Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti Arasında Enerji Alanında Mutabakat Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 7950)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2023-12-13

13 Aralik 2023 ÇAR$AMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32398
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
Cx 
Karar Sayısı: 7950
17 Temmuz 2023 tarihinde Cidde'de imzalanan ekli “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti Arasında Enerji Alanında Mutabakat Zaptı”nın onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
12 Aralık 2023
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ VE  SUUDİ ARABİSTAN KRALLIĞI HÜKÜMETİ ARASINDA ENERJÍ ALANINDA  MUTABAKAT ZAPTI 
DİBACE 
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti, (bundan böyle tek tek "Taraf" ve birlikte "Taraflar" olarak anılacaktır):
İki ülke arasında enerji alanındaki işbirliğini güçlendirmeyi arzu ederek;
Ülkelerinin yürürlükteki kanun ve düzenlemelerine uygun olarak; meveut imkânları çerçevesinde ve eşitlik, karşılıklı yarar ve saygı ilkelerine dayalı olarak;
Aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır:
MADDE 1AMAÇ
Bu Mutabakat Zaptının (bundan böyle "MZ" olarak anılacaktır) amacı; Tarafların, özellikle bu Mutabakat Zaptının (3) Maddesinde belirtilen işbirliği alanlarına uygun olarak her iki ülkenin kamu ve özel kuruluşları arasındaki ortaklıkları güçlendirerek, enerji alanında yatırımları teşvik etmeleri ve işbirliğini geliştirmeleri için bir çerçeve sağlamaktır.

MADDE 2YETKİLİ MAKAMLAR 
1.Bu MZ'nin uygulanması amacıyla Taraflar aşağıdaki yetkili makamları tayin etmişlerdir;
-Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı; ve 
-Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti adıa; Enerji Bakanlığı.
T.C.



MADDE 3İŞBİRLİĞİ ALANLARI 
1.Taraflar, enerji sektörünün aşağıdaki alanlarında işbirliğini araştıracaklardır:
a) Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği 
i.Yenilenebilir enerji yatırım firsatları
ii. Yenilenebilir Enerji projelerinin geliştirilmesinde tecrübe alışverişi 
iii.Yenilenebilir Enerji alanında politika ve mevzuat geliştirme konusunda tecrübe alışverişi 

iv.Her iki ülkede enerji verimliliği projeleri 
b) Elektrik 
i. Suudi Arabistan ve Türkiye arasında elektrik enterkoneksiyonu ve elektrik ithalat/ihracatı

ii. Üretim, iletim ve dağıtım alanlarında tecrübe paylaşımı
iii. Akıllı Şebekeler 
c) Hidrojen 
i. Hidrojen kullanımını hızlandırmak için işbirliği 
ii. Enerji alanında hidrojen kullanımını artırmak için Ar-Ge konusunda ortak çaba gösterilmesi 

d) Döngüsel Karbon Ekonomisi (CCE)
i. Döngüsel karbon ekonomisi ile ilgili uygulamalar hakkında bilgi alişverişinin kolaylaştırılması

e) Hidrokarbonlar 
i. Petrol ve gaz sektörlerinde karşılıklı mutabık kalınan projelerde teknik işbirliği ii. Hidrokarbonların rafine edilmesi, ticarileştirilmesi, dağıtımı ve ticareti alanlarında işbirliği 

iii.Petrokimyasalların ve rafine petrol ürünlerinin üretimi ve ticareti iv. Doğal gazın yeniden gazlaştırılmasi, sıvılaştırılması ve depolanması
f) Yeni Teknolojiler 
i. Batarya depolama 
ii. Enerji alanında dijital dönüşüm, inovasyon, siber güvenlik ve yapay zekanın teşvik edilmesi 

g) Enerji Tedarik Zinciri 
i.Enerji tedarik zinciri alanında iki taraflı yatırımların teşvik edilmesi.
ii. Enerji tedarik zincirindeki ürünlerin çeşitlendirilmesi için gerekli malzemelere erişim konusunda işbirliğinin teşvik edilmesi.

iii.Her iki ülkedeki yerli enerji kaynaklarının kullanımının geliştirilmesi için her iki Tarafın özel sektörleri arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi 
T.C.

o 


MADDE 4UYGULAMA 
1. Bu MZ çerçevesinde işbirliğinin uygulanması aşağıdakiler vasıtasıyla olacaktır:
i. Bilgi ve tecrübe değişimi 
ii. Eksperler ve uzmanlar arasında karşılıklı ziyaretler iii.Konferanslar, seminerler ve çalışma oturumları düzenlenmesi iv. Taraflarca üzerinde mutabık kalınan diğer yöntemler 
2 Taraflar ve/veya ilgili şirketler/kurumlar/kuruluşlar, bu MZ'nin uygulanmasıyla ilgili herhangi bir hususta işbirliğini geliştirmek amacıyla ilave anlaşmalar, protokoller, mutabakat zabıtlarıvb. akdedebilirler.

MADDE 5ÇALIŞMA GRUBU 
1Taraflar, bu MZ'nin 3. maddesinde atıfta bulunulan işbirliği alanlarının uygulanması ve analizi ve ilgili işbirliği planlarının ortaklaşa geliştirilmesi amacıyla bir Çalışma Grubu kuracaklardır 
2. Çalışma Grubunun toplantılarının gündemi, zamanı ve yeri Taraflarca kararlaştırılacaktır.
3. Çalışma Grubu aşağıdakilerden sorumludur:
- Program ve projelerin belirlenmesi,
- Bu MZ'nin uygulanmasında kaydedilen ilerlemenin gözden geçirilmesi ve Taraflara geri bildirimde bulunulması ve 

- Programların veya projelerin değerlendirilmesi ve sonuçların ve tavsiyelerin Taraflara rapor edilmesi.

MADDE 6MASRAFLAR 
1.İşbu MZ kapsamındaki faaliyetlere ilişkin maliyetler, bütçe hükümleri ve her bir Tarafın ilgil ulusal yasa ve düzenlemeleri doğrultusunda uygun fonlarin mevcudiyetine tabidir.
2. Bu MZ kapsamındaki her bir faaliyetin uygulanmasi, Tarafların, her bir Tarafın ilgili ulusal yasa ve düzenlemelerine uygun olarak, gerekli finansman için hüküm ve koşulları yazıłı hale getirmelerini gerektirecektir.

3. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, işbu MZ kapsamındaki işbirliğinden kaynaklanan tüm masraflar, masrafları yapan Tarafça karşılanacaktır.

MADDE 7ANLAŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ
Taraflar arasında işbu MZ'nin yorumlanmasından veya uygulanmasından kaynaklanan herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında iyi niyetle ve karşılıklı çıkarlarına hizmet edecek şekilde istişare ve müzakere yoluyla dostane bir şekilde çözülecektir.

.T.C.



MADDE 8GİZLİLİK 
Taraflar, aralarında teati edilen bilgi ve belgeleri, üzerinde mutabık kaldıkları amaçlar dışında kullanmayacaklar ve bunları sağlayan Tarafın yazılı izni olmaksızın üçüncü bir tarafa aktarmayacaklardır. Bu Madde hükümleri, bu MZ'nin sona ermesinden sonra da yürürlükte kalacaktır.

MADDE 9FİKRİ MÜLKİYET 
Taraflar, işbu MZ çerçevesinde herhangi bir faaliyet veya projeden kaynaklanan fikri mülkiyet haklarını korumak için gerekli tedbirleri alacaklardır.

MADDE 10BİLDİRİMLER 
İşbu MZ ile ilgili her türlü bildirim, bu MZ'nin 2. maddesinin 1. paragrafinda belirtilen yetkili makamlar aracılığıyla diplomatik kanallar vasıtasıyla yazılı olarak iletilecektir.
MADDE 11YÜKÜMLÜLÜKLER 
İşbu MZ'nin hükümleri, Tarafların herhangi bir anlaşmadan veya ikili ya da çok taraflısözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerini etkilemeyecektir.

MADDE 12YÜRÜRLÜĞE GİRME, SÜRE, DEĞİŞİKLİKLER VE FESİH 
1. İşbu MZ, Tarafların işbu MZ'nin yürürlüğe girmesi için gerekli iç hukuk prosedürlerini tamamladıklarını diplomatik kanallar aracılığıyla birbirlerine bildirdikleri son yazılı bildirimin alındığı tarihte yürürlüğe girecektir.

2. İşbu MZ, 5 (beş) yıllık bir süre için yürürlükte kalacak ve Taraflardan biri diğer Tarafa işbu MZ'yi sona erdirme niyetini MZ'nin sona ermesinden en az 6 (alti) ay önce diplomatik kanallardan yazılı olarak bildirmediği takdirde, birbirini takip eden 5 (beş) yıllık süreler için otomatik olarak uzayacaktır.

3. Bu MZ, Tarafların karşılıklı yazılı rızası ile her zaman değiştirilebilir. Değişiklikler, bu Maddenin 1. paragrafinda öngörülen aynı yasal prosedüre uygun olarak yürürlüğe girecektir.
4. Taraflardan herhangi biri, diğer Tarafa diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı bir bildirimde bulunarak bu MZ'yi her zaman feshedebilir. Bu durumda, işbu Anlaşma, bildirimin alındığıtarihten 30 (otuz) gün sonra sona erecektir.

5. Bu MZ'nin sona ermesi halinde, MZ'nin hükümleri ve bu MZ uyarınca Taraflarca akdedilen diğer herhangi bir anlaşmanın hükümleri, bu MZ kapsamında üstlenilen veya başlatılan mevcut veya süresi dolmamış yükümlülükler veya programlar için geçerli olmaya devam edecektir.Bir önceki cümlede belirtilen yükümlülükler veya programlar tamamlanıncaya kadar, bu yükümlülükler veya programlar, bu MZ halen yürürlükteymiş gibi, bu MZ'ye uygun olarak yürütülecektir.
T.C.



YUKARIDAKİ HUSUSLAR MUVACEHESİNDE, aşağıda imzası bulunanlar, kendi Hükümetleri tarafindan usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş olarak, bu MZ'yi Türkçe, Arapça ve Îngilizce dillerinde, tüm metinler eşit derecede geçerli olmak üzere üç orijinal nüsha halinde imzalamışlardır. Herhangi bir yorum farklılığı olması halinde Îngilizce metin esas alınacaktır.
2/H tarihindeidde.de imzalanmıştır, /'ye karşılık gelmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Adına 
AMbeyobal 
Dr. Alparslan Bayraktar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı
Suudi Arabistan Krallığı Adına 
Abdulaziz bin Salman bin Abdulaziz Al Saud Enerji Bakanı

T.C 
6

t 



  

  

       
             
          
  
            
              
   
 
     
    
      
 
  
    
       
   
.2
        
    
3
.T.C.
•r 


   
        
) 4
    
     
    
 
    
        
  
       
          
             
     
 
    
    
 
            
         
           
  )
         
 
.T.C.
,
,
¤
3
,

    .      
                    
                 
EEOTI 
incsie 
1090
   0   6   6 6 G   50Ie 
I 
   T 
Insm 
ITS IS 
TITI TOITESIMETT 15
Imss m 
 e  s   q   r  m m) oTs Tse 
m 1R0E 
    

 
  
            
    
            
             
            
 1)
    S    S  q TT T  (E :
SP mM g   T n 
  G    T    
I 5/1/∠1/∠/8702sf e s e poho IO Trdd mo  sirid fs 
TC 

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING  BETWEEN  THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TÜRKIYE  AND  THE GOVERNMENT OF THE KINGDOM OF SAUDI ARABIA  IN THE FIELD OF ENERGY 
PREAMBLE 
The Government of the Republic of Türkiye, and the Government of the Kingdom of Saudi Arabia, (hereinafter referred to individually as "Party" and collectively as the "Parties"):
With their desire to strengthen the cooperation between the two countries in the field of energy;
In accordance with the applicable laws and regulations of their respective countries; their available capabilities, and based on the principles of equality, mutual benefit and respect;
hereby agree as follows:
ARTICLE 1OBJECTIVE 
The objective of this Memorandum of Understanding (hereinafter referred to as the "MoU"),is to provide a framework for the Parties to promote investment and enhance cooperation in the field of energy; particularly by reinforcing partnerships between both public and private entities of both countries in accordance with the fields of cooperation referred to in Article (3)of this MoU.

ARTICLE 2COMPETENT AUTHORITIES 
For the purpose of implementing this MoU, the Parties have designated the following competent authorities;
- on the part of the Government of the Republic of Türkiye; the Ministry of Energy and Natural Resources; and 

on the part of the Government of the Kingdom of the Saudi Arabia; the Ministry of Energy.
T.C.



ARTICLE 3AREAS OF COOPERATION 
1. The Parties shall explore cooperation in the following areas of energy sector:
a)Renewable Energy and Energy Efficiency 
i. Renewable energy investment opportunities 
ii. Exchange experiences in Renewable Energy projects development 
iii.Exchange experiences in developing policies and regulation in the field of Renewable Energy 

iv.Energy efficiency projects in both countries 
b Electricity 
i. Electricity interconnection between Saudi Arabia and Türkiye and export/import of electricity 

ii. Sharing experiences in fields of generation, transmission and distribution iii.Smart Grids 

c) Hydrogen 
i. Collaboration to accelerate the utilization of hydrogen.
ii. Joint efforts in R&D to increase the use of hydrogen in the field of energy 
d) Circular Carbon Economy (CCE)
i. Facilitating knowledge exchange on application related to the circular carbon economy 

e) Hydrocarbons 
i. Technical cooperation on projects in oil and gas sectors 
ii. Cooperation in the field of refining, commercialization, distribution and trade of hydrocarbons 

iii.Production and trade of petrochemicals and refined petroleum products iv.Natural gas regasification, liquefaction and storage 
f)New Technologies 
i. Battery storage 
ii. Promoting digital transformation, innovation, cybersecurity and artificial intelligence in the field of energy 

g)Energy Supply Chain:
i. Encouraging bilateral investments in the field of energy supply chain.
ii. Encouraging cooperation on accessibility to necessary materials required to diversify products in energy supply chain.

iii. Strengthening cooperation between private sectors of both Parties to improve the utilization of domestic energy resources in both countries 
.T.C.



ARTICLE 4IMPLEMENTATION 
1. The implementation of cooperation within the framework of this MoU shall be through the following:
i. Exchanging information and experiences.
ii. Exchanging visits between experts and specialists.
iii. Organizing conferences, seminars and work sessions.
iv. Any other means agreed upon by the Parties.
2. The Parties and/or related companies/institutions/entities may conclude further agreements protocols, memorandum of understanding, etc. in order to develop cooperation on any aspect related to the implementation of this MoU.

ARTICLE 5WORKING GROUP 
1. The Parties shall establish a Working Group for the purpose of implementation and analysis of the areas of cooperation referred to in Article 3 of this MoU and for joint development of respective plans of cooperation.

2. The agenda, time and place of the meetings of the Working Group shall be agreed by the Parties.

3. The Working Group is responsible for:
Identification of programs and projects,
- Review of progress in the implementation of this MoU and report back to the Parties,and 

Evaluation of programs or projects and reporting the results and recommendations to the Parties.

ARTICLE 6EXPENSES 
1. Costs related to the activities under this MoU are subject to the availability of appropriate funds,in conformity with budgetary provisions and the relevant national laws and regulation of each Party.

2. The implementation of each particular activity under this MoU shall require that the Parties put into writing the terms and conditions for the necessary funding, in accordance with each Party's relevant national laws and regulation.

3. Unless otherwise agreed by the Parties, all costs arising from cooperation under this MoU shall be borne by the Party that incurs the costs.

ARTICLE 7SETTLEMENT OF DISPUTES 
Any dispute between the Parties arising out of the interpretation or the implementation of this MoU shall be settled amicably through consultation and negotiation in good faith between the Parties, in a manner that serves their mutual interests.
.T.C.

92


ARTICLE 8CONFIDENTIALITY 
The Parties shall not use any information and documents exchanged between them except for the purposes for which they were intended according to which they have agreed upon and shall not transfer them to a third party without a written consent of the Party who provided them. The provision of this Article shall remain in force even after the expiration of this MoU.
ARTICLE 9INTELLECTUAL PROPERTY 
The Parties shall take the necessary measures to protect the intellectual property rights resulting from any activity or project in the framework of this MoU.

ARTICLE 10NOTIFICATIONS 
Any notifications related to this MoU shall be communicated in writing through the competent authorities specified under the Article 2 of this MoU through diplomatic channels.
ARTICLE 11OBLIGATIONS 
The provisions of this MoU shall not affect the Parties obligations derived from any treaty or bilateral or multilateral conventions.

ARTICLE 12
ENTRY INTO FORCE, DURATION, AMENDMENTS AND TERMINATION 
1. This MOU shall enter into force on the date of receipt of the last written notification by which the Parties notify each other, through diplomatic channels, of the completion of their internal legal procedures required for the entry into force of this MOU.
2. This MOU shall remain in force for a period of 5 (five) years and shall be extended automatically for successive periods of 5 (five) years, unless one of the Parties notifies the other Party in writing through diplomatic channels of its intention to terminate this MoU at least 6 (six) months prior to its expiration.

3. This MOU may be amended by mutual written consent of the Parties at any time. The amendments shall enter into force in accordance with the same legal procedure prescribed under paragraph 1 of this Article.

4. Either Party may terminate this MoU at any time by giving the other Party a written notification to that effect through diplomatic channels. In this case, this Agreement shall be terminated 30 (thirty) days after the date of the receipt of the notification.
5. At the termination of this MoU, its provisions and the provisions of any other agreement entered into by the Parties pursuant to this MoU shall continue to govern any existing or unexpired obligations or programs assumed or commenced under this MoU. Until the completion of the obligations or programs stated in the previous sentence, these obligations or programs shall be carried out in accordance with this MoU as if this MoU is still in force.
T.C.

Al 


IN WITNESS WHEREOF, the undersigned, being duly authorized thereto by their respective Governments, have signed this MoU in three original copies, in Turkish, Arabic and English, all texts being equally authentic. In case of any divergence of interpretation, the English text shall prevail.

Signed inkeddhon29h2/A, corresponding t 13/3/202AD 
On Behalf of the Government of the On Behalf of the Government of the Kingdom of Republic of Türkiye Saudi Arabia 
Mboypoltd 


H.E Dr. Alparslan Bayraktar H.E Abdulaziz bin Salman bin Abdulaziz Al Saud Minister of Energy and Minister of Energy Natural Resources 

T.C.

923