Anayasa Mahkemesinin 15/9/2021 Tarihli ve 2018/18975 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-10-20

20 Ekim 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31634
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Ö. LTD. ŞTŁ. BAŞVURUSU 
Başvuru Numaraşı: 2018/18975Karar Tarthi : 15/9/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL YusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞRaportör : Ayhan KILIÇBaşvurucu : Ö. Ltd.Şti.
Veklli : Av. Ezgi MaNti 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, ulusal marker seviyesi geçersiz akaryakıt bulundurma gerekçesiyle idari para cezası uygulanması ve işyerinin mühūrlenmesi nedeniyle mülkiyet hakkımin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECI 
2.Başvuru 6/7/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyoncabaşvurunun kabul edilebilirlikincelemesininBölümtarafmdan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bølüm Başkan tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yaptimasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formt ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:

8. Başvurucu, lisanslı akaryakıt istasyonu işleticisidir ve bir akaryakıt dağıtım şirketinin bayisi konumundadır.

A. Olaym Arka Planı
9.Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna (EPDK) bağlı ekipler tarafından 10/9/2014tarihinde başvurucunun işlettiği akaryakit istasyonundan numuneler alınarak analiz için Karadeniz Teknik Üniversitesi Prof. Dr. Saadettin Güner Yakit Uygulama ve Araştırma Merkezine (Merkez) gönderilmiştir. Anılan Merkezce numuneler Üzerinde yapilan inceleme sonucunda "Geçersiz ve kaçak üründür."tespiti yapılmıştır.

10. Bu sonuçların alinmasıdan sonra 17/10/2014 tarihinde istasyona tekrar gelinmiş ve başvurucunun pompalarından elde edilen numuneler üzerinde seyyar kontrol cihazryla ulusalmarker kontrolü yapılmıştır. Ölçüm sonucunda bazı pompa ve tanklardaki akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu tespit edilmiştir. Aynı tarihli tutanakla işyerinin motorin ve benzin ile ilgili tüm faaliyetlerine son verilmiş, ulusal marker seviyesi geçersiz tespit edilen10.331,36 litre akaryakīta el konulmuştur.

1I. EPDK başvurucunun savunmasını aldtktan sonra 6/8/2015 taribli kararla başvurucuya I.039.300 TL idari para cezası uygulamıştır. EPDK kararında, başvurucunun "tağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakıta katılabilecek ūrünlerin akaryakta katılması ve istasyonunda bulundurulması" ile "ulusal marker seviyesi geçersiz ve ilgili teknik standartlara aykırı akaryakar tkmali" fiilleriniişlędiği kabul edilmiştir. Kararda ilk fiilin 4/12/2003 tarihli ve 5015 saytlı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesini, ikinci filin ise aynıKanun'un 4. maddesinin dördüncüfikrasının (t) bendi ile 18.maddesinin dördüncü fikrasınıihlal ettiği ifade edilmiştir. Kararda sonuç olarak her iki fiilinden dolayı başvurucuya $015saytlı Kanun'un 19, maddesinin ikinci fikrasıın (a) bendinin (3) numarah alt bendi uyarınca ceza uygulandığı belirtilmiştir.

B. Ceza Sorusturması Süreci 
12. Olayla ilgili olarak suç duyurusunda bulunulmast (zerine Merzifon Cumhuriyet Başsavcılığı(Başsavcılık) tarafindan soruşturma başlatıłmıştır.Başsavcılık konuyla ilgili olarak Turkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Marmara Araştırma Merkezi EnerjiEnstitüsünden (TÜBITAK)rapor istemiştir. TÜBITAK tarafindan 19/11/2014tarihinde düzenlenen analiz raporunda, başvurucunun işlettiği akaryakıt istasyonundan alınan numunelerin marker seviyesi geçersiz olarak bulunmuş ancak numuneye ait analiz sonuçlarının TS EN 590 sınır değerlerine uygun olduğu tespiti yapılmiştır.
1. Ceza sonuşturmasi sonraşında Merzifon Asliye Ceza Mahkemesinde (Ceza Mahkemesi) ceza davası açıldığı anlaşılmıştır. Ancak başvurucu, ceza yargılaması sonucunda verilen kararı ibraz etmediği gibi ceza yargılamasında kimlerin sanık olduğu ve hangi suçla İtham edildikleriyle ilgili olarak bir açıklama yapmamış; ceza yargılamasına dair bilgi ve belgeleri başvuru formuna eklememiştir. Bireysel başvuru dosyasında bulunan Ankara 1.İdare Mahkemesinin (İdare Mahkemesi) ve Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 7. Idari Dava Dairesinin (Bölge İdare Mahkemesi) aşağıda değinilecek olan kararlarından anlaşıldığı Üzere Ceza Mahkemesinin E.2014/I119 sayılı dosyası Üzerinden yürütülen yargılamada Şirket sahibi ve çalışanının 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan beraatine karar verilmiştir. Bölge Idare Mahkemesi kararında alıntrlandığı kadarıyla Ceza Mahkemesi, marker seviyesi geçersiz akaryakıtın istasyonda 

bulunmasının dağıtıcı firmanın markeri homojen bir biçimde dağrtmamasından kaynaklanabileceği, bu sorunun giderilmesi için depolama tesisine mikser sisteminin takıldığıyolundaki savunmalarını dikkate alarak sanıkların Üzerlerine atılı suçu işlediğine dair yeterli delil bulunmadığı kanaatine varmıştır. Buna karşılık Ceza Mahkemesi el konulan akaryakıtın 26/9/2004 tarihli ve 5327 sayılı Turk Ceza Kanunu'nun 54. maddesinin (4) numaralt fikrast uyarınca müsaderesine karar vermiştir.

14. Başvuru formuna eklenen ve dağıticı firmanın Ceza Mahkemesinin 27/5/2015tarihli ara kararına cevaben başvurucunun anılan Mahkemeye sunduğu anlaşılan dilekçede,daha önce herhangi bir usulsüizlük yaptıklarına dair bir tespit bulunmayan itibarlımüşterilerinin işyerlerinde bulunan akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkmasıüzerine konunun teknik boyutunun araştıridığı belirtilmiştir. Dilekçede, akaryakıtın içinde bulunan kimyasal maddenin tabakalaşmasının ve bunun sonucunda homojen dağılım göstermemesinia mümkün olduğu ifade edilmiştir. Dilekçede ayrıca bu tūr sorunların yaşanmaması için 13/12/2014 tarihinde depolama tesisine mikser sistemi monte edildiği fakat bayilerin stoklarında bulunan ürünlerdeki tabakalaşmaya yönelik riskin devam ettiği vurgulanmıştır. Markerin geçersiz çıkmasının tek sebebinin homojen dağıimama sorunu olmadığına işaret edilen dilekçede; denetim yapan personelin hatalı ya da eksik bilgi sahibi olması, seyyar kontrol cihazlarının kalibrasyonunun sık sık yapılmaması gibi nedenlerin de etkili olabildiği açıklanmıştır.

15. Ceza yargilamasının sonucuyla ilgili olarak başvurucu tarafindan herhangi bir bilgi verilmemiştir.

C.Iptal Davast Süreci 
16.Başvurucu {4/9/2015 tarihinde Idare Mahkemesinde dava açmıştir. Başvurucu dava dilekçesini Anayasa Mahkemesine ibraz etmemiştir. Başvuru formu ekinde bulunan derece mahkemesi kararlarından anlaşıldığı kadarıyla başvurucu, hakkında uygulanan 1.039.300 TL idari para cezasının iptalini talep etmiştir. Başvurucunun istasyonun mühürlenmesine ilişkin işlemin iptalini de istediği bu kararlardan anlaşılamamaktadır.Başvurucu, idari para cezasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştūr.
17. tdare Mahkemesì 28/9/2016 tarihli kararıyla idari para cezasınt iptal etmiştir.Kararın gerekçesinde,DaniştayIdari Dava Daireleri Kurulunun(DDK)E.2013/1066,K.2014/(342 sayılı kararına atifia bulunularak 5015 sayılı Kanun'un 18. maddesinin dördünctı fikrası uyartnca işlem tesis edilebilmesi için teknik düzenlemelere aykırlık ve ulusal marker seviyesinin geçersiz olması şartlarının birlikte buhunmaşı gerektiği ifade edilmiştir. Kararda; mevzuat hükümleri, bilimsel raporlar ve Ceza Mahkemesince verilen beraat kararları ile İDDK'nın anılan karanı gözetildiğinde başvurucuya salt ulusal niarker seviyesine ilişkin ölçtiımden hareketle ceza uygulanmasının hakkaniyete uygun düşmediği belirtilmiştir. TÜßłTAK tarafindan hazırlanan raporda teknik standartlara aykırılık bulunmadığının tespit edildiğinin vurgulandığı kararda, olayda teknik düzenlemelere aykırılık koşulunun sağlanmadığıve bu nedenle idari işlemde hukuka uygunluk bulummadığı kanaati açıklanmıştır.

18. EPDK'nın karara karşı istinaf yoluna başvurması Üzerine Böige Idare Mahkemesi 25/10/2017 tarihli kararıyla İdare Mahkemesi kararını kaldtrmış ve davay reddetmiştir. Kararın gerekçesinde;

i. Idari para cezaşının yasal dayanağı olarak S0i5 sayılı Kanun'un 19.maddesinin ikinci fikrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendinde belirtilen 18.madde hükümlerinin ihlali fili olarak gösterilmiştir. 5015 sayılı Kanun'un 18.maddesinin dördüncl fikrası hükmünün 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanun'un 43, maddesiyle "Numunelerde yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadiğı laboratuvar analizi ile tespit edildiğinde, 19 uncu madde hūkümleri uygulanır."biçiminde değiştirildiği ve bu değişikliğin 11/4/2013 tarihinde yürürlüğe girdiği belirtilmiştir.

ii. Anılan maddenin önceki hâline göre ceza uygulanabilmesi için hem uluşal marker seviyesinin geçersiz olması hem de teknik düzenlemelere aykırılık şartıbirlikte aranırken yapılan değişiklikle yalnızca ulusal marker seviyesinin geçersiz olmasını yeterli hâle geldiği ifade edilmiştir. Başvurucu Şirketin sahibi ve çalışanıhakkında verilen beraat kararı yönünden ise idari para cezastnın yöneldiği amaç ile esas ve usullerinin aynı konuya ilişkin olarak Ceza Mahkemesince yapılan yargılamadan farklı olduğu, Ceza Mahkemesi kararının idare hukuku ilkelerine uygun düştüğoölçüdeidariyargıda dikkate alınacağıdeğerlendirmesinde bulunulmuştur.

iii.Ceza Mahkemesi kararının kesinleştiğine dair bir bilginin bulunmadığına işaret edilmiştir.Başvurucununişyerinden ahnan numunelerinmarker seviyesinin geçersiz olduğu hususunun hem Merkezin hem de TÜBłTAK'ın raporlarıyla sabit olduğuna dikkat çekilmiştir. Ceza Mahkemesi kararında da akaryakrtın marker seviyesinin geçersiz olması sebebiyle kaçak olduğunun kabul edildiğinin altıçizilmiş, beraat karatının ise bu suçun sanıklar tarafindan işlendiğine dair yeterli delil bulunmaması sebebiyle verildiğine vurgu yapılarak yakıtın marker seviyesinin geçersiz, dolayısıyla kaçak olduğunda tereddüt bulunmadığı ifade edilmiştir.
19. Başvurucu, bu kararı karşı temyiz başvurusunda bulunmuştur. Başvurucu,temyiz dilekçesini başvuru formuna eklememiş ise de Danıştay Onlçtncü Daitesinin (Daire)dosyaya eklenen karartndan başvurucunun şu iddiaiarı ileri sürdūğü anlaşılmıştır;
- Istasyonda bulunan ürünlerin tamamı dağıtıcı firmadan faturalı bir biçimde temin edilmiştir.Otomasyon sistemi sayesinde istasyona giren ve satişı yapılan trünler anlık takip edildiğinden başka bir firmadan akaryakıt alınması mümkün değildir. Istasyonda vaziyet planına aykırı bir yakıt tankı bulumamaktadır. Yeminli malimüsavir tarafindan hazırlanan raporlarda alış ve satişlar araşında bir farkın olmadığı, dağıtıcı firma ile mutabakatın sağlandığı tespit edilmiştir. Kaçakçılığa delil teşkil edecek bir durum mevcut değildir. Merkez ve TÜBiTAK tarafindan yapılan analiz sonuçlarında tutarsızlık olduğu gibi bu raporlarda numunelerde tağşişolmadığı tespitiyapılmıştır. Aynı dağıtıcı firmadan akaryakıt alan firmalar aynısorunla karşılaşmıştır. Sorun, marker maddesinin akaryakıt içinde homojen bir şekilde dağıimaması ve karışmamasından kaynaklanmaktadır. Birkaç firmanın aynısorunu yaşaması tizerine dağıtcı fīrma marker karıştırma yöntemini değiştirmiştir.Tankta bekleyen akaryakıttaki marker zamanla tabakalaşabilmekte ve bu nedenle marker seviyesi değişebilmektedir. Bu sorunun çōzümti için dağıtıcı firma, akaryakıt depolarına mikser sistemi takmiştir. Bu durum ceza yargılaması esnasında da dağıtıcı firma tarafindan bizzat Ceza Mahkemesine beyan edilmiştir. Bu hususların tamamı birlikte değerlendirildiğinde sorun dağıtıcı firmadan kaynaklanmaktadır.

20. Daire 11/5/2018 tarihli kararıyla Bölge Idare Mahkemesi kararını onamıştır.Nihai karar 6/6/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

21. Başvurucu 6/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
D.Bireysel Başvurudan Sonraki Stüreç
22. Anayasa Mahkemesi 2/4/202I tarihinde EPDK'ya müzekkere yazmiştır.Müzekkereyle şunlar sorulmuştur:
i. Akaryakita veya akaryakıtla harmanlanan ürünlere ulusal marker ekleme metodunun ne olduğu ve sistemin nasıl işlediği 
ii. Ulusal marker ekleme sürecinde akaryakıt bayilerinin bir rolünün bulunup bulunmadığı, bunların sürece bir dahlinin söz konusu olup olmadığı
iii.Yurt içinde pazarlanacak akaryakıta veya akaryakıtla harmanlanan Ürünlere rafineri çtkışında veya serbest dolaşıma girişinde rafinericilerce ve dağiticılarca ulusal marker eklenmesi sirasinda ya da sonrasında homojenleşmeme veya tabakalaşma benzeri teknik sorunların ortaya çıkmasının mümkūn olup olmadığı, bu tür soruniarın kamu otoritelerince yaptlan denetim sırasındaki ölçümlerde tespitinin mümkün olup olmadığı

iv. Bu tür sorunların ortaya çıkmaşı teknik olarak olası ise akaryakıt bayilerinin işyerlerinde yapılan denetim sırastnda ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu yolundakitespitlerde bayinin bu hatanın kendisinden kaynaklanmadığınıileri sürebilme ve teknik olarak ispatlayabilme imkânının bulunup bulunmadığı
v. Ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu biçimindeki bir tespitin yapılmasıhâlinde bunun her hâlükârda lisans sahibinin akaryakıtın rafineri veya kanuna uygun ithalat dışıdaki yollarla temin ettiğinin işareti olarak kabul edilmesinin gerekip gerekmediği, diğer bir ifadeyle ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkmasının akaryakıtın bayinin deposuna boşaltılmasından δnceki aşamadaki bazı teknik sorunlardan kaynaklanması ihtimalini kesin olarak dışlayıp dışlamadığı
23. EPDK tarafindan gönderilen 21/4/2021 tarihli cevapta özetle şunlar ifade edilmiştir:
i. Rafinerici ya da dağiticı lisans sahiplerine teslim edilen ulusal marker,uygulama kapsamındaki trünlere rafineri çıkışıda, gümrük girişindę veya ilk defa ticari faaliyete konu edileceği diğer tesislerde konsantrasyonda olacak şekilde ilgili lisans sahipleritarafindan bağımsızgözetimfirması nezaretinde eklenmektedir.Ulusalmarker ekleme işlemleri otomatik dozaj kontrollo enjeksiyon cihazlarıkullanulmak suretiyle yaptlmaktadır. Ekleme işlemi tamamlandıktan sonra ve akaryakıt piyasaya arz edilmeden önce yeterlişart ve seviyenin sağlanıp sağlanmadığı lisans sahiplerince kendi ellerindeki cihazlarla (marker K+) kontrol edilmektedir. Ulusal markere ilişkin saha denetimlerinde ulusal marker kontrol cihazları (marker X+) kullanıimaktadır. Denetim sonucunda alınan numuneler akredite laboratuvarlarda marker referans cihazlarıyla kontrol edilmektedir.Akaryakrt içindeki ulusal marker seviyesinin belirlenmesinde nihai olarak akredite laboratuvarlarda yapılan ölçümler esas alınmaktadır.


ii. Bayilik lisanşı sahiplerinin ulusal marker ekleme sürecinde herhangi bir yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bununla birlikte bayilik lisansı sahiplerinin ulusal marker seviyesine uygun akaryakıt bulundurma yükümlolükleri mevcuttur.
ii. Rutin ulusal marker ekleme işlemleri sırasında homojenleşme sağlanmakla birlikte istisnai olarak enjeksiyon sisteminden kaynaklı olarak homojen karişmama ve tabakalaşma gibi teknik sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Bu gibi sorunlar henüz tank açtlmadan lisans sahipleri tarafindan tespit edilebildiğinden TÜBITAK ile iletişime geçilmekte ve TÜBtTAK'un yönlendirmesi doğrultusunda harcket edilmektedir. Lisans sahipleri tarafindan marker K+ cihazäyla yapılan kontrolde sonucun geçersiz çıkmasının homojenleşememe veya tabakalaşma benzeri teknik sorunlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti mümkün değildir.
iv. Akaryakıt bayilerinin işyerlerinde yapılan denetim sırasında ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu yolundaki tespitlerde bayinin bu hatanın kendisinden kaynaklanmadığını ileri sürebilme ve teknik olarak ispatlayabilme imkânıbulunmaktadır. Kurum tarafindan yapılan δn araştirma ve incelemede bayinin savunması değerlendirilmekte ve bunun sonucuna göre hareket edilmektedir.
v. Ulusal marker ekleme ve denetim sistemi gözetildiğinde ulusal marker seviyesinin geçersiz çtkmasıın akaryakıtın bayinin deposuna boşaltılmasından δnceki aşamadaki baz teknik sorunlardan kaynaklanması ihtimalini devre dışıbıraktığı değerlendirilmektedir.

24. EPDK tarafindan gönderilen cevap, buna karşı beyanda bulunması için başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu AnayasaMahkemesine gönderdiği 6/7/2021 tarihli beyanlarında õzetle şunları ifade etmiştir:
i. Marker ckleme sürecindeki tüm sorumluluğun lisans sahiplerinde olduğu EPDK tarafindan da kabul edilmiştir. Aynt dağıtım şirketinden akaryakıt alan Öçbayinin istasyonlarından alınan numunelerin marker seviyesinin aynı dönemde geçersiz çıkması hatanın dağıtım şirketinden kaynaklandığını göstermektedir.Nitekim dağıtım şirketinin kabult de bu yöndedir.

ii, EPDK cevabında bayilik lisansı sahiplerinin marker ekleme sürecinde bir sorumluluklarının bulunmadığıkabul edilmiştir. Bu durumda bayinin faturalı olarak almış olduğu akaryakıtın marker seviyesinin düşük çıkmasından dolayı sorumlu tutulmasi mümkün değildir.

iii. Yine EpDK cevabında ulusal marker ekleme işlemleri sırasında enjeksiyon sisteminden kaynakIı olarak istisna da olsa homojen karışmama ve tabakalaşma gibi teknik sorumlarla karşılaşılabileceği ifade edilmiştir. Bayilik lisansı sahibinin elinde ölçüm cibazı bulunmadığından yasalara uygun olarak almış olduğu akaryakıtın marker seviyesinin düşük çıkmasından sorumlu tutulması olanaklı değildir.
iv. Müzekkere cevabında akaryakıt bayilerinin işyerlerinde yapilan denetim sırasında ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu yolumdaki tespitlerde bayinin bu hatanın kendisinden kaynaklanmadığını ileri sürebilme ve teknik olarak ispatlayabilme imkânının bulunduğu belirtildiği hâlde kendisinin ileri sürdüğü hiçbir savunma dikkate alınmadan doğrudan ceza uygulanmıştır.


v. Müzekkere cevabında ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkmasının akaryakıtın bayinin deposuna boşaltılmaşından Önceki aşamadaki bazı teknik sorunlardan kaynaklanması ihtimalini devre dışı bıraktığı belirtilmiş ise de bu soruya verilen cevap daha Önceki cevaplarla çelişki oluşturmaktadır. Zira hem marker seviyesinin teknik sorunlardan dolayı hatalı olabileceğinin kabul edilmesi hem de marker seviyesinin önceki aşamalarda teknik sorunlardan kaynaklanma olastlığının bulunmadığıun beyan edilmesi açık bir tezattır.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Huknk 
25. 5015 sayılı Kanun'un "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" kenar başlıklı 4. maddesinin dördüncü fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar;
i) Piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirieyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakut sağlamak,
l) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaltyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykrı sabit ya da seyyar tank, dizenek veya ekipmanı bulundurmamak,
lle yükümlüdür."
26. 5015 sayılı Kanun'un "Bayiler" kenar başlıklı 8. maddesinin ikinci fikrasışöyledir:
"Bayiler lisanslarmnın devamı süresince:
a) Bayisi olduğu dağuticı harictnde diğer dağiticı ve onların bayilerinden akaryaku Bomali yapumamasi,
b) Tağşis ve/veya hile amacryla akaryakita katlabilecek ürünlerin akaryakua katilmamasi ve istasyomunda bulundurmamasi,
lle yükümlüdür."
27. 5015 sayılı Kanun'un "Ulusal marker" kenar başhıkh 18. maddesinin 6455 sayılıKanun'un 43. maddesiyle değişik hâli şöyledir:
"Yurt içinde pazarlanacak akaryakıta veya akaryakula harmanlanan ürünlere rafineri çıkışında veya serbest dolaşıma girişinde rafinericilerce ve dağitıcılarca Kurumun beltrleyeceği şart ve özellikte ulusal marker ekdentr. Btyoyaku ilk üretim merkezleri ile tasfiye edilecek akaryakat için ulusal marker ekleme noktaları Kurum tarafindan belirlenir.

Ulusal marker ekleme işlemleri Kurumca yetki verilen bağımsız gözetim firmalarınım nezaretinde Kurumun belirleyeceği usul ve esaslara göre yapıır. Ulusal marker ekleme işlemlerinde meydana gelecek usulsüzlüklerden lisans sahibi ile bağumsız gözetim firmalarımüştereken sorumludur.

Ulusal marker eklemekle yükümlü lisans sahipleri, her yıl kasım ayı içinde takip eden yıla ait pazarlama projeksiyonlarımı Kuruma bildtrir ve bu projeksiyona göre Kurumca temin edilecek ulusal marker, Kurumca belirlenecek usul ve esaslara göre akaryakua ekdenmek üzere ilglli lisans sahiplerine teslim edillr.

Kurum, ulusal marker ve idarł ve teknolojik yöntemler ile bir denetim sistemini kurar Valilikler, görevli elemanların başvurusu halinde denetim amaçlı alinacak mumunelerin kullanıcı ve bayilerden alınmasını ve emntyetini sağlamakla yükümlüdür.
Numunelerde yapilacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığı laboratuvar analizi ile tespit edildiğinde, 19 uncu madde hükümleri uygulanur."
28. Anılan maddenin dördüncü fikrasının 6455 sayılı Kanun'un43. maddesiyle değiştirilmeden önceki hâli şöyledir:
"Numunelerde yaplacak testlerde ulusal markertn gerektiği sart ve seviyede bulunmadığı ve alınan mumunelerin laboratuar analizi ile teknik düzenlenmelere uymadığıtespit edildiğinde, 19 uncu madde hükümleri uygulanur."
29.5015 sayılı Kanun'un "Idarl para cezaları" kenar başlıkı 19. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâlinin ilgili kışmı şöyledir:
"Bu Kanuna göre idari para cezalarmın veya idari yaptırımların uygulanması, bu Kamunun diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kamuna göre vertlen ceza ve tedbirler diğer kamunlar gereği yapılacak şlemleri engellemez.
Bu Kanuna göre;
a) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idari para cezası verllir:
3) 18 inci maddenin thlali.
7...

B. Uluslararası Hakuk 
30.flgili uluslararası hukuk için bkz, Necat Kaya, B. No: 2017/31072, 20/10/2020,§§ 30-33.

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
31. Mahkemenin 15/9/2021 tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldo:

A. Akaryakit İstasyonunun Mühürlenmesi Nedenfyle Mülkiyet Hakkmw İhlal Edildiğine İlişkin lddia 

1.Başvurucunun İddiaları
32. Başvurucu, EPDK tarafindan akaryakit istasyonunun mühürlendiğini ve tapu siciline şerh düşüldäğünüi belirtmiş;bu işlemler nedeniyle mülkūnü kullanamadığından yakınmıştır. Başvurucu, istasyonunun 17/10/2014 tarihinden beri mühürlü olmasının kanuni dayanağının bulunmadığını ve neticede mülkiyet hakkımn ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
33. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıls Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaralı fikrasında bireysel başvuruda bulunulmadan õnce ihlal iddiasıın dayanağı olan işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmliş olan idari ve yargısal başvuru yollarmın tamamının tüketilmiş olmast gerektiği belirtilmiştir, Temel hak ihlallerini öncelikle derece mahkemelerinin gidermekle yükümiüolması, kanun yollarının tüketilmesi koşulunu zorunlu kılar (Necati Gúndtz ve Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, §§ 19, 20; Güher Ergun ve diğerleri, B. No; 2012/13, 2/7/2013, § 26).

34.Başvurucunun bireysel başvuruya konu ettiği yargısal streçte yalntzca idari para cezasının dava konusu olduğu kabul edilerek hukukilik denetimi yapłidığt görūlmektedir.Başvurucu, derecemahkemelerinin davasıntn kapsamını dar yorumiadığryla ilgili biriddia Šne sürmediği gibi dava dilekçesini başvuru formuna eklemiş de değildir, Bu koşullarda akaryakrt istasyonunun mühürlenmesine ilişkin işlemin bireysel başvuruya konu davanın konusunu oluşturduğunun kabulı imkânsızdır. Başvurucu mühürleme işlemine karşı başkaca bir dava açtığını da gösterememiştir. Bu durumda mübürleme işlemi yönünden kanunlarda öngõrülen olağan başvuru yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapıdığı sonucuna ulaşmak gérekmiştir.

35. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuł edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarıın tüketilmemesi nedeniyle kabułedilemez olduğuna karar veriłmesi gerekir.

B. İdari Para Cezası Nedeniyle Mölkiyet Hakkmın İhlal Edildiğine İlişki Îddia 

1. Başvurucunun Iddiaları
36. Başvurucu;
i. Istasyonunun mülkiyetinin kendisine ait olmasının ve otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulunmamasının kaçakçılık yapmadığının göstergesi olduğunu belirtmiştir. Istasyonunda bulunan frünlerin tamamının faturalı olduğunu, bunların yasal yollarla Türkiye'de serbest dolaşıma girdiğini belgelediğini, dağıtım şirketinin kurduğu sistem nedeniyle başka bir yerden alnan ürünün satışının yapılmasımın mümkün olmadığını ifade etmiştir. Yeminlimali müşavir tarafından hazırlanan rapora göre alış ve satışları arasında bir fark bulunmamaktadır.

ii. Akaryakıt istasyonundan alınan numunelerde tağşiş bulunmadığıın ilgili kurumlardan alınan raporlardan anlaşıłdığım kaydetmiştir.TÜBtTAK'ın düzenlediği raporda numunelerde %91 oranında marker bulunduğunun tespit edildiğine işaret etmiştir, Aynı bölgede, aynı dðnemde ve aynı dağıtım şirketinin bayisi konumundaki üç akaryakıt firmasında benzer sorunlarla karşılaşıiması sebebiyle mahiyetini bilmedikleri bir kimyasaldan oluşan marker maddesinin homojen dağılmamışolabilecoğini tahmin ettiklerini, bu sebeple dağıtıcı şirketin marker karıştırma yöntemini değiştirip pūskürtme metoduna geçtiğini öne sūrmūştür.
iii. Marker ekleme işleminin kendileri tarafindan yapılmadığını, dağıtım şirketinden gelen akaryakıtın marker ğlçümünü yapacak cihazlara sahip olmalarımın hukuken mümkün olmadığını ifade etmiştir. Devletin belirlediği denetim sisteminin güvencesi altında akaryakı aldıklarını, denetleme inkân ve kudretini haiz olmadıkları bir olgudan dolayı sorumlu tutulmalarının adil yargılanma hakkını ve masumiyet karinesini ihlal ettiğini iddia etmiştir. Mahkemelerin ispat yükünüidareden kendilerine yüklediğini savunmuş, bu durumun masumiyet karinesini ihlal ettiğini δne sürmüştür. Adliyargıda açılan ceza davasında masumiyet karinesi gözetilerek beraat ettirildiği hâlde idari yargının aksi ispat edilemeyen karinelerden hareketie aleyhine karar verdiğinden yakınmıştır.

iv. Marker seviyesinin hangi yüzdelik dilimin altında olması hâlinde geçersiz sayılacağına ilişkin bir belirliliğin bulunmadığı, geçersizlik oranlarının kamuya açık olmayan bir EPDK kararıyla belirlendiği görüşünü açıklamıştır. EPDK tarafından belirlenen oranlarin bilinmemesinin savunma araç ve stratejilerini kısitladiğınu,kendilerini idare karşisında dezavantajłı duruma düşürdüğünü belirtmis; bu durumun silahların eşitliği ilkesini zedelediği kanaatini dile getirmiştir.
v. Marker ekleme işini yapan dağıtım şirketine ceza verilmezken bu süreçte hiçbir yetkisi bulunmayan, ürünü test etme imkânı bile olmayan bayilerin sorumlu tutułmasıun suç ve cezalarīn şahsiliği ilkesini ihlal ettiğini ifade etmiştir. Marker olarak kullanılan kimyasalın bozulmuş veya homojen dağılmamış olına olasılığı da gözetildiğinde bundan sorumlu tutulmasının Anayasa'nın 38. maddesini ihlal ettiğini iddia etmiştir, Kasıt unsuru ispatlanmadan, kusurluluk durumu netleştirifmeden ceza uygulanmasıun fiil olmadan ceza verilmesi anlamınageldiğini savunmuştur.Öte yandan kusurluluk ortaya konulmadan ceza vygulanmasının mülkiyet hakkı, adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığını öne sürmüştür.

vi, Tağşiş olmadığı tespit edildiği hâlde ceza uygulanmasının mülkiyet hakkınıihlal ettiğini belirtmiştir. Akaryakıt istasyonunun mtihürlendiği gözetildiğinde 1.039.300 TL, cezasin orantılı olmadığını değerlendirmiştir. İstasyonda otomasyon sisteminin dışında bir tank veya pompanın bulunmadığının EPDK tarafindan tespit edildiğini, buna rağmen ceza uygulanmasının elverişli, gerekli, orantılı olmadığınıve mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ifade etmiştir.

2. Değerlendirme 
37. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Mülkiyet hakkı"kenar başłtkhı 35.maddesi şöyledir:

"Herkes, mülkiyet ve miras haklarma sahiptir 
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykart olamaz."
8. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin δzū, idari para cezasıuygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğidir. Başvurucunun suç ve cezaların kanuniliği ve şahsiliği ilkeleri çerçevesinde ileri sürdāğü iddiaların mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuniliği unsuru, silahların eşitliği ilkesi, masumiyet karinesi ve genel olarak adil yargılanma hakkıyla ilgili olarak ileri sürdüğü iddiaların ise mülkiyet hakkıın usul güvenceleri kapsamında incelenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.
a.Kabul Edilebilirlik Yðnünden 
3. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabuf edílemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
L.Mülkün Varlığı
40. Idari para cezası uygulanmasıyla başvurucunun mal varlığında eksilmeye yol açıldığı kuşkusuz ołduğuna göre bu paranın başvurucu açısından mūlk teşkil ettiği açıktır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Orhan Gürel, B. No: 2015/15358, 24/5/2018, §43; Mustafa Taş, B. No: 2017723968, 31/10/2018, § 35).

iMüdaħalenin Varlığı ve Türü
4I. Anayasa'nın 35. maddesi ile mülkiyet hakkına temas eden diğer hūkümleri birlikte değerlendirildiğinde Anayasa'nın mülkiyet hakkına mūdahaleyle ilgili ūç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna gōre Anayasa'nın35.maddesinin birinci fikrasında, herkesin mūlkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barışçıl yararlanma hakkna yer verilmiş; ikinei fikrasında da mülkten barişçıl yararlanma hakkına mūdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Maddenin ikinci fikrasında gencl olarak mülkiyet hakkının hangi koşullarda sınırlanabileceği belirlenerek aynı zamanda mülkaen yoksun bırakmamın şartlarının genel çerçeveşi de çizilmiştir. Maddenin son fikraşında ise mülkiyet hakkının kulanımının toplum yararına aykın olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullammım kontrol etmesine ve dtizenlemesine imkân sağlanmıştır. Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde de devlet tarafindan mülkiyetin kontrolüne imkân tanıyan özel hükümlere yer verilmiştir.Ayrıca belirtmek gerekir ki müikten yoksun bırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin δzel biçimleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546,22/2017, §§ 55-58).

42. Somut olayda ulusal marker seviyesi geçersiz akaryakit bulundurması nedeniyle başvurucu hakkında idari para cezast uygulanmasının mūlkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği açıktır. Söz konusu müdahaleyle enerji piyasasīyla ilgili düzenlemelerin ihlal edilmesinin 

Önlenmesi amaçlanmaktadır. Bu durumda başvuru konusu olaydaki müdahalenin amact dikkate altndığında müdahalenin mülkiyetin kamu yararına kullanılmasının kontrol edilmesine ilişkin kura! çerçevesinde incelenmesi gerekir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği Å.Ş., B. No: 2017/23849,10/10/2018, § 48; Mustafa Tas, § 38).

ill.Mädahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
43. Anayasa'nın 13. maddesi şōyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, ozlerine dokumulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde beitrtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınrlanabilir, Bu sınırlamalar, Anayasanın sōzine ve ruhuna, demokratik toplum dizeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
4. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı stnırsız bir hak olarak düzenlenmemiş, bu hakkın kamu yarar amacıyla ve kanunła sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırıimasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulunduruiması gerekmektedir. Anılan madde uyarınca temel hak ve özgürlükler,deınokratik toplum düzeninin gereklerine ve Ölçölolük ilkesine aykırı olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunia sınırlanabilir.Dolayısıyła mÜlkiyet bakkına yōnelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabiimesi için müdahalenin kanuna dayanması, kamu yararı amacı taşıması ve ölçülülāk ilkesi gözetilerek yapilması gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, § 62).

(1) Kanuullik 
45. Anayasa'nın 35.maddesinin ikinci fikrasında, mülkiyet hakkının ancak kamu yararıamacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle müikiyet hakkına yönelik müdahalelerin kanunda Öngörülmesi gerektiği ifade edilmiştir. Öte yandan Anayasa'nın temel hak ve özgürläklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkelerin düzenlendiği 13. maddesi de hak ve ōzgürlūklerin ancak kamunla sınırlanabileceğini temel bir ilke olarak benimsenmiştir.Buna göre mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerde dikkate alınacak Öncelikli ölçüt,müdahalenin kanuna dayal oimasıdir (Ford Motor Company, B. No: 2014/135t8,26/10/2017, § 49).

46. EPDK kararında başvurucuya yönelik olarak "iağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakata katılabilecek ürünlerin akaryakıta katilması ve istasyomunda bulundurulması" ile "ulusal marker seviyesi geçersiz ve ilgili teknik standartlara aykarı akaryakat ikmali" şeklinde iki isnatta bulunulmuştur. EPDK bu fillerden ilkinin 5015 sayılı Kanun'un 8. maddesini,ikincisinin ise aynı Kanun'un 4, maddesinin dördtıncü fikrasmın (1) bendi ile 18. maddesinin dördtneü fkrasmı iblal ettiğini değerlendirmiş; yaptırımı ise 5015 sayılı Kanun'un 19.maddesinin ikinci fikrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendine dayanarak uygulamıştır.
47. Başvurucu; istasyonundan altnan numunelerin standartlara uygun olduğunun,dolayısıyla akaryakıtın tağşiş edilmediğinin TÜBtTAK raporuyla saptandiğını, bu nedente cezanın kanuni dayanağının bulunmadığını Öne sürmüştür. Gerçekten TÜßfTAK tarafindan 19/1 [/2014 tarihinde diüzenlenen analiz raporunda numuneye ait analiz sonuçlarinın TS EN 590 sınür değerlerine uygun olduğu tespiti yapılmıştir. Bu durumda başvurucuya isnat edilen 

tağşiş iddiasımn maddi temelinin bulunmadığı anfaşıłmıştr. Nitekim yargtłama strecinde Idare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkeinesi de bu durumu tespit etmiştir. Idare Mahkemesinin idari işlemi iptal etmesinin temelinde tağşiş iddiasını sabit görülmemesi yatmaktadır. Bölge Idare Mahkemesi, Idare Mahkemesinin kararımı kaldırarak davayıreddetmiş ise de tağşişin bulurmadığını kabuf etmiş; davayı başvurucuya isnat edilen ikinci fiil temelinde reddetmiştir, Dolayısıyla başvurucuya uygulanan idari para cezasının kanuni dayanağının bulunup bulunmadığı ancak ikinci fiile ilişkin olarak yapılacak değerlendirmeden sonra kesinliğe kavuşturulabilir.

48. Idare Mahkemesi ve Bölge Idare Mahkemesi başvurucunun istasyonundan alınan numunelerin ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğu konusunda hemfikirdirler.Gelgelelim Idare Mahkemesine göre 5015 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile 19. maddesinin ikinci fikrasıın (a) bendinin (3) numarali alt bendi uyarınca başvurucunun yaptırıma maruz bırakılabilmest için marker seviyesinin geçersiz olması tek başına yeterli olmayıp akaryakıtın teknik düzeniemelere aykın olması da gerekir. Buna karşılık Bölge Idare Mahkemesi anılan hükūmier uyarınca idari para cezası uygulanabilmesi için marker seviyesinin geçersiz olduğunun tespitini yeterli görmektedir.

49. Uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarını yorumlama yetkisinin ðncelikie derece mahkemelerine ait olduğu, keyfilik veya bariz takdir hatası içermedikçe Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin yorumlarma müdahafe etmesinin bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmayacağı hatırlanmalıdır.

50. Bölge Idare Mahkemesinin anılan maddenin 6455 sayılı Kanun'un 43.maddesiyle değişik hâlini gözettiği anlaşılmaktadır. Belirtilen maddenin iki versiyonu karşılaştırıldığında lafizları arasında belirgin bir farkhılığın bulunduğu görülmektedir.Maddenin ilk hålinde yer alan "ve alınan numunelerin laboratuvar analizi ile teknik düzenlenmelere uymadığı" ibaresinin "laboratuvar analizi ile" şeklinde değiştirildiği gözlemlenmektedir. Maddenin yeni versiyonunun lafzı, ceza uygulanabilmesi için teknik dūzenlemelere aykın oima (tağşis) şartının aranmayacağı biçiminde yorumlanmasma oldukça müsaittir. İdare Mahkemesinin fikranın yeni hâlini gözetip gözetmediği anlaşılmamakla birlikte Bölge Idare Mahkemesinin marker seviyesinin geçersiz olması şartını ceza uygulanabilmesi için yeterli görmesinin keyfî veya bariz takdir hatası içeren bir yoruma dayanmadığı sonucuna ulaşılmtştır.

51. Sonuç olarak başvuruya konu idari para cezası 5015 sayılı Kanun'un 18.maddesinin dördüncü fikrası ile l9. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan ikinci fikrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca verilmiş olup sōz konusu Kanun hükümlerinin açık, ulaşılabilir ve öngörülebilir mahiyette olduğu dikkate alındığında başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan mūdahalenin kanuna dayalı olduğu kuşkusuzdur.
(2)Meşru Amaç
52. Anayasa'nm 13. ve 35. maddeleri uyarınca mülkiyet hakkı ancak kamu yararıamacıyla stnırlandırılabilmektedir. Kamu yararı kavramı mülkiyet hakkının kamu yararının gerektirdiği durumlarda sınırlandırılması imkânı vermekle, bir sınırlandıtīma amacı olmasının yan ssra mülkiyet hakkının kamu yararı amacı dışında sınırlanamayacağtnı öngörerek ve bu anlamda bir sınırłama sınurı oluşturarak mülkiyet hakkını etkin bir şekilde korumaktadır.Kamu yararı kavramı, devlet organlarının takdir yetkisini de beraberinde getiren bir kavram olup objektif bir tamima elverişli olmayan bu ölçütün her somut olay temelinde ayrıca 

değerlendirilmesi gerekir (Nusrat Külah, B. No:2013/6151, 21/4/2016, §§53, 56; Yunis Ağlar, B. No: 2013/1239, 20/3/2014, §§ 28, 29).

53. Başvurucuya uygulanan idari para cezasının dayanağı olan kanuni düzenlemeferle akaryakıt kaçakçthığınınÖnlenmesinin amaçlandığı anlaşılmıştır. Akaryakıt kaçakçılığının önlenmesi amacryla lisans sahiplerine yüküınlülükler yüklenmesinin ve bu yükümlüłāklerin ihlali hâlinde yaptırım uygulanmasıın kamu yararımı sağlamaya yönelik olduğu açıktır.

(3)Ölçülßlük 
(a) Genel Îlkeler 
54. Anayasa'nın (3. maddesi uyarınca hak ve özgtriüklerin sınırlandınimasında dikkate alınacak ölçütlerden biri olan ölçülülük, hukuk devleti ilkesinden doğmaktadır.Hukuk devletinde hak ve özgüriüklerin sınırlandırılması istisnai bir yetki olduğundan bu yetki ancak durumun gerektirdiği ölçüde kullanılması koşuluyla haklı bir temele oturabilir.Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut koşulların gerektirdiğinden daha fazla sınırlandırılması kamu otoritelerine tanınan yetkinin aşılması anlamına geleceğinden hukuk devletiyle bağdaşmaz (A YM, E.2013/95, K.2014/176, 13/1 1/2014).
55. Anayasa'nın13, maddesinde yer alan δIçülölok ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç aft ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik δngörülen müdahalenin amacıgerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik amaç bakmından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir mūdahale ile ulaşılmasının mümkūn olınamasım,orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E2011/111, K,2012/56,11/4/2012; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 38).

56. Buna gōre mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasının yanında gerekli olması da gerekir. Gereklilik yukarıda da belirtildiği tizere hakka müdahale teşkil eden birden fazla araç arasından hakkı en az zedeleyen aracın seçilmesini ifade etmektedir. Hak ve özgürlüğü sıırlayan tedbirlerden hangisi diğerlerine nazaran hakkın norm alanına daha az müdahale edilmesi sonucunu doğuruyorsa o tedbirin tercih edilmesi gerekir. Bununla birlikte hakka müdahale oluşturacak aracın seçiminde kamu otoritelerinin beili ölçtde takdir payının bulunduğu da kabul edilmelidir.Zira yetkili kamu makamları, õngõrūlen amaca ulaşılmast bakımından hangi aracın etkili ve verimli sonuçlar doğuracağına ilişkin olarak isabetli karar verme noktasında daha iyi bir konumdadır. Özellikle alternatif aracın bulunmadığı veya meveut alternatiflerin öngörülen meşru amaca ulaşılması bakımından etkili ofmadığı ya da daha az etkili olduğu durumlarda kamu makamlarının araç seçimi hususundaki tercih yetkişinin gereklilik kriterini sağlamadığının söylenebilmesi içinçok gūçlü nedenlerin bulunması gerekir (D.C.. B. No:2018/3863, 16/6/2021, § 48).

57. Öte yandan mülkiyet hakkına yönelik müdahaleler orantılı olmahıdır. Orantılılık sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan sınırlama tedbiri arasında aşırı bir dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir.Diğer bir ifadeyle orantıłtlık, amaç ile araçarasında adif bir denge kurulmasını gerektirmektedir. Buna göre mülkiyet hakkına getirilen sınırlamayla ulaşılmak istenen meşru amaç ve başvurucunun mülkiyet hakkından 

yararlanmasındaki bireysel yarar arasında makul bir orantı kurulmalıdır. Hedeflenen amaca ulaşıldığında elde edilecek kamusal yararla kıyaslandığında sınưrlama ile kişiye yüklenen külfetin aşirı ve orantiısız olmaması gerekir (D.C., § 49).

58. Seçilen aracın ulaşılmak istenen amaçla kıyaslandığında bireye orantıstz bir külfet yüklemiş olduğunun saptanması, ihlal sonucuna ulaşılabilmesi için bazı hâllerde tek başına yeterli olmayabilir. Kişiye yüklenen külfeti dengeleyici mekanizmaların var olup olmadığı da büyük önem taşımaktadır. Elverişli ve gerekli olduğu hükmüne varılan aracın seçilmiş olması nedeniyle kişiye yüklenen aşırı külfeti hafifleten hukuksalmekanizmalar mevcutsa bir ihlalin olmadığı sonucuna varlabilir (D.C., § 50).

5.Mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin orantılı olup olmadığı değerlendírilirken başvurucunun ve idarenin kusurlarının olup olmadığı da gözönünde bulundurulur. Bu bağlamda tarafların yasal yüküimlülaklerinin neler olduğu, bunların yerine getirilmesinde ihmalkârlık gösterilip gösterilmediği ve ihmalin varlığının tespiti hâlinde bunun hukuka aykırı sonucun doğmasında bir etkisinin bulunup bulurımadığı da dikkate alınır (D.C., § 51).
60.Usule ilişkin güvencelerin varlığı orantılıitk değerlendirmesinde önemli bir rol oynayabilir. Bu bağlamda müdahalenin hukuka aykırılığının ileri sürülebileceği veya müdahale nedeniyle oluşan maddive manevi zararların tazmin edilmesinin istenebileceği hukuk yollarının olmaması da bazı durumlarda kişiye yüklenen külfeti ağırlaştıran bir unşur olarak görülebilir. Bu bakımdan kişinin hukuka aykınbk iddialarının bir mahkeme tarafından etkili bir biçimde incelenmesi müdahalenin orantlılığı bakımından ehemmiyet arz etmcktedir (D.C., § 52).

(b)Ílkelerin Olaya Uygulanması
6I. 5015 sayılı Kanun'un 18. maddesinin birinci fikrasında, yurt içinde pazarlanacak akaryakıta veya akaryakıtla harmanlanan ūrüniere rafineri çıkışında veya serbest dolaşıma girişinde rafinericilerce ve dağitıcılarca EPDK'nın belirleyeceğişart ve Özellikte ulusalmarker eklenmesi yükümlolüğü getirilmiştir. Öte yandan aynt maddenin dördüncü fikrasında numunelere yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığılaboratuvar analizi ile tespit edildiğinde, Kanun'un 19.maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması öngörūlmūştür.

62. Yurt içinde pazarlanacak akaryakita veya akaryakıitla harmanlanan ürünlere uluşal marker eklenmesinin amacı akaryakıt kaçakçılğını önlemektir, Lisans sahiplerine marker eklenmiş Ürün satma yükümlalüğü getiriterek rafinerilerden çıkmayan ya da kanunlara uygun olarak serbest dolaşıma girmeyen akaryakit trünlerinin piyasaya arz edilmesi õnlenmeye çalışılmaktadır. Sistemin işlemesini temin etmek için de marker eklenmiş ürūn satma yükümloloğüne aykın hareket eden lisans sahiplerine idari para cezasıyaptırımı uygulanması yetkisi kamu makamlarına tantnmıştır. Akaryakıt kaçakçılığının Önlenmesini sağlama amacına ulaşılabilmesi için marker eklenmiş trün satma yükūmlaloğo getirilmesinin ve bunun ihlali hâlinde idari para cezası öngörülmesinin elverişli bir araçolduğu görülmektedir.

6. İkinci olarak belirtilen aracın gerekli olup olmadığı incelenmelidir. Gereklilik,hedeflenen amaca ulaşılması için hakka en az müdahale teşkil eden aracın seçilmesini ifade etmektedir. Akaryakıt kaçakçılığıyla mücadelede hangitedbirlerin gerekli olduğunun değerlendirilmesi öncelikli olarak ilgili kamu makamlarının yetkisindedir. Bu alanda ne gibi 

tedbirlerin alınması gerektiği hakkında sorumiu ve yetkili otoriteler daha isabetli karar verebilecek konumdadır. Bu nedenle hangi tedbirin uygulanacağımın belirlenmesi husuşunda idarelerin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır. Ne var ki seçilen aracın gerekliliğine ilişkin olarak idarelerin sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız değildir. Tercih edilen aracın müdahaleyi ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağırlaştırması durumunda Anayasa Mahkemesince müdahalenin gerekli olmadığı sonucuna ulaşiiması mümkündür.Ancak Anayasa Mahkemesinin bu kapsamda yapacağı denetim, seçilen aracın isabet derecesine yönelik olmayıp hak ve özgürläkler üzerinde oluşturduğu mūdahalenin ağırlığına dönüktlr.

64. Bu manada akaryakıt veya akaryakrtla harmanlanan İrün satan gerçek ve tūzel kişilere ulusal marker eklenmiş ürün satma yükümlülüğünün getirilmesinin ve bunun ihlali hâlinde ðiçülü bir yaptırım uygulanmastnın idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğunun kabulü gerekir. Somut olayda başvurucunun ulusal marker eklenmiş ürūn satma yükümlalüğünün getirilmesine yönelik bir şikāyeti bułunmadığı gibi bunun ihlali durumunda yapurım uygulanmasına dair de genel bir itirazı mevcut değildir. Başvurucunun temel şikâyeti, ulusal marker ekleme sistemi gözetildiğinde somut olayda tespit edilen eksikliğin sorumlusunun kendisi olmadığıdır. Başvurucu, akaryakıta marker ekleme işleminin kendisi tarafindan yapılmadığı gibi depolarına boşaltılan akaryakrtın marker seviyesinin geçerli olup olmadığını ölçme imkânının da bulunmadığını belirtmekte; bu koşulłarda kendisinden kaynaklanmayan eksikliklerden sorumlu tutulmasının hakkaniyetli olmadığınısavunmaktadır.

65. Başvurucunun bu iddiası gözetildiğinde işyerinden alınan numunelerdeki eksikliğin akaryakıtın başvurucunun depolarına boşaltılmasından ðnceki aşamadan kaynaklanması ihtimalinin kesin olarak devre dışı bırakılıp bırakılmadığı, diğer bir ifadeyle marker seviyesinin geçersiz olmasının her koşulda akaryakıtın rafineri veya kanuna uygun ithalat dişındaki yollarla temin edildiğine işaret edip etmediği hususu incelenmelidir.
66. Başvurucunun imkân ve kudretinin Üzerinde olan bir yükümlälükle Ödevlendirilmesi veya imkân ve kudretiyle önlemesi mümkün olmayan bir yükümlülüğün ihlali hâlinde yaptırıma maruz bırakılması seçilen aracın gerekliliği noktasında soru işaretlerinin oluşmasına yol açabilir.Belirtilmelidir ki başvurucunun numunelerinin ulusal marker seviyesiningeçersiz çıkmasının marker kimyasalının akaryakıta eklenme yöntemi nedeniyle homojenleşmeni tam olarak sağlanamaması veya sonraki aşamada akaryakitın depoda beklemesi sırasında tabakalaşma yaşanması sebeplerinden birinden kaynaklanmışolabileceği iddiası ciddiyetten uzak değildir. Başvurucu bu iddiayı soyut olarak öne sürmemiş, bayisi olduğu dağıtıcı şirketin beyanlarıyla bunu desteklemiştir. Gerçekten dağıtıcışirketin Ceza Mahkemesine sunduğu yazıda, marker seviyesinin geçersiz olmasının akaryakıtın içinde bulunan kimyasal maddenin tabakalaşmasından ve bunun sonucunda homojen dağılım göstermemesinden kaynaklanmışolabileceği belirtilmiş;bu ihtimali sıfirlamak için de 13/12/2014 tarihinde depolama tesisine mikser sistemi monte ediidiği, buna rağmen bayilerin depolarında bulunan Ürünlerdeki tabakalaşmaya yönelik riskin devam ettiği ifade edilıniştir. Nitekim Ceza Mahkemesi dağıtıcı şirketin bu yazısını dikkate alarak numunelerdeki ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkmasınm başvurucu Şirketin sahibi ve çalışanının filinden kaynaklanmamış olabileceğisonucuna ulaşmış ve sőz konusukişilerin beraatine karar vermiştir. EPDK tarafindan Anayasa Mahkemesine gönderilen 21/4/2021tarihli yazıda da ulusal marker ekleme işlemleri sırasında istisnai de olsa enjeksiyon sisteminden kaynaklı olarak homojen karışmama ve tabakalaşma gibi teknik sorunlarla karşılaşılabildiği ifade edilmiştir. Sðz konusu yazıda ayrıca yapılan kontrol sırasında marker 

seviyesinin geçersiz çıkmasının homojenleşememe veya tabakalaşma benzeri teknik sorunlardan kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespitinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.
67. Başvurucu, dağıtıcı şirket yazısını ve Ceza Mahkemesi kararını idari yargının dikkatine sunmuştur. Başvurucu ayrıca alış ve satışları arasında fark bulunmadığınısaptadığını iddia ettiği bir yeminli mali mtişavir raporunu da idari yargı mercilerine ibraz etmiştir. Buna karşılık idari yargı mercilerinin başvurucunun marker maddesinin ürüne eklenme yōntemi veya sonradan ortaya çıkan tabakalaşma sorunu sebebiyle homojen bir biçimde dağılmamış olabileceği yolundaki iddiasryla ilgili olarak hiçbir değerlendirme yapmamiştir.

68. Derece mahkemelerinin tarafların her türlü iddialarını karşılama yükümlüilaklerinin bulunmadığı kabul edilmelidir. Ancak uyuşmazlığın esasının karara bağlanmasında etkiliolabilecek iddiaların ilgilive yeterli bir gerekçeyle cevaplanmaması,idarenin tezierinin peşinen doğru kabul edilmesi yargı yoluna başvurulmasını anlamsız hâle getirebilir. Başvurucunun homojenleşmeyle ilgili iddiasının hakikat temelinin bulunup bulunmadığıyla ilgili olarak yorum yapilması Anayasa Mahkemesinin görevi değildir.Bununla birlikte az õnce ifade edildiği gibi bu iddianın uyuşmazlığın esasını etkileyebilecek nitelikte olduğubaşvurucu tarafindan yeterli δlçūde temellendirilmiştir, Bu aşamadan sonra yargı mercilerinin bu ihtimali devre dışı bırakan peşin bir yargıyla hareket etmemeleri, bunu ciddiyetle ele aldıklarını göstermeleri ve başvurucunun zihninde oluşan tereddūtieri gidermeye yönelik inceleme yapmałarı veya kararlarında bu hususu gerektiği gibi tartışmalarıbeklenir. Bununla birlikte somut olayda derece mahkemelerinin bu yönde bir adım attıklarıgörülememektedir.

69. Öte yandan yargı mercilerinin maddi olayın tespitinde aksi ispat edilemeyecek ve savunma yapmayı değersiz kılacak varsayımlara dayanmaları başvuruculara tanınan usul güvencelerini anlamsız hâle getirebilir. Kuşkusuz Anayasa, mahkemelerin maddi ve hukuki karinelerden hareketle çıkarımlar yapmasını yasaklamamaktadır. Ancak mahkemeler bu tür çıkarımlarda bulunurken muhatabı, kendisini savunmasını anlamsız kılacak ölçüde dezavantajlı konuma düşürmemeye özen göstetmelidir. Bu bağlamda idari organlarca tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda idarece yapılan tespitlerin peşinen doğru kabul edilmesi başvurucuların savunma hakkını önemliölçüde kistlar. İdari işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlansa da bu karine idari işlemin hukukiliğini inceleyen yargımercii yönünden geçerli kabul edilemez. Aksi takdirde idari organlara görece üstın bir stattıtanınmış olur ki bu durum söz konusu işleme karşı dava açılmasını beyhude bir çabaya dönüştürür. Somut olayda derece mahkemelerinin akaryakıtın marker seviyesinin geçersiz çıkmasmın başvurucunun fiilive kusurundan kaynaklanmadığı yolundaki savunmasımıanlamsız kıłmadıkları ve bunu ciddiye aldıklarını gösterebildiklerini söylemek güçtür.
70. Bu koşullarda, ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkmasının başvurucudan sâdır olmayan ve başvurucunun kendi kudret ve imkânlarıyla önlemesi mümkün olmayan sebeplerden kaynaklanmadığı hususunun idare veya yargı mercilerince kesinliğe kavuşturulmaması karşısında, aksi kanit getirerek sorumluluktan kurtulma imkântndan mahrum kalacak düzeyde ağır sorumluluk ve külfetin başvurucuya yüklendiği kanaatine varılmiştır. Başvurucuya bu derece ağır külfet yükleyen bir aracın -somut olayıkoşullarında- akaryakıt kaçakçılığının õnlenmesi amacına ulaşılması için en hafif müdahale teşkil eden araç olduğu sonucuna ulaşılamamıştır. Bu durumda başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin gereklilik kriterini karşılamadığı değerlendirilmiştir.

71. Açıklanan gerekçelerie Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesì gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönfnden 
72.6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir;
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının thlal edildiğine ya da edilmediğine karar vertlir. Ihlal kararı verilmesi hålinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yapıması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynakdanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortudan kaldprmak için yenlden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yenlden yargilama yapilmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladiığı ihlali ve somuçlarını ortadan kaldtracak şekilde mūmkünse dasya üzerinden karar verir."
73. Başvurucu; ihlalin tespit edilmesi, yeniden yargtlama yapılmaşt ancak bu talebin kabul edilmemest hâlinde 2.000.000 TL tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

74. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalín nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararinın yerine getirilmemesininsonuçlarına da değinmiş vebu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Allgül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
75. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından sõz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldınlması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

76. thlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendiuyarinca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Antlan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklt olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya Özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlai kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundakiyargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır, Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlälüğı, ilgilmin talebini beklemeksizin 

Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğun, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

77. Incelenen başvuruda, ulusal marker seviyesinin geçersiz çrkmasının başvurucudan kaynaklanmayan, başvurucunun kendi kudret ve imkânlarıyla Önlemesi mümkün bulunmayan sebeplerden kaynaklanmadığı hususunun idare veya yargı mercilerince kesinliğe kavuşturulmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
78. Bu durumda mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yaptlmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına gōre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir Öreğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 1. Idare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
79. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilınesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

80. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3,600 TL vekalet Ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TLyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulmast talebinin KABULÜNE,
B. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının IHLAL EDILDIĞINE,
D. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmast için yeniden yargılama yapılmak Özere Ankara 1. Idare Mahkemesine (E.2015/2481, K.2016/2358) GÖNDERILMESINE,
E. Başvurucunun tazminat talebinin REDDINE,
F. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMEStNE,

G. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen stire için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir Ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMEŞhNE15/9/2021tarihinde OYBfRLIĞlYLE karar verildi.

Başkan Öye Uye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL 
Oye Üye YusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ