Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2020-06-18

18 Haziran 2020 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31159
YÖNETMELİK
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından:
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI DÖNER SERMAYE
İŞLETMELERİNİN
KURULMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 4/11/1981 tarihli ve
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesi uyarınca, yükseköğretim
kurumlarının eğitim, öğretim, araştırma ve uygulama birimlerinde kendi
faaliyet alanları kapsamında bulunmak suretiyle kurulacak döner sermaye
işletmelerinin kuruluş ve işleyişine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 2547 sayılı Kanunun 58 inci ve
65 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,
b) Birim: Döner sermaye işletmesi müdürlüğü ve
işletmeye bağlı olarak faaliyet gösteren her bir iktisadi işletmeyi,
c) Döner sermaye: Yükseköğretim kurumlarında
kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermayeyi,
ç) Faaliyet dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça
malî yılı,
d) Gelir: Öz kaynakta artışa neden olan her türlü
işlemi,
e) Gerçekleştirme görevlisi: Harcama talimatı
üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya
ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli
belgelerin hazırlanması görevlerini yürütenleri,
f) Gider: Öz kaynakta azalışa neden olan her türlü
işlemi,
g) Harcama yetkilisi: Bütçe ile ödenek tahsis
edilen her bir birimin en üst yöneticisini veya anılan görevi yürütmekle
görevlendirilen kişiyi,
ğ) Hesap dönemi: Bakanlıkça aksi
kararlaştırılmadıkça malî yılı,
h) İlgili idare: Döner sermayeli işletmelerin bağlı
oldukları yükseköğretim kurumlarını,
ı) İşletme: (c) bendi uyarınca verilen sermayenin
tahsis amacını gerçekleştirmek üzere kurulan döner sermaye işletmelerini,
i) Kanun: 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununu,
j) Malî yıl: Takvim yılını,
k) Muhasebe yetkilisi: Muhasebe hizmetlerinin
yürütülmesinden ve muhasebe biriminin yönetiminden sorumlu, usulüne göre
atanmış yöneticiyi,
l) Muhasebe yetkilisi mutemedi: Muhasebe yetkilisi
adına ve hesabına para ve parayla ifade edilebilen değerleri geçici olarak
almaya, muhafaza etmeye, vermeye, göndermeye yetkili ve bu işlemlerle
ilgili olarak doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumlu olan görevlileri,
m) Üst yönetici: Yükseköğretim kurumlarının üst
yöneticisini,
n) Yükseköğretim kurumları: Üniversite ile yüksek
teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler,
enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, araştırma ve uygulama
merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı
meslek yüksekokullarını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş ve Faaliyet Alanları
Kuruluş
MADDE 4 – (1) Yükseköğretim kurumları, ilgili yönetim
kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye
Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe
Başkanlığının görüşünü alarak döner sermaye işletmesi kurabilirler. Özel
yönetmeliklere sermaye limiti, yönetim organları, faaliyet alanları dışında
özel hükümler konulamaz.
Faaliyet
alanları
MADDE 5 – (1) Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim
kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması
gerekir. Bu işletmelerin;
a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak,
araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını
sağlamak,
c) Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene
ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim
faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak,
amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette
bulunması gerekir.
(2) Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları
sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön
planda tutar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sermaye, Fiyatların Tespiti, Gelir ve Giderler
İlk
sermaye
MADDE 6 – (1) Kurulacak döner sermaye işletmesinin başlangıç
sermayesine ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için ödenek
öngörülmek şartıyla katkı sağlanabilir.
(2) Döner sermaye işletmelerinin sermaye limitleri,
yönetmeliklerinde belirtilir.
(3) Döner sermaye işletmesine tahsis edilen
sermaye, üniversite yönetim kurulu kararı ile artırılabilir. Artırılan
sermaye tutarı yıl sonu kârlarından karşılanır.
(4) Sermaye kaynakları, başlangıç sermayesi olarak
ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinden sağlanabilecek katkı, döner sermaye
faaliyetlerinden elde edilecek kârlar ile bağış ve yardımlardan teşekkül
eder. Ödenmiş sermaye tutarı, tahsis edilen sermaye tutarına ulaştıktan sonra
kalan yıl sonu kârı, döner sermaye işletmesinin ihtiyaçlarında kullanılmak
üzere ertesi yılın gelirlerine ilave edilir. Bağış ve yardımlar sermaye
limitine bağlı olmaksızın sermayeye eklenir.
Fiyatların
tespiti
MADDE 7 – (1) Bu işletmelerde üretilen mal ve hizmetlerin
fiyatlarının tespitinde piyasa fiyatları göz önünde tutulur. Ancak sosyal
içerikli hizmetlerin fiyatlandırılmasında, piyasa fiyatları yanında
özellikle kamu yararı dikkate alınır. Mal ve hizmetlerin fiyatları,
yükseköğretim kurumları yönetim kurulunca tespit edilir. Fiyat tespitinde
diğer yükseköğretim kurumlarında uygulanan fiyatlar ile üretim ve hizmetin
niteliği ve çevre şartları da göz önünde tutulur.
(2) 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun hükümlerine göre, döner sermaye
işletmesine bağlı birimler tarafından üretilen mal ve hizmet bedellerinde
işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir
kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.
Gelir ve
giderler ile bunların muhasebeleştirilmesi
MADDE 8 – (1) Döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme
adına yapılan mal ve hizmet satışları, şartlı bağış ve yardımlar ile diğer
gelirlerden, giderleri ise faaliyet alanlarıyla ilgili giderlerden oluşur.
(2) Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinden elde
edilen gelirler, birimler itibarıyla ayrı hesaplarda izlenir.
(3) Şartlı bağış ve yardımlar ile diğer gelirler,
döner sermaye işletmesinde açılacak bir hesapta toplanır.
(4) Döner sermaye işletmesi gelirlerinin
kullanılmasında, Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır.
(5) Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye
faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate
alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi,
eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili
performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete
katkı unsurları da esas alınarak yapılacak ek ödemeler hakkında 18/2/2011
tarihli ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim
Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin
Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri
uygulanır.
(6) Dönem sonu karlardan takip eden yıla devredilen
tutarlardan katkıda bulunanlara herhangi bir ödeme yapılamaz. Bu tutarlar
Kanunun 58 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen giderlerin
karşılanmasında kullanılabilir.
(7) Tıp fakültesi, diş hekimliği fakültesi ve sağlık
uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren
yükseköğretim kurumları tarafından elde edilen gelirler hariç olmak üzere,
döner sermaye işletmesine bağlı birimler arasında karşılıksız veya borç
olarak kaynak aktarımı yapılabilir.
(8) Açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim
kurumlarının döner sermaye işletmelerinin açık öğretim usulü ile eğitim
yapan fakültelerine ait alt hesaplarında oluşan gelirler sadece bu
faaliyetlerin gerektirdiği giderlerde kullanılır. Kanunun 58 inci
maddesinin (b) bendine göre ayrılan payın giderleri karşılamaması durumunda
bu oranlar giderleri karşılayacak miktarı aşmamak üzere üniversite yönetim
kurulu kararı ile artırılabilir.
(9) Açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim
kurumlarının döner sermaye işletmelerinin açık öğretim usulü ile eğitim
yapan fakültelerine ait alt hesaplarında üçer aylık dönemler itibarıyla
hesaplanması sonucunda oluşacak gelir fazlalarının devlet yükseköğretim
kurumlarına kaynak aktarmak suretiyle doktoralı bilim insanı ve araştırmacı
yetiştirilmesi ve devlet üniversitelerinde bulunan Yükseköğretim Kurulu
tarafından belirlenecek öncelikli alanlarda yapılan doktora
programlarındaki öğrencilere 3/3/2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanuna tabi olmaksızın burs
verilmesi amacıyla, yüzde 80’i her üç ayda bir izleyen ayın on beşine kadar
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı muhasebe birimi hesabına aktarılır.
(10) Döner sermayeli işletmelerin, iş ve işlemleri
ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi,
kontrol ve denetimi ve bunların yürütülmesinde görevli olanların görev ve
sorumluluklarına ilişkin olarak 1/5/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği
hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yönetim ve Örgüt
Yönetim
MADDE 9 – (1) Döner sermaye işletmesinin yönetim kurulu,
yükseköğretim kurumu yönetim kuruludur.
(2) Yükseköğretim kurumunun yönetim kurulu;
işletmeyi idare etmek üzere yürütme kurulu oluşturabilir ve yetkilerini
uygun gördüğü ölçüde yürütme kuruluna devredebilir. Yürütme kurulu,
yükseköğretim kurumu yönetim kurulu tarafından seçilecek bir rektör
yardımcısı, üç öğretim elemanı (dekan ve yüksekokul müdürü de olabilir) ve
döner sermaye işletme müdürü olmak üzere beş kişiden oluşur.
Örgüt
MADDE 10
– (1) Döner sermaye işletmesinin
hizmetleri; yönetim kurulu, harcama yetkilisi, işletme müdürü,
gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, veznedar, muhasebe yetkilisi
mutemedi, taşınır kayıt yetkilisi, taşınır kontrol yetkilisi ve diğer
personeller tarafından yürütülür.
(2) Muhasebe hizmetleri ise Bakanlıkça kurulan
saymanlıklarca yürütülür.
İşletme
müdürü
MADDE 11
– (1) Döner Sermaye işletmesinin
işletme müdürü, yükseköğretim kurumu üst yöneticisi tarafından
yükseköğretim kurumu personeli arasından atanır. İşletme müdürünün
görevleri şunlardır:
a) İşletmenin idari, malî ve teknik işlerini,
ilgili mevzuat hükümleri, çalışma programları, bütçe esasları ve işletmecilik
ilkelerine uygun biçimde yürütmek.
b) Döner sermaye kadrolarına atanan veya
görevlendirilen memurlar ile işletmeye alınan işçilerin görevlerini iş
bölümü esasları dâhilinde düzenlemek, izlemek ve denetlemek.
c) Döner sermaye memurlarının atamalarını teklif
etmek ve işletmeye işçi alınması, çıkarılması ve işçilerin özlük haklarına
ilişkin işleri yapmak.
ç) İşletmenin çalışma programlarının ve bütçe
tasarılarının zamanında hazırlanmasını sağlamak.
d) Canlı ve cansız demirbaşları ile malzemelerin
iyi bir şekilde kullanılmasını, saklanmasını, korunmasını sağlamak için
gerekli tedbirleri almak.
e) Ambar ve taşınır mal işlerinin usulüne göre
yürütülmesini sağlamak, gerekli denetimi yapmak.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Bütçe, Taşınır İşlemleri, Devir ve Teslim Süreleri
Bütçe
MADDE 12
– (1) Döner sermaye işletmesinin
bütçe tasarısı, işletme müdürü ve muhasebe yetkilisi tarafından hazırlanır
ve en geç ekim ayı başında yükseköğretim kurumu yönetim kuruluna sunulur.
Bütçe, yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun en geç kasım ayı sonuna kadar
onaylanması ile kesinleşir.
(2) Harcama birimi bütçesinin harcama kalemleri ve
döner sermaye işletmesi harcama birimleri bütçeleri arasında yapılacak
aktarmalar ve ek bütçe de yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun onayı ile
gerçekleştirilir.
Taşınır
işlemleri
MADDE 13
– (1) İşletmelerce edinilen
taşınırların kayıtlara alınmasında, verilmesinde ve izlenmesinde,
28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
(2) Döner sermaye işletmesinin genel yönetim
faaliyetlerinde kullanılan dayanıklı taşınırlar hariç, döner sermaye
gelirleri ile alınan araç, gereç ve diğer demirbaş eşya (canlı demirbaş
hariç) en geç satın alındığı ay sonu itibarıyla gelirin elde edildiği
yükseköğretim kurumu taşınır birimine devredilir.
(3) Döner sermaye işletmesi bünyesinde, 13/6/2006
tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri kapsamında
kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmiş olan birimler tarafından
edinilen dayanıklı taşınırlar için ayrılan amortisman, maddi duran
varlıkların kayıtlı değerlerine eşit hale geldiğinde ilgili muhasebe
hesapları ile ilişkilendirilmek suretiyle gelirin elde edildiği
yükseköğretim kurumu taşınır birimine devredilebilir.
Devir ve
teslim süreleri
MADDE 14
– (1) Muhasebe yetkilisi, muhasebe
yetkilisi mutemedi, taşınır kayıt yetkilisi gibi para ve mal işleri ile
görevli memurlar arasındaki devir ve teslim sürelerine ilişkin olarak
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 171 inci maddesi
ve 12/11/1974 tarihli ve 7/9044 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
giren Devlet Memurlarının Çekilmelerinde Devir ve Teslim Süreleri Hakkında
Yönetmelik hükümleri uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hatalı
ödemeler
MADDE 15
– (1) Döner sermaye işletmesi
tarafından yapılan ücret, ek ödeme, ikramiye, ilave tediye, ve benzeri
ödemelerin mevzuata aykırı olarak yapıldığının sonradan anlaşılması halinde
yapılmış olan ödemeler, ilgili mevzuata göre tahsil edilir.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 16
– (1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe
Yönetmeliği, 2547 sayılı Kanun ve 5018 sayılı Kanun ile ilgili diğer
mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 17
– (1) 5/7/1983 tarihli ve 18098
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58.
Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara
İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yönetmeliğin
yürürlük tarihinden önce yapılmış olan işlemler
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden önce yükseköğretim kurumlarında mevcut döner sermaye
işletmesi yönetmeliklerine göre başlanmış iş ve hizmetler sonuçlanıncaya
kadar yürürlükteki mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
(2) Yükseköğretim kurumları bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yönetmeliklerini bu
Yönetmeliğe uygun hale getirirler. Bu süre içerisinde yükseköğretim kurumu
döner sermaye işletmesi yönetmeliklerinin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan
hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
Yürürlük
MADDE 18
– (1) Bu Yönetmeliğin;
a) 8 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası 1/1/2021
tarihinde,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Yükseköğretim Kurulu Başkanı yürütür.