Nükleer Tesislerde Organizasyon Yapısı ve Personel Yönetmeliği
YÖNETMELİK | 2022-12-01

1 Aralık 2022 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 32030
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
NÜKLEER TESİSLERDE ORGANİZASYON YAPISI VE
PERSONEL YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; nükleer tesislerde
çalışan personelin yetkinliği, eğitimi ve yeterliği ile Kuruluşun organizasyon
yapısına ilişkin gerekleri ve işletici personelin yetkilendirilmesine
ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, nükleer tesisleri kapsar.
(2) Bulundurduğu nükleer maddenin güvenlik
açısından önemli bir ekipman kullanılmasını
gerektirmediği Kurum tarafından değerlendirilen üniversite veya araştırma
merkezi laboratuvarları gibi yerler bu
Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022
tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 4 üncü maddesinin
sekizinci fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (ğ) bendine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma reaktörü: Test, deney, eğitim,
araştırma ve geliştirme gibi amaçlara yönelik olarak kullanılmak üzere
tasarlanan ve reaktör içeren nükleer tesisleri,
b) İşletici personel: Nükleer santrallerde ve
araştırma reaktörlerinde, kontrol odasında görev yapan personel ile bu
personelin eylemlerinin gözetiminden ve yönetiminden sorumlu kişileri,
c) Kuruluş: Bir nükleer tesis kurmak, işletmek veya
işletmeden çıkarmak için; Kuruma niyet bildiriminde bulunan, onay almak
veya yetkilendirilmek üzere başvuran ya da yetkilendirilen ve düzenleyici
kontrol kapsamında bulunan Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş
tüzel kişiyi,
ç) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
d) Nükleer santral: Nükleer enerjiden ısı ve/veya
elektrik üretmek amacıyla tasarlanan ve kullanılan bir veya birden fazla
ünite içerebilen nükleer tesisi,
e) Reaktör: Nükleer maddenin zincirleme reaksiyon
ile bölünmesinin kontrollü bir şekilde sürdürülmesini sağlayan sistemler
bütününü,
f) Simülatör: İşletici personelin gerçek kontrol
odası ortamına uyumunu sağlamak ve eğitimlerini gerçekleştirmek üzere,
tesisin sistemlerini ayrıntılı olarak modelleyen, kontrol odası
bileşenlerinin eş boyut, görünüm ve işlevlere sahip kopyalarını ihtiva edecek
şekilde programlanmış, tasarlanmış ve kurulmuş sistemi,
g) Tesis: Nükleer tesisi,
ğ) Ünite: Nükleer santrallerde bir reaktör içeren
ve bağımsız olarak üretim yapabilecek nitelik ve sistemlere sahip birimi,
h) Yeterlik: Bir görevin gerektirdiği yetkinliklere
sahip olunmasını,
ı) Yetki belgesi: İşletici personelin, 7381 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi uyarınca Kurum
tarafından yetkilendirildiğini gösteren belgeyi,
i) Yetkinlik: Bir faaliyet veya işi belirli
standartlar ile güvenlik ve emniyet açısından önemine uygun, etkin ve
verimli bir şekilde gerçekleştirmek için gereken bilgi, beceri, tutum ve
anlayışları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Organizasyon Yapısı, İnsan Kaynakları Yönetimi ve
Personele İlişkin Hükümler
Organizasyon
yapısı
MADDE 5- (1) Kuruluş, tesise ilişkin faaliyetlerin güvenli
ve emniyetli bir şekilde yürütülmesine yönelik olarak gerekli yetkinliğe
sahip olacak biçimde yapılanır. Kuruluşun organizasyon yapısı; uygulama ve
denetim işlevleri birbirlerinden bağımsız olacak şekilde oluşturulur ve
tesisin bulunduğu aşamaya uygun olarak farklılaşabilir.
(2) Kuruluş, tesisin bulunduğu aşamayı ve takip
eden aşamaları dikkate alarak organizasyon yapısını, birimlerin ve
pozisyonların görev, yetki ve sorumluluklarını, birimler ve pozisyonlar
arasındaki iletişim ve karar alma süreçlerini belirler ve yönetim sistemi
içinde uygun belgelerle kayıt altına alır. Bu kayıtlar, talep edildiğinde
Kuruma sunulur.
(3) Nükleer santrallerde organizasyon yapısı
oluşturulurken birinci ve ikinci fıkralarda sayılan hususlarla birlikte
santral tipi ve ünite sayısı ile kaza koşullarını da içeren tüm işletme
durumları dikkate alınır.
(4) Kuruluş, organizasyon yapısı içerisinde yer
alan yöneticilerin sorumluluk alanlarına ilişkin teknik ve idari bilgi ve
beceriler ile güvenlik ve emniyet kültürüne sahip olmalarını ve bunları
sürdürmelerini sağlar.
(5) Kuruluş, organizasyon yapısı içerisinde;
a) Eğitimler aracılığıyla kurumsal ve bireysel
güvenlik kültürünün benimsenmesi, sürdürülmesi ve geliştirilmesini sağlar.
b) Çalışanların hataları bir öğrenme fırsatı olarak
görebilmelerini ve bireysel veya sistemsel hataları suçlanma korkusu
olmadan bildirebilmelerini sağlayan mekanizmaları kurar ve uygular.
c) Tüm seviyelerdeki bilgi ve deneyimlerin paylaşılmasını
ve yetkinliklerin sürdürülmesini sağlar.
ç) Faaliyetlerin, tesisin teknik ve idari güvenlik
gerekleri hakkında yeterli uzmanlığa sahip ve güvenliğe öncelik veren
çalışanlar tarafından yürütülmesini sağlar.
(6) Kuruluş, tesis konfigürasyonunun
takibinden ve teknik, idari veya organizasyonel
değişiklikler ile tesisin güvenli işletmesiyle ilişkili dokümanlardaki
değişikliklerin güvenlik ve emniyet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinden
üst yönetime karşı sorumlu bir komite veya birim kurar. Bu komite veya
birimin personeli, değişikliklerin güvenlik ve emniyet üzerindeki
etkilerini değerlendirebilecek yetkinlik ve yeterliğe sahip kişiler
arasından belirlenir. Komite veya birim gerek gördüğü takdirde
değerlendirmelerinde dış uzmanlar kullanabilir. Komite veya birimin yetki
ve sorumlulukları Kuruluş tarafından net bir şekilde belirlenir. Komite
veya birimin değişikliklere ilişkin bütün değerlendirmeleri yönetim
sistemine uygun bir şekilde kayıt altına alınır.
(7) Kuruluş, organizasyon yapısı veya personel
sayısındaki güvenlik ve emniyet açısından önem arz edebilecek
değişiklikleri uygulamadan önce gerekçelendirir, planlar ve değişiklik
planları ile bu değişikliklerin güvenlik ve emniyet açısından olası
sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerini Kuruma sunar. Değişiklik planı
Kurumun görüşleri dikkate alınarak uygulanır.
İnsan
kaynakları yönetimi
MADDE 6- (1) Kuruluş, tesisin ihtiyaçlarını dikkate alarak
insan kaynakları politikasını hazırlar ve uygular. Bu politika kapsamında
güvenlik açısından önemli görevleri yürütecek personelin sayısını ve bu
personel ile yöneticilerin sahip olması gereken yetkinliği ve yeterliği
belirler. Yeterli personel sayısının belirlenmesinde personelin görevden
ayrılması, işletmenin vardiya sayısı ve yedekleme gibi hususlar dikkate
alınır.
(2) Kuruluş, insan kaynakları politikasının
gerektirdiği yeterli sayıda, yetkin ve gerekiyorsa yeterlik belgesine sahip
yönetici ve personeli bir plan çerçevesinde ve zamanında istihdam eder.
(3) Kuruluş, personelinin görevin gerektirdiği bilişsel
ve duygusal dengeye, sesli, yazılı ve görsel uyarıları algılama ve kendini
ifade edebilme kapasitesine, gereken hareketleri yapabilecek fiziksel yapı,
motor güç ve hareket yeteneğine sahip olduklarını gösteren sağlık
koşullarını belirler. Bu sağlık koşullarının karşılandığını belgelemek
üzere ilgili mevzuatı da dikkate alarak belirlediği sıklıkla personelinin
sağlık muayenelerinden geçmelerini sağlar.
(4) Kuruluş, her bir vardiya öncesinde, güvenlik
açısından önemli görevleri yürüten personelinin göreve hazır olduğunun
saptanmasına yönelik gerekli kontrollerin yapılmasını sağlar.
(5) Kuruluş, personele pozisyonuna uygun
yetkinliklerin kazandırılması, sürdürülmesi ve geliştirilmesine ilişkin
eğitimler ile varsa işletici personel için yetki belgesi alınmasına yönelik
hususları belirler.
(6) Kuruluşun insan kaynakları yönetimi,
tedarikçilerinin güvenlik ve emniyet açısından önemli görevleri yürütecek
personeli için gerekli yetkinlik ve yeterliklerin belirlenmesine ve
bunların sağlandığının kontrolüne ilişkin önlemleri de içerir. Kuruluş,
tedarikçilerin personelinin yaptıkları işin güvenlik açısından öneminin
farkında olmalarını temin eden eğitimleri almalarını sağlar.
Tesis
personeli
MADDE 7- (1) Kuruluş, tüm personelinin yeterlik koşullarına
uygunluğunu belgelemek üzere asgari olarak;
a) Çalışacağı göreve uygun öğrenim belgesini,
b) Çalışacağı göreve uygun deneyimini gösteren
belgeleri,
c) Çalışacağı görevle ilgili mevzuatın gereği
olarak alınan sertifika, yetki veya yeterlik belgelerini,
ç) Görevle ilgili gerekli eğitimlerini başarıyla
tamamlamış olduğunu gösteren belgeleri,
d) Çalışacağı görevle uyumlu sağlık koşullarının
karşılandığını gösteren güncel belgeleri,
kayıt altına alır ve talep edildiğinde Kuruma sunar.
(2) Kuruluş, yöneticilik görevleri ile güvenlik
açısından önemli görevlerin sadece gerekli yetkinliğe sahip personel
tarafından yürütülmesini sağlar, bunlara görevin gerektirdiği yetkileri
tanımlar. Bu personelin, görevlerine yönelik tesise özel eğitimleri
başarıyla tamamlamış olması esastır.
(3) Yönetici kademelerinde çalışanlar yönetmekte
oldukları faaliyetlerin ilgili mevzuat, yetki koşulları ve tesisin işletme prosedürleri uyarınca yerine getirilmesinden sorumludur.
(4) Kuruluş, tesisin üst yöneticisi ile tesisin
veya nükleer santrallerde her bir ünitenin güvenli ve emniyetli bir şekilde
kurulması ve işletilmesinden sorumlu yöneticilerinin kimlik ve iletişim
bilgilerini Kuruma bildirir. Ayrıca, tesisin nükleer güvenlikten,
radyasyondan korunmadan, radyoaktif atık yönetiminden, bakım-onarımdan,
emniyetten, nükleer madde sayım ve kontrol sisteminden ve acil durum
müdahale sisteminden sorumlu yönetici veya yetkili personeli de bildirime
tabi olup bu görevlere başlayan kişilerin kimlik, iletişim, eğitim ve
sertifika bilgileri Kuruma bildirilir. Kuruluş, bildirime tabi kişilerin
herhangi bir şekilde görevlerinin sona erme durumlarını da en geç otuz gün
içinde Kuruma bildirir.
(5) Bildirime tabi personel için öğrenim koşulu
asgari olarak Kuruluş tarafından uygun görülen alanlarda en az dört yıllık
yükseköğrenim mezuniyeti olarak belirlenir. Kuruluş, tesisin ve görevin
niteliğini dikkate alarak, gerekçelendirmek ve Kurumun uygun görüşünü almak
kaydıyla bu personel için farklı bir öğrenim koşulu belirleyebilir.
(6) Bildirime tabi personel için asgari deneyim
koşulu çalışacağı pozisyon ile ilgili bir alanda olmak kaydıyla tesisin
veya ünitelerinin güvenli ve emniyetli bir şekilde kurulması ve
işletilmesinden sorumlu yöneticiler için beş yıl, üst yönetici dışında
bildirime tabi diğer personel için iki yıl iş deneyiminden az olamaz.
Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde bu hüküm, yöneticiler için
üç yıl işletici personel deneyimi, bildirime tabi diğer personel için bir
yıl işletici personel deneyimi olarak uygulanabilir.
(7) Kuruluş bildirime tabi personelini, sorumlu
oldukları alana yönelik yetkinliklerinin sağlanması, belgelendirilmesi,
sürdürülmesi ve geliştirilmesine yönelik olarak düzenli tazeleme
eğitimlerine tabi tutar.
(8) Nükleer santrallerde ve araştırma
reaktörlerinde işletici personel Kurumun yetkilendirmesine tabidir.
Personel
eğitimi
MADDE 8- (1) Kuruluş, personelinin asgari olarak; sorumlu
oldukları faaliyetlerin güvenlik ve emniyet açısından önemine, radyasyondan
korunmaya ve acil durumlarda üstlenmeleri gereken görev ve sorumluluklarına
yönelik eğitilmesine ilişkin bir program hazırlar ve uygular.
(2) Kuruluş, organizasyon yapısı içerisinde
personelin eğitimine ilişkin programın uygulanmasından sorumlu kişi veya
birimi belirler. Eğitimlerin gerçekleştirilmesi için gerekli kaynak ve
olanakları sağlar.
(3) Personelin eğitimine ilişkin program; bir
faaliyetin yerine getirilmesi için gerekli yetkinliklere yönelik olarak
eğitim ihtiyaç analizini, eğitimin planlanması, gerçekleştirilmesi,
performans değerlendirilmesi ve geliştirilmesi olmak üzere tüm aşamalarını,
kuramsal ve uygulamalı temel eğitimler ile tazeleme eğitimlerini,
stajyerlik, işbaşı eğitimleri ve benzeri eğitim uygulamalarını içerir. Bu
program çerçevesinde Kuruluş, görevlerinin güvenlik açısından önemini
dikkate alarak personelinin yetkinliklerinin sağlanması ve sürdürülmesine
yönelik olarak düzenli veya münferit eğitimleri planlar ve uygular.
(4) Personelin eğitimine ilişkin programda;
a) Eğitimlerde uygulanan yaklaşıma,
b) Eğitim sisteminin yapısı, sistemdeki görev,
yetki ve sorumlulukların dağılımı, aşamaları, kapsamı ile yöntem ve
araçlarına,
c) Eğiticilerin belirlenmesine yönelik asgari
öğrenim, deneyim, eğitim ve benzeri koşullara ve eğiticilerin eğitimlerine,
ç) Eğitimlerin gerçekleştirileceği yerin ve varsa simülatörün teknik özelliklerine,
d) Personelin yetkinliğinin sağlanmasına ve
sürdürülmesine yönelik eğitimlere tabi pozisyonlara ve bu eğitimlerin
içeriğine ve periyoduna,
e) Eğitim sonrasında personelin başarısını ölçme,
değerlendirme ve belgelendirme yöntemlerine,
f) Programda yer alan her türlü sınav için komisyon
oluşturma, uygulama ve benzeri faaliyetlerin usullerine,
ilişkin bilgiler yer alır.
(5) Kuruluş, personelin eğitimine ilişkin programı
tesisin mevcut ve gelecekteki ihtiyaçları ile gerçekleştirilen eğitimler,
işletme deneyimleri ve öz değerlendirmelerden elde edilen kazanımları da
dikkate alarak düzenli aralıklarla gözden geçirir, değerlendirir ve
iyileştirir. Personelin eğitimine ilişkin program, Kurum tarafından
belirlenen zamanda ve güncellendiğinde değerlendirilmek üzere Kuruma
sunulur.
(6) Nükleer santrallerde Kuruluş, eğitimlere
yönelik olarak normal işletme, beklenen işletme olayları ve kaza
koşullarını modelleyebilen tam donanımlı bir simülatör
kurar ve kullanır. Kuruluş, simülatörün güvenilirliği ve yeterliliğinin
gösterilmesi amacıyla simülatörünün tanıtımı, test programı, test sonuçları
raporu ve benzeri belgeleri, simülatör eğitim
amacıyla kullanılmadan önce Kuruma sunar. Simülatörün doğruluğu ve gerçek
santralden sapmaları, Kuruluş tarafından, prosedürleri
uyarınca düzenli değerlendirmeler yapılarak izlenir. Simülatörde işletme
deneyimlerinden alınan dersler ve güvenlik iyileştirmeleri çerçevesinde
kapsamlı değişiklikler yapılması durumunda, simülatörün
yeterliliği bir test programıyla gösterilir ve sonuçlar Kuruma sunulur.
Kurum gerek görmesi durumunda simülatörün geliştirilmesini
veya simülatöre ek özellikler kazandırılmasını isteyebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşletici Personelin Nitelik ve Yeterlikleri
İşletici
personel
MADDE 9- (1) Nükleer santrallerde ve araştırma
reaktörlerinde;
a) Kontrol odasında reaktörün işletilmesine yönelik
faaliyetleri Kurum tarafından verilen reaktör operatörü yetki belgesine
sahip kişiler yürütür.
b) Kontrol odasında türbinin işletilmesine yönelik
faaliyetleri Kurum tarafından verilen türbin operatörü yetki belgesine
sahip kişiler yürütür.
c) Kontrol odasında yürütülen faaliyetlerin
gözetimi ve yönetimi kapsamında tesisin güvenli işletilmesinden sorumlu
yönetici, amir ve benzeri görevleri Kurum tarafından verilen kıdemli
operatör yetki belgesine sahip kişiler yürütür.
(2) Kuruluş, organizasyon yapısını da dikkate
alarak birinci fıkra kapsamında yetki belgesi ile çalışılması gereken
pozisyonları belirler ve bu pozisyonların listesini Kuruma sunar.
(3) Kuruluş işletici personeli için asgari olarak;
yükseköğretim kurumlarının ilgili mühendislik/teknik programlarından mezun
olma, görevin gerektirdiği sağlık koşullarını sağlama, tesisin yeterlik
eğitimini başarıyla tamamlamış olma, kıdemli operatörlük için en az iki
yılı operatörlük olmak üzere dört yıl deneyim ile liderlik ve yönetsel
becerilere sahip olma koşullarını arar.
(4) İşletici personelin fiziksel ve psikolojik
yeterliğini ortaya koyan sağlık bilgileri, biçim ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen form kullanılarak belgelenir.
İşletici
personelin teknik yeterliği
MADDE 10-
(1) Nükleer santrallerde ve
araştırma reaktörlerinde Kuruluş, Kurum tarafından yetkilendirilmesi
gereken personelin teknik yeterliğinin sağlanmasına yönelik olarak bu
personelin tesise özgü eğitim programları uyarınca eğitilmesini, sınavlar
aracılığıyla yeterliklerinin ölçülmesini ve belgelendirilmesini sağlar.
(2) Kuruluş, bu personelin eğitimine yönelik
olarak; eğitimin kapsamı, içeriği, takvimi ile eğiticilere ilişkin
bilgileri içeren yıllık eğitim planını ve eğitime katılacakların listesini
her takvim yılı öncesinde Kuruma sunar. İşletici personelin teknik
yeterliğine ilişkin eğitimler görevin gerektirdiği ayrıntıda olmak kaydıyla
asgari olarak;
a) Isı transferi, akışkanlar mekaniği, reaktör fiziği
ve dinamiği, radyasyon ve radyasyondan korunma konusundaki temel bilgileri,
b) Tesisin tasarım özelliklerini, sistem ve
bileşenleri ile güvenlik sistemlerini,
c) Tesisin enstrümantasyon
ve kontrol sistemlerini,
ç) Tesisin normal işletme, olağan dışı işletme ve
acil durum da dâhil olmak üzere tüm işletme prosedürlerini,
gerekli idari prosedürlerini, tesisin işletme sınır ve koşulları ile yetki
koşullarını,
d) Tesiste bulunan nükleer yakıtlar da dâhil olmak
üzere radyasyon kaynaklarını, radyasyon ölçüm sistemlerini ve radyasyondan
korunma prosedürlerini, yakıt hareket
prosedürlerini,
e) Tesisin kaza analizlerini,
f) Tutulması gereken kayıtları, raporlamaları,
g) Varsa deney düzeneklerine, deney ölçüm
sistemlerine ve deneylere ilişkin bilgileri,
ğ) Faaliyet ve sorumluluk alanlarına ilişkin yasal
düzenlemeleri, güvenlik ve emniyet mevzuatını, uygulanabilir diğer
mevzuatı, güvenlik ve emniyet kültürünü,
içerir.
(3) Nükleer santrallerde çalışacak işletici
personel adaylarına uygulamalı eğitimler kapsamında tesisin tam donanımlı simülatöründe asgari üç yüz saat eğitim verilir. Bu
eğitimler normal işletmenin yanı sıra beklenen işletme olaylarını, tasarıma
esas kazaları, tasarımı genişleten koşulları ve ağır kaza senaryolarını da
içerir. Ayrıca, uygulamalı eğitimi tamamlayan operatör adayları tesiste her
vardiyada görev alacak şekilde asgari yüz elli saat stajyer operatör olarak
kontrol odasında görevlendirilir. Araştırma reaktörlerinde ise reaktör
operatörü adaylarına uygulamalı eğitimler kapsamında kontrol konsolunun
başında, yetki sahibi bir operatörün gözetiminde asgari yirmi saat işletme
eğitimi verilir.
(4) Kuruluş, eğitimlerin uygun gördüğü aşamalarında
adayların yeterliklerinin ölçülmesine yönelik olarak ara sınavlar
uygulayabilir. Kurum bu eğitim ve sınavlara gözlemci olarak katılabilir.
(5) Kuramsal ve uygulamalı eğitimlerini tamamlayan
işletici personel adaylarının kazandığı yetkinliklerin ölçülmesine yönelik
olarak Kuruluş tarafından yeterlik sınavı yapılır.
Yeterlik
sınavı
MADDE 11-
(1) İşletici personel adaylarının
eğitimini aldığı hususlara ilişkin bilgilerinin ve bu bilgileri kullanma
becerilerinin yeterliliği ile aday olduğu yetkilendirmeye özgü süreç ve
hususlara hâkimiyeti yeterlik sınavı ile ölçülür.
(2) Yeterlik sınavı bir sınav komisyonu marifetiyle
gerçekleştirilen yazılı ve uygulamalı iki sınavdan oluşur. Sınav
komisyonunda asgari olarak Kuruluşun işletme ekibinden, radyasyondan
korunma ekibinden ve eğitim ekibinden birer yetkin uzman bulunur. Komisyon
kendi içerisinde seçeceği bir başkanın yönetiminde çalışır. Komisyona
ilişkin bilgiler Kuruma bildirilir.
(3) Yazılı sınav, adayların bilgi ve deneyimlerini
tesis, görev tanımı ve pozisyon özelinde ölçmek üzere gerçekleştirilir.
Yazılı sınav soruları sınav komisyonu tarafından belirlenir, kayıt altına
alınır. Farklı yetkilendirmeye tabi adaylar için farklı sınav soru seti
belirlenir. Sınavda kullanılan çoktan seçmeli soruların sayısı toplam soru
sayısının yüzde sekseninden, puanlarının toplamı ise yüz üzerinden otuzdan
fazla olamaz. Yazılı sınavda başarı ölçütü yüz üzerinden seksenden aşağı
olamaz.
(4) Yazılı sınavda başarılı olan adaylar uygulamalı
sınava alınır. Uygulamalı sınavın tesiste yapılması esastır. Uygulamalı
sınav, tesis simülatöründe veya araştırma
reaktörleri için kontrol konsolu başında yapılır. Uygulamalı sınav
sürecinde adaydan tesisi işletmeye başlatması ve normal işletme
işlemlerinden bazılarını uygulaması istenir. Nükleer santraller için ek
olarak bir tasarıma esas kaza senaryosu ve varsa Kuruluş tarafından
belirlenecek diğer senaryolar takip edilir. Uygulamalı sınav için başarı
ölçütleri Kuruluş tarafından belirlenir. Başarı ölçütlerinin belirlenmesinde,
adayların analiz, problem çözme, karar verme, stres altında performansını
koruyabilme ve iletişim becerileri de dikkate alınır.
(5) Sınavların yapılacağı tarih, saat ve yer
bilgileri ile sınava katılacak adayların listesi ilgili sınavdan en az on
beş gün önce Kuruma bildirilir. Kurum bu sınavlara gözlemci olarak katılır.
Gözlemcinin sınavın mevzuat gerekleri ve personelin eğitimine ilişkin
programda yer alan usuller uyarınca yürütülmesine ilişkin raporu
çerçevesinde Kurum bütün olarak sınavı veya sınav sırasında uygunsuz
davrandığı belirlenen bir adayın sınavını geçersiz sayabilir. Bu konudaki
karar gözlemcinin raporu üzerine Kurum tarafından verilir ve gerekçeli
olarak Kuruluşa bildirilir. Bütün olarak geçersiz sayılan sınav Kuruluş
tarafından gerekçede belirtilen sorunlar giderilerek farklı soru setiyle
tekrarlanır.
(6) Yazılı sınavlar, sınav komisyonu üyeleri
tarafından ayrı ayrı değerlendirilir. Çoktan
seçmeli olmayan sorular için her bir komisyon üyesinin verdiği notların
ortalaması alınarak adayın sınav sonucu belirlenir. Başarısız olan
adaylara, gerek görülen ek eğitimler verilmek kaydıyla Kuruluş tarafından
ikinci bir sınav hakkı verilebilir. İkinci sınav aynı sınav komisyonu
tarafından yapılabilir. Ancak, iki sınav arasında asgari iki ay bulunur ve
ikinci sınav için ayrı bir soru seti belirlenir. İkinci sınavda da
başarısız olan adaylar tüm eğitimi yeniden alır.
(7) Uygulamalı sınavda adayın başarılı olma durumu
her komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı
değerlendirilir. Adayın uygulamalı sınavda başarılı olma kararı komisyon
üyelerinin oy birliği ile alınır. Başarısız olan adaylara, gerekli ek
eğitim verilmek kaydıyla Kuruluş tarafından ikinci bir sınav hakkı
verilebilir. Ancak iki sınav arasında asgari iki ay bulunur. İkinci
uygulamalı sınav aynı sınav komisyonu tarafından yapılabilir. Tekrarlanan
sınavda farklı senaryolar kullanılır. Uygulamalı sınavda ikinci kez
başarısız olan adaylar, tekrar eğitime ve yazılı sınava tabi tutulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İşletici Personelin Yetkilendirilmesi
Yetkilendirme
başvurusu
MADDE 12-
(1) Kuruluş, yeterlik sınavını
başarıyla geçmiş olan işletici personel adayları için yeterlik sınavı
tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma yetkilendirme başvurusunda
bulunur. Bu süre içerisinde başvuru yapılmaz ise adayın yeterlik sınavı
tekrarlanır.
(2) Kuruluş,
her bir işletici personel adayı için biçim ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen formları kullanarak kimlik ve eğitim bilgilerini, sınav
sonuçlarını ve sağlık durumuna ilişkin bilgileri içeren aday başvuru
belgelerini hazırlar ve Kuruma başvuruda bulunur. Yetkilendirme başvurusu,
başvuru belgeleri her aday için ayrı ayrı hazırlanmak
koşuluyla toplu olarak da yapılabilir.
(3) Kuruluş, işletici personel yetkilendirmeleri
için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedellerini öder.
(4) Başvuru belgelerinin ve talep edilmesi
durumunda sunulacak ek bilgi ve belgelerin incelenmesi kapsamında gerekli
şartları taşıdığı tespit edilen adayların başvurusu kabul edilir ve
yetkilendirme sınavı süreci başlatılır. Başvurusu kabul edilmeyen adaylar,
ret gerekçeleriyle birlikte Kuruluşa bildirilir.
(5) Başvurusu reddedilen adaylar için Kuruluş, ret
kararının bildirilmesinden itibaren on beş gün içerisinde Kuruma yeniden
inceleme için başvuruda bulunabilir. Kurum başvuruyu inceler ve sonucu
Kuruluşa bildirir.
Yetkilendirme
sınavı süreci ve yetkilendirme
MADDE 13-
(1) Yetkilendirme sınavı için
Kurum tarafından biri komite başkanı olmak üzere asgari iki Kurum personeli
olmak kaydıyla üç kişilik sınav komitesi görevlendirilir. Sınav Kuruluşa
bildirilen yer ve zamanda yapılır.
(2) Sınavda, adayın iş tanımı da dikkate alınarak
ilgili ulusal mevzuata, uluslararası güvenlik gereklerine ve tesisin
yetkilendirilmesine temel teşkil eden diğer düzenlemelere, tesisin işletme
sınır ve koşulları ile yetkilendirme koşullarına adayın hâkimiyetini ve
adayın güvenlik kültürünü ölçmeye yönelik sorular sorulur. Sınav, Türkçe
veya İngilizce olarak gerçekleştirilebilir.
(3) Her bir soru için verilen yanıt sınav komitesi
üyeleri tarafından değerlendirilir. Sınav komitesi, her bir aday için
komite üyelerinin varsa aykırı görüş ve gerekçelerini de içeren bir
değerlendirme raporu hazırlar. Yetkilendirme kararı bu rapora dayanılarak
verilir. Kurumun olumlu kararı çerçevesinde yetki belgeleri Kurum
tarafından hazırlanarak adaylara iletilmek üzere Kuruluşa gönderilir. Kurum
kararının olumsuz olması durumunda karar, gerekçesiyle birlikte Kuruluşa
bildirilir.
(4) Yetkilendirme sınavına katılmayan veya
yetkilendirme sınavında başarısız olan adaylar, eğitimi ve yeterlik
sınavını tekrarlamaksızın, yetkilendirme başvurusu sonucunun Kurum
tarafından bildirilmesini takiben en geç üç ay içerisinde Kuruma
başvurulmuş olması kaydıyla en fazla bir kez daha sınava girebilir. Sınava
katılmama gerekçesi Kurum tarafından uygun bulunan adayların iki sınav
hakkı korunur.
Yetki
belgesi koşulları
MADDE 14-
(1) Kurum tarafından verilen
operatör ve kıdemli operatör yetki belgeleri tesise özgüdür. Nükleer
santrallerde yetki belgelerinin geçerli olduğu üniteler belgede ayrıca
belirtilir.
(2) Yetki belgesi, görevin gerektirdiği özel
koşulların yanı sıra aşağıdaki genel koşullarla verilir:
a) Yetki belgesinin geçerlilik süresi dört yıldır.
b) Yetki belgesi, sadece tanımlı görev için
geçerlidir.
c) Yetki belgesi ve bu yetki belgesiyle kazanılmış
haklar yetki belgesinin verilmiş olduğu kişiye aittir ve devredilemez.
ç) İşletici personel, düzenli tazeleme eğitimlerine
katılır. İşletici personel görevlerini yerine getirirken, mevcut
düzenleyici gereklerin yanı sıra, iş tanımında belirlenen şekilde tesisin
düzenlemelerine ve işletme talimatlarına uyar.
(3) Kıdemli operatör yetki belgesi sahibi kişiler,
yetki aldıkları tesis için daha önce operatör yetki belgesine sahip
oldukları alanda operatör olarak da görev yapabilirler. Ancak, hiçbir
işletici personel işletme anında birden fazla görev veya sorumluluk
üstlenemez.
Sorumluluklar
MADDE 15-
(1) İşletici personel, güvenlik
veya radyasyondan korunma açısından tehlike bulunduğunun saptanması
durumunda, reaktörün durdurulması da dâhil olmak üzere talimatlarla
düzenlenen işlemleri yapmakla yetkili ve yükümlüdür.
(2) İşletici personel, yetki belgesinin asgari
koşullarından herhangi birini karşılayamaz duruma geldiği takdirde durumu
Kuruluşa bildirir.
(3) İşletici personel alkol, uyuşturucu veya
uyarıcı madde etkisi altındayken görev yapamaz.
(4) Kuruluş, işletici personelin;
a) Verilen yetkinin koşullarını sağlamadığı veya
ihlal ettiğini,
b) Tesisin yetki koşullarına, ilgili mevzuat ve
Kurum kararları ile talimatlarına uymadığını,
c) Görevinde dikkatsiz veya tedbirsiz davrandığı
veya görevini ihmal ettiğini,
ç) Başvuru belgelerinde gerçeğe aykırı bilgi
verdiği veya beyanda bulunduğunu,
tespit etmesi hâlinde söz konusu personeli yetki belgesi
kapsamındaki görevlerinden geçici olarak uzaklaştırır ve durumu Kuruma
bildirir. Kurum, yapılan değerlendirme sonucunda, ilgili mevzuat uyarınca
işletici personele idari yaptırım uygulayabilir.
Yetki
belgelerinin yenilenmesi
MADDE 16-
(1) İşletici personelin yetki
belgesi geçerlilik süresi dolmadan en az üç ay önce Kuruluş yenileme için
Kuruma başvurur. Başvuru bir dilekçe ve 12 nci
maddenin ikinci fıkrasında yer alan başvuru belgelerinin güncel hâliyle
yapılır. Kuruluş, işletici personeli için başvuru belgeleri her aday için
ayrı ayrı hazırlanmak koşuluyla toplu başvuruda
da bulunabilir.
(2) Kuruluş, yetki belgelerinin yenilenmesi için
Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedellerini öder.
(3) Kurum başvuruyu inceler ve gerekli gördüğü
durumlarda ek bilgi ve belge talep eder. Başvuru belgelerinde herhangi bir
eksiklik olmaması durumunda başvuru değerlendirmeye alınır. Değerlendirmede
işletici personelin aldığı tazeleme eğitimleri, sağlık raporu ve personelin
işletmede aldığı görev süreleri dikkate alınır.
(4) Nükleer santraller için işletici personel yetki
belgesinin yenilenmesi;
a) Personelin yılda kırk vardiyadan az olmamak
koşuluyla dört yılda asgari iki yüz vardiya yetki belgesini kullandığı
pozisyonda görev yapmış olması,
b) Pozisyonun gerektirdiği sağlık koşullarını
karşıladığının sağlık raporuyla tespiti,
c) Niteliklerinin korunması amacıyla yıllık
tazeleme eğitimlerini başarıyla tamamlamış olması,
hâlinde sınavsız yapılır. Tazeleme eğitimleri normal
işletme, beklenen işletme olayları ve kaza koşullarında tesisin
işletilmesini içeren asgari kırk saat simülatör
eğitimini ve işletme deneyimleri ile tesis ve işletme prosedürlerindeki
değişikliklere ilişkin hususları da içerir. İşletici personelin yıllık
işletme süresi koşulunu sağlayamadığına ilişkin gerekçe belgeleriyle
birlikte sunulduğu takdirde yenilemede dört yıl için belirlenen asgari
işletme süresi dikkate alınabilir.
(5) Araştırma reaktörlerinde işletici personel
yetki belgesinin yenilenmesi; işletici personelin yılda yirmi saatten az
olmamak koşuluyla dört yılda asgari yüz saat fiilen reaktörün
işletilmesinde yer almış olması, tazeleme eğitimlerini başarıyla tamamlamış
olması ve pozisyonun gerektirdiği sağlık koşullarını karşıladığının sağlık
raporuyla tespit edilmiş olması hâlinde sınavsız yapılır. Kıdemli
operatörler asgari sürenin en az onda birinde reaktör operatörü olarak
görev yapmış olmalıdır. İşletici personelin yıllık işletme süresi koşulunu
sağlayamadığına ilişkin gerekçe belgeleriyle birlikte sunulduğu takdirde
yenilemede dört yıl için belirlenen asgari işletme süresi dikkate
alınabilir.
(6) Kurum tarafından yapılan değerlendirme
sonucunda yenilenmesi uygun görülen yetki belgesi, yetki belgesinin
geçerlilik süresinin bitim tarihinden itibaren dört yıl geçerli olacak
şekilde yeniden düzenlenir.
(7) Yenileme başvurusunun reddedilmesi hâlinde
durum gerekçesiyle birlikte Kuruluşa bildirilir.
(8) Yenileme için zamanında başvurusu yapılmış olan
işletici personel yetki belgeleri değerlendirme sonuçlandırılıncaya kadar
geçerliliğini korur.
Yetkinin
sona ermesi
MADDE 17-
(1) İşletici personelin yetki
belgesinin asgari koşullarından herhangi birini karşılayamaz duruma
geldiğinin veya herhangi bir nedenle yetki belgesine tabi görevde bir
yıldan uzun süreyle bulunmadığının belirlenmesi veya işletici personelin
talebinin Kuruma bildirilmesi durumunda yetki belgesi sonlandırılır.
(2) 16 ncı madde uyarınca
yenileme başvurusu yapılmayan yetki belgeleri, yetki belgesi süresinin
bitiminde kendiliğinden sona erer.
(3) Kıdemli operatör yetki belgesi alan işletici
personelin operatör yetki belgesi kendiliğinden sona erer.
(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca yetki
belgesi sona eren kişiler yetkilendirme için başvuru koşullarını sağlamak
kaydıyla yeniden başvuruda bulunabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
ve yaptırım
MADDE 18-
(1) Kuruluşun bu Yönetmelik
kapsamındaki faaliyetleri ve işletici personel Kurumun denetimine tabidir.
Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
(2) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum
kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Çeşitli
hükümler
MADDE 19-
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında
öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarda
devam edebileceğine ilişkin karar Kurum tarafından verilir ve Kuruluşa
bildirilir.
(2) Bu Yönetmelik uyarınca yapılacak yeterlik
sınavının Türkçe veya İngilizce olmaması ile yetkilendirme sınavının Türkçe
veya İngilizceden farklı bir dilde olmasının talep edilmesi ve talebin
Kurum tarafından uygun bulunması durumlarında, Kuruluş eşzamanlı çeviri
hizmeti sağlar. Hatalı çeviriden kaynaklanabilecek sorunlar nedeniyle aday
veya Kuruluş herhangi bir hak iddiasında bulunamaz.
(3) Kuruluş personeline ilişkin kişisel verileri, 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin
Korunması Kanunu ile bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuata uygun
olarak işler ve muhafaza eder.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelikler
MADDE 20-
(1) 21/10/2005
tarihli ve 25973 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araştırma Reaktörlerinde
İşletme Organizasyonu, Personel Nitelikleri ve İşletici Personel
Lisanslarına İlişkin Yönetmelik ile 5/4/2017 tarihli ve 30029 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Nükleer Santrallerde İşletme Organizasyonu, İşletme
Personeli Nitelikleri ve Eğitimi ile İşletici Personel Lisanslarına İlişkin
Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan yönetmeliklere yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik
uyarınca bildirime tabi olan personelden hâlihazırda görev yapanlar bu
Yönetmeliğin yayımından itibaren iki ay içinde Kuruma bildirilir.
(2) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte geçerli durumdaki işletme şefi
lisansları kıdemli operatör yetki belgesine, operatör lisansları ise
reaktör operatörü yetki belgesine denk sayılır ve bunların mevcut
geçerlilik süreleri korunur.
Yürürlük
MADDE 21-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.