Anayasa Mahkemesinin 11/1/2024 Tarihli ve 2019/2284 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-03-26

26 Mart 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32501
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI  Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR 
İSA ÇETİN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/2284Karar Tarihi : 11/1/2024
Başkan : Zūhtū ARSLAN 
Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
Muammer TOPAL 
M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Selahaddin MENTEŞ
Basri BAĞCI 
Irfan FIDAN 
Kenan YAŞAR 
Muhterem INCE 
Raportör : Muhammed Cemil KANDEMiR 
Başvurucu : İsa ÇETİN 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, mesleğe kabul kararının Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafindan kaldırılması işlemine karşı açılan davanın incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/1/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

4.Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.


5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

6.Başvurucu, Bakanlığın görüşūne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
7.İkinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.
III, OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şõyledir:
A.Adli Yargı Hâkim ve Saveı Adaylığı Yarışmą Sıavına flişkin Süreç
9. Başvurucu; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezince (ÖSYM) 6/5/2012tarihinde gerçekleştirilen Avukatlar İçin Adli Yargı Hâkim ve Savcı Adayhığı Yarışma Sınavı'na katılmıştır.

10. ÖsYM 29/8/2012 tarihli ve 2012/24 sayıhı işlemiyle söz konusu sınavın iptaline ve eş değeri ile tekrarlanmasına karar vermiştir.

11,Başvurucu, bu işlemin şahsına ilişkin kısmının iptali talebiyle dava açmıştır.
12. Ankara 15. İdare Mahkemesi 24/4/2013 tarihli kararıyla dava konusu işlemi iptal etmiştir. Kararın gerekçesinde, sınavda kesin olarak kopya çekildiğinin, sınav soru ve cevap anahtarının sınav Öncesinde bir kısım adaya ulaştırıldığının somut olarak belgelendirilemediği belirtilmiş; kopyaya ilişkin sınav sonrası yapılan tespitlerin çok az sayıdaki aday üzerinde birleştiği, sınava usulüne uygun şekilde başvuruda bulunarak başarılıolanların düzenli idare ve hukuki güvenlik ilkeleri uyarınca, elde ettikleri hakların korunmasını bekleme hakkına sahip oldukları vurgulanarak idarenin kusurundan kaynaklanan birtakım olumsuzluklardan usulüne uygun şekilde sınava katılıp başarılı olanların sorumlu tutulması yoluna gidilemeyeceği ifade edilmiştir.

13. Anılan karar, ÖsYM tarafindan temyiz edilmiştir. Danıştay Onikinci Dairesi 8/5/2014 tarihinde kararı onamıştır. ÖSYM'nin karar düzeltme talebinin de aynı Dairece 25/12/2014 tarihinde reddedilmesi üzerine karar kesinleşmiştir.

B. Başvurucunun Mesleğe Kabul Kararını Kaldırımasıa İlişkin Süreç
14. Başvurucunun hâkimlik stajını tamamlaması sonrasında HSK tarafindan 23/1/2014 tarihinde mesleğe kabulü yapılmıştır. Başvurucu, Pervari hâkimi olarak mesleğe başlamıştır.

15. Başvurucunun mesleğe kabul kararı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (Hâkimler ve Şavcılar Kurulu/HSK) Üçūncü Dairesinin 11/6/2015 tarihli ve 2015/6279 sayılıkararıyla kaldırılmıştır, HSK kararında;
i. Ön mesele olarak başvurucunun da aralarında olduğu hâkim ve Cumhuriyet savcılarının mesleğe alınmaları sırasında adaylık şartlarım taşıyıp taşımadıklarıhususu değerlendirilmiştir. Bu kapsamda;

- ÖSYM Başkanlığının 28/8/2012 tarihli ve İR-2012/01 sayılı inceleme raporunda, 12/12/2012 tarihli ve 1861/46411sayılı yazisında yer alan tespitler ile,
- Ankara Cumhuriyet Başsavcılığında yapılan soruşturma sırasında, alanında uzman bilirkişilerce genel kabul gören yazılım programlarının uygulanarak matematiksel veriler ile adaylara ait kitapçıkların incelenmesi sonucu elde edilen 10/2/2015 ve 2/3/2015 tarihli raporlarda, sinavlara ait sorulan elde ettiklerine ve kullandıklarına yönelik kanaat/kuvvetli kanaat oluştuğu birlikte değerlcndirilmiştir.
ii. Başvurucunun da aralarında olduğu hâkim ve Cumhuriyet savcılarının mesleğe kabul kararları 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayıl Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. maddesinin (1) ve (j) bentlerinin delaletiyle aynı Kanun'un 53.maddesinin (b) bendi uyarınca kaldırılmış ve görevlendirmeleri sona erdirilmiştir.
iii. Adli soruşturmanın yürütülmesi için dosyanın bir nüshasının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmiştir.

iv. Disiplin yönünden gereğinin takdir ve ifası için kararın bir örneğinin Bakanlığa gönderildiği belirtilmiştir.

16. HSK Üçüncüi Dairesinin 11/6/2015 tarihli ve 2015/6279 sayılı kararında ayrıca Ankara Cumhuriyet Başsaveılığınca yürütülen 2014/20429 sayıl soruşturma kapsamında alınan 10/2/2015 ve 2/3/2015 tarihli uzman bilirkişi raporlarında adayların cevap Brüntülerinin incelenmesinde iki farklı yazılım kullamıldığı, bu yazılımlarda hesaplanan omega indeksi ile çoktan seçmeli sınavlarda kopya çekme girişimlerinin tespit edilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. Bu raporda başvurucunun adı "her iki yazılım tarafindan da cevap örüntüleri arasında birden fazla kişi ile benzerlik olduğu tespit edilen ve rastgele doğru cevap bulma olasılığı bulması olasılığı 0,01 ve altı olan adaylar" arasında sayılmıştır.
17. Başvurucunun mesleğe kabul kararının kaldırılması kararına karşı yaptığıyeniden inceleme talebi HSK Üçüncü Dairesinin 6/9/2016 tarihli kararıyla reddedilmiştir.Başvurucunun bu karara karşı 24/l1/2016 tarihli dilekçeyle yaptığı itiraz HSK Genel Kurulunun 1/2/2017 tarihli ve 2017/15 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
18. Başvurucu; HSK Üçüncti Dairesinin 11/6/2015 tarihli ve 2015/6279 sayılıişleminin iptali, maaş ve özlük haklarının iadesi talebiyle 6/3/2017 tarihinde dava açmıştır.
19. Ankara 12. Ídare Mahkemesi (Mahkeme) 15/3/2017 tarihinde başvurucunun hâkimlik mesleğine kabul kararının kaldırılmasına ilişkin HSK Üçünctı Dairesi kararına karşıAnayasa'nın 159, maddesinin onuncu fikrası uyarınca yargı yoluna başvurulmasının hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar vermiştir.
20. Başvurucunun istinaf talebi, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 20/12/2018 tarihli kararıyla kesin olarak reddediimiştir.

21. Nihai karar, başvurucuya 14/1/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu [8/1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


C. Başvurncunun Kanun Hükmünde Kararname ile Kamo Görevinden Çıkarılmasına İlişkin Süreç

22. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl (OHLAL) ilan edilmiştir. OHAL 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organlar olgusal temellere dayanarak bu teşebbüisūn arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması(FETÖ/PDY) olarak isimlendirilen biryapılanmanun olduğunu değerlendirmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25).
23. Darbe teşebbüsü sonrasında yürürlüğe giren kanun hükmünde kararnamelerle (KHK) bazı kamu görevlileri görevlerinden uzaklaştırılmıştır. Başvurucu da bu kapsamda 2/1/2017 tarihli ve 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Iİükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Söz konusu KHK'da başvurucunun ünvanına “adli yargı hâkim adayı” olarak yer verilmiştir.
24. Başvurucu, kamu görevinden çıkarılması işlemine karşı OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna(Komisyon) başvuru yapmıştır. Komisyon 28/2/2018 tarihlive 2018/5652 sayılı işlemle başvurucunun talebini reddetmiştir. Başvurucunun bu işlemin iptali talebiyle açtığı dava Ankara 19. Idare Mahkemesinin 9/5/2019 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

25. Başvurucunun istinaf talebi Ankara Bölge İdare Mahkemesi 13. İdari Dava Dairesinin 3/2/2021 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtlarından başvurucunun bu karara karşı yaptığı temyiz başvurusunun Danıştay Beşinci Dairesinde derdest olduğu görülmüştür.

D. Başvurucu Aleyhine Başlatılan Ceza Sornşturmasına İlişkin Süreç
26. Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinde (Ağır Ceza Mahkemesi) başvurucunun da aralarında bulunduğu sanıklar hakkında silahlı terör örgütüne üye olmak, resmî belgede sahtecilik, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçlarından dava açılmıştır.Ağır Ceza Mahkemesince 11/10/2018 tarihinde başvurucunun resmî belgede sahtecilik suçu yönünden suçun unsurlarının gerçekleşmemesi nedeniyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanunu'nun 223. maddesinin ikinci fikrasının (a) bendine dayanılarak beraatine, FETÖ/PDY'ye üye olduğu anlaşıldığından bu suç yönünden 7 yıl 6 ay hapis cezasıile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Mahkemece ayriıca başvurucunun Avukatłar İçin Adli Yargı Hâkim ve Savcı Adaylığı Yarışma Sınavı'nın sorularını ele geçirip haksız biçimde sınavı kazandığı gerekçesiyle kamu kurum ve kuruluşlarının zararına nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediği gerekçesiyle başvurucuya 3 yıl 6 ay hapis ve 170.900 TL para cezasıverilmiştir.

27. İstinaf başvurularını inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 22. Ceza Dairesi başvurucu hakkında verilen kararı 14/7/2020 tarihli kararla bozmuştur. Bozma kararında başvurucuya ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçu yönünden eksik ceza tayin edildiği, başvurucunun 23/10/2011 ve 13/11/2012 tarihlerindeki avukatlıktan hâkimliğe geçiş sınavlarına katılmamasına rağmen bu 

sınavlarda aldığı puanlarla ilgili değerlendirmenin hükme esas alındığı belirtilmiş; öte yandan kararda, başvurucunun silahlı terör örgütüne ūye olma suçunun tarihinin 14/2/2017 yerine 6/3/2017 yazılması gerektiği ifade edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararında ayrıca diğer sanıklar yönünden de bazı usule ve esasa ilişkin bozma gerekçelerinin bulunduğu görülmektedir. Bozma üzerine başvurucunun yargılamasına Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2020/217 sayılı dosyası üzerinden devam edilmiştir. Anılan Mahkemenin 25/7/2023 tarihli kararıyla başvurucunun FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan 7 yıl 6 ay hapis,kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan 8 yıl 16 ay 15 gün hapis ve 430.200 TL para cezası ile cezalandırılmasina, unsurları oluşmadığından resmî belgede sahtecilik suçundan beraatine hükmedilmiştir. Söz konusu kararın istinaf incelemesinde olduğu tespit edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
28. 11/12/2010 tarihli ve 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun "Kurulun görevleri" kenar başlıklı 4. maddesinin başvuruya ilişkin HSK kararının alındığıtarihteki hâlinin ilgili kısmı şõyledir:
"(1) Kurulun görevleri şunlardır:
e t d a 
e  
 d 
..
 d  n   da 
a a u 
t 
işlemlerini yapmak.
c) (Değişik: 15/2/2014-6524/22 md.) Adli ve idari yargı hákim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağutma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezasıverme, görevden uzaklaştırma ile håkim ve savcılar hakkında denetim, araştırma, inceleme ve soruşturma yapılması konularına münhasır olmak üzere genelge düzenlemek.
d) Yargıtay ve Dunıştaya üye seçmek 
e) Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek.
(2) Kanunlarda açıkça Bakanlığa verilenler dışında, hâkim ve savcıların tüm özlük işleri Kurul tarafindan yerine getirilir"

29. 6087 sayılı Kanun'un 33. maddesinin (5) numaralı fikrası şöyledir:
"Genel Kurulun veya dairelerin, meslekten çıkarma cezasına ilişkin kesinleşmişkararlarına karşı yargı mercilerine başvurulabilir; diğer kararları yargı denetimi dışındadır. Meslekten çikarma kararlarına karşı açılan iptal davaları ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda gõrülür. Bu davalar, acele işlerden sayılır."
30. 2802 sayılı Kanun'un "Adayların nitelikleri" kenar başlıkhı 8. maddesinin ilgili kısmi şöyledir:
"Adaylığa atanabilmek için: (  ) I) Yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarıgöstermek, j) Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak, (.….) şarttır."
31. 2802 sayılı Kanun'un "Hakimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi" kenar başlıklı 53. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Hakim ve savcıların: a) Bu Kanun hükümlerine göre meslekten çıkarılmaları veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilmesi, b) Haklarında soruşturma ve kovuşturma bulunması halleri hariç olmak üzere, mesleğe alınma koşullarından herhangi birini taşımadıklarının sonradan anlaşılmasi, c) Görevdeyken, 8 inci maddenin (a). (d) ve (g)bentlerinde yazılı niteliklerden herhangi birini kaybetmeleri, d) Meslekten çekilmeleri veya çekilmiş sayımalari, e) Istek, yaş haddi veya malullük nedenlerinden biriyle emekliye ayrılmalari, f) Ölümleri, hallerinde görevleri sona erer."
32. 2802 sayılı Kanun'un "Meslekten çıkarma cezası" kenar başlıklı 69. maddesi şöyledir:
"Meslekten çıkarma: Bir daha mesleğe alınmamak üzere göreve son verilmesidir. 68inci maddenin (e) bendinde yazılı hallerden dolayı hangi sunıf ve derecede olursa olsun iki defa, diğer hallerden dolayı bir derecede iki veya derece ve sınıf kaydı aranmaksızın üç defa yer değiştirme veya derece yükselmesinin durdurulması cezası almış olmak veya taksirli suçlar hariç olmak ūzere, altı aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile 8 inci maddenin (h) bendinde yazılı suçlardan biri ile kesin hüküm giymek meslekten çıkarılmayı gerektirir.Ancak, verilen cezanın 8 inci maddenin (h) bendinde yazılı suçlardan dolayı verilmemişolması ve cezanın ertelenmiş, 5237 saylı Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki tedbirlerden birine çevrilmiş veya yüzseksen günden fazla adli para cezası olması halinde meslekten çıkarma cezası yerine, yer değiştirme cezası verilir. Birinci fikra dışında kalan ceza mahkúmiyetlerinin ertelenmiş veya 5237 sayılı Türk Ceza Kamununun 50 nci maddesindeki ceza veya tedbirlere çevrilmiş olup olmadığına bakıilmaksızın suçun niteliğine göre 64, 65, 66, 67 veya 68 inci maddelerde sayılan disiplin cezalarından biri verilir.Hükümlülüğü gerektiren suç, mesleğin şeref ve onurunu bozan veya mesleğe olan genel saygıve güveni gideren nitelikte görülürse, Kanunda daha alt derecede bir disiplin cezasıöngõrülmemiş olmak kaydıyla, cezanın miktarına ve ertelenmiş veya 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki ceza veya tedbirlerden birine çevrilmiş olup olmadığına bakalmaksızın, meslekten çıkarma cezası verilir."
33. 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanūstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin "Yargı mensupları ile bu meslekten saylanlara ilişkin tedbirler" kenar başlıkhı 3. maddesinin (1) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:

"(1)Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapi, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen  hákim ve savcılar hakkanda Hâkimler ve Savcilar Yüksek Kurulu Genel Kurulunca …. meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir..."
34. 2/1/2017 tarihli ve 685 sayılı Olağanüstü Hał İşlemleri Ínceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (685 sayılı KHK) “Yargı denetimi"kenar başlıklı 11. maddesinin (2) numaralı fikrası şöyledir:
"(2) 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanūstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere flişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci fikrast ile 18/10/2016tarihli ve 6749 saylı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere Ilişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 3 üncümaddesinin birinci fikrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenler, kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştaya dava açabilir."
35. 685 sayılı KHK'nın “Geçiş hükümleri" kenar başlıklı geçici 1. maddesinin (4)numaralı fikrası şõyledir:
"(4) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihten önce 667 saylı Kamun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci fikrası ile 6749 sayılı Kanunun 3 üncümaddesinin birinci fikrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarıilmalarına karar verilenler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayimlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde I1 inci maddenin ikinci fikrasında yer alan hükümlere göre dava açabilir. Bu kapsamda idare mahkemelerinde derdest olan davalar Danıştaya gönderilir. Bu Kamun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihten önce açılmış olup da karar verilen dosyalarda da bu fikra hükūmleri uygulanır."
36. 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi doğrultusunda HSK kararı ile meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilen bir Cumhuriyet saveısının ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda açtığı davada Danıştay Beşinci Dairesinin verdiği 4/10/2016 tarihli ve E.2016/8196, K.2016/4066 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"T.C. Anayasasının 139. maddesinde 'Hákimler ve savcılar azlolunamaz, (.) Meslekten çıkarımayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, (….) veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkanda kanundaki istisnalar saklıdır.'hükmüne, 159. maddesinin 8. fikrasında, 'Kurul, (….) meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma ișlemlerini yapar; (.….)' hükmüne ve10. fikrasında ise 'Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.' hükmüne yer verilmiştir.

Görüldüğü üzere, Anayasa, hakim ve savciların görevlerinin sona ermesi sonucunu doğuran işlemleri disiplin cezaları ve meslekte kalmalarının uygun olmadığı yolunda verilen kararlar olarak ikiye ayvrmış, bunlardan sadece bir disiplin cezası olan meslekten çıkarma cezasına karşı yargı yolunu açık tutmuştur.

(..)

Buna göre KHK'nın 3. ve 4. maddelerinde öngörülen meslekten veya kamu görevinden çıkarma; adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşulığında uygulanan yaptırımlardan farkıolarak terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen diğer yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan, geçici olmayan ve nihai sonuc doğuran 'olağanüstü tedbir' niteliğindedir 
Bu durumda, davacı hakkandaki, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu'nun 24.08.2016 tarih ve 2016/426 saylı kararının disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan ve yargı denetimine tabi bir disiplin cezası olan meslekten çıkarma cezası niteliğinde olmadığı_dikkate alındığında, 6087 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 33. maddesi'nde yer alan hüküm uyarınca, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülebilecek bir uyuşmazlık bulunmadığından, çözümünde idari yargıda genel görevli yargıyeri olan idare mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."
37. 667 sayılı KHK uyarınca Danıştay Beşinci Dairesinin meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilen hâkim ve savcılar hakkında alınan söz konusu kararların hukuki niteliğini değerlendirdiği 10/2/2022 tarihli ve E.2017/3615, K.2022/397 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Anayasa'nın 139. maddesinde håkim ve savcıların görevlerinin sona ermesi sonucunu doğuran işlemler, disiplin cezaları ve meslekte kalmalarının uygun olmadığı yönünde verilen kararlar olarak ikiye ayrılmıştır, 24/02/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nın 'Hâkimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi' kenar başlıkı 53.maddesinde de disiplin cezası niteliğindeki meslekten çıkarma işlemi ile hákimlik ve savcılık görevinin sona ermesi sonucunudoğuran diğer işlemler ayrı ayrı belirtilmiştir.
Dolayısıyla 667 sayılı KHK'nın 3, maddesi uyarınca hâkim ve savcıarın meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararların, bu kişilere disiplin cezası verilmesine ilişkin kararlardan ayrı nitelikte olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadir."
38. Danıştay Beşinci Dairesinin yargı mensuplarının mesleğe kabul kararının kaldırılmasına ilişkin işleme karşı yargı yoluna başvurulmasının mümkün olup olmadığınıtartıştığı 16/11/2021 tarihli ve E.2019/1563, K.2021/3736 sayılı kararının ilgili kısmışöyledir:
".yargi mensuplarının meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarıłmasına ilişkin ve yargı yolu açık olan bir uyuşmazlıktan kaynaklanmadığı açık olup dava konusu hakimlik mesleğine kabul kararının kaldırılmasına ve görevinin sonlandırılmasına ilişkin Kurul kararına karşı, Anayasa'nın 159. maddesinin onuncu fikrasıuyarınca yargı yoluna başvurulması hukuken mümkün olmadığından, söz konusu işleme karşı açılan davanın esasını inceleme olanağı bulunmamaktadır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
39. Anayasa Mahkemesinin 11/1/2024 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
40, Başvurucu; iki yıldır tutuklu olduğunu, bireysel başvuru harç ve masraflarınıkarşılama imkânm olmadığım belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.
41. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaiarı ve Bakanlık Görüşü
42. Başvurucu; mesleğe kabul kararının kaldırılmasına ilişkin kararın amacı ve sonucu itibariıyla meslekten çıkarma cezası olduğunu, işlemin idare tarafindan verilen isme göre değil sonucuna göre mahkemece vasıflandırılması gerektiğini iddia etmiştir. Başvurucu,açtığı davanın incelenmemesi nedeniyle etkili başvuru hakkı ile hak arama hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

43. Bakanlık görüşünde;
i. HSK'ya iletilen ihbar Üzerine HSK başmüfettişleri tarafindan inceleme başlatıldığı, söz konusu ihbarda bazı adayların yazılı yarışma sınavı sorularınıÖnceden ele geçirerek haksız ve hileli şekilde yazılı sınavda başarı sağladığına dair iddiaların yer aldıği, HSK tarafindan gerçekleştirilen inceleme sonucunda bazıadayların soruları önceden aldığına dair bulgulara ulaşıldığı ve alınan bilirkişi raporlarının da bu durumu doğruladıği, bu nedenle başvurucunun mesleğe kabul kararının kaldırılmasına karar verildiği belirtilmiştir.

ii. UYAP kayıtlarının tetkikinden başvurucunun kamu kurum ve kuruluşlarızararına dolandırıcılık, silahlı terõr örgütüne tye olma ve resmî belgede sahtecilik suçlarından Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinde yargılandığı, anılan Mahkemenin 11/10/2018 tarihli kararıyla kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından mahkûmiyetine, reşmî belgede sahtecilik suçundan ise beraatine karar verildiği belirtilmiş; kararın istinaf yolunda bozulmasıüzerine başvurucunun yargılamasına devam edildiği ifade edilmiştir.
iii. Avrupa İnsan Hakları Mahkcmesi (AfHM) kararlarında hâkim ve savcılarla ilgili işlemlere yönelik ię hukukta başvuru yolu olmadığına işaret edilerek başvuruların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesi kapsamıdışında olduğunun ifade edildiği, somut bireysel başvurunun konu bakımından Anayasa Mahkemesinin yetki alanı içinde olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

iv. HSK'nın mesleğe kabul kararının geri alınması işleminin mesleğe kabul kararından önceki olaylardan kaynaklandığı ve idarenin bu işlemi gerçekleştirme iradesinin sakatlanması nedeniyle tesis edildiği, meslek içinde gerçekleşen olaylar nedeniyle alınan meslekten çıkarma kararlarından bu yönden farklılık arz ettiği ifade edilmiştir.


44. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında HSK'nın alacağı kararlar arasında mesleğe kabul kararının kaldırılması şeklinde bir kararın olmadığını, bu kararın sonucu itibarıyla meslekten çıkarma olduğunu belirtmiş; hâkimlerin mahkemeye erişim haklarının engellenmesi suretiyle meslekten çıkarılmalarının hâkimlik teminatını yok edebileceğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
45. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şõyledir:
"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."
46. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucunun yukarıda belirtilen şikâyetleri bağlamındaki ihlal iddialarının adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
47. Anayasa'nın 125. maddesinin ilk cümlesi şöyledir:
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıtır."
48. Anayasa'nın "Hakimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesinin ilgili kısımışöyledir:
"Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırıması sebebiyle de olsa,aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kulınamaz.

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakunından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır."
49. Anayasa'nın Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen 148.maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
"Herkes, Anayasada güvence altına alinmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücil tarafindan, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."
50. 7/5/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik öncesinde Anayasa'nın "Hákimler ve Savcılar Kurulu" kenar başlıklı 159. maddesinin (10) numaralıfikrasında “Kurul kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz." hükmü yer almaktadı.Anılan değişiklikten sonra 159. maddenin (8) ve (10) numaralı fikraları şõyledir:

Kurul, adli ve idarí yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme,geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağītma, meslekte kalmalarıuygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar; Adalet Bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar; ayrıca, Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir.

..
Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargımercilerine başvurulamaz."
51. 5982 sayılı Kanun'un Anayasa'nın 159. maddesine ilişkin değişiklik getiren ve bu değişikliklerle HSK tarafından verilen meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolunu açan 22. maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Yürürlükteki düzenlemede, Kurul kararları tamamen yargı denetimine kapalı iken,yapılan değişiklikle meslekten çıkarma cezalarına ilişkin kararlar yargı denetimine açılmaktadır. Kurulun diğer kararları için ise etkili iç itiraz sistemi öngörülmektedir."
52. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) ve (3) numaralı fikraları şöyledir:
“(1) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gūcü tarafindan, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

.
(3) Yasama işlemleri ile dūzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktiğı işlemler de bireysel başvurunun konusu olamaz."
53. HSK işlemine karşı yapılan bireysel başvurunun kabul edilebilir olması için Anayasa'ın bu işleme karşı yargı yolumu kapatmamış olması gerekir. Anayasa'nın 159.maddesine göre yargı yolu açık olan tek HSK işlemi meslekten çıkarma cezasıdır. Bu sebeple HSK'nın mesleğe kabul kararımı kaldıması işleminin meslekten çıkarma cezası mahiyetinde olup olmadığı değerlendirilmelidir.

54.Öte yandan 685 sayılı KHK'nın "Yargı denetimi" kenar başlıklı 11. maddesinin (2) numaralı fikrasında 667sayılı KHK'nın 3. maddesinin (1) numaralı fikrası ile 18/10/2016tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un3. maddesinin (1)numaralı fikrası kapsamında meslekte kalmalanının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenlerin kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda dava açabileceği düzenlenmiştir. Başvuruya konu HSK kararının OHAL ilanından önce tesis edildiği görüldüğünden başvurucunun anılan KHK kapsamında olmadığı anlaşılmıştır.


55. Başvurucunun mesleğe kabul kararının HSK tarafindan kaldırılması işlemine karşı açığı dava, Anayasa'nın 159. maddesinin onuncu fikrası uyarınca anılan işleme karşıyargı yolunun kapalı olduğu gerekçesiyle incelenmeksizin reddedilmiştir.
56. 6216 sayılı Kanun'un 45. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Anayasa'nın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler bireysel başvurunun konusu olamayacağından,õncelikle başvuru konusu işleme karşı bireysel başvuru yapılıp yapılamayacağının incelenmesi gerekir.

57. Başvuruda başka bir kabul edilemezlik nedeni bulunmamakla birlikte uyuşmazlık konusu HSK Üçüncü Dairesi işleminin Anayasa ile yargı denetimi dışında tutulup tutulmadığının, başka bir ifadeyle başvurunun konu bakımından Anayasa Mahkemesinin yetki alanı içinde olup olmadığı (konu bakımından yetki kriteri) değerlendirilmelidir.Yapılacak bu değerlendirme, HSK'nın mesleğe kabul kararını kaldırması kararlarına karşıyargı yolunun açık olup olmadığının tespitine bağlıdır. Anılan tespit de işin esasınıincelemeyi gerektirmektedir.

58. Dava konusu yapılan mesleğe kabul kararının kaldırılması işlemine karşıAnayasa ile yargı yolunun kapatılıp kapatılmadığı hususunda ulaşıłacak sonuç hem başvurunun konu bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisi kapsamına girip girmediğini hem de mahkemeye erişim bakkının ihlal edilip edilmediğini ortaya koyacaktır. Bu sebeple konu bakımından yetki ve ve uygulanabilirlik meselelerinin esasla birlikte incelenmesi uygun görülmüştür.

b. Esas Yõnünden 
i.Hakkm Kapsamı ve Mädahalenin Varlığı
59. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiğivurgulanmıştır. Sözleşme'yi yorumlayan AlíM, Sðzleşme'nin 6.maddesinin (1)numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Inş. Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).
60. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan bak arama Özgürlüğü, bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanmayıve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafindan görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarını ortaya koyma imkânının tanınması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencclerden yararlanmak mümkün olmaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896,23/2/2016, § 33).

61. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptiğı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme Önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın 

etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

62. Somut olayda HSK'nın mesleğe kabul kararının kaldırılması işlemine karşıaçılan davanın incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalenin bulunduğu görülmektedir.

ii.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
63. Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, …. yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, .…. ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
64. Yukarida anılan müdahale, Anayasa'nin 13. maddesinde belirtilen şartlara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple mūdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde õngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan ðngōrūlme, haklı bir sebebe dayanma, õlçülūlük ilkesine aykırı olmama şartlarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

65. Bu bakımdan öncelikle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan mūdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekir.
(1)Genel İlkeler 
66. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlaklere keyfi müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir (Tahsin Erdoğan, B, No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60).

67. Mūdahalenin kanuna dayalı olması Öncelikle şeklî manada bir kanunun varlığınızorunlu kılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafindan Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve õzgürlðklere müdahale edilmesi ançak yasama organınca kanun adı altında çıkarılan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tanıyan bir hükmün bulunması şartına bağlıdır. TBMM tarafindan çıkarılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).

68. Kanunun varlığı kadar kanun metninin ve uygulamasının da bireylerin davranışlarının sonucunu Öngörebileceği kadar hukuki belirlilik taşıması gerekir. Bir diğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik şartının sağlanıp sağlanmadığının tespitinde Önem arz etmektedir (Necmiye Çiftçi ve diğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, § 55). Müdahalenin kanuna dayalı olması, iç hukukta mūdahaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir ve öngõrülebilir kuralların bulunmasımı gerektirmektedir (Türkiye İş Bankası A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192,12/11/2014, § 44).

69. Bir uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarının ve Özellikle müdahalenin kanuni dayanağını oluşturan kanun hükümlerinin yorumlanması derece mahkemelerinin takdirindedir, Derece mahkemelerince mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin 

kanuni dayanağını oluşturduğu ifade edilen hükümlerle ilgili olarak geliştirilen yorumların isabetli olup olmadığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir, Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlarınıņ kanunun açık lafzıyla çelişki içinde olduğu veya kanun metni dikkate alındığında bireyler tarafindan öngörülmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldığı hâllerde mahkcmeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı kanaatine varılması mūmkündūr (Ziya Özden, B. No: 2016/67737, 19/1 1/2019,§ 59).

70. Somut olayda HSK Üçüncü Dairesi, başvurucunun mesleğe kabul kararınıkaldırmış; başvurucunun bu karara karşı yaptığı yeniden inceleme ve itiraz başvurularıreddedilmiştir. Açılan iptal davası ise işlemin Anayasa uyarınca yargı denetimine tabi olmadığı gerekçesiyle incelenmeksizin reddedilmiştir.

71, Yukarıda alıntılanan normatif düzenlemelerden (bkz. § 28) anlaşıldığı üzere HSK; hâkim ve savcıların mesleğe kabullerinden meslekten çikarılmalarına, terfilerinden yüksek yargı üyesi seçilmelerine kadar meslek mensuplarına ilişkin kararlar alan bir anayasal kurumdur. HSK'nın meslekten çıkarma cezalarıņa ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşıyargı yolu kapalıdır.

72. 6087 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca HSK Genel Kurulu ve dairelerinin meslekten çıkarma cezası haricindeki kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. Somut olayda davanın konusunu oluşturan mesleğe kabul kararının kaldırılması kararına karşı yargıyolunun açık olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun için öncelikle meslekten çıkarma cezasının ne olduğu ortaya konulmalı ve devamında başvuru konusu mesleğe kabul kararının kaldırılması kararının bu kapsamda olup olmadığı irdelenmelidir.
(2)Meslekten Çıkarma Cezası
(a) Anayasal Kavramlarm Yorumu 
73. Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasıδlçütlerinden biri de Anayasa'nın sözüne uygunluktur. Anayasa Mahkemesi, somut olaya uygun düştüğü takdirde kamu gücünü kullanan organların temel hak ya da ðzgürlüklere yaptıkları müdahalelerin Anayasa'nın sözüne uygun olup olmadığını da değerlendirir. Böyle bir değerlendirme yapılmasi, Anayasa'nın 13. maddesinin emredici hükmünün bir gereğidir (Kadri Enis Berberoğlu (2) [GK], B. No: 2018/30030, 17/9/2020, § 68).
74. Mevcut olayda çözümlenmesi gereken temel mesele mesleğe kabul kararının kalđırılması kararlarına karşı yargı yolunun kapalı olup olmadığıdır. Bunun için Mahkemenin mesleğe kabul kararının kaldırılmasını Anayasa'nın 159. maddesinin onuncu fikrasında yer alan meslekten çıkarma cezası kapsamında görmemesine ilişkin yorumunun Anayasa'nın sözüne uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

75. Öncelikle Anayasa'nın 159. maddesinde yer alan meslekten çıkarma cezasının ne olduğunun Anayasa'nın yorumlanması yoluyla ortaya konması gerekmektedir. Nitekim norm denetiminde olduğu gibi bireysel başvuru yolunda da Anayasa maddelerine ilişkin nihai yorum yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir (Kadri Enis Berberoğlu (2), § 71)

76. Temel hakka müdahaleye yol açan yorumun Anayasa'nın sözüne uygun olmadığımın ve Anayasa'nın 159. maddesine aykırı davranıldığının tespit edilmesi hâlinde başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğinden söz edilebilir.
77. Anayasa Mahkemesi bir Anayasa maddesini yahut Anayasa'da yer alan bir kavramı otonom olarak yorumlamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için birçok karar arasından bkz. Ömer Faruk Gergerlioğlu [GK], B. No: 2019/10634, 1/7/2021, § 82, Leyla Gūven [GK], B. No: 2018/26689, 7/4/2022, § 97). Otonom yorum için Anayasa'nı bütününe bakılmalı ve buna uygun bir yorum benimsenmelidir. Bu yorum yapılırken idarelerin bu kavrama verdikleri ismin yahut kavramın kanunlarda ne şekilde tanımlandığının dikkate alınması zorunlu değildir. Öte yandan yorumlanacak kavramların Anayasa ile uyumlu ve kendi içinde tutarlı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda ilgili kanunların ve idarenin bu kavrama yüklediği anlamın da yorumda kullanılmasına bir engel bulunduğu sõylenemez.

(b)2802 sayılı Kanun'da Meslekten Çıkarma Cezası
78. 2802 sayılı Kanun'un 62. ila 76. maddelerinde hâkim ve savcılara sifat ve görevlerinin gereklerine uymayan hâl ve hareketlerinin tespit ediłmesi üzerine verilmesi öngörülen disiplin cezaları düzenlenmiştir. Kanun'un 62. maddesinde bu cezalar uyarma,ayliktan kesme, kınama, kademe ilerlemesini durdurma, derece yükselmesini durdurma, yer değiştirme ve meslekten çıkarma olarak sayılmıştır. Meslekten çıkarma cezası da bu kapsamda 2802 sayıhı Kanun'un 69. maddesinde bir disiplin cezası olarak düzenlenmiştir.
79. Anayasal bir kurum olan HSK'nın oluşumu, görev ve yetkilerine ilişkin düzenlemeler Anayasa'nın 159. maddesinde yapılmıştır. Aynı maddenin onuncu fikrasında ise HSK'nın kararlarına karşı kural olarak yargı yolunun kapalı olduğu, sadece meslekten çıkarma cezasına karşı yargı yolunun açık olduğu belirtilmiştir. Hâkim ve savcıların gõrevlerinin nasıl sona ereceğine ilişkin dūzenlemelere ise Anayasa'nın 139. maddesinde yer verilmiştir. Bu maddede, hâkim ve savcıların -maddenin ikinci fikrasında belirtilen- bazıistisnalar dışında azlonulamayacakları -ayrıca yaş haddinden önce emekliye sevk edilemeyecekleri ve kadrosuzluk gerekçesiyleözlük haklarındanmahrum birakılamayacakları- açıkça ifade edilmiştir.

80. Anayasa'nın 139. maddesindeki azil kavrami, hâkim ve savcıların görevlerine herhangi bir şekilde son verilmesi anlamına gelmektedir. Bu itibarla Anayasa'nın 159.maddesinin onuncu fikrasındaki "meslekten çıkarma cezası" kavramının da Anayasa'nın 139.maddesinin birinci fikrasındaki azil kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 139.maddesinin ikinci fikrasındaki "meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler"kavramı meslekten çıkarma cezalarını kapsamaktadır. 2802 sayılı Kanun'da ise bu iki durumun ayrı ayrı düzenlendiği görülmektedir. 2802 sayılı Kanun'daki düzenlemelere bakıldığında anayasal kavramlar olan meslekten çıkarma cezası ve meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler kavramlarının anayasal anlamlarından yer yer bağımsız şekilde kullaņıldıkları (2802 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri için bkz. §§ 31, 32), başka bir ifadeyle söz konusu kavramlara yüklenen anlamlarının kanun ve Anayasa'da farklılaştığıgörüldüğünden 2802 sayıl Kanun yorum için kullanılmayacaktır. Sadece Anayasa'nın lafzı,sistematiği ve tarihsel durum değerlendirilerek aşağıda anayasal otonom yorum çerçevesinde değerlendirme yapılacaktır.


(c)Hâkimlik ve Saveılık Mesleği 
81. Anayasa'nın "Hakimlik ve savcılık teminatı" kenar başhıklı 139. maddesinde,"Hakimlik ve savcılık mesleği" kenar başlıklı 140. maddesinde ve "Hakimler ve Savcılar Kurulu" kenar başlıklı 159. maddesinde "meslek" ve "hâkimlik ve savcılık mesleği"ifadelerinin aynı anlama gelmek üzere birbirinin yerine kullanıldığı görülmektedir. Bu bağlamda Anayasa'nın bu maddelerinde geçen meslek ifadeleri hâkimlik ve saveılık mesleği,meslekten çıkarma da bu mesleklerden çıkarma şeklinde anlaşılmaktadır.
82. Nitekim tek başına anayasal yoruma dayanak oluşturmamakla birlikte 2802sayılı Kanun'da "meslek" ve "hákimlik ve savcılık mesleği" ifadelerinin aynı anlama gelmek Özere birbirinin yerine kullanıldığı görülmektedir.

(d)Bir Ceza Olarak Meslekten Çıkarma 
83. Meslekten çıkarmada meslek ile kastedilen håkimlik/savcıliktır. Meslekten çıkarma ise mesleğe kabulle başlayan hâkimlik/savcılık görevinin sona ermesidir.
84. Anayasa'nın 159. maddesindeki meslekten çıkarma cezasının, ceza hukuku anlamında bir ceza olmadığı açıktır. Ceza kavramı disiplin cezasını kapsamaktadır. Burada tartışılması gereken husus ceza kavramının disiplin cezasından ibaret olup olmadiğıdır.Diğer bir deyişle kavramı meslekten çıkarma (disiplin) cezası olarak anlamanın yani sadece teknik anlamda disiplin cezası olduğunu ifade etmenin doğru olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir.

85. Bu değerlendirmeyi yapmak için Anayasa Mahkemesinin OHAL kapsamında çıkarılan KHK'lara dayanılarak yapılan meslekten çıkarmalara ilişkin kararlarına da bakilmalıdir.

86. Anayasa Mahkemesi 4/8/2016 tarihli ve E.2016/6, K.2016/12 sayılı kararında,iki üyesinin meslekten çıkarılmalarına dayanak olan 667 sayılı KHK'nın 3. ve 4.maddelerine göre kamu görevinden veya meslekten çıkarma tedbirlerini değerlendirmiştir.Anayasa Mahkemesi, anılan KHK'nın 3. ve 4. maddeleri kapsamında kamu görevinden veya meslekten çıkarmanın adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütlerinin ve millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen diğer yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayıamaçlayan, geçici olmayan ve nihai sonuç doğuran bir olağanüstü tedbir niteliğinde olduğunu, bu kapsamda yapılacak değerlendirmenin, adli suç veya disiplin suçu niteliğindeki somut bir eylemin soruşturulması mahiyetinde olmadığıni, burada ulaşılacak kanaatin cezai sorumluluğun tespitinden bağımsız olduğunu belirtmiştir (AYM, E.2016/6 (D. İş),K.2016/12, 4/8/2016, §§ 79, 86, 96; Mustafa Baldır, § 69; Mustafa Ozterzi, § 103).
87. Danıştay Beşinci Dairesinin hâkim ve savcıların KHK hūkmü uyarınca meslekten çıkarılmasına ilişkin davalarla ilgili kararlarında, 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararların disiplin cezası verilmesine ilişkin kararlardan ayrı nitelikte olduğu hususunda duraksama bulunmadığı vurgulanmıştır (bkz. § 37).
88. 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi doğrultusunda HSK kararı ile meslekte kalmalarının uygun olmadığına, meslekten çıkarılmalarına karar verilen hâkim ve savcıların 

ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda açtıkları davaları Danıştay Beşinci Dairesi görev yönünden reddetmiştir. Görevsizliğe ilişkin söz konusu kararların gerekçesinde, Anayasa'nın hâkim ve savctların görevlerinin sona ermesi sonucunu doğuran işlemleri disiplin cezaları ve meslekte kalmalarınm uygun olmadığı yolunda verilen kararlar olarak ikiye ayırdığı ve bunlardan sadece disiplin cezası olan meslekten çıkarma cezasına karşı yargı yolunu açık tuttuğu ifade edilmiş, söz konusu işlemlerin olağanüstü tedbir niteliğinde olup disiplin suçu işlemesi karşılığında uygulanan ve yargı denetimine tabi bir disiplin cezası olan meslekten çıkarma cezası niteliğinde olmadıği, bu sebeple davanın ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalardąn olmadığı belirtilmiştir (bkz.§ 36).
89. Mezkûr nitelikteki kararlardan sonra yürürlüğe giren 685 sayılı KHK'nın I1.maddesinin (2) numaralı fikrasında ise söz konusu - meslekte kalmalarının uygun olmadığıve meslekten çıkarılma- HSK kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğu ve yargı yerinin Danıştay olduğu düzenlemesi yapılmıştır. 685 sayılı KHK'nın geçici 1. maddesinin (4)numaralı fikrası ile de bu kapsamda daha õnce tesis edilen işlemler yõnūnden de aynı imkân tanınmiştır.

90. Yargı yolu ihdas eden bu KHK düzenlemesinin Anayasa'ya uygun olup olmadığı norm denetiminde -şekil bakımından denetlenmesine (AYM, E.2018/41, K.2018/68,31/05/2018) rağmen- esas bakimından Anayasa Mahkemesinin önüne gelmemiştir. Bununla birlikte bireysel başvuruda Anayasa Mahkemesi Murat Hikmet Çakmakçı (B. No:2016/35094, 15/2/2017) kararında; 667 sayıl KHK uyarınca HSK tarafindan hâkimlik mesleğinden çıkarılan başvurucunun başvurusunu 685 sayılı KHK'nın 11. maddesinin (2)numaralı fikrası ile geçici 1. maddesinin (4) numaralı fikrası doğrultusunda bireysel başvurudan önce tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu değerlendirmesiyle başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez bulmuştur. Anayasa Mahkemesi 685sayılı KHK ile belirginleştirilen dava yolunun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir yargı yolu olduğu ve bu başvuru yolu tüketilmeden başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincillik niteliği ile bağdaşmadığı sonucuna varmıştır (bu yöndeki değerlendirmeler için bkz, Osman Berk, B. No: 2017/12608, 11/12/2019, § 104 ; Murat Hikonet Çakmakci, § 28; Hacı Osman Kaya, § 29). Bu durumda Anayasa Mahkemesinin olağanüstü tedbir mahiyetindeki meslekten çıkarmaları -dolaylı da olsa- Anayasa'nın 159.maddesinin onuncu fikrasındaki yargı yolu istisnası olan meslekten çıkarma cezasıkapsamında gõrdüğü söylenebilir.

91. OHAL döneminde hâkim ve savcıların meslekten çıkarılmaları bir disiplin cezası olmamakla birlikte bu işlemlere karşı yargı yolunun tanınması ve Anayasa Mahkemesinin bu yolu etkili bir yol olarak görmesi Anayasa'nın 159. maddesindeki meslekten çıkarma cezasının disiplin cezası ile sınırlı olmadığını göstermektedir.
92. Bu değerlendirmeler işığında meslekten çıkarma cezasındaki ceza kavramının disiplin cezasını kapsamakla birlikte sadece bundan ibaret olmadığı anlaşılmıştır. Nitekim yukarıda izah edildiği Üzere kanun koyucu da Anayasa Mahkemesi de Anayasa'nın 159.maddesinin onuncu fikrasındaki "meslekten çıkarma cezası"nı sadece teknik anlamda disiplin cezası ile sınirlandırmamiştır.

93. Son tahlilde ceza hukuku ve salt disiplin hukuku anlamında bir ceza olmayan meslekten çıkarmanın anayasal bakımdan hukuki mahiyetini belirlemek için Anayasa'nın 159. maddesi Anayasa'nın 139. maddesi ile birlikte değerlendirilmelidir. Sðz konusu anayasal kavramın anlamının ortaya konulabilmesi için Anayasa'nın ilgili hükümleri birlikte ele alınarak buna uygun bir yorum benimsenmelidir,

(3) Otonom Yorum Çerçevesinde Hâkimlik Teminatı
94. Adaletin toplumdaki õneminin bir yansıması olarak hâkimlik mesleği, toplum hayatında her zaman çok önemli bir yere ve göreve sahip olmuştur. Hâkim; bir uyuşmazlığıçözerken, suçluyu tespit edip cezalandırırken, bir hakkı sahibine teslim ederken kişilerin hak ve Özgürlüklerine, bireysel ya da toplumsal yaşam alanlarına herkesten çok daha fazla temas edebilmektedir. Yine hâkim, yargılama ve hüküm verme yetkisini kullanırken devlet ile bireyler arasındaki uyuşmazlıkları da çōzüme bağlamakta ve bu bağlamda devlet organlarının kullandığı yetkinin hukukiliğini denetleyebilmektedir. Bu nedenle hâkimlik mesleği, Özel bir statü olarak Anayasa ile teminat altına alınmıştır. Anayasa'nın 138. maddesinde "mahkemelerin bağımsızlığı", 139. maddesinde "hákimlik ve savcılık teminatı" konularında ayrıntılı güvencelere yer verilmiş, 140. maddesinde ise "hákimlik ve savcılık mesleği"hakkında bu güvenceler doğrultusunda düzenlemeler getirilmiştir (Mustafa Başer ve Metin Özçelik, B, No: 2015/7908, 20/1/2016, § 158).

95. Anayasa'da hâkimlik mesleğinin yanı sıra savcılık da özel bir statü olarak belirtilmiş ve Anayasa'mn 139. maddesinde "hákimlik ve savcılık teminatı" birlikte düzenlenmiştir (Süleyman Bağrīyanık ve diğerleri, B. No: 2015/9756, 16/1 1/2016, § 234).
96. Anayasa'nın hâkimlik teminatını düzenleyen 139. maddesinde, hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe Anayasa'da gōsterilen yaştan õnce emekliye ayrılamayacağı, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükme bağlanmıştır.Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hūküm giymiş olanlar, görevini sağlik bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnaların saklı ołduğu belirtilmiştir.Anayasa'nın 140. maddesinin dördüncti fikrasında ise hâkimler ve savcıların altmış beş yaşınıbitirinceye kadar hizmet görecekleri düzenlenmiştir.

97. Anayasa'nın 139. maddesinde hâkim ve savcılık gõrevinin sona erdirilmesi yani hâkimlik teminatının kaybı azil olarak ifade edilmiştir. Azil kavramıyla hâkim ve savcıların görevlerine herhangi bir şekilde son verilmesinin kastedildiği anlaşılmaktadır. Maddenin birinci fikrasında hâkim ve savcıların azledilemeyeceği belirtilmiş, ikinci fikrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan fikrada ūç istisnai hâl; kişinin meslekten çıkarmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olması, gōrevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması ve meslekte kalmasının uygun olmadığına karar verilmesi şeklinde düzenlenmiştir.

98. Anayasa'nın hâkim ve savcılık teminatını sona erdiren 159. maddesinin onuncu fikrasındaki "meslekten çıkarma cezası" kavramının da Anayasa'nın 139. maddesinin birinci fikrasındaki azil kavramı kapsamında olduğu açıktır. Aksi hâlde Anayasa'nın 139. maddesi ile 159. maddesi arasında uyumlu olmayan bir yorum yapılmış olur, Diğer bir deyişle hâkim ve savcıların görevlerine son verilmesi sonucunu doğuran meslekten çıkarma cezası, hâkim ve savcıların görevlerine herhangi bir şekilde son verilmesini ifade eden azil kavramı dışına çıkarılmış olur. Anayasa'nın 159. maddesinin izin verdiği meslekten çıkarma cezasıın Anayasa'nın 139. maddesindeki azil yasağı kapsamında kalmaması için ise anılan maddenin ikinci fikrasında sayılan istisnaların kapsamına girmesi gerekir. Ancak bu şekilde söz konusu Anayasa hükümleri birbiriyle uyumlu yorumlanmış ołur.


99. Anayasa'nın 159. maddesinin onuncu fikrasındaki "meslekten çıkarma cezası"kavramının Anayasa'nın 139. maddesinin ikinci fikrasındaki istisnalardan "meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler" istisnası içinde kaldığı değerlendirilmiştir.
100. Bu noktada bir azil türū olan meslekten çıkarmanın hangi sebeple ceza olarak ifade edildiğinin belirginleştirilmesi hangi azillere karşı dava yolunun açık olduğunu anlamak için gereklidir.

101. Arapça kökenli olan ceza kelimesi, iyi veya kõtü karşılık anlamına gelmektedir.Hukuki terim olarak ise cezanın uygunsuz bir eylemde bulunan kişiye verilon karşılık olduğu sõylenebilir.

102. Meslekten çıkarma cezasının ceza hukuku anlamında bir ceza olmadığına ilişkin olarak yukarıda yapılan değerlendirmeye dayanılarak buradaki ceza kelimesinin kişinin kusurlu fiiline karşılık olarak uygulanan yaptırım olduğu açıktır.

103.HSK kararlarına karşı yargı yoluna başvurulamamasının istisnasını teşkil eden meslekten çıkarma cezasmın kapsamına, disiplin cezası dışında genel olarak hâkim ve savcıların kusurlu eylem ve durumları nedeniyle Anayasa'nın 139. maddesinin ikinci fikrasıanlamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilip azledilmeleri sonucunu doğuran tasarrufların da girdiğini kabul etmek gerekir.

104. Bu bağlamda meslekten çıkarma cezası hâkim veya savcının bir kusurlu davranışı/fiili üzerine yapılan bir azildir.

(4)Mesleğe Kabul Kararının Kaldırılması
105. Başvuruya konu HSK'nın mesleğe kabul kararının kaldırılması kararı,başvurucunun girdiği sınava ait soruları sınav öncesinde elde ettiğine ve kullandığına yönelik kanaat nedeniyle 2802 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (i) bendinde yer alan yazılı yarişma sınavı ile mülakatta başan göstermek ve (j) bendinde yer alan hâkimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak şeklindeki mesleğe alınma şartlarını taşımadığının sonradan anlaşıldığı gerekçesiyle 53. maddesinin (b) bendi uyarınca alınmıştır.

106. Başvurucunun kendi davranışından kaynaklanan bir sebeple hâkimlik mesleğindcn çıkarıldığı ve hâkim adaylığı statüsüne geri döndüğü görülmüştür.
(5) İlkelerin Olaya Uygulanması
107. Yasama organı, HSK'nın tūm kararlarına karşı yargı yolu kapalıyken 2010yılında yaptığı Anayasa değişikliği ile hâkimlik ve savcılık teminatını sona erdiren, ağır bir yaptırım olan meslekten çıkarma cezasına karşı yargı yolunu açmıştır. Bu ceza, kişinin kendi kusurlu fiil veya davranışı sonucunda meslekten yani hâkimlik yahut savcılıktan çıkarılmasısonucunu doğurmakta, mesleğe kabulle başlayan ve anayasal bir teminat olan hâkimlik teminatinı sona erdirmektedir.


108. Somut olayda mesleğe kabulü HSK tarafından yapılarak hâkimlik mesleğine başlayan başvurucunun yaklaşık bir buçuk yıl sonra mesleğe kabul şartlarını taşımadığıgerekçesiyle mesleğe kabul kararı kaldırılmış ve hâkimlik mesleği sonlandırılmıştır. Mesleğe kabul kararımın kaldırılması ile kişi her ne kadar hâkim adaylığı statüsüne dōnse de anayasal teminat altında olan hâkimlik/savcılık mesleğinden çıkarılmaktadır. Başvurucunun mesleğe kabul ile başlayan hâkimlik görevi mesleğe kabul kararının kaldırılması ile sona ermiştir.Başvurucunun mesleğe kabul kararının kaldırılması bir azildir. Bu azil, Anayasa'nın 139.maddesinin ikinci fikrasındaki "meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler"kapsamındadır.

109. Son olarak başvurucunun mesleğe kabul kararımın kaldırılmasına ilişkin HSK işleminin "meslekte kalmalarının uygun olmadiğına karar verilenler" içinde yer alan (ayrıntılı değerlendirme için bkz. §§98, 99) meslekten çıkarma cezası kapsamında olup olmadığı değerlendirilmelidir. Başvurucunun mesleğe kabulşartlarını taşımadığına ilişkin olarak dayanılan kanun maddelerinden birinin de 2802 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (j)bendindeki "Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak" hükmü olduğu görülmektedir. Başvurucunun bu eylemi kendi kusurundan kaynaklanmaktadır. Bu eyleme karşılık olarak HSK tarafından idari takdir hakkıda kullanılarak bir ceza verilmiştir. Başvurucunun mesleğe kabul kararı kaldırılarak başvurucu kendi fiili nedeniyle hâkimlik mesleğinden azledilmiştir. Bunun ise yukandaki açıklamalar doğrultusunda Anayasa'nun 159. maddesinin onuncu fikrasındaki meslekten çıkarma cezası niteliğinde olduğu ve bu nedenle bu işleme karşı yargı yolunun açık olmasıgerektiği sonucunu doğuracağı açıktır.

110. Anayasa'da meslekten çıkarma cezasınun herhangi bir tanımı olmadığı gibi HSK'nın söz konusu kararı disiplin cezasına özgü usulle vermesine ilişkin bir kural da bulunmamaktadır. Bu sebeple meslekten çıkarma cezasının verilme usulü anayasal anlamda bu cezanın yargisal denetime tabi olup olmamasını etkilemeyecektir.
111. Türk hukukunda hak ve özgürlükleri sınırlayıcı düzenleme yapma yetkisi yasama organına aittir. Yargısal makamların hak ve özgürlükleri sınırlandıran kuralları genişyorumlamalari, kanun koyucunun ihdas etmediği bir sınırlama getirmeleri durumunu ortaya çıkarabilir. Hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil eden bu durum uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuk kurallarımın öngörülebilir olmasını zorunlu kılan adil yargılanma hakkına da zarar verebilir. Bu sakıncaların ortaya çıkmaması için derece mahkemelerinin hak ve özgürlükleri sınırlandıran kurallara ilişkin yorum yaparken yorumun kuralın kapsamınıgenişletici nitelikte olmaması, öngörülebilir sınırlar içinde kalması hususunda ihtiyatlıdavranmaları Önem taşımaktadır. Aksi hâlde ortaya çıkacak keyfi uygulamalar bireyleri gūvencesiz duruma dūşūrür (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, § 104). Bu bağlamda özellikle hâkimlik ve savcılık teminatının bağımsız yargı için işlevi düşünüldüğünde yargımakamlarının bu teminatı sona erdiren işlemlere ilişkin olarak mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamaları dar yorumlaması gerekir.

112. Bu bağlamda anayasal anlamda meslekten çıkarma cezası mahiyetinde bir işlem varken anılan işlemin yargı denetimine kapalı olduğu gerekçesiyle verilen davanın incelenmeksizin reddi yönündeki karar ile mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanunilik unsurunu taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.

113. Öte yandan meslekten çıkarma sonucunu doğuran mesleğe kabul kararının kaldırılması kararına karşı yargı yolunun kapalı olduğunun kabul edilmesi, anayasal bir teminat olan hâkimlik teminatının anlamsız hâle gelmesine sebep olacaktır.

114. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

115. Başvurucu; hâkimlik mesleğinden çıkarılmadan Önce kendisine savunma hakkıverilmemesi ve ilgili belgelere erişememesi nedeniyle savunma hakkının,ÖsYM tarafindan sınavın iptal edilerek eş değeri ile tekrarlanmasına yõnelik işleme karşı açtığı davada verilen iptal kararının uygulanmaması ve HSK Üçüncü Dairesi kararında karşıoy kullanan üyelerin meslekten çıkarlmaları üzerine bu karara yaptığı itirazın yeni atanan üyeler tarafindan değerlendirilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.Mahkemeye erişim hakkı yönünden ulaşılan ihlal sonucunda yeniden yargılama yapılacağından diğer iddiaların incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
VI. GİDERİM 
116. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve 1.500,000 TL tazminat talebinde bulunmuştur.

117. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya õzgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021,§§ 93-100).

118. Ihlalin niteliğine göre yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adlí yardım talebinin KABULÜNE,
B. 1. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESÍNE YER OLMADIĞINA,
C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina alınan adilyargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının fHLAL EDİLDtĞİNE,
D. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapilmak üzere Ankara 12. İdare Mahkemesine (E.2017/704, K.2017/865) GÖNDERİLMESİNE,
E. Başvurucunun tazminat talebinin REDDiNE,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESfNE I 1/1/2024tarihinde OYBÍRLİĞiYLE karar verildi.