Yüksek Seçim Kurulunun 19/04/2023 Tarihli ve 2023/645 Sayılı Kararı
YÜKSEK SEÇİM KURULU KARARLARI | 2023-04-20

20 Nisan 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32169 (Mükerrer)
YÜKSEK SEÇİM KURULU KARARI 
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından:
Karar No: 2023/645
KARAR 
Cumhurbaşkanının 10.03.2023 tarihli ve 2023/121 sayılı Kararı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ve Cumhurbaşkanlığı seçiminin yenilenmesine karar verilmişolup, anılan Karar Resmî Gazete'nin 10.03.2023 tarihli ve 32128 Mükerrer sayilı nüshasinda yayımlanmıştır.

Kurulumuzun 10.03.2023 tarihli ve 2023/90 sayılı Kararıyla, birlikte yapilacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçiminin 14 Mayis 2023 Pazar günü, Cumhurbaşkanı Seçiminin ikinci oylamaya kalması durumunda 28 Mayıs 2023 Pazar günü yapılmasına karar verilmiştir 

14 Mayıs 2023 tarihinde birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçiminde, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 52, 53, 54 ve 55'inci maddelerinde yer alan radyo ve televizyonda propaganda usullerinin tespiti amaciyla, siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacaklarıpropaganda konuşmalarının ve görüntülü propagandaların gün ve yayın saatlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi için hazırlanan karar taslağı Kurulumuza sunulmuş olmakla, konu incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un "Radyo ve televizyonda propaganda" başlıklı 52'nci maddesi uyarınca özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, seçime katılan siyasi partiler, oy verme gününden önceki 7'nci günden itibaren oy verme gününden önceki gün saat 18.00'e kadar radyo ve televizyonda propaganda yapabilirler.

Seçime katılan;
a) Siyasi partilere ilk gün 10, son gün 10 dakikayı geçmemek üzere, programlarını ve yapacakları işleri anlatan iki konuşma,
b) Mecliste grubu bulunan siyasi partilerin herbirine ilaveten 10'ar dakikalık propaganda,
c) Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip siyasi partiye 20 dakikalık ilave propaganda,
ç) Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip ikinci siyasi partiye ilaveten 10 dakikalık propaganda,
hakkı verilir. Bu propaganda sürelerinin yarısını aşmamak üzere siyasi partiler bu propagandalarını görüntülü olarak da verebilirler. Görüntülü propagandalar TRT dışında hazırlatılır. Görüntülü propagandalarda siyasi partiler yaptıkları ve yapacakları icraatıanlatirlar. Bu propagandalarda suç teşkil edecek görüntülere yer verilemez. Siyasi partilerin bu propagandaları bir defada iki dakikadan az olamayacaği gibi bir günde toplam süresi on dakikayı geçemez. Siyasi partiler propaganda haklarını TRT'nin birden fazla kanalına dağıtabilirler. Yüksek Seçim Kurulu, TRT imkânlarına göre bu görüntülerin hangi süre içinde TRT'ye teslim edileceğini ve TRT'deki gösterilme zamanlarını tanzim eder. Bu görüntülerde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulu bunların yayınına izin vermez.

Siyasi partiler radyo ve televizyonla ilk konuşmalarında seçim beyannamelerini izah ederler.


Radyo ve televizyon konuşmaları Türkiye'deki bütün radyo ve televizyon postaları ile aynı zamanda yayınlanır.

Radyo ve televizyonda, yayınlanacak propaganda konuşmalarının her gün hangi saatte, hangi parti adına yapilacaği, TRt tarafindan haber yayınları sirasinda, önceden duyurulur.

Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda yayınlarının, tam bir tarafsızlık ve eşitlik içinde yapılması, Yüksek Seçim Kurulu ile Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından sağlanır.

Televizyonda seçime katılan siyasi partiler adına yayınlanacak propaganda konuşmalarında, Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tespit edeceği yere asılacak olan bu Kurulun belirlediği büyüklükteki parti bayrağı ve konuşmayı yapan kişi dışında hiçbir görüntüye yer verilmez. Konuşmacılar ceket giyme ve kravat takmak zorundadırlar; bayanlar tayyör giyerler.

Özel radyo ve televizyonlarda siyasi partilerin propaganda konuşmaları TRT'de uygulanan usul ve esaslara göre yapılır. Bu yayınlar ulusal nitelikte olanlarda Yüksek Seçim Kurulunca, yerel nitelikte olanlarda İl Seçim Kurullarınca tanzim ve denetlenir. Bu hüküm dışında propagandaya ilişkin yayın yapılamaz. Bu hükme aykırı davrananlar hakkında 298sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 151/2 hükmüuygulanır.

Bu madde uyarinca, radyo ve televizyonda propaganda konuşmalarina 7 Mayis 2023Pazar günü başlanacak ve 13 Mayıs 2023 Cumartesi günü saat 18.00'e kadar belirlenecek gün ve saatlerde yapılmak koşuluyla devam edilecektir.

14 Mayıs 2023 tarihinde birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimine katılan siyasi partilerin alfabetik sıralamaya göre; Adalet Birlik Partisi, Adalet Partisi, Adalet ve Kalkinma Partisi, Anavatan Partisi, Büyük Birlik Partisi,Cumhuriyet Halk Partisi, Genç Parti, Güç Birliği Partisi, Hak ve Ozgürlükler Partisi, Halkın Kurtuluş Partisi, Iyi Parti, Memleket Partisi, Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Milli Yol Partisi, Sol Parti, Türkiye Işçi Partisi, Türkiye Komünist Hareketi, Türkiye Komünist Partisi, Vatan Partisi, Yeniden Refah Partisi, Yenilik Partisi, Yeșiller ve Sol Gelecek Partisi ve Zafer Partisi olduğu saptanmiştir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının 18.04.2023 tarihli ve E-43452547-120.99-1203054 sayılı yazisında da, adı geçen siyasi partilerden Adalet ve Kalkınma Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, Iyi Partinin ve Milliyetçi Hareket Partisinin Mecliste grubu bulunduğu bildirilmiştir.

Bu duruma göre, alfabetik siralamaya göre Adalet Birlik Partisinin, Adalet Partisinin,Adalet ve Kalkınma Partisinin, Anavatan Partisinin, Büyük Birlik Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, Genç Partinin, Güç Birliği Partisinin, Hak ve Özgürlükler Partisinin, Halkın Kurtuluş Partisinin, Iyi Partinin, Memleket Partisinin, Millet Partisinin, Milliyetçi Hareket Partisinin, Milli Yol Partisinin, Sol Partinin, Türkiye İşçi Partisinin, Türkiye Komünist Hareketinin, Türkiye Komünist Partisinin, Vatan Partisinin, Yeniden Refah Partisinin,Yenilik Partisinin, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin ve Zafer Partisinin 10'ar dakikalık iki konuşma,
Bu konuşmalardan ayrı olarak, Adalet ve Kalkınma Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, lyi Partinin ve Milliyetçi Hareket Partisinin ilaveten 10'ar dakikalık propaganda hakki,
Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip siyasi parti olan Adalet ve Kalkınma Partisinin 20 dakikalık ilave propaganda hakki,

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip ikinci siyasi parti olan Cumhuriyet Halk Partisinin ilaveten 10 dakikalik propaganda hakki,
bulunmaktadir.
298 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 52'nci maddesi gereğince, adı geçen tüm siyasi partiler, 10'ar dakikalık iki konuşma hakkından birini 7 Mayıs 2023 Pazar günü,diğerini de 13 Mayıs 2023 Cumartesi günü kullanmak zorundadırlar.
Sözü edilen 52'nci maddede, siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacaklarıpropaganda “görüntülü’ ve “görüntüsüz” olmak üzere ikiye ayrılmış, görüntüsüz propaganda “konuşma", görüntülü propaganda ise partilerin yaptıkları ve yapacakları icraatı görüntüye yer vermek suretiyle anlatmaları olarak tanımlanmıştır. İçerik yönünden farklı olmalarınedeniyle bu iki propaganda türü ayrı ilkelere bağlanmıştır. Kanun'un 52'nci maddesinin ikinci fikrasının (a) bendi hükmü, aynı maddenin üçüncü ve devamı fikraları ile 55'inci maddesi birlikte değerlendirildiğinde; siyasi partilerin ilk gün 10, son gün de 10 dakikalık konuşma sürelerini görüntülü olarak kullanmalarına imkân bulunmadıği sonucuna ulaşılmakta ve yerleşik uygulamanın da bu şekilde oluştuğu görülmektedir.
Belirtilen nedenlerle, seçime katılan siyasi partilerden Adalet ve Kalkınma Partisi,Cumhuriyet Halk Partisi, İyi Parti ve Milliyetçi Hareket Partisinin görüntülü propaganda yapma hakkına sahip olduklarının kabulü gerekmektedir.

Yine; 298 sayılı Kanun'un 52'nci maddesinde görüntülerde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulunca bunların yayınına izin verilmeyeceği hükme bağlanmiş, 55'inci maddesinde; “Siyasi partiler adına radyo ve televizyon ile yapılacak konuşmalar, Yüksek Seçim Kurulunun görevlendireceği bir kurul üyesi huzurunda adına konuşma yapılacak siyasi partinin isteğine uygun olarak yayından önce ses ve görüntü alma cihazi ile tespit edilir.

Konuşmanın hangi parti adına ve kimin tarafindan yapildığına dair görevli kurul üyesiyle radyo ve televizyon idaresinde görevli en az iki personel tarafindan tutanak düzenlenir. Konuşmaları tespit eden bant ve sair tespit araçları Yüksek Seçim Kurulu tarafindan saklanir.

Konuşmalar bir dava konusu yapıldığı ve istenildiği takdirde merciine verilir.
Suç teşkil eden konuşmaları yapanlar hakkında kanunen belli olan cezalar bir mislinden iki misline kadar artırılarak hükmolunur." hükmüne yer verilmiştir.
298 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesine göre radyo ve televizyonda propaganda için başvuran partilerin yayın zaman ve siraları, bunların birer temsilcisi ile TRT temsilcilerinin önünde Yüksek Seçim Kurulunca ad çekme suretiyle saptanacaktir.
Seçim Takvimine göre, seçime katılan siyasi partilerden radyo ve televizyonda propaganda yapmak isteyenlerin bu hususu en geç 26 Nisan 2023 Çarşamba günü saat 17.00'ye kadar Yüksek Seçim Kuruluna bildirmeleri ve ad çekme işleminin de 27 Nisan 2023Perşembe günü saat 14.00'te yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, radyo ve televizyonda yapılacak konuşma ve görüntülü propaganda ile ilgili uygulamaya ilişkin diğer esasların ise ad çekmeden sonra belirlenmesi kararlaştırılmıştır.
S O N U Ç :
Açiklanan nedenlerle;
1- 14 Mayıs 2023 Pazar günü birlikte yapılacak olan Cumhurbaşkanı Seçimi ve 28.Dönem Milletvekili Genel Seçiminde siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacaklarıkonuşma ve görüntülü propagandaların 7 Mayıs 2023 Pazar gününden 13 Mayıs 2023Cumartesi günü saat 18.00'e kadar yapilmasına,

2- Radyo ve televizyonda konuşma hakkını kullanabilecek olan siyasi partilerin alfabetik siralamaya göre; Adalet Birlik Partisi, Adalet Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi,Anavatan Partisi, Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Genç Parti, Güç Birliği Partisi, Hak ve Özgürlükler Partisi, Halkın Kurtuluş Partisi, İyi Parti, Memleket Partisi,Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi, Milli Yol Partisi, Sol Parti, Türkiye İşçi Partisi,Türkiye Komünist Hareketi, Türkiye Komünist Partisi, Vatan Partisi, Yeniden Refah Partisi,Yenilik Partisi, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi ve Zafer Partisi olduğuna,
3- Adalet ve Kalkınma Partisinin, Cumhuriyet Halk Partisinin, İyi Partinin ve Milliyetçi Hareket Partisinin ayrıca görüntülü propaganda yapma hakkı bulunduğuna,
4- Yukarıda 2 ve 3'üncü maddelerde isimleri yazılı siyasi partilerin, radyo ve televizyonda konuşma ya da görüntülü propaganda yapmak istediklerini (görüntülüpropaganda yapma hakkina sahip olanların bu haklarını hangi gün ve saatte nasıl kullanacaklarını da belirterek) en geç 26 Nisan 2023 Çarşamba günü saat 17.00'ye kadar Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına bildirmelerine,
5- Radyo ve televizyonda konuşma yapmak için başvuran partilerin yayın zaman ve sıralarının 27 Nisan 2023 Perşembe günü saat 14.00'de Yüksek Seçim Kurulunda ad çekme ile belirlenmesine,
6- Siyasi partilerin görüntülü propaganda yapacaklarını bildirdikleri gün ve yayın saatleri çakiştiği takdirde yayın sirasinin yine ad çekme ile belirlenmesine,
7- Propaganda görüntülerinde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulunca bunların yayınına izin verilmeyeceğine, 55'inci madde uyarınca Kurulca görevlendirilecek üyeler ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda görevli personel tarafından radyo ve televizyon konuşmalarının tespit edilmesine ve Yüksek Seçim Kurulu adına bu görevi yürütecek üyelerin uyarılarına uyulmasına,
8- 298 sayılı Kanun'un 52'nci maddesi uyarınca televizyonda yapılacak propaganda konuşmalarında, Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun belirlediği büyüklükteki parti bayrağının konuşmacının arkasındaki panoya veya ekrana net olarak görülebilecek biçimde asılmasına veya ekrana verilmesine, konuşmanın yapılacağı setin, biçim ve renk yönünden Yüksek Seçim Kurulunca belirlenecek esaslara göre TRT tarafindan hazırlanmasına,
9- Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda konuşmaları ve görüntülüpropaganda ile ilgili uygulamaya ilişkin esasların, siyasi partilerin istekleri ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun olanakları göz önünde tutulmak üzere ad çekmeden sonra belirlenmesine,
10- 14 Mayıs 2023 Pazar günü birlikte yapılacak olan Cumhurbașkanı Seçimi ve 28.Dönem Milletvekili Genel Seçiminde siyasi partilerin konuşma hakkından vazgeçmeleri halinde boşalan yerlerin kaydırma yapılmak suretiyle ikame edilmesi gerektiğine,
11- Karar örneğinin ilgili siyasi partiler genel başkanlıkları ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna gönderilmesine ve ResmîGazete’de yayimlanmasina,

19.04.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan Başkanvekili Üye Üye Ahmet YENER Ekrem ÖzÜBEK Ali ÜRKER Orhan USTA 
Üye Üye Üye Üye Battal ÖĞÜT Talip BAKIR Dr. Serdar MUTTA Mahmut AKGÜN 
Üye Üye Üye Feyzi EROĞLU İsmail KALENDER Ali ÇOPUR