Anayasa Mahkemesinin 11/7/2023 Tarihli ve 2018/5552 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-11-24

24 Kasim 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32379
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
KEZİBAN SAÇILIK VE VELİ SAÇILIK BAŞVURUSU 

Başvuro Numarası: 2018/5552Karar Tarthi : 11/7/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Öyeler : YusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN 
Muhterem INCE Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucular : 1. Keziban SAÇILIK 
2. Veli SAÇILIK Başvurueular Veklli: Av, Senem DOĞANOĞLU 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru; barışçıl nitelikteki toplantının dağıtılması nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının, mūdahale sırasında kolluğun gūç kulianması ve bu olaya yönelik şikâyetin etkili soruşturulmaması nedeniyle de insan haysiyetiyle bağdaşmayan muameie yasağıın ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

IL BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 20/2/2018 tarihinde yapılmuştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan 8n incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıimasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığıa gönderilmiştir.
II OLAY VE OLGULAR 
7. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracılığryla erişilen bilgi ve belgeler doğrultusunda tespit edilen ilgili olaylar Bzetle şöyledir:

A. Olaylara İlişkin Arka Plan Bülgisi 
8. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde bir askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde tlke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir.Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları-olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüstin arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapilanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapilanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydım Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017,§§12-25).

9. Olağanüstü hâl döneminde birçok tedbir alınmıştır. Alınan tedbirlerden biri de terör Örgütlerine veya Millı Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakıyahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafindan çıkarılan kanun hükmünde kararnameler (KHK) ile kamu görevinden çıkarılmasıdır (Aydın Yavuz ve diğerleri, §55660). Olağanüstü hâl stresince çıkarılan otuz dört olağanüstü hål KHK'sıyla olağanüstü hâlin sona erdiği dönemde toplam 125.806 kişi kamu görevinden çıkarıimıştır (Adnan Vưral ve điğerleri [GK],B. No: 2017/36237,10/3/2022, § 11).

10. Öğretmen olarak görev yapmakta olan S.Ö. 3/10/2016 tarihli ve 675 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alnması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (675 sayıli KHK) ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Akademisyen olan N,G. de hakkındaki 3/10/2016 tarihli görevden uzaklaştırma tedbirinin ardından 2/1/2017 tarihli ve 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsammda Bazı Tedbirler Alınması Hakkında KHK (679 sayıh KHK) ile kamu görevinden çıkarılmıştır,
11. Kamu görevinden çıkarlan N.G. 9/11/2016 tarihinde Ankara'da Yüksel Caddesi'nde oturma eylemine başlamış, S.Ö. de 23/11/2016 tarihinden itibaren bu oturma eylemine katılmıştır. Bu kişiler İ1/3/2017 tarihinde, görevlerine iade edilmeleri için açlık grevi başlattıklarını açıklamıştır. N.G. ve S.Ö.nūn başlattığı oturma eylemi ve sonrasındaki açlık greviyle ilgili olarak kamuda yoğun tartışmalar yaşanmış, konu uzun sūre güncelliğini korumuştur (Esra Özkan Özakça [GK], B, No: 2017/32052, 8/10/2020, §§ 12, 13).
12. Görevinden çıkarılması nedeniyle açlık grevine başlayan eski akademisyen N.G.nin 2016 yıh Kaşım ayında Ankara'nın Ytiksel Caddesi Însan Hakları Anıtı Önünde başlattığı ve Konur Sokak'ın Ytksel Caddesi'yle kesiştiği bölgede uzunca bir süre devam ettiği protesto gösterileri yaşanmıştir. Gösterilere katilanlar, kamu görevlerinden çıkarılmalarını ya da başkalarinın çıkarılmasını ve OHAL dönemi uygulamalarını protesto etmek veya görevlerinden çıkarılmaları nedeniyle açlık grevine başlayan eski öğretmen S.Ö.ve eski akademisyen N.G.ye destek vermek amacıyla çeşitli tarihlerde söz konusu toplantilara iştirak etmiştir. 2016 yılının sonundan başlayarak 2018 yılnın ortalarına kadar gelen bir streçte, çeşitli tarihlerde sõz konusu toplantılara katılmaları nedeniyle 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca emre aykırı davranışta bulunmaktan göstericiler hakkında idari para cezalarına hükmedilmiştir. Bu kapsamda başvurucu Veli Saçılık hakkında elli altı idari para cezasına hükmedilmiştir (Adnan Vural ve diğerleri, §§ 14-17). Başvurucu, hakkında uygulanan idari para cezalarına itiraz etmiş;itirazın ilgili Ankara sulh ceza hâkimliğince reddedilmesi üzerine başvurucu bu süreci ayrica 

bireysel başvuru konusu yapmıştır. Anayasa Mahkemesi bu başvuruda, başvurucunun toplantı ve gösteri yūrüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (başvurunun ayrıntıları için bkz. Adnan Vural ve diğerleri).

B. Başvurucuya İlşkin Süreç
13. 1947 yıl: doğumlu olan birinci başvurucu, 1977 doğurlu olan ikinci başvurucunun annesidir. Başvurucular Ankara'da yaşamaktadır. İkinci başvurucu Veli Saçılık, Ankara Aile ve Sosyal Politikalar Il Müdārlüğünde sosyolog olarak görev yapmaktayken 31/10/2016 tarihli ve 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınmaşı Hakkında KHK (677 sayılı KHK) ile başvurucunun kamu görevine son verilmiştir.
14. Başvurucu Veli Saçılık kamu görevinden çıkarılması nedeniyle ve yeniden görevine dönebilmesi amacryla başvurduğu hukuki yolların çözümşüz kaldığını ileri sürerek ihraç kararını ve hukuki streci protesto etmek üzere 13/6/2017 tarihinde Ankara'nın Yüksel Caddesinde gerçekleştirilen basın açıklamasına katilmıştır. Basın açıklaması, yukarıda ayrıntılarıyla açıklanan N.G. ile S.Ö.nün devam etmekte olan açlık grevlerini destekleyen protesto gösterilerinden biri mahiyetindedir. Birinci başvurucu da oğluna destek olmak üzere bu toplantıya izleyici olarak katıldığını dile getirmiştir.

15. Başvurucuların anlatımına göre basın açıklaması yapıldıktan sonra kolluk görevlileri şiddet kullanmış, göz yaşartıcı gaz kullanıp bedensel kuvvet uygulayarak katılımcıları darbetmiş ve barışçıl topluluğu dağıtmıştır.

16. Kolluk görevlileri tarafindan düzenlenen ve beş sayfadan oluşan 13/6/2017tarihli tutanakta (Olay Yeri Tutanağı) δzetle şu bilgilere yer verilmiştir:
-DHKP/C terör örgütünün memur yapılanması olan Devrimci Memur Harcketi 13/6/2017 tarihinde, kamu görevlerinden çıkarılan N.G., S.Ö. ve A.K.nun 11/3/2017tarihinden beri devam eden süresiz açlık grevini desteklemek amacıyla Yüksel Caddesindeki Insan Hakları Anitı Önünde oturma eylemi ve basın açıklamasıorganize etmiștir,
- Olay günü saat 13.15-13.30 sıralarında aralarında başvurucu Veli Saçılık'ın da olduğu beş kişi anıtın önüne gelmiştir. Başvurucunun elinde "[N.] ve [S.] İşe Geri Alınsın" yazılı pankart bulunmakta olup başvurucu "Bizler tam 216 gündür burada insan hakdarı anutının önünde direnişteyiz. [N.] ve [S.nin] açlık grevinin 97. gümü biz diyoruz ki KHK ile bir gecede bizi iştmizden atamazsınız. Biz size karşı direniriz ve direnmeye devam ederiz, Insan hakları anutinın ömünde oluşturduğumuz utançduvarım kaldırın. Biz defalarca seslendik size burada eylemimiz günlerdir sürüyor,burada eylem yapmamız tamamen yasaldır, tamamen meşrudhur. Bu meşruluk karşısında polts bize şiddet uyguluyor. Biz bu şiddete karşı burada direntyoruz.Akşam 18.00'da basın açıkamasında görüşmek üzere." şeklinde açıklama yapmış,ardından yayaların geçişini engelleyecek biçimde beklemeye başlamıştır.
- Kolluk görevlilcrinin grubu dağılmaları konusunda megafonla üç kez uyarmasından sonra topluluk bir başka sokağa yönelmiş, bu arada başvurucu Veli Saçılık "[N.], [S.] onurumuzdur. İşimizi geri istiyoruz. Yaşasın açlık grevi direnişimiz. Zafer direnen emekçinin olacak'şeklinde slogan atmış ve [N.] ve [S.yi]

yaşatacağız. Onlara buru yapanlar tarihe hesap verecekler, hesap vermeye devam edecekder. Yulmadık, ylmayacağız. Akşam 18.00'da buluşmak üzere dömüyoruz."diyerek gruba çağrı yapmıştır. Devamında başvurucu "[N.G.J ve [S.Ö.nün] sağlık durumları çok kritik bir aşamaya girmiştir. Biz arkadaşlarımızın sağlığı tçin, onların işe dönmesi için, tabi ki bizim de işe dönmemtz için, burada sesimizi yükseltmeye, bu zalimliğe zulme karşı baş kaldırmaya, isyan etmeye devam edeceğiz. Bütün halkamızıda beklłyoruz bu sokağa. Artık gaz atmayın diyoruz. Burada hakıi, meşru Anayasa hakkamızı kullamyoruz. Buna saldıranlara datma cevabımız direniş olacaktır.Yaşasın [N.], yaşasın [S.]" şeklinde açıklama yapmış, "Hak verilmez alımır, zafer sokakta kazanıldı." diyerek slogan atmayı strdürmüştür.

- Saat 17.30'da başvurucu Veli Saçılık ve beraberindeki on beş kişi Konur Sokak'ta bulunan Türkiye Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Önünde toplanmıştır. Otuz kişiye ulaşan grup saat 17.58'de Însan Hakları Anıt'nın δnüne gelmiş, yukarıdaki paragraflarda yer verilen açıklamalara benzer mahiyette basın açıklaması yapmış ve slogan atmıştır.

- Bası açıklamasının ardından kolluk görevlileri dağılmaları hususunda grubu birden fazla kez uyarmış, makul süre vermek suretiyle grubun dağılmasınıbeklemiştir. Ancak ikazlara rağmen topluluk dağılmayınca polis, kalkanları ile barikat kurmuş; göstericilerin -bu arada başvurucu Veli Saçılık'ın da bu göstericilerin arasında olduğu belirtilmiştir- barikatı tekme ve yumruklarla aşmaya çalışması tizerine kademeli olarak zor kullanmıştīr. Akabinde göstericiler taş, pet şişe gibi sert cisimleri kolluk görevlilerine atarak direnmiş, yeniden megafonla ikaz edilen grup dağılmamakta ısrar edince kalkan, biber gazı ve point (silah) kullantlarak gruba müdahalede bulunulmuştur.

- Başvurucu Veli Saçılık ile beraberindeki sekiz kişi bir kitabevinin yanındaki binaya girmek isterken başvurucu, annesinin biber gazından etkilendiğini ve kendilerine sürekli işkence yapıldığım dile getirmiş; kolluk görevlilerine hitaben "Nasıl bir zulümdür, nasıl bir şeydir ya defolun gidin alın beni ya her seferinde işkence yaptyorsunuz.", "Bağtrma bana lan, her seferinde işkence yapiyorsunuz,serseri misiniz be."şeklinde sõylemde bulunmuştur. Bir süre daha sloganlarla devam eden eylem saat 18.40'ta sona ermiştir.

17. Başvurucuların da aralarında olduğu yedi kişi hakkında 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gðsteri Yūrüyüşleri Kanunu'na muhalefet, görevi yaptırmamak için direnme suçlarını işledikleri isnadıyla 5/9/2017 tarihinde Ankara Emniyet Müdtriüğu tarafindan Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) hitaben fezleke düzenlenmiştir.Başsaveılık tarafindan şüpheliler hakkında ceza soruşturması başlatılmıştır.
18. Başvurucu Veli Saçılık 6/10/2017 tarihinde Başsavcılıkça alınan savunmasında tizerine atılı suçlamayı kabul etmediğini, demokratik anayasal hakkını kullanmak için belirtilen yere gittiğini, bastn açıklaması sırasında polislerin birden gruba taüdahale ettiğini,kendisini, annesini ve diğer kişileri darbettiklerini, biber gazı sıktıklarıı ifade etmiştir.Ayrıca başvurucu; polislerin annesine kötü muamelede bulunduğunu, onu yerde sürükledikierini ve hakaret ettiklerini gördüğünü, polislerin "Dağılın!" ikazıı duymadığını,yaptığı eylemin demokratik ve barışçıl bir eylem olduğunu, tnüdahalenin haksız olduğunu,gözaltına alınmadığını, polisin kendilerini darbederek suç işlediğini iddia etmiştir.

19. Başvurucu Keziban Saçılık 18/10/2017 tarihli savunmasında ilk kez bu şekilde bir basın açıklamasına katıldığını, oğlunun kendisini hiçbir şeye karışmaması konusunda uyardığıni, bu nedenle kenarda basın açıklamasını izlerken polislerin gruptan dağılmasımıistediğini, polisler ile açıklama yapan kişiler arasında arbede yaşandığımı beyan etmiştir.Arbedede oğlunun yere düştüğünü görünce hemen koşup Üstüne kapanmak istediğini, bu şekilde oğluma gelecek darbeleri engellemeye çalıştığı esnada polislerin yakın mesafeden yüzüne biber gazı sıktığıı, bunun Üzerine yere düştüğünü, etraftaki kişilerin yardımuyla başka yere gittiğini, bu sırada kendini kaybettiğini dile getirmiştir. Olay sırasında kesinlikle polislere karşı herhangi bir eylemde bulunmadiğını ifade eden başvurucu suçlamaları kabul etmemiştir.

20, Başvurucuların kolluk görevlileri hakkındaki iddiaları zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suçu bakmından değerlendirilerek görevliler hakkında soruşturma açılmuş ve sőz konusu soruşturma, başvurucular hakkında açılan soruşturmadan 7/ıi/2017tarihinde ayrılmıştır.

21. Başsavcılık, şüpheli görevli polis memurları hakkında zor kuilanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suçu yönünden yürüttüğü soruşturma sonunda 14/12/2017 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:
e :
Barışçı amaçlarla bir araya gelmiş kalabalkların toplantı hakkını kullanorken kamu düzent açısmdan tehltke oluşturmayan ve şiddet içermeyen davranışlarına devletin sabır ve hoşgōrü göstermesi çoğulcu demokrasinin gereğidir şeklitnde beltrlenmiştir 
Yapılan soruşturma sonucunda; müştekilerin olay günù katılmış oldhukdarı toplantı ve gösteri yürüyüşü esnasında görevli emniyet mensupları tarafindan usulüne uygun şekilde yaplan dağımaları yönündeld ihtarlara rağmen dağılmamakta israr etmeleri üzerine görevliler tarafindan gruba müdahale edilerek dağilmalurının sağlandığı, söz komusu müdahale strasında zor kullanıldığı için müştekilertn yaralanmasının doğal olduğu,çōzülmest gereken sorunun yapilan müdahale sprasında zor kullanma yetkistnin aşulıp aşulmadığının tesptti oldhuğu, incelenen evrak kapsamından ve DVD Çözüm Tutanağından ise şüpheli polis memurlarının grubu dağumak içtn yaptıkdarı müdahale strasında yasalar tarafindan verilen zor kullanma yetkilerint aştikdarva ve bu şekilde üzerlerine atilı suçu işlediklerine dair haklarında kamu davası açılması içtn yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemediği anlaşılmakda;
Şüphelller hakkanda yüklenen suçton kamu adına KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA..."
22. Başvurucuların Başsavcılık kararına yaptığı itiraz, Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 15/1/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir, Ret kararı başvuruculara 22/1/2018tarihinde tebliğ edilmiştir.

23. Başvurucular 20/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
24. Diğer taraftan başvurucular aleyhine yapılan ceza soruşturması sonunda başvurucuların kanuna aykırı toplantılara ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara rağmen kendiliğinden dağılmama suçunu işledikleri isnadryla 7/11/2017 tarihinde ceza davası

açılmıştır. Başsavcılık, başvurucularla ilgili olarak görevi yaptırmamak için direnme suçundan işlem yapmamıştır. Başvurucular hakkında düzenlenen iddianamenin ilgili kısmu şöyledir:
a ***
Saat:17:58 sıralarında Yüksel Caddesi Komr Sokak kesiştmtnden Insan HaklarıHeykeli önüne gelen yakdaşık 30 kdşilik grubun Insan Hakları Antı önünde 
...
'iştmizi geri Istiyoruz / direne dtrene kazanacağız / yaşasın açlık grevi direnişimtz /polis defol bu sokaklor btzim /nuriye semih onurumuzdur / kahrolsun faşizm / yaşasın mücadelemiz' şeklinde slogan attiklar, bumun üzerine görevliler tarafindan tüm grubun duyabileceğı şekilde yaptıkları eylemin kanunsuz olduğu ve Konur Sokak istikametine doğru dağımaları gerektiği yönünde bir kaç kez tkazda bulunuldhuğu ve grubun dağılmast içtn bir süre beklendiği, ancak sahısların ikazlara rağmen dağımayarak eylemlerine devam etmeleri üzerine Çevik Kuvvet görevlilerince grubun Konur Sokak Mülkiyeliler Binası önüne uzakdaştırıldığı ve Çevik Kuvvet görevlilerinin kalkanları ile barikat oluşturarak gruptaki kdştlerin tekrar anut önüne geimelerini engellemeye çalıştıkları, buna rağmen yakiaşık 30kişilik grubun polis kalkanları ile oluşturulan barikata yüklenerek barikatı aşmaya çalıştıkiari, daha sonra grup içeristnde bulunan ve kimliği tespit edilemeyen bazı şahısların görevlilertn üzerine taş ve pet su şişelert atarak saldīruda bulundukdari, bunun üzerine tekrar görevliler tarafindan grubun Komur Sokak istikametine doğru dağıması yönünde ikazlar yapıdığı, ancak tüm bu tkaz ve müdahaleye rağmen grubın dağılmamakta ısrar etmesi üzerine görevlilerin kademeli olarak güç kullanmak suretiyle gruba müdahalede bulunulduğu, …. saat:18:20 sıralarında TMMOB önüne uzaklaştirılan grubun saynsının çevreden katuımlar ile 40 kiştye ulaştığı ve gruptakd kdşilerin 'Polis defol bu sokaklar bizim'şeklinde slogan attikları, görevlilerin tekrar eylemci gruba ikazda bulunarak dağılmalarının istendiği, ancak grubun Zafer direnen emekçinin olacak / polis defol bu sokaklar bizim'şekdtnde slogan atarak eylemine devam etmesi üzerine görevlilerin kalkanları ve biber gazımarffettyle gruptakilert Meşruiyet Caddesi istikametine doğru uzakdaştirarak grubun dağımasını sağladıkdarı anlaşılmıştur 

**•
Yapilan soruşturma sonucunda;
1- Tüm süphelllerin katimış oldukları suça konu kamuna aykarı toplann ve gösteri yürūyüşü sırasında görevliler tarafindan kendilerine yapılan dağıma yōnündeki Bkaza ve zor kullanmaya rağmen dağılmamakda israr ederek üzerlertne atılı 2911 Saylı Yasanın 32/1maddestne muhalefet suçunu tşledikderi anlaşıdığından; tüm şüphelilerin eylemlerine uyan 2911 Sayılı Yasanın 32/1 ve TCK'mun 53/1 moddesi uyarınca ayri ayriı cezalandırılmalarına 
¤.*

25. Ankara I2. Asliye Ceza Mahkemesince (Asliye Ceza Mahkemesi) yapılan yargılama 13/12/2019 tarihinde başvuruculara atıl: suçun kanuni unsurlarının oluşmadığıkanaatine istinaden başvurucuları beraatiyle sonuçlanmıştır. Anılan karar 22/1/2020tarihinde istinaf kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Kararın gerekçesinia ilgili kısmı şöyledir:
"Mahkememizde yapilan yargılama sorucunda tüm dosya kapsamından anlaşılacağı izere;her ne kadar sankdar hakkanda kamuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katlarak ihtara rağmen kendistnden dağımama suçundan cezalandıriılmaları istemtyle mahkememizde kamu davası açılmış
.

ise de; sanıkdarın eyleminin başlı başına suç oluşturmayacağı, kamu erklerinin de belirli oranda hoşgörü göstermesinin ve toplumun da buna katlanmasının gerektiğı hususları gözömüne alưndığında saniklara atilı suçun unsurlarının oluşmadığı anlaşıldığından ayri ayrı beraatlerine karar vermek gerekmiştir."
26. Anayasa Mahkemesi, başvurucuların şikâyeti ile ilgili soruşturmanın evrakınıBaşsavcılıktan istemiş; Başsavcıık, başvurucular aleyhine yürütülen soruşturma evrakı ile birlikte kamu görevlileri hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararını ve itiraz sürecine ilişkin belgeleri göndermiştir. Başvurucunun başvuru formuna fotokopisini eklediği DVD İzleme ve Tespit Tutanaği (Izleme Tutanağı) Başsavcılıktan gönderilen belgeler arasıda veya UYAP'ta bulunamamıştir.

27. Başvuruya eklenen, on altı sayfadan oluşan ve kolluk görevlileri tarafından hazırlandığı anlaşılan İzleme Tutanağında Özetle;
- 13/6/2017 tarihinde 17,30 ile 18.40 saatleri arasında başvurucuların da aralarında olduğu bir grubun pankartlarla slogan atarak ve açıklama yaparak eylem yaptığı, kolluk görevlilerinin megafonla grubu uyarmasına rağmen eylemcilerin dağılmaması Üzerine eylemcileri iteklemek suretiyle müldahaleye başladığı,eylemcilerin direnmesinin akabinde biber gazı kullandığı, sonrasında gaz kapsülüatan point tabanca ile mtidahaleye devam ettiği bilgisine yer verilmiştir.
- Gösteriye katılan başvurucuların da dâhil olduğu yedi kişi tespit edilmiş, her birinin eylemleri ayrıca belirtilmiştir. Buna göre başvurucu Keziban Saçılık'ım uyartya rağmen gösteri alanından ayrilmadıği, müdahalede buluman polis memurunun yeleğinden tutarak çekiştirdiği, eylemcilere biber gazı stkmaya çalışan polis memurunun elinden tutarak müdahale etmesini engellemeye ve polis memuruna vurmaya çalıştığı sırada gazın kendisine geldiği, gazdan etkilenerek gruptan uzaklaştığı tespit edilmiştir. Başvurucu Veli Saçılık'ın ise grupla hareket ederek sloganlara katıldığı, uyarrya rağmen uzaklaşmadığı, hareketsiz kalarak polis müdahalesini beklediği açıklanmıştır.

28. Izleme Tutanağı'na fotoğraflar eklenmiş ise de tutanağın fotokopi olmasınedeniyle içeriği anlaşılamamıştır. Buna karşın başvurucu, ayrıca on yedi fotoğraftan oluşan görüntüleri sunmuştur. Bu fotoğraflardan başvurucuların gösteri yapan grup içinde bulunduğu, başvurucuları iteklemek suretiyle kolluk görevlilerinin müdahale ettiği ayrıca kolluk görevlilerinin gruba karşı yakın mesafeden göz yaşartıcı sprey kullandığı ve ellerinde gaz fişeği atan silahlar olduğu, başvurucu Keziban Saçılık'ın iki kişinin yardımıyla yerden kalkmaya çalıştığı ve birkaç kişi tarafından kendisine yardum edildiği, diğer başvurucu olan oğlunun bu esnada yanında bulunduğu anlaşılmıştır.

29. Başvurucuların fotoğrafların alındığı video görüntülerini CD şeklinde ibraz ettiği Anayasa Mahkemesince görüntüler izlenmiştir. Görüntülerde; gösteriye katılanların ellerinde pankartlarla kamu görevinden ihraç edilmelerini protesto ettikleri, süresiz açlık grevinde bulunanları destekleri görülmektedir. Az sayıda katılımcının bulunduğu gösteride slogan atıldıği, İzleme Tutanağı'nda da yer verilen açıklamalar yapılırken kolluk görevlilerinin toplantının dağrtılması hususunda uyanı yapmasının akabinde bedensel kuvvetle, copla, gaz spreyi ve baz silahlarla (Niteliği belirlenemese de bazı belgelerde point niteliğinde olduğu belirtilmiştir.) topluluğa müdahale ettiği gözlenmiştir. Mūdahale sırasında başvurucuların da dâhil olduğu katılımcıların -kolluk görevlilerinin bedenleriyle veya 

kalkanlarryla itmek suretiyle- süpürme hareketine maruz kaldığı, bu sırada topluluktaki kişilerin yüzüne yakın mesafeden biber gazı sıkıldığı ve ayaklarının bulunduğu yakın bölgeye niteliği belirlenemeyen silahla ateş edildiği anlaşıłmıştır. Başvurucu Keziban Saçılık'ın bir kolluk görevlisinin diğer göstericilere biber gazı sıkmak isterken kolunu tutması nedeniyle polis memurunun başvurucuya dönerek çok yakın mesafeden başvurucunun yüzüne gaz sıktığı görüntülere yansımıştır. Göstericilerin kolluk görevlilerine karşı şişe veya taş attığına ilişkin veriye rastlanmamıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK 
30. İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Ozge Özgürengin, B. No:2014/5218, 19/4/2018, §§ 22-38; Ali Ulvi Altunelli, B. No: 2014/11172, 12/6/2018, §§ 23-27,29-45.

31. Göz yaşartıcı gaz kullanımına ilişkin olarak Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AlHM) Ali Güneş/Türkiye (B. No: 9829/07, 10/4/2012) kararında, kolluk görevlileri tarafindan barışçıl bir toplantıda göz yaşartıcı gaz kullanılması kapsamında Avrupa Insan Hakları Sözleşme'nin (Sözleşme) 3. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Kararda AlHM, polis memurlarının hangi gerekçe ile başvurucuya göz yaşartıcı gaz sıktığına ilişkin olarak hükümet tarafından herhangi açıklama yapılmadığını ve gerekçe gösterilmediğini belirtmiş; gazların neden olduğu etkiler ve sağlık açısından potansiyel tehlikelerini gözönünde bulundurarak somut olayın şartlarında başvuranın yüzüne haksız yere gaz sıkılmasının kişilerin yoğun fiziksel ve ruhsal acı duymastna neden olduğu, bu doğrultuda başvuranı aşağılayabilecek ve onum itibarımı düşürebilecek korku, act ve aşağılanma duyguları uyandırdığun değerlendirerek Sözleşme'nin 3. maddesi çerçevesinde insanlık dışıve aşağılayıcı muamele yasağının ihlal edildiği sonuçuna varmıştır (Ali Güneş/Tūrkiye, §§ 42,43).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
32. Anayasa Mahkemesinin 11/7/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldū:
A. İnsan Haysiyetiyle Bağdaşmayan Muamele Yasağınm İhlal Edildiğine Îlşkin İddta 

1. Başvurucularm İddiaları
33. Başvurucular barışçıl bir toplantıya müdahale edilirken kalkan ve elle iteklenerek göstericilerin yere düşürüldüğünti, ayriıca yakın mesafeden yüzlerine biber gazısıkıldığını ve yoğun bir şekilde gōz yaşartıcı kimyasal ateşlendiğini iddia etmiştir. Başvurucu Keziban Saçılık yüzüne doğrudan biber gazı sıkılması nedeniyle fenalaştığını, çevredekilerin yardımıyla olay yerinden uzaklaştığını, oğlunun yere düşürülmesi nedeniyle oğlunu korumak isterken müdahaleye maruz kaldığını dile getirmiştir. Bununla birlikte başvurucular kolluk görevlileri hakkıdaki şikäyetlerinin etkilisoruşturulmadığını, Başsavcılığı görüntüieri izlemeden ve hiçbir kolluk görevlisinin savunmasını almadan kovuşturmaya yer olmadığıa kararı verdiğini, bu nedenle kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri stürmüştür.

2. Değerlendirme 
34. Anayasa'nın "Kişinin dokumulmazlığı, maddī ve manevi varlığı" kenar başlıklı17. maddesinin üçüncü fikrası şõyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet yaplamaz; kimse insan haystyettyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz."
35. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevlerl" kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devletin temel amaç ve görevleri, (….) kiştnin temel hak ve hürrtyetlerini, sosyal hukuk devlett ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan styasal, ekonomik ve sosyal engellerł kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmest için gerekli şartlar hazırlamaya çalışmaktır."
a. Kabul Edilebilfrlik Yönünden 
3. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kötü muamele (insan haysiyetiyle bağdaşmayan) yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
Genel fkeler 
37. Herkesin maddi ve manevi varlığımı koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu,Anayasa'nın 17, maddesinde güvence altına alınmuştır. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmıştır. Üçüncü fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alınmıştır. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıa saygı gösterme yükühmlülüğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal olarak zarar görmelerine neden olmamalarımı gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlüğüne saygı gösterme yükümlälüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demtr ve diğerlerl, B. No: 2013/293, 17/7/2014, §§ 80, 81).
38. Anayasa ve Sözleşme tarafından kötü muamele, kişi üzerindeki etkisi gözetilerek derecelendirilmiş ve farklı kavramlarla ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında geçen ifadeler arasında bir yoğunluk farkının bulunduğu görülmektedir. Bu bağlamda bir muamele; işkence, eziyet ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele kavramları ile tanımlanabilmektedir (bu kavramların kapsamlarının belirlenmesi için bkz, Ali Rıza Ozer ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§7680; Cezmi Demtr ve diğerleri, §§ 84-91).

39. Kişileri küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kişide korku, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye strükleyen muameleler insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele veya ceza 

olarak tanımlanabilir. Uygulanan bu muameie eziyerten farklı olarak kişide bedensel ya da ruhsal bir acı oluşturmasa da kūçük dūştürücü veya alçaltıcı bir etki yaratmaktadır (Cezmi Demtr ve diğerleri, § 89).

40. Bir muamelenin anılan kavramlardan hangisinin kapsamında olduğunun belirlenebilmesi için her somut olayın kendi özel koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.Aleni olarak yapılması veya kamuoyunun bilgi sahibi olması, muamelenin aşağılayıcıniteliğinin belirlenmesinde rol oynasa da muamelenin aleni olmadığı durumiarda kişinin kendini değersiz hissetmesi de bu seviyedeki bir kðtü muamele için yeterli olabilir. Ayrıca muamelenin kūçūk düşürme ya da alçaltma kastı ile yapılıp yapıimadığı dikkate alınmakla birlikte böyle bir amacın belirlenememesi muamelenin kötü muamele olmadığı anlamına gelmeyecektir (Cezmi Demtr ve diğerleri, § 90).

41. Belirtilmelidir ki sadece sımrları belli bazı durumlarda güvenlik güçleri tarafindan fiziksel güce başvurulmasının kötü muamele olmadığı kabul edilebilmektedir. Bu kapsamda toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde yakalamayı gerektiren durumlarda ve gösteriye katılanların kendi tutumundan dolayı fiziksel güce başvurmak mümkündür. Ancak bu durumda dahi bu tür bir gūce sadece kaçmmimaz hâllerde ve orantilı olmak şartıyla başvurulabilir (Ali Rza Özer ve diğerleri, § 82).

42. Devletin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamındaki pozitif yükümlülüğünün bir usul boyutu vardır. Bu usul yükümlāläğü çerçevesinde devlet her türl0fiziksel ve ruhsal saldırı olayının sorumlularının belirlenmesini, gerekiyorsa cezalandırılmasını sağlayabileçek etkili resmi bir sorusturma yürütmek durumundadır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 110). Bu soruşturma, sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasımısağlamaya elverişli olmalıdır. Bu mümkün olmazsa madde, sahip olduğu öneme rağmen pratikte etkisiz hâle gelecek ve bazı hâllerde devlet görevlilerinin fijli dokunulmazlıktan yararlanarak kontrolleri altında bulunan kişilerin haklarını istismar etmeleri inümkün olacaktır (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 25).

43. Soruşturmanın etkili ve yeterli olduğundan söz edilehilmesi için soruşturma makamlari, resen harekete geçerek olayı aydınlatabilecek ve sorumluların tespitine yarayabilecek htitün delilleri toplamalıdır. Dolayısıyla kötü muamele iddialarının gerektirdiği soruşturma bağımsız bir şekilde, hızlı ve derinlikli yürütülmelidir. Diğer bir ifadeyle yetkililer, olay ve olguları ciddiyetle öğrenmeye çalışmal; soruşturmayı sonlandırmak ya da kararlarını temellendirmek için çabuk ve temelden yoksun sonuçlara dayanmamalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 114). Soruşturma sonucunda alınan kararın soruşturmada elde edilen tüm bulguların kapsamli, nesnel ve tarafsız bir analizine dayalı olması gerekir (Cemil Danışman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 99).

ii. İlkelerin Olaya Uygulanması
4. Başvurucuların katildığı toplantı kolluk görevlilerinin müdahalesiyle dağıtılmıştır. Başvurucular; kolluk görevlilerinin toplantıya müdahale ederken gerekli olmadığı hâlde bedenî ve maddi gūç kullandıklarını, yüzlerini hedef alarak yakın mesafeden biber gazı kuilandıklarınu, bunun sonucunda kendilerinin yoğun şekilde göz yaşartıcı gaza maruz kaldıklarımı ileri strmüştür.

45. Başvuru dosyasıda ve İzleme Tutanağı'nda yer alan kamera görüntülerine göre başvurucu Keziban Saçılık sıkılan biber gazından fiziksel olarak etkilenmiştir. İzleme 

Tutanağı'nda başvurucunun bir kolluk görevlisini engellemeye çalışırken kolluk görevlisinin başka kişilere sıktığı biber gazmın başvurucuya isabet ettiği belirtilmiştir. Öte yandan görüntülerde kolluk görevlilerinin biber gazı spreyini toplantıya katılanların yüzlerini hedef alarak yakın mesafeden rastgele kullandığı görülmüştür. Bu durumda başvuruculara biber gazıyla müdahale edildiği hususu kabul edilmelidir.

46. Gazların neden olduğu etkiler ve içerdiği potansiyel sağlık tehlikeleri dikkate alındığında biber gazı kullanımının yoğun fiziksel acıın yant sıra bireyleri psikolojik olarak etkileyebileceği gözardı edilmemelidir. Bu bağlamda biber gazı kullanımı kişilerin itibarımıdūşürebiłecek aşağılanma, ruhsal acı ve/ya korku duygularını barındırma niteliği olduğu da vurgulanmalıdır.

47. Ayrica başvurucu Veli Saçılık'ın toplantı alanını terk etmemesi nedeniyle bedensel kuvvet kullamılarak iteklendiği görüntülere yanstmıştır. Dolayısıyla başvurucunun biber gazı dışında fiziksel mūdahaleye de maruz kaldığı görülmüştür.
48. Öte yandan görüntülerde kolluk görevlilerinin toplantıyı dağıtırken göstericilerin ayaklarına doğru, niteliği belirlenemeyen silah kullandığı gözlemlenmiştir. Bu silahın sadece göstericileri belirlemek amacryla işaret bırakan bir silah mı yoksa gaz kullanımını sağlayan nitelikte mi olduğu belirli değildir. Başvurucuların da silah kullanumınedeniyle yaralandıklarına ilişkin özellikle bir şikâyetleri olmadığı nazara alınarak bu hususta ayrıca değerlendirme yapılmayacaktır. Bu durumda başvurucuların göz yaşartıcı gaza,başvurucu Veli Saçılık'm ayrıca bedensel güce maruz kalması olgusuyla sınırli olarak kōtümuamele iddjaları incelenecektir 

49. Kötü muamele şikâyetleri incelenirken göstericileri dağitma sırasında kolluk görevlileri tarafindan başvuruculara uygulanan güctn kaçınılmaz bâle geldiğinin ortaya konulmaşı gerekir. Aksi durumda, gerekmediği hâlde gūç kullanılması söz konusu olacak ve kötü muamele yasağı ihlal edilmiş sayılacaktır.

50. Somut olayda başvurucuların bizzat şiddete başvurduklarına dair tutanak veya görūntü bulunmamaktadır. Ayrıca başvurucular hakkında bu nedenle alınmış bir cezai yaptırım veya görevi yaptırmamak için direnme suçundan soruşturma yapıldığı bilgisi de mevcut değildir. Toplantrya katılan diğer kişilerin eylemlerinin de şiddete evrildiğine ilişkin bulgunun başvuruya yansımamıştir. Her ne kadar başvurucular hakkında düzenlenen iddianamede "bazi şahısların gõrevlilerin üzerine taş ve pet su şişeleri atarak saldırıda bulundukdarı" ileri strülmüşse de ceza yargılaması sonucunda hakkında dava açılan tüm göstericilerin beraat ettiği dikkate alındiğında sōz konusu iddianın ceza mahkemelerince doğrulanmadığı gözlemlenmiştir. Bu durumda başvurucuların kendi eylemleriyle gūçkullanımını kaçmilmaz bâle getirdiklerinin, gūç kullanımının bu nedenle gerekli olduğunun kamu makamlarınca ortaya konulduğu sõylenemez 
51. Kaldı ki İzleme Tutanağı'nda yer verildiği üzere başvurucuların dağılmamalarınedeniyle bedensel güç uygulanması makul kabul edilse dahi başvurucu Keziban Saçılık'm bir kolluk görevlisine fiziksel olarak müdahale etmeye çalışmasından dolayı çok yakın mesafeden yüzüne biber gazı sıkıiması ve genel olarak göstericilerin hedefalınarak yüzlerine biber gazi sıkılması suretiyle toplantıya müdahale edilmesinin gerekliliği izah edilemeyecektir.


52. Bu tespitten sonra kolluk görevlilerinin eyleminin hangi boyuta ulaştığıincelenmelidir, Somut olay bir bütün olarak değerlendirildiğinde eylemin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele şeklinde nitelendirilmesi uygun görülmüştür.
53. Diğer taraftan Başsavcılıkça yapılan değerlendirmede "ihtarlara rağmen dağılmamakta israr etmeleri üzerine görevliler tarafindan gruba müdahale edilerek dağılmalarının sağlandiığı, söz konusu mūdahale sırasında zor kullanıdığı için müştekilerin yaralanmasının doğal olduğu" belirtilmiş ise de başvurucular yönünden müdahale somutlaştırılmamış, müdahalenin şekli ve süresi açıklanmamış, ayriıca yaralanmalarının niteliği bakmından bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu durumda kullanılan gücün kaçınılmaz ve orantılı olduğunun ortaya konulmuş olduğu sonucuna ulaşılamaz.
54. Başvurucuların toplantıda kolluk görevlilerince darbedildiği iddiasıyla ilgili ceza soruşturmasında soruşturma makami, başvurucuların ifadelerini aldıktan sonra ilgili kolluk görevlileri hakkında kovuşturına yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Karar gerekçesinde İzleme Tutanağı'na atıf yaparak kolluk görevlilerinin zor kullanma yetkisinin sınırını aşmadığı kanaatine varıldığını açıkłamıştır. Soruşturma sonucunda başvurucuların da dâhil olduğu şikâyetçilerin yaralandığı Başsavcılıkça genel olarak kabul edilmiş ise de başvurucuiar hakkında sağlık raporu alınıp alınmadığı belli değildir. Dolayısıyla başvurucuların fiziksel yaralanmaları olası ise de yaralanmaların niteliği bilinmemektedir. Bu itibarla yaralanmanım niteliği tartışılmadan ve başvuruculara yapılan müdahale somutlaştırılmadan kolluk görevlilerinin zor kullanma yetkisini aşmadıklanı yönündeki değerlendirmenin mevcut delillerin nesnel analizine dayandiğımı kabul etmek zordur. Kaldı ki görüntülere yansıdığı kadarıyla yoğun biber gazına maruz kalan başvuruculara yapılan kolluk müdahalesinin başvurucuların gazdan etkilenmeleri bağlamında değerlendirmeye değer görülmediği anlaşılmıştır.

55. Ayrica görüntülere yansımasına rağmen başvuruculara müdahalede bulunan kolluk görevlilerinin kimlik tespitleri yapılmamış, olayla ilgili beyanları alınmamıştır.Şüphelilerin soruşturmaya dâhil edilerek olay hakkındaki savunma ve delillerinin belirlenmesi maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından elzemdir. Sonuç olarak başvuru konusu soruşturmada Özenle ve eksiksiz delil toplanmadığı gibi toplanan delillerin de objektif olarak tartışıİmadan bir sonuca ulaşıldığı kanısı oluşmuştur.

56. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alman insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağınin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

İrfan FİDAN başvurucu Veli SAÇILIK yönünden bu görüşe katılmamıştır.
Muhterem İNCE bu görüşe katılmamıştır.
B. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşä Düzenleme Hakkmı İhlal Edildiğine İlişkin Iddia 

1. Başvurucuların İddiaları
57. Başvurucular, barışçıl nitelikte açıklama yapılırken kolluk görevlilerinin toplanan kişilere gerekmediği hâlde müdahale ettiğini, esasen basın açıklaması olarak dahi 

değerlendirilmeyecek bir gösteriyi engelleyerek ifade özgürlüğo ile toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
58. Anayasa'nın "Toplantı ve gösteri yürüyüşü dīzenleme hakkı" kenar başlıklı 34.maddesi şõyledir:
"Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşüdüzenleme hakkına sahiptir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakka ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suçişlenmestnin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlükderinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabiltr.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme hakkanın kullanılmasında uygulanacak şekıl,şart ve usuller kamunda göstertlir."
a. Kabul Edilehillrlik Yönünden 
59. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan toplantı ve gösteri yürüyüşüi düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
i Müdahalenin Varuığı
60. Başvurucuların katiıldığı toplantının kamu görevlileri tarafindan engellenmesi toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına müdahale teşkil etmektedir.
iMädabalenin İhlal Oloştarup Oluşturmadığı
61. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen şartlara uygun düşmediğimüddetçe Anayasa'nın 34. maddesinin ihlalini teşkil edecektir.Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, …yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, …demokratik toplum düzeninin …gerekerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
62. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın I3. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olma şartlarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

(1)Kanunilfk 
63. 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunư'nun 2. ve 16.maddelerinde yer alan düzenlemelerin kamunla sıırlama ölçütünü karşıladığı sonucuna 

varılmıştır (benzer yöndeki kararlar için bkz. Özge Özgürengin § I00; Ali Ulvi Altunelli §§91, 92).

(2) Meşra Amaç
64. Başvurucuya toplantı sırasında müdahale edilmesinin Anayasa'nın 34.maddesinin ikinci fikrasında yer alan sebeplerden kamu düzeninin korumasına yönelik olduğu ve meşru bir amaç taşidığı sonucuna varlmıştır (benzer yðndeki kararlar için bkz.Ozge Özgürengin, §8 101, 102; Alt Ulvi Altunelli, §§ 93, 94).

(3)Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk ve Ölçülßlük 
(a)Geðel flkeler 
65. Anayasa'nın 34. maddesinde düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakki, Anayasa'nın 25. ve 26. maddelerinde düzenlenen ifade özgürlüğünün Özel bir biçimidir. Bu kapsamda kendine özgü özerk işlevine ve uygulama alanına rağmen toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmeli, dolayısıyla ifade özgüriüğünüın siyasi ve kamu yararını ilgilendiren konularda sınırlandırılmasının daha dar kapsamda olması toplantı ve gösteri yūrüyüşü düzenleme hakkının uygulamasında da gözetilmelidir. Bu sebeple demokratik bir toplumda güvence altina alnan temel haklardan biri olan bu hak dar yorumlanmamalıdır (Ali Rıza Özer ve diğerleri, § 115; Alt Ulvi Altunelli,§ 95). Hukukun üstünlüiğüne dayalı demokratik bir toplumda, mevcut düzene itiraz eden ve barışçıl yöntemlerle gerçekleştirilmesi savunulan siyasi fikirlerin toplantı özgürlüğü ve diğer yasal araçlarla ifade edilebilmesi imkân kişilere verilmelidir (Ali Rıza Ozer ve diğerleri, §117; Alt Ulvi Altunellt, § 96).

66. Hükûmetin politikaları ile ilgili olarak bireylerin tepkilerini barışçıl yöntemlerle ortaya koymaları çoğulcu demokrasilerin karakteristik özelliğidir. Bu kapsamda siyasi konulardaki fikir ayrılıklarında azınlık veya muhalif düşüncelerin ifade edilebilmesine firsat verilmesi demokratik bir devletin yükümlülüğüdür. Devletin barışçıl amaçlarla yapılan toplantı düzenleme ve toplantıya katılma özgürlüğünü korumakla kalmamasi, ayrica bu hakkın kullanımını engelleyen makul olmayan dolaylı sınırlamalar koymaması da gerekmektedir (Mehmet Mutlu, B. No: 2014/18240, 18/4/2018, § 87; Özge Özgürengin, §103; Ali Ulvi Altunelli, § 100).

67. Barışçıl amaçlarla bir araya geimiş kişilerin toplantı hakkımı kullanırken kamu düzeni açısından tehlike oluşturmayan ve şiddet içermeyen davranışlarına devletin sabır ve hoşgörü göstermesi coğulcu demokrasinin gereğidir (Osman Erbil, B. No: 2013/2394,25/3/2015, § 54; Dilan Ögūz Canan [GK], B. No: 2014/20411, 30/1 1/2017, §36). Anayasa Mahkemesi, kanunlarda öngörülen usullere tam olarak uyulmamasının toplantı veya gösteri yürüyüşünün barışçıl niteliğini tek başına ortadan kaldırmadığını değerlendirmiş ve bu durumun varlığıı toplanma hakkına müdahale için yeterli görmemiştir (Dilan Ögūz Canan,§ 41; Ali Rıza Özer ve diğerleri, § 119).

68. Anayasa'nın 34. maddesinin ikinci fikrası kapsamında kamu otoritelerinin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının sınırlandırılmasında belirli bir takdir alanına sahip olduğu açıktır. Ancak bu takdir alanımın Anayasa'nı 13. maddesi uyarınca Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyet'in gereklerine ve ölçültitik ilkesine aykırı olarak kullanılmaması gerekir. Bu bağlamda toplantı ve gösteri 

ytrüyüşü hakkına ilişkin iddiaları incelerken Anayasa Mahkemesinin görevi ilgili kamu otoritelerinin takdir payını makul, dikkatli ve iyi niyet çerçevesinde kullanıp kullanmadıklarını değerlendirmektir (Mehmet Mulu, § 88; Özge Özgürengin, §104; Ali Ulvi Altunelli, §101).

69. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin denetleyeceği ilk husus, toplantı ve gösteri yürtyüşünün sonlandırılması için zorlayıcı toplumsal bir gerekstnim olup olmadığı ve kamu makamlarının bu yöndeki değerlendirmelerinin gerçekdik değeri taşıyıp taşımadığıdır (krş.için bkz. Eğitim ve Bilim Emekçilert Sendikası ve diğerlert [GK], B. No: 2014/920,25/5/2017, § 88). Gerçeklik değeri sadece Anayasa'nın 34. maddesinin ikinci fikrasında sayılan durumların gerçekleşip gerçekleşmediğini değil bu yönde bir tehlikenin olup olmadığım da kapsamaktadır (Mehmet Mutlu, § 89).

70. Barışcıl şekilde toplanan kişilere yapılan müdahalelerin demokratik toplumda kamu düzeninin korunması açısından gerekli olduğunun, müdahalenin kamu düzeninin bozulması veya bozulma tehlikesinin ortaya çıkması sebebiyle yapıldığıın veya katılımcıların bu anayasal haklarımı kullantrlarken hak ve özgürlüklerin gerektirdiği ödev ve sorumluluklara uygun davranmadiklarının yetkili mercilerce polis raporlarında,iddianamelerde veya derece mahkemelerinin karar gerekçelerinde gösterilmesi gerekir (Dilan Óguz Canan, § 53).

71. Buradan çıkan sonuca göre toplanma özgürlüğünün kullanımından kaynakianan kamu düzenine yönelik tehditlerin gerçeklik değeri taşıması hâlinde yetkili makamların bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabilecekleri kabul edilmelidir. Alınan tedbirler,durumun özelliklerine ve gerekliliklerine göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle devletin bu konuda yapacağı düzenleme ve uygulamalarda belli bir takdir alanına sahip olduğunun kabulü gerekir (Eğitim ve Bilim Emekçilerı Sendikası ve diğerleri, § 81). Buna karşın bir toplantı ve gösteri yürüyüşünün yasalarda belirtilen usullere tam olarak uyulmadan düzenlenmesi tek başına toplantı veya yürüyüşün barışçıl niteliğini ortadan kaldırmaz. Aynışekilde halka açık yerde yapılan her türlü gösterinin güniük hayatın akışında belirli derecede bir karışıklığa sebep olabileceği ve düşmanca tepkilere yol açabileceği gözönünde bulumdurulmalıdır. Bu durumların varlığı toplanma hakkının ihlal edilmesini haklıgösteremez (Ali Rıza Özer ve diğerleri, § 119; Gülşah Öztürk ve diğerleri, B. No: 2013/3936,17/2/2016, § 69).

(b)İlkelerin Olaya Uygulanması
72. Başvurucu, beraberindeki birkaç kişiyle -saat 13.30'da beş kişi, saat I7.30'da on beş kişi olarak tutanaklara yansımıştır- araç trafiğine kapalı bir sokakta KHK ile kamu görevinden çıkartlan ve bu nedenle açlik grevi yapan eylemcilere destek vermek, aynızamanda kendilerinin/yakınlarının görevlerinden ihraç edilmelerini protesto etmek amacıyla bir araya gelmiştir. Bu toplantı -yukarıda (bkz § 12) ayrıntıları belirtildiği Özere- yaklaşık iki yıla yayılan ve zaman zaman tekrarlanan bir protesto gösterisi niteliğindedir.
73. Somut olayda az sayıda katılumcının pankartlarla slogan attığı, ardından toplanma sebepleriyle ilgili açıklama yapmaya başladıktan sonra başka kişilerin de toplanması ve protestoya katilmasıyla katılımcı sayısının kısmen arttığı kamera görüntülerine yansımıştır. Açıklama sırasında kolluk görevlileri toplantının kanuna aykırı olduğunu 

megafonla belirterek göstericilerden dağılmalarını istemiş, göstericilerin toplantıya devam etme iradesi göstermesi üzerine kolluk görevlileri mūdahaleye başlamıştır.
74. Kalabalık öncelikle süptürme hareketi olarak tanımlanan şckilde, kolluk görevlilerince bedensel kuvvet ve kalkan kullanılmak suretiyle iteklenerek başka bir sokağa doğru yönlendirilmeye, ardından da biber gazı ve niteliği bilimmeyen silah kullanılarak dağıtılmaya çalışılmıştır. Görüntülerden anlaşıldığı kadarıyla kolluk görevlileri, göstericilerin yüzlerine yakın mesafeden biber gazı spreyi sıkarak dirençlerini kırmak istemiş; ardından müdahaleyi artırarak göstericilerin ayaklarına doğru niteliği belirsiz silah kullanarak kalabalığı dağıtmıştır.

75. Gözaltına alınmayan başvurucuların veya diğer göstericilerin açıklama esnasında veya sonrasında kolluk müdahalesini gerektiren şiddet eylemleri olduğuna ilişkin veri mevcut değildir. Kolluk tarafindan düzenlenen Olay Yeri Tutanağı'nda veya Îzleme Tutanağı'nda toplantının şiddete evrildiği, bu nedenle barışçıl olmaktan çıktığına ilişkin bir tespit yapılmamıştır. Göstericilerin kolluk görevlilerie pet şişe ve taş atarak direndikleri hususuna Olay Yeri Tutanağı'nda yer verilmiş ise de bu husus görüntüllerle desteklenmemis,başvurucular hakkında direnme suçundan işlem yapılmamtştır. Aynı şekilde yargımakamlarının da bu yönde bir kabulü mevcut değildir. Aksine başvurucular hakkındaki ceza yargılaması sonucunda Mahkeme, başvurucuların katıldığı gösteri yürüyüşüntın barışçıl olduğunu kabul ederek başvurucularn eylemlerinin suç olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını değerlendirmiştir, Anılan karar göstericilerin davranışlarınun kamu düzeni açısmdan herhangi bir tehlike arz etmediğini ve sert müdahaleyi gerektirmediğini göstermektedir.

76. Tutanaklarda ve Başsavcılık kararında, kolluğun müdahale gerekçesi olarak toplantının kanuna uygun olmadığı ve yaya geçişini engellediği belirtilmiştir. Her ne kadar kamuya açık hir alanda yapılan barışçıl bir gösterinin yaya trafiğini makul bir süre engellemesinin günlak hayat düzenini bir dereceye kadar aksatabileceği öngörülmekteyse de şiddete evrilmeyen bōylesine barışçıl toplantılara kamu makamiarınca hoşgörüyle yaklaşılması gereği toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme hakkının ðzünü oluşturmaktadır.
77. Yukarıda yapılan tespitler sonucu az sayıda kişinin fikirlerini dile getirmek amacıyla katıdığı barışçı protesto gösterisinde başvuruculara karşı kullanılan güctn kamu düzenini sağlamak amacryla gerçekleştiğinin kamu makamlarınca izah edilemediği, ayrıca kullanılan ve gerekliliği ortaya konulamayan gücün bireyler üzerinde gösteriye katıma hususunda caydırıcı etki yarattığı da dikkate alınarak müdahalenin Anayasa'nın 34.maddesiyle korunan hak yönünden demokratik toplumda gerekli olmadığı değerlendirilmiştir.
78. Açıklanan gerekçelerie Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüytüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
Îrfan FİDAN ve Muhterem INCE bu görüşe katılmamıştır.
C. Giderim Yönfnden 
79. Başvurucular ihlalin tespit edilmesini istemiş ve her biri için 20.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.


80. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden soruşturma işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya õzgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin benzer yöndeki kararlar için bkz. Mehmer Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül AIkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berheroğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

81. Ayrıca başvuruculara manevi zararları karşılığında ayrı ayrı net 20.000 TL manevi tazminat &denmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLIĞİYLE,
2. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkımn ihlal edildiğine ilişkin iddiamın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLIĞIYLE,
B. 1. Anayasa'nın 17, maddesinin Üçüncü fikrasında güvence altına alınan insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının IHLAL EDİLDİĞiNE Irfan FİDAN'ın başvurucu Veli SAÇILIK yöntnden karşıoyu ile Muhterem İNCE'nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
2. Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının IHLAL EDILDIĞİNE Irfan FIDAN ve Muhterem İNCEnin karşioyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir örneğinin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının usule ilişkin boyutunun ihlalinin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmak Üüzere Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına GÖNDERILMESİNE,
D.Başvuruculara net 20.000 TL manevi tazminatin AYRI AYRI ÖDENMESİNE,
E. 294,70 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ūcretinden oluşan toplam 10.194,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarjhinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığıa GÖNDERILMEStNE 11/7/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarast : 2018/5552Karar Tarihi : 11/7/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Başvurucuların Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlali iddiası ile Anayasa'nın 34. maddesi kapsamında toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme hakkının ihlali iddiası bulunmaktadır.
Însan Haysiyetiyle Bağdaşmayan Muamele Yasağım İhlali Iddiası
2. Başvurucular barışçıl bir toplantrya müdahale edilirken kalkan ve elle iteklenerek göstericilerin yere düşthrüldüiğünü, ayrıca yakın mesafeden yüzlerine biber gazısıkıldığını ve yoğun bir şekilde göz yaşartıcı kimyasal ateşlendiğini iddia etmiştir. Bununla birlikte başvurucular koluk görevlileri hakkmdaki şikâyetlerinin etkili soruşturułmadığını,Başsavcılığın görüntüleri izlemeden ve hiçbir kolluk görevlisinin savummasını almadan kovuşturmaya yer olmadığına kararı verdiğini, bu nedenle kōtü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sırmüştür.

3. Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu,Anayasa'nın I7. maddesinde güvence altiına alımmıştır. Anılan maddenin birinci fikrasında insan onurunun korunması amaçlanmıştır. Üçüncti fikrasında da kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı hüküm altına alımmıştır. Devletin bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına saygı gösterme yükümiültğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdabale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü fikrasmnda belirtilen şekillerde kişilerin fiziksel ve ruhsal olarak zarar görmelerine neden olmamalarını gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlüğüne saygı gösterme yükümltılüğünden kaynaklanan negatif ödevidir (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, §§ 80, 81).
4. Anayasa ve Sözleşme tarafindan kõtü muamele, kişi Üzerindeki etkisi gözetilerek derecelendirilmiş ve farklı kavramlarla ifade edilmiştir. Dolayıstyla Anayasa'nın ¿7. maddesinin üçüncü fikrasında geçen ifadeler arasında bir yoğunluk farkının bulunduğu görülmcktedir. Bu bağlamda bir muamele; işkence, eziyet ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele kavramları ile tanımlanabilmektedir (bu kavramların kapsamlarının belirlenmesi için bkz. Ali Rıza Ozer ve diğerlerl [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 76-80; Cezmi Demir ve diğerleri, §§ 84-91).

5. Bir muamelenin anılan kavramlardan hangisinin kapsamında olduğunun belirlenebilmesi için her somut olayı kendi özel koşulları İçinde değerlendirilmesi gerekir.Aleni olarak yapılması veya kamuoyunun bilgi sahibi olması, muamelenin aşağılayıcıniteliğinin belirlenmesinde rol oynasa da muamelenin aleni olmadığı durumlarda kişinin kendini değersiz hissetmesi de bu seviyedeki bir kõtü muamele için yeterli olabilir. Ayrıca muamelenin küçük düşürme ya da alçaltma kastı ile yapılıp yapılmadığı dikkate alınmakla birlikte böyle bir amacın belirlenememesi muameleni kötü muamele olmadığı anlamıa gelmeyecektir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 90).

6. Somut olayda başvurucu Veli Saçılık, kamu görevinden ihraç edilmesi ve yeniden görevine dönebilmesi amacryla başvurduğu hukuki yolların çözümsüz kaldığını ileri sürerek ihraç kararımı ve hukuki süreci protesto etmek üzere 13/6/2017 tarihinde Ankara'nın Yüksel Caddesi'nde gerçekleştirilen basın açıklamasına katılmıştır.

7. Başvurucuların anlatımına göre bastn açıklaması yapıldıktan sonra kolluk görevlileri şiddet kullanmış, göz yaşartıcı gaz kullanıp bedensel kuvvet uygulayarak katılımeıları darbetmiş ve barışçıl topluluğu dağıtmıştır.

8. Kolluk gōrevlileri tarafindan dützenlenen 13/6/2017 tarihli tutanakta (Olay Yeri Tutanaği) özetle şu bilgilere yer verilmiştir:
- Saat 17.30'da başvurucu Veli Saçılık ve beraberindeki on beş kişi Konur Sokak'ta bulunan Türkiye Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı önünde toplanmıştır. Otuz kişiye ulaşan grup saat 17.58de Insan Hakları Heykeli'nin önūne gelmiş, burada yukarıdaki paragraflarda yer verilen açıklamalara benzer mahiyette basın açıklaması yapmış ve slogan atmıştır.

- Basmn açıklamasının ardından kolluk görevlileri dağılmaları hususunda grubu birden fazla kez uyarmış, makul süre vermek suretiyle grubun dağılmasınıbeklemiştir. Ancak ikazlara rağmen topluluk dağılmayınca polis, kalkanları ile barikat kurmuş; göstericilerin -bu arada başvurucu Veli Saçılık da bu göstericilerin arasında olduğu belirtilmiştir- barikatı tekme ve yumruklarla aşmaya çalışmasıÜzerine kademeli olarak zor kullanmıştīr. Akabinde göstericiler taş, pet şişe gibi sert cisimleri kolluk görevlilerine atarak direnmiş, yeniden megafonla ikaz edilen grup dağılmamakta israr edince kalkan, biber gazı ve point (silah) kullanılarak gruba müdahalede bulunulmuştur.

. Başvuruya eklenen ve kolluk görevlileri tarafindan hazırlandığı anlaşılan İzieme Tutanağı'nda δzetle;
- 13/6/2017 tarihinde 17.30 ile 18.40 saatleri arasmda başvurucularin da aralarında olduğu bir grubun pankartlarla slogan atarak ve açıklama yaparak eylem yaptığı, kolluk görevlilerinin megafonla grubu uyarmasına rağmen eylemcilerin dağılmaması üzerine eylemcileri iteklemek suretiyle müdahaleye başladığı,eylemcilerin direnmesinin akabinde biber gazı kullandıği, sonrasında gaz kapsülo atan point tabanca ile müdahaleye devam ettiği bilgisine yer verilmiştir.
-Başvurucu Veli Saçılık'ın ise grupla hareket ederek sloganlara katıldığı,uyarıya rağmen uzaklaşmadığı, hareketsiz kalarak polis müdahaleşini beklediği açıklanmıştır.

10. Somut olayda başvurucu Veli Saçılık ve diğer kişiler, olay tarihinde gündūz yaptıkları toplantı ve gösteri yürüyüşünden sonra akşam 17.00'da aynı şekilde toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlemişlerdir. Başvurucular ellerinde pankartlarla basın açıklamasıyapmışlar ve bu aşamaya kadar kolluk görevlilerinin müdahalesi olmamıştır. Basın açıklaması yapılmasından ve sloganlar atilmasından sonra kolluk görevlileri tarafindan dağılmaları konusunda uyarılarda bulunulmuştur. Uyarılara rağmen topluluk dağılmadığı için kolluk görevlileri tarafindan kalkanlar ile barikat kurulmuştur. Başvurucu Veli Saçılık'ın da aralarında bulunduğu göstericiler barikatı tekme ve tokatlarla aşmaya çalışmış, burun tzerine tekrar ikazlarda bulunup dağılmaları istenmiş, fakat pet şişe, taş gibi cisimler atılmasınedeniyle gruba müdahalede bulunulnuştur.

l1. Öncelikle başvurucu Veli Saçılık'ın herhangi bir adli raporu olmadığı gibi,yaralanma veya darp cebir izini gösteren bir belge veya iddia da bulunmamaktadır.

1. Olayda, izinsiz yapılan toplantı ve gösteri yürüyüşünde sloganların atılması ve basın açıklaması yapılmasıdan sonra ikazlara rağmen toplantrya katılanların dağımaması,bilakis kolluk görevlilerine direnilerek taş ve pet şişe atılması üzerine yapılan müdahale söz konusudur.

13. Cumhuriyet Savcılığı tarafindan da olaya ilişkin ifadeler alınmış, görüntükayıtları incelenmiş ve zor kullanma sınırımın aşılmadığı soncuna varıimıştır. Savcılık tarafindan yapılan soruşturmanın yetersiz olduğu söylenemeyeceği gibi olayın oluş şekli itibarıyla kolluk görevlilerinin zor kullanma yetkisini aştıkları da söylenemez 
14. Açıklanan nedenlerle, başvurucu Veli Saçılık yönünden insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edilmediği kanaatine vardığımdan, çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.

Toplantı ve Gösteri Yärüyüşü Düzenleme Hakkmın İhlali İddiası
15. Başvurucular, barışçıl nitelikte açıklama yapılırken kolluk görevlilerinin gerekmediği halde toplanan kişilere müidahale ettiğini, esasen basın açıklaması olarak dahi değerlendirilmeyecek bir gösteriyi engelleyerek toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

16. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının amacı ve mahiyeti dikkate alındığında bu hakkın, toplantı veya gösteri yürüyüşünūn yapılacağı mekânı seçme serbestisini de kapsadığı anlaşılmaktadır. Zira toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlemenin amacı bir fikri açıklamak, ortak çıkarları savunmak, belli fikir ve kanaatler çerçevesinde kamuoyu oluşturmak ve siyasal karar organlarımı etkilemek olup gösteri ve toplantıyürüyüşünün düzenlendiği mekân, açıklanan düşüncenin muhataplarına ulaşabilmesi ve tesir oluşturabilmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu nedenle toplantı ve gösteri yürüyüşünüın yapılacağı mekânın seçiminin kural olarak dtizenleyicilerin takdirinde olması gerekmektedir.Bu itibarla bireylerin toplantı ve gōsteri yürüyüşü düzenleyecekleri yeri belirleme serbestîsini sınırlayan düzenlemeler bu hakka mūdahale niteliği taşır (AYM, E.2014/I01, K.2017/142,28/9/2017, § 25).

17. Bu genel tespitten sonra elbette bu hakkın mutlak olduğu ve sınırlanamayacağısonucu ortaya çıkmaz. Demokratik toplum bakımından taşıdığı öneme rağmen bu hak sınırsız olmayıp Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen güvencelere uygun olmak koşuluyla birtakım kısıtlamalara tabi tutulabilir. Anayasa'nın 13, maddesinde "Temel hak ve hürriyetler, õzlerine dokumulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgilt maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sunrlanabiltr. Bu sınurlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."denilmiştir. Buna göre toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının sınırlandırlmasında gözöntünde bulundurulacak güvencelerden biri "Anayasanın ilgilt maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı” kalınması koşuludur (AYM, E.2014/101, K.2017/142, 28/9/2017, § 27).
18. Anayasa'nın 34. maddesinin ikinci fikrasında, toplantı ve gösteri yürüyūşüdüzenleme hakkınm milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabileceği ifade edilmiştir. Buna göre demokratik toplumda vazgeçilmez bir hak teşkil eden toplantı ve gösteri yürüyüşleri, Anayasa'da belirtilen meşru amaçlardan birine dayanılarak ancak istisnai hâllerde sınırlandırılabilir. Ayrica anlan maddenin üçüncüfikrasında, toplantı ve gösteri yürūyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak 

şekil, şart ve usullerin kanunda gösterileceği belirtilmek suretiyle kanun koyucuya düzenleme yetkisi tanınmıştır (AYM, E.2014/101, K.2017/142, 28/9/2017, § 28).
19. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, devlete birtakım pozitif yükümlülükler yüklemektedir. Bu yükümlülükler devletin, toplantı veya gösteriye katılanların bu haktan tam anlamıyla yararlanabilmesi için ve katılımcıların kısmen ya da tamamen şiddete yönelmesi veya toplantı veyahut gösterinin bütüntyle kamu düzenini bozucu bir yōne evirilmesi durumuna karşı ihtiyaç duyulan koruyucu tedbirleri almasınıgerektirmektedir. Mahallin en büyük amirine de toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapılabileceği yer ve güzergâhları belirleme yetkisi tanınmasmın demokratik toplumda gerekli olmadığı sonucuna ulaşılamaz (AYM, E.2014/101, K.2017/142, 28/9/2017, § 34).
20. Öte yandan Anayasa Mahkemesi, toplantı ve gösteri yer ve güzergahının belirlenmesine ilişkin 2911 sayıh Kanun'un 6. maddesindeki “.…mahallin en büyük mülki amirl tarafindan beltrlenir." seklindeki ibarenin Anayasa'nın 13., 26. ve 34. maddelerine aykırı olmadiğına karar vermiş ve iptal istemlerini reddetmiştir (AYM, E.2014/101,K.2017/142, 28/9/2017, § 39).

21. Somut olayda, başvurucular, beraberindekilerle -saat 13.30'da ve 17.30'da araçtrafiğine kapalı bir sokakta KHK ile kamu görevinden ihraç edilen ve bu nedenle açlık grevi yapan eylemcilere destek vermek, aynı zamanda kendilerinin/yakınlarının görevlerinden ihraç edilmelerini protesto etmek amacıyla bir araya gelmiştir. Bu toplantı yaklaşık iki yıllık bir zamana yaytlan ve zaman zaman tekrarlanan bir protesto gösterisi niteliğindedir 
22. Göstericilerin saat 13.30 ve 17,30'da yapmış oldukları toplantı ve gösterilerde sloganların atıldığı, pankartların taşındığı ve basın açıklaması yapıldığı açıktır. Kolluk görevlilerinin grubun tüm faaliyetlerine izin verdiği ve bu eylemlerin gerçekleştirilmesinden sonra da dağılmaları için ikazlarda bulunduğu da tartışma dışıdır 
23. Başvurucuların amacının protesto etmek olduğu dikkate alındığında, mahallin en büyük mülki amirinden izin alınmaksızın yapılan toplantı ve gösteri yürüyüşüne müdahale edilmediği, grubun eylemlerini tamamlamasından sonra dağılmaları konusunda birden fazla uyarıya rağmen dağılmadıkları, kolluk görevlilerinin kalkanlardan yaptıkları barikata taş ve pet şişeler attıklar, bunun üzerine gruba müdahalede bulunulduğu anlaşılmıştır. Dolayıstyla başvurucuların toplantı ve gösteri yürüyüşünü düzenleme amaçlarının hasıl olduğu, toplantıve gösteri yapılmaşına, bası açıklaması ve sloganlar atılmasına engel olunmadığbelirlenmiştir.

24. Toplantı ve gösterinin amacının gerçekleştiriimesine ve uyarlara rağmen dağılmayan gruba yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu, meşru bir amacının olduğu ve geçekleşen koşullarına göre demokratik bir toplumda gerekli ve ölçtılü olmadığının sõylenemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

25. Açıklanan nedenlerle somut olay yönünden, başvurucuların toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edilmediği kanaatine vardığımdan, çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.

Üye Irfan FIDAN 

Başvuru Numarası : 2018/5552Karar Tarihi : 11/7/2023
KARŞIOY GEREKÇESt 
1. Başvurucular, barışçıl nitelikteki toplantımın dağıtiılması nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü haklarının; mūdahale sırasında kolluğun gūç kullanması ve bu olaya yönelik şikâyetin etkili soruşturulmaması nedeniyle de insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Mahkememiz çoğunluğu, toplantıya müdahalenin demokratik bir toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığını belirterek toplantı ve gösteri ytırüyüşü düzenleme hakkının; başvuruculara müdahale eden kamu görevlileri hakkında yürütülen soruşturmanın etkili ve yeterli olmadığı gerekçesiyle de insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağımn ihlal ediłdiği sonucuna ulaşmıştır. Çoğunluğun bu yöndeki görüşüne katılmıyorum.

2. DHKP/C terör Örgütünün memur yapılanması olan Devrimci Memur Hareketi'nin 13/6/2017 tarihinde, 679 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alinması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edilen N.G.,S.Ö. ve A.K.nın 11/3/2017 tarihinden beri devam eden süresiz açlık grevini desteklemek amacıyla Yüksel Caddesi'ndeki Insan Hakları Heykeli önünde oturma eylemi ve basın açıklaması organize ettiği, 13/6/2017 tarihinde 13.15-13.30 saat aralığında başvurucu Veli Saçılık ile diğer başvurucunun da olduğu beş kişinin heykelin önüine geldiği, Veli Saçılık'ın elinde “[N.] ve [S.] Îşe Geri Alınsı" yazılı pankartın olduğu halde“Bizler tam 216 gündüburada insan hakları anutınun ömünde dtrenişteyiz. [N.] ve [S.nin] açlık grevinin 97. gümü biz dtyoruz ki KHK ile bir gecede bizi işimizden atamazsınız. Biz size karşı direniriz ve direnmeye devam ederiz. Insan hakları anitının önünde oluşturduğunuz utanç duvarım kaldırın. Biz defalarca seslendik size burada eylemimiz günlerdir sürüyor, burada eylem yapmamız tamamen yasaldır, tamamen meşrudur. Bu meşruluk karşısında polis bize şiddet uyguluyor. Biz bu şiddete karşı burada direntyoruz. Akşam 18.00'da basın açıklamasında görūşmek üzere." şeklinde açıklama yaptığı, bumunla yetinmeyip, ardından yayaların geçişini engelleyecek biçimde beklemeye başladığı, kolluk görevlilerinin grubu dağılmalarıkonusunda megafonla ūç kez uyarmasından sonra topluluğun bir başka sokağa yöneldiği,başvurucu Veli Şaçılık'ı “[N.], [S.] omurumuzdur. İşimizi gerı istiyoruz. Yaşasın açlık grevi direniştmiz. Zafer dtrenen emekçinin olacak" diyerek slogan attığ ve “[N.] ve [S.yi]yaşatacağız, onlara bumu yapanlar tarihe hesap verecekler, hesap vermeye devam edecekler.Yılmadık, yılmayacağız. Akşam 18.00'da buluşmak üzere dönüyoruz." şeklinde açıklama yaparak gruba çağrı yaptığı, devamında başvurucunun “[N.G.] ve [S.Ö.mūn] sağlık durumlart çok kritik bir aşamaya gtrmiştir. Biz arkadaşlarımızın sağlığı için, onların işe dönmesi için,tabi ki bizim de işe dōnmemiz için, burada sesimtzi yūkseltmeye, bu zalimliğe zulme karşı başkaldırmaya, isyan etmeye devam edeceğiz. Bütün halkamızı da bekliyoruz bu sokağa. Artık gaz atmayın diyoruz. Burada hakli, meşru Anayasa hakkamızı kullanyoruz. Buna saldıranlara daima cevabımız dtreniş olacakaır. Yaşasın [N.], yaşasın [S.]" şeklinde açıklama yaptığı, “Hak verllmez alınır, zafer sokakta kozanuldı." şeklinde slogan atmayısürdürdüğü; saat 17.30'da başvurucu Veli Saçılık ve beraberindeki on beş kişinin Konur Sokak'ta bulunan Türkiye Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı önünde toplandığı, otuz kişiye ulaşan grubun saat 17.58'de Insan Hakları Heykeli'nin Önüne geldiği ve benzer mahiyette basın açıklamaşı yaptığı ve slogan atığı, basın açıklamasının ardından kolluk görevlilerince tekrar dağılmaları hususunda gruba birden fazla uyarı yapıldığı ve süre verilerek grubun dağılmasını beklendiği, ancak ikazlara rağmen topluluğun dağılmamasıüzerine polisin, kalkanları ile barikat kurduğu, göstericilerin barikatı tekme ve yumruklarla aşmaya çalışması Üzerine kademeli olarak zor kullanıldığı, akabinde göstericilerin taş, pet şişe gibi cisimlerle kolluk görevlilerine atarak direndiği, yeniden megafonla ikaz edilen 

grubun dağılmamakta israr etmesi nedeniyle kalkan, biber gazı ve point kullamılarak gruba müdahalede bulunulduğu anlaşılmaktadır.

3. Anayasa Mahkemesi, toplantı hakkının bildirim usulüne bağlanabileceğini daha δnceki kararlarında belirtmiştir. S8z konusu bildirimin amacı toplantı, yürüyüş veya diğer gösterilerin düzgün bir şekilde yapılmasını güvence altına almak için yetkililere makul ve uygun tedbir alma imkânı sağlamak olduğu sürece genel olarak hakkın özüne dokunmaz.Bildirim usulünün uygulanmasının amaci, toplantı hakkının etkin şekilde kullanılmasıimkânım sağlamaktır (Dilan Ögūz Canan [GK], B. No: 2014/20411, 30/11/2017, § 39; Ali Rıza Özer ve diğerleri, [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, § 122). Toplanma Özgüriüğtınün kullanımından kaynaklanan kamu düzenine yönelik tehditlerin gerçeklik değeri taşımasıhâlinde yetkili makamlar bu tehditleri bertaraf etmek amacıyla tedbirler alabilirler. Bu tedbirlere aykını toplantılar düzenlenmesi, bu tür toplantilara katilınması veya bu tür toplantilarda suçlar işlenmesi hâlinde de ceza verilebilir (Dilan Ogūz Canan, § 40; Eğitim ve Biltm Emekçileri Sendikası ve diğerleri, [GK], B. No:2014/920, 25/5/2017, § 81).
4. Somut olayda başvurucuların da içinde bulumduğu kişiler hakkında kanuna aykını toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara rağmen kendiliğinden dağılmama suçunu işledikleri nedeniyle kamu davası açılmış, yargıłama sonucunda suçun kanuni unsurlarının oluşmadığı kanaatine varilarak beraat kararı verilmiştir. Başvurucuların da içinde olduğu başlangıçta beş kişiyle başlayıp sonrasında 30 kişiye ulaşan gruba kolluk görevlileri, eylemin kanunsuz olduğunu bildirerek dağılmaları yönünde sözlü bildirimde bulumuş, fakat gösteriye katılanların sõzlü ve fiziki saldırıda bulunarak karşılık vermeleri İzerine gösteri, kamu düzenini bozan bir evreye dönüşmüş ve barışçıl olmaktan çıkmıştır.Başvurucular da kolluk görevlilerinin ihtarlarma rağmen dağılmayan grubun içinde yer almaktadır. Toplantıya katılanların dağılmamaları üzerine gerçekleştirilen müdahalenin,bozulan kamu düzeninin tekrar teminini sağlamaya yönelik olduğu görülmektedir. Kolluk görevlileri, kanunun verdiği yetki çerçevesinde görev ve yetki kullanımında bulunmuşlardır.
5. Başvurucular tarafından toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına hukuka aykınışekilde ve orantisız güç kullanarak müdahalede bulunan kolluk görevlileri hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuş; Başsavcılık, kolluk görevlilerinin yetkileri dâhilinde gūç kullanarak toplantıyı dağıttıkları gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Başvurucuların itirazını inceleyen sulh ceza hâkimliği de Başsaveılık kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle itirazı reddine karar vermiştir, Dolayıstyla, Başsaveılık ve sulh ceza bâkimliği kararları dikkate alındığında başvurucuların şikâyeti yönünden etkili ve yeterli bir soruşturmanın yapılmadığısõylenemeyecektir.

6. Açıklanan nedenlerle, başvurucuların Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncüfikrasında korunan kötü muamele yasağının ve 34. maddesinde korunan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkıın ihlal edilmediği kanaatini taşıdığımdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmryorum.

Üye Muhterem ÎNCE