Danıştay Altıncı Dairesine Ait Karar
DANIŞTAY KARARI | 2025-06-25

25 Haziran 2025 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32937
DANIŞTAY KARARI 
Daniştay Altınci Daire Başkanliğından:
Esas No : 2025/329Karar No : 2025/2966
KANUN YARARINA TEMYİZ EDEN: DanıŞtay BaşSaVCıliğI - ANKARA 
DAVACI : Mehmet Mermer VEKİLİ: Av. Mehmet Ali Alan (E-tebligat adresi)
DAVALI : Savunma Sanayii BaşkanlığıVEKİLİ: Av. Gülen Jale Karakaş (E-tebligat adresi)
YARGILAMA SÜRECi 

Dava konusu istem: Istanbul İli, Tuzla llçesi, Orhanlı Mahallesi, 8672 ada, 5 parsel sayilıtaşınmazın Sabiha Gökçen Havalimanı doğal mania alanında kalmasına rağmen kullanım amacıdoğrultusunda kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığından bahisie fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla taşınmazın değerine karşılık 26.250.000,00-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

ilk Derece Mahkemesi kararının özeti: Istanbul 2. Idare Mahkemesinin 30/11/2022 tarih ve E:2021/2163, K:2022/2305 sayılı kararında; davanın uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık sûre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarinın yapılmadığı, kamulaştırılması ve her halde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığın kaldırılması şeklinde imar planı değişikliği yapılmadığı iddiasıyla mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olarak açıldığı anlaşıldığından görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirienen 11.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmistir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ SÜLEYMAN HAFIZ KAPAN'IN DÜŞÜNCESİ: DanIŞtay Başsavcılığının kanun yararına temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY BAŞSAVCISI NEVZAT ÖZGÜR'ÜN DÜŞÜNCESİ: Adlî yargının görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine ve davacı tarafindan davalı idareye vekalet ücreti ödenmesine ilişkin olarak Istanbul 2. Idare Mahkemesince verilen 30/11/2022 tarihli ve E:2021/2163, K:2022/2305 sayılı kararın; vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasının kanun yararına temyiz edilmesi talebiyle Danıştay Başsavcılığını bilgilendiren dilekçe üzerine konu incelendi:
2577 sayılı Idarî Yargilama Usulü Kanununun 31. maddesi ile yapılan atıf sebebiyle idarîdavalarda hükmedilecek yargılama giderleri hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerinin uygulanması zorunlu olup, anılan Kanunun 326. maddesi uyarınca vekalet ücretini de içeren yargılama giderleri kural olarak davada haksız çıkan (aleyhine hüküm verilen)tarafa yükletileceğinden, yargılama giderlerinden sorumluluk haksız çıkan tarafın belli olduğu 

yargılamanın bitiminde söz konusu olabilir. Bu itibarla, kural olarak esasa ilişkin nihai kararla birlikte yargılama giderlerine hükmedilebilir. Ancak, başka bir mahkemede davanın görülmesini gerektirmeyen derdestlik sebebiyle davanın reddine ilişkin nihaî bir kararla dava sona eriyorsa yargılama giderlerine hükmedilebileceği gibi davada haksız çıkılmış olup olmadığına bakılmaksızın Kanunun yargılama giderlerinin kime yükletileceğini belirlediği hallerde de (HMK m.101, m.253 ve m.327) istisnaen yargilama giderlerine hükmedilebilir.Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Esastan sonuçlanmayan davada yargilama gideri"başlıklı 331. maddesinin (2) numaralı fıkrasında "Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargilama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açildiğı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargilama giderlerini ödemeye mahkûm eder." kuralına yer verilmek suretiyle görevsiz veya yetkisiz mahkemenin yargılama giderlerine hükmedemeyeceği, yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletildiğinin esas hakkında verilen hükümle birlikte belirlenebileceği kabul edilmiştir. Davaya bir başka mahkemede devam edilmemesi hâlinde davacinın yargilama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği ise istisnai bir durum olarak madde metninde belirtilmiştir.Başka bir anlatımla, vekalet ücretini de içeren yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi 326, maddenin âmir hükmü gereği olduğundan ve bir davada taraflardan biri ancak bir defa hakliı çıkabileceğinden, bir davada birden fazla yargılama giderine hükmedilmesinin Kanunun benimsendiği esaslara aykırı olacağı kuşkusuzdur. Kanun maddeleri arasında çelişkiye yol açacak uygulamalara meydan vermemek için 326. maddede düzenlenen bir davada bir defa yargılama giderine hükmedilmesi ilkesine açıklık getirmek amacıyla görevli olmayan hiç bir mahkemenin yargilama giderine hükmedemeyeceğine ilişkin düzenleme 331. maddede yapilmiştir.
Öte yandan, 6100 sayılı Kanunun 114. maddesinin (b) bendinde yargi yolunun caiz olmasi, (c) bendinde ise mahkemenin görevli olması dava şartları arasında sayıldiğından ve 115.maddesinde dava şartı noksanliğı mahkemece tespit edilirse davanin usulden reddine karar verileceği belirtildiğinden, yargi yolunun caiz olmaması ve mahkemenin görevli bulunmamasıhâlinde verilecek kararlar arasında bir ayrım gözetilmemiştir. Her iki hâlde de davanın görüm ve çözümü bir başka mahkemenin görev alanına girdiği için esasen böyle bir ayrıma gerek bulunmamaktadır. Birinci hâlde başka yargı düzenine dahil bir mahkemenin, ikinci hâlde ise aynıyargı düzenine dahil bir mahkemenin görevli olmasının hakllık tespiti yapilmadan hükmedilemeyecek olan yargılama giderleri bakımından sonuca bir etkisinin bulunmadığı açıktır.
Ister yargi yolunun caiz olmadiğından isterse mahkemenin görevli olmadiğından bahisle usulden ret kararı verilsin, her iki durumda da davanın esası hakkında hüküm kurulmadığından,hangi tarafın haklı bulunduğuna dair bir tespit kararda yer almayacaktır.
Kanunda tahdidi olarak sayılan istisnai hâller dışında haklılık tespiti yapılmadan yargılama giderlerine ve dolayısıyla yargilama giderierinin bir parçası olan vekâlet ücretine hükmedilemeyeceğinden, davanın esasını çözümlemeyen görevsizlik kararları üzerine davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde yargilama giderlerine o mahkemenin, yani hangi 

tarafın haklı olduğunu tespit eden mahkemenin hükmetmesi Kanunun lafzına ve amacına uygun olacaktir.
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 331, maddesinde görevsizlik kararının aynı veya farkli yargi kolunda yer alan mahkemelerce verilmesi bakımından bir ayrıma yer verilmediğinden, bu düzenlemenin aynı veya farklı yargi kollarina dahil mahkemelerce verilecek olan her türden görevsizlik kararlarını kapsadığının kabulü mahkemeye erişim hakkının ihlâline yol açılmamasıbakimindan gereklidir.
Nitekim, doktrinde görev uyuşmazlıklarının aynı yargı kolunda yer alan mahkemeler arasında ortaya çıkan " dar anlamda görev " ve farklı yargı kollarında yer alan mahkemeler arasında ortaya çıkan " geniş anlamda görev " uyuşmazlıkları olmak üzere ikiye ayrıldığı, genişanlamda görev itirazına "yargı yolu itirazı" da denildiği ileri sürülmesine ve bu görev uyuşmazlıklarıhukuki nitelikleri itibarıyla birbirlerinden farklı olmasına rağmen " yargı yolu “ kavramı yerine hem doktrinde ve hem de yargı kararlarında " görev " kavramı kullanılmakta, 2247 sayılı Uyuşmazlıik Mahkemesinin Kuruluş ve lşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesinde adlî ve idarî yargı mercileri tarafından verilen görevsizlik kararlarından söz edilerek yargı yolu itirazı üzerine verilecek kararın da görevsizlik kararı olacağı vurgulanmaktadır.
İki ayrı yargı koluna dahil mahkemelerce verilerek kesinleşen görevsizlik kararlarıyla vekalet ücretine hükmedilmesi ve bu şekilde ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığı üzerine Uyuşmazlik Mahkemesince görevli kılınan mahkemece davada haklı çıkan lehine vekalet ücreti takdir edilmesi durumunda bir davada üç vekalet ücretine hükmedilmesi sonucunun ortaya çıkacağı ve bunun davanın taraflarına aşırı külfet yükleyen bir uygulama olması sebebiyle adil yargılanma hakkının ihlâline yol açacağı hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
Bu itibarla 6100 sayılı Kanunun 331. maddesinin tatbiki sirasinda adîl yargilanma hakkına ilişkin ilkeler ve maddenin amacı gözetilmek suretiyle tarafların mahkemeye erişiminin zorlaştırılması sonucunu doğuracak yorumlardan kaçınılarak yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi sebebiyle vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerekir.
Dosyanın incelenmesinden, davanın açıldiğı tarihte yürürlükte bulunan kanuna göre görevli olan mahkemenin, yargılama aşamasında yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmügereğince görevsiz hâle gelmesi nedeniyle görevsizlik kararı verildiği ve davalı yararına vekalet ücretine hükmedildiğianlaşılmaktadır.
Kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7.maddesinin 3. fıkrasında "Kanunlar gereği gönderme, yeni mahkemeler kurulmasi, iş bölümüitirazı nedeniyle verilen tüm gönderme kararları nedeniyle görevsizlik, gönderme veya yetkisizlik kararı verilmesi durumunda avukatlık ücretine hükmedilmez." kuralina yer verildiğinden, davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanuna göre görevli olan mahkemenin sonradan çıkan yeni bir kanun hükmü gereğince görevsiz hâle gelmesi nedeniyle görevsizlik kararı verilmesinden dolayıdavacı aleyhine Tarifenin bu hükmüne göre de vekâlet ücretine hükmedilemeyeceği kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, davanın görev yönünden reddine ve davacı tarafından davalıidareye vekalet ücreti ödenmesine ilişkin olarak İstanbul 2. İdare Mahkemesince verilen 30/11/2022 tarihli ve E:2021/2163, K:2022/2305 sayılı kararın vekâlet ücretine ilişkin hüküm 

fıkrası yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade ettiğinden, kanun yararına temyizen incelenerek bozulması 2577 sayılı Kanunun 51. maddesi uyarınca talep olunur.

TÜRK MİLLETi ADINA 
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
INCELEME VE GEREKÇE:
MADDi OLAY :
Davaci tarafindan, Istanbul Ili, Tuzla llçesi, Orhanlı Mahallesi, 872 ada, 5 parsel sayıli taşınmazın Sabiha Gökçen Havalimanı doğal mania alanında kalmasına rağmen kullanım amacıdoğrultusunda kamulaştırıimaması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığından bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla taşınmazın değerine karşılık 26.250.000,00-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Istanbul 2. Idare Mahkemesinin 30/11/2022 tarih ve E:2021/2163, K:2022/2305 sayılıkararıyla davanın görev yönünden reddine ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalıişler için belirlenen 11.000,00-TL vekalet ücretinin davacidan alinarak davali idareye verilmesine karar verilmiş ve bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

İLGiLI MEVZUAT:
2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanununun 31. maddesi ile atifta bulunulan 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanununun "Yargilama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin 1.fikrasının (ğ) bendinde; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargilama giderleri kapsamında sayılmış, "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinde "(1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esasıhakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder. (2) Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldiği mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder. (3) Davanın açılmamışsayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir." hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun Ek 1. maddesinin 1. fikrasında; "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyie mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarıyapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planıdeğişikliği yapılır/yaptırılır." hükmüne yer verilmiş, aynı fıkraya 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı

Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle "Bu süre içinde belirtilen işlemlerinyapılmamasıhalindetaşınmazların malikieritarafındanmülkiyethakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." şeklindeki cümle eklenmiştir.
2577 sayılı Kanunun 51. maddesinde ise "Idare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar ile istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararina temyiz olunabilir.

Temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu bozma kararı, daha önce kesinleşmiş olan merci kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz.
Bozma kararının bir örneği ilgili bakanlığa gönderilir ve Resmi Gazete'de yayımlanır."kuralına yer verilmiştir.

Idare Mahkemesi kararının verildiği tarihte yürürlükte olan 03/02/2022 tarih ve 31942sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7. maddesinin 3. fikrasında "Kanunlar gereği gönderme, yeni mahkemeler kurulması, iş bölümü itirazı nedeniyle verilen tüm gönderme kararları nedeniyle görevsizlik, gönderme veya yetkisizlik kararı verilmesi durumunda avukatlık ücretine hükmedilmez" hükmü yer almaktadır.

HUKUKi DEĞERLENDİRME:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklıi 323. maddesinin 1. fikrasının (ğ) bendinde; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargilama giderleri kapsamında sayilmiş, "Yargilama giderlerinden sorumluluk" başlıiklı 326. maddesinin 1. fikrasında; kanunda yazılı hâller dışında, yargilama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği düzenlenmiştir.
Bilindiği gibi, yargılama sonucu bir kimseye yargılama giderlerinin yükletilmesinin nedeni,o kimsenin dava açmak suretiyle karşı tarafın gider yapmasına neden olmuş olmasıdır.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7. maddesinin 3. fikrasında, Kanunlar gereği gönderme, yeni mahkemelerkurulması, iş bölümü itirazı nedeniyle verilen tüm gönderme kararlarınedeniyle görevsizlik, gönderme veya yetkisizlik kararı verilmesi durumunda avukatlık ücretine hükmedilmeyeceği öngörülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden, davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanuna göre görevli olan Ídare Mahkemesince, yargılama aşamasında yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmügereğince görevsiz hale gelmesi nedeniyle görevsizlik kararı verildiği ve davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedildiği ve bu kararın temyiz edilmemesi nedeniyle kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davanın açıldığı tarihte görevli bulunan bir mahkemenin sonradan çıkan bir yasa ile görevsiz hale gelmesi üzerine verilecek görevsizlik kararında, davacı aleyhine vekalet ücreti yükletilmesine hukuken olanak bulunmadiğından, idare Mahkemesince davanın görev yönünden reddine karar verilmesi üzerine davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uyarlık görülmediğinden, Idare Mahkemesi kararının davacıaleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kismının kanun yararına bozulması gerektiği 

sonucuna varilmiştir.
Nitekim, Dairemizin yerleşik hale gelmiş kararları ile Danıştay Idari Dava Daireleri Kurulu'nun 03/04/2014 tarih ve E:2011/866, K:2014/1428 ve 10/02/2014 tarih ve E:2011/459,K:2014/299 sayılı kararları da "davanın açıldığı tarihte görevli bulunan bir mahkemenin sonradan çıkan bir yasa ile görevsiz hale gelmesi üzerine verilecek görevsizlik kararında, davacı aleyhine avukatlık ücreti yükletilmesine hukuken olanak bulunmadığı" yönündedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Danıştay Başsavcılığının kanun yararına temyiz isteminin KABULüNE,
2. Istanbul 2. Idare Mahkemesinin 30/11/2022 tarih ve E:2021/2163, K:2022/2305 sayıli kararının, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca, hükmün hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA,
3. Kararın birer örneğinin taraflara ve Danıştay Başsavcılığına gönderilmesine ve bu kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasına, 26/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.