Anayasa Mahkemesinin 20/7/2022 Tarihli ve E: 2021/121, K: 2022/88 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2022-09-23

23 Eylül 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31962
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2021/121Karar Sayısı : 2022/88Karar Tarihi : 20/7/2022
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 13. Ağır Ceza Mahkemesi 
İTiRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayilı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesine 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayil Kanun'un 23. maddesiyle eklenen (12) numaralı fikranın Anayasa’nın 10., 35., 36. ve 40. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Sanık hakkında tehdit ve cinsel taciz suçlarından açılan davada itiraz konusu kurahn Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 231. maddesi şöyledir:
“Hükmün açiklanması ve hükmün açıkłanmasmn geri hırakılması
Madde 231- (1) Duruşma sonunda, 232 nci maddede belirtilen esaslara gôre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fikrası okunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır.
(2) Hazir bulunan samğa ayrica başvurabileceği kanun yollari, mercii ve süresi bildirilir.

(3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hál varsa hu da bildirilir.
(4) Hüküm fikrası herkes tarafindan ayakta dinlenir.
(5) (Ek: 6/12/2006-5560/23md.) Samuğa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargilama sonunda hükmotunan ceza. iki yil veya daħa az süreli hapis veya adli para cezası ise;mahkemece, hükmün açıklanmasıın geri birakılmasma karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler sakhidır. Hükmün açıklanmasmın geri birakılması, kurulan hükmün samk hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasmi fade eder.

(6) (Ek: 6/12/2006-5560/23md.) Hükmün açıklanmasının geri bırakıłmasına karar verilebilmesi için;
a) Sanuğın daha őnce kasulı hir suçtan mahküm olmamuş bulunması.
b) Maħkemece, sanğı kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varilması.
c) Suçun iştenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradiığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.

gerekir. (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/7 md.) Samiğı kabul etmemesi hálinde. hükmün açıklanmasmm geri birakilmasıa karar verilmez.


(7) (Ek: 6/12/2006-5560/23md.) Açıklanmasmm geri bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkúm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptirimlara çevrilemez.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/23md.) Hükmün açıklanmasıın geri bırakılması kararımın verilmesi halinde sanık. beș yil süreyle denetim süresine tâbi tutulur. (Ek cümle: 18/6/20146545/72 md.) Denetim süresi içinde. kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daħa ħükmün açıklanmasıın geri bırakılmasına karar verilemez. Bu süre içinde hir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak:
a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasm sağlamak amaciyla bir eğitim programina devam etmesine.

b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde. bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasınım gözetimi altında ücret karşılığında çahiștirilmasma,
c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına. belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılmmasıa ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine.
karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşım durur.
(9) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Altinct fikranm (c) bendinde belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağdura veya kamya verdiği zararı denetim süresince aylik taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasıın geri bırakılması kararı verilebilir.

(10) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde.açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.
(11) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işłemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde.mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme. kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen saniğın durumumu değerlendirerek: cezanın yarisma kadar belirleyeceği bir kismnın infaz edilmemesine ya da koşullarin varliğı halinde hükümdeki hapis cezasınım ertelenmesine veya seçenek yaptırimlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkúmiyet hükmü kurabilir.

(12) (Ek: 6/12/2006-5560/23 md.) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir.

(13) (Ek: 6/12/2006-5560/23md.) Hükmün açiklanmasınin geri bırakıłması karari.bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayular, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantıłı olarak Cumhuriyet savcısı. håkim veya mahkeme tarafindan istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanilabilir.
(14) (Değişik: 23/1/2008 - 5728/562md.) Bu maddenin hükmün açıklanmasmın geri birakılmasına ilişkin hükümleri. Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına ahnan inkıláp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz.'

II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YİLDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yildız SEFERÍNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfan FİDAN’n katıhmlarıyla 8/12/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBiRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN ÍNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri. Raportör Aydın AYGÜN tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü ve dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Genel Açıklama 
3. 5271 sayıl Kanun'un 231. maddesinde hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının igeri bırakılması düzenlenmiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza yargılaması sonucunda verilecek mahkůmiyet hükmünün açıklanmasının belirli şartlara bağlı olarak ertelenmesini ifade etmektedir.

4. Anılan maddenin (5) ve (6) numaralı fikralarına göre sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için sanığa yüklenen suçtan dolayıyapılan yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olmasi, saniğın daha önce kasithı bir suçtan mahkûm olmamışbulunması, mahkemece -sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarıgözönünde bulundurularak- yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi ve sanığın hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kabul etmesi şartlari aranmaktadir.

5. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi hâlinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Denetim süresi içinde kasıthı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına kararı verilemez. Denetim süresi içinde mahkeme bir yildan fazla olmamak üzere maddede belirtilen denetimli serbestlik tedbirlerine karar verebilir. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirlerine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir.

B. Anlam ve Kapsam 
6. 5271 sayılı Kanunun 231. maddesinin itiraz konusu (12) numaralı fikrasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebileceği öngörülmüştür. Bu itibarla hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı başvurulabilecek kanun yolu itiraz olacaktır.


7. Anilan Kanun'un 267. ila 271. maddelerinde ise itiraz edilebilecek kararlar, itiraz usulü, inceleme mercileri, itirazin kararın yerine getirilmesine etkisi ile itirazı inceleyecek mercilerin uygulayacaği usul düzenlenmiştir.

8. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz hålinde Yargıtay hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun ülkemizde uygulanmaya başladığı ilk zamanlar,itirazı incelemeye yetkili makamın hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun yalnızca şekli şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarında sınırh bir inceleme yapması ve hüküm içeriğindeki hukuka aykırılıklara ilişkin bir inceleme yapmaması gerektiği yönünde kararlar vermiştir (Yargitay Ceza Genel Kurulu, E.2009/3-64, K.2009/83, 7/4/2009).
9. Daha sonra Yargıtay, içtihat değişikliğine giderek hükmün açıklanmasının geri birakılması kararına itirazı incelemeye yetkili makamın hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun şeklî şartlarının yanı sıra maddi yönden de bir inceleme yapmasıgerektiği yönünde kararlar vermiştir (Yargitay Ceza Genel Kurulu. E.2012/10-534.K.2013/15, 22/1/2013).

10. Buna karşılık bazı Yargitay daireleri tarafindan itiraz mercilerinin esas incelemesi yapamayacağına dair kararlar verilmesine devam edilmiştir (Yargitay 11. Ceza Dairesi, E.2013/25594. K.2014/3461, 16/2/2014; Yargitay 6. Ceza Dairesi, E.2013/32810.K.2013/25480, 18/12/2013; Yargitay 11. Ceza Dairesi, E.2016/9684, K.2016/7622,16/11/2016).

11. Yargitay Ceza Genel Kurulu daha yeni tarihli içtihatlarında ise itiraz mercilerinin sadece şeklî şartlar bakuından değil açıkça maddi yönden de inceleme yapması gerektiğini belirtmiştir (Yargitay Ceza Genel Kurulu, E.2012/6-1452, K.2014/195, 15/4/2014; E.2016/111150, K.2020/148, 3/3/2020; E.2017/5.MD-1119, K.2020/349, 23/6/2020; E.2017/5.MD-620,K.2019/704, 10/12/2019; E.2016/7-1413. K.2019/489, 20/6/2019; E.2017/5.MD-621,K.2018/476, 25/10/2018).

12. Bu çerçevede hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılacak itirazlarda incelemenin kapsamına ilişkin yerleşmiş bir uygulamanın olmadığı anlaşılmıştır (Atilla Yazar ve diğerleri [GK], B. No: 2016/1635, 5/7/2022, § 76).
13. Deneme süresi sonunda sanık hakkında verilecek düşme kararının veya geri birakma şartlarına uyulmaması hâlinde verilecek mahkûmiyet kararının ise istinaf denetimine konu edilmesi mümkündür.

C. İtirazın Gerekçesi 
14. Başvuru kararında özetle; 5271 sayılı Kanun’a göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının hukuki sonuç doğurmaması gerektiği, buna karşılık son yıllarda hükmün açıklanmasının geri bırakıłması kararlarına sonuç bağlayan kanun ve yönetmeliklerin çıkarıldığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına yönelik itiraz ineelemelerinin ilke olarak dosya üzerinden yapıldıği, kararların esasına ilişkin bir incelemenin gerçekleştirilmediği, bu durumun iki dereceli yargılanma, etkin başvuru ve adil yargılanma 

haklarını ihlal ettiği, bu itibarla kişinin suç işlediği kanaatini barındıran hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının gerçek anlamda bir kanun yolundan geçmediği ve bu kararların istinaf incelemesine tabi olması gerektiği belirtilerek kuralın Anayasanın 10.35., 36. ve 40. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Ç. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 
15. Anayasa'nin “Temel hak ve hürriyetlerin korunmasi" başlikh 40. maddesinin birinci fikrası “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânımn sağlanmasını isteme hakkına sahiptir" hükmünüiçermektedir. Anılan hükme göre kişilerin yargı makamları ile idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkân sağlanması anayasal bir zorunluluktur. Bu zorunluluk, temel hak ve özgürlüğü ihlal edilen ya da ihlal edildiğini iddia eden kişilerin ilgili yargi veya idari merciler nezdinde şikâyetlerini dile getirmesi hususunda devlete gerekli ve yeterli mekanizmaları ołuşturarak uygun koşulları sağlama yükümlülüğü getirmektedir (AYM, E.2019/102, K.2019/99, 25/12/2019, § 16).

16. Bu çerçevede Anayasa'nın anılan maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakki; anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceği makul, erişilebilir, etkili, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarinı ortadan kaldırmaya elverişli idari ve yargisal yollara başvuruda bulunabilme imkânının sağlanmasını teminat altına almaktadır (AYM,E.2019/102, K.2019/99, 25/12/2019, § 17).

17. İtiraz konusu kural, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına itiraz edilebilmesini öngörmektedir. Anayasa Mahkemesi, itiraz konusu kural da dahil olmak üzere 5271 sayılı Kanun’un 231. maddesinin birçok hükmünü anayasalhk denetimine tabi tutmuş ve bu hükümlerin Anayasa’ya aykırı olmadığı sonucuna ulaşmıştır (AYM, E.2007/14, K.2009/4812/3/2009; E.2008/45, K.2009/53, 12/3/2009; E.2008/106, K.2009/54, 12/3/2009; E.2009/22,K.2009/55, 7/5/2009; E.2011/41, K.2012/25, 16/2/2012).

18. Anayasa Mahkemesi; bireysel başvurunun yürürlüğe girmesi üzerine hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun ve bu kurumun işleyişinin cezasızhıkla bağlantılıolarak yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağıyla ilgili sorunlara neden olduğunu,bunların yanı sıra başta ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkıolmak üzere birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale teşkil ettiğini tespit etmiştir. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi; kolluk görevlisinin güç kullandığı olayda yaşam hakkının maddi boyutunun ihlal edildiğine karar vermiş, olayın faili olan kolluk görevlisi hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesinin -ihlalin ağırlığı dikkate alındığında- başvurucunun mağduriyetini gidermediği kanaatine varmış ve bu durumun cezasızlığa neden olduğunu belirterek yaşam hakkının usul yönünün de ihlal edildiğine hükmetmiştir ( Seyfullah Turan ve diğerleri, B. No: 2014/1982, 9/11/2017, §§ 194-197).
19. Anayasa Mahkemesi, izinsiz patlayıcı madde üretimi yapılan binada meydana gelen patlama sonucu gerçekleşen ölüm ve yaralanma olayında yaşamı koruma yükümlülüğünün ihlal edildiğine karar vermiş; olayda ihmali bulunan kamu görevlileri hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakıłması kararı verilmesinin ise yaşamı koruma yükümlülüğünün ihlali yönünden uygun ve yeterłi bir giderim sağlamadığı sonueuna ulaşmıştır 

(Necla Kara ve diğerleri, B. No: 2018/5075, 15/3/2022, §§ 103-110). Yine ișkence ve kötümuamele yasağının ihlal edildiği iddialarının ileri sürüldüğü birçok bireysel başvuruda da Anayasa Mahkemesi benzer yönde kararlar vermiştir (Memduh Yılmaz ve Naciye Yīlmaz, B.No: 2018/36717, 7/10/2021; Özgür Ulaş Armutcuoğlu, B. No: 2018/27396, 29/6/2021; Yumus Kalkan, B. No: 2013/4383, 18/2/2016).

20. Anılan kararların dışında Anayasa Mahkemesi hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının özellikle ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına müdahale teşkil ettiğini ve bu müdahalenin hak ihlaline neden olduğunu tespit etmiştir (Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019; Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015: Osman Erbil, B. No: 2013/2394, 25/3/2015).
21. Ayrıca Anayasa Mahkemesi müsadere kararının şikâyet edildiği başvuruda,hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi durumunda hangi aşamada müsadere kararının infaz edileceğine ilişkin açık bir kanun hükmünün bulunmadığını, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte müsadere kararının infazına girişilmesinin mülkiyet hakkına müsadere yoluyla yapılan müdahalenin keyfi veya hukuka aykırı olup olmadığının ileri sürülebileceği bir yol olan temyiz yołuna başvuru imkânını askıya aldığını,yol açılan bu belirsizlik ve yeterli güvencelerin sağlanmaması nedeniyle başvurucuya şahsi olarak aşirı bir külfet yüklendiğine hükmetmiştir (Süleyman Başmeydan [GK]. B. No:2015/6164, 20/6/2019. §§ 59-63).

22. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun ve bu kurumun işłeyişinin birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale teşkil etmesi nedeniyle itiraz konusu kurahın bireysel başvuru kapsamında görünür hâle gelen bu yeni hususlar gözönünde bulundurularak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkı bağlamında incelenmesi gerekir.

23. Verilen bir kararın hatalı ya da hukuka aykırı olduğu iddiası ile ortaya çıkan uyuşmazlığın çözülmesi amacıyla bireyler için bir hukuki çare olarak kanun yoluna başvurma imkânı tanınmıştır. Kanun yolunun amacı, yargı yerleri tarafından verilen kararların kural olarak başka bir yargı yeri tarafindan denetlenmesine imkân tanımak suretiyle daha güvenceli bir yargı hizmeti sunmaktır (AYM, E.2014/164, K.2015/12, 14/1/2015). Kanun yoluna başvurmak, hukuka uygun ve doğru kararlar vermek için önemłi olduğundan sanık açısından olduğu kadar toplum için de bir teminattır. Bunun yanı sıra adil yargılanma hakkma ilişkin güvencelerin kanun yolu aşamasında da sağlanması gerekir (Emine Karagülmez. B. No:2013/3673, 11/12/2014, § 21). Bu nedenle ilk derece mahkemelerinin anayasal güvencelere aykırı bir şekilde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermeleri hâlinde bu aykırıhıkların itiraz mercilerince değerlendirilip değerlendirilmediği meselesi temel hak ve özgürlüklerin korunması bakımından son derece önemlidir (Atilla Yazar ve diğerłeri. § 143).
24. İtiraz konusu kuralla. hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşıaçıkça itiraz kanun yolu öngörülmüştür. Olağan bir kanun yolu olan itiraz, hâkim kararları ile -kanunun gösterdiği hâllerde- mahkeme kararlarına karşı başvurulabilen bir kanun yoludur.İtiraz, maddi ve hukuki meselelere ilişkin yapılabildiği için asıl derece kanun yoludur. İkinci derece olarak da adlandırılan asıl derece kanun yollari, bir hükme karşı gidilip gidilememesine göre istinaf ve itiraz olarak ikiye ayrılır. İtiraz kanun yolu, hüküm dışındaki kararlara karşı kabul edilmiştir. İtiraz kanun yolunda itiraz mercii -temyizden farkhı olarak

gerekiyorsa hukuki sorunun yanında maddi sorunu da ele alabilir, Kanun'un 270. maddesinin (1) numaralı fikrasına göre gerekli gördüğü araştırmaları yapabilir ya da yapılmasınıemredebilir. Yine kanun yolu incelemesi yapan itiraz mercii Kanun’un 271. maddesinin (1)numaralı fikrası uyarınca duruşma açabilir; Cumhuriyet savcisıni, müdafiyi ya da vekili dinleyebilir.

25. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre ilke olarak kanun yolu incelemesi yapan mercinin yargılamayı yapan mahkemenin kararını uygun bulması hâlinde bunu ya aynıgerekçeyi kullanarak ya da bir atıfla kararına yansıtması yeterlidir (Yasemin Ekşi, B. No:2013/5486, 4/12/2013, § 57). Buna karşılık ilk derece mahkemesi kararında esaslı iddiaların karşılanmaması veya bu iddialara makul bir gerekçe ile cevap verilmemesi hâlinde kanun yolu incelemesi yapan mercinin -aynı iddiaların kendisi önünde de ileri sürülmesi hâlindeilgili iddialara yönelik atıf yapacağı bir ilk derece mahkemesi değerlendirmesi söz konusu olmayacaktır. Bu durumda kanun yolu incelemesi yapan mercinin davayla doğrudan ilgili olan bu hukuka aykırılık iddialarını ayrica değerlendirerek makul bir gerekçe ile cevap vermesi anayasal yükümlülük gereğidir (Ümmügülsüm Salgar [GK], B. No: 2016/12847.21/10/2021, § 69; Atilla Yazar ve diğerleri. §145).

26. Bu bağlamda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun yürürlüğe girdiği tarihten bugüne hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı itiraz kanun yolunun inceleme kapsamına ve dolayısıyla karşılanması gereken hukuka aykırılıkların neler olduğuna dair ciddi uygulama farklılıkları göze çarpmaktadır. Nitekim hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz hâlinde Yargıtay ilk zamanlar itirazıincelemeye yetkili makamın hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun yalnızca şeklî şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarında sınırlı bir inceleme yapması ve suçun sübutuna ilişkin bir inceleme yapmaması gerektiği yönünde, daha sonra ise söz konusu kurumun şekli şartlarının yanı sıra maddi yönden de bir inceleme yapması gerektiği yönünde kararlar vermiş; aynı süreç içinde Yargitay daireleri arasında farklı uygulamalara gidildiği görülmüştür(bkz. §§ 8-12).

27. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu Türk hukuk sisteminde yeni sayılabilecek bir kurum olmasına karşın geniş bir uygulama alanı bulmuştur. Adalet BakanhığıAdli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün açıkladığı 2020 yılı verilerine göre ceza mahkemelerinde verilen mahkûmiyet kararlarının yaklaşık dörtte birini hükmün açıklanmasının geri birakılması kararları oluşturmaktadır (Atilla Yazar ve diğerleri, § 108).
28. Türk yargısında oldukça geniş bir uygulama alanı bulan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı itiraz yoluna başvurma imkânının yer alması mevcut uygulanış şekli itibarıyla tek başına yeterli olmayıp bu yolun aynı zamanda uygulamada da başarı şansı sunması gerekmektedir. Doğrudan temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmast rejimi ile ilgili olan bu tür bir muhakemenin yokluğu, müdahalenin dayanağı kuralın yargilama hukukunun usule ilişkin güvencelerini sağlayamaması anlamına geleceğinden temel hak ve özgürlüklerin ihlaline yol açacaktır(Atilla Yazar ve diğerleri, § 154).
29. Bu çerçevede daha önce ihlal sonucuna ulaştığı birçok bireysel başvuru dosyasında (bkz. §§ 18-21) Anayasa Mahkemesi; itiraz makamlarının başvurucuların iddialarını ve delillerini dikkate almadiğına, çatışan menfaatleri dengelemeye yönelik bir çaba içinde olmadığına, müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluğunun ve 

müdahalenin orantıl olup olmadığının değerlendirilmediğine yönelik kararlar vermiştir.Mevcut sistemde itiraz mercilerinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına itiraz üzerine verdikleri kararların dosya üzerinden yeknesak bir şekilde ve çoğu kez sadece şeklîkoşullar yönünden, ilk derece mahkemelerince verilen kararlarda hukuka aykırılık bulunmadığını ve bu sebeple de itirazin reddedildiğini bildiren bir cümleden ibaret gerekçelerden oluştuğu görülmüştür (Atilla Yazar ve diğerleri, § 155).
30. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı itiraz yolunun açık olduğunu düzenleyen kural; bu kanun yoluna başvuranların iddia ve delillerinin dikkate alınmasında, çatışan menfaatlerin dengelenmesinde, temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluğunun ve ölçülülüğünün belirlenebilmesinde belirli ve etkili bir denetim yolu öngörmemektedir. Bu durum temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalelerin giderilmesinde ve kamu gücünü kullananların keyfīdavranışlarının önüne geçilmesinde bireye tanınmış olan yetkiłi makama başvurma imkânının sağlanmasımı isteme hakkını ihlal etmektedir. Nitekim kuralın anılan hususları karşılayacak şekilde uygulanamadığı da görülmektedir. Doğrudan temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması rejimi ile ilgili olan bu tür bir muhakemenin yokluğu etkili başvuru hakkıyla bağdaşmamaktadır.

31. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 40. maddesine aykırıdır. Iptali gerekir.
Kural, Anayasa'nın 40. maddesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nin 10., 35. ve 36. maddeleri yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 
32. Anayasanın 153. maddesinin üçüncü fikrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığıkararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunłarın hükümleri. iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştirahilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.“ denilmekte;6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrasında da bu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

33. 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin (12) numaralı fikrasının iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fikrasıyla 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkinda Kanun'un 66. maddesinin (3)numaralı fikrası gereğince iptal hükmünün kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. HÜKÜM 
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231. maddesine 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle eklenen (12) numaral fikranıAnayasa'ya aykırı olduğuna ve IPTALİNE, iptal hükmünün, Anayasanın 153. maddesinin 

üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GÍRMESİNE 20/7/2022 tarihinde OYBİRLİĞÍYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Muammmer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yildiz SEFERÍNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye Basri BAĞCI Irfan FIDAN Kenan YAŞAR