Anayasa Mahkemesinin 20/7/2023 Tarihli ve 2019/18088 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-12-12

12 Aralık 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32397
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
MEHMET MURAT İSKENDEROĞLU BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/18088Karar Tarihi : 20/7/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvuracu : Mehmet Murat İSKENDEROĞLU Vekill : Av. Aziz URFlOĞLU 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
.Başvuru; mazbut vakfin intifa ve galle fazlasına, intifa hakkına müstahak vakıf evladı olunduğunun tespiti talebiyle açrlan davada tespit tarihinin murisin ðlüm tarihi yerine mahkemenin karar tarihinden itibaren başlatilması nedeniyle mülkiyet hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkımın ihlal edildiği iddialanna ilişkindir.
2. Başvurucu 14/2/2012 tarihinde δlen A.R.I.nin tek erkek evladıdır. Başvurucu 1722 yılında düzenlenen vakfiye ile kurulan ve Mehmet Paşa oğlu Mustafa Paşa Vakfinın (Vakıf) vakfedeninin alt soyudur. Söz konusu Vakıf zürri bir vakıftır. Vakfın vakfiyesine göre vakıf kurucusunun kīz ve erkek öz evladına, ūç batına kadar erkeğe iki, kıza bir şeklinde tahsis edildiği, tiç batından sonra mevcut gallenin batin tertibi üzere ve nesil kesilinceye kadar sadece erkek evlada, erkek evladın nesli kesilirse yine aynı batın tertibi üzere kız evlada verilmesi, kız evlatta neslin kesilmesi durumunda mevcut gallenin Iskender Paşa Camisi'ne aktarılması ve merhumun diğer vakıflarına ilhak edilmesi şart koşulmuştur.
3. Vakıflar Genel Müdüriüğü tarafindan Vakıf 1/9/1944 tarihinde mazbut vakıflar arasına alınmıştır.

4. Başvurucunun daha önce de vakıf mütevelliliğiyapan murisi A.R.L.nin Diyarbakır I. Asliye Hukuk Mahkemesinin Yargıtay incelemesinden geçen 5/2/1973 tarihli ilamıyla galle fazlasından yararlanmaya müstahak batn-ı evvel evladı olduğu tespit edilmiştir.

5. Başvurucu, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) 17/4/2013turihinde müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti için Vakıflar Genel Müdürlüğüine karşıdava açmıştır, Dava dilekçesinde, vakfiyeye gōre babası A.M.İ.nin vefat tarihinde vakfin Ön batında erkek evladı olduğu için 14/2/2012 tarihinden itibaren galle fazlasına ve intifaya mūstahak evlat olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
6. Mahkeme 3/6/2014 tarihinde, 1047 hicri tarihli vakfiyeye göre galle fazlasının batın şartı gözetiłerek erkek evlada bırakıldığını, başvurucunun evlatlık haklarınm başlangıçtarihini babasınm ōlüm tarihi olan 14/2/2012 olarak tespitini talep etmekte haklı olduğunu gerekçe göstererck davanın kabulüne karar vermiştir.

7.Taraflarca temyiz edilen hüküm, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 7/5/2015 tarihlìilamıyla bozulmuştur. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Dosyadaki bilgi ve belgeler ile ōzellkle davacının aynı taleple açnğı Ankara 7. Asltye Hukuk Mahkemestnin 03,03.2005 tarih ve 2005/31-87 E.K. sayılı dosyast ve bu dosyada yer alan Diyarbakar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.02.1973 tarth ve 1973/27-95 E.K. saylt Yargitay tncelemesinden geçerek kesinleşmiş Uamuyla daha önce de vakaf mütevelliliği yapan davacının babası [A.R.I.]'nun galleye mistehak vakıf evladı olduğuna karar verildiği anlaşıldığından, mahkemenin davacının vakaf evladı olduğu yolundaki tespiti doğrudur.
Ancak davaya konu Mustafa Paşa Vakfina ait 1047 H. tarihli vakfiyede gallenin 3.bauna kadar kaz erkek ayrımı yapılmadan ve batın şartı getirilmeden evlada. 3. batından sonra batın şartı ile öncelikle erkek evlada bırakaldığı gözetildiğinde, her ne kadar babast ölmüşse de babasının vefat etmesinin davacimın ön batinda olduğu anlamına gelmeyeceğinden, davacıdan önceki batmda babası dişında sağ vakıf evladı bulunup bulunmadiğının araştırıması zorunludur. Dosya kapsamında bu yōnde bir araştırma yapılmadığı görülmūştür, Zira dosya içinde davacımn babası sağken aym taleple açmışolduğu Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 03.03.2005 tarih ve 2005/3!E-87K. sayılıdosyasında mahkemece kabul yōnünde verilen 17.04.2003 tarihli ilk kararın Dairemizin 22.12.2003 tarth ve 2003/7279E.-10197K. sayrlı ilamıyla aym yōnde hozulduğu anlaşıłmıştir.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş davacının gidilebildiğt kadar üst soylarma illşkin açıklamalı nüfus kaytları gettrtilip davacıdan önceki batında sağvakıf evladı olup olmadığının yöntemince araşturılıp oluşacak duruma gōre gerektiğinde konumum uzmanı bilirkişiden yeniden rapor alındıktan sonra bir karar verllmesi gerekirken eksik tnceleme ile yazılı şekilde davanın kabulū doğru görüłmemiştir."
8. Bozma kararma uyan Mahkeme, işin esasıı incelemiş ve 21/12/2017 tarihinde davayı kabul etmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir.

"Mahkememizce Bilirkişi A.E.den 27/3/2017 tarihinde aldırılan raporda; Diyarbakır 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 5/2/1973 tarih ve 19673/27 esas, 1973/27 esas, 1973/95 karar sayrłı kararıyla dava konusu Vakfin gullesine müstahak Vakıf evladı olduğu tespit olunan ve Davacının babası ile aynt batında yer alan A.l.nun; Diyarbakır ili, Merkez ilçest, Nüfus Müdürlüğünce 27.01.2004 tarihinde verilmiş olan ve Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemestnin 2005/31 esas sayılı dosyası içinde bulunan nüfus kayit δrneğinde, Bltim hanestnin kapalıolduğu görüldüğünden, adı geçenin yaşamadığının belgelendirilmesi ve ön batında başka vakaf evladı olmadığının ispatı halinde; davacı Mehmet Muraı Iskenderoğlu'nun; Mustafa Paşa Vakfi kurucusunun gallestne müstehak evladı olarak kabul edilebileceğini; davacıMehmet Murat İskenderoğlu'mun kendinden Bnceki batiında, vakf evladh olmadığım ispat 

etmesi halinde: Mehmet Mustafa Paşa Vakfinın geltrinden (gallesinden), dava tarthinden itibaren geçerli olmak kaydıyla yararlanma hakkınun bulunduğu yōmünde rapor vermiştir.
27/3/2017 tarihli Bilirkişi raporunda belirtilen A.l.na ait nüfus kaytları Sur Nüfus Müdürlüğünden temin edilmiş, Z.Z. ve Z. oğlu 1905 doğumlu A.K.I.nln 15/9/1985 tarihınde vefat ettiği bōylelikle davacimn üst batınında yaşayan başka mirasçının bulunmadığıanlaşımışur.

Toplanan kantlara, dosyadan oluşan kanaate, dosyaya sunulan deliller, veraset belgesi ve bilirkişi raporu, nüfus kayıtları ile davacının babası olan A.R.I.nun 14/2/2012tarihinde ðldüğü ve davacımın iek erkek evladı olarak kaldığı bu nedenle vakfin ön batınında tek erkek eviadın davacı olduğunu, mahkemeye sunulan 1047 H. Tarthli vakfiye örneğine göre galle fazlası batın şartı gőzetilmek kaydryla erkek evlada, munkariz olması hatinde aymışekilde kız evlada ait olacağınm belirtildiğini, vakfin 1944 yıhından beri mazbut vakflar arasında Vakaflar Genel Müdürlüğünce idarece temsil edildlğıni, davacının evladlık hakdarımn başlangıç tarihinin vefat eden babası Reşit İskenderoğlu'nun ölüm tarihi olan 14.02.2012 olarak tespitini talep etmekte hakh olduğu ve vakflar yasaşının 7/(Ek fikra)maddesinde düzenlenen sürentn sınırları içerisinde kaldığı ve davacının davasını ispat ettiğt yönündeki rapor mahkememizce de yerinde görülmūş ve davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur."
9. Yargitay 8. Hukuk Dairesi (Daire) 15/10/2018 tarihli kararında mahkeme hükmünüi düzelterek onamıştır. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Yukarıda (2) ve (3) nolu bentte açıklanan sebeplerie, hükmün 1 numaralı hüküm fikrasında 'olduğumm' kelimesinden sonra gelen 've ölen babasının Ölüm tarihi olan 14.2,20l2 tarihinden geçerli olmak tizere' ibaresinin hükūmden çıkarıłmasına, yine hükmün 3 ve 5 numaralı fikralarının metinden çıkarılarak yerlerine '3-Davamn niteliği gereğl davacınun yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına', '5-Davanın niteliğıgereğt davact lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına' ibareleri yazılmak suretiyle mahkeme hükmünūn 6100 saylı HMK'nin geçlci 3. maddesi yollaması lie HMKnin 304.maddesi (1086 sayılı HUMK’un 438/7. fikrası) gereğłnce dūzeltilmesine ve DÜZELTILMI$ BU ŞEKLI ILE ONANMASINA...*

10. Karar gerekçesinde 27/9/2008 tarihli ve 27010 sayilt Resmî Gazete'de yayımlanan Vakıflar Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 53. maddesi gereği galleye hak kazandığım mahkeme ilamıyla ispatlayan vakıf evladına galle fazlası Ödeneceğinden ilgili kişinin ilk önce galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine dair mahkemeden karar alması gerektiği ifade edilmiştir. Gerekçede, Yönetmelik'in 55. maddesi gereğince ise vakıf evladı veya ilgililerinin galle fazlasını almaya hak kazandıkları tarihin ilk derece mahkemesinin karar tarihi olduğu belirtilmiştir. 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 76. maddesi (5/6/1935 tarihli ve 2762 sayılı mülga Vakıflar Kanunu'nun 40.maddesi) gereğince galle fazlasına müistahak vakif evladı olduğunun tespitine ilişkin davalarda Vakıflar Genel Müdürlüğünün kanuni hasım olduğu davanın kabulā hâlinde yargilama giderlerinden sorumlu tutulmaması ve aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği belirtilmiştir.

11. Karar düzeltme talebi Dairenin 21/3/2019 tarihli kararıyla reddedilmiştir.Başvurucu, nihai kararı 6/5/2019 tarihinde δğrendikten sonra 28/5/2019 tarihinde bireysel başvuruda bułunmuştur.


12. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir ðrneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

II. İLGİLİHUKUK 
A. Uusal Hükuk 
13.5737 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kamumun uygulanmasında;
...
Vakaflar: Mazbut, mülhak, cemaat ve esnaf vakfları ile yenl vakafları,
Vakfiye: Mazbut, mülhak ve cemaat vakaflarının malvarlığıni, vakıf şartlarını ve vakfedenin isteklertni içeren belgelert.

*.•
Vakıf senedi: Mülga 743 sayrlı Tūrk Kanunu Medenisi ile 22/11/2001 tarihli ve 4721saylı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulan vakfların, malvarlığun ve vakaf şartlarinu tçeren belgeyt,
Mazhut vakaf: Bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayıh Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulmuşve 2762 sayılı Vakiflar Kanunu gereğince Vakaflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakaflart,
Mülhak vakif: Mülga 743 sayrhı Tūrk Kanunu Medentsinin yürürlūk tarihinden önce kurulmuş ve yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilmiş vakıflari,
**
Galle fazlası: Mazbut ve mülhak vakıflarda, vakfin hayrat ve akarlarının onarımu ile vakflyelerindeki hayrat hizmetlerin ifasından sonra kalan miktarı,
**
ifade eder."
14. 5737 sayılı Kanun'un 7. maddesine 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayıh Kanun'un 208. maddesiyle eklenen beşinci fikra şöyledir:
"Mazbut vakaflarda intifa haklari, galle fazlası almaya hak kazanıldığını gösteren mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itbaren, vakfın son beş yıl içindeki malvarlığı,gelirleri ve giderleri ile sinirlı olmak ve galle fazlasınm mevcudiyeti şartıyla Genel Müdürlükçe belirlenir."
15. 5737 sayılı Kanun'un 76, maddesi şöyledir:
"Mülhak vakaflarda vakaf yönetimine, mülktyet ve intifa haka iddiasına ait davalarda vakıf yönetimi ile Genel Müdttrlük birlikte hasım gösterillr."

16.Yönetmelik'in 53. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(l) Vakaf evlatları veya ilgilileri dilekçe ile vakfiye şarı gereği vakf evladı veya ilgilisi olduğunu ve gallefazlast almaya hak kazandığını gösteren mahkeme kararıyla;
a) Vakıf evladı veya ilgilisi olduğu mülhak vakıf yōneticlsine.
b) (Değişik: RG-14/8/2010-27672) Vakfiyesinde galle fæzlası ōdenmesine ilişkin şart bulunan mazbut vakiflarda, ilgili bölge müdürlüğüne veya Genel Müdürlüğün internet sitesindeki online başvurular kasmında yer alan galle fazlası talep formunun doldurulmast şekli ile: Genel Müdürlükçe temstlen yönetilen mülhak vakflarda ise ilglli bölge müdürlüğüne,
başvuru yaparlar.
(2) (Mülga:RG-19/1/2013-28533)
(3) Vakfiyede batın tertibi veya bunun gibi herhangi bir şart mevcut lse, bu şartın mahkeme kararı ile lspatı gerekir.

(4) (Ek:RG-28/2/2018-30346)Vakaf yōneticisi; galleye mūstahak vakif evladında meydana gelen değłştklikleri Ek-25'eki formu doldurarak ilgili bölge müdürlüğüne vermek zorundadırlar."
17.Yðnetmelik'in 55. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"(1) Vakıf evladı veya ügililerinin galle fazlasını almaya hak kazandıkları tarth ilk derece mahkemesi karar tarihi olup, galle fazlasmna ilişkin ödeme mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra yapıır.

1•.

B. Uluslararası Hukuk 
18. Avrupa Insan Haklan Sðzleşmesi'ne (Sözleşme) ek (1) No.lu Protokol'ūn "Mülkiyetin korunması" kenar başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokumulmazliığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebtyle ve yasada ōngõrülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukardaki hükümler, devietlerin, mülktyetin kamu yararına uygun olarak kullanıłmasım dūzenlemek veya vergllerin ya da başka katkaların veya para cezalarının Ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasalari uygulama kanusunda sahip olduklarıhakka halel gettrmez."
III. İNCELEME VE GEREKÇE 
19. Anayasa Mahkemesinin 20/7/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mālkiyet Hakkınm İhlal Edildiğine İlışkin İddia 
1. Başvurucunun İddlaları
20. Başvurucu, Mazbut Mustafa Paşa Vakfinın intifa ve gallesine müstahak evlat olduğunun tespiti için murisin ölüm tarihi yerine kararın kesinleşme tarihinin esas ahnmasınedeniyle adil yargılanma hakkı, mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.

2. Değerlendlrme 
21.Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarvna sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kamunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkanın kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun $ikâyetinin mülkiyet hakkıkapsamında incelenmesi uygun bulunmuştur.

a. Kabul Edllebilirlik Yönünden 
2. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
Mälküo Varlığı
24. Mälkiyet hakkınm ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, B. No:2013/1178, 5/11/2015, §§ 4954). Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasında "Herkes mülkiyet ve miras haklarına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakkı güvenceye bağlanmıştır. Anayasa'nın amian maddesiyle güvenceye bağlanan müikiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkımı kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Bu bağlamda mülk olarak değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunların üzerinde tesis edilen sıntrlı ayni ve fikri hakların yamı sıra icrası kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakkının kapsamına dâhildir (Mahmut Duran ve diğerleri, B. No: 2014/11441, 1/2/2017, §60).

25. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı mevcut mal, mülk ve varltklan koruyan bir güvencedir. Bir kişinin hâlihazırda sahibi olmadığı bir ınülkūn mūlkiyetini kazanma hakkı, kişinin bu konudaki menfaati ne kadar gūçlū olursa olsun Anayasa'yla korunan mülkiyet kavramı içinde değildir. Bu hususun istisnası olarak belli 

durumlarda bir ekonomik değer veya icrası mümkün bir alacağı clde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk: güvencesinden yararlanabilir. Meşru bekłenti, makul bir şekilde ortaya konmuş icra edilebilir bir alacağın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirli bir kanun hūkmüne veya başarılı olma ihtimalinim yüksck olduğunu gösteren yerleşik bir yargı içtihadına dayanan somut bir beklentidir. Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakkı kapsammda ileri sürülebilir bir iddianın varlığı meşru beklentinin kabulü için yeterli değildir (Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi, B.No: 2012/636, 15/4/2014, §§ 36, 37).

26.Meşru beklenti objektif temelden uzak olmayıp bir kanun hükmü, yerleşik bir yargısal içtihat veya ayni menfaatle ilgili hukuki bir işleme dayalıdır (Selçuk Emiroğlu, B.No: 2013/5660, 20/3/2014, § 28). Dolayısryla Anayasa ve S0zleşme'nin ortak koruma kapsamında olan meşru beklentiye dayalt mülkiyet hakkının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddiasının tanınmasma bağlı olup bu tanım, mevzuat hükümleri ve yargıkararları ile yapılmaktadır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. $ti., B. No: 2013/845, 20/1 1/2014, §37). Bu çerçevede mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadr (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, §§ 49-54).
27. Başvuruya konu davadaki uyuşmazlığın başvurucunun mazbut vakıf olan Mustafa Paşa Vakfinın intifa ve galle fazlasına müstahak vakıf evladt olduğuņun tespitinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

28. Başvurucunun tespit talebine esas olan galle fazlası ve intifa hakkı 5737 sayıh Kanun'un "Tanımlar" kenar başlıklı 3. maddesinde açıklanmıştır. Buna göre galle fazlasi,mazbut ve mülhak vakıflarda vakfın hayrat ve akarlarının onarımı ile vakfiyelerindeki hayrat hizmetlerinin ifasından sonra kalan miktarı; intifa hakkı ise sōz konusu vakıflarda vakfiyelerindeki şartlara göre ilgililere bırakılmış galle fazlaları ve haklanı ifade etmektedir.
29. Dolayısıyla başvurucunun tespite konu olan sõz konusu galle fazlası ve intifa hakkının ekonomik değeri olduğu, bu itibarla Anayasa'nın 35. maddesi kapsamında korunması gereken bir menfaatinin bulunduğu değerlendirilmiştir.
il.Mädahalenfn Varlğı ve Trü
30. Anayasa'ntn 35. maddesi ile mülkiyet hakkıa temas eden diğer hükümieri birlikte değerlendirildiğinde Anayasa'nın mülkiyet hakkına müdahaleyle ilgili ūç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasında herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barışçıl yararlanma hakkına yer verilmiş, ikinci fikrasında da mülkten barışçı yararlanma hakkına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Maddenin ikinci fikrasında genel olarak mülkiyet hakkının hangi şartlarda sınırlanabileceği belirlenerek aynı zamanda mülkten yoksun bırakmanın şartlarının genel çerçevesi de çizilmiştir. Maddenin son fikrasında ise mülkiyet hakkının kullanımının toplum yararına aykırı olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullanımınıkontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sağlanmıştır. Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde de devlet tarafindan mülkiyetin kontrolüne imkân tanıyan özel hükümlere yer verilmiştir.Ayrıca belirtmek gerekir ki müikten yoksun bırakma ve mülikiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin Özel biçimleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546,2/2/2017, §§ 55-58).


31. Başvurucunun müılkiyet hakkına esas teşkil eden hakiarı kazandığı tarih, söz konusu mal varlığının kapsamı üzerinde doğrudan etkilidir. Bu nedenle başvurucunun vakıf nedeniyle doğabilecek baklarınm miras bırakanın ölüm tarihi yerine mahkemenin karar tarihi esas alınarak belirlenmesinin mal varlığının kapsammı daraltıcı bir etki oluşturacağı açıktır.Başvurucunun intifa ve galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitinde murisin öltm tarihi yerine ilk derece mahkemesinin karar tarihinin esas alınmast mülkiyet hakkma müdahale niteliğindedir. Meşru beklentinin karşılanmaması biçiminde tezahür eden müdahalenin mülkiyetten barışçıl yararlanma hakkına saygrya ilişkin genel kural çerçevesinde incelenmesi gerekir.

I.Müdabalentn İħlal Oluşturup Oluşturmadığı
32. Anayasa'nın 13, maddesi şōyledir;
"Temel hak ve hürriyetler, Özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirttlen sebeplere bağl olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sımrlamalar, Anayasanın søzüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetn gereklerine ve ðlçülälük ilkesine aykını olamaz."
33. Anayasa'nın 35. maddesinde müilkiyet hakkı sıırsız bir hak olarak düzenlenmemiş, bu hakkın kamu yararı amacıyla ve kanunla sinırlandırılabileceği Öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve Özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesi gözönünde bulundurulmalıdır. Anlan madde uyarınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabílir. Dolayısıyla mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanması,kamu yararı amacı taşıması ve ölçülülük ilkesi gözetilerek yapılması gerekir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, § 62). Bu bağlamda Öncelikle müdahalenin kanumi dayanağınm bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

34. Anayasa'nın 35. maddesinin ikinci fikrasında mülkiyet hakkıın ancak kamu yararı amacryla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkma yönelik müdahalelerin kanunda Öngörülmesi gerektiği ifade edilmiştir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırıimasına ilişkin genel ilkelerin düzenlendiği Anayasa'nm 13.maddesinde de hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceği temcl bir ilke olarak benimsenmiştir. Buna göre mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerde dikkate alınacak Öncelikli ölçüt, müdahalenin kanuna dayalı olmasıdır. Bu ölçütün sağlanmadığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yapılmaksızı mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varilacaktır (Ford Motor Company, B. No: 2014/13518, 26/10/2017, § 49).
35. Müdahalenin kanuna dayalı olması öncelikle şeklî manada bir kamumun varlığıns zorunlu kılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafindan Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgüriüiklere müdahale edilmesi ancak yasama organmca kanun adı altmda çıkarlan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tanryan bir hükmün bulunması şartına bağlıdır. TBMM tarafından çıkarılan şekli anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (Ali Hudır Akyol ve diğerlert [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).


36. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sinırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve ðzgürlükiere keyfi müdahaleyi engelleyen ve hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60). Kanunun varlığı kadar kanun metninin ve uygulamasının da bireylerin davranışlarının sonucunu öngõrebileceği kadar hukuki belirlilik taşıması gerekir. Bir diğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik şartının sağlanıp sağlanmadiğının tespitinde önem arz etmektedir (Necmiye Ciftçi ve diğerlert, B. No:2013/1301, 30/12/2014, § 55). Mūdahalenin kanuna dayalı olması, müdahaleye ilişkin yeterince erişilebilir ve öngörülebilir kuralların bulummasımı gerektirir (Türkiye İş Bankası4.$. [GK], B, No: 2014/6192, 12/11/2014, § 44).

37. Başvuruya konu olayda davaya esas alıman vakif senedi vakıf kurma iradesinin ortaya konulduğu hukuksal işlem niteliğindedir. Dolayısıyla mülkün kaynağını, resmi senetle tespit edilen irade beyanı oluşturmaktadır, Batın esasına dayanan zürri vakıflarda vakıf ya da yerine geçen kimsenin ölümü hâlinde ardımdan gelen kişinin de, ölüm tarihi itibarıyla hak sahibi olacağı açıktır. Bu yönüyle vakfedenin iradesinin son batmdaki kişinin de öldüğü tarih itibarıyla devreye girdiği anlaşılmıştır. Bu itibarla vakfedenin ðlüm tarihinden itibaren vakfa ait mal varlığı haklarının batına geçmesini öngören vakıf senedindeki bu iradeyi değiştiren mevzuat hükümleri ve yargısal uygulamalar mülkiyet hakkına müdahale oluşturmaktadır.
38. Başvurucunun tespit talebine konu olan mal varlığı hakkımın doğduğu tarihin ilk derece mahkemesinin karar tarihinden geçerli olmasının Yönetmelik'in 55. maddesinden kaynaklandığı görülmüştür. Mülkiyet hakkınım kapsamıı sınırlandıran sðz konusu düzenlemenin kanuna dayanılarak yapılması gerekmektedir.

39. Ancak somut olayda mülkiyet hakkına müdahalede bulunan ve hak sahipliğini belirleyen söz konusu tarihin kamuna dayanılarak tespit edilmesi gerektiği hâlde Yönetmelik hükmüne dayanılarak belirlenmesi ve bu suretle mülkiyet hakkıa mūdahalede bulunulmasımüdahaleyi kanunilik unsurundan yoksun bırakmaktadır.

40. Bu durumda başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının hulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Varılan sonuca göre müdahalenin meşru bir amacınin bulunup bulunmadığının veya Ölçūlūolup olmadığının değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

41. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine Îlişkin İddia 
4. Anayasa Mahkemesi, olay ve olgulan somut başvuru ile benzer nitclikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023) kararında uygulanacak anayasal ilkelerìbelirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa Însan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile yapılan değişikliğe gōre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest olan,yargılamaların makui sürede somuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı neticesine varmıştır.

Somut başvuruda, anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrıimay gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

43. Dolayısıyla makul sürede yargıianma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia yönünden başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik kriterleri bakımından incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

IV. GiDERIM 
44.Başvurucu; ihlalin tespitine, yeniden yargilamaya, 140.000 TL maddi ve 60.000TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

45. Başvuruda tespit edilen mülkiyet hakkıın ihlalimin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasıda hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği mahkemece yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligill Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/1 1/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Ents Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

46. Mülkiyet hakkı yönünden ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasıın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaştldığıdan tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

V. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mülkiyet hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianm KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Makul sürede yargılanma hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tūketilmemesi nedeniyle KABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının fHLAL.EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğimin müilkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargiılama yaptlmak amacryla Yargıtay 8. Hukuk Dairesine (E.2018/8707, K.2018/17286) iletilmek 0zere Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/473, K.2017/298) GÖNDERILMESÍNE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDfNE,
E. 364,60 TL harç ve 9.900 TLvekâlet ūcretinden oluşan toplam 10.264,60 TL tutarındakiyargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 20/7/2023tarihinde OYBlRLIGiYLE karar verildi.