Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişilik Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2019-04-18

18 Nisan 2019 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 30749
YÖNETMELİK
Hazine ve Maliye Bakanlığından:
SİGORTA TAHKİM
KOMİSYONU BİLİRKİŞİLİK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Sigorta Tahkim
Komisyonu nezdinde bilirkişiliğe başvuru ve kabul şartları, bilirkişilerin
nitelikleri, sicile ve listeye kaydı, görevlendirilmeleri, uymaları gereken
ilkeler, çalışma esasları, denetimi, sicil ve listeden çıkarılmalarına
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Sigorta Tahkim
Komisyonu nezdinde görülen uyuşmazlıklara ilişkin bilirkişilik faaliyetini
kapsar.
(2) Kanunlarda bilirkişilik hizmeti verebileceği
öngörülen kurumlar ile yargı mercilerinin talebi üzerine bilimsel ve teknik
görüş bildiren kamu kurum ve kuruluşları bu Yönetmeliğin kapsamı
dışındadır.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 3/6/2007
tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 30 uncu maddesinin yirmi
birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Adli bilirkişilik: 3/11/2016 tarihli ve 6754
sayılı Bilirkişilik Kanunu uyarınca adli ve idari yargı alanında yürütülen
her türlü bilirkişilik faaliyetini,
b) Adli bilirkişi listesi: Bilirkişilik Kanunu
uyarınca bilirkişilik bölge kurulları tarafından oluşturulan bölge bilirkişi
listelerini,
c) Aktüer: Sigortacılık Kanununu kapsamında
Bakanlık nezdinde tutulan Aktüerler Siciline kayıtlı kişiyi,
ç) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,
d) Bilirkişi: Çözümü hukuk dışında uzmanlığı, özel
veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde görüşüne başvurulmak amacıyla
Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde oluşturulan bilirkişi listesine kayıtlı
veya zorunlu hallerde liste dışından atanacak gerçek kişileri,
e) Bilirkişilik temel eğitimi: Bilirkişilik
faaliyeti öncesinde Bilirkişilik Kanununa göre alınması zorunlu eğitimi,
f) Disiplin Kurulu: Bilirkişilerin disiplin
işlemlerini yürüten kurulu,
g) Hakem: Sigorta Tahkim Komisyonu listesine
kayıtlı, sigorta ve itiraz hakemleri ile bunlardan oluşan heyetleri,
ğ) Komisyon: Sigorta Tahkim Komisyonunu,
h) Komisyon Başkanlığı: Komisyonun işleyişi ile
ilgili kararları almaya yetkili birimi,
ı) Komisyon Müdürlüğü: Komisyon Başkanlığının
sekretarya işlemleri ile ilgili mevzuat uyarınca verilen görevleri yerine
getiren birimi,
i) Liste: Komisyon nezdinde tutulan bilirkişi
listesini,
j) Sicil: Komisyon nezdinde tutulan bilirkişilik
sicilini,
k) Sigorta eksperi: Sigortacılık Kanununu
kapsamında sigorta eksperliği ruhsatına sahip ve sigorta eksperlerine
ilişkin levhaya kayıtlı olan gerçek kişiyi,
l) Tarife: Bakanlık tarafından hazırlanacak
bilirkişi ücret tarifesini,
m) TARSİM: Tarım Sigortaları Havuzunu,
n) Yardımcı aktüer: Bakanlık nezdinde yardımcı
aktüerler için tutulan listeye kayıtlı kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilirkişilerin
Uyacakları Temel ve Etik İlkeler
Temel
ilkeler
MADDE 5 –
(1) Bilirkişi, görevini dürüstlük
kuralları çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine
getirir.
(2) Bilirkişi, raporunda çözümü uzmanlığı, özel
veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hukuki
nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
(3) Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hakemlik
sıfatının gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda
bilirkişiye başvurulamaz.
(4) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevi bizzat
yerine getirmekle yükümlü olup, görevinin icrasını kısmen yahut tamamen
başka bir kimseye devredemez.
(5) Bilirkişi, görevi sebebiyle kendisine tevdi
edilen bilgi ve belgelerin veya öğrendiği sırların gizliliğini sağlamakla
ve korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, bilirkişilik görevi sona erdikten
sonra da devam eder.
(6) Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi
gerektiren sorun açıkça belirtilmeden ve inceleme yaptırılacak konunun
kapsamı ile sınırları açıkça gösterilmeden bilirkişi görevlendirilemez.
(7) Aynı konuda bir kez rapor alınması esastır.
Ancak, rapordaki eksiklik veya belirsizliğin giderilmesi için ek rapor veya
zorunlu hallerde yeni bir bilirkişiden rapor istenebilir.
Etik
ilkelerin kapsamı ve etik ilkelere bağlılık
MADDE 6 – (1) Sicile ve listeye kaydolan bilirkişiler ile
liste dışından görevlendirilen bilirkişiler, bilirkişilik göreviyle
bağdaştığı ölçüde 7 ila 14 üncü maddelerdeki ilkelere ve 13/4/2005 tarihli
ve 25785 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Etik Davranış
İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte düzenlenen etik
ilkelere uymakla yükümlüdür.
Yetkinlik
ve mesleki özen
MADDE 7 – (1) Bilirkişi, adalete hizmet etme bilinciyle,
görevini etkin, zamanında ve verimli biçimde yerine getirmeyi, sunduğu
hizmet kalitesini yükseltmeyi hedefler.
(2) Bilirkişi, oy ve görüşünü oluştururken uzmanlık
alanına ait teknik terim ve ifadeleri, mümkün olduğu ölçüde,
görevlendirmeyi yapan hakem ve tarafların anlayabileceği bir dil ile
açıklar.
Bağımsızlık
MADDE 8 – (1) Bilirkişi, görevlendirmeyi yapan hakeme,
uyuşmazlığın taraflarına ve kendi işverenine karşı bağımsız olup, görevini
yalnızca uzmanlık alanındaki bilimsel verilere göre yerine getirir.
(2) Bilirkişi, bağımsızlığına zarar verebilecek
veya böyle bir izlenim uyandırabilecek her türlü davranış ve ilişkiden uzak
durur.
Dürüstlük
ve tarafsızlık
MADDE 9 – (1) Bilirkişi; görevini dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım
yapmaksızın dürüstlük ve tarafsızlık ilkeleri doğrultusunda yerine getirir.
(2) Bilirkişi, görev süresince doğrudan veya
dolaylı olarak uyuşmazlığın taraflarından gelen uzman görüşü, danışmanlık,
hakemlik ya da buna benzer bir görevi kabul edemez.
(3) Bilirkişi, yakınlarının veya iş ilişkisinin
bulunduğu kişi, kurum veya kuruluşların, tarafı olduğu ya da ilgili
bulunduğu uyuşmazlıklarda görevlendirmeyi kabul edemez.
Saygınlık
ve güven
MADDE 10
– (1) Bilirkişi, görevinin
saygınlığını ve kişilerin adalete olan güvenini zedeleyen veya şüpheye
düşüren her türlü tavır ve davranıştan kaçınır.
(2) Bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevin her
türlü kişisel veya özel menfaatin üzerinde olduğu bilinciyle hareket eder,
görevini layıkıyla yerine getirir.
(3) Bilirkişi, görev almak amacıyla her türlü öneri
veya girişimden kaçınır.
Görevi
kabul yükümlülüğü
MADDE 11
– (1) Sicile ve listeye kayıtlı
olan bilirkişi, 25 inci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kendisine
verilen görevi kabulle yükümlüdür.
(2) Bilirkişi, görevlendirildiği konuda uzmanlık
bilgisi ve tecrübesinin yeterli olmadığını, konunun kendi uzmanlık alanına
girmediğini, varsa görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini,
görevlendirmeyi yapan hakeme bildirmekle yükümlüdür.
Menfaat
elde etme yasağı
MADDE 12
– (1) Bilirkişi, bilirkişilik
görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendisi, yakınları veya üçüncü
kişiler lehine menfaat sağlayamaz, hediye alamaz ve aracılıkta bulunamaz.
(2) Bilirkişi, görevi sırasında elde ettiği resmi
veya gizli nitelikteki bilgileri, kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler
yararına doğrudan veya dolaylı olarak bir menfaat elde etmek için
kullanamaz.
Bildirim
yükümlülüğü
MADDE 13
– (1) Bilirkişi, etik ilkelerle
bağdaşmayan veya hukuka aykırı iş ve eylemlerde bulunmasının kendisinden
talep edilmesi halinde ya da görevini yerine getirirken bu tür bir eylem
veya işlemden haberdar olduğunda, durumu gecikmeksizin görevlendirmeyi
yapan hakeme ve Komisyona bildirir.
Reklam
yasağı
MADDE 14
– (1) Bilirkişinin, bilirkişilik
görevi almak için reklam sayılabilecek her türlü girişim ve eylemde
bulunması, internet sitesinde, tabelalarında ve basılı kâğıtlarında sicil
ve listeye kayıtlı bilirkişi olduğuna dair ibareler kullanması yasaktır.
(2) Bilirkişi; bilirkişilik görevi almak amacıyla
özel amaçlı arama motorlarına, rehberlerine, listelerine, veri tabanlarına
ve benzerlerine kayıt olamaz, kayıt edilmesine rıza gösteremez. Ancak,
bilirkişilik görevi alma amacına yönelik olmamak kaydıyla, internet
sayfasını özel amaçlı arama motorlarına kayıt edebilir, anahtar kelime
olarak da; sadece adı soyadı ve mesleki unvanı ile bulunduğu şehrin adını
kullanabilir.
(3) Bilirkişi, internet kullanıcılarını kendi
sitesine yönlendirecek şekilde internet kısa yolları kullanılmasına izin
veremez ve reklam yapamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilirkişi
Listelerinin Oluşturulması
Bilirkişiliğe
başvuru ve kabul şartları
MADDE 15
– (1) Bilirkişilik başvurusunda
bulunacak kişilerde aşağıdaki nitelikler aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten
işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da
affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene
ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet,
hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli
iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı
bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin
suçlarından mahkûm olmamak.
b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı
olmamak.
c) Daha önce kendi isteği dışında sicilden ve
listeden çıkarılmamış veya adli bilirkişilik dahil bilirkişilik yapmaktan
yasaklanmamış olmak.
ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten
çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten sürekli olarak
yasaklanmamış olmak.
d) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için
ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve 16 ncı maddede belirtilen
uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık
belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini başarıyla
tamamlamak.
f) Bilirkişilik yapacağı alanda en az beş yıl
fiilen çalışmış olmak.
(2) Daha önce yaptığı başvurusu, meslekî olarak
yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, başvuru
tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için
başvuruda bulunamaz.
(3) Komisyon bünyesinde fiilen hakemlik yapanlar,
Komisyon bilirkişi listesinde yer alamaz.
Uzmanlık
alanları
MADDE 16
– (1) Bilirkişi atanacak
kişilerin;
a) Sakatlık/destekten yoksun kalma ve diğer bedeni
zararlara bağlı tazminatlarının hesaplanmasında görevlendirilmesi için
aktüer veya yardımcı aktüer ile üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev
yapan öğretim üyesi,
b) Değer kaybı dahil motorlu araç sigortalarının
hesaplanmasında görevlendirilmesi için kara araçları branşında ruhsat
sahibi sigorta eksperi,
c) Yangın, doğal afetler, mühendislik ve diğer
sigorta dallarında görevlendirilmesi için ilgili branşta ruhsat sahibi
sigorta eksperi, meslek odasına kayıtlı mühendis, veteriner hekim veya
uzman, üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev yapan öğretim üyesi,
ç) Sağlık/hastalık ve hayat sigortasına ilişkin
tazminatların hesaplanmasında görevlendirilmesi için Devlet veya üniversite
hastanesinde görev yapan veya emekli doktor, aktüer ya da üniversitelerin
ilgili bölümlerinde görevli öğretim üyesi,
d) Adli trafik alanında görevlendirilmesi için adli
trafik alanında hizmet veren resmi kurumlarda en az beş yıl süreyle
çalışmış olması ve bu süre içerisinde sertifikalandırılması veya uzman
olarak yetkilendirilmesi ya da Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinde en az beş
yıl süreyle çalışmış olması ve alanında sertifika sahibi,
e) Tarım sigortaları alanında görevlendirilmesi
için TARSİM eksperi ya da ilgili alanda öğretim üyesi,
olması gerekir.
(2) Bakanlık, gerekli görülmesi halinde yukarıda
belirtilen uzmanlık alanlarında değişiklik yapabilir ve diğer sigorta
dallarında bilirkişilik yapacak kişilere de özel uzmanlık şartı
getirebilir.
(3) Bilirkişi atanmasını gerektiren diğer hallerde,
bilirkişi olarak atanacak kişinin, üniversitelerin ilgili bölümlerinde
öğretim üyesi olması ya da adli bilirkişi listesine veya meslek odasına
kayıtlı olması gerekir.
İlân
MADDE 17
– (1) Komisyon Müdürlüğü,
bilirkişi listelerinin oluşturulması veya ihtiyaca göre güncellenmesi
amacıyla durumu her yıl en geç Şubat ayında Komisyonun internet sayfasında
ilân eder.
(2) İlânda, sicile ve listeye başvuru ve kabul
şartları için gerekli belgeler ile başvurulacak uzmanlık alanları
gösterilir.
(3) Komisyonun bilirkişi listesinde yeter sayıda
bilirkişi bulunmayan uzmanlık alanlarında belirli dönemlere bağlı
kalınmaksızın listeye yeni bilirkişi kaydı yapılabilir.
Başvuruda
istenecek belgeler
MADDE 18
– (1) Bilirkişi listesine
kaydolmak isteyen kişilerden aşağıdaki belgeler istenir:
a) Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişi Başvuru
Formu.
b) Vukuatlı Nüfus Cüzdanı örneği.
c) Adli sicil kaydı belgesi.
ç) Terör suçlarıyla ilgili hakkında soruşturma
bulunmadığına dair savcılıktan alınacak belge.
d) Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten
çıkarılma cezası almadığına ve sanat icrasından geçici olarak yasaklı
durumda olmadığına dair kayıtlı olduğu meslek kuruluşu ya da çalıştığı
kurum veya kuruluştan alacağı belge.
e) Bilirkişilik yapacağı alanda en az beş yıllık
meslekî deneyime sahip olduğunu gösteren belge.
f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanına ilişkin
diploma, ruhsatname, sertifika veya yetki belgesi gibi belgelerin; bu
belgeleri veren kurum, kuruluş veya komisyonca onaylı örneği.
g) Meslek kuruluşuna üye olduğuna dair (mesleğini
icra edebilmek için herhangi bir meslek kuruluşuna kayıtlı olmak zorunda
olanlar için) son üç ay içinde alınmış belge.
ğ) Son altı ay içerisinde çekilmiş olan 4 adet
vesikalık fotoğraf.
h) Bilirkişilik temel eğitiminin tamamlandığına
dair belge.
ı) Komisyon tarafından gerekli görülen diğer
belgeler.
(2) 16 ncı maddedeki uzmanlık alanına sahip olup
aynı zamanda adli bilirkişi listesine kayıtlı olanlardan yukarıdaki
belgeler istenmez. Ancak bu kişiler kayıtlı oldukları bilirkişilik bölge
kurulundan kayıtlı olduğu alana ilişkin belge getirir.
Başvuruların
değerlendirilmesi
MADDE 19
– (1) Başvurular, Komisyon
Müdürlüğüne yapılır.
(2) Başvurular Komisyon Başkanlığı tarafından
değerlendirilir. Yapılan değerlendirme sonucunda başvuru sahibinin 15 inci
maddedeki şartları taşımadığının tespiti veya 18 inci maddede belirtilen
belgelerin verilen sürede tamamlanmamış olması halinde talep reddedilir.
Eksik belge ile başvurulması halinde, Komisyon Başkanlığı belgelerin tamamlanması
için ek süre verir.
(3) Talepleri uygun görülenler Bakanlıkça
belirlenen mesleki sorumluluk sigortası poliçesini sunmaları halinde
listeye ve sicile kaydedilir.
(4) Komisyon Başkanlığı kararlarına karşı, kararın
tebliğ veya ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde Komisyon
Başkanlığına itiraz edilir. İtiraz üzerine Komisyon Başkanlığı tarafından
verilen karar yeniden değerlendirilerek itirazın kabulüne ya da reddine
karar verilir ve karar itiraz edene tebliğ edilir. İtiraz üzerine verilen
karar kesindir.
Bilirkişilik
sicili
MADDE 20
– (1) Bilirkişilik sicili,
Komisyon nezdinde bilirkişilere sicil numarası verilmek suretiyle tutulur.
(2) Bilirkişilik sicilinde aşağıdaki hususlar yer
alır:
a) Sicil numarası.
b) Bilirkişi adı ve soyadı, vesikalık fotoğrafı,
Türkiye Cumhuriyeti kimlik veya yabancı ise pasaport ya da yabancı kimlik
numarası.
c) Yerleşim yeri ve iletişim bilgileri.
ç) Mesleği, uzmanlık alanı, çalıştığı kurum veya
kuruluşun adı.
d) Uzmanlığı gösteren belgelerin verildiği yer,
tarih ve sayısı.
e) Mesleki tecrübe bilgileri.
f) Öğrenim bilgileri.
g) Adlî sicil ve arşiv kaydı.
ğ) Disiplin cezasına ilişkin bilgiler.
h) Bakanlık veya Komisyon tarafından gerekli
görülen diğer bilgi ve belgeler.
Sicil ve
listeden çıkarılma
MADDE 21
– (1) Bilirkişiler, aşağıdaki
şartlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır:
a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi
veya bilirkişiliğe kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının
sonradan tespit edilmesi.
b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik
yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak
verilmemesi.
c) Bu Yönetmelikte düzenlenen etik ilkelerle
bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması.
ç) Bu Yönetmelikte belirtilen temel ilkelere aykırı
olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması.
d) Yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda
yeterli bulunulmaması.
e) Bilirkişinin bağımsızlığına ve tarafsızlığına
aykırı hareket etmesi.
f) Bilirkişinin sicilden ve listeden çıkarılmayı
talep etmesi.
g) Bakanlık veya Komisyon tarafından belirlenen
usul ve esaslara uyulmaması.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilirkişi
Görevlendirilmesi
Bilirkişi
görevlendirilmesi ve seçimi
MADDE 22
– (1) Bilirkişi, çözümü hukuk
dışında uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde hakem
tarafından görevlendirilir.
(2) Hakem, görevlendirilecek bilirkişinin uzmanlık
alanını belirler. İşin mahiyetine göre gerekçesi açıkça gösterilmek
kaydıyla, birden fazla bilirkişi görevlendirilebilir.
(3) Bilirkişiler, Komisyonca düzenlenen listeden
seçilir. Uzmanlık alanında birden fazla bilirkişi bulunması halinde, hakem
adilane şekilde bilirkişi seçimi yapmakla yükümlüdür.
(4) Komisyon listesinde ihtiyaç duyulan uzmanlık
alanına sahip bilirkişi bulunmaması durumunda öncelikle, bilirkişi olarak
atanacak kişinin, üniversitelerin ilgili bölümlerinde öğretim üyesi olması
ya da adli bilirkişi listesine veya meslek odasına kayıtlı olması gerekir.
Hakem, liste dışından seçmiş olduğu bilirkişiyi Komisyona gerekçeleriyle
bildirir.
(5) Komisyon, bilirkişi seçimine ilişkin bilişim
temelli sistem oluşturur.
Bilirkişinin
görev alanının belirlenmesi ve bilirkişiye bilgi verilmesi
MADDE 23
– (1) İnceleme yaptırılacak
konunun kapsamı ve sınırları hakem tarafından, oluşturulan ara kararla veya
ayrı bir yazıyla bilirkişiye bildirilir. Bu yazıda aşağıdaki hususlara yer
verilir:
a) İnceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça
belirlenmesi.
b) Bilirkişinin cevaplaması gereken sorular.
c) Takdir edilen bilirkişi ücreti.
ç) Raporun verilme süresi.
d) Gerçeğe aykırı mütalaada bulunması halinde Türk
Ceza Kanununun 276 ncı maddesi uyarınca cezalandırılacağı.
(2) Bilirkişiye, inceleme konusu ile ilgili
belgelerin aslı veya dijital ortamda bir sureti verilir.
Bilirkişinin
görev süresi
MADDE 24
– (1) Bilirkişi, görevlendirmeyi
yapan hakem tarafından verilen süre içinde raporunu hazırlayarak sunmakla
yükümlüdür. Ancak işin niteliği itibariyle verilen süre içinde raporun
hazırlanmasına imkân bulunmazsa, talebi halinde bilirkişiye hakem
tarafından ek süre verilebilir.
(2) Belirlenen süre içinde, makul bir mazereti
olmaksızın raporunu vermeyen bilirkişi görevden alınıp, yerine başka bir
bilirkişi görevlendirilebilir. Bu durumda, görevlendirmeyi yapan hakem,
görevden alınan bilirkişiden o ana kadar yapmış olduğu işlemler hakkında
açıklama yapmasını ve kendisine verilen dosya ve eklerinin eksiksiz olarak
hemen geri verilmesini ister.
(3) Bilirkişi, kendisine verilen asıl veya ek süre
dolmasına rağmen mazeretsiz olarak raporunu sunmadığı takdirde raporunu
verinceye kadar kendisine yeni bir bilirkişilik görevi verilemez.
Görevlendirmeyi yapan hakem bu durumu tespit ettiğinde derhal Komisyona
bildirimde bulunur.
(4) Görevden alınan bilirkişinin hukuki ve cezai
sorumlulukları saklı kalmak kaydıyla, görevlendirmeyi yapan hakem
tarafından, gerekçesi belirtilmek suretiyle kendisine ücret ve masraf adı
altında ödeme yapılıp yapılmayacağına karar verilir. Ayrıca durum Komisyona
bildirilir.
Bilirkişinin
bildirim ve çekinme yükümlülüğü
MADDE 25
– (1) Bilirkişi, kendisine tevdi
olunan görevin, uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektirmediğini,
uzmanlık alanına girmediğini, inceleme konusu iş ve işlemlerin açıklığa
kavuşturulması için alanında uzman başka bir bilirkişi ile işbirliğine
ihtiyaç duyduğunu veya varsa görevden çekinmeyi haklı kılacak bir
mazeretinin bulunduğunu, görevin kendisine verilme tarihinden veya
çekinmeyi gerektirecek durumun sonradan öğrenilmesi halinde bu tarihten
itibaren en geç bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan hakeme bildirir.
(2) Bilirkişiler; uyuşmazlığın tarafları, taraf
vekilleri veya uyuşmazlığa bakan hakemlerle menfaat ortaklığı olanlar ile
bunların eş ve üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımlarıyla ilgili dosyada
bilirkişilik görevi üstlenemezler. Belirtilen nedenlerden dolayı
bilirkişilik yapamayacak olan bilirkişi durumu Komisyona bildirmek
zorundadır.
(3) Bilirkişiler ortaklık, istihdam, vekalet,
danışmanlık veya diğer iş ilişkisi içinde bulundukları kişi ve kuruluşların
Komisyonda taraf olduğu uyuşmazlıklarda bilirkişilik yapamazlar.
Bilirkişiler, bu şekilde iş ilişkisi içinde bulundukları kişi ve kurumları
listeye kaydolurken ya da bu durumun sonradan ortaya çıkması halinde, en
geç bir hafta içinde Komisyona bildirmek zorundadır.
(4) Bilirkişiler ortaklık, istihdam, vekalet,
danışmanlık veya diğer iş ilişkisi sona ermiş olsa dahi, buralardan
ayrıldıkları tarihten itibaren iki yıl geçmeden bu kişi ve kuruluşların
taraf oldukları uyuşmazlıklarda bilirkişilik yapamaz.
Bilirkişinin
yetkileri
MADDE 26
– (1) Bilirkişi, yapacağı ön
incelemede, incelemeyi gerçekleştirebilmesi için bazı hususların önceden
araştırılması ve tespiti ile kendisine teslim edilen dosya ve belgelere
ilave olarak başka kayıt ve belgelere ihtiyaç duyması halinde, bir hafta
içinde görevlendirmeyi yapan hakemden talepte bulunabileceği gibi gerekli
görülen hallerde hakemin yetkilendirmesine bağlı olarak ilgili kurum,
kuruluş ve kişilerden belge temin edebilir.
(2) Bilirkişi, görev alanı veya sınırları hakkında
tereddüde düşerse, bunun giderilmesini görevlendirmeyi yapan hakemden her
zaman talep edebilir.
Bilirkişi
raporu
MADDE 27
– (1) Bilirkişi raporu gerekçeli,
açık ve denetime elverişli olmalıdır.
(2) Bilirkişi raporunda aşağıdaki hususlar yer
alır:
a) Görevlendirmeyi yapan hakem.
b) Dosya numarası.
c) Uyuşmazlığın taraflarına ait bilgiler.
ç) Görevlendirme tarihi ve süresi.
d) İncelemenin konusu.
e) Kendisinden gözlemlenmesi ve incelenmesi istenen
maddi unsurlar.
f) İnceleme yöntemi.
g) Bilimsel ve teknik dayanaklar.
ğ) Gerekçeli sonuç.
h) Raporun düzenlenme tarihi.
ı) Bilirkişinin adı ve soyadı, unvanı, sicil
numarası ve imzası.
(3) Birden fazla bilirkişi görevlendirilen
durumlarda, farklı görüşler varsa raporda ayrı ayrı açıklanır. Farklı
görüşler ayrı bir rapor halinde de hakeme sunulabilir.
(4) Bilirkişi raporuna, incelemeye esas maddi
unsurları belgeleyen ve sonuçların açıklanmasına yardımcı olan şema,
harita, kroki, fotoğraf, tablo ile diğer kayıt ve belgeler de eklenir.
(5) Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları
sırasında hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz.
Bilirkişinin
oy ve görüşünün değerlendirilmesi
MADDE 28
– (1) Bilirkişi raporu,
görevlendirmeyi yapan hakem tarafından diğer delillerle birlikte serbestçe
değerlendirilir.
(2) Görevlendirmeyi yapan hakem, bilirkişi
raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa
kavuşturulmasını sağlamak için yeni sorular yöneltmek suretiyle
bilirkişiden ek rapor isteyebilir.
(3) Bilirkişi raporunda eksik veya anlaşılmaz
hususların bulunması halinde; görevlendirmeyi yapan hakem tarafından
belirlenen süre içinde bilirkişiden yazılı açıklama istenir. İhtiyaç
duyulduğu takdirde, bilirkişinin oy ve görüşünü sözlü olarak açıklamasına
karar verilirse, açıklamaları tutanağa geçirilir ve bilirkişinin de imzası
alınır. Kurul hâlinde görevlendirme söz konusu ise, bilirkişilerin
bilgilerine başvurulan hususu hemen aralarında müzakere etmelerine imkân
tanınır ve müzakere sonucunda açıklanan oy ve görüş, tutanağa geçirilerek
bilirkişilere imza ettirilir.
Bilirkişi
gider ve ücreti
MADDE 29
– (1) Bilirkişi gider ve ücretine
ilişkin usul ve esaslar Komisyon Başkanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça
çıkarılacak Tarife ile belirlenir.
(2) Komisyon, bilirkişi ücretlerinin Komisyon adına
açılacak bir banka hesabına yatırılması ve vergi kesintisi yapıldıktan sonra
bilirkişiye ödenmesi hususunda gerekli düzenlemeleri yapar.
Bilirkişinin
cezai ve hukuki sorumluluğu
MADDE 30
– (1) Bilirkişi, Türk Ceza Kanunu
anlamında kamu görevlisidir.
(2) Bilirkişi, kasten gerçeğe aykırı mütalaada
bulunması halinde, Türk Ceza Kanununun 276 ncı maddesi uyarınca sorumlu
tutulur.
(3) Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal suretiyle
düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı raporun, hükme esas alınması sebebiyle
zarar görmüş olanlar, bu zararın tazmini için bilirkişiye karşı doğrudan
tazminat davası açabilirler.
(4) Bilirkişiler mesleki sorumluluk sigortası
yaptırır. Mesleki sorumluluk sigortasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça
belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Denetim ve
Performans Değerlendirmesi
Disiplin
Kurulu, toplanması, çalışma yöntemi ve giderleri
MADDE 31
– (1) Disiplin Kurulu; Bakanlıkça
belirlenecek iki üye, itiraz hakemleri arasından seçilen iki üye ile
Komisyon Müdürü ve yardımcısı olmak üzere toplam üç asil, üç de yedek
üyeden oluşur. Bakanlık temsilcilerinden daha kıdemli olan üye, itiraz
hakemlerinden daha uzun süredir itiraz hakemi olan üye ile Komisyon Müdürü
asil üyedir. Disiplin Kuruluna Bakanlık temsilcisi başkanlık eder. Bakanlık
temsilcilerinin asgari on yıl kamu hizmetinde çalışmış ve sigortacılık
alanında deneyim sahibi olması gerekir.
(2) Disiplin Kurulunda görev alacak asil ve yedek
üyeler Komisyon Başkanlığına yazılı olarak bildirilir. Disiplin Kurulu
üyelerinin görevlendirilmesi Komisyon Başkanlığı tarafından yapılır.
(3) Disiplin Kurulu, üyelerin tamamının katılımı
ile Disiplin Kurulu Başkanının çağrısı üzerine toplanır. Asil üyelerden
birinin veya birkaçının mazereti nedeniyle bulunmaması durumunda, yedek
üyeler Disiplin Kurulu Başkanı tarafından toplantıya davet edilir.
(4) Disiplin Kurulu, bilirkişiler hakkında
düzenlenen raporları dikkate alarak değerlendirmelerini yapar. Toplantılarda
kararlar oy çokluğu ile alınır.
(5) Disiplin Kurulunun sekretarya ve arşiv
işlemleri Komisyon Müdürlüğü tarafından yürütülür.
(6) Disiplin Kurulu üyeleri ayda azami üç toplantı
yapabilir. Disiplin Kurulunun toplantıya katılan üyelerine bir ay içinde
üçten fazla olmamak üzere her toplantı günü için (3000) gösterge rakamının
Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarda toplantı ücreti ödenir. Toplantı ile ilgili diğer masraflar da
Komisyon tarafından karşılanır.
Denetim
ve inceleme
MADDE 32
– (1) Bilirkişiler, görevleriyle
ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladıkları raporların mevzuata
uygunluğu bakımından Disiplin Kurulu tarafından resen veya başvuru üzerine
denetlenir.
(2) Görevlendirmeyi yapan hakem, görevlendirdiği
bilirkişinin göreviyle ilgili tutum ve davranışlarının veya hazırladığı
raporun mevzuata uygun olmadığını iddia etmesi durumunda, varsa dayanak
bilgi ve belgeleri de ekleyerek bu hususu Komisyona bildirir.
(3) Bilirkişi raporlarının özel veya teknik bilgi
yönünden içeriğine ilişkin olarak Komisyona başvuru yapılamaz.
(4) Komisyon tarafından yapılan değerlendirme
neticesinde, ikinci fıkrada belirtilen iddiaların ciddi bulunması halinde,
konu Komisyon tarafından Disiplin Kuruluna bildirilir.
Denetimin
kapsamı
MADDE 33
– (1) Disiplin Kurulu, bilirkişi
raporlarının ilgili mevzuatta gösterilen usul ve esaslara uygun hazırlanıp
hazırlanmadığı hususlarını denetler.
(2) Disiplin Kurulu, bilirkişi raporlarını özel
veya teknik bilgi yönünden denetleyemez.
(3) Bilirkişi raporlarına ilişkin yargı mercileri
tarafından yapılacak denetimler bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.
İncelemenin
usul ve esasları
MADDE 34
– (1) Disiplin Kurulu,
bilirkişilik temel ilkeleri ile etik ilkeleri ihlal ettiği iddia edilen
bilirkişiler hakkında başvuru üzerine veya resen gerekli inceleme ve
araştırmayı bizzat yapabileceği gibi Komisyon vasıtasıyla da yapabilir.
Disiplin Kurulu Başkanı veya görevlendirilen üye, bizzat veya istinabe
suretiyle delilleri toplar, gerekli gördüğü kimselerin beyanlarını alır ve
yapacağı inceleme sonucunda hazırladığı raporu Disiplin Kuruluna sunar.
(2) Bilirkişi hakkındaki inceleme, ivedilikle ve
her halde başvuru veya resen incelemeye başlama tarihinden itibaren en geç
altı ay içinde sonuçlandırılır.
(3) Disiplin Kurulu, inceleme sırasında yargı
mercilerinden, kamu kurum ve kuruluşlarından, meslek odalarından, özel
hukuk tüzel kişilerinden ve gerçek kişilerden inceleme konusuyla ilgili
bilgi ve belge talep edebilir. İlgililerce bu talebin yerine getirilmesi
zorunludur.
Denetim
ve inceleme sonucu verilecek kararlar
MADDE 35
– (1) Bilirkişi raporlarının özel
veya teknik bilgi yönünden içeriğine ilişkin yapılan başvurular incelenmeksizin
reddedilir. Bu yöndeki başvurular bilirkişinin bağlı bulunduğu meslek
kuruluşu veya görev yaptığı kuruluşlara gönderilir.
(2) Listeye kayıtlı bilirkişiler hakkında yapılan
ön inceleme sonucunda, ihlalin 21 inci maddenin birinci fıkrasının (b),
(c), (ç), (d) ve (g) bentlerinde belirtilen hâllerden olması hâlinde,
ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden sürekli çıkarma yaptırımı yerine
uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı
uygulanabilir.
(3) Bilirkişilik sicili ve listesinde kayıtlı
olmayıp da 22 nci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca görevlendirilenlerin
21 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (ç), (d), (e) ve (g)
bentlerine aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunduklarının tespit
edilmesi hâlinde, ihlalin niteliğine göre uyarma veya bir yıla kadar geçici
süreyle ya da sürekli olarak Komisyon nezdinde bilirkişilik yapmaktan
yasaklanabilir.
(4) Sicilden silinme ve listeden geçici olarak
silinmeden başka bir disiplin cezası verilen bilirkişiler, söz konusu
cezaların uygulanmasından itibaren beş yıl geçtikten sonra, Disiplin Kurulu
sekreteryasına başvurarak haklarındaki disiplin cezalarının sicillerinden
silinmesini talep edebilir. İlgilinin bu süre içinde disiplin cezası
almamış olması halinde, disiplin cezasının silinmesine karar verilir.
Listeden
çıkarılma usulü
MADDE 36
– (1) Adli bilirkişi listesinden
çıkarılanların, listeden çıkarılma bilgisi Komisyona ulaştığında, Komisyon
nezdinde tutulan bilirkişi listesinden de çıkarılır.
(2) 34 üncü maddenin birinci fıkrasında düzenlenen
inceleme sonucunda ihlalin, listeden çıkarılmayı gerektirdiği sonucuna
varılması halinde bilirkişi, Komisyon nezdinde tutulan bilirkişi
listesinden çıkarılır.
(3) Bilirkişinin, Komisyon nezdinde tutulan
bilirkişi listesinden sürekli veya geçici olarak çıkarılması, uyarılması
veya başka bir yaptırım uygulanması durumunda durum Komisyon Müdürü
tarafından bilirkişiye yazılı olarak tebliğ edilir. Ayrıca, bu karar
bilirkişinin görev yaptığı kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve ilgili diğer yerlere bildirilir.
Performans
değerlendirmesi ve kaydı
MADDE 37
– (1) Performans kaydı, bilirkişiler
hakkında Disiplin Kurulu tarafından yapılacak denetim ve performans
değerlendirmeleri ile sonuçlarının tutulduğu kayıttır.
(2) Performans kaydında aşağıdaki hususlar yer
alır:
a) Bilirkişiye dosyanın tevdi tarihi.
b) Rapor için verilen süre.
c) Rapor teslim tarihi.
ç) Dosyanın bilirkişide kaldığı süre.
d) Bilirkişinin hukuki konularda görüş beyan edip
etmediği.
e) Raporun bizzat bilirkişi tarafından hazırlanıp
hazırlanmadığı.
f) Rapor yazım tekniğine uyum.
g) Raporun hükme esas alınıp alınmadığı.
ğ) Etik ilkelere uyum.
h) Bilirkişi kusurundan kaynaklı ek rapor olup
olmadığı.
ı) Yeni bilirkişi raporu olup olmadığı.
i) Bilirkişilik uzmanlık alanı dışında rapor tanzim
edilip edilmediği.
j) Bilirkişilik yapmaktan kaçınılıp kaçınılmadığı.
k) Raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak
verilip verilmediği.
l) Denetim ve performans sonucu.
m) Düşünceler.
(3) Bu kayıtta yer alan bilgilerden rapora ilişkin
hususlar görevlendirmeyi yapan hakemler tarafından, diğer bilgiler Komisyon
tarafından girilir.
(4) Denetim ve performansın değerlendirilmesine
ilişkin bilgilere Komisyon Başkanlığı erişebilir.
(5) Bilirkişilerin denetimine ve performansına
ilişkin usul ve esaslar Bakanlığın görüşü alınarak Komisyon Başkanlığı
tarafından hazırlanır.
İtiraz
MADDE 38
– (1) Disiplin Kurulu tarafından
verilen kararlara karşı, kararın ilgiliye tebliğinden itibaren 15 gün
içerisinde Komisyon Başkanlığına itiraz edilebilir.
(2) Komisyon Başkanlığı, itirazı, itiraz tarihinden
sonraki ilk toplantısında inceleyerek karara bağlar.
(3) Komisyon Başkanlığı tarafından verilen karar
kesindir.
(4) Disiplin cezalarına ilişkin kararlar,
kesinleşmedikçe uygulanamaz.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Uygulanacak
diğer hükümler
MADDE 39
– (1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde adli bilirkişilik mevzuatının ilgili hükümleri kıyasen
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 40
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinden 4 ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 41
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.