Nükleer Güvence Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2022-11-19

19 Kasım 2022 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32018
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
NÜKLEER GÜVENCE
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye Cumhuriyeti
sınırları içinde barışçıl amaçlı kullanılan nükleer maddeler ile nükleer
yakıt çevrimi için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipman ve
malzemelerin envanterinin bildirimine, tespitine ve takibine ilişkin
hususları düzenlemek ve bu madde, ekipman ve malzemelerin yetkisiz olarak
kullanılmasının, nükleer silah veya diğer nükleer patlayıcı aygıtlara
dönüştürülmesinin önlenmesini ve bu yöndeki girişimlerin zamanında
saptanmasını sağlamak üzere Kurum tarafından kurulan ulusal nükleer madde
sayım ve kontrol sistemi çerçevesinde uyulacak usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 20/8/1981 tarihli ve 8/3527
sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Arasında Nükleer Silahların Yayılmasının
Önlenmesi Andlaşmasına İlişkin Olarak Güvenlik Denetimi Uygulamasına Dair
Anlaşma ve 7/6/2001 tarihli ve 2001/2643 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
onaylanan Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Andlaşmasına İlişkin
Olarak Güvenlik Denetiminin Uygulanmasına Dair Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti
ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Arasındaki Anlaşmaya Ek Protokol
çerçevesinde; tesisleri ve tesis dışı yerleri; nükleer maddeleri; nükleer
yakıt çevrimi için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipman ve
malzemeleri; nükleer yakıt çevrimine yönelik planları ve araştırma
geliştirme faaliyetlerini; kaynak madde çıkarma ve işleme faaliyetleri
yapan, nükleer madde bulunduran, kullanan, depolayan, işleyen, üreten,
devreden, ithal veya ihraç eden, nükleer yakıt çevrimi için özel olarak
tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipman ve malzemelerle ilgili faaliyet
yürüten gerçek veya tüzel kişileri kapsar.
(2) Türkiye Cumhuriyeti sınırlarından transit
geçirilen;
a) Nükleer maddeler,
b) Nükleer yakıt çevrimi için özel olarak
tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipman ve malzemeler,
bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı
Nükleer Düzenleme Kanununun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 95 sayılı
Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine ve 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bilmesi gereken ilkesi: Herhangi bir konu veya
işi ancak görev veya sorumlulukları gereği öğrenmekle, incelemekle,
gereğini yerine getirmekle ve korumakla yükümlü bulunanların yetkileri
düzeyinde bilgi sahibi olmasını ve erişim sağlamasını,
b) Defter envanteri: Madde denkleştirme alanındaki
iki fiziksel envanter alımı arasında yapılan envanter değişikliklerinin
cebirsel toplamını,
c) Ek erişim: Ek Protokol uyarınca saha ve diğer
yerlere, beyan edilmemiş nükleer madde ya da faaliyet olup olmadığının
doğrulanması amacıyla UAEA denetçilerinin erişimini,
ç) Ek Protokol: 7/6/2001 tarihli ve 2001/2643
sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Nükleer Silahların Yayılmasının
Önlenmesi Andlaşmasına İlişkin Olarak Güvenlik Denetiminin Uygulanmasına
Dair Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı
Arasındaki Anlaşmaya Ek Protokolü,
d) Etkin kilogram: Nükleer madde sayım ve kontrol
sisteminde kullanılan ve;
1) Plütonyum için kilogram cinsinden ağırlık,
2) Uranyum-235 veya uranyum-233 bakımından %1 veya
daha fazla zenginleştirilmiş uranyum için kilogram cinsinden ağırlığının
zenginliğinin karesi ile çarpımından elde edilecek değer,
3) Uranyum-235 veya uranyum-233 bakımından %0,5’ten
daha fazla %1’den daha az zenginleştirilmiş uranyum için kilogram cinsinden
ağırlığının 0,0001 ile çarpımından elde edilecek değer,
4) Toryum veya %0,5 ya da daha düşük zenginlikli
tüketilmiş uranyum için kilogram cinsinden ağırlığının 0,00005 ile
çarpımından elde edilecek değer,
olarak belirlenen özel birimi,
e) Fiziksel envanter: Bir madde denkleştirme alanı
içerisindeki tüm nükleer maddelerin tanımlı bir prosedüre göre ölçülen veya
hesaplanan yığın miktarlarının toplamını,
f) Gönderici alıcı farkı: Her bir yığın için
gönderici madde denkleştirme alanında beyan edilen ile alıcı madde
denkleştirme alanında ölçülen nükleer madde miktarları arasındaki farkı,
g) Güvence Denetimi Anlaşması (GDA): 20/8/1981
tarihli ve 8/3527 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Arasında Nükleer
Silahların Yayılmasının Önlenmesi Andlaşmasına İlişkin Olarak Güvenlik
Denetimi Uygulamasına Dair Anlaşmayı,
ğ) İşletme kayıtları: Her bir madde denkleştirme
alanı için;
1) Nükleer maddenin bileşim ve miktarındaki
değişikliklerin belirlenmesinde kullanılan işletme verilerini,
2) Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu, örnek alma ve
analizlere ilişkin kayıtlar ile ölçüm sonuçlarının belirsizliklerini,
3) Fiziksel envanter alımına hazırlık aşamasında ve
envanterin alınması sırasında yapılan faaliyetleri,
4) Herhangi bir şekilde envanterde meydana
gelebilecek olan kayıp ve kazançların nedenleri ile nükleer madde
envanterinin kontrolü için uygulanacak olan prosedürleri,
h) Kaynak madde: Doğada var olan izotopların
karışımını içeren uranyum ve toryum ile tüketilmiş uranyum, toryum,
bunlardan herhangi birinin metal, alaşım, kimyasal bileşik veya konsantre
edilmiş hâli ve Kurumun belirleyeceği oranda yukarıdakilerden birini veya
daha fazlasını içeren diğer maddeleri,
ı) Kilit Ölçüm Noktası (KÖN): Nükleer madde akışı
veya envanterinin belirlenebilmesi için nükleer maddenin ölçülebilecek şekilde
bulunduğu yeri,
i) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
j) Madde Denkleştirme Alanı (MDA): İçine veya
dışına transfer edilen nükleer madde miktarının belirlenebildiği ve
içindeki nükleer maddenin fiziksel envanterinin alınabildiği Kurumun uygun
bulduğu yeri,
k) Nükleer güvence: GDA ve Ek Protokol ile Türkiye
Cumhuriyeti'nin taraf olduğu diğer ilgili ikili veya çok taraflı
uluslararası anlaşmalar ile üyeliklerinden kaynaklananlar da dâhil olmak
üzere nükleer silahların yayılmasının önlenmesine yönelik yükümlülükleri,
l) Nükleer madde: Kaynak maddeler ve özel
bölünebilir maddeleri,
m) Nükleer madde sayım ve kontrolü: GDA kapsamında;
tesis ve tesis dışı yerlerdeki nükleer madde miktarlarını ve bu
miktarlardaki değişiklikleri belirli süreler içinde tespit etmek, kayıt
altına almak ve doğrulamak için yürütülen faaliyetleri,
n) Nükleer madde sayım ve kontrol personeli: Tesis
veya tesis dışı yer sorumlusu tarafından, nükleer madde sayım ve kontrolüne
ilişkin yetkilendirilen ve görevlendirilen, bu Yönetmelikte belirlenen
niteliklere sahip kişiyi,
o) Nükleer madde sayım ve kontrol sistemi: Tesis
veya tesis dışı yerlerde nükleer madde sayım ve kontrolü amacıyla kurulan,
bu Yönetmelik kapsamındaki tüm sorumlulukların nasıl yerine getirileceğini
detaylı olarak gösteren ve Tasarım Bilgisi Sualnamesi veya Tesis Dışı Yer
Bilgi Sualnamesinde tanımlanan sistemi,
ö) Nükleer Transfer Uyarı Listesi: Nükleer güvence
kapsamında ihracat kontrolüne tabi, nükleer alanda kullanılmak üzere özel
olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış madde, malzeme, ekipman, sistem,
bileşen ve ilgili teknolojiden oluşan eşya listesini,
p) Nükleer yakıt çevrimi: Nükleer maddenin
dönüştürülmesi, zenginleştirilmesi, nükleer yakıt imalatı, nükleer
yakıtların yeniden işlenmesi, plütonyum, yüksek zenginliğe sahip uranyum ya
da uranyum-233 içeren atıkların işlenmesi ve reaktörler ile nükleer fisyon
açısından kritik olabilen tesislere ilişkin faaliyetleri,
r) Nükleer yakıt çevrimi için özel olarak
tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipman ve malzemeler: Ek Protokol Ek-II’de
yer alan eşyayı,
s) Özel bölünebilir madde: Plütonyum-239,
uranyum-233, uranyum-235 veya uranyum-233 izotopları bakımından
zenginleştirilmiş uranyum veya bunlardan birini veya birden fazlasını
içeren herhangi bir madde ile Kurumun belirleyeceği diğer bölünebilir
maddeleri,
ş) Saha: Sınırları Kurum tarafından belirlenen,
kapatılmış olanlar da dâhil bütün tesis veya tesis dışı yerler ve bunların
hizmet binaları ile nükleer yakıt çevrimi için özel olarak tasarımlanmış
veya hazırlanmış ekipman ve malzemeler ile ilgili binaları içeren yeri,
t) Sayılamayan nükleer madde miktarı: Fiziksel
envanter ve defter envanteri arasındaki farkı,
u) Sayım kayıtları: Her bir MDA için;
1) Defter envanterini belirlemek amacıyla artma ve
azalmaları gösteren envanter değişikliklerini,
2) Envanterde bulunan yığınların yerlerini,
3) Fiziksel envanteri belirlemek için kullanılan
ölçüm sonuçlarını,
4) Tespit edilen hataların gerekçeleri ile birlikte
düzeltilmesine ilişkin kayıtları,
5) Gönderici alıcı farkları ile sayılamayan nükleer
madde miktarına ilişkin açıklamaları,
ü) Tasarım Bilgisi Sualnamesi (TBS): Tesis tasarım
bilgilerinin ayrıntılı olarak yer alacağı UAEA formatına uygun dokümanı,
v) Tesis: Nükleer reaktörler, nükleer fisyon
açısından kritik olabilen tesisler, nükleer yakıt çevrimi kapsamında
dönüştürme, zenginleştirme, imalat, yeniden işleme ve depolama tesisleri
ile bir etkin kilogramdan daha fazla nükleer madde bulunduran yerleri,
y) Tesis dışı yer (TDY): Bir etkin kilogram veya
daha az miktarda nükleer maddenin bulundurulduğu, kullanıldığı,
depolandığı, üretildiği veya işlendiği ancak tesis olmayan yerleri,
z) Tesis Dışı Yer Bilgi Sualnamesi: Tesis dışı yere
ait bilgilerin yer aldığı UAEA formatına uygun dokümanı,
aa) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu: Tesisler
için yetkilendirilen kişiyi, tesis dışı yerler için ise işleten kişiyi,
bb) Tüketilmiş uranyum: İçeriğindeki uranyum-235
izotopu miktarı doğadaki miktardan daha az olan uranyumu,
cc) UAEA: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansını,
çç) Yetkilendirilen kişi: 7381 sayılı Kanun
kapsamındaki bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine
lisans, izin veya yetki belgesi verilen gerçek veya tüzel kişiyi,
dd) Yığın: Bir KÖN’de sayım amacıyla oluşturulan ve
fiziksel form, kimyasal bileşim, ışınlanma durumu ile muhafaza kapları
bakımından tek bir küme olarak tanımlanabilen nükleer madde grubunu,
ee) Yüksek zenginlikli uranyum: İçeriğindeki
uranyum-235 izotopu miktarı %20 veya daha fazla zenginleştirilmiş uranyumu,
ff) Zenginleştirilmiş uranyum: İçeriğindeki
uranyum-235 izotopu miktarı doğadaki miktardan daha fazla olan uranyumu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bildirimler
Ek
Protokol bildirimleri
MADDE 5- (1) Bu Yönetmelik kapsamında aşağıda yer alan
faaliyetleri gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler, her takvim yılı
içerisinde gerçekleşen faaliyetlere ilişkin bilgiyi takip eden yılın mart
ayına kadar Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu bildirimlerin biçim
ve içeriği Kurum tarafından belirlenir:
a) Nükleer madde kullanılmasa dahi, nükleer yakıt
çevrimine yönelik araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile bu faaliyetlere
ilişkin proje veya yayın çalışmaları.
b) Nükleer yakıt çevrimi için özel olarak tasarımlanmış
veya hazırlanmış ekipman ve malzemelerle ilgili faaliyetler.
c) Uranyum ve toryum madeni çıkarma veya işleme
faaliyetleri.
ç) Nükleer yakıt imalatı veya zenginleştirme yapmak
için gerekli olan saflık ve bileşime sahip olmayan ancak miktarı bir ton
veya üzeri olan uranyum ve toryum kaynak maddelerini bulundurma, ithalat
veya ihracat faaliyetleri.
d) İçeriğinde plütonyum, yüksek zenginlikli uranyum
ya da uranyum-233 bulunan atıkların işlenmesi veya depolanması
faaliyetleri.
e) Nükleer yakıt çevrimi ile ilgili olarak gelecek
on yıllık süre içerisinde yapılması planlanan faaliyetler.
f) Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan
madde, malzeme ve ekipmanların ihracat faaliyetleri.
(2) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu, saha
haritası ile sahada bulunan binaların kullanım amacına ve muafiyet
kapsamında bulunan malzemelere ilişkin bilgileri takip eden yılın mart
ayına kadar Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
(3) Kurum gerekli gördüğünde, gerçek veya tüzel
kişilerden ilave bilgi ve belge talep edebilir.
Diğer
bildirimler
MADDE 6- (1) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu, nükleer
maddenin ithal veya ihraç edilmesi söz konusu olduğunda, nükleer madde
alınmadan veya gönderilmeden en az otuz gün önce nükleer maddeye ilişkin
aşağıda yer alan bilgileri Kuruma bildirmekle yükümlüdür:
a) Miktarı, fiziksel formu, kimyasal bileşimi,
zenginliği veya izotopik bileşimi, kullanım amacı.
b) Taşıma paketi sayısı, taşıma kaplarının
tanımları ve fotoğrafları.
c) Gönderici ve alıcı ülkenin adı.
ç) Taşıma şekli, taşıyıcı firma bilgisi.
d) Gönderme tarihi ile yaklaşık varış tarihi.
e) Türkiye gümrük bölgesine giriş yapacağı sınır
kapısı.
f) İlgili mevzuat uyarınca fiziksel koruma
gereklerinin yerine getirilme şekli.
g) Gönderme için paketleneceği veya gelen paketin
açılacağı, tanımlanacağı, miktar ve bileşiminin doğrulanacağı yer ve
tarihler.
ğ) Kurum tarafından bu fıkra kapsamında
istenebilecek diğer bilgi ve belgeler.
(2) Kurum gerekli gördüğünde, gerçek veya tüzel
kişilerden ilave bildirim talep edebilir. Bu bildirimler her talep için
Kurum tarafından belirlenecek süre içerisinde yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nükleer Madde Sayım ve Kontrol Sistemi
Nükleer
madde sayım ve kontrolünün başlatılması
MADDE 7- (1) Nükleer yakıt imalatı ile zenginleştirmeye
uygun bileşim ve saflıkta nükleer maddelerin üretilmesi veya ithal edilmesi
ya da tespit edilmesi durumunda söz konusu maddeler için nükleer madde
sayım ve kontrolü başlatılır.
(2) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu, bu
Yönetmelik hükümlerini yerine getirmek üzere bir nükleer madde sayım ve
kontrol sistemi kurmakla yükümlüdür.
Tesisler
için tasarım bilgisi sualnamesi
MADDE 8- (1) Tesisler için nükleer madde sayım ve kontrol
sistemini de içeren TBS, yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanarak
Kuruma sunulur.
(2) Yeni kurulacak tesisler için TBS, tesis inşaatı
başlamadan en az iki yüz on gün önce, öngörülen tasarıma göre hazırlanır ve
Kuruma sunulur. TBS, nükleer maddenin tesise ilk girişinden en az iki yüz
on gün önce tesisin inşa edildiği plana göre güncellenir ve Kuruma sunulur.
(3) TBS bilgilerinde değişiklik olması durumunda,
TBS güncellenerek değişikliği takip eden otuz gün içerisinde Kuruma
sunulur.
(4) TBS bilgilerinde hata veya eksiklik bulunması
durumunda Kurum yetkilendirilen kişiden ilgili düzeltmelerin yapılmasını
isteyebilir.
Tesis
dışı yerler için bilgi sualnamesi
MADDE 9- (1) Tesis dışı yerler için nükleer madde sayım ve
kontrol sistemini de içeren Tesis Dışı Yer Bilgi Sualnamesi, tesis dışı
yerleri işleten kişi tarafından hazırlanarak Kuruma sunulur.
(2) Yeni kurulacak tesis dışı yerler için Tesis
Dışı Yer Bilgi Sualnamesi, nükleer maddenin tesis dışı yere ilk girişinden
en az on beş gün önce hazırlanır ve Kuruma sunulur.
(3) Tesis Dışı Yer Bilgi Sualnamesinde değişiklik
olması durumunda, Tesis Dışı Yer Bilgi Sualnamesi güncellenerek değişikliği
takip eden otuz gün içerisinde Kuruma sunulur.
(4) Tesis Dışı Yer Bilgi Sualnamesi bilgilerinde
hata veya eksiklik bulunması durumunda Kurum yetkilendirilen kişiden ilgili
düzeltmelerin yapılmasını isteyebilir.
Nükleer
madde sayım ve kontrolünden muafiyet
MADDE 10-
(1) Aşağıda yer alan miktar ve
özelliklere sahip olan nükleer maddeler için nükleer madde sayım ve
kontrolüne ilişkin muafiyet istenmesi durumunda, tesis veya tesis dışı yer
sorumlusu Kuruma başvurur:
a) Cihazlarda sensör bileşeni olarak kullanılan
gram mertebesinde ya da daha az miktarlardaki nükleer maddeler.
b) Plütonyum–238 içeriği kütlece %80’i aşan
plütonyum.
c) Nükleer olmayan amaçlar için kullanılacak olan
nükleer maddeler.
(2) Muafiyet talebinin Kurum tarafından uygun
bulunması durumunda ilgili nükleer maddeler, nükleer madde sayım ve
kontrolünden muaf tutulur.
(3) Muafiyet kapsamındaki maddeler belirtilen amaç
dışında kullanılamaz, üzerinde işlem yapılamaz ve nükleer madde sayım ve
kontrolüne tabi nükleer maddeler ile bir arada depolanamaz.
(4) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusunun talebi
veya Kurum tarafından muafiyet koşullarının sağlanmadığına yönelik tespitte
bulunulması durumunda Kurum muafiyeti kaldırabilir.
Nükleer
madde sayım ve kontrolünün sona ermesi
MADDE 11-
(1) İhracı gerçekleştirilen
nükleer maddeler için nükleer madde sayım ve kontrolü sonlandırılır.
(2) Nükleer maddelerin herhangi bir nükleer
faaliyette kullanılamayacak şekilde seyreltildiğinin veya tekrar nükleer
madde kazanılamayacak bir atık hâline geldiğinin tespit edilmesi durumunda
ilgili nükleer maddeler için nükleer madde sayım ve kontrolü sonlandırılır.
Tesis
veya tesis dışı yer sorumlusunun yükümlülükleri
MADDE 12- (1) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu;
a) Nükleer madde sayım ve kontrolü ile ilgili
faaliyetlerin yürütülmesini ve Kuruma bildirimlerin yapılmasını,
b) Nükleer madde sayım ve kontrol personelinin
tayin edilmesini ve bu personelin UAEA veya Kurumun konuya ilişkin
düzenleyeceği eğitim veya bilgilendirme seminerlerine katılmasını,
c) Nükleer madde akışını ve stoklarını belirlemek
amacıyla MDA kurulmasını ve KÖN’lerin tanımlanmasını,
ç) İşletme ve sayım kayıtlarının tutulmasını ve
rapor hazırlama prosedürlerinin belirlenmesini,
d) Hazırlanan prosedüre göre fiziksel envanterin
belirlenmesini,
e) İç denetimin gerçekleştirilmesini,
f) Nükleer maddenin fiziksel olarak korunduğunun ve
yerinde bulunduğunun tespiti için insan veya cihazlar tarafından uygulanan
izleme tedbirleri ile nükleer maddenin bulunduğu kap veya odalara
uygulanan, bozulmadan veya kırılmadan nükleer maddeye erişimin mümkün
olamayacağı mühürleme tedbirleri dâhil detayları TBS’de belirlenen
önlemlerin alınmasını,
g) Nükleer madde sayım ve kontrol sistemine yönelik
örnek alma usullerinin belirlenmesini,
ğ) Nükleer madde sayım ve kontrol personeli
tarafından hazırlanan bildirim, kayıt ve raporların zamanında ve eksiksiz
olarak hazırlanmasını,
h) Sabit olarak yerleştirilen UAEA ve/veya Kurum
ekipmanının olumsuz çevresel koşullardan etkilenmemesi için gerekli
önlemlerin alınmasını,
sağlamakla yükümlüdür.
Nükleer
madde sayım ve kontrol personeli
MADDE 13- (1) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu, nükleer
madde sayım ve kontrol personelini tayin eder ve Kuruma bildirir.
(2) Nükleer madde sayım ve kontrol personelinin
aşağıda yer alan niteliklere sahip olması gerekir:
a) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusunun
belirleyeceği periyot ve yöntemlerle belgelenmiş; zihinsel uyanıklık,
duygusal denge, sesli, yazılı ve görsel uyarıları algılayacak ve kendini
ifade edebilecek iletişim becerileri ile hareket yeteneği kapsamında yeterli
kapasiteye sahip olmak.
b) En az dört yıllık lisans eğitimi veren
üniversitelerin ya da bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt
içindeki veya yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının mühendislik ya da
temel bilimler dallarının birinden mezun olmak.
c) Kurum veya UAEA tarafından düzenlenen nükleer
madde sayım ve kontrol eğitimi veya bilgilendirme seminerine katılmış
olmak.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Nükleer Madde Devir İşlemleri
Nükleer
maddenin devri
MADDE 14- (1) Nükleer maddenin devredilecek olması durumunda
tesis veya tesis dışı yer sorumlusu, nükleer maddeye ilişkin aşağıda yer
alan bilgi ve belgeler ile Kuruma başvurur:
a) Nükleer maddenin miktarı, fiziksel formu,
kimyasal bileşimi, zenginliği veya izotopik bileşimi ve kullanım amacı.
b) Nükleer maddeyi devralacak tesis veya tesis dışı
yerin adı ve planlanan gönderilme tarihi ile devralıcının devri kabul
ettiğine ilişkin taahhütname.
c) Taşıma şekli, taşıyıcı firma bilgisi.
ç) Taşıma paketi sayısı.
d) İlgili mevzuat uyarınca fiziksel koruma
gereklerinin yerine getirilme şekli.
e) Kurum tarafından bu kapsamda istenebilecek diğer
bilgi ve belgeler.
(2) Kurum tarafından uygun bulunması durumunda,
nükleer madde Kurumun belirleyeceği süre içerisinde devredilir.
(3) Nükleer maddenin Kurum tarafından belirlenecek
süre içerisinde devredilmediği durumlarda Kuruma tekrar başvuruda
bulunulması gerekir.
(4) Nükleer maddeyi devralan ve devreden tesis veya
tesis dışı yer sorumluları, 15 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca,
envanter değişikliği raporunu Kuruma sunar.
(5) Tesis veya tesis dışı yerlerde bulunan nükleer
madde içeren ekipman veya malzemelerin tamir, bakım gibi nedenlerle
bulunduğu yerin dışına çıkarılmasını gerektiren durumlar devir kapsamı
dışındadır. Ancak bu kapsamda nükleer maddenin yer değiştirmesini
gerektiren işlemler, Kurum tarafından uygun bulunması durumunda
gerçekleştirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Raporlar
Sayım
raporları
MADDE 15- (1) Sayım raporları; envanter değişikliği raporu,
fiziksel envanter listesi ile madde denkleştirme raporlarından oluşur. Bu
raporlara ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.
(2) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu nükleer
madde sayım ve kontrolüne ilişkin sayım raporlarını bu Yönetmelik
hükümlerine göre Kuruma sunar.
(3) Envanterde değişiklik olması durumunda on iş
günü içerisinde envanter değişikliği raporu Kuruma sunulur.
(4) Her takvim yılında en az bir defa fiziksel
envanter alımı gerçekleştirilir ve on iş günü içinde fiziksel envanter
listesi Kuruma sunulur.
(5) Her fiziksel envanter alımında madde
denkleştirme raporu hazırlanır ve fiziksel envanter listesi ile birlikte
Kuruma sunulur.
(6) Sayım raporlarına ilişkin Kurum tarafından
istenen ek bilgiler Kurumun belirlediği süre içerisinde Kuruma sunulur.
Olağandışı
durumlar
MADDE 16- (1) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu;
a) Nükleer madde kaybı veya kayıp olan nükleer
maddenin bulunması gibi durumlarda,
b) UAEA veya Kuruma ait özel mühürlerin veya
gözetim cihazlarının herhangi bir nedenle zarara uğraması durumunda,
c) Nükleer maddenin yer değiştirmesi durumunda,
ç) Nükleer maddenin uluslararası transferinde
nükleer maddenin kaybolduğu düşüncesine yol açacak önemli bir gecikme
meydana gelmesi durumunda,
en geç yirmi dört saat içerisinde durumu Kuruma
yazılı olarak bildirir.
(2) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu birinci
fıkrada belirtilen olağandışı durumlarla ilgili alınan tedbirleri içeren
ayrıntılı raporu en geç üç iş günü içinde Kuruma sunar.
ALTINCI BÖLÜM
Denetim Faaliyetleri
Ulusal
denetim faaliyetleri
MADDE 17-
(1) Tesis veya tesis dışı yerler,
bu Yönetmelik kapsamında bildirim yükümlülüğü bulunan yerler ve nükleer
madde ihbarı veya bilgisi alınan yerler Kurumun nükleer güvence denetimine
tabidir.
(2) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu denetim
öncesinde iş güvenliği, radyasyon güvenliği, fiziksel koruma gibi
hususlarla ilgili erişime kapalı alanları gerekçeleri ile birlikte Kuruma
bildirir.
(3) Denetimler, Kurum tarafından hazırlanan ve
gerektiğinde güncellenen yıllık denetim programına uygun olarak
gerçekleştirilir. Kurum, tesislere her takvim yılında en az bir defa olmak
üzere denetim gerçekleştirir ve ardışık iki denetimin arası 14 aydan fazla
olamaz.
(4) Kurum tarafından gerçekleştirilen denetimler;
denetlenenin nükleer güvenceye ilişkin asli sorumluluğunu azaltmaz, tesis
veya tesis dışı yer sorumlusu tarafından veya onun adına yürütülen kontrol,
iç denetim veya doğrulama faaliyetlerinin yerine geçmez.
(5) Denetime ilişkin diğer hususlarda ilgili
yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
İç
denetim
MADDE 18-
(1) Yılda en az bir defa nükleer
madde sayım ve kontrol sisteminin etkinliğini ve personelin görevlerini
uygun şekilde yerine getirip getirmediğini kontrol etmek amacıyla tesis
veya tesis dışı yer sorumlusu tarafından iç denetim gerçekleştirilmesi
sağlanır. Gerçekleştirilen iç denetim; biçim ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen iç denetim raporları ile kayıt altına alınır.
(2) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu, iç denetim
sırasında tespit edilen hususlarla ilgili mümkün olan en kısa zamanda
düzeltici önlemler alır; varsa tespit edilen hususlara ilişkin düzeltici
faaliyetler de dâhil olmak üzere hazırlanan iç denetim raporlarını iç
denetimi takip eden otuz gün içerisinde Kuruma sunar.
UAEA
denetim faaliyetleri
MADDE 19- (1) UAEA, Türkiye’de bulunan tesis veya tesis dışı
yerlere GDA ve Ek Protokol kapsamında tasarım bilgisi doğrulaması, fiziksel
envanter doğrulaması ve ek erişim faaliyetleri gerçekleştirebilir. Bu
faaliyetler, görev ve yetkileri GDA ve Ek Protokolde yer alan esaslara
uygun olarak belirlenen UAEA denetçileri tarafından gerçekleştirilir.
Denetim faaliyetlerinde UAEA denetçilerine Kurumun denetim görevlisi eşlik
eder.
(2) Kurum, UAEA denetim faaliyetleri ile ilgili
bilgi aldıktan sonra denetim tarihini, denetlenecek yerleri ve denetçilerin
isimlerini tesis veya tesis dışı yere bildirir.
(3) UAEA denetim faaliyetleri ile ilgili, erişim
prosedürlerine ve denetime tabi olanların sorumluluklarına dair usul ve
esaslar Kurum tarafından belirlenir.
(4) UAEA denetçileri, Ek Protokol hükümleri
uyarınca tesis ya da tesis dışı yer kapsamı dışında bulunan yerlere de ek
erişim sağlayabilir. Ek erişimlerde UAEA denetçilerine Kurumun denetim
görevlisi eşlik eder.
(5) UAEA denetçilerinin denetim faaliyeti sırasında
örnek alması durumunda Kurumun denetim görevlisi de aynı yerlerden örnek
alır ve gerek görmeleri durumunda analiz edilmesini sağlar.
(6) Tesis veya tesis dışı yer sorumlusu tarafından
UAEA denetçilerine ve denetim faaliyetine eşlik eden Kurumun denetim
görevlisine talep edilmesi durumunda aktif ve/veya pasif dozimetre
sağlanır, denetim faaliyeti sırasında maruz kaldıkları radyasyon dozu kayıt
altına alınır ve en geç bir ay içerisinde Kuruma yazılı olarak bildirilir.
(7) Tesis veya tesis dışı yerin nükleer güvence
kapsamında fiili sorumluluğu sona ermiş olsa dahi GDA ve Ek Protokol
uyarınca UAEA’ya bilgi sağlama yükümlülüğü ve UAEA denetçilerinin erişim
hakkı devam eder.
YEDİNCİ BÖLÜM
Özel Hükümler
Verilerin
gizliliği ve saklama süresi
MADDE 20-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre
tutulan kayıtlar, raporlar ve yapılan bildirimler, Kurum tarafından
belirlenen gizlilik derecesine sahiptir. Tesis veya tesis dışı yer
sorumlusu, bu kayıtları, raporları ve bildirimleri tesis veya tesis dışı
yerin nükleer güvence kapsamında fiili ve hukuki sorumlulukları sona
erinceye kadar gizlilik derecesine ve bilmesi gereken ilkesine uygun olarak
elektronik ve yazılı şekilde saklamak, paylaşmak ve kullanmakla yükümlüdür.
UAEA ile
iletişim
MADDE 21-
(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki tüm
faaliyetlerde, UAEA ile iletişim Kurum tarafından sağlanır.
(2) GDA ve Ek Protokol uyarınca UAEA’ya aktarılacak
bilgi ve veriler, Kurum tarafından belirlenen gizlilik derecesine uygun
olarak iletilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yaptırımlar
MADDE 22- (1) Nükleer güvence ile ilgili mevzuat veya yetki
koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin
tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 23-
(1) 25/1/2020 tarihli ve 31019
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Güvence Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan Nükleer Güvence Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe
yapılmış sayılır.
Geçici
hükümler
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihte, bu Yönetmeliğin kapsamına giren ve inşaatı veya
faaliyeti devam etmekte olan tesis veya tesis dışı yerler, bu tarihten
itibaren en geç altı ay içerisinde bu Yönetmelik hükümlerinde belirtilen bildirim
ve raporları Kuruma sunmakla yükümlüdür.
Yürürlük
MADDE 24-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 25-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.