Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 Tarihli ve E: 2020/43, K: 2022/116 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2022-12-09

9 Aralik 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32038
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2020/43Karar Sayısı : 2022/116Karar Tarihi: 13/10/2022
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin Altay,Özgür Özel ve Engin Özkoç ile birlikte 135 milletvekili 
ÍPTAL DAVASININ KONUSU: 20/2/2020 tarihli ve 7222 sayıh Bankacık Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un:
A. 1. maddesiyle 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayilı Bankacihık Kanununun 26.maddesinin;
1. İkinci fikrasının birinci cümlesine eklenen “….bankacılık sistemini ya da..."ibaresinin,
2. İkinei fikrasının birinci cümlesinde yer alan “.…kanuni kovuşturma talep edilen..“ibaresinin “…Cumhuriyet Başsavcılığına yuzılı başvuruda bulumułan..…. şeklinde değiştirilmesinin,
B. 4. maddesiyle 5411 sayılı Kanun'un 55. maddesinin birinci fikrasının (b)bendinde yer alan “…ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığıyla..“ ibaresinin “.……, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla“ şeklinde değiştirilmiş halinde yer alan “.…Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla...“ ibaresinin,
C. 11. maddesiyle 5411 sayılı Kanun'a eklenen 76/A maddesinin ikinci cümlesinin “Bu madde kapsamına giren işlem ve uygułamałar Kurul tarafmdan belirlenir …“ bölümünün.
Anayasa'nın 2., 5., 10., 13., 36., 38., 49, ve 167. maddelerine aykirıliğını ileri sürerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı;
1. 1. maddesiyle ibare eklenen ve ibare değişikliği yapılan 5411 sayılı Kanun'un 26.maddesi şöyledir:
“Çalışma ve imza yetkisi yasağı
Madde 26 - Bu Kanunun 8 inci maddesinin birinci fikrasınm (a). (b). (c) ve (d)hentlerinde belirtilen şartları taşımayan kişiler, bankalarda genel müdür. genel müdür yardımcısı veya imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar. Bankalar. bu kimselerin imza yetkilerini derhal kaldırmak zorundadırlar.


Kurum denetimleri sonucunda, bu Kanun veya ilgili diğer mevzuat hükümlerini ihlâl ettikleri ve bankacıltk sistemini ya da bamkanın emin bir şekilde çalışmasıı tehlikeye düşürdükleri tespit edilen ve haklarında Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulan banka mensuplarının. imza yetkileri Kurul kararı ile geçici olarak kaldırılır. Bu kimseler, Kurulun izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiçhir bankada çaliştirilamazlar."
2. 4. maddesiyle ibare değişikliği yapılan 5411 sayılı Kanunun 55. maddesi şöyledir:
“Kredi smirlamalarına tâhi olmayan ișlemler 
Madde 55 — Aşuğuaki kredi işlemleri 54 üncü maddedeki sınırlamalara tâbi değildir:
a) Karşılığı nakit, nakit benzeri kymet ve hesaplar ile kymetli maden olam işlemler.
b) Hazine Müsteşarlıği, Merkez Bankası, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla yapilan iştemler ile bu kurumłarca çikarilan ya da ödenmesi garanti edilen bono.tahvil ve benzeri menkul kymetler karşılığı yapılan işlemler.

c) Merkez Bankası nezdindeki piyasałarda veya kamunla teşkilatlanmış diğer para piyasalarında yapilan işlemler.

d) Aynı kişiye ya da aynı risk grubuma yeni kredi tahsisi hálinde daha önce yabancıpara cinsinden veya yahanci para ölçüsü ile verilen kredilerin, müteakiben taħsis edilen kredinin kullandırılmaya başlamdığı tarihteki cari kurdan dikkate alınması kaydıyla çek ve kredi kartı kullandırımları hariç, kredilerde kur değişikliklerinin doğurduğu artışłar ile vadesi geçmiş kredilere tahakkuk ettirilen faiz. kâr payı ve diğer unsurlar.
e) Her türlü sermaye artirimları dolayısyla bedelsiz edinilen ortaklik payłarı ile ortaklık paylarının herhangi bir fon çıkışı gerektirmeyen değer artışları.
f) Kurulca belirlenecek esaslar dåhilinde bankaların kendi aralarındaki işłemler.
g) Kurulca belirlenecek esas ve süreler çerçevesinde elden çikarilması kaydyla halka arza aracılık yüklenimleri kapsamında edinilen ortaktık payları.

h) Özkaynak hesabında indirilecek değer olarak dikkate alınan işlemler.
i) Kurulca belirlenecek diğer işlemler."
3. 11. maddesiyle 5411 sayılı Kanun'a eklenen 76/A maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kapsamndaki bankalar tarafindan: 4 üncü maddede sayilan işlemler yoluyla finansal piyasalurda yapay arz, talep veya döviz kuru dahil fivat oluşumumu sağlamak amaçhı işlem ve uygulamaları yapiłmasi, internet ortamı dahil farklı araçlarla gerçeğe aykırı veva yanıtucı bilgiłerin yayılması. tasarruf sahiplerinin gerçeğe aykırı veya yanılncı şekilde yönlendirilmesi ya da bu amaçłarı sağlamaya yönelik benzer ișlem ve uygulamaların yapilmasi, finansal piyasalarda manipülasyon ve yaniltıcı işłemler olarak kabul edilir. Bu madde kapsamına giren iştem ve uygulamalar Kurul tarafindan belirlenir ve Resmi Gazete‘de yayimlanir.”


II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN. Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN,Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL,Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yildız SEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞin katılımlarıyla 6/5/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında dosyada eksiklik bulunmadiğından işin esasının incelenmesine; yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasıa OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Hülya ÇOşTAN ÇETİN tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Kanun'un 26. Maddesinin İkinci Fıkrasının Birinci Cümlesine Eklenen “.…bankacılık sistemini ya da.…” ve Aynı Cümlede “….Cumhuriyet Başsavcılığına yazılıbaşvuruda bulunulan..” Şeklinde Değiştirilen İbarelerin İncelenmesi 
1. Anlam ve Kapsam 
3. 5411 sayılı Kanun'un çalışma ve imza yetkisi yasağını düzenleyen 26. maddesinin iptali istenen ibareleri de içeren ikinci fikrasında, Bankacıhk Düzenleme ve Denetleme Kurumu (Kurum) denetimleri sonucunda, bu Kanun veya iłgili diğer mevzuat hükümlerini ihlal ettikleri ve bankacılık sistemini ya da bankanın emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdükleri tespit edilen ve haklarında Cumhuriyet başsavcılığına yazıłı başvuruda bulunulan banka mensuplarının, imza yetkilerinin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (Kurul) kararı ile geçici olarak kaldırılacağı ve bu kişilerin Kurulun izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiçbir bankada çalıştırılamayacakları hükme bağlanmıştır.Söz konusu ikinci fikrada yer alan "….Bankacılık sistemleri ya da.." ibaresi ile “…Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulan.” ibaresi iptalleri istenen kurallarıoluşturmaktadir.

4. Banka mensuplarının imza yetkisini haiz olmaları, bankayı temsil yetkilerinin bulunması dolayısıyla bankayı hak sahibi yapabilmeleri ve/veya borç altına sokabilmeleri anlamına gelmektedir. Bu yetki, özel hukuk tüzel kişisi olan banka tarafından verilmektedir.İptali istenen ibareleri de içeren kural, banka tarafindan verilen bu yetkinin Kurul kararıyla geçici olarak kaldırılmasını düzenlemektedir.

5. İmza yetkisinin Kurul kararı ile geçici olarak kaldırılması ve ilgili banka mensubunun Kurulun izni olmadıkça imza yetkili personel olarak hiçbir bankada çalıştırılamamasi, idari tedbir niteliğindedir. Kuralın amacı. hakkında Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulan banka mensubunun cezalandırılması değil olasımevzuat ihlalinin engellenmesi veya durdurulması amaciyla tedbir alınmasıdır.

6. Imza yetkisinin geçici olarak kaldırılabilmesi için Kurum denetimleri sırasında anılan şartların gerçekleşmiş olması ve Kurulun imza yetkisinin geçici olarak kaldırılmasına karar vermesi şeklinde iki aşamalı bir süreç öngörülmüştür. Kurum tarafindan yapılan denetimin sonuçları uyarınca imza yetkisinin geçici olarak kaldırılması kararı Kurul tarafindan verilmektedir.

7. Söz konusu ikinci fikra, Kurul kararıyla banka çalışanlarının inza yetkilerinin geçici olarak kaldırılması için gerekli şartları düzenlemektedir. Birlikte gerçekleşmesi gereken bu şartlar; kurum denetimleri sırasında ilgili kişinin Kanun veya ilgili diğer mevzuat hükümlerini ihlal ettiğinin ve bankacıhık sistemini ya da bankanın emin bir şekilde çalışmasınıtehlikeye düşürdüğünün tespit edilmesi ve ilgili banka mensubu hakkında Cumhuriyct başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmuş olması şeklinde belirlenmiştir. İmza yetkisinin geçici olarak kaldırılmasına yol açan şartlardan birisini oluşturan bankacılık sisteminin ya da bankanın emin bir şekilde çalışmasının tehlikeye düşürüldüğünün tespit edilmesi şartıkapsamında yer alan iki fiilden birisinin gerçekleşmiş ołması, diğer şartların da varlığı hâlinde imza yetkisinin geçici olarak kaldırılmasına karar verilebilmesi için yeterli sayılmıştır.
8. Başka bir ifade ile iptali istenen kurallardan ilki olan “.….Bankucılık sistemleri ya da.…“ ibaresinin yer aidığı şart, bankacılık sisteminin tehlikeye düşürülmüş olmasının Kurum tarafindan tespit edilmiş olmasını, imza yetkisinin geçici olarak kaldırılabilmesi için gerekli alternatifli şartlardan birisi olarak düzenlemektedir. İptali istenen “…Cumhuriyer Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulan..“ ibaresi ise imza yetkisinin kaldırılabilmesi için birlikte aranan şartlardan üçüncüsü olarak ilgili mensubu hakkında Cumhuriyet başsavcılığına yazılı olarak başvuruda bulunulmuş olmasını öngörmektedir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
9. Dava dilekçesinde özetle; bankacılık sistemi ile bu sistemi tehlikeye düşürme filinin tespitine ilişkin kriterlerin Kanun'da açıkça düzenlenmediği, bu fiile bağlanan yaptırım olarak imza yetkisinin geçici olarak kaldırılmasının kişiye suçlu muamelesinde bulunulması anlamına geldiği, kişinin çalışma hürriyetinin sınırlandırılması sonucuna yol açtığı, Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuru yapılmış olmasının yeterli sayılmasının ise kişinin suçsuzluğunu ispat etme olanağını ortadan kaldırdığı belirtilerek kuralların Anayasa'nın 2., 5., 13., 36., 38. ve 49. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 
10. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 48.maddesi yönünden de incelenmiştir.

11. Anayasanın 38. maddesinin birinci fikrasında, “Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz” denilerek “suçun kanuniliği” ilkesi; üçüncü fikrasında da “Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedhirleri ancak kanunla konulur.“ ifadesine yer verilerek “cezanın kanuniliği” ilkesi getirilmiştir. Söz konusu maddenin dördüncü fikrasında ise “Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar. kimse suçlu sayılamaz." denilmektedir. Ceza hukukunun temel ilkelerinden olan “suçsuz/uk karinesī", hakkında suç isnadı bulunan bir kişinin, adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna 

dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.

12. Kanun’un 26. maddesinin iptali istenen ibareleri de içeren ikinci fikrasi, Kurum denetimleri sonucunda, bu Kanun veya ilgili diğer mevzuat hükümlerini ihlal ettikleri ve bankacılık sistemini ya da bankanın emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdükleri tespit edilen ve haklarında Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulan banka mensuplarının, imza yetkileri Kurul kararı ile geçici olarak kaldırılacağını hükme bağlamaktadır.

13. Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm ołmasına bağlıdır. Ancak suçsuzluk karinesi, kişileri peşinen suçlu ilan etmeden bazıtedbirlerin uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Suçsuzluk karinesinin tanımı ve gerekleri anayasal sınırların ötesine geçecek şekilde genişletilerek soruşturma ve kovuşturma gibi süreçlere bağlı hukuki sonuçları işlevsiz kılacak şekilde yorumlanamaz (AYM,E.2014/17, K.2014/97, 22/5/2014).

14. Kurum tarafindan yapilan denetimler sonucunda haklarinda Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına karar verilen banka mensuplarına idari tedbir uygulanmasi, kanun koyucunun bu kişileri peşinen “suçlu“ kabul ettiği anlamına gelmez (§5). Bu yönüyle kuralın hukuk devlcti ve suçsuzluk karinesi iłkelerine aykırı bir yönübulunmamaktadir.

15. Anayasa'nın 48. maddesinde herkesin dilediği alanda çalışma özgürlüğüne sahip olduğu belirtilmiş, 49. maddesinde ise çalışma hakkı güvence altına alınmıştır. Buna göre çalışma herkesin hakkı olup devletin, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü bulunmaktadır (AYM, E. 2015/41, K.2017/98. 04/05/2017. §307). İlgili banka mensupłarının Kurulun izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiçbir bankada çalıştırılmamaları sonucunu doğuran dava konusu kuralların bu yönüyle çalışma özgürlüğüne ve hakkına sınırlama getirdiği anlaşılmaktadır.
16. Anayasanin 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler. özlerine dokunulmaksızın yalnizca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna. demokratik toplum düzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırıolamaz." denilmektedir. Buna göre temel hak ve özgürlüklere sinırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa'da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülüolmasi gerekir.

17. Bu kapsamda çalışma özgürlüğünü ve hakkını sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfîliğe izin vermeyecek sekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.

18. Esasen temel hak ve özgürlükleri sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olmasıAnayasa'nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinde kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönündcn herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşıłır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfī uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, kişilerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmcsini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98,4/5/2017, §§ 153, 154). Dolayısıyla Anayasa'nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik. Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye aliınan hukuk devleti ilkesi işiğında yorumlanmalıdır.

19. Dava konusu kuralda belirsiz olduğu ileri sürülen “bankacılık sistemi ibaresi ile bankacılık faaliyetlerinin yürütüldüğü organizasyon yapısının ifade edildiği anlaşılmaktadır.Bankacılık faaliyetleri ise Kanun'un 4. maddesinde bankaların faaliyet konuları sayılarak düzenlenmiştir. Dolayisıyla bankacılık sisteminin Kanun'da belirtilen bankacılık faaliyetlerinin yürütüldüğü organizasyon yapısı olduğu görülmektedir.
20. İptali istenen “.….Cumhurivet Başsavcılığına yazıhı başvuruda bulunulan…"ibaresi ise imza yetkisinin geçici olarak kaldırılmasına ilişkin idari tedbirin, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 2. maddesinin (1) numarahı fikrasının (a) ve (e)bentleri uyarınca soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan banka mensubu hakkında uygulanabileceğini belirtmektedir.

21. Kurallarla banka mensuplarının imza yetkisinin geçici olarak kaldırıłmasına ilişkin şartlar açık ve net biçimde düzenlenmiştir. Dolayısıyla kuralların belirli, ulaşıabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu ve bu yönüyle kanunilik şartını taşıdığı anlaşıłmaktadır 
22. Öte yandan Anayasanın 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklere getirilen sırlamanın Anayasa'da öngörülen sınırlama sebebine uygun olması gerekir.Anayasa'nın 48. ve 49. maddelerinde çalışma özgürlüğü ve hakkı için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte özel sınırlama nedeni öngörülmemiş hak ve özgürlüklerin de o hakkın ve özgürlüğün doğasından kaynaklanan bazı sınırlarının bułunduğu kabul edilmektedir. Ayrıca Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan hak ve özgürlükler ile devlete yüklenen ödevler, özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve özgürlüklere sınır teşkil edebilir.

23. Bu bağlamda Anayasanın 167. maddesinin birinci fikrasında “Devlet. para.kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır;.…“ denilmek suretiyle devlete, mal ve hizmet piyasalarının sağlıiklıve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirler alma yükümlülüğü yüklenmiştir. Bu kapsamda bankacılık faaliyetlerinin sağlıkhı ve düzenli işlemesinin sağlanması ve geliştirilmesi amacıyla çalışma özgürlüğüne ve hakkına yönelik sınırlamaların öngörülmesi mümkündür. Bu itibarla bankacılık sisteminin emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdüklerinin tespit edilmesi sebebiyle suç şüphesi altında bulunan banka mensuplarının imza yetkilerinin geçici olarak kaldırılmasını öngören kuralın bankacılık faaliyetlerinin sağlıklı ve düzenli işlemesinin sağlanması biçimindeki meşru amaca yönelik olduğu 

görülmektedir. Ancak çalışma özgürlüğü ve hakkının sınırlanabilmesi için belirtilen meşru amacın varlığı yeterli olmayıp temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması rejimini belirleyen Anayasa'nın 13. maddesindeki ölçülülük ilkesine de uyulması gerekmektedir.
24. Anayasa'nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi ise elverişlilik, gereklilik ve orantılıłık olmak üzere üç alt ilkeden ołuşımaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasıni, diğer bir ifadeyle aynıamaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasıni, orantıiılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.

25. Kuralla öngörülen tedbirin “para. kredi, sermaye. mal ve hizmet piyasalurının sağlıklı ve düzenli işłemelerī'ni sağlama amacı bakımından elverişli ołduğu açıktır. İlgili personelin imza yetkisinin geçici olarak kaldırılması ve bunun sonucu olarak Kurulun izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiçbir bankada çalıştırılmaması şeklindeki sonuçlara yol açan kuralla öngörülen amaçların daha hafif bir tedbir ile gerçekleştirilebileceği söylenemeyeceğinden kuralla öngörülen tedbirin gerekli olmadığı da söylenemez. Öte yandan kuralla getirilen sınırlamanın ilgilinin çalışma yaşamına katılmasını sadece bankalarda imza yetkisini haiz personel olarak çalışma bakımından sınırladığı, bu sınırlamanın geçici mahiyette olduğu ve Kurulun bu sınırlamayı her zaman değerlendirme imkânına sahip olup kişinin imza yetkisini haiz personel olarak çalışmasına tekrar izin verebileceği gözönünde bulundurulduğunda kuralla ulaşıłmak istenen amaç ile çahşma hakkı arasında bulunmasıgereken makul dengenin gözetildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla kuralın orantısız bir sınırlamaya da neden olmadığı, dolayısıyla anılan hakka ölçüsüz bir sınırlama getirmediği sonucuna ulaşilmiştir.

26. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 13., 38., 48. ve 49. maddelerine aykırı değildir. İptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa'nın 2. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa'nın 13. 38., 48. ve 49. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 2. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralların Anayasa'nın 5. ve 36. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
B. Kanun'un 55. Maddesinin Birinci Fikrasının (b) Bendinde Yer Alan "…Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla.."İbaresinin Incelenmesi 

1. Genel Açıklama 
27. Sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak. yurt içinde kamuya ait olan varlıkları ekonomiye kazandırmak, dış kaynak temin etmek, stratejik, büyük ölçekli yatırımlara iştirak etmek için Türkiye Varlık Fonu (TVF) ve bu fona bağlı alt fonlarıkurmak ve yönetmek üzere Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin (TVFYA$)kurulması, yönetimi ve faaliyetlerine ilişkin esasları düzenlemek amacıyla 19/8/2016 tarihli 

ve 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yürürlüğe konulmuştur (AYM, E.2016/180K.2018/4 18/1/2018, §§ 3-10).

28. Kanun'un 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasıyla Cumhurbaşkanlığına bağlı, ana faaliyet konusu bu Kanunla belirtilen TVF ve alı fonların kurulması ve yönetimi olan,profesyonel yönetim ilkelerine göre yönetilen, özel hukuk hükümlerine tabi TVFYAŞkurulmuştur. Bu maddenin (2) numaralı fikrasında da TVFYA$’nin, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın ticaret siciline resen tescił olunacağıdüzenlenmiştir. Bu düzenlemeden TFVYAŞ’nin kanun ile kurulan bir anonim şirket olarak yapılandırıldığı ve kanunlarda belirtilen hâller dışında özel hukuk hükümlerine tabi olduğu anlaşılmaktadır. TVFYAş birçok konuda muafiyet ve istisnalara sahip özel statüde bir şirket olarak kurulmuştur (AYM, E.2016/180 K.2018/4 18/1/2018, § 45). TVF*nin kuruluşu ise Kanun'un 3. maddesinin (1) numaralı fikrasının ikinci cümlesinde TVFYA$ tarafindan hazırlanan Türkiye Varlık Fonu İçtüzüğünün ticaret siciline tescili ile TVF kurulur denilerek düzenlenmiştir.

29. Kanunun 2. maddesinin (1) numaralı fikrasında TVFYA$nin Cumhurbaşkanlığına bağlı ołduğu belirtilmiştir. 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı ResmîGazetede yayımlanan (1) sayıhı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 37. maddesinde de TVF'nin Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğu hükme bağlanmıştır.

30. Kanun'un 5. maddesinin (1) numaralı fikrasında TVF’ye devredilen varlıklar ve haklar ile TVFYAş tarafindan gerçekleştirilen faaliyetler neticesinde elde edilen tescile tabi olabilen diğer her türlü değerin ilgili siciline veya kütüğüne TVF adına tescil edileceği ve TVF'nin bu madde kapsamındaki tescil işlemleri ile sınırlı olmak üzere tüzel kişiliği haiz olduğu hükme bağlanmıştır. Kanun'un 3. maddesinin (3) numaral fikrasında TVFnin ve TVFye bağlı olarak kurulan alt fonların yapacağı işlemlerin TVF İçtüzüğü ve TVFYAŞ esas sözleşmesi hükümleri dâhilinde belirleneceği belirtilmiştir.

2. Anlam ve Kapsam 
31. 5411 sayılı Kanun'un 54. maddesinde, bankalarca bir gerçek ya da tüzel kişiye veya bir risk grubuna kullandırılabilecek kredilere ilişkin sınırlamalar düzenlenmiştir. Bu kapsamda bankalarca kullandırılabilecek kredi miktarı bankanın öz kaynakları dikkate alınarak belirlenmiş başka bir ifadeyle öz kaynaklarla orantılı olarak sınırlandırılmıştır. Bu sinırlamaların amacı güven kurumu olarak nitelenen bankaların ödeme güçleriyle orantılırisklerin altına girmesini ve böylelikle de mali yapılarını güçlü bir şekilde sürdürebilmelerini sağlamaktir.

32. Kanun'un 55. maddesinde ise Kanun'un 54. maddesindeki kredi sinirlamalarına tabi olmayan işlemler sayılmiştır. Kanun'un 55. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi.Hazine Müsteşarlığı, Merkez Bankası (TCMB), Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Topłu Konut Ídaresi Başkanlığı, TVFYAŞ veya TVF ile yapılan işlemler ile bu kurumlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri menkul kıymetler karşılığında üçüncükişilerle yapılan işlemlerin Kanun'un 54. maddesindeki sınırlamalara tabi olmadığınıdüzenlemektedir. Hazine Müsteşarlıği, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazetede 

yayimlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararamesi ile Hazine ve Maliye Bakanlığıbünyesinde teşkilatlandırıłmıştır. Dolayısıyla kuralda yer alan Hazine Müsteşarlığt ile yapılan işlemler ifadesinden Hazine ve Maliye Bakanlığı (Bakanlık) ile yapılan işlemler anlaşılmaktadır.

33. Söz konusu (b) bendi bu bentte sayılan kurumlar ile yapılacak kredi işlemleri ile bu kurumlarca çıkarılan veya ödemesi garanti edilen bono, tahvił ve benzeri menkul kıymetler karşıhığında üçüncü kişilerle yapılan işlemlerin Kanun'un 54. maddesindeki sınırlamalara tabi olmadığını belirtmektedir. Kural ilk olarak, bankaların Bakanlık, TCMB, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlıği, TVFYAŞ veya TVF ile yapacağı kredi işlemlerinin kredi sınırlamalarına tabi olmadığını düzenlemektedir. İkinci olarak ise bankaların Bakanlık, TCMB, Özelleştirme İdaresi Başkanlıği. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, TVFYA$ veya TVF tarafından çıkarłan veya ödemesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri menkul kiymetleri teminat gösteren kişilerle yapacağı kredi işlemierinin kredi sınırlamalarına tabi olmadığını hükme bağlamaktadır. Anılan bentte yer alan “.. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla…." ibaresi iptali istenen kuralı oluşturmaktadır.

3. İptal Talebinin Gerekçesi 
34. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla TVF'nin veya TVFYAŞnin yönetim ve kontrollerinde bulunan bankalardan kredi sınırlamalarına tabi ołmaksızın borçlanmalarına olanak tanınmasının bankacılik ve kredi sisteminin etkin bir şekilde çahışmasını engelleyerek tasarruf sahiplerinin zarar görmesine yol açabileceği, bu durumun devletin para ve kredi piyasalarının sağlıklı bir şekilde işlemesini sağlayıcı tedbirler alma görevi ile bağdaşmadığı ve diğer özel hukuk kişilerine nazaran ayrıcalık tanınması anlamına geldiği belirtilerek kuralın Anayasa'nın 10. ve 167. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

4. Anayasa’ya Aykırıbk Sorunu 
35. Devletin para ve kredi piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlamak ve geliştirmek ödevi Anayasa'nın 167. maddesinin birinci fıkrasında hükme bağlanmıştır (§ 23).
36. Dava konusu kuralda belirtilen kredi işlemłeri hukuki niteliği itibarıyla sözleşme niteliğindedir. Kural, bankanın bu kuralda belirtilen kurumlar ile yapacağı sözleşmeler ile bu kurumlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri nenkul kıymetlerin teminat gösterilmesi karşılığında üçüncü kişiler ile yapacağı sözleşmelerin Kanun'da belirlenmiş olan kredi sınırlamalarına tabi olmayacağını belirtmektedir.
37. Kanun’un 55. maddesinin (b) bendinin iptali istenen ibareler eklenmeden önceki metninde Bakanlık, TCMB, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı saytłmakta ve bu kurumlarla yapılan işlemler ile bu kurumlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen menkul kıymet karşılığında üçüncü kişiler ile yapılan işlemler kredi sınırlaması dışında tutulmaktaydı. Bu hâliyle kuralın esas itibarıyla kamu kurumlarının borcunu ödeyeceği, bu kurumlar tarafından çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen menkul kıymetlerin teminat gösterilmesi suretiyle üçüncü kişilerle yapılan işlemlerde de üçüncükişinin borcu ödememesi hâlinde teminatın karşılığının kamu kurumlarınca ödeneceği 

dolayısıyla banka açısından söz konusu işlemlerin risk teşkil etmediği gerekçesine dayanđığıanlaşılmaktadır. Vurgulamak gerekir ki 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fikrasında TCMB'nin anonim şirkct niteliğinde olduğu düzenlenmiş ve bu Kanun'da TCMB'nin kamu tüzel kişisi ya da kamu kurumu vasfinı haiz olduğu şeklinde bir kural öngörülmemiştir. Bununla birlikte söz konusu Kanun'un 4. maddesinde TCMB'nin görev ve yetkileri düzenlenmiş ve bu kapsamda Bankalarla yapacağı işlemłer de belirlenmiştir. Dolayısıyla bankaların TCMB ile yapacaklarıişlemlerin kredi sınırlaması dışında tutulmuş olmasının bankacılık sektörünün gereği olarak TCMB ile yapılması gereken işlemlerin niteliğinden kaynaklandığı söylenebilir.
38. TVF ve TVFAŞnin Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak yapılandırıldığı dikkate ahındığında (§ 29) bankaların TVF veya TVFYA$ ile yapacağı işlemlerin kredi sınırlamalarıdışında tutulmuş olmasının da Cumhurbaşkanlığının borcunu ödeyeceği, TVF veya TVFYAŞtarafindan çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen menkul kiymetlerin teminat gösterilmesi suretiyle üçüncü kişilerle yapılan işlemlerde de üçüncü kişinin borcu ödememesi hâlinde teminatın karşılığının Cumhurbaşkanlığınca ödeneceği dolayısıyla banka açısından söz konusu işlemlerin risk teşkil etmediği gerekçesine dayandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla kuralın Anayasanın 167. maddesi ile devlete yüklenen para ve kredi piyasalarının sağlıiklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirler alma göreviyle çelişen bir yönübulunmamaktadir.

39. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 167. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Engin YILDIRIM ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamışlardır.
Kuralın Anayasa’nın 10. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
C. Kanun'a Eklenen 76/A Maddesinin İkinci Cümlesinin “Bu madde kapsamına giren işlem ve uygulamalar Kurul tarafindan belirlenir...” Bölümünün İncelenmesi 
I. Anlam ve Kapsam 
40. Kanun’un 76/A maddesinde finansal piyasalarda manipülasyon ve yaniltıcıişlemler tanımlanmıştır, Bu maddenin birinci cümlesinde dört ayrı kategori olarak belirlenen fiillerin manipülasyon ve yanıltıcı işlemler niteliğinde olduğu belirtilmiştir. Buna göre Kanun'un kapsamındaki bankalar tarafindan; ilk olarak bu Kanun’un 4. maddesinde sayılan işlemler yoluyla finansal piyasalarda yapay arz, talep veya döviz kuru dâhil fiyat oluşumunu sağlamak amaçlı işlem ve uygulamaların yapılmasının, ikinci olarak internet ortamı dâhil farklı araçlarla gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bilgilerin yayılmasının, üçüncü olarak tasarruf sahipłerinin gerçeğe aykırı veya yanıltıcı şekilde yönlendirilmesinin ve son olarak da bu amaçları sağlamaya yönelik benzer işlem ve uygulamaların yapılmasının finansal piyasalarda manipülasyon ve yanıltıcı işlemler olarak kabul edileceği düzenlenmiştir.
41. Söz konusu maddenin ikinci cümlesinde ise bu madde kapsamına giren işlem ve uygulamaların Kurul tarafindan belirleneceği ve Resmî Gazete'de yayımlanacağı hükme bağlanmıştır. Kuralda geçen "Bu madde kapsamına giren işlem ve uygulumalar Kurul tarafindan belirlenir.…“ bölümü iptali istenen kuralı oluşturmaktadır.

42. Kanun'un 76/A maddesi uyarınca çıkarılan Finansal Piyasalarda Manipülasyon ve Yanıltıcı İşlemler Yönctmeliği 7/5/2020 tarihli ve 31120 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış ve yürürlüğe girmiştir.

43. Kanun'un 76/A maddesine aykırılığın yaptırımı ise Kanunun “Kuruluşlara ilişkin idarî para cezalarr“ kenar başlıkhı 146. maddesinin birinci fikrasının (s) bendinde düzenlenmiştir. Buna göre finansal piyasalarda manipülasyon ve yanıltıcı işlemler olarak kabul edilen işlem ve uygulamaları gerçekleştirenlere, menfaat sağlanması hâlinde, sağlanan menfaatin iki katından az olmamak üzere, bir önceki yıl sonu finansal tablolarında yer alan faiz, kâr payı gelirleri, alınan ücret ve komisyonlar ile bankacıık hizmet gelirleri toplamının yüzde beşine kadar Kurul tarafından idari para cezası uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu maddenin ikinci fikrasında ise yaptırım kararı verilinceye kadar aykırılığın birden fazla işlenmiş olması veya idari para cezasının uygulanmasından itibaren iki yıl içerisinde aynı aykırılığın tekrarlanması hâlinde Kurul'un idari para cezasını iki katına kadar artırarak uygulamaya yetkili olduğu belirtilmiştir.

2. İtirazın Gerekçesi 
44. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kural uyarınca Kurul tarafindan belirlenecek işlem ve uygulamalara ilişkin tanımlarda geçen kavramlar Kanunda açıkça düzenlenmediği için Kurula geniş bir takdir yetkisi tanındığı, idareye bırakılan düzenleme yetkisi alanının güncel teknolojik veya ekonomik gelişmeler gibi nedenlerle hızlı değişime konu bir alan olmadıği, idareye düzenleme yetkisi bırakılan hususların Kanun'un 146.maddesinin birinci fikrasının (s) bendinde idari para cezası yaptırımına tabi kılındıği, sermaye piyasası mevzuatında suç olarak nitelenen benzer fillerin para piyasalarında kabahat olarak düzenlendiği ve ağır nitelikte idari para cezası yaptırımına tabi kılındığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 
45. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 7.maddesi yönünden incelenmiştir.

46. Anayasa'nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez." denilmektedir. Yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olması ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayrılığıilkesinin bir gereğidir. Bu hükme yer veren Anayasa'nın 7. maddesinin gerekçesinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olması "demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde kaçııłmaz bir durum“ olarak nitelendirilmiştir. Ayrıca gerekçede “Millet adına kunun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasanın 99 ve 129uncu maddeleri hükümleri saklıdır" denilmek suretiyle bu ilkenin anlamı ve istisnalarıbelirtilmiştir. Madde gerekçesinden de anlaşılacağı üzere. yasama yetkisinín devredilemezliği.esasen kanun koyma yetkisinin TBMM dışında başka bir organca kullanılamaması anlamına gelmektedir. Anayasa'nın 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2011/42, K.2013/60, 9/5/2013).


47. Türevsel nitelikteki düzenleyici işlemler bakımından yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırli, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve çerçevesi çizilmeksizin, yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir kanun kuralı ile sınırsız, belirsiz, geniş bir alanın yürütmenin düzenlemesine bırakılması. Anayasa'nın belirtilen maddesine aykırıłık oluşturur. Bununla birlikte yasama organının temel ilkeleri ve çerçeveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanlık ve idare tekniğine ilişkin hususlarıyürütmeye birakmasi, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011/42.K.2013/60, 9/5/2013; E.2019/36, K.2021/15, 4/3/2021, § 57).

48. Kanun'un 76/A maddesinin ilk cümlesinde finansal piyasalarda manipülasyon ve yanıltıcı işlemler tanımlanmıştir. Söz konusu maddenin iptali istenen ibareleri de içeren ikinci cümlesi ise bu madde kapsamına giren işlem ve uygulamaların Kurul tarafindan belirleneceğini ve Resmî Gazetede yayımlanacağını Öngörmektedir. Bu itibarla kural ile yürütmeye düzenleyici nitelikte işlem yapma yetkisinin tanındığı anlaşılmaktadır. Yürütme organına böyle bir yetkinin tanınmış olmasının sebebinin ise gelişen teknoloji sayesinde manipülasyon ve yanıltıcı işlem olarak nitelenebilecek fillerin gösterebileceği çeşitliliğin kapsama alınması olduğu anlaşılmaktadır. Finansal piyasalarda manipülasyon ve yanıltıcıişlemlerin yasal çerçevesinin belirlenmiş olması karşısında Kurul'a düzenleyici işlem ile belirleme yetkisi bırakılması Anayasa’ya aykırı değildir 
49. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 7. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasanın 2. ve 38. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEPLERİ
50. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

20/2/2020 tarihli ve 7222 sayılı Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;
A. 1. maddesiyle 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 26.maddesinin:
1. İkinci fikrasının birinci cümlesine eklenen “.bankacılık sistemini ya da.."ibaresine,
2. İkinci fikrasının birinci cümlesinde yer alan “.…kanuni kovuşturma talep edilen….“ibaresinin “…Cumhuriyet Başsavcıhığına yazılı başvuruda bulunulan…" şeklinde değiştirilmesine.

B. 4. maddesiyle 5411 sayılı Kanun'un 55. maddesinin birinci fikrasmın (b)bendinde yer alan “.…ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığıyla.…." ibaresinin ".…. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık 

Fonuyla.." şeklinde değiştirilmesinde bułunan ".….Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlıik Fonuyla..." ibaresine,
C. 11. maddesiyle 5411 sayıh Kanun'a eklenen 76/A maddesinin ikinci cümlesinin “Bu madde kapsamına giren işlem ve uygulamalar Kurul tarafindan belirlenir …“ bölümüne,
yönelik iptal talepleri 13/10/2022 tarihli ve E.2020/43, K.2022/116 sayılı kararla reddedildiğinden bu ibarelere, bölüme ve değişikliğe ilişkin yürürlüğün durdurulmasıtaleplerinin REDDİNE 13/10/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
V. HÜKÜM 
20/2/2020 tarihli ve 7222 sayılı Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un;
A. 1. maddesiyle 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 26.maddesinin;
1. İkinci fikrasının birinci cümlesine eklenen ".…bankacılık sistemini ya da.…"ibaresinin,
2. İkinci fikrasının birinci cümlesinde yer alan “.…kanunî kovuşturma talep edilen..."ibaresinin “….Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulan.…" şeklinde değiştirilmesinin,
Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDiNE OYBİRLİĞİYLE,
B. 4. maddesiyle 5411 sayılı Kanun'un 55. maddesinin birinci fikrasının (b)bendinde yer alan "“…ve Toplu Konut Idaresi Başkanlığıyla...“ ibaresinin “…. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla.." şeklinde değiştirilmesinde bulunan ".Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Engin YILDIRIM ile Yusuf Şevki HAKYEMEZin karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. 11. maddesiyle 5411 sayılı Kanun'a eklenen 76/A maddesinin ikinci cümlesinin “Bu madde kapsamına giren işlem ve uygulamalar Kurul tarafindan belirlenir.…." bölümünün Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE 
13/10/2022 tarihinde karar verildi.
Başkan Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ 
Üye Üye Üye Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 
Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR 

Esas Sayisı : 2020/43Karar Sayısı : 2022/116
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Kanun'un 54. maddesi bankalarca bir gerçek ya da tüzel kişiye veya bir risk grubuna kullandırılabilecek kredilerle iłgili olarak özkaynaklarıyla orantılı sınırlamalara yer verilirek mali yapılarını ołası risklere karşı korumalarını amaçlarken, dava konusu kurah içeren 55. maddesi, 54. maddedeki kredi sınörlamalarından muaf olan işlemleri kapsamaktadır. Buna göre, Kanun’un 55. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi, bankaların Hazine Müsteşarlığı (Bakanlık), Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB), Özelleştirme İdaresi Başkanlıği, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi (TVFYA$) veya Türkiye Varlık Fonu (TVF) ile yapacağı kredi işlemlerinin ve bu kurumlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri menkul kiymetler karşılığında üçüncü kişilerle yapılan işlemlerin Kanun'un 54. maddesindeki sınırlamalara tabi olmadığını düzenlemektedir. Adı geçen bentteki “…Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla..“ ibaresi iptali istenen kuralt oluşturmaktadır.
2. Anayasa'nın 167. maddesi devlete para ve kredi piyasalarının sağlıkhı ve düzenli işlemelerini sağlamak ve geliştirmck ödevini ve bu kapsamda kişilerin tasarruflarının korunmasına yönelik tedbirler alma görevini yüklemiştir.

3. Bankalar, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayıl Türk Ticaret Kanunu'nun 16.maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca tüzel kişi tacir statüsü sıfatını taşiyan bankalar bu Kanun'un 18. maddesinin (2) numaralı fikrası uyarınca bütün bankacılık faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlüdür. Bu kapsamda bankalar kredi sözleşmesi yapıp yapmayacakları konusunda kendi çıkarlarını dikkate alarak karar almak durumundadırlar.

4. Kuralda adı geçen diğer kamu tüzel kişileri ile bankalar arasında yapılacak sözleşmede bankalar kural olarak özgür iradeleriyle kredi tahsis edip etmeyeceklerine (kredi sınırlamalarına tabi olmaksızın) karar verebilmcktedir. Ancak TVF ile kamu bankalarıarasında yapılacak kredi sözleşmelerinde kamu bankalarının aynı sözleşme özgürlüğüne sahip olduğunu söylemek mümkün görünmemektedir. Çünkü TVF kamu bankalarında hakim ortak konumundadır. TVFnin resmi internet sayfasında (https://www.tvf.com.tr/portfoyumuz)finansal-hizmetler) 15.10.2022 itibarıyla verilen bilgilere göre Fonun kamu bankalarındaki sahiplik oranı șu şekildedir: Ziraat Bankası (%100), HalkBank (%87.7), Vakıfbank (%64.8).
5. Bu sahiplik oranlarının konumuz açısından anlamı gayet açıktır. TVF’nin Ziraat Bankası, Halkbank ve Vakıfbank'da haiz olduğu hisse ve oy oranları, bu bankaların kredi işlemleri konusunda TVF ve TVFYA$ lehine kredi tahsis kararı almalarınıkolaylaştırmaktadır. Bu durum söz konusu bankalar ile TVF veya TVFYAŞ arasındaki kredi işlemleri bakımından menfaat çatışması riskini içermektedir. TVF veya TVFYAŞnin.TVF'nin kontrolünde bulunan bir bankadan kredi talep etmesi halinde bu bankanın yönetim kurulunun kredi sözleşmesi yapıp yapmama konusundaki karar sürecinde bankanın menfaatleri yerine TVF'nin veya TVFYAŞ’nin menfaatlerini gözeterek karar alması söz konusu olabilecektir. Keza üçüncü kişiłerle yapılan işlemlerde TVF veya TVFYAŞ tarafindan çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen menkul kiymetlerin karşılık olarak kabul edilmesi bakımından da aynı menfaat çatışması ortaya çıkabileceğinden bu menkul kıymetlerin banka tarafindan bankanın menfaatleri aleyhine teminat olarak kabul edilmesi ihtimal dahilindedir.

6. TVF, herhangi bir özel bankadan kredi talep ettiğindc banka bu krediyi verip vermeyeceğini özgür iradesiyle değerlendirme imkanına sahiptir. Buna karşılık TVF.tamamen sahip olduğu veya hakim ortak olduğu bir kamu bankasından kredi talep ettiğinde.bankanın kredi tahsis edip etmeyeceği konusundaki kararını fiili olarak bizzat kendisi verecektir. Bazı dini inanışlardan mülhemle bir benzetme yapmak gerekirse kredi sözleşmesinin tarafları şeklen farklı hukuki kişiler olsa da. özünde TVF’nin değişik şekilde vücut bulmuş, cisimleşmiş temsillerinden oluşmaktadır.

7. Halkbank ve Vakıfbank'ın TVf dışında diğer hissederları da bulunmaktadır. Bu nedenle bankaların Kanun’un 55. maddesinin (b) bendi uyarınca verecekleri kredi tahsis kararlarında TVFnin bu bankalardaki hisse ve oy oranı sebebiyle bankanın dolayısıyla diğer hissedarların menfaatlerini gözetmemeleri söz konusu olabilecektir. Bunun ise devlete tasarrufları koruma, para ve kredi piyasalarımı düzenleme görevi yükleyen Anayasanın 167.maddesi bakımından sorun taşıdığı açıktır.

8. Özel hukuk tüzel kişisi olan TVF'nin veya TVFYAŞnin yönetim ve denetimlerinde bulunan bankalardan kredi sinırlamalarına tabi olmadan borçlanmaları diğer özel hukuk kişilerine nazaran ayrıcalık sahibi olmaları anlamına gelmektedir. Nesnel, haklı ve makul bir gerekçe ortaya konulmaksızın aynı veya benzer durumdaki özel hukuk tüzel kişileri arasında farklı nuamelede bulunulması Anayasa 10. madde yönünden ayrımcılığa neden olmaktadır.

9. Ífade edilen gerekçelerle kuralın Anayasa'nın 10. ve 167. maddelerine aykır olduğu düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmam mümkün olmamıştır.
Üye Engin YILDIRIM 

Esas Sayısi : 2020/43Karar Sayisi : 2022/116
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğunun 20/2/2020 tarihli ve 7222 sayılı Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 4. maddesiyle 54ll sayılıKanun’un 55. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinde yer alan “…ve Toplu Konut Idaresi Başkanlığıyla.…" ibaresinin “……, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı. Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla..." şeklinde değiştirilmiş halinde yer alan dava konusu “.….Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonuyla..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığından iptal isteminin reddi gerektiği şeklindeki kanaatine katılmamaktayim.

2. Bilindiği üzere 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 54. maddesinde bankalarca kullandırılabilecek kredilerin tabi olduğu sınırlamalar düzenlenmiştir. Bu düzenlemenin amacının bankaların özkaynakları ile orantılı olarak risk altına girmesini sağlamak, başka bir ifadeyle bankaların ödeme güçlerini aşan riskler üstlenmesini önlemek olduğu görülmcktedir.
3. Dava konusu ibarenin yer aldığı 55. maddede ise anılan maddedeki kredi sınırlamalarına tabi olmayan işlemler sayılmıştır. Bu kapsamda dava konusu kuralla “Türkiye Varlik Fonu Yönetimi Anonim Şirketi veya Türkiye Varlık Fonu ile yapılan işlemler ile bu kurumlarca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono, tahvil ve benzeri menkul kiymetler karşılığında yapılan işlemler 54. maddedeki sınırlamalardan muaf tutulmuştur.
4. 19/8/2016 tarihli ve 6741 sayılı Türkiye Varltk Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasında Türkiye Varlık Fonunun kaynakları düzenlenmiş olup bu kapsamda Türkiye Varlık Fonuna aktarılan kaynaklar arasında Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi,Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Vakıflar Bankası Anonim Ortaklığının hisseleri de yer almaktadır. Kamu bankaları niteliğindeki bu bankalarda Türkiye Varlık Fonunun haiz olduğu hisse ve oy oranları dikkate alındığında Türkiye Varlık Fonunun söz konusu bankalarda, 5411 sayıl Kanun'un 3. maddesi anlamında hâkim ortak statüsünde ołduğu ve dolayısıyla bu bankalarda karar verme gücünü haiz olduğu görülmektedir.
5. Bankaların kredi tahsis edip etmeme konusunda, kredinin geri ödenmemesi riskini ve bankanın özkaynakların değerlendirerek bankanın menfaatleri doğrultusunda karar vermeleri bankacılık işlemlerinin niteliği gereğidir. Bununla birlikte Türkiye Varhk Fonunun anılan kamu bankalarından kredi talebi halinde, bu bankalarda karar verme gücünün Türkiye Varlik Fonunun elinde bulunuyor olmasının anılan bankalar ile Türkiye Varlik Fonunun menfaatleri arasında çatışma yaratabileceği açıktir.

6. Burada söz konusu kamu bankalarının Türkiye Varlık Fonu dışında başka hissedarları ile tasarruf sahiplerinin de bulunuyor olduğunun dolayısıyla bu kişilerin menfaatlerinin korunması ihtiyacının da Anayasa'ya uygunluk denetiminde göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Türkiye Varlık Fonu ile Türkiye Varlk Fonu bünyesindeki kamu bankaları arasındaki kredi tahsis ilişkisi ve buna ilişkin karar alma sürecinde, Türkiye Varlık Fonunun bu bankalardaki hisse ve oy oranları göz önünde tutulduğunda, dava konusu kural uyarınca Kanun'un 54. maddesindeki kredi sınırlamaları uygulanmaksızın kredi tahsis edilebilmesinin bu bankalarının özkaynaklarını aşan bir riskin altına girmesi dolayısıyla kamu bankalarındaki diğer hissedarlar ile tasarruf sahiplerinin menfaatlerine halel gelmesi ihtimali 

gündeme gelebilecektir.
7. Konumuzla ilgili olarak Anayasanın 167. maddesinde bu gibi durumlarda da dikkate alınacak bir kural olarak Devlete para, kredi ve sermaye piyasalarının sağlıklı ve düzenli şekilde işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirler alma yükümlülüğüyüklenmektedir. Bu yönü ile bakıldığında dava konusu kuralla bankalara Türkiye Varlık Fonu veya Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketine kredi sınırlamalarına tabi olmaksızın kredi tahsis imkânı tanınması, Türkiye Varlık Fonunun kamu bankalarında hâkim ortak statüsünde olması sebebiyle kamu bankalarındaki kamu dışındaki diğer hissedarlar ile tasarruf sahipleri açısından yeterli bir koruma sağlama noktasında sorun doğurabilme potansiyeline sahiptir.

8. Dolayısıyla dava konusu ibarenin Anayasanın 167. maddesine aykırı olduğu için iptali gerektiği kanaatiyle çoğunluğun aksi yöndeki kanaatine katılmamaktayım.
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ