu işsözleşmesi kapsamında ücret, sosyal hak ve sosyal güvenlik primlerinin bu dönem için yatırılmamasından kaynaklı maddi zararının tazmini talebiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Elazığ İş Mahkemesi 12/06/2019 tarihli ve E.2018/544, K.2019/563 sayılı kararı ile,davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Bu karar, davalı tarafça istinaf edilmiştir.
3. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 27/02/2020 tarihli ve E.2019/2035, K.2020/171 sayılı kararı ile, "sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında genel mahkemelerin görevli olup olmadığı hususunun incelenmemesi ve eksik diğer hususların bulunması"gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile istinaf konusu kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

4. Elazığ İş Mahkemesi 09/12/2020 tarihli ve E.2020/230, K.2020/608 sayılı kararı ile,"sosyal güvenlik mevzuatından veya işçilik alacağından kaynaklanmayan uyuşmazlıkta genel mahkemelerin görevli olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 04/01/2021 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle Elazığ Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde dava açmıştır.

6. Elaziğ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/02/2021 tarihli ve E.2021/30, K.2021/64 sayılıi kararı ile, "idarenin hizmet kusurundan kaynaklı uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu'gerekçesiyle yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.

7. Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 

8. Elaziğ 1. İdare Mahkemesi 20/01/2022 tarihli ve E.2021/1179 sayılı kararı ile, "5510sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Elazığ İşMahkemesinin 2020/303 esas sayılı dosyası ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

9. Elazığ 1. İdare Mahkemesi Başkanlığınca, idari yargı dava dosyası ile birlikte adli yargı dava dosyası onaylı sureti 23/01/2022 tarihli ve E.2021/1179 sayılı üst yazı ile Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
11. Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesinde, "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar..."denilmiş; aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 134. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür" hükmüne yer verilmiştir. 506 sayılı Kanun hükümleri 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

12. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.

13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:"İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı iş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 

14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĠIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davalı kurumun 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sosyal güvenlik uygulamalarından kaynaklı hatalı işleminden bahisle toplu iş sözleşmesi kapsamında ücret, sosyal hak ve sosyal güvenlik primlerinin bu dönem için yatırılmamasından kaynaklı maddi zararın tazmini talebiyle açılmiştir.

17. Dava dosyalarının incelenmesinden, Firat Üniversitesi bünyesinde sigortalı işçi statüsünde çalışmakta olan davacı tarafindan 696 sayılı KHK'nın 127. maddesi kapsamında SGK'dan emekli aylığı alarak çalışan veya emeklilik şartlarını doldurmuş olan çalışanların daimi işçiliğe geçişinin yapılıp yapılmayacağının tespiti amacıyla "02/04/2018 tarihi itibarıyla herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı hak kazanıp kazanmadığına" dair belgenin verilmesinin istenildiği, SGK Elazığ Il Müdürlüğünün 30/01/2018 tarih ve 696 sayılı KHK konulu yazı ile "davacıın 20.11.2017 tarihinde emekli olmaya hak kazandığının" bildirilmesi üzerine davacının 696 sayılı KHK kapsamında daimi işçi kadrosuna geçirilmeyerek işyeri ile ilişiğinin kesildiği, davacının SGK Elazığ İl Müdürlüğünün yazısına atfen 25/04/2018 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurarak yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunduğu, ancak Kurumun 07/05/2018 tarih ve 3900374 sayılı yaziyla davacının 20/11/2018 tarihinden sonra yașhaddi şartlarını dolduracağını bildirerek bu talebi reddettiği, bunun üzerine davacı tarafindan yeniden işveren statüsündeki üniversiteye işe alınması yönünde başvuruda bulunulduğu, başvurunun kabulüyle 25/05/2018 tarihinde yeniden işbaşı yaptırıldığı, bu süreçte 02/04/2018-25/05/2018tarihleri arasında işyeri ile ilişkisi Sosyal Güvenlik Kurumunun hatalı işlemiyle kesildiğinden TİS kapsamında maaş, sosyal hak ve SGK primlerinin bu dönem için yatırılmamasından kaynaklı maddi zararının tazmini istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunulduğu, anılan başvurunun reddi üzerine 02/04/2018-25/05/2018 tarihleri arasındaki SGK prim kayıplarının olduğunun tespiti ile hizmetlerine eklenmesine, bu dönemde uğradığı kayıplarının karşılanması gerektiğinin tespiti ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı tutularak 3.825,75 TL maaş ve parasal diğer kaybının yasal faizleriyle birlikte ödenmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
18. Mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte irdelendiğinde, maddi tazminat talebinin mülga 506 sayılı Kanun ve mer'i 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sosyal güvenlik uygulamalarından,dolayısıyla Kanun uygulanmasından kaynaklandıği, idarenin hatalı olduğu ileri sürülen işlemlerinin yargı yolu bakımından göreve ilişkin 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki açık düzenleme karşısında idari dava türlerinden sayılmayan ve hatalı kurum işlemlerinden kaynaklı açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde iş mahkemeleri görevli olduğundan, davada adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Elazığ 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Elaziğ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/02/2021 tarihli ve E.2021/30, K.2021/64 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V.HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Elazığ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Elazığ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/02/2021 tarihli ve E.2021/30, K.2021/64 sayılı GÖREVSİZİLÍK KARARININ KALDIRILMASINA, 28/11/2022 tarihinde Üye Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, kurumun hatalı yönlendirmesi ile emekliye sevk edilen davacınin idarenin hatali işleminden dolayı emekli aylığının bağlanmayarak işyerindeki maaşından ve özlük haklarından mahrum bırakıldığını ileri sürerek, açtığı davalardaki yargılama giderlerinden kaynaklı uğradığımaddi ve manevi zarardan kaynaklı tazminat istemiyle açılmıştır 
Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2/1-b maddesinde idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Somut olayda, dava dilekçesinde davalı idarenin hizmet kusuruna dayanılarak tazminat isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumlu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin 2577 sayılı Ídari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayızarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası" kapsamında idari yargı yerlerinde yapılacağıaçıktır.

Bu durumda, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan ve idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan tazminat davasının çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katilmiyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/98KARAR NO : 2022/413KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : TEİAŞ tarafindan yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali (RES)katkı payı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: B. Elektrik Üretim Anonim Şirketi 
Vekili : Av.Beşir Fatih DOĞAN 
Davalı: Türkiye Elektrik İletim A.Ş.Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)
Vekili : Av. Volkan NALBANT 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin EPDK'dan aldığı Üretim Lisansıkapsamında Bergama Rüzgar Enerji Santralinde (B. RES) elektrik üretim faaliyeti yaptığıni,davalının ise EPDK'dan aldığı iletim lisansı kapsamında, doğal tekel konumunda iletim faaliyetinde bulunduğunu, bu nedenle müvekkilinin, tesislerinde ürettiği elektriği sisteme vermek için davalıTEİAŞ'ın işlettiği trafo merkezini ve iletim hatlarını kullanmak zorunda olduğunu; aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla lisans başvurusunun olması nedeniyle, Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarıma Yönetmeliği uyarınca yapılan yarışma sonucunda, 154 kv seviyesinde Ízmir-Havza enerji iletim hattına bağlanma hakkını müvekkilinin kazandığını, TEİAŞ'a RES katkı payı bedelinin ödenmesi ile ilgili hüküm ve şartları içermek üzere taraflar arasında 15/12/2011 tarihli RES Katkı PayıAnlaşması imzalandığını ifade ederek; fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıTEİAŞ tarafından taraflar arasındaki anlaşma hükümlerine aykırı olarak 2020 yılı RES Katkı Payıbedeli için tahakkuk ettirilen 21/01/2021 tarihli ve TEE2021015800270 sayılı fatura ile 08/02/2021tarihli ve TEE2021025800003 seri nolu fatura nedeniyle ihtirazi kayıtla fazladan ödenen șimdilik 200.000 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

2. Davalı TEİAŞ vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 01/12/2021 tarih ve E.2021/414 sayı ile, görev itirazinın reddine karar vermiştir.

4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyasının onaylı örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, "Uyuşmazlıkta, dava konusu RES Katkı Payı Bedelinin mülga Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına Ilişkin Yarışma 

Yönetmeliğinden kaynaklandığı açık olup, bu konuda yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yetkilendirilen TEÍAş Genel Müdürlüğünce kamu hukuku alanında, kamu gücüne dayali,re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES Katkı Payı bedellerinin tazmini için açılan davada yargisal denetimin, idari yargıda yapılması gerektiği" görüşüyle 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "Dava konusu uyuşmazlık, bir özel hukuk sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanmayıp; Mülga 4628 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile bu maddeye dayanılarak çikarılan Yönetmelik ve Yönetmelik eklerinde yer alan teklif mektubu taahhütname ve RES katkı payı anlaşması hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığından, bu düzenlemelerin uygulanması hususunda yetkilendirilen, üstün ayrıcalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan, sorumluluğu ve denetimi bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürüten TEİAş Genel Müdürlüğü tarafindan, yine belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen işleme yönelik açılan davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu ." gerekçesiyle Danıştay Başsavcılığının başvurusunun kabulü ile Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.12.2021 tarihli ve E.2021/414 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda görüşvermiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde de, tam yargi davalari, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

9. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun"Üretim faaliyeti" başlıklı 7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulması için yapılan önlisans başvurularının değerlendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisinin kurulacaği sahanın maliki tarafından başvuru yapılması durumunda,aynı saha için yapılan diğer başvurular dikkate alınmaz.

b) Başvurularda kaynak bazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veya sahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmiş standardına uygun belirli süreli ölçüm verisi bulunmasıistenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler ve değerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ile bunların belgelendirilmesi Bakanlik tarafindan teklif edilen ve Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. 5346 sayıli Kanunun 4 üncü maddesi kapsaminda belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri açısından ölçüm verisi aranmaz.
c) TEiAŞ veya ilgili dağıtım şirketi tarafından, kullanılacak teknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkate alınarak uygun bağlantı görüşü verilen başvurular değerlendirmeye alınir.

c) Değerlendirmede ayni bağlantı noktasına ve/veya ayni bağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazla başvurunun bulunması hâlinde başvurular arasından ilan edilen kapasite kadar 

sisteme bağlanacak olanları belirlemek için TEIAŞ tarafindan, 5346 sayılı Kanun kapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceği sürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmak üzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlik hâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul ve esaslar TEÍA$ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgâr ve güneş enerjisi lisans başvurularının teknik değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
10. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi AmaçlıKullanımına Îlişkin Kanun'un "Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Korunmasi,Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" ana başlıklı İkinci Bölümün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması" başlıkhı 4.maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşlarin görüşü alinarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunmasi, kullanilmasi, bu alanlarıkullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketi tarafindan bağlantı ve sistem kullanımı hakkında görüş verilmesi ve kapasite tahsisi yapilmasıi,yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanım şartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafından Türk lirasıolarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklif edilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerji kaynak alanı için yarışma şartlarında belirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamında uygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatın yarışma şartlarında belirlenecek süre içerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarişma şartnamesinde Bakanlık tarafindan belirlenir. Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans ve lisans verme koşullari, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDK tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
11. 22/09/2010 günlü ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği'nin "Amaç" ve "Kapsam" başlıklı 1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir 

2- Bu Yönetmelik 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışma sonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar.'
12. Aynı Yönetmeliğin "RES katkı payı anlaşması" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDK tarafından uygun bulunan şirket ile TEÍAŞ arasında EPDK tarafindan belirlenen süre içerisinde Ek-3'te yer alan RES Katkı Payi Anlaşması imzalanir. RES Katkı Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8 inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubunun TEİAŞ'a sunulması zorunludur. RES Katkı Payı Anlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirket tarafindan kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
13. 13/05/2017 günlü ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgar Veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına 

İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin "RES katkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklı Geçici 3. maddesi sövledir:
TY "22/9/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgar Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında kapasite tahsis edilen tüzel kişilerin imzaladıkları RES Katkı Payı Anlaşması kapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payı tutarıni, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubunun karşılık gelen kısmının irat kaydedilmesi yoluyla tahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ay içerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kismı tamamlanır. İşbu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması ve Bağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
14. Davalı TEiAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür Teşekkül 

EPK, K.H.K., ve bu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
15. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda;sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394,K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097,K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ıin başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazliğının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-HâkimTaşkın ÇELiK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇÍTFÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

18. Dava, davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkı payı anlaşması hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsili talebiyle açılmiştir.

19. Dosyanin incelenmesinden; Yönetmelik kapsamında, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafindan, 1 Kasım 2007 tarihinde alınan Rüzgâr Enerji Santrali başvuruları arasından, aynısaha ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun yapıldığı durumlarda sisteme bağlanacak olan/olanları belirlemek amaciyla, 15/02/2011 - 13/09/2011 tarihleri arasında, 13 farkli pakette ve teklif edilen RES katkı payı miktarları üzerinden RES kapasite tahsis yarışmalarının gerçekleştirildiği, söz konusu yarışmalar ile yaklaşık toplam kurulu gücü 5.500 MW RES için kapasite tahsis edilerek, EPDK tarafindan söz konusu projelerin lisanslandırma sürecinin başlatıldığı,davacı șirketin, davaya konu tesisi için 22/09/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan mülga Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında 2011 yılında yapılan yarışmalara katılarak iletim sistemine bağlantı hakkı kazandıği, davalı TEİAŞ tarafindan; davacı şirket ile TEİAŞ arasında,davacı şirkete ait üretim tesislerinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca TEİAŞ'a ödeneceği taahhüt edilen, rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretimi santrali (RES) katkı payı bedelinin ödenmesi konulu "RES Katkı Payı Anlaşması"nın akdedildiği ileri sürülürken; davacı tarafindan da; taraflar arasında 15/12/2011 tarihli RES Katkı Payı Anlaşmasının imzalandığı, bu Anlaşma uyarınca ilk olarak 21/01/2021 tarihli faturanın tahakkuk ettirildiği, daha sonra faturaya esas elektrik üretim miktarının sehven yanlış hesaplandığından bahisle, bu faturaya ek olarak 08/02/2021 tarihli faturanın düzenlendiği, her iki fatura bedelinin ihtirazi kayıtla ödendiği, davalı TEİAŞ'ın, RES Katkı Payıteklif fiyatı olan 4,52 Kuruşu, 2011 yılından 2020 yılı sonuna kadar ilgili yıla ilişkin TÜFE oranı ile güncelleyerek kümülatif olarak hesapladığı, anlaşmaya aykırı bir şekilde kümülatif olarak yapılan hesaplamanın haksız ve hukuka aykirı olduğu ileri sürülerek, fazladan ödenen bedelin iadesi için arabulucuya başvurulduğu, anlaşmanın sağlanamaması üzerine de fazladan ödenen bedelin şimdilik 200.000 TL'sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiziyle birlikte tahsili istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

20. Olayda, davalı TEİAŞ tarafindan yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine göre açılan yarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı Payı Anlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payı bedeli faturası kapsamında fazladan ödenen tutarın tahsili istemiyle dava açıldığı, uyuşmazlığın esasının çözümünün bu anlaşmanın hukuki durumuna, bir başka deyişle, anlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olup olmadığına göre yargı yolunun belirleneceği anlaşılmaktadır.

21. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.

22. Tip RES Katki Payı Anlaşmasının incelenmesinden; 5.maddede, "bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacak anlaşmazlıkların çözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." 6. maddede düzenlenen "RES katkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun'un 51inci maddesinde belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanacağı" ve yine 7. maddede düzenlenen "lisansın iptali veya mücbir sebepler ya da EPDK tarafindan uygun bulunan haller dişında herhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde teminat mektubunun TEİAş tarafından irat kaydedilmesi" hükümlerinin, idarenin üstün yetkilerle donatılmışolduğuna karine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.

23. Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEiA'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden söz etmek mümkün değildir. Anlaşmada tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla 

bağlı olduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki yarışma ihalesi sürecine ilişkin olmadığıgözetildiğinde, anlaşma hükümleri çerçevesinde özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki RES katkı payıanlaşmasında düzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklı davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
16/09/2022 tarihinde Başkan Muammer TOPAL, Üyeler Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAĞIRMAN 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlaşma hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsili talebiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.

İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

Davalı TEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan, sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürüten davalı TEİAŞ ile davacı șirket arasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğe dayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşmasi, bir idari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelik kapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımı sırasında kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES katkı payı faturası bedelinin fazla 

hesaplandığına ve tazminine ilişkin davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bu hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görev itirazinın reddi (görevlilik) kararının kaldırılması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.16/09/2022
Başkan Üye Üye Muammer Nurdane Ahmet TOPAL TOPUZ ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/99KARAR NO : 2022/414KARAR TR : 16/09/2022
ÖZET : Davacı İslamköy Muhtarlığınca, 2018 yılına kadar kendi köy sınırlarında olduğunu iddia ettikleri Hıdırlık Tepesi'nin; 2/B uygulaması ile sınırlarından çıkartılarak davalı İbişler Köyüsinırlarına dahil edildiğinden bahisle, idari işlemin iptali ile bahse konu tepenin kendilerine ait olduğunun tespit edilerek eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: İslamköy Tüzel Kişiliğini temsilen Muhtar İ.K.Davaliılar : 1- İbişler Köyü Tüzelkişiliği 2- Orman Genel Müdürlüğü
I, DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı İslamköy Muhtarlıği, davalı idare kayıtlarında daha önce Hıdırlık tepe devlet ormanının köylerinin sınırları içerisinde kalan bölümünün orman haritalarında yer aldığını ancak 2018 yılında yapılan 2/B çalışmaları ile Hıdırlık tepesinin kayıtlardan çıkartıldığını sadece İbişler Köyü sınırları içerisinde yer aldığını ifade ederek; köyleri ve İbişler Köyünün sınırlarınıntespiti, idari işlemin iptali ile köylerinin sınırları içerisinde kalan Hıdırlık tepesinin davalı idarenin kayıitlarında eski haline getirilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Kastamonu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/05/2021 tarih ve E.2021/168, K.2021/155sayı ile, 442 sayılı Köy Kanunu'nun 4., 5., Sınır Anlaşmazlığı, Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması ve Kaldırılması Hakkında Yönetmeliğin 4. ve 5.maddelerine yer verdikten sonra,uyuşmazlığın idari yargının görev alanında bulunduğu gerekçesiyle yargı yolu caiz olmadığından HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"Anılan yasal düzenlemelerden, köyler arasında varolan sınırların toprak üstüuygulanmasından doğan anlaşmazliğin idari usul ve esaslara göre idarece çözümleneceği ve gerekirse sınırların yeniden çizileceği anlaşılmaktadır.

Eldeki davada, davalı köy tüzel kişiliği tarafından, köy sınırlarının toprak üstüuygulamasının bir yargı kararı ile saptanmasının istendiği; istemin, eda davasının öncüsü niteliğinde bir özel hukuk ilişkisinin saptanmasına ilişkin olmayıp idari yöntemler çerçevesinde idarece yapılan işleme karşı çıkılarak, aynı konuda yargı kararı verilmesinin istenilmiş olduğu anlaşıldığına göre, söz konusu tespitin de idari yargı yerinde inceleneceği açıktır.(Yargıtay 4. HD 2009/12707 E., 2010/8335K. Sayıli, 08/07/2010 tarihli ilami)

Ídari Yargılama Usulü Kanunu 34/2. maddesinde "Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme,mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesidir." biçiminde düzenleme yer almaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. Maddesinde dava şartlarıdüzenlenmiş olup yine ayni kanunun 115. maddesinde mahkemece dava şartlarinın mevcut olup olmadığının davanın her aşamasında kendiliğinden araştırabileceği ve dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddedilebileceği hüküm altina alınmıştir. Davacının köy sınırının tespiti ve idari işlemin iptali isteminin değerlendirilmesinin idari yargının görev alanı içinde olduğu anlaşıldığından yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK.1 14/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince açılan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir."
3. Davacı bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Kastamonu Idare Mahkemesi 06/01/2022 tarih ve E.2021/1404 sayi ile, 3402 sayıli Kadastro Kanunu'nun 1., 9., 25. ve 26. maddelerine yer verdikten sonra, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Uyuşmazlıkta; dava dilekçesine ekli Orman Genel Müdürlüğü Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü Kadastro ve Mülkiyet Șube Müdürlüğünün 03/11/2020 tarih ve 2381223 sayılı yazısında;İbişler Köyünde 2016 yılında Orman Kadastrosu ve 2018 yılında da 2/B çalışmaları yapılarak askıya çıkarıldığı ve kesinleştiğinin belirtildiği, Mahkememizin 25/11/2021 tarihli ara kararı üzerine Orman Genel Müdürlüğü ve Kastamonu Valiliği tarafindan gönderilen bilgi ve belgelerden de; yakın zamanda İslam Köyü ile İbişler Köyü bakımından yerleşik alan sınırı (köy sınırı) tespitine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığının anlaşıldığı, yine dava dilekçesinde de 2018 yılında yapılan 2/B çalışmaları neticesinde Hıdırlık tepesinin köy sınırlarından çıkarıldığından bahsedildiği, dolayısıyla işbu uyuşmazlığın iki köy arasındaki sınır uyuşmazlığından ziyade kadastro çalışmaları suretiyle yapılan tespitlere ilişkin olduğu görülmektedir.

Bu durumda; yukarı anılan mevzuat uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varilmakla, işin esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır."
5. 2247 sayılı Kanun'un 19., 21. ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
6. Danıştay Başsavcısi, kadastro çalışması sonunda köyler arasındaki tespitlere ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu yolunda düşünce vermiştir.

7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, kadastro çalışmaları sonucu yapılan tespitlere ilişkin uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolunda düşünce vermiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:"(Değișik: 22/2/2005  5304/1 md.)

Bu Kanunun amaci, ülke koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukukî durumlarını tespit etmek suretiyle 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicilini kurmak, mekânsal bilgi sisteminin alt yapısını oluşturmaktır."
9. Kanun'un "Kadastro çalışma alanı, ilan ve itiraz" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"Kadastro bölgesindeki her köy ile belediye sınırları içinde bulunan mahallelerin her biri,kadastro çalışma alanını teşkil eder, Kadastro müdürü, kadastrosuna başlanacak mahalleyi veya köyüen az 15 gün önce bölge merkezi ile çalışma alanı ve komşu köy, mahalle ve belediyelerde alışılmışvasitalarla duyurur Bu duyuruda çalıişma sınırlarının tespitine hangi gün ve saatte başlanacağıbelirtilir.

(Değişik üçüncü fikra: 22/2/2005 - 5304/3 md.) Çalışma alanında orman bulunması ve 6831 sayılı Orman Kanununa göre orman kadastrosuna başlanılmamış olması halinde, orman kadastrosu ve bu ormanların içinde ve bitişiğinde her çeşit taşınmaz malların ormanlarla müşterek sınırlarının tayini ve tespiti kadastro ekibi tarafindan yapılır Ancak, bu çalışmalarda kadastro ekibine,Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilâtınca görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarım müdürlüklerince görevlendirilecek bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisinin bildirimden itibaren yedi gün içerisinde iştirak ettirilmesi zorunludur Bu çalışmalara muhtar ve bilirkişilerin katılmaması halinde çalışmalar re'sen devam ettirilir.
(Değișik : 22/2/2005 - 5304/3 md.) Ormanla ilgili yapılan itirazların incelenmesinde kadastro komisyonuna da itiraza konu tespitlerde görev almayan Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilâtınca görevlendirilecek bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarım müdürlüklerince görevlendirilecek bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisi iştirak ettirilmesi zorunludur.

(Değișik: 22/2/2005 - 5304/3 md. )Çalışma alanındaki ormanların bu ekipçe sınırlandırma ve tespitleri yapılarak otuz günlük kısmi ilâna alınır Bu alanlarda orman kadastrosu yapılmış sayılır (Değişik : 22/2/2005 - 5304/3 md.)Orman kadastrosu kesinleşmiş yerlerde bu sınırlara aynen uyulur.
Kadastro ekibi; kadastro çalışma alanı sınırının tespitinde il ve ilçelerin belediye sınırlarıile köy sınırlarını dikkate alır.

Bu sınırlar mahalle, belediye, köy idari sınırları sayılmaz.
Sınır tespitlerinde; komşu mahalle veya köyün bilgi ve belgelerinden istifade edilir.
Tespit edilen sinir harita veya ölçü krokisinde gösterilir.
Kadastro teknisyenlerince tespit edilen sınıra yedi gün içerisinde kadastro müdürlüğünezdinde itiraz edilebilir.

Kadastro müdürü, bu itirazı inceleyerek yedi gün içerisinde karara bağlar İlgililer hazırsa tefhim, değilse derhal tebliğ edilen bu karara karşı yedi gün içerisinde kadastro mahkemesine itiraz edilebilir. Bu itiraz, duruşmasiz ve gerektiğinde mahallinde inceleme yapılarak, onbeş gün içinde kesin karara bağlanır Ancak; tespit edilen bu sınıra karşı kesinleşmiş mahkeme kararı var ise aynıkonuda itirazda bulunulamaz.

(Ek fikra: 19/4/2018-7139/35 md.) Orman tahdidi veya kadastrosu yapılarak kesinleşmişorman haritalarında, tapuya tescil edilip edilmediğine bakılmaksızın düzeltmeyi gerektiren tutanak,pafta ve zemin uyumsuzluğunun tespit edilmesi halinde, orman işletme müdürlüğünce 

görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile ilgili kadastro müdürlüğünce görevlendirilecek kontrol mühendisi veya mühendisin iştirak ettirildiği, bu Kanunun 3üncü maddesine göre oluşturulacak kadastro ekibince orman sinır nokta ve hatları orman kadastro tutanakları esas alınmak suretiyle zemine aplike edilir Tespit edilen uyumsuzluk yukarıda oluşturulan kadastro ekibince teknik mevzuatına uygun hale getirilir Çalışma neticesinde bir zabit düzenlenir ve bu zabit, ekip görevlileri ile orman ve kadastro mühendisleri tarafindan birlikte imzalanır. Düzeltme işlemi bu Kanunun 11 inci maddesine göre yapılacak askı ilanını müteakip kesinleşir..."
10. Kanun'un "Genel olarak görev" başlıklı 25. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sinır ve ölçüuyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıklarıçözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir."
11. Kanun'un "Zaman bakımından görev ve yetki" başlıklı 26. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"Kadastro Mahkemesi;
A)10 uncu maddeye göre kadastro komisyonu tarafindan gönderilen tutanaklara ait 
B)11 inci maddede belirtilen askı ilanı içinde açılan davalari,
C)Mahalli hukuk Mahkemelerinden 27 nci madde uyarinca Kadastro Mahkemesine devredilen dava ve dosyalari,
D)Kadastro Mahkemelerine dava açıldıktan sonra, tesbitten önceki haklara dayanarak,asli müdahil olarak katılanların iddialarına dair uyuşmazlıkları,
İnceler ve karara bağlar..."
B. Yargı Kararları
12. Uyuşmazlik Mahkemesi Hukuk Bölümünün 26/10/2015 tarihli ve E. 2015/709.K.2015/712 sayılı kararında, kadastro tarafindan köyler arasında tespit edilen sınırın iptali ve yeniden belirlenmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

15. Dava, davacı İslamköy Muhtarlığınca, 2018 yılına kadar kendi köy sınırlarında olduğunu iddia ettikleri Hıdırlık Tepesi'nin; 2/B uygulaması ile sınırlarından çıkartılarak davalıİbişler Köyü sınırlarına dahil edildiğinden bahisle, idari işlemin iptali ile bahse konu tepenin kendilerine ait olduğunun tespit edilerek eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
16. Dava dosyalarının incelenmesinden, İbişler Köyünde 2016 yılında Orman Kadastrosu ve 2018 yılında da 2/B çalışmaları yapılarak askıya çıkarıldığı ve kesinleștiği; dosya kapsamında İslam Köyü ile İbişler Köyü bakımından yerleşik alan sınırı (köy sınırı) tespitine ilişkin herhangi bir idari işleme rastlanılmadığı; davacının istemi irdelendiğinde, 2018 yılında yapılan 2/B çalışmalarısonucunda Hıdırlık tepesinin köy sinırlarından çıkarıldığından bahsedildiği, dolayısıyla uyuşmazlığın, iki köy arasındaki sınır uyuşmazlığından ziyade kadastro çalışmaları suretiyle yapılan tespitlere ilişkin olduğu anlaşiılmıştır.

17. Bu durumda, mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, kadastro çalışmaları sonucu yapılan tespitlere ilişkin uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varilmiștir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Kastamonu İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Kastamonu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2021 tarih ve E.2021/168, K.2021/155 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kastamonu İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kastamonu 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2021 tarih ve E.2021/168, K.2021/155 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Birol
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN

Üye: SONER

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Nurdane
Üye: Ahmet
Üye: Mahmut

Başkan: TOPUZ
Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/118KARAR NO : 2022/663KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Vakif Üniversitelerine bağlı hastanelerde kamu hizmeti niteliğinde olan tibbi uygulama sonucu uğranıldığı öne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davacılar : 1- A.K., 2- M.A.K.

Vekili : Av. Alp Eren TURANLI 
Davalılar : 1- TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Rektörlüğü,
2- Ufuk Üniversitesi Rektörlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, davacılardan Mehmet Alperen'e yönelik TOBB ETÜ Tip Fakültesi Hastanesi ile Ufuk Üniversitesi Dr. Ridvan Ege Hastanesindeki tibbi uygulama hatalarından kaynakl maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 9. Tüketici Mahkemesi 27/05/2021 tarihli ve E.2021/19, K.2021/339 sayılıkararı ile, "vakif üniversitesine bağlı hastanedeki kamu hizmetinin görülmesi esnasındaki hizmet kusurundan kaynaklı davada 2547 sayılı Kanun uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu"gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 13/07/2021 tarihinde kesinleşmiştir.

3. Davacılar vekili, bunun üzerine aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Ankara 18. Ídare Mahkemesi 03/02/2022 tarihli ve E.2021/1540 sayılı kararı ile, "vakif üniversitesine bağlı hastanedeki sağlık hizmetinin özel hukuk sözleşmesi kapsamında olup,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine" karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Özel hastane ya da hekimleri ile hastalar arasındaki ilişki bir özel hukuk sözleşmesi olup, tarafların hak ve borçları ve dolayısıyla meydana gelen zarardan sorumluluk bu sözleşme kapsamında değerlendirilecektir. Dolayısıyla açılacak tazminat davalarında da adli yargı görevli olacaktır.

Tüm bu açıklamalar ile yukarıda değinilen mevzuat hükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden; dava konusu olayda, davacıya yönelik teşhis ve tedaviyi yürüten hekimlerin TOBB ETÜ Tıp Fakültesi Hastanesi ile Ufuk Üniversitesi Dr. Rıdvan Ege Hastanesinde çalıştıği, bu hastanelerin vakıf üniversitesi bünyesinde faaliyet gösterdiği, bu itibarla özel hastane/doktor ile hasta arasındaki özel hukuk ilişkisinden doğan zarar nedeniyle açılan tazminat davasının görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumlari" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.


Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi şöyledir:
“Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.
Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanhık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur."
7. 2547 sayılı Kanun'a 5772 sayilı Kanun ile eklenen ve vakiflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
"Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında,akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın,ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. .."
8. Aynı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
"Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organıtarafindan dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsinırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.

Mütevelli heyet vakif yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakif yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarınıonaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.

Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61inci maddesi hükmü uygulanır."
9. Davalilardan Ufuk Üniversitesi, anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 4488 sayılıKanun ile 2547 sayılı Kanun'un vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

10. Davalılardan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, yine anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'un vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 

11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katıhımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
12. Raportör-Hakim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davalı vakif üniversitelerine bağli tip fakültesi hastanelerindeki tibbi uygulama hatalarından kaynaklı maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.
14. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda,Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de kamu hukukuna tabidirler.
15. Vakıif üniversiteleri, devlet tarafindan, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarak kurulmaktadır. Kanunla kurulma zorunluluğunun doğal sonucu olan “kamu tüzel kişiliği" niteliği,üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan, vakıflar tarafindan kurulan üniversitelerin ve bu üniversitelere bağlı kurumların, örneğin tıp fakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu açıktır.

16. Davalılar Ufuk Üniversitesi ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde ilgili Kanun'ları ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
17. Dosyanın incelenmesinden, davacılardan 2001 doğumlu M.A.K.'in 28/06/2019tarihinde bulantı, kusma ve karın ağrısı şikayetleriyle başvurduğu TOBB ETÜ Tīp Fakültesi Hastanesi ile Ufuk Üniversitesi Dr. Ridvan Ege Hastanesinde hatalı teşhis ve tibbi uygulamalarda bulunulduğu, buralarda gerçekleştirilen ameliyatlar nedeniyle sağlık durumunun olumsuz yönde ilerlediği belirtilerek davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle davalılardan tahsili istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
18. Bu duruma göre, vakif üniversitesi hastanelerinin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarelerin sorumluluğu bulunup bulunmadiğının saptanması gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevlidir.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 18. İdare Mahkemesinin başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Ankara 18. Ídare Mahkemesinin 03/02/2022 tarihli ve E.2021/1540 sayil BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/120KARAR NO : 2022/457KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : İletim sistemine zarar verildiğinden bahisle TEİAŞ tarafindan düzenlenen "sistem kullanım ceza ücreti" konulu faturanın tahsili amaciyla açılan davanın, 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2.fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlikların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü gözetilerek, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel MüdürlüğüVekili : Av. Seyhan ŞAHiNER Davali : Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel MüdürlüğüVekili : Av. Ülger KARABULUT YİĞİTKAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü vekili tarafindan, iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle verilen zararın karşılığı olarak "Sistem Kullanım Ceza Ücreti"açıklamasıyla düzenlenen 30/11/2011 tarihli ve 579151 no.lu 1.636.343,20 TL tutarlı fatura alacağina, son ödeme tarihinden itibaren 6183 sayilı Kanun'un 51. maddesinde belirtilen gecikme zammının KDV'si ile birlikte uygulanması suretiyle bulunacak tutarın tahsili istemiyle Türkiye Elektrik Dağıtım A.ş. Genel Müdürlüğüne karşı adli yargı yerinde dava açılmıştır.
2. Davalı vekili, 6446 sayılı Kanun'a eklenen madde uyarınca davanın idari yargi yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 

3. Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 08/12/2021 tarih ve E.2021/367 sayı ile, 6446sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendinde TEÍAŞ'a verilen görevler nedeniyle TEÍA'a açılacak davaların idari yargıda açılması gerektiği, TEİAŞ'ın açtığı davalarda ise adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, yargı yoluna yapılan itirazın reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının örneği birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısi, 6446 sayılıi Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d) bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3.maddesinin açık hükmü karşısında, açılan işbu davada yargısal denetimin idari yargıda yapılmasıgerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, 6446 sayılı Kanun'un ek 3. maddesinin açık hükmükarşısında; TEİAŞ tarafindan, iletim sistemine zarar verildiğinden bahisle ilgili mevzuat uyarınca düzenlendiği ileri sürülen sistem kullanım ceza ücreti konulu faturanın tahsili amacıyla açılan davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu gerekçesiyle, Danıştay Başsavcılığının başvurusunun kabulü ile Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."

9. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletim faaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fikranın (d) bendinde; "İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve diğer yaptırımları uygulamak," TEİAŞ'ın görev ve yükümlülükleri arasında sayılmıştır.

10. Aynı Kanun'un ek 3. maddesinde; "8 inci maddenin ikinci fikrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür." hükmüne yer verilmiştir.
11. Belirtilen maddeler 2/12/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyasıüzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre; davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargıın görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacı TEÍAŞ tarafindan, iletim sisteminin hatalı kullanımı nedeniyle verilen zarar karşılığı olarak, "sistem kullanım ceza ücreti" açıklaması ile düzenlenen fatura alacağının tahsili istemiyle açılmıştır.

15. Dosyanın incelenmesinden; davacı TEİAŞ tarafindan, uyuşmazlığın esasını oluşturan faturanın düzenlendiği tarihte, davalı TEDAŞ'ın bağlı ortaklığı olan Dicle Elektrik Dağıtım AŞ'nin,uymak zorunda olduğu teknik yükümlülükleri 2011 yılı içerisinde ihlal ederek, bir gün içerisinde üçve daha fazla arızaya sebep olarak kesicilerin açılmasına yol açtıği, iletim sistemine zarar verdiği ve bu tarihten sonra da zarar verici eyleminin devam ettiği ileri sürülerek "sistem kullanim ceza ücreti"olarak Dicle EDA$ adına 30/11/2011 tarihli, 579151 nolu 1.636.343,20 TL tutarli fatura düzenlenerek ödenmesinin istenildiği, ancak ödenmediği, sonrasında 31/05/2013 tarihi itibariyle Dicle EDA$'in TEÍA$'a olan toplam 203.223.166,19 TL borcun, işlemiş ve işleyecek faizleri ile birlikte Borçlar Kanunu'nun 173 ve devamı maddelerine göre borç nakil sözleşmesi imzalanarak davalı TEDA$ tarafindan üstlenildiği, davacı TEÍAŞ tarafindan 30/11/2011 tarihli fatura bedelinin 6183 sayılı Kanun'da yer verilen gecikme zammına ilişkin hükümler de işletilmek suretiyle tahsili istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

16. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

17. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale 

gelen mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
18. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin, davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

19. Bu itibarla, yukarıda yer verilen 6446 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 2. fikrasının (d)bendi ile bu bendin uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesinin açık hükmü karşısında; TEİAş tarafindan, iletim sistemine zarar verildiğinden bahisle ilgili mevzuat uyarınca belirlendiği ileri sürülen "sistem kullanım ceza ücreti"konulu faturanın tahsili amaciyla açılan işbu davada yargisal denetimin idari yargıda yapılmasıgerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/12/2021 tarihli ve E.2021/367 sayılı kararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin yaptığıgörev itirazının reddine ilişkin Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/12/2021 tarihli ve E.2021/367 sayıli KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan Muammer TOPAL: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/150KARAR NO : 2022/467KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacının, oğlunun hastalığının tedavisi için kullandığıilaçlarının bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmayacağına ilişkin işlemin iptali ile davacıtarafindan ödenen ilaç bedelinin, faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davacı: M.Ö.
Vekili : Av. Levent GEDiK Davali : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Semiha BAYRAKTAR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Milli Savunma Bakanlığında Astsubay olarak görev yaptığını, oğlu Y.E.Ö.'in tedavisi için yurt dışından temin edilerek kullanılan "VYXEOS 44 mg/100mg. 2 vials” marka "daunorubicin-cytrabine (lipozomal)" içerikli ilaçların fatura bedeli olarak Türk Eczacılar Birliğine yapılan õdemenin iadesini istediğini, davalı idarenin 14/05/2019 tarihli cevabi yazıyla, gerekli dökümanla Türk Eczacılar Birliğine müracaat halinde değerlendirme sürecinin başlatılabileceğini bildirdiğini, ilaçların ücret karşılığı temin edilerek kullanılmasına karşın çocuğun 24/05/2019 tarihinde 9 yașında vefat ettiğini,
2. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 19/02/2019 tarih REİYS 2019-02-182497 sayılı yazısıyla söz konusu etken maddeleri içerir ilacın yurt dışından teminine izin verildiğini, kullanım zorunluluğu nedeniyle Sağlık Bakanlığının izni doğrultusunda yurt dışından Türk Eczacılar Birliği aracılığıyla temin edilerek kullanılan ve fatura bedeli dekont karşılığı ödenen ilaç bedelinin ödenmesi talebiyle 28/08/2019 tarih 12387119 sayılı dilekçeyle davalı idareye başvurulduğunu ancak davalı idarenin, Sağlık Uygulama Tebliğinin Ek 4/C listesinde bulunan ilaçlardan olmadığı gerekçesiyle talebi reddettiğini,
3. İlacın kullanımının zorunlu olduğunun tespit edilmesi halinde, ilaç bedelinin ödenmesinin gerekeceğini, kamu yararı gözetmeyen işlemin hukuka aykırı olduğunu ifade ederek,davalı kurumun yurt dış1 ilaç geri ödemesi talebinin reddine ilişkin 13/09/2019 tarih ve 27934067108.05-E. 13256933 sayılı işleminin iptaline, iptal kararı sonrası ödenecek olan ilaç bedeli tutarına,idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
4. Ankara 11. Ídare Mahkemesi 06/12/2019 tarih ve E.2019/2140, K.2019/2423 say1 ile,uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıvermiş, istinaf yoluna başvurulmaması üzerine bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir:
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak, bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartlarıile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek, sosyal sigortaların ve genel sağlik sigortasının işleyişi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş, “Genel Sağlık Sigortası GeçişHükümleri" başlıklı Geçici 12. maddesinin 8. fikrasında; ilgili kanunları gereği tedavi yardımlarıkarşılanan kişilerin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanun açısından genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılacağı kurala bağlanmış, “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 101. maddesinde ise;"Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanunun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği..." hükmü yer almıştır.
Sağlık Uygulama Tebliği'nin 1.1. maddesinde: "Tebliğin amaci (bundan sonra SUT olarak ifade edilecektir); sağlik yardımları Sosyal Güvenlik Kurumunca (bundan sonra Kurum olarak ifade edilecektir) karşılanan ve kapsam maddesinde tanımlanan genel sağlıik sigortalısı ve bakmakla 

yükümlü olduğu kişilerin, Kurumca finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri, yol, gündelik ve refakatçi giderlerinden yararlanma esas ve usulleri ile bu hizmetlere ilişkin Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen ödenecek bedellerin bildirilmesidir." hükmü, 1.3. maddesinde ise: "SUT;5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 28/8/2008 tarihli ve 26981 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Genel Sağlik Sigortası İşlemleri Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde düzenlenmiştir." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a maddesinde; dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden inceleneceği, 15/1-a maddesinde; 14. maddenin 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği belirtilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının oğlunun tedavisinde kullanılmak üzere "Liposomal Daunorubusin ve Cytarabine" etken maddeli Vyxeos adlı ilaci temin ederek 19.040,00Euro tutarın Türk Eczacılar Birliğinin ilgili hesabına yatırıldıği, Vyxeos adlı ilaç için ödenen 17.505,00 Euro ve fark olarak istenilen 9.798,68 TL'nin ödenmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı, bu başvurunun, davacı tarafindan yurt dışından temin edilen ilacın, Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi EK-4/C'de bulunmadığı gerekçesiyle Sağlık Uygulama Tebliği 4.3. maddesi uyarınca reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.
Olayda; dava konusu edilen işlemin dayanağının Sağlık Uygulama Tebliği olduğu ve yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde belirtildiği üzere anılan tebliğin dayanağının 5502 sayıl Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu, 5510 sayılı Kanun ile Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği olduğu görülmüş olup; 5510 sayılı Kanun'un uygulamasından doğan uyuşmazlıkların ise Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde iş mahkemelerinde çözüleceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Sağlık Uygulamaları Tebliğinin uygulanmasından kaynaklanan ve bu konunun idari yargı birimlerince çözümleneceğine ilişkin anılan Kanun'da herhangi bir düzenlemeye yer verilmeyen işbu uyuşmazlığın yukarıda yer verilen Kanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargıyerince (İş Mahkemelerinde) görülüp çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
5. Davacı vekili bu kez aynı olay nedeniyle, davalarının kabulü ile ilaç ve tedavi gideri alacağı olarak, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, 100 Euro fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının ve 100 TL'nin 25/04/2019 tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargida 
6. Ankara 33. İş Mahkemesi 07/12/2021 tarih ve E.2021/127, E.2021/344 sayi ile,uyuşmazlığın çözümü İdari Yargı'nın görev alanına girdiğinden davanın yargı yolu nedeniyle usülden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulmaması üzerine bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kisımları şöyledir:
"5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.
Somut olayda davacının 19/04/2004 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde 5434 sayılı Yasa kapsamında çalışmaya başlamış olup hizmet döküm cetveline göre de 2001 yılıitibariyle 5434 sayılı Yasa kapsamında sigortalıdır. Yukarıda açıklandığı gibi 5510 sayılı yasa yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olan davacının talebi değerlendirilirken 5434 sayılı Yasa hükümleri uygulanacağından, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı mahkemeleri görevleri ve yetkili olup davanın yargı yolu nedeniyle usulden reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
7. Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu öne sürülen olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.
III. İLGİLİ HUKUK 

A. Mevzuat 
8. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur'lular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kur'lulari), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalılari), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklıemeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altinda toplamiştir.

B. Yargi Kararlari 
9. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayıl kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan bașta 4/c maddesi hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmiş ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasinın (c) bendi kapsamında olanlar memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır.5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı karari ile reddedilmiştir.
10. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “.….bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012 tarih ve 28184 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa işık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandirmiştir:
“.…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalıi sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptıği, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatiyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim ayliıği almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağımuameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlikların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce 

statüde bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasinın 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Emekli Sandığı iştirakçisi olan davacının, oğlunun hastalığının tedavisi için kullandığı ilaçlarının bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmayacağına ilişkin işlemin iptali ile davacı tarafindan ödenen ilaç bedelinin, faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmiştir.

14. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

15. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmüuyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
16. Dava dosyasinin incelenmesinden, davacinin 19/04/2004 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde 5434 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başladığı; 2021 tarihi itibariyle Kara Kuvvetleri Komutanlığında astsubay kıdemli üstçavuş kadrosunda görevine devam ettiği;oğlunun tedavisinde kullanılmak üzere "Liposomal Daunorubusin ve Cytarabine" etken maddeli Vyxeos adlı ilacı temin ederek 19.040 Euro tutarı Türk Eczacılar Birliğinin ilgili hesabına yatırdıği,Vyxeos adlı ilaç için ödenen 17.505 Euro ve fark olarak istenilen 9.798,68 TL'nin ödenmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı, bu başvurunun, yurt dışından temin edilen ilacın, Yurtdışı İlaç Fiyat Listesi EK-4/C'de bulunmadığı gerekçesiyle Sağlık Uygulama Tebliği 4.3. maddesi uyarınca reddedildiği anlaşılmıştır.

17. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre 

emekli, dul ve yetim ayliıği almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağımuamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu görevlisi emeklisi olan davacı tarafından açılan davanın, görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 06/12/2019 tarih ve E.2019/2140, K.2019/2423 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir 

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 11. Idare Mahkemesinin 06/12/2019 tarih ve E.2019/2140, K.2019/2423 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/152KARAR NO : 2022/461KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Yargı kararı ile tazminle yükümlü olduğu tutarın tamamını ödemiş bulunan davacıtarafindan ödenen tazminatın bir kısmının, olayda sorumlu olduğu ileri sürülen Belediyelerden rücuen tahsili istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Anadolu Anonim Türk Sigorta Șirketi 

Vekili : Av. Zeynep ATLI ALAR 
Davalilar : 1-Diyarbakır Valiliği 
Vekili : Av. Güllüzar EVRAN 
: 2-Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Davut ERGEN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete sigortalı 21 AF 896 plakali, Suat Bozhan'a ait aracın,04.05.2014 tarihinde, Yeni Mardin Yolunu takiben Mardin istikametinden Diyarbakır yönüne tek yönlü yolda seyir halindeyken, kendisini kovalayan köpekten kaçmak için kaplamaya giren 2001doğumlu müteveffa yaya $.Í.'e çarpması sonucu ölümüne neden olduğunu, ölenin mirasçılarıtarafindan müvekkili şirket aleyhine Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davasıaçıldığıni, yargılama esnasında alınan Adli Tıp Kurumu raporuna göre sürücünün kusurunun %15,müteveffanın kusurunun %25 olarak belirlendiğini, sahipsiz köpeğe %60 kusur izafe edildiğini,Belediyelerin sahipsiz hayvanlar üzerindeki yetki ve sorumlulukları göz önünde bulundurularak davanın, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığına ihbar edildiğini; Diyarbakır 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin,köpeğin kusurunu BK'nun 43-44 maddeleri uyarınca diğer kusurlulara paylaştırdığını,müteveffanın kusurunu %52,50, sürücünün kusurunu da % 37,50 ye çıkardığını ve buna göre karar verdiğini, bu kararın kesinleştiğini, karar sonucunda Diyarbakır 8. İcra Dairesinin 2017/4050 E. no'lu dosyasındaki borç nedeniyle müvekkilinin 13/11/2018 tarihinde 69.140,59 TL ödeme yaptığıni,
2. Yüksek Mahkemenin istikrarlı bir şekilde, sahipsiz köpeklerin gerçekleştirdiği saldırılarda sorumluluğun ilgili Belediyeye ait olduğunu ve Belediyenin tazmin yükümlülüğünün bulunduğunu karara bağladığını, 5i99 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'na ve bu Kanuna bağlıolarak çıkartılan Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliğine göre sahipsiz hayvanların bakimi ve gözetiminden yerel yönetimler olan belediyelerin sorumlu tutulduğunu, bu nedenle sahipsiz hayvanların vermiş olduğu zararlardan da belediyenin üzerine düşen özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle sorumluluğunun bulunduğunu, Belediye Zabita Yönetmeliğinin 11/1-h bendinde de "Sahipsiz olup, beldede başıboş dolaşan hayvanların muhafaza altina alinmasini sağlar ve bunlardan tehlike yaratması muhtemel olanlarin veteriner ekiplerince usulü dairesinde etkisiz hale getirilmesine yardımcı olur" hükmüyle Zabitalara görev yüklendiğini,somut olayda belediyenin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemesi nedeniyle kusurlu olduğunu ifade ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 22.824 TL maddi zararın, ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan rücuen tazmini istemiyle Diyarbakır Büyükşehir Belediyesine karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Diyarbakir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/07/2020 tarih ve E.2020/22, K.2020/309sayi ile, 5199 sayıl Hayvanları Koruma Kanununun "Yerel Hayvan Koruma Görevlilerinin Sorumluluklari" başlıklı 18., Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliğinin "Belediyelerin Alacağı Tedbirler" başlıklı 7. ve Belediye Zabita Yönetmeliğinin 11/1-h maddesi hükümlerine yer verdikten sonra, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b, 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımlarışöyledir:
“Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın “Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinin 1. fikrası"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır"hükmünü, son fikrası ise ‘İdare,kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür" düzenlemesini içermektedir. Keza 

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ("iYUK") m. 2/1-b hükmünde "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalari, idari dava çeşitleri arasinda" sayılmıştır.

İdarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada "hizmet kusuru" kavramı ile anlatılmaktadır. Hizmet kusurunun tam ve kapsamlı bir tanımını yapmak zor olmakla birlikte genel olarak doktrinde hizmet kusuru; idarenin ifa ile mükellef olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenmesinde veya teşkilatında, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde bir takım aksaklık, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkmasi, şeklinde tanımlanmaktadır. Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğreti tarafindan kabul edilmiştir. Bu üç durum; hizmetin hiç işlememesi, hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötü işlemesidir.

Yapılan tüm bu açıklamalar sonucunda somut olay değerlendirildiğinde, davacı sigorta şirketine sigortalı aracın dava dışı Ş.İ.'e çarpması sonucu Ş.i.'in vefat ettiği, kazanın meydana gelmesinde kesinleşen Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/1430 Esas sayılı dosyasında alınan ATK raporuna göre, müteveffa $.İ.'in %25, sürücü M.B.'in %15 kusurlu olduğu, ayrica mahaldeki köpeğin müteveffayı kovalamasi, kontrolsüz davranmasına ve yola intikal etmesine büyük oranda etkenliği olması nedeniyle sonuç üzerine %60 oraninda asli derece müessir olduğunun belirtildiği, meydana gelen zararda davalı Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığının 5199 sayılıHayvanları Koruma Kanununun 18. Maddesi, Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliğin 12. Maddesi ve yine Belediye Zabita Yönetmeliğinin 11/1-h maddesinden kaynaklanan sorumluluğunu yerine getirmemesinden kaynaklandığının iddia edilmiş olması bakımından, davalıidare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği yani yürütülen kamu hizmetinin kusurlu işletildiği, meydana gelen kazada hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklandığından uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu anlaşılmaktadır."
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmış, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi uyuşmazlığın Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Diyarbakır Valiliği husumetiyle incelenmesine karar vermiştir.

B. İdari Yargıda 
5. Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi 18/06/2021 tarih ve E.2020/1088, K.2021/942 sayi ile,davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdari Dava Dairesi 03/12/2021 tarih ve E.2021/3264, K.2021/3846sayı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, istinaf başvurusunun kabulüne, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
6. Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi 07/01/2022 tarih ve E.2021/2960 sayı ile, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 1., 2., 10., 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesi hükmüne;ayrica 2918 sayıli Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasinın iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anilan kuralı Anayasa'ya aykirı görmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdikten sonra;uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“Bu durumda, 2918 sayılı Yasa'nın 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari,

hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davaya bakmakla görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

Öte yandan, Diyarbakır 3. Ídare Mahkemesinin 1.8.2016 tarih ve E:2016/751 K:2016/858sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddine ilişkin israr kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 8.3.2017 gün ve E: 2016/5249 K: 2017/1048 sayılı kararıyla bozulmuş ise de, Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunca daha sonra bu görüşten vazgeçilmiş olup, buna benzer davalı idarenin sorumluluğu iddiasıyla açılan davaların adli yargı yerinde görülmesi yolunda kesinlik kazanmışiçtihatları bulunmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz $artlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."
9. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 11/01/2011 tarih ve 6099 sayılı Kanunun 14. maddesi ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110'uncu maddesinin birinci fikrasışöyledir:
“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır."
10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61.maddesi şöyledir:
"Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır."
11. Aynı Kanun'un 62.maddesi ise şöyledir:
"Tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında,bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıklarıtehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur.


Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için, diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar görenin haklarına halef olur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacı şirket tarafindan sigortalı aracın seyir halindeyken, kendisini kovalayan sahipsiz köpekten kaçan Ş.İ.'e çarparak kaza yapması ve adı geçenin ölümüne sebebiyet vermesi nedeniyle, aleyhine açilan dava sonucunda ölen şahsin mirasçilarına tazminat õdendiğinden bahisle,sahipsiz hayvanlar üzerinde denetim ve gözetim yükümlüğü olan davalı idare tarafindan zararının rücuan tazmin edilmesi istemiyle açılmiştır.

15. Tazminat davasına bakan Asliye Hukuk Mahkemesince davacıya ilişkin hükmolunan tazminatın tamamının ödenmiş olduğu gözetildiğinde, olayda zarar gören taraf yönünden, davacışirkete yönelik ortada tazminat davasında giderilmemiş bir alacak bulunduğundan söz edilemeyeceği gibi, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesinde belirtilen "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında, zarar gören tarafindan idari yargı yerinde açılacak bir idari dava yoluyla giderilmesi gereken zararın olduğundan da bahsedilemeyeceği açıktir.

16. Öte yandan, ortada, Devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait akitten, haksiz fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışındaki alacakların tahsil usulünü düzenleyen 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına giren bir kamu alacağı da bulunmamaktadır.
17. Belirtilen tüm bu hususlara göre, tam yargı davası niteliği taşımayan ve konusu bir kamu alacağı olmayan rücu davasının, Borçlar Kanunu hükümlerine göre adli yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

18. Diğer taraftan, tazminata konu edilen zararın bir trafik kazası sonucunda doğmuşolması nedeniyle konuya ilişkin özel düzenleme içeren Karayolları Trafik Kanunu yönünden bir değerlendirme yapmak gerekmektedir. Uyuşmazlik Mahkemesinin; 2918 sayılı Kanun'un,19/01/2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14.maddesiyle değişik 110. maddesi ile 2918 sayili Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapilan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı1kararını gözeterek, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile 

calışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın/zararların tazmini istemiyle açılan bu davaların da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği yolunda, istikrarlıkararları bulunmaktadır. Bu bağlamda, somut olay itibariyle de davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/07/2020 tarih ve E.2020/22, K.2020/309 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Diyarbakır 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/07/2020 tarih ve E.2020/22, K.2020/309 sayıl GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA.

31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/153KARAR NO : 2022/470KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Belediye Başkanlığına taşeron olarak hizmet sağlayan şirketin çalışanı olan davacının,görevi sırasında yaralandığı ve iş kazasına uğradığından bahisle, kendisine geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatı ile maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLí YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.B.
Vekilleri : Av. Büşra MESONALl, Av. Nur YALÇINTÜRK Davalilar : 1- İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av. Sümeyya ARSLAN, Av. Elif BÖLÜK ACAR : 2- G.Sos.ve Des.Hiz.Tur.San.ve Tic.Ltd.Ști.


I, DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin taşeronu olan G.Sos.ve Des.Hiz.Tur.San.ve Tic.Ltd.Şti.'nde zabita olarak çalışırken, 29/11/2015 tarihinde seyyar satıcılara yönelik önleme görevi yaptığı sırada T.S., E.Ç ve T.Ö. tarafindan saldırıya uğradığıni, bıçakla yüzünden yaralandığıni, kesikler derin olduğundan ve dikiş gerektirdiğinden yüzünde kalıcı iz oluştuğunu, bu saldırının iş kazası olarak nitelendirilmesi gerektiğini, mevzuata ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre iş kazası neticesinde, geçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle oluşan iş ve kazanç kaybının, tedavi sürecinde yapılan masrafların tespit edilerek ödenmesi gerektiğini, uğranılan manevi zararların da karşılanması gerektiğini, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi uyarınca,işverenlerin iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak,araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlü olduğunu, işverenlerin işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorunda olduğunu, olayda davalıların, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini, iş kazasının meydana gelmesinde, işyerinde iş sağliğı ve güvenliğine ilişkin tedbirleri almayan davalı işverenlerin birinci dereceden asli kusurlu ve sorumlu olduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, ekonomik geleceğinin sarsılması tazminatı olarak 100 TL, tedavi ve bakım masrafları tazminati olarak 100 TL, geçici işgöremezlik tazminatı olarak 100 TL, sürekli iş göremezlik tazminatı olarak 100 TL olmak üzere toplam 400 TL maddi tazminat ile 60.000 TL manevi tazminatin is kazasinin gerçekleștiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Güven Sosyal ve Destek Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine karşi adli yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul 28. İs Mahkemesi 10/06/2021 tarih ve E.2020/838, K.2021/613 say1 ile,uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğundan bahisle, yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle davanın reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Davacı işçi iş yerinde gerçekleşen iş kazası nedeniyle tazminat davası açmıştır. Çalışma şartları itibariyle davacının davalı idaredeki eyleminden kaynaklı yaralanma sonucu açmış olduğu tazminat davasının adli yargı yolunda açılması hatalı olmuştur 
İdari eylem ve işlemlerden dolayı açılacak tazminat davası "Tam Yargı Davası"niteliğinde olup farklı usuli kurallara tabidir. Davacı hala idare çalışanı olduğundan davayı idari yargıyolunda açması gerekmekte olup iş bu dava Yargı Yolunun Caiz Olmaması Nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacı vekili bu kez aynı olay nedeniyle toplam 400 TL maddi, 5.000 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle, aynı davalılara karşı idari yargı yerinde dava açmış, İstanbul 9. İdare Mahkemesi, Güven Sosyal ve Destek Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin hasım mevkiinden çıkarılmasına, davanın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı husumetiyle görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 9. Ídare Mahkemesi 11/02/2022 tarih ve E.2021/1737 sayı ile, olayda adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu ve İşleyişi Hakkındaki Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın adli yargı dosyası ile 

birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi kararına kadar dosyanın incelemesinin ertelenerek bekletilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Olayın gerçekleştiği 29.11.2015 tarihinde davacının Güven Sosyal ve Destek Hizmetleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şirketi çalışanı olduğu, söz konusu şirketin ise davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile yapılan sözleşme kapsamında zabıta hizmetleri destek personeli temini kapsamında davacının zabita hizmetlerinin yürütülmesinde destek personeli olarak çalıştırıldığıanlaşılmakla birlikte, davalı idare tarafindan davacının kamu görevi sayılan zabita memurluğu görevlerini yaptığına ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır.
Öte yandan zabita hizmetleri destek personeli olarak faaliyet göstermesi, davacının Güven Sosyal ve Destek Hizmetleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şirketi çalışanı olduğu yönündeki olguyu da ortadan kaldırmayacağı tabi olup, iş akdinin yürütülmesi sırasında uğramış olduğu zararlar nedeniyle iş verenin işçiye karşı tazminat sorumluluğunun da bulunduğu açıktır. Davalı idare ile taşeron firma arasındaki sözleşme kapsamında üst işveren olarak davalı idareden, iş akdi kapsamında davacının uğradığı zarar nedeniyle sorumluluğuna gidilebileceği düşünülebilir ise de, bu sorumluluğun iş akdinden kaynaklı olarak iş mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği kanaati hasıl olmuştur. "
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir: "(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.

A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasinda memur sayılir.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma plani, yıllik program ve is programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde,Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. (Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.)

Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarınıdeğerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanlarin; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azliği nedeni ile kadrolu avukat istihdaminın gerekli olmadıği yerlerde avukatlarıni, (..)(2) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin;Adli Tip Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleșmeli personel seçiminde uygulanacak sinav ile istisnalari, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek is sonu tazminati miktari,kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbașkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç

sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarinda istihdam edilemezler.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde (...)(1)sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fikra kapsamında istihdam edilebilir.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.)Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fikra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısi, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Cumhurbaskanınca belirlenir.

(Ek fikra: 5/7/1991 - KHK-433/1 md.; Mülga: 27/12/1991 - KHK-475/11 md.)
C) (Mülga: 20/11/2017 - KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.)
D) İșçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli işsözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.'
6. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu Kanun, 4 üncümaddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar"
7. Aynı Kanun'un 'Tanımlar' başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amaciyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.(.) İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür."
8. Aynı Kanun'un 'Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi' başlıklı 11.maddesi şöyledir:
"İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır.Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir, Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar."
9. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kisa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakimından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalıolarak tanımlanmış; 101. maddesinde "Bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür"denilmiştir.

10. 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4/1-a maddesinde; hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan işçilere ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir.
11. Aynı Kanun'un "İş kazasının tanımi, bildirilmesi ve soruşturulmasi" başlıklı13.maddesi şöyledir:
"a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) Işveren tarafindan yürütülmekte olan işnedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, c)

Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşiıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. (2) İş kazasının 4 üncü maddenin birinci fikrasının; a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafindan, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde, b) (b) bendi kapsamında bulunan sigortalı bakımından kendisi tarafindan, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde, c) (Mülga; 17/4/2008-5754/8 md.) iş kazasıve meslek hastaliği bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur.Bu fikranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Kuruma bildirilen olayın iş kazasısayılip sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafindan veya Bakanlık iş müfettişleri vasitasıyla soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma sonunda yazılı olarak bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın işkazası olmadığı anlaşılırsa, Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler,ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan, 96 ncı madde hükmüne göre tahsil edilir. İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
12. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İşverenin genel yükümlülüğü"başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;
a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması,organizasyonun yapılmasi, gerekli araç ve gereçlerin sağlanmasi, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalıişmalar yapar.
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptirir.
c) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.

d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.

(2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz."
13. Aynı Kanun'un "Risklerden korunma ilkeleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:
a) Risklerden kaçınmak.
b) Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek.
c) Risklerle kaynağında mücadele etmek.
c) İșin kişilere uygun hale getirilmesi için işyerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlik ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek.
d) Teknik gelişmelere uyum sağlamak.
e) Tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek.

f) Teknoloji, iş organizasyonu, çalıima șartları, sosyal ilişkiler ve çalıişma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek.
g) Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek.
ğ) Çalışanlara uygun talimatlar vermek."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyasıörneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına taşeron olarak hizmet sağlayan Güven Sosyal ve Destek Hizmetleri Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şirketinin çalişanı olan davacının,seyyar satıcılara yönelik önleme görevi sırasında seyyar satıcıların saldırısı sonucu yaralandığı ve işkazasına uğradığından bahisle, kendisine geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı ile maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açılmiştır.

17. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir.
18. 657 sayılı Kanun'da ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.

19. Dava dosyasınin incelenmesinden, davacınin 29/04/2015 tarihinde destek hizmeti alım ihalesi teknik şartnamesinde nitelikleri ve şartları belirlenen Zabita Hizmetleri Destek Personeli statüsünde, Destek Personeli Yardımcı Hizmetler görevinde çalışmaya başladıği, SGK İşe GirişBildirgesinde de bu durumun belirtildiği, Belediye zabita memuru olmadıği, 5510 sayıli Kanun'un 4.maddesinin 1-a ve 1-b bentlerine tabi tescil kaydı bulunduğu anlaşılmıştır.
20. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile davacı arasında, davacının Belediye Başkanlığına taşeron olarak hizmet sağlayan Güven Sosyal ve Destek Hizmetleri Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şirketinin çalışanı olması nedeniyle, dolaylı yoldan İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi söz konusudur. Davacının uğradığını iddia ettiği maddi ve manevi zarara ilişkin olayın, iş sözleşmesi kapsamına girip girmediği, iş kazası olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği hususu da özel hukuk alanında değerlendirilecektir.
21. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statühukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem, eylemlerinin de idari eylem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargıdenetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

22. Belirtilen tüm bu hususlara göre ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1.maddesi ile, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş

akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle İş Mahkemelerinin görevli kılınmış olması; daha sonra yürürlüğe giren 7306 sayılı İşMahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayilı İs Kanunu'na veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya Kanun'dan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 9.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 28. İş Mahkemesinin 10/06/2021 tarihli ve E.2020/838, K.2021/613 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. İstanbul 9. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 28. İşMahkemesinin 10/06/2021 tarihli ve E.2020/838, K.2021/613 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/179KARAR NO : 2022/476KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : Davacıların arazilerini sulamak için kullandıkları sahipsiz kaynak suyuna haksız bir şekilde müdahale edildiğinden bahisle uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1-M.E., 2-S.E.
Vekili : Av. Hatice ÖZDİLEK BESİ
Davalılar : 1-Milli Savunma Bakanlığı
Vekili : Av. Elif YÜZÜNCÜ
Adli Yargıda 2-İçişleri Bakanlığı


Vekili : Av. Burcu KARIN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Üzümlü Köyü Binmerga mevkiinde bulunan 106 ada 2 ve 13 parsel ile 108 ada 77 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu,belirtilen taşınmazlar üzerinde yıllarca tarım yaptıklarını, araziyi sulayabilmek için H.K.'nın maliki olduğu taşınmazın sınırları içinden çıkan kaynak suyunu kullandıklarını, sulama ihtiyacını fazlasıyla karşılayan kaynak suyunun hemen altında bir tane havuzun yapıldığını ve bu havuzda biriken sularla diğer taşınmaz sahiplerinin arazilerinin sulandığıni, ancak Hakkari ili Çukurca ilçesi ÜzümlüKöyünde bulunan Ateş Tepe Üs Bölgesi yetkilileri tarafindan proje dışında yetkisiz ve haksız bir şekilde suyun tamamına el atildiğıni, bu nedenle kaynak suyundan sadece bahse konu üs bölgesinin faydalandiğıni, haksız fiil kapsamında olan bu eylem nedeniyle müvekkillerinin arazisini sulayamaması ve ürün elde edememesinden dolayı zarara uğradığıni ifade ederek; dava tarihinden itibaren geriye dönük olarak 10 yıl boyunca uğranılan zararın tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda dava değeri arttırılmak üzere şimdilik 100 TL maddi tazminatın, her yıla ait zararın muaccel olduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesi 03/09/2020 tarih ve E.2016/126, K.2020/33 sayi ile, uyuşmazlığın idari yargının görev alanında bulunduğu gerekçesiyle, kesin olmak üzere görevsizlik kararı vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..bu kapsamda davacıya ait dava konusu taşınmazlara dava tarihi itibariyle filen el atılmadığı gibi tahrip edilen havuzun ve Ateş Tepe Üs Bölgesi yetkilileri tarafindan üst bölgesine çekilen su kaynağının davacının taşınmazlarında bulunmadığı anlaşılmakla; tüm dosya kapsamı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2019/651 Esas, 2019/819 Karar sayılı emsal nitelikteki ilamı da dikkate alınarak, davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının, Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde “idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası"kapsamında, idari yargı yerlerince yapılması gerektiğinden mahkememizin görevsizliğine, davaya bakmaya görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğuna dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."
3. Davacılar vekili bu kez, Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Üzümlü Köyü, Binmerga Mevkii, 107 ada, 77 parsel sayılıi taşınmaz kapsamında, ayni somut olay nedeniyle, 06/10/2016tarihinden itibaren geriye doğru 1 yıllık zarar için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50 TL maddi tazminatın, zararın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Van 4. Ídare Mahkemesi 01/02/2022 tarih ve E.2021/826 sayi ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya 

incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Bakılan davada, dava dışı 3. bir şahsa ait taşınmaz sınırlarında bulunan kaynak suyunun davalı idare tarafindan, plan ve proje kapsamı haricinde, davalı idareye ait Hakkari ili, Çukurca ilçesi,Üzümlü Köyünde bulunan Ateş Tepe Üst Bölgesine su götürmek için yapılan çalışmadan dolayı,davacı tarafindan suyun kullanilamaması nedeniyle meydana gelen zararın tazmini söz konusu olduğundan, davanın haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur.
Belirtilen duruma ve davanın niteliğine gõre, açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemiş bulunması karşısında haksız filden doğan zararları tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır."
5. 2247 sayılı Kanun'un 19., 21. ve 16. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
6. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözüm yerinin haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı olduğu yolunda düşünce vermiştir.

7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, tam yargı davası niteliği taşımayan, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yolunda düşünce vermiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz șartlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."
B. Yargi Kararları
10. Yargitay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17,K.1959/15 sayılı kararının III. bölümü şöyledir:

“.….I-Istimlâksız el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malıni elinden almiş olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır.Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakimdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılir.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmiş bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur ...'
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargi dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacıların arazilerini sulamak için kullandıkları sahipsiz kaynak suyuna haksız bir şekilde müdahale edildiğinden bahisle uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
14. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargisal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

15. Dava dosyalarının incelenmesinden, Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Uzümlü Köyü,Binmerga mevkiinde bulunan 106 ada 2 ve 13 parsel ile 108 ada 77 parsel sayılıi taşinmazların maliki davacılar tarafından, arazilerini sulayabilmek için kullandıkları ve başka bir kişiye ait taşınmaz üzerinde bulunan kaynak suyuna Hakkari ili, Çukurca ilçesi, Üzümlü Köyünde bulunan Ateş Tepe 

Üs Bölgesi yetkilileri tarafindan haksız bir şekilde müdahale edilerek su boruları ile yalnızca üs bölgesine su götürüldüğü, kaynak sudan yalnizca üs bölgesinin faydalandığından bahisle, davalıidarenin eylemi nedeniyle taşınmazlarını sulayamadıkları ve ürün elde edemedikleri ileri sürülerek,uğranılan zarara karşılık maddi tazminat istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
16. Dosya kapsamında, dava konusu kaynak suyuna müdahale edilerek üs bölgesine taşınması için yetkili idare tarafindan usulüne uygun bir şekilde alınmış bir karara rastlanmadıği,davalı idarece herhangi bir karar alınmaksizın ya da işlem tesis edilmeksizin doğrudan söz konusu kaynak suyuna müdahale edilerek üs bölgesine taşındığının iddia edildiği, dolayısıyla fiili yoldan kaynaklanan bu davanın haksız file dayalı tazminat davası niteliğinde kabul edilmesi gerektiği, bu sebeple tam yargı davası niteliği taşımayan, idarenin yürütmekle zorunlu olduğu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesinden kaynaklanmayan davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/09/2020 tarih ve E.2016/126,K.2020/33 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/09/2020 tarih ve E.2016/126, K.2020/33 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/193KARAR NO : 2022/666KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri uyarınca tahakkuk ettirilen Kurum alacaklarının zaman aşımına uğradığı halde tahsil edildiği iddiasıyla geri ödenmesi istemiyle açılan davanın, aynı Kanun'un 88. maddesi uyarınca ADLÍ YARGI YERÍNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 

Davaci : Í. Elektronik Makina ve Yazılım San.ve Tic.Ltd.Şti.
Vekili : Av. Cem KURPINAR 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Ahmed Said ATILĞAN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, zaman aşımına uğradığı halde hukuka aykırı olarak Kurum alacaklarıkapsamında tahsil edildiği ileri sürülen sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ile gecikme zammının geri ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İzmir 12. İş Mahkemesi 03/11/2015 tarihli ve E.2015/421, K.2015/488 sayılı kararı ile,"Kurum idari para cezalarına itiraz davasının 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca idari yargıyerinde görülmesi gerektiği" gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, davacı tarafça temyiz edilmiştir.

3. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 29/03/2018 tarihli ve E.2015/24655, K.2018/2683 sayılıkararı ile temyize konu kararın onanmasına kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. Davalıvekili, yasal savunma süresi içinde yargı yolu itirazında bulunmuştur.

B. İdari Yargıda 
5. Ízmir 3. Ídare Mahkemesi 24/10/2019 tarihli ve E.2018/1166, K.2019/1379 sayılıkararı ile, davanın kabulüne karar vermiştir. Bu karar, davalı tarafça istinaf edilmiştir.
6. İzmir Bölge Idare Mahkemesi 6. Idari Dava Dairesi 05/03/2020 tarihli ve E.2020/364,K.2020/599 sayılı kararı ile, "görev itirazına karşı 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesindeki usul uygulanmaksızın karar verildiği" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
7. İzmir 3. Ídare Mahkemesi 08/04/2020 tarihli ve E.2020/551 sayılı kararı ile, davalıidarenin görev itirazının reddine ve idare mahkemesinin görevli olduğuna karar vermiştir 
8. Davalı idare vekili, 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesinde belirlenen yasal süre içinde olumłu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunmuş ve talep doğrultusunda dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

9. Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığınca, 23/02/2021 tarihli ve YY-2021/22090 sayıli karar ile, "506 sayılı Kanun'un 140. maddesi uyarınca verilen idari para cezasinın iptali istemiyle açılan davada idari yargı yerinin görevli olduğu" gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

10. İzmir 3. Ídare Mahkemesi 25/10/2021 tarihli ve E.2020/551, K.2021/1582 sayılıkararı ile, davanın kabulüne karar vermiştir. Bu karar, davalı tarafça istinaf edilmiştir.
11. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. Ídari Dava Dairesi 03/02/2022 tarihli ve E.2022/82,K.2022/190 sayılı kararı ile, "6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamındaki uyuşmazlıkta işmahkemelerinin görevli olduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
12. İzmir 3. Idare Mahkemesi 23/02/2022 tarihli ve E.2022/444 sayılı kararı ile, "idari para cezası ile gecikme zammının idarece 6183 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uygulanarak tahsil edilmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde iş mahkemelerinin görevli olduğu"gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargi yerinin belirlenmesi için 

dosyanin Uyuşmazlk Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
13. 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu'nun yürürlükten kaldırılmış olan 79maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fikraları şöyledir:
"İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların, sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplamı ve prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren ve niteliği, usul ve esaslariyle verilme süreleri hazırlanacak tüzükte belirtilecek olan kayıt ve belgeleri Kuruma ve sigortalı hesap kartlarını sigortalılara vermeye veya o ay içinde sigortalı çalıştırılmadığını ve ücret ödenmediğini süresi içinde yazılı olarak Kuruma bildirmeye mecburdur.
Bu belgeler, tüzükte belirtilen usul ve esaslara göre düzenlenmez veya vaktinde Kuruma verilmezse yahut bu belgelerin dayandığı kayıtlar belgelerde yazılı olanları doğrulayıcı nitelikte görülmezse veyahut belgelerde yazılı olanları doğrulayacak kayıt ve belgeler gösterilmezse, Kurum,sigorta primleri hesabına esas tutulacak kazançlar toplamıni, hazırlanacak tüzükteki usul ve esaslara göre ölçümler.

Ölçümleme sonucunda tespit edilecek prim borcu, işverene tebliğ olunur. İş-veren bu borca karşı 30 gün içinde kuruma itiraz edebilir. Bu itiraz üzerine kurumca verilen kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde de itiraz edilen miktarın % 10'u tutarında bir parayı peşinen kuruma ödemek suretiyle Prim İtiraz Komisyonuna başvurabilir. Tebliğ olunan prim borcuna karşı işveren tarafindan kuruma, süresi içinde itiraz edilmiş olmadıkça Prim İtiraz Komisyonuna başvurulmaz.Kuruma ve Prim İtiraz Komisyonuna itiraz, takibi durdurur. Taraflar Prim Ítiraz Komisyonu kararıaleyhine tebliğ tarihinden iki ay içinde yetkili iş mahkemesine müracaat edebilir. İşveren tarafından mahkemeye müracaatta bulunulması prim borcunun takibini ve ödenmesini durdurmaz. Peşinen alınan para, Prim Itiraz Komisyonu kararına göre haklı çıktiğı oranda işverene geri verilir. Geri verilecek kısım için faiz ödenmez. Prim İtiraz Komisyonunun teşekkül tarzı, çalışma usul ve esaslarıile hangi üyelerine ne miktarda ücret verileceği tüzük ile tespit olunur."
14. Aynı mülga Kanun'un yürürlükten kaldırılmış olan 140. maddesi şöyledir:
"A) 8 inci maddede belirtilen hükümleri yerine getirmeyen işverenler,
B) Bu kanunla yükletilen ve yukarıki fikrada belirtilen husus dışında kalan yükümleri Kurumca yapılacak yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde yerine getirmeyen işverenler,
Hakkında 200 liradan 5000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Tekerrür halinde hükmolunacak ağır para cezasi, birinci defasında 1 000 liradan, ikinci defasinda ise 1 500 liradan aşağı olamaz.

İşverenler Kurumun bu yüzden uğrayacağı zararları da umumi hükümlere göre ayrıca öderler.

Prim borçları hakkında, bu maddede yazılı cezalar uygulanmaz."
15. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun “Primlerin ödenmesi" başlıklı 88. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç,diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. Cumhurbaşkani, Kurumun 6183sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerinde vermişolanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş borcunu borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularınıbelirlemeye yetkilidir. 6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapilması durumunda anılan maddenin birinci fikrasına göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılır. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel 

borçlarına mahsubundan sonra Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretle yapilan ödemelerde, reddedilen tutarin Kuruma ve/veya alacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafından müştereken belirlenir.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlüalacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kismen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı Ícra ve Íflas Kanununda yazıl tazminat ve cezalar Kurum hakkında uygulanmaz.

Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulmasıalacakların takip ve tahsilini durdurmaz.'
16. Aynı Kanun'un “Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
17. Aynı Kanun'un “Kurumca verilecek idarî para cezaları" başlıklı 102. maddesinin ilgili kismı şöyledir:
“İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamiş olması halinde, idari para cezası kesinleșir.

İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir.
Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. (Îptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 28/11/2013 tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Karar ile.) (...)

Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezalari, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.

İdarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümleri uygulanır."
18. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 37. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir 

"Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamları, katılım payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci,102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın 

katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada idari yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, işveren sıfatıyla davacı şirket hakkında 506 sayılı mülga Kanun'un yürürlükte olduğu dönemki 79. ve 140. maddeleri uyarınca tahakkuk ettirilen sigorta primi, işsizlik sigortasıprimi, idari para cezası ile gecikme zammından oluşan Kurum alacağının ihtirazi kayıtla ödenmesi sonrası bu alacakların zaman aşımına uğradığı halde hukuka aykirı olarak tahsil edildiğinden bahisle geri ödenmesi isteminden ibarettir.

22. Somut uyuşmazlıkta, davacıdan tahsil edilen Kurum alacaklarının esasına yönelik bir itirazın ya da incelemenin söz konusu olmadığı, ihtirazi kayıtlı tahsil ile birlikte artık tahsil aşamasına geçildiği, dolayısıyla Kurum alacaklarının teorik olarak kesinleştiği ve bu nedenle somut olayda 5510sayılı Kanun'un 102. maddesi hükmünün uygulanmayacaği, aynı Kanun'un 88. maddesi uyarınca Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsiline, zaman aşımına uğradığına ve benzeri hususlara yönelik 6183 sayılı Kanun'un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde işmahkemelerinin, dolayısıyla adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İzmir 12. is Mahkemesinin 03/11/2015 tarihli ve E.2015/421, K.2015/488 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İzmir 12. İşMahkemesinin 03/11/2015 tarihli ve E.2015/421, K.2015/488 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Nilgün
Üye: Doğan
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: TOPAL
Üye: TAŞ
Üye: AĞIRMAN

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/209KARAR NO : 2022/385KARAR TR : 20/06/2022
ÖzET : Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan düzenlemeler nedeniyle, kendisine karşı suç işleyen kişilerin cezalarını çekmeden koşullu salıverilmeleri karşısında uğradığını ileri sürdüğü hak mahrumiyetinin giderilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: F.A.

Davalı: Adalet Bakanlığı
Vekili : Av. Havva KARA AK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, S.A. ile U.A. isimli kişilerin kendisine karşı işledikleri kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu nedeniyle ayrı ayrı üç yıl dört ay hapis cezası aldıklarıni, temyiz edilen kararın 2018 yılında onanmak suretiyle kesinleştiğini, ancak bu şahısların, 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan düzenlemeler sonucunda aldıkları bu cezaları çekmediklerini, bu nedenle şahsına karşı hak mahrumiyeti meydana geldiğini belirterek, hak mahrumiyetinin giderilmesi için 100.000 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Fatsa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/08/2021 tarihli ve E.2021/523, K.2021/438sayılı kararı ile, kamu kurumlarının kanunlar tarafindan kendilerine verilen görev ve yetkileri kullandıkları sırada oluşan zararların niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olduğunu belirterek, somut olayda bu zararların tazmini amaciyla hizmet kusuruna dayalı olarak idari yargı yerinde dava açılması gerektiğini açıklayarak, uyuşmazlığın niteliği itibariyle çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
3. Davaci, aynı istemle idari yargi yerinde dava açmıştir.
B. İdari Yargıda 
4. Ordu 2. İdare Mahkemesi 27/08/2021 tarihli ve E.2021/746, K.2021/604 sayılı kararıile, bahsedilen hapis cezası infaz işleminin, infaz hakimliği ve infaz savcılığı aracılığıyla yerine getirildiğini, hapis cezası kararına istinaden gerçekleştirilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunu ve yargısal işlem mahiyeti taşıdığıni, bu durumda yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulmasının gerektiğini belirterek, tazminat talebine ilişkin davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, davacı tarafindan yapilan istinaf başvurusu üzerine,Samsun Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi 22/10/2021 tarihli ve E.2021/1188,

K.2021/1061 sayılı kararı ile, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar verilmesi gerekirken görevsizlik kararıverilmesinde usul hükümlerine ve hukuka uyarlık görülmediğini belirterek, ilgili kararın kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

5. Ordu 2. Ídare Mahkemesi 24/03/2022 tarihli ve E.2021/1045 sayılı kararı ile, önceki kararda açıklanan hususları tekrar ederek, talebe ilişkin davanın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayıli İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıl kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."
8. 6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'un "Koşullu salıverilme" başlığı altında düzenlenen 107. maddesi şöyledir:
"(1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.

(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılıni, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmişolanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) Ancak, Türk Ceza Kanununun;
a) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (madde 87, fikra iki, bent d) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
c) İşkence suçundan (madde 94 ve 95) ve eziyet suçundan (madde 96) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

d) Cinsel saldırı (madde 102, ikinci fikra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (madde 104,ikinci ve üçüncü fikra hariç) ve cinsel taciz (madde 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
e) Cinsel dokunulmazlığa karşi işlenen suçlardan (madde 102, 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,
f) Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlardan (madde 132, 133, 134, 135, 136,137 ve 138) süreli hapis cezasina mahkûm olanlar,
g) Uyuşturucu veya uyarici madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,
h) Devlet sırlarına karşi suçlar ve casusluk suçlarından (madde 326 ilâ 339) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,
cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat TeşkilatıKanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır.

(6) Koşullu salıverilen hükümlünün tâbi tutulacağı denetim süresi, yukarıdaki fikralara göre infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardir. Ancak süreli hapislerde hakederek tahliye tarihini geçemez.

(7) Hükümlü, denetim süresinde, infaz kurumunda öğrendiği meslek veya sanatı icra etmek üzere, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında, ücret karşılığında çalıştırılabilir.

….
(9) İnfaz hâkimi, denetim süresinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi, kötü alışkanlıklar edinebileceği çevrelerden uzak kalması ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya yanında çalıştığı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışlari,sosyal uyumu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek infaz hâkimine verir. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) İnfaz hâkimi ayrıca, iki yılı geçmemek üzere denetim süresi içinde hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir. Bu karar gereğince denetimli serbestlik müdürlüğürisk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak hükümlüyü;
a) Belirli bir bölgede denetim ve gözetim altında bulundurma,
b) Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme,
c) Belirlenen programlara katilma,
yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi tutar. Denetimli serbestlik müdürlüğühükümlünün risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak yükümlülükleri değiştirebilir.
(10) İnfaz hâkimi, koşullu salıverilen hükümlünün kişiliğini ve topluma uyumdaki başarısını göz önünde bulundurarak; denetim süresinin, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmadan veya herhangi bir yükümlülük belirlemeden geçirilmesine karar verebileceği gibi, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasını veya belirlenen yükümlülükleri denetim süresi içinde kaldırabilir.
(11) (Değişik:14/4/2020-7242/48 md.) Hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafindan hazırlanan gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine verilir. İnfaz hâkimi, bu raporu uygun bulursa hükümlünün koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir; raporu uygun bulmadığı takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.


(12) Koşullu saliverilen hükümlünün, denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtl bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, infaz hâkiminin uyarısına rağmen,uymamakta israr etmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.

(14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katilımlarıyla yapılan 20/06/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Recep KALKAN'ın adli yargının, Daniştay Savcısi Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra;gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, 5275 sayılı Kanun'da yapılan yeni düzenlemeler nedeniyle kendisine karşi suçişleyen kişilerin koşullu saliverilmelerinden dolayı aldikları cezanın çektirilmemesi karşısında hak mahrumiyetine uğradıği ileri sürülerek uğranılan zararın giderilmesi istemiyle açılmıştir.
12. Olayda, davanın, kamu hizmetinin işleyişindeki yetersizlik nedeniyle hizmet kusuru ortaya çıktığı ve bundan dolayı uğranılan zararın davalı idarece tazmini gerektiği ileri sürülerek açıldığının anlaşıldıği, Anayasanın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunun kurala bağlandığı, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığı, bu durumda kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğınin saptanması gerektiği, bu hususların saptanmasinin ise idare hukuku ilkelerine göre yapilabileceğinden, davanın yargisal denetiminin de, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde “idari dava türleri” arasında sayılan “İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları"kapsamında idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ordu 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ordu 2. Ídare Mahkemesince yapılan 24/03/2022 tarihli ve E.2021/1045 sayılıBAŞVURUNUN REDDİNE,
20/06/2022 tarihinde Üyeler Birol SONER ile Nurdane TOPUZ'un KAR$I OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TŞAĞRMAN 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 
KARŞI OY 
5275 sayılı Kanun'da yapılan yeni düzenlemeler nedeniyle kendisine karşı suç işleyen kişilerin koşullu salıverilmelerinden dolayı aldıkları cezanın çektirilmemesi karşısında hak mahrumiyetine uğradığı ileri sürülerek uğranılan zararın giderilmesi istemiyle açılan davada,davacının ileri sürdüğü hususun, 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan "Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.... gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin olduğu, bu konudaki şikâyetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesi gözetildiğinde, bu konulardaki șikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olması karşısında, aynışikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı sonucuna varıldığından sayın çoğunluğun kararına katılmıyoruz. 20/06/2022
Üye Birol SONER 
Üye Nurdane TOPUZ 
Uyusmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2022/245KARAR NO : 2022/415KARAR TR : 16/09/2022
ÖzET : Tarımla uğraşan davacının tarlalarına davalı Birlik tarafindan 2007 yılı yaz döneminde yeterli su verilmemesi nedeniyle ürünün kuruması sonucu uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERÍNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 

Davacı: A.Ç.
Davalı: Gediz Sulama Birliği Vekili : Av. Ayten BURKAN KAPLAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Manisa-Gülbahçe Köyü, 865, 873 ve 883 parsel sayılı taşınmazlarda tarımsal faaliyette bulunduğunu, Nisan/2007'de Gediz Sulama Birliği tarafindan 40 gün su verileceğinin bildirilmesi üzerine, söz konusu taşımazlara misır ektiğini, fakat 18/06/2007-06/07/2007 tarihleri arasında hiç su verilmemesi neticesinde ekili mahsulünün kuruduğunu, bu durumu mahkeme marifetiyle tespit ettirdiğini belirterek, uğradığı zarara karşılık 15.711.67 TL'nin yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle 25/07/2007 tarihinde Gediz Sulama Birliğine karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 17/12/2009 tarih ve E.2007/351, K.2009/416 sayi ile, görevsizlik kararı vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Davalı birlik, 5355 sayılı Mahalli idare birlikleri kanununun değişik 19.maddesi uyarınca kurulan kamu tüzel kişisidir. Başka bir deyimle kamu kurumudur.
Dava, Davalı birliğin yeterli su vermemesine, yani kamu hizmet kusuruna dayalı olarak açılmıştır.

Kamu kurumu tarafindan verilen hizmetlerde, kamu hizmet kusuru nedeniyle ortaya çıkan zararların ödetilmesi talepleri tam yargı davasının konusunu oluşturmaktadır. Bu nedenle davaya bakmaya idari yargı görevlidir..."
3. Davacı bu kez, Gediz Sulama Birliği ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne karşıaynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Manisa Ídare Mahkemesi 25/03/2010 tarih ve E.2010/100, K.2010/401 sayı ile ,davanın kısmen incelenmeksizin reddine, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden kismen merciine tevdiine karar vermiştir.

5. Davacı aynı istemle, Gediz Sulama Birliğine karşı yeniden idari yargı yerinde dava açmistır.

TY 6. Manisa Ídare Mahkemesi 18/03/2011 tarih ve E.2010/947, K.2011/587 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir.
7. Danıştay Onuncu Dairesi 18/06/2018 tarih ve E.2016/11799, K.2018/9092 say1 ile,davanın adli yargı yeri mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden bahisle kararın bozulmasına karar vermiş, kararın düzeltilmesi istemi de ayni Dairece, 21/12/2021 tarih ve E.2018/4340, K.2021/6582sayı ile reddedilmiştir.

8. Manisa 1. İdare Mahkemesi 25/03/2022 tarih ve E.2022/226 sayı ile, adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 04/05/2015 tarih ve E:2015/166,K:2015/272 sayılı kararında; sulama işinin bir kamu hizmeti niteliği taşısa da Sulama Birliğinin bu hizmeti, ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumunda 

olduğu, su kullanım bedelinin hukuksal dayanağının kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayandiği, ödemelerin yapılmaması durumunda Sulama Birliğinin alacağinı 6183 sayıli Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre değil 2004 sayılı İcra iflas Kanunu hükümlerine göre tahsil edeceği, taraflar arasında düzenlenen “Sulama Beyan Sözleşmesinin daha çok tip sözleşme görünümünde olup, hizmetten yararlanan kişinin sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katilıminın söz konusu olduğu, bu durumun idare ile kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmeyeceği, birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğunun işin çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kıldığını, davacı ile davalı Sulama Birliği arasında yapılmış bir sulama beyan sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkan uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümlenmesi gerekeceğinden davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Benzer nitelikte açılan davalarda davalı Gediz Sulama Birliğinin 2007 yılı mahsul döneminde parası peşin ödenen suyun verilmemesi nedeniyle mahsulün kuruyup, zarara uğradığıiddiası ile tazminat istemine adli yargi mahkemelerince verilen görevsizlik kararlarınin temyizen incelemesini yapan Yargitay Onüçüncü Hukuk Dairesi'nin 13/09/2010 tarih ve E:2010/4692,K:2010/11213 sayıl kararı ile 06/10/2010 tarih ve E:2010/4691, K:2010/12728 sayıli kararlarinda özel hukuk hükümlerine tabi, parası önceden ödenen suyun verilmesine ilişkin sözleşme ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkta özel hukuk hükümlerinin uygulanması gerektiği gerekçesi ile bozma kararı verilerek davanın adli yargı yeri mahkemelerinde görülmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Bu durumda, özel hukuk hükümlerine tabi “Sulama Beyan Sözleşmesi”nden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin, adlî yargı olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
9. Anayasa'nın 168. maddesi şöyledir:
"Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranmasıve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir."
10. 18/12/1953 tarihli 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1-23. maddeleri 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 69. maddesi uyarınca ilga edilmiștir.

11. DSi Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri kapsamında çıkarılan, sulama birliklerine ilişkin 08/03/2011 tarih 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun "Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesinde şu hükme yer verilmiştir:
"(1) Bu Kanunun amaci; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımımaksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafindan inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

(2) Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir."
12. 6172 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde şu hükme yer verilmiştir;"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Bakan: DSi'nin bağlı olduğu Bakanı,
b) Bakanlık: DSİ'nin bağlı olduğu Bakanlığı,
c) Birlik: Sulama birliğini,
c) Birlik ana statüsü: Çerçeve ana statüye uygun olarak kurucular kurulu tarafindan hazırlanarak Bakanlıkça onaylanan metni,
d) Çerçeve ana statü: Sulama birliklerinde (...) bütçe, borçlanma, borçların ödenmesine ilişkin esaslar, alacakların tahsili, tarifeler, harcama usulü, yatirım programi, personel istihdami,tasfiye ve benzeri hususların düzenlendiği, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık ile Çevre ve Şehircilik, Maliye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıklarının görüşü alınarak Bakanlık tarafından hazırlanan metni,
e) Devir: DSí tarafindan inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama maksatlı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunun, DSi ve birlik arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca birliklere devredilmesini,
f) DSi: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
g) Görev alanı: DSİ'ce belirlenen ve suyun kullanım maksadına göre, proje alanıiçerisinde kalan sulama alanlarıni,
g) (Mülga: 19/4/2018-7139/46 md.)
h) Katılım payı: Su kullanıcılarının birliğe ilk katılımlarında, (...) birlik ana statüsünde belirlenen şartlar dahilinde, arazinin her bir dekarı için belirlenen ve bir defaya mahsus olmak üzere alinan payi,
i) Ortak tesis: Birlik tarafindan devralinan sulama tesisine hizmet eden fakat devir kapsamı dışında kalan ve DSi'ce işletilen tesisleri,
i) Su kullanıcısı: Görev alanında sulama yapan veya yapacak olan gerçek ya da tüzel kişiyi,
j) (Değișik:19/4/2018-7139/46 md.) Su kullanım hizmet bedeli tarifesi: Su kullanıcılarına suyun ulaştırılması, birliğin tüzel kişilik kazanmasından önce görev alanı içinde açılmış olan yeraltısuyu kuyuları ile yapılanlar da dâhil olmak üzere sulamadan dönen fazla suyun uzaklaştırılmasi birliğin sorumluluğundaki sulama tesisinin mütemmim cüzü olan servis yolları için birlikçe yapılan yönetim, bakim ve onarım, yatirım geri ödeme, finansman, personel, mal ve hizmet alim ve enerji kullanım giderleri gibi her türlü gideri karşılayacak şekilde, sulama birliklerince su kullanım hizmet bedellerinin belirlenmesinde asgari değer olarak alınan ve Bakan tarafindan onaylanan tarifeyi,
k) Tesis: Umumi sulardan faydalanmak üzere geliştirilmiş, sulama maksadıyla inşa edilen su yapılarını veya tesisleri,
1) (Mülga: 19/4/2018-7139/46 md.)
m) Yerleşim birimi: 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa göre belediye teşkilatı ya da 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununa göre köy tüzel kişiliği oluşmuş yerleşim yeri ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununa göre büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde olup belde belediye ve köy tüzel kişiliğini kaybetmesi sonucu mahalleye dönüşen ancak halen tariımsal faaliyetlerini devam ettiren yerleşim yerlerini, ifade eder."
13. 6172 sayılı Kanun'un "Birliğin görev alanı ve çalışma konuları" başlıklı 3.maddesinde şu hükme yer verilmiştir:
"(1) Birliklere devredilen tesislerin hizmet alani, birliklerin görev alanı olup sınırlari,kapsamı ve ismi DSÍ tarafindan belirlenir.

(2) Bir görev alanı içerisinde aynı amaçla birden fazla birlik kurulamaz.
(3) Birlik, devraldığı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu çerçeve ana statüde ve devir sözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür.(4) Birliğin çalışma konuları şunlardır:
a) Görev alanı içerisinde yer alan tesislerin işletme, bakım, onarım, yönetim ve yenileme hizmetlerini usul ve esaslarina uygun olarak yapmak.

b) Katılım payıni, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezaları tahsil etmek.
c) Devraldiği tesislerin yatirim bedellerini geri ödemek.
c) (Değişik:5/3/2022-7381/27 md.) Devraldığı tesisi DSİ'nin onayını almak suretiyle geliştirmek bu tesis ile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptırmak, yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak üzere sulama tesisinin mütemmim cüzü olacak şekilde projeler geliştirmek, enerji tesisleri kurmak ve işletmek veya diğer kurum ve kuruluşlar tarafından geliştirilen,kurulan yenilenebilir enerji tesislerini devralarak işletmek, sulama birliğinin feshi hâlinde tesisleri çalışır hâlde DSİ'ye devretmek.

d) Görev alanı içerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitki desenini Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ilgili birimleri ile işbirliği yaparak planlamak.

e) Görev alanı içerisinde öngörülen üretim hedeflerinin gerçekleşmesine katkıda bulunmak üzere gerekli tedbirleri almak.

f) Sulama ve diğer tarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla işbirliği yaparak araştırma, geliştirme ve eğitim çalışmalarında bulunmak.

g) Amaç ve görevleri ile ilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek.
ğ) Ortak tesisler için DSÍ'ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarından kendi payına düşen miktarı ödemek.

h) (Ek:5/3/2022-7381/27 md.) Görev sahası dâhilinde, işlenmeyen ve tarım yapılmayan gerçek ve tüzel kişilere ait tarım arazilerini DSi'ce düzenlenecek usul ve esaslar dâhilinde,kiralayarak tarımsal üretim yapmak veya yaptırmak."
şöyledir:
14. 6172 sayılı Kanun'un "Denetim ve birlik mallarının durumu" başlıklı 18. maddesi 
"(Değișik: 19/4/2018-7139/49 md.)
(1) Birliklerin denetimi DSi veya Bakanlık tarafindan yapılır. Birlikler mali yönden yılda bir defa ayrica Maliye Bakanliğının denetimine tabidir. Bu denetimler sonucunda düzenlenecek raporların bir örneği, gerekli işlemlerin yapılması için Bakanlığa gönderilir.
(2) Denetim sonucunda birliğin zarara uğratıldığının tespit edilmesi halinde 10/12/2003tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi hükümleri uygulanır.

(3) Birlikler, Sayıştay tarafindan doğrudan denetlenebilir.
(4) Birliğin devraldığı sulama tesisi ve bütünleyici parçaları Devlet malı olup, bunlara zarar verenler hakkında 5237 sayılı Kanunun kamu malına zarar verme ile ilgili ceza hükümleri tatbik olunur."
15. 6172 sayılı Kanun'un "Birlik tüzel kişiliğinin sona ermesi" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 19/4/2018-7139/50 md.)
(1) (Íptal: Anayasa Mahkemesi'nin 16/7/2020 tarihli ve E.: 2018/104, K.: 2020/39sayılı Kararı ile.)

(2) Birliğin tasfiyesi DSİ tarafindan yürütülür. Tasfiyenin usul ve esasları çerçeve ana statü ile düzenlenir.

(3) Tüzel kişiliği sona erdirilen sulama birlikleri tarafindan işletilen sulama tesisleri hakkında 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uygulanır."
16. 6172 sayılı Kanun'un, 19/04/2018 tarihli, 7139 sayılı Kanun'un 53. maddesi ile ilga edilmeden önceki 13. maddesinin (2) numaralı fikrası şöyledir:
"(2) Birlikler 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre alacaklarının tahsili yoluna başvurur."
17. 6172 sayılı Kanun'un, 19/04/2018 tarihli, 7139 sayılı Kanun'un 53. maddesi ile ilga edilmeden önceki "Birlik üyesi olmayan su kullanıcılarının durumu" başlıklı 19. maddesi şöyledir:

"(1) Birliğin görev alanında bulunan tesisten istifade eden su kullanıcılari, birlik üyesi olmasalar dahi, bu Kanunda ve birlik ana statüsünde öngörülen esaslar çerçevesinde, sulama işletme faaliyetlerine ilişkin olarak alınan kararlara diğer birlik üyeleri gibi uymaya ve yükümlülüklerini zamaninda yerine getirmeye mecburdur. Uye olmayan su kullanıcilarınin sulamadan faydalanmayla ilgili hakları kısıtlanamaz. Ancak, mali mükellefiyetleri birlik meclisi kararı ile iki katına kadar artırılabilir."
18. 19/04/2018 tarihli, 7139 sayılı Kanun'un 51. maddesi ile 6172 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1. madde şöyledir:
"(1) Birlik görev alanında yer alan her su kullanıcısı gerçek ve tüzel kişi sulama tesisinden faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorundadır.

(2) İlk üyelik kaydı sırasında bir defaya mahsus olmak üzere (...) katılım payı tahsil edilir.

(3) Birlik üyeleri birlik tarafindan tahakkuk ettirilen su kullanım hizmet bedelini ve borçlarını düzenli olarak ödemek, birlik tarafindan su yetersizliğine bağlı olarak yapılan ekim planlamasına uymak, sulama planlaması ve su dağıtim ve münavebe programlarına katılmak, arazisi üzerinde yer alan sulama tesisini korumak, kişisel kusurlarından dolayı meydana gelen zararlarıgidermek, aksi takdirde bu zararları gidermek için birliğin yapacağı her türlü harcamayı birliğe ödemek, birliğin sorumluluğunda olan tesisler ile kullanılan her türlü ekipmana zarar vermemek,zarar verilmesi durumunda bu zararı tazmin etmek, birliğin sorumluluğunda olan tesisler üzerinde yapılan işletme, bakım ve onarım çalıişmaları için arazisine girilmesine izin vermek ve sulama tesisinden faydalanma sözleşmesini imzalamak zorundadır.

(4) Su kullanıcısı olma vasfinı kaybedenlerin üyelikleri resen sonlandırılır.
(5) Birlikler gelirlerini, birlik ana statüsünde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tahsil eder. Birlikler vadesinde ödenmeyen alacaklarını genel hükümlere göre tahsil eder.
(6) Birlik görev alanı dışında kalan su kullanıcılarından, suladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmet bedelinin iki katı ücret alınır.(..)"
19. 6172 sayılı Kanun'un "Mevcut birlikler" başlıklı Geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununa göre kurulmuş olan sulama birlikleri onsekiz ay içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirmek zorundadır. Aksi takdirde bu birliklerin tüzel kişiliği kendiliğinden sona erer ve bu birlikler valinin görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında; defterdarlık, tarım il müdürlüğüDSİ bölge müdürlüğü ve il mahalli idareler müdürlüğü yetkililerinden oluşan tasfiye komisyonu tarafindan en geç iki ay içinde tasfiye edilir. Birliğin tüm hak, alacak, borç ve 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olmayan personeli ile birliğe ait taşınır ve taşınmazlar bu Kanuna istinaden kurulan yeni birliğe devrolunur.

(2) Kurulmuş olan sulama birliklerinde 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan personel, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilecek ihtiyaca göre kadroları ile mükteseplerine uygun olarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredilir.

(3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan birliklerde sözleşmeli personel statüsünde çaliışanlar, mevcut statüleri ile istihdam edilmeye devam olunur. Birlikler,Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mevcut statüleri devam edenler dışında yeni sözleşmeli personel istihdam edemezler.

(4) Bakanlık DSİ'nin teklifi üzerine birliklerin, bu maddeye göre yeniden kurulmalarısırasında görev alanlarında değişiklik yapmaya yetkilidir.'
20. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Kanunun şümulü" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafi, vergi cezasi, para cezası gibi asli, gecikme zammi, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve 

amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur."
21. 26/07/2018 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylandıği anlaşılan Sulama Birliği Çerçeve Ana Statüsünün;
i. "Birlik Üyeliği" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Birlik görev alanı içerisinde tapuda kayıtlı arazi sahibi olmak veya arazi kiralamak suretiyle tarimsal üretimde bulunan her su kullanıcisi gerçek ve tüzel kişi, tesisten faydalanabilmek için o birliğe üye olmak zorundadır.

(2) Aynı arazi üzerinde miras ortaklığı, paylı mülkiyet vb. sebeplerle birden fazla malikin bulunması halinde su kullanıcısı gerçek ya da tüzel kişilerin birliğe üyeliğinde diğer ortak ve/veya pay sahiplerinin muvafakatı istenir."
ii. "Birlik Hizmetlerinden Faydalanma" başlıklı 30. maddesi şöyledir;
"(1) Birlik hizmetlerinden faydalanmak isteyen görev alanı içindeki su kullanıcılarının Sulama Tesisinden Faydalanma Sözleşmesini imzalamaları ve birliğe üye olmaları zorunludur.
(2) Birlik görev alanı dışındaki (șebeke dışi) su kullanıcıları ise bu statünün 6'nci maddesindeki şartların sağlanması durumunda yıllık su kullanım sözleşmesi imzalayarak birlik hizmetlerinden faydalanabilirler. Bu durumdaki su kullanıcıları birlik üyesi olmasalar dahi, sulama işletme faaliyetlerine ilişkin olarak birlik başkanlığı tarafindan alınan kararlara diğer birlik üyeleri gibi uymaya ve yükümlülüklerini zamanında yerine getirmek zorundadır.
(3) Birlik görev alanı dışında kalan su kullanıcılarından, suladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmet bedelinin iki katı ücret alınır."
B. Yargı Kararları
22. Anayasa Mahkemesi 18/02/1985 tarihli ve E.1984/9, K.1985/4 sayılı kararinda,karayollarından, köprülerden alınan geçiş parasi, su, elektrik, havagazi, demiryollari, hava yollari,kimi hastane ücretleri gibi, ekonomik koşullara göre oluşturulan ve tesislerin bakımını, idamesini ve yeni yatırımlar yapılmasını sağlamak için yapılan ödemeleri, belirli kamu hizmetleri karşılığında kişilerden alınan, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerden ayrı kabul etmiştir 
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
23. Uyuşmazlıik Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Kanun'un 19. maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
24. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
25. Dava, tarımla uğraşan davacının tarlalarına davalı Birlik tarafindan 2007 yılı yaz döneminde yeterli su verilmemesi nedeniyle ürünün kuruması sonucu uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.


26. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, davalı konumunda bulunan Sulama Birliğinin, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla kamu tüzel kişiliğini haiz, kanunla kurulmuş bir kamu kuruluşu olduğu anlaşılmaktadır.

27. Bununla birlikte, bu kuruluşun kişilere sağladığı hizmete ilişkin işlemlerinin yargısal denetimini yapacak yargı düzenini belirleyebilmek için, işlemin özel hukuk ilişkilerinden mi yoksa kamusal yetkilerin kullanılmasından mı doğduğunun irdelenmesi gerekmektedir.
28. Sulama işi, bir kamu hizmeti niteliğini taşımakta ise de; Sulama Birliği bu hizmeti,ilgili yasaların belirlediği ilkeler ve özel hukuk kurallarına göre yürütmek durumundadır. Su kullanım bedelinin hukuksal dayanağı, kamu gücüne değil iki taraf arasında yapılan sözleşmeye dayanmakta olup taraflar arasındaki sözleşmeden doğan alacakların tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun'un ilgili hükümleri uygulanmamaktadır.
29. Taraflar arasında düzenlenen "Sulama Beyan Sözleşmesi", daha çok tip sözleşme görünümündedir. Hizmetten yararlanan kişinin, sözleşmeyi idareyle birlikte düzenlemesi yerine katılımı söz konusudur. Ancak bu durum, idare ile kişi arasında kurulan özel hukuk ilişkisini kamu hukuku ilişkisine dönüştürmez. Çünkü birçok durumda hizmetin tekel niteliği ve çok kişiye götürülme zorunluluğu, işin, çoğunlukla tip sözleşmeler yoluyla ve kişilerin katılımı ile gerçekleşebilmesini olanaklı kılmaktadır.

30. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının verilecek su karşilığında önceden Birliğe para yatırdıği, Birlik tarafindan davacıya sulama fişleri verildiği, sulama saatlerinin tespit edildiği anlaşılmaktadır.

31. Buna göre uyuşmazlığın, parası önceden ödenen suyun verilmesine yönelik sözleşme ilişkisinden kaynaklandığını kabul etmek gerekmektedir.

32. Tüm bu açıklamalara göre, önümüzdeki dosyada, ekili arazilerindeki bitkilerine,davalı sulama birliği tarafindan gerekli suyun verilmediğinden bahisle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.
33. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 1. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/12/2009 tarihli ve E.2007/351, K.2009/416 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/12/2009 tarihli ve E.2007/351, K.2009/416 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Birol
Üye: Nilgün
Üye: Doğan

Başkan: TOPAL
Üye: SONER
Üye: TAŞ
Üye: AĞIAN

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Nurdane TOPUZ
Üye: Ahmet ARSLAN
Üye: Mahmut

Üye: BALLI

Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2022/246KARAR NO : 2022/460KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : İdari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : Ö.Ü.
Vekili : Av. Tolga ÇETİNKAYA Davalı: Ankara Vergi Dairesi BaşkanlığıVekili : Av. Damla TAV 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili adına düzenlenen karayolları geçiş ücreti ve karayolları idari para cezası içerikli toplam 253,75 TL tutarındaki, 2020030266EAp0000005 ana takip no.lu,02/03/2020 düzenleme tarihli ödeme emrinin 30 ve 31 sira numaralı satırlarında yer alan 9302 ve 9155 vergi kodlarına sahip ödeme emirlerinin, hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 23. Ídare Mahkemesi 09/04/2021 tarih ve E.2021/585, K.2021/664 say1 ile,davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine kesin olmak üzere karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".….6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30.maddesinde; genel müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığıkarayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafindan, o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücretinin on katı tutarında İdarî para cezası verilmesi öngörülmüş; ancak ne 6001 sayılı Kanun'da ne de bașka bir kanunda, 6001sayılı Kanun uyarınca verilecek idari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolunun İdarî yargıolduğuna ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.

Bu durumda; Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30.maddesine istinaden verilen Ídarî para cezası ve geçiş ücretlerine karşi, 5326 sayılı Kanun'un 3/(1)-a maddesi uyarınca aynı Kanun'un 27/(1) maddesinde öngörülen başvuru yolu geçerli olduğundan ve bakılan davanın çözümlenmesinde Sulh Ceza Mahkemesi görevli bulunduğundan, bakılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargi yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliği 03/01/2022 tarih ve D.İş. 2021/1743 sayı ile,yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle görevsizlik kararı vermiş, itiraz edilmesi üzerine Ankara Batı

1. Sulh Ceza Hakimliği 27/01/2022 tarih ve D.İş. 2022/1037 sayı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...iş bu davada görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu Uyuşmazlık Mahkemesinin 2014/789E., 2014/952K. Sayılı Kararında kamu alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğuna hükmetmiştir. Yine Uyuşmazlık Mahkemesinin 2015/146 E. ve 2015/179 K. Sayılı kararında benzer şekilde karar verilmiştir. Bahsedilen nedenlerle mahkememizin görevsiz olduğu anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından başvurunun 5326 S.Y 28. maddesi gereğince GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,karar kesinleştiğinde dosyanın Ankara Nöbetçi İdari Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,"
5. Dosya Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğince 24/02/2022 tarihli üst yazıyla Ankara Nöbetçi Ídare Mahkemesine gönderilmiş, Ankara 23. İdare Mahkemesi 23/03/2022 tarihli yazıyla,tarafların talebi doğrultusunda dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesi gerektiğinden bahisle dosyayı iade etmiştir.

6. Kahramankazan Sulh Ceza Hakimliğince 01/04/2022 tarihli üst yazıyla, uyuşmazlık konusunda karar verilmesi istemiyle dosya Mahkememize gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un "Geçişücretini ödememe ve güvenliğin ihlali" başlıklı 30. maddesinin 1. ve 3. fikraları şöyledir:
"(1) Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığıkarayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafindan, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir. (Ek cümleler: 1/7/2022-7417/53 md.) Bu maddenin yedinci fikrasına tabi olmak üzere, ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde, idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın, geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi halinde idari para cezası bir kat verilmiş sayılır ve bu ceza için ayrica tebligat yapilmaz. Bu takdirde idari para cezasindan 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılıi Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fikrasında yer alan indirim hükmü uygulanmaz.
(3) Bu maddenin birinci fikrasında belirtilen idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fikrasında yer alan idarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafindan takip ve tahsil edilir.Vergi daireleri tarafindan tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır."
8. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır."
9. Aynı Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."

10. Aynı Kanun'un "İdarî para cezası" başlıklı 17. maddesinin 4. fikrası şöyledir:
"(4) (Değişik: 6/12/2006-5560/32 md.) Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarîpara cezalarına ilişkin kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairelerine gönderilir. Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafindan verilen idarî para cezalari, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafindan tahsil olunur.Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafindan verilen ve Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyen idarî para cezalari, ilgili kanunlarında özel hüküm bulunmadığı takdirde genel hükümlere göre tahsil olunur."
11. Aynı Kanun'un “Başvuru yolu” başhıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir."
12. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un "Ödeme emri"başlıklı55. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur."
13. Aynı Kanun'un "Ödeme emrine itiraz" başlıklı 58. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahis, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtirazın şekli,incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur."
14. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "İdare Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 24/2/1988 - 3410/1 md.) Ídare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki:
a) iptal davalarıni,
b) Tam yargı davalarını,
c) (Değişik : 8/6/2000 - 4577/2 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklardan hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları,
d) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler.
2. Özel Kanunlarda Danıştay'ın görevli olduğu belirtilen ve İdari Yargılama UsulüKanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğu davaları çözümler."
15. Aynı Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 24/2/1988 - 3410/2 md.)
Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davalari,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere, taraflari,konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılmasıgerekmektedir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

18. 2247 sayıli Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargi mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargi merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

19. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma istencini davanın taraflarına bırakmışiken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

20. Olayda, adli yargı yerinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca taraflardan birinin istemi üzerine veya 19. maddesi uyarınca dosyayı kapatmadan görev uyuşmazlığının çözümüamacıyla başvuru yoluna gitmediği, kararın kesinleşmesinden sonra, dosyayı bir üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderdiği görülmüştür.

21. Adli yargıda izlenen yol, yukarıda değinilen 2247 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır.

22. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de,Sulh Ceza Hakimliğince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluşamacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 

23. Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçÎ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, 6001 sayılı Kanun uyarınca karayolları geçiş ücreti ile idari para cezasıalacağının tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılmıştır.
25. İncelenen uyuşmazlıkta, davacının bir dönem kanuni temsilciliğini yaptığı Tunca Atık Yağ Geri Dön. Kim. Pet. Ürün. Nak. San. Tic. Ltd. Ști.'ne ait aracın Karayolları Genel Müdürlüğüişletmesindeki otoyollar ile erişime kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretini ödemeden geçiş yapması üzerine, 6001 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca toplamda 253,75 TL karayolları geçiş ücreti ve karayolları idari para cezasının otomatik tahakkuk ettirildiği, vadesinde ödenmemesi üzerine davalı idarece 2020030266EAp0000005 ana takip dosya sayılı ödeme emrinin,30 ve 31 sira numaralı satirlarında yer alan 9302 ve 9155 vergi kodlarina sahip ödeme emrinin düzenlendiği, anılan ödeme emirlerinin iptali istemiyle de bakılan davaların açıldığı anlaşılmıştır.
26. 6183 sayılı Kanun'daki hükümlere göre, tahsil dairesince tek yanlı olarak düzenlenen ve ödemede bulunulmaması halinde cebren tahsili gereken kamu alacağına ilişkin ödeme emrinin idari nitelikte bir işlem olduğu kuşkusuzdur.

27. Belirtilen durum karşısında, Anayasa'nın 125. maddesinde yer alan “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." kuralı uyarınca, bir idari işlem olan ödeme emrine karşı açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-a. maddesinde sayılan, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayımenfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davası kapsamında görüm ve çözümünde idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.

28. Öte yandan, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu Ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5. ve 6. maddelerindeki belirlemeler doğrultusunda, uyuşmazlık konusu ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davaya idari yargıyerlerinden hangisinin bakacağı hususu, idari yargı düzeni içinde çözümlenmesi gereken bir sorundur.

29. Somut uyuşmazlık, idari para cezasına itiraz olmayıp, idari para cezasının tahsili aşamasında ortaya çıkan bir uyuşmazlıktır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, kamu alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli olduğundan, Kahramankazan Sulh Ceza Hâkimliğinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 23.Ídare Mahkemesinin 09/04/2021 tarihli ve E.2021/585, K.2021/664 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kahramankazan Sulh Ceza Hâkimliğinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 23. Ídare Mahkemesinin 09/04/2021 tarihli ve E.2021/585, K.2021/664 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer TOPAL 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/247KARAR NO : 2022/473KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : Davacıların ekili taşınmazlarının HES projesi kapsamında yapılan baraj nedeniyle su altında kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : C.G., N.G.
Vekili : Av. Türkan Gülistan TEKİN GÖGER Davalı: Devlet Su İşleri Genel MüdürlüğüVekili : Av. Rojin YILDIZ BOZKURT 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin Diyarbakır ili, Bismil İlçesi Aşağısalat Köyü'nde bulunan 120 ada 4, 9 ve 15, 122 ada 10 ve 16 parsel ile 123 ada 7 parsel sayılı taşınmazlarda misir ve pamuk bitkisi ektiğini, taşınmazların davalı idare tarafindan yapılan Ilısu HES Projesi kapsamında yapılan baraj nedeniyle tamamen göl alanı içinde kaldığını, ekilen ürünlerin sular altında kaldığını ve zarar gördüğünü, bu hususta Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla zarar ziyan tespiti yapıldığını,Bismil Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğünün tutmuş olduğu 10/06/2020 tarihli tutanak ile de ürün zararının %100 olduğunun tespit edildiğini, ayrıca davacı ve müştereklerin ekmiş oldukları araziyi kurtarmak adına taşınmazlarına 2600 metre uzunluğunda, 6 metre yüksekliğinde, 4 metre genişliğinde set çektiğini, ancak çekmiş oldukları bu setin de sular altinda kaldığından bahisle;ekilen ürünler nedeniyle uğranılan zarara karşılık 10.000 TL, çekilen setin sular altında kaldığından bahisle uğranılan zarara karşılık 1.000 TL ve trafo ve tesisatların yerinden sökülmesi ve mevcut bulunduğu yere taşınması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 3.500 TL'nin, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 

2. Bismil 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/12/2021 tarih ve E.2020/25, K.2021/268 say1ile, davanın HMK 114/1-b ve 115/2. maddeleri gereğince dava şarti yokluğundan usulden reddine,Mahkemelerinin görevsizliğine, davaya bakmaya Diyarbakır İdare Mahkemelerinin görevli olduğuna, taraflardan birinin kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde başvurarak talepte bulunmasıhalinde dosyanin görevli Diyarbakir Idare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmayarak kesinleşmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Olayda, davanın konusunun, davacıya ait taşınmazlarda meydana gelen zararın tazminine ilişkin bulunduğu anlaşılmış olup, Mahkememizce yapılan keşfe ilişkin tanzim edilen bilirkişi raporlarında; su seviyesinin yükseldiği, ekili olan mısır ve pamuk bitkilerinin suların yükselmesi ile sular altında kaldıği, su seviyesinin 2020 üretim sezonunda yükseldiği, dava konusu taşınmazların Ilısu Barajı ve Hes Rezervuar alanının içinde kalmış olduğu ve taşınmazların su altinda kalması sonucu oluşan zarar miktarının tespit edildiği ancak taşınmazlara davalı idare tarafindan fiilen el atıldığına ilişkin bir ibareye yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda davacının iddiaları ve dosyada bulunan bilirkişi raporları dikkate alınarak, davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü siradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir. Baraj yapımı idarenin plan ve proje kapsamında yürüttüğü bir faaliyeti olup davacı tarafindan idarenin haksız bir fiiline dayanılmadığından, istemin idarenin hizmet kusuruna dayandığı anlaşılmaktadır. (08.06.2020 tarih Yargıtay 4. Hukuk 2018/1885E; 2020/1658K sayıli ilami)

İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, suyollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargi davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarinın ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır."
3. Davacılar vekilinin yazılı talebi üzerine dosya Diyarbakır İdare Mahkemesine gönderilmiş ve bu şekilde dosyanın esas kaydı yapılmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi 12/04/2022 tarih ve E.2022/596 sayı ile, haksız fiilden doğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapılmasına, Uyuşmazlik Mahkemesinden karar gelinceye kadar dava hakkında karar verilmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Uyuşmazlıkta, davacıların maliki olduğu, Diyarbakır İli, Bismil İlçesi, Aşağısalat Mahallesi, 120 ada, 4-9-16 parsel sayılı taşınmazlar, 122 ada, 10-16 parsel sayılı taşınmazlar ve 123ada 7 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak Ilisu Barajı ve Hes Rezervuar Inşaatı nedeniyle davalıidarece kamulaştırma kararı alındıği, Bismil 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2018/978 sayılıdosyası ile Bismil 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2018/354, 2018/384, 2018/454 sayılıdosyalarında bedel tespiti ve tescil davası açıldıği, anılan davaların derdest olduğu görülmektedir.
Bilindiği üzere, kamulaștırma kararı almadan ve kamulaștırma işlemlerini tamamlamadan taşınmaza el koyan idare, haksız işgalci konumundadır. Davalı idare tarafindan açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil istekli davanın karar tarihine kadar davalının taşinmaza el atması haksız fiil niteliğindedir. Dava konusu olayda da, davacıların maliki olduğu, Diyarbakır İli, Bismil İlçesi,

Așağisalat Mahallesi, 120 ada, 4-9-16 parsel sayılı tașınmazlar, 122 ada, 10-16 parsel sayılıtaşınmazlar ve 123 ada 7 parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak yürütülmekte olan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil istekli davaların derdest olduğu, davacının tazminat talebinin konusunun,anılan taşınmazların Ilısu Barajı ve Hes Rezervuar Inşaatı nedeniyle sualtında kalması suretiyle meydana gelen zararlarının tazmini olduğu, bu haliyle davanın haksız filden doğan bir tazminat davası sayılacağı kuşkusuzdur.

Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin ayni bir hakka müdahalesinin hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup, açılan dava ile bir idari tasarrufun iptalinin ya da böyle bir tasarruf nedeniyle uğranılan zararın tazmininin istenilmemişbulunması karşısında, haksız fiilden doğan zararların tazmini davasının, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b)bendinde, tam yargı davaları, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

7. İdari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin, 2577 sayılı Kanun'un 12. ve 13. maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri,anılan Kanun hükümlerinin gereğidir.

B. Yargı Kararları
8. Yargitay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:
“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya bõyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davasısayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 

9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; dosyanın, 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca incelenmesinden:
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1.maddesi şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir." ve 27. maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazhıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder"
şöyledir:
11. Öte yandan; 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fikrası
TY "(Değișik: 10/6/1994-4001/2 md.), İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır"
12. Aynı Kanun'un 9. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 5/4/1990-3622/2 md.) Çözümlenmesi Danıştay'ın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli (...) yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir."
13. Hukuk uyuşmazlıklarında, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi, ancak ayni yargi düzeni içinde yer alan mahkemeler arasında olanaklı olup; bu hususa ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15.maddesinin 1. fikrası (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “görev" kurallari, aynı yargı düzeni içindeki mahkemelerin işbölümü esasına ilişkin düzenlemelerdir. Oysa yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda, görevli olduğundan bahisle farklı bir yargı düzeninde yer alan mahkemeye dava dosyasınin gönderilebilmesine olanak taniyan bir düzenleme bulunmamaktadir.

14. Göreve ilişkin kararın, işbölümü esasına göre veya yargı yolu bakımından verilmişolması farklı sonuçlar doğurmaktadır. Şöyle ki; işbölümü esasına göre verilen görevsizlik kararısonucu dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi durumunda, dava başvuru tarihi itibariyle görevli mahkemede açılmış sayılmaktadır. Yargı yolunu değiştiren görevsizlik kararı verilmesi durumunda ise, görevli olduğu işaret edilen yargı yerine, bu yargı yerinin uyguladığı usul kurallarına uygun olarak yeniden dava açılması zorunlu bulunmaktadır.

15. Olay kısmında belirtildiği üzere, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında taraflardan birinin başvurarak talepte bulunması halinde dosyanın görevli Diyarbakır İdare Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiş, davacılar vekilinin yazılı talebi üzerine dosya Diyarbakır İdare Mahkemesine gönderilmiş ve bu yargı yerince, kendisine gelen adli yargı yerine ait dava dosyası üzerinde inceleme yapilarak, -sonuç itibariyle- 2247 sayıli Kanun'un 19. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiş olup, yukarıda yapılan açıklamalara göre, 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 9. maddelerinde öngörülen şekilde usulüne uygun olarak idari yargıyerine açılmış bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.

16. Durum böyle olmakla birlikte, kamu düzenine ilişkin bulunan usul eksikliğinin tespiti ve düzeltilebilmesi Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkisi dışında kaldığından, Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının varlığı kabul edilerek çözüme kavuşturulması, dava ekonomisine ve Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına da uygun düşecektir.

17. Diğer taraftan; Avrupa Insan Hakları Mahkemesi Ikinci Dairesinin 14/10/2008 tarihli MesutoğluTürkiye kararında Başvuru No:36533/04, Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9.

maddesinin uygulamasının çok katı biçimde ve aşırı şekilci gerçekleşmesi nedeniyle, başvuranların mahkemeye erişim haklarının ve dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/1 nci maddesinin ihlal edildiği sonucuna varıldığı hususu da gözetildiğinde, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amaciyla, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre yapılan başvurunun esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davacıların ekili taşınmazlarının HES projesi kapsamında yapılan baraj nedeniyle su altında kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
20. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

21. Olayda, HES projesi kapsamında yapılan baraj nedeniyle davacıların taşınmazlarına ektiği ürünlerin sular altında kaldığı belirtilerek, oluşan zararların tazmininin istenildiği, adli yargıyerinde yapılan keşif ve sonrasında düzenlenen bilirkişi raporlarında, dava konusu taşınmazların Ilısu Baraji ve Hes Rezervuar alanının içinde kalmış olduğu, 2020 yılı üretim sezonunda su seviyesinin yükseldiği, ekili olan misır ve pamuk bitkilerinin suların yükselmesi ile sular altında kaldığı, taşınmazlara davalı idare tarafindan fiilen el atıldığına ilişkin bir ibareye yer verilmediği anlaşilmiştır.

22. Taşınmaz ile ilgili kamulaştırma kararı alınmış olmakla birlikte sürecin henüz tamamlanmadıği, bu aşamada kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya konulan plan ve proje kapsamında taşınmazlara ekili ürünlere zarar verildiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple açılan tam yargıdavasında, idarenin eylem veya işlemlerinin hukuka uygunluğunun denetimi yapılıp idari faaliyet karşısında ilgililerin durumu belirlenerek idarenin tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığına karar verilmelidir. İdarenin tazmin sorumluluğu olup olmadığı saptanırken, öncelikle olayda idarenin hizmet kusuru olup olmadıği hususunun hizmet kusurunun bulunmaması halinde ise kusursuz sorumluluk ilkesinin olayda uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekmekte olup, bu nedenle uyuşmazlıik idari yargı yerince çözümlenmelidir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin 12/04/2022 tarihli ve E.2022/596 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin 12/04/2022 tarihli ve E.2022/596 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE.


C. 31/10/2022 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR ve Muharrem ÜRGÜP'ün KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacıların ekili taşınmazlarının kamulaştırılma işlemleri bitmeden HES projesi kapsamında su altında bırakılarak zarara uğratıldığı iddiası ve tazminat istemiyle açılmıştır.İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacıların maliki olduğu taşınmazlar üzerinde ekili bulunan ürünlerin, Ilısu Hes Projesi kapsamında yapılan baraj nedeniyle sular altında kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle görev uyuşmazlığına konu davaların açıldığı, aynı taşınmaz ile ilgili olarak Ilısu Barajı ve Hes Rezervuar İnşaatı nedeniyle davalı idarece kamulaştırma kararı alındıği, Asliye Hukuk Mahkemelerinde bedel tespiti ve tescil davaları açıldıği, davaların derdest olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, görev uyuşmazlığına konu davanın; idarece HES göl alanı içinde kalan taşinmazların kamulaştırılmasına karar verildiği halde halen bedel tespiti ve tescil davası devam ederken taşınmazlara filen el atıldığı iddiası ve tazminat istemiyle açıldığının kabulü gerekmekte olup, bu kapsamda uyuşmazlığın mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk görüşüne katilmiyoruz. 31/10/2022

Üye Üye Üye Doğan AĞIRMAN Eyüp SARICALAR Muharrem ÜRGÜP 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/249KARAR NO : 2022/475KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davacının taşınmazlarının su altında kaldığından bahisle uğranılan zarara karşılık tazminat istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : T.i.
Vekili : Av. Selmi ÇELİK Davalı: Devlet Su İşleri Genel MüdürlüğüVekili : Av. Mehmet ÇEKİL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Muş İli, Bulanık İlçesi, Yeni Mahallede kâin 163/36, 45,169/24, 171/12, 178/26 ve 184/52 ada/parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu; tarla niteliğindeki bu taşınmazların Șor Göl alanı içinde kaldığını, su taşkınına uğradığını ve taşınmazların tamamının kullanılmaz hale geldiğini, DSİ'nin "yerüstü ve yeraltı sularının tek ve çok amaçlıkullanımı, toprak erozyonunun ve taşkın zararlarının önlenmesi" ile yükümlü kılındığını oysa DSİtarafindan yapılan barajda su taşkınını önlemesi gerekirken, bu önlemi almadığıni, davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğinden müvekkilinin uzun zamandan beri taşınmazlarından faydalanamadığını ifade ederek, dava konusu taşınmazlara kamulaştırmasız el atmadan doğan tazminat ve ecrimisil bedeli olarak, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 10.000 TL'nin dava tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bulanık Asliye Hukuk Mahkemesi 15/01/2016 tarih ve E.2014/93, K.2016/34 sayı ile,davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargi yolunun caiz olmamasi" nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5.Hukuk Dairesi 10/04/2019 tarih ve E.2017/32020, K.2019/6959 say1 ile hükmü onamış ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Tarafların iddia ve savunmalari, dosyadaki kanit ve belgeler özellikle mahkememizce yapılan keşiften dava konusu taşımazların 135 uluslararası öneme sahip sulak alanlardan biri olan Muş Ovası Sulak Alanları kapsamında kalan Şor Gölü alanında kaldıklari, bölgenin Doğa Kuruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafindan koruma altına alındığı, dava dilekçesine ekli ilgili kurumdan alınan müzekkere cevabından ve keşif tutanağındaki mahkeme gözleminden de anlaşılacağı üzere, söz konusu alanın sazlıklarla kaplı olduğu, 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında sulak alanların kurutulması ve doldurulmasının yasak olduğu, ayrıca taşınmazlara davalı idarece fiilen el atılmadıği, bu anlama gelecek nitelikte davali idare tarafindan dava konusu taşınmazlarda herhangi bir tesis ve işlemin yapılmamış olduğu anlaşılmıştır.

11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı yasanın 21. maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6. maddesinde yapılan değişiklik ile; “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kuramlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasiyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari 

başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri karara bağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tüm davalara uygulanır." hükmü getirilmiştir.
Öte yandan Anayasa Mahkemesi'nin 25.09.2013 gün 2013/93 Esas, 2013/101 Karar sayılı ilamında da; “Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazın zilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin,ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısitlamalara maruz kaldıği, bu nedenle imar kisıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarının idari yargıda açılabileceği" kabul edilmiştir. (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 28.10.201 3tarih ve 2013/13796/17749 E.K. Sayılı ilami)

Yukarda yapılan açıklamalar doğrultusunda dava konusu taşınmazlara davalı idare tarafindan fiilen el atılmadıği, ilgili kanunların uygulanmasından kaynaklanan tasarruf kisıtlamalarından kaynaklanan veya davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararlara ilişkin tazminat davalarının idari yargıda görülmesi gerektiğinden, mahkememizce yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacı vekili bu defa, müvekkilinin maliki olduğu taşınmazların, idarenin kusuru nedeniyle sular altında kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen 471.767,32 TL zararın Bulanık Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. Van 4. İdare Mahkemesi 09/03/2022 tarih ve E.2021/1944 sayı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar bakilan davanın incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".…mülkiyet hakkının kısitlandığından bahisle idari yargı yerlerinde tam yargı davasıaçılabilmesi için, mülkiyet hakkına konu taşınmazdaki kısıtlama nedeniyle ortaya çıkan zarar sonuçya da sonuçlarının genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen kamulaştırma programlarının zamanında yapılmamasından ve imar uygulamalarından; başka anlatimla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği yapılması gereken kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklaması gerektiği, idarenin eylemi nedeniyle taşınmazdaki kısıtlamanın fiilen ortaya çıkması, malikin taşınmaz üzerindeki fiziki kısıtlama nedeniyle mülkiyet hakkını ona tanınan yetkiler kapsamında kullanamaması durumunda ise bu nedenle doğan uyuşmazlığın adli yargıyerlerinin görevine girdiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; Muş ili, Bulanık Ilçesi, Yeni Mahalle'de bulunan ve tapunun 163/36, 163/45, 169/24, 171/12, 178/26, 184/52 ada/parsel numaralarinda, kayitli davacinin maliki olduğu taşınmazların idarenin kusuru nedeniyle sular altında kaldığından bahisle uğranıldığıileri sürülen 471.767,32-TL zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldıği,Mahkememizin 09/09/2021, 15/10/2021, 24/11/2021 tarihli ara kararları ile davacının mülkiyet hakkında oluştuğu iddia edilen kısıtlamanın hangi hukuki durumdan kaynaklandığının sorulduğu,cevaben gönderilen bilgi ve belgelerden davaya konu taşınmazların 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı sınırları dışında olduğu, taşınmazların bir kısmının Muş Íli,Şorgöl-Bulanık Ovası Doğal SiT Alanı içerisinde kaldığı, idarece taşınmazlara herhangi bir müdahalede bulunulmadıği, taşınmazların sulak alan içerisinde kalması nedeniyle sular altında kaldığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davaya konu taşınmazlar bakımından davacının mülkiyet hakkının genel ve düzenleyici nitelikte bir idari işlem olan imar planında taşınmaza yönelik belirlemeden, bu planda öngörülen kamulaştirma programlarinın zamaninda yapılmamasindan ve imar uygulamalarından;başka anlatimla da, idari işlemlerden ve davalı idarelerin imar planı gereği yapılması gereken 

kamulaştırmalar konusundaki hareketsizliği şeklinde ortaya çıkan idari eylemlerden kaynaklanan bir kısıtlamanın bulunmadıği, davacının fili müdahalesi ve elatması nedeniyle oluştuğu açık olduğundan işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b)bendinde, tam yargı davaları, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanımlanmiştır.

7. İdari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin, 2577 sayılı Kanun'un 12. ve 13. maddeleri uyarınca, idari yargi yerlerinde açılacak tam yargi davalarına konu edilmeleri,anılan Kanun hükümlerinin gereğidir.

8. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı"Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi"nin "Onuncu Bölüm"ünde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Kararnamenin "Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri" başlıklı 121. maddesinin 1. fikrasının ilgili bentleri şöyledir:
"(1) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) Taşkın sular ve sellere karşi koruyucu tesisler meydana getirmek.
b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarında mevcut parsellerin tamamini veya aksamını gösterir harita ve planları yapmak veya yaptırmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptırmak.
c) Sulak alanlari islah etmek, erozyon ve rüsubat kontrolü ile ilgili etüt ve planlama işlerini yapmak veya yaptırmak, kendi tesislerini korumaya yönelik erozyon kontrolü maksatlıağaçlandırma çalışmaları yapmak.

c) (a) ve (b) bentlerindeki faaliyetlerle ilgili olmak şartiyla sudan ve zaruret halinde yardımcı diğer kaynaklardan enerji istihsal etmek.

g) Bu maddede belirtilen tesislerin çalıştırma, bakım ve onarım dâhil işletmelerini yürütmek.

ğ) Bu maddede belirtilen işlerle ilgili olmak üzere rasat, tecrübe, istatistik, araştırma ve her türlü istikşaf işlerini yapmak; ezcümle toprağın cins ve karakterini, yetiştirilecek mahsul nevilerini ve elde edilecek zirai, iktisadi faydaları ve verimlilik derecelerini tespit etmek; bu mevzularda gerekirse ilgili bakanlık ve kurum ve kuruluşlardan faydalanmak, amenajman planlarıhazırlamak ve bunları temin edecekleri fayda ve ele alınmalarındaki zaruretlere göre seçmek,siralamak ve Bakanlığa teklif etmek.

h) Bu maddede belirtilen işlerin her türlü etüt ve projelerini yapmak veya yaptırmak.
i) Tesislerin yapilmasi hususunda her türlü mali imkânlari araştirmak ve icabı halinde ortaklıklar kurulmasını Bakanlığa teklif etmek ve Cumhurbaşkanı kararı ile uzun vadeli iç ve dışistikrazlar yapmak..."
B. Yargı Kararları
9. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15sayılı kararının, III. bölümü şöyledir:
“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almiş olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil 

neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakimdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadiğı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malina ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davasısayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, tazminat istemi yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının Şor Göl alanı içinde kalan ve su taşkını nedeniyle zarar gören taşınmazlarına ilişkin olarak, davalı idarenin yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

13. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yukarıda bir örneğine yer verilen yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

14. Dava dosyalarının incelenmesinden, dava konusu taşınmazların uluslararası öneme sahip sulak alanlardan biri olan Mus Ovası Sulak Alanları kapsamında bulunan Sor Gölü alanında kaldıği, bölgenin Doğa Kuruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından koruma altına alındığı,keşif tutanağındaki mahkeme gözlemine göre söz konusu alanın sazlıklarla kaplı olduğu,taşınmazlara davalı idarece filen el atıldığına ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmış, davalı

idarenin yükümlülükleri kapsamında gerekli önlemleri almadığı, su taşkınının ve zararın bu nedenle oluştuğu iddia edilerek dava açıldığı görülmüştür.

15. Bu durumda, görev uyuşmazlığına konu davanın idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden ya eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.

16. Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin;kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava türleri arasında sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
17. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 4. İdare Mahkemesinin 09/03/2022 tarihli ve E.2021/1944 sayılıi başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 4. Ídare Mahkemesinin 09/03/2022 tarihli ve E.2021/1944 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye 

Bilal 
ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlik Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2022/250KARAR NO : 2022/463KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : İdare mahkemesi kararı ile iptal edilen valilik devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kararına dayanılarak, davacı Belediyenin İller Bankası payından genel aydınlatma gideri adı altında kesilen miktarın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılan davanın,2004 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin kararı gözetilerek İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davaci : Aydın Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Senem BAYDOĞAN TÜRKEŞDavali : Enerji Ve Tabi Kaynaklar Bakanlıği Vekili : Av. Nilgül KÜÇÜKKÖSE 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Aydın Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 03/12/2015tarih ve 210 sayılı kararı ile mülga Aydın İl Özel İdaresine ait 105.499,46 TL tutarındaki genel aydınlatma borcunun 6360 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin 5. fikrası gereğince davacı Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığına devir edildiğini, dava açılması üzerine bu kararın Aydın 2. İdare Mahkemesinin 06/10/2016 tarihli ve E.2016/257, K.2016/830 sayılı kararı ile iptal edildiğini, ancak bu dava sonuçlanmadan Enerji Bakanlığının talebi ile Maliye Bakanlığı tarafindan Şubat 2016tarihinde davaci Belediyenin İller Bankası payından genel aydinlatma adı altında 105.499,46 TL kesildiğini, Aydın 2. İdare Mahkemesinin iptal kararına yapılan istinaf başvurusunun İzmir Bölge İdare Mahkemesi, 5. İdare Dava Dairesince reddedildiğini ve kararın kesinleştiğini, böylelikle davalının aydınlatma gideri kesintisinin hukuki dayanağının kalmadığından davalı hakkında Aydın İcra Müdürlüğünün E.2017/30405 sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını ancak davalı tarafin haksız itirazı üzerine takibin durduğunu ifade ederek; davalarının kabulü ile Aydın İcra Müdürlüğünün E.2017/30405 sayılı dosyasında davalı itirazların reddi ile itirazların iptaline, takibin devamina ve borcun müşterek ve müteselsilen davalilardan tahsiline, davalilar aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi istemiyle ADM Elektrik Dağıtım A.Ş. ile Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığına karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Aydın 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 23/1/2020 tarih ve E.2018/180 sayı ile, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı yönünden davanın bu dosyadan tefrikine karar vererek Mahkemenin E.2020/29 numarasına kaydetmiş, daha sonra görevsizlik kararı verilen dosya E.2020/1 Hakem numarasını almiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3.Aydın 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Hakem Sifatıyla) 24/12/2020 tarih ve E.2020/1,K.2020/1 sayı ile, davanın idare mahkemelerinde görülmesi gerektiği, mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsiz olduğu gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4.Hukuk Dairesi 06/10/2021 tarih ve E.2021/1683, K.2021/1860 sayı ile, " Bu tür bir alacağın tahsilinde icra dairesi görevsiz olduğundan davaya özgü özel dava şartı olan geçerli bir icra takibinin bulunması koşulu gerçekleşmemiştir. Bu halde mahkemece 6100 Sayılı HMK'nın 114/2. fikrasıyollamasıyla özel dava şartı yokluğu yerine yargı yolu dava şartı yokluğu nedeniyle usulen kararıverilmesi doğru değilse de, verilen karar itibariyla sonuca etkili görülmemiş ve sadece yapılan yanlışlığa işaret etmekle yetinilmiştir." gerekçesini de kullanarak, istinaf isteminin reddine kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu genel aydınlatma gideri 105.499,46 TL'nin davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın talebi ile Maliye Bakanlığı tarafından, Iller Bankasıpayından kesinti yapıldığını ileri sürdüğüne göre davalı Bakanlık tarafından düzenlenen idari işlemde bu kesinti yapılmıştır. İdari işlemin iptali, idari yargının görev alanına girmektedir..."
4. Davacı vekili bu kez, Aydın Icra Müdürlüğünün E:2017/30405 sayılı dosyasına davalıidarece yapılan itirazın iptali ile Iller Bankasından yapılan 105.499,46 TL'lik kesintinin, kesinti tarihi 

olan Şubat 2016 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte müvekkili idareye ödenmesine karar verilmesi istemiyle, Enerji Ve Tabi Kaynaklar Bakanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Aydın 1. İdare Mahkemesi 12/01/2022 tarih ve E.2021/960 sayi ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanına girdiği sonucuna varıldığını belirterek,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İlamsız takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş, değişik 58. maddesinde; takip talebinin icra dairesine yazıile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddesinde, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Kanun'da iki yola başvurma imkanı tanındıği, bunlardan birinin 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, diğerinin ise 68, Ek 68/a ve Ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemek olduğu,dava konusu uyuşmazlıkta ise, alacaklı konumundaki davacı tarafindan, değişik 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açıldığı görülmektedir.
2004 sayılı Kanun'un 67. maddesi'nde; "Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazin iptalini dava edebilir.

Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacakli, diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağıolmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötüniyetin sübutuna bağlıdır.

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır" hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un değişik 1. maddesinin 1. fikrasında ise; "Her asliye mahkemesinin yargıçevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur" denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen "mahkeme" ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.

Tüm bu açıklamalar işığında davacı tarafindan, Mahkememizin 06.10.2016 tarih ve E:2016/257, K:2016/830 sayılı kararı gereği Aydın İcra Müdürlüğü'nün E:2017/30405 sayılı dosyasıile başlatılan icra takibine karşi davalı idarece (borçlu) yapılan itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle İcra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 07.06.2021 tarih ve E:2021/272, K:2021/359 sayıl kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargi yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:

"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayıli karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler."
8. 6360 sayılı Ondört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile BazıKanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un Geçici 1.Maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
(1) Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluştemsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımiyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardimcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir.

(4) Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idareleri; personelini, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçlarını bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde valiliğe bildirir. Bu idarelerin taşınmazlarının satışi, tahsisi ve kiralanması, iş ve toplu işsözleşmesinin yapılmasi, her türlü imar uygulaması (inşaat ruhsatı hariç), iş makineleri ve diğer taşıtların satışı ile borçlanmaları İçişleri Bakanlığının onayına bağlıdır. Bu Kanunun yayımlandığıtarihten önce ilanı yapılmış memur alımları hariç olmak kaydıyla, bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idareleri tarafindan nakil yoluyla atanacaklar da dâhil olmak üzere hiçbir şekilde yeni personel alımı yapılamaz ve bu il özel idareleri tarafindan ayni tarihten itibaren tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi geçecek şekilde veya mevcut hizmet alımlarının kapsamını ve personel sayısınıgenişletecek şekilde hizmet alımı sözleşmesi düzenlenemez.

(5) Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına, büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilir. Devir işlemi, yapılacak ilk mahalli idareler genel seçimi tarihinde uygulamaya konulur.Maliye Hazinesine devredilen taşınmazlar Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla kullanmakta olan kurumlara tahsis edilmiş sayılır. Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca, bu Kanunun 1 inci maddesiyle tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerine, belediyelere ve köy tüzel kişiliklerine tahsis edilmiş olanlar; kuruluşkanunlarıyla kendilerine verilen kamusal nitelikteki görevleri yerine getirmeleri amacıyla ve komisyon kararıyla; ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşlarına, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına, büyükşehir belediyelerine, büyükşehir belediyelerinin bağlıkuruluşlarına ve ilçe belediyelerine tahsis edilmiş sayılır.


(6) Bu Kanuna göre tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin personeli, komisyon karariyla ilgisine göre yatirım izleme ve koordinasyon başkanlıği, büyükşehir belediyesi, bağlıkuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir.

(17) Ekli (25) sayılı listede yer alan büyükşehir ilçe belediyelerine 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı il Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca seçimleri müteakip ayda tahakkuk ettirilecek miktar İlbank A.Ş. tarafından üç katı artırımlı olarak ödenir. İlave kaynak yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun Yedek Ödenek Tertibinden Maliye Bakanlığınca karşılanır...'
9. 5779 sayıl Il Özel Ídarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun'un "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir.
"(1) Bu Kanunla, il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtıtoplamı üzerinden ayrılacak paylara ilişkin esas ve usuller düzenlenmektedir."
10. Kanun'un "Kesinti Yapılması" başlıklı 7. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Kanunda, il özel idareleri ve belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmündedir.
(2) İl özel idareleri ve belediyeler ile bu idarelere bağlı kuruluşların ve bunlara ait tüzel kişilerin, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçlari, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçlari, İller Bankasına olan borçları ile sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçlarına ve 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 3 üncü,3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 5 inci maddeleri kapsamında uzlaşma sağlanmış borçları ile bu maddeler kapsamındaki kuruluşlara olan ve 31/12/2006 tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş ve uzlaşma sağlanmamış olan borçlarına karşılık, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilati toplamı üzerinden ayrilacak tutardan, alacaklı idarelerin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya İller Bankası tarafindan kesinti yapılarak alacaklı idarelere ödenir..."
11. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Genel Aydınlatma" başlıklı Geçici 6.maddesi şöyledir:
"31/12/2015 tarihine kadar, genel aydınlatma kapsamında aydınlatılan yerlerde gerçekleşen aydınlatma giderleri Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten ve ilgili belediyeler ile il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirleri payından karşılanır. Bakanlar Kurulu bu süreyi iki yıla kadar uzatmaya yetkilidir. Belediyelerin genel bütçe vergi gelirleri payından yapılacak kesinti,büyükşehir belediyeleri ve mücavir alanlarındaki belediyelerde aydınlatma giderlerinin yüzde onu,diğer belediyelerde yüzde beşi olarak uygulanır. Bu sınırlar dışında ise aydınlatma giderlerinin yüzde onu ilgili il özel idaresi payından kesinti yapılmak suretiyle karşılanır. Bakanlar Kurulu bu fikra kapsamındaki oranları iki katına kadar artırmaya yetkilidir.

Bakanlığın belirleyeceği temsilcinin başkanlığında dağıtım şirketi, ilgili belediye ve/veya il özel idaresi temsilcilerinden oluşan aydınlatma komisyonunun genel aydınlatma kararı vereceği bölgelere ilişkin gerekli yatirımlar, dağitim şirketince yapılır.

12. Bu maddenin birinci fikrasında değişiklikler yapılmıştır. “Bakanlar Kurulu" ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde, “31/12/2015” ibaresi “31/12/2025” şeklinde değiştirilmiştir.
13. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Ídari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz."
14. 2004 sayılı Kanun'un Geçici 13. maddesi şöyledir:
"(Ek: 15/8/2017-KHK-694/9 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/9 md.)
İdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncüfikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacaklı,

düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez.

Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır.

B. Yargı Kararları
15. Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir 

"... 2004 sayılı İcra ve Îflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrasında 'İdari yargının görev alanina giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz. ', geçici 13. maddesinde ise 'îdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmışilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncü fikrasıuyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacaklı, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez./ Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır. ' hükümlerine yer verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018tarihli ve E.2017/4-1458, K.2018/1437 sayılı kararında idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluyla görülmesinin mümkün olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesi gerektiğine karar vermiştir.
Açıklanan nedenlerle bakılmakta olan uyuşmazlık idari yargı mercileri tarafindan çözülmesi gereken bir uyuşmazlık olup itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bu uyuşmazlığa bakma görevi bulunmamaktadır. .…."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay 

Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, idare mahkemesi kararı ile iptal edilen Aydın Valiliği, Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararına dayanılarak, davacı Belediyenin İller Bankası payından genel aydınlatma gideri adı altında kesilen miktarın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılmıştır.

19. Olayda, dava konusu edilen genel aydınlatma giderinin, yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen Kanunların emredici hükümlerine göre tahakkuk ettiği, valilik ve ilgili bakanlıkların idari karar ve işlemleri ile sürecin sürdüğü, devamında aydınlatma giderinin tahsili bağlamında bir kamu idaresi olan İller Bankasındaki belediye payından kesinti yapıldıği, resen kesintiden önce, idari işlemin idare mahkemesince iptal edildiği görülmektedir.

20. Görev uyuşmazlığına konu dava sürecinin her yönüyle kamu hukukuna dayalı olduğu ve bu esaslara uygun cereyan ettiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davalı idarenin idari işlem niteliğindeki kesintiye ilişkin kararının idari yargı yerinde iptali sonrasi, iptal edilen karar ile yapılan kesintinin tahsili isteği 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi uyarınca idari yargı yerinde açılacak tam yargi davasinın konusunu oluşturmaktadır.

21. Uyuşmazlık Mahkemesince 2004 sayılı Kanun'un değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yönünde kararlar verilmiş ise de, 2004 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı kararı doğrultusunda;idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların, itirazın iptali davası yoluyla görülmesi mümkün olmadığından içtihat değişikliğine gidilmiştir.

22. Bu kapsamda uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Aydın 1. Idare Mahkemesinin 12/01/2022 tarihli ve E.2021/960 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Aydın 1. Ídare Mahkemesinin 12/01/2022 tarihli ve E.2021/960 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
31/10/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

KARŞI OY 
Dava, idare mahkemesi kararı ile iptal edilen Aydın Valiliği, Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararına dayanılarak, davacı Belediyenin Iller Bankası payından genel aydınlatma gideri adı altında kesilen miktarın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun “İlamsız takip" başlıklı Üçüncü Bap, 42-49maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazıile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş; değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmiştir.
İtiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazın iptali için Yasada iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak,İkincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazin kaldırılmasınıistemektir.
İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafindan, değişik 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.
Söz konusu 67. madde (Değişik: 18/2/1965 - 538/37 md.), “(Değişik birinci fikra:17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazin iptalini dava edebilir.
(Değişik: 9/11/1988- 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötüniyetin sübutuna bağlıdır.
Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağini dava etmek hakki saklidır.
(Ek fikra:2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminati, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alinır."hükümlerini tasımaktadır.
Anılan Yasanın değişik 1. maddesinin birinci fikrasında, “Her asliye mahkemesinin yargıçevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur’” denilmekte olup, yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen “mahkeme" ile, icra dairesinin bulunduğu yargı çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının asliye mahkemesinde görülmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başhıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykirı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu'nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan, aksi yöndeki çoğunluk kararına katilmiyorum. 31/10/2022
TY 
Üye Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/251KARAR NO : 2022/468KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında iken geçen sigortalılık süresi nedeniyle sigortalılığa ve keseneğe esas ek göstergenin belirlenmesi ile ikramiye farkı alacağı istemine ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Í.H.Ö.
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Sultan Suat BİÇER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, 1984 tarihinde, T.C. Ziraat Bankasında Emekli Sandığına bağlı çalışmaya başladığını, 1994 yılında göreviyle ilgili tez hazırlayarak "Uzman" unvanını aldığını, 1995 tarihinde memuriyetten istifa ettiğini, 2004-2007 tarihleri arasında Emekli Sandığına emekli keseneği primlerini isteğe bağlı olarak yatırdığıni, 27/08/2007-30/03/2007 tarihleri arasında, S.G.K.'ya bağlıolarak çalıştığını, 01/04/2011 tarihinde S.S.K.'dan emekli olduğunu, emekli maaşı ve ikramiyesini düşük ek göstergelerle hesaplanmış tutarlarıyla aldığını, 2014 tarihinde davalı kuruma dilekçe ile başvurduğunu, emekli maaşının ve ikramiyesinin hesaplanmasında, ekonomici için belirlenen ek göstergelerin dikkate alınmadığıni, kanunda unvanı için belirlenen tutarların dikkate alınarak, emekli maaş ve ikramiyemin yeniden hesaplanmasını istediğini ancak isteminin zimnen reddedildiğini, 657sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda ekonomici unvanının teknik hizmetler sınıfinda sayıldığıni, daha yüksek tutarlarda ek gösterge belirlendiğini, emekli keseneklerinin ekonomici unvanı için kanunca belirlenen ek göstergeler üzerinden hesaplanarak kesildiğini, buna rağmen, emekli ikramiye ve maaşının hesaplanmasında bu ek göstergelerin değil, daha düşük ek göstergelerin dikkate alındığıni,4. dereceye kadar ise ek göstergenin hiç dikkate alınmadiğını ifade ederek; emekli maaşı ve ikramiyesinin hesaplanmasında, 657 sayılı Kanun'un Ek Gösterge Cetveli II, teknik hizmetler sinıfi b şıkkında, "Ekonomici" unvanı için belirlenen ek göstergelerin dikkate alınmasi, düzeltilmiş ek göstergelerle kurumca yapılacak hesaplama sonucu doğacak maaş ve ikramiye farkı alacaklarının hak ediş tarihinden itibaren faiziyle birlikte ödenmesi isteğinin reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Ankara 4. Ídare Mahkemesi 25/01/2018 tarih ve E.2014/1950, K.2018/247 sayi ile,uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesinde, aksine hüküm bulunmayan hallerde bu Kanun'un uygulanması ile ilgili uyuşmazhkların iş mahkemesinde görüleceğinin belirtildiği ve dava konusu uyuşmazlığın çözümü konusunda idare mahkemelerinin görevli olduğuna ilişkin özel bir düzenlemenin bulunmadığını belirterek, bu davanın 

görüm ve çözümünde iş mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı bu kez aynı istemle adli yargi yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 37. Íş Mahkemesi 27/05/2019 tarih ve E.2018/111 sayı ile, davacının ikramiye ve maaş hesabina esas gösterdiği ve ek göstergelerin hatalı hesaba katilması iddiası ile ilgili 5434sayılı Kanun kapsamında talepte bulunduğu anlaşıldığından, bu konudaki istek bakımından dosyanın ayrilmasına, eldeki dosyanın bağlanan aylık hesabı bakimından talepleri için devam ettirilmesine karar vermiştir.

5. Dosya Mahkemenin E.2019/149 sayısına kaydedilmiştir.
6. Ankara 37. Íş Mahkemesi 11/09/2019 tarih ve E.2019/149, K. 2019/281 sayı ile,uyuşmazlığa bakma yetki ve görevinin idare mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesi 25/03/2021 tarih ve E.2019/2549, K.2021/626 sayı ile başvurunun reddine karar vermiş, temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargitay 10. Hukuk Dairesi 30/11/2021 tarih ve E.2021/5999, K.2021/15120 say1 ile hükmü onamiş, kararın düzeltilmesi istemi de ayni Dairece 22/02/2022 tarih ve E.2022/309, K.2022/2347 say1 ile reddedilmiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"..ilk aşamada 5434 sy göre derece ve kademe tespiti yapılması gerektiği, Uyuşmazlık Mahkemesinin 25.09.2017 tarih 2017/06 esas 547 karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere,01.10.2008 den önce 5434 sy tabi olarak çalışanların bu yasa kapsamındaki hak ve alacakları ile ilgili talepler bakımından 5434 sy hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği, bu kişiler için halen statühukukunun yürürlükte olduğu, buna göre de bu yasa kapsamında 01.10.2008 öncesi sandık üyesi olanlar için taleplerin idari yargı tarafindan değerlendirilmesi gerektiği gerekçesinden hareketle davacının fark alacaklarının 506 sy kapsamında aylik bağlansa da bu aylığa yansıyacak derece ve kademe tespitinin idari yargı tarafindan yapılması gerektiği anlaşıldığıdan bu istekler bakımından davalar ayrılmış, 5434 sy kapsamındaki istek yönünden 2019/149 esas sayılı dosya oluşturulmuş ve davaya bakma yetkisi idari yargı kapsamında olmakla usulden red kararı verilmiştir... "
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Tesis edilen sınıflar" başlıklı 36. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
If 
Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir.
II - TEKNİK HİZMETLER SINIFI:(1)
Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog,hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısi, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınifinı teşkil eder..."
8. Kanun'a ekli 1 Sayılı Cetvel'in ilgili kısmı şöyledir:

UNVANI/Derece/1/1/1994'den Ítibaren Uygulanacak Ek Göstergeler/ 1/1/1995'den Îtibaren Uygulanacak Ek Göstergeler 

II- TEKNİK HİZMETLER SINIFI 
b) (Değișik: 1/5/2003-4856/42/d md.) Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog,Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanını almış olanlarla Teknik Yüksek Öğretmen Okulu mezunlari,..

9. 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun “İkramiye” başlıklı 89. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Değişik: 17/1/2012-6270/1 md.)
Hizmet sürelerinin tamamı bu Kanun ve/veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun geçici 4 üncü maddesi kapsamında geçenlerden emekli, adi malullük veya vazife malullüğü aylığı bağlanan veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilir.

Birinci fikra kapsamına girmemekle birlikte, bu Kanun ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmeti bulunanlardan mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarina Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkinda Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı bağlananlara ise; bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen çalişmalarının, 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İşKanununun 14 üncü maddesinde belirtilen kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermiş olması şartıyla emekli ikramiyesi ödenir.

İkinci fikra uyarınca ödenecek emekli ikramiyesi, bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamına giren görevlerde geçen her tam fiili hizmet yılı ile sınırlı olarak bu görevlerden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık tutarı üzerinden ve aylığın başlangıçtarihindeki katsayılar dikkate alınarak ödenir. Mülga 2829 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fikrasının birinci cümlesi ile üçüncü fikrasının son cümlesinin bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.

Yukarıdaki fikralara göre (...) mülga 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca birleştirilen hizmet süreleri üzerinden aylik bağlananlara ödenecek emeklilik ikramiyesinin hesabında bu Kanun veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümlerine tabi olarak bu Kanuna tabi daire, kuruluş ve ortaklıklarda geçen ve 1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine göre kidem tazminati ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona eren geçmiş hizmet süreleri ve her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka bir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri dikkate alınmaz.Ancak, mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanmış olmakla birlikte, bu Kanun veya 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamında hizmetleri arasında başka bir sigortalılık hali kapsaminda çalişmasi bulunmayanlarin emekli ikramiyesine esas fiili hizmet sürelerinin hesabinda,1475 sayılı Kanunun 14 üncü maddesindeki şartlar aranmaz...

10. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlıik Sigortası Kanunu'nun “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
B. Yargı Kararları

11. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptal istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesinin 25/01/2012 tarih ve 28184 sayıli Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmiştir:
“.….5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatiyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağımuameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir... Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlikların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde "davacının ikramiye ve maaş hesabına esas gösterdiği ve ek göstergelerin hatalı hesaba katılması iddiası" yönünden görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasinın 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyasının aslı ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesi'ne gönderildiği, sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay 

Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'in davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacının 5434 sayılı Kanun kapsamında iken geçen sigortalılık süresi nedeniyle sigortalılığa ve keseneğe esas ek göstergenin belirlenmesi ile ikramiye farkı alacağıistemine ilişkindir 

15. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayıli Kanun'lar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kurlular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kurlulari), tarım işlerinde ücretle çalışanlar, (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
16. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılıi T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan, başta 4/1(c) maddesi olmak üzere, hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmiş ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar yani memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayili karari ile reddedilmiştir.

17. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1(c) maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

18. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmüuyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
19. Olayda davacınin, 01/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamındaki çalışmaları sebebiyle ek göstergesinin hatalı düzenlendiğini, buna bağlı ikramiye ve 4/1(a)kapsamında yaşlilık aylığının eksik ödendiğini belirterek idare mahkemesinde açtığı davanın adli yargı yolunda görülmesi gerektiği belirtilerek usulden reddedildiği, iş mahkemesince davanın tefrik edilerek yaşlılık aylığı farkı yönünden açılan davanın asıl dosyada bırakılarak ek gösterge ve eksik ikramiye farkı yönünden tefrik edilen bu dosyada davanın idari yargı kapsamında kaldığı belirtilerek usulden reddedildiği anlaşılmaktadır.

20. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağımuamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için 

menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunan, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olan davacı tarafindan açılan ve 657 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanun kapsamında iddialar içeren davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 4. İdare Mahkemesinin 25/01/2018 tarihli ve E.2014/1950, K.2018/247 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ankara 4. Ídare Mahkemesinin 25/01/2018 tarihli ve E.2014/1950, K.2018/247 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Üye: AĞIRMAN

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet ARSLAN
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/273KARAR NO : 2022/455KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : 2247 sayıl Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: H.C.

Vekili : Av. Hilal GÜLTEPE 
Davalı (İdari Yargıda) : İstanbul Üniversitesi Rek. İzafeten, Istanbul Tip Fak.Başhek.
Davalilar(Adli Yargida): 1-A.E.

Vekili : Av. Ayşe Gül HANYALOĞLU 
2-H.P.

Vekili : Av. Murat UYSAL 
3-0.A.

Vekili : Av. Gülşah BİLGEÇ AKDOĞAN 


4-istanbul Üniversitesi Rek.Izafeten, İstanbul Tip Fak. Başhek.
Vekili : Av. Burcu GÖK 

5- O. Patoloji Ve Sitoloji Laboratuvarı

Vekili : Av. Serap TURGAL 
6-Tıpsan Sağlık Ürünleri 
Vekili : Av. Gülşah BİLGEÇ


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin tedavi için gittiği İstanbul Tıp Fakültesinde herhangi bir laboratuvar tetkiki yaptırılmadan özel laboratuvar tarafından verilen rapora dayanılarak, gerekmediği halde kendisine laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapıldığını ve yapılan bu tibbi müdahalenin müvekkilinin yaşam kalitesini düşürdüğünü, yaşam süresinin azami olarak kısaltıldığını ve bu nedenle maddi ve manevi zarara uğradığını öne sürerek, 300.000 TL manevi ve 200.000 TL maddi tazminat olmak üzere ve maddi tazminatın filin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 30/11/2011 tarih ve E.2011/2011, K.2011/2193 sayı ile,uyuşmazlığın adli yargının görevine girdiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, mahkemesinden sorulması üzerine dosyanın imhaya ayrıldığı bildirilmiştir. Kesinleştiği varsayılan görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 3 üncü maddesinde, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemelerinin bakacaği; idarenin sorumluluğa dışında kalan sebeplerden dolayı aynı tür zararların tazminine ilişkin davalar da dahil bu hükmün uygulanacağı belirtilmiş olup,sözü edilen bu madde hükmü 6100 sayıli yasanın diğer maddeleriyle birlikte 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bakılan dava, davacının tedavi için gittiği Tıp Fakültesi'nde herhangi bir laboratuvar tetkiki yaptırılmadan özel laboratuvar tarafindan verilen rapora dayanılarak gerekmediği halde kendisine laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapıldığı ve yapılan bu tibbi müdahalenin yaşam kalitesinin düşürdüğü, yaşam süresinin azami olarak kısaltıldığı ve bu nedenle maddi ve manevi zarara uğranıldıği öne sürülerek 300.000-TL manevi ve 200.000-TL maddi tazminat olmak üzere ve maddi tazminatın fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmışolup uğranılan zarar bu haliyle 6100 sayılı kanunun 3. maddesi kapsamında kalmaktadır.
Bu durumda, göreve ilişkin usul hükümleri kamu düzeniyle ilgili olduğundan ve (yasada sayilan istisna halleri haric) yargilamanin her aşamasinda yargi merciince re'sen dikkate alınacağından, 24.11.2011 tarihinde açılan işbu davanın da 6100 sayılı yasanın 3 üncü maddesi gereğince asliye hukuk mahkemesinin görevine girdiği sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili bu defa, 03/03/2011 tarihinde İstanbul Üniversitesi, İstanbul Çapa Tip Fakültesinde Dr. O.A. tarafindan herhangi bir laboratuvar tetkiki yaptırılmadan özel laboratuar tarafından verilen rapora dayanılarak gerekmediği halde müvekkiline laparoskopik total gastrektomi ameliyatı yapılması neticesi 34 yaşındaki 3 çocuk babası müvekkilinin yaşam kalitesinin düştüğünü,ortalama ömür süresinin kısaldığını, ameliyata bağlı olarak iş yerini kapatmak zorunda kaldığından ötürü aylık 2.000 TL gelirden, Bağ-Kur güvencesinden ve buna bağlı olarak emeklilik hakkından yoksun kaldığıni, ameliyat sırasında kendisinden baskı ile alınan 3.300 TL malzeme parası da dahil olmak üzere, ameliyattan sonra yaptiğı ve ölene kadar yapmak zorunda olduğu masraflar nedeniyle 

zarara uğradığını ifade ederek; meydana gelen zarara karşiılık 200.000 TL maddi tazminatın, şimdilik 50.00o TL'si olmak üzere, başına gelen bu olaylardan sonra uğradığı ağır buhran ve üzüntü neticesi 300.000 TL manevi tazminatın, hukuka aykırı filin gerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştir.

B. Adli Yargıda 
4. Açılan davaya ilişkin dosya İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2012/63 sayılıesasına kaydedilmiş, Mahkeme 18/01/2022 tarihli duruşmada, davalılardan A.E., H.P., O.A., O.Patoloji ve Sitoloji Laboratuvarı ile İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü izafeten İstanbul Tip Fakültesi Başhekimliği yönünden dosyayı tefrik etmiş ve dosya Mahkemenin E.2022/46 sayılıesasına kaydedilmiştir.

5. İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/01/2022 tarih ve E.2022/46, K.2022/30 sayi ile, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, Mahkemelerinin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Nöbetçi İdare Mahkemeleri olduğunun tespitine; idari yargi ile adli yargi mahkemeleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı söz konusu olduğundan görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davacı tarafindan eldeki dava ilk aşamada İstanbul 9. İdare Mahkemesi nezdinde 2011/2011 esas sayılı dosya üzerinden yürütülen yargılama neticesinde 30/11/2011 tarihli karar ile 6100 sayılı HMK.nın 3. Maddesi gerekçe gösterilmek suretiyle adli yargı yolunun görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verildiği tespit edilmis, davaci tarafindan 17/02/2012 tarihinde Mahkememizde görülen davanın açıldığı tespit edilmiştir. 6100 Sayılı HMK.nın 3.maddesinde yer alan "her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yürütülmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemesi bakar" düzenlemenin 16/02/2012 tarih 2011/35 esas 2012/23 karar sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilerek yürürlükten kaldırıldığı tespit edilmiştir. Huzurdaki dava da davalı rektörlüğün idare organı sıfatına haiz olduğu,bu sebeple davalı idare tarafindan ya da bünyesinde hizmet veren doktorlar tarafindan gerçekleştirilen iş ve işlemler nedeniyle oluşan zararın kamusal faaliyet neticesinde oluşan zarar kapsamina girmesi nedeniyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararın giderilmesine ilişkin davanin da idari yargıda görülmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak davalılar hakkında açılan dava yönünden idari yargı yolunun görevli olduğu değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
6. İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/04/2022 tarih ve E.2022/46 sayılı üst yazı ile görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosya fotokopisi ve eklerini Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

7. Dosyanın karar numarası alarak kapatıldıği gözetilerek Mahkememizce 11/05/2022 ve 22/09/2022 tarihli yazılarla kararın kesinleşip kesinleşmediği sorulmuş, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen cevap yazılarında dosyanın henüz kesinleşmediği bildirilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
“Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazliğın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."
9. Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 15. maddesi şöyledir:" (Değişik: 23/7/2008  5791/6 md.)


Olumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararını veren yargımerciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir."
10. Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19.maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalar Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
11. Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemişistemleri reddeder."
IV.ÍNCELEME VE GEREKÇE 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,olay kısmında belirtildiği üzere, konusu, nedeni aynı olan, taraflarından ise İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünü İzafeten, İstanbul Tıp Fakültesi Başhekimliğinin ortak olduğu davada; idari yargıyerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

14. Mevzuat kismında belirtilen düzenlemelere göre, davanın taraflarinca 14. madde kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargı yerlerince, "yargıyolu bakımından" verilmiş görevsizlik kararları bulunması ve bu kararların kesin veya kesinleşmişolmasi gerekmektedir.

15. "Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

16. Kanun'un 19. maddesi hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

17. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmışiken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce 

görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, ișten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

18. Olayda, adli yargi yerinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca taraflardan birinin istemi üzerine veya 19. maddesi uyarınca dosyayı kapatmadan görev uyuşmazlığının çözümüamaciyla başvuru yoluna gitmediği, dosya esas numarasını kapatip karar numarası aldiktan sonra,kararın kesinleşmesini beklemeden, idari yargı yerindeki kararın kesinleşme durumunu açıklığa kavuşturmadan ve idari yargı dosyasını temin etmeden dosyayı bir üst yazıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderdiği görülmüştür.

19. Adli yargida izlenen yol, yukarıda değinilen 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddesi hükümlerine aykirılık oluşturmaktadır.

20. Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacı ve dava ekonomisi açısından yapılan başvurunun kabul edilerek görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulabilmesi düşünülebilir ise de,adli yargı yerince karar numarası verilmek suretiyle dosyanın kapatıldığı, kararın kanun yoluna açık olduğu, Mahkememizce iki kez sorulmasına karşın kararın kesinleşmediğinin bildirilmesi hususlarıgözetildiğinde, usul eksikliğini ihmal etme olanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan ve İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesince 20/01/2022 tarih ve E.2022/46, K.2022/30 sayı ile yapılan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDiNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet ARSLAN
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2022/284KARAR NO : 2022/384KARAR TR : 20/06/2022
ÖzET : 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 

Davacı: İstanbul Gaz Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.(İGDA$)Vekili : Av. Hatice Kübra YILMAZ Davalı: İstanbul Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Gülay ÖZATA ILIKAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin 14/04/2021 tarih ve 1461-1454 sayılıkararı ile, Sancaktepe İlçesi, Abdurrahman Mah. Alparslan Caddesi üzerinde, davaci tarafindan açılan tranşede gerekli dolgunun yapılmayarak, trafik güvenliği ve akışının olumsuz etkilendiği,çukurlar oluştuğu, birikintilerin kaldırılmadığı, yaya geçişlerinin olumsuz etkilendiği, gerekli güvenlik önlemlerinin alınması için davacıya beş saat süre verilerek tutanak düzenlenip davacıya fax ile tebliğ edildiği, verilen sürenin bitiminde olumsuzlukların giderilmediği ve gereken güvenlik önlemlerinin alınmadığının tespit edildiği, böylece 3194 sayılı Imar Kanunu'nun 40. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, davacı adına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fikrası uyarınca 18.654,24 TL. idari para cezası verilmiştir.

2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.3. Davalı vekili süresi içinde görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
4. İstanbul 4. Ídare Mahkemesi 31/12/2021 tarihli ve E.2021/1253 sayılı kararı ile, 3194sayılı Kanun'un 42. maddesinde idari para cezaları düzenlenmiş ve itiraz merci olarak sulh ceza mahkemesi belirlenmiş iken, Anayasa Mahkemesinin 15/05/1997 tarihli ve E.1996/72, K.1997/51sayılı kararıyla, bir idari işlemin bir bölümünün idari yargının, diğer bir bölümünün ise adli yargının denetimine bırakılmasında, kamu yararı bulunmadıği, zira bu işlemlerin, kamu gücünün kullanılmasıyla ilgili bir idari işlemin devamı ve idari bir yasağa aykırı davranan kişiye idari bir yaptırımın uygulanması niteliğinde olduğu, çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde de idari yargının yetkili olacağı, idarenin aynı yapı için aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı, idari bir işlemin bölünerek bir bölümünün idari yargının bir bölümünün de adli yargının denetimine birakılmasında isabet bulunmadığının belirtilerek iptal edildiğini ve yasama organınca bu konuda düzenleme yapılmadığını açıklayarak,işlemin kamu gücünün kullanılmasıyla ilgili bir idari işlemin devamı ve idari bir yasağa aykırıdavranan kişiye idari bir yaptırımın uygulanması niteliğinde olduğu, bu nedenle davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir 
5. Davalı vekilinin, adli yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 

6. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı 27/04/2022 tarihli ve YY-2022/44944 sayıli kararı ile,idari para cezasının 3194 sayılı Kanun uyarınca verildiği ve bu Kanun'da da idari yaptırımlara karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğini, idari para cezasına konu olayla ilgili olarak idari yargının görev alanına giren başka bir kararın da verilmediğini, bu nedenle somut olayda 5326sayılı Kanun'un 27/8. maddesinin uygulanma olanağının bulunmadığıni, bahsedilen Anayasa Mahkemesinin kararının olayla bir ilgisinin olmadığıni, bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 3.maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,

diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağını belirterek, idari para cezasına karşi açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığını açıklayarak, 2247sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca,emsal dosyalardan bu konudaki görüşünün bilinmesi nedeniyle Danıştay Başsavcısının yazılıdüşüncesi alınmamıştır.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.'
9. "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir."
10. "Kamunun selameti için alınması gereken tedbirler" başlıklı 40. maddesi şöyledir:
"Arsalarda, evlerde ve sair yerlerde umumun sağlik ve selametini ihlal eden, şehircilik,estetik veya trafik bakımından mahzurlu görülen enkaz veya birikintilerin, gürültü ve duman tevlideden tesislerin hususi mecra, lağım, çukur, kuyu; mağara ve benzerlerinin mahzurlarının giderilmesi ve bunların zuhuruna meydan verilmemesi ilgililere tebliğ edilir.
Tebliğde belirtilen müddet içinde tebliğe riayet edilmediği takdirde belediye veya valilikçe mahzur giderilir; masrafi % 20 fazlasiyle arsa sahibinden alınır veya mahzur tevlit edenlerin faaliyeti durdurulur."
11. "İdari müeyyideler" başlıklı 42. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41. maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykirı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altibin Türk Lirası idari para cezası verilir"
12. Anilan Kanun maddesinin itiraz merci olarak sulh ceza mahkemesini belirleyen beşinci fikrası Anayasa Mahkemesinin 15/05/1997 tarihli ve E.1996/72, K.1997/51 sayılı kararıyla;bir idari işlemin bir bölümünün idari yargının, diğer bir bölümünün ise adli yargının denetimine bırakılmasında, kamu yararı bulunmadığı, zira bu işlemlerin, kamu gücünün kullanılmasıyla ilgili bir idari işlemin devamı ve idari bir yasağa aykırı davranan kişiye idari bir yaptırımın uygulanmasıniteliğinde olduğu, çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde de idari yargının yetkili olacaği, idarenin aynı yapı için aldığı kararın bir bölümünün idari yargıda bir bölümünün adli yargıda görülmesinin yargılamanın bütünlüğünü bozacağı, idari bir işlemin bölünerek bir bölümünün idari yargının bir bölümünün de adli yargının denetimine bırakılmasında isabet bulunmadığı belirtilmek suretiyle iptal edilmiş olup, yasama organinca bu konuda düzenleme yapilmamiştir.

13. Anayasa Mahkemesinin iptal kararını gözeten Uyuşmazlik Mahkemesi, 3194 sayılıKanun'un 42, maddesine göre verilen idari para cezalarına karşı açılan davaları, göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.

14. 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi, 09/12/2009 gün ve 5940 sayılı Kanun'un 2.maddesi ile değiştirilmiş ise de; idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.


15. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptirimini gerektiren bütün fiiller hakkinda,
uygulanır."
16. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise;idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun;İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgil olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

B. Yargı Kararı
18. Anayasa Mahkemesinin 05/04/2007 tarihli ve E.2007/35, K.2007/36 sayılı kararında da, “Imar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesi işlemi, imar mevzuatına aykirı bir yapılanmanın tespiti, önlenmesi veya giderilmesine yönelik idari bir işlemin devamı niteliğinde olduğundan, Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin (8) numaralı fikrası uyarınca idari yaptırım kararının yanı sıra idari yargının görev alanına giren başka bir kararın da verilmiş olduğunun ve buna bağlı olarak sözkonusu para cezalarına karşı açılacak davalarda idari yargının görevli olduğunun kabulü gerekmektedir” denilerek, İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşıSulh Ceza Mahkemesinde açılan davanın, itiraz başvurusunda bulunan Sulh Ceza Mahkemesinin görevine girmediği belirtilerek itiraz başvurusu Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katilımlarıyla yapılan 20/06/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılıi Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptıği görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde,davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca 

görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Recep KALKAN'ın adli yargının, Daniştay SavcısıYakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra;gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, 3194 sayılı Îmar Kanunu’nun 42. maddesine göre verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmiştır.

22. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

23. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
24. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
25. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 3194 sayılı İmar Kanunu'nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu yapı ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın(söz konusu yerde gerekli güvenlik önlemlerinin alınması için 5 saat süre verilmesi) da verildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.
26. Açiklanan hususlar ve Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmiştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
20/06/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAĞIRMAN 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/285KARAR NO : 2022/387KARAR TR : 20/06/2022
ÖZET : 6458 sayılı Kanun'un 57/A. maddesi uyarınca her ay imza atmak suretiyle bildirimde bulunma şeklinde verilen idari gözetime alternatif yükümlülük kararının kaldırılması istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Y.A.
Vekili : Av. Başak ATMALI Davalılar : 1- Malatya Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü ( Adli Yargı)
2- Malatya Valiliği ( İdari Yargı )
Vekili : Av. Şeyda AYDIN İYİBİL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, geçici koruma kapsamında ülkemizde bulunan Suriye vatandaşı davacıhakkında, 01/09/2021 tarihinde sınır dışi etme kararı alındığını ve bu karara karşı idari yargı yerinde dava açtığıni, İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğünce alınan idari gözetim kararının ise İstanbul 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 08/09/2021 tarihli ve D.İş 2021/6364 sayılı kararı ile kaldırıldığıni,davacının idari gözetim altında tutulduğu Malatya Geçici Gönderme Merkezinden 15/09/2021tarihinde saliverildiğini, ancak bu kez de, Malatya İl Göç İdaresi Müdürlüğünce davacı hakkında 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 57/A maddesi uyarınca idari gözetim kararı verildiğini, ancak davacı hakkında İstanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hakimliğinin 27/08/2021tarihli ve D.iş 2021/659 sayılı kararı ile adli kontrol kararı verildiğini, bu nedenle davacının zaten kaçma ve kaybolma şüphesi bulunmadığını, verilen idari gözetim kararının hukuki yararının bulunmadığını belirterek, Malatya İl Göç Ídaresi Müdürlüğünce ..101.18.03.11 sayıli, idari gözetim değerlendirme konulu kararın kaldırılması istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliği 15/10/2021 tarihli ve D.İş.2021/6340 sayılı kararı ile,başvuran hakkında idari gözetime alternatif yükümlülük olarak verilen Karabük ilinde imza atmak şeklindeki karara itiraz edildiğini, başvuran hakkıda idari gözetim kararımın 15/09/2021 tarihinde sona erdirilerek başvuranın Karabük ilinde imza atma şeklinde yükümlülüğe tabi tutulduğunu, 6458sayılıi Kanun'un 57. maddesi uyarınca verilen idari gözetim kararlarına Sulh Ceza Hakimliğinde itiraz edileceğinin ön görüldüğünü, ancak idari gözetime alternatif yükümlülükler hususunda itiraz mercinin Sulh Ceza Hakimliği olduğuna ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığını, Malatya İl Gōçİdaresi tarafından alınan imza atmak şeklindeki yükümlülüğün idari işlem olduğunu belirterek, bu işleme karşı yapılan itirazın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle kesin olmak üzere görevsizlik kararı vermiştir.

3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. idari Yargıda 

4. Malatya 1. Ídare Mahkemesi 10/05/2022 tarihli ve E.2021/1044 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasının 6458 sayılı Kanun'un 57. maddesinde düzenlenen idari gözetim kararının oluşturduğunu ve aynı madde uyarınca idari gözetim kararlarının sulh ceza hakimince çözümlenmesinin gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun “Amaç" başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.";
6. “Kapsam” başliklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun, yabancılarla ilgili iş ve işlemleri; sınırlarda, sınır kapılarında ya da Türkiye içinde yabancıların münferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararası korumayı,ayrılmaya zorlandıkları ülkeye geri dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye'ye gelen yabancılara acil olarak sağlanacak geçici korumayı kapsar 

(2) Bu Kanunun uygulanmasında, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalar ile özel kanunlardaki hükümler saklıdır."
7. "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımiza gelen veya sınırlarımizı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.

(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışı, hak ve yükümlülükleri,Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
8. “Sınır dışı etme başlıklı 52. maddesi şöyledir:
"Yabancılar, sınır dışı etme kararıyla, menşe ülkesine veya transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilebilir.";
9. “Sınır dışı etme kararı” başlıklı 53. maddesi şöyledir:
alinir.
“(1) Sinir dişi etme karari, Genel Müdürlüğün talimati üzerine veya resen valiliklerce 
(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabanci, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukati, sınır dışı etme kararına karşi, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rizası saklıkalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışiı edilmez.";

10. “Sınır dışı etme kararı alınacaklar başlıklı 54. maddesi şöyledir:
“(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışi etme kararı alınır:
a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sinır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler 

b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi,üyesi veya destekleyicisi olanlar 

c) Türkiye'ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar 

c) Türkiye'de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar 
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar 
e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler 
f) İkamet izinleri iptal edilenler 
g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler 
ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler 
h) Türkiye'ye yasal giriş veya Türkiye'den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler 

i) Hakkında Türkiye'ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye geldiği tespit edilenler 

i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan,başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmişsayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye'de kalma hakkı bulunmayanlar 
j) İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye'den çıkışyapmayanlar 

k) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/36 md. ; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Uluslararasıkurum ve kuruluşlar tarafindan tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler.
(2) (Değişik: 3/10/2016-KHK-676/36 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Bu maddenin birinci fikrasının (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen uluslararasıkoruma başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler hakkında uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı alınabilir.";
11. “Sınır dışı etmek üzere idari gözetim ve süresi” başlıklı 57. maddesi şöyledir:
"(1) 54 üncü madde kapsamındaki yabancılar, kolluk tarafindan yakalanmaları hâlinde,haklarında karar verilmek üzere derhâl valiliğe bildirilir. Bu kişilerden, sınır dışı etme kararı alınmasıgerektiği değerlendirilenler hakkında, sınır dışı etme kararı valilik tarafindan alınır. Değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez.

(2) (Değișik:6/12/2019-7196/77 md.) Hakkında sınır dışi etme kararı alınanlardan; kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye'ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye'den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında valilik tarafindan idari gözetim kararı alınir ya da 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir. Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezlerine kırk sekiz saat içinde götürülür.

(3) Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Ancak bu süre,sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamamasi hâlinde, en fazla alti ay daha uzatilabilir.
(4) (Değişik:6/12/2019-7196/77 md.) İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadıği,valilik tarafindan her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre 

beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır. Bu yabancılara, 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.
(5) İdari gözetim karari, idari gözetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçlari, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(6) İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukati, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir.

(7) İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan, avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır.

(8) (Ek:6/12/2019-7196/77 md.) Ídari gözetim altına alınan yabancıların uyruklarının tespit edilmesi amaciyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir. Inceleme sonucunda elde edilen veriler bu amaç dışında kullanılmaz.";
12. “İdari gözetime alternatif yükümlülükler” başlıklı 57/A. maddesi şöyledir:
“(Ek:6/12/2019-7196/78 md.) (1) 57 nci maddenin ikinci fikrasında sayılan yabancılara ya da idari gözetimi sonlandırılan yabancılara aşağıdaki idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilebilir:
a) Belirli adreste ikamet etme 
b) Bildirimde bulunma 
c) Aile temelli geri dönüş
c) Geri dönüş danışmanlığı
d) Kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma 
e) Teminat 
f) Elektronik izleme 
(2) Yabancıya birinci fikradaki yükümlülüklerden bir ya da birkaçının getirilmesi durumunda, bu süre yirmi dört ayı geçemez.

(3) 57nci maddenin ikinci fikrası kapsamında olup da idari gözetim altına alınmayan yabancılara bu maddenin birinci fikrasında sayılan yükümlülüklerden birinin ya da birkaçının getirilmesi zorunludur.

(4) İdari gözetime alternatif yükümlülüklere tabi tutulduğu, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına gerekçeleri ile birlikte tebliğ edilir. Hakkında idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilen yabanci, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.
(5) Elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru yabancının tabi tutulduğu idari yükümlülüğü durdurmaz. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir.

(6) İdari gözetime alternatif yükümlülüklere uymayan yabancılar idari gözetim altına alınabilir.

(7) Yabancıya teminat yükümlülüğü getirilmesi ve yabancının teminat süresi içerisinde mücbir sebepler ve mahkeme sürecinin sona ermemesi halleri saklı kalmak kaydıyla Türkiye'den çikmamasi durumunda teminat Hazineye irat kaydedilir.

(8) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.";

13. “Geri gönderme merkezleri" başlıklı 58. maddesi şöyledir:
" (1) İdari gözetime alınan yabancılar, geri gönderme merkezlerinde tutulurlar.
(2) Geri gönderme merkezleri Bakanlık tarafindan işletilir. Bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlari, Türkiye Kızılay Derneği veya kamu yararına çalışan derneklerden göç alanında uzmanlığı bulunanlarla protokol yaparak bu merkezleri işlettirebilir.

(3) Geri gönderme merkezlerinin kurulmasi, yönetimi, işletilmesi, devri, denetimi ve sınır dışı edilmek amacıyla idari gözetimde bulunan yabancıların geri gönderme merkezlerine nakil işlemleriyle ilgili usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 20/06/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Recep KALKAN adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı hakkında 6458 sayılı Kanun uyarınca bildirimde bulunmak suretiyle verilen idari gözetime alternatif yükümlülük kararının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
17. Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelerden, 26/08/2021 tarihinde, davacının,Bahçelievler İlçe Emniyet Müdürlüğü Kocasinan Polis Merkezi Amirliğine giderek evinden hırsızlık yapıldığı konusuyla şikayette bulunduğu sırada, davacının yapılan sorgusunda 2021/790 sayıl dosyada nitelikli dolandıricılık suçundan şüpheli sıfatıyla firari olduğunun görülmesi üzerine,cumhuriyet savcısı talimatıyla gözaltına alınarak el yazısı ve imza örneklerinin alınıp Cumhuriyet Başsavcılığına sevk edildiği, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının adli kontrol tedbiri talep etmesi üzerine, İstanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/08/2021 tarihli ve D.İş No.2021/659sayılı kararı ile, davacı hakkında ikametgahına en yakın jandarma veya emniyet karakolunda haftanın pazartesi günleri 08:00 - 24:00 saatleri arasında imza atmak şeklinde adli kontrol hükümleri uygulanmasına karar verildiği ve idari işlemlerin başlatılması amaciyla davacı ile gerekli evrakların gönderilmesi üzerine de İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 01/09/2021 tarihli ve 4541953.101.18.03.8 sayılı sınır dışi etme kararı ile, davacı hakkında, 6458 sayılı Kanun'un 54.maddesinin birinci fikrasının (d) bendi gereğince, anılan Kanun'un 52. maddesi kapsamında gidebileceği güvenli üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilmesine, 01/09/2021 tarihli ve 4541953.101.18.03.9 sayılı idari gözetim kararı ile, 6458 sayılı Kanun'un 57. maddesi kapsamında 6ay süre ile idari gözetim kararı alınmasına karar verildiği, Malatya Valiliği il Göç İdaresi Müdürlüğünün 4541953,101.18.03.11 sayılı idari gözetim değerlendirme konulu idari gözetim sonlandırma kararı ile, davacının idari gözetiminin sonlandırılmasına ve anılan Kanun'un 57/A maddesi kapsamında idari gözetime alternatif yükümlülük/yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verildiği, İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 08/09/2021 tarihli ve D.İş No. 2021/6364 sayılı kararı

ile, itiraz eden hakkında adli işlem yapılmış ise de, bir kişi hakkında salt adli işlem yapılmışolmasının idari gözetimi gerektirmediği, ayrıca itiraz edenin ulaşılabilir adresinin bulunduğu, kaçma kaybolma riskinin bulunmadığının belirtilerek, talebin kabulü ile idari gözetim kararının kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

18. Olayda, açılan davanın, yürütülen suç soruşturması nedeniyle adli kontrol tedbiri uygulanarak saliverilen davacı hakkında, 6458 sayılı Kanun uyarınca sınır dışı edilmek üzere verilen idari gözetim kararınin devam edip etmemesi yönünde yapılan değerlendirme sonucunda, idari gözetim kararının kaldırılarak, her ay imza atmak suretiyle bildirimde bulunma yükümlülüğü getiren idari gözetime alternatif yükümlülük kararının iptaline yönelik olduğu, 6458 sayılı Kanun'da idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimine başvurulacağı düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin de bu kararın devamı niteliğinde ve aynı amaçla verildiği gözetildiğinde, dava konusu işleme karşıyapılan başvurunun da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Malatya 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 15/10/2021 tarihli ve D.İş 2021/6340 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Malatya 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Malatya 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 15/10/2021 tarihli ve D.İş 2021/6340 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
20/06/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN’in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAĞIRMAN 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 
KARŞI OY 
Dava, davacı hakkinda 6458 sayılı Kanun uyarınca imza atmak suretiyle bildirimde bulunma yolundaki idari gözetime alternatif yükümlülük kararının kaldırılması istemiyle açılmıştır.
Olayda, yürütülen suç soruşturması nedeniyle adli kontrol tedbiri uygulanarak salıverilen davacı hakkında, 6458 sayılı Kanun uyarınca sınır dışi edilmek üzere verilen idari gözetim kararının kaldırılarak, imza atmak suretiyle bildirimde bulunma yükümlülüğü getiren idari gözetime alternatif yükümlülük kararının iptaline yönelik olduğu, 6458 sayılı Kanunun 57/A maddesinin 5. fikrasında ise elektronik izleme yükümlülüğü kararına karşı Sulh Ceza Mahkemesine itiraz edileceğinin düzenlendiği, davacı hakkında Malatya İl Göç İdaresi tarafindan alınan imza atmak şeklindeki yükümlülüğün ise idari işlem niteliğinde olduğu, idari gözetime alternatif yükümlülüğe karşı Sulh Ceza Mahkemesine itiraz edileceği seklinde bir düzenleme olmaması nedeniyle idarenin kamu 

gücüne dayanılarak ve tek taraflı iradesi sonucunda tesis edilen işlemden uyuşmazlığın kaynaklandığıanlaşılmaktadır.

Bu durumda, idarenin tek yanlı irade açıklamasıyla tesis ettiği işlerden kaynaklanan uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesi uyarınca iptal davasıniteliğinde olduğu dikkate alındığında davanın çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunduğundan uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye 
Ahmet ARSLAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/286KARAR NO : 2022/452KARAR TR : 16/09/2022
ÖzET : Kamu ihale sözleşmesi imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklı cezai şart veya idari para cezasına ilişkin uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: A. Seyahat Acenteliği Taş. Tur. Tem. Înş. San. ve Tic. Ltd. Ști.
Vekili : Av. Fatma PORTAKAL 
Davalı: Ankara Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü
Vekili : Av. Pinar BOZKURT 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacı şirket ile davalı kurum arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan araç kiralama hizmet alımı konulu açık ihale kapsamında imzalanan kamu ihale sözleşmesi kapsamında, şirket sürücülerinden bir kısmının görevde bulunmadığı süreler nedeniyle sözleşme bedelinin %1'i oranında olmak üzere toplam 109.518,66 TL idari para cezasının uygulanmasına karşı adli yargı yerine itiraz başvurusunda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/02/2022 tarihli ve D.İş 2020/8892 sayılı karar ile, "uygulanan idari para cezasının kamu ihale sözleşmesinden kaynaklı cezai şart niteliğinde olduğu ve idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, 08/03/2022 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.

3. Davaci, bu kez idari para cezası uygulanması işleminin iptali istemiyle idari yargi yerinde iptal davası açmıştır.

B. İdari Yargıda 

4. Ankara 13. Ídare Mahkemesinin 01/10/2021 tarihli ve E.2021/680 sayıli ara kararı ile;"kamu ihale sözleşmesinin imzalanmasından sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği,somut olayda da davacı şirketin sözleşme hükümlerini ihlal etmesinden kaynaklı uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve yargılamanın ertelenmesine karar verilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde;"Bu Kanun, Kamu İhale Kanunu'na tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar” denilmekte, "İlkeler"başlıklı 4/3. maddesinde; "Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin taraflari, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur." hükmü, 36. maddesinde ise; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır.

6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, "İdari dava türleri şunlardır: a) İdarî işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." düzenlemesine yer verilmiştir.

B. Yargı Kararları
7. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen kamu ihale sözleşmelerine ilişkin uyuşmazliklarda; sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir.(16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013tarihli ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097, K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli,E.2018/865, K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859, K.2020/162 sayıli kararlarında olduğu gibi.)

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER,Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen usule uygun olarak,

başvuran mahkemece dava dosyalarının gönderildiği ve herhangi bir usul eksikliğinin bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacı şirket ile davalı kurum arasında 4734 sayılı Kamu Íhale Kanunu kapsamında yapılan araç kiralama hizmet alımı konulu açık ihale kapsamında imzalanan kamu ihale sözleşmesi kapsamında, şirket sürücülerinden bir kısmının görevde bulunmadığı süreler nedeniyle sözleşme bedelinin %1'i oranından idari para cezasının uygulanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmiştir.

11. Somut olayda; 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu'nun 19. maddesi çerçevesinde açık ihale usulüyle yapılan 2020/56173 ihale kayit numaralı araç kiralama hizmet alımi ihalesi kapsamında 26/03/2020 tarihinde davacı şirket ile davalı kurum arasında sözleşmenin imzalandıği,davacı şirketin sürücülerinden bir kısmının belirli süreli sağlık raporları kullanarak görevde bulunmamaları üzerine anılan sözleşmenin ve teknik şartnamenin ilgili maddeleri uyarınca 9 gün için sözleşme bedelinin %1'i oranı üzerinden toplam 109.518,66 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Ankara Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 27/11/2020 tarihli ve E-2674965sayılı yazının tebliği üzerine Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliğine para cezasının kaldırılması istemiyle başvurulduğu, Hakimlikçe idari yargının görevli olduğundan bahisle başvurunun reddine karar verildiği, Ankara 13. İdare Mahkemesince de görevli yargı yerinin belirlenmesi maksatlı başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.

12. Yukarida belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren kanunlar olmasınedeniyle, sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde; sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği açıktır.
13. Buna göre, davalı idarece yapılan açık ihale sonrasında davacı yüklenici şirket ve davalı idarenin tarafı olduğu özel hukuk sözleşmesi imzalandıktan sonra, taraflarca sözleşme hükümlerinin uygulanması sırasında sözleşme ve ekindeki teknik şartname yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, bir başka ifadeyle, sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan idari para cezası uygulanmasına ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 13. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Ankara I3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/02/2022 tarihli ve D.İş 2020/8892 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAĞIRMAN 
Üye Nurdane TOPUZ 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/289KARAR NO : 2022/438KARAR TR : 16/09/2022
ÖZET : 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezası ile idari yaptırım kararının iptali istemiyle açılan davanın, 7223 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemeler uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: E.S.B. Biy. ve Sağ. Tek. Med. Tibbi Cih. Imalat San.ve Tic.Ltd.Sti 
Vekili : Av. Nihan BAHADAN 
Davalı: Türkiye İlaç ve Tibbi Cihaz Kurumu 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun 14/01/2021 tarihli ve ..511.09.01-316849 sayılı kararı ile, davacı firma tarafindan 15.10.2020 tarihinde piyasaya arz edilen “8680678302136" barkod numaralı "TT Maske” adlı ürünle ilgili olarak yapılan denetimlerde,davacı firmanın 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin birinci fikrasına aykırı şekilde hareket ettiği ve teknik düzenlemeye aykırı ürünlerin piyasaya arz edildiğinin tespit edildiği gerekçesiyle davacı firma adına 4703 sayılıKanun'un 12. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca 20.829 TL idari para cezasıverilmesine;
Ürünlerin masrafları üretici tarafindan karşılanmak üzere piyasaya arzının durdurulmasına, piyasaya arz edilmiş olan uygunsuz ürünlerin toplatilarak mümkün ise teknik düzenlemeye uygun hale getirilmesine, mümkün değil ise bertaraf edilmesine, teknik düzenlemeye aykırılığı tespit edilen ürünlere dair geri çekme işlemlerinin Kurumca belirlenen süre içerisinde gerçekleştirildiğini gösterir bilgi/belgelerin Kuruma iletilmemesi halinde ürün bilgilerinin Kurumun internet sayfasında duyurulmasına karar verilmiştir.


2. Davacı vekili, idari para cezası ile idari yaptirım kararının iptali istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Ankara 23. İdare Mahkemesi 02/03/2021 tarih ve E.2021/347, K.2021/388 say1 ile,dava konusu idari para cezası ve idari yaptırım kararının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu ve 4703 sayılı Kanun'da idari para cezasına ve idari tedbirlere itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı,dolayısıyla görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağınıbelirterek, dava konusu idari yaptırım kararlarına karşı açılan davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargıda 
5. Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliği 13/04/2022 tarih ve D.İş No.2021/3452 sayı ile, 4703sayılı Kanun uyarınca idari para cezası düzenlenmiş ise de, 7223 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile birlikte ilgili Kanun'un yürürlükten kaldırıldığı ve yeni Kanun'a göre 4703 sayılı Kanun'a yapılan atıfların 7223 sayılı Kanun'a yapıldığının belirtildiği ve yeni Kanun'a göre idari yaptırım kararlarına karşı Kanun yolu olarak idari yargı yolunun gösterildiğini belirterek, başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 4703 sayılı Kanun'un “Ürünlerin piyasaya arzında üreticilerin ve dağıtıcıların yükümlülükleri” başlıklı 5. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Piyasaya arz edilecek yeni ürünlerin ilgili teknik düzenlemeye uygun olması zorunludur.Bu hüküm, kullanılmış olmakla birlikte değişiklik yapılarak piyasaya tekrar arz edilmesi hedeflenen ürünler ile Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelerden ithal edilen eski ve kullanılmış ürünlere de uygulanır."
7. “Ceza hükümleri" başlıklı 12. maddesinin birinci fikrası (a) bendi şöyledir:
“Bu Kanunun;
a) 5 inci maddesinin birinci fikrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında dört bin Türk lirasından elli bin Türk lirasına kadar...... idari para cezası uygulanır.

8. “Piyasa gözetimi ve denetimi" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
“Piyasa gözetimi ve denetimi, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.Bunlara ilişkin idarî düzenlemeler yetkili kuruluşlarca hazırlanır.

Yetkili kuruluşlar, piyasa gözetimi ve denetiminde, gerekli gördükleri durumlarda,gözetim ve denetime konu ürüne ilişkin uygunluk değerlendirme işlemlerinde yer almayan test,muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarinın imkânlarindan yararlanabilirler. Ancak piyasa gözetimi ve denetiminde nihaî karar, yetkili kuruluşlara aittir. Piyasa gözetimi ve denetiminde test,

muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarınin imkânlarından yararlanılması ve ürünün güvenli olmadığınin tespit edilmesi halinde, test ve muayeneye ilişkin giderler üretici tarafindan ödenir.
Piyasa gözetimi ve denetimini gerçekleştirecek yetkili kuruluşların isimleri Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirilir."
9. “Ürünün piyasaya arzının yasaklanması, toplatılması ve bertarafi” başlıklı 11. maddesi şöyledir:
İlgili teknik düzenlemeye uygunluğu belgelenmiş olsa dahi, bir ürünün güvenli olmadığına dair kesin belirtilerin bulunması halinde, bu ürünün piyasaya arzı, kontrol yapılıncaya kadar yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulur.

Kontrol sonucunda ürünün güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde, masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere, yetkili kuruluş;
a) Ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını,
b) Piyasaya arz edilmiş olan ürünlerin piyasadan toplanmasını,
c) Ürünlerin, güvenli hale getirilmesinin imkânsız olduğu durumlarda, taşıdıkları risklere göre kismen ya da tamamen bertaraf edilmesini,
d) (Değişik: 18/6/2017-7033/69 md.) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgilerin, üretici tarafindan etkili olacak şekilde duyurulmasıni,üretici tarafindan yapılan duyuru veya duyuru şekli uygun bulunmaz veya yetersiz görülürse, ülke genelinde dağıtımı yapılan iki gazete ile ülke genelinde yayın yapan iki televizyon kanalında ilanısuretiyle risk altındaki kişilere duyurulmasını, sağlar.

Risk altındaki kişilerin yerel yayın yapan gazete ve televizyon kanalları vasıtasıyla bilgilendirilmesinin mümkün olduğu durumlarda, bu duyuru yerel basın ve yayın organları yoluyla,risk altındaki kişilerin tespit edilebildiği durumlarda ise bu kişilerin doğrudan bilgilendirilmesi yoluyla yapılır.

(Ek fikra: 18/6/2017-7033/69 md.) İkinci fikrada yer alan hükümler, yetkili kuruluştarafindan 4 üncü maddenin ikinci fikrasında belirtildiği şekilde hazırlanarak yürürlüğe konulan teknik düzenlemede yer alan diğer önlemlerin alınmasını engellemez.

Bu madde kapsamında alınacak önlemler, gerektiğinde Komisyona iletilir."
10. 13. maddesinde, bu idarî para cezalarına karşi, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği öngörülmüşken, 08/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren 23/01/2008 tarihli ve 5728 sayıli Kanun'un 496. maddesi ile 13. madde, “Bu Kanunda yer alan idarî para cezaları, yetkili kuruluşlar tarafindan verilir."” şeklinde değiştirilmiştir.
11. 4703 sayılı Kanun, 12/03/2020 tarihli ve 31066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak,yürürlük maddesi uyarınca, 12/03/2021 tarihinde, yayımı tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe giren 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile yürürlükten kaldırılmış ve bu Kanun'da yer alan kabahatler 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir.
12. 7223 sayılı Kanun'un "Amaç" başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanunun amaci, ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasınısağlamak; piyasa gözetimi ve denetiminin esasları ile yetkili kuruluşların görevlerini ve iktisadi işletmeciler ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yükümlülüklerini belirlemektir."
13. "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
(1) Bu Kanun, piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan veya hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar.

(2) Avrupa Birliği üyesi ülkelere ihraç edilen veya ihraç edilmesi hedeflenen ürünler bu Kanun kapsamında piyasaya arz edilmiş sayılır.

(3) Bir ürüne ilişkin özel bir kanunun bulunması durumunda, bu Kanun hükümleri söz konusu ürüne, özel kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanır.

(4) Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilen veya ihraç edilmesi hedeflenen ürünler bu Kanunun kapsamı dışındadır. Ancak bu ürünlerin de güvenli olmasi, tağşişe konu olmaması ve ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin alıcıyı yanıltmayacak şekilde yapılması zorunludur."

14. Kanun'un 16. maddesi ve devamında bu Kanun uyariınca verilecek idari yaptirım kararlari, 20. maddesinde de idari para cezalari düzenlenmiş olup, "Masrafların rücu edilmesi ve idari yaptırımlarda yetki ve itiraz" başlıklı 22. maddesi ise şöyledir:
(1) Bu Kanunda belirlenen idari yaptırımlar yetkili kuruluş tarafindan uygulanır. İdari yaptırımların hangi makam veya kamu görevlilerince uygulanacağı yetkili kuruluş tarafindan çıkarılan yönetmelik ile belirlenir. 15 inci maddenin yedinci fikrası, 16 nci maddenin dördüncü ve yedinci fikraları ile 17 nci maddenin birinci fikrası uyarınca yapılan masrafların yetkili kuruluştarafından karşılanması halinde masraflar, masrafı yapan yetkili kuruluşça ilgili iktisadi işletmeciye genel hükümlere göre rücu edilir.

(2) Bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir."
15. "Yürürlükten kaldırılan Kanun" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
(1) 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış kabul edilir."
şöyledir:
16. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun birinci maddesi 
TY 

“Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni 
korumak amaciyla;

a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Îdari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
17. Kanun'un ikinci kismında yer alan 32 ila 43. maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.
18. Aynı Kanun'un 2. maddesinde, kabahat deyiminden, kanunun karşılığında idari yaptırım uygulanmasını Öngördüğü haksızlığın anlaşılacağı; “Kanunilik İlkesi" başlıklı 4. maddesinin birinci fikrasında; “Hangi fillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi;kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir." hükmü, ikinci fikrasında da “Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir." hükmü yer almakta, böylece hangi fiillerin kabahat oluşturduğunun kanunda açıkça tanımlanabileceği hususunun yanı sıra, idarenin de genel ve düzenleyici işlemleriyle tanımlama yapabileceğinin belirtildiği, ayrıca işlenen bir kabahatin karşiliği olan yaptirımın türü, süresi, miktarının ancak kanun ile belirlenebileceğinin de ifade edilmişolduğu; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret bulunduğu; idari tedbirlerin de mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu belirtilmiştir.

19. Aynı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31.maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflari, konusu ve sebebi aynıolan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılmasıgerekmektedir.

21. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idari yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adliye mahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarinca ileri sürülebilecektir.

22. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
23. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayı inceleyen yargi merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
24. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra bununla yetinilmemişayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

25. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de,davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadıği gözetilerek, Sulh Ceza Hakimliğince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayıl Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
26. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup 

BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
27. Dava, 4703 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fikrasına aykırılık nedeniyle aynıKanun'un 11. maddesi ve 12. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi uyarınca verilen idari yaptırım ve idari para cezası kararlarının iptali istemiyle açılmıştır.

28. Olayda, davanın, 12/03/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırımlara karşı açıldığı, bu Kanun'da yer alan kabahatlerin 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendiği ve Kanun'un 22maddesinde de, bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

29. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

30. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

31. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
32. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

33. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezası ile idari yaptırım kararının, olay tarihinde yürürlükte bulunan ancak 12/03/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanun'da idari yaptırım kararlarına karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağından ve 7223 sayılı Kanun'da da, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yer almadığından, davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında kabulü ile Ankara 23. Ídare Mahkemesince verilen 02/03/2021 tarih ve E.2021/347, K.2021/388 sayıli görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGINTN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan BA$VURUNUN 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi kapsamında KABULÜ ile Ankara 23. Ídare Mahkemesince verilen 02/03/2021 tarih ve E.2021/347, K.2021/388 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Birol
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN

Üye: SONER

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Nurdane
Üye: Ahmet
Üye: Mahmut

Üye: TOPUZ
Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/292KARAR NO : 2022/416KARAR TR : 16/09/2022
ÖzET : Tutuklu olarak bulunduğu Ceza İnfaz Kurumundan başka bir Ceza Înfaz Kurumuna nakline ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işlemi ile uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Ç.K.
Vekili : Av. Oğuzhan KISA Davalılar : 1-Adalet Bakanlığı(İdari Yargıda)
2- Maliye Hazinesi (Adli Yargıda)
Vekili : Av. Necla DİKİcİ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ereğli (Konya) T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümözlü olarak bulunan davacının, ailesinin ikamet ettiği Antalya veya Alanya Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarından birine naklinin sağlanması istemiyle yaptığı başvurunun, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce reddedilmesi nedeniyle zarara uğradığını belirterek, 120.000 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ereğli (Konya) Ağır Ceza Mahkemesi 07/07/2021 tarihli ve E.2021/43, K.2021/218sayılı kararı ile, davacının, ülke çapında yaşanan salgın hastalık nedeniyle nakil talebinin karşılanmadıği, bu haliyle talebin yerine getirilmemesinin maddi veya manevi zarara neden olduğundan bahsetmeye yasal olanak bulunmadığını belirterek, davanın yasal şartları oluşmadığından reddine karar vermiş, davacının istinaf başvurusunun, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 24/09/2021 tarihli ve E.2021/1444, K.2021/1392 sayılı kararı ile, ceza infaz kurumundaki hukuka aykırılıkların koruma tedbiri niteliğinde olmadığı, bu yöndeki hukuka aykırılıklar nedeniyle meydana gelen zararın giderilmesine ilişkin davanın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekcesiyle kabulüne, hükmün bozulmasına kesin olarak karar verilmiştir.

3. Ereğli (Konya) Ağır Ceza Mahkemesi 13/10/2021 tarihli ve E.2021/273, K.2021/293sayılı kararı ile, koruma tedbiri mahiyetinde olmayan ceza infaz kurumundaki hukuka aykırıliklar nedeniyle meydana gelen zararın giderilmesine ilişkin davanın çözümünün idari yargi yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir,
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Konya 2. Ídare Mahkemesi 17/05/2022 tarihli ve E.2022/495 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu ve infaz mevzuatı hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğini belirterek, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz $artlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler."
8. 5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Hükümlülerin Nakilleri" üst başlığı altında; "Nakiller" başlıklı 53. maddesi şöyledir:
" (1) Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık,eğitim, öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.
(2) Hükümlü nakilden önce aranır ve kurum hekimine, yoksa diğer bir resmî hekime muayene ettirilir; muayene sonucu yola çıkarılamayacağı anlaşılanlar, kurumun en üst amirince derhâl resmî bir sağlık kuruluşuna sevk edilir. Mazeretinin, biri hastalığın uzmanı olmak üzere en az iki uzman hekimin imzaladığı ve hastane başhekiminin onayladığı resmî rapor ile belgelenmesi hâlinde nakil, mazeret ortadan kalkıncaya kadar geri bırakılır ve durum Adalet Bakanlığına bildirilir."
9. "Kendi istekleri ile nakil" başlıklı 54. maddesi şöyledir:

"(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için;
a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri,
b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri,
c) (Değișik:14/4/2020-7242/30 md.) Ceza infaz kurumlarında bulunulmasi gereken sürenin üç Aydan fazla olmasi,
d) İyi hâl gōstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması,
e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfinın uygun bulunması ve tutukevi olmamasi,
f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olmasi,
g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmamasi,
Gerekir. (Ek cümle : 24/1/2013-6411/7 md.) Çocuk hükümlüler bakımından bu fikranın (b) bendi uygulanmaz.

(2) Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadırlar. Çocuklar bakımından bu süre altı ay olarak uygulanır."
10. "Disiplin nedeniyle nakil" başlıklı 55. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü, hücreye koyma cezasını gerektiren eylemlerde bulunması hâlinde kurum yönetimince hakkında disiplin işlemi yapılır ve kurum en üst amirinin istemi üzerine Bakanlıkça başka kurumlara nakledilebilir. Disiplin cezaları yeni kurumlarda çektirilir.
(2) Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, mahkeme kararı, kurum güvenliği, can güvenliği veya hastalık sebepleriyle nakil hariç, altı ay kalmak zorundadırlar."
11. "Zorunlu nedenlerle nakil" başlıklı 56. maddesi şöyledir:
"(1) Kurumların elverişsiz ve yetersiz kalmasi, kapsama gücünün aşılmasi, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş, güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibi zorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekli görülen hükümlüler, yargı çevresi dışında Adalet Bakanlığınca belirlenen ve konumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebilirler."
12. "Hastalık nedeniyle nakil" başlıklı 57. maddesi şöyledir:
" (1) Hastaneye sevki zorunlu görülen hükümlü, bulunduğu yere en yakın tam teşekküllüDevlet veya üniversite hastanesinin hükümlü koğuşuna yatırılır.

(2) Bu hastanelere gönderilen hükümlülerin başka yerlerdeki hastanelere sevki, sağlık kurulu raporuyla, acil ve yaşamsal tehlikesi bulunması hâlinde, varsa biri hastalığın uzmanı olmak üzere iki uzman hekim tarafindan verilip, başhekim tarafindan onaylanan ve hastalığın sebebi,tedavinin hangi sebeple bulunduğu hastanede gerçekleştirilemediği, hastaya nerede ve ne tür bir tedavi gerektiğini açıkça belirten bir raporla mümkündür. Bu durumda da en yakın ve hükümlükoğuşu bulunan Devlet veya üniversite hastaneleri tercih edilir.

(3) Hükümlünün bu hastanelerde kontrol ve tedavisinin devam edip etmeyeceğinin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerekir; aksi hâlde hükümlü ait olduğu kuruma iade edilir.
(4) Hükümlü, acil hâller dışında özel sağlık kuruluşlarında tedavi edilemez. Acil hâllerin varlığı hâlinde Adalet Bakanlığına bilgi verilir.

(5) Hükümlü, sağlık nedenleriyle bulunduğu kurumda kalmasının uygun olmadığı, kurum hekiminin önerisi ve en üst amirinin isteği üzerine alınacak sağlık kurulu raporuyla belirlendiği takdirde, başka kurumlara nakledilebilir."
şöyledir:
13. 1721 sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin Idaresi Hakkinda Kanun'un 5. maddesi 
"Lüzumu takdirinde mahpusların bir hapishaneden diğerine nakilleri Adliye Vekaletinin müsaadesiyle caiz olabilir."

14. 29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Hükümlülerin nakillerinde dikkat edilecek hususlar" başlıklı 127. maddesi şöyledir:1f 

(8) Hükümlülerin nakil işlemleriyle ilgili esas ve usuller Bakanlık tarafindan belirlenir."
15. 10/07/2018 tarihli ve 30774 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 43.maddesinin birinci fikrasının (h) bendi şöyledir:
"Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
"Hükümlü ve tutukluların sevk ve nakil işlemlerini yürütmek."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının, bulunduğu Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan, ailesinin yaşadığı yere yakın olan başka bir infaz kurumuna naklinin yapılması talebinin reddine ilişkin Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün işlemi ile uğradığı manevi zararın giderilmesi istemiyle açılmiştir.

19. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte incelendiğinde, 5275 sayılıKanun'da, hükümlülerin ve şartların oluşması durumunda tutukluların nakilleri ile ilgili düzenlemelerin yer aldıği, hal ve şartlarının düzenlendiği ve yetkili kurum olarak da Adalet BakanlığıCeza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün belirlendiği, böylece tutuklu ve hükümlülerin yerleştirileceği ceza infaz kurumlarını belirleme görevinin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne ait bulunduğu, bu bağlamda farklı gerekçeli nakil taleplerinin de aynı birim tarafindan değerlendirildiği, davalı idarenin bu görevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veya eylem olarak yürüttüğü, öte yandan, 4675 sayılı Kanun doğrultusunda, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hakimliklerinin, dava konusu uyuşmazlikta yetkisinin bulunmadığı gözetildiğinde, kamu hizmetini yürütmekle görevli kılınmış kamu kurumunca, kamu hizmetinin yöntemince yapılıp yapılmadığının tespitinin, idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varilmiştir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya 2. Idare Mahkemesince yapılan 17/05/2022 tarihli ve E.2022/495 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 2. İdare Mahkemesince yapılan 17/05/2022 tarihli ve E.2022/495 saylıBAŞVURUNUN REDDİNE,
16/09/2022 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Birol SONER
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye Mahmut

Başkan: Nurdane
Üye: Ahmet ARSLAN

Başkan: TOPUZ
Üye: BALLI
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/293KARAR NO : 2022/466KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : Suç soruşturması sırasında, Kanuna uygun olarak yakalandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen davacının, bu süre içinde ve sonrasında 6458 sayılıKanun uyarınca sınır dışı edilmek üzere idari gözetim altına alınmasının haksız ve hukuka aykırıolduğu nedenleriyle uğradığı zararın giderilmesi amacıyla açtığı tazminat davasının, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : A.R.O.
Vekili : Av. Azad METE Davalılar 
Adli Yargida : 1- Maliye Hazinesi İdari Yargıda : 2- Kocaeli Valiliği 
Vekili : Av. Nevin GÖKDELİ
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, geçici koruma kapsamında ülkemizde bulunan Suriye vatandaşımüvekkilinin, Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca 2020/5225 sayı ile yürütülen soruşturma dosyasıkapsamında PKK/KCK- PYD/YPG terör örgütü ile iltisaklı olduğu şüphesiyle 14/02/2020 tarihinde yapılan operasyon ile yakalanıp gözaltına alındığıni, ifadesi alındıktan sonra sınır dışı etme işlemlerinin yürütülmesi için teslim edildiği Kocaeli Valiliği il Göç İdaresi Müdürlüğünce 

18/02/2020 tarihinde idari gözetim altına alinmasına karar verildiğini, Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca 03/06/2020 tarihinde hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği halde, 18/02/2020 - 07/01/2021 tarihleri arasında Gündoğdu Geri Gönderme Merkezinde tutulduğunu, idari gözetim kararının kaldırılması için defalarca yaptığı başvurularının Kocaeli 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 14/07/2020 tarihli ve D.iş No.2020/2933, 28/07/2020 tarihli ve D.işNo.2020/2986, 10/09/2020 tarihli ve D.İş No. 2020/3812 ve 26/10/2020 tarihli ve D.İş No.2020/4800sayılı kararları ile dört kez reddedildiğini, aynı kurumca 18/02/2020 tarihinde 6458 sayılıYabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin birinci fikrasının (d) bendine istinaden hakkında verilen sinır dışi etme kararının iptali için açılan davada da, Kocaeli 1. İdare Mahkemesince 24/12/2020 tarihinde sınır dışi etme kararının iptaline karar verildiğini, iptal kararıüzerine 07/01/2021 tarihinde idari gözetim kararına son verildiğini belirterek, haksız ve hukuka aykırı bir şekilde bu kadar süre geri gönderme merkezinde tutulduğundan, uğradığı zararın giderilmesi için 10.000 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminatın idari gözetim altına alındığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Gebze 1. Ağir Ceza Mahkemesi 22/02/2021 tarih ve E.2021/55, K.2021/65 sayi ile,talebin 6458 sayılı Kanun uyarınca verilen idari gözetim kararına ilişkin olduğunu belirterek, bu haliyle davaya konu uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 11/05/2022 tarih ve E.2021/397 sayı ile, uyuşmazlığın 6458 sayılı Kanun'un 57. maddesinde düzenlenen idari gözetim altina alınma işleminden kaynaklandığı ve aynı madde uyarınca idari gözetim kararlarının sulh ceza hakimince çözümlenmesinin gerektiği, hukuka uygunluk denetimi idari yargıya ait olmayan işlemin, hukuka aykırılığından kaynaklı tazminat isteminin idare mahkemelerince değerlendirilmesinin mümkün olmadığını belirterek, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun “Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."
6. “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun, yabancılarla ilgili iş ve işlemleri; sınırlarda, sınır kapılarında ya da Türkiye içinde yabancıların münferit koruma talepleri üzerine sağlanacak uluslararası korumayı,ayrılmaya zorlandıkları ülkeye geri dönemeyen ve kitlesel olarak Türkiye’ye gelen yabancılara acil olarak sağlanacak geçici korumayı kapsar.


(2) Bu Kanunun uygulanmasında, Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası anlaşmalar ile özel kanunlardaki hükümler saklıdır."
7. "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir 
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amaciyla kitlesel olarak sınırlarımiza gelen veya sinırlarimizi geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.

(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışi, hak ve yükümlülükleri,Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
8. “Sınır dışı etme" başlıklı 52. maddesi şöyledir:
"(1) Yabancılar, sınır dışi etme kararıyla, menşe ülkesine veya transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilebilir."
9. “Sınır dışı etme karari” başlıklı 53. maddesi şöyledir:
alınir.
"(1) Sınır dışı etme karari, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce 
(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabanci, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukati, sinır dışi etme kararına karşi, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışi etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rizası sakl kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışi edilmez.'
10. “Sınır dışı etme kararı alınacaklar başlıklı 54. maddesi şöyledir:
“(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:
a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler 

b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi,üyesi veya destekleyicisi olanlar 

c) Türkiye'ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar 

c) Türkiye'de bulunduğu süre zarfinda geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar 
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar 
e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler 
f) İkamet izinleri iptal edilenler 
g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler 
ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler 
h) Türkiye'ye yasal giriş veya Türkiye'den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler 

i) Hakkında Türkiye'ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye geldiği tespit edilenler 


i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan,başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmişsayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye'de kalma hakkı bulunmayanlar 
j) İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye'den çıkışyapmayanlar 

k) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/36 md. ; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Uluslararasi kurum ve kuruluşlar tarafından tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler.
(2) (Değișik: 3/10/2016-KHK-676/36 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Bu maddenin birinci fikrasının (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen uluslararasi koruma başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler hakkında uluslararası koruma ișlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı alınabilir."
11. “Sınır dışı etmek üzere idari gözetim ve süresi” başlıklı 57. maddesi şöyledir:
“(1) 54 üncü madde kapsamındaki yabancılar, kolluk tarafindan yakalanmaları hâlinde,haklarında karar verilmek üzere derhâl valiliğe bildirilir. Bu kişilerden, sınır dışı etme kararı alınmasıgerektiği değerlendirilenler hakkında, sınır dışı etme kararı valilik tarafından alınır. Değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez.

(2) (Değișik:6/12/2019-7196/77 md.) Hakkında sınır dışi etme kararı alınanlardan; kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye'ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye'den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında valilik tarafindan idari gözetim kararı alınır ya da 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir. Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezlerine kırk sekiz saat içinde götürülür 
(3) Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Ancak bu süre,sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamamasi hâlinde, en fazla alti ay daha uzatilabilir.
(4) (Değişik:6/12/2019-7196/77 md.) İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı,valilik tarafindan her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır. Bu yabancılara, 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.
(5) İdari gözetim karari, idari gözetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçlari, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatina tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(6) Ídari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukati, idari gözetim kararına karşi sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir.

(7) İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan, avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır.

(8) (Ek:6/12/2019-7196/77 md.) Ídari gözetim altına alınan yabancıların uyruklarının tespit edilmesi amaciyla elektronik ve iletișim cihazlari incelenebilir. Inceleme sonucunda elde edilen veriler bu amaç dışında kullanılmaz."

12. “İdari gözetime alternatif yükümlülükler” başlıklı 57/A. maddesi şöyledir:
“(Ek:6/12/2019-7196/78 md.) (1) 57 nci maddenin ikinci fikrasında sayılan yabancılara ya da idari gözetimi sonlandırılan yabancılara aşağıdaki idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilebilir:
a) Belirli adreste ikamet etme 
b) Bildirimde bulunma 
c) Aile temelli geri dönüş
c) Geri dönüş danışmanlığı
d) Kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma 
e) Teminat 
f) Elektronik izleme 
(2) Yabancıya birinci fikradaki yükümlülüklerden bir ya da birkaçının getirilmesi durumunda, bu süre yirmi dört ayı geçemez.

(3) 57nci maddenin ikinci fikrası kapsamında olup da idari gözetim altına alınmayan yabancılara bu maddenin birinci fikrasında sayılan yükümlülüklerden birinin ya da birkaçının getirilmesi zorunludur.

(4) İdari gözetime alternatif yükümlülüklere tabi tutulduğu, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına gerekçeleri ile birlikte tebliğ edilir. Hakkında idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilen yabanci, bir avukat tarafindan temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.
(5) Elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru yabancının tabi tutulduğu idari yükümlülüğü durdurmaz. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir.

(6) İdari gözetime alternatif yükümlülüklere uymayan yabancılar idari gözetim altına alınabilir.

(7) Yabancıya teminat yükümlülüğü getirilmesi ve yabancının teminat süresi içerisinde mücbir sebepler ve mahkeme sürecinin sona ermemesi halleri saklı kalmak kaydıyla Türkiye'den çıkmaması durumunda teminat Hazineye irat kaydedilir.

(8) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
13. “Geri gönderme merkezleri" başlıklı 58. maddesi şöyledir:
“ (1) Ídari gözetime alınan yabancılar, geri gönderme merkezlerinde tutulurlar.
(2) Geri gönderme merkezleri Bakanlık tarafindan işletilir. Bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlari, Türkiye Kızılay Derneği veya kamu yararına çalışan derneklerden göç alanında uzmanlıği bulunanlarla protokol yaparak bu merkezleri işlettirebilir.

(3) Geri gönderme merkezlerinin kurulmasi, yönetimi, işletilmesi, devri, denetimi ve sınır dışi edilmek amacıyla idari gözetimde bulunan yabancıların geri gönderme merkezlerine nakil işlemleriyle ilgili usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'
14. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Tazminat İstemi" başlıklı 141.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.
(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturmasıveya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak 

üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davalari ancak Devlet aleyhine açılabilir..."
15. “Tazminat isteminin koşulları" başlıklı 42. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının yürütülen suç soruşturması nedeniyle hakkında verilen idari gözetim kararından sonra, hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar verildiği halde idari gözetim kararının hemen kaldırılmayarak haksız ve hukuka aykırı bir şekilde geri gönderme merkezinde tutulduğundan bahisle uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.
19. Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelerden, davacı Kocaeli TEM Şube Müdürlüğünün 13/02/2020 sayılı yazısı üzerine Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/5225 sayılı soruşturmasıkapsamında gözaltına alınmış, ifadesinin alınması akabinde sınır dışı işlemlerini yürütülmesi için Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresine teslim edilmiştir.

20. Ceza soruşturmasında Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının 03/06/2020 tarihli,2020/7280 sayılı kararı ile davacı yönünden kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir.
21. Kocaeli Valiliği'nin 18/02/2020 tarihli kararı ile idari gözetim kararı verilmiş, davacı18/02/2020 ile 07/01/2021 tarihleri arasında 10 ay 20 gün süresince Gündoğdu Geri Gönderme Merkezinde tutulmuştur.

22. Bu süre içerisinde, davacı hakkındaki idari gözetim kararının kaldırılması istemiyle Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliğine 4 ayrı tarihte başvuruda bulunulmuş, Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliği 14/07/2020, 28/07/2020,10/09/2020 ve 26/10/2020 tarihli kararlar ile idari gözetim kararlarının hukuka uygun olduğundan bahisle itiraz başvurularını reddetmiştir.
23. Öte yandan, Kocaeli Valiliğinin 18/02/2020 tarihli kararı ile 6458 sayılı Kanun'un 54.maddesinin 1. fikrasının (d) bendine istinaden davacı hakkında sınır dışi etme kararı verilmiştir. Bu kararın iptali istemiyle açılan davada, Kocaeli 1. Ídare Mahkemesi 24/12/2020 tarih ve E.2020/921,K. 2020/1382 sayılı kesin kararı ile sınır dışi etme kararını iptal etmiş, iptal kararı davacıya ve 

Kocaeli Valiliğine 05/01/2021 tarihinde tebliğ edilmiş, 07/01/2021 tarihi itibari ile davaci hakkındaki idari gözetim kararına son verilmiş ve davacı serbest bırakılmıştır.
24. Anayasa'nın Başlangıç kısmında öngörülen Kuvvetler ayrımı ilkesi, yargı ile ilgili 9.ve 138. maddeleri dikkate alndığında, bağımsız bir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen idari işlemler kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu yargısal işlemler nedeniyle idari yargı yoluna başvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Yukarıda işaret edildiği üzere, Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargıfaaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır.Yargılama sürecine katkida bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargisal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.

25. Olayda, silahlı terör örgütü ile iltisaklı olduğu şüphesiyle mevzuat hükümleri kapsaminda Cumhuriyet savciliği emrinde ve denetiminde yürütülen soruşturmanın ve soruşturma sonucunda düzenlenen kovuşturmaya yer olmadiğina dair kararın yargisal faaliyet kapsaminda olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkida bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir.

26. Davaya konu istem, bu işlemlerin haksız ve hukuka aykırı olduğuna ilişkindir Soruşturma sürerken 6458 sayılı Kanun uyarınca davacının sınır dışi edilmesine de karar verilmiştir.Bu nedenle alınan idari gözetim kararının da aynı şekilde haksız ve hukuka aykırı olduğu iddiaları ile bu süreçte uğranılan zararların tazmini istenilmektedir. Bu bağlamda, 6458 sayılı Kanunda idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimine başvurulacağının düzenlendiği gözetildiğinde, aynıişlemden kaynaklanan maddi, manevi tazminat istemli davalara da adli yargi yerinde bakilmasıgerektiği değerlendirilmiştir. Ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargımerciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Gebze 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 22/02/2021 tarihli ve E.2021/55, K.2021/65 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Gebze 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 22/02/2021 tarihli ve E.2021/55, K.2021/65 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AGIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/294KARAR NO : 2022/458KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET: 3213 sayılı Kanun'un 10., 13., 24. ve 29. maddeleri uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : A.Ş.K.
Vekilleri : Av. İsa SAY, Av.Celil ÜNAL Davalı: Enerji ve Tabii Kaynaklar BakanlığıVekili : Av. Fatma ERDAŞ

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Van ili, Merkez ilçesi sinırları dahilinde S:200902734 sayılı II-b grubu mermer işletme sahasında yapılan denetim neticesinde, 2011 ve 2012 yılları çevre ile uyum teminatlarının yatırılmadıği, 2010 yılında sahada 350 m3 üretim yapılmasına rağmen Genel Müdürlüğe 100 m3üretim yapıldığının beyan edildiği, 2011 ve 2014 yılları 29.madde belgelerinin verilmediği ve sahada 2010 yılından sonra üretim yapılmadığının tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10/7, 13, 24/12, 29, 29/4 maddeleri uyarinca davacinın toplamda 179.536 TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2016 tarih ve ....E.408296 sayılı işlemi tesis edilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurmuştur 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Van 1. Sulh Ceza Hakimliği 12/10/2016 tarih ve Değişik İş No.2016/1494 sayi ile uyuşmazlığın esasını inceleyerek itirazın reddine karar vermiş, karara karşı yapılan itiraz başvurusu Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/11/2016 tarih ve Değişik İş No.2016/3152 sayılı kararıyla kesin olarak reddedilerek, anılan para cezası kesinleşmiştir.

4. Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü söz konusu Hakimlik kararının kanun yararına bozulmasının istenilmesi için 11/10/2019 tarihinde Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığından talepte bulunmuş, Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığı 24/10/2019 tarih ve 2019/100021 sayılıihbarnamesi ile Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/11/2016 tarih ve Değişik İş No.2016/3152 sayılıkararının bozulmasını talep etmiştir.

5. Talep üzerine dosyayı inceleyen Yargitay 19. Ceza Dairesi 08/06/2021 tarih ve E.2019/33950, K.2021/6338 say1 ile, Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/11/2016 tarih ve Değişik işNo.2016/3152 sayılı kararını bozmuş ve müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yapılmasıamaciyla dosyayi Mahkemesine iade etmiştir.


6. Van 2. Sulh Ceza Hakimliği 11/04/2022 tarih ve Değișik İş No.2022/322 say1 ile,3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7164 sayılı Kanun ile Değişik 13. maddesinin 3. fikrasında, “İdari para cezalarına karşi otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir.” düzenlemesi gereğince bu Kanuna göre uygulanan idari para cezalarında görevli Mahkemenin idari yargı yerleri olduğu gerekçesiyle, davacı tarafindan yapılan itirazın 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

7. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
8. Van 2. Ídare Mahkemesi 02/06/2022 tarih ve E.2022/1259 sayi ile, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Bakılan davada; her ne kadar görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve yargılamanın her safhasında inceleneceği açik olsa da; 5271 sayılı Kanunda düzenlenen kanun yararına bozma müesesesinde, 309. maddede belirtildiği şekilde kanun yararına bozma halinde daha önce verilen kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırarak bozma gerekçesine bağlı olarak yapılacak yargisal muameleler sonrasında yeni bir karar tesis edilmesi gerektiği, kararı kanun yararına bozma müessesiyle bozulan Mahkemenin (Van 2. Sulh Ceza Hakimliği) bozma gerekçesinde belirtilen sebepler ile bağlı kalmak suretiyle karar vereceği, õte yandan; Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 08/06/2021 tarih ve E:2019/33950, K:2021/6338 sayılı kanun yararına bozma kararında davanın görev yönünden reddedilmesi hususuna değinilmediği gibi hüküm fikrasında "müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yerine getirilmesine" şeklinde ifadelere yer verilmek suretiyle dava konusu işlemin esası hakkında karar vermeye Sulh Ceza Hakimliğini görevli gördüğü göz önüne alındığında, Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 11/04/2022 tarih ve Değişik İş No:2022/322 sayılıgörevsizliği nedeniyle reddine ilişkin kararının kaldırılması için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

Öte yandan, aksi durumun kabulü halinde, Mahkememizce yapılacak yargılamada,uygulanması gereken farkli usul kuralları nedeniyle, kanun yararına bozma müessesesinin amacına aykırı bir durumun ortaya çıkması da muhtemel olacaktır."
III. İLGİLİ HUKUK 
9. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun “Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanun madenlerin milli menfaatlere uygun olarak aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler."
10. "Beyan Usulü" başlıklı 10. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasıni engelleyen ve/veya haksiz surette hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. Bu fikranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. (Değişik cümle:14/2/2019-7164/10 md.) İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edildiğinin tespiti hâlinde ruhsat iptal edilir."
11. 10. maddenin sekizinci fikrasının (e) bendi şöyledir:
" Bu Kanuna göre;
e) Ruhsat sahasında yapılan üretim veya satışların beyan edilmemesi.
haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir.

12. “Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin ilgili kismi şöyledir:
(Değişik fikra:14/2/2019-7164/13 md.) Bu Kanuna göre verilen idari para cezalarıtebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşi otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili bedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumu Genel Müdürlüğe bildirir.

13. "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddenin işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan onikinci fikrasının ilk cümlesi şöyledir:
"Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. .."
14. "İşletme faaliyeti" başlıklı 29. maddenin dördüncü fikrası şöyledir 
"Ruhsat sahibi, her yıl nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıl içinde gerçekleştirdiği işletme faaliyeti ile ilgili teknik belgeleri, işletme faaliyet raporunu ve işletme sahasında arama yapmış ise arama ile ilgili bilgileri Genel Müdürlüğe vermekle yükümlüdür. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde 30.000 TL idari para cezası uygulanır. Yükümlülük yerine getirilinceye kadar üretim faaliyeti durdurulur."
15. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla;
a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Ídari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
16. Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğühaksızlık anlaşılır."
17. Kanun'un "Genel kanun niteliği" başlıkli, 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”

18. Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir;
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."

19. Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası ise şöyledir:
"Îdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
20. Kanunun "Çeşitli Kabahatler" başlıklı ikinci kısmında yer alan 32. ila 43.maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.

III.İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, 3213 sayıli Kanun'un 10., 13., 24. ve 29. maddeleri uyarinca verilen idari para cezasinin kaldırılması istemiyle açılmiştır.

24. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

25. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

26. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
27. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

28. 3213 sayılı Kanun'un 13. maddesinin üçüncü fikrasında bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî para cezalarına karşi idare mahkemelerinde dava açılabileceği hususunun düzenlendiği,bu durumda davaya konu idari para cezasına dayanak olan 3213 sayılı Kanun'da bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin düzenlemenin yer aldığı anlaşılmıştır.
29. İncelenen uyuşmazlıkta, kesilen idari para cezasının 3213 sayılı Kanun uyarınca verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 3213sayılı Kanun'da bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemesine 

başvurulabileceği düzenlenmiş olup, itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır.Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, 3213 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 2. İdare Mahkemesince yapılan 02/06/2022 tarihli ve E.2022/1259 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.
IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 2. Ídare Mahkemesince yapılan 02/06/2022 tarihli ve E.2022/1259 sayılıBAŞVURUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/297KARAR NO : 2022/571KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : 1979-1997 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanun'a tabi, emekli sandığı iştirakçisi olan davacının, engellilik oranının dikkate alınarak emekli edilmesi talebinin reddine dair kurum işleminin iptali istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Y.S.

Vekili : Av. Gözde ÇAPAROĞLU 
Adli Yargıda 

Davalı: Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Vekili : Av. Muhammet TÜMER 
Ídari Yargıda 

Davalıi : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin kemik veremi nedeniyle bacağının kısaldığını, bu nedenle engel oranının %40 olduğunu, hastalığının artması ve engellik oranının %69'a çıkması üzerine emekli olmak için SGK'ya dilekçe verdiğini, talebinin reddedildiğini, 26 yıl çalıştıktan sonra yaş ve prim nedeniyle emekli olduğunu ancak engel durumuna göre 15 yılda emekli olması gerekirken 26yıl çalıştığını, 11 yıl boyunca alamadığı emekli maaşı ile fazladan ödediği emekli primlerinin yasal faizi ile birlikte tarafina ödenmesi için davalı kuruma müracaat ettiğini, talebinin reddedildiğini ileri sürerek, davalı kurumun 03/04/2018 tarihli ve 2125620 sayılı işleminin iptaline, fazla çalışmaktan dolayı engelinin arttığının tespitine karar verilmesi talebiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 10. Ídare Mahkemesi 29/06/2018 tarihli ve E.2018/1358, K.2018/1585 sayıli kararı ile, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerinin iş mahkemelerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosyanin incelenmesinden; davacinın Celal Bayar Üniversitesinde görev yapmakta iken 21.4.1997 tarihinde görevine son verildiği, 04.11.1997 tarihinde 4/1-(c) statüsünden malullük aylığı bağlanması için talepte bulunduğu, anılan başvuru üzerine görevini yapıp yapamayacağınıgösterir sağlik kurulu raporunun istenilmesine rağmen sunmadıği, devam eden süreçte 15.6.2012tarihinde 5434 sayılı Kanunun 39. maddesine göre engelli olması nedeniyle aylik bağlanmasıistemiyle yaptığı başvurusu neticesinde görevine devam etmediği gerekçesiyle aylık bağlanamadıği,öte yandan 4/1-(a) kapsamında çalışmakta iken işten ayrılarak 6.6.2006 tarihinde tahsis talebinde bulunması üzerine yapılan inceleme neticesinde 1.7.2006 tarihinden itibaren 506 sayil Kanunun 87.maddesine göre 4/1-(a) (SšK) kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın, 506 sayılı Kanuna göre 4/1-(a) (SSK) kapsamında 1.7.2006 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacının, engelli olması nedeniyle 15 yılda emekli olmasıgerekirken 11 yıl fazladan çalıştırıldığı iddiası ile 11 yıl alamadığı emekli aylığı ile fazladan ödediği emekli primlerinin ödenmesinden kaynaklandığı anlaşılmakta olup, 5510 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen 101. maddesi hükmü uyarınca, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin (işmahkemelerinin) görevli bulunduğu sonucuna varılmiştır. .."
3. Davacı vekili, aynı yöndeki taleple bu defa adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Bakırköy 18. (Sosyal Güvenlik) iş Mahkemesi 29/05/2019 tarihli ve E.2018/272,K.2019/185 sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı davalı tarafindan istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi 15/04/2021tarihli ve E.2019/1495, K.2021/536 sayılı kararı ile, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olması nedeni ile davalı kurum vekilinin istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dosyanın mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.
5. Bakırköy 18. (Sosyal Güvenlik) İş Mahkemesi 28/02/2022 tarihli ve E.2021/152,K.2022/58 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın 5434 sayılı Kanun uyarınca aylık hesap sistemi çerçevesinde emekli aylığı bağlanması talebine ilişkin olduğu, konuya ilişkin yasal mevzuat ve yerleşik içtihada göre bu tip uyuşmazlıklarda, adli yargının değil idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, yargi yolunun caiz olmamasi nedeniyle davanin usulden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. T.C. Anayasasi'nin 158. maddesinde “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazliklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır" hükmübulunmaktadir 

B. Yargi Kararları
7. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006tarihli ve E.2006/111, K.2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan başta 4/c maddesi hükümlerinin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmiş ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510sayılıi Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olan memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Yine 5754 sayılıKanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesi 30/03/2011 tarihli ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı karari ile talebi reddetmiştir.

8. Anayasa Mahkemesi, 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla,5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “...bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemini redle sonuçlandırmıştır. Söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa işık tutacak gerekçesi şöyledir:
“...5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalıl sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim ayliği almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağımuameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakimdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazliklarda idari yarginın görevinin devam edeceği açiktir. .."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, 1979-1997 tarihleri arasında 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak emekli sandığıiştirakçisi olan davacının, engel oranı ve durumu dikkate alınarak 15 yılda emekli edilmesi gerekirken 26 yıl çalışması nedeniyle 11 yıl boyunca alamadığı emekli maaşı ile fazladan ödediği emekli primlerinin yasal faizi ile birlikte tarafina ödenmesi talebinin reddine dair davalı kurumun 03/04/2018 tarihli ve 2125620 sayılı işleminin iptaline, fazla çalışmaktan dolayı engelinin arttığının tespitine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

12. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
13. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmüuyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazliğın çözümünde esas alınacaği tartışmasızdır.
14. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının uyuşmazliğa konu dönem olan 19791997 tarihleri arasında 4/c kapsamında emekli sandığı iştirakçisi olarak çalıştığı, 1997 tarihinde görev süresinin sona erdiği; daha sonra 4/a kapsamında çalışmakta iken işten ayrılarak 06/06/2006 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, 01/06/2006 tarihinden itibaren 506 sayıli Kanun'un Geçici 87. maddesi uyarınca 4/a kapsamında yaşlılık aylığının bağlandıği, bilahare davalı kuruma müracaat ederek 19791997 tarihleri arasında Emekli Sandığı iştirakçisi olması hasebiyle özür oranı ve durumu dikkate alınarak 15 yılda emekli edilmesi gerekirken 26 yıl çalıştığı, 11 yıl boyunca alamadığı emekli maaşıile fazladan ödediği emekli primlerinin yasal faizi ile birlikte tarafina ödenmesi talebinde bulunduğu,bu talebin davali kurumun 03/04/2018 tarihli ve 2125620 sayılı işlemi ile reddi üzerine adli ve idari yargı yerlerinde dava açtığı anlaşılmıştır.


15. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağımuamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğini korumaya devam edeceği, dolayısıyla, 2577sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları kapsamında bulunduğundan, davacının 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önceki kamu görevine ilişkin olarak açtığı davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 10. İdare Mahkemesinin 29/06/2018 tarihli ve E.2018/1358, K.2018/1585 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 10. Ídare Mahkemesinin 29/06/2018 tarihli ve E.2018/1358, K.2018/1585sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye Muharrem: ÜRGÜP

Başkan Muammer: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/302KARAR NO : 2022/627KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davalı tarafindan yapılan ihale sonucunda dava dışı üçüncü kişi ile imzalanan 10 yıl süreli özel toplu taşıma araçları sözleşmesi sonrasi, hat işletme hakkının davacı tarafa devri nedeniyle davalı tarafa ödenen devir bedeli, ceza ve yoksun kalınan karın tahsili istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : S.B.
Vekili : Av. Burhan PEKGÖZ 

Davali : EGO Genel MüdürlüğüVekili : Av. Özge DOĞAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 06..…... plakalı Sincan-Ankara Özel Halk Otobüsüne ilişkin hattın devri ve otobüsün parka çekildiği süreler için ödemiş olduğu toplam 28.867 TL'nin ve aracın işletilemediği günler için yoksun kalınan kârın şimdilik 1.000 TL'sinin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 28. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/10/2020 tarihli ve E.2020/80, K.2020/281sayılı kararı ile, davacı isteminin idare hukuku kuralları çerçevesinde ve idari yargı yerinde değerlendirilmesi gerektiği, idarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası olarak açılması gerektiğinden bahisle, davanın usulden reddine karar vermiş, karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
C. İdari Yargıda 
4. Ankara 11. Ídare Mahkemesi 09/03/2022 tarihli ve E.2021/1011 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlıkta; davacının 30.03.2018 tarihli taahhütnamesinde yer alan, Özbeşler Toplu Taşımacılık Tic. A.Ş. 'ne ait 06..…... plakalı hattın işletmeciliğinin devrini aldığım zaman,buna ait Yönetmelik, Sözleşme ekleri, sözleşme eklerinde belirtilen hükümlere, araca ait yıl içerisinde işlenmiş olan cezaları ve faaliyet alanına giren konularda alınmış ve alınacak her türlükararlara uyacağımı (Mahkeme, UKOME, îdari Encümen, Ozel Halk Otobüsleri Komisyon kararlari vb.) diğer taraftan yapılmış veya yapılacak olan herhangi bir yasal inceleme ve denetim sonucunda tespit edilecek araç işleticiliği ile ilgili geçmişe dönük olarak; eksik yatan ve ödenmesi gereken her türlü ücret vs. tüm borçları ödeyeceğimizi, ayrıca hat ve araca ait çıkabilecek her türlü rehin, haciz tedbir gibi şerhleri bunların getireceği sonuçları şimdiden kabul, beyan ve taahhüt ederim ifadelerinden, hattın işletmeciliğini devraldığı zamandan geçmişe dönük olarak eski hat işleticisi olan Özbeşler Toplu Taş. Gıd. İnş. San. Tic. A.Ş.'ye ait borçları üstlendiği görüldüğünden, söz konusu taahhütnamenin yukarıda yer verilen Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde borcun üstlenilmesi sonucunu doğurduğu, bu sebeple ödenen bedellerin iadesine ilişkin değerlendirmenin de borçlar hukuku hükümleri çerçevesinde yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
Diğer taraftan; davacı tarafindan, alacağın temliki sözleşmesine rağmen aracın hattının verilmediği ileri sürülerek, alacağın temliki sözleşmesinin akdedildiği 18.04.2017 tarihinden aracın işletilebildiği 15.05.2018 tarihine kadar yoksun kalınan kâr/gelirin ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir. Alacağın temliki kurumu yine Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlendiğinden, alacağın temliki neticesinde davacının otobüsün hattı üzerinde hak kazanıp kazanmadığının borçlar hukuku hükümlerince değerlendirilmesi gerekmektedir.


Bununla birlikte; 06........... plakalı otobüsün öncelikle Ankara 20. Icra Dairesinin E:2017/6389 sayılı dosyası ile satışa çıkarıldıği, sonrasında otobüs hattı için Ankara 24. İcra Dairesinin E:2017/22810 sayılı dosyası ile ayrı bir satış işlemi yapıldığı görülmekte olup bu kapsamda davacının bahsi geçen hattı işletme hakkıni, devir sözleşmesi akdedilmeksizin icra hukuku hükümleri çerçevesinde kazanıp kazanmadığının da değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun için otobüs hattının eşya hukuku hükümleri doğrultusunda tasniflendirilmesi de gerekmektedir.
Ankara 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin ilgili kararının gerekçesinde, her ne kadar idarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı Ídari Yargılama Usul Kanunu'nun m.2/l-b hükmü gereğince idareye karşı idari yargı yerlerince tam yargıdavası açılması gerektiği ifade edilmişse de davacının iadesini talep ettiği bedelleri borçlar hukuku çerçevesinde üstlendiği, hattı işletemediğini iddia ettiği sürelerin hat devir sözleşmesi tarihinden önce olduğu ve talep ettiği tazminatın tarih aralığının belirlenebilmesinin alacağın temlikine ve cebri satışın sonuçlarına ilişkin yapılacak hukuki değerlendirmeye bağlı olduğu anlaşıldığından dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı olduğu kanısına varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

6. 08/09/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım,satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılıhükümlere göre yürütülür."
7. Kanun'un 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında:
Kira: Taşınır ve taşınmaz malların ve hakların kiralanmasını veya kiraya verilmesini,
ifade eder."
8. Ayni Kanun'un92. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda yazıl sürelerin hesaplanmasında hüküm bulunmayen hallerde, Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
9. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/f maddesi şöyledir:
"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşima hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek."
10. Aynı Kanun'un "Ulaşım Hizmetleri" başlıklı 9. maddesi şöyledir:

"Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluştemsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katilırlar..."
11. Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğü Özel Toplu Taşıma AraçlarıYönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde özel ve tüzel kişilerce işletilen ve Belediyece ruhsat verilen özel toplu taşıma araçlarının çalışma şekillerini, şartlarını,taşima tarifelerinin tespitini, denetim ve sorumlulukları ile taşımacılığa katilma, çekilme, çıkarılma ve hat düzenlemelerine ilişkin konuları düzenlemeyi amaçlamaktadır."
12. Aynı Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde belirlenen yerler arasinda, yolcu taşimaciliğıni Belediyenin izni ve denetimi altında yapan özel toplu taşıma araçlarıni kapsar."
13. Yönetmeliğin "Araç devretme ve yenileme" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"Özel toplu taşıma aracı sahibi ve işleticisi özel ve tüzel kişiler araçlarını özel ve tüzel kişilere EGO'nun uygun görmesiyle devredebilir. Bu devir işlerinde çalışma ruhsatının da yenilenmesi zorunludur. Devir esnasında beş bin tam bilet karşılığı devir ücreti alınır. Bu ücret UKOME tarafından değiştirilebilir.

Araç işletmeciliğini devralan kişiler bu yönetmelik ve sözleşme gereğince kendilerine yüklenecek sorumluluklarını kabul ettiklerini bir taahhütname ile EGO Genel Müdürlüğüne vermek zorundadırlar.

İşleticinin aracını yenilemek istemesi durumunda; yeni alacağı aracının halen çalıştırdığıaraçtan daha yeni bir model olması ve teknik özelliklerinin EGO tarafindan uygun bulunmasıgerekir."
14. Yine Yönetmeliğin "Cezaların uygulanması" başlıklı 25. maddesinin birinci fikrasının (g) bendi şöyledir.

"EGO park cezalarını aracı parka çekerek uygulayabileceği gibi, işleticinin müracaatı ve Ulaşım Dairesi Başkanının onayı ile para cezasına da dönüştürebilir. Bu durumda işletici tarafindan bir günlük park cezası karşılığında iki yüz tam bilet ücreti karşılığı peşin ödeme yapılır. Ayrıca parka giren araçlardan günlük yirmi beş tam bilet ücreti karşılığı park ücreti alınır.'
15. Diğer taraftan, EGO Genel Müdürlüğü Tarafından Ankara Şehiriçi Toplu Taşımada Kiralanacak Olan Süreli Hatlarda Çalışacak Özel Toplu Taşıma Araçlarının Sözleşmesinin "Araçdevretme ve yenileme" başlıklı 17. maddesinin (a) bendi şöyledir:
"Özel toplu taşıma araçlarının işleticisi gerçek veya tüzel kişi olabilir. Bu işletici aşağıdaki şartları taşımak ve ikmal etme şartıyla işletme hakkını üçüncü kişilere EGO'nun yazılımuvafakatiyle devredebilir. Devre yazlı muvafakat verilen işletici devir işlemini muvafakatname tarihinden itibaren 30 gün içerisinde gerçekleştirecek ve devredilecek her her bir araç işletme hakkıiçin 5000 tam bilet tutarındaki ücreti EGO'ya yazılı muvafakat tarihinden itibaren 15 iş günüiçerisinde nakit ve peşin şekilde devir ücreti olarak ödeyecektir. Yukarıda belirtilen süreler içerisinde devir ücretinin ödenmemesi veya devir işleminin yapılmaması halinde verilmiş olan yazılı muvafakat EGO tarafından herhangi bir bildirim yapılmasına gere kalmaksızın hükümsüz hale gelir..."
16. Sözleşmenin "Çalışma şartları" başlıklı 10. maddesinin (g) fikrası şöyledir:
"..Aracın icra nedeniyle parka çekilmesi veya trafik birimleri tarafindan park cezasıverilmesi halinde çalışmadığı her gün için 100 (yüz) tam bilet ceza bedeli EGO veznelerine ödenir.Bu süre her halükarda doksan günden fazla olamaz. Doksan günü geçtiği takdirde sözleşmesi iptal edilir."
17. Sözleşmenin "Cezalar" başlıklı 27. maddesinin son fikrası şöyledir:

"Ulaşım Dairesi Başkanlığı park cezalarını aracı parka çekerek uygulayabileceği gibi,işleticinin müracaatı ve EGO Otobüs İşletme Dairesi Başkanlığının onayı ile para cezasına da dönüştürebilir. Bu durumda işletici tarafından bir günlük park cezası karşılığında 300 (üç yüz) tam bilet ücreti karşılığı peşin ödeme yapılır. Ayrıca parka giren araçlardan günlük yirmi beş tam bilet ücreti karşılığı park ücreti alınır. Ayrıca parka giren araçlardan günlük 50 (Elli) tam bilet karşılığıpark ücreti alınır."
18. Diğer taraftan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 195. maddesi şöyledir:
"Borçlu ile iç üstlenme sözleşmesi yapan kişi, borcu bizzat ifa ederek veya alacaklının rızasıyla borcu üstlenerek, borçluyu borcundan kurtarma yükümlülüğü altına girmiş olur.
Borçlu, iç üstlenme sözleşmesinden doğan borçlarıni ifa etmedikçe, diğer taraftan yükümlülüğünü yerine getirmesini isteyemez.

Borçlu, borcundan kurtarılmamışsa, diğer taraftan güvence isteyebilir."
19. Kanun'un 196. maddesi şöyledir:
"Borçlunun yerine yenisinin geçmesi ve borcundan kurtarılmasi, borcu üstlenen ile alacaklı arasında yapılacak sözleşmeyle olur.

İç üstlenme sözleşmesinin, üstlenen veya onun izni ile borçlu tarafindan alacaklıya bildirilmesi, dış üstlenme sözleşmesinin yapılmasına ilişkin öneri anlamına gelir.
Alacaklının kabulü açık veya örtülü olabilir. Alacaklı, çekince ileri sürmeksizin üstlenenin ifasını kabul eder veya onun borçlu sıfatı ile yaptığı diğer herhangi bir işleme rıza gösterirse, borcun üstlenilmesini kabul etmiş sayılır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
21. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞl'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, davalı tarafindan yapılan ihale sonucunda dava dışı üçüncü kişi ile imzalanan 10 yıl süreli Ankara Şehiriçi Toplu Taşımada Kiralanacak Olan Süreli Hatlarda Çalışacak Özel Toplu Taşıma Araçları Sözleşmesi sonrasi, hat işletme hakkının davacı tarafa devri nedeniyle, davalı tarafa ödenen devir bedeli, cezalar ve yoksun kalınan kârın tahsili istemiyle açılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 2886 sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren kanun olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde; sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapildıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden 

doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlıolarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasizdır.

24. Ídari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amaci ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
25. Dava dosyalarının incelenmesinden, UKOME Genel Kurulu kararı ile, Sincan-Ulus Hattında taşıma işinin gördürülmesi için toplam 222 aracın 10 yıl süreyle ihtiyaç olan bu hatlarda çalıştırılmasına karar verildiği, davalı EGO Genel Müdürlüğü tarafindan yapılan ihale sonucunda,ihalenin Özbeşler Toplu Taşımacılık Gıda Pazarlama İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Alp Gida Turizm ve Taşımacılık İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Ști. ve Eryapı İnşaat Turizm Petrol Taşımacılık Sanayi ve Ticaret A.$. uhdesinde kaldıği, bu șirketler ile 05/08/2008 tarihinde Ankara Șehiriçi Toplu Taşımada Kiralanacak Olan Süreli Hatlarda Çalışacak Özel Toplu Taşıma Araçları Sözleşmesi imzalandığı,bilahare davacı tarafindan, Özbeşler Toplu Taşımacılık Gida Pazarlama Ínşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin, Türkiye Ekonomi Bankasına olan borcu ödenerek banka ile 18/04/2017 tarihli alacağın temliki sözleşmesinin imzalandığı daha sonra adıgeçen borçlu şirketin mülkiyetinde olan 06.plakalı aracın satışı için Ankara 24. İcra Müdürlüğünün E.2017/22810 sayılı dosyasında icra takibi başlatıldıği, takip nedeniyle yapılan ihalenin davacı uhdesinde kaldığı, bu kapsamda davacı ile sözleşmenin tarafi olan dava dışı Özbeşler Toplu Taşımacılık Gıda Pazarlama İnşaat Sanayi ve Ticaret A.$ arasında, noterde yapılan 09/05/2018 tarihli hat satış sözleşmesi ile hattın davacıya devrinin yapıldıği, söz konusu devir işlemlerine EGO Genel Müdürlüğünce muvafakat verildiği davacı tarafindan EGO Genel Müdürlüğüne hitaben yazilan 30/03/2018 tarihli yazıda, ".….hattın işleticiliğinin devrini aldıkları takdirde, Yönetmelik, sözleşme ve eklerinde belirtilen hükümlerle,araca ait yıl içerisinde işlenmiş olan cezaları ve faaliyet alanına giren konularda alınmiş ve alınacak her türlü kararlara uyacağıni, yapılmış veya yapılacak olan herhangi bir yasal inceleme ve denetim sonucunda tespit edilecek araç işleticiliği ile ilgili geçmişe dönük olarak eksik yatan ve ödenmesi gereken her türlü ücret vs. Tüm borçları ödeyeceğini, ayrıca hat ve araca ait çıkabilecek her türlürehin haciz tedbir gibi şerhlerin getireceği sonuçları kabul ettiğine" dair taahhütte bulunulduğu,davaci tarafindan bu taahhüt kapsamında ödenen 5000 tam bilet tutarindaki ücret ile aracın hacizli yakalama sürecinde parka çekildiği süreler için işleticiye tahakkuk ettirilen para cezaları toplamı olan 28.867 TL'nin ve aracın işletilememesi nedeniyle yoksun kalınan kârın yasal faizleriyle tahsili için adli ve idari yargıda davaların açıldığı anlaşılmıştır.

26. Buna göre, idarelerce 2886 sayılı Kanun kapsamında ihaleye çıkılması aşamasında,ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine,ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin ifası sirasında ve taahhüt edilen edimin ifasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu kabul görmektedir. Bu doğrultuda, dava konusu uyuşmazlığın, sözleşme sonrası davacı ile sözleşmenin tarafi olan dava dışışirket arasında imzalanan hat devri sözleşmesi nedeniyle davalı tarafa ödenen bedelin tahsili talebine ilişkin olduğu, diğer bir ifadeyle ihale safhası tamamlanıp sözleşme imzalandiktan ve sözleşme hükümlerinin uygulanması sorunundan kaynaklanmakta olduğu anlaşıldığından, bu haliyle dava konusu talebin özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir talep olduğu sonucuna varilmiştir.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 11. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/10/2020 tarihli ve E.2020/80, K.2020/281 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 11. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 28.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/10/2020 tarihli ve E.2020/80, K.2020/281 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BiRLİĞi İLE KESiN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/303KARAR NO : 2022/573KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davalı Belediyenin hizmet kusurundan kaynaklı zararın tazmini isteminin, ilamsız icra takibine konu edilemeyeceği ve açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Hasan Erdem ELVAN 
Davalı: Gölbaşı Belediye Başkanlığı


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalının Gölbaşı İlçesi Karagedik Yağlıpınar Mahallesinde yol genişletme ve eski asfaltın tramerleri kazılarak yeni asfaltın serim çalışmaları esnasında müvekkil kurumun kanalizasyon borularına hasar verdiğini, meydana gelen zararın tahsili için davalı aleyhine Ankara 26. Ícra Müdürlüğünün 2019/10946 sayılı dosyasında icra takibi yapıldığını, davalının itirazıüzerine takibin durduğunu ileri sürerek, vaki itirazın iptali talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargiıda 

2. Gölbași 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/06/2020 tarihli ve E.2020/213, K.2020/105sayılı kararı ile, uyuşmazlığın eski asfalt kazima ve yeni asfalt serim çalışmaları esnasında davacıkurumun kanalizasyon borularına zarar verildiği iddiasından kaynaklandıği, bu eylemin hizmet kusuru niteliğinde olduğu, itirazın iptali davaları yönünden özel yetkili bir mahkeme bulunmadıği,2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi gereğince bu tür istemlerin tam yargı davası olarak idari yargıyerinde açılması gerektiği belirtilerek bu durumda idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle,davanın usulden reddine karar verilmiştir. Davacı tarafindan istinaf yoluna müracaat edilmiştir.
3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin 14/01/2021 tarihli ve E.2021/56, K.2021/65 sayılı kararı ile, hizmet kusuru nedeniyle oluşan zarardan kaynaklanan davanın, idari yargı yerinde tam yargı yargı davası olarak açılması gerektiğinden bahisle istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir. Karar kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, maddi zararın, zararın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde tam yargı davası açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Ankara 6. İdare Mahkemesinin 12/05/2022 tarihli ve E.2022/735 sayılı kararı ile, Ícra ve Îflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde asliye mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesi için 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi gereğince dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
şöyledir:
6. Anayasa'nın "Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin üçüncü fikrasi 
"Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır."
7. Anayasanın 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zarari ödemekle yükümlüdür."
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (1) numaralı fikrasının b bendinde; idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargıdavalari, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

9. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesine göre bu Kanunun uygulanmasında; Belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafindan seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade eder.

10. 5393 sayılı Kanun'un "Belediyenin görev ve sorumluluklari" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Ímar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri;çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabita, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fikrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağıoldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafindan, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakim ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.);sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptirir. (Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (...) (Ek cümleler:

12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyeler kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
b) (.….) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakim ve onarımıni yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgil her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanlarıaslına uygun olarak yeniden inșa edebilir. (Değișik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.)Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler,yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığıyapabilir.

(Ek fikra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fikranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.

(İptal fikra: Anayasa Mahkemesinin 24/1/2007 tarihli ve E. 2005/95, K. 2007/5 sayılıKarari ile. )

Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasi, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.

Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur.Hizmet sunumunda engelli, yaşl, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
(Ek fikra: 1/7/2006-5538/29 md.) Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır."
11. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/8 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) Ídari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz."
12. 2004 sayılı Kanun'un Geçici 13. maddesi şöyledir:
"(Ek: 15/8/2017-KHK-694/9 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/9 md.)
İdari yargıın görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış ilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin üçüncüfikrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacakli,düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez.

Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır.

B. Yargi Kararları

13. Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince Anayasa Mahkemesine yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı kararının gerekçesinin ilgili kismi şöyledir:
".…. 2004 sayılı Îcra ve İflas Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fikrasında 'Ídari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz. ', geçici 13. maddesinde ise 'îdari yargının görev alanına giren konularda, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmışilamsız icra takipleri hakkında, talep üzerine icra müdürünce 42 nci maddenin ücüncü fikrasıuyarınca dosya üzerinden düşme kararı verilir ve karar alacaklıya resen tebliğ edilir. Alacaklı, düşme kararının tebliğinden itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna başvurabilir. Düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddine veya düşme kararı hakkındaki şikayetin kabulüne ilişkin karar kesinleşmeden takibe devam edilemez./ Birinci fikra kapsamındaki ilamsız icra takipleri hakkında açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında talep üzerine, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir Tarafların yaptığı takip ve yargılama giderleri ile vekalet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu kararın kesinleşmesi üzerine takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takip hakkında birinci fikra uyarınca işlem yapılır. ' hükümlerine yer verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018tarihli ve E.2017/4-1458, K.2018/1437 sayılı kararında idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluyla görülmesinin mümkün olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesi gerektiğine karar vermiştir.
Açıklanan nedenlerle bakılmakta olan uyuşmazlık idari yargı mercileri tarafindan çözülmesi gereken bir uyuşmazlık olup itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bu uyuşmazlığa bakma görevi bulunmamaktadır. ..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hakim Arzu ÇETiNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava; davalı kurum tarafindan yol genişletme ve eski asfaltın tramerleri kazılarak yeni asfaltın serim çalışmaları esnasında, davacı kurumun kanalizasyon borularına hasar verildiğinden bahisle uğranılan zararın tazmini talebiyle açılmıştır.

17. Kamu hizmeti yürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

18. Uyuşmazlık Mahkemesince 2004 sayılı Kanun'un değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu yönünde kararlar verilmiş ise de, 2004 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fikrasında yapılan değişiklik ve Anayasa Mahkemesinin 22/10/2020 tarihli ve E.2020/78, K.2020/59 sayılı karari doğrultusunda,idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların, itirazın iptali davası yoluyla görülmesi mümkün olmadığından içtihat değişikliğine gidilmiştir.

19. Bu kapsamda; davalı belediyenin faaliyet alanı içerisine giren kamu hizmetini yerine getirirken sebebiyet verdiği zararın tazmini için açılan davada, hizmet kusuruna dayanılmasınedeniyle, davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 6. İdare Mahkemesinin 12/05/2022 tarihli ve E.2022/735 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA 
B. Ankara 6. Ídare Mahkemesinin 12/05/2022 tarihli ve E.2022/735 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/304KARAR NO : 2022/574KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : 667 sayılı KHK gereğince kapatılan terör örgütüne müzahir şirket ile yapılan kira sözleşmesinin aynı şartlarda devamının sağlanması bunun mümkün olmaması halinde uğramışolduğunu iddia ettiği maddi ve manevi zararın tazmini için 675 sayılı KHK hükümleri uyarınca 15/08/2016 tarihinden sonra açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : C.K.
Vekili : Av. Ahmet SAYGILI Davalı
Adli Yargıda : Kadirli Mal Müdürlüğü

Vekili : Av. Hasan KAYA Davali 
İdari yargıda : Osmaniye Valiliği 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Kadirli'de faaliyet gösteren Kadirli Aktif Özel Öğretim KurumlarıA.Ş'ye ait Serhat Koleji ve okula ait tesislere 667 sayılı KHK gereğince malmüdürlüğü tarafindan el konulduğunu, davacının 2010 yılında okul bahçesinde bulunan halı sahanın çatısını yaptığını ancak maliyetini ödemediklerini, bunun üzerine alacağına karşılık 20 yıllığına halı sahanın işletme hakkının davaciya verildiğini, sahayı 23/07/2016 tarihine kadar işlettiğini, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasıokula ve halı sahaya el konulması nedeniyle sahanın mühürlendiğini, sahayı işletemediğini,sözleşmeden doğan haklarını alamadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla sözleşmenin aynı şartlarda devamına, oluşan ticari zararın ve 50.00o TL manevi tazminatın vade farkıyla davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bunun mümkün olmaması halinde taşınmaza yapılan emek, masraf ve 30/10/2030 tarihine kadar oluşacak ticari zararın mahkemece belirlenerek vade farkıyla birlikte davacıya õdenmesi talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Kadirli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/11/2017 tarihli ve E.2017/292, K.2017/488sayılı kararı ile, açılan davanın idari işlemden kaynaklandığı, idari işlemden kaynaklanan davalarda görevli yargı yolunun idari yargı olduğu, görev hususunun kamu düzeninden olması ve mahkemelerce re'sen göz önünde bulundurulmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle davanın dava şartıyokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. Davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 11/11/2020 tarihli ve E.2018/1957K.2020/975 sayılı kararı ile, 667 sayılı KHK kapsamında davacının işletmekte olduğu tesis maliki olan Kadirli Aktif Özel Öğretim Kurumları A.Ş.'ye el konulmasına ilişkin işlem sonucu davacının uğradığı iddia olunan zarara ilişkin nedensellik bağının adli yargı mercilerince incelenmesinin mümkün bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle, ilk derece mahkemesinin idari yargı yolunun caiz olması nedeni ile verdiği HMK'nın1 14/1-b maddesi kapsamındaki usulden red kararı yerinde bulunduğundan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Kararın davacı tarafindan temyiz edilmesi üzerine Yargitay 3. Hukuk Dairesinin 20/10/2021 tarihli ve E.2021/911,K.2021/10347 sayılı kararı ile bölge adliye mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.
3. Davacı vekili, bu defa sözleşmeden doğan hakların aynen devam ettirilmesi ve zararlarının karşılanması istemli başvurunun reddine ilişkin, davalı idare işleminin iptali ile maddi ve manevi zararının tazmini talebiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Adana 3. Ídare Mahkemesinin 30/03/2022 tarihli ve E.2021/1622 sayılı kararı ile,"...uyuşmazlığın davacı ile Kadirli Aktif Özel Eğitim Kurumları A.Ş arasında imzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklandiği, söz konusu kurumun 667 sayılı KHK ile kapatilması nedeniyle sözleşmenin davalı idarece yerine getirilmesinin istenildiği, sözleşmeden doğan haklarının aynen devam ettirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddinin dava konusu edildiği, sözleşme kapsamında davalı idarenin sözleşmenin yerine getirilip getirilmemesinde haklı olup olmadığı hususu ve bu sözleşmeden kaynaklanan zararların sözleşme hükümlerinin değerlendirilerek adli yargı merciinde çözümlenmesi gerektiği, bu durumda dava konusu işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevinde bulunduğu" gerekçesiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesi 

için 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 7091 sayılı Kanun'la aynen kabul edilen 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başlıklı 5. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakiflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı,alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya,kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmamasıve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkil kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamina karar vermeye, devralinan varliklarin idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışi amaciyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığıbelirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amaciyla usul ve esasları belirlemeye, vakiflar yönünden Vakiflar Genel Müdürlüğüdiğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmişsayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarıbelirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(4) Birinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.

(5) Borçların ödenmesinde; malvarlığının aynından doğan vergi borçlari, rehinli alacaklar, çalıişanların sigorta primleri, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır.

(6) 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince kapatılan vakiflara ait olup mülkiyetleri Vakiflar Genel Müdürlüğüne intikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan eğitim tesisleri kamu kurum ve kuruluşlarına bedelsiz, özel hukuk tüzel kişilerine ise bedeli karşılığında tahsis edilebilir..."
6. 7082 sayılı Kanun'la aynen kabul edilen 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Dava ve takip usulü" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakiflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce,15/8/2016 tarihli ve 670 sayıli Olağanüstü Hal Kapsamında Alinması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararıverilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağitım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığıile Vakiflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.
(4) Birinci ve ikinci fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılıKanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama,tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafindan verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
7. Maliye Bakanlığının Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve EsaslarıHakkında 2016/1 Sayılı Genelgesinin "İstihkak ve alacak taleplerine yönelik başvuruların değerlendirilmesi" başliklı 14. maddesi şöyledir:
"(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.

(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığıtespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafindan görevli İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletilir. Inceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme 

Komisyonu tarafindan düzenlenen raporu, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.

(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafindan gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir"
8. Maliye Bakanlığının 24/07/2016 tarihli ve 371 sira Nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin "Taşınmazlar" başlıkı 10. maddesi şöyledir:
"(1) İdarece; kapatılan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde bulunan ve tespit edilen taşınmazların her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tapuda resen Hazine adına tescili ile tescili yapılan taşınmazların listesinin gönderilmesi il/ilçe tapu müdürlüklerinden istenilir.
(2) Ídarece yapılan araştırma sonucunda; tapuda, kapatılan kurum ve kuruluşların adına henüz kayıtl olmamakla birlikte, şartsız veya mükellefiyetsiz olarak bağış, vasiyet ve benzeri yollarla bunlara intikal edecek olan taşınmazların tespiti halinde, bu taşınmazlardan tescili mümkün olanların tapuda Hazine adına tescilleri sağlanır. Ancak, şartlı veya mükellefiyetli olarak bağışlanmak suretiyle, vasiyet veya benzeri yollarla bunlara intikal edecek olan taşınmazların tapuda Hazine adına tescilleri yapılarak, mümkün olduğu ölçüde şart veya mükellefīyet doğrultusunda kullanımı sağlanır."
şöyledir:
9. Milli Emlak Genel Tebliğinin "Alacak ve haklar ile borçlar" başlıklı 11. maddesi 
"(1) İdare tarafından, kapatılan kurum ve kuruluşların tespit edilen doğmuş ve doğacak alacaklari, borçlularından usulüne göre tahsil edilir. Bu amaçla borçlulara ödemelerini bundan sonra Hazineye yapacakları bildirilir. Bu borçlulardan borçlarini usulüne göre Idareye ödeme yapmayanların sorumlulukları devam eder. Bu kurum ve kuruluşlara ait her türlü haklar da kayıt altına alınır. Bu haklar ile tahsil edilemeyen alacaklar hakkında ne şekilde işlem yapılacağının belirlenmesi amacıyla Bakanlığa bildirilir ve alınacak cevaba göre işlem yapılır.
(2) Kapatılan kurum ve kuruluşların her türlü borçlarından dolayı Hazineden hiçbir şekilde bir hak ve talepte bulunulamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
11. Raportör-Hakim Arzu ÇETiNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

12. Davanın, Serhat Kolejine ait halı sahaya, 667 sayılı KHK gereğince malmüdürlüğütarafindan el konulması nedeniyle, sahanin işletilememesinden kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini ile sözleşmenin aynı şartlarda devamına karar verilmesi için açıldığı anlaşılmıştır.
13. Yukarıda yer verilen 670 ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alinan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameler ile getirilen hükümler irdelendiğinde;düzenlemelerin, darbe teşebbüsünde bulunan FETÖ/PYD'nin mal varlığına, diğer bir ifadeyle suçeşyasına el konulmasi, bunların olağanüstü hal kapsamında ve kamu gücüyle tasfiye edilip,mülkiyetin suçtan zarar gören kamuya geçirilmesine ilişkin olduğu, tasfiye için maliye idaresinin görevli ve yetkili kılındığı ve tasfīye sonunda kalan mal varlığı değerinin genel bütçeye gelir olarak kaydedilmesine yönelik olduğu görülmüştür. Bu haliyle idarenin KHK ile tanınan görev ve yetkiler çerçevesinde tasfiyeye ait işlemlerinin idari nitelikte olduğunun ve bu işlemlerin hukuka uygunluğunun denetiminde idari yargı yerinin görevli ve yetkili olduğunun kabulü gerekir. Nitekim bu nedenle, el konulup tasfiye edilen özel hukuk tüzel kişisine karşı açılmış/açılacak davalarda ve icra takiplerinde bu davaların reddi, icra takiplerinin düşürülmesi ile bu davaya/icra takibine konu hakkın ilgili idareye başvurularak yerine getirilmesinin istenilmesi yöntemi benimsenmiş, bu başvuru üzerine idare tarafindan verilen kararlara karşı idari yargı yerinde dava açılması yolunda özel bir görev kuralı getirilmiş ve bu uyuşmazlıkların adli yargıda hiç bir şekilde dava konusu edilemeyeceği için idari yargı yerinin verdiği kararın kesin olduğu belirtilmiştir.

14. 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, 17/08/2016 tarihinden önce kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında açılmış olan davalarda verilen dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı üzerine, davacının belirli bir süre içerisinde idareye başvuracağı ve bu başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali için idari yargı yerinde dava açacağının düzenlenmiş olduğu, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. maddesinin üçüncü fikrası uyarınca, 17/08/2016 tarihinden sonra açılmış olan davalarda ise 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verileceği belirtilmiştir.
15. Somut olayda davacı tarafindan, terör örgütüne müzahir şirket ile yapılan sözleşmenin aynı şartlarda devamının sağlanması ile maddi ve manevi zararının tahsiline yönelik adli yargıyerinde dava açıldıği, mahkemece yapılan yargılama neticesinde 667, 670 ve 675 sayılı KHK hükümleri uyarınca dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verildiği yine idari başvuru sürecinin olumsuz sonuçlanması üzerine idari yargı yerinde açılan davada ise, sözleşmenin yerine getirilip getirilmemesinde davalı idarenin haklı olup olmadığı hususu ile bu sözleşmeden kaynaklanan zararların değerlendirilmesinde, görevli merciinin adli yargı olduğu yönünde karar verildiği görülmüştür.

16. Buna göre, adli ve idari yargı yerlerinde, 17/08/2016 tarihinden sonra dava açıldığıyine idari başvuru sürecinin bu tarihten sonra yapıldığı ve davacı talebinin yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca oluşturulan komisyon tarafindan değerlendirilerek reddedildiği, bu tarihten sonra açılan davalarda da dava veya icra takip şartı bulunmadığından, eldeki davada idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Adana 3. Ídare Mahkemesinin 30/03/2022 tarihli ve E.2021/1622 sayıli başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Adana 3. İdare Mahkemesinin 30/03/2022 tarihli ve E.2021/1622 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BiRLİĞi İLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/307KARAR NO : 2022/555KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : TEİAŞ tarafindan yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali katkıpayı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H. Elektrik Üretim A.Ş.Vekili : Av. Melih DOST Davali : Türkiye Elektrik İletim A.Ş.Vekili : Av. Buğra VARAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili ile davalı TEİAŞ arasında imzalanan RES Katkı PayıAnlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payı bedeli faturası kapsamında fazladan ödenmesi istenilen tutarın menfi tespiti talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 25/05/2022 tarihli ve E.2022/216 sayılı kararıile; “taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğu ve õzel hukuk ilişkisi kurulduğu, bu nedenle mahkemenin görevli olduğunun anlaşıldığı" gerekçesiyle görev itirazının reddine karar vermiştir.
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısı, "TEİAş Genel Müdürlüğünce kamu hukuku alanında, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES Katkı Payı bedellerinin tazmini için açılan davada yargısal denetimin idari yargıda yapılması gerektiği" görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10

maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

6. Emsal dosyalardaki görüşü bilinmekle, 2247 sayılı Kanun'un 13/3. maddesi çerçevesinde Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının görüşünün alınmasına gerek görülmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde de, tam yargi davalari, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanımlanmiştır.

8. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı 7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulması için yapılan önlisans başvurularının değerlendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın maliki tarafindan başvuru yapılması durumunda,aynı saha için yapılan diğer başvurular dikkate alınmaz.

b) Başvurularda kaynak bazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veya sahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmiş standardına uygun belirli süreli ölçüm verisi bulunmasıistenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler ve değerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ile bunların belgelendirilmesi Bakanlik tarafindan teklif edilen ve Kurum tarafindan cikarilan yönetmelikle düzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri açısından ölçüm verisi aranmaz.
c) TEÍAş veya ilgili dağıtım şirketi tarafindan, kullanılacak teknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkate alınarak uygun bağlantı görüşü verilen başvurular değerlendirmeye alinir.

c) Değerlendirmede aynı bağlantı noktasına ve/veya aynı bağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazla başvurunun bulunması hâlinde başvurular arasından ilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemek için TEÍAŞ tarafindan, 5346 sayılı Kanun kapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceği sürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmak üzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlik hâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul ve esaslar TEiA$ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgâr ve güneş enerjisi lisans başvurularının teknik değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
9. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi AmaçlıKullanımına İlişkin Kanun'un "Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Korunmasi,Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" ana başlıklı İkinci Bölümün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması" başlıklı 4.maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılmasi, bu alanlarıkullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgili dağitım şirketi tarafindan bağlantı ve sistem kullanımı hakkında görüş verilmesi ve kapasite tahsisi yapılması,yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanım şartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafindan Türk lirasıolarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklif edilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerji kaynak alanı için yarışma şartlarında belirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamında uygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatın yarışma şartlarında belirlenecek süre içerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarışma şartnamesinde Bakanlık tarafindan belirlenir. Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans ve lisans verme koşullari, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDK tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
10. 22/09/2010 günlü ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin "Amaç" ve "Kapsam" başlıklı 1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amaci, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir 

2- Bu Yönetmelik 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmiş lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda sisteme bağlanacak olani/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışma sonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
11. Aynı Yönetmeliğin "RES katkı payı anlaşması" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDK tarafindan uygun bulunan şirket ile TEÍAŞ arasında EPDK tarafindan belirlenen süre içerisinde Ek-3'te yer alan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanir. RES Katkı Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8 inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubunun TEiAŞ'a sunulması zorunludur. RES Katkı Payı Anlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirket tarafindan kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
12. 13/05/2017 günlü ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgar Veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarişma Yönetmeliğinin "RES katkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklı Geçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgar Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında kapasite tahsis edilen tüzel kişilerin imzaladıkları RES Katkı Payı Anlaşması kapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payı tutarını, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubunun karşılık gelen kismının irat kaydedilmesi yoluyla tahsil edilir. Bu durumun șirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ay içerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kismı tamamlanır. İşbu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması ve Bağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
13. Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Iktisadi Devlet Teşekkülüdür 
Teşekkül EPK, K.H.K., ve bu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargi Kararlari 

14. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda;sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394,K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097,K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davali vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde,olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkı payı anlaşması hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin menfi tespiti talebiyle açılmiştir.

18. Dosyanin incelenmesinden, davali TEIA$ tarafindan yukarida anilan Yönetmelik hükümlerine göre açılan yarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı Payı Anlaşmasına aykırıolarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payı bedeli faturası kapsamında fazladan ödenmesi istenilen tutarın menfi tespiti istemiyle dava açıldıği, uyuşmazlığın esasının çözümünün bu anlaşmanın hukuki durumuna, bir başka deyişle, anlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olup olmadığına göre yargı yolunun belirleneceği anlaşılmaktadır.
19. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.

20. Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden; 5.maddede, "bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacak anlaşmazlıkların çözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükmünün getirildiği, 6. maddede düzenlenen "RES katkıpayının ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun'un 51inci maddesinde belirlenen gecikme zammi oraninda gecikme faizi uygulanacaği" ve yine 7. maddede düzenlenen "lisansin iptali veya mücbir sebepler ya da EPDK tarafindan uygun bulunan haller dişinda herhangi bir nedenle sona ermesi 

hallerinde teminat mektubunun TEiAş tarafindan irat kaydedilmesi" hükümlerinin, idarenin üstün yetkilerle donatılmış olduğuna karine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.
21. Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden söz etmek mümkün değildir. Anlaşmada tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla bağlı olduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki yarışma ihalesi sürecine ilişkin olmadığı ve anlaşma hükümleri çerçevesinde özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki RES katkı payı anlaşmasında düzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklı davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir 
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde Başkan Muammer TOPAL, Üye Ahmet ARSLAN'ıin KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlasma hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsili talebiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasindan önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.

İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

Davalı TEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, õzel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Ustün ayricalıklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan, sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen 

kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürüten davalı TEİAş ile davacı şirket arasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğe dayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşması, bir idari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelik kapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımı sırasında kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES katkı payı faturası bedelinin fazla hesaplandığına ve tazminine ilişkin davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bu hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görev itirazının reddi (görevlilik) kararının kaldırılması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Başkan Muammer TOPAL 
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/312KARAR NO : 2022/551KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Amme alacağıyla ilgisi olmayan ve muvazaa nedeniyle tapu iptaline karar verilen taşınmazın önceki maliki gözüken amme borçlusu hakkında uygulanan hacizlerin kaldırılmasıistemiyle açılan davada, taşınmaz mülkiyetiyle ilgili uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: S.R.
Vekili : Av. Onur GÜÇELİ
Davalı: Bodrum Vergi Dairesi MüdürlüğüVekili : Av. Mehmet KAÇMAZ 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacı tarafından temlik alınan taşınmazın muvazaa yoluyla dava dışıüçüncü kişilere devri nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davası sonucunda taşınmazın davacı adına takyidatsız şekilde tesciline hükmedilmesine rağmen, dava açıldıktan sonra vergi idaresinin amme alacağından kaynakli hacizleri nedeniyle tapu devri ve tescil işlemlerinin tamamlanamadiğından bahisle hacizlerin kaldırılması istemiyle adli yargı yerinde icra memur işlemini şikayet davasıaçmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bodrum 2. Ícra Hukuk Mahkemesi 04/09/2020 tarihli ve E.2020/53, K.2020/311 sayıli kararı ile, "uyuşmazlığın memur işlemini şikayet davası yoluyla çözülemeyeceği, genel mahkemelerde açılacak mülkiyet hakkına dayalı davada çözümlenmesi gerektiği" gerekçesiyle,davanın reddine karar vermiştir. Bu karar, davacı tarafça istinaf edilmiştir.

3. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 09/07/2021 tarihli ve E.2020/2167,K.2021/1726 sayılı kararı ile, "6183 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılan işlemlere yönelik şikayetlerin idari işlem niteliğinde olduğu ve davada idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulü ile istinaf konusu kararın kaldırılmasına ve yargı yolu yönünden karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
4. Bodrum 2. İcra Hukuk Mahkemesi 04/03/2022 tarihli ve E.2022/127, K.2022/180sayılı kararı ile, "6183 sayılı Kanun'un 58/1.maddesi gereğince davada vergi mahkemesinin görevli olduğu" gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 01/04/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde iptal davası açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. Muğla Vergi Mahkemesi 21/04/2022 tarihli ve E.2022/198 sayılı kararı ile, "davaya konu taşınmaz mülkiyetiyle ilgili uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle 2247 sayıl Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiş, 25/04/2022 tarihli üst yazı ile adli ve idari yargı yerleri dava dosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
7. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un, 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
" Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafi, vergi cezasi, para cezası gibi asli, gecikme zammi, faiz gibi fer'amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur."
8. Bu Kanun'un "Haciz" başhıklı 62. maddesi şöyledir:
“Borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağina yetecek miktari tahsil dairesince haczolunur.

Maliye Bakanlığı amme alacaklarının takibinde haczolunacak malların tespiti amaciyla yapılacak mal varlığı araştırmasının şekli, alanı ve kapsamı ile araştırma yapılacak amme alacaklarının türü ve tutarını belirlemeye yetkilidir. Bu yetki alacaklı amme idaresi itibarıyla da kullanılabilir.

Borçlu tarafından başkasının olduğu beyan veya üçüncü şahıs tarafindan ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmiş bulunan malların haczi en sonraya bırakılır.

Ancak haczolunan gayrimenkul artirmaya çikarilmadan, borçlu, borcun itfasina yetecek menkul mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterirse gayrimenkul üzerinde haciz baki kalmak üzere gösterilen menkul veya alacak da haczolunur.

Şu kadar ki, bu suretle mahcuz kalan gayrimenkulün idare ve işletmesine ve hasılat ve menfaatlerine tahsil dairesi müdahale etmez. Tahsil dairesi alacaklı amme idaresi ile borçlunun menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle mükelleftir."
9. Aynı Kanun'un "Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları" başlıklı 66.maddesi şöyledir:
“Borçlu, elinde bulunan bir malı üçüncü şahsın mülkü veya rehni olarak gösterdiği yahut üçüncü bir şahıs tarafindan o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia edildiği takdirde, haczi 

yapan memur bunu haciz zaptına geçirir. Keyfiyet, iddia borçlu tarafindan yapılmışsa üçüncü şahsa,üçüncü şahıs tarafindan yapılmışsa borçluya bildirilir.

Tahsil dairesi, haciz zaptını aldığı tarihten itibaren 7 gün içinde iddiayı reddetmediği takdirde istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır. Üçüncü şahıs, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde itiraz etmediği takdirde istihkak iddiası dinlenmez.

İstihkak iddiası tahsil dairesince kabul edilmez veya borçlu tarafindan istihkak iddiasına itiraz edilirse, 7 gün içinde mahkemeye müracaat etmesi lüzumu tahsil dairesince üçüncü şahsa bildirilir. Müddetinde dava açılmadığı takdirde istihkak iddiasından vazgeçilmiş sayılır."
şöyledir:
10. Aynı Kanun'un "İstihkak iddiaları ile ilgili diğer hükümler" başlıkhı 68. maddesi 
"İstihkak davalarına bakmaya haczi yapan tahsil dairesinin bulunduğu mahal mahkemesi salahiyetlidir. İstihkak davaları diğer işlere takdimen görülür 
Davaci takibin tehirini istediği takdirde kendisinde mevcut delillerin mahiyetine göre ve muhtemel zarara karşı kafi teminat alınmak suretiyle takibin tehirine mahkemece karar verilebilir.
İstihkak davası üzerine takibin tehirine karar verilir ve neticede dava reddolunursa, dava mevzuunu teşkil eden mahcuz malın değerinin % 10 u tutarında tazminat hükmolunur.'
11. Bu Kanun'un "Gayrimenkul malların, gemilerin haczi" başlıklı 88.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Her türlü gayrimenkul malların, gemilerin haczi sicillerine işlenmek üzere haciz keyfiyetinin tapuya veya gemi sicillerinin tutulduğu daireye tebliğ edilmesi suretiyle yapılır. Tahsil dairelerince düzenlenen haciz bildirileri, alacaklı tahsil dairelerince ya da alacaklı amme idaresi vasitasiyla, posta yerine elektronik ortamda tebliğ edilebilir ve bu tebligatlara elektronik ortamda cevap verilebilir. Elektronik ortamda yapilacak tebliğe ve cevapların elektronik ortamda verilebilmesine ilișkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir."
12. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Tasarruf yetkisinin kisitlanmasında şerhler"başlıklı 1010. maddesi şöyledir:
"Aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamaları, tapu kütüğüne şerh verilebilir:
1. Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,
2. Haciz, iflâs kararı veya konkordato ile verilen süre,
işlemler.
3. Aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen 
Tasarruf yetkisi kısitlamalari, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir."
13. 2576 sayılı Bölge Ídare Mahkemeleri, Ídare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalari,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davalari,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Vergi Mahkemesince dosya ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacı tarafından temlik alınan taşınmazın muvazaa yoluyla dava dışı üçüncükişilere devri nedeniyle açılan tapu iptal ve tescil davası sonucunda taşinmazın davacı adına takyidatsız şekilde tesciline hükmedilmesine rağmen, dava açıldiktan sonra vergi idaresinin amme alacağından kaynaklı hacizleri nedeniyle tapu devri ve tescil işlemlerinin tamamlanamadığından bahisle hacizlerin kaldırılması istemiyle açılmıştır.

17. Dosyanın incelenmesinden, davacının taşınmaz satış vaadi ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında satın aldığı Muğla İli, Bodrum İlçesi, Yeniköy Mahallesi, Aliyenderesi Mevkii, 1122 ada ve 1 parsel sayılı bağımsız bölümün muvazaa yoluyla üçüncü kişilere devri sonrasıtapu iptali ve adına tescili istemiyle açtığı davanın Bodrum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/06/2019 tarihli ve E.2015/475, K.2019/154 sayılı kararı ile kabul edilip kesinleştiği, bu davadaki davalı şirketin vergi borçları nedeniyle taşınmaza haciz uygulandığı, davacının taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin 4721 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 1010. maddesi kapsamında kisıtlandıği,davalı vergi idaresinin 6183 sayılı Kanun'a göre tesis ettiği haciz işlemine veya unsurlarına ya da amme alacağının esasına ilişkin bir uyuşmazlığın söz konusu olmadıği, dava konusunun da amme alacağı takibinin tarafi olmayan davacının mülkiyet hakkının korunmasına yönelik olarak haciz şerhinin kaldırılmasına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

18. Anılan yasal düzenlemeler ve dosya kapsamına göre, davalı vergi idaresinin amme alacağının tahsili maksadıyla dava dışı üçüncü kişi aleyhine 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tesis ettiği haciz işleminin, amme alacağının tarafı veya ilgilisi olmayan davacının haciz şerhi konulan ve adına kayıtlı olan taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının korunmasına yönelik tapu kaydındaki haciz şerhlerinin kaldırılması istemiyle açılan taşımaz mülkiyetiyle ilgili davanın adli yargı yerinde ve genel mahkemede çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Muğla Vergi Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Bodrum 2. Ícra Hukuk Mahkemesinin 04/03/2022 tarihli ve E.2022/127,K.2022/180 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Muğla Vergi Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bodrum 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 04/03/2022 tarihli ve E.2022/127, K.2022/180 sayılı GÖREVSÍZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: TOPAL
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/327KARAR NO : 2022/434KARAR TR : 16/09/2022
ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: E.S.
Vekili : Av. Aydın KAYGISIZ Davali : Güngören Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 23/08/2021 tarihinde 59... plakalı aracı ile seyir halindeyken 34..…..…. plakalı polis ekip aracıyla çarpışması sonucu meydana gelen kazada, Güngõren Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü görevlilerince düzenlenen 23/08/2021 tarihli maddi hasarlıtrafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği 14/12/2021 tarih ve D.İş. No. 2021/8010 sayı ile,Sulh Ceza Hakimliklerine bırakılmış idari yaptırım veya tedbir niteliği de bulunmayan bu belgenin,adli veya idari yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlikların görülmesi sırasında, o mahkemelerce değerlendirilecek bir tutanak olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın iptali isteminin Sulh Ceza Hakimliğinde görülmesi olanağı bulunmadığı, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanaği, ileride görülecek uyuşmazlıklarda bir idari işleme veya adli yargının görev alanına giren konularda bir mahkeme kararına konu edildiği takdirde ilgililerce idari işleme veya adli mercilerce verilen kararın kanun yolu incelemesinde, itiraz edilebilecek belge olduğundan ve maddi hasarlı

trafik kazasının iptali veya kusur oranının yeniden belirlenmesi talebinin Sulh Ceza Hakimliğinin görevleri arasında bulunmadığı gerekçesiyle başvuruya konu kaza tespit tutanağına yapilan itirazın reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 14. Ídare Mahkemesi 04/02/2022 tarih ve E.2022/133, K.2022/106 say1 ile,maddi hasarlı kaza tespit tutanağının, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek, idari işlem niteliği bulunmayan bir belge niteliğinde olduğu; adli yargı yerlerindeki uyuşmazlıkların çözümü sırasında mahkemelerce değerlendirilmesi gerektiği nedeniyle maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmadığı; bu durumda; maddi hasarlı trafik kazasıtespit tutanağının iptali istemine dair uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olmayıp, adli yargı merciilerinin görev alanına girdiğinden, davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik"başlığını taşıyan 83. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabitaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağıdüzenlemek üzere de trafik zabitasinca el konulur.

Trafik zabitasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.

Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşması halinde ve fil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.

Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabita; iz ve delilleri kaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.

Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabitası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.

TY Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir."
6. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı 110. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.


Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
7. “Suç ve ceza tutanaklari” başlıklı 114. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fikra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarınıişleyenler hakkında yetki sınırları içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkili kılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fikra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.

(...)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin, “Trafik Kazalarına El Konulmasi" başlıklı 154. maddesi şöyledir:
“Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabitaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı" düzenlemek üzere de trafik zabitasınca (polis veya jandarma), el konulur.

Trafik zabitasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespit tutanaği, örneğine uygun olarak mahalli zabita tarafindan düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabitasına gönderilir.(...)”

9. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler” başlıklı 156. maddesi şöyledir:“ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)

Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi 
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler,varsa ölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.

Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.

Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.

2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası ve genel zabitanın görevli personeli yetkilidir.

Tutanaklar en az iki görevli tarafindan düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarl kazalarda tek görevli tarafindan rapor şeklinde de düzenlenebilir.

Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcinin bulundurulması mecburidir.

3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.


4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafik kazasi olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmiş olması halinde de trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.

5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabitası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karişanlara verilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyle yapılır.

Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan ve tarafların bu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri 
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazası tespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.

Düzenlenen istatistik formlari, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, il genelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir."
10. Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararlarınedeniyle oluştuğunu ileri sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI’nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, Güngören Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü görevlilerince düzenlenen 23/08/2021 tarihli maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.

14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
15. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanağı, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabitasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.
16. Bu durumda, davacı tarafindan; trafik kazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14/12/2021 tarihli ve D.İs. No. 2021/8010 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,
B. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14/12/2021 tarihli ve D.İş.No. 2021/8010sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 
16/09/2022 tarihinde, OY BÍRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Birol SONER
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN

Başkan: Üye Nurdane
Üye: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut

Başkan: TOPUZ
Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/328KARAR NO : 2022/493KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : Davacının maliki olduğu taşınmazına yol yapımı çalışmaları sırasında dökülen hafriyatın dere yatağını doldurarak yönünü değiştirdiğinden ve taşkın suyun sürekli şekilde tarım yapma imkanını ortadan kaldırdığından bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davacı: A.K.
Vekili : Av. Ertan ÖZKAN Davalı: Karayolları Genel Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Artvin İli, Merkez İlçesi, Ortaköy Köyü, Soylu mevkiinde bulunan 492ada, 1 sayılı parselde kayıtlı taşınmazın maliki olan davacının, taşınmazinın bulunduğu bölgede yüklenici dava dışı firma tarafindan yapılan "Artvin-Şavşat Ayrım Ortaköy İl Yolu" yol yapım çalışmaları sırasında taşınmazının ve dere yatağının üzerine dökülen hafriyatın, dere yatağınıdoldurarak, yönünü değiştirmesi sonucu taşkın suyun ve hafriyatın taşınmazına zarar verdiği; sulu tarım ve üretim yapma imkanının sürekli şekilde ortadan kalktiğından bahisle, taşınmazının kamulaştırılması ya da zararın giderilmesi maksatlı başvurusunun reddi üzerine, zararın tazmini istemiyle idari yargı yerinde tam yargı davası açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Rize Ídare Mahkemesi 27/08/2019 tarihli ve E.2019/369, K.2019/558 sayıli kararı ile;haksız fiilden doğan zararların tazmini davasında özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili, bu kez maddi tazminatın ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi 18/04/2022 tarihli ve E.2022/185, K.2022/303 sayılıkararı ile; idari eylemden kaynaklı zararların tazmininde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle,görevsizlik sebebiyle davanın usulden reddine ve kesinleşmeden sonra dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralı getirilmiştir.

B. Yargi Kararları
6. Yargıtay İçtihadı Birleștirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli, E.1958/17, K.1959/15sayılı kararının, III. Bölümü şöyledir:
“İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el 

atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksiz filden doğan bir tazminat davasısayılir.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur”’

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALI$KAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Olay kismında belirtildiği üzere, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idari yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adliye mahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

9. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargi mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
10. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayı inceleyen yargi merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
11. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra bununla yetinilmemişayrica görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

12. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de,davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Artvin Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulmasi,

gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
13. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacının maliki olduğu taşınmazın bulunduğu bölgede yüklenici firma tarafından yapılan "Artvin-Șavşat Ayrım Ortaköy İl Yolu" yol yapım çalışmaları sırasında dökülen hafriyatın dere yatağını doldurarak yönünü değiştirmesi sonucu taşkın suyun ve hafriyatın dere kenarındaki taşımazına zarar verdiği nedeniyle, sulu tarım ve üretim yapma imkanının sürekli şekilde ortadan kalktığından taşınmazın kamulaştırılması ya da zararın giderilmesi maksatlıbaşvurunun reddi üzerine zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargisal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

16. Somut olayda, "kamulaştirmasiz filen el atma" ve "hizmet kusuru" hallerinin karşılaştırılması gerekmektedir. Kamulaştırma yapmaya yetkili devlet kamu tüzel kişileri kamu kurumları veya kamu yararı bulunması halinde adlarına kamulaştırma yapılacak gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri, hukuka uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın, bir kimsenin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malına sahiplenme kastiyla ve kalıcı olarak el koyup, taşınmaz üzerine bir tesis veya bina yapar yahut da o taşınmaz malı bir hizmete tahsis ederek mal sahibinin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını engellerse, kamulaştırmasız fiilen el atmış sayılır. Kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında veya sebebiyle idarenin belli bir görevlisine atif ve izafe edilmesi mümkün bir kişisel kusur ile ortaya çıkmış olmayan, kamu hizmetinin bizzat kuruluş, işleyiş veya teşkilatlanmasındaki aksaklık bozukluk, düzensizlik, eksiklik ve sakatlık halinde karşımıza çıkan kusura hizmet kusuru denir.

17. Bu durumda, sahiplenme kastıyla el koyma niteliğinde olmayan ve yine müdahalenin önlenmesi talebini içermeyen davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerekir.
18. Kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargisal denetiminin, idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargı davası kapsamında idari yargı yerlerince yapılacağı açıktır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurusunun kabulü ile Rize Idare Mahkemesinin 27/08/2019 tarihli ve E.2019/369, K.2019/558 sayıli görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Rize İdare Mahkemesinin 27/08/2019tarihli ve E.2019/369, K.2019/558 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/331KARAR NO : 2022/469KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : Davalı Üniversitede okutman olarak çalışan davacının, iş sözleşmesini feshettikten sonra,ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatı, ücretli izin, özel sağlık sigortası iadesi alacağı, Öğretim Görevlisi Kadrosuna geçişinden doğan ücret alacaklarının, yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : S.A.

Vekili : Av. Adem ÖZ 
Davaliılar : Adli Yargıda 
1- İstanbul Şehir Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Serdar İYİGÜN 
2- Bilim ve Sanat Vakfi 
Vekili : Av. Serdar UYGUR 
İdari Yargıda : 1-Marmara Üniversitesi Rektörlüğü
2-İstanbul Şehir Üniversitesi Rektörlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı Vakif Üniversitesinde 01/09/2014-22/11/2019tarihleri arasında ingilizce okutmanı olarak çalıştığını, Üniversiteye Halkbankası tarafından ihtiyati haciz uygulandığıni, davacının bu durumdan haberdar edilmediğini, ücretinin ödenmemesi nedeni ile müvekkilinin is akdini haklı nedenle feshettiğini, 54 gün gecikme ile ücretinin YÖK tarafindan 

garantör atanan Marmara Üniversitesi tarafindan ödendiğini, SGK'ya işten çıkış bildiriminin 03"İstifa" kodu ile bildirildiğini, öğretim görevlisi kadrosuna geçmesine rağmen maaşında ve unvanında resmen değişiklik yapılmadığıni, son brüt maaşının 9.375 TL net maaşının ise 6.236 TL olduğunu,kendisine verilen akademik karta 320 TL yemek bedeli tanımlandığıni, müvekkilinin ihtar sonrasında iş akdi feshedilerek mağdur edildiğini, yıllık izin ücreti için yapılan ödemede eksik hesaplama bulunduğunu, kendisinden özel sağlık sigortası kesintisi yapılmasına rağmen üniversitenin son iki aylık dönemde bu ödemeyi yapmadığını ve bu konuda da mağdur olduğunu ileri sürerek 100 TL kıdem tazminati, 100 TL ücretli izin, 100 TL Özel Sağlık Sigortası iadesi alacağı, 100 TL Öğretim Görevlisi Kadrosuna geçişinden doğan alacakları olmak üzere toplam 400 TL alacağının faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul Anadolu 27. İş Mahkemesi 20/10/2021 tarihli ve E.2020/56, K.2021/475 sayılıkararı ile, davacının davalı iş yerinde ingilizce okutman olarak görev yaptığı, Vakıf Üniversitesinde öğretim elamanı olarak çalışan davacının Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi idari sözleşme ile çalıştığı, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi 02/02/2022 tarihli ve E.2022/16,K.2022/50 sayılı kararı ile, dosya kapsamı, ilk derece mahkemesi kararının dayandığı deliller,delillerin takdiri, karar gerekçesine göre istinaf başvuru nedenleriyle sınırlı olmak ve kamu düzeni kapsamında yapılan inceleme sonucunda davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı vekili bu kez, Kıdem tazminatı alacağı olarak 33.094,03 TL, yıllık izin alacağıolarak 3.353,53 TL, özel sigorta prim iadesi olarak şimdilik 228,36 TL'nin sözleşmenin feshedildiği tarih olan 22/11/2019 tarihinden itibaren yasal faizden az olmamak üzere en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 22/04/2022 tarihli ve E.2022/870 sayılı kararı ile davacı ile faaliyet izni kaldırılan davalı idare arasında akdedilen hizmet sözleşmesinin idari sözleşme olarak nitelendirilmesinden bağımsız olarak bu sözleşme hakkında 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağının açık kanun hükmüyle kurala bağlandığı gözetildiğinde; kanun koyucunun, bu sözleşmelerden dolayı personel ile faaliyet izni kaldırılan üniversite arasinda çıkabilecek uyuşmazlıkların, iş hukuku çerçevesinde iş mahkemelerince çözümlenmesini öngördüğünün anlaşıldıği, kanun koyucunun amacına uygun olarak 4857 sayılı Kanun'a tabi olduğu öngörülen iş sözleşmesinden ve anilan Kanundan doğan işçilik alacaklarından kaynaklanan iş bu uyuşmazlığın iş hukuku kuralları çerçevesinde görüm ve çözümünde iş mahkemelerinin görevli bulunduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2247 Sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikralari şöyledir:
"Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim

öğretim, bilimsel araştirma, yayın ve danışmanlik yapmak, ülkeye ve insanliğa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
"Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında,akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksizın,ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. .."
8. Ayni Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
"Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakif yönetim organıtarafindan dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsinırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.

Mütevelli heyet vakif yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarınıonaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.

Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61inci maddesi hükmü uygulanir."
9. Ayni Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
"Vakifca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmışveya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.

Vakif yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fikra kapsamında Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır."

10. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Öğretim elemanları" başlıklı 23.maddesi şöyledir:
“Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakif yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasinda çalışma deneyimine sahip olmasi gözetilir.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü

13. Dava, davalı vakıf üniversitesinde ingilizce okutmanı görevi ile çalışan davacının, işsözleşmesini feshettikten sonra, ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatı, ücretli izin, özel sağlık sigortası iadesi alacağı, Öğretim Görevlisi Kadrosuna geçişinden doğan ücret alacaklarının, yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

14. Davalı İstanbul Şehir Üniversiteside anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809sayılı “Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu"nun Ek 43. maddesi ile vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
15. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.

16. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sira, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi Vakif Üniversitelerinin de anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayrıcalığıdır. Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce 

kümelerinin etkisinin dişında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağl olmalarınısağlamaktir. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurlanı olan yükseköğretim elemanlarının,görevleri, unvanlari, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminat altina alınmiştir.

17. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin,sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idari sözleşme niteliği taşıdığı açıktır.

18. Bununla birlikte, davacının sözleşmesinin tek taraflı feshinden sonra, bu sözleşmeye dayanarak açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1 (c) bendinde belirtilen; "Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 22/04/2022 tarihli ve E.2022/870 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGINTN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 13. İdare Mahkemesinin 22/04/2022 tarihli ve E.2022/870 sayıl BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde Üye Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP'ün KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, vakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki İstanbul Șehir Üniversitesi bünyesinde Îngilizce Okutmanı olarak görev yapmakta iken 4857 sayılı îş Kanunu'ndaki haklı fesih sebebine dayanarak sözleşmesini fesheden davacının, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır.

Davalı İstanbul Șehir Üniversitesi, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809sayılı Yükseköğretim Kurumlan Teşkilatı Kanunu'nun Ek 136. maddesi ile vakif yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakif Üniversitesi arasında imzalanan iş sözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olmasi, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin olmasıhususları dikkate alınarak, davacının kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıda anılan Yargıtay içtihadında da belirtildiği üzere, 2547 sayılı kanunu kapsamındaki kamu hizmetini yürüten davacı öğretim görevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esasları yönünden aynı kanun'a tabi olduğu tartışmasız ise de, kendisinin iş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlık konusunun işçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamu hizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylık ve diğer özlük hakları bakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacaği, 7036 sayılı kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak; İstanbul Anadolu 27. İşMahkemesinin yargı yoluna ilişkin görevsizlik kararının kaldırılması gerektiğini ve adli yargının görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Üye Üye Üye Doğan Eyüp Muharrem AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/332KARAR NO : 2022/425KARAR TR : 16/09/2022
ÖzEò : Davacının yaya yolunda bulunan dubaya takılarak düşmesi nedeniyle yaralanmasından dolayı uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.Ö.
Vekili : Av. Gözde TÜRKÖZ Davalıi : Derince Belediye Başkanlıği Vekili : Av. Sibel YAZICI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 22/07/2020 tarihinde Kocaeli İ1i, Derince İlçesi, Postane Caddesi, Gündoğdu Sokaktan evine doğru yürürken, sokaktaki kaldırımda yarısı sökülmüş veya kırılmış olan dubaya takılarak yüzüstü düşmesi sonucunda alın bölgesinin sap tarafinda fasyal sinir hasarı ve duyu kaybının oluşmasında meydana gelen cismani zararının tazmini istemiyle idareye yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile 1.000 TL maddi, 15.000 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Kocaeli 2. Ídare Mahkemesi 16/12/2020 tarih ve E.2020/1625, K.2020/1115 say1 ile davacının tazmin istemine dayanak engelin 2918 sayılı Kanun kapsamında yer aldığı, davalı idarenin karayolu, yaya yolu ve duraklardaki eksiklik ve kusurlardan dolayı yaya yolunun emniyetle kullanımını sağlama sorumluluğunu yerine getirmediği iddiasıyla meydana geldiği öne sürülen kazalar neticesinde oluştuğu belirtilen zararların tazmini talebiyle sorumlu idare/idareler aleyhine açılan davaların adli yargı merciinde görülmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3.Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Kocaeli 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/09/2021 tarih ve E.2021/52, K.2021/190 sayi ile, davada, davalı idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olup, kamu hizmeti görmekle yükümlüolan idarelerin, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayı hizmet kusuru nedeniyle sorumlu olduklari, hizmet kusuruna dayalı olarak açilan davaların ise idari yargi yerlerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, HMK 114/1-b hükmü kapsamında yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 115/2 hükmü uyarınca davanın usulden reddine, mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsizliğine, İdare Mahkemesinin görevsizlik kararı üzerine mahkemelerince de görevsizlik kararıverildiğinden olumsuz görev uyuşmazlığı olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 2918 sayılı Kanun'un “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj,yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakit istasyonlarında karayolu taşit trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantisını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
6. 2918 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, bu Kanun'da kullanılan terimlerin tanımları gösterilmiştir. Bu terimlerden bazıları şöyledir:
"Trafik :Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu : Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.

Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıci, otokorkuluk, istinat duvari, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.

Yaya yolu (Yaya kaldırımi) : Karayolunun, taşit yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır."
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 10. maddesinde, yapım ve bakimdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik işıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
8. Öte yandan 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir"; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.

9. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazliklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır."denilmektedir.

B. Yargi Kararları
10. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurulari üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayıl kararında şu gerekçe ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
“‘... Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adl yarginın görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasina, aracin askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ote yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafīğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu 

nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırıdeğildir. İtirazın reddi gerekir..."
11. Daniştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 26/02/2020 tarihli ve E.2019/3395,K.2020/468 sayılı kararında, özetle; "davalı idarenin bakım ve sorumluluğunda olan karayolunda yeterli tedbir alınmadığından bahisle meydana geldiği ileri sürülen olaydan kaynaklanan zararın ödenmesi isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkta . Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesinin õzetine yer verilen kararlarında işaret edildiği üzere, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevine girdiği sonucuna ulaşılmaktadır. Öte yandan, yine anılan yüksek mahkeme içtihatları neticesinde uygulamada birlik sağlanması ve benzer uyuşmazlıklardan bir kısmının adli yargıda bir kısmının idari yargıda görülmesinin de önüne geçilmesi gerekmektedir."denilerek, davanın görev yönünden reddi yolunda israr kararı veren ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihli toplantısında;
Olay kismında belirtildiği üzere, taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada; idare mahkemesince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
13. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolmasi gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (...) ileri sürülebilir."hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

14. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargi merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

TY 15. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargi merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.

16. Olayda, adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevli merciin belirtilmesi için re'sen Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına da karar verilmiştir.

17. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de,davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Asliye Hukuk Mahkemesince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlik Mahkemesinin kuruluş amacina uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
18. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısi Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan kaldırımda yürürken düşme neticesinde ağır şekilde yaralanması nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın tazmin edilmesi istemiyle açılmiştır.

20. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, kanun koyucunun idari yarginın görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayisıyla 2918sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

21. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştir.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurusunun reddi ile ayni Mahkemece ayrica verilen 22/09/2021 tarih ve E.2021/52, K.2021/190 sayıli görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Kocaeli 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile aynı Mahkemece ayrıca verilen 22/09/2021tarih ve E.2021/52, K.2021/190 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
16/09/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAIRMAN 
Üye Üye Üye Nurdane Ahmet Mahmut TOPUZ ARSLAN BALLI 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayisıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanmasıkarşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıdan:ESAS NO : 2022/333KARAR NO : 2022/479KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davalı idarenin lağım gideri atık suyunun arıtma sistemine bırakılarak, tarlalarında zarara ve çevre kirliliğine sebebiyet verildiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : 1- A.A., 2- M.A.A.Vekili : Av. Nurullah ABA Davalı: Adalet BakanlığıVekili : Av. Uğur BİLGÍNPERK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin Şanlıurfa İli, Hilvan İlçesi, Kırbaşı Köyü, Yalgın Mezrasında yaşadığını, 2016 yılında Şanlıurfa Ceza İnfaz Kurumunun faaliyete geçtiğini, lağımın,başka bir deyişle atık suyun müvekkillerinin tarlasına akıtıldığıni, bu şekilde taşınmazlarına fiili olarak el atıldığını, el atılan taşınmazların müvekkillerinin tapulu taşınmazı olduğunu, bu yüzden tarlanın bataklık haline geldiğini, tarlaya ve ekinlere zarar verildiğini, çevre kirliliğine neden olduğunu, kokusunun yayıldığını, köy sakinlerinin bu durumdan dolayı ciddi sıkıntılar yaşadığınıileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL ecrimisil ve 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihi itibariyle yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Hilvan Asliye Hukuk Mahkemesi 20/03/2019 tarihli ve E.2018/81, K.2019/41 sayılıkararı ile, 2577 sayılı iYUK'nun 2/1 -b maddesi gereğince bu tür istemlerin tam yargı davası olarak idari yargı yerinde açılacak davada ileri sürülmesi gerektiğini, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsal kararlarının bu yönde olduğunu, görevin kamu düzenine ilişkin olduğu, açıkça veya hiç ileri sürülmese dahi kendiliğinden dikkate alınması gerektiğini belirterek, yargı yolu bakımından mahkemelerinin görevsizliğine, HMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddeleri gereğince dava şarti noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 05/11/2019 tarihli ve E.2019/857, K.2019/1265 sayılı kararı ile, davanın ileri sürülüş şekli ve zarara sebebiyet verdiği iddia edilen olayın gerçekleşme şekli dikkate alındığında, uyuşmazlığın davalı kurumun hizmet kusurundan kaynaklandığının anlaşıldığını, ilk derece mahkemesince davanın tam yargı davası olarak idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini belirterek, dava şartı yokluğundan usulden reddi yönünde verilen kararda bir aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Davacılar vekili, bu kez davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle 1.000TL maddi, 50.000 TL manevi tazminat istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesi 25/03/2022 tarihli ve E.2020/389 sayılı kararı ile, ilgili taşınmazlara Şanliurfa Ceza İnfaz Kurumunun lağım gideri atık suyunun bırakılması suretiyle gerçekleştirilen eylemin idarenin yürütmekte olduğu kamu hizmetiyle ilişkili olmadığı, fiili el atmanın varlığı kabul edilerek değerlendirmenin bu şekilde yapılması gerektiği, fiili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik davanın ise haksız fillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girdiğini belirterek, bakılmakta olan iş bu uyuşmazlığın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

6. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"r 
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" 1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri șunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sinırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrasısebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargi davasıaçabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
9. Aynı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargi mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şarti aranmaz.

B. Yargı Kararları
10. Yargitay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17, K.1959/15sayılı kararının ilgili kısmı şu şekildedir:
"İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil 

neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakimdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafindan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadiği ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasinin malına ihtiyaca göre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız filden doğan bir tazminat davasısayılır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksız filden doğan bir davadan ibaret olacaktır.

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulü yoktur"
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davalı idarenin davacılara ait taşınmazlarına Şanlıurfa Ceza Ínfaz Kurumunun lağım gideri atık suyunu aritma sistemi ile bıraktığı, atık suyun geçeceğine ilişkin davalı idarece kamulaştırma yapılmadığı, tarlalarının bataklık haline geldiği, yaklaşık 200 ağacının kuruduğu, çevre kirliliğine neden olduğu, kokusunun yayıldığı ileri sürülerek, davalı idarenin taşınmazlarına el attığından bahisle, uğranıldığı belirtilen zararın tazmini talebiyle açılmıştır.
14. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargisal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

15. Bu sebeplerle açılan davanın, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve 

eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı Kanun'un 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyle uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

16. Belirtilen duruma ve davanın niteliğine göre, idarenin kusursuz sorumluluğunun veya hizmet kusurunun hukuka uygunluğunun yargısal denetimi işin esasını teşkil etmekte olup, açılan dava ile bir idari tasarruf nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararın tazmininin istenilmiş bulunmasıkarşısında, doğan zararların tazmini davasının taşınmazın tamamının bir bütün olarak ele alınıp kamu hukuku hükümlerine göre görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Şanlıurfa 2. İdare Mahkemesinin 25/03/2022 tarihli ve E.2020/389 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Şanliurfa 2. İdare Mahkemesinin 25/03/2022 tarihli ve E.2020/389 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞÎ ile KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/334KARAR NO : 2022/489KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davalı mevkiinde bulunan özel hukuk tüzel kişisine karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: Yıldırım Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Elif TAŞÇI 

Davalı: Gerçek Turizm Rent A Car Servis Posta Taş Kargo Nak Oto Tarım 
Gıda Gaz İşleri Özel Sağlık Hizmetleri San ve Tic.Ltd.Şti.İşl.
Vekili : Av. Murat DAVARCI 


I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, müvekkili tarafindan hizmet aracı kiralanması işi ihalesinin davalıya verildiğini, ihalenin 14/07/2014 tarihinde kesinleştiğini, davalı şirketin SGK'dan prim borcu yoktur belgesini getirmesi gerektiğini, ancak diğer belgelerle sunduğu SGK evrakının 31/07/2014 tarihi itibariyle hüküm ifade ettiğini, müvekkilince yapılan SGK sorgusunda davalı şirketin ihale tarihi itibariyle 67.137,31 TL borcu bulunduğunu, ihalenin kesinleşme tarihi itibariyle SGK'dan borcun sorulması gerektiğini, davalı şirketin şartları taşımadığının tespit edilmesi üzerine sözleşme yapılmadığını ve ihalenin ikinci firmaya bırakıldığıni, davalının ihale için gereken geçici teminat bedelini yatırmaması üzerine, teminatın tahsili amacıyla Bursa 11. Ícra Müdürlüğünün E.2016/10110sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, takibe haksız yere itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 inkar tazminatına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmiștir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/09/2018 tarihli ve E.2017/23, K.2018/415 sayıli kararı ile, Kamu İhale Kanunu ve ihale şartnamesinde ihale dışı bırakılan isteklinin geçici teminatının ikinci en avantajlı teklif verenin sözleşmeyi imzalamasına ve kesin teminatı yatırmasını müteakip iade edileceğinin belirtilmesi nedeniyle davalının söz konusu ihaleye ilişkin davacı kuruma icra takibine konu teminatı yatirmasına mahal bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi ile davalı tarafin Bursa 11. İcra Müdürlüğünün 2016/10110 esas sayılı takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine, davanın mahiyeti itibarı ile yargılamayı gerektirir olduğundan, davalı tarafin haksiz takip tazminatı talebinin reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı belediye başkanlığı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 28/09/2021 tarihli ve E.2019/1774,K.2021/1362 sayılı kararı ile, yargı yolunun caiz olmasının 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince dava şartlarindan olup, taraflarca ileri sürülmese dahi, mahkemece re'sen nazara alınabileceği; bu nedenle idari işleme ilişkin yargı yolu, idari yargı yolu olup, davanın idare mahkemelerinde açılmasının gerektiği; mahkemelerince davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden yargı yolu bakımından reddine karar vermesi gerekirken, farklı gerekçelerle davanın reddi doğru görülmediğinden davacı vekilinin diğer istinaf nedenleri yerinde değilse de, gerekçe yönünden karar hatalı olduğundan bu yönden istinaf talebinin yerinde görüldüğü; HMK'nın 355.maddesi gereğince istinafa başvuranın sifati, istinaf konusu yapilan nedenler ve kamu düzeni ile sinırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkemece gerekçe yönünden verilen karar usul ve kanuna aykirı olup davacı vekilinin istinaf başvurusunun bu sebeple esas bakımından kabulü ile bu durumun yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği gerekçesiyle HMK'nın 353/l-b-2 maddesi uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek ve kazanılmış haklar da gözetilerek yeniden hüküm kurulmasina, yargi yolunun caiz olmamasi nedeniyle davanın HMK'nin 114/1/b ve 115/2. maddeleri gereğince usulden reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Bursa 4. Ídare Mahkemesi 31/03/2022 tarihli ve E.2022/254 sayılı kararı ile, incelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı idare tarafından, 2004 sayılı Kanun'un değişik 67.maddesine göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açıldığı, davalı konumunda ise özel hukuk tüzel kişisi olan şirketin gösterildiği, diğer yandan, kendisine karşı dava açılan tarafın mutlaka idare olması gerektiği; uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğunun açık olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık 

Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değișik 1 numaralı fikrasında, "1.(Değișik: 10/6/19944001/1 md.) İdari dava türleri:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." olarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancak devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ıin başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
8. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
9. Dava, ihalenin hazırlik aşamasında davalı tarafça ödenen, sonrasında davacı tarafça iade edilen teminatın ödenmesi için yapılan icra takibine itirazın iptali istemiyle açılmıştır.
10. Olayda, davanın, davacı tarafindan hizmet aracı kiralanması işi ihalesinin davalıya verildiğini, ihalenin 14/07/2014 tarihinde kesinleştiğini, davalı şirketin SGK'dan prim borcu yoktur belgesini getirmesi gerektiğini, ancak diğer belgelerle sunduğu SGK evrakının 31/07/2014 tarihi itibariyle hüküm ifade ettiğini, yapılan SGK sorgusunda davalı şirketin ihale tarihi itibariyle 67.137,31 TL borcu bulunduğunu, ihalenin kesinleşme tarihi itibariyle SGK'dan borcun sorulmasıgerektiğini, davalı şirketin şartları taşımadığının tespit edilmesi üzerine sözleşme yapılmadığını ve ihalenin ikinci firmaya birakıldığıni, davalının ihale için gereken geçici teminat bedelini yatırmamasıüzerine, teminatın tahsili amaciyla Bursa 11. Icra Müdürlüğünün E.2016/10110 sayıli dosyasında icra 

takibi başlatıldığıni, takibe haksız yere itiraz edildiğini ileri sürülerek, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 inkar tazminatı istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.

11. Buna göre, davalı mevkiinde özel hukuk tüzel kişisinin bulunması karşısında, ortada idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
12. Belirtilen tüm bu hususlara göre, davalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan Gerçek Turizm Rent A Car Servis Posta Taş Kargo Nak Oto Tarım Gıda Gaz İşleri Özel Sağlık Hizmetleri San ve Tic.Ltd.Şti. bulunması karşısında başlatılan icra takibi ve takibe haksız itiraz edildiği nedeniyle itirazın, takibin devamı kapsamında özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Bursa 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 28/09/2021 tarihli ve E.2019/1774, K.2021/1362 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 4. Ídare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 28/09/2021 tarihli ve E.2019/1774, K.2021/1362 sayıl GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 
31/10/2022 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Muharrem

Başkan: TOPAL
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: ÜRGÜP

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/335KARAR NO : 2022/501KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davalı idarenin sorumluluğunda olduğu ileri sürülen kanalizasyon borusunun bozuk olmasısebebiyle aracın içerisinin su dolması üzerine, oluşan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davacı: Ç.S.

Vekili : Av. Mehmet Ali AYVAZOĞLU 
Davalı: Adli Yargıda; Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ahmet ÜNAL 

İdari Yargıda; Antalya Su ve Atık Su İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Burak Baturay BAĞCI 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ramazan Selvi'nin sevk ve idaresinde müvekkiline ait 07 ALK 363plakalı aracın 28/12/2020 tarihinde Antalya Íli, Yeşilova Mahallesi, Serik Caddesi üzerinde,Demokrasi Kavşağı alt geçidine geldiğinde davalı belediyeye ait kanalizasyon pompasının bozuk olması ve suyun kanalizasyona gitmemesi neticesinde yarı boyuna kadar sular altında kaldiğıni,kanalizasyon pompasının bakım ve onarımının Asat Genel müdürlüğü sorumluluğunda olduğunu,davalının mevcut hasardan sorumlu olduğunu, aracın içinin su dolduğunu ve çalışmadığıni, araçta maddi hasar meydana geldiğini, davalının ihmali davranışı nedeniyle müvekkilinin aracının sular altında kaldığıni, hasar nedeniyle araçta değer kaybı oluştuğunu, bu nedenlerle araçtaki hasara karşılık 40.500 TL tazminatın ve araçtaki değer kaybına karşılık ileride artırılmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/01/2022 tarihli ve E.2021/202, K.2022/52sayılı kararı ile, davalı tarafın Büyükşehir Belediyesi olduğu ve davalının bir hizmetinin eksik veya aksak işleyişinden kaynaklı zarar oluştuğu; bu durumun tespitinin hizmet kusuruna yönelik olduğu;idarenin sorumluluğunda ve hizmet kusuruna yönelik açılacak tazminat davalarında görevli mahkemelerin idare mahkemeleri olduğu dolayısıyla idarenin hizmet kusuruna dayandırılan iş bu davanın yargi yolunun caiz olmadıği gerekçesi ile mahkemelerinde açilan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulen reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3.Davacı vekili aynı istemle Antalya Su ve Atık Su İdaresi Genel Müdürlüğüne karşıidari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Antalya 5. Ídare Mahkemesi 01/06/2022 tarihli ve E.2022/511 sayılı kararı ile, dava konusu edilen tazminat istemine ilişkin uyuşmazlığın çözümünde 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddi gerektiğinden 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam" başlıkhı 2. maddesinde,

bu Kanun'un trafikle ilgili kuralları, şartlari, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu Kanun'un karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir.
6. 2918 sayılı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10.maddesi şõyledir:
1(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.

a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğüşefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler 
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak,aldirmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
yapmak.
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri 
(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
7. 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde şu hükme yer verilmiştir:
"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
8. Aynı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz.'1

B. Yargı Kararları
9. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:

"... Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracin askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldıği, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykır değildir. Itirazin reddi gerekir..." (Any. Mah.'nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıi karari; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIȘKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
11. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının sevk ve idaresindeki aracın alt geçitten geçmek üzereyken davalıidarenin sorumluluğunda olduğu ileri sürülen kanalizasyon borusunun bozuk olması sebebiyle aracın içerisinin su dolması üzerine oluşan zararın, davalının kusuru nedeniyle oluştuğundan bahisle,tazmini istemiyle açılmiştır.


13. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yarginın görevine verebileceğine, dolayısiyla 2918sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

14. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgil kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu;meydana gelen zararin tazmini istemiyle açılan bu davanin da adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/01/2022 tarihli ve E.2021/202, K.2022/52 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/01/2022 tarihli ve E.2021/202, K.2022/52 sayılı GÖREVSÍZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kurulus kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması

karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/336KARAR NO : 2022/491KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : Tapu kaydının hatalı tutulması nedeniyle davacı adına tescil edilen taşınmaz üzerinde, tapu kaydına güvenerek, yapı yapmak suretiyle masraf yaptığı ve daha sonra tescil kaydının değiştirilmesi neticesinde uğradığı ileri sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.S.
Vekili : Av. Bora Başar TUĞGAN Davalı: Hazine ve Maliye Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin e-devlet sisteminde yapmış olduğu incelemede Karaman İli, Merkez Dereköy Köyü, 129 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın adına kayıtlı olduğunu fark etmesi üzerine bir avukat aracılığıyla gerekli incelemeleri yaptırdığını, tapu kayıtlarında yerin adına tescilli olduğunu, tescilin eskiye dayandığını teyit ettirdiğini, tapu kaydına güvenerek taşınmaz üzerine prefabrik bir yapı yapmaya karar verdiğini, bir mimar ile 84.00o TL üzerinde anlaşma yaparak ișlemlere başladığını, taşınmaz üzerine 40 m2 alana sahip bir yapı yaptırdığıni, daha sonra mimar tarafindan aranarak söz konusu taşınmazın kendisine ait olmadığını, tapu kayıtlarında yanlışlık yapıldığını, asıl sahibinin başkası oluğunu bildirmesi üzerine maddi zarara uğradığını ileri sürerek,tapu kaydının hatalı tutulmasından kaynaklı 84.000 TL maddi zararının tazmini istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Karaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/02/2022 tarihli ve E.2022/23, K.2022/46sayılı kararı ile, 2577 sayılı İYUK 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların tam yargı davası açması gerektiği, tapu müdürlüğünün davaya konu işleminin kamusal nitelikte ve kamu hizmeti kavramı çerçevesinde olduğu, istemin ileri sürülüşve olayın gerçekleşme biçimine göre davanın anılan davalıya yöneltilmesi nedeninin de davalıidarenin hizmet kusurundan doğan zararın ödetilmesi istemi olduğunun anlaşıldığını belirterek, görev sorununun, kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese dahi kendiliğinden davanın her aşamasında dikkate alınacağından, davanın HMK'nın 114/1 -b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmadığı gerekçesiyle HMK'nın 115/2 maddesi gereğince usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.


3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Konya 3. Ídare Mahkemesi 22/04/2022 tarihli ve E.2022/336 sayılı kararı ile uyuşmazlıkta davacının uğradığını iddia ettiği zararın tapu kaydının hatalı tutulmasından kaynaklandığı, başka bir deyişle, bahse konu taşınmazın Ali oğlu M.S. adına tescil edilmesi gerekirken, hatalı biçimde davacı adına tescil edildiği, davaci tarafindan bu tescile dayanarak ve güvenerek yapı yapmak üzere kredi çekildiği ve masraf yapıldığı, bu nedenle iddia olunan zararın tapu kayıt ve tescil işleminin gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle oluştuğu anlaşıldığından,davanın adli yargı yerinde bakılacağı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
II. İLGİLİ HUKUK 
5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun, Tapu Sicili ile ilgili hususların gösterildiği bölüme ilişkin 997. maddesi şöyledir:
“Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. ."
6. Aynı Kanun'un “Sorumluluk" başlıklı 1007. maddesi şöyledir 
“Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur.
Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder.
görülür.
Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde 
7. Tescili koşullarının gösterildiği 1013. maddesi şöyledir:
“ Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır.
Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur.

Bir aynî hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
8. lyi niyetli üçüncü kişiler yönünden tescilin etkilerini düzenleyen 1023. maddesi sövledir:
TY "Tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.

9. Ayni Kanun'un 1027. maddesi şöyledir:
İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.

Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen düzeltir."
10. 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargi yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasmın (a) bendi söyledir:

İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari;idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları dava muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariçkamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, tapu kaydının hatalı tutulması nedeniyle davacı adına tescil edilen taşınmaz üzerinde tapu kaydına güvenerek yapı yapmak suretiyle masraf yaptığı ve daha sonra tescil kaydının değiştirilmesi neticesinde uğradığı maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
14. Olayda, her ne kadar kamu kurumunun, kamu görevini ifası sırasında, bu görevden doğan bir zararın ve bu zararın tazmini söz konusu ise de; Kanunların öngördüğü bazı durumlarda kamu hizmetinin özelliği ve gerekleri gözetilerek yine Kanunlarla istisnalar getirilmiş ve Devlete bu gibi durumlarda da özel hukuk ilkeleri gereğince sorumluluk yüklenmiştir.
15. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesi de bu istisnalardan birini oluşturmaktadır 

16. Uyuşmazlık Mahkemesinin 31/01/1979 tarihli ve E.1978/32,K.1979/5, 28/09/1992tarihli ve E.1992/13, K.1992/30 sayılı kararlarında da, aynı nitelikte hükmün yer aldığı ve yürürlükten kaldırılan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 917. maddesinin istisna maddesi olduğuna değinilerek tapu sicilinin tutulmasından doğan zarardan Devletin özel hukuk ilkeleriyle sorumlu olduğu belirtilmiştir.

17. Buna göre, uyuşmazlığın, taşınmazın tapu kaydının hatalı tescili nedeniyle iptal edilmesinden kaynaklandığı ve açılan davanın bununla ilişkilendirildiği gözetildiğinde, davanın görüm ve çözümünün, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre adli yargının görevine girdiği sonucuna varılmiştir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Karaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/02/2022 tarihli ve E.2022/23, K.2022/46 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 

Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Karaman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/02/2022 tarihli ve E.2022/23, K.2022/46 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/340KARAR NO : 2022/456KARAR TR : 31/10/2022
ÖzEò : Uyuşmazlık Mahkemesince daha önce "idari yargı yerinin" görevli olduğu yönünde karara bağlanan konu ile ilgili olarak, yeniden yapılan BAŞVURUNUN REDDİ hk.
KARAR 
Davacılar : 1- M.Ş.S., 2- A.B., 3- H.B., 4- A.B.Vekili : Av. Adar ADIBELLÍDavali : İdil Belediye BaşkanlığıVekili : Av. CihŞİMŞEKan GÜÇLÜK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkillerine ait olan Şırnak İli, İdil İlçesi, Aşağımahallede bulunan 94 ada, 130 ve 131 nolu parsellere davalı kurum tarafindan imar planına aykırı olarak yol geçirilmek sureti ile kamulaştırmaksızın el atıldığını, davalı kurumun müvekkillerine ait olan bu arsadan geçirdiği yolun bedelini ödemediğini, geçirmiş olduğu yol sebebi ile müvekkillerine ait arsanın neredeyse tamamının yol olduğunu, geri kalan az bir kısımın değer kaybettiği gibi kullanılamadığını,davalı idarenin herhangi bir bedel ödemeden yapmış olduğu bu eylemin mülkiyet hakkının ihlali olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı olmak kaydıyla şimdilik 100 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiz oranı ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemleriyle adli yargi yerinde dava açmıştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Adli Yargida 
2. Ídil Asliye Hukuk Mahkemesi 13/11/2014 tarihli ve E.2013/369, K.2014/426 sayılıkararı ile,. dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tapu kayıtları, krokiler, keşif, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Şırnak İli, İdil İlçesi, Aşağımahallede bulunan davacının payli mülkiyet esaslarına göre malik olduğu 94 ada 130 ve 131 nolu parsellerden davalı tarafindan kamulaştırmasız el atılması nedeniyle yol geçirildiği iddiası ile açılan davada, tașınmaz başında yapılan keşifte mahkeme gözlemi ve hazırlanan teknik bilirkişi raporlarında sabit olduğu gibi, daval idare tarafindan fiilen yol geçirilmediği, dava konusu taşınmazların imar planında yol geçirileceğinin sabit olduğu, fiili el atmanın olmadığı anlaşılmakla davanın çözüm ve görüm yerinin idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle yargı yolu yönünden davanın reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Mardin İdare Mahkemesi 20/04/2015 tarihli ve E.2015/340, K.2015/879 sayilı kararıile, dava dilekçesi ve mahkemeleri ara kararı ile getirtilen İdil Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2013/369 sayılı dava dosyasının birlikte incelenmesinden; anilan mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen keşif tutanağı ve bilirkişi raporlarında dava tarihi itibariyle davacılar taşınmazına herhangi bir el atmanın olmadığının ve üzerinde hali hazırda binalar bulunduğunun belirtildiği, diğer taraftan anılan taşınmazlarda Imar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılmış bir parselasyon işleminin bulunmadığının anlaşıldığı görülmekte olup Mahkemelerinde açılan iş bu davada fiili el atmadan kaynaklı tazminat talebinde bulunulduğu ve dilekçe içeriğinde taşınmazın bedel ödenmeksizin kamulaştırıldığından bahsedildiğinin anlaşıldıği, bu nedenle tazminat talebinin hangi zarara ilişkin olduğunun tam olarak ortaya konulamadığı ve Mahkemelerinde tereddüt hasıl olduğu, eğer imar planında yapılan değişiklik sonucu davacıların mülkiyet hakkının kısıtlandığı ve bir zarara uğradığından bahsedilerek dava açılmak isteniyor ise dilekçede bu durumun açık ve net bir şekilde belirtilmesi gerekmekte olup, davanın türü, sebepleri ve niteliği hususunda Mahkemelerinde tereddüt hasıl olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun hükümlerine uygun bulunmadığı; sözü edilen eksiklikler, 30 gün içinde tamamlanmak suretiyle yeniden dava açmakta serbest olmak üzere 2577 Sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynıKanun'un 15. maddesinin 1/d bendi gereğince reddine karar vermiştir.

5. Davacılar vekili yenilediği dilekçe ile davacılara ait Şırnak İli, İdil İlçesi,Așağımahallede bulunan 94 ada, 130 ve 131 sayılı parsellerin imar planında "yol alanı" olarak ayrilmasına rağmen tahsis amacina uygun herhangi bir işlem yapılmadıği, bu suretle kamulaştirmasız el atıldığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden bahisle 826.896 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

6. Mardin 1. İdare Mahkemesi 28/03/2017 tarihli ve E.2015/1673, K.2017/913 sayılıkararı ile, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'ndan söz ederek, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısitlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılması ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazların ilgili idarelerce kamulaştırılması veya imar planı değişikliği yapılması/yaptırılması zorunluluğu getirilerek bu konuda vatandaşların karşılaştıkları mağduriyetlerin giderilmesi, bu kapsamda kalan taşınmazların bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geçbeş yıllık süre içerisinde bütçe imkanları dahilinde ilgili idarelerce kamulaştırılması veya taşınmazların mevcut imar planı bulunup bulunmadığı veya imar planı yapılabilecek yerlerden olup olmadığı durumununa göre imar plani/imar uygulaması/toplulaşma yapılmak/yaptırılmak suretiyle başka yerden mümkün ise müstakil, değilse hisseli parsel verilmesi veyahut taşınmazların tahliye edilerek kullanıma imkan verecek biçimde malikine iade edilmesinin amaçlandığı; Kanun'da 

düzenlenen 5 yıllık sürenin ek 1. madde kapsamında kalan ve bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce tasarruf hakkı kısitlanan taşınmazlar hakkında da bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlayacaği, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılan ancak henüz karara bağlanmayan veya kararı kesinleşmeyen davalara da bu madde hükümlerinin uygulanacağı sonucuna ulaşılmadığı; bu durumda; yeni yasal düzenleme uyarınca bu aşamada hukuken uyuşmazlığın esasıhakkında karar verme olanağı bulunmadığı; öte yandan; davanın açıldığı tarih itibariyle, davacılar yönünden dava açma şartlarının oluştuğu ve davanın esası hakkında karar verme olanağının sonradan yürürlüğe giren yasal düzenleme nedeniyle ortadan kalkmış olduğu gerekçesiyle, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar vermiş, taraflarca istinaf isteminde bulunulmuştur.
7. Gaziantep Bölge Ídare Mahkemesi Íkinci Ídari Dava Dairesi 28/12/2017 tarihli ve E.2017/12693, K.2017/11776 sayılı kararı ile, mahkeme kararı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, istinaf isteminin reddine karar vermiş, bu karar davacılar vekili tarafindan temyiz edilmiştir.

8. Danıştay 6. Dairesi 22/10/2018 tarihli ve E.2018/6462, K.2018/8420 sayılı kararı ile,2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesi tarafindan iptal edilmiş olması karşiısında, İdare Mahkemesince, öncelikle sorumlu idare/idareler belirlenerek,uyuşmazlığa konu taşınmazdaki tasarruf imkanının mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde kısıtlanıp kısıtlanmadığı, kısıtlanmışsa bu kısıthılığın uygulama imar planından mı yoksa özel kanundan mı kaynaklandıği, taşınmazın hangi tarih itibariyle edinildiği hususları araştırılarak.uygulama imar planında belirlenen işlevi nedeniyle mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlandığının ve tazminatı gerektirir mağduriyetinin oluştuğunun tespit edilmesi halinde ise; aralarında gayrimenkul değerleme uzmanının da bulunduğu bilirkişi kurulunca, taşınmazın dava tarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü, kıymetini etkileyecek bütün nitelik ve unsurlari, her unsurun ayrı ayrı değeri, varsa vergi beyani, varsa resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, taşınmazın mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri, özel amacıolmayan emsal satişlara göre satiş değeri, bedele etki eden tüm kanuni veriler, imar verileri,taşınmazın özgün nitelik ve kullanım şekli, değeri etkileyen hak ve yükümlülükleri, gayrimenkul üzerinde ayni ve şahsi irtifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetleri vb. bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçülerin belirlenmesi suretiyle taşınmaz bedeli tespit edilerek uyuşmazliğin esası hakkında yeniden karar verilmesinin gerektiği gerekçesiyle hükmün (kararın) bozulmasına karar vermiştir.

9. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesi 18/02/2019 tarihli ve E.2018/4035, K.2019/124 sayılı kararı ile, bozma kararına uyarak, istinaf isteminin kabulüyle Mardin 1. Ídare Mahkemesince verilen 28/03/2017 tarihli ve E.2015/1673, K.2017/913 sayılı dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanin Mahkemesine iadesine karar vermiştir.

10. Mardin 1. Idare Mahkemesi 20/03/2020 tarihli ve E.2019/1208 sayıli kararı ile,Uyuşmazlıkta, mahkemelerinin 23/01/2020 tarihli ara kararına cevaben davalı idare tarafindan sunulan ve Mahkeme kaydına 06/03/2020 tarihinde giren 05/03/2020 tarih ve E.247 sayılı yazıda;dava konusu 94 Ada 130 sayılı parsele Karayolları Genel Müdürlüğü tarafindan yol yapıldığının ifade edildiği, bu durumda, uyuşmazlık konusu Șırnak İli, İdil İlçesi, Aşağımahalle 94 ada, 130 sayılıparselde bulunan arsa vasfindaki taşınmaza Karayolları Genel Müdürlüğü tarafindan yol yapılmak suretiyle fiili el atılması sebebiyle, açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığı; bakılan dava, İdil Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 03/11/2014 tarihli ve E.2013/369, K.2014/426 sayılı idari yargının görevli olduğu gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine ilişkin kararı üzerine Mahkemelerinde ikame edildiğinden, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca davada 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un Yargı Mercilerinin Uyuşmazlık Mahkemesine Başvurmaları başlıklı 19. maddesi uyarınca görevli yargı kolunun belirlenmesi için dava dosyasının idil Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2013/369 sayılı dosyasının aslı ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, adli yargının görev alanına 

giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

11. Uyuşmazlik Mahkemesi 26/10/2020 tarihli ve E.2020/366, K.2020/614 sayılı kararıile, davaya konu olayda, davalı idarenin 05/03/2020 tarihli yazisında "... taşınmazın kaldığı yol Karayolları Genel Müdürlüğü tarafindan yapıldığı ve renkli kalemle işaretlenen plan ektedir. ...şeklinde, söz konusu taşınmaz üzerine Karayolları Genel Müdürlüğünce yol yapılmış olabileceğini düşündürebilecek bir ibare kullanılmış ise de, dava kapsamında gerek Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan 13/10/2014 ve 22/10/2014 tarihli bilirkişi raporlarında söz konusu taşınmazlardan fiilen yol geçirildiğine dair herhangi bir tespite rastlanılmamasi; gerekse davacılar vekilinin idari yargı yerine sunduğu 13/05/2015 tarihli dava dilekçesinde taşınmazlardan fiili olarak yolun geçirilmediğinin belirtildiği hususu göz önünde bulundurulduğunda; önümüzdeki dosyada davacılara ait olduğu belirtilen taşınmazlardan yol geçirilmek suretiyle bunlara fiili olarak el atıldığını açıkça ortaya koyan herhangi bir bilgi ve/veya belgeye rastlanmadığından, davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden veya eylemsizliğinden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açıldığının kabulü gerektiği; kamu hizmetinin, yöntemi ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davasi" kapsamında, idari yargıyerlerince yapılacağının açık olduğu dolayısıyla davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiği gerekçesiyle, Mardin 1. Ídare Mahkemesinin 20/03/2020 tarihli ve E.2019/1208sayıli başvurusunun reddine karar vermiştir.

12. Bu karar üzerine dosya İdari Yargı yerine gönderilmiştir.
13. Mardin 1. Idare Mahkemesi 25/04/2022 tarihli ve E.2019/1208 sayılı karari ile,mahkemece yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporlarında özetle; Şırnak İli, İdil İlçesi,Așağımahalle 94 ada, 130 parsel sayılı taşınmaz, tapu kayıtlarına göre 806,76 m2 yüzölçümüne sahip olup taşınmaz niteliğinin ise arsa olduğu, Şırnak İli, İdil İlçesi, Aşağımahalle 94 ada, 131 parsel sayılıtaşınmaz, tapu kayıtlarına göre 8.380,64 m2 yüzölçümüne sahip olup taşınmaz niteliğinin ise arsa olduğu, dava konusu taşınmazın 1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın özgülendiği alanlar krokide detaylı olarak gösterilmiş olup dava konusu somut olayda 94 ada, 130 parselde kayıtlıi taşınmazın imar planında 587,42 m2 sinin yol alanına õzgülenmiş olduğu ve 94 ada, 131 parselde kayıtlı taşınmazın 2.108,43 m2 sinin yol alanına özgülenmiş olduğu, taşınmaz koordinat alımları ile fiili durum ve imar planı çakıştırılarak taşınmaz üzerinde fiili el atma durumlarının olup olmadığıtespitine ilişkin olarak yapılan ölçümlerde asfalt yol yapım suretiyle 94 ada, 130 nolu parselde kayıtlıtașınmazda 298,77 m2, 94 ada, 131 nolu parselde kayıtlı tașınmazda 120,51 m2 alanına el atma bulunduğu tespitlerine yer verildiği, fiili el atmadan doğan zararın tazminine yönelik davanın ise,özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olacağı; bu bağlamda; uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın İdil Asliye Hukuk Mahkemesinin dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
14. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyisi Hakkında Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" başlıklı 12. maddesi şöyledir:

"Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargımerciine verir.

Bu yargi mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabınıbildirmesi için diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi içinde bu yargi merciine cevabınıbildirmezse, cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.

(Değişik üçüncü fikra: 23/7/2008  5791/4 md.) Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararı vermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı ve görevsizlik itirazının reddine ilişkin kararıni, dava dosyası muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikte uyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.

Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilir."
şöyledir:
15. "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmalari" başlıklı 19. maddesi 
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.

(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
16. "Kararların bildirilmesi" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, vereceği bütün kararların sonuçlarını ilgili Başsavcı ve Başkanunsözcüsüne, görev uyuşmazlığının çözülmesi için kendisine başvuran yargı merciine, kararıbeklemesi için yazı yazılmış bulunan yargı merciine veya mercilerine uyuşmazlığın çözülmesi için başvurmuş olan kişilere veya makamlara hemen tebliğ eder.

İlgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluş ve kişiler; mahkeme kararlarına uymak,geciktirmeksizin onları uygulamakla ödevlidirler.

Gerekçeli kararın birer örneği de birinci fikrada yazılı yerlere ve kişilere gönderilir."
17. "Kararların kesinliği ve yayınlanması" başlıklı 29. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
Uyuşmazlık Mahkemesinin kararları kesindir. Başkanın uygun göreceği kararlar ResmîGazete’de yayimlanir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, başvurunun reddi yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddine karar verilmesi yönündeki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

19. Dava; Şırnak ili, idil İlçesi, Aşağımahalle 94 ada, 130 ve 131 parsel sayılıtaşınmazlara imar planına aykirı olarak yol geçirilmek suretiyle kamulaştirılmasız el atildığından bahisle tazminat ödenmesi istemiyle açılmiştır.

20. Dosyanın incelenmesinden, Uyuşmazlığa İlişkin Başvuru Sürecinde de ayrıntılıolarak açıklandığı üzere; dava konusu uyuşmazlıkla ilgili olarak davacı vekilince, ilk olarak, İdil Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 03/11/2014 tarihli ve E.2013/369, K.2014/426 sayılı karar ile idari yargının görevli olduğu gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, karar kesinleșmiş, idari yargıda dava açılmış, Mardin 1. İdare Mahkemesinin 20/04/2015 tarihli ve E.2015/340, K.2015/879 sayılı kararı ile dava dilekçesinin reddine karar verilerek yeniden dava açılmasına karar verilmiş; aynı Mahkemenin 28/03/2017 tarihli ve E.2015/1673, K.2017/913 sayılıi kararı ile dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş; Gaziantep Bölge Ídare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesinin 28/12/2017tarihli ve E.2017/12693, K.2017/11776 sayılı kararı ile istemin reddine karar verilmiş, bu karara karşıtemyiz isteminde bulunulmuş; Danıştay 6. Dairesinin 22/10/2018 tarihli kararı ile karar bozulmuşdosya Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi Ikinci Idari Dava Dairesine gönderilerek 18/02/2019 tarihli ve E.2018/4035, K.2019/124 sayılı kararı ile dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiş; Mardin 1. Idare Mahkemesinin 20/03/2020 tarihli ve E.2019/1208 sayıli kararı ile adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığı gerekçesiyle, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmuş ve Uyuşmazlik Mahkemesinin 26/10/2020 tarih ve E.2020/366,K.2020/614 sayılı kararı ile idari yargı yerinin görevli kılındığı anlaşılmıştır.
21. Olayda, Uyuşmazlik Mahkemesince, aynı taraflarca, aynı konu ve sebebe ilişkin olarak adli yargı yerinde daha önce açılan dava nedeniyle önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığında görevli mahkemenin belirlenerek, idari yargı yerinin görevli olduğuna kesin olarak karar verildiği; ancak, bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilecek olmasina karşin aynı istemlerle Mardin 1. Idare Mahkemesinin 25/04/2022 tarihli ve E.2019/1208sayılı kararı ile yeniden Uyuşmazlık Mahkemesine başvurduğu açıktır.

22. Bu durumda, daha önce idari yargı mercinin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmasıüzerine Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş olan davada, görevli mahkemenin belirlendiği;idari yargı yerinin görevli kılındığı ve iş bu kararın kesin olduğu gözetildiğinde; idari yargı yerince ikinci kez yapılan başvurunun reddi gerekmektedir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, Mardin 1. İdare Mahkemesinin 25/04/2022 tarihli ve E.2019/1208 sayılı başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
Mardin 1. Ídare Mahkemesinin 25/04/2022 tarihli ve E.2019/1208 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Üye: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/341KARAR NO : 2022/453KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülerek yapılan BAŞVURUNUN, 2247 sayılıKanun'un 24. maddesinde öngörülen, uyuşmazlık yaratan hükümlerin adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi koşulları taşımaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÎgerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının 
Giderilmesini İsteyen 
Davaci : S.S.

Karşı Taraf : Ankara Valiliği 

I, ÍDARİ YARGIDA DAVA SÜRECÍ
A. Dava Konusu Olay 
1. Ankara İli, Bala İlçesi Tuna İlköğretim Okulunda öğretmen olarak görev yapan davacının, 2002 yılı sicil notunun 2. sicil amiri olarak ilköğretim müfettişinin vermiş olduğu notun seksen sayılması istemi ile davalı idareye yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin "2002 yılı sicil raporunun mahkeme kararı gereğince düzeltilmesi talebinizi içeren ilgi dilekçeniz incelenmiş olup,2002 yılı sicil raporunun düzeltilmesine karar verildiğine dair her hangi bir ifade yer almamıştır. Bu nedenle konuyla ilgili herhangi bir işlem yapılabilmesi mümkün değildir." şeklindeki 05/02/2010tarihli ve 10303 sayılı Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

B. Yargılama Aşamaları
2. Ankara 6. İdare Mahkemesi 09/03/2011 tarihli ve E.2010/908, K.2011/294 sayılı kararıile, Devlet Memurları Sicil Yönetmeliğinin 20/3. maddesinden sözederek, dava konusu olayda, her ne kadar Cumhuriyet Savciliğinca davacinın sicil raporunun 1. hanesinin okul müdürü tarafindan doldurulması gerekmekte ise de, bu hanelerdeki yazıların 3. sicil amiri olan İlçe Milli Eğitim Eski Müdür vekilinin eli ürünü olduğu tespit edilmiş, buna göre de Gevaş Kaymakamlığı İdare Kurulu kararı ile soruşturma izni verilmiş ise de, A.T.'un davacının sicilini gerçeğe aykırı doldurduğu hususu ancak Mahkemece yapılacak yargılama sonucu ortaya çikabilecek olup, bu aşamada davacının sicilinin gerçeğe aykirı olarak doldurulduğundan bahsetmeye olanak bulunmadığından, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar davacı tarafindan temyiz edilmiştir.

3. Danıştay 2. Dairesi 30/11/2012 tarihli ve E.2011/8636, K.2012/8810 sayılı kararı ile,uyuşmazlık konusu olayda, dava dosyasına davacının temyiz aşamasında ibraz etmiş olduğu 3. sicil amiri hakkında açılan kamu davasında Van 1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 17/09/2012 tarihli ve E.2010/465, K.2012/187 sayılı karar irdelendiğinde; olay tarihinde davacının Van İli, Gevaş İlçesi,Yatılı İlköğretim Bölge Okulunda öğretmen olarak görev yaptığı, sanık A.T.'un ise 3. sicil amiri olduğu halde 2002 yılına ait sicil raporunun hem 1. sicil amiri hanesini, hem de 3. sicil amiri hanesini doldurmak suretiyle, 1. sicil hanesini 1. sicil amiri Ekrem Taymur doldurmuş gibi içerik itibariyle sahtecilik eylemini gerçekleştirdiğinin sabit görüldüğü gerekçesiyle, 3. sicil amirinin resmi belgede 

sahtecilik suçundan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 339/1. maddesinin birinci fikrası gereğince 3yıl hapis cezasına mahkum edildiğinin anlaşıldığı belirtilerek, davacının talebi her ne kadar sicil notu olarak ikinci sicil amiri tarafindan verilen notun geçerli sayılması ise de, olayın gelişim süreci,hukuki durum ve yukarıda aktarılan adli yargı kararı dikkate alınarak, Devlet Memurları Sicil Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda davacının 2002 yılı sicil raporunun yetkili sicil amirlerince yeniden düzenlenmesi gerektiği açık olduğundan, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davacının temyiz isteminin kabulüyle Ankara 6.İdare Mahkemesinin 09/03/2011 tarihli ve E.2010/908, K.2011/294 sayılı kararının bozulmasına karar vermiştir.

4. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 25/09/2013 tarihli ve E.2013/1070, K.2013/1386 sayıl kararı ile, bozma kararına uyarak, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

5. Ankara İli, Bala İlçesi Tuna İlköğretim Okulu Müdür Yardımcılığına atanmak için başvuruda bulunan davaci, son üç yıllık sicil notu ortalamasının 7.6'nın altında olduğunun görülmesi nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Atama ve Yer değiştirmesine İlişkin Yönetmeliğin 7/g maddesi uyarınca müdür yardımcılığı kadrosuna atanma şartlarını taşımadığından bahisle dosyasının iade edilmesine ilişkin 11/12/2003 tarihli 14407 sayılıAnkara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
6. Ankara 6. İdare Mahkemesi 27/10/2004 tarihli ve E.2004/242, K.2004/2039 sayılıkararı ile, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Atama Ve Yer Değiştirmelerine İlişkin Yönetmeliğin 7/g ve Devlet Memurları Sicil Yönetmeliğinin 16.maddelerinden sözederek, devlet memurları için yıllık olarak düzenlenen sicil raporlarında yer alan ve her sicil amiri tarafindan 100 tam not üzerinden verilen notların sicil amiri sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak sicil notu ortalamasının o memurun sicil notunu teșkil edeceği ve bu hesaplama yapılırken kesirlerin tam sayıya tamamlanacağı göz önüne alındığında, yönetici olarak atanacaklar için yapilacak son üç yillik sicil notu ortalamasinın hesaplanması sonucu bulunan notun kesirli olması halinde de tam sayıya tamamlanacağı yolunda açık bir hükme yer verilmediği gibi, yorum yoluyla da bu sonuca ulaşılmasının mümkün olmaması karşısında davacının sicil ortalamasının iyi derecenin altında olması nedeniyle Müdür Yardımciliğına atanması isteminin, atanma şartlarınıtaşımaması nedeniyle değerlendirilmeye alınmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar davacıtarafindan temyiz edilmiştir.

7. Danıştay 2. Dairesi 15/01/2008 tarihli ve E.2005/1152, K.2008/88 sayi ile, karar ve dayandiği gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasinı gerektirecek bir neden de bulunmadiğından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar vermiş, davacıtarafindan bu kararın düzeltilmesi istemiyle başvuruda bulunulmuş, Danıştay 2. Dairesi 15/09/2008tarihli ve E.2008/4248, K.2008/3503 sayılı kararı ile, kararın düzeltilmesi isteminin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

8. Davacı bu kez idarenin aynı işleminin iptali istemiyle açtığı davada, Mahkemelerince verilen “Davanın Reddine" ilişkin kararın 2002 yılında düzenlenen sicil raporunun sahte olarak düzenlendiğinden bahisle, yargılamanın yenilenmesi yoluyla incelenmesi ve 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca söz konusu kararın kaldırılarak işlemin iptal edilmesi isteminde bulunmuştur.
9. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 07/10/2009 tarihli ve E.2009/1102, K.2009/1429 sayıli kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinden sözederek, davacıtarafindan, 2002 yılında düzenlenen sicil raporunun sahte olarak düzenlendiğinden bahisle yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi istenmekte ise de; söz konusu sicil raporunun sahte olduğu yolunda verilmiş bir hüküm bulunmadığından davacının yargılamanın yenilenmesi isteminin yargılamanın yenilenmesi sebepleri arasında yer almadığı anlaşılmakla, yargılamanın yenilenmesi isteminin hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar vermiştir.


10. Davacı tarafindan bir kez daha 11/12/2003 günlü 14407 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerince verilen davanın reddine ilişkin kararın yargılamanın yenilenmesi yoluyla incelenmesi ve 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca söz konusu kararın kaldırılarak işlemin iptali istemiyle yeniden Ankara 6. Ídare Mahkemesine başvuruda bulunmuştur.
11. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 16/04/2014 tarihli ve E.2014/414, K.2014/435 sayılıkararı ile, davacının talebine gerekçe olarak ileri sürdüğü Van 1. Ağir Ceza Mahkemesi kararıni,Mahkemelerinde açtığı E.2010/908, K.2011/294 sayılı kararın temyizi aşamasından Danıştay 2.Dairesinin E.2011/8636, K.2012/8810 sayılı dosyasına delil olarak ibraz etmiş, bu husus sözü edilen bozma kararında açıkça belirtilmiş; davacının, yargılamanın yenilenmesi talebine gerekçe gösterdiği mahkeme kararını, en geç Danıştay İkinci Dairesinin bozma karar tarihinde yani 31/11/2012 tarihinde öğrendiğini, aynı tarihte, dayanılan sebebin, işlemde bulunan yönünden gerçekleştiğini, dolayısıyla sözü edilen tarihten itibaren 60 gün içinde yargılamanın yenilenmesi talebiyle kararı veren Mahkemeye başvurması gerekirken 11/04/2014 tarihinde başvurusunu yapması nedeniyle istemin süre yönünden reddinin gerektiği gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi isteminin süre yönünden reddine karar vermiş, bu karar davalı Ankara Valiliği vekilince vekalet ücretine ilişkin kismi, esasa ilişkin kısmı yönünden ise davacı tarafindan temyiz edilmiştir.

12. Danıştay 2. Dairesi 23/12/2014 tarihli ve E.2014/8614, K.2014/13429 sayılı kararı ile,davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmı yönünden, davacının temyiz isteminin reddiyle kararın bu kısmının onanmasına, davalı idare lehine hükmedilmeyen vekalet ücreti yönünden ise;davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle kararın 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1/b fikrasıuyarınca bozulmasına karar vermiş, davacı tarafindan bu kararin düzeltilmesi isteminde bulunulmuştur.

13. Danıştay 2. Dairesi 10/12/2015 tarihli ve E.2015/3127, K.2015/10174 sayılı kararı ile,ileri sürülen düzeltme nedenleri anılan maddede sayılan nedenlere uymadiğından düzeltme isteminin reddine karar vermiştir.

14. Ankara 6. Idare Mahkemesi 22/06/2016 tarihli ve E:2016/790, K.2016/2062 sayıli kararı ile, 659 sayılı KHK'nın hükümleri değerlendirildiğinde idarelerin kendi hukuk birimlerini oluşturacağı, muhakemat hizmetlerinin bu birimlerle sağlanacağı, Valiliklerin devletin ve hükümetin temsilcisi olduğu ve genel bütçe içerisinde yer aldığı dikkate alındığında Valilikler adına hukuk birimi amirleri, hukuk müşavirleri, muhakemat müdürleri ve avukatlarca savunma verilmesi halinde ilgili idareler lehine avukatlk ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

15. Davacı tarafindan, Mahkemelerinin E.2014/414 sayılı dosyasinda verilen yargılamanın yenilenmesi isteminin süre yönünden reddine ilişkin kararın meslekten ihraç edilen hakimler tarafindan verildiği ileri sürülerek, yargılamanın yenilenmesi yoluyla incelenmesi istenilmiştir.

16. Ankara 6. İdare Mahkemesi 22/05/2017 tarihli ve E.2017/1219, K.2017/1785 sayılıkararı ile, dava dosyasının incelenmesinden; dava dilekçesinde, davaci tarafindan 2014/414 sayılıdosyaya ilişkin yargilamanin yenilenmesi talebinde bulunulduğu, bu dosyada verilen kararın "yargılamanin yenilenmesi isteminin süre yönünden reddi" kararı olduğu, davayı nihai olarak sonuçlandiran 2004/242 sayili dosyada, 27/10/2004 tarihinde verilen "davanın reddi" kararınin incelenmesinin istenilmediği, E.2014/414 sayılı kararın mi yoksa E.2004/242 sayılı kararın mi incelenmesinin istenildiğinin tam olarak anlaşılamadıği; bu durumda 2577 sayılı Kanun'un 3/1maddesi hükümlerine uygun olmayan dilekçenin reddi gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 3.maddesi hükmüne uygun bulunmayan yargılamanın yenilenmesi dilekçesinin aynı Kanun'un 15.maddesinin 1/d bendi uyarınca bu kararın bildirim tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanlıklar tamamlanarak yeniden Ankara 6. Ídare Mahkemesinde yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulmakta serbest olmak üzere reddine karar vermiştir.
17. Davaci yenilenen dilekçesi ile Ankara 6. Idare Mahkemesinin E.2014/414,K.2014/435 sayılı kararındaki yanlışlığın "davacının talebinin 2577 sayılı Kanun'un 53/b maddesi 

kapsamında olduğu tartışmasızdır" ibaresinin hatalı olduğu nedeniyle düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiștir.

18. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 16/06/2020 tarihli ve E.2017/1219 sayılı kararı ile,Mahkemelerince verilen 16/04/2014 tarihli ve E.2014/414, K.2014/435 sayili kararda yer alan "Davacının talebinin 2577 sayılı yasanın 53/b maddesi kapsamında olduğu tartışmasızdır."ibaresinde, mevzuat hükümlerine göre maddi hata bulunmadıği, kararda bu yönde düzeltilecek bir husus olmadığı anlaşıldığından, talebin yerinde olmadığının görüldüğü gerekçesiyle yanlışlığın düzeltilmesi isteminin reddine karar vermiștir.

II. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
19. Davacı, Uyuşmazlık Mahkemesine verdiği dilekçesinde, Ankara 6. İdare Mahkemesinin 16/04/2014 tarihli ve E.2014/414, K.2014/435 sayılı kararı ile, Danıştay 2. Dairesinin 30/11/2012 tarihli ve E.2011/8636, K.2012/8810 sayıli ve Ankara 6. Ídare Mahkemesinin 25/09/2013tarihli ve E.2013/1070, K.2013/1386 sayılı kararlarının birbiri ile çeliştiği, hakkın yerine getirilmesinin imkansız olduğu, bu nedenle kararlar arasında hüküm uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürerek, Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunmuştur 
20. Dilekçe içeriği ile dilekçeye ekli karar suretleri incelendiğinde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Danıştay Başsavcısının görüşlerinin alınmasına gerek görülmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
21. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1, maddesinin ilk fikrası şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
22. Aynı Kanun'un "Hüküm Uyuşmazlığı" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 nci maddelerdeki usul kuralları uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
23. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
Raportör- Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için;
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,

d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

25. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen yargı kararlarının incelenmesinden, söz konusu kararların aynı yargı kolu içerisinde yer alan mahkemeler tarafından verilen kararlar olduğu görülmüş olup, talebin 2247 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı anlaşılmıştır.
26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen uyuşmazlık yaratan hükümlerin adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi koşulunu taşımayan başvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN REDDINE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal ÇALIŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/344KARAR NO : 2022/484KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davacıların taşınmazından 3194 ve 2981 sayılı Kanunlar uyarınca iki kez düzenleme ortaklık payı alındığından bahisle açılan tazminat davasının İDARİ YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.A.
Vekili : Av. Aydın MERCAN Davalı: Melikgazi Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Züleyha DOĞAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davacının Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Yeni Mahalle 12472 ada, 4parselde kayıtlı taşınmazın hissedarı olduğunu, 3194 sayılı Imar Kanunu'nun 18. maddesine göre 

yapılan imar uygulamasında 2981 sayılı Kanun uyarınca alınmış olan düzenleme ortaklık payıdikkate alınmaksızın tekrar düzenleme ortaklik payı alınarak ikinci kez kesinti yapılması nedeniyle taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 20.00o TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, süresi içerisinde verdiği cevap dilekçesinde, yargı yolu itirazında bulunarak, görevli yargı yerinin idare mahkemeleri olduğunu savunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/03/2019 tarihli ve E.2018/301, K.2019/199sayılı kararı ile, 3194 ve 2981 sayılı Kanun hükümlerinden sözedip açılan davada yargı yolu dava şartinın mevcut bulunmadiğını belirterek, HMK'nın 114/1-b ve 115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı taraf vekilleri istinaf isteminde bulunmuştur.
4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 17/03/2022 tarihli ve E.2021/686,K.2022/490 sayılı kararı ile, 3194 sayılı Ímar Kanunu'nun 18/6. maddesine göre "Herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklik payı alınamaz." hükmü uyarınca ikinci defa düzenleme ortaklık payı alınması, taşınmazın aynına ilişkin olup kamulaştırmasız el atma niteliğinde olduğundan ve adli yargıda bakılması gerektiğinden, bedele ilişkin değerlendirme de Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılacağından 2942 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca adli yargıgörevli olup bu dosyaya özgü bir uyuşmazlık mahkemesi kararı da bulunmadığı gözetildiğinde, işin esasına girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmesinin hukuka uygun olmadığını belirterek, HMK'nın 353/1-a.3 bendi gereğince mahkeme kararınin kaldırılmasina ve davanin yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir.

5. Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/04/2022 tarihli, E.2022/135 sayılı kararı ile,Bölge Adliye Mahkemesi kararı uyarınca dosyanın esasa kaydedildiğini, taraflara duruşma gününübildirir davetiyenin gönderildiğini, kaldırma kararının taraflara tebliğ edildiğini belirterek davada görevli olduğuna karar vermiştir.

6. Davalı vekilinin, idari yargı yararına olumlu görev uyuşmazlığı çıkartılması yolunda süresi içinde verdiği dilekçesi üzerine, dava dosyası Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
7. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerinin görevine girdiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
1†...idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalari" kapsamında imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargi yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim Uyuşmazlik Mahkemesinin 22/06/2020 günlü, E:2020/262, K:2020/395 sayılıkararı da bu yöndedir."
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ

8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, Danıştay Başsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yolunda düşünce verilmiştir. Düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık konusu olayda, dava, aynı taşınmazdan 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca yapılan uygulama sırasında ikinci defa DOP alındığı iddiasıyla açılmıştır.
Yukarda belirtilen Kanun hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, idarece kamu gücü kullanılarak, re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilen uygulama işlemlerinden kaynaklanan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1.b maddesinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları dokudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları"kapsamında imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 02.02.2009 tarihli ve E.2008/305, K.2009/24 sayılı kararında da, bu tür davaların görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu vurgulanmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
10. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde de, tam yargi davalari, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan davalar olarak tanimlanmiştir.

11. İdari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin, 2577 sayılı UsulüKanun'un 12. ve 13. maddeleri uyarınca, idari yargı yerlerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmeleri, anılan Kanun hükümlerinin gereğidir.

12. Uygulama ve õğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, "idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.

13. 2981 sayıli Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazi İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (b) bendi şöyledir:
" b) Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplu binalar inşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalı arsa veya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiili kullanma durumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi üzerine:
1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastro müdürlüklerince bu Kanunda belirtilen mülkiyet tespitine dair hükümler de uygulanarak,
2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu Kanunla verilen yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak,
Islah imar planlarının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın: onayların alınmasına ve ilanların yapılmasına (askı ilanları hariç), komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613 sayılıKadastro ve Tapu Tahriri veya 766 sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayin edilerek adlarına tescil edilir.

Bu tespit sırasında özel parselasyon planında görülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşan yol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs hizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsiz olarak resen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerine ayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit ve tescil edilir.


Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazileri üzerinde yapildiği tespit edilen gecekondular hakkında da yukaridaki fikralar hükümleri uygulanir.

(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir.
Hak sahibi olmadıği halde tapu verilen kişilerin tapuları resen iptal edilir."
14. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun; “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması"başlıklı 8. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planlari; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapiların dağilıminı belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) Ímar Planlari; Nazim Imar Planı ve Uygulama Ímar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazim ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme dördüncü cümle: 12/7/2013-6495/73md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgil idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planlar belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme üçüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planlarıonbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar...

...Onaylanmiş planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir.
İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir...
..c) (Ek: 3/7/2005 - 5403/25 md.) Tarim arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanimi Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz ...
15. Aynı Kanun'un davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıiklı 18. maddesi şöyledir:
"Îmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızin, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planina uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.

Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımi sirasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayisiyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklik paylari, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarin düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkini geçemez. (1)

(Değişik üçüncü fikra: 3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklik paylari, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol,

meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.

Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fikrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.

Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır.
Bu fikra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez.

Bu düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenleme ortaklık payı alınanlarından, bu düzenleme sebebiyle ayrica değerlendirme resmi alinmaz.

Üzerinde bina bulunan hisseli parsellerde, şüyulanma sadece zemine ait olup, şüyuun giderilmesinde bina bedeli ayrica dikkate alınır.

Düzenleme sirasında, plan ve mevzuata göre muhafazasında mahzur bulunmayan bir yapi, ancak bir imar parseli içinde birakılabilir. Tamamının veya bir kismının plan ve mevzuat hükümlerine göre muhafazası mümkün görülemeyen yapılar ise, birden fazla imar parseline de rastlayabilir. Hisseli bir veya birkaç parsel üzerinde kalan yapıların bedelleri, ilgili parsel sahiplerince yapı sahibine ödenmedikçe ve aralarında başka bir anlaşma temin edilmedikçe veya şüyuu giderilmedikçe bu yapıların eski sahipleri tarafından kullanılmasına devam olunur.
Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayan yapılar, belediye veya valilikçe kamulaştırılmadıkça yıktırılamaz.

Düzenlenmiş arsalarda bulunan yapılara, ilgili parsel sahiplerinin muvafakatları olmadığıveya plan ve mevzuat hükümlerine göre mahzur bulunduğu takdirde, küçük ölçüdeki zaruri tamirler dışında ilave, değişiklik ve esaslı tamir izni verilemez. Düzenlemeye tabi tutulması gerektiği halde,bu madde hükümlerinin tatbiki mümkün olmayan hallerde imar planı ve yönetmelik hükümlerine göre müstakil inşaata elverişli olan kadastral parsellere plana göre inşaat ruhsatı verilebilir.
Bu maddenin tatbikinde belediye veya valilik, ödeyecekleri kamulaştırma bedeli yerine ilgililerin muvafakatı halinde kamulaştırılması gereken yerlerine karşılık, plan ve mevzuat hükümlerine göre yapı yapılması mümkün olan belediye veya valiliğe ait sahalardan yer verebilirler.
Veraset yolu ile intikal eden, bu Kanun hükümlerine göre şüyulandırılan Kat Mülkiyeti Kanunu uygulamasi, tarım ve hayvancılık, turizm, sanayi ve depolama amacı için yapılan hisselendirmeler ile cebri icra yolu ile satilanlar hariç imar planı olmayan yerlerde her türlüyapılaşma amacıyla arsa ve parselleri hisselere ayıracak özel parselasyon planlari, satış vaadi sözleşmeleri yapilamaz."
V. İNCELEME VE GEREKÇE:
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Daniştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

17. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacıların maliki olduğu taşınmazın da bulunduğu alanda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesine göre yapılan imar uygulamasında, 2981 sayıl Kanun uyarınca alınmışolan düzenleme ortaklık payı dikkate alınmaksızın tekrar düzenleme ortaklık payı alınarak ikinci kez kesinti yapılması nedeniyle taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığından bahisle ve tazminata karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

19. Belediyelerin yukarıda alıntılanan mevzuat hükümleri uyarınca tek yanlı irade açıklaması ile tesis ettiği, genel ve düzenleyici islah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat, düzenleme ortaklik payı alınması gibi bireysel işlemler,"idari işlem"; bu imar planı uyarınca yapmak zorunda olduğu program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleştirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, "idari eylem" niteliği taşımaktadır.

20. Dosyanın incelenmesinden, Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Keçitepe Mahallesi 2589parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 2981 sayılı yasa uyarınca yapılan parselasyon sırasında düzenleme ortaklık payı kesilerek davacıya Yeni Mahalle 2888 ada 1 parsel sayılı taşınmazdan hisse verilmişken, aynı alanda bu kez 3194 sayılı Ímar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyonda ikinci kez düzenleme ortaklik payi kesilerek 12472 ada, 4 sayılı parselden hisse verildiği, davacıya ait taşınmazda 2981 sayılı Kanun uyarınca kesinti yapıldıktan sonra ikinci kez kesinti yapilamayacağından bahisle, kamulaştirmasız el atma nedeniyle tazminat istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, davalı idare tarafindan ise, 2981 sayılı Kanun'un 10/b maddesinin uygulanması nedeniyle yapılan kesintilerin düzenleme ortaklık payı olarak değil, Kanun hükmügereği maddeye dayanılarak oluşan kesintilerin tapudan terkinine yönelik olduğu, dolayısıyla 3194sayılı Kanun uyarınca alınan düzenleme ortaklık payının mükerrer olmadığının ileri sürüldüğüanlaşılmaktadır.

21. Bu durumda, idarece tesis edilen parselasyon işlemi sonucu alınan düzenleme ortaklik payı nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan ve idarece kamu gücükullanılarak, resen ve tek yanlı biçimde tesis edilen imar uygulama işlemlerinden kaynaklanan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın; 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b. maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavaları" kapsamında imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Kayseri 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/04/2022 tarihli ve E.2022/135 sayılı kararının kaldırılmasi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/04/2022 tarihli ve E.2022/135 sayıli KARARININ KALDIRILMASINA,

31/10/2022 tarihinde, Üye Muharrem ÜRGÜP'ün KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın da bulunduğu alanda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesine göre yapılan imar uygulamasında 2981 sayılı Kanun uyarınca alınmış olan düzenleme ortaklık payı dikkate alınmaksızın tekrar düzenleme ortaklık payı alınarak ikinci kez kesinti yapılması nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazminine ilişkin davada hangi yargıkolunun görevli olduğuna ilişkindir.
Kamulaștirma Kanunu'nun 35 inci maddesi gereğince imar mevzuatina göre düzenlemeye tâbi tutulan parsellerden düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak bir defaya mahsus alınan yol, yeşil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayrılan yerlerle, özel parselasyon sonunda malikinin muvafakati ile kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış bulunan yerler için eski malikleri tarafindan mülkiyet iddiasında bulunulması veya bedel istemli dava açılması halinde, davaya bakmaya adlīyargı görevlidir.
3194 sayılı Ímar Kanunu'nun 18 inci maddesinde 7181 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra, herhangi bir parselden birden fazla düzenleme ortaklık payı alınmaması esas olarak kabul edilmiş ise de; her türlü imar planı kararı ile yapılaşma koşulunda ve nüfusta artışolması halinde artiş olan parsellerden, uygulama sonucu oluşan değerinin önceki değerinden az olmaması kaydıyla, ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payı oranını % 45'e kadar tamamlamak üzere ilave düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabileceği kabul edilmiştir.
Yapilan bu düzenleme, 2942 sayılı Kamulaștırma Kanunu'nun 35 ve 37 nci maddeleri ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun bedel takdirleri ve bu bedele itiraz şekillerinin 2942 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olduğunu düzenleyen 17/son maddesinin hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde; taşınmazın aynına ilişkin olan ikinci defa düzenleme ortaklık payı kesintisi nedeniyle açılan tazminat istemli davanın adlî yargıda görülmesi gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılamiyorum. 31.10.2022

Üye Muharrem ÜRGÜP 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/347KARAR NO : 2022/483KARAR TR : 31/10/2022

ÖZET : Davacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : Z.Y. vd.
Vekili : Av. Yusuf UÇAR Davali : Altındağ Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Melek ALPER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Yalçınkaya Mahallesi, 157 pafta, 802 ada, 1parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan gecekondu için 2981 sayılı Kanun uyarınca yapılan imar affi başvurusu sonucu davacilar murisi tarafindan ödenen arsa bedelinin ve yine ayni taşinmaz üzerinde B.K.'a ait tapu tahsis belgeli gecekondunun davacıların murisi tarafindan satin alinması nedeniyle bu satış bedelinin denkleştirici adalet ilkesi gereği güncelleştirilmiş değeri için şimdilik 250 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara paylarıoranında ödenmesi, bu satın alma bedelinin güncelleştirilmesinin kabul edilmemesi halinde, B.K.tarafindan ödenen arsa bedelinin denkleştirici adalet ilkesi gereği güncelleştirilmiş değeri için şimdilik 250 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara payları oranında ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde, davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/05/2022 tarihli ve E.2021/912 sayılı kararıile, davalı vekilinin yargı yolu ve görev itirazının, davanın özel hukuk hükümlerine dayalı olmasınedeniyle reddine karar vermiştir.

4. Davalı idare vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyasının bir örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcısi, 2981 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"2981 sayılı Kanun hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartları taşımayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşiyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır. Olayda, davacılar tarafindan, adli yargi yerinde, murisleri tarafindan 2981 sayılı Kanun uyarınca tapu tahsis belgesine konu taşınmaz için ödenen bedelin ve de yine başka bir murislerinin satın aldığı tapu tahsis belgeli gecekondu için ödediği bedelin veya gecekondunun ilk maliki olan B.K. tarafindan ödenen arsa 

bedelinin iadesi istemiyle alacak davası açıldığı, uyuşmazlığın çözümünde, taşınmaz bedelinin 2981sayılı Kanun'a göre iadesinin mümkün olup olmadığının saptanması gerektiğinden, 2981 sayılıKanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığı sonucuna varılan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır...

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazıli düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, Danıştay Başsavcılığının yaptığıbaşvurunun kabulü ile görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şöyledir:
2918 sayılı Kanun hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davacı vekili, 2981 sayılı Kanun'un aradığı koşulların oluşması sebebiyle davacı adına taşınmazın tescili, bunun mümkün olmaması halinde başka bir yerden arsa tahsisi, bunun da mümkün olmaması halinde taşınmaz bedelinin tazmini istemiyle söz konusu davayı açtığından, bu duruma göre davacının taşınmaz üzerindeki iddiası da, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği de dikkate alındığında, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan davanın çözümünde de idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler."
9. 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazi İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Îmar mevzuatına aykirı yapılar ve gecekondular için yapının bulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara göre müracaat edilir.


Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdişında ise valiliğe bizzat müracaat ederler. Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir.Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat tarihi sayılır.
Müracaat; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve belediyelerce; dıştemsilcilikler için de Dışişleri Bakanlığınca çoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgeleri eklenir.

Müracaat; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde yapılır.Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi 12 aydır. Uzerinde yapıyapılmak suretiyle arsa ve arazisi, tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcıolmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaat masrafinı ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat işlemleri ayrica bir ücret alinmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarina ilave ederler.

Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabına milli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafi olarak yatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatirılir.

(Değişik : 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrica mahallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.

(Değişik : 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.
(Ek : 18/5/1987 - 3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyalarıen geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırması için belediye, hazine, özel idare veya vakiflar idaresine teslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyalari, intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve tedbirler alınır."
10. 2981 sayılı Kanun'un "Tespit ve değerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Îmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastırılacak standart form kullanılır.
(Değișik : 22/5/1986 - 3290/2 md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmışveya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncümaddesinin (f) fikrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanilan veya evvelce konut olarak kullanılip sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir.

Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik : 18/5/1987 - 3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçen tasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcıni, fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planıni, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya 

Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlik ve İskan Bakanlığıtarafindan hazırlanmiş formun doldurulmasiyla elde edilir.

Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.

16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sahipleri,tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazirlatarak daha önceki müracaat formlarina eklerler."
11. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (a) fikrası şöyledir:
"Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmışyapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir.

Tapu tahsis belgesi, islah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.

(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı 13.maddesinin birinci fikrasının b bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır.
b) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakiflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine,yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak islah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine ayni bölgede veya diğer gecekondu islah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fikralar : 18/5/1987 - 3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmalari nedeniyle,bulunduklari yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sifati taşiyanlarına, bir gecekondu önleme veya islah bölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış islah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.

Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir.'
13. 2981 sayılıi Kanun'un 14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapilar ayrintılı olarak düzenlenmiştir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 

14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapilan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Daniştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının Ankara İli, Altındağ İlçesi, Yalçınkaya Mahallesi, 157 pafta, 802ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan gecekondu için 2981 sayılı Kanun uyarınca yapılan imar affi başvurusu sonucu davacılar murisi tarafindan ödenen arsa bedelinin ve aynı taşınmaz üzerinde B.K.'a ait tapu tahsis belgeli gecekondunun davaciların murisi tarafindan satin alınmasınedeniyle bu satış bedelinin güncelleştirilmiş değeri için şimdilik 250 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi, bu satın alma bedelinin güncelleştirilmesinin kabul edilmemesi halinde, B.K. tarafindan ödenen arsa bedelinin güncelleştirilmiş değeri için şimdilik 250TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
17. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartları taşimayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.

18. Dosyanin incelenmesinden; davacinin taşinmaz bedelinin tazmini istemiyle dava açtıği, esasen idari bir işlemin iptalini istemediği görülmekte ise de; davacının dava açmaktaki asıl amacının, taşınmazın Medeni Kanun hükümleri uyarınca adına tescilini sağlamak değil, 2981 sayılıKanun'da öngörülen hak sahipliği esaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesinden ve dolayısıyla bedelden kaynaklandığı, yine anılan tapu tahsis belgesi bedelinin ve taşınmaz bedelinin tazminine ilişkin istemin 2981 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla uyuşmazlığın çõzümünde idari yargının gõrevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 36.Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/05/2022 tarihli ve E.2021/912 sayılı kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/05/2022 tarihli ve E.2021/912 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer TOPAL 
Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Muharrem ÜRGÜP 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/348KARAR NO : 2022/617KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacının 2981 sayılı Kanun kapsamında tapu tahsis belgesi almak üzere yatırdığı ücretin,taşınmaza tapu alamadığı gerekçesiyle ve yasal faiziyle beraber iadesi istemiyle açılan davanın,İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : G.K.
Vekili : Av. Eşref KAYA Davali : Altındağ Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Melek ALPER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Başpınar Mahallesi, 24159 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın Belediyeye ait hissesinin 62.000 TL bedelle müvekkiline tahsis edildiğini, bu bedelin 2981 sayılı Kanun'dan yararlanarak tapu tahsis belgesi almak için yapılan başvuru sırasında ödendiğini, taşınmazın başka birisine ihale edilerek tapusunun verildiğinin öğrenilmesi üzerine yatırılan 62.000 TL'nin bugüne kadar gerçekleşen faiz oranlarına göre güncellenerek faizi ile birlikte davalı idareden tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır 
2. Davalı Belediye vekili süresinde verdiği cevap dilekçesinde, dava konusu edilen alacağın 2981 sayılı Kanun kapsaminda imar affi müracaatı kapsamında yatırılması zorunlu başvuru ücreti olduğunu, 2981 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiğini ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

3. Ankara 40. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/03/2022 tarihli ve E.2021/779 sayılı kararıile, “Davalı vekilinin yargı yolu itirazının reddine” karar vermiştir.

4. Davalı vekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığı’na gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 

5. Danıştay Başsavcısi, 2981 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"... Bu belirlemeler karşısında, davacı tarafindan bedeli ödendiği halde adına tapusu düzenlenmeyen taşınmaz için ödenen bedel ve masraflar karşılığı olarak uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle bu davanın açıldığı sonucuna varıldığından, 2981 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlerden doğan zararın tazminine ilişkin uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde yer alan "idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamına girdiğine kuşku bulunmadığından, davanın İdari Yargı Yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
SONUÇ:
Açiklanan nedenle, 2247 sayıli Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, durumun anılan mahkemeye bildirilmesine, 20/06/2022 tarihinde kesin olarak karar verildi."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığa konu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, Danıştay Başsavcılığının yaptığıbaşvurunun kabulü ile Ankara 40. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilik kararının kaldırılmasına karar verilmesi yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımları şöyledir:
"2981 sayılı Kanun hükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davacının taşınmazla ilgili iddiaları, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile geri alınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiği de dikkate alındığında, 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılan davanın çözümünde de idari yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir. "
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykirı olduklarından dolayi iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sinırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini 

kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler."
9. 2981 sayılı Ímar ve Gecekondu Mevzuatina Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazi İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Müracaat İşleri" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular için yapının bulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdaki esaslara göre müracaat edilir.

Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılardan tek maliki olanların sahibi, apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya kat maliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ile Belediye ve mücavir alan sınırları içinde Belediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler. Müracaat iadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir.Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postaya verildiği tarih müracaat tarihi sayılır.
Müracaat; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip, valilik ve belediyelerce; diştemsilcilikler için de Dışişleri Bakanlığınca çoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Form dilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgeleri eklenir 
Müracaat; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yurt dışında çalışan işçiler ile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışında üç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi 12 aydır. Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa ve arazisi, tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelere yardımcı olmak üzere arazi ve arsalarının ada ve parselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarı hakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaat masrafinı ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805 sayılı Kanun gereğince yapılmış olan müracaat işlemleri ayrıca bir ücret alınmadan geçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleri dosyalarına ilave ederler.

Ancak yeni yapılacak müracaatlar için belediye veya il õzel idareler hesabına milli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafi olarak yatiırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedel belediyeye yatırılir.

(Değişik : 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat etmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce, elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlar veya haritadan incelenerek, ayrica mahallinde araştırılarak tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşin alınır.

(Değişik : 18/5/1987 - 3366/1 md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat eden fakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediye veya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç iki kat peşin alınır.
(Ek : 18/5/1987 - 3366/1 md.) 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknik bürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit ve değerlendirme işlemlerine ait dosyalarıen geç 7 Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırması için belediye, hazine, özel idare veya vakiflar idaresine teslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyalari, intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmakla görevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilen müracaatların usulüne uygun yapılmasını temin için valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekli her türlü tertip ve tedbirler alınır."
şöyledir:
10. 2981 sayılı Kanun'un "Tespit ve değerlendirme işlemleri" başlıklı 8. maddesi 
"İmar mevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespit işlemlerinde; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelerce bastırılacak standart form kullanılır.
(Değișik : 22/5/1986 - 3290/2 md.) Bu tespit kapsamina, temel inşaati tamamlanmiş veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel 

Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f) fikrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılip sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatina, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılar dahildir.

Tespit formları düzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik : 18/5/1987 - 3366/2 md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçen tasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine göre hesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna göre hesaplanacak munzam harcıni, fenni sorumluluğu üstlenilmiş röleve planını, Kanuna göre belirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlarda yapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslara göre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekilde Bayındırlık ve İskan Bakanlığıtarafindan hazırlanmış formun doldurulmasiyla elde edilir.

Tespit ve değerlendirme belgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolara doldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki, sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.

16/3/1983 tarihli 2805 sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaat sahipleri,tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknik bürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarına eklerler."
11. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinin (a) fikrası şöyledir:
"Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayit maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine Tapu Tahsis Belgesi' verilir.

Tapu tahsis belgesi, islah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.

(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı 13.maddesinin birinci fikrasının b bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır.
b) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, islah imar planlari ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine,yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak islah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu islah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.

(Ek fikralar : 18/5/1987 - 3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sifatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya islah bölgesinde veya yakın bölgegelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir.


Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu hak sahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediye veya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerine valilik veya belediyelerce tahsis edilir."
13. 2981 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’in katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasinin incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının 2981 sayılı Kanun kapsamında tapu tahsis belgesi almak üzere yatırdığı ücretin, taşınmaza tapu alamadığını ileri sürerek yasal faiziyle beraber iadesi istemiyle açılmıştır.

17. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek, şartları taşimayanların tapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.
18. Dosyanın incelenmesinden, Ankara İli, Altındağ İlçesi, Başpınar Mahallesi, 1205sokak No:.... adresinde yer alan gecekondu için davacının 2981 sayılı Kanun kapsamında yaptığıbaşvuru sonucunda adına tapu tahsis belgesi düzenlendiği ve arsa bedeli olarak 62.000 TL'nin davalıidareye ödendiği, söz konusu taşınmazın mülkiyetinin muhtelif şahıslar adına kayıth olduğunun tespit edilerek davacı adına düzenlenen tapu tahsis belgesinin iptal edildiği gerekçesiyle davalıi idareye arsa için ödenmiş bulunan 62.000 TL ana paranın 17.500 TL faizinin dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi istemiyle bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 40.Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/03/2022 tarihli ve E.2021/779 sayılı kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

VI. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 40. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/03/2022 tarihli ve E.2021/779 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/352KARAR NO : 2022/494KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : TEİAŞ tarafindan yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali katkıpayı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : F. Elektrik Üretim Anonim Şirketi Vekili : Av. Yakup ERİKEL Davalı : Türkiye Elektrik İletim A.Ş.Genel MüdürlüğüVekili : Av. Buğra VARAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin EPDK'dan aldığı Üretim Lisansı kapsamında Rüzgar Enerji Santralinde elektrik üretim faaliyeti yaptığını, davalının ise EPDK'dan aldığı iletim lisansı kapsamında, doğal tekel konumunda iletim faaliyetinde bulunduğunu, bu nedenle müvekkilinin, tesislerinde ürettiği elektriği sisteme vermek için davalı TEİAŞ'ın işlettiği trafo merkezini ve iletim hatlarını kullanmak zorunda olduğunu; Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği uyarınca yapılan yarışma sonucunda, enerji iletim hattına bağlanma hakkını müvekkilinin kazandığıni, TEiAŞ'a RES katkıpayı bedelinin ödenmesi ile ilgili hüküm ve şartları içermek üzere taraflar arasında 24/08/2011 tarihli RES Katkı Payı Anlaşması imzalandığını ifade ederek; fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı TEÍAŞ tarafından taraflar arasındaki anlaşma hükümlerine aykırı olarak RES KatkıPayı bedeli için tahakkuk ettirilen 21/01/2021 tarihli ve TEE2021015800221 sayılı fatura nedeniyle 

ihtirazi kayıtla fazladan ödenen şimdilik 11.361.152,52 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak en yüksek avans faizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

2. Davalı TEİAŞ vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 08/11/2021 tarihli ve E.2021/583, K.2021/835sayılı kararı ile, TEDAŞ'ın işleminin bir idari işlem olduğu, bu idari işlemden kaynaklanan uyuşmazlıkların idare mahkemesi tarafindan bakılması gerektiğini belirterek yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanin usulden reddine karar vermiş, davacı vekilince bu karara itiraz edilmiştir.

4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 28/01/2022 tarihli ve E.2021/2254, K.2022/76 sayılı kararı ile, Türk Ticaret Kanunu'nun 4. ve 5. maddelerinden söz ederek, davalı şirketin idare olmadığıni, özel hukuk hükümlerine tabi bir iktisadi devlet teşekkülüolduğunu, tacir olan taraflar arasındaki sözleşmenin idari bir sözleşme olmayacağını belirterek,davacı vekilinin istinaf isteminin kabulüyle mahkeme kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 11/05/2022 tarihli ve E.2022/91 sayılı kararıile, Bölge Adliye Mahkemesinin kararının kesin olduğunu, bu kapsamda mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek davalı idarenin itirazinın reddine karar vermiştir.

6. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyasının onayli örneği ile birlikte Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsaveılığı Talebi 
7. Danıştay Başsavcısı, "Uyuşmazlıkta, dava konusu RES Katkı Payı Bedelinin mülga Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğinden kaynaklandığı açık olup, bu konuda yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yetkilendirilen TEİAş Genel Müdürlüğünce kamu hukuku alanında, kamu gücüne dayalı,re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES Katkı Payı bedellerinin tazmini için açılan davada yargısal denetimin, idari yargıda yapılması gerektiği" görüşüyle 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "davalı TEÍAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEíAş'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflı değiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden söz etmem mümkün değildir. Anlaşmada tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla bağlı olduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki ihale sürecine ilişkin olmadığı ve anlaşma hükümleri çerçevesinde özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki RES Katkı PayıAnlaşmasında düzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklandığı anlaşıldığından, davanın çözümünde adli yargi yerlerinin görevli olduğu .."gerekçesiyle Danıştay Başsavcisının başvurusunun reddi gerektiği yolunda görüş vermiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. Anayasa'nin 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde de, tam yargı davalari, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanimlanmiştir.

11. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı 7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulması için yapılan önlisans başvurularının değerlendirilmesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın maliki tarafindan başvuru yapılması durumunda,aynı saha için yapılan diğer başvurular dikkate alınmaz.

b) Başvurularda kaynak bazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veya sahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmiş standardına uygun belirli süreli ölçüm verisi bulunmasıistenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler ve değerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ile bunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafindan teklif edilen ve Kurum tarafindan çikarılan yönetmelikle düzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri açısından ölçüm verisi aranmaz.
c) TEiAş veya ilgili dağıtım şirketi tarafindan, kullanılacak teknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkate alınarak uygun bağlantı görüşü verilen başvurular değerlendirmeye alinir.

ç) Değerlendirmede aynı bağlantı noktasına ve/veya aynı bağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazla başvurunun bulunması hâlinde başvurular arasından ilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemek için TEÍA$ tarafindan, 5346 sayılı Kanun kapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceği sürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmak üzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlik hâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul ve esaslar TEÍAş tarafından teklif edilen ve Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgâr ve güneş enerjisi lisans başvurularının teknik değerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
12. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi AmaçhıKullanımına İlişkin Kanun'un "Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Korunmasi,Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan Elde Edilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" ana başlıklı İkinci Bölümün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılmasi" başlıklı 4.maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunmasi, kullanılmasi, bu alanlarıkullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAş ve/veya ilgili dağıtım şirketi tarafiından bağlantı ve sistem kullanımı hakkında görüş verilmesi ve kapasite tahsisi yapılması,yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınmasi, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde teminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanım şartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafından Türk lirasıolarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklif edilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerji kaynak alanı için yarişma şartlarında belirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamında uygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatın yarışma şartlarında 

belirlenecek süre içerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili yarişma şartnamesinde Bakanlık tarafindan belirlenir. Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için ön lisans ve lisans verme koşullari, iptali ve tadili ile ilgili hususlar EPDK tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
13. 22/09/2010 günlü ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına Îlişkin Yarıişma Yönetmeliği'nin "Amaç" ve "Kapsam" başlıklı 1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir 

2- Bu Yönetmelik 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapilmiş lisans başvurularından aynı bölge ve/veya ayni trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda sisteme bağlanacak olani/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışma sonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
14. Aynı Yönetmeliğin "RES katkı payı anlaşması" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDK tarafindan uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasında EPDK tarafindan belirlenen süre içerisinde Ek-3'te yer alan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RES Katkı Payı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8 inci maddeye göre belirlenen banka teminat mektubunun TEİAŞa sunulması zorunludur. RES Katkı Payı Anlaşması imzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirket tarafindan kendisine sunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
15. 13/05/2017 günlü ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgar Veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin "RES katkı payı tutarlarının õdenmemesi" başlıklı Geçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgar Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında kapasite tahsis edilen tüzel kişilerin imzaladıkları RES Katkı Payı Anlaşması kapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payı tutarını, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubunun karşılık gelen kismının irat kaydedilmesi yoluyla tahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ay içerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kısmı tamamlanır. İşbu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması ve Bağlantı Anlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
16. Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ile teşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Iktisadi Devlet Teşekkülüdür.
Teşekkül EPK, K.H.K., ve bu Anastatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabiidir"
B. Yargi Kararlari 
17. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda;sözleşme aşamasina kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapilan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin 

uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859, K.2020/162 sayılı kararlarında olduğu gibi.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Daniştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiTFÇi'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkı payı anlaşması hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsili talebiyle açılmiştir.

21. Dosyanin incelenmesinden, Yönetmelik kapsamında, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, 1 Kasım 2007 tarihinde alınan Rüzgâr Enerji Santrali başvuruları arasından, aynısaha ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun yapıldığı durumlarda sisteme bağlanacak olan/olanları belirlemek amacıyla, 15/02/2011 - 13/09/2011 tarihleri arasında, 13 farkl pakette ve teklif edilen RES katkı payı miktarları üzerinden RES kapasite tahsis yarişmalarının gerçekleştirildiği, söz konusu yarışmalar ile yaklaşık toplam kurulu gücü 5.500 MW RES için kapasite tahsis edilerek, EPDK tarafindan söz konusu projelerin lisanslandırma sürecinin başlatıldıği,davacı şirketin, davaya konu tesisi için 22/09/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan mülga Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında 2011 yılında yapılan yarışmalara katılarak iletim sistemine bağlantı hakkı kazandıği, davalı TEİAŞ tarafindan; davacı şirket ile TEİAŞ arasında,davacı şirkete ait üretim tesislerinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca TEİAş'a ödeneceği taahhüt edilen, rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretimi santrali katkı payı bedelinin ödenmesi konulu "RES Katkı Payı Anlaşması"nın akdedildiği ileri sürülürken; davacı tarafindan da; taraflar arasında 24/08/2021 tarihli RES Katkı Payı Anlaşmasının imzalandıği, bu anlaşma uyarınca fatura bedeli tahakkuk ettirildiği, fatura bedelinin ihtirazi kayıtla ödendiği, anlaşmaya aykırı bir şekilde kümülatif olarak yapılan hesaplamanın haksiz ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, fazladan ödenen miktarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari avans faiziyle birlikte tahsili istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.


22. Olayda, davalı TEiAŞ tarafindan yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine göre açılan yarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı Payı Anlaşmasına aykırı olarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payı bedeli faturası kapsamında fazladan ödenen tutarın tahsili istemiyle dava açıldığı, uyuşmazlığın esasının çözümünün bu anlaşmanın hukuki durumuna, bir başka deyişle, anlaşmanın idari sözleşme ya da özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olup olmadığına göre yargı yolunun belirleneceği açıktır.

23. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.

24. Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden; 5.maddede, "bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacak anlaşmazlıkların çözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." 6. maddede düzenlenen "RES katkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayıli Kanun'un 51inci maddesinde belirlenen gecikme zammi oranında gecikme faizi uygulanacaği" ve yine 7. maddede düzenlenen "lisansin iptali veya mücbir sebepler ya da EPDK tarafindan uygun bulunan haller dişında herhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde teminat mektubunun TEİAş tarafindan irat kaydedilmesi" hükümlerinin, idarenin üstün yetkilerle donatılmışolduğuna karine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.

25. Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAş'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden söz etmek mümkün değildir. Anlaşmada tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin bulunduğu, tarafların bununla bağlı olduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki yarışma ihalesi sürecine ilişkin olmadığıgözetildiğinde, anlaşma hükümleri çerçevesinde özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki RES katkı payıanlaşmasında düzenlenen RES katkı payı bedelinden kaynaklı davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddi gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
31/10/2022 tarihinde Başkan Muammer TOPAL, Üyelerden Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile davalı arasında imzalanan anlaşma hükümlerine aykırı olarak fazla tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES Katkı Payı bedelinin tahsili talebiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmet temini sırasında,idarede kanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlem niteliğini taşıması karşisında, yargisal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargı yerlerince yapılacağı tartışmasızdır.

İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayricalıklı ve üstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.

Davalı TEİAş tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahip olan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan, sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetini yürüten davalı TEİAş ile davacı şirket arasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğe dayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşması, bir idari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelik kapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımı sırasında kamu gücüne dayali, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen RES katkı payı faturası bedelinin fazla hesaplandığına ve tazminine ilişkin davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bu hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen görev itirazının reddi (görevlilik) kararının kaldırılması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Başkan Muammer TOPAL 
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/357KARAR NO : 2022/628KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davalı tarafindan tesis edilen kat mülkiyetinin, terkin edilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle, açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: A.G.Ş.

Vekili : Av. Adem ALTUNDAĞ
Davalilar 

İdari Yargıda : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Adli Yargida : Marmaris Tapu Müdürlüğü


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Muğla ili, Marmaris ilçesi, Armutalan Mahallesi, 1098parsel sayılı taşınmazda yer alan altı bağımsız bölümlü yapı için, davalı tarafindan tesis edilen kat irtifakının ve kat mülkiyetinin terkin edilmesi talebinin reddine ilişkin, Marmaris Tapu Müdürlüğünün 21/05/2019 tarihli ve 4323 sayılı işleminin, yapılan itirazın reddine ilişkin Tapu ve Kadastro XVIII. Denizli Bölge Müdürlüğü Bölge Tapu ve Kadastro Kurulunun 29/07/2019 tarihli ve 10 sayılı işleminin ve bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 13/11/2019 tarih ve 4317466 sayılı işleminin iptali ile çatının altı mesken, teras çati olarak kalması istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Muğla 1. Ídare Mahkemesi 11/06/2020 tarihli ve E.2020/58, K.2020/655 sayıli kararıile, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun uygulanmasından kaynaklanan dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun Ek 1. maddesi hükmü uyarınca adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...Bilimsel görüşler ve yargısal kararlarda tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden (yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden) kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan (veya tashihi önleyen) işlemlerdir. Belirtilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü, taşınmaz mülkiyetinin aidiyeti veya ayni haklarla kisitlilik durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirir.

Bu bağlamda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte irdelendiğinde;634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun uygulanmasından kaynaklanan dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun Ek l'inci maddesi hükmü uyarınca adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.'
3. Davacı vekili bu kez, Armutalan Belediyesinin Yapı Kullanım İzin Belgesi dayanak alınarak, onaylı mimari projeye aykırı olacak şekilde, onaylı tadilat projesi, tadilat ruhsatı vs.olmadığı halde varmış gibi gösterilerek kanuna aykirı olarak kurulan Marmaris Tapu Müdürlüğünün 12/11/2018 tarih 9894 yevmiye numaralı kat mülkiyetinin hükümsüzlüğünün tespitiyle, kat mülkiyetinin terkini ve ortak alan olan çatıdaki projeye aykırılıkların eski hale iadesine karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
4. Marmaris Sulh Hukuk Mahkemesi 18/11/2021 tarihli ve E.2020/657 sayılı kararı ile,mahkemenin görevli olmadığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmuştur.

5. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığının 18/04/2022 tarihli ve E.2022/72, K.2022/195sayılı kararı ile, idari yargı yerince verilen gerekçeli görevsizlik kararından sonra, adli yargı yerine taşınan davada, mahkemece, uyuşmazlığa yönelik herhangi bir hukuki değerlendirme yapılmadığı,gerekçeye yer verilmediği bu durumun Anayasa ve Kanun kurallarına, yüksek mahkeme içtihatlarına,somut uyuşmazlık kapsamında ise 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiştir.


6. Marmaris Sulh Hukuk Mahkemesi 14/06/2022 tarihli ve E.2020/657 sayıli kararı ile,idari bir işlemin denetlenmesi mahiyetindeki bu davanın Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre adli yargıda görülme imkanının bulunmadığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu 46,47 ve 48.maddelerinde kat mülkiyetinin ve kat irtifakının sona erme halleri. Ek 1.maddede ise bu kanunun uygulanmasından doğacak tüm uyuşmazlıkların çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu düzenlenmiştir.
Kat mülkiyetinin sona ermesi başlıklı 46. maddesini üç ana başlık alında incelemek gerekir ise bunlar; tüm kat maliklerinin istemi üzerine kat mülkiyeti sicil kaydının silinmesi,anataşınmazın arsasıyla birlikte yok olması, anataşınmazın kamulaștırılması halleridir.
Anayapinın harap olması başliklı 47. maddesinde ise anayapının tamamının deprem, sel vb nedenlerle harap olması halinde kat mülkiyetinin kendiliğinden sona ereceği ile anayapının bağımsız bölümlerinden birinin harap olması ve o bölümün malikinin iki yıl içinde bölümünüyeniden yaptırmaması halinde diğer kat maliklerinin o bölüme ait arsa payının değeri karşılığında ve arsa paylari oranında kendilerine devredilmesini hakimden isteyebileceklerini, yasanın 48.maddesinin ise sona ermesi gereken bir kat mülkiyeti ilişkisi ile ilgili bildirim ödevini ve bu bildirim üzerine tapuda yapılacak işlemleri düzenlendiği görülmektedir.
Kat irtifakının sona ermesi başliklı 49. madde ise kat irtifakının sona erme hallerini, kat irtifakının hak sahiplerinin istemi ile sona erme, kat irtifakına konu arsanın sona tamamiyla yok olması veya üzerine yapı yapılamayacak hale gelmesi, arsanın kamulaştırılması ile irtifakın süreye bağlı sona ermesi başlıkları altında düzenlenmektedir.

Somut olayda her ne kadar kat mülkiyeti işleminin terkini talep edilmiş ise de dava içeriği itibariyle KMK düzenlenen sona erme nedenlerine dayanarak açılmamıştır. Dava Tapu Müdürlüğünün kat mülkiyetini onaylı mimari projesine aykırı olarak kurduğu iddiası ile idari bir işleme karşi, işlemi yapan idare hasım gösterilmek suretiyle açılmıştır. Yukarıda yasal mevzuat detaylı açıklandığı üzere idari bir işlemin denetlenmesi mahiyetindeki bu davanın KMK hükümlerine göre adli yargıda görülmesi imkanı bulunmamaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 997. maddesi şöyledir:
"Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
9. Kanun'un 1013. maddesi şöyledir:

"Tescil, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır.
Edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur.

Bir aynî hakkı tescilden önce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
10. Kanun'un 1014. maddesi şöyledir:
"Bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir."
11. Yine Kanun'un 1015. maddesi şöyledir:
“Tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesi, istemde bulunanın,tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlıdır.

İstemde bulunan kimse, kendisinin, sicilde hak sahibi görünen kişi veya bu kişinin temsilcisi olduğunu ispat etmek suretiyle tasarruf yetkisini belgelemiş olur.
Hukukî sebebin belgelenmesi, bu sebebin geçerliliği için gerekli şekle uyulduğunun ispatısuretiyle olur.

12. Aynı Kanun'un 1027. maddesi şöyledir:
"İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme karariyla düzeltebilir.

Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları uyarınca re'sen düzeltir."
13. Diğer taraftan 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 9. maddesi şöyledir:
"Kat mülkiyetine veya kat irtifakına ait kütük kaydında veya kat malikleri arasındaki sözleşmede veya yönetim planında veya bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde, kat mülkiyetinden doğan anlaşmazlıklar, Medeni Kanun ve ilgili diğer kanunlar hükümlerine göre karara bağlanır."
14. Kanun'un 12. maddesi şöyledir:
"Kat mülkiyetinin kurulması için, anagayrimenkulün kat mülkiyetine çevrilmesi hususunda o gayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının aşağıda yazılı belgeler ile birlikte tapu idaresinde istemde bulunması gerekir:
a) (Değişik: 15/2/2018-7099/5 md.) Anagayrimenkulde, yapı veya yapıların dış cepheler ve iç taksimatı bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı arsa paylari, kat, daire, iş bürosu gibi nevi ile bunların birden başlayıp sırayla giden numarası ve bağımsız bölümlerin yapı inşaat alanı da açıkça gösterilmek suretiyle, proje müellifi mimar tarafindan yapılan, yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca anagayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen mimarî proje ile yapı kullanma izin belgesi.
b) Bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına, birden çok yapının varlığı halinde bu yapıların özelliğine göre 28 inci maddedeki esaslar çerçevesinde hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran malik veya malikler tarafindan imzalanmış bir yönetim plânı..."
15. Aynı Kanun'un 46. maddesi şöyledir:
"Kat mülkiyeti, kat mülkiyeti kütüğündeki sicil kaydının silinmesiyle sona erer.
Anagayrimenkulün bütün bağımsız bölümlerinin bir tek kişinin mülkiyetinde toplanmasiyle kat mülkiyeti kendiliğinden sona ermez.

Sicil kaydı, bütün kat maliklerinin veya bütün bağımsız bölümleri kendi mülkiyetinde toplamış bulunan malikin, anagayrimankuldeki kat mülkiyetinin adi mülkiyete çevrilmesine ait yazılıistemi üzerine silinir ve o gayrimenkul, müstakil bölümlere bağlı arsa paylarına göre, genel kütükte yeni bir sayfaya gaçirilerek ve eski kayıtlariyle bağlantı sağlanmak suretiyle tescil olunur.

Anagayrimenkulün niteliğinde kat mülkiyetinin kurulmasından sonra değişiklikler olmuşsa, yeni sicil kaydına bunlar da yazılır.

Bağımsız bölümlerden biri bir ayni hakla veya sicile şerh verilen bir şahsi hakla kayıtlanmış bulunuyorsa, hak sahibinin muvafakatiyle o hak kütükten silinmedikçe, anagayrimenkul üzerindeki kat mülkiyetinin adi mülkiyete çevrilmesi ve kat mülkiyeti kütüğündeki sicil kaydının silinmesi istenemez"
16. Kanun'un 47. maddesi şöyledir 
"Kat irtifakına konu olan arsanın maliki veya ortak malikleri, tapu memuruna verecekleri yazılı bir beyanla kat irtifakına ait sicil kaydını sildirerek bu irtifaka her zaman son verebilirler.
Kat irtifakı, buna konu olan arsanın tamamiyle yok olması veya üzerinde yapi yapılamıyacak hale gelmesi veya kamulaștırılması ile kendiliğinden sona erer.
(Değişik fikralar: 13/4/1983 - 2814/14 md.):
Kat irtifakına konu olan arsa üzerinde, bu irtifakın kurulması sırasında verilen plana göre beş yil içinde yapi yapilmazsa maliklerden birinin istemi üzerine, sulh hakimi, gerektiğinde ilgilileri de dinleyerek, duruma göre kat irtifakının sona ermesine veya belli bir süre için uzatılmasına karar verir. Süre istem üzerine yeniden uzatilabilir.

Yukarıdaki fikra uyarınca kat irtifakı kaldırıldığında tapu kütüğündeki kayıt silinir."
17. Yine "Görevli mahkeme" başlıklı Ek madde 1 şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir.

18. Tapu Sicili Tüzüğü'nün “Terkin" başlıklı 69. maddesi şöyledir:
"(1) Tapu sicilinde terkin, tescilin kendisine hak sağladığı kimsenin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.

(2) Kayıtların terkininde, tescil istemleriyle ilgili hükümler uygulanır.
(3) Kanunda açıkça gösterilen hâller ile şerhedilmiş kişisel haklarda ve tescil edilmiştaşınmaz lehine veya kişisel irtifak haklarında belli bir süre söz konusu ise, bu sürenin dolmasıhâlinde taşınmaz malikinin istemi üzerine terkin işlemi yapılır.

(4) Bir aynî hakkın veya şerhedilmiş kişisel hakkın diğer sebeplere dayalı olarak sona ermesiyle kayıt hukukî değerini kaybettiği takdirde, yüklü taşınmaz maliki, terkini isteyebilir Müdürlük, bu istemi yerine getirirse her ilgili, bu işlemin kendisine tebliğ tarihinden başlayarak otuz gün içinde terkine karşı dava açabilir."
19. Tüzüğün “Kaydın değiştirilmesi" başlıklı 72. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Tapu sicilinde değişiklik, hak sahibinin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır."
20. 5912 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1.maddesi şöyledir:
“Kat irtifakı arsa payına bağlı bir irtifak çeşidi olup, yapının tamamı için düzenlenecek yapı kullanma izin belgesine dayalı olarak, bu Kanunda gösterilen şartlar uyarınca kat mülkiyetine resen çevrilir. Bu işlem, arsa malikinin veya kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin istemi ile dahi gerçekleştirilebilir."
21. Aynı Kanun'un 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kat irtifakı kurulmuş ve üzerindeki yapılar tamamlanıp yapı kullanma izin belgesi alınmış yapılarda, kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin başvurusu veya yapı kullanma izin belgesinin yetkili idarece tapu idaresine gönderilmesi üzerine zorunlu deprem sigortası poliçesi dâhil başkaca hiçbir belge aranmaksızın kat mülkiyetine resen geçilir."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılhımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Sulh Hukuk Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyası ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, dava dosyalarının tetkikinde, davacının idari yargıdaki talebinin davalı isleminin iptali, adli yargidaki talebinin ise davalı tarafindan tesis edilen kat mülkiyetinin hükümsüzlüğünün tespiti istemi olduğu, neticede her iki dava dilekçesinin mahiyeti itibariyle aynı talebi havi olduğu ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlığın da bulunmadığıanlaşıldığından, idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
23. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, taşınmaz maliklerinden dava dışı üçüncü kişinin talebi doğrultusunda davalıtarafindan tesis edilen kat irtifakinın ve kat mülkiyetinin, terkin edilmesi talebinin reddine dair işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde; kat mülkiyetinin hükümsüzlüğünün tespiti, terkini ve ortak alan olan çatıdaki projeye aykırılıkların eski hale iadesine karar verilmesi istemiyle de adl yargı yerinde açılmıştır.

25. Dava dosyasının incelenmesinden, davacının da malik olduğu Muğla İli, Marmaris İlçesi, Armutalan Mahallesi, 1098 parselde kâin altı bağımsız bölümden oluşan taşınmazda, dava dışıtaşınmaz maliki üçüncü kişinin talebi doğrultusunda, yapı kullanma izin belgesine istinaden,Marmaris Tapu Müdürlüğünün 12/11/2018 tarih ve 9894 yevmiye numaralı işlemiyle kat mülkiyetine geçildiği, davacı tarafindan, projesine uygun inşa edilmeyen yapı için tesis edilen kat irtifakının ve kat mülkiyetinin terkin edilmesi talebinde bulunulduğu, bu talebin Marmaris Tapu Müdürlüğünün 21/05/2019 tarihli ve 4323 sayılı işlemi ile reddedildiği, bu işleme itiraz edilmesi üzerine Tapu ve Kadastro XVIII. Denizli Bölge Müdürlüğü Bõlge Tapu ve Kadastro Kurulunun 29/07/2019 tarihli ve 10 sayılı işlemi ile itirazın reddine karar verildiği, yine davaci tarafindan bu işleme de itiraz edilmesi üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 13/11/2019 tarihli ve 4317466 sayılı işlemi ile talebin reddedilmesi üzerine, kat mülkiyetinin hükümsüzlüğünün tespiti, terkini ve ortak alan olan çatıdaki projeye aykırılıkların eski hale iadesi istemiyle adli ve idari yargı yerinde eldeki davaların açıldığı anlaşılmıştır.

26. Bilindiği üzere, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira,bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde, medeni hukuk hükümlerinin de incelenmesi gerekmektedir.

27. Bu durumda, yukarıda arz olunan konuya ilişkin mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, davanın kat mülkiyetinin onaylı mimari projesine aykırı olarak kurulduğundan bahisle açıldığı, uyuşmazlığın 634 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklandığı

anlaşıldığından, iş bu davanın anılan Kanunun Ek.1. maddesi uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir.

28. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Marmaris Sulh Hukuk Mahkemesinin 14/06/2022 tarihli ve E.2020/657 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Marmaris Sulh Hukuk Mahkemesinin 14/06/2022 tarihli ve E.2020/657 sayil BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TĀŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/368KARAR NO : 2022/482KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : Davacıya ait bina ve müştemilatın davalı idarece 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesi kapsamında yıktırılması nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın,İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : H.Ö. mirasçılari; 1- C.Ö., 2- G.D., 3- G.D.
Vekili : Av. Serdal APAY 
Daval : Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Eylem CEVAHÍR 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin murisinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Hilal Mahallesinde bulunan kadastro 1822 parselde kayıtlı arsa vasiflı taşınmazın tapu tescil belgesi ile maliki olduğunu, murisin taşınmaz üzerine iki katlı bina yaptığını, imar düzenlemesi nedeniyle bulunduğu yerde korunması mümkün olmayan taşınmazın can güvenliğini tehlikeye attığı nedeniyle davalı tarafından kamulaştırma yapmadan, para ödemeden yıkıldığını, Ankara 7. Asliye Hukuk 

Mahkemesinin 2017/29 D. İş sayılı dosyası ile delil tespitine esas olmak üzere taşınmazın bulunduğu yerde keşif yapıldığıni, müvekkillerine bina maliyet bedelinin ödenmesi gerektiğini ileri sürerek,fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak bina, müştemilat maliyet bedelinin yıkım tarihi ile ağaçların söküm tarihinden itibaren 1.000 TL'nin faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adl yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/03/2019 tarihli ve E.2018/104, K.2019/167sayılı kararı ile, dava konusu taşınmazın imar planında "Oyun ve Spor Alanı" olarak ayrıldıği, imar uygulaması işleminin idarenin kamu gücüne dayanılarak, resen ve tek yanlı şekilde yapılan idari işlem niteliğinde olduğu, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2-1/b maddesinde idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalarının idari dava olduğunun belirtildiği, idari eylemden kaynaklanan tam yargı davasının idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince, HMK'nın 115/2. maddesi kapsamında, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu kararın taraf vekillerine tebliğ edildiği ve tebliğ tarihlerine bakılarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
3. Davacılar vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 17. Ídare Mahkemesi 29/04/2022 tarihli ve E.2021/1167 sayılı kararı ile,uyuşmazlık konusu tazminat isteminin sebebinin dava konusu yapının yıkılması eylemi olduğu, bu eylemin dayanağı olarak herhangi bir idari işlem bulunmadığı, davalı idare tarafından bildirildiği üzere davacılardan G.D. tarafindan verilen dilekçe üzerine herhangi bir encümen kararı alınmaksızın yapının yıkım programına alındığı görüldüğünden, temelinde idari işlem olmayan eylemin haksız fiil niteliğinde olduğu bu itibarla da uyuşmazlığın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5.Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz șartlama ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkarari veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrasısebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davasıaçabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."
8. Aynı Kanun'un "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesi 
şöyledir:
"1. İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kismen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.

2. Görevli olmayan adli (...) yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fikrada öngörülen idareye başvurma şarti aranmaz.'
9. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Yikılacak derecede tehlikeli yapılar" başlıklı 39.maddesi şöyledir:
"(Değişik fikra:4/7/2019-7181/12 md.) Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz ettiği valilikçe tespit edilen metruk yapılar ile bir kismı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafindan tespit edilen yapıların sahiplerinin adrese dayali nüfus kayit sistemindeki adreslerine tehlike derecesine göre bunun izalesi için belediye veya valilikçe üç gün içinde tebligat yapılır. Yapı sahibine bu şekilde tebligat yapılamaması hâlinde bu durum tebligat yapan idarenin internet sayfasında 30 gün süre ile ilan edilir ve tebligat varakası tebliğ yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabitla tespit edilir. Malik dışında binada ikamet amacıyla oturanlara da ayrıca tahliye için tebligat yapılır.
(Değişik fikra:4/7/2019-7181/12 md.) Tebligatı veya ilanı müteakip 30 günü geçmemek üzere ilgili idarece belirlenen süre içinde yapı sahibi tarafindan tehlikeli durumun ortadan kaldırılmaması hâlinde, tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri belediye veya valilikçe yapılır ve masrafi % 20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edilir.

Alakalının fakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşilanir. Tehlike durumu o yapi ve civarının boşaltilmasını icabettiriyorsa mahkeme kararına lüzum kalmaksızın zabita marifetiyle derhal tahliye ettirilir.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 

10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
11. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Ankara İli, Çankaya İlçesi, Hilal Mahallesi, 27710 ada, 2 parselde kayıtlıbulunan iki katlı gecekondu ve müştemilatın oyun ve spor alanı ve yolda kaldığı ve yıkılacak derecede tehlike arzettiği nedeniyle davalı idarece yıkılması sonucu oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmiştır.

13. Ídarelerin 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları ile 2981 sayılı Kanun uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici islah imar planları ve bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler, "idari işlem" bu imar planı uyarınca yapmak zorunda oldukları program ve uygulamaları bunun için gerekli zamanda gerçekleștirmemeleri; yani, bu konudaki hareketsizlikleri de, "idari eylem" niteliği taşiımaktadır.
14. 3194 sayılı Kanun'un 39. maddesinde belediye sınırları içinde yer alan ve varlığıkamu için tehlike arz eden binadan belediyelerce yapılacak tebligat üzerine gereğinin ilgilileri tarafindan yerine getirilmemesi kaydı ile yıktırılabileceği düzenlenmiş, bu maddede belirtilen sakıncaların giderilmesi için idareye kamu gücünü kullanma yetkisi tanınmış, bu yolla tesis edilen işlemin idari davaya konu edilerek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu belirtilmiştir.
15. Dosyanın incelenmesinden, imarın 27710 ada, 2 sayılı parselindeki yapı hakkında Başkanlık Makamının 25/03/2015 tarih ve 1071 sayılı oluru ile oluşturulan Komisyon tarafindan 3194 sayılı Ímar Kanunu'nun 39. maddesine istinaden 01/12/2015 tarih ve 2672 sayılı rapor düzenlendiği, komisyon raporuna istinaden 29/05/2017 tarihli tebligat düzenlenerek söz konusu tebligatın bir nüshası mahalle muhtarına, bir nüshası da yapı mahalline bırakılarak tebligat işleminin gerçekleştirildiği, 01/12/2015 tarih ve 2672 sayılı komisyon raporunda afet karşısında yıkılacak derecede tehlikeli olduğu, bu haliyle mahalle sakinlerinin can ve mal güvenliği açısından tehlikeli olduğu belirtildiğinden Imar Kanunu'nun 39. maddesine göre işlemler tesis edildiği, davacılardan G.D. tarafindan verilmiş olan 06/06/2017 tarih ve 46118 kayit nolu dilekçe ile gecekondunun yıkımi için bir müddet süre verilmesi ve akabinde gecekondunun belediye ekiplerince yıkilmasını talep ettiği, İdare Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafindan istenilen sürenin bitiminden sonra, gecekondunun 19/09/2017 tarihli yıkım programına alındığına dair 13/07/2017 tarihinde bildirim yapılarak 19/09/2017 tarihinde gecekondunun yıkımının gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
16. Bu durumda, kamu hizmeti yürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2/1.b maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.


17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 17. İdare Mahkemesinin 29/04/2022 tarihli ve E.2021/1167 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 17. İdare Mahkemesinin 29/04/2022 tarihli ve E.2021/1167 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDÍNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AAIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/369KARAR NO : 2022/619KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davalı idare bünyesinde sõzleşmeli statüde istihdam edilen personel sözleşmesi ile göreve başlayan davacının, sözleşmesinin fesh edilmesine ilişkin işlemin iptali ile, haklarının iadesi istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: B.B.M.
Vekilleri : Av. Burçin BARLAS, Av. Serhat AĞIRBAŞDavalilar : 1- Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Vekili : Av. Osman PALA 2- Anadolu Ajansı T.A.Ş.Vekili : Av. Aslı TAMSON BAĞCI 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 02/09/2015 tarihinde Türkiye Radyo Televizyon Kurumu bünyesinde bulunan "TRT World" kanalında "sözleşmeli yapım ve yayın elemanı" pozisyonunda çalışmaya başladığıni, ancak kendisine 08/12/2016 tarihinde gönderilen mail ile mevcut sözleşmesinin 31/12/2016 tarihi itibariyle yenilenemeyeceğinin bildirildiğini ileri sürerek, işsözleşmesinin feshinin geçersizliği, işe iadesi ile haklarının tarafina ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İstanbul 15. İş Mahkemesi 09/05/2017 tarihli ve E.2017/6, K.2017/427 sayılı kararı ile,Anadolu Ajansı yönünden davanın husumet nedeniyle reddine, davalı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu yönünden açılan davanın kabulüne, davalı işverence yapılan feshin geçersizliğine, davacının Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda işe iadesine ve mali haklarının ödenmesi gerektiğinin tespitine karar vermiş, bu karara karşı davalı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.

3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi 03/04/2018 tarihli ve E.2017/1564, K.2018/596 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta; davacının, normatif dayanak olan 2954sayılı Kanun'un 49 ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan Kurumun Sözleşmeli Statüde İstihdam Edilen Personel Yönetmeliği kapsamında sözleşme yapılarak çalıştırıldığıni, sınav sonucu atama tasarrufu ile işe alındığıni, ücretinin yönetmelik hükümleri gereği belirlendiğini, davacı ile kurum arasında is sözleşmesi ilişkisi bulunmadığıni, bu durumda, davacının 4857 sayılı Is Kanunu kapsamında iş sözleşmesine dayalı olarak çalışan olmadığını, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacağıni, dolayısı ile atama tasarrufu ile sözleşmeli personel istihdamında, sözleşmeli personel, memur ve diğer kamu görevlileri dışında, işçi de olmayan kendine özgü bir istihdam türüolduğundan ve bu belirlemelere göre davacı statü hukukuna tabi olduğundan Yargitay 9.H.D.'nin 26/04/2012 tarihli ve E.2010/7871, K.2012/14442 sayılı ilamı da dikkate alınarak, davacinın statüsünedeni ile uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğini, dava dilekçesinin görev yönünden reddi yerine, esastan inceleme yapılarak karar verilmesinin usul ve kanuna uygun olmadığıni, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf itirazinın yerinde olduğunu belirterek, davacının statüsü nedeni ile uyuşmazliğın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği, mahkeme kararının bu yönden usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar vermiştir.
4. İstanbul 15. İş Mahkemesi 07/06/2018 tarihli ve E.2018/145, K.2018/343 sayılı kararıile, Bölge Adliye Mahkemesi karari uyarinca yargi yolunun caiz olmaması nedeniyle davanin usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.
5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi 06/12/2018 tarihli ve E.2018/2345, K.2018/1747 sayılı kararı ile, ilk derece mahkemesinin kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğunu belirterek istinaf isteminin reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
6. Davacı vekili, bu kez müvekkilinin hizmetine ihtiyaç duyulmadığından bahisle 31/12/2016 tarihinde sona erecek olan sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla șimdilik 5.000 TL maddi, 2.000 TL manevi tazminatın ve iş sonu tazminatının õdenmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştir.

B. Ídari Yargıda 
7. İstanbul 7. Ídare Mahkemesi 25/02/2021 tarihli ve E.2019/1283, K.2021/274 sayıli kararı ile, iş sözleşmesinin yenilenmeyeceğine dair işleme ve iş sonu tazminatına ilişkin kısmının hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığından reddine, davalı Anadolu Ajansı yönünden açılan davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.

8. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesi 29/03/2022 tarihli ve E.2021/2609, K.2022/709 sayılı kararı ile, her ne kadar dava konusu işlem tarihi itibariyle 2954 sayılıKanun'un, "Yargi Yolunu" ilgilendiren 49. ve 50/i maddelerinde, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 95. maddesi ile yapılan değişiklikler yürürlüğe girmemiş ve iş bu karar tarihi itibariyle Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunda Sözleşmeli Statüde İstihdam Edilen Personel 

Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde yasal düzenlemeyle uyumlu değişiklikler henüz gerçekleştirilmemiş ise de; henüz değişen yasal çerçeveye uygun değişiklikler yapılmayan yönetmelik hükümlerinin, bakılmakta olan bir uyuşmazlıkta kamu düzeniyle ilgili ve derhal uygulama ilkesine tabi olan "Yargı Yoluna" ilişkin kanuni düzenlemelerin dikkate alınmasına engel olmayacağı gibi uyuşmazlığa bakmakta olan yargı mercilerinin de, yasal düzenlemelerde gerçekleşen bu türden değişiklikleri göz ardı edemeyeceği, keza bunun için ilgili düzenlemede "İş Mahkemeleri Görevlidir" şeklinde açık bir ibare bulunmasına gerek olmayıp, konuya ilişkin hukuki denetimin gerçekleştirme yöntemine yer verilmesinin de aynı sonucu doğuracağı, buna bağlı olarak; 2954 sayılıTürkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Kanunu'nun 49. ve 50/i maddelerinde, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 95. maddesi ile yapılan değişikliklerle "Özel Hukuk Hükümlerine Tabi"kılınan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, adli yargı mercilerinin görevli kılındığı sonucuna varıldığını, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğunu, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesinde belirtilen usule riayet edilmek suretiyle Uyuşmazlik Mahkemesi nezdinde olumsuz görev uyuşmazlığı çıkarmaya dönük işlemlerin yapılmasını teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini belirterek, istinaf isteminin kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiștir.

9. İstanbul 7. İdare Mahkemesi 27/05/2022 tarihli ve E.2022/1017 sayılı kararı ile, Bölge İdare Mahkemesi kararı uyarınca, uyuşmazlığı çözmekle görevli yargı yerinin adli yargı mercileri olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelenmesinin bu konuda karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
10. Anayasa'nın 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle:7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir."
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesi şöyledir:
"Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.

A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştirma,planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma plani, yıllik program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanmasi, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde,Cumhurbaşkaninca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla 

sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarınıdeğerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azliği nedeni ile kadrolu avukat istihdaminın gerekli olmadıği yerlerde avukatlarını, (..) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnalari, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sinirları ile verilecek is sonu tazminati miktari,kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbașkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu șekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariçsözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarinda istihdam edilemezler."
12. 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun "Personelin özlük hakları"başlıklı 50. maddesi şöyledir:
" Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu personeli aşağıda düzenlenen hükümler dışında kamu iktisadi kuruluşlarının personel rejimine tabidir.

a) Kurumun haber ve program hizmetlerini doğrudan doğruya yapan ve yürütenlerden yükseköğrenim yapmış olanlar 8 inci derecenin ilk kademesinden işe başlarlar, 1 inci derecenin son kademesine kadar yükselebilirler. Yükseköğrenim yapmamış olanlar 10 uncu derecenin ilk kademesinden işe başlarlar, 3 üncü derecenin son kademesine kadar yükselebilirler.
Ancak, bu fikra hükümlerine göre belirlenen giriş ve yükselebilme dereceleri, 657 sayılıKanunun 36 ncı maddesinde belirlenen derecelerden aşağı olamaz.

b) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumunda çalıişan personele ödenecek mahrumiyet zammi, 657 sayılı Kanuna tabi memurlar için tespit edilecek miktar ve şartlara uygun olmak kaydıyla Yönetim Kurulu tarafindan bir yönetmelikle tespit edilir.

c) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumunun haber ve program hizmetlerinin yürütülmesinde Kurum dışından görevlendirileceklere başka iş ve hizmet yasağına ilişkin hükümler uygulanmaz.

Kurum Yönetim Kurulunca tespit edilecek sayıdaki yabancı dil yayınları mütercim spikerlerine 657 sayılı Kanunun 59 uncu ve müteakip maddelerindeki istisnai memuriyetlere ilişkin hükümler uygulanir.

d) Kurum personeline hizmetin bütünlüğü ve ifa edilen görevin özelliği dikkate alınarak,en yüksek Devlet memuru ayliğıni (Ek gösterge dahil) geçmemek üzere, Kurum Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit olunan oran veya miktarlarda tazminat ödenir.
Kurum personeline bu tazminat dışında, 657 sayılı Kanunun "Zam ve tazminatlar"başlıklı değişik ek maddesinde öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.

e) (a) bendine giren görevlerde bulunduktan sonra, öğrenim durumu itibariyle hizmete giriş derece ve kademesi bu fikrada belirtilen giriş derece ve kademesinden daha aşağı olan sınıflardan birine geçenlerin, ilk ilerleme ve yükselmeleri için kanuni bekleme sürelerine kazandıklarısüre kadar ilave edilir.

f) 657 sayılı Kanunun değişik 43 üncü maddesinin (B) fikrası hükümleri Kurum personeli hakkında da uygulanır. Ancak, anılan fikranın (j) bendi hükümleri saklı kalmak üzere, Genel İdare Hizmetleri sınıfina dahil kadrolara uygulanacak ek göstergeler, bu memuriyetlerin niteliği ve yönetim 

sorumluluğu gözönünde bulundurularak ve diğer kamu kuruluşlarındaki emsallerini geçmemek şart ile, Kurumun Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca tespit olunur.
g) (Değişik birinci paragraf:2/7/2018-KHK-703/95 md.) Kurumda kadro karşılığısözleşmeli personel çalıştırılabilir. Bu personele ilişkin sınav, işe alınma, atanma ve görevde yükselme gibi hususlar Yönetim Kurulu tarafindan düzenlenir. Bu personelin unvanlari, sayısi, kadro iptal ve ihdaslari, ücretleri, kadrolara uygulanacak ek göstergeler, makam ve görev tazminati, özel hizmet tazminati, fazla çalışma ücreti gibi personele sağlanacak her türlü mali ve sosyal haklara ilişkin usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(Değișik ikinci paragraf:11/6/2008-5767/8 md.) Ayriıca; özel bilgi ve ihtisasından yararlanmak üzere en çok on Genel Müdür Müşaviri istihdam edilebilir.

(Ek paragraf:13/4/1988- KHK - 322/1 md.) Birinci ve ikinci fikraya göre çalıştırılacaklar,istekleri halinde, T.C. Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu ile ilgilendirilirler.
Bunlardan T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilenlerin;
1. Tahsil durumlarına göre giriş ve yükselebilecekleri derece ve kademeleri, (a) bendi hükümlerine göre belirlenir.

2. Kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumlarına göre yukarıda belirlenen girişdereceleri esas alınmak ve yükselebilecekleri dereceyi aşmamak kaydiyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 87 nci maddesinde sayılan kurumlarda 18 yaşından sonra geçen hizmetler,hazırlık kitası ile okul dönemi dahil yedek subaylıkta, yedek subay öğretmenlikte, muvazzaf ve ihtiyat erlikte geçen sürelerin her yılı için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilerek tespit edilir.

Ayrica, 1 Mart 1979 tarihinde, 13 Aralık 1960 tarih ve 160 sayılı Kanunun 4 üncümaddesinde sayılan kuruluşlarda görevli bulunanlara 2182 sayılı Kanun hükmüne göre bir derece ilave edilir.

Bu fikrada sayılan T.C. Emekli Sandığına tabi olarak çalışan personelin emekli keseneğine esas aylıkları ile kazanılmış hak aylıkları saklıdır.

3. Emekli kesenek ve karşılıklari;
Emekli keseneğine esas aylikları 8 ve 7 nci derecede olanlar için 100, 6 ve 5 inci derecede olanlar için 150, 4 ve 3 üncü derecede olanlar için 200, 2 nci derecede olanlar için 300 ve 1inci derecede olanlar için 400 ek gösterge uygulanmak suretiyle hesaplanır. Ancak, daha yüksek ek göstergeli yönetici kadroları karşılık gösterilerek çalıştırılanların emeklilik keseneklerine ve karşılıklarına bu ek göstergeler esas alınır.

h) Borçlar Kanunu hükümleri gereğince de özel hukuk hükümlerine tabi personel çalıştırılabilir. Bunlara (g) bendi hükümleri uygulanmaz.

1) (Ek:11/6/2008-5767/8 md.; Değișik:2/7/2018-KHK-703/95 md.) Özel hukuk hükümlerine tabi personel kurumca yapılacak sınavla istihdam edilen, istihdama, sözleşmeye,sözleşmenin feshine, feshi halinde ödenecek tazminat ile ücretlerine, her türlü mali ve sosyal haklarına ilişkin usul ve esasları Yönetim Kurulunca belirlenen yerli veya yabancı uyruklu personeldir. Özel hukuk hükümlerine tabi personel yönetici kadrolarında görevlendirilebilir.
i) (Ek:11/6/2008-5767/8 md.) (Mülga:2/7/2018-KHK-703/95 md.)
j) (Ek:11/6/2008-5767/8 md.) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin yurt içinde geçici görevle memuriyet mahalli dişina görevlendirilmesi durumunda, bu personele 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu gereğince her yıl Bütçe Kanununda emsali devlet memuru için belirlenen gündeliklerin iki katını geçmemek üzere Yönetim Kurulu kararı ile belirlenen tutarda gündelik ödenir.

(Ek:11/6/2008-5767/8 md.) Kurum personelinin yurt içinde geçici görevle memuriyet mahalli dışına görevlendirilmesi halinde, 6245 sayılı Kanunun 33 üncü maddesindeki on günlük sınırlama dikkate alınmaz. Ayrıca, yurt içi ve yurt dışında görevlendirilenlerin konaklama yer ve ücretlerine ilişkin hususlar Yönetim Kurulu tarafindan belirlenebilir. Bu şekilde tespit edilen yerlerde kalanlara gündelikleri yüzde elli oranında azaltilarak õdenir.


k) (Ek:2/7/2018-KHK-703/95 md.) Genel Müdürlük personelinin görevleriyle bağlantıl olarak işledikleri iddia edilen suçlara ilişkin soruşturmalar, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna göre yapılır ve bunlar hakkında soruşturma izni Genel Müdür tarafından verilir."
söyledir:
13. Ayni Kanun'un "Personel işlemleri ve Personel hizmet tanımlari" başlıklı 56. maddesi 
TY "Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar,atanma, terfi, nakil, işe son verme (...)(1) ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir.

Kurum hizmetlerinin tanımi, bu hizmetlere atanacaklarda aranacak özel nitelikler ve atama şartları bir yönetmelik ile düzenlenir.

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 50. maddesi gereğince davalı idare ile akdedilen hizmet sözleşmesi kapsamında çalışmakta iken, 2016 yılında sözleşmesinin fesh edilmesi ve yenilenmeyeceğine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla șimdilik 5.000 TL maddi, 2.000 TL manevi tazminatın ve iş sonu tazminatının ödenmesi istemiyle açılmıştır.

17. Anayasanın 128. maddesinde devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiş,maddede “kamu görevlisi" kavramı tanımlanmayıp, "kamu görevlisi tarafindan yapılması gereken görevler” sayılmıştır.

18. 657 sayılı Kanun'da da “kamu görevlisi" kavramı tanımlanmamış, 4. maddesinde yalnızca kamu hizmetlerinin gördürüldüğü dört grup istihdam şeklinden bahsedilmiş olup, maddenin son fikrasında işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça vurgulanmıştır. Bir kamu tüzel kişisi tarafından istihdam edilen kişi, bu göreve kamu hukuku kurallarına göre idari bir kararla atanmış ise, bu görevli kamu görevlisidir. Kanun'da, sözleşmeli personel kamu hizmeti görevlileri olarak kabul edilmekle birlikte sözleşme kurallarının taraf iradeleri ile sözleşme serbestisi sinırları içerisinde belirlenmediği açıktir.


19. Sözleşmeli personelin durumu kanun, kanun hükmünde kararname, bakanlar kurulu karari, yönetmelik ve tip sözleşmelerle düzenlenmekte ve bunlarda hüküm bulunmaması halinde 657sayılı Kanun'un uygulanacağı öngörülmektedir. Bu nedenle sözleşmeli personelin durumu da,memurların durumu gibi büyük ölçüde kanuni ve nizami bir durum yani statüler durum haline gelmiştir. Zira bunların hukuki durumu memurların hukuki durumu gibi büyük ölçüde idare tarafindan düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu hukuki durum yine idare tarafindan tek yanlı olarak her zaman değiştirilebilir.

20. Mahkeme içtihatlarında ve õğretide, idarenin kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklıolan sözleşmeler de yapabileceği, idare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmelerin de “idari sözleşme” olarak adlandırıldiğı bilinmektedir. Bu nedenle idarenin bir sözleşmesinde idareye özel hukuk sözleşmelerindekileri aşan bazı üstünlük ve ayrıcalıkların tanınmış olmasının, o sözleşmenin bir idari sözleşme sayılmasına yol açtığı benimsenmektedir. İdari sözleşmeler, idareye özgü bir düzenlemeye gereksinim gösteren bir konuyu düzenlediklerinden, idare kamu yararı ve kamu hizmetlerinin gerekleri dolayısıyla, tek yanlı iradesi ile sözleşme ilişkisini etkileyebilir ve karşı taraf hakkinda işlemler yapabilir.

21. Bu açıklamalar işığında, davacıın, mevzuat hükümleri dikkate alınarak düzenlenen sözleşme ile çalıştırıldıği, sözleşme koşullarının tamamen hizmet borçlusu davacının yükümlülüklerini belirlemeye yönelik ve büyük ölçüde kamu personeline paralel hükümler içerdiği anlaşılmakta olup, anılan yasal düzenlemelere göre işçi sayılmadığı ve kamu hizmeti yürütmekte olduğu öte yandan, idare hukuku esaslarına göre düzenlenen hizmet sözleşmesinin de idari sözleşme niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır.

22. İdarenin, kamu görevlisi sayılan personeli ile arasındaki ilişkinin, idare hukuku ilkelerine dayanan ve idare hukuku ilkeleriyle düzenlenen bir kamu hukuku ilişkisi olduğu açıktır.
23. Bu duruma göre, davacının çalışma biçimi ile idareyle imzalanan sözleşme hükümlerine bakıldığında idarenin, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri uyarınca ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı sözleşmenin idari nitelikte olduğu, bu bağlamda 2577 sayılı Kanun'un 2/1-c maddesinde belirtilen idari sözleşmeden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlık kapsamındaki davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmiştır.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 27/05/2022 tarihli ve E.2022/1017 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir 
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 7. Ídare Mahkemesinin 27/05/2022 tarihli ve E.2022/1017 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Üye Nilgün: TĀŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye Nilgün: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer TOPAL: Ahmet
Üye Nilgün: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye Nilgün: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/388KARAR NO : 2022/546KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih öncesinde 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunmayan davacıların çocuklarının tedavisinde kullanılan ilaçların bedelinin ödenmesine ilişkin uyuşmazlığın çözümünde, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinden ADLİYARGININ görevli bulunduğu hk.

KARAR 
Davacılar : Ç.T.'ye velayeten M.T. ile M.T.
Vekili : Av. Cihad DURAK 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar tarafindan, "kistik fibrozis" teşhisi konulan müşterek çocuklarının tedavisinde kullanılan "ivacaftor" etkin maddeli "Kalydeco" isimli ilacın bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından temin edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile ilaçbedellerinin ödenmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açılmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 61. İş Mahkemesi 04/01/2022 tarihli ve E.2021/303, K.2022/3 sayılı kararı ile,"5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesindeki düzenleme uyarınca uyuşmazlığa 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacağından davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği" gerekçesiyle, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle davanin usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 31/01/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

3. Davacılar vekili, bunun üzerine idari yargı yerinde iptal ve tam yargı davası açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 6. Ídare Mahkemesi 31/03/2018 tarihli ve E.2022/259, K.2022/859 sayılı kararıile, "5510 sayılı Kanun hükümlerine tabi uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu"gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 22/04/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

5. Davacılar vekilinin, ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemli başvurusu üzerine Ankara 6. Ídare Mahkemesinin 20/06/2022 tarihli ara kararı ile dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

şöyledir:
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun 101. maddesi 
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
7. Bu Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 4.maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
B. Yargi Kararlari 
8. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayıli Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılıi Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun şekilde son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇÍ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, "kistik fibrozis" teşhisi konulan davacıların müşterek çocuklarının tedavisinde kullanılan ilacın temini ile bedelinin davalı kurum tarafından karşılanması talebiyle açılmıştır.
12. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'yla, 5434 sayılı Emekli SandığıKanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın, bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla, görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiștir.

13. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım 

İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandiğı Kanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayali sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beş farklı emeklilik rejimi,aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
14. Somut olayda; davaciların 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında "hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştırılanlar" olarak sigortalı sayıldıkları, 5434sayılı mülga Kanun'a tabi hizmetlerinin bulunmadığı ve 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4/2.maddesindeki hükmün uygulama alanının olmadığı gözetildiğinde, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde de adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 61. İş Mahkemesinin 04/01/2022 tarihli ve E.2021/303, K.2022/3 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 61. İş Mahkemesinin 04/01/2022 tarihli ve E.2021/303, K.2022/3 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OYBiRLİĞiYLE KESiN OLARAK karar verildi 
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye Muharrem: ÜRGÜP

Başkan Muammer: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALIŞKAN
Uyuşmazlk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/396KARAR NO : 2022/630KARAR TR : 28/11/2022
ÖzEò : Taraflar arasında imzalanan öğrenci taşıma işi sözleşmesi sonrasi, 4735 sayılı Kanun'un 20/b maddesi uyarınca sözleşmenin feshinden kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini için açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davacı: S.B.

Vekili : Av. Adem TARLA 
Davalılar 

İdari Yargı: Elazığ Milli Eğitim Müdürlüğü
Adli Yargı: Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. İhsan KULAVUZ 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yilı Taşımalı Eğitim Kapsamındaki İlkokul/Ortaokul Öğrencileri Taşıma İşi ihalesinin davacı üzerinde kaldığıni, 08/09/2017 tarihinde taraflar arasında hizmet alım sözleşmesinin imzalandığıni, bilahare 06/10/2017 tarihli dilekçeyle,ihale ve sözleşme aşamasında taahhüt edilen 23...... plakalı araç yerine 23...... plakalı aracın çalıştırılacağının belirtildiği, ekinde çalışacak araçlara ve şoförlere ait belgelerin okul idaresine teslim edildiğini, 16/10/2017 tarihinde İl Jandarma Komutanlığı trafik timi tarafindan okul servis araçlarının kontrolünde, 23..…….… plakalı aracın, 2004 model olduğu taşima işi hizmet alimı teknik şartnamesinde bu aracın modeli itibariyle taşıma işi yapamayacağı ancak okul müdürlüğüne teslim edilen trafik tescil belgesi ile sigorta poliçesi fotokopisinde araç modelinin 2006 olarak değiştirildiğinin tespit edildiği ve durumun tutanak altına alındığıni, bu kapsamda davalı kurum tarafindan 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin (b) bendindeki sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek hükmü uyarınca aynı Kanun'un 20. maddesinin (b) bendi gereğince sözleşmenin feshedildiğini belirterek, sözleşmenin feshinden kaynaklanan maddi ve manevi zararın tazmini için idari yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Elaziğ 1. Ídare Mahkemesinin 16/07/2021 tarihli ve E.2021/1516, K.2021/819 sayıli kararı ile, uyuşmazliğın sözleşme öncesinden ve ihale sürecinden kaynaklanmadıği, davalı idare ile davacı arasında imzalanan ve idari niteliği bulunmayan sözleşmenin uygunlanması kapsamında,feshinden doğan zararın tazmini talebinden kaynaklandığı belirtilerek, davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanında olduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.Bu karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Elazığ 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/01/2022 tarihli ve E.2021/264, K.2022/32 sayılıkararı ile, uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"..Dava idarece, 4735 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde tesis edilen işlemin irat kaydedilen ile bedelin ödenmesine ilişkindir.

4735 sayılı Kamu İhale Kanunu 17. Maddesi; İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştirmak veya buna teşebbüs etmek.
b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katiılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.
c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek..

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 21. Maddesi; Yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldiktan sonra tespit edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabi genel hükümlere göre tasfiye edilir. Hükümlerini içermektedir.
Somut olayda, davalı idareye ait 2017-2018 Eğitim Öğretim Y1lı Taşımalı Eğitim Kapsamındaki İlkokul/Ortaokul Öğrencileri Taşıma İşi hizmet alımı için gerçekleştirilen ihaleyi davacı üstlenmiş olup davacı ve davalı idare arasında 08/09/2017 tarihinde ihale sözleşmesi imzalandığı ve söz konusu sözleşmenin okul araçlarının kontrolü esnasında aracın 2004 model araçolduğu ancak davacı tarafça okul müdürlüğüne verilen trafik tescil belgesinde 2006 model olarak değişikliği yapıldığının tespiti üzerine iptal edildiği, sözleşmenin iptali sonrasında davalı idarece sözleşme gereği verilen teminat iade edilmeyerek irat kaydedildiği, 4735 sayılı Kanunun 21.maddesine göre işlem yapıldığına dair idari işlem tesis edildiği anlaşılmiştir.Taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği taraflar borçlarını henüz ifa etmeden veya ifa etme imkânı bulamadan davalı tarafından sözleşme iptal edilmiştir. Davanın adli yargıda görülerek sonuçlandırılabilmesi için taraflar arasındaki ihtilafin sözleşmeden kaynaklanması gerekmektedir. Ancak eldeki davada ihtilaf,sözleşme hemen sonrasında Kamu İhale Kanunu'nun hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Sözleşme, davalı idare tarafindan ihale aşamasında sahte olarak sunulduğu iddia edilen belgeler nedeniyle iptal edilerek teminatlar gelir kaydedilmiştir. Buna göre işbu davanın 4734sayılı Kamu İhale Kanunu'ndan kaynaklandığı ve bu Kanun hükümlerine göre idari yargıda görülüp sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmıştır. (Uyuşmazlık Mahkemesinin 22/10/2018 tarihli ve E.2018/538, K.2018/651 sayılıi karari)

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
6. 05/01/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafindan söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar."
7. Aynı Kanun'un "İlkeler" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırıhükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin taraflari, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu 

prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur."
8. Kanun'un "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
" Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen ayni durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrica protesto çekmeye gerek kalmaksizın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir"
9. Aynı Kanun'un "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
yasaktir:
"Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak 
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek 
b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.
c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykıri, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.
d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek.
e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket etmek.

f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.

g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak devredilmesi veya devir alınması."
10. Aynı Kanun'un "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 36. maddesi şöyledir 
"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır."
B. Yargı Kararları
11. Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda;sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlikların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir. (16/06/2003 tarihli ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarihli, E.2006/154, K.2007/3; 04/06/2013 tarihli ve E.2013/394,K.2013/881; 13/10/2014 tarihli ve E.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1097,K.2014/1145; 20/02/2017 tarihli ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarihli, E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarihli, E.2019/859, K.2020/162; 30/05/2022 tarihli ve E.2021/622,K.2022/347 sayılı kararlarında olduğu gibi.)

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 

12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davaci ile davalı kurum arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı Taşımalı Eğitim Kapsamındaki İlkokul/Ortaokul Öğrencileri Taşıma İşi ihalesi sonrası imzalanan, kamu ihale sözleşmesinin, sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek yasaklı fiilinden dolayı feshi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun ile 4735sayılı Kanun'un kamu hukukunu ilgilendiren Kanunlar olması nedeniyle, sözleşme aşamasına kadar Kanuna dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapildiktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargıyerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

16. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amaci ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmelerin ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlendiği kuşkusuzdur.
17. Dava konusu olayda, 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı Taşımalı Eğitim Kapsamındaki İlkokul/Ortaokul Öğrencileri Taşıma İşi ihalesinin davacı üzerinde kaldığı, 08/09/2017 tarihinde taraflar arasında hizmet alımına ait sözleşmenin imzalandıği, bilahare 06/10/2017 tarihli dilekçe ile ihale ve sözleşme aşamasında taahhüt edilen 23....... plakalı araç yerine 23...... plakalı aracın çalıştırılacağının belirtildiği, ekinde çalışacak araçlara ve şoförlere ait belgelerin okul idaresine teslim edildiği, 16/10/2017 tarihinde İl Jandarma Komutanlığı trafik timi tarafindan okul servis araçlarının kontrolünde, "23..…… plakalı aracın, 2004 model olduğu taşıma işi hizmet alımı teknik şartnamesinde bu aracın modeli itibariyle taşima işi yapamayacağı ancak okul müdürlüğüne teslim edilen trafik tescil belgesi ile sigorta poliçesi fotokopisinde araç modelinin 2006 olarak değiştirildiğinin" tespit edildiği ve durumun tutanak altına alındığı, yine davacı hakkında açılan ceza davasındaki savunmasında "kendi adına kayıtlı ancak model uyumu nedeni ile şartları tutmayan aracıyol problemi çözülene kadar yaklaşık bir 10 gün civarı kullanmak için evrakları değiştirdiği"yönünde ikrarının olduğu, bu kapsamda davalı kurum tarafından 4735 sayılı Kanun'un 25.maddesinin (b) bendindeki "sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek"

hükmü uyarınca aynı Kanun'un 20. maddesinin (b) bendi gereğince sözleşmenin feshedilmesi üzerine, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini için davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
18. Buna göre, İdarelerce 4734 ile 4735 sayılı Kanunlar kapsamında ihaleye çıkılmasıaşamasında, ihalenin sonuçlanıp kesinleşmesine kadar geçen süreçte tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamada ortaya çıkan anlaşmazlıklarla, sözleşmenin imzalanmasından sonra ortaya çıkmakla birlikte sözleşme öncesine ait olduğu anlaşılan uyuşmazlıkların çözümünün idari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmenin akdedilmesinden sonraki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmenin ifası sırasında ve taahhüt edilen edimin ifasından doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün ise özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerlerine ait olduğu genel kabulü doğrultusunda, dava konusu işlemin ihale sonucunda imzalanan sözleşmenin ifasına ilişkin olduğu, ihale aşaması tamamlanıp taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin imzalanmasından önceki olgu ve olaylara dayanmayan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Elazığ 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/01/2022 tarihli ve E.2021/264, K.2022/32 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elaziğ 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/01/2022 tarihli ve E.2021/264, K.2022/32sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/398KARAR NO : 2022/506KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarınca düzenlenen aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin tutanağa karşı yapılan itirazın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.

KARAR 

Davaci : Y.E.
Davalı: Kütahya Valiliği Vekili : Av. Poyraz KOÇAR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Kütahya Valiliği Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, aday sürücü belgesi sahibi davacı adına, alkollü olarak araç kullandığından bahisle,18/08/2019 tarihli ve MA-43428112 seri-sıra sayılı Trafik Ídari Para Cezası Karar Tutanağıdüzenlenerek, davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca 1.002 TL idari para cezası verilmis, aynı birim tarafindan aday sürücü olması sebebiyle sürücübelgesinin daimi iptaline dair tutanak düzenlenmiştir.

2. Davaci, idari para cezası karar tutanağı ile sürücü belgesinin iptaline ilişkin tutanağın iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Kütahya Sulh Ceza Hâkimliği 25/11/2019 tarihli ve D.İş No. 2019/4287 sayılı kararıile, idari para cezası karar tutanağı ile aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin olarak tutulan tutanağın iptali istemiyle yapılan başvurunun hakimliklerinin görev alanı dışında olduğunu belirterek, 5326sayılı Kanun'un 28/1-b ve 27/8. maddeleri uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı bu kez, sürücü belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmiştir.

B. İdari Yargıda 
5. Kütahya Ídare Mahkemesi 10/12/2019 tarihli ve E.2019/794, K.2019/730 sayılı kararıile, trafik para cezası ile sürücü belgesine el konulmasına ilişkin işlemin 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayıl Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değișik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı nedeniyle görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin tutanağa karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anilan Kanun'un 27. maddesinin (1) numarali bendi uyarinca adli yargi yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir 
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı" başlıklı 48. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışıdaki araçları alkollü olarak kullanan 

sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üçveya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmışolması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar."
7. 24/05/2013 tarihli 6487 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle, maddeye;
"Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır." denilmek suretiyle on ikinci fikra eklenmiştir.
8. Anılan Kanun'un, “Trafik zabitasının görev ve yetki sınırı ile genel zabitanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi" başlığı altında düzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sinırı;
a)Trafik zabitası:
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabita görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında,trafik zabıtasına genel zabita görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanilamaz.

b)Genel Zabita 
Trafik zabitasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
9. “Aday sürücülük” başlıklı Ek 17. maddesi şöyledir:
“(Ek: 12/7/2013-6495/22 md.)
İlk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler.
Aday sürücülüğün süresi, aday sürücülerin sürücü belgelerinin iptal edilme ve yeniden sürücü belgesi alma şartları ile diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Aday sürücülerle ilgili olarak yönetmelikte belirtilen iptal edilme şartlarının oluşmasıhâlinde, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan sürücü belgeleri iptal edilir."
10. 17/04/2015 tarihli 29329 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Aday sürücülük" başlıklı Ek 3. maddesi şöyledir:
“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir sebeple sürücü belgesi iptal edilmiş olup da yeniden sürücü belgesi alanlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilir.

Aday sürücülük süresi içerisinde 2918 sayıli Kanunun;
a) 47 nci maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin üç kez ihlal edilmesi,
b) 48 inci veya 118 inci maddelerine istinaden sürücü belgelerinin geri alınmasi,
c) 51 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
¢) 53 üncü maddesinin ikinci fikrasının üç kez ihlal edilmesi,
d) 74 üncü maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
e) Koruyucu tertibatın kullanılması ile ilgili 78 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi veya araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi veya toplam 75 ceza puanının aşılması durumunda sürücü belgesi trafik görevlilerince iptal edilir.

Belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için; sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşit sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu 

kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hali bulunmadığınıgösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı ve varsa iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması zorunludur."
11. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabitasınca uygulanan idari para cezalarına karşi açılan davalari, bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunmasi; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyi işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atifta bulunulmamışolması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
12. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşıyapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanaği olan kanunun amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu’nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşullari taşimasi, 27. maddenin (1) numarali bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargıyerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

13. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
14. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrasında ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir." düzenlemeleri yer almıştır.
15. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise;idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

16. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun;idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı; ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşiılmaktadır.

17. Bu hükümler dikkate alınarak, Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında 

aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargi yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varmış, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar vermiştir.
18. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kisım'a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri"başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafinda; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasıni, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken; 12/07/2013tarihli; 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen yapılarak maddenin başlığıi, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6nci maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfikralarında yazılı "100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.5

şöyledir:
19. 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi ise 
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari ve adli yargi dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

21. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarınca düzenlenen aday sürücübelgesinin iptaline ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılmıştır.

23. Uyuşmazlık Mahkemesince, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayıli Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun birlikte incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmış iken; 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan yeni düzenleme ile Kanun'da yer alan göreve ilişkin maddenin değiştirildiği ve idari yaptırımlarla ilgili Kabahatler Kanunu hükümlerine uygun değişikliğin yapıldığı sonucuna varılmış, 5326 sayılı Kanun'un “Saklıtutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ..…. ehliyetin geri alınmasi, ..…….…gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik ile yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetilerek, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle yapılan itirazların adli yargı yerinde görüleceğine karar verilmiştir.

24. Somut olayda ise, davacının, 2918 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesi ve KarayollarıTrafik Yönetmeliğinin “Aday sürücülük" başlıklı Ek 3. maddesi uyarınca aday sürücü belgesinin iptaline karar verilmiştir. Yukarıda anlatılan nedenler ile sürücü belgesinin belli bir süre için geri alınması değil iptal edildiği dikkate alındığında bu kararın idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında bulunmadıği gözetilerek, durumun saptanması idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577sayılıi Kanun'un ikinci maddesinin (a) bendinde belirtilen iptal davasına uygun olarak açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargi yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kütahya İdare Mahkemesinin 10/12/2019 tarihli ve E.2019/794, K.2019/730 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kütahya Idare Mahkemesinin 10/12/2019 tarihli ve E.2019/794, K.2019/730 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/399KARAR NO : 2022/508KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLi YARGI YERiNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Betül YAĞMUR 
Davali : Beykoz Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. Selçuk KAYA 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Elmalı Mahallesi, Lütuf Çıkmazı Sokak üzerinde, İSKİBeykoz Şube Müdürlüğü tarafindan yapılan altyapı kazı çalışmasının ruhsat süresi içinde tamamlanmadığı ve tranşenin hasarlı bırakıldığından bahisle, davacının 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Mükerrer 79. maddesi uyarınca 17.920 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Beykoz Belediye Encümeninin 30/12/2021 tarihli ve 2021/550 sayılı kararının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunulmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Beykoz Sulh Ceza Hâkimliği 08/03/2022 tarihli ve D.İş No. 2022/275 sayılı kararı ile,2464 sayılı Kanun'un 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak, idari para cezasına konu işlem ile birlikte aynı tüzel kişi ile ilgili olarak ruhsatsız açılan tranşenin hasarlı bırakıldığı şeklinde hasar tespit tutanağı ve buna istinaden hasar keşif özeti tanzim edilerek idari para cezası miktarının belirlenmesine yönelik karar verildiği, bu idari işlemin iptalinin idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karara davacıvekilince yapılan itiraz İstanbul Anadolu 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 06/04/2022 tarihli ve D.İş No.2022/3151 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.


3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 9. Ídare Mahkemesi 09/06/2022 tarihli ve E.2022/1123 sayılı kararı ile, 2464sayılı Kanun uyarınca uygulanan para cezalarına karşı açılan davaların görüm ve çözümüne ilişkin özel bir düzenleme bulunmadıği, dava konusu idari para cezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım niteliğinde bulunduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı ÍYUK'nın 15/1(a) maddesi uyarınca mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2464 sayılı Kanun'un “Altyapı kazı izni harcı" başlığı altında düzenlenen Mükerrer 79.maddesi şöyledir:
“(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.)
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazıişlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazi izni talebinde bulunanlardır.

Altyapı kazı izni harcının matrahi, öncelikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlar olmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türü itibariyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının, kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazı izni harci,alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranında alınır. Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katına kadar artırmaya yetkilidir.

Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazıizni belgesi alınır. Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazıalanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafindan eski haline getirilir. Altyapı kazi alani, alan tahrip tutarının peşin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatilabilir. İzinsiz altyapı kazısıyapanlara veya altyapi kazi alanıni usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarının beş katına kadar idari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerin alan tahrip tutari, varsa teminatı düşülerek ayrıca tahsil edilir."
6. Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırım düzenlenmiş,ancak bu idari yaptırıma karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
7. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
8. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza 

mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, davaci adına 2464 sayılı Kanun'un Mükerrer 79. maddesi uyarınca verilen idari para cezasinin iptali istemiyle açılmiştir.

12. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

13. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

14. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
15. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

16. Íncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Beykoz Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 08/03/2022 tarihli ve D.İş No. 2022/275 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 9. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Beykoz Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 08/03/2022 tarihli ve D.İş No. 2022/275 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2022/400KARAR NO : 2022/632KARAR TR : 28/11/2022
ÖzEò : Davalı kurum tarafından dava dışı yüklenicinin vergi borcunun tahsili için, kat karşılığıinşaat sözleşmesine istinaden davacılar taşınmazı üzerine konulan haciz şerhinin kaldırılmasıistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar : O.Y. vd.
Vekili : Av. Duygu ERYILMAZ ERTAN Davalı: Muğla Vergi Dairesi BaşkanlığıVekili : Av. Safter ERDİL 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerine ait Muğla İli, Menteşe İlçesi, Emirbeyazit Mahallesi,Kürkçü Sokak 28 pafta 389 ada 13 parsel sayılı taşınmaz üzerine asıl borçlu olan müteahhit Hüseyin Su'nun vergi borçları nedeniyle, Aydın 2. Noterliğinin 09/06/2009 tarih ve 11261 sayılı düzenleme şeklindeki gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden, davalı tarafindan 20/03/2012 tarihli yazı ile haciz işlemi uygulandığını, davacılara düşecek bağımsız bölümler üzerindeki haczin kaldırılması talebi üzerine taşınmaz üzerindeki hacizlerin kat irtifakına göre Hüseyin Su'ya ait bağımsız bölümler ile sınırlandırıldığını, bilahare müteahhit tarafından kat karşılığıinşaat sözleşmesinin, tüm haklarından feragat edilmek suretiyle geçmişe etkili olarak tek taraflıolarak feshedildiğini ileri sürerek, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle 

dayanaksız hale gelen haciz işleminin kaldırılması için yapılan başvurunun reddine ilişkin 04/12/2015 tarih ve 24153 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Muğla Vergi Mahkemesi 21/03/2016 tarihli ve E.2015/898, K.2016/287 sayılı kararıile, asıl borçlu Hüseyin Su'nun vergi borçları nedeniyle davacılara ait gayrimenkul üzerinde Aydın 2.Noterliğinin 09/06/2009 tarih ve 11261 sayılı düzenleme şeklindeki gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi hükümleri uyarınca uygulanan haciz işleminin, sözleşmenin tarafì olan asıl borçlu tarafindan 18/06/2015 tarihinde feshedilmesi nedeniyle dayanaksız hale geldiği, davacılar vekili tarafindan haciz işleminin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 04/12/2015 günlü ve 24153 sayılı işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiş, kararın davalı tarafindan temyiz edilmesi üzerine, Daniştay Dokuzuncu Daire 12/11/2019 tarihli ve E.2016/16353, K.2019/5674 sayıli kararı ile hükmüonamıştir. Yine davalı tarafindan karar düzeltme yoluna gidilmiştir.

3. Danıştay Dokuzuncu Daire 27/05/2021 tarihli ve E.2020/183, K.2021/3351 sayılıkararı ile, davanın görev yönünden reddi gerekirken işin esasını inceleyerek davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı gerekçesiyle, Vergi Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...dava konusu edilen hususun; 6183 sayılı Kanun'a göre tesis edilen haciz işleminin unsurlarındaki bir hukuka aykırılık iddiası olmayıp, davacıların edindiği taşınmaz malın tapu kaydında yer alan sınırlamanın kaldırılması isteğine, dolayisıyla mülkiyet hakkının muhafazasına yönelik olduğu, hacze konu borcun borçlusunun dava dışı müteahhit Hüseyin Su, alacaklısının ise Muğla Vergi Dairesi Müdürlüğü olduğu, davacılara ait taşınmaza ilişkin gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin kurulmasından sonra ve müteahhit tarafindan sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilmesinden önceki aşamada tapu kaydına konulmuş olan haciz şerhinin,taşınmazin maliki olan davacılara karşi etkisinin ve haczin kaldırılması konusunun değerlendirilmesine ilişkin olduğu anlaşıldığından, davaya konu taşınmaz mülkiyeti ile ilgili uyuşmazlıği çözmekle görevli olan yargi kolunun adli yargı mahkemeleri olduğu açıktır.
Nitekim, benzer bir konuda verilmiş Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü 28/12/2015tarih ve E:2015/853, K:2015/888 sayılı kararı da bu yöndedir."
4. Muğla Vergi Mahkemesi 16/07/2021 tarihli ve E.2021/1097, K.2021/1565 sayılı kararıile, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir.

5. Bu kez davacılar vekili, sözleşme ilişkisi sona erdiğinden arsa sahibi olarak yükleniciye verilecek taşınmazlar üzerine konulan hacizlerden sorumlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargıda 
6. Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 09/02/2022 tarihli ve E.2021/537, K.2022/24sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünün vergi mahkemesinin görev alanına girdiği gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Davanın konusunun sonuç olarak Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı'nca haksız yere konulan vergi borçlarının iptali olduğu, bu hususta davacı tarafından Muğla Vergi Mahkemesi'ne açılan davada öncelikle kabul kararı verildiği ve bu kararın onandıği, sonrasında karar düzeltme yolu ile mahkemenin görevsizliğine hükmedildiği ancak dava konusunun esasen haksız yere konulan vergi borcunun iptali olduğu ve davaya bakmakla Muğla Vergi Mahkemesi'nin görevli olduğu anlaşılmış

olmakla, dava dilekçesinin görev yönünden reddine, mahkememizin görevsizliğine, davaya bakmakla Muğla Vergi Mahkemesi'nin görevli olduğuna ..."
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un, 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafi, vergi cezasi, para cezası gibi asli, gecikme zammi, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur."
8. Bu Kanun'un "Haciz" başlıklı 62. maddesi şöyledir:
“Borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen borçlu veya üçüncü şahislar elindeki menkul mallari ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağina yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunur 
Maliye Bakanlığı amme alacaklarının takibinde haczolunacak malların tespiti amacıyla yapılacak mal varlığı araştırmasının şekli, alanı ve kapsamı ile araştırma yapılacak amme alacaklarının türü ve tutarını belirlemeye yetkilidir. Bu yetki alacaklı amme idaresi itibarıyla da kullanilabilir.

Borçlu tarafından başkasının olduğu beyan veya üçüncü şahıs tarafindan ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmis bulunan malların haczi en sonraya bırakılır.

Ancak haczolunan gayrimenkul artırmaya çıkarılmadan, borçlu, borcun itfasına yetecek menkul mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterirse gayrimenkul üzerinde haciz baki kalmak üzere gösterilen menkul veya alacak da haczolunur.

Şu kadar ki, bu suretle mahcuz kalan gayrimenkulün idare ve işletmesine ve hasılat ve menfaatlerine tahsil dairesi müdahale etmez. Tahsil dairesi alacakli amme idaresi ile borçlunun menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle mükelleftir."
9. Ayni Kanun'un "Gayrimenkul malların, gemilerin haczi" başlıklı 88. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Her türlü gayrimenkul malların, gemilerin haczi sicillerine işlenmek üzere haciz keyfiyetinin tapuya veya gemi sicillerinin tutulduğu daireye tebliğ edilmesi suretiyle yapılır. Tahsil dairelerince düzenlenen haciz bildirileri, alacaklı tahsil dairelerince ya da alacakli amme idaresi vasitasiyla, posta yerine elektronik ortamda tebliğ edilebilir ve bu tebligatlara elektronik ortamda cevap verilebilir. Elektronik ortamda yapılacak tebliğe ve cevapların elektronik ortamda verilebilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir."
10. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesi şöyledir:
"Taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasi, tescille olur.
Miras, mahkeme karari, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılir. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır."
11. Kanun'un 997. maddesi şöyledir:
"Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."

12. Kanun'un 1000. maddesi şöyledir:
"Her taşınmaza kütükte bir sayfa ayrılır ve sayfa numaraları birbirini izler.
Bir taşınmazın bölünmesi veya birden çok taşınmazın birleştirilmesi hâlinde uyulacak usul Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Kütüğün her sayfasındaki özel sütunlara şunlar tescil edilir:
1. Mülkiyet,
2. Taşınmaz üzerinde kurulmuş olan veya o taşınmaz lehine başka taşınmaz üzerinde kurulmuş bulunan irtifak hakları ile taşınmaz yükü,
3. Taşınmaz üzerindeki rehin hakları.
Eklentiler, malikin isteği üzerine beyanlar sütununa kaydedilir. Yapılan bu kayit, ancak kütükte hak sahibi olarak görünenlerin rızasıyla kütükten silinebilir."
13. Kanun'un "Kişisel haklarda" başlıklı 1009. maddesi şöyledir:
"Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerhedilebilir.

Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşıileri sürülebilir."
verilebilir:
14. Aynı Kanun'un "Tasarruf yetkisinin kısıtlanmasında" başlıklı 1010. maddesi şöyledir:"Aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamaları, tapu kütüğüne şerh 
1. Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,
2. Haciz, iflâs kararı veya konkordato ile verilen süre,
3. Aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemler.

Tasarruf yetkisi kisıtlamalari, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir."
15. Kanun'un 1022, maddesi şöyledir:
"Aynî haklar, kütüğe tescil ile doğar; sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır.
Tescilin etkisi, kanunen öngörülen belgeler isteme eklenmiş veya geçici tescil hâlinde belgelerin uygun zamanda tamamlanmış olması koşuluyla yevmiye defterine yapılan kayıt tarihinden başlar.

Bir hakkın içeriği, tescilin sınırları içinde, dayandığı belgelere göre veya diğer herhangi bir yolla belirlenir"
16. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 91. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 9/11/1988-3494/10 md.) Taşınmazın haczi ile tasarruf hakkı Medeni Kanunun 920 nci maddesi anlamında tahdide uğrar. Sicile kaydedilmek üzere haciz keyfiyeti, ne miktar meblağ için yapıldığı ve alacaklının adı ile tebliğe yarar adresi icra dairesi tarafından tapu siciline bildirilir. Adresi değişen alacaklı masrafinı vermek sureti ile yeni adresinin tapuya bildirilmesini icra dairesinden istemeye mecburdur.

Hacze yeni alacaklılar iştirak eder veya haciz kalkarsa bu hususlar da tapu siciline haber verilir.

(Ek fikra: 17/7/2003-4949/23 md.) Hacizli taşınmazın el değiştirmesi hâlinde 148/a maddesi uygulanır."

17. 2576 sayılı Bölge Idare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başliklı 6. maddesi şöyledir:
"Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davalari,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'mn katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçí ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, davalı kurum tarafindan dava dışı yüklenicinin vergi borcunun tahsili için, kat karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden davacılar taşınmazı üzerine konulan haciz şerhinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 04/12/2015 tarih ve 24153 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde, sözleşme ilişkisi sona erdiğinden arsa sahibi olarak yükleniciye verilecek taşınmazlar üzerine konulan hacizlerden sorumlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi istemiyle de adli yargi yerinde açılmiştır.

21. 2004 sayılı Kanun'un 91. maddesi hükmü gereğince, gayrimenkulün haczi ile takip konusu borç ve eşya arasında ilişki kurulur ve tasarruf yetkisi 4721 sayılı Kanun'un 1010. maddesi anlamında kısıtlanmış olur. Bu tür kişisel haklar tapu kütüğüne şerh verilmekle hak sahibine eşya üzerinde dolaylı da olsa hâkimiyet kurma hakkı sağlamaz ise de tasarruf yetkisinin dar anlamda kısıtlanması sonucunu doğurduğundan taşınmaz üzerinde sonradan bu hakla bağdaşmayan hak kazanan kişilere karşı da ileri sürülebilir hale gelir. Haciz şerhinin usulsüz konulduğunun saptanmasıveya lehtarın talebi üzerine kaldırılması mümkün olduğu gibi 4721 sayılıi Kanun'un 1010. maddesi uyarınca borcun ödenmesi, icra takibinin düşmesi ya da herhangi bir sebeple sona ermesi halinde de taşınmaz kaydının terkini mümkündür.

22. Uyuşmazlığın çözümü için arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hukukî niteliğinin de kısaca açıklanmasında fayda vardır. Arsa payı karşılığı kat yapım sözleşmeleri, inaat sözleşmelerinin bir türüdür. Bu sözleşmelerde genel olarak, müteahhit kendi malzemesi ile yapacağıinşaattan bir bölümünü arsa sahibine vermeyi yükümlenmesine karşılık, arsa sahibi de üzerinde inşaat 

yapılacak arsanın belli bir payını yahut tamamını tapuda müteahhit adına intikal ettirmeyi taahhüt eder. Bu suretle, müteahhidin yapip teslim edeceği daireler ve bağimsiz bölümlerin bedel olarak karşılığı, arsa üzerinden verilecek pay ile aynî olarak ödenmektedir.

23. Dosyanın incelenmesinden, davacılara ait Muğla Ili, Menteşe Ilçesi, Emirbeyazit Mahallesi, Kürkçü Sokak 28 pafta 389 ada 13 parsel sayılı taşınmaz üzerine asıl borçlu olan müteahhit Hüseyin Su'nun vergi borçları nedeniyle Aydın 2. Noterliğinin 09/06/2009 tarih ve 11261sayılı düzenleme şeklindeki gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden,davalı tarafından haciz işlemi uygulandığı, davacıların taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin 4721sayılı Kanun'un 1010. maddesi kapsamında haciz işlemi ile kısıtlandıği, davalı vergi idaresinin 6183sayılı Kanun'a göre tesis ettiği haciz işlemine, nevine, miktarına veya unsurlarına ilişkin bir uyuşmazliğın söz konusu olmadıği, dava konusunun esasen amme alacağinın tarafi olmayan ve davacıların mülkiyet hakkının korunmasına yönelik olan haciz şerhinin terkinine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

24. Bu durumda anilan yasal düzenlemeler ve dosya kapsamına göre, davalı vergi idaresinin, amme alacağının tahsili maksadıyla, dava dışi yüklenici aleyhine 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca davacılar taşınmazı üzerine tesis ettiği haciz işlemi, 4721 sayılı Kanun'da düzenlenmiş olan gayrimenkulün tasarruf yetkisinin kısıtlanmasına yönelik olduğundan, eş söyleyişle taşınmaz mülkiyetine ilişkin olduğundan, davanın adli yargı yerinde ve genel mahkemede çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/02/2022 tarihli ve E.2021/537, K.2022/24 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/02/2022 tarihli ve E.2021/537, K.2022/24sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/447KARAR NO : 2022/667KARAR TR : 28/11/2022

ÖZET : 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca verilen idari para cezasına dayalı ödeme emrinin iptaline ilişkin davanın, aynı Kanun'un 88. maddesi uyarınca ADLİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Adalet Bakanlığı
Vekili : Av. Özge Kübra BiLGiN Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Mehmet ÇELİK 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı idare, ihale sözleşmesinin davalı idareye süresinde bildirilmediğinden bahisle düzenlenen 3.913,08 TL tutarlı idari para cezasına ilişkin ödeme emrinin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

2. Davalı idare vekili, yasal süresi içinde verdiği cevap dilekçesi ile, dava konusu uyuşmazlığın adli yargıda görülmesi gerektiğini ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Edirne Ídare Mahkemesi 28/04/2022 tarihli ve E.2022/567 sayılı kararı ile, davalıidarenin görev itirazının reddi ile mahkemenin görevli olduğuna karar vermiştir.
4. Davalı idare vekili, 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesinde belirlenen yasal süre içinde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunmuş ve talep doğrultusunda dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca, "Sosyal Güvenlik Kurumu alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle düzenlenecek ödeme emrine karşıaçılacak davalara bakma görevinin 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi uyarınca iş mahkemesinde olduğu" görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar verilerek, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre.benzer dosyalardaki düşüncesi bilinmekle, Danıştay Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç,diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. Cumhurbaşkani, Kurumun 6183sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerinde vermişolanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş borcunu borç ödemede hüsnüniyet sahibi 

olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularınıbelirlemeye yetkilidir. 6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapilması durumunda anılan maddenin birinci fikrasına göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarından muaccel olanlara mahsup yapılir. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarina mahsubundan sonra Maliye Bakanliğina bağli tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretle yapilan ödemelerde, reddedilen tutarin Kuruma ve/veya alacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafindan müştereken belirlenir.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşinır ve/veya taşinmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir 
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kismen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı Îcra ve Íflas Kanununda yazilıtazminat ve cezalar Kurum hakkinda uygulanmaz.

Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulmasıalacakların takip ve tahsilini durdurmaz.

8. Aynı Kanun'un “Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
9. Aynı Kanun'un “Kurumca verilecek idarî para cezalari” başlıklı 102. maddesinin ilgili kismi şöyledir:
“İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.

İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir.Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. (İptal üçüncü cümle:Anayasa Mahkemesi'nin 28/11/2013 tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Kararı ile.)
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezalari, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammi ile birlikte tahsil edilir.
İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.

Ídarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayıli Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümleri uygulanır."
10. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna Ilişkin Bazı Düzenlemeler Hakkinda Kanun'un 37. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamlari, katılım payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci,102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır."

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 5510 sayılı Kanun uyarınca davacı idare tarafindan yapılan ihale sonucu imzalanan ihale sözleşmesinin süresinde davalı kuruma bildirilmediğinden bahisle düzenlenen idari para cezası içerikli 3.913,08 TL tutarlı 2022/010340 takip numaralı ödeme emrinin iptali isteminden ibarettir.

14. Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, davalı kurumun alacağına dayalı ödeme emrinin iptal edilmesi istemiyle açılan davada, ödeme emrine dayanak idari para cezasının tahsili așamasına geçildiği, dolayısıyla idari para cezasının teorik olarak kesinleștiği ve bu nedenle somut olayda 5510sayılı Kanun'un 102. maddesi hükmünün uygulanmayacağı, aynı Kanun'un 88. maddesi uyarınca Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsiline yönelik 6183 sayılı Kanun'un uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde iş mahkemelerinin, dolayısıyla adli yargının görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile, Edirne İdare Mahkemesinin 28/04/2022 tarihli ve E.2022/567sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Edirne İdare Mahkemesinin 28/04/2022 tarihli ve E.2022/567 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/450KARAR NO : 2022/547KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : Ruhsatlandırılmış ilacın SUT eki "bedeli ödenen ilaçlar listesi"ne dahil edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : A.i. İlaç Sanayi ve Ticaret A.$.Vekili : Av. Sidar TUNCA Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Hakan BİLGEHAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, naproksen ve esomeprazol etken madde içeren "Vono 500 mg/ 20 mg 30değiştirilmiş salımlı tablet" isimli ilaç ürününün Sağlık Uygulama Tebliği Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesine dahil edilmesi istemiyle davalı kuruma yapılan başvurunun 09/08/2021 tarihli ve 29083204 sayılı yazı ile reddi üzerine Kurum işleminin iptali talebiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 62. İş Mahkemesi 25/01/2022 tarihli ve E.2021/35, K.2022/12 sayılı kararı ile,"uyuşmazlığın sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanmadığı" gerekçesiyle davanın yargı yolu yönünden usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 28/02/2022 tarihinde kesinleşmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Davacı şirket tarafindan şirkete ait 25/11/2019 tarihinde ruhsatlandınlmış etken madde olarak ' "Naproksen" ve "Esomeprazol" içeren "VONO 500 mg/20 mg 30 Değiştirilmiş SalımlıTablet' isimli ilacın Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesine alınması talebiyle 29/03/2021 tarihinde Kurula başvuru yaptığı ve kuruma taleplerini reddetmesi üzerine bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.

Buna göre, dava konusunun iş mahkemesinin görevli olduğu sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanmadıği, 24.03.2013 tarih ve 28597 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve tüm sigortalılar yönünden ülke çapında Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesine ilişkin olduğu, bu nedenle idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından davacının davasının dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir...'
3. Davacı vekili, bu kez benzer istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Ankara 23. Ídare Mahkemesi 01/03/2022 tarihli ve E.2022/455,K.2022/367 sayıli kararı ile, "Bedeli Ödenen İlaçlar Listesine dahil edilmesini istediği Sağlık Uygulama Tebliğinin ülke çapında uygulanacak genel düzenleyici işlem niteliğinde olduğu, dava sonucunda verilecek kararın ülke çapında uygulanan genel düzenleyici işlemde değişiklik yapılmasına sebebiyet verilecek nitelikte olduğu, bu nedenle davanın görüm ve çözümünün 2575 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 24/1-c maddesi gereği ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevinde olduğu" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiştir.

5. Danıştay Onuncu Dairesi 06/06/2022 tarihli ve E.2022/1710, K.2022/3058 sayıli karari ile, "uyuşmazliğın görüm ve çözümünün ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın görevinde olmadığı" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve dosyanın idare mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir.

6. Ankara 23. Ídari Mahkemesi 27/07/2022 tarihli ve E.2022/1558 sayılı kararı ile, "5510sayılı Kanun'un 101.maddesi hükmü uyarınca adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda bir karar verilinceye kadar davanın incelenmesinin ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlk Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanacak sağlik hizmetleri, 64. maddesinde de Kurumca finansmanısağlanmayacak sağlık hizmetleri sayılmıştır.

8. Bu Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi" başlıklı 72.maddesi şöyledir:
"65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlik Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon,tip eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63üncü madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmamasi, kanıta dayalı tip uygulamalari, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınif için tek tek veya gruplandır ar ak belirlemeye yetkilidir.
Komisyon; Bakanlık, Maliye, Sağlık ve Kalkınma bakanlıkları, Hazine Müsteşarlığı,üniversite sağlık hizmeti sunucuları ile özel sağlık hizmeti sunucularını temsilen Bakanlıkça belirlenecek birer üye ve Kurumu temsilen iki üye olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur.Komisyon kararlarini salt çoğunluk ile alir. Komisyon kararları Resmî Gazete 'de yayimlanir.Komisyonca gerekli görülen hâllerde sağlik hizmetlerinin türlerine göre birden fazla alt komisyon kurulabilir. Komisyonun sekretarya işlemleri Kurumca yerine getirilir.

Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuna iştirak edenlere, ayda iki defadan fazla olmamak üzere katıldıkları her toplantı günü için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıile çarpilarak bulunacak tutarı üzerinden toplanti ücreti ödenir. Komisyon çalışmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir.

Kurum, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile dernek, vakif, federasyon, konfederasyon ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşlerini alabilir.

Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunun çalışmasına, görev ve yetkileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Komisyon üyesi kurumların görüşleri alınarak Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.


Bu maddenin üçüncü fikrasında belirtilenler haric olmak üzere 63 üncü maddede belirtilen komisyonlara istirak edenler ile bilimsel ve akademik nitelikleri dikkate alinarak Kurum tarafindan bilimsel nitelikli komisyonlarda veya tibbi inceleme, tibbi değerlendirme, tibbi uygunluk onayı verme gibi iş ve işlemlerle ilgili yürütülen çalışmalarda; üniversitelerden görevlendirilen öğretim üyelerine, kamu ve õzel sağlık kurum ve kuruluşlarından görevlendirilen tabip, diş tabibi ve eczacilara (6.500) gösterge rakaminın memur aylik katsayısı ile çarpimı sonucu bulunacak tutar geçmemek üzere ödeme yapılır. Bu ödemenin usul, esas ve miktarı ile diğer hususlar Kurum ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir."
9. Aynı Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.
Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlik Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden sağlik hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlik hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tavan dahilinde alinabilecek ilave ücret oranlari Kurumca belirlenir. Ancak (..) 60 inci maddenin birinci fikrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8)numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fikraları kapsamında genel sağlik sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz. Sağlik Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların,azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fikra kapsamında değerlendirilmez.

Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncü fikrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleri dışında, sağladıkları sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talep edemez. Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katınıdiğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanlari itibariyla belirlenen miktarda ilave ücret alinabilir. Ancak alinacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanıyetkilidir. Kurum bu fikra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.

Sözleşmeli sağlık hizmeti sunuculari, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşilayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlik Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafindan belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlik hizmeti sunuculari, Kurumca ödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlik hizmetifiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarini artiramazlar.

Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlik hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlik hizmeti sunuculari, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.


Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.

Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınan sağlık hizmeti bedeli, 72nci madde gereği sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir. Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.

Kurum, bu Kanunun birinci fikrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlik hizmetlerini götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürü bedel karşılığında genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katilım payları dışında ayrica bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrica fatura ve dayanağı belge gönderilmez.Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir.
Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlik hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığıni, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.
3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncimaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaçduydukları her türlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında veya aynı amaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafindan yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafindan belirlenen usul ve esaslara göre karşılanır.
Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılı Kanunun 21inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmalari nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanincaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar.
Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağli olarak hizmet alimi yapmaya yetkilidir.

Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tibbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarını geçmemek üzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariçolmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.


Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasina ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
10. Aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
11. 10/02/2016 tarih ve 29620 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci, Sosyal Güvenlik Kurumunca finansmanı sağlanan ilaçlar ile finansmanının sağlanılması talebinde bulunulan ilaçların türleri, miktarlari, kullanım süreleri ile bu ilaçlarin ödeme usul ve esaslarıni belirlemektir.

Bu Yönetmelik, Kurumca oluşturulan İlaç Geri Ödeme Komisyonu, Tibbi ve Ekonomik Değerlendirme Komisyonu ve Sekretaryanin çalişma usul ve esasları ile ilaç başvuruları ve değerlendirme kriterlerini kapsar."
12. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun 63 üncü maddesi ile 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır."
13. Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Başvurularına İlişkin Usul ve Esasların "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu usul ve esasların amaci, Sosyal Güvenlik Kurumunca finansmanı sağlanan ilaçlar ile finansmanının sağlanılması talebinde bulunulan ilaçların Sosyal Güvenlik Kurumu Ilaç Geri Odeme Yönetmeliği ile Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği kapsamında yapılacak başvurularda izlenecek usul ve esaslarının belirlenmesidir.
Bu Usul ve Esaslar, ilaç geri ödeme listesine başvuracak firmalar ile başvuru dosyasında yer alacak bilgi ve belgeleri kapsar.

14. Aynı Düzenlemenin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Usul ve Esaslar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 63 ve 73 üncü maddeleri, Sosyal Güvenlik Kurumu Merkez Teşkilatı Çalışma Yönetmeliğinin 79uncu maddesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği ve Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlik Sigortası Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'm başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 

16. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, naproksen ve esomeprazol etken madde içeren "Vono 500 mg/ 20 mg 30değiştirilmiş salımlı tablet" isimli ilaç ürününün Sağlık Uygulama Tebliği Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesine dahil edilmesi istemiyle davalı kuruma yapılan başvurunun 09/08/2021 tarihli ve 29083204 sayılı yazı ile reddi üzerine Kurum işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
18. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir. Dava konusu işlem, davalıidare tarafından tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olmasına karşın,işlemin yasal dayanağını 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu oluşturmaktadır.

19. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;uyuşmazlık konusu işlemin davacı şirket tarafından ruhsatlandırılmış ilacın SUT Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesine alınması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olduğu, bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yönetmelik ve düzenleyici işlemlerde yer aldığı gözetildiğinde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 23. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 62. İs Mahkemesinin 25/01/2021 tarihli ve E.2021/35, K.2022/12 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 23. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 62. işMahkemesinin 25/01/2021 tarihli ve E.2021/35, K.2022/12 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/461KARAR NO : 2022/503KARAR TR : 31/10/2022

ÖzET : Davacının karşıdan karşıya geçerken aracın çarpması nedeniyle yaralanmasından dolayıuğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : C.L.
Vekili : Av. Süleyman Kayhan ÖZKAN Davalılar : Adli Yargıda; 1-Q. sigorta A.$.
Vekili : Av. Şener GÜÇLÜ
2-Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Tuğçe İNÇ ZAVLAK 3- Ü.Ü., 4- P.Ü.
Davalı: İdari Yargıda Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Manisa İli, Şehzadeler İlçesi, gar kavşağında karşıdan karşıya geçerken kendisine göre soldan gelen 35...…... plakalı aracın yolun bitmesine az bir mesafe kala çarpması neticesinde basit tibbi müdahale ile iyileşmeyecek ve ağır şekilde vücudunda kemik kırıklarına neden olacak şekilde yaralandığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kazaya neden olan aracın trafik kaydına ihtiyati tedbir konulmasını, zarar ve kapsamı belli olduktan sonra açıklanacak manevi tazminat isteğinin de olay tarihinden itibaren ödenmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi 07/04/2022 tarihli ve E.2022/83 sayılı kararı ile,Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden dosyanın tefrik edilmesine karar vermiştir.
3. Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi 07/04/2022 tarihli ve E.2022/371, K.2022/987 sayıli kararı ile, kamu hizmeti görmekle yükümlü olan idarelerin, kamu hizmeti sırasında verdikleri zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi olmadıği, kamu tüzel kişilerinin kanunlar tarafindan kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararların, niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olduğu, bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargımahkemelerinde tam yargı davası açılması gerektiği gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-b maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili bu kez, olay yerine gerekli işaretleri koymayarak ve önlemleri almayarak oluşan zararda ve kazanın oluşumunda davalıi idarenin kusurlu olduğundan bahisle 10.000 TL maddi,20.000 TL manevi olmak üzere toplamda 30.000 TL tazminat istemiyle Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
5. Manisa 2. Idare Mahkemesi 27/06/2022 tarihli ve E.2022/624 sayıli karari ile, 2918sayılı Kanun'un karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik 

güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari,şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj,yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşit trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
7. 2918 sayılı Kanun'un “Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, bu Kanun'da kullanılan terimlerin tanımları gösterilmiştir. Bu terimlerden bazıları şöyledir:
"Trafik :Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu : Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve 
Karayolu yapısı : Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvari, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.
Yaya yolu (Yaya kaldırımı) : Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır."
8. 2918 sayılı Kanun'un 10. maddesinde, yapım ve bakimdan sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik işiklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.

9. Öte yandan 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir’; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten 

önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"denilmiştir.

10. Anayasa'nın 158. maddesinin son fikrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır."denilmektedir.

B. Yargi Kararları
11. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıi kararında şu gerekçe ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
6C ... Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldıği, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ote yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nin 2.,125. ve 155. maddelerine aykirıdeğildir. İtirazın reddi gerekir..."
12. Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunun 26/02/2020 tarihli ve E.2019/3395,K.2020/468 sayılı kararında, özetle; "davalı idarenin bakım ve sorumluluğunda olan karayolunda yeterli tedbir alınmadığından bahisle meydana geldiği ileri sürülen olaydan kaynaklanan zararın ödenmesi isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkta … Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesinin özetine yer verilen kararlarında işaret edildiği üzere, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargının görevine girdiği sonucuna ulaşılmaktadır. Öte yandan, yine anılan yüksek mahkeme içtihatları neticesinde uygulamada birlik sağlanması ve benzer uyuşmazlıklardan bir kısmının adli yargıda bir kısmının idari yargıda görülmesinin de önüne geçilmesi gerekmektedir."denilerek, davanın görev yönünden reddi yolunda israr kararı veren ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir 

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 

13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALI$KAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
14. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLiVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacının karşıdan karşıya geçerken 35...... plakalı aracın çarpması suretiyle trafik kazası geçirdiği, olay yerine gerekli işaretleri koymayarak ve önlemleri almayarak oluşan zararda ve kazanın oluşumunda davalı idarenin kusurlu olduğu iddiası ile uğradığını ileri sürdüğüzararın tazmini istemiyle açılmıştır.

16. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, bașta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

17. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Manisa 2. Ídare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/04/2022 tarihli ve E.2022/371, K.2022/987 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Manisa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/04/2022 tarihli ve E.2022/371, K.2022/987 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,

31/10/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım, bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanmasıkarşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/463KARAR NO : 2022/623KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : 5510 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen fark işçilik prim borcunun iptali istemiyle açılan davanın, anılan Kanun'un 85 ve 101.maddeleri uyarınca ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: B. Özel Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Ticaret A.$.
Vekili : Av. Seda ÖZBEY 
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. Erdinç GÜNER 

I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı işyeri hakkında, SGK denetmenleri tarafindan 29/11/2018 tarih 126 sayıl denetmen raporuna istinaden, 2016/11,12 - 2017/01,02,03. aylara ilişkin 23 kişi için fark işçilik tespiti yapılmış olup, aylık prim hizmet belgelerinin, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca bir aylik yasal süresinde verilmemesinden dolayı aynı Kanun'un 102. maddesinin (c) alt bendine istinaden 17.514 TL tutarında idari para cezası uygulanmıştır. İş yerinde kayıt dışı çalışan tespiti yapıldiğindan 2016/04 ve 2017/09 sayılı asgari ücret desteği genelgesine istinaden 2016 ve 2017yılında işyerinin almış olduğu asgari ücret destekleri iptal edilmiş olup, 30/11/2019 tarihi itibariyle hesaplanmiş gecikme zammı dahil 5.378,12 TL sosyal güvenlik prim borcu tahakkuk ettirilmiştir.İbraz edilen defter ve belgelerin 5510 sayılıi Kanun'un 102. maddesinin birinci fikrasının (e) bendinin (4) numarali alt bendine uygun olarak düzenlenmemesinden ve bu ibraz edilen aylik ücret tediye bordrosunun 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin birinci fikrasının (e) bendinin (5) numaralı alt bendine uygun olarak düzenlenmemesinden dolayı 8.620 TL idari para cezası uygulanmiştır.
2. Davacı işveren, sigortalılara ait aylik prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi dahilinde eksiksiz olarak Kuruma bildirdiğini beyan ederek uygulanan idari para cezasının ve sosyal güvenlik prim borçlarının kaldırılması istemiyle idareye başvurmuştur.

3. Davacının başvurusu üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kadıköy Sosyal Güvenlik Merkezi 04/02/2021 tarihli ve 19773315 sayılıkomisyon kararı ile, 5510 sayili Kanun'un 59. maddesi ile 102. maddesinin c, e-4, e-5 alt bentlerine istinaden uygulanan idari para cezasının 26.134 TL olarak onanmasına, tahakkuk eden 5.378,12 TL sosyal güvenlik prim borçlarının devamına, iş yerinin bu husustaki itirazlarının reddine karar vermiştir.

4. Davacı vekili bu komisyon kararına karşı adli yargı yerine başvurmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
5. İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi 09/11/2021 tarihli ve E.2021/113, K.2021/445sayılı kararı ile, davaya konu edilen ödeme emirlerinin idari para cezalarına ilişkin olduğunu, 5510sayılı Kanun'un 102/4. maddesi uyarınca yargılamada idari yargının görevli olduğunu, görev hususunun dava şartı olması nedeniyle davanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerektiğini belirterek, davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
6. Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. idari Yargıda 
7. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 04/04/2022 tarihli ve E.2022/575, K.2022/633 sayılıkararı ile, söz konusu talepler yönünden ayrı ayrı iki farklı dava açılmak suretiyle 26.134 TL para cezası verilmesine ilişkin işleme ayri, 5.378,12 TL sosyal güvenlik prim borcu çıkarılmasına ilişkin işleme karşı ayrı olmak üzere yeni bir dilekçe ile davanın yenilenmesi gerektiğini belirterek, 2577sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15.maddesinin l/d bendi hükmü uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içerisinde belirtilen noksanlıklar tamamlanarak ve aralarında hukuki yönden bağlılık bulunmayan farklı işlemler yönünden yenileme dilekçesi olduğu belirtilen ayrı ayrı dilekçeler ile Mahkemelerine bizzat veya bir avukat vasitasıyla yeniden dava açılmak üzere reddine karar vermiştir.
8. Davacı vekili bu kez, davacıya ait iş yerinde sigortasız işçi çalıştırıldığından bahisle 5.378,12 TL sosyal güvenlik prim borcu çıkarılması ve 17.514 TL para cezası verilmesine ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Kadıköy Sosyal Güvenlik Merkezi Komisyonunun 04/02/2021tarihli ve 19773315 sayılı kararının, 5.378,12 TL sosyal güvenlik prim borçlarının devamına ilişkin kismının iptali istemiyle dava açmiştır.


9. İstanbul 10. Ídare Mahkemesi 16/06/2022 tarihli ve E.2022/1066 sayıli kararı ile, dava konusu işlemin, davacinin 5510 sayili Kanun'un 102. maddesi uyarinca idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin bir işlem olmadığıni, salt yapılan denetim sonucunda sigortalı bildirimi yapılmaması nedeniyle 2016/04 ve 2017/09 sayıli genelgelere istinaden sigorta bildirimi yapılmayan çalışanlara ilişkin eksik ödendiği tespit edilen 5.378,12 TL prim borçlarına ilişkin olduğunun görüldüğünü, bu durumda uyuşmazlığın çözümünün özel kanun kuralı ile adli yargı düzeni içinde işmahkemelerinin görevine girdiği görüş ve kanaatine varıldığını belirterek, Mahkemelerinin görevine girmeyen ve İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesince görevsizlik kararı verilen davada görevli Mahkemenin belirlenmesi için dava dosyalarının 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGiLİ HUKUK 
10. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç,diğer maddeleri uygulanir. Kurum, 6183 sayıli Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır. Cumhurbaşkani, Kurumun 6183sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerinde vermişolanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş borcunu borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasina rağmen ödeyememiş olanlar hakkinda uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularıni belirlemeye yetkilidir. 6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince reddiyat yapılması durumunda anılan maddenin birinci fikrasina göre yapılacak mahsuptan sonra Kurumun prim ve diğer alacaklarindan muaccel olanlara mahsup yapılir. Kurumun tahsil ettiği prim ve diğer alacaklardan reddi icap edenler, istihkak sahiplerinin Kuruma olan muaccel borçlarına mahsubundan sonra Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan muaccel borçlara mahsup edilmek üzere reddolunur. Bu suretle yapilan ödemelerde, reddedilen tutarın Kuruma ve/veya alacaklı tahsil dairesinin hesabına geçtiği tarihte ödeme yapılmış sayılır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Kurum tarafından müştereken belirlenir.
Kurum, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatinı teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabanci para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.
Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kismen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı Ícra ve İflas Kanununda yazılıtazminat ve cezalar Kurum hakkinda uygulanmaz.

Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulmasıalacaklarin takip ve tahsilini durdurmaz.'
11. Aynı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
12. Aynı Kanun'un “Kurumca verilecek idarî para cezalan” başlıklı 102. maddesinin ilgili kismi şöyledir:

“İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamiş olmasi halinde, idari para cezası kesinleșir.

Ídarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir.Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez. (İptal üçüncü cümle:AnaKanun'unMahkemesi'nin 28/11/2013 tarihli ve E.: 2013/40, K.: 2013/139 sayılı Kararı ile.) (.….)
Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğtarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezalari, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, filin işlendiği tarihten itibaren başlar.

Ídarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu hükümleri uygulanır."
13. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 37. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Süresi içinde ödenmeyen sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, idarî para cezaları, gecikme zamlari, katılım payları Kurum alacağına dönüşür ve bu alacakların tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargi yerince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası örneği ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, davanın sosyal güvenlik prim borçlarının kaldırılmasına ilişkin kısmı yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada idari yargımın,Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacıya ait iş yerinde sigortasız işçi çalıştırıldığından bahisle 5.378,12 TL sosyal güvenlik prim borcu çıkarılmasına ilişkin işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Kadıköy Sosyal Güvenlik Merkezi Komisyonunun 04/02/2021 tarihli ve 19773315 sayılı kararının, 5.378,12TL sosyal güvenlik prim borçlarının devamına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.

17. Bu durumda, taraflar arasındaki uyuşmazlık 5510 sayılı Kanun'un 85. maddesinde belirtilen fark prim borcunun hesaplanmasına ilişkin olduğundan, uyuşmazlığın çözümünde, anılan Kanun'un 85 ve 101, maddeleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 10. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesinin 09/11/2021 tarihli ve E.2021/113, K.2021/445 sayılı görevsizlik kararının, davanın sosyal güvenlik prim borçlarının kaldırılmasına ilişkin kısmı yönünden kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesinin 09/11/2021 tarihli ve E.2021/113, K.2021/445 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ, davanın sosyal güvenlik prim borçlarının kaldırılmasına ilişkin kısmı yönünden KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/464KARAR NO : 2022/618KARAR TR : 28/11/2022
ÖzEò : Orman yangınına müdahale sırasında, davacının taşınmazındaki ağaçlara zarar verildiği nedeniyle oluştuğu önesürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M.E.
Vekili : Av. Selahattin GÜMÜŞKAYA Davalı: Milas Orman İşletme MüdürlüğüVekili : Av. Vedat ŞENGÖL 
I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, davacının maliki olduğu Muğla Ili, Milas Ilçesi, Selimiye Mahallesi,Sarsan mevkiinde, tapunun 131 ada, 7 ve 8 parsel numarasına kayıtlı taşınmazların 08/08/2020tarihinde bölgede meydana gelen yangına müdahale etmek amaciyla Milas Orman İşletme Müdürlüğü tarafından yol yapılmak suretiyle zeytin ağaçları ile taş duvarının zarar gördüğünden bahisle kamulaştırmasız el atıldığı ileri sürülerek, arazi bedeline ve maddi zararına karşılık şimdilik 60.000 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Milas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/06/2022 tarihli ve E.2021/192, K.2022/238sayılı kararı ile, yapılan keşif sonucu dinlenilen tanıklar ve yangın raporları ile bilirkişi raporlarıbirlikte değerlendirilerek, hizmet kusurundan doğan zararların tazmini için idareye karşı dava açılabileceğini, sosyal risk ilişkisi gereği orman yangınına müdahalenin idarenin hizmet kusurundan kaynaklı tam yargı davası olduğunu belirterek, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın yargı yolu yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Muğla 1. Ídare Mahkemesi 10/08/2022 tarihli ve E.2022/1219 sayılı kararı ile, Milas 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2021/192 sayılı dosyasında yer alan 13/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda mahallinde yapılan incelemede taşınmazların zeytinlik olarak kullanıldığının, çıkan yangın sonucunda 131 ada, 7 numarali parselde yangin şeridi olarak bir alanın açılması sonucunda oluşan zarar neticesinde 19 adet 60-70 yaşlarında zeytin ağaçlarının tamamen zarar gördüğünün, taşınmaz içerisinde bulunan derenin akiş hizını kesmek için yapılan 11 adet terasın yıkildığının, 131 ada, 8numaralı parselde ise yangın şeridi olarak bir alanın açılması sonucunda oluşan zarar neticesinde 12adet 60-70 yaşlarında zeytin ağaçlarının tamamen zarar gördüğünün, taşınmaz içerisinde bulunan derenin akış hızını kesmek için yapılan 5 adet terasın yıkıldığının tespit edildiğinin belirtildiği, diğer taraftan gerek dava dilekçesinden, gerekse bahsi geçen Mahkeme kararı ile bilirkişi raporundan taşınmazlara hukuken el atıldığına ilişkin bilgi, belge yahut bu yönde bir iddianın bulunmadığının anlaşıldığını, dolayısıyla anılan taşınmazlara fiilen el atıldığının sabit olduğunu ve imar planı yahut kamulaştırma işlemi yapılmadan taşınmazlara fiilen el atıldığı iddiası ile meydana geldiği belirtilen zararın tazminine yönelik işbu davanın haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünün adli yargı yerinin görevine girdiğini belirterek, davanın adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın, Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
6. Ayrica "Ormanların korunması ve geliştirilmesi" başlıklı 169. maddesi şöyledir:

"Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarim ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.

Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.

Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik,zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz."
7. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun "Orman yangınlarının söndürülmesi" başlıklı II.Bölümde yer alan 68. maddesi şöyledir:
"Ormanların içinde veya yakınında ateş ve yangın belirtisi görenler bunu derhal orman idaresine veya en yakın muhtarlığa, jandarma dairelerine veya mülkiye amirlerine haber vermeye mecburdurlar.

Yangın ihbarında Devlete ait her türlü askeri ve mülki haberleşme vasitalarından derhal ve parasiz olarak faydalanılır.

PTT merkezleriyle, demiryolları istasyonlarından çekilen yangın ihbarıma ait telgraflarla yanginin seyrini bildiren ve yangin hakkindaki yardım taleplerini ve söndürülmesine ait direktifleri ihtiva eden telgraflardan ve ayni hususlara taallük eden telefon muhaberatından ücret alınmaz.
Yangın haberleşmesini en seri şekilde sağlamak üzere ormanlardaki yangın gözetleme kule ve kulübeleriyle bakım merkezi ve orman teşkilatının kuruluş merkezleri arasında orman idaresince gerektiği yerlerde telefon devreleri ve Cumhurbaşkanı karariyle ruhsat almak suretiyle telsiz alici ve verici istasyonlari tesis olunur.

Telefon devreleri PTT İdaresi santrallerine ve PTT İdaresinin santrali olmiyan yerlerde jandarma santrallerine bağlanabilir.

PTT santrallerine bağlı olanlar hariç olmak üzere hususi telefon hatları için hiçbir ücret,resim, vergi ve ruhsat parasi verilmez."
8. Aynı Kanun'un 69. maddesi (Değişik: 19/4/2018-7139/14 md.) şöyledir:
"Orman idaresi, orman yangınlarını önlemek ve söndürmek maksadıyla her türlü hizmeti yapar veya yaptırır.

Orman sayılan alanlar dışındaki yangınlarda ormana sirayet etme riski bulunan kırsal alan yangınlarının söndürülmesine imkânlar ölçüsünde katkı sağlanır. Bu maksatla görevlendirilen personel hakkında 71 inci madde hükümleri uygulanır.

Orman yanginlarını önlemek maksadıyla, orman yangını öncesinde ve yangın esnasında orman idaresi ile diğer kamu kurum ve kuruluşları arasındaki koordinasyonu, mahallin en büyük mülki idare amiri sağlar. Kamu kurum ve kuruluşları, mahallin en büyük mülki idare amirinin verdiği talimatları yerine getirmek ve her türlü desteği sağlamakla yükümlüdür.
Yangın söndürme çalışmalarına fiilen katılan resmi ve özel her türlü aracın akaryakit giderleri Orman Genel Müdürlüğünce karşılanır.

Orman yangınlarıyla mücadelede gönüllülerden de faydalanılır. Gönüllülerin yangına ulaşımı ile yangin söndürmeye yarayacak aletleri ve giyecekleri, Devlet ormanlarında orman idaresi,

diğer ormanlarda ise sahipleri tarafindan karşılanır. Yangına katılan personel ve gönüllülerin iaşe giderleri yangın söndürme faaliyetleri süresince orman idaresi tarafindan karşılanır.
Bu Kanuna göre izne konu edilen Devlet ormanlarında izin sahipleri, hususi ve hükmi şahsiyeti haiz amme müessesesine ait ormanlarda ise sahipleri, orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesi ile ilgili her türlü tedbiri almakla yükümlüdürler.'
9. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alinacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 2/7/1968-1051/1 md.)
(Değișik birinci fikra: 27/12/1993-3956/1 md.) Deprem (Yer sarsintisi), yangin, su baskıni, yer kaymasi, kaya düşmesi, çiğ,tasman ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.

Afete uğrıyan meskün yerlerin büyüklüğü o yerin tamamında veya bir kesiminde yıkılan,oturulmaz hale gelen bina sayısi, zarar gören yapı ve tesislerin genel hayata etki derecesi, mahallin ekonomik ve sosyal özellikleri, zararın kamu oyundaki tepkisi, normal hayat düzenindeki aksamalar ve benzeri hususlar gözönünde tutulmak suretiyle afetlerin genel hayata etkililiğine ilişkin temel kurallar, İçişleri ve Maliye Bakanlıklarının mütalaaları da alınarak İmar ve İskan Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.

Yukarda yazilı afetlerin meydana gelmesinde veya muhtemel olması halinde zararin o yerin genel hayatına etkili olup olmadığına, yönetmelik esasları gereğince, İmar ve İskan Bakanlığıtarafindan karar verilir.

Şu kadar ki, afetin maydana gelmesi halinda bu kanun gereğince alınması lazımgelen acil tedbirlerin ittihazına afetin meydana geldiği bölgenin valisi yetkilidir."
şöyledir:
10. Aynı Kanun'un "Mülkiye amirlerine verilen olağanüstü yetkiler" başlıklı 6. maddesi 
"(Değişik: 2/7/1968-1051/1 md.)
Afetlerin meydana gelmesinden sonra vali ve kaymakamlar (Askerler ve hakim sınıfindan bulunanlar hariç olmak üzere) 18 - 65 yaş arasındaki bütün erkeklere görev vermeye,bedeli, ücreti veya kirası sonradan ödenmek üzere canli, cansız, resmi ve özel her türlü taşit araçlarına ve gerekli makina, alat ve edevatına el koymaya ve hiçbir kayda ve merasime tabi olmaksızın tedavi, kurtarma, yedirme, giydirme ve barındırma gibi işlerle bu gibi işlerin gerektirdiği acil satınalmaları ve kiralamayı yapmaya, Devlete, mahalli idarelere, evkafa, İktisadi Devlet Teşekkülleri ile bunlara bağlı kurumlara ilişkin her türlü taşınmaz mallari; yetmemesi halinde de diğer tüzel kişiler ile gerçek kişilere ait bina ve müştemilatı ile bahçe ve arsa gibi araziyi geçici olarak işgale yetkilidir.

Bu yetkinin kullanma süresi, afetin sona ermesinden itibaren 15 gündür. Bu süre,gerektiğinde İmar ve İskan Bakanlığınca uzatılabilir.

Yedirme, giydirme, barındirma, onarim için afetzedelere nakdi ödemede bulunulmasıönleme için harcama yapılması İmar ve İskan Bakanlığının muvafakatine bağlıdır 
Bu madde gereğince yapılacak harcamalar ve ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz.
Kendilerinden yardım istenilen afet bölgesi civarındaki vali ve kaymakamlar yukarıdaki fikralarda yazılı yetkilerini kullanarak bütün imkan ve vasıtalarla yardıma mecburdurlar."
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve 

maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
B. Yargı Kararları
12. Danıştay 10. Dairesinin 14/10/2015 tarihli ve E.2012/1705, K.2015/4337 sayıli onama kararının ilgili kısmi şöyledir:
"Davacıya ait Mersin Îli Toroslar İlçesi Eskiköy 99, 100 ve 103 sayılı parsellerde ekili ve dikili meyve ağaçlarının ve sebze fidelerinin gövde ve dallarının, 16/08/2010 tarihinde Deynek-Tırtar Köyleri arasında meydana gelen orman yangınının söndürülmesi amacıyla davalı idareye ait helikopterlerin Yavca sulama göletinden su almak için yaptığı inişler ve çıkışlar sırasında ortaya çıkardığı rüzgarın etkisiyle aşırı aşınması ve kırılması nedeniyle oluşan ürün zararının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 11/11/2010 gün ve 11231 sayılı işlemin iptali ile sözkonusu olayda oluşan 14.350,80-TL. tutarındaki ürün zararının 16/08/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan dava sonucunda, Mersin 2.İdare Mahkemesince; ürün zararının ödenmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemin 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde öngörülen ön karar niteliğinde olması nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadiğından incelenmeksizin reddi, olayın yangın söndürme sırasında helikopterin iniş ve kalkışından meydana geldiği dikkate alındığında idarenin faaliyet alanıile ilgili olarak kendisine atfi kabil bir kusuru bulunmasa da kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi gereği kusur bağı aranmadan da tespit edilen zararın kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmin edilmesi gerektiğinden, 14.350,80 TL maddi tazminat talebinin kabulü yolunda verilen kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı kararı ile birlikte gönderildiği ve usule ilişkin bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 

14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçł ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacının maliki olduğu Muğla İli, Milas İlçesi, Selimiye Mahallesi, Sarsan mevkiinde, tapunun 131 ada, 7 ve 8 parsel numarasına kayitlı taşinmazların 08/08/2020 tarihinde bölgede meydana gelen yangına müdahale etmek amacıyla Milas Orman İşletme Müdürlüğütarafından yol yapılmak suretiyle zeytin ağaçları ile taş duvarının zarar gördüğünden bahisle tazminat istemi ile açılmıştır.

16. Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, " idari işlem ", herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, " idari eylem " olarak tanimlanmaktadır.

17. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmiş olup, bununla birlikte idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişinde nesnel nitelikli bozukluk,aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi veya hiçişlememesi hallerinde gerçekleştiği ve bunun idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açtığında kuşku bulunmamaktadır.

18. Bu durumda, kamu hizmeti yürüten davalı idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadiğınin saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Muğla 1. İdare Mahkemesinin 10/08/2022 tarihli ve E.2022/1219 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Muğla 1. Idare Mahkemesinin 10/08/2022 tarihli ve E.2022/1219 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDÍNE 

28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/465KARAR NO : 2022/620KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacıların maliki olduğu taşınmaza cephe yenileme işlemleri adı altında yapılan "mesh"uygulamalarının hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptali ile oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERÍNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar : T.K. vd.
Vekili : Av. Bekir KORKMAZ Davalı: Samsun Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Çağatay TUNCER 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, dava dilekçesinde müvekkillerinin Samsun Cumhuriyet Meydanında bulunan iş hanının, hissedar-kat malikleri olduğunu Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/06/2014 tarih ve 190 sayılı kararı ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi uyarınca müvekkillerinin kat maliki olduğu Ortaklar İşhanı da dahil olmak üzere binalarda cephe temizliği ve cephe yenileme işlemleri adı altında işlemler yapılmasına, ayrıca yapılan masraflarin %25'nin belediyece, kalan %75'lik kısmının ise bina kat maliklerince karşılanmasına dair karar alındığıni,binaların cephelerine mantolama yaptirılması yoluna gidilmişken, diğer yandan da cephe yenilemesi ve enerji tasarrufu ile ilgisi olamayacak şekilde binaların cephelerine "mesh" diye tabir edilen paslanmaz çelikten oluşan bir harici yapi malzemesi ile "mesh"lerin monte edilebilmesi için konulması zorunlu olan kompozit alüminyum levhalar monte edildiğini, söz konusu işlemin binanın taşiyıcı sistemine zarar veren, can ve mal güvenliğini tehlikeye sokan ve bağımsız bölümlerin ekonomik değerini düşüren bir uygulama olduğunun belirlenmesi açısından Samsun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/11 D.İş sayılı dosyası ile tespit davası açıldığıni, bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere söz konusu "mesh" uygulamasının binayi, binada yaşayanları ve çevredekileri tehlikeye soktuğunun açık olduğunu, bu sebeple hem ciddi zarar riski oluşturan hem de lüks ve keyfi imalat olan meshlerin ve bunların monte edilebilmesi için konulması zorunlu olan kompozit alüminyum levhaların binadan kaldırılmasının gerektiğini belirterek, davalının dava konusu taşinmazdaki müdahalesinin men'ine bina ve cephelerin eski hale getirilmesine karar verilmesini talep ve dava ederek adli yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Samsun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/02/2020 tarihli ve E.2019/33, K.2020/40sayılı kararı ile, dava dosyası ve bilirkişi raporlarını birlikte değerlendirerek, dava konusu taşınmaza yapılan müdahalenin men'inin ve eski hale getirilmesinin gerektiği görüş ve kanaatine vararak,davanın kabulüne, davalı belediyenin dava konusu taşınmaza müdahalesinin men'ine, dava konusu binaya monte edilen meshlerin monte edilmesi için kurulan komposit alüminyum levhaların sökülerek kaldırılması ve bina cephelerinin eski hale getirilmesine karar vermiş, bu karara karşıdavalı idare vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.


3. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 21/09/2020 tarihli ve E.2020/971,K.2020/1246 sayılı kararı ile, kaldırılması istenen "mesh" tabir edilen çelik yapı malzemesi ve kompozit alüminyum levhaların davacıların bağımsız bölüm maliki oldukları binaya 5393 sayıl Belediye Kanunu'nun 73/14. maddesinin verdiği yetkiye dayalı olarak alınıp meclis kararı uyarınca monte edildiğinin anlaşıldığını, ortada idari bir işlem bulunduğunu, bu idari işlemin kanuna uygun olup olmadiğını denetleme yetkisinin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince idari yargı yerine ait olduğunu, hal böyleyken yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddi gerekirken işin esasının incelenerek karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine gönderilmesi gerektiğini belirterek, istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına karar vermiştir.
4. Samsun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/09/2020 tarihli ve E.2020/404, K.2020/292sayılı kararı ile, istinaf kararında da belirtildiği gibi bu idari işlemin kanuna uygun olup olmadığınıdenetleme yetkisinin 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince idari yargiya ait olduğunu belirterek, mahkemelerinin görevsizliğine, görevli ve yetkili mahkemenin Samsun İdare Mahkemesi olduğunun tespitine, davacıların talepleri ile ilgili idari yargı mercilerine başvuru yapmakta muhtariyetine karar vermiş, bu karara karşı davacılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
5. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 27/11/2020 tarihli ve E.2020/1682, K.2020/1862 sayılı kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş, bu karar davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

6. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 22/03/2022 tarihli ve E.2021/3525, K.2022/2212 sayıli kararı ile, kararın onanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.

7. Davacı vekili, bu kez davalı belediyenin dava konusu taşınmaza müdahalesinin men'ine, davacıların hissedar-kat maliki oldukları binalara monte edilen "mesh"lerin ve ayrica bu meshlerin monte edilebilmesi için konulan kompozit alüminyum levhaların sökülerek kaldırılması ve bina cephelerinin eski hale getirilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmiştır.
B. Ídari Yargıda 
8. Samsun 3. Ídare Mahkemesi 01/07/2022 tarihli ve E.2022/595 sayılı kararı ile, olayda,her ne kadar adli yargı yerinde açılan davada verilen görevsizlik kararında, davalı idarece binaya monte edilen ve kaldirilması istenilen mesh diye tabir edilen çelik yapı malzemesi ve kompozit alüminyum levhaların davacıların bağımsız bölüm maliki olduğu binaya meclis kararı ile monte edildiği ileri sürülmüş ise de, bahse konu meclis kararının cephe yenileme ve cephe temizliğine ilişkin olduğunu, dava dosyasına sunulan Samsun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/11 Değişik İş sayılı dosyasında yapılan tespit sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, davacıların taşınmazinda davalı idare tarafindan yapılan imalatların davacıların taşınmazına zarar verdiğini ve cephe yenileme ve temizliğine uygun olmadığıni, haricen yapılan eksik, kusurlu ve başkaca bir imalat olduğunu, dolayısıyla idarenin davacıların mülkiyet hakkına yönelik fiilinin bahse konu meclis kararıveya herhangi bir idari işlem kapsamında olmadığını cephe yenileme ve temizliğinden bağımsız olarak doğrudan haricen yapılan "haksız fiil" niteliğinde bir müdahaleye dayandığını, bu durumda;"idari eylem" kavramının farklı bir kavram, "idarenin eylemi" kavramının farklı bir kavram olmasıhususu ile idarenin "idari eylem" niteliğinde olmayan eylemlerinin "haksız fiil" ve "fiilî yol"nitelikleri birlikte ele alındığında; davalı tarafindan yapılan bahse konu binadaki çalışmalar dolayisiyla yapilan müdahalenin men-i ve yerleștirilen paslanmaz çelik yapi malzemesi ve monte için kullanılan komposit alüminyum levhaların kaldırılarak, eski hale getirilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözüm yerinin adlî yargı olduğu sonucuna varıldığını belirterek,görevli yargı yerinin belirlenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinden istenilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 

9. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun " Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73.maddesinin 14. fikrası şöyledir:
11... (Ek fikra: 16/5/2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediye meclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ile masrafların tamamı veya bir kismı belediye bütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygun görülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaları yapılabilir. Cephe değişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibi proje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecek cephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük net asgari ücret tutarını geçmemek üzere telif hakkıödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde bu fikrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir...
10. Aynı Kanun'un "Kent konseyi" başlıklı 76. maddesi şöyledir:
"Kent konseyi, kent yaşamında; kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi,kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katiılım ve yerinden yönetim ilkelerini hayata geçirmeye çalışır.

Belediyeler kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, noterlerin,varsa üniversitelerin, ilgili sivil toplum örgütlerinin, siyasî partilerin, kamu kurum ve kuruluşlarının ve mahalle muhtarlarının temsilcileri ile diğer ilgililerin katılımiyla oluşan kent konseyinin faaliyetlerinin etkili ve verimli yürütülmesi konusunda yardım ve destek sağlar.
Kent konseyinde oluşturulan görüşler belediye meclisinin ilk toplantısında gündeme alınarak değerlendirilir. Kent konseyinin çalışma usûl ve esasları Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazirlanacak yönetmelikle belirlenir."
şöyledir:
11. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arsaların yola bakan yüzleri" başlıklı 41. maddesi 
Belediyeler veya valiliklerce belirli yollar üzerinde mahzurlu bina bulunan veya binasız arsaların yola bakan yüzlerinin tayin edilen tarzda kapatılmasına karar vermeye selahiyetlidir. Bu takdirde gayrimenkulün sahipleri, belediye veya valilikçe verilen müddet içinde bu yerleri kapatmaya mecburdurlar. Bu mükellefiyete uyulmaması halinde belediye veya valilikçe gereği yapılarak masrafi arsa sahibinden tahsil edilir.

12. 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Îdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafiından açılan tam yargı davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 

A. İlk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayıli Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacıların maliki olduğu taşınmaza cephe yenileme işlemleri adı altında yapılan "mesh" uygulamalarının hukuka aykırı olduğu nedeniyle iptali ile oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmiştır.

16. Dosyanin incelenmesinden, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi uyarinca,İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığının teklifi üzerine hazırlanan rapora dayanarak, görüntü kirliliği oluşturan bina ceplerinde tabela temizliği ve cephe yenileme işlerinin bir an önce yapilarak, cephe düzenleme işleri masraflarının %75'lik kismının bina ve işyeri maliklerinden tahsil edilmesi, tabela gibi diğer düzenlemeye ilişkin masrafların ise bina ve işyeri malikleri tarafından karşılanmasıyönünde Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/06/2014 tarih ve 190 sayılı kararının alındığı,Cumhuriyet Meydanı Çevresindeki Binaların Diş Cephe Yenilemesi işine ait proje, proje maliyeti,şartnameler ve ihale dosyasının, idarenin Etüt ve Projeler Dairesi Başkanlıği tarafindan özel sektöre sözkonusu proje, proje maliyeti, șartnameler ve ihale dosyasi, ihale edilerek yerinde yaptirılması için idarenin Fen İşleri Dairesi Başkanlığına iletildiği, 2015/181627 İhale Kayit No'lu “Cumhuriyet Meydanı Çevresindeki Bina Dış Cephelerinin Yenilenmesi” işinin, 29/01/2016 tarihinde Açık İhale Usulü ile en avantajlı teklif verene ihale edildiği, dava konusu olan Ortaklar İş Merkezi Binasının dışcephe yenileme işlerinin de bu ihale bünyesinde yapıldıği, söz konusu ihale ile yapılan imalatların tamamlandığı, 07/04/2017 tarihi itibari ile geçici kabulünün yapıldığı anlaşılmıştır.
17. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu; özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerince çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

18. Somut olayda, davacıların taşınmazları üzerinde davalı idare tarafindan yapılan uygulamaların imar mevzuatına ve hukuka uygun olup olmadığının, dolayısıyla davalı idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının ve zarara sebebiyet verilip verilmediğinin idare hukuku ilkelerine göre saptanması gerektiği açıktır.

19. Bu sebeplerle açılan davanın, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlübulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve 

eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı Kanun'un 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyle idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Samsun 3. İdare Mahkemesinin 01/07/2022 tarihli ve E.2022/595 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 3. Idare Mahkemesinin 01/07/2022 tarihli ve E.2022/595 sayıli BAŞVURUSUNUN REDDÍNE 

28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESiN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/466KARAR NO : 2022/474KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, geçici koruma kimlik belgesinde yer alan ad soyad bilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi, bu istemle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M.Ğ.
Vekili : Av.Nevzat ÇAY Davalı: Hatay Valiliği Vekili : Av. Erhan ARDAHANLI 
I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, müvekkilinin Suriye uyruklu "L.B." olarak düzenlenmiş geçici koruma kimlik belgesi kaydının iptal edilerek ilk kayıt üzerinde birleştirilmesini, ilk kayıttaki telaffuz farklılıklarından kaynaklı harf hatasının da giderilerek aile cüzdanında olduğu üzere isim ve soy isminin "M.B." olarak düzeltilmesi istemli, 29/12/2021 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin; davalı idare nezdinde hakkında iki farklı geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği farklılığın düzeltilmesi amacıyla başvuruda bulunulduğu, başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddedildiği, Suriye ülkesindeki isminin "M.G." olduğu, 2013 yılında Türkiye'ye ilk giriş yaptığızaman düzenlenen geçici koruma kimlik belgesinde isminin "M.G.", 2015 yılında verilen geçici koruma kimlik belgesinde ise, "L.B." olarak kocasinın soyisminin düzenlendiği, Suriye'deki soyisminin "G." olduğu, ikinci geçici koruma kimlik belgesinde kocasının soyadını aldığı ve kocasının soyadı olan "B.'"nin yazıldığı, ikinci kayıtta farklılığın yalnızca isimde olduğu, ikinci geçici koruma kimlik belgesinde isminin "L.B." olarak geçtiği, gerçek isminin "M." olduğu dikkate alındığında dil ve telaffuzdan kaynaklı isminin son dört harfinin yazılması suretiyle eksik yazıldığınıiddia ederek iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Hatay 1. İdare Mahkemesi 18/03/2022 tarihli ve E.2022/171, K.2022/382 sayılı kararıile, uyuşmazlıkta, davacı tarafindan herhangi bir resmi belge, kimlik, pasaport vs ibraz edilmeksizin,kendisi tarafindan verilen beyanlar esas alınarak düzenlenen geçici koruma kimlik belgesine "Lina"olarak hatalı yazılan isminin "M.B." olarak düzeltilmesi isteminin 5490 sayılı Kanun'da tanımlanan maddi hatanın düzeltilmesi istemi kapsamında olmayıp, Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerine ilişkin olduğunun anlaşıldığını belirterek bakılmakta olan iş bu davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/l-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili bu kez, müvekkilinin geçici koruma kimlik belgelerine ait kayıtların birleştirilmesine, birleştirilen kaydın Suriye Arap Cumhuriyeti Aile Cüzdanında geçtiği üzere "M Ğ." olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Hatay 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/06/2022 tarihli ve E.2022/165 sayılı karari ile,davacının taleplerinin maddi hatanın düzeltilmesi mahiyetinde bulunduğu, düzeltilmesi istenilen kayıtların nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmadıği, kaldı ki davacının "M.G. ([TC_KIMLIK] ile L.B.([TC_KIMLIK]) adına kayıtlı geçici koruma kimlik belgelerine ait kayıtların birleştirilmesi ve birleştirilen kaydın müvekkilinin Suriye Arap Cumhuriyeti Aile Cüzdanında geçtiği üzere "M. G."olarak değiştirilmesi" şeklindeki talebinin idari işlem tesis edilmesi mahiyetinde bulunduğu, idareye başvuru yapılarak talepte bulunulması gerektiği, idarenin red kararı sonrasında da idari yargı yerinde dava açılması gerektiği, davacının da idareye başvuru yapmış olduğu ve başvurusunun zımnen reddedilmesi sonrasında idari yargi yerinde dava açmış olduğu, davasının görev nedeniyle reddedildiği, ancak uyuşmazlığın çözümünün idari yargı mercilerinin görev alanına girdiği sonuç ve kanaatine varıldığını belirterek, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 

5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "idari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

6. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
7. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde;
"-Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eşve çocuklarıni,
-Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak,mahkeme kararı, noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,- Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
- Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayit düzeltme,soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayı,
- Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleșim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
- Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
- Değerli kâğıtlar: Kimlik kartıni, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı,"ifade ettiği belirtilmiştir.

şöyledir:
8. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi 
"4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır.
Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
söyledir:
9. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fikrası
Y 
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davalari" başlıklı 36. maddesi şöyledir:

"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmîdairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savciları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.

Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir.Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır. "
12. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları (...) düzenlemektir."
şöyledir:
13. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar 
1) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını ve Türkiye'den çıkışını ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini,Türkiye’de kalışını, Türkiye’den çıkışını ve Türkiye’de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçüve uluslararası korumayi,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancı kimlik numarasi: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasıni,
14. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83.maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayip ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.'
15. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sinırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir 


(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalşi, hak ve yükümlülükleri,Türkiye'den çıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
16. 6458 sayıli Kanun'un 91. maddesine dayanilarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayıl Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sinırlarimiza gelen veya sınırlarimizı geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılara sağlanan korumayi,
ifade eder."
17. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi 
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyi,
şöyledir:
(1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen,acil ve geçici koruma bulmak amaciyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararasıkoruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafindan aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanlari kapsamaz.

(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
şöyledir:
18. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi 
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayit işlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.
(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.

(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alinır ve asilları kendisine teslim edilir.

(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir.

19. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydı, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almiş, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.
2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.

a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafindan şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur 
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas 
alinir.
c) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır,merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayit altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
saklanır.
e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da 
3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye'de doğan çocuklarının da en kısa sürede kayıt işlemleri yapılır.

4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerde güncellenir.

5) Bu Yönetmelik kapsamindaki yabancilar, adres kayit sistemine kaydedilir. Ancak 8inci maddenin birinci fikrası kapsamina girenlerin adres kayıt sistemine kayitlarinin yapilmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir.

20. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22.maddesi şöyledir:
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.

2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir,bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.
4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yipranması halinde belge iptal edilir.Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.

5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır."
21. Aynı Yönetmeliğin "Ülkede kalış hakkı" başlıklı 25.maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına başvuru hakkı sağlamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargıdosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


B. Esasın Íncelenmesi 
23. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇí ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının geçici koruma kimlik belgesinde yer alan ad soyadınına ilişkin bilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
25. Dava dosyasinin incelenmesinden, Suriye Arap Cumhuriyeti vatandași olan ve 6458sayılı Kanun kapsamında geçici koruma kapsamına alman davacinın isminin "M.G." olduğu, 2015yılında verilen geçici koruma kimlik belgesinde beyan ettiği ismin tam olarak anlaşılamamışolduğundan "Lina" olarak eksik yazıldığı, "L.B." olarak düzenlenmiş kaydının iptal edilerek ilk kayıt üzerinde birleştirilmesi, ilk kayıttaki telaffuz farklılıklarından kaynaklı harf hatasının da giderilerek aile cüzdanında olduğu üzere isim ve soy isminin "M.B.", eşinin soy ismi B. olduğundan bu şekilde düzeltilmesi isteminin zımnen reddi üzerine zımni ret işleminin iptali istemiyle davanın açıldığıanlaşılmıştır.

26. Somut olayda, davacının taleplerinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadıği, Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan Geçici Koruma Kimlik Belgelerindeki bilgilerin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.

27. Bu durumda 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında söz konusu belgedeki hatalı yazim ve düzeltmenin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir Dolayısıyla davacılar tarafindan bu amaçla yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Hatay 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Hatay 1. Idare Mahkemesinin 18/03/2022 tarihli ve E.2022/171, K.2022/382 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Hatay 1.İdare Mahkemesinin 18/03/2022 tarihli ve E.2022/171, K.2022/382 sayılı GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA 

31/10/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI 0Y 
Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının geçici koruma kimlik belgesinde yer alan ad soyad bilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin istemin iptali ile yanlış yazılan kimlik bilgilerinin talepleri doğrultusunda düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle istemiyle açılmıştır.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıkli 2. maddesinde; "Bu Kanun,Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığınıkaybedenler ve bunların altsoyları Ile Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.","Tanımlar" başlıkl 4. maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç) Yabancılar kütüğü;Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, . ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarasıvermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davalari" başlıklı 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararıİle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahislar İle İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılmasıhâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir,c) Tespit davalari, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça Incelenip sonuçlandırılır."hükmüne yer verilmiştir.
6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabanci kimlik numarasi; 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasıni, İfade eder." tanimı yer almaktadır.
20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç”başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancilara mahsus ikamet tezkeresi alan yabanciların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancilar kütüğünde tutulmasına Ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; “Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi 

hataların düzeltilmesi" başlıklı 21. maddesinin 2.fikrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.

22.10.2014 tarih ve 29153 sayıli Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri,Genel Müdürlük tarafından yapılır. …", "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22. maddesinde "(1)Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayıli Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayit altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır","Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İş piyasasına erişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar, Cumhurbașkanınca belirlenecek sektörlerde, is kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giris yaptıği, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayati, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni,sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atif yapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Üye Ahmet ARSLAN Eyüp SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/467KARAR NO : 2022/507KARAR TR : 31/10/2022

ÖZET : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca verilen idari para cezası ile sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M.K.
Davali : Akçaabat Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Akçaabat Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında,alkollü olarak araç kullandığından bahisle, davacı adına 20/01/2022 tarihli ve MA-85646956 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. maddesi uyarınca 1.823 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafindan 6 ay süre ile geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağı ile Araç Trafikten Men Tutanağı düzenlenerek araç muhafaza altina alınmiştir.

2. Davaci, idari para cezasi, sürücü belgesi geri alma tutanağı ve araç trafikten men tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Akçaabat Sulh Ceza Hâkimliği 17/04/2022 tarihli ve D.İş No.2022/79 sayılı kararı ile,5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesi gereğince idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargımerciinde görüleceğini belirterek, men tutanağının iptali de itiraz konusu edildiğinden başvurunun çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

4. Davacı bu kez, para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile, ehliyetinin 6ay süreyle geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Trabzon İdare Mahkemesi 17/06/2022 tarihli ve E.2022/564 sayıl kararı ile, davacının 61..………. plaka sayılı aracını alkollü kullandığından bahisle MA-85646956 sayılı idari para cezasının ve ehliyetinin 6 ay süre ile geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle iş bu davayı açtığı, trafik para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari para cezasına karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayıli Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,dava konusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık 

Mahkemesine başvurulmasına ve dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı" başlıklı 48. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile,700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde;ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olmasıhalinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde bașlar."
7. 24/05/2013 tarihli 6487 sayıli Kanun'un 19. maddesiyle, maddeye;
"Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır." denilmek suretiyle on ikinci fikra eklenmiştir.
8. Anılan Kanun'un, “Trafik zabitasının görev ve yetki sınırı ile genel zabitanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi" başlığı altında düzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafik zabitası ve genel zabitanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabitasi:
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında,trafik zabıtasına genel zabita görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanilamaz.

b)Genel Zabita 
Trafik zabitasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
9. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davalari; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunmasi; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atifta bulunulmamışolması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
10. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kanunu'nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşıyapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda; diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan kanunun amacı dikkate alınarak, Kabahatler Kanunu'nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşimasi, 27. maddenin (1) numarali bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilișkin olanlarına karşi 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza 

mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargi yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

11. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi ise şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
12. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise;idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

13. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun,idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

14. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıiklıDokuzuncu Kisım'a dahil “Bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri”başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafinda, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasıni, belgelerin geri alinması ve iptali veya işyerlerinin kapatilması cezasini gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken, 12/07/2013tarihli 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen maddenin başlıği, “Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" şeklinde, madde ise şöyledir:
"Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfikralarında yazılı "100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6nci maddesinde sayilan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez."
15. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi 
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
şöyledir:

d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, sürücü belgesinin geri alınması ile idari para cezasına karşı açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçİ'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarınca verilen idari para cezasi ile sürücü belgesinin 6 ay süre ile geri alınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılmıştır.
19. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve 5326 sayılı Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca,sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

20. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

21. Somut olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesi geri alma tutanağı da düzenlendiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşılmış ise de; 5326 sayılı Kanunu'nun “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde,“diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, .... ehliyetin geri alınması,.gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde 

yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle idari yargi yerinde açılan davanın bir öneminin bulunmadıği, davanın adl yargı yerinde görüleceği açıktır.

22. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

23 Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
24. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir 

25. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafik para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Trabzon İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Akçaabat Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 17/04/2022tarihli ve D.İş. 2022/79 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Trabzon İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Akçaabat Sulh Ceza Hâkimliğince idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağına karşi açılan dava yönünden verilen 17/04/2022 tarihli ve D.İş. 2022/79 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Muammer TOPAL: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR
Üye: Muharrem ÜRGÜP

Başkan Muammer TOPAL: Üye
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Üye: Ahmet
Üye: BALLI

Başkan Muammer TOPAL: ARSLAN
Üye: ÇALİŞKAN

KARŞI OY 
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgili hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı mercii olduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan "idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği” düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğan uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmiyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanhğından:ESAS NO : 2022/480KARAR NO : 2022/643KARAR TR : 28/11/2022
ÖzEò : Ídari para cezası niteliğindeki hasar bedeli/izinsiz kazı bedelinin tahsili amacıyla tesis edilen işlem ile bu işlemin dayanağı belediye encümen kararının iptali istemiyle açılan davanın,ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Tolga YÖRÜK 
Davalı: Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Ebru DÜZGEN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, davacı idarenin Tekirdağ ili, Değirmenaltı Mahallesi, Akademi Sokak adresinde izinsiz kazı yaptiğından bahisle, izinsiz kazı bedeli olan 5.579,52 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Süleymanpașa Belediye Encümeninin 07/06/2022 tarih ve 600 sayılıkararının iptali istemiyle adli yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hakimliği 01/07/2022 tarihli ve D.Iş.No. 2022/2012 sayıli kararı ile, başvuru konusu olan 5.579,52 TL hasar bedeli/izinsiz kazı bedelinin kaldırılması talebinin,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari Yaptirımlar" başlıklı 16. maddesinde yer alan idari para cezası ile idari yaptırımlar kapsamına girmediğini ve söz konusu bedelin 5326 sayılı Kanun'da belirtilen kanunilik unsurunu taşımadığını, başvuru hakkında bu itiraza bakmanın Sulh Ceza Hakimliklerinin görevinde bulunmadığını belirterek, başvurusunun 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara davacı vekilince itiraz edilmiştir.

3. Tekirdağ 2. Sulh Ceza Hakimliği 19/07/2022 tarihli ve D.İş.No. 2022/1900 sayılıi kararı ile, itirazin reddine kesin olarak karar vermiştir.

4. Davacı idare vekili aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Tekirdağ 1. Ídare Mahkemesi 18/08/2022 tarihli ve E.2022/728 sayılı kararı ile, 2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 79. maddesi hükmü uyarınca verilen idari para cezalarına karşı açılan davaların görüm ve çözümüne ilişkin özel bir düzenleme bulunmamasi, dava konusu idari para cezasının Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım niteliğinde olması ve dava konusu işlem dahilinde davacı ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren bir kararın da bulunmaması hususları göz önünde bulundurulduğunda, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 5326sayılı Kanun hükümleri uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna varıldığını belirterek, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlik Mahkemesince bir karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun “Altyapı kazı izni harcı" başlıklı Mükerrer 79. maddesi şöyledir:
“(Ek: 15/2/2018-7099/10 md.)
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazıişlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır.

Altyapı kazı izni harcının matrahi, öncelikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlar olmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türü itibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının, kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazi izni harci,alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranında alınır. Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katına kadar artırmaya yetkilidir.

Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazıizni belgesi alınır. Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazıalanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafindan eski haline getirilir. Altyapı kazı alani, alan tahrip tutarının peșin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir. İzinsiz altyapı kazısıyapanlara veya altyapi kazi alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarinin beş katina kadar idari para cezası verilir. Idari para cezasi, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerin alan tahrip tutari, varsa teminatı düşülerek ayrıca tahsil edilir."
7. Kanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırım düzenlenmiş,ancak bu idari yaptırıma karşi kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
8. Diğer taraftan, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi AYKOME Çalışma Yönetmeliğinin “Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amacı; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi bünyesinde kurulan AltyapıKoordinasyon Merkezinin çalışma esas ve usulleri ile müeyyide işlemlerini düzenlemektir."
9. Yönetmeliğin “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:

"Bu Yönetmelik; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki altyapı hizmetlerinin koordinasyon içerisinde yürütülebilmesi amacıyla Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Yönetmeliğinde yer almayan, altyapı kazı izni süreçleri, çalışma esas ve usulleri ile müeyyideleri kapsar.

10. Aynı Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelik, 10.07.2004 tarihli 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 8'inci maddesi, 03.07.2005 tarihli 5393 sayılı Belediye Kanununun 15'inci maddesinin birinci fikrasının (b)bendi ile, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 79. maddesi ve 15.06.2006 tarihli 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 27'nci maddesine, 20.11.1981 tarihli 2560 sayılı İSKi Kanununun 21'inci Maddesinin (a) bendine ve 14.03.2013 tarihli 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 17'nci Maddesinin (9)'uncu fikrasına dayanılarak hazırlanmıştır."
11. Yönetmeliğin "Müeyyideler" başlıklı 13. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kamu kurum ve kuruluşlari, özel ve tüzel kurum, kuruluşlar ve şahıslar tarafından altyapı kazı izni olmadan ve çalışma bildirimsiz kazı yapılması halinde 5 katı alan tahrip tutarı alınır.Tespit edilen çalışma toprak alanda yapılmakta ise stabilize alan olarak işlem yapılır."
12. Yönetmeliğin "Müeyyide Esasları" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"İzinsiz altyapi kazısı yapanlara veya altyapı kazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarının beş katına kadar idari para cezası verilir.
(2) Müeyyide bedellerine esas olan tutanaklara, tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içerisinde itiraz edilebilir. AYKOME Şube Müdürlüğü veya ilgili belediyesindeki AYKOME birimi tarafindan itiraz değerlendirilir. Yeni tespit ve değerlendirme sonucunda ilk yapılan işlemlerle ilgili değişiklik, düzeltme veya iptal söz konusu ise tekrar tutanak altına alınarak bu işlemler tamamlanır.
(3) Cezai müeyyideler, AYKOME Şube Müdürlüğünün veya ilgili belediyesindeki AYKOME biriminin teklifi ile belediye encümenince uygulanır.

(4) Ídari para cezası, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren en geç 1 ay içinde ödenmesi gerekmektedir.

13. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırıminı gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
14. Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 

15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĠIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, hasar bedeli/izinsiz kazı bedelinin tahsili amaciyla tesis edilen idari para cezasıile Süleymanpașa Belediye Encümeninin 07/06/2022 tarih ve 600 sayılı kararının iptali istemiyle açılmiştır.

18. Olayda, Tekirdağ ili, Değirmenaltı Mahallesi, Akademi Sokak adresinde alt yapı kazıçalişması izin belgesi olmadan altyapı çalıişması yapılması nedeniyle 2,64 m2 alanda asfalt zeminde oluşan hasar bedeli hesaplandığı ve izinsiz kazı bedeli adı altında 5.579,52 TL'nin başvuran idareden tahakkuk ve tahsilatının karar altına alındığının görüldüğü, dava konusu edilen işlemlerin hangi mevzuata dayanılarak tesis edildiğine yönelik bir bilgiye rastlanılmamış ise de, işlemin, iptal dayanaklarından biri de 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu olan Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi AYKOME Çalışma Yönetmeliği uyarınca tesis edildiği ve talep edilen hasar bedelinin idari para cezası niteliğinde olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.

19. Bu durumda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

20. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

21. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
22. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

23. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2464 sayılı Kanun ve TekirdağBüyükşehir Belediyesi Alt Yapı Koordinasyon Merkezi Çalışma Yönetmeliği uyarınca verilecek para cezalarına karşı yapılacak itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
24. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde bu Kanun'un, idari yaptırim kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir.


25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 01/07/2022 tarihli ve D.İş. 2022/2012 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 01/07/2022 tarihli ve D.İş. 2022/2012 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2021/481KARAR NO : 2022/46KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Davacı şirket tarafından, davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile aralarında akdedilen sözleşmeye aykırı işlemler nedeniyle uğradığı zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: P. Mühendislik Enerji Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Vekili : Av. Ebubekir RENÇBER Davalı: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSi)Vekili : Av. Ezgi TARKAN Av. Hatice KESİMLİLER DEĞİRMENCİ
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili davacı şirket ile davalı idare arasında 18/05/2007 tarihinde,"Mursal Hidroelektrik Enerji Üretim Tesislerinin Su Kullanımı Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma"nın imzalandığını, süreç içerisinde davalı DSİ' nin sözleşmeye aykırı işlemleri nedeniyle müvekkilince uğranılan zararın tespit edilerek șimdilik 100.000 TL tazminatın TCMB avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıda dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin, 23/10/2018 tarihli ve E.2018/243,K.2018/600 sayı ile "HMK'nin 114/1-b, 115/2 maddeleri gereği davanın usulden reddine" dair verdiği kararı istinaf edilmiştir.

3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 04/06/2021 tarihli, E.2020/609,K.2021/1254 sayılı kararıyla "Uyuşmazlığın dava konusu sözleşmenin uygulanması aamasındaki muarazadan kaynaklandığı davada kamu hukukundan kaynaklanan ve idari yargıda görülmesi gereken idari işlem ve hizmetin söz konusu olmadığı, bu nedenlerle davada adli yargının görevli olduğu" gerekçesiyle "Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/10/2018 tarih ve 2018/243 E. 2018/600 K. sayılı kararının kaldırılmasına" hükmederek dosyayı mahalline iade etmiştir.
4. Davalı DSÍ vekili, yargı yolu itirazında bulunmuş, Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi, E.2021/124 sayılı dosyada 29/04/2021 tarihli duruşmada “BÍM kararı kesin olduğundan yargi yolu itirazinın reddine” karar vermiştir.

5. Davalı DSi vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
6. Danıştay Başsavcısı, imar planı uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda idari yargı yerinin görevli olduğu görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
".….Davanın ilk defa adli yargı yerinde açıldığı 05/04/2018 tarihi itibariyle yürürlükte olan şekliyle 6200 sayılı "Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Umumi hükümler" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amaci; yerüstü ve yeraltısularının zararlarını önlemek ve/veya bunlardan çeşitli yönlerden faydalanmak maksadıyla bu Kanun ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere; Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi Ankara'da bulunan özel bütçeli bir kuruluş olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.." hükmüne yer verilmiş, "Vazife ve salahiyetleri" başlıklı 2. maddesinde de; "..r)İşletmeye açılan hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkı anlaşmalarına uygun olarak işletilip işletilmediğini kontrol etmek, bunlarla ilgili her türlü hesap ve tahsilât işlemlerini yapmak," görevine yer verilerek doğal kaynak niteliğinde olan yerüstü ve yeraltı suları ile ilgili kullanım şekli ve koşullarını belirleme görevi Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir.
Öte yandan 6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde;"Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulmasıve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmüne;"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağitimi, toptan veya perakende satışi, ithalat ve ihracati, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar." hükmüne yer verilmiş olup, 30. maddesi ile 4628 sayılı"Elektrik Piyasası Kanunu'nun başlığı "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun" şeklinde değiştirilmiş ve 31. maddesinde diğer Kanunlarda 4628 sayılı Kanun'un bu Kanun ile yürürlükten kaldırılan maddelerine yapılan atifların bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmış sayılacağı, yeni Yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar mevcut genel düzenleyici 

işlemlerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alinmiştir.

Uyuşmazlık bakımından taraflar arasındaki su kullanım hakkı anlaşmasının imzalandığıtarih olan 18/05/2007 tarihi önem taşımakta olup, bu tarih itibariyle yürürlükte olan; 6200 sayılıDevlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun, 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 4628 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 26.06.2003 tarih ve 25150 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1.maddesinde bu Yönetmeliğin amaci; "...4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafindan hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSi ve tüzel kişiler arasında düzenlenecek Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalanması işlemlerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir." şeklinde ifade olunmuş; "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde; "Bu Yönetmelik, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafindan, hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSi ve tüzel kişiler arasında imzalanacak Su Kullanım Hakkı Anlaşmasında yer alması gereken hükümler Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının imzalanmasına, yenilenmesine, tadiline ve sona ermesine ilişkin usul ve esaslar ile Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalayacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar." hükmüne yer verilirken, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelik'te geçen;.d)DSi: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
1) Su Kullanım Hakkı Anlaşması: Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin su kullanımına ilişkin işletme esaslarını ve DSi'ye ödenecek bedellerin ödeme şeklini belirleyen yazılı hükümlere ve şartlara göre DSi ile şirket arasında akdedilen anlaşmayı ifade eder." denilerek, "Su Kullanım HakkıAnlaşması Hakkında Hükümler" başlıklı 11. maddesinde; "Ek-l'de verilen taslakta belirtilen hükümler çerçevesinde imzalanan anlaşmanın bir örneği yazı ile EPDK'ya gönderilir.
Ek-l'de yer alan Su Kullanım Hakkı Anlaşmasına, projenin özelliğine bağlı olarak özel hükümler eklenebilir.

Su Kullanım Hakkı Anlaşmasi, lisans süresince ve lisansın yürürlükte olduğu sürece geçerli olur ve Lisansin yenilenmesi, devredilmesi, sona ermesi, iptali halinde Su Kullanim HakkıAnlaşması hükümsüz kalır.

Lisansın sona ermesi, iptali veya Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının feshi hallerinde mevcut tesislerin durumuna ilişkin hususlar DSÍ ve EPDK tarafindan ayrıca düzenlenir." şeklindeki hükümler ve yönetmeliğin ekinde örnek anlaşma metni yer almaktadır.

İncelenen dosya içeriğinde mevcut bilgi ve belgelerden; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, davacı ile davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü arasında Mursal HES üretim tesisi için Ankara 57. Noterliği nezdinde 18/05/2007 tarih ve 16719 sayısı ile tescil edilen "Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma'nın imzalandığı, Anlaşmanın; "Şirketin Yükümlülükleri' ne ilişkin maddeleri incelendiğinde; 4. maddesinde: "Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin bulunduğu bölgenin havza gelişimine paralel olarak DSİ tarafindan yürütülmekte olan çalışmalar çerçevesinde, havzadaki mevcut, inşa halinde ve mutasavver projeler (kesin proje,planlama, master plan, ön inceleme ve ilk etüt) kapsamında içme kullanma, turizm ve endüstri suyu temini, sulama, tașkın koruma ve maksatları ile bunların dışında olabilecek bașka maksatlara yönelik olarak diğer kuruluşlara ve tüzel kişilere tahsis edilecek suların miktar ve zamanlamasını belirleyecek olan işletme planları DSí tarafindan yapılır ve şirkete bildirilir. Şirket bu planlara uymakla yükümlüdür.." hükmüne, 5. maddesinde; "Hidroelektrik enerji üretim tesisleri, DSi tarafindan belirlenecek memba ve mansap projelerindeki su kullanımı paternine göre işletilecektir. Mücbir sebeplerden dolayı su verilememesi durumunda enerji üretiminde meydana gelebilecek azalma veya aksamalar sebebiyle Şirket DSl'den herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." hükmüne; 11.maddesinde ise; "Cesitli sebeplerle santrale az su gelmesi halinde suyun az olduğu süre icerisinde 

üretim tesisinin çalıştırılamaması veya öngörülenden az enerji üretilmesi durumuna ait bütün risk ve sorumluluklar Şirkete aittir. Şirketin yatirim öncesi bu konulan incelediği ve projesini buna göre geliştirdiği kabul edilecektir." şeklindeki hükümlere yer verildiği, "Çeşitli hükümler" başlıklıbölümde yer alan 31. maddesinde; "Bu anlaşma metninde yer almayan veya yer almış olsa bile uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlar ile ilgili olarak taraflar arasında gerekirse ek protokol düzenlenir." hükmüne; 32. maddesinde ise; "Şirketin bu anlaşmanin herhangi bir maddesindeki sorumluluk ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde oluşacak her türlü zarar ziyan ve hukuki sorumluluk șirkette aittir. DSI bu durumda anlaşmayı fesih edebilir. Anlaşmanın feshi veya lisans süresinin sona ermesi halinde, Şirketin önceden oluşan hukuki sorumluluğu ortadan kalkmaz."hükümlerine yer verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlığa konu anlaşmanın Yönetmelik ekindeki şablonunun taraflarca mevcut duruma uygulanmasından ibaret olduğu, bu haliyle tip sözleşme vasfinda olduğu, davaci tarafin özgür iradesi ile şablon kısım üzerinde değişiklik yapma imkanının bulunmadığı da dikkate alındığında, anlaşmanın gerek konusu ve süresi gerekse idareye tanınan denetim ve sözleşme fesih yetkileri açısından idari nitelikte ve idare hukukuna ilişkin olduğu görülmektedir. Kamu hizmetinin kurulması ve/veya işletilmesi için yapılan idari sözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanımasi, gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı yürütülmesi için denetim ve gözetimi yetkisine sahip olması yönünden özel hukuk sözleşmelerinden ayrılmaktadır 

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargi Yetkisinin Sınırı" başlığını taşıyan 2. maddesinin, 1. fikrasının (b) bendinde; İdari eylem ve islemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, (c)bendinde ise; tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Belirtilen duruma göre ve olayda, idare hukuku alanında hüküm ifade eden 4628 sayılıEnerji Piyasası Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümlerinin verdiği yetkiye dayanan ve Su Kullanım Hakkı Sözleşmesi ile kurulmuş bulunan idare hukuku çerçevesinde hareket eden davalı idarenin, tek yanlı irade açıklaması ile yeni hükümler içeren ek sözleşme hükümleri idari nitelikte ve idare hukukuna ilişkin olduğundan, davacı tarafça, davalı idarenin sözleşme ve ek sözleşme hükümlerine aykırılık taşıyan eylemleri nedeniyle oluştuğu iddia olunan şimdilik 100.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davali idarece tazminen ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açtığı davada, yargısal denetimin, idari yargıda yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır."
7. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.

II. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Yazılı düşüncesi alınan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı şu şekilde görüş belirtmiştir:
"Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teșkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "Bu Kanunun amaci; yerüstü ve yeraltısularının zararlarını önlemek ve/veya bunlardan çeşitli yönlerden faydalanmak maksadıyla bu Kanun ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere; Orman ve Su İşleri Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğine sahip, merkezi Ankara'da bulunan özel bütçeli bir kurulus olan Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarınıdüzenlemektir." hükmü, 2. maddesinde; "Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün vazife ve salahiyetleri şunlardır: /.…… / r) Işletmeye açılan hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkıanlaşmalarına uygun olarak işletilip işletilmediğini kontrol etmek, bunlarla ilgili her türlü hesap ve tahsilât işlemlerini yapmak, / .…. " hükmü yer almış, yer üstü ve yeraltı sularıyla ilgili kullanım şekli ve koşullarını belirleme görevi DSi Genel Müdürlüğüne verilmiştir.


Öte yandan, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde ; "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmüne, 2. maddesinde; "Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağitımi, toptan veya perakende satışi, ithalat ve ihracati, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar."hükmüne yer verilmiş, bu Kanun'dan önce yürürlükte olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun başlıği, 6446 sayılı Kanun'un 30. maddesi ile "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun" şeklinde değiştirilmiş, 31. maddesinde de; "Diğer mevzuatta, 4628 sayılıKanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddelerine yapılan atiflar, bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmış sayılır. / Bu Kanun kapsamında düzenlenmesi gereken ve süre belirtilmeyen yönetmelikler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde çıkarılır. Bu yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar mevcut yönetmelik, tebliğ, Kurul kararı gibi bütün genel düzenleyici işlemlerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur."hükmüne yer verilmiştir.
Diğer taraftan, uyuşmazlık konusu su kullanım hakkı anlaşmasının imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım HakkıAnlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amaci, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafindan hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSi ve tüzel kişiler arasında düzenlenecek Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalanması işlemlerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir." hükmüne, 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 4628 sayılıElektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafindan, hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim,otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSf ve tüzel kişiler arasında imzalanacak Su Kullanım Hakkı Anlaşmasında yer alması gereken hükümler, Su Kullanım Hakkı Anlaşması'nın imzalanmasina, yenilenmesine, tadiline ve sona ermesine ilişkin usul ve esaslar ile Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalayacak tüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar." hükmüne, 4. maddesinde;"Bu Yönetmelik'te geçen; /.... / d) DSI: Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğünü, /.... /1) Su Kullanım Hakkı Anlaşması: Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin su kullanımına ilişkin işletme esaslarını ve DSi'ye ödenecek bedellerin ödeme şeklini belirleyen yazılı hükümlere ve şartlara göre DSi ile şirket arasında akdedilen anlaşmayi, /.. / ifade eder." hükmüne, 11. maddesinde; "Ek-l'de verilen taslakta belirtilen hükümler çerçevesinde imzalanan anlaşmanın bir örneği yazı ile EPDK'ya gönderilir. /Ekl'de yer alan Su Kullanım Hakkı Anlaşmasına, projenin özelliğine bağlı olarak özel hükümler eklenebilir. / Su Kullanım Hakkı Anlaşmasi, lisans süresince ve lisansın yürürlükte olduğu sürece geçerli olur ve Lisansin yenilenmesi, devredilmesi, sona ermesi, iptali halinde Su Kullanim Hakki Anlaşması hükümsüz kalır. /Lisansın sona ermesi, iptali veya Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının feshi hallerinde mevcut tesislerin durumuna ilişkin hususlar DSÍ ve EPDK tarafindan ayrica düzenlenir."hükmüne yer verilmiş, Yönetmelik ekinde ise örnek anlaşma metni yer almiştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı șirket ile davalı idare arasında 18.05.2007 tarihinde,"Mursal Hidroelektrik Enerji Üretim Tesislerinin Su Kullanımı Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma"nın imzalandığı, Anlaşma'nın "Şirketin Yükümlülükleri"nin düzenlendiği maddelerden 4.maddede; "Hidroelektrik enerji üretim tesislerinin bulunduğu bölgenin havza gelişimine paralel olarak DSí tarafindan yürütülmekte olan çalışmalar çerçevesinde, havzadaki mevcut, inşa halinde ve mutasavver projeler (kesin proje, planlama, master plan, ön inceleme ve ilk etüt) kapsamında içmekullanma, turizm ve endüstri suyu temini, sulama, taşkın koruma ve enerji maksatları ile bunların dışında olabilecek başka maksatlara yönelik olarak diğer kuruluşlara ve tüzel kişilere tahsis edilecek suların miktar ve zamanlamasını belirleyecek olan işletme planları DSI tarafindan yapılır ve şirkete bildirilir. Şirket bu planlara uymakla yükümlüdür. / ..." hükmünün, 5. maddede; "Hidroelektrik enerji 

üretim tesisleri, Dsi tarafindan belirlenecek menba ve mansap projelerindeki su kullanimı paternine göre işletilecektir. Mücbir sebeplerden dolayi su verilememesi durumunda enerji üretiminde meydana gelebilecek azalma veya aksamalar sebebiyle Şirket DSİ'den herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." hükmünün, 11. maddede; "Çeşitli sebeplerle santrale az su gelmesi halinde suyun az olduğu süre içerisinde üretim tesisinin çalıştırılamaması veya öngörülenden az enerji üretilmesi durumuna ait bütün risk ve sorumluluklar Șirkete aittir. Şirketin yatırım öncesi bu konuları incelediği ve projesini buna göre geliştirdiği kabul edilecektir." hükmünün yer aldığı, Anlaşma'nın "Çeşitli hükümler"inin düzenlendiği maddelerden 31. maddede; "Bu anlaşma metninde yer almayan veya yer almiş olsa bile uygulamada ortaya çikabilecek sorunlar ile ilgili olarak taraflar arasında gerekirse ek protokol düzenlenir." hükmünün, 32. maddede; "Şirketin, bu anlaşmanın herhangi bir maddesindeki sorumluluk ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde oluşacak her türlü zarar ziyan ve hukuki sorumluluk şirkette aittir. DSi bu durumda anlaşmayı feshedebilir. Anlaşmanın feshi veya lisans süresinin sona ermesi halinde, Şirketin önceden oluşan hukuki sorumluluğu ortadan kalkmaz."hükmünün yer aldığı görülmüştür.

Söz konusu anlaşmanın gerek konusu ve süresi gerekse idareye tanınan denetim ve sözleşme fesih yetkileri açısından idari nitelikte ve idare hukukuna ilişkin olduğu görülmektedir.Kamu hizmetinin kurulması ve / veya işletilmesi için yapılan idari sözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesini sağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimi yetkiler tanıması, gerekse idarenin, hizmetin düzenli ve istikrarlı yürütülmesi için denetim ve gözetimi yetkisine sahip olmasıyönünden özel hukuk sözleşmelerinden ayrılmaktadır.

2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınıri" kenar başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a) İdari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

Belirtilen duruma göre olayda, idare hukuku alanında hüküm ifade eden 4628 sayıl Enerji Piyasası Kanunu ve bu Kanun gereğince çıkarılan yönetmelik hükümlerinin verdiği yetkiye dayanan ve idari sözleşme niteliğinde bulunan su kullanım hakkı sözleşmesi ve ek sözleşme çerçevesinde hareket eden davalı idarenin, bu sözleşme ve ek sözleşme hükümlerine aykırılık taşıdığıileri sürülen eylemleri nedeniyle gerçekleştiği iddia edilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.."
III. İLGİLİ HUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargi yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 

10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, Doğan AĠIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/01/2022 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyasıüzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıanlaşılmaktadır. Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

C. Esasin Íncelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇÍFTÇÍ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davaci șirket ile davalı idare arasında 18/05/2007 tarihinde imzalanan Mursal Hidroelektrik Enerji Üretim Tesislerinin Su Kullanımı Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma hükümlerine davalı DSi'nin aykırı işlemleri bulunduğu iddiasıyla ve uğranılan zararın tazmini istemiyle açılmiştir.

13. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda,Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler.

14. Uyuşmazlık davalı kurum ile davacı şirket arasında imzalanan anlaşmanın özel hukuk hükümlerine mi tâbi olduğu yoksa idari sözleşme niteliğinde mi olduğu noktasında toplanmaktadır Sözleşmenin niteliğinin tespiti yargı yolunun belirlenmesinde önem kazanmaktadır. Bu kapsamda idari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmeti gerekleri ve kamu yararınedeniyle yaptıkları sözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı ve üstün hak ve yetkilerini içerirler.İdare, bu sözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir.
15. Olayda, taraflar arasında imzalanan anlaşma hükümleri incelendiğinde, Danıştay Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yazılı görüşlerinde de belirtildiği üzere; Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde hazırlanan sözleşme ile davalı idareye üstün hak ve yetkiler tanındığıgörülmektedir. Buna göre idari sözleşme hükümlerine aykırı davranmaktan kaynaklanan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-c. maddesinde yer alan "kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar" kapsamında idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısı'nın başvurusunun kabulü ile Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 29/04/2021 tarihli ve E.2021/124 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Danıştay Başsavcısı'nın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 29/04/2021 tarihli ve E.2021/124 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/01/2022 tarihinde, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ ve Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Muammer Birol Nilgün Doğan TOPAL SONER TAŞAĞIRMAN 
Üye Üye Üye Aydemir Nurdane Ahmet TUNÇTOPUZ ARSLAN 
KARŞI OY 
Dava, davacı şirket ile davalı idare arasında imzalanan sözleşmeye aykırılıktan dolayıaçılmış bir maddi tazminat davasıdır.

Uyuşmazlık, görevli yargı kolunun hangisi olduğunda toplanmaktadır.
İdare ile gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılacak sözleşmenin imzalanmasından önce ve ihale aşamasında ihale ile ilgili idarece yapılan işlemler “idari işlem" sayıldığından bu aşamada gerçekleşen uyuşmazlıklarda idari yargı yeri görevli olur. Çünkü 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun (1 ve 2.) maddeleri hükümlerinden idari işlemlerin iptali; idari işlem ve eylemlerden kaynaklanan tam yargı ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşması ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden doğan davalar idari yargıda açılabilir.

İhale tamamlanıp, sözleşme kurulduktan sonra, artık sözleşme hukukunun egemenliğinin tanınması gerekmektedir. Bu durumda sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkta yargı yolunun adli yargı olması gerekmektedir.

Yargitay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.03.2001 gün 2001/257 - 285 sayılı karari,kapatılan Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin yerleșik uygulama ve içtihatları göz önüne alındığında,kamu kurumlarının taraf olduğu sözleşmelerin imzalanmasından sonra ortaya çıkacak ihtilâflarda adli yargı görevlidir.

Somut olayda, davacı şirket, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davrandığından ve bu nedenle zarara uğradığını iddia ettiğinden, burada uygulanması gereken hukuk, özel hukuk hükümlerine göre sözleşme hukukudur. Açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı görevli yargı kolu adli yargı olduğundan, Yüksek mahkeme Sayın Çoğunluğunun aksi kanattaki görüşüne katılmıyoruz.31.1.2022

Üye Üye Üye Birol SONER Nilgün TAŞDoğan AĞIRMAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/494KARAR NO : 2022/624KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : Davacı şirketin 2019 yılı asgari ücret desteğinin iptal edilmesine ilişkin işleme karşı yaptığıitirazın reddine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERÍNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: G.F. Üretim ve Pazarlama A.Ş.Vekili : Av. Ş.Sezgin TEKİN Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Merve TÜREN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, davalı kurumun, müvekkili firmanın iş yerinde denetim gerçekleştirdiğini, bu denetime ilişkin denetim raporu düzenleyerek, bildirim kapsamında, 5510 sayılıKanun'un 1-a maddesinde belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle 5510sayıli Kanun'un 102. maddesine istinaden 10.232 TL ve yine ayni madde uyarınca 511 TL idari para cezası verildiğini, ayrıca, davalı kurumun B.K. ve Y.K.'ın 05/08/2019 tarihinde bir gün sigortasının yapılarak sigorta primlerinin ödenmesine ve mevzuat gereğince firmaya sağlanan 2019 yıli asgari ücret desteğinin gecikme cezası ile birlikte iadesine karar verdiğini, bu kararlara itiraz edildiğini,davalı kurum komisyon kararı ile itirazlarının reddine karar verildiğini, müvekkilinin itiraz süresi içinde kesilen idari para cezaları 11.894 TL ve iptal edilen 2019 yili asgari ücret desteğini 179.668,47TL olarak davalı kuruma ödemek zorunda kaldığıni, davalı kurum tarafından yapılan işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, verilen idari para cezalarının iptaline, idari para cezalarınedeniyle ödenen toplam 11.894 TL'nin 23/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, davalının 03/11/2020 tarih ve 84033063-206.99.E13174968 sayılı bildirim kapsamında 2019 yılında müvekkiline yararlandırılan asgari ücret desteğinin iptaline ilişkin kararın iptaline, ödenen 179.668,47 TL'nin 23/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, 26/08/2020 tarih ve 84033063-206- E10016629 sayıli bildirim ile B.K. ve Y.K.'in 05/08/2020 tarihinde 1 günlük sigortali yapılmasına ilişkin işlemin iptaline, müvekkilinden tahsil edilen toplam 170.28 TL primin 2019 Eylül ayından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Mersin 6. İş Mahkemesi 21/09/2021 tarihli ve E.2021/88, K.2021/257 sayılı kararı ile,davaya konu edilen idari para cezalarının itiraz süresi içinde ödendiğini, idari para cezaları için 6183sayıli Kanun'un 55. maddesine göre ödeme emri düzenlenmediğini, ödemenin ödeme emri aşamasıöncesinde olduğunu, bu nedenle davanın idari para cezalarının iptaline ilişkin olduğunu, 5510 sayılıi Kanun'un 102. maddesine göre bu konuda davanın iş mahkemelerinin görev alanına girmediğini belirterek, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 6100

sayılı HMK'nın 114/1 -b ve 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, verilen karar kesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, 03/11/2020 tarihli ve 13174968 sayıl "prim borcu hakkında"konulu, 2019 yılında davacıya yararlandırılan asgari ücret desteğinin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Mersin 1. Ídare Mahkemesi 20/05/2022 tarihli ve E.2022/722, K.2022/514 sayılıkararı ile, 5510 sayılı Kanun'la idari yargı mercilerinin, sadece bu Kanun uyarınca uygulanan idari para cezalarından kaynaklanan uyuşmazlıklar hakkında görevli kılındığıni, anılan Kanun kapsamındaki diğer yaptırım ve uygulamalardan doğacak uyuşmazlıkları çözme görevinin ise adli yargı mercilerinde olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde öngörülen idari para cezasıyaptırımları dışındaki bir uygulamadan doğan uyuşmazlığı çözme görevinin adli yargı mercilerinde olduğu sonucuna varıldığını belirterek, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
Mevzuat 
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
6. Ayni Kanun'un Geçici Madde 68 (Ek: 14/1/2016-6661/17 md.) söyledir;
"(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;
a) 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısınıgeçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylik prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayisinin,
b) 2016 yilı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,
2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşilanır.

(2) Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklik ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılmasi, şahis işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi Hazine katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2016 yıli için eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden Hazinece karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.

(3) İşverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili 2016 yılına ilişkin olarak, aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini yasal süresi içerisinde vermediği,sigorta primlerini yasal süresinde ödemediği, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen 

sigortalının filen çalışmadığı durumlarının tespit edilmesi, Kuruma prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması hâllerinde bu maddenin birinci fikrasının (b) bendine ilişkin hükümler uygulanmaz. Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarımı 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayıl Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler bu tecil ve taksitlendirme devam ettiği sürece anılan fikra hükmünden yararlandırılır..."
7. 22.3.2019 tarihli Asgari Ücret Desteği Konulu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 2019/8 sayılı Genelgesinin "2019 Yılı Ocak ila Aralık Ayları/Dönemleri İçin Sigorta Primine Esas Kazancın Eksik Bildirilmiş Veya Hiç Bildirilmemiş Olması" başlıklı 2.4.3. maddesi şöyledir:
2019 yılı Ocak ila Aralik Ayları/Dönemleri için sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğinin veya hiç bildirilmediğinin denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararlari neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlardan alınan yazılardan anlaşılması halinde, 2019 Ocak ila 2019 Aralık ayları için destekten yararlanamayacağıgibi yararlanılmiş olması halinde, yararlandırılan tutarlar gecikme zammı ve gecikme cezası ile birlikte geri alınacaktır.

Örnek 31: (A) işverenin 2019 yılı Mart ayında (B) sigortalısının prime esas kazançtutarını eksik bildirdiğinin 26/08/2019 tarihinde tespit edildiği varsayıldığında, işveren 2019/0cak ila 2019/Aralik ayı için aylik prim ve hizmet belgesinde / muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde bildirilen tüm sigortalılarından dolayı destekten yararlanamayacak olup; 2019/0cak ila 2019/Temmuz ayında yararlanılan destek tutarları gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden geri alınacaktır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından asgari ücret desteğinin iptal edilmesine ilişkin işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, sosyal güvenlik denetmeni tarafindan yapılan denetim neticesinde iş yerinde kayit dışı çalışma tespit edildiğinden bahisle, 2019 yılında yararlandırılan asgari ücret desteğinin iptali ile 179.985,25 TL borç çıkartılmasına ilişkin 03/11/2020 tarih ve E-13174968 sayılı kararın iptali istemiyle açılmıştır.


11. Yukarıda yapılan inceleme ve ortaya konulan yasal mevzuat hükümleri gereğince,davaya konu olayda 5510 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlülüğün yerine getirilmemesinden kaynaklanan uyuşmazlığa bakmakla 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

12. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Mersin 6. İs Mahkemesinin 21/09/2021 tarihli ve E.2021/88, K.2021/257 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Mersin 6. İs Mahkemesinin 21/09/2021 tarihli ve E.2021/88, K.2021/257 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Üye: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/501KARAR NO : 2022/633KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacının genel sağlık sigortası kapsamına dahil edilmesine dair, davalı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina yapmış olduğu müracaat sonucunda, gelir tespit sonucunun G1olarak belirlenmesi işleminin iptali, yapılan ödemelerin iadesi ve borç olarak gözüken ödemelerin silinmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: İ.ç.

Vekili : Av. Gonca CANDAN 
Davali : Selçuklu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi 

I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, müvekkilinin 2019 yılında sosyal güvencesi olmadığı için Atakum Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina yapmış olduğu 01/02/2019 tarihli başvuru sonucunda genel sağlik sigortası kapsamında gelir tespit sonucunun G0 olarak belirlendiğini, Konya iline taşınması nedeniyle Selçuklu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina 16/10/2019 tarihinde başvuru yaptığıni, şartlarında bir değişiklik olmamasına rağmen tespit sonucunun G1 olarak belirlendiğini ileri sürerek, davalı Vakıf tarafından verilmiş olan kararın kaldırılmasi, SGK'ya yapmışolduğu ödemelerin iadesi ve borç olarak gözüken ödemelerin silinmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştir.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
2. Konya 2. Ídare Mahkemesi 26/01/2022 tarihli ve E.2022/20, K.2022/73 sayılı kararıile, davacının 5510 sayılı Kanun'un 60. maddesinden yararlanmak istediğini, uyuşmazliğın genel sağlık sigortasının G1 olarak belirlenmesinden kaynaklandığıni, bu kapsamda davanın görüm ve çözümünde, 5510 sayıl Kanun'un 101. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin görevli olduğunu belirterek, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
3. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Konya 4. İş Mahkemesi 28/03/2022 tarihli ve E.2022/73, K.2022/71 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın dava şartıyokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kismi şöyledir:
"...5510 sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fikrasının c bendinde, "Yukaridaki (a) ve (b) bentlerine göre sigortalı sayılmayanlardan; 1) Harcamalari, taşınir ve taşinmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylik tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar,... genel sağlık sigortalısı sayılır." hükmü yer almaktadır.

5510 sayılıi Kanunun 60. maddesinin birinci fikrasının g bendinde, “Yukarıdaki bentlerin dışında kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar,genel sağlık sigortalısı sayılır." hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Kanunun 61. maddesinin f bendinde, “ (g) bendinde sayılanlar; diğer bentlere göre genel sağlık sigortalısı olmadıkları veya diğer bentlere göre genel sağlik sigortasından yararlanma haklarının sona erdiği tarihten itibaren bu bent kapsamında genel sağlık sigortalısısayılırlar ve Kurumca re'sen tescil edilirler." hükmü yer almaktadır.

5510 sayıli Kanunun 87. maddesinin birinci fikrasının b ve c bentlerinde, “Bu Kanunun uygulanmasında kisa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlıik sigortası ve isteğe bağlı sigorta bakımından;... b) 4'üncü maddenin birinci fikrasının (b) bendine tabi olanlar ile bu kapsamda sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar, isteğe bağlı sigortalı olanlar ve 60'ıncımaddenin birinci fikrasının (d) ve (g) bentlerinde sayılan kişilerin kendileri, c) 60'ıncı maddenin birinci fikrasının (c) bendinde sayılan kişiler için primi yılı merkezi yönetim bütçesinden karşılanmak üzere ilgili kamu idareleri,... prim ödeme yükümlüsüdür." hükmü yer almaktadır.
5510 sayilı Kanunun 80. maddesinde “60. maddenin birinci fikrasının (g) bendi kapsamında genel sağlik sigortalısı sayılanlar için Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilen aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarı; asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar olduğu tespit edilen kişiler için 82'nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının üçte biri, asgari ücretten asgari ücretin iki 

katına kadar olduğu tespit edilen kişiler için 82'nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutar, asgari ücretin iki katından fazla olduğu tespit edilen kişiler için 82'nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarının iki katıprime esas asgari kazanç tutarı olarak esas alınır." hükmü yer almaktadır.
633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11. maddesininin h bendinde, "Sosyal yardıma hak kazanilmasında ve genel sağlık sigortalılığının tespitinde esas alınacak gelir tespit testlerine ilişkin usul ve esaslarıbelirlemek, bu testleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıyla işbirliği yaparak uygulamak."görevi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Sosyal İşler Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmiştır.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlıği, 2012/7 sayılı genelgesi ile yasanın verdiği bu görev nedeni ile gelir testi nasıl yapılacağını belirtmiştir.

Öte yandan 6100 sayıli Hukuk Muhakemeleri Kanunun 1. maddesine göre mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. Anılan Kanunun 114/1-b maddesi gereğince yargi yolunun caiz olmasi dava şarti olup, 115. maddesine göre Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştirır.Taraflar da dava şartı noksanlığıı her zaman ileri sürebilirler.

5510 sayılı Kanunun 101. maddesine göre, “Bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar işmahkemelerinde görülür."
Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 05.10.2017 Tarih 2015/19562 Esas - 2017/6431 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere; Sigortalıların genel sağlık sigortası primlerinin tahakkuk ve tahsil edilmesi görevi Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) aittir. Ne var ki primlerin tahakkuk ve tahsil edilebilmesi için prime esas gelir testinin usulünce yapılip kesinleşmiş olması gerekecektir.SGK'ye genel sağlik sigortası prim miktarının belirlenmesinde esas alınacak gelir testi yapma hususunda görev verilmemiş, aksine 633 sayılı KHK ile genel sağlık sigortalılığının tespitinde esas alınacak gelir testlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek ve bu testleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıyla işbirliği yaparak uygulamak görevi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bırakılmıştır. Dolayısıyla gelir testi uygulamasından kaynaklanan davalarda, 5510 sayılı Kanunun uygulanmasını gerektirir herhangi bir yasal düzenleme olmadığından gelir testinin iptali için açılan davaların çözüm yerinin idari yargı olduğu .."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasanın 123. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
kurulur"
"Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak 
6. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teșvik Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amaci; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir."
7. Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (...) vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir.
(Ek fikra: 30/5/1997-KHK-572/17 md.; Değişik ikinci fikra: 17/4/2008-5754/77 md.)Ancak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun 60 incı maddesinin birinci 

fikrasının (c) bendinde sayılan genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 5510sayılı Kanun gereği ödedikleri katılım payları bu Kanun kapsamındadır. Ancak yıl içinde ödenen tutarlar, takip eden yilda Hazine tarafindan Fona geri ödenir.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/17 md.) Ayrıca, kanunla veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmakla veya bu kuruluşlarca aylık veya gelir bağlanmış olmakla birlikte, Fon Kurulunca belirlenecek ölçütlere göre; hane içindeki kişi başına düşen geliri, onaltı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin 1/3'ünden az olan kişilerden fakir ve muhtaç durumda bulunanlar da bu Kanun kapsamındadır..."
8. Ayni Kanun'un 3. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkanınca görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur."
9. Kanun'un "Vakıflar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"(Değișik birinci fikra: 1/12/2004-5263/19 md.) Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.

(Değişik ikinci fikra: 1/12/2004  5263/19 md.) Mülkî idare amirleri vakfin tabii başkanıolup, illerde belediye başkani, defterdar, il millî eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkani, mal müdürü, ilçe millî eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

(Ek fikra: 20/2/2014-6525/18 md.) Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan belirlenir. Ayrıca, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmaması hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarıiçin doğrudan vali tarafından, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. İl veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar.İlde vali, bir vali yardımcısını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkanı, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısını; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir. Vakif senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

(Mülga dördüncü fikra: 1/12/2004-5263/19 md.)
(Ek fikra: 16/5/2018-7144/7 md.) Vakiflar, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 34 üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal 

Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu işsözleşmesi kapsamında işyerleridir."
10. Yine Kanun'un “Vakfin gelirleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının gelirleri;
a) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılacak miktardan,
b) (Mülga: 7/12/2004-5272/87 md.)
c) (Mülga: 2/3/2014-6529/16 md.)
d) İşletme ve iştiraklerden elde edilecek gelirlerden,
e) Diğer gelirlerden,
Teşekkül eder."
11. Diğer taraftan 20/02/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakiflar Kanunu'nun “Tüzel kişilik”başlıkı 4. maddesi şöyledir:
“Vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
12. 25/01/2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (e)bendinde, "mütevelli heyetinin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın, karar organını", (i)bendinde ise, "vakfin; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarını" ifade ettiği belirtilmiştir.
13. Aynı Yönetmeliğin 19. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararının alınması ve aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm iş ve işlemler Vakıflar tarafından yerine getirilir"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, genel sağlık sigortası kapsamında Konya Selçuklu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapılan başvuru neticesinde, davacı şartlarında bir değişiklik olmamasına rağmen daha evvel G0 olarak tespit edilen gelir tespiti sonucunun G1 olarak belirlenmesine yönelik davalı işleminin kaldırılması, SGK'ya yapılan ödemelerin iadesi ve borç olarak gözüken ödemelerin silinmesi istemiyle açılmıştır.


17. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, 3294sayılı Kanun'da, bu Kanun gereğince oluşturulan vakıfların “kamu tüzel kişisi” olduklarına dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Şu halde kanun koyucunun sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına bilinçli olarak "kamu tüzel kişiliği" vermediği, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini istediği açıktır. Kaldı ki, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kısmen kamu kaynağı kullanmalari, kamu kurumu olarak nitelendirilmeleri için yeterli bir sebep değildir.Yine oyçokluğu ile karar alan ve uygulayan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyeti, atanmış ve seçilmiş üyelerden oluşmakta, kamu görevlileri ile birlikte belirli sayıda muhtar sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve hayırsever vatandaşlardan oluşmaktadır ve heyet vakfin hem karar hemde yürütme icra organıdır.

Netice olarak, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları, bir tüzel kişi olmanın ötesinde özel hukuk tüzel kişisidir. Zira 3294 sayılı Kanun hükümleri de, özellikle vakfin gelirleri, yapısı,karar alma mekanizması bakımından farklı bir sonuç öngörmemektedir.
18. Bu durumda, davaya konu edilen işlemin, 3294 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyeti kararı ile yapıldığı, vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması nedeni ile dava konusu işlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya 4. İş Mahkemesinin 28/03/2022 tarihli ve E.2022/73, K.2022/71 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 4. İş Mahkemesinin 28/03/2022 tarihli ve E.2022/73, K.2022/71 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 

Dava, genel sağlık sigortası kapsamında Konya Selçuklu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfina yapılan başvuru neticesinde, davacı şartlarında bir değişiklik olmamasına rağmen daha evvel G0 olarak tespit edilen gelir tespiti sonucunun G1 olarak belirlenmesine yönelik davalı işleminin kaldırılması, SGK'ya yapılan ödemelerin iadesi ve borç olarak gözüken ödemelerin silinmesi istemiyle açılmiştir.

633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11. maddesinin h bendinde, “Sosyal yardıma hak kazanılmasında ve genel sağlik sigortalılığının tespitinde esas alınacak gelir tespiti testlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek,bu testleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıyla işbirliği yaparak uygulamak." görevi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Sosyal İşler Genel Müdürlüğü nün görevleri arasında sayılmıştır.
Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 05/10/2017 günlü, E:2015/19562, K:2017/6431 sayılıi kararında; sigortalıların genel sağlik sigortası primlerinin tahakkuk ve tahsil edilebilmesi görevi Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ait olduğu, primlerin tahakkuk ve tahsil edilebilmesi için prime esas gelir testinin usulünce yapılıp kesinleşmiş olmasının gerektiği, SGK'ye genel sağlik sigortasıprim miktarının belirlenmesinde esas alınacak gelir testi yapma hususunda görev verilmediği, 633sayılı KHK ile genel sağlik sigortalılığinın tespitinde esas alınacak gelir testlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek ve bu testleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıyla işbirliği yaparak uygulamak görevinin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bırakıldıği, dolayısıyla gelir testi uygulamasından kaynaklanan davalarda, 5510 sayılı Kanunun uygulanmasını gerektirir herhangi bir yasal düzenleme olmadığından gelir testinin iptali için açılan davaların çözüm yerinin idari yargıolduğunun açık olduğu, ancak uyuşmazlığın gelir testinin kesinleşmesinin ardından tahakkuk edecek prim tutarı ve tahsile ilişkin olması durumunda 5510 sayılı Kanunun kapsamında yargılama ve değerlendirme yapılacağından, iş mahkemesinin görevli olacağını vurgulamıştır.
Yukarıda açıklandığı üzere; Konya Selçuklu Kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafindan yapılan gelir testine ilişkin idari işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözüm yeri idari yargı yerleri olduğundan çoğunluk kararına katılmıyoruz.28/11/2022
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/506KARAR NO : 2022/586KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Nüfus kaydında ölü olduğu belirtilen kişinin, ölüm tarihinin tespiti ile nüfus kaydına işlenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : B.U.

Vekili : Av. Lucia MUNTEANU 
Davalı : İç İşleri Bakanlığı Karamürsel İlçe Nüfus Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, müvekkilinin hissedarı olduğu taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davasının ikame edildiğini, iş bu dosyada yapılan yargılama sırasında veraset ilamı almak üzere tarafina süre verildiğini, akabinde mirasçılık belgesi talepli dava ikame edildiğini ancak mirasçıların tespiti sırasında Mehmet isimli mirasçının vefat etmiş olduğu ve nüfus kayıt örneğinde kapalı ölüm ibaresinin düşürüldüğünün tespit edildiğini, ölüm tarihinin tespiti ile bu tarihin nüfus kaydına işlenmesi talebiyle Karamürsel Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğüne müracaat edildiğini,müdürlüğün cevabi 25/05/2022 tarihli ve 2262 sayılı yazısı ile "Mehmet'in kayitlarının tetkik edildiği, ölüm vukuatının getirtildiği ancak vukuatta ölüm tarihine rastlanılmadığından ölüm tarihi güncellemesinin yapılamadığının" bildirildiğini ileri sürerek, anne ismi Zeynep, baba ismi Kadir olan Mehmet isimli müteveffanın nüfus kaydına hiç işlenmemiş olan ölüm tarihinin tespiti ile bu tarihin nüfus kaydına işlenmesine karar verilmesi için adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A, Adli Yargida 
2. Karamürsel Asliye Hukuk Mahkemesi 24/02/2022 tarihli ve E.2021/494, K.2022/76sayılı kararı ile, idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş,karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Bu kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...5490 sayılı nüfus hizmetleri kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin istemler yönünden adli yargı mahkemelerinde yargılama yapılmaktadır, somut davada ise ölü olduğu belirtilen kişinin ölüm tarihinin tespiti ile nüfus kaydına işlenmesi talep edilmektedir, bu talep niteliği itibariyle nüfus kayıtlarındaki hataya ilişkin değildir, aksine idari işlem olarak nüfus müdürlüğütarafindan yapılabilecek mahiyette nüfus kayıtlarında işlem yapılmasını gerektiren bir istemdir, bu durumda idari olarak yapılması gereken bu işlemde mahkememiz görevli değildir, mahkememizce kayıttaki hataya ilişkin olmayan ve doğrudan nüfus kayıtlarında işlem tesis edilmesi yönündeki talep idari mahiyette olmakla mahkememiz görevli olmadığından idari faaliyete ilişkin bu istem yönünden idari yargının görevli olduğu kanaatiyle aşağıdaki şekilde davanın usulden reddine karar verilmiştir.Aynı yönde Yargitay 18. HD'nin 27.05.2015 tarihli ve 2014/20212E.-2015/8793K., 20.10.2016tarihli ve 2015/19842E. - 2016/11561K."
3. Davacı vekili bu kez, Karamürsel İlçe Nüfus Müdürlüğünün 25/05/2022 tarihli ve 2262 sayılı işleminin iptali ile ölüm tarihinin tespiti ile bu tarihin nüfus kaydına işlenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. Kocaeli 2. Idare Mahkemesi, 07/09/2022 tarihli ve E.2022/984 sayılı kararı ile, 5490sayılı Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca, nüfus kayıtlarında değişiklik yapılması talebiyle idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali istemiyle açılan davada, uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı yeri olan asliye hukuk mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

II.İLGİLİ HUKUK 
5. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kaydın kapatılması ve yeniden açılması"başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Nüfus kaydının kapatılması; ölüm, gaiplik, Türk vatandaşlığının kaybi, evlenme,boşanma, evlât edinilme, soybağının düzeltilmesi veya reddi gibi olaylar nedeniyle bir kaydın üzerinde işlem yapılamaz hale getirilmesidir 


Kaydın kapatılmasına ilişkin sebep ortadan kalktığında veya kaydın yeniden açılmasınıgerektirecek yeni bir sebep ortaya çıktığında kayıt yeniden açılır. Kaydın açılmasından sonra kişisel durumda meydana gelmiş olan olaylar kişinin kaydına işlenir."
şöyledir:
6. 5490 sayılı Kanun'un "Bildirim süresi ve yükümlü olanlar" başlıklı 31. maddesi 
"(1) Ölüm olayıni;
a) $ehir ve kasabalarda 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hifzissıhha Kanunu gereğince defin ruhsati vermeye yetkili olanlar,
b) Köylerde, varsa resmî tabip veya sağlık kuruluşu yetkilileri, yoksa köy muhtarları,c) Hastane ve bakım evi gibi sağlik kurumlarında kurum amirlikleri,
c) Askeri birliklerde tabipler veya iç hizmet mevzuatına göre kıta komutanlıklarınca görevlendirilmiş olanlar ve askerlik şubeleri,
d) Doğal afetlerde mülkî idare amirlerince görevlendirilecek memurlar,
e) Adlî olaylarda ve kazalarda ilgili Cumhuriyet savcılıklari,
olayın meydana geldiği tarihten itibaren, dış temsilcilikler ise olaydan haberdar olduklarıtarihten itibaren on gün içerisinde Genel Müdürlüğe ya da nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdürler.

(2) Kanunî süre geçtikten sonra nüfus müdürlüklerine gelen ölümlere ait tutanaklar resmîsağlık kurumları kayıitlarına veya diğer resmî belgelere dayanılarak düzenlenmiş ise nüfus müdürlüklerince kabul edilip işleme alınır.

(3) Yurt içinde meydana gelen ölümlerde, ölüm nerede meydana gelmişse o yerin nüfus müdürlüğüne, ölüm yerinin tespit edilememesi halinde ceset nerede bulunmuşsa o yerin, ölüm bir taşıt içinde olmuşsa bu taşıttan çıkarıldığı yerin nüfus müdürlüğüne bildirilir.
(4) Ölenin kaydı yok ise yapılacak soruşturma sonunda Türk vatandaşlığı ve ailesi tespit edildiği takdirde doğum tutanağı düzenlenerek aile kütüğüne önce doğum, sonra ölüm olayı işlenir."
7. 5490 sayılı Kanun'un "ölü olduğu halde aile kütüklerinde sağ görünenler" başlıklı 33.maddesi ise şöyledir:
"Ölmüş olduğu halde aile kütüklerinde sağ görülenlere ait ölüm tutanakları, ölüm olayınıgösterir belge ile başvurulması halinde nüfus müdürlüklerince düzenlenir ve gerekli işlem yapılır.Herhangi bir belge ibraz edilememesi durumunda ölüm beyanının doğruluğu nüfus müdürlüklerince tahkik ettirildikten sonra düzenlenecek ölüm tutanağı, mülkî idare amirinin emri ile işleme konulur."
8. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıkhı 35. maddesi şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.

Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir, değiştirilir, boş bırakılır veya silinir.

9. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davalari" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmîdairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin 

çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydi, soyadı değişikliğinde ise eșin ve ergin olmayan çocukların soyadıni da düzeltir.

c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.

(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
10. Anılan Kanun'un "Maddî hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazilmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir.Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanir."
11. Kanun'un "Tarihlerde düzeltme ve tamamlama yetkisi" başlıklı 39. maddesi şöyledir:
"Genel Müdürlük, nüfus kayıtlarına göre vatandaşların hicrî veya rumî tarihle yazılmışnüfus olaylarınin tarihlerini miladî yıla çevirerek aile kütüklerine geçirmeye, doğum tarihlerinin ay ve günü belli olmayanların da eksikliklerini tamamlamaya yetkilidir."
12. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fikrası "nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlü kayıtla ispat edilir." hükmünü içermektedir.

13. Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Genel Müdürlük; nüfus hizmetlerini düzenlemek, yürütmek, takip etmek, denetlemek ve değerlendirmek, nüfus olaylarının aile kütüklerine tescili esnasında yapılan hatalı veya eksik kayitlarıdayanak belgesine göre düzeltmek, değiştirmek, birleştirmek, tamamlamak, mükerrer kayıtlarısilmek, usulüne göre düzenlenmemiş kayıtlara ilişkin gerekli işlemleri yapmak ve diğer işlemleri tesis etmek, nüfus hizmetleri ile ilgili olarak kurumlar ve diğer yetkili kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamakla görevlidir."
14. Aynı Yönetmeliğinin "Yetki" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Genel Müdürlük; nüfus hizmetlerinin yürütülmesi, soybağının kurulmasi, maddi hataların düzeltilmesi, aile kayıtlarının birleştirilmesi, mükerrer kayitların birbirine göre tamamlanması ve diğerlerinin silinmesi, kayıtların taşınmasi, açılması/kapatılmasi, tamamlanması,nüfus olaylarının aile kütüklerine tescili esnasında yapılan hatalı veya eksik kayıtların dayanak belgesine uygun olarak düzeltilmesi ve usulüne göre tesis edilmemiş kayıtlara ilişkin gerekli işlemlerin yapılması ile saklı nüfus ve aile kütüklerine yapılacak tescil işlemlerine ilişkin usul ve esaslarin belirlenmesi hususlarinda yetkilidir.

15. Yine Yönetmeliğin "Ölü olduğu halde aile kütüğünde sağ görünenler" başlıklı 37.maddesi şöyledir:
“(1) Ölmüş olduğu halde aile kütüklerinde sağ görünenlerin ölüm olayını gösterir belge ile başvurulması halinde nüfus müdürlüklerince gerekli işlem yapılır.

(2) Ölüm olayını gösterir herhangi bir belge ibraz edilememesi durumunda ya da aile kütükleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda; nüfus cüzdanı/kimlik kartı aldığına ilişkin bir bilgi olmayan, adres kaydı bulunmayan, uzun süredir işlem görmediği anlaşılan ve yaşı itibarıyla ölüolması muhtemel kişilerin ölü olup olmadıkları araştırılır. Araştırma sonucu ölü oldukları tespit edilenlerin ölüm olayı mülkî idare amirinin onayı ile tescil edilir.

(3) Ölü olduğu değerlendirilen fakat aile kütüğünde sağ görünenler hakkında yapılan araştirma sonucu ölüm tarihi ve yeri tespit edilemeyenlerin ve fiilen idarece araştirma imkâni kalmadığı tespit edilen kayıtların, işlem yapılamaz hale getirilmesinde Genel Müdürlük yetkilidir."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIȘKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, kapalı ölüm kaydı olan müteveffanın, ölüm tarihinin tespiti ile nüfus kaydına hiç işlenmemiş olan bu tarihin işlenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
19. Dava dosyasinin incelenmesinden, ölüm tarihi tescil edilmesi talep edilen müteveffanın nüfus kayıt örneğinin tarihler kısmında "kapalı ölüm" yazdığı, ölüm tarihinin yazmadığı, düşünceler kısmında, doğum tarihinde tamamlama işleminin yapıldığının yine "köyünden gelen ilmuhaber ve muameleli evrak üzerine Medeni Kanun'un 42. maddesine göre ölümünün düşüldüğü" kaydına yer verildiği, davacı tarafindan, ölüm tarihinin tespiti ile bu tarihin nüfus kaydına işlenmesi talebiyle Karamürsel Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğüne müracaat edildiği müdürlüğün cevabi 25/05/2022 tarihli ve 2262 sayılı yazısı ile "Mehmet'in kayıtlarının tetkik edildiği, ölüm vukuatının getirtildiği ancak vukuatta ölüm tarihine rastlanılmadığından ölüm tarihi güncellemesinin yapılamadığının" bildirildiği, yine müdürlüğün 03/08/2022 tarihli yazisında ise "ölüm vukuatının incelenmesinde vefat yerinin harbi umumiye olduğu fakat ölüm tarihinin olmadığı,ilgili kişinin ölüm tarihinde tamamlama işleminin yapılamadığının" belirtildiği anlaşılmıştır.
20. 5490 sayılıi Kanun'un 36. maddesinde, ilgililerin nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme ve tespit davasi açmak hak ve yetkisine sahip olduklari, 38. maddesinde ise nüfus kayıtlarındaki maddi hataların ancak dayanak belgesinde bulunduğu halde kütüklere hatalı veya eksik olarak tescil edilen,hiç yazılmayan veya mükerrer kayıtlarla ilgili olanların nüfus idaresince düzeltilmesinin veya tamamlanmasının mümkün olduğu, 35. maddesinde de, kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceği kayıtların anlamı ile taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhlerin konulamayacağı hükme bağlanmıştır.

21. Buna göre, nüfus kayit düzeltme davaları diğer kayıt düzeltme davaları gibi kamu düzeni ile yakından ilgili bulunduğundan, hakim doğru sicili oluşturmak zorundadır. Nüfus kaydına ilişkin bazı işlemler adli, bazı işlemler de idari kararlarla yapılmaktadır. Adli yargının görev alanına giren davaların ise maddi hata dışındaki nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davaları olduğu açıkça belirlenmiştir. Davacının ileri sürdüğü talebin, nüfus kaydına hiç işlenmemiş olan ölüm tarihinin tespiti ile bu tarihin nüfus siciline işlenmesi olduğundan uyuşmazlığın 5490 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Yönetmelik uyarınca adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Karamürsel Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/02/2022 tarihli ve E.2021/494, K.2022/76 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Karamürsel Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/02/2022 tarihli ve E.2021/494, K.2022/76 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer
Üye: Doğan
Üye: Eyüp
Üye: Muharrem

Başkan: TOPAL
Üye: AĞIRMAN
Üye: SARICALAR
Üye: ÜRGÜP

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye: Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/516KARAR NO : 2022/634KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacının dere yatağına düşmesi nedeniyle uğramış olduğu cismani zararın tazmini için Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan davada, davalının kamu kurum veya kuruluşu niteliği taşımaması nedeniyle davanın, ADLİ YARGI YERÍNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: Ç.Y.
Vekili : Av. İbrahim GÖÇMEN Davalılar : 1-Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.
Vekili : Av. Aybala TEKELİ GÜLMEZER : 2-Defne Belediye Başkanlığı
3- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
4- Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 16/08/2018 tarihinde eve dönerken dere yatağına düşmesi neticesinde yaralandığını, olayın gerçekleşmesinde davalı idarelerin denetim, bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürerek, toplam 2.000 TL maddi ve 25.000 TL manevi tazminat ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


2. Davalı Toroslar EDA$ vekili süresi içinde verdiği savunma dilekçesinde, müvekkilinin özel hukuk tüzel kişisi olması sebebiyle davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle davanın görev yönünden reddini talep etmistir,
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Hatay 2. Ídare Mahkemesi 08/07/2022 tarihli ve E.2019/545 sayılı kararı ile, yargi yolu itirazının reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
“..Kamu idarelerinin görev alanları içinde yürütülen kamu hizmetlerinin ifası sırasında meydana gelen zararlardan dolayı hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının tartışılacağı yer idari yargı yeri olup, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında idarenin eyleminden dolayı uğranılan zararı idare hukuku esasları çerçevesinde tazmin edilip edilmeyeceğinin takdiri de idari yargı yerine aittir. Zira idarelerce kamu hizmetlerinin ifası sırasında gerekli önlemlerin alınmamış olması ve hizmet kusuru nedeni ile bireylerin ve kurumların uğradığı zararın, hizmeti yürüten idarece tazmin edilmesi idare hukuku ilkeleri arasında bulunmaktadır.

Dava dosyasinin incelenmesinden; davacinin 16/08/2018 tarihinde işyerinden eve dönerken dere yatağına düşmesi sonucu yaralanması olayında idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle çalışamadığı 50 gün için işyeri ücreti ile SGK ödemesi arasında oluşan fark nedeniyle ücret farkı kaybı, prim kaybı, fazla mesai kaybı ve AGi kaybı karşılığı olarak fazlaya ilişkin haklar saklıkalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi, yaralanma olayı nedeniyle meydana gelen maluliyet nedeniyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 27.000,00 TL tazminatin ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, uyuşmazlığın kamu hizmetini yürütmekle görevli idarenin hizmet kusurundan doğan bir zararın tazmini istemine ilişkin olması ve kamu hizmetinin ihmal edilerek yerine getirilmemesinden kaynaklandığı ileri sürülen zararın tazmini isteği ile açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
4. Davalı Toroslar EDAş vekili tarafindan, olumlu görev uyuşmazlığının çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, davacının dere yatağına düşerek yaralanmasında davalı Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin kusurunun bulunup bulunmadığı hususunun özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
“..Bilindiği gibi, Anayasa'nın 125/son madde ve fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının yargisal denetiminin, 2577 sayılı Ídari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinde “idari dava türleri" arasında sayılan “idari eylem ve işlemlerden dolayı

kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında, idari yargıyerlerince yapılacağı açıktır.

Amaci, elektrik enerjisinin dağitımi, perakende satışı ve perakende satış hizmeti faaliyetlerini karlilik ve verimlilik ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomik ve sosyal gereklere uygun biçimde yürütmek olan TEDAŞ'ın ve buna bağlı olarak bölgesel dağıtım şirketlerinden biri olan Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.nin yaptığı hizmetin kamu hizmeti niteliğinde olduğu açıktır.
Ancak, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 11/07/2013 tarihli ve 2013/105 karar sayılıkararı ile 15/03/2013 tarihinde yapılan ihale sonucu Enerjisa Elektrik Dağitım A.$.ye devralarak özelleşen Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.nin, davanın açıldığı tarihte Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunan bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacı F.O.'nın elektrik akımına kapılara su kanalına düşmesinde davalı Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.nin kusurunun bulunup bulunmadığının borçlar hukukuna hükümlerine göre çözülmesi gerektiği kanaatine varılmiştir.

Nitekim Uyuşmazlik Mahkemesinin 18.10.2021 tarihli ve E.-K.2021/578-555 ve 01/04/2014 tarihli ve 2014/436-471 E.-K. sayıli kararlarında da aynı hususlar vurgulanmiş, davaya konu olayın, kurumun özelleştirilmesinden önce mi yoksa sonra mı olduğu dikkate alınarak bir sonuca varilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davacının elektrik akımına kapılmasında davalının bir kusurunun bulunup bulunmadığının davalı Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. bakımından özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
III.İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargi Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde şu düzenlemeye yer verilmiştir:"İdari dava türleri şunlardır:
a) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilișkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Başsavcısınca, 10. maddede öngörülen biçimde davalı Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 
8. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca 

görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin davada adli yargının Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
9. Dava, davacının dere yatağına düşüp yaralanması nedeniyle uğramış olduğunu iddia ettiği maddi ve manevi zararın, olayda kusuru bulunduğu ileri sürülen davalıdan tazmini istemiyle açılmiştir.

10. Öncelikle olumlu görev uyuşmazlığı talebinde bulunan davalı Toroslar EDAŞ'ın hukuki statüsüne bakılması gerekmektedir. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırli, elektrik dağıtımiyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu öncesinde TEDAŞ tarafindan gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılıKanun uyarınca, dağıtım sektörünün, EPDK tarafindan verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2004/3 sayılıkararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Ozelleştirme Stratejisi Belgesi" ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş, Strateji Belgesindeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02/04/2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDA$,özelleştirme programina alinmiştir.

11. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım, perakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. Işlem tarihinde yürürlükteki haliyle 4628sayılı Kanun'un mülga 14. maddesinin ikinci fikrasında yer alan, "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydıile TEDAŞ ile belirlenen dağitım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca, TEDA$ ile %100hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtim şirketi arasında dağıtim varlıklarının işletilmesine yönelik idarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulunun 07/11/2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da, sermayesinin %100'ü TEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtım lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir. Davalı Toroslar EDAŞda bu kapsamda belirlenen 20 dağıtım bölgesinden birinde kurulan bir dağıtım șirketidir.
12. 4628 sayılı Kanun'un mülga 1. maddesi ile, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir sekilde tüketicilerin kullanimina sunulması için, rekabet ortaminda özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması amaçlanmiş, 2. maddesinde, elektrik piyasası faaliyetleri, bu kanun hükümlerine göre,piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satışfaaliyetleridir şeklinde tanımlanmıştır. 4. madde ile de piyasada faaliyet gösterebilecek özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişilerin, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, anonim şirket veya limited şirket olarak kurulmaları koşul olarak öngörülmüş, elektrik enerjisi dağıtım faaliyetlerinin, dağıtım şirketleri tarafindan lisanslarında belirtilen bölgelerde yürütüleceği hüküm altına alnmıştır. Aynımaddeye göre, bu işlemler için lisans alınmasi zorunlu kilınmiştir.

13. Yine, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumunun 27/09/2012 tarihli ve 28424 sayıl Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 12/09/2012 tarihli ve 4019 sayılı Kurul Kararı ile Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi hükmü çerçevesinde, dağitım ve perakende satiş faaliyetlerinin dağitim şirketleri tarafindan 01/01/2013 tarihinden itibaren ayri tüzel kişilikler altında yürütülmesine ilişkin hazırlanan, "Dağıtiım Ve Perakende Satış Faaliyetlerinin Hukuki Ayrıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar" kabul edilerek, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler 

tarafindan dağitim ve perakende satış faaliyetlerinin 01/01/2013 tarihinden itibaren ayri tüzel kişilikler altında yürütülmesine karar verilmiştir.

14. Bu bağlamda Özelleştirme Yüksek Kurulunun 11/07/2013 tarihli ve 2013/105 sayılıkararı doğrultusunda, Türkiye Elektrik Dağitım A.Ş.'nin, Toroslar Elektrik Dağitım A.Ş'deki %100oranındaki hissesinin tamami, 30/09/2013 tarihinde Enerjisa Elektrik Dağitım A.Ş'ne devredilmiş,böylece davalı şirketin devir ve dava tarihi itibariyle kamu kurumu yani idare olma vasfinıkaybederek, özel şirket statüsüne dönüştüğü anlaşılmıştır. Bu itibarla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur.

15. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan özel hukuk tüzel kişisi Toroslar Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi'ne karşı, idari yargı yetkisi kapsamında idari dava açılmasıolanaksız olduğundan, bu davalı yönünden uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisının başvurusunun kabulü ile Hatay 2. Idare Mahkemesince verilen 08/07/2022 tarihli ve E.2019/545 sayılı görevlilik kararının davalı Toroslar Elektrik Dağıtım A.$. ile ilgili kismının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Hatay 2. İdare Mahkemesince verilen 08/07/2022 tarihli ve E.2019/545 sayılı GÖREVLİLiK KARARININ davalıTOROSLAR ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. İLE İLGİLİ KISMININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davacının dere yatağına düşüp yaralanması nedeniyle uğramış olduğu maddi ve manevi zararın, davalıdan tazmini istemine iliskindir.

2577 sayılı Kanun'un 2.1.a maddesinde; İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları Ídarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda İdarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.


Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak "üretim", "iletim", "dağitım" ve “ticaret” başlikları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının alternatif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır.Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasınıdüzenlemek ve denetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.
Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628 sayılı Kanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri” olarak siralamiştır. Kanun'da elektrik enerjisi “iletim" faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği öngörülmüştür. Elektrik piyasasıfaaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-õzel ayrımı yapılmaksızın, kural olarak, lisans alınmasızorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.
Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşilmaktadir.

Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9. maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarınıyapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğügetirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağitim" faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.

Elektrik dağıtım piyasasının en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım A$ (TEDA$);tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sinırli, elektrik dağitimiyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDA$ tarafindan gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün, EPDK tarafindan verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi"(Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş; Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılıkararıyla TEDAş özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'ın hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur.4628 sayılı Kanun'un 14.2. maddesinde yer verilen, "TEDAŞ'in faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAş ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca, TEDAş ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik İdarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 07/11/2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'u TEDA$'a ait olan ve elektrik dağitim bölgelerinde dağitim lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağitim sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağıtım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yöntemi ile özelleștirilmesine karar verilmiştir.


Öte yandan, 14/02/2018 tarihli, 30332 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Ana Statüsünün 5. maddesinde, TEDAŞ'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Her ne kadar davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemlerin de özel hukuk işlemi olduğu ifade edilmişse de, özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayricaliklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafından üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetini yürüten davalı şirketin yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti olduğu kuşkusuz olup; zararın kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında doğması nedeniyle idarenin hizmet kusuruna dayanılmış olması ve zarara neden olduğu iddia edilen eylemin abone ilişkisi kapsamında da bulunmaması karşısında,kamu hizmetini yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin yani hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının yargisal denetimini yapma ve doğan zarardan dolayı tazminat istemini karara bağlama görevinin idari yargı merciine ait olduğu açıktır.

Bu itibarla, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan ve idarenin hizmet kusuruna dayalıolarak açılan tazminat davasının çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmiyorum. 28/11/2022

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/517KARAR NO : 2022/504KARAR TR : 31/10/2022
ÖzET : Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 66. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına karşıaçılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Gaziantep Özel Sağlık Hastanesi A.Ş.
Vekili : Av. Enes DOĞAN 
Davalılar : Ídari Yargıda 
1-Gaziantep Valiliği 
2-Sağlık Bakanlığı

Davali : Adli Yargıda 
Gaziantep Valiliği 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirket tarafindan, anestezi teknikerleri ile İlk ve Acil Yardım Teknikeri olan kişilerin, hemşire olmadıkları halde 18-19/12/2020 tarihi ve öncesinde Covid-19Yoğun Bakım Ünitesinde hemşire olarak çalıştırıldıklarının tespit edildiğinden bahisle, bu filin Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 66/1 maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle, anılan Yönetmeliğin 2 nolu ekinde yer alan Özel Hastane Müeyyide Formunun 21. maddesi uyarınca idari para cezası

verilmesine ilişkin 28/06/2021 tarih ve 1404 sayılı yazı ile bildirilen Gaziantep Valiliğinin 25/06/2021 tarih ve 1395 sayılı işlemi ile bu para cezasına karşi yapılan itirazın reddine ilişkin 09/08/2021 tarih ve 1685 sayılı yazı ile bildirilen Sağlık Bakanlığının 02/08/2021 tarih ve 621 sayılıişleminin, davalı idarece dayanak alınan mevzuatın yanlış yorumlandıği, personellerin mevzuat hükmüne uygun olarak görevlendirildiği, pandemi döneminin ortaya çıkardığı olumsuzlukların gözardı edildiği, işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek, iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
2. Gaziantep 2. İdare Mahkemesi 17/09/2021 tarihli ve E.2021/784, K.2021/738 sayılıkararı ile, dava konusu idari para cezasunın Özel Hastaneler Yönetmeliği uyarınca tesis edildiği,anılan Yönetmeliğin dayanağı olan 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nda, bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı itiraz ve dava yolu gösterilmediği anlaşılmakla, 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun genel hükümleri gereğince, 3359 sayılı Kanun kapsaminda verilen idari para cezalarına karşı sulh ceza hakimliğine başvurulması gerektiği, bu durumda, dava konusu idari para cezası ve bu para cezasına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemlere karşı açılan işbu davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2577 sayıl İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyannca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

3. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdari Dava Dairesi 28/12/2021 tarihli ve E.2021/3025, K.2021/4856 sayıli kararı ile, ilk derece mahkemesinin değerlendirme ve tespitleri ve Uyuşmazlık Mahkemesinin kararları ve değerlendirmeleri gözönüne alındiğında, 3359 sayılıKanun'da yargı yolu öngörülmeyen idari para cezasına karşı açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu, ilk derece mahkemesi kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir.
4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargida 
5. Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliği 04/04/2022 tarihli ve D.İş No.2022/631 sayılı kararıile, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsal kararları dikkate alınarak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıın görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği, idari işlemin Özel Hastaneler Yönetmeliği uyarınca tesis edildiği, idari yaptırımın 2 kez uygulanması durumunda 3. tespitte aynı zamanda idari yargının görev alanına giren işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin idari yaptırım kararının uygulanacaği, söz konusu yaptırımların birbirinin devamı niteliğinde bulunduğu gerekçesiyle, idari yaptırım kararlarının iptali istemine ait işleme yönelik başvuru hakkında idari yargı merciinin görevli olduğu gerekçesiyle Hakimliklerinin görevsizliğine, dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karara davacı vekili itiraz etmiştir.

6. Gaziantep 2. Sulh Ceza Hâkimliği 17/05/2022 tarihli ve D.İş No.2022/2979 sayılıi kararı ile, Sulh Ceza Hakimliği kararının yasal dayanak ve gerektirici sebepler itibariyle yerinde ve isabetli olduğu, kararda değişiklik yapmayı gerektirir herhangi bir hususa rastlanılmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle, CMK'nın 268. maddesi uyarınca usul ve yasaya uygun şekilde verilen Gaziantep 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin kararına yapılan itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 

7. 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Hastaneler Yönetmeliğinin "Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar" üst başlığı altında düzenlenen "Amac" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
/Bu Yönetmeliğin amacı; etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere, bütün özel hastanelerin tesis, hizmet ve personel standartlarının tespit edilmesine, (Değişik ibare: RG-21/10/2006-26326) sınıflandırılmasına, siniflarının değiştirilmesine, amaca uygun olarak teşkilatlandırılmasına ve bunların açılmalarına, faaliyetlerine, kapanmalarına ve denetlenmelerine ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir."
8. "Kapsam" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
I1(Değişik birinci fikra:RG-14/01/2004-25346) Bu Yönetmelik; Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, üniversitelere ve diğer kamu tüzelkişilerine ait hastaneler hariç olmak üzere;gerçek kişiler ve özel hukuk tüzelkişilerine ait hastaneleri kapsar.

Bu Yönetmeliğe tâbi olmayan yataklı tedavi kurumlarının açılma, tesis, hizmet, personel ve kapanma durumları ile diğer durum değişikliklerinin ilgili kamu tüzel kişilerince Sağlık Bakanlığına bildirilmesi ve ilgili diğer mevzuatın öngördüğü bilgi ve belgelerin Bakanlığa verilmesi zorunludur."
9. "Dayanak" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
" (Değişik: RG-25/8/2016-29812)
Bu Yönetmelik; 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlik Hizmetleri Temel Kanununun 3üncü maddesi ile 9 uncu maddesinin birinci fikrasının (c) bendi ve Ek 11 inci maddesi ile (Değişik ibare: RG-31/5/2019-30790) 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayıli Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 355 inci maddesinin birinci fikrasının (a) ve (c) bentleri ile 508 inci maddesine dayanılarak hazirlanmiştır."
10. "Yasaklar" başlıklı 66. maddesi şöyledir:"r 

1) Özel hastanede herhangi bir faaliyet alanının ve ya biriminin yetkisi olmayan kişiler tarafindan kullanımı yasaktır.

şöyledir:
11. Yönetmeliğin 2 nolu ekinde yer alan Özel Hastane Müeyyide Formunun 21. maddesi 
"66/ı bendinin ihlali halinde, bir önceki aya ait brüt hitmet gelirinin binde üçü oranında idari para cezası verilir. Bu kapsamda yetkisiz sağlık hizmeti sunulduğunun tespiti halinde ilgili birimin faaliyeti bir ay süreyle durdurulur, ayrıca Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur"
12. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun "Yönetmelikler" başlıklı 9.maddesi şöyledir:
"a) (Mülga: 11/10/2011-KHK-663/58 md.)
b) Hizmet ve ilaç alma, ilgili kurum ve kuruluşlara ait araç, gereç ve malzemelerin kiralanmasi, devri, gayrimenkullerin kiralanmasi; [(...) (1)] tibbi araç, gereç ve malzeme yönünden standardı ile tibbi araç ve gereçlerin alımında teknik şartnamelerin ha- zırlanmasındaki kıstasların belirlenmesi; Maliye ve Gümrük, ilgili Bakanlıklar ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca müştereken,
c) Bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarınıbelirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususlar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir."

13. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlik Mahkemesince, sözü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptirımlar ile bunlara karşı yapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda:diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan kanunun amacı dikkate alınarak;Kabahatler Kanunu'nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşımasi, 27. maddenin (1)numaralı bendinde belirtilen idari yaptirımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

14. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayıli Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
15. Kanun'un “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrasında ise, idari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği, bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir düzenlemeleri yer almıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Uyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakimından bir değerlendirme yapilmasi gerekmektedir.

17. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynıolan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmişolması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."hükmüne göre, idari yargı yerinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adliye mahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

18. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına 

sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
19. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması halinde her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargi merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
20. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verildikten sonra bununla yetinilmemişayrıca görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

21. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de,davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, Sulh Ceza Hakimliğince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulmasi, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 66. maddesinin 1. fikrasının (i) bendi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılmiştır.

24. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacaği; diğer Kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

25. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

26. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır 
27. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

28. İncelenen uyuşmazlıkta, idari para cezasına ilişkin görevli mahkemeyi belirleyen kanun kuralı 5326 sayılı Kanun ile değiştirilmiş ve yeni düzenleme 19/12/2006 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olduğuna göre, görev kuralının geçmişe etkili olacağı yolundaki genel hukuk ilkesi karşısında, verilen idari para cezasına karşı yapılan itirazın görüm ve çözümünde, Özel Hastaneler Yönetmeliği ve dayanak alınan Kanunlarda görevli yargı yeri hususunda hüküm bulunmadığından,Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.


29. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen başvurusunun reddi ile aynı Mahkemece ayrıca verilen 04/04/2022 tarihli ve D.İş No.2022/631 sayılıi görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında yapıldığı kabul edilen BAŞVURUSUNUN REDDİ ile aynı Mahkemece ayrıca verilen 04/04/2022tarihli ve D.İş No.2022/631 sayılı1 GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/518KARAR NO : 2022/603KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacının tutuklu bulunduğu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, kapalı ziyaretlerde yapılan görüşmelerinin dinlenilerek kaydedildiğinden bahisle uğradığı manevi zararın tazmini istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : B.Ö.

Davalı : Adalet Bakanlığı

Vekili : Av. Ahunur YILDIRIM ÇERŞİL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci, Bolu F Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunduğunu, bu süre içerisinde kapalı ziyaretlerde yapılan görüşmelerinin dinlenilerek kaydedildiğini öğrenmesi üzerine 

uygulamanin sonlandırılması isteminde bulunduğunu, bu talebin yerine getirilmemesi ve dinlenilmeye devam edilmesi nedeniyle Bolu Infaz Hakimliğine itirazda bulunduğunu, itirazinın Bolu İnfaz Hakimliğinin 16/09/2020 tarih ve E.2020/1698, K.2020/2040 sayılı kararıyla kabul edildiğini,bu karara yapılan itirazın da Bolu Ağır Ceza Mahkemesinin 22/09/2020 tarih ve Değişik İşNo.2020/566 sayılı kararıyla reddedildiğini, hukuka aykırı olarak yapılan kapalı görüşlerin dinlenilmesi ve kaydedilmesi nedeniyle tedirginlik yaşadığını, görüşlerde rahat olmadığını, korku ve kaygı duyduğunu, mahremiyetinin gözetilmediğini, yasal haklarının kısıtlandığını ve iletişim hakkının ihlal edildiğini belirterek, uğradığı zarara karşılık 20.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. idari Yargıda 
2. Bolu Ídare Mahkemesi 28/04/2021 tarih ve E.2021/389, K.2021/425 sayi ile,uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 10. Ídari Dava Dairesi 14/10/2021 tarih ve E.2021/2817, K.2021/3281 sayi ile istinaf isteminin reddi ile kararın onanmasına kesin olarak karar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kismışöyledir:
"Bakılan davada, davacının tutuklu bulunduğu sırada hukuka aykırı olarak yaptığı kapalıgörüşlerin dinlenilmesi ve kaydedilmesinin manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, manevi zararın doğmasına sebep olarak gösterilen iddiaların yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunun 4.maddesinde "...işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri" karara bağlamanın Înfaz Hâkimliği’nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki tazminat ve şikayete bakmakla görevli olan Adli Yargı yerinin ayni şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğu kanaatine varılmıştır.

Bu durumda, uyuşmazlığın 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğinden,anılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır 
Nitekim, benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan verilen 23.11.2020tarih ve E:2020/652, K:2020/682 sayılı kararın da bu yönde olduğu görülmektedir."
3. Davacı bu kez, aynı istemle adli yargi yerinde dava açmiştir.
B. Adli Yargıda 
4. Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 01/10/2021 tarih ve E.2021/293, K.2021/435 sayi ile uyuşmazlığın ağır ceza mahkemesinde görülmesi gerektiğinden, davanın usulden reddine, talep halinde dosyanın Bolu Ağir Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
5. Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesi 27/05/2022 tarih ve E.2022/133, K.2022/128 sayı ile,Yargitay 12. Ceza Dairesinin 04/12/2013 tarih ve 2013/20679 Esas - 2013/27877 Karar sayıli kararında da belirtildiği üzere disiplin cezası ve infaza ilişkin hukuka aykırılıkların CMK'nın 141 ve devamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmiş bulunan koruma tedbirlerinden olmadığı gerekçesiyle,5271 sayılı CMK'nin 141 ve 142. maddeleri ile 5235 sayılı Kanun'un 6. ve 12. maddeleri gereğince mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle talebin reddine, idari yargıda dava açma hususunda davacının muhtariyetine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 

6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'un "Hükümlüyüziyaret" başlıklı 83. maddesi şöyledir:
"(1) Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hisımları ile vasisi veya kayyımı tarafindan haftada bir kez ve ayrıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller dışında bir daha değiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafından,yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde ziyaret edilebilir (Ek cümle: 24/1/2013-6411/9 md.) Çocuk hükümlüler için ziyaret süresi bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir.

(2) Birinci fikrada belirtilenler dışındaki kimselerin ziyaretine Cumhuriyet Başsavcılığıtarafından yazılı olarak izin verilebilir.

(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yaptırılır.

(4) (Ek:17/6/2021-7328/8 md.) Önceden bilgilendirilmek suretiyle, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan ve terör suçlari, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan veya tehlikeli hâlde bulunan ya da dışarıile iletişiminin kurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen hükümlülerin birinci ve ikinci fikra kapsamındaki kişilerle yapacakları görüşmeler, kamu düzeninin korunması ile kişi,toplum ve kurum güvenliğinin sağlanması veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla kurum yönetimi tarafindan dinlenebilir ve elektronik cihazlar da dâhil olmak üzere kaydedilebilir. Bu fikra uyarınca tutulan kayıtlar, amacı dışında kullanılamaz ve kanunda açıkça belirtilen hâller dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılamaz. Bu kayıtlar herhangi bir soruşturma ve kovuşturmaya konu edilmemiş ise en geç bir yıl sonunda silinir. Silme işlemi Cumhuriyet savcisı tarafindan denetlenir."
7. Aynı Kanun'un 116. maddesinde tutuklular hakkında da bu hükümlerin uygulanacağıdüzenlenmiştir.

8. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsadığıbelirtilmiştir.

9. “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri” başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“ İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri,yerleştirilmeleri, barındırılmalari, isıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi, bedensel ve ruhsal sağliklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek.

6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup,ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararlari almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.

Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
10. “Înfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmüne ve "İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesinin üçüncü fikrasında, “Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir” hükmüne ve son fikrasında “İtiraz, infaz hâkimliğinin kurulduğu yer ağır ceza mahkemesine yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz." hükümlerine yer verilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katilımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de;Başkanlıkça idari yargı dosyasının da ilgili Mahkemesinden getirtildiği ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının tutuklu olarak bulunduğu kapalı ceza infaz kurumunda ziyaretçileri ile yapmış olduğu kapalı görüşmelerin kayıt altına alınarak dinlendiği, bu suretle tedirginlik, korku ve kaygı duyduğu, mahremiyetinin gözetilmediği, yasal haklarının kısıtlandığı, iletişim hakkının ihlal edildiği ileri sürülerek uğranılan manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
14. Olayda, davacı iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan "….dışarıyla ilişkileri..." konusuna ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu belirlenmiş olup,aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakilacaği, ancak Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargıkolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/05/2022 tarihli ve E.2022/133, K.2022/128 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 

Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/05/2022 tarihli ve E.2022/133, K.2022/128sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dosya kapsamına göre, davacının tazminat talebinin dayanağı tutukluluğu sırasında bulunduğu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda ziyaretçileriyle yaptığı görüşmelerin dinlendiği ve kayda alındığı, bu suretle haberleşmenin gizliliği, özel hayat ve aile hayatına saygı haklarının ihlal edildiği iddiasına ilişkin idari eylem ve işlemlere ilişkin olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141.maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sirasında "hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin"değildir. Bu haliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgil olmayan, cezaevindeki tutuklunun ziyaretçileriyle yaptığı görüşmelerin dinlendiği ve kayda alındığıdüzenlemesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun 2/b maddesi uyarınca idari yargının görevli olduğunu düşündüğümden sayın çoğunluğun kararına katılmiyorum. 28/11/2022

Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/519KARAR NO : 2022/605KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : "Vono 500 mg/20 mg 30 MR film tablet" isimli ürünün, "Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi"ne eklenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında ADLi YARGI YERiNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 

Davacı: A.I. İlaç Sanayi ve Ticaret Anonim Șirketi Vekili : Av. Sidar TUNCA Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili : Av. Elif DOĞAN POLAT 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili sirkete ait ruhsatlandırılmis "naproksen" ve "esomaprazol"etken maddeli "Vono 500 mg/20 mg 30 MR film tablet" isimli ürünün, "Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi"ne eklenmesi talebiyle yapılan başvurunun, ilacın monolarının ödeme listesinde yer aldığı, kombinasyon olarak reçetelenmesine herhangi bir engel bulunmadığı ve maliyet avantaji getirmediğinden bahisle reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık SigortasıGenel Müdürlüğünün 04/01/2021 tarih ve 17402215 sayılı işleminin iptali ile bahse konu ürünün "Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesine" alinmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Ankara 27. İş Mahkemesi 01/07/2021 tarih ve E.2021/77, K.2021/181 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın idarenin Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve Yönetmelik hükümleri ile ilgili olduğu, dolayısıyla davalı kurumun idari işleminden ve tebliğinden kaynaklandığı, Mahkemelerinin görev ve yetkisinin sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarla sınırlı olduğu, oysa dava konusu işlemin sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanmadığı gözetildiğinde, uyuşmazlıkla ilgili yargılama yapma görevinin Mahkemelerine değil İdari Yargıya ait olduğu gerekçesiyle, davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 19/10/2021 tarih ve E.2021/1628,K.2021/1678 sayı ile davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar vermiş ve görevsizlik kararıkesinleşmiştir.

3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. idari Yargıda 
4. Ankara 17. İdare Mahkemesi 22/04/2022 tarih ve E.2021/2250 sayı ile, uyuşmazlığın adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiğinden bahisle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin kararına kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kisımlarışöyledir:
"Uyuşmazlıkta, davalı idarenin bir kamu kuruluşu olmasına ve işlemin, davalı idare tarafindan tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olmasına karşın, işlemin yasal dayanağını 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu oluşturmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlik konusu işlemin "Vono 500 mg/20 mg 30MR film tablet" isimli ilacın geri ödeme kapsamına alınması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olduğu; bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yönetmelik ve düzenleyici işlemlerde yer aldığı gözetildiğinde; bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.


Nitekim, benzer bir konuya ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesinin 31.01.2022 tarih ve E:2021/615, K:2022/3 sayılı kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin neler olduğu sayılmıştır.
6. Kanun'un 64. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlik hizmetleri sayılmıştır.

7. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi" başlıklı 72maddesi şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 17/4/2008-5754/44 md.) 65 inci madde gereği ödenecek gündelik,yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlik Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tip eğitimini, hizmet basamağıni, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlik hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sinıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü madde hükümlerine göre finansmanısağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmamasi, kanıta dayalı tıp uygulamalari, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkilidir.

(Değişik ikinci fikra: 21/5/2013-6486/3 md.) Komisyon; Bakanlık, Maliye, Sağlık ve Kalkınma bakanlıkları, Hazine Müsteşarlığı, üniversite sağlık hizmeti sunucuları ile özel sağlık hizmeti sunucularını temsilen Bakanlıkça belirlenecek birer üye ve Kurumu temsilen iki üye olmak üzere toplam dokuz üyeden oluşur. Komisyon kararlarını salt çoğunluk ile alır. Komisyon kararlarıResmî Gazete'de yayımlanır. Komisyonca gerekli görülen hâllerde sağlik hizmetlerinin türlerine göre birden fazla alt komisyon kurulabilir. Komisyonun sekretarya işlemleri Kurumca yerine getirilir.
Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuna iştirak edenlere, ayda iki defadan fazla olmamak üzere katıldıkları her toplantı günü için (3000) gösterge rakamının memur aylik katsayısıile çarpılarak bulunacak tutarı üzerinden toplantı ücreti ödenir. Komisyon çalışmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir,
(Değişik dördüncü fikra: 17/4/2008-5754/44 md.) Kurum, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile dernek, vakif, federasyon, konfederasyon ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşlerini alabilir.

Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunun çalışmasına, görev ve yetkileri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Komisyon üyesi kurumların görüşleri alınarak Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

(Ek fikra: 10/9/2014-6552/48 md.) Bu maddenin üçüncü fikrasında belirtilenler hariçolmak üzere 63 üncü maddede belirtilen komisyonlara iştirak edenler ile bilimsel ve akademik nitelikleri dikkate alınarak Kurum tarafindan bilimsel nitelikli komisyonlarda veya tibbi inceleme,tibbi değerlendirme, tibbi uygunluk onayı verme gibi iş ve işlemlerle ilgili yürütülen çalışmalarda;üniversitelerden görevlendirilen öğretim üyelerine, kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarından görevlendirilen tabip, diş tabibi ve eczacılara (6.500) gösterge rakamının memur aylik katsayısı ile çarpimi sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere ödeme yapilir. Bu ödemenin usul, esas ve miktari ile diğer hususlar Kurum ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir."
8. Kanun'un "Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi"başlıklı 73. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 17/4/2008-5754/45 md.)
Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak 

genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlik hizmeti sunucularınca, Sağlik Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlik hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbașkanı yetkilidir.(1) Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranlari Kurumca belirlenir. Ancak (...)(2) 60 inci maddenin birinci fikrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynımaddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fikraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fikra kapsamında değerlendirilmez.(2)(3)(4)
Kamu idaresi sağlik hizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncü fikrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleri dışında, sağladıkları sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talep edemez. (Mülga ikinci cümle: 21/1/20105947/19 md.) (...) (Ek cümleler: 21/5/2013-6486/4) Ancak yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafindan mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını,diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere, üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretim üyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilave ücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgari ücretin iki katını geçemez. Bu oranları bir katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanıyetkilidir. Kurum bu fikra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlik hizmetlerini belirlemeye yetkilidir.(4)
Sözleşmeli sağlık hizmeti sunuculari, Kurumca belirlenmiş standartların üstündeki talepleri karşilayan otelcilik hizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerin bulunması gibi hususlar göz önüne alınarak Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafindan belirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üç katıni geçmemek üzere ilâve ücret alabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunuculari, Kurumca ödenecek sağlik hizmeti bedellerinin yayımlanmasını takiben otuz gün içinde ilâve ücret ödemeleri için belirlenen tavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmeti fiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5 iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde de olsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarini artiramazlar.
Kurum, provizyon işlemlerini yürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularının mahallinde provizyon merkezi açabilir ve personel çalıştırabilir. Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsız mekân tahsis etmek zorundadır.
Acil haller dışında sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından kişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleri Kurumca ödenmez.
Sözleşmesiz sağlik hizmeti sunucularindan acil hallerde alınan sağlik hizmeti bedeli, 72nci madde gereği sözleşmeli sağlik hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esas alınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere fatura karşılığı ödenir. Sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlik hizmeti sunuculari, acil hallerde, sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumun belirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.
Kurum, bu Kanunun birinci fikrasında belirtilen yöntemler dışında, kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamaya yetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları, sözleşmede belirtilen götürü bedel karşılığında genel sağlik sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşme kapsamında verilmesi gereken her türlü sağlık hizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmede belirtilen götürü bedel dışında 

Kurumdan veya genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler ve katilım paylari dişında ayrica bir bedel talep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrica fatura ve dayanaği belge gönderilmez.Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirlenir.
Sağlık hizmeti sunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlik hizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadiğini, Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlere uygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.
(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller 5434 sayılı Kanunun 56 ncimaddesi veya 2330 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fikrasinın (e)ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle aylik bağlananlar ile 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasının yardımı ve desteği olmaksızın yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerinin sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumca karşılanır. (Ek cümle: 20/8/2016-6745/61 md.) 3713sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış, tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malul olan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları her türlü ortez,protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanir. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49 md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedelleri karşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garanti süresi kapsamında veya aynıamaca yönelik ürün talepleri Kurum tarafindan yayınlanan ürün listelerinden, yine Kurum tarafindan belirlenen usul ve esaslara göre karşılanör.

(Ek fikra: 4/7/2012-6353/84 md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilen sağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlar gibi yararlandırılırlar.

(Ek fikra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya,alternatif geri ödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimler yapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmet alımı yapmaya yetkilidir.

(Ek fikra: 10/9/2014-6552/ 49 md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödeme kapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerine girmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmi katını geçmemek üzere başvuru ücreti, ilaç hariç olmak üzere diğer tibbi malzeme ve ürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretin üç katını geçmemek üzere yıllık aidat, fiyat düşüştalepleri hariç olmak üzere listelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem için asgari ücret tutarınıgeçmemek üzere işlem ücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalı sözleşmeler hariç olmak üzere sözleşme imzalamak için asgari ücretin on katını geçmemek üzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal ve ithal ürün gruplarına göre farklılaştırabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.
Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
9. Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 10/02/2016 tarih ve 29620 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci, Sosyal Güvenlik Kurumunca finansmanı sağlanan ilaçlar ile finansmanının sağlanılması talebinde bulunulan ilaçların türleri, miktarlari, kullanım süreleri ile bu ilaclarin ödeme usul ve esaslarini belirlemektir.


(2) Bu Yönetmelik, Kurumca oluşturulan İlaç Geri Ödeme Komisyonu, Tibbi ve Ekonomik Değerlendirme Komisyonu ve Sekretaryanın çalışma usul ve esasları ile ilaç başvurularıve değerlendirme kriterlerini kapsar.'
11. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 63 üncü maddesi ile 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

12. Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Başvurularına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu usul ve esasların amaci, Sosyal Güvenlik Kurumunca finansmanı sağlanan ilaçlar ile finansmanının sağlanılması talebinde bulunulan ilaçların Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği ile Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği kapsamında yapılacak başvurularda izlenecek usul ve esaslarının belirlenmesidir.
(2) Bu Usul ve Esaslar, ilaç geri ödeme listesine başvuracak firmalar ile başvuru dosyasında yer alacak bilgi ve belgeleri kapsar."
13. Aynı Düzenlemenin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Usul ve Esaslar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortasi Kanununun 63 ve 73 üncü maddeleri, Sosyal Güvenlik Kurumu Merkez Teşkilatı Çalışma Yönetmeliğinin 79 uncu maddesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği ve Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Alternatif Geri Ödeme Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇÍ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, "Vono 500 mg/20 mg 30 MR film tablet" isimli ürünün, "Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi"ne eklenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünün 04.01.2021 tarih ve 17402215 sayılıișleminin iptali istemiyle açılmıştır.

17. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir. Dava konusu işlem, davalıidare tarafından tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilmiş olmasına karşın,işlemin yasal dayanağını 5510 sayılı Kanun oluşturmaktadır.

18. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde;uyuşmazlık konusu işlemin "Vono 500 mg/20 mg 30 MR film tablet" adlı ürünün "Ek-4/A Bedeli 

Ödenecek İlaçlar Listesi"ne eklenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olduğu; bu konunun 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yönetmelik ve düzenleyici işlemlerde yer aldığı gözetildiğinde; bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan dava konusu uyuşmazlığın, Kanun'un 101. maddesi kapsamında adli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 17. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ankara 27. İş Mahkemesinin 01/07/2021 tarihli ve E.2021/77, K.2021/181 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 17. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 27. İşMahkemesinin 01/07/2021 tarihli ve E.2021/77, K.2021/181 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye: Üye Bilal

Başkan: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye: ÇALİŞKAN
KARŞI OY 
Dava, "Vono 500 mg/20 mg 30 MR film tablet" isimli ürünün, "Ek-4/A Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi"ne eklenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünün 04/01/2021 tarih ve 17402215 sayılıişleminin iptali istemiyle açılmıştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, sekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklanndan dolayı açılan iptal davalari; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüsözlemelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklanndan dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalarının;idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Ídare, idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari 

işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargıdenetimine tabi bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde,dava konusu işlemin davalı idare tarafindan tek yanlı irade beyanı ile kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.28/11/2022
Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/520KARAR NO : 2022/608KARAR TR : 28/11/2022
ÖzEò : Davalı vakıf üniversitesinde öğretim üyesi, aynı zamanda dekan yardımcılığı, bölüm başkanlığı ve eğitim koordinatörlüğü görevini yürüten davacının, iş sözleşmesini feshettikten sonra,ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatı ve aylık ücret alacağının ödenmesi istemiyle açtığıdavanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: B.M.P.
Vekili : Av. Pelin SAYIN Davalı: Antalya AKEV Üniversitesi Vekili : Av. Gülnaz DAL ŞAHÍN 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 31/03/2017 tarihinden 17/06/2020 tarihine kadar Antalya AKEV Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Tasarımı bölümünde doktor öğretim üyesi olarak, aynı zamanda dekan yardımcılığı, bölüm başkanlığı ve eğitim koordinatörlüğü görevlerini ifa ettiğini, çalışma süresi içerisinde kurumlarınca maaş ödemelerinde sürekli olarak gecikme yaşanması,eksik yatırılan maaşlar sebebiyle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II/ e maddesi gereğince iş akdini haklınedenle ve tek taraflı olarak Antalya 7. Noterliğinin 17/06/2020 tarih ve 06013 yevmiye numarali ihtarnamesi ile feshettiğini, müvekkilinin evlilik nedeniyle iş sözleşmesini feshetmesine rağmen hak ettiği kidem tazminatı ve yıllık ücretli izin alacağının kendisine ödenmediğini ifade ederek,müvekkiline davalı kurumdan alacaklı olduğu aylık ücret alacaklarının şimdilik 500 TL olmak üzere davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren mevduata uygulanacak en yüksek faiz oranı ile yine kıdem tazminatının şimdilik 500 TL olmak üzere, idarenin temerrüde düştüğü 17/06/2020 tarihinden itibaren mevduata uygulanacak en yüksek faiz oranı ile ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 

2. Serik 2. İş Mahkemesi 19/02/2021 tarih ve E.2020/315, K.2021/25 sayı ile, 7036 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu'nun 5., Anayasanın 131., 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek. 2.,Ek. 5., 31. ve 36. maddelerine, Yargitay 9. Hukuk Dairesinin uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu yönündeki 05/02/2019 tarihli ve E.2015/27265, K.2019/2811 sayılı kararına yer verdikten sonra, 6100 sayılı HMK'nın 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargi yolunun caiz olmaması nedeni ile davanin usulden reddine karar vermiş, istinaf isteminde bulunulmasi üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 09/09/2021 tarih ve E.2021/1867, K.2021/1989 sayı ile istinaf isteminin reddine karar vermiş ve sonuçta görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı üniversitede öğretim görevlisi olarak çalıştığının dosya kapsamında sabit olduğu, Vakif Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalışan davacının Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi idari sözleşme ile çalıştığı, uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından 6100 sayılı HMK.nun 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargi yolunun caiz olmamasınedeni ile davanın usulden reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır 
B. Ídari Yargıda 
4. Antalya 4. İdare Mahkemesi 15/12/2021 tarih ve E.2021/1271, K.2021/948 sayı ile,"...çözümlenmesi idare mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli yargı yerlerine açılmışbulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabileceğinden, ilgili adli yargı kararının 19.10.2021 tarihinde kesinleşmesine rağmen 30 günlük süre geçtikten sonra açılan işbu davanın esasının süre aşimı sebebiyle incelenmesine olanak bulunmamaktadır." gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15-1/b maddesi uyarınca davanın süre aşımı yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

5. Konya Bölge Idare Mahkemesi 4. Idari Dava Dairesi 31/05/2022 tarih ve E.2022/352,K.2022/1046 sayı ile, davaya bakmakla görevli mahkemenin Is Mahkemesi olduğu, davanın usulden reddedilmesine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının bu gerekçeyle hukuka uygun bulunduğundan bahisle, istinaf isteminin belirtilen gerekçeyle reddine kesin olarak karar vermiş ve idare mahkemesi kararı kesinleşmiştir. Dava Dairesi kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, idare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu açıktır. Ancak davacının ödenmesi gerektiğini iddia ettiği ücret alacağından kaynaklanan uyuşmazlığın mahiyetinin ortaya konulmasi gerekmektedir 

Davaci tarafça yöneltilen ücret alacaği talebi sözleşme hükümlerine riayet edilmediği gerekçesiyle talep edilmektedir.

Davacı tarafindan sözleşmesinin feshine/yenilenmemesine ilişkin işlem dava konusu edilip ve bu işlem nedeniyle uğranıldığı iddia edilen parasal hak kayıplarının (Buradaki tazmini istenen alacak davacının davalı bünyesinde çalıştığı dönemde alacaklarının eksik ödendiği iddiasına dayanmaktadır) tazmini istense idi uyuşmazlığın idari yargının görevi içerisinde kaldığının kabulügerekecek idi.

Ancak davacı tarafça talep edilen parasal hak talebi, sözleşmesinin feshine/yenilenmemesine ilişkin işlemden bağımsız bir taleptir. Daha açık bir ifade ile davacı tarafça hem sözleşmesinin feshine/yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali hem de bu davada talep ettiği ücret alacağının tazmini talebiyle aynı yargi düzeni içerisinde dava açılması mümkün değildir. Çünkü söz konusu idari işlem ile talep edilen tazminat arasında 2577 sayılı Kanunun 12. maddesi kapsamında 

bir bağlantı bulunmadığı gibi söz konusu olgular arasında neden-sonuç ilişkisi dahi yoktur (Sözleşmesini fesheden davaci tarafindan ilgili üniversitede görev yaptiği dönemde tarafina ödenmediğini iddia ettiği ücret vb. alacakların davalı tarafindan tazmini istenilmektedir.) Davacının statüsü ve olaya uygulanacak mevzuat dikkate alındığında idari yargının görev alanına giren sözleşmenin yenilenmemesi veya feshi işlemi ile işbu davada talep edilen tazminat ve ücret alacaklarının ayni davada görülmesi mümkün değildir.

Çalışma ilişkisinin iş sözleşmesine, idarece yapılan bir görevlendirmeye veya idari sözleşmeye dayalı olup olmadığının tespiti, sonuç itibariyle yargı yolunu da belirleyecektir. Niteliği itibariyle, bir özel hukuk sözleşmesi olan iş sözleşmesinde taraflar, yasaların öngördüğü sınırlar içinde sözleşmenin konusunu, amacıni, biçimini, bağlantı kuracakları kişileri serbestçe seçebilirler.Buna karşılık istihdamın idari sözleşme, görevlendirme veya atama suretiyle yapılması durumunda çalışma ilişkisinin çerçevesini oluşturan yasal mevzuat tarafların hareket serbestisini kısıtlamakta ve kişileri statü hukukuna tabi kılmaktadır. Bu nedenledir ki, özel hukuk sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar adli yargıda, idarece yapılan görevlendirmelerden ve atamalardan doğan uyuşmazlıklar ise idari yargıda çözümlenmektedir.

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler dosya kapsamı tüm bilgi ve belgeler hep birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalı Üniversitede üstlendiği görevini davalı Vakif Üniversitesi ile yaptığı bir sözleşme gereği yürüttüğü, anılan sözleşmenin Vakif Yükseköğretim KurumlarıYönetmeliği'nin 23. maddesine istinaden ve bu maddenin verdiği yetkiye göre yapıldıği, anılan maddeye ve yapılan sözleşmeye göre davacıyla davalı arasındaki ilişkinin özel hukuk kurallarına göre belirlenen özel hukuk ilişkisi olduğu ortadadır. Kanunlarımızda öğretim üyeleri ile yapılan sözleşmenin idari hizmet sözleşmesi olduğuna yönelik bir düzenleme bulunmaması, mali ve idari konular taraflarca sözleşme özgürlüğü çerçevesinde değerlendirildiğinden yapılan sözleşmenin idari sözleşme olarak nitelendirilmesinin mümkün olmamasi, vakıf üniversiteleri ile öğretim elemanlarıarasındaki sözleşmenin, sözleşme özgürlüğüne dayali, kuralları tarafların serbest iradeleriyle belirlenen bir özel hukuk sözlesmesi olması nedenleriyle Universite ile öğretim elemani arasındaki işçi-işveren ilişkisinden kaynaklı özel hukuka tabi bu ilişkiden doğan uyuşmazlıkların çözümünde adli yargının görevli olduğu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5. maddesi gereği uyuşmazlığın iş mahkemesinde çözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, aylık ve diğer özlük hakları bakımından 4857 sayılı iş Kanunu hükümlerine tabi olduğu Kanunda açıkça belirtilen davacının işbu davada yönelttiği ücret alacağı talebinin de işmevzuatından kaynaklanan bir talep olduğu görüldüğünden işbu davaya bakmakla görevli mahkemenin iş Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır.

Nitekim benzer bir uyuşmazlığa ilişkin Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 30/09/2021tarihli ve E:2017/9-3094, K:2021/1118 sayılı kararı da bu doğrultudadır.

Yapılan açıklamalar ışığında gelinin noktada, davanın usulden reddedilmesine ilişkin ilk derece mahkemesi kararı bu gerekçeyle hukuka uygun bulunmuştur. (Bu kapsamda kararın usule ilişkin olması nedeniyle ve usul ekonomisi ilkesi gözetilerek 2577 sayılı kanunun 45/5 maddesi uyarınca dosyanın idare mahkemesine iadesine karar verilmemiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.


Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak șartı ile vakıflar tarafindan, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
"Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışıda,akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın,ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. ..."
8. Aynı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
"Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakif yönetim organıtarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.

Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alinmalarinıonaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrica vakifça hazirlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.

Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61inci maddesi hükmü uygulanır."
9. Ayni Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir:
"Vakifca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmışveya disiplin yoluyla bu kurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.

Vakif yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fikra kapsaminda Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklara ilişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır."
10. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Öğretim elemanları” başlıklı 23.maddesi şöyledir:
“Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine 

uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
12. Raportör-Hakim Taşkın ÇELiK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇÍFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davalı vakıf üniversitesinde öğretim üyesi, aynı zamanda dekan yardımcılıği,bölüm başkanlığı ve eğitim koordinatörlüğü görevini yürüten davacının, iş sözleşmesini feshettikten sonra, ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatı ve aylık ücret alacağı olarak şimdilik toplam 1000TL'nin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

14. Davalı Antalya AKEV Üniversitesi anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809sayılı “Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu"nun Ek 162. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
15. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda,Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamu hukukuna tabidir.

16. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi Vakıf Üniversitelerinin de anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları" bir diğer ayrıcalığıdır. Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskı grupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarınısağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının,görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminat altina alınmiştır.


17. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin,sürekli ve düzenli nitelikteki kamu hizmetinde çalıştırdığı davacıın, statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukuku kapsamında bir kamu personeli olduğu, aralarında düzenledikleri sözleşmenin de idari sözleşme niteliği taşıdığı açıktır.

18. Bu nedenle, davacının sözleşmesinin tek taraflı feshinden sonra, bu sözleşmeye dayanarak açılan davanın 2577 sayılı Kanun'un "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlıklı 2. maddesinin 1 (c) bendinde belirtilen; "Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"kapsamında idari yargi yerinde görülmesi gerekmektedir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. Idari Dava Dairesinin 31/05/2022 tarihli ve E.2022/352, K.2022/1046 sayıli görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 31/05/2022 tarihli ve E.2022/352, K.2022/1046 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davalı vakif üniversitesinde öğretim üyesi, aynı zamanda dekan yardımcılıği,bölüm başkanlığı ve eğitim koordinatörlüğü görevini yürüten davacının, iş sözleşmesini feshettikten sonra, ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatı ve aylık ücret alacağı olarak şimdilik toplam 1000 TL'nin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

Davalı Antalya AKEV Üniversitesi anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı"Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu"nun Ek 162. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakif Üniversitesi arasında imzalanan iş sözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin olmasıhususları dikkate alınarak, davacının kidem tazminatı ile aylik ücret alacağının tahsiline ilişkin uyuşmazlığın adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yargıtay içtihatlarında da belirtildiği üzere, 2547 sayılı kanunu kapsamındaki kamu hizmetini yürüten davacı öğretim üyesinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esasları yönünden aynıkanun'a tabi olduğu tartışmasız ise de, kendisinin iş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlık konusunun işçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamu hizmeti niteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacaği, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylik ve diğer özlük haklarıbakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacaği, 7036 sayılı kanun'un 5/a maddesi uyarınca da iş mahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak; Serik 2. İş Mahkemesinin yargıyoluna ilişkin görevsizlik kararının kaldırılması gerektiğini ve adli yargının görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.28/11/2022
Üye Üye Üye Nilgün Doğan Eyüp TĀ$AĞIRMAN SARICALAR 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/522KARAR NO : 2022/472KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi engelli işçi kontenjanında sürekli işçi olarak çalışan davacının,naklen atanma isteminin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın, ADLi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı : $.Ö.
Vekili : Av. Uğurcan KARAKURT Davali : Milli Eğitim BakanlığıVekili : Av. Ebru MURSALOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Hatay il Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde Erzin Hürriyet Ortaokulunda engelli işçi olarak görev yaptığıni, artan sağlık sorunları sebebi ile Aksaray iline naklen tayin talebinde bulunduğunu ancak isteminin reddedildiğini ifade ederek, başvurusunun reddine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 21/01/2021 tarihli ve E-21525590-903.02.01-19495051 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Ídari Yargıda 
2. Hatay 1. Ídare Mahkemesi 10/03/2021 tarih ve E.2021/145, K.2021/352 sayi ile, işçiişveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında kaldığı anlaşılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, istinaf yoluna başvurulmasıüzerine Adana Bölge Ídare Mahkemesi 3. Ídari Dava Dairesi 23/12/2021 tarih ve E.2021/2005,K.2021/2180 sayı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlıkta, davacının 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak işçi statüsünde görev yaptığı, davacının atanma şartlarının davalı idare ile davacının üyesi olduğu KOOP-iş Sendikası ile imzalanan Toplu İş Sözleşmesi'nin "İşçilerin İşyeri Değişikliği ve Nakilleri" başlıklı 38. maddesine göre belirlendiği, davacının 5620 sayılı Kanunun Ek 2. maddesi uyarınca ailesinin bulunduğu yere nakledilmesi talebinden kaynaklanan bu uyuşmazlığın, davacının 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi statüsünde görev yaptığı anlaşılması karşısında yukarıda anılan Kanun hükümleri uyarınca adli yargı yerince görülüp çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Erzin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi(İş Mahkemesi Sifatiyla) 23/03/2022 tarih ve E.2022/27, K.2022/90 sayı ile, dava konusu işlem 4857 sayılı İş Kanunu'ndan ziyade davalı idare tarafindan kamu gücü kullanılmak suretiyle ve tek yanlı irade beyanıyla tesis edilmiş idari işlem niteliğinde olduğundan, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, davanın yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davaya konu işlemin İş Kanunu kapsamında işakdine dayalı bir istem olmadıği, idareye kamu hukuku ilişkisi ile bağhı kamu personelinin, idarenin tek taraflı işlemine karşı iptal istemi olduğu anlaşılmakla;
Mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Mahkemenin görevli olması aynı zamanda dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflar görev itirazında bulunulabileceği gibi, ileri sürülmese dahi mahkemece resen gözetilmelidir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Yargitay ilamı birlikte değerlendirildiğinde davacı asilin engellilik nedeniyle başka bir ile naklen atanma isteminin reddi işlemleri 4857 sayılı Is Kanunundan ziyade dava konusu işlemin davalı idare tarafindan, kamu gücü kullanılmak suretiyle ve tek yanlı irade beyanıyla tesis edilmiş idari işlem niteliğinde olduğu, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada idare hukuku ilke ve kuralları çerçevesinde değerlendirilme yapılması suretiyle karar verilmesi gerektiği, 4857 sayılı İş Kanunundan kaynaklanmadığı, bu kapsamda taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine..."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. Anayasanın 128. maddesi söyledir 
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir..."

şöyledir:
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “İstihdam Şekilleri" başliklı 4. maddesi 
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.

A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasinda memur sayilir.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma,planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma plani, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde,Cumhurbașkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

(Mülga ikinci paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.)
Ancak, yabancı uyrukluların; tarihi belge ve eski harflerle yazılmış arşiv kayıtlarınıdeğerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azliği nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadıği yerlerde avukatlarıni, (.….)(2) kadrolu istihdamın mümkün olamadığı hallerde tabip veya uzman tabiplerin;Adli Tip Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve diş kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
(Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sõzleşmeli personel seçiminde uygulanacak sinav ile istisnalari, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminati miktari,kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleșme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbașkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu șekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariçsözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarinda istihdam edilemezler.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.) Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde (...)(1)sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fikra kapsamında istihdam edilebilir.

(Ek paragraf: 20/11/2017-KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.)Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fikra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısi, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara õdenecek ücretler ile diğer hususlar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

(Ek fikra: 5/7/1991 - KHK-433/1 md.; Mülga: 27/12/1991 - KHK-475/11 md.)
C) (Mülga: 20/11/2017 - KHK-696/17 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/17 md.)D) İşçiler:

(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuati gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli is sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yanginiyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatina göre geçici iş pozisyonlarinda alti aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir.Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz."
7. 4857 sayılı İş Kanunu'nun “Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fikrasısövledir:
TY 
“Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir."
8. Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
“Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
9. Kanun'un 30. maddesinde “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” hususu düzenlenmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazhk Mahkemesinin Muammer TOPAL'in başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargi yerleri arasinda anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosya aslının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davaci vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece, idari yargı dosya örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
11. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, Hatay İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi engelli işçi kontenjanında sürekli işçi olarak çalışan davacının Aksaray iline naklen atanmasıamacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
13. Davalı idarenin bir kamu kuruluşu olduğu çekişmesizdir.
14. 657 sayılı Kanun'da ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.


15. Olayda, davacının 15/03/2019 tarihinden itibaren Hatay il Milli Eğitim Müdürlüğüemrinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi engelli daimi işçi statüsünde çalıştıği, 04/01/2021 tarihli yazıile sağlık durumu sebebiyle Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17312574 sayılı ve 26/11/2020 tarihli 10 nolu iş kolunda çalışan işçilerin nakilleri başlıklı yazısında "Sağlık Özrüne Bağlı Yer Değişikliği" maddesi ve 5620 sayılı Kanun'un Ek-2. maddesi gereğince Aksaray İline atanma talebinde bulunduğu, başvurusunun Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 21/01/2021 tarihli ve E-21525590-903.02.01-19495051 sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır 
16. Bu duruma göre, davalı İdare ile davacı arasındaki hukuki ilişki İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının naklen atanma isteminin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin, idarenin yetkili organıtarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktır.
17. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statühukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlikların da idari yargi denetimine tabi kilınmasısonucunu doğurur.

18. Belirtilen tüm bu hususlara göre ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1.maddesi ile, İş Kanunu'na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle iş mahkemelerinin görevli kılınmış olması; daha sonra yürürlüğe giren 7306 sayılı İşMahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı İş Kanunu'na veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Erzin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin(Îş Mahkemesi Sifatıyla) 23/03/2022 tarihli ve E.2022/27, K.2022/90 sayıli görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çõzümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 23/03/2022 tarihli ve E.2022/27, K.2022/90 sayılı GÖREVSiZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/524KARAR NO : 2022/614KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Trafik kazasından kaynaklanan ve İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: A. Sigorta A.Ş.

Vekili : Av. Hüseyin Gazi ŞAHİN 
Davali : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.Damla TOSUN 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirket tarafindan dava dışı sigortalı Ahmet Yüce adına kasko poliçesi tanzim edildiğini, davaya konu maddi hasarlı trafik kazasının, araç sürücüsü Cihan Yüce'nin İstanbul ili, Avcılar ilçesi, Firüzköy bulvarmın sol şeridinde ilerlediği esnada yolun çalışma nedeniyle gevşek malzemeyle kapatılması ve akabinde yağan yağmurun da etkisiyle oluşan çukura düşmesi sebebiyle meydana geldiğini, yapılan ekspertiz çalışması neticesinde sigortalı araçta meydana gelen hasarın tespit edildiğini ve hak sahibi sigortaliya 06/01/2022 tarihinde 3.940,13 TL 10/01/2022 tarihinde 590 TL olmak üzere toplam 4.530,13 TL ödeme yapıldiğıni, hak sahibine yapılan ödemeyi müteakip, 6102 sayılı T.T.K.'nın 1472/1 maddesinde düzenlenen halefiyet kurali uyarınca, müvekkili şirketin hasar sorumlusuna karşı yasal takip yürütmeye hak kazandığını ve bunun üzerine Küçükçekmece 4. İcra Müdürlüğünün E.2022/4112 sayılı dosyası çerçevesinde davalıaleyhine icra takibi başlatıldığını ancak davalının haksız itirazı nedeniyle takibin durduğunu ifade ederek; davalının Küçükçekmece 4. İcra Müdürlüğünün E.2022/4112 sayılı dosyasına yapmışolduğu itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi, ilk talebin mahkemece kabul görmemesi halinde, davanın terditli olarak, alacak davası olarak görülerek 3.940,13 TL'nin ödeme tarihi olan 06/01/2022 tarihinden, 590 TL'nin ise ödeme tarihi olan 10/01/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 27. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/07/2022 tarih ve E.2022/244, K.2022/399sayi ile, yargi yolunun caiz olmaması nedeniyle, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-b ve 115. maddeleri gereğince dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine ayni Mahkemece 11/08/2022 tarihli ve E.2022/131, K.2022/244 sayıli ek karar ile, istinaf başvurusunun miktar itibariyle kesinliği nedeniyle reddine karar verilmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
"Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan dava, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin 

sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Yargitay Hukuk Genel Kurulu da 16/10/2018 tarihli ve E.2017/4-1458, K.2018/1437sayılı kararında idari yargının görev alanına giren konulara ilişkin uyuşmazlıkların itirazın iptali davası yoluyla görülmesinin mümkün olmadığına ve bu uyuşmazlıkların idari yargı yerlerince görülmesi gerektiğine karar vermiştir.

Anılan mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca, kamu tüzel kişiliğini haiz İstanbul Büyükşehir Belediyesinin hizmet kusurundan kaynaklı haksız eylemi sonucu oluşan zararın ilamsız icra takibine ve dolayısıyla itirazın iptali davasına konu edilmesi hukuken mümkün bulunmamaktadır.

Bu haliyle davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle, uğranılan zararın tazmini istemi niteliğindeki davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
3. Davacı vekili bu kez, trafik kazası neticesinde doğan zararın sigortaliıya ödenmesi sebebiyle, 3.940,13 TL'nin ödeme tarihi olan 06/01/2022 tarihinden ve 590 TL'nin ödeme tarihi olan 10/01/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda 
4. İstanbul 7. Ídare Mahkemesi 05/09/2022 tarih ve E.2022/1822 sayı ile, 2918 sayıli Karayolları Trafik Kanunu'nun 1., 2., 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayimlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesi hükmüne yer verdikten sonra; davanın çözümünde adli yargi yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesine başvurulmasına, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"2918 sayılı Kanunda yapılan değişikle, söz konusu kanunda kamu kurum ve kuruluşlarına verilen görevlerin ya da yüklenen sorumlulukların, ilgili idare tarafindan gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle meydana gelen trafik kazası neticesi ortaya çikan zararın tazmini istemiyle açılacak davaların, adli yargı mercilerinde çözüme kavuşturulacağı öngörülmüştür.Dolayısıyla, 2918 Sayılı Kanun uyarınca idareye karşı hizmet kusuru bulunduğundan bahisle açılacak tazminat davaları adli yargının görev alanına girmektedir.

Bakılan davada; davanın, davalı idarenin gerekli tedbirleri almadığı iddiasıyla açılmışolması nedeniyle, 2918 Sayılı Kanunun uygulamasından kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesi hükmü uyarınca adli yargının görev alanina girdiği sonucuna varılmiştır.

Nitekim; Uyuşmazlik Mahkemesinin 30/05/2022 tarih ve E:2022/188, K:2022/271 sayıl kararı da bu yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49.maddelerinde takip yöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazıile veya sözlü olarak veya elektronik ortamda yapılacağına işaret edilmiş, değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emri düzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içinde yapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.

6. Ayni Kanun'un 67. maddesi şöyledir:

"Takip talebine itiraz edilen alacakli, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacakli, diğer tarafin talebi üzerine iki tarafin durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağıolmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötüniyetin sübutuna bağlıdır.

Birinci fikrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır"
7. Anılan Kanun'un değişik 1. maddesinin birinci fikrasında, “Her asliye mahkemesinin yargi çevresinde yeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmektedir.

8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı" başlıkhı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlariyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre; Idare Mahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Kanun'un 14. maddesine göre olumsuz görev uyuşmazlığıbulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın “tarafları, konusu ve sebebinin aynı” olması koşulunun öngörülmüş bulunması karşısında; adli yargı yerinde aynı somut olay nedeniyle borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesi istemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde tam yargıdavası açılmış ise de; ikinci davanın, ilk davada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve "itirazın iptali ile takibin devamı" istemi yönünden görev uyuşmazlığının doğduğu kanaatine varıldığından ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir.
B. Esasın Incelenmesi 

10. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen trafik kazasısebebiyle oluşan hasar bedelinin tahsili amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılmıştır.

12. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durmasıüzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup,bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasını istemektir. Incelenen uyuşmazlikta alacakli konumundaki davacı tarafindan, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.

13. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargi çevresi bakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının adli yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
14. Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmet kusuru sonucu oluşan trafik kazasından kaynaklanan rücuan tazminat davasıolarak kabulü halinde de, Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik içtihatları gereği 2918 sayılı Kanun uyarınca açılan her türlü sorumluluk davalarında adli yargı görevlidir.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbul 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/07/2022 tarihli ve E.2022/244, K.2022/399 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 27.Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/07/2022 tarihli ve E.2022/244, K.2022/399 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/525KARAR NO : 2022/454KARAR TR : 31/10/2022
ÖZET : Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülerek yapılan BAŞVURUNUN, 2247 sayılıKanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhğının Giderilmesini İsteyen Sanık : T.A.
I. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
1. A., Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere Arpaçay Asliye Ceza Mahkemesine verdiği dilekçesinde, tarafı olduğu bir davada mahkemenin beraat kararı verdiğini, bir başka davada ise mahkemenin lehine delilleri toplamadan mahkumiyet kararı verdiğini, mahkumiyet kararının kaldırılması gerektiğini ifade ederek, Erzurum 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/12/2021 tarihli ve E.2021/740, K.2021/994 sayılı kesin karariyla, İstanbul Anadolu 54. Asliye Ceza Mahkemesinin 01/10/2019 tarihli ve E.2018/394, K.2019/396 sayılı istinaf edilmeden kesinleşmiş kararı arasındaki hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur..
2. Başvuranın hüküm uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürdüğü kararlar şöyledir:
II. DAVA SÜRECİ
1. Karar 
3. İstanbul Anadolu 54. Asliye Ceza Mahkemesinin 01/10/2019 tarih ve E.2018/394.K.2019/396 sayılı "Beraat" kararı:
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 15/05/2018 tarih, 2017/157435 soruşturma,2018/24376 esas, 2018/20047 sayılı iddianamesi ile, müșteki A.Y. ile sanık T.A.'un arasinda önceye dayalı husumet bulunduğu, karşılıklı olarak birden fazla kez şikayetçi oldukları, haklarında kamu davaları açıldığı, 01/10/2017 günü müştekiyi sanığın yabancı hat ile whatsapp üzerinden aradığı,"o.çocuğu" dediği aynı gün müştekinin youtube.com isimli video paylaşım sitesinde 3 adet videonun yayımlandığını bu videolarda müştekinin fotoğraflarını paylaşılıp "şerefsiz çocuklara cinsel tacizde bulunuyor, dolandırıcı" şeklinde ibareler kullanıldığı, müştekinin iki adet videoyu sildirdiği, birinin ise yayımda olduğundan bahisle sanığın eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 136/1, 125/1-4, 53/1.maddeleri uyarınca cezalandırılması talebi ile kamu davası açılmış; yapılan yargılama sonunda mahkemece, "Her ne kadar sanık hakkında kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmek ve yaymak ve hakaret suçlarından cezalandırılması talebi ile kamu davası açılmış ise de; sanığın üzerine atılı suçları işlediğine dair her türlü şüpheden uzak mahkumiyetine yeter kesin ve inandırıcı somut delil bulunmadığı anlaşıldığından, sanığın 5271 sayılı CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca atilısuçlardan ayrı ayri beraatine," karar verilmiş, bu karar istinaf yoluna başvurulmadan kesinleşmiştir.
2. Karar 
4. Katılan sanık M.'in, katılan sanık/başvuran T.A.'a "Seni yarın savcılığa vereceğim, seni mutlaka bulacağım, o zaman görüşeceğiz seninle" diyerek tehdit ettiği, katılan sanık/başvuran T.A.'un da katilan sanık M.'e "şerefsiz, kesinlikle güvenmeyin, Erzurum M.A. Doğubey Otomotiv beni 150,00 TL dolandırdi" diyerek alenen hakaret ettiği iddialarıyla cezalandırılmaları talebiyle kamu davası açılmıştır.


5. Erzurum 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/09/2019 tarihli ve E.2017/462, K.2019/953sayılı dosyasında, katılan sanık T.A.'un TCK'nın 125/1-4 maddesinde yer alan "Alenen Hakaret",katılan sanık M.A.'in ise TCK'nın 106/l-2.cümlesinde yer alan "Basit Tehdit" suçunu işlediklerinden bahisle yargılandıkları ve her iki katılan sanığın da üzerine atılı suçlardan mahkumiyetine karar verildiği görülmüştür.

6. Katılan sanık M.A.'in CMK'nın 231.maddesinde yer alan "Hükmün Açıklanmasınin Geri Bırakılması" hükümlerini kabul ettiği ve şartları oluştuğundan hakkında ilgili hükmün uygulandığı, ancak katılan sanık A.'un kabul etmediği anlaşıldığından hakkında verilen mahkumiyet hükmünün TCK'nın 51. maddesi gereği ertelendiği, katılan sanık T.A.'un tüm hükümler açısından itirazı ve istinafi üzerine katılan sanık M.A. hakkındaki hükmün Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/10/2019 tarihli itirazın reddi kararı ile kesinleştiği, katılan sanık A. hakkında kurulan hükmün ise Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin E.2019/4780,K.2021/2473 sayılı ilamı ile CMK'nın 251. maddesinde yer alan "Basit Yargılama Usulü"uygulanmadığı ve sanığın sabikasız oluşundan dolayı seçimlik olarak adli para cezasının tercih edilmemesi gerekçe gösterilerek bozulduğu anlaşılmiştir.

7. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin ilgili bozma kararı üzerine Erzurum 2. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2021/740 sayılı dosyası açılmış ve katılan sanık/başvuran A.'un sanık sifatı ile yargılaması yapılmiştır.

8. Erzurum 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/12/2021 tarihli ve E.2021/740, K.2021/994sayılı "Mahkumiyet" karari:
Mahkemece yapılan yargılamada, "...saniğın katılana hitaben sarf ettiği cümle içerisindeki "..şerefsiz..." şeklindeki kelimenin alenen sövme niteliğinde aşağılayıcı etkisi göz önüne alınarak, TCK125/1-4. maddelerindeki suçları oluşturduğunun kabulü gerekmiş, katılanın vekili aracılığı ile sunmuş olduğu dilekçesiyle şikayetini devam ettirdiği görülmüş ve anlatılan nedenlerle sanığın üzerine atılı suçu işlediği noktasında mahkememizde tam bir vicdani kanaate ulaşılmış olup saniğın üzerine atılı TCK'nın 125/1-4 maddeleri gereği cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Sanık T.A.'un üzerine atilı TCK'nin 125/1-4 maddesinde yer alan "Alenen Hakaret" suçu açısından hapis cezası ile adli para cezasının şeçenek yaptırım olarak öngörüldüğü ve sanığın suçtarihinde sabıkasız olduğu anlaşıldığından hakkında takdiren ve tercihen adli para cezasına hükmedilmiş, sanık israrla mahkememize sunmuş olduğu dilekçeleri ve talimat yolu ile alınan savunması ile hakkinda TCK'nın 231.maddesinde yer alan "Hükmün Açiklanmasının Geri Bırakılması" hükümlerinin uygulanmamasını talep etmiş olup CMK'nın 231/6-c maddesinin amir hükmü gereği sanık hakkında TCK'nın 231.maddesinde yer alan "Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması" hükümleri uygulanamamış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle,sanığın üzerine atılı hakaret suçunu işlediği yapılan yargılama sonunda sabit olduğundan, eylemine uyan 5237 sayılı TCK'nın 125/1 maddesi gereğince suçun işleniş şekli, suçun işlenmesindeki özellikler, suç konusunun önem ve değeri, meydana gelen tehlikenin ağırlığı, suçun işlendiği zaman ve yer, saniğın amaci dikkate alınarak takdiren ve tercihen 90 gün adli para cezası ile cezalandırdırılmasına; eylemini alenen gerçekleştirdiği anlaşıldığından cezasından TCK 125/4maddesi uyarinca 1/6 oraninda artirim yapilarak saniğin 105 gün adli para cezası ile cezalandirilmasina; yargilama aşamasinda duruşmadaki olumlu tavri lehine indirim sebebi sayılarak cezasından TCK'nun 62/1 maddesi gereğince 1/6 oranında indirim yapılarak 87 gün adli para cezasıile cezalandırılmasına; günlüğü takdiren 20,00 TL olarak belirlenmek suretiyle toplam 1.740 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına; adli para cezasının birer aylik eșit taksitler şeklinde 10 taksitte tahsiline, saniğın 5271 Sayıli CMK'nın 231. maddesinde düzenlenen hükmün açiklanmasının geri bırakılması hükümlerinin uygulanmasını kabul etmediği anlaşıldığından, CMK'nın 231. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına kesin olmak üzere karar verilmiştir.

9. Dilekçe içeriği ile dilekçeye ekli karar suretleri incelendiğinde, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı ile Danıştay Başsavcısının görüşlerinin alınmasına gerek görülmemiştir.

III.İLGİLİ HUKUK 
10. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi" başlığını taşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
11. Kanun'un 24. maddesi şöyledir:
"(Değișik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafindan, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 ncımaddelerdeki usul kuralları uygulanır."
12. Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemişistemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 31/10/2022 tarihli toplantısında; Raportör- Hâkim Taşkın ÇELiK'in, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için;
a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olmasi,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

15. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen yargı kararlarının incelenmesinde; söz konusu kararların aynı yargı kolu içerisinde yer alan mahkemeler tarafindan verilen kararlar olduğu,konu ve dava sebebinin farklı somut olaylarla ilişkili olduğu görülmüş olup, talebin 2247 sayılıKanun kapsamında bulunmadığı anlaşılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN,aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDÍNE,
31/10/2022 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Doğan Eyüp Muharrem TOPAL AĞIRMAN SARICALAR ÜRGÜP 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/527KARAR NO : 2022/604KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükmen tutuklu olarak bulunan davacının, telefonla görüntülü olarak görüşme imkanından yararlandırılması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: Haydar HACIPAŞALIOĞLU Davalı: Adalet BakanlığıVekili : Av. İlayda YEŞİLOĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Kayseri 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda hükmen tutuklu olarak bulunan davaci, telefonla görüntülü olarak görüşme imkanından yararlandırılması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 18/01/2022 tarih ve E11965693-622.01-136/7613 sayıl işleminin iptali, diğer tutuklulara uygulandığı şekilde "sesli görüşme" yaptırılmasına karar verilmesi, uygulama başladığından beri yaptırılmayan ve karar verilinceye kadar yaptırılmayacak olan eksik sesli görüşme haklarının tamamlanmasına karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde, uyuşmazlığın infaz hakimliğinin görevine girdiğinden bahisle görev itirazında bulunmuştur.

I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 

3. Ankara 15. Ídare Mahkemesi 16/03/2022 tarih ve E.2022/293 sayi ile, davanin çözümünde idari yargının görevli bulunduğu gerekçesiyle görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir;
“..4675 sayılı Kanun'a göre, hükümlü ve tutukluların dışarıyla ilişkilerine ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak İnfaz Hâkimliklerinin görevleri arasında sayılmış ise de bakılan davada uyuşmazlığın ceza infaz kurumunun işlem ve faaliyeti olmaktan çıktığı, davacının talebinin Ceza ve Tevkifleri Genel Müdürlüğü işlemi ile reddedildiği için idari işlem niteliğinde olduğu ve idari yargı mercii tarafindan görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
4. Davalı vekili tarafindan olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine, dilekçe dava dosyası ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcilığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 

5. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşüncesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
“...düzenlemeler kapsamında dava konusu olay ele alındığında, bakılan davanın,davacının hüküm özlü olarak bulunduğu cezaevinde tutukluların/hükümlülerin günlük yaşamındaki hak ve yükümlülüklere yönelik olarak "telefonla görüşme" hakkından gereği gibi yararlandırılmasıtalebine ilişkin olduğu, görüntülü telefonla görüşme talebinin reddine ilişkin işlemin yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinde yer alan; ".. dışarıyla ilişkileri, .. gibi işlem veya faaliyetler..." konusuna ilişkin olup, bu işleme ilişkin şikâyetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konudaki şikâyete bakmakla adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlik Mahkemesinin 21.03.2022 tarihli ve E.-K.2022/94-181 sayılı ve 25.11.2019tarihli ve E.-K.2019/536-761 sayılı kararlarında da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir."
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcılığından da yazılı düşünce istenilmiştir.

7. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kisımları şöyledir:
"2992 sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, adalet kurumlarının açılmasi, geliştirilmesi ve denetimi bu Kanun'un amaçlari arasında belirlenirken, 2. maddesinin 1fikrasının (a) bendinde, kanunlarda kurulması öngörülen mahkemeleri açmak ve teşkilatlandırmak,ceza infaz ve islah kurumlari, icra ve iflas daireleri gibi her derece ve türdeki adalet kurumlarınıplanlamak, kurmak ve idari görevleri yönünden gözetim ve denetimini yapmak ve geliştirmek, (j)bendinde, ilgili mevzuat hükümlerine göre infaz ve islah işlerini düzenlemek, Adalet Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmiş; 11. maddesinin 1. fikrası ile de, ceza infaz kurumları ve tutukevlerini 

yönetmek, denetlemek ve hesap işlerini izlemek görevleri Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü'ne verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Kayseri 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükmen tutuklu olarak bulunan davacı tarafindan, telefonla görüntülü olarak görüşme olanağından yararlandırılması istemiyle davalı idareye başvurulduğu, anılan başvurunun Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 18/01/2022 tarih ve E-11965693-622.01-136/7613 sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine idari yargıda bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; ceza infaz kurumları ve tutukevlerini yönetme, denetleme görevi bulunan davalı idare tarafindan tesis edilen dava konusu işlem, idarenin kamu gücünü kullanarak tek taraflıolarak tesis ettiği idari nitelikte bir işlem olduğundan, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü idari yargı yerine ait bulunmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5275 sayıl Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'un,"Hükümlünün telefon ile haberleşme hakkı" başlıklı 66. maddesi şöyledir:
"(1) Kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre idarenin kontrolündeki ücretli telefonlar ile görüşme yapabilirler. Telefon görüşmesi idarece dinlenir ve kayit altına alınır. Bu hak, tehlikeli hâlde bulunan ve örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.

(2) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde hükümlüler, ücretli telefonlarla serbestçe görüşme yapabilirler.

(3) Açık ve kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölüm, ağır hastalık, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde, kuruma ait telefon ve faks cihazından derhâl yararlandırılırlar. Görüşmeler, tutanak ile belgelenir ve tutanaklar özel bir dosyada saklanir.

(4) Hükümlüler açık ve kapalı ceza infaz kurumlarında, çocuk eğitimevlerinde araçtelefonu, telsiz telefon veya cep telefonu ve benzeri iletişim araçlarını bulunduramaz ve kullanamazlar."
9. 29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Înfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin "Telefonla görüşme hakkı" başlıklı 74. maddesi şöyledir:
"(1) Kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, belgelendirmeleri koşuluyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hisımları ve vasisi ile telefon görüşmesi yapabilir.
(2) Telefonla görüşmeleri aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Hükümlüler, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlama cezası ile hücreye koyma cezasının infazı sırasında olmamak koşuluyla, idarenin kontrolünde bulunan ve kurumun uygun yerlerine yerleştirilen telefonlardan yararlandırılır.
b) Disiplin cezaları olsa bile, anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerin ölüm veya ağır hastalıkları veya doğal afet hâllerinde, hükümlülerin telefon görüşme hakları hiçbir şekilde engellenemez.

c) Açık ve kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler; altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölüm, ağır hastalık, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde, kuruma ait telefon ve faks cihazindan derhal yararlandırılır. Bu hâlde, yapılan telefon konuşmaları o haftaya ait konuşma hakkından sayılmaz. Görüşmeler, tutanak ile belgelenir ve tutanaklar özel bir dosyada saklanır.
c) Kurum personeli hükümlülere tahsis edilen telefonları kullanamaz.
d) Hükümlüler, telefon görüşmesi hakkına sahip oldukları konusunda bilgilendirilir.
e) Hükümlülerin telefonla görüşme gün ve saatleri, kurumda bulunan telefon adedi,başvuru sırası, kurumun asayiş ve güvenliği dikkate alınarak idare tarafindan belirlenir.

f) Hükümlüler görüşebilecekleri yakınlarından bir veya birden fazla kişi ile haftada bir kez ve bir telefon numarasıyla bağlantı kurarak kesintisiz görüşme yapabilir. Herhangi bir nedenle görüşme gerçekleşememişse daha önceden bildirilen numaralardan bir diğeriyle görüşebilir.Konuşma süresi görüşme başladığı andan itibaren on dakikayı geçemez. Deprem, salgın hastalık,doğal afet gibi zaruri hâllerde Bakanlık kararı ile telefon ile görüşme süresi ve sayısı artırılabilir.
10. 5275 sayılı Kanun'un, “Tutukluların haklari" başliıklı 114. maddesi şöyledir:
"(1) Tutuklulardan çalışmaları istenebilir; ancak, buna mecbur tutulamazlar. Tutuklular istediklerinde idare, barındırıldıkları odalarda çalışmalarına izin verebilir. Odada çalışma imkânıyoksa, tutukluların iş yerlerinde çalışmalarına da izin verilebilir. Bu takdirde kendileri hakkında çalışmakta olan hükümlülere ait rejim uygulanır.

(2) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde tutuklular, kurumun bu husustaki genel düzenine uymak suretiyle ziyaretçi kabul edebilirler. Ancak soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısi, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın veya davanın selameti bakımından tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya bu hususta kısıtlamalar koyabilir.
(3) Tutuklularin yazilı haberleşmeleri ile telefonla görüşmeleri, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcisı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince kisitlanabilir.
(4) Tutuklu, savunması için istediği müdafii seçmek ve görevlendirmek hakkına sahiptir.Her dereceden kurum görevlileri bu hususta tutukluya tavsiyelerde bulunamaz.
(5) Tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz.

(6) Özel kanunda yer alan hükümler saklıdır."
11. Kanun'un“Kısıtlayıcı önlemler başlıklı 115. maddesi şöyledir:
"(1) Tehlikeli hâlde bulunan, delil karartma tehlikesi olan, soruşturmanın amacını veya tutukevinin güvenliğini tehlikeye düşüren veya suçun tekrarına olanak verecek davranışlarda bulunan tutuklulara soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısi, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemesince aşağıdaki tedbirler uygulanabilir:
a) Tutuklunun tek başına, sıkı bir rejim altında muhafaza edilmesi ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.

b) Belirli süre ile dışarıyla ilişkisinin, ziyaretçi kabulünün ve telefon görüşmelerinin kisıtlanmasi.

c) Gerekiyorsa kendisine veya başkalarına zarar vermesini õnleyici biçimde hazırlanmışözel bir odada barındırılması ve kaldığı odanın kamera ile izlenmesi.

d) Saldırganlık göstermesi hâlinde belirli süreyle kelepçelenmesi veya hareketlerinin engellenmesi.

e) Yüksek güvenlikli bir kuruma nakledilmesi."
12. Kanun'un "Tutukluların yükümlülükleri" başlıklı 116. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun; yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlari, telefonla haberleşme hakki,..….. görüşlerde uygulanacak esaslar, beden eğitimi, kütüphane ve kurslardan yararlanma konularında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilâ 53, 55 ilâ 62, 65 ilâ 76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmiş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları tutuklular hakkında da uygulanabilir.

şöyledir:
13. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi 
"Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.

(Değișik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili 

faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar."
14. Kanun'un“İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“ İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri yerleştirilmeleri, barındırılmalari, isıtilmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi, bedensel ve ruhsal sağliklarının korunması amaciyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcisinın ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek.

6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup,ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır."
15. Kanun'un“İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmüne ve “İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar” başlıklı 6. maddesinin üçüncü fikrasında, “Infaz hâkimi, inceleme sonunda șikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir" hükmüne ve son fikrasında "Itiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır. Infaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz." hükümlerine yer verilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ.Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davali vekilinin, anılan Kanun'un 10/2 maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1.maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisınca, 10.

maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
17. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, Kapali Ceza Infaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan davacinın, telefonla görüntülü olarak görüşme imkanından yararlandırılması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali, diğer tutuklulara uygulandığı şekilde "sesli görüşme" yaptırılmasına karar verilmesi, uygulama başladığından beri yaptırılmayan ve karar verilinceye kadar yaptırılmayacak olan eksik sesli görüşme haklarının tamamlanmasına karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

19. Olayda, hüküm õzlü olarak cezaevinde bulunan davacının iddiasının, cezaevinde tutukluların/hükümlülerin günlük yaşamındaki hak ve yükümlülüklerine yönelik olarak "telefonla görüşme" hakkından gereği gibi yararlandırılması istemine ilişkin olduğu, görüntülü telefonla görüşme talebinin reddine ilişkin işlemin de yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinde yer alan “.. dışarıyla ilişkileri,... işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak" hususuna ilişkin olup, bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfaz Hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştır.

20. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 15. Ídare Mahkemesinin 16/03/2022 tarihli ve E.2022/293 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı idare vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin Ankara 15. İdare Mahkemesinin 16/03/2022 tarihli ve E.2022/293 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ’in KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

KARŞI OY 
Dosya kapsamına göre, davacının talebinin dayanağı tutukluluğu sırasında ceza infaz kurumunda telefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin idari işlem olup; yargısal nitelik taşımayan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "hakim ve Cumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Bu haliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, cezaevindeki tutuklunun telefonla görüşmesinin düzenlenmesine ilişkin olan idari işlem nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde iYUK'nun 2/1-a maddesi uyarınca idari yargı görevli olup ağır ceza mahkemesinin de görevine girmediğini düşündüğümden sayın çoğunluğun kararına katilmiyorum,28/11/2022

Üye Nilgün TAŞ
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/530KARAR NO : 2022/600KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 4703 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 11. maddesi uyarınca verilen idari yaptırım kararları ile 12. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezası ile test ücretinin iptali istemiyle açılan davanın, 7223 sayılı Kanun ile 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 3 ve 27. maddeleri uyarınca İDARi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : T. Global Diş Ticaret A.Ş.

Vekili : Av. Fatih Onur LENGERLi 
Davali : Ticaret Bakanlığı /Ege Gümrük ve Dış Ticaret ve Bölge Müdürlüğü,
Ticaret Denetmenleri Şube Müdürlüğü

Vekili : Av. Banu BÜYÜKGÜREL ÇİÇEK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Ticaret Bakanlığı Ege Gümrük ve Dış Ticaret ve Bölge Müdürlüğü, Ticaret Denetmenleri $ube Müdürlüğünün 28/05/2021 tarih ve E.12994944-590-00064231612 sayılıGüvensiz Ürün İdari Yaptırımları konulu ceza tebligatı ile, 09/09/2020 tarihinde gerçekleştirilen piyasa gözetimi ve denetimi sırasında, davacı șirket tarafindan üretilen/ithal edilen, Renkli Silgi isimli Yiyecek Taklidi, D.E. ibareli ve 6..barkod numaralı üründen alınan numune üzerinde yapılan test ve muayene raporlarının incelenmesi sonucunda Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği'nde aranılan şartları taşımadığı ve çocuklar açısından ciddi risk oluşturduğu gerekçesiyle 4703 sayılıKanun'un 5. maddesine avkirılık nedeniyle, aynı Kanun'un 11. maddesinde belirtilen önlemlerin alınmasına, 12. maddesinin birinci fikrası (b) bendi uyarınca 32.986 TL idari para cezasi uygulanmasına ayrica 477.90 TL laboratuvar test ücreti tahsil edilmesine karar verildiği davacıya bildirilmiş; davacı vekili, idari para cezasi, laboratuvar test ücreti ile yaptırım kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 8. Ídare Mahkemesi 07/07/2021 tarih ve E.2021/1191, K.2021/1226 sayi ile,uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, dava konusu işlemi tesis eden Ege Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Ticaret Denetmenleri Şube Müdürlüğünün bulunduğu yer idare mahkemesi olan İzmir İdare Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle, davanın yetkisizlik nedeniyle reddine, dava dosyasının yetkili İzmir İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. İzmir 3. Ídare Mahkemesi 24/08/2021 tarih ve E.2021/1171, K.2021/1250 sayı ile,dava konusu idari para cezası ve idari yaptırım kararının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu ve 4703 sayılı Kanun'da idari para cezasına ve idari tedbirlere itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğini, bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıni, dolayısıyla görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin dikkate alınacağını belirterek, dava konusu idari para cezası ve idari tedbirlere karşıaçılan davanın görüm ve çözümünün Kabahatler Kanunu'nun 27/1. maddesi uyarınca adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle davanın gõrev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
B. Adli Yargida 
5. İstanbul 8. Sulh Ceza Hakimliği 17/06/2021 tarih ve Değişik İş No.2021/3382 sayı ile,kabahate konu eylemin Bakırköy ilçesinde işlendiği ve bu kabahat ile ilgili karar verme yetkisinin Bakırköy Sulh Ceza Hakimliğinde olduğu gerekçesiyle, CMK'nın 12. ve 18. maddeleri ve 5326sayılı Kanun'un 22/4 maddesi gereğince Hakimliklerinin yetkisizliğine, karar kesinleştiğinde dosyanın yetkili Bakırköy Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine karar vermiştir.
6. Bakırköy 2. Sulh Ceza Hâkimliği 12/04/2022 tarih ve Değişik İş No.2021/5383 sayıile, uyuşmazlığın çözümünün idari yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. Maddesine göre;
"(1) Bu Kanunun:
a)İdarî yaptırım kararlarımı karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde.

b)Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımım gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır."
12/03/2020 tarih ve 31066 sayılı Resmi Gazete yayımlanan 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun yürürlüğünü düzenleyen 26. Maddesine göre; "Bu kanun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl sonra yürürlüğe girer."
Anılan Kanun'un 25/1. Maddesine göre; "29/06/2001 tarihli 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır."
Anılan Kanun'un 22/2. Maddesine göre; "Bu kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 06/01/1982 tarihli ve 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir."
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve itiraza konu idari yaptırım 28/05/2021 tarihli olup, 01/06/2021 tarihinde tebliğ edilip, 15/06/2021 tarihinde itiraz yoluna gidilmiş olduğu nazara alındığında itiraza konu idari yaptırım hakkında karar verecek olan görevli yargı merciinin İdari Yargı mercii olduğu, Hakimliğimizin bu hususta karar vermek bakımından görevli olmadığı..."

III İLGİLİ HUKUK 
7. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un 5. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
“Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır. Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadıği; ulusal veya uluslararası standartlara; bunların olmaması halinde ise söz konusu sektördeki iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketicinin güvenliğe ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir."
8. 12. maddesinin birinci fikrası (b) bendi şöyledir:
“Bu Kanunun; …. (b) 5 inci maddesinin üçüncü fikrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında on dokuz bin Türk Lirasından iki yüz elli bin Türk Lirasına kadar...... idari para cezasıuygulanır."
9. “Piyasa gözetimi ve denetimi" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
“Piyasa gözetimi ve denetimi, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.Bunlara ilişkin idarî düzenlemeler yetkili kuruluşlarca hazırlanır.

Yetkili kuruluşlar, piyasa gözetimi ve denetiminde, gerekli gördükleri durumlarda,gözetim ve denetime konu ürüne ilişkin uygunluk değerlendirme işlemlerinde yer almayan test,muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının imkânlarından yararlanabilirler. Ancak piyasa gözetimi ve denetiminde nihaî karar, yetkili kuruluşlara aittir. Piyasa gözetimi ve denetiminde test,muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının imkânlarından yararlanılması ve ürünün güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde, test ve muayeneye ilişkin giderler üretici tarafindan ödenir.
Piyasa gözetimi ve denetimini gerçekleştirecek yetkili kuruluşların isimleri Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirilir."
10. “Ürünün piyasaya arzının yasaklanması, toplatılması ve bertarafi" başlıklı 11.maddesi şöyledir:
İlgili teknik düzenlemeye uygunluğu belgelenmiş olsa dahi, bir ürünün güvenli olmadığına dair kesin belirtilerin bulunması halinde, bu ürünün piyasaya arzı, kontrol yapılıncaya kadar yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulur.

Kontrol sonucunda ürünün güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde, masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere, yetkili kuruluş;
a) Ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını,
b) Piyasaya arz edilmiş olan ürünlerin piyasadan toplanmasını,
c) Ürünlerin, güvenli hale getirilmesinin imkânsız olduğu durumlarda, taşıdıkları risklere göre kismen ya da tamamen bertaraf edilmesini,
d) (Değișik: 18/6/2017-7033/69 md.) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgilerin, üretici tarafından etkili olacak şekilde duyurulmasını,üretici tarafindan yapılan duyuru veya duyuru şekli uygun bulunmaz veya yetersiz görülürse, ülke genelinde dağıtimı yapılan iki gazete ile ülke genelinde yayın yapan iki televizyon kanalında ilanısuretiyle risk altındaki kişilere duyurulmasıni,
Sağlar.
Risk altındaki kişilerin yerel yayın yapan gazete ve televizyon kanalları vasıtasıyla bilgilendirilmesinin mümkün olduğu durumlarda, bu duyuru yerel basın ve yayın organları yoluyla,risk altındaki kişilerin tespit edilebildiği durumlarda ise bu kişilerin doğrudan bilgilendirilmesi yoluyla yapılır.

(Ek fikra: 18/6/2017-7033/69 md.) İkinci fikrada yer alan hükümler, yetkili kuruluştarafından 4 üncü maddenin ikinci fikrasında belirtildiği şekilde hazırlanarak yürürlüğe konulan teknik düzenlemede yer alan diğer önlemlerin alınmasını engellemez.

Bu madde kapsamında alıinacak önlemler, gerektiğinde Komisyona iletilir."

11. 13. maddesinde, bu idari para cezalarına karşi, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği öngörülmüşken, 08/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren 23/01/2008 tarihli ve 5728 sayıli Kanun'un 496. maddesi ile 13. madde, “Bu Kanunda yer alan idarî para cezalari, yetkili kuruluşlar tarafindan verilir." seklinde değiştirilmiştir.
12. 4703 sayılı Kanun, 12/03/2020 tarihli ve 31066 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak,yürürlük maddesi uyarınca, 12/03/2021 tarihinde, yayımı tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe giren 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile yürürlükten kaldırılmış ve bu Kanun'da yer alan kabahatler 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir.
13. 7223 sayılı Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı, ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasınısağlamak; piyasa gözetimi ve denetiminin esasları ile yetkili kuruluşların görevlerini ve iktisadi işletmeciler ile uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yükümlülüklerini belirlemektir."
14. "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanun, piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan veya hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar.

(2) Avrupa Birliği üyesi ülkelere ihraç edilen veya ihraç edilmesi hedeflenen ürünler bu Kanun kapsamında piyasaya arz edilmiş sayılır.

(3) Bir ürüne ilişkin özel bir kanunun bulunması durumunda, bu Kanun hükümleri söz konusu ürüne, özel kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanır.

(4) Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilen veya ihraç edilmesi hedeflenen ürünler bu Kanunun kapsamı dışındadır. Ancak bu ürünlerin de güvenli olması, tağşişe konu olmaması ve ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin alıcıyı yanıltmayacak şekilde yapılması zorunludur."
15. Kanun'un 16. maddesi ve devamında bu Kanun uyarınca verilecek idari yaptırım kararlari, 20. maddesinde de idari para cezalari düzenlenmiş olup, "Masrafların rücu edilmesi ve idari yaptırımlarda yetki ve itiraz" başlıklı 22. maddesi ise şöyledir:
"(1) Bu Kanunda belirlenen idari yaptırımlar yetkili kuruluş tarafından uygulanır. İdari yaptırımların hangi makam veya kamu görevlilerince uygulanacağı yetkili kuruluş tarafindan çıkarılan yönetmelik ile belirlenir. 15 inci maddenin yedinci fikrasi, 16 nci maddenin dördüncü ve yedinci fikraları ile 17 nci maddenin birinci fikrası uyarınca yapılan masrafların yetkili kuruluştarafindan karşılanması halinde masraflar, masrafi yapan yetkili kuruluşça ilgili iktisadi işletmeciye genel hükümlere göre rücu edilir.

(2) Bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir."
16. "Yürürlükten kaldırılan Kanun" başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"(1) 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atiflar bu Kanuna yapılmış kabul edilir."
17. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“ (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
18. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru 

yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fikrasıda ise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir." düzenlemeleri yer almıştır.

19. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk inceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının aslı ile idari yargi dosyasının bir örneğinin 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin İncelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
22. Dava, 4703 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırılik nedeniyle aynı Kanun'un 11.maddesi uyarınca verilen idari yaptırım kararları ile 12. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarinca verilen idari para cezasi ile test ücretinin iptali istemiyle açilmiştir.
23. Yukarıda 17. ve devamı paragraflarda izah edilen ve 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır 
24. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarını çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

25. Somut olayda ise, davanın, 12/03/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırımlara karşı açıldığı, bu Kanun'da yer alan kabahatlerin 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendiği ve Kanun'un 22.

maddesinde de, bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idari yargi yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

26. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

27. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
28. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

29. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezası ile diğer idari yaptırımların olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 12/03/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7223 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan 4703 sayılı Kanun uyarınca verildiği, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 7223 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendiği ve bu Kanun'da idari yaptırım kararlarına karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve 7223 sayılı Kanun'da da, yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yer almadığından, 4703sayılı Kanun'un 11. ve 12. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca verilen idari para cezası,idari tedbirler ve test ücretine karşı açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 3. İdare Mahkemesinin 24/08/2021 tarihli ve E.2021/1171, K.2021/1250 sayıli görevsizlik kararının kaldırilması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 3. Idare Mahkemesinin 24/08/2021 tarihli ve E.2021/1171, K.2021/1250 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESÍN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/535KARAR NO : 2022/610KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Vesayet altındaki davacıya 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan ancak sonrasında kesilen engelli aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 
KARAR 
Davaci : S.Ö.
Vasi : N.Ö.
Vekilleri : Av. Abdullah ÇELİK, Av. Ekrem KARADENİZ Davalı: Yeşilyurt Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili kısıtlı S.Ö.'in Malatya ili, Yeşilyurt Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafindan ödenen engelli aylığının mevzuatta yapılan bir değişiklik dayanak gösterilerek 2015 yılında kesildiğini, kesintinin sebebini sorduğunda kurum tarafindan müvekkiline verilen cevapta, 2022 sayılı Kanun kapsamında alınan engelli aylığının hane gelirinin muhtaçlık sinırının üzerinde olması nedeni ile Vakif Müvekkili Heyetinin 25/12/2015 tarih ve 43 sayılı kararına istinaden kesildiğinin bildirildiğini, müvekkili tarafindan 31/05/2021 tarihinde engelli aylığının bağlanması talebinde bulunulduğunu ancak davalı idare tarafindan talebin zimnen reddedildiğini belirterek; kesilen engelli aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline ve kesinti nedeniyle yoksun kalınan engelli ayliklarının hesaplanarak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Malatya 2. Ídare Mahkemesi 24/08/2021 tarih ve E.2021/635, K.2021/601 say1 ile,uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş, Mahkememizce sorulması üzerine, görevsizlik kararının istinaf yoluna başvurulmayarak kesinleştiği bildirilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Kanun'da gerek diğer düzenlemelerde, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmediği, söz konusu vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörüldüğü, dolayısıyla muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin Vakıf işlemlerine karşı açılan davaların özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Olayda, uyuşmazlığın özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği dikkate alındığında, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 08/07/2019 tarihli, E:2019/279 ve K:2019/422sayıli kararı ile Danıştay 10. Dairesi'nin 21/09/2017 tarihli, E:2017/1801 ve K:2017/306; 14/05/2018

tarihli, E:2018/2151 ve K:2018/1776; 06/11/2019 tarihli E:2014/362 ve K:2019/7482 sayılı kararlari da bu yöndedir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 18/01/2022 tarih ve E.2021/334, K.2022/15 sayi ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın kismen kabul kismen reddi ile davacıya ait engelli maaşının kesilmesine ilişkin davalı Vakıf Mütevelli Heyetinin Kararının hukuka aykırı olduğunun tespitine, yoksun kalınan engelli aylıklarının tespitine ilişkin talebin hukuka yarar yokluğundan usulden reddine karar vermiş; istinaf yoluna başvurulması üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 02/06/2022 tarih ve E.2022/1069, K.2022/1096 sayı ile uyuşmazlığın idari yargının görevine girdiği gerekçesiyle, kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahalline iadesine kesin olarak karar vermiştir.

5. Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/06/2022 tarih ve E.2022/291, K.2022/262sayı ile, davada yargı yolu caiz olmadığından ve yargı yolu dava şartı niteliğinde olduğundan HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davalı tarafin istinaf talebi üzerine, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 02/06/2022 Tarih 2022/1069 Esas ve 2022/1096 Karar sayıli ilami ile; "Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının; kaynağını Anayasa'dan alan "sosyal devlet" ilkesi gereği Devlet tarafindan yürütülmesi öngörülen zorunlu bir takım sosyal hizmetlerin yerine getirilmesini teminen ve bu maksatla çıkartılan 3294 sayılı Kanun'da belirtilen amaçlar doğrultusunda faaliyet göstermek üzere her il ve ilçede kurulan; faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslarının, 3294 sayılı Kanun ve bu Kanun'un uygulamasını göstermek üzere çıkartılan Yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemler ile belirlendiği, başkanlığının o yerin en büyük mülki amirinin yaptığı, mütevelli heyetini ise o yerdeki merkezi ve yerel idarenin en üst temsilcilerinin oluşturduğu, gelirlerinin bir kısmını Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılan kamusal kaynaklarla finanse edildiği,çoğunlukla kamusal yönü ağır basan faaliyetlerin yürütüldüğü ve ilgililerin maddi ve hukuki durumlarında etki doğuracak tek taraflı kararların alındığı hukuki ve yapısal bir niteliği haiz bulunduğu, dava konusu mütevelli heyet kararının iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü, idari yargıın görevine girdiğinden" davalı vekilinin istinaf talebinin kabulüne karar vererek mahkememizin 18/01/2022 Tarih 2021/334 Esas ve 2022/15 Karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Her ne kadar Mahkememizce verilen ilk kararda. Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıdoğrultusunda, hukuka aykırılığının tespiti istenen karar, Medeni Kanun hükümlerine göre kurulan vakif mütevelli heyetince alındığından idari işlem olarak görülmeyerek mahkememiz görevli kabul edilmiş ise de; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin kesin nitelikteki kararıgözetilerek eldeki davada yargı yolu caiz olmadığından ve yargı yolu dava şartı niteliğinde olduğundan HMK'nin 114/1-b ve 115/2 maddesi gereğince davanin usulden reddine karar verilmiştir."
6. Davacı vekili görev uyuşmazlığı nedeniyle dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir:

"(Değișik: 14/4/2016-6704/1 md.) (1)
Sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylk hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar, nafaka bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göre harçlık ödenenler hariç olmak kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafindan muhtaçolduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına, muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.387) gösterge rakamının memur aylik katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanir.(1)

Birinci fikra kapsamına girenlerden, her ne nam altında olursa olsun kendisine ve eșine ait her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden fazla olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylik bağlanamaz.

65 yaşın tespitinde, doğum tarihlerinde yapılmış düzeltmeler nazara alınmaz."
8. 2022 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci ve üçüncü fikraları şöyledir:
"65 yaşını doldurmamış olmasının yani sira;
a) Başkasının yardımı olmaksızin hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşınıdolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kollarıaçısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıtarafindan muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,
b) İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlik kurulu raporu ile engelli olduklarınıkanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve talebine rağmen Türkiye İş Kurumu tarafindan işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kollarıaçısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıtarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,
aylık bağlanır.
...Birinci fikranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fikra gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kiși başına düşen ortalama aylık gelir tutari, 16 yaşından büyükler için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3'ünden fazla olanlar ile aynıtutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz.(Ek cümle: 20/2/2014-6525/12 md.) Ayrica, 2828 sayıli Kanun hükümlerine göre harçlik ödenenler de muhtaç olarak kabul edilemez ve kendilerine bu Kanun hükümlerine göre aylik bağlanamaz."
9. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 1. maddesinde,"Bu Kanunun amaci; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak,sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir şeklindeki düzenleme ile Kanun'un amacıdüzenlenmiş; aynı Kanun'un 3. maddesinde de, “Bu Kanunda öngörülen hizmetlerin gerçekleştirilmesi için Cumhurbaşkaninca görevlendirilen Cumhurbaşkani yardımcisına veya bakana bağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kurulmuştur." denilmek sureti ile Fonun kuruluşu yapısı belirtilmiştir.


10. Aynı Kanun'un "Vakıflar" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur.

Mülkî idare amirleri vakfin tabii başkanı olup, illerde belediye başkani, defterdar, il millîeğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe millî eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısıüzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veya ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmamasıhalinde, hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar.

Büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında, ikinci fikrada hayırsever vatandaşlar arasından seçileceği belirtilen iki üye; il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan belirlenir. Ayrica, il veya ilçede bu Kanunda belirlenen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu bulunmamasi hâlinde il sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için doğrudan vali tarafindan, ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları için ise kaymakamın teklifi üzerine vali tarafindan üçüncü bir kişi daha belirlenir. İl veya ilçe sınırları içerisinde köy bulunmaması hâlinde, köy muhtarı yerine bir mahalle muhtarı daha mütevelli heyetinde görev yapar. İlde vali, bir vali yardımcısını başkan vekili olarak; büyükşehir belediye başkani, genel sekreteri veya genel sekreter yardımcısıni; il belediye başkanı da bir belediye başkan yardımcısını toplantılarda kendisini temsil etmek üzere görevlendirebilir.

Vakif senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından MedeniKanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.

Vakiflar, 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 34 üncü maddesinin ikinci fikrası hükmüne göre, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünce imzalanacak işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi kapsamında işyerleridir."
11. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun "Tüzel kişilik" başlıklı 4. maddesi şöyledir:"Vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir."
12. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Vakıflar, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır.'
13. Aynı Kanun'un "Denetim" başlıklı 111. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Vakifların, vakif senedindeki hükümleri yerine getirip getirmedikleri, vakıf mallarınıamaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıp harcamadıkları Vakiflar Genel Müdürlüğünce ve üst kuruluşlarınca denetlenir.

14. 25/01/213 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 65Yaşını Doldurmuş Muhtac, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte muhtaçlık kararının alınması ve aylıkların bağlanmasına ilişkin tüm işve işlemlerin Vakiflar tarafindan yerine getirileceği kurala bağlanmış; anılan Yönetmeliğin 4.maddesinin (e) bendinde, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfinın karar organının mütevelli heyetini; (i) bendinde ise, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakiflarının da vakfi ifade ettiği belirtilmiştir.

B. Yargi Kararlari 
15. Yargitay Içtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 09/06/2017 tarihli ve E.2016/3., K.2017/4 sayılı kararında, "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, ayrı işyeri olan bağımsız işveren oldukları..." tespit edilmiştir.
16. Uyuşmazlik Mahkemesinin 08/07/2019 tarihli ve E.2019/297, K.2019/422 sayılıkararı ile, "3294 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakifların mütevelli heyetleri (çoğunlukla)belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294 sayılı Yasada, gerek diğer düzenlemelerde; söz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında davacının muhtaçlık aylığının kesilmesine ilişkin açılan davanın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekeceği" sonucuna varılarak,uyuşmazlık konusu davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna karar verilmiştir.Mahkemenin 28/05/2020, E.2020/269, K.2020/319 sayılı kararında da aynı durum vurgulanmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının; davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece 15.maddede belirtilen hükmün aksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte ise de; davaya ilişkin bilgi ve belgelerin dosyada yer aldığı anlaşıldığından,idari yargı kararının bir örneğinin ve kesinleşme durumuna ilişkin bilginin Mahkemesinden temin edilmesiyle yetinildiği ve sonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
19. Dava, vesayet altındaki davacıya 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan ancak sonrasında kesilen engelli aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin iptali ve kesinti nedeniyle yoksun kalınan engelli aylıklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.


20. 3294 sayılıi Kanun'a göre faaliyet gösterecek vakıfların mütevelli heyetleri çoğunlukla belli kamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, yukarıda yer verilen mevzuatta söz konusu vakifların kamu tüzel kişiliği şeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeye yer verilmeyip, söz konusu vakifların Medeni Kanun hükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarının öngörülmüş olması karşısında, davacıya 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan ancak sonrasında kesilen engelli aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi/Mütevelli Heyetinin işleminin iptali istemiyle açılan davanın özel hukuk hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerekecektir.
21. Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ile yargı içtihatlarına göre, 3294 sayılı Kanun kapsamında kurulan vakıfların kamu tüzel kişiliğini haiz olmadığı, Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde kurulup tescil edildiği ve buna göre özel hukuk tüzelkişisi olduğu, dolayısıyla vakıf mütevelli heyeti kararlarının kamu gücü kullanılmak suretiyle verildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı sonucuna varılarak, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmiştır.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/06/2022 tarihli ve E.2022/291, K.2022/262 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Malatya 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/06/2022 tarihli ve E.2022/291,K.2022/262 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılacağı hükme bağlanmıştır.Íptal davasına konu edilebilecek işlemler, idari makamların idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri,muhatapları yönünden çeşitli hak ve yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır.

3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun 7. maddesinde; "Bu Kanunun amacına uygun faaliyet ve çalışmaları yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlara nakdi ve ayni yardımda bulunmak üzere her il ve ilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları kurulur. Mülki idare amirleri vakfin tabii başkanı olup, defterdar, il milli eğitim müdürü, il sağlık müdürü, il tarım müdürü, il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve il müftüsü; ilçelerde belediye başkanı, mal müdürü, ilçe milli eğitim müdürü, Sağlık Bakanlığının ilçe üst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü ve ilçe müftüsü vakfin mütevelli heyetini oluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, il dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valinin çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kendi aralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasindan il genel meclisinin seçeceği iki kişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının kaymakamın çağrısı üzerine yapacağı toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçede kurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendi aralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği iki kişi mütevelli heyetinde görev alırlar. Il veya Ilçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayirsever vatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği üçüncü bir kişi daha mütevelli heyetinde görev yapar. Vakif senetleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescil ettirilir.1' hükmüne yer verilmiştir.

Yukariya aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; kuruluşu, karar mercii ile faaliyet alanı Kanunla belirlenmiş, faaliyet alanı Anayasanın başlangiç kismı ile 2.maddesinde ifade bulan sosyal devletin gereklerinin yerine getirilmesine dair kamu hizmeti olan ve fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak gibi kamu yararına uygun amaçları olan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının, özel hukuk tüzel kişiliği yanında kamu tüzel kişiliğine de sahip karma tüzel kişiliklerinin olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, vesayet altındaki davacıya 2022 sayılı Kanun hükmü uyarınca bağlanan ancak sonrasında kesilen engelli aylığının tekrar bağlanması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfi Mütevelli Heyetinin işleminin, kamu gücüne dayanılarak tesis edilmiş bir idari işlem olduğu, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözüm görevi idari yargı yerine ait olduğu düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katilmivoruz.28/11/2022

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/538KARAR NO : 2022/601KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 144. maddesi uyarınca, insansız hava aracı ile uçuş izni almadan uçuş yapıldığı gerekçesiyle, anılan Kanun ve Sivil Havacılık Genel MüdürlüğüTarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik uyarınca davacıya verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: E.B.

Vekili : Av. Muharrem ERCAN 
Davalı: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. Nur CAMGÖZ, Av. Alev KARANFİL 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün CZ21034000Z3DA sayılı idari para cezası tutanağı ile, "izinsiz İHA uçurulması, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu 144. maddesi uyarınca insansız hava aracı ile uçuş izni almadan uçuş yapılmasi"fiilinden ötürü, 2920 sayılı Kanun ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafindan Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik uyarınca davacıya 10.416 TL idari para cezası verilmiş, davacıvekili idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliği 15/04/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/1445 sayıile, itiraza konu idari yaptırım kararı hakimliklerinin görev alanına girmediği gerekçesiyle,başvurunun 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesi uyarınca görevsizlik nedeniyle usulden reddine, 2577 sayilı Kanun gereğince görevli mahkeme olan Ídare Mahkemelerine dava açılabileceğinin muhtariyetine karar vermiş; itiraz edilmesi üzerine Karşıyaka 2. Sulh Ceza Hakimliği 26/04/2022 tarih ve Değișik İş No.2022/1929 sayı ile itirazın reddine kesin olarak karar vermis ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Danıştay 10.Dairesi'nin 2015/1188 Esas, 2018/2833 Karar sayılı ilamı ve bir çok Danıştay ile Bölge Idare Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere; 2920 sayılı Kanun'a göre tanzim edilen idari para cezasına ilişkin tutanaklara yapılan itirazlara ilişkin görevli yargı yerinin idari yargıyerleri olduğu ve söz konusu kararın Sulh Ceza Hakimliğince incelenebilecek kararlardan olmadığıanlaşılmakla, itiraz edenin iş bu talebinin 5326 sayılı yasanın 28/1-b maddesi uyarınca görevsizlik nedeniyle usulden reddine ve 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9/1. maddesi gereğince kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabileceğinin muhtariyetine yönelik karar vermek gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Ankara 2. Ídare Mahkemesi 04/08/2022 tarih ve E.2022/1234 sayi ile, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 

5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anilan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun, "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir;
"Bu Kanunun amaci; devamlı ve hizl bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamaktır."
6. "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetlerini kapsar.

Devlet hava araçları, açık hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun kapsamı dışındadır."
7. "Kabahat oluşturan davranışlar" başlıklı 143. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun;
a) 11, 18, 19, 26, 28, 29, 54, 58 ve 89 uncu maddeleri ile 9 uncu maddesinin üçüncü, 95inci maddesinin birinci ve 102 nci maddesinin ikinci fikrasına aykırı davranışta bulunanlara bin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar,
b) 23, 24 ve 25 inci maddeleri ile 57 nci maddesinin son fikrasına aykırı davranışta bulunanlara beşyüz Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar,
idarî para cezasi verilir.
Yukarıdaki fikralarda belirtilenler dışında kalıp da Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere uymayanlara, beşyüz Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Bu madde hükümlerine göre idarî para cezasına karar vermeye Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürü yetkilidir."
8. "Însansız hava araçları" başlıklı 144. maddesi şöyledir:
"(Mülga: 23/1/2008-5728/578 md.; Yeniden düzenleme: 15/8/2016-KHK-674/33 md.;Aynen kabul: 10/11/2016-6758/29 md.)

Ínsansız hava aracı satan şirketlerin sorumlu işleticileri ve yöneticileri, satılan araçbilgileri ile satın alanların kimlik bilgilerini usulüne uygun şekilde tutmak ve azami kalkış ağırlığıbeşyüz gram (dahil) üzerindeki insansız hava araçları ile ilgili bilgileri, aynı gün içinde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafindan oluşturulan kayıt sistemine kaydetmek zorundadır. Bu kayıtlar, suç işlenmesinin önlenmesi ve suç soruşturmalarında kullanılmak üzere kolluk birimleriyle paylaşılır. Bu yükümlülüğe aykırı hareket edenler ile yurtdışından bireysel olarak getirdiği veya yurtiçinde devraldığı aracı en geç üç gün içinde sisteme kaydettirmeyenlere beşbin Türk Lirası idari para cezasi verilir.

Kayıt esnasında gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar veya veri girişi yapanlara onbin Türk Lirası idari para cezası verilir.

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca belirlenen kurallara aykırı olarak veya mülki idare amirlerince belirlenen alanlar dışında insansız hava aracı uçuran kişilere bin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır 
Yukarıda sayılanlar dışında kalıp da Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün insansız hava araçları ile ilgili koyduğu kurallara ve bu kapsamda sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağıönlemlere uymayanlara bin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.

Belirlenen alanlar dışında insansız hava aracı uçuranlara uygulanacak idari para cezalarımahallin mülki idare amirince, diğer idari para cezaları ise Sivil Havacılık Genel Müdürü tarafindan uygulanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ve Ulaştırma,Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."
9. 144. madde metninin başında, "Bu maddede yer alan para cezaları için Kanunun sonunda yer alan tabloya bakınız." notu bulunmaktadır. Kanun'un sonunda "2920 SAYILI KANUNUN 143 VE 144 ÜNCÜ MADDELERİNDEKİ PARA CEZASI MİKTARLARI İLE İLGİLİTABLO" yer almaktadır. Bu tabloda, 143 ve 144. maddenin ilgili fikralarına göre uygulanacak ceza tutarları belirtilmiştir.

10. 29/01/2013 tarih ve 28543 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafiından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik'in, “Amaç ve kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci, 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununda belirtilen hükümlere ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere aykırılık oluşturan fiilleri ve bu fiillere 2920 sayılı Kanunun 143 üncümaddesi uyarınca verilecek idari para cezalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
11."İdari para cezası" başlıklı 4. maddesi şöyledir:
"(Değişik:RG-7/3/2017-30000)
fillerden;
(1) 2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde geçen 
a) Zorunlu kurtarmaya yardım işlemleri ile can ve mal güvenliğini korumaya yönelik tedbirler dışında, araştırma ve soruşturmanın selametle yürütülmesini engelleyecek işler yapılması ve delillerin muhafazasının sağlanmaması ile bu konuda mahalli mülki amirler tarafindan alinan tedbirlerin uygulanmaması halinde 10.000 TL idari para cezasi,
b) Gerçek ve tüzelkişilerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından ön izin almadan ticari amaçla hava araçlarıyla yolcu veya yük taşıma faaliyetlerinde bulunmaları halinde 10.000 TL idari para cezasi,
c) İşletme ruhsatı olmaksızın hava araçlarıyla ticari faaliyette bulunanlara 10.000 TL idari para cezasi,
c) Tarifeli olarak hava ulaştırma hizmeti yapmak için ruhsat almış bulunan işletmelerde;talep edildiğinde tarife içerisinde yapılan her uçuşta, ücret karşılığında posta taşıma yükümlülüğünüyerine getirmeyenlere 10.000 TL idari para cezasi,
d) Denetim için istenilen bütün teknik ve ekonomik bilgileri verme yükümlülüğünüyerine getirmediği takdirde ruhsat sahiplerine 10.000 TL idari para cezasi,
e) Taşımayı ilgilendiren genel şartlar ve tarifelerde izin verilmesinden sonra yapılacak değişiklikleri, ilgilinin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına tasdik ettirmemesi halinde 10.000 TL idari para cezasi,
f) Türk sivil uçak siciline tescil edilen hava aracının, evvelce kayıtlı bulunduğu sicilden sildirilmemesi halinde 6.000 TL idari para cezasi,
g) 2920 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinde belirtilen belgelerinin hava aracında bulundurulmamasi halinde 6.000 TL idari para cezasi,
ğ) Belirlenmiş bulunan gümrüklü havaalanlarından başka bir yere zorunluluk nedeniyle iniş yapıldığı takdirde, hava aracı sorumlu pilotu, durumu derhal varsa havaalanı yöneticisine, yoksa en yakın mülki amire veya zabita yetkilisine duyurmak ve yetkili makamlar el koyuncaya kadar hava aracını, yolcuları ve yükü ile birlikte güvence altına alma yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde 6.000 TL idari para cezasi,

h) Pilotlar ile hava aracının sevk ve idaresi bakımından gerekli personelin, faaliyette bulunabilmeleri için, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından yeterlik belgesi almadıklarıveya bu belgeleri belirli süreler içinde yenilemedikleri takdirde 10.000 TL idari para cezasi,
i) Kaptan pilot hava aracında işlenen suç ve kabahatlerle ilgili olarak gereken kanuni tedbirlerin alınmasını sağlamak amacı ile durumu en kisa zamanda yetkili makamlara intikal ettirmek ve yurt dışında ise, Türk konsolosluğuna bildirmek veya bildirilmesini sağlamak yükümlülüğü ile her iki halde de, ayrıntılı bir rapor verme yükümlülüğünü yerine getirmediğinde 3.500 TL idari para cezası, verilir.

(2) 2920 sayılı Kanunun 143 üncü maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde geçen fillerden;
a) Ruhsat sahibinin, ruhsatın örneklerini, işletmesinde müşteri ve iş çevrelerinin kolaylıkla görüp okuyabilecekleri yerlere asmaması halinde 1.500 TL idari para cezasi,
b) Ruhsat sahibinin, işletme faaliyetlerini ruhsatın şartlarına aynen uyarak yürütmemesi halinde 6.000 TL idari para cezasi,
c) Ruhsat sahibinin, belirlediği uçuş tarifelerini Genel Müdürlük tarafindan onaylanmadan veya onaylanmasının üzerinden yedi gün geçmeden veya yürürlüğe koymadan en az üç gün öncesine kadar üçüncü kişilere duyurmadan yürürlüğe koyması halinde 1.500 TL idari para cezası, verilir.

(3) Ek-1'de yer alan bulgulara belirtilen miktarda idari para cezası verilir.
(4) Yukarıdaki fikralarda belirtilenler dişında kalıp da Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere uymayanlara 2920 sayılıKanunun 143 üncü maddesinin üçüncü fikrasına göre işlem yapılır."
12."İdari yaptırım kararlarına itiraz" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"(1) idari para cezalarına karşi, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurabilir. Bu süre içerisinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari para cezaları kesinleşir."
13. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâki, genel sağlıği, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla;
a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu 
e) İdari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
14. Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğühaksızlık anlaşılır."
15. Kanun'un "Genel kanun niteliği" başlıkli, 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”

16. Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.


(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."
17. Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası ise şöyledir:
İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir."
18. Kanunun "Çeşitli Kabahatler" başlıklı ikinci kısmında yer alan 32. ila 43.maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'n başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELiK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, 2920 sayılı Kanun'un 144. maddesi uyarınca, insansız hava aracı ile uçuş izni almadan uçuş yapıldığı gerekçesiyle, anılan Kanun ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafindan Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.

22. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacaği; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

23. Olayda, davanın, 2920 sayılı Kanun'da belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden bahisle verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, 2920 sayılıKanun'da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımın düzenlendiği, ancak bu idari yaptırıma karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına ilişkin usul ve esasları belirleyen yönetmelikle, idari para cezalarına karşı sulh ceza mahkemesine başvurulacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.

24. İncelenen uyuşmazlıkta, verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2920 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından, dava konusu idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

25. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 15/04/2022 tarihli ve Değişik İş No.2022/1445 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 2. Ídare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Karşıyaka 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 15/04/2022 tarihli ve Değişik İş No.2022/1445 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA ,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Üye Eyüp: Üye

Üye: Üye Ahmet
Üye: Üye Mahmut
Üye Eyüp: Bilal

Üye: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Eyüp: ÇALİŞKAN
Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/540KARAR NO : 2022/616KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülerek yapılan BAŞVURUNUN, 2247 sayılıKanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Hüküm Uyuşmazhığının Giderilmesini İsteyen : B.Ş.
I. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK 
1. B.ş., Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere verdiği dilekçesinde, kendisinin iftira suçunu işlediği nedeniyle Adana Cumhuriyet Başsavcılığının 10/01/2022 tarihli ve Soruşturma No.2020/71182, Karar No.2022/1406 sayılı B.$. ve diğer şüpheliler hakkında, kamu adına Kovuşturmaya Yer Olmadığına ilişkin karari, bu karara yapılan itirazın reddine yönelik Adana 5.Sulh Ceza Hakimliğinin 16/03/2022 tarihli ve D.Ís.No.2022/1478 sayılı kararı ve Adana 1. Ídare 

Mahkemesinin 19/06/2019 tarihli ve E.2018/1209, K.2019/552 sayıli, davacı hakkinda yürütülen soruşturma sonucunda 1/8 oranında ayliktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin kararı arasındaki hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.

2. Başvuranın hüküm uyuşmazlığı oluştuğunu ileri sürdüğü kararlar şöyledir:
II. DAVA SÜRECİ
1. Karar 
3. Adana Cumhuriyet Bașsavcılıği 10/01/2022 tarihli ve Soruşturma No.2020/71182,Karar No.2022/1406 sayılı Kamu Adına Kovuşturmaya Yer Olmadığına kararı ile, iftira suçunun oluşabilmesi için, yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak işlemediğini bildiği halde,hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykirı bir fiil isnat edilmesinin gerektiği, somut olaydaki iddiaların bir kisım vakalara dayandığı ve eylemin suç işlemediğini bildiği kimselere suç isnadı biçiminde olmayıp Anayasa'nın 74. maddesinde düzenlenen anayasal şikayet hakkını kullanma niteliğinde bulunduğu ve şikayet hakkının kullanılması sonucunda kamu davasını açma yetkisinin Cumhuriyet savcisına ait olduğu, şüpheliler üzerine atılı suçların unsurlarının oluşmadığının anlaşıldığını belirterek, şüpheliler hakkında kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, bu karara karşı şikayetçi itiraz etmiştir.

2. Karar 
4. Adana 5. Sulh Ceza Hakimliği 16/03/2022 tarihli ve D.İş.No.2022/1478 sayılı karar ile, Adana Cumhuriyet Başsavcılığının 10/01/2022 tarihli ve 2020/71182-2022/1406 sayılı kararına yönelik itirazin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173/1-3 maddesi kapsamında reddine kesin olarak karar vermiştir.

5. Davacı tarafindan, Adana Ili, Sariçam Ilçesi, Evliya Çelebi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 657 sayıl Kanun'un 125/C-a maddesi uyarınca 1/8 oranında ayliktan kesme cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Adana Valiliğinin 02/11/2018 tarihli ve 2018/177 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açılmıştır.

3. Karar 
6. Adana 1. Ídare Mahkemesi 19/06/2019 tarihli ve E.2018/1209, K.2019/552 sayılıkararı ile, "Bu durumda; kız öğrencilerin ceza mahkemesindeki yargılamada i.Ü. hakkındaki şikayetlerinin doğal olmadığını ve kendilerinin bu konuda davacının baskı ve yönlendirmesi nedeniyle şikayetçi olduklarını beyan etmeleri, davacı ile diğer müdür yardımcı R.T. ve İ.Ü. arasında davacının bir taciz iddiası nedeniyle şikayet edilmesinden kaynaklanan bir husumet bulunmasi,davacının șikayetçi õğrencileri arabasıyla evlerine götürmesi, öğrencilere ses kaydı almaları yönünde talimat vererek ses kaydı almalarını sağlamasi, akabinde ses kaydını öğrenciden istemesi, davacının öğrencileri, i.Ü. hakkında şikayetçi olmaları konusunda yönlendirici davranışlar sergilediği hususunun gerek idari soruşturma gerekse de Cumhuriyet Savcılığı tarafindan ifadesine başvurulan öğrencilerin ifadeleri ile sabit olduğu görülmektedir.

Her ne kadar, davacinin 1 yil kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziyesine ilişkin işleme karşı yaptığı itiraz Yüksek Disiplin Kurulu'nca kabul edilmiş ise de, davacı hakkındaki isnadın sübuta erdiği anlaşıldığından, disiplin amiri olan Adana Valiliği tarafindan tesis edilen 1/8oranında aylıktan kesme cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; davanın reddine..." karar vermiştir.
7. Dilekçe içeriği ile dilekçeye ekli karar suretleri incelendiğinde, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısı ile Danıştay Başsavcısının görüşlerinin alınmasına gerek görülmemiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un “Mahkemenin görevi” başlığını taşıyan 1. maddesinin ilk fikrası şöyledir:
“Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
9. Kanun'un 24. maddesi şöyledir:
"(Değișik birinci fikra: 21/1/1982 - 2592/7 md.) 1 nci maddede gösterilen yargı mercileri tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
(Mülga ikinci fikra: 2/7/2018  KHK-703/183 md.)
İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesini istiyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16 nci maddelerdeki usul kurallari uygulanır."
10. Kanun'un "Încelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemişistemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
Raportör- Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için;a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargi mercileri tarafindan verilmesi,
b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olmasi,
c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanmasi,
e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıkoşullarının birlikte gerçekleşmesi aranmaktadır.

13. Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen yargı kararlarının incelenmesinde; söz konusu kararların, konu ve dava sebebinin farklı olduğu görülmüş olup, talebin 2247 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı anlaşılmıştır.

14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 24.maddesinde öngörülen koşulları taşımayan başvurunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;

2247 sayılı Kanun'un 24. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN,
aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/541KARAR NO : 2022/602KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun uyarınca işyerinin 10 gün süre ile kapatılmasıa ilişkin olarak verilen idari yaptırım kararının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı : A.A. Spor Kültür Sanat Lunapark Eğlence 
Hizmetleri Gıda Turizm Temizlik Bilişim İnşaat San Ve Tic. Ltd. Ști.
Vekili : Av. Erdinç KARAKULAÇ

Davali : Gaziemir Kaymakamlığı İlçe Sağlık Müdürlüğü

Vekili : Av. Deniz YILMAZ 


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili şirkete ait "L.C." olarak bilinen işletmenin bulunduğu adreste, Gaziemir İlçe Emniyet Müdürlüğü ekipleri tarafindan yapılan denetimlerde 4207 sayılıTütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un ilgili hükümlerine dördüncü kez aykırı hareket edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, işletmenin 10 gün süre ile faaliyetten men cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 23/02/2022 Olur'lu, 03/03/2022 tarihli E71611283-281.03 sayılı idari yaptırım kararının kaldırılması istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. İzmir 2. Sulh Ceza Hakimliği 26/04/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/2716 sayı ile,itiraz başvurusunun 5326 sayılı Kanun'un 19 ve 28/1-b maddesi gereğince görev yönünden reddine,

itiraz edenin yetkili ve görevli İzmir İdare Mahkemesine dava açmakta muhtariyetine karar vermiştir.Kararın ilgili kismi şöyledir:
"Danıstay 10. Dairesinin 2016/1866 esas ve 2016/3488 karar sayılı kararında da belirtildiği üzere işyerinin geçici süreyle kapatılması kararının 5326 Sayılı Yasanın 19. Maddesinde yer alan istisnalar içinde bulunduğu, bu konuda görevli yargının idari yargı olduğu, itiraz konusunun Hakimliğimizin görevine girmediği, idare mahkemelerinin görev alanına girdiği anlaşıldığından itiraz başvurusunun görev yönünden reddine karar verilmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, idari yaptırım kararının iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
4. izmir 5. İdare Mahkemesi 08/07/2022 tarih ve E.2022/1601 sayı ile, adli yarginın görev alanına giren davanın 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddi gerektiğini belirterek, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İncelenen uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 16.fikrası uyarınca ve bu fikrada öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, belirli bir süre için 10gün kapatılmasına ilişkin idari yaptırım kararının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde, bu Kanun'un, İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, iş yerinin 10 gün süre ile kapatılmasına ilişkin karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un “Tütün ürünlerinin yasaklanması" başlıklı 2. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
“(1) Tütün ürünleri;
a) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında,
b) Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal, kültürel spor, eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin girebileceği (ikamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında,
c) (Değişik: 24/5/2013-6487/26 md.) Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi hizmeti verenler dâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında,
¢) Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında,
d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde,
tüketilemez."
6. Kanun'un “Ceza hükümleri" başlıkl 5. maddesinin 2. ve 16. fikraları şöyledir:
"(2)(Değișik: 13/2/2011-6111/202 md.) 2. maddenin (a) bendi hariç birinci, üçüncü,dördüncü ve beşinci fikralarında belirtilen yasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletme sorumlularına, mahalli mülki amir tarafindan bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir."
(16) (Ek: 13/2/2011-6111/202 md.; Değișik: 24/5/2013-6487/27 md.) Bu maddedeki cezaları gerektiren fillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci 

tekerrürü hâlinde iki kat artırılarak verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır."
7. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 06/12/2006 tarihli ve 5560sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır."
8. "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
“(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.

(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir”

9. "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
Gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”;
10. “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
“(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİKin, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 16. fikrası uyarınca davacıya ait işyerinin 10 gün süre ile kapatılmasına ilişkin olarak verilen idari yaptırım kararının iptali istemiyle açılmıştır.
14. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun'un 19. maddesinde sayılan yaptırımlar 

saklı tutulmak kaydıyla, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
15. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen 8. fikrasında,idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir 
16. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun;idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

17. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

18. Olayda, davacıya ait işyerinin 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin on altıncı fikrasına dayanılarak ve bu fikrada öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, belirli bir süre için "10 gün"kapatılmasına ilişkin idari yaptırım kararının; 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler"başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ..İşyerinin kapatılması ...gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olduğu, 4207 sayılı Kanun'un ilk kez, 13/02/2011 tarihli ve 6111sayılı Kanun'un 202. maddesiyle, daha sonra 24/05/2013 tarihli ve 6487 sayılı Kanun'un 27.maddesiyle değiştirilerek yeniden düzenlendiği ve "iş yerinin belirli bir süre için kapatılmasına"ilişkin karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
19. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

20. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
21. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

22. Íncelenen uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 16. fikrası uyarınca ve bu fikrada öngörülen sürelere uygun olarak süresiz değil, belirli bir süre için "10 gün" kapatılmasına ilişkin idari yaptırım kararının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, yapılan değişikliklerle 4207 sayılı Kanun'un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle, anılan Kanun'da dava konusu idari yaptırıma karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı anlaşılmıştır.


23. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, iş yerinin 10 gün süre ile kapatılmasına ilişkin karara karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ízmir 5. Ídare Mahkemesinin basvurusunun kabulü ile İzmir 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 26/04/2022 tarihli ve Değişik İş No.2022/2716 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İzmir 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İzmir 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 26/04/2022 tarihli ve Değişik İş No.2022/2716 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Muammer: TOPAL
Üye: Nilgün TAŞ
Üye Doğan: AĞIRMAN
Üye Eyüp: SARICALAR

Başkan Muammer: Üye
Üye: Üye
Üye Doğan: Üye

Başkan Muammer: Ahmet
Üye: Mahmut
Üye Doğan: Bilal

Başkan Muammer: ARSLAN
Üye: BALLI
Üye Doğan: ÇALİŞKAN
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/558KARAR NO : 2022/636KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacının, davalı kurumda 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesine istinaden sözleşmeli inşaat mühendisi olarak çalışmakta iken, sözleşmesinin haksız feshinden kaynaklanan tazminat alacağının ödenmesi istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : A.G.
Vekili : Av. İsa YILMAZ Davalı: Kartal Belediye BaşkanlığıVekili : Av. Hakan DOĞAN 
I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Davacı vekili, müvekkilinin, davalı idare bünyesinde sözleşmeli inşaat mühendisi olarak çalışmakta iken 2012 yılında sözleşmesinin fesh edilerek, çalışmasının karşılığı olarak bir kisım ödemeler yapıldığını ancak ihbar, kıdem ve iş sonu tazminatının ödenmediğini ileri sürerek,toplam 24.578,28 TL tazminat ile 3.000 TL prim alacağinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İstanbul 10. Ídare Mahkemesi 28/02/2018 tarihli ve E.2017/856, K.2018/421 sayılıkararı ile, kıdem, ihbar, iş sonu tazminatı ile prim alacağının tazmini talebinden kaynaklanan iş bu davanın çözümünde iş mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
"..Huzurdaki davaya konu kidem, ihbar tazminati, iş sonu tazminatın ve prim alacağının,İş Kanunu'na dayanan hak kapsamında bulunduğu kuşkusuzdur. Bununla birlikte, yukarıda belirtilen mevzuata göre, İş Kanunu'na dayanan hak iddialarından doğan uyuşmazlıkların iş mahkemeleri tarafindan çözümlenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, anlaşmazlığın çözümünde, davacıın statüsü değil, alacağın niteliği önem taşımakta olup, istenilen tazminata yönelik ihtilafin Iş Kanunu çerçevesinde karara bağlanmasıgerekmektedir. Nitekim, Uyuşmazlik Mahkemesi'nin 2008/53 esas, 2009/5 sayılı ve 02/02/2009tarihli kararı da bu doğrultudadır."
3. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul Anadolu 4. İş Mahkemesi 20/06/2019 tarihli ve E.2018/98, K.2019/160 sayılıkararı ile, davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi 01/04/2022 tarihli ve E.2019/3452, K.2022/876 sayılı kararı ile, davacının talep ettiği ve hüküm altına alınan alacağın statühukuku ile ilgili olduğu, davalı Belediye ile arasında iş ilişkisinin bulunmadığını belirterek,uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile usulden reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...sözleşmeli personel ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararlarinda ve doktrinde, idari sözleşmelerin; kamu tüzel kişileri tarafindan, kamu hizmetinin yürütülmesi amacı ile tek yanlı olarak düzenlenen, yazıli, tip sözleşmeler olduğu belirtilmekte, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay'ın istikrar bulmuş içtihatlarında da, idari sözleşmelerle ilgili hususlardan doğan anlaşmazlıkların idari yargı yerinde çözümleneceği vurgulanmaktadır.

Görev kamu düzeni ile ilgilidir ve 6100 sayılı HMK'nın 114. maddesi uyarınca dava şartıdır. Mahkeme uyuşmazlıkta görevli olduğunu her zaman dikkate almalıdır. Yargı yolu da dava şartıdir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49/3 maddesi kapsamında çalışanlarla yapılan sözleşmelerin iş sözleşmesi olmadıği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi uyarınca bu şekilde çalıştırılan kişilerin sözleşmeli personel olacağı ve işçi sayılmayacakları ve çalıştıkları kurumla arasında çıkan uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olacağı açıktır.
Dosya içeriğine göre davacı 24.11.1999 tarihinden 14.01.2008 tarihine kadar davalıişyerinde iş ilişkisi kapsamında çalışmıştır. 15.01.2008 tarihinde ise 5393 sayılı Belediyeler Kanununun 49. maddesi uyarınca davacı ile davalı Belediye Başkanlığı arasında tam zamanlı

sözleşme imzalanmıştır. Davacı tam zamanlı iş sözleşmesi ile çalışırken 07.03.2011 tarihli fesih yazısı ile aradaki ilişki sona erdirilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacı tam zamanlı sözleşmenin feshedildiği 31.12.2012 tarihine kadar olan süre için kıdem tazminatı ve ikramiye alacağı talebinde bulunmuştur. Davacının talep ettiği ve hüküm altına alınan alacakları statü hukuku ilgili olup davalı Belediye ile arasında iş ilişkisi bulunmadığından, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektir. Mahkemece davanın 6100sayılı HMK'nin 114 ve 115. maddeleri uyarınca yargi yolu caiz olmaması nedeni ile davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddi yerine esastan karar verilmesi hatalı olup aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nin 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle:7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla õzel olarak düzenlenir."
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesi şöyledir:
"Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.

A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasinda memur sayılir.

Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma,planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B. Sözleşmeli personel:
Kalkınma plani, yıllik program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanmasi, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde,Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.

Ancak, yabanci uyruklularin; tarihi belge ve eski harflerle yazılmiş arşiv kayıtlarınıdeğerlendirenlerin mütercimlerin; tercümanların; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin; dava adedinin azlığı nedeni ile kadrolu avukat istihdamının gerekli olmadığı yerlerde avukatlarını, (....) kadrolu istihdamın mümkün olamadıği hallerde tabip veya uzman tabiplerin; Adli Tip Müessesesi uzmanlarının; Devlet Konservatuvarları sanatçı öğretim üyelerinin; İstanbul Belediyesi Konservatuvarı sanatçılarının; bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir.
Ek paragraf: 4/4/2007 - 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnalari, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sinırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktari,kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki 

müeyyideler, sözleșme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 - 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariçsözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarinda istihdam edilemezler."
8. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik,teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısi, çözümleyici ve programci, tabip,uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boşkadrolara ayrica atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fikra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasını geçmemek üzere belediye meclisi kararıyla belirlenir.Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur. Bu fikra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir."
9. Öte yandan, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların belirlendiği 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1. maddesi şöyledir:
"(Değişik:22/11/2010-2010/1169) Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkinda uygulanır."
10. Yine Esasların “sözleşmenin feshi" başliklı Ek 6. maddesinin birinci fikrasının (c)bendi şöyledir:
"Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir."
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları

c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

B. Yargi Kararları
12. Yargitay 9. Hukuk Dairesinin, 23/02/2009 tarihli ve E.2008/17026, K.2009/3149sayıli, 05/12/2013 tarihli ve E.2013/8474, K.2013/32038 sayılı kararlarıyla, davacı ile davalı arasında yapılan ve birbirini takip eden sözleşmelerin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesi çerçevesinde yapılmış idari sözleşme olduğu, idari sözleşmelerle ilgili uyuşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu belirtilmiştir. Söz konusu kararların gerekçesi şöyledir:
“...Taraflar arasında uyuşmazlık, davacıın çalişmalarının İş Kanunu kapsamında kalıp kalmadığı ve buna göre iş mahkemesinin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
4857 sayılı İş Kanunun 1. maddesinin 2. fikrasında, İş Kanununun 4. maddesinde belirtilen istisnalar dışında kalan bütün işyerlerinde, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

Sorun daha çok, statü hukukuna tabi kamu çalışanları ile yine kamuda çalışan işçiler arasındaki ayrım noktasında ortaya çıkmaktadır. T.C. Anayasasının 128. maddesi, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerini nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri,hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir şeklindedir.
657 sayılı yasanın 4. maddesinde ise, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel,geçici personel ve işçiler eliyle görüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Yasanın (A) bendinde, mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılacaği, ayrıca maddede sözü edilen kurumlar dışındaki kurumlarda, genel politika tespiti,araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanların memur olduklari belirtilmiştir.

Memur, sözleşmeli personel ve işçinin ortak noktası ücret karşılığı bağımlıçalışmalarıdır. Memur, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde görevlendirilir. İşe alınmasi, “atama" idari işlemiyle olur. Yine memurların çalışma koşullari, haklari, ödev ve sorumlulukları ve memurluğun sona ermesi önceden yasa ile kesin olarak belirlenmiştir. Bu konularda memur ile onu atayan idare arasında farkl bir uygulamanın kararlaştirilmasi söz konusu olmaz.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesinde ise, “kalkınma plani, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanmasi, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, kurumun teklifi üzerine Devlet Personel Dairesi ve Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Bakanlar Kurulunca geçici olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti” yapanların sözleşmeli personel oldukları açıklanmıştır.
Öte yandan, 399 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 s.KHK.nin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesinde, teşebbüs ve bağlı ortakliklarda hizmetlerin memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği belirtilmiştir. Anilan maddenin (b) bendinde, “Teşebbüs ve bağli ortakliklarda,devlet tarafindan tahsis edilen kamu sermayesinin karli, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararlarıuygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağli ortaklikların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire bașkanlari, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro ünvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır" seklinde kurala yer verilerek, anılan kurumlarda calışanlar bakımından memur 

kavramı ortaya konulmuş ve (c) bendinde ise, “ (b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personel’ sözleşmeli personel olarak ifade edilmiştir.
Bu anlatıma göre, 657 sayılı Yasanın 4/B maddesinde açıklanan işlerde, özel bir meslek bilgisi ve uzmanlığı olan kişilerin, Bakanlar Kurulu Kararı ile geçici olarak çalıştırılan ve 399 Sayıl KHK'nın 3/b maddesi uyarınca genel idare esaslarına göre hizmet yürüten, memur ve işçi sayılmayan çalışanlar sõzleşmeli personel olarak ifade edilmelidir.

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre, Sözleşmeli personele de 657 SayılıDevlet Memurları Kanunu uygulanır. Ayrıca 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Kamu İktisadi Teşebbüslerinde sözleşmeli personel çalıştırılmasının esasları belirlenmiştir. Sözleşmeli personel de kural olarak sosyal güvenlik sistemi açısından memurlar gibi Emekli Sandığına tabidir.Ancak, Kamu İktisadi Teşebbüslerinde çalışanlar açısından, işçilikten sözleşmeli personel statüsüne geçiş ya da daha önce sözleşmeli personel olarak görev yapmiş olanların bir süre sonra işçi olarak çalıştırılmaya başlandığı uygulamada karşılanılmaktadır. Bu durumda daha önce işçi olarak çalışan ve Sosyal Sigortalar Kurumuna prim ödeyen çalışanın, görev ve unvaninda yükselme sonucu sözleşmeli personel olarak atanması halinde sosyal güvenlik yönünden aynı uygulamaya devam edildiği ve Sosyal Sigortalar Kurumu ile olan bağlantısı devam ederek, sözleşmeli personel olarak çalıştığı dönemde dahi primlerin Sosyal Sigortalar Kurumuna ödenmesi mümkündür.Bazen de bunun aksine, Emekli Sandığı ile bağlantısı olan sözleşmeli personel işçi statüsüne geçirilmiş olmasına rağmen, anılan sosyal güvenlik kurumu ile olan bağlantısı devam ettirilmektedir. Bu durumda sosyal güvenlik açısından çalışanın bağlı olduğu kurum statüyü belirlemek açısından tek başına yetersiz kalmaktadır. Dairemizin 25.7.2008 gün ve 2007/ 22173 E, 2008/ 22066 K. sayılı kararı da bu yöndedir.

Memur ve sözleşmeli personel statü hukukuna ilgilendirdiğinden, idare ile çıkacak olan uyuşmazliklar iş mahkemelerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmelidir. Uyuşmazlık Mahkemesinin 1995/1 Esas 1996/1 Karar sayılı ilke kararında, özelleştirme kapsamında olsun ya da olmasın Kamu İktisadi Teşebbüslerinde sözleşmeli personel statüsünde çalışanların, kurumları ile olan ilişkilerinden doğan anlaşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu kurala hükme bağlanmıştır. Çalışmaların bir kismının sözleşmeli personel bir kismının da işçilikte geçmesi halinde de İş Hukuku açısından sonuçları sadece işçilikte geçen dönemle sınırlı kalır.
Dairemiz kararlarında, 657 sayılı yasanın 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulu kararnamesi doğrultusunda ve sınavla işe alınan halk eğitim merkezi kurs öğretmeninin işçi olmadığını kabul edilmiştir (Yargitay 9.HD.14.2.2000 gün 1999/19571 E, 2000/1395 K.). Yine,çıraklık eğitim merkezinde görev alan usta öğretici için aynı sonuca varılmıştır.(Yargıtay 9.HD.28.4.2003 gün 2002/23990 E, 2003/7205 K.)

Devlet üniversitelerinde 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun 34. maddesi kapsamında çalışanların İş Kanununa tabi olmayıp sözleşmeli personel statüsünde olduğu da başka bir Dairemiz kararında vurgulanmiştır (Yargitay 9.HD. 13.10.2005 gün 2005/4456 E, 2005/33378K.). Buna karşın, özel üniversitelerde yardımcı doçent kadrosunda çalışanların İş Kanunu kapsaminda olduğu kabul edilmiştir (Yargitay 9. HD. 2.5.2006 gün 2006/10643 E, 2006/12286 K.).
5393 sayılı Belediyeler Kanunu m.49/3 “Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama,araștirma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlik alanlarında avukat, mimar, mühendis, șehir ve bölge plâncısi, çözümleyici ve programci, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. Bu fikra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklere ödenecek net ücret, söz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci kademesi esas alinmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre tespit edilecek her türlü ödemeler toplaminin net tutarinın yüzde 25 fazlasinı geçmemek üzere 

belediye meclisi karariyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alinır ve yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur.Bu fikra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir" kuralı öngörülmüş; aynı maddenin 5. fikrasında “Üçüncü ve dördüncü fikra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 4 üncü maddesinin (B) fikrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.Bu personele ait sözleşme örnekleri sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde Içişleri Bakanlığına gönderilir" hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda davalı kurumda mimar olarak çalışmış olan davacı ile davalı arasında yapılan ve birbirini takip eden sözleşmeler 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49.maddesi çerçevesinde yapılmış idari sözleşmelerdir. İdari sözleşmelerle ilgili uyuşmazlıkların çözüm yeri idari yargı olduğundan mahkemece dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasina girilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olmuştur."
13. Danıştay 12. Dairesinin aynı konuya ilişkin, 17/10/2018 tarihli ve E.2016/6932,K.2018/4246 sayılı kararı ise şöyledir:
"..Dosyasının incelenmesinden, davacının davalı Kartal Belediye Başkanlığında Kasım 2009 tarihinde sözleşmeli mühendis olarak işe başladığı, 2012 yılına ilişkin hizmet sözleşmesinin sona erdiğinden bahisle hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 14.12.2012 tarihli ve 5733sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Sözleşmeli personelin durumu kanun, kanun hükmünde kararname bakanlar kurulu karari, yönetmelik ve tip sözleşmelerle düzenlenmekte ve bunlarda hüküm bulunmaması halinde Devlet Memurları Kanunu'nun uygulanacağı öngörülmektedir. Bu nedenle sözleşmeli personelin durumu da, memurların durumu gibi büyük ölçüde kanuni ve nizami bir durum yani statüter durum haline gelmiştir.

Genel idare usullerine göre sürekli ve asli bir görevi yürütür hale gelen sözleşmeli personel, Anayasa'nın 128. maddesinin ilk fikrasında geçen diğer kamu görevlileri kategorisine dâhildir. Zira bunların hukuki durumu memurların hukuki durumu gibi büyük ölçüde idare tarafindan düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu hukuki durum yine idare tarafindan tek yanlı olarak her zaman değiştirilebilir.

657 sayılı Yasa'da, sözleşmeli personelin kamu hizmeti görevlileri olarak kabul edildiğinin açık olması karşısında; sözleşme kurallarının taraf iradeleri ile sözleşme serbestîsi sınırlarıiçerisinde belirlenmediği ortadadır.

Bakılan davada; 657 sayılı Yasa'da sözleşmeli personelin kamu hizmeti görevlileri olarak kabul edilmesi ve sözleşmeli personelin uyuşmazlığa konu tip hizmet sözleşmesinin 13. maddesinin diğer bentlerinde sözleşmenin hangi hallerde feshedilebileceğinin ayrıntılı olarak düzenlenmesi ve feshin objektif kriterlere bağlanması karşısında, davacı hakkında verilmiş her hangi bir disiplin cezasi, görevinde yetersiz ve başarısiz olduğu veyahut görevini kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından gereği gibi yerine getiremediği yolunda herhangi bir somut bilgi ve belge bulunmaksizın ve sebep gösterilmeksizin tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine uyarlık görülmemiştir. Bu sebeple davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 

14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının 5393 sayıli Belediye Kanunu'nun 49. maddesi gereğince davalı idare ile akdedilen hizmet sözleşmesi kapsamında çalışmakta iken, 2012 yılında sözleşmesinin fesh edilmesinden kaynaklanan ihbar, kidem ve iş sonu tazminatı olan toplam 24.578,28 TL tazminat ile 3.000 TL prim alacağının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle açılmiştır.

17. Anayasanın 128. maddesinde devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiş,maddede “kamu görevlisi" kavramı tanımlanmayıp, "kamu görevlisi tarafindan yapılması gereken görevler” sayılmiştir.

18. 657 sayılı Kanun'da da “kamu görevlisi" kavramı tanımlanmamış, 4. maddesinde yalnızca kamu hizmetlerinin gördürüldüğü dört grup istihdam şeklinden bahsedilmiş olup, maddenin son fikrasında işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça vurgulanmıştır. Bir kamu tüzel kişisi tarafindan istihdam edilen kişi, bu göreve kamu hukuku kurallarına göre idari bir kararla atanmış ise, bu görevli kamu görevlisidir. Kanun'da, sözleşmeli personel kamu hizmeti görevlileri olarak kabul edilmekle birlikte sözleşme kurallarının taraf iradeleri ile sözleşme serbestisi sinırları içerisinde belirlenmediği açıktır.

19. Sözleşmeli personelin durumu kanun, kanun hükmünde kararname, bakanlar kurulu karari, yönetmelik ve tip sözleşmelerle düzenlenmekte ve bunlarda hüküm bulunmaması halinde 657sayılı Kanun'un uygulanacağı öngörülmektedir. Bu nedenle sözleşmeli personelin durumu da,memurların durumu gibi büyük ölçüde kanuni ve nizami bir durum yani statüler durum haline gelmiştir. Zira bunların hukuki durumu memurların hukuki durumu gibi büyük ölçüde idare tarafindan düzenleyici işlemlerle belirlenir ve bu hukuki durum yine idare tarafindan tek yanlı olarak her zaman değiştirilebilir.

20. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde,davacının, davali kurum bünyesinde 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesi gereğince 18/02/200831/12/2012 tarihleri arasında sözleşmeli inşaat mühendisi olarak çalıştıği, 2012 yılında sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğinden bahisle ihbar, kidem ve iş sonu tazminatının tahsili için eldeki davanın açıldığı, yine taraflar arasında imzalanan, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Hizmet Sözleşmesinin 13. maddesinde, sözleşmeli personelin, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesine veya 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre yürüteceği görev itibariyle sözleşmeli personel olma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartlardan birini sonradan kaybetmesi halinde sözleşmenin feshedilmiş sayılacağının belirtildiği yine bu sözleşme hükümlerine, 5393 sayılı Kanun'a ve tabi olduğu diğer mevzuat hükümlerine aykırıdavranışi tespit edilen sözleşmeli personele, kurumu tarafindan gerekçesi ile birlikte bu durumun yazılı olarak tebliğ edileceği, tebligatta belirtilecek günden geçerli olmak üzere sözleşmenin 

kendiliğinden sona ereceği hükmüne yer verildiği, ayrıca sözleşmede geçici görevlendirmelerde 6245sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, çalışma saatlerinin devlet memurları ile aynı olduğu, ücret ödemelerinde, izinlerde, kamu personeline benzer haklar tanındıği,sözleşmenin sona ermesi hallerinde ise idarenin belirleyici ve üstün haklara sahip olduğu görülmektedir.

21. Mahkeme içtihatlarında ve öğretide, idarenin kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklıolan sözleşmeler de yapabileceği, idare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmelerin de “idari sözleşme" olarak adlandırıldığı bilinmektedir. Bu nedenle idarenin bir sözleşmesinde idareye özel hukuk sözleşmelerindekileri aşan bazı üstünlük ve ayricalıkların tanınmış olmasının, o sözleşmenin bir idari sözleşme sayılmasına yol açtığı benimsenmektedir. İdari sözleşmeler, idareye özgü bir düzenlemeye gereksinim gösteren bir konuyu düzenlediklerinden, idare kamu yararı ve kamu hizmetlerinin gerekleri dolayısıyla, tek yanlı iradesi ile sözleşme ilişkisini etkileyebilir ve karşı taraf hakkında işlemler yapabilir.

22. Bu açıklamalar işığında, davacının, kamusal mevzuat dikkate alınarak düzenlenen sözleşme ile çalıştirildiği, sözleşme koşullarinin tamamen hizmet borçlusu davacının yükümlülüklerini belirlemeye yönelik ve büyük ölçüde kamu personeline paralel hükümler içerdiği anlaşılmakta olup, anılan yasal düzenlemelere göre işçi sayılmadığı ve kamu hizmeti yürütmekte olduğu öte yandan, idare hukuku esaslarına göre düzenlenen hizmet sözleşmesinin de idari sözleşme niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Idarenin, kamu görevlisi sayılan personeli ile arasındaki ilişki, idare hukuku ilkelerine dayanan ve idare hukuku ilkeleriyle düzenlenen bir kamu hukuku ilişkisidir.
23. Bu duruma göre, davacının çalışma biçimi ile idareyle imzalanan sözleşme hükümlerine bakıldığında idarenin 5393 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı sözleşmenin idari nitelikte olduğu, bu bağlamda 2577 sayılı Kanun'un 2/1-c. maddesinde belirtilen idari sözleşmeden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlık kapsamındaki davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmiştir.

24. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 28/02/2018 tarihli ve E.2017/856, K.2018/421 sayılıi görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. Ídare Mahkemesinin 28/02/2018 tarihli ve E.2017/856, K.2018/421sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/575KARAR NO : 2022/609KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Vakıf Üniversitesi Hastanesince sunulan sağlık hizmetinin yürütülmesi sırasında uğranıldığıÖne sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: A.B.
Vekili : Av. Hasan ÇETİN Davalı: Yüreğir Başkent Hastanesi Vekili : Av. Kahraman BOZKURTLAR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 04/11/2008 tarihinde davalı Hastaneye kanlı balgam şikayetiyle müracaat ettiğini, gerekli tahlillerin yapılmasını müteakip pulmoner tüberküloz teşhisi konulduğunu ve hastaneye yatışının yapıldığını, 05/11/2008 tarihinde yapılan anjiyografi sonrasında müvekkilinin el ve ayaklarında hissizlik oluştuğunu, tedavinin halen devam ettiğini, müvekkilinde oluşan kalıcı sakatlıktan dolayı işinin ve ruh sağlığının bozulduğunu, tıbbi hata ve kusur sonucunda müvekkilinin uğramiş olduğu maddi ve manevi zararının tazmin edilebilmesi, acılarının bir nebze olsun hafifleyebilmesi için bu davanın açıldığını ifade ederek, tibbi hata ve ağır kusur sonucu sakat kalan müvekkilinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile sürekli sakatlık için 10.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatin olay tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Adana 2. Ídare Mahkemesi 14/01/2015 tarih ve E.2014/2883, K.2015/29 sayi ile,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda idari dava türlerinin sayıldığı, kural olarak idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılan davalara bakılabileceği, davalı Yüreğir Başkent Hastanesinin bir kamu tüzel kişisi olmadıği, özel hukuk tüzel kişisi olduğu, davacının bir idari işlem ve ya eylem sonucu zarara uğramış olmadıği, bu nedenle görülmekte olan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3. Davacı vekili aynı somut olay nedeniyle bu kez, 10.000 TL maddi ve 200.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalidan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştır.

B. Adli Yargıda 
4. Adana 2. Tüketici Mahkemesi 11/12/2019 tarih ve E.2017/282, K.2019/965 sayı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş, karara karşi davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.


5. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 28/09/2022 tarih ve E.2022/2067sayı ile, uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu benimsenerek yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken,işin esasının incelenmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan görevli yargı yolunun belirlenmesine kadar bekletici mesele yapılmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafindan kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusuruna dayalı olarak açılan davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığının belirlenmesinin idare hukuku kuralları esas alınarak 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un 2/1-b maddesinde sayılan tam yargıdavasında çözülmesinde idari yargı yerleri görevlidir.

Somut olayda davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin rahatsızlığı nedeniyle davalıhastaneye başvurduğunu, davalı hastane tarafindan kendisini yeterli derecede bilgilendirmeden yapılan tedavi sonucunda müvekkilinin %100 oranında malul kaldığını bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları sakli kalmak kaydı ile sürekli sakatlık için 10.000,00 TL maddi tazminatın ve 200.000,00 TL manevi tazminatin olay tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalidan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Buna göre davacının talebinin idari işlemden kaynaklandığı anlaşılmakla; görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden araştırılır (HMK 114,115/1).

Mahkemece; dava konusu olayda dava dışı sağlık görevlilerinin uygulamalarının tip biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallara uygun olduğu, sağlık hizmetini sağlık personeli aracılığı ile yürüten idarenin hizmet işleyişinde hata bulunmadığı kabul edilerek davalı idare yönünden uyuşmazlığın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu benimsenerek yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken,işin esasının incelenmesi doğru değildir."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları şöyledir:
"Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarinın sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
şöyledir:
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi 
“Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir.

Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur."
8. 2547 sayılı Kanun'a 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
"Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında,akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın,ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu,kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır. .."
9. Ayni Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
“Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organıtarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.

Mütevelli heyet vakif yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarınıonaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.

Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61inci maddesi hükmü uygulanir."
10. Davalı Başkent Üniversitesi anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı"Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu"nun Ek 33. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının, ekinde idari yargıdosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 

12. Raportör-Hakim Taşkın ÇELiK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Dava, davacının geçirdiği bir ameliyat sonucunda tibbi hata ve ağır kusur sonucu sakat kaldığından bahisle uğradığı maddi vemanevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır.
14. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargının görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yarari, faaliyet konuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda,Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de kamu hukukuna tabidirler.
15. Vakif üniversiteleri, devlet tarafindan, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarak kurulmaktadır. Kanunla kurulma zorunluluğunun doğal sonucu olan “kamu tüzel kişiliği" niteliği,üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan, vakiflar tarafindan kurulan üniversitelerin ve bu üniversitelere bağlı kurumların, örneğin tiıp fakültesi veya araştırma hastanelerinin de kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu açıktır.

16. Davalı Başkent Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılıKanun'un Ek 33. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur.

17. Dosyanın incelenmesinden davacının, rahatsızlığı nedeniyle Başkent Üniversitesine bağlı Yüreğir Başkent Hastanesine başvurduğu, ameliyat edildiği, ameliyatı sonrasında ellerinde ve bacaklarında his kaybının oluştuğu, tedavisinin devam ettiği ancak dava tarihine kadar herhangi bir iyileşme görülmemesi üzerine, oluşan zararlara karşı maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsili istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.

18. Bu duruma göre, Vakıf Üniversitesi Hastanesinin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararın tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevlidir.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin başvurusunun kabulü ile Adana 2. Ídare Mahkemesinin 14/01/2015tarihli ve E.2014/2883, K.2015/29 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜile Adana 2. Ídare Mahkemesinin 14/01/2015 tarihli ve E.2014/2883, K.2015/29 sayil GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TA$AĞIRMAN SARICALAR 

Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/581KARAR NO : 2022/638KARAR TR : 28/11/2022
ÖzET : Davacının davalı kurum bünyesinde 1. hukuk müşaviri olarak çalıştığı dönemde, tarafına ödenen vekalet ücretinin yersiz olduğundan bahisle iadesi için yapılan icra takibi nedeniyle ödemişolduğu bedelin, istirdatı istemiyle açmış olduğu davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: G.E.
Vekili : Av. Balkan ŞENCAN Davalı: Maden Tetkik Arama Genel MüdürlüğüVekili : Av. Meltem KUCUROĞLU 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurum bünyesinde 1. hukuk müşaviri olarak çalıştığı dönemde, kurumun özel isteği ile genel vekaletname ile kurum avukatı olarak davaları takip ettiğini, bu davalar nedeniyle 2014 yılı avukatlık ücreti olarak tarafina 9.669,70 TL ödeme yapıldığıni, 04/05/2018 tarihinde yaş haddinden emekliye ayrıldığıni, yapılan vekalet ücreti ödemesi ile ilgili olarak emekli olduğu tarihe kadar davalı tarafindan iade talebi olmadığıni, bilahare 9.669,70TL asıl alacak ve 1.855,99 TL işlemiş faizin tahsili için hakkında Ankara 5. İcra Müdürlüğünün 2018/6013 sayılı dosyasında icra takibi yapıldığını, haciz tehditi nedeniyle ihtirazi kayıtla bu bedelin ödendiğini ileri sürerek, yersiz tahsil edilen 13.195,65 TL'nin istirdatı istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi 11/06/2019 tarihli ve E.2018/396, K.2019/234sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar vermiş, karar davalı tarafindan istinaf edilmiştir.
3. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi 09/02/2022 tarihli ve E.2022/11,K.2022/259 sayılı kararı ile, davalı tarafin istinaf talebinin kabulüne, yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
".Somut olayda, davaci daha önceden kendisine ödenen ve kurumun yaptiğı icra takibi üzerine ihtirazi kayıtla iade etmek zorunda kaldığı ödemenin kendisine hukuk müşaviri olarak değil,vekaletnameli avukat olarak kurum adına takip ettiği davalarda karşı taraftan alınan vekalet ücreti olduğunu ve bu yöndeki yerleşik mevzuat uyarınca ödendiğini iddia ederek cebri icra yoluyla haksız şekilde alınan vekalet ücreti tutarının istirdatını talep etmektedir.


İddianın ileri sürülüş biçimine göre davacının maddi zarara uğramasının nedeni davalıkurumun yapmiş olduğu idari eylem ve işlemleridir.

Davalı Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü bir kamu kurumu olması nedeniyle eylem ve işlemleri de kamusal nitelikte olup kamu hizmeti kavramı çerçevesindedir. İstemin ileri sürülüş ve olayın gerçekleşme biçimine göre davanın anılan davalıya yöneltilmesinin nedeni de hizmet kusurundan doğan zararın ödetilmesi istemidir.

Ídarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada "hizmet kusuru" kavramı ile anlatılmaktadır. Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğreti tarafından kabul edilmiştir. Bu üç durum; hizmetin hiç işlememesi, hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötüișlemesidir.

Buna göre idare kural olarak yürüttüğü kamu hizmeti ile nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, yukarıda yazılı bulunan İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun İdari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı başlıklı 2. maddesinin 1. fikrasının (b) bendi gereğince Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar idari yargı yerinde tam yargı davası açabilecektir.

Davacının dava dilekçesindeki iddiasına göre davanın görüm ve çözüm yerinin idari yargıolduğu sonucuna varılmıştır..."
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Ankara 23. Ídare Mahkemesi 15/06/2022 tarihli ve E.2022/1290 sayılı karari ile,uyuşmazlığın herhangi bir idari işlem veya eylemden kaynaklanmadığını, talebin icra müdürlüğüne yapılan ödemenin istirdatına yönelik olduğunu belirterek, davada adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
".….Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nu 2. maddesinin 1. fikrasında; idari dava türlerinin idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları ile idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalarının da sayıldığı,dava konusu alacağın davacının, Ankara 5. Ícra Müdürlüğü'nün E.2018/6013 esas sayılı dosyasına kayden açılan ilamlı icra takibine istinaden ihtirazi kayitla ödediği 13.195,65 TL vekalet ücreti alacağının istirdatına ilişkin olduğu, idare mahkemelerinde dava açılabilmesi için öncelikle daval idarece tesis edilmiş bir işlem veya eylemin varlığının gerektiği, ancak olayda davacıyı istirdat davasıaçmaya sevk eden temel unsurun herhangi bir idari işlem veya eylemden kaynaklanmadığı bilakis icra müdürlüğüne ödemiş olduğu bedelin istirdat istemine ilişkin olduğu, bu haliyle idari işlem veya eylemden kaynaklanmayan uyuşmazlığın çözümde Adli Yargı'nın görevli olduğu anlaşılmaktadır."
III. İLGİLİ HUKUK 
6. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 50. maddesi şöyledir:
11Daireler tarafindan yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir 
7. Ayni Kanun'un 53. maddesi şöyledir:

"(1) Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.

(2) İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Ícra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur."
8. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun "Menfi Tespit ve İstirdat Davalari" başlıklı 72.maddesi şöyledir:
1


Borçlu, menfi tesbit davası zimmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa,davaya istirdat davasi olarak devam edilir.

Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahis, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.
Menfi tesbit ve istirdat davalari, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazim gelmediğini ispata mecburdur."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararıile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açilan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlașma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler.

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyanın sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Incelenmesi 

11. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
12. Dava, davacının davalı kurum bünyesinde 1. hukuk müşaviri olarak çalıştığıdönemde, tarafina ödenen vekalet ücretinin yersiz olduğundan bahisle iadesi için yapılan icra takibi nedeniyle ödemiş olduğu bedelin, istirdatı istemiyle açılmıştır.

13. Dosyanın tetkikinde, davacının davalı kurum bünyesinde 1. hukuk müşaviri olarak çalıştığı, 04/05/2018 tarihinde yaş haddinden emekliye ayrıldıği, hukuk müşaviri olarak çalıştığıdönemde, tarafina ödenen vekalet ücretinin yersiz olduğundan bahisle Sayiştay 8. Dairesinin 07/03/2016 tarih ve 2014/86 sayılı ilamı ile 9.669,70 TL'nin ödettirilmesine karar verildiği, Sayıştay ilamına konu 9.669,70 TL asil alacak ve 1.855,99 TL işlemiş faizin tahsili için davacı hakkında Ankara 5. İcra Müdürlüğünün 2018/6013 sayılı dosyasında icra takibi yapıldığı, davacının bu bedeli ödedikten sonra, davalı tarafindan tahsil edilen bedelin haksız ve yersiz olduğu, cebri icra tehditi altında ve ihtirazi kayıtla ödediğini ileri sürerek, istirdatı için dava açtığı anlaşılmıştır.
14. Uyuşmazlığa konu dava, idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eylemden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafindan idare aleyhine açılmiş 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen davalardan olmayıp, davalı idarece Sayıştay kararı ve 2004 sayılı Kanun çerçevesinde tahsil edilen bedelin,davacı tarafindan istirdatına yönelik olduğundan, davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

15. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 23. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin 09/02/2022 tarihli ve E.2022/11, K.2022/259 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 23. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesinin 09/02/2022 tarihli ve E.2022/11, K.2022/259 sayıli GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMANN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/582KARAR NO : 2022/639KARAR TR : 28/11/2022
ÖzEò : Demiryolu geçidinde, davacılardan bir kısmının çocuğu ve bir kısmının kardeşi olan kişiye tren çarpması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARi YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davacılar : M.N.N. vd.

Vekili : Av. Dalyan KILIÇ

Davalı: Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili; müvekkillerinden bir kısmının çocuğu ve bir kısmının kardeşi olan D.N.'ün 12/11/2020 tarihinde Ergani yakınlarında tren çarpması sonucu vefat ettiğini, olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla anne ve babasının her biri için 1.000 TL olmak üzere toplam 2.000 TL maddi, duydukları elem ve üzüntünedeniyle her biri için 80.000 TL manevi, kardeşlerin her biri için 30.000 TL olmak üzere toplam 310.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Diyarbakır 2. İdare Mahkemesi 22/12/2021 tarihli ve E.2021/2954, K.2021/2239 sayılıkararı ile, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini talebiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; olayda, Ergani Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturma kapsamında düzenlenen olay yeri inceleme raporu, olay yeri krokisi ve adli tip raporu incelendiğinde müteveffa D.N.'e ait eşyalar ve cesedin hemzemin geçidin az ilerisinde bulunduğu, D.N.'ün hemzemin geçitten geçeceği sirada tren çarpması sonucu vefat ettiği anlaşildiğından, davali idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan iş bu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır."
3. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ergani 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/01/2022 tarihli ve E.2022/24, K.2022/89sayılı kararı ile, davaya bakma görevinin idare mahkemesine ait olması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dosya kapsamında bulunan, dava dilekçesi, Olay yeri Genel Krokisi, Ergani Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/402 numaralı iddianamesi ve Adli Tip Kurumu Trafik İhtisas 

Dairesi'nin 09/07/2021 tarihli ve 53306942-101.02-2021/60425/8308 sayıli rapor içeriğine göre,davaya konu kazanin hemzemin geçitte meydana gelmediği, hemzemin geçide yakin mesafede gerçekleştiği, bu kapsamda 2918 sayılı Yasa'nın 6099 Sayılı Yasa'nın 14. Maddesi ile değişik 110.Maddesindeki "Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." düzenlemesinin uygulama olanağının bulunmadığı, anlaşılmıştır.
Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralı ile 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalarına idari yargı yerlerinde bakılacağıyolundaki düzenleme uyarınca, davaya bakma yetki ve görevinin İdari Yargı'da olduğu"
5. Kararın kesinleşmesini ve davacı talebini müteakip görevsizlik kararlarına konu dava dosyalari, mahkemenin üst yazisı ile, görevli yargı yerinin belirlenmesi talebiyle Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
7. 2918 sayılı Kanun'un “Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj,yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşit trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır."
8. 2918 sayılı Kanun'un "Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Karayolunun yapımi, bakımi, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar,karayolu yapısıni, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür"
9. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir 

10. 2918 sayıli Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz"
B. Yargı Kararları
11. Anayasa Mahkemesinin 27/03/2014 tarihli ve 28954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
6C ... Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yarginın denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargi kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargida görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldıği, bu suretle kisa sürede sonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açiklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nin 2.,125. ve 155. maddelerine aykirıdeğildir. İtirazın reddi gerekir..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının ekinde idari yargıdosyası suretinin 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 

B. Esasın Incelenmesi 

13. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTçī ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, kontrolsüz demiryolu geçidinde, davacılardan bir kismının çocuğu ve bir kismının kardeşi olan kişiye tren çarpması sonucu vefat etmesi nedeniyle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

15. Dava dosyasının incelenmesinden, 12/11/2020 tarihinde Elaziğ-Diyarbakır seferini yapmakta iken trenin Ergani'ye 600 m uzaklıkta iken demiryolu üzerinde bulunan D.N.'e çarptığı ve adıgeçenin vefat ettiği, olay yeri genel krokisi, Ergani Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/402numarali iddianamesi ve Adli Tip Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 09/07/2021 tarihli ve 8308 sayılırapor içeriğinde, davaya konu kazanın, hemzemin geçide yakın mesafede gerçekleştiğinin belirtildiği,bu durumda dava konusu olayın, resmi olarak tanımlanmiş bir hemzemin geçitte meydana gelmediği demiryolu üzerinde gerçekleştiği anlaşıldığından olayda, 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasınıgerektiren bir uyuşmazlığın varlığından da söz edilmesi mümkün değildir.
16. Davalı TCDD Genel Müdürlüğünün, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu, çalışanları da kamu personeli olduğu hususu tartışmasızdır. Yine 233sayılı KHK ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi, işletmenin iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmış olması, onun kamu hizmeti yürütmesine ve kamu kurumu niteliğine haiz olmasına engel teșkil etmemektedir.

17. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollari, su şebekesi gibi tesislerin kurulmasi, işletilmesi, bakım ve onarımı sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların, Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında yer alan, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralı ile 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendindeki, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları ihlal edilenler tarafindan açılan tam yargı davalarına idari yargı yerlerinde bakılacağıyolundaki düzenleme uyarınca, idari yargının görevinde bulunduğu açıktır.
18. Bu bakımdan, dosyadaki uyuşmazlığın çözümünün, davalının görevinde olan ve kamu hizmetini yürütmek amacıyla kurmuş olduğu demiryolu hattı boyunca aldığı önlemlerde kusurunun olup olmadığı ya da davalı idarenin sorumluluğunu gerektirecek başka bir nedenin bulunup bulunmadığının belirlenmesine bağlı olduğu, bu belirlemenin ise, yukarıda açıklanan mevzuat uyarınca idari yargı yerlerince yapılabilecek nitelikte olduğu anlaşıldığından, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan iş bu davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin 22/12/2021 tarihli ve E.2021/2954, K.2021/2239 sayıli görevsizlik kararınin kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Diyarbakır 2. Ídare Mahkemesinin 22/12/2021 tarihli ve E.2021/2954, K.2021/2239sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESiN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞA AGIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Baskanlığından:ESAS NO : 2022/583KARAR NO : 2022/611KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, göç idaresi sistemindeki soyadı bilgisinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi istemiyle açtığı davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: H.B.
Davalı: Konya Valiliği - Konya İl Göç İdaresi Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı dilekçesinde, Suriye'de süren iç savaş sebebiyle Türkiye'ye geldiğini, soyadının yanlışlıkla R. olarak kaydedildiğini, Konya İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yaptığı itiraz sonucunda yabancı tanitma belgesinde gerçek soyadının yazılı hale getirildiğini ancak parmak izi okuyucuda hala H.R. olarak göründüğünü, bu yüzden hastane ve resmi kurumlarda sıkıntı çektiğini ifade ederek,bu nedenlerle mevcut sistemde R. olarak tescil edilen soyadinin B. olarak düzeltilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Konya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/03/2022 tarih ve E.2022/215, K.2022/245 sayi ile, uyuşmazlığın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Uyuşmazlik Mahkemesinin 29.11.2021 tarih ve 2021/428 E., 2021/628 K. sayılıilamında "..Davacılar Türk Vatandaşı olmayıp, 6458 sayılı Kanun uyarınca geçici koruma kapsamında Ülkemize giriş yapmış ve idare tarafından kendilerine Geçici Koruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenmiştir. Bu işlem 5490 sayılı Kanun ile düzenlenen nüfus hizmeti olmayıp idari niteliktedir.Bu sebeple davacıların talepleri nüfus kütüklerindeki kayitların düzeltilmesine yönelik olmayıp,geçici koruma kimlik belgelerindeki doğum tarihi bilgilerinin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu 

yönüyle taleplerin Nüfus Kanunu kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.Bu sebeplerle açılan davanın, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle uyuşmazlığın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır..."belirtilmiştir.

Bu kapsamda, nüfus kütüğüne ilişkin davaların vatandaşlar için olduğu, yabancıların kimlik bilgilerinin düzeltilmesinin idari nitelikte olduğu ve bu tür davaların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği anlaşılmakla davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

3. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. idari Yargıda 
4. Konya_1. Idare Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/446, K.2022/471 sayi ile, 2577sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
'...mevzuat hükümleri incelendiğinde; 5490 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, nüfus kaydına ilişkin kimi işlemlerin yargısal, kimi işlemlerinse idari kararlarla yapılması esasıbenimsendiği, 5490 sayılı Kanun'un 35. maddesinin birinci fikrasında, olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hataların nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltileceği, aynı Kanun'un 38. maddesinde aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiçyazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtların maddî hata kapsamında değerlendirileceği, bu tür maddîhataların Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafından düzeltileceği veya tamamlanacağıve bu tür hataların düzeltilmesi istemli başvurular üzerine tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle açilan davaların idare mahkemelerinin görevinde olduğu, öte yandan belirtilen maddi hatalar kapsamında değerlendirilmeyen kayit düzeltme talepleri hakkında açılan davaların çözümünün ise adli yargı mahkemelerinin görevinde olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Türkiye'de yabancı olarak bulunan ve yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca geçici kimlik koruma belgesine sahip davacinın herhangi bir maddi hatadan kaynaklanmayan ve Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerine ilişkin olan işbu kayıt düzeltme davasının adli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nce 27.12.2021 tarih ve E:2021/522, K:2021/671 sayılı karar ile bu yönde karar verilmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir;
"1. Ídari dava türleri şunlardır:
a) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında cıkan uvusmazlıklara iliskin davalar.

6. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşlari, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların 

nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
7. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde;
"-Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eşve çocuklarıni,
-Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak mahkeme karari, noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,- Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
- Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme,soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayı,
- Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
- Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
- Değerli kâğıtlar: Kimlik kartıni, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı,"ifade ettiği belirtilmiştir.

şöyledir:
8. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi 
"4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışindadır.
Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
şöyledir:
9. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fikrası
TY 
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
10. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davalari" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayit düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmîdairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savciları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayit düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.

Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir:

"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir.Bu tür maddî hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır."
12. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları ... düzenlemektir."
13. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazi tanımlar şöyledir:
i) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını ve Türkiye'den çıkışını ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini,Türkiye’de kalışını, Türkiye'den çıkışını ve Türkiye'de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçüve uluslararasi korumayi,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,
v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasıni,
1s •

14. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83.maddesi şöyledir:
"(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içeren kimlik belgesi düzenlenir.

(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fikradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer.

(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ile uzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir."
15. 6458 sayılı Kanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir:
"(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici koruma sağlanabilir.

(2) Bu kişilerin Türkiye'ye kabulü, Türkiye'de kalışi, hak ve yükümlülükleri,Türkiye'den çikişlarında yapilacak işlemler, kitlesel hareketlere karşi alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum ve kuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafindan çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."
16. 6458 sayılı Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak 

sınırlarımiza gelen veya sınırlarımizı geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılara sağlanan korumayi,
şöyledir:
g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyi,ifade eder."
17. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi 
" (1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen,acil ve geçici koruma bulmak amaciyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sinırlarimiza gelen veya sinirlarimizi geçen yabancilardan haklarında bireysel olarak uluslararasi koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanının geçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgeden ülkemize gelmiş olanları kapsamaz.

(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birini doğrudan elde etmiş sayılmaz"
şöyledir:
18. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi 
"(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik tarafindan ilgili mevzuat çerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.
(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valilikler tarafindan belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.

(3) Kayıt sirasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispata yarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.

(4) Üçüncü fikra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerek ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asılları kendisine teslim edilir.

(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ile diğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirde bilgilendirmeyle ilgili broşür ve doküman hazırlanabilir."
19. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydı, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafindan yapılır.
2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.
b) Genel Müdürlük tarafından şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.
alinir.
c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas 
c) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır,merkezi veri tabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.

d) Kayıt altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.
saklanır.
e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da 
3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye'de doğan çocuklarının da en kisa sürede kayıt işlemleri yapılır.


4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerde güncellenir.

5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayit sistemine kaydedilir. Ancak 8inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlerin adres kayit sistemine kayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlük tarafindan karar verilir.

I 
20. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22.maddesi şöyledir:
"(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir.

2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.

3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafindan belirlenir,bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.
4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayit altına alınır. Belgenin yipranması halinde belge iptal edilir.Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.

5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancidan geri alınir."
21. Aynı Yönetmeliğin "Ülkede kalış hakkı" başlıklı 25.maddesi şöyledir:
"(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye'de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanunda düzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına başvuru hakkı sağlamaz.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIȘKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
23. Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
24. Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının, sistemde R.olarak tescil edilen soyadının B. olarak düzeltilmesi istemiyle açılmıştır.

25. Dava dosyasinın incelenmesinden, Suriye Arap Cumhuriyeti vatandași olan ve 6458sayılı Kanun kapsamında geçici koruma kapsamına alınan davacının 2015 yılında Türkiye'ye geldiği,soyadının gerçekte "B." olduğu halde kayıt esnasındaki kalabalıktan dolayı sehven önünde bekleyen 

ailenin soyadı olan "R." olarak yazıldığı, Konya Il Göç Idaresi Müdürlüğüne yaptığı itiraz neticesinde tarafina verilen Yabancı Tanitma Belgesinde kendi soyadı olan "B." yazdıği, Göç Idaresi sistemi ile verilen kimlik arasındaki ihtilafin giderilmesi amaciyla mevcut sistemdeki "R." olarak tescil edilen kayıtların "B." olarak düzeltilmesi ve tescili hakkında gerekli işlemlerin yapılması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

26. Somut olayda, davacının talebinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadıği, Geçici Koruma Yönetmeliği uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan Geçici Koruma Kimlik Belgesi talebi ile Göç İdaresi sisteminde soyadına ilişkin bilgilerin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle talebin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.
27. Bu durumda 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında söz konusu hatalı yazım ve düzeltmenin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla davacı tarafindan bu amaçla açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Konya 1. İdare Mahkemesinin 10/05/2022 tarihli ve E.2022/446, K.2022/471 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Konya 1. Ídare Mahkemesinin 10/05/2022 tarihli ve E.2022/446, K.2022/471 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üyeler Eyüp SARICALAR ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının geçici koruma kimlik belgesinde ver alan bazı bilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi istemiyle acılmistır.
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun,Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığınıkaybedenler ve bunların altsoyları İle Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükümlerini kapsar.",

"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç) Yabancılar kütüğü;Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, .. ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulmasi" başlıklı 8. maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamindaki yabancilara kimlik numarasıvermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararıİle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar İle İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayit düzeltme davalari nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılmasıhâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydi, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir c) Tespit davalari, kaydın Iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2)Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça İncelenip sonuçlandırılır."hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancıkimlik numarasi; 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasıni, İfade eder." tanımı yer almaktadır.

20/10/2006 tarih ve 26325 sayilı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç"başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; "Kapsam"başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi hataların düzeltilmesi" başlıklı 21 .maddesinin 2.fikrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kiși veya emniyet makamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadir.

22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri,Genel Müdürlük tarafından yapılır. .", "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı 22. maddesinde "(1)Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8 inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yipranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınir. Belgenin yıpranması halinde 

belge iptal edilir. Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır","Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, ".. (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İş piyasasına erişim hizmetleri" başlıkl 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar, Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır,
Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptıği, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılıNüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayati, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni,sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağliğı ve güvenliği açısından sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atif yapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, kimlik kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.28/11/2022
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Uyuşmazlk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/586KARAR NO : 2022/646KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/9. madde ve fikrası uyarınca verilen idari para cezası ile Ek 17. maddesi uyarınca düzenlenen aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin tutanağa karşı yapılan itirazın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27.maddesinin sekizinci fikrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : E.B.
Vekili : Av. Alparslan YİĞİD Davalı: Sorgun Kaymakamlıği 
I. DAVA KONUSU OLAY 

1. Sorgun Kaymakamliğı Trafik Denetleme Büro Amirliğince yapılan denetim sirasında,aday sürücü belgesi sahibi davacı adına 22/10/2021 tarihli ve 6415 seri-sira sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/9.madde ve fikrası uyarınca 3.836 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafindan aday sürücüolması sebebiyle sürücü belgesinin iptaline dair tutanak düzenlenmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezası ile sürücü belgesinin iptaline dair tutanağın iptal istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Sorgun Sulh Ceza Hakimliği 27/04/2022 tarihli ve D.İş.No. 2021/535 sayılı kararı ile,somut olayda itiraz eden hakkında verilen idari yaptırım kararları incelendiğinde, tutanakların resmi memur işlemi olduğunu ve evrakın resmi evrak niteliği taşıdığıni, tutanakların usulüne uygun şekilde tutulduğunu, olay tutanağında itiraz edenin 66 LC 896 plakalı aracın sürücüsü olduğunu ve seyir halinde görüldüğünü, tek kullanımlık alkolmetre cihazını üflemediğinin tespit edildiğini, 2918 sayıl KTK'nın 48/9 maddesi gereğince söz konusu ihlali gerçekleştirdiğini, yaptırım kararının usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek, itiraz edenin talebinin reddine karar vermiş, bu karara davacıvekilince itiraz edilmiştir.

4. Yozgat Sulh Ceza Hâkimliği 14/09/2022 tarihli ve D.İş. No. 2022/2269 sayılı kararıile, idari para cezası ile aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin olarak tutulan tutanağın iptali istemiyle yapılan başvurularda, iptal işleminin salt bir idari işlem olması nedeniyle 5326 sayılı Kanun'un 27/8.maddesi uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiştir.

5. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
6. Yozgat Ídare Mahkemesi 28/09/2022 tarihli ve E.2022/951 sayıli kararı ile, davacıya ait sürücü belgesinin 2918 sayılı Kanun'un 48/9. maddesi uyarınca geri alınmasının 5326 sayıl Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptirım türlerinden biri olduğunu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlenmesi sonrasinda bu idari yaptirıma karşi başvurulacak kanun yoluna ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğini, bu itibarla, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtildiği üzere, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde anılan Kanun hükümlerinin dikkate alınacağını belirterek, 2918 sayılı Kanun'un 48.maddesi uyarinca tesis edilen sürücü belgesi iptal/geri alma işlemi ile idari para cezası verilmesi işlemine karşı açılan davanın görüm ve çözümünün 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yerine ait olduğunu belirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Alkol, uyuşturucu veya uyarıci maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı" başlığı altında düzenlenen 48. maddesinin, 24/05/2013

tarihli 6487 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle yeniden düzenlenerek maddeye eklenen dokuzuncu fikrası şöyledir:
"Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2.000Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır."
8. Aynı maddeyle eklenen 12. fikrası şöyledir:
"Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır. "
9. Anılan Kanun'un, “Trafik zabitasının görev ve yetki sinırı ile genel zabitanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlığı altında düzenlenen 6. maddesi şöyledir:
Trafik zabitası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı
a)Trafik zabitası:
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabita görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b)Genel Zabita 
Trafik zabitasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
10. “Aday sürücülük" başlıklı Ek 17. maddesi şöyledir 
“ (Ek: 12/7/2013-6495/22 md.)
İlk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler.
Aday sürücülüğün süresi, aday sürücülerin sürücü belgelerinin iptal edilme ve yeniden sürücü belgesi alma şartları ile diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir 
Aday sürücülerle ilgili olarak yönetmelikte belirtilen iptal edilme şartlarının oluşmasıhâlinde, bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan sürücü belgeleri iptal edilir.";
11. 17/04/2015 tarihli 29329 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin “Aday sürücülük” başlıklı Ek 3. maddesi şöyledir:
“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk defa sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir sebeple sürücü belgesi iptal edilmiş olup da yeniden sürücü belgesi alanlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilir.

Aday sürücülük süresi içerisinde 2918 sayılı Kanunun;
a) 47 nci maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin üç kez ihlal edilmesi,
b) 48 inci veya 118 inci maddelerine istinaden sürücü belgelerinin geri alınmasi,
c) 51 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
¢) 53 üncü maddesinin ikinci fikrasının üç kez ihlal edilmesi,
d) 74 üncü maddesinin üç kez ihlal edilmesi,
e) Koruyucu tertibatın kullanılması ile ilgili 78 inci maddesinin üç kez ihlal edilmesi hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi veya araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi veya toplam 75 ceza puanının aşılması durumunda sürücü belgesi trafik görevlilerince iptal edilir.

Belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için; sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşit sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hali bulunmadığinıgösterir belgenin sürücü kursuna ibrazi ve varsa iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması zorunludur."

12. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabitasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davalari, bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunmasi; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyi işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atifta bulunulmamışolması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
13. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşıyapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda: diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan kanunun amacı dikkate alınarak; Kabahatler Kanunu'nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşimasi, 27. maddenin (1) numaralıbendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargıyerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

14. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasi halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanir."
15. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin birinci fikrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir." düzenlemeleri yer almıştır.
16. Aynı Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise;idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun;idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı; ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgil olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

18. Bu hükümler dikkate alınarak, Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varmış, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar vermiştir.

19. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başliklıDokuzuncu Kısım'a dahil “Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri"başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafinda; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasıni, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadiği yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken; 12/07/2013tarihli; 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen yapılarak maddenin başlıği, “Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki” şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfikralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasina yine bu Kanunun 6nci maddesinde sayilan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.",
şöyledir:
20. 5326 sayılı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi ise 
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Ídare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargi dosyasinın ekinde adli yargi dosyası ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/9. madde ve fikrası uyarınca verilen idari para cezasıile aday sürücü belgesinin iptaline ilişkin tutanağın iptal edilmesi istemiyle açılmıştır.

24. Uyuşmazlık Mahkemesince, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326 sayılı Kanun birlikte incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücübelgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilișkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmış iken; 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan yeni düzenleme ile Kanun'da yer alan göreve ilişkin maddenin değiştirildiği ve idari yaptırımlarla ilgili Kabahatler Kanunu hükümlerine uygun değişikliğin yapıldığı sonucuna varılmış, 5326 sayılı Kanun'un “Saklıtutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde, “diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ... ehliyetin geri alınması, ..…... gibi yaptırımlara ilişkin hükümler,ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptirimlardan biri olan ehliyetin geri alınmasina ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle, 2918 sayilı Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik ile yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetilerek, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle yapılan itirazların adli yargı yerinde görüleceğine karar verilmiştir.

25. Somut olayda ise, davaciya 2918 sayılı Kanun'un 48/9. madde ve fikrası uyarınca 3.836 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafindan, 2918 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesi uyarınca aday sürücü belgesinin iptaline karar verilmiştir. Yukarıda anlatılan nedenler ile sürücübelgesinin belli bir süre için geri alınması değil iptal edildiği dikkate alındığında bu kararın idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu ve 5326 sayılıKanun'un 19. maddesi kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmiştır.

26. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

27. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
28. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

29. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği; ancak, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesinin iptali kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.

30. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun'un 48/9. madde ve fikrası uyarınca verilen idari para cezasıile aday sürücü belgesinin iptaline karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

31. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yozgat Idare Mahkemesince yapılan 28/09/2022 tarihli ve E.2022/951 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yozgat Ídare Mahkemesince yapılan 28/09/2022 tarihli ve E.2022/951 sayıli BAŞVURUNUN REDDİNE,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlhık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/587KARAR NO : 2022/647KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca verilen idari para cezası ile sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun'un 112.maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : G.Y.
Vekili : Av. Sinan SANCAR Davali : Bursa Valiliği Vekili : Av. E. Reyhan ÖZMEN KURT 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Bursa Valiliği Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında,alkollü olarak araç kullandığından bahisle, davacı adına 10/05/2021 tarihli ve MA-72215660 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek, davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5. madde ve fikrası uyarınca 1.339 TL idari para cezası verilmiş, aynı birim tarafindan geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağı düzenlenerek, sürücü belgesi 6 ay süre ile geri alınmıştır.


2. Davacı vekili, idari para cezası ile sürücü belgesinin 6 ay süre ile geri alınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle adli yargi yerine başvuruda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
3. Bursa 3. Sulh Ceza Hâkimliği 06/06/2021 tarihli ve D.İş No. 2021/2955 sayılı kararıile, davacı vekilinin davacı hakkında düzenlenen aday sürücü belgesinin iptali istemiyle başvuru yaptığını belirterek, 5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesi ve Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal kararları uyarınca görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.

4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
5. Bursa 1. Ídare Mahkemesi 03/06/2021 tarihli ve E.2021/485, K.2021/530 sayılı kararıile, uyuşmazlık konusu işlemin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılıi Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlenmesi sonrasında bu idari yaptırıma karşı başvurulacak kanun yoluna ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtildiği üzere, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde anılan Kanun hükümleri dikkate alınacağından 2918 sayılı Kanun'un 48/5. maddesi uyarınca tesis edilen işleme karşı açılan davanın görüm ve çözümünde 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesi hükümleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğunu açıklayarak davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı davacıvekilince itiraz isteminde bulunulmuştur.

6. Bursa Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi 15/02/2022 tarihli ve E.2021/957, K.2022/198 sayılı kararı ile, görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla başvurulmasıiçin istinaf başvurusuna konu ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine iade edilmesi gerektiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırıłmasına, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
7. Bursa 1. Ídare Mahkemesi 29/09/2022 tarihli ve E.2022/393 sayılı kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada mahkemelerinin görevli olmadığına, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı" başlıklı 48. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
“Yapılan tespit sonucunda 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile,70o Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üçveya ücten fazlasında ise,1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde 

beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmışolması halinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar."
9. 24/05/2013 tarihli 6487 sayıli Kanun'un 19. maddesiyle, maddeye;
"Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevliler tarafindan yapılır." denilmek suretiyle on ikinci fikra eklenmiştir.
10. Anılan Kanun'un, “Trafik zabitasının görev ve yetki sınırı ile genel zabitanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlığı altında düzenlenen 6. maddesi şöyledir:
“Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a)Trafik zabitası:
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında,trafik zabitasına genel zabita görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.

b)Genel Zabita 
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
11. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göre düzenlenenler dışında trafik zabitasınca uygulanan idari para cezalarına karşi açılan davalari; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunmasi; Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi; 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılıKanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki hali ile, bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye de herhangi bir atifta bulunulmamışolması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanında görmüştür.
12. 01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kanunu'nun yürürlüğe girmesi üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince, sözü edilen Kanun'un diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşıyapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleri üzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda; diğer kanunlarda düzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olan kanunun amacı dikkate alınarak, Kabahatler Kanunu'nun 1., 2., 16. ve 19. maddelerinde belirtilen koșulları taşimasi, 27. maddenin (1) numarali bendinde belirtilen idari yaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarına karşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına ve bu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adli yargıyerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

13. Daha sonra, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesi ise şöyledir:
“(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
14. Ayni Kanun'un 27. maddesine, 5560 sayıliı Kanun ile eklenen sekizinci fikrada ise;idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık 

iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çikardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

15. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun,idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacaği, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

16. 2918 sayılı Kanun'un Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması başlıklıDokuzuncu Kısım'a dahil “Bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri"başlığı altında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafinda, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasi hariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasinı veya bu Kanun'daki hafif hapis cezasıni, belgelerin geri alınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılması cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafik mahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilen sulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş; böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh ceza mahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken, 12/07/2013tarihli 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle değiştirilen maddenin başlığıi, “Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki” şeklinde, madde ise şöyledir:
“Bu Kanunun 6ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği haller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.

Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfikralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6nci maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmişmahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.

Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.",
şöyledir:
17. 5326 sayılı Kanun'un "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi 
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alinmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulmasi,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında;
2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece 

idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇi'nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
20. Dava, 2918 sayılı Kanun'un 48/5. madde ve fikrası uyarinca verilen idari para cezasıile sürücü belgesinin 6 ay süre ile geri alınmasına ilişkin tutanağın iptali istemiyle açılmıştır 
21. Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun'un 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve 5326 sayıl Kanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığı dikkate alındığında; sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

23. Somut olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesi geri alma tutanağı da düzenlendiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşılmış ise de; 5326 sayılı Kanunu'nun "Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesinde,“diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için, ..…. ehliyetin geri alınması,.gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır" denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biri olan ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20.maddesiyle, 2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümünde, sürücü belgesi geri alma tutanağının iptali istemiyle idari yargı yerinde açılan davanın bir öneminin bulunmadığı, davanın adli yargı yerinde görüleceği açıktır.

24. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacaği; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacaği, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.

25. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının,değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.

26. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.

27. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 2918 sayılıi Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3.maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezası ve sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargi yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bursa 1. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile, Bursa 3. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 06/06/2021tarihli ve D.İş. 2021/2955 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bursa 1. Ídare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Bursa 3. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 06/06/2021 tarihli ve D.iş. 2021/2955 sayıl GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ ile Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/592KARAR NO : 2022/606KARAR TR : 28/11/2022

ÖZET : 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi statüsüne geçiş aşamasında meslek kodunun hatalıdüzenlendiğinden bahisle değiştirilmesi/ düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : Ö.Ş.

Vekili : Av. Mehmet DERiN 
Davalı: Sağlık Bakanlığı - Hatay İl Sağlık Müdürlüğü
Vekili : Av. Derya ÇABALAK 

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin İskenderun Devlet Hastanesinde, alt işveren nezdinde taşeron işçi olarak çalışmakta iken, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 23.madde uyarınca "genel hizmetli meslek kodunda" sürekli işçi kadrosuna geçirildiğini, müvekkilinin alt işveren bünyesinde çalıştığı dönemde radyoloji ve ultrason bölümünde veri hazırlayıcısı olarak çalıştığını, şu anda fiilen de bu görevi yaptığını ifade ederek, sosyal güvenlik kayıtlarındaki meslek kodunun düzeltilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin davalı idarenin 20/04/2021 tarih ve E.27720779-929 sayılı işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. Hatay 2. Ídare Mahkemesi 30/07/2021 tarih ve E.2021/513, K.2021/740 sayı ile, 5510sayılı Kanun'dan kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgil kısımları şöyledir:
"İdari makamlarca tesis edilen ancak kamu gücü ihtiva etmeyen ve idarenin özel hukuk alanındaki faaliyetlerine yönelik işlemlerden doğan uyuşmazlıkların adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlik Sigortası Kanununun, 102. maddesinde, meslek adı ve kodunun gerçeğe aykırı olarak bildirilmemesi hususunda işverenlere yükümlülük getirilerek bu yükümlülüğe aykırılığın karşısında idari para cezası uygulanacağının öngörüldüğü, ayrıca aynıKanunun "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesinde ise, bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazhkların işmahkemelerinde görüleceği kural altına alınmiştır.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, Iskenderun Devlet Hastanesi bünyesinde alt işveren nezdinde taşeron işçi olarak çalışmakta iken, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 23.madde uyarınca "genel hizmetli meslek kodunda" sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının, alt işveren bünyesinde çalıştığı dönemde radyoloji ve ultrason bölümünde veri hazırlayıcısı olarak çalıştiğı ve şu anda fiilen de bu görevi yaptığından bahisle sosyalgüvenlik kayıtlarındaki meslek kodunun düzeltilmesi istemiyle yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin 20/04/2021 tarih ve E.27720779-929 sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı ile ilgili UYAP kayıtlan üzerinden yapılan araştırma neticesinde, "SGK KaydıSorgusu" ekranından yapılan incelemede, davacının "SSK Çalışanı" olarak gözüktüğü, buna göre davacının kamu görevlisi olmadığı ve uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanundaki yükümlülüklerden olan meslek adı ve kodunun düzeltilmemesinden kaynaklandığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın anılan 

Kanunun 101.maddesi hükmü gereğince adli yargı mahkemelerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir."
3. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İskenderun 1. Ís Mahkemesi 13/04/2022 tarih ve E.2021/417, K.2022/273 say1 ile,uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, davanın yargı yolunun caiz olmamasısebebiyle dava şartı yokluğundan reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"Dava, davacının SGK'ya bildirilen meslek kodu ile fiilen yaptığı işin ve meslek kodunun farkli olmasından bahisle meslek kodunun düzeltilmesi talebinden ibarettir.
HMK 114 de siralanan dava şartları mahkemece resen gözetilmelidir. Bu kapsamda davanın HMK 114/1-b maddesinde belirtilen yargı yolunun caiz olması dava şartını taşımadığı,davacının söz konusu talebinin idari yargının görev alanı içerisinde olduğu belirlenmiştir. Nitekim 01/07/2021 tarihli Yargıtay 9 HD'nin 2021/6767 Esas; 2021/11375 Karar sayılı kararında bu husus şu şekilde açıklanmıştır:
"Somut uyuşmazlıkta dava; davalı Bakanlık bünyesinde personel hizmeti alımı yoluyla alt işveren şirket personeli olarak görev yapmakta iken, 20/11/2017 tarihinde kabul edilen ve 24/12/2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (01/02/2018 tarih ve 7079 sayılı Kanun ile Kanunlașan) 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23. madde uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının "temizlik görevlisi" olan Sosyal Güvenlik Kurumu kaydının "bilgisayar teknisyeni" olarak değiştirilerek tespitine ilişkin olup dosya içeriğinin incelenmesinde; davacının 23/10/2017 tarihinde alt işveren şirkette temizlik görevlisi olarak işe alınıp bilgisayar teknisyeni olarak çalıştırıldığını, 696Sayılı KHK ile temizlik görevlisi meslek kodu ile 4d kadrosuna geçirildiğini ve bu hususun hatalıolduğunu ileri sürdüğü, davadan önce de 2/10/2018 tarihinde Kayseri İl Müdürlüğü'ne başvuruda bulunarak, SGK'ya bildirilen meslek kodunun fiilen yaptığı işe göre bilgisayar teknisyeni olarak değiştirilmesini istediği anlaşılmaktadır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari yargı yetkisinin sınırları belirlenmiştir. Davacının "temizlik görevlisi" olarak sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi bir idari işlem olup, davacı idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesini istemektedir. Davanın özünü bu talep oluşturmaktadır. Uyuşmazlık; kadroya geçişsırasında yapılan idari işleme yönelik olup sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı gibi alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayali alacak davası mahiyetinde de değildir. Ote yandan; benzer mahiyetteki davaların idari yargıda çözüme bağlandığı da görülmektedir. (Bkz. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. Ídari Dava Dairesi'nin 07.02.2020 tarih, 2019/1316 Esas-2020/192 Karar sayılı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin karari, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. Ídari Dava Dairesi'nin 12.06.2019 tarih, 2018/1044 Esas ve 2019/685 Karar sayılı istinaf isteminin kesin olarak esastan reddine ilişkin karari)

Anılan sebeplerle, uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup, Mahkemece, 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-b ve 115. maddeleri uyarinca, yargı yolunun caiz olmamasısebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmelidir. Aksi yönde kabul ile esasa girilerek karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. "
Tüm bu sebeplerle davacının talebi ile ilgili çıkan uyuşmazlığın idari yargıda görülmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 

5. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127.maddesi ile eklenen 375 sayılı KHK'nın geçici 23. maddesi şöyledir:
"5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatirım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden,anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibariyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8)numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığıalmaya hak kazanmamış olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazili beyanda bulunmak,
c) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek,kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınmasi,sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (c) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir.Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacıveya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.

Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartının tespitinde,Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibariyla çaliştirilmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkinda bu tarihten sonra işten ayrılış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla sürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi, bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçişişlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askıya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızin iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki 

hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleri yapılanlar, 5188 sayıl Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden õnce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren ișçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayıli Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan,Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu işsözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir."
6. Ayni Kanun Hükmünde Kararnamenin 113. maddesi ile eklenen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayıli cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli işçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarına veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut işyerinden, farklı olanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. (2) Birinci fikra kapsamındaki isyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayılır. (3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişişleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir. (4) Bu maddenin uygulanmasında bu Kanunun bu maddeye aykıri diğer hükümleri uygulanmaz."
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.


2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargıkararı veremezler."
B. Yargi Kararları
8. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan (bkz § 4) 01/07/2021 tarihli ve E.2021/6767, K.2021/11375 sayılı kararında özetle; sürekli işçi kadrosuna geçirilmenin bir idari işlem olduğu, idareden kadroya geçiş sırasında hatalı kabul edilen meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkin uyuşmazlığın kadroya geçiş sırasında yapılan idari işleme yönelik olduğu, sürekli işçi statüsüne geçiş yapıldıktan sonra işveren ile işçi arasında çıkan uyuşmazlık niteliğinde olmadığıgibi, alt işveren işçisi olarak çalıştığı kadro öncesi döneme ilişkin muvazaa iddiasına dayalı alacak davası mahiyetinde de olmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ifade edilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında Kanun'un 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece, idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
10. Raportör-Hakim Taşkın ÇELiK'in davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, davacının taşeron şirket bünyesinde çalışırken 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçiş aşamasında, meslek kodunun hatalı şekilde genel hizmetli kadrosunda temizlik personeli olarak işlenildiğinden bahisle, meslek kodunun radyoloji ve ultrason bölümünde fiilen yaptığı işe uygun olan veri hazırlayıcısı olarak düzeltilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır 
12. Uyuşmazlık konusu olayda, 696 sayılı KHK kapsamında davalı idare bünyesine sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde meslek kodunun hatalı girildiğinden bahisle bunun düzeltilmesine ilişkin uyuşmazlığın kadro geçişi sonrası yaşanılan bir çekişme olmadığı, diğer bir deyişle işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olmadığından 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bulunmadığı; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinin bir bütün halinde idari nitelikte olduğu,uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Hatay 2. İdare Mahkemesinin 30/07/2021 tarihli ve E.2021/513, K.2021/740 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Hatay 2. Ídare Mahkemesinin 30/07/2021 tarihli ve E.2021/513, K.2021/740 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Muammer Nilgün Doğan Eyüp TOPAL TĀŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlk Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2022/594KARAR NO : 2022/607KARAR TR : 28/11/2022
ÖZET : 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra 4/1(c) maddesi kapsamına alınan davacının, 1991-1995 yılları arasında 4/1(a) kapsamındaki sigortalı hizmetlerinin emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açtığıdavanın 5510, 5434 ve 5754 sayılı Kanun hükümleri kapsamında ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : D.Ö.
Vekili : Av. Emre Baturay ALTINOK Davalı: Sanayi ve Teknoloji BakanlığıVekili : Av.Nahide Demet ÖZDEMİR 
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davaci dilekçesinde, 08/04/1991-01/05/1995 tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yil 23günlük sigortalı hizmetinin emekliliğe esas aylik ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine neden olan 31/07/2013 tarih ve 53997526-903.03.01/67637 sayıli yaziya konu edilen; " davacıD.Ö.'in "30/07/2012 tarih, 429 sayılı onay eki listenin 25. sırasında bulunan hizmet süresi 

bölümündeki "9 Yil 10 Ay 17 Gün" ibaresinin "5 Yil 9 Ay 24 Gün" olarak; KHA, EEA, Ek Gös Bölümündeki "5/1, 5/1, +1300" ibaresinin "7/3, 7/3, +950" olarak tashihi ile bu hizmet durumuna göre yasal terfi tarihi olan 18/09/2012 itibariyle de kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylığının 6'ıncıderecenin 1'inci kademesine yükseltilmesine" dair 30/07/2013 tarih ve 53997526-903.03.01/778sayılı onay işleminin, bu işlemin devamı niteliğinde bir sonraki terfi dönemi olan Eylül/Ekim 2013tarihlerinde davacinin kazanilmiş hak ve emekliliğe esas aylik derece ve kademesinin 6/2'ye yükseltilmesine dayanak onay işleminin; yine bu işlemin devamı niteliğinde olan 29/09/2014 tarih,53997526-903.03.01/30848 sayılı davalı idare Personel Dairesi Başkanlığının yazisına konu 29/09/2014 tarih, 2093 sayılı kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/3'e yükseltilmesine konu onay ve eki terfi işlemlerinin, TSE'nin kamu kurumu olduğunu, oradaki çalışmalarının emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 11. Ídare Mahkemesi 06/03/2017 tarih ve E.2014/2288, K.2017/973 say1 ile uyuşmazlığın esasını inceleyerek, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. Ídari Dava Dairesi 28/11/2018 tarih ve E.2017/10239, K.2018/4439 say1 ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, belirtilen açıklamaları doğrultusunda karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Ankara 11. Idare Mahkemesi 18/04/2019 tarih ve E.2019/415, K.2019/837 sayi ile,uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir:
hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar için, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak, 5434 sayılı Kanun haricindeki mülga 506, 1479, 2925, 2926sayılı Kanunlara tabi sigortalılar için 5510 sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı, dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekeceği açıktır.
Olayda; davacının, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi bir görevde çalışmadiği, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden (15.10.2008) sonra (30.07.2012 tarihinde) ilk defa 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında sigortalı sayıldıği anlaşıldığından 08.04.1991-01.05.1995 tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yil 23 günlük sigortalıhizmetinin emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu anlaşılmaktadır."
4. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Ankara 25. İş Mahkemesi 04/11/2021 tarih ve E.2019/255, K.2021/324 say1 ile,uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Tüm dosya kapsamı incelenip değerlendirildiğinde; davacı tarafça 08/04/199101/05/1995 tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine neden olan 31/07/2013 tarih ve 53997526903.03.01/67637 sayılı yazisına konu edilen; davacı D.Ö.'in "30.07.2012 tarih, 429 sayılı onay eki listenin 25.sirasında bulunan hizmet süresi bölümündeki "9 Yil 10 Ay 17 Gün" ibaresinin "5 Yil 9 Ay 

24 Gün" olarak; KHA, EEA. Ek Gös Bölümündeki "5/1, 5/1, +1300" ibaresinin "7/3, 7/3, +950"olarak tashihi ile bu hizmet durumuna göre yasal terfi tarihi olan 18.09.2012 itibariyle de kazanılmişhak ve emekliliğe esas aylığinın 6'ncı derecenin l'inci kademesine yükseltilmesine" dair 30/07/2013tarih ve 53997526-903.03.01/778 sayılı onay işleminin; bu işlemin devamı niteliğinde bir sonraki terfi dönemi olan Eylül/Ekim 2013 tarihlerinde davacının kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/2'ye yükseltilmesine dayanak onay işleminin; yine bu işlemin devamıniteliğinde olan 29/09/2014, 53997526-903.03.01/30848 sayıli davali idare Personel Dairesi Başkanlığı'nın yazısına konu 29/09/2014 tarih, 2093 sayılı davacının kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/3'e yükseltilmesine konu onay ve eki terfi işlemlerinin iptalinin talep edildiği, talebin ne 506 sayılı Yasadan ne de 5510 sayılı Yasadan kaynaklandıği, davacının talebinin davalı kurum işleminin iptaline ilişkin olduğu, Kurum işleminin iptalinde idare mahkemelerinin görevli olduğu, iş mahkemelerinin görevli olmadığı anlaşılmakla yargı yolu caiz olmadığından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri” başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
B. Yargi Kararları
7. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “.….bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar Iş Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, Anayasa Mahkemesi 25/01/2012 tarih ve 28184 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündeki uyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandirmiştir:
“.….5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varliğindan söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim ayliığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağımuameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir... Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çikan uyuşmazlikların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce 

statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır...'"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$,Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlik Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
9. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Dava, davacının 1991-1995 tarihleri arasinda geçen 4 yıl 23 günlük sigortalıhizmetinin, emekliliğe esas aylik ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine neden olan davalıidare işlemlerinin iptali istemiyle açılmıştır.

11. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayıli Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kurlular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kurlulari), tarım işlerinde ücretle çalışanlar (Tarım sigortalılari), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır.
12. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006tarih ve E.2006/111, K.2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan, başta 4/1(c) maddesi olmak üzere, hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapilmiş ve anılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1Ekim 2008 tarihinden önce 5510 sayilı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamında olanlar yani memurlar ile diğer kamu görevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında,bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılan dava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayıli kararı ile reddedilmiştir.

13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına 

devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalişmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1(c) maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.

14. Kaldı ki; T.C. Anayasası'nın 158. maddesindeki “...diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır." hükmüuyarınca Anayasa Mahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır.
15. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacınin 08/04/1991 tarihinde Türk StandartlarıEnstitüsünde sigortalı olarak uzman kadrosunda göreve başladığı, 01/05/1995 tarihinde istifa ederek bu görevinden ayrıldığı, 18/09/2006 tarihinde Milli Prodüktivite Merkezi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı kadrosunda idari hizmet sözleşmesi ile aday olarak göreve başladığı, adaylık süresinin sonunda 19/12/2006 tarihli olur ile sözkonusu göreve asaleten atandıği, Milli Prodüktivite Merkezi emrinde görev yapmakta iken 12/07/2012 tarih ve 28351 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6353sayılıi Kanun'un 59. maddesi ile 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 7. madde hükmü uyarınca Bakanlık makamının 30/07/2012 tarih ve 429 sayılı onayı ile 9 yil 10 ay 17 gün hizmeti dikkate alınarak Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğündeki 5.dereceli Sanayi ve Teknoloji Uzmanı kadrosuna 5. derecenin 1. kademesi kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylik derecesi ve 1300 ek gösterge ile atandıği, davacının 08/04/1991-01/05/1995tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin, emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine neden olan 31/07/2013 tarihli yaziya konu edilen;davacı D.Ö.'in "30/07/2012 tarih, 429 sayılı onay eki listenin 25.sırasında bulunan hizmet süresi bölümündeki "9 Yil 10 Ay 17 Gün" ibaresinin "5 Yil 9 Ay 24 Gün" olarak; KHA, EEA, Ek Gös.Bölümündeki "5/1, 5/1, +1300" ibaresinin "7/3, 7/3, +950" olarak tashihi ile bu hizmet durumuna göre yasal terfi tarihi olan 18/09/2012 itibariyle de kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylığının 6.derecenin 1. kademesine yükseltilmesine" dair 30/07/2013 tarih, 53997526-903.03.01/778 sayıli işlemin tesisi üzerine, söz konusu işlemin ve bu işlemin devamı niteliğinde bir sonraki terfi dönemi olan Eylül/Ekim 2013 tarihlerinde davacının kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylik kademe ve derecesinin 6/2'ye yükseltilmesine dayanak onay işleminin, yine bu işlemin devamı niteliğinde olan 29/09/2014, 53997526-903.03.01/30848 sayılı davalı idare Personel Dairesi Başkanlığının yazisına konu 29/09/2014 tarih, 2093 sayılı davacının kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylik kademe ve derecesinin 6/3'e yükseltilmesine konu onay ve eki terfi işlemlerinin iptali istemiyle davaların açıldığıanlaşılmaktadır.

16. Bu durumda, davacının 1991-1995 yılları arasında 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalıolarak 4/1(a) kapsamında çalıştığı, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra 2012 tarihinde 4/1(c) maddesi kapsamına alındıği gözetildiğinde, 1991-1995 yılları arasında TSE'de geçen 4 yıl 23günlük sigortalı hizmetinin emekliliğe esas aylik ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın 5510, 5434 ve 5754 sayılı Kanun hükümleri kapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 25. İş Mahkemesinin 04/11/2021 tarihli ve E.2019/255, K.2021/324 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 25. İş Mahkemesinin 04/11/2021 tarihli ve E.2019/255, K.2021/324 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,

28/11/2022 tarihinde, OY BÍRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan: Muammer TOPAL
Üye: Nilgün
Üye: Doğan AĞIRMAN
Üye: Eyüp SARICALAR

Üye: TAŞ

Başkan: Üye
Üye: Üye
Üye: Üye

Başkan: Ahmet ARSLAN
Üye: Mahmut BALLI
Üye: Bilal

Üye: ÇALIŞKAN