Anayasa Mahkemesinin 15/6/2021 Tarihli ve 2018/24311 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-08-12

12 Ağustos 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31566
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KENAN GÜL BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2018/24311Karar Tarthi : 15/6/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL YusufŞevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Kenan GÜL 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, avukat olan başvurucunun vekil stfatıyla hareket ettiği davada dosyaya sunduğu dilekçede davanın karşı tarafina yönelik sözlerinden dolayı disiplin cezası ile cezalandırılmasının ifade özgürlüğtnü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 31/7/2018 tarihinde yaptlmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabuł edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir, Bakanlık, görüşūnü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar ðzetle şöyledir:

A. Arka Plan Bilgisi 
9. Avukat olan başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte Bursa 1. Aile Mahkemesinde (Mahkeme) görülen velayet davasında davalt-karşı davacı vekilidir.
10. Başvurucunun müvekkili yabancı uyrukludur. Taraflar Kazakistan'da yaşadıkları sırada müşterek çocuklar, babaları tarafindan 2011 yılında annelerinin muvafakati alınarak Türkiye'ye getirilmiş ancak daha sonra Kazakistan'a geri götūrūlmemiştir.
11. Şiddetligeçimsizlik Üzerine taraflar Kazakistan hukukuna göre boşandıktan sonra başvurucu tarafindan mtīvekkiliadına tanıma ve tenfiz davası açılmış, Bursa 5. Aile Mahkemesinin 1/3/2013 tarihli kararı ile Kazakistan'daki yerel mahkemece verilen karar kesin bir mahkeme hükmü olarak kabul edilmiştir.

B. Velayet Davasma İlişkin Süreç
12. Tanıma ve tenfiz kararı üzerine başvurucunun mtvekkili aleyhine velayet davası açılmıştır. Başvurucu da cevap dilekçesi ile müvekkili adına karşı dava açmıştır.Bireyselbaşvuruformuna ek belgelerin incelenmesindenbaşvurucu ile Kazakistan'da yaşayan müvekkilinin elektronik posta (e-posta) aracılığı ile iletişim kurdukları, mtivekkilin velayet davası ile ilgili talep ve başvurucuya yðnelik talimatlarını bu şekilde ilettiği anlaşılmaktadır.

13. Mūvekkilinin başvurucuya gönderdiği e-postalarda eski eşinin ve çocuklarının durumu hakkında bazı bilgi ve iddialar ile delillere yer verdiği görülmektedir. E-postalarda mtīvekkil, eski eşinin tasvip edilmeyen ahlaki vasıfları olduğunu ileri sürmüş; eski eşinin çalışmayı sevmediği için gayrimeşru işlerle uğraştığını, dolandırıctlık yaptığını, δz babasınıbıçakladığı için hapse girdiğini, kendisini ve çocuklarını alacaklıların tehdit ve tacizine maruz bıraktığını, sonunda da Kazakistan'a kaçmak zorunda kaldtklarını iddia etmiştir. Müvekkil,başvurucuya e-postalarda yer alan iddialarin ve çocuklarının velayetini istemekteki baklılığını kanrtlamak için ilgili belgeleri göndereceğini belirtmiş ve cevap/karşı dava dilekçesini bu doğrultuda hazırlaması talimatını vermiştir.

14. Bu talimat Üzerine başvurucu tarafindan mtvekkili adına 2/5/2013 tarihinde Mahkemeye sunulan beş sayfadan ibaret dilekçenin ilgili kısmı şöyledir.
"..
Davacı müvekkllemin, tarafima göndermiş olduğu e-mail metni ekte sunulmuştur.(Ek-2). Davalı baba, dūrūsı olmayıp, yalancı ve dolandırıcı bir mizaçtadır. Çaişmayısevmemektedir. Gayri meşru Lşlerle uğraşmaktadır.

Taraflar evlendikten sonra Bursa'da oturmaktayken davalının yaptığı ve ödemediği borçlarından dolayı hakkanda çok sayıda icra takipleri yapımıs, alacaklılar kupıya dayanmış, davalı alacakiılardan kaçtığı için, çalan kapıyı davacı müvekkilem açmak zorunda kalmış, alacakdıların hakaretamiz ağır sōz, tehdit, taciz ve davranışlarına müşterek çocuklarıyla birlikte muhatap olmuştur.

Sonuçta davalı baba, açıklanan şartlar altında Bursa'da güven altında olmadığından çareyi Kazakistan'a kaçmakta bulmuş, ancak, Kazakistan'da da aynı şekilde davranmayısürdürmüs, aynt şeylert yapmıştur. Davalı baba, davacı müvekkilem tarafindan haklı

eleştirtye karşı da her zaman bağırıp çağırmış, susturmuş, yıldırmış, çocukları dahil herkes üzerinde baska ve korku oluşturmuştur.

Anlaşılacağı gibi, davalı baba, ahlaken dürüst olmayıp, davalı müvekkileme çok zarar verdiği gibi, múşterek çocukdarma da zarar vermiştir.

Davalı baba, davacı müvekkileme karşı bu güne kadar dürūst olmadığı gibi, hep yalan söyleyip, kandırdığı gibi, müşterek çocukları da kandırmaktadı.

Bu bağlamda, davalı baba, davacı müvekkilem tarafindan kendisine karşı Kazakistan Almatı Mahkemesinde boşanma davası açtiğında, müşterek çocuklari, memleketi olan Bursa'ya gezmeye görürmek ntyet ve sözüyle Bursa'ya getirmiş, ancak sözünde durmamış, bu güne kadar Kazakistan'a hiç getirmediği, davacı anneyle görüştürmediği gibi, telefonla veya internetle görüşmelerini de her firsatta ya tamamen engellemiş ya da çok fazla kasulamıştir.
. O kadar ki davalı baba, Kazakistan'da birlikae yaşadıkları müşterek çocukları,davacı anneyi kandırıp Bursaya getirince, çocukdarı Kazakistan'a davacı annelerinin yanına götürmediği gibi, çok acı şekilde müşterek çocuklara davalı annelerinin öldüğünüsöyleyebilmiştir.

Müşterek çocuklar, davacı anne, bir şekilde yolunu bulup kendilerine ulaşıncaya kadar arada geçen uzun zaman boyunca davaci annelerini öldü bilmişler, annelerinin ölümüyüzünden uzun zaman çok derin üzüntü duymuşlar, bu yūzden ruh sağliğı da olumsuz etkilenmiştir. Davalı baba, hayatta olan annelerini müşterek çocukdarına öldü diyebilecek kadar merhametstz, duyarsız ve vurdumduymazdır.

Davalı babanın, yukarıda açıklandığı gibi, evine bakmadıği, müşterek çocukarıyla yeterince ilgilenmediği, velayet görevini yerine getirmekten aciz olduğu, çocukları aşıri şektlde thmal ettiğı açıktır.

***
Bugün için davalı baba da Bursa'da oturmayıp, iş için gittiğı Kazakistan'da Almatı'da oturmaktadır. Müşterekçocukdarını hiç düşünmeden, onları Bursa'da brakmıştir. Müşterek çocuklara davalı baba, bizzat bakmadıği, ilgilenmediği gibi bakabilecek durumda da değildir. Kendt araştırmamıza göre müşterek çocuklardan [F.N.] ve [Y.], Bursa'da dede ve babaannestyle kalmakta, [A.A.] tse, Mustafa Kemal Paşa lçesinin bir kōyünde halası ve eniştesiyle kalmaktadır.

Müşterek çocukların, yanlarında kaldıklari aileler tarafindon yeterince bakalmadığı,ihmal edildiği, öksüz muamelesi gördükleri, yanlarında kaldıkları kişilerin hiçbir zaman kendi anneleri gibi olamayacaklari, annelertnin yertni dolduramayacaklari, anne sevgisi,şefkatt ve sıcaklığından mahrum kalacakları ortadadır.

•.•
Ayrıca velayet verirken çocuğun bedeni, fikri ve ahlaki gelişimine zarar gelmemest zorunludur. Bu yönden, müşterek çocukların velayetlerinin davacı anneye verilmesi usul ve yasaya uygun düşeceği glbi, Yūce Yarguay'ın istlkrar kazanmış yerleşik görüş ve kanaatine de uygun düşecektir. ...


Davalı babanın bu husustaki kötü niyeti, davacı anne ve müşterek çocukların velayet konusundaki ortak hakdı çıkarları göz önünde bulundurularak, önceltkle. müşterek çocukların velayetlert dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren davacı anneye burakılmalı bu mūmkün olmadığı takdirde müşterek çocuklar ile davacı anne arasında infazda güçlük çıkarmayacak biçimde kişisel ilişkd kurulmalıdır.

1..•

15. Yapılan yargılamada davanın karşı tarafi, başvurucunun 2/5/2013 tarihinde Mahkemeye sunduğu dilekçede kendisi hakkında yer alan ifadeler nedeniyle suçduyurusunda bulunmuş ve başvurucu hakkında hakaret suçundan kamu davası açılmıştır.Bursa 1. Ağir Ceza Mahkemesi 9/9/2015 tarihinde başvurucunun hakaret suçundan 1.500 TL adli para cezası ile cezalandırıłmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar vermiştir, Başvurucunun bu mahkümiyeti nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddiası Anayasa Mahkemesi tarafindan Kenan Gal (B. No: 2015/17892, 19/2/2019)başvurusunda incelenerek ifade özgürlüğūnün ihlal edildiği sonucuna varıłmıştır.
C. Bireysel Başvuru Konusu Disiplin Cezasma Karşı Açılan İptal DavasıSitreci 

16. Bursa 1. Aile Mahkemesinde yapılan yargılamada davanın karşı tarafi aynıtarihlerde başvurucuyu bağlt bulunduğu Kocaeli Barosuna şikâyet etmiştir. Dilekçede yer alan ifadeleri inceleyen Kocaeli Barosu Disiplin Kurulu 10/6/2016 tarihli kararı ile başvurucu hakkında 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayıl Avukatltk Kanunu'num 136. maddesinin birinci fikrasına dayanarak kınama cezası vermiştir. Kınama cezasına ilişkin kararda yargılama safhası anlatılmiş, toplanan delillere ve Mahkeme tarafindan yapılandeğerlendirmeye atifta bulunulmuş ve başvurucunun eyleminin disiplin suçuna sebebiyet verdiği belirtilmiştir Başvurucu tarafindan bu karara karşı yapılan itiraz Türkiye Barolar Birliği Disiplin Kurulunun 11/2/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

17. Başvurucu amlan kararın iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açmıştır.Dava dilekçesinde başvurucu özetle şikâyete konu sözlerin yer aldığı dava dilekçesinin aile mahkemesinde görülmekte olan velayet davasına ilişkin olduğunu, bu tür davalarda tarafların kişilik durumlarının önem arz ettiğini, dilekçede yer alan iddiaların mttvekkilinin evlilik süresi içinde eski eşi hakkında sahip olduğu düşünceler olduğunu, kendisinin de müvekkilinin haklarını koruma yükümlülüğünde olduğunu beyan etmiş; şikâyete konu sözlerin iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Başvurucu, dava dilekçesine müvekkilinin kendisine gōnderdiği e-posta çıktılarınıda eklemiştir.

18. S8z konusu dava Ankara 18. Idare Mahkemesinin 29/12/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Anılan kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Olayda, her ne kadar davacı tarafindan, dilekçesinde kullamlan ifadelerin kendi görüşleri olmadıği, vekil stfatıyla hareket ettiği ileri sürülmekte ise de; avukat olan davacının, meslek kurallarını bilmesi gerektiğl ve dilekçede hakaret içeren türde ifadeler kullanmasının meslek kurallarına aykarı olduğu, ayriıca disipltn cezasına konu olan ifadeler nedentyle 'hakaret' suçundan yapılan yargilama somucunda, Bursa I. Ağur Ceza Mahkemesi'nin 9/9/2015 tarih ve E:2014/66, K:2015/282 sayılı kararı ile hakaret suçunu ișlediği sabit görülerek 1.500,00 TL adli para cezasryla cezalandırılmasına ve hükmūn 

açıklanmasının geri bırakalmasına karar verildiği, anulan kararın 15/10/2015 tarihinde kesinleştiğı hususları dikkate alındığında, davacının kınama cezasıyla cezalandırılmasına İlişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykarılık görülmemiştir."
19. Başvurucu, karara karşı istinaf kanun yoluna gitmiştir. Başvurucu, istinaf dilekçesinde dava dilekçesindeki iddialarını yinelemiştir. Kararı inceleyen Ankara Bölge Idare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesi istinaf talebini 7/6/2018tarihinde oyçokiuğu ile reddetmiştir. Bu karar başvurucuya 30/7/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.
20.Başvurucu 31/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
21. 1136 sayılı Kanun'un Altıncı Kısım'ında yer alan "Avukatın Hak ve Ödevlerl"başlıklı 34. maddesi şöyledir:
"Avukatlar, yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen,doğruluk ve onur içtnde yerine gettrmek ve avukatlık unvanının gerektrdiği saygı ve güvene uygun biçimde davranmak ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdürler."
22. Aynı Kanun'un "Disiplin cezalarının uygulanacağı haller" kenar başlıklı 134.maddesi şöyledir:
"Avukatlık onuruna, düzen ve gelenekleri ile meslek kurallarına uymayan eylem ve davranışlarda bulunanlarla, mesleki çalışmada görevlerint yapmayan veya görevinin gerektrdiği dürūstlüğe uygun şekilde davranmayanlar hakkanda bu Kamunda yazılı disiplin cezaları uygulanır."
23.Aynı Kanun'un "Disiplin cezaları"kenar başlıklı 135. maddesinin (2) numaralt fikrası şöyledir:
"Kınama; meslekinde ve davranışında kusurlu sayldığının avukata bildirilmesldir."
24. Aynı Kanun'un "Cezaların uygulanma şekli" kenar başlıklı 136. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu kamunun avukatların hak ve ödevleri ile ilgili aluncı kasmında yazulı esaslara uymıyanlar hakkanda ilk defasında en az kanama,  cezası uygulanır."
25. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Ttrk Ceza Kanunu'nun "Iddia ve savunma dokunulmazhığı" kenar başlıklı 128. maddesi şöyledir:
"(1) Yargı mercileri veya tdari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sōzlü başvuru,iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnadlarda ya da olumsuz değerlendtrmelerde bulunulmast halinde, ceza vertlmez. Ancak, bumun lçin isnar ve değerlendirmelerin, gerçek ve somut vakialara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olmasıgerekir."

B. Uluslararası Huknk 
26. İlgili uluslararası hukuk kurallarının yer aldığı karar için bkz. Keleş Öztürk, B.No: 2014/15001, 27/12/2017, §§ 25-30.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
27.Mahkemenin 15/6/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldt:
A. Başvuruconun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
28. Başvurucu; velayet davasında davalının vekili olarak görev yaptığını, bu tür davalarda davanın lehe sonuçlanabilmesi için karşı tarafin ekonomik ve sosyal durumunun yanı sıra tutum ve davranışlarının da velayet için uygun olmadığım kanıtlamanın oldukça önemliolduğunu belirtmiştir. Başvurucu; müvekkilinin talimatiı doğrultusunda hareket ettiğini, müvekkilinin eski eşi hakkındaki beyanlarına ve kendisine ilettiği belgelere dayanarak dava dilekçesini hazırladığını iddia etmiştir. Başvurucu; dava dilekçesi ile karşıtarafa yönelik sarf ettiği sözlerde hakaret kastının olmadığıı, amacının velayetin müvekkiline verilmesindeki haklılığı ispatlamak Üzere etkin bir savunma yapmaktan ibaret olduğunu, bahse konu ifadeler nedeniyle hakkında disiplin cezası verilerek ifade özgürlüğüile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmūştür.

29. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa Insan HaklarıMahkemesinin (AfHM) ifade özgürlüğü bağlamında avukatların konumlarına ve savunma dokunulmazlığıa yönelik bir dizi karan zikredilmiş; ifade özgüriüğü ile şeref ve itibarın korunması hakkı arasında -demokratik bir toplumun gerekleri dikkate almnarak- adil bir dengenin kurulması gerektiği ifade edilmiştir.

B. Değerlendirme 
30. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının bir būtün olarak ifade özgürlüğü kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

31. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde esas alınacak “Düşünceyi açıklama ve yayma hūrriyetl" kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"Herkes, dūşünce ve kanaatlerini sõz, yazi, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların mūdahalesi olmaksızın haber veya fikir almakya da vermek serbestliğini de kapsar...
Bu hürriyetlerin kullanimast, … başkalarının şöhret veya haklarının…. veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getitrilmesi amaçlarıyla sınrlanabilir.."
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
3. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


2. Esas Yõntnden 
a. Müdahalenin Varlığı
33.Başvurucunun vekil sıfatıyla hareket ettiği dava dosyasına sunduğu dilekçede davanın karşı tarafina yönelik sarf ettiği sözler nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar ile başvurucunun ifade özgürlüğüne yönelik bir mūdahale yapılmıştır.

b.Müdahalenin Íhlal Oluşturup Oluşturmadığı
34. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı müddetçe Anayasa'nın 26. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'nın 13, maddesinin ilgili kısmı şðyledir:
"Temel hak ve hürrtyeiler, …. yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınprlanabilir. Bu stnırlamalar, …. demokratik toplum düzeninin …. gerekderine ve ölçülüluk ilkesine aykırı olamaz."
35. Bu sebeple müldahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarını sağlayıp sağlamadığıın belirlenmesi gerekir.

i Kanunilik 
36. Müdahaleye dayanak olan 1136sayılı Kanun'un 136. maddesinin birinci fikrasıın kamunla sınırlama ölçütūnü karşıladığı sonucuna varılmıştır.
ii. Meşru Amaç
37. Başvurucuya konu müdahalenin başkalarımın şöhret veya haklarımın korunmasına yönelik önlemlerin bir parçası olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna varılmıştır.

ill. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
38. Anayasa Mahkemesi başvurucu hakkında başvuruya konu olan ifadeleri nedeniyle adli para çezası ile cezalandırılmasının ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıkararı verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği sonucuna vardığı Kenan Gül (aynı kararda bkz, § 66) başvurusunda; avukatların iddia ve savunma esnasındaki sőzlerinden dolayı cezai takibata maruz kalmalarının müvekkillerinin çıkarlarını hararetle savunma görevi üzerinde caydırcı etki oluşturabileceğine dikkat çekilmiş, bu kapsamda avukatların mesleklerinin icrası sırasındaki ifade özgürlükleri bağlamında ceza soruşturmalarına ancak istisnai durumlarda başvurulması gerektiği vurgulanmıştır. Bu sebeplerle başvuru konusu olay bağlamında başvurucu hakkında ceza soruşturması ve kovuşturması yapılarak cezaya hükmedilmesi suretiyle ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik toplum düzeninde gerekli bir müdahale olmadığı kanaatine varlmıştır (Kenan Gül, § 67).

39. Söz konusu kararda velayet davasında tarafların çocuklarının velayetini alabilmek için karşı tarafın olumsuz yönlerine ilişkin iddialarını ispatlamaya çalışarak velayet davasını yürüten hâkimde bir kanaatinin oluşmasını sağlama amacında olduklarına dikkat çekilmiş, karşı dava dilekçesinin de bu minvalde hazırlandığı ve söz konusu ifadelerin karşıtarafın hâl ve hareketlerini anlatmak için kullanıldığı vurgulanmıştır (Kenan Gül, §§ 59-61).
40. Ayrıca avukatların müvekkillerinin menfaatlerini korumak için hukuk düzeninin öngördüğü tüm iddia ve savunma vasitalarından yararlanırken ölçülü davranmalarıgerektiğine ilişkin õdevin fikir beyanında bulunmaktan kaçınmaya sevk edecek boyuta ulaşmaması gerektiği hatırlatilarak başvurucunun müvekkilinin menfaatlerini korumak amacıyla uyuşmazltkla bağlantılı olarak kullandığı ifadelerin iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir (Kenan Gül, §§ 63, 64).
41. Eldeki başvuruda ise başvurucunun karşı dava dilekçesinde kullandığı ifadelerin avukatlık mesleğinin gereklerine aykırı bulunması nedeniyle Baro Disiplin Kurulunca disiplin cezası ile cezalandırılmasının ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediği hususu değerlendirilecektir. Öncelikle Anayasa Mahkemesinin yukarıda sözü geçen ihlal kararında ortaya koyduğu ilkelerin mevcut olayın çözümlenmesinde de geçerliliğini koruduğu hatırlanmalıdır.

42. Söz konusu değerlendirme soyut bir değerlendirme değildir. Çatişan haklar arasında dengeleme yapılabilmesi için somut olayda başvurucunun kuliandığı ifadelerin türū,iddia ve savunma dokunulmazlığının kullanılmasını haklı gösterecek emarelerin varlığı, iddia ve savunma dokunulmazlığının sırf üçüncü kişilere zarar vermek amacıyla kullanılıp kullanılmadığı, hedef alınan kişiye yönelik isnatların taraflar arasındaki uyuşmazlık konusuyla -oldukça zayıf veya dolaylı da olsa- ilgisinin bulunup bulunmadığı ve uyuşmazlığın çözümüne katkısının olup olmadığı, sarf edilen ifadeler ve bunların hedef altnan kişinin yaşamına etkileri değerlendirilmelidir (Kenan Gul, § S5; Seyma Fenercioğlu,B. No: 2015/12747, 7/11/2019, § 46).

43. Somut olayda avukat olan başvurucu, mtvekkili adına Mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinde yer alan, davanın karşı tarafina yönelik şikâyete konu "Davalı baba,dūrüst olmayıp, yalancı ve dolandırıcı bir mizaçtadır. Çalışmayı sevmemektedir. Gayri meşru işlerle uğraşmaktadır."şeklindeki sözieri nedeniyle disiplin cezası almıştır. Öncelikle başvurucunun bu sözleri, tarafların gerek aile birliği bozulmadan önceki gerek bozulduktan sonraki tutum ve davranışlarının oldukça önemli olduğu velayet davasında davanın karşıtarafina yönelttiği unutulmamalıdır.

44. Avukatļar tarafından söylenen sözlerin ya da yazılı olarak yapılan beyanların bu sōz ya da beyanların yapıldığı bağlam içinde değerlendirilmesi gerekir (Keleş Öztürk, § 51)Başvurucu, mtvekkili tarafindan kendisine iletilen e-postada yer alan iddialar yardımıyla oldukça ayrıntılı olarak hazırlamış olduğu karşı dava dilekçesinde yer verdiği şikāyete konu ifadeleri karşı tarafin dava Öncesi ve sonrasındaki davranışlarına dayandırmaktadır.Dilekçede karşı taraf, çocukları geri götüreceğini söylediği hâlde tatil için Türkiye'ye getirip bir daha Kazakistan'a götürmediği için "dürüst olmamakla", çocukları Türkiye'ye getirdikten sonra çocuklara annelerinin ldüğünü söylemesi nedeniyle "çocuklarım kandırmakla", gerek ıntlvekkiline ve çocuklarına yönelik davranışları gerek iş ilişkisi kurduğu kişiler gerekse de resmî makamlar önündeki olumsuz tutum ve davranışları nedeniyle"yalancı ve dolandırıcıbir mizaçta olmakla, çalışmayı sevmemekle ve gayri meşru işlerle uğraşmakla" itham 

edilmekte; karşı tarafın çocuklarla birlikte yaşamaya uygun biri olmadığı anlatıłmaktadır (Kenan Gül, § 61). Başvurucu sōz konusu ifadeleri karşı tarafin hâl ve hareketlerini anlatmak için kullanmıştır. Dilekçede yer alan ifadeler başvurucunun müvekkilinin duygu ve düşünceleridir. Bu hâliyle isnat ve değerlendirmelerin olgusal temelinin bulunduğu,uyuşmazlık konusu ile ilgili olduğu ve velayet davasında hâkimin kanaatinin oluşmasına katkı sunduğu açıktır.

45.Öte yandan anılan sözler yalnızca dava dilekçesinde yer bulmuş olup Mahkeme dışına çıkmamıştır. Dolayısıyla anılan sözlerin uyuşmazhğın çözümūnūn Ötesinde, dava dışıbir amaçla ya da karşı tarafa zarar verme maksadıyla kullanıldığı sðylenemez (Kenan Gūl, §64). Bu ifadeler adil yargılanma hakkının da bir parçası olduğundan daha yoğun bir koruma alanına sahip olduğu kabul edilmeli, disiplin cezası gibi görece hafif bir ceza ile bile olsa sınırlandırıłmasının sadece istisnai durumlarda gerekli olabileceği hatırda tutulmalıdır.
46. Disiplin cezasının iptaline ilişkin davayı yürtten ilk derece mahkemesi;başvuruya konu ifadeleri, karşı dava dilekçesinin tamamını, taraflar arasındaki velayet davasının içeriğini, bir avukatın hukuk davasındaki rolünüı dikkate almaksızın, bir diğer anlatımla olayın bütünselliğini gözardı ederek değerlendirme konusu yapmıştır.Başvurucunun söz konusu ifadelerinin uyuşmazhkla bağlantıhı olarak savunulabilir bir amaca hizmet edip etmediği hususu derece mahkemesi tarafindan tartişıImamış, yalnızca başvurucunun sōz konusu ifadeleri nedeniyle ceza yargılaması sonucunda verilen mahkûmiyet kararına atıfta bulunułmakla yetinilmiştir.

47. Catışan haklar arasında adil bir denge kurulmaya çalışılırken yapılan değerlendirmelerde derece mahkemelerinin belirli bir takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu takdir payı, Anayasa Mahkemesinin denetimindedir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi, bir kısıtlamanın ifade Özgürlüğü ile bağdaşıp bağdaşmadığı hususuna karar vermede yetki sahibi olan iç hukuktaki son mercidir (Sinan Baran, B. No: 2015/11494, 11/6/2018, § 37).
48. Anayasa Mahkemesinin görevi, bu denetimi yerine getirirken derece mahkemelerinin yerini almak değildir fakat söz konusu yargı mercilerinin takdir yetkilerini kullanarak verdikleri kararların Anayasa'nın 26. maddesi açısından doğruluğunu denetlemektir (Sinan Baran, § 38).

49. Ceza davasında olduğu gibi rahatsız edici de olsa yapmış olduğu gōrev nedeniyle Anayasa ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkını kullanan avukatların dava dilekçelerinde kullanmış olduklar ifadeler nedeniyle haklarında disiplin cezasıuygulanmasının mesleki tahribata yol açabileceği ve bundan sonraki meslek hayatlarında düşünce açıklamaları veya mūvekkillerinin çıkarlarını yeterli ve özgür bir şekilde savunma hakkı ve görevi ūzerinde caydırıcı etki doğurabileceği gözden kaçınlmamalıdır.
50. Dolayısıyla başvurucunun ifade özgürlüğüne başkalarının şöhret ve haklarının korunması amacıyla yapılan bu müdahaleni de demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olmadığı sonucuna ulaşilmıiştır.

51. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


3. 6216 Sayıhı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
52. 30/1 1/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme somunda, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hâlinde thlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmediltr...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak izere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapımasmda hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehtne tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açıłması yolu gösterilebiltr.Yeniden yargilama yapmakla yūkümlū mahkeme, Anayasa Mahkemesinin thlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzertnden karar verir."
53. Başvurucu, yeniden yargılama ile birlikte 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

54. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiştir (Aligül Álkaya ve điğerleri (2), B, No: 2016/12506, 7/11/2019).
55. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırldığından sõz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden õnceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise Öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

56. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216sayılı Kanunun 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrastnın (a) bendiuyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapılmak Üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacryla yeniden yargtlama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu õngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde, usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farkl olarak ilgilimahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısryla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlüłuğu, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karart nedeniyle yeniden yargılama karart vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmer Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).


57. Incelenen başvuruda başvurucunun karşı dava dilekçesinde kullanmış olduğu ifadeler nedeniyle hakkında disiplin cezası verilmesinin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun düşmediği belirtilerek başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
58.Bu durumda ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak Üzere Ankara 18. Idare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
59. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır, Dolayısıyla eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlaryla ortadan kaldırılabilmesi için ifade özgürlüğühakkının ihlali nedeniyle yalntzca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucuya net 8.t00 TL, manevi tazminat &denmesine karar verilmesi gerekir.
60. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç Ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya õdenmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Ifade δzgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 26. maddesinde gÜvence altına alınan ifade özgürlüğünün İHLAL EDILDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmast için yeniden yargılama yapıimak Özere Ankara 18. İdare Mahkemesine (E.2017/981, K.2017/3613) GÖNDERILMESINE,
D. Başvurucuya net 8.100 TL manevi tazminat ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDINE,
E. 294,70 TL harç Ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten õdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,

G. Kararı bir örneğinin bilgi için Türkiye Barolar Birliği ile Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMEŞINE 15/6/2021 tarihinde OYBIRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Üye Öye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL 
Üye Üye YusufŞevki HAKYEMEZ İrfan FIDAN