Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Meslek Etiği Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2019-08-03

3 Ağustos 2019 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 30851
YÖNETMELİK
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji
Mühendisleri Odasından:
TÜRK MÜHENDİS
VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ
ODASI MESLEK ETİĞİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, jeoloji mühendislerinin
mesleki çalışmalarının niteliğini ve güvenilirliğini arttırmak, jeoloji
mühendisliği uygulamalarında kabul edilmiş/edilebilir davranışları
belirlemek ve mükemmelliği teşvik etmek, mesleki hizmet uygulamalarının
standartlarını yükseltmek, mesleki etkinliklerinde topluma, doğaya,
mesleğe, meslektaşlarına, hizmet verdikleri gerçek ya da tüzel kişilere,
Jeoloji Mühendisleri Odasına ve birey olarak kendilerine karşı mesleki
davranış ve sorumlulukları için bir çerçeve oluşturmak amacıyla meslek
mensuplarının uymaları gereken asgari etik ilkeleri düzenlemektir.
(2) Bu
Yönetmelik, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörde
serbest olarak çalışan ve jeoloji mühendisliği faaliyetinde bulunan bütün jeoloji
mühendislerini kapsamaktadır.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 27/01/1954 tarihli ve 6235
sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Jeoetik: Jeoloji Mühendisliğinin temel mesleki
etik ilkeleri ile TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Meslek Etiği
Yönetmeliğini,
b) Oda: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasını,
c) TMMOB: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Jeoloji
Mühendisliği Temel Mesleki Etik İlkeleri – Jeoetik
Jeoloji
mühendisliği temel mesleki etik ilkeleri-jeoetik
MADDE 4 – (1) Tüm meslek mensuplarının uyması gereken ve
jeoloji mühendislerinin, meslektaşları, toplumu ve gezegeni etkileyen
rolleri bağlamında; insanın her türlü faaliyeti ile dünya sistemiyle
etkileşime girdiği her yerde, uygun davranışları ve uygulamaları destekleyen
değerler bütünü olan jeoetik temel ilkeleri aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:
a) Mesleki faaliyetlerinde halkın refah, sağlık ve
güvenliğini en üst noktada tutmak, bilim ve mühendisliğin gerektirdiği her
türlü yaklaşımı her seviyede kullanarak kamu yararının, doğal ortamın ve
çevrenin korunmasını esas almak.
b) Günümüzde ve gelecekte doğal kaynak ve
varlıkların çevresel değerleri de gözetecek
şekilde değerlendirilmesi yönünde çaba göstermek.
c) Jeopark, jeosit ve diğer tabiat varlıkları
niteliğindeki jeolojik miras alanları ile yeraltı ve yer üstü su kaynaklarının,
uluslararası sözleşmelere konu olmuş sulak alanların korunması için çaba
harcamak.
ç) Güvenilir yaşam ortamının oluşturulması için
jeoloji eğitimini teşvik etmek, desteklemek.
d) Tüm mesleki ürün ve faaliyetlerinde ulusal ve
uluslararası standartların gereklerine uygun olarak davranmak; meslek
hayatı boyunca gerçekçi, objektif ve güvenilir olmak; kullandığı bilgi ve
verilerin kaynaklarını doğrulamak.
e) Bilgiyi her seviyede değerli bir etkinlik olarak
paylaşmak; bilimsel yöntemlerin geliştirilmesine ve yaygınlaştırılmasına
katkı sağlamak.
f) Bilimsel yöntemlere bağlı kalarak sadece kendi
yetkin oldukları alanlarda hizmet vermek.
g) Bilimsel ve teknik yayınların incelenmesi
sürecinde tarafsız davranmak.
ğ) Mesleki konularda iş yaptığı kişiler ve kurumlar
için güvenilir vekil veya yedi emin olarak davranmak, menfaat
çatışmalarından kaçınmak.
h) Farklı meslek disiplinlerinin çalışma alanlarına
saygı duymak.
ı) Düzenli eğitim ve ömür boyu öğrenme ile
mesleğinde yetkin olmak.
i) Meslek doğruluğunu, onurunu ve değerini
yüceltmek ve geliştirmek için çalışmak.
j) Mesleğin itibarını koruyarak diğer
meslektaşlarıyla haksız rekabete girmemek.
k) Birlikte çalıştığı mühendislerin mesleki
gelişmeleri için olanak sağlamak.
l) Meslek odasının koyduğu kural ve ilkelere bağlı
kalmak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Meslek Etiği
Kuralları
Jeoloji
mühendislerinin topluma ve doğaya karşı sorumlulukları
MADDE 5 – (1) Jeoloji mühendisleri, topluma ve doğaya karşı
aşağıdaki sorumluluklar bilinci içinde mesleki çalışmalarını yürütür:
a) Jeoloji mühendisi toplum yararını en önde tutar
ve mesleki bilgi, beceri ve deneyimlerini toplumun güvenliğini, sağlığını
ve refahını arttırmak için kullanır.
b) Jeoloji mühendisi, mesleki etkinliklerini
sürdürürken, din, dil, ırk, inanç, cinsiyet ve coğrafi ayrım yapmadan,
farklı kültürlere saygıyla yaklaşarak toplumdaki herkese adil, dürüst ve
eşit davranır.
c) Jeoloji mühendisi, doğaya ve gelecek kuşaklara
olan sorumluluklarının bilincinde olarak; doğal çevreyi korumayı ve mesleki
faaliyetlerinin doğayla uyumlu olmasını sağlamayı mesleki sorumluluklarının
ayrılmaz parçası olarak görür. Doğal kaynak ve varlıkların aranması,
üretilmesi ve kullanıma sunulması aşamalarında, halkın refahını, sağlığını
ve güvenliğini tehdit etmeyen bilimsel çalışmalar yapar, gerçekçi raporlar
hazırlar ve imzalar.
ç) Jeoloji mühendisi, doğal ortama müdahaleleri
planlarken ve planları uygularken jeo-çeşitliliğin ve jeolojik mirasın
korunmasını sağlayarak, doğal süreçlerle meydana gelmiş oluşum ve olguları
korur.
d) Jeoloji mühendisi, kendinden istenen işin toplum
ve doğa için ciddi bir tehlike yaratacağı sonucuna varırsa ve bu konudaki
mesleki kaygı ve uyarıları hizmet verdiği gerçek ve tüzel kişiler
tarafından dikkate alınmıyorsa, onların talimatlarına kayıtsız şartsız
uymayı reddeder; gerekenin yapılması için Jeoloji Mühendisleri Odası ve
ilgili birimler ile işbirliği yapar.
e) Jeoloji mühendisi, teknik konularla ilgili
olarak kamuoyuna yaptığı sözlü ve yazılı açıklamalarda, ticari ve kişisel
kaygılardan arınmış olarak bilimsel verilerle desteklenmiş gerçekçi ve
güvenilir bilgileri paylaşır.
f) Jeoloji mühendisi, iş yerlerinde işçi sağlığını
korumak ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli önlemleri alır, iş
yerlerinde çalışanları bu konularda bilgilendirir.
Jeoloji
mühendislerinin mesleğe ve meslektaşlarına karşı yükümlülükleri
MADDE 6 – (1) Jeoloji mühendisleri, mesleki etkinliklerinde
ve meslektaşlarıyla ilişkilerinde aşağıdaki esaslara uygun davranır:
a) Meslek onuru ve meslek etiği kurallarına sıkı
sıkıya bağlı kalarak; jeoloji mesleğinin uygulama ayrıcalığını, önemini,
değerini ve saygınlığını görevlerini layıkıyla yerine getirerek arttırmaya
çalışırlar. Bu değerleri çiğnemenin yalnızca kendi itibarlarına değil,
mesleklerine de zarar vereceği bilinciyle hareket ederler.
b) Mesleklerinin halkın gözünde yaratacağı
izlenimden sorumlu oldukları bilinciyle, mesleğin saygınlığına muhtemelen
zarar verecek, mesleklerini topluma yanlış yansıtacak ve halkı yanıltacak
tutum ve davranış içinde olmazlar.
c) Mesleki faaliyetlerini, toplumun ve tüm
meslektaşlarının güvenini kazanacak biçimde ve mesleğin saygınlığına azami
özen göstererek sürdürürler.
ç) Tüm meslektaşlarına saygıyla yaklaşırlar.
Meslektaşlarını küçümseyerek ya da kötüleyerek kendilerini ön plana
çıkarmazlar. Meslektaşlarıyla haksız rekabet içinde olmazlar. Meslek
odasına, meslektaşlarına ve meslektaşlarının mesleki ürünlerine ve
faaliyetlerine doğrudan ya da dolaylı olarak bilerek zarar verecek küçük
düşürücü davranışlardan ve haksız eleştiriden kaçınırlar.
d) Mesleki başarılarını kendi çalışmaları üzerine
kurarlar. Başkasına ait mesleki çalışmaları kendilerine mâl etmezler,
araştırmalarında kullandıkları alıntıları referans gösterir ve
meslektaşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarına (telif
haklarına) saygılı davranırlar.
e) Meslektaşları veya Odalarını güç duruma sokacak haksız
davranış, açıklama, sav ve küçültmelerden kaçınırlar.
f) Yalnızca özgün eğitimini aldıkları veya yetkin
oldukları alanlarda mesleki hizmet verirler, disiplinler arası ortak
çalışmayı özendirirler.
g) Mesleki görev, yetki ve sorumluluklarını, sadece
zorunlu durumlarda ve ehil olan meslektaşlarına devrederler.
ğ) İşlerini kendilerine tanınmış mesleki görev,
yetki ve sorumluluk çerçevesinde yaparlar, yalnızca resmi olarak hak
kazanmış oldukları sıfat ve unvanları kullanırlar.
h) Mesleki davranış ilkelerine aykırı davrananlara
yardımcı olmazlar, onların etkinliklerinin içinde yer almazlar, onları
uyarır ve bu konuda Odalarıyla işbirliği yaparlar.
ı) Kamu hizmetinde çalışan jeoloji mühendisleri,
özel kişi ve kuruluşlar adına mesleki çalışma yapamazlar, onların sözcüsü
durumunda olamazlar. Denetçi veya sorumlu olarak kamu adına görev yaparken,
kamu ihalelerine giremezler ve buradan herhangi bir kazanç elde edemezler.
i) Kamu ihaleleri sırasında herhangi bir şekilde
siyasi yardım ve destek alamazlar veya veremezler.
j) Akademik unvan ve kariyere sahip jeoloji
mühendisleri, konumlarını abartacak durum ve davranışlardan kaçınırlar,
kendi akademik ve mesleki saygınlıklarını yanlış biçimde yansıtacak
durumlara izin vermezler, hatalı sonuçlara sebep olacak raporları imzalamazlar.
k) Sorumlulukları altında bulunan mühendislerin
mesleki gelişmelerini sağlamak için olanak yaratırlar, gerekli bilgi ve
deneyimi kazandıktan sonra bazı görevleri daha alt düzeydeki
meslektaşlarına devrederler.
l) Meslektaşlarının mesleki ve özlük haklarını
korurlar, kendilerinin ya da başka bir jeoloji mühendisinin mesleki ve
özlük haklarının ihlaline izin vermezler, engel olamadıkları durumda derhal
Odalarına bildirirler. Yanında mühendis çalıştırdıkları zaman, mesleki
konum ve yetkinliğine göre tatminkâr bir ücreti verirler.
m) Yaptıkları işlerin sonucunda, eğer bir hata
yaparlarsa ve bu hataları ispatlanıp bu hatanın ortadan kaldırılması
zorunluluğu ortaya çıkmış ise bu hatalarını gidermek ve kabul etmek
zorundadırlar.
n) İlgili kişilerin izni olmadıkça, yaptıkları
herhangi bir özel iş için çalıştıkları kurumun ekipmanını,
laboratuvarlarını veya ofis araçlarını kullanmazlar.
Jeoloji
mühendislerinin hizmet verdikleri gerçek ya da tüzel kişilere karşı
sorumlulukları
MADDE 7 – (1) Jeoloji mühendisleri iş yaptığı kişilerle olan
ilişkilerinde aşağıdaki esaslara uygun davranır:
a) Mesleki konularda hizmet verdikleri kişi için
güvenilir vekil olarak davranırlar, haksız kazanç elde etme yoluna
gitmezler.
b) Her türlü mesleki hizmeti, yapılan sözlü ya da
yazılı sözleşmede belirtilen tüm yükümlülüklere uygun olarak karşılıklı
güven duygusu içinde yerine getirirler. Toplumun ve çevrenin güvenliğini,
sağlığını tehlikeye atmayacak şekilde mesleki beceri ve deneyimlerini
kullanarak hizmet verirler.
c) İş ilişkilerini etkileyecek şekilde doğrudan ya
da dolaylı olarak herhangi bir armağan, para, hizmet ya da iş teklifi kabul
etmezler, başkalarına bu yönde bir teklifte bulunmazlar. İş ilişkilerini
geliştirmek amacıyla siyasal amaçlı bağış yapmazlar.
ç) Yaptıkları işin kendi deneyimlerini
zenginleştirmesi için çaba gösterirken, toplum ve doğa için kesin bir tehlike
oluşturmadığı sürece, hizmet verilen gerçek ve tüzel kişilerin ticari ve
teknolojik sırlarını izin almadan başkalarına açıklamazlar, kişisel çıkarları
için kullanmazlar. Etik kodların veya kanunların gerekli gördüğü durumlar
hariç olmak üzere, elde ettikleri özel mesleki bilgileri ve verileri
başkaları ile paylaşmazlar.
d) Üstlendikleri işle ilgili olarak hizmet
verdikleri kişilerin ticari bakımdan gelecekte uğrayacakları potansiyel
zararları veya olası maliyet artışları konusunda bütün bildiklerini
açıklarlar, projenin beklenen düzeyde başarılı olmayacağına kanaat
getirdiklerinde bunu işverenlerine bildirirler.
e) Mesleğinin uygulamasında hizmet verdikleri
kişiler için risk yaratacak veya maddi manevi zarara neden olabilecek her
türlü ihmalden kaçınırlar.
f) Hizmet verdikleri kişilerin lehine olacak ya da
kamuoyunu yanıltabilecek şekilde gerçekleri veya kabul görmüş teknik ya da
bilimsel verileri değiştirmezler ya da inkâr etmezler.
g) Gerçek ve nesnel bir olasılıkla desteklenemeyen
tavsiyeleri vermezler, yayınlamazlar ve hizmet verdikleri kişilerin diğer
meslektaşlarına gitmesini engellemek amacı ile sahip olmadıkları mesleki
bilgileri varmış gibi göstermezler.
ğ) Vermiş oldukları hizmetin niteliğini artıracak
veya hizmet verdikleri kişilere daha iyi sonuç getirecek olması halinde
diğer meslektaşlarının yardımına başvurur veya başvurulması tavsiyesinde
bulunurlar.
Meslek
odasına karşı yükümlülükler
MADDE 8 – (1) Jeoloji Mühendisleri, Jeoloji Mühendisleri
Odasına aşağıda belirtildiği şekilde davranmakla yükümlüdürler:
a) Jeoloji mühendisleri, Jeoloji Mühendisleri
Odasını destekler ve güçlendirmeye çalışır.
b) Jeoloji mühendisleri, yürürlükte bulunan meslek
alanlarıyla ilgili bütün yasa, tüzük ve yönetmeliklere; mesleğin
uygulanması konusundaki Oda kararlarına uyarak, örgütsel ve yönetsel
sorumlulukların yerine getirilmesinde en üst düzeyde duyarlılık gösterirler.
c) Jeoloji mühendisleri, sorumluluğunu üstlendiği
mesleki görevi yürütürken işvereni tarafından kamu yararına aykırı olarak
yönlendirilmesi halinde, bu konuda karşılaştıkları istek ve zorlamaları
Odalarına bildirirler.
ç) Jeoloji mühendisleri, yapmış oldukları etüt,
proje, harita, rapor gibi her türlü mesleki ürününün konu, yer ve genel
kapsamını; telif haklarını korumak ve kendi sicillerine işlenmesi amacıyla
belirlenen bir formatta Odalarına bildirirler.
d) Oda etkinliklerine aktif olarak katılmaya çaba göstererek
bilginin paylaşılmasına ve mesleğin gelişmesine katkıda bulunurlar.
e) Hatalı bir hizmet üretimi halinde şeffaflık ve
hesap verilebilirlik ilkesi temelinde Odalarına karşı sorumlu olduklarını
kabul ederler.
Jeoloji
mühendislerinin birey olarak kendilerine karşı sorumlulukları
MADDE 9 – (1) Jeoloji Mühendisleri birey olarak kendilerine
karşı aşağıdaki sorumluluklarını yerine getirirler.
a) Mesleğin ve meslektaşın toplumdaki itibarını
yüceltecek mesleki davranış ilkelerini yaşama geçirmeyi görev bilirler.
b) Bilgi ve yeteneklerini sürekli geliştirme, ömür
boyu öğrenme ilkesiyle; mesleki gelişimlerini sürekli kılarlar.
c) Meslek alanı içerisindeki en iyi uygulama
hizmetini vermeyi esas alırlar.
ç) Mesleki, sosyal, kültürel, ekonomik gelişmeleri
için örgütlü mücadeleyi ön planda tutarlar.
d) Mesleki etkinliklerinde meslektaşlarının dürüst
ve nesnel eleştirilerini dikkate alırlar, gerektiğinde kendileri de
eleştirmekten kaçınmazlar.
e) Birlikte çalıştıkları insanları anlamaya, çok
disiplinli çalışma ortamlarına uyum sağlamaya çalışırlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Yaptırımlar
MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelikle belirlenen kurallara aykırı
fiillerin disiplin suçu niteliğinde olması halinde 10/7/2002 tarihli ve
24811 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği Disiplin Yönetmeliği kapsamında işlem yapılır.
Yürürlük
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yürütür.