Anayasa Mahkemesinin 24/1/2024 Tarihli ve 2021/26556 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-03-27

27 Mart 2024 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32502
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
WALEED ISSA AHMAD KHAMEES BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2021/26556Karar Tarihi : 24/1/2024
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN 
Muhterem INCE Reportör : Murat Ilter DEVECt Başvuruca : Waleed Issa Ahmad KHAMEES Vekili : Av. Mehmet Fehim GÜNEŞ
I.BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, yabancı ülkede işlenen suç nedeniyle iadesi talep edilen yabancınm iade amacryla tutuklanmasının hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hüirriyeti ve güvenliği hakkıın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 25/5/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon başvurunun kabul edilebilirlik inceleınesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örncği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlk)gōnderiłmiştir. Bakanık, görüştünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanfık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.

III, OLAY VE OLGULAR 
4. Başvuru formuryla eklerine, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracılığıyla temin edilen belgelere ve Bakanlık görüşü ile ekindeki belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Brezilya Federatif Cumhuriyeti (Brezilya) adli makamlarınm talebi üzerine başvurucu hakkında A-29/1-2018 ve A-4824/5-2020 kontrol numaralı kırmızı bültenler çıkanlmıştır. Çıkarılan ilk bültende başvurucunon İtalyan Cumhuriyeti'ndeki (İtalya) suçgruplarıyla irtibath olduğu, uluslararast uyuşturucu madde ticaretiyle ilgili bir suç örgütüne kariştıği ve haklartnda soruşturma yürütülen şüphelilerle olan bağını sürdürdüğu belirtilmiştir. Sözü edilen būłtene göre başvuruya isnat edilen suç Örgütü suçu için kanumda Öngörülen azami ceza miktarı 3 yıl 8 aydır ancak ceza 1/6'dan 2/3'e kadar arttırtlabilir.Başvurucu hakkındaki ikinci bültende ise başvurucunun uyuşturucu madde ticareti amacryla 545 kg kokain bulundurduğu ve 23/8/2019 tarihinde uyuşturucu madde ticareti ve suç ðrgütüile bağlantılı suçlardan 19 yıl 6 gün hapis cezaşına mahkúm edildiği açrklanmıştır.

6. Uluslararası Kriminal Polis Teşkilatı (INTERPOL) Brezilya Mill Merkez Bürosu 17/7/2020 tarihinde, R.S. adına dūzenlenmiş Sirp pasaportu kullanan başvurucunun hafta somu yabancı uyrukiu kız arkadaşıyla Muğla'nın Marmaris ilçesinde kalıyor olabileceği konusunda Türk meslektaşlarnı bilgilendirerek mümkünse başvurucunun tutuklanmasını ya da iade talebiyle ilgili işlemlerin yürütülmesi için başvurucunun Türkiye'de olduğunun doğrulanmasını istemiştir.

7. Bakanlığın ilgili birimi, R.S. ile ayu kişi olduğumum tespiti hâlinde başvurucunun uluslararası uyuşturucu madde ticareti yapan suç örgütüne üye olma suçundan Breziłya'ya iade edilmesi amacıyla yakalanıp kırk günü geçmemek ūzere geçici olarak tutuklanmasmın talep edilmesi için en yakınCumhuriyet başsaveılığına sevkinin uygun olacağın Emniyet Genel Müdürlüğüne bildimmiştir.

8. Kolluk görevlileri, başvurucunun (R.S.) ikamet ettiği adresi tespit ederek Cumhuriyet savcisınca verilen arama kararma istinaden bahsi geçen adreste ve başvurucunun kullandığı araçta 22/7/2020 tarihinde arama yapmıştır. Arama işlemi strasinda başvurucu,R.S. adina düzenlenmiş Sırp pasaportu ile Türkiye'de ikamet etmesine imkân veren izin belgesini ibraz etmiştir. Arama işlemi sırasında ayrica R.S. adına düzenłenmiş başka belgeler bulunmuştur. Başvurucunun parmak izleri kendisi için çıkarılan kırmızı bültendeki parmak izleri ile eşleşmiştir. Cumhuriyet savcısının emri üzerine başvurucu, resmî belgede sahtecilik suçu yönüinden gðzałtına alınmıştır. Başvurucu; kollukça alnan ifadesinde Sırp uyruklu R.S.oiduğunu, Brezilya'ya sekiz yıl önce turist olarak gittiğini ve orada yaklaşık on gün kaidığını,Brezilya'da parmak izlerinin almmadığıi, hakkında çıkarlan kımızı bültenden haberi olmadığını beyan etmiştir.

9. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucunun hem resmi belgede sahtecilik suçundan tutuklanmasmı hem de 23/4/2016 tarihli ve 6706 sayılt CezaîKonularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu'nun l4. maddesi çerçevesinde geçici olarak tutuklanmasınu talep etmiştir.

10. İstanbul 7. Sulh Ceza Hâkimliği, başvurucunun resmî belgede sahtecilik suçu yönüinden tutuklanmaşına karar verse de uyuşturucu madde ticareti suçunu işlediği yönünde kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller bulunmamasını ve resmf belgede sahtecilik suçu nedeniyle tutuklandığı için kaçma ihtimali olmadığını dikkate alarak geçici ołarak tutakłanmasına ilişkin talebi reddetmiş ancak başvurucunun yurt dışına çıkamama yükümiolāğtne tabi tutularak adli kontroł altıma alınmasına karar vermiştir.
11. fade talebiyle ilgili evrak, Bakanikça Başsaveılığa gönderülmiştir. Evraktan anlaşıldığtna gðre;
i. Brezilya adli makamları başvurucunun iadesini, hakkında suç ōrgütü içinde suç işleme suçuudan açrlan davada savunmasım yapması için istemektedir.
ii. Yapılan bir ibbara göre başvurucu, M. ile sıkı ilişkisini sürdārerek uyuşturucu kaçakçılığı yapılmasına doğrudan iştirak etmiştir.

ii. Başvurucunun uluslararası uyuşturucu madde ticareti suçlarına karışmışkişilerle ilişkilerini gösteren deliller vardır. Başvurucu, bir telefon görüşmesinde bir kişinin kendisine göndermesini istediği evrakla ilgili bir komuya değinmiştir (Komuşmanın içeriği iade evrakında yer almamaktadır.). Başvurucu, uluslararası

uyuşturucu madde ticareti suçundan uluslararası düzeyde aranan ve Brezilya'da tutuklanan bir kişinin durumunu çözmek ve bu kişiye yardımcı olmak için çabalamştr. Sözü edilen kişinin ceza infaz kurumundaki durumumu komuşmak içiu iki kişi buluşmuştur. Bumlardan biri konuşma sırasında başvurucunun kuzeni olduğunu söylemiştir. Başvurucu, tutaklu kişinin durumumu öğrenmek için bir avukatla konuşmuştur. Başvurucu, kuzeni olduğunu söyleyen kişiyle yaptığı bir görüşmede tutuklunun sahip olduğu telefonu almaktan söz edip tutuklunun mahkümiyet durumunu en iyi şekilde çözmek istediğini söylemiştir. Başvurucu ayriıca ortağıyla birlikte konuyu görüşmek için başvurucunun kuzeni olduğunu söyleyen kişi ve bir başka şahısła bir araya gelmiştir.

iv. Brezilya federal adli makamlan, başvurucu hakkında ihtiyati hapis emri vermiştir.

v. Başvurucuya isnat edilen suç 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasınıgerektirmektedir. Ayrıca ceza, belirli şartların varltğı hâlinde -bu şartlardan biri de Örgütün uluslararasz olmasıdır- 1/6'dan 2/3'e kadar arttarılır.
12.Başsavcılik 13/8/2020 tarihinde, Îstanbul 10. Agir Ceza Mahkemesinden (Ceza Mahkemesi) başvurucunun Brezilya'ya iadesiyle ilgili yargılamanın yapılmasını ve suçÖrgütü ve uyuşturucu madde ticareti suçlarından tutukłanmasıı talep etmiştir.
13. Ceza Mahkemesi, yaptığı duruşma hazırlık incelemesi sorunda başvurucuntn tutuklanmasına ilişkin talebin reddine ve başvurucu hakkında daha önce verilen adli kontrul tedbirinin devamına karar vermiştir. Başsavcılığı tutuklama talebinin reddine dair karara yaptığı itiraz, Istanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesince reddedilmiştir.
14. Yapılan yargrlamada başvurucu, R.S. olduğunu iddia etmiş ve Brezilya'ya iade edilmek istemediğini beyan etmiştir. Ceza Mahkemesi 4/9/2020 taribinde, Brezilya Hükümetinin başvurucunun uyuşturucu madide ticareti ve suç örgütü suçlarından iade edilmesine ilişkin talebinin kabul edjlebilir olduğuna, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. vd. maddelerince tutuklanmasına karar vermiştir. Sözü edilen kararın ilgili kışmı şöyledir:
"…[Djosyanun incelenmesi sonucunda iadesi talep edilenin hakkanda uyuşturucu ticareti ve suç örgütül suçlarından Breztlya adll makamlarinın talebi üzerine A-29/1-2018 ve A-4824/5-2020 kontrol mumaralı karmizı bültene Istinaden uluslararası seviyede aranan Ürdān vatandaşı … [başvurucunun] Istanbul'da yakalanmış olduğu, dava konusu iade talebini içerir evraktarın tercümest incelendiğinde Breziiya Ceza Kanununun 109 ve 111.Maddeleri gereğince suç örgültü suçu içtn ūç ile sekiz yıl hapis cezasının ōngörüldüğü ve davanın on lkd yıllık zamanaşım sürestne tabt olduğunun anlaşıldıği, suça komu olayın 22/11/2017 tarihinde gerçekleştiğı bōylece zamanaşımı süresinin dolmadiğı dosya minderecatından anlaşılmıştır.

*•+
Her ne kadar sanık ve müdafi tarafından yargılama aşamasında hakkanda karmızt bülten çıkarlan kiştnin başka bir kişt olduğunu, iade edtimek istemediğini, lade talebinin kabul edilebilir olmadığinı savunmuş ise de; dosya kapsamunda sumulan beigelerde tncelendiğinde yaplan parmak tzt incelemesintn sanığa ait olduğunun anlaşuldıği, bu iddlanın iade kararını engellemeye yōnelik olduğu, yargilaması yapılan suçun düşünce suçu,

styasi suç ya da askeri suç niteliğınde otmadığı . zaman aştmuna ya da affa uğramış bīr suçolmadiği, iadesi talep edilenin talep eden deviete geri vertimest halinde irka, dinl,vatandaşlığı belli bir sosyal guruba mensubiyeti veya styasi görüşleri nedeniyle soruşturulacağını ya da kovuşturulacağını veya cezalandıriacağını ya da işkence ve kőtümuameleye maruz kalacağina dair dosyaya yansımış karvvetli şüphe sebeplerini gösteren deliller bulunmadığı anlaşıilmakla . Brezilya Federal Cumhurtyeti'nin geri verme talebtnin kabul edilebilir olduğu[na].. [karar verildi.]

.••
ladesi talep edilen [başvurucumun] üzerine atılı suçun mahiyeti, lade evraklarındaki belirtilen deliller, atilı suç için tade talep eden ülke ceza kanunlarındaki ceza miktarı ve ladenin infaz kabiliyetini sağlamak amaçları göz önünde bulumdurularak tadesi talep edilen [başvurucumun] CMK 100 ve devamu maddeleri gereğince TUTUKLANMASINA …. karar verildi."
15. Başvurucu, vekili aracılığıyla tutukłama kararma itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesine R.S.nin Türkiye'deki ikamet adresine ilişkin belge, R.S.ye verilen kisa dönem ikamet izni, Türkiye'de kuulu olup müdüirlüğünüt R.S.nin yaptığı bir şirketle ilgili belgeler,R.S.nin ve sözit edilen şirketin yaptığı kira sözleşmeleri de eklenmiştir. Sözü edilen itiraz İstanbul 1 1. Agır Ceza Mahkemesince 25/9/2020 tarihinde reddedilmiştir.
16.Başvurucu, vekili aracılığıyla Ceza Mahkemesince verilen iade talebinin kabul edilebilir olduğuna ilişkin karara karşı temyiz kanun yoluna başvurmuş ve birkaç kez tahliye talebinde bulurtznuștur.

17. Başvurucumun vekilince Ceza Mahkemesine sumulan ve lzerinde tarih bulunmayan bir dilekçeye göre başvurucu, 12/1/2021 tarihine kadar ceza infaz kurumunda resmî belgede sahtecilik suçu nedeniyle verilen tutuklama kararına istinaden tutulmuştur.
18. Yargitay 10. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) 8/3/202I tarihinde, Ceza Mahkemesince verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir. Kararın başvuruyu ilgilendiren kısmı şőyledir:
"…. Sao Paulo Federal Mahkemesi'nin talepnamesi ve eklerine gõre; tadesi istenen kişinin dosyada sanık olarak yargılanan [M.j.] ile sıa tlişki içinde olduğu ve uyuşturucu kaçakçıħğı suçumun gerçekdeşmesine katkıda bulunduğu, Waleed Issa Ahmad Khamees'in [A.B.P.N.] ile konuşmalarının tespit edildiği ve sahte kimlik kullanan uluslararasıuyuşturucu kaçakçılığı suçundan aranan ve Guarulhos Havaalan'nda yakalanup tutuklanan [V.M.] lle cezaevinde iken içinde bulunduğu durumu çözmek için yardımcı olmaya çalıştığımn dosya içinde yer alan ses kayıtlari ile fotoğraflardan anlaşıldığı blldiriimiş ve ele geçirilen uyuşturucu maddelere ilişkin bilgilendirme yaptiaruk 25/10/2017 uarihinde Brezttya Federal Savcıhığı'na tadesi talep edilen hakdanda suç duyurusunda bulumuimuş, adıgeçen hakkanda 22/11/2017 tarihinde thttyati tutuklama emri çıkarılmuş ve A-29/1-2018numaralı karmızı bütten le uluslararası sevtyede aranmaya başlanmıştur. A-4824/5-2020kontrol mumarası ile tkinct kez yayınlanan larmizı bültende ise Waleed Issa Ahmad Khamees'in anlan suçlardan dolayı 19 yil 6 gūn hapls cezasına mahkim edildiği belirtilmiştir.

…. Brezilya Federal Cumhuriyeti adli makamlarınca iadesi talep edilen kişt için ikinci kez çıkarılan A-4824/5-2020 kontrol numaralı karmızt bültende hakkanda mahkümiyet hükmü kurulduğu ve 19 yıl 6 gün hapts cezası verildiğinin belirtildiğt dikkate alındığında;

1- 6706 saylı Cezai Konuiarda Uluslararası Adli İş Birliği Kamumumun 18. maddesinin 2. fikrası uyarınca, ladesi talep edilenin mahkům edildiği suç tle ligisini ortaya koyan delillerin açık ve detaylı bir şekilde lletilmediğinin ve mahkimiyet kararının onayh tercümesinin dosyada bulunmadığının anlaşılması karşısında. bu bilgi ve deliller lle mahkeme kararinın onaylı örneklerinin denetime olanak verecek şekdlde dosya arasına getirtilip sonucuna göre hukuki durumunun takdtr ve tayini gerekdrken eksik araştırma ile iade edilen hakkanda yazılı şekdlde karar verilmesi,
2- ladesi talep edilen Waleed Issa Ahmad Khamees hakkanda l1k önce A-29/1-2018nolu kurmzı bülten ile arama çalışmalarına başlandığı, Ukinci kez çıkarılan A-4824/5-2020nolu karmuzı būltende ise tadest talep edtlen için 19 yıl 6 gun hapis cezasına mahłůmiyet hüknü verildiğintn beltrtildiği, ancak tade talepnamest ve elderinden adı geçen hakkandakd mahkimiyet hükmünün gryabında mu yoksa savunması alındıktan sonra mu verildiği anlaşılamadığından; eğer savunması alinmadan karar verilmiş ise iade edlimesi halinde savunma hakda tanınmak suretiyle yeniden yargılanacağı hususunda  Brezilya makamlarından teminat istenebileceğinin gözetilmemesi.

**.
Yasaya aylan [olduğundan] …. hükmün BOZULMASINA, tutuklu kalınan sūre gôz önüne alınarak iadesi talep edtlen hakkındaki tahltye talebinin reddine…. [karar verildi.]"
19. Ceza Mahkemesi bozma sonrası yaptığı duruşmaya hazırlık incelemesi sonunda isnat olunan suçun mahiyetini, iade evrakında belirtilen delilleri, iade talep eden ülkede verilen hapis cezasmin stresinin kaçma şüphesini oluşturmasını ve iadenin amactnın cezantn infaz kabiliyetini sağlamak olduğunu gözeterck başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir, Ceza Mahkemesi ayriıca;
- Başvurucunun mahküm edildiği suç ile ilgisini ortaya koyan delillerin ne olduğu,
- Mahkümiyet kararının başvurucunun yokluğunda verilip verilmediği,mahkümiyet kararı Öncesinde başvurucunun savunmasmın almıp alınmadığı,
- Savunması alınmadan başvurucu hakkıda karar verilıniş ise iade edilmesi hâlinde savunma hakkı tanınmak suretiyle başvurucunun yeniden yargılanacağıhususunda terninat verilip verilmediği komularında bilgi verilmesi ve başvurucu hakkmda verilen mahkümiyet kararmnın gönderilmesi için Brezilya adli makamlarmdan istinabe talep edilmesine karar vermiştir.

20. Başvurucu, vekili aracılığryla tutukluluk hâlinin devamına ilişkin karara itiraz etmiştir. Bu itiraz, Istanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesince 22/4/2021 tarihinde reddedilmiştir.
21. 29/4/2021 tarihinde yapılan birinci celsede, duruşmaya hazrlık incelemesi sonunda verdiği başvuruçunun tutukluluk hålinin devamına ilişkin kararda belirtilen gerekçelerle başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına ve istinabe talebinin sonucunun beklenmesine karar verilmiştir.

22. İkinci celse 20/s/2021 tarihinde yapılmıştır. Başvurucu; Brezilya'daki yargılama szrasında savunmasının ałumadığım, suça karışmadığını ve iade edilirse Brezilya tarafindan İsrail Devleti'ne (İsrail) gönderileceğini ileri sürmüştür. Başvurucumum vekili ise 

başvurucunun İsrail'e karşı eylemleri nedeniyle Ürdün Haşimi Krallığı'nın (Ürdün) adli makamlarinca hapis cezasryla cezalandırildiğmı iddia ctmistir. Celse somunda Ceza Mahkemesi duruşmaya hazıriık incelemesi sonunda verdiği başvurucuum tutukluluk hâlinin devamına ilişkin kararda belirttiği gerekçelerle başvurucunun tutukluluk hâlinin devamıma,başvurucunun iadesiyle ilgili tilm evrakın asillanı ve Türkçe tercümelerinin birlikte gönderilmesi için Bakanlığın ilgili birimine mrüzekkere yazılmasına karar vermiştir. Kararda,tutukluluğun devamına ilişkin karara itiraz edilip edilmeyeceği ve itiraz edilebilecekse hangi stre içinde nereye ve naşıl itiraz edilebileceğiyle ilgili bir açıkłamaya yer verilmemiştir.
23.Başvurucu 25/5/2021 tarihinde bireysel başvuru yapmıştī.
24, Brezilya makamlarından temin edilen ek bilgi ve açıklamalar ile güvenceleri içeren bir belgeyle başvurucunun uyuşturucu madde ticareti suçundan da iadesine yönelik talep evrak Bakanliığın ilgili birimince Ceza Mahkemesine iletilmiştir. Sözül edilen belgede ifade edildiğine göre başvurucuyu Brezilya'da yargılayan mahkeme; ilgili mevzuaita yer alan hususilik ilkesi uyarmca başvurucunun ancak jade edildiği suç nedeniyle yargılanabileceğini,başvurucumun savunmasmı yaptığını ve Ön yargilama duruşmasının 14/6/2021 tarihinde yaptImasıın beklendiğini açıklamıştır. fade talebiyle ilgili evrakta soruşturma makamlarında başvurucunun ele geçirilen 545 kg kokainin tedarikçisi olduğu gibi ülkenin en önemli uyuşturucu madde tedarikçilerinden de biri olduğuna dair şüphelerin oluşmasına neden olan ħusuşlar yer almıştır.

25. Başvurucu, vekili aracılığıyla tutukiuluk hâlinin devamma ilişkin 31/S/2021tarihli ara kararina itiraz ettiğine dair bir dilekçeyi 6/6/2021 tarihinde Ceza Mahkemesine göndermiştir (Anılan tarihte verilmiş bir ara kararına rastlanmammıştır.). UYAP'ta mevcut bilgi ve belgelere göre anılan dilekçe üzerine herhangi bir işlem tesis edilmemiştir.
26. Ceza Mahkemesi 16/6/2021 tarihinde dosya üzerinden yaptiğr inceleme sonrasında başvurucunun tutukluluk hâlinin devamıaa karar vermiştir.
27. 13/7/2021 tarihinde yapılan ūçtncü celsede başvurucu; köken olarak Filistinli olduğunu, babasmm vefatından sonra Ürdtin'e gittiklerini, oradan Italya'ya geçtiklerini, 1987yılımda Italya'dan sınır dışı edilince Brezilya'ya gittiğini, orada evlendiğini, bu evlilikten üççocuğu ołduğunu ve Filistinli olduğu için Brezilya'dan İsrail'e gönderilmek istendiğini ileri sürmüştür. Ceza Mahkemesi, başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına ve esasa ilişkin savunmalarmı hazırlamak üzere başvurucu vekiline süre verilmesine karar vermiştir.
28. Başvurucu, vekili aracılığıyla 12/8/2021 tarihinde tahliyesini istemiştir. Aynıgün Ceza Mahkemesi, dosya üzerinden yaptığı imceleme sonrasında başvurucunun tutukluluk hâlinin devamuna karar vermiştir.

29. Başvurucu vekili, 9/9/2021 tarihinde yapılan dördüncü celseye mazereti nedeniyle katilamamıştir. Ceza Mahkemesi başvurucunun tutkluluk hâlinin devamına ve bir sonraki celsenin 21/9/2021 tarihinde yapilmasına karar vermiştir.

30.Ceza Mahkemesi 21/9/2021 tarihinde yapılan beşinci celsede başvurucuum suçðrgütü ve uyuşturucu madde ticareti suçlarından iadesine ilişkin talebin kabul edilebilir olduğuna, tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir, Tutukluluğun devamına ilişkin karar;isnat olunan suçun mahiyetine, iade evrakında belirtilen delillere, iade talep eden ülkede verilen hapis cezasmın stresinin kaçma şūphesini oluşturmasına ve iadenin amacmın cezamn infaz kabiliyetini sağlamak olduğuna dayandırılmıştür. Kararın başvuruyu ilgilendiren kısmışöyledir:

4...
Her ne kadar ladesi talep edilen ve müdafi beyanlarnda tadesi talep edilenin Filistinli olduğunu, İsrail' karşı eylemtert nedeniyle hakkanda Ürdün'de hapis cezası vertidiğini,Brezilya nın bu nedenle tade talep ettiğini beyan etmiş iseler de; bozma õncesi aşamada hakkanda karmvzı bülten çıkarlan kişinin başka bir kişt oldhuğumu, lade edilmek istemediğini,tade talebinin kabul edilebllir olmadığım savunarak aşamalarda değişen ve tutarsız beyanlarda bulunduğu, dosya kapsamında sumulan belgelerde incelendiğinde yaplan parmak izt incelemesinin tadesi talep edilene ait olduğunun anlaştldıği, savunmaların tadeyi engellemeye yönelik olduğu …. iadesi talep edilenin talep eden devlete geri verilmest halinde urka, dini, vatandaşlığı beli bir sosyal guruba mensubiyeti veya styast gôrūşleri nedentyle soruşturulacağım ya da kovuşturulacağını veya cezalandırilacağıı ya da işkence ve kōtümuameleye maruz kalacağina dair dosyaya yansımış kuvvetli şüphe sebeplerini gósteren deliller bulunmadığı, Brezilya adli makamtarı tarafindan iadesi talep edilenin savunmasınıyaptığı ve ön yargılama duruşmasının beklendiği, Brezilya devletinin imzaladığı iade sözleşmesinde yer alan Hususilik kurah gereğince sadece mahkememiz tarafindan ladesine komu suçlardan Brezilya'da yargilanacağının mahkememize bildirildiğı, Brezilya adli makamlan tarafindan gönderilen dosya kapsamında tadest talep edilenin atlı suçlarına illşkin delillerin buhunduğu anlaşılmakla …. Brezilya Federal Cumhuriyet'nin geri verme talebinin kabul edilebilir olduğu[na] …[karar verilmelidir.]

*..•

31. Başvurucu, vekili aracılığıyla Ceza Mahkemesince verilen karara karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

32. Ceza Mahkemesi 19/11/2021 ve 17/I2/2021 tarihlerinde yapuğı incelemeler üzerine başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.

33. Ceza Dairesi 27/I2/202ı tarihinde, eksik araştırma nedeniyle Ceza Mahkemesince verilen kararın bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“Jadesi talep edilen Waleed Issa Ahmad Khamees hakkanda savunması almmadan gryabında 19 yıl 6 gün mahkümiyet hükmü verildlğinin Brezilya makamlarından gelen yazıcevapları ile mahkeme kararından anlaşıdiğı ve Istanbul 10. Ağur Ceza Mahkemest'nin bozma sonrası oluşturduğu tensip tutanağının 3. bölümünde Brezilya Adli Makamlarından eğer sanuğın savunması alınmadan karar verlimiş ise lade edilmest halinde savunma hakka tanunmak surettyle yeniden yargilanacağr hususunda' … teminat verilmestnin istenmesine rağmen gelen yazı cevaplarında bu hususun açıkdığa kavuşturulmadığı anlaşıldığından;Brezilya adli makamlarinca yapıan yargılamada sanığın savunma hakkana ilişkin temel güvenceler sağlanmadan gryabinda vertlen mahkamiyet hülkmünün infaz amacıyla iade edilebiltrlik kararı verilmesinin adil yarguanma hakkana aykarliık teşkdl edeceği gözetilerek,iadest talep edilen haldkında Istanbul 10. Ağir Ceza Mahkemesi tarafindan talep edilmesine rağmen yeniden yargilanması konusunda garant verilmeden uyuşturucu ticareti ve suçőrgūtū suçiarındun iade talebinin kabul edilebilir olduğuna karar veriimesi,
…[nedeniyle] hükmün BOZULMASINA, tutukdu kalınan süre gōz ömüne alınarak tadesi talep edilen hakkandaki tahliye talebtnin reddine…. [karar verikdi.]"
34. Ceza Mahkemesi; bozma karan doğrultusunda yaptiğı inceleme sonunda 20/10/2022 tarihinde, suç örgütü suçu nedeniyle yaptlan iade talebinin kabul edilebilir olduğuna ancak gerekli güvence verilmediği için uyuşturucu madde ticareti suçu nedeniyle yapilan iade talebinin kabul edilemez olduğuna ve başvurucunum tutukluluk hålinin devamına 

karar vermiştir. Başvurucu, vekili aracılğnyla temyiz talebinde bultnsa da Ceza Dairesi 11/4/2023 tarihinde, Ceza Mahkęmesince verilen kararıa onanmasına karar vermiştir. Ceza Mahkemesi, başvurucunun tutukluluk durumunu onama kararından haberdar olduğu tarihe kadar geçen stürede belirli aralıklarla değerlendirmiş ve başvurucunun tutukluluk hälinin devamma karar vermiştir. Başvurucunun Brezilya'ya iade edilip edilmediği, Ceza Mahkemesinin onama kararımdan haberdar olmasından sonraki süreçte tutukluluk durumunun değerlendirilip değerlendirilmediği tespit edilememiştir.

IV. İLGILI HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
35. 6706 sayıh Kamm'un “Geçici tutuklama" kenar başlıklı 14. maddesinin ilgili kısmı şōyledir:
"(1) lade talebine komu olabilecek bir suçun lştendtğinin kabulü için karvvesli şüphe bulunması hâlinde, iade talebinin Merkezi Makama ulaşmasındon önce, Türkiye'nin taraf otduğu milletlerarası andlaşma hükümieri veya mütekahüliyet ilkesi çerçevesinde, ilgili devletin talebi ve Merkezî Makamın uygun bulması üzerine kişi geçtci olarak tutuklanabllir.
..•
(3) llgili devletin geçici tutuklama talebi, Merkezi Makam tarafindan iade amacıyla yakalanması ve Cumhuriyet başsavcrlığına sevki için Içişleri Bakanlığına gönderilir.Yakalanan kişi, geçici tutuklama hususunda karar verilmek üzere en geç yirmi dört saat içinde sulh ceza häkımi önülne çıkarılır. Sulh ceza hákimi geçici tutuklanması talep edtlen kşiye, rızaya dayałı lade imkânı ile bunun hukuki sonuçları hakkında bilgi verdikten sonra talep hakkanda karar vertr.

(4) Geçici tutuklama sürest Ugili milletlerarası andlaşma hükūmlerine gāre belirlenir.Mütekabiltyet ikesi çerçevesinde kdşi, en fazla kırk gün geçici tutukdu kalabilir. .…"
36.6706 sayılı Kamun'un “Görev ve yetkt" kenar başlıkh 15. maddesi şöyledir:
"(1) lade talebi hakkanda karar vermeye, kdşinin bulınduğu yer ağır ceza mahkemesi yetkdlidir. Kişinin bulunduğu yer belli değilse, Ankara ağır ceza mahkemesi yetklidir.
(2) Cumhurtyet başsavcılğt, iade talebine iltşkin karar vermek tzere ağır ceza mahkemesinden talepte hulunur."
37. 6706 sayılı Kanun'un “łade amacıyla koruma tedbirlerinin uygulanmas" kenar başlıklı 16. maddesinin ilgili kışmı şöyledir.

"(1) Ağır ceza mahkemesi tade sürecinin her aşamasında iadest talep edilen kişi hakdanda Ceza Muhakemesi Kanumu hükabmleri uyarınca koruma tedbirlerine karar verebllir.

(2) lade sürecinde kdzinin tutukdanması durumunda teslime kadar geçen süre içindeki tutukhuluk durumu, ağır ceza mahkemesince en geç otuzar günlük sūrelerle incelenir.
(3) Ağır ceza mahkemesintn iade talehinin kabulüne tlişkin kararının kesinleşmesinden itibaren bir yul içinde 19 uncu maddeye gøre [Søzil edilen maddede ağīr ceza mahkemesince iade talebinin kabul edilebilit olduğuna karar verilmesi hâlinde, bu kararın yerine 

getirilmesinin Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarmın görüşüi ahnarak Adalet Bakanmın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayma bağl olduğu ifade edilmiştir.] iade kararı vertimemest hålinde kişi hakkındaki koruma tedbirleri kaldırılır.

(4) Toplam tutukluluk sürest, kiştnin tade talebine konu suçtan dolayr alabileceği veya mahkûm olduğu cezanın infaz süresint geçemez."
38. 6706 sayılı Kanum'un "/ade yargılaması" kenar başhıklı 18. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Kiştnin rzaya dayalı tade usulünü kabul etmemesi hâltnde mahkeme, iade şartlarınu bu Kanun ve Türktye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşma hükümierine göre inceleyerek iade talebinin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir.
(2) Talep eden devlet tarafindan gönderilen belgelerin yeterli görüllmemesi hälinde mahkeme, uygun bir süre içinde ek bilgi ve belgelerin gönderilmesin! isteyebllir.
+*•
(4) Mahkemenin kararına karşı temytz yoluna başvurulabllir. Yargıtay bu başvırularıÜç ay Içinde sonuçlandırr. Kararın kestnleşmesi håltnde iade evraka karar tle birlikte Merkezi Makama gönderilir."
39. 5271 sayılı Kanun'un “Tutuklama nedenleri" kenar başlıklı 100, maddesinin (1)ve (2) numaralı fikraları şōylcdir:
"(1) Kuvvetli suç süphesinin varliğım gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin butunması haltnde, şüpheli veya sanık hakkanda tutuklama kararı verilebllir. İşın önemi, vertimesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri lle õlçülū olmaması halinde, tutuklama karart verilemez.

(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayrlabilir:
a) Şūphelt veya samğın kaçmasi, saklanması veya kaçacağı şūphesini uyandıran somut olgular varsa.

b) Şüpheli veya sanuğın davranışları;
1. Delillert yok etme, gizleme veya değiştirme,
2. Tanık, mağdur veya başkalan üzerinde baska yapıması gtrişiminde bulunma,
Hususlarında kuvvetil şūphe oluşturuyorsa."
B. Uluslararası Hukuk 
40. İIgili uluslararası hukuk için bkz. S.K. [GK], B. No: 2018/24280, 17/3/2021, §§25, 31-41.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
41. Anayasa Mahkemesinin 24/1/2024 tarjhinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldo:

A. Başvurucanun İddlaları ve Bakanhık Görüşü
42. Başvurucu özetle Brezilya'ya iadesinin siyasi amaçia istendiğini, iade yargılamasında tutuklu olarak yargılanmasını hukuka aykırı olduğunu, iade talebiyle ilgili evrakta kuvvetli suç şüphesinin varlığım gösteren delillerin bulunmadığını ve 6706 sayılıKanun'a göre tutukluluk süresinin kark günü geçemeyecek ołmasına rağmen hâlâ tutuklu olduğunu belirterek kişi hūrriyeti ve güvenliği hakkının iħlał edildiğini iddia etmiştir.
43. Bakanlık görüşünde; geçici tutuklama ile iade amacıyla koruma tedbirlerine başvurulmasının birbirinden farklı olduğu, mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde geçici tutukłamantn en fazla kark gūn için söz konusu olabileceği ancak somut olayda geçici tutuklamanım olmadığı ve başvurucunun 6706 sayıl Kanun'un iade amacryla koruma tedbirlerinin uygulanmasın: düzenleyen I6. maddesi çerçevesinde tutuklandığı ifade edilmiştir.

44.Başvurucu, Bakanlık görüştüne karşı beyanında ihlal iddiałarını yinelemiştir.
B. Değerlendhrme 
45. Başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği bakkıun ihlal edildiğine ilişkin iddiastuın Anayasa'nm 19. maddesinin ikinci fikrası yönünden değerlendirilmesi gerekir.
4.Anayasa'nın “Kişi hürrtyeti ve güvenlığī" kenar başlıklı 19. maddesinin birinci fikrası ile ikinçi fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Herkes, kişl hürriyeti ve güvenliğine sahlptir.
Şekll ve şarilun kanunda gösterilen:
… [HJakkanda sınır dışt etme yahut geri verme kararı verllen bir kişinin yakalanmast veya tutuklanması; hallert dışında kimse hūrriyetinden yoksun bırakılamaz."
1. Kabul Edilebilirlik Yöndnden 
47. Başvurucu 20/5/2021 tarihinde verilen tutukluluk hâlinin devartına ilişkin karara itiraz etmeden başvuru yapsa da öncesinde tutukluluk hâlinin devamına ilişkin kararlara birkaç kez itiraz etmiş ancak sonuç alamanıştır (bkz §§ 15, 16, 20). Ayrıca 20/5/2021 tarihli kararda, tutukluluğumun devamuna ilişkin karara itiraz edip edemeyeceği ve itiraz edebilecekse hangi süre içinde nereye ve nasıl itiraz edebileceği açiklanmamış,başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına iliskin karara yaptığı 6/6/2021 tarihli itiraz hakkmda bir karar verilmemiştir (bkz §§22, 25). Bu durumda başvurucu, bireysel başvuru Öncesinde şikâyetini yetkili adlimercilere iletme konusundaki yükümlülüğünü yerine getirmek için elinden geleni yapmıştir. Dolayısıyla başvuruda, başvuru yollarıın tüketilmesine ilişkin kabul edilebilirlik ölçütü yönünden bir eksiklik bulunmamaktadır.Başvuruda diğer kabul edilebilirlik ölçütleri yönütnden de bir noksanlık saptanmamıştı. O hâlde iade amacryla tutmanın hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianm kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
48.Anayasa'nı 19. maddesinin ikinci fikrasında hakkunda sınır dışı etme ya da geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına müdahale edilmesine izin verilen durumlardan biri olarak sayılmıştır. Bahsi geçen maddenin gerekçesine göre burada yabancı bir ülkeye geri verilecek kişinin gerekli işlem yerine getirilinceye kadar hürriyetinden mahrum edilmesi yani yakalanması veya tutuklanması, bir başka ifadeyłe tutulması sõz konusudur (S.K., §§ 55, 56).
49. Geri vermenin (iadenin) söz komusu olabilmesi için her şeyden önce talep eden devlet ile talep edilen devletin iadeye imkân veren ikili veya çok taraflı bir anlaşmanın tarafları olması ya da devletlerin iade konusunda iş birliği yapması gerekir. Devletler arasındaki is birliğinin bir somucu olarak kişinin iadesi, tek başıma iade amaçh tutmayıhukuka aykın hâle getirmez ancak bu durvmda da özgüriükten mahrum bırakmaya yetki tanryan düzenleme her türlü keyfiliği Öulemek için yeteri kadar ulaşılabilir, açık ve δngðrülebilir olmalıdır (S.K., § 61).

50. Ulusal mevzuat kapsamında bir kişinin iadesini engelleyen durumlar varsa iade amacıyla tutma hukuka aykırıdır. Bununla birlikte iadeye engel bir durumun varlığıın sonradan tespit edilmesi, kişinin iadesini engelleyecek durumun var olup olmadığmun tespiti için geçecek sttre zarfindaki tutmayı tek başına lukuka aykırı hâle getirmez (benzer yöndeki değerlendirme için bkz, S.K., § 62).

51. Anayasa'da iade amacryla tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetlişuçbelirtisinin veya suç isnadma bağlı tutuklama nedenlerinin buiunması gibi bir şart öngörülmemiştir. Bunumla beraber 6706 sayılı Kanun'un 14. maddesi geçici tutuklama karart verilebilmesi için iade talebine konu olabilecek bir suçum işlendiği yönünde kuvvetli suçşüphesinin varlğnı şart koşmmuştur (bkz. § 35). Aynı Kamun'un 16. maddesi ise iade sürecinin her aşamasında iadesi talep edilen kişi hakkmda 527l sayılı Kanun hükümleri uyarmca koruma tedbirlerine karar verilebileceğini düzenlemistir. Bu bakımdan iade talebinin gelmesinden sonraki süreçte iadesi istenen kişinin tutulmasının hukuka uygun olup olmadığının tespit edilebilmesi amacryla tutuklama tedbiri için 5271 sayıh Kanun'da yer alan düzenlemelere uyulup uyulmadığının değerlendirilmesi gerekir. Ne var ki yabancı ülkede işlendiği ileri sürülen bir suç bakımıdan kuvvetli suç şüphesinin varlığıyla ilgili tespit ve değerlendimede bulunmak oldukça zordur. Bu nedenle derece mabkemelerinin hem bu husustaki hem tutuklama nedenlerinin varlığı hususundaki takdir arahklarının suç isnadına bağlı tutmaya göre oldukça geniş olduğunun kabulü gerekir. Şu hâlde Anayasa Mahkemesinin derece mahkemelerinin kuvvetli suç süphesi ve tutuklama nedenleriyle ilgili değerlendirmelerinden ayrtlması ancak bumu gerekli kılan istisnai şartiarn varlığı hâlinde mümkündür. Bu noktada ifade etmek gerekir ki Anayasa Mahkemesince yaplacak değerlendirmede kuvvetli suç şüphesinin varlığı ve tutuklama sebepleri konusunda iade talebiyle ilgili evrak da dikkate alınabilir (benzer değerlendirmeler için bkz. S.K., §72; M.L.,B. No: 2020/15539, 22/11/2022, § 80).

5. Hakkında iade kararı verilen bir kişinin tutulmasının amacı, iade sürecinin sağlklı bir şekilde yürütülmesidir (S.K, § 71). Bu nedenle bir kişinin iade işlemlerinin yürütüimesi sürecine dayanılarak tutulması ancak iade işlemlerinin özenli şekilde yürütülmesi kaydıyla ve sözü edilen işlemler yürütüildüğü sürece haklı olabilir (benzer yöndeki 

değerlendirme için bkz. S.K., § 63). Ayrıca Anayasa'nın 19. maddesinin ikinci fikrası devlete bu fikra hükümlerine göre gerçekleştirilen bir tutma hâline ilişkin azami bir süre belirleme yükümlültğü yüklemese de mevzuatta ya da devletin taraf olduğu sözleşmelerde azami bir tutma süresi belirlenmişse bu sürelere uyulmaması tutmayı hukuka aykıı hâle getirir (S.K., §66).

53. lade amacıyla tutmanın ölçülü olması; Özgürlükten yoksun bırakmayla iade amacı arasında bir bağlantı bulunmasma, Özgürläkten yoksun bırakmanın iade bakımmndan gerekli olmasına ve özgürlükten yoksun bırakmanın iade amacının gerektirdiğinin Ötesinde makul süreyi aşmamasına bağhıdır (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. S.K., § 64).
54. Tutmaya dayanak oluşturan iade işlemlerinin süresinin makul olup olmadığuın değerlendirilmesinde yetkililerin iade işlemieri strecinde hareketsiz kalıp kalmadığı,başvurucularin tutum ve davranışlarının sürecin uzamasına sebep olup olmadığı dikkate almır (S.K., § 65).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
55. Başsaveılık, başvurucunun 6706 sayılı Kanun'un 14. maddesi çerçevesinde tutuklanmasını talep etse de İstanbul 7. Sulh Ceza Hâkimliği bu talebi reddetmiştir (bkz. §§ 9,10). Başvurucu ilk kez, Brezilya adli makamlarının iade talebinden ve başvurucunun iade talebinin kubul edilebilir olduğuna karar verilmesinden sonra 5271 sayılı Kanun'un 100. vd.maddelerince tutuklanmıştır (bkz. § 14). Başvurucunun tutukluluk hâlinin devam ettirilmesi de aynı büktimler çerçevesinde olmuştur. Bu sebeple başvurucunun iade amacryla tutulmasını kanuni dayanağı vardır. Başvurucunun 6706 sayılı Kamun'un geçici olarak tutuklamayı düzenleyen 14, maddesine göre tutükluluk süresinin kırk günü geçemeyeceğine ilişkin iddiası yerinde değildir.

56. Ceza Mahkemesi; iade talebine konu olup başvurucuya isnat edilen suçun mahiyetini, iadę evrakında belirtilen delilleri, söz konusu suç için iade talep eden ülkenin ceza kanunlarındaki ceza miktartı ve iadenin infaz kabiliyetini sağlamak amacını gözönünde bulundurarak başvurucunun tutuklanmasına karar vermiştir (bkz. § 14). Sonraki süreçte Ceza Mahkemesi verdiği başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına ilişkin kararları da isnat olunan suçun mahiyetine, iade evrakında belirtilen delillere, iade talep eden ülkede verilen hapis cezasmın súresinin kaçma şúphesini oluştunmasına ve iadenin amacının cezanın infaz kabiliyetini sağlamak olduğuna dayandırmıştır. Ceza Mahkemesinin sunduğu gerekçeler,başvurucu hakkında Brezilya adli makamlartnca düzenlenen iade evrakınun kapsamı ve Brezilya makamlarnın verdiği bilgi üzerine başvurucunun başka bir isim adına tanzim edilıniş Strp pasaportuyla yakalanması birlikte değerlendirildiğinde iade talebine konu suçyöntnden kuvvetli suç şüphesinin varlığıaı gösteren somut delillerin ve tutuklama nedeninin bulunmadığı söylenemez. Bu durumda başvurucumun kanunda Öngörülen tutuklama şartlarına riayet edilerek tutuklandığuın ve tutukluluğunun devam ettirildiğinin kabulti gerekir.
57. Başvurucunun iade sürecinin sağlklı bir şekilde yürütülmesinin sağlanmasıamacryia tutulduğu açıktir. Bu sebeple başvurucurum tutulması meşru bir amaca dayanmaktadır.

58. Başvuruda son olarak başvurucu hakkındaki tutuklama tedbirinin öiçülü olup olmadığıın ve bu kapsamda iade sürecinin özenli yürütültp yürütülmediğinin de belirlenmesi gerekir.


59. Başvutucu, daha Önce de ifade edildiği gibi iade talebinin kabul edilebilir bulunmasmndan sonra tutuklanmıştr ancak başvurucu zaten resmî belgede sahtecilik suçu nedeniyle tutuklu olduğu için jade amaçh tutuklama 12/i/2021 tarihi itibarıyla işleme ahnmıştır (bkz. § 17). Bu tarihten sonraki süreçte Ceza Dairesince verilen bozma kararlar çerçevesinde Brezilya adli makamlarmdan istinabe talep edilmiş ve başvurucumun tutukluluk durumunu belirli aralıklarla gözden geçirmiştir (bkz.§§ 18, 19, 21, 22, 2630, 32, 34). Bu açıdan iade işlemlerinin yürütülmesinde bir özensizlik saptanmamıştır. Aynca iade evrakmın kapsamı, başvurucuya isnat edilen suç için kanunda Öngörülen cezanm miktari, başvurucunun başka bir kişi adına düzenlenmiş bir Sıp pasaportu ile yakalanınası ve iade amacıyla filîolarak tutulmastnın üzerinden geçen zaman dikkate alnarak başvurucunun iade amacıyla tutulmasında ölçülülük yönünden de bir sorun görülmemiştir.

60. Açıklanan nedenlerle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının Anayasa'nın 19.maddesinin ikinci fikrası yönünden ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKUM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişi hüriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakknın Anayasa'nın 19. maddesinin ikinci fikrasıyönünden IHLAL EDILMEDIGINE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararn bir Ömeğinin Adalet Bakanlığıa GÖNDERİLMESİNE 24/1/2024tarihinde OYBİRLIĞIYLE karer verildi.