Anayasa Mahkemesinin 2/5/2023 Tarihli ve 2017/37403 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-09-26

26 Eylül 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32321
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
SEZGİN FIRAT OKUT BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2017/37403Karar Tarihi : 2/5/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör : Ali Erdem ŞAHİN Başvurucu : Sezgin Fırat OKUT Vekili : Av. İbrahim AFŞAR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, kamu görevlisi olan başvurucunun hakkındaki soruşturma nedeniyle yönetici olarak görevlendirilmemesi nedeniyle örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurucu, nihai kararı 20/10/2017 tarihinde öğrendikten sonra 1/11/2017tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhığına (Bakanlık)gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, başvuruya konu olayların yaşandığı taribte Diyarbakır'da bir ilkokulda sınıf öğretmeni olarak görev yapmaktadır. Başvurucu aynı zamanda Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (EĞITİM SEN/Sendika) üyesidir.

6.Başvurucu, müdür kadrosuna görevlendirme yapılmak üzere ilan edilen eğitim kurumları arasından görev yaptığı ilkokul da dâhil olmak üzere yirmi tercihte bulunmuştur.Başvurucu, söz konusu talebine ek olarak tercih dışı görevlendirme de istemiştir.

7. Başvurucu, görevlendirme talebine ilişkin bilgisayar sorgulamasında sınav sonucuna ulaşamaması üzerine idareye başvurmuştur. İdare, müdür olarak görevlendirmeye hak kazanan adayların il millı eğitim müdürünün teklifi üzerine valinin onayı ile görevlendirilebileceğini ve başvurucu hakkında devam eden disiplin soruştuması nedeniyle görevlendirme talebinin Valilik tarafından uygun görülmediğini belirtmiştir.
8. Bahse konu disiplin soruşturması, terör örgütü PKK tarafından gerçekleştirilen terör eylemlerine karşı yürütülen operasyonlar kapsamında ilan edilen sokağa çıkma yasakları etrafinda şekillenmiştir. Sendika, anılan yasakları protesto etmek amacıyla bir gün süreyle göreve gitmeme kararı almış ve söz konusu karar uyarınca göreve gitmeyen başvurucu hakkında disiplin soruşturması -görevlendirmeme işleminin dayanağıbaşlatılmıştır (anılan olayłara ilişkin arka plan bilgisi için bkz. Gülser Yıldırım (2) [GK], B.No: 2016/40170, 16/11/2017, §§ 28-30).

9. Başvurucu, görevlendirme talebinin uygun görülmediğine ilişkin işlemin (bkz. §7) iptali talebiyle idare mahkemesine başvurmuştur. Mahkeme, ilgili mevzuatta müdür olarak görevlendirmeye ilişkín genel ve özel şartları açık olmasına rağmen somut olayda bu koşul ve hususlar yönünden bir irdeleme yapılmaksızın işlem tesis edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.

10. İdare, anılan karara karşı bölge idare mahkemesine istinaf talebiyle başvurmuştur. Bölge idare mahkemesi, davalı idarenin istinaf başvurusunu kabul ederek davamın reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Olayda ise, davacının üyesi olduğu sendikanın 29.12.2015 günü, …. bir günlük hizmet üretmeme kararı aldığı, davaçının da sendikanın aldığı karar doğrultusunda göreve gelmediği görülmekte ise de; anılan eylemin, ……. güvenlik güçleri tarafindan bölücü terör örgūtü mensuplarına yönelik olarak yapılan operasyonları ve sokağa çıkma yasaklarınıprotesto etmek amacıylagerçekleştirildiği, kamu görevlilerinin ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerinin iyileştirilmesi amacını taşımadığı açıktır.

Öte yandan, anılan eyteme katılımın belirli bölgelerde yoğunlaşması ve yakın araliklarla ișe gelmeme ya da hizmet úretmeme eylemlerinin artması (14, 15, 21, 22 ve 29Aralık 2015)nedeniyle bu bölgelerdeki eğitim ve öğretimin aksadığı, vatandaşların eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda. davacı hakkındaki soruşturma gözetilerek mevzuatta Valiye tanınan takdir yetkisinin kullanılması suretiyle davacinın atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
11. 25/8/201 1 tarihli ve 652 sayıhı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinin (8) numaralı fikrası şöyledir:
"Okul ve kurum müdürleri; yazılı ve/veya sözlü olarak yapılacak okul veya kurum müdürlüğü sıavında başarılı olmak kaydıyla, hizmet süreleri, performans ve yeterlikleri dikkate alınarak il milli eğitim müdürünün teklifi üzerine vali tarafindan atanır. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usúl ve esaslar yönetmelikle dūzenlenir"

12. 6/10/2015 tarihli ve 29494 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine Dair Yönetmelik'in (mülga Yönetmelik) "Yönetici olarak görevlendirileceklerde aranacak genel şartlar" kenar başlıklı 5. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"(1) Yönetici olarak görevlendirileceklerde aşağıdaki genel şartlar aranır:
a) Yükseköğretim mezunu olmak,
b) Değerlendirme başvurusunun son günü itibarıyla Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak görev yapıyor olmak.

c) Görevlendirileceği eğitim kurumu ile aym türdeki eğitim kurumlarından birine öğretmen olarak atanabilecek nitelikte olmak ve görevlendirileceği eğitim kurumu ile aynıtürdeki eğitim kurumlarından birinde aylık karşılığında okutabileceği ders bulunmak.
ç) Değerlendirme başvurusunun son günü itibarıyla, son dört yıl içinde adli veya idarísoruşturma sonucu yöneticilik görevi üzerinden alınmamış olmak.

d) Zorunlu çalışma gerektiren yerler dışındaki eğitim kurumu yöneticiliklerine görevłendirilecekler bakımından. ilgili mevzuatına göre zorunlu çalışma yükümlülüğünütamamlamış, erteletmiş ya da bu yükümlülükten muaf tutulmuş olmak."
13. Mülga Yönetmelik'in "Müdür olarak görevlendirileceklerde aranacak özel şartlar" kenar başhıklı 6. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
*(1) Müdür olarak görevlendirileceklerin aşağıdaki şartlardan en az birini taşımalarıgerekir:
a) Müdür olarak gõrev yapmış olmak.
b) Kurucu müdür, müdür başyardımcısi, müdür yardımcısı ve müdür yetkili öğretmen olarak ayrı ayrı veya toplam en az bir yıl görev yapmış olmak.

c) Bakanlığın şube müdürü veya daħa üst unvanlı kadrolarında görev yapmış olmak."
14. Mülga Yönetmelik'in "Müdürlüğe görevlendirme" kenar başlıklı 26. maddesinin (4) numaralı fikrası şöyledir:
"(4) Müdür olarak görevlendirilmeye hak kazanan adaylar, bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fikralarına göre hesaplanan puan üstünlüğüne göre tercihleri de dikkute alınarak il milli eğitim müdürünün teklifi üzerine valinin onayı ile müdür olarak görevlendirilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
15. Anayasa Mahkemesinin 2/5/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Gõrüşü
16. Başvurucu; üyesi olduğu Sendikanın kararı doğrultusunda iş bırakma eylemine katıldığıi, eylemin şiddet ortamında öğretmen ve öğrencilerin zarar görmemesi ve eğitimin 

aksamaması amacıyla yapıldığını, bölge idare mahkemesinin yerindelik denetimi yaptığınıbelirterek müdür olarak görevlendirilmemesinin sendika hakkını ihlali ettiğini ileri sürmüştür.Bakanlık görüşünde; başvurucunun kamu görevlisinin ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini hiçbir şekilde ilgilendirmeyen, siyasi amaçla düzenlenen göreve gitmeme eylemine katılarak kamu hizmetinin ve öğrencilerin eğitim alma haklarının engellenmesine sebebiyet verdiği ifade edilmiştir. Bu itibarla yürütülen soruşturmayı gerekçe göstererek sahip olduğu takdir yetkisi çerçevesinde başvurucuyu müdür olarak görevlendirmeyen idarenin sendika hakkının esasını etkilemediği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı cevabında temel olarak başvuru formundaki beyanlarını yinelemiştir.
B. Değerlendirme 
1. Uygulanabilirlik Yönünden 
17. Anayasa Mahkemesi Dilek Kaya (B. No: 2018/14313, 17/7/2019, §§ 35-42)kararında, başvuru konusu eylem ile aynı sendika çağrisına dayanan göreve gitmeme eylemi nedeniyle yapılan bir müdahalenin sendika hakkı kapsamında incelenip incelenemeyeceğini değerlendirmiştir. Anılan kararda sendikanın eylem çağrısının çalışma hayatına ilişkin olmadığını ve çekirdek faaliyet alanında kalmadığını belirterek başvurunun sendika hakkıyönünden incelenemeyeceğine karar vermiştir. Dolayısıyla mevcut başvuru yönünden de söz konusu kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu itibarla mevcut başvurunun örgütlenme özgürlüğü yönünden incelenmesine karar verilmiştir (sendika kararından kaynaklanan benzer eylemlerin örgütlenme özgürlüğü kapsamında incelendiği kararlar için bkz. Ahmet Parmaksız [GK]. B.No: 2017/29263, 22/5/2019, §§ 50,62; Tayyip Akbudak, B. No: 2018/5558, 11/9/2019, §§46-52; kamu görevlileri sendikalarının faaliyet alanlarına ilişkin geniş açıklamalar için bkz.Ahmet Parmaksız, §§50,62; Ayfer Altuntaş ve Íkbal Ünzile Gürsoy, B. No: 2018/24874.31/3/2022, §§ 26, 36).

2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Esas Yönünden 
a. Müdahalenin Varlığı
19, Sendika üyesi olan başvurucunun bir gün iş bırakma eylemine katilmasınedeniyle açılan soruşturma kapsamında yönetici olarak görevlendirilmemesinin örgütlenme özgürlüğüne yönelik bir müdahale olduğu kabul edilmelidir.

b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
20. Yukarida anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı müddetçe Anayasanın 33. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasanın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar. …. demokratik topłum düzeninin . gereklerine.. ilkesine aykırı olamaz."
21. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgilimaddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olma koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

22. 652 sayılı KHK'nın 37. maddesinin (8) numaralı fikrasının kanunla sınırlama ölçütünü karşıladığı sonucuna varılmıştır. Müdahalenin Anayasa'nın 33. maddesinin ikinci fikrasında yer alan kamu dūzeninin korunması meşru amacını taşıdığı değerlendirilmiştir.Örgütlenme özgürlüğüne yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı olmasıgerekir (Tayfun Cengiz, B. No: 2013/8463, 18/9/2014, § 51; Kristal-İş Sendikası [GK], B.No: 2014/12166, 2/7/2015, § 70; Birleşik Metal Isçileri Sendikasi, B. No: 2015/14862,9/5/2018, § 43; Ahmet Parmaksız, § 80). Bu itibarla müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluğu yönünden inceleme yapılacaktır.
23. Başvuru konusu olayda öğretmen olan başvurucu, müdür kadrosu münhal bulunan ve ilan edilen eğitim kurumları arasından tercih ettiği -görev yaptığı ilkokul dâhilveya tercih dışı kurumlara görevlendirilmek üzere başvuruda bulunmuştur. Ídare, başvurucu hakkında yürütülmekte olan bir disiplin soruşturması olduğundan bahisle başvurucunun talebini uygun görmemiştir (bkz. §§ 6, 7). Yargılama neticesinde başvurucunun disiplin soruşturmasına konu edilen eyleminin -sendika kararına istinaden göreve gitmemek- kamu görevlilerinin çıkarlarına ilişkin olmadığı ve bu eylem nedeniyle eğitim ve öğretimin aksadığıbelirtilerek dava konusu işlemin mevzuatta valiye tanınan takdir yetkisinin kullanılmasından ibaret olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir (bkz. § 10).
24. Anayasa Mahkemesi Ibrahim Çiçek (B. No: 2015/19462, 26/12/2018, § 39)kararında eğitim kurumları yöneticilerine yönelik geniş açıklamalarda bulunmuştur. Anılan kararda yöneticilerin okullarda eğitimin aksamadan yürütülmesini, öğrenci ve öğretmenlerin derslerin başlama saatlerine riayet etmesini ve eğitim hizmetlerinin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesini gözetmekle görevli ve sorumlu olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte yöneticilerin süreklilik arz eden eğitim hizmetinin yürütülmesini koordine ederken sevkli veya izinli olan öğretmenlerin takibini yapmakla ve kanunların tanıdığı imkânların kullanımının suistimalini öncelikle engellemekle yükümlü olduğunun altını çizmiştir. Bu bağlamda yönetici olarak görevlendirilmek üzere talepte bulunan adaylardan ilkesel olarak söz konusu kararda ifade edilen görev ve sorumlulukları yerine getirebilecek kapasitede olmalari beklenir.

25. Somut olaya konu disiplin soruşturmasi, başvurucunun 29/12/2015 tarihinde üyesi olduğu Sendikanın kararına dayanarak bir gün süreyle göreve gitmemesi nedeniyle başlatılmıştır, Anayasa Mahkemesi söz konusu eylem nedeniyle yapılan bir müdahaleyi incelediği Dilek Kaya kararında, sendika üyelerinin ekonomik ve sosyal menfaatleriyle doğrudan ilgili olmayan ve politik yönü ağır basan bir amaçla işe gitmemek şeklinde bir eylemin yol açacağı sonuçlara devlet idaresinin ve toplumun katlanmasını gerektiren bir sebep bulunmadığı sonucuyla örgütlenme özgürlüğünün ihlal edilmediğine karar vermiştir (Dilek Kaya, § 62). Dolayısıyla şu hâlde başvurucunun eyleminin bir Öğretmen olarak 

üstlendiği kamu hizmetini kesintisiz yürütme õdevi ve yukarıda detaylı olarak ifade edilen yönetici nitelikleriyle bağdaştığını söylemek son derece güçtür (bkz. § 24).
26.Somut olayda başvurucu, müdürlük için mevzuatta öngörülen şartları (genel ve Özel) taşıdığını (bkz. §§ 12,13) ve hakkında yürütülen soruşturmanın mevzuat kapsamında görevlendirmeye engel teşkil etmediğini ileri sürmüştür. Gerçekten de anılan şartlar haricinde hakkında soruşturma bulunan adaylarin müdür olarak görevlendirilemeyeceklerine ilişkin olarak mevzuatta herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Öte yandan görevlendirmenin anılan şartları taşıyan adaylar arasından il millî eğitim müdürünün teklifi ve valinin onayı ile yapılabileceği dikkate alındığında idarenin bu hususta belirli bir takdir yetkisine sahip olduğunu da kabul etmek gerekir (bkz. §§ 11, 14).

27. Bu itibarla başvurucuyu müdür olarak görevlendirmeyen idarenin ve bu müdahalenin hukuka uygunluğu hakkında nihai kararı veren bölge idare mahkemesinin gerekçeleri dikkatli bir şekilde ele alınmıştır (bkz. §§ 7-10). Buna göre anılan mercilerin terör örgütüyłe yaşanan şiddetli çatışmaların yaşandığı bir sırada topłumun çoğunluğunca oldukça tartışmalı görülecek bir görüşün kamu tarafindan duyulmasını sağlamak amacıyla göreve gitmemesi ile yöneticilik vastfları arasındaki ilişkiyi değerlendirerek görevlendirmeme işleminin gerekçesini somut olarak ortaya koydukları görülmüştür. Bu itibarla yukarıda yapılan tüm açıklamalar işığında somut olaya konu müdahalenin mevzuatta yer alan görevlendirmeye ilişkin genel ve özel şartların (bkz. §§ 12, 13) başvurucu aleyhine genişletilmesinden ziyade yönetici vasıflarıyla bağdaşmayan bir eylem yönünden soruşturulan başvurucunun idarenin takdir yetkisi kapsamında müdürlük görevine uygun bulunmamasından ibaret olduğu anlaşılmıştır.

28. Nihayetinde başvurucunun talep ettiği görevin nitelikleri, göreve gitmeme eyleminin amacı ve süresi ile müdahale gerekçesinin dosya kapsamında ilgili ve yeterli olarak ortaya konulması karşısında kamu hizmetinin sürekliliği için gerekli görülen önlemler çerçevesinde tesis edilen görevlendirmeme işleminin zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşıladığı ve orantılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

29. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 33. maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLÍR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 33. maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün İHLAL EDÍLMEDIĞINE,
C.Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 2/5/2023tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.