Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2015/15 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/3 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
Esas Sayısı  : 2015/15 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/3

Karar Tarihi: 21/5/2020


1. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Merkez Partinin 2014 yılı kesin hesabmön incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ'in katılımlarıyla 26/5/2016 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde "İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir" hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmiştir.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ilgili yazılarına ekli listede Merkez Partisinin Genel Merkez dışında elli iki il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen Parti tarafından söz konusu il ve ilçe örgütlerine ilişkin 2014 yılı içinde herhangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek bu illere ait 2014 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralik olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.


5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinin birinci fikrasında bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinin birinci ve ikinci fikralarında siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, I11, maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapilan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayit ve belge düzeninin oluşturulmamasi, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasıinceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

9. Bu itibarla Merkez Partinin 2014 yıli kesin hesabınin incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması dolayısıyla işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verimemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasıi, hesabın dişında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasina,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESÍ
10. Merkez Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve 

Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıli Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2014 yıli gelirler toplaminın 165.565,04 TL, yil sonu borçları toplamının 71.303,80 TL; giderler toplamının 236.551,39 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 317,45 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyłe 2014 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varilmiştır.

A. Gelirlerin İncelenmesi 
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 165.565,04 TL olup bunun 9.290 TL'si üye giriş aidatından, 13.760 TL'si üye yıllık aidatından ve 142.515,04 TL'si bağışgelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayitları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi 
15. Partinin Genel Merkez giderleri toplami 236.551,39 TL olup bunun 31.229,12TL'si personel giderlerinden, 5.247,51 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 2,096,04 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 9.218,45 TL'si haberleşme giderlerinden, 7.757,22 TL'si taşima giderlerinden, 3.580 TL'si seyahat giderlerinden, 35.400 TL'si kira giderlerinden,7.334,32 TL'si bakım ve onarım giderlerinden, 5.349 TL'si isınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 5.823,08 TL'si demirbaş giderlerinden, 7.354,50 TL'si önceki yıldan kalan borç ödemeleri giderlerinden, 98.119,35 TL'si tanitım, reklam ve medya takip giderlerinden,165,80 TL'si posta, havale ve banka giderlerinden ve 17.877 TL'si basılı evrak ve broşür giderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarınin İncelenmesi 
17. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede 2.478 TL tutarında taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olduğu anlaşılmıştır.
18. Yapılan incelemede Partinin 2014 yılı içinde gerçekleştirdiği 2.478 TL tutarındaki taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu anlaşılmıştır.


IV. SONUÇ
Merkez Partinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 165,565,04 TL gelir ve 71.303,80 TL yıl sonu borçları toplamı ile 236.551,39 TL gider ve 317,45 TL gelecek yıla devreden nakit toplamı ve yıl içinde gerçekleşen 2.478 TL tutarındaki taşınır ve taşmmaz mal ile menkułkıymet ediniminin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞÍYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ