Anayasa Mahkemesinin 22/1/2021 Tarihli ve 2017/30997 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-03-25

25 Mart 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31434
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
ALİ İPEKLİ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/30997Karar Tarihi : 22/1/2021
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM 
Raportör : Ali Rıza SÖNMEZ Başvurucular : 1. Ali İPEKLİ
Başvurucular Vekili : Av. Ramazan DEMiR 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; yakalama, gözaltına ałma ve tutuklama tedbirlerinin bukuki olmaması,soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması ve tutukluluğun makul süreyi aşması nedenleriyłe kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının. arama işleminin hukuka aykırı olarak yapılmasınedeniyle õzel hayata ve aile hayatına saygı hakkıın, gözaltı sürecinde avukat yardımından yararlandırmama nedeniyle de adil yargılanma hakkımn ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/7/2017 tarihinde vapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapilan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanhk)gönderiłmiştir. Bakanlık görüşünü biłdirmiştir.

6.Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuşlardır.
7. İkinci Bölüm tarafindan niteliği itibaryla Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ułusal Yargı Ağı Bilişimn Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olayłar özetle şöyledir:
A. Genel Açıklamalar 
9. PKK'nın terör örgütü olduğu ulusal ve uluslararası makamlar tarafindan kabul edilmiş tartışmasız bir olgudur. Anılan örgütün gerçekleştirdiği terörist şiddet, bölücüanaçlanı dolayısıyla anayasal düzene, mitllî güvenliğe, kamu düzenine. kişilerin can ve mal emniyetine yönelik ağır tehdit ołuşturmaktadır. Bu yönüyle ülkenin toprak bütünlüğünü hedef alan PKK kaynakhı terör, onlarca yıldır Türkiye'nin en hayati sorunu hâline gelmiştir (ayrıntıh bilgiler için bkz. Gülser Yilđhrım (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/l1/2017, §§7-18).

10. Bununla birlikte kamuoyunda demokratik açılım süreci, çözüm süreci ve Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi gibi farklı isimlerle ifade edilen süreç içinde 2012 yıłının son döneminden itibaren PKK tarafindan gerçekleştiriien terör saldırıları önemli ölçüde azalmıştır. Ancak Suriye'de son yılfarda yaşanan iç savaşın Türkiye'nin güvenliği üzerinde etkileri olmuş, PKK ve DAEş kaynaklı terör olayları yeniden artmaya başlamıştır.Kamuoyunda 6-7 Ekim olayları ve hendek olayłorı olarak bilinen terőr eylemieri bunların başında gełmektedir (ayrıntıl açıklamalar için bkz. Gülser Yıldırım (2), §§ 19-27).
11. Hendek olayłarı kapsamında PKK tarafından birçok yerleşim yerinde, cadde ve sokaklara hendekler kazılıp barikatlar kurularak, bu barikatłara bomba ve patlayıcılar yerleştirilerek teröristler tarafindan şehirlerin bir kısmında öz yönetim adı altında hâkimiyet sağlanmaya çahşılmıştır. Bu bağlamda çok sayıda terörist, halkın bu yerlere girişini ve buralardan çıkışını engellemek istemiştir. Güvenłik güçleri, hendeklerin kapatılması ve barikatların kaldırıłması suretiyle yaşamın normale dönmesini sağlamak amacıyla operasyonlar yapmış ve teröristlerle çatişmaya girmiştir. Aylarca devam eden bu operasyon 

ve çatışmalar sırasında çok sayıda güvenlik görevlisi hayatını kaybetmiş, tonłarca bomba ve patlayıcı imha ediłmiştir (ayrıntılı bilgiłer için bkz. Gülser Fildırım (2), §§ 28-30)
12. Terör saldılarının gittikçe yoğunlaştığı ve ülkenin birçok bölgesine yayıldığıbu dönemde hem güvenlik güçleri hem de siviller hedef alınmıştır. Bu bağlamda PKK tarafindan 6/9/2015 tarihinde Yüksekova'da askerî karakola, 28/11/2015 tarihinde Sur'da güvenlik görevlilerine, 13/1/2016 tarihinde Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde polis lojmanłarına,24/3/2016 tarihinde Sur'da askerî karakola. 31/3/2016 tarihinde Bağłar'da polis aracına.11/4/2016 tarihinde Hani'de askeri karakola. 15/4/2016 tarihinde Şırnak'ta güvenlik görevlilerine, 1/5/2016 tarihinde Dicle'de jandarma binasına. 10/5/2016 tarihinde Bağlar’da polis aracına, 12/5/2016 tarihinde Sur'da doğrudan sivillere, aynı gūn Ístanbul'da askeri servis aracına, 29/5/2016 tarihinde Kulp'ta güvenlik görevlilerine, 30/5/2016 tarihinde Silopide polis aracina, 28/6/2016 tarihinde Dicle'de polis aracia, 10/8/2016 tarihinde Sur'da polis ekiplerine, 15/8/2016 tarihinde Bismil'de Bölge Trafik Müdürlüğüne, 9/10/2016tarihinde Şemdinli'de askeri kontroł noktasına ve 4/11/2016 tarihinde Bağlar'da emniyete ait hizmet binalarına yönelik silahlı ve/veya bombalı saldırılar düzenlenmiş; ayrıca bombai intihar saldırıları gerçekleştirilmiştir. Bu saldırıłarda 60 güvenjik görevlisi ve -arałarında üççocuk ve Diyarbakır Baro Başkanı'nın da bulunduğu- 5l sivil bayatıru kaybetmiş. 308güvenlik görevlisi ve 289 sivil yaralanmıştır (Sebahat Tuncel (3), B. No: 2017/23601,10/10/2018, § 9; Tuncer Bakırhan, B. No: 2017/28478, 11/10/2018, § 9).
B. Başvurucuların Tutuklanmasıa İlişkin Süreç
13. Başvurucular Doğan Erbaş ve Aysel Güzei, Halkların Demokratik Partisi (HDP)İstanbul il eş başkanları; Kasım Oba dışındaki diğer başvurucular ise aynı Partinin il Yönetim Kurulu üyeleridir.

14. Başvurucular Ali İpekli. Aysel Güzel, Ayşe Karadağ, Doğan Erbaş, Feremez Erkan, Mehmet Tayyip Arslan, Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak ve Süleyman Özcan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığıca (Başsaveılık) PKK/KCK terör õrgütünün siyasal alan yapılanması içinde faaliyet gösteren kişilerin tespitine yönelik olarak başlatılan bir soruşturma kapsamında Cumhuriyet saveisının talimatıyla12/12/2016 tarihinde gözaltına alnmış;soruşturmaiştlemlerinin yürütüldüğüİstanbul EmniyetMüdürlüğünegetirilerek 4/1/2017 tarihine kadar burada gözałtında tutulmuştur.

15. Başvurucuların savunması 4/1/2017 tarihinde Cumhuriyet savcisı tarafindan alınmıştır. Başvurucuların Başsaveılıktaki ifade alma işlemleri sırasında müdafileri de hazır bulunmuştur. İfade Tutanağı'nda belirtildiğine göre başvuruculara. ifade alma işlemi öncesinde isnat edilen silahlı terör örgütüne üye olma suçuna ilişkin olay ve olgular açıklanmiştir.

16. Başvurucular savunmalarında özetle soruşturma konusu eylemlerin siyasi faaliyetleri esnasında veya sosyal medyada ifade ve düşünce õzgürlüğü kapsamında yaptıkları açıklamalar ile katıldıkları protesto eylemleri olduğunu belirterek suçlamaları kabul etmemiştir.

17. Cumhuriyet savcısı 4/1/2017 tarihinde başvurucuları PKK/KCK terör Örgütüne üye olma suçundan tutuklanmaları istemiyle İstanbut 13. Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik)sevk etmiştir. Sorgu Tutanağı'nda, başvuruculara isnat edilen suçların okunup anlatıldığıbelirtilmiştir. Bu sırada başvurucularin müdafileri de hazır bulunmuştur.

18. Hâkimlik 4/1/2017 tarihinde başvurucuların silahlı teröt õrgütüne üve olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şõyledir:
"Siłahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunu işlediğine ilişkin yürütülen soruşturmada şüpheli ile ilgili internet bulgutari, söz konusu purti binasında yapilan aramada ele geçírilen PKK ve YDG-Hterör örgütlerine ait raporlur ve Abdullah Öcalan'a ait poster ve fotoğraflar ve terör örgütlerini simgeleyen sözde bayrak ve flamalor ve ötü ele geçirilen terörist fotoğrafları ile örgüt propagandası yapan gazete, dergi ve pankartlar dikkate alımdiğında athı suça ilişkin kuvverli suç şüphesi hasıl oimakla, vasada bu suç için ön görülen cezanın üst sıntrma göre süphelilerin kaçmalari, delilleri karartma şüphesinin bulunması. atilı suçun CMK 100 maddesinde sayilan suçlardan ołması nedeniyle tutuklama sebeplerinin var kabul edilmesi gerekliliği. soruşturma konusu suçun ağırlığı ve önemi dikkate alındığıdo adli kontrol hükümlerinin yetersiz kalacağından CMK 100 ve devamınaddeleri gereğince... [tutuklanmalarına karar verildi.]"
19. Başvurucu Süleyman Başer söz konusu soruşturma kapsamında Başsavcılık tarafindan 14/2/2017 tarihinde gözaltına alınmış ve İstanbul Emniyet Müdürlüğüne getirilerek 21/2/2017 tarihine kadar burada gözaltında tutulmuştur.
20. Başvurucunun savunmasi 2[/2/2017 tarihinde Cumhuriyet savcisı tarafindan alınmıştır. Başvurucunun Başsavcılıktaki ifade alma işlemi sırasında müdafileri de hazır bulunmuştur. Ifade Tutanağı'nda belirtildiğine göre başvurucuya, ifade alma işlemi öncesinde isnat edilen silahlı terör örgütüne tüye olma suçuna ilişkin olay ve olgular açıklanmıştır.Başvurucu, savunmasında suçlamaları kabul etmemiştir.

21. Cumhuriyet saveısı 2l/2/2017 tarihinde başvurucuyu PKK/KCK terör Örgütünc üye olma suçundan tutuklanması istemiyle İstanbul !4. Sulh Ceza Hâkimliğine sevk etmiştir.Sorgu Tutanağı'nda, başvurucuya isnat edilen suçların okunup anlatıtdığı da belirtilmiştir. Bu sirada başvurucunun müdafii de hazur bulunmuştur.

22. İstanbul 14. Sulh Ceza Hâkimliği 21/2/2017 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın iłgili kısmı şu şekildedir:
"Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundon; atlıt suçun niteliği ve katolog suçlardan olmasi, mevcut delil durumu. şüphelinin yasa dişı olduğu değerlendiriten eylem ve gösterilere katildiğına doir resim, fotoğraf ve görüntüler somut olgu kabul olunmakla.kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin varlığı, atilı suçun yasada öngörülen cezasınm üst sınıri. bu aşamada adli kontrol hükümlerinin uygulanmasmın yetersiz katacağı anluşıldiğındom CMK' nun 100 ve devanu maddeteri uyarınca.[tutuklanmasıma karar verildi.]"
23. Başvurueu Kasım Oba hakkında ise bahse konu soruşturma kapsamında adresinin belirlenememesi nedeniyle 30/1/2017 tarihinde yakalama emri çikarlmiştır.Şanhurfa'nın Siverek ilçesinde 9/3/2017 tarihinde yakalanan başvurucu, İstanbul Emniyet Müdürlüğüne getirilerek 16/3/2017 taribine kadar burada gözaitında tutułmuştur.
24. Başvurucu, kolluk biriminde alınan ifadesinde suçłamaları kabul etmemiştir.Cumhuriyet saveısı 16/3/2017 tarihinde başvurucuyu PKK/KCK terôr örgütüne üye olma suçundan tutuklanması istemiyle İstanbul 11. Sulh Ceza Håkimliğine sevk etmiştir.

25. Sorgu Tutanağı'nda, başvurucuya isnat edilen suçların okunup anlatıldığıbelirtilmiştir. Bu sırada başvurucunun müdafii de hazır bulunmuştur.
26. İstanbui 11. Sulh Ceza Häkimliği 16/3/2017 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Tutuklama şartlarından kuvvetli suç şüphesine ilişkin yapılan değerlendirmede...yapılan aramada çok sayua digital materyal ile birlikie KSM olarak kaydedilen Word belgesinde şüphelinin kimlik bilgileri ve őz geçmişi ile düşüncelerine duir 01/12/2014 tarihti belge içeriğine söz konusu belgenin şüphelinin seçim çulışmalorıa katıldığıı belirttiği porti binasında ele geçirilmesi nedeni ile şüpheliye suç isnad edildiği düşünülemeyeceği yazidaki ayrınntar dikkate alındığında herkesçe bilinen bilgiler oimaması nedeni ile belgenin şüpheli tarafndan düzenlendiği kanaatine variidiğıdan şüphelinin üzerine yüklenen suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunduğu kabul edilmiştir.

Yukarıda helirtildiği üzere şüphelinin üzerine yüklenen Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu. suçun CMK'nm 100/3.maddesinde soyilan suçlardan olması nedeniyle tutukiama nedenlerin var sayilmasi, suç için öngörülen ceza miktarı dikkate alındīġında tutuklamanın ölçülū olduğu ve aym sebeple adli kontrol hükümlerinin yeterli olmayacağı kanautine varilmakla CMK' nun 100 ve devami maddeleri uyormca.. [tutuklanmasma karar verildi.]“
27. Başsavcılığın 7/4/2017 tarihli iddianamesi ile başvurucuların silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmalanı istemiyle aym yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır. İddianamede öncelikle PKK/KCK'nın terör örgütü olduğundan bahsedilmiş, sonrasında ise başvurucuların suçlamaya konu edilen eylemferine yer verilmiştir. İddianamede ve diğer soruşturma belgelerinde belirtildiği üzere anílan eylemler her bir başvurucu yönünden aşağıdaki gibi özetłenebilir:
1. Başvurucu Doğan Erbaş Yõnünden 
i. 25/6/2016 tarihinde İstanbul Galatasaray Meydanı'nda İnsan Hakları Derneği (İHD) ve Cumartesi Anneleri grubunun organize ettiği "İnsanlık Onuru İşkenceyi Yenecek" adı altında düzenlenen eyleme başvurucunun da katıldiğı belirtilmiştir. Sõz konusu etkinlik sırasında yapılan açıklamałarda "PKK/KCK terör örgütümensuplarına karşı yapılan operasyonların katliom olduğu. Cizre'de bodrum katında insanların yakıldıği, arabaların arkasına PKK terör örgütü üvelerine ait cesetlerin bağlanarak teşhir edildiği, 27/5/2016 tarihinde Demokratik Bölgeler Partisi Şırnak il yöneticisi olan H.K.nin güvenlik güçleri iarafindan sorguya alınmasımn ardıdan öldürülüp cesedinin yok edildiği" şeklinde ifadeler kullanıldığı ileri sürülmüştür. Adt geçen kişinin ölmediği ve 7/10/2016 tarihinde Kerkük'te olduğu kolluk birimlerince belirlenmiştir.

ii. 28/6/2016 tarihinde İstanbul Galatasatay Meydanı'nda Emek ve Demokrasi Koordinasyonunun organize ettiği oturma eylemine ve basın açıklamasına başvurucunun da katıldığı, anılan organizasyonun Özgür Gündem isimli gazetenin kapatılmasının protesto edilmesi amacıyła gerçekleştirildiği, burada yapıłan basın açıklamalarında ülkenin Doğu ve Güneydoğu AnadoluBölgelerindeki bazı illerinde PKK/KCK terör örgütü mensuplarına karşı yürütülen operasyonların savaş olarak nitelendirildiği iddia edilmiştir.


iii. 2/7/2016 tarihinde Galatasaray Meydani'nda HDP ve Hakların Demokratik Kongresi (HDK) tarafindan organize edilen basın açıklamasına -Diyarbakır Lice'de güvenlik güçlerince yapılan operasyonłarla iigili- başvurucunun katıldığı ve burada yapuğı açıklamada "Hepinizi …. KJA (Kongreya Jinen Azad-Özgür Kadı Kongresi)adına selambyorum ... Lice'de yaşunanlara (Güvenlik güçleri ile girdiği çatişmada Ölen bir teröristin cesedinin bir aracın arkasına bağlanarak sürüklendiğine ilişkin olarak sosyal medyada ve bazı basın yayın organlarında haber ve görüntüler yer almıştır.) ilişkin uluslararası çevrelerden, kamuoyundan, uluslararası kamuoyundan.Insan Hakları Örgütü başta olmak üzere pek çok kurumdan açıklama yapıldı … şu an Türkiye'de ve Kürdistan'da yaşadığımız manzaranın sorunlusu bu zihniyettir, bu yaklaşım biçimidir. Bugünlerde peşpeşe özür dileniyor hep beraber izliyoruz.Dilensin ona hişey demiyoruz çark etsin ono da bişey demiyoruz ama herşeyden önce özür dilenmesi gereken bir yer varsa bu topraklarda katliama uğrayan halklardır …. bu zihniyetin sonuç alamayacağım Lice'nin direnerek kazanmaya devam edeceğíní bugüne kadar kazundığı gibi bundan sonra da kazanmaya devam edeceğini bir kez daha belirtivoruz. Lice halkıyla dayamşmak için bir araya geldik ama dediğim gibi yetkililer kolluk gúçleri bize izin vermedi biz de bu tutumu protesto etmek için 5 dakika oturma eylemi yaptık bikaç dđakika oturma eylemi yaptık."şeklinde ifadeler kullandığı iddia edilmiştir.

iv. 20/8/2016 taribinde Özgür Gündem gazetesinin önünde yapılan basın açıklamasına katılan başvurucunun burada yaptığı konuşmada ".Bir kez daha zihniyeti kapah olanlorın, duyguları düşünceleri kapalı olanların kapattığı gazetenin önünde buluştuk. A.E.nin (Ulusal ölçekte yayın yapan ve darbe teşebbüsü sonrasında ilan edilen olağanüstü hàl döneminde çıkarlan, 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile terör örgütleriyle bağłantısıolduğu gerekçesiyle kapatılmasına karar verilen Özgür Gündem gazetesinin yazarlarından biri olup PKK terör örgütü üyesi olduğu suçlamasıyla 20/8/2016tarihinde tutuklanmıştir.) doyamşması için burodayız .. burada bir mesaj verilmek istendi o da şu; Saray. AKP, devlet, sistem Kürtlerle bir arada olursanız sizi cezalandırırım demek istedi A.E.nin şahsında, biz mesajı böyle aldik. Bu vesileyle Özgür Gündem ve dayanışma daha da büyümelidir, Özgür Gündem'e destek eylemleri daha yükseltilmelidir  A.E. dünyanın da tandığı vakından tandiğı ilgili çevrelerin çok yakından bildiği bir isim. bize göre tutukluluğu çok uzun sürmeyecektir. tutuklama kararını verenler pişman olacaklardır.. Bu karanlık günlerden Türkiye geçecektir. Türkiye Halkları barış özleminde israrcudırlar.Elbette bu bugünleri dayanışmayla birlikte mücodeieyle HDP ve diğer bütün demokrasi güçlerinin ortak direnişiyle mücadelesiyle aşacağımuza biz yúrekten inanıyoruz..."şeklinde sözler söylediği iddia edilmiştír.

v. 25/8/2016 taribinde İstanbul Cumhuriyet Meydanı'nda HDP, HDK ve KJA tarafindan organize edilen "Katilleri Tanıyoruz, Katliamłara Teslim Olmayacağız"adi altında düzenlenen protesto eylemi ve basın açıklamastna başvurucunun katılarak burada bir konuşma yaptığı belirtilıniştir. Başvurucunun anılan konuşmasıda özetle "Türkiye Cumhuriyeti Devletinin DAEş terör örgütüne silah göndererek açık açık destek verdiği, anılan terör örgütünün bölgede ve hatta dünyada gerçekleştirdiği eylemlerinin sorumlusunun Türkiye olduğu. Cerablus operasyonumu DAEŞ bahane 

edilerek Kürtlerin bölgeden atılması için yapıldığı" şeklindeki iddialanı dile getirdiği ileri sürülmüştür. Konuşmanun metnine iddianamede aynen yer verilmemiştir.
vi. 11/9/2016 tarihinde İstanbul İstiklal Caddesi'nde PKK/KCK terör örgütülideri Abdullah Öcalan'a uygulandığı iddia edilen tecrit ile bazı belediyelere kayyım atanmasını protesto etmek amaciyla yapıłan ve "Tecrit Insanlık Suçudur. Amed Açhık Grevini Selamłıyoruz" yazılı pankartın da açıldığı basın açıklamasına başvurucunun katıldiğı iddia edilmiştit.

vii. 12/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda HDPve Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) mensuplannın gözaltına alinmasini protesto etmek amacıyla yapılan etkinliğe başvurucunun katilarak terör örgütü propagandası içerikli bir konuşma yaptığı iddia edilmiştir. Başvurueunun konuşmasının ilgili kısmı şöyłedir:
"…Dün Amed ve Dersim'de başlatilan bugün Van ve Hakkari'de devam eden bir siyasi saykarım operasyonuyla karşı karşiva kaldık. Pek çok ilde şu saatlerde son 1 haftada değerli orkadaşlar 180'i aşkın 181 arkadaşımız gözaltına alındı şu an gözaltındałor  AKP ve Saray iktidarı jirsotçıhık yaparak, göz boyayarak, aldattığıı sanarak savaş politikalarıizlemeye devam ediyor. Firsatçiliğı içerde darbeyle mücadele adi altında yapiyor darbeyle ve terörle mücadele ediyorum diye işte yaptiklarım hep izledik. Medya organları susturuldu öcgür basm susturuldu, halkın haber alma hakka engellendi. basın özgürlüğü ayaklar altına alındı …. Darbeyłe terörle mücadele adı altında firsatçılığı bu şekilde yaparken bölgesel ve uluslararası alanda da ișiD'le mücadele ediyorum adı altımda Cerablus'u isgal girişimi başlaui, Mimbiç'e yönelik harekat başlatmak istedi işte en sonda Lozan tartişmalarvła Türkive'de sıkışmışlığıdan dolayı savaşı kışkırtarak millvetçiliği ve şövenizmi yükselterek halklar arası milliyetçiliği yükselterek göz boyamaya devam ediyor. İşte Musul tartışmalarma da hiçhir hakkı olmadiğı haide. tum bir işgalci olåuğu halde sabahtan akşama kadar başka ülkeleri tehdit etmeye devam ediyor, İşte bütün bunlara değerli arkadaşlar son olarak şunu söylüyorum būtün bunlara şu yūzden geldik 5 Nisan 2015'te sayın Öcalan'la görüşmeler sona erdirildi. Görüşme yok taraf yok dendi savaş politikalarıbenimsendi ve Türkiye halkları açısıdan maalesef sadece Kürtlerin değil bütün demokrasi güçleri açısından bir saldırı rehdidi altında yaşar hale geldik biz HDP olarak Demokratik Bölgeler Partisi olarak, beledivelerimiz ve búün gözaltlarla da tutuklamalarla da asia ve asla başaromayacaksımz. Örgütlü mücadelemiz ðzgürlük yürüyüşümüz kaldığı yerden devam edecektir basklar bizi yıldırmayacaktr..."
viii. 26/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda Diyarbakır Belediyesi EşBaşkanları G.K. ve F.A.nm gözałtına alınması iłe betediye binasında arama yapıłmasını protesto etmek amacıyla gerçekieştirilen eyleme başvurucunun kattlarak terör örgütü propagandası içerikli bir konuşma yaptığı iddia edilmiştir.Başvurueunun konuşmasının ilgili kısmı şu şekildedir:
"…Dün gece Amed'de yapılan saldırı 2 belediye eşhaşkanmuzı gôzaitına alımmasıyla ilgili olarak genel merkezimizin aldığı karar doğrultusunda bir kesintisiz eylem süreci başlatıldı biz de bu kapsamda işte karşınıza çıkuık. Bugün İstanbul'un pek çok verinde de Türkiye'nin ve Kürdistan'ın pek çok yerinde olduğu gibi demokratik tepkimizi meşru yasalardan kaynaklanan tepkimizi ortaya çıknak için koymak için alanlara çıkık …. Tabi uzun bir suredir gerek partimize yönelik gerek yerel kurumlarımıza yönelik daha da önemlisi 30'u aşkın belediyemize yönelik kayyum ataması adı altında darheler yapıldığınıizledik Ama değerli basın emekçileri şunu açıkça söyleyelim Diyarbakır Amed bizim için ayrı bir öneme sahiptir, yapıian stradan hir gözaltı eylemi değildir gözaltı operasyonu değildir. Yapılan halkın demokrutik yerel iradesine açık ve doğrudan bir saldırıdır. Bir 

simgedir dün ukşamki görüntüleri hep beraber iztedik adeta isgal görüntüleri adeta bir düşman hukuku uygułamasņyla karşı karşıya kaldık belediyemiz basıłdı, sadece polis değiłjandarma güçleri de belediyelerin etrafinı kuşat. Divarbakır şu an Diyarbakr Beledivesi ve başka kurumlarımız adeta bir isgal görüntüsündedir. Biz bu zulme bu zulme bu dayatmalara asla ve asla teslim olmoyacağız . Demokratik Özerkliği biz savunuyoruz.Demokratik ózerklik HDP'nin de DBP'nin de bizim bütün kurumlarumızın siyasi programında vardır. Türkiye'nin gerçek kurtuluşu da budur biz hunu her firsattu söylüyoruz. Belediye başkonlarımız elbette demokrutik özerkliği savunacak. Ne demek sözde özerklik? Sözde değil özde özerkliği savunmaya da belediyelerimiz de bizler de savunmava devam edecez. Bir halkı çocukların cenazelerine sahip çikmak ne zamandan beri suç,hangi yasada suç. bunların hepsi duzmece ifadeler hepsi operasyono yapilan operasyona kılif hazırlamak için bir algı operasyonu yônetmek için ortaya konan argümanlardır. Hiçhir ciddi değeri hiçhir yasal hukuki kymeti yoktur …."
ix. 30/10/2016 tarihindeİstanbul Şişli'de HDPorganizesinde Diyarbakır BelediyesiEş Başkanlarının tutuklanmasını protesto etmek amacıiyla gerçekleştirildiği belirtilen ve "Kürdistan Faşizme Mezar Olacak", "Biji Serok [yaşasın başkan] Apo"şeklinde sloganların atıłdığı basın açıklamasına başvurucunun da katıldığı ileri sürülmüştür.

x. Başvurucunun Facebook ve Twitter isimli sosyal paylaşım sitelerinde bulunan kişisel hesaplarında PKK/KCK terör örgütünün kurucu üyelerinden olan A.Ç.. M.H.D., K.P. ve A.Y.nin (Bu kişiler. terörle bağlantıh suçlardan tutuklu/hükümlü olarak bulundukları Diyarhakır Ceza İnfaz Kurumundaki koşułlarıprotesto etmek için 1982 yılında ölüm orucu eylemi başlatmış ve bu eylem anulan kişilerin ölümüyle sonuçłanmıştır.) bulunduğu ve üzerinde "14 Temmuz Ölüm Orucu Şehitlerini Minnetle Anıyoruz" ibaresi yer alan ekran karesini "Büyük Özgürlük ve Direniş Ruhunun Sembollerini Saygı ve Minnetle Anyoruz" kişisel yorumuyla,PKK/KCK terör örgütünün Suriye yapılanması olan YPJ (Yekineyen Parastina Jin-Kadın Koruma Birlikleri) adına Kobani'deki çatışmalar sırasında düzenlediği intihar saldınsında ölen A. isimli örgüt mensubunun bulunduğu ckran karesini "Rojawa ayn zamanda bir kadm direnişidir. Kobane'nin kurtuluşundan kaybettiğimiz tüm değerlerimizi saygı ve minnetle anyoruz." şeklindeki yorumla paylaştığı tespit edilmiştit.

2. Başvurucu Aysel Güzel Yönünden 
i. Başvurucunun ikametgâhında yapılan aramada Batman 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 29/6/2015 tarihli kararı ile toplatılmasına, dağitm ve satışının yasaklanmasına karar verilen ve PKK'nın üst düzey yöneticilerinden Murat Karayılan tarafindan yazılan hir adet "Bir Savaşın Anatomisi, Kürdistan'da Askeri Çizgi" isimli kitabın, Nazilfi Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/4/2016 tarihli kararı ile toplatılmasına, dağıtım ve satışının yasaklanmasına karar verilen bir adet “Kürdistan Yurtsever Devrimci Gençlik Manifestosu" isimli kitabın, ayrica bir adet "Marksizm Leninizmin İlkeleri I", bir adet "Kürt Açtdlumı Ergenekon Kapitalizminin Krizi,Devrim Yüklü Bulular Yoğunlaşıvor-Sosyalist Parti", bir adet "Öcalan'ın Teslimi"isimli kitahın bułunduğu ve anılan kitapların Örgüt propagandası içerdiği iddia edilmiştir.

1i. 11/6/2016 tarihinde Galatasaray Meydani'nda Cumartesi Anneleri grubunun organize ettiği oturma eylemine ve basın açıklamasına başvurucunun katiłdığı

belirtilmiştir. Söz konusu etkinłik sırasında yapılan açıklamalarda "27/5/2016tarihinde Demokratik Bölgeler Partisi Şırnak il yöneticisi olan H.K.nin güvenlik gūçleri tarafindan sorguya ahnmasının ardından öldürülüp cesedinin yok edildiği"şeklinde iddialar dile getirilmiştir.

iii. 28/6/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda İstanbul Emek ve Demokrasi Koordinasyonunun organize ettiği oturma eylemine ve basın açıklamasına başvurucunun da katıtdığı, anılan organizasyonun Özgür Gündem isimli gazetenin kapatılmasının protesto edilmesi amacıyla gerçekleştirildiği ve burada yapılan basın açıklamalarında Türkiye'nin belirli ilłerinde PKK/KCK terör örgütü mensuplarına karşı yürütülen operasyonlarn savaş olarak nitelendirildiği, bu şekilde terör örgütüpropagandası yapıldığı iddia edilmiştir.

iv. 23/7/2016 tarihinde İstanbul Sultangazi'de darbe teşebbüsü sonrasıda ilan edilen olağanüstü hâl dönemindeki uygulamaları protesto etmek amacıyla düzenlenen ve PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'n posterlerinin açıldığı basın açıklamasına başvurucunun da katıldığı ileri sürülmüştür.
v. 26/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda Diyarbakır Belediyesi E$ Başkanları G.K. ve F.A.nın gözaltına alıması ile belediye binasında arama yapılmasıni protesto etmek amacıyla gerçekleştirilen etkinliğe başvurucunun da katıldığı belirtilmiştir. Söz konusu etkinlikte, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki bazı belediyelere kayyım atanmasını faşizm ve darbe olarak niteleyen konuşmalar yapıldığı iddia edilmiştir.

vi. 28/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanında HDP'nin organize ettiğive Diyarbakır Belediye Başkanı'nın gözałtına alınmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen basın açıklamasına başvurucunun katıldığı belirtilmiştir.
vii. 30/10/2016 tarihinde Şişli'de HDP'nin organize ettiği. Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarımun tutuklanmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen ve "Kürdistan Faşizme Mezar Olacak", "Biji Serok Apo" şeklinde sloganların atıłdığı basın açıklamasına başvurucunun da katıldığı belirtilmiştir.
viii. 1/11/2016 tarihinde İstanbul Kartal'da HDP'nin organize ettiği, "Koboni Günü" adı altında düzenlenen etkinliğe başvurucunun katldığı belirtilmiştir. Söz konusu etkinlikte Kobani eylemlerinin zafer olarak görüldüğüne ve PKK/KCK terör örgütünün Suriye yapılanması olan PYD'nin övüldüğüne ilişkin konuşmaların yapıldığı iddia edilmiştir.

ix. Twitter isimli sosyal paylaşım sitesinde "Hdp İstanbul Kadın" rumuzlu kullanıcı tarafindan pavlaşılan başvurucunun kendisinin de katıldığı İstanbul Sancaktepe HDP İlçe Başkanhığıda düzenlenen etkinliğe ilişkin olarak PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın ve anılan örgütün diğer mensuplartnın duvara asılı fotoğraflarının bulunduğu ekran karesini "Sancaktepe kadınlorı ile gerçekleştiriłen kahvaltıya Pm. S.Ö. ve I.B.nin katılımı ile gerçekleştirildi." ibareli yorumla retveet (yeniden gönderim) yapmak suretiyle takipçileri ile paylaştığı ve bu paylaşımın örgüt propagandası içerdiği iddia edilmiştir.


3. Başvurucu Feremez Erkan Yönünden 
i. 25/6/2016 tarihinde Galatasaray Meydani'nda 1HD ve Cumartesi Anneleri grubu tarafindan organize edilen, "Insanlık Onuru İşkenceyi Yenecek" adı altında düzenlenen protesto eylemine başvurucunun katıldığı belirtilmiştir. Söz konusu etkinłik sırasında yapılan açıklamalarda "PKK/KCK terör örgütü mensuplarına karşıyapilan operasyonların katliam olduğu. Cizre'de bodrum katında insanların yakildığı. arabaların arkasına anılan terör örgütü üyelerine ait cesetlerin bağlanarak teşhir edildiği. 27/5:2016 tarihinde Demokratik Bölgeler Partisi Şırnak il yöneticisi olan H.K.nin güvenlik güçleri torafindan sorguya alınmasının ardmdan öldürülüp cesedinin yok edildiği" şeklinde ifadeler kullanıldığı ileri sürülmüştür 
ii. 28/6/2016 tarihinde GalatasarayMevdanında İstanbul Emek ve Demokrasi Koordinasyonunun organize ettiği oturma eylemine ve basın açıklamasına başvurucunun katıldığı belirtilmiştir. Anılan organizasyonun Özgür Gündem isimli gazetenin kapatıimasının protesto edilmesi amacıyla gerçekleştirildiği ve burada yapılan basın açıklamalarında ölkenin Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde PKK/KCK terör örgütü mensuplarına karşı yürütülen operasyonların savaş olarak nitelendirildiği iddia edilmiştir.

iii. 2/7/2016 tarihinde GalatasarayMeydanı'nda, Diyarbakır'ın Lice ilçesinde güvenlik güçlerince PKK/KCK terör örgütü mensuplarına yapılan operasyonlarıprotesto etmek amacryla HDP ve HDK tarafindan organize edilen basın açıklamasına ve oturma eylemine başvurucunun katıldığı ileri sürülmüştür.
iv. 11/9/2016 tarihinde Ístiklal Caddesi'nde PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öealan'a uygulandığı ileri sürülen tecridi ve bazı belediyelere kayyım atanmasını protesto etmek amacıyla yapilan "Tecrit Insanlık suçudur. Amed açhk grevini selamlıyoruz" yazılı pankartın açıldığı ve "Baskılar Bizi Yıldıramaz", "Susma Sustukça Sıra Sana Gelecek", "Gün Gelecek Devran Dönecek Faşizm Halka Hesap Verecek", "Yaşası Halkların Direnişi". "Biji Berhadane Amade [yaşasın Amedin direnişij" şekłinde sloganların atıldığı basın açıklamasıa başvurucunun da katlarak açılış konuşması yaptığı belirtilmiştir. Başvurucunun konuşmasının ilgili kısmışöyledir:
"…Tekrar urtık tekrar etmekten de insan bir hal oldu tekrar karşı karşnyayiz.Değişik bir protesto açıklamasıyla burda bulunmaktayız, bası açıklamamızı yapacaz değerli arkadaşlar biliyosunuz. Amed'de Kürt Halk Önderliği sayın Abdullah Öcalan üzerinde uygulonan tecrit ve 15 Temmuzdon bu yana kendisinden huber alnamayışından dolaı 50 Kürt siyasetçisi açlık grevine bedenini yatırmışbulunmaktadır. Her ne kadar bugün görüşme gerçeklemiş ise de şu ana kadar bize haber ulaşmamıştır. Dolayısiyla biz bugün basın açıklamamuzı bu açlık grevini selamlamak ve elbette Kürdistan'da Demokratik Bötgeler Partisi belediyelerine atanon atanmş olan kayyumlara vönelik buroda protesto açıklamamuzı yapacaz...
v. 12/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda. HDP ve DBP mensuplarımn gözaltına alınmasını protesto etmek amacıyla yapilan etkinliğe başvurueunun katılarak terör örgütü propagandası içerikli bir konuşma yaptığı iddia edilmiştir.Başvurueunun konuşmasının ilgili kısmı aşağıdaki şekildedir:

"..Değerli basın emekçisi arkadaşlar çok değerli halkamız, bugün burda ołuşumuzun sebebi Kürdistan illerinde purtimize. parti il başkanlarımiza ilçe haşkanlarımiza. il ve ilçe yöneticilerimize Demokratik Bölgeler Partisinin il. ilçe başkonlarına ve yöneticilerine vapilan siyasi operasvonları protesto etmek için burdu basın açıklamamızıyapacaz..“
vi. 26/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda Diyarbakır Belediye BaşkanıG.K.nın gözaltina alınmasını ve belediye binasında arama yapılmasını protesto etmek amaciyla gerçekleştirilen protesto eylemine başvurucunun da katidığı iddia edilmiştir.

vii. 30/10/2016 tarihinde Şişli'de HDP'nin organize ettiği Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarının tutuklanmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen ve "Kürdistan Faşizme Mezar Olacak", "Biji Serok Apo" şekłinde sloganların atıldığı basın açıklamasına başvurucunun da katıidığı belirtilmiştir.
viii. Başvurucunun Twitter isimli sosyal payłaşım sitesinde, katıldığı İstanbut Fatih HDP İlçe Başkanlığında düzenlenen etkinliğe ilişkin olarak PKK/KCK terör Örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın ve Örgüt flamasının fotoğraflarının duvara asılıbulunduğu ekran karesini "Fatih ilçe kongresi için son halk toplantısmdaydık."ibareli yorumla, başvurucunun yine Twitter üzerinden yapmış olduğu "#öcalanonurumuzdur" isimli konu başlığı (hashtag) ile ōrgüt liderinin fotoğrafinın üzerinde "Güneşimizi Karartamazsımz" yazılı olan duvara asılı bez afiş ile birlikte önündeki bir topluluğun bulunduğu ekran karesini paylaştığı ve bu paylaşımı örgüt propagandası içerdiği ileri sürülmüştür.

4. Başvurucu Muhittin Arslanboğa Yönünden 
i. 26/10/2016 tarihinde Ístanbul Altiyol Meydanı'nda, Diyarbakır Belediyesi EşBaşkanlan G.K. ve F.A.nın gözaltına alınması ile belediye binasında arama yapılmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirilen etkinliğe başvurucunun da katildığı iddia edilmiştir.

ii. 30/10/2016 tarihinde Şişti'de HDP'nin organize ettiği. Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarının tutuklanmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirildiği helirtilen ve "Kürdistan Faşizme Mezar Olacak", "Biji Serok Apo" şeklinde sloganların atıldığı basın açıklamasına başvurucunun da katıłdığı ileri sürüłmüştür.
5. Başvurucu Ayşe Karadağ Yönünden 
i. Başvurucunun ikametgâhında yapılan arama neticesinde PKK terör örgütülideri Abdullah Öcalan tarafindan yazilan bir adet "Kürdistan'da Halk Kahramanlığı", bir adet "Partileşme Sorunlan ve Görevlerimiz". "Kürt-Türk İlişkileri Üzerine Barış ve Demokrasi Konuşmaları 1988-1999" isimli kitaplar ile Mahsum Şafak tarafindan yazılan bir adet "PKK ve Değişim Stratejisi" isimli kitap ve bir adet "Kongra-Gel Kürdistan Halk Kongresi Demokratik Kuruluş Belgeleri",bir adet "Rojava Devrimi için Avukot Dayanışması" isimli kitabın bulunduğu ve anılan kitapların örgüt propagandası içerdiği iddia edilmiştir.
ii. Başvurucunun ikametgâhunda yapılan arama neticesinde bulunan ve başvurucunun el yazıst ile yazdığı not kàğıdında "Başkan bir şey yapamyorsak 

oğlunu ortadan kaldıralım." şeklindeki ifadenin olduğu, bahse konu dokümandaki içeriğin aralarında anlaşmazlık olan şahıs ile ilgili ve bahsedilen kişinin oğlunun öldürülmesine yönelik bir tektif mahivetinde olduğunun değerlendirildiği iddia edilmiştir, Öte yandan aynı not kâğıdında söz konusu ibarenin yanı sıra "Gen Soru","Kadhn Sahiplenme", "Hasta ziyaretleri D.Bakır". "Mardin ve evziyaretleri", "YaşlıHasto Kimsesizler" gibi başka ibareler de yer almaktadır. Başvuruçunun ele geçirilen not kâğıdına ilişkin 4/1/2017 tarihłi Savcılık ifadesinin ilgili kısmı şu şekildedir:
"Bana sormuş olduğumuz 'Başkan bir şey vapamıyorsak, oğlunu ortadan kaldıralım' şeklinde not içeren vaztyı ben yazdum ancak bu not iddia edilen şekilde yazilmamıştır, hen Mardin Derik'te belediye başkanlığı yaptığum dönemde şahsi bir husumneten dolayı 2001 veya 2002 yıillarında bir şahıs sarhoş vaziyette o günkü evime geliyor, kapvı çalıyor açmıyorum, sonrasında evimi kurşunluyor, sonrasında oğłun yaralandi, hastaneve kaldırıldi bunan üzerine oğlumu yaralayan şahıs ve ailesi benim oğłumu ortadan kaldıracaklarını konuşuyorlar. olay kan davasına dönüşecekti, bu konuşmalar benim kudağımo geldi bende ailem olarak çocuğumu korumak için gerekli tedbirleri almaya karar verdim, bu olayı uutmamak için de oğlum hakkında konuşulan bu konuşmayı vazıda belirildiği şekilde not dūştüm. o nottaki ifade bu sebeple yazımıştır. Başka bir anlamı yoknr. Zaten not detaylı inceienirse bu not Derik'le tutmuş olduğum notlardır."
iii. 11/8/2016 tarihinde HDP İstanbuł il binasıın üçüncü katında İstanbul 5.Sulh Ceza Hâkimliğinin kararyla yapılan arama neticesinde el konulan "BDP İSTANBUL İL ÖRGÜTÜ ADALET VE BARIŞ KOMİSYONU ÇALİŞMA RAPORU"başlıkhı belgenin PKK/KCK terör örgütünün talimatları doğrultusunda kurulan ve Türkiye Cumhuriyeti devletinin resmî kurumlarına alternatif olarak oluşturulmuş.yargılama, cezałandırma, vergilendirme ve arabuluculuk yapan legal görünümlüillegal bir yapılanma olduğu değerlendirilen Barış ve Adalet Komisyonunun çalışmalarıyła ilgili olduğu, başvurucunun da belirtilen Komisyondagörev aldığıiddia edilmiştir. Söz konusu belgenin içeriği şu şekildedir:
"BDP İSTANBULİL ÖRGÜTÜ ADALET ve BARIŞ KOMİSYONU ÇALIŞMA RAPORU 
Adalet ve Barış Komisyonlurı olarak. yüzyıllardır sömürgeciler tarafindan toprağı.kültürü, tabiatı talan edilmiş ve birey birey yozlaştırmaya çalışan. kendimizin de birer ivesi olduğu halkımizın sorunlarını adelet ve barış temelli çözmeye çalışmaktayız.
Bu sorunları çözerken üzerinde yürüdüğümüz yot on yıllardır hinlerce emekle oluşmuşUlusal Toplumsal Kurtułuş Mücadelemiz'in perspektifleri ışığuda halkımızın gelenek ve göreneklerini de harmanlayarak partimizin progromı, tüzüğü ve çizgisidir.
A-) Soruntar Komisyonumuza ilçelerden süzülüp gelen derinliği ve türü farkı olan birçok sorun aşağı yukarı üç başlıkla kotegorize edilebilir:
-Kız kaçırma. Evlilik. Aile içi Sorunlar 
-Yoralama. öldürme ve kan davaları
-Ticari Anlaşmazliklar 
B- Sorunlara Yoklaşım Tarzımiz ve Yaşadığımız Prohlemler 

Sorunların çözümünde adaleti ve kişiler arası hukuku gözeterek sonuç almaya çalışıyoruz. Hedefimiz ise adalet temelinde barışı sağlamaktır. Birincil önceliğimiz kadm üzerindeki baskyı kaldırnak, cinsel taciz, tecovüz ve şiddete karşı kadını korumak ve özgūr hirey olma yönünde cesaret vermek ve destek olmakur. Başlık parası, iki eştilik, aldatma vb.Gibi konularda partimizin tutumu bellidir... Sorunların çözümünde bir tarafin partinin gücünü arkasma almaya çabalayarak adaleti kendi ekseninde çevirmesine her zaman engel olduk, dikkat ettik. Yine taraflordan birisi dahi partimizin iradesini kabul etmeme veya kararlara uymama yönünde tavır sergilediği zamanlarda uyardık ve eğer sonuç ałmamızi engelleyecek derecede ise sorunun çözümünden çekileceğimizi bildirdik. Sorunların çözümu esnasıda her zaman insani ve makul olmaya çolışırken kimi zaman aylarımızı alan sorunların çözümünde taraflarla birçok görüşme gerçekleştirdik: genel merkezimizden.milletvekillerimizinden ve diğer il örgütleri ile kurumlardan da destekler aldık 
Hemen hemen tüm sorunların merkezinde kadm yer almasına rağmen erke hakışaçısıyla sorunun bir targfi olon kadm ile görüşüldüğünde çözüm eksik kalabiliyor veya ataerkil bakışla çözülmeye çalışıltyor. Zaten kadımın, kendisiyle görüşen erkeğe soruunu tam manasņyla aktaramadiğı durumiorı da sık sık yaşzyoruz. Bu nedenle Adalet ve BarışKomisyonlori'na kadt ve erkekten oluşan eş başkanlık sistemini ve komisyondaki kadın arkadaş sayisınm arttirilmasımi önerivoruz.

Šorunların çözümünde yukarıda belirtildiği gibi otaerkil, kadın sorunu ve özgürlüğünütemel almayan vaklaşımlar sergilenebibmektedir. Áyrica parti yetkilisi olmakian ötürūsekter, insani boyutu dikkate almayan davranışlarda gelişebilmektedir. Tüm bunların önüne geçilehilmesi adına komisyon üyeterinin yetkinliklerini arttırıcı eğitimler geliştirilebilinir.Adalet ve hukuk olgularımn her birimizde daha fazla gelişmesi gerektiğine inanmaktayız.
C-) Önerilerimiz 
1-) Komisvonumuza ulaşan çeşitli sorunların çözerken halkımuzın ve insanlarunizın sosvolojik psikolojik ve hukuksal sorunłarıı da çeşitli boyutlaryla yaşiyvor ve görüvoruz.Bu sorunlarin irdelenmesi. hem bizim hem de sorunun tarafarı açısından daha iyi anlaşılması, çözümü esnasında destek alınması ve hu sorunların ışiğmda halkmızın her türlü analizinin yapılabilmesi açısından alanmda iħtisas görmüş sosvolog, psikolog, avukat gibi uzmanlardan foydalanılabilir ya da sürekli pratik destek alahiliriz.
2-) Adalet ve Barış Komisvonu'mun geleceğe dair kurumsallığınn devam ettirilebibmesi.tecrübelerin, birikimlerin ve çözüm yöntemleri ile elde edilen sonuçların aktarılmast ve yazılı kayda geçirilmesi içim. komisvonlar bir matbu yazilt metin üzerinden çözülen ve çözülemeyen sorunların yazilı metinlere dönüştürerek dokümanter bir çaltşma hatine getirilebilirler Bu yöntem benzeri sonlarda daħa evvel nasıl davranıldığı. hangi sonuçlar elde edildiği vb. gibi konularda birçok veriyi derlememizi sağlar.
3-)Yukarıda da belirtildiği gibi Adalet ve Borış Komisyon'larınm bir kadın ve erkekıen oluşan eş başkanlık ile yürütülmesi ve komisyonłardaki kadın sayısının arttırılmasıönerimizdir.

4-) Ticari anlaşmaliklar, alacak verecek davalurı ve partimiz siyaseti ile çetişen.halkımızda yanlış algı oluşturacak ( kirli işlere bulaşmş kişilerin sorunları vb) kimi soruntara bakilmamasi önerimizdir.

5-) Komisyon üyelerine cins bilincini geliştirme, Kürdistan'da Kadın Sorunu, kadm iradesini ve özgürlüğünü geliştirme vh. konulorda eğitim verilmesi.

6-) Adalet ve Barıs Komisyonları'na komisyonların çalışmaları esnasında destek alabilecekieri pratik ve akademik eğitim bilgilerinin yer aldığı broşürler hazırlamarok dağıtilabilir.

7-) Porti Tüzüğünde Adalet ve Barış Komişvonu'na bir madde olarakyer verilmesi.
8-) Komisyon olarak yoğun görüşmeliri şehir hayatının çeşitli zorlukłarı (zaman, trafik,mekan, insanları buluşturma. günlük hayat içindeki insomların yoğun iş temposu vb.) içinde gerçekleştirmeye çalışırken kimi zuman günde birkaç görüşmeyi İstambul'un çeşitli yerlerinde gece geç saatlere kadar yapmuk zorunda kalmakıayiz. Bu açıdan komisyonun fiziki çalışma koşulları olgunlaştırabilmek adina bir binek aracm temin edilmesi önerimizdir.

21-07-2013
BDP İSTANBUL İL ÖRGUTÜ ADALET ve BARIŞ KOMİSYONU SÖZCÜSÜ AYŞE KARADAG "
iv. 12/11/2016 tarihinde Cumhuriyet Meydanı'nda PKK/KCK terör örgütünün kadın yapılanması olan ve bahse konu terör örgütü bünyesinde faaliyet yürüten KJA isimłi oluşunun organize ettiği basın açıklamasına başvurucunun da katildığıbelirtiłmiştir. Söz konusu etkinlikte KJA isimli oluşumun övüldüğüne ve belediye başkanlarının yerine kayyım atanmasımn "darbe" olarak nitelendirildiğine ilişkin konuşmaların yapıldığı iddia edilmiştir.

6. Başvurucu Süleyman Özcan Yönünden 
i. Başvurucunun ikametgâhında yapılan aramada Ankara I No.lu Hâkimliğin 21/2/2013 tarihłi kararı ile topłatılmasına, dağıtım ve satışının yasakłanmasına karar verilen PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan tarafindan yazılan bir adet "I2 Eylül Faşizmi ve PKK Dirilişi" ve Mersin 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 8/3/2016tarihlikararı ile toplatılmasına, dağıtım ve satışının yasaklanmasına karar verilen bir adet "Sümer Rahip Devletinden Halk Cumhuriyetine Doğru" isimli kitapların bulunduğu ve anılan kitapların örgüt propagandası içerdiği iddia edilmiştir.
ji. 26/J0/2016 tarihinde Altıyol Meydanında, Diyarbakır Belediye BaşkanıG.K.nın gözaltına alınmasınu ve belediye binasında arama vapılmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirilen basın açıklamasına başvurucunun katıłarak terör örgütü propagandası içerikli bir konuşma yaptığı iddia edilmiştir. Başvurucunun konuşmasının ilgili kısmu şöyledir:
"Bugün demokratik bir tepkimizi göstermek için buradayız. Evet kayyumlur halkın öz iradesiyle seçilen belediyelerimize ve belediye eşbaşkanlarımıza. büvükşehir belediyelerimize yoğun bir saldırı yapımaktadır. Tıpkı tüm demokratik kuruluştara ve sivil toptum örgütlerine yapilan bu baskmın ayn zamanda partimizin belediyelerine de yönelik vapilması bizi hiçte farklı bir dūşünceye götürmüyor. Evet ülkede herşey birkaç kişinin dudakları üzerinde yükselmektedir. Bugün milletvekillerine vönetik, belediyelerimize yönelik, sendikalara yônelik ve tüm toplum sivil toplum örgütlerine sesini çıkaran ve gerçekten de muhalif olan sivil itaatsizlik gösteren herkese karşı bu baskı yapılmaktadır.Ama şu görülmüştür ki bu mücadele hiçhir zaman durdurulamumıştır. Haikımız belediyelerine sahip çıkacoktır, mücadelemiz devam edecektir. Bu anlamda bugün yaplacak 

burdaki basın açıklaması İstanbul Il Örgütünün İstanbul'daki tüm demokratik kuruluşlarıve tüm sivil toplum örgütlerinin katılımyla 3 bölgede gerçekleşmektedir. Kardeşler artık nerdeyse evimize kayyum gelmektedir nerdeyse sokağın heryerine çarşının heryerine her esnafa kayyum gelmektedir. Bu kayyumun en son örneği de bugin G.K. ve F.A.ya yapılmıştır . Bugün 27 tane beledive başkanımız içeri alınmıştır. Bunlar kendi oylarıyla %70 %80 lere varan bir oyla seçilmiş insanlardır. Bugine kadar hiçhir rüşvet ve volsuzluğa rastlanmamıştır. Zaten devletin müfettişleri her gün orda bu kontrotü bu denetimi yapmaktadır. Değerli kardeşler sessiz ve suçsuz kalmamız gerçektende giderek baskılarıvoğunłaştırmaktadır. Bu anlamdo bundan sonraki tepkilerimiz demokratik sivil itaatsizlik temelinde meşru mücadele temelinde olacaktir...“
iii. 1/11/2016 tarihinde İstanbul Kartal'da HDP'nin organize ettiği, "Kobani Gümü" adı altında düzenlenen protesto eylemine başvurucunun katıldiğıbelirtilmiştir. Söz konusu etkinlikte Kobani eylemlerinin zafer olarak görüldüğüne ve PKK/KCK terör örgütünün Suriye kolu olduğu kabul edilen PYD'nin övüldüğüne ilişkin konuşmaların yapıldığı iddia edilmiştir.

iv. Aynı soruşturmada şüpheli olan F.Y. isimli kişinin İstanbu! Üsküdar'daki ikametgähında yapılan aramada ele geçirilen bir kâğıtta elle yazılmış Kadıköy ibaresi ile bilgisayar çıktısı olarak başvurucunun isminin ve bazı makbuz numaralarının yazılı olduğu tespit edilmiştir. Anılan kâğıtta bunun dışında herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Soruşturma mercileri bu belgenin PKK/KCK terör örgütüne maddi yardımda bulunulduğuna dair delil niteliği taşıdığıı iddía etmişlerdir. F.Y.nin konutunda ele geçirilen. kâğıda ilişkin 4/1/2017 tarihli Savcılık ifadesinin ilgili kısmı şu şekildedir:
"Ben BDP'de [Barış ve Demokrasi Partisi] 2010-2014 yilları arasında vönetimde görev aldım. …. Bu adreste ele geçen makbuz no olarak belirtilmiş dökümantorda yer alan numaralar parti adına iyelerden toplanan aidattara ait mokbuz numaralarıdır. Bu listeler o dönemde ioplanan aidatlara ilişkin makbuz numaralarımın kontrol edilmesi ve arşivlerde beş yil boyunca saktanması gerekliliği sonucu düzenlenen evraklardır. Bu dökümanior 2010-2011 yillarma ait olup o tarihte BDP içerisinde faaliyet gösteren [başvurucu]Süleyman Özcan'ın ismi de bu nedenle dokümanlarda yer ulmış olabilir. Ayrica bu konuda hakkımda daha önce adli işlem yapimıştı. Bu dökümanlara konu olayla ilgili yurgılama Istanbul I3. Ağur Ceza Mahkemesinde devam etmektedir."
7. Başvurucu Ramazan Çetinçakmak Yönünden 
i.Başvurucunun ikametgâhunda yapılan arama neticesinde 2012, 2013 ve 2014yıllarında basılıp yayımlanan beş adet "Ronahī" isimli derginin bulunduğu ve anılan derginin terör örgütü propagandası içerdiği iddia edilmiştir.
ii. 30/10/2016 tarihinde Şişlide HDP'nin organize ettiği, Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarının tutuklanmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen ve "Kürdiston Faşizme Mezar Olacak", "Biji Serok Apo" şeklinde sloganların atıldığıbasın açıklamasına başvurucunun da katıldığı belirtilmiştir.
iii. Başvurucunun Facebook ve Twitter isimti sosyal paylaşım sitelerindeki kişisel hesaplarından PKK/KCK terör örgütü lideri ve diğer mensuplarının fotoğrafları ile anılan örgütün bayrak ve flamalarıni payłaştığı iddia edilmiştir.

8.Başvurucu Ali İpekli Yönünden 
i. 12/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda HDP ve DBP mensuplarının gözaltına alinmasın protesto etmek amacıyla yapılan eyleme başvurucunun da katıldığı belirtilmiştir.

ii. Başvurucunun Facebook isimli sosyal paylaşım sitesindeki kişisel hesabından, aynı ekran karesinde yer alan üst kısmında "Bizi Hatırlayan var mu", alt kısmında ise "Sizi Hatırlamayan mt var sizler Bizim Omurumuzsunuz" yazılı olan,güvenlik güçleri ile girdiği bir çatışmada öldürülen H.L.B isimli terör örgütümensubu ile omzunda uzun namlulu silah bulunan bir kadın terör örgütü üyesinin fotoğrafını "SIZİ HİÇ UNUTMİYACAĞIZ" kişisel_ yorumuyla, ekran karesinde "SONUÇ NE OLURS4 OLSUN MUHTEŞEM OLACAK" yazì, elinde uzun namlulu silah bułunan erkek bir terör örgütü mensubunun -soruşturma mercilerince bu kişinin PKK/KCK'nın Sur (Diyarbakır) sözde sorumlusu olduğu belirtilmiştirfotoğrafini, yine H.L.B. isimli terör örgütü üyesinin de bulunduğu ve üzerinde "Botan'ın yiğit çocukları biz bir ölürüz bin diriliriz" ibaresinin yazılı olduğu ekran karesini, PKK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın fotoğrafinı " gündür Diyarbakar. Amed de sürmekte olan uçlik grevini destekliyorum. Sayin Aptullah öcalan a özgürlük talebini destekliyorum. Belediyelerimize atanan kayyumlarıkınyorum.…." ibareli kişisel yorumla, PKK/KCK terör örgütünün Suriye yapılanmasıolduğu kabul edilen YPJ adına kırsal alanda faaliyet gösterdiği sırada ölen A. isimti örgüt mensubunun bulunduğu ekran karesini "Büyük yürekli insan. Tarih ve insanlık var oldukça. başta Kürt halkı olmak özere tüm ezilen Halklar seni unutmiyacak.Cesaretin ve evlemin, nesilden nesilen. Zalimlerin, zülmüna karşi. sördürülen mücadelelerin ilhom kaynağı olacak. Orta çağ barbarlığma karşı insanlığın vijdam oldun." ibareli şahsi yorumla, PKK/KCK terör örgütünü simgeleyen bayrağın ve kırsal alanda faaliyet gösteren örgüt mensuplarının bulunduğu ekran karelerini paylaşmak suretiyle terör örgütü propagandası yaptığı iddia ediłmiştir. Başvurucu da ellerinde uzun namlułu siłahlar bulunan terör örgütü mensuplarının fotoğraflarınısosyal medya hesabından paylaştığını 4/1/2017 tarihli Savcılık ifadesinde inkár etmemiştir.

ili. 11/8/2016 tarihinde HDP İstanbuł İl Başkanlığı binasında Ístanbul 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararıyla yapılan aramada el konulan ve PKK/KCK terör örgütünün talimatları doğrultusunda kurulan, Türkiye Cumhuriyeti devletinin resmîkurumlarına alternatif olarak oluşturulmuş, yargılama, cezalandırma. vergitendirme ve arabuluculuk yapan legal görünümlü illegal bir yaptılanma olduğu değerlendirilen Barış ve Adalet Komisyonunun çalışmalarıyla ilgili olduğu belirtiłen birden fazla belgenin başvurucu tarafindan el yazısı ile yazıldığınin kriminal inceleme sonucu tespit editdiği. bu şekilde başvurucunun amian yasa dışı oluşum içinde yer ałdığıiddia edilmiştir. Anlan belgelerde söz konusu Komisyona intikal ettirilen bir kısım uyuşmazlıkła ilgili olarak uyuşmazlğın taraflarına ve konusuna dair bazı biłgilerin yer aldığı görülmektedir.

9. Başvurueu Mehmet Tayyip Arslan Yönünden 
Başvurucunun Facebook isimli sosyal payłaşım sitesindeki kişisel hesabından BDP ilçe başkanlığında düzenlenen -kendisinin katıldığına dair herhangi bir tespit ve iddianın bułunmadığı- etkinliğe ilişkin duvara asılı PKK/KCK terör örgütü lideri 

Abdullah Öcalan'ın ve anılan örgütün bayrak fotoğraflarının bulunduğu ekran karesini "Kürt halk ōnderi sayın ABDULLAH ÖCALAN'ın 4 nisanda 65 vaşına girdi bdp ilçe başkanlığında yapılan kutlama fotoğrafiarı" ibareli yorumta. kızının katıldığı bir etkinlikte açıłlan terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın fotoğrafinın bułunduğu pankart ile birtikte kızının resmini "Canm kızım" ibareli yorumla paylaşmak suretiyle terör örgütü propagandası vaptığı iddia edilmiştir.
10.Başvurucu Süleyman Başer Yönünden 
i. 17/6/2016 tarihinde Galatasaray Meydaninda HDK tarafından organize edilen basın açıklaması ve oturma eyłemine başvurucunun katıldığı belirtilmiştir. Söz konusu eylem sırasında yapılan açıklamalarda "PKK/KCK terör örgütümensuplarına karşı yapılan operasyonların katliam olduğu. 27/5/2016 tarihinde Demokratik Bölgeler Partisi Şırnak il yöneticisi olan H.K.nn güvenlik güçleri tarafindan sorguya alınmasının urdından öldürülüp cesedinin yok edildiği- güvenlik kuvvetierince faili meçhul cinayetłlerin işłendiği" şeklinde ifadeler kullanıldığı ileri sürülmüştür.

ii. 28/6/2016 tarihinde Galatasaray Meydan'nda İstanbui Emek ve Demokrasi Koordinasyonunun organize ettigi oturma eylemine ve basın açiklamasına başvurucunun katıldığı belirtilmiştir. Anılan organizasyonun Özgür Gündem isimli gazetenin kapatilmasının protesto edilmesi amacıyla gerçekleştirildiği ve burada yapılan basın açıklamalarında ülkenin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki belirli illerde PKK/KCK terör örgütü mensuplarına karşı güvenlik kuvvetlerince yürütülen operasyonlarn savaş olarak nitelendirildiği, bu şekilde terör örgütüpropagandası yapıldığı iddia edilmiştir.

iii. 2/7/2016 tarihinde Galatasaray Meydanında HDP ve HDK tarafindan organize edilen Lice'de güvelik güçlerince yapılan operasyonlarla ile ilgili olarak basın açıklamasına başvurucunun katıldığı, bu bağlamda başvurucunun terör örgütüpropagandasi yaptiğı iddia edilmiştir.

iv. 6/8/2016 tarihinde Kadıköy'de HDP tarafindan organize edilen, PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'a uygulandığıileri sürülen tecridiprotesto etmek amacıyla yapılan basın açıklamasına başvurucunun da katıldığı belirtilmiştir.
v.25/8/2016 tarihinde Cumhuriyet Meydanında HDP, HDK ve KJA tarafndan organize edilen."KatilleriTanıyoruz.Katliamlara_Teslim _Olmayacağız HDP-HDK-KJA" adı altında düzenlenen basın açıklamasına başvurucunun da katılarak terör örgütü propagandası yaptığı iddia ediłmiştir.

vi. 26/10/2016tarihinde Galatasaray Meydanı'nda Diyarbakır Belediyesi EşBaşkanları G.K. ve F.A.aun gözaltına alınması ile belediye binasında arama yapilmasıni protesto etmek amacıyla gerçekleştirilen eyleme başvurucunun da katidığı belirilmiştir. Söz konusu etkinlikte Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki bazı illerin belediyelerine kayyım atanmasını "faşizm ve darbe"olarak niteleyen konuşmalar yapıldığı iddia edilmiştir.

vii, 28/10/2016 tarihinde Galatasaray Meydanı'nda HDP'nin organize ettiği,Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarının gözaltına alınmasını protesto etmek 

amacıyla gerçekleştirildiği betirtilen basın açıklamasına başvurucunun da katidığıbelirtilmiştir.

vili. 30/10/2016 tarihinde Sişli'de HDP'nin organize ettiği, Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarının tutuklanmastnı protesto etmek amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen ve "Kürdistan Faşizme Mezar Olacak", "Biji Serok Apo"şeklinde sloganların atıldığı basın açıkłamasına başvurucunun da katıldığı ileri sürülmüştür.

11. Başvurucu Kasım Oba Yönünden 
i. 11/8/2016 tarihinde HDP İstanbul il binasında İstanbul 5. Sulh Ceza Hàkimliğinin kararıyla yapılan arama neticesinde el konulan "PKK YDG-H MERKEZ KOMİTESİNE BİREYSEL YOĞUNLAŞMA RAPORU" başhıklı belgenin anılan örgüte verilmiş öz geçmiş raporu olduğu ve başvurucunun bu şekilde terör örgütüne katılım sağladığı iddia edilmiştir. Söz konusu belgenin içeriği şöyłedir:
"Ben Kasım Oba, Urfa'nm Siverek ilçesinde kayıtlı Alanyurt köyünde 28/10/1992tarihinde dünyaya geldim. 15 yaşıma kadar memlekette yaşadım. orta okulu hitirdikten sonra İstanbulla 2008 de geldim, aileme maddi durumda destek verebilmek için çoliştim ve aynı zamanda liseyi de açıktan okudum. Parti çulışmalarına 2014 seçim zamanında katłmaya başladım. Bu süre içerisinde gençlikle tamıştım. Gençlik çalışmalurında birkaç ay yer aldiktan sonra önderliğin ilk Kobane çağrısında 7. Ay duygusal bir katılım yaptım, Ben partiye katlmadan önce PKKyı sadece bir silahlı örgüt olarak görüyordum ve sudece Kürtelr için savaştığım, mücadele euiğint zannedivordun. Ama bugüne kadar yanldığım görebiliyorum, Çünkü PKK dümyadaki bu sistene karşıalternatif veni bir yaşamdır. Ve sudece Kürt halkı için değil tüm insanlık için savaştan ve mücadele eden bir harekettir. Ben kendimi Parti içerisinde tanıdim. İstanhul da gehit Hevi Ani eğitim devresinde 2 haftalık eğitim gördükten sonra sanki dünyaya yeni gelmişgibi oldum ve ilk konumtamam yine Istanbul sahasında oldu vaklaşık 4 aydır bu alanda çalışma yürütüyorum. Bu çalışma esnasında ciddi eksiklikler yaşadım özellikle kobane sürecinde de sımrda halk ite kobeme ye geçtiğimiz de duygusal yaklaştğımdan dolayıbir ię firar şahsım da gelişti ve alana geri geldiğimde hir daha alana yoğunlaşamadım bütün yoğunlaşmam sadece kobane de pratik alun oldu. Bu pratikten dolayı da ałanda istenen çalışmayı bir türlü çikuramadım. Bir de olanda memur vari günü gününe çalışma yaptığımdan domayı alanda istenen örgütlülüğü çikaramadım, alanda yöntem geliştirmekte ciddi sikınn yaşņvordum sorun ve kısıntilara çözüm olamadığım ve üstesinden gelemediğim zuman kendi kendimi çlaişmalar da boğuyordum. Kendimi ideolojik olarak geliştirip dönüştüremediğim için hem kendi çalışmalarım da eksiklik vaşnyordum hem de alandaki arkadaşiarıma göç getiremiyorum. içerisinde bulunduğumuz süreç tam bir devrim sürecidir, amo sanki birileri devrimi baslatacak ve ben de katilacam kaygısını hala atamadığım için devrimi kendim yapacağımı bir türlùgöremiyorum az yoğuntaştiğımı ve bu konuda kendimi geliştirememenin pratiklerini alondaki çahşmałarımda görebiliyorwm. önderliğin bizim için neler vaptiğını göz önünde bulundurduğumuzda ve hala önderimizin 4 duvor arasındayken bile bizim için çahalorken bizim vaptığımız bunca eksikliklere bakığumız da önderlik için camımuzı feda etsek bile az gelir. Kağuhane, Gazi Osman Paşa, Arnavutköy hatına bakvorum 2.Bölge Devrimci Saygi ve Sevgilerimle 01.12.2014"
ji. PKK/KCK terör örgütüne üye olma suçundan hakkında soruşturma yürütülen S.Ç.nin ifadesinde başvurucuya yönelik olarak "..Bana göstermiş olduğunuz resimdeki şahsı kod adı ŞÍYAR gerçek ismi Kasım OBA olarak tamrım. Ben Şiyarla Siverek'te 20 gün önce HDP binasında tamştım. Daha ônce hiç görüşmem olmadı.

Kendisiyle yaklaşık 20 dakika görüştük. Kendisi bana Siverek ilçesinde örgütsel çalışma yaptığın. kadrodan olduğunu ve buradan ayrilacağını söyłedi. Nereye gideceğini söylemedi. Çahşmaiarı konusunda detaylı bir bilgi vermedi. Daha sonra kendisiyle herhangi bir görüşmem olmadı. Burada kimlik bilgilerini sizlerden Şiyar (K) Kasım OBA olarak öğrendim."şeklínde beyanlanının bulunduğu belirtiłmiştir.
iii. Başvurucunun ikametgâhında yapılan aramada Gaziantep 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 2015/6360 D. Iş sayılhı karan ile toplatılmasına, dağitım ve satişının yasakianmasına karar verilen ve H. C. tarafindan yazılan "DELİLA- Bir Genç Kadın Gerillanın Dağ Günlükleri" isimli kitabın bulunduğu iddia edilmiştir.
28. Başvurucular hakkında düzenlenen iddianame İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) 5/5/2017 tarihinde kabul edilerek E.2017/58 sayilı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. UYAP üzerinden yapılan inceleme neticesinde duruşma gününü bildirir çağrı kâğıdının başvurucular müdafiine 22/5/2017 tarihinde tebliğediłdiği anlaşılmıştır.

29. Mahkeme 30/6/2017 tarihinde yaptiğ; tutukluluk incelemesi neticesinde başvurueuların tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.

30. Başvurucular amlan karara itiraz etmiş. İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesince 21/7/2017 tarihlinde itirazın kesin olarak reddine karar veriłmiştir.

31. Başvurucular müdafii bu kararı 23/7/2017 tarihinde öğrendiğini bildírmiştir.
32. Başvurueular 26/7/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
33. Mahkemece başvuruculardan Aysel Güzel, Muhittin Arslanboğa. Süleyman Başer, Ayşe Karadağ, Süleyman Özcan ve Mehmet Tayyip Arslan'ın 3/10/2017 tarihinde;Feremez Erkan, Ramazan Çetinçakmak ve Ali İpekli'nin 9/1/2018 tarihinde; Doğan Erbaş ve Kasım Oba'nın ise 18/10/2018 tarihinde tahliyelerine karar verilmiştir. Anılan dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemesi nezdinde derdesttir.
34. Öte yandan başvurucular müdafi 17/7/2018 tarihli dilekçesinde, başvuruculann tahliyelerine karar verildikten sonra haklarında uygulanan yakalama, gözaltı ve tutuklama tedbirleri dolayısıyla uğradtkları zararların tazmini istemiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesine dayanılarak ayrı ayrı dava açtıklarınıAnayasa Mahkemesine bildirmiştir,
IV. İLGİLİ HUKUK 
35. llgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Gülser Yıldırım (2). §§ 64-89:Ayhan Bilgen [GK], 2017/5974, 21/12/2017, §§ 48-62; Özlem Dalkıran [GK], 2017/35203,21/1/2021, §§ 37-51.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
36. Mahkemenin 22/1/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A.Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkını İhlal Edildiğine İlişkin İddialar 
1.Yakalama ve Gözaltı Tedbirlerinin Hukuki Olmadığına İlişkin İddia 
a. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü
37. Başvurucular şartları oluşmadığı hâlde haklarımda uygulanan yakalama ve gözaltı tedbirlerinin hukuki olmaması, gözaltı süresinin uzunłuğu nedeniyle Anayasa'nın 19.maddesinde güvence altına alınan kişi hürriyeti ve gūvenliği hakkının ihlał edildiğini ileri sürmüştür.

38. Bakanlık görüşünde öncelikle 5271 sayılı Kanun'un 41. maddesindeki tazminat volunun tüketilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bakanlık esas bakımından ise başvurucułar hakkında uygulanan gözaltı tedbirinin meşru hir amacının olup olmadığı değerlendirilirken anılan kararın verildiği andaki genei koşulların gözardı edilmemesi gerektiğini, aytca darbe teşebbüsü sonrasında terör örgütteri ile bağlantılı suçlara ilişkin soruşturmalarda delillerin sağlıklı bir şekilde toplanabilmesi ve soruşturmaların güvenlik içinde yürütülebiłmesi için gözaltı dışındaki koruma tedbirinin yetersiz kalmasının söz konusu ołabileceğini belirtmiştir.
39. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında genel hatlarıyla başvuru formunda belirttikleri iddiafarını tekrarlamıştır.

b. Değerlendirme 
40. Bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru. iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur (Ayşe Zraman ve Cenner Yeşilyzurr. B. No: 2012/403,26/3/2013, §§ 16, 17).

41. Anayasa Mahkemesi, kanunda öngörülen gözałtı süresinin aşıldığı veya yakalama ve gözaltına alınmanın hukuka aykın olduğu iddialarına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendiği tarih itibariıyla asıł dava sonuçlanmamış da olsa -ilgili Yargıtay içtihatlarına atıf yaparak- 5271 sayılı Kanun'un 141, maddesinde öngörülen tazminat davasıaçma imkânımın tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (Hikmet Kopar ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, §§ 64-72; Hidayet Karaca [GK]. B.No: 2015/144, [4/7/2015, §§ 53-64; Günay Dağ ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1631.17/12/2015, §§ 141-150; Ibrahim Sömnez ve Nazmiye Kaya, B. No: 2013/3193, 15/10/2015,§§ 34-47).

42. Öte yandan Anayasa Mahkemesi olağanüstü hâl ilanı sonrasında uygulanan olağan döneme göre daha uzun süreli gözaltı tedbirleri yönünden de bu sürelerin makul olmadığı şikâyetlerini incelemiş ve bu konuda 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davası açma imkânmın tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonueuna varmiştir (Neslihan Aksakal, B. No: 2016/42456, 26/12/2017, §§ 30-37; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, §§ 84-93).

43. Bu itibarla başvurucuların yakalama ve gözaltı tedbirlerine ilişkin şikàyetleri ile ilgili olarak anılan kanun yolunun bireysel başvuru öncesinde tüketilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim başvurucular tahliyeleri sonrasında uygulanan yakalama ve gözaltı

tedbirlerinin hukuki olmadığıdan bahisle 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesine dayanarak tazminat davası açmıştır (bkz. § 34).

44. Açıklanan gerekçelerle bu bölümdeki iddialara ilişkin olarak başvuru yollarıtüketilmeden bireysel başvuru' yapıldığı anlaşıldığından başvurunun bu kısminın başvuru yollorımn tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmeşi gerekir.
2.Tutukłamanın Hukuki Olmadığına İlişkin İddia 
a.Başvurucuların İddiaları ve Bakanhık Görüşü
45. Başvurucular somut olay bakımından kuvvetli suç şüphesinin ve tutuklama nedenlerinin bulunmadiğıni, tutuklamaya neden olabilecek hiçbir maddi olgunun kararda gösterilmediğini, tutuklama kararının gerekçesiz olduğunu ve tutuklama kararında ölçülüfük ilkesinin dikkate alınmadığım, mensubu oldukları siyasi partinin il binasında ve konutlarında hukuka aykın olarak yapılan aramalarda ele geçirilen birtakım belgelerden dolayı örgüt üyesi olmakla suçlanmalarının yanı sıra katıldıkları basın açıklamaları ve protesto eylemleri ile sosyal medya hesaplarından yaptıklan paylaşımtar nedeniyle terör örgütü propagandasıyapmakła da suçlandıklarnı belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının hlal edildiğini ileri sürmüştür.

46. Başvurucular ayrıca tutuklamaya dayanak oluşturan konuşma ve açıklamalarının, katıildiklan ileri sürülen protesto eylemleri ife sosyal medya paylaşımlarının siyasi faaliyet kapsamında yaptıkları düşünce açıklamalan olduğunu, bu nedenle ifade özgürlüğünün ve siyasi faaliyette bułunma hakkımın ihlal edildiğini de iddia etmiştir.
47. Bakaniık görüşünde; başvurucular hakkında verilen tutuklama kararlarında açıklanan gerekçeler, iddianameyle başvuruculara isnat edilen eylemler ile bu eylemlere ilişkin olarak dayanılan delillerin içeriği dikkate alındığında tutukiamaya esas alınan deliłlerin objektif bir gözłemciyi suçun işlendiği hususunda ikna edebilecek nitelikte olduğu ve tutuklama anında da makul şüphenin bulunduğu olgulanna dikkat çekilmiştir. Bakanlık,darbe teşebbüsü sonrasında terör örgütleri ile bağlantlı suçlara ilişkin soruşturmalarda delillerin sağlıkhı bir şekilde toplanabilmesi ve soruşturmaların güvenlik içinde yürütülebilmesì için tutuklama dışındaki koruma tedbirlerinin yetersiz kalmasının söz konusu olabileceğini belirtmiştir. Bakanhık ayrıca başvurucuları tutuklanmasına ilişkin kararların terör örgütü ve terörizmie mücadele kapsamında kamu düzeninin korunmasına yönelik öntemlerin bir parçası olduğunun ve meşru bir amaç taşıdığının değerlendirildiğini, bu kapsamda başvurucuların tutuklanmasının hukuki ołmadığına ilişkin iddialarının savunulamayacağı görüşündedir.

48. Bakanlık somut olayda başvurucuların suç işlemiş olabileceğinden süphelenilmesi için inandıriıcı delillerin bulunduğunu, tutuklama nedenlerinin mevcut olduğunu ve tutuklama kararlarının ölçülü olduğunu belirterek bu kapsamda başvurucuların yalnızca ifade özgürlüğü kapsamında kalan eylemleri nedeniyle soruşturmaya maruz kaldığına ve tutuklandığına ilişkin iddiaları yönünden farkit bir sonuca varılmasını gerekli kılan bir durum bulunmadığıı da ifade etmiştir.

49. Başvurucular, Bakanhık görüşüne karşı beyanlarında genel hatlarıyla başvuru formunda belirttikleri iddialarını tekrarlamıştır.


b. Değerlendirme 
50. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" kenar başhıklı 13.maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürrivetler, özlerine dokunuimaksızm yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sinırianabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lóik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykrı olamaz."
51. Anayasa'nın "Kişi hürriyeti ve güvenliği" kenar başlıkhı 19. maddesinin birinci fikrası ile üçüncü fikrasının birinci cümlesi şöyledir:
"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.
Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarım. delillerin vokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya humlar_ gibi tutuklamayızorunlu kılan ve kanundo gösterilen diğer hallerde häkim kararıyla tutuklanabilir."
52. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olgularin hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların bu bölümdeki iddialarının özühaklarında uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmadığına ilişkindir. Başvurucular bu bağlamda tutuklamaya konu suçlar bakımından kuvvetlisuç belirtisinin hulunmadığını jleri sürerken suçłamaya -ve dolayısıyła tutukiamaya- konu edilen eylemlerin ifade özgürlüğü ve siyasi faaliyette bulunma hakkı kapsamındaki fiiller olduğunu iddia etmiştir. Başvurucuların anılan iddiası bağlamında tutuktamaya konu fiillerin temeł hak ve özgürlüklerin kullanımıyfa ilgili olup olmadığı hususu, bunların kuvvetli suç belirtisi teşkil edip etmediği konusunda yapılacak incelemeyle doğrudan bağlantılıdır. Esasen başvurucular da ifade özgürlüğü ve siyasi faafiyette bulunma haklarının ihlal edildiğine yönelik şikayetlerini tutukiamanın hukuka aykırı olduğu iddiası temelinde dile getirmiştir. Bu itibarla başvurucuların bu bölümdeki iddialarının bir bütünlük içinde Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasıbağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir. Dolayısıyła tutuklamayla bağlantıłı olarak diğer temel hak ve özgürlükler yönünden ayrica bir inceleme yapılmasının gerekli olmadığı değerlendirilmiştir (aynı yöndeki değerlendirme ve uygulamalar için bkz. Ayhan Bilgen. § 126; Meral Danış Beştaş (2), B. No: 2017/5845,4/7/2018, § 102; Selahattin Demirtaş (3), B. No: 2017/38610, 9/6/2020, § 233).
i. Uygulanabifirlik Yönünden 
53. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin kullanlmasının durdurulmasr" kenar başlıklı 15. maddesi şðyledir:
"Savaş. seferberlik veya alağanüstü hallerde, milletlerarusı hukukian doğan yükúmlülükler ihläl edilmemek kaydryla. durunun gerektirdiği öłçüde temel hak ve hürriyetlerin kullamlması kismen veya tamamen durdurulahilir veva bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere avkarı tedbirler almabilir.


Birinci fikrada belirlenen durumlarda da. savaş hukukuna uygun filler somucu meydana gelen ölümler dhşında. kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığınım bütünlüğüne dokumudamaz: kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bumlardan dolay suçlanamaz: suç ve cezalar geçmişe vürütútemez:suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncava kadar kimse suçlu sayitamoz."
54. Anayasa_Mahkemesi, olağanüstü yönetim usullerinin uygulandiği dönemierde alınan tedbirlere ilişkin bireysel başvuruları incelerken Anayasa'nın 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve özgürlüklere ilişkin güvence rejimini dikkate alacağını belirtmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 187-191).
55. Soruşturma mercilerince başvuruculara yöneltiłen ve tutuklama tedbirine konu olan suçlama, başvurucuların PKK/KCK terör õrgütünün hiyerarşik yapılanması içinde yer almaları, dolayısıyla bu terör örgütüne üye olmalarıdır. Anayasa Mahkemesi 15 Temmuz 2016 tarihinde yaşanan darbe teşebbüsünden sonra doğrudan darbe teşebbüsüyle bağlantılıolarak yürütülen soruşturmalarda veya doğrudan teşebbüsle bağlantılı olmasa bile teşebbüsün arkasındaki yapıłanma olduğu anlaşılan Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması(FETÖ/pDY) ile bağlantılt soruşturmalarda uygulanan tutuklama tedbirlerinin hukukiliğini incelerken bu suçlamaların olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan olaylarla ilgili olduğunu değerlendirmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 237-242; Selçuk Özdemir [GK], B. No:2016/49158, 26/7/2017, § 57).

56. Anayasa Mahkemesi Aydı Yavuz ve diğerleri kararında darbe teşebbüsünden sonra ilan edilen olağanüstü hâle ilişkin yaptığı değerlendirmede 21/7/2016 tarihinde ilan edilen olağanüstü hâlin temel olarak darbe teşebbüsü nedeniyte olduğunu, hununla birlikte bu süreçte ülkenin maruz kaldığı terőr saldırılarının da olağanüstü hâl ilanında ve olağanüstühâlin devam ettirilmesinde etkisinin bulunduğunu, dolayısıyla bu dönemde uygulanan tedbirlerin genel olarak 15 Temmuz darbe teşebbüsünün faili olduğu belirtilen FETÖ/PDY'nin yanı sira terörden kaynaklanan tehdit ve tehlikenin de bertaraf ediłmesine yönelik olduğunu ifade etmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 226-229).
57. Bu itibarla başvurueular hakkında PKK/KCK silahlı terör örgütü ile bağlantılıbir suçtan uygulanan tutuklama tedhirinin hukuki olup olmadiğının incelenmesinin Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında yapıłmast gerekir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Figen Yüksekdağ Şenoğlu, B. No: 2017/3366, 9/7/2020, §§ 51-52). Bu inceleme sırasında öncelikle başvurucuların tutuklanmasının başta Anayasa'nın 13. ve 19. maddeleri olmak üzere diğer maddelerinde yer alan güvencelere aykırı olup olmadiğı tespit edilecek,aykırthık saptanması hâlinde ise Anayasa'nın 15. maddesindeki ölçütlerin bu aykırılığı meşru kıhp kılmadığı değerlendirilecektir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 193-195, 242; Selçuk Özdemir. § 58).

ii. Kabul Edilebilirlik Yönänden 
58. Somut olayda başvurueular tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuş, bireysel başvuruda bulunduktan sonra da 5271sayılı Kanunun 141. maddesine dayanarak tazminat davası açmıştır. Başvurucuların açtığıtazminat davalarının bir kismı ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinde, bir kismı ise temyiz ineelemesì için Yargitayda devam etmektedir. Dolayısıyla aynı iddianın bem Anayasa Mahkemesi hem de derece mahkemeleri tarafindan incelenmesi söz konusudur. Bu nedenle Anayasa Mahkemesinin bireysel haşvurudaki ikincil nitelikteki rolüne uygun olması

açısından başvurucuların açtığı tazminat davasının görülmekte olmasının somut bireysel başvurünun incelenmesine engel oluşturup oluşturmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
59. Anayasanun 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usuileri Hakkında Kanunun 45. maddesinin (1) numaralı fikrası gereği bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketitmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı,devletin tüm organlarımın anayasal õdevi olup bu ödevin ihmał edilmesi nedeniyłe ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesì idari ve yargısal makamların görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafindan değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturułması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, § 16).

60. Tüketilmesi gereken başvuru yollarıun ulaşılabilir olması yanında telafi kabiliyetini haiz olmast ve tüketildiğinde başvurucunun şikâyetlerini gidermede makul başarışansı tanuması gerekir. Bir başka söyleyişle etkili olduğu kabul edilecek olan başvuru yolu,Anayasa'da öngörülmüş güvencelere aykırıhık nedeniyle hakkın ihlal edildiğini özü itibarıyła tespit etme ve yeterli giderim sağlama imkâmı sunan bir yol olmałıdır. Dolayısıyla mevzuatta bu yollara yer verilmesi tek başına yeterli ołmayıp uygulamada da etkiłí olduğu gösterilmełi ya da en azindan etkili olmadığı kanitlanmamış olmalıdır (Romazan Aras, B. No: 2012/239.2/7/2013, § 29). Bununla birlikte soyut olarak makul bir başarı sunma kapasitesi olan bir başvuru yolunun uygulamada başarıya ulaşmayacağına dair şüphe, o başvuru yolunun tüketilmemesini hakh kılmaz. Özellikle sonradan ołuşturulan ve henüz uygulaması olmayan başvuru yolları bu kapsamda değerlendirilmelidir (Ramazan Korkmaz, B. No: 2016/36550.19/7/2017, §33).

61. Tutuklama kararının Anayasa'nın 19. maddesinde güvence altına alnan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkın ihlal ettiğine ilişkin şikäyetierde, derece mahkemesinde açılacak tazminat davasının tüketiłmesi gereken etkili bir hukuk yolu olarak görülebilmesi için ilk olarak tutuklama hàlinin sona ermiş olması gerekir. Zira tazminat davası sonucunda verilecek karar, niteliği gereği tutuklama hâlini sona erdiremez ancak hukuka aykınlığın saptandığı hâllerde tutuklu kałünan süreyi de gözeterek geçmişe dönük belli bir tazminata hükmedebilir (devam eden tutuklulukta tazminat davasının etkili bir hukuk yolu olmadığına ilişkin olarak bkz. Ramazan Aras, § 33). Somut olayda ise başvurucuların tamamı tahliye edilmiştir. Tutukluluğun sona ermesi hâlinde iddia edilen ihlalin kabul edilmesini ve tazminat verilmesini sağlayabilecek hukuki yolun ilke olarak uygulamadaki etkinliğinin usulüne uygun olarak tesis edilmiş olması veya en azından etkili olmadığınin kanıtlanmamış olmasıdurumunda, tüketilmesi gerektiğinin kabul edilmesi gerekir (Özlem Dalkıran. § 79).
62. Tutukluluk hålinin tahliye, beraat ya da mahkùmiyet kararı verilmesi gibi nedenlerle sona ermiş olması durumunda Anayasa Mahkemesinin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamındaki bazı şikäyetler yönünden 527l sayıb Kanun'un 141. maddesi uyarınca açılacak tazminat davasını tüketilmesi gereken bir hukuk yolu olarak gördüğü durumlar bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi bu sonuca ulaşırken Yargitay uygulamasını dikkate almaktadır. Örneğin turukluluk hâlinin makul süreyi aşması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının iblal edildiği iddiaları açısındar Anayasa Mahkemesi daha önceki kararlarında (Ramazan Aras, § 35: Burak Döner, B. No: 2012/521, 2/7/2013. § 35) 5271sayılıKanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davası yolunun tüketilmesinin gerekli olmadığını ancak esas davanın kesinleştīği durumlarda bu yolun etkili bir hukuk yolu hâline geldiğini (Hamit Kaya, B. No: 2012/338, 2/7/2013, §§ 34-50) belirtmiştir. Ancak daha sonra 

Yargıtay içtihadındaki değişimi (uzun tutukluluk şikâyetine ilişkin tazminat davasıın esas dava sonuçlanmadan da görülebileceği) de dikkate alan Anayasa Mahkemesi uzun tutukluluk şikâyetinde esas dava henüz sonuçlanmamış olsa da tazminat davasını etkili bir hukuk yolu olarak kabul etmiş ve önceki içtihadından dönumüştür (İrfan Gerçek, B. No: 2014/6500,29/9/2016, § 41). Bu çerçevede konuya ilişkin Yargıtay uygulaması önemli olmakla birlikte o yolun etkisiz olduğunu ortaya koyacak aksi bir içtihat ołmadığı sürece mevzuatta bu yolun soyut olarak var olmasi da yeterli gõrülebilecektir.

63. Bu bakımdan tutuklamanın hukuki olmadığı şikáyeti açısından tahliyesine karar verilen kişiler yönünden mevzuatta soyut olarak tutuklamanın hukukj olmadığı şikäyetine tazminat õdemesine imkân sağlayan bir yolun olup olmadığı ve bu yolun başarisız olacağınıiddia edebilmeyi ortaya koyacak bir durumun bulunup bulunmadiğmın incelenmesi gerekmektedir.

64. 5271 sayılı Kanun'un 141 maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca "Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında; Kanuniarda belirtilen koşullar dişında yakalunan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen.. Kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarım. Devletten isteyebilirler." Tutuklama karanınım hukuka aykırıolduğu iddiası esasen 5271 sayılı Kanun'un 100. ve 101. maddelerindeki hükümlere aykırılık temelinde ileri sürülmektedir. Bu da kanunda tutuklama kararı verilebilmesi için gerekli olan kuvvetli suç şüphesinin bulunması, en az bir tutuklama nedeninin bulunması ve işlendiği iddia olunan suça nispetle tutuklama kararının ölçülü olması olarak özetlenebilir. Nitekim Anayasa Mahkemesi de tutuklama kararının hukuka aykırı olduğu iddialarını benzer şekilde ele almaktadır. Şu hâtde kanunlarda belirtilen koşullar dışında tutuklanma durumunda 5271sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyatınca tazminat davasi açılabilmektedir (Özlem Dalkıran, § 82).

65. Ancak burada koruma tedbirinin uygulandığı soruşturma ve kovuşturma süreci devam ederken bu tedbirler nedeniyle tazminat davası açıimasının mümkün olup olmadığımeselesi ortaya çıkmaktadır. Bu davanın nasıl açılacağına ilişkin aynı Kanun'un 142.maddesinin (1) numaralı fikrasında ise karar veya bükmün kesinleşmesinden bahsedilmektedir. Tutuklama şüphesiz bir karar niteliğinde olduğundan ve bu karara itiraz üzerine verilen karar ise kesin nitelik taşidiğından davanın sonuçlanması beklenmeden de tutuklama kararının hukuka aykırı olduğu iddiasının tazminat davası yolunda ileri sürülebilmesinin önünde -mevzuatın lafzı dikkate alındığında- ilk bakışta bir engel olduğu söylenemeyecektir. Aneak 527l sayılı Kanun'da öngörülen koruma tedbirleriyle ilgiti tazminat davalarımın temyiz mercii olan Yargitay 12. Ceza Dairesi belirli tazminat nedenleri bakımından dava açılabilmesi için asıl davanın sonuçlanmasının gerekmediğine, diğer bir kisım tazminat nedenleri için ise bükmün kesinleşmesinin zorunlu olduğuna işaret etmiştir (Yargıtay kararları için bkz. Özlem Dalkıran, §§ 41-43). Bu kapsamda Dairenin bu ayrımıyaparken tazminat istemine konu taleplerin (incelemenin) asıl davanın sonucunu etkileyip etkilememesi veya onun sonucuna bağhı olup olmaması ölçütlerini dikkate aldığıgörülmektedir. Daire asıl davanın sonucuna bağlı veya asıl davada verilecek kararlarıetkileyici talepler yönünden mutlaka davanın esasıyla ilgili verilen karar veya hükmün kesinleşmesinin zorunlu olduğunu belirtmiştir. Söz konusu içtihatlara bakıldığında soruşturma veya kovuşturma devam ederken incelenebilecek iddialar arasında komuntarda belirtilen koşullar dışında tutuklonmanın sayıłmadığı görülmektedir. Nitekim Yargıtay tutuklamanın hukuki olmadığıa yönelik iddiaların asıl davada verilecek kararı etkileyecek nitelikte olduğunu ve tazminat istemine konu koruma tedbiri uygulanmasına neden olan suça dair açılan ceza davasının derdest olduğu gerekçesiyle tazminat davasının reddediimesi 

gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay kararları için bkz. Özlem Dalkıran, §§ 42, 43). Sonuç olarak mevzuatta soyut olarak bir tazminat yolunun bulunduğu söylenebilirse de mevcut Yargitay içtihadı bu yolun bir başarı şansı sunmayaeağını göstermektedir (Özlem Dalkıran, § 83).
66. Şu hâlde Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre başvurucunun tazminat yoluna hiç başvurmamış ołması durumunda başvuru yollarmın tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemezlik kararı vermeyeceği (birçok karar arasından bkz. Zehra Perk.B. No: 2017/25979, 10/6/2020; Mustafa Mutlu, B. No: 2017/3121, 10/6/2020, Ersin Kizilay.B. No: 2016/28555, [0/6/2020, benzer yōndeki Avrupa İnsan Hakiarı Mahkemesi kararlarıiçin bkz. Ozlem Dalkıran, §§ 49-51) bir olayda, salt başvurucunun bireysel başvurunun yani sıra başarılı olmayacağı görülen tazminat davası yolunu da denemiş olması nedeniyle başvurunun kabul edilemez bulunmasının uygun olmayacağı değerlendirilmektedir.
67. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde hâlihazırda derece mahkemelerinde derdest bulunan tazminat davasının sonucunun beklenmesine gerek olmadiği, başka bir ifadeyle başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemezlik kararı verilemeyeceği sonucuna varilmiştir.

68. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabu! edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

Selahaddin MENTEŞ bu görüşe katılmamıştır.
iii. Esas Yönünden 
(1) Genel İlkeler 
69. Genel ilkeler için bkz. Gülser Yildırım (2). §§ 110-124.
(2) İlkelerin Olaya Uygulanması
(a) Başvarucular Kasım Oba, Ali İpekli ve Doğan Erbaş Bakımından 
70. Somut olayda öncelikle başvurucuların tutuklanmasının kanuni dayanağının olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Başvurucułar PKK/KCK terör örgütünün üyesi olma suçundan 527i saydı Kanun'un 100. maddesi uyarınca tutuklanmiştır. Dolayısıyla başvurucular hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayanağı bulunmaktadır.
71. Kanuni dayanağı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin meşru bir amacının olup olmadığı ve ölçülülüğü incelenmeden önce tutuklamanın ön koşulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmadığınun değerlendirilmesi gerekir.
72. Başvurucular Ali İpeklì ve Doğan Erbaş hakkında verilen tutuklama kararında herhangi bir somut olguya değinilmeksizin genel ifadelerle başvurueular yönünden üzeriterine atıh PKK terör örgütü üyesi olma suçuna ilişkin olarak kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu ifade edilmiştir (bkz.§ 18). Başvurucu Kasım Oba yönünden verilen tutuklama kararında ise HDP İstanbuł Il Başkanlığı binasında yapılan arama sırasında ele geçirilen bir beigeye atīf yapılarak kuvvetli suç şüphesinin mevcut olduğu ifade edilmiştir (bkz. § 26).

73. Başvurucular hakkında düzenlenen iddianamede ve diğer soruşturma beigelerinde ise suçlamaya ilişkin olarak dayanılan olgular ayrı ayrı ortaya konmuştur. Bu itibarla Anayasa Mahkemesince. başvurucuların suç işlediklerine dair kuvvetli belirtinin bulunup bulunmadığı yönündeki incelemenin anılan olgular temelinde yapilması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda soruşturma makamlarınca yapılan tespitlere göre;
i. Başvurucu Kasım Oba hakkında soruştutma belgeleri incelendiğinde HDP İstanbuł İl Başkanlığı binasında yapılan arama neticesinde el konulan "PKK YDG-H MERKEZ KOMİTESİNE BİREYSEL YOĞUNLAŞMA RAPORU" başlkH belgede başvurucunun PKK terör örgütünün hiyerarşik yapılanması içinde yer aldığına ve örgüt adına bir kısım faalivette bulunduğuna dair ifadelerin yer aldığı görülmektedir.Söz konusu belgenin girişinde başvurucunun kimliğine ilişkin açıklayıeı bilgileri ve belgenin içeriğini dikkate alan soruşturma mercileri bu belgenin başvurucu taraħndan örgüt yöneticilerine hitaben kaleme alınmış örgütsel ilişkiye yönelik bir kısım açıklama mabiyetinde olduğunu değerlendirmiştir. Bunun yanı sıra hakkında PKK terör örgütü üyesi olma suçundan soruşturma yürütülen S.Ç. adlı kişinin ifadesinde başvurucunun PKK terör örgütü mensubu olarak kod adı kullandığını ve bir görüşmesinde örgüt adına Siverek ilçesinde faaliyette bulunduğunu söylediği görülmektedir. Soruşturma mercilerince yapılan bu tespit ve değerlendirilmeler bir bütün olarak dikkate alındığında bu olguların başvurucunun PKK terör örgütü ile bağlantılı bir suç iştediği hususunda kuvvetli belirti olarak kabul edilmesinin temelsiz ve keyfi olduğu söylenemez.

ii. Başvurucu Ali İpekli'nin Facebook isimli sosyal paylaşım sitesiude bulunan hesabından aynı ekran karesinde yer alan üst kısmında "Bizi Hotırlayan var mu", alt kısmında ise "Sizi Hatırłamayan mı var sizter Bizim Onurumuzsunuz" yazılı olan,güvenlik güçleri ile girdiği bir çatışmada öldürülen H.L.B isimli terör örgütümensubu ile omzunda uzun namlulu silah bulunan bir kadın terör örgütü üyesinin fotoğrafim "SİZİ HİÇ UNUTMiYACAĞIZ" kişisel yorumuyla, ekran karesinde "SONUÇ NE OLURSA OLSUN MUHTEŞEM OLACAK" yazil, elinde uzun namlulu silah bulunan erkek bir terör örgütü mensubunun -soruşturma mereiterince bu kişinin PKK/KCK'nn Sur (Diyarbakır) sözde sorumłusu olduğu betirüłmiştir- fotoğrafinı,yine H.L.B. isimli terör örgütü üyesinin de bulunduğu ve üzerinde "Botan'ı yiğit çocukları biz bir ölürüz bin diriliriz." ibaresinin yazılı olduğu ekran karesini paylaştığı belirtilmiştir. Başvurucu da ellerinde uzun namlulu silahlar bulunan terör örgūtü mensuplarının fotoğraflarının paylaşrldığı sosyal medya hesabının kendisine ait olduğuno ifade etmiştir. Bir terör örgütünün mensuplarının uzun namlulu silahlarla çekiłmiş fotoğraflarının sosyal medya hesabında paylaşılması. şiddetin övülmesi ya da teşvik edilmesi olarak değerlendirilebilecek nitelikte bir eylemdir.Bu bağlamda soruşturma mercilerinin ellerinde uzun namlulu sijahlar hulunan terör örgütü mensuplarının fotoğraflarının sosyal paylaşım sitelerinde paylaşılmasının terör örgütlerinin cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemterini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden bir eylem olarak PKK/KCK terör örgütünün propagandasının yapılması bakımından kuvvetli suç belirtisi olarak kabul etmelerinin keyfi ve temelsiz bir değerlendirme olduğu söylenemez (ayni yöndeki değerlendirmeler için bkz. Ahmet Sülük, B. No: 2018/6159. 23/6/2020, § 39).
iii. Başvurucu Doğan Erbaş'ın PKK'nın propagandasına dönüşen bazı eylemlere katıldığı ve bu eylemler sırasında terör örgütünü övücü nitelikte ifadelerin yer aldığıkonuşmalar yaptığı, bu bağlamda 2/7/2016 taribinde yaptığı bir konuşmada hendek 

olayları kapsamında çatışmaların yaşandığı yerlerden biri olan Lice'de güvenlik güçleri tarafindan yapılan operasyontarla ile ilgili olarak "..Lice'nin direnerek kazanmaya devam edeceğini bugüne kadar kazandığı gibi bundan sonra da kazanmaya devam edeceğini bir kez daha belirtiyoruz..." şeklinde ifadeler kullandığıbelirtilmiştir. Bunun yanı sira başvurucunun Facebook isimli sosyal paylaşım sitesinde bulunan kişisel hesabından PKK/KCK terör örgütünün kurucu üyelerinden olan A.Ç., M.H.D., K.P. ve A.Y.nin fotoğraflarının bulunduğu ve üzerinde "14Temmuz Ölüm Orucu Şehitlerini Minnetle Anıyoruz" ibaresi bulunan ekran karesini "Büyük Özgürlük ve Direniş Ruhunun Sembollerini Saygı ve Minnetle Anıyoruz"kişisel yorumuyła paylaştığı ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi PKK terör örgütütarafindan gerçekleştirilen şiddet eylemlerinin ve güventik güçlerine yönelik saldırıların sahiplenilmesi, övülmesi ya da meşru görülmesi anlamına gelen birçok açıklamanın terörle bağlantılı suçlamalar bakımından kuvvetli suç belirtisi olarak kabul edilebileceğine karar vermiştir (ilgili kararlar için hkz. Selma Irmak, B. No:2016/32948, 7/3/2018 §§ 77-80; Leyla Birlik, B. No: 2016/40882, 4/7/2018, § 72;Nursel Aydoğdu, B. No: 2016/35718, 30/10/2018. § 74; Çağlar Demirel, B. No:2017/5221, [2/9/2018, § 73; Ay/a 4kat Ata, B. No: 2017/5037, 11/10/2018.§ 70;Gültan Krşanak, B. No: 2017/22108. 10/10/2018. § 48: Sebahat Tuncel. B. No:2017/23601, 10/10/2018. § 62: Abdullah Zeydan, B. No: 2016/29875, 14/11/2018,§§ 69-73; Edihe Şahin, B. No: 2017/24812, 25/12/2018. § 54). Bu bağlamda başvurucunun hendek olayłarıyla ilgili olarak terör saldırılarının en yoğun şekilde yaşandığı yerlerden biri olan Lice için sarf ettiği "Lice'nin direnerek kazanmaya devam edeceği" şeklindeki sözlerinin PKK tarafindan sergilenen şiddet eylemlerinin sahiplenilmesi en azından övülmesi olarak kabulü mümkündür. Öte yandan başvurucunun sosyal medya hesabından, bulundukları ceza infaz kurumunda girdikleri ölüm orucu sonucunda hayatlarını kaybeden ve bu eylemleri sebehiyłe yurt içinde ve yurt dışında her yıl anma programları düzenlenerek örgüt hiyerarşisi ile Örgüte müzahir kitle içinde örgütle özdeşleştirilip âdeta sembolleştirilen PKK/KCK terör örgütünün kurucu kadroları içinde yer alan mensuplarnin bulunduğu ekran karesini -kişisel yorumunu da ektemek suretiyle- paylaşmasının yukarıda değinilen olgułar ile birlikte değerlendirildiğinde somut olayın koşullarında terör örgütünün propagandasmın yapılması olarak değerlendirilebilecek nitelikte olduğu gözardıedilmemelidir. Dolayisıyla soruşturma mercilerince yaptlan bu tespit ve değerlendirmeler bir bütün olarak dikkate alındığında bu olguların başvurucunun PKK/KCK terör örgütü ile bağłantıłı bir suç işlediği hususunda kuvvetli belirti olarak kabul edilmesinin temeisiz ve keyfi olduğu söylenemez.
74. Diğer taraftan başvurucular hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin meşru bir amacınin olup olmadiğintn değerlendirilmesi gerekir.

75. Başvurucuların tutukłanmasına karar verilen terör örgütüne üye olma suçu, Türk hukuk sistemi içinde ağır cezai vaptīrımiar öngörülen suç tipleri arasında olup isnat edilen suça ilişkin olarak kanunda öngörüten cezanın ağırlığı kaçma şüphesine işaret eden durumlardan biridir (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Hüseyin Burçak, B. No:2014/474, 3/2/2016, § 61; Devran Duran [GK], B. No; 2014/10405, 25/5/2017, § 66). Aynica anılan suç 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesinin (3) numarahı fikrasında yer alan ve kanun gereği tutukłama nedeni varsayılabilen suçlar arasındadır (bkz. § 24: Gülser Yıldırım (2). §[48).


76. Somut olayda suih ceza håkimlikłerince başvurucuların tutuklanmasına karar verílirken suça ilişkin olarak kanunda öngõrülen cezanın ağırlığı itibarıyla kaçma şüphesinin bulunmasına, delillerin karartılması ibtimaline, isnat edilen suçun 5271 sayılı Kanun'un 100.maddesindeki katalog suçlar arasında yer almasına. suçun konusunun ağırhğı ve önemi dikkate ahndığında adli kontroł hükümlerinin yetersiz kalacak olmasına ve suça ilişkin yaptırımın niteliğine göre tutuklamamn ölçülü olmasına dayanıldığı görüłmektedir.
77. Buna göre somut olayın koşullarında hâkimlikler tarafından verilen kararların içeriği değerlendirildiğinde başvurucular yönünden özellikle delilleri etkileme ihtimafine ve kaçma şüphesine yönelen tutuklama nedenlerinin olgusal temellerinin olduğu söylenebilir.
78. Başvurucular hakkındaki tutuklama tedbirinin ölçülü olup olmadığının da belirienmesi gerekir. Bir tutuklama tedbirinin Anayasa'nın 13. ve 19. maddeleri kapsamında ölçüłülüğünün belirlenmesinde somut olayın tüm özellikleri dikkate alınmalıdır (Gülser Yildirım (2), § 151).

79. Öncelikle örgüt suçlarının soruşturulması kamu makamlarını ciddi zorłukłarla karşı karşıya bırakmaktadır. Bu nedenłe kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, adli makamlar ve güvenlik görevlilerinin -özellikle organize olanlar olmak üzere- suçlarla ve suçlulukła etkili bir şekilde mücadelesini aşırı derecede güçleştirmeye neden olabilecek şekilde yorumlanmamahdır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Süleyman Bağrıyamk ve diğerleri, B. No: 2015/9756, 16/11/2016, § 214; Devran Duran, § 64).
80. Somut olayda başvurucuların teröre bağlantıh bir suç nedeniyle tutuklandhklarıdikkate alındığında Hâkimliğin isnat edilen suç için öngörülen yaptırümın ağırlığını, işin niteliğini ve önemini de gözönünde tutarak başvurucular hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin ölçülü ołduğu ve adli kontrol uygulamastnın yetersiz kalacağı sonucuna varmasının keyfi ve temelsiz olduğu söylenemez.

81. Açıklanan gerekçelerle tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasına ilişkin olarak Anayasa'mın 19. maddesinin üçüncü fikrası bağlamında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

82. Buna göre başvurucuların kişi hürjyeti ve güvenliği hakkına tutuklama yoluyla yapilan müdahalenin bu hakka dair Anayasa'da (13. ve 19. maddeler) yer alan güvencelere aykırıhk oluşturmadığı görüldüğünden Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan ölçütler yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek bulunmamıştír.

(b) Başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan Bakımından 

83. Başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Süleyman Başer,Mehmet Tayyip Arslan, Aysel Güzel, Feremez Erkan. Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan'ın da PKK/KCK terör örgütü üyesi olma suçundan 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesi uyarınca tutuklanmaları dolayısıyla bu başvurucular yönünden de tutuklama tedbirinin kanuni dayanağı bulunmaktadır.

84. Kanuni dayanağı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin meşru bir amacının olup olmadığı ve ölçülülüğü incelenmeden önce anılan başvurucular hakkında uygulanan 

tutuklama tedbiriyle ilgili olarak da suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekir.

85. Başvurueular hakkındaki tutuklama kararında kuvvetli suç şüphesinin olduğunun herhangi bir somut olguya atıf yapılmaksızın kabul edildiği görülmektedir (bkz.§§ 18, 22). Başvurucular hakkında düzenienen iddianamede ve diğer soruşturma belgelerinde ise suçłamaya ilişkin olarak dayanılan olgular ayrı ayrı açıklanmıştır. Diğer başvurucular hakkındaki incelemede olduğu gibi bu başvurucular yönünden de suç işlediklerine dair kuvvetli helirti bulunup bulunmadığının bu olgular temelinde incelenmesi gerekir. Bu bağlamda yapilan incelemede soruşturma makamlarınea yapıan tespitlere göre;
i. Başvurucu Muhittin Arslanboğa yönünden suçlamaya esas alınan olgular iki protesto eylemine katılmasıdır. Buniardan biri26/10/2016 tarihinde Kadıköy'de,Diyarbakır Belediyesi Eş Başkanlarının gözałtına ahınmasını ve belediye binasında arama yapılmasını protesto etmektir. Diğer evlem ise $işfi'de 30/10/2016 tarihinde bu kişilerin tutuklanmasını protesto etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Soruşturma makamlarıbelirtilen protesto eylemlerininterõrörgütüpropagandasınadönüşen organizasyonlar olduğunu ifade etmekte iseler de soruşturma belgelerinde söz konusu protesto eylemlerinden hangisinin ya da hangilerinin PKK/KCK terör örgütünün çağrısı ve talimatları doğrultusunda gerçekteştirildiği hususunda açık bir bilgi bulunmamaktadır. Anayasa Mahkemesinin Gülser Yildırım (2) (aym kararda bkz. §§ 140-142) ve Sırrı Süreyya Önder ([GK], B, No: 2018/38143, 3/10/2019, §§54-86) kararlarındaki ilkeler gözönüne ahındığında söz konusu eylemlerin başvurucunun mensubu olduğu ve İstanbul il yönetiminde görev aldığı siyasi partinin, bir büyükşehir belediyesinin eş başkanlarına yönelik gözaltı ve tutuklana tedbirterine ilişkin olmasi, bu eyłemlerin parti örgütlerince düzenlenmiş olması ile başvurucunun hu eylemler sırasında örgütsel propaganda içeriği taşıyan herhangi bir konuşına yaptiğına ve terör örgütü veya onun lideri lehine slogan atma faaliyetine iştirak ettiğine yönelik somutlaştırılmış bir tespitin bulunmaması olguları dikkate alındığında sait bu protesto eylemlerine katılmanın terörle bağlantılı bir suçyönünden kuvvetli belirti olarak kabulü mümkün görülmemiştir.
ii. Başvurucu Ramazan Çetinçakmak yönünden suçlamaya esas alınan olgulardan biri başvurucunun konutunda yapilan aramada farklı tarihlerde yayımlanmış beş adet "Ronahî" isimli derginin ele geçirilmesidir. Soruşturma mercileri dergilerin örgüt propagandası niteliğindeki yayınlar olduğunu ifade etmektedir. Bununla birlikte dergilerin sayısı ve farklt tarihlerde yayımlanınış olmasıda dikkate ahndığında başvurucunun bunlari örgütsel bir faaliyetin propaganda amacı olarak kullandığıni, bu kapsamda başkalarına verdiğini ve dağittığıısöylemek ołdukça zordur. Kaldı ki soruşturma mercileri bu yayınların örgütsel bir faaliyette kullanidığını da iteri sürmemiştir. Somut olayın koşullarında başvurucunun evinde yapılan aramada söz konusu beş adet derginin bulunmasının tek başına başvurucunun PKK terör örgütü ile bağlantılı bir suç işlediğine dair kuvvetłi belirti olarak kahul edilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. Öte yandan başvurucuya yöneltilen suçlamaya ilişkin olarak dayanılan diğer bir eylem olan,Şişli'de 30/10/2016 tarihinde gerçekleştirilen protesto eylemi bakımindan başvurucu Muhittin Arslanboğa yönünden yukarıda yapılan değerlendirmelerin bu başvurucu yönünden de geçerli olduğu söylenebilir. Aynca başvurucunun Facebook ve Twitter isimli sosyal paylaşım sitelerinde bulunan kişisel hesaplarından PKK/KCK terör örgütü liderí ve diğer menşupłarı ile anulan örgütün bayrak ve flamalarını paylaştıği 

hususu isnat edilen suça dayanak olarak ileri sürüłmüş ise de söz konusu paylaşımlar başvurucunun PKK terör Örgütüne ve onun liderine olan ilgi ve sempatisini göstermekle birlikte somut olayın koşullarında tetörle bağlantılı bir suç işiediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesinin Abdullah Öcalan' lider olarak benimseyen açıklamaların tek başına şiddeti teşvik etmediğini ifade ettiğini, içinde kişileri şiddete başvurmaya yönlendiren ifadelerin yer almadığı ve terör suçlarının işlenmesi tehlikesine vol açmayan açıklamaların terör örgütünün cebir. şiddet veya tehdit içeren yöntemlerine başvurmayı teşvik etme olarak kabul edilemeyeceğini belirttiğini ifade etmek gerekir (Sırrı Süreyya (Önder, §§ 71. 72).

iii. Başvurucu Mehmet Tayyip Arslan bakımından sosyal medyadaki iki paylaşımı suçlamaya esas alınmıştır. Bu paylaşımlardan birincisindeki sözlerin içeriğinden bunun bir siyasi partinin (BDP) ilçe başkanlığınca gerçekleştirilen bir etkinliğin fotoğrafı olduğu, ikincisindeki sözlerin içeriğinden ise başvurucunun kızının katıldığı bir yürüyüşün fotoğrafı olduğu anlaşılmaktadır. Başvurucunun bizatihi katılmadığı etkinliklere ilişkin -içinde kişileri şiddete başvurmaya yönlendiren ifadelerin bułunmadığı- bu paylaşımların başvurucunun PKK terör örgütüne ve onun lideríne olan ilgi ve sempatisini göstermekle birlikte somut olayın koşułlarında terörle bağlantılı bir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceği değerlendiriłmiştir. Bu bağłamda başvurucu Ramazan Çetinçakmak yönünden yapılan değerlendirmenin bu başvurucu yönünden de geçerli olduğu söylenebilir.

iv. Başvurucu Süleyman Başer'e yönelik suçlamanın dayanağı başvurucunun PKK'nın propagandasına dönüştüğü soruşturma mercilerince ileri sürülen toplam sekiz basın açıklaması ve protesto eylemine katılması, anılan bu organizasyonłarda terõr õrgütü lehine konuşmalar yapılıp sloganlar atılmasıdır. Soruşturma makamlarıbelirtilen basın açıklamaları ve protesto eylemierinin terör örgütü propagandasına dönüşen organizasyonlar olduğunu ifade etmekte iseler de soruşturma belgelerinde söz konusu eylemlerden hangisinin ya da hangilerinin PKK/KCK terör örgütünün çağrısı ve talimatları doğrultusunda gerçekleştirildiği hususunda açık bir bilgi bulunmamaktadır. Anayasa Mahkemesinin Gülser Yildırım (2) ve Sırrı Süreyya Önder kararlarındaki ilkeler gözönüne alındığında söz konusu eylemlerin genel olarak başvurucunun mensubu ve il yönetim kurułu üyesi olduğu siyasi partinin faaliyetleri çerçevesinde gerçekleştiritmiş olması ile başvurucunun bu eylemler sırasında örgütsel propaganda içeriği taşıyan herhangi bir konuşma yaptığına ve terör õrgütü veya onun lideri lehine slogan atma ile pankart açma faaliyetlerine iştirak ettiğine yönelik somutlaştırlmış bir tespit ve iddianın bulunmamasi dikkate alındığında salt bu basın açıkłaması ve protesto eylemlerine katilmasının terörle bağlantılı bir suç yönünden kuvvetli belirti olarak kabutü mümkün görülmemiştir.
v. Başvurucu Aysel Güzel yönünden suçlamaya esas alınan olgulardan biri başvurucunun ikametgâhında yapılan arama neticesinde toplatilmasına, dağitım ve satışının yasaklanmasına karar verilen "Bir Savaşın Anatomisi. Kürdistan'da Askeri $\zeta i z g i^{*}$ ile "Kürdistan Yurtsever Devrimci Gençlik Manifestosu" isimli kitapların ve aynca "Marksizm Leninizmin İlkeleri 1" . "Kürt Açılımı Ergenekon Kapitalizminin Krizi, Devrim Yüklü Bulutlar Yoğunlaşıyor-Sosyalisı Parti" ve "Oculun'ın $T e s l i m i$ isimti kitapların ele geçiriłmesidir. Soruşturma mercileri anılan kitaplann örgüt propagandası niteliğinde yayınlar olduğunu dile getirmektedir. Bununla birlikte 

başvurucunun bunları õrgütsel bir faaliyetin propaganda aracı olarak kullandığına,bu kapsamda üçüncü kişilere verdiğine ve dağıttığına yönelik soruşturma belgelerinde bir tespit ve iddia bulunmamaktadıt. Kaldı ki soruşturma mercileri bu yayınların örgütsel bir faaliyette kullanıldığını da ileri sürmemişlerdir. Somut olayın koşullarında başvurucunun evinde yapılan aramada söz konusu kitapların bulunmaşının tek başına başvurucunun PKK terör örgütü ile bağlantılı bir suçişlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Öte yandan başvurucuya yöneltiłen suçlamaya ilişkin olarak dayanłan diğer bir olgu farkhı tarihlerde gerçekleştirilen toplam yedi protesto eyłemi ve basın açıklamasına başvurucunun katılmış olmasıdır. Soruşturma makamları belirtilen basın açıklamaları ve protesto eylemlerinin terör örgütü propagandasına dönüşen organizasyonlar olduğunu ifade etmekte iseler de soruşturma belgelerinde söz konusu basın açıklamaları ve protesto eylemierinden hangisinin ya da hangilerinin PKK/KCK terör örgütünün çağrısı ve talimatları doğrultusunda gerçekleştirildiği hususunda açık bir bilgi bulunmamaktadıt. Anayasa Mahkemesinin Gülser Fildırım (2) ve Sırrı Süreyya Önder kararlanndaki ilkeler gözönüne alındığında anılan bu eylemlerden bir kısmunın başvurucunun mensubu olduğu ve İstanbul il yönetiminde eş başkan olarak görev aldığı siyasi partinin bir büyükşehir belediye eş başkanfarına yönelik gözaltı ve tutuklama tedbirlerine ilişkin olmasının yanı sıra bu eylemlerin parti örgütlerince düzenlenmiş olması, geri kalan kısmının ise Özgür Gündem isimli gazetenin kapatilmasina, darbe teşebbüsü_sonrasında ilan edilen olağanüstü hâl dönemindeki uygulamalara ve DBP Şırnak il yöneticisi H.K.nın kaybolmasına yönelik gerçekleştirilmiş olması, özeifikle başvurucunun bu eylemler sırasında örgütsel propaganda içeriği taşıyan herhangi bir konuşa yaptığına ve terör örgütüveya onun lideri fehine slogan atma ile pankart açma faaliyetine iştirak ettiğine yönelik somutlaştırimış bir tespitin bulunmaması olgulan dikkate altndığında amlan basın açıklaması ve protesto eylemlerine katılmanın terörle bağlantıłı bir suçyönünden kuvvetłi belirti olarak kabulü mümkün görülmemiştir. Ayrıca Twitter isimli sosyal paylaşım sitesinde "Hdp İstanbul Kadın" rumuzlu kullanıcı tarafindan paylaşılan, başvurucunun kendisinin de katıldığı İstanbuł Sancaktepe HDP İlçe Başkanlığında düzenlenen etkinliğe ilişkin PKK/KCK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın ve antlan örgütün diğer mensuplarının duvara asılı fotoğraflarının bulunduğu ekran karesini "Sancaktepe kadınları ile gerçekleştirilen kahvaltiıya Pm.S.Ö. ve I.B.nin katiılımı ile gerçekleştirildi."ibareli yorumla retweet yapmak suretiyle takipçileri ile paylaştığı hususu isnat edilen suça dayanak olarak ileri sürülmüş ise de söz konusu bu paylaşımda başvurucunun terör örgütünü öven terör örgütünün ve mücadelesini benimseyen içerikte bir yorum yaptiğına dair bir iddia ve tespitin bulunmaması da gözönüne alındığında somut olayın koşullarına göre amlan payłaşımın terörle bağlantıl bir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceği değgerlendirilmiştir.

vi. Başvurucu Feremez Erkan yönünden suçlamaya esas alinan olgulardan biri ceşitli tarihlerde gerçekleştirilen toplam yedi protesto eylemi ve basın açıklamasına başvurucunun katiması ile bunların bir kısmında kamu makamlarınun terör örgütüyle ilgili bazı uygulamalarına karşı çıkan konuşmalar yapmış olmasıdır.Soruşturma makamları belirtilen basın açıklamaları ve protesto eylemlerinin terőr örgütü propagandasına dönüşen organizasyonlar olduğunu ifade etmekte iseler de soruşturma belgelerinde söz konusu basın açiklamalatı ve protesto eylemlerinden hangisinin ya da hangilerinin PKK/KCK terör örgütünün çağrısı ve talimatłarıdoğrultusunda gerçekleştirildiği hususunda açık bir bilgi bulunmamaktadır. Anayasa 

Mahkemesinin konuya ilişkin yukanda da değinilen ilkesel kararları dikkate alındığında anılan bu eylemlerden bir kismının başvurucunun mensubu olduğu ve İstanbuf il yönetiminde görev aldığı siyasi partinin, bir büyükşehir belediyesinin eşbaşkanlarına yönelik gözaltı ve tutuklama tedbirlerine ilişkin olmasının yanı sıra bu eylemlerin parti örgütierince düzenlenmiş olması, geri kalan kısmının ise Özgür Gündem isimligazetenin kapatılmasına, bazı belediyelere kayyim atanmasına ve DBP Şırak İl Yöneticisi H.K.nın kaybolmasına yönelik gerçekleştirilmiş olması.başvurucunun bu eylemler sırasında yaptiğı konuşmalarda kullandığı ifadelerin gerek içeriği gerekse kişileri şiddete başvurmaya yönlendirecek mahiyette tehlikeye yol açma potansiyelinin bulunmadığının değerlendirilmesi ve terör örgütü veya onun lideri tehine bizatihi slogan atma faaliyetine iştirak ettiğine yönelik somutlaştırılmışbir tespitin bulunmaması olguları dikkate alındığında salt bu protesto eylemlerine katılmanın terörle bağlantılı bir suç yönünden kuvvetli belirti ołarak kabulü mümkün görülmemiştir. Aynıca başvurucunun Twitter isimli sosyal paylaşım sitesinde kendisinin de katıldığı İstanbul Fatih HDP İlçe Başkanlığında düzenlenen etkinliğe ilişkin olarak PKK/KCK terör örgütü lideri Abdulłah Öcalann ve örgüt flamasının fotoğraflarının duvara asılı bulunduğu ekran karesini "Fatih ilçe kongresi için son halk toplantısındaydık." ibareliyorumla, başvurucunun yine Twitter üzerinden yapmış olduğu "#öcalanonurumuzdur" isimlikonu başlığı (hashtag)ile örgüt liderinin fotoğrafinın üzerinde "Güneşimizi Karartamozsımz" yazılt olan duvara asıh bez afişin önünde bir topluluğun bulunduğu ekran karesini payłaştığı hususu isnat edilen suça dayanak olarak ileri sürülmüş ise de söz konusu paylaşımlar başvurucunun PKK terör örgütü liderine ve diğer örgüt mensuplarına olan ilgi ve sempatisinigöstermekle birlikte -bu paylaşımlarda başvurucunun terör örgütünüöven ve mücadelesini benimseyen içerikte bir yorum yaptiğına dair bir tespitin bulunmaması da gözönüne alımdığında- somut olayın koşullarında terörłe bağlantılıbir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceği kanaatine ulaşılmiştir.

vii. Başvurucu Ayşe Karadağ yönünden suçlamaya esas altnan olgulardan biri başvurucunun ikametgâhında yapılan aramada "Kürdistan'da Halk Kahramanlığı"."Portileşme Sorunları ve Görevlerimiz", "Kürt-Türk Hlişkileri Üzerine Barış ve Demokrasi Konuşmaları 1988-1999", "PKK ve Değişim Stratejisi". "Kongra-Gel Kürdistan Halk Kongresi Demokraik Kuruluş Belgeleri", "Rojava Devrimi için Avukat Duyanışması" isimli kitapların ele geçirilmesidir. Soruşturma mercileri anılan kitapların örgüt propagandası niteliğindeki yayıntar olduğunu dile getirmektedir. Bununla birlikte başvurucunun bunları örgütsel bir faaliyetin propaganda aracı olarak kułlandığına, bu kapsamda üçüncü kişilere verdiğine ve dağittığına yönelik olarak soruşturma belgelerinde bir tespit ve iddia bulunmamaktadır. Kaldı ki soruşturma mercileri bu yayınların örgütsel bir faaliyette kullanıldığını da iteri sürmemiştir. Somut olayın koşullarnda yapılan aramada söz konusu kitapların bulunmasının tek başına başvurucunun PKK terör örgütü jle bağlantılı bir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi mümkün görülmemiştir. Diğer yandan başvurucuya yöneltilen suçlamaya ilişkin olarak dayanılan başka bir olgu, konutundaki aramada ele geçirilen ve kendisi tarafindan el yazısıyla kaleme alınan bir not kâğıdında "Başkan bir şey yupamıyorsak oğlunu ortadan kaldıraliım."şeklinde ibarenin olmasıdır. Başvurucu ifadesinde, not kâğıdındaki bu yazıyı Derik (Mardin) belediye başkanlığı yaptığı dönemde şahsi husumet yaşadığı bir kişinin evini kurşunlayarak oğlunu yaralaması sonrasında söz konusu olayın kan davasına dönüştürülerek oğlunun öldürülebileceğinin ilçede 

konuşulduğunu duyması üzerine gerekli güvenlik önlemlerini almak ve bu konuşulanları unutmamak amacıyla yazdığını savunmuştur (bkz.§ 27/5-ii)Soruşturma mercileri bu not kâğıdının PKK terðr örgütü adına yapılan bir tehdite ilişkin olduğünu değerlendirmekte iseler de buna ilişkin herhangi bir olgu ortaya koyamamiştır. Nottaki ifadenin konusuna veya bağlamına dair başvurucunun savunmasıın aksine ilişkin bir emare bulunmamaktadır. Kaldı ki söz konu ibarenin yam sira not kâğıdında "Gen Soru", "Kadın Sahiplenme", "Hasta ziyaretleri D.Bakır", "Mardin ve ev ziyaretleri", "Yaşlı Hasta Kimsesizler" gibi başka ibarelerin de olduğu görülmektedir. Bu anlamda yapılan aramada bahse konu not kâğıdının bulunmasının başvurucunun PKK terör örgütü ile bağlantılı bir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi olanaklı görülmemiştir. Bunun yanı sıra HDP İstanbul il binasında yapılan aramada bulunan "BDP İSTANBUL IL ÖRGÜTU ADALET VE BARIŞ KOMİSFONU ÇALIŞMA RAPORU" başlıkl belge soruşturma makamları tarafindan bu Komisyonun devlet kurumlarına alternatif olarak PKK tarafindan yargilama, cezalandırma, vergilendirme ve arabuluculuk gibi faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla kurulduğu değerlendirilmesiyle suça konu edilmiştir.PKK'nm ülkenin bazı yerlerinde vatandaşların karşıłaştığı uyuşmazhıkların çözümüiçin devletin yargı organlarına değil kendi oluşturduğu illegal yapılara müracaat etmelerini sağlamak amacıyla örgütlenmede bulunduğu yönünde yapıłlan soruşturma ve kovuşturmalar olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte söz konusu Komisyon raporunun PKK tarafindan oluşturulan bu örgütlenmeyle ilişkisine yönelik soruşturma mereilerince herhangi bir maddi olgu ortaya konulmamıştır. Soruşturma mercileri yalnızca Komisyon raporunun içeriğinden hareketle bu faaliyetin PKK tarafindan oluşturułmaya çalışılan Örgüte bağlı bir yargılama mekanizmasıyła ilgili olduğunu değerlendirmişlerse de anulan raporun içeriğinin tek başına böyle bir değerlendirme için yeterli olduğunu kabul etmek mümkün görülmemiştir. Zira rapor içeriğinde genel olarak bazı uyuşmazłtkların ve toplumsal meselelerin çözümüne dair açıklama ve önerilerin bulunduğu ve bunların PKK terör örgütünün faaliyetłeriyle bağlantısına işaret eder nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu bağłamda yukarıda belirtilen olguların başvurucunun terörte bağlantılı bir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceği kanaatine varlmıştır.
Muammer TOPAL ve Basri BAĠCI bu görüşe katılmamışlardır.
viii. Başvurucu Süleyman Özcan bakımından suçlamaya esas ahnan olgulardan biri başvurucunun ikametgâhında yapıłan aramada toplatılmasına, dağıtım ve satışının yasaklanmasına karar verilen "12 Eylül Faşizmi ve PKK Dirilişi" ve "Sümer Rahip Devletinden Halk Cumhuriyetine Doğru" isimli kitapların ele geçiritmesidir.Soruşturma mercileri anılan kitapların örgüt propagandası niteliğindekiyayınlar olduğunu dile getirmektedir. Bununia birlikte başvurucunun bunları örgütsel bir faaliyetin propaganda aracı olarak kullandığına, bu kapsamda üçüncü kişitere verdiğine ve dağıttığına yönelik soruşturma belgelerinde bir tespit ve iddia bulunmamaktadır. Öte yandan soruşturma mercileri bu yayınların örgütsel bir faaliyette kullanıdığını da ilerì sürmemişlerdir. Somut otayın koşuliarında başvurucunun evinde yapılan aramada söz konusu kitapların bulunmasının tek başına başvurucunun PKK terör örgütü ile bağlantılı bir suç işlediğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilemeyeceğikanaatine ulaşılmıştır. Suçlamaya esas alınan diğer bir olgu 26/10/2016 ve 1/11/2016 tarihlerinde gerçekleştirilen protesto eylemi ve basın açıkfamasına başvurucunun katilması ile bunların birinde kamu makamlarının bazı belediyelere kayyım atanmasına karşı çıkan konuşmalar yapmış

olmasıdir. Soruşturma makamları belirtilen basın açiklamatarı ve protesto eylemlerinin terör örgütü propagandasına dönüşen organizasyonlar olduğunu ifade etmekte iseler de soruşturma belgelerinde sõz konusu bası açiklamalari ve protesto eylemlerinden hangisinin ya da hangilerinin PKK/KCK terör örgütünün çağrısı ve talimatları doğrultusunda gerçekleştirildiği hususunda açık bir bilgi bulunmamaktadır. Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin yukarıda da değinilen ilkesel kararları dikkate altndiğında anılan bu eylemlerden birinin başvurucunun mensubu olduğu ve Istanbul il yönetiminde görev aldığı siyasi partinin bir büyükşehir belediyesinin eş başkanlanına yönelik gözaltı ve tutuklama tedbirlerine ilişkin olmasinın yanı sıra bu eylemlerin parti őrgütlerince düzenlenmiş olmasi,diğerinin ise belediyelere kayyum atanmasına yönelik gerçekleştirilmiş olması,başvurucunun bu eylemler sırasında yaptığı konuşmada kullandığı ifadelerin gerek içeriği gerekse kişileri şiddete başvurmaya yönlendirecek mahiyette tehlikeye yol açma potansiyelinin bulunmadığımio değerlendirilmesi, terör örgütü veya onun lideri lehine bizatihi slogan atma faaliyetine iştirak ettiğine yönelik somutlaştırılmış bir tespitin butunmaması olguları dikkate alindiğında salt bu protesto eylemlerine katıłmanın terörle bağlantılı bir suç yönünden kuvvetli belirti olarak kabulü mümkün görülmemiştir. Aynıca aynı soruşturmada şüpheli olan F.Y. isimli kişinin konutunda yapilan aramada üzerinde başvurucunun isminin ve bazı makbuz numaralarının yazılı olduğu bir kâğıt ele geçirilmesi de suçlamaya esas alınan başka bir olgudur.Soruşturma mercileri bu kâğıdın PKK terör örgütüne yapılan yardımlarla ilgili olduğunu değerlendirdiklerini belirtmiştir. F.Y. ise ifadesinde söz konusu kağıdın,yönetiminde yer aldiğı partinin 2010-2011 yıllarında üyelerden topladığı aidatlara ait makbuz numaraları olduğunu, parti içerisinde faaliyet gösteren başvurucu Süleyman Özean'ın isminin de bu nedenle dokümanlarda yer almış olabileceğini belirtmiştir (bkz.§ 27/6-iv). Söz konusu makbuzun içeriği itibarıyla soruşturma makamlarınca başvurucunun PKK/KCK terör örgütüne para yardımı ya da maddi başka bir yardım sağladığının maddi olgulara dayanilarak ortaya konulamadıği, soruşturma belgelerinde soyut değertendirmelere yer verildiği ve F.Y.nin ifadesinde belirttiği hususların aksinin maddi olgularla gösterilemediği görülmektedir. Bu bakımdan anılan makbuza ilişkin bulgułarın -soruşturma belgelerindeki tespite göre- esasłı bir değerlendirmeye elverişli olduğunu söylemek zordur. Bu bağlamda yukarıda betirtilen olguların başvurucunun PKK/KCK terör örgütü ile bağlantıh bir suçişłediğine dair kuvvetłli belirti olarak kabul edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
86. Bu itibarla eldeki belgelere göre somut olayda başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel.Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan bakımından suç işlendiğine dair kuvveıli belirtinin soruşturma makamlarınca yeterince ortaya konulamadiğı sonucuna ulaştlmıştır.
87. Anayasa Mahkemesince varılan bu sonuç karşısında tutuklama nedenlerinin bulunup bulunmadığının, tutukłamanın ölçülü ołup olmadığının, tutuklamanın Anayasa'da öngörülen amaç dışında uygulandığının ve tutuklamanın hukuki olmadığıa yönelik başvurucuların diğer iddialarının ayrıca incelenmesine gerek görülmemiştir.
88. Bununla birlikte anılan tedbirin Anayasa'nın olağanüstü dönemterde temel hak ve özgürlüklerin kullanımımın durdurułmasını ve sınırlandırlmasını düzenieyen 15. maddesi kapsamında meşru olup olmadığının incelenınesi gerekir.


iv. Anayasa'nm 15. Maddesi Yönünden 
89. Anayasa Mahkemesi daha önceki pek çok kararında olağamüstü hál döneminde temel hak ve özgürlüklerin kullanımının durdurulmasını ve sınırlandırıtmasını düzenleyen Anayasa'nın l5. maddesinin suç işlendiğine dair belirtilerin varlığı ortaya konulmadan gerçekleştirilen tutuklamalart meşru kılmadığına, suę işlendiğine dair belirti olduğu ortaya konulmadan tutuklama tedbirinin uygulanmasının durumun gerektirdiği ölçüde bir müdahale olmadığına karar vermiştir ($ahin Alpay [GK], B. No: 2016/16092, 11/1/2018, §§ 105-110;Mehmer Hasan Altan (2), §§ 152-157; Turhan Günay [GK], B. No: 2016/50972, 11/1/2018,§§ 83-89; Mustafa Baldır, B. No: 2016/29354, 4/4/2018, §§ 83-88).
90. Somut olayda bu kararlardan ayrılmayı gerektiren bir yön bufunmamaktadır. Bu nedenle -Anayasa'nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde de- başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan. Süleyman Başer. Aysel Güzel.Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan vönünden Anayasanın 19. maddesinin üçüncü fikrası bağlamında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıın ihłal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Tutukluluğun Makul Süreyi Aştığına İlişkin İddia 
a. Başvurucuların İddiaları ve Bakanhık Görüşü
91. Başvurucular; tutukluluğun makuł süreyi aştığın, şablon gerekçelerle tutukluluğun devam ettirildiğini, bu karartara yaptıklar itirazların da gerekçesiz bir şekilde reddedildiğini ve tutukluluğunun devam ettirilmesini gerektirecek makul bir sebep kaimadığını belirterek kişi hüriveti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
92. Bakanlık görüşünde öncelikle 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesindeki tazminat yolunun tüketilmesi gerektiği belirtilmiştir. Esas bakımından yapılacak inceleme için Bakanlık özetie Anayasa Mabkemesinin konuya ilişkin benzer kararlarını hatrfatarak somut olayda tutukluluğun devanı için gerekli olan kuvvetli suç şüphesinin devam ettiğini,tutukłuluğun devamına ilişkin kararların ilgili ve yeterli gerekçe içerdiğini ifade etmiş ve bu anlamda anılan şikäyet yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğunu belirtmiştir.

9. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında genel hatlarıyla başvuru formundaki iddialarını tekrarlamışlardıt.

b. Değerlendirme 
i.Başvurucular Kasım Oba, Ali İpekli ve Doğan Erbaş Bakımından 
94. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulabilmesi için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunłudur (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, §§ 16,17).

95. Anayasa Mahkemesi. tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı iddiasıyła yapılan bireyset başvurular bakımından bireysel başvurunun incetendiği tarih itibariyla başvurucu tahliye edilmiş ise asıl dava sonuçlanmamiş da olsa -ilgiliYargitay içtihatlarına atıf yaparak- 5271sayılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen 

tazminat davası açma imkànının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğunu belirtmektedir (Erkam Abdurrahman Ak, B. No: 2014/8515, 28/9/2016, §§ 48-62; Irfan Gerçek, B. No: 2014/6500, 29/9/2016. §§ 33-45).

96. Bu itibarla başvurucuların tutukłuluğun makul süreyi aştığına ilişkin şikâyetleri ile ilgili olarak anılan kanun yolunun bireysel başvuru öncesinde tüketilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim başvurucular tahliyeleri sonrasında tutukluluğun makul süreyi aştığından bahisle 5271 sayıłı Kanun'un 141. maddesine dayanarak ayrı ayrı tazminat davasıaçmıştir (bkz.§ 34).

97. Açıklanan gerekçelerle başvurucular Kasım Oba, Ali Ipekli ve Doğan Erbaş'ın tutukluluğunun makul süreyi aştığı iddialarına ilişkin olarak yargısal başvuru yollarıtüketmeden bireysel başvuru yaptıkları anlaşıldtğından başvurunun bu kısmunın başvuru yollarımın tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
iì. Diğer Başvurucular Bakımından 
98. Başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan bakımından tutuklamanın hukuki olmadığı sonucuna varıldığından bu şikáyetín anılan başvurucular yönünden aynca incelenmesine gerek görülmemiştir.
4.Soruşturma Dosyasına Erişimin Kısıtlandığına İlişkin İddia 
a. Başvurucularıin İddiaları
99. Başvurucular; soruşturma dosyasındaki gizlilik kararı nedeniyle suçlamalara ilişkin temel delillere erişemediklerini, hangi delillere davaniarak suçlandıkların bilmediklerini, bu nedenle Savcılık makamı karşısında dezavantajlı bir konuma düşürüldüklerini, tutuklułuğa etkili bir şekilde itiraz edemediklerini ileri sürmüştür.
b. Değerlendirme 
100. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fikrasıile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fikrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapilmasi gerekmektedir.

101. Somut olayda 5271 sayılı Kanun'un 153. maddesinin (4) numaralı fikrasıuyarnca Mahkemece iddianamenin kabul edildiği 5/5/2017 tarihi itibanyla kısittıık kanun gereği kendiliğinden sona ermiş ve dosyaya erişim imkánı sağlanmıştır. UYAP üzerinden yapılan inceleme sonunda Mahkemece, iddianamenin duruşma gününü bildirir çağrı kâğıdıile birlikte başvurucuların müdafiine 22/5/2017 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.Dolayısıyla başvurucular iddianamenin kabul edildiğini anılan tarih itibarıyla öğrenmiştir. Bu durumda soruşturma dosyasına erişimin kısıtłanmasına yönelik başvurunun 22/5/2017tarihinden itibaren otuz gün içinde yapıłması gerekmektedir. Otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra 26/7/2017 tarihinde yapılan bireysel başvuruda süre aşımı bulunduğu anlaşılmiştir.


102. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabułedilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Arama Nedeniyle İleri Sürülen İhlal Íddiaları
1.Başvurucuların İddiaları
103. Başvurucular, evlerinde ve HDP İstanbul il Başkanlığı binasında yapılan aramalarn yasał mevzuatta öngörülen düzenlemelere aykırı olduğunu ileri sürmüşlerdir.
2. Değerlendirme 
[04. Anayasa Mahkemesi Hülya Kar (B. No: 2015/20360, 27/2/2019) kararında,koruma tedbirlerinin maddi hakları iblal ettiği iddiaları yönünden bireysel başvuruda yapılması gereken denetimin sınırlarnı çizmiştir. Kararda, koruma tedbirine karar veren makamların tedbir uygulanmasıun gerekliliğine dair daha iyi değerlendirme yapabilecek konumda olmaları nedeniyle geniş takdir yetkisine sahip oldukları belirtilmiş ve bu doğrultuda ancak koruma tedbiri nedeniyle uğranılan zararın kaçınılmaz olandan ağısonuçlara yol açtığının veya keyfī uygulandığının ilk bakışta anlaşılacak kadar açık olduğu bâllerde esas yönünden daba ileri bir değerlendirme yapması gerektiği kabul edilmiştir (ilkeler için bkz. Hülya Kar, §§ 21-46).

105. Somut olayda Sulh Ceza Hâkimliği tarafindan verilen karar uyarınca başvurucuların yöneticisi oldukları HDP İstanbul il Başkanlığının binasında ve konutlarında arama yapılmıştır. Söz konusu tedbirin suç delillerini elde etme amacryla gerçekleştiriłdiği anlaşılmaktadır.

106. Koruma tedbirine yönelik şikâyetlerde Anayasa Mahkemesi kararın verildiği dönemin şartlarını dikkate alır. Başvuruya konu koruma tedbiri maddi gerçeğin ortaya çıkmasını temin etmek amacıyla ve suç şüphesi hulunan hâllerde uygulanmıştır. Sõz konusu tedbir öngörülebilir ve kesin bir hukuki düzenlemeye davanmakta olup başvurueulara da itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme imkânı taninmıştır.Bundan başka tedbir süreklilik arz eder biçimde uygulanmamıştır. Süregelen koruma tedbirinin durumun gerektirdiğinden daha uzun sürdüğü veya hedeflenen amaca ulaşmak bakımından açıkça elverişsiz olduğu değerlendirilmemiştir.

107. Başvuru konusu koruma tedbirinin türü, süresi, uygulanma tarzı ve kişinin yaşamı üzerindeki etkileri birlikte değerlendirildiğinde başvurucuların uğradığı zararın kaçınılmaz olandan ağır olduğu veya koruma tedbirinin keyfi uygulandığıdeğerlendirilmemiş, başvurucular da bireysel başvuru formunda aksini kanıtiayacak bir açıklamada bulunmamiştır.

108. Başvurunun bu kısmının arama nedeniyle bir ihlalin olmadığı açık olduğundan açıkça dayanaktan yoksun bulunması gerektiği değerlendirilmiştir.


C. Adil Yargılanma Hakkınıa İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucuların İddiaları
109. Başvurucular, gözaltında avukat yardımindan yararlandırılmamaları nedeniyle adil yargılanma hakkının güvencelerinden olan savunma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
110. Bireyseł başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulabilmesi için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur.Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargisal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sabip olduğu bilgi ve delilieri zamanında bu makamlara sunmasi, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İșlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
111. Sonut olayda UYAP üzerinden yapilan inceleme sonunda ihlal iddialarına konu olan davanın -bireysel başvuruyu inceleme tarihi itibaryla- itk derece mahkemesi nezdinde derdest olduğu, bu anlamda işlemleri devam eden yargılama açısından bukuk sisteminde mevcut yargısal yollar tüketilmeksizin bireysel başvuruda bulunulduğu anfaşılmaktadır.

112. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarımın tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
113. 6216 sayılı Kanun'un "Kararlar" kenar başhıkłı 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkanm ihlal edildiğine ya da edilmediġine karar verilir. İhial kararı verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlorının ortadan kaldırıłması için yapılması gerekentere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa. ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosva ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yapılmasmda hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karurındu açıkladığı ihlali ve sonuçlarmı ortadan kaldrracak şekilde mümkūnse dosya üzerinden korar verir."
114. Başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer. Aysel Güzel, Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan hürriyetlerinden yoksun bırakılmaları nedeniyle -tazminat miktarı belirtmeksizin- maddi ve manevi zararlarınin giderilmesi taleplerinde bulunmuştur.


115. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırlacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
116. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden õnceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurułması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, aynca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

117. Başvuruda, başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak,Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan. Ayşe Karadağ ve Süleyman Özean yönünden tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle Anayasa'nın 19.maddesinin üçüncü fikrasının ihlal edildiğine katar verilmiştir. Anılan başvuruculatın bir kısmı 3/10/2017 tarihinde, diğerleri ise 9/1/2018 tarihinde tahliye edilmiştir (bkz. § 33).Dolayısıyla adı geçen başvurucuların tutuklujuk hâlleri sona ermiştir.
118. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucuların uğradıklarızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Başvurucułar Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel,Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan'a yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek manevi zararlanı karşıliığında ayrı ayri net 40.ooo TL manevi tazminatin ödenmesine karar verilmesi gerekir.

119. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucuların uğradıklarını iddia ettikleri maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağıbulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belge sunmamış olmaları nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

120. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL hatç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargilama giderinin başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak. Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel.Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan'a müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. l. Yakalama ve gözaltına almanın hukuka aykırı olması dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarımn nūketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞIYLE.

2. Tutuklamanın hukukí olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA Selahaddin MENTEŞ'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA.

3. Tutukluluğun makul süreyi aşması dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvurucular Kasım Oba, Ali İpekli ve Doğan Erbaşyönünden başvuru yollarımın tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBÍRLİĞIYLE,
4. Tutukłuluğun makuł süreyj aşması dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvurucular Muhittin Arslanboğa. Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özean yönünden ayrıca İNCELENMESiNE YER OLMADIĞINA OYBÍRLİĞİYLE,
5. Soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması dolayısıyła kişi hürriyeti ve güvenliği hakkımn ihlal edildiğine iłişkin iddianıa süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLIĞİYLE,
6. Arama işlemi dolayısıyla ileri sürülen ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun obmosı nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
7. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarımın tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA OYBÍRLÍĞİYLE,
B. 1. Başvurucular Kasım Oba, Ali Ípekli ve Doğan Erbaş yönünden tutuklamanın hukuki olması nedeniyle Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrası bağlamında kişi hüπiyeti ve güvenliği hakkınıη İHLAL EDİLMEDİĞİNE OYBİRLİĞIYLE,
2. Başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan ve Süleyman Özean yönünden tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasıbağlamında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının İHLAL EDİLDiĠİNE OYBiRLİĞiYLE,
3. Başvurueu Ayşe Karadağ yönünden tutuklamanın hukuki olmamasınedeniyle Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrası bağlamında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkín İHLAL EDİLDİĞİNE Muammer TOPAL ve Basri BAĞCI'nın karşioyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Başvurucular Muhittin Arslanboğa. Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan, Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcan'a AYRI AYRI net 40.000 TL manevi tazminat ÖDENMESÍNE, tazminata ilişkin diğer taleplerín REDDiNE,
D. 257,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.857,50 TL yargulama giderinin başvurucular Muhittin Arslanboğa, Ramazan Çetinçakmak, Mehmet Tayyip Arslan. Süleyman Başer, Aysel Güzel, Feremez Erkan, Ayşe Karadağ ve Süleyman Özcana MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ōdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için İstanbul i4. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2017/58) GÖNDERİLMESÍNE,
G. Kararın birörneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERiLMESÍNE 22/1/2021tarihinde karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCJ 
Üye Üye Üye Muammer TOPAL Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 

Başvuru Numarası : 2017/30997Karar Tarihi : 22/1/2021
KARŞIOY 
11.08.2016 tarihinde HDP İstanbul İl Başkanlığı binasımda hâkim kararı tahtında yapılan aramada ete geçirilen “BDP İstanbul İl Örgütü Adalet ve Barış Komisyonu Çalışma Raporu" isimli belgenin son kısmında başvuruculardan Ayşe Karadağ'ın ismi Komisyon Sözcüsü unvanı iłe yer almaktadır.

Söz konusu belgenin muhtevasına bakildığından. belgenin “ulusal toplumsal kurtuluş mücadelesi" perspektifinde hazırlandığına dair bir girizgaha sahip olduğu görülmektedir. Komisyonun faaliyet alanı olarak şahıslar arasında ortaya çıkan hukuki ihtilafların çözülmesi noktasında bir fonksiyon iera ettiği, özellikle kız kaçırma, evłilik, aile içi sorunlar, yaralama, öldürme ve kan davaları ile ticari uyuşmazlıklar konusunda ortaya çıkan ihtilaflara müdahale durumunda kalındığından bahsolunmaktadır. İhtilafların çözülmesi noktasında diğer unsurların yanı sira kurumlardan destek alndtğı bilgisine de yer verilmektedir.

Söz konusu raporun öneriler bölümünde sorunların çözülmesinde teknik ve eğitim desteğinin alınmasi, alacak verecek meseleleri ile ticari uyuşmazlıklara bakılmaması,donanım olarak binek araç temin edilmesi gibi bir taköm istekler dile getirilmektedir.
Söz konusu adalet ve barış isimli komisyonun bir nevi mahkeme işlevi yerine getirdiğinde tereddüt bulunmamaktadı. İlgi alanları arasında basit uyuşmazlıkların yan sīτa yaralama, õldürme ve kan davalanı gibi kamu düzenini doğrudan ilgilendiren vesoruşturmasıkamu makamları eliyle gerçekleştirilmesi zorunłu olan konuların da bulunduğu görülmektedir.

Açık kaynak bilgilerinde ulaşılan veriler doğrultusunda terör örgütünün kişiler arasında ortaya çıkan ihtilafların çözūlmesi noktasında sözde mahkemeler kurmak suretiyle konuya müdahil olduğu bir vakıadır. Bu faaliyeti kurumsallaştırmak adına ihtilaf çözümlerini sözde tutanaklara bağladığı, faaliyette yer alan unsurların kademelendirildiği ve verilen kararlann yerine getirilmesinin takip edildiği bilinmektedir.

Devlet yapılanmasının yargı erkinin hayata geçirilmesi yönünde yürütülen bu faaliyetin basit bir ihtilaf çözmek girişiminden çok daha fazla bir anlam taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Geçmişte bu faaliyetin özellikle doğu ve güneydoğu bölgelerinde yoğun bir şekilde hayata geçirilmeye çalşıldığı kamuoyunun malumudur.
Mevcut anayasal düzenin değiştirilmesi noktasında yürütüłen bu illegal faaliyetlere hukuk sisteminin kayıtsız kalması mümkün değildir.

Bu bağlamda, parti il başkanlık binasında ele geçirilen ve başvurucu Ayşe Karadağın isminin komisyon sözcüsü sıfatıyla yer aldığı belgede tanımlanan faaliyetlerin terör örgütünün bu alanda hayata geçirmnek istediği uygulamalarla olan benzerliğinin soruşturma konusu olması doğaldır.

Soruşturma makamları da konuya ilişkin değerlendirmelerinde; adalet ve banşkomisyonlarının, terõr örgütünün resmi kurumlara alternatif olarak oluşturmaya çalıştığı ve 

yargilama, cezalandírma, vergilendirme ve_ arabuluculuk konularinda_faalivet icra etmesi düşünülen illegal yapıların tegal görūnümiü hali olduğuna dair değertendirmelerde bulunarak,konuya ilişkin soruşturmanın derinleştirilmesi gerekliliğine işaret etmişlerdir.
Meveut bilgiler çerçevesinde; adalet ve barış komisyonu, terör örgütünün meşru anayasal kurumlara öykünerek kurmaya çalıştuğı sözde yargı işlevi yerine getiren kurumlara benzer bir fonksiyonu icra etmektedir. Başvuranın bu komisyonda görev aldığına ilişkin somut veriter de bulunmaktadır. Soruşturmanın bułunduğu başlangıç safhasında bu oluşumun terör örgütünün benzer yapılanmasıyla olan organik bağının irdelenmesi doğal bir gerekliliktir. Bu bağlamda başvurucu hakkında kuvvetli suç şüphesinin bulunmadīğını iddia etmek mümkün gözükmemektedir.

Dile getirilen bu gerekçeler çerçevesinde başvuruculardan Ayşe Karadağ hakkındaki tutukłama kararının kuvvetli suç şüphesinin varlığına bağlı olarak verildiği ve hukuki olduğu, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını ihlal etmediğini düşündüğümüzden çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne iştirak edilmemiştir.

Üye Muammer TOPAL 
Üye Basri BAĞCI 

Başvuru Numarası : 2017/30997Karar Tarihi : 22/1/2021
KARŞIOY 
Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (l) numaralı fikrası gereği bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun yolłannın tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı,devletin tüm organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihiallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafindan değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).Tüketilmesi gereken başvuru yollarının ulaşilabilir olması yanında telafi kabiliyetini haiz ołması ve tüketildiğinde başvurucunun şikàyetlerini gidermede makul başarı şansıtanıması gerekir. Bir başka söyleyişle, etkili olduğu kabuł edilecek olan başvuru yolunun.Anayasada öngőrülmüş güvencelere aykırılık nedeniyle bakkın ihlal edildiğini özü itibartyla tespit etme ve yeterli giderim sağlama imkânı sunan bir yol olması gerekmektedir.Dolayısıyla mevzuatta bu yollara yer verilmesi tek başına yeterli olmayıp uygulamada da etkili olduğunun gösterilmesi ya da en azından etkili olmadığının kanıtlanmamış olmasıgerekir (Ramazan Aras, B. No: 2012/239, 2/7/2013, § 29). Bununla birlikte soyut olarak makul bir başarı sunma kapasitesi bulunan bir başvuru yolunun uygulamada başarıya ulaşmayacağına dair şüphe, o başvuru volunun tüketilmemesini hakiı kılmaz. Özellikle sonradan oluşturulan ve henüz uygulaması olmayan başvuru yollarının hu kapsamda değerlendirilmesi gerekir (Ramazan Korkmaz, B. No: 2016/36550, 19/7/2017. §33).Öte yandan, başvurueuların belírli bir hukuk yolunun etkililiği konusunda sadece bir kuşku duyması, kendilerini söz konusu hukuk yolunu tüketme girişiminde bulunma yükümlülüğünden kurtarmaz. Başvuruculardan, yorum yetkilerini kullanarak meveut haklarıgeliştirme firsatı vermek için yargt organlarına başvurmaları beklenebilir. Ancak yerleşik mahkeme içtihatları işığında, belirtilen hukuk yolunun gerçekte olumlu sonuçlanmasıkonusunda makul bir ihtimalin bufunmadığı durumlarda ise başvurucunun söz konusu hukuk yolunu kullanmamış olması başvuru yolłarının tüketilmediği sonucunu doğurmaz. Bununla birlikte bir hukuk yolunun başarısız olduğunu ortaya koyacak bir durum söz konuşu değilse o hukuk yolunun etkili bir şekilde işlediğine ilişkin emsal davaların bulunmaması tek başına başvurucuyu bu hukuk yolunu tüketme yükümlülüğünden kurtarmaz. Zira başvurucunun hu hukuk yoluna başvurması halinde mahkemelerin içtihatlarını başvurucunun lehine olacak şekilde geliştirmeleri ihtimafi her zaman vardır.
Somut olayda başvurueułar haklarında yürütülen soruştura kapsamında tutuklandıktan sonra farkhı tarihlerde tahliye edilmişlerdir. 26.07.2017 tarihinde de mahkememize bireysel başvuruda bulunmuşlardır. Başvurucuların tahliye edilmesiyle beraber tutukluk hali sona ermiş bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesince başvurunun incelendiği tarih itibarıyla başvurucunun suç isnadına bağlı olarak hürriyetinden yoksun burakılması hali sona ermiş bulunduğundan, bireysel başvuru kapsamında tutukluluğun hukuki olmadığı yönünden yapılabilecek olan olası bir ihlał tespiti, başvurucu açısından ancak lehine bir miktar tazminata hūkmedilmesi sonucunu doğurabilecektir. Bunun dışında muhtemel bir ihla! kararına bağh olarak başvurucu açısından (örneğin tahliye ediłmek gibi)bir sonuç ortaya çıkmayacaktır.


Hal böyle olunca, belirtiłen duruma bağh olarak, bireysel başvurunun ikincillik niteliği gereğince, olayda, aşama itibarıyla bireysel başvuru yolu dışında başvurucuya,tutmanın hukuki olmadiğını tespit edecek ve giderim olarak da tazminat Ödenmesini sağlayabilecek başka bir hak arama yolunun mevcut olup olmadığmn incelenmesi gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nce, tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasına dayalı olarak yapılan tüm başvurularda, tutuklama kararının hukuka aykırı olduğuna ilişkin iddia incelenirken ilk olarak şikâyet konusu tutuklamanın kanuni dayanağının bulunup bulunmadığı, ikinci olarak kuvvetli suç şüphesinin mevcut olup olmadığı, üçüncü olarak tutuklamanın meşru bir amacının bulunup bulunmadıği (tutuklama nedenlerinin var olup olmadığı), son olarak da tutuklama tedbirinin ölçülü olup olmadığı incelenmektedir.I 
Anayasa Mahkemesince yapilan bu inceleme, 527l sayih Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 100 ve 101, maddelerde yer alan hükümlerle de uyumlu bir incelemedir. Zira 5271 sayıhı Kanun'un 100. maddesinin (1) numaralı fikrasına göre “Kuvvetli suç şüphesinin varliğınt gösteren somut defillerin ve hir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebitir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez." Yine aynıKanunun 101. maddesinin ikinci fikrasına göre de “Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda; a) Kuvvetłi suç şüphesini,b) Tutuklama nedenlerinin varliığıņi, c) Tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu gösteren deliller somut otgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir."
Öte yandan, 5271 sayılıi Kanun’un 141. maddesinin (1) numaralı fikrasına (fikranın a bendine) göre "Suç soruşturmusı veya kovuşturması sırasında: kamunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamıma karar verilen,  kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarım. Devletten isteyebilirler."
Görüldüğü üzere (41. maddenin (1) numaral: fikrasının (a) bendinde de “tutuklama için kanunda belirtilen koşullara" atıf yapılmaktadır. Dolayıstyla Kanunda (kuvvetli suçşüphesi, tutuklama nedeni, ölçülülük gibi) öngörülen koşułlara aykırı olarak tutuklandığınıdüşünen bir kişi için Kanun tazminat isteme ve alma imkânı öngörmektedir.
Anayasa Mahkemesi konuya ilişkin önceki kararlarında; bireysel başvurunun incelenme tarihi itibariyla başvurucunun tutukluluk halinin sona ermiş olması ve tutuklama tedbirinin ilişkili olduğu kamu davasında verilen beraat veya mahkûmivet hükmünün kesinleşmiş olması şartlarının bir arada gerçekleşmiş olması hallerinde, başvurucunun tutukłamanın hukuka aykıtı olduğu iddiasına yönelik olarak CMK l4l/l-a hükmükapsamında tazminat davası açabileceğini belirtmiş ve mezkůr iddiayı başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul ediłemez bulmuştur.² Bununla birlikte, başvurucu tahliye ediłmiş olsa dahi hakkında açılan kamu davasının devam ediyor olması veya hakkında verilen beraat veya mahkümiyet hükmünün kesinleşmemiş ołması hallerinde ise tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasına dayalı başvuruları CMK 141/l-a hükmü kapsamı dışında tutmuşve işin esasını incelemiştir.

Halas Aslan, B. No: 20[4/4994, 16.2.2017.
•A Reşat Ertan, 2013/5700, 15/04/2015. § 26; Mebmet Emin Güneş. 2013/5707, 16/04/20[5, § 29; Mecit Gümüş.2013/9105, 25/6/2015. §32; Höseyin Hançer, 2013/8319, 7/1/2016.§§ 39, 40; Ömer Kõse, 2014/12036.16/11/2016. § 34


Anayasa Mahkemesi, tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasına ilişkin başvurularda yukarıda belirtildiği şekilde ortaya koyduğu yaklaşımını sonradan kısmen değiştirmişbulunmaktadır, Mahkemenin güncel yaklaşımında, tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasının CMK 141. madde kapsamında tazminata konu edilebileceğinin kabul edildiği tek durum.CMK 141/1-e hükmünde düzenlenen tazminat nedenine ilişkin durumdur.
Anayasa Mahkemesinin son dönemdeki bir çok kararına göre; başvuruya konu edilen tutuklamanın ilişkili/ilgili olduğudavada başvurucu hakkında beraat kararı verilmişveya başlatılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ve bu kararlar bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla kesinleşmiş ise tutukłamanın hukuki ołmadığıiddiasi, CMK 14l/l a ve e hükmünde düzenlenen tazminat yolunun tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez bulunmaktadır.² Mahkeme, bu içtihadında CMK 141/l-e hükmünün yanı sıra CMK l41/l-a hükmünü de dikkate almakta ve söz konusu hükümlerde öngörüłen tazminat yolunu tutuklamanın hukuki olmadığı iddiası yönünden etkili bir kanun yolu olarak nitelendirmektedir. Tutukluluğun hukuki olmadığı iddiasına dayalt tüm başvurularda, belirtilen durum dışındaki tüm hallerde ise işin esası incelenmektedir.
Öte yandan Anayasa Mahkemesi, CMK 141/I-a hükmūnde düzenlenmiş olan,kanunlarda belirtilen koşullar dışında tutukluluğun devamına karar verilmesi halini de kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen kişilerin tazminat alabileceğini öngören CMK 141/l-d'de düzenlenen tazminat yoluyla beraber değerlendirmektedir, Bit başka söyleyişle Mahkeme, tutukluluğun kanuna aykırı bir şekilde gerekçesiz kararlarla uzatılarak makul sürenin veya kanuni sürenin aşıldığına ilişkin iddialan, başvuru yollarının tüketilmemesi gerekçesine dayanarak reddetmekte ve CMK'nın 141. maddesinin (1) numarah fikrasının (a)ve (d) bentlerine birlikte dayanmaktadır. 3

Belirtilen durumla birlikte, Mahkemece, gözaltının hukuki olmadığına ilişkin şikâyetlere daya!ı başvurularda da CMK'nın 141. maddesindeki tazminat yoluna başvurulması gerektiği söylenmektedir. Bir başka söyleyişle, gözałtının hukuki olmadığına ilişkin şikâyetlerde de davanın mahkûmiyetle sonuçlanıp sonuçlanmadığına, davanın devam edívor olup olmadığına bakilmaksızın başvuru yollarmın tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik karan verilmektedir.é

Anian kararlarda bu kapsamdaki taleplerle ilgili olarak davanın esasının sonuçlanmasına gerek ołmadığı yönündeki Yargıtay kararlarına atıf yapıldığı için gözaltı-nın hukuki olmadığına ilişkin şikâyetlerde CMK'nın 141. maddesindeki yolun tartışmasız bir biçimde etkili bir hukuk yolu olduğu iddia edilebilir ise de; Yargıtay tarafindan istikrarlı bir biçimde tersine oluşturułmuş bir uygulama tespit edilmediği sürece, tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasına dayalı başvurularda başvuru yollarıntn tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilirken, bu konuda Yargitay uygulamasının var olup olmadığına 
3Kamil Erdoğan, B. No: 2017/4023, 19/4/2018, $40; Bilat Canpolat. §§ 37-43; Fatma Maden, §49; Ertuğrul Raşit Benal, B. No: 2016/25245, 17/7/2018. §42
4Fatma Maden. §47, Ertuğrul Raşit Benal. $40
5Erkam Abdurrhman Ak, B. No: 2014/8515, 28/9/2016. §54: Irfan Gerçek, B. No: 2014/6500, 29/9/2016,§376Neslihan Aksakal, B. No: 2016/42456, 26/12/2017. § 30- 38; Ahmet Ünal, B. No: 2016/17624, 9/5/2018. §24-26.


bakılmasına gerek olmadığından ve biraz önce değinilen kararlarda atıf yapılan Yargıtay kararları? somut delil olmadan gerçekleştiği iddia edilen bir gözaltına alınmayla ilgili olmadığmdan anılan iddiaya itibar edilmesi mümkün değildir.§

Hal böyie olunca, gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin hukuka aykırı olduğu iddialarının her ikisini de içeren başvurularda, Anayasa Mahkemesince, gözaíti tedbirine dair iddia yönünden tazminat yoluna başvurulması gerektiğine karar verilirken, tahliye edilmiş bir başvurucunun tutuklama tedbirine ilişkin iddiasında tazminat yolunun gösterilmemesi çelişkili bir durum oluşturmaktadır.

Öte yandan, Anayasa Mahkemesi'nce, etkili bir başvuru yołunun bułunup bulunmadığının belirtenmesinde başvurulan uygulamaya atıf yapma yaklaşımundan B.T.kararıyla vazgeçilmiştir. B.T. kararında, geri gönderme merkezlerindeki tutma koşulłarīnın kötü muamele oluşturduğu iddiasına dayalı başvuru, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, geri gönderne merkezlerindeki koşulların kötü muamele oluşturduğu iddiasını, uygulamada başarryla sonuçlandığını gösteren herhangi bir örneğini tespit etmemiş olmasına rağmen, tam yargıdavasina konu edilebileceğini belirterek incelememiştir.

İdari gözetim altında tutulma koşullarına karşı etkili bir başvuru yolunun bulunmadığı iddiasına dayah başvuruda Mahkeme; AİHM'nin Türk hukukunda tutulma koşullarına karşı etkili bir başvuru ołmadığına dair kararları bulunduğunu belirttikten sonra,yasal düzenlemeyle oluşturulan ve kanunun objektif anlamına_ bakildiğinda var olduğu hususunda bir tereddüt uyandırmayan bir hukuksal yolun filen denenmemiş veya kullanılmamış olmasının söz konusu yolun etkili olmadığı veya bulunmadığı sonucuna ulaşılabilmesi hakımından yeterli olmayacağı tespitinde bulunmuş, bu tespit kapsamında da bu güne kadar böyle bir davanın açıldığını ve tazminata hükmedildiğini gösteren herhangi bir mahkeme kararmín mevcut olmamasıa dayanılarak tazminata ilişkin etkili bir başvuru yolunun bulunmadiğmn sövlenmesinin hatalı olacağınt ifade etmiştir.º
Cafer Yildız kararında da benzer bir değerlendirmeyle kabul edilemezlik kararıverilmiştir. Anayasa Mahkemesi, Cafer Yildız kararında, tutukluluk incelemeleri sonucunda verilen kararların tebliğ edilmemesi ya da tutukluluğa yapılan itirazın karara bağlanmamasınedeniyle tutuklama işlemine karşi başvuru imkanlarından yararlandırılmamaya ilişkin iddialann CMK'nın 141, maddesinin (1) numaralı fikrasınun (k) bendi kapsamında açılacak davada incelenebileceği gerekçesiyle kabul ediłemezlik kararı vermiştir. Mahkeme, buradaki tazminat yolunun başarıyla uyguladığını gösteren emsal davalar bulunmamasına rağmen bõyle bir hukuk yolunun kesinlikle başarısız olacağını iddia edebiłmeyi ortaya koyacak bir durum da sõz konusu olmadığı için bu türden şikâyetlere çözüm getirmeye elverişli nitelik taşryan bu yola işłerlik kazandtrmak ve yasal düzenlemenin kapsamını belirlemek amacıyła derece mahkemelerine başvurulmasında yarar bulunduğunu belirtmiştir.10
Yargıtay (2. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarihli ve E.2012/21752, K.2012/20353 sayılı karart 8Benzer durumlar bakımmdan. Yargrtay uygulamasında tazminat yolunun başanyla uyguladığımı gösteren emsal kararlar bulunmamakła birtikte, böyle bir hukuk yołunun kesinlikte başarısız olacağını iddia edebilmeyi ortaya koyacak bir durum dasöz konusu değildir.
B.T. [GK}, B. No: 2014/15769, 30/1 1/2017. §§ 40-60.


Tahliye edilen ve hakkında açılan kamu davası devam eden kişinin CMK 141/1-a kapsamında açacağı tazminat davasında kuvvetli suç şüphesinin ve tutukluluğun diğer kanuni şartlarının bulunmadığına ilişkin yapılacak tespitin devam eden kamu davasınıetkileyebilecek olması ve tazminat davasım yürüten mahkemenin bu tür değerlendirmelerden kaçınabileceği ihtimali yahut hakkında mahkůmiyet hükmü verilen ve bu hüküm kanun yolu incelemesi aşamasında olan veya kesinleşen kişilerin açacakiarı tazminat davasında mahkemenin, tutuklama tedbirinin bukuka aykırı olup olmadığı tespitini kanun yolu merciinin verdiği veya vereceği karara rağmen yapıp yapamayacağı hususları da kanun yolunun etkililiği açısından elbette ki büyük önem taşımaktadır. Bununla birlikte, bu bağlamda, kişinin tutuklanması ve tahliye edilmesi ile hakkında beraat veya mahkûmiyet hükmü verilmesi arasında belirleyici öłçüde bir bağłantı olmadığını söylemek yerinde olacaktir.
Belirtilen duruma göre, bir kişinin tutuklanması hukuka uygun olmakla birlikte bu kişi kamu davasından beraat edebilir ya da tutuklanması hukuka aykırıhık arz edcrken hakkında açılan davada mahkúmiyet sonucuna varılabilir. Bu nedenle CMK 141/l-a kapsamında açılacak bir davada tutukłuluğun hukukiliğine ilişkin olarak kişi hakkındaki ceza davasından bağımsız bir inceleme yapılmasının mümkün olduğu sonucuna varılmalıdır.(Muzaffer Korkmaz, Koruma Tedbiri Nedeniyle Tazminat Davaları ve Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019, s. 93). Tutukluluğun hukukiliğinin incelenmesinde, tutuklamanın ilişkili/ilgili olduğu davada mahkûmiyet veya beraat kararı verilmiş olmasmın ya da davanın devam ediyor olmasının bir önemi olmamahdır. Nitekim Anayasa Mahkemesince de, mahkúmiyet kararı verilmesi veya davanın devam ediyor olması durumunda da tutuklamanın hukukiliği incelenmektedir.ti Eğer bir davanın devam ediyor olması veya davada mahkùmiyet kararı verilmesi tutuklamanın hukukiliğinin incelenmesine engel teşkil ediyor olsaydı, Anayasa Mahkemesinin de böyle bir inceleme yapamaması gerekirdi. Dolayısıyła bir davada beraat veya takipsizlik kararıverilmesi tutuklamayı kendiliğinden hukuka aykırı hale getirmeyeceği gibi mahkûmiyet kararı verilmesi de kendiliğinden tutuklamanın hukuka uygun olduğunu göstermez. Nitekim Anayasa Mahkemesi Mehmet Özdemiriz başvurusunda beraat karar verilmiş olan başvurucunun tutuklanmasıın hukuka uygun olduğuna karar vermiş iken, Ali Bulaçıbaşvurusunda hakkında mahkůmiyet kararı verilen başvurucunun tutuklanmasıın hukuka aykın ołduğuna karar vermiştir.

Esasen CMK. 141/1-a hükmünün de, tutuklamanın hukukiliği bağlamında bu hükme dayalı olarak dava açıłmasını kişi hakkındaki yargısal sürecin bitmesine ve kesinleşmiş bir kararın varlığına bağiı tutmadığı anlaşıłlmaktadır.

11Bkz. Besime Konca, B. No: 2017/5867, 3/7/2018.12Mehmet Özdemir, B. No: 2017/37283, 29/1 1/201813Alí Bulaç [GK]. B. No: 2017/6592, 3/S/2019

Konuya ilişkin Yargitay kararlarında datanılan hükümde düzenlenen tazminat nedeninin, yargısal sürecin kesinleşmesine bağhı olarak tazminata konu edilebilecek tazminat nedenleri arasında sayılmadığı görülmektedir. Söz konusu kararlara göre, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlarına karar verilen, yine mahkùm olup da gözaltı ve tutuklułukta geçirdikleri süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezast olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılaniar hakkında, mutłaka davanın esasıyla ilgili olarak verilen kararın kesinleşmesini beklemek zorunluluğu bulunmaktadır.

Hal böyle olunca uygulamada, tutuklama tedbirinin hukuka aykın olduğu iddiasına yönelik CMK 141/1-a hükmüne dayalı tazminat davasının, tutuklamanın ilişkilifilgili olduğu ceza davası derdestken açılamayacağına ilişkin kesin bir kabulün bulunmadığıanlaşılmaktadır.

Bu bağlamda, yukarıda da belirtiłdiği üzere tazminat davasını inceleyecek olan derece mahkemesinin tutuklama şartlarını incelemekten imtina edebileceği şeklindeki bir görüşün kabufünün de mümkün olmadığrı belirtmek gerekmektedir, Zira CMK 141/1-a hükmü karşısında tazminat mahkemesinin de (ağır ceza mahkemesinin de) tutuklama koşullarının var olup olmadiğını inceleyebilmesi gerekmektedir. Anian hükme göre tutuktamanın kanunda öngörülen şartlara uygun olup olmadığını tespit etmek tazminat mahkemesinin kanundan kaynaklanan görevi durumundadır. Nitekim kovuşturma aşamasında yargılamayı yürüten herhangi bir ağır ceza mahkemesinin verdiği tutuklama veya tahliye kararı, yapılan itiraz üzerine bir başka ağır ceza mahkemesi tarafindan, tutuklama şartlarnın var olup olmadığı incelenerek kaldırılabilmektedir. Bu konuda herhangi bir tartışma bulunmamaktadır. Böyle olunca da bir ağır ceza mahkemesinin veya sulh ceza hâkimliğinin verdiği tutuklama kararının hukuka aykırı olup olmadığının tazminat mahkemesince tespit edilmesinin önünde de herhangibir engel bulunmadiğı sonucuna vatılmaktadır.

Şuç isnadına bağhı olarak tutukluluk halini içerenłer dışındaki tutukiamanın hukuki olmadığına ilişkin şikâyetłerde CMK 141/I-a'daki tazminat yolunun tüketilmesinin aranması,Anayasa Mabkemesinin tutukluluk statüsünün sona ermiş olması kaydıyla tutukluluğun makul süreyi aştığına yönelik iddiaların, CMK'nin 141. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) ile (d) bentlerinde düzenlenen tazminat yoluna konu edilmesi gerektiğine ilişkin yaklaşımuıyla da uyumluluk gösterir.'š Zira tahliye edilen ve hakkındaki kamu davası devam eden veya aleyhine verilen mahkumiyet hükrü kanun yolu aşamasında olan veya kesinleşen kişinin Anayasa Mahkemesi içtihadı doğrultusunda bireysel başvuru öncesi uzun tutukluluk iddiasına ilişkin açacağı tazminat davasında ilk derece mahkemesi, tutukluluğun devamuna ilişkin kararların hukuka uygunluğunu inceleyecek, bu incelemeyi yaparken de kuvvetli suçşüphesinin var olup olmadiğım ve diğer tutuklama nedenleriyle birlikte devam edip etmediğini gözetecektir (Muzaffer Korkmaz, a.g.e., s.94) Nitekim Anayasa Mahkemesi'nce de tutukluluğun makul süreyi aştrğına ilişkin olup esastan incelenen başvurularda kuvvetli şüphenin var olup olmadiği, tutuklama nedenlerinin devam edip etmediği de incelenmektedir.|6

14bkz. Yargitay 12. Ceza Dairesinin 1/7/2015 tarihli ve E.2014/20624, K.2015/12265 sayil, 1/10/2012 tarihli 
ve E.2012/21752, K.2012/20353 sayıl kararları.

15trfan Gerçek, B. No: 2014/6500. 29/9/2016. § 19,37
16Bkz. Ömneğin, Hüsnü Aşkan, B. No: 2015/4057, 31/10/2018. § 45. Halas Aslan. B. No: 2014/4994.J6/2/2017. § 87.



Ayrıca, bu konuya ilişkin olup başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilen başvurularda da, tazminat davasına bakacak olan mahkemenin de kuvvetli suç şüphesinin ve tutuklama nedenlerinin var olup olmadiğını değerlendireceği varsayılmaktadır. Aksinin kabulü halinde bu tür başvurularda kişilerin tazminat davası yoluna yönlendirilmemesi gerekirdi, Sonuç olarak, eğer tazminat davasına bakacak mahkeme, uzun tutukluluk şikâyetlerinde kuvvetłi şüphenin, tutuklama nedenierinin var olup olmadığııinceleyebiliyorsa, tutuklamanın hukukiliği şikâyetlerinden kaynaklanan davalarda da tutuklamanın hukukiliğini inceleyebilmelidir.

Bu noktada Mustafa Avcı kararınal7 da değinmek gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, bu başvuruda başvurucunun uzun tutuklułuk şikàyetini, inceleme tarihi itibariıyla tahliye edilmiş olması nedeniyle CMK 141'de düzenlenen tazminat yołunun tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulmuştur.s Başvurucunun, tutuklanmasına neden olan fillerin tamamının siyasi faaliyetleri ile ilgili olduğu ve bu sebeple siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak ise Anayasa Mahkemesi; başvurucunun uzun tutukfuluk şikäyetiyle ilgili açacağı tazminat davasında ilk derece mahkemesinin hukuka aykırılığı tespit ve yeterli giderim sağlama husustarında karar verirken tedbirin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı dışında siyasi faaliyette bułunma hakkına müdahale teşkil edip etmediği de dâhil olmak üzere somut otayın tüm koşullarım dikkate atmak durumunda olacağını belirtmiştir. Anayasa Mahkemesi, CMK'nin 141. maddesinde öngörülen tazminat yolunun: gözalu, yakalama,tutuklama gibi tedbirlerinin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıın yan sıra diğer temeł haklara müdahale sonucunu doğurması hallerinde de etkili bir kanun yolu niteliğini haiz olduğunu ifade etmiş ve hu kabulü doğrułtusunda siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlał edjldiği iddiası yönünden de başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararıvermiştir,'9 Bu olayda başvurucunun, tutuklanmasına neden olan fillerin tamamımın siyasi faaliyetieri ile ilgili olduğu ve bu sebeple siyasi faaliyette bulunma hakkının ihlal edildiği iddiaşı zımnen tutuklamanın hukuki olmadığı iddiasına benzemektedir. Bu kişinin CMK 141.maddedeki yola başvurması durumunda tazminat mahkemesi ifade özgürfüğünün ihlal edilip edilmediğini tespit edebiliyorsa, diğer bir deyişle başvurucunun tutuklanmasına konu eylemlerin siyasi faaliyetler kapsamında olup ołmadığını tespit edebiliyorsa, tutuklamanın hukuki olup olmadiğını da elbette ki tespit edebilir. Zira delifter değerlendirmeden tutuklamanın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğinin tespit edebifmesi mümkün değildir.
Yukarıda belirttiğimiz gibi Anayasa Mahkemesi beraat veya takipsizlik kararıverilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde kişilerin 141. maddenin (e) veya a) bendi uyarınca tazminat alabilmelerinin mümkün olduğunu belirterek başvuru yołlarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermektedir (Fatma Maden (B. No:2016/28719, 17/7/2018, Ertuğrul Rașit Benal, B. No:2016/25245. 17/7/2018). Anayasa Mahkemesi bu kararlanında CMK'nın 141/l-a bendine de atif yapmaktadır. Ancak CMK'nın 141. maddenin (1) numaralı fikrasının (a) bendine başvurulması için, CMK'da, tutuklamayla ilgili/ilişkili davanın beraatla veya takipsizlik kararıyła sonuçlanması şartı aranmamaktadır.Tutuklamaya konu davamn beraatla veya takipsizlik kararıyla sonuçlanması şartı 141/1-e bendi için geçerlidir. Kanaatimizce beraat veya takipsizlik halinde CMK 141/l-e bendindeki hükmün tutuklamanın hukukiliği açısından birincil nitelikte etkili bir yol olmadığınıbelirtmek gerekir. 141/1-e bendi uyarınca tazminat istenebilmesi için tutuklamanın hukuki 
17Mustafa Avei, B. No: 2014/1545, 22/3/2018
18Mustafa Avci. §27

19Mustafa Avei. §35-38


olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır. Kişi beraat edince bu bent kapsamında tutuklamanın hukuki olup olmadığına ilişkin bir tespit yapimadan otomatik olarak tazminat ödenmektedir. Oysa bir yolun etkili kabuł edilmesi için o yolun hakkın ihlal edildiğini tespit edebilmesi ve ihlali giderebilmesi gerekir.-º AiHM de Mergen ve diğerleri kararında benzer gerekçelerle 141/l-e bendindeki yolun tüketilmesi gerektiği itirazını reddetmiştir. Dolayıstyla bu bağlamda t41/1- e hendinin değil, 141/1-a bendinin etkilì bir yol olduğu söylenebilir.Nitekim Anayasa Mahkemesi de bu durumu göz önüne alarak bu kararlarında 141/l-a bendine de atif yapma gereği duymuştur. l4l/l-a bendi beraat veya takipsizliğe bağlıolmadiğı için tahliye durumunda da bu yolun etkisiz olduğunu söylemek mümkün değildir.
Dosya içerisindeki belgelerden başvurucu tarafindan tutuklamanın hukuki olmamasınedeniyle CMK 141. Maddesi uyarınca dava açıldı bu davanın henüz neticelenmediği anlaşılmuştır,
Yukarıda açıklanan bususlar birlikte değerlendirildiğinde tutuklamanın hukuki olmadığı şikâyetlerine dayalı başvurularda, tutuklamanın ilgili/ilişkili olduğu dava mahkûmiyetle sonuçlanmış olması veya kişinin tahliye edilmiş hallerinde de CMK’nın 141.maddesindeki tazminat yolunun tüketilmesi gerektiği sonucuna ulaşıłmaktadır. Kałdı ki başvurueu bu yola müracaat etmiş bu davann henüz sonuçlanmadığı anlaşılmıştır.
Açıkladığım gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna, kişi hürriyeti ve güvenliği bakkıoın ihlal edilmediğine karar veriłmesi gerektiği görüşüyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmadım.
Üye Selahaddin MENTEŞ
2°Mergen ve digerleri/Türkiye kararı. §36