Anayasa Mahkemesinin 23/11/2022 Tarihli ve 2018/36513 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-01-25

25 Ocak 2023 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32084
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
R.E. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/36513Karar Tarihl : 23/11/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Basri BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : R.E.

1. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; kamu görevlisi olan başvurucu hakkında düzenlenen sicil raporunun kanaat bölümüne yazılan şeref ve itibannı zedeleyen ifadeler nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının, buna ilişkin açılan tam yargı davasının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildigi iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 6/12/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.Bakanlık. görūşünü bildirmiştir, Başvurucu, Bakanlığın görūşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III, OLAY VEOLGULAR 
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Uluşal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şõyledir:
6. Başvurucu, Amasya Defterdarlığı Muhasebe Müdürlüğünde saymanlık müdür yardımcısı olarak görev yapmaktadır. Başvurucunun Kırşehir Sağlık Kurumlan 2 No.lu Döner Sermayede saymanlık müdür yardımcısı olarak görev yaptığı dönemde hakkında düzenlenen sicil notunun Yozgat Idare Mahkemesince (Mahkeme) 2010 yılında iptaline karar 

verilmiştir. Kararda; başvurucu hakkında dūzenlenen 2008 yılı sicil raporunda 1. sicil amirinin "Yalan ve iftira atma, dedikodu ve kin v.b huyları var, müstakil idarecilik yapamaz.", 3. sicil amirinin "Müstakil idarecilik yapması uygun değildir. Temsil yeteneği voktur.Yalan söyler, iftira atar." şeklinde ifadelere yer verdiği, sicil amirleri ile personel arasında geçen ve disiplin cezasına konu olan olayların ancak sicilin ilgili hanelerini etkileyebilecegi belirtilmiştir.

7. Başvurucu, anılan siçil raporunun kanaat bōlümünde yer alan ifadelerin kişilik haklarına zarar verdiğini belirterek tam yargı davası açmıştır. Mahkeme davayı kısmen kabul etmiş ve başvurucuya 1.000 TL manevi tazminat õdenmesine oyçokluğuyła karar vermiştir.Kararda; resmî bir belge olan sicil raporlarına sicil amirleri tarafindan yer verilecek görüş ve değerlendirmenin keyfilik içermemesi gerektiği, başvurucu hakkında konusu suç oluşturan ancak hiçbir disiplin işlemi dahi yapılmayan bir konuda (iftira atma) sicil raporunda herhangi bir somut bilgi ve belgeyc dayanmayan ifadelere yer verildiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak antlan bu ifadelere yer verilmek suretiyle başvurucunun hukuken korunması gereken şeref ve haysiyetinin ihlal edilerek hizmet kusuru işlendiği belirtilmiştir.

8. Anılan karar davalı idare tarafindan temyiz edilmiştir. Danıştay Beşinci Dairesince kararın oyçokluğuyla bozulmasına hükmedilmiştir. Kararda. sicil amirinin gözlemlerine gõre yaptığı değerlendirme sonucu oluşan kanaati sicil raporuna yazmasının manevi tazminata hükmedilmesini gerektirmediği belirtilerek dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.

9. Bozma sonrasında dosyayı yeniden ele alan Mahkeme, bozma ilamındaki gerekçeleri yineleyerek davanın reddine karar vermiştir. Temyiz incelemesini gerçekleştiren Danıştay İkinci Dairesi (Daire) kararın onanmasına oyçokluğuyla karar vermiştir. Karşıoy gerekçesinde; resmî bir belge olan sicil raporlarına sicil amirleri tarafindan yer verilecek görüş ve değerlendirmenin keyfīlik içermemesi gerektiği, sicil raporunda konusu suç teşkil eden aneak hiçbir disiplin işlemi dahi yaptlmayan bir konuda herhangi bir somut bilgi ve belgeye dayanmayan ifadelere yer verilmek suretiyle başvurucunun şeref ve haysiyetinin ihlal edilerek hizmet kusuru işlendiği belirtilmiştir.

10. Son olarak Daire, başvurucunun karar düzeltme talebinin reddine 4/10/2018tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar vermiştir. Nihai karar başvurucuya 7/11/2018tarihinde tebliğ edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
11. 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Tūrk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi şōyledir:
Kusurlu ve hukuka aykını bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Zarar verici fili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yūkümlūdūr."
12. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemcleri Kanunu'nun "Usul ekonomisi ilkesi" kenar başlıklı 30. maddesi şōyledir:

"(1)Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde vürütülmesini ve gereksiz gider vapımamasını sağlamakla yükümlüdür."
13. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurlan Kanunu'nun başvuruya konu sicil raporunun düzenlendiğitarihte yürürlükte bulunan"Sicil dosvası" kenar başlıklı 110.maddesi şðyledir:
"Her Devlet memurunun bir sicil dosyası bulunur. Sicil amirleri tarafindan dizenlenecek sicil raporlan ile varsa müfettişler tarafindan verilen denetleme raporları ve memurların mal beyannameleri sicil dosvalarına konulur"
14. 657 sayılı Kanun'un başvuruya konu sicil raporunun dūzenlendiği tarihte yürürlükte bułunan "Özlük ve sicil dosyasının ōnemi"kenar başlıklı 111, maddesi şðyledir:
“Devlet memurlarinın ehlivetlerinin tesbitinde,kademe ilertemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye çıkarma veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde ōzlūk ve sicil dosyaları başlıca dayanakur."
15.657 sayılı Kanun'un başvuruya konu sicil raporunun düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan"Sicil raporlarında belirtilecek hususlar" kenar başlıklı 113. maddesi şöyledir:
"Sicil amirleri, belli zamanlarda dūzenliyecekleri sicil raporlarında, memurların liyakat derecesini not esasına göre kymetlendirerek tesbit ederler."
16, 657 sayılı Kanun'un başvuruya konu sicil raporunun düzenlendiği tarihte yürürlükte bulunan "Sicil raporlarının doldurulması" kenar başlıklı 115. maddesi şōyledir:
"Sicil amirleri maivetlerindeki memurların sicil raporlan ile birlikte, bunların genel durum ve davranışları bakumından da olumlu ve olumsuz nitelikleri, kusur ve eksiklikleri hakkında mütalaalarını bildirirler."
17. 657sayılı Kanun'un başvuruya konusicilraporunun dūzenlendiğitarihte yürürlūkte bulunan "Sicil yōnetmeliği" kenar başlıklı 121. maddesi şðyledir:
"Devlet memurunun mesleki ehliyetinin tesbiti amacı ile sicilinde bulunacak bilgiler,ayrılış sicilinin verileceği haller, sicil raporlarının şekli, taşiyacağı sorular, düzenleme zamani, uygulanacak not usulü ve bunların derecelendirilmesi, muhafaza ile görevli makamlara dair esaslar ile itiraz ve bunu incelevecek merciler; Vali ve Kaymakamların hangi memurların birinci, ikinci ve ūçūncū sicil amirleri olduğu, hangi memurlar hakkında da ek sicil raporu verecekleri ve diğer hususlar genel yōnetmelikle düzenlenir."
18. Başvuruya konu sicil raporunun düzenlendiği tarihte yürürläkte bulunan,18/10/1986 tarihli ve 19255 sayıl: Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Sicil Yönetmeliği'nin (Sieil Yönetmeliği) "Deyimler" kenar başlıklı 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“a) Sicil Raporu: Sicil amirlerinin,mesleki ehliyetin belirlenmesini sağlavan soruları not usulüyle, şahsiyetle ilgili konuları mütalaa şeklinde değerlendirerek memurların mesleki ehliyetleriyle şahsi meziyet ve kusurlarını belirledikleri bu Yōnetmeliğe ekli formu,

19.Sicil Yönetmeliği'nin "Sicil dosyaşı" kenar başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Her Devlet memurunun bir sicil dosyası bulunur. Sicil dosvalarına sicil amirlerince dizenlenen gizli sicil raporları ile varsa müfettişler tarafindan verilen denetleme raporlari.mal beyannameleri,vali ve kaymakamlarca düzenlenen ek sicil raporları konulur."
20. Sicil Yönetmeliği'nin "Özlük ve sicil dosyasının önemi" kenar başlıkIı 10.maddesi şöyledir:
"Devtet Memurlarının ehliyetterinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde.emekliye çıkarma veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde özlük ve sicil dosyaları başlıca davanaktır. Kurum değiştiren memurların özlūk ve sicil dosvaları yeni kurumlarına eksiksiz olarak gōnderilir."
21. Sicil Yönetmeligi'nin "Memurların genel durum ve davranışlarının değerlendirilmesi'kenar başlıklı 17, maddesi şöyledir:
“Sicil amirleri sicil raporunu doldurdukları her memuru;
a) Dış gōrūnüşü (Kılık, kıyafet),
b) Zeka derecesi ve kavrayış kabiliyeti.
c) Azim ve sebatkarlık, dürüstlük, sır saklamada güvenirlilik ve beşeri münasebetlerdeki başarısi.

d) Alkol, kumar, vb. atışkanlıkları memuriyetle bağdaşmayacak Ölçüde sūrdürme gibi halleri,
e) Güvenilir olmama, şahsi menfaatlerini aşırı õlçūde dūşünme,yatan sðyleme,dedikodu yapma, kıskançlık, kin tutma gibi kōtù huy ve davranışlarī,
(Değișik: 25/9/1989 - 89/[4578 K.) Bakmından genel bir değerlendirmee tabi tutarlar.Sicil döneminde edinilen bilgi ve müşahadelerden vararlanılarak vapılacak değerlendirme sonuçlarına gôre memurların olumtu ve olumsuz yönleri, kusur ve noksanları hakkındaki düşünceler sicil raporunun şahsiyet değerlendirilmesine ait bðlümüne avri, ayrı açık ve gereğine gôre kısa veya teferruatlı olarak yazılır.Sicil amirlerinin memurların genel durum ve davranışları hakkandaki dūşünceleri, not takdirlerinde dikkate alınır."
22. Sicil Yönetmeliği'nin "Sicil amirinin sorumlulukları" kenar başlıklı 19. maddesi $ðyledir:
“Sicil amirleri sicil raporlarını itinalı, doğru ve tarafsız bir şekilde düzenlerken; Devlete sadakat ve bağlılığı, memuriyet sifatımın gerektirdiği şeref ve itibar ile hizmetlerin süratli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini; güvenilir ve yetenekli memurların yūkselmelerini.diğerlerinin ise kamu htzmetlerinden uzaklaştırılmaları gerektiğini esas alur. Sicil amirlerinin maivetlerinde çalışan memurları değerlendirmedeki başarıları üst sicil amirleri tarafindan kendisinin değerlendirilmesinde de dikkate alınır.Garez vea özel amaçla sicil raporlarını gerçeğe avkarı doldurduklan anlaşılan stcil amirlerinin cezai sorumlutuklarısaklıdır."

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
23.Anayasa Mahkemesinin 23/1 1/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldū:
A.Makul Sürede Yargılanma Hakkının fhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
24.Başvurucu, yargılamanın çok uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal ediłdiğini iddia etmiştir.

25. Bakanlık görüşünde; yapılacak incelemede başvurucunun tutumunun, davanın karmaşıklığının, toplanması ve değerlendirilmesi gereken defillerin çeşitliliğinin, kapsamının ve içeriğinin, olağanūstü hâl ve pandemi koşulłarı ile somut olayın kendine ðzgü koşullarının gõzönūnde bulundurulması gerektiği ifade edilmiştir.

2. Değerlendirme 
26.Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir.
"Herkes, meşru vasta ve yollardan faydalanmak suretiyle vargı mercileri önünde davacı veya davali olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahiptir."
27.Başvurucunun yargılamanın uzun sürdüğüne ilişkin şikâyetinin Anayaşa'nın 36.maddesinde güvence altına alıman makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

a. Kabul Edllebilirlik Yönünden 
28.Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anfaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yõnünden 
29.Medeni hak ve yükümlālüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yōnūnden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikäyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ($elahattin Akyıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, §§ 45, 47).
30. Medeni hak ve yükümiolüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).


31. Somut başvuru açısından sürenin başladığı tarih, tam yargı davasının açıldığı18/4/201 1'dir. Sürenin bitiş tarihi ise kararın kesinleştiği 4/10/2018'dir.
32. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında başvuruya konu olaydaki 7 yıl 5 ay 16 günlük yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

33. Açıklanan gerekçelerie başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Kişinin Maddi ve Manevi Varlığını Koruma Hakkının fhlal Edildiğine İlişkin İddia 

1.Başvurucunun Îddlaları ve Bakanlık Görüşü
34. Başvurucu, sicil raporunun kanaat raporunda kendisinin şeref ve itibarınızedeleyen ifadelere yer verilmesi nedeniyłe kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkımın ihlal edildiğini ileri sürmüştūr.

35. Bakanlık görüşünde; başvuruya konu sicil raporunun iptal edildiği, idare tarafindan dikkate alınmadığı, ayrıca 201l yılından itibaren kamu gōrevlileri hakkında sicil raporu düzenlenmesi uygulamasının ortadan kaldınldıği, bu nedenle başvurucunun mağdur sıfatının olup olmadığının Anayasa Mahkemesince değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.işin esasınin incelenmesi durumunda ise Anayasa Mahkemesince Hazine ve Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdüriüğünden temin edilen görüş ve ilgili belgelerin başvurucunun şikâyetine ilişkin olarak yapılacak incelemede dikkate alınmast gerektiği vurgulanmıştır.

36. Başvurueu; Bakanlık gōrüşüne karşı eevap dilekçesinde, bireysel başvuru formundaki iddialarının yanında başvuru konusu sicil raporlarının daha sonraki mesleki yaşantısını da olumsuz etkilediğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
37. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Kişinin dokunułmazlığı, maddi ve manevî varhığı" kenar başltklı 17, maddesinin birinci ve üçūncüfikralan şðyledir.

"Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir 
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysivetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleve tabi tutulamaz."
38. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdír eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).


39. Anayasa'ntn I7. maddesinin Öçüncü fikraşında kimseye işkence, ezivet yapılamayacağı ve kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamelc ve cezaya tabi futulamayacağı güvence altina alınmıştır. Belirtilen düzenlemede yer alan ifadeler arasında bir yoğunluk farkı bulunmakta olup kişinin maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne en ağır şekilde zarar veren muamelelerin işkence, bu seviyeye varmayan fakat yine de vücutta zarar ya da yoğun fiziksel veya ruhsal ızdırap veren insanlık dışı muamelelerin eziver, küçük düşürūcū ve alçaltıcı nitelikteki daha hafif muamelelerin ise insan haysivetiyle bağdaşmayan muamele veya ceza olarak belirlenmesi mümkündūr (Tahir Canan, § 22).
40. Ancak bir eylemin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasının kapsamına girebilmesi için asgari bir ağırlık eşiğinc ulaşmış ołması gerekir. Bu asgari eşiğin aşılıp aşılmadığının belirlenmesinde her somut olayın özellikleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapıłması esastır. Bu bağlamda muamelenin süresi, fiziksel ve manevi etkilcri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi faktðrler Önem taşımaktadır (Tahir Canan, § 23). Somut olaydaki veriler ışığında, belirtilen ağırlık eşiğinin altında kalan muamele ve eylemlerin ise diğer haklar kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.

41. Bu tespitlerden de anlaştlacağı üzere doğası gereği cezaların veya menfi hareket ve eylemler ile olumsuz hayat deneyimlerinin kişinin fiziksel ve ruhsal değerlerini etkilemesi ve kişide stres, üzüntü ve sair menfi tezahūrlere yol açmasi, bu etkileri açısından özellikle küçük dūşürücü muamele kavramını çağrıştırması mümkündür. Bununla birlikte bu eylemlerin Anayasa'nın 17. maddesi anlamında işkence, eziyet veya haysiyetle bağdaşmayan muamele veya ceza olarak nitelendirilebilmesi için mağdurun subjektif niteliklerinin yanı sıra muamelenin uygulanış şekli ve yöntemi ile özellikle meydana getirdiği fiziksel ve ruhsal etkiler açısından önemli bir ağirlığa ulaşmış olması gerekmektedir (İşıl Yaykır, B. No:2013/2284, 15/4/2014, § 35).

42.Belirtilen tespitler ışığında somut olay incelendiğinde başvurucunun iddia ettiği eylemlerin kendisi üzerinde fiziksel ve ruhsal etkileri olması mūmkün olmakla birlikte ileri sürdüğü muamelenin meydana getirdiği fiziksel ve ruhsal etkiler açısından Anayasa'nın 17.maddesinin Üçüncü fikrası kapsamında değerlendirilmesi için gerekli olan asgari eşiği aştığısöylenemez. Bu nedenle başvurucunun kişilik haklarının zedelendiği şeklinde özetlenebilecek şikåyetlerinin şeref ve itibarın korunması hakkı bağlamında, Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında yer alan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.

a.Kabul Edilebilirlik Yönünden 
43. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişinin şeref ve itibarının korunmasıhakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
i. Genel llkeler 
4. Bireyin şeref ve itibarı, kişisel kimliğinin ve manevi bütünlüğünün bir parçasınt oluşturur ve Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasının korumasından faydalanır.Devlet,bireyin şeref ve itibarına keyfi olarak müdahale etmemek ve üçüncü kişilerin saldırılarınıÖnlemekle yükümlädür (Nilgūn Halloran, B. No; 2012/1184, 16/7/2014, § 41; Adnan Oktar (3), B, No: 2013/1123, 2/10/2013, § 33; D.Ö., B. No: 2014/1291, 13/10/2016, § 48).

45. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete pozitif ve negatif ödevler yükler (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, §§ 50, 51). Sōz konusu pozitif yükümlülūkler, bireyler arası ilişkiler alanında olsa da belirtilen haklara saygıyı sağlamaya yōnelik tedbirlerin alımasını zorunlu kılar (Marcus Frank Cerny [GK], B. No: 2013/5126, 2/7/2015. §§ 36, 40).
46. Devletin sðz konusu pozitif yükümlülüğü etkili mekanizmalar kurmak, bu kapsamda gerekli usule ilişkin güvenceleri sunan yargısal prosedürleri sağlamak, bu suretle yargısal ve idari makamların bireylerin idare ve õzel kişilerle olan uyuşmazlıklarında etkili ve adiš bir karar vermelerini temin etmek sorumluluğunu da içermektedir (Semra Özel Üner, B.No: 2014/12009, 26/10/2016, § 36).

47. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkına yōnelik müdahaleler bakımından etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğü öncelikle müdahale teşkil eden eylem ve olayın gerçekleşme koşulłarının tüm yönleriyle açıklığa kavuşturulmasını kapsamaktadır.Ayrıca olayın koşulları açıklığa kavuşturulduktan sonra kişinin maddi ve manevi varlığınıkoruma hakkı kapsamında şeref ve itibarına yōnelik fiillerle ilgili olarak sorumluluğu tespit edilen kişilere yönelik olarak caydırıcılığı sağlayacak uygun yargısal tepki verilmelidir (U.B.K, B. No: 2015/2536, 4/7/2019, § 70).

48. Devletin pozitif yükümlülüğünün bir parçası olarak usul yükümlülāğübulunmaktadır. Bu anlamda öncelikle devlet, uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğünü yerine getirmelidir. Söz konusu pozitif yükümlälük;olayın meydana gelme şekli ile etkisi, ağırlığı ve sonuçları bakımından yapılacak değerlendirmelere ve olayın kim tarafindan nasıl gerçekleştirildiği konusunda aydınlatılmasmı gerekli kılar. Ancak bu yükümlālāk. her durumda ceza soruşturması/yargılaması yapılması zorunluluğu içermez. Nitekim yargısal sistem kurma yükümlülüğü -olayın koşullarına göre- hukuki ve idari yolłarın devlet tarafından oluşturulmasıyla da yerine getirilebilir. Bu bağlamda bazı durumlarda disiplin soruşturmasıile dahi devletin aydınlatma yūkūmlülūğünün yerine getirilmesi mümkün olabilir (Ali Çığır,B. No: 2015/19298, 8/5/2019, § 34).

49. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında yerine getirmek zorunda olduğu usul yükümläfüklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediğinin nesnel bir şekilde değerlendirilmesi için ilgili anayasal kurallar bağlamında derece mahkemelerinin kendilerine tanınmış takdir yetkileri çerçevesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir.Bu bağlamda müdahaleyi haklıgöstermek için öne sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığı incelenmelidir (Murat Atılgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015 § 44).
il.İlkelerla Olaya Uygulanmast 
50. Somut olayda başvurueu hakkında 2008 yılında düzenlenen sieil raporunun kanaat bōlümüne I. sicil amiri "Yalan ve iftira atma, dedikodu ve kin v.b huyları var,müstakil idarecilik vapamaz.", 3. sicil amiri, "Müstakil idarecilik yapmast uygun değildir.Temsil yeteneği yoktur. Yalan söyler, iftira atar." şeklindeki kanaatlerini yazmıştır. Anılan sicil raporunun Mahkeme tarafindan iptal edilmesi üzerine başvurucu bu defa belirtilen ifadeler nedeniyle şeref ve itibarının zarar gördüğünü belirterek tam yargı davası açmıştır.Başvurucunun gerçekleştiğini õne sürdüğü olayın kişinin şeref ve itibarını zedeleyebilecek nitelikte olduğu açıktır. Dolayıstyla olayda devletin etkili yargısal sistem kurma, bu yolla caydırıçılığı sağlayacak ve başvurucunun manevi zararlarını giderecek şekilde uygun yargısal tepki verıne yükümlālüğünün doğduğundan sőz edilebilir.


51. Sicil raporunun kamu görevlisinin mesleki ehjiyetini ve mesleki gelişimini tespite yönelik resmî bir belge niteliğinde olduğu söylenebilir. Bu nitelikteki bir belgede yer alacak değerlendirmenin de öncelikle kişinin mesleki ehliyetine ve gelişimine ilişkin olmasıve değerlendirmelerin mümkünse somut verilere dayandınimasi, bunun yanında kişilik haklarını zedelemeyecek şekilde olması elzemdir. Aksine bir uygulamanın kişinin mesleki hayatına, maddi ve manevi varlığına ilişkin olumsuz etkiler doğurması mümkündür. Bu bağlamda sicil raporunun amacına uygun kullanılmasının, bu durumunun yaratacağı olumsuz etkilerden kamu görevlisinin korunması ile doğmuş zararların giderilmesinin kişinin maddi ve manevi varlığının korunması bağlamında devletin pozitif yükümlüğünün gereği olduğu sðylenebilir. Bu yükümlölüğün yerine getirilmesinin kamu hiznetinin etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamak yanında kamu görevlisinin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasına da hizmet edeceği açıktir.

52. Buna rağmen Mahkeme, sicil raporunda yer alan ifadelerin başvurucunun mesleki gelişimi ve ehliyetiyle ilgisi olup olmadığı, hangi amaca ulaşılmak için yazıldığı,amaçlananın kişilik haklarını en az etkileyecek şekiłde elde edilmesinin mümkün olup olmadığı hususlarına yönelik bir değerlendirme yapmamıştır. Bunun yanında sicil raporunun iptal edildiği döneme kadar sonuçlarmı doğurduğu, bu nedenle içeriğindeki ifadelerin başvurucunun şeref ve itibarını zedeleyip zedelemediği yönünde bir araştırma yapılmasına engel bir durumun bulunmadığı sonucuna varilmiştır. Sonuç olarak başvurucunun, sicil raporuna yazılan ifadelerin şeref ve itibarı zedcleyici nitelikte olduğunu, hakaret ve iftira niteliğinde bulunduğunu ileri sürmesine karşın derece mahkemesi tarafindan sőz konusu ifadelerin araştırılmasına yõnelik adımların atılmadığı ve kararda söz konusu iddialara yönelik hiçbir gerekçeye yer verilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda yargısal makamlarca bu değerlendirmelerin yapılmaması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı bakımindan pozitif yükümlālüklerin ihlal edildiği sonucuna ulaşılmaktadır.
53. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. Giderim Yönünden 
54. Başvurucu, yargılamanın yenilenmesi ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle 2.000 TL, kişinin maddi ve manevi varliğının korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle 2.000 TL manevi tazminat, 2.265,10 TL maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

55. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılaına Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

56. Kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkıkapsamında tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmaşı için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gōnderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemierini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal karanında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayıl: Kanunun 50. maddesinin (2) numaralıfikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§54-60; Aligül Alkava ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019,§§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

57. Öte yandan makul sürede yargtlanma hakkının ihlalin niteliği ve talep dikkate alımarak başvurucunun manevi tazminat talebinin kabulü ile 2.000 TLmanevi tazminatın başvurucuya õdenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Başvurucunun diğer tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Başvurunun niteliği gereği kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin RESEN GİZLI TUTULMASINA,
B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkıın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA.

C. 1. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adilyargılanma hakkıkapsamındaki makuł sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİGİNE 
2. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkımın ÎHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Kararın bir Öreğinin kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkına yönelik iħlalin sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Özere YozgatdareMahkemesine (E.2015/932,K.2015/1009)GÖNDERİLMESINE,
E. Başvurucuya makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi nedeniyle net 2.000 TL manevi tazminatin ÖDENMEStNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
F.294,70 TL harçtan ibaret yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
G. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten &deme tarihine kadar geçen stre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
H. Karanın bir Ömeğinin bilgi için Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESİNE 23/! 1/2022 tarihinde OYBİRLİĞfYLE karar verifdi.