Anayasa Mahkemesinin 10/5/2023 Tarihli ve 2019/13123 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-08-17

17 Ağustos 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32282
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
İLHAN YÜRÜKASLAN BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2019/13123Karar Tarihi : 10/5/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞMuhterem INCE Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : IIhan YÜRÜKASLAN Vekili : Av. Kadir TEKİN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, ıslah talebinin süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkémeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasma ilişkindir.
II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/4/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur 

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
IIL OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir.
8. Başvurucu, iş akdinin feshedilmesi Üzerine işçilik alacaklarına ilişkin olarak 16/8/2013 tarihinde Niğde 1. Asliye Hukuk (İ$) Mahkemesinde kısmi dava açmıştır 

9. Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/2/2014 tarihinde yetkisizlik kararıvererek dosyanın Bor Asliye Hukuk (Îs) Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
10. Bor Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yargılamaya ilişkin 26/11/2014 tarihli ūçüncü duruşmada davaya konu uyuşmazlık hakkında alınan bilirkişi raporu davanın taraflarına verilmiş, başvurucu vekili ıslah taleplerinin olduğunu ve bunu için sūre istediklerini, davalı vekili de rapora itiraz için stre talep ettiklerini duruşmada ifade etmiştir. Mahkeme; başvurucu vekiline davayı ıslah edip ıslah dilekçesi ve harç makbuzunu dosyaya ibraz etmek için gelecek celseye kadar stre verilmesine, davalı vekiline de rapora karşı beyanda bulunmak için süre verilmesine karar vermiştir.

11. Mahkemenin 16/2/2015 tarihli son (dördüncü) duruşmasında; tarafların bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçelerini sunduğu, başvurucu vekilinin ıslah talebine ilişkin dilekçesini verdiği, davalı tarafın zamanaşımi definde bulunduğu, başvurucunum da ıslah dilekçesini süresinde vermediğini ileri sürdüğü, ıslah dilekçesini sunabilmesi için başvurucuya gelecek celseye kadar süre verildiğini ve stresinde dilekçeyi sunduklarım ifade cttiği anlaşılmıştir.

12. Bor Asliye Hukuk (lş) Mahkemesi 16/2/2015 tarihinde davanın kabulüne karar vermiştir. Karar gerekçesinde; davanın esası hakkında karar verebilmek için bilirkişi raporu alındığı, altnan rapora ilişkin başvurucu vekilinin ıslah talebi dikkate alınarak bilirkişi raporu doğrultusunda alacak talepleri hakkında karar verildiği belirtilmiştir.
13. Temyiz istemi Özerine Yargitay 22. Hukuk Dairesi 19/1/2017 tarihinde kararıbozmuştur. Karar gerekçesinde; başvurucu vekiline duruşmada gelecek celseye kadar ıslah talebinde bulunması için süre verilmişse de 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 181. maddesi gereğince kısmen islaha başvuran tarafa, islah ettiği usul işlemini yapmaşı için bir haftalık süre verileceğinin belirtildiği, bu stire içinde ıslah edilen işlemin yapıimaması hālinde ıslah yapılmamış gibi davaya devam edileceğinin hüküm altına alndığı ifade edilmiştir. Kanun'da belirtilen sürelerin kesin olduğu ve arttırılıp eksiltilemeyeceği dikkate alındığında başvurucunun bir haftalık stre içinde işlah dilekçesini vermediği, geçerli bir islah olmadığı gözetilerek verilen kararın hatalı olduğu sonucuna ulaşılmıştir.

14. Bozma kararı Üzerine Mahkeme 22/5/2018 tarihinde bozmaya uyarak islah tulebini kabul etmemiş, başvurucunun dava dilekçesindeki talebiyle bağlı kalarak davanın kabultıne karar vermiştir. Karar gerekçesinde; her ne kadar davacı ıslah işlemini kendisine ara kararı ile verilen süre içinde yerine getirmişse de ıslah için kanuni bir süre öngörüldüğü,Kanun'da belirtilen sürelerin kesin olduğu ve hâkim tarafindan artırılamayacağı gözardıedilerek işlemin yapıldığı ifade edilmiştir. 6100 sayılt Kanum'un 180. ve 181. maddesindeki hüktimler gözetildiğinde başvurucunun davasını hiç ıslah etmemiş gibi 16/8/2013 havale tarihli dava dilekçesi gözönünde bulundurularak kararın verildiği belirtilmiştir.
15.Temyiz istemi tzerine aynı Daire 21/2/2019 tarihinde onama kararı vermiştir.
16. Başvurucu, karar 18/3/2019 tarihinde Öğrenmiş; 16/4/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Kanun Häkümleri 
17.6100 sayılı Kanun'um 180. maddesi su şekildedir:
"Davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren taraf, bu bildtrimden itibarenbir hafta içtnde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır. Aksi hålde, slah hakka kullanımış saylır ve ıslah hiç yaplmamış gibi davaya devam edilir."
18.6100 sayılı Kanun'un 181. maddesi şu şekildedir:
"Kısmen ıslaha başvuran tarafa, ıslah ettığı usul işlemini yapması için btr haftalık sūre vertlir. Bu sure içtnde islah edilen işlem yapumazsa, ıslah hiç yapilmamış gibi davaya devam edilir."
B. Yargıtay Kararı
19. Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 21/2/2018 tarihli ve E.2015/(7)9-3666,K.2018/244 sayılı kararının ilgili kıs™ı şõyledir:
".…Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlik, davacı vekilintn mahkemece verilen süre içinde ancak 6100 saynhı Hukuk Muhakemelert Kamunu'mun 181'Inci maddesinde öngörülen 1 haftalık süre geçtikten sonra yaptığı islahın usulüne uygun bir uslah olup olmadiğ, mahkemece verilen sure icinde islah yapumamasmın sonuçlarının hatirlatilmaması ve davalı tarafin islaha itiraz etmeyip, temyiz konusu da yapmamış olmasıkarşisında bu hususun resen bozma nedeni yapulip yaplamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Davanın tamamen ıslah edilmesi hålinde, dava dilekçesi dâhil yapılmış olan bütün usul tşlemleri yapımamış saylır, Bumun doğal sonucu olarak, dava dilekçesinde yer alan ilk talep içeriği değl, sslah yoluyla açtklanan talep içeriği nazara alınarak araşturma ve inceleme yaplması ve mahkemece verilecek hükütmde de islahla ileri sürülen istemin karşılanması gerekir (HGK, 29.06.2011 gün ve 2011/1-364 E., 453 K.).
Davanın kasmen ıslahında ise; davada yapılmış olan belli bir usul tşlemi ıslah edtltr (düzeltllir) ve bundan sonrakd usul işlemlertnin (islah edilen usul iştemi ile ügili oldukdarıölçüde) yaplmamış sayıması sağlanır (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulu, 6. Baska, C:IV, Istanbul 2006 s. 4014). Davacımin talep somucunu (müddeabthi) arttirmast, talep sonucunu terdiili dava haline dōnüştürmesi ve talep sonucunuon daralniması gibi işlemler kasmen islaha örnek olarak sayrlabllecek usule illşkin işlemlerdir.
Kısmen ıslah, 6100 saylı HMK'nın 181'tnei maddesinde;
'(1) Kısmen ıslaha başvuran tarafa, ıslah ettiği usul lşlemini yapması tçin bir haftalık süre vertlir. Bu süre içinde ıslah edilen işlem yapumazsa, islah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir.' şekdtnde düzenlenmiştir.

Görüldüğa üzere islah, davacı veya davalının, iddianın ve savunmanın değiştirilmesi yasağı kapsamındakd usul tşlemlerini, karşı tarafin iznine ve häkimin onayına bağii 

olmaksızın belli kurallar çerçevesinde bir defaya mahsus olmak üzere düzeltmesini sağlayan bir usul hukuku kurumudur.

2709 saylı T.C. Anayasası'nın 36ncı maddestnin btrinci fkrasışöyledir:
'Herkes, meşru vasua ve yollardan faydalanmak sureti ile yargı mercilert öninde davacı ve dovalı olarak iddia ve savunma ile adll yargılanma hakkına sahipttr.'
Yine Anayasa'nın Temel hak ve hürriyetlerin korunması' başlıklı 40'ıncı maddesi uyarinca;
'Anayasa ile tanunmış hak ve hürriyetleri thlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma tmkânıın sağlanmasını isteme hakkana sahiptir.'
Maddeye 03.10.2001 tarthli 4709 saylı Kanumun 16'ncı maddesi ile eklenen ikinci fikra uyarınca, 'Devlet, lşlemlerinde, ügili kişllertn hangi kamun yolları ve mercilerine başvuracağınu ve sürelertnt belirtmek zorundadır' düzenlemesi getirilmiştir.
Bu bağlamda anılan madde hükmüyle hak arama özgürluğu Anayasal bir kurum olarak, diğer temel haklar gibi dūzenlenmiş ve Anayasa gūvencesine bağlanmış, Anayasa'da kiştnin hak arama ōzgürlüğü ile kiştlk değerleri güvence altına alınmıştư.
Vatandaşlara hak arama ōzgürlüğu konusunda anayasal bir hak tanınırken, devlete de,onların bu haktan yararlanmayı sağlayacak şartları hazırlama görevi yükdenmişttr. Devlet içtn öngörülen bu zorunluluk llgilinin anayasal haklar içinde yer alan hak arama özgürlüğünün yaşama geçtrlmesini sağlayacaktır.

Bu anayasal görevin yerine getirllmesi için getirilen yasal düzenlemeler ve kurulan kurumların görevlert de bu bilinçle değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda anayasal teminat altina alinmış hak arama özgurlugünden bahsedebilmek için, devletin işlemlerinde işleme karşı başvuru yollarını ve sūresini açıkça,ilgililerde kuşku ve tereddüt uyandurmayacak şekilde göstermesi gerekir 
Nirekim Anayasa Mahkemesi 20.01.2016 gün ve 2013/7114 Başvuru numaralıkararında '…Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlert çerçevesinde tzah edildiği gibi davaya iş mahkemesi syfatı ile bakan Asliye Hukuk Mahkemestnin, kararında bu syfatı kullanmadiğıgibi kanun yolu ve süresint de doğru btr şekilde belirtmediği; mahkemenin kasa kararını,usul hükümlerine uygun olarak tefhtm etmediği; ayrıca gerekçestz verilen kasa kararda,temyiz sürestnin gerekçelt kararın teblig tarihinden ttibaren başlaması gerektiğine tlişkin Kanun hükmü ve mahkemenin kanun yolunu ve süresini taraflara doğru gösterme yükümlülüğü göz önüne alındığında, temyiz süresini tefhimden başlatarak dilekçenin reddine karar veren HGK'nın değerlendirmesinin, mevzuat hükümleri çerçevesinde ve öngörüleblltrlik sınırları içeristnde olduğunun kabul edilemeyeceği; yapuan yorumun,başvurucuların temyiz hakkını kullanmalarım Imkänsız kilacak ölçüde ve kanun hükümlerine olağanin dışında btr anlam vermek suretiyle elde edildiğl; bu açıdan kararın,başvurucuların mahkemeye eriştm hakkanın özümü zedelediğı sonucuna varlmıştır.'şekltndeki tespitt ile başvurucuların Anayasa'nın 36'ncı maddesinde güvence altına alinan adil yargılanma hakkanın thlal edildiğine karar vermiştir.

Yukardaki açıkiamaların şığıda somu olayın değerlendirtlmesine geltnce; davacıvekili, müvekkilintn iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve thbar tazmtnatları tle diğer işçllik alacaklarıın ası işveren-alt işveren tllşkisi içtnde bulunan davalilardan tahsilini talep etmişttr.


Mahkemece, dava konusu edilen isçtlik alacaklarının miktarının tespit ile ilgili bilirkişi hesap raporu alınmıştır.

Davacı vekdli bilirkişi raporunun dosyaya sunulmasından sonra 20.09.2012 tarihli duruşmada rapora bir ittrazıinın olmadığını, islah içtn sūre talep ettiğini belirtmiştir.
Bunun izerine mahkemece aynı tarihli duruşmada;
'l-Davacı vekiline dava dilekçesinı islah etmesi harçlandırması ve karşı yana tebliğetttrmesi hususunda duruşma gününden 5 gin öncesine kadar kesin süre verilmesine,
2- Davalı vekdltnin rapora karşı ittrazlarının davacı vekilinin islah dilekçesini sundukaan sonra karar verlimesine,
Duruşmanın bu nedenle 26/12/2012 gúnù saat 10.00'a brakılmasına karar verildi.'şeklinde oluşturulan ara kararı lle davacı vekllne islah yapmak üzere bir sonrakd duruşma günù olan 26.12.2012 tarlhinden be$ gün öncesine kadar süre vermiştir.
Bu ara kararı gereğt davacı vekilt, 02.10.2012 harç ve havale tarihli ıslah dilekçesi ile dava konusu etiği alacakdarın miktarım biltrkdşi raporu doğrultusunda arttırmıştır. Islah dilekçesi davalı …. vekiline12.10.2012 tarthinde tebliğ edilmiş; davalı vekili 23.10.2012havale tarihli dtlekçesi ile ıslaha karşt itirozlarını sunmuştur.

Mahkeme, verilen süre içinde yapılan islaha değer vererek alacakdarı islah edilmişşekdi ile hüküm altına almıştur.

Bu hålde, davacı vekili mahkemece kendisine verilen süre tçtnde kasmen islaha başvurup harcın yatırdıktan sonra ıslah dilekçesinin karşı tarafa tebliğini de sağladığına göre, artik bu şekilde mahkeme ara kararına uygun biçtmde gerçekleştirilen islaha değer verllmesi gerekir.

Hål böyle olunca, yukarda açıklanan nedenlerle direnme kararı onanmalıdır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
20.Anayasa Mahkemesinin 10/5/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldüi:
A.Başvurucunun Iddialart 
21. Başvırucu; Mahkeme tarafindan verilen süre içinde islah dilekçesini sunup harçım yatırdığını, bu dilekçenin de davalı tarafa tebliğ edildiğini, Mahkemenin ara kararına güvenerek hareket ettiğini, bu nedenle islahın geçerli sayılması gerekirken ıslah talebinin süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
22.Anayasa'mn 36. maddesinin birinci fikrast şöyledir:
"Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak surettyle yargı merctleri önúnde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adll yargulanma hakkına sahiptir."

. Kabul Edilebiltrlik Yönünden 
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir,
2. Esas Yönüinden 
a. Hakkm Kapsamı ve Müdabalenin Varkığı
24. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargı mercileri Önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nn 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğtinün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısōzleşmelerle de güvence altına alınan adil yargılanma hakkınin madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (Sõzleşme) yorumlayan AvrupaÎnsan Hakları Mahkemesi, S8zleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının mahkemeye erişim hakkım içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Inş. Tur. San. ve Tīc. Ltd. Şti., B.No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).

25. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgüritğü, bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve Özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayıve bunların korunmasım sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafindan görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarını ortaya koyma imkânımın tanınması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencelerden yararlanmak mümktin olmaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896,23/2/2016, § 33).

26. Mahkemeye erişim bakkı bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taştyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasınıisteyebilmek anlamına gelmektedir (Ozkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

27.Başvurucunun işçilik alacaklarına ilişkin açtığı dava da ıslah talebinin stresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkına bir müdahale teşkil ettiği açıktır.

b.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
28.Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, ozlerine dokumulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözine ve ruhuna, demokratik toplum düzentntn ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve Ölçülülük ilkestne aykırı olamaz."
29. Yukarıda anılan müdahale Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36, maddesinin ihlalini teşkil edecektir.

30. Bu sebeple mtidahalenin Anayasa'nin I3. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafindan öngörülme, hakiı bir sebebe dayanma ve ölçültılūik ilkesine aykiri olmama koşullarına uygun olup olmadığımn belirlenmesi gerekir.
L Kanunllik 
31. Başvuru konusu olayda, başvurucunun islah talebinin 6100 sayıl Kanun'un 181.maddesinde öngörülen strede yapılmadiğı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır. Buna göre Mahkeme tarafindan verilen stireden ret kararı ile yapılan müdahalenin kanun tarafindan Öngörülme ölçütünü karşıladığı sonucuna varılmıştır.

11Meşro Amaç
32. Usul kurallarının belirli bir süreye bağlanmasının meşru amacının ne olduğu hususu benzer nitelikteki başvurularda Anayasa Mahkemesi tarafindan incelenmiştir.Anayasa Mahkemesi bu incelemelerinde usul kuralları için süre koşulu öngõrülmesinin en genel ifadesiyle hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması şeklinde bir meşru amacıbulunduğuna işaret etmiştir (daha ayrınțılı değerlendirme için bkz Ertuğrul Dalbaş, B. No:2014/7805, 25/10/2017, § 59; S.K, B. No: 2015/2438, 19/4/2018, § 34).
i. Ölçälalük 
33. Islah talebinin süre yönünden reddi nedeniyle başvurucunun mabkemeye erişimine getirilen sınırlamanın ölçülü olup olmadığı ve başvurucuya ağır bir yūk yüklenip yüklenmediği hususlarının değerlendirilmesi gerekir.

(1) Genel Îlkeler 
34. Ölçültlük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılıık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir mūdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını,orantılıık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/1I1, K.2012/56,11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).

35. Somut olayda elverişlilik ve gereklilik ilkeleri yöntınden tartışılmayıgerektirecek bir yön bulunmamaktadır. Asıl üizerinde durulması gereken, müdahalenin orantılı olup olmadığıdır.

36. Dava açma ya da kanun yollarına başvuru için belli sūrelerin Öngörülmesi, bu süreler dava açmayı imkânsızlaştırmadıkça -hukuki belirlilik ilkesinin gereği olarakmahkemeye erişim hakkıa aykırılık oluşturmaz. Ancak mevzuatta Öngörülen süre kurallarınm hukuka açıkça aykın olarak yanlış uygulanması veya bu sürelerin hatalıhesaplanması nedenleriyle kişilerin dava açma ya da kanun yollarına başvuru haklarınıkullanmasına engel olunması mahkemeye erişim hakkamı ihlal edebilir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. Inş. Tur. San. ve Tic. Ld. Şti., § 38).


37. Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fikraşında devletin işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanum yollarına ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmck zorunda olduğu ifade edilmiştir. Kanun koyucu, devlet organlarının tesis ettiği işlemlere karşı kanun yolları ve hangi mercilere başvuracağı, başvuru süresi bakımından tarafların doğru biigi sahibi olmalarinı sağlayarak dağınık mevzuat karşısında hangi yola müracaat edeceğini bilmeyen yahut tereddüt eden bireylerin hak arama özgürlüğünü etkin ve sağlıklı bir şekilde kullanmalarımı amaçlamıştır (Kommersan Kombassan Mermer Maden İşletmeleri Sanayt ve Ticaret A.$. ve diğerlerl, B. No: 2013/7114, 20/1/2016, § 50).

38. Anayasa Mahkemesi birçok başvuruda, derece mahkemelerince gösterilen strelere güvenerek hareket eden başvurucularin derece mahkemelerince oluşturulan hukuki belirsizliğe katlanmak zorunda bırakılmasının Ölçtlü olmadığı, dolayısryla başvurucuların mahkemeye erişim hakkıņın ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Örneğin S.K. (B. No:2015/2438, 19/4/2018) başvurusumda, iş mahkemesi kısa ve gerekçeli kararında temyiz süresini kararın tebliğinden itibaren on beş gün olarak göstermiştir. Başvurucu, bu süreye güvenerek kararın tebliğinden itibaren on beş günltük süre içinde hükmü temyiz etmiş;mahkemenin temyiz isteminin süreden reddine dair ek kararı, Yargitayca is mahkemesi kararlarına karşı temyiz stresinin tefhim veya tebliğden itibaren sekiz gün olduğu, temyiz talebinin ise bu süreden sonra yapıldığı belirtilerek onanmıştır. Anayasa Mahkemesi bu başvuruda başvurucunun kendisine tanınan on beş günlük süreye güvenerek hareket ettiği,kararda belirtilen sürenin başvurucuyu yamılttığı ve hukuki belirsizlik yarattığı, mahkemenin yanıltması sonucu ortaya çıkan belirsizliğe başvurucunun katlanmak zorunda bırakılmasının ðlçtlū olmadığı, dolayısryla mahkemeye erişim hakkını ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.
(2)İlkelerin Olaya Uygulanması
39. Başvurucu; yargılama sırasında alman bilirkişi raporunun Üçüncüı celsede taraflara incelemeleri için verildiğini, ıslah dilekçesini sunabilmek için Mahkemeden süre istemesi Üzerine Mahkemenin davayı ıslah edip ıslah dilekçesi ve harç makbuzunu dosyaya ibraz etınek için gelecek celseye kadar süre tanıdiğını ifade etmiştir. Belirtilen süre içinde de islah dilekçesini sunduğunu ve davalı tarafa da bu dilekçenin gönderildiğini ancak Mahkemenin kendi ara kararında tanıdığı stre yerine sonradan 6i00 sayılı Kanun'da belirtilen süreyi dikkate alarak bir hafta içinde ıslah dilekçesinin verilmediği gerekçesiyle ıslah talebini stüre aşımından reddettiğini ileri sürmüştüür.

40. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, mevzuatın yorumlanması ve uygulanması derece mahkemelerinin görevi olmakla birlikte bu yorum ve uygulamaların etkilerinin Anayasa ve Sðzleşme'nin ortak koruma alanında bulunan hak ve yükümlüitiklerle bağdaşıp bağdaşmadığmın Anayasa Mahkemesince incelenebileceği tabiidir. Mahkemeye erişim hakkı yönünden yapılacak böyle bir inceleme, somut olayın koşulları çerçevesinde yapılacaktır (Kemal Inan, B. No: 2013/1524, 6/10/2015, § 49). Somut başvuruda da Anayasa Mahkemesinin görevi, usul kurallarının uygulanması konusumda derece mahkemelerinin takdir ve değerlendirmelerini denetlemek olmayıp usule ilişkin uygulamanın başvurucunun mahkemeye erişim hakkını Anayasa'ya aykını olarak kısıtlayıp kısıtlamadığını denetlemektir.
41. Somut olayda değerlendirilmesi gereken mesele, başvurucunun islah talebinin stre koşulu gerekçe gösterilerek incelenmemesinin mahkemeye erişim hakkına orantıstz bir müdahale oluşturup oluşturmadığıdır.


42. Başvuru konusu olayla ilgili hususlar 6100 sayılı Kanun'um 180. ve 181.maddelerinde düzenlenmiştir. figili maddelerde davasını tamamen veya kısmen islah eden tarafa gerekli işlemlerin yapılabilmesi için bir haftalık süre tanınacağı belirtilmiştir (bkz.§§17, 18).

43. Başvuru konusu olayla ilgili olarak Mahkeme 26/11/2014 tarihli duruşmada,başvurucuya davasını islah edip, islah dilekçesi ve harç makbuzunu dosyaya sunması için gelecek duruşma güntne kadar süre vermiştir. Başvurucu da belirtilen süreye güvenerek hareket etmiş, belirtilen sürede de islah dilekçesini vermiş, gerekli harcı yatırmıştır. Son duruşmada Mahkeme başvurucunun islah talebini stresinde yaptiığınt belirterek ıslah edilen meblağ Üzerinden tazminata hükmetmiştir. Temyiz incelemesinde Yargitay 2. Hukuk Dairesi islah talebinin bir haftalık yasal stirede yapılmadığını, kanunda belirtilen sürelerin kesin olduğunu ve arttırılıp eksiltilemeyeceğini vurgulayarak süresinde yapılmayan islahın dikkate alınmasmın hukuka aykırı olduğumu belirterek kararı bozmuştur. Mahkeme bozma kararına uymuş, her ne kadar başvurucu vekiline gelecek celseye kadar islah talebinde bulunması için duruşmada süre verilmişse de 6100 sayılı Kanun'un 181. maddesi gereği bir haftalık strede ıslah işlemleri yapılmadiğından davanın ıslah edilmemiş gibi değerlendirildiği ifade edilmiştir.

44. Yukarıda belirtilen tespitler ışığında somut olaya bakıldığında şüphesiz Kanun hükmünüın açık olduğu ortadadır. Öte yandan başvurucunun da Mahkemenin ara kararında belirtilen süreye güvenerek hareket ettiği, nitekim bu sürede de ilgili işlemleri yaptığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Mahkemelerin yapılacak usul işlemlerine ilişkin taraflara doğruyu gösterme başka bir ifadeyle taraflanı yanıltmama yöntınde yükümlüluğu bulunmaktadır. Bu husus Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında da vurgulanmıştır (bkz. §19). Bu durum gözönüne alındığında Mahkeme tarafindan ıslaha ilişkin verilen sürenin hatalıgösterilmesinin sonuçlarına katlanmak zorunda bırakılan başvurucu üzerinde Mahkemenin ıslah hakkının kulłanımına ilişkin kısıtlayıcı yorumumun ağır bir yüke sebep olduğu,başvurucunun katlanmak zorunda kaldığı külfetin hedeflenen meşru amaçla orantısız olduğu,dolayısryla müdahalenin ölçūlti olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

45. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. Glderim 
46. Başvurucu, ihlal tespiti ve yeniden yargılamaya hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

47. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasmda hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemierini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal somucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygum yeni bir karar verınektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıt Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya Özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz, Mehmer Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının IHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Bor Asliye Hukuk (İş) Mahkemesine (E.2017/248, K.2018/203) GÖNDERILMESINE,
D. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 10.264,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu strenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 10/5/2023tarihinde OYBİRLIGIYLE karar verildi.