Anayasa Mahkemesinin 10/9/2020 Tarihli ve E: 2017/69 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/49 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-10-28

28 Ekim 2020 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31288
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2017/69 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/49

Karar Tarihi: 10/9/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Saadet Partisinin 2016 yıh kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELÍ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA,Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katilımlarıyla 4/1/2018tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir" hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargutay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere. ilgili siyasi partinin ayni hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Saadet Partisinin teşkilatlandığı dört ile ait 2016 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.


6. 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

9. Bu itibarla Saadet Partisinin 2016 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması dolayısıyla işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasina,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Saadet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2016 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,

bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2016 yilıgelirler toplaminın 8.294.281,33 TL, önceki yildan devreden nakit toplamının 220.366,68 TL,önceki yıldan devreden alacak toplaminın 42.878 TL, yil sonundaki borç toplamının 776.605,47 TL; giderler toplamının 8.888.976,60 TL, gelecek yila devreden nakit toplamınin 396.154,88 TL ve yıl sonu alacaklar toplamının 49.000 TL olduğu anlaşılmaktadır.
12. Partinin 2016 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2016 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmiştir.

A. Gelirlerin Íncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 4.955.280,71 TL olup bunun 2.014.539,72 TL'si üye giriş ve üye yıllık aidatlarından, 2.648.901,63 TL'si bağışlardan,291.766,50 TL'si il ve ilçe teşkilatlarından alınan gelirler toplamından ve 72,86 TL'si diğer gelirlerden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. il Örgütleri Gelirleri 
15. Partinin 2016 yılında il örgütlerine ilişkin gelirleri toplamı 3.339.000,62 TL olup bunun 1.296.926,40 TL'si üye giriş ve üye yıllık aidatlarından, 4.000 TL'si aday özel aidatından, 75.000 TL'si parti mal varlığı gelirlerinden, 1.879.568,16 TL'si bağışlardan,2.256,27 TL'si genel merkez yardım gelirlerinden, 28.190,30 TL'si il ve ilçe teşkilatlarından alınan gelirler toplamından ve 53.059,49 TL'si diğer gelirlerden tamamı bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin 2016 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 5.528.619,90 TL olup bunun 659.584,11TL'si büro giderlerinden, 848.210,28 TL'si personel giderlerinden, 72.255,22 TL'si seyahat giderlerinden, 190.044,90 TL'si bayrak, flama ve rozet giderlerinden, 25.340,50 TL'si seçim ve propaganda giderlerinden, 26.497,66 TL'si konferans ve sergi giderlerinden, 160.800TL'si kira giderlerinden, 2.882.310,25 TL'si demirbaş giderlerinden, 2.256,27 TL'si teşkilata 

yardım giderlerinden, 661.101,05 TL'si önceki yıldan kalan borç ödemeleri giderlerinden ve 219,66 TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. il Örgütleri Giderleri 
19. Partinin 2016 yılında il örgütlerine ilişkin giderleri toplamı 3.360.356,70 TL olup bunun 1.858.851,99 TL'si büro giderlerinden, 230.356,31 TL'si personel giderlerinden,120.893,74 TL'si seyahat giderlerinden, 70.008,06 TL'si bayrak, flama ve rozet giderlerinden, 75.570,18 TL'si seçim ve propaganda giderlerinden, 76.669,61 TL'si konferans ve sergi giderlerinden, 261.613,94 TL'si kira giderlerinden, 43.878,01 TL'si basın ve yayın giderlerinden, 107.157 TL'si demirbaş giderlerinden, 28.190,30 TL'si teşkilata yardım giderlerinden, 291.766,50 TL'si genel merkeze yardım giderlerinden, 59.661,33 TL'si önceki yıldan kalan borç ödemeleri giderlerinden ve 135.739,73 TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin 2016 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi 
21. Partinin 2016 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede 2.822.310,25TL tutarında taşınır ve taşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmıştır.
22. Yapılan incelemede Partinin 2015 yılı içinde gerçekleştirdiği 2.822.310,25 TL tutarındaki taşınır ve taşınmaz mal ediniminin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu tespit edilmiştir.

IV. SONUÇ
Saadet Partisinin 2016 yili kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2016 yili kesin hesabında gösterilen 8.294.281,33 TL gelir, 220.366,68 TL önceki yıldan devreden nakit, 42.878 TL önceki yıldan devreden alacak ve 776.605,47 TL yıl sonu borç toplamı ile 8.888.976,60 TL gider, 396.154,88 TL gelecek yıla devreden nakit ve 49.000 TL yıl sonu alacaklar toplamının ve yil içinde gerçekleşen 2.822.310,25 TL tutarındaki taşınır ve taşınmaz mal ediniminin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 10/9/2020tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA 

Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU 
Üye Üye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI