Yargıtay 3. Hukuk Dairesine Ait Kararlar
YARGITAY KARARLARI | 2022-10-26

26 Ekim 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31995
YARGITAY KARARLARI 
Yargitay 3. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2022/4462KARAR NO : 2022/6370
TÜRK MİLLETİADINA  YARGITAY ÍLAMI 
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESİ: İZMİR 3. TÜKETİCİ MAHKEMESİ
TARİHİ: 31/12/2018

NUMARASI : 2018/252-2018/731
DAVACI : QNB FİNANSBANK A.Ş. VEK. AV. SEZAİ AĞUSTOS 
DAVALI : MEHMET ŞERİF KARTAL 

Taraflar arasındaki hakem heyeti kararına itiraz davasının mahkemece yapılan yargılaması neticesinde davanın usulden reddine dair kesin olarak verilen hükmün Adalet Bakanlığınca kanun yararına bozulması istenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
YARGITAYKARARI 
Davaci, davalının tüketici kredisi kullandığıni, kendisinden tahsil edilen 810,00-TL dosya masrafinın iadesi için Tüketici Hakem Heyetine başvurduğunu, talebinin kabul edildiğini, bunun üzerine 180-TL lik kısmının iptali için İzmir 8. Tüketici Mahkemesi'ne başvurduğunu, İzmir 8. Tüketici Mahkemesinin 24.03.2017 tarih ve 2016/811 Esas 2017/467 Karar sayılı kararı ile ".…. Karabağlar Kaymakamlığı T.H.H. Başkanlığının 22.04.2016 tarih 2016/3578 sayılı kararının hüküm-karar bölümündeki '810,00 TL'lik kismının çıkarılarak, yerine 630,00 TL yazılmak suretiyle düzeltilerek onanmasına karar verildiğini, bu kez davalı tarafça mükerrer tahsilata yol açacak nitelikte 630,00-TL dosya masrafi alındığından bahisle Karabağlar İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapıldığını,hakem heyetince 20/07/2018 tarih ve 2018/58520180002699 sayılı kararı ile 630,00-TL'nin davalıya iadesine karar verildiğini, kararın yerinde olmadığını belirterek Karabağlar İlçe Tüketici Hakem Heyeti'nin 20/07/2018 tarih ve 2018/58520180002699 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davali, cevap vermemiştir.
Mahkemece, davacının aynı talebine ilişkin dava açtıği, İzmir 8. Tüketici Mahkemesinin 2016/811 esas 2017/467 sayılı kararı ile davanın kabulüne dair kesin karar verildiği, söz konusu davanın mükerrer olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine, karar verilmiştir.

Adalet Bakanlığının 22/06/2022 tarihli yazısında; davacının ilk açtığı (İzmir 8.Tüketici Mahkemesinin 24.03.2017 tarih ve 2016/811 Esas - 2017/467 Karar sayılı ) davada,mahkemece "... Karabağlar Kaymakamlığı T.H.H. Başkanlığının 22.04.2016 tarih 2016/3578sayılı kararının hüküm-karar bölümündeki '810,00 TL'lik kısmının çıkarılarak, yerine 630,00 TL yazılmak suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA" karar verildiği, somut 

davada ise, Karabağlar İlçe Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığının 20.07.2018 tarih ve 2018/58520180002699 sayılı kararının iptalinin talep edildiği, bu durumda 6100 sayılıHukuk Muhakemesi Kanununun 303 üncü maddesinde kesin hüküm sayılabilme için aranan “ilk davanın hüküm fikrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması" koşulunun somut olay bakımından gerçekleşmemiş olması göz önünde bulundurularak, mahkemece işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, kesin hüküm nedeni ile dava şartıyokluğundan reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek; kararın, 6100 sayılı HMK'nın 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca kanun yararina bozulması talep edilmiştir.

Dava, tüketici kredisi nedeniyle tahsil edilen dosya masrafinın iadesine dair verilen tüketici hakem heyeti kararının iptaline ilişkindir. Uyuşmazlık, davacının ilk açtığı İzmir 8.Tüketici Mahkemesinin 24.03.2017 tarih ve 2016/811 Esas - 2017/467 Karar sayıl dosyasının dava dosyası ile mükerrer olup olmadığı, kesin hüküm teşkil edip etmediği noktasinda toplanmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 303 üncü maddesinin birinci fikrasında “maddi anlamda kesin hüküm", “şekli anlamda kesin hüküm" ayrımı yapılarak,maddi anlamda kesin hüküm; “ Bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fikrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması şarttır." şeklinde açıklanmıştir.

Dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile çözümlenmiş olmasıolumsuz dava şartıdır. Birinci dava ile ikinci davanın müddeabihlerinin ( konularının) dava sebeplerinin yani davanın dayandığı olayların ve davanın taraflarının aynı olması halinde maddi anlamda kesin hüküm oluşur (HMK m. 303).Yargısal kararlara tanınan bu yasal gerçeklik niteliğinden dolayı, aynı konuda yeni bir dava açılamaz. Açılırsa bu dava dinlenmez, HMK'nın 114/1-i, 115/2 maddeleri uyarınca dava koşulu (şartı) yokluğundan reddedilir (Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 03.04.2013 tarihli ve 2012/1-1133 E. 2013/421 K. sayılı kararı da aynı yöndedir).

Kesin hüküm itirazı, davanın her aşamasında ileri sürülebilir ve mahkemenin de davanın her aşamasında kesin hükmün varlığını kendiliğinden gözetip, davayı kesin hüküm bulunduğu (dava şartı yokluğu) gerekçesiyle reddetmesi gerekir. Yine kesin hüküm itirazımahkemede ileri sürülmemiş olsa dahi ilk defa Yargitayda (temyiz veya karar düzeltme aşamasında) ve dahası bozmadan sonra da ileri sürülebilir ve tąrafların iradesine de bağlıolmayan mutlak bir etkiye sahiptir. O nedenle kesin hükmün varlığının, yargılamanın bir kesiminde nazara alınmamış olması diğer bir kesiminde ele alinmasını engellemez (Kuru,Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baski, 2001, C. V, s. 4980 vd.).
Kesin hüküm öncelikle (hükmü veren mahkeme de dâhil) diğer bütün mahkemeleri bağlar. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse mahkemeler aynı konuda, aynı dava sebebine dayanarak, aynı taraflar hakkında verilmiş olan hüküm ile bağlıdırlar; aynıuyuşmazlığı bir daha (yeniden) inceleyemezler ve aynı konuya ilişkin yeni bir davada, önceki davada verilmiş olan kesin hüküm ile bağlıdırlar (Kuru, C. V, s. 5051- 5053).
Somut olayda; davacının Karabağlar İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 20/07/2018 tarih ve 2018/58520180002699 sayılı kararının iptalini talep ettiği, ancak İzmir 8. Tüketici Mahkemesinin 24.03.2017 tarih ve 2016/811 Esas - 2017/467 Karar sayilı dava dosyasinda,

davacının Karabağlar Kaymakamlığı Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığının 22.04.2016 tarih 2016/3578 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ettiği ve İzmir 8. Tüketici Mahkemesince Karabağlar Kaymakamlığı T.H.H. Başkanlığının 22.04.2016 tarih 2016/3578sayılı kararının hüküm fikrasının düzeltilerek onanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
O halde mahkemece, yukarıda yer alan açıklamalara göre davacıın ilk açtığı İzmir 8.Tüketici Mahkemesinin 24.03.2017 tarih ve 2016/811 Esas - 2017/467 Karar sayıli davada,Karabağlar Kaymakamlığı Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığının 22.04.2016 tarih 2016/3578sayılı kararının hüküm-karar bölümündeki 810,00 TL'lik kısmının çıkarılarak, yerine 630,00 TL yazılmak suretiyle düzeltilerek onanmasına karar verildiği, somut davada ise,Karabağlar İlçe Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığının 20.07.2018 tarih ve 2018/58520180002699 sayılı kararının iptalinin talep edildiği, bu durumda 6100 sayılıHukuk Muhakemesi Kanununun 303 üncü maddesinde kesin hüküm sayılabilme için aranan ilk davanın hüküm fikrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması koşulunun gerçekleşmediği değerlendirilerek mahkemece işin esasına girilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, kesin hüküm nedeni ile dava şartı yokluğundan reddine karar verilmişolması usul ve yasaya aykırı olduğundan Adalet Bakanlığı'nın bu yöne ilişen kanun yararına bozma talebinin kabulü gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüncü fikrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma kararının bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 12.09.2022tarihinde oy birliği ile karar verildi.


Yargıtay 3. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2022/4760KARAR NO : 2022/6371
TÜRK MİLLETİADINA  YARGITAY İLAMI 
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESİ: ANKARA BATI 1. TÜKETİCİ MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/06/2021

NUMARASI : 2021/314-2021/525

DAVACI : GÜVEN ASFALT PETROL ÜRÜNLERİ ULUSLARARASI TAŞ.
TİC. VE SAN. A.Ş. VEK. AV. SELÇUK UĞUR ÖZDEMİR 
DAVALI : MUKADDES GÜMÜŞTEKİN 

Taraflar arasındaki hakem heyeti kararına itiraz davasının mahkemece yapılan yargilaması neticesinde davanın reddine dair kesin olarak verilen hükmün Adalet Bakanlığınca kanun yararına bozulması istenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
YARGITAYKARARI 
Davaci, Kizılcahamam'da otel işletmecisi olduğunu, otel dahilinde devre mülk bulunmadığını, devre mülk yönetiminin ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğunu, hakem heyetine sunulan dilekçe ile bu hususun anlatılmasına rağmen hiç bir değerlendirme yapılmaksızın husumet tarafının davacı şirket olarak kabul görmesi ve karar verilmesinin hukuka aykırıolduğunu, davalı tarafın tüketici olmadığıni, davalının devre mülk maliki olduğunu, Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre yıldat ödemekle yükümlü olduğunu, yıldat borcunun gayrimenkulün aynından kaynaklanan bir borç olduğunu, malikin kullanmasa dahi aidat-yıldat giderlerini ödemekle yükümlü olduğunu, hakem heyetince davalının talebinin kabulü ile şirketten almadığı hizmetin karşılığında ödemek zorunda kalacağı 947,00-TL yıldat bedelinin iptaline karar verildiğini, kararın haksız ve mesnetsiz olduğunu, hakem heyeti tarafından gerekli inceleme yapılmaksızın şirket aleyhine usul ve yasaya aykırı bir şekilde karar alındığını beyan ederek, Kahramankazan İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 09/04/2021 tarih ve 023820210000176 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davali, Eliz Hotel bünyesinde devre mülk sahibi olduğunu, 15 gün devre tatil kullanım hakkını salgın sebebi ile kullanamadığıni, hizmetten yararlanmaması sebebi ile hakem heyetine başvuru yaptığıni, hakem heyetinin talebinin kabulüne karar verdiğini,davalının husumet itirazının yerinde olmadiğıni, Eliz Hotel'in devre mülkte tapu sahibi olduğunu, aynı kullanım alanı içinde olan tesiste kendisi tarafindan otel ve devre mülk işletmesinin ayrı kişilerce yönetildiğini bilmesinin söz konusu olmadığını, devre mülk hakkından yararlanması sebebi ile tüketici olduğunun açık olduğunu, 2020 yılı döneminde devre mülkten hiç faydalanmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, dava konusu olan uyuşmazlığın 6502 sayılı Yasa kapsamında kaldığı,davalının Eliz Hotel Convention Termal Spa Wellness otelinde devre mülk sahibi olduğu, bu otelde 15 gün devre tatil hakkının bulunduğu, davalının 2020 yılında pandemi nedeni ile devre tatil hakkını kullanmadığı, davacı tarafın dava konusu olan hakem heyeti kararında şikayet edilen ve hakkinda karar verilen Eliz Hotel Convention Termal SPA Wellness firmasıile bu dosyada davacı olan şirket arasındaki hukuki bağlantıyı ispata ilişkin herhangi bir delil ibraz etmediği, davacının dava açma yetkisi bulunup bulunmadığının anlaşılamadığı, yıldat bedelinin tek taraflı olarak belirlendiği, yapılan zorunlu harcamalara ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, davalının devre mülkün hizmetlerinden yararlandığına ilişkin delil bulunmadığı, davalının tüketici hakem heyetine müracaatta haklı olduğu gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.
Adalet Bakanlığının 09/06/2022 tarihli yazisında; dava konusu devre mülke ilişkin olarak Kahramankazan İlçe Tüketici Hakem Heyetinin 09.04.2021 tarihli kararında satici/sağlayicı Eliz Hotel Convention Termal Spa Welnes firması tarafindan 947,00 TL yıldat ve tadilat bedelinin iptaline karar verildiği göz önünde bulundurulduğunda,mahkemece yazılı şekilde karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek; kararın, 6100 sayılı HMK'nın 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca kanun yararina bozulmasi talep edilmiştir.
Dava, devremülk sözleşmesinden kaynaklanan yıldat bedelinin iadesine dair verilen tüketici hakem heyeti kararının iptaline ilişkindir. Uyuşmazlık, davacıya tüketici hakem heyeti kararının iptalini istemede husumet düşüp düşmediği noktasında toplanmaktadır.
Husumet konusu, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 187. maddesinde (HMK m. 116) yer alan ilk itirazlardan olmadığından davanın her aşamasında ileri sürülebilir.Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargitay'ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden gözetilir.
Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalıolarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni haklarıkullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni haklarıkullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.
Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacaği) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacisının o dava yönünden davacı sifatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.
Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Bkz. Baki Kuru- Ramazan Arslan- Ejder Yilmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baski, Ankara 1995, s. 231).
Bu nedenle davanın taraflari, taraf ehliyetine sahip olmalidir. Yani bir davada taraf olabilmek için, ya hakiki şahıs; ya da hükmi şahıs olmak gerekir. Zira taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Bkz. Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baski, İstanbul 2000, s. 288 ).


Diğer taraftan, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkinin varlığı medeni usul hukukumuzda "sifat" olarak tanımlanmaktadır ve bir davada taraf olarak gösterilen kişilerin o dava ile ilgili kimseler olması zorunludur. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olmasına karşın, taraf sıfatıdava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Sübjektif bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakki)kural olarak o hakkın sahibine ait olduğundan, anılan hakka ilişkin bir davada davacı olma sifatı da hakkın sahibine aittir ve buna aktif husumet denilmektedir. Bir sübjektif hak kendisinden istenebilecek olan kişi ise, o hakka uymakla yükümlü olan kimsedir ve bu da pasif husumet (davalı sıfatı) olarak adlandırılmaktadır. Sübjektif hakkın sahibi olan kimse ile o hakka uymakla yükümlü bulunan kişinin kimler olduğunun saptanması, bir başka anlatımla davada davacı ve davalı sıfatlarının kimlere ait olduğu hususu, dava konusu (sübjektif)hakkın özüne ilişkin maddi hukuk sorunudur. Dava açan veya aleyhine dava açılan kişiler o davada davacı veya davalı olarak taraf sifatina sahip değillerse, mahkemece dava konusu hakkın esası (var olup olmadıği) hakkında inceleme yapılmadan dava sıfat yokluğundan reddedilir. Taraf sifatı (husumet) ve sıfat yokluğu, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itiraz niteliğindedir ve yargılamanın her aşamasında, isteme gerek kalmaksızın mahkemece kendiliğinden gözetilmesi zorunludur.Somut olayda; tüketici hakem heyeti dosyasında şikayet edilen olarak Eliz Hotel Convention Termal SPA Wellness firmasının gösterildiği, ancak parantez içerisinde davacışirketin yazıldığı, söz konusu otelin işletmecisinin davacının olup olmadığı konusunda Ticaret Sicil Gazetesinden araştirılmadan ve husumet konusunda gerekli inceleme yapılmadan karar verildiği anlaşılmaktadır.
O halde mahkemece, yukarıda yer alan açıklamalara göre davacı olarak Eliz Hotel Convention Termal SPA Wellness firmasının işleteni olup olmadığı hususu gerekli yerlerden araştırılarak husumet düşüp düşmediği değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıolduğundan Adalet Bakanlığı'nın bu yöne ilişen kanun yararına bozma talebinin kabulügerekir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüncü fikrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma kararının bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 12.09.2022tarihinde oy birliği ile karar verildi.