Anayasa Mahkemesinin 16/12/2020 Tarihli ve 2017/40457 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-03-10

10 Mart 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31419
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
ALİ RIZA DOĞANATA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2017/40457Karar Tarihi : 16/12/2020
Başkan :Kadir ÖZKAYA Üyeler :Engin YILDIRIM Celaj Mūmtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör :Fatma Bureu NACAR YÜCE Başvurocular :1. Ali Riza DOĞANATA 2. Ismail Selim DOĞANATA 3. Kayhan ERCIYEŞ
4. Doğanata Eğitim ve Kültür Vakft 5. Izmir Üniversitesi Başvurucular Vekill : Av. Hūseyin Enis DiNÇEROĞLU 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, tespit talebinin dava şartı yokluğundan reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
IL BAŞVURU ŞÜRECİ
2. Başvuru 18/12/2017 tarihinde yapıhmıştır.
3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ðn incefemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurumun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

III, OLAY VE OLGULAR 
5.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar õzetle şöyledir:
6. Başvurucu Doğanata Eğitim ve Kültür Vakfi, Izmir Üniversitesinin kurucu vakfidır. Başvurucular İsmail Selim Doğanata ile Ali Rıza Doğanata ise anılan Vakfin Mütevelli Heyeti tyeleridir. Kayhan Erciyeş, kapatılmadan önce İzmir Üniversitesi rektörüolarak görev yapmıştır.


A. Arka Plan Bilgisi 
7.Türkiye 15 Temmuz 2016 gecesi silahlı bir darbe teşebbtisūyle karşı karşıya kalmış ve Bakanlar Kurulu tarafindan ülke genelinde 21/7/2016 tarihinden itibaren doksan gūn süreyle olağanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine karar verilmiştir. OHAL I9/7/2018tarihinde son bulmuştur. Darbe teşebbüsüne ilişkin sürec, OHAL iłanı, OHAL döneminin gerektirdiğitedbirlere ilişkin detaylıaçtklamalar Anayasa Mahkemesinin Aydın Yavuz ve diğerleri ([GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-20, 47-66) kararında yer almaktadır.
8. Bu kapsarmda Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunca 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alıman Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (667sayılı KHK)23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan KHK ite milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fetullahçı Terör Örgütä (FETÖ)ve/veya Paralel Devlet Yapılanmnasına (PDY) aidiyeti, iltisakı veya bu õrgtitle irtibati belirlenen vakıflar ve Üniversiteler kapatimıştır.

9. 667sayılı KHK'nın 2. maddesinin(2)numaralı fikrasında; kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait taşınırlar, her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrakın Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılacağı,devre ilişkin işlemlerin ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye BakanlığıveyaVakıflar Genel Müdürlüğttarafindan yerine getirileceği kurala bağlanmıştır. Söz konusu devirlere ilişkin 371sayılı Millî Emlak Tebliğnamesi (Tebliğ) 24/7/2016 tarihli 29780 sayılı ResmîGazete'de yayımlanmiştır.

10. Başvurucular Izmir Üniversitesinin ve Doğanata Eğitim ve Kültür Vakfının FETÖ/pDY'ye aidiyeti, iltisakı veya bu Örgüitle irtibatı tespit edildiği gerekçesiyle667 sayılıKHK ile kapatılmasına karar verilmiştir.

11.[zmir Üniversitesine ait tüm taşınmazların, nakit, menkul kıymet ve varlıklarım,taşınır malların alacak, hak ve borçlarıile değerleri maliyemüfettişlerince anılan KHK hūkmtı ve tebliğ uyarınca tespit edilerek kayıt altına alınmıştır.

B. Başvuraya Konu Süreç
12. Başvurucular: 667 sayılı KHK ile kapatılmasına karar verilen Üniversiteye ait tüm binaların, nakit ve menkul kıymet ve varlıkların, taşınır malların, alacak, hak ve borçların ve çalışan personele ait şahsi eşyalar ile mal varlığı değerlerinin eksik ve Tebliğ hükümlerine aykırı olarak belirlendiğinin 12/I/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 400. ve 401, maddeleri çerçevesinde tespitini istemiştir.
13. Izmir 10. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 1/11/2016 tarihli karanyla,29/10/2016tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3/10/2016 tarihlive 675sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında KHK'nın 16/3.maddesi gereği davanın dava şartı yokluğundan istemin reddine karar vermiştir.
I4. Başvurucuların istinaf başvurusu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi I. Hukuk Dairesinin 27/1/2017 tarihli kararıyla esastan reddedilmiştir.


15. Amlan hüküm başvurucular tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 14/9/2017 tarihli kararıyla istinaf kararını onamıştır.

16. Onama kararı 17/11/2017 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiş,başvurucular 18/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLI HUKUK 
A Ulusal Hukuk 
17. 6100 sayılıt Kanun'un "Delil tespitinin isteneceği hâller" kenar başhıklı 400.maddesi şöyledir:
"(1) Taraflardan her biri, görülmekte olan btr davada henüz inceleme strası gelmemișyahua ileride açacağı davada ilerı süreceğł bir vakıanın tespiti amacıyla keştf yapılmasi,bilirkişi incelemesi yaptưrıması ya da tanık ifadelerintn alımnması glbi işlemlerin yapımasııtalep edebilir.

(2) Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Kanunda açıkça öngörülen häller dişında, dellltn hemen tespt edilmemest hâlinde kaybolacağı yahut ilert sürülmesintn önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulumuyorsa hukuki yarar var saylr."
18. 6100 sayılı Kanun'un "Delil tespit talebi ve karar" kenar başlıklı 402, maddesi şöyledir:
"(1) Delil tespiti talebi dilekçeyle yaplır. Dilekçede tesptti istenen vakıa, tanıklara veya biltrkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler lle aleyhine delil tespiti istenen kiştnin ad,soyad ve adresi yer alır. Tesptt talebinde bulunan, durum ve koşulları imkân vermemest nedeniyle, aleyhine tespit yapilacak kişiyi gūsteremtyorsa talebi geçerli sayılır.
(2) Mahkeme tarafindan beltrlenen tespt giderleri avans olarak ödenmedikçe sonrakd İșlemler yapılmaz.

(3) Tespit talebi mahkemece hakdı bulumursa karar, dilekçeyle birlkte karşı tarafa tebliğ edilir. Kararda ayrica, delil tespitinin nası ve ne zaman yapilacağt, tespitin icrasıesnasında karşı tarafin da hazır bulunabileceği, varsa itiroz ve ilave soruların btr hafta içinde bildirilmest gerektiği beltrtilir."
19. 667 sayılı KHK'nın "Kapatılan kurum ve kuruluşlara llişkin tedbirler" kenar başlıkı 2, maddesinin ilgili kısmı şöyledir;
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETO/PDY) aidiyeii, ilttsak veya irttbatiı belirlenen;
c) Ekli (III) sayılı listede yer alan vakf ve dernekder ile bunların iktisadi iştetmeleri,
...

(2) Kapatılan vakflaron her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığ,alacak ve hakları, belge ve evraka Vakflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmişsayilır. Kapatılan vakyf yükseköğretim kurumiarınon sağlık uygulama ve araştrma merkezleri ve kupatıan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar lle her türlū mal varlıği, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır,bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlu kasulama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Btrinci fikrada sayılanların her türlū borçlarından dolayıhlçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin tşlemler ilgili tüm kurumlardan gerekdi yardımı almak suretiyle lgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakflar Genel Müdürlağu tarafindan yerine getirilbr.

20. 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 670 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamunda Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 670 sayılı KHK'nın "Devir işlemlerine ilişkin tedbtrler" kenar başlıklı 5.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(l) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 saylı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edtlen olağanüstü hal kzpsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum,kuruluş, ōzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve doğuưm kanallarının her tūrlu taşınır, taşınmoz, malvarlığı, alacak ve hakları lle belge ve evraklarının (devralınan varlık);her fürlü tespit lşlemini yapmaya, kapsamını beltrlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlū alacak, senet, çek ve diğer kaymetli evraka ilişkin olarak dava ve lcra takdbi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıdarla ilgilt olup kanaat getirict defter, kayu ve belgelerle tevsik edilen borc ve yükümlülüklert tespite ve hiçbtr sekilde devralınan varludarın değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aldtyeti, Uttsaka veya irtibati olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkistne dayanması şartıyla bu varlıkdarın değerlendirilmesi surettyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mimkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacakdar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her rürlüsulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla lişkili kredi veya gerçek btr mal veya hizmet illşkisine dayanan borçlar nedentyle konulmuş ve daha önce kaldırilmış takyidatlarıkredinin veya borcun ödenebllmestni sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koycurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varliklara konulan takyidatların sınırlarım belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamuna karar vermeye, devralınan varlidarın idaresl,değerlendirilmesi, elden çıkaruması lçin gerekli her türlü tedbtri almaya, gerektlğinde devralınan varlidarın tasftyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadiğı belirlenen varlıklar iadeye,kapatilanların gerçek kdştye att olması halinde devralınacak varlikların kapsamım belirlemeye, tereddütlert gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, butün bu işlemlert yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakyflar yönünden Vakyflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yömünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(3) Kapatilan kurum, kuruluş, ōzel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağuım kanallarının bağlı oldukdarı ştrketlerin faaliyetiert sonlandırılarak ticari stcil kayuları resen terkin ediltr. Bunlarm devralınan varlıdarı dışındakt varlıkdarı da Hazineye bedelsiz devredllmiş sayuır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyimlar tasfiye 

memuru olarak görevlendirilebilir veya bu ştrketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fikrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar içtn de uygulamaya Maltye Bakanlığı yetkilidir.
(4) Birtnci fikra kapsamında tespłte konu edilebilecek borç ve yūkümlülüklere ilişkin olarak hak iddlasında bulunanlarca bu maddentn yürürlüğe girdiği tarthien itibaren altmışgünlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idarestne kanaat getirici defter, kayu ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddentn yürürlüğe girdiği tarihten sonra yaplacak kapatma işlemlerınde ise altmış gūnlük sūre kapatma tarihinden itibaren başlar 
""..

21. 670 sayıl KHK'nın "Devir işlemlerine iltşkin tedbirler" kenar başlıklı 5.maddesi 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun'un 8/3/2018 tarihli ve 30354 mükerrer sayılıResmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucu aynen kanunlaşmıştır.
B. Uluslararası Hukuk 
22. Avrupa Insan Hakları Mahkemesine (AfíM) göre Avrupa Insan HaklarıSözleşmesi'nin (Sðzleşme) 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının medeni hukuk alamna giren konularda uygulanabilirliğiðncelikle bir uyuşmazlığın varlığına bağlıdır. İkinci olarak söz konusu uyuşmazlık iç hukukta tanındığı, en azından savunulabilir bir biçimde söylenebilecek hak ve yükümlülükderle ilgiłi olmalıdır. Son olarak bu hak ve yükümlülükler -ħer ne kadar 6.maddenin kendisi bu hak ve yükümltlüiklere S8zleşmeci devletlerin hukuk sistemi içinde belirli bir anlam atfetmiyorsa da-Sözleşme anlamında medeni nitelikte olmak zorundadır (James ve diğerleri/Birleşik Krallık [GK], B. No: 8793/79, 21/2/1986, § 81).
23. AfHM kararlarında uyuşmazlık sözcüğüne şeklî bir tanımdan çok maddi bir tanım verilmesinin daha uygun olduğu benimsenmiştir (Le Compte, Van Leuven ve De Meyere/Belçika [GK], B. No: 6878/75-7238/75, 23/6/1981, § 45). Buna gõre görÜnüşün ve kullanılan dilin ötesine bakılması ve her davanın koşullarına göre durumun gerçeklerine yoğunlaşılması gerekmektedir (Gorou/Yunanistan (No. 2) [BD], B. No: 12686/03, 20/3/2009,§29). AfHM, 6. maddenin karşıt tarafların ve haklara ilişkin herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı durumlara ilişkin çekişmesiz ve tek taraflı yargılamalara uygulanamayacağınıkabul etmiştir (Alaverdyan/Ermenistan (k.k.), B. No: 4523/04, 24/8/2010, § 35).
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapmış olduğu topłantıda başvuru incelenip gereği düşünüldt:
A. Kişf Bakımından Yetki Sorunu 
25. Tüzel kişi başvurucular Doğanata Eğitim ve Küiltūr Vakfi ile İzmir Üniversitesi 667 sayıhı KHK ile kapatılmıştır. Bu durumda tzel kişilikleri sona eren Doğanata Eğitim ve Kültür Vakfi ile Izmir Üniversitesinin bireysel başvuru ehliyetinin bulunup bulummadığısorusunun tartışılması gerekmektedir. Öte yandan gerçek kişi başvurucuların da sadece kendilerine ait olduğunu iddia ettikleri şahsi mallarla değil Üniversitenin mal varlığıyla ilgili olarak da bireysel başvuruda bulundukları görülmektedir. Bu sebeple bu kişilerin Üniversitenin mal varlığı yönünden mağdur statülerinin bulunup bulummadığı meselesinin incelenmesi Iüzumu ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte diğer kabul edilebilirlik kriterleri 

yönünden aşağıda ulaşılan sonuç gözetildiğinde tüzel kişi başvurucuların başvuru ehliyetinin,gerçek kişi başvurucuların ise mağdur statüsüntın bulunup bulunmadığının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

B.Adil Yargılanma Hakkımı İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucuların Îddlaları
26. Başvurucular, Üniversite mallarinın usulüne uygun olarak tespit edilmemesi,tasfiye ve devir işleminin Tebliğ hükümlerine uygun yapılmaması ve Üniversitede kişisel eşyaları bulunduğu hususlarının tespit edilmesi istemlerinin hatalı değerlendirilerek reddedilmesi nedeniyle adil yargtlanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
27. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin meşru vasita ve yollardan faydalammak suretiyle yargı mereileri õnünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adilyargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak hakkın kapsamıdüzenlenmemiştir.3/10/2001 tarihli ve 4709sayıhı Kanun'un Anayasa'nın36. maddesinin birinci fikrasına "adil yargulanma hakkı" ibaresinin eklenmesine ilişkin I4. maddesinin gerekçesine göre "değişiklikle Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına almnmış olan adil yargılama hakka metne dahil" edilmiştir.Dolayıstyla Anayasa'nın36.maddesinde herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğu ibaresinin eklenmesinin amacımın Sðzleşme'de düzenlenen adil yargılanma hakkını anayasal güvence altına almak olduğu anlaşılmaktadır (Yaşar Çoban [GK], B. No: 2014/6673,25/7/2017, § 54). Bu itibarla Anayasa'da güvence altına alman adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriği belirlenirken Sözleşme'nin "Adil yargılanma hakkı" kenar başlıklt 6.maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekir (Omurhan Solmaz, B. No: 2012/1049,26/3/2013, § 22).

28. Sözleşme, bir kişinin sahip olduğunu ileri sürebileceği tüm hak ve yükümlüłükler bakımından adilyargılanma hakkım güvenceye almamaktadır. Sözleşme'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6.maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin "medeni hak ve yükümlülükler ile ilglli uyuşmazlıkdar"ın ve bir "suç Isnadı"nön esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularia sınırlandırılmıştır. Hak arama hürriyetinin ihlal edildiğigerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmek için ya başvurucunun medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyuşmazlığın tarafi olması ya da başvurucuya yōnelik bir suç isnadının esası hakkında karar verilmişolması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma hakkınm ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanıkapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz (Omurhan Solmaz, §23).
29. Somut olayda suç isnadına bağlı bir yargılamanın mevcut olmadığı hususunda tereddät bulunmamaktadır. Diğer taraftan yukarıda da belirtildiği üzere bir kimsenin medeni hak ve yükümlūlüklertnin karara bağlanmasıyla ilgili bir yargılama usulünde Sðzleşme'nin 6.maddesi uygulanabilir. AfhM, Sözleşme'nin 6.maddesinin(1) numaralı fikrasının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ilk olarak ortada bir uyuşmazlığın bulunması koşulunu aramakta; uyuşmazhğın iç bukukta tanmmış olduğu sðylenebilecek haklar ve yükümlülükler ile ilgili olması, bu haklar ve yükümlüloklerin de Sözleşme'deki anlamıyla medeni olmasıgerektiğini vurgulamaktadır (bkz§§ 22, 23).


30. Başvuru konusu olayda ise başvurucular Üniversitenin mal varlığının usultne uygun olarak tespit edilmediğini öne strerek delil tespiti talebinde bulummuştur.Üniversitenin mal varlığının tespit usulünūn hukuka uygun olup olmadığının bir uyuşmazlık olarak nitelenmesi mümkündür.Olaydakiuyuşmazlık mülkiyet hakkını ilgilendirdiğinden bunun medeni haklara ilişkin olduğu da kabul edilmelidir. Bununla birlikte medeni hak ve yükümlülaklerle ilgili bir uyuşmazlığın bulunması tek başına yargı mercileri önündeki yargisal streci adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil etmemektedir. Derece mahkemelerinin Önündeki yargılamanın adil yargıłanma hakkı kapsamında incelenebilmesi için bu yargılamada medeni hakka ilişkin uyuşmazlığın esasının da karara bağlanmasıgerekir.

31. Delil tespitine ilişkin yargısal süreçte uyuşmazlığın esası olan Üniversitenin mal varlığının tespit usulünūn hukuka uygun olup olmadığı meselesi karara bağlanmamaktadır.Bu süreçte sadece sonradan açılacak muhtemel bir davaya sunulacak delillerin yargısal bir makam gözetiminde tespit edilmesi sağlanmaktadır. Delil tespiti strecinde kesin bir hüküm kurulmamaktadır. Bu yargılamada yapılan tespitlerin sonradan uyuşmazlığın esasıyla ilgili olarak açılacak davaya bakan yargı mercii yōnünden mutlak bir bağlayıcılığı söz konusu değildir, Bu nedenle delit tespiti stireci Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalmaktadır.

32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul editebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakamından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Celal Mūmtaz AKINCI bu görūşe katılmamıştır.
C. Mülkiyet Hakkmm İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucularmu İddiatarı
33. Başvurucular, tespit istemlerinin hatalı değerlendirme ile reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
34. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca başvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve kanıtlarınızamanında bu makamlara sunmasi, aynı zamanda bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Ayşe Zưaman ve Cennet Yeşilyurt, B. No:2012/403, 26/3/2013, § 17).

35. Bu bağlamda 670 sayılı KHK'nın 5. maddesinde kapatlan kurumlar ile ilgili tasfiye işlemlerinin ne şekilde yürütüleceği açıklanmıştır. Anılan hükme göre kapatılan kurumlar ile ilgili tespite konu edilebilecek borç ve yükümitılaklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca kapatma tarihinden itibaren altmiş günlük hak düşürücü stħre içinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayit ve belgelerle müracaat edileceği belirtilmiştir.Başvurucular ise etkili olabilecek bu yola başvurduklarına dair somut bir belge sunamamıştır.

36. Buna göre başvurucuların hukuk sisteminde mevcut yargısal yollarıtüketmeksizin bireyseļ başvuruda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

37. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VL HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın komu bakımından yetksizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA Celal Mümtaz AKINCI'nın karşıoyu ve OYÇÖKLUĞUYLA,
2. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLIĞtYLE,
B. Yargılamagiderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA 16/12/2020tarihinde karar verildi.

Başkan Öye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Yildtz SEFERINOĞLU 

Başvuru Nurarasi : 2017/40457Karar Tarihi : 16/12/2020
KARŞI OY GEREKÇESI 
1- Başvurucular; 667 sayılı KHK ile kapatılmasına karar verilen Üniversiteye ait tüm binaların, nakit ve menkul krymet ve varlıkların, taşınır malların, alacak, hak ve borçların ve çalışan personele ait şahsi eşyalar ile mal varlığı değerlerinin eksik ve tebliğ hükftmlerine aykın olarak belirlendiğini ifade ederek, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 400. ve 401.maddeleri uyarınca tespit talebinde bulunmuşlardır. İzmir 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 675sayılı KHK'nın 16/3. maddesi gereği dava şartı yokluğundan talebin reddine karar vermiştir.
Başvurucuların istinaf başvurusu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince esastan reddedilmiştir. Anılan hüküm başvurucular tarafindan temyiz edilmiş,Yargıtay 8. Hukuk Dairesi istinaf kararını onamıştır. Başvurucular, Adil yargılanma, hukuki dinlenilme, mahkemeye erişim ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğinden bahisle bireysel başvuruda bulunmuştur.

2- Mahkememiz çoğunluğu; "Delil tespitine ilişkin yargısal süreçte uyuşmazlığın esası olan, Üniversitenin mal varlığının tespit usulünün hukuka uygun olup olmadığı meselesi karara bağlanmamaktadır. Bu stireçte sadece sonradan açılacak muhtemel bir davaya sunulacak delillerin yargisal birmakam gözetiminde tespit edilmesi sağlanmaktadır.Delil tespiti sürecinde kesin bir hüktm kurulmamaktadır. Bu yargılamada yapılan tespitlerin sonradan uyuşmazlığın esasıyla ilgili olarak açılacak davaya bakan yargı mercii yöntınden mutlak bir bağlayıcılığı sõz konusu değildir. Bu nedenle delil tespiti süreci Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalmaktadır... Başvurunum diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir." gerekçesiyle başvuruyu kabul edilemez bulmuştur.
3- Başvurucular, kapatılan kurumda bulunan personele ait şahsi eşyalar ile mal varlığı değerlerinin eksik, usule, kanuna ve 37lsayılı tebliğde belirtilen hükfımlere aykır olarak tespit edildiği, mülkiyet haklarının korunması için yerinde inceleme ve tespit yapılarak mühürlenen binada bulunan emtia, demirbaş, bilgisayar, elektronik cihaz, kitap, bilimsel eser vb. özel eşyaların maliye müfettişlerince hazırlanan tespit, tutanak ve listelerle karşılaştırlarak, nicelik, nitelik ve değerlerinin tespitinde hukukiyararları bulunduğu iddiasıyla tespit talebinde bulunmuştur.

4.Başvurucular ayrıca kapatma ve el koyma işleminin iptali için Idari Yargıyoluna başvurmuşlardır. Idari yargıdaki dava derdesttir. Idari yargıda devam etmekte olan davanın başvurucular lehine sonuçlanması halinde el konulan menkul, fikri mülkiyete konu malların bulunamaması, kaybolmast, yok olması ya da aynen iadelerinin müimkün olmamasıhalinde başvurucular istihkak iddia ettikleri mafların değerini neye göre ve nasıl talep edeceklerdir? Bu yüizden el konulan malların nicelik, nitelik ve değerlerinin tespitinde başvurucuların hukuki yararı bulunduğu kuşkusuzdur.

Maliye Bakanlığı yetkililerinin 371 sayılı tebliğe göre yaptıkları tespite ilişkin dosya içindeki listeler incelendiğinde menkullerin sadece niceliklerine yer verildiği, nitelik ve değerlerinin listede yer almadığı görülmüiştür. Tespit talebinin reddi, başvurucuların hak iddia ettikleri malların kaybolması, yok olmasi, değerlerinin düşmesi halinde ileride mülkiyet haklarına dayanarak açabilecekleri davada iddialarımı ispat imkanı kalmayacağı için hak kaybma ve mağduriyete uğramalarına neden olabilecektir.


5- Delil tespiti, geçici hukuki koruma tedbirlerindendir. Davanın açılmasından ónce veya dava esnasında, delillerin ileride kaybolma, yok olma, veya gösterilmesinde doğabilecek zorlukların ortadan kaldırılması amacıyla delillerin hemen incelenmesine ve kaydedilmesine deliltespiti denilmektedir. Delillerin bazı şartlar altında zamanından önce toplanıp güvence altına alınmasını sağlamak için kabul edilmiş bir hukuki tedbir mūessesesidir. Delil tespiti kurumunun bu özellik ve önemi ile başvurucuların delil tespiti istemelerindeki hukuki yarar ve amaç göz õpüne alındığında; "Bu yargılamada yapılan tespitlerin sonradan uyuşmazlığın esasıyla tlgili olarak açılacak davaya bakan yargı mercii yōmūnden mutlak bir bağlayıcılığı söz komusu olmadiğı, delil tesplti süreci(nin) Anayasa ve Sōzleşme'nln ortak koruma alam dışında kaldığı.…" yönündeki çoğunluk görūşne katılmak.mtmkün olmamıştır.

6- Izah olunmaya çalışılan nedenlerle, başvurucuların HMK'nın 400 ve 401.Maddesi uyarınca yapılmasını talep ettikleri “delil tespiti"nde hukuki yararları olduğunu,tespit taleplerinin reddinin ileride doğması muhtemel mülkiyet hakkı ihtilaf ve iddialarınıispat imkanını ortadan kaldưracağını, bu sebeplerle başvurucuların bu yönde haklı ve meşru beklentilerinin bulunduğunu düşündüğümden, mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak mahkemeye erişim haklarının ihlal edildiği kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılmadım.
Oye Celal Mümtaz AKINCI