Anayasa Mahkemesinin 19/10//2023 Tarihli ve 2020/20852 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-01-09

9 Ocak 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32424
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ SAÇKIN BAŞVURUSU Başvuru Numarası: 2020/20852Karar Tarthi : 19/10/2023
Başkan : Hasan Tahşin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Raportör : Mehmet AKTEPE Başvurucu : Ali SAÇKIN Vekill : Av. Murat OK 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, başvurucuya esas hakkındaki mütalaaya karşı beyanda bulunmak için süre verilmeden mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara şahip olma hakkmın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı, başvurucumun diğer şüphelilerle iştirak hâlinde müştekinin ev ve cep telefonlarinı arayarak kendisini Başkomiser O.D. olarak tanıtıp banka hesabına 23.000 TL para havale etmesini sağladığı ve bu parayı çekerek diğer şüphelilerle paylaştığı gerekçesiyle iddianame düzenlemiş ve iddianamenin kabulüyle başvurucu hakkında dolandırıcılık suçundan kamu davası açılmıştır.
3. Kayseri 1. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yargılamada I1/12/2017 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapılmıştır. Tensip Tutanağı'nda başvurucumum ve diğer sanıkların istinabe yoluyla yeniden beyanlarını alınması için Diyarbakır Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine müzekkere yazılmasına, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna (BTK)müzekkere yazılarak santkların kullandığıhattı 1/7/2014ve 20/7/2017 tarihleri arasmı kapsayacak şekilde arayan, bu hattan aranan, mesaj atan ve mesaj alan numaralar ile hattın sinyal aldiğı baz istasyonlarının çıkarılarak gönderilmesinin istenmesine ve duruşmanın 12/3/2018 tarihinde yapıimasına karar verilmiştir.
4. İstinabe talebi üzerine Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesimce 26/1/2018tarihinde yapılan duruşmaya başvurucu ve mnūdafii birlikte katılmıştır. Duruşmada iddianame okunmuş, başvurucu savunmasıı yapmış, aynı zamanda duruşmadan bağışık tutulmayı talep etmiştir.


5. Müşteki ve vekilinin bazır bulunduğu 12/3/2018 tarihli celseye başvurucu katılmamış, müldafii ise aynı gün ve saatlerde başka duruşmaları bulunduğu gerekçesiyle mazeret bildirmiş, Mahkemeden mesleki mazeretinin kabulü ile duruşma gününü Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP) Öğrenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkeme başvurucu müdafinin mesleki mazereti ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapmamıştır. Duruşmaya katılan müşteki ve vekili Mahkemece dinlenmiş, duruşmada BTK'dan gelen cevap ve sanıklarm istinabe yoluyla alman ifadeleri okunmuştur. İddia makamınca esas hakkında mütalaanın sunulmasından sonra müşteki ve vekiline mütalaaya karşı diyecekleri sorulmuş ve hüküm açıklanmıştır. Mahkeme, başvurucunun dolandırıcılık suçundan mahkümiyetine karar vermiştir.

6. Başvurucu; istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde, müdafiinin mazeret bildirmesine rağmen mazeret konusunda bir karar verilmeden yokluklarında tek celsede karar verildiğini ve esas hakkıdaki mütalaaya karşı savunma hakkıın elinden almdığını ileri sürmÖştür.

7. İstinaf kamun yolu incelemesinden geçen hüküm Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin 27/2/2020 tarihli esastan ret kararı ile kesinleşmiştir.
8.Başvurucu 30/6/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulumuştur.
9. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

IL DEĞERLENDİRME 
10. Başvurucu; avukatınin mesleki mazeret sunmastna rağmen bu hususta Mahkemece bir karar verilmeden, ayrıca esas hakkındaki mütalaaya karşı savumma için süre verilmeden kendisinin ve müdafinin yokluğunda tek celsede karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkım ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

11. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun savunmasım müdafi huzurunda istinabe suretiyle yaptığı, iddianamenin kendisine okunduğu, tutuklu olmamasına rağmen mazeret bildirmeden yapılan duruşmaya katılmadığı ileri strülmüştür. Ayrica müştekinin başvurucunun yokluğunda yapılan duruşmada verdiği ifadenin soruşturma evresindekiyle benzer olduğu, esas hakkmdaki mütalaanın da iddianamede yer verilen hususlara dayandığı ve başvurucumun itirazlarını istinaf aşamasında dile getirdiği vurgulanmıştir.

12. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddialarınıyinelemiştir.

13. Başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamındaki savunma için gereklizaman ve kolayltklara sahip olma hakkı bağlamında incelenmiştir.

14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvuruda savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip ołma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiann kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


15. Anayasa Mahkemesi savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkına ilişkin ilkeleri Ufuk Rifat Çobanoğlu (B. No: 2014/6971, I/2/2017) kararında belirlemiştir. Buna göre suç isnadı altındaki kişiye savunma için yeterli zamanın yargılamayıadil olmaktan çıkarmayacak şekilde tanınmasi, yargılamamın makul bir sürede sonuçlandırlmasını olumsuz etkilememelidir. Diğer bir ifadeyle yargılama, savunma için gerekli zamana sahip olma hakkın: zedeleyecek şekilde aceleye getirilmemeli; anılan hakkın gerçek anlamda kullanılmasını mümkün kılacak bir süratle sonuçlandırımahıdır. Bunların yanında yargılama sürecindeki esaslı işlemlere karşı süre verilmemesi, başvurucunun savunmasını hazırlayīp mahkeme Önünde dile getirebilmesi ve böylece yargılamaların sonucunu etkileyebilmesi noktasında iddia makamına nazaran dezavantajlı bir duruma düşmesine sebebiyet verebilir. Yargilama sürecinde ortaya çıkan ve mahkemenin kararınıesaslı bir şekilde değiştirebilecek nitelikteki yeni durumlarda suç isnadı altındaki kişiye gerekli zaman ve kolaylıkların sağlamması icap eder (Ufuk Rifat Çobanoğlu, §§ 35-49).
16. Somut olayda Mahkeme, başvurucunun savunmasının istinabe yoluyla alınmasına karar vermiştir. Istinabe Mahkemesinde başvurucu duruşmadan bağışık tutulmayıtalep etmesine rağmen talebi bakkında herhangi bir karar verilmemiştir. Mahkeme yalnızca mūşteki ve vekilinin katıldığı tek celsede başvurucu ve mūdafiinin yokluğunda mahkümiyet hükmünü açıklamıştır, Bu celse öncesinde başvurucu müdafii aynı gün ve saatlerde başkaca duruşmaları olduğunu belirterek mesleki mazeretinin kabulüne karar veriltnesini talep etmişancak Mahkeme bu hususta herhangi bir değerlendirme yapmamıştır. Esas hakkındaki mütalaanın sunulmasının başvuruya konu yargılama sürecinde ortaya çıkan ve mahkeme kararını esaslı sekilde değistirebilecek nitelikteki bir islem olduğu tartışmasızdır.Başvurucunun yokluğunda sunulan esas hakkındaki mütalaaya karşı başvurucuya savunma hazırlamak Üzere stre de verilmemiştir. Dolayısryla yargılama bir bütün olarak değerlendirildiğinde -somut olayın özel şartlarında- başvurucunun savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Başvurucunun gerekçeli karardan sonra esas hakkındaki mütalaaya karşı ūst yargılama aşamasında yazılıolarak iddia ve itirazlarımı dile getirmesi de mahkûmiyet kararını veren hâkim Önünde savunma yapma noktasmdaki dezavantajlı durumunu telafi etmemiştir.
17.Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın36.maddesinde güvence altıma alınan adil yargılanma hakkı kapsamtndaki savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkını ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM 
18. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

19. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarınm ortadan kaldırtlması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).


20. fhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığıdan başvurucunun manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. Öte yandan başvurucu, maddi zarara ilişkin olarak bilgi/belge sunmadığından maddi tazminat talebi de reddedilmiştir.

IV. HKÜM 
Açtklanan gerekçelerle;
A. Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiamın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkınm fHLAL EDILDIGINE,
C. Kararın bir örneğinin savunma için gerekli zaman ve kolayhklara sahip olma hakkımın ihlalinin somuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıłmak üzere Kayseri 1. Ağir Ceza Mahkemesine (E.2017/760, K.2018/144) GÖNDERILMESİNE 
D.Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDINE,
E. 446,90 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ūcretinden oluşan toplam 19.246,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Ömneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 19/10/2023tarihinde OYBİRLİĞÍYLE karar verildi.