Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 Tarihli ve 2020/10681 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-08-24

24 Ağustos 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31933
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
EDİP CÖMERT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/10681Karar Tarihi : 16/6/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN YusufŞevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Raportör : Mahmut ATEŞBaşvurucolar : 1. Edip CÖMERT 2. Hatice CÖMERT 3. Adnan CÖMERT 4. Fatma KARTAL 5. Meryem CÖMERT ÖZ 6. Zafer CÖMERT Başvurucular Vekilleri : 1. Av. Hatice CAN 2. Av. Eren CAN 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, toplumsal gösteriye müdahale eden kolluk görevlilerinin attığı gaz fişeği kapsülüntin baş bölgesine isabet etmesi nedeniyle meydana gelen ölüm olayı ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkımın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

IL. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/3/2020 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ōn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Birinci Böltüm lkinci Komisyonunca başvurunun kabuf edilebilirlik incelemesinin Bslüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunum kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örmeği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakaniık)gönderilmiştir, Bakanlık, görüştınü bildirmiştir.


7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar Özetle şöyledir:
9. Edip Cömert ve Hatice Cömert'in oğlu, diğer başvurucuların kardeși olan A.C.kamuoyunda Gezi Parka eylemleri olarak bilinen toplumsal gösteriler kapsamında 3/6/2013tarihinde Antakya'da düzenlenen gösterilere katıimıştır (Gezi Parkı olaylarıyla ilgili ayrıntılıbilgi için bkz. Özge Özgürengin, B. No: 2014/5218, 19/4/2018, § 10). Kolluk görevlilerinin gösteriye müdahalesi sırasında başına gaz fişeği kapsülo isabet eden A.C. kaldırıldığıhastanede 3/6/2013 günü saat 23.29 sıralarında vefat etmiştir.

A. A.C.nin Ölämüyle İlgili Soruşturma ve Kovuşturma Süreei 
10. 4/6/2013 günū saat 02.00 stralarında adli tip uzmanı ve Cumhuriyet savcısının katılımtyla A.C.nin δlü muayenesi ve otopsi işlemi yapılmıştır. Bu işlem sonucu aynı tarihte düzenlenen Adli Ölu Muayene ve Otopsi Tutanağı'nda yer alan bulgular Özetle şöyledir:
i. Cesedin incelenmesine başlanmadan önce cesedin alin, yüz, boyun ve her iki elinden svap ve tırnak örnekleri alınmıştır. Ölü muayenesi ve otopsi sırasındaki tüm işlemnler fotoğraflanmıştır.

ii. Cesedin haricî muayenesinde; alın ortasında 5x4 cm'lik, sağ kaş üstünde $2,5\times1,5$ cm ve 1,5x1 cm'lik iki ekimoz, sağ kaş dış yanda 4x1,5 cm'lik sürtünme kaynaklı sıyrık şeklinde ekimoz bulumduğu, burun kökünde 1x1 cm'lik, alt kısmında yanık ile uyumlu görünümüı olan, ateşli silahla oluşması muhtemel sıyrık bulunduğu,sağ temporookstpitalde açıklı dışa bakan, yarım ay şeklinde olan kemiğe kadar ulaşan 4 cmlik yırtık, bu yarım ayın ortasına dūşen bölümde 1,5 cm boyunda yüzeysel yırtık bulunduğu tespit edilmiştir, Harici muayenede vücudun başka bir yerinde iz veya bulguya rastlanmamıştır.

ii. Klasik otopside baş bölgesinin incelenmesi neticesinde saçlı deri altında sağ temporookstpttalde yoğun kanama görülmüştür. Her iki temporal adale grubu sağlam bulummuştur. Haricen sağ temporoksipitalde tarif edilen yarım ay şeklindeki kesinin altında 3x2,5 cm'lik, içe doğru kemik kakmaları oluşturan çok parçalı çökme kınğı görülmtiştür. Kafatası açılarak beyin ve beyincik incelendiğinde sağhemisferde (beyin yarım küresi) yaygın subaraknoid kanama ve kalınlığı 0,5 cm'ye ulaşan subdural kanama görülmüştür. Oksipital lobda parçalı kemik fragmanlarının kesmesine bağlı olarak beyin doku harabiyeti vardır. Beyin dokusunun yapılan kesitlerinde ve kesitlerin ayrıntıl incelenmesinde trase oluşturmuş herhangi bir görüntü saptanmamıştır. Sağ tarafta tarif edilen beyin doku harabiyetinin 1 cm derinliğe ulaşmış olduğu, kaidede sağ ön kafa çukurunda 3,5 cm boyunda, lineer,ayrıksız seviye farkı göstermeyen fissür tarzı kırık bulunduğu görülmüştür. Sağtemporooksipitalde tarif edilen çökme kırğınm $3\times2.5$ cm'lik açıklık oluşturduğu ve buradan çöken kemik adacığının 7-8 parçaya ayrıldığı görülmüştür.

iv. Klasik otopside göğüs ve batın bölgelerinin incelenmesi neticesinde herhangi bir ekimoz veya travma bulgusuna rastlanmamıştır. Akciğer, kalp,karaciğer, dalak, batın içi ve pelvik organlar ile boyun organlarının tetkikinde Özellik görülmemiştir.

v. Otopsi sırasında cesctten alkol, uyutucu ve uyuşturucu madde analizi için bir tüp kan almmıştır. Ayrıca yüz bölgesinde tarif edilen ekimozlardan ve sağtemporooksfpttalde tarif edilen yaranm her iki dudağından cilt örnekleri alınarak içine formol ilave edilen ayrı ayri kutulara konulmuştur.

vi. Antakya Devlet Hastanesinin Acil Servis Takip Formu'nda A.C.nin hastaneye ex (ðlü) vaziyette getirildiği ve yapılan CPR'ye yanit alınamayarak saat 23.59'da ölü olarak kabul edildiği kayıtlıdır. Antakya Devlet Hastanesi tıbbi belgesinde ateşlı silaha ait giriş ve çıkış deliklerinden bahsedilmesine karşılık otopside giriş deliği olarak tarif edilen burun kökündeki sıyrığın cilt altı seviyede kaldığı, burun ve frontal kemiklerin sağlam olduğu tespit edilmiştir. Ateşli silah çıkış deliği de saptanmamış ve beyin dokusunda trace olmuş lezyon bulunmadığıbelirlenmiştir. Otopsiden sonra lezyon tarif edilen bu bölgelerden örnekler altnmışve ayrıca kayıt altımda tutulması için ðlen kişinin iki yönlü kafa grafisi ile BBT çekilmiştir.

vii. Adli tip uzmanı, tespit edilen bu bulgulara göre ölümün otopsi saati olan 02,00'den l-4  saat Öncesinde gerçekleştiğini ancak kesin ölüm nedenini belirleyemediğini bildirmiştir. Uzman ayrıca kesin ölüm nedeninin tespiti için cesetten alınan örnekler üzerinde inceleme yapılması gerektiğini, özellikle burun bölgesi ve sağ temporoparyetal bölgeden alinan örnekler üzerinde isı ile uyumlu değişiklikler olup olmadığı hususlarında inceleme yapılması için alınan örneklerin Istanbul Adli Trp Kurumuna gönderilmesi gerektiği, inceleme sonuçları ile soruşturma dosyast birlikte değerlendirilerek kesin ölüm nedeninin belirlenebileceği kanaatlerini bildirmiştir.

vii. Cesetten alman Örneklerin Istanbul Adli Tip Kurumuna gönderilmesine karar verilerek saat 03.00'te otopsiye son verilmiştir.

11. Otopsinin bitmesini takiben saat 03.30 sıralarında Cumhuriyet savcısi nezaretinde Hatay fl Jandarma Koinutanlığı Olay Yeri Inceleme Tim Komutanlıği görevlileri tarafindan olay yeri incelemesi yapılarak olay yeri krokisi düzenlenmiş, fotoğraf ve kamera görüntüleri alınmış, muhtemel deliller tespit edilerek muhafaza altına alınmıştır. Bu işlemler somucunda düzenlenen olay yeri inceleme raporunda; A.C.nin yaralandiğı yerin Hatay Merkez Elektrik Mahallesi Temiz Sokak ile Yıldız Sokak kesişimi, Savaşır Apartmanı önüolduğu tespit edilmiştir. Ateş edilen ycrin ise A.C.nin yaralandığı yere 36 m mesafede olduğu ölçülen Yıldız Sokak'ın Gündüz Caddesine bağlandığı alan olduğu belirlenmiştir. Olay yerinde bulunan kan lekeleri ve izlerden karşılaştırmada kullantlmak üzere örnekler alınmıştır. Raporda ayrıca Gündüz Sokak ile Yıldız Sokak birleşme noktasında yola konułarak yakılan sandalye ve birtakım malzemelerle barikat oluşturulduğu, sokağın muhtelif yerlerinde dizili şekilde kaldırım taşları, diğer taşlar, sopalar bulunduğumun tespit edildiği belirtilmiştir. Olay yerinde ayrıca alüminyum aksamlı biber gazı kapsülüne ait olduğu değerlendirilen, deforme olmuş, üzerinde "SIFIl" yazilı metal bir parça ele geçirilmiştir.Cumhuriyet savcısının talimatryla Gtindüiz Caddesi, Yıldız Sokak, Temiz Sokak ve Yenidoğan Sokak arasında kalan alan emniyet şeridiyle çevrilerek bu alanda bulunması

muhtemel delillerin tespiti amacıyla belediye temizlik görevlilerinin de yardımıyla süpürme işlemi yapıimış; ele geçirilen malzemeler Hatay Il Jandarma Komutanhığı görevlileri tarafindan elenerek kâğıt aksamlı iki parça, bir plastik parça ve bir metal parça muhafaza altina alınmiştır.

12. Otopsi ve olay yeri incetemesinde elde edilen materyaller tzerinde birçok kriminal inceleme yapılmıştir, Bu kapsamda Jandarma Genel Komutanliğınca düzenlenen 21/6/2013 tarihli uzmanlık raporunda, kan izlerinin birinden DNA öreği elde edildiği ve bu örneğin A.C.ye ait olabileceği belirtilmiştir. Aynı Kurumun 13/6/2013 tarihli uzmanlık raporunda A.C.den alıman svaplarda atış artığına rastlanmadığı bildirilmiştir.
13. Jandarma Genel Komutanhığının 20/6/2013 tarihli uzmanlık raporunda ise olay yerinde buluman ve Üzerinde "TIP 1 SIF 11" yazılı metal parçanın "Brezilya menşeli, GL-202model, gōz yaşartıcı CS imlali, gōz yaşartıcı etkili, toplumsal olaylarda kargaşa bastırmak amacıyla kullanlan, çapına uygun silahtan atumış gaz fişeğł" olduğu belirtilmiştir. Aynıuzmanlık raporunda olay yerinde bulunan ikisi keçeden, biri kartondan mamul üçmalzemenin bu gaz fişcğinin tasarmında kullanılan malzemelerden olabileceği kanaati bildirilmiştir, Raporda olay yerinde bulunan gaz fişeğinin teknik özellikleri şu şekilde ifade edilmiştir; Üreten ülke Brezilya, toplam ağırlık 150 g, uzunluk 115,5 mm, çap 40 mm, ilk hız 75 m/s, yanma sūresi 20 sn, azami menzil 90/150 m, gecikme zamanı 2 sn, yayılma zaman 20 sn'dir.

14. Otopside elde edilen verilere uygun olarak Hatay Cumhuriyet Başsavcıliğınca 4/6/2013 tarihinde İstanbul Adli Tip Kurumuma müzekkere yazilarak cesetten alınan örnekler tzerinde alkol, uyutucu, uyuşturucu madde analizi ile histopatolojik ve immtīnhistokimyasal incelemelerin yapılması, özellikle burun bölgesi ile sağ temporooksipital bölgeden alınan cilt örneklerinde isı ile uyumlu değişiklikler olup olmadığı hususlarının aydınlatılması, ölüm sebebinin ve sağ temporooksipital bölgede tespit edilen çökme kırğının ne tür bir cisim ile oluşabileceği hususuda görūş bildirilmesi istenmiştir.

15. Istanbul Adli Tip Kurumu, gönderilen örnekler Özerinde toksikoloji incelemelerini tamamlayarak 27/2013 tarihli bir rapor düzenlemiş ve A.C.nin kanında alkol veya uyuşturucu madde buiummadığını bildirmiştir. Amlan Kurumun 12/7/2013 tarihli histopatoloji raporunda ise şu hususlar bildirilmiştir:
".….alın orta, sağ kaş dış yan, sağ kaş üstü olarak gönderllen dokular 2'şer blok, burun olarak göndertllen doku 3 blok ve sağ temporooksipltal iki yara dudağı olarak gönderllen doku 4 blok haltnde takibe alınıp H&E kesitler yapilarak incelenmiş olup fibronektin,lamintn ve aktin tle immunohistokimyasal boyama metodu uygulandığ, tüm gönderilen örneklerde fibronektin lle hasar bølgestnde artmış boyanma paterni saptanırken, laminin ve aktin ile normal boyanma paterninde btr değişikdik görülmediği,
Burun, alın orta, sağ kaş dış yan, sağ kaş ustù ve sağ temporookstpttal iki yara đudağıolarak gönderilen cilt örneklerinde saptanan morfolofik ve tmmunohistokimyasal bulgulur bu lezyonların antemortem dönem ilk 24 saat içeristnde oluşmuş olabileceğini düşündürdüğu,
Gönderilen tüm örneklerde usı etkisi lle uyumlu bulgu görülmediği…."
16. Istanbul Adli Tip Kurumu 15/7/2013 tarihinde Hatay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği yazıda; tamk ifadeleri, düzenlenmiş tibbi belgeler, çekilmiş BT ve grafiler, olay yeri inceleme raporu ve görüntilerini içerir adli soruşturma dosyasının tamamı gönderilerek 

A.C.nin kesin ölüim sebebi ve sağ temporooksipital bölgede tespit edilen çökme kırğmın ne tūr bir cisim ile oluşabileceği hakkıda Birinci Adli Tıp İhtisas Kurulundan görüş alınmasının uygun olduğu kanaatini bildirmiştir. Başsavcılık bunun üzerine soruşturma kapsamında elde edilen tüm delilleri Birinci Adli Tip Ihtisas Kuruluna göndererek Blüm nedeni ve bas bölgesindeki yaralanmanın ne tür bir cisimle oluşabileceği hususlarında rapor düzenlenmesi talebini yinelemiştir.

17. Birinci Adli Tip İhtisas Kurulu 21/8/2013 tarihli raporuyla Başsavcılığın talep ettiği hususlarda kanaatini bildirmiştir. Dört profesör, bir doçent ve iki uzman tarafindan imzalanan raporun sonuç bölümünün ilgili kısmı şöyledir:
"..
2-…. Dosya ekinde gönderilen otopsi fotoğrafların(ın) karulumua tarafindan tetkikinde sağ parietal arka dhş yan bölgede açıkdığı arkaya bakan yarımay şeklinde biyük oranda düzgun kenarlı skalp laserasyonu ve bunun oluşturduğu datresel yapının ortasına uyan bölgede dizgün halka şeklinde epldermal doku kayhı gösteren saçlı dert lezyonu görüldüğu olay yertnden elde edilerek gönderilen numunelerin jandarma genel komutanlığında yaplan tetkdkinde GL 202 model goz fişeğintn teknik özelliklerinin değerlendirmesinde toplam ağırlığının 150 gr uzunluğumun 115.5 çapının 40 mm, ilk hızının 75 m/sn yanma süresinin 20 sn, azumi menzilinin 90/150 metre geclkme zamanunın 2 sn yayuma zamanının 20 sn şekllde olduğu dikkate alındığında kişinin ölümünün gaz fişeğinin kafaya isabet etmesi ile oluşan kafatası karkları ile birlikte beyin kanaması ve beyin doku harabiyeti somucu meydana gelmiş olduğu,
3- Kişinin 03/06/2013 tarihinde saat 23:00 sıralarında meydana gelen kafasına guz fișeği çarpması somucu yaralanması ile 03/06/2013 tarihinde saat 23:29'da meydana gelen Ölūmü arasında illiyet bağının olduğu oy birliğı tle mütalaa olumur."
18. Soruşturma kapsamında ayrıca birçok tanığın beyanu alınmıştır. Bunlardan bazıları özetle şöyledir:
i. Gösterilere A.C. ile birlikte katılan tanık D.D.; A.C. ile birlikte bulunduklarısokağın başından ve bulundukları yere 25-30 metre mesafedeki bir araçtan gaz fişeği atıldiğını, gaz fişeklerinden birinin önünden geçtiğini, diğerinin nereye gittiğini görmediğini, bu esnada A.C.nin yere düştüğünü beyan etmiştir.
ii. A.C.yi aracryla hastaneye götüren tanık A.K. özetle işyerinden eve doğru giderken Gündüz Caddesi'nin göstericiler tarafindan kapatılması nedeniyle Elektrik Mahallesi'nin ara sokaklarına girdiğini, burada göstericilerin kendisini durdurarak polis olup olmadığınu sorduğunu, bu sırada bazı kişilerin kendisini tanryarak geçmesine izin verdiğini, sokağı başına geldiğinde bir ses duyduğunu, A.C.nin başından kan geldiğini ve yere düştüğünü gördüğünüi, A.C.yi aracıyla hastaneye götürdüğünü, bu sırada I 12 Acil Çağrı Merkezi hattını aradığını beyan etmiştir.
ili. Tanık M.P Bzetle evinin balkonunda otururken 7-8 kişilik bir grubun Yıldız Sokak'a doğru kaçtığını gördüğünüi, Gündüz Caddesi'nden 2-3 el gaz bombasıatıldığınü, bunlardan birinin A.C.ye isabet ettiğini, olay yerindeki balkona 10 inetre mesafede olduğunu beyan etmiştir.


iv. Tank H.A. görevlilerce atılan gaz fişeğinin A.C.ye isabet ettiğini, tanık R.Y.polis aracından atilan gaz bombasının yanından geçerek A.C.ye isabet ettiğini, tanık H.S. beyaz renkli bir araçtan sokağa doğru 4-5 el ateş edildiğini ve A.C.nin yere düştüğünüi, tanık S.Ş. iki sokağın birleşme noktasından atıłan gaz fişeğinin A.C.nin başına isabet ettiğini, tanık A.B. polis aracından Yıldız Sokak'ta bulunan vatandaşlara gaz bombası atılmasının ardından sokaktaki gençlerden birinin yere yığıldığını, tanık S.S. pencereden baktığı strada Gündüz Caddesi (zerindeki bir polis aracından bulunduğu apartmana doğru gaz fişeği atildığını ve A.C.nin yere dūştüğünü gördüğtnü, tamk S.A. göstericilerin Yıldız Sokak'a kaçtıkları sırada polis ekiplerinin arka arkaya üç el gaz bombası attığımı ve gençlerden birinin bağırarak yere yığıldığım beyan etmiştir.

19. Soruşturma kapsamında olay tarihinde gerçekleşen gösterilere gaz fişeği kullanmak suretiyle müdahale eden görevli polis araçları ve bu araçlarda bulunan kolluk görevlileri tespit edilmiştir. Üç aracı bu şekilde görevlendirildiği, araçların içinde biri şoför,biri kamera kullanan operatör, biri de gaz fişeği atmakla görevli olan üç kişi bulunduğu belirlenmiştir. Gaz fişeği atmakla görevli olan polis memurları M.K., H.A.D. ve A.K.nın şūpheli sıfatıyla beyanlanı alınmıştır.

20.M.K.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:
:.
Ben Hatay Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmaktayum.Olay tarihinde de il merkeztnde iztnsiz gösteri yapan gruplara müdahale için görev almıştum... Benim bildiğim kadar lle de olaylar esnasında üç tane araçia gazcı vardıBumun dışında araç varsa da içertstnde gazcı yoktu.. Saat 17:00 gibi olayların olduğu bölgeye gümiş idik Yaklaşık 22:30'da kadar müdahale etmeden Armutlu BP ctvarında bekledik Burada bekledtğimiz süre zarfinda da zaten sürekli gösterictler üzerimize taş,sopa, sişe ve benzeri şeyler atmaktaydılar. Biz de kalabalıkdarın dağıması için anonslar yapmakia idik. Daha sonra bize müdahale emri gelince araçlar lle müdahaleye başladık.Gündüz Caddest üzerinden Uğur Mumcu meydanına kadar gittik. Oradan tekrar dönüp aynınoktaya geliyorduk. Hatırladığım kadarı ile bu şekilde btr kaç tur attık. bu esnada da yoğun bir şekilde araçlar üzerine taş, sopa, evlerin damlarından ktremtit, tuğla ve benzeri gibi maddeler atılmakta idi. Tur attığımız sırada ben araçtan gaz fişeği attyordum. Gaz fişeğini zaten kalabalık olduğu noktalara kalabalığın arka kasmına düşecek şekilde atıyordum. Ben 2010 yulında bumun eğitimini almış ldim. Kişiler yakın mesafede ise gaz bombasıkullanmayıp mazgallardan lazer bombası kullanyorduk, Hatirladığum kadar: ile bu müdahaleler sırasında ben 35-40 adet gaz fişeği atmışımdır, Ben bu tşin eğltimini aldığum içtn atılması gerektiği şekilde gaz fişeğini kullandım. Herhangi btr kimseyi hedef alarak gaz fişeği kullanmadım. Atmış olduğum guz fişeklerinden herhangi btrtnin birisine isabet ettiğtni de ben görmedtm. Daha sonra 03:00 glbi biz olay yerinden ayrudik. Görevli olduğum şubeye geçtik Ben oraya gistikten sonra oradal konuşmalarda birisintn öldüğünden bahsediltyordu. Olayı buşekilde duydum.

"...

21, H.A.D.nin ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:

Ben Hatay Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğunde polis memuru olarak görev yapmaktayim... Daha sonra bize olaylara müdahale edin denilince biz de müdahaleye başladık. daha öncesinde ise olaylarda görev alan diğer Şort Land ve Tomalarda olay yerinde ldi. Daha sonra hep btrlikde müdahale ettik. Şu an tam hatirlamıyorum ama olay yertne gittikten uzun bir süre sonra müdahalelere başladık. Bu esnada su sıkan araçlardan su sukaldh. Guz atlan araçlardan ise gaz atmaya başladık …. Bizim müdahalelerimtz esnasında caddede ve ara sokaklarda yoğun bir kalabalık oluşuyordu. Bu kiştler blzim araçlara taş, sişe ve benzeri şeyler atryorlardi. Binalardan kaldırım parkeleri atılryordu Bende araç içerisinden ara sokaklara gaz fişeği atryordum. Hatırladığım kadurı ile bu sireçzorfinda araçtan 4045 adet guz fişeği attım. Ben bu lşin eğitimini almıştum. Ayrıca gaz fişeği kullanma talimatları bize verilmiş idi. Bu taltmatlar doğrultusunda gaz fişekderini kullanıyorduk. Araçların gaz fişeği atmak için yakdaşık 10X1s cm ebatlarında penceresi mevcuttur. Buralarda gaz fişeklerini prosedür gereği gerekdi açıyı ayarlayarak 45 derecelik açı lle grupların arka taraflarına ateş edtyordum. Ateş etiğim esnada da zaten herhangt btr şahsı hedef almam mümkün değildir. Goz fişeğintn bir kiştyt hedef alınması halinde öldürücü olup olmadığı konusunda bentm bilgim yoktur. Ama bildiğim öldürücü olmadığıyönündedir. Ama belli bir mesafeden kişilere isabet etmesi halinde bellibir tahribat yaratır.Bildiğim kadarı ile de gaz fişekderi atıldığında 100-150 metre kadardır. Hatırladığım kadarılle de saat 03;00 stralarinda göstericiler dağumış idi. Btzde şubeye döndük. Ben şubeye dōndükten sonra olaylarda btrisintn yaralandığını ve öldūğünü duydum. Araçtan gaz fişeği attığım sıralarda bu yönde bir sey duymadım, görmedim, olayın nasıl meydana geldiğini ben bilmiyorum...

17•.•

22. A.K.nın ifadesinin ilgili kısmı şõyledir:
"...
Ben Hatay Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmaktayım... Bentm görevim bu tip gösterilerde gazla müdahale etmek idi. Ben bu konuda da eğitim alarak bir yu önce bu göreve başladım. Bu görevi yaparken de yaya olarak müdahale ettiğimizde yaya olarak gaz atmakta ldim. Araçla müdahale ettiğimiz zamanlarda da araçtan gaz atmakda görevli idim. Bentm olay tarihinde görev aldığım araca Şort Land denilmekteydl. Soz komusu aracın plakası 6197 idl. Rengt de beyaz ldi. Araçta şubemize altti. Bu araçta ayrica aracı kullanan bir şofðr, bir operatōr bulunmaktadır.…. Biz saat 17:00'de olaylara müdahale için hareket ettik…. Gece 23:00'a kadar biz olaylara müdahale etmedik. O süre zarfinda göstericiler tarafindan btzim araçlara taş sişe, bilye ve benzeri eşyalar atildı. Saat 23:00 gibi bize emtr geidi. Ben içinde bulunduğum araçta gazcı olarak görev yapıyordum. Müdahaleden sonra araçta kontrollú btr şekilde gaz atmaya başladım.Gaz atilan araçlardan ise guz atmaya başladık. Gündüz caddesintn üst kasminda bulunan BP tstasyonundan başlayarak Gündüz Caddesini takiben Uğur Mumcu meydanına kadar oradan tekrar dönüp ytne aynı güzergahta müdahalelerde bulumuyorduk Hatvrladiğım kadarı araç lle kaç tur attığımızı bilmiyordum. Çünkü bize çok yoğun bir şekilde saldırılar oluyordu. Aracı kullanan soforler aracı bile kullanmakta zorluk çekiyorlardı. Bizim müdahalelerimiz esnasında caddede ve ara sokaklarda yoğun bir kalabalık oluşuyordu. Bu kiştler btzim araçlara taş, sişe ve benzeri seyler atyorlardı Bu süreç zarfinda araçtan hatırladığım kadarı lle 20-25 adet gaz fişeği astưm. Sōz konusu gaz fişeklerinin ana cadde tzerinde ara sokaklarda toplanan kalabaliğın arka kasımlarına atıýordum. Ayrıca btr kaçkişt olan gruplara herhangt bir gaz fişeği atmıyordum. Kabalık olan grupların arkasına dağunıması için gaz fişeği atıyordum. Ben bu işin eğltimtnt almıştum. Ayrica gaz fişeği kullanma talimatiarı bize verilmtş idi. Bu taltmalar doğrultusunda gaz fişekierini kullantyorduk. Araçların guz fişeği atmak içtn yaklaşık 10xis cm ebatlarvnda penceresi 

mevcuttur. Buralarda gaz fişekderini prosedür gereği gerekdi açıyı ayarlayarak 45 derecelik açı ile grupların arka taraflarına ateş ediyordum. Ateş ettiğim esnada da zaten herhangi bir şahsı hedef almam mümkün değildir. Gaz fişeğinin btr kdşiyi hedef alvnması haltnde öldürüci olup olmadığı konusunda bentm bilgim yoktur. Bu konuda bir olaya şahlt olmadım. Btr duyumum da olmadı. Televizyonlarda tzlediğim kadarı ile bazı kişilere yakın mesafeden gaz fişeği isabet ediyor, bu kişller de guz fşeklertnt yerinden alarak atan polislertn üzerine tekrar atsyor. Gaz fşeğinin mesafesi atilan silahtan silaha değişmekle birlikae 100-150 metre gitmektedir. Hatta benim kullandığım silahta btr kaç kez tutukluluk yapmış idi. Hatırladığım kadarı ile de saat 03;00 sıralarpnda gôstericller dağılmış idi. Bizde subeye döndük Ben şubeye döndükten sonra olaylarda birtstnin yaralandığını ve öldüğünüduydum. Araçtan gaz fişeğł attığım sıralarda bu yönde bir şey duymadım, görmedim. olayın nası meydana geldiğini ben bümtyorum, ben gaz atarken ve attiktan sonra birisine isabet ettiğini görmedim. Üzerime atılı suçlamayı da kabul etmem.

...
Ben daha önce beyanda bulunduğum gibt kimseyt hedef alarak gaz fişeğı atmadım.Talimatlarda belirtilen şekilde attum. Herhangi bir kimseye de isabet ettiğini görmedim ve duymadom, gaz fişeği tle de birisintn öldüğünü daha önceden hiç duymadım. Ben geçen yıl kursuna gittim. Bir yıllık guzcryım. dedi 

1.•.

23. A.C.nin başmna isabet ederek ðlümüne neden olan gaz fişeğinin atıldığı polis aracıın bu üç araçtan hangisi olduğunun soruşturma kapsamında tespiti amacıyla çevredeki işyerlerinin güvenlik kameralarının görüntüleri, gösterilere müdahalede görev alan TOMA (toplumsal olaylara müdahale araci) ve Akrep olarak tabir edilen polis araçlarınım kamera görüntüleri ile MOBESE görüntüleri elde edilmiş; bunlar üzerinde yapilan incelemeler neticesinde Jandarma Kriminal Laboratuvarı tarafindan raporlar düzenlenmiştir. Olay yerini gören MOBESElere ait görüntülerin incelenmesi somucunda düzenlenen iutanakta "03/06/2013 - 23:09:26 tarih ve saatinde Gündüz caddesinden Uğur Mumcu meydanına doğru seytr halindeki beyaz renkteki polis akrep aracınun olayın meydana geldiğı yer olan Elektrik Mahallest Yıldız Sokağa doğru aracın ön kasmım sokağa bakar şekilde durdurup iki defa araçtan gaz bombası atişının yapıldığı, daha sonra atışa mūteakip aracın tekrar Gündüz Caddestne doğru yönünü çevirip Üğur Mumcu istikametine doğru gitiğinin gōrüldüğü, polis akrep aracının Yưdız sokaktan gttmesine müteakip Yıldız sokaktan yaklaşık 10 kişilik bu grubun Gündüz caddesine doğru çıktıklarının görüldüğü.."; "03/06/2013-23:10:24 tarih ve saatinde beyaz renkdi polis akrep aracının Uğur Mumcu meydanına gaz bombası atışıyaparak yoluna devam ettiği.." ve "03/06/2013-23:10:43 stralarında Yudız sokaktaki bir grup göstericinin Gündüz caddestne doğru çıkarak sağa sola doğru kaçışmaya başladıkları..." hususları yer almıştır.

24. A.C.nin ölümüne neden olan gaz fişeğini atan görevlinin A.K. olduğunun görev listesi, beyanlar ve kamera görüntülerinden bu şekilde tespit edilmesinin ardından A.K.hakkında Hatay Ağır Ceza Mahkemesinde 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 81/1, 21/2 ve 53/1 maddeleri uyarınca olası kasıtia adam Šldürme suçumdan cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmış; diğer şüpheliler hakkında ise ek kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiştir.

25. 24/3/2014 tarihli ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ilgili kısmışöyledir.


I-HATAY IL MERKEZINDE 03/06/2013 TARIHINDE MEYDANA GELEN TOPLUMSAL GÖSTERILER 

Olay tarihi olan 03/06/2013 tarihinde Hatay Il Merkezinde Gezi Parka olaylarınedeniyle toplumsal gösterilerin yapudıği, olay tarihinde saat 17:40 stralarında Uğur Mumcu alanından Armulu Bp istikametine doğru Gündüz Caddest üzertnde yaklaşık 200kişilik bir grubun toplanarak caddeyi trafiğe kapatıp çeşitli sloganlar attıklari, görevlilerce birkaç kez grubun dağılması yönünde anonslar yapidığı daha sonra grubun ara sokakara doğru dağıldikdarı, saat 21:00 sıralarıda tse Gündüz Caddesi Şabanoğlu Ekmek Fabrikasıömünde toplanan yakdaşık 80-100 kişilik grubun tekrar toplandıği, daha sonra çevreden katlımlar ile 400 kişllik bir kalabalığın ohuştuğu, kalabalığın Gundüz Caddesi üzerine barikat kurarak slogan attkdari, görevlilerce tkazlarda bulunulduğu, daha sonra grubun Uğur Mumcu alanına doğru yürüyüşe geçtiklert, bir grubun ise cadde üzerinde beklediği daha sonra Uğur Mumcu istikametinden gelen grup ile birleştikleri ve Gündüz Caddesi üzerindeki çöp konteynerlerini yola devirerek ateşe verip bekdemeye başladıklart, saat 22:00sıralarında Uğu Mumcu alanında havaya havai fişek gōsterisi yapuldiıği, daha sonra görevlilerce kalabalığın dağıması için müzakere ve ikazlar yapıldığı buna rağmen toplanan kiştlerin dağımadıkdarı ve bilahare de grubun barikat kuran güvenlik güçlerini hedefalarak taş ve sapan tle bilye atmaya başladıkdarı, göreviilerce ikazda bulunulduğu, buna rağmen grubun dağılmadığı ve Gündüz Caddest üzerinde ve civarında yakdaşik on bin kiştntn toplandıği, daha sonra ise btr grubun ayrilarak güvenlik güçlerine saldırdikları bumun üzertne güvenlik güçlerince olaylara müdahale edtlerek gruplara tazyikdi su ve gaz ile müdahalede bulunulduğu, söz konusu gösterilerin 03:00'a kadar devam ettiği, görevlilerce de çeşitli müdahalelerde bulunulduğu, bu müdahaleler sırasında da maktül [A.C.ntn]yaralandığı ve tedavi için götürüldüğü Antakya Devlet Hastanesi'nde öldüğū, söz konusu olaylar ile ilgili 04/06/20ï3 tarthli olay tutanağının düzenlendiğı ve Hatay Il Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şuhe Müdürlüğü'nce düzenlenen fezlekenin C.Başsavcılığımıza gönderildiğł ve C.Başsavcıığumtzın 2013/10621 sayılı soruşturma dosyasında kamu malına zarar verme, görevt yaptirmamak lçin direnme ve 2911 Sayili Yasaya Muhalefet suçlarından dolayr soruşturma yürütüldüğü.

2- ŞÜPHELILER [MK] VE [HAD.] YÖNÜNDEN SORUŞTURMA DOSYASININ INCELENMESt:
Şüphelller [M.K.] ve [HA.D.yin Hatay Il Emniyet Müdürlüğü'nde görevli oldukdarı ve yukarda anlatulan Ö3/06/2013 tarihtnde meydana gelen gösteriler nedeniyle görevli bulunduklari, [M.K.Jnin 3815 plaka sayılı araçta [H.A.D.]nin de 3854 plaka sayrlı araçta gaz atmakta görevli personeller olduklari, sōz konusu gösterilerin daha sonra yasalara aykrı bir hale gelmesi nedeniyle yetkiltlerce gösterilere müdahale edilmesi istenildiği,şüphelilerinde içlerinde bulunduldarn toma ve sortland diye tabtr edilen araçların toplumsal olaya müdahalede bulundukdari, bu kapsamda kalabalıkdarın dağıması için tazyikli su ve guz fişekdert ile müdahalede bulundukları, bu müdahaleler sırasında şüphelllerin içeristnde bulundukları araçlardan gaz fişekdert attkdari,
Soruşturma dosyasında beyanları alman tankların ölen [A.C.ye] gaz fişeğinin isabet ettğini fakat tam olarak hangi araçtan gaz fişeği atıldığını görmediklerini beyan ettikert,soruşturma dosyası kapsamına göre şüphelllerin atmış oldukdarı gaz fişeğinin ölen [A.C.ye]isabet etriğine dair şüpheliler hakkanda kamu davasıın açumasını gerektirecek yeterlilikae 

ve nitellikte herhangi bir delil mevcut olmadığı gibi olayın niteliği itibariyle şüphelllerin birlikte hareket etmediği gibi aralarında herhangi btr iştirak tradesinin de mevcut olmadığı
3- ŞÜPHELILER [HY.A.], [B.A.Ş.] VE EMNİYET MÜDÜRLÜĞU YETKİLİLERI AÇISINDAN SORUŞTURMA DOSYASININ İNCELENMESI:
Müştekiler vekili Hatice Cömert 09/10/2013 havale tarthli ve 17/02/2014 tarihli dilekçelerinde, 6297 plaka sayılı araçtaki gaz atmakta görevli şüphelł lle btrlikıe sōz konusu olaylara müdahale emrini veren Emntyer Müdürlağu görevlileri hakkında şikayetçi olmuşIse de,
Yukarıda anlatildığı şekilde 03/06/2013 tarihinde meydana gelen toplumsal gösterilerin saat 17:00 stralarında başladığı ve 03:00'a kadar devam ettiği, söz konusu gösterilerin yasaya aykırı hale dönüşmesi üzerine saat 23:00 stralarında söz konusu olaylara müdahale edilmestntn istenildiği ve göreviilerce müdahale edildiği, sōz konusu görevlilerce verllen müdahale emrinin yasalara aykarı bir emtr olmadığı söz konusu olayların engellenmesine yönelik bir emtr olduğu, sōz konusu gösterilere[A.C.] dahil binlerce kişinin katılmış olduğu verilen emrtn makral [A.C.ye] müdahale edilmestne yönelik bir emtrde olmadıği, söz konusu müdahaleler sırasında [A.C.ye] gaz fişeğt isabet etmesi ve bunun neticesinde yaşamını yitirmesi olayında gösterilere müdahale emri veren yetkililere [A.C.nin] ölümünden dolayı hukukd bir sorumluluk yüklenemeyeceği, ölümle verilen emir arasında bir illtyet bağonın da bulunmadıği, ayrica söz konusu bu soruşturma dosyasının [A.C.nin] ölümūne yönelik olduğu, olay tarthinde veya sonrasında meydana gelen olaylarda güvenltk güçlerintn yasaların kendilerine verdiği görev sınırlarım aşip aşmadığına yönelik bir tncelementn soruşturma dosyasının konusunu teşkil etmedigi,
Şüpheliler [HY.A.] ve [B.A.$.nin] 6197 plaka sayıı sortland aracı şoforlüğūn ve operatörlüğünü yaptikdarı, sóz konusu aracın gaz kullanmak ile ilgili görevlisinin [A.K.]olduğu, [B.A.Şnin] sofőr olduğu, [H.Y.A.nun] ise operatör olarak görev yaptıği, olay tarihinde araçta gaz atmakla görevli [AK.nın] atmış olduğu gaz fişeğinin ölen [A.C.ye]tsabet etmestnde diğer şüphelilerin herhangi btr tşttrakanın bulunmadığı, her şüphelinin araç içerisinde ayri ayrı görevlerinin bulunduğu, bu şüphelilerin guz atmakla görevli şüphelinin eylemlerine tştirak etmelerinin mümkün olmadığı gibi meydana gelen neticedende sorumlu tutulmalarının hukuken mümkin olmadığı anlaşıldığından,
Yukarıda açıklanan nedenlerle rüm şüpheliler hakkında Cumhurtyet Başsavcılığımızca KAMU ADINA KOVUŞTURMA YAPILMASINA YER OLMADIĞINA,
n .•

26. Başvurucu vekillerinin ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yaptıklarıitiraz Iskenderun 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/10/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Ret kararıın gerekçe kısmında şu ifadelere yer verilmiştir:
"Tüm dosya kapsamının btr būtün olarak değerlendirilmesinde, Soruşturmaya komu olayda tstmleri geçen şüphelilerin olaya müdahale anındaki eylem görev ve yetklleri dikkate alundığunda itiraza konu Kovuşturmaya Yer Olmadığına Datr Kararin gerekçesine göre verilen kararda usul ve yasaya aykarı bir yön bulunmadığından müştekilerin itirazının reddine datr aşağıdald şekilde karar verllmiştir."
27.24/3/2014 tarihli iddianamenin ilgili kısmı şöyledir:

Şüphelintn söz komusu eylemi hukuki açudan değerlendirildiğinde, süpheltnin olaylar esnasında gaz fişeği atmakla görevli olduğu, dosya kapsamına göre şuphelinin maktul [AC.yt] doğrudan hedef alarak onu öldirme kastı tle gaz fişeği ile ateş ettiğine datr herhangi bir delilin mevcut olmadığı, 21/08/2013 tarihli Adli Trp I. Intisas Kurulunun raporu ve 04/06/2013 tarthli olay yeri krokisi btrlikae değerlendtrildiğinde şüphelinin eylemintn olası kast tle insan öldürme kapsamında kaldığı, Adli Tıp Kurumunun söz konusu raporunda şüphelintn kullanmış olduğu gaz fişeğinin toplam ağırliığının 150 gram,uzunluğunun 115,5 mm, capinın 40 mm, ilk hrzinın 75 metre/saniye, yanma süresinin 20santye, ozami menzilintn 90/150, gecikme zamanının 2 santye, yayima zamanının 20 saniye şekdtnde olduğunun belirtildiği, 04/06/2013 tarthlt olay yeri krokisinde de olay esnasında gaz fişeğinin ateşlendiği yer lle maktülūn vurulduğu yer arasındaki mesafenin 36 metre olarak hesaplandıği, gaz fişeğinin özellikderi ve menzili ile gaz fişeğinin atıldığı mesafe birlikte değerlendtrlldiğinde şüphelinin gaz fiseğinin birilertne isabet etmesi halinde yaralayıcı veya öldürücü zarar vereceğini öngörmestne rağmen kalabalığa doğru gaz fişeğini ateşleyerek olası kast ile maktülün ölümüne sebebiyet verdiği, soruşturma dosyasında bulunan CD izleme tutanakları ve túm dosya kapsamına gōre tesptit edildiğinden.
Şuphelinin yargılanmasının mahkementzce yapıiarak delillerin takdiri mahkementze ait olmak izere;
Eylemi Gereği:
1.Şüphelinin eylemine uyan yukarıda gösterilen sevk maddeleri uyarınca cezalandirimasina,
a ..•

28. Iddianamenin kabul edilmesiyle Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E. 2017/158sayılı dosyası üzerinden A.K.nın yargılanmasma başlanmıştır. Yargılama strecinde A.K.nın müdafi, dosyanın güvenlik gerekçesiyle naklini talep etmiş; Yargitay S. Ceza Dairesinin 18/7/2014 tarihli ilamı ile A.K. hakkındaki kamu davasının Balıkesir Ağır Ceza Mahkemesine nakline karar verilmiştir. Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesinin dava nakline ilişkin 13/8/2014 tarihli kararının ilgili kısmı şöyledir:
e.
Hatay C. Başsavcılığının 24/03/2014 tarth ve 2014/2069 esas sayılı iddianamesiyle sanık A.K. hakkanda 'Olası Kast Ile Öldürme' suçundan sanığın eylemine uyan TCK'nun 81/1,21/2,53/1 maddeleri uyarinca cezalandirilması istemtyle mahkememtze kamu davasıaçumış ise de, Sanuk müdafintn CMK 19/2 maddesi uyarınca güvenlik nedentyle davanın nakdi yönünde Hatay C. Başsavculığına talepte bulunduğu, Hatay C. Başsavcıliığınca bu talebin Adalet Bakanlığına iletildiği, Adalet Bakanlığınca dosyamızın incelenmek üzere istendiği ve yaplan inceleme sonucu nakil konusunda karar verilmek üzere dosyanın Yarguay 5. Ceza datresine gönderildiği, Yargītay 5. Ceza Datresinin 18/07/2014 tarih ve 2014/8242 esas, 2014/7639 karar saylı ilamı ile kamu güvenliği gerekçestyle CMK'nın 19/2maddesi uyarınca Hatay 2. Ağir Ceza Mahkemesinin 2014/158 Esasına kayulı kamu davasonın Balıkestr Ağwr Ceza Mahkemesine nakline karar verildiği anlaşumakla mahkememiz dosyasının Balıkesir Ağr Ceza Mahkemesine nakdine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H U K U M : Yukarıdakd açıkdanan nedenlerle;

I- Sanık [A.K.] hakkında 'Olası Kastla Oldürme' suçundan açılan kamu davasına tlişkin dosyamızın CMK'mun 19/2 maddesi ve Yargday 5, Ceza Dairesinin 18/07/2014 tarih ve 2014/8242 esas, 2014/7639 karar saylı Ulam ile davanın BALIKEStR AĞIR CEZA MAHKEMESINE NAKLINE,
2- Katılan vekaili Av. [A.B.] 23/07/2014 tarihlı dilekçestyle Yargıtay 5. Ceza Datresinin nakdl kararına karşı direnme talebinde bulunmuş ise de, mahkememizce nakil komusunda herhangi bir karar verilmediği, Adalet Bakanlığının talebi doğrultusunda Yargutay 5. Ceza Datresince dava dosyasının nakdine karar verildiği anlaşumakla bu hususta karar verllmesine yer olmadiğına,
1.*•

29. Bu karar üzerine davanın nakledildiği Balıkesir'de 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E. 2014/250 sayılı dosyası fizerinden A.K. hakkındaki ceza yargılamasına devam edilmiştir.Başvurucuların katılan sıfatıyla yer aldıkları ve 164 avukat tarafindan temsil edildikleri bu yargılamada toplam on beş duruşma yapılmıştır. Süreçte A.K.nın gaz fişeği atmakla görevli olduğu araçta buluman diğer kolluk görevlileri dâhil 22 tamğın ve başvurucuların ifadeleri altnmış, olay yerine ait görüntüler duruşmalarda izlenmiş, öltme neden olan gaz fişeği ve fişeğin atildığı silah konusunda inceleme raporları temin edilmiştir. 4/3/2016 tarihinde tamamlanan yargılama sonucunda oyçokluğuyla A.K.mn A.C.ye karşı kamu görevi gereği elinde bulumdurduğu araçla kastı aşan öldürme suçunu işlediği kabul edilerek S237 sayılıKanun'un 87/4-ikinci cümle ve 266/1 maddeleri uyarınca 13 yıl 4 ay hapis cezası ile mahkūmiyetine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...
C.SAVCISI ESAS HAKKINDAKI MÜTALAASINDA:
Aralarında yaklaşık olarak 35 metre mesafede bulunun guruba doğru görevli olduğu [.…] plaka saylı araçian gaz tüfeğiyle ateş eden samğın maktülün yaralanma şekli dikkate alındığında kurallara uygun olarak atış yapmadığı bu şekilde yapmış olduğu atış sonucunda gaz fiseğtnin, birisine çarparak onun olümüne neden olabileceğtni öngörmüş olmasına rağmen öngörülen muhtemel neticentn meydana gelmesine kayusız kalarak atış eylemini kurallara uygun olmayarak yapmış bu bağlamda atış kurallarina uymamıştir. Bu nedenle,meydana gelen ölüm olayında olası kastla hareket etiğinin kabul edilmest gerektiğinden sanığın eylemine uyan; TCK'mun 81/1, 21/2, 53 maddeleri uyarınca cezalandirımasina, ...karar vertimesi kamu adina talep ve mütalaa olunmuştur.

H.
Tüm delillertn birlikte değerlendtrilmesinde;
[A.C.], 03/06/2013 tarthinde saat 23.00ten sonra gösteri yapanların dağumasısırasıda başına almış olduğu sert bir cisim sonucu yaralanmış ve akabinde vefat etmiştir.
[A.C.nin] vurulmuş olduğu sokağın başına shortland aracın geldiği, durduğu ve bu sırada ateş edildiği, akabinde normalden fazla bir sesle dışardan bağurma sesi duyulduğu,Abdocan vuruldu şeklinde btr ses duyulduğu görülmekle, sanığon içerisinde bulunduğu aracın sokak başında đurduğu ve ateş ettiği sırada, [A.C.nin] vurulduğu anlaşımıştır.

[AC.nin] başından vurulmuş olduğu yaranın niteliğine göre, Öldürmeye etvertşli bir silah olan tabanca, rüfek veya av tüfeğinden çıkan bir mermi veya domdom kurşumundan yaralanmadığı anlaşımıştor.

Adli Tīıp Kurumu raporuna göre de almış olduğu yaranın, gaz tüfeğinden çıkan parça ile oluştuğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle savunmanın aksine, vurulma olayını gerçekleşttren kişinin sank [A K_]olduğu kanaatine varımıştır.

EYLEMİN VASIFLANDIRILMASI 
Iddianamede sanuğın TCK'nun 81/1, 21/2 maddeleri uyarınca olası kasula cezalandırıması talep edilmiştir.

Cumhuriyet Savcısı mütalaasında, samğın aynu sevk maddeleri uyarınca cezalandırımasını talep etmtştir.

Katulan taraf tse sanığın kasten öldürme suçundan TCK'nun 81/1 maddesi uyarınca ve ayrica görevi gereği elinde bulunan araçla suç tşlediğinden, TCK'nun 266. maddesi uyarınca cezalandırimasını talep etmistir.

•••
Eylemin vasylandırımasına geltnce; samğın olayda kullanmış olduğu gaz tüfeğinin ve gaz tüfeğinden çıkan gaz fşeğtnin doğrudan tnsan öldürme sonucunu doğuran bir silah olmadıği, olay sırasında sanık ile maktul arasında 30 metre kadar mesafe olduğu anlaşıdığından, eylem kasten öldürme suçu olarak vasiflandırımamış, ytne aynı düşünceyle olası kasula ōldürme suçu olarak vasylandırma yapımamıştır.

Ancak sanığın, öldürmeye elverişli sllah olmayan gaz tüfeğiyle ateş edip, gaz fişeğini kafaya isabet somucu kafatası karğı ohuşturup, buna bağłı olarak beyin kanaması ve beyin doku harabiyetini doğuracak sekilde ölum sonucunu doğuran eylemi TCK'mun 87/4maddesinde belirtildiği şekilde kastı aşan öldürme suçu olarak değerlendirilmiştir.
..•
Suçun vasflandırılması yōnünden Hakim [T.G] karşı oy kullanmıştr.
*••
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
I- Sanık [A.K,mın], [A.C.yi] stlahtan saylan gaz tüfeğtyle kastın aşıması surettyle öldürme suçunu tşlediği sabit olmakla, eylemine uyan 5237 Saylı TCK'mun 87/4 maddefikrasının 2. cümlesi uyarınca sanığın kiştliği, olayın işleniş şekdi ve gellşimi göz önüne alınarak, takadtren 12 yil hapis cezası ile cezalandırilmasma,
TCK'nun 266/1 maddesi uyarınca eylem kamu görevine ait araçla işlendiğinden, ceza 1/3 arttırılarak samğın 16 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına,
TCK'mun 62/1 maddest uyarınca cezasından 1/6 indtrilerek sanığın 13 yul 4 ay hapis cezası tle cezalandiritmasına,

30. Bu karara muhalefet eden Hâkim T.G.nin karşıoy yazısı şöyledir:
"…. Mahkememiz sayın çoğunluğunun görūşü ve görüşūm arasında oluşa ilļşkin btr fark bulunmamaktadır.

Ancak sanuğın suçunun ntteliğinin sayın çoğunluğun kabulü olan kastın aşılmasısuretiyle adam õidürme suçu değil olası kasula adam öldürme suçu olduğu görüşündeyim.
•.•
Kamu davasına konu olayda kullanlan gaz fiseğinin kriminal raporlar ile beltrlenen ağırlığı, uzunluğu, çapı, hızı ve menzili, samk tarafindan atıldığı yer ile maktülūn de içinde yer aldığı wopluluğun bulunduğu yer arasıdakı mesafe, guz tüfeği kullanma talimatı ve genelgest, normal btr insan boyundaki maktülun kafasndan isabet almış olmasi, adli raporlar tle tüm dosya kapsamı hep btrlikte değerlendirildiğinde;
Gōz yaşartıcı gaz tüfeği kullanma konusunda kurs gören ve bu hususta bilgi ve tecrübesi bulunan sanığın, yukarıda belirtilen genelge ve taltmattaki kurala uymayacak şekilde tuttuğu gaz tüfeğini ateşlemek suretiyle yaptığı atış neticesinde; ağırlıği, uzunluğu,çapı, hrzı ve menzili belli olan guz fişeğinin kendtstnden 36 metre kadar uzaktaki topluluk içeristnde bulunan biristntn kafasına tsabet etmesi haltnde eylemintn ağır yaralanma veya ölümle sonuçlanabileceğini öngörmüş olmasına rağmen, ongörülen muhtemel ölüm neticesinin meydana gelmestne kayısız kalarak eylemini tşlemek suretiyle olası kast ile maktülün ölümüne sebebiyet verdiği.

Böylelikde kamu görevlist olan sanuğın görevi gereğı eltnde bulundurduğu araç ve gereci kullarmak suretiyle olası kasula adam öldürme suçunu işlediği sabit olduğundan.eylemine uyan TCK'mun 81/1, 21/2, 266/1, 53 maddeleri uyarınca cezalandırilmasına.karar verlimesi gerektiğı görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüş ve uygulamasına katilmıyorum.'
31. A.K. hakkındaki mahkümiyet kararı Cumhuriyet savcısı, A.K. ve başvurucuların avukatları tarafindan temyiz edilmiştir. Temyiz incelemesini yapan Yargıtay 1. Ceza Dairesinin E. 2016/2162 sayıl dosyası tizerinden 21/5/2018 tarihinde oybirliğiyle verdiği bozma kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..
Oluşa ve dosya kapsamına göre; suç tarthtnde Olke genelinde Gezi Parka olaylarıolarak biltnen şiddet eylemleri strasında, Hatay Ili Armutlu Mahallesinde gerçekdeşen gösterilerde, sanuk [A.K.nin] görevli polis memuru olduğu ve gösterictlert dağıtmak için müdahalede bulunduğu esnada guz rufeğtyle atıs yaptiğı ve bu atşlardan birtntn ölen [A.C.ntn] başına isabet etmesiyle ōlumüne sebebiyet verdiğı olayda; sanuğın öldürme ya da yaralama kasttyla hareket ettiğtni gösteren kestn ve tnandırıcı delillerin bulunmadığı ancak guz rifeğiyle atış yapma eğitimi alan ve gaz fişeğinin btrtne lsabeti sonucu yaralama yada ölüme sebebtyet vereceğini bilmest gereken sanığın, atış yaptığı strada gerekli dikkat ve Ozeni göstermeyerek göstericlleri dağumak amacıyla rüfeği ateşlediği, bu esnada ölenin isabet aldığı anlaşımakda; eylemintn oluşa göre 'btlinçli taksirle öldürme' suçunu oluşturduğu gözetilmeden, suç vasfinda yanulgıya düşülerek, yazılı biçimde 'kasten yaralama somucu ōlüme neden olma' suçundan hüküm kurulması,

Yasaya aykarı olup, sank müdafitnin temyiz ttirazları bu nedenle yerinde görülmekde,hükmün tebliğnameki düşünce gibi BOZULMASINA..."
32. Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesi bozma ilamınım ardından 2018/248 Esas numarası üzerinden yeniden ele aldığı dosyada oybirliğiyle bozma ilamına uyulmasına ve A.K.nın bilinçli taksirle öldürme suçundan cezalandırılmasına karar vermiştir. 19/I 1/2018tarihli kararın ilgili kısmı şöyledir:
4..••
Cumhuriyet Savcısı mütalaasında, bozma kararı doğrultusunda sanığın TCK'nun 85/1.22/3 maddeleri uyarınca bilinçli taksirle öldürme suçundan cezalandirımasını talep edilmis, katilan taraf ise bozma kararına uyulmamasını talep etmiştir.
Mahkememtzin 26/09/2018 tarihli duruşmasında bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Yüksek Ceza Genel Kurulu'mun 31.03.2015 tarlh, 2014/6823 Esas ve 2015/85Karar sayılı ilamında, bozmaya uyma kararlarının bağlayıcı olduğuna hükmedilmiştir.
..•
Dosya Komusu Olaydakd Kusurluluk Durumunun Tespiti:
Yukarda açıklanan unsurlar neticesinde, sanuk [A.K.nm] olay gūnú aldığı emir ve taltmat doğrultusunda olay mahallinde gōrevli polts memuru olduğu, olayda kullanılan polis araeı tçinde suça konu gaz fişeği kapsülu atan silahı kullanmakla gōrevli bulunduğu,bu silahın kullanumına illşkin eğitim aldiğı ve kullanmaya ehil olduğu, stlah üzerinde de kasmen silahın kullanımına datr tkazların yer aldığı, sanığın olay tarthtnde gerçekdeşen eylemler sırasında eylemctlerin dağutiıması lçin verilen emtr üzerine yedinde bulunan gaz tüfeği tle araç içinden atış yaparak araçla birlikte olay mahalline doğru gittiği, aracın belli aralıkdarla gidip sokak başlarında durduğu, araç kamerasmın cadde ve etrafi kontrol ettiğı,sanığın da olayın meydana geldiğı sokak başına geldiğinde maktul [A.C.nin] bulunduğu tarafa doğru gaz kapsülü atan tüfekle ateş ettiği, sanığın gaz tüfeği donanımlı polis aracıiçeristndekd delikten gaz fişeğinı ateşlediği, ateş edildığı sırada sanığın bulunduğu araç ile maktulún bulunduğu yer arasında tespite gøre 30 metre kadar mesafe bulunduğu, gaz tūfeğiyle atış yapma eğitimi alan samığın gaz fişeğinin birine isabeti sonucu yaralama yada ölüme sebebtyet vereceğini öngörebilecek durumda olduğu, ancak bununla btrllkte sanığın olayda kullandığı gaz tüfeğinin yapısı ve kullanma şekdi göz önüne alındığında dosya kapsamına gōre sanığın eylemini yaralama yaha öldürme kastıyla tşlediğine dair kestn btr kanaate varilamadıği, bu kapsamda olası neticeyt öngörebilecek durumda olan sanığın mesleki dikkat ve özen yükümlülükderine aykarı davranmak surettyle meydana gelen neticentn gerçekleşmesine sebebtyet verdiği kabul edilmiş, bu yönde Yarguay I. Ceza Dairesinin 21.05.2018 Tarih, 2016/6162 Esas ve 2018/2384 Karar saylı BOZMA ilamına uyularak eylemin bilinçli takstrle işlendiğinin kabulü gerekmiştir.
TEŞDIT GEREKÇESI:
Yukarda detaylı şekilde açklandığı üzere; sanığın suçun kamuni tanumındaki unsurlarin gerçekleşebilmest thtimalini kabullenmediği ve ancak muhtemel neticenin gerçekleşmemesi için de öniem abmadığı anlaşımaka, olayda kullanılan gaz fişeğinin ağırlıği, huzı ve menzill, sanık tarafindan atiıldığı yer ile makrülün de içtnde yer aldığıtopluluğun bulunduğu yer arasındaki mesafe, gaz tüfeğt kullanma taltmatları göz önüne 

almdığında, meydana gelen neticenin ağurlığı da gözetilerek eylemin bast haline göre samğın eyleminin ağırlaştığı ve kusurluluk durumunun arttığı gözetilerek, sanuk hakkında temel ceza beltrlenirken adales, hakkuntyet ve nasafet kurallarına uygun olarak kamunda öngörülen üst spmra yakan beltrlenmesi gereği hası olmuştur.

Yukarıda trdelenen deltller kapsamında, samığın eyleminin TCK 85/1 maddesine uygun olduğu kabul edilmiş, sübut bulan suçun mahiyeti nazara alınarak hükmolunan cezada TCK 22/3 maddesi gereğince üst hadden 1/2 oranında artirım yapimış, hükmolunan cezanın sanuğın geleceği üzerindeki olası etkisi gözetilerek TCK 62/1 maddesi gereğince takdtren 1/6 oranında tndirim yapuarak netice ceza beltrlenmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: (Gerekçest Yukarda Açıkdandığı Üzere)
1-. samğın takdiren ve teşdiden 5 YIL 6 AY HAPIS CEZASI ILE CEZALANDIRILMASINA,
2-Samğın eylemini bilinçli takstr ile işlendiğine kanaat gettrildiğinden, TCK 22/3maddesi uyarınca sanığın sübut bulan eylemtnde, blltnçli takstre yönelik kusurunun üst hadden arturumı gerekttrecek ölçüde sübra bulduğu değerlendirilmekde, hükmolunan cezada I/2 oranında artirim yapuarak sanuğın 7 YIL 15 AY HAPtS CEZASI ILE CEZALANDIRILMASINA,
3-Sanığın geçmtşi, cezanın sanığın geleceği üzerindeki olası etkileri, lehine takdiri indirim nedeni yapularak samğa verilen cezanın TCK.mun 62/1 maddesi gereğince takdtren 1/6 oranında tndtrilerek 6 YIL 10 AY 15 GON HAPIS CEZASI ILE CEZALANDIRILMASINA,
33. Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin yukarıda yer verilen kararı da katılanlar vekilleri ve sanık müdafileri tarafindan temyiz edilmiştir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi,2019/2772 Esas sayılı dosyası Özerinden yaptiği inceleme neticesinde 20/11/2019 tarihinde verdiği kararla temyiz taleplerinin reddine ve Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/11/2018 tarihli kararımın onanmasına karar vermiştir. Nibai karar niteliğindeki Yargıtay ilamının Balkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesiyle başvurucu vekilleri 7/3/ž020tarihinde ilamı öğrenmiştir.

B. Başvurucularm A.C.nin Ölümü Nedeniyle Açtıkları Tam Yargı Davası
34. Başvurucular A.C.nin ölümü nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararlarımın tazmini talebiyle İçişleri Bakanlığına başvurmuştur. İçişleri Bakanlığının bu talebe stresinde yanit vermemesi üzerine başvurucular 16/10/2016 tarihinde Hatay Idare Mahkemesinde tam yargı davası açarak maddi ve manevi zararlarının tazminini talep etmiştir.
35. Hatay 1. Idare Mahkemesinin başvurucuların tazminat taleplerini kismen kabul ettiği 30/12/2019 tarihli ve E.2016/1716, K.2019/1439 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..
Davanın Maddi Tazminat istemine dair kasmı yönünden incelendiğinden;

Dava dosyasının incelenmestnden; 'Gezi Parka' olaylarım protesto umactyla 03/06/2013 tarthtnde Hatay tinde vatandaşların katildığı protesto gösterilerinin yapıldığı.bu gösteriler strasında saat 23:00 stralarinda Armualu Mahallesi, Uğur Mumcu Álanı ve Günditz Caddesinde yaplan gösteriler esnasında bir polts memuru tarafindan atilan gaz kapsülünün başına tsabet [A.C.nin] yaralanarak yere dūştüğü, yardım eden kişllerce Devlet Hastanesine kaldırıldığı, yapıan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadığı, savcılık aşamasında müteveffanın başının arka kusmına aldığı darbe neticestnde öldüğünün belirlendiğt, Adli Tip Kurumundan aldīrılan raporda [A.C.nin] ölümünün 'goz fişeğinin kafaya isabet etmesi ile oluşan kafatası karıkları nedentyle birlikte beyin kanamasından kaynaklandığı' tespit edildiği ve gaz fişeğinin polts memuru A.K. tarafindan atildığının tespit edilmesi üzertne uğranuan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle idareye başvuru yapıldhiğı, yapian başvurunun zonnen reddedilmesi üzerine, zimni ret işleminin iptali ile anne-baba ve diğer kardeşler için toplam I.600,000,00-TL, manevi tazminatın( anne ve baba için ayrı ayrı 500.000,00-TL; kardeşleri içtn ise ayri ayrı 150.000,00-TL) ve anne-baba için destekten yoksun kalma ve diğer maddi zararlar için 100.000,00-TL(ıslah dilekçestyle btrlikae 137.995,76-TL) maddi tazminatın olay tarthinden ttibaren işletllecek yasal faiziyle birltkte tazminine karar verilmesi istemiyle bakalan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
*.•
…. lgilinin olay sonucu meydana gelen zararın kamu hizmetinin yūrütülmesi ve görevin tfası sırasında oluştuğu, dolaynsryla zarar ile tdare eylem arasında nedensellik bağıbulunduğu açıktor.

Bu håle göre; davacının uğradığını iddia eutğı maddi zararın kusur sorumluluğu ilkest gereğince krşılanması gerekttğı sonucuna ulaşımıştır.

.…. biltrkişi raporunda özetle ….anne Hatice CÖMERT için 84.973,44-TL, baba Edip CÖMERT için isé 51.02,32-TL, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, ayrica mevlüt ve mezarlık ücreti olmak üzere 2.000,00-TL cenaze ve defin giderinin hesaplandığı';dolayısıyla toplamda 137.995,76-TL tazminatın hesaplandığı görülmüştür.
*,*
Bu durumda; dava dosyasında yer alan tüm bilgi ve belgeler dosya kapsamında yer alan biltrkşi raporu ile birlikae değerlendirildiğinde; davacılardan anne Hatice CÖMERT tarafindan talep edilen 50.000,00-TL, maddî tazminatın idareye başvuru tarthinden (11/07/2016) itibaren; 34.973,44-TL,'lik kasmımın ise islah dilekçestnin idarenin kaydına girdig! tarihten(14/11/2019) itibaren; baba Edip COMERT iarafindan talep edilen 50.000,00-TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden(11/07/2016) itibaren;1.022,32-TLlik kasmının tse islah dilekçesinin tdarentn kaydına girdiği tarihten(14/11/2019)tribaren; 2.000,00-TL, deftn giderlerinin ise rslah dilekçesinin idarenin kaydina gtrdiğt tarlhten itibaren işlettlecek yasal faiziyle birlikte davacılardan anne ve babaya ödenmest gerektiğı somucuna ulaşımıştır.

Manevi uazminat talebi yönünden incelendiğinde;
•.•
Kişllik değerlerinde ortaya çıkan eksilmenin para ile ölçülmesi, başka bir ifadeyle ekonomtk bir değer olarak hesaplanması mümkün değildir. Bu nedenle; manevt uzminatın 

tayin ve hesaplanmasında häkimin geniş bir takdir yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedtr.Häkim, thläl edllen kiştlik değerinin türü, ihläli oluşturan eylemin niteliği ve olayın oluşşekdi, manevi zarar olarak nttelendirllen acı ve üzüntü ile kusurun ağırliığını gözönünde tutarak zarar görene maktu bir miktarın ödenmesine karar verecekttr. Hesaplanan ve ödenmesine karar verllen manevi tazminat miktarmın, zarara neden olan eylemin ağırlığı le hukauka aykarılığın derecestni karşılar nttellkae bir miktar, davacı bakamından ise sebepsiz zenginleşmeye yol açmayacak bir düzeyde olması gerekmektedir.
Bu durumda; manevi tazmtnatın hesaplanması ile ilgili yukarıda akaarıilan bilgiler ışığında yapılan değerlendirmede; dava konusu olayın oluş şekli, manevi tazminatın amaçve niteliğı dikkate alınarak takdtren; anne ve baba lçin ayri ayrı 150.000,00-TL ve her btr kardeş için Ise ayrı ayrı 25.000,00-T7, olmak izere toplam 400.000,00-TL manevi tazmtnatın idareye başvuru tarihinden tibaren işletilecek yasal fatztyle birlikte tozmin edilmest ve bu mikaarı aşan (1.200.000,00-TL) manevi tazminat isteminin Ise reddi gerektiği kanaatine ulaşımıştır.

Açıkdanan nedenlerle;
I- Dava konusu olay sebebiyle uğranıldığı iddia olunan maddi ve manevi zararların tazmini istemtyle yaplan başvurunun zumnen reddedilmesine datr işlem yönünden davann incelenmeksizin reddtne; davacilarin maddi tazminat isteminin kabulü ile davacilardan anne Hatice COMERT tarafindan talep edilen 50.000,00-T7, maddi tazminatin idareye başvuru tarthinden(11/07/2016) itibaren; 34.973,44-TL.lik kasmının tse islah dilekçesinin idarenin kaydına gtrdiği tarihten(14/11/2019) ttibaren; baba Edip CÖMERT tarafindan talep edilen 50.000,00-TI, maddi vazminatin idareye başvuru tarthinden(11/07/2016)Itbaren; 1.022,32-T7,'lk kasmının ise islah dilekçesinin ldarenin kaydına gtrdiği tarihten(14/11/2019) itibaren; 2.000,00TL defin giderlerinin ise ıslah dilekçesinin idarenin kaydina girdiği tarthten itibaren Isletilecek yasal fatztyle birlikte davacilardan anne ve babaya õdenmesine; manevi tazmtnat isteminin ise kasmen kabulü ile anne Hatice CÖMERT Için 150.000,00-TL, baba Edip CÖMERT Için 150.000,00-TL ve kardeşlerin her biri için 25.000,00-T7, olmak üzere toplam 400.000,00TI. manevi tazminatın idareye başvuru tarthinden itibaren işletilecek yasal faiziyle btrlikte davacilara ödenmesine, manevi tazminat talebinin fazlaya tlişkin kasmımnın ise reddine;
36. Yukarıda yer verilen karara karşı hem başvurucular hem de davalı İçişleri Bakanlığı istinaf başvurusunda bulurmuştur. Adana Bölge Idare Mahkemesi 2. Dava Dairesi 2021/385 Esas sayılı dosyası üzerinden inceleme yaparak 26/10/2021 tarihinde verdiği kararla Hatay l. Idare Mahkemesinin kararını hukuka uygun bulmuş, kararın yargılama giderleri kısmında düzeltme yaparak istinaf taleplerini reddetmiştir. Istinaf başvurusunun reddi kararmın gerekçesinde ilk derece mahkemesi kararı ve bu kararın dayandığı gerekçenin hukuka ve usule uygun olduğu belirtilmiştir.

37. Adana Bölge Idare Mahkemesinin istinaf incelemesi kararına karşı başvurucular ile Içişleri Bakanlığının Damıştay nezdinde temyiz talebinde bulunduğu, inceleme tarihi itibarıyla başvurucuları idari yargıda açtığı tam yargı davasıın temyiz safhasında derdest olduğu anlaşılmıştır.


C. Başvurucularm Somut Başvuru Öncesinde Anayasa Mahkemesine ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yaptığı Bireysel Başvurular 
38. Başvurucu Hatice Cömert 15/9/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. 2014/15242 bireysel başvuru numarası üzerinden incelenen bu başvuruda başvurucu; oğlu A.C.nin öltmü nedeniyle yürütülen yargılamanın güvenlik gerekçesiyle Balıkesire nakledilmesinin yaşam, adil yargılanma ve etkili başvuru haklarınıihlal edildiğinden şikayet etmiştir. İhlal iddialarını ise aşağıda yer verilen üç temel nedene dayandırmıştir:
i. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 19.maddesinin (2) numaralı fikrasına göre nakil için talepte bulunan makamın yargı yetkisi bulunmayan Bakanlık olması

ii. Somut olayda kamu güvenliğı için tehlike oluşmast şartının gerçekleşmemesine rağmen davanın nakline karar verilmesi 
iii. Nakil kararıyla ilgili olarak şikâyetçi tarafın görüşlerinin alınmaması ve nakil kararına itiraz imkânımın bulunmaması

39. Anayasa Mahkemesi 2014/15242 numaralı bireysel başvuruyu başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulmuştur, 26/12/2014 tarihli kabul edilemezlik kararında başvurucunun tüm iddiaları yaşam hakkı kapsamında incelenmiştir. Karar gerekçesinde, inceleme tarihi itibarryla derdest olan ceza yargılamasında kamu davasınun nakline ilişkin süreç de dâhil olmak üzere yaşam hakkım koruyan hukukun etkisiz olduğunu ve olağan başvuru yollarmın tüketilmesinin yarar sağlamayacağını kabul etmenin mümkün olmadiğı belirtilmiştir (Hatice Cōmerı, B. No: 2014/15242, 26/12/2014, §§ 13-24).
40. Başvurucular 9/12/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine yaptikları bireysel başvuruda bir kez daha A.C.nin öltmü nedeniyle yaşam, adil yargılanma ve etkili başvuru haklarmın ihlal edildiğini iddia etmiş;ihlal iddialarım ise özetle şu nedenlere dayandırmışlardır:
i. A.K. ile aynı araçta görevli olan B.A.Ş. ve H.Y.A. adlı polis memurlarıhakkında kamu davası açılmamıştır oysa bu görevliler aracın şoförü ve operatörüsıfatıyla adam öldürme suçumun işłenmesini kolaylaştırmıştır.
ii. Kolluk görevlilerine gaz kullanma emrini veren amirler hakkında bir araştırma yapılmadan takipsizlik kararı verilmiştir.

iii. Iskenderun Ağır Ceza Mahkemesi takipsizlik kararına yapılan itirazıgerekçesiz olarak reddetmiştir.

41. Başvurucuların hak ihlali iddialarının tfmü yaşam hakkı kapsamında değerlendirilmiş ve 2014/19406 numaralı bireysel başvuru üzerinden incelenerek başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmiştir. Kabul edilemezlik kararının gerekçesinde soruşturmanın etkili olup olmadığına dair değerlendirmenin ceza yargılaması tamamlandıktan ve soruşturmanın bütün olarak incelenmesinin ardından yapilabileceği belirtilmiştir (Hatice Cōmert ve diğerleri, B. No: 2014/19406, 13/7/2016, §§7-14).


42. Başvurucular 2014/19406 numaralı bireysel başvuruda kabul edilemezlik kararıverilmesinin ardından Avrupa Insan Hakiarı Mahkemesine (AlHM) başvuruda bulunarak yakınları A.C.nin kolluk görevlilerinin gūç kullaņımı sonucu ölmesi ve bu olayla ilgili başlatıłan soruşturmada gūç kullamlması emrini veren Hatay Emniyet Müdürloğü görevlileri ile B.AŞ. ve H.Y.A. adlı polis memurları bakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararıverilmesi nedeniyle yaşam haklarıın ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvuru dosyasındaki bilgilere göre AfHM nezdinde 22/1/2017 tarihinde yapılan bu başvuru 17231/17 bireysel başvuru numarası ile derdesttir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Huknk 
43. 5237 sayılı Kanun'un "Ceza Kamumunun amacı" kenar başlıklı 1. maddesi şōyledir:
"(1) Ceza Kanununun amacı; kdşi hak ve özgürlükdertni, kamu düzen ve güvenliğini,hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyt, toplum barışınu korumak, suç işlenmesini önlemekttr. Kanunda, bu amacın gerçekleştirilmest için ceza sorumluluğumun temel esaslarıtle suçlar, ceza ve güvenlik tedbtrlerinin türleri düzenlermiştir."
44. 5237 sayılı Kanunun "Kast" kenar başlıklı 21. maddesi şöyledir:
"(1) Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanumındakd unsurların bilerek ve istenerek gerçekdeşttriilmesidir.

(2) Kişintn, suçun kanuni tanımındakd unsurların gerçekleşeblleceğini öngörmesine rağmen, fiili şlemesi haltnde olası kast vardī. Bu halde, ağırlaştırımış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapts cezasına, müebbet hapls cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıidan ytrmıbeş yla kadar hapls cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarisına kadar indirilir."
45. 5237 sayılt Kanun'un "Takstr" kenar başlıklı 22. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Taksirle işlenen filler, kanumın açıkça belirttiığł hallerde cezalandvrılvr.
(2) Takstr, dikdat ve özen yükūmlülüğüne aykarlık dolayısıyla, btr davranışın suçun kamunt tanımında beltrttlen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidtr.
(3) Kişinin öngördülğu neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır; bu halde taksirli suça iltşkin ceza üçte birden yarısına kadar artưrıır.
(…)"
46. 5237 sayılı Kanun'un "Takdiri indtrim nedenleri" kenar başltklı 62. maddesi $öyledir:
" (1) Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmışmüebbet hapls cezasıyerine, müebbet hapis; müebher hapis cezast yerine, yirmibeş yi hapts cezast veriltr, Diğer cezaların altda btrine kadarı indiriltr.


(2) Takdtri indirim nedeni olarak, fadlin geçmişt, sosyal ilişkileri, fillden sonraki ve yargılama sürecindekd davranışlari, cezanın fatlin geleceğı üzerindeki olası etkileri gibi hususlar göz ömünde bulundurulabiltr. Takdtri indtrim nedenleri kararda gösterilir."
47. 5237 sayılı Kanun'un "Kasten öldürme" kenar başhıklı 81. maddesinin (1)numaralı fikraşı şöyledir:
"(1) Btr tnsam kasten öldüren kdşi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır."
48. 5237 sayılı Kanun'un "Taksirle öldhürme" kenar başlıkhı 85. maddesinin (1)numaralı fikrası şöyledir.

"(1) Taksirle bir insanın õlūmüne neden olan kdşt, tkd yıldan alt yla kadar hapis cezasıile cezalandırılır."
49. 5237 sayılı Kanunun "Neticesi sebebtyle ağưrlaşmış yaralama" kenar başlıklı87. maddesinin (3) ve (4) numaralı fikraları şöyledir:
"(3) Kasten yaralamanın vücutta kemik karumasına veya çıağına neden olmasıhaltnde, yukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza, karık veya çıkağın hayat fonksiyonlarındaki etkdsine göre, yarıstna kadar artırlur.

(4) Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, yukaridaki maddenin birinci fikrasına gtren hallerde sekdz yıldan onikd yila kadar, üçüncü fikrasına gtren hallerde tse oniki yıldan onsekiz yla kadar hapis cezasına hükmolunur."
50. 5271 sayılı Kamumun "Davanın nakdi ve duruşmanın başka yerde yapılması"kenar başlıkl 19. maddesinin (2) numaralı fikrası şöyledir:
"Kovuşturmanın görevli ve yeikili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapıması kamu güvenliği için tehlikeli olursa, davanın nakini Adalet Bakanı Yargutay'dan ister."
51.4/7/1934 tarihli ve 2559 sayıh Polis Vazife ve Salßhiyet Kanunu'mun "Zor ve silah kullanma" kenar başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"Polls, görevini yaparken dtrenişle karşılaşması halinde, bu direnişt karmak amacıyla ve kıracak ölçüde zor kullanmaya yetkilidir.

Zor kullanma yetkist kapsamında, direnmentn mahiyetine ve derecesine göre ve direnenlert etkisiz hale gettrecek şekilde kademelt olarak artan nispette bedeni kuvvet,maddi güç ve kanuni şartları gerçekeştiğinde silah kullanlabtlir.
İknct fikrada yer alan;
a) Bedent kauvvet; polisin dtrenen kişilere karşı veya eşya üzerinde doğrudan doğruya kullandığı bedeni gücü,
b) Maddi güç; polistn direnen kşilere karşı veya eşya üzerinde bedeni kuvvetin dışında kullandığı kelepçe, cop, basmçlı veļveya boyalı su, göz yaşartıcı gazlar veya tozlar, fiziki engeller, polts köpekleri ve atları tle satr hizmet araçlarını,
ifade eder.

Zor kullanmadan önce, ilgililere direnmeye devam etmelert halinde doğrudan doğruya zor kullanılacağı ihtarı yaplır. Ancak, direnmenin mahiyeti ve derecest göz önünde bulundurularak, ihtar yapumadan da zor kullanlabilir.

Polis, zor kullanma yetkist kapsamında direnmeyt etkdsiz kabmak amacıyla kullanacağıaraç ve gereç ile kullanacağı zorun derecestni kendist takdir ve taytn eder. Ancak, toplu kuvver olarak müdahale edilen durumlarda, zor kullanmanın derecesi ile kullanılacak araçve gereçler müdahale eden kuvvetin amtri tarafindan taytn ve tespit edilir.
Polis, kendistne veya başkasına yönelik bir saldırı karşısıda, zor kullanmaya ilişkin koşullara bağłı kalmaksızın, S237 saylı Türk Ceza Kanununun meşru savunmaya ilişkin hükumleri çerçevesinde savunmada bulunur.

Polls;
a) Meşru savunma hakkanın kullanulması kapsammda 
b) Bedeni kuvvet ve maddi güç kullanarak etkistz hale gettremediği direniş karşısıda,bu direnişi kırmak amacryla ve karacak ōlçūde,
c) Hakkında tutukdama, gözaltına alma, zorla gettrme kararı veya yakalama emrt verilmiş olan kişilerin ya da suçüstü haltnde şūphelinin yakalanmasını sağlamak amacıyla ve sağlayacak ölçüde,
d) (Ek: 27/3/2015-6638/4 md.) Kendistne veya başkalarına, işyerlerine, komutlara,kamu binalarına, okullora, yurtlara, ibadethanelere, araçlara ve kdşilerin tek tek veya toplu halde bulunduğu açık veya kapalı alanlara molotof pailayıci, yanıcı, yakıci, boğucu yaralayıcı ve benzeri silahlarla saldıran veya saldırıyı teşebbüs edenlere karşi, saldırıyıetkisiz kalmak amacryla ve etkistz kalacak ölcüde 
silah kaullanmaya yetkilidir.
Polls, yedinci fikranın (c) bendi kapsamında silah kullanmadan önce kiştye duyabileceği şekilde 'dur' çağrısında bulunur. Kişinin bu çağrıya uymayarak kaçmaya devam etmesi halinde, önce uyarı amacıyla silahla ateş edilebiltr. Brna rağmen kaçmakaıisrar etmest dolayısıyla ele geçirilmesintn mümkün olmaması haltnde ise kişintn yakalanmasımı sağlamak amacıyla ve sağlayacak ölçūde stlahla ateş edilebiltr.
Polts, direnişi kormak ya da yakalamak amacıyla zor veya silah kullanma yetkdstnt kullanırken, kendisine karşı stlahla saldıriya teşebbüs edilmesi haltnde, silahla saldıriıya teşebbüs eden kiştye karşı saldırı tehlikesini etkistz kalacak ölçüde duraksamadan silahla ateş edebilir."
52. Içişleri Bakanlığının yayımladığı 25/8/2011 tarihli Toplumsal Olaylarda Görevlendirilen Personelin Hareket Usul ve Esaslarına Dair Yönerge'de toplantı ve gösteri yürüyüşleri ile ilglli olarak hazzrlanması gereken planlar, bu planların uygulanmasında gözönünde bulundurulacak esaslar, toplantı ve gösteri yürüyüşleri öncesinde alınmasıgereken tedbirler, kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşlerine müdahale strasında uygulanacak taktik, düizen ve genel prensipler ile müdahale sonrasında yapilması gereken işlemler belirlenmiştir.

53. 30/12/1982 tarihli Polis Çevik Kuvvet Yönetmeliği'nin 25. maddesinde gösteri sırasında uygulanacak izleme, kontrol ve müdahalelere ilişkin prensipler belirtilmektedir.

54. Emniyet Genel Müdtīrlüğünün 15/12/2008 tarihli ve 19 sayılı "Göz YaşartıcıGaz Silahları ve Mühimmatları" konulu Genelgesi, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafindan tüm kolluk birimlerine gönderilmiştir. Bu Genelge, Aralık 2008 tarihinde hazırlanan Göz Yaşartıcı Gaz Silahları ve Mühimmatları Kullanım Taltmatı'na atif yapmaktadır. Bu talimat göz yaşartıcı gaz silahlarının Özelliklerini, kullanım yöntemlerini ve gazı etkilerini açıklamaktadır. Emniyet Genel Müdtırlüğü tarafindan 26/6/2013 ve 22/7/2013 tarihlerinde iki ayrı genelgeyle daha ayrıntılı hâle getirilen bu talimatın ilgili kısmı şöyledir:
"(…)
2. Gōz Yaşartıcı Gaz Silahları ve Mühimmatlarını Kullanma Taktikderi 
...
- Göz yaşartıcı maddeler gaz ekibinden sorumlu amirin şartları değerlendirmest neticesinde, vereceği taktik doğrultusunda ve beltrttiği dozda kullanıiır.
- Kadrosunda göz yaşartıcı gaz mühimmatı kullanımı kursu almış personel bulunmayan birimlerimizce, olaylarda kullanımak üzere gōz yaşartıcı gaz sllahı ve mühimmatiı talebinde bulunulmaz.

- Gōz yaşartıcı maddelertn dozu topluluğun veya kişinin direncine ve karşı koymasına orantilı olarak kademeli btr şekdilde artuırılır.

-Gōz yaşartıcı guz fişekleri doğrudan insan vücudumu hedef alacak sektlde atilmaz.
. Göz yaşarticı maddeler direniş ve saldırısına son vermiş kişilere karşı asla kullanımaz.

- Göz yaşartıcı gaz mühimmatı kullanan veya kullanacak her personel, mühtmmatıüreten formanın beltrttiği kullanma taltmatı ve uyarlar hakdanda bilgilendirilir.
3. Gōz Yaşarticı Gaz Silahları ve Mühimmatlarının Açık ve Kapalı Alanlarda Kullanım Taktideri 

a) Áçık Alanlarda 
- Toplumsal olaylarda kalabalığı daha küçük parçalara bölerek dağumak, aralarındaki etkileştmi zayyflatarak tahrikçilerin etkilerinden diğerlerini kurtarmak içtn Gōz YaşartıcıMaddeler kullanılabllir,
- Toplumsal olaylarda göz yaşartıcı madde kullanımında aşağıdakd hususlar dikkate alumalıdır.

...
- Gozdan etkilenen şahışların kaçıs yolları açık tutulmalıdır. Kaçış yolu açık tutulmazsa kalabalığı dağumak mümkin olmadığı gibi sıkıştrılan insanlar da daha fazla saldırganlaşırlar. Áyrıca, kaçış yolunun iyi tayin edilmesi gereklidir. Kalabalığın tahribat yapablleceği, iş merkezlerinin ve yerleşim merkezlerinin bulunduğu bölgelere geçişkapatılmali, grubun zarar verme thtimali en dūşük olan ve küçük parçalara ayırma imkám bulunabilen bölgelere geçtş açık tutulmalıdır.


- Kullanılacak olan mühimmatların menzilintn ne kadar olduğumun bilinmesi ve buna göre hedeflenen noktaya ulaşıp ulaşamayacağının düşümülerek, uygun mesafeden atılmasıgerekir. Ayrica, mühimmatın geri atlabileceğı ve etki alanı da düşünülerek, toplumsal olayin durumuna uygun mühimmatların kullanimast gerekdidtr.

- Kalabalığın özellikderi ve büyüküğü dikkate alınmalıdr. Çok büyük bir topluluğun ortasına gaz mühtmmatları atuldığında içeriden dışariıya doğru bir kaçış olacaği düşünüldüğünde, bu büyük topluluğun dis kasmındakilerin gazdan etkllenmediklert içtn açumayabilecekdert ve ezilmelerin olabileceğt düşünülmelidir.

b) Kapalı alanlarda 
- Kapalı yerlerde gaz kullanımından amaç, tçerideki şahusları dışarıya çıkmaya zorlamak ve gōz altına almaktır.

4. Gōz Yaşartıcı Gazla Müdahale Kademeleri 
- Topluluk ile polis arasındaki mesafeye göre tercth edilmesi gereken gōz yaşarticı gaz mühimmatlarına ilişkin esaslar aşağıda beltrtilmiştir.

a) 1. Kademe: Yakon mesafe (115 metre) Gaz Spreyi ve Model 5 Gaz Tüpü ile yapulan müdahale şeklidtr. Kalkan hattına yükdenen grubu, gazın fiziksel ve psikolajik etkist vasuasıyla mintmum 15 metre etd altına alabiltr.

b) 2. Kademe: Orta mesafe (1530 metre) Gaz El Bombaları ile yapilan müdahale şekdidir. 1. Kademe Müdahale sonunda dağılmamakta israr eden ve saldırgan özelliğıni koruyan gruplara karşı kullanıır. Meteorolojik şartlara göre değişmekde btrlikte bir adet gaz el bombası 50 metre karealanı etkisi altına alabilir.

c) 3. Kademe: Uzak Mesafe (30150 metre) 37/38 mm. Gaz Tüfeği ile yopilan müdahale şekdidtr. 2. Kademe Müdahaleye müteakip toplonmaları engellemek ve grubu dağlım güzergâhlarına yönlendirmek amacıyla kullanulır. Kullanıcının vücuduna 45 derece açı ve ideal hava şartlarında yapılan atiş ile 150 m mesafe ōtesi etkt altına almabiltr."
B. Uluslararası Huknk 
1. Uluslararası Belgeler 
55. 13/1/1993 tarihli Kimyasal Silahların Geliştirilmesi, Üretimi, Stoklanması ve Kullanımının Yasaklanması ve Bunlarım Imhasıyla Ilgili Sözleşme, Birleşmiş Milletler (BM)tarafindan kabul edilen Kolluk Görevlileri Tarafindan Zor ve Ateşli Silah KullanılmasıHakkında Temel İlkelerin ilgili bölühmleri, BM Barışçıl Toplanma ve Gösteri Yapma Özgürlüğu Özel Raportörü tarafindan hazırlanan raporun ilgili hükümleri, Avrupa İşkençenin ve Insanlık Dışt veya Onur Kīrıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesinin (CPT) göz yaşartıcı gazların kullanımına ilişkin görüşleri ve Avrupa Konseyinin bazı ūye devletlere yaptığı ziyaretlerle ilgili raporlarında belirttiği tavsiyeler için bkz, Ozlem Kør, B. No:2014/5097, 28/9/2016, §§ 31-35.


.Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve AtHM İçtihadı
56. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "Insan haklarına saygıyūkümlülüğü" kenar başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Yüksek Sözleşmeci Taraflar kendi yetkd alanları içinde bulunan herkesin, bu Sozleşme'ntn birinci bölümünde açıklanan hak ve ōzgürlüklerden yararlanmalarınısağlarlar"
57. Sözleşme'nin "Yaşam haka" kenar başlıkl 2. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
" 1. Herkesin yaşam hakkı yasayla korumur...
Olüm, aşağıdakı durumlardan btrinde mutlak zorunlu olanı aşmayacak bir güçkullanimı sonucunda meydana gelmişse, bu maddenin ihlaline neden olmuş sayilmaz:
a)Bir kımsenın yasa dışı şiddete karşı koruımasının sağlanması;
b) Bir kimsenin usulune uygun olarak yakalanmasıı gerçekleştirme veya usulüne uygun tutulan bir kişintn kaçmasını önleme;
c) Bir ayaklanma veya isyanın yasaya uygun olarak bastırılması"
58. AlHM'e göre kamu görevlilerinin güç kullanması sonucu gerçekleştiği iddia edilen ölūm olaylar, hiçbir bireyin yaşamına son vermemeye ilişkin negatif yükümlülak kapsamında incelenmelidir. Sözleşme'nin 2. maddesi bir btütün olarak esasen bir kişinin kasten öldürülmesinin kabul gördüğü durumları değil istenmeyen sonuç olarak ölüme sebep olan güç kullanımımın kabul gördüğü durumları tamımlamaktadır. Bununla birlikte güçkullanımı, Sözleşme'nin 2. maddesindeki amaçlara ulaşılmasına yönelik gerçekleştirilmiş olsa da kesinlikle gerekdı olandan fazla olamaz. Bu bağlamda Sözleşme'nin 2. maddesinin ikinci fikrasındaki "kesinlikde gerekli" ifadesi, normalde Šözleşme'nin 8.-11. maddeleri kapsamında demokratik bir toplumda gereklilik belirlenirken geçerli olan gereklilik testinden daha katı ve zorlayıcı bir testin kullamlması gerektiğini ifade eder. Özellikle kullanılan güç, maddenin bentlerindeki amaçlara ulaşılmasıyla kesinlikle orantılı olmalıdır (McCann ve diğerleri/Btrleşik Krallık [BD], B. No: 18984/91, 27/9/1995, §§ 148, 149).

59. AlHM, öldürme kastı olmadan fakat sonuçlarını öngörmeden ve özen göstermeden ateş edip silah kullanma yetkisinin sınırlarını aşarak durması istenen araçtaki kişiyi taksirle öldüren bir polis memurumun bu eylemini (Mehmet Tursun/Türktye, Mehmet Tursun ve diğerleri/Turkiye, B. No: 23307/10, 64591/11, 22/5/2018) yakalamak için kanuna uygum olsa da orantısız şekilde silahlı güç kullanarak yakalanmak istenen kişinin ölümüne sebebiyet veren bir başka polis memurunum eylemini (Kasap ve diğerleri/Türkiye, B. No:8656/10, 14/1/2014) ve toplumsal gösteriye tüdahale eden kolluk görevlilerince firlatılan gaz bombası kapsülüntin başına isabet etmesi nedeniyle bir kişinin ölmesi olayını(Ataykaya/Türkiye, B. No: 50275/08, 22/7/2014) negatif yükümlalūk kapsamunda incelenmiştir.

60. AlHM, kamu görevlilerinin silahlı güç kullanımı ile ilgili olarak devletin yaşam hakkına riayet edilmesine yönelik Önemli bir görevinin bulunduğunu belirtmektedir, Buna 

göre devlet, konuyla ilgili uluslararası standartları gözöntınde bulundurarak silahlı gūçkullanılabilecek koşulları tanımlayan yasal ve idari çerçeve oluşturmakla yükümitıdür (Giulliani ve Gaggio/Italya [BD], B. No: 23458/02, 24/3/2011, § 99; Makaratzis/Yunanistan [BD], B. No: 50385/99, 20/12/2004, §§ 57-59). Bunun yanında devletler, görevlilerin yüksek dūzeyde mesleki yeterliliğe sahip olmalarim sağlamalı ve uygulanan kriterleri karşıladıklarından emin olmalıdır. Özellikle ateşli silahların emanet edildiği kolluk kuvveti mensuplarına gerekli eğitim veriłmeli, bu kişilerin seçiminde özenli davranılmalıdır (Saso Gorgiev/Eski Yugoslav Makedonya Cumhurtyett, B. No: 49382/06, 19/4/2012, § 51).
61. AlHM, yukarıda belirtilen silahlı gūç kullanımıyla ilgili yasal ve idari bir çerçeve oluşturulması ve silahlı gūç kullanan görevlilerin yeterli eğitime sahip olmalarıgerektiğine dair ilkelerini Abdullah Yaşa ve diğerleri/Türkiye (B. No: 44827/08, 16/7/2013)kararında uygulamıştır. Amılan karara konu olayda Abdullah Yaşa, bir firlatıcı vasıtasıyla doğrusal bir yörünge izleyecek şekilde atılan biber gazı kapstiltintın baş bölgesine isabet etmesi nedeniyle yaralanmıştır. AfíMe göre bir firlatma aygıtı vasıtası ile doğrusal bir yörünge izleyecek şekilde yapılan bu biber gazı kapsüiü atışının ciddi hatta šlūmcüıl yaralanmalara neden olabileceği dikkate alındığmda uygun bir polis müdahalesi olarak değerlendirilmesi mümkün gözükmemektedir. Bunlara ek olarak AlHM, olayların cereyan ettiği dönemde Ttrk hukukunda toplu gösterilerde biber gazı kullanımını düzenleyen hiçbir hüküm ve yönergenin bulunmadığım tespit etmiştir. Aynı yerde meydana gelen olaylarda iki kişinin gaz kapsülü isabet etmesi sonucu öldüğüi ve Abdullah Yaşa'mn da yaralandığı dikkate almdığında polis memurlarımn büyük bir serbestî içinde faaliyet gösterip ölçüsüz inisiyatifler alabildiği sonucuna varlabilir. AfíM'e gōre bu olayda polisler uygun bir eğitim ve yerinde talimatlar almış olsalardı olayların sonuçları muhtemelen farklı olacaktır (Abdullah Yaşa ve diğerleri/Türkiye, §§ 37,41, 48,49).

62. AlHMe göre 2, madde, Sözleşme'nin en temel hükümlerinden biridir ve Avrupa Konseyini oluşturan demokratik toplumların ana değerlerinden yaşam hakkınt korumaktadır.AlHM, yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın en dikkatli biçimde incelemeye tabi tutulması gerektiği görüşündedir. AlHMe göre devlet görevlilerinin güç kullanımına ilişkin davalarda yalnızca gūç kullanan devlet görevlisinin eylemleri değil aym zamanda mevcut ilgili hukuksal veya dūzenleyici sistem ile eylemin planlanması ve kontroltı dâhil olayıçevreleyen bütün faktörlerin gözönünde bulundurulması gerekmektedir (Nachova ve diğerleri/Bulgaristan [BD], B. No: 43577/98, 43579/98, 6/7/2005, § 93).
63. AtHM, Sözleşme'nin 2. maddesini 1. maddesi ile birlikte yorumladığında Sðzleşmeci devletin yaşam hakkı kapsamındaki olay hakkında etkili şekilde bir soruşturma yürütme yükümlālüğünün bulunduğunu kabul etmiştir. AlHM, bu bağlamda Sözleşme'nin 1.maddesi kapsamında Sözleşmeci devletlerin yetki alam dáhilindekt kdşilerin Sözleşme'de tanmlanan haklarım ve özgürlüklerini koruma genel görevi ile değerlendirilen Sözleşme'nin 2. maddesindeki yaşam hakkını koruma yükümlülüığünün güç kullamımı sonucunda hayatınıkaybeden kişilerin ölümtınü araştırmak için etkili bir soruşturma açılmasım dolaylı olarak gerektirdiğini belirtmektedir (McCann ve diğerleri/Birleşik Krallık, §§ 161-163). AİHM, bu yönde incelediği McCann ve diğerleri/Birleşik Krallık başvurusumda verdiği kararla devletin etkili soruşturma yürütme yükümlālüğü bulunduğunu ilk kez belirgin bir şekilde karar altına almıştır. Devletin etkili soruşturma yükümlüloğü ilk kez kamu görevlileri tarafindan ölümcül gūç kullammı ile ilgili olarak belirlenmiştir. AfHM, kamu görevlilerinin keyfi ve hukuka aykın olarak öldürmelerinin yasaklanmasının uygulamada etkili olabilmesi için yetkili makamlarca ölümcül güce başvurulmasının yasallığınm denctlenmesini sağlayan bir prosedürün olması gerektiğini belirtmektedir. AlHM, bu yükümlülüğün temel amacının 

yaşam hakkımı koruyan ulusal hukuktaki hükümlerin etkili bir şekilde uygulanmasını güvence altına almak ve kamu gõrevlileri veya makamlarının eylemlerinin suçlanabilmesi durumunda bu görevli ve makamların sorumlulukları altında meydana gelen ölümler hakkında hesap vermelerini sağlamak olduğunu her firsatta dile getirmektedir (birçok karar arasından bkz Al-Skeinl ve diğerleri/Btrleşlk Krallık [BD], B. No: 55721/07, 7/7/2011, § 163;Akzaş/Türkiye, B. No: 24351/94, 24/4/2003, § 299). Diğer taraftan devlet görevlilerinin kullandığı öldtürücü gücün hukukiliğinin denetienmesi için bir usul bulunmaması hâlinde devlet görevlilerinin keyfi olarak öldürmemelerine dair genel kanuni yasak etkisiz kalır (Armani Da Silva/Btrleşik Krallık [BD], B. No: 5878/08, 30/3/2016, § 230). McCann ve diğerleri/Btrleşik Krallık başvurusunda verdiği karardan beri AiHM, bu yükümlüjüğün sorumlu olduğu iddia edilen kişilerin kamu görevlileri ya da ūçüncü kişiler veya mağdurun yaralanmasının kendisinden kaynaklı olup olmadığına bakmaksızın çeşitli durumlarda ortaya çıktığı kanaatindedir,
64. AfHM, 2001 yılında incelediği bir başvuruda verdiği kararda ise soruşturmanın gerekliliklerine ilişkin kriterleri belirlemiştir (Hugh Jordan/Birleşik Krallık, B. No: 24746/94,4/5/2001, §§ 105-109). Bu kriterler AtHM'in tamamen yeni belirlediği kriterler, başka deyişle ilkeler değildir. McCann ve diğerleri/Birleşik Krallık kararından beri önüne gelen davalarda uyguladığı kriterlerin sistematikleştirilmesinden ibarettir. AfHM, sonrasmnda süregelen tüm incelemelerinde bu ilkeleri somut olaylara uygulamış; herhangi birinin yerine getirilmemişolduğunu tespit ettiğinde yaşam hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
65. AlHM'in olayda kovuşturma aşamasına geçilmesi durumunda etkili soruşturma yürütme yükümlülüğüne ilişkin belirlediği gerekliliklerin soruşturma aşamasının Ötesine uzandığına ve karar verme aşaması dâhil kovuşturmanın tamamının kanunla yaşamı koruma yönündeki pozitif yükümlülüğün gereklerini yerine getirmesi gerektiğine sıkça vurgu yaptığım hatırlatmak gerekir (pek çok karar arasından bkz, Ali ve Ayşe Duran/Türkiye, B. No:42942/02, 8/4/2008, § 61). AlHM, yaşam hakkımı korumaya yönelik pozitif yükümlülüğtn ulusal hukuk sistemlerinin hukuka aykırı olarak bir kişiyi öldüren ya da ölümcül yaralayanlar hakkında ceza hukukunu uygulayabilme kapasitesini göstermesi gerektirdiğini kararlarında sıkça dile getirir (pek çok karar arasından bkz. Nachova ve diğerleri/Bulgaristan, § 60).
66. AlHM, tüm kovuşturmaların mahkümiyet ve belirli bir cezaya hükmedilmesiyle sonuçlanmasına yönelik mutlak bir yükümlülük bulunmamasına rağmen ulusal mahkemelerin -kamu görevlilerinin öltime yol açan ihmalkârlıkları sonucu ortaya çıkan suçlar dâhil olmak Üzere- kişilerin hayatlarımı sona erdiren veya tehlikeye atan suçları cezalandırmamaya hiçbir koşulda olanak vermemesi gerektiğinin altını çizmektedir, Kamu güveninin sürdürülmesi,hukukum Üstünlüğünün sağlanması ve kanunsuz eylemiere yōnelik herhangi bir hoşgörü ya da bu eylemlerde işbirliği olduğu görünümüntin önlenmesi açısından bu durum hayati önem taşımaktadır (Okkalı/Türkiye, B. No: 52067/99, 17/10/2006; Kasap ve diğerleri/Türkiye, §§54-61).

67. AlHıM, kamu görevlisinin karıştığı öldthme olayları için uygun olan yaptırımlart seçimlerinde ulusal mahkemelere saygı gösterdiğini ancak eylemin vahamett ile verlen ceza arasında açık orantısızlık olduğu durumlarda değerlendirme ve müdahale ctme hususunda yetki kullanmasının gerekli olduğunu belirtmektedir (Nikolova ve Velichova/Bulgaristan, B. No: 7888/03, 20/12/2007, § 61). AtHM, belirtilen yükümlälüğün yerine getirilip getirilmediğini incelemek için ulusal mahkemelerin bu kararlara varırken hukuk sisteminin caydırıcı etkisinin korunması ve yaşam hakkı ihlallerinin önlenmesinde oynaması gereken rolün Öneminin altının çizilmesi amacıyla Sözleşme'nin 2. maddesi 

uyarınca davaya gereken önemi gösterip göstermediğini değerlendirmesi görevinin bulunduğunu ifade etmektedir (Ali ve Ayşe Duran/Türkiye, § 62).

68. AlHM; bu bağlamda bir polis memurunun bir şüpheliyi yakalamak isterken yetkilerini taksirle aşarak bu kişiyi öldtürmesi olayında Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşmiş 1 yıl 1 ay 10 gūn hapis cezasını polis memurunun eylemiyle açıkça orantısız bulmuştur. AfHM ayrica yetersiz cezanın ertelenmesini de eleştirmiştir. AfHM, derece mahkemesinin çok daha ağır bir ceza verme yetkisine sahip olmasma rağmen son derece hafif bir ceza belirlemesini ve bunu da ertelemesini, takdir hakkım bōylesi ağır bir suça asla hoşgörüyle yaklaşılmadığını göstermek yerine suçun sonuçlarını hafifletmek için kullanmasıolarak değerlendirmiştir (Külah ve Koyuncu/Türkiye, B. No: 24827/05, 23/4/2013, § 42).AfHM, yukarıda değinilen Kasap ve diğerleri/Türkiye başvurusunda (bkz § 59) taksirle δldürme suçundan suçlu buluman polis memurunun eylemine karşılık olarak belirlenen 1 yıl 8ay hapis cezasının açıklanmasının geri bırakılmasını cezasızlık oluşturduğu gerekçesiyle ihlal nedeni olarak görmüştür. AłHM, her ne kadar ulusal hukuk bu tür suçlara ilişkin hfkümlerin açıklanmasının geri bırakılmastna karar verilmesini mümkün kılsa da mahkemelerin bu konudaki takdir haklarımı ciddi bir suç teşkil eden eylemin sonuçlarını bafifletmek için kullanmamaları gerektiğini, ayrıca bu tür uygulamaların benzer cylemlerin önlenebilmesinde caydırıcı etkiye neredeyse hiç sahip olmadığım belirtmiştir (anılan kararda bkz. §§ 61, 62).
69. AlHM, kolluk görevlilerinin silahlı gūç kullanımlarında hukuka aykırı olarak Blüme yol açtıkları ile ihlalin açıkça veya δzü itibarryla ulusal mahkemelerce tespit edilmesi hâlinde kural olarak öldürmenin esas itibariyla Sðzleşme'nin 2. maddesinin ihlal ettiğinin kabul edildiği anlamına geldiğini belirtmekte; kullanılan gücün Sözleşme'nin 2. maddesinin ikinci fikrası kapsamında kesinlikle gerekli ve orantılı olup olmadığının kendisi tarafindan tespit edilmesini gereksiz kıldığını açıklamaktadır. AfHM, belirtilen durumlarda incelemesinin sadece ulusal makamların bu ihlale uygun ve yeterli bir giderim sağlayıp sağlamadığı, buna bağiı olarak Sðzleşme'nin 2. maddesindeki yüktimlülaklerini usul ve esas bakımmdan yerine getirip getirmediğinin belirlenmesi ile sınirlı olduğunu ifade etmektedir (Külah ve Koyuncu/Türkiye, § 38; Kasap ve diğerlerVTürkiye, § 56; Fadime ve Turun Karabulu/Türkiye, B. No: 23872/04, 27/5/2010, § 43; aksi yöndeki değerlendirme için bkz Özcan ve diğerlerl/Türkiye, B. No: 18893/05, 20/4/2010).

70. Bu tür durumlarda ödenen tazminatlar nedeniyle hükûmetlerin mağduriyetin giderildiği itirazlarını da değerlendiren AiHM, yaşam hakkindan mahrum brrakmayla ilgili bu tür başvurularda, devletlerin sorumluların tespit edilip cezalandırılmasını sağlayacak etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğa bulunduğunu her defasında hatırlatır (ál-Skeini ve diğerleri/Btrleşik Krallık, § 163; Mustafa Tunç ve Fecire Tunç/Türkiye [BD], B. No:24014/05, 14/4/2015, § 177). AfHM'e göre yaşam hakkı kapsamında etkili yargısal sistem kurmaya ilişkin yükühmlültğün yerine getirilmesinde, bu tür olaylarda başvurucuların mağdur statülerinin sadece tazminat ödenmesi ile telafi edilmesi sõz konusu olamaz. Yetkili makamların bu tiür olaylarda izlemeleri gereken yolu tazminat ödemeye indirgemeleri, bazıdurumlarda devlet görevlilerinin fili dokunulmazlıkla denetimlerindeki kişilerin haklarım istismar etmelerini mümkün kılacak; bu durumda öldürmeye ilişkin genel yasaklar temel Önemine rağmen uygulamada etkisiz kalacaktır (Özcan ve diğerleri/Türkiye, § 54; Külah ve Koyuncu/Türkiye, §34). Benzer başvurularda AfíM, Blüm nedeniyle maddi ve manevi tazminatın yeterli olabilmesi için iki tedbirin uygulanması gerektiği değerlendirmesinde bulunmaktadır. AfHM'e göre bu tür durumlarda ilk olarak yetkili makamlar tarafindan sorumluları tespit edilmesi ile cezalandırılmasını sağlayabilecek nitelikte etkili bir ceza soruşturması yürütülmelidir. İkinci olarak ise başvurucu gerektiğinde ölümün neden olduğu 

zarar nedeniyle tazminat almalı ya da en azından elde etme imkânina sahip olmalıdır (Mehmet Tursun/Türkiye, Mehmet Tursun ve diğerleri/Türkiye, § 56).
71. Diğer taraftan AlhM'in ulusal mahkemenin takdir ettiği cezai yaptırımın yeterli olduğunu, maddi ve manevi zararların giderildiğini tespit ettikten sonra mağduriyet sıfatının ortadan kalktığını değerlendirerek kabul edilemez bulduğu başvurular vardır. AfHM;değinilen Mehmet Tursun/Türkiye, Mehmet Tursun ve diğerleri/Türkiye (aynı kararda bkz. §59) başvurusunda; silah kullanımını 5237 sayılt Kanun'un 24. maddesi gereğince hukuka uygun bulmakla birlikte dikkatsizce kullanarak ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran nedende sınırı taksirle aştiğını kabul edip polis memuruna ceza veren ulusal mahkemenin takdir ettiği 2 yıl 1 ay hapis cezasını olayın şartlarına göre uygun ve yeterli bulmuştur. AlHM, bunun yanında ulusal mahkemenin kararının gerekçesinde yaşam hakkının ihlal edildiğinin açıkça ifade edildiğini, mağdurlara benzer başvurularda bizzat kendisinin belirlediği tazminatlarla uyumlu maddi ve manevi tazminatiarm verildiğini, polis memurunun on ay süreli kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası aldiğını belirterek yetkili makamlarca yaşam hakkının ihlal edildiğinin tespit edildiğive ihlale ilişkin mağduriyetin bu şckilde ortadan kaldırıldığı gerekçesiyle başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (aynı kararda bkz. §§ 61-65).
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
72. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucuların İddiaları ve Bakanhık Görüışü
73. Başvurucularım Sözleşme'nin 2. ve Anayasa'nın 17. maddeleri ile korunan yaşam haklarının ihlal edildiğine ilişkin iddiaları şu şekilde Özetlenebilir:
i. Başvurucular yaşam haklarının öldürmeme yükümlūlāğü bakımından ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvuruculara göre barışçıl nitelikteki bir toplumsal gösteriye gereksiz bir şekilde gaz bombası atılarak müdahale edilmesi neticesi A.C.vefat etmiştir ve somut olayda kolluğun ölümcül güç kullanmasını gerektiren meşru amaçlardan hiçbiri bulunmamaktadır.

ii. Başvurucular ayrıca yaşam hakkının yaşamı koruma yükümlulāğübakımından da ihlal edildiğini iddia etmiştir. Ölüme neden olan gaz fişeğinin üizerinde doğrudan insanların üzerine atış yapılmaması konusunda uyarıbulunmaktadır, Polis memurı, ulusal ve uluslararası hukukta kolluğun gaz tüfeği ve genel olarak silah kullanımım düizenleyen kurallara, kullanım talimatına ve aldığıeğitime aykırı şekilde doğrudan hedef gözeterek yaptığı atış sonucu A.C.nin 8lümüne neden olmuştur.

ii. Başvuruculara göre yaşam hakk, etkili soruşturma yapma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle de ihlal edilmiştir.Soruşturma-kovuşturma süreçlerinde delillerin toplanması konusunda yeterli özen gösterilmemiş, deliller resen toplanmamıştır. Kamera görüntülerinin netleştirilmesi işlemi dahi katılan vekillerince yapılmıştır. Gaz fişeği kullanma talimatı veren amirler soruşturmamın dışında tutularak cezasız bırakılmıştır. Gaz tüfeğini kullanan kolluk görevlisi eğitimli ve deneyimli olması nedeniyle 45 derecelik açıyla atışyapması gerektiğini bilmeşine karşılık aynı bölgeye iki kez art arda yaptığı atışları

yere paralel şekilde ve hedef gözeterek gerçekleştirmiştir. Bu nedenle fişeklerin başbölgesine isabet etme riskini öngörmüiş ve kabullenmiş olduğu görülmektedir. Atışyapan görevli, neticenin gerçekleşmesini önlemek için hiçbir çaba da göstermemiştir. Bütün bu deliller filin kasten öldürme şeklinde gerçekleştiğini göstermesine karşılık gaz fişeğini firlatarak ölühme neden olan kolluk görevlisi taksirleōldürme suçumdan mahkûm edilmiştir.Dolayısıyla ceza soruşturması-kovuşturması sonucunda ulaşılan neticeler caydırıcılıktan uzaktır.
74. Başvurucuların Sözleşme'nin 13., Anayasa'nın 36., 37., 40. ve 141. maddelerinin ihlal edildiğini ileri strerek etkili başvuru hakkı ve adil yargılanma hakkı kapsamında dile getirdikleri iddiaları şu şekilde özetlenebilir:
i. Hatay'da görülmesi gereken ceza davası Balıkesir'e nakledilerek kanuni håkim güvencesi ihlal edilmiştir. Nakil konusunda esas karar vermeye yetkili makamın yargı yetkisi bulunmayan Bakanlık olması bağımsız mahkemede yargılanma hakkınıihlal etmektedir. Nakil strecindeki işlem ve kararlarda ceza davasında katılan sıfatıtaşıyan başvuruculara bilgi verilmemiş, görüşleri sorulmamış, itiraz imkânıtanımmamış, böylece silahların eşitliği ilkesi de ihlal edilmiştir. Davanın suçyerinden başka bir mahkemede görülmesi, maddi gerçeklerin ortaya çıkarlması ile sorumluların tespiti ve cezalandırilması sürecine zarar veren bir durumdur. Nakil ile ilgili verilen kararlar gerekçe içermemektedir. Ulusal hukukta davanın nakli kararına itiraz edilmesi imkân bulunmamaktadır. Nihayetinde nakil kararma yapılan itiraz,itirazı kabil olmayan bir karar olduğu belirtilerek incelenmeksizin iade edilmiştir.Anayasa Mahkemesine nakil kararından sonra yapilan bireysel başvurunım reddi de bu anlamda etkili başvuru bakkı ile birlikte yaşam hakkıın usule ilişkin güvencelerini ihlal etmiştir. Zira davanın nakli kararına karşı itiraz edilebilecek bir merci bulunmamaktadır. Dava naklinin temyiz gerekçesi yapılması da mümkün değildir. Nakil ile ilgili daha sonra yapılacak bir değerlendirme, bu karar nedeniyle ortaya çıkan ihlali ortadan kaldırmayacaktır.

ii. CD Izleme Tutanaklarına göre göstericiler taş, sopa, molotofkokteyli gibi suçunsuru bir eşya taşımamaktadır. Bu durumda A.K.mn bulunduğu aracı kullanan B.A.Ş. ve operatör olarak görevli H.Y.A.mn aracı A.C.nin içinde yer aldığı gruba doğru yönlendirerek gaz fişeği atılmasını kolaylaştırma eylemleri nedeniyle cezai sorumlulukları söz konusudur. Ifadesi alınan tüm polis memurlarının kendilerine verilen emir doğrultusunda gaz fişeği kullandıklarını beyan ctmelerine karşılık emri veren amirler hakkında da takipsizlik kararı verilmiştir. Takipsizlik kararına yapılan itiraz gerekçesiz olarak reddedilmiştir. Bu takipsizlik kararına yapılan itiraz Anayasa Mahkemnesince kabul edilemez bulummuş, böylece AlHMin Ataykaya/Türkiye (B.No: 50275/08, 22/7/2014) kararmda belirttiği ilkelere aykır olarak sorumlular hakkında bir cezasızlık durumu yaratılmıştır.

75. Başvurucular ayrıca A.C,nin ölümüntn bir toplantıya ve gösteri yürüyüşüne yapılan müdahale sonucu gerçekleştiğini, bu nedenle Sözleşme'min 11. maddesiyle korunan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını ihlal edildiğini ileri sürmüş; bu konuda ilerleyen aşamalarda ayrıntılı olarak açıklama yaptlacağımı belirtmişlerdir.
76. "Olay ve Olgular" kısmında anlatılan ceza yargılaması süreci dışında somut olaya ilişkin Bakanlık görüşlerinde yer verilen diğer hususlar şu şekilde özetlenebilir:

i. Hatay Çevik Kuvvet Şube Müdfürlüğünün 4/6/2013 tarihli faaliyet raporunda, 3/6/2013 günü akşam saatlerinde toplanan kalabalığın Uğur Mumcu Caddesi üzerinde yürüyüşe geçtiği, grubun önünde güvenlik barikatı kurulduğu,grubun liderlerinden birkaç kişi ile müzakere edildiyse de grubun yolu trafiğe kapattığı ve barikata doğru cam şişe, taş vb. cisimler attığı belirtilmiştir. Bu rapora göre daha sonra eylemci grup dağılmaları yönünde ikaz edilmiş ancak grubun Önlerindeki çüp konteynerleri ile yürüyüşlcrini strdürüp barikata iyice yaklaştiklarında yine cam şişe, taş, ses bombası vb. cisimler atmaya devam etmesi üzerine saat 22.58'de gruba gaz ve su ile müdahalede bulunulmuştur.
ii. Kamuoyunda Gezi Parkı olayları olarak bilinen ve 2013 yıltnın Mayıs ayının sonumda başlayan eylemlerin çok sayıda göstericinin katılımıyla Hüikümete karşı bir kalkışma ve şiddet eylemi olarak ülke geneline yayılmıştır. Haftalarca devam eden bu gösterilere katilanlar, gerek polis memurlarna gerekse bireylere ait mal varlıklarına ciddi saldırılar düzenlemiştir. Günlük yaşam akışını ve kamu düzenini tamamen bozan bu eylemlerde toplam 697 güvenlik görevlisi ile 4.329vatandaş yaralanmış, bir komiser şehit olmuştur. Eylemlerle ilgili diğer istatistiki veriler ise su şekildedir: 326 işyeri, 9 parti binası, 46 kamu binası, 231 polis aracı,201 Özel araç, 7 polis merkezi, 65 MOBESE ve kamera, 80 belediye araci, 85 otobūs duraği, 44 ambulans ve 14s diğer kamu malına (trafik lambası, banka, baz istasyonu vb.) eylemciler tarafindan zarar verilmiştir. Başvuru konusu olayın yaşandığı Hatay ōzelinde ise biri çocuk olmak tizere 3 vatandaş ve 6 polis yaralanmış, bu eylemler sırasında çok sayıda ōzel ve kamusal mala zurar verilmiştir.

77. Bakanlığın somut başvuruda dile getirilen ihlal iddialarının hangi kapsamda incelenmesi gerektiği ve kabul edilebilirlik konusundaki görüşleri özetle şu şekildedir:
i. Başvurucuların yargılamanın Balıkesir iline nakdedilmest ve sanığın amtrlerinin soruşturulmayıp cezasız kaldıkları yönündeki şikayetleri Anayasa Mahkemesine yaptıkları bireysel başvuru kapsamında daha õnce incelenmiştir. Bu yüzden Anayasa Mahkemesinin somut başvuru kapsamında yapacağı incelemenin sanık hakkında doğrudan hedef gözeterek gaz tüfeğini ateşlemesine rağmen bilinçli taksirden hükfim kurulması nedeniyle olması gerekenden daha hafif bir cezaya mahkúm edilmesi, yapılan müdahalenin meşru amacının olmaması ve delil toplama hususunda hem Başsavcılık hem de Mahkemenin resen hareket etmediğine yönelik şikâyetlerle sınırlı oiması gerektiği değerlendirilmiştir.

ii. Anayasa'nn 17. maddesi bağlamında devletim şahip olduğu etkili yargtsal sistem kurma yönündeki pozitif yükümltilük, somut olayda mağdurlara idari yargımercileri öntünde tam yargı davası açma yolunun sağlanması ile yerine getirilmişsayılabilir, Başvurucular, Türk hukuk sistemindeki mevcut hukuki yollardan olup hem idarenin mesuliyetini saptayabilecek hem de gerektiği takdirde zararın ödenmesini sağlayabilecek tam yargı davası yolunu tükettiklerine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeyi Anayasa Mahkemesine ibraz etmemiştir. Bu durumda yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetler yönünden ceza soruşturması dışında diğer yargısal yolların tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olup olmadığı hususumun kabul edilebilirlik icelemesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.


78. Bakanlığın somut başvuruda diłe getirilen şikâyetlerin esaşı hakkındaki görüşleri Özetle şõyledir:
i, Devlet organları ve özellikle kolluk güçleri ellerinde bulunan her türlü vasıtayıazami ölçüde kamu düzenin yeniden tesisi ve üçüncü kişilerin ve göstericilerin can emniyetlerinin sağlanması hedefi doğrultusunda seferber etmiştir. Başvurucuların yakımının da aralarında olduğu anlaşılan grubun taş, sopa, cam șişe, ses bombası vb.cisimleri kolluk görevlilerine firlatması ve banışçıl olmaktan çıkan şiddet eylemleri nedeniyle gösteriye müdahale edildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle başvurucuların yaşam hakkının esasıyla ilgili olarak ileri sürdüıkleri şikâyetleri hakkında yapılacak incelemede müdahalenin gerekli ve zorunlu olduğu hususunum dikkate alınmast gerekmektedir,
ii. A.C.nin öltümü hakkında yürütülen soruşturmada olayın tüm yönleriyle aydınlatıması için būtün önemli deliller toplanmış, soruşturma dokuz ayda tamamlanmıştir. Ceza yargılaması sonucunda kusurlu görülen samığın hapis cezasıile cezalandırıldığı gözlenmektedir. Başvurucuların soruşturmaya dåhil olmasına imkân tanınmış ve soruşturma tarafsız bir şekilde yürttülmüştür.
iii. Başvurucuların üst düzey kamu görevlilerinin soruşturmaya dâhil edilmemesi hususunun etkin soruşturma yükümläloğüne aykırılık teşkil ettiği iddiasıyla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin konuyla ilgili kararlarından (Elif Güneş Yildirım, B. No: 2014/12391, 5/4/2017 §§ 2428; Davu Yıldız, B. No:2014/14147, 24/1/2018, §§ 33-35) ayrımayı gerektiren herhangi bir neden olmadığıdeğerlendirilmiştir. Zira bu kararlarda da belirtildiği üzere başvurucular, başvuru konusu olayın gerçekleşmesi ile üst düzey kamu görevlilerinin talimatları arasında ceza hukuku kapsamında bir illiyet bağının bulunduğunu savunulabilir kılan bir bilgi veya belge ortaya koyamamış; varlığı iddia edilen müdahale talimatının güvenlik güçlerinin yetkisini aşacak ve suç oluşturacak nitelikte hareket etmelerine yönelik olduğuna ilişkin herhangi bir somut kamt gösterememiştir.

iv. Başvurucuların samığın eylemini bilinçli taksirle işlediği gerekçesiyle olmasıgerekenden düşük bir hapis cezasına mahkûm edilmesinin cezasızlık sonucunu doğurduğu iddialarına ilişkin olarak Anayasa Mahkenesi, Anayasa'nın 17.maddesinde gūvence altına alınan yaşam hakkı ve kðtü muamele yasağı ihlali ile ilgili iddialarda bulunulduğunda görülmekte olan bir davadaki delilleri değerlendirmenin kural olarak derece mahkemelerinin işi olduğunu kabul etmekte ve görevinin derece mahkemelerin maddj olaylara ilişkin yaptıkları değerlendirmenin yerine kendi değerlendirmesini koymak olmadığını ifade etmektedir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin cezai sorumluluk bağlamında suça ya da masumiyete ilişkin bir bulguya ulaşma görevi bulunmamaktadır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No:2013/293, 17/7/2014, § 96). Anayasa Mahkemesine göre ilk derece yargi mercilerinin ulaştığı sonuçlar Anayasa Mahkemesini bağlamamasına rağmen normal şartiar altında bu mercilerin maddi olaylara ilişkin yaptığı tespitlerden ayrtlmak için kuvvetli bir neden gösterilmelidir (Eylem Karadağ, B. No: 2015/12060, 23/10/2019,§ 44).

79. Başvurucular, Bakanlığın görüşlerine karşı beyanlarında başvuru formunda dile getirdiği iddialarını tekrarlamıştır. Inceleme kapsamı bakımından ise Özetle davanın nakli 

stirecinden sonra Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle esasa girilmeden reddedildiğini, dolayısryla somut başvuruda bu hususun da incelenmesi gerektiğini iddia etmişlerdir.

B. Değerlenditrme 
I.İddialarm Nitelendirimesi ve Inceleme Kapsammm Belirlenmesi 
80. Anayasa'nın “Kişinin dokumulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıkl 17. maddesinin ilgili kısmı şöyledir.

"Herkes, yaşama, .. hakkana sahiptir.
..•
Meşru müdqfaa hali, yakalama ve tutuklama karariarmnın yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükumlunún kaçmasının önlenmesi, btr ayaklanma veya tsyanın bastırılmasi,sıkryönetim veya olağanüstü hallerde yetkili merclin verdiğı emtrlerin uygulanmasıstrasında sllah kullanılmasına kamunun cevaz verdiği zorunlu durunlarda meydana gelen öldürme filleri, birinci fikra hükmü dışındadır."
81. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devletin temel amaç ve görevleri, .…. kiştnin temel hak ve hürrtyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sunırlayan styasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartlurıhazırlamaya çalışmaktu."
82. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korwnması" kenar başlıklı 40.maddesinin (3) numaralı fikrası şöyledir:
"Kişinin, resmi gtrevliler tarafindan váki haksız tşlemler sonucu uğradığı zarar da,kanuna göre, Devletçe tazmin ediltr. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakka sakıdır."
83. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre Anayasa'nın 36. maddesi ile korunan adil yargılanma hakkı Üçtincü kişilerin cezalandırılmasını talep hakkı vermemektedir. Dolayısıyla katılan veya şikâyetçi sıfatıyla yer alınan bir ceza yargılamasındaki eksiklikler, şikâyette bulunulan kişiler hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi veya bu kişilerin yetersiz bir cezaya mahkūm edilmesi gibi iddialar Anayasa'nın 36. maddesinin koruma alanı dışında kalmaktadır (aynıyöndeki birçok karar arasinda bkz, Ercan Kanar, B. No: 2013/533, 9/1/2014, §§ 40-43;Mustafa Ergin Nalbant, B. No: 2013/3339, 6/2/2014, §§ 27-32). Öte yandan somut başvuruda adil yargılanma ve etkili başvuru hakları kapsammda dile getirilen tüm ihlal iddiaları A.C.nin ölümü nedeniyle yürütülen ceza yargılaması süreçlerinin bir bütün olarak etkisiz olduğuna ilişkindir. Dolayısıyla bu iddialar yaşam hakkı bağlamında, etkili soruşturma yürūtülmesi yükümlülüğü kapsamında incelenecektir.


84. Başvurucuların Anayasa Mahkemesine yaptıkları 2014/15242 ve 2014/19406numaralı bireysel başvuruların başvuru yollarımn tüketilmemesi ncdeniyle kabul edilemez bulunduğu yukarıda belirtilmiştir. Bu kararların gerekçelerinde; inceleme tarihi itibarıyla derdest olan bir ceza yargılaması olduğu, soruşturmanın etkili olup olmadiğına dair değerlendirmenin ceza yargılaması tamamlandıktan sonra ve soruşturmanın bir bütün olarak incelenmesinin ardından yapılabileceği açıkça belirtilmiştir (bkz.§§39, 41). Dolayısıyla davanın nakline ve olayda sorumluluğu bulunan bazı kişilere ceza verilmediğine dair şikâyetlerin mükerrer olması nedeniyle inceleme kapsamı dıştnda bırakılması gerektiği yöntındeki Bakanlık görüştüne iştirak edilmemiştir.

85. Başvurucular, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialarım yukarıda yer verildiği şekilde (bkz§ 75) dile getirdikten sonra bu konuda başka bir açıklamada bulunmamıştır. Bu soyut iddianın dile getiriliş biçiminden başvurucuların yakınları olan A.C. adına mı yoksa kendi adlarına mı bir hak ihlali iddiasında bulundukları anlaşılamamıştır. Herhangi bir açıklamada bulunulmadığıdan toplantı ve gösteri yürüyüşü dfizenleme hakkımın ihlali iddiası ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesine başvurmadan Önce diğer idari ve hukuki yolların tüketilip tüketilmediği de belirlenememiştir.Başvurucuların temel şikâyetlerini gereksiz ve orantısız kamuşal gūç kullanımı sonucu meydana gelen õlüm olayı nedeniyle yaşam haklarını ihtal edildiği iddiası oluşturmaktadır.Bu nedenlerle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddiasıyla ilgili ayrı bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

2. Kabul Edilebilirlfk Y8nünden 
86. Bireysel başvuru yolunu işletebilecekler esas itibanyla doğrudan mağdur sıfatım taşryan kişiler olmakla birlikte somut olayın koşullarına ve ihlal edilen hakkın niteliğine göre doğrudan mağdur ile arasında kişisel ve özel bir bağ bulunan, dolayısıyla da Anayasa'nın ihlalinden olumsuz olarak etkilenen veya ihlalin sona ermesinden meşru ve kişisel bir menfaati bulunan kimseler de dolayl mağdhır stfatıyla bireysel başvuruda bulumabilecekierdir (Engin Gðk ve diğerleri, B. No: 2013/3955, 14/4/2016, §53). Öte yandan yaşam hakkının doğal niteliği gereği, yaşamını kaybeden kişi açısından bu hakka yönelik bir başvuru ancak yaşanan ölüm olayı nedeniyle δlen kişinin mağdur olan yakanları tarafindan yapilabilecektir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, § 41).
87. Birinci ve ikinci başvurucular A.C.nin anne ve babası, diğer başvurucular ise kardeşleridir. Dolayısıyla somut başvuruda başvuru ehliyeti bakımından bir sorun görülmemiştir.

88. Kolluk görevlilerinin güç kullanımları sonucu gerçekleştiği iddia ediłen ölüm olaylarının ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmadan önce tüketilmesi gereken etkili başvuru yolu ceza soruşturmasadır. Tam yargı davası, tamamlayıcıbir giderim yolu olarak tazminat Ödenmesi imkânı sağlamakla birlikte maddi olayın ortaya çıkarılması, öltim olayının sorumlularmın tespiti ve cezalandırılmasına yönelik bir sonuç elde etme şansı sunmaması nedeniyle tek başına etkili bir başvuru yolu olarak kabul edilemez (köti muamele yasağı bakımmndan benzer değerlendirmeler için bkz. Zekl Güngör, B. No:2013/849I, 31/3/2016, §§ 39-45). Dolayısıyla Bakanlık görüşünün aksine kamu görevlilerinin güç kullanımı nedeniyle gerçekleşen šltm olayında etkili başvuru yolu olarak kabul edilen ceza yargılamasına dair streç kesinleştikten sonra yapılan somut başvuruda başvuru yollarının tüketilmesi kuralının yerine getirildiği kanaatine varımıştır.

89. Somut başvuruda dile getirilen iddiaların açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kişi bakımıdan yetkd meselesi dışında kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecck bir neden bulummadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan somut başvuruda kolluğun gūç kullamımısonucu meydana gelen ölüm nedeniyle yürütllen ve hapis cezasina mahkúmiyetle neticelenen bir ceza muhakemesi süreci ile birlikte ölüm olayı nedeniyle uğranlan zararların tazmini için başlatilan ve inceleme tarihi itibarıyla derdest olan bir idari dava süreci söz konusudur. Dolayısıyla mahkūmiyet kararı ve idari dava strecinin başvurucuların mağdur statülerini ortadan kaldırıp kaldırmadığı hususunun ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
90. Mağdur sifatı bulunan kişiler lehine yetkili organlar tarafindan verilen bir kararla hak ihlalinin tespit edilmesi, tespit edilen ihlalin uygun ve yeterli şekilde giderildiğinin belirlenmesi hâlinde mağdur sıfatının ortadan kalktıği kabul edilmektedir. Bu iki koşul yerine getirildiği takdirde bireysel başvuru mekanizmasının ikincil niteliğinden dolayı Anayasa Mahkemesinin inceleme yapmasına gerek kalmamaktadır (Abdullah Yaşa,[GK], B. No: 2015/12486, 5/11/2020, § 52).

91. Somut başvuruda yaşam hakkının hem negatif yükümlülük (öldürmeme yükümlälüğü) hem de pozitif yükümltlakler (yaşamı koruma yükümltluğü ve ctkili soruşturma yürūtme yükümlülüğü) bakımından ihlal edildiği iddiaları mevcuttur. Dolayısıyla başvurucularm mağdur statülerinin bulunup bulunmadığının söylenebilmesi için ölüm olayıyla ilgili etkili bir soruşturma ve kovuşturma yürütülerek öldürmeme yükümlülüğünün ihlal edildiğinin tespit edilip edilmediği, mağdurların maddi ve manevi zararlarının uygun bir giderimle tazmin edilip edilmediği hususlarının belirlenmesi gerekmektedir. Böyle bir belirlemenin ise ancak başvurunun esası bakımından yapılacak bir incelemeyle ortaya çıkacağı açıktır. Bu nedenlerle başvurucuların mağdur statülerine dair incelemenin esas incelemesi ile birlikte yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

3. Esas Yõnūndeo 
a. Genel Îlkeler 
92. Anayasa'mn 17. maddesinde düzenlenen yaşam hakki, dokunulmaz ve vazgeçilmez temel bir hak olup Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete pozitif ve negatif ödevler yükler. Devletin negatif bir yükümlülük olarak yetki alanında bulunan hiçbir bireyin yaşamına kasıtlı ve hukuka aykırı olarak son vermeme, bunun yam sıra pozitif bir yükümltilūk olarak yine yetki alanında bulunan tüm bireylerin yaşam hakkını gerek kamusal makamların gerek diğer bireylerin gerekse kişinin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı koruma yükümlülüğü bulunmaktadır (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, 8§ 50, 51).

93. Kamusal yetkiyle güç kullanılması sonucu gerçekleşen ölümierin devletin yaşam hakkına ilişkin negatif yükümltiüğü kapsamıda değerlendirilmesi gerekir. Bu yükümlülāk hem kasıtlı biçimde hem de kasit olmaksızın öltımle sonuçlanan veya sonuçlanabilecek gūç kullanımını kapsamaktadır (Cemil Damşman, B. No: 2013/6319,16/7/2014, § 44). Anayasa'nın 17. maddesinin son fikrasında hangi durumlarda yaşam hakkına yapılan müdahalenin hukuka uygun olacağı belirtilmiştir. Bu durumlarda dahi başka şekilde müdahale olanağı kalmaması nedeniyle son çare olarak öldtürücü kuvvet kullamlmasızorunlu olmalıdır. Yaşam hakkmın dokunulmaz niteliği de dikkate alınarak ölüimle somuçlanabilecek bir gūç kullanımı söz konusu olduğunda bunun gerekliliği ve ölçülülağü

çok sıkı bir şekilde denetlenmelidir (Ipek Deniz ve diğerlerł, B. No: 2013/1595, 21/4/2016,§§ 116, 117).

94. Devletin yaşamı koruma yükümlūlüğü kapsamında uluslararası standartlanı da dikkate alarak hangi hällerde ve ne şekilde güç kullamılabileceğine ilişkin koşullanı belirleyen yasal ve idari bir çerçeve oluşturma yükümiaiūğü bulunmaktadır. Oluşturulan bu çerçevenin gereği gibi uygulanmasının da yine devlet tarafindan sağlanması gerekir (İpek Deniz ve diğerleri, § 149; Cemil Danşman, § 53).

95. Anayasa'nın 17. maddesi 5. maddesindeki genel yükümlälakle birlikte yorumlandığında bireyin bir devlet görevlisi tarafından hukuka aykırı olarak ve Anayasa'nın 17. maddesini ihlal eder bir biçimde yaşamına son verildiğine ilişkin savumulabilir bir iddiasının bulumması hâlinde etkili bir ceza soruşturması yapılmasını gerektirir (Cemil Danışman, § 96). Bu tarz bir soruşturmanın temnel amacı yaşam hakkanı koruyan hukukun etkin bir şekilde uygulanmasını güvenceye almak ve kamu görevlilerinin ya da kurumlarının karıştığı olaylarda bunların sorumluluklan altında meydana gelen öltmler için hesap vermelerini sağlamaktır (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 54; Cemil Danşman, § 97). Bu anlamda etkili soruştuma yükümlülağü, yaşamı korumaya ilişkin pozitif yükümlūlağün bir parçasıdır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Aziz Biter ve diğerlert, B. No:2015/4603, 19/2/2019, § 58).

96. Şüpheli bir öltm olayı hakkında yürütülen ceza soruşturmasının Anayasa'nın 17, maddesinin gerektirdiği etkinlikte ołduğunun kabul edilebilmesi için;
i. Soruşturma makamlarının olaydan haberdar olur olmaz, resen harekete geçerek olayı aydınlatabilecek ve varsa sorumluların belirienmesini sağlayabilecek delillerin tespit edilebilınesi için kendilerinden makul olarak beklenen tedbirleri almaları (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 57),
li. Kamu görevlilerinin gūç kullanımı sonucu gerçekleşen ölümlerde soruşturma makamlarının olaya karışmiş olabilecek kişilerden bağımsız olmaşı (Cemil Damşman, § 96),
iii. Soruşturma strecinin kamu denctimine açık olmasi, meşru menfaatlerini korumak için ölen kişinin yakınlarının soruşturma sürecine gerekli olduğu ölçüde katılabilmelerinin sağlanması (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 58),
iv. Soruşturmanın makul Özen ve süratle yürütülmesi (Salih Akkuş, B. No:2012/1017, 18/9/2013, § 30),
v. Soruşturma makamlarınca olayın sebebinin objektif analizinin yapılarak soruşturma sonucunda alınan kararın elde edilen tüm bulguların kapsamli, nesnel ve tarafsız bir analizine dayalı olması -olayda gūç kullanımı varsa kararın ayrıca yaşam hakkına yönelik mūdahalenin Anayasa'nın aradığı zorunlu durumdan kaynaklanan orantılı bir müdahale olup olmadığma yönelik değerlendirme içermesi- gerekir (Cemil Danşman, § 99).

97. Etkili soruşturma yükümlālüğü bir sonuç yükümlāluğü değildir. Dolayısryla bu yüktimlülüğtın başvuruculara üçüncü tarafların adli bir suç nedeniyle yargılanması ya da cezalandırılması hakkımı verdiği söylenemez Aynı şekilde etkili soruşturma 

yükümlülüğünün, devlete tüm yargılamaları belirli bir ceza kararryla sonuçlandırma ödevi yüklemesi de sõz konusu değildir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 56). Öte yandan ceza yargılamast sonucunda hükmedilen yaptırımlara ilişkin bazı uygulamalar, ihlalleri gerçekleştiren sorumluların cezasız kalmalarına ya da gerektiği gibi cezalandırılmamalarına yol açarak caydırıcılığı sağlayamadığı için etkili ceza soruşturması yürūtülmesi yükümlülüğtünü zedeleyehilir. Bu durum, yaşam hakkını korumak için oluşturulan mevzuatın etkilişekilde uygulanmamasına, dolayısıyla kişilerin hayatlarının kanunla korunamamasına sebebiyet verehilir (benzer değerlendirmeler için bkz. Seyfullah Turan ve diğerleri, B. No:2014/1982, 9/1 1/2017, § 162).

b. İkelerin Qlaya Uygulanmast 
98. Yaşamı koruma yükümlalüğü pozitif bir yükümlülüktür. Bir başka deyişle devletin egemenlik alanındaki kişilerin yaşamlarımn korunması için eylemde bulunmaşınıgerektirir. Yaşam hakkına yönelebilecek tehditlere karşı caydırıcı yasal ve idari diitzenlemeler yapılması bu yükümlülüğtın önemli unsurlarından biridir (bkz. § 70). Yaşamı koruma yükümlülağü, açık ve anlaşılabilir kurallar içeren ceza yasaları ile öldürmenin yasaklanmasıntn yanu sıra kolluk görevlilerinin öltmctl gūç ve silah kullanabilecekleri durumların Anayasa ve Sözleşme standartlarına uygun yasal ve idari düzenlemelerle belirlenmesini de gerektirir. Bu düzenlemelerde yaşam hakkına ancak mutlak bir zorunluluk altında ve ðlçülä olarak müdahale edilmesi gerektiğine dair ilkeler ile birlikte gücün kötüye kullanımasına, keyfīliğe ve belirli bir ðlçude de olsa kazalara karşı koruma sağlayabilecek düzeyde yeterli ve açık kurallar bulunmalıdır.

9.Başvurucular yaşamı koruma yükümlülüğünti ihlal edildiğini iddia ederken gaz tüfeğini kullanan polis memurunun ulusal ve uluslararası hukukta gaz tüfeği ve genel olarak silah kullanımını düzenleyen kurallara, kullanım talimatına ve aldığı eğitime aykırı şekilde doğrudan hedef gözeterek yaptığı atış sonucu A.C.nin ölthmüne neden olduğunu ileri strmüştür (bkz. § 73). Bu iddialardan başvurucuların A.C.nin yaşamının korumması için Önlem alınmadığından değil bilakis yaşamın korunması için konulan kurallara aykırı bir eylem nedeniyle öldürmeme yükümluluğünün ihlal edildiğinden şikâyet ettikleri anlaşılmaktadır.

100. Kural olarak kolluk görevlilerinin güç kullanımları neticesi hukuka aykırıolarak δlüme neden oldukları ve bu durumun Anayasa'nın 17, maddesi ile korunan yaşam hakkım açıkça ya da ðzü itibarıyla ihlal ettiği derece mahkemelerince tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesinin kullanılan güctin somut olayın şartlarında kesinlikle gerekli ve orantılı olup olmadığı yönünde ayrı bir inceleme yapmasına gerek yoktur. Bu durumlarda Anayasa Mahkemesinin incelemesi, yaşam hakkı bağlamında usul yükümlülüğüntın yerine getirilip getirilmediği ve tespit edilen ihlale uygun bir giderim sağlanıp sağlanmadığıhususları ile sınırlı olacaktır (ilgili olduğu ölçüde bkz Seyfullah Turan ve diğerleri, §§163-165, 194-196). Yaşam hakkı ihlali nedeniyle yeterli giderim sağlandığının kabulü için slümün meydana gelmesinde sorumluluğu bulunanlarin belirlenmesini ve gerekirse cezalandırılmalarını sağlayan etkili bir soruşturmanın yanı stra ihlal nedeniyle uğrunılan zararların tazmin edilmiş olması ya da mağdurlara bu zararları tazminini talep etme imkâru tanıņmış olması gerękmektedir (ilgili olduğu ölçūde bkz. Abdullah Yaşa, § 53)
101. Bu ilkelerle birlikte başvurucuların ihlal iddiaları ve kabul edilebilirlik kışmında yapılan değerlendirmeler nazara alındığında somut başvuruda çözülmesi gereken temel meseleler ölüm olayīyla ilgili etkili soruşturma-kovuşturma yürütültp yürūtülmediği,

adli süreç sonucunda yaşam hakkının esası bakımından ihlal edildiğinin açıkça ya da özüitibarryla kabul edilip edilmediği ve ihlal nedeniyle başvuruculara yeterli giderim sağlanıp sağlanmadığıdır. Dolayısıyla incelemeye bu hususlara hasren devam edilecektir.
102. Başvurucular; soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde delillerin toplanmasında özensizlik gösterildiğini, delillerin resen toplanması usultinün takip edilmediğini ve böylece etkili soruşturma yürütülmesi yükümlālüğünün ihlal edildiğini iddia etmiştir. Delillerin resen toplanmadiğına dair iddialar, elde edilen kamera görüntülerinin netleştirilmesi işleminin katılan vekillerince yapıldığı ileri sürülerek gerekçelendirilmiştir.

103. Öncelikle soruşturma sırasında tespit edilen kamera görüntülerinin netleştirilmesi işleminin başvurucu vekilleri tarafindan yapılmasıun resen soruşturma ilkesine aykırılık oluşturduğu iddiası ile ilgilişu değerlendirmelere Iüzum görülmüştür:Resen soruşturma ilkesi, kamu makamlarının suçtan zarar gören kişilerin şikäyetine bağlıolmaksızın soruşturmaya kendiliğinden başlaması ve delilleri toplaması gerektiğini ifade eder. Buna karşılık resen soruşturma ilkesinin ölen kişinin yakınlarımın soruşturma dışında bırakılması, bu kişilerin soruşturma safahatına katılmalarının engellenmesi gerektiği şeklinde anlaşılması mümkün değildir. Bunun aksine ölen kişinin yakınlarının soruşturma sürecine gerektiği ölçüde dâhit olması bir soruşturmanın etkili sayilabilmesi için yerine getirilmesi gereken unsurlardan biridir (etkili soruşturma yükümltılüğtünde genel ilkeler için bkz. § 96).Dolayısıyla başvurucu vekillerinin soruşturmaya dāhil olarak bazı delillerin toplanmasım talep etme ya da dosyaya delil sunma imkânına sahip olmalari, iddiaların aksine soruşturmanın etkili bir şekilde yürütüldüğtünü göstermektedir.

104. Başvuru dosyasındaki belgelere göre A.C.nin 3/6/2013 günü saat 23.29stralarmda hayatını kaybettiğinin ihbar edilmesinin hemen ardından Cumhuriyet savcısıhastaneye giderek adli tabiple birlikte adli otopsi işlemini gerçekleştirmiştir. Bu işlem sirasında A.C,nin cesedi üzerindeki tüm iz ve deliller ayrıntılı şekilde tespit edilerek tutanağa bağlanmış, ceset üzerinden örnekler alınmış, ayrıca yaralanmanın tespit edildiği bölgenin grafisi çekilmiştir. Cumhuriyet savcısı 4/6/2013 günü saat 03,00'te sona eren otopsinin hemen ardından olay yerine bizzat giderek keşif icra etmiş, olay yeri inceleme uzmam olan jandarma görevlileri marifetiyle delil değeri olabilecek tüm eşyalan tespit ederek muhafaza altına aldīrmış ve olay yeri krokisi düzenletmiştir. Bütün bu işlemler kamera çekimi ve fotoğraflarla kaydedilmiştir (bkz.§§ 10, 11).

105. Cumhuriyet savcısının talebiyle olay yerinden elde edilen deliller üzerinde kriminal incelemeler yaptırılarak gerekli raporlar alınmıştir. Benzer şekilde Adli Tip Kurumundan da ayrıntilı raporlar temin edilerek A.C.nin ölümünün başına gaz fişeğinin isabet etmesi nedeniyle gerçekleştiği belirlenmiştir (bkz. §§ 12-17).
106. Soruşturma kapsamında olayla ilgili bilgisi buluman çok sayıda taruk tespit edilerek tanıkların beyanları alummıştır. Ayrıca gösterilere gaz fişeği kullanmak suretiyle müdahale eden araçlar ve bu araçlardaki görevliler de belirlenerek bu kişilerin şüpheli sifatryla ifadeleri alinmıştır. Gösterilere müdahale eden polis araçlarına, MOBESElere ve olay yeri çevresindeki işyerlerinin güvenlik kameralarına ait görüntüler de incelenmiş ve A.C.nin ölümtne neden olan gaz fişeğinin polis memuru A.K. tarafindan atildığıbelirlenmiştir. 24/3/2014 tarihinde A.K. hakkında olası kastla adam öldürme suçundan cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmıştır (bkz.§§ 18-24).


107. Yukarıda özetlenen soruşturma işlemleri, şüpheli ölümtn ihbar edilmesiyle derhål ve resen başlatılan soruşturmada delillerin eksiksiz ve Özenli bir şekilde toplanarak nesnel bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu ve soruşturmanın 9 ay 20 gün gibi makul bir strede neticelendirildiğini göstermektedir. Delil toplama ve değerlendirme işlemleri bizzat Cumhuriyet savcısı, soruşturmada şüpheli olması muhtemel olmayan jandarma teşkilatından uzmanlar ve tarafsız kurumlarca yerine getirilmiştir. Dolayısıyla A.C.nin ölümüyle ilgili ceza soruşturmasımn tarafsızlık, resen soruşturma yürütülmesi, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıiçin gerekli delillerin toplanmasi, delillerin nesnel bir şekilde değerlendirilmesi ve soruşturmanın makul bir sürede sonuçlandırılması ilkelerine uygun bir şekilde yürütüldüğükanaatine varılmıştır.

· 108. Soruşturma kapsamında A.C.nin 8lümüne neden olan gaz fişeğini attığı tespit edilen A.K. ile aynı araçta bulunan polis memurları hakkında ek kovuşturmaya yer olmadığıkararı verilmiştir. Başvurucular bu karar nedeniyle etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.

109. Soruşturma dosyasında yer alan bilgilere göre A.C.nin slümüne neden olan gaz fişeğinin atildığı polis atacında B.Ş.A. adlı polis memuru şofőr olarak, H.Y.A. adlı polis memuru ise telsiz ve kamerayı kullanmaktan sorumlu operatör olarak görev yapmaktadır. Bu kişiler hakkında verilen 24/3/2014 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda; araçtaki polis memurlarının ayrı ayrı görevlerinin olduğu, A.K.nun eylemine diğer polis memurlarınm iştirakinin bulunmadığı ve meydana gelen neticeden sorumlu tutulmalarının inümkün olmadığı hususlarına yer verilmiştir.

110. Başvuru dosyasındaki bilgilere göre yetkili adli mercilerin olayın aydılatilmasına hizmet edecek nitelikteki delillerin toplanması bakuından kendilerinden makul olarak beklenebilecek tüm tedbirleri aldıkları daha önce belirtilmiştir (bkz. § 107). Bu durumda A.C.nin slümü nedeniyle H.Y.A. ve B.A.Ş. hakkında cezalandırılmaları talebiyle kamu davası açılması gerektiğine dair iddia, elde edilen delillerin değerlendirilmesi sonucunda ulaşılan neticenin haksız olduğuna ilişkindir.

I 11. "Genel İlkeler" kısmında yer verildiği tzere etkili soruşturma yükümlülüğü bir sonuç yükümlülüğü değildir. Dolayısıyla bu yükümitlüğün başvuruculara üçüncü tarafların adli bir suç nedeniyle yargılanması ya da cezalandırıması bakkını verdiği sōylenemez (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 56). Olayların oluşumuna ilişkin delillerin değerlendirilmesi idari ve yargısal makamların Ödevidir (Rifat Bakır ve diğerleri, B. No: 2013/2782, 11/3/2015,§68). Anayasa Mahkemesinin soruşturma ve kovuşturma makamları tarafindan verilen kararları maddi vakıa yönüinden inceleyerek bu mercilerin yaptıklan değerlendirmenin yerine kendisininkini ikame etme görevi buhummamaktadır. Bu nedenle Anayasa Mahkemesinin ilk derece yargı mercilerinin ulaştığı sonuçlar ve maddi olaylara ilişkin tespitlerinden ayrılmasıiçin kuvvetli bir neden bulunmalıdır (Eylem Karadağ, B. No: 2015/12060, 23/10/2019, § 44).
I12. Somut başvuruda H.Y.A. ve B.A.Ş. hakkında kovuşturmaya yer oimadığıkararı verilmeden önce gerekli tüm delillerin toplanmış, ölümün ne şekilde ve kimin eylemiyle meydana geldiği tüm şartlartyla ortaya çıkarılmıştır. Başsavcılık makamı bu delilleri değerlendirerek telsiz ve kamera kullanmakla görevli H.Y.A, ile aracı kullanmakla görevli B.A.Ş.nin öltime neden olan gaz fişeği atılması eylemine iştiraklerinin bulunmadığına ve ölümden sorumlu tutulamayacaklarına karar vermiştir. İskenderun 1. Ağır Ceza Mahkemesi de başvurucuların yaptiklan itirazların reddine karar verirken -H.Y.A. ve 

B.A.Ş.nin olaya müdahale anındaki eylem, görev ve yetkileri dikkate alındığındakovuşturmaya yer olmadığına dair karardaki gerekçenin yerinde olduğunu belirtmiştir.
113. Bu noktada A.K.mn bilinçli taksirle ölüme neden olma suçundan mahkûm edildiği ve ceza hukuku genel prensiplerine göre taksirli bir suça iştirakin mümkün olmadığıı altı çizilmelidir. H.Y.A. ve B.A.Ş.nin şiddet eylemleri barındıran bir toplumsal gösteriye müdahale etmekle görevlendirilen polis memurları olarak "Shortland" diye tabir edilen aracın şoförlüğünü yapma, bu araçtaki telsiz ve kamerayı kullanma eylemlerinin tek başına suç oluşturduğundan söz edilemeyeceği de açıktır. Netice olarak ilk derece yargımakamlarimn objektif delillere dayanarak polis aracını, telsizi ve kamerayı kullanmak şeklinde gerçekleştiği tespit edilen H.Y.A. ve B.A.Ş.nin eylemlerinin kovuşturma gerektirmediği yönündeki değeriendirmelerinden ayrilmayı gerektiren kuvvetli bir neden bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

114. Başvurucular ayrıca A.C.nin yer aldığı toplumsal gösteriye gaz bombasıkullamlarak müdahale edilmesi talimatımı veren polis amirleri hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesinin etkili soruşturma yükümlūlüğünü ihlal ettiğini iddia etmiştir.
115. Anayasa Mahkemesi Önüne gelen birçok bireysel başvuruda toplumsal gösterilere müdahale cmri veren kolluk amirlerinin bu müdabaleler sırasında meydana geldiği iddia edilen kðtü muamele yasağı ihlallerindeki sorumluluğunu etkili soruşturma yükümlaloğü kapsamında inceleyerek değerlendirmelerde bulunmuştur. Bu başvurularda belirlenen ilkelere göre emirlerindeki görevlilerin toplumsal gösterilere ölçüsüz müdahaleleri nedeniyle meydana gelen kötü muamele yasağı ihlallerinde kolluk amirlerinin sorumluluklarından söz edilebilmesi içi öncelikle gösteriye müdahale talimatı vermişolmaları gerekir. İkinci olarak müdahale talimatının kolluk görevlilerinin yetkisini aşacak ve suç oluşturacak nitelikte hareket etmelerine yönelik olduğunu gösteren somut bir kanit bulunmalıdır. Son olarak müdahale talimatı ve müdahale sonrası ortaya çıkan sonuç arasında ceza hukuku kapsamında bir illiyet bağıbulunduğunu savunulabilir kılan bilgi ve belgeler ortaya konulmalıdır (Elif Gūneş Yuldrım, B. No: 2014/12391, 5/4/2017, § 25; Davut Yuldız,B. No: 2014/14147, 24/1/2018, §§ 32, 33; Būlent Barmaksız, B. No: 2014/9771, 21/9/2016, §28). Bu ilkelerin yaşam hakkı bağlamında yapılacak bir incelemede de geçerli olduğunda kuşku yoktur.

116. Kolluk amirleri hakkındaki ek kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda,3/6/2013 günü Hatay'da yaşanan Gezi Parkı gösterileri ile ilgili olarak Özetle saat 17,00'de başlayan gösterilerin 4/6/2013 günü saat 03.00'e kadar devam ettiği, gösterilere binlerce kişinin katldığı, saat 22.00 sıralarında çöp konteynerlerinin göstericiler tarafindan yola devrilerek ateşe verilmesinin ardından grubun dağılması yönünde müzakere ve ikazlar yapıldığı, göstericilerin ikazlara rağmen dağılmadıği, polis barikatına taş ve sapanla bilye atarak saldirdığı, bunun ardından göstericilere tazyikli su ve gaz kullanılarak müdahalede bulunulduğu, bu gösteriler nedeniyle kamu malına zarar verme, görevi yaptırmamak için direnme, 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yührüyüşleri Kamunu'na muhalefet suçlarından başlatılan bir soruşturma bulunduğu belirtilmiştir (bkz.§ 25). Bunun yanında olay yeri keşfinde, barikat kurularak yolun kapatıdığı ve olay yerinde dizilmişkaldırım taşları bulunduğu tutanağa geçirilmiş (bkz. § 11) ve olay tanıklarından biri göstericilerin yolunu keserek polis olup olmadiğımı sorduklarımı ifade etmiştir (bkz. § 18).Dolayısıyla A.C.nin katıldığı toplumsal gösterinin şiddet içermediği iddialarına iştirak edilmesi mümkün görülmemiştir.


117. Aynı kararda gösterilere müdahale emri ile A.C.nin ölümü nedeniyle ortaya çıkan sorumluluk arasındaki ilişkiye dair değerlendirmeler ise Özetle şöyledir: Polis amirleri tarafindan verilen müdahale emri yasalara aykırı değildir ve olayların engellenmesine yönelik genel bir emirdir. Ölüm ve verilen emir arasinda bir illiyet bağı bulunmamaktadır.Dolayısıyla gösterilere müdahale emri veren yetkililere A.C.nin ölümü nedeniyle hukuki bir sorumluluk yüklenemez. Soruşturma A.C.nin ölüm olayıyla ilgilidir ve yaşanan olaylarda güvenlik güçlerinin yasaların kendilerine verdiği görev sıırlarīını aşıp aşmadıklarına yönelik bir inceleme soruşturmanın konusu değildir (bkz.§ 25).

118. Göz Yaşartıcı Gaz Silahları ve Mühimmatları Kullamm Talimati'nda göz yaşarticı maddelerin gaz ekibinden sorumlu amirin şartları değerlendirmesi neticesinde,vereceği taktik doğrultusunda ve belirttiği dozda kullanılacağı düzenlenmiştir (bkz. § 54).Soruşturma kapsamında ifadesi alınan, toplumsal gösteriye müdahale sırasında göz yaşartıcıgaz kullanmakla görevlendirilen polis memurlarından M.K., göz yaşartıcı gazı müdahale emri geldikten sonra kullandıklarımı beyan etmiştir (bkz. § 20). Kolluk amirleri hakkında verilen ek kovuşturmaya yer olmadığıa dair kararda gösteriye mūdahale emri verildiği kabul edilmiştir (bkz. § 25). Dolayısryla somut olayda toplumsal bir gösteriye müdahalede göz yaşartıcı gaz kullanılması yönünde bir emir verildiğine dair kanıtlar mevcuttur.
119. Öte yandan başvuru dosyasında, toplumsal gösteriye gōz yaşartıcı gaz kullanlarak müdahale edilmesi emrinin bu türden gaz fişeği atan tüfekleri kullanan kolluk görevlilerinin suç oluşturacak nitelikte hareket etmelerine yönelik verildiğine dair biçbir delil yoktur. Bir başka deyişle başvuru dosyasında; aldıkları eğitim nedeniyle gaz fişeklerinin yanlış kullanmaları hâlinde gösteriye katılan kişilerin yaşam haklarını tehlikeye sokacağııbilmeleri beklenen polis memurlarma, bu konudaki talimatlara hatta gaz fişeklerinin tizerinde yazılı uyarılara tamamen aykırı bir şekilde, doğrusal bir açıyla göstericilere gaz fişeği atmaları yönünde bir talimat verildiğini gösteren bir emare mevcut değildir. Dolayısıyla ilk derece yargı mercilerinin koiluk amirleri hakkında soruşturma yapıimasını gerekli kılan nitelikte, kolluğun orantısız müdahalesiyle verilen talimatlar arasında illiyet bağını gösteren hiçbir kanıt unsuru bulunmadığı yönündeki tespitlerinden ayrılmayı gerektiren bir neden bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

120. Başvurucuları A.K. hakkında açılan kamu davasının Hatay'dan Baltkesire nakledilmesi sonucu meydana geldiğini ileri sürdākleri hak ihlali iddialarının da etkili soruşturma yükümlūluğü kapsamında incelenmesi gerekir. Başvurucular bu kapsamda nakil sürecinde Bakanlığın karar verıne yetkisi olmaması nedeniyle kovuşturmanın bağımstzlığının zedelendiğini, suç yerinden başka bir yerde görülen davada unaddi gerçeklerin ortaya çıkmasının zorlaştığını, suç yeri ile davayı gören mahkeme arasındaki uzaklık nedeniyle duruşmalara katılımda yaşadıkları zorluklar, süreçte bilgi ve görüşlerine başvurulmaması,gerekçe bulunmayan nakil kararına itiraz imkânının da tanınması nedeniyle davaya etkili katılımlarının engellendiğini ileri sürmüştür.

121. Anayasa Mahkemesi Seyfullah Turan ve diğerlert (B. No: 2014/1982,9/1 1/2017) başvurusunda, davarim kamu güvenliği nedeniyle nakli uygulamasını mağdurların kovuşturmaya etkili katılımlarıma etkisi bakımından inceleyerek genel ilkelerini belirlemiştir (Seyfullah Turan ve diğerlert, §§ 173-178). Somut olayda ise dava naklinin etkin katılımıengellediği iddiası yanında birçok farklı iddianın da dile getirildiği görüimektedir.
122. Davanın görevli ve yetkili mahkemenin bulunduğu yerde görülmesi, bazıdurumlarda devletin olaya ilişkin etkili soruşturma yürütme yüküimlālüğtinü yerine 

getirebilmesini engelleyici birtakım olayların yaşanmasına yol açabilecek; yargılamanın taraflarını ciddi tehditlere maruz birakabllecek; buna bağlı olarak da taraflara tanınan usule ilişkin anayasal güvenceleri zedeleyebilecek ya da tamamen ortadan kaldırabilecek nitelikte,kamu güvenliği bakımından açık ve yakın bir tehlike yaratan bazı sonuçların doğmasına sebep olabilecektir. Dolayısıyla, yaşam hakkı kapsamındaki bir davanın görevli ve yetkili mahkemenin bulunduğu yerde görülmesinin -söz konusu bölgede meydana gelebilecek toplumsal olaylar ya da başka benzeri faktörler dikkate alınarak- kamu güvenliği için tehlikeli olduğu sonucuna varılabilmesi ve bu gerekçe ile başka bir yere nakledilmesine karar verilebilmesi mümkündür (Seyfullah Turan ve diğerlert, §§ 173, 174).
123. Kamu güvenliğinin tehlikeye düşmesi nedeniyle davanın naklini düzenleyen 527l sayılı Kanun'um 19. maddesinin (2) numaralı fikrasında, nakil süreci ve karar verme yetkisi bakımından karma bir usul benimsendiği görülmektedir. Bu hükme göre nakil talebinde bulunma yetkisi adalet bakanına, nakil konusunda karar verme yetkisi ise Yargıtaya aittir.

124. Davanın belli bir yerde görülmesinin kamu güvenliği bakımından tehlike doğurabilme potansiyelini haiz olduğu hâllerde naklin gerekip gerekmediği konusunda yapılacak değerlendirmede salt güvenlik ile ilgili genel sorumların değil bu güvenlik riskinin sðz konusu yargılama Özerinde olumsuz etkilerinin bulunup bulunmadığı da gözetilmelidir (Seyfullah Turan ve diğerleri, § l77). Bir davanın yetkili mahkemenin bulunduğu yerde görülmesi birçok farklı nedenle kamu güvenliğini tehlikeye düşürebilir. Davanın taraflarına ya da mahkeme ūyelerine fiziki bir saldırı yapılacağı ya da terör eylemi düzenleneceğine yönelik istihbari bilgiler, dava tarafları ya da bu kişilerin yakınları arasındaki husumet nedeniyle ciddi asayis olaylarının yaşanması ihtimali, davanın niteliği gereği yetkili mahkemenin bulunduğu yerde görülmesinin şiddet içeren toplumsal olaylara sebebiyet verebilecek olması, mahkemenin fiziki yapısinın yetersizliği ya da bulunduğu bölgenin duruşmalar içi güvenlik önlemi almayı imkânsız kılması gibi sayısız durum ortaya çıkabilir.
125. Örnek kabilinden sayılan bu durumlar ya da başka güvenlik risklerinin değerlendirilmesi kuşkusuz devletin güvenlik birimlerinin görev alanındadır ve yargısal makamların bir davanın yetkili mahkemenin bulunduğu yerde görülmesinin kamu güvenliğini tehlikeye düşürüp dūşürmeyeceği konusunda bilgi sahibi olmaları beklenemez. Dolayısıyla bir davanın kamu güvenliği nedeniyle naklinin gerektiği konusunda adalet bakanının Yargıtaydan talepte bulunması usulünün benimsenmesi son derece doğaldır ve bu usulün tek başına kovuşturmanın bağımsızlığına zarar verdiğinin kabul edilmesi mümkün görülmemiştir, Bunun yanında nakil konusunda nihai karar verıne yetkisinin Yargitayda,adalet bakanının yetkisinin ise nakil konusuda talepte bulunmaktan ibaret olduğumun da aitıçizilmelidir.

126. Öte yandan şeffaflık tüm yargılama sūreçlerinde arzu edilen bir durum olsa da davanın yetkili mahkemede görülmesinin kamu güvenliğini tehlikeye düşüreceği değerlendirmesi yukarıda örneklerle anlatılan birçok farklt nedene dayanabileceğinden bu nedenlerin tamamının kamuoyuna ya da davanın taraflarına açıkianmasi, etkili soruşturma yükümlülüğünün yerine getirilmesi için zorumlu bir unsur olarak kabul edilemez. Bunun yam sıra davanın kamu güvenliği nedeniyle nakli, tek başına davanın esasmnı çōzen ya da doğrudan esasa etkili sonuç doğurma kabiliyeti olan bir uygulama da değildir. Bu nedenle davanın nakli sürecinde tarafların görüşlerine başvurulmamış ya da taraflara nakil kararına itiraz imkânı tanınmamış olması nedeniyle soruşturma-kovuşturma süreçlerinin bir būtūn hålinde etkisiz olduğu sonucuna varmak mümkün değildir.


127. Yargtlamaların suç yerinde yapılmasının delillerin daha etkin bir şekilde toplanmasına imkân vereceği açıktır. Ancak bu noktada dava naklinin kovuşturma evresini ilgilendiren bir müessese olduğu ve ceza usul hukukunda delillerin esas olarak soruşturma evresinde toplanmaları ilkesinin benimsendiği vurgulanmalıdır. Nitekim yukarıda açıklandığıüzere somut olayda Cumhuriyet Başsavcılığı delillcri özenli bir şekilde toplayarak öltımden sorumlu kişiyi tespit etmiş ve bu kişi hakkında cezalandırılması talebiyle kamu davasıaçmıştır (bkz. §§ 106, 107). Bu durumda başvurucuların davanın Balıkesire nakli nedeniyle hangi delillerin toplanmadığı ve bu durumun etkili soruşturma yükümlülügünü ne şekilde ihlal ettiği konusunda açıklamada bulunmaları gerekmektedir. Somut başvuruda böyle bir açıklamada bulımmamışlardır. Anayasa Mahkemesince dava dosyaları tetkik edildiğinde de davanın nakli nedeniyle delil toplama konusunda etkili soruşturma yükümitlüğüne aykırılık teşkil edecek bir duruma rastlanmamıştır.

128. Davanın nakli nedeniyle tarafların kovuşturma sürecine etkin bir şekilde katımlarının engellenmesi hâlinde etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlali sonucu doğabilir.Nitekim Anayasa Mahkemesince Hakkari'deki bir ceza davasının yaklaşık 1.500 km uzaklıktaki Isparta'ya nakledildiği Seyfullah Turan ve diğerleri başvurusunda etkili soruşturma yükümlülüğüntn ihlal edildiğine karar verilirken, başvurucunun söz konusu davaya meşru menfaatlerini korumak için katilabilmesinin önüne geçilerek soruşturmanın bu yönülyle etkililiğinin derinden zedelendiği ve bu durumun davanın etkili katilımın Önüne geçmek amacryla nakledildiği izleniminin oluşmasına neden olduğu değerlendirmelerinde bulunulmuştur (Seyfullah Turan ve diğerleri, § 189).

129. Somut başvuruya konu kovuşturma süreci incelendiğinde ise Seyfullah Turan ve diğerleri başvurusundan farklı olarak başvurucuların Balıkesirde görülen davaya katılarak kendilerini vekilleri aracılığryla temsil ettirdikleri, delillerin ileri sürülmesi/tartışılmasıaşamalarında yer aldıkları, duruşmada gerçekleştirilen işlemler ve alınan kararlara karşıitirazlarını dile getirdikleri ve en nihayetinde hükümlere karşı kanun yollarına müracaat ettikleri görülmüştür. Dolayısryla Hatay ile Balıkesir arasındaki mesafenin başvurucuların davaya katılıı konusunda belirli bir ölçüde zorluk yarattığı konusunda tereddüt bulunmasa da davanın nakli ile etkili soruşturma yürütülmesindeki temel amacın tehlikeye düşmesine ve etkili soruşturma yükümlülüğü kapsamındaki ilkelere aykırı bir sonucun doğmasına sebep olummadıği, başvurucuların kovuşturma sürecine katılimlarıın engellenmediği kanaatine varilmiştir.

130. Etkili soruşturma yükümlülüğü kapsamında son olarak tllm delillerin A.K.nın eyleminin kasten öldürme şeklinde gerçekleştiğini göstermesine karşılık taksirle öldürme suçundan hüküm kurulması nedeniyle ceza davası sonucunda hatalı ve caydıricı olmayan bir sonuca ulaşıldığı iddiaları incelenecektir. Bu incelemede, olaydaki sorumiuluğun hatalı tespit edildiği iddiası ile birlikte yetkili yargısal merciler tarafindan saptanan sorumluluklara uygun ve yeterli karşılık gelecek yaptırımların belirlenip belirienmediği de değerlendirilecektir.
131. A.K. hakkında açılan kamu davasında A.K.nın ðldürme suçumu olası kasula işlediği iddia edilirken A.C.yi doğrudan hedef alarak onu öldürme kastı ile gaz fişeği ile ateşettiğine dair herhangi bir delilin mevcut olmadığı ancak gaz fişeğinin özellikleri, menzili ve gaz fişeğinin attldığı mesafe birlikte değerlendirildiğinde gaz fişeğinin birilerine işabet etmesi hâlinde yaralayıcı veya öldürücü zarar vereceğini öngörmesine rağmen kalabalığa doğru gaz fişeğini ateşleyerek A.C.nin öltmüine sebebiyet verdiği değerlendirmelerinde bulunulmuştur (bkz.§ 27). Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesindeki yargılamada davanın esası hakkında görüş bildiren Cumhuriyet savcısı da A.K.nı eylemini olası kasula gerçekleştirdiğini iddia 

etmiş ve gerekçesinde Özetle A.K.nın kurallara uygun atış yapmadığı, bu şekildeki anışısonucunda gaz fişeğinin birine carparak omun ölümüne neden olabileceğini öngörmesine rağmen muhtemel neticenin meydana gelmesine kayitsız kaldiğ değerlendirmelerinde bulunmuştur (bkz. § 29).

132. Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesi 4/3/2016 tarihli ilk mahkümiyet kararında A.K.nın eylemini kastı aşan öldürme olarak vasıflandırırken özetle gaz tüfeği ve bu tüfekten çıkan gaz fişeğinin doğrudan insan öldürme suçunu doğuran bir silah olmadığı, tüfeğin ateşlendiği mesafe de nazara almdığında öldürmeye yönelik doğrudan ya da olası bir kasıt bulunmadığı, A.K.nın öldtürmeye elverişli silah olmayan gaz tüfeğiyle ateş edip ölüme neden olması eyleminin kastı aşan öldürme suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir (bkz. § 29). Bu hükme muhalif kalan Üye T.G. ise maddi olayların nasıl gerçekleştiği konusunda diğer mahkeme üyeleriyle arasında herhangi bir fark bulunmadığmı belirttikten sonra A.K.nın eyleminin olası kasula öldürme olarak nitelendirilmesi gerektiğine ilişkin olarak özetle şu görüşlerini dile getirmiştir: Gaz tüfeği kullanma konusunda kurs gören, bu konuda tecrübesi de olan sanık, genelge ve talimatlarda belirtilen kurala uymayacak şekilde tuttuğu gaz tüfeğini ateşleyerek ağırlığı, çapı, hızı ve menzili belli olan gaz fişeğinin 36 metre kadar uzaktaki toplulukta bulunan birinin kafasıa isabet etmesi hâlinde ölüme neden olabileceğini Öngörmüş ancak bu muhtemel ölüm neticesine kayıtsız kalarak eylemini olası kasıtla gerçekleştirmiştir (bkz. § 30).

13. Bu mahkūmiyet kararmnın temyiz mcelemesini yapan Yargıtay 1. Ceza Dairesi,oybirliğiyle A.K.nın ðldürme eylemini kasut ile değil bilinçli taksirle gorçekleştirdiğini belirttiği kararında Özetle göstericileri dağıtmak için gaz tüfeği ile atış yapan A.K.nın Öldtürme ya da yaralama kastıyla hareket ettiğini gösteren kesin ve inandırıcı delil bulunmadiğımı ancak gaz tüfeğiyle atış yapma eğitimi alan ve gaz fişeğinin birine isabeti sonucu yaralamaya ya da ölüme sebebiyet vereceğini bilmesi gereken A.K.nn gerekli dikkati ve Özeni göstermeyerek ateşlediği gaz fişeği ile A.C.nin Bltümüne neden olarak bilinçli taksirle öldürme suçunu işlediğini belirtmiştir (bkz. § 31). Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesi bozma ilamının ardından yeniden ele aldiğı dosyada Yargitayın gerckçesini benimseyerek bozma ilamına uyulmasına ve A.K.nın bilinçli taksirle öldürme suçundan cezalandırıimasına karar vermiştir (bkz. § 32).

134. Yukarıda yer verilen yargısal süreçteki kararların tamamında olayların nasıl gerçekleştiğine, öltim olaymı çevreleyen şartlara ve ölüme neden olan eyleme ilişkin görüşbirliği olduğu görülmektedir. Hangi şartlar altında gerçekleştiğine dair görüş birliği bulunan ölüm olayı nedeniyle ortaya çıkan ceza sorumluluğu bakımından ise durum bunun tam tersidir. Öyle ki olayda kasıt, olası kasu, kastın aşılmast, takstr ve biltnçli takstr gibi insan 8ldürme suçunda oluşabilecek tüm manevi unsur türleri gündeme gelerek detaylı bir şekilde tartişılmış ve nihayetinde öltm nedeniyle sorumluluğu doğuran manevi unsurun bilinçli taksir olduğu sonucuna varılmiştır.

135. Olayların oluşumuna ilişkin delillerin değerlendirilmesi idari ve yargısal makamların δdevidir (Rifat Bakar ve diğerleri, B. No: 2013/2782, 11/3/2015, § 68). Anayasa Mahkemesinin soruşturma ve kovuşturma makamları tarafindan verilen kararları maddi vakia yönünden incelcyerek bu mercilerin yaptıklan değerlendirmenin yerine kendisininkini ikame etme görevi bulunmamaktadır. Bu nedenle Anayasa Mahkemesinin ilk derece yargımercilerinin ulaştığı sonuçlar ve maddi olaylara tlişkin tespitlerinden ayrılması için kuvvetli bir neden bulunmahdır (Eylem Karadağ, B. No: 2015/12060, 23/10/2019, § 44). Somut olayda maddi gerçeği tüm yōnleri ile ortaya çıkaran bir soruşturma sonucunda elde edilen 

delifler, hukuki bakımdan etraflıca tahlil edilerek suç vasfi tayin edilmiştir, Anayasa Mahkemesinin süreçte yer alan adli mercilerin suç vasfi konusundaki nihai tespitlcrinden ayrılmasını gerektiren hiçbir neden bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
136. Öte yandan kamu güvenliğinin idamesi, hukukun üstünlüğüntın sağlanması ve hukuka aykını eylemlere müsamaha gösterildiği görünümünün verilmesinin cngellenmesi açısından yaşama yōnelik saldırıların cezasız kalmaması gerekmektedir (Filiz Áka, B. No:2013/8365, 10/6/2015, § 32). Anayasa Mahkemesine göre mahkemelerin takdir haklarını bu tür eylemlere müsamaha edilmeyeceğini göstermek için kullanmaları ve suçun sonuçlarınıhafifletmek için kullanmayı tercih ettikleri izlenimini vermemeleri gerekir. Bu, kamu güveninin sürdürülmesi, hukukun Üstünlüğünün sağlanması ve bu tür eylemlere hoşgörügösterildiği görünümünün engellenmesi açısından hayati önem taşımaktadır. Devlet görevlilerinin gūç kullanımı sonucu meydana gelen šlümlerde veya bu yolla gerçekleştirilen kötü muamelelerde bu sadece cezasızlık için söz konusu olmayıp suçların ağırlığı ile cezalar arasında açık bir orantısızlık bulunması hâlinde de geçerlidir. Bununla birlikte bu durumda yaşam hakkınin ihlali sonucu meydana gelen mağduriyet de giderilmemiş olduğundan Anayasa Mahkemesi, mahkemelerin yaptirımları belirlemedeki tercihlerine saygı duymasına ve görevi doğrudan bu olmamasına rağmen söz konusu duruma müdahale etmek mecburiyctinde kalabilmektedir (Cembeli Erdem, B. No: 2014/19077, 18/4/2018, §§100-102; Cezmi Demtr ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 76).
137. Bahkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin mahkûmiyet kararında; kullanımıkonusundaki genelge ve talimatlara, aldıği eğitime, tecrübesine ve gaz fişeğinin tüzerindeki uyarılara aykırı bir şekilde gaz fişeği kullanan A.K.nın bir kişinin ölümüne neden olduğu belirtilmiştir. Dolayısryla A.K.nın hapis cezası ile tecziyesi sonucunu doğuran bu mahkůmiyet kararında hukuka aykırı güç kullanımıyla yaşam hakkının esası bakımından ihlal edildiğinin açıkça kabul edildiğinde kuşku bulunmamaktadır.

138. A.K.nın taksirle öldürme olarak tespit edilen eyleminin cezası 5237 sayılıKanun'um 85, maddesinin (1) numaralı fikrasında 2 ila 6 vil hapis olarak belirlenmistir.Mahkümiyet kararinda A.K.nın 5 yıl 6 ay hapis cezasıną mahkûmiyetine karar verilerek ceza en üst hadde yakın bir şekilde teşdiden tayin edilmiştir. 5237 sayıli Kamun'un 22, maddesinin (3) numaralı fikrasında bilinçli taksir nedeniyle temel cezadan yapılacak artırım oranı 1/3 ila 1/2 olarak belirlenmiştir. Mahkümiyet kararında ceza azami had olan 1/2 oranında artırılmıştır. Neticede 6 yıl 10 ay 15 gün hapis cezası olarak belirlenen cezanın caydırıcıolduğu ve suçun ağırlığına göre açıkça orantısız bir ceza olmadığı kanaatine varımıştır.
139. Daha önce belirtildiği üzere kolluk görevlilerinin güç kullanımı sonucu gerçekleşen yaşam hakkı ihlali nedeniyle yeterli giderim sağlandığının kabulü için ölümün meydana gelmesinde sorumluluğu bulunanların belirlenmesini ve gerekirse cezalandırılmalarını sağlayan etkili bir soruşturmanın yanı sıra ihlal nedeniyle uğrantlan zararların tezmin edilmiş olması ya da mağdurlara bu zararların tazminini talep etme imkânının tanınmış olması gerekmektedir (bkz. § 100). Anayasa'nın 40. maddesi yaşam hakkıihlalleri sebebiyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmin edilmesini sağlayacak yargısal mekanizmalar ihdas edilınesini zorunlu kılmaktadır. Nitekim idare mahkemelerinde açılacak tam yargı davaları bu tür durumlarda tazminat elde edilmesi imkânı sağlamaktadır.
140. Somut başvuruda başvurucular A.C.nin δlümü nedeniyle uğradıklarını iddja ettikleri zararların tazmini amacıyla tam yargı davası açıp açmadıklarına dair bir bilgi vermemiştir. UYAP'tan yapılan incelemede başvurucuların Slüm olayı nedeniyle oluşan 

zararlarının tazmini için Hatay Idare Mahkemesinde tam yargı davası açtıklari, bu davada 30/12/2019 tarihinde verilen kararla başvurucular lehine tazminat ödenmesine hükmedildiği anlaşılmıştır (bkz. § 35). İstinaf aşamasında, başvurucuların istinaf başvurularının reddine -yargılama giderlerine ilişkin kısmı düzeltilerek- karar verilmiş olup, bu karar inceleme tarihi itibarıyla temyiz aşamasında derdesttir (bkz.§§ 36, 37).

141. Bu açıklamalar ışığıda başvurucuların yakını olan A.C.nin kamusal güçkullanımı sonucu öldūğü olayla ilgili etkili bir soruşturma yürütüldüğü ve öltüm olayının sorumlusunun tespit edilip orantil ve caydiricı cezayla cezalandirildiğt, ayrica başvuruculara ölüm nedeniyle uğradıkları zararların karşılığında tazminat elde etme imkanımın da tanındığıanlaşılmıştır. Bu nedenlerle başvurucuların yaşam hakkı ihlalinden doğan mağduriyetlerinin giderildiği ve başvurunun mağdur statüsü (kişi) yönünden kabul edilemez olduğu sonucuna varılmıştır.

142, Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin Sinan Işık (2) (B. No: 2015/12734,25/9/2019), Kemalettin Rıdvan Yaliın (B. No: 2014/6220, 18/7/2019) ve Abdullah Yaşa,kararlarında belirttiği ilkelere uygun olarak, idari yargıda devam eden tam yargı davasında,ilgili ceza yargılaması süreci sonunda tespit edilen hak ihlali ile çelişen ya da yeterli giderim sağlamayan karar verilmesi hâlinde başvurucuların yeni bir bireysel başvuru yapmalarına engel bir durumun bulunumadığı belirtilmelidir.

143. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşullarıyönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VL. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
Yaşam hakkının ihial edildiğine ilişkin iddianın kişi bakamımdan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
B.Yargılama giderlerinin başvurucular Üzerinde BIRAKILMASINA,
C.Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığıa GÖNDERİLMESINE, 16/6/2022tarihinde OYBİRLIĞtYLE karar verildi.