Anayasa Mahkemesinin 12/1/2022 Tarihli ve 2018/19000 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-04-12

12 Nisan 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31807
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
TÜRKAN AYDOĞMUŞ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/19000Karar Tarihi : 12/1/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Kemal ÖZEREN Başvurucu : Türkan AYDOĞMUŞVekili : Av. Songül BEYDİLLi 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, psikolojik taciz nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 20/6/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafndan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
4._Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü MüdürlüğüAnesteziyoloji ve Reaminasyon Ana Bilim Dalında sorumlu hemşire olarak görev yapmaktadır.

6. Başvurucu; amiri konumundaki anestezi doktoru H.Ö.U. tarafindan kendisine aşağılayıci, mesleki ve kişisel onurunu zedeleyici davranışlar gösterildiğinden ve sistemli olarak psikolojik tacize uğradığından bahisle İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji EnstitüsüMüdürlüğüne (Müdürlük) 8/9/2015 tarihinde şikâyet dilekçesi vermiştir. Dilekçede başvurucu, H.Ö.U.nun kendisine "Sen bir şey bilmiyorsun, seninle çalışmak istemiyorum.Seni buradan göndereceğim." gibi sözler sarf ettiğini, 8/9/2015 tarihinde gerçekleşen ameliyatta kabloların arızalanması sebebiyle "Kabloların özellikle bozuklarım koyuyorsumuz." diyerek kendisini ameliyathaneden kovduğunu belirtmiştir. H.Ö.U. tarafindan sürekli kendisine ve ekibine yönelik onur kiricı ve hakaret içerikli söylemlerde 

bulunulduğunu belirten başvurucu, bu durumun daha önce de sözlü olarak iletildiğini ifade ederek Müdürlükten gereğinin yapilmasını talep etmiştir.

7. Başvurucunun şikâyet dilekçesini verdiği tarihten bir gün Önce 7/9/2015tarihinde, H.Ö.U.nun başvurucu ve N.A. isimli hemşire hakkındaki şikâyet dilekçesine istinaden idare tarafindan konuyu soruşturmak üzere C.E.Y. soruşturmacı olarak görevlendirilmiştir. H.Ö.U. șikâyet dilekçesinde; başvurucunun ve N.A.nın görevlerini yerine getirirken önemli batalar yaptıklarını ve bıkkınlık göserdikierini ayrıca kendisine hakaret ettiklerini belirterek bu kişilerin başka birimlerde görevlendirilmesini Müdürlükten talep etmiştir. Soruşturmacı olarak görevlendirilen C.E.Y. ilgililerin ifadelerine başvurmuş fakat sonuca ilişkin bir değerlendirme yapmayıp ilgililerle ayn ortamda çalişiyor olması nedeniyle sağlıklı yorum ve kanaatte bulunamayacağını belirterek görevin başkasına verilmesini 6/1/2016 tarihinde Müdürlükten talep etmiştir.

8. Başvurucunun talebi üzerine İstanbul Tip Fakültesi Adli Tip Ana Bilim DalıBaşkanlığınca başvurucu hakkında 1/12/2015 tarihli tıbbi belgeleme ve bilimsel değerlendirme raporu düzenlenmiştir. Ayrıntılı ruhsal değerlendirme sonrasında başvurucuya somatik yakınmalt major depresif bozukluk tanısı konulduğu, konulan tanıın başvurucunun işyerinde yaşadığı olaylarla uyumlu olduğu ancak olayın işyerinin sosyał çahışmacılar tarafindan incelenmesi sonrasında bütün olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir.Başvurucu bu rapordan sonra 29/1/2016 tarihinde Müdürlüğe yeni bir dilekçe vermiş,hakkında düzenlenen tibbi belgeleme ve bilimsel değerlendirme raporuna değinerek 8/9/2015tarihli dilekçesinde bahsettiği hususların artarak devam ettiğini bildirmiştir.
9. Öte yandan başvurucu 17/12/2015 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Başsaveilığına (Başsavcılık) başvurarak H.Ö.U. hakkında, eziyet etme ve görevi kötüye kullanma suçlarından şikáyetçi olmuştur. Başsavcılık tarafından 28/12/2015 tarihinde görevsizlik kararıverilerek evrakın gereği için soruşturma izni vermeye yetkili İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne (İdare) gönderilmesine karar verilmiştir. Ídarenin_3/2/2016 tarihli yazısıyla Başsavcılık kararına ve C.E.Y.nin 6/1/2016 tarihli dilekçesine değinilerek soruşturmacıolarak G.A. görevlendirilmiştir.

10. G.A. tarafindan hazırlanan raporda, H.Ö.U.nun personele yönelik aşağılayıcıtutum ve davranışlarda bulunduğuna ilişkin tanık beyanları dikkate alınarak lüzumu muhakeme kararı verilmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşıldığı belirtilmiştir. Tanık beyanlarında özet olarak H.Ö,U,nun sürekli huzursuz bir ortama sebep olduğu, bundan ötürübazı çalışanların ağladığı, "ahlaksız, terbiyesiz, salak, aptal, geri zekalı" gibi ifadeler kullandığı vurgulanmıştır. Raporda H.Ö.U.nun eleştiri sınırlarımı aşan aşağılayıcı sözler kullandığı, bu tip davranışların süreklilik arz etmesi hâlinde psikolojik tacizden söz edilebileceği gibi süreklilik arz etnese dahi kişilik haklarına aykırılığın mevcut olduğundan söz edilmesi gercktiği belirtilmiştir. Bu doğrultuda Müdürlük, idareye hitaben 4/4/2016tarihli yaziyla G.A. tarafından hazırlanan rapora değinerek soruşturma yapılmasının Müdürlüklerince de uygun görüldüğünü bildirmiştir.

11. Başvurucunun psikolojik tacize uğradığını ileri sürerek kendisine 10.o0o TL manevi tazminat ödenmesini İdareden talep etmesi üzerine idare tarafindan 14/3/2016 tarihli tutanakla sulh olmanın mümkün olmadığı başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir. Bunun üzerine başvurucu 11/5/2016 tarihinde İstanbul 7. İdare Mahkemesinde (idare Mahkemesi) 10.000TL manevi tazminat õdenmesine karar verilmesi talebiyle tam yargi davası açmştır.

12. Dava dilekçesinde başvurucu, H.Ö.U.nun psikolojik tacizine idare tarafindan göz yumulduğunu, H.Ö.U. hakkında herhangi bir yaptınm uygulanmadığını, kendisiyle birlikte diğer çalışanların ve H.Ö.U.nun şikäyet dilekçeleri birleştirilerek bir soruşturma açıldığını fakat bu soruşturmanın da sürüncemede bırakıldığını ileri sürmüştür.
13. İdare Mahkemesi 10/4/2017 tarihli karariyla davanın reddine karar vermiştir.Kararın gerekçesinde; başvurucunun birtakım iddialarının idari soruşturma gerektirdiği ve yürütülecek soruşturma sonucunda gerekli görülmesi hâlinde disiplin yaptırımlarının uygulanabileceği, hirtakım iddiaların ise adli soruşturma gerektirecek nitelikte olduğu ve adli mercilerce yürütülecek yargılama neticesine göre ilgilinin cezalandırilabileceği, bundan sonra uğranıldığı ileri sürülebilecek maddi veya manevi zararlar varsa bu zararların tazmini istemiyle yargı yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir. Kararda; ileri sürülen zararların açık,somut ve kesin olarak ortaya konulmadiğı ve G.A. tarafindan hazırlanan raporda konuyla ilgili olarak kişisel hakaret değerlendirmesi yapıldığı belirtilerek başvurucunun hukuk mahkemelerinde tazminat davası açabileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak İdare Mahkemesi,idarenin psikolojik taciz bağlamında ağır bir kusurunun olmadığından hareketle başvurucuya manevi tazminat ödenmesi için gerekli şartların oluşmadığı kanaatine varmıştır.
14. Başvurucu bu karara karşı 17/8/2017 tarihinde istinaf haşvurusunda hulunmuştur. Başvurucu istinaf dilekçesinde somut delil ve belgelerin İdare Mahkemesince değerlendirmeye alınmadiğıni, idarenin soyut iddialarınin hükme esas alınarak davanın reddine karar verildiğini belirtmiştir. Ayrica idarenin gereken emir ve talimatları vermeyerek,gözetim ve denetim yapmayarak ve gerekli önlemleri almayarak psikolojik tacize göz yumduğunu ileri sürmüştür. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. Ídare Dava Dairesi 8/5/2018tarihli kararıyla, İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, dilckçede ileri sürülen iddiaların kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

15. Nihai karar 22/5/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiștir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
16. İlgili hukuk için bkz. Mehmet Bayrakei, B. No: 2014/8715, 5/4/2018, §§ 30-45;Ebru Bilgin [GK], B. No: 2014/7998, 19/7/2018, §§ 43-67.

17. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AfHM) yakın tarihli Špadijer/Karadağ (B.No: 31549/18, 9/11/2021) kararında, işyeri zorbalığına karşı devletin yükümlülüklerini yerine getirmediğine ilişkin şikāyeti incelemiştir. Davaya konu olan olayda gardiyan olarak vardiya şefi pozisyonunda görev yapan başvurucu, yılbaşı gecesi meslektaşları tarafından ortaya konulan bazı usulsüz davranışlan ihbar etmiştir. Bundan sonra bazı meslektaşlarıbaşvurucuyu tehdit etmiş, kendisine ołumsuz davranışlarda bulunmuştur. Bununla birlikte bir gece vakti başvurucunun evinin önünde park hålindeki arabasıın ön camı kırlmıştır.Yaşanan olaylardan sonra başvurucu, vardiya şefi pozisyonundaki görevinden alınmıştır. Sõz konusu olaylar nedeniyle sağlık problemleri yaşadığını belirten başvurucu, işycrindeki aşağılanma ve hakaretlerden dolayı suę duyurusunda bulunmuş ve tazminat davası açmıştır.Devam eden süreçte bilirkişi tarafindan başvurucunun travma sonrası stres bozukluğu ve uyum bozukluğu nedeniyle iş görme kapasitesinin kalıcı olarak %20 oranımda azałdığı tespit edilmiştir. Son olarak başvurucu otoparkta saldırıya uğramıştır. Başvurucunun açtığı dava iç

hukuk yolunda zorbalık olarak iddia edilen olayların yeterli sıklıkta ve sistematik şekilde (altıay boyunca haftada en az bir kez) gerçekleşmediği ve zorbalık olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle reddedilmiştir (Špadijer/Karadağ, §§ 6-28).

18. AiHM, anılan kararında işyeri zorbalığı ile ilgili şikáyetlerin her bir somut olayın özel koşulları ışığında ve tüm bağlam dikkate alınarak vakıa bazında kapsamłı bir şekilde incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Bununla birlikte AfíM, altı aylīk bir süre boyunca haftada bir defadan daha az sıklıkta olan ve zorbalik anlamına gelebilecek durumların veya daha sık olan ancak yine de zorbalik anlamına gelmeyebilecek durumların olabileceğini vurgulamıştir (Špadijer/Karadağ, § 95). Kararda; ulusal mahkemelerce başvurucunun yaşadığı olayların tamamının değerlendirilmemesi, olayların bağlamının ve iddia cdilen arka planının dikkate alınmaması nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 8. maddesi kapsamındaki pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmediği belirtilerek özel bayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır (Špadijer/Karadağ, §S 100,101).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
19. Anayasa Mahkemesinin 12/1/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucu; yaşadığı olaylar nedeniyle kendisine somatik yakımmalt major depresif bozukluk tanısı konulduğunu, tüm başvurularına rağmen idare tarafından psikolojik tacizi önlemeye yönelik tedbirlerin alınmadığıni, H.Ö.U. hakkında etkili bir soruşturma yapılmadığıni, Başsaveılığa yaptığı şikâyet ile ilgili sürecin sürüncemede bırakıldığıni, İdare Mahkemesi tarafından sunulan bilgi ve belgeler dikkate alınmadan karar verildiğini ileri sürerek maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının, adil yargılanma hakkıın ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

B. Değerlendirme 
21. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı 17. maddesinin birinci ve üçüncüfikraları şöyledir:
"Herkes. yaşama, maddi ve manevi varliğını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Kimseye işkence ve eziyet yapiłamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.

22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağłı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 1879/2013, § 16). Başvuruya konu șikâyetlerin tümü -Anayasa Mahkemesinin önceki kararlanı da dikkate alınarak- Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir (Hüdayi Ercoşkun, B. No: 2013/6235, 10/3/2016, §§ 59, 60; Sümeyye Örnek, B. No: 2014/1 1091, 7/6/2017. § 16; Mehmet Bayrakci, § 50; Ebru Bilgin, § 70).

23. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtilmekte olup söz konusu düzenleme, Sözleşme'nin 8. maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkı kapsamında güvence altına alnan fiziksel ve zihinsel bütünlüğün korunması hakkına karşılhık gelmektedir (Sevim Akat Eșki, B, No: 2013/2187, 19/12/2013, § 30).

24. Anayasa Mahkemesi önceki kararlarında; Anayasa'nın 17. maddesinin birinei fikrası ile üçüncü fikrasının koruduğu temel haklara, bir eylemin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasının kapsamına girebilmesi için asgari bir ağırlık düzeyine ulaşmış olmasıgerektiğine ve söz konusu ağırlık düzeyi belirlenirken gözönüne alınması gereken durumlara ilişkin olarak ilkeler tespit etmiştir (Şehnaz Ayhan, B. No: 2013/6229, 15/4/2014, §§ 21-26;Işıl Yaykır, B. No: 2013/2284, 15/4/2014, §§ 31-36; Emel Leloğłu, B. No: 2013/3512,17/7/2014, §§ 26-31; Hüdayi Ercoşkun, §§ 84-88; Hacer Kahraman, B. No: 2013/7935,20/4/2016, §§ 51-56). Bu tespitler işığında somut olaya konu olan muamelelerin uygulanışşekli ve yöntemi ile özellikle meydana getirdiği fiziksel ve ruhsal etkiler açısından başvurunun Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında değerlendirilmesi için gerekli olan asgari eşiği aştığı söylenemez. Bu nedenle başvurucunun şikâyetlerinin Anayasa’nun 17. maddesinin birinci fikrası kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Mehmet Bayrakcı, § 59; Ebru Bilgin, § 76).
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varlığınıkoruma ve geliştirme hakkının iblal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2.Esas Yönünden 
a.Genel ilkeler 
26. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında; çalışan bireylerin maddi ve manevi varlıklarının korunması bağlamında devletin Anayasa'nın 17. maddesinin yanı sıra 5., 12., 49.ve 56. maddeleri çerçevesinde üstlenmesi gereken negatif ve pozitif yükümlülüklerinin kapsamına, bașta_3/5/1996 tarihli Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı ile UluslararasıÇalışma Örgütü (ILO) bünyesinde imzalanan sözleşmeler olmak üzere uluslararasısözleşmelere taraf olan devletlerin taahbütlerine, bu doğrultuda hayata geçirilen düzenlemelere ilişkin açıklayıcı değerlendirmelere ve genel ilkelere yer verilmiştir (Mehmet Bayrakci, §§ 61-72, Ebru Bilgin, §§ 79-83).

27. Söz konusu değerlendirmelerde Anayasa Mahkemesi, her somut olayın kendi bütünlüğü içinde değerlendirilmesi koşuluyla bireylerin çalışma ortamlannda maruz kaldıklarını ileri sürdükleri eylem, işlem ya da ihmallerin psikolojik taciz derecesine ulaşmasıiçin birtakım unsurların aranması gerektiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda ILO ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazirlanan yayın ve raporlar da dikkate alındığında muameleferin psikolojik taciz olarak vasiflandırılabilmesi için;
i. İşyeri ile iłgili olarak işyerindeki yöneticiler ve/veya diğer çahşanlar tarafindan gerçekleştirilmesi ya da bu tür müdahalelere göz yumulması,

ii. Süreklilik arz edecek şekilde tekrarlanmasi, keyfilik içermesi, sistemli ve kasitli olmasi, yildırma ve dişlama amaci taşimasi,
iii. Mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkaran ya da ciddi bir zarar tehlikesi içermesi gerekir (Mehmet Bayrakci. § 69; Ebru Bilgin, § 80).

28. Muamelelerin neden olduğu sonuçların boyutu mağdurun konumuna,muamelelerin süresine, sıklığına, kin ya da kimler tarafindan gerçekleştirildiğine, mağdurun cinsiyetine, yaşına ve sağlık durumuna kadar birçok faktöre göre değişebiłmektedir (Aynur Özdemir ve diğerleri, B. No: 2013/2453, 24/3/2016, § 79; Hacer Kahraman, § 69, Mehmet Bayrakci, § 70, Ebru Bilgin, § 81).

29. Yine bu değerlendirmelere göre çalışanların yaşamlarına etkisi bakımından çekilmez bir ağırlık ve yoğunluk derecesine ulaşarak onların manevi bütünlüklerini tehdit eden ve psikolojik taciz olarak nitelendirilen eylem, işlem ya da ihmaller konusunda Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrası kapsamında devletin üstlenmesi gereken pozitif yükümlülükler temel olarak şöyle sıralanabilir:
i. Çalışanlara yönelen psikolojik taciz mahiyetindeki davranışların oluşmamasıiçin önlemler alınması

ii. Şikâyetleri etkili şekilde inceleyecek denetim mekanizmalarının oluşturulması
iii. Pozitif ayrıcalıklar tanımınası gereken çalışanların önündeki güçlüklerin kaldırılması ve kolaylaştırıcı imkânlardan yararlandırılmasının sağlanması
iv. Yıldırıcı ve kasıtlı tutumlara maruz kalanların uğradıkları maddi ve manevi zararlarının giderilmesi ya da ortaya çıkan uyuşmazlıkłarın çözümüne ilişkin yasal altyapinin oluşturulması ve suę teşkil eden durumlarda sorumluların yasal çerçevede cezalandirılmalarinin sağlanmasi 

v. Oluşan zararların tazmin edilmesi amacıyla açılan davalarda mağdurların haklarını adil şartlarda savunabileceği etkili usule ilişkin güvencelerden yararlandırılması ve yargılamalar sonucunda temel hakların içerdiği güvenceleri koruyacak şekilde mahkemelerce ulaşılan sonuçların ilgili ve yeterli gerekçelerle açıklanması (Mehmet Bayrakci, § 71; Ebru Bilgin, § 82).

30. Anayasa Mahkemesince yapilan .değerlendirmelerde mevzuatin yorumlanmasıyla ilgili sorunları çözmenin öncelikle derece mahkemelerinin yetki ve sorumluluk alanında olduğu da daha önceki kararlarda sıklıkla vurgulanmıştır. Sistemli ve kasitlı olarak haksız şekilde gerçekleştirildiği iddia edilen eylem, işlem ve ihmallerin psikolojik taciz olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine yönelik olarak yapılacak incelemede olayın tüm taraflar ile doğrudan temas hâlinde bulunan derece mahkemelerinin olayın koşullarını değerlendirmek açısından daha avantajlı konumda bulunduğu tartışmasızdır. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin rolü bu kuralların yorumunun Anayasa’ya uygun olup olmadığını belirlemekle sınırlıdır (Aynur Özdemir ve diğerleri, § 81; Hacer Kahraman, § 70, Mehmet Bayrakci, § 72, Ebru Bilgin. § 83).


b. İlkelerin Olaya Uygulanması
31. Başvurucu; amiri konumundaki H.Ö.U.nun davranışları nedeniyle kendisine sistemli bir biçimde psikolojik taciz uygulandığıni, bu hususta önlemlerin ałınmadığını ve ruh sağliğının bozulduğunu belirtmektedir. Başvurucunun maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik olarak işyerinde maruz kaldığını ileri sürdüğü söz konusu ihlal iddialarının yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda devletin pozitif yükümlülükleri bağlamında ele ahnması gerekir.
32. Somut olayla ilgili olarak başvurucu İdareye ve Başsavcılığa şikāyette bulunmuştur. Başsavcılığın görevsizlik kararından sonra İdare tarafından soruşturmacı tayin edilen G.A. tarafiından hazırlanan raporda H.Ö.U.nun eleştiri sınırlarımı aşan aşağılayıcısözler kullandığı, bu tip davranışların süreklilik arz etmesi hâlinde psikolojik tacizden söz edilebileceği gibi süreklilik arz etmese dahi kişilik haklarına aykırılığın mevcut olduğundan söz edilmesi gerektiği belirtilerek H.Ö.U. hakkında lüzumu muhakeme kararı verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir (bkz. § 10). Bununla birlikte bu bususta İdare tarafından sonuçlandırılmış bir disiplin soruşturmasının veya Başsavcıhık tarafından yürütülmüş bir adli soruşturmanın olmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim İdare tarafindan derece mahkemesi dosyalarına sunulan savunma dilekçelerinde de bu konuda herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadıği görülmüştür.

33. Öte yandan başvurucu hakkında düzenlenen tibbi belgeleme ve bilimsel değerlendirme raporunda somatik yakınmalı major depresif bozukluk tanisı konulduğu,konulan tanının başvurucunun işyerinde yaşadığı olaylarla uyumlu olduğu ancak somut olayın işyerinin sosyal çalışmacılar tarafindan incelenmesi sonrasında bütün olarak değerlendirilebileceği ifade edilmektedir (bkz. § 8).

34. İdare Mahkemesi kararında ise disiplin soruşturması veya ceza yargılamasısonucunda maddi ve manevi zararların tazmini talebiyle tam yargı davası açilabileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte G.A. tarafindan hazırlanan raporda konuyła ilgili olarak psikolojik taciz değil kişisel hakaret değerlendirmesi yapıldığı ve başvurucunun hukuk mahkemelerinde tazminat davası açabileceği İdare Mahkemesince vurgulanmıştır (bkz. § 13).
35. Başvurucunun maruz kaldığı ifade ve davranışların başvurucunun yaşamına etkisi bakımından çekilmez bir ağırhık ve yoğunluk derecesine ulaşıp ulaşmadığıdeğerlendirilirken süreç içinde gerçekleşen vakıaların tümünün birlikte değerlendirilmesi gerektiği tartişmasizdır.

36. Somut başvuruda, H.Ö.U.nun başvurucuya yönelik ifade ve davranışlarının -başvurucunun muhtelif zamanlarda İdareye verdiği şikâyet dilekçeleri, Başsavcılığa ilettiği şikâyet dilekçesi, başvurucu hakkında düzentenen tibbi belgeleme ve bilimsel değerlendirme raporu ve G.A. tarafindan hazırlanan rapor ile devam eden sürecin uzunluğu dikkate alındığında- süreklilik arz ettiği ve başvurucunun yaşamına etkisi bakımından çekilmez bir ağırhk ve yoğunluk derecesine ulaştığı değerlendirilmiştir.

37. Somut olayda başvurucu tarafindan ileri sürülen şikáyetler doğrultusunda etkili bir idari soruşturmanın yapılmadığı ve psikolojik taciz uyguladığı ileri sürülen H.Ö.U.nun bahse konu davranışlarının tekrarlanmaması için önlemler alınması konusunda idare tarafından gereken özenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Zira başvurucunun 8/9/2015 tarihli ilk şikâyet dilekçesinden hareketle değil H.Ö.U.nun başvurucu ve N.A. hakkındaki şikâyet dilekçesinden hareketle 7/9/2015 tarihinde idare tarafindan C.E.Y. soruşturmacı olarak 

görevlendirilmiştir. Akabinde Başsaveılığın verdiği görevsizlik kararı ve C.E.Y.nin yürüttüğüsoruşturmayı sonuçlandıramayacağına yönelik beyanı neticesinde G.A.nın soruşturmacıolarak görevlendirildiği görülmüştür. Nitekim G.A.nın hazırladığı raporda da lüzumu muhakeme kararı verilmesinin uygun olduğu kanaati belirtilmiş, herhangi bir disiplin yaptırimı öngörülmemiştir. Ote yandan bahse konu raporda psikolojik tacizin olmadığıyönünde kati bir değerlendirme olmamasına rağmen Ídare Mahkemesince bu rapordan hareketle idarenin kusurunun bulunmadığı kabul edilerek başvurucuya H.Ö.U.ya karşı adli yargida tazminat davası açma yolu gösterilmiştir.

38. Kamusal makamlar, psikolojik taciz oluşturan durumları tespitle yetinmemeli;bu tür davranışların oluşmaması ya da telafi edilmesi amaciyla etkili önlemleri hızla almahıdır. Bununla birlikte somut olaydaki tam yargı davasının maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştiriłmesi hakkı bağlamında giderim sağlayacak yol olduğu tartışmasızdır.Bu bağlamda somut olayda idare tarafindan sonuçlanmış bir disiplin soruşturmasıyürütülmediği, açılan tam yargı davasında İdare Mahkemesince ulaşılan ret sonucunun kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının içerdiği güvenceleri koruyacak ve başvurucunun zararlarını tazmin edecek şekilde ilgili ve yeterli gerekçeler içermediği sonucuna ulaşılmiştir.

39. Sonuç olarak somut olayda kamusal makamlar tarafindan etkili önlemler almmaması ve yürütülen yargilamalar sonucunda derece mahkemelerince ulaşılan sonuçların ilgili ve yeterli gerekçelerle açıklanmaması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığınıkoruma ve geliştirme hakkı kapsamında kamusal makamlarca üstlenilmesi gereken pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmediği kanaatine varılmıştır.

40. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. Giderim Yönünden 
41, Tespit edilen ihlalin ve sonuçlannin ortadan kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıhı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktadır.

42. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021,§§ 93-100).

43. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebi kabul edilmemiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkıın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının İHLAL EDİLDÍĞİNE,
C. Kararn bir örneğinin kişinin maddi ve manevi varlığım koruma hakkınm ihlalinin sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargıłama yapıłmak üzere İstanbu] 7.Ídare Mahkemesine (E.2016/816, K.2017/886) GÖNDERÍLMESiNE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDiNE,
E. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Adalet Bakanlığına GÖNDERiLMESiNE 12/1/2022 taribinde OYBiRLİĞİYLE karar verildi.