2025 Yılı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 9790)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA | 2025-05-03

3 Mayıs 2025 CUMARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32889
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
C 
Karar Sayısı: 9790
21 Mart 2025 tarihinde Ankara'da imzalanan ekli “2025 Yilı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasi"nın onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayıli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
2 Mayıs 2025
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

CT   T I L   AARAAR  AAITA ITATI AA AN I 
 d s c a e  tette 

a çerçevesini ortaya koyan amaç ve politikaların yer aldığı Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi (Ek-1) esas alınır.
I- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti;
1. İşbu Anlaşmanın eki Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi Eylem Planında (Ek-2) yer alan reform ve eylemleri gerçekleştirmeyi,
2. Mali disiplin çerçevesinde, kamu maliyesi için gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbir,reform ve yasaları hayata geçirerek, Anlaşma süresince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 2025 Mali Yılı Bütçe Yasalarında yerel bütçe açığını azaltmayı, kamu iktisadi teşebbüsleri dahil tüm kamu kurum ve kuruluşlarının borç stokunun artmasını önleyecek ve borç sürdürülebilirliğini sağlayacak düzenlemeler yaparak mali disiplini güçlendirmeyi,
taahhüt etmiştir.
II- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti;
İşbu Anlaşmaya ekli tabloda (Ek-3) detayları verildiği üzere;
1. 19.000.000.000 TL'ye kadar olmak üzere Türk lirası cinsinden hibe yardımında bulunmayi. Bu kapsamda;
A. Altyapı Yatırım ve Reel Sektör Projelerine toplam 11.780.000.000 TL 
B. Faaliyet ödeneklerine toplam 620.000.000 TL 
C. Savunma ödeneklerine toplam 6.600.000.000 TL 
2. 2.000.000.000 TL'ye kadar olmak üzere Türk lirası cinsinden ABD Doları karşılığıkredi yardımında bulunmayı. Bu kapsamda;
A. Kamu Sektörü (Cari Bütçe Açığına Katkı) için toplam 500.000,000 TL 
B. Kamu Sektörü (Diğer) için toplam 1.050.000.000 TL 
C. Reform Destekleme Ödeneği olarak toplam 450.000.000 TL 
3. II/1. maddesinde yer alan hibe yardımları kapsamında Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri, Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri ile Faaliyetler ve II/2. maddesinde yer alan kredileri, İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması Usul ve Esasları (Ek-4) çerçevesinde kullandırmayı,
i 



4. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümetinin ihtiyaç duyacağı alanlarda kamu görevlileri ve/veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlariı aracılığı ile teknik yardim sağlamayi,
aşağıdaki “II- Diğer Hususlar" başlığı altında belirlenen hususların gözetilmesi kaydıyla taahhüt etmiştir.

III- Diğer Hususlar 
1. Türkiye Cumhuriyeti tarafindan taahhüt edilen hibe ve kredi tutarlarının tertipler arasındaki dağılımı Türkiye Cumhuriyeti 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili bakanlık ve kamu idarelerinin bütçesine konularak belirlenir.

2. İşbu Anlaşmanın dışında yapılacak diğer yardımlar, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti veya iki ülkenin ilgili bakanlıklarıarasında protokol imzalanmak suretiyle yapılır. Ancak söz konusu yardımlar işbu Anlaşmanın amaçlarına aykın olamaz.

3. Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti'ne, Türkiye Cumhuriyeti mevzuati, uluslararasıanlaşma, protokol ve benzeri diğer düzenlemeler gereği; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri tarafından her türlü yardım, hibe, kredi ve benzeri nitelikte aktarılan tüm kaynaklar, yapılan harcamalar ve yürütülen projeler, ilgili idareler tarafindan Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne bildirilir ve anılan Koordinatörlük tarafindan kurulacak bir sistem içerisinde takip edilir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafından da bilgilerin karşılıklı teyidi açısından benzer bir sistem kurularak işletilir. Sisteme işlenecek bilgilerin içeriği,bildirme usulü ve bildirilme dönemlerini belirlemeye Türkiye Cumhuriyeti Kibris İşleri Koordinatörlüğü ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti yetkilidir.
4. Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği Kalkınma ve Ekonomik İşbirliği (KEİ)Ofisi, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti, Devlet Planlama Örgütü ile istişare içerisinde, Anlaşma eki Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi Eylem Planında (Ek-2) yer alan eylemlerdeki ve işbu Anlaşmanın I/2. maddesindeki gelir artırıci, gider azaltıcı ve borç stokunun sürdürülebilir kılınmasına yönelik tedbir, reform ve yasalardaki ilerlemelerin tespit edilmesi amacıyla Aylık İzleme Raporu hazırlar ve ilgili ayı takip eden ayın ikinci haftasına kadar Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetine sunulmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne gönderir.

5. 2025 yılında Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti merkezi idareleri ve bağlı kurum ve kuruluşlarında geçici süreli personel dahil olmak üzere yeni istihdam edilecek toplam personel sayısı bir önceki yılda ayriılan personel sayısını geçemez.İstihdamda ihtiyaç analizlerine göre nitelikli personel açığı olan yerlere öncelik verilir. Buna ilişkin mutabakat zaptıyla istihdam yapılması mümkündür. 2025 yılıiçerisinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti merkezi idarelerinde ve bağlı kurum ve kuruluşlarında istihdam edilebilecek personel sayılarının tespitine ve izlenmesine 
i 

veeaspseseoaoa 


ilişkin olarak iki ülke Teknik Heyet Başkanları arasında mutabakat zaptı imzalanır.Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafından ay içindeki gerçekleşmeler Aylık Personel Bildirim Tablosunda düzenlenir ve izleyen ayın ilk haftası KEİ Ofisine iletilir. KEi Ofisi ilgili tabloyu, Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetine sunulmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne gönderir.

6. Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti, hibe ve kredi kullanımına yönelik değerlendirmesinde Aylik İzleme Raporu ve Aylık Personel Bildirim Tablosunu dikkate alır.

7. Reformları desteklemek için ayrılan Reform Destekleme Ödeneği, reformların finansmanında, özelleştirme uygulamalarında veya reformların tamamlanmasışartına bağlı olarak bütçe açığımın finansmanı için kullanılır. Reform Destekleme Ödeneği, kamu idarelerinde yapılacak reformlar kapsamında kredi teminatı olarak kullanılabilir. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafindan belirlenir.

8. Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetince yapılacak değerlendirme neticesinde belirlenen hibe ve krediler, mali ve teknik gereklilikler, işbu Anlaşmaya uygun şekilde Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetinin ödenek teklifine istinaden Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcisının onayı üzerine Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafindan Kuzey Kibnıs Türk Cumhuriyetine aktarılır.
9. Yürütülen proje ve faaliyetler ile diğer giderlerin devamının sağlanması amacıyla,2026 yılı İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması yürürlüğe girene kadar işbu Anlaşma kapsamında harcanmayan kisimlarinın kullanılmasına devam olunur. Söz konusu tutarların kullandırılma süresi her halükarda işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıli geçemez.

10. Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyetinde eğitim kampüsü ve akademik birimleri olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet üniversitelerinin, bahsi geçen kampüs ve akademik birimlerine ait cari giderler ve yatırım giderleri işbu Anlaşma kapsamındaki projeler çerçevesinde karşılanabilir. Bu kapsamdaki ödemeler KEi Ofisi tarafindan nakit aktarimı suretiyle yapılır.

11. Işbu Anlaşma kapsamındaki projeler ve I. maddesindeki gelir artirici, gider azaltici ve borç stokunun sürdürülebilir kılınmasına yönelik tedbir, reform ve yasalardaki ilerlemeler ile Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti ekonomisinin gidişati Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakiben yapılacak gözden geçirme toplantılarında değerlendirilir. Bu toplantılardan en az biri ayrıntılı gözden geçirme olmak üzere Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyetleri arasında gerçekleştirilir.

12. İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması Usul ve Esasları'nın (Ek-4) 3'üncü maddesi birinci fikrasının (f) ve (p) bentlerinde tanımlanan ve 4.1.3 ile 4.1.4 numarali eklerinde yer alan sektörler itibarıyla tahsis edilen kaynakların alt proje ve faaliyetlere dağılımı, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içerisinde Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyet Başkanı ile Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyet Başkanı tarafından belirlenerek imza altına alınır.
i 

13. İşbu Anlaşma, tarafların kendi mevzuatı uyarınca yasal işlemleri tamamladıklarınıbelirten son bildirim tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

İşbu Anlaşma, iki nüsha olarak 21/03/2025 tarihinde Ankara'da imzalanmıştır.
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİHÜKÜMETİ ADINA 
Ünal ÜSTEL Başbakan 
TÜRKİYE CUMHURİYETİHÜKÜMETİ ADINA 
Cevdet YILMAZ Cumhurbaşkanı Yardımcısı
i 

Ek-1
TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE  KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ
Mart 2025

KÜRESEL EĞİLİMLER 
Son dönemde Ukrayna'da yaşanan savaş, İsrail'in Ortadoğu'da sınırlarını genişletme çabaları ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)-Çin arasındaki jeostratejik rekabet ile diğer jeopolitik gelişmeler ekseninde yaygınlaşan korumacı politikalar, küresel ekonomiyi ciddi şekilde etkilemiştir. Bu kapsamda, küresel düzeyde etkileri halen devam eden emtia ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, tedarik zincirindeki bozulmalar ve arz-talep dengesizlikleri kaynaklı enflasyon artışıyeni riskleri ortaya çıkarmaktadır.
Enflasyonla mücadele kapsamında birçok ülkede uygulanan sıkı finansal politikalar ve bunu genel olarak destekleyen emtia fiyatları neticesinde küresel enflasyon oranlarında gerileme yaşanmışsa da hizmet fiyatlarındaki katılığın devam etmesiyle, beklenen düşüş henüz gerçekleşmemiştir. Bu durum, faiz indirim döngüsünün gecikmesine, dolayısıyla iktisadi faaliyetin beklenenden daha uzun süre baskı altında kalmasına neden olmuş, sonuç olarak küresel büyüme belirgin bir toparlanma gösterememiştir. ABD ekonomisinin büyüme görünümü güçlü tüketici harcamalarının desteğiyle diğer gelişmiş ülkelerden olumlu yönde ayrışırken, Avro Bölgesinin büyüme performansı beklentilerin altında kalmıştır.
Gelinen aşamada GSYH'ye göre küresel borçluluk oranı; salgın döneminde ulaştığı zirve seviyesinden aşağıya dönmüş olsa da, politika setinde gerekli uyumların ülkesel bazda sağlanamamasına bağlı olarak ortaya çıkan yüksek bütçe açıklarının devam etmesi nedeniyle genel toplamda artış eğilimini sürdürmüştür.
Bunlara ek olarak, jeopolitik gerilimler nedeniyle küresel tedarik zincirinin yeniden bozulma olasılığı, ABD'deki yönetim değişimiyle oluşmaya başlayan korumacı yaklaşımların yaygınlaşması, emtia fiyatlarında artış yaşanması ihtimali, küresel iktisadi faaliyetin ve ticaretin faiz indirim döngüsüne ve artan jeopolitik risklere nasıl cevap vereceğine dair belirsizlikler, iklim değişikliği, doğal afetler, terör ve göç sorunları ile sosyal huzursuzluklar küresel düzeyde temel riskleri oluşturmaktadır. Küresel ölçekte yaşanan gerginlik ve çatışmaların yol açtığı jeopolitik,siyasi ve ekonomik belirsizlikler, küresel ticareti olumsuz yönde etkilemektedir. Bütün bunların sonucunda, karşı karşıya olunan zorlukların belirginleşmesiyle dünya ekonomisinin görece zayıf bir görünüm sergilemesi muhtemeldir. Bu bağlamda önümüzdeki dönemde, birbirine yakın ülkeler arasındaki bölgesel ticaretin yaygınlaşması ve buna yönelik ticari işbirliği arayışlarının artmasıbeklenebilir.
Son dönemde yapay zekâ alanındaki gelişmeler ve dijital dönüşümün hızla ilerlemesi,işgücü piyasasında önemli değişimleri ortaya çıkarmıştır. Otomasyon, robotik süreçler ve makine öğrenimi gibi teknolojilerin yaygınlaşmasıyla, iş yapış şekilleri ve işgücü piyasaları bu değişimlerden derinden etkilenmektedir. Çevresel ve dijital dönüşümü önceleyen ilerlemeler, yeni iş tanımlarının doğmasına sebep olmakta ve mevcut mesleklerin buna adapte olmasını zorunlu kilmaktadır. Yeni üretim ve çalışma modelleri, çevre temelli yönelimleri de beraberinde getirmekte olup, işgücü piyasasında yaşanan dönüşümün olumsuz etkilerini azaltmak ve dijitalleşmenin getirdiği eşitsizlikleri gidermek için gelişen teknolojilere hızla uyum sağlanması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Önümüzdeki dönemde, ekonomik belirsizlikleri sağlıklı yönetmeyi amaçlayan çabaların yaygınlaşmasına bağlı olarak dünya ekonomilerinin köklü bir dönüşüm sürecine gireceği öngörülmektedir.
Bu çerçevede hâlihazırda çalışmaları devam eden Kuşak Yol Projesi, Orta Koridor Girişimi,Türkiye-Irak Kalkınma Yolu Projesi, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) ve Avrupa Birliği'nin (AB) Küresel Geçit Projesi (Global Gateway) ve Suriye'nin yeniden inşa süreci 

küresel ekonomik ilişkilerde Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) için firsatlar ve riskler barındırmaktadır.

İçinden geçilen bu kritik dönemde, çatışmalar ile insani krizlerden etkilenen ve dengelerin hızla değişebildiği bir coğrafyada, Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC'nin değişen küresel yapıyıyakından takip ederek, tarihi kardeşlik bağlarıı her alanda güçlü tutması ve siyasi, ekonomik,kültürel, ticari, askeri ve sosyal alanlarda stratejik işbirliğini daha da ileriye taşıması hayati õnemi haizdir.

TÜRKİYE VE KKTC'NİN KARŞILIKLI ÖNEMİ
Türkiye'nin güvenliği açısından büyük stratejik öneme sahip olan Kıbrıs Adası'nın bulunduğu coğrafyada; İsrail'in Filistin halkını kasıtlı ve sistematik bir şekilde yok etme ve bölgeyi daha da istikrarsızlaştırma girişimleri ile diğer ülkelerin ve uluslararası kuruluşların bölgedeki ticari, ekonomik ve askeri varlığını artırma çabalarına tanıklık edilmektedir.Bölgedeki enerji kaynakları ve göz ardı edilemeyecek kadar büyük enerji ve mal ticaretini kontrol edebilme potansiyeli ile Suriye'de başlayan yeni dönemin dinamikleri birlikte değerlendirildiğinde, Kıbrıs Adası'nın küresel barış ve istikrar açısından önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Mevcut durumun bõlge ülkeleri arasında kapsamlı bir işbirliğini gerekli kıldığı aşikârdır.

Ne var ki, Gazze'deki insani felaketin sona ermesi ve İsrail-Filistin meselesine kalıcı bir çözüm bulunabilmesi için uluslararası kamuoyu İsrail'e karşı ortak bir tuturn sergileyememektedir. Benzer şekilde, Kıbrıs Adası'nda iki taraflı egemen eşitliğe dayalı ve fiili duruma uygun bir çözüme yönelik uluslararası irade henüz oluşmamıştır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve diğer uluslararası aktörlerin, 1963-1974 döneminde Rumların Kıbrıs Türk halkına yönelik saldırılarına seyirci kaldıkları gibi, günümüzde Gazze'ye yönelik İsrail saldırılarına güçlü bir tepki verilememesinin yol açtığı insanlık dramı dikkate alındığıda,Kıbrıs'ta Türkiye'nin garantörlüğünün önemi ve Kıbrıs Türk halkının egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü taleplerinin haklılığı bir kez daha kanıtlanmıştır.

Enerji kaynaklarına erişim ve bu kaynakların transfer güzergâhlarının güvenliğinin sağlanmasının bölgenin barış, istikrar ve refahına sağlayacağı katkılar düşünüldüğünde Doğu Akdeniz'deki tüm kaynakların ilgili kıyıdaş ülkelerle hakça ve adil şekilde paylaşımının sağlanması açısından Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC'nin uluslararası hukuktan kaynaklanan egemenlik yetkilerinin ve haklarnın korunması için kararlılikla hareket ederek yakın işbirliklerini güçlendirmeleri büyük önem taşımaktadır.

Deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin olarak yetkisi olmayan AB'nin, “Birlik dayanışması" adı altında adeta bir mahkeme gibi hareket etmesi ve karşı tarafın iddialarına koşulsuz destek sağlaması tarafsız ve yapıcı olmaktan uzaktır. Bu durum, Türkiye Cumhuriyeti'nin 2020 Doğu Akdeniz Konferansı çağrısı ve KKTC'nin 2019 ve 2022 önerileri çerçevesinde bölgede gerçek bir enerji işbirliğinin hayata geçirilmesine yönelik girişimlerinin sonuca ulaşmasını zorlaştırmaktadır. Doğu Akdeniz'de enerji alanında, tüm bölge ülkelerinin ve AB'nin menfaatine olacak, barış ve istikrara katkı sağlayacak gerçek bir işbirliği ancak Türkiye Cumhuriyeti'nin ve KKTC'nin de içinde olacağı kapsayıcı projeler ile mümkün olabilir.


Kibris Türk halkının özden gelen hakları olan egemen eşitlik ve eşit uluslararasıstatüsünün tescil edilmesi için Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda sergilediği duruş.göstcrdiği çaba ve yaptığı çağrılar olumlu netice vermeye başlamış ve KKTC'nin uluslararasıtanıurlığının sağlanması yolunda yadsınamaz gelişmeler yaşanmıştır. Bu çerçevede KKTC,Türk Devletleri Teşkilatı'nda (TDT) gözlemci üye sıfatıyla yerini almış, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te 6 Kasım 2024 tarihinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Devlet BaşkanlarıKonseyi 11. Zirvesi'nde temsil edilmiştir. Ayrıca Azerbaycan ile KKTC arasında Parlamentolar Arası İlişkiler Çalışma Grubu kurulmuş ve her iki parlamentonun heyetlerinin karşılıklı ziyaretleri gerçekleşmiştir. Bu gelişmelerin, iki ülkenin ortak vizyonu ve işbirliğiyle şekillenımeye devam etmesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin önderliğinde KKTC'nin uluslararasıdanıırlığı konusunda yeni gelişmelere vesile olması için çalışmalar kararlılıkla devam edecektir.
Türkiye Cumhuriyeti iktisadi ve mali işbirliği anlaşmaları ile KKTC'nin kalkınma ve refahına yönelik desteğini sürdürmekte, kamusal faydayı esas alan ve insanlara dokunan yatırımlara öncelik vermektedir. Nitekim KKTC'nin batısından doğusuna vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla inşa edilen ve donatılan hastaneler ve sağlık ocaklarıyla ülkenin sağlık altyapısı güçlendirilmektedir. Yine, mevcut okulların tamir,bakım ve onarımı yapılmakta ve ihtiyaçları karşılanmakta, ayrıca yeni okul projelerinin yapımıdesteklenmektedir. Tarımda kırsal kalkınma teşvik edilmekte ve sulama projelerinin hayata geçirilmesine öncelik verilmektedir. Sanayi, turizm, tarım ve girişimcilik alanlarında reel sektöre yönelik kısmi hibe destekleri sağlanmaktadır. Altyapı alanında Cumhuriyet Meclisi,Cumhurbaşkanlığı Yerleşkesi ve Millet Bahçesi yapımında son aşamaya gelinmiş olup,belediye ve köylerin altyapılarının güçlendirilmesine katkıda bulunulmaktadır. Ulaştırma alanında ise yol yapım, bakım ve onarım çalışmaları her zaman olduğu gibi KKTC'nin birçok bölgesinde devam etmekte, e-Devlet ve dijital dönüşüm alanlarında KKTC ile bilgi ve deneyim paylaşımı sürmektedir.
Kibrıs Adasi, 1571 yılından itibaren siyasi ve kültürel olarak Anadolu'nun parçasıhaline gelmiştir. 20 Temmuz 1974 günü başlatılan Kibrıs Barış Harekatı ile de Kibrıs Türk halkının varlığı güvence altına alınmıştır. Adada asli unsur olarak Kıbrıs Türklerinin varlığının muhafazası ve KKTC'nin bekası Türkiye Cumhuriyeti'nin vazgeçilmezidir.
Türkiye, bu anlayışla, ahdi ve tarihi yükümlülükleri çerçevesinde milli davası olan Kıbrıs'a sahip çıkmakta kararlı olarak KKTC halkının refahı, kendi ayakları üzerinde güvenle durabilmesi, ekonomik ve sosyal gelişmesi için, en zor şartlarda dahi Türk Milletinin ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs Türkünü asla yalnız bırakmamayı ilke edinmiş ve yıllar boyunca bu çerçevede tüm alanlarda kaynaklarını Kıbrıs Türkü ile paylaşmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti ve KKTC'nin köklerini tarihten, ortak sosyal ve kültürel değerler ile kardeşlik bağlarından alan ilişkileri her alanda yakın işbirliği ile güçlenmeye devam etmektedir. İki ülkenin dayanışmasının devamı, küresel güç dengelerinin sınandığı günümüz dünyasında her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır.


 TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KKTC ORTAK VIZYONU 
Bu belge kapsamında ortak tarih, köken, kültür, dil, din ve manevi değerlerden kaynaklanan bağlarını her alanda daha da güçlendirmek ve sürdürülebilir ekonomik ve sosyal kalkınmayı sağlamak üzere, iki ülkenin savunma, güvenlik ve dış politika alanlarındaki işbirliğinin güçlenerek devamını öngören, KKTC'nin her alanda barındırdığı büyük potansiyelin ortaya çıkarılmasının yanı sıra iki ülkenin menfaatleri doğrultusunda bu potansiyelin daha etkin kullanılmasının sağlandığı, KKTC'nin teknik altyapısını iyileştiren ve geliştiren, Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasındaki ticaret hacmini ve üretim imkânlarımıartıran ve KKTC'ye verilen desteklerin yerinde, etkin ve verimli kullanımı esasıyla sağlandığıstratejik bir işbirliği anlayışı ile hareket edilecektir.

2025-2029 dönemini kapsayan KKTC 4. Beş Yillık Kalkınma Planı'nın öncelikli hedeflerine somut eylemlerle ulaşılabilmesi için bilgi ve kapasite artırımı dâhil olmak üzere tecrübe paylaşımı sağlanacaktır.

Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasında, ekonomik ve sosyal kalkınma için daha ileri bir dayanışma, istişare ve işbirliğini esas alan uzun vadeli bir vizyonun toplumun her katmanına yerleşmesi ile bölgesel ve küresel ölçekte bir bütün olarak aynı istikamette planlama yapılarak KKTC ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki ilişkinin daha da güçlenmesi sağlanacaktır.
Bu amaçla, iki ülke yetkilileri KKTC'nin ve Türkiye Cumhuriyeti'nin haklarınısavunmayı birbirinden ayrı görmeyerek, dinamik ve sürekli değişen bir yapı arz eden bölge ve dünya ekonomisini dikkate alarak, sektörel bakış açısıyla güçlendirilmiş bir eşgüdümle çalışacak, ekonomik, sosyal, askeri tüm araçları en etkin ve verimli şekilde geliştirmeye ve kullanmaya devam edecektir.

İŞBIRLIGL ALANLARI 
1. Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti tarafından KKTC'nin güvenliğinin sağlanmasına yönelik faaliyetlere devam edeceğinin önemini belirtirler.

2.Taraflar, KKTC'nin iç güvenliği alanında somut ve etkin ikili işbirlikleri yapacaktır.
3. Taraflar, KKTC'ye yapılan desteklerde etkinlik, etkililik ve verimlilik esaslarını gözeterek,ortak izleme ve değerlendirme mekanizmalarını daha da ileriye taşıyacaktır.
4. Taraflar, KKTC kamu maliyesinde bütçe dengesinin sağlanması ve sürdürülebilir yapıya kavuşturulması, sağlıklı gelir kaynaklarının artırılması ile iç ve dış borçlanma politikalarına yönelik işbirliği yapacaktır.

5. Taraflar, KKTC'nin enerji arz güvenliğinin sağlanması ve yenilenebilir enerjiye erişimin artırıIması konusunda birlikte hareket edecektir.

6. Taraflar, KKTC sanayisinin rekabet gücünün geliştirilerek daha yüksek katma değerli üretim kapasitesinin oluşturulmasında gereken adımları atacak ve OSB altyapıyatırımlarına ağırlık verecektir.

7. Taraflar, sanayici, küçük esnaf ve zanaatkarların desteklenmesine yönelik ortak programlar yürütecek ve girişimeiliği destekleyecektir.

8. Taraflar, KKTC'deki kurumların insan kaynağını ve teknik altyapısını iyileştirmek için ortak faaliyetler gerçekleştirecekler; aynı amaca yönelik olarak uzun süreli görevlendirmeler yapabileceklerdir.


9. Taraflar, ulusal istatistik sisteminin güçlendirilmesi, uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir, güncel ve zamanlı istatistik üretiminin gerçekleştirilmesi ve üretilen istatistik sayısının artırılmasına yönelik işbirliğini sürdürecektir.10. Taraflar, KKTC markasının küresel turizm pazarında ileriye taşınması için gerekli eylemleri hayata geçirecektir.
11. Taraflar, iki ülke sağhık sistemlerinin uyumlaştırılmasına, KKTC sağlık altyapısı ve hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik yeni hastane ve sağlk ocaklarının yapılması ile sağhık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılmasına öncelik vererek işbirliğini artıracaktır.12. Taraflar, okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim alanlarında süregelen işbirliğini, okulların fīziki ve teknolojik altyapılarına ağırlık vererek geliştirecek ve güçlendirecektir.
13. Taraflar, yükseköğretim kurum ve kuruluşları arasındaki mevcut işbirliğinin güçlendirilerek yükseköğretimde niteliğin, uluslararası tanınırlığın ve denetimin artırılması
için gayretlerini birleştirecektir.
14. Taraflar, iki ülke gençlerinin ve sporcularının dostluk, arkadaşlık, kardeşlik ve akrabalık duygularının güçlendirilmesi hususunda çalışmalar yapılmasını sağlayacaktır.15. Taraflar, ailenin korunması, sosyal hizmetlerin etkinliğinin artırılmasi, özel politika gerektiren gruplara (yaşlılar, engelliler, kadınlar, çocuklar ve gençler) yönelik imkanların ve hizmet altyapısının geliştirilmesi konularında yakın işbirliğini artırarak sürdürecektir.16. Taraflar, doğal afetlere hazırlık düzeyinin yükseltilmesi ve sivil savunma alanlarında işbirliğini artıracaktır.
17. Taraflar, doğal kaynakların korunması amacıyla katı atık yönetimi, atık su geri kazanımı
ve yenilenebilir enerji konularında birlikte hareket edeceklerdir.18. Taraflar, trafik güvenliği ve konforunu teminen karayolu ağıın geliştirilmesi,limanlarda sunulan hizmetlerin uluslararası standartlara yükseltilmesi için işbirliği içinde çalışmalarını yürüteceklerdir.
19. Taraflar, mevcut denizaltı fiber optik kablolar üzerinden sunulan hizmetlerin KKTC içinde hanelere ve işletmelere götürülmesini teminen telekomünikasyon alanıdaki işbirliğini geliştireceklerdir.
20. Taraflar, gıda arz güvenliği ve güvenirliğini sağlama hedefiyle tarım ürünlerinin yurtiçi tüketim miktarlarını dikkate alarak toprak ve su kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması yoluyla sürdürülebilir tarımsal üretimi teşvik edecek ve tarımsal ihraçürünlerinin katma değerli hale getirilmesi için işbirliği yapacaklardır.21. Taraflar, orman varlığının geliştirilerek korunması için birlikte hareket edecektir.22. Taraflar, KKTC işgücü piyasasının güçlü, sürdürülebilir ve dirençli hale getirilmesi için gerekli çalışmaları yapacaklardır.
23. Taraflar, sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini sağlayacak yasal düzenlemeler yapacak ve idari tedbirler alacaklardır. Kayıt dışı işgücünün kayıt altına alınmasına ilişkin denetim altyapısının güçlendirilmesine yönelik adımlar atacaklardır.24. Taraflar, yatırım ortamımın iyileştirilmesi konusunda tecrübe paylaşımını ve işbirliğini sürdüreceklerdir.
25. Taraflar, e-Devlet ve dijital dönüşüm alanlarında bilgi ve deneyim paylaşımına devam edecek, daha önce başlatılan projelerin tamamlanmasını ve yeni projelerin geliştirilmesini sağlayacaktır.
26. Taraflar, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin bilgi ve tecrübe paylaşımını
devam ettirecektir.
27. Taraflar, KKTC'de uygulanan teşvik ve desteklerin verimliğinin ve etkinliğinin artırılması
amaciyla etki değerlendirme sisteminin kurulmasına yönelik işbirliği yapacaktır.

28. Taraflar, toplu konut projelerinin hayata geçirilmesi, kırsal kesim bölge altyapılarının tamamlanması konularında işbirliğini geliştirecektir.

29. Taraflar, KKTC'nin dış temsilinin etkinleştirilmesini ve geliştirilmesini teminen eşgüdüm içerisinde çalışmalarını sürdürecektir.


TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
REFORM ALANI: 1. KAMU MALİYESİ
REFORM KONUSU: 1.1. Kamu maliyesinde etkinliğin ve sürdürülebilirliğin artırılması
EYLEM: 1.1.1. Gelir Vergisi Yasası; vergilemede adalet, eşitlik, belirlilik ve ödeme gücü ilkeleri çerçevesinde gözden geçirilecek ve gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Maliye Bakanlığı
SON TARİH: Eylül 2025

REFORM ALANI: 1.1.2. Vergi sistemindeki istisna, muafiyet ve indirimler; ekonomik aktiviteye etkileri ve vergilendirmenin diğer temel ilkeleri gözetilerek vergi tabanının genişletilmesi amacı çerçevesinde gözden geçirilip gerekli değişiklikler yapılacaktır.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 1.1.3. Katma Değer Vergisi (KDV) ve Fiyat İstikrar Fonu (FİF) arasındaki tamamlayıcılık, vergi kayıp ve kaçağını önleme amacı da göz önünde bulundurularak aşağıdaki şekilde yeniden tesis edilecektir. - İşlem zinciri üzerinden alıman bir vergi olan KDV'nin işleyiş sistemini bozan, başta %0 oranına tabi olanlar olmak üzere, KDV Oranlar Tüzüğü'nün cetvelleri, son yıllarda yapılan vergi indirimleri de dikkate alınarak mal ve hizmet kalemleri itibarıyla yeniden düzenlenecektir. - Fiyat İstikrar Fonu Yasası tahtında yayımlanan emirnameler ve
REFORM KONUSU: • Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: ilgili diğer düzenlemelerle son yıllarda yapılan oran indirimleri (güncelliğini kaybetmiş maktu FİF tutarları ve sektör payları ile birlikte) gözden geçirilip bunlarda gerekli değişiklikler yapılacaktır.
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: 1.1.4. Şans oyunlarının vergilendirilmesinde asimetrik bir durum oluşmaması, platformlar arası kaymaların yaşanmaması ve yasa dışı oyunlara yönelimin engellenmesi bakımından, bütünsel bir bakış açısıyla aşağıdaki düzenlemeler birlikte yapılacaktır. - Kumarhanelere (casinolara) ilişkin Şans Oyunları Yasasında düzenlenen yillık ruhsat ücreti 550 bin Euro'dan 650 bin Euro'ya yükseltilecektir. - Elektronik ortamda oynanan casino, betting ve diğer her türlü şans oyunlarına ilişkin münferit bir Elektronik Sans Oyunları yasal düzenlemesi ile buna paralel diğer düzenlemeler yapılacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Maliye Bakanlığı
SON TARİH: Haziran 2025

REFORM ALANI: 1.1.5. Gelir ve Vergi Dairesi ile Maliye Teftiş ve İnceleme Kurulu'nun teknik, idari ve denetim kapasitesi artırılacaktır. Risk bazlı vergi denetimine yönelik elektronik sistemin kurulması ve uygulanması sağlanacaktır. Vergi kayıp ve kaçağına yönelik sektörel ve yaygın denetimlere ağưlık verilecektir.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: 1.1.6. KKTC Maliye Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığının ortak çalışması ile 2022 yılında yazılım ve donanım olarak kurulumu ve testleri tamamlanan e-fatura uygulamasının bir an önce hayata geçirilmesi için Başbakanlık Genelgesi yayımlanacaktır. Ekonomik aktiviteyi büyük ölçüde kayıt altına almak ve kayıt dışılığı azaltmak üzere, e-fatura sisteminin ilk
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: etapta tüm limited şirketler için ve belirli bir tutarın üzerinde ciro ya da bilanço aktif büyüklüğüne sahip olan gerçek kişi mükellefler için zorunlu tutulması sağlanacaktır. 1.1.7. Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sisteminin kurulması kapsamında, hâlihazırda çalışmaları yürütülen KKTC Kamu

REFORM ALANI: Mali Yönetim ve Bilişim Altyapısının Güçlendirilmesi Projesinin hayata geçirilmesi bakımından elzem olan 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'ndaki düzenlemelerin yapılması sağlanacak ve Harcama Belgeleri Tüzüğü, Ön Ödeme Usul ve Esasları Tüzüğü, Muhasebe Tüzüğü ile konuya ilişkin Başbakanlık Genelgesi yayımlanacaktır. Bu amaçla, pilot uygulamalarla birlikte güncel uygulama kılavuzları hazırlanacak ve gerekli kurumsal eğitimler tamamlanacaktır.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Muhasebat Genel Müdürlüğü
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: 1.1.8. Artan faiz oranlarının, bütçe dengeleri ile kamu borç stokunu olumsuz etkilememesi ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği teminen; tahakkuk edecek cari faizlerin yılı bütçelerine ödenek konularak bu borçların ödenmesine yönelik gerekli yasal ve idari düzenlemeler yapılacaktır.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü
EYLEM: Başbakanlık(S) Maliye Bakanlığı İlgili Kurum ve Kuruluşların Bağlı Olduğu Bakanlıklar KKTC Merkez Bankası
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: 1.1.9. Merkezi İhale Komisyonu kararlarının idari aşamada denetimini yapan Rekabet Kurulu'nun uyuşmazlık konuları dışıda re'sen tam hukukilik denetimine girmesini önleyecek ve Kurulun sadece şikayet dilekçesi kapsamıyla sınırlı inceleme yapmasını sağlayacak yasal düzenleme yapılacaktır. 1.1.10. Merkezi İhale Komisyonu tarafindan yapılan ihale ilanlarında keşif bedelinin (yaklaşık maliyetin) açıklanması uygulamasını sona erdirecek yasal düzenleme yapılacaktır. 1.1.11. Ínşaat türlerine göre m² birim fiyatlarının ve inşaat, mekanik tesisat ve elektrik tesisatı işlerine ait birim fiyatların, birim fiyat analizleri esas alınarak hesaplanmasını sağlayacak birim fiyat sisteminin kurulması ve düşmeye başlayan enflasyon trendi göz önünde bulundurularak, birim fiyatların 6 aylık dönemler halinde güncellenmesini sağlayacak hukuki
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: •Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: • Maliye Bakanlığı Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı •Rekabet Kurulu
SON TARİH: Aralık 2025

EYLEM: düzenlemeler yapılacaktır. 1.1.12. Rekabet eşitsizliğini gidermek amacıyla, Yükseköğretim Kurumları Mali Düzenleme Yasasında ve ilgili diğer yasalarda değişikliğe gidilerek bazı yükseköğretim kurumlarıa sağlanan; gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, fiyat istikrar fonu, gümrük vergisi, tapu harcı, damga vergisi, emlak vergisi ile diğer her türlü vergi, resim, harç ve fonlardaki mevcut teşvik, muafiyet, istisna ve indirimler gözden geçirilecek; yükseköğretim kurumlarına beili bir ölçekten ve/veya yıldan sonra teşvik, muafiyet, istisna ve indirim uygulanmamasına
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: •Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanığı
KKTC SORUMLU KURUM: Maliye Bakanlığı
SON TARİH: Eylül 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: yönelik düzenlemeler yapılarak daimi muafiyet uygulamalarına son verilecektir. Bu sektöre sağlanan diğer her türlü vergi, fon, harç ve mali kolaylıklar için de aynı çerçevede ve yatay eşitlik ilkesine uygun düzenlemeler yapılacaktır.

REFORM ALANI: 1.1.13. Gelir ve Vergi Dairesi ile Sosyal Sigortalar Dairesine verilecek beyannameler tek tip hale getirilecektir.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 1.1.14. 38/1997 sayılı Para ve Kambiyo Yasa Tasarısmda değişiklik yapılarak döviz büroları ve kuyumcuların merkez ve şubelerinden alıman lisans bedellerinde artışa gidilecek, döviz büroları ile kuyumcuları yasal yükümlülüklerini zamanında yerine getirmelerini sağlamak amacıyla idari para cezası kuralları ihdas edilecek ve denetim mekanizmasmın güçlendirilmesi sağlanacaktır.
REFORM KONUSU: • Ticaret Bakanlığı (S) •Hazine ve Maliye Bakanlığı, Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: 1.1.15. 60/2010 sayılı Sigorta Hizmetleri Düzenleme ve Denetim Yasasında yer alan yıllık lisans bedellerinde artışa gidilecektir.
REFORM KONUSU: •Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 1.1.16. Sigorta şirketlerince, kara sıır kapılarından Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne araçları ile fiilen geçiş yapmak suretiyle gelen ziyaretçilerin araçları için düzenlenen her bir Motorlu Araçlar Üçüncü Şahıs Sigorta poliçesi karşılığında
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
REFORM KONUSU: tekelleşme durumunun giderilmesine yönelik gerekli mevzuat ve
EYLEM: tahsil ettiği tutarın %5'i oranında seyrüsefer harcı alınarak bütçeye gelir kaydedilmesine imkan veren yasal düzenleme yapılacaktır. 1.1.17. Kara ve deniz sınır kapılarından gelen ziyaretçi araçları için ilgili mevzuat çerçevesinde bu kapılarda sigorta yapma
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Düzenleme ve Denetleme Kurumu

REFORM ALANI: ruhsat ve lisansına sahip sigorta şirketlerinin poliçe prim gelirleri, reasürans giderleri ve hasar ödemelerine yönelik durum tespiti ve analizi yapılacak ve bir rapor şeklinde sonuçlar kamuya açıklanacaktır. Bu şirketlerin ruhsat ve lisans hakkına istinaden sahip oldukları sigortalama imtiyazlarmın kismen veya tamamen devrinden ve/veya aynı kişilerin akraba ya da çalışanlarının eskiden sahip olmak, yeni kurmak veya yönetim ve/veya denetiminde bulunmak suretiyle doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol ettikleri sigorta şirketlerinin ruhsatlandırılmasmdan mütevellit
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: uygulama adımları atılacaktır. 1.1.18. Belli meslek mensuplarının tahsilat ve ödemeleri ile işletmelerin çalışanlara yapacağı ücret ve ücret nitelikli ödemelerin bankacılık sistemi üzerinden yapılmasına yönelik 03/01/2025 tarihinde Meclise sunulan ve 22/1992 Sayıli yasanın 21'inci maddesinde değişiklik yapan İs (Değişiklik) Yasa Tasarısı'nın ivedilikle yasalaşması bankacılık sistemi üzerinden
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı (S) • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: yapılacak ödemelerde işletmelerin asgari işçi sayısının 3 olarak belirlenmesi sağlanacaktır.

REFORM ALANI: 1.1.19. Gecikme faizi, gecikme zammı ve tecil faizi oranları piyasa mevduat faiz oranları gözetilerek güncel tutulacaktır. Bu kapsamda halihazırda %23 olan tecil faiz oranı ivedilikle güncellenecektir.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: 1.1.20. Yürürlüğe giren Muhasebe, Denetim ve Meslek Yasası ile Tasdik Memurları Yasasında belirtilen aşağıdaki düzenlemelerin ivedilikle hayata geçirilmesi sağlanacaktır; - Yetkili Muhasip, Yetkili Muhasip - Denetçi Meslek Usul ve Esasları Tüzüğü ve Mesleki Tazminat Sigortası Tüzüğü hazırlanacak, - Yetkili Muhasipler ve Yetkili Muhasip - Denetçiler Enstitüsü faaliyete geçirilecek ve - Mesleki Sicil Kayıtları ve Kalite Güvence Birimleri tesis edilecektir.
REFORM KONUSU: • Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı
EYLEM: •Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025

REFORM ALANI: 1.1.21. Kalkıma Bankasının tahsili gecikmiş alacak oranınm azaltılması sağlanacak; bankanın ipotek koyduğu taşımaz!ar için yasal takip süreçleri tamamlanacak, yasal takip sonucu mahkeme emri ile satış kararı ahnanların satışı ivedilikle sonuçlandırılacak, takipteki banka alacaklarına yönelik teminat
REFORM KONUSU: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
EYLEM: Başbakan Yardumeılığı, Turizm, Gençlik, Kültür ve Çevre Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: değerini düşürecek nitelikte kararlar alınmasını engelleyecek düzenlemeler yapılacaktır. 1.1.22. Kalkınma Bankasmı Bankacılık Yasasına tabi tutulması sağlanacaktır.

REFORM ALANI: 1.1.23. Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerinin aklanmasıın önlenmesine yönelik idari ve teknik kapasite artırılacak, bilgi ve tecrübe paylaşımına devam edilecektir.
REFORM KONUSU: Hazine ve Maliye Bakanlığı, MASAK
EYLEM: Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Aralık 2025

REFORM ALANI: 2. KAMU YÖNETİMİ
REFORM KONUSU: 2.1.Dijital dönüşümün sağlanması
EYLEM: 2.1.1. Tüm bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatlarının e-Devlet sistemine uyumunu sağlamak için gereken tüm yasal ve idari düzenlemeler, 76/2023 sayılı Dijital Dönüşüm ve e-Devlet Kurumu Yasasının geçici birinci maddesi uyarınca Başbakanlık Dijital Dönüşüm ve e-Devlet Kurumu ile teknik ve hukuki düzeyde koordineli şekilde çalışılarak ivedilikle tamamlanacaktır. 2.1.2. e-Devlet kapsamında sunulan hizmetlerin sayısı artırılarak e-Devlet Kapısının vatandaş tarafindan kullanımının yaygınlaştırılması sağlanacak ve e-Devlet Kapısı mobil uygulaması hayata geçirilecektir. 2.1.3. Belediyeler Yasası ile Köy ve İhtiyar Heyeti Yasası güncellenerek, belediyelere Mekansal Adres Kayit Sisteminin (MAKS) kullanimı; sisteme kapı numarasi, yol ve tabela isimleri ile adreslerde mukim kişilerin bilgilerinin belli bir süre içinde girilnesinin sağlanması ve bu verilerin güncel tutulması zorunluluğu getiriiecek, başta Adres Kayıt Sistemi (e-Nüfus)
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: •Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık
SON TARİH: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: olmak üzere MAKS'ın diğer e-Devlet sistemleriyle entegre olması ivedilikle sağlanacaktır. 2.1.4. Dijital Dönüşüm ve Elektronik Devlet İdaresi Yasasının uygulanması sağlanacaktır.

REFORM ALANI: 2.2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ulusal Coğrafi Veri Altyapısının (KKTC- UCVA) Kurulması
REFORM KONUSU: 2.2.1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ulusal Coğrafi Veri Altyapısının (KKTC-UCVA) Kurulmasına İlişkin Protokol'ün öncelikle birinci etabına ilişkin; birincil mevzuat düzenlemeleri hazırlanacak, KKTC bünyesinde Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile ilgili kurumsal düzenlemeler yapılacak, ülkenin coğrafi veri envanteri çıkarılarak gerçek (true) ortofotolarının üretimi ve 3 boyutlu dijital ikiz çalışmaları yapılacaktır. 2.3.1. Tapu ve Kadastro Dairesi Kuruluş, Görev ve Çalışma
EYLEM: • Çevre, Şehircilik ve Îklim Değişikliği Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Aralık 2025

REFORM ALANI: 2.3. Tapu ve kadastro altyapısının güçlendirilmesi
REFORM KONUSU: Esasları Yasasında değişikliğe gidilerek Dairenin; merkez ve kaza amirliklerinin organizasyon yapısı ülkenin ihtiyaçlarına göre güncellenecek ve kurumsal kapasitesini artırıcı düzenlemeler yapılacaktır. 2.3.2. Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi ile Taşınmaz Değer Bilgi Sistemi güncellenerek tapu ve kadastro hizmetleri paydaşlar ve vatandaş yönü ile bütünsel olarak yönetilecek, işlemler bürokrasiden arındırılacak, taşınmaz değerlemelerinin alım satım değerine yakınsaması sağlanacaktır.
EYLEM: •Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: İçişleri Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Eylül 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
REFORM KONUSU: 2.4. Kişisel verilerini koruma kurulunun altyapısının güçlendirilmesi
EYLEM: 2.4.1. Kişisel Verilerin Korunması Yasası ihtiyaçlar çerçevesinde güncellenecek, yasa kapsamında tüzükler çıkarılacak ve Kurulun kurumsal kapasitesi artırılacaktır. 3.1.1. KKTC İstatistik Kurumu'nun her alanda ihtiyaç duyduğu
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Kişisel Verileri Koruma Kurumu
KKTC SORUMLU KURUM: •Kişisel Verileri Koruma Kurulu
SON TARÍH: Haziran 2025

REFORM ALANI: 3. İSTATİSTİK ALTYAPISININ GELİŞTİRİLMESİ
REFORM KONUSU: 3.1. Kurumların istatistik üretme altyapılarımın güçlendirilmesi, mevcut istatistiklerin geliştirilmesi ve yeni istatistiklerin sayısinın artırılması
EYLEM: verileri elde etmesinin önündeki yasal ve idari engeller kaldırılacak, gerekli düzenlemeler yapılarak KKTC'de istatistik üretme kapasitesinin artırılması sağlanacaktır. 3.1.2. Oluşturulacak Resmi İstatistik Programı kapsamında istatistiklerin frekansı artırılacak, içerikleri geliştirilecek ve yeni istatistiklerin üretilmesi sağlanacaktır. Etkin ve detaylı analizlerin yapılabilmesi için veri tabanlarına ve yazılımlara dayanan yeni bir veri giriş programı kurulacaktır. 3.1.3. TÜFE hesaplamalarının gerçekçi ve sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için; kalite düzeltme yöntemlerini içeren yapı etkin bir biçimde kullanılacak, metodolojiye uygun olmayan fiyat ve kira derleme süreçleri sonlandırılacak, TÜFE sepetinde yer alan ürünlerin ayrıntılı madde tanımları netleştirilecek, ölçü birimleri ve fiyat tutarlılık çalışmaları tamamlanacak, fiyat veri girişlerinin her ay aksama olmaksızın yapıldığı kontrol edilecek, madde tanımlarına uygun olmayan ürün ikameleri yapıłmayacak, bazı ürün gruplarında mevsimsel olarak
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Türkiye İstatistik Kurumu
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık KKTC İstatistik Kurumu(S)
SON TARÍH: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: yaşanabilen fiyat değişimlerinin hesaplamalara yansıtılması sağlanacaktır. 2025 temel yıllı endeksin kurulmasına yönelik Hanehalkı Bütçe Anketi başlangıcına kadar işyeri örnekleri, madde sepeti ve tanımlarına ilişkin çalışmalar tamamlanacaktır.

REFORM ALANI: 4.TURİZM
REFORM KONUSU: 4.1. Avrupa'da "North Cyprus, Visitncy" Türkiye'de "Ada Kibrıs" markasının tanıtımda etkin kullanılması, turizm sektöründe yerel ürün kuflanımı ve müzelerin ziyarete açık hale getirilmesi
EYLEM: 4.1.1. Hazırlanacak olan Turizm Master Planı çerçevesinde yeni turizm bölgesi ya da bölgeleri belirlenecektir. Yeni ve mevcut turizm bölgelerindeki turizm arazilerinin belirlenmiş kurallar çerçevesinde yatırımcılara tahsis edilmesi sağlanacaktır. Yatırımların sözleşmede belirlenen tarihler içerisinde ve sözleşmeye uygun hayata geçirilmemesi durumunda arazi tahsisi kendiliğinden iptal edilecektir. Tahsis edilen araziler hiçbir şekilde başkasına devredilemeyecektir. 4.1.2. Turizm Geliştirme ve Tanıtma Fonu kaynaklarıyla Avrupa'da "North Cyprus, Visitncy" Türkiye'de "Ada Kıbrıs" markası altunda etkin tanıtun faaliyetleri gerçekleştirilecek ve markaların küresel turizm pazarında ileriye taşınması için Türkiye Cumhuriyeti ile ortak çalışmalar yapılacaktır. 4.1.3. Turizmin diğer sektörlere olan katkısımı ariracak politikalar geliştirilecektir. 4.1.4. Müze ve ören yerlerinin modern işletmecilik tekniklerine uygun yönetilmesi için stratejik tasarım yapıłması ve gereken
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Kültür ve Turizm Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakan Yardımeılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakaniığı
SON TARİH: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: yasal altyapının oluşturulması, kamu-özel sektör işbirliklerinin geliştirilmesi sağlanacaktır. 4.1.5. Müze ve ören yerlerinin hafta sonları da hizmet vermesi sağlanacaktır.

REFORM ALANI: 5. KÜLTÜR
REFORM KONUSU: 5.1. Kültürel Mirasın Korunması
EYLEM: 5.1.1. Kıbrıs'taki vakıf eserleri başta olmak üzere taşınmaz kültür mirasının korunmasına yönelik tespit ve envanter çalışmaları yapılacak ve elde edilen veriler dijital ortama aktarılacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Kültür ve Turizm Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık Kıbrıs Vakıflar İdaresi (S) Başbakan Yardımcılığı Turizm, Gençlik, Kültür ve Çevre Bakanlığı, Devlet Planlama Örgütü
SON TARÍH: Haziran 2025

REFORM ALANI: 6. TARIM
REFORM KONUSU: 6.1. Tarım sektörü desteklerinin gida arz güvenliği ve gıda güvenilirliğini rekabetçi şartlarda sağlayan bir yapıya kavuşturulması
EYLEM: 6.1.1. Tarımsal destekler ve politikalar aşağıdaki ilkeler dikkate alınarak yeniden düzenlenecektir. - Temei geçim kaynağı tarımsal üretim olanlara pozitif ayrımcılık sağlanacaktır. - Gıda arz güvenliği açısından öne çıkan sektöriere öncelik verilecektir. - Gıda güvenirliği desteklenecektir. - Kırsal kalkınma desteklenecektir.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Tarım ve Orman Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: • Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı
SON TARÍH: Aralık 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM - Hellim üretiminde "Coğrafi Tescil" şartlarını sağlayacak: üretim desteklenecektir. - Karşılaştırmalı üstünlüğe sahip bazı tarımsal ürünlerin (enginar, keçiboynuzu, patates, narenciye ve diğer ürünler) ileri işlemesi desteklenecektir. - Turizm sektörünün gıda ve tarımsal ürün ihtiyaçlarının yerli üreticilerden karşılanması desteklenecektir. - Tarımsal üretim ve pazarlamada kooperatifçilik desteklenecektir. - Tarımsal girişimcilik desteklenecektir. - Desteklerin önceden açıklanması, desteklerin zamanında

REFORM ALANI: 6.2. Tarım sektöründe faaliyet gösteren KİT, Kurum ve İştiraklerin yeniden yapılandıılması
REFORM KONUSU: gerçekleştirilmesi ve destekleme ödemelerinde bütçe sınırlarının aşılmaması sağlanacaktır. 6.2.1. Tarım ve tarma dayalı sektörlerde faaliyet gösteren KİT, kurum ve iştirakler, piyasa düzenleyici rollerini yerine getirebilecek şekilde yeniden yapılandırılacaktır. Yeniden yapılandırmada KiT, kurum ve iştiraklerin, görev zararı yapması mevzuatlarınca engellenecek, bu işletmeler tekelci yapılardan uzaklaştırılacak ve özerkleştirilecektir.
EYLEM - Hellim üretiminde "Coğrafi Tescil" şartlarını sağlayacak: Tarım ve Orman Bakanlığı(S) Hazine ve Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Maliye Bakanlığı(S) Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Aralık 2025

REFORM ALANI: 6.3. Eğitim faaliyetlerinin yürütülmesi
REFORM KONUSU: 6.3.1. Uretici, ziraat mühendisi, tarım teknisyen ve teknikerlerine yönelik eğitim programları düzenli hale getirilecektir. Eğitim programları kapsamında Türkiye Cumhuriyeti kurum ve kuruluşları ile işbirliği yapılacaktır.
EYLEM - Hellim üretiminde "Coğrafi Tescil" şartlarını sağlayacak: Tarım ve Orman Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Aralık 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
REFORM KONUSU: 6.4. Tarmsal istatistik altyapisının güçlendirilmesi
EYLEM: 6.4.1. Tarunsal destek politikalarının sağlıklı yürütülebilmesini teminen, e-Devlet kapsamında Entegre Tarim Bilgi Sistemleri oluşturulacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (S) Tarım ve Orman Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık(S) Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı
SON TARİH: Aralık 2025

REFORM ALANI: 7. ULAŞTIRMA
REFORM KONUSU: 7.1. Liman ekosisteminin güçlendirilmesi
EYLEM: 7.1.1. Mevcut limanlar rehabilite edilerek daha verimli işletilmesi sağlanacak, limanlar rekabetçi bir yapıya kavuşturulacaktır. 7.1.2. Gazimağusa vük limanının isletme hakkının devrine yönelik hukuki ve idari altyapı oluşturulacaktır. 7.1.3. Yeni bir yük limanı inşasına yönelik çalışmalara başlanacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Hazine ve Maliye Bakanlığı, Özelleştirme Ídaresi Başkanlığı(S)
KKTC SORUMLU KURUM: Maliye Bakanhığı(S) Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı
SON TARİH: Haziran 2025

REFORM ALANI: 7.2. Denizyolu güvenliğinin artırılması
REFORM KONUSU: 7.2.1. Denizyollarındaki ulaşımın izlenmesine yönelik altyapı çalışmaları tamamlanacaktır.
EYLEM: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 7.3. Araç muayene altyapısımın oluşturulması
REFORM KONUSU: 7.3.1. "KKTC Sınırları İçerisinde Motorlu Kara Araçları Muayene İstasyonları Kurulması ve İştetilmesi, Karayolu Ulaşım Sisteminin Geliştirilmesi ve Kara Trafik Güvenliğine Katkı Sağlanmasına Yönelik Projelerin Yürütülmesi Hakkında Protokol'ün yürürlüğe girmesi sağlanacaktır.
EYLEM: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Maliye Bakanlığı(S) Bayındırlık ve Ulaştuma Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 8. SAĞLIK
REFORM KONUSU: 8.1. Sağhk hizmet sunumunun yaygınlaştırılması ve kalitesinin yükseltilmesi
EYLEM: 8.1.1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sağlık altyapısı ve hizmetlerinin geliştirilmesi için mevcut hastane ve sağlık ocaklarının tsmir ve tadilatı yapılacak, yeni hastane ve sağlık
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Sağlık Bakanhığı

REFORM ALANI: Sağlık Bakanlığı
REFORM KONUSU: Aralık 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: ocakları inşa edilecek ve sağlık hizmetlerine erişim kolaylaştırılacaktır.

REFORM ALANI: 8.2. Sağlıkta yapısal dönüşümün sağlanması
REFORM KONUSU: 8.2.1. Sağlıkta yapısal dönüşüm eylem planı hazırlanması ve hayata geçirilmesine yönelik 20 Ekim 2023 tarihli "Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Arasında 2023-2025 Yıllarmda İş Birliğine Dair Eylem Plani"nda bulunan faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.
EYLEM: Sağlık Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Sağlık Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Aralık 2025

REFORM ALANI: 8.2.2. Genel sağlık sigortası için Sosyal Güvenlik Yasası'nda, Sosyal Sigortalar Dairesi Yasası'nda ve ilgili diğer mevzuatta değişiklik yapılacaktır.
REFORM KONUSU: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S) Sağlık Bakanlığı
EYLEM: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S) Sağlık Bakanlığı Maliye Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 9. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK
REFORM KONUSU: 9.1. Emeklilik Sisteminin orta ve uzun vadede aktüeryal görünüme ilişkin çalışma yapılması ve aktüeryal dengenin güçlendirilmesi
EYLEM: 9.1.1. Emeklilik sisteminin 5 ve 10 yıllık aktüeryal dengeleri ve sistem uygulaması gözden geçirilecektir. 9.1.2. Emeklilik sisteminin aktüeryal sürdürülebilirliğinin sağlanması için gerekli tedbirler alınacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu
KKTC SORUMLU KURUM: Çalışıma ve Sosyal Güvenlik Bakaul:ğı(S) Maliye Bakanlığı
SON TARİH: Eylül 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
REFORM ALANI: 10. ENERJÍ
REFORM KONUSU: 10.1. Enerji arz güvenliğinin sağlanması
EYLEM: 10.1.1. Enerji arz güvenliğinin sağlanması, kurum bütçesinin yatırım ihtiyacını da gözeterek gerçekçi bir şekilde oluşturulması ve sürdürülebilir bir kurumsal yapının tesisi amaçları doğrultusunda KIB-TEK'in kurumsal karar alma mekanizmaları gözden geçirilecektir. Bu çerçevede Kurumun maliyetinin altında satış yapmaması için gerekli tedbirler alınacaktır. Buna göre, elektrik satış fiyatlarının görev zararı oluşmayacak şekilde zamanında güncellenmesi sağlanacaktır. 10.1.2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti enerji arz güvenliğinin sağlanması amacı ile Türkiye'den Elektrik Temin Edilmesi Projesi'nin hayata geçirilmesi için gerekli hukuki ve teknik çalışmalara devam edilecektir. 10.1.3. Elektrikli Araçlar Yasasının yürürlüğe girmesi sağlanacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık
SON TARİH: Aralık 2025

REFORM ALANI: 10.2. Enerji Sektöründe kurumsal yapının güçlendirilmesi
REFORM KONUSU: 10.2.1. Enerji Dairesi Yasasının yürürlüğe girmesi sağlanacaktır. 10.2.2. Enerji Üst Kurul Yasasının yürürlüğe girmesi sağlanacaktır. 10.2.3. Enerji Verimliliği Yasasının yürürlüğe girmesi sağlanacaktır.
EYLEM: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Ekonomi ve Enerji Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Aralık 2025

REFORM ALANI: 11. EKONOMİ
REFORM KONUSU: 11.1. Yerli üretimin desteklenmesi ve ticaretin düzenlenmesi
EYLEM: 11.1.1. Yerli Malı Yasasının yürürlüğe girmesi sağlanacaktır. 11.1.2. e-Ticaret Yasasının yürürlüğe girmesi sağlanacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (S) Ticaret Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Ekonomi ve Enerji Bakanlığı

REFORM ALANI: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: 11.1.3. Hal Yasasınım gereği olan hallerin kurulumuna yönelik somut adımların ivedilikle atılması ve yasanın işlerlik kazanması sağlanacaktır.

REFORM ALANI: 12.ÇEVRE
REFORM KONUSU: 12.1. Sürdürülebilir katı atık yönetiminin sağlanması
EYLEM: 12.1.1. KKTC'de bütünleşik katı atık yönetiminin bileşenleri olan atık önleme, atık azaltımı, yeniden kullanım, geri dönüşüm, geri kazanım, enerji geri kazanımı ve bertarafi silsilesine uygun yöntem, teknoloji ve yönetim planlarının uygulanması sağlanacaktır. Türkiye'deki sıfır atık ve diğer iyi uygulama örnekleri KKTC'de hayata geçirilecektir. 12.1.2. Güngör Düzenli Depolama Tesisindeki mevcut vahşi depolamaya son verilecek, tesisin teknik eksiklikleri, altyapı sorunları ve işletmeden kaynaklı sorunları giderilecektir.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı
SON TARİH: Eylül 2025

REFORM ALANI: 13. EĞİTİM
REFORM KONUSU: 13.1. Okul altyapisının güçlendirilmesi
EYLEM: 13.1.1. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okullarının fiziki ve teknolojik altyapıları geliştirilecek ve güçlendirilecektir.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Milli Eğitim Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Milli Eğitim Bakanlığı
SON TARİH: Eylül 2025

REFORM ALANI: 13.2. Yükseköğretimin kalitesinin artırılması
REFORM KONUSU: 13.2.1. Yükseköğretim Kurumu (YÖK) ile Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK)'nun kurumsal işbirliği artırılarak, Yükseköğretim Bilgi Sistemi (YÖKSİS)'nde YÖDAK'ın tüm yükseköğretim kurumlarının öğrenci, öğretim üyesi, öğretim görevlisi verilerinin girişine imkan sağlayan bağımsız, ayrı bir alan oluşturulacak; veri girişleri tamamlanacak, bu sayede doğrulama koduyla, mezun ve mevcut öğrenci bilgilerinin kontrol edilmesi sağlanacaktır.
EYLEM: YÖK
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: YÖDAK
KKTC SORUMLU KURUM: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: 13.2.2. Yükseköğretimde niteliğin, uluslararası akreditasyon ve tanımırlığın artırılması sağlanacaktır.

REFORM ALANI: 13.3. Mesleki teknik eğitimin ve hayat boyu öğrenmenin geliştirilmesi
REFORM KONUSU: 13.3.1. Mesleki ve teknik öğretimde kalifiye eleman yetiştirmeye yönelik alan ve dal programlaması güncellenecek, sektör temsilcileri ile küresel ve bölgesel firsatlar gözetilerek dönüşüm ve istihdam planlaması yapılacaktır.
EYLEM: Milli Eğitim Bakanlığı
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Milli Eğitim Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Eylül 2025

REFORM ALANI: 14. AİLE VE SOSYAL HİZMETLER
REFORM KONUSU: 14.1. Kadınlarm ekonomiye katılımımın ve kadı girişimciliğinin teşvik edilmesi
EYLEM: 14.1.1. Kırsal kesimden başlanarak, kadıların ürettiği ürünlerin ekonomik kazanca dönüştürülmesine yönelik üretim, satış ve eğitim desteği verilecek ve kadı girişimciliği teşvik edilecektir. Bu amaçla kadı kocperatiflerinin etkinliğinin arttırılması, ulusal ve yurtdışı pazarlara erişimlerinin kolaylaştırılması sağlanacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Ticaret Bakanlığı (S) Tarım ve Orman Bakanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık, Kibrıs Türk Yatırım Geliştirme Ajansı(S)
SON TARİH: Eylül 2025

REFORM ALANI: 15. TEŞVİKLER
REFORM KONUSU: 15.1. Teşvik sisteminin yeniden yapılandırılması
EYLEM: 15.1.1. Teşvik ve desteklerde etki analizi yapılacak, teşvik fonksiyonundan beklenen faydayı sağlamayanlar kaldırılacak, mükerrer teşvik uygulamaları önlenecek, sektörlere yönelik teşviklerin yatay eşitlik ilkesine uygun olarak yeniden belirlenmesi sağlanacak ve teşvik sistemi fayda-maliyet analizi yapılarak gözden geçirilecek, teşvik ve destekler belli bir öicek büyüklüğüne ulaşıncaya kadar ve/veya belli bir zamana kadar geçerli olacak, daimi teşvik ve destek uygulamalarına son
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı
KKTC SORUMLU KURUM: Başbakanlık, DPÖ (S) Maliye Bakanlığı
SON TARİH: Haziran 2025
Ek-2

TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ İŞBİRLİĞİ ÇERÇEVE BELGESİ EYLEM PLANI 
EYLEM: verilecektir. Teşvik ve desteklerin tek bir kurumdan izlenmesine yönelik elektronik bir izleme sistemi kurulacaktır. 16.1.1. Yerel yönetimlerin öz gelirlerinin tahsilinde yaşanan

REFORM ALANI: 16. YEREL YÖNETİMLER
REFORM KONUSU: 16.1. Yerel yönetimlerin öz gelirlerinin artırılması ve yatırim potansiyelinin güçlendirilmesi
EYLEM: olumsuzlukların giderilmesi ve öz gelirlerinin artırılmasına ilişkin mevzuat gözden geçirilecek, gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 16.1.2. Her yerel yönetim, kendi bölgesindeki nüfus artış eğilimini gözeterek, orta ve uzun vadeli altyapı yatırım projeksiyonlarını yapıp buna göre hesaplanan yatırım ihtiyacı için gerekli kaynağın yarısıı kendi öz gelirlerinden karşılamak için gerekli tedbirleri alacaktır. 16.1.3. Belediyelerde şeffaflık ve hesap verilebilirliği artırmak amacıyla gelir-gider, borçlanma ve personel durumlarını gösteren standart ve sürekli güncellenen internet siteleri kurulması sağlanacaktır. 16.1.4. Belediyelerin yeni borçlanmaları ile mevcut borçlarının, yenilenmesi ve yapılandırılmasıa yönelik süreçlerin Borç Yönetim Komitesi ile koordineli bir şekilde gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.
TÜRKİYE SORUMLU KURUM: • Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (S) Türkiye Belediyeler Birliği
KKTC SORUMLU KURUM: İçişleri Bakanlığı(S) Maliye Bakanlığı Kibrıs Türk Belediyeler Birliği
SON TARİH: Aralık 2025
Ek-2

Ek-3
TÜRKİYE CUMHURİYETI'NCE 2025 YILINDA 
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NE YAPILMASI PLANLANAN YARDIMLAR 
(GENEL ICMAL)


TL 
AÇIKLAMALAR: KKTC'deki
541,46 0,00 25.287.458,54: Türkiye'deki
2025: TOPLAM
TOPLAM: BÜTÇE ÖDENEĞİ

AÇIKLAMALAR: ACIKAVANS
541,46 0,00 25.287.458,54: NAKIT (20 Mart 2025 gün sonu itibariyle kalan)
2025: AÇIK AVANS
TOPLAM: BÜTCE ÖDENEGİ

AÇIKLAMALAR: HIBE
541,46 0,00 25.287.458,54: 50.687,00
2025: 115.331.685,06
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Savuuma Ödenekieri
541,46 0,00 25.287.458,54: 0,00
2025: 74.712.541,46
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Altyapı ve Reel Sektör Projeleri
541,46 0,00 25.287.458,54: 50.687,00
2025: 28.535.250,96
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Altyapı Lefkoşa
541,46 0,00 25.287.458,54: 50.687,00
2025: 13.023.252,77

AÇIKLAMALAR: Altyapı Ankara
2025: 919.076,56
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Reel Sektör Lefkoşa
2025: 14.592.921,63

AÇIKLAMALAR: Reel Sektör Ankara
2025: 0,00
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Faaliyet Ödenekleri
541,46 0,00 25.287.458,54: 0,00
2025: 12.083.892,64
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Altyapı Faaliyet
2025: 12.077.932,74

AÇIKLAMALAR: Reel Sektör Faaliyet
2025: 5.959,90

AÇIKLAMALAR: KREDİ
541,46 0,00 25.287.458,54: 0,00
2025: 39.511.557.39
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Kamu Sektörü (Cari Bütçe Açığına Katkı)
541,46 0,00 25.287.458,54: 0,00
2025: 9.091.115,86
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Kamu Sektörü (Diğer)
541,46 0,00 25.287.458,54: 0,00
2025: 30.420.441,53
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Reform Destekleme Ödeneği
541,46 0,00 25.287.458,54: 0,00
2025: 0,00
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: TOPLAM
541,46 0,00 25.287.458,54: 50.687,00
2025: 154.843.242,45
*Geri Dönüş Hesaplanndan 2024 yılından devreden 91.237.253,11-TL tutar "Tahakkuk Eden Geri Dönüş" verisine dahil olup, hesapta bulunan ABD Dolanı ve Ingiliz Sterlini 19 Mart 2025 KKTC Merkez Bankası kuru ile heseplanarak Bütçe Ödeneğine ilave edilmiştir.


Ek-4
İKTİSADİ VE MALİ İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI  USUL VE ESASLARI 
Amaç ve Kapsam 
Madde 1 - (1) Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti arasında, Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti'nin iktisadi, idari, mali ve sosyal kalkınmasına katkı sağlamak amacıyla aşağıda belirtilen politika alanlarındaki kredi ve hibe nitelikli yardımları uygulamak hususunda mutabık kalınmıştır:
a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kamu kurum ve kuruluşlarının kurumsal kapasitelerinin geliştirilmesi ve dijital dönüşümünün tamamlanması,
b) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bütçe açığının giderilmesi 
c) Savunma sektörünün sürdürülebilirliğinin sağlanması,
d) Ekonomi, sanayi ve ticaretin geliştirilmesi,
e) Çevrenin korunması ve kültür ve turizmin geliştirilmesi,
f) Sivil toplumun desteklenmesi,
g) İstihdam, sağlık, sosyal politikalar ve eğitimin geliştirilmesi,
h) Ulaştırma ve enerji altyapısının geliştirilmesi,
i) Tarım ve kırsal kalkınmanın geliştirilmesi,
j) İstatistik, bilişim ve teknoloji altyapısının geliştirilmesi.
(2) 2025 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarafindan ayrılan hibe ve kredi nitelikli yardımların dağılımı ve kullanımı işbu Usul ve Esaslara göre yapılır.

(3) Taraflar uygulamayı kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri alır.
Dayanak 
Madde 2  (1) İşbu Usul ve Esaslar Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasına ve Türkiye Cumhuriyeti 2025 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli “E" işaretli cetvelin 4'üncü maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerine dayanmaktadır.

Tanımlar 
Madde 3  (1) Bu Usul ve Esasların amaçlarına uygun olarak:
a) Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri: Anlaşma kapsamında hibe nitelikli yardımlar kaleminden finanse edilecek, Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti tarafindan kendi mevzuatına göre yürütülen hizmet alımı, yapım, bakım ve onarım, tedarik bileşenleri ve/veya hibelerden oluşan ve proje olarak onaylanan iş ve eylemlerini,
b) Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri: Türkiye Cumhuriyeti kurumlarınca gerçekleştirilecek, ihalelerde ve ödemelerde Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı geçerli olacak, hibe nitelikli yardımlar kaleminden finanse edilecek projeleri,
c) Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan, Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti'nde sermaye giderleri, transfer giderleri ve diğer amaçlarla kullanılmak üzere, Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği emrine gönderilen ödeneklerin kullanım amaç, yöntem ve şartlarını belirleyen 2025 yılı İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmasını,

Ek-4
d) Bütçe açığına katkı: Anlaşma kapsamında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bütçe açığının giderilmesi için kredi nitelikli yardımlar kaleminden finanse edilecek yardımları,
e) Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İşbirliği Çerçeve Belgesi Eylem Planı: Anlaşmanın ekinde yer alan ve mali işbirliğine esas teşkil edecek olan reform eylemleri,
f) Lefkoşa Kaynaklı Faaliyetler Detay Listesi: İşbu Usul ve Esasların ekinde (Ek-4.1.4)yer alan sektörler itibarıyla yıllık olarak finanse edilecek ve Anlaşmanın III/(12)'nci maddesi hükmü uyarınca belirlenecek tüm Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlık faaliyetlerinin detaylandırıldığı belgeleri,
g) Faaliyetler: Anlaşma kapsamında hibe nitelikli yardımlar kaleminden finanse edilecek,Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti tarafından kendi mevzuatına göre yürütülen hizmet alımi,yapım, bakım ve onarım, tedarik bileşenleri ve/veya hibelerden oluşan ve faaliyet olarak onaylanan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlıklarının iş ve eylemlerini,
h) Hibe nitelikli yardımlar: Anlaşma kapsamında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine hibe olarak verilmek üzere öngörülen destekleri,
i) Kalkınma ve Ekonomik İşbirliği (KEi) Ofisi: Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçisinin başkanlığındaki proje ve faaliyetlerden sorumlu ofisi,
j) Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğü: 6/7/2019 tarihli ve 30823 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/13 sayılı "Kıbrıs İşlerinin Koordinasyonu" konulu Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında Cumhurbaşkanınca görevlendirilen makam bünyesinde oluşturulan koordinatörlüğü,
k) Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti: Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti bünyesinde mali yardımın programlanması ve uygulamasının takibine ilişkin Başbakanlık Müsteşarı başkanlığında oluşturulan heyeti,
I) Kredi nitelikli yardımlar: Anlaşma kapsamında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne kredi olarak verilmek üzere öngörülmüş destekleri,
m) Lefkoşa Kaynaklı projeler: Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti kurumlarınca gerçekleştirilecek, ihalelerde ve ödemelerde Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti mevzuatının geçerli olacaği ve hibe nitelikli yardımlar kaleminden finanse edilecek projeleri,
n) Mali işbirliği: Anlaşma kapsamında sağlanacak teknik, idari ve hukuki destekler ile hibe ve kredi nitelikli yardımlari,
o) Mali yıl: Söz konusu yıl için 1 Ocak'tan 31 Aralık'a kadar olan süreyi,
p) Projeler Detay Listesi: İşbu Usul ve Esasların ekinde (Ek-4.1.3) yer alan sektörler itibarıyla yıllık olarak finanse edilecek ve Anlaşmanın II/(12)'nci maddesi hükmü uyarınca belirlenecek tüm projelerin detaylandırıldığı belgeleri,
r) Proje Bilgi Formu: Bloke talebinde bulunacak ilgili Bakanlık ve/veya Daire tarafindan doldurulacak; projenin içeriğine dair gerekçe, keşif bedeli, faydalanıcı sayısı gibi detaylıaçıklamaları içeren ve standardı KEi Ofisi tarafindan belirlenecek formu,

Ek-4
s) Savunma ödemeleri: Anlaşma kapsamında Savunma Sektörünün sürdürülebilirliğinin sağlanması için hibe nitelikli yardımlar kaleminden finanse edilecek yardımları,
t) Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti: İktisadi ve mali işbirliğinin uygulanması amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı onayı ile Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı Bakan Yardımcısı başkanlığında oluşturulan heyeti,
u) Uygulama Birimleri: Projelerin hazırlık ve uygulama süreçlerinden sorumlu olan Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurumlarını
ifade eder.
Mali İşbirliğine İlişkin Yapı
Madde 4  (1) İşbirliği aşağıda belirtilen kurumsal yapı ile uygulanır:
a) Kıbrıs İşlerinden Sorumlu Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı
b) Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğü
c) Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti 
d) KEİ Ofisi 
e) Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti 
f) Uygulama Birimleri 
Mali İşbirliğine İlişkin Genel İlkeler 
Madde 5 - (1) Anlaşma kapsamında gerçekleştirilecek mali işbirliği aşağıdaki ilkeler ile uyumlu olacak şekilde yapılır:
a) Mali işbirliği kapsamında yürütülecek proje ve faaliyetler ilgili mevzuat hükümlerinde belirtilen bütçe usul ve esaslarına uygun bir biçimde yapılır.

b) Tespit edilen ihtiyaçlar, işbu Usul ve Esasların 1'nci maddesinde belirtilen politika alanları ve Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Hükümetinin idari, mali ve teknik kapasitesi ile uyumlu olur.

c) Taraflarca mali işbirliğinin programlanması ve uygulanmasının sahiplenilmesi önemle teşvik edilir ve yeterli düzeyde görünürlüğü sağlanır.

(2) Mali işbirliğinin sağlanmasi, işbu Usul ve Esaslar ile Anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesine bağlıdır.

(3) Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri, belirli süre içerisinde ulaşılacak hedefleri ve gerçekleştirilecek işleri/işlemleri net olarak içerecek şekilde uygulanabilirlik ve sürdürülebilirlik ilkeleriyle planlanır. Elde edilen sonuçlar belirli, ölçülebilir, gerçekçi ve zamana bağlı göstergelerle değerlendirilir.

(4) Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projelerinden Türkiye Cumhuriyeti kurumlarınca gerçekleştirilecek olanların ihalesi ve ödemeleri Türkiye'de yapılacak olup,ihalelerde ve ödemelerde Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı geçerlidir. Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projelerinin ihalelerine Türkiye Cumhuriyeti mevzuatının izin verdiği durumlarda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti menşeli isteklilerin de katılmasına imkân tanınır.
(5) Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri, Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti tarafından kendi mevzuatına göre yürütülür.


Ek-4
Mali İşbirliğinin Programlanması
Madde 6 - (1) Mali işbirliğinin programlanması Hükümetler arasında ortaklaşa yapılır.Bütçe ve Harcamaya İlişkin Genel Esaslar 
Madde 7  (1) Mali işbirliği yönetiminde sürdürülebilir mali yönetim ve şeffaflık ilkeleri gözetilir ve işbirliğinin görünürlüğü temin edilir.

(2) Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti Hükümeti, proje ve faaliyetlerin amaçlanan faydalara ulaşmasını sağlamak amacıyla;
a) Etkin bir kontrol sistemi tesis edip işleyişinin devamlılığını sağlar.
b) Projeler için iş yükünün gerektirdiği nitelik ve nicelikte insan kaynağı tahsis eder ve kurumlarında proje yönetim yapılanmasını tesis eder.

c) Tahakkuk eden harcamaların ve ödemelerin açıkça ayrı tutulduğu, zamanında ve düzenli bir şekilde görülebileceği, doğru, eksiksiz ve güvenilir bilgi sağlayan bir muhasebe sistemi kullanır.

(3) Ödemeler ilgili dönem için tahsis edilen kaynakla sınırlı olacak şekilde yapılır.Ödemeler, ara ödemeler ve/veya nihai bakiyenin ödenmesi şeklinde yapılır. İş avansı verilmesi gereken durumlarda süreç aynı şekilde işletilir.

(4) 2025 yılında Türkiye Cumhuriyeti kaynaklarından Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti'ne sağlanacak olan toplam yardımlar Ek-3'te, yalnızca bütçe ödeneklerinden sağlanacak olan hibeler Ek-4.1.1'de, krediler ise Ek-4.2.1'de gösterilmiştir.

(5) Yatırım ve reel sektöre ilişkin kaynağın sektörler itibarıyla dağılımı Ek-4.1.3'te ve faaliyetlerin sektörler itibarıyla dağılımı Ek-4.1.4'te gösterilmiştir. Sektörler itibarıyla ayrılan kaynağın proje ve faaliyetlere göre dağılım detayı Anlaşmanın III/(12)'nci maddesi hükmüuyarınca belirlenir.

(6) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne hibe edilmek üzere tefrik edilmiş olan ödenekler Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti makamları ile istişare edilmek suretiyle Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti kararına istinaden mevcut kredi ödenekleri tertibine aktarılabilir.
(7) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne kredi olarak verilmek üzere tefrik edilmiş olan,ödenekler Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti makamları ile istişare edilmek suretiyle Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti kararına istinaden hibe ödenekleri tertibine aktarılabilir.
(8) Diğer yardım tertiplerinden Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti kararıyla belirlenen kaynakların mevcut veya yeni açılacak yatırım projelerine tahsisi, Ankara Kaynaklı projeler arasında yapılacak ödenek aktarmalari, Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri ile Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri ve Faaliyetleri arasında yapılacak ödenek aktarmaları ve Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri veya Lefkoşa Kaynaklı Altyapıve Reel Sektör Projeleri ve Faaliyetlerinden yeni açılacak Projelere/Faaliyetlere yapılacak ödenek aktarmaları; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti makamları ile istişare edilerek KEi Ofisinin teklifi, Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetinin kararı ve Kıbrıs işlerinden sorumlu Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısının onayı ile gerçekleştirilir.
(9) Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri arasında yıl içerisinde ihtiyaçduyulacak ödeneği aktarmaya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti makamları ile istişare etmek suretiyle KEİ Ofisi yetkilidir.


Ek-4
(10) Lefkoşa Kaynaklı Faaliyetler arasında yıl içinde ihtiyaç duyulacak ödenek aktarmaya ve yeni faaliyet eklemeye Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti makamları ile istişare etmek suretiyle KEf Ofisi yetkilidir.

(11) Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti'nde kullanılacak olan hibeler, Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti kararına istinaden Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafindan Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği hesabına nakit olarak aktarılır. KEi Ofisi, nakit yönetimini sağlamak amacıyla, Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetinin bir sonraki kararında gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak kaydıyla alt hesaplar arasında nakit aktarma yapabilir.
(12) Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri ve Faaliyetler, Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti tarafından kendi mevzuatına göre yürütülür. Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri ve Faaliyetler için KEi Ofisinden uygunluk ve ödenek blokesi talebinde bulunan ilgili Bakanlık ve/veya Daire projenin içeriğine dair gerekçe, keşif bedeli, faydalanıcı sayısı gibi detaylı açıklamayı içeren standart Proje Bilgi Formu ile iletir. Bunlardan uygun görülen bloke tutarları, ilgili idarelere Bütçe Dairesinin bağlı olduğu Bakanlıkça verilir.
(13) Lefkoşa Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri ve Faaliyetler gerçekleştikçe Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti makamlarınca düzenlenecek harcama belgesi (hakediş) KEi Ofisi sorumlu Uzman Müşaviri tarafindan incelendikten sonra, uygun görülenler Hazine ve Muhasebe Dairesine, uygun görülmeyenler yazıyla ilgili idareye gönderilir.
(14) Altyapı projelerinde yapılacak ödemelerin karşılanabilmesi için Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasındaki Türkiye Cumhuriyeti-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yatırım Hesabından aynı Bankadaki Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Hazine ve Muhasebe Dairesi Yatırım Harcamaları Hesabına yeteri kadar ödenek belli periyotlarla aktarıhr. Uygun görülerek Hazine ve Muhasebe Dairesine gönderilen harcama belgeleri Hazine ve Muhasebe Dairesi tarafindan en geç 10 iş günü içerisinde incelenerek ödeme listesi oluşturulur. KEi Ofisinin uygunluğunu alan söz konusu ödeme listesindeki tutarlar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hazine ve Muhasebe Dairesi Yatırım Harcamaları Hesabından ödenir. Îş avansı verilmesini gerektiren durumlarda da süreç aynı şekilde işletilir.

(15) Reel sektör projelerinde yapılacak ödemelerin karşılanabilmesi için yeterli kaynak Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasındaki Türkiye Cumhuriyeti-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Reel Sektör Hesabından aynı Bankadaki Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Maliye BakanlığıHazine ve Muhasebe Dairesi Reel Sektör Hesabına Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliğinin onayıyla aktarılır. Reel sektör projelerinin ödenek, aktarma, avans ve harcama işlemleri işbu Usul ve Esasların yatırım projeleri için belirlenmiş usullerine göre yapılır.
(16) Faaliyetlere yapılacak ödemelerin karşılanabilmesi için yeterli kaynak Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasındaki Türkiye Cumhuriyeti-Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Reel Sektör Faaliyet ve Yatırım Faaliyet Hesaplarından aynı Bankadaki Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı Hazine ve Muhasebe Dairesi Reel Sektör Faaliyet ve Yatırım Faaliyet Hesaplarına Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliğinin onayıyla aktarılır.Faaliyetlerin ödenek, aktarma, avans ve harcama işlemleri işbu Usul ve Esasların reel sektör ve yatırım projeleri için belirlenmiş usullerine göre yapılır.


Ek-4
(17) Finansman kaynağına bakılmaksızın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bütçesinden reel sektörün desteklenmesi amacıyla oluşturulan program kredi ve hibeleri için KEi Ofisinin uygun görüşü alınır.

(18) Türkiye Cumhuriyeti tarafindan önceki yıllarda reel sektörün desteklenmesi veya altyapı projeleri için kullandırılan kredi veya hibe tutarlarından geri dönen taksit, iade, faiz vb.Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasındaki Reel Sektörün Desteklenmesi geri dönüşhesaplarında toplanır ve reel sektörün desteklenmesi alanına tahsis edilen kaynaklara eklenerek bu maddeye göre kullandırılır.

(19) Savunma ödemelerinin karşılanabilmesi için Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasındaki Türkiye Cumhuriyeti-Kuzey Kıbris Türk Cumhuriyeti Savunma Hesabıdan aynıBankadaki Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti Hazine ve Muhasebe Dairesi Savunma HarcamalarıHesabına yeteri kadar ödenek aktarılır ve ödemeler bu hesaptan yapılır. İş avansı verilmesini gerektiren durumlarda da süreç aynı şekilde işletilir. Savunma ödeneklerinin alt kalemleri arasında yapılacak aktarmalar KEí Ofisi tarafından sonuçlandırılır.

(20) Kredi nitelikli yardımlar, Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti kararına istinaden Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığınca, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından bildirilecek Kuzey Kıbris Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası nezdindeki ilgili hesaba nakit olarak aktarılır. Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti kararında kredinin kullanım yeri ve/veya amacı ayrica belirtilebilir.

(21) Türkiye Cumhuriyeti tarafindan önceki yıllarda mali sektörün desteklenmesi amacıyla sağlanan ve Kuzey Kıbris Türk Cumhuriyeti Hazinesi üzerinden bankaların ve Personel Yardımlaşma Kooperatifinin (PEYAK) tasfiyesi için kullanılan kaynaklardan, tasfiyeyi sağlayan idarelerce Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Hazinesine geri ödenen tutarlar, Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasındaki “Mali Sektör Geri Dönüş” hesabında toplanır. Bu hesapta toplanan tutarlar, Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti Hazinesinin Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasından ve bankalardan 31/12/2001 tarihine kadar almış olduğu Hazine garantili kamu iktisadi teşebbüsü (KiT) borçları dahil olmak üzere borçların geri ödemelerinde ve reformların finansmanında kullanılmak amacıyla Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasının teklifi ve Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti'nin kararıyla, KEİ Ofisi tarafından serbest bırakılmak suretiyle kullanılır.

(22) Kamu Sektörü (Cari Bütçe Açığına Katkı) için 2025 yılında tahsis edilen tutar Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti Hazinesinin nakit durumu dikkate alınarak dönemler halinde kullandirılır.

(23) Cari bütçenin takibinde ise aşağıdaki hususlar dikkate alımır;
a) İktisadi ve Mali İşbirliği nlaşması'nın III/4 maddesi uyarınca her ay hazırlanacak raporlarda; 2025 yılında tüm kamu kurumlarında (merkezi yönetim, kit, fon, döner sermaye,belediye vb. dahil) mevcut çalışan, işe alınan ve işten ayrılan personel sayıları ile her ne ad altında olursa olsun yapılan düzenli ödemelere (emekli, sosyal yardım, burs, özürlü vb.) ilişkin gelişmelere ayrıntılı olarak yer verilir. Ayrıca yeni personel istihdamı için Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriveti Maliye Bakanliğıca verilen izinler de rapora dahil edilir.
.._tahmin özeti ise ilgili ayı 15'ine kadar KEi Ofisine iletilir.


Ek-4
c) Borç Yönetim Komitesince yeni borçlanmalar, itfalar ve borç yenilenmesine ilişkin gerçekleştirilen faafiyetler takip eden ayın 15'ine kadar KEi Ofisine iletilir. Kamu kurum ve kuruluşlarının kefaletli ve kefaletsiz her türlü Borç Stokuna ilişkin takip tablosu, yılın üçer aylık dönemleri itibarıyla güncellenmiş haliyle üçer aylık dönemi takip eden ayın 15'ine kadar KEf Ofisine iletilir.

d) Bu fikranın (a), (b) ve (c) bentlerinde bahsi geçen belgeler Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetine sunulmak üzere KEi Ofisince Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne gönderilir.
(24) Kuzey Kıbris Türk Cumhuriyeti Hükümetinin veya KEi Ofisinin lüzum görmesi ve teklifi üzerine Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde geçici veya sözleşmeli olarak görevlendirilen Türkiye Cumhuriyeti kamu kurum ve kuruluşları personeline ödenecek geçici görev yolluğu, kira desteği, koordinatörlük tazminati, ek ders ücreti gibi ek ödemelerin oran ve tutarları ile ödeme usul ve esasları Kıbrıs İşlerinden sorumlu Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısının onayı ile belirlenir ve Lefkoşa kaynaklı ilgili harcama kaleminden ödenir.
(25) Türkiye Cumhuriyeti kamu kurum ve kuruluşlarının iki ülke arasında imzalanan İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşmaları ile protokoller gereği Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde proje yapmasının öngörülmesi halinde, ilgili kurum ve kuruluşun projesini, projeleri için belirlenmiş olan uygulamalardan birine göre gerçekleştirmesini teminen, kurumun talebine istinaden kullanılacak kaynak, Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğüne bilgi verilmek suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafindan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yapılan yardımlarla ilgili tertibe aktarılır veya eklenir.

(26) Türkiye Cumhuriyeti tarafindan hibe amaçhı ayrılan kaynakların Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği banka hesabında oluşan faiz gelirleri Reel Sektör Geri DönüşHesabıa aktarılır ve işbu Usul ve Esaslar çerçevesinde kullandırılır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hazinesinin harcaması amacıyla hazır tutulan kaynaklar için oluşturulan ihtiyat hesaplarında oluşacak faiz gelirleri ise belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yardımların yönetim giderlerinde kullanılır.

(27) Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projeleri için tahsis edilen kaynaklar,Türkiye Cumhuriyeti 2025 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bağlı “E' işaretli cetvelin 4'üncü maddesinin (a) bendi çerçevesinde; projeyi gerçekieştirecek idarenin genel bütçe kapsamındaki kamu idaresi olması halinde Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığınca ödenek aktarması suretiyle, bunların dışında bir idare olması halinde Türkiye'de Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafindan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde KEi Ofisi tarafindan nakit aktarım suretiyle yapılır.

(28) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki eğitim kampüsü ve akademik birimleri olan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Üniversitelerinin, bahsi geçen kampüs ve akademik birimlerine ait cari giderler ve yatırım giderleri işbu Anlaşma kapsamındaki projeler çerçevesinde karşılanabilir.Bu kapsamdaki ödemeler KEi Ofisi tarafından nakit aktarımı suretiyle yapılır.
(29) Önceki yıllarda tahakkuk edip ödenemeyen Ankara Kaynaklı Altyapı ve Reel Sektör Projelerinin bakedişleri işbu Usul ve Esaslar çerçevesinde ödenir.

(30) Bu maddeyle ilgili öngörülemeyen durumların çözümünde Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı yetkilidir.


Ek-4
Bilgilendirme ve Görünürlük 
Madde 8 - (1) Görünürlük ve iletişim faaliyetleri, projelerin varlığının ve katma değerinin bilinirliğini sağlamak suretiyle projeler ve Türkiye Cumhuriyeti-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti işbirliğine yönelik genel kamuoyu bilinç ve desteğini güçlendirmeyi, ilgili hedef kitlelere yönelik projelerin etkinliğinin sağlanmasını ve etkilerinin sürdürülebilirliğini amaçlar.
(2) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti, mali işbirliği kapsamında yürütülen Proje ve Faaliyetler hakkında kamuoyuna bilgilendirme yapar ve görünürlüğü sağlar.
İzleme ve Raporlama Faaliyetleri 
Madde 9  (1) Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti Teknik Heyetince görevlendirilen izleme ekipleri proje faaliyetlerine ilişkin yerinde kontrol ve izleme faaliyetleri yapar. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti bu izleme faaliyetleri neticesinde uygulamaya ilişkin takvim yılıuın altı aylık dönemleri itibarıyla ilerleme raporları hazırlar ve takip eden ayın sonuna kadar KEI Ofisine iletir.

(2) KEi Ofisi gerektiğinde proje faaliyetlerinin izlenmesi amacıyla yerinde kontrol ve izleme faaliyetlerinde bulunabilir. KEi Ofisi bu kapsamda gerektiğinde teknik hizmet desteği alabilit.

(3) KEi Ofisi izleme faaliyetleri sonucunda oluşan izleme raporları ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti tarafından sunulan altı aylık ilerleme raporları doğrultusunda oluşturulacak KEl Ofisi değerlendirme raporu Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti'ne iletilir.
(4) Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetinin yetkilendireceği Türkiye Cumhuriyeti kamu idareleri, proje faaliyetlerinin uygunluk değerlendirmesi amacıyla; proje ara ve nihai çıktılarının kontrolü ve proje sürecinin izlenmesi için yerinde kontrol ve izleme faaliyetlerinde bulunabilir.
(5) Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyeti projelerin son ödemelerini takip eden beş yıl içerisinde kaynakJarın etkin kullanımı ve projelerin sürdürülebilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak maksadıyla KEi Ofisinden veya ilgili kurumlardan oluşan izleme heyetlerinden izleme ve değerlendirme faaliyetleri gerçekleştirmesini isteyebilir.

(6) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Teknik Heyeti mali yılsonunu izleyen Şubat ayının sonuna kadar ilgili döneme ait yıllık genel raporunu Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğü ve Türkiye Cumhuriyeti Teknik Heyetine sunulmak üzere KEi Ofisine iletir. Bu raporun içeriğinde:
a) Gerçekleştirilen işlemlerin mali işbirliğinin amaçlarıma uygunluğu,
b) Mali işbirliği için istenen koşulların karşılanmasında ve sürdürülebilirliğin temininde karşılaşılan sorunlar, alınan/planlanan tedbirler,
c) Hedef ve göstergelere ilişkin bilgiler,
d) Temel başarıların bir özeti,
e) Harcamaların tutarları ve nitelikleri,
f) Gelecek döneme ilişkin risk değerlendirmeleri ve 
g) Düzeltici/ek eylemlere ilişkin öneriler 
yer alır.
Ölçme ve Değerlendirmeye İlişkin Hükümler 
oęnre ve begerleuun meye Ang aaen.s sağlamak için ilgili bütün bilgilerin hazır bulunmasını temin eder. Bu bilgiler, ödeme taleplerinin 

Ek-4
onaylanması, ilişkili taleplerin muhasebesinin tutulması ve ödenmesi, teminatlar ve borçlar ile ilgili işlemlere dair belgeye dayalı kanıtları içerir.

(2) Anlaşmanın uygulanması ile ilgili olarak projelerin uygunluğu, etkinliği ve sürdürülebilirliğine yönelik ölçme ve değerlendirme yetkisi Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcılığı uhdesindedir.

(3) Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcılığı bu yetkiyi Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğü ve KEf Ofisi aracılığıyla yürütür.

(4) Bu çerçevede Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğü;
a) Mali yardıma ilişkin kamu kurumları arasında eşgüdümü sağlar.
b) İşbu Usul ve Esaslarda yer alan işleyişin aksamadan devam etmesi ve programların uygulanmasını kolaylaştırmak için gerekli tüm adımların atılmasını sağlar.
c) Kalite yönetimi yaklaşımı ile programlama aşamasından, raporlama, izleme ve değerlendirme aşamalarına kadar tüm adımları kontrol eder ve hedeflerin program ve projelerde uygun bir şekilde ele alınması ve yapılan işlemlerin uygunluğu kapsamında;
(i) Sistemde herhangi bir iyileştirme gerekliliği varsa bunu saptar ve iyileştirmelerin vaktinde uygulanmasını sağlar.

(ii) Sonuç odaklı izleme yaklaşımı ile proje ve program düzeyinde hedeflere ulaşılmasımı sağlamak ve kaynakların etkin kullanımını temin etmek amacıyla devam eden ya da tamamlanmış projelere izleme misyonları gerçekleştirilmesini sağlar.

(5) KEİ Ofisi, işbu Usul ve Esaslarda yer alan işleyişi ve sürece ilişkin takvimi yakından takip eder, tüm çıktıların zamanında üretilmesi için gerekli aksiyonları alır ve herhangi bir problem, aksama veya gecikme yaşanması durumunda Kıbrıs İşleri Koordinatörlüğünü ivedilikle bilgilendirir.

(6) Ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin kapsamı aşağıdaki gibidir;
a) Uygulama Birimleri tarafindan yapılan ihale ve sözleşmelerin kontrolü,
b) Mali yönetim dahil olmak üzere sözleşmelerin uygulaması ve yürütülen faaliyetlerin kontrolleri,
c) Yönetim ve kontrol sistemlerinin işleyişine ilişkin gözetim.
(7) Altıncı fikra kapsamdaki ziyaretler Kuzey Kibrıs Türk Cumhuriyeti tarafina bildirimde bulunmak suretiyle gerçekleştirir.

(8) Yedinci fikra kapsamında yapılan ziyaretler neticesinde elde edilen bulgular Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcılığına sunulur. Bu bulgular izleyen programlama ve uygulama döngüsünde, kaynak tahsisine yönelik kararlarda dikkate alınır.
(9) Uygulama Birimleri, elektronik ortama aktarılmış veriler dahil olmak üzere talep edilen tüm bilgi ve belgeleri temin eder ve çalışmaları kolaylaştırmak için gerekli önlemleri alır.

Ek-4.1
TÜRKİYE CUMHURÍYETİNCE 2025 YILINDA KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NE YAPILMASI PLANLANAN HİBE YARDIMLAR 
AÇIKLAMALAR: KKTCdeki
2024YILIANLAŞMASINDANDEVREDEN: Türkiye'deki
2025: TOPLAM
TOPLAM: BÜTÇE ÖDENEĞİ

AÇIKLAMALAR: AÇIK AVANS
2024YILIANLAŞMASINDANDEVREDEN: NAKIT (20 Mart 2025 gün sonu itibariyle kalan)
2025: AÇIK AVANS
TOPLAM: BUTÇE ÖDENEĞİ

AÇIKLAMALAR: Savunma Ödenekleri
2024YILIANLAŞMASINDANDEVREDEN: 0,00
2025: 74.712.541,46
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Altyapı ve Reel Sektör Projeleri
2024YILIANLAŞMASINDANDEVREDEN: 50.687,00
2025: 28.535.250,96

AÇIKLAMALAR: Faaliyet Ödenekleri
2024YILIANLAŞMASINDANDEVREDEN: 0,00
2025: 12.083.892,64
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: TOPLAM
2024YILIANLAŞMASINDANDEVREDEN: 50.687.00
2025: 115.331.685,06
Geri Dönüş Hesaplanndan 204 ylndan devreden 9.2.23,11-Ttutar "Tahakkuk Eden Geri Dönüş" verisine dahil olup, hesapta bulunan ABD Dolan ve lagiliz Sterlini 19 Mart 205 KKTC Merkez Bankası kuru ile hesaplanarak Bütçe Ödeneğine ilave edilmiştir.

Ek-4.1.1
TÜRKİYE CUMHURİYETİ BÜTÇESİNDEN 2025 YILINDA KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NE YAPILACAK HİBE YARDIMLAR 
TL 
BÜTÇE TERTİBİ KODU: 19.101.872.16824-0012.0041-01-05.06
BÜTÇE TERTİBİ ADI: Yurt Dışına Yapılan Transferler (Güv. Kuv. Kom., Siv. Sav. Baş.giderleri için) Yurt Dışına Yapılan Transferler (Güv. Kuv. Kom., Siv. Sav. Baş.giderleri için) (2024 Anlaşması Devir)
TOPLAM ÖDENEK TUTARI: 6.500.000.000,00 25.287.458,54

BÜTÇE TERTİBİ KODU: 19.101.263.207-0012.0041-01-07.02
BÜTÇE TERTİBİ ADI: Yurt Dışı Sermaye Transferleri (AltYapı-Reel Sektör Projeleri için) Yurt Dışı Sermaye Transferleri (Alt Yapı-Reel Sektör Projeleri için) (2024 Anlaşması Devir)
TOPLAM ÖDENEK TUTARI: 9.600.000.000,00 2.060.176.808,93

BÜTÇE TERTİBİ KODU: 19.101.263.207-0012.0041-01-07.02
BÜTÇE TERTİBİ ADI: [Yurt Dışı Sermaye Transferleri (Faaliyet Ödenekleri için) Yurt Dışı Sermaye Transferleri (Faaliyet Ödenekleri için) (2024 Anlaşması Devir)
TOPLAM ÖDENEK TUTARI: 500.000.000,00 107.916.107,36

BÜTÇE TERTİBİ ADI: TOPLAM
TOPLAM ÖDENEK TUTARI: 18.793.380.374,83
NOT: 2024 Anlaşmasından nakit olarak KKTC'de devreden ve tahsis edildikleri taahhütler için kullamlacak olan tutarlar dahil edilmemiştir.

Ek-4.1.2
PROJELER 2025 YILI KAYNAK DURUMU 
PARA CiNSI: TL
2024'den DEVREDEN TUTAR: 6.162.758,39
DEVİR KURU*: 1,00
2025 TOPLAM KAYNAK (TL): 6.162.758,39

PARA CiNSI: 920.416,76 4.009.341,63
2024'den DEVREDEN TUTAR: 920.416,76 4.009.341,63

PARA CiNSI: 1.233.000,00

PARA CiNSI: 1.233.000,00 2.205.700,24

PARA CiNSI: 36,59
2024'den DEVREDEN TUTAR: 80.711.424,32
DEVİR KURU*: K. VAKIFLAR BANKASI
2025 TOPLAM KAYNAK (TL): 18.865,40

PARA CiNSI: 2.186.834,84

PARA CiNSI: STG
2024'den DEVREDEN TUTAR: 91.937,00
DEVİR KURU*: 47,44

PARA CiNSI: TL

PARA CiNSI: DEVREDEN AÇIK AVANS (KKTC Hazine)

PARA CiNSI: 9.600.000.000,00 11.780.000.000,00

2025 YILINDA TÜRKİYE CUMHURİYETİ YARDIMLARIYLA FİNANSE EDİLECEK PROJELERİN SEKTÖREL LİSTESİ
Ek-4.1.3
PROJELER: GENEL TOPLAM
ALTYAPI/REEL SEKTÖR: GENEL TOPLAM Altyapı-Reel Sektör Projeleri Altyapı (Lefkoşa) Reel Sektör (Lefkoşa) AItyapi-Reel Sektör Ankara Kaynakh Projeler Altyapı Ankara Reel Sektör Ankara
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 2.088.762.746,89
2025 TOPLAM: 9.691.237.253.11

PROJELER: 11.780.000.000,00 3.075.000.000,00 2.703.000.000,00 372.000.000,00 8.705.000.000,00 8.347.000.000,00 358.000.000,00
ALTYAPI/REEL SEKTÖR: 11.780.000.000,00

PROJELER: Altyapı-Reel Sektör Projeleri
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 1.318.762.746,89
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 1.756.237.253,11
2025 TOPLAM: 3.075.000.000,00

PROJELER: Altyapi Reel Sektör
ALTYAPI/REEL SEKTÖR: Lefkoşa Lefkoşa
ANKARA/ LEFKOŞA: 1.279.000.000,00
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 1.424.000.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 2.703.000.000,00
2025 TOPLAM: 39.762.746,89

PROJELER: Altyapi Reel Sektör
ALTYAPI/REEL SEKTÖR: Ankara
ANKARA/ LEFKOŞA: 735.000.000,00
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 7.612.000.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 8.347.000.000,00

PROJELER: Ankara
ALTYAPI/REEL SEKTÖR: 35.000.000,00
ANKARA/ LEFKOŞA: 323.000.000,00
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 358.000.000,00

PROJELER: TARIM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 43.350.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 292.000.000,00
2025 TOPLAM: 335.350.000,00

PROJELER: SANAYİ, TİCARET VE MADENCİLİK SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 78.560.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 1.044.000.000,00
2025 TOPLAM: 1.122.560.000,00

PROJELER: TURİZM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 41.500.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 145.200.000,00
2025 TOPLAM: 186.700.000,00

PROJELER: ULAŞTIRMA SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 54.000.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 1.568.500.000,00
2025 TOPLAM: 1.622.500.000,00

PROJELER: EĞİTİM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 140.060.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 530.940.000,00
2025 TOPLAM: 671.000.000,00

PROJELER: KÜLTÜR SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 40.960.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 88.000.000,00
2025 TOPLAM: 128.960.000,00

PROJELER: SAĞLIK SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 981.000.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 545.000.000,00
2025 TOPLAM: 1.526.000.000,00

PROJELER: İLETİŞİM VE SOSYAL HİZMET SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 3.250.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 34.000.000,00
2025 TOPLAM: 37.250.000,00

PROJELER: SAVUNMA, GÜVENLİK VE ADALET SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 99.250.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 219.000.000,00
2025 TOPLAM: 318.250.000,00

PROJELER: YÜKSEKÖĞRETİM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 13.000.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 123.000.000,00
2025 TOPLAM: 136.000.000,00 4.198.460.000,00

PROJELER: E-DEVLET VE ALTYAPI YATIRIMLARI SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 493.960.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 3.704.500.000,00

PROJELER: SULAMA VE İÇME SUYU ALTYAPI YATIRIMLARI SEKTÖRÜ DİĞER KAMU HİZMETLERİ SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞİ/AÇIK AVANS: 83.000.000,00
2025 BÜTÇE ÖDENEĞİ*: 1.227.000.000,00
2025 TOPLAM: 1.310.000.000,00 186.970.000,00
* Geri Dönüş Hesaplarından 2024 yılından devreden 91.237.253,11-TL tutar "Tahakkuk Eden Geri Dönüş" verisine dahil olup, hesapta bulunan ABD Doları ve Îngiliz Sterlini 19 Mart 2025 KKTC Merkez Bankası kuru ile hesaplanarak Bütçe Ödeneğine ilave edilmiştir.


Ek-4.1.4
2025 YILINDA TÜRKİYE CUMHURİYETİ YARDIMLARIYLA FİNANSE EDİLECEK FAALİYETLERİN SEKTÖREL LİSTESİ
PROJELER: GENEL TOPLAM
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 120.000.000.00  500.000.000,00

PROJELER: Faaliyet Ödenekleri Altyapı Faaliyet
ALTYAPI/ REEL: Altyapi
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 120.000.000,00 119.000.000,00
2025: 500.000.000,00 444.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 620.000.000,00 563.000.000,00

PROJELER: Reel Sektör Faaliyet
ALTYAPI/ REEL: Reel Sektör
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 1.000.000,00
2025: 56.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 57.000.000,00

PROJELER: TARIM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 16.000.000.00
2025: 157.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 173.000.000,00

PROJELER: ULASTIRMA SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 44.500.000,00
2025: 90.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 134.500.000,00

PROJELER: EĞİTİM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 37.000.000,00
2025: 40.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 77.000.000,00

PROJELER: KÜLTÜR SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 12.300.000,00
2025: 61.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 73.300.000,00

PROJELER: İLETİŞİM VE SOSYAL HİZMET SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 4.850.000,00
2025: 82.000.000.00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 86.850.000,00

PROJELER: YÜKSEKÖĞRETİM SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 1.000.000,00
2025: 1.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 2.000.000,00

PROJELER: DİĞER KAMU HİZMETLERİ SEKTÖRÜ
2024 DEVİR ÖDENEĞI BÜTÇE ÖDENEĞİ: 4.350.000,00
2025: 69.000.000,00
2025 TOPLAM 620.000.000.00: 73.350.000,00

Ek-4.2
TÜRKİYE CUMHURİYETİ'NCE 2025 YILINDA KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİNE VERİLMESİ PLANLANAN KREDİLER 
AÇIKLAMALAR: KKTC'deki
2024YILINDAN DEVREDEN: Türkiye'deki
2025: TOPLAM
TOPLAM: BÜTÇE ÖDENEĞİ

AÇIKLAMALAR: Kamu Sektörü (Cari Bütçe Açığına Katki)
2024YILINDAN DEVREDEN: 0,00
2025: 9.091.115,86
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Kamu Sektör (Diğer)
2024YILINDAN DEVREDEN: 0,00
2025: 30.420.441,53
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: Reform Destekleme Ödeneği
2024YILINDAN DEVREDEN: 0,00
2025: 0,00
TOPLAM: 0,00

AÇIKLAMALAR: TOPLAM
2024YILINDAN DEVREDEN: 0,00
2025: 39.511.557,39
TOPLAM: 0.00

Ek-4.2.1
TÜRKİYE CUMHURİYETİ BÜTÇESİNDEN 2025 YILINDA KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NE YAPILACAK YARDIMLAR 
BÜTÇE TERTİBİ KODU: 19.101.263.207-0012.0041-01-08.02
BÜTÇE TERTİBİ ADI: Yurt Dışı Borç Verme (Kredi) Yurt Dışı Borç Verme (Kredi) (2025 yılı Devir) TOPLAM
TOPLAM ÖDENEK TUTARI: 1.900.000.000,00 0,00

BÜTÇE TERTİBİ ADI: 1.900.000.000,00
NOT: 2024 yılmdan nakit olarak KKTC'de devreden ve tahsis edildikleri taahhütler için kullanılacak olan tutarlar dahil edilmemiştir.