Anayasa Mahkemesinin 27/3/2019 Tarihli ve 2016/10380 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2019-05-03

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
HASAN AKBOĞA BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2016/10380Karar Tarihi : 27/3/2019
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Üyeler 
Raportör :Murat BAŞPINAR Başvurucu : Hasan AKBOĞA Vekili : Av. Gülabi SEVEN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, yakalama ve gözaltı tedbirlerinin hukuki olmaması ve buna bağlıolarak açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının;hukuka aykırı olarak verilen arama kararı nedeniyle de özel hayata saygı hakkı ile konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/5/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan Imasına karar verilmiştir.


5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

7. İkinci Bölüm tarafindan 7/3/2019 tarihinde yapılan toplantıda, niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
9. Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılığınca silahlı terör örgütüne üye olma ve örgüte bilerek yardım etme suçlarından yürütülen bir soruşturmada Cumhuriyet Savcılığı tarafından gecikmesinde sakınca bulunan hâl kapsamında verilen yazılı emir uyarınca terör örgütümensuplarının yakalanabilmesi ve suç delillerinin ele geçirilmesi amacıyla 21/12/2015tarihinde başvurucunun evinde arama yapılmıştır. Saveılık emrinin ilgili kısımları şöyledir:
"Hakkari Emniyet Müdürlüğünce PKK/KCK terör örgütünün faaliyetlerinin deşifre edilmesi ve engellenmesine yönelik çalışmalarda;
Kongra-Gel(PKK)/KCK'nın kırsal alan kadrolarına mensup dört kişilik grubun Aralık 2015 ayı ikinci haftası itibarıyla Hakkari/Merkez/Biçer Maħallesinde mukim [N.T.].[A.T.] ve [$.T.nin] evlerinde dönüşümlü olarak kaldıkları,
İlimiz Merkezinde terör örgütü adına kırsal alanda faaliyet gösteren örgüt mensuplarıyla irtibatlı olarak milislik/kurye işbirlikçi ve kırsal alana eleman aktarımıfaaliyetlerinde bulunan Ilimiz Merkezi Bağlar ve Biçer Mahallesi ikamet eden [A.A.].Hasan Akboğa, [M.Y.] ve [E.T.] isimli şahısların terör örgütün kırsal alan kadrosunda faaliyet_gösteren örgüt mensuplarım barındırıyor olabilecekleri, ayrica_3-4/11/2015tarihlerinde İlimiz Merkez Bağlar ve Biçer Mahallelerinde terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirilen eylemlerde örgüt mensuplarına destek sağladıkları şeklinde teyide muhtaçbilgilerin elde edildiği,
….'Ben bir ihbarda bulunacağım, Bağlar Mahallesinde [S.Ç.] isimli bayan evinde örgütçü saklıyor, bizim arkadaşlar eve girerken görmüş, bana öyle dediler' şeklinde ihbar yapılmış olup,
.….Belirtilen ikametlerde, bu ikametlere ait müştemilatlarda, ikametlerde bulunan kişilerin üzerlerinde, varsa şahısların kullandığı tespit edilen araçlarında suç ve suçunsurlarının elde edilebilmesi ve ilgi (a-b) sayılı yazılar ile ilgi (c) sayılı ihbar içeriğinde belirtilen PKK/KCK terör örgütü mensuplarının YAKALANABİLMESİ amacıyla Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 116-117-118-119 maddeleri gereğince ARAMANIN YAPILABİLMESi, elde edilecek suç ve suç unsurlarına ve suç teşkil eden eşyalara el konulabilmesi amacıyla gecikmesinde sakınca bulunan hal olduğundan 21/12/215 günüsaat:03:30-07:30 arasında bir defaya mahsus arama-yakalama-el koyma kararı verilmiştir."

10. Bașvurucu, gece vaktinde evinde yapilan arama sonrasinda 21/12/2015 tarihinde saat 03.55'te hakkında Yakalama ve Gözaltı Tutanağı düzenlenerek Hakkâri Emniyet Müdürlüğüne götürülmüştür.

11. Soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı tarafindan "yakalanan tüm şahısların şüpheli olarak ifadeleri alınarak salıverilmesi" yönünde 21/12/2015 tarihli yazılı talimat verilmiş olup başvurucu hakkında aynı tarih saat 04.00'te yakınlarına haber verme tutanağı ile gözetim altına alındığının başvurucunun oğluna bildirildiği belirtilmiş ve saat 05.22'de Hakkâri Devlet Hastanesince adli muayene raporu düzenlenmiştir.
12. Aynı gün saat 09.40'ta başvurucunun şüpheli sıfatıyla ifadesi alınmıştır.Başvurucunun ifadesi şöyledir:
"Ben Hakkari İl Özel İdaresinde 25 yıl devlet memuru olarak çalıştıktan sonra emekli oldum. Ailem ve akrabalarım içerisinde terör örgütü içerisinde faaliyet gösteren kimse yoktur. Hakkımdaki suçlamaları kesinlikle kabul etmiyorum. Ben bu güne kadar hiç bir örgüt elemanımı evimde barındırmadım, barınmak için gelse dahi kesinlikle benim ikametimde kalamaz."
13. Başvurucu, saat 11.23'te Hakkâri Devlet Hastanesince adli muayene raporu tanziminin ardından Salıverme Tutanağı düzenlenerek serbest bırakılmıştır.
14. Hakkâri Cumhuriyet Başsaveılığınca yürütülen soruşturma sonucu 23/12/2015tarihinde başvurucu hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair (takipsizlik) karar verilmişve bu karar 20/1/2016 tarihinde kesinleşmiştir.

15. Başvurucu, haksız yakalama ve gözaltı sebebiyle 29/1/2016 tarihinde Hakkâri 1.Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 141. maddesine dayanarak tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
11
:
1-) Müvekkilim Hasan Akboğa 21/12/2015 tarihinde örgüte üye olmak suçunu işlediği iddiasıyla yaşadığı ikamete kolluk ekipleri tarafindan operasyon yapılmış ve müvekkil sabaha karşı haksız olarak saat 4.25 geçe evinde yakalanmıştır. Yakalama tutanağıdüzenlenmiş müvekkil sabaha karşı saat 5.27 geçe Hakkari devlet hastanesine götürülmüş,müvekkil hakkında yakalama ve gözaltı formu doldurulmuş yakınlarına haber verilerek Hakkari Emniyet Müdürlüğü'ne götürülmüştür. Hakkari Emniyet Müdürlüğünde ifadesi alınan müvekkil daha sonra hastaneye götürülerek salıverme tutanağıyla serbest bırakılmıştır.

2- )Daha sonra Hakkari Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan yürütülen soruşturmada müvekkilim herhangi bir örgütle bağlantısı olmadığı tespit edilmediğinden hakkında 23/12/2015 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. Bu karar 19/1/2016 tarihinde kesinleşmiştir.

3-) Müvekkilim emniyette kaldığı süre içerisinde özgürlüğünden alıkonulmuş, maddi ve manevi olarak zarar görmüş, psikolojik sorunlar yaşamış ve halen de bu sorunlarıyaşamaktadır. Müvekkil geceleri uyurken tedirgin olmaktadır. Müvekkilin uyku düzeni bozulmuştur.


4-) Açikladiğimiz nedenlerle haksız yakalamadan doğan maddi ve manevi zararlarin davalı hazine tarafindan tazmin edilmesini sağlamak amacıyla işbu davayı açma zorunluluğu doğmuştur.

Açıklanan nedenlerle, re'sen gözetilecek sebeplerden ötürü, müvekkilim haksız yakalamadan dolayı 500 TL maddi ve 900 TL manevi olmak üzere toplam 1.400 TL.tazminatın müvekkilin yakalanma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tazmini ve yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz."
16. Tazminat talebini inceleyen Mahkeme 20/5/2016 tarihli kararıyla "sartlarıoluşmayan maddi ve manevi tazminat davasının" reddine kesin olarak karar vermiştir.Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"l 
...
Şüpheli Hasan AKBOĞA'nın her ne kadar 'Süpheli ve Sanık Hakları Formunda'şüpheli hakkında 21/12/2015tarih saat 03.55'te gözaltına alındığına dair kayıt var ise de;söz konusu kaydın tamamen ihmal sonucunda doldurulduğu, nitekim şüphelinin Cumhuriyet Savcısı tarafindan kolluğa verilen talimat ile ifadesinin alınması sonrasında salıverilmesi yönünde talimat verildiği, söz konusu formun tamamen şeklen doldurulduğu, şüpheli şahsın gözaltına alınmaksızın emniyetteki ifadesinin akabinde salıverildiği, herhangi bir tutuklamanın olmadığı, kararın 20/1/2016 tarihinde kesinleştiği, kesinleşen kararın şüpheliye tebliğ edilmediği, kararın kesinleşmeden önce 4/1/2016 tarihinde şüpheliye Cumhuriyet Başsavcılığımızda elden tebliğ edildiği, kesinleşen karardan şüphelinin haberdar olduğuna dair dosyada herhangi bir dilekçelerinin veya beyanlarının bulunmadığı, dosyanın tefrik olmadığı, şüphelinin kendisini vekil ile temsil ettirmediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Hakkari Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/2866 sayılı dosyasında davacı şüpheli Hasan Akboğa'nın 21/12/2015 tarihinde alınan istihbari bilgiler ve ihbarlar sonucunda Cumhuriyet Savcısının usulüne uygun bir şekilde vermiş olduğu arama kararı üzerine ikametinde bulunduğu ve hakkında yapılan ihbar doğrultusunda ifadesinin alınmasıamacıyla Hakkari İl Emniyet Müdürlüğüne götürüldüğü, daha sonra ifadesinin alınmasına müteakip emniyet müdürlüğünden salıverildiği, davacı hakkında herhangi bir gözaltı kararıverilmediği ve aynı gün salıverildiği, yapılan soruşturma neticesinde 23/12/2015 tarih ve 2015/1552 karar sayılı kararı ile Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiği,kararın 19/01/2016 tarihinde kesinleştiği, davacının dava dosyasında gözaltına alınmadan sadece beyanı alınmak üzere emniyet müdürlüğüne götürüldüğü ve savunması alındıktan sonra serbest bırakıldıği, dosya kapsamında davacının gözaltı talimat kararının olmadığı ve nezarete de alınmadığı, bu nedenle de korunma tedbiri nedeniyle tazminat davasıaçılmasının koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine [karar verildi]."
17. Bu karar 20/5/2016 tarihinde başvurucuya tefhim edilmiştir.
18. Başvurucu 6/5/2016 tarihinde bireysel basvuruda bulunmustur 

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
19. 5271 sayılı Kanun'un "Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler" kenar başlıklı 90. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
11.
(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısıa veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.
(5) (Değişik: 25/5/2005-5353/7 md.) Birinci fikraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fikra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi veolay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.
(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcisı tarafindan yakalama emrinin derhâl iadesi istenir.

20. 5271 sayılı Kanun'un "Gözaltı" kenar başlıkhı 91. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"(1) Yukarıdaki maddeye göre yakalanan kişi, Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa,soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir..."
21. 5271 sayılı Kanun'un "Şüpheli veya sanıkla ilgili arama" kenar başlıklı 116.maddesi şöyledir:
"Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa; şüphelinin veya sanığın üstü, eşyasi, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir"
22. 5271 sayılı Kanun'un "Gece yapılacak arama" kenar başlıkhı 118. maddesi şöyledir:
"(1) Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz.
(2) Suçüstüveya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanmasıamacıyla yapılan aramalarda, birinci fikra hükmü uygulanmaz."
23. 5271 sayılı Kanun'un "Arama kararı" kenar başlıklı 119. maddesinin (1)numaralı fikrası şöyledir:

"(Değişik : 25/5/2005 5353/15 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hållerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığıhallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak,konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcisının yazılı emri ile yapılabilir.Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir."
24. 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat istemi" kenar başlıklı 141. maddesinin (1)numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
Kişiler, maddi ve maneví her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler."
25. 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat isteminin koşulları" kenar başlıklı 142.maddesinin ilgili kismı şöyledir:
"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her halde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bír ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.

26. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 17/4/2017 tarihli ve E.2015/17004, K.2017/3175sayılı ilamının ilgili kısmı şöyledir:
".…Tazminat davasının dayanağı olan Van Cumhuriyet Başsavcılığının 2009/633soruşturma sayılı davacı yönünden kavuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesi ile sonuçlanan dosya kapsamında, davacının 21/8/2008 tarihinde yakalanarak 10:30sıralarında Emniyet Müdürlüğü'ne götürüldüğü, akabinde saat 13:15 sıralarında Cumhuriyet Başsavcılığına sevk edildiğinin anlaşılması karşısında, CMK'nın 141/1-e maddesinde belirtilen 'kanuna uygun olarak yakalandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen' kişilerin tazminat isteyebilecekleri hususu da dikkate alınarak,uğranıldığı iddia edilen manevi zararla ilgili hak ve nasafet ilkelerine uygun makul bir tazminata hükmedilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi…."
27. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 9/1/2017 tarihli ve E.2015/12855, K.2017/60 sayılıın ilgili kısmı şöyledir:

11:CMK'nın 141/1-e maddesinde kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişilerin tazminat isteminde bulunabileceklerinin belirtildiği, tazminat davasına esas dosyada davacının kanuna uygun olarak kolluk görevlilerince yakalanıp, bir süre sonra da serbest bırakıldığının anlaşılması karşısında, davacının tazminat isteme hakkının bulunduğu anlaşılmakla, tebliğnamede bozma öneren düşünceye iştirak edilmemiştir ..."
28. Yargitay 12. Ceza Dairesinin 26/12/2017 tarihli ve E.2017/6245, K.2017/10918sayılı ilamının ilgili kısmı şöyledir:
"..Ceza Muhakemesi Kanun'un 141/1-e maddesi ile 'Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenler' için tazminat ödenmesi kabul edilmiş olup, incelenen dosya kapsamına göre; 5/2/2014 günü saat 21.00 sıralarında asayiş ekiplerince yapılan ring görevi esnasında meydana gelen görevi yaptırmamak için direnme ve kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçları ile ilgili olarak davacımın yakalandığı ve hakkında yakalama ve gözaltına alma tutanağı şüpheli ve sanık hakları formu düzenlendiği, yine kolluk kuvvetlerince düzenlenen tutanak içeriğine göre saat 23.20 sıralarında nöbetçi Cumhuriyet savcısı ile görüşüldüğü ve Cumhuriyet savcısının, şahsın ifadesinin alınarak salıverilmesi talimatı verdiği, davacının saat 04.21'de serbest birakıldığına ilişkin tutanak düzenlendiği ve davacının saat 04.33 sıralarında ifadesinin alındığı, Adana 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 4/11/2014 tarih, 2014/122 Esas, 2014/790 sayılı kararı ile davacı hakkında üzerine atilı görevi yaptırmamak için direnme ve kamu görevlisine görevinden dolayıhakaret suçlarından beraat kararı verildiğinin anlaşılması karşısında, davacı lehine makul bir miktar manevi tazminata hükmolunması gerektiği gözetilmeden, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi..."
B. Uluslararası Hukuk 
1.Sözleşme Metinleri 
29. Avrupa Însan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Özgürlük ve güvenlik hakkı"kenar başlıklı 5, maddesinin (4) numaralı fikrası şöyledir:
"Yakalama veya tutulma nedeniyle özgürlüğünden yoksun kılınan herkes, özgürlük kısıtlamasının yasaya uygunluğu hakkında kısa bir süre içinde karar vermesi ve yasaya aykırı görülmesi halinde, kendisini serbest bırakması için bir mahkemeye başvurma hakkına sahiptir."
30. Sözleşme'nin 5. maddesinin (5) numaralı fikrası şöyledir:
"Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılmış bir yakalama veya tutma işleminin mağduru olan herkesin tazminat istemeye hakkı vardır."
2.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
31. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AiHM) göre Sözleşme'nin 5. maddesinin (5) numaralı fikrasında öngörülen tazminat hakkı, ulusal bir makam veya Sözleşme kurumlarıtarafindan bu maddenin diğer fikralarından birinin ihlal edildiğinin sabit bulunduğu varsayımına dayanır (NC/Italya [BD], B. No: 24952/94, 18/12/2002, § 49). Sözleşme'nin 5.maddesinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fikraları kapsamında bir özgürlükten yoksun bırakılma için tazminat almak üzere başvuru imkânının bulunması hâlinde anılan maddenin 

(5) numarali fikrasina uygunluk saglanmiş olacaktir (Wassink/Hollanda, B. No: 12535/86,27/9/1990, § 38). Ulusal bir makamın 5. maddenin diğer hükümlerinden herhangi birinin ihlaline dair doğrudan veya esasa dayalı bir tespitinin olmaması hâlinde 5. maddenin (5)numarah fikrasının uygulanabilmesi için AiHM'in öncelikle böyle bir ihlalin varlığını tespit etmesi gerekir (Nechiporuk ve Yonkalo/Ukrayna, B. No: 42310/04, 21/4/2011, § 229,Yankov/Bulgaristan, B. No: 39084/97, 11/12/2003, §§ 190-193). İhlal tespit edilmiş olmasına rağmen iç hukukta tazminat yolunun bulunmaması Sözleşme'nin S. maddesinin (5) numaralıfikrasının da ihlaline yol açar (Sevgin ve Înce/Türkiye, B. No: 46262/99, 20/9/2005, § 75).Tazminat yolu, sadece teorik olarak mevcut olmakla kalmayıp aynı zamanda ilgili kişi için oratikte de erişilebilir olmalıdır. Bu yol, maddi tazminat hakkının yanında 5. maddenin diğer hükümlerinin ihlali nedeniyle bir kişinin uğramış olabileceği elem, endişe ve hüsran için de cazminat hakkını sağlamalıdır (Vasilevskiy ve Bogdanov/Rusya, B. No: 52241/14, 74222/14,10/7/2018, § 22).

32. Ulusal makamların tespit edilen ihlalin telafīsi bağlamında bir başvurana azminat ödenmesine karar vermeleri hâlinde ise söz konusu tazminat miktarının yeterli olup lmadığı incelenecektir (Vedat Doğru/Türkiye, B. No: 2469/10, 5/4/2016, § 40). AİHM,Sözleşme'nin 5. maddesinin (5) numaralı fikrasının uygulanabilir bir tazminat hakkınıçerdiğini belirtmekle birlikte (Cumber/Birleşik Krallık (kk), B. No: 28779/95, 27/11/1996)azminat için Sözleşme'nin belirli bir miktarı öngörmediğinin de altını çizmiş, ayrıca yerel mahkemelerin tazminat için somut olayın koşullarına göre takdir yetkisi bulunduğunu kabul etmiștir (Damian-Burueana ve Damian/Romanya, B. No: 6773/02, 26/5/2009, § 89). AÍHM ouna karşılık, orantılı olmayan önemsiz miktarda bir tazminatın Sözleşme'nin 5. maddesinin 5) numaralı fikrasına aykırılık oluşturacağını, böyle bir durumun söz konusu fikra capsamında güvence altına alınan hakkın teoride kalmasına ve aldatıcı olmasına sebep lacağını da vurgulamıştır (Cumber/Birleşik Krallık). AİHM'e göre tazminat kendisinin penzer davalarda verdiği tazminata göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır (Selami ve diğerleri/Eski Makedonya Yugoslav Cumhuriyeti, B. No: 78241/13, 1/3/2018, § 102, Cristina Boicenco/Moldova, B. No: 25688/09, 27/9/2011, § 43; Ganea/Moldova, B. No: 2474/06,[7/5/2011, § 30). AiHM tazminat miktarının 5. maddenin (5) numaralı fikrasiyla uyumlu lup olmadığını belirlerken tutukluluk süresi gibi davanın kendine özgü koşullarını da dikkate almaktadır (Vasilevskiy ve Bogdanov/Rusya, § 23; Borg/Malta (k.k.), B. No:9783/15, 5/9/2017, § 37). Bununla birlikte hükmedilen miktarın AiHM'in benzer durumlarda verilmesine hükmettiği tazminat miktarından düşük olması tek başına Sözleşme'nin 5. maddesinin (5) numaralı fikrasının ihlal edilmesine sebep olmaz (Mehmet Hasan Altan/Türkiye, B. No: 13237/17, 20/3/2018, § 176). AiHM'e göre taraf devletin haksız ir tutulmanın mağduru olan kişiden mağduriyeti nedeniyle uğradığı zararlarıdelillendirmesini istemesinde bir sakınca bulunmamaktadır. Mağdur statüsünün varlığı kural larak zarar bulunmayan durumlarda da oluşabilir. Ancak böyle bir durumda maddi veya manevi açıdan tazmin edilmesi gereken bir zarar söz konusu olmadığı için herhangi bir azminat sorunundan da bahsedilemeyecektir (Wassink/Hollanda,§ 38).
33. AiHM, Ayşe Yüksel ve diğerleri/Türkiye (B. No: 55835/09.…, 31/5/2016)kararında ÇağdaşYaşamı Destekleme Derneğinin (Dernek) yöneticileri olan başvurucuların Ergenekon soruşturmaları kapsamında tutuklanmalarınin hukuki olmadığı iddialarınıncelemiştir. AİHM, ilk olarak Hükûmetin görüşleri ile bilhassa İstanbul Emniyet Müdürlüğünün 10/4/2009 tarihli yazısi, başvurucuların ifade tutanakları, iddianame ve paşvurucuların yargılandıkları davadaki mahkeme kararı gibi dosyada yer alan bilgi ve pelgeleri dikkate alarak başvurucular hakkında suç işlediklerine ilişkin duyulan şüphelere dayanak oluşturan olayların ilgililerin Ergenekon davasında yargılanan bazı sanıklar ile 

bağlantılı olarak Dernek için ya da Dernek ile iş birliği hâlinde gerçekleştirdikleri çalışmalara ve ilgililerin bazı siyasi gösterilere katılmalarına ilişkin eylemlerle ilgili olduğunu tespit etmiştir. AiHM, Hükůmetin başvurucuların özgürlüklerinden yoksun bırakılmalarının başvurucuların yanı sıra 13/4/2009 tarihinde gözaltına alınan diğcr şahısların da Dernekle bağlantıları olduğu, söz konusu Derneğin bazı üye ve yöneticilerinin isimlerinin Ergenekon örgütünün temel belgelerinde geçtiği gerekçesiyle Sözleşme'nin 5. maddesinin (1) numaralıfikrasına uygun olduğu yönündeki savunmasını ise, başvurucuların bizzat kendi aralarında ve Ergenekon örgütüyle bir bağlantıları olduğuna dair delil sunulmamış olması nedeniyle inandırıcı bulmadığını belirtmiştir. AiHM, ayrıca Derneğin bazı üyelerinin de yasa dışı bir örgüte üye olduğu, öte yandan Derneğin burs verdiği bir kişinin başka bir yasa dışı örgüte üye olduğuna dair hakkında şüphe duyulduğu yönündeki iddiaların objektif bir gözlemciyi başvurucuların yasa dışı bir örgüte üye olma suçunu işlemiş olabilecekicri konusunda ikna etmek için yeterli olmadığını ifade etmiştir. Öte yandan AiHM, başvurucuların yargılandıkları davada herhangi bir suç işlememiş oldukları gerekçesiyle beraatlerine karar verildiğine ve kararın gerekçesinde dosyada yer alan delillerin bir kısmının sahte olduğunun tespit edildiğine dikkat çekmiştir. AiHM, bu değerlendirmeler ışığında somut olayda ulusal makamlar tarafından ileri sürülen yasal hükümlerin yorumlanmasının ve uygulanmasının başvurucuların maruz kaldığı, usul ve kurallara aykırı ve keyfī bir nitelik taşıyan özgürłükten yoksun bırakmayı değerlendirme noktasında makul olmadığı kanaatine vararak Sözleşme'nin 5. maddesinin (1) numaralı fikrasının ihlal edildiğine karar vermiştir (Ayşe Yüksel ve diğerleri/Türkiye, §§ 51-59).

34. Avrupa İnsan Hakları Komisyonuna göre olayların Sözleşme'nin 5. maddesinin (1) numaralı fikrası anlamında bir özgürlükten yoksun bırakmaya işaret etmesi hâlinde tutma süresinin göreli olarak kısalığı sonucu etkilemez (Järvinen/Finlandiya (k.k.), B. No:30408/96, 15/1/1998). AiHM'e göre kimliğinin bulunmaması nedeniyle iradesi dışında karakola götürülen, burada bir saat süreyle nezarette tutulan, kimliği tespit edildikten sonra salıverilen bir kişi hakkındaki tutma kişiyi özgürlükten yoksun bırakan bir tedbirdir (Novotka/Slovokya (k.k.), B. No: 47244/99, 4/11/2003).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
35. Mahkemenin 27/3/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Adli Yardım Talebi Yönünden 
36. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayacak geliri olmadığınıeyan ederek adli yardım talebinde bulunmuştur.

37. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B.Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkımın İhlal Edildiğine İlişkin İddialar 
1. Başvurucunun İddiaları
38Başvurucu; haksız olarak yakalanıp gözaltına alındığını, yaklaşık on saat sonra st bırakıldığını ve bu soruşturma sonucunda hakkında kovuşturmaya yer olmađığına dair 

karar verildiğini belirterek uygulanan yakalama ve gozalti tedbirleri nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca yakalama ve gözaltıtedbiri sonrasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veriłmesi nedeniyle 5271 sayıłKanun'un 141. maddesi uyarınca kendisine tazminat Ödenmesinin koşulları oluştuğu hâlde bu amaçla açtığı tazminat davasının kendisinin tutulmasının gözaltı mahiyetinde olmadığıgerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle tazminat hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
39. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sımırlanması" kenar başlıklı 13.maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
40. Anayasa'nın "Kişi hürriyeti ve güvenliği" kenar başlıkı 19. maddesinin birinci,ikinci, üçüncü, dördüncü ve dokuzuncu fikraları şöyledir:
"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.
Şekil ve şartları kanunda gösterilen:
Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastasi, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya islahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun birakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmaların, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayızorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hákim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir.

Yakalanan veya tutuklanan kişilere, yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddialar herhalde yazılı ve bunun hemen mümkün olmaması halinde sözlüolarak derhal, toplu suçlarda en geç hákim huzuruna çıkarılıncaya kadar bildirilir.
hukukunun genel prensiplerine gör Bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat 

41. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B.No: 2012/969, 18/9/2013, §16). Başvurucunun şikâyetinin Özü, uygulanan yakalama tedbirine yönelik olması nedeniyle şikâyet Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü ve dokuzuncu fikraları kapsamında incelenmiştir.

a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
42. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
i. Genel İlkeler 
43. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı devletin bireylerin özgürlüğüne keyfî olarak nüdahale etmemesini güvence altına alan temel bir haktır (Erdem Gül ve Can Dündar [GK],3. No: 2015/18567, 25/2/2016, § 62).

44. Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın 19. maddesi kapsamında hürriyetten yoksun pırakma kavramını tanımlamıştır. Buna göre hürriyetten yoksun bırakma, bir kimsenin kısıth pir alanda ihmal edilemeyecek bir süre için tutulması ve bu kişinin söz konusu tutmaya rıza göstermemiş olması şeklinde ifade edilebilecek iki unsuru içermektedir (Cüneyt Kartal, B.No: 2013/6572, 20/3/2014, § 17).

45.Maddenin birinci fikrasında geçen hürriyet sözcüğü, özgürlük ve bağımsızlığın yanı sıra serbestlik anlamına da gelmektedir. Bu anlamda kişi hürriyetine yönelik bir müdahalenin bulunduğunun söylenebilmesi için kişinin hareket serbestisinin maddi olarak sınırlandırılmış olması gerekir. Buradaki hareket serbestisine yönelik kısıtlama, Anayasa'nın 23. maddesinde güvence altına alınan seyahat hürriyetine yönelik bir müdahaleye göre çok daha yoğundur. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik bir müdahale için kişi, rızasıolmaksızın en azından rahatsızlık verecek uzunlukta bir süre boyunca belirli bir yerde fiziki olarak tutulmalıdır (Galip Öğüt [GK], B. No: 2014/5863, 1/3/2017, § 34).
46. Anayasa'nın 19. maddesinin metni bir bütün olarak değerlendirildiğinde maddenin ikinci ve üçüncü fikralarındaki sınırlama sebeplerinin kişilerin fiziksel özgürlüklerine ilişkin olduğu, ayrıca devam eden fikralardaki güvencelerin de fiziki olarak hürriyetinden yoksun bırakılmış kişiler bakımından getirildiği görülmektedir. Dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının güvence altına aldığı şey bireylerin yalnızca fiziksel özgürlüğüdür (Galip Öğüt, § 35).

47. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fikrasında herkesin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak konulduktan sonra ikinci ve üçüncü fikralarında şekil ve şartları kanunda gösterilmek şartıyla kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırlı olarak sayılmıştır. Maddenin dördüncü, beşinci, altınci,yedinci ve sekizinci fikralarında, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına müdahalede bulunulan kişilere tanınan güvencelere ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir (Safkan Aydoğdu, B. No:2014/7498, 5/4/2017, § 43). Bu bağlamda anılan fikralarda yakalama veya tutuklama sebepleri ile iddiaların bildirilmesi, yakalanan kişinin hâkim önüne çıkarılma süresi,

yakalama veya tutuklamanin yaklnara bndirilmesi, tutuklanan kişilerin makul sürede yargılanmayı ve soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteme hakkı,hürriyetten yoksun bırakılmaya karşı yargı merciine başvurma hakkı güvence altına alınmıştır.
48. Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasında ise bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zararların tazminat hukukunun genel prensiplerine göre devlet tarafindan ödeneceği ifade edilmiştir. Anılan fikrada yer alan "bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişiler" tabiri ile maddenin diğer tüm fikralarında belirtilen kurallara aykırı bir işleme tabi kılınmanın kişiye tazminat hakkı doğurduğu belirtilmiştir. Buna göre maddenin ikinci veya üçüncü fikralarında belirtilen durumlara aykırı şekilde kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına müdahalede bulunulması ya da kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına müdahale edilen kimsenin maddenin dördüncü, beşinci, altinci, yedinci ve sekizinci fikralarındaki güvencelerden yararlandırılmaması hâlinde uğranılan zararlar devlet tarafından ödeneccktir (Safkan Aydoğdu, § 44).

49. Anayasa'nın 19. maddesinin ikinci ve üçüncü fikraları bir bütün olarak değerlendirildiğinde suç isnadına bağlı olarak bir kimsenin kamu makamlarınca özgürlüğünden yoksun bırakılmasının tutuklama veya yakalama yolu ile gerçekleştirilebileceği anlaşılmaktadır. Anılan fikralarda sözü edilen yakalama kavramı özerk bir anlama sahip olup 5271 sayılı Kanun'da düzenlenen yakalama müessesinden daha genişbir içeriğe sahiptir. Anayasal anlamda suç isnadına bağlı yakalama, kişinin fiziksel özgürlüğünden yoksun bırakıldığı andan tutuklandığı veya tutuklanmaksızın serbest bırakıldığı ana kadar devam eden tüm süreci kapsamaktadır. Bu bağlamda Anayasa'nın 19.maddesinde düzenlenen yakalama kurumunun 5271 sayılı Kanun'daki gözaltını da kapsadığısöylenebilir.

50. Yakalama suretiyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik müdahale -temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin ölçütlerin belirlendiği Anayasa'nın 13.maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı müddetçe- Anayasa'nın 19. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu sebeple sınırlamanın Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve yakalama tedbirinin niteliğine uygun düşen kanun tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen haklı sebeplerden bir veya daha fazlasına dayanma ve ölçülülük lkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir (tutuklama edbirine ilişkin olarak benzer değerlendirme için bkz. Halas Aslan, B. No: 2014/4994,16/2/2017, §§ 53, 54).

51. Anayasa'nın 13. maddesinde temel hak ve hürriyetlerin ancak kanunla sınırlanabileceği hükme bağlanmıştır. Öte yandan Anayasa'nın 19. maddesinde kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının sınırlanabileceği durumların şekil ve şartlarının kanunda gösterilmesi kuralına yer verilmiştir. Anayasa'nın 13. maddesiyle tüm temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin getirilen kanunilik şartının kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı yönünden 9. maddede ayrıca belirtildiği görülmektedir. Bu bağlamda birbirleriyle uyumlu olan Anayasa'nın 13. ve 19. maddeleri uyarınca kişi hürriyetine ilişkin müdahale olarak vakalamanın kanuni bir dayanağının bulunması zorunludur (tutuklama tedbirine ilişkin olarak benzer değerlendirme için bkz. Murat Narman, B. No: 2012/1137, 2/7/2013, § 43; Halas 4slan, § 55).


Sz. Suç isnadina bagn olalak ūygulanan yakalamanin mahiyeti ve tutuklamadan Snce uygulanan bir tedbir olması, bu tedbirin uygulanabilmesi için suç işlendiğine dair pelirtinin varlığını zorunlu kılmaktadır. Bununla birlikte kamu makamlarının yakalama edbirini uygulama hususundaki takdirinin daha geniş olduğunun, bu nedenle yakalama vapılabilmesi için gerekli olan şüphenin derecesinin tutuklamadakine nazaran daha hafif lduğunun kabulü gerekir.

53. Suç isnadına bağlı yakalamanın hangi sebeplere dayalı olarak yapılabileceği nususunda Anayasa'nın 19. maddesinde veya diğer maddelerinde açık bir düzenleme oulunmamaktadır. Fakat bu nitelikteki yakalamanın ancak suç isnadına bağlı olarak ygulanabileceği gerçeği gözetildiğinde bunun meşru amacının soruşturma işlemlerinin ürütülmesini ve nihayetinde suç işlediğinden şüphelenilen kişinin yetkili hâkimin önüne ıkarılmasını temin etmek olduğu anlaşılmaktadır. Şu durumda suç işlendiğine dair somut belirti bulunan hâllerde kişinin hâkim önüne çıkarılmasını ve soruşturma işlemlerinin ürütülmesini temin etmek amacıyla yakalanması mümkündür. Ayrıca suç isnadına bağlılarak yakalanan kişinin hâkim önüne çıkarılmadan serbest bırakılması tek başına yakalama şlemini Anayasa'ya aykırı hâle getirmez.

54. Öte yandan Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasının son cümlesinde Hákim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir" hükmüne yer verilmiştir. Buna göre yakalama kararı kural olarak hâkim kararına dayalı olmalıdır. Ancak suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunda gösterilen şartlara uygun olarak kişinin hâkim kararı olmadan da yakalanması mümkündür.

55. Kanuni temeli bulunan ve meşru bir amaca dayanan yakalama tedbirinin Anayasa'ya uygun düşebilmesi için ayrıca ölçülü de olması gerekir. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşiılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını,gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016, § 18; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).

56. Her somut olayda yakalamanın meşru bir amaca dayanıp dayanmadığının ve ölçülü olup olmadığımın takdiri öncelikle anılan tedbiri uygulayan yargı mercilerine aittir.Zira bu konuda taraflarla ve delillerle doğrudan temas hâlinde olan yargı mercileri Anayasa Mahkemesine kiyasla daha iyi konumdadır. Bununla birlikte yargı mercilerinin belirtilen hususlardaki takdir aralığını aşıp aşmadığı Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir.Anayasa Mahkemesinin bu husustaki denetimi, somut olayın koşulları dikkate alınarak yapılmalıdır.

ii.İlkelerin Olaya Uygulanması
(1)Anayasa'nın 19. Maddesinin Üçüncü Fıkrası Yönünden 
57. Başvurucu hakkında Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılığınca 21/12/2015 tarihinde arama ve yakalama kararı verilmiş, yapılan arama sonrasında başvurucu yakalanarak polis arakoluna götürülmüştür.


58. Somut olayda öncelikle başvurucunun yakalanmasının kanuni dayanağının olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Başvurucu, PK ile bağlantılı suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma kapsamında silahlı terör örgütü üyeliği ve bu örgüte isteyerek yardım etme suçlamalarıyla 5271 sayılı Kanun'un 90. maddesindeki hükümler çerçevesinde yakalanmıştır (kz§  Dolayısıyla başvurucu hakkında uygulanan yakalamanın kanuni dayanağıbulunmaktadır.

59. Kanuni dayanağı bulunduğu anlaşılan yakalama tedbirinin ön koşulu olan başvurucunun suç işlediğine dair somut belirtilerin bulunup bulunmadığının irdelenmesi gerekir. Başvurucu hakkında verilen yakalama amaçı arama kararında suç şüphesinin varlığına ilişkin olarak başvurucu ile birlikte bir kısım şüphelinin PKK'nın kırsal kadrolarına mensup dört kişilik grubu evlerinde barındırdığı, eleman aktarımı faaliyetlerinde bulunduğu ve daha önce gerçekleştirilen eylemlerde örgüt mensuplarına destek sağladığı yönünde istihbarat bilgileri bulunduğu belirtilmiştir. Ayrıca şüphelilerden birinin (S.Ç.nin) evinde terör örgütü mensubu barındırdığına dair bir ihbarın bulunduğu ifade edilmiştir (bkz. § 9). Bu itibarla başvurucu yönünden yakalama için gerekli olan suç şüphesini doğrulayan olguların bulunduğu görülmektedir.

60. Öte yandan başvurucunun hâkim kararı olmadan yakalandığı gözetildiğinde somut olayda suçüstü hâlinin veya gecikmesinde sakınca bulunan hâlin bulunup bulunmadığına da bakılmalıdır. Soruşturma makamları başvurucunun durumunu gecikmesinde sakınca bulunan hâl kapsamında değerlendirmiştir.

61. Başvurucunun yakalanmasına karar verilen silahlı terör örgütüne üye olma ve bilerek örgüte yardım etme suçları Türk hukuk sistemi içinde ağır cezai yaptırımlar öngörülen suç tipleri arasında olup isnat edilen suça ilişkin olarak kanunda öngörülen cezanın ağırlığı kaçma şüphesine işaret eden durumlardan biridir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Hüseyin Burçak, B. No: 2014/474, 3/2/2016, § 61; Devran Duran [GK], B. No:2014/10405, 25/5/2017, § 66). Ayrıca terör suçlarının soruşturulması kamu makamlarınıciddi zorluklarla karşı karşıya bıraktığından kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, adli makamlar ve güvenlik görevlilerinin -özellikle organize olanlar olmak üzere- suçlarla ve suçlulukla etkili bir şekilde mücadelesini aşırı derecede güçleştirmeye neden olabilecek biçimde yorumlanmamalıdır (bkz. Devran Duran, § 64). Dolayısıyla soruşturma konusu PKK silahlıterör örgütünün özellikleri dikkate alındığında bu soruşturmaların diğer ceza soruşturmalarına göre çok daha zor ve karmaşık olduğu da ortadadır.

62. Soruşturma makamları gecikmesinde sakınca bulunan bir hâlin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi konusunda Anayasa Mahkemesine göre daha iyi bir konumdadır. Hiç kuşkusuz soruşturma makamlarının bu değerlendirmeleri Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir. Somut olayda soruşturma makamlarının gecikmesinde sakınca bulunduğu yolunda ulaştığı kanaate müdahale edilmesini gerektirecek bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasının son cümlesinde yer alan güvencenin sağlandığı sonucuna ulaşılmaktadır.

63. Ayrıca suç işlediği hakkında somut belirtinin bulunduğu tespit edilen başvurucunun yakalanmasının amacının bu suç şüphesine ilişkin soruşturma işlemlerinin yürütülmesini ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını temin etmek olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Hülya Kar [GK], B.No 2015/030, 27/2/9, § 20). Dolayısıyla başvurucunun yakalanmasının anayasal açıdan meşru bir amaca dayanmadığı söylenemez.


64. Son olarak başvurucu hakkindaki yakalama tedbirinin ölçülü olup olmadığının da belirlenmesi gerekir. Yakalama ve gözaltının ölçülü olup olmadığının değerlendirilmesinde; yakalama tedbirine başvurulmasının gerekçesi, kamu makamlarının ve başvurucunun tutumu ile gözaltı süresi gözönünde bulundurulur.

65. Somut olayda terör örgütüne yardım etmekle suçlanan başvurucu 21/12/2015tarihinde evinde yapılan aramadan sonra saat 03.55'te yakalanmış ve kolluk birimine götürülmüştür. Kolluk görevlilerince bilgilendirilen Cumhuriyet savcısı, başvurucunun ifadesinin alınarak serbest bırakılması talimatını vermiştir. Bunun üzerine aynı gün saat 09.40'ta şüpheli sıfatıyla ifadesi alınmış, işlemlerinin tamamlanmasından sonra başvurucu saat 11.23'te serbest bırakılmıştır. Dolayısıyla evinden alınarak serbest bırakıldığı ana kadar başvurucunun özgürlüğünden yoksun bırakıldığı sürenin toplam 7 saat 28 dakika olduğu anlaşılmaktadır. Soruşturma kapsamında on bir kişi hakkında soruşturma yürütülerek bu kişilerin ifadelerinin alındığı gözetildiğinde başvurucunun toplam 7 saat 28 dakika özgürlüğünden mahrum kalmış olmasının makul olmadığı söylenemez.
66. Açıklanan gerekçelerle yakalama yoluyla başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yapılan müdahalenin Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasını ihlal etmediğine karar verilmesi gerekir.

(2) Anayasa'nın 19. Maddesinin Dokuzuncu Fıkrası Yönünden 
67. 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat istemi" kenar başlıklı 141. maddesinin (1)numaralı fikrasının (e) bendinde, Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişilerin maddîve manevî her türlü zararlarını Devletten isteyebilecekleri düzenlenmiştir.
68. Kanun koyucu Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasındaki güvencenin Stesine geçerek maddenin ilk sekiz fikrasındaki güvencelere aykırı olmayan müdahalelerde oile kişinin beraat etmesi veya kişi hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi durumunda tazminat ödenmesini güvenceye bağlamıştır. 5271 sayılı Kanun'da yer verilen söz konusu tazminat hükmünün Anayasa'nın 19. maddesi kapsamında koruma altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik olarak getirilmiş bir güvence olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu nedenle Anayasa'nın 19. maddesinde düzenlenen kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde yer verilen tazminat davalarında uygulanabilir olduğu açıktır.

69. Bu itibarla başvurucunun 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi uyarınca açtığıtazminat davasının, gözaltına alma durumunun gerçekleşmediği gerekçesiyle ređdedilmesinin kanuni tazminat hakkını ihlal ettiğine yönclik şikâyetinin Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasında güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmiştır.

70. Olayda başvurucu, gece vaktinde evinde yapılan arama sonrasında 21/12/2015tarihinde saat 03.55'te hakkında Yakalama ve Gözaltı Tutanağı düzenlenmek suretiyle yakalanmış ve Hakkâri Emniyet Müdürlüğüne götürülmüştür. Soruşturmayı yürüten Savcılığın "yakalanan tüm şahısların şüpheli olarak ifadeleri alınarak salıverilmesi"yönündeki 21/12/2015 tarihli yazılı talimatı üzerine aynı gün saat 09.40'ta şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan başvurucu saat 11.23'te serbest bırakılmiştır. Öte yandan Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılığınca 23/12/2015 tarihinde başvurucu hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) verilmiştir.


71. Başvurucunun takipsizlik kararından sonra 5271 sayılı Kanun'un 141.maddesine dayanarak açtığı tazminat davası derece mahkemesince başvurucunun gözaltına alınmadıği, dolayısıyla5271sayılı Kanun uyarınca tazminat ödenmesinin koşullarının luşmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Derece mahkemesi; başvurucunun gözaltına alınmasıyönünde Savcılığın bir talimatının bulunmadığını, başvurucunun filen nezarete alınmadığını/e ifadesi alındıktan sonra serbest bırakıldığını belirterek bu sonuca ulaşmıştır.
72.5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (e) bendinde,zanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer lmadığına veya beraatlerine karar verilen kişilerin maddi ve manevi zararlarını devletten steyebilecekleri hükme bağlanmıştır. 5271 sayılı Kanun'da suç isnadına bağlı tutulmanın utuklama safhasından önceki kısmı yakalama ve gözaltı şeklinde ikiye ayrılmış ise de azminat ödenmesini düzenleyen söz konusu bentte herhangi bir ayrım yapılmaksızın,vakalandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişilerin maddi ve nanevi zararlarının devlet tarafından karşılanması öngörülmektedir. Kanun'un anılan hükmüvoruma ihtiyaç duymayacak açıklıkta düzenlenmiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin yerleşik çtihadına göre de 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (e) bendi yarınca devletin tazminat ödeme yükümlülüğünün doğabilmesi için kişinin bir suç isnadıcapsamında yakalanmış olması yeterli olup anılan Kanun'un 91. ve devamı maddeleri yarınca gözaltına alınmış olması zorunluluğu da bulunmamaktadır. Nitekim yukarıda yer verilen Yargıtay kararlarında, kolluk görevlileri tarafından yakalanarak ifadesi alındıktan sonra gözaltına alınmaksızın serbest bırakılan kişilere 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin 1) numaralı fikrasının (e) bendi kapsamında tazminat ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir (bkz. §§ 26-28). Kaldı ki somut olayda başvurucu yakalandıktan sonra serbest bırakılmamış,soruşturma işlemlerinin tamamlanması amacıyla karakola götürülmüş ve işlemleri amamlanıncaya kadar fiilen özgürlüğünden yoksun bırakılmıştır. Dolayısıyla 5271 sayılıKanun'un 91. maddesinin (1) numaralı fikrası gözetildiğinde, yakalama anından serbest pırakılma anına kadar geçen sürenin gözaltı niteliğinde olmadığı da söylenemez.
73. Bu itibarla yoruma imkân vermeyecek ölçüde açık olan kanun hükmünün yerleşik Yargıtay içtihadına aykırı olarak ve öngörülemez biçimde yorumlanmak suretiyle paşvurucuya tazminat verilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği değerlendirilmiştir.

74. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. Özel Hayata Saygı Hakkı ile Konut Dokunulmazlığı Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 

1. Başvurucunun İddiaları
elirterek konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.



2. Değerlendirme 
76. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dikkate alınacak 20. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

77. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dikkate alınacak 21. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kimsenin konutuna dokunulamaz. Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahläkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hākim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hákimin onayına sunulur. Hákim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar."
78. Özel hayat alanına dâhil olan tüm hukuksal çıkarlar Sözleşme'nin 8. maddesi kapsamında güvence altına alınmakla birlikte söz konusu hukuksal çıkarların Anayasa'nın farklı maddelerinin koruma alanına girdiği görülmektedir. Bu bağlamda özel hayat kavramına dâhil bir kısım hukuksal değerin Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlendiği, özel hayatın diğer alt kategorileri olarak ele alınan haberleşmenin gizliliği ve konuta saygı hakkının ise Anayasa'nın 21. ve 22. maddelerinde güvence altına alındığı görülmektedir. Bu kapsamda Sözleşme'nin 8. maddesinde yer alan hakların temel olarak Anayasa'nın 20., 21. ve 22.maddelerinde düzenlendiği anlaşılmaktadır (benzer yöndeki karar için bkz. Hüseyin TunçKarlık ve Zahide $adan Karluk, B. No: 2013/6587, 24/3/2016, § 41).
79. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun șikâyetlerinin Anayasa’nın 20. ve 21. maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkı ile konut dokunulmazlığı hakkıkapsamında incelenmesi gerekmiştir.

a. Hakkın Kapsamı ve Müdahalenin Varlığı
80. Anayasa'nın 20. maddesinde herkesin özel hayatına ve aile hayatina saygıgösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu ve kimsenin özel ve aile hayatının gizliliğine dokunulamayacağı belirtilmiş; 21. maddesinde de kimsenin konutuna dokunulamayacağınükme bağlanmıştır.

81. Özel hayatın korunması her şeyden önce bu hayatın gizliliğinin korunması,aşkalarının gözleri önüne serilmemesi demektir. Kişinin özel hayatında yaşananların, yalnız kendisi veya kendisinin bilmesini istediği kimseler tarafindan bilinmesini isteme hakkı,işinin temel haklarından biridir ve bu niteliği nedeniyle insan haklarına ilişkin beyanname ve sözleşmelerde yer almış, tüm demokratik ülkelerin mevzuatında açıkça belirlenen stisnalar dışında devlete, topluma ve diğer kişilere karş korunmuştur (AYM, E.2009/1,K.2011/82, 18/5/2011).


  c d c d c d t c ce  n de de e  d d c er n r    d  d  a  t           d   de e n ete   e dni e     t 
e      t   m     d  t kapsamakta; bu bağlamda bir kişinin mesleğini sürdürdüğü bürosu, özel bir kişinin işlettiği sirketin faaliyetlerinin yürütüldüğü kayıtlı merkezi, tüzel kişilerin kayıtlı merkczleri, şubeleri ve diğer işyerleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bununla birlikte bütünüyle işe zgülenmiş yerler konut kavramı kapsamında görülemez (Günay Dağ ve diğerleri [GK], B.No: 2013/1631, 17/12/2015, § 133; Mehmet Taşdemir, B. No: 2013/3436, 18/5/2016, § 55).
84. Somut olayda Cumhuriyet savcisının yazılı emrine istinaden başvurucunun conutunda arama yapılmiştir.

85. Arama, suçu önlemek amacıyla suç işlenmeden önce veya suç işlendikten sonra delillerin elde edilmesi ve/veya sanığın veya şüphelinin yakalanabilmesi için bireylerin bazıemel haklarının sınırlandırılmasına sebep olacak şekilde yürütülen bir koruma tedbiridir AYM, E.2005/43, K.2008/143, 18/9/2008). Koruma tedbirleri, soruşturma ve kovuşturma sürecinde bir temel hakkı hükmün kesinleşmesinden önce kısıtlayan, geçici, gecikemez ve cural olarak hâkim kararını gerektiren tedbirlerdir. Koruma tedbiri kararlarının kişilerin pireysel başvuru kapsamındaki haklarından bir veya daha fazlasının ihlal edilmesi sonucunu doğurması mümkündür (Hülya Kar, § 17).

86. Arama ile özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı ve vücudun dokunulmazlığı gibi başlıca temel haklar sınırlandırılmış olur (AYM, E.2005/43,K.2008/143, 18/9/2008). Buna göre konutta arama yapılmasının Özel hayata saygi ve konut dokunulmazlığı haklarına müdahale teşkil ettiği açıktır.

b. Olağan Başvuru Yollarının Tüketilip Tüketilmediği Sorunu 
87. Başvurucunun özel hayata saygı hakkı ile konut dokunulmazlığı hakkına ilişkin şikâyetlerini başka herhangi bir merci önünde ileri sürmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda Özel hayata saygıve konut dokunulmazlığı haklarına yapılan bu müdahalenin ihlal teşkil edip etmediğinin değerlendirilmesinden önce arama tedbirinin uygulanması nedeniyle başvurucuların anılan haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri yönünden etkili bir olağan kanun yolunun var olup olmadığı belirlenmelidir.

88. Tüketilmesi gereken başvuru yollarının ulaşılabilir olması yanında telafi kabiliyctinihaiz olması ve tüketildiğinde başvurucunun şikâyetlerini gidermede makul başarısansı tanması gerekir Dolayısıyla mevzuatta bu yollara yer verilmesi tek başına yeterli mayp uygulamada da etkili olduğunun gösterilmesi ya da en azından etkili olmadığının kanıtlanmamış olması gerekir (Ramazan Aras, B. No: 2012/239, 2/7/2013, § 29).

89. Bu baglamda başvurucunun konutunun aranmasi nedeniyle özel hayata saygi hakkı ile konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiğine dair şikâyetleri yönünden etkili olduğu kabul edilecek başvuru yolunun, Anayasa'da öngörülmüş güvencelere aykırılık nedeniyle söz konusu hakların ihlal edildiğini özü itibarıyla tespit etme ve yeterli giderim sağlama imkânı sunan bir yol olması gerekmektedir (Alaaddin Akkaşoğlu ve Akis Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş., B. No: 2014/18247, 20/12/2017, § 23). Hakkın ihlal edildiğinin özüitibarıyla tespit edilmesi ise öncelikle arama kararınin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesini zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla arama kararının hukuka uygun olup olmadığı yönünde mahkemeye bir denetim yetkisi vermeyen herhangi bir dava yolunun özel hayata saygı ve konut dokunulmazlığı haklarına yönelik ihlali tespit etme kapasitesini haiz olduğu söylenemez.

90. Somut olayda başvurucu, kendisi hakkında uygulanan arama tedbirinin hukuki olmadığından şikâyet etmektedir. 5271 sayılı Kanun'nun "Tazminat istemi" kenar başlıklı141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (i) bendinde, hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen kişilerin maddi ve manevi her türlü zararlarını devletten isteyebilecekleri öngörülmüştür. Bu konudaki güncel Yargıtay uygulaması, 5271 sayılıKanun'un 141. maddesinin (1) numarah fikrasının (i) bendinde arama tedbiri yönünden öngörülen tazminat başvuru yolunun, yalnızca aramanın ölçüsüz uygulanması hâllerinde işletilmesi şeklindedir. Arama kararlarının hukuka aykırılığına ilişkin şikâyetler yönünden anılan yolda bir değerlendirme yapılmamaktadır (bkz. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 19/12/2016,E. 2015/12475, K.2016/13470). Dolayısıyla başvuru konusu olayda 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde Öngörülmüş olan söz konusu yolun, Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce tüketilmesi gereken etkili bir başvuru yolu olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle somut olayda başvurucu hakkında gerçekleştirilen arama tedbirinin, başvurucunun özel hayata saygıve konut dokunulmazlığı haklarını ihlal edip etmediği incelenecektir.
c. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
91. Yukarıda anılan müdahalenin ihlal oluşturup oluşturmadığının Anayasa'nın 13.maddesinde (bkz. § 39) öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafından öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşulları yönünden incelenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
92. Somut olayda 5271 sayılı Kanun'un 116., 118. ve 119. maddelerinin arama kararına yeterli ölçüde kanuni dayanak oluşturdukları sonucuna ulaşılmaktadır (bkz. § 9).
93. Öte yandan Anayasa'nın 21. maddesinin birinci fikrasının ikinci cümlesinde konuta girilmesi ve konutta arama yapılması konusunda usule ilişkin birtakım güvencelere yer verilmiştir. Buna göre konuta girilmesi ve konutta arama yapılması kural olarak hâkim kararına dayanmalıdır. Bununla birlikte gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kanunla ekili kılınmış mercin yazılı emriyle de konuta girilmesi veya konutta arama yapılmasıümkündür. Bu halde yctkili merciin kararı yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur.


94. Konut dokunulmazligi hakkina yönelik olarak getirilen usule ilişkin bu güvence doğrudan Anayasa'yla getirilen ek güvence mahiyetindedir. Bu nedenle somut olayda Anayasa'nın öngördüğü bu ek güvenceye aykırı hareket edilip edilmediğinin de incelenmesi gerekir.

95. 5271 sayılı Kanun'un 119. maddesinin (1) numaralı fikrasının ikinci cümlesinde konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda aramanın gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılıi emri ile yapılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre Anayasa'nın 21. maddesinin birinci fikrasının ikinci cümlesinde belirtilen "gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin" kanun koyucu tarafından Cumhuriyet savcısı olarak tayin edildiği anlaşılmaktadır. Şu halde gecikmesinde sakınca oulunan hallerde Cumhuriyet savcisının yazıh emri ile de konutta arama yapilabileceği anlaşılmaktadir.

96. Somut olayda başvurucunun evinde arama yapılması hakim kararına layanmamakta; Cumhuriyet savcısının yazılı emri üzerine söz konusu aramanın gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda bu aramanın Anayasa'nın 21. maddesinin irinci fikrasının ikinci cümlesinde düzenlenen usule ilişkin güvenceye uygun olabilmesi için 'gecikmesinde sakınca bulunan hal" kapsamında gerçckleştirilmiş olması gerekmektedir.Soruşturma makamları gecikmesinde sakınca bulunan bir hâlin bulunup bulunmadığının leğerlendirilmesi konusunda Anayasa Mahkemesine göre daha iyi bir konumdadır. Hiçzuşkusuz soruşturma makamlarının bu değerlendirmeleri Anayasa Mahkemesinin denetimine abidir (bkz.§§60-62). Somut olayda soruşturma makamlarının gecikmesinde sakınca ulunduğu yolunda ulaştığı kanaate müdahale edilmesini gerektirecek bir durum oulunmamaktadır. Dolayısıyla Anayasa'nın 21. maddesinin birinci fikrasının ikinci ümlesinde yer alan güvenceye bir aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
ii.Meşru Amaç
97. Anayasa'nın 21. maddesinde güvence altına alınan konut dokunulmazlığınutlak bir hak olarak öngörülmemiş; amlan maddenin birinci fikrasının ikinci cümlesinde ayılan sebeplere bağlı olarak bu hakkın sınırlandırılması mümkün kılınmıştır. Anılan cümle yarınca millī güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel hlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri eya birkaçına bağlı olarak bir kimsenin konutuna girilmesi ve konutta arama yapılmasınümkündür.

98. Somut olayda başvurucunun konutunda arama yapılması silahhı terör örgütüne iye olma ve örgüte bilerek yardım etme suçlarından yürütülen bir soruşturmada terör örgütümensuplarının yakalanabilmesi ve suç delillerinin ele geçirilmesi amacına dayanmaktadır.Dolayısıyla başvurucunun özel hayatına saygı ve konut dokunulmazlığı haklarına yapılan müdahalenin "milli güvenlik", “kamu düzeni", “suç işlenmesinin önlenmesi" ve ‘başkalarımın hak ve özgürlüklerinin korunması" şeklindeki sınırlama sebeplerine uygun lduğu anlaşılmaktadır (benzer yönde değerlendirme için bkz. Günay Dağ ve diğerleri, §36).

iiDemokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
99. Temel hak ve özgürlüklere koruma tedbirleri ile yapılan bir müdahalenin lemokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir topłumsal 

100. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olmasi ve ulaşılmak istenen amaçbakımından zorunlu, yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşıłması mümkün olmayan gerekli bir müdahale olması gerekmektedir. Bir müdahalenin zorunlu bir sosyal ihtiyacı karşılayıp karşılamadığını belirlemek için müdahalenin koşulları, nedeni, yöntemi ve müdahaleye karşı öngörülen kanun yolları gibi unsurların tamamının değerlendirilmesi gerekir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir piçimde ağır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığısöylenemeyecektir (Ferhat Üstündağ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, §48. Ayrica bazi arklılıklarla birlikte toplantı hakkı bağlamında bkz. Dilan Ögüz Canan [GK], B. No:2014/20411, 30/11/2017, § 32; sendika hakkı bağlamında bkz. Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, § 73; ifade özgürlüğü bağlamında okz. Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, § 51; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No:2013/9343, 4/6/2015, § 68; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, § 51).
101. Bundan başka koruma tedbiri ile yapılan müdahalenin orantılı bir müdahale lup olmadığı değerlendirilmelidir. Orantılılık, sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile aşvurulan sınırlama tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir fadeyle orantılılık, bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacıpaşkalarının haklarını korumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasına işaret etmektedir (Ferhat Üstündağ, §48. Ayrıca bazı farklılıklarla birlikte toplantı hakkı bağlamında Dilan Ögüz Canan § 33, 56; sendika hakkı bağlamında okz. Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri, § 74; ifade özgürlüğü bağlamında Bekir Coşkun, §§ 44, 47; Tansel Çölaşan, §§ 46, 49, 50). Bu kapsamda söz konusu tedbirin gerek kapsamı gerek süresi itibarıyla orantıłı olarak uygulanması gerekir.
102. Anayasa Mahkemesi koruma tedbirleriyle temel hak ve özgürlüklere yapılan bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olma kriteri bağlamında ne şekilde bir değerlendirme yapılması gerektiğine ilişkin ilkelerini Hülya Kar kararında detaylıbir biçimde açıklamıştır (Hülya Kar, §§ 21-46).

103. Demokratik bir toplumda suç işlenmesinin önlenmesinin, suçluların ve suçdelillerinin tespitinin ve nihayetinde tespit edilen suçluların cezalandırılmasının kamu düzeninin sağlanması ve üçüncü kişilerin başta yaşam hakkı olmak üzere hak ve özgürlüklerinin korunması bakımından büyük önem taşıdığı açıktır. Bu itibarla suçluların yakalanmasi, suç delillerinin elde edilmesi ve bu delillere el konulması amacıyla konutta arama yapilmasi mümkündür.

104. Anayasa Mahkemesi, arama kararının özel hayata ve konut dokunulmazlığıhakkına müdahalesi bağlamında hukukiliğini incelerken bir ceza hakimi gibi hareket ederek iddia edilen suçun işlenip işlenmediğine yönelik bir inceleme yapmayacak; yapılacak bu inceleme arama kararının tatbik edildiği anda görünüşte bir haklılığın bulunup bulunmadığının değerlendirilmesinden ibaret kalacaktır (benzer değerlendirmeler için bkz.Hülya Kar, § 24).

105. Suçla mücadele gibi zor bir alanda koruma tedbiri yönünden adli makamların beli ölçüde takdir payına sahip olduğunu kabul etmek gerekir. Henüz hukuki kesinliğin sağlanmadığı koşullarda öngörülen bir amaca ulaşmak bakmından birdenfazla tedbirden huğuanmk en uyun tedbir oup omadığna karar vermek bakmndan ik derece makemelerinin a 

etkin bir konumda bulunduklari açiktir (elkoyma tedbiri bağlaminda bkz. Hamdi Akın Ipek,B. No: 2015/17763, 24/5/2018, § 108).

106. Bununla birlikte adli makamlarca konutta arama yapılmasına karar verilirken her olayın somut koşulları gözetilmelidir. Mahkemeler veya gecikmesinde sakınca bulunan nallerde Cumhuriyet savcıları arama kararlarında temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahaleye katlanmayı gerektirecek nitelikte kamu yararını haklı kılan gerçek bir ihtiyacın varlığını göstermek mecburiyetindedir (benzer değerlendirmeler için bkz. Hülya Kar, § 35).
107. Koruma tedbiri uygulanırken kamu gücünü kullanan makamların suçluşturduğunu iddia ettikleri fillerin gerçekte suç oluşturmadığı ileri sürülmüş ise Anayasa Mahkemesi, hakkında koruma tedbiri uygulanan kişinin suçun maddi unsurlarını oluşturan illeri işleyip işlemediğini değil işlediği şüphesi bulunan fiillerin hukuk düzeninde suç olarak abul edilip edilmediğini denetleyebilir. Bu denetim ancak eylemin suç oluşturmadığının ilk akışta anlaşılacak kadar açık olduğu ve bu sebeple de koruma tedbirinin uygulanmasının teyfilik doğurduğunun tespit edildiği hâllerde mümkündür (Hülya Kar, § 38).
108. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kapsamında koruma tedbirlerini nceleme bakımından temel görevi başvurucuya kimi usule ilişkin olmak üzere yukarıda leğinilen güvencelerin sağlanıp sağlanmadığını belirlemekten ibarettir. Diğer bir deyişle coruma tedbirlerinin anayasal haklara müdahale ettiği yönündeki şikâyetlerin incelenmesinde Anayasa Mahkemesinin denetiminin oldukça sınırlı bir alanda gerçekleşeceğini kabul etmek gerekir (Hülya Kar, § 39).

109. Başvurucunun konutunda arama yapılmasının temel gerekçesi silahlı terör rgütüne üye olma ve örgüte bilerek yardım etme suçlarından yürütülen bir soruşturma capsamında terör örgütü mensuplarının yakalanması ve suç delillerinin ele geçirilmesidir.Kamu makamlarının suç şüphesini doğrulayan somut olgulara dayandıkları görülmektedir bkz. §§ 9, 59). Cumhuriyet savcısı tarafindan sonradan başvurucu hakkında kovuşturma vapılmasına yer olmadığına karar verilmiş ise de bu durum arama kararını otomatik olarak nukuka aykırı hale getirmez. Yukarıda ifade edildiği gibi arama kararının gerekliliği pağlamında yapılacak denetimde suçun işlenip işlenmediği değil, kamu makamlarının nüdahalesinin ilk bakışta haklılık taşıyıp taşımadığı gözetilecektir. Bu çerçevede arama kararının gerekli olup olmadığı değerlendirilirken aramanın yapıldığı tarihtcki koşullara akılmalıdır. Arama kararının verildiği tarihte suç şüphesini doğrulayan somut olguların var lduğu gözetildiğinde arama kararının zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık gelmediği öylenemez.

110. Bunun yanı sira Cumhuriyet savcılığının arama emrinde arama yapılacak yer ile ramanın zamanı açık olarak gösterilmiş ve söz konusu tedbir bu sınırlamaya uyulmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Öte yandan arama sırasında başvurucunun özel hayatına gerektiğinden daha fazla bir müdahalede bulunulduğuna yönelik bir iddia da öne ürülmemiştir. Bu durumda başvurucunun özel hayatına ve konut dokunulmazlığına yapılan nüdahalenin orantıh olduğu sonucuna varılmıştır.

111. Açıklanan nedenlerle başvurucunun iddialarının bir ihlal içermediği ınlaşıldığından başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul dilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
112. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yarglama Usullri Hakkında Kanun'un "Kararlar" kenar başhıkı 50. maddesinin (1)numaralı fikrasının ilgili kısmı ile (2) numaralı fikrası şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Máhkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
113. Başvurucu 50.000 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Ayrıca ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istemiştir.
114. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018,§§ 54-60) kararında, ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi hususunda genel ilkeler belirlenmiştir.

115. Mehmet Doğan kararında özetle uygun giderim yolunun tespit edilebilmesi için ncelikle ihlalin kaynağının belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Buna göre ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı durumlarda 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca kural olarak ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama vapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir (Mehmet Doğan, §§ 57, 58).

116. Anayasa Mahkemesinin tespit edilen ihlalin giderilmesi amaciyla yeniden vargılama yapılmasına hükmettiği hâllerde ilgili usul kanunlarında düzenlenen yargılamanın venilenmesi kurumundan farklı olarak yargılamanın yenilenmesi sebebinin varliğının kabulüve önceki kararın kaldırıłması hususlarında derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi oulunmamaktadır. Zira ihlal kararı verilen hâllerde yargılamanın yenilenmesinin gerekliliği nususundaki takdir derece mahkemelerine değil ihlalin varlığını tespit eden Anayasa Mahkemesine bırakılmiştir. Derece mahkemesi Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında clirttiği doğrultuda ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yapmakla ükümlüdür (Mehmet Doğan, § 59).

117. Somut olayda derece mahkemesinin, yoruma açık olmayan 5271 sayilıKanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (e) bendi hükmünü yerleşik Yargitay çtihadına aykırı olarak ve öngörülemez bir biçimde yorumlamak suretiyle başvurucuyu azminat hakkından mahrum bırakması sebebiyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal dildiğine karar verilmiştir. Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından zaynaklandığı anlaşılmaktadır.

118. Bu durumda ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama apılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise 6216 sayılıKanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan 

kaldirilmasina yöneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmasi gereken iş,öncelikle ihlale yol açan mahkeme kararının ortadan kaldırılmasından ve ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Hakkâri 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

119. İhlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunduğu sonucuna ulaşıldığından ihlal sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zarara yönelik tazminat talebi hususunda ayrıca bir karar verilmemiştir.
120. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 2.475 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucunun adli yardım talebinin KABULÜNE 
B. 1. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Özel hayata saygı hakkı ile konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 1. Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasının İHLAL EDİLMEDiĞiNE,
2. Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrasının İHLAL EDİLDiĞiNE,
D. Kararın bir örneğinin Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fikrası ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Hakkâri 1. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2016/53, K.2016/217) GÖNDERÍLMESiNE,
E. 2.475 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESiNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,

G. Kararın birörneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESiNE27/3/2019tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Serruh KALELi Recep KÖMÜRCÜ
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Rıdvan GÜLEÇYusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU