Anayasa Mahkemesinin 13/12/2023 Tarihli ve 2019/38925 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-03-27

27 Mart 2024 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32502
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ŞENNUR ATALAR BAŞVURUSU Basvura Numarasi : 2019/38925Karar Tarlhi : 13/12/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Fatma Gülbin ÖZTÜRK Başvarucu : Şenur ATALAR Vekili : Av. Oğuzhan YILMAZ 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, menfi tespit talebiyle açılan davanın dava şartı yokluğundan kesin otarak reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
IL BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 22/1 1/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ōn incelemesinden sonra Komisyona sumulmuştur.

4. Komisyonce başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Böłüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkam tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanık, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı sūreşinde beyanda bulunmuştur.

IⅡ. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar ōzetle şōyledir:
9. Başvurucu, oğlu Y.M.A.yı (3/3/2015 tarihinde Özel Feza Berk Ortaokuluna kaydettirmiştir. Kayıt sırasmda başvurucudan okulun sahibi konumunda olan Feza Eğitim Ticaret ve Sanayi A.$. ($irket) adına 3.500 TL bedelli bono ałınmuşti. Okul 29/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alıman Tedbirlere İlişkin Kanum Hükmünde Kararname (667 sayılı KHK) ile, Fetuilahçı Terör Örgūtü/Paralel Devlet Yapılanmasıa (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenerek millı güvenliğe tehdit oluşturduğu gerekçesiyle kapatılmıştır. Okułun maliki konumunda olan Şirketin ise faaliyetlerine 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayilı Resmî Gazete'de yayımlanan 670sayıl Olağanüstü Hal Kapsamında Alnması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (670 sayılt KHK) 5. maddesinin Üçüncüt fikrast uyarınca son verilmiş ve Şirket ticari siçilden terkin edilmiştir.

10. Okulun kapatılmasmın ve Şirketin ticari sicilden terkininin ardından başvurucu adına Maliye Hazinesinin talebi doğrultusunda kambiyo senetlerine Özgū haciz yoluyla takip başlatılmıştir. Başvurucuya 4.395,81 TL tutarında 14/11/2018 tarihli Ödeme emri gönderilmiştir.

I1. Başvurucu, hakkında başlatlan ilgili takibi müteakip Samsun 2. Tüketici Mahkemesinde (Mahkeme) Maliye Hazinesi aleyhine menfi tespit davast açmiştır.Başvurucu; takibe dayanak bononun özel okul sözleşmesi nedeniyle alındığını, tiketiciden alnan emre yazıl senet mahiyetindeki bononun 7/1 1/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Koruması Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (5) numaralı fikrası uyarınca geçersiz olduğunu belirterek borçlu olmadığımn tespitine, takip konusu bononum ve icra takibinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

12.Mahkeme 16/9/2019 tarihli kararıyla dava şartı bulunmaması nedeniyle davanın usulden reddine kesin olarak karar vermiştir. Mahkeme, gerekçesinde 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayıh Resmi Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Ölağantistü Hal Kapşamında BazıTedbirler Almması Hakkıda Kanun Hokmünde Kararname'nin (675 sayılı KHK) 16.maddesinin üçünctt fikrasını dayanak aldığını belirtmiştir. Gerekçeli karanında Mahkeme ayrıca 670 sayıh KHK'nın 5. maddesinin dördüncü fikrasında yer verilen borç ve yükamlūlüklere illşkin olarak hak iddiasında bulunanlar yönümden getirilen altmış güniük hak düştirūcü sürenin hak iddiasında bulunanlara yōnelik olduğunu belirtmiş, ilgili ifadenin borçlu olmadığı iddiasmda bulumanları kapsamadığına işaret etmiştir. Referans alınan norm işığında mevcut menfi tespit davası yönünden davanın usulden reddine karar verilmesinin zorunlu olduğuna vurgu yapan Mahkeme, bununla birlikte Anayasa'nın 125. maddesi kapsamında öngörülen istisnalar haricinde başvurucumum ilgili KHK'iar hükümlerine göre olmasa da genel hükümlere göre dava açma hakkının bulunduğunu belirtmiştir.
13. Nibai karardan 24/10/2019 tarihinde haberdar olduğunu bildiren başvurucu 22/1 1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
14.9/6/1932 tarihli ve 2004 sayıl Îcra ve Iflas Kanununun "Menfi tesbit ve istirdat davaları" kenar başlıkhı 72, maddesinin ilgili birinci fikrast şöyledir 

"Borçlu, icra takibinden önce veya takip strasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabiltr."
15. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun olarak kanulaşan 670 sayılı KHK'nın "Devir İşlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıkhı 5. maddesiniņ ilgili kısmı şöyledir:
"(1) 20/7/2016 tarthli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hikmünde Kararnameler gereğince kapaulan ve Vakaflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum,kuruluş, ōzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yaymevi ve dağıtum kanallarının her türlütaşınır, taşınmaz, matvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralman varliık);her türlü tespit tşleminl yapmaya, kapsamını beltrlemeye, Idare etmeye, avans dahil her türlū alacak, senet, çek ve diğer kaymetli evraka ilişkàn olarak dava ve icra takibi tle diğer her türlü işlemt yapmaya, devralınan varlıklarla llglli olup kanaat getirict defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülakderi tespite ve hiçbir sekilde devralinan varlikların değerini geçmemest, ek malt kaülfet getirmemesi, kefaletien doğmaması ve Fethullahçı Terār Örgūtü (FETÖ/PDY)'ne aidiyett, ltisaka veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkistne dáyanmasi şartyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatilan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya Bdemeye, tahsili mümkīın obmadığı anlaşulan veya tahsilinde ve takdbinde yarar bulunmayan hak ve alacakdar ile taahküt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türla sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkdli kredi veya gerçek bir mal veya hizmet İlişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırulmış takyidatlarıkredinin veya borcun ðdenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andald koşularla tekrar koydurmaya ve thyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan iakyidatlarm sumrlarını beltrlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sāzleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devrahnan varlikların idaresi,değerlendirilmest, elden çıkantması için gereklt her türlä tedbiri almaya, gerektiğinde devrahnan varlıkların tasfiyesi veya sanşt amacryla uygun görülen kamu lurum ve kuruluşlarına devretmeye, devtr kapsamunda olmadığı belirlenen varlkiar iadeye kapatıdanların gerçek kiştye alt olması halinde devralınacak varlıkların kapsamım helirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygutamalart yönlendirmeye, bütün bu işlemlert yapmak amacryla usul ve esasları belirlemeye, vakaflar yönūnden Vakflar Genel Müdürlüğü, diğerieri yönünden Maltye Bakanlığı yetkilldir.

(3) Kapatıilan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukdarı ştrketlerin faatiyeteri sonlandıriarak ticart sicll kayuları resen terkan edilir. Bunların devralınan varlıklan dışındaki varlıkdanı da Hazineye bedelstz devredilmiş sayiır. Bu durumdo sirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak górevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikrann uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve btrinct fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar tçin de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(4) Btrinci fikra kapsamında tespite konu edilebilecek borc ve yükümlülükiere ilişkin clarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiğt tarihten itibaren ałtmışgüntük hak düşürücü süre lçerisinde lglli tdarestne kanaat getirici defier, kayit ve belgelerle müracaat ediltr. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapilacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itilbaren başlar.…."

16.Aym KHK'nun "Yürürlūk" kenar başlıklı 18. maddesi şōyledir.
"(1) Bu Kamun Hükmünde Kararname yaym tarihinde yürürlüğe girer."
17. 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Kanun olarak kanunlaşan 675 sayılı KHK'nm "Dava ve takip usulü" kenar başlıklı 16. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(3)20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 saylı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağumüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağitrm kanalları lle hunların sahibi gerçek veya titzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakiflar Genel Müdtirlüğü oleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar lle tcra ve iflas takipleri hakkanda 670 sayrh Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddest gereğince dava veya taktp şartının bulunmamasınedeniyle davanın reddine veya takdbtn dūşmesine karar verilir.

(4) Birinci ve tkincı fikralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670sayilı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihtnden itlbaren otuz günlük hak dūşürücü süre tçtnde başvurabileceği beltrtilir. Idari başvuru üzerine idari merci tarafindan vertllecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. fdari yargının verdiğı karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz."
18.Aynu KHK'nm "Yürürlük" kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir.
"(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 ünci maddesi hükümlert 15/10/2016tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarthinde yürūrlüğe girer."
19. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kamun olarak kanunlaşan 667 sayılı KHK'mın "Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 2, maddesinin (1) numaralk fkrasımın ilgili kısmı şöyledir.

"(1) Milli güvenliğe tehdit otuşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, littsaka veya irtibatı belirlenen;
.••
b) Ekli (ll) sayılı listede yer alan özel öğretim karum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyontar.,
...
kapatılmıştır."
V.İNCELEME VE GEREKÇE 
20.Anayasa Mahkemesinin 13/12/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşüntldü:

A. Başvurucunun İddfaları ve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucu, özel okul hizmet sözleşmesi sebebiyle keşide ettiği bonoya dayanılarak hakkında yürütülen takibe karşı açtığı menfi tespit davasının 670 ve 675 sayılıKHK'lar uyannca dava şartı yokluğundan reddedilmesinin mülkiyet ve adil yargulanma hakłarın ihlal ettiğini ileri sürmüiştür.

22. Bakanlık görüştüinde, başvurucumn 675 sayılı KHK'un 16. maddesinin dördüncüi fikrası uyartnca idari makamlara başvurabileceği yahut idaré mahkemelerinde dava açabileceği belirtilerek anlan yargısal ve idari yollan tükettiğine ilişkin dokßman sunmadan doğrudan bireysel başvuruda bulunmasının bireysel başvurunum ikincilliği ilkesine aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle başvurunun kabul edilemez buhunmasına karar verilmesi gercktiği bildirilmiştir.

23. Başvurucu; bireysel başvuruya komu davanın alacak talebine ilişkin olmadığıu,borçlu olmadığına dair menfi tespit davaşı bulunduğunu, söz konusu KHK'lar ile getirilen dava şartına ilişkin hükmün alacaklarla ilgili olduğunu belirterek borçlu olmadığının tespitine yönelik davanım anılan düzenleme kapsamında yer almachğmı ileri sürmüş ve kendisine yōnelik olarak başlatılan bir icra takibine karşı açtığı davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddedilmesinin Anayasa'nın 36. maddesinde yer verilen güvencelere aykırılık teşkil ettigini belirtmiştir. Kendisine karşı başlatılan sőz konusu takibe yönelik açılacak davanın gene!hükümler uyarınca menfi tespit davası olduğuna dikkati çeken başvurucu, başvuru yollarınırūkettiğini ifade etmiştir.

B. Değerlendlrme 
24. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak almacak "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36, maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydatanmak surettyle yargı mercileri önünde davacı veya davali olarak iddia ve savunma (Değişik ibare: 3.10.2001-4709/14 md.) ile adil yargılanma hakkana sahiptir."
25. Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşse de başvurucunun yargılama yapılmak suretiyle toplanaçak deliller çerçevesinde davanın esası hakkında bir sonuca varılmamasına yönelik hir şikâyeti olduğundan başvururun mahkemeye erişim hakkıkapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

1. Kabnl Edllebilirlik Yönündeu 
26. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadtğı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin başvurunum kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a. Mūdahalenin Varlığı ve Hakkın Kapsamı
27. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında berkesin yargı mercileri Önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36, maddesinde güvence altına alınan hak arama Özgüriüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargilanma hakkınin madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa İnsan HaklarıSðzleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrastnın mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Inş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156,20/4/2017, § 34).

28. Anayasa'nın 36, maddesinde güvence altına alınan hak arama Özgürlüğū, bir temel hak olmanın yanında diğer ternel hak ve Özgürlülklerden gereken şekilde yararianılmayıve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafından görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarını ortaya koyma imkânının tanınması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencelerden yararlanmak mümkün olamaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896,23/2/2016, § 33).

29. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkınm bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmaşını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

30. Öte yandan Anayasanı 36. maddesinin ikinci fikrasında hiçbir mahkemenin görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamayacağı belirtilmiştir. Bu bağłamda adil yargılanma hakkı, şartları bulunduğu takdirde kişilere davanı görüldüğü mahkemeden uyuşmazlığın esasının incelenmesini isteme güvencesini de sağlar.
31. Somut olayda davanın esası hakkında bir inceleme yapıImadan verilen ret karan nedeniyle başvurucumun mahkemeye erişim hakkıa yönelik bir müdahalede bulunulduğu görülmektedir.

b.Müdahalenh İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
32. Adil yargılanma hakkının görüntmlerinden biri olan mahkemeye erişim hakkt,mutlak bir hak olmayıp bu hakkın sınrlandırılması müimkündür. Ancak mahkemeye erişim hakkına müdahalede bulunuhurken Anayasa'nın temel hak ve özgüriüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen 13. maddesinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

33. Anayasa'nın" Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" kenar başlıklı 13.maddesi şðyledir:
"Temet hak ve hürriyetler, Özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebepiere bağlı olarak ve ancak kanumla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ðlçübülük ilkæsine aykarı olamaz."
34. Anılan madde uyarınca temel hak ve özgürlükler, demokratik topiun düzeninin gereklerine ve ölçülülok ilkesine aykırı olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen 

sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sımırlanabilir. Bu nedenle öncelikle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan müdaħalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekir.

35. Hak ve özgüriüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfi müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en Önemli unsurlarından biridir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60).

36. Müdahalenin kanuna dayalı olmąsı öncelikle şekiî manada bir kamımun varlığınızorunlu kılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafmdan Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama orgatımca kanun adı altında çıkarılan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tamyan bir hükmün bulunması şartına bağhıdır. TBMM tarafindan çıkarılan şekli anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun birakır (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).

37. Başvuru konusu uyuşmazlık ele alındığında derece mahkemesi tarafindan davanın, dava şartının sağlanmaması sebebiyle usulden reddedildiği görtülmtüiştür, Mahkeme,670 sayılı KHK'nm 5. maddesinin dördüncü fikrasında alacak talepleri yönünden öngörülen altmış gün içinde kapatılan kurumun devredildiği kamu idaresine başvurma yükümlülüğünüsomut olayda borçlu konumunda ołan başvuruya uygulamış ve başvurucunn 675 sayılıKHK'nm 16. maddesinin üçtncü fikrası ile öngörülen dava şartının yerine getirmediği gerekçesiyle davanun usulden reddine karar vermiştir.

38. Diğer bir deyişle Mahkeme; 670 sayılı KHK'nın 5. maddesinin dördüncü fikrasıile Öngörülen ve 675 sayılı KHK'nın 16. maddesinin Üçüncü fikraşı ile dava şartına dönüştürülen, hak ve alacaklar yönünden kamu idaresine başvuru zorunluluğunu başvurucunun borçlu olmadığının tespiti için açtığı menfi tespit davasına da uygulamıştır.Bireysel başvuru yolunun ikincillik niteliği gereği ilgilimevzuatı yorumlamak derece mahkemelerinin görevi olup Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruda incelediği husus,derece mahkemelerinin gerekçelerine esas yorunun Slçülü olup olmadiği ve buna göre Anayasa'da güvence altina temel hak ve özgüriaklerinin ihlal edilip edilmediğidir (Seyma Kayaoğłu, B. No: 2014/5491, 5/7/2017, § 53). Özellikle mahkemeye erişim hakkı olmak üzere hak ve özgürlüklere getirilen sınırlayıcı hükümlerin geniş yoruma tabi tutularak kanun koyucu tarafindan amaçlananın δtesinde sınırlandırılmaması gerekir. Eldeki uyuşmazlkta da bu ilke çerçevesinde hareket edilecektir.

39.675 sayılı KHK'nm 16. maddesinin Üçüncū fikrası ile getirilen dava şartının 670sayılı KHK'nın 5. maddesinin dördüncü fikrası kapsamında ele alnması gerektiği açıktır. Bu bağlamda maddenin lafzımdan idareye başvuru yükümlülüğünün sadece hak iddiasında bulunanlar yöntınden getirildiği anlaşılmıştır. Başvurucu ise kendisi hakkında başlatılan icra takibine karşı menfi tespit davası açmış borçlu konumundadır. Bumunla birlikte Mahkeme;borçlu olmadığını tespit ettirmek için dava açan başvurucunun hakkında da söz konusu dava şartıni, mahkemeye erişim hakkı yönünden getirilen simarlandırıcı normu genişleterek uygulamış ve davanın usulden reddine karar vermiştir.

40. Esasen 670 sayılı KHK ile Öngörüllen altmış gün içinde idareye başvuru zorunluluğunun eldeki uyuşmazlık yönünden tatbīki dahi mümkün değildir. Zira hak talebi 

yönünden getirilen altmış günlük başvuru süresi 670 sayılı KHK'nın yürürlük tarihinden başlamakta olup 670 sayılı KHK, 17/8/2016 tarihinde yürürlūğe girmiştir. Oysa ki başvurucuya dava konusu icra takibine ilişkin ōdeme emri 14/lI/20i8 tarihinde tebliğedilmiş olup başvurucu, idarenin kendine yönelik hak talebinden bu tarihte haberdar olmuştur. Diğer bir ifadeyle başvurucumun borçtan haberdar olduğu tarih itibarıyla hakkında tatbik edilen dava şartını gerçekleştitme ibtimali bulunmamaktadır.
41.Tüm bu açıklamaların yanı sıra başvurucu hakkımdaki icra takibi, bizzat alacaklıkonumunda olan idare tarafindan başlatılmış olup idare tarafindan tercih edilen alacak tabsil yőntemine karşı başvurucu yine 2004 sayılı Kanun ile δngörülen menfi tespit davası açmıştır.Bu manada icra sūrecini başlatmakla idare bir tercihte bulummuştur. Bu tercih sonucunda başvurucunun menfi tespit davast açma hakkı doğmuştur.

42. Yukarıdaki bilgiler dikkate alındığında alacak davası niteliği taşımadığı açık olan bir davada Mahkemenin 675 sayılı KHK ile ōngörülen dava şartı şeklindeki stnırlandırıcı kuralıt 670 sayılı KHK tşığında belirtildiği gibi yotumlamadan yargılamaya tatbiki başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahale yaratmıştır.

43. Açıklanan gerekçeyle Anayasa'nın 36. maddesinde gūvence altına altnan adil yargılanma hakkı kapsamundaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğisonucuna ulaşılmıştır.

VL GİDERİM 
44.Başvurucu, ihlalin tespiti ve tazminat talebinde bulunmuştur.
45. Başvuruda tespit edilen adilyargılanma hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasmda hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargi mercilerince yapııması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal karartnda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanum'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun őzelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, 8§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 2I/1/2021, §§ 93-100).
4. thlalin ve sonuçlarmın ortadan kaldırılması için yeniden yargtlama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
VII. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nm 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim bakkmın İHLAL EDİLDİĞINE,
C.Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkınm ihlalinin sonuçıarımın ortadan kaldırlması için yeniden yargılama yapılmak Üzere Samsun 2. Tüketici Mahkemesine (E.2019/134, K.2019/447) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDINE,
E. 364,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet tcretinden oluşan toplam 19.164,60 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucumun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmas halinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen sttre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir 8rneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 13/12/2023tarihinde OYBiRLİĞtYLE karar verildi.