Anayasa Mahkemesinin 27/9/2023 Tarihli ve 2021/38893 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-01-03

3 Ocak 2024 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32418
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
SELMA ATABEY BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2021/38893
Karar Tarlhi : 27/9/2023
Başkan : Zūhtü ARSLAN 
Başkanveklll :Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA 
Üyeler :Engin YILDIRIM 
Muammer TOPAL 
Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Yıldız SEFERINOĞLU 
Selahaddin MENTEŞ

Basri BAĞCI 
İrfan FIDAN 
Kenan YAŞAR 
Muhterem INCE 
Raportör : Hasan HÜZMELİ

Başvurucu : Selma ATABEY 
Vekili : Av. Linda Sevinç HOCAOĞULLARI 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
. Başvuru, yapılmak istenen basın açıklamasının etkinliklerin ertelenmesine ilişkin idari karar olduğu gerekçesiyle engellenmesinin başvurucunun toplantı ve gösteri yūrūyüşü hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir,
II. BAŞVURU SÜRECI 
2. Başvuru29/7/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığıa (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşbeyanda bulunmuştur.

4.İkinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Genel Bllgiler 
6. Koronavirüs salgın hastalığının ortaya çıkması ve Dünya Sağlık Örgütünūn bu hastalığı pandemi olarak ilan etmesiyle birlikte lçişleri Bakanlığı, hastalığın yayılmasının engellenmesi amacıyla genelgeler yayımlamış, umumi hifzıssıhha kurulları da ayni amaçla bazı kısıtlayıeı tedbirler içeren kararlar vermiştir.

7. Bu kapsamda lçişleri Bakanlığının internet sayfasından yayımladığı 27/1 1/2020tarihli ve "81 Il Valiliğine Geniş Katlımlı Etkinliklerin Ertelenmesi Konulu Genelge Gönderildi" başlıklı Genelge'nin ilgili kısmı şöyledir:
"Koronavirüs salgınında yaşanan artış nedeniyle, derneklerin genel kurrullari, sivil toplum kuruluşlari, kamu karrumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve ülst kuruluşları,birlikler ve kooperatifler tarafindan dizenlenecek etkinllkler (genel kurul toplantıları dahil)3 ay süreyle tekrar ertelendi.

Bakanlığımız, 81 Il Valiliğine Geniş Katilımlı Etkinliklerin Ertelenmesi konulu genelge gönderdi. Genelgede, koronavirüs salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski yōnetme, sosyal izolasyonu temin, fiziki mesafeyi koruma ve hastahığın yayılım hızmı kontrol altında tutma amacryla Sağlık Bakaniığı ve Koronavirūs Bilim Kurulunun önerileri, Cumhurhaşkanumizın talimatları doğrultusunda birçok tedbir karart alınarak uygulamaya geçirildiği belirtildi.

Bu kapsamda, Sağlık Bakanlığı tarafindan Bakanlığımıza gönderilen yazıda.'COvıD-19 Bilimsel Danışma Kurulunca flziksel mesafenln korunmasının zor olacağı sivil toplum kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlar, birlikler veya kooperatiflerin geniş katlımlı toplantılarının yapılmamasımın ve ileri tarihe ertelenmesinin önerildiği' belirtildi.

Sağlık Bakanlığının yazısı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiye kararıdoğrultusunda, mevsimsel etkiler de göz önünde bulundurularak, 02.10.2020 torihinden itibaren 01.12.2020 tarthine kadar stvil toplum kuruluşlari, kamu kurrumu niteliğtndeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlari, birlikler ve kooperatifler tarafindan düzenlenecek olan etkinliklerin ertelenmesi hususunun valiliklere hildirildiği hatırlauıldı
Gelinen aşamada son dōnemde koronavirūs salgınımn yaylımında tūm dūnyada ve ōzellikle Avrupa'da hızlı bir artış yaşandığı ve ūlkemizde de vaka ve hasta saylarında yükseliş görüldügü fade edilerek, Sağlık Bakanlığı tarafından Bakanlığımıza yeni yazıgönderildiği belirtildi.

Yazida Dünyada halen COVID-19 vaka artışları devam etmektedir. Ülkemizde de Covid-19 vakalarının devam etmekie olmasi, her ne kadar vaka sayuarı belirli bir dizeyde konırol altına alınmış olsa da önümüzdeki kış aylarında tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de äzellikle damlacık yolu ile bulaşan solunum yolu hastalıklarının görülme sıkhığının artışgösterebilmesi beklenmektedir. Bu kapsamda Bakanlığımuz bünyesinde oluşturulan 

COVID-19 Bilimsel Danışma Kurulu, fiziksel mesafenin korunmasının zor olacağı stvil toplum kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlari, birlikler veya kooperatiflertn geniş katılımlı toplantılarının yapımayarak 3 (ūç) ay sonraya ertelenmesini ónermiştir.' denildi.

Bu doğrultuda;
17 Kasım 2020 tarthli ve 31307 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlūğe giren 7256 sayitı Kanunla; dernekerin genel kurul toplantilarının ertelenmesine dair İçişleri Bakanı'na yetki veren 7244 sayılı kanunun 2/c fikrasına ekleme yapılarak erteleme yetkisinin üçer aylık sūrelerle üç defaya kadar kullanılabileceği hükmü doğrultusunda derneklerin genel kurul toplantıları şubat ayı sonuna kadar ertelendi.
Dernek genei kuruilarının ertelenmesine ilişkin durum doğrultusunda; daha önceden 01.12.2020 tarthine kadar yapılmaması kararlaştırılan, sivil toplum kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlar ve üst kuruluşlari, birlikler ve kooperatifler tarafindan ditzenlenecek etkinliklerin (genel kurut toplantiları dahil) 01.03.2021 tarihine kadar ertelenmesi gerekatği değerlendirildi 

Vali ve kaymakamlarca yukarıda betirtilen esaslar doğrultusunda Umumi Hifzıssıhha Kanununun 27'nct ve 72'nci maddeleri uyarınca tuflçe Umumi Hifuıssıhha Kurullarıkararları ivedilikle alınacak. Uygulamada herhangi bir aksakhığa meydan verilmeyecek.
Alınan kararlara uymayanlara Umumi Hifzıssihha Kanununun ilgili maddeleri gereğince idari işlem tesis edilecek ve konusu suç teşkti eden davranışlara ilişkin Türk Ceza Kanunu'nun 195'inci maddest kapsammda gerekli adli işlemler başlatılacak."
8.Bu çerçevede Ankara Valiliğinin resmî internet sitesinden yayımlanan, Ankara Il Umumi Hrfzıssıhha Kurulunun etkinliklerin ertelenmesine ilişkin 28/11/2020 tarihli ve 2020/84 sayılı karari, 15/12/2020 tarihli ve 2020/88 sayılı kararı ile 21/3/2020 ve 3/4/2020tarihli kararlarının ilgili kısmı şöyledir:
-15/12/2020 Taribli Karar:
"Ankara Il Umumi Hifzıssihha Kurulu 15.12.2020 tarihinde 1593 sayılı Umumi Hifzissıhha Kanununun 23. 27. ve 72. maddelerine göre, Ankara Valisi …başkanliığında olağanüstü toplanarak gündemindeki konuları görūşüp aşağıdakı kararları almıştır.
Koronavirüs (Covid-19) salgınının toplum sağliğı ve kamu dūzeni açisindan oluşturduğu riski yönetme, sosyal izolasyonu temin, fizlki mesafeyi koruma ve hastahğın yayrlım hizını kontrol altında tutma amaciyla, içerisinde bulunduğumuz kontrollü sosyal hayat döneminin temel prensipleri olan temizlik, maske ve mesafe kurallarının yanı stra hayatın her alanına yönelik uyulması gereken karallar ve önlemler; Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun Bnerileri, Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatlart doğrultusunda belirlenerek uygulamaya geçtrilmektedir.

Bu çerçevede 01.12.2020 tarthli 202085 sayılı Il Umumi Hifzissıhha Kurulu Kararı ile yeni bir karar alinıncaya kadar hafta içi 21.00 - 05.00 saatleri arasinda, hafta sonu lse Cuma gümleri saat 21.00'de başlayacak, Cumartesi ve Pazar günlerinin tamamımıkapsayacak ve Pazartesi günleri saat 05.00'de tamamlanacak şekilde sokağa çikma kasılamalarını da içeren btr dizi önlemler hayata geçirilmiştir.


A-14.12.2020 tarthinde Sayın Cumhurbaşkanımızın başkanlığında toplanan Cumhurbaşkanlığı Kabinesinde, Covld-19 salgınıyla mücadelede gelinen aşamanın değerlendirilmesi sonucunda, Içişleri Bakanlığı'nın 15.12,2020 tarihli ve 20856 saylıgenelgesi doğrultusunda;
*.*
C- 28.1l.2020 tarihli ve 2020-84 sayılı Il Umumi Hifzıssthha Kurulu Kararı ile l Mart 2021 tarihine kadar genel kurul dahil etkinltkderi ertelenen kurum ve kuruluşlara (sivil toplum kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlari.birlikler ve kooperatifler) sendikaların yapacağı genel kurul dahil eikinliklerin de eklenmesine,
.••
Kaymakamlarımız ve ilgili Kurumlarımızca konu hakkanda gerekli hassasiyetin göstertlerek uygulamanın yukarıda belirtilen çerçevede eksiksiz bir sekilde yerine getirilmesinin sağlanmasına, tedbirlere uymayanlarla ilgili Umumi Hifzissıhha Kamumunun 282'nci maddesi gereğince idari para cezası verlmesine, aykırliğın durumuna göre Kamunun ilgili maddeleri gereğince lşlem yapımasına, konusu suç teşkil eden davranışlara illşkin Turk Ceza Kanumunun 195'inci maddesi kapsamında gerekli adli işlemlerin başlanlmasına..."
-28/11/2020 Tarihli Karar:
"Ankara I1 Umumi Hifzussthha Kurulu 28.11.2020 tarihinde 1593 sayılı Umumi Hifzıssıhha Kamunumun 23. 27. ve 72. maddelerine göre, Ankara Valisi …. başkanlığında olağanüstü toplanarak gůndemindeki komular gōrůşūp aşağıdaki kararları almıştır.
.••
İçişlert Bakanlığımın 02,10.2020 tarih 16230 sayrlı Genelgesi ile Sağlık Bakanlığının 01.10.2020 tarih ve [3588366/149/1604 sayılı yazısi, Koronavirüs Bilim Kurulunum taisiye kararı ve Il Hifzissihha Kurulumun 02,10.2020 tarih 2020-76 sayılı Karart doğrultusunda,mevsimsel etkller de gōz Šnünde bulundurularak, 02,10.2020 tarihinden itibaren 01.12,2020tarihine kadar sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlari, birlikler ve kooperatifler tarafindon düzenlenecek olan etkinllkler erielenmişti.
Gelinen aşamada son dōnemde Karonavirūs salgınının yaylımında tüm Dünya'da ve özellikle Avrupa'da hızli bir artıs yaşandiğı ve Ülkemizde de vaka ve hasta sayilarinda yükseliş gőrüldüğü kamuoyunun malumudur.

Bu çerçevede Sağlık Bakanlığınca İçişleri Bakanlığına iletilen 27.11.2020 tarih ve 149sayılı yazıda da; 'Dünyada halen COVID-19 vaka artışları devam etmektedir. Ülkemizde de Covid-19 vakalariımın devam etmekte olması, her ne kadar vaka sayrları belirli bir dizeyde kontrol aluına alınmış olsa da õntmīzdeki kaş aylarında tūm dünyada alduğu gibi ūlkemizde de özellikle damlacık yolu ile bulaşan solunum yolu hastalıklarının görülme siklığımın artışgösterebilmesi beklenmektedir. Bu kapsamda Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan COVID-I9 Bilimsel Danışma Kurulu, fizlksel mesafenin korunmasinın zor olacağı sivil 

toplum kurułuşlar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kurutuşlari, birlikler veya kooperatiflerin gentş katılımlı toplantılarının yapılmayarak 3 (ūç) ay sonraya ertelenmesini önermiştir.' denilmektedir. Bu doğrultuda ilimiz genelinde;
1. Sivil toplum kuruluşlar, kamu kurumu niteliğindekd meslek kuruluşları ve üst kauruluşlari, barolar, meslek odalari, birlikler, kooperatifler ile kat malikleri tarafindan düzenlenecek etkinliklerin (genel kaurul toplantlar dahil) 01,03.2021 tarihine kadar ertelenmesine 

., >
-3/4/2020 Tarihli Karar:
"…. Gelinęn noktada Koronavirüs salgınının yaylım hızı göz önüne alındığında; ülke geneli için bugüne kadar alınan tedbirlere ilave olarak yent tedbirlerin alınmast ve bazışehirlerimiz için ek tedbirlerin planlanması/uygulanması gerektği değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede Sağlık Bakanlığı ve Bilim Kurulunun önerileri, Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatları doğrultusumda, Il Idaresi Kamumunun 11/C maddesi ile Umumi Hifzıssıhha Kanununun 27 nci ve 72 net maddesi kapsamında flimizde aşağıdakt ek tedbirlerin alınması gerekaiği değerlendirilmiştir;
•••
B- Sokağa çıkma. şehir içi hareketliliğin azaltılmasi, maske kullanımı ve sosyal mesafentn korunması kapsaminda:
.••
4- Iltmiz genelinde meydanlarda sokak ve caddelerde; vatandaşların sosyal mesafeyi gözetmeden toplu olarak yürümelerine veya bulunmalarına izin verilmemestne, yan yana yürüyen vatandaşlarımızın ise yine sosyal mesafeyi gözeterek yürümeleri hususunda her türli araç ve yóntemlerle uyarilmalarına.

•...

-21/3/2020 Tarihli Karar:
".…Dünyayı tehdit etmeye devam eden ve Dünya Sağlık Örgütü tarafindan pandemi olarak nitelendirtlen Coronavirüs (COVTD-19) salginına yōnellk ülkemtzdeki ve dünyadaki gellşmeler ve Sağtık Bakanlığtnca oluşturulan Bilim Kurulunun değerlendirmelert ve kararları hassasiyetle takip editmekte olup, T.C. Sağlık Bakantığı ve Bilim Kurulunun tavsiyeleri doğrultusunda Umumi Hifzissıhha Kanumumun 27 nci, 64 üncū, 65 inci, 66 nci,67 nci, 68 inci, 69 uncu ve 72 nci maddesi, Tipta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlk Eğitimi Yōnetmeliği, kapsamında;
...
4) Kamu hizmet sunumu ve hizmetinden yararlanmada güvenli mesafe korunarak dezenfekte edilen hijyen şarıları sağlanmış fiziki alan ve altyapının oluşturulmasına, başta sağlık, sosyal hizmet ve diğer kamu hizmetlerinin uygulanmasında bulaşma riskd oluşturmayacak gūvenli mesafentn korunmasına, her türlū sosyal, kültürel, sanatsal ve ticari 

etkinliklerde sosyal mesafeyt ortadan kaldıracak sekilde kalabalık oluşumlarınm önlenmesine ve risk oluşturan kalabaliıkdarın oluşması durumunda müdahale edilmesine,."
B. Somut Olaya flişkin Bilgiler 
9. Başvurucu, olay tarihinde Kamu Emekçileri Sendikalan Konfederasyonuna (KESK) bağlı Sağltk ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası eş başkanıdır.
10. Başvurucu 17/12/2020 tarihinde, KESK'e bağlı HABER-SEN (Bastn Yayın İletişim ve Posta Emekçileri Sendikası) genel sekreterinin sırf sendikal faaliyetlerden dolayıZonguldak'tan Akçakale'ye(Şanlurfa)sürgün edilmesi nedeniyle Ankara PTr Genel Mūdüriüğünūn õnünde yapılacak basın açıklamasına katılmak istemiştir.
11. Başvurucunun beyanma göre polis, sırf sendika üyesi olması nedeniyle basın açıklaması yapılacak yere gitmesini engellemiş ve maske takmasına rağmen bu kurala uymadığı gerekçesiyle para cezası düzenlemek için kendisini Anafartalar Polis Karakoluna götürmfiştür. Bununla birlikte başvurucu, idari para cezasına ilişkin herhangi bir tutanağın tarafina tebliğ edilmediğini iddia etmiştir.

12. Kolluk görevlilerince düzenlenen 17/12/2020 tarihli tutanağa gōre olayların gelişimi şu şekildedir:
- Ankara fl Umumi Hifzıssıhha Kurulunun salgın hastalık riski oluşturan kalabalıklara mtidahale edilmesine ilişkin 21/3/2020 tarihli karari, il genelinde kişilerin sosyal mesafeyi gözetmeden toplu şekilde yürümelerine ve birlikte bulunımalarına izin verilmemesine ilişkin 3/4/2020 tarihli karari, sivil toplum kuruluşlarının her türlä faaliyetlerinin1/3/2021 tarihine kadar ertelenmesine ilişkin 2/10/2020 ve 28/11/2020 tarihli kararları ile Îçişleri Bakanlığının I5/12/2020 tarihli Genelgesi HABER-SEN yetkililerine bildirilmiştir. Buna karşın Sendika, PTT Genel Müdtrlüğü önünde (Şehit Teğmen Kalmaz Caddesi No: 2) bir çalışanın sendikal faaliyetleri nedeniyle bir başka yere sürgün edilmesini protesto etmek amacıyla bir faaliyet organize etmiştir. Budurumu öğrenen kolluk görevlileri, anılan yerde emniyet tedbirleri almıştir.

-Saat 12.30'da PTT Genel Müdürlüğü önünde ūç kişinin beklediğini gören kolluk görevlileri, idareye önceden bildirimde bulunulmadıği, eylem yapılmak istenen alanın dar ve işlek bir cadde olmast nedeniyle sosyal mesafe kuralına uyulamayacağı,COVID-19 hastalığını yayılmasına neden olunacağı yōnünde ihtarda bulunmuştur. Yapılan uyarılara karşın gruptakilerin kaldırımda beklemeye devam etmeleri Özerinc kaldırımın üçüncü kişilerin kullammına tekrar açılması ve toplum sağlığına yönelik tehdidin engellenmesi amacıyla katılımeılar Atatürk Bulvari-Ulus Atatürk Heykeli istikametine doğru yönlendirilerek katılımeılarn bulundukları yerden ayrılmaları sağlanmıştır.

- Saat [2.40'ta aralarında HABER-SEN yetkililerinin de olduğu dört kişinin amlan mekâna yakın bir yere gelmesi üzerine kolluk görevlileri, Ankara Il Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararları ve İçişleri Bakanhğı genelgesiyle sendikaların etkinliklerinin ertelendiğini belirterek bu kişilere dağılmaları yönünde ihtarda bulunmuştur. PTt Genel Müdürlüğü önünde basın açıklaması yapmalarına kolluk 

gõrevlilerince izin verilmemesi üzerine bu şahislar plastik flamayla polislere vurmuştur. Akabinde şahıslar, kolluk görevlilerinin talebiyle bulundukları yerden ayrılmiştır.

- Saat [2.45'te aralarında başvurucumun da olduğu beş kişinin Şehit Teğmen Kalmaz Caddesi ile Atatürk Bulvarı'nın kesiştiği yerde etkinlik yapmak için diğer katılımcıları beklediğini gören kolluk görevlileri, idarenin ctkinliklerin ertelenmesine ilişkin kararları olduğunu hatırlatarak bu beş kişinin bulunduğu alandan ayrılmasını istemiştir. Ayrica kolluk görevlilerinin planlanan eylemin sendika binasında yapabileceğini söylemesine rağmen başvurucunun da aralarında olduğu şahöslar beklemeye devam etmiştir.

- Yapılan görüşme esnasında başvurucu, maskesini burnunu kapatacak şekilde takmaması nedeniyle kolluk görcvlilerince maskeyi uygun şekilde kullanmasıyōnünde uyarılmıştır. Ihtara rağmen maskesini uygun şekilde takmamaşı nedeniyle kolluk görevlileri başvurucuyu, hakkında Idari Yaptirım Karar Tutanağı tanzim etmek için polis merkezi amirliğine götürmüştür. Diğer şahıslar ise uyarılar sonrasıalandan ayrılarak Sendika binasında etkinliklerini gerçekleştirmiştir (Tutanak ve bireysel başvuru dosyası kapsamından başvurucuya idari para cezası uygulandığıtespit edilememiştir).

13. Başvurucu 7/I/2021 tarihinde, basın açıklamasi yapılmak istenen yere gidilmesini bukuka aykın ve gerekçesiz olarak engellemek suretiyle ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme bakkıı ihlal eden ve maske takmasına rağmen sırf basın açıklamasının yapılacağı alana yürümek istediği için hakkında işlem yapan kolluk görevlilerinin tespit edilmesi, sorumluların görevi kötüye kullanma ve iftira suçlarından cezalandırılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına (Cumhuriyet Başsavcılığı)suçduyurusunda bulunmuştur.

14. Cumhuriyet Başsavcılığı 25/6/2021 tarīhinde kolluk görevlileri hakkındaki şikâyetin 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun'un 4. maddesinin Üçūncü ve dördüncü fikraları uyarınca işleme konulmamasına kesin olarak karar vermiştir. İçişleri Bakanlığının 27/11/2020 tarihli ve 89780865-→153-19961 sayılı kararı ile Ankara Il Umumi Hifzissıhha Kurulunun 17/12/2020 tarihli ve 2020/4-17-7684-88 sayıh kararı şikâyetin işleme konulmamasıkararına dayanak yapılmıştır. Cumhuriyet Başsavcılığı kararda, idarenin salgın hastalık nedeniyle geniş katılımlı etkinlikleri 1/3/2021 tarihine ertelediğini ve bu kararlara ilişkin bildirimin yapıldığıi, bu nedenlerle müdahalenin usul ve yasaya uygun olduğunu değerlendirmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir.

"Ankara Il Emniyet Müdürlüğünden talep edilen izahata verilen cevabi yazıda;'17.12.2020 tarihinde Ankara Il Umumi Hifzassihha Kurulu'nun almuş olduğu 2020/4-17-76-84-88 sayrlı kararlan. yine Icişleri Bakanlığı Iller Idaresi Genel Müdürlüğünün 27.11.2020 tarih ve 89780865→153-19961 sayrh yazılan ile 'Geniş KatlımlıEtkinltklerin' 01.03.2021 tarihine kadar ertelendiği yönünde almış olduğu karar basın ve yayın organları aracılığı ile kamuoyuna ilan edilmiştir. lçişleri Bakanlığı ve ll Umumi Hifzıssıhha Kurulu tarafindan alman ve kamuoyuna basın yayın ve görsel medya aracılığıile bildtrtlen kararlar16.12.2020 tarihinde bahse konu sendiko yetkilileri telefon ile aranarak kendülerine bilgi vertlmiştir. Yapılan bilgilendirmelere rağmen KESK'e bağh Haber-Sen organizesinde, [1.D.] Isimli şahsın Zonguldak Ilinde Çalışırken Sendikal 

Faaliyetlerinden Dolayı Şanlnurfa/Akçakale ye Stirgün Edilmesini protesto etmek amacıyla PTT Genel Müdürłüğü önünde eylem yapacakları yönünde bilgiler elde edilmiştir.
16.12,2020 tarihinde ll Umumi Hifzıssıhha Kurulu tarafından alınan karar ve lçişleri Bakanlığının Sendikal faaliyetlerin ertelendiğine datr Genelge hakkında bahse konu Sendika görevliler tarafindan telefon ile aranılarak bilgilendtrilme yapımasına rağmen 17.12.2020tarihtnde Şehit Teğmen Kałmaz Caddest tzerinde eylem/etkinlik gerçekleştirmek amacryla sendikaya ūye şahusların geldikleri ve diğer kanlımcıları bekledikleri görülmüştūr. Şahıslara eylem/etktnliklerini yapmak istedikleri alanın dar ve işlek bir cadde olduğundan dolayısosyal mesafe kuralına uyulamayacağı. Dünya genelinde ve ülkemizde hzlı bir şekilde yayrlan Covid-19 olarak tanımlanan ðlūmcül hastalığın yavłmasına neden olacağı bu nedenle eylem etkinliklerini sendika binalarında yapmaları lçin ayrılmaları yömūnde gōrevliler taralından bahse konu şahıslara defaatle uyaniar yapılmıştır. Yaplan uyarılara rağmen şahıstarın kaldırım üzerinde beklemekte israr etmeleri üzerine, yaya kaldırımının tekrar vatandaşın kullanumına açıiması ve toplum sağlığına yōnelik tehdidin önüne geçilmesi amacıyla Atatūrk Bulvarı-Ulus Atatürk Heykeli istikametine doğru yōnlendirilerek şahısların bulundukları alandan ayrılmaları sağlanmıştır.

Akabinde Selma ATABEY'in de aralarında bulunduğu şahısların Şehlt Teğmen Kalmaz Caddest- Atatürk Bułvarı kestşimıne gelerek bekledikieri görülmüştür. Bunun üzerine görevliler tarafindan bu şahıslara da İçişlert Bakanlığı'nın geniş katılımlı etkinliklerin 01.03.2021 tarihine kadar ertelendiği yōnünde yayınlamış olduğu genelge ve Il Umumi Hifzıssıhha Kurulunun almış olduğu kararların sendikamın telefonla aranarak bilgi verildiği, eylem/etkinlik yapmak için kendilerinden önce gelen diğer şahısların vapılan uyarılar sonrast eylem/etkinliklerint sendika binasında yapmak amacıyla ayrildığını,kendilerinin de ayrilarak eylem/etkinliklerini sendtka binaları içerisinde yapabileceklert beltrtilmiştir.

Yapılan görūşme esnasında Selma ATABEY tsimli şahsın maskesini Dünya genelinde ve ülkemizde hızlı bir sekilde yayılan Covld-19 olarak tanımlanan ölümcül hastalığın yayılmasına neden olacak şekilde burun kısmının tamamen açık halde taknığı görülmesi İzerine kendisine burnunu kapataçak sekilde maskesini takması yōnünde defalarca uyarılar yapılmıştır. Yapılan uyarılara rağmen şahsın maskesini belirtilen şartlara uygun şektilde takmamakaa ısrar etmest tzerine, idari yaptırum karar tutanağı dizenlenmek amacıyla ilgili Polis Merkez Amirliğine götürülmüştür.

•.•
Bu arada kaldırim üzerinde bekdeyen diğer şahıslar yapuan yönlendirme sonrasıbulundukdarı alandan ayrilarak SEs Sendtkası binasının bulunduğu Necatibey Caddesi No:82 sayrlı adrese gelerek burada eylem/etkinliklerini gerçekleştirerek ayrilmışlardır."seklindeki hususların bildirildiği.

•.•
Yapilan inceleme ve değerlendirmede; olay tarihinde lcişleri Bakanlığı'nın ve Aakara Il Umumi Hfzıssıhha Kurulu'nun geniş katlimlı etkanlikierin salgın hastalık nedeniyle 01/03/2021 tarihine kadar ertelendiğine dair kararlarımın olduğu, söz konusu kararların basın yayı kuruluşlariı aracılığıyla kamuoyu ile paylaşımasımn yamı sıra bu kararların sendika yönettcileri telefonla aranarak ayrica kendilerine de bildirildiği, bu nedenle izinsiz şekilde yapılan eyleme polis memurlarının usul ve yasaya uygun olarak müdahale ettikderi.

δte yandan mūştekiyemaske takmadığı gerekçestyle hukuka aykırı olarak idari para cezasıverildiği iddiasının Sulh Ceza Häkimliğınde itiraz voluyla ilert sirülmesinin gerektiği.dolayisryla bu iddianın da suç soruşturmasına tabi tutulmasının mümkūn olmadıği,müştekınin yasal mevzuat hükümlerinin öngðrdüğü itiraz va da dava yoluyla hakkım aramasının gerektiği, dolayısryla suç duyurusunun soyut ve genel nitellkte olduğu anlaşıldığından dilekçenin 4483 sayılı Kanunun 4. maddesinin 3. ve 4. fikralart uyarınca IŞLEME KONULMAMASINA,."
15. Başvurucu, şikâyetin işleme konulmamasına dair Cumhuriyet Başsavcılığıkararını 29/6/2021 tarihinde δğrenmesi ūzerine 29/7/2021 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
16. 22/11/2001 tarihfi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun demneklerin genel kurul toplantılarının sürelerine ilişkin düzenlemeler içeren 62., 74. ve 75, maddeleri şöyledir:
62. madde:
"Dernekler, 60 ıneı maddenin son fikrası gereğince yapılan yazılı bildtrimt izleyen alt ay içinde ilk genel kurul toplanularını yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler."
74. madde:
"Genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı īzerine toplanır.Olağan genel kurul toplantlarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur."
75. madde:
"Genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekdi gördüğü hällerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine, yōnetim kurulunca olağamüstü toplantıya çağrılır.

Yōnetim kurulu, genel kurulu toplanuıya çağırmazsa: üyelerden birinin başvurusu tzerine, sulh hākimi, ūç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla gōrevlendirir."
17. 17/4/2020 tarihli ve 7244 sayılı Yeni Koronavirūs (COVID-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun Île Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2. maddesinin (c) fikrası şöyledir:
"4/11/2004 tarihli ve 5253 sayrlı Dernekler Kanunu ve 22/11/2001 tarihli ve 4721sayrlı Türk Medeni Kanumuna göre dernekler tarafindan vertlecek bildtrim ve beyannameler ile dernek genel kurul toplantıları 31/7/2020 tarihine kadar ertelenir. Bu süre, açer aylik sürelerle üç defaya kadar Içtşlert Bakamınca uzatilabilir. Ertelenen genel kurul toplantılari,ertelemenin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılr. Mevcut organların görev,yetkt ve sorumlulukları erteleme sūresi sonrasında yapılacak ilk genel kurula kadar devam eder."

18. 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hifzıssıhha Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir.

"Memleketin sıhhi şartlarını islah ve milletin sıhhatine zarar veren bütün hastalıkar veya satr muzır amillerle mücadele etmek ve müstakbel neslin sıhatli olarak yetişmesini temin ve halka ubbi ve içtimai muavenete mazhar eylemek umumi Devlet hizmetlerindendir."
19.1593 sayılı Kanun'un 23. maddesi şöyledir:
"Her vilayet merkezinde bir umumt hifzissıhha meclisi toplanur. Bu meclis mahalli sıhhat ve içtimai muavenet mūdūrū, nafa mūhendisi, maarif, baytar müdürū, mevcutsa sahil sıhhiye merkezi tabibi, bir hükümet ve belediye tabibi ve hastane baştabibi ile garntzon ve kit'a bulunan yerlerde en büyük askert tablp ve serbest sanat icra eden bir tabip ve bir eczacidan ve belediye reisinden mürekkeptir. Meclls valinin veya valiye bilvekale sıhhiye müdürünün riyaseti altında içtima eder. Valinin tensip edeceği bir zat kdtabet vazifesini ifa ve zabuları tanzim eder."
20.1593 sayılı Kanun'un 27. maddesi şöyledir:
"Umumi hifzıssıhha meclisleri mahallin sıhhi ahvalini daima nazarı dikkat önünde bulundhurarak şehir ve kasaba ve köyler sihht vaztyetinin islahına ve mevcut mahzurlarin izalesine yarayan tedbirleri alırlar. Sari ve salgın hastalıklar hakkanda istihbaranı tanzim,sari ve içtimai hastalıklardan korunmak çareleri ve sıhhi hayauın faideleri hakkında halka tenvir ve bir sart hastalık zuhurunda hastalığın tzalesi için alınan tedbirlerin ifasına muavenet eylerler."
21. 1593 sayılı Kanun'un 28. maddesi şöyledir:
"Umumt hifzıssıhha meclislerinin mukarreratından mahalli vazifeler ve salahiyetler arasında bulunan işler vali veya kaymakam tarafindan icra olumar ve istizana muhtaçolanlar kaymakamlıkça vilayetten ve vilayetçe Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinden sorulur."
22.1593 sayılı Kanun'un 57. maddesi şöyledir:
"Kolera, veba (Bübon veya zatürree şekli), lekeli humma, karahumma (mummayi ttroidi) daimi surette basil çıkaran mikrop hamilleri dahi - paratifoit hummast veya her nevi gıda maddeleri tesemmüman, çiçek, diftert (Kuşpalazi) - bütün tevkdatı dahi sari beyin humması (lltihabı sahayai dimağli şevki müstevli), uyku hastalığı (tltthabı dimaği sari),dizanteri (Basilli ve amipli). lohusa humması (Hummai nifası) ruam, kuzil, şarbon, felci uifli (İltihabı nuhai kuddamil sincabii haddı rifli), kazamık, cüzam (Miskin), hummai racia ve maita humması hastahıklarından biri zuhur eder veya bunların birinden şūphe edilir veyahut bu hastalıklardan vefiyat vuku bulur veya mevtin bu hastalıklardan birt sebebiyle husule geldiğinden stüphe olunursa aşağıdakt maddelerde zikredilen kimseler vak'ayr haber vermeğe mecburdurlar. Kudurmuş veya kuduz şüpheli bir hayvan tarafindan isırumaları.kuduza müptela hastaların veya kuduzdan õlenlerin ihbarı da mecburidir."
23.1593 sayılı Kanun'un 64. maddesi şöyledir:
“57 nci maddede zikredilenlerden başka her hangt bir hastalık tstilaf şekil aldığı veya böyle bir tehlike baş gösterdiği takdirde o hastalığın veya her hangi bir hastaitk şeklinin 

memleketin her tarafinda veya bir kismında ihbarı mecburı olduğunu neşrü ilâna ve o hastalığa karşı bu kanunda mezkür tedabirin kaffesini veya bir kasmını tatbika Sıhhat ve Içtimai Muavener Vekaleti salahiyettardır."
24.1593 sayılı Kanun'un 72. maddesi şöyledir 
"57 nci maddede zikredilen hastaliklardan biri zuhur ettiğt veya zuhurundan şüphelenildiği takdirde aşağıda gðsterilen tedbtrler tatbik olunur:
1 - Hasta olanların veya hasta olduğundan şūphe edilenlerin ve hastahğı neşrū tamim eylediği tetkikatı fenniye ile tebeyyün edenlerin fennen icap eden müddet zarfinda ve sıhhat memurlariınca hanelerinde veya sihhi ve fenni şartları haiz mahallerde tecrit ve müşahede altina vaz'i.

2 - Hastalara veya hastalığa maruz bulunanlara serum veya aşı tatbika.
3 - Eşhas, eşya, elbise, çamaşır ve binaların ve fennen intana maruz olduğu tebeyyūn eden sair bilcümle mevaddın fenni tathiri.

4 - Hastalık neşreden haşarat ve hayvanauın itlafi 
5 - Memleket dahilinde seyahat eden eşhasın icap eden mahallerde muayenesi ve eşyalarınun tathiri.

6 - Hastaliğın sirayet ve intişarina sebebivet veren guda maddelerinin sarf ve iștihlakinin men'i.

7 - Dahilinde sari ve salgın hastalıklardan biri zuhur eden umumi mahallerin tehlike zail oluncava kadar set ve tahliyesi."
25.1593 sayılı Kanun'un 77. maddesi şöyledir:
"Sart ve salgın hastalıklardan birinin hülküm sürdüğü veya tehdit ettiği mahallerde Sıhhat ve Içtimai Muavenet Vekaletinin tasvibiyle bütün umumi mahallerde vuku bulacak içtimalar tahdit veya menolunabilir. Bundan başka hastalarla hastalığı şüpheli olanların ve hastaliğın sirayet ve neşrine vasuta olabilecek eşyanın fenni tathiratile mahzur ve mazarrati izale edilmeksizin nakillerine ve bütūn kara ve deniz ve hava nakil vasıtalarının fenni tathir ve tephire tabi tutulmadan seyrüseferlerine mümaneat edilir."
B. Uluslararası Hukuk 
26. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AHfM) Emin Huseynov/Azerbaycan (B. No:59135/09, 7/1/2015) kararında, δzel bir kafede Che Guevara'nın 80. doğum gününü kutlamak için bir araya gelen gruba polisin müdahalesini ve gözaltına alma işlemini Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin 3., 5. ve I1. maddeleri kapsamında incelemiştir. AfHM, somut olayda özel mülkiyete ait yerlerde düzenlenen bir toplantmın dağıtılması için yasal dayanak oluşturabilecek herhangi bir iç hukuka veya hükme atıfta bulunulmadığını; ulusal hukuka göre müdahalenin yasal dayanağı olabilecek Toplanma Özgüriüğo Yasası'nda özel müikiyete ait yerlerde toplantı yapılmasına ilişkin bir düzenleme olmadığının açık olduğumu;mūdahalenin tek nedeninin toplantı hakkında şikâyette bulumulması olduğunu, dolayısıyla müdahalenin herhangi bir iç hukuk hükmüne dayanmadığını vurgulamıştır. AtHM sonuç

olarak toplantı ve gösterilere ilişkin mevzuatta özel işyerlerinde düizenlenen toplanmalara yönelik herhangi bir yasal düizenleme olmaksızın polisin yaptığı müdahalenin bukukilik şartını karşılamadığı sonucuna ulaşmış, 11. maddenin ikinci fikraşının (meşru amaç ve müdahalenin gerekliligi) incelenmesine gerek görmemiştir (Emin Huseynov/Azerbaycan, §§96-101).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
27. Anayasa Mahkemesinin 27/9/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşüntildüi:
A. Başvurucunun Îddiaları ve Bakanlık Gōrüşü
28. Başvurucu;
- Polislerin basın açıklaması yapılmak istenen alana gitmesine izin vermediklerini, maske takmasına rağmen hakkında idari yaptırım uygulanacağıgerekçesiyle sırf alandan uzaklaştırmak için kendisini zorla karakola götūrdüklerini ancak idari yaptıruma ilişkin herhangi bir belge tebliğ edilmediğini,
- Kolluk görevlilerinin İçişleri Bakanlığı ve Ankara Il Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararına dayanarak basın açıklamasını engelledikleri ancak bu Kurumların müdahalesinin kanuni dayanağı olmadığını,
- Aynı tarihlerde siyasal iktidar tarafindan desteklenen etkinlikler yapılabilirken farklr amaçlarla gerçekleştirilmek istenen toplantıların/toplanmaların pandemi nedeniyle engellendiğini, dolayısıyla toplanma Özgürlüğüne yönelik ayrımcı bir uygulamaya gidildiğini,
-Soruşturma makammın enmiyet görevlilerince düzenlenen tutanağı esas alarak delil toplamadan ve tamkların beyanların: almadan soruşturmayısonuçlandırdığını,
- Toplanmak isteyen grubun kaç kişi olduğuna, etkinliğin yapılma koşullarının bulunup bulunmadığına, kaldırımın kapatıldığına dair olgunun gerçek olup olmadığına, il genelindeki tüm etkinliklerin engellenip engellenmediğine, iftira suçunun işlenip işlemmediğine, sonuç olarak olayın aydınlatılmaşına yönelik herhangi bir soruşturma yapılmadığını iddia etmiştir. Bu nedenlerle adil yargılanma hakkı, ifade Özgürlūğü ile toplantı ve gōsteri yürūyüşü dūzenleme hakkınm ihlal edildiğini ileri sürmüştūr.

29. Bakanlık görüşünde; ilk olarak başvuruya konu olayların ve COVID-19kapsamındaki işlemlerin 17/12/2020 tarihinde gerçekleştirildiği, bireysel başvurunun ise 29/7/2021 tarihinde yapıldığı belirtilerek başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Esasa yönelik görüşte ise toplanlmak istenen alanın toplantı ve gösteri yürüyüşü yapılacak yerler arasında olmadığı, yapılmak istenen etkinliğe yönelik izin alınmadığı veya bildirimde bulunulmadığı, ilde düzenlenmek istenen eylem ve etkinliklere ilişkin bildirimlerde 28/11/2020 tarihli ve 202082 sayılı Il Umumi Hifzssıhha Kurulu kararı çerçevesinde değerlendirme yapıldığıbelirtilmiştir. Ayrıca somut 

müdahalenin demokratik toplumda gerekliliği ve ölçülülüğü incelenirken olay tarihi ve öncesindeki pandemişartlarının gözetilmesi gerektiği belirtilerek toplanma özgürlüğünün kullanımından kaynaklı kamu düzenine yönelik tehditlerin gerçeklik değeri taşıması hâlinde yetkilimakamlarin bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabileceklerine yönelik Anayasa Mahkemesi kararları olduğu ifade edilmiştir.

30. Başvurucuya idari yaptırım uygulanmadığını belirten Bakanlık, [593 sayılıKanun'un 23. ve 24. maddelerine göre oluşturulan, valinin/kaymakamın başkanlığında toplanan ve yasal bir heyet olan il/ilçe umumi hifzissıhha kurullarının aynı Kanun'un 27.maddesi kapsamında il/ilçe genelinde genel sağlığı tehdit eden sakıncaları giderilmesi amacıyla gerek kamunun gerekse gerçek ve tüzel kişilerin salgınla mücadelede uymasıgereken tedbirlcri almaya yetkili olduğunu açıklamıştır. COVID-19 pandemi şartlarımın yaşandığı bir süreçte toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlenmesi nedeniyle yapılan müdahalenin demokratik bir toplumda gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştir.

31. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında; her ne kadar müdahale gerekçesi olarak salgın hastalık gösterilmiş ise de toplanmanın henüiz gerçekleşmeden engellendiğini, basın açıklamasının engellenmesi amacıyla hakkında yakalama işlemi yapıldığını ve herhangi bir idari yaptırım uygulanmadığını iddia etmiştir. Başvurucu, kamu makamının toplantı hakkının engellermesine yönelik gerekçe oluşturma çabası içinde olduğunu iddia ederek bireysel başvuru formlarındaki iddialarını yinelemiştir.
B. Değerlendirme 
32. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifīni kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun yukarıda belirtilen şikâyetlerinin ðzü, idarenin toplantıların ertelenmesine hukuka aykırı olarak karar vermesine ve kolluk görevlilerinin buna dayanarak yapılması planlanan basın açıklamasını engellemesine ilişkindir. Bu sebeple başvurucunun şikâyetlerinin bir bütün olarak toplantı ve gösteri yūrüyūşü dtizenleme hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlenditilmiştir.
33. Anayasa'nın "Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakk" kenar başlıklı 34.maddesi şöyledir:
"Herkes, önceden tztn almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gōsteri yürüyülşüdüzenleme hakkana sahiptir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç tşlenmesinin Enlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarımın hak ve özgürlüklerinin korunması amaciyla ve kanunla sınırlanabilir.

Toplantı ve gōsteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil,şart ve usuller kanunda gösterllir."

l. Kabul Edllebilirlik Yönünden 
34. Başvurucular, gerçekleştirmek istedikleri toplantrya hukuka aykın olarak müdahale edilmesinden sorumlu tuttuğu kamu görevlileri hakkında şikâyette bulunmalarına rağmen dilekçenin işleme konulmamasına karar verilmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşüdūzenleme hakkını ihlal ettiğini iddia etmişlerdir.

35. Anayasa Mahkemesi daha ōnce toplantı veya gösterilere hukuka aykırı olarak gerçekleştirildiği iddia edilen müdahalelerden sorumlu tutulan kamu görevlileri hakkında ceza soruşturması ve/veya kovuşturması yolunun tüketilmesini, toplantı ve gōsteri yūrüyüşüdüzenleme hakkı yönünden inceleme yapılması için yeterli görmüş ve olağan kanun yollarının tūketildiğini kabul ętmiştir (Sevinç Hocaoğulları, B. No: 2015/271, 15/11/2018, §31; Kırmızı Şemsiye Cinsel Sağlık ve Insan Hakları Derneği, B. No: 2016/14547,28/12/2021). Bunun yanında Anayasa Mahkemesinin yerleşik håle gelen içtihadında, bir toplantı ya da gösteri yūrúyūşü esnasında kōtū muamele yasağı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerin birlikte ileri sürüldūğübaşvurularda da delillerin derhâl toplanması, olayın aydınlatılmasına yönelik araştırma yapılması ve sorumluların tespit edilmesi için her iki ihlal iddiası yönünden de ceza yargılaması yolunun etkili başvuru yolu olduğu kabul edilmiştir (Onur Cingil, B. No:2013/7836, 16/4/2015, § 61; Ahmet Kürşad Özsay ve diğerleri, B. No: 2013/5387, 15/6/2016,§ 51; ayrıca Avrupa Insan Hakları Mahkemesi'nin kabul edilebilirliğe ilişkin benzer değerlendirmeleri için bkz. A$icı/Tūrkiye (No. 2) (B. No: 26656/04, 31/1/2012; Ekşi ve Ocak/Türkiye, B. No: 44920/04, 23/2/2016; D/SK ve KESK/ Turkiye, B.No: 38676/08,27/1 [/2012; Süleyman Çelebi ve diğerleri B.No: 37273/10.., 24/5/2016). Dolayısıyla somut olayda başvurucuların, müdahaleden sorumlu gördükleri kamu görevlileri hakkında Cumhuriyet Başsaveılığına şikâyette bulunarak olağan kanun yolunu tükettikleri anlaşıłmıştır.
36. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemęzliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkmın ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilír olduğuna karar verilmesi gerekir.

İrfan FIDAN ve Muhterem ÎNCE bu görüşe katılmamışlardır.
2. Esas Yönūnden 
a. Mūdahalenin Varlığı
37. Somut olayda belirli bir yerde yapılmak istenen ve başvurucunun katilmak istediği basın açıklamasının engellenmesinin toplantı ve gösteri yūrüyüşü düzenleme hakkına müdahale teşkil ettiği kabul edilmelidir.

b.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
38. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:

"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabilir. Bu sunırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."
39. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olma şartlarımı sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

i. Genel Îlkeler 
40. Hak ya da ōzgürlüklere bir müdahale söz konusu olduğunda ōncelikle tespiti gereken husus, müdahaleye yetki veren bir kanun hūkmünün mevcut olup olmadığıdır.Anayasa'nın 34. maddesi kapsamında yapılan bir mūdahalenin kanunilik şartını sağladığımın kabul edilebilmesi için müdahalenin kanuni bir dayanağım bulunması zorunludur (kanumilik şartına başka bağlamlarda dikkat çeken kararlar için bkz. Sevim Akat Eşki, B. No: 2013/2187,19/12/2013, § 36; Tuğba Arslan [GK], B. No: 2014/256, 25/6/2014, § 82; Hayriye Özdemir,B. No: 2013/3434, 25/6/2015, §§5661; Halk Radyo ve Televizyon Yayıncılık A.$. [GK], B.No: 2014/19270, 11/7/2019, § 35).

4. Bununla birlikte temel hak ve hürriyetlerin sımırlandırılmasına ilişkin kanunların şeklen var olması ycterli değildir. Kanunilik ölçütü aynı zamanda maddi bir içeriği de gerektirmekte olup bu noktada kanunun niteliği önem kazanmaktadır. Kanunla sınırlama ölçūtü sınırlamanın erişilebilirliğini, õngörülebilirliğini ve kesinliğini ifade etmekte; böylece uygulayıcının keyfī davramşlarını Önüne geçtiği gibi kişinin hukuku bilmesine de yardımeıolmakta; bu yönüyle hukuk güvenliği teminatı sağlamaktadır (Halime Sare Aysal [GK], B.No: 2013/1789, 11/11/2015, § 62; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, § 66;Turgut Duman, B, No: 2014/15365, 29/5/2019, § 67; Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No:2017/38953, 23/7/2020, § 104).

42. Kanunun bu gerekliliklere uygun olduğunun söylenebilmesi için yeterince ulaşılabilir olması, vatandaşların belirli bir olaya uygulanabilir nitelikteki hukuk kurallarımım varlığı hakkında yeterli bilgiye sahip olabilmesi, ayrıca ilgili normun keyfiliğe karşı uygun bir koruma sağlaması, yetkili makamlara verilen yctkinin genişliğini ve icra edilme biçimlerini yeterli netlikte tanımlaması gerekmektedir (Halime Sare Aysal, § 63; Fatih Saraman, § 67; Turgut Duman, § 68; Tamer Mahmutoğlu, § 105).
43. Hukukun kendisi -beraberinde getireceği idari pratiğin dıştnda- söz konusu işlemin meşru amacını da gözðnünde tutarak keyfī mūdahalelere karşı bireyi korumak için yetkili makamlara bırakılan takdir yetkisinin kapsamımı yeterince açık bir şekilde göstermelidir. Diğer bir anlatımla hukuk sistemi, kamu makamlarına hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde müdahalelerde bulunma yetkisinin verildiğini açık ifadelerle ortaya koyacak nitelikte olmalı ve bu bağlamda ilgili mūdahalenin muhataplarına mūdahaleye zemin hazırlayan şartlar ile müdahalenin sonuçları açısından bir öngörüde bulunabilmeleri imkânıtanımalıdır (Halime Sare Aysal, § 64; Fatih Saraman, § 68; Turgut Duman, § 69; Tamer Mahmutoğlu, § 106).


44.Öte yandan hak ya da Özgürlüğe müdahale eden kural belirli ölçülerdeki takdir alanını elbette uygulayıcıya bırakabilir ise de bu takdir alanımın sınırlarının da yeterli açıklıkta belirlenmesi ve kuralın ōngörülebilirliği sağlayacak şekilde asgari bir kesinlik içermesi zaruridir (benzer yōndeki değerlendirme için bkz, Halime Sare Aysal, § 65; Fatih Saraman, § 69; Turgut Duman, § 70; Tamer Mahmutoğlu, § 107).
ii.İlkelerin Olaya Uygulanması
45.Somut olayda İçişleri Bakanlığının Genelgesi ve Ankara Il Umumi Hifzıssıhha Kurulunun karani, başvurucunun katılmak istediği basın açıklamasının engellenmesine ve bu mūdahaleye ilişkin şikâyetin işleme konulmamasına dayanak yapılmıştır. İçişleri Bakanlığıve Ankara l Umumi Hifzrssıhha Kurulu müdahaleye dayanak olan erteleme kararinı 1593sayılıt Kamun'un 23., 27. ve 72. maddeleri uyarīnca vermiştir (bkz. §§7, 8, 14).
46. Anılan Genelge'de Sağlık Bakanlığının"fiziksel mesafenin korunmasının zor olacağı sivil toplum kuruluşlari, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlari, birlikler veya kooperatiflerin gentş kanlımlı toplantılarının üç ay süreyle ertelenmesini" önerdiği açıklanmıştır. İçişleri Bakanlığı derneklerin toplantısınım ertelenmesiyetkisini düzenleyen 7244 sayılı Kanum'un 2. maddesinin (c) fikrası uyarınca sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindekimeslek kuruluşlar ve üst kuruluşlar, birlikler ve kooperatifler tarafindan genel kurul etkinlikleri de dâhil olmak tüzere düzenlenecek etkinliklerin üç ay süreyle ertelenmesi yönüinde valiliklere ve kaymakamiıklara genelge göndermiştir (bkz. § 7).Îçişleri Bakanlığının Genelgesi sonrası Ankara l Umumi Hıfzıssıhha Meclisi; sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, barolar, meslek odalari, birlikler, kooperatifler ve sendikalar tarafindan Ankara'da düzenlenecek tüm etkinlikleri ūç ay süreyle ertelemiştir (bkz. § 8). Somut olayda müdahalede bulunan kamu otoritelerinin bu şekilde karar vetme yetkilerinin bulunup bulunmadığı ve müdahalenin kanunilik şartını taşıyıp taşımadığı müdahaleye dayanak düzenlemelerin incelenmesiyle anlaşılabilir. Bununla birlikte gerek idarenin gerekse de müdahaleyi denetleyen Cumhuriyet Başsavcılığının kararlarına dayanak olarak gösterilmemiş ise de Sağlık Bakanlığına, salgın hastalık dönemlerinde toplantılara müdahale yetkisi veren 1593 sayılı Kanun'un 77.maddesinin de irdelenmesi gerekir.

47. I593 sayılı Kamun'un 23. maddesine uygun olarak oluşturulan il umumi hifzışsıhha meclisleri aynı Kanun'un 27. maddesi gereğince "mahallin sthhi ahvalini daima nazarı dikkat önünde bulundurarak şehir ve kasaba ve köyler sıhhi vaziyetinin ıslahına ve mevcut mahzurların izalesine yarayan tedbirleri" almaya yetkilidir. Anılan hükümde kamu sağlığının korunması için gerekli olan tedbirler ve kısıtlamaların hukuki çerçevesi açıkça düzenlenmemiştir. Bununla birlikte hükmün "Sari ve salgın hastalıklar hakkında İstihbaratıtanzim, sari ve içtimai hastalıklardan korunmak çareleri ve sıhhi hayatın faideleri hakkanda halkı tenvtr ve bir sari hastalık zuhurunda hastalığın izalesi için alınan tedbirlerin ifasına muavenet eylerler." şeklindeki ikinci cümlesiyle bu meclislere bulaşıcı ve salgın hastalıklar hakkında istihbaratı düzenleme, hastalıklardan korunma yolları ve sağlıklı yaşamın faydalarıhakkında halkı bilinçlendirīne ve ortaya çıkan hastaliğın önlenmesi için alınan tedbirlerin ifasına yardım etme görevi yüklenmiştir. Buna gōre Kanun'un 27, maddesinin il ve ilçe umumi hıfzıssıhha meclislerinin görev ve yetkilerine ilişkin ikili bir ayrım yaptığıanlaşılmıştır.Olağan dönemlerde umumi hıfzıssıhha meclisleri -Kanun'un 26. maddesi gereğince- her ay düzenli olarak toplanarak kamu sağlığınm korunmasına yarayan ancak temel hak ve özgürlöklere müdahale etmeyen tedbirler alabilir. Diger yandan temel hak ve 

özgürlüklere müdahale mahiyetindeki tedbirlerin alımmasını gerektirebilecek bulaşıcı ve salgın hastalığın mevcut olduğu dönemlerde ise ancak kanunda yazılı tedbirlerin uygulanmasma yardımeı olabilir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Mustafa Karakuş[GK], B. No: 2020/34781, 17/1/2023, §§ 76,77).

48.1593sayılı Kanun'un 72. maddesinde, bulaşıcı ve salgın hastalıklardan birinin ortaya çıkması hâlinde alınabilecek tedbirler sınırlı şekilde sayılmıştır (bkz. § 23). Somut olayın şartlarında bu tedbirlerden Anayasa'da düzenłenen bir kısım temel hak ve özgürlüğūsınırlandırma yetkisi veren Özellikle 72. maddenin (1) numaral bendi ile (7)numaralıbendinin incelenmesi gerekir. Anilan Kanun'un 72. maddesinin (1) numarali bendinde sadece hasta olan veya hasta olduğundan şūphe edilenler ya da yapılan tıbbt tahkikler sonucu hasta olduğu ortaya çıkan kişilerin belli bir süre ile sınırlı olmak tizere ikametgåhlarında veya sıhhi ve fenni şartlart haiz mahallerde tecriti ve gözetimi düzenlepmektedir. Aynı maddenin (7)numaralı bendinde ise sadece "sari ve salgın hastalıklardan biri zuhur eden umumi mahallerin tehlike zail oluncaya kadar set ve tahliyesi"ne imkân verilmektedir. Bir diğer anlatımia kamusal bir alandaki insanları tahliyesi veya bu yerin kapatılması şeklinde bir tedbir alınması salgın hastalığın ortaya çıkması şartına bağlı olup bu tehlikenin devam ettiği süreyle smırlıdır. Bu kapsamda Kanun'un 72. maddesinde sımirlı olarak sayılan tedbirler arasında, tüzel kişiliğe sahip olan kurum ve kuruluşlarca yapılmak istenen tüm etkinliklerin iki ay boyunca ertelemesine imkân verecek bir yetki bulummadığı anlaşıłmiştır (farklıbağlamda yapılan benzer değerlendirme için bkz. Mustafa Karakuş § 79).
49. 1593 sayılı Kanun'un 77. maddesinin birinci cümlesi de "Sari ve salgın hastalıklardan birinin hüküm sürdüğü veya tehdit ettiği mahallerde Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin tasvibiyle bütün umumt mahallerde vuku bulacak içtimalar tahdit veya menolunabilir." seklindedir. Bu kural dikkatle incelendiğinde kanun koyucunun toplanmanm şekli ve sınırlandırmanın süresi bakımından herhangi bir belirleme yapmadığı, dolayısıyla 1593 sayılı Kanun'daki anilan düzenlemenin 2911 sayılı Kanun'un 17. ve 19. maddclerinde öngörülen sınırlamalara nazaran hakka yönelik daha kapsamlı ve Özel nitelikte müdahalelere imkân tanıdığı anlaşılmaktadı. Bununla birlikte kanun koyucu anılan geniş takdir yetkisinin kullanımını "Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin tasvibi[yle]" şartına bağlı kılmıştır.
50. Somut olayda ise genel nitelikte sınırlandıricı tedbirin 1593 sayılı Kanun kapsamında olmasına karşın sadece Sağlık Bakanlığının görūşü alıarak İçişleri Bakanlığıgenelgesiyle önerildiği ve il umumi hıfzıssıhha meclisi kararlarıyla alımdığı anlaşılmıştır.Anayasa'nın 13. maddesine gōre temel hak ve hürriyetler, ancak kanunla smırlanabilir. Bu nedenle idarenin temel hak ve hürriyetleri smırlandıran bir tedbire karar verebilmesi için zikredilen yetkinin ayrıca ve açıkça bir kanunla ōngörülmüş olması gerekmektedir. Ancak yukarıda açıklandığı üzere (bkz. § 45) 1593 sayılı Kanun'un 27. maddesinde düzenlen il umumi hifzıssıhha meclisinin görevleri arasında toplantı ve gösteri yūrüyūşü düzenleme hakkını sınırlandrrmaya imkân tanıyan bir yetki bulunmamaktadır. Bumunla birlikte 77.maddesi de il umumi hufzıssıhha meclisine toplanmaların sımırlandırılmasına ilişkin açık bir yetki vermemektedir. Bu kapsamda somut başvuru açısından 1593 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinin başvuruya konu müdahalenin kamuni temelinin ihtiva etmesi gereken unsurlardan olan öngörülebilirlik niteliğini taşımadığı anlaşılmıştır.
51. Diğer yandan 1593 sayıh Kanun'un 64. maddesinde "bu kanunda mezkür tedabirin kaffesini veya bir kasmını tatbika Sıhhat ve Içtimai Muavenet Vekaleti salahiyettardır" şeklindeki ifadeyle 1593 sayılı Kanun'da zikredilen tedbirlerin hepsini veya 

bir kısmını almaya Sağlık Bakanlığının yetkili kılındığı anlaşılmışır. O hâlde 1593 sayılıKanun'un77. maddesi ile idarece dayanılan diğer düzenlemelerin, il umumi hifzıssıhha meclisinin il genelinde yapılacak tür etkinlikleri ertelemesi şeklindeki müdahalenin kanuni dayanağını oluşturduğunun kabulü mümkün görülmemiştir.

52. Ayrıca anılan kamu makamlarının somut tüdahalelere yōnelik kanuni yetkisi olup olmadığıdan bağımsız olarak Anayasa Mahkemesine, salgın hastalık ile mücadelede diğer umumi hıfzıssıhha kurullarına, Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda karar alma yetkisini veren başka bir kanun hükmü bulunduğu da gāsterilememiştir.

53. Açıklanan gerekçelerle Ankara fl Umumi Hıfzıssıhha Kurulunun kararlarıuyarınca yapılan müdahalenin kanuni temelinin ihtiva etmesi gereken unsurlardan olan Öngörülebilirlik niteliğini taşımadığıanlaşıldığıdan Anayasa'nın I3. maddesinde açıkça emredilen kanunilik ðłçütünü karşılamadığı değerlendirilmiştir.

54.Başvuruya konu müdahalenin kanunilikşartını sağlamadığı anlaşıldığından sðz konusu müdahale açısından diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

55. Sonuç olarak Anayasa'nın 34. maddesinde gūvence altma alinan toplantı ve gösteri yūrüyūşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Muhterem fNCE bu görüşe katıimamıştır.
3. Giderim Yönünden 
56.Başvurucu; ihlalin tespit edilmesi, hak ihlalini gerçekleştirenlerin yargılanmast ve 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

57. Toplantı ve gösteri yūrüyūşü düzenieme hakkıņın ihlal edildiği sonucuna varılmiştır. Başvuruda tespit hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
58.Öte yandan ihlalin niteliği dikkate alınarak başvurucuya net 18.000 TL manevi tazminat &denmesi gerektiği sonucuna varlmıştır.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBILIR OLDUĞUNA Irfan FIDAN ve MuhteremINCE'nin karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yūrüyüşūdūzenleme hakkının IHLAL EDtLDİĞiNE Muhterem İNCE'nin karşioyu ile OYÇOKLUĞUYLA,
C.Başvurucuya net 18.000 TLmanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDiNE,
D.487,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 19.287,60 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESfNE,
E. Ödemenin kararm tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapilmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ōdeme tarihine kadar geçen sūre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 27/9/2023tarihinde karar verildi,

Başvuru Numarası : 2021/38893Karar Tarihi : 27/9/2023
KARŞIOY GEREKÇESI 
I. Başvurucu; yapılmak istenen basın açıklamasının, etkinliklerin ertelenmesine ilişkin idari karar olduğu gerekçesiyle engellenmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkınıihlal ettiğini iddia etmiştir.

2. Ankara Valiliğinin 20/1/2020 tarihli kararı ile Ankara ilinde toplantı ve gösteri yürüyüşü yapılacak alanlanın belirlendiği ancak başvuruya konu olayın gerçekleştiği alanın bu yerler arasıda bulunmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan ne başvurucu ne de diğer kişiler tarafindan şikâyete komu edilen eylem öncesinde Ankara Valiliğine herhangi bir bildirimde bulunulmadiği, belirtilen tarihlerde düzenlenmek istenilen eylem ve etkinliklere ilişkin yapılan başvurularda ve biłdirimlerde 28/I I/2020 tarihli t1 Umumi Hifzıssthha Kurulu Kararıçerçevesinde değerlendirme yapıldığı anlaşılmaktadır.

3. Başvuru konusu olayda Ulus PTT önünde eylem ve basın açıklamasıgerçekleştirildiği, basın açıklamalarını sendika binalarıda yapmaları için yapılan uyarılara rağmen başvurucunun maskesini belirtilen şartlara uygun şekilde takmamakta ısrar etmesi ve etrafinda bulunan göstericilerin de destek verımesi nedeniyle toplu bir olay yaşanmasına mahal vermemek amacıyla başvurucu, hakkında gerekli işlemlerin yapılabilmesi amacıyla Polis Merkez Amirliğine götürülmüştür.

4. Başvurucu 14/I/202I tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Ankara Cumhuriyet Başsaveılığı dosya üzerinden Ankara ll Emniyet Müdürlüğündeki ilgili görevliler hakkıda "Görevi Kötüye Kullanma, Iftira"suçlarından yürüttüğü soruşturma sonunda suç duyurusunun soyut ve genel nitelikte olduğu gerekçesi ile dilekçeni 4483 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 3. ve 4. fikraları uyarınca işleme konulmamasına kesin olmak üzere karar vermiştir.

5. Anayasa Mahkemesine başvurunun ikincil nitelikte yani idari ve yargısal tüm başvuru yollarının tüketilmesinden sonra müracaat edilebilecek anayasal bir başvuru yolu olduğu dikkatten kaçmamalıdır.

6.Toplantı ve gösteri yūrüyüşlerine idari işlem veya eylemlerle müdahale edildiği durumlarda idari yargıda dava açma yolu; müdahalenin tespit edilmesi, müdahalenin toplantıhakkının ihlaline neden olup olmadiğının belirlenmesi ve bir zarar oluşmuşsa giderilmesi yöntünden makul bir başarı şansı sunabilecek ve bir çözüm sağlayabilecek nitelikte,kullanılabilir ve etkili bir başvuru yoludur. Nitekim, Anayasa Mahkemesi önüne gelen başvurularda, idarenin somut olaydakine benzer mtdahaleleri nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğini iddia eden başvurucuların öncelikle iptal ve/veya tam yargı davası açmak suretiyle idari yargı yoluna başvurdukları ve bu konudaki iddialarmı inceletme olanaği bulduklan görülmektedir (Benzer yöndeki karar için bkz. Şenel Altan, B. No: 2016/4950, 11/3/2021).

7. Bireysel başvuru formunda, başvurucuya tebliğ edilmiş idaripara cezasıolduğuna dair bir iddia bulunmamaktadır, Somut olayda başvurucunun, toplantı ve gösteri Öncesi Ankara Valiliğine bildirim veya izin başvurusu yaptığına dair bir bilgi de yer almamaktadır. Öte yandan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğini iddia eden başvurucunun iptal ve/veya tam yargı davası açmak suretiyle idari yargı yoluna 

başvurduğuna dair bir bilgi veya belge de bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvuru konusu olayda olağan kanun yollarının usulüince tüketildiğinden sōz edilemez.
8.Açıklanan nedenlerle somut olay yönünden başvuru yolları tüketilmediği için kabul edilemezlik kararıverilmesi gerektiğikanaatine vardığımdan, kabul edilebilirlik yönünden çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.

Uye Irfan FIDAN 

Başvuru Numarası : 2021/38893Karar Tarihi : 27/9/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
A. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
1. Başvurucu, yapılmak istenen basın açıklamasının etkinliklerin ertelenmesine ilişkin idari karar olduğu gerekçesiyle engellenmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Mahkememiz çoğunluğu başvuru yolunun,ceza soruşturulmasına başvurulmuş olması nedeniyle tūketildiği sonucuna varmıştır.
2. Toplantı ve gösteri yürüyūşlerine idari işlem vcya eylemlerle müdahale edildiği durumlarda idari yargıda dava açma yolu; müdahalenin tespit ediłmesi, müdahalenin toplantıhakkının ihlaline neden olup olmadiğının belirlenmesi ve bir zarar oluşmuşsa giderilmesi yönünden makul bir başarı şansı sunabilecek ve bir çözüm sağlayabilecek nitelikte,kullanılabilir ve etkili bir başvuru yoludur. Nitekim, Anayasa Mahkemesi önüne gelen başvurularda, idarenin somut olaydakine benzer müdahaleleri nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkıın ihlal edildiğini iddia eden başvurucuların öncelikle iptal ve/veya tam yargı davası açmak suretiyle idari yargı yoluna başvurdukları ve bu konudaki iddialarını inceletme olanağı buldukları görülmektedir (Ellf Kulak ve diğerleri, B. No:2020/34033, 6/10/2022; Filiz Kerestecioğlu Demir; Şenel Altan, B. Ño: 2016/4950,11/3/2021).

3. Somut olayda idari işlem ve/veya eylemler ncdeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden idari yargı yoluna başvuru yapıłmadığı ve anıian yol tüketilmediğinden, başvurunun “başvuru yollarımn tüketilmemesı"nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerektiği düşüncesini taşıdığımdan çoğunluğun aksi yöndeki görüşūne katılmıyorum.

B. Esas Yönünden 
4. Başvurucu, yapılmak istenen basın açıklamasının etkinliklerin ertelenmesine ilişkin idari karar olduğu gerekçesiyle engellenmesinin toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Mahkememiz çoğunluğu, basın açıklamasının engellenmesine dayanak oluşturan kararın Anayasa'nın 13. maddesinde açıkça emredilen kanunilik ölçütünü karşılamadığı nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüişti dūzenleme hakkmın ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.

5. Dünya Sağlık Örgütü tarafından Covid-19 salgınımın tüm dünyada yaygın bir şekilde insan sağlığını tehdit eder boyutlarda görülmesi üzerine pandemi ilan edilmiş; 13Mart 2020 tarihinden itibaren de ülkemizde salgın hastalık olarak kabul edilmiştir. Hastalığıinsanlar arasında solunum yoluyla ve kısa süreli temaslarda dahi bulaşımının hızlı olmasınedeniyle, insanların bir arada bulunduğu kapalı veya açık ortamlarda, hastalığın azaltılmasıveya ortadan kaldırılması amacıyla pek çok değişik önlem ve tedbirler alınmıştır. Sokağa çıkma yasağı kararlari, toplantı yapılmasının ertelenmesi ve yasaklanması, izin verilen toplantilarda uyulması gereken kurallar, maske takma zorunluluğu ve bu yasakları ihlal edenler hakkında Umumi Hifzıssıhha Kanunu'nun 282. maddesi gereğince idari para cezasıuygulanması da belirtilen tedbirlerden birisi olmuştur.

6. lçişleri Bakanlığı bu kapsamda internet sayfasından 27/11/2020 tarihinde “81 Il Valiliğine Genlş Katılımh Etkinliklerin Ertelenmesi Konulu Genelge" yayımlamış; söz konusu genelgede derneklerin genel kurullar, sivil toplum kuruluşlar, kamu kurumu 

niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek etkinliklerin 1/3/2021 tarihine kadar ertelendiği belirtilmiştir. Ankara Valiliği de resmî internet sitesinde, Ankara il Umumi Hifzissıhha Kurulumun etkinliklerin ertelenmesine ilişkin 28/1 1/2020 tarihli ve 2020/84 sayılı kararı yayımlanmıştır. Alman karar göre 1/3/2021 taribine kadar genel kurul dahil etkinlikleri ertelenen kurum ve kuruluşlara (sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve ūst kuruluşları,birlikler ve kooperatifler) sendikaların yapacağı genel kurul dahil etkinliklerin de eklendiği açıklanmıştır. Bumlara uyulmaması halinde Umumi Hifzissıhha Kanumu'nun 282. maddesi ve 5236 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince idari para cezasının uygulanacağına karar verilmiştir.

7. Somut olayda KESK'e bağlı Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası eşbaşkanı olan başvurucu, 17/12/2020 tarihinde, sendikaya bağlı HABER-SEN genel sekreterinin sendikal faaliyetlerden dolayı Zonguldak'tan Akçakale ilçesinde tayin cdifmesi nedeniyle Ankara PTT Genel Müdürlüğünün önünde yapılacak basın açıklamasına katiılmak istemiştir. Kolluk görevlilerince düzenlenen 17/12/2020 tarihlitutanağa göre başvurucunun da olduğu beş kişinin etkinlik yapmak için diğer katılımçıları beklediği, idarenin etkinliklerin crtelenmesine ilişkin kararları olduğunun hatırlatılarak bu bes kişinin bulunduğu alandan ayrılmasının istendiği, eylemin sendika binasında yapabileceğinin sõylemesine rağmen başvurucunun da aralarında olduğu kişilerin beklemeye devam ettiği, yapılan görüşme esnasında başvurueunun maskesini burnunu kapatacak şekilde takmaması nedeniyle maskeyi uygun şekilde kullanması yönünde uyarıldığı, ihtara rağmen maskesini uygun şekilde takmaması nedeniyle hakkında idari yaptırım karar tutanağı tanzim edilmek için polis merkezi amirliğine götürüldüğü, diğer kişilerin ise uyarılar sonrası alandan ayrılarak sendika binasında etkinliklerini gerçekleştirdikleri anlaşılmaktadır. Başvurucuya idari para cezasıuygulandığı tespit edilmediği gibi başvurucunun da kendisine idari para cezasına ilişkin herhangi bir tutanağı tebliğ edilmediğini belirtmiştir.

8. Başvurucu, basın açıklaması yapılmak istenen yere gidilmesinin hukuka aykın olarak engellendiği için ifade özgüriügü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkınıihlal eden ve maske takmasına rağmen basın açıklamasının yapılacağı alana yürümek istediği için hakkında işlem yapan kolluk görevlilerin görevi kðtüye kullanma ve iftira suçlarından cezalandırılması için Cumhuriyet saveılığına suç duyurusunda bulunmuş; savcılık, kolluk görevlileri hakkındakişikâyetin işleme konulmamasına kesin olarak karar vermiştir. Savcılık kararında, idarenin salgın hastalık nedeniyle geniş katılımlı etkinlikleri 1/3/202l tarihine kadar ertelediğini ve bu kararlara ilişkin bildirimin yapıldığını, bu nedenlerle müdahalenin usul ve yasaya uygun olduğunu değerlendirmiştir. Işleme koymama kararının hukuka uygun olmadığıa dair herhangi bir itiraz ve şikâyet adli veya idari yargı yerlerine yapılmamıştır.
9. Toplantıların ertelenmesi, toplantı yasağı ve yapilacak toplantilar esnasında uyulması gereken kurallara ilişkin alınan õnlemlerin kanuni dayanağını 1593 sayılt Kanunu'nun 23., 27. ve 72. maddeleri kapsamında il/ilçe umumi hifzissıhha meclislerince alınan karar oluşturmaktadır. Salgı hastalıkların tür ve Özellikleri karşısında alınacak tedbirlerin de farklılik göstereceği kanun koyueu tarafindan öngörülerek kabahat oluşturacak filleri belirleme görevinin5326 sayılı Kamun'un 4. maddesinde belirtilen ilkeler uyarinca il/ilçe umumi hıfzıssıhha meclislerine bırakılmıştır. Başka bir ifadeyle 1593 sayılı Kanun'un 27.maddesinin kabahatleri belirleme konusunda idareye genel ve düzenleyici işlem yapma yetkisi veren bir çerçeve hüküm olduğu kabul edilmelidir. Gerek ulusal gerekse yerel makamlarca toplantı yapma yasağını ve izin verilen toplantılarda uyulması gereken kurallarıihlal edenlere idari para cezasınin uygulanacağmın açıklanmış olmast nedeniyle başvurucu 

tarafından tedbir öngõrülebilir, salgın hastalığın Önlenmesi gibi zorunlu bir ihtiyaca karşılık gelmesi nedeniyle demokratik toplum düzeninin korunmasında gerekli, alınan tedbirlerin salgımın seyri ile orantılı olup keyfi değildir.

10. Öte yandan 3/11/2022 tarihinde 7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile BazıKanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un geçici 4maddesiyle 1593 sayılı Kanun ile 5326 sayılı Kanun kapsamında Covid-19 salgın hastalığının yayılmasıı önlemek amacıyla 11/3/2020 tarihinden itibaren düzenlemenin girdiği tarihe kadar verilmiş olan ve tebliğ edilmemiş olan idari para cezalarının tebliğ edilmeyeceği, tebliğedilmiş olanların tahsilinden vazgeçileceği, maddenin yürürlük tarihinden önce işlenen kabahatler için idari para cezasının verilmeyeceği, tahsil edilmiş olan idari para cezalarının ise iade edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

11. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edilmediği kanaatini taşıdığımdan çoğunluğun aksi yöndeki karatına katılmıyorum.

Dye Muhterem INCE