Nükleer İhracat ve Nükleer İthalat Kontrolü Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2025-10-09

9 Ekim 2025 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 33042
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
NÜKLEER İHRACAT
VE NÜKLEER İTHALAT KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer silahların
yayılmasının önlenmesi amacıyla nükleer ihracat kontrolüne ve nükleer
ithalat kontrolüne ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; nükleer silahların yayılmasının
önlenmesi amacıyla nükleer güvence kapsamında nükleer alanda kullanılmak
üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili teknoloji ile nükleer
çift kullanımlı madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili teknolojinin
ihracatı ile nükleer güvence kapsamında Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından
belirlenen madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen veya ilgili
teknolojinin ithalatını kapsar.
(2) Serbest bölgelere yurt dışından getirilen ve
serbest bölgelerden yurt dışına gönderilen eşyalar da bu Yönetmelik
hükümlerine tabidir.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022
tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 4 üncü maddesinin
sekizinci fıkrası ile 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (f) bendine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Eşya: Barışçıl amaçlı ihracatı yapılan Nükleer
Transfer Uyarı Listesinde veya Nükleer Çift Kullanım Listesinde yer alan
madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili
teknoloji veya barışçıl amaçlı ithalatı yapılan Nükleer Düzenleme Kurumu
tarafından belirlenen madde, malzeme, ekipman, sistem ve bileşeni,
b) Güvence Belgesi: Nükleer Transfer Uyarı
Listesinde yer alan eşyanın ihracatında, ihraç edilen eşyanın nükleer
silahların yayılmasının önlenmesi amacına uygun olarak kullanılacağına dair
alıcı ülkenin ilgili resmî makamlarından alınan onaylı belgeyi,
c) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
ç) Nükleer Çift Kullanım Listesi: Kurum tarafından
yayımlanan ihracat kontrolüne tabi olan ve nükleer alanda kullanımının yanı
sıra nükleer alan dışında da kullanılabilme özelliğine sahip eşyayı içeren
listeyi,
d) Nükleer güvence denetimi: Nükleer silahların
yayılmasının önlenmesi amacıyla Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile
anlaşmaya taraf ülke arasında imzalanan güvence denetimi anlaşması uyarınca
uygulanan doğrulama faaliyetlerini,
e) Nükleer ihracat kontrolü: Nükleer silahların
yayılmasının önlenmesi amacıyla Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya
Listesinde yer alan eşyanın ihracatının kontrol edilmesini,
f) Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi:
Nükleer ihracat kontrolüne tabi eşyayı içeren Nükleer Transfer Uyarı
Listesini ve Nükleer Çift Kullanım Listesini,
g) Nükleer ithalat kontrolü: Nükleer silahların
yayılmasının önlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenen eşyanın
ithalatının kontrol edilmesini,
ğ) Nükleer İthalat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi:
Kurum tarafından yayımlanan nükleer ithalat kontrolüne tabi madde, malzeme,
ekipman, sistem, bileşenden oluşan eşya listesini,
h) Nükleer Transfer Uyarı Listesi: Kurum tarafından
yayımlanan nükleer ihracat kontrolüne tabi, nükleer alanda kullanılmak
üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış madde, malzeme, ekipman, sistem, bileşen ve ilgili teknolojiden oluşan
eşya listesini,
ı) Nükleer yakıt çevrimi: Nükleer maddenin
dönüştürülmesi, zenginleştirilmesi, nükleer yakıt imalatı, nükleer
yakıtların yeniden işlenmesi, plütonyum, yüksek zenginliğe sahip uranyum ya
da uranyum-233 içeren atıkların işlenmesi ve reaktörler ile nükleer fisyon açısından kritik olabilen tesislere ilişkin
faaliyetleri,
i) UAEA: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansını,
j) Yeniden transfer: Nükleer İhracat Kontrolüne
Tabi Eşya Listesi kapsamında ihraç edilen eşyanın başka bir son kullanıcıya
transfer edilmesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler ve Hükümler
Nükleer
silah ve patlayıcıların yasaklanması
MADDE 5- (1) Bu Yönetmelik kapsamında, ihraç edilen veya
ihraç edilen eşya kullanılarak üretilen eşya ya da ithal edilen veya ithal
edilen eşya kullanılarak üretilen eşya nükleer silah veya patlayıcı yapımı
ile ilgili bir faaliyette kullanılamaz. Bu koşulun sağlandığına ilişkin
taahhüdün verilmediği ihracat ve ithalata Kurum tarafından izin verilmez.
Fiziksel
koruma
MADDE 6- (1) Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan
eşyanın ihracatı ve bu kapsamdaki sevkiyatında alınacak fiziksel koruma
önlemlerine ilişkin olarak ihracatçı, ithalatçı ve taşıyıcı firmalar,
aralarında tarafların sorumluluklarının belirleneceği bir sözleşme yapar.
(2) Nükleer maddenin ihracatı ve ithalatı ile bu
kapsamdaki sevkiyatında alınacak fiziksel koruma önlemleri, nükleer
maddenin sınıfına göre 24/6/1986 tarihli ve
86/10753 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Nükleer Maddelerin
Fiziksel Korunması Hakkında Sözleşme ile 8/4/2015 tarihli ve 2015/7533
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Nükleer Maddelerin Fiziksel
Korunması Sözleşmesinde Değişiklikte belirtilen önlemler asgari olmak
kaydıyla ilgili ulusal mevzuata ve alıcı ülkenin mevzuatına uygun olarak
gerçekleştirilir.
Nükleer
güvence denetimi
MADDE 7- (1) Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan
eşyanın ihracatı; alıcı ülke ile UAEA arasında imzalanmış nükleer güvence
denetimi uygulanmasına ilişkin hükümleri içeren bir tür güvence denetimi
anlaşmasının yürürlükte olması veya eşyanın UAEA’nın
nükleer güvence denetiminin uygulandığı tesislere gönderilmesi şartıyla
gerçekleştirilir.
(2) Nükleer Çift Kullanım Listesinde yer alan eşya UAEA’nın nükleer güvence denetimine tabi olmayan nükleer
yakıt çevrimi faaliyetinde kullanılamaz.
Zenginleştirme
tesisi, ekipmanı ve teknolojisinin ihracatı
MADDE 8- (1) Bir zenginleştirme tesisinin, ekipmanının veya
teknolojisinin ihracatında; ihraç edilen tesis veya ekipman
ya da ihraç edilen teknolojiye dayanan herhangi bir tesis %20’nin üzerinde
zenginleştirilmiş uranyum üretmek üzere tasarımlanamaz veya işletilemez. Bu
koşulun sağlandığına ilişkin taahhüdün verilmediği ihracata Kurum
tarafından izin verilmez.
Yeniden
transfer
MADDE 9- (1) Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi
kapsamında ihraç edilen bir eşyanın transferi söz konusu olduğunda; yeniden
transfer edilen eşya nükleer silah veya diğer nükleer patlayıcı cihaz
yapımıyla ilgili bir faaliyette ya da UAEA’nın
nükleer güvence denetimi olmayan bir nükleer yakıt çevrimi faaliyetinde
kullanılamaz. Bu koşulun sağlandığına ilişkin taahhüdün verilmediği
ihracata Kurum tarafından izin verilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Nükleer İhracat
Kontrolü ve İhracat İznine İlişkin Esaslar
Nükleer
ihracat kontrolü
MADDE 10-
(1) Nükleer Transfer Uyarı Listesi
ile Nükleer Çift Kullanım Listesi Kurumun resmî internet sayfasında
yayımlanır ve gerektiğinde güncellenir.
(2) Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesinde
yer alan eşyanın ihracatında, Kurumdan izin alınması zorunludur.
(3) İhracata konu bir eşya için diğer bakanlık,
kurum veya kuruluşlardan gelen talep kapsamında, Kurum tarafından nükleer
silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla değerlendirme yapılır. İhtiyaç
duyulduğu takdirde ilgili bakanlık, kurum veya kuruluşların yazılı görüşü
alınır.
İhracat
izni
MADDE 11- (1) Kurum, nükleer ihracat kontrolüne tabi eşya
için ihracat iznini elektronik ya da yazılı olarak düzenleyebilir.
(2) İhracat izni, kapsamını ve süresini aşacak
şekilde kullanılamaz, başka kişilere devredilemez.
(3) Nükleer Transfer Uyarı Listesinde yer alan eşya
için ihracat izni, alıcı ülkenin ilgili resmî makamlarınca düzenlenen
Güvence Belgesi Kuruma sunulduktan sonra verilir.
(4) Radyoaktif maddelerin ihracat iznine ilişkin
hususlarda bu Yönetmelik hükümlerine ilave olarak ilgili yönetmelikte yer
alan hükümler uygulanır.
Başvurunun
yapılması, incelenmesi ve iznin verilmesi
MADDE 12- (1) İhracat izni alacak ihracatçı, nükleer ihracat
kontrolü kapsamında aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:
a) Biçim ve içeriği Kurum tarafından belirlenen
Başvuru Formu.
b) Nükleer ihracat kontrolüne tabi eşyanın son
kullanıcısı ve ithalatçısı tarafından hazırlanan, biçim ve içeriği Kurum
tarafından belirlenen Son Kullanım Sertifikası.
c) Ticaret odası, ticaret ve sanayi odası veya
sanayi odasına kayıtlı olduğunu gösteren onaylı üyelik belgesi.
ç) İhraç edilmek istenen eşyanın teknik
özelliklerini gösteren belge.
d) İhraç edilecek eşya Nükleer Transfer Uyarı
Listesinde yer alıyorsa ihracatçı, ithalatçı ve taşıyıcı firma arasında
imzalanan fiziksel koruma önlemlerine ilişkin sözleşme.
(2) Kurum birinci fıkrada belirtilen hususlara
ilave bilgi ve belgeler isteyebilir.
(3) İhracat izni almak için başvuran ihracatçı,
ihracat izni için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedelini
öder.
(4) Başvuru sırasında sunulan bilgi ve belgeler
Kurum tarafından incelenir, eksiklik varsa başvuran ihracatçıya bildirilerek
eksikliklerin tamamlanması için Kurum tarafından yapılan bildirim
tarihinden itibaren en fazla üç ay süre verilir. Belirlenen süre içerisinde
eksikliklerin tamamlanamayacağı durumlarda başvuran ihracatçı tarafından
bir defaya mahsus olmak üzere gerekçesi belirtilerek Kurumdan ilave süre
talep edilebilir. Sunulan gerekçenin Kurum tarafından uygun görülmesi
hâlinde en fazla altı aya kadar ilave süre verilebilir. Eksikliklerin
verilen süre sonunda tamamlanmaması hâlinde izin başvurusu iptal edilir ve
durum izin almak üzere başvuran ihracatçıya bildirilir. Bu durumda, izin
başvurusu için ödenen işlem ve hizmet bedeli iade edilmez.
(5) Başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin Kurum
tarafından uygun ve yeterli görülmesi hâlinde başvuruya ilişkin Millî Savunma
Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığının yazılı görüşleri alınır. Görüşlerin
değerlendirilmesini müteakip ihracat izni verilir.
İzin
süresi ve diğer hususlar
MADDE 13- (1) Kurum tarafından verilen ihracat izni, veriliş
tarihinden itibaren üç ay geçerlidir. Türkiye’de üretilen radyoaktif
maddeler hariç olmak üzere nükleer ihracat kontrolüne tabi diğer eşya için
ihracat izni veriliş tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir.
(2) İhracatçı, ihracat gerçekleştikten sonra bir ay
içinde ihracatın gerçekleştiğini gösteren gümrük beyannamesini Kuruma
sunmakla; ihracatın gerçekleşmemesi durumunda, izin süresinin bitiminden
sonra en geç bir ay içinde konuya ilişkin Kuruma bildirimde bulunmakla
yükümlüdür.
(3) Kurum tarafından ihracat izninin verilmesinden
sonra ihracatı gerçekleştirmeden önce, izin kapsamındaki bilgilerde
değişiklik olması hâlinde ihracatçı değişikliğin meydana gelmesinden
itibaren üç iş günü içinde Kuruma yazılı bildirimde bulunur. Kurum tarafından
yapılacak değerlendirme sonucunda başvurunun yeniden yapılmasına ve/veya
verilen ihracat izninin iptal edilmesine karar verilebilir.
(4) Nükleer İhracat Kontrolüne Tabi Eşya Listesinde
yer alan madde, malzeme, ekipman, sistem ve
bileşenle ilgili teknoloji ihracatında; ihracatçı ihracat izninin
geçerlilik süresinin bitiminden en az bir ay önce Kuruma başvurması
kaydıyla süre uzatım talebinde bulunabilir. İhracatçının talebinde yer alan
gerekçeler Kurum tarafından değerlendirildikten sonra verilen iznin süresi
uzatılabilir.
(5) İhracat izninin iptal edilmesi durumunda, Kurum
tarafından Ticaret Bakanlığına bildirim yapılır.
(6) Radyoaktif maddeler için verilen ihracat iznine
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Nükleer İthalat
Kontrolü ve İthalat İznine İlişkin Esaslar
Nükleer
ithalat kontrolü
MADDE 14- (1) Nükleer İthalat Kontrolüne Tabi Eşya Listesi,
Kurum tarafından belirlenir, Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanır
ve gerektiğinde güncellenir.
İthalat
izni
MADDE 15- (1) Kurum, Nükleer İthalat Kontrolüne Tabi Eşya
Listesinde yer alan eşyanın ithalat iznini elektronik ya da yazılı olarak
düzenleyebilir.
(2) İthalat izni, kapsamını ve süresini aşacak
şekilde kullanılamaz, başka kişi veya kuruluşlara devredilemez.
(3) Radyoaktif maddelerin ithalat iznine ilişkin
hususlarda bu Yönetmelik hükümlerine ilave olarak ilgili yönetmelikte yer
alan hükümler uygulanır.
Başvurunun
yapılması, incelenmesi ve iznin verilmesi
MADDE 16- (1) İthalat izni alacak ithalatçı, nükleer ithalat
kontrolü kapsamında aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:
a) Biçim ve içeriği Kurum tarafından belirlenen ve
nükleer ithalat kontrolüne tabi eşyanın son kullanıcısı tarafından
hazırlanan son kullanıcı talep yazısı.
b) Orijinal imzalı, kaşeli fatura veya proforma
fatura.
c) İthal edilmek istenen eşyanın teknik
özelliklerini gösteren belge.
ç) Ticaret odası, ticaret ve sanayi odası veya
sanayi odasına kayıtlı olduğunu gösteren onaylı üyelik belgesi.
(2) Kurum birinci fıkrada belirtilen hususlara
ilave bilgi ve belgeler isteyebilir.
(3) İthalat izni almak için başvuran ithalatçı,
ithalat izni için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedelini
öder.
(4) Nükleer güvence kapsamına giren eşyanın ithalatında
son kullanıcı, 19/11/2022 tarihli ve 32018 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Güvence Yönetmeliğinde yer alan
yükümlülüklerini yerine getirir.
(5) Başvuru sırasında sunulan bilgi ve belgeler
Kurum tarafından incelenir, eksiklik varsa başvuran ithalatçıya
bildirilerek eksikliklerin tamamlanması için Kurum tarafından yapılan
bildirim tarihinden itibaren en fazla üç ay süre verilir. Belirlenen süre
içerisinde eksikliklerin tamamlanamayacağı durumlarda başvuran ithalatçı
tarafından bir defaya mahsus olmak üzere gerekçesi belirtilerek Kurumdan
ilave süre talep edilebilir. Sunulan gerekçenin Kurum tarafından uygun
görülmesi hâlinde en fazla altı aya kadar ilave süre verilebilir.
Eksikliklerin verilen süre sonunda tamamlanmaması hâlinde izin başvurusu iptal
edilir ve durum izin almak üzere başvuran ithalatçıya bildirilir. Bu
durumda, izin başvurusu için ödenen işlem ve hizmet bedeli iade edilmez.
(6) Kurum tarafından ihtiyaç duyulması hâlinde
nükleer ithalat kontrolüne tabi eşya için ithalat izni verilirken ilgili
bakanlıkların yazılı görüşü alınır.
(7) Kurum tarafından başvuruda sunulan bilgi ve
belgeler uygun ve yeterli görülürse ithalat izni verilir.
İzin
süresi ve diğer hususlar
MADDE 17- (1) Kurum tarafından verilen ithalat izni, veriliş
tarihinden itibaren üç ay geçerlidir. Radyoaktif maddeler dışındaki ithalat
kontrolüne tabi diğer eşya için ithalat izni veriliş tarihinden itibaren
altı ay geçerlidir.
(2) Kurum tarafından ithalat izninin verilmesinden
sonra ithalatı gerçekleştirmeden önce, izin kapsamındaki bilgilerde
değişiklik olması hâlinde ithalatçı değişikliğin meydana gelmesinden
itibaren üç iş günü içinde Kuruma yazılı bildirimde bulunur. Kurum
tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda başvurunun yeniden yapılmasına
ve/veya verilen ithalat izninin iptal edilmesine karar verilebilir.
(3) İthalat izninin iptal edilmesi durumunda, Kurum
tarafından Ticaret Bakanlığına bildirim yapılır.
(4) İthalatçı, ithalat izni kapsamındaki eşyanın
ithalatının gerçekleşmemesi durumunda izin süresinin bitiminden sonra en
geç bir ay içinde konuya ilişkin Kuruma bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
(5) Radyoaktif maddeler için verilen ithalat iznine
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
ve yaptırım
MADDE 18-
(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki
ihracat ve ithalat faaliyetleri Kurumun denetimine tabidir. Denetime
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(2) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum
kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Öngörülemeyen
durumlar
MADDE 19- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen
durumların oluşması hâlinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarla devam
edebileceğine Kurum tarafından karar verilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 20- (1) 13/2/2020 tarihli ve
31038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer İhracat Kontrolü Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce karara bağlanmamış mevcut başvurular,
başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
Yürürlük
MADDE 21-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme
Kurumu Başkanı yürütür.