İstanbul Teknik Üniversitesi Türkiye İş Bankası Marmara Aktif Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2024-01-21

21 Ocak 2024 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32436
YÖNETMELİK
İstanbul Teknik Üniversitesinden:
İSTANBUL TEKNİK
ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYE İŞ BANKASI MARMARA
AKTİF FAY TEHLİKE VE RİSK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA
MERKEZİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; İstanbul Teknik
Üniversitesi Türkiye İş Bankası Marmara Aktif Fay Tehlike ve Risk
Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim
organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin
usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; İstanbul Teknik Üniversitesi
Türkiye İş Bankası Marmara Aktif Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma
Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, yönetim
organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin hükümleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 4/11/1981
tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 14
üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Danışma Kurulu: Merkezin Danışma Kurulunu,
b) Merkez: İstanbul Teknik Üniversitesi Türkiye İş
Bankası Marmara Aktif Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezini,
c) Müdür: Merkezin Müdürünü,
ç) Rektör: İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörünü,
d) Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesini,
e) Yönetim Kurulu: Merkezin Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkezin Amaçları ve Faaliyet Alanları
Merkezin
amaçları
MADDE 5- (1) Merkezin amaçları şunlardır:
a) Başta Marmara Bölgesi olmak üzere aktif fayların
oluşturduğu tehlike ve riski yüksek başarımlı olarak açığa çıkarmak için
dinamik, sayısal, interaktif tehlike ve risk
haritalama teknikleri geliştirmek ve aktif faylarda son kullanıcılar için
yüksek hassasiyette tehlike ve risk verisi üretmek için ileri araştırmalar
yapıp yeni yöntemler ve projeler geliştirmek.
b) Marmara Bölgesinde bulunan
aktif faylarının yüksek çözünürlüklü ve üç boyutlu fay haritalarını
hazırlamak için sayısal arazi modelleri ve çok ışınlı batimetri
verilerini toplamak, mevcut veri tabanlarını değerlendirmek ve eksik
alanlarda yeni sismik araştırmalar yapmak ve bunları bir araya getirerek
sismik verileri değerlendirerek yapılan üç boyutlu haritalarda santimetre
hassasiyetinde kara deniz rölyefleri ile üretilen ve yersel olarak 30 cm
hassasiyete sahip yeni aktif fay haritasında jeodezi, paleosismoloji
çalışmaları ile tekrarlanma periyodlarını
hesaplamak, son depremden günümüze geçen süreleri belirlemek, söz konusu
aktif fay segmentlerinde oluşacak depremlerin
büyüklüklerini belirlemek.
c) Karada ve denizde toplanacak örnek ve karotları yaşlandırmak için jeokronoloji
laboratuvarı oluşturmak ve buradan elde edilen
verileri özel bir arşiv veri bankası halinde tutmak ve ülkedeki tüm paleosismoloji çalışmalarına ortak çalışmalarla destek
olmak.
ç) Oluşturulan aktif fay
haritaların ve hesaplanan deprem büyüklüklerini farklı azalım ilişkileri
için yüksek hassasiyette (bina bazında) en büyük yer ivmesi (PGA), en büyük
yer hızı (PGV), spektral ivme (Sa) ve spektral yerdeğiştirme (Sd)
haritalarının üretilmesini sağlamak, bu haritalar ile afete yönelik deprem
senaryoları üretmek, bu senaryolar ile kentsel dönüşüm, sanayi planlama ve
afete hazırlık alt yapısı için kamuya ve son kullanıcılara veri üretmek.
d) Marmara Bölgesinde spektral ivme haritalarını mükemmelleştirmek
için deniz ve karada özel ağlar geliştirmek, bölgesel olarak aktif fayları
sürekli izleyen birbiri ile konuşan bir veri toplama merkezi oluşturmak.
e) Güçlü bir Üniversite-Kamu-ARGE merkezleri iş
birliği ekosistemi oluşturarak yüksek teknolojili ölçme sistemlerinin
(kuvvetli yer hareketi ölçme cihazları, deniz tabanı sismik ölçüm
sistemleri, kişisel cep telefonları ile ivme verilerini toplamak amaçlı
uygulamalar) gelişmesine katkıda bulunmak.
f) Aktif fay araştırmaları
alanında farklı disiplinlerden gelen yüksek seviyede ihtiyaç duyulan
donanım ve yetkinlik sahibi insan ve iş gücünü, araştırmacıları,
mühendisleri eğiterek, öncelikle Marmara Bölgesi ve Türkiye’de öncelikli
sismik boşlukların incelenmesinde kentlere ve sanayiye oluşturduğu deprem
riskini azaltmak için gereken çalışmaları yapabilecek kapasiteye
yükseltmek, bu amaca yönelik eğitim, bilgi ve kaynak paylaşımı
faaliyetlerini yürütmek.
Merkezin
faaliyet alanları
MADDE 6- (1) Merkezin faaliyet alanları şunlardır:
a) Marmara Bölgesi üzerinde kara ve deniz
alanlarında arazide fay araştırmaları yapmak, bu çalışmalar için farklı
özellikte fotogrametri ve uzaktan algılama (örn. InSAR) verilerini toplamak ve değerlendirmek, bu alanda
çalışan kuruluşlarla iş birliği yapmak, toplanmış jeodezik
(GPS-GNSS) verileri kullanmak, risk belirlemeye yönelik ölçme kampanyaları
yapmak ve değerlendirmek, kara ve denizde sismik yansıma verisi toplama ve
yorumlamak, İnsansız Hava Aracı (İHA) ile orto-foto
toplamak, lazer tarama teknolojisi (Hava LIDAR), Sayısal Arazi Modeli (SAM)
ve Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) oluşturmak, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS)
ortamında sayısal verileri yorumlamak ve temel haritalar hazırlamak,
birbiri ile konuşan veri tabanları üretmek, bunları kullanıcılara sunmak.
b) Aktif faylarda paleosismoloji
çalışmaları yapmak.
c) Aktif faylarda etkin kullanılan Optik Uyarımlı Işıldama (OSL) tarihleme laboratuvarı
kurmak ve sadece Merkez çalışmalarında değil aynı zamanda aktif fay
çalışmaları yapan diğer araştırıcıların yaş tayini ölçüm gereksinimlerini
ülkemizde sağlamak.
ç) Deniz ve karada aktif fayları gözleyen bir fiber
optik dağıtılmış akustik algılama (DAS) ağı oluşturmak, yoğun bir gerinim sensörleri dizisi ile bu özel ağ üzerinden toplanan
sismik verileri işlemek.
d) Aktif fay alanlarında depremler arası (inter-sismik) dönem yeraltı suları, gaz çıkışlarını
izlemeye yönelik gözlem ağı kurmak ve çalıştırmak.
e) Marmara Bölgesinde ihtiyaç
duyulan en büyük yer ivmesi, en büyük yer hızı, spektral ivme ve spektral
yer değiştirme haritaları üretiminde veri kontrolü için kullanılmak üzere,
yerleşim birimlerinin dağılımına göre konumlandırılmış özel kuvvetli yer
hareketi ölçme sistemleri kurmak ve işletmek, akıllı telefonlar için ivme
verisi toplama yazılımları geliştirmek, toplanan veriler ile büyük veri
analizi imkânı veren makine öğrenmesi ile işleyen sistemleri geliştirmek.
f) Deprem üretme potansiyeli
saptanmış aktif fayların üreteceği maksimum deprem büyüklüklerini
hesaplamak için kodlar geliştirmek ve bu kodları deprem ivme senaryolarında
kullanmak, azalım ilişkilerini, makine öğrenmesi kullanarak bölge
depremlerinin oluşturduğu mevcut ölçülmüş ve eksik kesimlerde kurulacak bir
ağla ölçülecek ivmeleri, bölgenin jeolojisine ve Vs30-Vs100
hızları ile fayların özelliklerine uygun olarak yeniden tasarlamak.
g) Deprem sonrasında kesintisiz fonksiyonellik
göstermesi gereken hastane, itfaiye, afet koordinasyon merkezleri, yönetim
binaları, altyapı sistemlerine ait kontrol merkezleri türü idari binalar
ile özelde yüksek binalar statüsüne sahip yapılar için senaryo depremine
bağlı geliştirilen spektral ivmeler ile uyumlu kuvvetli yer hareketi
bankası oluşturmak.
ğ) Aktif fay araştırmalarında çeşitli disiplinlerin
kullanıcılarının ihtiyaç duyduğu yeni dinamik haritaları CBS ortamında
geliştirmek, bu amaçla sismik boşluklarda fay araştırma kampanyalarını
organize ederek gerçekleştirmek ve üretilen yeni verileri belgelendirmek.
h) Deprem riski belirlenmiş ve kent ve sanayi
alanlarındaki dinamik yerleşime uygunluk haritaları için altlık bilgi
üretmek, ilgili bakanlıklara ve yerel yönetimlere, üçüncü tüzel
kişiliklerin kullanımına uygun halde sunmak.
ı) Afet yönetimi için altlık sağlayacak haritalar
ile karar destek çalışmaları sunmak ve bu sunulan harita ve karar destek
analizlerini uygun yer seçimi, kaynak tahsisi, amaçları için ilgili ve
yetkili kurumlarla paylaşmak.
i) Deprem tehlikesi ve riski yüksek, ülke
ekonomisine etkisi büyük olacak stratejik öneme sahip kamu yapıları, özel mega yapılar, sanayi kuruluşları ve özel sektör için
acil risk araştırma projeleri yapmak ve önlem geliştirmelerine katkıda
bulunmak.
j) Bina stoklarının yapısal ve yapısal olmayan
risklerinin tespiti için hızlı değerlendirme yöntemleri geliştirmek.
k) Mevcut binaların malzeme dayanımlarının
tespitinde alternatif olacak tahribatsız yöntemler geliştirmek.
l) Deprem zararlarının asgari düzeye indirilmesi
amacıyla mevcut yapı stokunun can güvenliği performans seviyesini
sağlayacak düzeyde güçlendirilmelerine yönelik metotlar ve öneriler
geliştirmek.
m) Merkezde yürütülecek aktif fay çalışmaları ile
ilgili araştırma ve modelleme çalışmalarında Üniversitenin ve ilgili kamu
kurumlarının veri tabanları ve altyapısının birlikte kullanılması için ara
yüz görevi üstlenmek.
n) Aktif faylar üzerinde tehlike ve risk konusunda
yürütülen lisansüstü ve lisans tez çalışmaları için gerekli altyapı,
donanım ve laboratuvar olanaklarını Merkezin imkanları dâhilinde sunmak.
o) Merkezin, aktif faylar ve tehlike belirleme
kapsamında yürüteceği çok disiplinli araştırma konularında Üniversite
içinde, çalışma konularına yakın araştırma merkezleri ile iş birliği
yapmak.
ö) Yurt içi ve yurt dışından aktif faylar üzerinde
tehlike ve risk ile ilgili konularda uzman, yetkin araştırmacı ve
akademisyenlerin uzun veya kısa süreli istihdamı ile ilgili gerekli
girişimlerde bulunmak ve bu girişimlerin finansmanı için Üniversite, özel
sektör ve kamu kaynaklarının kullanılması ile ilgili çalışmalar yapmak.
p) Aktif fay tehlike ve risk çalışmalarında bulunan
yurt içi ve yurt dışı uzman araştırmacı ve akademisyenlerin Merkezde kısa
süreli kurs ve seminer vermesini sağlamak, bunun için gerekli girişim ve
organizasyonu yapmak.
r) Merkezin faaliyet alanlarında uluslararası ve
ulusal konferans, kongre ve çalıştaylar
düzenleyerek bilgi ve tecrübe paylaşımını sağlamak, Merkezde Üniversite
öğrencileri için kısa veya uzun süreli staj imkânı oluşturmak.
s) Merkez, toplumun her yaş ve
eğitim grubunun katılımına açık, bilinçlendirme ve farkındalığa
yönelik bir dizi okul dışı eğitim programı yürütmek, çocuklara, gençlere ve
yetişkinlere yönelik bu eğitimlerin ana amacı, yer bilimlerini tanıtmak,
Merkezde yapılan araştırmalar hakkında bilgi vermek, Türkiye’nin aktif
fayları, bunların nasıl çalıştıkları, depremlerin nasıl oluştuğu ve
depremselliği yüksek bir ülkede bireysel ve kurumsal ölçekte ne gibi temel
tedbirlerin alınması gerektiğini saptamak ve yönlendirmek, ilgili mevzuat
kapsamında ilk ve ortaöğretim okullarıyla beraber yapılacak okul dışı ortak
eğitim programları ile çocuklar ve gençlerin, deprem gerçeğine karşı
bilimsel bakış açısıyla farkındalık kazandırmayı
amaçlamak, yetişkinler ve medya mensupları için düzenlenecek çevrimiçi ve
çevrimdışı etkinlikler ile araştırmaları ve çalışmaları bilim iletişimi
kapsamında sunmak.
ş) Merkezde yürütülecek araştırma, geliştirme ve
uygulama çalışmalarında eğitim ve çeşitli etkinliklerde Üniversite ve
kamuda çalışan yerbilimci, araştırmacı ve mühendislerin birlikte çalışacakları
bir ortam sağlamak.
t) Merkezde yapılan çalışmalar hakkında gizlilik
kurallarını ihlal etmeden, makale, bildiri, rapor, el kitabı, kitap ve
benzeri yayımlar çıkarmak, patente konu olabilecek araştırma çıktıları için
gerekli çalışma ve başvuruları yapmak.
u) Döner sermaye çerçevesinde üçüncü taraf gerçek
ve tüzel kişilere, kamu kurum ve kuruluşlarına genel veya parsel bazında
özel deprem risk senaryoları hazırlamak, mevcut yapılarında ve
belirleyecekleri alanlarda deprem riski çalışmaları yapmak ve bu konularda
ortak projeler geliştirmek.
ü) Merkez tarafından yapılan projeler çerçevesinde
üretilen verilerden üçüncü taraf gerçek ve tüzel kişilere, kamu kurum ve
kuruluşlarına ücretli veya teknik olanak ve veri paylaşımı karşılığında
ücretsiz risk analizleri üretmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezin Yönetim Organları ve Görevleri
Merkezin
yönetim organları
MADDE 7- (1) Merkezin yönetim organları şunlardır:
a) Müdür.
b) Yönetim Kurulu.
c) Danışma Kurulu.
Müdür
MADDE 8- (1) Müdür, Merkezin faaliyet alanlarında
çalışmaları bulunan Üniversite kadrolu ve tam zamanlı öğretim üyeleri
arasından Rektör tarafından üç yıl için görevlendirilir. Süresi biten Müdür
aynı usulle tekrar görevlendirilebilir. Süresi tamamlanmadan ayrılan veya
görevden alınan Müdürün yerine kalan süreyi tamamlamak üzere aynı usulle
yeni Müdür görevlendirilir. Aynı öğretim üyesi arka arkaya iki dönemden
fazla Müdür olarak görevlendirilemez. Müdürün altı aydan fazla görevinin
başında bulunamaması halinde görevi kendiliğinden sona erer. Müdür, Merkezin
amaçları doğrultusundaki çalışmaların düzenli bir şekilde yürütülmesinden
ve geliştirilmesinden Rektöre karşı sorumludur.
(2) Merkezde görevli öğretim üyeleri veya
görevlileri arasından iki kişi Müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından üç
yıl süre ile müdür yardımcısı olarak görevlendirilir. Müdür yardımcıları,
Müdürün kendilerine vereceği görevleri yapar. Müdürün görevi başında
bulunmaması durumunda kendisine müdür yardımcılarından biri vekâlet eder.
Müdürün
görevleri
MADDE 9- (1) Müdürün görevleri şunlardır:
a) Merkezi temsil etmek.
b) Merkezin çalışmalarının düzenli yürütülmesini ve
geliştirilmesini sağlamak.
c) Yönetim Kurulunu ve Danışma Kurulunu olağan ve
olağanüstü toplantıya çağırmak, bu toplantıların gündemlerini hazırlamak ve
toplantılara başkanlık etmek.
ç) Yönetim Kurulu kararlarının uygulanmasını
sağlamak.
d) Merkezin yıllık faaliyet raporunu ve bir sonraki
yıla ait yıllık çalışma programını hazırlamak ve Yönetim Kurulunun onayı
ile Rektöre sunmak.
Yönetim
Kurulu
MADDE 10-
(1) Yönetim Kurulu; Müdür ve müdür
yardımcıları ile Merkezin faaliyet alanlarında çalışmaları bulunan
Üniversitede araştırmalar yapan, tam zamanlı çalışan öğretim üyeleri veya
görevlileri arasından Rektör tarafından görevlendirilen üç üye olmak üzere
toplam altı üyeden oluşur.
(2) Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi üç
yıldır. Görev süresi biten üyeler yeniden görevlendirilebilir. Süresi
bitmeden görevinden ayrılan üyenin yerine kalan süreyi tamamlamak üzere
aynı usulle yeni üye görevlendirilir.
(3) Yönetim Kurulu, Müdürün çağrısı üzerine en az
üç ayda bir kere üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlar
toplantıya katılanların oy çokluğuyla alınır. Oylamalarda eşitlik olması
durumunda Müdürün oyu iki oy olarak sayılır. Müdür, gerekli durumlarda
Yönetim Kurulunu olağanüstü toplantıya çağırabilir.
(4) Yönetim Kurulu toplantı tutanakları, Danışma
Kurulu üyelerinin incelemesine açık tutulur, ayrıca bu tutanakların birer
nüshası Rektöre iletilir.
Yönetim
Kurulunun görevleri
MADDE 11-
(1) Yönetim Kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Merkezin amaçları doğrultusunda çalışması ve
yönetimi ile ilgili konularda karar almak.
b) Danışma Kurulu üyelerinin tavsiyelerini görüşüp
karara bağlamak.
c) Merkezin yıllık faaliyet raporunu ve yıllık
çalışma programını görüşerek son şeklini vermek Rektöre sunmak.
ç) Proje, araştırma, yayım ve diğer çalışma
alanlarına ilişkin konularda karar almak.
d) Merkez faaliyetleri ile ilgili çalışma grupları
ve komisyonları oluşturmak.
e) Merkezin uzun vadeli bilimsel ve idarî plan ve
programını hazırlamak ve değerlendirmek üzere Rektöre sunmak.
f) Bilimsel ve idari plan önerileri geliştirmek.
Danışma
Kurulu
MADDE 12- (1) Danışma
Kurulu; Müdür ile Merkezin faaliyet alanları doğrultusunda çalışan, bu
konularda Merkeze katkıda bulunabilecek Üniversite öğretim üyeleri veya
görevlileri ile istekleri halinde konuyla ilgili diğer üniversite öğretim
üyeleri, kamu kurumları veya özel sektör kuruluşları temsilcileri ve
bağımsız araştırmacılar arasından Yönetim Kurulunca önerilen ve Rektör
tarafından görevlendirilen en fazla on üyeden oluşur. Danışma Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır.
Süresi biten üyeler yeniden görevlendirilebilir. Süresi bitmeden ayrılan
üyelerin yerine, kalan süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni üyeler
görevlendirilir.
(2) Danışma Kurulu yılda bir kez olağan olarak
toplanır. Müdür gerekli gördüğü takdirde Danışma Kurulunu olağanüstü
toplantıya çağırabilir.
Danışma
Kurulunun görevleri
MADDE 13-
(1) Danışma Kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Uzun vadeli bilimsel araştırma projelerini ve
idari faaliyet planlarını değerlendirerek Yönetim Kuruluna önerilerde
bulunmak.
b) Merkez çalışmalarına bilimsel ve idari açıdan
önerilerde bulunmak.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Personel
ihtiyacı
MADDE 14-
(1) Merkezin akademik, teknik ve
idari personel ihtiyacı, 2547 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca,
Rektör tarafından görevlendirilen personel ile karşılanır.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 15-
(1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 16-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü yürütür.