Anayasa Mahkemesinin 16/5/2024 Tarihli ve 2020/8289 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-11-07

7 Kasim 2024 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayi : 32715
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
ADNAN ÖZGÜN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2020/8289Karar Tarihi : 16/5/2024
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Dyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Yılmaz AKÇIL Raportör : Özge ULUKAYA Başvurucular :1. Adnan ÖZGÜN 2. Nuri SEYHAN 3. Mehmet RANA Vekilleri : Av. Ertan GÜNDÜZ Av. Ekrem HOROZOĞLU 
1. BAŞVURUNUN ÖZETİ
I. Başvuru; ortaklığı giderilmesi davasıa konu taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkınn, yarglamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkınm ihlal edildiği iddialarma ilişkindir.
2. Melikgazi Belediye Başkanlığı (İdare) tarafından 14/7/2008 tarihinde başvurucularm ıurisinin de aralarında olduğu davalılara karşı ortaklığı giderilmesi davasıaçılmıştır. Mahkemece 24/4/2009 tarihinde dava komusu taşınmaz Üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulınuştur.

3. Mahkeme tarafindan 13/7/2010 tarihli celsede başvurucuların murisinin vefat ettiği anlaşıldığından başvurucuların da dâhil olduğu mirasçıları davaya dâbil etmek üzere Idarenin vekiline süre verimiş, 17/4/2012 tarihli celsede bahsi geçen tüm mirasçıların davaya dâbil edildiği ve ilgili tebligatların yapıldığı belirtilmiştir. Başvurucular, yargılama aşamasıda ihtiyati tedbir kararmın kaldırıiması yönünde talepte bulunmamıştır.
4. Mahkeme 27/3/2014 tarihinde davanın kabulüyle taşınmaz üzerindeki ortaklğın satış suretiyle giderilmesine karar vermiş, karar temyiz edilmeksizin 18/5/2017 tarihinde kesinleşmiştir.


5. Başvurucular 21/2/2020, 2/3/2020 ve 15/1/2021 tariblerinde bireysel başvuruda bulummuştur.

6. Idare 25/i/2023 tarihinde ibtiyati tedbir kararının kaldınıkmasıı talep etmiş,Mahkeme ülgili Tapu Müdtriüğüne gönderdiği 16/2/2023 tarihli yazıyla ihtiyati tedbir kararımın terkin edilmesi gerektiğini bildinmiştir. Tapu Müdarlüğü ise Mahkemeye gönderdiği aynı taribli yazıyla, mahkeme kararı gönderilmediği için tedbir kararının kaldırılamadığını açıklamıştır. İdare 3/3/2023 taribinde ihtiyati tedbir kararının kaldırıłmasıu tekrar talep etmiştir. Mahkeme talebin gereğinin 16/2/2023 taribli yaziyla yerine getirilmesi sebebiyle başka bir işlem yapılmasına yer olmadığıa karar vermiştir. Ulusal Yargı AğıBilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapulan incelemede ihtiyati tedbirin devam ettiği anlaşılmıştır.

7. Komisyonca 22/11/2023 tarihinde 2021/5096 mumaralı başvuruda makul sūrede yargılanma hakkım ihlal edildiği iddiasıin başvuru yollarıum tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna, başvurunun mülkiyet hakkının ihlal edildiğine yönelik şikâyete İlişkin kısmunın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölfim tarafindan yaplmasına karar verilmiştir.

8. Kotisyon 2020/8289 ve 2020/9684 numaralı başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Böltim tarafindan yapılmasına karar vermiştir.

II.DEĞERLENDIRME 
9. Aralarında konu bakımında hukuki irtibat bulunması nedeniyle 2020/9684 ve 2021/5096 numaralı bireysel başvuru dosyalarmın 2020/8289 numaral bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekir.

A.Mälkłyet Hakkım İhlal Edildiğine İlşkin İddia 
10. Başvurucular, dava konusu taşınmaz üzerindeki ihtiyati tedbir kararının uzun süre devam ettiğini belirterek mülkiyet haklarıın ihlal edildiğinden yakımmıştür.
1.Başvurular, mülkiyet hakkı kapsamunda incelenmiştir.
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka hir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

Yılmaz AKçİL bu gōrüşe katılmamıştır.
13. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gida Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. $ti. ([GK], B. No:2014/17196, 25/10/2018), Ihsan Metin (B. No: 2015/7044, 23/1/2019), Ibrahim Geçer (B.No: 2014/19056, 19/2/2019) ve $eyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020)kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede müikiyet hakkıısırlandıran bir tedbirin uygulanmasını ölçülū olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkıın tanıdığı yetkilerin kullanıimasıın belirsiz olacak şekilde Ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkınm ihlal 

edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut başvuruda 24/4/2009 tarihli mahkeme kararıyla konulan ihtiyati tedbirin devam ettiği görülmüştür. Yaklaşık on dört yıh aşkın süredir devam eden ihtiyati tedbirin süresi itibarıyla orantılı olmadığı anlaşıldığmdan anian kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan gerekçelerie başvuruların bu kısmı hakkında Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B.Makul Sürede Yargılanma Hakkıı İħlal Edildiğine İlişkin İddla 
14. Başvurucular 2020/8289 ve 2020/9684 nunaralı başvurularda yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarglanma haklarımım ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
15. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Veysł Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023) kararında uygulanacak anayasal ilkelerìbelirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa Insan Hakları Mabkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümāne Dair Kanun'un geçici 2, maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayıl Kanun'un 40. maddesi ile yapılan değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest olan,yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüiketilmeden yapılan başvurumun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı neticesine varmıştır.
16. Somut başvurularda, anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır, Dolayısıyla makul strede yargilanma hakkımn ihlal cdildiğine ilişkin iddia yöntinden 2020/8289 ve 2020/9684 numarahıbaşvuruların bu kısmının diğer kabul edilebilirlik nedenleri incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
MII. GlDERIM 
17. Başvurucular; ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulummuştur. Anayasa Mahkemesi, ınülkiyet hakkına yapıan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özeni gösterilmesi bakımmdan yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri, B. No:2017/35581, 29/9/2020, § 66). Buna göre başvuru komusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır.Olayda ihlalin sonuçlarıın ortadan kaldırıması bakumundan etkin giderim yolu, tazminat olarak görülmektedir. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuuculara manevi zararlanı karşılığında mülkiyet hakkıyöpünden net 40.000 TL manevi tazminatın ayrı ayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.Başvurucular uğradıklarını iddia ettiği maddi zarar ile ilgili yeterli bilgi ve belge sunmadığından maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurularm BİRLEŞTIRILMESİNE,

B. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDlLEBİLİR OLDUĞUNA Yılmaz AKÇİL'in karşıoyı ve OYÇOKLUĞUYLA,
2. 2020/8289 ve 2020/9684 numaralı başvurular yönünden makul sürede yargılanma hakkımu ihlal edildiğine ilişkin iddiaların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
C. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE Yilmaz AKÇİL'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
D. Başvuruculara net 40.000 TL manevi tazminatin AYRI AYRI ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,
E. 446,90 TL harcı başvurucular Nuri Seyhan ve Mehmet Rana'ya AYRI AYRI ÖĐENMESİNE, 487,60 TL harcin başvurucu Adnan Özgün'e ÖDENMESİNE, 18.800 TL vekâlet ücretinin Av. Ertan Gündüz tarafindan temsil edilen başvurucular Nuri Seyhan ve Mehmet Rana'ya MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, 18.800 TL vekâlet Ücretinia başvurucu Adnan Özgün'e ÖDENMESINE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasıa, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin soua erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Kayseri I. Sulh Hukuk Mahkemesine (E.2008/1293, K.2014/371) GÖNDERİLMESINE,
H. Kararın bir Öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 16/5/2024tarihinde karar verildi.


Başvuu Numarası : 2020/8289Karar Tarihi : 16/5/2024
KARŞIOY GEREKÇESİ
1.Başvurucu dava konusu taşmmaz üzerindeki ihtiyati tedbir kararının uzun süre devam ettiğini belirterek mülkiyet hakkını ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2, Başvuru konusu ihtiyati tedbir kararının verildiği tarihte yürürlükte bulunan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayilı Hukuk Usult Muhakemeleri Kanurtu'nun 108 ve 111.maddelerine göre ihtiyati tedbir kararma itiraz edilebileceği gibi ihtiyati tedbir kararmın kaldırılmasının talep edilmesi mümkündür. Nitekim ihtiyati tedbir kararma karşı benzer müesseselere 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanumu'nun 394. ve 395.maddelerinde de yer verilmiştir.

3. Anayasa Mahkemesince İsmail Buğra İşlek (B. No: 2013/I177, 26/3/2013)kararında bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tfketilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini ōncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli Özeni göstermiş olması gerekir.

4.Somut olayda başvuucularınintiyati tedbir kararı verildiği tarihten itibaren yargılama boyunca ve Mahkeme kararmın kesinleşmesinden sonra dava konusu taşinmaz fzerindeki ihtiyati tedbir kararıäın kaldınlmasına ilişkin herhangi bir girişimde bulunmadığıanlaşılmıştır.

5.Bu bilgiler doğrultusunda başvurucular yargilama sitrasmda ihlale neden olduğu iddia edilen tedbir kararının kaidırılmasını talep etmeyerek yargısal yolları usuftince tüketmemiştir.

6. Bu gerekçelerle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin başvuru yollarınıtüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğu değerlendirildiğinden çoğunluğun aksi yöndeki kararına iştirak edilmemiştir.

Oye Yılmaz AKÇİL