Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E: 2024/65, K: 2024/163 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-11-21

21 Kasim 2024 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32729
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/65Karar Sayısı : 2024/163Karar Tarihi : 24/9/2024
ITİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Samsun 2. Idare Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 11. maddesinin 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle değiştirilen dördüncü fikrasının Anayasa'nı 13., 48. ve 49. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY: Özel güvenlik görevlisinin özel güvenlik kartının iptaline ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ
A. İptali İstenen Kanun Hükmū
Kanun'un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 11. maddesi şöyledir:
“Çalışma izni 
Madde 11  (Değişik birinci fikra: 2/1/2017 - KHK-680/70 md.; Aynen kabul: 1/2/20187072/68 md.) Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler lle özel güvenlik ştrketlerinde, aları izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğttimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma somucu olumlu olanlara, bu Kamunun 14 üncūmaddestnde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla,valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır, Güvenlik soruşturması ve arştv araştırması her kimlik verllmesi veya ihtiyaçduyulması haltnde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile ştrket ortağı tüzel kdşi ortakdarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gūn içinde valiliğe bildirlir.

(Mülga ūçüncü fikra: 29/3/2011-6215/2 md.)
(Değişik dōrdüncü fikra : 2/1/2017 - KHK-680/70 md.; Aynen kabul: 1/2/2018- 7072/68md.) Yönetici veya özei gūvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimllğt iptal edilir.
(Mülga beștnci fikra: 29/3/2011-6215/2 md.)
(Ek fikra : 2/I/2017 - KHK-680/70 md; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/68 md.) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milii güvenliğine karşı faaliyette 

bulunduğuna karar verilen yapı, ohuşum veya gruplara iltisaka veya irtibatı olduğu tespir edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya btrimlerde çalışamazlar."
B. İlgili Görülen Kanun Hükmü
Kanun'un 10. maddesi şõyledir:
“Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar 
Madde 10  Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Tūrkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) (Değişik: 21/4/2005  5335/23 md.) Silahsız olarak görev yapacaklar tçtn en αz sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.

c) 18 yaşımı doldurımuş olmak 
d) (Değişik: 2/I/2017 - KHK-680/69 md; Aynen kabul: I/2/2018-7072/67 md.)26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kamununun 53 üncü maddesinde belirtilen sūreler geçmiş veya hükmün açıklanmasıım geri bırakalmasına karar verilmiş olsa bile;
1) Rasten işlenen bir suçtan dolayı bir yil veya daha fazla súreyle hapis cezasına mahkům olmamak.

2) Affa uğramş olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin ișleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyaricı madde suçlari, zimmet, trtikäp, rüşvet, harsızlık, dolandırıcılık,sahtecllik, gūveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini akdama, kaçakçılık ve fuhuşsuçlarından mahküm olmamak.

3) Anayasal dūzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatm gizli alanıma, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkmda devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak.
e) (Mülga: 23/1/2008 — 5728/578 md.)
f Görevin yapılmasına engel olabilecek vūcua ve akal hastalığı ile engelli bulunmamak 
g) 14 ūncü maddede belirtilen ōzel güvenlik temel eğitimıni başarıyla tamamlamışolmak.

h) (Ek: 2/1/2017 - KHK-680/69 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/67 md.) Givenlik soruşturması olumlu olmak."
Ⅱ. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Ridvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,

Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, Irfan FIDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇfL'in katılımlarıyla 4/4/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında ðncelikle uygulanacak kural sorunu görüşülmtiştür.

2. Anayasa'nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdūğüi aykırlık iddiasımın ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hūkümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yõntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çõzümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte olan kurallardır.

3. Ítiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından 5188 sayılı Kanun'un 11. maddesinin dördūncü fikrasıın iptali talep edilmiştir. İtiraz konusu fikrada yönetici veya ðzel güvęnlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliğinin iptal edileceği öngõrülmüştür.

4. Bakılmakta olan davaya konu olayda ðzel güvenlik görevlisi olarak çalışma izni verilen kişinin, hakkında cinsel taciz suçundan kamu davası açılması sebebiyle güvenlik görevlisi olabilme şartlarını sonradan kaybettiği gerekçesiyle δzel güvenlik kimlik kartı iptal edilmiştir. Bu itibarla bakılmakta olan davanın konusunun, davaçının δzel güvenlik görevlisi olabilme şartlarından birini sonradan kaybetmesine ilişkin olduğu gözetildiğinde kuralda yer alan “Yönetici veya ðzel güvenlik gõrevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya.." ibaresinin Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.
5. Öte yandan kuralın“…tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.” şeklindeki böltımü“.….bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiğı..." ibaresinin yanı sıra bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmayan “Yōnetici veya ōzel güvenlik görevlisi olabilme şartlarıı raşımadığı veya." ibaresi bakımından da geçerli ortak kural niteliğindedir. Dolayısıyla bakılmakta olan davanın konusu gözetilerek kuralın kalan kısmının esasına ilişkin incelemenin “.…bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği.." ibaresi ile sınölı olarak yapılması gerekir.

6. Açıklanan nedenlerle 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 11. maddesinin 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle değiştirilen;
A. Dördüncü fikrasında yer alan "Yönetici veya ōzel güvenlik görevlisi olabilme şartlarım taşımadığı veya.. " ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu ibareye ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDfNE,

B. Dördüncü fikrasının kalan kısmının esasının incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin anılan fikrada yer alan “.….bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği..."ibaresi ile sımırlı olarak yapilmasına,
OYBIRLIĞIYLE karar verilmiştir.
IIIL. ESASIN İNCELENMESİ
7. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili görülen kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülūp dūşünüldü:
A. Sınırlama Sorunu 
8. 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fikrasının (d) bendinin (3) numaralıalt bendinde özel güvenlik görevlisi olabilmek için “Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokumulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyaricı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak" şartı getirilmiştir. Bakılmakta olan davada, Özel gūvenlik görevlisi olan davacı hakkında cinsel taciz suçundan kovuşturmanın bulunmaşınedeniyle õzel güvenlik görevlisi için bu bent uyarınca aranan şartın sonradan kaybedilmesi söz konusudur.

9. Bu itibarla kuralın csasına ilişkin incclemenin 5188 sayılı Kanun'un 10.maddesinin birinci fikrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi yönünden yapıIlmast gerektiği sonucuna varılmıştır.

B. Anlam ve Kapsam 
10. 5188 sayılı Kanun'un 1. maddesinde anılan Kanun'un amacımın kamu güvenliğini tamamlayıcı nitelikteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu ifade edilmiştir.

11. Kanun'un 7. ve 8. maddelerinde özel güvenlik görevlilerinin yetkileri ayrıntılıolarak düzenlenmiştir. Buna göre özel güvenlik görevlileri; koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini arama,4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. ve 168. maddelerine göre yakalama, görev alanında haklarıda yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama, yangın, deprem gibi tabii afet durumlarında ve imdat istenmesi hâlinde görev alanmdaki işyeri ve konutlara girme, genel kolluk kuvvetlerine derhâl bildirmek şartıyla aramalar sirasında suç teşkil eden veya delil olabilecek ya da suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyayı emanete alma, zor kullanma, silah taşıma ve bulundurma gibi yetkilere sahiptir.

12. Kanun'un I0. maddesinde Özel güvenlik görevlisi olabilmek için gereken şartlar düzenlenmiştir. Maddede bu şartlar uyruk, yaş, eğitim, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak, affa uğramış olsa bile belirli 

suçlardan mahkûm olmamak, anayasal düzene ve bu dūzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak, görevin yapılmasina engel olabilecek vūcut ve akıl hastalığı ile engeli bulunmamak, ōzel gūvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak ve gūvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmak şeklinde sayılmıştır.

13. Kanun'un 11. maddesinde ise çalışma iznine ilişkin hususlara yer verilmiş olup sõz konusu maddenin dōrdüncü fikrasında yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliğinin iptal edileceği düzenlenmiştir. Amılan fikrada yer alan “.….bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği.…" ibaresi itiraz konusu kuralı oluşturmakta olup kural “5188sayilı Kamun'un 10. maddestnin birinci fikrasinın (d) bendinin (3) mumaralı alt bendi" yönünden incelenmiştir. Kurala göre anayasal düzene ve bu dūzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunułmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcımadde suçlarından dolayı hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılan kişinin özel güvenlik görevlisi kartının iptal edilmesi öngörülmektedir.

C. İtirazın Gerekçesi 
14. Başvuru kararında özetle; özel güvenlik görevlilerinin ifa ettikleri görevin mahiyeti itibarıyla cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan veya ōzel hayata ve hayatın gizli alanına ilişkin suçlardan dolayı suçlanmalarımın muhtemel olduğu, bu suçlamalar nedeniyle yapılacak soruşturma ve kovuşturma nedeniyle özel güvenlik görevlisi şartını kolayca kaybedebilecekleri, bu durumun özel güvenlik görevlilerinin mesleklerini ifa edememesine yol açacağı, itiraz konusu kuralla ulaşılmak istenen amaca ðzel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi yönünden ilgili makamlara takdir yetkisi tanımak ya da kovuşturma sonucuna kadar iş sözleşmesinin askrya alınması gibi daha hafif tedbirlerle de ulaşılması mümkün iken kural uyarınca, doğrudan özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesinin çalışma Özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği belirtilerek kuralın Anayasa'nın 13., 48. ve 49.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Ç. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
15. Anayasa'nın 48. maddesinde "Herkes, dilediğl alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahipttr", 49. maddesinde de “Çalışma, herkesin hakka ve ōdevidłr” denilmek suretiyle herkesin çalışma hakkı ile özgürlüğüne sahip olduğu hūkūm altına alınmıştır.
16. Çalışma ōzgūrlāüğü; kişinin çalışıp çalışmama, çalışacağı işi seçme ve çalıştığıişten ayrıłma Özgürlūğūnü korur. Çalışma Özgürlūğū, ūcretli olarak bağımlı çalışma hakkınıolduğu kadar iktisadi ve ticari faaliyet yapma ve mesleki faaliyette bulunma hakkını da içerir (AYM, E.2019/48, K.2019/74, 19/9/2019, § 14).

17. 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fikrasının (d) bendinin (3) numaralıalt bendi uyarınca õzel güvenlik görevlilerinde bulunması gereken şartlardan biri anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, õzel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte 

olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamasıdır. Kuralla anılan suçlardan biriyle ilgili olarak soruşturma veya kovuşturma başlatılması hâlinde özel güvenlik görevlisi kimliğinin iptal edileceği hükūm altına alınarak ðzel gūvenlik görevlisi olarak çalışma hakkına son verilmektedir. Buna göre kuralla çalışma hakkı ve özgürlüğüne yönelik bir sınırlama getirildiği anlaşılmaktadır.

18. Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokumulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelertnde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sōzüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve läik Cumhurtyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarıolamaz."denilmektedir, Buna göre temel hak ve özgürlüklere sinırlama getiren dūzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa'da õngörūlen sınırlama sebebine uygun ve ölçtiūolmasi gerekir.

19. Bu kapsamda çalışma hakkı ve özgürlüğünü sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve Öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olmasi gerekir.
20. Esasen temel hak ve ðzgürlükleri sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olmasıAnayasa'nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinde kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrica kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu Önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur, Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kilar (AYM, E.2015/41, K.2017/98,4/5/2017, §§ 153, 154). Dolayısıyla Anayasa'nın 13. maddesinde sınırlama δlçtitü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'mın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır.

21. Anılan kuralla hangi suçlardan dolayı hakkında hangi işlemlerin yapılmasıhâlinde ilgilinin kimliğinin iptal edileceği hususunun herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli, ulaşılabilir ve ðngörülebilir nitelikte olduğu ve bu yönüyle kanunilik şartını taşıdığı anlaşılmaktadır.
22. Anayasa'nın 48, ve 49. maddelerinde çalışma hakkı ve Özgürlüğü için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte õzel sınırlama nedeni öngörülmemişhakların da o hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırlarının bulunduğu kabul edilmektedir.Ayrıca Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan hak ve özgütrlükler ile devlete yüklenen ödevler, Özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve özgürlüklere sınır teşkil edebilir.
23. Anayasa'nın 5. maddesine göre kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak devletin temel amaç ve görevlerindendir. Doğrudan devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafindan ya da bunların denetim ve gözetimleri altında sunulan kamu hizmetlerinin doğru ve güvenilir bir sekilde yürütülmesini temin etmek suretiyle kamu düzeninin gerçekleştirilmesinin kişilerin ve toplumun refah, huzur ve güvenliğini sağlamaya hizmet edeceği açıktir.


24. Kanun'un 23. maddesinde özel güvenlik görevlilerinin görevleriyle bağlantıhıolarak suç işlemeleri hâlinde veya görevleri nedeniyle kendilerine karşı işlenen suçlardan dolayı kamu görevlisi sayılacakları belirtilmiş, 22. maddesinde de bu kurumların ve kurum personelinin İçişleri Bakanlığı ve valiliklerin denetimi altında olduğu ifade edilmiştir.Belirtilen niteliklerinden dolayı özel güvenlik görevlisi olabilmek bakımından belirli şartların öngörülmesi doğaldır. Özel güvenlik görevlilerine Kanun'un 7. ve 8. maddelerinde tanınan görev ve yetkiler gözönüne alındığında bu kişilerle ilgili olarak 10. maddenin birinci fikrastnın (d) bendinin (3) numarałı alt bendinde yer alan suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma başlatılması sebebiyle kimlik kartlarının iptal edilmesinin kamu güvenliğinin,üçüncü kişilerin haklarının ve özel güvenlik görevlilerine olan güvenin korunması amacına dayandığı, bu yõnūyle kuralın meşru amaç taşıdığı sonucuna varılmıştır.
25. Anayasa'nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülūk ilkesi ise elverişlilik, gereklilik ve orantılıık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik Öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaştimak istenen amaç bakımından sıntrlamanın zorunlu olmasınıi, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.

26. Kanun koyucunun Özel güvenlik görevlilerinin yerine getirdiği görevin niteliğini gözeterek bu kişilere karşı bireylerin ve toplumun güven duygusu içinde olmalarınıhedeflediği anlaşilmaktadır. Bu itibarla Kanun'un 10. maddesinin birinci fikrasının (d)bendinin (3) numaralı alt bendinde yer alan suçların işlendiği iddiasıyla haklarında soruşturma veya kovuşturma başlatılan güvenlik görevlilerinin kimlik kartlarının iptal edilmesinin kamu güvenliğinin, üçüncü kişilerin haklarının ve özel güvenlik görevlilerine olan güvenin korunması amacına ulaşılması bakımından elverişli olduğu açıktır. Ancak kuralın ölçülūlūk ilkesine uygun olabilmesi için sınırlamayla öngörülen amaca ulaşımasıbakımından ełverişli olması yeterli olmayıp ayrıca sımırlamanın gereklilik ilkesine de uygun olmasi gerekir.

27. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadı uyarınca Anayasa'nın 13. maddesi kapsamında bir hakka sınırlama getirilebilmesi için ðngõrülen sınırlama ołmaksızın sıntrlama amacına ulaşılamaması gerekir. Bir başka ifadeyle kuralla hedeflenen amaca ulaşmak için en hafif tedbirin öngõrülmesi zorunlu olup aynı amaca daba hafif bir araçla ulaşılması mümkūn ise daba ağır bir araç seçilmesi gereklilik ilkesi ile çelişir ve sınırlamayı ðlçüsüz hâle getirir (AYM, E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; E.2018/71,K.2018/118, 27/12/2018, §§ 26, 27; E,2021/117, K.2022/10, 26/1/2022, § 21).
28. Özel gttvenlik görevlilerinin haiz olduğu yetkiler ile toplumun mal ve can güvenliğinin sağlanmasındaki fonksiyonları gözetildiğinde bunların anayasal düzene ve bu dūzenin işleyişine, õzel hayata ve hayatı gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyaricı madde suçlarını işlememiş kişilerden olmasının beklenmesi makuldür. Ayrıca söz konusu suçları işledikleri henüz kesin hükme bağlanmasa bile haklarında bu suçlardan soruştuπma veya kovuşturma başlatılan õzel gttvenlik görevlilerine ilişkin olarak birtakım tedbirierin alınması da kamu güvenliğinin ve diğer bireylerin haklarının korunması bakımından gerekli görülebilir. Ne var ki henüz kesinleşmiş bir mahkümiyetin bulunmadığı bir dönemde alınacak tedbirlerin, mahkûmiyetin kesinleşmesinden sonra alınacak tedbirler kadar ağır olmaması gerekir. Bu bağlamda hakkında mahkûmiyet hükmü

bulunmayan, anılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma açılan kişilerin güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesinin oldukça ağır bir tedbir olduğu açıktır.
29. Kuralla ulaşıImak istenen amaca, ilgili makamlara kimliğin iptali yönünden soruşturma- kovuşturma sonuna kadar bekleme yetkisi vermek, bu durumun iş sözleşmesinin askıda kalması hâllerinden biri olarak kabulü, tedbir işleminin değişen şartlara göre soruşturma/kovuşturma aşamalarında belirliaralıklarla gözden geçirilmesine, buna göre tedbirin kaldırılmasına veya daba hafif bir tedbir uygulanmasına imkân tanınması, tedbir kararinın azami ne kadar süre devam edeceğinin belirlenmesi gibi daha hafif tedbirlerle ulaşılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir.

30. Bu itibarla kamu yararının sağlanması amacına daba hafif bir sıtırlamayla ulaşılması mümkünken anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazhğa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyariıcı madde suçlarından dolayı hakkında soruşturma ve kovuşturma bulunan kişilerin özel güvenlik kimlik belgelerinin iptal edilmesini Öngören kuralın çalşma hakkı ve özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. AYM E.2021/117, K.2022/10, 26/1/2022, § 22; E.2023/35, K.2023/163, 28/9/2023, §§25-26;E.2021/28, K.2024/1 I, 18/1/2024, § 152) .

31. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 13., 48. ve 49. maddelerine aykırıdır.Iptali gerekir.

Muhterem İNCE ve Metin KIRATLI bu görūşe katılmamışlardır.
IV. HKÜM 
10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un I1.maddesinin 1/2/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanun'un 68. maddesiyle değiştirilen dördtnct fikrasında yer alan “.…bu şartlardan herhangı birini sonradan kaybettiği.…." ibaresinin;
A. Esasına ilişkin incelemenin “amlan Kamun'un 10.maddesinin birinci fikrasının (d) bendinin (3) mumaralı alt bendi" yönünden yapılmasına OYBiRLIĞiYLE,
B. “10. maddenin birinci fikrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi” yönünden Anayasa'ya aykın olduğuna ve IPTALINE, Muhterem İNCE ile Metin KIRATLl'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, iptal hūkmünün Anayasa'nın 153.maddesinin Üçüncüfikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 saylı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3)numaralı fikrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE OYBİRLİĞIYLE,
24/9/2024 tarihinde karar verildi,
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili Basri BAĞCI 
Öye Engin YILDIRIM 

Üye Rıdvan GÜLEÇ: Üye Yıldiz SEFERINOĞLU
Üye Recai AKYEL: Oye Selahaddin MENTEŞ
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ: Üye Irfan FIDAN

Üye Rıdvan GÜLEÇ: Üye Kenan YAŞAR
Üye Recai AKYEL: Üye

Üye Recai AKYEL: Muhterem INCE
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ: Uye Yılmaz AKÇİL

Üye Rıdvan GÜLEÇ: Oye

Üye Rıdvan GÜLEÇ: Ömer ÇINAR
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ: Üye Metin KIRATLI

Esas Say1$1 : 2024/65Karar Sayısı : 2024/163
KARŞIOY GEREKÇESI 
I. Mahkememiz çoğunluğu tarafından 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un Il. maddesinin değiştirilen dördüncü fikrasında yer alan "…bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği.…." ibaresinin "10. maddenin btrinci fikrasının (d)bendinin (3) numaralı alt bendi" yönünden iptaline karar verilmiştir. Aşağıda açıklanan gerekçelerle bu görüşe katılmamaktayız.

2. Dava konusu kural, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, δzel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılan kişinin özel güvenlik görevlisi kartının iptal edilmesini öngörmektedir.

3. Çalışma hakkı en üst norm olarak Anayasada düzenlenmiş olup Anayasa'nın 48.maddesinde “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir", 49.maddesinde de “Çalışma, herkesin hakka ve ödevidir" denilmek suretiyle herkesin çalışma hakkı ile ðzgtürlüğüne sahip olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede çalışma hakkı,herhangi bir ayrim yapılmaksızın herkese tanınmış bir temel hak olup yaş, cinsiyet ve vatandaşlık ayrımı yapılmaksızın herkes çalışma hakkına sahiptir.
4. Çalışma özgürlūğü; kişinin çalışıp çalışmama, çalışacağı işi seçme ve çalıştığıişten ayrılma ðzgürłüğünü korur. Çałışma ðzgürlüğū, ücretli olarak bağımlı çalışma hakkınıolduğu kadar iktisadi ve ticari faaliyet yapma ve mesleki faaliyette bulunma hakkımı da içerir (AYM, E.2019/48, K.2019/74, 19/9/2019, § 14).

Çaltşabilecek durumda olan herkese insan onuruna uygun bir yaşam sağlamak ve çalıişma firsatı sunmak da devletin gōrevidir. Uygulamada çalışma hakkının bir değer kazanabilmesi açısından işçilerin uygun bir işe yerleştirilmeleri, kurallara uygun çalışmalarıhalinde işlerini kolayca kaybetmelerinin Önlenmesi şarttır.

5. Uyuşmazlık konusu Kural, 5188 sayılı Kanun'un 10. maddenin birinci fikrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendinde sayılan suçlardan biriyle ilgili olarak soruşturma veya kovuşturma başlatılması hâlimde özel gtłvenlik görevlisi kimliğinin iptal edileceğini hüküm altına alarak çalışma hakkı ve õzgürlüğüne yönelik bir sınırlama getirmektedir. Bu sınırlama yapılırken çalışma hakkı ile işverenin sözleşme özgürlüğü ölçülülāk ilkesi gereğince dengelenmektedir. Temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa'da öngörūlen şınırlama sebebine uygun ve ölçülū olması gerekir.
Ölçültlak ilkesi bir yorum ölçütü ve aynt zamanda genel bir hukuk ilkesidir.ÖlçüItltk ilkesi, elverişlilik, gereklilik ve oranlılık olmak üzere üç alt ilkeye ayrtImaktadır.Buna göre, δlçülülük ilkesi uyarınca, uygulanacak tedbir, ulaştimak istenen amacıgerçekleştirmeye elverişli , istenen amaç açısından gerekli ve uygulanacak tedbirin sonucu olan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç, ölçüsüz bir oran içerisinde bulunmamalıdır.
6. Kuralla hangi suçlardan dolayı hakkında hangi işlemlerin yapılması hâlinde ilgilinin kimliğinin iptal edileceği hususunun herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu ve bu yönüyle kamunilik şartını taşıdığı anlaşılmaktadır.

7. Kanun'un 7. ve 8. maddelerinde ðzel güvenlik görevlilerinin yetkileri düzenlenmişolup, bu çerçevede õzel güvenlik görevlileri, koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin ūstlerini arama, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. ve 168. maddelerine göre yakaiama, görev alanında haklarında yakalama emri veya mahkúmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama, yangm, deprem gibi tabiî afet durumlarinda ve imdat istenmesi hâlinde görev alanımdaki işyeri ve konutlara girme, genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirmek şartıyla,aramalar sırasında suç teşkil eden veya delil olabilecek ya da suç teşkil etmemekie birlikte tehlike doğurabilecek eşyayı emanete alma, zor kullanma, silah taşıma ve bulundurma gibi yetkilere sahiptir.

8. Kuralın, Kanun'un 7. ve 8. maddelerinde özel güvenlik görevlilerine tanınan görev ve yetkiler göz öntne alındığında kamu güvenliğinin, üçüncü kişilerin haklarının ve özel güvenlik görevlilerine olan güvenin korunması şeklinde meşru bir amacı bulunmaktadır.Bununla birlikte kuralın meşru amacı gerçekleştirmek bakımından elverişli olduğu da ortadadır.

9. Özel güvenlik görevlilerinin haiz olduğu yetkiler ve toplumun mal ve can gūvenliğinin sağlanmasındaki fonksiyonları nazara alındığında, söz konusu kişiler hakkında gerek göreve başlangiç esnasında gerek görev süresi boyunca anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyaricı madde suçlarından soruşturma veya kovuşturma bulunmamasışartının aranması çoğunluk tarafından da kabuf ediłdiği tizere oldukça makuldür. Her ne kadar çoğunluk tarafindan mahkûmiyet kararı bulunmayan evrede kimlik kartının iptal edilmesinin ağır bir tedbir olduğu ifade edilmiş ise de kimlik kartının iptaline sebep olan suçların niteliği gözetildiğinde, hakkında bu suçlardan soruşturma veya kovuşturma bulunan kişilerin göreve devam etmesinin telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurma ihtimalinin bulunduğu, sōz konusu suçların görevin sağladığı yetkileri kötüye kullanıłmasının zeminini oluşturabileceği açıktır, Öte yandan, kimlik iptali işlemine karşı Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idari yargı yoluna başvurulması ve açık bir hukuka aykırılığın bulunduğu hâllerde yargt mercilerince yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesinin mümkün olduğu ve gerektiğinde özellikle soruşturma ve kovuşturmanın ilgili lehine sonuçlanması hâlinde- yeni bir idari işlem tesis edilmesini engeller bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır.
10. Çalışma hakki, her ne olursa olsun mutlaka bir işe sahip olma anlamına gelmeyip, çalışma gücünde ve isteğinde bulunan herkesin çalışarak kendisine insanlık onuruna yaraşır bir gelir sağlayabilme hakkı olarak tanımlanmaktadır. Bu hak, devletin her işarayanın iş bulmasmı kolaylaştırması, istemeden işsiz kalanlara yardım etmesi ve belli işleri yaratmak için gerekli önlemleri almasını da içermektedir. Özel güvenlik görevlisinin kimliği,kişiye verilen bir iş hakka değil özel güvenlik görevlilerinin yetkilendirilmesini sağlayan bir belgedir. Örneğin şofõr olarak çalışan işçinin ehliyetine el konulması halinde çalışma imkanıkalmaması sebebiyle 4857 sayılı İs Kanununun 25. maddesi III numaralı bendi uyarınca işveren tarafindan işçinin sözleşmesi işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması nedenine dayalı olarak haklı nedenle feshedilebilmektedir. Nasıl ki ehliyet bir şoförün çalışması için gerekli olan bir belge ise, özel güvenlik görevlilerinin kimlik belgesi de özel güvenlik görevlisinin bu işi yapabilmesi için temel şarttır. Özel güvenlik hizmetlerini yerine getirecek kişilerde bulunması gereken şartın ortadan kalkması kişinin o görevi yerine getirmek için gerekli belgenin iptal edilmesini 

gerektirmekte olup, çalışma ðzgürlüğünüın ya da başka bir yerde çalışma hakkının elinden alınması söz konusu değildir. 5188 Sayıhı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 11.maddesinde çalışma izninin şartları ve aranan şartłarı kaybetmenin sonuçları açıkça belirtilmişolup, õzel güvenlik görevlilerinin aranan şartlardan herhangi birini kaybetmesinin çalışma izninin iptali nedeni olduğu belirtilerek bu hüktmle kişinin çalışma hakkı ihlal edilmemekte,kişi sadece özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaya devam edememektedir. Bununla birlikte Devletin kamu güvenliğini sağlama konusunda da yükümlülüğü olup, 5188 sayılı Kanun ile getirilen koşulların aranmasının sebebi bu yükümltüğe ilişkindir.
Kaldı ki; 5188 sayılı Kanunun 10. Maddesinin 1. fikrasının (b) bendindeki  Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak' ve 14, Maddesinin 1. fikrasındaki 'Özel güvenlik temel eğttimi teorik ve pratik eğitim ile silah eğitiminden oluşmak üzere yūz yirmi ders saatinden; yenileme eğitimi altmış ders saatinden az olmamak üzere düzenlenir.'hüküimleri dikkate alındığında özel güvenlik görevlisi olmak için uzun süreli bir eğitim ve ōğretimin (Lisans-Yüksek Lisans) gerekmediği, bu iş dışında başka işlerde de çalışma imkanının bulunduğu, dolayısıyla çalışma hakkımın kısıtłanmasından bahsedilemeyeceği nazara alındığında kuralın gerekli ve δlçūlü olduğu, dolayısıyla Anayasa'nın 13., 48. ve 49.maddelerine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

I1. Açıklanan nedenlerle, düzenlemenin iptali yönündeki çoğunluk kararına katılmamaktayız.

Uye Muhterem ÍNCE 
Üye Metin KIRATLl