Anayasa Mahkemesinin 29/2/2024 Tarihli ve 2020/11509 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2024-07-17

17 Temmuz 2024 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32604
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR 
GEMAK GEMİ İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET AŞ. BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarasi : 2020/11509Karar Tarihi : 29/2/2024
Başkan : Zūhtü ARSLAN 
Başkanvekili :Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekill :Kadir ÖZKAYA 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
M. Emin KUZ 

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Yıldız SEFERINOĞLU 
Selahaddin MENTEŞ

Basri BAĞCI 

Irfan FIDAN 

Kenan YAŞAR 

Muhterem INCE 
Yılmaz AKÇİL 

Raportör : Mehmet Yavuz YAŞAR 
Başvurucu : GEMAK Gemi Înşaat Sanayi ve Ticaret AnonimŞirketi 
Vekili : Av. Mahmut Celal KARAMAN 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, emlak vergisi tahakkukuna ve dayanağı olan takdir komisyonu kararına karşı açılan davanın stre aşımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlał edildiği iddiasına ilişkindir.

I. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurucu 2020/1 1509 sayılı başvuruyu 23/3/2020 tarihinde, 2016/16054 sayılıbaşvuruyu 8/9/2016 taribinde, 2016/5918sayılı başvuruyu 24/3/2016 tarīħinde, 2016/70571sayılı başvuruyu 16/12/2016 tarihinde yapmıştır.

3.Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur 


4. Komisyon başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasma karar vermiştir. Böktm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvurular arasmda konu yönünden bağlantı nedeniyle 2016/16054 ve 2016/70571 sayıl bireysel başvuru dosyalarının 2016/5918 sayılı başvuru dosyası ile birleştirilmcsine, incelemenin 2016/5918sayılı başvuru dosyası tizerinden yapılmasına've 2016/16054 ile 2016/70571 sayılı başvuru dosyalarınım kapatıimasına karar verilmiştir.
6. Başvurular arasındaki konu yönünden bağlantı nedeniyle Bölüm incelemesi aşamasında 2016/5918 sayılı bireysel başvuru dosyasının 2020/11509 sayılı başvuru dosyasıile birleştirilmesine, incelemenin 2020/1 1509 sayılı başvuru dosyası ūzerinden yapılmasına ve 2016/5918 sayılı başvuru dosyasının kapatılmasına karar verilmiştir.
7.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
8.fkinçi Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafindan incelenmesine karar vermiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
9.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
A.Başvuruya Konn 2010 Yulı Vergllendirme Dönemłyle İlgll Yargısal Süreç
10.29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12, maddesine göre Törkiye sınırları içinde bulunan arsalar ve araziler, arazi vergisine tabidir. Söz konusu Kanun'un 3. ve 13, maddeleri uyarınca bina ve arazi vergisi; bina ve arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa bina veya araziye malik gibi tasarruf edenler tarafindan δdenir.

11.Anılan Kanun'un 21. maddesine göre arazi vergisi, ilgili belediye tarafindan dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılīı takip eden būtçe yılının ocak ve şubat aylarında vergi değeri esas alınarak yıllik olarak tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk ettirilmiş sayılır. Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yillarda vergi değeri üzerinden hesaplanan arazi vergisi, her biltçe ytlının başmdan itibaren o yıl için tabakkuk ettirilmiş sayılır.

12. 1319 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca arsa ve arazilerin vergi değeri 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kamunu'nun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hüküimlerine görę takdir komisyonlarınca belirlenmektedir.Vergi değeri dört yılda bir yeniden takdir edilmekte ve takip eden üç yıl için ise bir önceki yı vergi değerinin 213 sayılıKanun hükümleri uyarnca ayn yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısınispetinde artırılması suretiyle buhunmaktadır.

13. Başvurucu; Yalova ili Altınova ilçesi Tavşankı beldesi Dipgölcūk mevkiinde bulunan taşmmazları için 2009 yılı emlak vergisinin 18.519,72 TL olmasma rağmen 2010 yılıemlak vergisinin 148.593,10 TL olarak belirlenmesi üzerine 2010 yılına ait emlak vergisi tarh ve tahakkuk işlemi ile bu işleme dayanak olan Takdir Komisyonu kararımn iptali ve 213sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesinin (b) fikrasıın Üçlncü paragrafinın Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurulması talebiyle Bursa 2.Vergi Mahkemesinde E.2010/1454 numaralı davayı açmıştır.


14. Bursa 2. Vergi Mahkemesi Anayasa'ya aykırılık iddiasım ciddi görerek belirtilen htikmün Anayasa'nın 36. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali talebiyle,itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

15. Bursa 2. Vergi Mahkemesi Anayasa Mahkemesi tarafmdan başvuru hakkında beş ay içinde karar verilmediği gerekçesiyle Anayasa'nın 152. maddeşinin üçüncüı fikrasıuyarınca davayı 7/12/2011 tarihli ve E.2010/1454, K.201 1/2168 sayılı kararıyla yūrürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırmüştır. Anlan kararla Mahkeme, Takdir Komisyonu kararlarına karşı sadece 213 sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesinde sayılan kişi ve kurumlarca dava açılabileceğinden davanın Komisyon kararının iptali istemine ilişkin kısmımıchliyet yönünden, Komisyon kararna bağlı olan tarh ve tahakkuk işlemine ilişkin kısmımı ise hukuka ayktrılık hulunmadığı gerekçesiyle esastan reddetmiştir.

16.Başvurucu, kararı temyiz etmiştir. Temyiz incelemesi devam ederken Anayasa Mahkemesi 31/5/2012 tarihli ve E.201 1/38, K.2012/89 sayılı kararıyla 213 sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesinin (b) fikrasının üçüncü paragrafinın birinci cümlesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmiştir. Anulan iptal kararı Üzerine başvurucu, temyiz incelemesini strdüren DaniştayDokuzuncu Dairesine (Daire)20/6/2012 tarihinde dilekçe vermiş ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda kararın bozulmasını talep etmiştir.
17. Daire S/7/z012 tarjhli kararıyla temyiz istemini ayrı bir gerekçe belirtmeksizin reddederek kararı onamıştır. Başvurucu, Anayasa Mahkemesinin iptal kararını ileri strerek kararın düzeltilmesini istemiş; diğer yandan karar dūzeltme istemi karara bağlanmadan önce anılan iptal karrı 13/10/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bununla birlikte karar düzeltme talcbi Dairenin 25/3/2013 tarihli kararıyla ayrı hir gerekçe gösterilmeksizin reddedilmiştir.

18. Nibai karar başvurucuya 20/9/2013 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 14/10/2013 tarihinde 2013/7698 sayılı bireysel başvuruda bulunmuştur. S8z konusu başvuruda Anayasa Mahkemesi 18/2/2016 tarihli kararıyla başvurucunum mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar vermiş; kararda yukarıda belirtilen iptal hükmü sonrasında başvurucunun davasıun dava ehliyeti yönünden incelenmesine engel bir durum kalmadığı,bu husus karar kesinleşmeden önce temyiz ve karar düzeltme aşamalarmda ortaya çıktığından temyiz merciince dikkate almarak iptal kararı çerçevesinde inceleme yapılması gerektiğini belirtmiştir. Buna göre temyiz merciinçe söz konusu durumun dikkate almmamast nedeniyle emlak vergisine ilişkin davasını incelettirme imkânmdan mahrum kalan başvurucumun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altina altnan adil yargilanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıştir. Kararda giderim olarak yeniden yargılamaya hükmetmiştir.

19. Anılan ihlal kararı Üzerine Vergi Mahkemesi yeniden yargılama yapmuştır.Bursa 2. Vergi Mahkemesinin E.2016/760 sayılı dosyasıda yapılan yeniden yargılama sonrası verilen 18/5/2016 tarihli hüküm ile bu sefer davanın asgari arsa m² birim değerinin tespitine dair Takdir Komisyonu kararına ilişkin kısmunın süre aşımı nedeniyle, Takdir Komisyonunca belirlenen m² birim değerleri uyarınca yapılan dava konusu tahakkuk işlemine ilişkin kısmının ise esastan reddine karar verilmiştir. Kararım gerekçesinin ilgili kısmr şöyledir:
"Bütün bu kususların gözömüne alınmast halinde Vergi Usul Kamunumun mükerrer 49.maddesi ile arsa ve arazi metrekare birim değerleri yőnünden davanın açilması ve devamı

özel olarak düzenlendiğinden, maddede kesinleşen değerlerin Ulanından bahsedilerek Kanun Koyucu tarafindan verginin tahakkuk ettirildiği yilın başındon önce vergi değerinin kesinleşmest sağlanmak istenildiğinden ve beledlyelerce kesinleşen bu değerler esas alınarak tarh ve tahakkuk yapıldığindan, mükelleflerin takdir komisyonlarınca dört yıda bir belirlenen arsa ve arazi asgari metrekare birim değerlerinin kestnleşmesinden Önce idareye yapılan başvuru sonucu verilen cevaptan ya da herhangi bir şekilde ōğrenildiği tarthten itibaren 2577 sayılı Kamumun 7, maddesinde yer alan ve 30 gün olan genel dava açma süresi içerisinde sōz komusu İşlemin iptali Istemiyle dava açmalorı gerekmekte olup, sözüedilen değerlerin kestnleşmesinden sonra dava açma tmkanı bulunmamaktadır.
Emlak vergisi mükellefleri, takdir komtsyonlarınca dörı yılda bir beltrlenen değerlere karşı kesinleştikten sonra veya kestnleşme ile birlikte tarh ve tahakkuktan önceki dönemlerde ya da verginin tarh ve tahakkukundan sonra açtıkları davalarda lgtli takdír komisyonu kararlarının iptaltni isteyemeyecekderdir.

Olayda ise, vergi değerinin kesinleşmesinden sonra asgari arsa metrekare birim değerinin tespltine tlşkin takdir komisyonu kararmın iptall ile 2010 vilı için tahakkuk ettirilen emlak vergistnin kaldırılması ve ödenen tutarin ladesi istemi ile dava açtidığıgörülmüş olup, davanın asgari arsa m² btrim değerinin tespitine dair takdir komlsyonu kararına illşkin kısmmın, süre aşımu nedentyle reddi gerekmekiedir."
20. Başvurucunun temyiz talebi Dairenin 3/4/2019 tarihli kararıyla reddedilmiş ve hüküm onanmıştır. Başvurucunun karar dūzeltme talebi de Dairenin 30/1/2020 tarihli kararīyla reddedilmiştir.

21. Başvurucu, nibai kararı 26/2/2020 tarihinde tebellüğ etmesinin ardımdan 23/3/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuş; başvuru Anayasa Mahkeresinin 2020/11509 sayılı başvuru numarasinda kayda alıpmıştır.

B. Başvurnya Konu 2011, 2012 ve 2013 Yıllrt Vergllendirme Dönemiyle İlgili Yargısal Süreç

22.2010 yılı emlak vergisine ilişkin sūreci yukarıda Özetlenen aynı taşmmazlar için 2011, 2012, 2013 ylları için strasıyla I54.313,94 TL, 170.143,60 TL ve 183.415,20 TL emlak vergisi tahakkuk ettirilmiştir, Başvurucu sőz komusu tahakkukların ve dayanağı asgari Ölçūde birim değer tespitine ilişkin Takdir Komisyonu kararmın iptali istemiyle de Bursa Vergi Mahkemelerinde (Vergi Mahkemesi) davalar açmıştır. Eldeki başvuru anılan dört yıl için tahakkuk ettirilen emlak vergisi ve dayanağı Takdir Komisyonu kararına ilişkin olup 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin uyuşmazlıkların başvuru öncesi sūreçleri aşağıdaki gibidir.

23. 2011 yılı için açılan davada Vergi Mahkemesi 24/5/2012 tarihli kararında, 213sayılı Kanun'un mükeπrer 49. maddesinde söz konusu Takdir Komisyonu kararlarına karşıdava açabilecekler tahdidi olarak belirtildiğinden bunlar arasında bulunmayan emlak vergisi mükellefi davacmın Takdir Komisyonu kararının iptalini istemesinde bu yönüyle ehliyeti bulunmadığı, davanın emlak vergisi tahakkuk ettirilmesine ilişkin kısmı yönlinden ise Takdir Komisyonunca belirlenen m² birim değerleri uyarınca yapılan dava konusu tahakkuk işleminde hukuka aykınlık olmadığı sonucuna varmıştır. Daire 21/4/2015 tarihinde kararıonamiştır.

24. Başvurucunun karar düzeltme istemi ise Dairenin 25/1/2016 tarihli kararıyla farklı gerekçeyle reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde; Anayasa Mahkemesinin Takdir 

Komisyonu kararına karşı mūkellefłerce dava açma hakkına ilişkin olarak verdiği iptal kararının ilgili kanun maddesinin iptal edilmesinden önce kesinleşen Takdir Komisyonu kararına uygulanmasına hukuki olanak bulunmadığından davanın Takdir Komisyonu kararına ilişkin kismının esas yönünden reddi gerektiği belirtilmiştir. Daireye göre Anayasa Mahkemesinin 31/5/2012 tarihinde verdiği iptal kararının 13/10/2012 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanması ile birlikte davacı dava açma hakkını ve ehliyetini kazanmıştır.Bununla birlikte olayda 2010-2013 genel beyan dönemi için yürūrlükteki mevzuat uyarınca oluşturulan Tavşanlı Belediyesi Takdir Komisyonu Başkanlığı 18/6/2009 tarihli kararı sőz konuşu taşınmazlar için asgari ölçüde arsa metrekare birim değerleri belirlemiş ve karar kesinleşmiştir. Bu durumda ilgili kanun maddesinin iptal edilmesinden önce Takdir Komisyonu kararı kesinleştiğinden somut olayda iptal kararının uygulanmasına hukuken imkân bulunmamaktadır. Dolayıstyla davanm Takdir Komisyomu kararına ilişkin kısmmın açıklanan gerekçeyle esas yönünden reddi gerekmekte ise de bu dumum, Vergi Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte değildir.

25.Kararın bu şekilde kesinleşmesi üzerine başvurucu 2011 yılı vergilendirmesiyle ilgili strecin sonunda 2016/5918 numaralı bireysel başvurayu yapmıştır.
26,2012 ve 2013 yılları için açılan davalarda ise Vergi Mahkemesi 5/11/2013ve 26/6/2013 tarihli kararlarında, bilidkişi incelemesi yaptırıması sonucu düzenlenen raporda imar planı ve emlak rayiç değerleriyle ilgili araştırmalar ışığıda konum, yol, su, elektrik ve imar durumu dikkate almarak başvurucunun taşınmazı yönünden belirlenen arsa m² birim değerinin 400 TL yerine 250 TL olması gerektiği yöntnde görüş bildirildiği, Takdir Komisyonu kararını fazlaya ilişkin asgari birim değerinde ve buna dayanılarak yapılan taħakkuk işleminin fazlaya ilişkín kısmıda hukuka uyarltk bulunmadığı sonucuna varmıştır.Kararların temyizi Üzerine Daire 15/10/2015 ve 23/10/2015 tarihli kararlarla idarenin temyiz talebini kabul ederek mahkeme kararlarının kabule ilişkin kısmını bozmuş bozma kararlarıda 2010-2013 genel beyan dðnemi için yürürlūkteki mevzuat uyarınca oluşturulan Tavşanhı Belediyesi Takdir Komisyonu Başkanlığının 18/6/2009 tarihli kararıyla başvurucunun sahibi olduğu taşınmazlar için asgari ölçüde arsa m² birim değerlerinin kesinleştiğini belirtmiştir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesinin Takdir Komisyoru kararına karşı mūkelleflerce dava açma hakkına ilişkin olarak verdiği iptal kararının ilgili kanun maddesinin iptal edilmesinden önce kesinleşen Takdir Komisyonu kararına uygulanmasına hukuken imkân bulunmadığını ifade etmiştir. Kararlara karşı yapılan düzeltme talepleri,Dairenin 16/5/2016 ve 5/10/2016 tarihli kararlarıyla reddedilmiştir.
27. Bozma kararlarına tryan Vergi Mahkemesi davaların reddine karar vermiş;gerekçede Dairenin bozma gerekçesine uyduğunu belirterek 2010-2013 genel beyan dönemi için yürürlükteki mevzuat uyarınca oluşturulan Takdir Komisyonunun 18/6/2009 tarihli kararıyla belirlenen asgari ölçtlde arsa $\mathfrak{m}^{2}$ birim değerlerine karşı açılan ilk davada Mahkemelerinin E.2010/1454 sayılı dosyasında 7/12/2011 tarihli ve K.2011/2168 sayılı karar ile "ehliyet rer" kararı verdiğini ve kararın kanun yollarından geçerek kesinleştiğini ifade etmiştir. Buna göre Anayasa Mahkemesinin Takdir Komisyonu kararıma karşı mükelleflerce dava açma hakkına ilişkin olarak verdiği iptal kararını, iptalden önçe kesinleşen Takdir Komisyonu kararına uygulanmasına olanak bulunmadığı sonucuna varıldığını belirtmiştir.
28. Bozmaya uyma kararlarına karşı olağan kanun yollarını tükctmesinin ardından başvurucu 2012, 2013 yıllarındaki vergilendirmeyle ilgili olarak 2016/16054 ve 2016/70571numaralı bireysel başvuruları yapmıştır.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Huktk 
29. 6/I/1982 tarihli ve 2577 sayılı Idari Yargılama Usulä Kanunu'mun 7.maddesinin ilgili kışmı şöyledir:
"1. Dava açma süresi, ōzel kamunlarında ayn süre gāsterllmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2, Bu süreler;
a) Idari uyuşmaziıklarda; yazılı bildlrimin yapldığı,
Tarthı izleyen günden başlar."
30. 213 sayılı Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafindan iptal edilmeden önceki hâliyle “Emlak vergisine ait bedel ve değerlerin tespiti, ilanı ve kesinleşmest" kenar başlıklımükerrer 49. maddesinin (b) fikrası şöyledir;
“b) Takdir komisyonlarmın arsalara ve araziye ait asgari Blçüde birim değer tespitine ilişkin dört yuda bir yupacakları takdtrler, tarh ve taħakkuk işleminin (Emlåk Vergisi Kanununun 33. maddestnin (8) mumarah fikrasına göre yapnlacak takdirler dahil)yapılacağı sürenin başlangıcından en az altı ay önce karara bağlanarak, arsalara alt olanlar takdirin ügili buhunduğu il ve uçe merkezlerindeki ticaret odalarına, ziraat odalarina ve ilgtli mahalle ve köy muhtarlıklar ile belediyelere, araziye ait olanlar il merkezlerindekd ticaret ve ziraai odalarına ve beledfyelere imza karşılığında verilir.
Büyükşehir beledlyest bulunan illerde takdir komisyonu kararlarz, vali veya vekalet vereceği memurun başkanlığında, defterdar veya vekalet vereceği memur, vaii tarafindan görevlendirilecek tapu sicll mūdürü ile ticaret odası, serbest muhasebeci mali müşavirler odast ve esnaf ve sanatkârlar odaları birliğince görevlendtrilecek btrer üyeden oluşan merkez komisyomuna imza karşıliığında verllr. Merkez komisyonu kendilerine tebliğ edilen kararlan onbeş gün içinde inceler ve inceieme sonucu beltrlenen değerleri ilgili uakdir komisyomuna geri gönderir. Merkez komisyonunca farklı değer beltrlenmest haltnde bu değerler ilgili takdir komtsyonlarınca yeniden takdir yapıimak suretiyle dikkate ahmr.
Takdir komtsyonlarının bu kararlarına karşı kendilerine karar tebliğ edilen daire,kurum, teşekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkdarı onbeş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi mahkemelerince verilecek kararlar aleyhine onbeş gūn içinde Danıştay'a başvurulabilir.

Kestnleşen asgari ölçüde arsa ve araz birim değerleri, ilgilli belediyelerde ve muhtarlıkdarda uygun btr yere asılmak surettyle tarh ve tahakkukun yapıldığı yıın başından Mayıs ayi sonuna kadar ilán edilir.

Bakanlar Kurulu bu fikrada yer alan dārt yıllık süreyi sektz yıla kadar artırmaya veya iki yıla kadar tndirmeye yetkilidir."
31. Anayasa Mahkemesinin 213 sayılı Kamun'un mükerrer 49. maddenin (b)fikrasının Üçüncü paragrafinı ilk cümleşini iptal ettiği 31/5/2012 tarihli ve E.2011/38,K.2012/89 sayılı kararmın gerekçesi şöyledir.


"Başvuru kararında, 213 sayrh Vergi Usul Kamunu'nun 49. maddesninin (b) fikrasının üçüncü pragrafi gereğince emlak vergisi tahakkauk ettrilmesine dair lşlemin, dayanağıasgari ölçü birim tespitine ilişkin takdir komisyonu kararma karşı emlak vergist mūkelleflerine dava açma hakka tanımayan ltiraz konusu kuralın Anayasa'nın 2., 36. ve 125.maddelerine aykanı olduğu ileri sürülmüştür.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'mun iptali istenilen 49. maddesinde emlak vergisine ait bedel ve değerlerin tespiti, ilanu, kestnteşmesi ve takdir komisyonlan kararlarına karşıkimlerin yargı yoluna başvurabllecekleri düzenlenmiştir. Buna göre maddede takdir komisyonlarınm kararlarına karşı kendilerine karar teblig edilen datre, kurum, teşekküller ve ilgili mahalle ve kōy muhtarlıklarının onbeş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava oçma haklarımın bulunmasına rağmen emlak vergisini ödeyecek olan mükelleflerin dava açma hakkanm bulunmadhığı anlaşılmakaadır.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun,insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürtükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzent kurup bunu geltştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykır durun ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün lavrallarīyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin birinci fikrasında Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak surettyle yargı mercileri ōnünde davacıveya daval olarak tddla ve savunma ile adil yargrlanma hakkına sahipitr.' denilerek yargımercilerine davacı ve davali olarak başvurabtime ve bunun doğal sonucu olarak da iddia,savunma ve adil yargılanma hakka gūvence altına alınmıştır. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisınt savunublimesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabllmesinin, zararım giderebilmesinin en etkdli ve güvencelt yolu, yargı mercileri önünde dava hakkanı kullanabilmesidir. Kiştlere yargımercileri ōntnde dava hakka tanınması hak aruma ōzgürłüğünün bir gereğidir.
Kanun koyucu traz konusu kural ile, takdir komisyonlarınca belirtenen değerlere karşı vergi mükellefi olan ve olaydan doğrudan eakilenebilecek kiştlere dava açma hakda verilmemekte sadece yasada değinilen kurum ve kuruluşları harekete geçirerek, asgari šlçūde arsa ve arazi birim değer tespitlerine karşı dava açılabiimesi imkan tanınmaktadır Emlak vergisi mükelleflerinin ödeyecegi vergintn hesaplanmasında esas alunan takdir komisyonu kararları tdart bir tasarruf olduğu için buna karşı mükelleftere yargı yolunun kapatılmasi, Anayasayla güvence altına alınmış olan hak aroma hürriyeti ve hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmamaktadır.

Açrklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa’nun 2. ve 36. maddelerine aykandır.Iptali gerekir."
32. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunum I5/2/2023 tarihli ve E.2022/14,K.2023/2 sayılt kararının ilgili kışmı şöyledir,
"Arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim değerlerinin nasil belirleneceğine dair usul,Emlak Vergist Kanunu'ndaki hükümlerden ayrı olarak Vergi Usul Kamumu'mun mükerrer 49.maddesinde ayrica dizenlenmiştir. Buna göre, takdir komisyonlarmın arsalara ve araztye ait asgart ölçüde birlm değer tespitine ilişkin dört ytlda bir yapacaktarı takdirler, tarh ve tahakkuk işleminin yupılacağı sürenin başlangıcından en az altı ay ōnce karara bağlanacaktır. Ayrıca takdir edilen birim değerlerden, arsalara ait olanlar takdtrin llgill bulunduğu il ve llçe merkezlerindekd ticaret odalarına, ziraat odalarına ve ilgili mahalle ve köy muhtarliklari ile beledtyelere, araziye alt olanlar il merkezlerindeld ticaret ve ziraat odalarına ve belediyelere imza karşıliığında verilecekttr.


Takdir komisyonu kararlarına karşı kimlerin hangi sürelerde yargı yoluna gideceklert hususunda, Vergt Usul Kanununun mükerrer 49. maddesinin (b) işaretli fikrasının üçüncüfikrasuun birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmest ve bu hususa ilişkin yeni hir dizenleme yapılmamış olması nedentyle bir açiklık bulunmamakta ise de Anayasa Mahkemesinin iptal kararvun gerekçesi dikkate alındığında anılan karartara karşımükelleflerin dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir.

Kanun koyucu tarafindan, dört yılda bir olmak üzere, takip eden yılda Ocak ve Şubat aylarında tarh ve tahakkuk edecek bina vergisi ve arazi vergisi yönünden arsa ve arazi birim değerlerinin belirlenerek ticaret odalarına, ziraat odalarına ve ilgilt mahalle ve kōy muhtarlkdarı ile belediyelere imza karşuığında blldirilmesi sürecinin, emlak vergisintn tarh ve tahakkuk edeceği tarihten altı ay önce başlaması ve tvedi bir şekdlde özel bir yargılama usulü benimseyerek dava sürecinin yeni yıldan önce bitirtlmiş olmasının amaçlandığı açıktır.
Kanun koyucunun amacı bu şekilde olmakla birlikte Anayasa Mahkemesinin takdir komisyonlarmnca beltrlenen değerlere karşı bu değer belirlenmesinden menfaati etkdlenen mükelleflere yargı yolunun kapatilmasının Anayasa'nın hak arama hürriyeti ve hukuk devletine ilişkin 2 ve 36. maddelerine aykanı görerek 213 sayılı Kanun'un mükerrer 49.maddesinin (b) bendinde yer alan kuralı iptal etmesi ve mükelleflere anılan kararların tebliğine tlişkin bir düzenleme yapımamış olması karşısında mükelleflerin açacaklarıdavalarda dava açma süresinin hak arama htirriyetine uygun bir yaklaşumla ele alınmasıgerekmektedir,
Bu durumda Kanun'da takdir komisyonu kararlarının mükelleflere tebliğ edilmes!yōnünde bir usul bentmsenmemiş olması durumu gözerilerek mükelleflerce emlak vergisine esas asgari Blçüde arsa ve arazi birim değerinin tespitine yōnelik takdir komisyonu kararlarının Öğrenme tarthinden itibaren (30) günlük genel dava açma süresi içerisinde ve en geç anuian kararın alındığı ydın son gününe kadar dava açabileceklerinin kabul edilmesi gerekmekte olup bu tarihten sonra dava açma imkanı bulunmamaktadır."
B. Uuslararası Hukuk 
33. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının birinci cümlesi şöyledir:
"Herkes medeni hak ve yükümlülükleri tle ügili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kamunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafindan davasının makul bir süre tçtnde, hakkaniyete uygun ve açtk olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir. …"
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
34. Anayasa Mahkemesinin 29/2/2024 tarihinde yapmuş olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldü:
A. Başvurucuoun İddialar 
35.Başvurucu; sahibi olduğu taşınmaz için tahakkuk ettirilen emlak vergisi ve bu verginin matrahunın tespitine esas Takdir Komisyonu kararına karşı dava açmasını engelleyen kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasında bulunduğunu ve Vergi Mahkemesinin itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurduğunu, Anayasa Mahkcmesinin de hak arama 

būrriyeti ve hukuk devleti ilkesine aykını bularak hūkmü iptal ettiğini ifade etmiştir. Ayrıca Anayasa Mahkemesinin iptal hükmüne uyulması anayasal bir zorunluluk oiduğu hâlde temyiz ve karar düzeltme kanun yolları aşamalarında gerekçe belirtiimeksizin iptal kararının gözetilmediğini, konuyla ilgili bireysel başvuruda bulunması tizerine ihlal karan verilerek yeniden yargılama yapılmasına karar verildiğini ançak bu davada da Vergi Mahkemesinin dava açma süresine ilişkin õzel kanun hūkmü bulunmayan bir konuda dava açma süresi yönünden öngõrülemez bir yonumla hatalı sonuca ulaştığmı belirterek adil yargilanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmrüştür.

B. Değerlendirme 
36.Anayasa'nın 36, maddesinin birinci fikrası şōyledir:
"Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercilert önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana saħiptir."
37. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yaptlan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olgularım hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucu, Takdir Komisyonu işlemine karşı açtığı davanin süre yönünden reddedilmesinden yakındığı için bu ihlal iddiasınm adil yargılama hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkından incelenmesi gerekir. Bu sebeple tahakkuk işlemine yönelik açılan dava bakımından eldeki bireysel başvuru kapsamında bu aşamada aynıca bir inceleme yapılmasıgerekli görülmemiştir.

1. Kabul Edilebillrlik Yönündeu 
38. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edileınezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönüinden 
a,Hakkın Kapsami ve Müdahalenin Varlığı
39. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında herkesin yargı mercileri Önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlağünün bir umsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargilanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargilanma hakkınm madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Sözleşme'yi yorumlayan AfHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkıı içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Inş. Tur. San. ve TIc. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).
40. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamunda yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkmın bir uyuşmazlığı mahkeme Öntine taşryabilmek ve uyuşmazlığın etkili bit şekilde karara bağlanmasımı isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkan Sen, B. No: 2012/791, 7/1 1/2013, § 52).

41. Somut olayda tahakkuk ettirilen emlak vergisinin kaldırılması ve dayanağı arsa m² birim değerinin tespitine ilişkin Takdir Komisyonu kararımın iptali talebiyle açılan davanın süre aşimndan reddedilerek uyuşmazlığın esasmm incelenmemesi nedeniyle başvurucunun mąhkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalede bulunulduğu görülmüştür.

b. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluştarmadığı
4.Anayasa'nın 13, maddesinin ilgili kısmı şöyledir.
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanun ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, … õtçülülük ilkesine aykari olamaz "
43. Yukarıda anilan müdahale, Anayasa'nın I3. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir.
44. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde ðngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kamn tarafindan öngörülme, haklı bir sebebe dayanma, ölçülülāk ilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığıın belirlenmesi gerekir.
i. Kanunlik 
45. Başvuruya konu davanın stre aşımı gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin mahkeme kararmın 2577 sayılı Kanunun 7. maddesine dayandığı görülmüştür. Dolayısryla somut olayda başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik mtidahalenin kanuni dayanağınn mevcut olduğu anlaşılmıştır.

il Meşru Amaç
46. Dava açmanın bir süreye bağlanmasının meşru amaçının ne olduğu hususu benzer nitelikteki başvurularda Anayasa Mahkemesi tarafından müteaddit defa inçelenmiştir.Anayasa Mahkemesi hu incelemelerinde, idari işlem ya da eylemlere karşı açılacak davalarda süre koşulu öngörülmesinin en genel ifadesiyle idari istikrarın sağlanması şeklinçe bir meşru amacı bulunduğuna işaret etmiştir (daha ayrıntılı değerlendirme için bkz. Ayşe Yildırım, B.No: 2014/5, 25/10/2017, §§ 54, 55; Fatma Altuner, B. No: 2014/17714, 26/10/2017, §§ 48,49; Çōlbeyi Lojistik Nakliyat Gümrükleme Denizcilik Inşaat Turizm Sanayii ve Ticaret Limitet $irketi, B. No: 2014/12354, 9/11/2017, § 52).

if.Ölçüllülük 
(1)Genel İlkeler 
47.Ölçülülük ilkesi elverişlillk, gereklilik ve orantılılık olmak üzere Öç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlillk öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasmi, gerekllik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif hir müdahale ile ulaşılmastnın mümkūn olmamasını,orantılıhk ise bireyin hakkına yaptlan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengeningözetilmesigerekliliğini ifade etmektedir(AYM, E.2011/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2013/66, K_2014/19, 29/1/2014; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).

48.Orantılılık, amaç ile araç arasmda adil hir denge kurulmäsını gerektirmektedir.Buna göre mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamayla ulaşılmak istenen meşru amaçve başvurucunun mahkemeye erişim hakkından yararlanmasındaki bireysel yarar arasında makul bir orantı kurulmalıdır. Hedeflenen amaca ulaşıldığında elde edilecek kamusal yararla kıyaslandığında sınırlama ile kişiye yüklenen külfetin aştrt ve orantısız olmaması gerekir (Mustafa Berberoğlu, B. No: 2015/3324, 26/2/2020,§ 49).


49. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde kişinin mahkemcye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hâle getiren,bir başka anlatımla mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamaların mahkemeye erişim hakkını ihlal edebileceğini ifade etmiştir (Özkan Şen.§ 52).
50. Dava açma süresinin işlemeye başladığı an, mahkemeye erişim hakkma yapılan müdahalenin ölçülūłağü bağlamında būyük Önem taşımaktadır (Yaşar Çoban [GK], B. No:2014/6673, 25/7/2017, § 66). Dava açma sūresinin hangi tarihte başlayacağını belirlemek ve mevzuatı bu yönüyle yorumlamak görevi esasen idari yargı mercilerine aittir. Bireyse!başvurumun ikincillik ilkesi gereği, dava açma stresinin başlatılacağı tarihin belirlenmesi noktasında Anayasa Mahkemesinin bir görevi bulunmamaktadır. Anayasa Mahkemesinin bu hususta üstleneceği rol, dava açma sūresinin hangi tarihten itibaren başlatılması gerektiğiyle ilgili idari yargı merciilerinin yorumlarının mahkemeye erişim hakkma etkişini somut olayın koşufları işığında incelemektir (Ahmet Yưldırım, B, No: 2014/18135, 20/9/2017, § 46).
51. Öte yandan mahkemeler, dava açma süresini öngören kanun hükümlerini yorumlarken sınırlamanın istisna olduğu ilkesini gözeterek aşırı şekilcilikten kaçmmalı ve yorum kurallarının imkân verdiği ölçüde davayı ayakta tutma yolunda bir yaklaşınıbenimsemelidir. Bununla birlikte mahkemelerin sürenin varlık sebebini anlamsiz kılma pahasina yorum kurallartnm sınırlarını zorlayarak kanunda öngörülen dava açma süresini bertaraf etmesi hukuki güvenlik ve istikrar ilkesinin zedelenmesine neden olabilir. Bu nedenle süreye ilişkin kanum hükümlerinin yorumunda bukuki güvenlik ve istikrar ilkesi ile mahkemeye erişim hakkı arasındaki hassas denge gözetilmelidir (Yaşar Çoban, § 67).
(2) İlkelerln Olaya Uygulanması
52. Başvurucu, 2010 yılı emlak vergisinin kaldırılması ve dayanağı arsa m² birim değerinin tespitine ilişkin Takdir Komisyonu kararına karşı açtığı davada Vergi Mahkemesinin dava açma sttresine ilişkin özel kanun hákmü bulummayan bir konuda Öngörülemez bir yorum yaptığmı ve davayı süre aşımı gerekçesiyle reddettiğini belirterek mahkemeye erişim ħakktnın ihlal edildiğinden şikâyet etmiştir.

5. Dava hakkının bağlandığı usul kurallarına uyulmaması nedeniyle uyuşmazlıkların esası hakkında karar verilmemesi suretiyle mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin idari istikrarın sağlanması amacını gerçekleştirilmesi bakımından elverişli ve gerekli olmadığı sðylenemez. Somut olaydaki müdahalenin ölçüloloğünün değerlendirilmesi baktmından asıl üzerinde durulması gereken busus ise müdahalenin orantılıolup olmadığıdır.

54.Mahkeme, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yer alan ve otuz gün olan genel dava açma süresi içinde Takdir Komisyonu kararına dava açılabileceğini vurgulayarak vergi değerinin kesinleşmesinden sonra asgari arsa m2 birim değerinin tespitine ilişkin Takdir Komisyonu kararına karşı açılan davanın süresinde olmadığı gerekçesine yer vererek davayıreddetmiştir.

55. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, mevzuatm yorumlanması ve uygulanması idari yargı mercilerinin görevi olmakla birlikte bu yorum ve uygulamaların etkilerinin Anayasa ve Sðzleşme'nin ortak koruma alanında bulunan hak ve yükümlūlüklerle bağdaşıp bağdaşmadığınm Anayasa Mahkemesince incelenebileceği tabidir (Kemal Inan, B.No: 2013/1524, 6/10/2015, § 49). Mahkemeye erişim hakkı yönünden yapılacak bðyle bir 

inceleme, somut olayın koşulları çerçevesinde olacaktir. Somut başvuruda da Anayasa Mahkemesinin görevi, usul kurallarmim uygulanması konusunda idari yargı mercilerinin takdir ve değerlendirmelerini denetlemek olmayīp usule ilişkin uygulamanın başvurucunun Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkına etkisini incelemektir.

56. Anayasa Mahkemesi mahkemeye erişim hakkı yönünden inceleme yaptığıkararlarında, dava açma strelerini düzenleyen, son derece karışık ve dağınık olan bir mevzuatım aşırı şekilci (katı) yorumuun mahkemeye erişim hakkını ihial edebileceğini,dzellikle başvuru mercii ve stresi gösterilmeyen durumlarda mahkemelerin usul kurallarınıyorumlarken mahkemeye erişim hakkının özünü zedeleyecek şekilde katı yotumdan kaçınmaları gerektiğini vurgulamaktadır.

57.Başvurucu 2010 yılı emlak vergisi matrah tespitine yönelik Komisyon kararma karşı dava açmıştır. Karar tarihi itibarryla başvurucunun kanun bükmüne göre Komisyon karanına karşı dava açabilecek kişilerden olmadığı gerekçesiyle Mahkeme, davayı ehliyet yōnūnden reddetmiştir. 2010 yılı için belirlenen emlak vergisi oranı dayanak almarak 2011,2012 ve 2013 yılları matrah oranları da belirlendiğinden başvurucu belirtilen yıllara ilişkin matrah oranlarına da dava açmıştir. Anayasa Mahkemesinin 31/5/2012 tarihli iptal hükmünden ōnce 2011 yılına ilişkin dava karara bağlandığından Mahkeme başvurucunun Takdir Komisyomu kararına karşı ehliyeti bulummadiğı yönünde karar vermiştir, 2012 ve 2013 yıllanı açısından ise işin esasına girerek karar vermiştir. Ancak Danıştay 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin matrah tespitinin dayanağının 2010 yılı matrah tespiti olduğunu,Anayasa Mahkemesinin iptal hükmünün sőz konusu yıla ilişkin verilen kararıetkilemeyeceğini belirterek matrahın kesinleşmesi nedeniyle davalan reddetmiştir.
58. Uyuşmazlığa konı Takdir Komisyonu kararınm alındığı ve verginin tahakkuk ettirildiği tarihte yürürlükte bulunan yasal düzenlemeye göre Takdir Komisyonu kararlarına karşı yalnız kendilerine karar tebliğ edilen daire, kurum, teşekküller, ve ilgili mahalle ve kõy muhtarlıkları on beş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilmektedir. Buna karşılık Anayasa Mahkemesinin Takdir Komisyonu kararma karşı mūkelleflerin dava açma hakkıma ilişkin olarak 31/5/2012 tarihinde verdiği iptal karan sonrasmda, yapılacak tebligatlar ve dava açma sürelerine ilişkin açık bir düizenleme bulunmamaktadır.
59. Yine 213 sayıl Kanun'un 49. maddesi bükmü ie arsa ve arazi m2 birim değerleri yōnünden dava açılması özel olarak düzenlenerek, arsa ve arazi m2 birim değerlerinin verginin tahakkuk ettirilecegi yılın başundan önce yargı yolu da dāhil kesinleştirilmesi amaçlanmaktadır, Nitekim Danıştay da emlak vergisine esas asgari ōlçüde arsa ve arazi birim değerinin tespitine yönelik Takdir Komisyonu kararlarımın öğrenilme tarihinden itibaren otuz günlük genel dava açma süresi içinde ve en geç anlan kararın alındığı yıln son gününe kadar dava açabileceğini kabul etmiştir. Ancak yukanıda da değinildiği üzere, mükellef açısından arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin ilanına veya imza karşılığında tebliğine ilişkin kanuni bir düzenleme bulunmamaktadır.
60. Somut olayda başvurucunun kendisine tebligat yapılan kişilerden olmadığıaçıktır. Mahkeme başvurucunun Takdir Komisyonu kararini gerçekte hangi tarihte Öğrendiğine dair bir değerlendirme de yupmamıştır. Mahkeme sonradan ortaya çıkan yasal gelişmelere göre geliştirilen içtihat çerçevesinde dava açma stresi bakımından nihai bir tarih belirlemiş ve her hâlūkârda yıl sonundan Önce davanın açılmış olması gerektiği kabulüyle başvurucunun davayı açtığı tarihte mevcut olmayan ve değerlendirmesi mümkün olmayan bir duruma göre yorum yapmiştır.


61. Bu itibarla Mabkemenin dava açma sürelerinin belirlemesine ilişkin olarak başvurucunun davayı açtığı taribte mevcut olmayan ve değerlendirilmesi mtmkün olmayan bir duruma göre yaptığı yorumunun somut olayın ðzel koşullarında öngörülebilir olmadığı,başvurucumun mabkemeye erişimini aşırı derecede güçleştirerek başvurucuya şahsi olarak ağır ve orantısız bir külfet yüklediği değerlendirilmiştir. Bu itibarla başvurucunun mahkemeye erişin hakkına yapiłan müdabalenin ölçüsüz olduğu sonucuna varılmıştur.
62. Diğer yandan 2011, 2012 ve 2013 yıllarına ilişkin davaların da 2010 yıb matrahının kesileştiği gerekçesiyle reddedildiği görülmekle birlikte 2010 yılı vergilendirme dönemiyle ilgili davada mabkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçtisüz olduğuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler üzerine bu iblalin ve sonuçlarmı ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıması gerektiği gözetildiğinde 2010 yılı matrahınm kesinleştiğinden sðz edilemeyeceği açıktır, Bu itibarla anılan yıllara ilişkin davaların 2010 yılı matrahını kesinleştiği gerekçesiyle reddedilmesinin de başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik ölçüsüz bir mūdahale olduğu sonucuna ulaşılmıştir.

63. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

VI. GIDERİM 
64.Başvurucu, ihlalin tespiti ve yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.
65. Başvuruda tespit edilen adil yargılanma hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargıłama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesmi iblal sonucuna ulaştiran nedenieri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkıda Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında dūzenlencn bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun ðzelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Ents Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBILIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nm 36, maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ÎHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkmın ihlalinin sonuçlarmn ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapilmak üzere Bursa 2. Vergi Mahkemesine (E.2016/760, K.2016/863; E.2011/1102, K.2012/670; E.2015/269, K.2015/382) ve Bursa 1.Vergi Mahkemesine (E.2015/302, K.2016/476 ) GÖNDERILME$INE,

D. 1.165,40 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 19.965,40 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESîNE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunum Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dðrt ay içinde yapılmasma, &demede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
F. Kararımbir Ömneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESINE 29/2/2024tarihinde OYBfRLIGtYLE karar verildi.