Türkiye Çevre Ajansı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2021-04-23

23 Nisan 2021 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 31463
YÖNETMELİK
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:
TÜRKİYE ÇEVRE AJANSI BÜTÇE VE
MUHASEBE YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye
Çevre Ajansının bütçesinin hazırlanması, uygulanması, harcamaların
yapılması ve muhasebeleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; Türkiye Çevre Ajansının
bütçesinin hazırlanması, uygulanması, harcamaların yapılması ve
muhasebeleştirilmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik; 24/12/2020
tarihli ve 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 8 inci maddesinin dördüncü
fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ajans: Türkiye Çevre Ajansını,
b) Bakan: Çevre ve Şehircilik Bakanını,
c) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,
ç) Başkan: Ajans Başkanını,
d) Başkanlık: 7261 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin
üçüncü fıkrasında belirtilen Ajansı temsil yetkisini haiz yürütme organını,
e) Bütçe: Ajansın bütçe yılı içindeki gelir ve
gider tahminlerini gösteren ve bunlara ait uygulamanın yürütülmesine yetki
veren bir kararı,
f) Faaliyet: 7261 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde
belirtilen Ajans faaliyetlerini,
g) Gerçekleştirme görevlisi: Harcama sürecinde, her
türlü masrafı, kanıtlayıcı belgelerine dayanarak ve usulüne uygun olarak
gerçekleştirmekten sorumlu görevliyi,
ğ) Harcama kalemi: Analitik bütçe
sınıflandırmasında yer alan ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak belirlenen
ve hizmetlerin sunumunda kullanılan mal ve hizmet türlerini,
h) Harcama yetkilisi: Harcamaların yapılması ile
yetkili kılınmış kişiyi,
ı) Kanun: 24/12/2020 tarihli ve 7261 sayılı Türkiye
Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunu,
i) Mali yıl: Takvim yılını,
j) Yönetim Kurulu: Ajansın karar organı olan ve
Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde oluşturulan
Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bütçeye İlişkin Hükümler
Bütçe
MADDE 4 –
(1) Ajansın bütçesi, Ajansın
yıllık program ve faaliyetleri dikkate alınarak Başkanlık tarafından bir
yıllık olarak hazırlanır ve her yıl Ağustos ayı sonuna kadar Yönetim
Kuruluna sunulur. Yönetim Kurulu tarafından incelendikten sonra uygun bulunan
bütçe Bakan onayı ile yürürlüğe girer.
Bütçe
ilkeleri
MADDE 5 –
(1) Bütçenin hazırlanması,
uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur:
a) Bütçe yılı takvim yılıdır.
b) Bütçe dışı harcama yapılamaz.
c) Ajansa bütçeyle verilen harcama yetkisi, Ajansa
Kanunla verilen yetki ve görevlerin yürütülmesi amacıyla kullanılır.
ç) Bütçe, Ajansın plan ve programlarının gerekleri
ile fayda ve maliyet unsurları göz önünde tutularak verimlilik, tutumluluk
ilkelerine ve mali yıla göre hazırlanır ve uygulanır.
d) Bütçede gelir ve gider denkliğinin sağlanması
esastır.
e) Yönetim Kurulu tarafından incelendikten sonra
uygun bulunan bütçe, Bakan tarafından onaylanmadıkça uygulanamaz.
f) Bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama
sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve mali saydamlık esas
alınır.
g) Ajansın tüm gelir ve giderleri gayri safi olarak
bütçelerinde gösterilir.
ğ) Ajans tarafından yürütülecek iş ve işlemler,
bütçede yer alan ödeneklerle, Kanunun amaçlarına uygun olarak
gerçekleştirilir.
Bütçenin
içeriği
MADDE 6 –
(1) Bütçe, bir metin ile eki
cetvellerden oluşur. Bütçe metninde; gelir tahminleri ve bunların hukuki
dayanakları, gider tahminleri, harcama yetkisinin devrine ilişkin esaslar,
parasal limitler, ödenek kullanımına ilişkin esaslar ve bütçeye ilişkin
diğer hususlara yer verilir.
(2) Bütçeye bağlı cetveller şunlardır:
a) (A) Cetveli: Harcama tahminlerini gösterir.
b) (B) Cetveli: Gelir tahminlerini türleri
itibarıyla gösterir.
c) (C) Cetveli: Ajansın personel kadrolarını
gösterir.
ç) İhtiyaç duyulan diğer cetveller.
Ajans
gelir ve giderlerinin yönetimi
MADDE 7 –
(1) Ajans faaliyetlerinin
finansmanında kullanılmak kaydıyla Ajans gelirleri ile giderlerinin yönetimi
konusunda Yönetim Kurulu yetkilidir.
(2) Yönetim Kurulu, bu yetkileri kapsamında yazılı
olmak ve sınırlarını açıkça belirlemek kaydıyla Başkana yetki devri
yapabilir.
Gider
tahmini
MADDE 8 –
(1) Bütçenin gider kısmı, bir
önceki yıl giderleri ile bütçenin uygulanacağı mali yıl içinde yapılması
düşünülen işler esas alınarak yapılır.
(2) Ajans tarafından yürütülen faaliyetlerin
finansmanı için ayrılan ödenek, bütçenin gider kısmının en az yüzde
yetmişini oluşturur. Bütçenin gider kısmının kalanı ise personel giderleri
ve genel giderlerin finansmanında kullanılır.
Gelir
tahmini
MADDE 9 –
(1) Bütçenin gelir tahmini, kesin
sonucu alınan son üç yılın gelir artış oranları esas alınarak yapılır.
Ayrıca bütçenin uygulanacağı mali yıl içinde herhangi bir nedenle
gelirlerde artış meydana gelmesi bekleniyor ise bu ve benzeri hususlar ile tahakkuk
ettirildiği yıl içinde tahsil edilemeyen ve sonraki yıllara devreden
alacaklardan cari yıl içinde tahsil edileceği tahmin edilenler gelir
tahminlerinde dikkate alınır.
Gelirlerin
dayanakları
MADDE 10
– (1) Ajansın gelirleri;
a) Genel bütçeden aktarılan tutarlardan,
b) Her türlü bağış ve yardımlardan,
c) Ajansın Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında
yürüttüğü faaliyetlerinden elde edilen gelirlerden,
ç) Sair gelirlerden,
oluşur.
Hibe,
bağış ve yardımlar
MADDE 11
– (1) Ajansa yapılan her türlü
hibe, bağış ve yardımlar, Yönetim Kurulu tarafından uygun görülmesi halinde
kabul edilir ve amacına uygun olarak kullanılır.
(2) Yapılan her türlü hibe, bağış ve yardımlar
bütçeye gelir kaydedilir. Bağış ve yardımlar, kullanılmadığı veya herhangi
bir sebeple geri iadesi gerektiğinde, bütçeye gider kaydıyla ilgilisine
geri verilir.
Bütçenin
uygulanması
MADDE 12
– (1) Bir mali yıl içinde tahsil
edilen gelirler o yıl bütçe gelirlerini oluşturur. Ancak tahakkuk ettiği
halde yılı içinde tahsil olunamayan miktarlar tahsil edildiği yıl bütçesine
gelir yazılır.
(2) Ajans harcamaları, mevcut gelir ve nakit
imkânları ile genel bütçeden aktarılacak tutarlar dikkate alınarak
gerçekleştirilir.
(3) Ait olduğu mali yılda ödenemeyen ve
zamanaşımına uğramayan geçen yıllar borçları ile ilama bağlı borçlar cari
yıl bütçesinden ödenir.
(4) Yıllara sâri harcama yapmaya Yönetim Kurulu
yetkilidir. Ajans bütçesinde cari yıl içinde harcanmayan tutarlar bir sonraki
yıl bütçesine Bakan onayı ile devredilir.
(5) Gerektiğinde cetveller arasında veya aynı
cetvelin maddeleri arasında Yönetim Kurulunca aktarma yapılabilir.
(6) Yıl içerisinde gelir fazlalığı oluşması
halinde, karşılığı gelir bütçesinden gösterilmek suretiyle Bakan onayı ile
gider bütçesine ödenek ilavesi yapılabilir.
(7) Aktarma yapma yetkisi Yönetim Kurulundadır.
Ancak yılı bütçesinde sınırları açıkça gösterilerek Başkana aktarma yetkisi
verilebilir.
Önceki
mali yıl bütçesinin uygulanması
MADDE 13
– (1) Herhangi bir sebeple bütçe
kesinleşmemiş ise bütçenin kesinleşmesine kadar geçecek süre içinde mevcut
bütçenin uygulanmasına devam olunur. Bu durumda, bütçenin kabulüne kadar
yapılan işlemler yeni yıl bütçesine göre yapılmış sayılır.
Bütçe
izleme raporu
MADDE 14
– (1) Başkanlık tarafından;
gerçekleşen gelir ve giderler ile bütçede öngörülen gelir ve giderlerin
karşılaştırmalı ve ayrıntılı olarak izlenmesi amacıyla her ayın sonunda
bütçe izleme raporu hazırlanır ve Yönetim Kuruluna sunulur.
Bütçe
kesin hesabının düzenlenmesi
MADDE 15
– (1) Kesin hesap; mizan, bilanço,
bütçe giderleri ve bütçe gelirleri kesin hesap cetvelleri ile ihtiyaç
duyulan diğer cetvellerden oluşur. Bilanço ve gelir-gider tablosunun
çıkarılmasından sonra, mali yıla ilişkin bütçe ile alınan ödenekleri, yıl
içinde alınmış ek ödenekleri ve varsa ödenek iptallerini, ayrıca yıl içinde
yapılan harcamalar ile kullanılmamış ödenek artıklarını harcama kalemleri
itibarıyla gösteren kesin hesap cetveli Başkanlık tarafından mali yılın
bitimini takip eden Mart ayı içerisinde hazırlanarak Yönetim Kurulunun
incelemesine sunulur.
(2) Yönetim Kurulu bütçe kesin hesabını en geç
Nisan ayının sonuna kadar inceler. Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen
kesin hesap, Bakan tarafından onaylanarak kesinleşir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Muhasebe ve Harcama İşlemlerine İlişkin Hükümler
Harcama
yetkisi
MADDE 16
– (1) Ajans adına harcama yapmaya,
Yönetim Kurulunun bütçeyle verdiği yetkiler ve belirlediği harcama türü ve
limitleri kapsamında Başkan yetkilidir. Yönetim Kurulu kararı ile yıl
içerisinde belirlenen sınırlamalara ilave olarak ek tedbirler ve sınırlamalar
getirilebilir. Başkanın izin, hastalık, geçici görev ve benzeri nedenlerle
görevinden ayrılması hâlinde, harcama yapma yetkisi, bu görevi yürüten kişi
tarafından kullanılır.
(2) Başkan; harcamaların bütçe ilke ve esaslarına,
Yönetim Kurulu kararlarına, Ajans mevzuatına uygun olmasından, gelirlerin
etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve ilgili mevzuat çerçevesinde
yapması gereken diğer işlemlerin yürütülmesi ile Ajans mal ve haklarının
gereği gibi muhafaza edilmesinin sağlanması ve yönetilmesinden sorumludur.
(3) Yazılı olmak ve sınırlarını açıkça belirlemek
kaydıyla Başkan kendisine verilmiş olan harcama yetkisini yardımcılarına
devredebilir. Bu fıkra kapsamında yetki devri yapılmadan önce Yönetim
Kurulunun onayı alınması zorunludur.
(4) Harcama yetkililiği ve yönetim kurulu
başkanlığı görevi aynı kişide birleşemez. Yönetim Kurulu Başkanının aynı
zamanda Ajans Başkanı olması durumunda harcama yetkililiği görevi, Yönetim
Kurulunun verdiği yetkiler ve belirlediği harcama limitleri kapsamında
Başkan yardımcısı tarafından yürütülür.
Muhasebe
işlemleri ve hesap planı
MADDE 17
– (1) Ajansın muhasebe işlemleri
ile hesap planı Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan Muhasebe Sistemi
Uygulama Genel Tebliğleri uyarınca belirlenen tek düzen hesap planına
ilişkin usul ve esaslara göre yürütülür.
(2) Ajansın muhasebe sistemi ve hesap planı, tek
düzen muhasebe sistemi ilkelerine göre Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir.
(3) Hesap planı, Ajans bünyesine ve işlemlerine
uygun hesapların bir sistem içinde gruplanmasıyla oluşan bir cetveldir.
Sorumluluk
MADDE 18
– (1) Muhasebe belgelerini
düzenleyen personel ile bunları amir sıfatıyla tetkik ve imza eden yetkililer,
işlemleri denetleyen görevliler, bir belgenin geçerli olabilmesi için o
belgenin kapsamına dikkat etmekle yükümlü olup bu işlerle görevlendirilmiş
personel, işlemlerin yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmamasından ya da
gecikmesinden dolayı, ilgi derecelerine göre müteselsilen sorumludurlar.
Harcamaların
yapılması
MADDE 19
– (1) Bütçedeki ödenekler,
Başkanlık tarafından yapılacak nakit planına göre kullanılır. Personel
gideri dışındaki giderlerinin ne kadarının ne zaman kullanılacağına,
Ajansın gelir durumu da göz önünde tutularak Başkanlıkça karar verilir.
(2) Bütçedeki ödenekler, ödenek tutarlarına bağlı
kalınmak ve hangi amaç için alınmış ise o amaçla kullanılmak kaydıyla
harcanır.
(3) Bütçeden bir giderin yapılabilmesi için;
desteklenen proje ve faaliyetin ya da iş, mal veya hizmetin belirlenmiş
usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi
veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş
olması gerekir.
Harcamalarda
aranacak belgeler
MADDE 20
– (1) Giderlerin ödenmesinde,
ödeme karşılığında alınan fatura veya fatura yerine geçen belge, ücret
bordrosu gibi belgelere dayandırılması esas olup, bunun dışında 31/12/2005
tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî
Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri kıyasen uygulanır.
Harcamanın türüne göre, zorunlu hâllerde bu belgeler dışında harcamaya
ilişkin diğer belgeler de kullanılabilir.
(2) Yapılan harcamalarda kullanılan kanıtlayıcı
belgeler, harcamalara esas teşkil eder; ancak bu belgelerin içeriğinden ve
doğruluğundan harcamayı gerçekleştirenler sorumludur.
Ön ödeme
MADDE 21
– (1) Harcama yetkilisinin uygun
görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla belirli bir iş veya
amacın gerçekleştirilmesi amacıyla ivedi veya zorunlu giderler için avans
vermek suretiyle ön ödeme yapılabilir. Verilecek avansların harcama
kalemleri itibarıyla üst sınırları, Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Verilen avanslar, ilgili mevzuatında ayrı bir
süre belirtilmemiş olması hâlinde avansın verildiği tarihten itibaren bir
ay içinde ve her hâlükârda yıl sonunda kapatılır. Süresi içinde mahsup
edilmeyen avanslar hakkında genel hükümler uygulanır.
Dayanak
belgelerin saklanması
MADDE 22
– (1) Ajans faaliyetlerinden
dolayı alınması gerekli belgeler ile tutulması zorunlu defterler büyük bir
dikkat ve özen gösterilerek korunur ve saklanır.
Devir-teslim
MADDE 23
– (1) Ajansta nakit, kıymetli
evrak, sözleşme, senet ve tüm menkul değerleri eli altında bulunduran
personel, görevlerinden ayrılacakları zaman, muhafazasından sorumlu
bulundukları değerleri, görevlerini üstlenecek veya yapacak personele usulü
dairesinde devir ve teslim etmekle yükümlüdürler.
(2) Devir-teslim işlemi, usulüne uygun olarak
yapılmadıkça ilgilinin Ajans ile ilişiği kesilmez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Faaliyet Raporları, Yıllık Finansal Tablo
Faaliyet
raporu
MADDE 24
– (1) Ajans, faaliyet raporlarını
Ajans internet sitesinde ilan eder. Faaliyet raporlarının içeriği Yönetim
Kurulu tarafından belirlenir.
Yıllık
finansal tabloların hazırlanması
MADDE 25
– (1) Ajansın finansal durumunu ve
finansal performansını gösteren yıllık finansal tabloları, Kamu Gözetimi,
Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Türkiye
Finansal Raporlama Standartlarına uygun olarak Başkanlık tarafından
hazırlanır ve ilgili olduğu mali yılın bitimini izleyen iki ay içinde Yönetim
Kuruluna sunulur. Ajans bütçesi, hedefler ve önceki yılların
gerçekleşmeleriyle karşılaştırmalı olarak belirtilen analizlere yer veren
diğer finansal bilgilerin yer aldığı raporlar da yıllık finansal tablolarla
birlikte Başkanlık tarafından hazırlanarak Yönetim Kuruluna sunulur.
Denetim
MADDE 26
– (1) Bakanlıkça gerekli görülmesi
halinde, Ajansın Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
tarafından yayımlanan Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına uygun
olarak hazırlanan yıllık finansal tabloları bağımsız denetime tabi tutulabilir.
Denetim sonucunda düzenlenen bağımsız denetim raporları Bakanlığa
gönderilir.
(2) Ajansın her türlü iş ve işlemleri ile
harcamalarının denetimi, incelemesi ve soruşturması Bakan tarafından
gerekli görüldüğü hallerde görevlendirilecek denetim elemanlarınca yapılır.
(3) Ajans içi denetim, inceleme ve soruşturma
işlemleri, Yönetim Kurulu tarafından görevlendirilecek yetkililer
tarafından yerine getirilir. Bu işlem ve sonuçlardan Ajans görev ve yetki
alanına giren hususların Yönetim Kurulu bilgisine sunulması zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Kullanılacak
belgeler
MADDE 27 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında kullanılacak her
türlü cetvel, belge ve raporların kullanma amacına göre çeşitleri, içeriği
ve düzenleme şekli Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Ajansın 2021 yılı
bütçesi, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altmış
gün içerisinde hazırlanır ve Bakanın onayı ile yürürlüğe girer. 2021 yılı
gelir ve giderlerine ilişkin hususlarda bu Yönetmeliğin bütçe hazırlanması
ve uygulanmasına ilişkin hükümleri uygulanmaz, bu dönem için gelirlerin ve
giderlerin yönetimi Bakanın onayı ile gerçekleşir.
Yürürlük
MADDE 28
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 29
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.