Uyuşmazlık Mahkemesine Ait Kararlar
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-02-15

15 Şubat 2026 PAZAR 
Resmî Gazete 
Sayı : 33169
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ KARARLARI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/126KARAR NO : 2025/639KARAR TR : 13/10/2025
ÖzET: Davacıya ait taşınmaza, imar planında yol ve yeşil alan olarak belirlenmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, kamulaştırmasız el atmadan dolayı uğranılan zararın yasal faizi ile tazmini istemiyle açılan davanın, açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesine 26/11/2022 tarihinde yürürlüğe giren 7421 savılı Kanunun 3. maddesi ile eklenen “Bu süre icinde belirtilen islemlerin vapilmaması halinde tasınmazların malikleri tarafindan mülkivet hakkındankaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H. Ö.

Vekili : Av. N. K.

Davalı: Çankaya Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M. A.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkiline ait * mevkinde kain de, müstakil tapulu arsaya 16/02/2007 tarihinde hiçbir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın, bedeli ödenmeksizin ve müvekkiline hiçbir bilgi verilmeden "35 metre genişliğinde yol yapılarak" filen işgal etmek suretiyle el konulduğunu, yol dışında kalan yerlerin de yine hiçbir kamulaştırma işlemi yapılmakstzın, bedelini ödemeksizin ve davacıya hiçbir bilgi verilmeksizin, “yeşil alan" yapmak suretiyle filen işgal edildiğini, davalı belediyenin 08/01/2009 tarih ve 55 sayılı belediye encümen kararına istinaden yapılan 81025 numaralıparselasyon planı ile müvekkilinin taşınmazına karşılık Ankara Büyükşehir Belediyesinin* den 2559/86965 hisse olarak şuyulandırıldığıı, 12/10/2009 tarihinde şuyulandırılmış olarak müvekkili adına resen tapuya tescil edildiğini, filen yok edilen * parselde oluşan zararın tazmini için Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde E.2014/276 (yeni E.2020/293) sayı ile Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Çankaya Belediyesi aleyhine “kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat (bedel)davası" açıldığını, açılan davada Büyükşehir Belediyesi yönünden kabul kararı verildiğini, Çankaya Belediyesi yönünden ise davanın atiye terk edilmesi sebebiyle karar verilmediğini, verilen kararın bozma sonrası kesinleştiğini; davalının usulsüz imar uygulaması ile Mayıs 2014 tarihi itibariyle 2.175.150 TL değere sahip olan taşınmazinın imar uygulaması sonucu başka parsele şuyulandırdığını ve tespit edilen değerin yarısı olduğunu, bu nedenle 1.087.575 TL zararın mevcut olduğunu ve bu zarardan Çankaya Belediyesinin sorumlu olduğunu ifade ederek, şimdilik 10.ooo TL bedel farkının haksız el koyma tarihi olan 12/10/2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Uyuşmazlığın anlaşılabilmesi açısından, mevcut dava açılmadan önceki yargılama süreci şöyledir;
3. Davacı vekili, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafindan fiilen yol yapılmak, Çankaya Belediyesi tarafindan da, usulsüz imar uygulaması yapılması suretiyle * mevkinde kain * ada parselde oluşan zararın tazmini için Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesinde E.2014/276 esas sayılı yargılama dosyası ile Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Çankaya Belediyesi aleyhine “kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat (bedel) davası" açmıştır.
4. Yapılan yargılama sürecinde alınan 11/03/2015 tarihli bilirkişi heyet raporunda; *ada parsele yol yapılmasıeyleminde ve şuyulandırılan * ada parselin (Onaylı imar planı 14 nolu plan notu gereği) sorumluluğunun Ankara Büyükşehir Belediyesinde olduğu değerlendirilmiş; bu değerlendirmeye istinaden “Çankaya Belediyesi yönünden" açılmış olan dava atiye terkedilmiştir.

5. Ankara 23.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafindan 08/10/2015 tarih ve E.2014/276 K. 2015/436 sayılı kararda “.….davalı idarenin işlemi sonucu hu şuyulandırmanm yapıldığı, bundan dolayı açılacak tazminata ilişkin davaların idari yargıda tam yargi davasına konu edilmesi gerektiğinden..."bahisle yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiş,kararının temyizi üzerine, Yargitay 5. Hukuk Dairesi 28/02/2017 tarih ve E.2016/3253, K,2017/7020 sayı ile “Davacmm şuyulandırilmak suretiyle paydaş yapildığı * ada parsel sayılı taşınmazın da "Kentsel Rekreasyon alanı" olarak kamuya özgülendiği gözetildiğinde, bu parseldeki davacı payına el atıldığının kahulü gerekir. Bu nedenle işin esasına girilerek hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı" gerekçesiyle kararı bozmuştur.

6. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde bozma kararı üzerine yapılan yargılama sürecinde, 05/03/2019tarihinde Ankara Büyükşehir Belediyesi aleyhine (Ankara 27 Asliye Hukuk Mahkemesi E.2019/144 sayı ile) 2.125.150 TL ek dava açılmıştır. Bu dava Ankara 23 Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2018/484 sayılı dosyası ile birleştirilerek görülmüştür.

7. Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/06/2019 tarih, E.2018/484 ve K.2019/295 sayılı kararı ile, asil dava için 50.000 TL birleşen dava için de 2.125.150 TL olmak üzere toplam 2.175.150 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin Ankara Büyükşehir Belediyesinden tahsiline karar vermiştir. Çankaya Belediyesi yönünden, dava atiye terk edildiğinden hüküm kurulmamıştır.

8. Bu kararın temyizi üzerine, Yargıtay 5 Hukuk Dairesinin 18/02/2020 tarih ve E.2019/12099, K.2020/2630 sayıile “….dava komusu * sayılı taşinmazın imar uygulaması ile gittiği 29018 ada 1 parsele el atiıldiğının kabulü ile bozma yapılmiş olup, .…. *ada/parsel değerlendirme tarihi olan 2014 yılının Mayıs ayında metrekare birim fiyatının 425 TL olarak kabulü ile davacı payı olan 1.087.575 TL ye hükmedilmesi gerekirken dava konusu taşınmazın*olarak kabulü ile fazlaya hükmedilmesi doğru görülmemiştir ..." gerekçesiyle kararı bozmuştur.

9. Bozma ilamı üzerine dosyanın gönderildiği, Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesi 26/01/2021 tarih ve E.2020/293, K.2021/5 sayılı kararı ile Yargıtay bozma kararına uymuş ve neticeten; a-) Toplamda 1.087.575,00 TL nin Ankara Büyükşehir Belediyesinden tahsiline, b-) *ada parsel sayılı taşınmazda bulunan 2559/86965 hissenin tapusunun iptali ile Ankara Büyükşehir Belediyesi adına tesciline karar vermiştir.

10. Bu kararın temyizi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 07/12/2021 tarih ve E.2021/4042 ve K.2021/14507sayı ile Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/01/2021 tarih, E.2020/293 ve K.2021/5 sayılı kararını onamış; karar düzeltme yoluna gidilmiş, Yargitay 5. Hukuk Dairesi 30/05/2022 tarih ve E.2022/1768, K.2022/9616 sayı ile karar düzeltme istemini reddetmiş ve 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/01/2021 tarih E.2020/293, K.2021/5 sayılı kararı kesinleşmiştir.
11. Bu süreçte Yargitay değerlendirmeleri ve mahkeme kararları sonucunda; filen el atilan 399/1 ada parsel için Mayıs 2014 tarihi itibariyle tespit edilen 2.175.150 TL zararın, Mayıs 2014 itibariyle 1.087.575 TL kismından Ankara Büyükşehir Belediyesinin sorumlu tutulduğu; Mayıs 2014 tarihi itibariyle 1.087.575 TL bakiye fark zarardan ise hukuka aykırı imar uygulaması (önceden kisıtlı bir kamu parseline şuyulandırma yapılması) nedeniyle Çankaya Belediyesinin sorumlu olduğu gerekçesiyle; bakiye fark zararın tazmini maksadıyla Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde Çankaya Belediyesi yönünden atiye terkedilen dava için; Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde E.2022/283 sayı ile mevcut ek dava açılmiştir.

12. Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/04/2023 tarih ve E.2022/283 K.2023/305 sayıh kararı ile,idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan bu davada idari yargı görevli olduğundan ve yargı yolu caiz olmadığından,davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".….Dava, ilçe belediyesinin yapmış olduğu imar uygulaması sonucu uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili adına kayıtlı arsaya yol yapılmak suretiyle el komulduğunu, 2o09 yılıda yapılan imar uygulaması ile * e şuyulandırıldığıni, bu nedenle açılan davada Büyükşehir Belediyesi yönünden kabul kararı verildiğini, Çankaya Belediyesi yönünden ise atiye terk edilmesi sebebiyle karar verilmediğini, verilen kararın bozma sonrası kesinleştiğini ve davalını usulsüz imar uygulaması ile Mayıs 2014 tarihi itibariyle 2.175.150 TL değere sahip olan taşınmazını imar uygulaması sonucu başka parsele şuyulandırdiğını ve tespit edilen değerin yarisı olduğunu bu nedenle 1.087.575 TL zararın mevcut olduğumu ve bu zarardan Çankaya Belediyesi'nin sorumlu olduğumu belirterek şimdilik 10.0oo TL bedel farkının haksız el koyma tarihi olan 12/10/2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalidan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalıvekili, işbu davada idari yarginın görevli olduğunu, ayrıca husumet nedeniyle reddi gerektiğini, daha önce açılan davanın kesinleştiğini belirterek usulden ve ayrica esas bakımından davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Uyuşmazlık, öncelikle dava konusu uyuşmazlığın adli yargida mı yoksa idari yargida mi görüleceği noktasındadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kamunu'mun 1. maddesine göre, mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Ayni Kanumun 2. maddesinde asliye hukuk mahkemelerinin görevi düzenlenmiştir.

Mahallesi, * in bulunduğu alana ait 1/1ooo ölçekli Mevzi Ímar Planının Ankara Valiliğince onaylandiği, onayli imar planina istinaden hazirlanan parselasyon planınin ise il idare kurulunca kabul edildiği,düzenleme ortaklık payının %35 olduğu, bu plana göre Lodumu (Beytepe) Tp. * sayılı parselin tahsisinden oluşan* yüzölçümlü * in onaylı imar planı ile resmi kurum alanı olarak tanımlandığı, taşınmazın bulunduğu bölgenin Çankaya Belediye Meclisinin 08/12/2004 tarih ve 404 sayılı kararı ve Ankara Büyükşelir Belediye Meclisinin 15/03/2005 tarihi ve 685 sayılı kararı ile onaylanan ve aska süresi içerisine yapılan itirazların Çankaya Belediye Meclisinin 05/07/2005 tarih ve 572 sayılı kararı ile reddedilerek onaylanan Beytepe III. Etap Toplu Konut Alanına ilişkin 1/1o00 ölçekli Uygulama Imar Planı değişikliği düzenleme sınırı içerisinde kaldığı,

onaylı imar planı değişikliğine istinaden hazırlanan Belediye Encümeninin 21/08/2008 tarih ve 1685/35 sayılıkararı ile kabul edilip Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin 25/09/2008 tarih ve 2472 sayılı kararı ile onaylanarak askı süresi içerisinde yapılan itirazların ise Beledivemiz Encümeninin 08/01/2009 tarihve 55 sayıl kararı ile reddedilerek kesinleşen * nolu parselasyon planı ile yeniden düzenlemeye alındığı ve parselasyon planinin 12/10/2009 tarihinde tapuya tescil edildiği, düzenlemeye alman * sayili ada parsel mevcutta filen var olan Enerji Nakil Hatlarının altında kalmasi, imar kullanimınm "Resmi Kurum" olması sebebi ile Beytepe III Etap Toplu Komut Alanı imar planı değişikliği ile bu alanda 35 metre genişliğinde yol ve yeşil alanların oluşturulması sonucu, parselden kesinti yapılmaksızın yine kamu parseli niteliğinde olan Kentsel Rekreasyon Alan kullanımında alan imarın * ada sayılı parseline tahsis edildiği anlaşılmıştır.* sayılı taşımmazın tapu kütüğü kapatılarak taħsis edildiği* ada parsele şuyulandırılmıştır.

Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014 276 Esas sayılı dosyasında kamulaştirmasiz el atılan taşınmaz bedelinin tahsili isteminde açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda verilen kararın Yargitay 5.Hukuk Dairesince bozulması sonrası aynı mahkemenin 2018/484 Esas sayılı dosyasında yapılan yargilama sonucunda 14/06/2019 tarih ve 2019/295 Karar sayılı karar ile davalı Ankara Büyükşehir Beyediye Başkanlığıyönünden açılan davanın kabulüne karar verilmiş ve bu kararın temyizi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesince metrekare birim fiyatı yönünden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olması sebebiyle hükmün bozulmasına karar verilmiş ve bozma sonrası aynı mahkemenin 2020/293 Esas sayılı dosyasında yapilan yargilama somucunda 26/01/2021 tarih ve 2021/5 Karar sayılı karar ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığıyönünden açılan davanın kabulüne, davalı Çankaya Belediye Başkanlığı hakkında açılan dava atiye terk edildiğinden karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmiş ve bu karar kesinleşmiştir 
Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda anlan davasi, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Oysa mahkememizde görülmekte olan bu dava ilçe belediyesinin yapmışolduğu imar uygulaması ile adına kayıtlı olan taşınmazın başka bir parsele şuyulandırılması ve şuyulandırılan parselin değerinin yarı oranında düşük olması sebebiyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Davaci adına kayıtlı* sayılı taşınmazın şuyulandırılması somucu gittiği * sayılı taşınmaz yönünden verilen karar kesinleşmiştir. Davacımın 2.559 metrekare hissesi yõnünden verilen bu karar kesinleştiğinden ve sorumlu idare Ankara Büyükşehir Belediyesi olarak kabul edildiğinden aynı taşınmaz ile ilgili aynı hukuki sebebe dayalı bir dava mevcut olmadiğı kabul edilmiştir.

Davalı Çankaya Belediyesine karşı açılan davada husumetin dayanağını oluşturan hususlar idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Davalının sorumluluğunun kaynağı idarenin her türlü işlem ve eyleminden kaynaklanan kamu hukuku ilkeleri doğrultusunda oluşmuş idare hukukuna özgü sorumluluk türüdür.Îdarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada hizmet kusuru kavramı ile anlatilmaktadır. Hizmet kusuru genel olarak doktrinde idarenin ifa ile mükellef olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda düzenlenmesinde veya teşkilatında, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde birtakım aksaklik, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkması şeklinde tanımlanmaktadır.
Kamu hizmetinin, yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygun şekilde işletilip işletilmediğinin, dolayısıyla olayda hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulumup bulunmadığının yargısal denetiminin, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kamumu'mun 2. maddesinde idari davatürleri arasıda sayılan idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılacak tam yargi davası kapsamında idari yargı yerlerince yapılması ve idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğüsiradaki eyleminden doğan zararın giderilmesine yönelik olarak açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Davalıya atfedilen ve sorumluluğun dayanağı olarak gösterilen hususlar adli yargının görev alanında olan bir uyuşmazlıktan kaynaklanmamıştir. Davalı kamu kuruluşunun kendi görev alanındaki kamu hizmetinin, idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürütüleceğinden anılan kuruluşun idari işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların da Anayasa'nn 125. maddesi ve 2577 sayılı IYUK'nun 2. maddesine göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanumu'nun 114. maddesinde dava şartları düzenlenmiş, yargı yolunun caiz olması dava şarti olaraksayilmiştir.

Ayni Kamunun dava şartlarinin incelenmesini düzenleyen 115. maddesi ile, "Mahkeme, dava şartlarinın mevcut olup olmadiğıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştirir. Taraflar da dava şarti noksanlığım her zaman ileri sürebilirler" hükmü getirilmiştir.

Dava komusu somut olayda, 2009 yilında ilçe belediyesince yapilan imar uygulamasi ile davaci adına kayıtlı taşınmazın şuyulandırıldığı parselin değerinin daħa düşük olması sebebiyle bu davanın açıldıği, davalıbelediyenin görevi kapsamında yapmış olduğu imar uygulaması ve parselasyon ile daha değersiz bir yerden şuyulandırma yapılmasının ilçe belediyesinin görevi kapsamında bir idari işlem olduğu, kamulaştirmasız el atma olgusuna dayalı bir dava mevcut olmadıği, davacinın talebinin dayanağı ve gerekçesinin adli yarginın görev alanında bulunmadıği, idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açılan bu davada idari yargınin görevli olduğu anlaşılmakla yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle:1)Yargı yolu caiz olmadiğından davanın usulden REDDINE …."

13. Davacı vekili bu kez, aynı hukuki sebebe dayalı olarak 12.795,000 TL bedelin davalıdan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
14. Ankara 24. İdare Mahkemesi 25/04/2023 tarih ve E.2023/805, K.2023/816 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın adli yargının görevine girdiği gerekçesiyle, görevsizlik kararı vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dilekçesinin incelenmesinden; * Mevkii'nde kain, davacının maliki olduğu * sayılı taşınmazın bir kasmına fiilen 35 metre genişliğinde yol yapılmak ve yol dışında kalan kismına da yeşil alan yapılmak suretiyle kamulaştirmasız el konulduğundan bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 12.795.000,00-TL taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, usul hükümlerinin derhal uygulanması gerektiği ilkesi ve görev kurallarının kamu düzeninden olduğu gözetildiğinde, uygulama imar planında umumi hizmetlere ve resmi kurum alanlarına ayrilmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufun hukuken kisıtlandığından bahisle taşinmaz bedeline karşılik olarak tazminat istemiyle açilan davalarda, 2942 sayılı Kamun'un Ek 1. maddesine;"Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşımazların malikleri tarafmdan mülkiyet hakkndan kaynaklı bedele ilişkin açılacak davaların adli yargıda görüleceği" şeklindeki kuralı getiren 7421 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra adli yargı yerlerinin görevli olduğu somucuna varılmaktadır 
Açiklanan nedenlerle; 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine..."
15. Davacı vekilinin dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Ankara 24. Idare Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

16. Uyuşmazlık Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıile Danıştay Başsavcılığının somut uyuşmazlığa ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcılğının Yazıl Düşüncesi 
17. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şõyledir:
"..İdarenin, imar mevzuatı uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettiği, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştirma, ruhsat gibi bireysel işlemler idari ișlem niteliği taşımakta olup, idari işlemlerin iptali ve bu işlemlerden ya da idari eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanumu'mun 2., 12. ve 13. maddeleri uyarınca idari yargi yerlerinde açılacak iptal ve tam yargı davalarına konu edilmesi anılan kanun hükümleri gereğidir.
Bu itibarla, hukuka uygun olup olmadığının tespiti ve zarar doğuran sonuçlarmın giderilmesi idari yargının görev alanında bulunan idari işlem ve eylemlerin hukuk düzeninde oluşturduğu etki ve somuçlarla ilgili tazminat taleplerinin adli yargida açılacak tazminat davalarina konu edilmesi hukuken mümkün bulunmamaktadir.

Davacılar tarafindan, uyuşmazlığa konu taşınmazın imar planında "yol ve yeşil alan" olarak ayrilmasınedeniyle kamulaştirmasız el atmadan doğan arsa bedelinin ödenmesi istemiyle açilan davanın 2577 sayılıKanumun 2., 12. ve 13. maddeleri uyarınca idariyargı mercilerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmesi gerekmekte ise de, bakılan davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kamulaştirma Kanunumun Ek 1. maddesine 26/11/2022 tarihinde yürürlüğe giren 7421 sayılı Kamumun 3. maddesi ile eklenen “Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkımdan kaynaklı bedele ilişkin açilacak davalar, adli yargıda görülür." hükmü uyarınca davanın görüm ve çözümünde adli yargi yeri görevli bulunmaktadır.

Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesinin 16/01/2025 tarihlive E:2024/135, K:2025/20 sayılı kararı ile 2942sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile eklenen üçüncü cümlesi iptal edilmişse de, anılan kararla; kuralda hangi kapsamdaki hangi durumda, hangi yargı kolunda, kim tarafindan ve hangi taleple dava açılacağı hususunun tereddüte yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın kanunilik şartını taşıdığı sonucuna ulaşıldığı, öte yandan, itiraz konusu kuralda kamulaştırma işlemlerine ilişkin olağan hukuki sürecin tersine çevrilerek dava açma külfetinin taşınmazina kamulaştirmasiz el atilan malike yüklendiği, imar planlarinda umumi hizmetlere ayrılan 

taşımazlara ilişkin olarak idarelere, kamulaştırma yapmak yerine kamulaştırma için Anayasa'da belirtilen ilkelere aykarı olarak taşınmazları elde etme imkamı tanıyan kuralın Anayasa'nın sözüyle bağdaşmadığı, kuralın Anayasa'nın 13., 35. ve 46. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında anılan maddelere aykari olduğu sonucuna ulaşıldığı, kuralın taşınmaz maliklerinin adli yargıda dava açabileceğine ilişkin bölūmünün Anayasa'ya aykirılığı yönünde herħangi bir belirleme yapılmadığı gözönünde bulundurulduğunda, kararın yargıyolunun değişmesini gerektirecek bir durum yaratmadığı somucuna varilmıştır.

Nitekim Danıştay Altinci Dairesinin 26/05/2025 tarihli ve E:2025/736, K:2025/2943 sayılı ve 16/06/2025tarihli ve E:2024/1959, K:2025/3308 sayılı kararlari da bu yöndedir.

Dolayısıyla, yukarıda yer verilen Yasa hükümleri ve yargı kararları uyarınca, uyuşmazlığa konu taşımaza kamulaştırmasiz el atıldığından bahisle arsa bedelinin ödenmesi istemiyle açılan davanın adli yargıyerinde görülmesi gerekmektedir...'
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazıhı Düşüncesi 
18. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görūm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…Bilindiği gibj, Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumu'nun 2.maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davalari idari dava türleri arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanumu'nun ek 1. maddesinin birinci fikrasında; "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrilmak suretiyle mülkiyet- hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısutlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibarenbeş yıllik süre içerisinde imar programlariveya imar uygulamaları yapılır ve bütçe: imkânlari dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştirılır veya her hâlde mülkiyet hakkmı kullanmasına engel teşkil edecek kısıulılığı kaldıracak şekilde imar plam değişikliği yapılır/yaptırılır. …." hükmüne yer verilmiş, bu maddeye,26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kamun'un 3. maddesiyle; "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli vargıda görülür." cümlesi eklenmistir. Söz konusu cümle. Anayasa Mahkemesinin 30.04.2025tarihli ve 32886 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/135 E. ve 2025/20 K. sayılı kararıyla iptal edilmiş ise de, iptal kararının, Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği, 9 aylık sürenin henüz dolmadığıve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafindan da şu ana kadar herhangi bir düzenleme yapılmadiğı anlaşıldığından, mevcut düzenleme uyarınca değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Uygulama ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemleri, idari işlem; herhangi bir işlem ya da karara dayanmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleriyle, görevleriyle ilgili hareketsizlikleri de, idari eylem olarak tanımlanmaktadır.

Bu bakımdan, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, Uyuşmazlık Mahkemesinin istikrarlı kararları ile 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasıın (b) bendi kapsamında ve imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmekte ise de, somut uyuşmazlikta görevli mahkemeyi belirleyen ve 2942sayılı Kanun'un Ek 1. maddesínin birinci fikrasına eklenen cümle uyarinca, kamulaştırmasız el atmanın hukuki veya fiili olmasına bakılmaksızın, davanın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
Uyuşmazlk Mahkemesinin 26.12.2022 tarihli ve 2022/351 Esas, 2022/701 Karar sayılı kararında da aynıhususların vurgulandığı görülmektedir.

Bu nedenle, dava konusu uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevine girdiği anlaşıldığından, Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.04.2023 tarihli ve 2022/283 E., 2023/305 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
IV. İLGİLİHUKUK 
A. Mevzuat 
19. Anayasa'nın "B. Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
20. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir;
"Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri,

kamulaștırma bedelinin hesaplanmasıni, taşınmaz malın ve irtifak hakkımın idare adına tescilini, kullamılmayan taşımaz malın geri alınmasıni, idareler arasında taşmmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyusmazlıkların çözüm usul ve vöntemlerini düzenler.
Özel kanunlarına dayanılarak gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri adıa yapılacak kamulaştırmalarda da, bu Kamun hükümleri uygulanır."
21. 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
" (Ek: 20/8/2016-6745/33 md.)
Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrilmak suretiyle mülkiyet hakkımın özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kisıtlanan taşmmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllik süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkınıkullanmasına engel teşkil edecek kısılılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır. (Îptal:Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.: 2016/181 K.: 2018/111 sayıli Kararı ile)
(Ek cümle:16/11/2022-7421/3 md.) Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."
B. Yargi Kararlari 
22. Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.2016/181, K.2018/111 sayılı kararıyla; 2942 sayıli Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Ek 1. maddenin birinci fikrasının “Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin yapılmamasıhalinde taşınmazların malikleri tarafindan, bu Kanunun geçici 6 ncı maddesindeki uzlaşma sürecini ve 3194 sayılı Ímar Kanununda õngörülen idari başvuru ve işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın kamulaştırmasından sorumlu idare aleyhine idari yargıda dava açılabilir." şeklindeki ikinci cümlesinin iptaline karar verilmiştir. Kararın ilgi kısmı şöyledir :
"
74. Dava komusu ek 1. maddenin birinci fikrasının birinci cümlesi dışında kalan kismında yer alan düzenlemeler gereği süresinde kamulaştırma yapılmaması hâlinde taşınmaz malikleri ilgili idare aleyhine dava açma hakkını elde etmekle birlikte, Kanun'un geçici 6. maddesindeki malik aleyhine olan hükümlerin sürekli nitelikte uygulanması Anayasa Mahkemesinin 1/11/2012 tarihli ve E.2010/83, K.2012/169 sayılı kararında da açıklandığı üzere bu davalarda kamulaştiırma için Anayasa'nın 46. maddesinde öngörülen güvenceleri etkisiz birakacaktir.

75. Maddenin bu bölümünün Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibarensürekli uygulanması, idarelerin özel mülkiyete kamulaştirmasız el atma yoluyla müdahalesinin de sürekli hâle gelmesine sebep olabilecek niteliktedir. İdareler kural ile kamulaştırma yapmak yerine kamulaştırma için Anayasa'da belirtilen ilkelere aykırı olarak taşınmazları elde edebilme imkânına sahip olabilecektir. Böyle bir durumda devletin hukuka bağlılığı ilkesi zedeleneceği gibi bireyler açısından hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik de ortadan kalkacaktır Bir hukuk devletinde kamunların hukuka aykarı uygulamaları teşvik etmesi kabul edilemez.
76. Açıklanan nedenlerle maddenin birinci fikrasının birinci cümlesi dışında kalan bölümü, Anayasa'nın 2., 35. ve 46. maddelerine aykarıdır. Iptali gerekir. Maddenin birinci fikrasının birinci cümlesi dışıda kalan bölümü, Anayasa'nın 2., 35. ve 46. maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden bu bölümün Anayasa'nin 6.7., 8., 9., 10., 11., 36., 90., 125., 138., 142. ve 176. maddeleri yönünden ayrica incelenmesine gerek görülmemiştir..."
23. Bunun üzerine, 26/11/2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılıKanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına yukarıda arz ve izah kılındığı üzere “Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafindan mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür." cümlesi eklenmiştir 
24. Anayasa Mahkemesinin 30/04/2025 tarihli ve 32886 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/01/2025 tarihli ve E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararıyla; 2942 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına 7421 sayılı Kanun'un 3.maddesi ile eklenen üçüncü cümlesinin iptaline, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"..
29. Diğer yandan kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi için taşmmaza ihtiyaç duyulması hâlinde 2942sayılı Kanun ve diğer kanunlarda kamulaştırma için öngörülen usul ve esaslara uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Kamulaştirmasiz el atmanın bir görünümü olan hukuki el atma durumunda mevzuatta öngörülen süre içinde idarece kamulaştırma veya kısılılığı kaldıracak şekilde imar işlemlerinin yapılmaması hâli ortaya çıkmaktadır. Buna göre kamulaştırmasız el atma sebebiyle mahkemelerce taşınmazın değerine ilişkin olarak hükmedilen bedel hukuka aykırı olarak ortaya çıkan durumun telafi edilmesi suretiyle tasfiyesini amaçlamaktadır. Bu bakımdan yalnızca mahkemelerce kamulaştırmasız el atma sebebiyle bedele hükmedilmesi 

değil hükmedilecek bedelin bir an evvel hak sahiplerine ödenmesi de hukuka aykırı durumun ortadan kaldırılmasmın bir gereğidir.

30. İtiraz konusu kuralda ise kamulaştırma işlemlerine ilişkin olağan hukuki süreç tersine çevrilerek dava açma külfeti taşınmazina kamulaştirmasiz el atılan malike yüklenmektedir. Ayrica mahkeme kararlarıyla hükmedilen taşınmazın gerçek karşılığının peşin ödenmesi şartını yerine getirilmesi sağlanmadan taşınmaz malikine ait tapu kaydının iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmesi hâlinde gerçek anlamda bir telafiden veya tasfiyeden bahsedilmesi mümkün olmayacaktır. Zira Anayasa'nın 46. maddesinin birinci fikrası-anılan maddenin ikinci fikrasıda belirtilen istisnai durumlar hariç- gerçek karşılığı peşin ödenmedikçe taşınmazın kamulaştırılmasıa, diğer bir ifadeyle idare adına tesciline imkân tanımamaktadır. Hükmedilen bedelin malike ödenmesi sağlanmadan taşınmazın idare adına tescil edilmesini önleyen herhangi bir güvence getirilmeden tasfiye amaçlı düzenlemenin Anayasa'nın 46. maddesindeki gereklilikleri karşıladığı söylenemez.
31. Bu itibarla Anayasa Mahkemesinin 20/12/2018 tarihli ve E.2016/181, K.2018/111 sayılı kararıdan sonra Kamun'un ek 1. maddesine eklenen kuralla hukuki el atma hâlinde taşınmaz malikleri tarafindan bedele ilişkin olarak dava açılabileceği ve bu davalarda adli yargının görevli olduğu belirlenmekle birlikte amlan kararda vurgulananın aksine kamulaştirmanın Anayasa'nın 46. maddesinde öngörülen ilkelere uygun yapılmasını sağlayacak herhangi bir kanuni güvenceye yer verilmediği görülmektedir. Bu hâliyle kuralın,Anayasa'nın sözüne açıkça aykırı olan kamulaştırmasız el atma uygulamasını olağanlaştırıp hukukileştirdiği ve kamulaştırmasız el atmayı, kamulaştırmaya alternatif olarak başvurulabilecek bir hukuksal araç olarak kabul ettiği izlenimi oluşmaktadır. Oysa idareyi Anayasa'nın 46. maddesinde öngõrüldüğü şekliyle kamulaştırma yapma yükümlülüğünden kurtaracak herħangi bir usul Anayasa'nın sözüne aykirı olacaktır.
32. Dolayisıyla imar planlarında umumi hizmetlere ayrilan taşınmazlara ilişkin olarak idarelere,kamulaştirma yapmak yerine kamulaştırma için Anayasa’da belirtilen ilkelere aykıri olarak taşınmazları elde etme imkânı tanıyan kuralın Anayasa'nın sözüyle bağdaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
33. Açiklanan nedenlerle kural Anayasa'nin 13., 35. ve 46. maddelerine aykiridır. Iptali Gerekir. Kuralım Anayasa'nın 125. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususlarım Anayasa'nin 13., 35. ve 46. maddeleri yönünden yapilan değerlendirmeler kapsamında ele alimmış olmasınedeniyle Anayasa'nın 125. maddesi yönünden ayrica bir inceleme yapılmasına gerek gõrülmemiştir 
V. HÜKÛM 
4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanumu'na 20/8/2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanun'un 33.maddesiyle eklenen ek 1. maddenin birinci fikrasına 16/11/2022 tarihli ve 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle eklenen üçüncü cümlenin Anayasa'ya aykrı olduğuna ve ÎPTALİNE, iptal hükmünün Anayasa'nın 153.maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜGE GÍRMESÍNE 16/1/2025 tarihide OYBİRLİĞİYLE karar verildi."
25. Yargitay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III.bölümü şöyledir:
"Istimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü Istimlâk Kamumuna uygun hareket etmeden ferdin malm elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.

Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafmdan bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayan yerlerden toprak almması veya böyle yerlere toprak veya moloz yiğılması neticesinde meydana gelen zararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkı bulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca gõre el atılabilmesini gerektirecek esaslar konulamayacağıcihetle, haksiz fiilden doğan bir tazminat davasi sayilır.

Yapılan işlerin plan veya projeye aykirı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareket bulunmasıitibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmış bir dava haksiz fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır 

Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlara şümulüyoktur."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
26. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 13/10/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı ve adli yargı

dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi 
27. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
28. Dava,* mevkiinde bulunan taşınmaza, imar planında yol ve yeşil alan olarak belirlenmek suretiyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, kamulaştırmasız el atmadan dolayı uğranılan zararın yasal faizi ile tazmini istemiyle açılmiştır.

29. İdarenin, imar mevzuatı uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettiği, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon, kamulaştırma, ruhsat gibi bireysel işlemler idari işlem niteliği taşımakta olup, idari işlemlerin iptali ve bu işlemlerden ya da idari eylemlerden doğan zararların tazmini taleplerinin 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2., 12. ve 13. maddeleri uyarınca idari yargı yerlerinde açılacak iptal ve tam yargıdavalarına konu edilmesi anılan kanun hükümleri gereğidir.

30. Davacı tarafindan, uyuşmazlığa konu taşınmazın imar planında "yol ve yeşil alan"olarak ayrılması nedeniyle kamulaştırmasız el atmadan doğan arsa bedelinin ödenmesi istemiyle açılan davanın 2577 sayılı Kanun'un 2., 12. ve 13.maddeleri uyarınca idari yargı mercilerinde açılacak tam yargı davalarına konu edilmesi gerekmekte ise de, iş bu davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1. maddesine 26/11/2022 tarihinde yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile eklenen “Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar, adli yargıda görülür."hükmü uyarınca davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.

31. Diğer yandan, Anayasa Mahkemesinin 16/01/2025 tarih ve E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararı ile 2942sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin birinci fikrasına 7421 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile eklenen üçüncü cümlesi iptal edilmişse de, anılan kararla; kuralda hangi kapsamdaki hangi durumda, hangi yargı kolunda, kim tarafindan ve hangi taleple dava açılacağı hususunun tereddüte yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın kanunilik şartını taşıdığı sonucuna ulaşıldığı, öte yandan, itiraz konusu kuralda kamulaştırma işlemlerine ilişkin olağan hukuki sürecin tersine çevrilerek dava açma külfetinin taşınmazına kamulaştırmasız el atılan malike yüklendiği, imar planlarında umumi hizmetlere ayrılan taşınmazlara ilişkin olarak idarelere, kamulaştırma yapmak yerine kamulaştırma için Anayasa'da belirtilen ilkelere aykırı olarak taşınmazları elde etme imkanı tanıyan kuralın Anayasa'nın sözüyle bağdaşmadığı, kuralın Anayasa'nın 13., 35. ve 46. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında anılan maddelere aykirı olduğu sonucuna ulaşıldığı, kuralın taşınmaz maliklerinin adli yargıda dava açabileceğine ilişkin bölümünün Anayasa'ya aykırılığı yönünde herhangi bir belirleme yapılmadığı gözönünde bulundurulduğunda, kararın yargı yolunun değişmesini gerektirecek bir durum yaratmadığı sonucuna varılmıştır.

32. Dolayısıyla, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve yargı kararları uyarınca, uyuşmazlığa konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığından bahisle, arsa bedelinin ödenmesi istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

33. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/04/2023tarih ve E.2022/283 K.2023/305 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/04/2023 tarih ve E.2022/283 K.2023/305 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13/10/2025 tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Úye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/190KARAR NO : 2025/514KARAR TR : 22/09/2025
Üye Mahmut BALLI 
%
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
%
ÖzET: 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Rezerv Alan" ilan edilen bölgede bulunan davacıların maliki bulunduğu taşınmaz hakkında davalı idare tarafindan gerçekleştirilen uygulama sırasında, yıktırılan taşınmaz için ödenen bedelin düşük olduğundanbahisle eksik ödenen bedelin tazmini istemiyle açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2,maddesinin (1/b) bendi kapsamında İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar : l-K. N.

2- A. N.

Vekilleri : Av. M. B., Av. E. K.

Davah : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Siirt Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Vekili : Av. M. M. K.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkillerinin maliki olduğu Siirt ili, Merkez ilçesi, Karakol mahallesi, * de kain taşınmazın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun uyarınca rezerv alan ilan edilmesi nedeniyle,bu taşınmaz üzerinde bulunan yapının davalı idarece yıktırılması üzerine yapılar için õdenen bedelin düşük olduğu belirtilerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere eksik ödenen bedel karşılığı her bir davacı için 500 TL olmak üzere toplam 1.0oo TL'nin yıkım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/12/2024 tarih ve E.2024/149, K.2024/272 sayıl kararı ile, 6306 sayılıKanun'un 6. maddesinin, 9. fikrasında bu Kanun uyarınca tesis edilen idare işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'u uyarınca dava açılabilir hükmü uyarınca davaya bakma görevi idari yargıya ait olduğundan HMK 114/1-6 HMK 115/2 maddesi gereği yargı yolu caiz olmaması nedeniyle, dava şartıyokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olayda dava dilekçesindeki talebin fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile davalıidarenin 6306 sayılı Kanun uyarınca Siirt Belediye Başkanlığı Imar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 13.07.2023tarihli E-47926444-934.3.99-62634 sayı mumaralı kamulaştirma yazisı ile * sinırları içerisinde yer alan 05.05.2022 tarih ve 3588335 sayılı karari ile 'Rezerv Alan' olarak ilan edildiğini, davacilara uzlaşma yolu ile teklif iletildiğini, davacıların kabul etmediğini, kendilerine ödenen bedelin eksik olduğumu beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile eksik yatan kentsel dönüşüm bedelinin tahsili isteminde bulunmuş ise de yapilan incelemede 6306 sayilı kamun 6.maddesinin 9.fikrasında bu kamun uyarınca tesis edilen idare işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir hükmü düzenlenmiş olup bu davada davaya bakma görevi idare mahkemesinde olduğu anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın HMK 114/1-6 HMK 115/2 maddesi gereği yargı yolu caiz olmaması nedeniyle dava şarti yokhuğundan USULDEN REDDINE.…."

3. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Siirt İdare Mahkemesi 24/02/2025 tarih ve E.2025/286 sayılı kararı ile, bedel tespitine ilişkin iş bu uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girmesi nedeniyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir 
"..Dava dosyasının incelenmesinden; dava, davacılar tarafindan, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı talimatı ile Siirt Belediye Başkanlığı Imar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 13.07.2023 tarihli E-47926444-934.3.99-62634 sayı numaralı kamulaştirma yazisı ile * sınırları içerisinde yer alan 05.05.2022tarih ve 3588335 sayılı kararı ile 'Rezerv Alan' olarak ilan edildiğini, bu kapsamda * nde bulunan maliki oldukları * sayılı taşınmazda 2942 sayılı kamulaştırma kanunun 8. maddesine göre uzlaşma yoluyla satin alınacağı belirtildiği, uzlaşma teklifinin kabul edilmediği, davalı idare tarafindan, taşınmazın bulunduğu alandaki taşınmazların yıkımına başlandığı, maliki, oldukları * üzerinde mesken niteliğinde 1. kat bağımsız bölüm no 1, dükkan niteliğinde zemin kat bağımsız bölün no:2 ve depo niteliğinde bodrum kat bağımsız bölüm no:3 olan yapı bulunmaktayken idare tarafindan 23.09.2024 tarihinde yikıldiği, geçimlerini yikilan dükkandan sağladığı, taşınmazın niteliği, vasıflari, değeri ve bedelinin tespiti için Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2024/13 D.İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığı, dava konusu taşımmaz daha değerli iken davalı kurum tarafindan çok düşük miktarda ödeme yapıldiği, bu nedenle fazlaya ve faize ilişkin bütün hakları ile talep arttirım hakkısaklı kalmak kaydıyla; her bir müvekkilİ için 500 TL olmak üzere şimdilik 1.000 TL eksik yatan kentsel dönüşüm bedelinin yasal faiziyle ödenmesi istemiyle açılan davada Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 19/12/2024 tarih E-2024/149, K-2024/272 sayılı kararında "Somut olayda davadilekçesindeki talebin fazlaya ilişkin talep haklarısaklı kalmak kaydı ile davalı idarenin 6306 sayılı Kamun uyarınca Siirt Belediye Başkanlığı Imar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 13.07.2023 tarihli E-47926444-934.3.99-62634 sayı numaralı kamulaştırma yazisı ile sımrları içerisinde yer alan 05.05.2022 tarih ve 3588335 sayılı kararı ile 'Rezerv Alan' olarak ilan edildiğini,davacılara uzlaşma yolu ile teklif iletildiğini, davacıların kabul etmediğini, kendilerine ödenen bedelin eksik olduğunu beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile eksik yatan kentsel dönüşüm bedelinin tahsili isteminde bulunmuş ise de yapilan incelemede 6306 sayılı kanun 6. maddesinin 9. fikrasinda bu kanun uyarınca tesis edilen idare işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli 2577 sayılıi Idari Yargılama Usulü Kamumu uyarınca dava açılabilir hükmü düzenlenmiş olup bu davada davaya bakma görevi idare mahkemesinde olduğu" gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği, davacıtarafindan, maliki oldukları Siirt ili, Merkez ilçesi, Karakol mahallesi * sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıları için kentsel dönüşüm kapsamında ödenen bedellerin düşük olduğu belirtilerek fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere eksik ödenen bedel karşılığı olarak her bir davacı için ayrı ayrı 500,o0 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL'nin yikim tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldiğıanlaşılmaktadır.

Yukaridaki yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinde; taşınmazların değerinin tespitinde Kamulaştırma Kamumu'ndaki esaslara göre değerlendirme yapılacağının belirtildiği görülmüş olup,Kamulaştırma Kamunu'nda, değerlendirmenin arsalarda emsal satışlara gõre, yapılarda ise resmi birim fiyatlarıve yapı maliyeti hesabından aşmma payı dikkate alımarak yapilacak hesaplamaya göre bedelin tespitinin yapılacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacinın mülkiyetinde bulunan arsa ile yapı bedelinin 6306 sayilı Kanun ile atifta bulunulan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanumu ħükümleriuyarınca tespit edileceği, söz konusubedel karşılığında anılan arsa ile yapı bedelinin davacıya nakden ödenmesi ya da mahsuplaşılması suretiyle, taşınmazin Hazine mülkiyetine geçeceği hususları bir bütün halinde nazara alındığında, 2942 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen ve kamulaştirma bedeli mahiyetinde olan bedele karşı ancak adli yargı yerinde dava açılması gerektiği açıktır.
Bu itibarla; riskli alan içerisinde kalan davacın maliki olduğu taşmmazlar için davalı idarece düzenlenen kıymet taktir raporuyla tespit edilen tutardauzlaşma sağlanamadığı görülmüş olup, davacı tarafindan arsa/yapıbedeline karşı açılan işbu dava neticesinde yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre 2942 sayılı Kanun uyarinca taşınmazin değerinin tespit edilerek kamulaştirilma yoluna gidileceği dikkate alındığinda, bedel tespitine ilişkin iş bu davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, adli yarginın görevinde bulunan uyuşmazliıkla ilgili davanın, 2577 sayılı Kamunun 15/1-a maddesi uyarınca görev uyuşmazlığın, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmıştir.."
5. Siirt İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası ve adli yargı dava dosyasına esas UYAP çıktıları ile birlikte Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmiştir.


6. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve Îşleyişi Hakkında Kanun'un 16. ve 21. maddeleri uyarınca Danıştay Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının konuya ilişkin yazılı düşünceleri istenilmiştir 
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Danıştay Başsavcıhğının Yazıh Düşüncesi 
7. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…Anayasanın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıõdemekle yükümlü olduğu belirtilmiş, 2577 sayılı Idarî Yargılama Usúlü Kanunu'nun 2. maddesinin (1-b)işaretli bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları ihlâl edilenler tarafindan açılan tam yargi davalari, idarî dava türleri arasinda sayilmıştir.

İdarenin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla hukukî durumda değişiklik yapan işlemleri yargı içtihatları ve öğretide idarī işlem olarak tanımlanmakta olup,idarenin tek yanlı irade açıklamaları ile tesis edilen genel ve düzenleyici imar planlari, kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri, bu projeler uyarınca tesis edilen imar uygulamalari, yikım ,konut tahsisi ve satişi,kamulaştırma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler, "idarî işlem" niteliğindedir.
Anayasanın 124. maddesinde Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarımıilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykır olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kamunda taşınmazların değerinin ne şekilde tespit edileceğine ilişkin bir hüküm olmamasına karşın, 6306 sayılı Kamumun Uygulama Yönetmeliği'nin 12/3. maddesinde, taşınmazların değerinin 2942 sayılı Kamulaştirma Kanumumun 11. maddesindeki esaslara göre tespit edileceği öngörülmüştür.

Yönetmelik maddesinde, idarenin değer tespiti yaparken 2942 sayılı Kamumun 11. maddesinde belirtilen esasları dikkate alması gerektiği belirtilmiştir.

Dava, davacılara ait olup rezerv alan içinde kalması nedeniyle davalı idarece yiktırılan taşınmaz için belirlenen ve ödenen bedelin düşük olduğundan bahisle eksik ödenen bedelin tazmini istemiyle açılmıştır.
Bu haliyle davanın komusu 2942 sayılı Kamulaştirma Kanununagõre bedel artirimi davası olmayip, davali idarece 6306 sayılı Kanun kapsamında davacılara ait taşımaza ilişkin olarak yapılan değer tespitinin düşük olduğundan bahisle uğranıldiğı ileri sürülen zararın tazmini istemine ilişkindir.
Bu durumda uyuşmazlığın çözümünde idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan açılacak tam yargı davaları kapsamında yargisal denetim yapan idarî yargı mercileri görevli bulunmaktadır..."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasinın incelenmesinden; davacılara ait taşınmaz üzerindeki yapıyı da kapsayan alanın 05.05.2022 tarihli ve 3588335 sayılı karar ile "Rezerv Alan" olarak ilan edildiği; bu kapsamda Siirt Belediye Başkanlığı tarafindan davacilara gönderilen 13.07.2023 tarihli ve 62634 sayılı yazıyla, davacilara ait taşınmazın da 2942 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre uzlaşma yoluyla satın alınacağı belirtilerek bu taşınmaz ile ilgili olarak yapılacak uzlaşma görūşmesi için toplantıya katılımması gerektiği, toplantıya katılınmadığıtakdirde 2942 sayılı Kamun'un 10. maddesi gereğince kamulaştırılacak taşımmaz malm bedel tespiti ve Hazine adıa tescili için Asliye Hukuk Mahkemesine başvurulacağıın bildirildiği, davacıların uzlaşma teklifini kabul etmemeleri üzerine dava konusu taşınmaz üzerindeki yapılarm 23.09.2024 tarihinde yıkıldıği, bu taşımazlara karşılık davacılara ödenen bedelin düşük olduğundan baħisle, fazlaya ilişkin haklan sakh kalmak kaydıyla eksik ödenen bedel karşılığı her bir davacı için 500,00 TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL'nin yikım tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle bakılan davanın açıldiğı anlaşılmıştır 
Bilindiği gibi, konuyla ilgili 6306 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fikrasında; "(1) Riskli yapıların yiktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. Anlaşma ile taħliye edilen yapıların maliklerine,kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri taħsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir. Yapım için yapılacak yardımın usul ve esaslarıCumhurbaşkanınca belirlenir." hükmü, 6. maddesinde; "… / (2) Üzerindeki bina yıkılmış olan arsanın maliklerine yapılan tebligatı takip eden otuz gün içinde salt çoğunluk ile anlaşma sağlanamaması hâlinde,gerçek kişilerin veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşımazlar için Başkanlık, TOKt veya İdare tarafindan acele kamulaştirma yoluna da gidilebilir. Bu Kartun uyarınca yapilacak olan kamulaştirmalar,4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kamumumun 3 üncü maddesinin ikinci fikrasındaki iskân 

projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırma sayılır ve ilk taksit ödemesi, mezkůr fikraya göre belirlenen tutarların beşte biri oranında yapılır Kamulaştırma için anlaşma sağlanması hâlinde, Başkanlık, TOKİ veya İdare ile ilgililer arasında taşmmazın tescil veya terkinine ilişkin ferağ ve muvafakati de ihtiva eden sözleşme ve uzlaşma tutanağı tanzim edilir ve ilgili tapu müdürlüğüne gönderilerek kamulaştirmanın resen tapu siciline işlenmesi sağlanır. (9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanumu uyarınca dava açılabilir. /…. " hükmü,6306 Sayılı Kamumun Uygulama Yönetmeliği'nin 12. maddesinde; "(1) Ilgili kurum, uygulama alanındaki taşımazların sınrın, yüzölçümünü ve cinsini gösteren haritayı veya krokiyi yapar veya yaptırır ve bu taşınmazların maliklerini ve bunların adreslerim tespit eder veya ettirir. / (2) Taşımazın değeri; ilgili kurum bünyesinden en az üç kişiden teşkil olunacak kiymet takdir komisyonları marifetiyle veya hizmet satın alımnmak suretiyle tespit edilir. / (3) Taşınmazın değeri; taşınmaz değerleme konusunda uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan bilgi almarak ve mahallin emlak alım satım bürolarından alımacak bilgilerden de faydalanılarak,4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştirma Kanunumun 11 inci maddesindeki esaslara göre tespit edilir."hükmü yer almıştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate almarak davaya konu olan olay incelendiğinde,uyuşmazlikta, 6306 sayılı Kamun hükümlerine göre "Rezerv Alan" ilan edilen alanda bulunan dava konusu taşınmaz hakkında davalı idare tarafindan gerçekleştirilen uygulama sırasında yiktırılan taşınmaz için õdenen bedelin düşük olduğundan bahisle eksik ödenen bedelin tazmininin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davalı idarenin, yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projenin gerçekleşmesi amacıyla 6306 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tek taraflı ve kamu gücünü kullanarak tesis ettiği işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde, 6306 sayılı Kanun'da öngörülen usule uyulup uyulmadığının belirlenmesi gerektiğinden, idari yargı yerinin görevli olduğu düşünülmektedir. Dava konusu taşınmazın değerinin belirlenmesinde 2942 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki esaslara atif yapilması sonucu değiştirmemektedir. Zira uyuşmazlık konusu dava 2942 sayılı Kanundan kaynaklanan kamulaştirma bedelinin artirılması davası olmayip, dava 6306 sayılı Kanun uyarınca belirlenen ve ödenen bedelin eksik olduğu iddiasından kaynaklanmaktadır.

Bu nedenle, Siirt İdare Mahkemesinin başvurusumun reddine karar verilmesi gerekmektedir.…."
IV. İLGİLİ HUKUK 
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Íptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Îdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalariı
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Idari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlıği kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldiracak biçimde yargi karariı veremezler 
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
10. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un "Uygulama işlemleri"başlıklı 6. maddesinin7. ve 9. fikrası şöyledir:
"(7) Bu Kanun çerçevesinde dönüştürmeye tabi tutulantaşımazların, üzerindeki köhnemiş yapılar da dâhil olmak üzere, muhdesatı ile birlikte değer tespiti işlemleri ve dönüşüm ile oluşacak taşınmazların değerlemeleri Başkanlık, TOKI veya Idarece yapılır veya yaptirılır.

(9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanumu uyarınca dava açilabilir. (Iptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014 tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayılı Kararı ile.) (….)"
11. 6306 sayılı Kanun'un "Uygulamaları Resen Yapılması "başlıklı 6/A maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
"(Ek:4/7/2019-7181/25 md.)

(1) Yıkılacak derecede riskli olan yapıların bulunduğu alanlar ile kendiliğinden çöken veya zeminin kayması, heyelan, su baskını, kaya düşmesi, yangın, patlama gibi sebeplerle ağır hasar gören veya ağır hasar görme riski bulunan yapıların bulunduğu alanlarda dönüşüm uygulamaları maliklerin ve ilgililerin muvafakati aranmaksizın Başkanlikça resen yapılabilir veya yaptırilabilir. Uygulama yapilacak alanın sinırlari uygulama bütünlüğü gözetilerekbelirlenir.

(4) Tapuda yapılacak satış, devir, ipotek tesisi işlemleri ile tapu kaydındaki hakların ve şerhlerin terkini işlemleride dâhil olmak üzere bütün tapu ve kadastro işlemleri, yıkım ve yapıma ilişkin her türlü izin ve ruhsat işve işlemleri, diğer idareler nezdinde yürütülecek iş ve işlemler, maliklerin ve ilgililerin muvafakati aranmaksızın Başkanlığm talebine istinaden yapılır.

(5) Uygulama yapılacak alanda bulunan kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan dönüşüm uygulamasına dâhil edilecek olanlar ile özel mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlar, Başkanlığın talebine istinaden Hazine adına tescil olunur. Yapılacak yeni yapılar için inşaat ruhsatı Hazine adma düzenlenir ve hak sahiplerine haklarına karşılık gelecek bağımsız bölümlerin devri yapılıncaya kadar kat irtifakı ile kat mülkiyeti Hazine adına kurulur. (Ek cümle:7/11/2023-7471/11 md.) Bu madde kapsamında yürütülen uygulamalarda uygulama projesi aranmaksizın ihaleye çikilabilir.

(6) Uygulama yapılacak alan sınırları içerisinde bulunan taşınmazlarla ilgili daha önce imzalanmış olan inşaat yapımına ilişkin sözleşmeler, bu sözleşmelerin taraflarının ve diğer ilgililerin muvafakati aranmaksızın,uygulamaların Başkanlıkça yürütülmesinin uygun görüldüğü tarih itibarıyla feshedilmiş sayılır. Taşınmazlarısiciline şerh edilmiş olan inşaat yapımına ilişkin sözleşmeler Başkanlığın talebi üzerine terkin edilir. Feshedilmişsayılan sözleşmelere istinaden herhangi bir iş ve uygulama yapılmış ise, bu iş ve uygulamaları yapan müteahhit ile Başkanlık arasında mahsuplaşma yapılır. Kira yardımı ödemeleri hariç olmak üzere, sözleşmenin taraflarından biri tarafindan, diğer tarafa herhangi bir ödeme yapılmış ise, taraflar yapılan ödemeleri genel hükümler çerçevesinde karşilikliı olarak birbirlerinden talep etme hakkına sahiptir. (Ek cümle:10/6/2022-7410/27 md.) Uygulama yapılacak alandaki taşınmazlar, feshedilmiş sayilan sözleşmelere istinaden tapuda müteahhide devredilmiş ise, uygulama neticesinde meydana gelen yeni taşınmazlar hak sahipliği çalışmaları gözetilerek müteahhide devir yapan eski malikleri adına resen tescil olumur.
(7) Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü Başkanlıkça belirlenir. (Değişik ikinci cümle:7/11/2023-7471/11 md.) Hak sahipliği çalışmalari, hak sahibinin mevcut taşımmazının değeri ile yeni yapıda hak sahibine verilecek konut veya işyerinin değeri gözetilerek veya Başkanlıkça karar alınması halinde kat karşılığı, hasılat paylaşımı ve benzeri usullerle yürütülür. (Değişik üçüncü cümle:7/11/2023-7471/11 md.)Hak sahibinin borçlanmasının gerekmesi durumunda, borçlanma bedeli üzerinden hak sahibi ile sözleşme yapılır ve borçlanma bedelinin tamami ödenmeden tapuda ferağı verilmez. Hak sahibine düşecek bağımsiz bölümün/bölümlerin Başkanlıkça belirlenen süreler içerisinde teslim alınmaması đurumunda, hak sahibinin bu bağımsız bölüm/bölümler üzerindeki hakkı sona erer; dönüşümden önceki taşınmazının değeri güncellenerek hak sahibi adına açılacak vadeli bir hesaba yatırılır; hak sahibinin dönüşümden önceki taşınmazının tapu kaydında yer alan ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi haklar ve şerhler hak sahibi adma yatırılan taşınmazın bedeli üzerinde devam ettirilir; tapu kaydındaki haklar ve şerhler Başkanlığın talebi üzerine tapu müdürlüğünce resen terkin edilir ve durum hak sahibine bildirilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/11 md.) Hazine adıma kayıtlı bu bağımsız bölüm/bölümler Başkanlığa devredilir."
12. 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin "Amaç ve Kapsam"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci; 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca, riskli yapılar ile riskli alan ve rezery yapı alanlarının tespitine, riskli yapıların yiktırilmasıa, yapılacak planlamaya, dönüştürmeye tabi tutulacak taşımazların değerinin tespitine, hak sahibi olacaklarla yapılacak anlaşmaya ve yapılacak yardımlara, yeniden yapılacak yapılara ve 6306 sayılı Kamun kapsamındaki diğer uygulamalara ilişkin usûl ve esasları belirlemektir."
13. Aynı Yönetmeliğin "Uygulama alanında hak sahipliği ve diğer uygulamalar" başlıklı 13. maddesinin 1.fikrası ile 2. fikrasının ilk cümlesi şöyledir:
"(Değişik:RG-21/5/2024-32552)
(1) Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedilir. Gerekmesi halinde uygulama alanındaki taşımaz maliklerine arsa veya Kanun kapsamında kullanılmak üzere Başkanlıkça satın alınan hazir konut ve işyerlerinden verilmek üzere sözleşme yapilabilir.

(2) Uygulama alanındaki taşinmazın 12 nci maddeye göre tespit edilen bedeli, malike verilecek konut veya işyerinin yapım maliyet bedelinden/rayiç değerinden düşülür. .'

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlariyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Idare Mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargı dosyasına esas Uyap çıktılarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, 6306 sayılı Kanun hükümlerine göre "Rezerv Alan" ilan edilen alanda, davacıların maliki bulunduğu ve davalı idare tarafından gerçekleştirilen uygulama sırasında yıktırılan taşınmaz için ödenen bedelin düşük olduğundan bahisle, eksik ödenen bedelin tazmini istemiyle açılmıştır.

17. Dava dosyasının incelenmesinden, davacılara ait taşınmaz üzerindeki yapıyı da kapsayan alanın 05/05/2022tarihli ve 3588335 sayılı karar ile "Rezerv Alan" olarak ilan edildiği; bu kapsamda Siirt Belediye Başkanlığı tarafından davacılara gönderilen 13/07/2023 tarihli ve 62634 sayılı yazıyla, davacılara ait taşınmazın da 2942 sayılı Kanun'un 8.maddesine göre uzlaşma yoluyla satın alınacağı belirtilerek bu taşınmaz ile ilgili olarak yapılacak uzlaşma gõrüşmesi için toplantıya katılınması gerektiği, toplantıya katılınmadığı takdirde 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince kamulaştırılacak taşınmaz malın bedel tespiti ve Hazine adına tescili için Asliye Hukuk Mahkemesine başvurulacağının bildirildiği, davacıların uzlaşma teklifini kabul etmemeleri üzerine dava konusu taşınmaz üzerindeki yapıların 23/09/2024tarihinde yıkıldığı, bu taşınmazlara karşılık davacılara õdenen bedelin düşük olduğundan bahisle, fazlaya ilişkin haklan saklıkalmak kaydıyla eksik yatan bedelin tahsili istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
18. Bu itibarla; davanın konusu 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na göre bedel artırımı davası olmayıp, davalıidarece 6306 sayılı Kanun kapsamında davacılara ait taşınmaza ilişkin olarak yapılan değer tespitinin düşük olduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemine ilişkindir. Bu durumda uyuşmazlığın idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafindan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (1/b) işaretli bendi uyarınca açılacak tam yargı davalarının görüm ve çözümüyle görevli bulunan idarîyargı merciince karara bağlanmasıgerektiği sonucuna varılmiştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Siirt İdare Mahkemesinin 24/02/2025 tarih ve E.2025/286 sayılı basvurusunun reddi gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B. Siirt İdare Mahkemesinin 24/02/2025 tarih ve E.2025/286 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
22/09/2025 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 

$$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/237KARARNO : 2025/542KARAR TR : 22/09/2025
ÖzET: Davacılara ait taşınmazın nazım imar planında tercihli kullanım alanı içerisinde yer aldığı ve üzerinde bulunan binanın yapı kayıt belgesi bulunduğu halde taşınmazın cinsinin arsa olarak tescil edildiği, cins değişikliği için yapılan başvurunun da taşınmazın doğal sit alanında kaldığı gerekçesiyle reddedildiği ileri sürülerek taşınmazın mesken olarak tescili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi hk.

KARAR 
Davacılar : 1-K. D.

2- S.H.

Vekili : Av. F. Y.

Daval : Çanakkale Valiliği 
Vekili : Av. Ö. Z. K.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacılar vekili; müvekkillerine ait * sayılı taşınmazın, nazım imar planında "tercihli kullanım alanı"içerisinde yer alması sebebiyle cins değişikliği başvurusunda bulunduklarını, ancak yapılan başvurunun Çanakkale Valiliği Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün 07/10/2019 tarih 97634116-232.01.02-E.23763 sayılı yazısı ile reddedildiğini, ret kararımüvekkillerine tebliğ edilmediğinden, müvekkillerinin yaptıkları harici araştırma neticesinde karardan haberdar olduklarını,taşınmazın mesken olarak kullanılan, belediyenin elektrik ve su hizmetlerinden yararlanan bir sitenin içinde bulunduğunu ve taşınmazın bu sitedeki meskenlerden birisi olduğunu, sitedeki her bir yapının mesken vasfiyla uzun süredir kullanıldığını, bu nedenle taşınmazın cinsinin "mesken" olarak düzeltilmesi gerektiğini ileri sürerek, Çanakkale Valiliği Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün 07/10/2019 tarih 97634116-232.01.02-E.23763 sayılı işleminin iptali için idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Çanakkale İdare Mahkemesi 08/01/2021 tarih ve E.2019/1789, K.2021/37 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"…Dava dosyasinın incelenmesinden, davacılar tarafmdan maliki oldukları ve * inde kayıtlı "arsa"vasfindaki taşınmazın, hali hazirda bu vasifia olmadığından bahisle cins değişikliği yapılarak "betonarme dubleks konut ve arsası" olarak değiştirilmesi istemiyle 19/06/2019 tarihinde başvuruda bulunulduğu, anılan başvurunun dava konusu işlem ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Doktrinde ve yargı içtihatlarında, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da değiştirilmesi gibi yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, kural olarak,adli yargınıngörevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu işlemler taşınmazın hukuki durumu üzerinde değişikliğe neden olan veya değişikliği önleyen işlemlerdir. Bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü de taşınmaz mülkiyeti veya ayni haklar ile kısıtlılık durumu gibi medeni hukuk statülerinin ve bu statüleri doğuran hukuki olayların incelenmesini gerektirir.

Tapu sicilinde tescil, terkin ve değişiklik istemlerinden, bir başka ifadeyle tapu kaydmda değişiklik yapılması isteğinden kaynaklanan uyuşmazlikların görüm ve çözümü, bu istemler mülkiyet veya sınırlı ayni hakların doğmasi, kısıtlanmasi, ortadan kalkmasına ve buna benzer sonuçlar doğurduğundan, mülkiyet hukukuna ilişkin yasa kuralları çerçevesinde adli yargı mahkemelerinin görevine girmektedir.
Bakılan davaya konu uyuşmazlık da esasen dava konusu taşınmazın tapu kaydında değişiklik yapılmasından, bir başka deyişle, taşımaz ile ilgili cins değişikliği yapılmasına yönelik talebin reddi yolunda işlem tesisinden kaynaklanmaktadır.

Bu durumda, konusu itibarıyla ortada idari yargı yetkisi kapsamına giren bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olup tapu kayıtları üzerinde tescil, terkin, tashih ve şerh gibi işlemlere ilişkin olduğu kuşkusuz olan işbu davanın görüm ve çözüm yerinin yukarıda aktarılan açıklama ve mevzuat hükümleri uyarınca adli yargı maħkemeleri olduğu açıktır.

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün verdiği 13.03.2017 tarih ve 

E:2016/536, K:2017/148 sayılı kararı da bu yöndedir..."
3. Davacılar vekili; * sayılı taşınmazın, nazım imar planında "tercihli kullanım alanı" içerisinde yer almasısebebiyle cins değişikliği başvurusunda bulunduklarını, ancak yapılan başvurunun Çanakkale Valiliği Çevre Şehircilik Îl Müdürlüğü'nün 07/10/2019 tarih 97634116-232.01.02-E.23763 sayılı yazısı ile reddedildiğini, idari işlemin iptali için Çanakkale Idare Mahkemesinde dava açıldığını ve yapılan yargılama sonucunda uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olması sebebiyle görev yönünden ret kararı verildiğini, aynı konu ile ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 13/03/2017 tarih ve E.2016/536, K.2017/148 sayılı kararında da idari yargı ile adli yargı arasında oluşan görev uyuşmazlığında, davanın adli yargıda görülmesine karar verildiğini, cins değişikliği talep edilen dava konusu * sayılıtaşınmaz üzerinde yaklaşık 3 yıl önce inşa edilen ve halihazırda kullanılmaya devam eden mesken bulunduğunu, her ne kadar cins değişikliği talebinin reddi kararında, taşınmazın doğal sit alanı içerisinde olduğu tespiti yapılmış ise de,taşınmazın Saroz Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi Nazım İmar Planında "tercihli kullanım alanı" olarak tespit edilen bölgede yer aldığını, taşınmaz imar planı içerisinde kaldığından, imar planının öngördüğü şekilde üzerinde bina inşa edildiğini ve bu binanın belediyeye ait su ve elektrik hizmetlerinden yararlandiğıni, taşınmazın yapı kayit belgesinin bulunduğunu, mesken olarak kullanılan taşınmazın yapı kayıt belgesinin iptal edilmediğini ve yapıya ilişkin yıkım veya idari para cezası kararı da verilmediğini belirterek, taşımazın cins değişikliğinin yapılarak tapu kaydının mesken olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.

B. Adli Yargida 
4. Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/05/2021 tarih ve E.2021/39, K.2021/265 sayılı kararı ile davacıların talebinin kat mülkiyeti kurulması istemini içerdiği ve Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle,davanın görev yönünden usulden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.

5. Davacı vekili 15/07/2021 tarihli dilekçe ile dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmiş, dosya Çanakkale 1. Sulh Mahkemesine tevzi edilmiştir.

6. Çanakkale 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 20/10/2021 tarih ve E.2021/1200, K.2021/1379 sayılı kararı ile,taşınmazın Gelibolu ilçesinde bulunduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine ve karar kesinleștiğinde talep halinde dosyanın Gelibolu Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.
7. Davacı vekili 16/11/2021 tarihli dilekçesi ile dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmiş, dosya Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesine tevzi edilmiştir.

8. Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesi 21/03/2023 tarih ve E.2021/756, K.2023/234 sayılı karari ile davada talebin tapuda cins değişikliği istemine ilişkin olduğu ve Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, görevsizlik dava şartının yetkisizlik dava şartından önce değerlendirilmesi gerektiği, davanın Çanakkale 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı gerekçesiyle davanın usulden reddine ve mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, mahkemeler arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan dosyanın re'sen Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir. Karara karşı istinafbaşvurusunda bulunulmuştur.
9. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 12/02/2025 tarih ve E.2023/2935, K.2025/490 sayıhıkararı ile, "Taşınmazlardaki cins değişikliğinin idari bir işlem olduğu, bu nedenle 6100 sayılı HMK'nun 114/1-b ve 115/2maddeleri uyarınca yargı yolu caiz olmadiğından davanın reddine karar verilmesi" gerektiğinden bahisle, mahkeme kararının kaldırılarak, davanın yargı yolu caiz olmadığından usulden reddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"..Dava, tapu kaydında arsa olarak yazılı anataşınmaz niteliğinin mesken olarak değiştirilmesi (düzeltilmesi) talebidir.

Dosya safahatinın incelenmesinde, davacı tarafindan * deki taşınmaz cins değişikliği için öncelikle idareye başvurulmuş ise de, Çevre ve Şehircilik Il Müdürlüğü'nün 07.10.2019 tarih, 23763 sayılı yazısı ile istemin reddedildiği, davaciıların Çanakkale Idare Mahkemesi'nde idari işlemin iptali için açmış olduklarıdavanın 08.01.2021 tarih, 2019/1789 Esas, 2021/37 Karar sayılı ilam ile ihtilafimhallinde adli yarginın görevli olduğundan bahisle görev yönünden reddine karar verildiğini açıklayarak adli yargı yerinde bu davayı açtıklar görülmektedir.

Dava Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/39 Esasında açılmış, mahkemece 20.05.2021tarih, 2021/265 Karar sayılı karar ile davada sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik karari verilmiştir.

Dava dosyası Çanakkale 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/1200 Esasına kaydedilmiş, bu mahkemece 20.10.2021 tarih, 2021/1379 Karar sayılı karar ile dava konusu taşınmazın Gelibolu ilçesinde bulunduğu ve HMK.'mun 12/2 maddesinde düzenlenen kesin yetki kuralı uyarınca yetkisizlik kararı verilmiştir.
Dava bu kez Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/756 Esas sayisina kaydedilmiş, mahkemece 21.03.2023 tarih, 2023/234 Karar sayılı karar ile görevli mahkemenin Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 

olduğundan bahisle karşı görevsizlik ve yetkisizlik kararı verilmiştir. Bu karar davalı tarafça istinaf edilmiş ve dosya dairemize gönderilmiştir.

Dairemizce yapılan incelemede; davanın cins değişikliğine ilişkin olduğu, daha önce idari yargıda açılan davada davanın yargı yolu caiz olmadığından reddedildiği, adli yargıda açılan davanın ise asliye hukuk ve sulh hukuk mahkemeleri arasında görevsizlik ve yetkisizlik kararlarına konu edildiği görülmektedir. Ancak,dairemizce öncelikle tapuda cins değişikliğine yönelik davada adli yargı yolunun caiz olup olmadığıdeğerlendirilmiştir.

Tapu sicili, Devletin sorumluluğu altında, tescil ve açıklık ilkelerine göre taşınmazlar ile üzerindeki hakların durumlarinı göstermek üzere tutulan sicildir. Tapu kayitlarının düzeltilmesi davalarının temeli ise TMK'nun 1027. maddesidir. Anlan madde hükmüne göre ilgililerin yazılı rizaları olmadikça, tapu memuru,Tapu Sicili Tüzüğü kuralları uyarınca re'sen düzeltilmesi mümkün olan basit yazı yanlışlıkları (adi yazım hataları) dışında, mahkeme kararı olmadıkça, hiçbir düzeltmede bulunamaz.

Bilindiği üzere; taşınmazların, kadastro tespiti ya da tapuya tescili sırasında mülkiyet hakkı sahibinin adī, soyadi, baba adı gibi kimlik bilgilerinin kayda eksik ya da hatalı işlenmesi, kayıt düzeltme taleplerinin kaynağını oluşturur.

Keza, "Mülkiyet Hakkının Tescili" başlıklı 22.07.2013 tarihli ve 2013/5150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe komulan Tapu Sicil Tüzüğü'nün 28. (18.05.1994 tarihli ve 94/5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tapu Sicil Tüzüğü'nün 25.) maddesinde kütükte bulunması zorunlubilgiler; malikin adi, soyadi, baba adi, edinme nedeni, tarih ve yevmiye numarası olarak belirlenmiştir.
Görülüyor ki; bunların arasında malikinanne adı, doğum tarihi ve TC kimlik numarası yer almadiğı gibi,taşınmazın vasfi - niteliğide mahkemece kayit düzeltme konusu yapılamaz.

Danıştay 10. Dairesinin 2016/196 Esas, 2019/1058 Karar sayılı kararında tapu müdürlüğüne yapılan cins değişikliği talebi üzerine, tapu müdürlüğünce cins değişikliğinin uygun olup olmadığının sorulduğu, Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından verilen cins değişikliği talebinin uygun olmadığına ilişkin idare işlemine karşı idari yargıda dava açılacağı açıklanmıştır. Benzer şekilde Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2021/4872Esas, 2022/1551 Karar sayılı kararında, "… taşınmazlardaki cins değişikliğinin idari bir işlem olduğu, bu nedenle 6100 sayılı HMK'nin 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolu caiz olmadığı .…" gerekçelerine yer verilmiştir.

Her ne kadar Uyuşmazlik Mahkemesi'nin 08.07.2019 tarihli, 2019/444 Esas, 2019/454 Karar sayılıkararında ".…. tapu sicilinde bahçe olarak tescili yapılan taşınmazın cinsinin bahçeli ev olarak düzeltilmesi istemine yönelik, bir başka ifade ile tescil somucu doğuracak bir talep olduğu gözetildiğinde, ortada idari yargıyetkisi kapsamına giren bir idari dava bulunmadığı ve uyuşmazlığın çözümlenmesinde, Medeni Kamun hükümlerine göre adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır." gerekçesine yer verilerek cins değişikliğinde adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmış ise de, bu tarihten sonra verilen Yargıtay 1.Hukuk Dairesi'nin 19.04.2021 tarihli, 2020/1522 Esas, 2021/2365 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere taşınmazın niteliğinin değiştirilmesine ilişkin olarak açılan davada, õzellikle 22.07.2013 tarihli ve 2013/5150sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Tapu Sicili Tüzüğünün 72 ve 74. mad. gözetildiğinde kütük üzerindeki düzeltmelerin, bir başka ifade ile tapuda cins ve vasıf düzeltilmesi işlemlerinin tapu idaresince yapılacağı ve idari bir görev olduğu tartışmasızdır. Bu durumda tapuda taşınmazın niteliği olarak kayıtlıniteliğin değiştirilmesi tapuda kayit düzeltme davasına konu edilemez.

Nitekim, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2021/4872 Esas, 2022/1551 Karar sayılı kararında da "Taşınmazlardaki cins değişikliğinin idari bir işlem olduğu, bu nedenle 6100 sayılı HMK'mun 114/1-b ve 115/2maddeleri uyarinca yargı yolu caiz olmadiğından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, …" gerekçesine yer verildiği görülmektedir.

Bu nedenle mahkemece yargi yolu caiz olmadiğmdan davanın usulden reddine karar verilip, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi gerekir iken, adli yargı yolu içerisinde karşıgörevsizlik kararı verilmesi hatalı olmuştur.

HMK 353/1-b-2 maddesinde "Yargilamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanumun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadiğı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise" Bölge Adliye Mahkemesince "düzelterek yeniden esas hakkında" hüküm kurulacağı düzenlenmiştir.

Yargılamadaki hukuka aykırılıkların niteliğine göre araştırılacak başkaca bir husus bulunmadığından ilk derece mahkemesi kararının kaldirilmasınave davanın esası hakkindadairemizce hüküm kurularak davanın adli yargı yolu caiz olmadiğından reddine karar vermek gerekmiştir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkmda Kanun'un 15. maddesinde "Ölumsuz görev uyuşmazlıklarında dava dosyalari, son görevsizlik kararını veren yargı merciince, bu kararın kesinleşmesinden sonra (.….) taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargi merciine ait dava dosyası da temin edilerek Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi istenir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda davacı tarafin daha önce Çanakkale Idare Mahkemesi'nde açmış oldukları davanın 2019/1789 Esas, 2021/37 Karar sayılı ilam ile idariyargı yolucaiz olmadiığındangörev yönünden reddine karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Dairemizin adli yargı yolunun caiz olmadığına ilişkin bu kararı da kesin niteliktedir.

O halde, üstte alıntılanan 2247 sayılı Kanun'un 15.maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için talep halinde dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekmektedir.
H Ü K U M :Yukarıda açıklanan nedenlerle,
İstinaf başvurusumun KABULÜNE,
A.- Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/756 Esas, 2023/234 Karar sayılı dava dosyasında verilen 21.03.2023 tarihli kararın HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Îstinaf eden idare harçtan muaf olup peşin istinaf harcı yatirmadığından iadesi hususunda karar verilmesine yer olmadığına,
Îstinaf eden tarafindan yatirılan gider avansından kullanılan PTT gideri 49,70 TL yargılama giderinin davacilardan müteselsilen alinarak davalıya verilmesine,
Istinaf gider avansının kullanılmayan kasmının Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları Idarī ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1.maddesi uyarinca istinaf edene iadesine,
B.-Davanın HMK.'nun 114/1-b maddesi uyarınca adli yargı yolu caiz olmadığından dava şartı noksanlığınedeniyle USULDENREDDÍNE,"
10. Davacı vekili, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Gelibolu Sulh Hukuk Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
11. 3194 sayılı Imar Kanununun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b)bendi şöyledir;
"Îmar Planlari; Nazim Imar Planı ve Uygulama Îmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge plani ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sıırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığinca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir.Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Beledive Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazları ve planları belediye meclisinin on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar"
12. 3194 sayılı Kanun'un "Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Imar planlarima göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dişında ise il idare kurulunun onayindan sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrica mutat vasitalarla duyurulur. Bu sürenin somunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da hu hüküm uygulanır.

Kesinleşen parselasyon planlari tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakati aranmaksizin, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler.
Bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesislerin yapimı gerektiğinde (Kooperatif evleri, siteler,toplu konut inşatı gibi) imar parselasyon planları ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir ve burada, talep halinde, Kat Mülkiyeti Kamunu hükümleri uygulanır."
13. 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi şöyledir;
" (Ek: 11/5/2018-7143/16 md.)[47]
Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınmasıve imar barışıın sağlanması amaciyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulmasi, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayit bedelinin õdenmesi halinde Yapi Kayit Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sinıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafindan hazirlanan Yapı Kayu Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamıüzerinden komutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafindan genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatirılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır.Kayit bedeline ilişkin oranı iki katıma kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrica başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Yapı Kayit Belgesi yapının kullanım amacıa yöneliktir. Yapi Kayit Belgesi alan yapılara, talep halinde 

ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.

Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (…) uyarınca alinmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalari iptal edilir.

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapi ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapi Kayit Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fikrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.
Beşinci fikra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanumun ek 1 inci maddesinin uygulanmasina engel teşkil etmez.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayit Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin 31/12/2022 tarihine kadar yapacakları satiın alma talepleri üzerine taşımazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (Ek cümleler:8/4/2022-7394/13 md.) Satiış bedelinin tamaminın peşin ödenmesi hâlinde yüzde yirmi, en az yarısını ödenmesi hâlinde yüzde on indirim uygulanır. Taksitli satışlarda satışbedelinin en az yüzde onu peşin ödenir, kalan bedel ise beş yıla kadar taksitlendirilir. Taksit tutarlarına kanunífaiz oranının yarısı uygulanır. Elde edilen gelirlerin yüzde yirmibeşi Bakanlığın dönüşüm projeleri özel hesabına gelir olarak kaydedilir. Kalanı ise bu maddenin ikinci fikrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakknda 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kamununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fikrasi, yapı ve tesisler hakkında ise onbirinci fikrası hükmü uygulanmaz. (Ek cümleler:4/7/2019-7181/14 md.) Yapı kayu belgesine konu taşınmaz için 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı Imar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı Işlemler ve 6785 Sayılı Imar Kanumumun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kamun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi almması ve bu belgeye esas arsa bedellerinin ödenmiş olması hâlinde bu madde uyarınca ayrica satış bedeli alınmaz. Yapı kayit belgesi alınan taşınmazların satişa konu edilen kasımlarından yapı kayıt belgesi tarihi ile satış tarihi arasındakidönem için ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, satiş tarihi itibarıyla tahsil edilen ecrimisil tutarı satiş bedelinden mahsup edilir, bu tutardan fazlasi iade edilmez.

Yapı Kayıt Belgesi alnan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, YapıKayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.
Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz 
Yapı Kayıt Belgesi, yapinın yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir.Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. (Íptal cümle: Anayasa Mahkemesinin 23/7/2024 tarihli ve E.: 2023/74; K.: 2024/141 sayılı Kararı ile)
Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanumunda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sıır ve koordinatları gösterilen alan ile Istanbul tarihi yarimada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrica 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkmda Kamunun 2 nci maddesinin birinci fikrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafindan müştereken belirlenir."
14. 3194 sayılı Imar Kanunu'nun geçici 16. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018 tarihli, 30443 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan Yapı Kayit Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Yapı kayıt belgesi müracaati"başlıkl 4. maddesi şöyledir 

" (1) Yapı Kayit Belgesi 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi için müracaatin 31/10/2018 tarihine kadar yapılması ve Yapı Kayit Belgesi bedelinin 31/12/2018 tarihine kadar ödenmesi gerekir. Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(2)Yapı Kayit Belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafindan, e-Devlet üzerinden Yapı Kayit Sistemindeki Yapı Kayit Belgesi formunun doldurulması suretiyle müracaatta bulunulabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurulmak suretiyle de müracaatta bulumulabilir.

(3)Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı Kayıt Belgesi formumun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapi Kayit Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, Yapı Kayit Sistemi tarafindan oluşturulan Yapı Kavit Belgesi talepte bulunan vapı sahibince e-Devlet üzerinden alınır 
(4)Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmış ise, Yapı Kayıt Belgesi formu müracaat sahibinin beyanına göre eksiksiz olarak doldurulur, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılması sağlanır, Yapı Kayıt Belgesi formu sistem üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasından sonra bir örneği talepte bulunan yapı sahibine verilir.


(5)Her yapı için sadece bir Yapı Kayit Belgesi düzenlenir."
15. 2863 savılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Tanımlar ve Kısaltmalar" baslıklı 3.maddesinin ilgili kısmı şöyledir 

"(13) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Doğal (tabii) sit"; jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmalari nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlardir."
16. 2863 sayılı Kanunun "Tespit ve tescil"başlıklı7. maddesinin ilgili kisımları şöyledir:
"(Değişik: 17/6/1987 - 3386/2 md.)
(Değişik birinci fikra : 26/5/2004-5177/26 md.) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarımın ve doğal sit alanlarının tespiti, Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetleri etkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır.

Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge ve diğer özellikleri dikkate alınır.Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser, korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir.

Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılan tespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur."
17. 2863 sayıhı Kanun'un "Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi" başlıklı 8. maddesi şöyledir 
"Yedinci maddeye göre tescil edilen korunmasi gerekli kültür ve tabiat varliklarının korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurullarına aittir. (Ek cümle: 8/10/2013-6498/2 md.) Korunma alanlarına dair koruma bölge kurulu kararlari,7201 sayılı Kanun uyarınca maliklere tebliğ edilir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikinci fikrasına göre itiraz edilebilir 

(Ek: 8/10/2013-6498/2 md.) Malikleri idarece tespit edilemeyen kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesciline ilişkin kararlar, Resmî Gazete'de ilan yoluyla duyurulur ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle yayımlanır.

Korunma alanlarımın tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varliklarının korunmasi,görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmalarıdikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar. Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacakyönetmelikte belirtilir."
18. 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teșkilati Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Tabiat Varlıklarıı Koruma Genel Müdürlüğü" başlıklı 109. maddesinin 2fikrası şöyledir;
"(2) Orman ve orman rejimine tabi olmayan yerlerde Tarim ve Orman Bakanliğınca tespit edilen veya ettirilen tabiat parklari, tabiat anıtlari, tabiatı koruma alanlari, sulak alanlar ve benzeri diğer koruma alanlarıile Bakanlikça tespit edilen doğal sit alanlari, tabiat varlıikları ve bunların koruma alanlarının tescil ve ilani Bakanın onayı ile yapılır. Ancak Bakanlıkça yapı yasağı önerilen tabiat varlıkları ve doğal sit alanları dahil orman rejimine tabi olmayan bütün koruma alanları Cumhurbaşkanınca tescil ve ilan edilir. Uygulama imar planı kararı ile yapıyasağı getirilen özel mülkiyete komu alanlara ilişkin arazi ve arsa düzenlemesi, trampa veya kamulaştırma işlemleri, bu alanların yönetimi ve işletmesini üstlenen kuruluşlarca veya Bakanlıkça gerçekleştirilir."
19. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün 28/12/2017 tarih ve 2017/02sayıli Genelgesinin 16. maddesi șõyledir;
"16) Doğal sit alanlarında yapılan imar uygulamaları ve talebe bağlı olarak yapılan cins tashihi gerektiren işlemler ile yüzölçümü değiştiren (yola terk, yoldan ihdas, ifraz, tevhid ve benzeri) işlemler, TVK Bölge komisyonundan izin almaksızın meri mevzuat çerçevesinde incelenerek doğrudan ilgili Il Müdürlüğünce somuçlandirilacaktir."
20. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sıırı"başlıklı 2, maddesinin birinci fikrası şöyledir;
"(1)(Değișik: 10/06/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafindan açılan iptal davalari,

b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazliklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasıda çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Inceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katilımlariyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada idari yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, davacılara ait taşınmazın nazım imar planında tercihli kullanım alanı içerisinde yer aldığı ve üzerinde bulunan binanın yapı kayıt belgesi bulunduğu halde taşınmazın cinsinin arsa olarak tescil edildiği, cins değişikliği için yapılan başvurunun da taşınmazın doğal sit alanında kaldığı gerekçesiyle reddedildiği ileri sürülerek, taşınmazın mesken olarak tescili istemiyle açılmiştir.

24. Dosyanın incelenmesinden; davacılara ait * sayılı taşınmazın, nazım imar planında "tercihli kullanım alanı"içerisinde yer alması sebebiyle cins değişikliği başvurusunda bulundukları ancak yapılan başvurunun Çanakkale Valiliği Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü'nün 07/10/2019 tarih 97634116-232.01.02-E.23763 sayılı yazısı ile "yapmın doğal sit alanında kalması ve cins değişikliği aşamasına gelinceye kadar Çanakkale Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonundan alınmış izinlerinin olmaması" nedenleriyle reddedildiği, idari işlemin iptali için Çanakkale İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve yapılan yargılama sonucunda uyuşmazlığın çözümünde adli yargmın görevli olmasısebebiyle görev yönünden ret kararı verildiği, cins değişikliği talep edilen dava konusu * sayılı taşınmaz üzerinde mesken bulunduğu, her ne kadar cins değişikliği talebinin reddi kararında, taşınmazın doğal sit alanı içerisinde olduğu tespiti yapılmış ise de, taşınmazın Saroz Körfezi Ozel Çevre Koruma Bölgesi Nazım İmar Planında "tercihli kullanım alamı"olarak tespit edilen bölgede yer aldıği, taşınmaz imar planı içerisinde kaldığından, imar planının õngördüğü şekilde üzerinde bina inşa edildiği ve bu binanın belediyeye ait su ve elektrik hizmetlerinden yararlandığı, taşınmazın yapı kayıt belgesinin bulunduğu, mesken olarak kullanılan taşınmazın yapı kayıt belgesinin iptal edilmediği ve yapıya ilişkin yıkım veya idari para cezası kararı da verilmediği belirtilerek, taşımazın cins değişikliğinin yapılarak tapu kaydının mesken olarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

25. İdari işlem kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemlerdir. Davacıların talebi her ne kadar tapuda cins değişikliği yapılmasına ilişkin ise de; davanın cins değişikliğine ilişkin talebin reddine dair Çanakkale Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün idari işlemine karşı açıldığı ve davacıların öncelikle imar mevzuatından kaynaklı haklarının belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

26. Bu nedenle, 3194 sayılı ve 2863 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idarî işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, 2577 sayılı Idârî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (b)bendi uyarınca idarî yargi yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Çanakkale Ídare Mahkemesinin 08/01/2021 tarih ve E.2019/1789, K.2021/37 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B.Çanakkale İdare Mahkemesinin 08/01/2021 tarih ve E.2019/1789, K.2021/37 sayıh GÖREVSiZLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/09/2025 tarihinde, OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/265
KARAR NO : 2025/550
KARAR TR : 22/09/2025

$ 
$ 
ÖzET: Davacının hususi pasaportunun davalı idarece fiziki tesliminin yapılması sırasında sisteme kayıp olarak girişinin yapılması nedeniyle, yurt dışına çıkış yapılamadığından dolayı, uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Z. S.

Vekilli : Av. M. C.

Daval : Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.
Vekili : Av. N. T.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin kadın doğum uzmanı olarak görev yaptığını, ve yeşil pasaport sahibi olduğunu, seyahat için yurtdışına çıkmak istediğini, bilet dahil toplamda 148.500 TL harcama yaptığını, havaalanı pasaport kontrol noktasında polis memurlarınca yapılan kontrolde, sahibi olduğu "S35268288" seri numaralı TC hususi pasaportunun Ankara NVİ tarafindan "Teslim edilmedi, Kayıp-Iptal" olarak sisteme kaydedildiği bilgisinin verilerek yurt dışıa çıkışına izin verilmediğini ve pasaportuna el konulduğunu, Diyarbakır Valiliği il Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yaptığımüracaatla iptal gerekçesini õğrenmek istediğini, verilen cevap ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi ve Kargo Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından 2607071698167 barkod numaralı pasaport gönderisinin köy dağıtımlı gönderi olduğu, fiziki tesliminin sağlandığı ancak imza ve TC kimlik numarasının alınmadığı, teslim bilgisi girişi sistemden yapılmayan gönderinin bu nedenle kayıp olduğu düşünülerek 03/04/2023 tarihinde sisteme kayıp olarak girişinin yapıldığının bildirildiğini, uğradığı zararın giderilmesi için davalı idareye yapılan başvuruya verilen cevapta, sadece değerli kağıt bedelinin ödenebileceğinin bildirildiğini ve zararların tazmininin reddedildiğini belirterek, davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zarara karşılık 148.500 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın, pasaporta el konulma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Ankara 14. İdare Mahkemesi 26/02/2025 tarih ve E.2024/1544 sayıl kararı ile, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalarının idari yargı yerince değerlendirilmesi 

gerektiğinden, iş bu davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu gerekçesiyle, davalının görev itirazının reddine ve mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanumu'nun 2. maddesinde "idari dava türleri" arasında sayılan "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklariı doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalarının" idari yargi yerlerince açılacağı açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, 21.10.2023tarihinde Istanbul Havalimani'ndan yurt dişına gitmek isterken Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi ve Kargo Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafıdan pasaportuyla ilgili "teslim edilmedi, kayıp-iptal" olarak sisteme giriş yapılması nedeniyle yurt dışına çıkış izni verilmediğinden dolayi oluşan 148.500,00-TL maddi tazminat ile 100.000,00-TL manevi tazminatin eylemin meydana geldiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesine ilişkin davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kamunun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi gereğince idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından, davalı idarenin görev itirazının yerinde olmadiğı sonucuna varılmıştır...
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gõnderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davalı kuruluşun tebligat işlemini hatalı yapmasından dolayı davacının uğradığı zarardan dolayı kuruluşun tazmin yükümlülüğünün saptanmasına ilişkin uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir:
"..Bilindiği gibi, 17.07.1953 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 6145 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Posta,Telgraf ve Telefon İşletmesi Kuruluşu Hakkında Kamun ile "Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi" kurulmuş; 1924 tarihli ve 406 sayılı Telgrafve Telefon Kamumu'nun 4000 sayılı Kanun'la değiştirilen 1. maddesi ile, posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler Posta Işletmesi Genel Müdürlüğünce,telekomünikasyon hizmetleri ise Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafindan yürütülecek şekilde yeniden yapılandırılmış; 27.01.2000 tarihli ve 4502 sayılı Kanun ile de “Tūrkiye Cumhuriyeti Posta ve Telgraf Teşkilati Genel Müdürlüğü" adım almış olup, 22.02.2000 tarihli ve 23972 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ana Statü'nün “Hukuki Bünye" başlıklı 3. maddesinin I numaralı bendinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan PTT Genel Müdürlüğünün, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Kamu Iktisadi Kuruluşu olduğu belirtilmiş ve aynı maddenin 2 numaralı bendinde de, 233 sayılı Kamu Iktisadi Teşebbüsleri Hakkında KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunduğuna işaret edilmiştir. Ayrica, 15.07.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 4 sayıli, Bakanlıklara Bağli, Ilgili, Ilişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşları Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 385. maddesinde 6102 sayılı Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilati Anonim Şirket unvani altında bir anonim şirket kurulduğu hüküm altına alınmıştir.

Buna göre, PTT, tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu ise de, 4sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 233 sayılı KHK ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kilındığından, posta hizmetini yürüten Kuruluş ile bu hizmetten yararlananlar arasındaki hukuki ilişkinin, Kuruluşun günlük iktisadi faaliyetlerinden doğan hir özel hukuk ilişkisi niteliğini taşıdığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, 5584 sayılı Posta Kanunu'mun yerini alan 09.05.2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanumu'nun "Kuruluş" başlıklı 21. maddesinde; ".…/ (3) PTT, bu Kanun ve 6102 sayılı Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşü alınarak hazırlanan esas sözleşmesinin Genel Kurul tarafindan onaylanmasını müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçer. Esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığınn görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşü aranır. 6102 sayılı Kanumun ayni ve nakdi sermayesinin vaz'ina müteallik hükümleri ile 414 üncü madde hükmü PTT hakkında uygulanmaz. …/ (7)Sermayesinin yaridan fazlası PTTye ait olan şirketlerde kamu kurum ve kuruluşlarına personel istihdam edilmesine dair mevzuat hükümlerine tabi olunmaksizin 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Iş Kanununa tabi personel istihdam edilir. Şirketlerde istihdam edilecek personelin işe alinması ve mali haklari hususlarinda;görev yapılan unvan, eğitim, tecrübe, dil bilgisi ve alanında uzmanlıği esas alınmak kaydiyla ilgili şirketlerin yönetim kurulları yetkilidir." hükümleri, "Faaliyet Konuları ve Nitelikleri" başlıklı 22. maddesinde; "(7) PTT;yurt içinde ve yurt dişında her türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri, pul basımı ve satımi, denetlemeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 19/10/2005 tarihlive 5411sayılı Bankacılık Kanununa tabi olmaksızın, anlan Kanun kapsamında belirtilen faaliyet konuları ile ilgili olarak bankalarla yapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil her 

türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faalivetler, 20/6/1984 tarihli ve 3028 sayılı Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesinin Tasdikinin Uygun Olduğu Hakkında Kamunla uygun bulunan Sözleşme uyarınca yetkili birimler tarafindan onay şerhi (apostille) verilmiş belgelerin, kişisel verilerin korunması kaydıyla, elektronik ortamda ilgililere ulaştırılması için aracılık işlemleri ile esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürütür. /..." hükümleri, "Sorumluluk, Başvuru Hakkı ve Zamanaşımı" başlıklı 29.maddesinde de; ".…/ (2) PTT hizmetleri ile ilgili olarak herhangi bir talepte bulunmak ve PTT'nin sorumlu olduğu hâllerde dava etme hakkı o hizmetten yararlanana aittir. / (3) PTT hizmetleri ile ilgili olarak talepte bulunma ve dava açma hakkı faaliyet konusu işlemin tesisi tarihinden itibaren bir yılın somunda zamanaşımına uğrar. Bu süre, PTT'ye başvuru ile kesilir ve yapılan inceleme ve araştırmalarınsonucunun ilgililere bildirildiği tarihte kesildiği yerden yeniden başlar. Bu süre yeni bir başvuru ile tekrar kesilmez. / (4) PTT anlaşmazlık konusu olmayan posta hizmetine ait evrakı iki yıl saklamak zorundadır. Ancak mahkemeye, icra dairesine ve kanunla yetkili kılımmış mercilere başvurulduğunun tebliğ edilmesi hâlinde, anlaşmazlık konusu evrak ihtilaf sonuçlanıncaya kadar saklanır. / (5) Mahkemeye, icraya ve kanunla yetkili kilınmış mercilere başvurulmasıhâlinde zamanaşımı süresi hariç genel hükümler uygulanır." hükümleri yer almaktadır.
Belirtilen yasal düzenlemeler karşısında, olayda bir idari işlem ya da eylemden doğmuş bir zarar söz konusu olmadığından, davalı kuruluşun tebligat işlemini hatalı yapmasından dolayı posta alicisının uğradiığızarardan dolayı Kuruluşun tazmin yükümlülüğünün saptanmasına ilişkin olarak açılan davanın, özel hukuk hükümlerine adli yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 30.11.2015 tarihli ve 2015/807 Esas, 2015/822 Karar, 27.11.2017 tarihli ve 2017/667 E.,2017/724 K. ve 22.10.2018 tarihli ve 2018/590 E., 2018/657 K. sayılı kararlarinda da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır 
Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
7. Danıştay Başsavcısı, tam yargı davası niteliği taşıyan davanın görüm ve çözümünde, kamu hukuku kurallarıuyarınca yargısal denetimin, idari yargı verince yapılması gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kismı şöyledir:
"…İdarî işlemler, kamu gücü ayrıcalıklarına dayanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerdir. Çoğunlukla kamu tüzel kişileri tarafından tesis edilse de, kimi durumlarda õzel hukuk tüzel kişileri de kendilerine tanınan kamu gücü ayricalıkları ve yükümlülükleri uyarınca idarî işlem tesis edebilirler (GOZLER Kemal, Idare Hukuku, Cilt:1, 2019, s.761,763)

Özel hukuk tüzel kişisi tarafından tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idarî işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için tesis edilen işlemde kamu gücü ayricalığından yararlanılıp yararlanılmadığımın belirlenmesi gerektiğinden, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. (PTT A.Ş.)'nin hukuki niteliğinin ortaya konulmasıgerekmektedir.

Davalı PTT A.$.; 23/05/2013 günlü ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kamunu'mun yürürlüğe girmesinden önce Genel Müdürlük olarak kamu hizmeti yürütmüş olup, 233sayılı Kamu İktisadî Teşebbüsleri Hakkmda Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli listenin “B-Kamu İktisadīKuruluşları (KIK)" bölümünde yer almış, 6475 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile birlikte, özel hukuk hükümlerine tâbi Anonim Șirket (mülga 21/1. madde) olarak yeniden yapılandırılmıştır.
6475 sayılı Kanun'un, PTT A.$.'nin kuruluşuna ilişkin hükümleri, 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmış, 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılıBakanlıklara Bağli, Ilgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle, PTT A.Ş.'nin kuruluşu yeniden düzenlenmiştir. 4 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesi'nin 385. maddesinde; bu kararnamede düzenlenen hususlar ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümler hariç olmak üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanumu ve özel hukuk hükümlerine tâbi Posta ve Telgraf Teşkilati Anonim Şirketinin kurulduğu ve sermayesinin tamamının Hazineye ait olduğu belirtildikten sonra devamımaddelerde, PTT A.$.'nin, 6475 sayılı Kamun ve diğer mevzuat ile esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği, yurt içinde veya dışında şirket kurma veya kurulu olanlara ortak olmasının usúl ve esaslarının Cumhurbaşkanı tarafindan belirleneceği, uluslararası kuruluşlarda posta sektörünü temsil etmeye yetkili olduğu belirtilmiş, PTT A.$.'nin yönetim ve teşkilat yapısi, aynı Kararnamenin 387 ilå 390. maddelerinde düzenlenmis,391. maddesinde; PTT A.$. personelinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 26. ve Ek 27.maddelerine göre istihdam edileceği 796. maddesinde ise bağli, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların,görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idarî düzenleme yapabileceği kurala bağlanmıştır 
6475 sayılı Kanun hükümleriyle 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne benzer şekilde, PTT A.$.'ye özel hukuku aşan bazı kamu gücü ayricalıkları tanınmıştır. Nitekim, anılan Kamun'un 21. maddesinde; PTT A.$.işyerlerinin, 3572 sayılı Işyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Kanun'un işyeri açma ruhsatı verme 

mercilerini düzenleyen 3. maddesi ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 81. maddesinde belirtilen işyeri izin harcmdan muaf olduğu, yapım ihalelerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kamumu'na tâbi olduğu, 22. maddesinde;5411 sayılı Bankacılık Kanumu'na tâbi olmaksızın bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti verebileceği,her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetlerin PTT A.$. tarafimdan yapılacaği, 29. maddesinde ise işçiler hariç PTT çalışanları ve acentelerin para ve para hükmündeki evrak ve senetlere karşı işledikleri suçlar ile görevlerinden doğan suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacakları belirtilmiştir.
Kamu kurumlarını tesis ettikleri işlemlerin bir kismı veya yürüttükleri faaliyetlerden bazıları özel hukuka tâbi kalınabilir. Bu itibarla, bir kamu kurumumun özel hukuka tâbi bir tüzel kişilik şeklinde teşkilatlanması onun kamusal niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.

Özel hukuka tåbi olduğu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen PTT A.Ş.; kuruluş, teşkilat ve yönetim yapısı, bazı faaliyetlerde tekel yetkisine sahip olmasi, personelinin kamu hukukuna tâbi olması ve kamu personeli gibi cezalandırılmasi, yapım işlerinde 4734 sayılı Kamu Ihale Kanununa tâbi olması gibi özel hukuku aşan bir çok kamu gücü ayricalığı ile donatılmış ve kamusal yükümlülüklere tābi kilınmıştır. Bu itibarla,Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan PTT A.Ş., klasik kamu tüzel kişilerinden farklılaşsa da ağırlıklıolarak bir kamu kurumu özelliği taşımaktadır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin E:2013/84, K:2014/183 sayıl kararında Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kamu kurumu niteliği ağır basan bir anonim şirket olduğu belirtilmiştir.

6475 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 3. fikrasında: PTT A.$. Esas Sözleşmesi'nin, Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu, Bakanın uygun görüşü alınarak hazırlanacağı ve Genel Kurul tarafindan onaylanmasına müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçeceği, esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığınım bağlı olđuğu Bakanın uygun görüşünün aranacağı kurala bağlanmıştir.

4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 386. maddesinde; PTT'nin, 6475 sayılı Kanun, diğer mevzuat ve esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği, 390. maddesinde ise, Genel Müdürlüğün teşkilat yapısıve hizmet birimlerinin esas sözleşmeyle düzenleneceği belirtilmiştir.

22/02/2000 tarihinde 23972 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan T.C. Posta İșletmesi Genel Müdürlüğü Ana Statüsünün 3. maddesinde, "T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü Tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde õzerk ve sorumluluğu sermayesiyle sıırlı bir kamu iktisadi kuruluşu" olarak açıklanmış ve AynıStatüde, Kamu İktisadi Kuruluşu; "Kuruluş" Sermayesinin tamamı Devlete ait olup, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsü, Kamu Iktisadi Teşebbüsü ise; İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşumun ortak adi, olarak tanımlanmıştır. Kuruluşun amaç ve faaliyet konularının belirlendiği 4. maddesinin, 1/B alt bendinde, "Tekel dışı olarak verilen: Gazete, dergi ve kitaplar ile her türlübasılmış kağıtlar, tebliğ kağıtlari, küçük paketler, değer komulmuş ve konulmamış posta kolilerinin kabulü,taşınması ve dağitilmasi, posta bonoları ile posta ve telgraf havale işlemleri, yolcu ve bagaj taşımaciliıği, posta çekleri ve seyahat çeki işlemleri gibi hizmetleri düzenlemek ve yürütmek." görevlerine yer verilmiştir.
Özel hukuk hükümlerine tâbi olmakla birlikte, kamu kurumu niteliği ağır basan PTT A.Ş.'nin organlarınımn oluşumu ve karar alma sürecinin özelliği, Esas Sözleşmesi'nin oluşturulması ve değiştirilmesi konusunda merkezíidarenin etkisi, organlarının ve personelinin kamu görevlilerinden oluşmasi, tekel niteliğindeki birçok kamu hizmetinin Sirket tarafindan yürütülmesi gibi hususlar gözönüne almdığında, PTT A.Ş. Esas Sözleşmesinin personel rejimine ilişkin hükümlerinin idarî nitelikte olduğu, dolayisıyla personeli tarafindan yapılan tebligatım usulüne uygun yapılmadığının kabulü ile sonradan sisteme düşülen kayit nedeniyle pasaporta el konulması ve yurt dışına çıkalamaması sonucunun doğduğu görülmektedir 
Bu itibarla, yapısı ve işlevleri yönünden kamusal alanda yer alan PTT A.Ş.'nin hizmet akdi ile görev yapan işçileri hariç diğer personelinin ifa ettikleri görevlerinden doğan suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacaklarına yönelik kanun hükmü ve kuruluş sözleşmesi kuralları esas alındığında, kabul edilen gönderinin kuruluş personeli tarafindan teslimi sonrasında eksik bilgi nedeniyle sisteme bilgi giriși yapılamadığından dolayı gönderinin kayip olduğu kanaatine varılarak, kayıp bilgi girişi yapılması sonucunda fiziken teslim edilmiş olan pasaportun iptali sonucunun doğması ve yurt dişına çikış yapilamamasından dolayi hizmet kusuru iddiasına dayanılarak tazmini istenilen ve uğranıldığı ileri sürülen zararın, kuruluşun_ personeli tarafindan idari hizmetin gereği gibi sunulup, sunulamadığı hususunun açıklığa kavuşturulmasına bağlı olarak çözümü mümkün olduğundan, sumulan hizmetin niteliği gereği, taşıma sözleşmesinden doğan bir uyuşmazlığın varlığının kabulüne hukuksal olanak bulunmadığından, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanumu'nun 2.maddesinde öngörülen tam yargı davası niteliği taşıyan bu davanın görüm ve çözümünde,kamu hukuku kurallarıuyarınca, idari yargı mercii görevli bulunmaktadır..."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idaridava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (ptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden 

Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî ișlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerindenbirinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğumun denetimi ile sınırlıdır. Îdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kamunlarda ve CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.[3]
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
9. 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Kanun; posta gönderilerinin kabulü, toplanmasi, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimine ilişkin işlem ve hizmetlerin sunulmasi, yetkilendirme, tarife ilkeleri ve hizmet şartlarinın tespit edilmesi, sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi, bunlara ilişkin yaptırımların belirlenmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları kapsar."
10. 6475 sayılı Kanun'un "Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi" başlıklı İkinci Kısmının "Kuruluş, Faaliyet Konuları ve Nitelikleri" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "Kuruluş" başlıklı 21. maddesi şöyledir 
"(Mülga: 2/7/2018-KHK-703/87md.)
(2) (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/87 md.)
(3) PTT, bu Kanun ve 6102 sayılı Kamumun bu Kamuna aykirı olmayan hükümlerine göre Kalkinma Bakanlığımın görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşü almarak hazırlanan esas sözleşmesinin Genel Kurul tarafindan onaylanmasını müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçer. Esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığıın bağlı olduğu Bakanın uygun görüşü aranır. 6102 sayılı Kanumun ayni ve nakdî sermayesinin vaz'ına müteallik hükümleri ile 414 üncümadde hükmü PTT hakkında uygulanmaz.

(4) 16/7/1965 tarihli ve 697 sayılı Ulaştirma ve Haberleşme Hizmetlerinin Olağanüstü Hallerde ve Savaşta Ne Suretle Yürütüleceğine Dair Kamun ile millī güvenlik ve kamu düzeni gerekleri ve sıkyönetim ve seferberlik hâllerinde posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır.
(5) (Ek: 10/9/2014-6552/139 md.) T.C. Posta ve Telgraf Teşkilati Anonim Şirketi işyerleri hakkında;14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kamun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3 üncü maddesi ve 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunumun 81 incimaddesi hükümleri uygulanmaz.

(6) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/117 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/109 md.) Yapim ihaleleri hariç4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu Ihale Kamunu, 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Tașit Kamumu, 10/2/1954tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile 9/11/1983 tarihli ve 2946 sayılı Kamu Konutları Kanumu hükümleri PTT ve iştirakleri hakkında uygulanmaz.

(7) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/117 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/109 md.) (Îptal fikra: Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 tarihli ve E: 2018/96, K: 2023/222 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenlenen fikra:4/7/2024-7519/22 md.) Sermayesinin yaridan fazlası PTT'ye ait olan şirketlerde kamu kurum ve kuruluşlarına personel istihdam edilmesine dair mevzuat hükümlerine tabi olunmaksizin 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı IşKanumuna tabi personel istihdam edilir. Sirketlerde istihdam edilecek personelin işe alnması ve mali haklarıhususlarında; görev yapılan unvan, eğitim, tecrübe, dil bilgisive alanında uzmanlığı esas alınmak kaydıyla ilgili şirketlerin yönetim kurulları yetkilidir."
11. 6475 sayılı Kanun'un "Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler ile atiflar"başlıklı 31. maddesinin 3.fikrası şöyledir:
"(3) 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu Iktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli listenin “B-Kamu İktisadi Kuruluşları (KiK)" bölümünde yer alan “Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.İ.)" ibaresi listeden çıkarılmıştır. Diğer mevzuatta mülga T.C. Posta ve Telgraf TeşkilatıGenel Müdürlüğüne yapılan atiflar PTT'ye yapılmış sayılır."
12. 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan (4) sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Kuruluş" başlıklı 385.maddesi şöyledir:
"(1) Bu Bölüm ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı

Türk Ticaret Kanununave özel hukuk hükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi unvanı altımda bir anonim şirket kurulmuştur.

(2)PTT'nin sermayesinin tamamı Hazineye aittir. (Mülga cümleler: RG-5/2/2019-30677-CK30/8)"
13. Cumhurbaşkanlığı Karamamesinin 386. maddesinin (1). fikrasında, PTTnin 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu, diğermevzuat ve esas sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği; 391. maddesinin (1) numaralı fikrasında ise,PTT personelinin 375 sayılı KHK'nın Ek 26. ve Ek 27. maddelerine göre istihdam edileceği hüküm altına alınmıştır.
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlarıyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğivle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının hususi pasaportunun davalı kurumca fiziki tesliminin yapılması sırasında, sisteme kayıp olarak girişinin yapılması nedeniyle, yurt dışına çıkış yapılamadığıdan dolayı, uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

17. 17/07/1953 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6145 sayılı Kanun'la kurulan Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon Işletmesi, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair 40o0 sayılı Kanun ile Türk Telekomünikasyon A.$. ve Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü şeklinde yeniden yapılandırılmış olup, Posta ve Telgraf Tesis ve İşletmesine ilişkin hizmetlerin Posta İşletmesi Genel Müdürlüğū (P.İ) tarafindan yürütüleceği dūzenlenmiştir. 4502 sayılı Kanun'la "T.C. Posta ve Te/graf Teşkilatı Genel Müdürlüğü" (PTT) olarak değiştirilmiştir. 23/05/2013 tarihli ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 09/05/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun 21. maddesi gereğince Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT) kurulmuş ve 02/09/2013 tarihinde Ticaret Siciline kayıtla faaliyetine başlamıştır. Aynı tarih itibariyle T.C Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü faaliyetlerine son vermiştir. Aynı Kanun'un 31. maddesinin 3. fikrası gereğince,08/06/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli listenin "B Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK) bölümünde yer alan "Türkiye Cumhuriyeti Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (P.I.)" ibaresi listeden çıkarılmış ve diğer mevzuatta mülga T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğüne yapılan atıflar PTT'ye yapılmış sayılmıştır. Ayrıca, 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan (4) sayılı Bakanlıklara Bağli, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 385.maddesinde, "6102 sayılı Türk Ticaret Kanumuna ve özel hukuk hükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi unvanı altında bir anonim şirket kurulmuştur" hükmüne yer verilmiştir.

18. PTT A.$. tekel kapsamında kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kuruluşu ise de, 4 NumaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 233 sayılı KHK ve Ana Statü ile özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi kılınmıştır. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin personelinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 26 ve 27. maddeleri uyarınca istihdam edileceği 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle belirtilmiştir.
19. Buna göre, dava konusu olayda idari işlem ya da eylemden doğmuş bir zarar söz konusu olmadığından, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir davadan da söz etmenin olanaksız olduğu, õzel hukuk hükümlerine tâbi olan davalıkurumun, tebligat işlemini hatalı yapmasından dolayı posta alıcisının uğradığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmin yükümlülüğünün saptanmasına ilişkin olarak açılan davanın, görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan başvurunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 14. Idare Mahkemesinin 26/02/2025 tarih ve E.2024/1544 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir.


VI. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 14. Ídare Mahkemesinin 26/02/2025 tarih ve E.2024/1544 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/09/2025 tarihinde Üyeler Ahmet ARSLAN ile Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİNOLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞIOY 
Dava, davacının hususi pasaportunun davalı idarece fiziki tesliminin yapılması sırasında sisteme kayıp olarak girişinin yapılması nedeniyle, yurt dışına çıkış yapılamaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmiştir.

Davalı PTT A.$.; 23/05/2013 günlü ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce Genel Müdürlük olarak kamu hizmeti yürütmüş olup, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli listenin "B - Kamu İktisadî Kuruluşları (KİK)" bölümünde yer almış, 6475 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile birlikte, özel hukuk hükümlerine tâbi Anonim Şirket (mülga 21/1. madde)olarak yeniden yapılandırılmiştır.

6475 sayılı Kanun'un, PTT A.Ş.'nin kuruluşuna ilişkin hükümleri, 02/07/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmış, 15/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi'yle, PTT A.Ş.'nin kuruluşu yeniden düzenlenmiştir. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 385.maddesinde, bu kararnamede düzenlenen hususlar ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümler hariç olmak üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve õzel hukuk hükümlerine tâbi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kurulduğu ve sermayesinin tamamının Hâzineye ait olduğu belirtildikten sonra devamı maddelerde, PTT A.Ş.'nin, 6475 sayılı Kanun ve diğer mevzuat ile esas sõzleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürüteceği, yurt içinde veya dışında şirket kurma veya kurulu olanlara ortak olmasının usûl ve esaslarının Cumhurbaşkanı tarafindan belirleneceği, uluslararası kuruluşlarda posta sektörünü temsil etmeye yetkili olduğu belirtilmiş; PTT A.$.'nin yönetim ve teşkilat yapısı, aynı Kararnamenin 387 ilâ 390. maddelerinde düzenlenmiş, 391. maddesinde, PTT A.$. personelinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Karamname'nin Ek 26. ve Ek 27.maddelerine göre istihdam edileceği 796, maddesinde ise bağli, ilgili, ilişkili ve diğer kurum ve kuruluşların, görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda İdarî düzenleme yapabileceği kurala bağlanmıştır. 6475 sayılı Kanun hükümleriyle 4sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne benzer şekilde, PTT A.Ş.'ye özel hukuku aşan bazı kamu gücü ayrıcalıklarıtanınmıştır. Nitekim, anılan Kanun'un 21. maddesinde; PTT A.$. işyerlerinin, 3572 sayılı Işyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına Dair Kanun'un işyeri açma ruhsatı verme mercilerini düzenleyen 3. maddesi ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 81. maddesinde belirtilen işyeri izin harcından muaf olduğu, yapım ihalelerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tâbi olduğu, 22. maddesinde; 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'natâbi olmaksızın bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti verebileceği, her türlū tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetlerin PTT A.Ş. tarafindan yapılacaği, 29.maddesinde ise işçiler hariç PTT çalışanları ve acentelerin para ve para hükmündeki evrak ve senetlere karşı işledikleri suçlar ile görevlerinden doğan suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacakları belirtilmiştir.
Özel hukuka tâbi olduğu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde belirtilen PTT A.$.; kuruluş, teşkilat ve yönetim yapısi, bazı faaliyetlerde tekel yetkisine sahip olmasi, personelinin kamu hukukuna tâbi olması ve kamu personeli gibi cezalandırılması, yapım işlerinde 4734 sayılı Kamu Ihale Kanununa tâbi olması gibi õzel hukuku aşan bir çok kamu gücü

ayrıcalığı ile donatılmış ve kamusal yükümlülüklere tâbi kılınmıştır. Bu itibarla, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan PTT A.Ş., klasik kamu tüzel kişilerinden farklılaşsa da ağırlıklı olarak bir kamu kurumu özelliği taşıdığı görüldüğü gibi Anayasa Mahkemesinin E:2013/84, K:2014/183 sayılı kararında da Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Șirketinin kamu kurumu niteliği ağır basan bir anonim şirket olduğu belirtilmiştir.

6475 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 3. fikrasında, PTT A.$. Esas Sözleşmesi'nin, Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu, Bakanın uygun görüşü alınarak hazırlanacağı ve Genel Kurul tarafından onaylanmasına müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçeceği, esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşünün aranacağı kurala bağlanmıştır.
Özel hukuk hükümlerine tâbi olmakla birlikte, kamu kurumu niteliği ağır basan PTT A.Ş.'nin organlarının oluşumu ve karar alma sürecinin özelliği, Esas Sözleşmesi'nin oluşturulması ve değiştirilmesi konusunda merkezî idarenin etkisi, organlarının ve personelinin kamu görevlilerinden oluşması, tekel niteliğindeki birçok kamu hizmetinin Şirket tarafından yürütülmesi gibi hususlar gözönüne alındığında, yapısı ve işlevleri yönünden kamusal alanda yer alan PTT A.$.'ye karşı açılan tazminat davasının görüm ve çözümünde kamu hukuku kuralları uygulanacağından İdarî yargının görevli olduğu açıktır.

Açıklanan nedenlerle; davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerlerine ait olduğu oyu ile davanın çözümünde adli yargı yerlerinin görevli olduğu yolunda verilen karar katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/266KARAR NO : 2025/623KARAR TR : 13/10/2025
$ 
%
ÖZET: VakıfÜniversitesi Rektörlüğü tarafından 01/02/2023 tarihinde yapılan yemek üretimi ve servis hizmeti alımı ihalesi ile bu ihalenin Teknik Şartnamesinin 2.8. maddesi ve Sözleşme Tasarısının 7.3. ve 25. maddesinin iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : B. G. T. Í. T. S. v. T. L. Ş.

Vekili : Av. C. S.

Daval : Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. S. S. K.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Rektörlüğünün, "Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesine ilişkin Teknik Şartname'nin 2.8. maddesi ile Sözleşme Tasarısı'nın 7.3. ve 25. maddesinin; ihalenin ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkesine, saydamlık, eşit muamele ve güvenilirlik ilkesine aykirı olduğunu belirterek, bu maddelerin ve bu maddelere göre 01/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İstanbul 11. Ídare Mahkemesi 23/03/2023 tarih ve E.2023/648, K.2023/407 sayılı kararı ile, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda öngörülen zorunlu idari başvuru yolları tüketilmeksizin açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-e maddesi uyarınca dava dilekçesinin Bezm-i Alem Vakıf Universitesi Rektörlüğüne tevdiine karar vermiştir. Kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay 13. Dairesi 20/09/2023 tarih ve E.2023/1835, K.2023/3637 sayılı kararı ile, 4734 sayılı Kanun'a tâbi olmayan davalı idare tarafindan gerçekleştirilen ihalede,ihale sürecindeki işlemler nedeniyle şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulamayacağı anlaşıldığından, davacıtarafindan acılan bu dava hakkında bir karar verilmesi gerekirken, dava dilekcesinin Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Rektörlüğüne tevdii yolundaki mahkeme kararında usûl kurallarına uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, temyiz isteminin kabulüne, mahkeme kararının bozulmasına, karar vermiştir.

3. İstanbul 11. İdare Mahkemesi 14/03/2024 tarih ve E.2023/2230, K.2024/377 sayılı kararı ile, Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 01/02/2023 tarihinde yapılan ihalede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı

gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar temyiz edilmiştir. Mahkeme Kararının ilgili kısmı şöyledir 
"...B) Uyuşmazlik, 01.02.2023 tarihinde yapılan ihale bakımından incelendiğinde;
Uyuşmazlikta, iptali istenen ihale teknik şartnamesi ve sözleşme tasarisınin ilgili maddelerinin Mahkememizce hukuka uygun bulunduğu, alınan ihale yapılması kararı neticesinde ihalenin usulüne uygun olarak, konuya dair mevzuat olan Vakif Yükseköğretim Kurumları Ihale Yönetmeliği ve Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Îhale Yönetmeliği'nde öngörülen şekilde ilan edildiği, ihale işlemlerinin usulüne uygun olarak gerçekleştirildiği ve nihayetinde ihaleye katılan ve geçerli en yüksek teklifi veren istekliye ihale yapıldığı,davacının itirazmın idarece reddedilerek kendisine bildirildiği, dolayisıyla dava konusu ihale işleminin hukuka uygun olđuğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Bezm-i Alem Vakif Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 01.02.2023 tarihinde yapılan "Yemek üretimi (malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesine ilişkin Teknik Şartnamenin 2.8. maddesi, Sözleşme Tasarisının 7.3 (dava dilekçesinde sehven teknik şartnamenin 7.1. maddesi olduğu belirtilmiş, ancakyer verilen madde içeriğinin sözleşme tasarisının 7.3 maddesi olduğu anlaşılmıştır.) maddesi, Sözleşme Tasarisının 25.maddesi ile 01.02.2023 tarihinde yapılan ihale işleminde hukuka ve mevzuata aykirılık bulunmadığı sonucuna varilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine..."
4. Danıştay 13. Dairesi 09/07/2024 tarih ve E.2024/1686, K.2024/3146 sayılı kararı ile davacının temyiz isteminin kabulüne, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca Istanbul 11. Idare Mahkemesi'nin 14/03/2024 tarih ve E:2023/2230, K:2024/377 sayılı kararının bozulmasına, davanın görev yönünden reddine; 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fikrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"..İdarî yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, öncelikle davaya konu işlemin idarî bir işlem olup olmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanılarak diğer tarafin rizasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumda tek yanlt irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir. Ozel hukuk hükümlerine tâbi olan işlem ve sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde adli yargımercileri görevlidir.

Îlgili mevzuat düzenlemelerinden, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolumun açık olduğu,yargı yolu açık olan idari işlemlere karşı herkesin yargı mercileri önünde iddia ve savunmada bulunabileceği ve hiçhir mahkemenin görev ve yetkisinde bulunan bir uyuşmazlığı çözmekten kaçınamayacaği, idari işlemlere karşi, işlemin unsurlarında bulunan hukuka aykırılıiklar nedeniyle açılacak davaların iptal davası olduğu, adli yargı mercilerinin görevinde bulunan davaların ilk inceleme aşamasında görev yönünden reddine karar verileceği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümüaçısından idariyargı yolunun görev alanının belirlenmesi önem arz etmektedir.
İdare Hukuku devletin egemen gücünü kullanarak belli başlı faaliyetlerde bulunduğu bir alan olup, İdare Hukuku'nda ifade bulan idari işlemler; idari makamların kamu gücü ve kudretini yanına alarak tek yanlı olarak tesis ettikleri, kamu gücü faaliyeti sonucunda oluşan ve yöneldikleri kişilerin iradelerinden bağımsız olarak hukuki değer ifade edebilen, statülerinde değişiklik doğuran, hak ve yükümlülükler getirme gücüne sahip işlemlerdir.

İdare Hukuku'ndan farklı olarak, Özel Hukuk; eşit statüler içindeki kişiler (eşitler) arasındaki ilişkiye uygulanan hukuk olarak nitelendirilen sözleşmeler alanı olup, bu kapsamda açıklanan her irade kendisiyle hukukí olarak eşit kabul edilen bir başkasıyla birleştiği anda sonuç doğurmaktadır. Ozel hukuk alanında hukukiíişlem ise; hukuki etkiler doğuran ya da somut olarak sübjektif haklar oluşturan irade açıklamalari şeklinde tanimlanmaktadır.

Idari yargidaki iptal davasının amaci; idarenin hukuka aykırı işlemlerinin, hukuk düzeninden kaldırılmasını sağlamak olup, bu bağlamda hukuka aykırılık, objektif bir hukuk kuralının varlığı şartıyla bir kuralın ihláli durumunda ortaya çıkmakta, medenî hukuk veya borçlar hukuku gibi özel hukuk alanlarıçerçevesinde akdedilen çeşitli özel hukuk sözleşmeleri birer hukuk kuralı olmadığından, bunların ihláli hukuka değil sözleşmeye aykırılık teşkil etmekte, iki taraf arasında akdedilen özel hukuk sözleşmesi uyarınca ve sözleşme çerçevesinde idare organlarınca tesis edilen işlemlerin iptal davasına konu olmadığı kabul edilmektedir.
Birden fazla yargı düzenine sahip olan ülkemizde, idarî yargi düzeni idarî işlemler nedeniyle menfaatleri ve idari eylemler nedeniyle hakları ihläl edilenler tarafindan açılan davaları sonuçlandırmakla görevlidir. Idaríişlemler, muhatabının iradesi önem arz etmeksizin hukuk aleminde sonuç doğuran ve tesisi ile birlikte uygulanabilir hale gelen idarenin irade açiklamalaridır. Kamu gücü ayricaliklarindan yararlanmayan irade beyanları nedeniyle doğacak olan uyuşmazliklar idarî yargının görev alanı dışındadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanumu'nun 101.maddesinde vakfin tanımı "gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal toplulukları" olarak yapılmıştır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere vakfi oluşturan en önemli iki unsur; özgülenecek bir malvarlığıve malvarlığının özgüleneceği amaçtır.

Aktarılan mevzuat düzenlemelerinden, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafindan,

Devletin gözetim ve denetimine tâbi yükseköğretim kurumları kurulabileceği, vakaflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarınım, mâli ve idarî konuları dışıdaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilen hükümlere tâbi olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, 5981 sayılı Yükseköğretim Kurumlariı Teşkilätı Kanunu'nda Değişiklik Yapilmasına Dair Kamun'un 1. maddesi ile 2809 sayılı Kanun'a eklenen Ek 124. maddesi ile "İstanbul'da Bezm-i Alem Valide Sultan, Silahtar Abdullah Ağa ve Abdülhamit Sani mazbut vakiflari adına Vakiflar Genel Müdürlüğü tarafindan 2547 sayılı Yükseköğretim Kamumu'nun vakıf yükseköğretim kurumlarıa ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip Bezm-i Alem Vakaf Üniversitesi adıyla bir vakif üniversitesi kurulduğu, uyuşmazlığın bu "vakıf üniversitesine" ait "36 Ay Süreli Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alım" ihalesine ilişkin "mâli" bir işlem olduğu, vakiflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarının, måli ve idari komuları dışıdaki akademik çalışmalarının Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilen hükümlere tâbi olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan "vakfin" 4721 sayılıTürk Medeni Kanunu hükümleri uyarıca bir özel hukuk tüzel kişiliği olduğunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir vakıf tarafından kurulan ve malî işlemleri Devlet eliyle kurulan diğer yükseköğretim kurumlarıın tabi olduğu mevzuattan Anayasa kuralı ile istisna tutulan davalıÜniversite'nin "36 Ay Süreli Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesine ilişkin davaya konu işlemin idarî bir işlem olmadığı, özel hukuk hükümlerine tábi olan işlem ve sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde adli yargı mercileri görevli olduğu hususları dikkate alınarak, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, esastan incelenen ve davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacinın temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanumu'mun 49. maddesi uyarinca Istanbul 11. Idare Mahkemesi'nin 14/03/2024 tarih ve E:2023/2230, K:2024/377 sayılı sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE..."
5. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
6. İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/01/2025 tarih ve E.2025/20, K.2025/34 sayıhı kararı ile, davalının kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip devlet tarafindan kanunla kurulmuş bir üniversite olduğu, dava konusu hizmet alım ihalesinin Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliğine tabi olduğu, herhangi bir õzel hukuk kişisi gibi ihale usulüne tabi olmaksızın hizmet alımı yapamayacağı, davalı kurumun hukuki konumu ile talebin ve uyuşmazlığın niteliği dikkate alındığında davayı yürütme görevinin idari yargıda olduğu gerekçesiyle, yargı yolunun caiz olmaması ve dava şartı yokluğu nedeniyle davanın görev yönünden usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Belirtilen mevzuat ve yasal düzenlemeler uyarınca; davalı Bezm-i Alem Vakif Üniversitesi'nin çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip Devlet tarafindan kanunla kurulmuş bir üniversite olduğu ve davalmın dava konusu hizmet alım ihalesinin Vakif Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliği'ne tabi olduğu, herhangi bir özel hukuk kişisi gibi ihale usulüne tahi olmaksızın hizmet alımıyapamayacağı anlaşılmaktadır. Vakif üniversiteleri kamunla kurulmuş ve kamu tüzel kişiliğine sahip üniversitelerdir. Vakıf üniversitelerinin vakıf tüzel kişiliği dışıda ayrı bir tüzel kişiliği vardır. Vakfin tüzel kişiliği özel hukuk tüzel kişiliği, vakıf üniversitesinin tüzel kişiliği ise kamu tüzel kişiliğidir. Vakıf üniversitesinin gelirleri, geçici olarak dahi hiç bir suretle vakif mamelekine veya hesaplarına intikal edemez. Vakif üniversitelerinin akademik organlari, devlet üniversitelerinin akademik organlari gibidir. Devlet üniversitelerindeki senatonun karşıliğında vakif üniversitelerinde "akademik kurul" bulunur. Oğretim elemanlarının nitelikleri devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır. Vakıf üniversitelerinde eğitim-öğretim esaslari, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar, devlet üniversitelerinde olduğu gibi 2547 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. Vakif üniversiteleri de devlet üniversiteleri gibi Yükseköğretim Kurulunun denetim ve gözetimine tâbidirler. Davalının Devlet tarafindan kanunla kurulmuşve kamu tüzel kişiliğine saħip bir üniversite olduğu, mallarının kamu malı olduğu, dava konusu hizmet alım ihalesinin "Vakıf Yükseköğretim Kurumları Ihale Yönetmeliği'ne" tâbi olduğu, davalı Üniversitenin herhangi bir özel hukuk kişisi gibi ihale usulüne tabi olmaksızın "Yemek Uretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesi yapamayacağı dikkate alındığında, bu davanın görüm ve çözümünde idari yargıın görevli olduğu sonucuna ulaşıldıği, sözleşme aşamasına kadar yasaya dayanılarak idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldiktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan,

idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaları da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği, idarelerce mal veya hizmet alımı için ihaleye çıkılması safhasında ihalenin sonuçlanip kesinleşmesine kadar geçen aşamada tesis edilen işlemlerin idari nitelikte olduğu, belirtilen tüm hususlar doğrultusunda davalı idare aleyhine açılan işbu davanm idari yargı nezdinde görülmesi gerektiği anlaşılmış, işbu uyuşmazlığa yönelik idari yargının görevli olduğu tespit edilmiştir. Davalı aleyhine açılan işbu davada idari yargının görevli olduğu, uyuşmazlığı idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerektiği anlaşılmış ve belirtilen tüm hususlar doğrultusunda, davanın dava şartı noksanlığından usulden reddine, eldeki uyuşmazlık bakımından idari yargı mercileri görevli olduğundan yargı yolumun caiz olmaması sebebi ile Mahkememizin yargı yolu bakımından görevsizliğine, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davada idari yarginın görevli olması nedeniyle usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, yargı yolunun caiz olmaması ve dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nin 115/2. maddesi gereğince davanin usulden reddine..."
7. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Istanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 

8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 14., 16. ve 21. maddeleri uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Danıştay Başsavcılığının yazılı düşüncesi istenmiştir 
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğının Yazıh Düşüncesi 
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"..Diğer taraftan, yukarıda açıklandığı ve Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik kararlarında da belirtildiği üzere kamu tüzel kişisi olduklarında tereddüt bulunmayan vakif üniversitelerinin iħale ve satın alma işlemleri 2547 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fikrasının (a) ve (o) bentleri ile ek 10. Ve ek 14. maddelerine dayanılarak hazırlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliği'ne göre yürütülmekte, ayrica, 2547sayılı Kanun ile bu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazirlanan Bezm-i Alem Vakif Universitesi Ihale Yönetmeliği ile 2547 sayilı Kamun'a ve 2809 sayılı Kamun'un ek 124. maddesine dayanılarak hazırlan Bezmialem Vakif Üniversitesi Satınalma Ihale Yönetmeliği hükümleri de uygulanmaktadır.

Davali, Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kamumu'nun Ek 124. maddesi ile kamu tüzel kişiliğine sahip olmak üzere vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olarak kurulmuştur.

Somut olayda, uyuşmazlığa konu iħale işlemi, kamu tüzel kişisi olduğu hususunda tereddüt bulunmayan davalı idare tarafindan yukarida belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre yapılan ihaleninve bu ihalye ait Teknik Şartname'nin 2.8. maddesi ile Sözleşme Tasarisi'nn 7.3. ve 25. maddesinin iptali isteminin reddine yönelik işlem, kamu gücü kullanılarak tek taraflı tesis edilen idari işlem niteliğinde olması nedeniyle, söz komusu davanın idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.

Bu nedenle, dava komusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevine girdiği anlaşıldığından,Danıştay 13. Dairesinin 09.07.2024 tarihli ve 2025/20 E., 2025/34 K. sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir..."
B. Danıştay Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
10. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir.

"HUKUKI DEĞERLENDİRME :
5981 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilâtı Kamumunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1.maddesi ile 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilätı Kanumu'na eklenen Ek 124. madde ile Istanbul'da Bezm-i Alem Valide Sultan, Silahtar Abdullah Ağa ve Abdülhamit Sani Mazbut Vakfları adına Vakiflar Genel Müdürlüğü tarafindan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere. kamu tüzel kişiliğine sahip Bezm-i Alem Vakif Universitesi adıyla bir vakıf üniversitesi kurulduğu belirtilmiştir.

Idarî rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapisında, kamu tüzel kişiliği idarīyargının görev alanımın belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacıkamu yarari, faaliyet komuları ise kamu hizmetidir. Kamu tüzel kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum ortaya çıkartabilirler.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunumun 3. maddesinin (d) bendi uyarınca üniversitelerin, kamu tüzel kişiliğine sahip bir yükseköğretim kurumu olduğu, aynı Kanumun Ek 6. maddesinde vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf tüzel kişiliği dışında ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olacağı hükme bağlandiğından ve Anayasa Mahkemesinin E:1990/2, K:1990/10 sayilı kararinda da "vakiflarca kurulan yükseköğretim kurumlarının kamu tüzel kişiliği taşıdıkları" belirtilmiş olduğundan, vakıf üniversiteleri kamu görevini yerine getiren özel kanunla kurulmuş kamu tüzel kişilikleridir.

22/01/2002 tarih ve 24864 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Ihale Kanumu'nun "Kapsam" başlıklı2. maddesinin birinci fikrasıın (c) bendinde "özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiştüzel kişiliğe sahip kuruluşlar" da Kamun kapsamında sayılmıştır.

Yukarida belirtilen düzenlemeye dayalı olarak hazırlanan ve 22/04/2003 tarih ve 25087 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Ihale Tebliğinde Vakif Yükseköğretim Kurumlarının kamu görevini yerine getiren özel kanunla kurulmuş tüzel kişilikler olduklarından bahisle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında oldukları belirtilmiştir.

15/08/2003 tarih ve 25200 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4964 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Kamu Ihale Kamumu ve Kamu Ihale Sözleşmeleri Kanununda Değişiklik Yapilması Hakkında Kanumun 1. maddesi ile 4734 sayılı Kamu Ihale Kamumunun 2. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi "sosyal güvenlik kuruluşlari, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiştüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (mesleki kuruluşlar ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar" şeklinde değiştirilmiştir.

4964 sayılı Kanumun 1. maddesinin gerekçesinde, Anayasanım 130. maddesinin son fikrasında vakiflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumlarının mali ve idari konuları dışıdaki akademik çalışmalari, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilen hükümlere tabi olduğunun vurgulandıği, bu kurumların idari ve mali açıdan bağımsızlığının sağlanmasının amaçlandığı, vakıf yükseköğretim kurumlarının kendisine kamu görevi verilmiştüzel kişiliğe sahip kurumlar olmakla birlikte bunların 4734 sayılı Kanuna tabi kilınmasının Anayasa'nın söz konusu hükmüne aykırı olduğumun görüldüğü, vakif yükseköğretim kurumlarının mesleki kuruluşlara ilişkin parantez içi hükmüne dahil edildiği belirtilmiştir.

18/05/2018 tarih ve 40425 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7147 sayılı Yükseköğretim Kamunu ile BazıKanun ve Kamun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 4. maddesi ile 2547 sayılıKanumun ek 14. maddesine" vakf yükseköğretim kurumlarının satım, kiralama, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde uyacakları usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan Yönetmelikle belirlenir." fikrasıeklenmiştir.

Kanumun madde gerekçesinde, vakıf yükseköğretim kurumlarıın satim, kiralama ve hizmet alımları ile yapim işlerinde uyulacak usullerin Yükseköğretim Kurulunca çikarilan yönetmelikle belirlenmesinin amaçlandiği vurgulanmiştir.

Öte yandan, idari yargıın görev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisi de "Kamu Kanumu" ölçütüdür.

"Adli-idari yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir.Ancak, doktrinde kabul edilen bazı kistaslar mevcuttur. Bu kastaslardan biri de, maddî olaya uygulanacak kamunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık konusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarî yargida görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDE$, Recep BAŞPINAR, Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Bilimsel görüşler ile adli yargı-idari yargı ayrımıa ilişkin yüksek mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yapmakla görevlendirilen özel hukuk tüzel kişilerinin bu hizmetleri yerine getirirken tesis ettikleri işlemler hakkında uygulanacak hukukî rejimin tespiti açısından idare işlevinin belirleyici olduğu, idare işlevine ilişkin ayıricı kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idarî karar alma yetkisiyle donatiılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti görenlerin, bu hizmetleri yerine getirirken kamu gücükullanmaları veya olaya ilişkin mevzuatın, kamu hizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili olması hálinde bu işlemlerinin idare hukuku kurallarına tâbi olduğu ve idarî yargımın görev alanı içinde yer aldīğı sonucuna varilmaktadır.

Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idarî işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için işlemin tesisi sirasında özel hukuk tüzel kişisi tarafindan uygulanan mevzuatım kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olup olmadığının ve kamu gücüayricalığıdanyararlanilıp yararlanılmadığının tespiti gerekir. Bir başka ifadeyle işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olması, sadece bu sebeple işlemi õzel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukukî mahiyeti değerlendirilmelidir.
Bu itibarla, kamu tüzel kişiliğine sahip davalı Bezmiâlem Vakif Universitesince 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Ihale Yönetmeliğine dayanılarak yapilmış olan "Yemek Uretimi (malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı Ihalesi Kamu Ihale Kanunu kapsamında olmasa bile özel hukuk hükümlerine göre değil, Kanun ve Yönetmelikle belirlenen kamu hukuku usul ve esaslarıçerçevesinde ve Yüksek Öğretim Kurulunun gözetim ve denetimi altında yapılmış davacı tarafindan davalı idare nezdinde ihaleye yapılan itiraz kamu gücü kullamlarak karşı tarafin rizası aranmaksizın reddedilmiş olup, bu işlemin idari işlem niteliğinde olması nedeniyle söz komusu ihale ve ihaleye ait Teknik Şartnamenin bazi 

maddelerinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
11. T.C. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları" başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fikraları
“Çağdaş eğitim-öğretimesaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur.

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakaflar tarafindan,Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.

Vakiflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumlari, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmalari, õğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarîişlemler hakkındayetki, şekil, sebep, komu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykirı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari 

c) (Değișik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 
3. (Mülga: 02/07/2018-KHK-703/185 md.)"
13. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değișik: 17/8/1983 - 2880/3 md.)
Yükseköğretim Kurulunun görevleri;
a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kamunda belirlenen amaç, hedefve ilkeler doğrultusunda kurulmasıi,geliştirilmesi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesive yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dişında yetiştirilmesi için kisa ve uzun vadeli planlar hazırlamak üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasınıgözetim ve denetim altinda bulundurmak,
o) Vakiflar tarafindan kurulacak yükseköğretim kurumlarının bu Kanun hükümlerine göre açilmasıhususundaki görüş ve önerilerini Milli Eğitim Bakanlığına sunmak, bu kurumlara ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve bunlari gözetmek, denetlemek,"
14. 2547 sayılı Kanun'un "Yükseköğretim Denetleme Kurulunun görevleri" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 17/8/1983 - 2880/5 md.)
Yükseköğretim Denetleme Kurulunun görevleri;
a) Yükseköğretim kurumlarında, eğitim-öğretim ve diğer faaliyetlerin bu Kamunda belirtilen amaca ve ana ilkelere uygunluğunu Yükseköğretim Kurulunca hazırlanacak esaslara göre ve onun adına denetlemek,
b) Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafindan bu Kanunun 53 üncü maddesine göre istenen soruşturmalari yapmak,
c) Yükseköğretim Kurulu tarafindan bu Kamuna göre verilecek diğer görevleri yapmaktır."
15. 2547sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi şöyledir:
şöyledir:

“(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.; Değişik : 18/6/2008-5772/7 md.)
Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarıın sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarma, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır."
16. 2547sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir;
“(Ek :17/8/1983 -2880/32 md.)
(Değişik: 28/12/1999 - 4498/1 md.) Vakiflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakif yönetim organı dişında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakif yönetim organı tarafindan dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakif yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulumun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır.Mütevelli heyet; vakif yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alımması ile ilgili hususlarda bu Kanumun 61 inci maddesi hükmü uygulanır."
17. 2547sayılı Kanun'un Ek 6. maddesi şöyledir;
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.)
Kurulacak yükseköğretim kurumu, vakif tüzelkişiliği dışındaayrı bir tüzelkişiliğe sahip olur ve bu kurumun gelirleri, geçici olarak dahi hiç bir suretle vakaf mamelekine veya hesaplarina intikal edemez. Vakaf yükseköğretim kurumuna doğrudan doğruya bağış ve yardım yapılabilir"
18.2547sayılı Kanun'un Ek 10. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.)
Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumları çalışmalarıı Devlet yükseköğretim kurumları gibi her ders yılı sonunda Yükseköğretim Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali, idari ve ekonomik konularda Yüksekögretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidirler.

(Ek fikra: 9/5/2018-7141/3 md.) Yükseköğretim Kurulu gözetim ve denetim görevi kapsamında, vakıf yükseköğretim kurumlarının ilişkili kişiler ile yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarına veya parasal hareketlere ilişkin olarak bu kişilerden bilgi ve belge isteyebilir ya da bu kişiler nezdinde söz konusu işlemlere ilişkin olarak inceleme yapılmasını talep edebilir. Bu hükmün uygulanmasında ilişkili kişi, kurucu vakif ve vakıf yükseköğretim kurumlarının mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerinin ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımındandoğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altiında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin eşleri, mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hisımları ve kayıhisımları da ilişkili kişi sayılır.

(Ek fikra: 9/5/2018-7141/3 md.) Yükseköğretim Kurulu tarafindan vakıf yükseköğretim kurumlarının yurt dışı mali ve finansal ilişkilerinin denetimi ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından talep edilebilir."
19, 2547sayılı Kanun'un Ek 14. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.)
Vakiflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim alanları gözönünde tutularak yapı ve tesisler, araç-gereç, öğretim, yönetim kadrosu ve diğer akademik konular Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.
(Ek fikra: 9/5/2018-7141/4 md.) Vakifyükseköğretim kurumlarının satim, kiralama, mal ve hizmetalımlarıile yapım işlerinde uyacakları usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan yönetmelikle belirlenir."
20. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun "Bezm-i Alem Vakıf Universitesi" başlıklı Ek 124, maddesinin birinci fikrası sövledir 

" (Ek: 15/4/2010-5981/1 md.)

İstanbul'da Bezm-i Alem Valide Sultan, Silahtar Abdullah Ağa ve Abdülhamit Sani mazbut vakiflariı adma Vakflar Genel Müdürlüğü tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunumun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip Bezm-i Alem Vakf Üniversitesi adıyla bir vakıf üniversitesi kurulmuştur."
21. 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu'nun "Kapsam"başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi şöyledir;
"Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
c) (Değişik: 30/7/2003-4964/1 md.) Sosyal güvenlik kuruluşlari, fonlar, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe saħip kuruluşlar (mesleki kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar."
22. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Gözetim-Denetim ve değerlendirme esasları" başlıklı 24.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik:RG-19/11/2015-29537)
Vakif yükseköğretim kurumlari, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidir. Bu kurumların, denetim ve değerlendirilmeleri Yükseköğretim mevzuatıve diğer ilgili mevzuat uyarınca yürütülür.

Yükseköğretim Kurulu vakif yükseköğretim kurumlarının hesap, işlem ve faaliyetleri ile mallarını, yıl içinde veya yıllar itibarıyla denetleyebileceği gibi akademik birim, program, proje ve konu bazinda da denetleyebilir.
23. Yönetmeliğin "Kaynakların kullanımı" başlıklı 31. maddesi şöyledir:
"Vakif yükseköğretim kurumlarının inşaat ve her çeşit alım, satım, kiralama işlerinde, mütevelli heyet tarafiından kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafindan onaylanan yönetmelik hükümleri uygulanır."
24. Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliğinin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Yönetmelik; vakif yükseköğretim kurumlarının mal ve hizmet alım-satımları ile yapım, taşınmaz alım-satim, kiralama, kiraya verme, trampa, sinırlı ayni hak tesisi gibi işlemlerin ihalelerinde uygulanacak usul ve esasları belirtmek amaciyla hazırlanmıştır."
25. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kamummun 7 nci maddesinin birinci fikrasımın (a) ve (o) bentleri ile ek 10 uncu ve ek 14 üncü maddelerine dayanılarak hazirlanmıştır."
26. Yönetmeliğin"Temel ilkeler" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"1) Vakif yükseköğretim kurumlari, bu Yönetmeliğe göre yapılacak ihalelerde; saydamlıği, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasınıve kaynakların verimli kullanılmasıı sağlamakla yükümlüdür.

(2) 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete'de yayimlanan Vakif Yükseköğretim Kurumlari 
Yönetmeliğinin 28 inci maddesine aykiri nitelikte ihale yapılamaz.

...


27. Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri"başlıklı geçici 1. maddesinin (1). fikrası şöyledir:
"(1) Vakif yükseköğretim kurumları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yönetmeliklerini bu Yönetmeliğe uygun hale getirirler. Bu süre içerisinde vakif yükseköğretim kurumu yönetmeliklerinin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
28. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 13/10/2025 tarihli toplantiısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasında 

anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Íncelenmesi 
29. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
30. Dava, Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Rektörlüğünce, 01/02/2023 tarihinde yapılan "Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesinin ve bu ihalenin teknik şartname ve sözleşme tasarısının bazı maddelerinin hukuka aykırı olduğundan bahisle, iptali istemiyle açılmıştır.

31. Dava konusu olayda, Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan, 20/01/2023 tarihinde "Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesinin yapılması için karar alınarak ilana çıkıldığı, yapılan itirazların değerlendirilmesi neticesinde ihalenin 01/02/2023 tarihinde gerçekleştirildiği, ihalenin F. T. Y. H. L. T. D. Ş. T. I. uhdesinde kaldıği; bilahare, davacı tarafindan ihaleye itiraz edildiği, itirazın reddedilerek davacıya bildirilmesi üzerine, davacıtarafindan 01/02/2023 tarihinde yapılan "Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalesinin ve bu ihaleye ilişkin Teknik Şartname'nin 2.8. maddesinin, Sözleşme Tasarısı'nın 7.3 maddesinin iptali istemiyle adli ve idari yargı yerinde dava açıldığı anlaşılmaktadır.

32. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101. maddesinde vakfın tanımı "gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal toplulukları" olarak yapılmıştır. Buna göre kanun koyucunun, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini amaçladığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte T.C. Anayasası ile, kazançamacı gütmemek kaydıyla vakıfların, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabileceği bu şekilde kurulan yükseköğretim kurumlarının, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaların, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tâbi olacağı hüküm altına alınmıştır.

33. Bu kapsamda, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilâtı Kanunu'na eklenen Ek 124. madde ile Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafindan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip Bezm-i Alem Vakıf Universitesi adıyla bir vakıf üniversitesi kurulmuş yine 4547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin (d) bendi uyarınca üniversitelerin, kamu tüzel kişiliğine sahip bir yükseköğretim kurumu olduğu belirtildikten sonra aynı Kanun'un Ek 6. maddesinde vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarıın, vakıf tüzel kişiliği dışında ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olacağı hüküm altına alınmıştır.
34. Diğer taraftan, 22/01/2002 tarih ve 24864 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu İhale Kanunu'nun 2.maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde "özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar"Kanun kapsamında sayılmış, Kamu Ihale Tebliğinde ise vakıf yükseköğretim kurumlarının kamu görevini yerine getiren özel kanunla kurulmuş tüzel kişilikler olduklarından bahisle 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu kapsamında olduklarıbelirtilmiştir. 15/08/2003 tarih ve 25200 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4964 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un 1. maddesi ile 4734 sayılı Kamu Ihale Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi "sosyal güvenlik kuruluşlari, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (mesleki kuruluşlar ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar" şeklinde değiştirilmiş, bu değişiklik ile Kanuna tabi idareler sayılırken vakıf yükseköğretim kurumları kanun kapsamı dışında tutulmuştur.
35. Bununla birlikte, 2547 sayılı Kanun'un Ek 14. maddesi ile, Vakıf yükseköğretim kurumlarının satım,kiralama, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde uyacakları usul ve esasların Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alındıktan sonra, Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinde Vakıf yükseköğretim kurumlarının, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabi olduğu belirtilmiş yine 2547 sayılı Kanun'un Ek 14. maddesine istinaden çıkarılan Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliğinde ise bu kurumların, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği,kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasınısağlamakla yükümlü olduğu belirtildikten sonra, Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 28. maddesine aykırınitelikte ihale yapılamayacağı da zikredilmiştir. Buna göre vakıf yükseköğretim kurumları, 4734 sayılı Kanun kapsamında olmasa bile Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliğine tabi tutulmuş yine yapılan ihalelerin saydamlığı ve güvenirliği bakımından da denetimi Yükseköğretim Kuruluna bırakılmıştır.


36. 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'a tabi olmasa bile, sözleşme aşamasına kadar idarece alınan karar ve yapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerekmekte ise de, sözleşme yapıldıktan sonra tesis edilse bile sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan,sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliğini taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan veya bu nitelikteki idari işlemler nedeniyle doğan tazminat istemleri nedeniyle açılan davaların da idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği düşünülmektedir.
37. İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.
38. Buna göre, davalı üniversite kanunla kurulmuş ve kamu tüzel kişiliğine sahip üniversite olup, Vakfin tüzel kişiliği özel hukuk tüzel kişiliği, üniversitenin tüzel kişiliği ise kamu tüzel kişiliğidir. Vakıf üniversiteleri de devlet üniversiteleri gibi mali, idari ve ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidir 
39. Belirtilen tüm bu hususlara göre; davalı Üniversite'nin Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun Ek 124. maddesi uyarınca kamu tüzel kişiliği ile kurulmuş bir üniversite olduğu; davalı üniversitenin uyuşmazlık konusu olan hizmet alım ihalesinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları İhale Yönetmeliği'ne tabi oduğu, bu Yönetmelikte, ihalede uyulmasıgereken usul ve esasların tek tek belirtildiği, yine eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabi olup, denetim ve değerlendirilmelerin Yükseköğretim mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yürütüldüğü; bu kapsamda davalı üniversitenin herhangi bir özel hukuk tüzel kişisi gibi hareket ederek inşaat ve her türlü alım, satım, kiralama işlerinde, ihale usulüne tabi olmaksızın hizmet alımı yapamayacağı hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, işbu davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
40. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay 13. Dairesinin 09/07/2024 tarih ve E.2024/1686, K.2024/3146 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

VI. HÜKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLÎ OLDUĞUNA,
B. Danıştay 13.Dairesinin 09/07/2024 tarih ve E.2024/1686, K.2024/3146 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
13/10/2025 tarihinde, Üyeler Doğan AĞIRMAN ve Mahmut BALLI'nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ÎLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, Bezm-i Alem Vakif Üniversitesi Rektörlüğünün, "Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı"ihalesine ilişkin Teknik Şartname'nin 2.8. maddesi ile Sözleşme Tasarısı'nın 7.3. ve 25. maddesinin; ihalenin ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkesine, saydamlık, eşit muamele ve güvenilirlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek, bu maddelerin ve bu maddelere göre 01/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istemiyle açılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101. maddesinde vakfin tanımı "gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal toplulukları" olarak yapılmış olup, buna 

göre kanun koyucu, vakıfların Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulmasını ve yine özel hukuk tüzel kişisi olarak özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermesini amaçladığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte T.C. Anayasası ile, kazançamacı gütmemek kaydıyla vakıfların, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabileceği; bu şekilde kurulan yükseköğretim kurumlarının, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaların, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilen hükümlere tâbi olacağı hüküm altına alınmış, bu kapsamda 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilâtı Kanunu'na eklenen Ek 124.madde ile Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip Bezm-i Alem Vakıf Universitesi adıyla bir vakıf üniversitesi kurulmuş yine 4547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin (d) bendi uyarınca üniversitelerin, kamu tüzel kişiliğine sahip bir yükseköğretim kurumu olduğu belirtildikten sonra, aynı Kanun'un Ek 6. maddesinde vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf tüzel kişiliği dışında ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olacağı hüküm altına alınmıştır.
Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; T.C Anayasasında yer alan ve vakıf üniversitelerinin Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasa'da belirtilen hükümlere tâbi olacağına ilişkin hükmün bu üniversitelerin mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaların, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerini kapsadıği, vakıf üniversitelerince "Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı" ihalelerinin bu kapsamda olmadığı açıktır. Bu bağlamda 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa tâbi olan vakıf üniversitelerinin özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olan yemek üretimi ve servis hizmeti alımına ilişkin uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp mali konulara ilişkin olması hususları dikkate alınarak, Vakıf Üniversitesi Rektörlüğü tarafindan, Yemek Üretimi (Malzemeli) ve Servis Hizmeti Alımı ihalesine ilişkin Teknik Şartname'nin 2.8. maddesi, Sözleşme Tasarısı'nın 7.3. ve 25.maddesi ile bu maddelere göre 01/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın adli yarginın görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmiştir.

Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak, davada adli yargının görevli olduğunu düşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.

Üye Doğan AĞIRMAN 
Üye Mahmut BALLI 
$$$ 
Uyusmazlık Mahkemesi Baskanlığından ESAS NO : 2025/276KARAR NO : 2025/541KARAR TR : 22/09/2025
ÖzET: Davacı ile davalı Büyükşehir Belediyesi arasında davacıya ait taşınmazın bir kısmının inşaat yoğunluğunun artırılması karşılığında bedelsiz belediye adına tesciline ilişkin anlaşma sonrasında, inşaat yoğunluğuna konu imar parselasyon planının idari yargı kararıyla iptali gerekçe gösterilerek inşaat yoğunluğunun kullandırılmaması nedeniyle oluşan ve imar uygulamasına dayanılarak açılan maddi zararın tahsili istemli davanın İDARİ YARGI YERÍNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacılar : F. D. G. v.d.

Vekili : Av. K. C.

Davahlar : 1-YenişehirBelediye Başkanlığı
Vekili : Av. P. Ç.

2- Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S. A.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, müvekkillerinin murisine ait * deki hisselerine karşılık imar uygulaması sonucuoluşturulan 8ayrı parselin tahsis edildiğini bu parsellerden; * sayılı Belediye Hizmet Alanı vasıfli, 2897 m2 alanlı taşınmazın, Mersin Yenişehir Belediye Encümeninin 10/07/1997 tarih, 415 sayılı ve 28/10/2004 tarih, 42 sayılı kararları doğrultusunda inşaat yoğunluğunun müvekkillerine ait farklı parsellerde kullanılmak üzere şartı bağışlandığını ve taşınmazın belediye adına tescil edildiğini, inşaat yoğunluğunu kök tapu * in imar uygulamasıyla oluşan * de kullanmak amacıyla yaptıklarıbaşvurunun, yoğunluk yüklemesi yapılmasına olanak tanıyan belediye meclisi kararının yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle reddedildiğini belirterek, müvekkillerinin hibe karşılığında talep ettikleri inşaat yoğunluğu verilmesine ilişkin haklarını kullanamadıklarından, uğradıkları zarara karşılık fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000.ooo TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.


2. Davalılardan Yenişehir Belediye Başkanlığı vekili, yasal savunma süresi içinde yargı yolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
3. Mersin 1.İdare Mahkemesi31/01/2025 tarih ve E.2022/2036 sayıl kararı ile, imar mevzuatı uyarınca tesis edilen işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargıın görevli olduğu gerekçesiyle, davalı idarenin görev itirazının reddine karar vermiştir. Görevlilik kararının ilgili kısmı şöyledir:
Dava dosyasının incelenmesinden; * de bulunan taşınmazin Yenişehir Belediye Encümeninin 10/07/1997 tarih ve 415 sayılı karan ve 28/10/2004 tarih ve 42 sayılı kararı ile şartlı olarak hibe edilmesine karşılık ilave inşaat hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen (artırma ve fazlaya ilişkin her türlü haklan saklı kalmak kaydıyla) 1.000.o00,00 (birmilyon)-TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile ödenmesi istemi ile bakılan davanın açıldiğıanlaşılmaktadır.

Uyuşmazlikta; encümen kararlarına dayalı olarak şartlı olarak hibe edilen taşınmaza karşılık ilave inşaat hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminine dair uyuşmazlığın imar mevzuatiı uyarınca tesis edilen işlemlerden kaynaklandığı somucuna varılarak, işbu davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanumu'nun 2. maddesinin birinci fikrası gereğince idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

Bu durumda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'mun yukarida yer verilen hükümleri karşısında uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Idare Mahkemesinin görevli olduğu, dolayısıyla davalı idarenin görev itirazinın yerinde olmadiği sonucuna varilmiştur 

Açiklanan nedenlerle; davali idareningörev itirazinm reddine,
4. Davalılardan Yenişehir Belediye Başkanlığı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davacılar tarafindan şartlı bağışlanan dava konusu taşınmazla ilgili olarak.şartın yerine getirilmemesi nedeniyle şartlı bağıştan dönmek suretiyle uğranılan zararın tazminine yönelik açılan ve idari dava türlerinden olmayan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13.maddeleri uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına ilişkin talebin ilgili kısmı şu şekildedir;
".….Uyuşmazlık konusu olayda, Mersin Yenişehir Belediye Encümeninin 10.07.1997 tarihli ve 415 sayılıkararı ile, davacılar adına kayıtlı taşınmazın inşaat yoğunluğumun 21.02.1996 tarihli ve 16 sayılı Belediye Meclisi Kararı doğrultusunda 2340 ada, I parsel sayılı taşmmazda kullanılmak üzere hibesinin kabulüne karar verildiği, bu karar üzerine söz konusu taşınmazın mülkiyetinin Mersin Yenişehir Belediye Başkanlığına geçtiği, daha sonra hibe edilen taşmmazın eski' malikleri olan davacıların talebi üzerine Mersin Yenişehir Belediye Encümeninin 28.10.2004 tarihli ve 42 oturum no.lu, 300 sayılı kararı ile, hibe edilen taşınmazın inşaat yoğunluğunun 786 metrekarelik kismının * sayılı taşımazda, 850 metrekarelik kismının ise* sayılı taşınmazda kullanılmasına karar verildiği, buna karşılık, söz konusu inşaat yoğunluğunun kullandırılmaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık şimdilik 1.000.000,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacilar tarafindan, şartlı bağışlanan dava konusu taşınmazla ilgili olarak, şartin yerine getirilmemesi sebebiyle bağıştan dönmek suretiyle uğranıldiğı ileri sürülen zararın tazmin edilmesine yönelik açılan ve idari dava türlerinden olmayan davanın adli yargi yerinde görülmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 26.12.2022 tarihlive 2022/381 Esas, 2022/754 Karar sayıli, 31.01.2022 tarihli ve 2022/12 E., 2022/45 K. sayılı ve 05.04.2021 tarihli ve 2021/36 E., 2021/216 K. sayılı kararlarinda da benzer hususlar vurgulanmıştir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".İçtihat ve öğretide, kamu idârelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında, kamu gücü kullanarak 

tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idârî işlem"; herhangi bir idâri ișleme dayalıolmaksızın gerçekleştirdikleri maddî faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri "idârî eylem" olarak tanımlanmaktadır.

İdârenin, imar mevzuati uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettiği, genel ve düzenleyici imar planları ile bu planlara dayanlarak tesis edilen parselasyon, kamulaştirma, ruhsat gibi bireysel işlemler idâríişlem niteliği taşımakta olup, idârî işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idârî yargı merciilerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Dosyanım incelenmesinden, * sayıli, Belediye Hizmet Alanı vasıfli, 2897 m2 alanlı taşınmazın inşaat yoğunluğunun * parsellerde kullanılmak üzere şartlı bağışlanması üzerine Mersin Yenişehir Belediye Encümeninin 10/07/1997 tarihli ve 415 sayılı kararı ile 21/02/1995 tarihli ve 16 sayılı Belediye Meclisi kararıdoğrultusunda davacıların şarthı bağışıın kabulüne karar verilerek taşmmazın belediye adına tescil edildiği;daha sonraki tarihlerde davacıların inşaat yoğunluğunu öngörülen parsellerde kullanmak amacıyla yaptığıbaşvuruların yoğunluk yüklemesi yapılmasına olanak tanıyan belediye meclisi kararının yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle reddedildiği, davacıların hibe karşılığında talep ettikleri inşaat yoğunluğu verilmesine ilişkin haklarımı kullanamadıklarından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık (artırma ve fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla) şimdilik 1.000.o00.-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle Mersin 1. Idare Mahkemesinde dava açtiklari anlaşılmaktadır.
Davanın; davaciların hissedarı olduğu * parseldeki hisselerine karşılık imar uygulaması somucu oluşturulan 8ayrı parselin tahsis edildiği, bu parsellerden imar planında Belediye Hizmet Alanına ayrilan 2212ada, 1 parselin 21/02/1995 tarih ve 16 sayılı Belediye Meclisi Kararı ile kabul edilen plan notu doğrultusunda taşınmazın inşaat yoğunluğumun davacılara ait başka parsellerde kullanılmak üzere şartlı bağışlandıği, daha sonra anılan plan notunun hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek açılan dava sonucu yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine şartlı bağışın koşulu olan inşaat yoğunluğunun kullandırılmaması nedeniyle uğranıldığıöne sürülen zararın tazmini talebiyle açıldiğı göz önünde bulundurulduğunda, uyuşmazlığın çözümünün idari nitelikteki bu imar uygulamalarımın hukuki denetiminin yapılmasına bağlı olduğu açıktır.
Bu durumda; davanın, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin olması nedeniyle, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'mun 2.maddesinin 1. fikrasının (b) bendinde yer alan "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davaları" kapsamında, imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir..'
III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "İdare" üst başlığı altında düzenlenen "B.Yargı yolu" başhkh 125. maddesinin son fikrası
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 3194 sayılı Îmar Kanunu'nun; “Planları hazırlanması ve yürürlüğe komulması" başlıklı 8. maddesinin somut uyuşmazlıkla ilgili kısımları şöyledir:
“ Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planlari; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımım belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarıni, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptirır.

b) Îmar Planlari; Nazım Imar Planı ve Uygulama Îmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge plani ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylik ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.

Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme üçüncü cümle:12/7/2013-6495/73 md.) Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylıik ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.Îtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar.
(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Imar planlari ve bu planlardaki değişikliklerin nerede askıya çıktiğına dair bilgilendirme ilani, aski süresi ile eş zamanlı olarak ilgili muhtarlıkların panosunda duyurulur.Ayrıca plan değişikliği hakkında, değişikliğe konu alanda görülebilir bir şekilde en az 2 adet tabela ile 30 gün süreyle bilgilendirme yapılır.

(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Kentsel tasarım projeleri uygulama imar planlariyla birlikte hazırlanabilir. Bu kentsel tasarım projelerinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir.
Kesinleşen imar planlarının bir kopyasi, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderilir.
Imar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamımı veya bir kasmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşıliğında isteyenlere verir.

(Ek paragraf:14/2/2020-7221/6 md.) Kesinleşen imar planlari veya parselasyon planlarına karşi kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir. (.….)"
10. 3194 sayılı Kanun'un "Ifraz ve tevhid" başlıklı 15. maddesi şöyledir:
"(Değişik fikra:4/7/2019-7181/8 md.) Îmar plamı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planinın yapilmasi esastir.

(Değişik fikra:4/7/2019-7181/8 md.) Imar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit ișlemleri, parselasyon plani tescil edilmiş alanlarda yapilabilir.

(Ekfikra:4/7/2019-7181/8 md.) Parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin imar planlarina ve imar mevzuatina uygun olmasi şarttir.

(Ek fikra:4/7/2019-7181/8 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yetkisi içindeki kamu yatırımlarında veya kamu mülkiyetine ait alanlarda, parselasyon planının tatbiki mümkün olmayan meskún alanlar ile koruma amaçlı imar planı bulunan alanlarda ve büyük bir kismı uygulama imar planına uygun şekilde oluşan imar adalarının geri kalan kisımlarında bu maddenin birinci ve ikinci fikralarında yer alan hükümlerde belirtilen şartlar aranmaz.

(Ek fikra:4/7/2019-7181/8 md.) Mevcut hâliyle yapılaşmaya elverişli olmayan imar parsellerinde;maliklerden birinin talebi üzerine veya doğrudan, parsel maliklerine kendi aralarında anlaşmaları için yapacağıtebliğden itibaren üç ay içerisinde maliklerce anlaşma sağlanamaması hâlinde, resen tevhit ve fiili duruma göre ifraz yoluyla işlem yapmaya ilgili idare yetkilidir.

Imar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapilacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.

Imar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez."
11. 3194 sayılı Kanun'un "Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili" başliklı 19. maddesi şöyledir:
"Îmar planlarima göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dişında ise il idare kurulunun onayindan sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrica mutat vasitalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır.

Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakati aranmaksizın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler.
Bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesislerin yapimı gerektiğinde (Kooperatif evleri, siteler,toplu konut inşatı gibi) imar parselasyon planları ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir ve burada, talep halinde, Kat Mülkiyeti Kamunu hükümleri uygulanır.'
12, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesinin ilgili kısımları şöyledir 

"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Îdarī işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, komu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal CALISKAN'ın katilımlarıyla vapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan Yenişehir Belediye Başkanlığı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev 

itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Başsavcısınca, 10.maddede öngörülen biçimde, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasin Íncelenmesi 
14. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇħ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
15. Dava, davacıların maliki olduğu taşınmazın yoğunluk artışı yapılması şartıyla idareye bağışladıktan sonra,inşaat yoğunluğu öngörülen parsellerde kullanmak amacıyla yaptıkları başvuruların, yoğunluk yüklemesi yapılmasına olanak tanıyan belediye meclisi kararının yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle reddedilmesi nedeniyle, hibe karşılığı inşaat yoğunluğu verilmesine ilişkin haklarını kullanamadıkları için uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
16. Dosyanın incelenmesinden, davacıların hissedarı olduğu * parseldeki hisselerine karşılık imar uygulamasısonucu oluşturulan 8 ayrı parselin tahsis edildiği, bu parsellerden imar planında Belediye Hizmet Alanına ayrılan * sayıli, Belediye Hizmet Alanı vasıflı, 2897 m2 alanlı taşınmazın inşaat yoğunluğunun * parsellerde kullanılmak üzere şartlı bağışlanması üzerine, Mersin Yenişehir Belediye Encümeninin 10/07/1997 tarihli ve 415 sayılı kararı ile 21/02/1995tarihli ve 16 sayılı Belediye Meclisi kararı doğrultusunda davacıların şartlı bağışının kabulüne karar verilerek taşınmazın belediye adına tescil edildiği; davacıların inşaat yoğunluğunu başka taşınmazlarında kullanmak amacıyla yaptığıbaşvuruların yoğunluk yüklemesi yapılmasına olanak tanıyan belediye meclisi kararının yargı kararıyla iptal edildiğinden bahisle reddedildiği, davacıların talep ettikleri inşaat yoğunluğu verilmesine ilişkin haklarını kullanamadıklarından uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık (fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla) şimdilik 1.000.o00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açtıklar anlaşılmaktadır.

17. Kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler idari işlem olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre de, idarelerin İmar Kanunu'nun yukarıda anılan 8. maddesi uyarınca tek yanlı irade açıklamaları ile tesis ettikleri, genel ve düzenleyici imar planları, kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri, bu projeler uyarınca tesis edilen imar uygulamalari, konut tahsisi ve satişı,kamulaştırma, arsa payı tahsisi gibi bireysel işlemler, idari işlem niteliği taşımaktadır.

18. Davanın, davacıların hissedarı olduğu * parseldeki hisselerine karşılık imar uygulaması sonucu oluşturulan 8ayrı parselin tahsis edildiği, bu parsellerden imar planında Belediye Hizmet Alanına ayrılan * parselin 21/02/1995 tarih ve 16 sayılı Belediye Meclisi Kararı ile kabul edilen plan notu doğrultusunda taşınmazın inşaat yoğunluğunun davacılara ait başka parsellerde kullanılmak üzere şartlı bağışlandığı, daha sonra anılan plan notunun hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek açılan dava sonucu yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine şartlı bağışın koşulu olan inşaat yoğunluğunun kullandırılmaması nedeniyle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini talebiyle açıldığı göz önünde bulundurulduğunda,uyuşmazlığın çözümünün idari nitelikteki bu imar uygulamalarının hukuki denetiminin yapılmasına bağlı olduğu açıktır.
19. Bu durumda, idarece kamu gücü kullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamalar sonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunan davanın, 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde yer alan "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" kapsamında imar mevzuatı hükümleri çerçevesinde idari yargi yerince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun reddigerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
22/09/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/277KARAR NO : 2025/543KARAR TR : 22/09/2025
Üye Mahmut BALLI 
%
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$ 
ÖzET: Milli Savunma Bakanlığına bağlı 41'inci bakım fabrika müdürlüğünde elektrik teknisyeni olarak çalışan davacının,görevi sırasında elektrik akımına kapılarak yaralandığı olayda, oluşan iş gücü kaybı nedeniyle uğradığı zarardan kaynaklımaddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle açtığı davada, davacının 5510 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434sayılı Kanun'a tabi hizmeti bulunduğu ve davalı idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği gözetilerek, uyuşmazlığın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.

KARAR 
Davacı : S. Ç.

Vekili : Av. S. B,
Davalı : Milli Savunma Bakanlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin 03/04/2023 tarihinde davalı Milli Savunma Bakanlığına bağlı Tuzla 41.Bakım Fabrika Müdürlüğü (Tuzla/İstanbul)'nde elektrik teknisyeni olarak çalışırken geçirmiş olduğu iş kazası neticesinde yaralandığını, bu iş kazası sonucunda müvekkilinin uzun bir süre hastanelerde tedavi gördüğünü, deride ve derialtı dokuda bozukluklar meydana geldiğini, sol el 1.parmakta İP ve MP eklem sertliği oluştuğunu, 2-3. parmak ampute edildiğini ve 4-5.parmağını kaybettiğini, olayın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir ihmalinin bulunmadığını, 24 yıldır fabrikada çalıştığı ve görevi ile ilgili gerekli eğitim ve sertifikalarının mevcut olduğunu, arkadaşı ile birlikte yetkili olmadığı halde emir gereği daha önce de yaptıkları işlemi yapmaya çalıştığını, iş güvenliği kapsamında koruyucu kıyafet, ayakkabıverilmediğinden olay esnasında bunları giyme imkanı olmadığını, uğranılan zararda davalı idarenin sorumlu olduğunu ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere 10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminatın, olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsili istemiyle idari yargi yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda 
2. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 10/07/2024 tarih ve E.2024/1159, K.2024/1063 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın adli yargının görevinde bulunduğundan bahisle davanın, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş, tarafların istinaf etmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Davacının geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle uğramış olduğu zararların tazmini istemiyle açılan işbu davada, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişkinin İş Kanumu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğine haiz olduğu, davacının uğramış olduğu zararların ise iş sözleşmesine istinaden yapılan göreve istinaden meydana geldiği dikkate alındığında, İş Kamunu'na istinaden işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kamumu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesiyle İş Mahkemelerinin görevli kılınmış olduğu göz önüne alındığında, davacının iş sözleşmesine tabi olarak yerine getirmiş olduğu görevinden kaynaklı olarak uğramışolduğu zararların tazminine yönelik işbu davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerine ait olduğu anlaşıldiğından davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmüuyarinca görev yönünden reddine,..


3. Davacı vekili, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul Anadolu 17. İş Mahkemesi 11/02/2025 tarih ve E.2024/507, K.2025/77 sayıl kararı ile taraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğunu, davacının devlet memuru olduğunu belirterek, uyuşmazlığın çözümünün mahkemelerinin görev alanına girmediği, idari yargıya ait olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK'nın 114. ve 115. maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle dava dilekçesinin usulden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir;
"... Dava, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
6100 sayilı HMK'niın 114/1-b maddesine göre "yargi yolunun caiz olması" dava şarti olup mahkeme, dava sartlarımın mevcut olup olmadığıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şarti noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlıik Sigortası 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın 101.maddesine göre bu Kamunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.

5510 sayılı Yasa'nın "5434 sayılı Kanunaİlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4.maddesinin 4.fikrasıa göre "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanumun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına almnanlar, bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kamun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kamunun 4 üncümaddesinin birinci fikrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kamunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
5510 sayılı Kamunun 101 nci maddesinde yer alan “...bu Kamun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıiklar Is Mahkemelerinde görülür." bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E: 2010/65, K: 2011/169 sayilı karariyla iptal isteminin reddine karar vermiş ve kararın gerekçe bölümünde 5754 sayılı Kamun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edeceğinden bunlara ilişkin ihtilaflarda idari yargının görevli olmaya devam edeceği ifade edilmiştir. Anayasa'nın 153/son maddesinegöre Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede yayimlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarıni, idare makamlarıni, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesi kararları ile doktrindeki ağırlıklı görüş; Anayasa Mahkemesi kararlarının gerekçesinin de bağlayıcı olduğu yönündedir.

Dosya içerisinde mevcut deliller ve SGK yazi cevaplarına göre, davacinın dava konu kazanın meydana geldiği tarihte davalı Milli Savunma Bakanlığı'na bağlı dikim evi müdürlüğünde elektrik teknisyeni olarak çalıştıği, davacıın dinlenen tanık beyanı ve gelen SGK müzekkere cevapları ile de sabit olduğu üzere devlet memuru statüsünde çalıştıği, 5510 sayılı kamun 4/c (Eski Emekli Sandıği)'ye tabi çalışan olduğu, davacıım statüsü gereği uyuşmazliığın tam yargı davası olarak idari yargı yerinde görülmesi gerektiği anlaşılmaktadır.Mahkemelerin görevi hususumun kamu düzeni gereği yargılamanın her aşamasında re'sen gözetileceğinden hareketle mevcut uyuşmazlığın çözümünün Iş Mahkemesinin görev alanında değil de idari yargi görev alanında olduğu açık olan bu davada, yargı yolumun caiz olmaması ve dava şartı yokluğundan HMK'nın 114/1-b ve 115.maddeleri uyarınca davanım usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın HMK 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olması dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,.."
5. Davacı vekili, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Istanbul Anadolu 17. Iş Mahkemesince dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. Anayasa'nın "B. Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlıklı2. maddesinin birinci fikrası şöyledir;
"(1)(Değișik: 10/06/1994-4001/1 md.) Îdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar 

3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlıik Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4.maddesinin birinci fikrasının (c) bendi şöyledir:
"Bu Kamunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasinın (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngõrülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasıın (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kamunumun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar 
sigortalı sayılırlar."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkları çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kamunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
10. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ikinci fikrası
"Bu Kamumun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kamumun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kamunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."
B. Yargı Kararı
11. 5510 sayıl Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'in katılımlariyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, anılan Kanun'un 14. maddesinde öngõrülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

şöyledir:

B. Esasın Incelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacıın davalı idareye ait fabrika müdürlüğünde çalışırken elektrik akımına kapılıp yaralanmasısonucu oluşan iş gücü kaybı nedeniyle, uğradığı zarardan kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
15. Dosyanın incelenmesinden; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel MüdürlüğüKamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığının 21/12/2024 tarihli yazısı ile, davacının Milli Savunma BakanlığıAskeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü MSB 41'inci Bakım Fabrika Müdürlüğünde 5434 sayılı Kanun'a tabi sigortalı devlet memuru olarak görevine devam ettiği bildirilmiş olup, hizmet döküm cetveli içeriğine göre de; 1994-1998 yılları arasında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortası bulunduğu, 30/11/1998 tarihinde memuriyete başladığı ve 5434 sayılı kanunun 4/c bendi kapsamında sigortalı olduğu anlaşılmıştır.

16. 657 sayılı Kanun'da ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemişbulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.

17. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem, eylemlerinin de idari eylem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.
18. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden;5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilecek; ancak, bu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu gõrevlisi olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi uyarınca, bu kanun hükümlerine tabi sigortalısayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak dolayısıyla ihtilaflar da adli yargı yerinde çözümlenecektir.

19, Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davalarda ise, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un ilgili maddesi kapsamında bulunan tam yargı davasıın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.

20. Bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden evvel 1998 yılından itibaren 5434 sayılı Kanun kapsamında devlet memuru (iştirakçi) statüsünde çalışan davacının iş kazası nedeniyle uğradığı zararın tahsiline ilişkin ve davalı idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığının araştırılması gereken tam yargı davası niteliğindeki davanın idari yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

21. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Istanbul 14. Idare Mahkemesinin 10/07/2024 tarih ve E.2024/1159, K.2024/1063sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 14. Ídare Mahkemesinin 10/07/2024 tarih ve E.2024/1159, K.2024/1063 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

22/09/2025 tarihinde OY BİRLİĞi İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
$$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/278KARARNO : 2025/465KARAR TR : 07/07/2025
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesi kapsamında görev uyuşmazlığının çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapabilecek mercilerin, temyiz incelemesi yapmaya yetkili yüksek mahkemeler olduğu, Bölge Adliye Mahkemesinin ise yüksek mahkeme olmadığı ve koşullarının oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M. K. A. Ş.

Vekili : Av. M. H.

Davalılar : 1-T. E. D. A.

Vekili : Av. M. A.

Davah : 2-Orman Genel Müdürlüğü

Vekili : Av. E. I. S. M.

İhbar olunanlar : 1-A. S. A.

Vekili : Av. P. N.

2-Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı Trafik Şube Müdürlüğü
Vekili : Av. Ç.T. S.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı şirket vekili, müvekkili şirketin, * faaliyet gösterdiğini, yurtdışından ithal ettiği malları C. A. L. G. M.T. v. S. L. $. 'nin Antreposuna koyduğunu ancak 09/10/2020 tarihinde trafo patlamasi, orman yanginı sonucunda çikan yangınlar nedeniyle malların telef olduğunu belirterek, oluştuğu öne sürülen zarara karşılık 81.600 USD'nin fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla faiziyle birlikte tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
Adli Yargıda 
2. İskenderun 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/01/2025 tarih ve E.2024/135, K.2025/7 sayılı kararı ile, davacının davasının 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c maddesi delaleti ile 115/2. maddesi gereğince görevsizlik nedeniyle dava şartıyokluğundan usulden reddine, dosya kapsamına göre HMK'nun 20. maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karara süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkemelerine başvurularak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesinin talep etmesi halinde, dosyanın görevli İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, aksi takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına karar vermiştir.
3. Bu karara karşi istinaf isteminde bulunulmuştur.
4. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 11/04/2025 tarih ve E.2025/589 sayıl kararı ile,Dairelerince söz konusu tazminatın her iki davalı yönünden tam yargı yolu ile idare mahkemesinde talep edilebileceği düşünüldüğünden, 2247 sayılı Kanunu'nun 19. ve 20. maddeleri gereğince davacı tarafindan açılan tazminat davasında görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımından, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, dosyanın 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi gereğince resen gönderilmesi sebebi ile gönderme masraflarının resen suçüstü ödeneğinden karşılanmasına, dosyanın incelenmesinin 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesi gereğince Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan görevli yargı yolunun belirlenmesine kadar bekletici mesele yapılmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

".…Somut uyuşamazlıkta, davalı Orman Genel Müdürlüğü bir kamu tüzel kişisi olup İdarenin bir işlemi,eylemi veya eylemsizliği sebebiyle bir kişisel hakkının ihlal ettiği iddiası ile açılan davada, dava türü tam yargıdavasıdır. Tam vargı davalarında görevi mahkemeler ise konusuna göre idare ve vergi mahkemeleri ile Danıştay’dir. Yine aynı olaydan kaynaklanarak talep edilen diğer tazminat talepleri yönünden Hatay 2. Idare Mahkemesi'nin 2021/1305 Esasına kayden açılan davada işin esasına girilerek karar verildiği görülmüştür.
Keza, söz konusu orman yangina bağlı olarak davaciya ait, C. A. L. G. M. T. v. S. L. S.'nin antreposunda bulunan malların davalı T. E. D. A.'nin kusurlu ve sorumlu olmaları iddiası ile yanarak zarar görmesi somucunda davacı şirketin uğramış olduğu 81.600,00-USD tazminatın olay tarihi olan 09.10.2020tarihinden itibaren faizi talep ve dava etmiştir. Bu durumda davalı Toroslar Elektrik Dağitim A.S yönünden yürüttüğü tüm faaliyetler yönünden kapsamındaki filleri kamu hukúkuna tâbidir. (Orman yangınından kaynaklanan uyuşmazlik için emsal Danıştay 8. Daire 2008/2153 esas ve 2011/145 karar sayılı ilami)
Yargı yolu kavrami, bir hukuk sisteminde herhangi bir davanın o hukuk sistemine dahil yargı kollarından hangisinde bakılacağını ifade eder. Uyuşmazlığın hangi yargı kolunda baklacağı hususu, davanın genel koşullarından olup mahkemece re'sen dikkate alınması gereklidir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olan hastane kamu hizmeti sirasında verdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildir. Hizmet kusurundan dolayı açılan davaların İdari Yargılama Usulü Hakkandaki Kanun'un 2. maddesi hükmü uyarınca tam yargi davası olarak ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınması zorunludur 

Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşan zararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup bu zararların tazmini amacıyla hizmet kusuruna dayalı olarak açılan davanın, olayda kamu hizmetinin usulüne ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idarenin sorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığıın belirlenmesinin idare hukuku kuralları esas alınarak 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Hakkndaki Kanun'un 2/1-b maddesinde sayılan tam yargı davasında çözülmesinde idariyargı yerleri görevlidir.
Buna göre davacının talebinin idari işlemden kaynaklandiğı anlaşılmakla; görev sorumu, kamu düzenine ilişkin olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden araştirılır (HMK 114,115/1).

Buna göre eldeki dosyaya baktiğimizda, aynı yangin nedeni ile aynı davalilardan Orman Genel Müdürlüğün Hatay 2. İdare Mahkemesi tarafindan davanın esasına girilerek karar verilmiş olması nedeni ile yine davalı T. E. D. A. 'nin elektrik dağıtım işinden kaynaklı kusurlu ve sorumlu olmaları iddiası ile yanarak zarar görmesi somucunda davacı şirketin uğramış olduğu zararlara ilişkin olarak, davalı Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş yönünden yürüttüğü tüm faaliyetler yönünden kapsamımdaki fiilleri kamu hukûkuna tâbi olduğu anlaşılmakla, davacı tarafindan talep edilen tazminat davasının hangi yargı yolunda görevli mahkemeler tarafindan çözüleceğinin belirlenmesi bakimından dosyanın 2247 sayili yasının 19. ve 20. maddeleri gereğince resen Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilerek yargi yolunun belirlenmesinin istenilmesine karar vermek gerekmiştir..."
5. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiş, Mahkememizce idari yargıyerinde açılan bir dava olup olmadığı adli ve idari yargı yerlerine sorulmuş ve cevabi yazılarda dava konusu olayla ilgili tarafları ve konusu aynı olan idari yargı yerinde açılmış bir davanın bulunmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "F. Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir..."
7. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Sekizinci Kısmının Kanun Yolları Başlıklı Birinci Bölümünde “istinaf" incelemesine yer verilmiş, bu bölümde istinaf yoluna başvurulabilen kararlar, istinaf dilekçesi, istinaf dilekçesinin verilmesi, kararın hangi hususları içereceği vs. hususlar hüküm altına alınmış; Ikinci Bölümde ise, "Temyiz" incelemesine yer verilerek, temyiz edilebilen kararlar, temyiz edilemeyen kararlar, kanun yararına temyiz, temyiz incelemesi ve duruşma,onama kararları, Yargıtay kararlarının tebliği, bozmaya uyma veya direnme vs. hususlar hüküm altına alınmıştır 
8. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Mahkemenin görevi" başlıklı1. maddesinin birinci fikrası şõyledir;
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarmı kesin olarak çözmeyeyetkili ve bu kamunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.


şöyledir:
9. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi 
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargi mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varirsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
10. 2247 sayılı Kanun'un "Temyiz incelemesi yapan yargı merciilerinin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmalarl başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"Daha önce Uyuşmazlik Mahkemesince yargı mercii belirtilmemiş olan bir davada temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme, davanın, davaya bakan mahkemenin görevi dışında olduğu kanısına varırsa, incelediği kararı bozacak yerde, incelemeyi erteleyerek yargı merciinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya karar verebilir.

(Ikinci fikra Mülga: 21/1/1982 - 2592/9 md.)"
11. 2247 sayılı Kanun'un "İncelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya sûresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 07/07/2025 tarihli toplantısında, RaportörHåkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, başvurunun reddi yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay SavcısıYakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlū açıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:
13. Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi açısından olağan kanun yolları olan istinaf ve temyiz yolunun açıklanması gerekmektedir: Ilk derece mahkemeleri tarafindan verilen kararların Bölge Adliye Mahkemeleri tarafindan tekrar incelemeye tabi tutularak karar verilmesi usulüne istinaf adı verilir. Istinafta ilk derece mahkemesi kararları hem hukuksal hem de maddi yönden denetlenmektedir. İstinaf başvurusunun yerinde olması halinde istinaf mahkemeleri, ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak dava hakkında bizzat karar verebilir. Istinaf kararları (verildiği anda kesin olanlar hariç) temyiz kanun yoluna tabidir.

14. Temyiz kanun yolu ise, istinaf mahkemesi tarafindan verilen nihai kararların hukuka uygunluğunun denetlendiği bir olağan kanun yoludur (HMK m.361). Temyiz başvurusu üzerine hukuki denetim, bir yüksek mahkeme olan Yargıtay tarafindan yapılır. Yargıtay, temyiz incelemesi ile kanunun olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını denetler. Yani Yargıtay ilgili kanun maddelerinin dosyadaki delillerle oluşan maddi vakıaya yerinde uygulanıp uygulanmadığı yönünde hukuki bir denetim yapar. Yargıtay temyiz incelemesi aşamasında delil toplayamaz, tanık dinleyemez, keşif yapamaz,
15. Diğer bir anlatımla bölge adliye mahkemesi istinaf incelemesi ile yeniden bir karar verebilir, teknik açıdan yerel mahkeme kararının bozulması veya onanması söz konusu değildir. Temyiz incelemesi ile Yargıtay, istinaf mahkemesi kararını sadece hukuki yönden değerlendirerek onama veya bozma kararı verir. Yargıtay, istinaf mahkemesi tarafindan verilen kararı bozduğunda, yeni bir karar verilmek üzere dava dosyasını geri gönderir. Bu sebeple, istinaf yargılamasısonunda verilen karar, bir karşilaştirma yapilacaksa, ilk derece mahkemesi kararlarına benzerlik göstermektedir; ancak tamamen aynı değildir.

16. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesi kapsamında görev uyuşmazlığının çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuru yapabilecek merciler “temyiz incelemesi yapan yüksek mahkeme" olduğundan ve Bölge Adliye Mahkemeleri ile Bölge Idare Mahkemeleri Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeler içerisinde yer almadığından yine 2247 sayılı Kanun'da belirtildiği üzere, temyiz incelemesi değil, istinaf incelemesi yaptıklarından, bölge adliye mahkemesince yargı yolunun belirlenmesi için gönderilen dosyanın bu kapsamda kabul edilemeyeceği tartışmasızdır.

17. Ancak, yargı mercileri arasındaki görev uyuşmalıklarının çözümü 2247 sayılı Kanun'un yalnızca 20. maddesi uyarınca değil, 10., 14., 17. ve 19. maddeleri uyarınca da mümkün olduğundan, uyuşmazliğın diğer maddeler yönünden de 

bir değerlendirmeye tabi tutulabileceği ve çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine usulüne uygun olarak başvurulmasıhalinde Mahkememizce işin esasının incelenebileceği açıktır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesinde õngörülen koşulları taşımayan Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 11/04/2025 tarih ve E.2025/589 sayılıbaşvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle:
2247 sayılı Kanun'un 20. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 11/04/2025 tarih ve E.2025/589 sayılı BA$VURUSUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDiNE,
07/07/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN QLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/286KARAR NO : 2025/738KARAR TR : 22/12/2025
$ 
$ 
ÖzET: Davacının Kasım 2007-Kasım 2008 tarihleri arasında Tekirdağ İl Özel İdaresi il encümeni üyesi olduğundan bahisle, zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı yerine Emekli Sandığı iştirakçiliğinin tespiti istemiyle açtığı davada, 5510 sayılıKanun'un yürürlük tarihinden õnce 5434 sayılı Kanun'a tabi bir hizmetin bulunmadığı gözetilerek, aynı Kanun'un 101.maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk 
KARAR 
Davaci : F. A.

Vekili : Av. Î. Ç.

Davalılar : 1- Tekirdağ Valiliği 
Vekili : Av. S. D.

2- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. B. K., Av. E. I. E.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a, 4/1-b ve en son Belediye Başkanlığı gõrevi nedeniyle 4/1-c bentleri kapsamında sigortalılığının bulunduğunu, bu görevden õnce de İl Encümen Uyeliğinin bulunduğunu 2007/11-2008/11 dönemleri arası Î1 Encümen Üyesi olarak görev yaparken Valilik tarafindan 5434 sayılı Kanun kapsamında bildirimi yapılmadığından 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayıldığını ve primlerinin yatırıldığını, bu durumun düzeltilmesi için Kuruma müracaat edildiğini, ancak talebin reddedildiğini belirterek, İl Encümen Üyeliği görevi nedeniyle 2007/11-2008/11 arası dönemde 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/1-c kapsamında sigortalı olduğunun tespiti, bu dönemde 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının iptal edilerek Emekli Sandığı iştirakçisi olarak sigortalılık halinin tescil edilmesi,Emekli Sandığına ilişkin hizmetleri karşılığındaödenmesi gereken keseneklerin davalı Tekirdağ Valiliğinden tahsil edilmesi ve bu şekilde hizmet birleştirmesi yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.


II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BASVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Tekirdağ İdare Mahkemesi 09/03/2016 tarih ve E.2016/237, K.2016/242 sayıh karari ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Dava dosyasının incelenmesinden; Tekirdağ ili, Hayrabolu Ilçe Belediye Başkanı olarak görev yapan davacı tarafindan; 2007 yılı Kasım ayı ile 2008 yılı Kasım ayları arasında Tekirdağ Il Özel İdaresi Îl Encümeni üyesi olarak görev yaptiıği, dolayısıyla 5434 sayılı Kanun kapsamındaki bu sürelere ilişkin hizmet bildiriminin yapılmayarak 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığınım devamının sağlandığı belirtilerek anılan dönemler için 1479 sayılı (Mülga) Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanumu (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılık halinin iptal edilerek 5434 sayılı Kamun kapsamında emekli sandığıiştirakçisi olarak sigortalılık halinin tescil edilmesine, anılan dönemler için Bağkur hizmetleri karşılığında ödenen primlerin emekli sandiğı hizmetlerine sayilmasına, aksi takdirde primlerin tarafina iadesine, emekli sandığı hizmetleri karşılığında prim borcu doğacak ise, borcun hesaplanarak tarafina bildirilmesine, emekli sandığı ile ilgilendirilme talebinin kabulü halinde 2829 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 4/a, 4/b ve 4/c hizmetlerinin birleştirilmesi yönünde yaptiığı 15/12/2015 tarihli başvurusumun reddine ilişkin 18/01/2016 tarih ve 084 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
…yukarida anılan Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesi de dikkate alındiğında, 5510 sayılı Yasanın yürürlük tarihi olan 01/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak hizmeti bulunmayan ve yürürlükteki 5510 sayılı Kanun ile getirilen prim esasına dayalı yeni sisteme tabi çalışan davaci ile ilgili olarak ortaya çıkan mevcut uyuşmazlığı, ayni Kanunun 101. maddesi uyarinca iş mahkemelerinde çözümlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır..'
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Tekirdağ Îs Mahkemesi 07/04/2017 tarih ve E.2016/190, K.2017/172 sayılı kararı ile uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin 14/02/2018 tarih ve E.2017/1461, K.2018/188 sayılı kesin kararı ile adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle esastan kabul edilmiş ve ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak dosya mahkemesine gönderilmiştir.

5. Tekirdağ Íş Mahkemesi 10/09/2018 tarih ve E.2018/94, K.2018/371 sayılı kararı ile davanın kabulüne karar vermiş; bu karara karşı yapılan istinafbaşvurusu Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin 20/03/2019 tarih ve E.2018/2617, K.2019/558 sayılı karanı ile kismen kabul edilmiş ve ilk derece mahkemesi kismen kaldırılarak Valilik yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, diğer yönlerden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş;bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 26/10/2023 tarih ve E.2020/3917, K.2023/10371sayılı kesin kararı ile uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle kabul edilerek istinaf mercii kararı bozulmuşve dosya mahkemesine gönderilmiştir. Temyiz mercii kararının ilgili kısmı şöyledir:
".….Uyuşmazlık, davacıın 2007/11-2008/11 tarihlerinde il encümen üyesi olarak görev yaptığı dönemde 1479 sayılı Kamun kapsamında sigortalı olması nedeniyle bu dönemde 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının iptal edilerek Emekli Sandığı iştirakçisi olarak sigortalılık halinin tescil edilmesine, il encümen üyeliği görevi nedeniyle 2007/11-2008/11 arası dönemde 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/1-c kapsamında sigortalı olduğunun tespitine, Emekli Sandığına ilişkin hizmetleri karşılığında ödenmesi gereken keseneklerin davalı TekirdağValiliği'nden tahsil edilmesine ilişkin olup Ilk Derece Mahkemesi tarafindan davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafindan istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davalı Tekirdağ Valiliği'nin başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ile davalıTekirdağ Valiliği hakkında açılmış bulunan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davanın davalı SGK Başkanlığıyönünden kabulüne, keseneklerin tahsili işlemi yönünden ise idari işlem olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de görevli yargı yerinin idari yargı olduğunun gözetilmemesi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan yasal düzenlemeler çerçevesinde; 5434 sayılı Kanun kapsamında sigortalıliığın tescili ile tespiti istenilen döneme ilişkin 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının iptali ile keseneklerin tahsiline ilişkin eldeki davada 5510 sayılı Kanun'un 101. geçici 4 üncümaddeleri ile 5434 sayılı Kanun'un 12 nci maddelerine göre sınırlı yetki ile donatılmış iş mahkemesi görevli değildir. Bu yönde görevin idari yargıya ait olduğunun belirgin olması karşısında yazılı şekilde karar verilmiş olmasi, usul ve yasaya aykarı olup, bozma nedenidir. .


6. Tekirdağ 1. İş Mahkemesi 31/01/2024 tarih ve E.2023/313, K.2024/41 sayıh kararı ile yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar vermis; bu karara karşı yapılan temyiz basvurusu Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02/05/2024 tarih ve E.2024/5026, K.2024/4806 sayılıkararı ile reddedilerek ilk derece mahkemesi kararı onanmış ve karar kesinleşmiştir. İlk derece mahkemesi karannın ilgili kısmı şöyledir:
"…Tüm dosya kapsamı bütün olarak değerlendirildiğinde; Dava, davacının 2007/11-2008/11 tarihlerinde il encümen üyesi olarak görev yaptığı dönemde 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olması nedeniyle bu dönemde 1479 sayılı Kamuna tabi sigortalılığının iptal edilerek Emekli Sandığı iştirakçisi olarak sigortalılık halinin tescil edilmesine, il encümen üyeliği görevi nedeniyle 2007/11-2008/11 arası dönemde 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/1-c kapsamında sigortalı olduğunun tespitine, Emekli Sandığma ilişkin hizmetleri karşılığında ödenmesi gereken keseneklerin davalı Tekirdağ Valiliği'nden tahsil edilmesine ilişkindir.
Mahkememizin 10/09/2018 tarihli 2018/94 esas ve 2018/371 karar sayılı ilamı ile; "Davacinm 01.11.2007-01.11.2008 tarihleri arasında Tekirdağ Il Özel Îdaresi Îl Encümeni üyesi olduğu, bu hususta ihtilaf bulunmadiği, davacinın yasal düzenleme uyarinca il encümeni üyeliği nedeniyle talep şartı olmaksizın kendiliğinden emekli sandığı ile ilişkilendirilmesi gerekeceği, davacının bu dönemde 1479 sayılı yasa göre zorunlu bağ-kur sigortalısı olduğu, bu sigortalılığın sandıkla ilişkilendirmeye engel olmayacağı ancak aynıdönemde çakişan sigortaliılık nedeniyle 01.11.2007-01.11.2008 tarihleri arasındaki zorunlu bağ-kur sigortalılığın iptalinin gerekeceği, davacının il encûmeni üyeliği nedeniyle talep şartı olmaksızın yasaya göre kendiliğinden emekli sandığı ile ilişkilendirilmesi gerekeceğinden emeklilik keseneklerinin tahsili işleminin ilgili idare tarafindan kuruma ödenmesi gerekeceği, bu yön idari işlem olduğundan karar verilemeyeceği anlaşıldığıdan Davacinın Tekirdağ Il Özel İdaresi Íl Encümen Üyesi olduğu 01.11.2007 - 01.11.2008 tarihleri arasındaki çalışmasının 5434 sayılı Emekli Sandiğı Yasasına tabi olduğumun tespitine, davacınım 01.11.2007-01.11.2008 tariħleri arasındaki çalışmalarının 5434 sayılı yasaya tabi olması nedeniyle bu tarihler ile çakışan 1479 sayılı yasaya tabi sigortalılığının iptaline, 5434 sayılı Emekli Sandığı Yasasına tabi olduğunun tespitinekarar verilen 01.11.2007 - 01.11.2008 tarihleri arasındaki çalışmalara ilişkin keseneklerin tahsili işlemi idari işlem olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir." şeklinde karar verilmiş ise de; Mahkememiz kararı Yargitay ilamı ile haklı gerekçelerle bozulmuş olup, Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere; 5434 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığın tescili ile tespiti istenilen döneme ilişkin 1479 sayıhı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalılığınm iptali ile keseneklerin tahsiline ilişkin işbu davada 5510 sayılı Kanun'un 101, geçici 4. maddeleri ile 5434 sayılı Kanun'un 12. maddelerine göre ișmahkemeleri görevli olmayıp; görevin idari yargiya ait olması karşisında Mahkememizce davanın usulden reddine dair aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir. .'
7. Davacı vekili, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesindeki yola başvurmaksızın, aynı istemle idari yargı yerinde yeniden dava açmıștir.

C. İdari Yargıda (İkinci Kez)
8. Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin 18/07/2024 tarih ve E.2024/520, K.2024/503 sayılı kararı ile, dava konusu idari işlemin iptali istemine dava dilekçesinde ver verilmediği, dilekçenin konu ve sonuç kısımlarında yer alan istemlerin birbiriyle uyumlu olmadığını gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1.-(d) maddesi gereğince, kararın tebliği tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açmakta serbest olmak üzere, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.

9. Davacı, yenileme dilekçesi ile bu kez, eksiklikleri gidererek Sosyal Güvenilki kurumu Başkanlığının 18/01/2016 tarih ve 23647273/75.193.084 sayılı işlemin iptalini talep etmiştir.

10. Tekirdağ 1. İdare Mahkemesinin 30/01/2025 tarih ve E.2025/57, K.2025/69 sayılı davanın yetki yönünden reddi kararı ūzerine, dosya yetkili Ankara İdare Mahkemelerine gönderilmiştir.

11. Ankara 19. İdare Mahkemesi 26/02/2025 tarih ve E.2025/254 sayıl kararı ile, 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesi hükmü uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
".….Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafindan, aynı istemle açılan davanın Tekirdağ 1. IşMahkemesinin 31/01/2024 tarih ve E:2023/313, K:2024/41 sayılı kararıyla idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görev yönünden reddedildiği, söz konusu kararın istinaf ve temyiz incelemesi sonrası kesinleşmesi üzerine mahkememizde işbu davanın açıldığı anlaşılmış ise de; bakılmakta olan davanın, 5510 sayılı Yasanım yürürlük tarihi olan 01/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak hizmeti bulummayan ve yürürlükteki 5510 sayılı Kamun ile getirilen prim esasına dayalı yeni sisteme tabi çalışan davacı

ile ilgili olarak ortaya çıkan mevcut uyuşmazlığın, aynı Kanun'un 101.maddesi uyarınca iş mahkemelerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. ...

12. Ankara 19. Idare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
13. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kamumun amaci, sosyal sigortalar ile genel sağlik sigortası bakımından kişileri güvence altına almak; bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak haklari, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasıın işleyişi ile ilgili usûl ve esaslari düzenlemektir."
14. 5510 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularıni, bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar.'
15. 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fikrasının (c) bendi ile 4. fikrasının (b)bendi şöyledir:
"(Değișik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kisa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasımın (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurlari Kamununun 86 nci maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar.
Birinci fikranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;
b) Başhakan, Cumhurbaşkanı yardımcılari, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanlari, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,
...
hakkında da uygulanır."
16. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkları çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kamunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür."
17. 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kamuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4. maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
" (Değișik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kamunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanuna göre; aylık, tazminat,harp malúllüğü zammi, diğer ödemeler ve yardimlar ile 8/2/2006 tarihli ve 5454 sayılı Kamumun 1 inci maddesine göre ek ödeme verilmekte olanlara, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılt Kanunda kendileri için belirtilmiş olan şartları haiz oldukları müddetçe bunların õdenmesine devam olunur.Ancak, 5 ilå 10 yıl arasında fiili hizmet süresi olan iştirakçilerden dolayı dul ve yetim aylığı almakta olanların,aylık ve diğer ödemeleri, bu Kanunun 32 nci, 34 üncü ve 37 nci maddelerindeki şartları haiz oldukları müddetçe devam edilir.

Bu Kanumun yürürlüğegirdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kamun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakknda, bu Kanunla yürürlükten kaldırilan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun 

hükümlerine göre işlem yapılır 
Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanmasi, toptan ödemeleri, ilgi devami, ihya ve borçlanmalari, diğer ōdemeler ve yardimlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kamun hükümleri ayrica dikkate alınır.(Ek cümle: 16/6/2010-5997/10 md.) (Değişik cümle:9/1/2025-7538/13 md.) Ancak, bu Kamunun 4 üncümaddesinindördüncü fikrasının (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilenlerden öğrenci olanların sigortalı sayılmalari,yetim ayhiklarının bağlanmamasıı veya bağlanan yetim aylıklarımın kesilmesini gerektirmez. (Ek cümleler:9/1/2025-7538/13 md.) Bu madde kapsamında aylık alan ya da hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra aylığa hak kazanacak erkek çocuklar için 5434 sayılı Kanunun mülga 74 üncü maddesinin altıncı fikrasıhükümleri uygulanmaz. Bu fikranın ikinci ve üçüncü cümlesi hükümleri bu Kanunun geçici 18 inci maddesi kapsamındaki yetimler hakkında da ilgisine göre uygulanır.

Bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanumun 4 üncü maddesinin birinci fikrasının (c) bendi kapsamına alınanların kesenek ve karşılıklari, fiili hizmet zammı ve itibari hizmet süresi karşılıkları ile %100 artış farkları hakkında 5434 sayılı Kanumun bu Kanunun yürürlüğe girmeden önceki hükümleri uyarınca işlem yapılır. (Değişik ikinci cümle: 31/7/2008-5797/3md.) Geçici 12 nci maddenin ikinci fikrası uyarınca kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin görevlerinin Kurum tarafindan devralındığı tarihten itibaren, kamu idarelerince bu kapsamdaki sigortalılar için her ay emekli keseneklerine esas ayliklarının %l 2'si oranında ayrica genel sağlik sigortasıprimi ödenir. Bunlar için Kamumun 81 inci maddesinin (h) fikrası uyarınca ödenecek ek karşılıkların hesabında, genel sağlik sigortasıprimi tutarlari dikkate alinmaz 

T .…

  s c c    cti'    e cac 

(pe89/118007/10t 
 t c m t le   tea     !  '    e  n i  a! /0te c  a cc c ce c m taaa c c se uut t  '  tu k  um  ditu mt ihya edilen süreler ve sigortalılik süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir."
19. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun, 31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanun'un 106. maddesi ile ilga edilen 12. maddesinin II. bendinin (n) alt bendi şöyledir:
"Bu kanunla tanınan haklardan aşağıda (l) işaretli fikrada yazılı yerlerde çalışanlardan, Türk uyruğunda olmak ve 18 yaşını bitirmiş bulunmakşartıyla, (II) işaretli fikrada gösterilenler faydalanırlar.
II. Faydalanacaklar:
::
n) Sosyal güvenlik kuruluşlarına tâbi görevlerde bulunmadan veya bu kuruluşlara tâbi olarak çalışmakta iken illerin daimi komisyon üyeliğine veya belediye başkanlığına seçilen ve atananlar ile Sandıktan veya diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından emekli, yaşlılık veya malüllük aylığı almakta iken belediye başkanlığına seçilen ve atananlar, istekleri üzerine istek dilekçelerinin Sandık kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden ay başından itibaren emekli kesenekleri kendilerince, karşılıkları kurumlarca ödenmek ve emekli aylıklari Sandıkla ilgilendirildikleri tarihten itibaren kesilmek suretiyle,
…
Yukarıda gösterilenlere (Cumhurbaşkanları ile erler hariç) bu Kamunda "iştirakçi ve isteğe bağlı iştirakçi"denilmiştir. İştirakçi ve isteğe bağlı iştirakçi olanlar Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile isteklerine bakılmaksızın ilgilendirilirlerve haklarmda ayrıca Iş ve Işçi Sigortaları Kanunlarının hükümleri uygulanmaz."
B. Yüksek Yargı Kararı
20. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada verilen Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararında, özetle; 5510 sayılı Kanun'a 5754 sayılı Kanun ile eklenen geçici 4.maddenin yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği belirtilmiş, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.


IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, daha evvelki idari yargı yeri görevsizlik kararı dikkate alınmaksızın anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu,başvurunun usule uygun bulunmadığı, bununla birlikte, usul ekonomisi ve makul yargılama süresi ilkelerine göre yargılamanın geldiği aşama da dikkate alınarak, Mahkemece idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başkaca bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasin Íncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargını görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
23. Dava, davacının 2007/11 - 2008/11 arası dönemde Tekirdağ İl Özel İdaresi il encümeni üyesi olduğundan bahisle, mevcut Bağ-Kur sigortalılığı kaydının iptali ve yerine Emekli Sandığı iştirakçiliğinin tespiti istemiyle açılmıştır.
24. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış, kamu tüzel kişiliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı, hiç bir işleme gerek kalmaksızın,bu Kanun'un yürürlük tarihi itibarıyla görevleri ile birlikte, 1. maddeye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilmiştir 

25. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'u, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanun'u, 2925 sayılı Tarım Işçileri Sosyal Sigortalar Kanun'u, 2926 sayılıTarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanun'u ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanun'u kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beşfarklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
26. Dosyanın incelenmesinden; idari yargıda açılan ilk dava tarihi itibarıyla Tekirdağ ili, Hayrabolu Ilçe Belediye Başkanı olarak görev yapan ve uyuşmazlık konusu dönemde zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olan davacının 2007 yılı Kasım ayıile 2008 yılı Kasım ayları arasında Tekirdağ il Özel İdaresi İl Encümeni üyesi olarak görev yaptığı, dolayısıyla 5434 sayılıKanun kapsamında olması gereken bu sürelere ilişkin hizmet bildiriminin yapılmayarak 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının devamının sağlandığı belirtilerek, anılan dönemler için 1479 sayılı (Mülga) Kanun (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılık halinin iptal edilerek 5434 sayılı Kanun kapsamında Emekli Sandığı iştirakçisi olarak sigortalılık halinin tescil edilmesi, anılan dönemler için Bağ-Kur hizmetleri karşılığında ödenen primlerin emekli sandığı hizmetlerine sayılması, aksi takdirde primlerin tarafina iadesi, emekli sandığı hizmetleri karşılıiğında prim borcu doğacak ise, borcun hesaplanarak tarafina bildirilmesi, Emekli Sandığı ile ilgilendirilme talebinin kabulü halinde de 2829 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 4/a,4/b ve 4/c hizmetlerinin birleştirilmesi yönünde yaptığı 15/12/2015 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 18/01/2016 tarih ve 084 sayılı işlemin iptali istemiyle dava açıldığı; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün Sigortalılık Tescil ve Hizmet Kaydı Tespiti konulu 11/12/2015 tarihli yazisında, davacının 01/07/1998 - 31/10/1998 tarihleri arasında 4/a sigorta kolunda, 03/11/1998 - 29/03/2014 tarihleri arasında 4/b sigorta kolunda ve 2014/04 döneminden itibaren de 4/c sigorta kolunda sigortalılık kaydının bulunduğunun belirtildiği; sonuç olarak davacıın 5510 sayılı Kanun'un yürūrlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi Emekli Sandığı iştirakçisi olmadığı anlaşılmaktadır.
27. Bu durumda, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı nazara alındığında,davacının 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi hizmetinin bulunmadığı, uyuşmazlığın davacının 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fikrasının (c) bendi ile 4. fikrasının (b) bendi uyarınca kamu görevlisi statüsünde sayılıp sayılmayacağına ilişkin olduğu görülmekle, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesindeki düzenleme karşısında bu Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varilmiştir.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 19. Idare Mahkemesinin yönteme aykırıbaşvurusunun kabulü ile, Tekirdağ 1. İş Mahkemesinin 31/01/2024 tarih ve E.2023/313, K.2024/41 sayılı görevsizlik 

kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Ankara 19. İdare Mahkemesinin yönteme aykırı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Tekirdağ 1. İs Mahkemesinin 31/01/2024 tarih ve E.2023/313, K.2024/41 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Ridvan GÜLEÇ
Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Bayram ŞEN 
Üye Döndü Deniz BİLİR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
%$$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/313KARAR NO : 2025/561KARAR TR : 22/09/2025
ÖzET: Davacının tedavisinde kullandığı ilaç bedelinin davalı idare tarafından karşılanması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile tedavi süresince ilaç bedelinin karşılanması istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE gõrülmesi gerektiği hk,
KARAR 
Davaci : E. K.

Vekili : Av. Ö. E.

Daval : Bingöl Sosyal Gūvenlik İl Müdürlüğü
Vekili : M. T.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin "Mide Malign Neoplazm" tanılı hastalığın tedavisinde kullanması için hekimlerce reçete edilen "Nivolumab Etken maddeli 100 Mg/10 Ml Çözelti Konsantresi Içeren" isimli ilacın, tedavi süresince tamamının ücretsiz, sürekli ve kesinti yapılmaksızın Kurumca karşılanması talebiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin,Bingöl Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğünün 21/11/2024 tarih ve E-44102699-100-106569628 sayılı işleminin iptali istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. Bingöl İs Mahkemesi 24/02/2025 tarih ve E.2024/71, K.2025/17 sayıh kararı ile, davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, HMK'nun 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle, davanın usulden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Taraflar arasındaki uyuşmazlik; Davacıın "Mide Malign Neoplazmı" hastası olması nedeniyle 

doktorlar tarafindan reçete edilen "Nivolumab Etken Maddeli 100 Mg / 10 Ml Çözelti Konsantresi İçeren " isimli ilacı tedavi süresi boyunca tamamının kesintisiz ve bedelsiz olarak SGK'dan karşılanmasi, Bingöl Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğü'nün 21/11/2024 tarihli E-44102699-100-106569628 sayılı kurum işleminin iptali talebine ilişkindir.

18/03/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kamununun 74. maddesine, 27/5/2007 tarihli ve 5673 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen yedinci fikrada yer alan "kisa ve uzun vadeli sigorta kollari açısından sigortalısayılmazlar." ibaresinin, (itiraz yoluyla) Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açılan iptal davasında; istemin reddine dair Anayasa Mahkemesinin 16.03.2016 tarih ve 2015/67 Esas, 2016/21 Karar sayılı kararinda benimsendiği üzere; köy koruculuğu, 442 sayılı Köy Kanumu'nda öngörülmüştür. Kamun'un 68. maddesinde köy sinırı içinde herkesin irzini, canımı ve malımı korumak için köy korucuları bulundurulacağı, 70. maddesinde korucuların ihtiyar meclisi tarafindan tutulacağı ve köy muhtarının vereceği haber üzerine kaymakamın buyrultusu ile işe başlayacağı düzenlenmiştir. Köy korucularının işe almması, görev alanlarının belirlenmesi,görevleri, sorumluluklari, eğitimleri ve işten çıkarılmaları ve diğer özlük hakları ile ilgili usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılan Köy Korucuları Yönetmeliği ile belirlenmiştir.

Geçici köy koruculuğu ise 26/03/1985 tarihli ve 3175 sayılı Kanun'la Köy Kamunu'nda yapılan değişiklikle getirilmiştir. Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasıa göre, "Bakanlar Kurulunca tespit edilecek illerde;olağanüstü hal ilanını gerektiren sebeplere ve şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin köyde veya çevrede ortaya çıkması veya her ne sebeple olursa olsun köylünün canına ve malina tecavüz hareketlerinin artmasıhallerinde, valinin teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yeteri kadar geçici köy korucusu görevlendirilmesi kararlaştıriılabilir. Görevlendirmeyi gerektiren hallerin ortadan kalkması durumunda veya idarî zaruret hallerinde görevlendirmeye ilişkin aynı usûl uygulanmak suretiyle geçici köy korucusu olarak yapılan görevlendirmelere sonverilebilir." Kanun'un ek 18. maddesi uyarınca Bakanlar Kuruluncaçıkarilan Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği ile de geçici köy korucularının görevlendirilme esaslari, görev, yetki ve sorumluluklarıi,görevlerine son verilmesi, disiplin ve sicil esaslari, izinleri, eğitim ve denetim esasları ve özlük hakları ile ilgili usul ve esaslar belirlenmiştir.

Kamun'un 74. maddesinin üçüncü fikrasında, geçici köy korucularının görevde bulundukları süre içinde yaralanmalari, engelli hale gelmeleri veya ölümleri halinde 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık BağlanmasıHakkında Kamun hükümlerinin uygulanacaği, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanumu'nun 60. maddesinin (c) bendinin 9. alt bendinde ise geçici köy korucuları ve bakmakla yükümlüoldukları kişilerin genel sağlık sigortalısı sayılacağı düzenlenmiştir.

27/05/2007 tarihli ve 5673 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle, 442 sayılı Kanun'a eklenen ek 16. madde ile geçici köy korucularına õlüm ve yaşlılık aylığı bağlanması õngörülmüştür. Buna göre, geçici köy korucularından 55 yaşıı dolduranların görevleriyle ilişikleri kesilerek, onbeş yıl veya daha fazla hizmeti olanlara hayatta bulundukları sürece maddede belirtilen usule göre belirlenecek miktarda aylık bağlanacaktir Aylık bağlanmış olanlardan vefat edenlerin dul eşleri ile 55 yaşını doldurmamış olmakla birlikte onbeş yıl veya daha fazla hizmeti bulunan geçici köy korucularından görevleriyle ilişikleri devam etmekte iken vefat edenlerin dul eşlerine de maddede belirtilen usule gõre belirlenecek miktarda aylık bağlanacaktır.
Bunun yanında, geçici köy korucularının, 5510 sayılı Kamun'un "Isteğe bağlı sigorta ve şartları" kenar başlıklı 50. maddesinde öngörülen esaslar çerçevesinde prim õdeyerek isteğe bağlı sigortalı olmalarına engel bir durum bulunmamaktadır.

5673 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle 442 sayılı Kamun'un 74. maddesine eklenen yedinci fikrada geçici köy korucusu olarak çalıştirılanların bu çalışmalarından dolayı 5510 sayılı Kanun uygulamasında kisa ve uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı sayilmayacakları düzenlenmiştir.

Uzun ve kısa vadeli sigorta kolları 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fikrasının dördüncü ve beşinci bentlerinde tanımlanmıştir. Buna göre, "kisa vadeli sigorta kolları" iş kazası ve meslek hastalığıhastalık ve analık sigortası kollarmi, "uzun vadeli sigorta kolları" ise malúllük, yaşlılık ve ölüm sigortasıkollarin ifade eder.

Anayasa'nın 2. maddesinde nitelikleri belirtilen sosyal hukuk devleti, insan haklarina dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, kişilerin huzur, refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan,kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, çalışma hayatinı geliştirmek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarımı koruyan, onların insan omuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan,milli gelirin adalete uygun biçimde dağıtılması için gereken önlemleri alan, sosyal güvenlik hakkımı yaşama geçirebilen, güçsüzleri güçlüler karşisında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir.Çağdaş devlet anlayışi, sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla Anayasa'nı özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini, bu yolla bireylerin refah, huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kilar.
Sosyal hukuk devletinin somut göstergelerinden biri olan sosyal güvenlik hakkımn yer aldiğı Anayasa'nm 60. maddesinde, "Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir, Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar." denilmektedir. Buna göre, sosyal güvenlik herkes için bir hak ve bunu gerçekleştirmek ise Devlet için bir görevdir.

Sosyal güvenlik, bireylerin istek ve iradeleri dışında oluşan sosyal risklerin, kendilerinin ve geçindirmekle yükümlü oldukları kişilerin üzerlerindeki gelir azalticı ve harcama artıricı etkilerini en aza indirmek, ayrıca sağlıklıve asgari hayat standardını güvence altına alabilmektir. Bu güvencenin gerçekleştirilebilmesi için sosyal güvenlik kuruluşları oluşturularak kişilerin, yaşlılık, hastalık, malüllük, kaza ve ölüm gibi sosyal risklere karşı

asgari yaşam düzeylerinin korunması amaçlanmaktadır.
Bunumnla beraber, Anayasa'nın anılan maddeleri tüm bireylerin aynı sosyal güvenlik düzenlemelerine tâbi kalımmasını gerektirmez. Kanun koyucu, sosyal güvenlik kuruluşları oluşturarak kamu veya özel sektör çalışanlarının tâbi olduğu genel sosyal güvenlik rejimleri belirleyebileceği gibi istihdam edilen işin niteliğinin gerektirdiği kimi durumlarda sosyal güvencelere ilişkin özel düzenlemeler de öngörebilir.
Geçici köy koruculuğu sistemi ağır güvenlik sorunlarıyla mücadele çerçevesinde_ yalnizca belirli bölgelerde uygulanmak üzere hayata geçirilmiştir. Devlet tarafindan istihdam edilen ve silah kullanma gücütanınan geçici köy korucularının ifa ettikleri hizmetin niteliği itibariyle hizmet akdi ile çalışan diğer kimselerin ifa ettiği hizmetlerden farklı olduğu açıktır. Geçici köy korucularının, hizmet akdi ile çalışan kimselerin dâhil olduğu sosyal güvenlik rejiminden ayrı tutularak özel sosyal güvenlik düzenlemelerine tabi kılınmaları kanun koyucunun takdir yetkisindedir 

Nitekim Kanun'da, geçici köy korucuları için belirli esaslar çerçevesinde ve prim ödenmeksizin sağlık ile görev maluliyeti, yaşlılık ve ölüm aylığı sosyal güvenceleri öngörülmüştür. Böylece, özel durumları ve ifa ettikleri hizmetin niteliği dikkate alınmak suretiyle geçici köy korucularına özgü sosyal güvenlik düzenlemeleri yapilmiştir.

Itiraz konusu kuralın gerekçesinde, Kanun'da geçici köy korucuları için özel sosyal güvenlik düzenlemelerine yer verildiğinden, uygulamada tereddütlere yol açılmamasıamacıyla bu düzenlemenin yapıldığıifade edilmiştir. Dolayısıyla, kasa ve uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı sayılmayacakları öngörülerek geçici köy korucusu olarak çalıştırılanların bu çalışmalarından dolayı mükerrer sosyal güvencelere sahip olmasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Îtiraz konusu kural geçici köy korucuları için öngörülen özel sosyal güvenlik düzenlemeleri kapsamında getirildiğinden, diğer bir ifadeyle geçici köy korucularının sosyal güvenlik hakkınıkısıtlamaya ya da ortadan kaldırmaya değil özel durumlarını düzenlemeye yönelik olduğundan Anayasa'nın 2. ve 60. maddelerine aykrılık oluşturduğu söylenemez.

Diğer yandan, Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen "kanun önünde eşitlik" ilkesi, hukuksal durumlarıaymı olanlariçin söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amaci,aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarım sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayricalık tanınmasınıönlemektir. Bu ilkeyle, ayn durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrıkurallar uygulanarak kamun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Geçici köy korucuları ve köy korucularıın hukuki durumları aynı değildir. Geçici köy korucuları ve köy korucularının istihdam ediliş amaç ve şekilleri farklıolduğu gibi özlük hakları ve tabi oldukları düzenlemeler de farklıdır. Kanun'da geçici köy korucuları ve köy korucularına yönelik bir takım ortak hükümler bulunması veya ifa edilen hizmetlerin benzerlikler göstermesi geçici köy korucuları ve köy korucularmın hukuki durumlarımın aynı olması sonucumu doğurmaz.
Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar ayni, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez. Hukuki durumları farklı olan geçici köy korucuları ile köy korucularıarasında eşitlik değerlendirmesi yapılamayacağından, geçici köy korucularının sosyal güvencelerine yönelik özel bir düzenleme öngören itiraz konusu kural "kanun önünde eşitlik" ilkesini ihlal etmemektedir.
Ayrica belirtilmelidir ki, Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 10/09/2013 tarih ve 2012/23302-2013/15858;28/10/2010 tarih ve 2009/6944-2010/14658 sayılı ilamlarında benimsenerek ayrıntıları açıklandığı üzere; geçici köy korucularının, istihdam edildikleri İçişleri Bakanlığı ile aralarında hizmet akdi ilişkisinin bulunmamasınedeni ile zorunlu sigortalılık için aranan koşulları taşımamaları nedeniyle hizmet akdine tabi zorunlu sigortali olarak kabul edilmeleri mümkün değildir 

(Ek:17/4/2017-KHK-690/48 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/44 md.) 5510 sayılı Kanuna eklenen ek 15.maddenin 1. fikrası ile “442 sayılı Kanumun 74 üncü maddesinin ikinci fikrası gereğince güvenlik korucusu olarak görevlendirilenler, 4 üncü maddenin birinci fikrasınım (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve haklarında uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulamr." şeklinde düzenleme getirilmiş ise de; aynı maddenin 6. fikrasında; “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce görevi sona erenler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanun kapsamında emekli, yaşlılık veya malúllük aylığı ya da 442 sayılı Kanunun mülga ek 16 nci maddesi veya 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmış olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz." şeklindeki açık düzenleme bulunmaktadır.
Somut olayda davacinın geçici köy koruculuğundan aylık aldıği, Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem ve yapacağı muamelelerin “idari işlem" ve “idari eylem" niteliğinde olduğu ve uyuşmazlığın idari yargının görev alanıma girdiği, HMK'nın 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmadığı anlaşılmakla davanin usulden reddine...'
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda 
4. Erzurum 2. İdare Mahkemesi 24/04/2025 tarih ve E.2025/572 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar 

verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"…Somut olayda, davacının hizmet kaydı bulunmadığından herhangi bir aylık almadığı, eşinin 442 sayılıKöy Kanumu uyarınca güvenlik korucusu emeklisi olması nedeniyle davacinın sağlik güvencesi yönünden 5510sayılı Kanun'un 60. maddesinin (c) fikrasının (9) bendi kapsamında genel sağlik sigortalısı sayildıği, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde, 5510 sayılı Kanumun yürürlüğünden önce memur ve diğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde, bunlar dışında kalan sigortalılar ve hunların hak sahipleri hakkında tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargı yerinde bulunan yetkili işmahkemelerinde çözümleneceği anlaşıldiğından, 5434 sayılı Kanuna göre hizmeti bulunmadığı için 5434 sayılıKanun kapsamında aylikalmayan ve bu kanun kapsamında hak sahipliği bulunmayan davacının, Mide Malign Neoplazmı" tanisı konulan rahatsızlığının tedavisinde kullanılan "Nivolumab Etken maddeli 100 Mg/10 Ml Çözelti Konsantresi İçeren" isimli ilacin tedavi süresince tamamının ücretsiz, sürekli ve kesinti yapilmaksizın Kurumca karşılanması talebiyle yaptığı başvurusunun reddine dair işlemden kaynaklanan davanın görüm ve çözüm görevinin adli yargı yerinde olduğu sonucuna varılmıştir..."
5. Erzurum 2. Idare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
6. T.C Anayasası’nın "F. Uyuşmazlık Mahkemesi" başliklı 158. maddesinin son fikrası şõyledir:
“Diğer mahkemelerle, Anayasa Maħkemesi arasındaki görev uyuşmazliklarında, Anayasa Mahkemesi'nin karari esas alinır."
7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4.maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(Değișik: 17/4/2008-5754/2 md.)
Bu Kanunun kisa ve uzun vadeli sigorta kollari uygulaması bakımından,
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafindan çalıştirılanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fikrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışip ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngõrülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fikrasımın (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 nci maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,
sigortalı sayılırlar."
8. 5510 sayılı Kanun'un "Genel sağlık sigortalısı sayılanlar" başlıklı 60. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 17/4/2008-5754/38 md.)
İkametgahı Türkiye'de olan kişilerden;
a) 4 üncü maddenin birinci fikrasmin;
1) (a) ve (c) bentleri gereğince sigortalı sayılan kişiler,
2) (b) bendi gereğince sigortalı sayılan kişiler,
b) İsteğe bağlı sigortalı olan kişiler,
c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre sigortalı sayılmayanlardan;
1) Harcamalari, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da dikkate alinarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar ile gelir tespiti yapılmaksızıgenel sağlık sigortalılığı ya da bakmakla yükümlü olduğu kişi bulunmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış çocuklar,
2) (Değişik: 4/4/2013-6458/123 md.) Uluslararası koruma başvurusu veya statüsü sahibi ve vatansiz olarak tanınan kişiler,
3) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
4) 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler,

şöyledir:
şöyledir:
5) 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması Hakkımda Kamun hükümlerine göre aylık alan kişiler 

6) 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kamun hükümlerine göre aylıkalan kişiler,
7) 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler ile ana ve babası olmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşıni doldurmamış çocuklar,
8) Harp malúllüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar,
9) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanumumun (.….)93 ek 16 ncı maddesine göre aylık alan kişiler,…."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkları çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.'
10.5510 sayılı Kanun'un Ek 15. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/4/2017-KHK-690/48 md.; Aynen kabul: 1/2/2018- 7077/44 md.)
442 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fikrası gereğince güvenlik korucusu olarak görevlendirilenler, 4 üncü maddenin birinci fikrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve haklarında uzun vadeli sigorta kollari ile genel sağlik sigortası hükümleri uygulanır.

Güvenlik korucusu olarak göreve başlayanlar ile görevleri sona erenlerin sigortalı işe giriş ve sigortalıişten ayrılış bildirgeleri, çalışmaya başladıkları tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili valiliklerce verilir.Bunların prime esas günlük kazançları bu Kanumun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınıridır. Ilgili primlerin sigortalı ve işveren hissesinin tamamı valiliklerce ödenir.
Güvenlik korucularının veya valiliğin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sumucularının sağlik kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tibbî belgelerin incelenmesi sonucu,çalışma gücünün en az %60'inı veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen güvenlik korucuları malûl sayılır.

Güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken 55 yaşını dolduranlardan en az 15 yıl bu görevde bulunmuş olanlara yaşlılık aylığı bağlanır. Bu fikra kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için ayrıca terör suçlarından hüküm giymemiş olmak şarttır. Hüküm giymeden önce aylık bağlanmış olması halinde ise bağlanan aylık kesilir.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla güvenlik korucusu olarak görevde bulunanların valiliklerin talebi üzerine güvenlik korucusu olarak geçen ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten õnce uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmadiğı süreleri için müracaat tarihinde geçerli olan prime esas kazanç alt sınirı ve %32.5 oranı üzerinden hesaplanacak prim tutarlari, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde valiliklerce ödenir.Bu süre içinde sigorta primlerinin ödenmemesi halinde bu Kanunun 89 uncu maddesi hükümleri uygulanarak primler tahsil olumur.

Bu maddenin yürürlük tarihinden önce görevi sona erenler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kamun kapsamımda emekli, yaşlılık veya malûllük aylığı ya da 442 sayılı Kamumun mülga ek 16 nci maddesi veya 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmış olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.
Bu madde kapsamındaki sigortalilarla ilgili olarak bu maddede aksine hüküm bulunmaması kaydiyla bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Kurum yetkilidir."
11, 5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 4, maddesinin ikinci fikrası
" (Değişik: 17/4/2008-5754/68 md.)
Bu Kanumun yürürlüğegirdiği tarihten önce iştirakçiliği sona erenlerden tahsis talebinde bulunacaklar ile bu Kanumun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kamun hükümlerine göre tahsis talebinde bulunanlardan işlemleri devam edenler hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapilır."
12. 442 sayılı Köy Kanunu'nun "Köy korucuları ve göreceği işler" üst başlıklı sekizinci faslının 68. maddesi 
"Köy sımırı içinde herkesin irzıni, canımı ve malını korumak için köy korucuları bulundurulur."
13.442 sayılı Kanun'un 69. maddesi şöyledir:

"Her köyde en aşağı bir korucu bulumur. Nüfusu bindenyukarı köylerde her beş yüz kişiye bir korucu daha tutulur."
14.442 sayılı Kanun'un 70. maddesi şöyledir 
"Korucular ihtiyar meclisi tarafindan tutulur ve köy muhtarımın vereceği haber üzerine kaymakamın buyurultusu ile işe bașlar."
15.442 sayılı Kanun'un 71. maddesi şöyledir 
" (Değişik: 12/5/1928 - 1256/1 md.)
Korucuların 22 yaşından küçük ve altmış yaşından büyük olmaması ve bir cürüm ile cezalandırılmamış ve iyi huylu tanınmış bulunması ve herkesle kavga çıkarmak, serhoşluk gibi huysuzlukları olmaması şarttır."
16.442 sayılı Kanun'un 72. maddesi şöyledir 
"Korucular köy muhtarının emri altındadır. Resmi işlerde omun her emrini tutmağa mecburdur."
17.442 sayılı Kanun'un 73. maddesi şöyledir 
"Korucular silahlıdırlar. Kendilerine karşı gelenler jandarmaya karşı gelmiş gibi ceza görürler."
18. 442 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"Köy muhtarı ve ihtiyar meclisi mahsul zamanlarında çapulcular ve eşkiya türemiş ise yağmadan köy halkını korumak için köylünün eli silah tutanlarından lüzumu kadarımı gönüllü güvenlik korucusu ayırarak bunların isimlerini bir kağıda yazıp kaymakama götürür. Kaymakamın müsaadesi olursa bu gönüllü güvenlik korucuları asıl korucularla beraber yağmacılara ve eşkiyaya karşı köy ve köylüvü korurlar.
(Ek:26/3/1985 - 3175/1 md.; Değişik: 27/5/2007 - 5673/1 md.) Cumhurbaşkanınca tespit edilecek illerde;olağanüstü hal ilamını gerektiren sebeplere ve şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin köyde veya çevrede ortaya çıkması veya her ne sebeple olursa olsun köylünün canına ve malına tecavüz hareketlerinin artmasıhallerinde, valinin teklifi ve İçişleri Bakanımın onayı ile yeteri kadar güvenlik korucusu görevlendirilmesi kararlaştiırılabilir. Bu şekilde görevlendirilecek güvenlik korucusu sayisı 40.oo0 kişiyi geçemez. Cumhurbaşkanıbu sayıyı yüzde elliye kadar artirmaya yetkilidir. Görevlendirmeyi gerektiren hallerin ortadan kalkmasıdurumunda veya idarî zaruret hallerinde görevlendirmeye ilişkin aym usûl uygulanmak suretiyle güvenlik korucusu olarak yapilan görevlendirmelere son verilebilir. (Ek cümle: 17/4/2017-KHK-690/27 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/23 md.) Güvenlik korucularından 55 yaşını dolduranların görevleriyle ilişikleri kesilir.
(Ek fikra: 15/8/2016-KHK-674/21 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/21 md.) Güvenlik korucularınım görev alanı, görevli oldukları köyün hudutları içinde kalan alandır. Gerektiğinde vali veya kaymakam onayı ile güvenlikkorucularının görev alanlari, geçicive süresi belirli olarak köy hudutları dışına genişletilebilir ve görev yerleri değiştirilebilir. Güvenlik korucuları diğer bir ilin valisinin talebi üzerine, istihdam edildikleri ilin valisinin onayı ile geçici ve süresi belirli olarak iller arasinda görevlendirilebilir. Bu durumda, güvenlik korucusumun harcirahi gõrevlendirildiği valilik tarafindan ödenir..…'
19. 442 sayılı Kanun'un Ek 16. maddesi şöyledir;
"(Ek: 27/5/2007-5673/2 md.; Mülga: 17/4/2017-KHK-690/28 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/24 md.)"
B. Yargı Kararı
20. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinin iptali istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesinin 22/12/2011tarih ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
“.…5754 sayılı Kanumun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunların emeklileri bakmından da aynı Kamun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kamun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510 sayılı Kamunun 4/c maddesi uyarınca,bu Kamun hükümlerine tahi sigortalı sayılacak ve haklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktir. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emekli sifatıyla 5434 sayılı Kanun'a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta 

olanlar ve ayrica memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bu bakımdan 5510 sayılı Kamunun yürürlüğünden sonra, prim esasıa dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa'ya aykırılık görülmemiştir. Ancak yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kamun'un yürürlüğe girmesinden önce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatımın uygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceği açıktır ...'
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgūn TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye göre, idare mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
22. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü.

23. Dava, tedavi görmekte olan davacının, tedavisi için reçete edilen ilaç bedelinin ödenmesi istemiyle yapmışolduğu başvurunun reddine ilişkin, Bingöl Sosyal Güvenlik Il Müdürlüğünün 21/11/2024 tarih ve E-44102699-100-106569628 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmiştır.

24. 5510 sayılı Kanun'la 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, 2926 sayılıTarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanunu kapsamında bulunanlar, geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme bağlı tutulmuş ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra göreve başlayanlar yönünden, prim esasına dayalı sigorta sistemine geçilmiştir. Bu sistemle, devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, hizmet akdine göre ücretle çalışanlar, tarım işlerinde ücretle çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar ve tarımda kendi hesabına çalışanları kapsayan beşfarklı emeklilik rejimi, aktüeryal olarak hak ve yükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplanmıştır.
25. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği, ancak bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun'un değil, 5510 sayılı Kanun'un öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır. Yine 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce 506 ve 1479 sayılı Kanun'lara tâbi sigortalı hizmeti olanlar bakımından iş mahkemesi yerine idari yargımerciinin görevli olduğuna dair bir hükmün bulunmaması nedeniyle bu sigortalılar ile Kurum arasında çıkan ihtilafların 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca iş mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.
26. Somut olayda, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandıği Kanunu'na tabi hizmeti bulunmayan 5510 sayılı Kanunu'nun 60. maddesinin (c) fikrasının (9) bendi kapsamında,genel sağlık sigortasından güvenlik korucusu emeklisi olan eşinin, sağlık sigortası nedeniyle yararlanan davacının,tedavisinde kullanılan ilaç bedelinin Kurumca ödenmemesinden kaynaklanan uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıktığı ve anılan Kanun'un 101. maddesinde yer alan âmir hüküm gereği uyuşmazlığın görüm ve ve çözümünde adli yargının görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.

27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Bingöl Iş Mahkemesinin 24/02/2025 tarih ve E.2024/71, K.2025/17 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.


VI. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bingöl İş Mahkemesinin 24/02/2025 tarih ve E.2024/71, K.2025/17 sayılı GÖREVSİZLÍK KARARININ KALDIRILMASINA.

22/09/2025 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/331KARARNO : 2025/524KARAR TR : 22/09/2025
$ 
$ 
ÖzET: Ceza soruşturması sırasında gözaltı süresince kötü muameleye ve hakarete maruz kaldığı ileri sürülerek, uğranılan zararın giderilmesi istemiyle açılan manevi tazminat davasının, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K AR AR 
Davacı: F. K.

Vekili : Av. M. S.

Daval : Emniyet Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. B. T.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili müvekkilinin Adana İl Emniyet Müdürlüğü Gasp Büro Amirliğinde 29/06/2020 tarihinde uygulanan gözaltı işlemi sonrasında, ifadesinin alındığı süreçte onur ve haysiyet kırıcı muameleye, yoğun işkence ve eziyete maruz kaldığından bahisle duyulan elem ve izdıraba karşılık gelmek üzere 75.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle, Adana İl Emniyet Müdürlüğünü hasım göstererek idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Adana 3. İdare Mahkemesince davanın doğru hasım olan Emniyet Genel Müdürlüğü husumetiyle incelenmesi gerektiğinden, Adana İl Emniyet Müdürlüğü hasım mevkiinden çıkarılıp, Emniyet Genel Müdürlüğü hasım mevkiine alınmıştır.

3. Adana 3. İdare Mahkemesi 10/01/2024 tarih ve E.2023/2445, K.2024/23 sayıh kararı ile, davacıhakkında cumhuriyet savcısı tarafindan verilen gözaltı kararı kapsamında ve kolluk personelinin adli görevleri sırasında 

gerçekleştirdikleri iddia olunan eylemleri nedeniyle, uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini isteminden kaynaklandığı anlaşılan davanın görüm ve çözümünün, adli yargıya ait olduğu gerekçesiyle davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(a) maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Dava dosyasınım incelenmesinden; davacının 29/06/2020 tarihinde gerçekleşen bir öldürmeye teşebbüs olayı ile ilgili olarak ilk olarak bilgi sahibi sifatryla Adana İl Emniyet Müdürlüğü Gasp Büro Amirliğine getirildiği, ilerleyen süreçte ilgili cumhuriyet savcisınım gözaltı kararı sonrasında ifadesinin alınması sırasında polis memurları tarafindan onur ve haysiyet kıricı muameleye, yoğun işkence ve eziyete maruz bırakıldiğından bahisle duyulan elem ve izdıraba karşılık gelmek üzere 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlik komusu olayda, davacı hakkında cumhuriyet savcısı tarafindan verilen gözaltı kararıkapsamında ve kolluk personelinin adli görevleri sırasında gerçekleştirdikleri iddia olunan eylemleri nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini isteminden kaynaklandığı anlaşılan davanın görüm ve çözümünün, adli yargiya ait olduğu somucuna ulaşılmiştir.

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vermiş olduğu 30.05.2022 tarih ve E:2022/211, K:2022/295 sayılı karari da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle; davanın, 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanunu'mun 15/1-(a) maddesi uyarinca görev yönünden reddine..."
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
5. Adana 14. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/12/2024 tarih ve E.2024/170, K.2024/545 sayılı kararı ile, adli bir işlemin yerine getirilmesi nedeniyle uğranılan zararın tazminine yönelik davanın çözüm yerinin adli yargı yeri olduğu ancak yasal düzenleme sonrası zararın 29/6/2020 tarihinde meydana geldiği görülerek zarara uğrayanın oturduğu yer Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu kanaati ile davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.

6. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 04/03/2025 tarih ve E.2025/376, K.2025/546 sayıh kararı ile, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kismen kabul - kismen reddi ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b/2. maddesi hükmü uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere Adana 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/12/2024 tarih ve E.2024/170, K.2024/545 sayılı kararının kaldırılmasına, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinin 1. fikrası (b) bendinin 2. maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla; HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, miktar itibariyle kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...GEREĞIDÜSÜNÜLDÜ
Tarafların iddia ve savunmalarıın özeti:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili hakkında 29.06.2020 tarihinde emniyet mensuplarınca gözaltı işlemi uygulandığını ve Adana Il Emniyet Müdürlüğü Gasp Büro Amirliğine getirildiğini burada mivekkiline onur ve haysiyetini hiçe sayar türden hakaretler edildiğini, kolunda kemik kirığı oluşacak şekilde yaralandığmı ve açıkça eziyet edildiğini, bu olay nedeniyle polis memurları O. Ö. ve M. A.tarafindan görevleri sırasında müvekkiline karşı yaralama ve hakaret eylemlerini gerçekleştirmeleri nedeniyle Adana 31. Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/267 E.- 2023/225 K. Sayiliı dosyasında yapılan yargilama sonucu 30.05.2023 tarihli celsede sanıkların ayrı ayrı cezalandırılmalarına karar verildiğini beyan ederek davanın kabulü ile 75.00o,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıidareden alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde birakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı ve husumet itirazında bulunduklarıni,davacinın dava dilekçesindeki tüm iddiaların mesnetsiz olup; kabulünün mümkün olmadığıni, Asayiş Şube Müdürlüğü'nün 13.05.2024 tarihli ve 3306 sayılı yazisında belirtildiği üzere; davacı tarafin masaya vurduğu sırada kolunun krıldiğıni, bu husus dikkate alındığında müvekkili idarenin herhangi bir kusurunun veya sorumluluğunun olmadiğıni, davacı taraf her ne kadar ceza yargılaması kapsamında görevli polis memurlarının ceza aldiğını ileri sürmüş ise de; söz konusu ceza yargılamasında eksik inceleme neticesinde böyle bir kararın verildiğini, davacı tarafin iddia ettiği zarara neden olayın idarenin eyleminden kaynaklandığına dair bir bulgunun bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETI: Mahkemece zarara uğrayanın oturđuğu yer Ağır Ceza Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İLERI SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: Karara karşı davacı vekili; Adana 14. Asliye Hukuk Maħkemesinin 10.12.2024 tarih 2024/170 Esas - 2024/545 Karar sayılı kararı ve kararın hukuki dayanağının 

usul ve yasaya aykırı olduğunu, Ilk derece mahkemesi tarafindan somut olayın yanlış değerlendirilip dosyanım esasına geçilmeden red kararı verilmiş olduğunu belirterek kararın kaldırılmasım talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davalı kurumda görevli polis memurları tarafindan gerçekleştirilen haksız fiile dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir 

Ilk derece mahkemesince zarara uğrayanın oturduğu yer Ağır Ceza Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle davanın davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Hükmü davacı vekili istinaf etmiştir.
Davaci vekilinin göreve ilişkin istinaf başvurusunun incelenmesinde;
Adana 31.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2021/267 Esas, 2023/225 Karar sayılı dosyasında, katilan (davaci)Ferhat Kaçar, sanıklar (davalı idarenin görevli polis memurlari) G. K. , O. Ö. ve M. A. olduğu, suçun zor kullanma yetkisine ilişkin sımırın aşılması suretiyle kasten yaralama suçu olduğu, sanık polis memurları O. Öve M. A. hakkında yapılan yargılama neticesinde katılana karşı zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılmasısuretiyle kasten yaralama suçunu işledikleri sabit görülmekle neticeten 11 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmalarına, haklarında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olup,hükmün sanık O. Ö. yönünden itiraz edilmeksizin 18/10/2023 tarihinde, sanık M. A. yönünden yapialn itirazın reddi ile 13/10/2023 tarihinde kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.

6100 sayılı HMK'nun 114.maddesinde dava şartları sıralanmış olup; "(1) a) Türk mahkemelerinin yargıhakkının bulunmasi, b) Yargı yolunun caiz olmasi, c) Mahkemenin görevli olmasi, ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunmasi, d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmalari; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunmasi, e) Dava takip yetkisine sahip olunmasi,f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunmasi, g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olmasığ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi, h) Davacinın, dava açmakta hukuki yararının bulunmasi, i) Ayni davanın, daha önceden açilmış ve hâlen görülmekte olmamasi, i) Aynı davanın daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması" şeklinde düzenlenmiştir.

Davalı Adana İl Emniyet Müdürlüğü bir kamu tüzel kişiliği olup; kural olarak, işlem ve eylemleri kamusal nitelik taşır. Görevin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir. Somut olayda davacı Ferhat Kaçar'ın, idarenin görevli polis memurlarının, göz altı ve ifade alma esnasında kolu karılmak suretiyle zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması yoluyla kasten yaralama eylemine maruz kaldıği belirtilmiştir. Îdare’nin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı; İdari Yargılama Usulü Yasasının 2/1-b maddesi gereğince Idare'ye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerekir. Görev sorunu, açıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır. Mahkemece görevli mahkemenin Ağir Ceza Mahkemesi olduğundan baħisle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de, davanın usulden reddine yönelik karar yerinde görülmekle birlikte dava şartı noksanlığı mahkemenin görevine ilişkin olmayıp yargı yolunun caiz olmamasına yōnelik olduğundan, idari yargida dava açılması gerektiği kanaatine varılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle kabul edilmiştir.

HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;
HMK 353/1-b-2 maddesine göre "Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kamunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargilama yapılmasına ihtiyaç duyulmadiğı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilebileceği düzenlenmiştir. Dosya kapsamina göre yeniden yargılama yapilmasina gerek bulunmadiğı, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile idari yargida dava açılması gerektiğinden davanın usulden reddine karar verilmek üzere HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırilmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABUL - KISMEN REDDI ile,
6100 sayilı Hukuk Muhakemeleri Kanumunun 353/1-b/2. maddesi hükmü uyarinca düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere Adana 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/12/2024 tarih ve 2024/170 Esas,2024/545 Karar sayılı kararmın KALDIRILMASINA,
-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'mun 353.maddesinin 1.fikrası (b) bendinin 2.maddesi uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla;
2-HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri gereğince davanım dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDINE, .."
7. Davacı vekili verdiği dilekçe ile, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş, buna karşılık Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 18/04/2025 tarih ve E.2025/376, K.2025/546 sayılı ek karar ile; Adana 3.İdare Mahkemesinin davacının, davalının hizmet kusuru nedeniyle uğranılan maddi zararın açmış olduğu tazminat davasında vermiş olduğu görevsizlik kararının kesinleşmiş olması nedeni ile Dairelerinin 04/03/2025 tarihli kararında Adana 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/12/2024 tarih ve E.2024/170, K.2024/545 sayılı kararının kaldırılmasına ve HMK'nın 114/1-b ve 115. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiş, söz konusu tazminatın tam 

yargı yolu ile idare mahkemesinde talep edilebileceği kanaatine varıldiğından, 2247 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri gereğince davacı tarafindan açılan tazminat davasında görevli yargı yolunun belirlenmesi bakımından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi ile dosyanın incelenmesinin 2247 sayılı Kanun'un 20. maddesi gereğince Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan görevli yargi yolunun belirlenmesine kadar bekletici mesele yapılmasına, karar vermiştir.
8. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 13/05/2025 tarih ve E.2025/376 sayılı üst yazı ile, adli yargı dava dosyası ve idari yargı dava dosyasına esas UYAP çıktılarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi ile aynı maddenin son fikrası
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı õdemekle yükümlüdür."
10. Anayasa'nın "Hákimlik ve savcılık mesleğı" başlıklı 140. maddesinin altıncı fikrası şöyledir:"Hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.'
11. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Tanımlar"başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Bu Kanumun uygulanmasinda;
e) Soruşturma: Kamuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,
Ifade eder."
12. 5271 sayılı Kanun'un "Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler" başlıklı 90. maddesi 
“(1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafımdan geçici olarak yakalama yapılabilir.
a) Kişiye suçu işlerken rastlanmasi.
b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmamasi.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısina veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığıtakdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığımalûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) (Değişik: 25/5/2005  5353/7 md.) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasıni, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kamunî haklarını derhal bildirir.
(5) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/7 md.) Birinci fikraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fikra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcisına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapilir.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çikarilma amacinın ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcisı tarafindan yakalama emrinin derhâl iadesi istenir."
13. 5271 sayılı Kanun'un “Gözaltı" başlıklı 91. maddesinin ilgili ilk dört fikrası şöyledir;
"(1) Yukarıdaki maddeye göre yakalanan kişi, Cumhuriyet Savcılığıca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasina karar verilebilir. (Değişik ikinci cümle: 25/5/2005  5353/8 md.)Gözaltı süresi, yakalama yerine enyakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmidört saati geçemez.(Ek cümle: 25/5/2005 5353/8 md.) Yakalama yerine en yakin hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre oniki saatten fazla olamaz 
(2) Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varliğına bağlidir.

(3) Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayisının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle 
şöyledir:

uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Gözaltı süresinin uzatiılması emri gözaltına alnana derhâl tebliğ edilir.
(4) (Ek: 27/3/2015-6638/13 md.) Suçüstü hálleriyle sıırlı olmak kaydıyla; kişi hakkında aşağıdaki bentlerde belirtilen suçlarda mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri tarafından yirmi dört saate kadar,şiddet olaylarınin yaygınlaşarak kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasina yol açabilecek toplumsal olaylar sırasında ve toplu olarak işlenen suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltına alınma kararı verilebilir. Gözaltına alma nedeninin ortadan kalkması hâlinde veya işlemlerin tamamlanması üzerine derhâl ve her hâlde en geçyukarıda belirtilen sürelerin somunda Cumhuriyet savcisına, yapılan işlemler hakkında bilgi verilerek talimati doğrultusunda hareket edilir. Kişi serbest bırakılmazsa yukarıdaki fikralara göre işlem yapılır. Ancakkişi en geçkırk sekiz saat, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Bu fikra kapsamında kolluk tarafından gözaltına alman kişiler hakkında da gözaltına ilişkin hükümler uygulanır.
14. 5271 sayılı Kanun'un “Gözaltı işlemlerinin denetimi" başlıklı 92. maddesi şöyledir:
"(1) Cumhuriyet başsavcıları veya görevlendirecekleri Cumhuriyet savcilari, adli görevlerinin gereği olarak, gözaltına alımnan kişilerin bulundurulacakları nezarethaneleri, varsa ifade alma odalarıni, bu kişilerin durumlarıni, gözaltına alınma neden ve sürelerini, gözaltına alımma ile ilgili tüm kayit ve işlemleri denetler;somucunu Nezarethaneye Alinanlar Defterine kaydederler."
15. 5271 sayılı Kanun'un “Yönetmelik" başlıklı 99. maddesi şöyledir:
"(1) Gözaltına alınan kişilerin bulundurulacakları nezarethanelerin maddî koşullari, bu kişinin hangi görevlinin sorumluluğuna bırakılacağı, sağlık kontrolünün nasıl yapılacağı, gözaltı işlemlerine ilişkin kayıt ve defterlerin nasıl tutulacaği, gözaltına almmanın başlangicinda ve bu tedbire son verildiğinde hangi tutanaklarım tutulacağı ve gözaltına alınan kişiye hangi belgelerin verileceği ile kolluk tarafından gerçekleştirilen yakalama işlemlerinin yürütülmesinde uyulacak kurallar, yönetmelikte gösterilir."
16. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat İstemi" başlıklı 141. maddesi şöyledir:
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
a) Kamunlarda belirtilen koşullar dişında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltısüresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
c) Kamunî hakları hatirlatilmadan veya hatırlatılan haklarındanyararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargilama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
e) Kamuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen,
f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandirilan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bumun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kamunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyaricı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amaciyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddi ve manevî her türlü zararlarıni, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat haklari bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasi sirasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptiıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykirı hareket 

etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."
17.5271 sayılı Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları" başlıklı 142. maddesinin ilgili 1. ve 2. fikraları şöyledir:
“(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulumulabilir.
(2) Istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanir...

."
18. 5271 sayılı Kanun'un "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başlıklı 161. maddesinin ilgili ilk beş fikrası
"(1) Cumhuriyet savcısi, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlüaraştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlübilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısi, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çikınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcisından söz konusu işlemi yapmasini ister.

(2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olaylari, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştikları Cumhuriyet savcisına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcisının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcısi, adli kolluk görevlilerine emirleri yazıli; acele hâllerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kisa sürede yazılı olarak da bildirilir.
(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür 
(5) Kanun tarafindan kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarının sözlü veya yazılı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk âmir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kamun hükümleri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında ise, hâkimlerin görevlerinden dolayı tâbi oldukları yargılama usulü uygulanır.
19.5271 sayılı Kanun'un "Adli kolluk ve görevi" başlıklı 164. maddesi şöyledir:
"(1) Adli kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kamumumun 8, 9 ve 12 nci maddeleri,10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kamunumun 7 nci maddesi, 2.7.1993tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığıın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kamun Hükmünde Kararnamenin 8inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanumunun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemleriniyapan güvenlik görevlilerini ifade eder.

(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısıın emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcisıım adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.
(3) Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde, üstlerinin emrindedir."
20. 5271 sayılı Kanun'un "Diğer kolluk birimlerinin adli kolluk görevi" başlıklı 165. maddesi şöyledir.
"(1) Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcisının talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adli görevleri dolayısıyla bu Kanun hükümleri uygulanir."
21. 01/06/2005 günlü ve 25832 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yakalama, Gözaltına Alma ve Îfade Alma Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci, bütün adli kolluk görevlileri ile gerektiğinde veya Cumhuriyet savcisının talebi üzerine adli kolluk görevini ifa eden diğer kolluk görevlilerinin, Cumhuriyet savcılarinın bilgi ve emirleri doğrultusunda yürütecekleri adli soruşturma sirasında kolluk tarafindan gerçekleştirilen yakalama, gözaltiına alma, muhafaza altına alma ve ifade alma işlemlerinin yürütülmesinde uyulacak usul ve esasları düzenlemektir."
22. Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesi şöyledir;
şöyledir:

"Bu Yönetmelikte geçen;
……….
Gözaltma alma: Kanunun verdiği yetkiye göre, yakalanan kişinin hakkındaki işlemlerin tamamlanmasıamaciyla, yetkili hâkim önüne çikarılmasına veya serbest birakılmasina kadar kanunî süre içinde sağliğına zarar vermeyecek şekilde özgürlüğünün geçici olarak kisıtlanıp alıkonulmasını,
Muhafaza altına alma: Kanumun yetki verdiği hâllerde yetkili merci önüne çıkarılması gereken kişilerin ilgili kurumlar veya kişilerce teslim alnana kadar sağlıklarına zarar vermeyecek şekilde ve zorunlu olduğu ölçüde özgürlüklerinin kisıtlanıp alıkonulmasım,
.….
ifade eder."
23. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesinin birinci fikrasının (a) ve (b) bentleri şöyledir.

"1. (Değișik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî ișlemler hakkında yetki, şekil, sebep, komu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalariı,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafımdan açılan tam yargıdavalari 

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Ínceleme 
24. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada, idari ve adli yargı yerlerince karşılıklı verilmiş kesinleşmiş ve kesin kararlar bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği ek karar bakımından bir değerlendirme yapılmasi gerekmektedir.

25. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebehi aym olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (.) ileri sürülebilir." hükmüne gõre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.

26. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlıik Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir..." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,gõrev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

27. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görev uyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargı merciince ișten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme oranla daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19, madde ile daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanimıştır.
28. Olayda, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararından sonra dosyanın geldiği adli yargı yerince kesin olarak görevsizlik kararı verilmiş, ancak daha sonra davacı vekili tarafindan dosyanın uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi yolundaki dilekçe üzerine Mahkemece bir üst yazı ile dava dosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekirken bir ek karar ile 2247 sayılı Kanun'un 19. Maddesi kapsamında dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesi tarafindan görevli yargı yolunun belirlenmesine kadar bekletici 

mesele yapmasına karar verilmiştir. Bu haliyle, adli yargı yerince verilen ek karar, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ve hukuken kabul edilebilir bir nitelik taşımamaktadır.

29. Buna göre Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelen görev uyuşmazlığını 2247 sayılı Kanun'un 14. Maddesi kapsamında kabul etmek, gerek usul ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacaktir. Bu bağlamdi, idari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dava dosyası ve idari yargı dava dosyasına esas belgelerin UYAP çıktılarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasin Incelenmesi 
30. Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
31. Dava, davacının Adana İl Emniyet Müdürlüğü Gasp Büro Amirliğinde 29/06/2020 tarihinde uygulanan gözaltı işlemi sonrasında, ifadesinin alındığı süreçte, maruz kaldığı kötü muamele, haksız ve hukuka aykırı eylemler nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

32. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 29/06/2020 tarihinde gerçekleşen bir öldürmeye teşebbüs olayınedeniyle ilk olarak bilgi sahibi sıfatıyla Adana Il Emniyet Müdürlüğü Gasp Büro Amirliğine getirildiği, ilerleyen süreçte ilgili cumhuriyet savcisının gözaltı kararı sonrasında ifadesinin alınması sırasında polis memurları tarafindan onur ve haysiyet kırıcı muameleye, yoğun işkence ve eziyete maruz bırakıldığı, polis memurları O.Ö. ve M.A. tarafindan görevleri sırasında davacıya karşı yaralama ve hakaret eylemlerini gerçekleştirmeleri nedeniyle Adana 31. Asliye Ceza Mahkemesinin E.2021/267, K.2023/225 sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucu 30/05/2023 tarihli celsede sanıkların ayrı ayrı "Zor Kullanma Yetkisine İlişkin Sıırın Aşılması Suretiyle Kasten Yaralama Suçundan" cezalandırılmalarına karar verildiği,kararın kesinleştiği, bu süreçte duyulan elem ve izdıraba karşılık gelmek üzere 75.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davaların açıldığı anlaşılmaktadır.

33. Yukarıda belirtilen Anayasal düzenlemelere göre; “kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organı yasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa'nın 125, maddesinde öngörülen “idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır. Bu durum, Ulkemiz yargı sisteminin dayandığı “yargı ayrılığı" ve “adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşı bağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.
34. Yargısal faaliyet, soyut hukuk kurallarının bağımsız ve tarafsız yargı organları tarafindan, yargısal usullere uyularak, somut bir olaya veya ilişkiye uygulanması şeklinde tanımlanmaktadır. Yukarıda yer alan mevzuata göre de, yargıerki içerisinde görev alan hakimlerin, mahkemelerin ve savcıların her işlemi yargısal faaliyet değildir. Hâkim ve savcılar,yargısal fonksiyonlarını yerine getirirken bir kısım idari işleri ve işlemleri de yapmak zorundadırlar. Bunlardan birisi de, adli kolluğun gözetimi ve denetimidir.

35. Buna göre, yürütülen suç soruşturması kapsamında kolluk kuvvetlerince gözaltında bulunduğu sırada,davacının mâruz kaldığı kötü muameleden dolayı uğradığını ileri sürdüğü zararın tazmini istemiyle açtığı davanın, hizmet kusuru esaslarına gõre mi çözümleneceği, yoksa 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi kapsamında mi değerlendirileceğinin somut olayda açıklığa kavuşturulması gerekmektedir 

36. 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesine göre ağır ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin hâller, anılan Kanun'un 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmiş olup, yorum yoluyla bu hâllerin genişletilemeyeceği ve gözaltında iken işkence ve kötü muameleye maruz kalındığından bahisle tazminata hükmedilmesi istemiyle açılacak davaların bu madde gereğince Devlet aleyhine dava açılabilecek hâller arasında sayılmadığından, bu iddialarla açılan davalara ağır ceza mahkemelerince bakılamayacağı açıktır.

37. Olayda; davanın, haksız yakalama, gözaltı veya tutuklamadan değil, davacının gözaltında bulunduğu sırada gerçekleştiği iddia edilen kötü muameleden bahisle açıldığı anlaşılmıştır 
38. İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu kurala bağlayan Anayasa'nın 125. maddesine göre, idare fonksiyonu kapsamında personelinin davranışları nedeniyle verilen zararlarıidarenin hizmet kusuru esasına göre tazmin etmesi gerekmektedir. Idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk veya aksaklik ile personeli üzerindeki gözetim ve 

denetim görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi sonucunda hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi idarenin hizmet kusuruna dayalı tazmin sorumluluğunun doğmasına yol açar. İdarenin bu hukuki sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde kural olarak idarî yargı mercileri görevlidir.
39. Bu itibarla, davacının yürütülen bir suç soruşturması esnasında ve gözaltında bulunduğu sırada işkence ve kötü muamele ve hakarete maruz kaldığından bahisle uğradığını ileri sürdüğü manevi zararın tazmini istemiyle açtığıdavanın, hizmet kusuru esasına göre idarî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir,
40. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Adana 3. Ídare Mahkemesinin 10/01/2024 tarih ve E.2023/2445, K.2024/23 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Adana 3. İdare Mahkemesinin 10/01/2024 tarih ve E.2023/2445, K.2024/23 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/09/2025 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/337
KARAR NO : 2025/504
KARAR TR : 07/07/2025

$ 
$ 
ÖzET:Davacının kaldırımda yürümekte iken sahipsiz köpeklerin saldırısı sonucu, kendisini yola atması sonrası, seyir halindeki motosikletin çarpmasıyla yaralanması nedeniyle, oluştuğu ileri sürülenmaddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsamında ADLi YARGI YERÍNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : D. H.

Vekili : Av. Y. S.

Davahlar : 1-Izmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S. K.

2-Konak Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. A. N. E.

3-İzmir Valiliği 
Vekili : Av. A. K.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 25/04/2022 tarihinde Izmir ili, Konak ilçesi, * Mahallesi, * Caddesi üzerinde kaldırımda yürüdüğü esnada, başıboş bir sokak köpeğin saldırısından kurtulmaya çalışırken, seyir halindeki * plakalımotosikletin kendisine çarpması sonucumüvekkilinin ağır şekilde yaralandığını, hastanede tedavi altına alındığını, 6. derece 

kırıklarının bulunduğunu; başıboş köpeklerin sebep oldukları olaylarla ilgili yasal düzenlemeler ile birlikte idarelerin sorumluluğuna ilişkin emsal yargı kararlarının da bulunduğunu, belediyelerin başıboş ve sahipsiz köpekleri toplayarak barınağa kapatmasi, bakımlarını sağlaması gerektiğini, olayın meydana gelmesinde davalıların hizmet kusuru bulunduğunu ve sorumlu olduklarını ileri sürerek, uğranılan cismani zarara karşılik, 5000 TL maddi ve 1.000.000 TL manevi olmak üzere toplam 1.005.000 TL tazminatın haksız fiilin vuku bulduğu tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. İzmir 5. İdare Mahkemesi 28/03/2024 tarih ve E.2024/340, K.2024/404 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Uyuşmazlıkta, her ne kadar 25.04.2022 tarihinde Izmir ili, Konak ilçesi, * Mahallesi, * Caddesi üzerinde kaldırımda yürüdüğü esnada başıboş sokak köpeğinin üzerine saldırdığı, kurtulmaya çalıştığı sırada seyir halinde olan* plakalı aracın çarpması sonucu yaralandığı, kaza sebebiyle oluşan cismani zarar sebebiyle çalışma imkanının kalmadiği, bu olay neticesinde davalı idarelerin sahipsiz köpekler üzerinde denetim yükümlülüğünü gereği gibi yerine getiremediği ve hizmet kusuru bulunduğundan baħisle şimdilik 5.0o0,00-TL maddi tazminat ile 1.000.000,00-TLmanevi tazminatin 25.04.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle bakalmakta olan dava açılmış ise de, davacıın uğradığını ileri sürdüğü zararın, başıboş sokak köpeğinin davacıya saldırması sonrasında can havliyle karayoluna çıkmasıneticesinde yolda seyir halindeki araçla çarpışmasından kaynaklandiği, yaní zararı doğuran olayın karayolunda meydana gelen kaza olduğu anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ve söz konusu maddenin yürürlük tarihinden sonra açılmış olduğu hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen maddive manevi zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir.

Nitekim, Uyuşmazlik Mahkemesinin benzer bir davada vermiş olduğu 08.01.2024 tariħli ve E:2023/589,K:2024/18 sayılı kararı ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 20.10.2022 tarihli E:2020/963 K:2022/2071 sayılı kararı da bu doğrultudadır.…"
3. Davacı vekili, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. Îzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/10/2024 tarih ve E.2024/161, K.2024/415 sayılı kararı ile, dava şartıyokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf talebinde bulunulmuştur. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"..Dava; maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemelerin Görevi Kamu Düzenine ilişkin olup, mahkemece resen gözetilmesi gerekmektedir Davacinın uyuşmazlığa konu isteminin idari bir işleme dayandığı kanaati hasıl olmakla, davanın 2577 sayılıIdari Yargılama Usulü Kamunun 2/1-b maddesi gereğince Idari Yargı'da görülmesi gerektiği anlaşıldığından HMK'mun 114/1-(b) ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden REDDINE"
5. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 17/03/2025 tarih ve E.2025/14, K.2025/565 sayılı kararı ile,istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlık, köpek saldırısından kaçarken düşme ve ardından gerçekleşen trafikkazası nedeniyle davalıkurumların sahipsiz ve başıboş hayvanların denetim ve kontrolü hususunda yasanın  kendilerine yüklediği görevleri gereği gibi yerine getirmedikleri iddiası ile maddi ve manevi tazminat isteminden kaynaklanmaktadır.IDM'nce yukarıda gösterilen gerekçeler ile davanın yargı yolu bakımından dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili tarafindan istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Somut olayda, davacinın İzmir 5. Ídare Mahkemesinde açtiğı davanın 2024/340 esas 2024/404 karar sayılı 28/03/2024 tarihli karar ile “adli yargının görevli olduğu" gerekçesi ile görev yönünden reddine karar verildiği, davacinın konusutarafları ve sebebi aynı olan eldeki davayı açtiığı anlaşılmıştır.

2247 sayılı Kanun'un Olumsuz görev uyuşmazlığı başlıkh 14. madde hükmü gereğince Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulabilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazliğın giderilmesi istemi yine 14/2. fikra gereğince ancak davanın taraflarinca ileri sürülebilir.
Somut olayda, Izmir 5. Idare Mahkemesinin 2024/340 esas 2024/404 karar sayılı 28/03/2024tarihli taraflari, komusu, sebebi aynı olan davada adli yarginın görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine ilişkin kararı 06/05/2024 tarihinde kesinleşmiştir. Diğer bir anlatımla, eldeki dava bakımından sadece kesinleşmiş bir karar mevcuttur. Bu durumda 2247 sayılı Kanun'un 14 ve 15. maddelerinin uygulanma imkanıyoktur. Öte yandan, 14/2. fikra gereğince her iki kararın kesinleşmiş olması halinde uyuşmazlık mahkemesine sadece ve sadece taraflar başvurabilir.

Bu durumda, uyuşmazlıkta anılan Kanumun 19. maddesinin uygulanması zorunludur. Nitekim, 19/1.fikraya göre; adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varirsa gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlik Mahkemesi'ne başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değin erteler.2. fikraya göre yargı merciince önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıyla birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.

Bu başvuru yolu ile 14. madde de düzenlenen olumsuz görev uyuşmazlığına göre, daha çabuk işleyen ve sonuca götüren bir yöntem oluşturarak görev sorumunun bir an önce çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu maddenin uygulanabilmesi için görevli olduğuna işaret edilen yargı yerinde açılan davada verilmiş görevsizlik kararıbulunmasi, her iki yargı merciinde açılan davanın taraflari, konusu ve sebebinin aynı olmasi, bu görevsizlik kararının kesin veya kesinleşmiş olması, görevli yargı mercinin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvuran yargı mercinin dosya esas kaydını kapatmaması gerekir.

İDM'nce 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince eldeki uyuşmazlık yönünden idari yargı yolumun görevli olduğu belirtilerek, derdest bulunan dava dosyasındaki yargılamayi durdurmak suretiyle, kül halinde yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi açısıdan Uyuşmazlık Mahkemesi'ne göndermesi, bu mahkemece verilecek kararı bekleyerek somucuna göre karar verilmesi gerekirken; uygulama yeri bulunmayan 14. maddeye göre eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı görülmüştür. (Yargıtay 17. HD 2018/4603 E- 2018/12352 K sayılı 18/12/2018 tarihli karari)

Bilindiği üzere, 7251 sayılı Kanunla Değişik 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fikra (a-6) bendinde;"mahkemece uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması" halinde kararın esasının incelenmeden kararın kaldirılmasına, duruşma yapilmadan kesin olarak karar verileceği hüküm altina alinmiștir.

Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre, Uyuşmazlık Mahkemesince hangi yargımerciinin görevli olduğunun belirlenmesi6100 sayilı HMK'mun 355. maddesi gereğince kamu düzenine ilişkin olup; bu husus belirlenmeden davanın yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykirı bulumduğundan davacı vekilinin istinafbaşvurusumun bu sebeple kabulüne,İlk Derece Mahkemesi kararımın 6100 sayılı HMK'mun 353/1. fikra (a-6) bendi gereğince esası incelenmeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın karari veren fik Derece Mahkemesine gönderilmesine,"
6. İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/04/2025 tarih ve E.2025/133 sayılı kararı ile, uyuşmazhğa konu olay idari bir işleme dayandığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"...Davacıın uyuşmazlığa konu isteminin idari bir işleme dayandığı kanaati hasıl olmakla,
Ilgili karar ilamıma konu, Mahkememizin 08/10/2024 tarih ve 2024/161 Esas 2024/415 sayılı kararının gerekçesinde de belirtildiği gibi davacinın uyuşmazlığa konu isteminin idari bir işleme dayandığı kanaati hasıl olmakla, bu durumda Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyanınca işlem yapılması gerekirken, Mahkememizin 10.04.2025 tarihli tensipzaptının, sehven, karar ilamında gösterilen gerekçe ve usule uygun olarak tanzim edilip, onay sonrasında tebliğe çıkmış olduğu anlaşılmakla ilgili tensip zaptında yazilı olan ara kararlardan rücu edilerek, dosyanın görevli yargı mercinin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."
7. İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir 
"Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
9. 2918 sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu kamun karayollarında uygulanırAncak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakut istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanilan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısıı sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların,karayolu araçlarına ayrilan kisımlarında da,
Bu Kamun hükümleri uygulanır."
10. 2918 sayıhı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.

a) Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler:
I. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek 
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5.Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarımın vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kamun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak."
11, 2918 sayılı Kanun'un "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110, maddesi şöyledir;
“ (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
Işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlariı olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kamundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacını şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanım vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
12.2918 sayıli Kanun'un geçici 21. maddesi şöyledir:
" (Ek: 11/1/2011-6099/15 md.)
Bu Kanumun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek Idare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz.
13. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 09/07/2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen "Belediyelerin sorumluluğu" başlıklı Ek 1. maddesi şöyledir:

"Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakamının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurar.
Birinci fikrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafindan hayvan bakımevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. Rehabilite edilen hayvanlar Bakanlıkça oluşturulan veri tabanına kaydedilir. Rehabilitasyon süreci tamamlanan hayvanların, bakımevine getiren belediye tarafindan öncelikle alımdikları ortama birakilmalari esastir.

Rehabilite edilmemiş sahipsiz köpekler, belediyelerce hayvan bakımevlerinde veya geçici ünitelerde kısırlaştırılarak veri tabanıma kaydedilir. Geçici ünitelerde yapılan kasırlaştırmalar sonrasında, köpekler alındıkları ortama bırakılmadan önce sağlıklarına kavuşmaları için gerekli tedbirler alımır. Bakanlık da bu kapsamdaki köpeklerin kasırlaştırılmasıa her türlü yardımda bulumur.

B. Yargi Kararı
14. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi,26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararında şu gerekçe ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir;
"…Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırimına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarin çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktir. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargıın görevlendirilmesi komusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargıın denetimine bağlı olmasıgereken idari hir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kamun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. Itiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargida görüleceğini öngörmektedir. Itirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çõzümlenmesinin hızlandırildiği, bu suretle kisa sürede sonuçalımmasının olanakhı kalındiğı ve bumun söz komusu davaların adli yargida görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kamun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukları, özel hukuk alanına girdiğikonusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aymı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aymı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırimı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2..125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. Itirazın reddi gerekir .…'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal CALIŞKAN,'in katilımlarıyla yapılan 07/07/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Asliye Hukuk Mahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasin İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacının cadde üzerinde kaldırımda yürümekte iken sahipsiz köpeklerin saldırısı sonucu, kendisini yola atması sonrası, seyir halindeki motosikletin çarpmasıyla yaralanması nedeniyle oluştuğu ileri sürülen maddi ve manevi zararın, sahipsiz hayvanlar üzerinde denetim ve gözetim yükümlüğü olduğundan bahisle, davalı idareler tarafindan tazmin 

edilmesi istemiyle açılmiştir.
18. Tazminata konu edilen zararın bir trafik kazası sonucunda doğmuş olması nedeniyle, konuya ilişkin özel düzenleme içeren Karayolları Trafik Kanunu yönünden bir değerlendirme yapmak gerekmektedir. Uyuşmazlık Mahkemesinin; 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararını gözeterek, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın/zararların tazmini istemiyle açılan bu davaların da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği yolunda, istikrarlıkararları bulunmaktadır.

19. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngõrülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
20. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştır.

21. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak, İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/04/2025tarih ve E.2025/133 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLÍ OLDUĞUNA,
B. İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/04/2025 tarih ve E.2025/133 sayılı BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
07/07/2025 tarihinde Üyeler Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

KARŞI OY 
Dava, davacının kaldırımda yürümekte iken sahipsiz köpeklerin saldırısı sonucu, kendisini yola atması sonrası,seyir halindeki motosikletin çarpmasiyla yaralanması nedeniyle oluştuğu ileri sürülen maddi ve manevi zararın, olayda kusurlu olduğu gerekçesiyle davalı idarelerden tazmini istemiyle açılmiştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi 
"Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.

a) Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak Içişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler:
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak 

6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak 
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak."
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'na 09/07/2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen "Belediyelerin sorumluluğu" başlıklı Ek 1. maddesinde de;
"Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımımın yapılmasıile rehabilitasyomumun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurar.

Birinci fikrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ise sorumluluk alanındaki bu hayvanlari en yakın hayvan bakmevine götürür. Rehabilite edilen hayvanlar Bakanlıkça oluşturulan veri tabanına kaydedilir.Rehabilitasyon süreci tamamlanan hayvanların, bakımevine getiren belediye tarafindan öncelikle alındıklarıortama birakalmalari esastir.

Rehabilite edilmemiş sahipsiz köpekler, belediyelerce hayvan bakımevlerinde veya geçici ünitelerde kisırlaştırılarak veri tabanına kaydedilir. Geçici ünitelerde yapılan kisırlaştirmalar sonrasında, köpekler alındıkları ortama bırakılmadan önce sağlıklarına kavuşmaları için gerekli tedbirler alımır. Bakanlık da bu kapsamdaki köpeklerin kısırlaştırılmasına her türlü yardımda bulunur." hükmü yer almaktadır.
Davalı Büyükşehir Belediye Başkanlığı bir kamu tüzel kişisidir. Anılan tüzel kişiliğe bağlı olarak ve kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet gösteren Belediye organlarının eylem ve işlemleri de kamusal nitelikte olup kamu hizmet kavramı çerçevesindedir. Istemin ileri sürūlüş ve olayın gerçekleşme biçimine göre davanın anılan davalıya yöneltilmesinin nedeni de davalı Büyükşehir Belediyesi'nin hizmet kusuruna ilişkindir.

İdarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada "hizmet kusuru" kavramı ile anlatılmaktadır. Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğreti tarafindan kabul edilmiştir. Bu üç durum; hizmetin hiçişlememesi, hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötü işlemesidir.

Buna göre idare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmeti ile nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari Dava Türleri ve idari Yargı Yetkisinin Smırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrasının "b" bendi gereğince "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar"idari yargi yerinde tam yargi davasi açabilecektir.

Ídarenin kendi kuruluş Kanunu'nda belirlenen ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun "Belediyelerin sorumluluğu" başlıklı Ek 1. maddesi uyarınca yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil davalı idareler tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği başıboş sokak köpeklerinin davacıya saldırmasıüzerine davacının can havliyle karayoluna çıkması neticesinde yolda seyir halindeki taşıtın çarpmasından kaynaklandığı)dolayısıyla başıboş köpeklerin toplanmaması sebebiyle yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda 

hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Eyüp SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından ESAS NO : 2025/385KARAR NO : 2025/814KARAR TR : 22/12/2025
$ 
ÖzET:Davacıın hükümlü olarak bulunduğu kapalı ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş vb. haklarının verilmemesi seklindeki uygulamalardan dolayı zarara uğradığından bahisle, maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemiyle açtığı tazminat davasının, hizmet kusuru esaslarına göre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a-b maddesi kapsamında İDARİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : $. Ö. adına vasisi F. Ö.

Vekili : Av. S. K.

Davahlar : 1- Adalet Bakanlığı (Îdari Yargıda)
2- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Adli Yargıda)
Vekili : Av. Z. L. B.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı adına vasisi F. Ö., "silahlı terör örgütüne üye olma suçundan" Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan davacının 27/07/2016 tarihinde Aksaray Sulh Ceza Hakimliğince tutuklanarak Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumuna gönderildiğini, 15/01/2017 tarihinde herhangi bir disiplin cezası ya da talebi bulunmamasına rağmen, ikametine ve davanın görüldüğü şehire yaklaşık 1.000 km uzaklıktaki Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiğini, gerçekleştirilen bu naklin hukuka aykını olduğunu, gerçekleştirilen bu hukuka aykırı işlem nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını, 15/01/2017 tarihinde şu anda bulunduğu Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildikten sonra, 17/01/2017 tarihinde hiçbir bilgilendirme yapılmadan tek kişilik hücreye alındığını, yaklaşık iki yıl tekli odada tutulduğunu, bu süreçte normal koğuşa geçmek için defalarca dilekçe ile idareye,mahkemeye, savcılığa ve bakanlığa başvurmasına rağmen sonuç alamadığını, 06/11/2018 tarihinde yine herhangi bir bilgilendirme yapılmadan normal koğuşa alındığını, aylarca tek başına kalmasından dolayı psikolojik sorunlar yaşadığını,spor hakkından mahrum bırakıldığını, açık ve kapalı görüşler ile telefon görüşmeleri haklarının gereği gibi kullandırılmadığını, avukatı ile yaptığı görüşmede memurun yanında bulunmasından dolayı savunma hakkımın kısıtlandığını,kendisine hiçbir şekilde eğitim hakkı tanınmadığını ve açılan kurslara katılma hakkı verilmediğini beyan ederek; Adalet Bakanlığına bu konularla ilgili olarak yaptığı 13/01/2020 tarihli maddi ve manevi tazminat talepli başvurunun reddine ilişkin, 13/02/2020 tarih ve E.323/27571 sayılı işlemin iptaline ve uğradığı hak kayıpları ile yaşadığı mağduriyetlerden oluşan maddi ve manevi zararlarının giderilmesi amacıyla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik, 1.0oo TL maddi ve 500.00o TL manevi tazminatın õdenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 13. Ídare Mahkemesi 07/07/2020 tarih E.2020/616, K.2020/1260 sayılı kararı ile, vesayet makamından izin alınmadan doğrudan dava açıldığından bahisle, davanın ehliyet yönünden reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Ídare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 18/02/2021 tarih E.2020/2667 K.2021/397 sayılı kararı ile,davacinin istinaf başvurusunun kabulüne, Ankara 13. Idare Mahkemesince verilen 07/07/2020 Tarih E.2020/616K.2020/1260 sayılı kararın kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine iadesine hükmetmiştir.


3. Ankara 13. İdare Mahkemesi 27/04/2021 tarih ve E.2021/765, K.2021/767 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine, Ankara Bölge idare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 28/12/2021 tarihli ve E.2021/3462,K.2021/5029 sayılı kararıyla istinaf istemi reddedilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu da Danıştay Onuncu Dairesinin 23/01/2025 tarih ve E.2022/2547, K.2025/311 sayılı kararı ile reddedilerek görevsizlik kararı kesinleşmiştir Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir :
".. Dosyanın incelenmesinden; hükümlü davacının eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarınınverilmemesi nedeniyle uğradığı zararlara karşılık olarak tarafina maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurununreddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davanın, davacıın hükümlü bulunduğu cezaevinde tutukluların/hükümlülerin günlük yaşamındaki hak ve yükümlülüklere yönelik olarak eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarından yararlandırılmadiğı iddiasına dayanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, maddi ve manevi zararın doğmasına sebep olarak gösterilen eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarından mahrum bırakılma işleminin yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kamunun 4.maddesinde "..işlem ve faaliyetlere ilişkin şikâyetleri" karara bağlamanın Infaz hâkimliği'nin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konudaki şikâyete bakmakla görevli olan Adli Yargı yerinin aynı şikâyetten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, davacinın “eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb" haklardan yararlandırılmadiğından bahisle maddi ve manevi tazminat ödenmesi isteminden kaynaklanan dava konusu uyuşmazliğın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Ídari Yargilama Usulü Kamumunun 15/1-a maddesi uyarınca davanm görev yönünden reddine..."
4. Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
5. Tekirdağ 1. Infaz Hakimliği 19/10/2021 tarih ve E.2021/2147, K.2021/3144 sayılı kararı ile, konunun 4675sayılı Kanun'da belirtilen İnfaz Hakimliğinin görevleri dışında kaldığı gerekçesiyle dilekçenin reddine, başvurucunun tazminat talebi hakkında Ağır Ceza Mahkemelerine başvurması hususunda muhtariyetine karar vermiş; söz konusu karara itiraz edilmiş, Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkcmesi'nin 30/12/2021 tarih ve 2021/2014 Değişik iş sayılı kararı ile itirazın kesin olarak reddine karar verilmiş, karar kesinleşmiştir 

6. Davacı Ş. Ö. 10/02/2022 havale tarihli dilekçesi ile; "Nakil, tek kişilik odada kalma, diğer mahkumlarla aynıortamda ziyaret, telefon gibi uygulamaların yapılmasi, OHAL süresindeki uygulamalardan kaynaklı mahrumiyet nedeniyle maddi ve manevi tazminat õdenmesi istemiyle Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinden tazminat talebinde bulunmuştur.
7. Tekirdağ 1. Ağıir Ceza Mahkemesi 22/02/2022 tarih E. 2022/85, K.2022/76 Karar sayılı ilamı ile, davacının ikametinin Aksaray'da olduğu gerekçesiyle, 5271 Sayılı CMK.nun 12/1 maddesi uyarınca yetkisizlik kararı vererek,tazminat dava dosyasının gerekli işlemlerin yapılmak üzere yetkili ve görevli Aksaray Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine hükmetmiş, söz konusu karar kesinleşmiştir 

8. Aksaray 1. Ağir Ceza Mahkemesi 25/04/2022 tarih ve E.2022/271, K.2022/289 sayılı kararı ile, davanın esastan reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 28/09/2022tarih ve E.2022/1011, K.2022/1141 sayılı kararı ile, görevsizlik kararı verilerek, dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesi gerektiği halde davanın esasına girilerek red kararı verilmesi nedeniyle hükmün bozulmasına kesin olarak karar vermiştir.

9. Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi 11/11/2022 tarih ve E.2022/573, K.2022/569 sayılı kararı ile, idarenin iş ve eylemlerinden doğan ağır hizmet kusurundan kaynaklı davalarda yargılama yapma görevinin idare mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle, mahkemenin yargı yolu bakımından görevsizliğine ve 2247 sayılı Kanun'un 19, maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir.
10. Uyuşmazlik Mahkemesinin 08/01/2024 tarih ve E. 2023/117, K.2024/19 sayılı kararı ile 2247 sayılıKanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan Aksaray 1. Ağir Ceza Mahkemesinin 11/11/2022 tarih ve E.2022/573, K.2022/569 sayılı başvurusunun reddine karar vermiş, dosyanın gönderildiği Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi 08/03/2024 tarih ve E. 2024/251, K.2024/113 sayılı görevsizlik kararıyla idarenin iş ve işlemlerinden doğan ağır hizmet kusurundan kaynaklı davalarda yargılama yapma görevinin idare mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıvererek dosyayı Ankara 13. İdare Mahkemesine göndermiştir 

11. Ankara 13. Idare Mahkemesi 25/04/2024 tarih ve E.2024/692, K.2024/764 sayılı kararı ile sözkonusu dosya ile ilgili yapılacak bir işlem bulunmadığını belirterek, dosyanın esas kaydını kapatarak, dosyayı Aksaray 1. Ağır Ceza 

Mahkemesine iade etmiştir.
12. Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi 10/09/2024 tarih ve E.2024/483, K.2024/421 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin davanın ayrı ayrı reddine karar vermiş; kararın istinafedilmesi üzerine, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 15/01/2025 tarih veE.2024/1086, K.2025/55 sayılıkararı ile, "koruma tedbiri mahiyetinde olmayan ceza infaz kuruntundaki disiplin cezaları veya hukuka aykırılıkların koruma tedbiri niteliğinde olmadığı, bu yöndeki hukuka aykırılıklar nedeniyle meydana gelen zararın idari yargı görev alanında kaldiğı ve bu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceğinden bu konuda görevsizlik kararı verilerek dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesi gerektiği halde davacinın maddi ve manevi tazminat talebinin yasal koşullar oluşmadığından bahisle davanın esasına girilerek red kararı..." verildiği gerekçesiyle istinaf başvurusu yerinde görüldüğünden, 6100 sayılı HMK.nun 353/1. maddesinin a-6 bendi ile CMK.nun 280/1-d maddeleri uyarınca hükmün bozulmasına, dosyanın yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak karar vermiştir.
13. Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi 27/05/2025 tarih ve E.2025/63, K.2025/378 sayılı kararı ile, idarenin işve eylemlerinden doğan ağır hizmet kusurundan kaynaklı davalarda yargılama yapma görevinin Idare Mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dosyanın kararın kesinleşmesine müteakip Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Davacı Ş. Ö.'nin dava dilekçesinde ileri sürdüğü "nakil, tek kişilik odada kalma, diğer mahkumlarla aynı ortamda ziyaret, telefon gibi yapılmasi, OHAL sûrecindeki uygulamalardan kaynaklanan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlemler" nedeni ile maddi ve manevi tazminat talebinin 5271 sayılı CMK'nin 141 ve devamı maddelerinde düzenlenen koruma tedbirleri nedeniyle tazminat nedenleri arasıinda düzenlenmediği sonucuna varılarak, idarenin iş ve eylemlerinden doğan ağır hizmet kusurundan kaynakli davalarda yargılama yapma görevinin Idare Mahkemelerine ait olduğu anlaşılmakla Mahkememizin görevsizliğine,
Ankara 13. İdare Mahkemesinin 2021/765 Esas, 2021/767 Karar sayılı dosyası ile görevsizlik kararı da verildiği dikkate alınarak olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın kararın kesinleşmesine müteakip uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
Davacı Ş. O.'nin dava dilekçesinde ileri sürdüğü "nakil, tek kişilik odada kalma, diğer mahkumlarla aynıortamda ziyaret, telefon gibi yapilmasi, OHAL sürecindeki uygulamalardankaynaklanan mahrumiyet ve dolayısıile hak kaybına sebep olan işlemler" nedeni ile maddive manevi tazminat talebinin 5271 sayilı CMK' nin 141 ve devami maddelerinde düzenlenen koruma tedbirleri nedeniyle tazminat nedenleri arasında düzenlenmediği somucuna varılarak, idarenin iş ve eylemlerinden doğan ağır hizmet kusurundan kaynaklı davalarda yargılama yapma görevinin Îdare Mahkemelerine ait olduğu anlaşılmakla Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
Ankara Idare Mahkemelerinin Görevli olduğuna,…"
14. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 14., 16. ve 21. maddeleri uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Danıştay Başsavcılığının yazılı düşüncesi istenmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğının Yazılı Düşüncesi 
15. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılıdüşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"...Uyuşmazlık konusu olayda dava, davacıın hükümlü olarak bulunduğu ceza infaz kurumunda, eğitim,spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş vb. haklarının verilmemesi nedeniyle uğradığını iddia ettiği maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılmıştır.

4675 sayılı Kanun ile infaz hakimliği, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcisıın ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak ile görevli kalınmış ve görevi sadece şikâyetleri incelemekle sınırlı tutulmuş olmakla birlikte, bu işlemler sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle açılacak tazminat davalarında hangi yargı kolunun görevli olduğu hususunda bir düzenleme yapılmamıştır. Ayrica, 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesine göre ağır ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin hâller de anılan Kanun'un 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmiştir.

Dava, davacının kapalı ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş vb.haklarının verilmemesi şeklindeki uygulamalardan dolayı zarara uğradığından bahisle açıldığından, bu talebin 5271 sayılı Kamun'un 141 vd. maddelerinde öngörülen koruma tedbirleri nedeniyle açılan bir dava veya 4675sayılı Kamun'un uygulanmasından kaynaklanan bir şikâyet olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir.Ayrica, 4675 sayılı Kanun kapsamında yapılmış olan bir şikâyet başvurusunun da, açılmış veya açılacak olan 

tazminat davalarında yargı yolumu belirlemeye etki etmediği düşünülmektedir.
Bu durumda, dava komusu uyuşmazlığınhizmet kusuru esaslarına görülmesinin mümkün olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Bilindiği gibi, kamu hizmetini yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, idarenin personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi neticesinde, kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç ișlemesi,kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararlarında, idarenin kusura dayanan sorumluluğu veya kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir.

Davada, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklularayönelik olarak, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne kanunlarla verilen görev ve yetkilerin kullamlması ya da kullanılmamasınedeniyle, ortaya çıkan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlem ve eylemlerinden kaynaklandığıileri sürülen maddi ve manevi zararda, idarenin hizmet kusuru veya başka nedenle sorumluluğu bulunup bulunmadiğının saptanması gerekmektedir.

Belirtilen bu durum karşısında, davanın idare aleyhine açıldığı, davalı idarenin kamu tüzel kişiliği olup,işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, bu kapsamda bünyesinde istihdam ettiği kamugörevlisinin, görevi sirasındave yetkilerini kullanırken kusurlu davranışta bulunup bulunmadıği, kusurlu davranışta bulunmasıhálinde bu kusurun hizmet kusuru mu, yoksa hizmetten ayrılabilen kişisel kusur mu olup olmadiğı hususunun,idare hukuku esaslarına gõre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği somucuna varılmıştır 
Uyuşmazlik Mahkemesinin 13.10.2025 tarihli ve 2025/399 E., 2025/652 K. sayılı kararında da aynıhususlar vurgulanmiştir.

Bu nedenle, Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesinin başvurusumun reddine karar verilmesi gerekmektedir .…"
B. Danıştay Başsavcıhğının Yazıhı Düşüncesi 
16. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde yazılı düşūnce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısımı şöyledir.

".….5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenen sebeplerle maddi ve manevi her türlü zararlarini Devletten isteyebilecek olanlar tarafindan açılacak davaların, anılan Kamunun 142, maddesinin 2. fikrası uyarınca ağir ceza mahkemelerince çözümlenmesi gerekmektedir.
4675 sayılı Înfaz Hakimliği Kamunu, hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde 4.maddesinde sayılan işlem veya faaliyetler ile ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamakla infaz hâkimliklerini görevlendirmiştir.

Davacıın ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylik açık görüş, vb haklarının verilmemesi nedeniyle zarara uğradiğıdan bahisle tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işlemin iptali ile ileri sürdüğü zarara karşılık gelmek üzere maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açtığı davanm hizmet kusuru esaslarına göre mi çözümleneceği yoksa Ceza Muhakemesi Kanumunun 141. maddesi ya da 4675 sayılı Infaz Hakimliği Kanumu kapsamında mı değerlendirileceğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir 
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 142. maddesine göre ağir ceza mahkemelerince hükme bağlanacakolan tazminat davalarına ilişkin hâller anılan Kanumun 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmişolup, yorum yoluyla bu hâllerin genişletilemeyeceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarının verilmemesi nedeniyle zarara uğradiğmdan baħisle tazminata hükmedilmesi istemiyle açılacak davalar bu madde gereğince Devlet aleyhine dava açılabilecek háller arasında sayılmadığından, bu iddialarla açılan davalara ağır ceza mahkemelerince bakılamayacağı açıktır.

Diğer yandan, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutukluların 4675 sayılı Kanun'un 4.maddesinde sayılan işlem veya faaliyetler ile ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazıa ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamakla görevlendirilen infaz hákimliklerinin tazminat talepli olarak Adalet Bakanlığı'na yapılan başvurunun reddi üzerine, hizmet kusuru esasına dayanılarak açilacak tazminat davalarını inceleme gõrevleri bulunmamaktadir.

Dava, davacının kapalı ceza infaz kurumunda eğitim,spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarının verilmemesi şeklindeki uygulamalardan kaynaklanan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlemler nedeniyle zarara uğradığından bahisle açıldığından, 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kamunu'nun 141 ve devamı maddelerinde öngörülen koruma tedbirleri nedeniyle açılmış bir davadan söz edilemeyeceği gibi 4675 sayılı infaz Hakimliği Kanumu'nun amaci, kapsamı ve 4. maddesinde öngörülen şikayetleri incelemekle sayma suretiyle özel olarak görevlendirilen infaz hakimliğinin görevi kapsamında da bulunmamaktadır.
İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu kurala bağlayan Anayasanın 125. maddesine göre; idare işlevi ifa edilirken personelinin davranışlari nedeniyle verilen zararlari idarenin hizmet kusuru esasına göre tazmin etmesi gerekmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk veya aksaklık ile personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi sonucunda hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi idarenin hizmet kusuruna 

dayalı tazmin sorumluluğumun doğmasına yol açar. Idarenin bu hukuki sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde kural olarak Idari yargı mercileri görevlidir.
Bu itibarla, 1721 sayılı Kanun, 5275 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve ilgili mevzuat ile Adalet Bakanlıği Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'ne ceza infaz kurumları ve burada bulunan hükümlü ve tutuklulara yönelik olarak verilen görev ve yetkilerin kullanılması ya da kullanılmaması nedeniyle ortaya çıkan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın, hizmet kusuru esasına göre tazmini istemiyle açılan davanın idare hukuku esaslarına göre Idarî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığı görüm ve çözümünde idârî yargıım görevli olduğu düşünülmektedir ..

17. Aksaray 1. Ağir Ceza Mahkemesince, görevli yargı yerinin belirlenmesi için, adli yargı dosyası ile kesinleşme şerhini havi idari yargı kararı, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
18. Anayasa'nın "B. Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin son fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
19. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkanda yetki, şekil, sebep, komu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Ídari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gõsterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler 
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
20. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kişilerin uğradıkları zararlar" başlıklı 13.maddesinin değişik birinci fikrası şöyledir 

"(Değişik: 12/5/1982 - 2670/6 md.)
(Değişik birinci fikra: 6/6/1990 - 3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıtların ilgili personel tarafindan zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar,cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafindan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır."
21. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat İIstemi" başlıklı 141. maddesi şöyledir:
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
a) Kamunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğumun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
c) Kanunî hakları hatirlatılmadan veya hatırlatılan haklarımdanyararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hálde makul sürede yargılama mercii huzuruna çikarılmayan ve bu süre içinde hakknda hüküm verilmeyen,
e)Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerinekarar verilen 

f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya ișlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla 

cezalandirilan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bumun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kamunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyaricı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amaciyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğina veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddi ve manevî her türlü zararlarıni, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararlari veren merciler, ilgiliye tazminat haklari bulunduğumu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykarı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarina bir yıl içinde rücu eder."
22. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları" başlıklı 142. maddesinin ilgili 1. ve 2. fikraları şöyledir:
"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulumulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır...

23. 4675 sayılı Infaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amaci, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkımda yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısınım ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hâkim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz häkimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
24. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hákimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir 
"İnfaz hákimliklerinin görevleri şunlardır:
1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırilmalari, isıitilmalari ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tábi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kamun, veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıylayapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.
5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcisinın ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek 

7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak 
Kamunlarda başka bir yargı merciine birakılan konmulara ilişkin hükümler saklıdır."
25.4675 sayılı Kanun'un “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Čeza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla 

ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcisının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlarım kamun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğüaracılığıyla da yapılabilir. Infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.

Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anasi, babası, ayırt etme gücüne saħip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.

Şikâyet yoluna başvurulmasi, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesinidurdurmaz.Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi đurumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasma karar verebilir."
26. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hákimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hákimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargımerciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.

Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızındosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklumun savunmasıı aldiktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasınıi, hazir bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
Infaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kamunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihlive 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcisı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanumu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kamunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanır.

İtiraz, infaz hakimliğininyargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (...) yapılır. Infaz hâkimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
27. 1721 sayılı Hapishane Ve Tevkifhanelerin Idaresi Hakkında Kanun'un 2. maddesi şöyledir :
" (Değişik: 23/6/1941-4068/1 md.)
A) Mahpuslarin ceza evlerine dağitilmasi,
B) (Değişik: 6/8/1997-4301/11 md.) Hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu ve tutukevlerinde görevli personelin giydirilmesi, hükümlü ve tutukluların yatırılmasi, isıtılmasi, temizliğinin sağlanmasi, okutulması,eğitilmesi, meslek veya zanaat sahibi yapılması ve çalıştirılmasi,
C) Îș kazançlarından sanatlar ihtiyacına ve çalışanlara pay ve ailelerine nafaka ayrilmasi,
D) Mahpus ve mevkuflar hakkında kimler tarafindan ne gibi inzibat muameleleri tatbik olunacağı,
E) Ceza evinin emniyeti bakımından mahkümlara ait mektupların ve kendilerini ziyarete gelenlerle konuşmalarınn ve hariçle muhaberelerinin ne suretle tanzim ve kontrol edileceği,
F) Ceza ve tevkif evlerinin memur ve müstahdemlerinin vazife ve salahiyetleri ve haklarında kimler tarafindan ne gibi inzibati muameleler yapılacağı hakkında Cumhurbaşkanı tarafindan yönetmelik tanzim olumur.(...)

(Ek: 6/8/1997-4301/11 md.) Hükümlü ve tutuklularla görev başmda bulunan personel, 9.7.1956 tarih ve 6779 sayılı 14 Eylül 1330 tarihli Tayınat ve Yem Kanununa Ek Kamunun 1 inci maddesindeki hüküm çerçevesinde iaşe edilir.

(Ek: 6/8/1997-4301/11 md.) Hükümlü ve tutuklarla görevde bulunan personelin iaşesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir."
28. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Adalet Bakanlığı" üst başlıklı ve "Görev" başlıklı 38.maddesinin 1. fikrasının ilgili kısımları şöyledir:

"(1) Adalet Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kamunlarda kurulması öngörülen mahkemeleri açmak ve teşkilatlandırmak, ceza infaz kurumlari, icra ve iflas daireleri gibi her derece ve türdeki adalet kurumlarını planlamak, kurmak ve idari görevleri yönünden gözetim ve denetimini yapmak ve geliştirmek,
g) Ilgili mevzuat hükümleri uyarınca infaz işlerini düzenlemek,
29. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü" başlığını taşıyan 43.maddesinin1. fikrasının b bendi şöyledir;
" (1) Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
b) Hükümlü ve tutukluların giydirilmesi, beslenmesi, yatırilmasi, eğitilmesi, çalıştirılması ve muhtaçdurumda bulunanların tedavi giderlerinin karşılanması işleri ile 30/6/1934 tarihli ve 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları Înşası Karşılığı Olarak Almacak Harçlar ve Mahkúmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kamunda gösterilen her türlü işlemleriyapmak,"
30. Daha önce yürürlükte bulunan 2922 Sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun "Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğil' başlığınıtaşiyan 11. maddesinin 1. fikrasının a ve b bendi şöyledir :
"Başlangiç cümlesi : (Değişik: 18/5/1994-KHK-529/14 md.; Iptal: Ana.Mah.'nin 8/7/1994 tarih ve E.1994/55, K.1994/50 sayılı karari ile.; Yeniden düzenleme; 15/5/2001 - 4674/2 md.) Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır.

a) (Değişik : 10/9/1993-KHK-524/14 md.;Iptal:Ana.Mah.nin 6/10/1993 tarih ve E.1993/36, K.1993/35sayılı Karari ile,;Yeniden düzenleme: 18/5/1994 - KHK - 529/14 md.; Iptal: Ana.Mah.'nin 8/7/1994 tarih ve E.1994/55, K.1994/50 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme; 15/5/2001 - 4674/2 md.) Ceza infaz kurumları ve tutukevlerini yönetmek, denetlemek ve hesap işlerini izlemek, 4301 sayılı Ceza Infaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumunun Kuruluş ve İdaresine İlişkin Kanunla verilen görevleri yerine getirmek.
b) (Değişik : 10/9/1993-KHK-524/14 md.;Iptal:Ana.Mah.nin 6/10/1993 tarih ve E.1993/36, K.1993/35sayılı Kararı ile,;Yeniden düzenleme: 18/5/1994 - KHK - 529/14 md.; Iptal: Ana. Mah.'nin 8/7/1994 tarih ve E.1994/55, K.1994/50 sayılı Kararı ile.; Yeniden düzenleme; 15/5/2001 - 4674/2 md.) Hükümlü ve tutukluların giydirilmesi, beslenmesi, yatırilmasi, eğitilmesi, çalıştirilması ve muhtaç durumda bulunanların tedavi giderlerinin karşılanması işleri ile 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları Inşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkúmlara Odettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunda gösterilen her türlüişlemleri yapmak."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
31. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GULEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BILIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflari,konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmişbir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

32. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığıın bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir. " hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir 
33. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. " hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,

başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.

34. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz gõrev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çõzüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayıinceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanımıştır.
35. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca kararın kesinleşmesini müteakip görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasının re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.

36. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağıdan ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
37. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK 'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
38. Dava; Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda hükümlü olarak bulunan davacının, eğitim,spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarının verilmemesi nedeniyle zarara uğradığından bahisle tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 13/02/2020 tarihli ve 27571 sayılı işlemin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğradığı zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat istemiyle açılmiştır .

39. Dava, davacının kapalı ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş vb.haklarının verilmemesi şeklindeki uygulamalardan dolayı zarara uğradığından bahisle açıldığından, bu talebin 5271 sayılıKanun'un 141 vd. maddelerinde öngõrülen koruma tedbirleri nedeniyle açılan bir dava veya 4675 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan bir şikâyet olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir. Ayrıca, 4675 sayılı Kanun kapsamında yapılmış olan bir şikâyet başvurusunun da, açılmış veya açılacak olan tazminat davalarında yargı yolunu belirlemeye etki etmediği düşünülmektedir 

40. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenen sebeplerle maddi ve manevi her türlü zararlarını Devletten isteyebilecek olanlar tarafindan açılacak davaların, anılan Kanunun 142. maddesinin 2. fikrası uyarınca ağır ceza mahkemelerince çözümlenmesi gerekmektedir. 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu, hükümlüve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde 4. maddesinde sayılan işlem veya faaliyetler ile ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamakla infaz hâkimliklerini görevlendirmiştir.
41, Davacının ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarının verilmemesi nedeniyle zarara uğradığından bahisle tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü işlemin iptali ile ileri sürdüğü zarara karşılık gelmek üzere maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açtığı davanın hizmet kusuru esaslarına göre mi çözümleneceği yoksa Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesi ya da 4675 sayılı Ínfaz Hakimliği Kanunu kapsamında mı değerlendirileceğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

42. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 142. maddesine göre ağır ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin hâller anılan Kanun'un 141. maddesinde sayma suretiylebelirlenmiş olup, yorum yoluyla bu hâllerin genişletilemeyeceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarının verilmemesi nedeniyle zarara uğradığından bahisle tazminata hükmedilmesi istemiyle açılacak davalar bu madde gereğince Devlet aleyhine dava açılabilecek hâller arasında sayılmadığından, bu iddialarla açılan davalara ağır ceza mahkemelerince bakılamayacağı açıktır.
43. Diğer yandan, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutukluların 4675 sayılı Kanun'un 4.maddesinde sayılan işlem veya faaliyetler ile ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamakla görevlendirilen infaz hâkimliklerinin tazminat talepli olarak Adalet Bakanlığı'na yapılan başvurunun reddi üzerine, hizmet kusuru esasına dayanılarak açılacak tazminat davalarını inceleme görevleri bulunmamaktadır.

44. Dava, davacının kapalı ceza infaz kurumunda eğitim, spor, haftalık telefon görüşmesi, aylık açık görüş, vb haklarının verilmemesişeklindeki uygulamalardan kaynaklanan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlemler nedeniyle zarara uğradığından bahisle açıldığından, 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 141 ve devamımaddelerinde õngõrülen koruma tedbirleri nedeniyle açılmış bir davadan söz edilemeyeceği gibi 4675 sayılı infaz Hakimliği Kanunu'nun amaci, kapsamı ve 4. maddesinde öngörülen şikayetleri incelemekle sayma suretiyle özel olarak görevlendirilen infaz hakimliğinin görevi kapsamında da bulunmamaktadır..

45. İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu kurala bağlayan Anayasa'nın 125. maddesine göre; idare işlevi ifa edilirken personelinin davranışları nedeniyle verilen zararları idarenin hizmet kusuru esasına göre tazmin etmesi gerekmektedir. Idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk veya aksaklık ile personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi sonucunda hizmetin kõtü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi idarenin hizmet kusuruna dayalı tazmin sorumluluğunun doğmasına yol açar. İdarenin bu hukuki sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde kural olarak idarî yargı mercileri görevlidir.

46. Bu itibarla, 1721 sayılı Kanun, 5275 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve ilgili mevzuat ile Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'ne ceza infaz kurumları ve burada bulunan hükümlü ve tutuklulara yönelik olarak verilen gõrev ve yetkilerin kullanılması ya da kullanılmaması nedeniyle ortaya çıkan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın, hizmet kusuru esasına göre tazmini istemiyle açılan davanın idare hukuku esaslarına göre idarî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.

47. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurulduğunda, Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesinin yönteme aykırı başvurusunun kabulü ile, Ankara 13. Ídare Mahkemesinin 27/04/2021 tarih ve E.2021/765, K.2021/767 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir. .

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜYLE, Ankara 13. İdare Mahkemesinin 27/04/2021 tarih ve E.2021/765, K.2021/767 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN QLARAK karar verildi,
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/397KARAR NO : 2025/557KARAR TR : 22/09/2025
%
%
ÖzET: Davacının işlettiği internet cafede yasadışı bahis oynatılması nedeniyle, 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca "iş yerinin 3 ay süreyle kapatılması.." gerektiğine ilişkin valilik işleminin iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemin de idari yargıda dava konusu yapılması karşısında İDARi YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk 


KARAR 
Davaci : M. E.
Vekili : Av. M. S. A.Daval : Batman Valiliği Vekili : Av. Y. G.
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin Batman İlinde bulunan Z. i. C. isimli iş yerini işlettiğini, iş yerinde yasa dışı bahis oynandığından bahisle, 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (d) bendi uyarınca, iş yerinin 3 ay süreyle kapatılmasına ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının beş is günü içinde yetkili idare tarafindan iptalinin değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin,Batman Valiliği'nin 20/02/2023 tarih ve 2023/2023021015123668027 sayılı işleminin iptal edilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştir.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Batman 1. Sulh Ceza Hakimliği 10/04/2023 tarih ve D.iş No. 2023/1340 sayıh kararı ile, yapılan başvuruda 5326 sayılı Kanun'un 28/1-b maddesi uyarınca, Hakimliklerinin görevli olmadığı, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, Hakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karara itiraz edilmesi üzerine Batman 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 19/04/2023 tarih ve D.iş No: 2023/1731 sayılı karanı ile itirazın reddine karar verilmiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"..İtiraz dilekçesi ve idarenin cevabı yazısı ve ekleri birlikte incelendiğinde; muterizin talebinin iş yerinin kapatılması ve mühürlenmesi kararının iptaline ilişkin olduğu, ilgili işlemin idari işlem niteliğinde olduğu ve görevli mahkemenin idari yargı mahkemesi alanına girdiği anlaşıldiğından Idare Mahkemelerinde dava açılması gerekirken Hakimliğimize başvurulmuş olması nedeniyle Hakimliğimizin görevsizliğine .."
3. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Batman Îdare Mahkemesi 11/04/2023 tarih ve E.2023/228, K,2023/411 sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta görevli yargi yerinin adli yargı mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…7258 sayılı Kanun'un mevcut halinde idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.

Dava konusu olayda uyuşmazlık; 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin ihlali nedeniyle anılan Kamun'un 5. maddesinin beşinci fikrası uyarınca iş yerinin 3 ay süre ile kapatilmasina ve işyeri açma ve çalışma ruħsatinın 5 iş günúiçinde iptal edilmesi için bildirimde bulunulmasina (isyeri açma ve çalışma ruhsatiının iptal edilmesine ilişkin herhangi bir işlem mevcut değil) ilişkin işlemden kaynaklanmakta olup, bu haliyle dava konu işlemin 5326 sayılıKanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptirim niteliğinde bir işlem olduğu, 7258 sayılı Kanun'da ise, idari yaptirımlara karşı itiraz komusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılıKanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere idari yaptırım kararlarına karşı kamun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kamunlarda aksine hir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıım açıkça belirtilmiş olmasıkarşısında, uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27/1. maddeleri gereği adli yargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Hâkimliğince çözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 22/10/2018 günlü, E:2018/585, K:2018/647 sayılı kararı da bu tür uyuşmazlıklarda adli yargının görevli olduğu yönündedir..*

5. Bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.
6. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. Ídari Dava Dairesi 07/03/2024 tarih ve E.2023/2421, K. 2024/431 sayılıkararı ile,"..Dosyadaki belgeler ile istinaf dilekçesindeki iddiaların incelenmesinden; istinaf başvurusuna konu kararın ve dayandığı gerekçenin hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığısonucuna varilmiştir.

Öte yandan, dava dilekçesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatımın iptal edilmesi için gerekli Olur'un verilmesine ilişkin işlemin de iptalinin istendiği görülmekte ise de, söz konusu işlemin doğrudan hukuki sonuç doğuracak nitelikte olmadığı, sadece iş yeri hakkında ilgili yaptırımların yetkili olan Belediyece uygulanabilmesi amacıyla ilgili Belediyeye 

yapılan bildirim niteliğinde bir işlem olduğu, bu haliyle de idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai nitelikte bir işlem olmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Batman Idare Mahkemesince verilen 11/04/2023 gün ve E:2023/228,K:2023/411 sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine…." karar vermiştir.
7. Bu kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmiştir.
8. Danıştay 10. Dairesi 21/11/2024 tarih ve E.2024/3656, K.2024/5213 sayılı kararı ile, temyiz isteminin kabulüne ve Bölge Idare Mahkemesinin kararının bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“…Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkmda Kanun'un yukarıda yer verilen hükmüuyarınca, adli yargi merciinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin, davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurması ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlik Mahkemesinin karar vermesine değin ertelemesi gerekmektedir.

Dava dosyasinınincelenmesinden, davacı tarafindan dava konusu işlemin kaldirilması istemiyle Batman 1.Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edildiği, Batman 1. Sulh Ceza Hakimliğinin Değişik İş No:2023/1340 sayıli dosyasında 10/04/2023 tarihli kararla idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği ve bu kararın 19/04/2023 tarihinde, temyize konu karar verilmeden önce kesinleştiği anlaşıldığından Bölge İdare Mahkemesince davacinın istinaf başvurusu hakkımnda karar verilmeden önce 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinin işletilmesi suretiyle Uyuşmazlık Maħkemesine başvurulması ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davanın görev yönünden reddi yolundaki Batman İdare Mahkemesi kararına karşı davacıtarafindan yapılan istinaf başvurusumun reddine ilişkin temyize konu Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi 2. Idari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır..."
9. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi 15/05/2025 tarih ve E.2025/130 sayıhı kararı ile,uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargı bünyesinde bulunan sulh ceza mahkemesince çözümlenmesi gerektiği, uyuşmazlığa ilişkin davanın idari yargı yerinin görevi dışında olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"….Dosyanın incelenmesinden; Batman Il Emniyet Müdürlüğüne gelen ihbar üzerine davacinın işlettiği Z.I. C. adlı iş yerinde denetim yapıldıği, yapılan denetimde 10 mumaralı bilgisayar üzerinden yasa dişı bahis oynatildığının tespit edildiğinden bahisle Batman Valiliği tarafindan iş yerinin 7258 sayılı Kamu'nun 5. maddesi uyarınca 3 ay süreyle kapatılmasına ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatımın beş iş gūnü içerisinde iptalinin sağlanması için gerekli olan bildirimin yapılmasına ilişkin 20/02/2023 tarih ve E-(...)-91244-(...) sayılı işlemin tesis edildiği, akabinde davacı tarafindan, 16.03.2023 tarihli dilekçe ile anılan işlemin iptali istemiyle Batman Idare Mahkemesi'nin 2023/228 esasına kayden dava açıldıği, daha sonra işlemin kaldırılması istemiyle 21.03.2023 tarihinde Batman 1. Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edildiği, Batman 1. Sulh Ceza Hakimiliğinin Değişik İşNo:2023/1340 sayılı dosyasında 10/04/2023 tarihli kararla idari yargıın görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, öte yandan Batman Idare Mahkemesine açılan davada ise Batman İdare Mahkemesinin 11.04.2023 tarihli kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verildiği, verilen kararının davaci tarafindan istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 07.03.2024 tarih ve E:2023/2421, K:2024/431 sayıli kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, Dairemiz kararinın davacı tarafindan temyiz edilmesi üzerine anılan dosyanın temyiz aşamasında iken Batman 1. Sulh Ceza Hakimiliği'nin Değişik Iş No:2023/1340sayılı kararının 19/04/2023 tarihinde kesinleştiği, Dairemiz kararının temyiz incelenmesi sonucunda "temyize komu karar verilmeden önce Batman 1. Sulh Ceza Hakimiliği'nin Değişik Iş No:2023/1340 sayılı kararının kesinleştiği anlaşıldiğından Bölge Idare Mahkemesince davacının istinaf başvurusu hakkında karar verilmeden önce 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinin işletilmesi suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesi gerektiği" gerekçesiyle Dairemiz kararının bozulması üzerine bozma kararına uyularak ara karar yapılarak Batman 1.Sulh Ceza Hakimliği dosyasının dosyamiz içerisine katilması sağlanmiştır.

Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, Kabahatler Kamumu'nun; idari yaptırım kararlarına karşi, açıkça idari yargı merciinde dava açılabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamasıdurumunda adli yargının görevli olduğu, yargı yoluna ilişkin açıkça idari yargı merciinde dava açılabileceğine ilişkin hüküm bulunması durumunda veya aynı kişiyle ilgili olarak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında idari yarginın görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde idariyargi merciinde dava açılahileceği açıktir.

Diğer bir ifadeyle, Kabaħatler Kanumu'mun, idari yaptiırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli 

mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık; davacıya ait iş yerinde yasa dışı bahis oynatıldığından bahisle 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesine istinaden işyerinin 3 ay süre ile kapatılmasına ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının beş iş günü içerisinde iptalinin sağlanması için gerekli olan bildirimin yapılmasına ilişkin işlemlerden kaynaklanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yayımından sonra, dava konusu İş yerinin kapatılması işlemine dayanak teşkil eden 7258 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerinde iş yerlerinin kapatılmasma ilişkin işlemlerin hangi şartlarda yapılabileceği belirtilmiş, ancak bu işlemlere karşı başvurulabilecek kanun yoluna ilişkin düzenleme yapilmamiştır.

Bu haliyle dava konusu işlemin 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım niteliğinde olduğu, 7258 sayılı Kanun'da idari yaptırımlara karşı itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,Kabahatler Kanununun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde ise idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının açıkça belirtildiği dikkate alındığında uyuşmazlığın 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi ve 27. maddesinin 1. fikrası uyarınca adli yargı bünyesinde bulunan sulh ceza mahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştir...."
10. Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi 2. Idari Dava Dairesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazhk Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
11. 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 12/7/2013-6495/3 md.)
Kanuun verdiği yetkiye dayalı olmaksizın;
a) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarıni oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkán sağlayanlar üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

b) Yurt dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarmın internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye'den oynanmasına imkân sağlayan kişiler,dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

c) Spor müsabakalarıa dayalı sabit ihtimalliveya müşterek baħisya da şans oyunlarıylabağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandirilır.

c) Kişileri reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalliveya müşterek bahis ya da şans oyunlarmı oynamaya teşvik edenler, bir yildan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

d) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynayanlar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan beş bin liradan yirmi bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır.

Bu madde kapsamına giren suçlarla bağlantılı olarak, spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarinın oynanmasına taħsis edilen veya oynanmasında kullanlan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunlarin oynanması için ortaya konulan veya oynanması suretiyle elde edilen her türlü mal varlığı değeri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kamununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerine göre müsadere edilir.

Bu madde kapsamına giren suçlardan dolayi, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Bu madde kapsamına giren suçlarla ilgili olarak, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı Internet Ortamında Yapılan Yayınların Dūzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun erişimin engellenmesine ilişkin hükümleri uygulanır.

Bu madde kapsamına giren suçların işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafindan ihtarda bulunmaksızın üçay süreyle mühürlenerek kapatılır. Iş yeri açma ve çalışma ruhsatına saħip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafindan beşiş günü içinde iptal edilir.

(Ek fikra: 15/8/2017-KHK-694/23 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/23 md.)
Birinci fikranım (a), (b), (c) ve (c) bentlerinde düzenlenen suçlar ile 5237 sayılı Kanunun 228 inci maddesinin üçüncü ve dördüncü fikralarında düzenlenen suç bakımından 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
a) 128 inci maddesinde yer alan taşımmazlara, hak ve alacaklara elkoyma,
b) 135 inci maddesinde yer alan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınmasi,
c) Orgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın 139 uncu maddesinde yer alan gizli 

soruşturmacı görevlendirilmesi 
ς) 140 incı maddesinde yer alan teknik araçlarla izleme,
tedbirlerine ilişkin hükümler uygulanabilir.
(Ek fikra:22/4/2022-7405/48 md.) Bu Kanunda tanımlanan suçlara ilişkin delil veya emarelerin tespiti hälinde Spor Toto Teşkilat Başkanlıği, doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvuruda bulunabilir. Soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararları Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ edilir ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı bu kararlara itiraz edebilir.

(Ek fikra:22/4/2022-7405/48 md.) Bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayisıyla açilan davalarda mahkeme iddianamenin bir örneğini Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ eder. Başvuru yapılması hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığıaçılan davaya katılan olarakkabul edilir."
12. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahläki, genel sağlıği, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla;
a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,
b) Kabahatler karşıhığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları
c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,
d) İdarī yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,
e) Ídariyaptırım kararlarımın yerine getirilmesine ilişkin esaslar,
Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır."
13. 5326 sayılı Kanun'un "Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır."
14. 5326 sayıh Kanun'un "Yaptırım türleri" başliklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşıliığında uygulanacak olan idari yaptirımlar, idarí para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.

(2) İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
15. 5326 sayıh Kanun'un "Sakhı tutulan hükümler" başlıkh 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) Işyerinin kapatılmasi,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
16. 5326 sayıh Kanun'un "Başvuru yolu" başhklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
"(1) İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararm tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarí yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarí yargının gõrev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarí yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarí yargı merciinde görülür.'
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyūp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katilımlarıyla yapılan 22/09/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, bölge idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.


B. Esasin Íncelenmesi 
18. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLIVAN'ın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇÎFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülūp düşünüldū:
19. Dava, * bulunan ve davacı tarafindan internet salonu olarak işletilen Z. I. C. unvanlı iş yerinde yasadışı bahis oynandığı tespit edildiğinden, 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca "iş yerinin 3 ay süre ile kapatılması ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının beş iş günü içinde yetkili idare tarafından iptalinin değerlendirilmesi için gerekli bildirimin yapılmasma" ilişkin Batman Valiliğinin 20/02/2023 tarih ve 2023021015123668027 sayıhı işleminin iptali istemiyle açılmiştir.

20. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu'nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

21. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fikrasında; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olmas halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

22. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı,diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kiși ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadir.

23. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari yaptırım yönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari yaptırıma konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari yaptırıma ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlik kararlarının kaldılmasına karar verilmiştir.

24. Dava dosyasının incelenmesinden, 27/01/2023 günü saat 19:30 siralarında Batman Il Emniyet Müdürlüğüekiplerince yapilan çalşmalar neticesinde, Z. I. C. isimli is yerinde 7258 sayılı Kanun'un Yasadışı Bahis olayı ile ilgili olarak Batman Cumhuriyet Bassaveılığmın 28/01/2023 tarih ve 2023/2110 sayılı soruşturması ve Batman 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/01/2023 tarihli 2023/518 D.iş karar sayısı ile el koyma ve inceleme kararı alındığı, konu ile ilgili olarak yasađışı bahis oynandığı tespit edildiğinden, 7258 sayılı Kanun gereği belirtilen iş yerinin 3 (üç) ay süre ile kapatılması ve ișyeri açma ve çalışma ruhsatının beş iş gūnü içinde yetkili idare tarafindan iptalinin değerlendirilmesi için gerekli bildirimin yapılmasının uygun görüldüğüne ilişkin, Batman Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün işleminin iptali istemiyle adli yargıyerinde açılan davada, Batman 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 10/04/2023 tarih ve D.İș.2023/1340 sayılı kararı ile idari yargıyerinin görevli olduğuna karar verildiği; idari yargı yerinde açılan davada ise Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince Batman Idare Mahkemesince verilen görevsizlik kararına karşi yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verildiği ancak bu kararın Danıştay 10. Dairesi tarafindan bozulması üzerine, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. Idari Dava Dairesince dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

25. Mahkememizce yapılan incelemede dosya içeriğinde, Z.1. C. unvanlı iş yerinin 15/03/2023 tarih veE.115725sayılı Batman Belediye Başkanhığı onayı ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği tespit edilerek, bu işlemin iptali istemiyle, davacı M. E tarafindan Batman Idare Mahkemesinde açilan bir dava bulunup bulunmadiği Mahkemelerinden sorulmuş, 09/07/2025 tarih ve E.2023/776 sayılı gelen cevabi yazida "davacisı M. E. olan Mahkememizin 2023/776 esas sayilı dosyasında 28/03/2024 tarihinde davanın kismen iptal, kismen reddine karar verilmiş, davacı ve davalı tarafindan yapılan istinaf başvurusu üzerine dava dosyası Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2.İdari Dava Dairesinin 2024/961esasına kaydedilmiş ve istinaf başvurusunun reddine karar verilerek yapılan temyiz başvurusu üzerine dosya Danıştay 4.Daire Başkanlığına gönderilmiş 2025/3303 esasa kaydedilmiştir. Dava dosyasında temyiz incelemesi devam etmektedir."denildiği görülmüştür.

26. Încelenen uyuşmazlıkta, uygulanan 3 ay süreyle iş yerinin kapatılmasının 5326 sayılı Kanun'un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, buna karşılık iş yerinin süreli kapatılmasına konu işlem kapsamında ayni kişi ile ilgili olarak (aynı maddi olay nedeniyle) iş yeri açma ve çalıişma ruhsatinın da iptaline karar 

verildiği ve bunun idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığıdan; is yerinin 3 ay süreyle kapatılmasına ilişkin bu kararın hukuka aykınılığı iddiasının da idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.

27. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 19. maddesi ve aynı Kanun'un 27.maddesine 5560 sayılı Kanun'la eklenen sekizinci fikra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 5580 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca verilen iş yerinin 3 ay süreyle kapatılmasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin gõrevli olduğu sonucuna varılmiştir.

28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi 2. Idari Dava Dairesinin 15/05/2025 tarih ve E.2025/130 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep Bölge Ídare Mahkemesi 2. Idari Dava Dairesinin15/05/2025 tarih ve E.2025/130 sayıh BAŞVURUSUNUN REDDINE,
22/09/2025 tarihinde, OY BİRLIĞIYLE KESÍN OLARAK karar verildi 
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgūn Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/414KARARNO : 2025/599KARAR TR : 13/10/2025
ÖzET: Cumhuriyet Başsaveılığınca yürūtülen soruşturma sırasında suça konu senet aslının kaybolması nedeniyle, oluşan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacı: I. Ö.

Vekili : Av. M. S.
Davali : Adalet Bakanlığı
Vekili : Av. N. F.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, alacaklı müvekkili adına başlatılan İstanbul 3. İcra Müdürlüğünün 2022/21244 esas sayılı icra dosyasına teslim ettikleri senet aslımın, imza itirazı ve sahtelik iddiası sebebiyle açılan soruşturma kapsamında İstanbul Cumhuriyet Başsaveılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosu 2022/169964 soruşturma dosyasında kaybolması sonucunda,icra dosyasında takibe devam ile tahsil imkanı kalmadığından bahisle, icra dosyası kapak hesabı tutarındaki 3.645.100,71TL'nin en yūksek banka mevduat faiziyle birlikte davalı idareden tazmini istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ

A. Ídari Yargida 
2. Îstanbul 14. Îdare Mahkemesi 08/08/2024 tarih ve E.2024/1392, K.2024/1125 sayıh kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'nun 5.maddesinde; "İcra ve Iflas Dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davalari, ancak idare aleyhine açilabilir. Devletin, zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilere rücu hakkı saklıdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde baklır." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava dilekçesive eklerinin incelenmesinden, davacı tarafindan, Ístanbul 3. Icra Müdürlüğünün 2022/21244E. Sayıhı icra dosyasıa teslim ettikleri senet aslımın İcra Müdürlüğünce Istanbul Cumhuriyet BaşsavcılığıSahtecilik ve Dolandırıcilık Bürosu 2022/169964 soruşturma dosyasında kaybolması neticesinde icra dosyasında takibe devam ile tahsil imkanı kalmadığından bahisle Ístanbul 3. İcra Müdürlüğü 2022/214244 E. Sayıh dosya kapak hesabı 3.645.100,71 TL'nin enyüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı Bakanlıktan almarak davacıya verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı, yukarida alıntısı verilen mevzuatın açık hükmü uyarınca işbu uyuşmazlığın adli yargıın konusuna giren birdava olduğu anlaşılmaktadır. ..

3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. İstanbul 27. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/05/2025 tarih ve E.2024/295 sayılı kararı ile, davalı Bakanlığa karşı açılan davadaki uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu kanaatine varıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
".…Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi, ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturur. Bu durumda sorumlu, kamu görevlisinin emrinde çalışmakta olduğu kamu kurumu olup dava o kurum aleyhine açilmalıdır. (TC Anayasası 40/III, 129/V, 657 Sy. K.13, HGK 2011/4-592 E., 2012/25 K.)

Tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafindan kaybolduğu bildirilen senedin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandıricılık Bürosu'na teslim edildikten sonra ve senedin savcilıkta bulunduğu sırada kaybedildiği, dava dilekçesinde de bu hususun açıkça belirtildiği, İstanbul 3. İcra Dairesi görevlilerinin senedin kaybedilmesi ile herhangi bir ilgisi bulunmadığıdan iş bu davanın da IIK'nın 5. maddesinde zikredilen icra ve iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından kaynaklanan bir dava olmadığı, bu nedenle İstanbul 14. İdare Mahkemesi'nin 08/08/2024 gün 2024/1392 Esas 2024/1125 Karar sayılı kararında belirtilen gerekçeye katilma olanağı bulunmadıği, iş bu davanın davalı nezdinde görev yapan dava dışı zabıt katibinin görevi sırasında ve görevi kapsamında yetkilerini kullanırken gerçekleştirilen eylemlere ilişkin açıldıği, bu nedenle anılan kamu görevlisinin yetkilerini kullanıp görevini yaparken davacı tarafindan iddia edilen zarar verilmesi hususunun,davalı kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturduğu, istemin idare hukuku kuralları çerçevesinde ve idarí yargıyerinde değerlendirilmesi gerektiği, idarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi somucu meydana gelen zararlardan dolayi; İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince İdareye karşi, idari yargıyerinde tam yargı davası açılması gerektiği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. ….'
5. İstanbul 27. Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlk Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin üçüncü fikrası şöyledir:
“Kişinin, Resmi görevlilertarafindan vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.

7. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında düzenlenen “Tazminat istemi" başlıklı 141. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“ (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
Kişiler, maddi ve manevî her türlü zararlarıni, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e) ve (f) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat haklari 

bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.
(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasıda kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hälleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcilarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir."
8. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları başhkhı 142. maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
" (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat komusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanir.

2
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk İnceleme 
9. Uyuşmazhk Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Nilgün TAŞ, Doğan AGIRMAN, Eyūp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 13/10/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli yargı yerince, anılan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
10. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsaveılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Saveısı Halil İbrahim ÇtFTçf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Dava, yargısal faaliyet niteliğindekisoruşturma sırasında imza ineelemesine gönderilmesi gereken suça konu kıymetli evrakın kaybolması nedeniyle, uğranıldığı ileri strülen maddi zararın tazmini istemiyle açılmıştır 
12. Anayasa'nın başlangıç kısmında öngörülen "Kuvvetler ayrımı" ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve 138. maddeleri dikkate alındığında, bağımsız bir erk olan yargmın yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde öngõrülen "idari işlemler" kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu "yargısal işlemler" nedeniyle idari yargıyoluna başvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Yukarıda işaret edildiği üzere, Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu genişçerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargi faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynı yargi düzeni içinde yapilması ve yargisal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.

13. Dosyanın incelenmesinden; davacının müteveffa üçüncü kişiden olan alacağı nedeniyle, Istanbul 3. Icra Müdürlüğünün 2022/21244 esas sayılı icra dosyasına teslim ettikleri senet aslının, mirasçılar tarafindan yapılan imza itirazıve sahtelik iddiası sebebiyle açılan soruşturma kapsamında Istanbul Cumhuriyet Başsaveılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosu 2022/169964 soruşturma dosyasında kaybolduğu, zararın tazmini için davalı Bakanlığa yapılan başvurunun da idareye atfedilecek bir kusur bułunmadığı ya da kusursuz sorumluluğun söz konusu olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, icra dosyasında takibe devam ile tahsil imkanı kalmadığından bahisle icra dosyası kapak hesabı tutarının en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte davalı idareden tazmini istemiyle davanın açıldıği, adli yargı yerinde davalı idare yanında soruşturma bürosu sorumlu memurunun da dava edildiği ve ona ilişkin olarak ayırma kararı verildiği anlaşılmıştır.
14. Somut olayda, davacı adına bașlatilan icra takip dosyasına alacak konusu senet aslımın teslim edildiği,yapılan imza itirazı ve sahtelik iddiası sebebiyle başlatılan soruşturma kapsamında senet aslının istenilip soruşturma dosyasıiçerisine konulduğuve ardından soruşturma sürecinde kaybolduğu, yargı faaliyeti kapsamındaki ceza soruşturması sırasında el konulan ve yediemin olarak bırakıldığı yerden çalınan senet aslından kaynaklı tazmin isteminin dayanağıın 5271 sayılıKanun'un 141. maddesinde düzenlenen "koruma tedbirleri" kapsamında olduğu ve aynı Kanun'un 142. maddesi hükmüuyarınca bu davanın görüm ve çōzümünde adli yargının görevli olduğu, ancak, Uyuşmazlık Mahkemesinin adli yargıiçerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmadığı

gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
15. Yukarıda belirtilen hususlar göz õnünde bulundurularak, İstanbul 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2025 tarih ve E.2024/295 sayıl başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözūmünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 27. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/05/2025 tarih ve E.2024/295 sayılı BA$VURUNUN REDDÍNE,
13/10/2025 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTA$AĞIRMAN SARICALAR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/428KARARNO : 2025/761KARAR TR : 22/12/2025
ÖzET: Davacımın satın aldığı ithal aracın, yurt dışından getirildikten sonra, Cumhuriyet Başsaveılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında gümrük kaçağı olduğu gerekçesiyle el konulması olayında; aracın mevzuata aykırı olarak ūlkeye getirilmesi, ülkede kalması ve devrinin engellenmemesinde davalların müteselsilen sorumlu oldukları ileri sürülerek,uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanı, IDARI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : M. O.

Vekili : Av. I. M. T.

Davahlar 

Ídari Yargıda : Ticaret Bakanlığı

Vekili : Av. F. K. S.

Adli Yargıda : 1-Yeşilköy Gümrük Müdürlüğüne ve Samsun Gümrük 
Müdürlüğünü izafeten Ticaret Bakanlığı
2-Emniyet Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M. E. G.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin * plakalı 1996 model Mercedes-Benz marka aracı, resmî trafik kavıtlarına güvenerek 04/12/2017 tarihinde noter satış sözleşmesiyle satın aldığını, daha sonra Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2014/594, K.2015/240 sayılı müsadere kararna istinaden aracına Yeşilköy Gümrük Müdürlüğü tarafindan 05/10/2018tarihli yakalama kararı konulduğunu, mūvekkilin bu davada taraf olmadığını ve iyi niyetli ūçüncū kişi olduğunu, aracın uzun yıllar trafikte kullanılması ve el değiştirmesine rağmen idarenin gerekli denetim ve tedbirleri almaması nedeniyle hizmet kusurunun bulunduğunu, yakalama kararı nedeniyle aracın rayiç bedeli ile araç kullanılamamasından doğan zarara uğrandığını ileri sürerek, şimdilik 51.500 TL maddi zararın 12/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte 

davahı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle Yeşilköy Gümrük Müdürlüğüne karşı idari yargı yerinde dava açmış;Mahkemece hasim düzeltme kararyla anılan müdürlük yerine davanın Ticaret Bakanhığı husumetiyle incelenmesine karar verilmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. Ankara 3. Ídare Mahkemesi 03/02/2020 tarih ve E.2020/159, K.2020/286 sayıh kararı ile, davanın, 2577sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fikrasının (a) bendi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir.

"….2918 sayıh Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, belirtilen Kanun maddesinin 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından kaynaklanan sorumluluk davalarını kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasmı ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un uygulanmasından doğan sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargıın görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştir...."
3. Davacı vekili bu kez 3.500 TL maddi tazminat istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/02/2022 tarih ve E.2021/395, K.2022/87 sayılı kararı ile, davanın kabulüne, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 3.500 TL tazminatın el koyma tarihi olan 05/02/2020 tarihinden itibaren ișleyecek yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu karara karşıistinaf isteminde bulunulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi 11/10/2023 tarih ve E.2022/1191, K.2023/2174 sayılı karanı ile, Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılmasma, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Araç tescili, mahiyeti itibariyle idari bir işlem olup, trafik kaydındaki tescilin iptali ile yeni kayıt ve tescile karar verilmesi sonucunu doğuracak mahiyettedir. Bu görevin 2918 sayılı Kanunda verilmiş olmasi, bu görevden kaynakhı kamu hizmetinin kusurlu olması nedeniyle oluşacak zarardan dolayı Idarenin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucunu doğurmaz. Idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar yönünden idareye karşı idare yargı yerinde tam yargı davası açılması gereklidir.

Şu durumda, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda eldeki davanın görüm ve çözüm yeri idari yargidir. Ilk derece mahkemesince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazıh şekilde hüküm kurulması isabetli görülmemiştir. (Yargıtay 4Hukuk Dairesinin 27/12/2021 tarihli, 2021/24487 esas, 2021/11120 karar sayılı ilami, Danıştay 15. Dairesinin 2013/1608 Esas 2017/1575 Karar sayıli, 2013/1869 Esas 2016/5967 Karar sayılı ilamlari).
Yukarıda açiklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'mn 353/1-a.4 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldirıimasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kaldırma nedenine göre tarafların istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadiğına karar vermek gerekmişve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1)Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinin 1. fikrası (a) bendinin 4. maddesi uyarinca Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/02/2022 gün ve 2021/395 Esas, 2022/87 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA..."
5. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2023/293 esasına kayıth dosyada, 02/04/2024 celse tarihli duruşmasında, "…2247 Sayılı Kanunun 19. maddesi gereğince, gerekçeli karar ile görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazliık Mahkemesine BAŞVURULMASINA,
2-Ankara 3. Idare Mahkemesinin 2020/159 Esas 2020/286 Karar ve Istanbul 11. Idare Mahkemesinin 2019/294Esas 2019/2334 Karar sayılı dosyalarıın, iş bu dosya arasıa alınmasından sonra, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE.

3-Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine kadar davanın ERTELENMESİNE ve mahkememiz esasının AÇIK K4LM4SINA..." şeklinde karar vermiş, Uyuşmazlık Mahkemesinin 07/10/2024 tarih, E.2024/317, K.2024/309 sayılı kararıile, kararın gerekçeli olmadığından bahisle "2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülen koşulu taşımayan Ankara 36.Asliye Hukuk Mahkemesinin 02/04/2024 tarih ve E.2023/293 sayılı BAŞVURUSUNUN, aym Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE" karar verilmiştir 


6. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/11/2024 tarih ve E.2023/293 sayıh kararı ile, açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"...GEREKÇE:
Dava, ithal ve trafik tescil işlemlerinin hatalı olmasmdan (gümrük kaçağıdan) kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

Yargı yolu kavrami, bir hukuk sisteminde herhangi bir davanın o hukuk sistemine dâhil yargı haklarından hangisinde bakılacağını ifade eder. Uyuşmazlığın hangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genel şartlarından olup, mahkemece resen dikkate alıinmasi gerekir.

Somut olaydaki uyuşmazlığın çözümü bakımından hizmet kusuru kavramı ve uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenlemelerin açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın “Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinin 1. fikrası "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" hükmünü, son fikrası ise "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür" düzenlemesini içermektedir. Idare hukukunda idarenin iki tür sorumluluğu kabul edilmektedir. Biri idarenin özel hukuk ilkeleri doğrultusunda yaptığı sözleşmelerden kaynaklanan özel hukuk sorumluluğu; diğeri ise idarenin idare hukuku ilkeleri doğrultusunda yapmış olduğu sözleşmeler ve idarenin her türlü işlem ve eyleminden kaynaklanan kamu ħukuku ilkeleri doğrultusunda oluşmuşidare hukukuna özgü sorumluluk türüdür. İdarenin kişilere verdiği zararları tazmin yükümlülüğü, idarenin "hizmet kusuruna (kusurlu sorumluluk)" ve “kusursuz sorumluluğuna" dayanmaktadır. İdarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada “hizmet kusuru" kavramı ile anlatilmaktadır. Hizmet kusurunun tam ve kapsamlı bir tanımını yapmak zor olmakla birlikte genel olarak doktrinde hizmet kusuru; idarenin ifa ile mükellef olduğu herħangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenmesinde veya teşkilatinda, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde bir takım aksaklık, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkması şeklinde tanımlanmaktadır.

Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğreti tarafından kabul edilmiştir. Bu üç durum; hizmetin hiç işlememesi, hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötü işlemesidir. Buna göre idare kural olarak yürüttüğü kamu hizmeti ile nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkı 2. maddesinin 1. fikrasının "b"bendi gereğince “İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar" idari yargı yerinde tam yargı davası açabilecektir. Yine İYUK 15/I-a maddesinde ise adli yargınm görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği de hükme bağlanmıştır.

Hizmet kusuruna ilişkin bu açıklamalardan sonra 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 110.maddesindeki düzenlemeye değinmekte yarar bulunmaktadır 
2918 sayılı KTK'nın 11/01/2011 tarih ve 6099 sayılı Kanum'un 14. maddesi ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıkhı 110. maddesinin 1. fikrası "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır" hükmünü içermektedir.
Özellikle maddede metninde geçen "bu Kanun'dan doğan sorumluluk davaları" ibaresinin farklıyorumlanmasının yargı yoluna ilişkin ihtilafi doğurduğu görülmektedir.

Buradan hareketle 2918 sayhı KTK'da sorumluluğa ilişkin düzenlemelerin hangi hallerde, kime/kimlere yönelik olduğunun belirlenmesi gerekmektedir 

2918 sayılı KTK'da hukuki sorumluluğa ilişkin düzenlemeler “Hukuki Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı 8.kisımda 85 ve devamı maddelerinde yer almaktadır. 85. maddenin 1. fikrası "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafindan kesilen biletle işletilmesi halinde,motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" seklindedir.

Bunun yanında yine Kanunun "Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar" başlıklı 106. maddesi “Genel būtçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçlarin sebep oldukları zararlardan dolayi, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85'inci maddenin birinci fikrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101'inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler“ hükmünü içermektedir.

Görüldüğü gibi KTK'da sorumluluğa yönelik düzenlemeler 85 ve devamı maddelerinde yer almakta olup,sorumlu olarak motorlu araç işleteni (gerçek ya da farazi işleten olabilir) ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi belirlenmiştir. Buna göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasina yahut bir şeyin zarara uğramasina sebep olursa motorlu aracin bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafindan kesilen biletle işletilmesi halinde, “motorlu aracin işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklardır". Özellikle 106. maddede belirtildiği üzere kamu kuruluşlarına ait araçlarım neden olduğu zararlara ilişkin sorumluluk da 

85 ve devamı maddeleri gereğince işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlere tabi kılımmıştır.
Anlaşılmaktadır ki, yapılan değişiklik ile 2918 sayılı Kanun'dan doğan sorumluluk davalarının, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların neden olduğu zararlara ilişkin olanları da dáhil olmak üzere işleteni, sahibi, sürücüsü kim olursa olsun, zarar görenin kimliğine bakılmaksızın, ister tek taraflıisterse iki taraflı olsun veya yol kusurundan kaynaklansın, karayolu üzerinde gerçekleşmesi şartiyla adli yargıyerinde kusurundan kaynaklansın, karayolu üzerinde gerçekleşmesi şartıyla adli yargı yerinde görüleceği öngörülmüştür.

KTK'nun 110. maddesindeki 6099 sayılı Kamunun 14. maddesi ile yapılan değişikliğin genel gerekçesinde "Karayolları Trafik Kanunu, kamuya ait araçların karayolu üzerindeki seyrini (m.85, 86, 90, 106, 109 ve diğ.)kendi kapsamına almış ve bu nevi araçların sebebiyet verdikleri zararların tazmini davalari -doğru olarak- adli yargıda görülmüştür…"; madde gerekçesinde ise ".Komisyon; Kanun'un kamu araçlarının karayolundaki seyrini ve bu sırada oluşan haksız filleri özel hukuka bağlı kılmış olması karşısında (m.106), bu tür fiillerden kaynaklanan davaların adli yargıda görülmesini, bu kabulün kaçınılmaz sonucu olarak görmektedir. Sonuçolarak, kamuya ait olan araçların sebebiyet verdiği trafik kazaları ile hemzemin geçitlerde meydana gelen tren-trafik kazaları Karayolları Trafik Kanununa bağlı kılınmış, bu uyuşmazlıklarda görevin adli yargıda olduğu yönünde düzenleme yoluna gidilmiştir.…" şeklinde kanun koyucunun amacı ortaya koyulmuştur 
Bu düzenleme, Anayasa'ya aykırı olduğu iddiası ile somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesi (AYM) önüne taşınmış, Anayasa'nın 2, 125 ve 155. maddeleri bağlamında inceleme yapan mahkeme,düzenlemeyi de șu gerekçelerle Anayasa'ya aykırı bulmayarak iptal istemini reddetmiştir. (AYM'nin 26/12/2013tarihli ve 2013/68-165 E-K sayılı karari):
"İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracı askeri hizmete ilişkin olmasına, kamu ya da özel araç olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarıa göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kamun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek, söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargıyolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hizlandırildığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, 2018 sayılı Kanun'da tanımlanan karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle ayni tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayrimı yapılmasım gerektiren hir neden de yoktur".

Ayrica değinilmesi gereken diğer önemli husus KTK'da kuruluşlar ve komisyonlara verilen görev ve yetkilere ilişkin sorumluluğun bu Kanun kapsamnda değerlendirilmesi gerekip gerekmediğidir.
2918 sayılı KTK'nin 1. maddesinde, bu Kanun'un amacınınkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu belirtilmiştir.

KTK'da kamu kurum kuruluşlarının ve ilgili komisyonların karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzen ve güvenliğini sağlamak, trafik güvenliğini ilgilendiren gerekli önlemleri belirlemek amacıyla görev ve yetkileri sayılmıştır.

KTK'dan doğan sorumluluk davalari, 85 ve devami maddelerinde düzenlenen, motorlu aracin işletilmesinin sonucu doğan zararlar nedeni ile motorlu aracı işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumlu olduğu davalar olup; somut uyuşmazlıkta ise davaci, satm aldığı araca el konulması sebebiyle uğradığızararda, görevini gereği gibi yerine getirmeyen ve tescili yapan idarelerin sorumluluğu bulunduğunu ileri sürmektedir.

Kamu idareleri ve kuruluşlarımın trafik kazasıyla ilgili olmayan, kamu hizmetinin görülmesi sırasında ve hizmet kusurundan doğan zararların gideriminden doğan sorumlulukları 2918 sayılı Kanun'da düzenlenmişdeğildir. Bir başka deyişle, davacının davalı idarelerin hizmet kusuruna dayandığı olayda, davalıların kendi gõrev alanlarındaki kamu hizmetini, idare hukuku ilke ve kurallarına göre yürütüleceği ve idari işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkların da Anayasanın 125. maddesi ve 2577 sayılı İYUK'un 2. maddesine göre idari yargı yerinde çözūmlenmesi gerektiği noktasında bir duraksama bulunmamaktadır.
Araç tescili, mahiyeti itibariyle idari bir ișlem olup, trafik kaydındaki tescilin iptali ile yeni kayıt ve tescile karar verilmesi sonucunu doğuracak mahiyettedir. Bu görevin 2918 sayılı Kanunda verilmiş olmasi, bu görevden kaynaklı kamu hizmetinin kusurlu olması nedeniyle oluşacak zarardan dolayı Idarenin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucunu doğurmaz. Idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar yönünden idareye karşıidare yargı yerinde tam yargı davası açılması gereklidir. (Yargitay 4. Hukuk Dairesinin 27/12/2021 tarihli,2021/24487 esas, 2021/11120 karar sayılı ilami, Danıştay 15. Dairesinin 2013/1608 Esas 2017/1575 Karar sayıli, 2013/1869 Esas 2016/5967 Karar sayılı ilamlari).

Şu durumda, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25 HD 2022/1191 Esas 2023/2174 Karar sayılı kaldırma ilâmı ile, eldeki davanın görüm ve çözüm yeri idariyargı olduğu belirtilmiştir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19'uncu maddesinde; "Adli 

ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." şeklinde düzenleme gereğince, araçtescili, mahiyeti itibariyle idari bir işlem olup, trafik kaydındaki tescilin iptali ile yeni kayıt ve tescile karar verilmesi sonucunu doğuracak mahiyettedir. Bu görevin 2918 sayılı Kanunda verilmiş olmasi, bu görevden kaynaklı kamu hizmetinin kusurlu olması nedeniyle oluşacak zarardan dolayı İdarenin özel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucumu doğurmaz. Idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar yönünden idareye karşıidare yargı yerinde tam yargı davası açılması gereklidir. (Yargitay 4. Hukuk Dairesinin 27/12/2021 tarihli,2021/24487 esas, 2021/11120 karar sayılı ilami, Danıştay 15. Dairesinin 2013/1608 Esas 2017/1575 Karar sayıl, 2013/1869 Esas 2016/5967 Karar sayılı ilamları) gerekçesi ile, görevli yargı mercinin belirlenmesi amacıyla dosyanın, idari yargida görülen dava dosyası da celbedilmek suretiyle, yargı mercinin belirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde ara karar verilmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
1-2247 Sayılı Kanunun 19. maddesi gereğince, iş bu gerekçeli karar ile görevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine BAŞVURULMASINA,
2-Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine kadar davanın ERTELENMESİNE ve mahkememiz esasının AÇIK KALMASINA,
Dair tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde karar verildi."
7. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlıik Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
8. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari Yaptırımlar" ana başlıkhı Üçüncü Bölümünün "Yaptırım türleri"başlıkh 16. maddesi şöyledir:
" (1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

(2) İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardayer alan diğer tedbirlerdir."
9. 5326 sayılı Kanun'un "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" başlıklı 18. maddesi şöyledir:
(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir.

(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, eşyanın;
a) Kullanlmaz hale getirilmesi 
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanlmasi,
Koşullarmdan birinin yerine getirilmesine bağlı olarak belli bir süre geciktirilebilir. Belirlenen süre zarfinda koşulun yerine getirilmemesi halinde eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir 
(3) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan eşyaya elkonulabileceği gibi; eşya, kişilerin muhafazasına da bırakılabilir.
(4) Eşyanın mülkiyeti, kanunda açık hüküm bulunan hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna, aksi takdirde Devlete geçer.

(5) Eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için fail hakkında idarî para cezası veya başka bir idarî yaptırım kararıverilmiş olması şart değildir.

(6) Kaim değerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçirilen eşya, başka suretle değerlendirilmesi mümkün olmazsa imha edilir.
(8) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, kesinleşmesi halinde yerine getirilir."
10. Bakanlar Kurulunun 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararı'nın "Genel hükümler" ana başlıklı 7. maddesi şöyledir:
"Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir."
11. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mūcadele Kanunu'nun "Kaçakçılık suçları" başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları

"(Değişik: 28/3/2013-6455/54 md.)
(1) Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapisve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Eşyanın, gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması halinde verilecek ceza üçte birinden yarisına kadar artirilır.

(2) Eşyayı, aldatiıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kismen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(3) Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşimda bulunmayan eşyayi, rejim hükümlerine aykırıolarak gümrükbölgesinde bırakan kişi, bir yildan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandirılır.

(4) Belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere ülkeye geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayı, hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi, bir yıldan üçyıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandıriılır.

(5) Birinci ila dördüncü fikralarda tanımlanan fiillerin işlenmesine iştirak etmeksizin, bunların konusunu oluşturan eşyayi, bu õzelliğini bilerek ve ticarî amaçla satin alan, satışa arz eden, satan, taşiyan veya saklayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(6) Özel kanunları gereğince gümrük vergilerinden kismen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyayi,ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis eden, satan veya devreden ya da bu özelliğini bilerek satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
(7) İthali kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeye sokan kişi, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren suçoluşturmadığı takdirde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bingüne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.Îthali yasak eşyayı, bu özelliğini bilerek satm alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, aym ceza ile cezalandıriıhr.

(8) İhracı kamun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkaran kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(9) Ilgili kanun hükümlerine gõre teşvik, sübvansiyon veya parasal iadelerden yararlanmak amacıyla ihracat gerçekleşmediği hâlde gerçekleşmiş gibi gösteren ya da gerçekleştirilen ihracata konu malın cins,miktar, evsaf veya fiyatını değişik gösteren kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Beyanname ve eki belgelerde gösterilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasmda yüzde onu aşmayan bir fark bulunması halinde, sadece 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır.

(23) (Ek: 18/6/2014-6545/89 md.)Yukarıdaki fikralarda tanımlanan suçların komusunu oluşturan eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde, verilecek cezalar yarismdan bir katina kadar artirılır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/61md.) Eşyanın değerinin hafif olması hâlinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir."
12. 5607 sayılı Kanun'un "Tasfiye" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) (Değişik: 28/3/2013-6455/58 md.) Bu Kanunda tanımlanan suçların konusunu oluşturması dolayisiyla müsadere yaptırımının uygulanabileceği eşya, sahibine iade edilemez. Kaçak şüphesiyle el konulan kaçak akaryakıt hariç her türlü eşya hakkında, el koyma tarihinden itibaren altı ay, ancak eşyanın zarara uğramasıveya değerinde esashı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varliğı veya muhafazasının ciddi külfet oluşturması halinde bir ay içinde, gerekli tespitler yaptirılarak soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından tasfiye kararı verilir. Bu süreler içinde karar verilmemesi halinde eşya derhal tasfiye edilir. Bu fikra kapsamında tasfiye edilecek eşyadan tasfiye edilmeden önce mumune alnması mümkün olan durumlarda numune alımır, numune almması mümkün olmayan durumlarda esyanın her türlü ayırt edici özellikleri tespit edilir.

(2) (Değişik: 28/3/2013-6455/58 md.) Satılarak tasfiye edilen eșya veya taşıtların satış bedeli emanet hesabına alınır. Tasfiye edilen eşya veya taşıtların sahibine iadesine karar verilmesi halinde, satış bedeli Gümrük Kanununun 180 inci maddesi hükümleri çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hak sahibine ödenir. Emanet hesabında bulunan tutarın hak sahibine yapılacak ödemeyi karşılamaması halinde aradaki fark, eşyanın imha edilmiş olması halinde ise imha edilen eşyanın bedeli, gümrük idaresince genel bütçenin ilgili tertibinden karşılanarak hak sahibine ödenir.
(3) Elkonulan eşyanın iadesine karar verilmesi halinde, bu kararlarin uygulanmasinda yürürlükte olan gümrük ve diş ticaret mevzuati uyarinca işlem yapilır.

(4) Bu Kanunun uygulamasında tasfiye, tasfiye idaresi tarafindan Gümrük Kanunu hükümlerine göre yapılır."
13.5607 sayıl Kanun'un geçici 10. maddesi şöyledir;
"(Ek: 18/1/2017-6770/31 md.)

(1) Bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fikrası uyarınca gümrük vergilerinin kismen eksik ödenmesi nedeniyle açilan kamu davalarında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce el konulan ve müsadere kararıverilmemiş kara taşıtları ile ilgili olarak,
a) Taşitin tasfiyesinin tamamlanmamiş olmasi,
b) Bu maddenin yürürlüğe girdiği ayı takip eden altıncı ayın sonuna kadar ilgili gümrük idaresine başvurulması ve taşıtın ilk iktisabında ödenmesi gereken özel tüketim vergisinin %25'ine tekabül eden tutarın başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili tahsil dairesine ödenmesi,
şartlarımın birlikte gerçekleşmesi halinde el koyma kararı kaldırılır ve el konulan aracın sahibine iade edilmesine karar verilir.

(2) Birinci fikrada belirtilen kamu davalarında, eşyanın müsaderesi yerine eşyanım gümrüklenmişdeğerinin ödenmesine karar verilir.

(3) Birinci fikranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye Adalet Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı müştereken yetkilidir."
14. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun "Vergi kaybına neden olan işlemlere uygulanacak cezalar" ana başlıklıÎkinci Bölümünün 235. maddesinin somut olayla ilgili kısımları şöyledir:
"Değişik :28/3/2013-6455/12 md.)
1. Serbest dolaşıima giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda;
c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşlarınvereceği ve gümrük idaresine ibrazıveya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hälinde, varsa eşyanın farkgümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katıidari para cezasi verilir.

4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler sakhı kalmak üzere;
a) Birinci fikranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda otuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydıyla satiş ya da masraflarısahibince karşılanmakkoşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.
b) Birinci fkranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraçkaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir.

c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

15. 4458 sayıh Kanun'un "İtirazlar" başlıkh 242. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.)
I. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.

2. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.
3. Îtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idariyargı mercilerine başvurulabilir."
16. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve Îdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı2. maddesinin değişik 1 numaral fikrası şöyledir:
"1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari ișlemler hakkında yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."

17. 2918 sayıhı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların satıs, devir ve tescili ile bu islemlerle ilgili yetki ve sorumluluk" başlıklı 20. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/7 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/7 md.)Tescil süreleri, satiş ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır.a) Araç sahipleri,
1. (Değişik: 13/2/2011-6111/55 md.) Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,
2. (Değişik: 2/4/1998 - 4358/3 md.) Tescilin yapılması veya silinmesi için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak,
Zorundadırlar.
b) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.

c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.

d) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıitlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammi, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kisıtlayicı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafindan yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir 
Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alicı adıa trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.

Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafindan yeni malik adıa bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.

197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan sorumluluk hükümleri sakhı kalmak kaydıyla, anılan maddede ve bu bentte yer alan isteme ve bildirmeleri elektronik ortamda yaptırmaya ve bu konuda vükümlülük getirmeye, elektronik bildirmelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye Gelir Idaresi Başkanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili olup, bu kurumlar satış, devir ve tescile ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli elektronik veri akışını sağlarlar. Satış ve devir işlemlerini yapanlar, bu işlemler sırasında edindikleri bilgileri ifşa ettikleri takdirde Türk Ceza Kanumunun 239 uncu maddesi uyarınca cezalandırılirlar.
Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafindan yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracilığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.

Bu bentte düzenlenen satış ve devir işlemleri her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kağutlar damga vergisi ve değerli kağıt bedellerinden istisnadır. Trafik tescil kuruluşunda yeni malik adına yapılacak tescil nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kağıtların bedelleri, satış ve devir esnasında noterler tarafindan tahsil edilir ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca beyan edilerek ödenir. Bu bentte yer alan işlemler sebebiyle noterlere herhangi bir pay veya aidat ödenmez.

1512 sayılı Kanunun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın satış ve devre ilişkin her türlü işlem karşılığında toplam 20 Türk Lirası maktu ücret alınır. Söz konusu ücret, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere ōnceki yılda uygulanan ücret tutarinın o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oraninda artirilmasi suretiyle hesaplanir.
Haciz, müsadere, zapt, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satış tutanağının bir örneği aracı kayıtlı olduğu trafik tescil kuruluşlarına üç işgünü içerisinde gönderilir. Aracı satın alanlar gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ilgili trafik tescil kuruluşundan bir ay içerisinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar. Ahcılariın tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde bu araçları alicıları adına re'sen kayit ve tescil ettirmeye Emniyet Genel Müdürlüğüyetkilidir.

Bu bendin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye İçişleri ve Maliye Bakanlıkları yetkilidir.
e) (Değişik: 24/12/2009-5942/1 md.) Araç satın alip, bu maddenin birinci fikrasinın (a) bendinin (1)numaralı alt bendine uymayanlar ile (d) bendinin sekizinci paragrafi hükümlerine göre bir ay içerisinde tescil belgesi almayan ahcılara 130 Tūrk Lirası, (d) bendi hükümlerine uymayan noterlere ise her bir işlem için 1.000Türk Lirası idari para cezası verilir. Tescil yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafikten men edilir."
18. 2918 sayıl Kanun'un "Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar"başlıkhı 22. maddesi şöyledir:

“(Değişik: 18/1/1985-KHK 245/8 md.; Aynen kabul: 28/3/1985-3176/8 md.)
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bütün araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince,
b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığıyerlere göre ait olduğu kuruluşlarca,
c) Iş makinesi türünden araçların tescilleri;
1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarınca,
2. (Değişik: 17/10/1996-4199/10 md.) Ozel veya tüzelkişilere ait olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarim kesiminde kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullamlanların tescilleri, üyesi olduklari ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odalarınca,
d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, Il Trafik Komisyonlarından karar alınmak şartı ile motorsuz taşıtlardan gerekli görülenlerin tescilleri belediyelerce,
e) (Mülga: 13/2/2011-6111/57 md.; Yeniden düzenleme: 2/1/2017-KHK-680/52 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7072/51 md.) Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığına ait bütün araçların tescilleri Emniyet Genel Müdürlüğünce 

Yapılır, belge ve plakaları verilir.
(Ekfikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Birinci fikrada sayılanlar dışında kalan bütün araçların tescilleri, araca ait belgelerin düzenlenmesi, kişiselleştirilmesi, kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta aracılığı ile teslimi işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır. Emniyet Genel Müdürlüğü; ilk tescili yapılacak araçların tesciline esas teşkil edecek işlemleri elektronik ortamda bilgi paylaşımı yoluyla yapmak üzere, elektronik ortamda oluşturduğu bir ay süre ile geçerli tescile ilişkin geçici belgeyi basmak ve araç sahibine vermek üzere kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerini yetkilendirebilir. Yetkilendirilen bu gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri, yapacakları işlemleri aralarında düzenleyecekleri protokol çerçevesinde başka gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine de yaptırabilirler. Araca ait kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta yoluyla teslimi,Emniyet Genel Müdürlüğü tarafindan belirlenen kamu kurum veya kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerine de yaptırılabilir. Bu işlemlerin yapılmasına dair usûl ve esaslar yönetmelikte belirlenir.(
Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescil belgesinin bir ay içinde teslim edilememesi hålinde, buna ilişkin olarak araç sahibine sorumluluk yüklenemez.

(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Genel hükümlerden kaynaklanan sorumluluklari saklı kalmak üzere ikinci fikra hükmüne göre yetkilendirilmiş gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine, belirlenen usûl ve esaslara aykrı hareket etmeleri halinde tespitin yapıldığı yerin mülki amiri veya bu konu ile ilgili olarak yetkilendireceği trafik tescil birim amiri tarafindan on bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.

(Ek fikra: 13/2/2011-6111/57 md.) Tescile ilişkin geçici belge, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun uygulanmasında resmi belge sayılır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantisinda; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, adli yargi yerince, anilan Kanun'un 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli ve idari yargı yerlerinde ortak davalı olan Ticaret Bakanlığı yönünden görev uyuşmazlığı doğduğu, Mahkemece adli yargı dosyasının, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasmın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
20. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇİFTÇi ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
21. Dava, davacının satın aldığı hususi araca, aracın yurt dışından getirildikten sonra Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2014/594, K.2015/240 sayılı kararına istinaden gümrük kaçağı olduğu gerekçesiyle el konulması olayında;aracın mevzuata aykiri olarak ülkeye getirilmesi, ülkede kalması ve devrinin engellenmemesinde davalıların müteselsilen sorumlu olduklan ileri sürülerek, uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılmış; davalılardan Ticaret Bakanlığıyönünden olumsuz görev uyuşmazliğı doğmuştur.

22. Dava dosyalarımın incelenmesinden, 25/04/1996 tarihli, 1790 tescil sayılı gümrük giriş beyannamesi ile ithal 

edilen 1996 model E 200 tipi * sase ve * motor numarah otomobilin beyan ve fatura edilen toplam krymeti 61.050 DM iken 11/04/1996 tarihli onaylı orijinal faturaya göre toplam kiymetin 75.329,54 DM olduğunun T.C. Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulunun 23/11/2001 tarih ve 3 sayılı soruşturma raporu ve eklerinden anlaşılması ūzerine, ithalatıgerçekleştiren Otisa Otomotiv İthalat ve Satış Ltd. Şti. Şirketinin sorumluları hakkında Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığıın 30/01/2002 tarih ve E.2002/1833sayılı iddianamesi ile teșekkül halinde ithal kaçakçılığı suçundan dava açıldıği, açılan dava sonucunda Bakırköy 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/12/2015 tarih, E.2014/594, K.2015/240 sayılıkararına istinaden ilgili aracın müsaderesine karar verildiği, bu kararın da Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 15/01/2018 tarih,E.2016/17058, K.2018/331 sayıl kararı ile onanarak kesinleştiği, davacmın uğramış olduğu 51.500 TL maddi zararın davacının mağduriyetinin başladığı 12/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

23. Davalı idareler, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, kural olarak, işlem ve eylemleri idari nitelik taşır. 5326 sayılıKanun hükümlerinde düzenlendiği şekliyle, aracı mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı, idari tedbir niteliğinde bir idari yaptırımdır. Uyuşmazlığın, gümrūk mevzuatından kaynaklandığı dikkate alındığında, 4458 sayılı Kanun'un yukarıda anılan 242. maddesi gereğince, bu idari yaptırıma karşı itiraz yolunun nihai olarak idari yargı yerine yapılacağı düzenlenmişolmakla birlikte, uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafça idari yaptırıma karşı bir itiraz ya da başvuru yapılmamış, bu yaptırımdan dolayı uğranılan maddi zararın tazmini talep edilmiştir.

24. Olayda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında davalı idarenin sorumluluğuna ilişkin bir iddia,olgu ya da düzenleme bulunmadığından, bu Kanun'unuygulanması söz konusu değildir. Bu durumda, aynı zamanda bir idari işlem olan ve idari tedbir niteliğindeki mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararından dolayı, mülkiyet hakkı ihlal edilen ("kişise/hakkz doğrudan muhtel olan") davacının açtığı tazminat (tam yargı) davasının, 2577 sayılı Kanun'un 2/1-b maddesi uyarınca idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

25. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 3. Îdare Mahkemesinin 03/02/2020 tarih ve E.2020/159, K.2020/286 sayılı görevsizlik kararının kaldirılması gerekmiştir.

V. HκM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 36. Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 3. İdare Mahkemesinin 03/02/2020 tarih ve E.2020/159, K.2020/286 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Uye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Uye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Bilal ÇALIŞKAN 
$$%
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/459KARARNO : 2025/634KARAR TR : 13/10/2025
ÖzET: İdari yargı yerinde açılan davanın öncesinde adli yargı yerinde aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı anlaşıldığıdan, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAşVURUNUN REDDÎ gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Sağlik BakanlığıVekili : Av. Ö. Ç.M.Davali : O. C.Vekili : Av. H. G. U. A.
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Eyüpsultan Kaymakamlığı İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı G. A. S. M. * No'lu Aile Hekimliği Biriminde aile hekimi olarak görevyapan davalının, 01/07/2022 tarihinde 1 (bir) gün göreve gelmemesi nedeniyle hakkında inceleme yapıldığını ve yersiz maaş ödemesinin iadesi amacıyla 1.533,31 TL kişi borcu çıkarıldığıni, söz konusu borcun davalı tarafindan rizaen õdenmemesi üzerine, aleyhine alacağın tahsili için Istanbul 23. Îcra Müdürlüğünün E.2023/34134sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini ancak bu takibin itiraz üzerine durduğunu belirterek, haksız itirazın iptali ile ana parası ve işlemiş faiz ūzerinden takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
2. İstanbul 46. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/11/2024 tarih ve E.2024/90, K.2024/273 sayılı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayıl Kanun'un 114/1-b maddesi uyarınca, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, Mahkemesine kararın kesinleşip kesinleşmediği sorulmuş, Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilen cevabi yazida kararın kesinleşmediği belirtilmiş olup, Mahkememizce UYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlik kararını kesinleşmediği teyit edilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Mahkememizde yargılaması yapılan işbu dava ile benzer ve emsal nitelikteki İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi'nin 2023/1325 Esas-2023/1099 Karar sayılı ilamındaki "…Davalı H. A.'in İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı S. İlçesi A. Aile Sağlığı Merkezi * nolu Aile Hekimliği biriminde Aile Hekimi olarak görev yapmakta iken 03.04.2019 tarihinde 1(bir) gün izinsiz göreve gitmediği, İstanbul Il Sağlık Müdürlüğü Disiplin Biriminin 31.08.2019 tarih ve 39847 E. Sayılı yazısı ile tespit edildiği gerekçesiyle 2019 yıl Nisan ayı maaş ve Aile Sağlığı Gider ödemelerinin yeniden hesaplandiğı ve 1 günlük izinsiz göreve gelmeme nedeniyle Nisan ayı maaş ve gider ödemesi için toplam 528,03 TL fazla ve yersiz ödemenin iadesi talebine ilişkindir. 2577 s.Idari Yargılama Usulü Kanununun 1.m.si hükmüne göre;idari yargının Kapsam ve niteliği;"1.Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıklarım çözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir. 2. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde yazılı yargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerinde yapılır.2 şeklinde düzenlenmiştir. İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı 2577 s.idari yargılama usulü kanununun 2.m.sinde; "1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır: a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídaríişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açilan iptal davalari, b) Idari eylem ve işlemlerden dolayi kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türla idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar. 2. İdari yargıyetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisitlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.2 şeklindeki yasal düzenleme kapsamına ve dava konusu uyuşmazlığın konusuna göre ilk derece mahkemesinin kararı usul ve yasaya uygundur, davacı kurumun istinaf istemi yerinde değildir. Bu değerlendirmeler ile dava konusu uyuşmazliğa ilişkin yasal düzenlemeler doğrultusunda; davacının istinaf başvurusunun HMK m.353/1-b-1 uyarınca oybirliğiyle esastan reddine karar verilmesi sonuç ve kanaatine varılmakla aşağıdaki hüküm kurulmuştur..." gerekçelerle istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiş, mezkur istinaf incelemesine konu ilk derece mahkemesi olan Istanbul 30.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/7 Esas- 2022/22 Karar sayılı kararıyla mevcut ".…Mahkememizce yapilan değerlendirmede; davalının aile hekimi olarak görev yapmakta iken bir günlük izinsiz göreve gitmemesi nedeniyle bu gün icin ödenen maas ve gider ödemesinin tahsili icin davacı kurum tarafindan icra takibi başlatıldığı, ilamsız icra takibine davalının itirazı üzere itirazı iptali talepli adli yargıda dava açtıği, Danıştay İBGK. 22.12.1973, 8/14) mezkûr içtiħadı kapsamında yersiz ödemenin sınırlarıın belirlendiği, dava konusu ve sebebi değerlendirilmek ile iş bu davanin Idare Mahkemelerinde görülmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılarak davanın yargı yolumun caiz olmaması sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki 

şekilde hüküm kurulmuştur.…." ayn gerekçelerle icra takibine konu alacak yönünden yargılamanın idare mahkemesinde görülmesi gerektiğinden davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 114/1-b maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. İstanbul 2. İdare Mahkemesi 11/07/2025 tarih ve E.2025/1392 sayılı kararı ile, uyuşmazhğın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dosyanın incelenmesinden, davacı Sağlık Bakanlığı tarafindan, G. Sağlik Merkezi * nolu Aile Hekimliği Biriminde Aile Hekimi olarak görev yapan davalı O. C.'un 01.07.2022 tarihinde 1 (bir) gün izinsiz göreve gitmemesinden dolayı adına fazladan ödenen 1.533,31-TL yersiz ödemenin davalidan faizi ile birlikte tahsili amacryla İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün 2023/34134 esas sayılı dosyasından başlatlan icra takibine itiraz edilmesi üzerine İstanbul 23. Ícra Müdürlüğünün 16.10.2023 sayılı kararı ile icra takibinin durdurulmasına karar verildiği, söz konusu itirazın iptali istemli olarak İstanbul 46. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2024/90esasına kayden açılan davada verilen 19.11.2024 tarihli, 2024/273 sayılı kararıyla uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğundan bahisle davanın usulden reddi karari (kesinleşen) üzerine aynı istemle bakalmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalar ışığında, davalının özel şahıs olması ve davalıya yersiz ve fazladan ödendiği iddia edilen tutarın tahsiline yönelik başlatilan icra takibine yapılan itiraz üzerine itirazın iptali istemiyle hukuk mahkemesine açılan dava konusu alacak kaleminin davacı idare tarafindan davacı aile hekimine ödenmiş olduğu gözetildiğinde, söz konusu alacak kalemine ilişkin tahsil işlemlerinin özel hukuk alanına girdiği, öte yandan davalının özel hukuk kişisi olduğu da gözetildiğinde ortada idari yargıyı ilgilendiren bir davanın bulunmadığıkanaatine ulaşıldığından, uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucunu varılmıştır.."
5. İstanbul 2. İdare Mahkemesince 2247 sayıh Kanun'un 19. maddesi uyarıca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazhık Mahkemesine gönderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nın "F. Uyuşmazlık Mahkemesi" başlıklı 158. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkilidir..."
7. 2247 sayılı Kanun'un "Mahkemenin görevi" başhıkl 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeyeyetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir."
8. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi 
“Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargi mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008  5791/9 md.) Yargi merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru karari ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
9. 2247 sayılı Kanun'un "Incelemede izlenecek sıra" başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görev uyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil ve süre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresi içinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
şöyledir:

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
10.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığıda, Üyeler Nilgün TAş, Doğan AGIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 13/10/2025 tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLIVAN'ın, 2247 sayılı Kanun'da öngörülen koşulları taşimayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇI ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada başvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
11 .Dosyanın incelenmesinden; G. A. S. M. nde aile hekimi olarak görev yapan davalıya, eksik çalışılan günlere ilişkin 1.533,31 TL ödenen ücretin iadesi amacıyla yürütülen takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle açılan davada, Istanbul 46. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verildiği, kararın kesinleşip kesinleşmediğinin dosya kapsamından anlaşılamaması üzerine, mahkemesine kararın kesinleşip kesinleşmediğinin sorulduğu, Uyumazlık Mahkemesine gönderilen 10/09/2025 tarih ve E.2024/90 sayılı cevabi yazida kararın kesinleşmediğinin belirtildiği, Mahkememizce UYAP üzerinden yapilan kontrolde de görevsizlik kararının kesinleşmediğinin teyit edildiği, davacı vekilinin, adli yargida verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden aynı istemle idari yargı yerinde dava açtığı ve ardından idari yargı yerince dava dosyalarının 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

12. İstanbul 2. İdare Mahkemesince 2247 sayıh Kanun'un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlik Mahkemesine başvurabilmesi için, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmasıgerektiği açıktır. Oysa olayda, adli yargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkin olarak verilmiş bir görevsizlik kararıbulunduğu halde bu kararın kesinleşmediği, böylece ortada Kanunda öngörülen biçimde, idari yargı yerinde açılan davanıōncesinde, adli yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığıgörülmektedir.

13. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, İstanbul 2. Idare Mahkemesince yapılan başvurunun öncesinde adli yargı yerince aynı konuda verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmadığıanlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde belirtilen koşulları taşımayan İstanbul 2.Idare Mahkemesinin 11/07/2025 tarih ve E.2025/1392 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayıh Kanun'un 19.maddesinde belirtilen koşulları taşimayan İstanbul 2. Idare Mahkemesinin 11/07/2025tarih ve E.2025/1392 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
13/10/2025 tarihinde OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
*
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/461KARARNO : 2025/658KARAR TR : 24/11/2025
$ 
%
ÖZET: 375 sayılı KHK'ya 696 sayılı KHK ile eklenen geçici 23. madde uyarınca, 01/04/2018 tarihinden itibaren sürekli işçi kadrosuna atamasının yapılarak sosyal hizmet uzmani-ASDEP görevlisi olarak çalışan davacının, 5395 sayılı Çocuk 

Koruma Kanunu uyarınca tarafina Ek-49 ödeneği yapılması için davalı idareye yapmış olduğu başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve 2020 yıhndan itibaren ödenmemiş olan ödemelerin faizi ile birlikte tahsili istemiyle açtığı davanın, ADLÍYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M. $.

Vekili : Av. M. K.

Daval : Izmir Valiliği (İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler Îl Müdürlüğü)
Vekili : Av. M. Ç.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, mūvekkilinin K. Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü bünyesinde 2020 yılı Ocak ayından bu yana Sosyal Hizmet Uzmani-ASDEP görevlisi olarak çalıştığıni, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca Ek-49õdeneği hak etmiş olduğu halde ōdeme alamadığını, ödemenin yapılması için yaptıkları 23/12/2024 tarihli başvurunun, İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler Íl Müdürlüğünün 02/01/2025 tarihli yazısıyla reddedildiğini, ödenmeme işleminin hatah olduğunu ileri sürerek; başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile 2020 yıhndan itibaren ödenmemiş ek ödeneklerin, faizi ile birlikte tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmiştır.

2. Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek,yargı yolu itirazinda bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
3. Ízmir 5. İdare Mahkemesi 18/06/2025 tarih ve E.2025/420 sayıh kararı ile, davacının kamu ișçisi olduğu,dava konusu edilen işlemin idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade sonucu tesis edildiği,uyuşmazhğı iptal davasına konu edilebilecek nitelikte bir idari işlem niteliği taşıdığı, bu davanın görüm ve çözümünün idari yargıın görevinde bulunduğu gerekçesiyle, davalının görev itirazıın reddine ve mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde; "İdari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davalari; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayilmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştir.

İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açilan iptal davalarının; idari dava türlerinden biri olduğu idare hukukumun bilinen ilkelerindendir.

İdare, idare hukuku alanında kamugücüne dayalı olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucutesis etmiş olduğu işlemlere, hukukalanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır 
Dosyanın incelenmesinden, Izmir ili, K. Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğünde kamu işçisi statüsünde sosyal hizmet uzmanı olarak görev yapan davacı M. Ş. vekili Av. M. K. tarafindan, tarafina 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun Ek 49. maddesi uyarinca danışmalık tedbiri uygulama ücreti ödemesi yapilması istemiyle yapılan 23.12.2024 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldiğıanlaşılmaktadır.

Olayda; davacının kamu işçisi olduğu ve dava konusu edilen işlemin de idare hukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade sonucu tesis edilmiş olduğu, yukarıda belirtilen 2577 sayılı Îdari Yargılama Usülü Kamunu'nun 2. maddesinin I. fikrasının (a) bendinde tanım yapılan iptal davasına konu edilebilecek nitelikte bir idari işlem niteliği taşıdığı anlaşıldığından söz konusu işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olup davalı idarenin görev itirazı yerinde görülmemiştir..."
4. Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebiyle başvurusu üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsaveısı, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre yargısal denetimin, adli yargıyerince yapılması gerektiği görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlu görev uyuşmazlığı

çıkarılmasına karar vererek, dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Bilindiği gibi, Anayasa'nın 128. maddesinde, "Devletin, diğer kamu iktisadi kamu teşebbüsleri tüzelkişilerinin ve genel idare esaslarma gõre yürütmekle yükümlü hizmetlerinin oldukları gerektirdiği asli kamu ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu Memurların görevlileri eliyle görülür. /Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmis; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam Şekilleri" başlıklı 4. maddesinde, "Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür." denilmiş ve ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçikadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya ișlerinde ya da orman yanginiyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici is pozisyonlarında alt aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçiler bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarmda statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkımda özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiştir. Bu sebeple bu kişilerin iş hukukuna tabi oldukları kabul edilmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının 2020 yılınım Ocak ayindan itibaren 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23. maddesi uyarınca sürekli işçi kadrosunda Karabağlar Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğünde Sosyal Hizmet Uzman-ASDEP görevlisi olarak görev yaptıği, bu görevini sürdürürken 5395sayılı Kanun kapsamında hak ettiği ücreti almadığından baħisle söz konusu ücretin kendisine ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine, bu işlemin iptali ve Ocak 2020 tarihinden itibaren hak edilmiş olan ödemelerin faiziyle birlikte yapıłması istemiyle görevuyuşmazlığına konu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındiğında, davalı idare ile davacı arasındaki ilişki IşKanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından,davacının kendisine danşmanlık tedbiri uygulama ücreti ödenmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemin idarenin yetkili organı tarafından işveren sifatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktır.
Aksinin kabulü, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm işlemlerinin idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargi denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

Belirtilen tüm bu hususlara görev ve Îş Kanunu'nda düzenlenen belirsiz süreli hizmet sözleşmesine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk ve uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, isçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.05.2020 tarihli ve 2020/80 Esas, 2020/337 Karar sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, davacının, tarafina danşmanlık tedbiri uygulama ücreti ödemesi yapilmasıistemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptaliyle söz konusu ödemenin faiziyle birlikte yapılmasıistemine ilişkin uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir..."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısını da yazılı düşûncesi istenilmiştir.

III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsaveısı, uyuşmazlığın kamu gücüne dayalı bir idari işlemden kaynaklanması nedeniyle, açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargı mercine ait olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği, yolunda yazılı dūştünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"2577 sayılı Idarî Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde: idarî işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları idaridava türleri arasında sayılmıştır.
Îdare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullamlarak tek taraflı iradeyle tesis edilen icrai işlemler veya eylemlerden doğan uyuşmazlıkların idari yargı merciinde çözümlenmesi gerekmektedir. Içtihat ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında, kamu güci kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir idari işleme dayalı olmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetlerive görevleriyle ilgili hareketsizlikleri "idari eylem"olarak tanimlanmaktadir.

Bir uyuşmazlığı çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olabilmesi için, öncelikle ortada bir idari uyuşmazlığın bulunması gerekmektedir. Bir uyuşmazlığın idari sayılabilmesi için ise, tesis eden makamın idari makam olması ve uyuşmazlığın idari nitelikteki faaliyetten doğmuş bulunması gerekmektedir. İdarenin bir faaliyetinin idari faaliyet sayılabilmesi için de faaliyetin kamu hukuku kurallarına göre kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması gerekmektedir.

Olayda, sürekli işçi statüsünde olan davacının sözleşme veya Iş Kanunu kapsamında bir talebinin 

bulunmadığı, uyuşmazlığın 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlileri ile adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü bünyesinde görev yapmakta olup da mahkemelere gõrevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine yapılan ödemeden yararlandırılması talebiyle yaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin işlemden kaynaklandığı açıktır.

Bu itibarla, sözleşme veya İş Kanunu kapsamında olmayan, 5395 sayılı Kanun ve kamu hukuku usul ve esasları çerçevesinde incelenmesi gereken uyuşmazhğm kamu gücüne dayalı bir idari işlemden kaynaklanmasınedeniyle davanın yargısal denetiminin idari yargı yerlerinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır."
IIIL. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "1. Genel ilkeler" başlıklı 128. maddesi şöyledir:
"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurları ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.(Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.)Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri sakhıdır.

Üst kademeyöneticilerinin yetiştirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir."
9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Istihdam şekilleri" başhkhı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Kamu hizmetleri; memurlar, sõzleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür 
D) İșçiler:
(Değişik birinci cümle: 4/4/2007 - 5620/4 md.) (A), (B) ve (C) fikralarında belirtilenler dişında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iș sözleşmeleriyle çalıştirılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

10. 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 127. maddesi ile eklenen 375sayılı KHK'nın geçici 23. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/127md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/118 md.)
5018 sayılı Kanuna ekli (I). (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MIT Müsteşarlıği hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sőzleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafindan 4/12/2017 tarihi itibariıyla çalıştırılmakta olanlar;
a) 657 sayilı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartlari taşımak,
b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamiş olmak,
c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,
ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı işsözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılıolarak beyan etmek,kaydıyla, bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler.Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazlariın karara bağlanmasi, şartlarıtaşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazlarin karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince somuçlandırılır.Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fikranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fikranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına 

idarelerince topluca geçirilir. Bu fikra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargilama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fikranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fikra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.

Birinci fikrada yer alan 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışıyor olmak şartımın tespitinde, Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmiş olan sigortalı işe giriş bildirgeleri, işten ayrılış bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri esas alımır. Ancak söz konusu tarihe ilişkin olarak anılan Kuruma yasal süresi dışında verilen belgelere dayanılarak bu madde hükmünden yararlanılamaz. 4/12/2017 tarihi itibarıyla çahştırılmakta olduğu idarelerince tespit edilenlerden, hakkında bu tarihten sonra işten ayrilış bildirgesi verilenler bu madde hükümlerinden yararlanabilir.

Sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin kadroları, başka bir işleme gerek kalmaksızın geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıylasürekli işçi unvanı ile ihdas edilmiş sayılır. Ihdas edilen kadrolar ilgili idarelerce adedi,bütçe ve teşkilatı ile birimi/yerleşim yeri belirtilmek suretiyle geçiş işlemlerinin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir. Sözleşmeleri askiya alınanlar ile askerde bulunanların kadroları hariç olmak üzere bu şekilde ihdas edilen sürekli işçi kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.

Sürekli işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fikrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşhılık veya malullükaylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez. Özel güvenlik görevlilerinden bu madde kapsamında geçiş işlemleriyapılanlar, 5188 sayılı Kanun hükümlerine de tabi olmaya devam eder,
Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklari, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu işsözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş ișleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu işsözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi enson sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu işsözleşmesi sona erenişçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayıl Kanunun geçici 7nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yaplan işçiler içinyeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir..."
11. 4857 sayılı Îş Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başhıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarini düzenlemektir.

Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.

Işyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar.'
12. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıkh 2. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Bir iş sözleşmesine dayanarakçalışan gerçekkişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafindan mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir."
13. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu Iş Sözleşmesi Kanunu'nun geçici 7. maddesi şöyledir:
"(Ek: 20/11/2017-KHK-696/113 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/106md.)
(1) 5018 sayılı Kanuna ekli (l), (II), (III) ve (IV) sayıliı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağli döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idareler ile birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarisından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü ve geçici 24 üncü maddeleri uyarınca sürekli isçi kadrolarına, geçici işçi pozisyonlarina veya işçi statüsüne geçirilen işçilerinden; geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolu mevcut işyerinin girdiği işkolu ile aynı olanları o işkolundaki mevcut 

işyerinden, farklı olanları ise geçişten önce işçinin çalıştığı alt işveren işyerinin girdiği işkolunda yeni tescil edilecek işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

(2) Birinci fikra kapsamındaki işyerlerinin her biri bu Kanunun uygulanması bakımından bağımsız bir işyeri sayıhır.

(3) Birinci fikra kapsamında yeni tescil edilen işyerlerinden bildirilen işçiler, bu madde kapsamındaki idarelerde geçiş işleminden önce alt işveren işçileri için Yüksek Hakem Kurulu tarafindan karara bağlanan ve en son sona erecek olan toplu iş sõzleşmesinin sona ermesiyle birlikte 4 üncü maddeye uygun şekilde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.

(4) Bu maddenin uygulanmasmdabu Kanunun bu maddeye aykirı diğer hükümleri uygulanmaz."
14. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Iş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857sayılı Iş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Ikinci Kısmının Altınci Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamndaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Iş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatımdan kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,
ilişkin dava ve işlere bakar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ın katilımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; başvuru yazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargitay Cumhuriyet Bașsavcisınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlūaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, 375 sayılı KHK'ya 696 sayıl KHK ile eklenen geçici 23. madde uyarınca 01/04/2018 tarihinden itibaren sūrekli işçi kadrosuna atamasının yapılarak sosyal hizmet uzmanı-ASDEP görevlisi olarak çalışan davacının, 5395sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca hak etmiş olduğu Ek-49 ödeneğini alamadığından bahisle, ödemenin yapılması için davalı idareye yapmış olduğu başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve 2020 yılından itibaren õdenmemiş olan õdemelerin faizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.

18. Dava dosyasıın incelenmesinden; davacıın 11/07/2016 tarihinden itibaren Izmir Aile ve Sosyal Hizmetler Îl Müdürlüğüne bağh K. Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğünde işçi olarak görev yapmakta iken, 375 sayılı KHK'ya 696sayılı KHK ile eklenen geçici 23. madde uyarınca 01/04/2018 tarihinden itibaren sürekli işçi kadrosuna atamasının yapılarak sosyal hizmet uzmani-ASDEP olarak çalşmaya devam ettiği, bu görevini sürdürürken 23/12/2024 tarihinde davalı idareye başvurarak 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca tarafina Ek-49 ödeneği yapılmasını talep ettiği, başvurunun reddedilmesi üzerine, ödememe işleminin hatalı olduğunu ileri sürerek; başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ile 2020yılından itibaren ödenmemiş ek ödeneklerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

19. 657 sayılı Kanun'da ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemişbulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur.


20. Davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki Îş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacıın isteminin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin,idarenin yetkili organı tarafindan işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktır.
21. Aksine bir düşünce, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğurur.

22. Belirtilen tüm bu hususlara göre, Iş Kanunu'na gõre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde işmahkemelerinin görevli kılmmış olmasi, 7306 sayılı Is Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi ile de 4857 sayılı Îs Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her tūrlü hukuk uyuşmazhıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında, işçi olan davacı ile işvereni arasında iş akdinden doğan iş bu davanın da görüm ve çözümūnde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan başvurunun kabulü ile davah vekilinin görev itirazmın reddine ilişkin İzmir 5. İdare Mahkemesinin 18/06/2025 tarih ve E.2025/420 sayılı görevlilik kararının kaldırılması gerekmiştir 
VI. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle 
A. Davanı çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca yapılan BAŞVURUNUN KABULU ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin İzmir 5. Îdare Mahkemesinin 18//06/2025 tarih ve E.2025/420 sayıh GÖREVLILIK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Recep KILIÇ'ım KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESIN OLARAK karar verildi 

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Recep ARSLAN BALLI KILIÇ
KARŞI OY 
Dava, Izmir Aile ve Sosyal Hizmetler Îl Müdürlüğüne bağhı K. Sosyal Hizmet Merkezi Mūdürlüğünde sürekli işçi olarak gõrev yapan davacının (sosyal hizmet uzmanı-ASDEP gõrevlisi olarak çalıştığı), 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca danışmanlık tedbiri uygulama ücreti olan Ek-49 ödeneğinin tarafina da õdenmesi talebiyle yaptığıbaşvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali, Ocak 2020 tarihinden itibaren hak edilmiş ödemelerin faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

4857 sayılı Îs Kanunu'nun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı işverenler ile bir is sözlesmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu Kanun, 4 üncümaddedeki istisnalar dısında kalan bütün isyerlerine, bu isverlerinin isverenleri ile isveren vekillerine ve işcilerine faaliyet konularma bakılmaksızın uygulanır. İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar." hükmüne ver verilmistir 
7036 sayılı Iş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesinde iş mahkemelerinin; 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler,854 sayılı Kanuna tabi gemi adamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı Íş Kanununa veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı

Türk Borçlar Kanununun İkinei Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine täbi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazhklarıa ilişkin dava ve işlere bakacağı belirtilmiştir.

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun "Sosyal çalişma görevlileri" başliklı 33. maddesinde, "(1) Adalet Bakanlığınca en az lisans ōğrenimi görmüş olanlar arasından yeterli sayıda sosyal çalışma görevlisi mahkemelere görevlendirilmek üzere adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne atanır. Atamada; çocuk ve aile sorunları ile çocuk hukuku ve çocuk suçluluğunun önlenmesi alanlarında lisansüstü eğitim yapmış olanlar tercih edilir.
(2) Bu Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlileri ile adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü bünyesinde görev yapmakta olup da mahkemelere görevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine almakta olduklarıayliklarının (ek gösterge dahil) brüt tutarının yüzde ellisi oranında ödeme yapılır. Bu ödeme aynı veya benzer ünvanlımemur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve õğrenim durumu aynı olan emsali personel esas alınmak suretiyle bu kapsamda görev yapan sõzleşmeli personele de yapılır. Bu ödeme, söz konusu personelin kadro veya pozisyonunun bulunduğu kurum tarafindan yapılır.

(3) Birinci fikra kapsamındaki sosyal çalişma görevlilerinin bulunmaması, görevin bunlar tarafindan yapılmasında fili veya hukukî bir engel bulunması ya da başka bir uzmanlık dalına ihtiyaç duyulması gibi durumlarda, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar ile serbest meslek icra eden birinci fikrada öngörülen nitelikleri haiz kimseler de sosyal çahşma görevlisi olarak görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirilenlere ayrica ikinci fikra kapsamında ödeme yapılmaz.

(4) Hakkinda sosyal inceleme yapılacak çocuğun, incelemeye tâbi tutulacak çevresi mahkemenin yetki alanıdışında ise, davayı gören mahkemenin talimatına bağlı olarak çocuğun bulunduğu yerdeki mahkemece inceleme yaptirılır.Büyükşehir belediye sınırları içinde kalan yerlerde bu inceleme, davayı gören mahkemeye bağh olarak çalışan sosyal çalışma görevlilerince yapılabilir." hükmü yer almıştır.

2577 sayıhı Idarî Yargılama Usulu Kanununun 2. maddesinde: Îdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları Idarî dava türleri arasında sayılmıştır.Idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücükullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen ierai işlemler veya eylemlerden doğan uyuşmazlıkların idari yargı merciinde çözümlenmesi gerekmektedir. Içtihat ve öğretide, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında, kamu gücükullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler, "idari işlem"; herhangi bir idari işleme dayalıolmaksızın gerçekleştirdikleri maddi faaliyetleri ve görevleriyle ilgili hareketsizlikleri "idari eylem" olarak tanımlanmaktadır.
Bir uyuşmazlğın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olabilmesi için, öncelikle ortada bir idari uyuşmazlığı bulunması gerekmektedir. Bir uyuşmazlığın idari sayılabilmesi için ise, tesis eden makamın idari makam olması ve uyuşmazhğın idari nitelikteki faaliyetten doğmuş bulunması gerekmektedir. İdarenin bir faaliyetinin idari faaliyet sayılabilmesi için de faaliyetin kamu hukuku kurallarına göre kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması gerekmektedir.
Olayda, sürekli işçi statüsünde olan ve sosyal hizmet uzmani-ASDEP görevlisi olarak çalışan davacının sözleşme veya İş Kanunu kapsamında bir talebinin bulunmadığı, uyuşmazhığın 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlileri ile adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü bünyesinde görev yapmakta olup da mahkemelere görevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca ödenen danışmanlık tedbiri uygulama ūcreti olan Ek-49 ödeneğinin kendisine de ödenmesi talebiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemden kaynaklandığı açıktır,
Bu durumda, sözleşme veya İş Kanunu kapsamında olmayan 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nu kapsamında ōdenen danışmanlık tedbiri uygulama ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan ve kamu gücüne dayah olarak tesis edilen bir idari işlemden kaynaklanan davanın yargısal denetiminin idari yargi yerlerinde yapilmasi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazhığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğundan uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı gōrevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
$ 
Üye Recep KILIÇ
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıdan:
ESAS NO : 2025/501
KARARNO : 2025/756
KARAR TR : 22/12/2025

ÖZET: Elektrik dağıtımı yapan özel hukuk tüzel kişisi şirket tarafindan, EPDK'nin durdurma kararına istinaden davacıadına düzenlenen çağrı mektuplarının hükümsüz hale geldiğinden bahisle iptal edilmesi işleminin iptali davasıın, davalışirketin hukuki statüsü dikkate alınarak ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : N.P. S. v. T.A.

Vekili : Av. $. K. $.

Davahlar : 1- A. E. D. A. (AKEDAS)

Vekili : Av. T. T.

2- Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK)
Vekili : Av. F.K.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili tarafindan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (EPDK) 09/11/2023 tarih ve 12175 sayıh durdurma kararının ve 01/12/2022 - 31/07/2023 tarihleri arasında yapılan lisanssız elektrik üretim başvurularına, ilgili mevzuat kapsamında belirlenen sınırlama ve Türkiye Elektrik Uretim Îletim A.$.'nin (TEIA$) 21/02/2024 tarih ve 861210sayılı yazısı doğrultusunda işlem tesisine ilişkin 22/02/2024 tarih ve 12460 sayıh EPDK kararının ve bu karar uyarınca AKEDA$ tarafindan 05/10/2023 tarih ve 191541, 191544 sayılı çağrı mektuplarının hükümsüz hale geldiğinden bahisle iptaline ilişkin 26/03/2024 tarih ve 202333, 202345 sayılı işlemlerin iptali ile iptal kararı verilmezse şimdilik 100.000 TL maddi tazminatın ōdenmesi istemiyle EPDK ile AKEDAŞ aleyhine idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Ankara 5. Idare Mahkemesi 07/06/2024 tarih ve E.2024/857, K.2024/1006 sayılı kararı ile, idari işlemlerin iptali ile tazminat istemleri için ayrı ayrı dava açılması gerektiği ve terditli dava açılamayacağı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanun'un 3. ve 5. maddeleri uyarınca dava dilekçesinin reddine karar vermiş; maddi tazminata ilişkin tam yargı davası aynıMahkemenin E.2024/1250 sayılı esasına, durdurma kararı ile çağrı mektuplarının iptal edilmesine ilişkin iptal davası da eldeki uyuşmazlığa konu E.2024/1249 sayılı esasına kaydedilmiştir.

3. Davalılardan AKEDA vekili, iptal davasında, süresinde sunduğu savunma dilekçesinde davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
4. Ankara 5. İdare Mahkemesi 13/05/2025 tarih ve E.2024/1249 sayıh kararı ile, uyuşmazlığı çözümünde idari yargıın görevli olduğu gerekçesiyle, davahılardan şirket vekilinin yargı yoluna ilişkin itirazını reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".Olayda; dava konusu işlemler ve görev itirazında bulunan tarafin idari işlem yetkileri incelendiğinde,lisanssız elektrik üretim başvurularının davalı AKEDAŞ A.Ş'ye yapıldığı, her ne kadar anlan şirket özel hukuk tūzel kişisi olsa da, davalının başkaca idari kurumlarla birlikte kamu hizmeti niteliğinde olan işlemlerde yer aldığı ve bu işlemlere katkıda bulunduğu, dava konusu edilen işlemlerde tek taraflı olarak işlem tesisinde bulunduğu bu haliyle her ne kadar kamu tüzel kişiliğine haiz olmasa da lisanssız elektrik üretim başvuru işlemlerine katkıda bulunarak izin işleminin tesisinde yer alarak idare hukuku ilkelerine tabi bir işlem tesisine katkıda bulunduğu anlaşılmıştır.

Buna göre, davalı AKEDAŞ A.Şnin davacı şirkete bağlantı anlaşmasına davet mektubu düzenlediği, bu mektupların işlerliğinin öncelikle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 09/11/2023 günlü 12175 sayılı kararıile durdurularak gerekli işlemlerin yapılmasının davalı AKEDAş A.Ş'ye bildirildiği, sonrasında yine EPDK tarafindan 02.02.2024 tarihinde ve 12460 sayısıyla TEIA$'ın 21.02.2024 tarihli ve 861210 sayılı yazısında sunulan olumlu ve olumsuz olarak sonuçlandırılabilecek başvurularin bulunduğu listelere göre işlem yapılmasına karar verildiği, bu kararın da gereğinin yapılması için AKEDAŞ A.Ş'ye bildirildiği, bumun üzerine AKEDAŞ A.Ş. tarafindan davacıya yapılan tebligatla bağlantı anlaşmasına davet mektuplarının EPDK tarafından alınan kararla hükümsüz kaldığından bahisle iptal edildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta; yukarıda safahatına yer verilen işlemler dikkate alındığında, AKEDAŞ A.Ş.'nin idari işlemlerin tesisinde yer aldığı, EPDK tarafindan alman kararları yerine getirdiği, dava konusu edilen işlemlerin silsile halinde gerçekleştirildiği ve niteliği itibarıyla bütünlük arz ettiği göz önünde bulundurulduğunda, özel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayricalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetiniyürüten davalı AKEDAŞ Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi ile davacı şirket arasındaki bağlantıanlaşmasının hükümsüzlüğüne yönelik işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığı ticari bir ilişki olarak değerlendirilemeyeceği, bu kapsamda kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen dava konusu işlemin yargisal denetimini yapma gõrevinin idari yargı merciine ait olduğu sonucuna ulaşılarak davali idarenin görevitirazı yerinde görülmemiştir.


Nitekim benzer bir uyuşmazlikta, Danıştay 13. Dairesi'nin 05/12/2016 tarih ve E:2016/911, K:2016/4093sayılı kararı ile 24/05/2018 tarih veE:2016/4066, K:2018/1851 sayılı kararında görüldüğü gibi, mezkur idari yargı içtihatlarının da bu yönde olduğu anlaşılmaktadır. .."
5. Davallardan AKEDAş vekili tarafindan süresi içerisinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılıiğına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Talebi 
6. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılıKanun'un 10. ve I3. maddeleri gereğince olumlu görev uyuşmazlğı çıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Elektrik dağıtım faaliyetlerinin özelleştirilmesi çerçevesinde; 3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışıdaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, Ħletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun kapsamında, Kayseri ve Civarı Elektrik Türk A.Ş. (Kayseri), Aydem EDAŞ (Denizli, Muğla, Aydın) ve AKEDAŞ(Adryaman, Kahramanmaraş) elektrik dağıtım bölgeleri özel sektöre devredilmiştir. Bu bağlamda, Adiyaman ve Kahramanmaraş illerini kapsayan bölgeden sorumlu olan Göksu Elektrik Dağitım A.Ş., A. E. D. A.'ye devredilmiştir. Böylece davalı şirketin devir ve dava tarihi itibarıyla kamu kurumu yani idare olma vasfimıkaybederek, özel şirket statüsüne dönüştüğü anlaşılmıştır. Bu itibarla, davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sifatinda bir tereddüt bulunmamaktadir.

Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan A. E. D. A.nin kamu kuruluşu niteliği taşımayan õzel hukuk tüzel kişisi niteliğinde olması karşısında; bu şirket bakımından idari yargı yetkisi kapsamında açilmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan, uyuşmazlığın, davalı A. E.D. A. ile ilgili kısmının özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 27.01.2020 tarihli ve 2019/811 Esas, 2020/21 Karar sayılı kararında da benzer hususlarin vurgulandiği görülmektedir. ..Wn 

7. Uyuşmazlik Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Bașsavcısının da yazılı düşūncesi istenilmiştir.

C. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
8. Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlıkta idari yargıın görevli olduğu düşüncesiyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıca 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği yönünde düşünce vermiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".….'Kamu hizmetlerine şu ya da bu ölçüde doğrudan doğruya katılan bütün özel örgütler, tamamen özel hukuk rejimine tâbi olmakla birlikte, kamusal yetkiler kullanarak yaptıkları işlem ve eylemler konusunda, kamu hukuku ilke ve kurallarıa ve idare yargısına tâbi tutulurlar.'( Lütfi DURAN, İdare Hukuku Ders Notlari, 1982,s.344-345).

"Türksat A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması ve 406 sayılı Kanım'da özel hukuk kurallarıma tâbi olduğunun belirtilmesi, kamusal yetki kullandığı ölçüde idare hukuku kurallarının uygulanmasından bağışıklık kazandırmayacaktır. Bu durum, Türksat A.Ş.'nin rutin faaliyetlerinin yürütülmesinde, personel istihdam rejiminde ve benzeri hususlarda özel hukuk kurallarının uygulanmasına engel değildir." (Ali D. ULUSOY, Yeni Türk Îdare Hukuku, 2019, s. 211)

"Adli-idarî yargı görev ayrımının kıstaslarının neler olduğu mer'i mevzuatımızda düzenlenmemiştir. Ancak,doktrinde kabul edilen bazı kıstaslar mevcuttur. Bu kastaslardan biri de, maddi olaya uygulanacak kanunun niteliğidir. Eğer uyuşmazlık komusu olaya uygulanması gereken kanun, kamu hizmetlerinin ihdasve yürütülmesi ile ilgiliyse bu davanın idarī yargıda görülmesi gerekir." (Aydın H. TUNCAY, Orhan ÖZDEŞ, Recep BAŞPINAR,Yüzyıl Boyunca Danıştay, 1968, s. 652)

Bilimsel görüşler ile adli yargi-idari yargı ayrımına ilişkin yüksek mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, kamu hizmeti yapmakla görevlendirilen özel hukuk tüzel kişilerinin bu hizmetleri yerine getirirken tesis ettikleri işlemler hakkında uygulanacak hukuki rejimin tespiti açısından idare işlevinin belirleyici olduğu, idare işlevine ilişkin ayıricı kıstasların; kamu gücü ve kamu hizmeti olduğu, idari karar alma yetkisiyle donatılmış olmalarına karşılık, gerek statüleri ve gerekse teşkilatlanmaları ve yönetimleri bakımından özel hukuk tüzel kişisi olup da, kamu hizmeti görenlerin, bu hizmetleri yerine getirirken kamu gücü kullanmaları veya olaya ilişkin mevzuatın, kamuhizmetlerinin ihdas ve yürütülmesi ile ilgili olması hâlinde bu işlemlerinin idare hukuku kurallarına tâbi olduğu ve idarî yargının görev alanı içinde yer aldığısonucunavarılmaktadır.
Bu itibarla, özel hukuk tüzel kişisi tarafindan tesis edilmiş olsa da bir hukukî işlemin idari işlem olup olmadığının belirlenebilmesi için işlemin tesisi sırasında özel hukuk tüzel kişisi tarafindan uygulanan mevzuatın kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olup olmadığının, kamu gücü ayricalığından yararlanılıp 

yararlanlmadığının tespiti gerekir. Bir başka ifadeyle işlemi tesis edenin özel hukuk tüzel kişisi olması, sadece bu sebeple işlemi özel hukuk işlemi haline getirmeyeceğinden, işlemin hukuki mahiyeti değerlendirilmelidir.
Kamu hizmetlerinin tamamımın Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince yerine getirildiği dönemlerde özel hukuk tüzel kişilerinin idarī işlem tesis etmesi ve idari davalarda davalı mevkiine alınması söz konusu olamazdı.Bu nedenle idari işlem tanımı yaplırken organik kıstas esas alınmak suretiyle işlemin Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinden biri tarafindan tesis edilmiş bulunması idarî işlemin zorunlu unsuru olarakkabul edilirdi.
İmtiyaz sõzleşmeleri ve özelleştirmeye ilişkin Anayasal ve kanuni düzenlemeler uyarmca tekel niteliğindeki bazı kamu hizmetlerinin sunumunun işletme hakkının belirli bir süreyle özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi,yap-işlet-devret modeliçerçevesinde bazı yatırım ve hizmetlerin kamunun gözetim ve denetimi altında özel hukuk tüzel kişilerince yerine getirilmesinin benimsenmesi ve ekonomik kolluk işlemlerinin bir kismının mevzuatla özel hukuk tüzel kişilerine bırakılması üzerine kamu hizmetlerini bu usüllerle yerine getiren özel hukuk tüzel kişilerine kamu gücü kullanarak idarî işlem tesis etme yetkisi verilmesi nedeniyle idarî işlemin tanımında organik kıstas zorunlu unsur olmaktan çıkmıştır.

Ekonomik gelişmelere bağlı olarak yaşanan bu hukuki değişimler sonucunda özel hukuk tüzel kişilerinin hiç bir suretle idari işlem tesis edemeyeceğine ilişkin kabülün artık geçerliliğinin kalmadığı bilimsel ve yargısal içtihatlarla ortaya konulduğundan, özel hukuk alanına ilişkin işlemlerinin adli yargıda dava edilebileceği konusunda tereddüt bulunmayan elektrik dağıitım şirketlerinin, idarenin gözetim ve denetiminde, kamu gücükullanarak tesis ettiği işlemlerin fonksiyonel anlamda idari işlem olması nedeniyle bu işlemlerin hukuki denetiminin idariyargı mercilerince yapiiması gerekmektedir.

6446 sayıh Elektrik Piyasası Kanunu'nda, piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin faaliyetlerinde uymaları gereken usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmış, bu kurala dayanılarak hazırlanan "Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği" ile üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilerin,önlisans başvurularında uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir.

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümleri de dikkate alındığında, Uyuşmazlik Mahkemesinin E:1999/1, K:1999/11 sayılı kararında belirtilen gerekçelere benzer şekilde, görülmekte olan davada da, idare hukuku alanına ilişkin bulunan "Elektrik Piyasası" mevzuatı ile önceden düzenlenmiş objektif kurallara göre yapilan değerlendirme sonucunda re'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilen işlemlerin tüm unsurları bakımından idarī işlem niteliği taşıdığı, elektrik dağıtım şirketlerinin özel hukuk tüzel kişisi olmasının, bu şirketlerin, sınırlarıve çerçevesi kamu hukuku alanındaki mevzuat ile belirlenmiş olan ve idari usûl ve esaslara göre tesis edilen işlemlerinin, idarî niteliğini ortadan kaldırmayacağıi, bu itibarla, davanım görüm ve çözümünde idarî yargımerciinin görevli olduğu açıktır 

Kaldı ki uyuşmazlıkta dava konusu edilerek iptali istenilen işlemlerden birisi, Enerji Piyasası Kurulunca alınan karar olup, bu işlemin oluşturulması bakımından zincir işlemlerden biri olan ve  hazırlayicıişlem olarak kabul edilmesi gereken Akedaş Elektrik Dağıitim A.Ş. tarafından tesis edilen işlemin tek başına davaya konu edilmediği de dikkatten kaçırımamalıdır. Nitekim, yukarıda da açıklandığı üzere uyuşmazhıkta, davalılardan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile irtibatlı şekilde Kahramanmaraşbölgesindeki elektrik dağıtım projeleriyle ile igili yeniden değerlendirme kararı alarak, olumlu değerlendirilecek depolu üretim tesisleri ile olumsuz değerlendirilecek lisanssız üretim başvurularinı belirlemiş; bu yönde işlem tesis edilmesi yine EPDK tarafindan diğer davalı Akedaş'a gönderilen 24.02.2024 günlü yazıyla istenilmiş;EPDK kararının gereğini yerine getiren Akedaş AŞ tarafından ise, bağlantı anlaşmasına çağrı mektupları iptal edilmiş, başka birdeyişle, bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplari, Akedaş AŞ. tarafından bizzat değil, doğrudan EPDK'nın iptal talimatı üzerine ve talimat gereğinin yerine getirilmesi amacıyla tesis edilmiştir. Bu itibarla;Akedaş AŞ tarafindan bağlantı anlaşmalarına çağrı mektuplarmın iptali kararının EPDK kararından ayrı bir yargılamaya tabi tutulması mümkün görülmemektedir.

Bu doğrultuda, davalı Elektrik Dağıtim Şirketinin, elektrik üretimi yapmak isteyen tüzel kişinin başvurusunun değerlendirilmesine yönelik işlemi, özel hukuk hükümlerine göre değil, Kanun ve Yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ve Enerji Piyasasi Düzenleme Kurumunun gözetim ve denetiminde kendisine tanınan kamugücünü kullanarak, karşı tarafin rizasını aramadan tesis ettiğinden, fonksiyonel anlamda "idârî işlem" niteliğinde olup, bu hazırlayıcı işlem sonrasında kamu kurumu olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun karar organı Kurul tarafindan alınan kararın iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü idârîyargının görev alanına girmektedir. .….'
III. İLGİLİ HUKUK 
9. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Kapsam"2. maddesi şöyledir 
" Bu Kanun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımi, toptan veya perakende satışi, ithalat ve ihracati, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar.
10. 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım faaliyetleri"başlıkhı 9. maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
"(1) Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağitım şirketi tarafindan lisansında belirlenen bölgede yürütülūr. Dağıtımşirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunmasi, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin 

yerine getirilmesinden sorumludur. Piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişiler bir dağıtım şirketine ve dağıtım şirketi piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişilere doğrudan ortak olamaz. Dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti dışında bir faaliyetle iştigal edemez. Dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.Genel aydınlatma, dağıtım sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla kullamlmak üzere elektrik enerjisi satın alınması ile sistem teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin gerçekleşmeler nedeniyle fazlasının satışı bu hükmün istisnasıdır.
(2) Dağıtım şirketi, lisansıda belirtilen bölgedeki dağıtim sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satişında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırımyatırımlarım yapmak dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanicılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür.
(3) Dağıtım şirketi, ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusundayan hizmetleri sağlamakla yükümlüdür.
(4) Dağıtım lisansında belirlenen bölgelerde talep tahminlerinin hazırlanması ve TEtAŞ'a bildirilmesi gõrevi dağitim şirketine aittir. Kurul bu talep tahminlerini onaylar ve tahminler TEIAŞ tarafindan yayimlanır.
(5) Kurul tarafindan onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarının hazirlanması ve Kurul onayına sunulmasi, onaylanan yatirim plani uyarınca yatirim programına alinan dağitim tesislerinin projelerinin hazırlanması ile gerekli iyileştirme ve kapasite artırimı yatırımlarının yapılması ve/veya yeni dağıtım tesislerinin inşa edilmesi görevi ilgili dağıtım sistemini işleten dağıtım şirketine aittir.

(...)
(15) (Ek:25/11/2020-7257/34 md.) 4628 sayılı Kanunun mülga geçici 14 üncü maddesi kapsamında bağlantı görüşü oluşturularak tesis edilmiş ve/veya edilecek enerji nakil hatları ile ilgili olarak, önlisans veya lisans sahibi tüzel kişiler tarafindan Kuruma başvuruda bulunularak, dağitim sisteminden bağlanti talep edilmesi halinde, bağlantı talebi meri mevzuat kapsamında değerlendirilir. Bu kapsamda TEIAş ile yapılan bağlantıanlaşması sonlandırımak suretiyle dağıtım şirketiyle bağlantı anlaşması düzenlenir. TEIAş ile yapılan bağlanti anlaşması uyarınca tesis edilmiş olan enerji nakil hatları ile diğer şebeke unsurlari, işletme ve bakım hizmetleri karşılığında, ilgisine göre ilgili dağıtım şirketi veya TEIAŞ tarafından iz bedelle devralınır.
11. 6446 sayılı Kanun'un "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıkl 14. maddesinin 1. fikrasınım (b) bendi şöyledir:
" (1) Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler şunlardır:
b) Kurulu gücü azami hir megavatlhıkyenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi (...) "
12. 6446 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir 
" (Ek: 2/7/2018-KHK-703/9 md.) (Değişik: 29/5/2025-7549/27 md.)
(1) Elektrik üretim, iletim, dağitım ve tüketim tesislerinin milli menfaatlere ve modern teknolojiye uygun şekilde kurulması ve işletilmesi için gerekli yükümlülükleri ile ilgili olarak inceleme, tespit, raporlama, proje onay ve kabul işlemleri yapmak üzere; ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluşlarıni, bu Kanun kapsamında dağıtım lisansı sahibi tüzel kişileri veya özel hukuk tüzel kişilerini görevlendirme, yetkilendirme veya bu tüzel kişilerden hizmet satın alma ve bu tüzel kişilerin nitelikleri, yetkilendirilmesi, hak ve yükümlülükleri ile bu tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlar ve diğer hususlar Bakanlık tarafindan çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(2) Birinci fikra kapsamında yetki verilen veya görevlendirilenler, yetki ve görevleri kapsamında yürüttükleri iş ve işlemleri bedeli mukabilinde yapabilirler. Yürütülen bu iş ve işlemler için; ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluşlarının uygulayacakları bedeller kendileri tarafindan, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin uygulayacakları bedeller Kurum tarafından, özel hukuk tüzel kişilerinin uygulayacakları bedeller ise Bakanlık tarafindan belirlenir."
13. 6446 sayılı Kanun'un "Lisanssız üretim projelerinde tüketim bağı kurulması" başhıklı geçici 25. maddesi 
" (Ek:17/7/2019-7186/31 md.)
Bu Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fikrasinın (b) bendinde yer alan faaliyetler kapsamındaki bağlantı anlaşması süreleri; çağrı mektubu tarihinden bağlantı anlaşması süresi sonuna kadar tüketim-üretim bağı kopmuş olanlar için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde çağrı mektubuna esas abonelik ile en az aynı özellikleri haiz eski ve/veya yeni bir tüketim tesisi aboneliği ihdas ederek ilgili şebeke işletmecisine bildirmesi hâlinde söz konusu bildirim tarihini izleyen yüz yirmi günü; bağlantı anlaşması süresi bittiği hâlde geçici kabulü yapılmamış olanlar ve henüz bağlantı anlaşması süresi bitmemiş olanlar için ise bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüz yirmi günü kapsayacak şekilde kendiliğinden uzamış kabul edilir."
şöyledir:

14. 30/12/2014 tarihli ve 29221 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Enerji Tesisleri Proje Yönetmeliği'nin "Kapsam“başlıkh 2. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(Değişik:RG-10/5/2021-31480) Bu Yönetmelik; kurulacak veya tadil edilecek elektrik tesislerine ilişkin proje hazırlama ve onay işlemleri ile bu faaliyetleri yapacak kurum, kuruluş ve tüzel kişilerin belirlenmesi,yetkilendirilmesi, bunların hak ve yükümlülükleri ile onaylı projelerdeki tesislerin kabul işlemlerini ve tutanak onayını (Ek ibare: RG-9/2/2025-32808) /teslimini yapacak kurum ve kuruluşların ve/veya elektrik dağıtimlisansısahibi olanlar da dahil olmak üzere tüzel kişilerin yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.
(...)"
15. Yönetmeliğin "Yetki devri" başhklı 8. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki elektrik tesislerinin proje onay ve onayh projelerine göre yapılan tesislerin kabul işlemleri ve tutanak onay (Ek ibare:RG-9/2/2025-32808) /teslim işlemleri yetkisi Bakanlığa aittir. (Değişik cümle:RG-10/5/2021-31480) Bu yetki Bakanlık tarafindan doğrudan kullanılabileceği gibi bu işlemler, ihtisas saħibi kurum/kuruluş ve/veya tüzel kişilerle birlikte yapılabilir veya ihtisas sahibi kurum/kurulu;ve/veya tüzel kişilere yetki devretmek suretiyle yaptırılabilir.

(..)"
16. 12/05/2019 tarihli ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin "Kapsam"başhklı 2. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Yönetmelik;
a) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi çerçevesinde kurulması öngörülen üretim tesislerinin sisteme bağlanmasıa ilişkin usul ve esaslar ile bu üretim tesislerinin kurulmasına ilişkin başvuruların değerlendirilmesine,
b) Lisanssız üretim kapsamında elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde yapılacak uygulamaya,
c) Lisanssız üretim ile ilgili üretim tesisi devri ve üretim faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili şebeke işletmecilerinin hak ve yükümlülüklerine,
ς) Lisanssız üretim yapan kişilerin bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri ile kurulan üretim tesislerinin denetlenmesine,
ilişkin usul ve esasları kapsar."
17. Yönetmeliğin "Lisans alma ile şirket kurma faaliyeti"başhklı 5. maddesinin 1. fikrasının (h) bendi şöyledir:
"(1) Onlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri şunlardır:
(...)
h) (Ek:RG-9/5/2021-31479) (Değişik:RG-11/8/2022-31920) Belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sanayi tesislerive tarımsal sulama amaçlı tesisler tarafindan bağlantı anlaşmasındakisözleşme gücünün iki katıve diğer kişiler bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydryla, tüketim tesisi ile aynı ya da farklı ōlçüm noktasmda kurulan yenilenebilir enerji kaynaklarma dayah üretim tesisí,
(...)"
18. Yönetmeliğin "Bağlantı anlaşması başvurusu" başlıklı 17. maddesi şöyledir:
" (1) (Değişik:RG-14/5/2024-32546) Kendisine bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu tebliğ edilenlere,bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun tebliğ tarihinden itibaren bir yıl süre verilir. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu sahiplerinin, söz konusu süre içerisinde üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projesini Bakanlık veya Bakanlığınyetki verdiği kurum ve/veya tüzel kişilere onaylatması zorunludur.
(2) İlgili gerçek veya tüzel kişilerinaşağıdaki belgeleri ilgili şebeke işletmecisine birinci fikrada belirtilen süre içerisinde eksiksiz ve usulüne uygun olarak sunmaları halinde, ilgili şebeke işletmecisi kendileriyle otuz gün içerisinde bağlantı anlaşması imzalamakla yükümlüdür:
a) Üretim tesisinin inşaatına başlanabilmesi için ilgili teknik mevzuat çerçevesinde alınması gereken proje onayi.

b) Hidrolik kaynaklara dayalı başvurularda su kullanım hakkı anlaşması.
c) (Ek:RG-11/8/2022-31920) (Mülga:RG-14/5/2024-32546)
(3) (Değişik:RG-11/8/2022-31920) (Mülga:RG-14/5/2024-32546)
(4) (Değişik:RG-14/5/2024-32546) Birinci fikrada tanımlanan süre içerisinde söz konusu belgeleri ilgili şebeke işletmecisine sunamamaları halinde ilgili gerçek veya tüzel kişiler, bağlantı anlaşması imzalama hakkınıkaybeder ve mevcut belgeleri kendilerine iade edilir.

(5) Bağlantıya ilişkin mülkiyet ve işletme sınırlari, bağlantı anlaşmasında belirlenir.

(6) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yapılacak başvurular neticesinde bağlantıanlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan ve bağlantı anlaşması imzalanan üretim tesislerinde kurulu güç artışı talebinde bulunulması halinde, ilgili talep söz konusu talebin yapıldığı ayda yapılan diğer tüm başvurular ile birlikte değerlendirilir. Bu kapsamda;
a) Söz konusu talebe komisyon tarafindan olumsuz görüş verilmesi halinde, başvuru sahibine ait mevcut (Ek ibare:RG-9/5/2021-31479)bağlantı anlaşmasınaçağrı mektubu ile bağlantı anlaşmasının geçerliliği devam eder.

b) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu verilen üretim tesisleri için kurulu güç artış talebinde bulunulması ve söz konusu talebe komisyon tarafindan olumlu görüş verilmesi halinde, güçartışı kapsamındaki revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun başvuru saħibine tebliğ edildiği tarihten itibaren ikinci fikra kapsamındaki yükümlülüklerini tamamlaması için birinci fikrada yer alan sürelere doksan gün ilave süre verilir. Süresi içerisinde bağlantı anlaşması imzalanması için ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunulmaması halinde bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilir ve ilgili tüm belgeler güçartış talebinde bulunan kişiye iade edilir.

c) (Değişik:RG-9/5/2021-31479) Bağlantı anlaşması imzalayan veya kabulü tamamlanan üretim tesislerinde kurulu güç artış talebinde bulunulması ve söz konusu talebe komisyon tarafindan olumlu görüşverilmesi halinde, güç artışı kapsamındaki revize bağlantı anlaşmasıa çağrı mektubumun başvuru sahibine tebliğ edildiği tarihten itibaren revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubuna ilişkin ikinci fikra kapsamındaki yükümlülüklerinin ve üretim tesisinin kabul işlemlerinin tamamlanması için ilave bir yıl süre verilir.
(7) (Ek:RG-14/5/2024-32546)12/5/2019 tarihinden önce bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri için talep edilen mekanik kurulu güç artışi, elektriksel kurulu gücün yüzde yirmisinden fazla olamaz. 12/5/2019 tarihinden sonra bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri için talep edilen mekanik kurulu güç, elektriksel kurulu gücün iki katımı aşamaz.
19. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkl 2. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
" 1. (Değișik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Îdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafimdan açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasıda çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
20. Uyuşmazhk Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katıhmlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardan AKEDA$ vekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisınca, 10. maddede öngörülen biçimde,anılan davalı yönünden olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 
B. Esasın Íncelenmesi 
21. Raportör-Hâkim Murat UçUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp dūşünüldü

22. Dava, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 09/11/2023 tarih ve 12175 sayılı kararı ile "..AKEDA$'m dağıtım bölgesine dağıtım seviyesinden yapılan depolamalı üretim tesislerine ilişkin önlisans başvuruları hakkında yeniden bağlantı görüşü oluşturulmasına karar verilmesi sebebiyle; Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği uyarınca Adiyaman_ve Kahramanmaraş illerinde kurulması planlanan ve bu kapsamda 02/03/2023 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen projeler ile ilgili AKEDAş tarafindan yürütülen tüm işlemlerin durdurulmasına ve bahsi geçen projeler ile ilgili proje onay ve kabul süreçlerine ilişkin işlemlerin de durdurulmasina..'karar verildiği; EPDK tarafindan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına yazılan 25/01/2024 tarih ve 842349 sayılı yazı ile 

de, başvuruların yeniden değerlendirilerek, lisanssız üretim başvurulan ile depolamalı önlisans başvuruları arasındaki değerlendirmeler için sıralama yapıldığı hususunun Bakanlığa bildirildiği, Bakanhıkça, kendisine bildirilen sıralamaya göre yapılan çalışma neticesinin 21/02/2024 tarih ve 861210 sayılı yazıyla EPDK'ya bildirildiği, bu yazıda hangi başvuruların halen değerlendirildiği, hangi başvuruların olumlu, hangi başvuruların ise olumsuz olduğunun liste halinde belirtilirken,davacı şirketin adıa "Olumsuz Değerlendirilecek Lisanssız Projeler" kismında yer verildiği, EPDK'nın dava konusu 22/02/2024 tarih ve 12460 sayılı Kurul kararında başvuruların nasıl değerlendirileceğinin davalı Şirkete bildirilmesi üzerine de, sõz konusu Kurul kararının gereğinin yerine getirilmesi amacryla, davalı AKEDA$'ın yine dava konusu 4602202.E sayılıişlemi ile, davacı adına daha önce çağrı mektubu düzenlenmiş olmakla birlikte, Kurulun 09/11/2023 tarihli kararı gereği durdurulan projelerle ilgili olarak iptal kararı alındığı belirtilerek çağrı mektubunun iptal edildiği bildiriminin yapıldığı,bilahare bağlantı anlaşmasıa çağrı mektubunun iptal edildiğine dair işlem ile bu işlemin dayanağı Kurul kararının iptali istemiyle açılmiştir.

23. Öncelikle olumlu görev uyuşmazhığı talebinde bulunan daval AKEDAŞ'ın hukuki statüsüne bakılmasıgerekmektedir. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırl, elektrik dağitımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür. Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu öncesinde TEDAş tarafindan gerçekleştirilmekte iken, 4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün, EPDK tarafından verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi öngörülmüştür. 17/03/2004tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi SektörüReformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak özelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş, Strateji Belgesindeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulunun 02/04/2004 tarihli ve 2004/22 sayılı kararıyla TEDA$, özelleştirme programına alınmıştır.
24. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağitim bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDA$'ın hissedarı olduğu ve dağıtim, perakende satış hizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. İşlem tarihinde yürürlükteki haliyle 4628 sayılı Kanun'un mülga 14. maddesinin ikinci fikrasında yer alan, "TEDAŞ'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklıkalmak kaydı ile TEDAŞ ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında ișletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kuralı uyarınca, TEDAş ile %100 hisselerine sahip olduğu 20elektrik dağıtım şirketi arasıda dağıtım varlıklarının işletilmesine yönelik idarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkz Devir Sözleşmesi" imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulunun 07/11/2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da,sermayesinin %100'ü TEDA$'a ait olan ve elektrik dağitım bölgelerinde dağitim lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağitım sisteminin işletme hakkıa sahip olan veya ileride sahip olacak dağitım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satışyöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir. Davalı AKEDAş da bu kapsamda belirlenen 20 dağitim bölgesinden birinde (Kahramanmaraş ve Adiyaman illerinde) kurulan bir dağitim șirketidir.

25. 4628 sayılı Kanun'un mülga 1. maddesi ile, elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamımda özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması amaçlanmiş, 2. maddesinde, elektrik piyasası faaliyetleri, bu kanun hükūmlerine göre, piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satışfaaliyetleridir şeklinde tanımlanmıştır. 4. madde ile de piyasada faaliyet gösterebilecek özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişilerin, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, anonim şirket veya limited şirket olarak kurulmaları koşul olarak öngörülmüş, elektrik enerjisi dağitım faaliyetlerinin, dağıtim şirketleri tarafindan lisanslarında belirtilen bölgelerde yürūtüleceği hüküm altına alınmiştır. Aynı maddeye göre, bu işlemler için lisans alınması zorunlu kılınmıştır.
26. Yine, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumunun 27/09/2012 tarihli ve 28424 sayıh Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 12/09/2012 tarihli ve 4019 sayılı Kurul Kararı ile Elektrik Piyasası Kanunu'nun3. maddesinin birinci fikrasıın (c) bendi hükmü çerçevesinde, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin dağitim şirketleri tarafından 01/01/2013 tarihinden itibaren ayrı tūzel kişilikler altında yürütülmesine ilişkin hazırlanan, "Dağıtım Ve Perakende SatışFaaliyetlerinin Hukuki Ayrıştırıłmasına İlişkin Usul ve Esaslar" kabul edilerek, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin 01/01/2013 tarihinden itibaren ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesine karar verilmiştir.

27. Bu bağlamda, 4628 sayıhı Kanun uyarınca dağıtim lisansı sahibi tüzel kişiler tarafindan dağıtım veperakende satış faaliyetlerinin 01/01/2013 tarihinden itibaren ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesine ilişkin olarak Adıyaman ve Kahramanmaraş bölgesindeki Göksu EDA$'a mahsus perakende satış ve perakende satış faaliyetleri, 1970 yılında kurulmuşolan ve özelleştirmesinin tamamlandığı 2011 yılına kadar bir kamu kurumu olarak faaliyet gösteren AKEDA$'a devredilmiş;böylece davalı dağıtım şirketinin devir ve dava tarihi itibarıyla kamu kurumu yani idare olma vasfinı kaybederek, özel şirket statüsüne dönüştüğüanlaşılmıştır. Bu itibarla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi sıfatında bir tereddüt yoktur.
28. Buna göre, davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde bulunan õzel hukuk tüzel kişisi AKEDAŞ'a karşı idari yargı yetkisi kapsamında idari dava açılması imkânsız olduğundan, yine davacı ile davalı şirket arasında bir imtiyaz ya da idari sözleşme akdedilemeyeceğinden, bu davalı yönünden uyuşmazlığın õzel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde 

adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
29. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Ankara 5.Ídare Mahkemesince davahlardan AKEDA$ yönünden verilen 13/05/2025 tarihli ve E.2024/1249 sayılıgörevlilik kararının kaldırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

V. HKM 
Acıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLI YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsaveısinın BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 5. İdare Mahkemesince davalılardan AKEDA$ yönünden verilen 13/05/2025 tarih ve E.2024/1249 sayılı GÖREVLILIK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, EPDK'nin durdurma kararına istinaden davacı adına düzenlenen çağrı mektuplarının hükümsüz hale geldiğinden bahisle iptal edilmesi işleminin iptali istemine ilişkindir.

2577 sayılı Kanun'un 2.1.amaddesinde; Îdarî işlemler hakkında yetki, sekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davaları İdarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafindan, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda İdarî yargı yeri görevli bulunmaktadır.

Elektrik enerjisine ilişkin faaliyetleri, temel olarak “üretim", “iletim", “dağitım” ve “ticaret" başlıkları altında toplamak mümkündür. Hizmetin kesintiye uğramasının alternatif maliyetleri çok yüksek olduğu için bütün bu faaliyetlerin bir koordinasyon içinde yürütülmesi şarttır. Bu amaçla, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile, 2001 yılında kamu tüzel kişiliğini haiz, İdarî ve mali õzerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek, enerji piyasasınıdüzenlemek ve denetlemek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kurulmuştur.
Elektrik piyasası faaliyetleri, 4628 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında detaylı olarak düzenlenmiş, 4628 sayılıKanun'un mülga 2. maddesi, elektrik piyasası faaliyetlerini: “piyasada faaliyet gösterecek tüzel kişilerin üretim, iletim,dağitim, toptan satiş, perakende satış, perakende satiş hizmeti, ticaret, ithalat ve ihracat faaliyetleri” olarak siralamiştır.Kanun'da elektrik enerjisi “iletim” faaliyetinin ancak tekel niteliğinde ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafindan yürütülebileceği düzenlenmiştir. Diğer faaliyetlerde ise, kamu tüzel kişilerinin yanında, özel hukuk tüzel kişilerinin de hizmetlerin yürütülmesine katılabileceği öngörülmüştür. Elektrik piyasası faaliyetlerinin yürütülmesinde kamu-özel ayrımıyapılmaksızın, kural olarak, lisans alınması zorunluluğu getirilmiştir. Belirtilen yaklaşım, 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılıResmî Gazete'de yayımlanarak yürūrlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile de sürdürülmüştür.
Bu itibarla, elektrik piyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmeti gerekliliklerini sağlayacak bir uyum içinde yürütülmesi için düzenleme, denetleme ve kolluk faaliyetlerinde bulunma işlevlerinin kamu gücüyle yerine getirildiği bir kamu hizmeti faaliyeti olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Öte yandan, elektriğin kamu hizmeti özelliği, "dağıtım" faaliyeti açısından ele alındığında, 6446 sayılı Kanun'un "Dağıtım Faaliyeti" başlıklı 9.maddesi, dağıtım şirketlerinin lisanslarında belirtilen bölgelerdeki tesislerde yenileme, ikame ve kapasite artırım yatırımlarını yapma, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm sistem kullanıcılarına, eșit 

taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunma yükümlüğü getirmiştir. Kanun'da ve ilgili yönetmeliklerde "dağitım" faaliyetini yerine getirecek işletmelerin uyması gereken yükümlülükler açıkça düzenlenmiştir.

Elektrik dağıtım piyasasınım en temel aktörü Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAş); tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesi ile sınırl, elektrik dağıtımıyla, elektriğin tüketicilere perakende satışı ve tüketicilere perakende hizmeti verilmesiyle iştigal eden bir iktisadi devlet teşekkülüdür.Doğal tekel niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyeti 4628 sayılı Kanun öncesinde TEDAş tarafından gerçekleştirilmekte iken,4628 sayılı Kanun uyarınca, dağıtım sektörünün, EPDK tarafindan verilen dağıtım lisanslarıyla bölgesel tekeller olarak işletilmesi Öngörülmüştür. 17/03/2004 tarihinde Yüksek Planlama Kurulu'nun 2004/3 sayılı kararıyla onaylanarak yürürlüğe giren "Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi" (Strateji Belgesi) ile elektrik dağıtım ve üretim alanları için özelleştirme girişimi başlatılarak õzelleştirme uygulamalarına dağıtım sektöründen başlanacağı belirtilmiş;Strateji Belgesi'ndeki eylem planına uygun olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılıkararıyla TEDAş özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda, söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararı ekinde yer alan dağıtım bölgelerinin şirketleştirilmesinin tamamlanarak TEDAŞ'n hissedarı olduğu ve dağıtım ve perakende satışhizmeti yürüten 20 dağıtım şirketi oluşturulmuştur. 4628 sayılı Kanun'un 14.2. maddesinde yer verilen, "TEDA$'ın faaliyet alanında yer alan ve dağıtım faaliyeti için gerekli olan işletme ve varlıklar üzerinde, mülkiyeti saklı kalmak kaydı ile TEDAş ile belirlenen dağıtım bölgelerinde faaliyet göstermek üzere kurulan elektrik dağıtım şirketleri arasında işletme hakkı devir sözleşmesi düzenlenebilir." kurahı uyarınca, TEDAş ile % 100 hisselerine sahip olduğu 20 elektrik dağıtım şirketi arasında dağıtım varlıklarımın işletilmesine yönelik İdarî sözleşme niteliğine sahip "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi"imzalanmış ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 07/11/2005 tarihli ve 2005/125 sayılı kararıyla da; sermayesinin % 100'üTEDAŞ'a ait olan ve elektrik dağıtım bölgelerinde dağıtim lisansı ile TEDAŞ'ın uhdesinde bulunan dağıtım sisteminin işletme hakkına sahip olan veya ileride sahip olacak dağitım şirketlerinin hisselerinin blok olarak satış yöntemi ile ōzelleştirilmesine karar verilmiştir.

Öte yandan, 14/02/2018 tarihli, 30332 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Elektrik Dağıtım A.$. Ana Statüsünün 5. maddesinde, TEDAş'ın tüzel kişiliğe sahip faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Her ne kadar davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisi ve dava konusu işlemlerin de özel hukuk işlemi olduğu ifade edilmişse de, õzel faaliyetler için söz konusu olamayacak üstün ayrıcalıklara sahip olan, yükümlülükler rejimine tabi tutulan ve sorumluluğuile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesi tarafindan üstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağitım faaliyetini yürüten davalı şirketin yürüttüğü hizmetin kamu hizmeti olduğu kuşkusuz olup; dava konusu idari işlemin idari sözleşmeye dayanmış olması karşısında, kamu hizmetini yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin yani idari sözleşme hükümlerinin veya başka nedenle idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının yargısal denetimini yapma ve doğan zarardan dolayı tazminat istemini karara bağlama görevinin idari yargi merciine ait olduğu açıktır.
Bu itibarla, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan ve idari sözleşmeye dayalı olarak açılan iptal davasının çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığıdan, uyuşmazhğın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum. 22/12/2025

Üye Ahmet ARSLAN 
%$%
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/503KARARNO : 2025/757KARAR TR : 22/12/2025
ÖzET: Hizmet kusuruna dayalı olduğu iddiasıyla "Şike Kumpası" sonucunda uğramış olduğu belirtilen zararlara istinaden davacı futbol kulübünün UEFA'dan elde edilemeyen gelirlerine karşılık olarak maddi ve maruz kalınan manevi zararlarının tazmini istemiyle açılan davanın, idare hukuku esaslarına göre İDARI YARGI YERİNDE çözümü gerektiği 
KARAR 
Davaci : F. F. A.$.

Vekili : Av. E. G.

Davahlar 

(Îdari Yargıda): İçişleri Bakanlığı
(Adli Yargıda):1- İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. D. M. , Av. G. K. B.
2- Maliye Hazinesi 
Vekili :Av. F.N.D.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı futbolkulübū vekili, o dönem emniyet mensubu olan FETÖ/PDY üyelerinin organize ettiği "3 Temmuz Şike Kumpası" sonucunda, UEFA'dan elde edilemeyen gelirlerin karşılığı olarak şimdilik 100.o0o Avro ve elde edilemeyen bilet, bahis ve sponsorluk gelirlerinin karşılığı olarak, şimdilik 100.0o0 TL tutarında maddi tazminat ile yaşanan büyük sıkıntınin ve itibar kaybıın tazmini için de şimdilik 100.000.000 TL tutarında manevi tazminatın, idarenin hizmet kusuru kapsamında, faiziyle birlikte õdenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. İstanbul 6. İdare Mahkemesi 09/09/2022 tarih ve E.2022/1797, K.2022/1423 sayılı kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Istanbul Bölge Îdare Mahkemesi 10. Idari Dava Dairesinin 12/07/2023 tarih ve E.2023/221, K.2023/1214 sayılı kararı ile esastan reddedilmiş, bu karara karşi yapılan temyiz başvurusu da Danıştay Onuncu Dairesinin 12/12/2023 tarih ve E.2023/5199, K.2023/8082 sayılı kesin kararı ile reddedilerek karar onanmış ve ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun2., 141., ve 142. maddelerindeki düzenlemeler ile Adli Kolluk Yönetmeliğinin yukarıda anılan maddeleri kapsamında dava konusu olay ele alındiğında; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2.maddesinde, soruşturmanın; kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi, kovuşturmanın, iddianamenin kabulüyle başlayıp,hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi ifade ettiğinin belirtildiği, davacmın tazminat talebine dayanak hukuka aykırılık iddialarının; Içişleri Bakanlığına bağlı Istanbul Emniyet Müdürlüğü tarafindan hazırlanan B.05.1.EGM.4-34-33022 sayılı Emniyet Fezlekesi (Polis Fezlekesi) doğrultusunda savcılik tarafindan soruşturmanın başlatlmasi, İstanbul 16. Ağir Ceza Mahkemesi tarafindan iddianamenin kabul edilmesiyle birlikte ceza yargılanmasına (Sözde Şike Davası olarak nitelendirilen dava ) başlanılması ve 2 Temmuz 2012tarihinde mahkeme kararının açıklanarak F.li vöneticiler hakkında değişen miktarlarda hapis cezalarına hükmedilmesi, FETÖ üyesi emniyet mensuplarının 3 Temmuz kumpas sürecinde davacinın adil yargılanma hakkının ihlal edilmesi, resmi belgelerde sahtecilik yapılması, iftira atılması, FETÖ Silahlı Terör Örgütüne üye olunması, haksız yere F. başkanı ve yöneticilerinin ifşa edilmesi, mevzuata aykırı bir süreç yönetilmesi şeklindeki eylemlerinin açıkça hizmet kusurunu oluşturmasi, Temmuz Şike Kumpası sürecinde kolluk kuvvetleri tarafindan sahte ve hukuka aykırı olarak üretilen deliller ile F. hakkında soruşturma yürütülmesi, suçluluğu ispatlanmadan hakkında müeyyide uygulanması ve savunma haklarının kisıtlanması ve haberleşme gizliliğinin ihlal edilmesi gerekçelerine dayandırıldiğı, ancak ileri sürülen baħsi geçen iddialarin soruşturma ve kovuşturmasüreçlerine ilişkin olarak adli yargıda yürütülen yargı faaliyetine yönelik olduğu görülmektedir.
Bu durumda; davacının tazminat istemlerine dayanak olduğunu ileri sürdüğü hukuka aykırılık iddialarının esasen savcılık tarafından yürütülen soruşturma ve ceza mahkemesince yürütülen kovuşturma sürecine yönelik olduğu, anılan işlem ve eylemlerin hukuki denetiminin ise bu süreci yürüten adli yargı organlarınca yapılmasıgerektiği, kaldı ki davacının yargılama sürecine katkda bulunan işlemler ve faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasına yõnelikiddialarının denetiminin de aynıyargi düzeni içinde yapılması ve yargisal nitelikli bu işlem ve eylemlerin idari yargı denetimi dışıda tutulması gerektiği anlaşılmakla, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 5271 sayılı Kanun'un 141 ve 142 nci maddeleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmıştir. ..."
3. Davacı vekili, bunun üzerine aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
4. İstanbul Anadolu 6. Ağir Ceza Mahkemesi 13/06/2025 tarih ve E.2024/350, K.2025/361 sayılı kararı ile,davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 5271 sayılı Kanun'un 3., 4., 141 ve 142maddeleri gereğince mahkemenin görevsizliğine ve görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
".…. Tüm dosya kapsamı davacı tarafindan ibraz edilen hukuki mütalaalar ve mahkememizce alınan bilirkişi raporları ile birlikte değerlendirildiğinde; Davacı F. F. A.Ş.'nin tazminat taleplerinin, hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılan F. A$ yetkili ve yöneticilerinin hak ihlali iddiasından ziyade soruşturma ve kovuşturma içindeki ve dışındaki işlem ve eylemleri de kapsamı içine alan Içişleri Bakanlığına bağlı görevliler tarafindan olayda yürütülen faaliyette hizmet kusuru olduğu iddiasına dayandiği, dava konusunun salt soruşturma veya kovuşturma sürecindeki savci, hakim veya mahkeme kararlarına dayanmayip, adli sürecin öncesini de kapsar nitelikteki idari eylemlere ilişkin olduğu anlaşılmıştır.


Anayasaya göre idari yargının görevalanında bulunan idaridavalar, 2577 sayılı tYUK'nun 2.maddesinde idari işlem, eylem ve sözleşmelerden doğan davalar olarak tanımlanmaktadır.Bu davalar arasında yer alan ve 2577 saylı 1YK'nun 2.maddesinin 1/b bendinde "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları" şeklinde ifade edilen davalar, Devletin ve idarenin hukuki sorumluluğunu işletilme amacıyla idariyargı düzeninde açılan davalardır.

Bununla birlikte kanun koyucu, belli koşullarda Devletin ve idarenin sorumluluğuna ilişkin bir uyuşmazlığın görülmesini ve çözümünü adli yargı düzenine bırakabilir. Fakat bu şekilde kanunla belirli iş ve uyuşmazlıkların adli yargmın görevine birakılması istisnai niteliktedir. Istisna kapsamıa girmeyen iş ve uyuşmazlkların ise idari davaların genel ve doğal yargı düzeni olan idari yargı düzeninin görevinde bulunduğunun kabulü gerekir.

…5271 sayılı CMK'nın 141.maddesinde suç soruşturması veya kovuşturması sirasında haklarında soruşturma veya kovuşturma yürütülen ve gerçekleştirilen işlem ve eylemlerin doğrudan muhatabı olan kişilerin bu işlem ve eylemlerin hukuka aykırılığı sebebiyle uğradıkları zararın Devletçe tazmin edileceği ve bu davanın da ağır ceza mahkemesinde görüleceği belirtilmektedir.

Her ne kadar Îstanbul 6. Idare Mahkemesi tarafindan görevsizlik kararı verilmiş ise de; davacı tarafindan açilan davanın sebebi, konusu ve esası ile mevzuat ve özellikle CMK'nin 141. ve 142. maddeleri dikkate alındığında olaydaki soruşturma ve kovuşturmanın davacı F. Futbol A.Ş. hakkında olmadıği, F. Kulübünün o dönemde görevde bulunan başkanı ve bir kısım yöneticisi hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturma olduğu dolayısıyla bu minvalde hukuka aykrı olarak gerçekleşen tüm işlem ve eylemlerin doğrudan muhataplarınım da F. kulübünün o dönemkibaşkam ve bir kısım yöneticisi olduğu, mahkememize açılan işbu davanın ise bu kişiler tarafindan açılan bir dava olmadığı anlaşılmıştır. Davaci, olaydaki soruşturma ve kovuşturma işlem ve eylemlerinin doğrudan muhatabı olmadığından CMK'nin 141. ve 142. maddeleri uyarınca davacinın doğrudan bir nedensellik bağı içinde zararı bulunmadiğı ve davanın salt soruşturma veya kovuşturma sürecindeki savci hakim veya mahkeme kararlarına dayanmayıp, adli sürecin öncesini de kapsar nitelikteki idari eylemlere ilişkin olduğu, Içişleri Bakanlığı'na bağlı Emniyet Genel Müdürlüğü mensuplarının adli kolluk hizmetiyle bağıbulunmayan ve hukuka aykırılık teşkil eden hizmet kusuru niteliğindeki işlem ve eylemlerine dayandığıanlaşılmakla davacının bahse konu bu işlem ve eylemlerden doğan zararları için Devletin hukuki sorumluluğuna başvurmasını konu edinen davasının idari yargıda görülmesi gereken bir tam yargı davası olduğu kanaatine varılarak görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..."
5. Davacı vekilinin talebi üzerine, görevli yargı yerinin belirlenmesi için, İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dava dosyaları Uyuşmazlk Mahkemesine gönderilmiştir.

6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 16.maddesi uyarınca Danıştay Başsavcısının ve Yargıtay Cumhuriyet Başsaveısıın yazılı düşünceleri istenilmiştir.

C. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ
7. Danıştay Başsaveısı, uyuşmazhkta adli yargının görevli olduğu yönünde yazılı düşünce bildirmiştir.Düşüncenin ilgili kismı şöyledir:
"….2577 sayılı İdari Yargilama Usulü Kanumu'nun 2. maddesinde, idari dava türlerinin; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açilan iptal davalari, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklari doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olduğu belirtilmiş ve idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Îdari işlemler, idari makam ve mercilerin idari faaliyet alanında idare hukuku çerçevesinde, tek taraflıirade açıklamasıyla hukuk áleminde sonuç doğuran kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tasarruflardır 
Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu genişçerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçasıolduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığıilkesinin tabii bir sonucu olup bağımsız bir erk olan yargınm yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin,Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen idari ișlemler kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler va da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin aynıyargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargi denetimi dişinda tutulması gerektiği açıktır.

Dosyanin ve ilgili mevzuatin bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, somut olayda,

soruşturmanın Cumhuriyet Savcılığı emrinde ve talimatıyla yapıldıği, tazminat istemine dayanak olduğu ileri sūrülen hukuka aykırılık iddialarının savcılık tarafindan yürütülen soruşturma ve kovuşturma sürecine yönelik olduğu, adli kolluk görevlilerince adli otoritelerin direktifleri altında yürütülen adli işlere mütaallik tahkikata ilişkin işlemler ile Cumhuriyet Savcılığının kamu davası açılması ya da açılmaması yönündeki kararlarının yargısal faaliyet kapsamında olduğunda kuşku bulunmadığı cihetle, yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açıldığıanlaşılan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanma girdiği sonucuna varılmıştır. .…"
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, uyuşmazlıkta idari yargıın görevli olduğu yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
".…. Uyuşmazlık konusu olayda dava, F. Spor Kulübünün bir kısım yöneticilerinin de aralarında bulunduğu çok sayıda kişi hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturma sürecinde, adı geçen kulübün itibarınım zedelenmesi ve kulübün UEFA Şampiyonlar Ligi'ne katılmamasına karar verilmesi gibi birtakım kararlar nedeniyle maddive manevi zarara uğraması iddiasına dayanmaktadır.

5271 sayılı Kanun'un 142. maddesine göre ağır ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davaları istisna düzenleme niteliğinde olup hangi hållerde bu davanın görüleceği anılan Kanun'un 141.maddesinde sayma suretiyle belirlenmiștir.

5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin birinci fikrası incelendiğinde, uyuşmazlığa konu davanın konusunun bu fikrada sayılan koruma tedbirlerinden hiçbirine dayanmadığı hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Ancak, davanın aynı maddenin üçüncü fikrası kapsamında kalıp kalmadığının da irdelenmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, bir davanın 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin üçüncü fikrası kapsamındagörülebilmesi için, suç soruşturması veya kovuşturması sirasında hâkimler ve Cumħuriyetsavcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle bir zararın doğmuş olmasi, diğer bir ifadeyle, tazminat talebine konu zararın bu karar veya işlemlerin sonucu olması gerekmektedir.

Somut olayda dava, F. Spor Kulübünün bir kısım yöneticileri hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturma sürecinde, Cumħuriyet savcısı ve hákimlerin bu kapsamda verdikleri kararlar dışında, Kulüp hakkında kolluk, Türkiye Futbol Federasyonu ve diğer kurumlar, yapılan işlemler ve verilen kararlardan dolayıF. Futbol A.Ş.nin zarara uğradığından bahisle açıldığından, bu talebin 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin üçüncü fikrasında belirtilen kararlar veya işlemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan bir dava olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir.

Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın hizmet kusuru esaslarına göre görülmesinin mümkün olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Bilindiği gibi, kamu hizmetini yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğüsırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, idarenin personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi neticesinde, kamu hizmetinin sunulması esnasinda, hizmetin hiçişlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararlarında, idarenin kusura dayanan sorumluluğu veya kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir.

Davada, F. F. A.Ş.ye yönelik olarak, kolluğa ve Türkiye Futbol Federasyonuna kanunlarla ve diğer ikincil mevzuatla verilen görev ve yetkilerin kullanılması ya da kullanılmaması nedeniyle, ortaya çikan mahrumiyet ve dolayısıile hak kaybıa sebep olan işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı ileri sürülen maddi ve manevi zararda idarenin hizmet kusuru veya başka nedenle sorumluluğu bulunup bulummadığıın saptanması gerekmektedir.
Belirtilen bu durum karşısında, davanın idare aleyhine açıldığı, davalı idarenin kamu tüzel kişiliği olup,işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, bu kapsamda bünyesinde istihdam ettiği kamu görevlisinin, görevi sirasında ve yetkilerini kullanırken kusurlu davranışta bulunup bulunmadiği, kusurlu davranışta bulunmasıhâlinde bu kusurun hizmet kusuru mu, yoksa hizmetten ayrılabilen kişisel kusur mu olup olmadığı hususunun,idare hukuku esaslarına göre idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin 13.10.2025 tarihli ve 2025/399 E., 2025/652 K. sayıli, 03.03.2025 tarihli ve 2025/18 E., 2025/164 K. sayılı kararlarında da benzer hususlar vurgulanmıştir. .…
III. İLGİLİ HUKUK 
9. T.C. Anayasası'nın “Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması" başhklı 40. maddesi şöyledir:
“Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.

(Ek fikra: 3/10/2001-4709/16 md.) Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kamun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kişinin, Resmi görevlilertarafindan vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır."
10. Anayasa'nın "Yargı yolu"başlıklı 125. maddesinin 7. fikrası şöyledir:

"Îdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
11. Anayasa'nın "Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence" başlıklı 129. maddesinin 5.fikrası şöyledir:
"Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalari, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir."
12. 657 sayılı Devlet Memurlanı Kanunu'nun "Kişilerin uğradıkları zararlar"başlıklı 13. maddesinin değişik 1fikrası şöyledir:
"(Değişik: 12/5/1982 - 2670/6 md.)
(Değişik birinci fikra: 6/6/1990 - 3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıların ilgili personel tarafindan zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar,cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafindan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır."
13. 5271 sayıh Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında yer alan ve "Tazminat İstemi" başliklı 141. maddesi şöyledir;
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
a) Kanunlarda belirtilen koşullar dişında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarındanyararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarilmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,
f) Mahküm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarindaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşullariı oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyaricı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amaciyla hastaneye yatmak dâhil, tedaviveya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddi ve manevī her türlü zararlarıni, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat haklarıbulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir 
(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dişında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hälleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcilarının verdikleri kararlar veya yaptikları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykıriı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder.'
14.5271 sayılı Kanun'un "Tazminat isteminin koşulları" başlıklı 142. maddesinin 1. ve 2. fikraları şöyledir;

“(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hälde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakn yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır."
15. 5271 sayılı Kanun'un "Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri" başhkh 161. maddesinin ilgili ilk beş fikrası
"(1) Cumħuriyet savcisi, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlüaraştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlübilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısi, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcisından söz konusu işlemi yapmasinı ister.

(2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olaylari, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştikları Cumhuriyet savcisına derhäl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcisının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcisi, adli kolluk görevlilerine emirleri yazili; acele hållerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kasa sürede yazılı olarak da bildirilir.
(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcisına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.
(5) Kanun tarafindan kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarının sözlü veya yazılı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk ámir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargilanması Hakkında Kanun hükümleri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkıda ise, hâkimlerin görevlerinden dolayı tâbi oldukları yargılama usulü uygulanır.
16. 5271 sayıl Kanun'un "Adli kolluk ve görevi" başlıklı 164. maddesi şöyledir:
"(1) Adli kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri,10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığmın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanumunun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemleriniyapan güvenlik görevlilerini ifade eder.

(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcisinin emir ve talimatlariı doğrultusunda öncelikle adli kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısıın adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.
(3) Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde, üstlerinin emrindedir."
17.5271 sayıh Kanun'un "Diğer kolluk birimlerinin adli kolluk görevi" başlkhı 165. maddesi şöyledir.
"(1) Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcisınm talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adli görevleri dolayısıyla bu Kanun hükümleri uygulanır."
18. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir :
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) Ídari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargi davalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayi taraflar arasında çıkan uyuşmazliıklara ilişkin davalar."
şöyledir:

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'm katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kismında belirtildiği üzere taraflari,konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmişbir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

20. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarmca ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik karanı ūzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, ołumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyusmazhğın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
21. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. " hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir 

22. Kanun koyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce gõrevsizlik kararı veren yargi merciinden sonra davayıinceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağıni tanımıştır.
23. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ayrica görevli merciin belirtilmesi için dava dosyasmın re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
24. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngörülen yönteme uymamakta ise de, davanın taraflarınca da başvuruda bulunulduğu gözetilerek, adli yargı yerince verilen kararın ve sonrasıda yapılan başvurunun 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığıın çözüme kavuşturulmasi, gerek dava ekonomisine gerek Uyuşmazlik Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Încelenmesi 
25. Raportör-Hâkim Murat UçUR'un, davanın çözümūnde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI'nin davada idariyargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
26. Dava, o dōnem emniyet mensubu olan FETÖ/PDY üyelerinin gerçekleştirildiği "3 Temmuz Şike Kumpası"sonucunda, davacı futbol kulübünün UEFA'dan elde edilemeyen gelirlerinin karşılığı olarak maddi tazminat ile uğranılan manevi zararlara karşılık olarak da manevi tazminatın, idarenin hizmet kusuru kapsamında tahsili istemiyle açılmıştır.
27. Dava dosyası incelendiğinde, dava dilekçesinde õzetle; davacı futbol kulübünün şampiyonluğu ve UEFA Şampiyonlar Ligine doğrudan katılmasının tescilini takiben 03/07/2011 tarihi ve devamında Istanbul Özel Yetkili Cumhuriyet Savcılıği tarafindan 6222 sayılı Sporda Șiddet ve Düzensizliğin Onlenmesine Dair Kanun kapsamında yürütülen soruşturmalar çerçevesinde, 2011 yılının muhtelif tarihlerinde Türkiye Spor Toto Süper Liginde oynanan bazı maçlar bakımından F. ile bağlantılı kişilerce şike ya da teşvik primi faaliyetlerinde bulunulduğunun iddia edildiği, soruşturmanın (dönemin Özel Yetkili Cumhuriyet Savcısı) FETÖ/PDY üyesi Z. Ö. tarafindan başlatıldıği, (dönemin Savcısı) FETÖ/PDY ūyesi M. B. tarafindan soruşturmaya devam edilerek operasyonların başlatıldığı ve iddianame hazırlandığı, İçişleri Bakanlığına bağhı İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafindan hazırlanan B.05.1.EGM.4-34-33022 sayılı Emniyet (Polis)Fezlekesi doğrultusunda savcılık tarafindan soruşturmanın başlatılmasının ardından, 05/07/2011 tarihinde F.yönetimi tarafindan soruşturma ve operasyonlara ilişkin yayın yasağı getirilmesinin talep edildiği, ancak davacinın bu yayın yasağıtalebinin reddedildiği, aynı tarihte UEFA'nın, F.nin Șampiyonlar Ligine katılabileceğini açıkladıği, 07/07/2011 tarihinde 

dönemin F. yönetiminde yer alan kimi isimler ile 09/07/2011 tarihinde dönemin F. Başkanı A. Y. 'ın tutuklandıği, davacıfutbol kulübü hakkında yapılan disiplin soruşturmalarından bağımsız olarak 09/12/2011 tarihinde İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi tarafindan iddjanamenin kabul edilmesivle birlikte ceza vargılamasıın (Sözde Sike Davası) basladığı ve 02/07/2012 tarihinde mahkeme kararını açıklayarak F.li yöneticiler hakkında değişen miktarlarda hapis cezalarına hükmedildiği, bu dönemde her ne kadar davacı F. kulübü tarafindan 3 Temmuz sürecinin bir kumpastan ibaret olduğu, F.ye operasyon yapıldığı ve verilen kararların haksız ve hukuka aykırı olduğu çokça kez dile getirilmiş olmasına rağmen, idare ve mahkemeler tarafindan bu açıklamaların dikkate alınmadığı, yapılan soruşturma ve yargılama sürecinde yer alan polis, savcıve hâkimlerin paralel devlet yapılanması (FETÖ) içerisinde yer aldığının ortaya çıkması üzerine F. yöneticilerinin yeniden yargılanması yönündeki talebin kabul edildiği, Istanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yeniden yargılama sonucunda tüm F. yöneticilerinin işledikleri iddia edilen tüm suçlardan nihai olarak beraat ettiği, F. yöneticilerinin sanık olarak yer aldikları "sözde şike" davasından beraat etmeleri bir kenara, 3 Temmuz Şike Kumpasını gerçekleştiren Îçişleri ve Adalet Bakanlığına bağlı polis, savcı ve hâkimlerin FETÖ içerisinde yer aldığı iddiasıyla başlayan, davacı F.nin müşteki sıfatıyla yer aldığı, soruşturma ve 5 yıl süren kovuşturma sürecinin de sona erdiği ve 88 sanığın yargılandığı Îstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2016/62 sayılı dosyasında (Kumpas Davasi), mahkeme tarafindan; birçok kişi hakkında çeșitli suçlardan (haberleşmenin gizliliğini ihlal, resmi belgede sahtecilik, iftira, silahlı terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme)mahkumiyete karar verildiği, davacı futbol kulübünün aklanmış olsa da, 3 Temmuz Şike Kumpasının vuku bulmasıdolayısıyla madden ve manen büyük yara aldığı, davacının marka değerinin telafisi güç derecede zarar gördüğü, sporcular kaybedildiği, finansal açıdan büyük kayıplar yaşandığı, ilgili dönemde, İçişleri Bakanlığının FETÖ üyesi olduklarıtescillenen çalışanlarının yürūtmüş olduğu işbu haksız ve tamamıyla F.yi ele geçirme amaçlı operasyonun sonucunda TFF Men Kararı ve UEFA Nihai Men Kararları verildiği ve F.nin sırasıyla 2011 - 2012 ve 2014 -2015 sezonlarında katılmaya hak kazandığı UEFA Şampiyonlar Ligine katılamadıği, bu nedenle de haksız şekilde bu katılımlardan doğacak tüm gelirlerden mahrum kaldığı, bu süreçte; TFF tarafindan F.ye karşı olan yükümlülüklerin ağır şekilde ihlal edilerek; F.nin adil yargılanma, hukuki dinlenilme haklarının hiçe sayılarak, yalnızca F.ye kumpas düzenleyen şahıslartarafindan düzenlendiği anlaşılan Polis Fezlekesine dayanılarak 23 Ağustos 2011 tarihli kararı ile F. Futbol A Takimını 2011 - 2012 yılında UEFA Şampiyonlar Ligine katılmaktan men edilmesine karar verildiği, 2011 - 2012 yılına ilişkin haksız men kararı TFF tarafindan verilmiş olduğundan, (zararın İçişleri Bakanlığı personelinin hukuka aykırı eylemleri sonucunda oluştuğunun aksinin kabulūanlamına gelmemek kaydiyla) F. tarafindan 2011-2012 yilında UEFA Șampiyonlar Liginde mücadele edilememesi nedeniyle uğranılan zararın TFF'den tazmininin talep edildiği, derdest olan bu talebin Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2021/356 sayılı dosyası nezdinde görülmekte olduğu, belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davanın harca esas değerinin șimdilik 23.680.000 Euro ve 20.000.000 TL olduğu, davaci tarafindan 31/05/2022 tarihinde 659 sayılıGenel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin KHK'nın 11. ve 12. maddeleri uyarınca davalı idareye karşı idari sulh başvurusunda bulunulduğu, 3 Temmuz Şike Kumpasınıdüzenledikleri ortaya çıkan emniyet mensuplarının İçişleri Bakanlığına bağlı devlet görevlileri olduğu, hizmet kusuruna örnek teşkil edecek davranış şekillerinin şu şekilde olduğu; konuyla ilgili mevzuata, yerleşmiş içtihat ve uygulamalara uyulmamasi, meslek ilke ve kurallarına ve hizmet gereklerine uyulmamasi, gerekli teşkilatın tam olarak kurulmamış olması,yeterli sayida ve kalitede personelin istihdam edilmemiş olmasi, personelin gerekli eğitime sahip olmaması, gerekli denetimlerin yeterince yapılmamış olması, hizmeti yürüten personelin, gerekli õzen ve dikkati göstermemesi, İçişleri Bakanlığına bağlı kolluk görevlilerinin görevleri sırasında işledikleri sabit olan ağır hizmet kusurları sonucunda kişi ve kurumların zarar görmesi halinde, bu durum bir hizmet kusuru olarak değerlendirilecek ve hizmet kusuru mağdurunun maddi ve manevi zararlarının karşılanmasıın davalı idarenin sorumluluğunda olacağı, FETÖ üyesi emniyet mensuplarımın 3 Temmuz kumpas sürecinde davacmın adil vargılanma hakkını ihlal etmesi, resmi belgelerde sahtecilik vapmalar, iftira atmaları, FETÖ Silahlı Terõr Örgütüne üye olmaları, haksız yere F. başkanı ve yöneticilerini ifşa etmeleri, mevzuata aykırıbir sûreç yönetmesi şeklindeki eylemlerinin açıkça hizmet kusurunu oluşturduğu, bu eylemlerin yukarıda yer alan; konuyla ilgili mevzuata, yerleşmiş içtihat ve uygulamalara uyulmaması, meslek ilke ve kurallarına ve hizmet gereklerine uyulmamasıve hizmeti yürüten personelin, gerekli özen ve dikkati göstermemesi şeklindeki davranış şekillerine girdiği, 3 Temmuz Şike Kumpasını düzenleyen İçişleri Bakanlığı mensubu şahısların FETÖ üyesi olduğu, Devlet tarafindan FETÖ üyesi kimselerin 15 Temmuz 2016 tarihinde vermiş olduğu tahribatlara yönelik olarak ortaya çıkan zararları tazmin edilmeye çalışılmakta olduğu ve Devletin bu konuda oldukça hassas davrandıği, bu doğrultuda düzenlenen 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsaminda Alınan Tedbirlere Ilişkin Kanun Hükmünde Karamame'de (KHK) FETÖ üyesi kimseler tarafindan verilen zararlar neticesinde malul/gazi olanlara veya hayatını kaybeden sivillerin yakınlarına aylıklar bağlanmasi, nakdi tazminat ve çeşitli yardımların yapılması gibi düzenlemelerin yer aldıği, Devletin, FETÖ üyeleri tarafından oluşturulan zararları tazmin etme gibi bir eğilimi olduğu işbu KHK'dan da açıkça anlaşıldığı, davacıın da doğrudan FETÖ üyesi emniyet mensuplarının resmi belgede sahtecilik, iftira, haberleşmenin gizliliğini ihlal ve ifşa teşkil eden eylemleri neticesinde zararlara uğradıği, Kumpas Davasında tesis edilen karar incelendiğinde, idarenin "ağır hizmet kusuru" teşkil eden eylemleri sonucunda davacı F.nin "şikeci kulüp" damgası yediği, 3 Temmuz Şike Kumpası sūrecinde, kolluk kuvvetleri tarafindan sahte ve hukuka aykırıolarak üretilen deliller ile F. hakkında soruşturma yürütülmesi, suçluluğu ispatlanmadan hakkıda müeyyide uygulanması ve savunma haklarının kisıtlanmasi, haberleşme gizliliğinin ihlal edilmesi gibi hususlar bir arada değerlendirildiğinde davacıın AİHS ile güvence altına alınan en temel haklarının hiçe sayıldıği, tüm bu hususlarım başvuruya konu idari eylemlerin haksızhığını ve hukuka aykırılığını AİHS bağlamında da ortaya koyar nitelikte olduğunu, somut durumda olduğu gibi eylemin idariğinin öğrenilmesinin ceza mahkemesi yargılamalarıyla ortaya çıktığı durumlarda, 2577 sayılı Kanun'un 13.maddesinde (dolayısıyla 656 sayılı KHK'nın 12. maddesinde) belirtilen idareye başvuru süresinin bu ceza yargılamalarında verilen ceza kararlarının kesinleştiği tarihte başlayacağı konusunda herhangi bir tartışma bulunmadığı, Danıştayın yerleşik görüşleri somut duruma uygulandığında idareye yapılan sulh başvurusunun kanuni süresinde açıldığının anlaşıldığıi,

tazminat talebine konu zarara sebebiyet veren İçişleri Bakanlığı mensuplarının yargılandığı ve cezaya mahkum edildikleri Kumpas Davasında kararın 04/06/2021 tarihinde verilmekle, henüz kesinleşmemiş durumda olduğu, F.ye kumpas kurarak mağduriyetine yol açan ve sonradan FETÖ ūyesi oldukları mahkeme kararı ile tescillenen İçişleri Bakanlığına bağlı ve birçoğu kaçak durumdaki emniyet mensuplarının haksız ve kasıth şekilde yerine getirmiş olduklari, ağır hizmet kusuru niteliğindeki idari işlem ve eylemler sonucunda davacının telafisi imkansız zararlara uğradığı iddia edilerek maddi ve manevi tazminatın ödenmesi ile davacıya itibarın iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
28. Dava dilekçesinde görüldüğü ūzere; davacıın müspet zararın tazmini istemiyle zarara doğrudan sebebiyet veren kararları alan Türkiye Futbol Federasyonuna karşı adli yargıda ayrı bir dava açıldığı ve davanın halen görülmekte olduğu, davacının özellikle FETÖ/PDY üyesi oldukları kesinleşmiş yargı kararları ile tespit edilen o dönemki bir kısım emniyet personelinin ağır hizmet kusurundan kaynaklanan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle, tahsilde tekerrüre sebep olmayacak şekilde, bu personelin bağlı bulunduğu İçişleri Bakanhığına karşı ayrı/müstakil bir dava açıldığı ve Uyuşmazlık Mahkemesi önündeki olumsuz görev uyuşmazhığının, bu dava kapsamında ortaya çıktığı görülmektedir. Bu durumda, açılan soruşturma kapsamında adli kolluk olarak görevlendirilen emniyet personelinin eylem ve işlemlerinin yargisal faaliyet kapsamında olup olmadıği, bu belirlemeye göre de meydana gelen zarar ile bu eylem ya da işlemler arasında uygun illiyet bağının bulunup bulunmadığıi, eğer yargisal faaliyet olduğu kanaatine varılırsa bunun koruma tedbirlerine ilişkin olup olmadığı ve TFF'nin zararı doğuran kararları ile bunun arasında bağlantı olup olmadığı ortaya konulmalidir.

29. Kamu hizmetini yürüten davalının bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, idarenin personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi neticesinde, kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanan sorumluluğu veya kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir 

30. Yukarıda belirtilen Anayasal düzenlemelere göre; “kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organı yasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa’nın 125. maddesinde öngörülen “idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır. Bu durum, Ulkemiz yargı sisteminin dayandığı “yargı ayrılığı" ve “adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşı bağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.
31. Yargısal faaliyet, soyut hukuk kurallarının bağımsız ve tarafsız yargı organları tarafından, yargısal usullere uyularak, somut bir olaya veya ilişkiye uygulanması şeklinde tanımlanmaktadır. Yukarıda yer alan mevzuata göre de, yargıerki içerisinde görev alan hakimlerin, mahkemelerin ve savcıların her işlemi yargısal faaliyet değildir. Häkim ve savcılar,yargısal fonksiyonlarını yerine getirirken bir kısım idari işleri ve işlemleri de yapmak zorundadırlar. Bunlardan birisi de, adli kolluğun gözetimi ve denetimidir.

32. Yukarıda aktarılan 5271 sayılı Kanun'un ilgili hükümleriyle, yalnızca ceza soruşturması veya kovuşturmasısırasında yargısal faaliyetten veya yargı kararına istinaden gerçekleştirilen adli kolluk işlem ve eylemlerinden kaynaklanan zararların tazminine yönelik davaların adli yargı yerince çözümlenmesi amaçlanmıştır. Dolayısiyla adli kolluk hizmetiyle bağı kesilen, hizmet sunumundaki kusurlardan ve hizmet kusuru olarak nitelenen eylem ve işlemlerden doğduğu iddia edilen zararların tazminine ilişkin uyuşmazhıkların, idari faaliyet alanına ilişkin olması ve özel bir yasa hükmü bulunmamasınedeniyle idare hukuku ilke ve kuralları çerçevesinde idari yargı yerlerince çözümlenmesi gerekmektedir. Nitekim, Kanun gerekçesinde ve bölümūn madde başlğında da (koruma tedbirleri nedeniyle tazminat) bu hususa vurgu yapılmaktadır.Somut olayda da, TFF'nin zararı doğuran kararlarının polis fezlekesindeki sözde maddi olgular göz önünde bulundurularak alındığı söylenebilirse de, kararların re'sen alındığı, bir başka deyişle, herhangi bir savcılık ya da mahkeme kararına dayanılmadıği, dolayısıyla da 5271 sayılı Kanun'da düzenlenen "koruma tedbirleri nedeniyle" bir zararın doğmadığıanlaşılmaktadir.

33. Davalı idareye o dönem bağlı olan ve FETÖ/PDY üyesi oldukları belirlenen adli kolluk görevlilerince hazırlanan polis fezlekesine dayanılarak uğranılan zararların tazmini istemiyle açılan bu davada; davacı tarafindan idareye atfedilen kusurun, yargılama faaliyetine bağlı adli kolluk hizmetinden değil, tamamen yargılama faaliyeti dışında ve adli kolluk hizmetinden bağımsız olarak, idarenin yapmakla yükümlü olduğu bir kamu hizmetinin kuruluşunda, personelde ya da işleyişinde gereken emir, direktif ve talimatların verilmemesi, gözetim ve denetiminin yapilmamasi, gereken tedbirlerin alınmaması sonucuoluşan bir takım aksaklk ve özensizlik sonucu ortaya çıktığı ve bu haliyle bir hizmet kusuru niteliğinde olduğunun öne sürüldüğü anlaşılmaktadır.

34. Belirtilen bu durum karşısında, davanın idare aleyhine açıldığı, davalı idarenin kamu tüzel kişiliği olup, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdıği, bu kapsamda bünyesinde istihdam ettiği kamu görevlisinin, görevi sırasında ve yetkilerini kullanırken kusurlu davranışta bulunup bulunmadığı, kusurlu davranışta bulunması halinde bu kusurun hizmet kusuru mu, yoksa hizmetten ayrılabilen kişisel kusur mu olup olmadığı hususunun, idare hukuku esaslarına gõre idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmiştir.


35. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesinin yönteme aykırı başvurusunun kabulü ile İstanbul 6. İdare Mahkemesince verilen 09/09/2022 tarih ve E.2022/1797,K.2022/1423 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Istanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesinin yönteme aykırı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Îstanbul 6.Îdare Mahkemesince verilen 09/09/2022 tarih ve E.2022/1797, K.2022/1423 savıl GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, Başkan Rıdvan GÜLEÇ, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUGU ile KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Uye Ridvan Eyūp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, 3 Temmuz 2011 tarihi ve devamında İstanbul Özel Yetkili Cumhuriyet Savcılığı tarafindan 6222 sayılıSporda Şiddet ve Dūzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun Kapsamında yürütülen soruşturmalar sürecinde uğranıldığı iddia edilen zarara karşılık UEFA'dan elde edilemeyen gelirler için şimdilik 100.000 Euro'nun 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte, fili ödeme tarihindeki kur üzerinden hesaplanacak TL karşılığının ödenmesine, elde edilemeyen bilet, bahis ve sponsorluk gelirleri için simdilik 100.000 TL maddi tazminat ve 100.000.000 TL manevi tazminatın işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine ve itibarın iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın “Temel hak ve hürrivetlerin korunması" baslıklı 40. maddesinin ücüncü fikrasında “Kişinin, Resmígörevliler tarafindan vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır." hūkmüne,
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun tanımlar başlıkh 2. maddesinin 1. fikrasında Bu Kanunun uygulanmasında;.. e) Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi, f) Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi, İfade eder ,“Birsuçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi" başlıklı 160. maddesinde “ (1) Cumhuriyet savcısi, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığıa karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. (2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.";
“Cumhuriyet saveısının görev ve yetkileri" başlıklı 161. maddesinde “(1) Cumhuriyet saveısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adlî görevi gereğince nezdinde gõrev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çikınca, bu hususta o yer Cumhuriyet saveisından söz konusu işlemi yapmasını ister.

(2)Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olaylari, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıklarıCumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3)Cumhuriyet saveisı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazıli; acele hâllerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle:25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.

(4)Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcisına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür 
(5)Kanun tarafindan kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kötūye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarının sõzlü veya yazılı istem ve 

emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk âmir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayıl Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında ise, häkimlerin görevlerinden dolayı tâbi olduklari yargılama usulü uygulanır. (....)”;
Adli kolluk ve görevi" başlıklı 164. maddesinde "(1) Adli kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12 nci maddeleri, 10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayılı SahilGüvenlik Komutanlığı Kanununun 4 üncümaddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade eder.

(2)Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda õncelikle adli kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk görevlileri, Cumhuriyet saveısını adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.
(3)Adli kolluk, adli görevlerin haricindeki hizmetlerde, üstlerinin emrindedir." hükümlerine yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun “Emniyet Teşkilatı Bölümleri başhıkhı 8. maddesinin 1. fikrasında "Polis: İdari, siyasi ve adli kısımlara ayrılır.";
9.maddesinde “A) İdari polis, içtimai ve umumi intizamı temin etmekle mükellef olan kısımdır. B) Siyasi polis,Devletin umumi emniyetine taallûk eden işlerle mükellef olan kisımdır.

C) Adli polis; asgari tam teşekküllü bir polis karakolu bulunan yerlerde, adli işlerle uğraşmak üzere Emniyet Umum Müdürlüğünce kadrodan ayrılan bir kısımdır.

Tam teşekküllu bir kadrodan daha az kuvvette olan polis teşekküllerinin tamamı veya bir kismı adli polis olarak tefrik edilebilir.";
10.maddesinde " Adli polis toplu olarak veya mıntakalara ihtiyaç nisbetinde tevzi edilmiş bir halde bulundurulur.
Adli polis, adli tahkikat vazifeleri haricindeki hizmetlerde, mafevklerinin emrindedir.", 12. maddesinde "Adli işlere mütaallik tahkikat; salahiyetli adli otoritelerin direktifleri altında ve kanunlarına tevfikan yalnız adli zabıtaya yaptırılır.Polis teşkilatı yapılmıyan yerlerde teşkilat yapılıncaya kadar adli polis vazifeleri diğer zabita tarafindan yapılır. Idari zabīta adli zabitaya icabında veya Cumhuriyet Müddeiumumisinin talebi üzerine yardımla mükelleftir.
Îdari polis adli zabita vazifesini tahrik eden herhangi bir hal karşısında kaldığı takdirde bir taraftan adli zabıta vazifesini ifa etmekle beraber, diğer taraftan adli zabitayı haberdar eder ve adli zabita gelince işi ona devreder. Adli zabita vazifesini gerek aslen ve gerek yardım suretile gören zabita memurları hakkında bu vazifeden mütevellit suçlardan dolayıCeza Mahkemeleri Usulü Kanununa göre takibat yapılır." hükümleri yer almıştır.

2559 sayıh Polis Vazife ve Salähiyet Kanunu'nun 2. maddesinde " Polisin genel emniyetle ilgili görevleri iki kisumdir.

A)Kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine, yönetmeliklere, Hükümet emirlerine ve kamu düzenine uygun olmīyan hareketlerin işlenmesinden önce bu kanun hükümleri dairesinde önünü almak,
B)İşlenmiş olan bir suç hakkıda Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ile diğer 
kanunlarda yazılı görevleri yapmak " hükmüne yer verilmiştir 
5271 sayılı Kanun'un “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başhığı altında düzenlenen "Tazminat istemi"başlıklı 141. maddesinde “ (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
(3)(Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.
(4)(Ek: 18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykirı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hâkimler ve Cumhuriyet savcılarma bir yıl içinde rücu eder.'’';
“Tazminat isteminin koşulları" başhıklı 142. maddesinde “ (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren ūç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.

(2) Istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır." kuralı yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari dava türlerinin; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykını olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürūtülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olduğu belirtilmiş ve idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.

İdari işlemler, idari makam ve mercilerin idari faaliyet alanında idare hukuku çerçevesinde, tek taraflı irade açıklamasıyla hukuk äleminde sonuç doğuran kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tasarruflardır.
5271 sayıl Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2., 141., ve 142. maddelerindeki düzenlemeler ile Adli Kolluk Yönetmeliği kapsamında dava konusu olay ele alındığında; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2.maddesinde,soruşturmanın; kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,kovuşturmanın, iddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi ifade ettiğinin belirtildiği davacının tazminat talebine dayanak hukuka aykırılık iddialarının; Içişleri Bakanlığına bağlı Istanbul Emniyet Mūdürlüğütarafindan hazırlanan B.05.1.EGM.4-34- 33022 sayılı Emniyet Fezlekesi (Polis Fezlekesi) doğrultusunda savcılık tarafindan 

soruşturmanın başlatılması, Istanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi tarafindan iddianamenin kabul edilmesiyle birlikte ceza yargılanmasına (Sōzde $ike Davası olarak nitelendirilen dava) başlanılması ve 2 Temmuz 2012 tarihinde mahkeme kararının açıklanarak F.li yöneticiler hakkında değişen miktarlarda hapis cezalarıa hükmedilmesi, FETÖ üyesi emniyet mensuplarımın 3 Temmuz kumpas sürecinde davacının adil yargılanma hakkının ihlal edilmesi, resmi belgelerde sahtecilik yapılmast, iftira atılması, FETÖ Silahlı Terör Örgütüne üye olunması, haksız yere F. başkanı ve yöneticilerinin ifşa edilmesi,mevzuata aykırı bir süreç yönetilmesi şeklindeki eylemlerinin açıkça hizmet kusurunu oluşturmasi, Temmuz Şike Kumpasısürecinde kolluk kuvvetleri tarafindan sahte ve hukuka aykırı olarak üretilen deliller ile F. hakkında soruşturma yürütülmesi,suçluluğu ispatlanmadan hakkıda müeyyide uygulanması ve savunma haklarının kısıtlanması ve haberleşme gizliliğinin ihlal edilmesi gerekçelerine dayandınıldığı, ancak ileri sürülen bahsi geçen iddiaların soruşturma ve kovuşturma süreçlerine ilişkin olarak adli yargıda yürütülen yargı faaliyetine yönelik olduğu görülmektedir.

Dosyanın ve ilgili mevzuatın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesinden, davacinın tazminat istemlerine dayanak olduğunu ileri sürdüğü hukuka aykırılık iddialarının esasen savcılık tarafından yürütülen soruşturma ve ceza mahkemesince yürütülen kovuşturma sürecine yönelik olduğu, anılan işlem ve eylemlerin hukuki denetiminin ise bu süreci yürūten adli yargı organlarınca yapılması gerektiği, kaldı ki davacının yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ve faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasına yönelik iddialarının denetiminin de aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bu işlem ve eylemlerin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davanın yargısal denetiminin 5271 sayıh Kanun'un 141 ve 142 nci maddeleri uyarınca adli yargi yerlerinde yapılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevinde bulunduğundan uyuşmazlığıçözümünde idari yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Başkan Üye Üye Rıdvan GÜLEÇAhmet ARSLAN Mahmut BALLI 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/508KARARNO : 2025/690KARAR TR : 24/11/2025
%
ÖzET: Davacıın bina önünde park halindeki aracının ūzerine, kaldırımda bulunan ağacın devrilmesi sonucu oluşan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi kapsaminda ADLI YARGI YERfNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: H. A.

Vekilleri : Av.I. H. G.

Davali : Muratpaşa Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. Z. T.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, * ta park halinde bulunan müvekkiline ait aracın üzerine ağaç devrilmesi nedeniyle, ortaya çıkan zararda gerekli önlemleri almayan idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, araç hasar bedeli 44.400,00 TL ve 20.000,00 TL değer kaybi olmak ūzere toplam 64.400,00 TL'nin, olay tarihi olan 07/06/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

2. Davalı vekili, stüresinde sunduğu cevap dilekçesinde, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri sürerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3.Antalya 3. İdareMahkemesi 28/04/2025 tarihli ve E.2024/1413 sayılı kararı ile, idarelerin hizmet kusuruna veya kusursuz sorumluluğuna dayanan tazminat istemli davaların idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davalıvekilinin görev itirazını reddederek, görevlilik kararı vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :

".…2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu nun 2.maddesinin (a) bendinde "idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykrı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler taralımndan açılan iptal davaları." (b) bendinde ise "idari eylem ve işlemlerden dolayi kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafindan açilan tam yargı davaları" idari dava türleri arasında sayilmiştir.

-576 sayılı Bölge Idare Mahkemeleri, Idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun un 5.maddesinin (a) bendinde ise. Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dişındaki iptal ve tam yargı davalarını çözümlemek idare mahkemelerinin görevleri arasında sayilmıştır.

Dava dosyasının incelenmesinden: davacı tarafindan; Antalya Ili Muratpaşa Ilçesi Şirinyalı Mahallesi 1511 Sok. No:4 õnünde park halinde olan 32ADD006 plakalı aracının üzerine 07/06/2024 tarihinde sokakta bulunan ağacin düşmesi sonucu zarar görmesi nedeniyle õdenen araç hasar bedeli 44.400,00-TL ve 20.000,00-TL değer kaybı olmak üzere toplam 64.400.00-1 L nin, olayda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle tazmini istemiyle davanın açıldığı anlaşıldığından, idarelerin hizmet kusuruna veya kusursuz sorumluluğuna dayanan tazminat istemli davaların idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle,açılan davanın görüm ve çözüm yerinin idare mahkemesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin görev itirazının reddine, davaya bakmakla Mahkememizin görevli olduğuna, kararın taraflara tebliğine. 2247 sayılı Kauun'uu 10 ve 12. maddeleri uyarınca, davalı idarenin kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye Mahkememiz aracılığıyla yetkili makam olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmakta serbest bulunduğunun bildirilmesine, kararım taraflara tebliğine..."
4. Davalı idare vekili tarafindan süresi içerisinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması ūzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına Îlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceği, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının uyarınca oluşan trafik hasar nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davacı tarafindan, Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, * mahallesi,*Sokak üzerinde park hâlinde buluman *plakalı aracının üzerine kaldıriım üzerinde bulunan ağacın devrilmesi sonucu zarar gördüğünden bahisle,64.400,00 maddi tazminatın ödenmesi istemiyle davalı idareye karşı açılan davada, davalı idare tarafindan görey itirazında bulunulmuş, itirazin reddi üzerine davalı vekili tarafindan Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığından adli yargı lehine olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.
Bilindiği gibi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun I. maddesinde, Kanun'un amacinın karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda almacak önlemleri belirlemek olduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un trafikle ilgili kuralları, şartlan, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasım ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu Kanun'un karayollarında uygulanacağı belirtilmiş, "Tanımlar" başlıkhı 3. maddesinde trafik; yayalarin, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleri olarak, karayolu; trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar olarak tanımlanmıştır. Kanun'un 10. maddesinde, yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın, karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemenin, karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmanım, yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde,yetkililerce teklif edilen tedbirleri almanın Belediye birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Ayrica, 2918 sayılı Kanun'un 85. maddesinin birinci fikrasında; "Bir motorlu aracin işletilmesi hir kimsenin ōlümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracin bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde,motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne, beşinci fikrasında; ' Işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasınayardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükmüne; 106. maddesinde ise "Genel bütceye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan. 2918 sayılı Kanun'un 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik I 10. maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları

dáhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. / Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." hükmü bulummaktadır.
Dava, davacinın sokakta park hâlindeki aracinın üzerine kaldırımda bulunan ağacın düşmesi sonucu hasar görmesi nedeniyle oluşan zararın tazmini talebiyle açılmıştir.

Somut olayda araçta meydana gelen maddi hasar, kaldırımda bulunan ağacın davacmınaracının üzerine devrilmesi sonucu meydana gelmiştir. Karayolunda meydana gelen bu hasarın, aracın karayolu niteliğindeki sokak üzerinde park hálindeyken gerçekleştiği, aracın karayolu üzerinde kısa veya uzun süreli park edilmesi eyleminin Kanun'un 3. maddesinde belirtilen; "Karayolu üzerindeki hal ve hareketleri," kapsamına girdiği, yani trafikten kaynaklandığı açık olduğundan, davalı idarenin sorumluluğunun 2918 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasının gerektiği, bu hususların saptanmasının ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceği kuşkusuzdur.
Bununla birlikte, kanun koyucunun idari yargınm görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceği, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının karayollarinda, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda almacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayisıyla oluşan trafik hasarı nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varilmiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 23.01.2023 tarihlive 2022/588 Esas, 2023/84 Karar sayılı kararında da bu tür davaların çözümünde adli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'um 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi 2
:
6. Uyuşmazlk Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazıli dūşüncesi istenilmiştir.

C. DANIŞTAY BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsaveısı, davanın çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varıldığından,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 2247 sayıh Kanun'un 10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun reddi yönünde yazıl düşüncevermiştir. Düşüncenin ilgili kismı şöyledir:
".…2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda hukuki sorumluluğa ilişkin düzenlemeler "Hukuki Sorumlulukve Sigorta"başlıklı 8. kısımda 85 ve devamı maddelerinde yer almakta olup, sorumlu olarak motorlu araç işleteni ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi belirlenmiştir. Buna göre, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafindan kesilen biletle işletilmesi hâlinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklardır. Kanun'un 106. maddesinde, kamu kuruluşlarına ait araçların neden olduğu zararlara ilişkin sorumluluk da 85 ve devamı maddeleri gereğince işletenin hukukî sorumluluğuna ilişkin hükümlere tâbi kılınmıştır. Özel hukuk ya da kamu hukuku kişisi olması fark etmeksizin Karayolları Trafik Kanunu gereğince sorumluluk, motorlu araç işleteni ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi sıfatı ile sınırlı tutulmuştur.Dolayisıyla kanun koyucu, idarenin hizmet kusurunu kapsam dışında birakmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110. maddesinin başlığı daha önce "Yetkili mahkeme iken, bu başlık 11/01/2011tarihli ve 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile "Görevli ve Yetkili Mahkeme" olarak değiştirilmiştir. Maddenin taslak gerekçesinde; “.Idarí ve adli yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklari, trafik kazalarından kaynaklanan davaların görülmesinde sürekli bir belirsizliğe, gecikmelere ve hak kayıplarına yol açmaktadır.Teklif, sözü edilen belirsizlikleri, hukuk devletinin ve trafik/tehlike sorumluluğunun yapısal özelliği içinde gidermektedir. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, adli yargı görevini etkilemez. Karayolları Trafik Kanunu,ne kamu araçları ve ne de o araçlar içinde bulunan zarar gören kamu görevlileri bakımından-doğru olarak- bir ayırım yapmamıştır. Yasanın amaci, karayolu trafiğinin ve araçların ürettikleri risklere dayalı hukukta yeknesak çözüm düzeni oluşturmaktır. Yargısal görev (usúl) de bu amacın dışında değildir. Bir başka yönüyle teklif, yargı

sistemindeki "görevsizlik tartışmalarının yükünü" ortadan kaldırmakta ve hak arama özgürlüğü ile ädil yargılanma hakkını güçlendirmektedir. Görev kuralını üretme münhasır yetkisi, Anayasaya aykırı olmamak kaydı ile yasama organına aittir (Any.m.142).."ibarelerine yerverilmiş, komisyonun değişiklik gerekçesinde ise değişikliğin amacı açık bir şekilde belirtilerek; ".. Sonuç olarak, kamuya ait olan araçların sebebiyet verdiği trafik kazaları ile hemzemin geçitlerde meydana gelen tren-trafik kazaları Karayolları Trafik Kanununa bağlıkılınmış, bu uyuşmazlıklarda görevin adli yargıda olduğu yönünde düzenleme yoluna gidilmiştir. Ayrıca Karayolları Trafik Kanumunun sorumluluk hukuku yönünden benimsediği "işleten" terimi ile (m. 85) yine aynıKanunda kamuya ait araçlar yönünden benimsenen"aidiyet" terimi(m.106) arasında sorumluluk bağı yönünden bir ayrıma gidilemeyeceği hususunun Kanun düzeyinde açıklığa kavuşturulması ve kamuya aidiyetin kategorik farklılığı (mülkiyet, sınırlı ayni hak, sözleşmeye dayalı kullanım vb.) işleten kavramıyla bağdaştığı sürece ayrıbir sonuç doğurmayacağı hususları göz önünde bulundurulmuş ve mülkiyetin yanında diğer tiplerin de kapsanması amacıyla Karayolları Trafik Kanununun değiştirilmesi öngörülen 110 uncu maddesinin birinci fikrasında geçen "İşleteni" ibaresinden sonra gelmek üzere " veya sahibi" ibaresi eklenmiştir. Komisyon, bu tür kazalarda, zarar görenin kamu görevlisi olması hallerinde, farklı bir görev kuralı üretilmesinin özel hukukun sağladığı daha avantajlı duruma karşın, eşitlik ilkesine aykırı olacağı düşüncesiyle farklı bir düzenlemeye gitmemiştir..." ifadelerine yer verilmiştir 

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun, 6099 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değiştirilen 110.maddesinin birinci fikrasının Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla açılan davada, Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarih veE:2013/68, K.2013/165 sayılı kararıyla "itiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına, kamu yada özel araç olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayıli Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargida görüleceğini öngörmektedir. Itiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri Idari yargı. Idarî yargı veya adli yargı kollan arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek, söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usûl belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kisa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bumun söz konusu davaları adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır." gerekçesiyle itiraz reddedilmiştir.

Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan zararların tazmini davalarında görev başlıkhı 3. maddesi, Anayasa_ Mahkemesinin 16/02/2012 tarih ve E:2011/35, K:2012/23 sayılı kararı ile “…Dava konusu kuralla, sadece kişinin vicut bütünlüğüne verilen maddi zararlar ile buna bağlı manevi zararların ve ölüm nedeniyle oluşan maddive manevízararların tazmini konusu kapsama_ alınmakta ve bu tazminat davalarina bakma görevi asliye hukuk mahkemelerine verilmektedir. Buna göre, aym İdari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararlar kapsama alınmadığından, sorumluluk sebebi aynı olsa da bu zararlarin tazmini davaları İdari yargıda görülmeye devam edecek, bu durumda, idarenin aynı yapı içinde aldiğı kararın bir bölümünün Idarî yargıda bir bölümünün adli yargıda görülmesi yargılamanın bütünlüğünü bozacaktır.Ayrica iki ayrı yargı kolunda görülen davalarda, idarenin sorumluluğu, bu sorumluluğun kapsami, idarenin tazmin yükümlülüğü konularında farklı sonuçlara ulaşılabilecektir. Esasen idare hukukunda var olan hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk kavramlari, kişilerin gördüğü zararların tazmininde kullanılan ve kişilerin idare karşısında korunma kapsamını genişleten kavramlardır, idare hukukunda, idarenin hiçbir kusuru olmasa da sosyal risk, terör eylemleri, fedakârlığı denkleştirilmesi gibi kusursuz sorumluluğa ilişkin kavramlara dayanılarak kişilerin uğradığı zararların tazmin edilmesi mümkündür. Ozel hukuk alanındaki kusursuz sorumluluk halleri ise belirli konular için düzenlenmiş olup sımrlıdır, idarenin idare hukuku esaslarına dayanarak tesis ettiği tartışmasız buluman eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerden kaynaklanan zararlara ilişkin davaların Idarî yargı yerlerinde görülmesi gerektiği kuşkusuzdur. Bu nedenle,yukarıda belirtildiği gibi aynı Idarî eylem, işlem veya sorumluluksebebinden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin davaların farkhı yargı yerlerinde görülmesinde kamu yararı ve haklı neden olduğu söylenemez.…."gerekçesiyle Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

110. maddedeyapılan değişiklik ile "kamu araçlarının" verdiği zararlar nedeniyle işletenin sorumluluğuna ilişkin olarak 2918 sayılı Kanun'un amacına uygun biçimdeadli yargıda görümve çözüm esası benimsenmiş, bu çözümün adlī ve Îdarî yargı görev ayrımına ilişkin anayasal kurallarla da uyum içinde olduğu vurgulanmış,düzenlemede, taslak ve komisyon gerekçelerinde ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, hizmet kusurundan kaynaklanan hukuki uyuşmazlıkların da bu kapsamda değerlendirileceğine yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmemiștir.

İdarī dava türleri ve idarí yargı yetkisinin sınırını düzenleyen 2577 sayıhı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinde, "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar"tarafindan İdari yargı yerinde tam yargı davası açılabileceği kurala bağlanmıştır.
İdare hukukunda idarenin iki tür sorumluluğu kabul edilmektedir. Biri idarenin özel hukuk ilkeleri doğrultusunda yaptığı sözleşmelerden kaynaklanan özel hukuk sorumluluğu, diğeri ise idarenin idare hukuku ilkeleri doğrultusunda yapmış olduğu sözleşmeler ve idarenin her türlü işlem ve eyleminden kaynaklanan kamu hukuku ilkeleri doğrultusunda oluşmuş idare hukukuna özgü sorumluluk türüdür, idarenin kişilere verdiği zararları tazmin yükümlülüğü, idarenin “hizmet kusuruna (kusurlu sorumluluk)" ve "kusursuz sorumluluğuna 

dayanmaktadır.
Îdarenin kusura dayanan sorumluluğu, “hizmet kusuru' olarakadlandırılmaktadır. Genel olarak içtihat ve öğretide hizmet kusuru, idarenin ifa ile mükellef olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda,düzenlenmesinde veya teşkilatında, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde birtakım aksaklık, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkması şeklinde tanımlanmaktadır.
Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de öğretide kabul edilmiştir. Bunlar,hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi ve kötü işlemesidir.

İdari eylem, kamu idare ve kurumlarınım kamu görevine ilişkin, idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptiğı olumlu veya olumsuz davranış ve fiillerden ibarettir. Idarî işlem ise, kamu hukuku kurallarına dayanılarak yapılan muamelelerdir. Idarenin eylem ve işlemleri, onun kamu hukuku alanındaki kamu gücünükullanarak, idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı faaliyetlerin, hukuki ve maddi hayattaki görünümleridir. 2577 sayılı Kamun'un 2. maddesine göre, idarî eylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişiler tarafından açılacak "tam yargı" davaları Idari yargı yerinde görülür ve çözümlenir.
Kamu tüzel kişilerinin, kamu hizmetlerine ilişkin olmakla beraber özel hukuk kurallarına göre, özel hukuk tüzel kişisi gibi yaptığı eylem ve işlemler ise özel hukuk alanına ilişkin olduğundan, bunlar idarî eylem ve işlem olarak nitelendirilemezler. Kamu idare ve kurumlarının, egemenlik hakkının bir temsilcisi olarak yaptığıfaaliyetlerinde veya ondan doğan eylemlerinde hizmet unsuru söz konusu olduğu hâlde, özel hukuk tüzel kişisi olarak yürütülen faaliyetier sırasında meydana gelen zararlardan ötürü ilgili kamu tüzel kişisinin sorumluluğunun özel hukuk hükümlerive ilkeleri uyarınca belirlenmesi gerekir.
2918 sayıh Kanun'un, 6099 sayılı Kanun ile değişik "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başhklı 110.maddesinde "bu kanundan doğan sorumluluk davaları" ifadesiyle, 2918 sayılı Kanunda yer alan hukuki sorumluluğa ilişkin kuralların uygulanacağı davalarla sınırlı biçimde görevli yargı yerinin belirlendiğıvurgulanmaktadır. Dolayısıyla, görevli yargı yeri belirlenirken, Kanunda motorlu taşıt araçlarını verdiği zararlarla sınırlı biçimde düzenlenen sorumluluk kurallarının, dava konusu uyuşmazlığa uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi gerekir.

Karayolları Trafik Kanunu 13 kisımdan oluşan bir kamundur ve her kisımda farklı konular düzenlenmiştir."Hukukî Sorumluluk ve Sigorta' başlığını taşıyan 8. kısım da 4 bölüme ayrılmış, I. bölümde işletenin hukukîsorumluluğu, 2. bölümde sigorta, 3. bölümde özel durumlar ve 4. bölümde ortak hükümler düzenlenmiştir.Sistematik açıdan bakldığında, Kanun'un 110. maddesindeki göreve ilişkin düzenlemenin 8. kısımda düzenlenen ișletenin sorumluluğuna ilişkin olması gerekir. Dolayisıyla "bu Kanundan doğan sorumluluk davalari ifadesinden kastedilen, Kanun'un 8. kısmında 85 ve devamı maddelerinde düzenlenen sorumluluklara ilişkin davalar olup, bu davalarda adli yargı görevli kalınmıştır. Kamu tüzel kişilerine ait araçların sebep olduğu zararlara ilişkin sorumluluğu düzenleyen 106. maddenin de özel durumları düzenleyen 3. bölümde yer almasi,ardından gelen 4 bölümdeki 110. maddenin sadece böyle birsorumluluğa (işletenin sorumluluğuna)ilişkin görev kuralini düzenlediğinigöstermektedir.

Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesinin birinci fikrasının konuluş amacı, hükmün gerekçesinde de belirtildiği üzere, kamu tüzel kişilerini Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen tüm sorumluluk halleri bakımından adli yargıya tābi kılmak değil, sadece işletenin sorumluluğuna ilişkin davaların adli yargıda görülmesini sağlamaktır. Hükmün, Uyuşmazlık Mahkemesinin anladığı şekilde uygulanması idare hukukunun kuralları ve Kanun'un 106. maddesiyle uyuşmayacağı gibi, kamun koyucuyu böyle birsistem değişikliği yapmaya sevkedecek (kamu hizmeti niteliğindeki karayollarının yapımı ve bakımı gibi faaliyetlerin yol açtığı zararların tazminine ilişkin davalar hizmet kusuru sebebiyle idari yargıya tâbiyken, artık bu tür davaların adli yargıda görülmesini hakhı kılacak) bir gereklilik de bulunmamaktadır. (Doç. Dr. Haşan Petek, Kamu Tüzel Kişilerinin Karayolları Trafik Kanunu'na Göre Hukuki Sorumluluğu, Dokuz Eylül Hukuk Fakültesi Dergisi C:16 Özel Sayi:2014, s. 3319, 3322)

Karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik güvenliğini sağlama ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm tedbirleri belirleme amacını taşıyan 2918 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Eğitim BakanlığıGıda Tarım veHayvancılık Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı yanında Karayolları Genel Müdürlüğünün de trafik güvenliği yönünden görev ve yetkilerini sayma yoluyla belirlemiştir. Ancak Kanunda,diğer kamu idarelerinin trafik düzeni ve trafik güvenliği ile ilgili olarak üstlendikleri kamu hizmetlerinden dolayıhukuki sorumlulukları düzenlenmiş değildir.

2918 sayılı Kanun'un hukukî sorumluluk ve sigorta başlıkı sekizinci kısmında; araç işleticisinin bağli olduğu teşebbüs sahibinin hukukî sorumluluğu; başka bir anlatımla motorlu araçların karıştığı trafik kazalarısonucu ortaya çikan zarar nedeniyle araç sahiplerinin ve işletenlerin hukuki sorumluluğu düzenlenmiştir.
2918 sayılı Kanun'un hukuki sorumluluğa ilişkin sekizinci kismında yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Devlet ve diğer kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların karıştığı kazalar nedeniyle araçișleticisi sifatıyla kamu idareleri ve kuruluşlarına karşı açılacaklarda dahil bütün araç sahibi ve işleticilerine karşı açılan davalarım görüm ve çözümü adli yargının görev alanına girmektedir. Fakat kamu idareleri ve kuruluşlarının, trafik güvenliği ve düzenini sağlamak amacıyla gerek kendi kuruluş kanunlari, gerekse 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yürüttükleri hizmetlerin, kamu hizmeti niteliğini taşımaları ve 2918sayılı Kanun'da da kamu idare ve kuruluşlarının sorumluluklarının ayrica düzenlenmemiş olması karşisında;trafik düzeni ve güvenliğihizmetlerinden kaynaklandiğı öne sürülen zararların tazmini istemiyle, ilgili idarelere karşı açılan davaların görüm ve çözümü Idarī yargının görev alanına girmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nda belirlenen, 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan belediyelerin görevlerinden, yani; yol ve kaldırım yapım, bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlamaya yönelik olarak yürüttüğü kamu hizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi, bu sebeple açılacak tam yargi davalarının da Idarí yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.
2918 sayılı Kanunda tanımlanan karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan ve karayolu şeridinde meydana gelen kazalara ilişkin sorumlulukların özel hukuk alanına girdiği ve buna ilişkin uyuşmazlıkların adli yargı yerlerinde çözümlenmesi gerektiği konusunda tereddüt bulunmamakla birlikte olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması talebine konu edilen ve aracin üzerine ağaç devrilmesi şeklinde tezahür eden kazanın, taşıtların bir dizi halinde güvenle seyretmeleri için ayrılmış taşıt yolunun herhangi bir bölümünde çarpışmaları neticesinde meydana gelmediği; belediye hizmet birimlerinin yapım ve bakımından sorumlu olduğu yaya kaldırımında bulunan ağacın devrilmesi sonucu zararın meydana geldiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Davacı tarafindan, park halindeki aracının üzerine belediyenin sorumluluğunda olan sokakta bulunan ağacın devrilmesí sonucunda oluşan zararın davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle meydana geldiğinden bahisle, zararın tazmini istemiyle bakılan dava açıldığına, karayolu şeridinde meydana gelen bir trafik kazasından söz edilemeyeceğine ve bu itibarla araç sahibi veya işletenin sorumluluğuna ilişkin kurallar uygulanamayacağıa göre, hizmet kusuruna dayalı olarak kamu ħizmetinden kaynaklanan hukuki sorumluluğun idare hukuku ilke ve kurallarıa gõre belirlenmesi, bu sebeple tazminat talebiyle açılan işbu davanın tam yargıdavalarına bakmakla görevli idariyargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Nitekim Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulumun 08/03/2017 tarih ve E;2015/1143, K:2017/1070 sayılıkararı ile Yargitay Hukuk Genel Kurulunun 06/04/2021 tarihli ve E:2018/826, K2021/426 sayılı kararı da bu görüşü destekler niteliktedir.

Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca, yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç"başhıkhı 1. maddesi şöyledir :
"Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda almacak önlemleri belirlemektir."
9. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Kapsam " başlıklı 2. maddesi şöyledir :
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj,yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalamlan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarını kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların,karayolu araçlarına ayrilan kisımlarinda da,
Bu Kanun hükümleri uygulanir."
10. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun " Tanımlar " başlıklı 3. maddesinin ilgi kısımları şöyledir:
11
Trafik: Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.
Park yeri: Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.Karayolu üzeri parkyeri: Taşıt yolundakiveya buna bitişik alanlardaki park yeridir."
11. 2918 sayılı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıkh 10. maddesi şöyledir:
" Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.

a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak Içişleri Bakanlığınca tespit edilecek õlçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler 
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapisında ve üzerinde yapılacak çaliışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
o, sia dyon yapromd ro waortme yapaoan yamyrerarde gor on touon lor amam, un man so wononomon 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldirmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak."
12. 2918 sayılı Kanun'un, "İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu'başlıkh 85.maddesinin 1.fikrası ve 5. fikrası şöyledir:
"(Değişik birinci fikra: 17/10/1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracin işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasıa yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adıaltında veya bu teşebbüs tarafmdan kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

(Değişik: 17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katiılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur."
13. 2918 sayıl Kanun'un "Görevli ve yetkili mahkeme" başlıklı 110. maddesi şöyledir:
“(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasıni önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
B. Yargı Kararı
14.2918 sayıh Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi,26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararıda șu gerekçe ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
"…. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanıma giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olmasıgereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararmın bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. Itiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracin askeri hizmete ilişkin olmasina veya olayin hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. Itirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldiği, bu suretle kısa sürede sonuçalınmasının olanakhı kilındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ote yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiğikonusunda bir tartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aym tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. Itirazın reddi gerekir.…."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram $EN,Döndü Deniz BfLIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ın katılımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye gõre, davalı vekilinin, anilan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın İncelenmesi 
16. Raportör-Hakim Şerife ÖZDOĞAN IŞIK 'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcilarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇİFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacıın sokakta park hâlindeki aracımın üzerine kaldırımda bulunan ağacın düşmesi sonucu hasar görmesi nedeniyle oluşan maddi zararın tazmini talebiyle açılmıştır.

18. Somut olayda araçta meydana gelen maddi hasar, kaldirimda bulunan ağacin davacıın aracinın üzerine devrilmesi sonucu meydana gelmiştir. Karayolunda meydana gelen bu hasarın, aracın karayolu niteliğindeki sokak üzerinde park hälindeyken gerçekleştiği, aracın karayolu üzerinde kısa veya uzun süreli park edilmesi eyleminin Kanun'un 3.maddesinde belirtilen; "Karayolu üzerindeki hal ve hareketleri," kapsamına girdiği, yani trafikten kaynaklandığı açık olduğundan, davah idarenin sorumluluğunun 2918 sayıl Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
19. Kamu hizmeti yürüten idarenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada,kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasının gerektiği, bu hususların saptanmasının ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceği kuşkusuzdur.

20. Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesinin yukarida gerekçesine yer verilen karari, kanun koyucunun idari yargınım görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargida görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158.maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

21. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan maddi hasar nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu, meydana gelen maddi zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

22.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargitay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile Antalya 3. İdare Mahkemesinin 28/04/2025 tarih ve E.2024/1413 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın cözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. Yargitay Cumhuriyet Başsavcisının BAŞVURUSUNUN KABULU ile Antalya 3. Idare Mahkemesinin 28/04/2025 tarih ve E.2024/1413 sayılı GÖREVLILIK KARARININ KALDIRILMASINA,

24/11/2025 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ve Recep KILIÇ'ı KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ile KESÍN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Recep ARSLAN BALLI KILIÇ
KARŞI OY 
Îdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yol yapım,bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil, davalı idare tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazhığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
*
Uyuşmazhk Mahkemesi Baskanlığından ESAS NO : 2025/523KARARNO : 2025/610KARAR TR : 13/10/2025
*
Üye Recep KILIÇ
$ 
ÖzET: Uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi bulunan davacının, resmi kayıtlarda yer alan isminin, gündelik hayatta kullandığı isimle değiştirilmesi istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : F. A.

Davali : Denizli Valiliği İl Gōç İdaresi Müdürlüğü
Vekili : Av. F. Ç. A.

Davah : Merkezefendi Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğü

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı, Iran uyruklu olup Türkiye'de uluslararası koruma kimliği ile yasal olarak ikamet ettiğini, sosyal çevresinde Athena ismiyle tanındığıı, Fatemeh ismini kullanmadığını, sosyal ismi ile resmi isminin farkh olması nedeniyle,resmi kurumlar nezdinde zorluk yaşadığını, bu durumun kendisini kötü hissetmesine sebep olduğunu ileri sürerek, isim değişikliği talebinin kabulü ile Fatemeh olan adının, Athena olarak değiştirilmesi, nüfus müdürlüğü ile il göç idaresi müdürlüğü tarafindan tutulan kimlik bilgilerinin buna göre düzeltilmesi ve yeni düzenlenen kimlik belgesinin tarafına verilmesi istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.


II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 06/03/2025 tarih ve E.2025/17, K.2025/49 sayılı kararı ile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Kanun'un 14/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararı ilgili kısmı şöyledir:
".DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dosya kapsamında yapılan incelemede Uluslararası Koruma Başvuru sahibi davacının isim değişikliği talebinde bulunduğu, davacının Türk vatandaşı olmadığı, uluslararası Koruma Başvuru sahibi olduğu davacıya ilgili kurum tarafindan Uluslararası Koruma Başvuru sahibi kimlik belgesi verildiği, bu yapılan işlemin idari işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle davacının isim değişikliği talebinin idari nitelikte yapılacak bir işlemle akıbet kazanacağı anlaşılarak eldeki davanın yasal olarak idari yargı alanında görülmesi gerektiğine kanaat edilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 114/1-c maddesinde "Mahkemenin görevli olmasi"şekdinde hüküm altına alman dava şartının yokluğu nedeniyle, 6100 sayılı HMK'nm 115/2. Maddesi gereğince,DAVANIN USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİGİNE.

2. Görevsizlik kararı kesinleştikten sonra, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Yasası'nın 20/1. Maddesinde belirtilen iki (2) haftalık sūre içinde, taraflardan birinintalebi halinde, dava dosyasıın davayı bakmaya gõrevli DENİZLİ İDARE MAHKEMESİNE gönderilmesine, yargılama gideri, harç, vekalet ücretleri, gider avansı vb Hususların 6100 sayl HMK'nın 331/2. maddesi gereğince görevli mahkemece değerlendirilmesine…"
3. Davacmın talebi üzerine, adli yargı dava dosyası Denizli 2. Idare Mahkemesine gönderilmiştir 
B. Ídari Yargıda 
4. Denizli 2. Idare Mahkemesi 25/06/2025 tarih ve E.2025/732, E.2025/958 sayil kararı ile, Hâkimler ve Saveılar Kurulu Birinci Dairesinin 21/01/2014 tarih ve 160 sayılı kararı gereğince ișbu dosyanın, Denizli 1. Idare Mahkemesine tevzi edilmesi gerekirken sehven Mahkemeleri esasına kaydedildiği anlaşıldığından, dosya esas kaydının kapatılarak dava dosyasının Denizli 1. Idare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. Denizli 1. İdare Mahkemesi 05/09/2025 tarih ve E.2025/785 sayıl kararı ile, açılan davanın adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği, mahkemelerinin görevli olmadığı gerekçesiyle, 2247 sayıh Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargi yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesi'ne gönderilmesine, işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…Dava dosyasinin incelenmesinden, davaci tarafindan "Fatemeh" olan isminin "Athena" olarak değiştirilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde açılan davada Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/03/2025 tarih ve E:2025/17, K:2025/49 sayılı kararıyla "davanın görev yönünden reddine ve dosyanın görevli Denizli İdare Mahkemesine gönderilmesine" karar verildiği; dosyanın gönderilmesi üzerine kayda alinarak Denizli 2. Idare Mahkemesine tevzi edildiği; Denizli 2. Idare Mahkemesinin 25/06/2025 tarih ve E:2025/732, K:2025/958 sayılı kararıyla dosya esas kaydının kapatilarak dosyanın Mahkememize gönderilmesi üzerine Mahkememiz E:2025/785 sayılı esasına kaydedildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, ilgili idarelerce davacının menşe ülkesindeki bilgilerine göre kayıt tutulduğu,ülkemizde tutulan kalıtlarla davacinın menşe ülkesindeki kayitlar arasında farklılık bulunmadiği, davacının kimlik bilgilerinin yanlış kaydedilmesinden kaynaklanan bir hatanın düzeltilmesinin talep edilmediği, bilakis davacının menşe ülkesindeki kayitlarla uyumlu olan isminin, Türkiye'de Athena olarak tanındığından bahisle Athena olarak değiştirilmesinin talep edildiği, bu haliyle davanın konusunun nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin olduğu, 5490 sayılı Yasanın 36. maddesindeki nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davaların asliye hukuk mahkemesinde görüleceğine ilişkin hüküm karşısında, açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği,mahkememizin görevli olmadiğı sonucuna varılmış, 2247 Sayılı Yasanın 19. maddesi uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması gerekmiştir.…"
6. Denizli 1. Idare Mahkemesi tarafindan 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli ve idari yargı dava dosyalarının asılları Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2577 sayılı Îdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.

maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalarıi,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazhklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayi taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
8. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam"başhıkh 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, Türk vatandaşlari, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığımı kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabanciların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usúl hükümlerini kapsar."
9. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı 3. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
e :
-Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş ve çocuklarıni,
-Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkeme karari,noter senedi, doğum veya õlüm raporu gibi resmi belgeler ile bunların yedeklerini,
- Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,
- Nüfus olayi: Doğum, õlüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayi,
- Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
- Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü,
- Değerli kåğıtlar: Kimlik kartıni, uluslararası aile cüzdanını ve mavi karti,
10. 5490 sayıl Kanun'un "Yabancıların kayıtlarmın tutulması"başlıiklı 8. maddesi şöyledir:
"(Başlığı ile Birlikte Değişik: 18/10/2018-7148/32 md.)
(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye’de bir kamu kurumuna veya diş temsilciliklerimize müracaat eden yabancilara, talep etmeleri hâlinde yabancıkimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamıdişmdadır.

(2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığıca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
11. 5490 sayılı Kanun'un "Kayit düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir."
12. 5490 sayıh Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalari, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmí dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (.…) nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.

b) (Değişik: 19/10/2017-7039/9 md.) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde ayni komuya ilişkin düzeltme yapılması hákimden istenebilir. Ad değişikliği hálinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadım da düzeltir.
c) Tespit davalari, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacakdavalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."

13. 5490 sayıh Kanun'un "Maddi hatalar"başlıklı 38. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanak belgesinde bulunduğuhalde nüfuskütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrer kayitlar maddi hata kapsamımda değerlendirilir. Bu tür maddi hatalar Genel Müdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafindan düzeltilir veya tamamlanır."
14. 6458 sayıli Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amaci; yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamina ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslari ... düzenlemektir."
15. 6458 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıkh 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlar şöyledir:
i) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışımı ve Türkiye'den çıkışımı ifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye'ye girişini, Türkiye'de kalışını, Türkiye'den çıkaşım ve Türkiye’de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayı,
r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,
ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi 
v) Yabancı kimlik numarasi: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyariınca yabancılara verilen kimlik numarasmi,
16. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi" başhıkh 76. maddesi şöyledir:
"(1) Kayit işlemleri tamamlanan başvuru sahibine ve varsa birlikte geldiği aile üyelerine, uluslararasıkoruma talebinde bulunduğunu belirten ve yabancı kimlik numarasını içeren Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi düzenlenir. (Değişik cümle:6/12/2019-7196/83 md.) Kimlik belgesinin geçerlilik süresi ile uzatilmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.

(2) (Mülga:6/12/2019-7196/83md.)
(3) Kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlükçe belirlenir.
(4) Kimlik belgesi, hiçbir harca tabi olmayıp ikamet izni yerine geçer."
B. Yargi Karari 
17. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesine yönelik 15/06/2022 tarihli ve E.2022/30, K.2022/39 sayılı kararıyla, geçici koruma kimlik belgelerinde yer alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davalarda, idari yargımerciilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir. Söz konusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlğa işık tutacak gerekçesi şöyledir:
".…5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca, dayanak belgelerindeki bilgilerin kayıtlara işlenmesi sırasında yapılmış bir maddi hata söz konusu değilse; nüfus kütüğünün herhangi bir kaydında düzeltme veya değişikliğin, kesinleşmiş mahkeme kararı ile yapılacağı, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının ise,düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılacağı, söz konusu davalarm nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görüleceği ve karara bağlanacaği, ancak GeçicıKoruma Yönetmeliği kapsamındakiyabancıların kaydının, yeterli donamıma sahip ve kayıt işlemlerinin kesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayit usulleri ve gereklilikleri konusunda eğitim almışGöç İdaresi GenelMüdürlüğü personeli tarafindan yapılacağı, anılan Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca, kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan, şekli ve içeriği Göç Idaresi Genel Müdürlüğü tarafindan belirlenen geçici koruma kimlik belgesi düzenleneceği, geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 5490 sayıl Kanun kapsamında yabancı kimlik numarası da verileceğine ilişkin kurallar karşısında, Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamındaki yabancılar için tesis edilen geçici koruma kimlik belgelerinin 5490 sayılı Kanun ile bağlantisının sadece yabancı kimlik numaralarının verilmesi esnasında kurulduğu, bunun da, anılan belgelerdeki kayıtların düzeltilmesine yönelik taleplerin, 5490 sayılı Kanun kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesine imkan sağlamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan geçici koruma kimlik belgelerinde yer 

alan kayıtların düzeltilmesi talebiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin işlemlere karşı açılacak davaların,anılan Kanun'un 36. maddesinde düzenlenen nüfus davaları olarak kabul edilemeyeceği, bu davaların 2577sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olduğu, dolayısıyla söz konusu uyuşmalığın görüm ve çözümünde idariyargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk İnceleme 
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Nilgün TA$, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlariyla yapılan 13/10/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasıın, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin başka bir noksanlık da bulunmadığı anlaşıldiğından, görev uyuşmazlığıın esasıın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
19. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇí ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalanı da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
20. Dava, uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi bulunan davacıın, resmi kayıtlarda yer alan isminin gündelik hayatta kullandiğı isimle değiştirilmesi istemiyle açılmiştir.

21. Somut olayda, davacının talebinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadıği,Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 76. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan bilgilerin dūzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle talebin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.

22. Bu durumda, 5490 sayılı Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan ve 6458 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen kimlik belgelerinde yer alan kayıtlarin düzeltilmesi talebiyle açılan davanın, nüfus davası olarak kabul edilemeyeceği, bu davanın 2577 sayıh Kanun'un 2. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedeniyle, uyuşmazlığm idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar gõz önünde bulundurularak, Denizli 1. Idare Mahkemesinin 05/09/2025 tarih ve E.2025/785 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HκM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Denizli 1. İdare Mahkemesinin 05/09/2025 tarih ve E.2025/785 sayılı BA$VURUSUNUN REDDİNE,
13/10/2025 tarihinde, Üyeler Eyüp SARICALAR ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESIN OLARAK karar verildi 

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Nilgün Doğan Eyüp GÜLEÇTAŞAĞIRMAN SARICALAR 
Uye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 

KARŞI OY 
Dava, uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi bulunan davacının resmi kayıtlarda yer alan isminin gündelik hayatta kullandiğı isimle değiştirilmesi istemiyle açılmıştır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türk vatandaşlari,doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları Ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usül hükūmlerini kapsar.", “Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, ",s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... ςe) Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, ... ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıkl 8. maddesinde, "(1)4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarasıvermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye'de bir kamu kurumuna veya dıştemsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi,başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanhğınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davalari" başlıkh 36. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; "(1) Mahkeme kararı Île yapılan kayit düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar Île İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafindan yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılmasıhâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adıa ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları, kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça Incelenip sonuçlandırılır." hūkmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı YabancılarVe Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarasi; 25/4/2006tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancilara verilen kimlik numarasıni, Ifade eder." tanimı yer almaktadir.

20/10/2006 tarih ve 26325 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye'de Oturan Yabancılarm Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacıın;Türkiye'de herhangi bir amaçla enaz altı ay sūreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlik bilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına Ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu;"Kapsam" başlklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikamet eden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olan belgelerden meydana gelen özel kütūklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine Ilişkin hükümleri kapsadığı; “Tanımlar" başlıkhı 4.maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddi hataların düzeltilmesi başlıkh 21 maddesinin 2.fikrasında, Kütüğe kayıthı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyet makamlarınca yanlışolduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göre yabancılar veri girişformu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.

22.10.2014 tarih ve 29153 sayıl Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevk merkezlerinde yapilacak ilk işlemler" başliklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafindan yapılır. ...", "Geçici koruma kimlik belgesi"başlıklı 22, maddesinde "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafindan geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8inci maddenin birinci fikrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belge süreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınir. Belgenin yipranması halinde belge iptal edilir. Yipranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlklı 26. maddesinde, "... (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçicikoruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğer hizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "Iş piyasasına erişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçici korunanların çalışmalarıa ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar,Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almak için Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının Iran uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsünde ülkemize giriş yaptığı, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ile yabancı kimlik 

bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayatı, eğitim ve sağhık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasının kamu düzeni,sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata ve düzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısıdan sakıncalar oluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfus olaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atif yapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, kimlik kaydının düzeltilmesine ilişkin işbu uyuşmazlığın çözümünde adli yargının gōrevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz 

Üye Eyüp SARICALAR 
Uyuşmazhk Mahkemesi Başkanlığıdan:ESAS NO : 2025/528KARARNO : 2025/654KARAR TR : 24/11/2025
$ 
Üye Ahmet ARSLAN 
%
ÖzET: Tapu ve Kadastro Genel Mūdürlüğü bünyesinde işçi statüsünde çahşmakta iken, 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edilen ve Olağanüstü Hal İşlemleri Inceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine iadesine karar verilen davacının, ilgili idarece işe başlatılmaması nedeniyle, ihraç edildiği tarih ile işe başlatılma talebinin reddedildiğitarih arasındaki döneme ait alacaklarının tazmini istemiyle açtığı davanın, İDARf YARGI YERfNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : F. Y.

Vekili : Av. T. E. Y.

Davah : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. N. E. Y. - Av. M. Ç.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, 27/03/2023 tarihli dilekçe ile müvekkilinin davalı kurumda işçi olarak çalışmaktayken 14/07/2017 tarihli 692 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Almması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile iş akdi feshedilerek kamu görevinden ihraç edildiğini, bu kararın iptali için Olağanüstü Hal İşlemleri (OHAL)Înceleme Komisyonuna başvurduğunu, Komisyonun 03/11/2022 tarihli ve 2022/29493 sayılı kararı ile başvurusu kabul edilerek göreve iadesine karar verildiğini, bu kararın 30/11/2022 tarihinde tebliğ edildiğini, bunun üzerine 07/12/2022tarihinde davalı kuruma başvurarak işe başlama ve ihraç sûresince yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının iadesini talep ettiğini, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Strateji Daire Başkanlığının Personel Daire Başkanlığına sunduğu 23/12/2022tarihli görüş yazisında ".…. Ohal Komisyonunun iptali kararı nedeniyle 7145 sayılı Kanun'un 22/1. Maddesindeki …. Tebliğtarihini takip eden 10 gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakkı düşer."hükmünūn gerekçe gösterilerek müvekkilin özlük haklarının ödenmeyeceğine karar verildiğini, bu yazıya müteakip Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Personel Daire Başkanlığınca 27/01/2023 tarihli yazı ile Tapu ve Kadastro 15. Van Bölge Müdürlüğüne müvekkilinin işe başlatılmaması gerektiğinin bildirildiğini, Tapu ve Kadastro 15. Van Bölge Müdürlüğünce 02/02/2023 tarihli yazı ile Personel Daire Başkanlığı yazısmın Muş Kadastro Müdürlüğüne gönderildiğini, bu cevabi yazıların Muş Kadastro Müdürlüğünce müvekkile gönderildiğini ve 10/02/2023 tarihinde tebliğ edildiğini, bu tebliğyazisından sonra 15/02/2023 tarihinde arabulucuya başvurduklarını ancak arabulucunun alacak taleplerini reddettiğini,müvekkilinin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatından doğan alacak haklarının ödenmemesinin Iş Kanun'u ve Yargitay içtihatlarına aykırı olduğunu, davalı kurumun OHAL Komisyonunun işe iade kararıı işleme koymadığını ve müvekkilinin işe başlamasının açıkça engellediğini belirterek, iş akdi haksız olarak feshedilen müvekkilinin 100.000 TL kıdem tazminati,15.000 TL ihbar tazminatı olmak üzere toplam 115.000 TL'nin sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davaldan tahsili istemiyle Muş Îş Mahkemesinin E.2025/329 sayılı dosyasında dava açmıştır.

2. Davacı vekili 27/03/2023 tarihli ikinci bir dilekçe ile ayrıca, müvekkilinin davaya konu alacak kalemlerinin ihraç tarihi ile işe başlatılma talebinin reddedildiği tarih arasındaki dönem için fazlaya dair dava ve talep hakları saklıkalmak kaydıyla, 130.000 TL ücret alacağı, 7.000 TL iş güçlüğü tazminati,17.000 ilave tediye alacaği, 2.000 TL vasita yardımı, 20.000 TL ikramiye alacaği, 17.000 TL sosyal yardım alacaği, 12.000 TL yemek yardımi, 7.000 TL AGI alacaği,

10 TL doğum yardımı, 10 TL tahsilli işçiliği teşvik primi, 10 TL hastalk yardımı alacağı, 10 TL giyim yardımı alacağı, 10TL ek ödeme alacaği, 10 TL yıllk izin alacaği, 10 TL hizmet zammı alacağı, 10 TL denge ödeneği tazminatı olmak üzere toplam 212.080 TL alacağın, hakkın doğumu tarihinden itibaren işçi alacaklarına uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile davahdan tahsiline karar verilmesi istemiyle Muş Iş Mahkemesinin E.2025/330 sayılı dosyasında dava açmıştır 
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Muş Iş Mahkemesi 05/06/2023 tarih ve E.2023/330, K.2023/778 sayıh kararı ile, Muş Iş Mahkemesinin E.2023/329 sayılı dosyası ile iş bu dosyasıın, taraflarının aynı olması, dava konularımın işçilik alacaklarına ilişkin olması;asıl davanın kıdem tazminatı ile ihbar tazminatına ilişkin olup, birleşen dava ise ūcret alacaği, iş güçlüğü tazminati, ilave tediye alacağı, vasıta yardımı, ikramiye alacağı, sosyal yardım alacağı, yemek yardımı alacağı, asgari geçim indirimi alacağı,doğum yardımı alacağı, tahsilli işçiliği teşvik primi alacaği, hastalık yardımı alacaği, giyim yardımı alacağı, ek ödeme alacaği, yılhk izin alacağı, hizmet zammı alacağı ve denge ödeneğine ilişkin alacak davası olup, her iki davanın da temelindeki hukuki ilişkinin birbirine benzer sebeplerden doğması ve biri hakkıda verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte olması, neticeten dosyalar arasında bağlantı bulunması sebebiyle HMK'nun 166/1 ve 166/4 maddeleri gereği birleştirilmesine, dosyanın Muş Iş Mahkemesinin E.2023/329 sayılı dosyasının içerisine konulmasına ve yargılamaya eski tarihli olan Muş Îş Mahkemesi'nin E.2023/329 sayılı dosyası üzerinden devam edilmesine karar vermiştir.
4. Davacı vekili 28/10/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile, 185.630,80 TL ücret alacaği, 7.000 TL iş güçlüğütazminati, 17.000 ilave tediye alacaği, 2.000 TL vasita yardımı, 36.878,92 TL ikramiye alacaği, 15.108,25 TL sosyal yardım alacağı, 12.000 TL yemek yardımi, 15.392,21 TL AGI alacağı, 75,99 TL doğum yardımi, 4.567,49 TL tahsilli işçiliği teșvik primi, 883,73 TL giyim yardımı alacaği, 3.684,80 TL ek ödeme alacaği, 40.316,07 TL yıllik izin alacaği, 144.512,38TL kıdem tazminatı alacaği, 16.304,85 ihbar tazminatı alacağının tahsilini talep etmiştir.
5. Muş Îş Mahkemesi 22/04/2025 tarih ve E.2023/329, K.2025/255 sayıh kararı ile, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dilekçesinde ekinde bulunan ve davacı tarafindan davalı tarafa sunulan dilekçede özetle;sözleşmesinin 14/07/2017 tarihinde feshedildiğini, Olağanüstü Hål İşlemleri Inceleme Komisyonu tarafından talebinin kabul edildiğini, Muş Ağir Ceza Mahkemesinin kesinleşen 05/07/2021 tarihine kadar geçen süre içeresindeki haklarımın kendisine ödenmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.

Davacı taraf asıl ve birleşen davalarda, davacının kamu görevinden çikarıldiğı süre boyunca yoksun kaldığı hakların iadesini talep etmektedir.

Öncelikle asıl ve birleşen davalara konu alacaklar yönünden çözümlenmesi gereken husus, uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı mi yoksa idari yargı mi olduğudur. Hukukumuzda yargı yolu için de görev tâbiri kullanılmaktadır. Görev gibi, yargı yolu da kamu düzenine ilişkindir. Bu sebeple, yargılamanın her aşamasında mahkemenin davadayargı yolumun caiz olup olmadığım kendiliğinden gözetmesi gerekir.
Somut uyuşmazlıkta kamu görevinden çıkarılan davaci, kamu görevine iade talebiyle Olağanüstü Hâl Komisyonuna başvurmuş, yapılan değerlendirme somucunda Komisyon kararı ile kamu görevine iade talebi yerinde görülerek başvurusu kabul edilmiştir.

Davacı taraf komisyon kararı gereğince işe başlatılması gerektiğini ve kendisi hakkında Muş 1. Ağir Ceza Mahkemesi tarafindan verilen kararın kesinleşme tarihine kadar geçen süreye ilişkin yoksun kaldığı mali hakların davalıdan tahsilini talep etmiş ise de davacının komisyon kararıyla kamu görevine iade edilmesi işlemi idari bir işlemdir. Davacmm idari işlemle işe başlatılmasına karar verildiğine göre idari işlemin mali sonuçlarına ilişkin uyuşmazlığın da idari yargıda çözüme kavuşturulması gerekir. (Benzer Yönde Yargıtay 9.Hukuk Dairesi 2024/9151 Esas, 2024/15025 Karar)

Asıl ve birleşen davalara konu uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup mahkememizce davanın, 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115. Maddeleri uyarınca yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şarti yokluğundan usulden reddine.."
6. Davalı vekili bu kez 185.630,80 TL ücret alacağı, 36.878,92 TL ikramiye alacaği, 15.108,25 TL sosyal yardım alacağı, 15.392,21 TL AGI alacağı, 75,99 TL doğum yardımı, 4.567,49 TL tahsilli işçiliği teşvik primi, 883,73 TL giyim yardımı alacağı, 3.684,80 TL ek ödeme alacaği, 40.316,07 TL yıllık izin alacaği, 144.512,38 TL kıdem tazminatıalacaği, 16.304,85 ihbar tazminatı alacağının hakkın doğumu tarihinden itibaren işçi alacaklarına uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile tahsilini istemiyle idari yargıda dava açmıştır.

B. Ídari Yargıda 
7. Van 2. İdare Mahkemesi 21/08/2025 tarih ve E.2025/1211 sayıh kararı ile, uyuşmazhığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için 

dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasıın incelenmesinden; davacı tarafindan, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nde işçi olarak çalışmakta iken 692 sayılı KHK ile iş akdinin feshedildiği, akabinde Komisyon kararı ile göreve iadesine karar verildiğinden bahisle yoksun kaldığı ücret alacağı için 185.630,80-TL, ikramiye alacağı için 36.878,92-TL,sosyal yardım alacağı için 15.108,25-TL, AGI alacağı için 15.392,21-TL, doğum yardımı için 75,99-TL, tahsilli işçilik teşvikprimi için 4.567,49-TL, giyim yardımı için 883,73-TL, ek ödeme alacağı için 3.684,80-TL, yıllık izin alacağı için 40.316,07-TL, kıdem tazminatı için 144.512,38-TL, ihbar tazminatı için 16.304,86-TL'nin ișçi alacaklarına uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenilmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır..

Uyuşmazlığın, idari yargıda görülmesi gereken idari bir işlem veya hizmetten kaynaklanmadığı; hukuki niteliği itibarıyla özel hukuk sözleşmesi olan davacı ile işvereni arasında, İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesinin feshi sonrası alacaklara yönelik parasal haklardan kaynaklandığı açıktır.
Bu durumda; davacı ile işvereni arasında İş Kanunu hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinin feshine dayalt olarak işe iadesine karar verilmesi üzerine açıkta geçen sürede mahrum kaldiğı bir takım işçi alacaklarına karşılık parasal hakalrın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varilmiştir...'
8. Van 2. Idare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 
III. İLGİLİ HUKUK 
9. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
10. 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fikrasışöyledir :
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykirı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar ħariç, kamu ħizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolay taraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

11. 7036 sayıl İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İș mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamlari, 22/5/2003 tarihli ve 4857sayılı Iş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Ikinci Kismnın Altınci Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) Îdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye Iş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,
ilişkin dava ve işlere bakar."
12. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri Inceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Inceleme ve karar" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"(1) Komisyon incelemelerini dosya üzerinden yapar. Komisyon, inceleme sonucunda başvurunun reddine veya kabulüne karar verebilir."
13. 7075 sayıh Kanun'un "Kararlarm uygulanması"başlıkh 10. maddesi şöyledir :
"(1) (Değişik: 25/7/2018-7145/22 md.) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu 

kuruma, vükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasıesastır. (Îptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi'nin 24/12/2019 tarihli ve E.: 2018/159, K.: 2019/93 sayılt Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığıa bildirilenlerin atama teklifleri; (……)[5] önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızı ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları ħâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafindan 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı (…)[6] düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasıa ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fikrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. (Îptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 30/6/2022 tarihli ve E.: 2018/137, K.: 2022/86 sayılı Kararı ile.)

(2) Kapatlan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre Içişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.

(3) Komisyomun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fikra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fikra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceğıkurum veya kuruluşa devredilir."
14. 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un (692 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin aynen kabul edildiği) "Kamu personeline ilişkin tedbirler“ başlıklı 1. maddesinin birinci fikrası şöyledir :
"Terör õrgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapi, oluşum veya gruplara (...) iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılılistede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kamun hükümlerine göre işlem tesis edilir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BILIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ın katilımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye gõre, idare mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
16. Raportör-Saveı Dr. Berrak YILMAZ'ı davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇIFTÇÍile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idariyargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünūldü:
17. Dava, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünde işçi olarak çalışmaktayken 692 sayılı KHK ile iş akdi feshedilerek kamu görevinden ihraç edilen davacının, anılan kararın iptali hakkında başvurduğu OHAL Komisyonunun gõreve iade kararı sonrasında, davalı kurumca işe başlatılmaması üzerine ihraç edildiği tarih ile işe başlatılma talebinin reddedildiği tarih arasındaki süreçte yoksun kaldığı parasal haklarının, hakkın doğumu tarihinden itibaren işçi alacaklarına uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
18. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zaranı õdemekle yükümlü bulunduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b)

bendi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafindan açılan tam yargı davaları idari dava türleri arasinda sayılmiştir.

19. Dava dosyasının incelenmesinden; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nde işçi olarak çalışmakta iken 692sayılı KHK ile terör örgütleri ile Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan davacının OHAL Komisyonuna başvurduğu, Komisyonun 03/11/2022 tarihli kararı ile davacı hakkında terör örgütüne üye olma suçu kapsamında yürütülen herhangi bir soruşturma ve kovuşturma bulunmadığı gerekçesiyle kamu görevine iade talebinin yerinde görülerek 7075 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca başvurusunun kabul edildiği, kararın 7075 sayılı Kanun'un 10/1 maddesi uyarınca kurumuna bildirildiği, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğū Personel Dairesi Başkanlığının 06/12/2022 tarih ve ..….7047913 sayılı yazısı ile davacının Muş Ağır Ceza Mahkemesinin 07/06/2021 tarihinde kesinleşen "kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği" suçundan 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası bulunduğu ve bu cezanın infaz süresince kamu hizmetlerinden yasakhhk getirilmesine karar verildiğinden bahisle OHAL Komisyon kararının işleme konulmamasına karar verildiği ve bu kararın davacıya 07/12/2022 tarih ve ...7103246 tarihli yazı ile bildirildiği, Komisyon kararının yerine getirilmemesi nedeniyle davacmın ihraç edildiği tarih ile işe başlatılma talebinin reddedildiği tarih arasındaki dönemde yoksun kaldığı ücret alacağı için 185.630,80 TL, ikramiye alacağı için 36.878,92 TL, sosyal yardım alacağı için 15.108,25 TL, AGI alacağı için 15.392,21 TL, doğum yardımı için 75,99 TL, tahsilli işçilik teşvik primi için 4.567,49TL, giyim yardımı için 883,73TL, ek ödeme alacağı için 3.684,80TL, yıllk izin alacağı için 40.316,07 TL, kıdem tazminatı için 144.512,38 TL, ihbar tazminatı için 16.304,86 TL'nin işçi alacaklarına uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenilmesine karar verilmesi istemiyle adli ve idari yargı yerlerinde dava açıldığı anlaşılmaktadır.
20. Olayda Muş Tapu ve Kadastro Genel Müdürluğünde işçi olarak çalışmakta iken 692 sayılı KHK ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlara irtibati belirlenen personel listesinde adına yer verilmek suretiyle kamu görevinden çikarılmasına karar verilen davacinın, bu kararın iptali için başvurduğu OHAL Komisyonunun söz konusu isnatların yersiz olduğunu kabul etmek suretiyle işe iadesine verdiği kararın davalı kurumca yerine getirilmeyerek hizmet kusuru işlendiğinden bahisle uğradığımaddi zararının davalı idarece tazmin edilmesi olduğu, uyuşmazlığın işçi ile işveren arasındaki sözleşmeden veya kanundan doğmadığı anlaşılmaktadır.

21. Bu itibarla, 4857 sayılı Kanun'dan kaynaklanmayan, idarenin hizmet kusuruna dayanılarak uğranılan zararların tazmini amacına yönelik tam yargı davası niteliğinde olan is bu dâvânın, 2577 sayılı Idari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesi uyarımca idari davaların görüm ve çözümüyle görevli olan idari yargı merciince karara bağlanmasıgerektiği sonucuna varilmiştir.

22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 2. Ídare Mahkemesinin 21/08/2025 tarih ve E.2025/1211 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 2. Ídare Mahkemesinin 21/08/2025 tarih ve E.2025/1211 sayılı BA$VURUSUNUN REDDiNE 
24/11/2025 tarihinde, OY BİRLIĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Uye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BILIR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Recep ARSLAN BALLI KILIÇ
%
$ 

Uyuşmazhık Mahkemesi Başkanhığından:ESAS NO : 2025/538KARARNO : 2025/758KARAR TR : 22/12/2025
ÖZET: Başvurusu geçersiz sayılarak vakıf üniversitesindeki öğrenci kaydının iptaline ilişkin fakülte yönetim kurulu kararını (idari işlemin) idari yargı yerince denetimi sonrasi, idari işlemden kaynaklı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davanın IDARI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : L. T.

Vekili : Av. H. N. Y.

Davali : Atılım Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. Y.G.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, yabancı öğrenci kontenjanından faydalanmak suretiyle 01/09/2020 tarihinde davalı üniversiteye kaydı yapılan müvekkilinin, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esasların B/b-5bendi ile Atılım Universitesi Uluslararası Öğrenci Kabulüne Îlişkin Usul ve Esaslar Yönergesinin "başvurusu geçersiz adaylar" başlıkh 6/1-d bendi hükümlerine aykırı olarak kaydının yapıldığından bahisle, üniversitedeki öğrenci kayıt işleminin geri alınarak iptal edilmesine ilişkin Atilım Universitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yönetim Kurulunun 07/01/2021tarih ve 01 sayılı kararı, dolayısıyla idarenin kusuru nedeniyle uğranılan 10.000 USD doları eğitim ücreti ile fazlaya ilişkin haklanı saklı kalmak şartıyla 100 TL maddi ve 25.000 TL manevi zararın tazmini istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davah vekili, yasal süresi içinde yargı yolu yönünden görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda 
3. Ankara 11. Tüketici Mahkemesi 23/05/2025 tarih ve E.2024/278 savıh ara kararı ile, görev itirazlarınıreddine karar verilmiş ve yargılamaya devam etmiştir.

4. Davalının 2247 sayılı Kanun'un 12. maddesinde belirlenen yasal süre içinde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunması üzerine de talep doğrultusunda dava dosyası Danıştay Başsavcılığına gönderilmiştir.

B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Danıştay Başsavcılığı Talebi 
5. Danıştay Başsavcılığınca, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına karar verilerek, dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

"..vakıf üniversiteleri, kazanç amacı olmamak şartı ile mali ve idari konular dışında akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi olarak Yükseköğretim Kurulunun görüş ve önerisi üzerine kanunla,tūzelkişiliği haiz olmak üzere kurulmakta olup; bu tüzel kişiliğin de, gerek 2809 sayılı Kanun hükümleri ve gerekse Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca kamu tüzel kişiliği niteliğinde olduğu tartışmasızdır 
Îdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin yönetim yapısında, "kamu tüzel kişiliği" idari yargmın görev alanımın belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden bir tanesidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluşamacı kamu yararı; faaliyet konuları ise, kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayricalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek tarafh işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de kamu hukukuna tabidirler.

Bu haliyle; kamu tüzel kişisi olarak kanunla kuruldukları ve kamu hizmeti sundukları tartışmasız olan vakıf üniversitelerinin, Devlet üniversitelerinden farklı tutulması hukuken olanaksizdır.
Dosyanın incelenmesinden, Atilim Universitesi, Güzel Sanatlar Tasariım ve Mimarlik Fakültesi, Grafik Tasarımı Bölümüne yabancı öğrenci kontenjanından faydalanmak suretiyle kayıt yaptıran davacının kaydının,Yükseköğretim Kurulunca belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esasların B/b-5 bendi ile Atılım Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Kabulüne İlişkin Usul ve Esaslar Yönergesinin "başvurusu geçersiz adaylar"başhıklı 6/1-d bendi hükümlerine aykırı olarak yapıldığıdan bahisle Atlım Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci Dekanlığmın 11/01/2021 tarih ve 623 sayılı yazısı ile bildirilen anılan üniversitedeki öğrencikayıt işleminin geri alınarak iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Ankara 17. İdare Mahkemesinin E:2021/211 sayılıesasında açtiğı davanın 28/09/2022 tarihli ve K:2022/1873 sayılı karariyla reddedilmesi ve anılan kararın istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek kesinleşmesi üzerine, idarenin kusuru nedeniyle uğranılan 10.000 USD 

doları eğitim ücreti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 100 TL maddi ve 25.000 TL manevi zararın tazmini talebiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemin dayanağı, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esasların B/b-5 bendi ile Atilım Universitesi Senatosunun 09.10.2018 tarih ve 11 sayılı karariyla kabul edilen Atlım Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Kabulüne Îlişkin Usul ve Esaslar Yönergesinin "başvurusu geçersiz adaylar" başhklı 6. maddesinde yer alan;
"(1) Aşağıdayazılı bulunan durumlardan herħangi birine sahip olan öğrencilerin başvurusu kabul edilmez.
a) T.C. uyrukluolanların, KKTC uyruklu olanların, uyruğundan birisi T.C. veya KKTC olan çift uyruklular (lise öğreniminin tamamımı KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanlar hariç)
b) Çift uyruklu iken T.C. veya KKTC vatandaşlığından çıkanlardan lise öğrenimlerinin tamamını Türkiye'de veya KKTC'de tamamlayanlar 

c) T.C. uyruklu olup lise öğrenimini KKTC'de tamamlayanlar 
ç) Tūrkiye'deki bir yükseköğretim kurumundan disiplin suçu nedeni ile çıkarma cezası alanlar 
d) Türkiye'deki büyükelçilikler bünyesinde bulunan okullar ile Türkiye'de bulunan yabancı liselerde öğrenimini tamamlayan T.C. veya K.K.T.C. uyruklu veya ilk uyruğu T.C. olan çift uyruklular" hükmüdür 
Bu bağlamda, davalı Vakıf Universitesinin eğitim-öğretim hizmetini yürütürken yukaridaki mevzuat doğrultusunda aldığını beyan ettiği kararlar ve bu kararlar sonucunda doğduğu ileri sürülen zararlara ilişkin davaya konu öğretim ücretinin iadesi ve maddi-manevi zararla ilgili hususların saptanması da, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun bulunup-bulunmadığı yönleriyle ilgili olarak, idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden; 2577 sayılı Kanumun 2. maddesinin 1. fikrasınm (b) bendi kapsammda bulunan tam yargi davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştir...."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsaveısının yazılı düşüncesi istenilmiştir.

C. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılğı Düşüncesi 
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısi, dava konusu uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu ve Danıştay Başsaveılığıın başvurusunun kabulüne karar verilmesi gerektiği yönünde yazılı düşünce bildirmiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"…. Idari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargımın görev alanımın belirlenmesinde kullamlan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacıkamu yarari, faaliyet konulan ise kamu hizmetidir. Bu bakımdan, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine göre üstün ve ayrıcalıklı kamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de kamu hukukuna tabidir.

Somut olayda, davacıın yabancı öğrenci kontenjanından faydalanmak suretiyle Atlım Üniversitesi Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Grafik Tasarımı Bölümüne kayıt yaptırdıği, daha sonra Atlım Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Kabulüne İlişkin Usul ve Esaslar Yönergesine aykın kayıt yapıldığınm fark edilmesi üzerine kaydımın iptal edildiği, bu işlemin iptali istemiyle idari yargıda açılan davanın Ankara 17. Idare Mahkemesinin 28.09.2022 tarihli ve 2021/211 E., 2022/1873 K. sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine, işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 10.000s eğitim ücreti, şimdilik 100,00TL maddi ve 25.000TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, davalı üniversitenin eğitim- öğretim hizmetini yürütürken yukarida açıklanan mevzuat uyarınca tesis ettiği, davacıın lisans kaydının iptali işleminin, üniversitelerin kamu gücü kullanılarak resen ve tek yanlıbiçimde yaptığı işlemlerden olduğunda kuşku bulunmamaktadır. Buna göre, davacıın kaydının iptali sebebiyle oluştuğu ileri sürülen zararı tazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütemediğinin tespiti, hizmet kusuru veya başka nedenle vakf üniversitelerinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususunun saptanması idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden,2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının çözümünde idari yargı yerleri görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin 16.09.2022 tarihli ve 2022/71 E., 2022/450 K. sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir. ..

III. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "Yüksekõğretim Kurumları"başlıklı 130. maddesinin 1., 2. ve 10. fikraları şöyledir:
“Çağdaş eğitim-öğretimesaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafindan kanunla kurulur..

Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacina yönelik olmamak şartı ile vakiflar tarafindan,Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.


Vakıflar tarafindan kurulan yükseköğretim kurumlari, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir."
9. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlari ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek: 17/8/1983 - 2880/32 md.; Değişik : 18/6/2008-5772/7 md.)
Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dişında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacryla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır."
10. 2547 sayıli Kanun'un Ek 5. maddesi şöyledir:
"(Ek : 17/8/1983 -2880/32 md.)
(Değişik: 28/12/1999 - 4498/1 md.) Vakiflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarımın, vakif yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakaf yönetim organı tarafindan dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaşsıırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafindan atanır.Mütevelli heyet; vakf yüksek ōğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür 
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alımması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır.

11. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun "Atı/ım Üniversitesi" başhkh Ek 40. maddesi 
"(Ek: 9/7/1997-4281/1 md.)
Ankara'da Atlım Vakfi tarafindan 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tabi olmak üzere, kamu tüzelkişiliğine sahip "Atılım Üniversitesi" adıyla yeni bir vakf üniversitesi kurulmuştur.

Bu Üniversite, Rektörlüğe bağlı olarak;
a) Fen-Edebiyat Fakültesi 
b) İșletme Fakültesi,
c) Mühendislik Fakültesi,
d) Fen Bilimleri Enstitüsü
e) Sosyal Bilimler Enstitüsünden,
Oluşur."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başhıkhı 2.maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Idari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çikan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
13.2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları"başlıkhı 12. maddesi şöyledir:
"İlgililer haklarıı ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalariımı birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu 
şöyledir:

davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarma başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargıdavası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları sakhıdır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. flk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BILIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapilan incelemeye gõre, davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Danıştay Başsaveısınca 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığıdan, görev uyuşmazlığıın esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasin Incelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çõzümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsaveılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Saveısı Halil İbrahim ÇfFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davah vakıf ūniversitelerine õğrenci kaydı yapıldıktan sonra, başvurusu geçersiz adaylardan sayılarak kayıt işlemi fakülte yönetim kurulunca iptal edilen davacıın, bu işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde açtığı davanın reddi ve bu ret kararının kesinleşmesi üzerine, idarenin geçersiz kayıt yaparak kusurlu olduğundan bahisle uğradığını ileri sürdüğū maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle açılmıştır.

17. Dosyanın incelenmesinden; Atilim Universitesi, Güzel Sanatlar Tasariım ve Mimarlık Fakültesi, Grafik Tasarımı Bölümūne yabancı õğrenci kontenjanından faydalanmak suretiyle kayıt yaptıran davacının õğrenci kaydının,Yükseköğretim Kurulunca belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esasların B/b-5 bendi ile Atlım Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Kabulüne İlişkin Usul ve Esaslar Yönergesinin "başvurusu geçersiz adaylar" başhıkhı 6/l-d bendi hükümlerine aykın olarak yapıldığıdan bahisle, Atıhm Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci Dekanlığının 11/01/2021 tarih ve 623 sayıh yazısı ile bildirilen öğrenci kayıt işleminin geri alnarak iptal edilmesine ilişkin Atıhm Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yönetim Kurulunun 07/01/2021 tarih ve 01 sayılı işlemin iptali istemiyle Ankara 17. Ídare Mahkemesinin 2021/211 sayılı esasında açılan davanın 28/09/2022 tarihli ve K.2022/1873 sayılı kararıyla reddedilmesi ve anılan kararın kesinleşmesi üzerine, idarenin geçersiz kayıttaki hizmet kusuru nedeniyle uğranılan 10.o0o USD doları eğitim ücreti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla 100 TL maddi ve 25.000 TL manevi zararın tazmini istemiyle adli yargı yerinde (tüketici mahkemesi) dava açıldığı anlaşılmıştır.

18. Bu durumda, dava konusunun õzel eğitim-öğretim sözleşmesinden veya eğitim ücretinden kaynaklanmadığıkamu tüzelkişiliğini haiz davalı vakıf üniversitesindeki geçersiz kaydına ilişkin idari işlemden kaynaklandığı ve bu işlemin idari yargı yerince denetlendiği gözetildiğinde, bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un 2.maddesinin (b) fikrasında belirtilen; "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalari" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Danıştay Başsavcısının başvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin Ankara 11. Tüketici Mahkemesi 23/05/2025 tarih, E.2024/278 sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ÎDARÎ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 11. Tüketici Mahkemesinin 23/05/2025tarih ve E.2024/278 sayılı davalı vekilinin yaptığı görev itirazının reddine ilişkin KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyūp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR $EN BİLİR 

Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıdan:ESAS NO : 2025/540KARARNO : 2025/660KARAR TR : 24/11/2025
$ 
%
ÖzET: Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde memur olarak görev yapan davalıya ödenen banka promosyonunun, yersiz ödendiği ve iade edilmesi gerektiği ileri sürülerek açılan davanın, ADLI YARGI YERfNDE çözümlenmesi gerektiği hk 

KARAR 
Davaci : Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E. Y.

Davali : E. K.

Vekili : Av. $. G. Ç.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Belediye Başkanlığı İşletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı bünyesinde memur olarak görev yapan davalı tarafindan, müvekkili belediye ile Türk Ekonomi Bankası arasında yapılan sõzleşme uyarınca belediyeye ödenen banka promosyon bedelinden hissesine düşen meblağın tarafina ödenmesi talebinin zimnen reddine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada, Antalya 3. İdare Mahkemesinin E.2023/838-K.2024/605 sayılı kararı ile "dava konusu işlemin iptaline, davaciya promosyon tutarıın başvuru tarihi olan 09.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile õdenmesine" karar verildiğini, karar gereği 30.000 TL promosyon bedelinin ve 3.422,56 TL faizin (TEB) tarafindan davalıya ödendiğini; daha evvel Halk Bankası A.Ş. ile yapılan anlaşma uyarınca çahşanlara ödenen ve sözleşme iptali nedeniyle iade edilmesi gereken 6.160 TL promosyon bedelinin, Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde görev yapan tüm personel tarafindan iadesi kabul edildiğinden, yeni promosyonların bu şartla çalışanlara ödendiğini ancak, davalıtarafindan söz konusu bedelin iadesi kabul edilmediğinden yeni promosyon ödemesinin yapılamadığını, mahkeme kararıuyarınca sōz konusu promosyonun davalı tarafa õdendiğini; davalı tarafça iadesi gereken 6.160 TL bedelin ödenmemesinin hakkaniyetle bağdaşmadığını, bu bedelin belediye tarafindan ödenmesinin kamu zararına sebep olacağını belirterek, 6.160TL promosyon bedelinin yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Antalya 17. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/07/2025 tarih ve E.2024/651, K.2025/327 sayıl kararıile, yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle, 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarinca, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Somut olayda; davalının Antalya Büyükşehir Belediyesi Kaynak Geliştirme ve İştirakler Dairesi Başkanlığına Terminaller Şube Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni kadrosunda görev yaptığı, 2022 yılında promosyon tutarina ilişkin Türk Ekonomi Bankası tarafindan en avantajlı teklif verilmesi nedeniyle davacı idare tarafindan Halk Bankası ile kurum maaş ödemesi protokolü cezaişart ödenmek koşuluyla tek taraflı 20/12/2022tarihinde feshedildiği, aymı tarihte Türk Ekonomi Bankası ile sözleşme imzalandığı, Halk Bankası ile imzalanan protokolün süresinden önce feshi nedeniyle cezai şart olarak, 2221 adet personelin verdiği dilekçeye istinaden 15/01/2023 tarihinde ödenen ayhk ve ücretlerden 6.160,00-TL kesinti yapıldığı ve 23/01/2023 tarihinde Halk Bankasına defaten 12.221,236-TL ödeme yapıldığı, davacının dilekçe vermediği ve cezai şart tutarını geri ödemediğinden bahisle güncel sözleşme kapsamına almmadıği, akabinde davacı tarafindan davalı idare ile banka arasında imzalanan protokol uyarınca ödenen promosyon bedelinden payına düşen kismın ödenmesi istemiyle 09/05/2023 tarihinde yapilan başvurunun zimnen reddedilmesi üzerine, Antalya 3. Idare Mahkemesinin 2023/838 esas 2024/605 karar sayılı ilamı ile davalını davasının kabulüne karar verildiği,

eldeki davada da davacı belediye Halk Bankası ile imzalanan protokolün süresinden önce feshi nedeniyle cezai şart olarak ödenen 6.160,00 TL'nin davalı tarafindan davacı belediyeye iadesine talep etmektedir. Davacı idare ile davalı kamu görevlisi arasındaki promosyon ödemesine ilişkin ihtilafı çözme görevi idari yargı mercilerine aittir. Çünkū davali, davacı idarenin kamu görevlisi olarak personeli olup kamu görevlisi ile idare arasındaki uyuşmazlıklarda idare mahkemeleri görevlidir. Uyuşmazlık hususunda idari yargi mercileri görevli olduğundan HMK'nın 114/1-b maddesi uyarınca dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle açılan davanım usulden reddine..,"
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
4. Antalya 2. İdare Mahkemesi 04/09/2025 tarih ve E.2025/1123 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"..Dava dosyasmın incelenmesinden; Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı İşletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı bünyesinde memur olarak görev yapan davalı E. K. tarafindan Antalya 3. Idare Mahkemesinin 2023/838 E. sayılı dosyasıyla davacı idare ile banka arasında yapılan sözleşme uyarınca İdareye õdenen banka promosyon bedelinden hissesine düşen meblağın tarafina ödenmesi isteğinin zimnen reddine ilişkin açılan davada, Mahkemenin 2024/605 K. sayılı kararı ile “dava konusu işlemin iptaline, davaciya promosyon tutarının başvuru tarihi olan 09.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine" hükmedildiği, anılan mahkeme kararı gereği 30.000,00-TL promosyon bedelinin Türk Ekonomi Bankası (TEB) tarafindan 28.06.2024tarihinde, söz konusu kararda belirtilen faiz miktarı olan 3.422,56-TL nin de, 17.07.2024 tarihinde davalıya ödendiği, akabinde davacı tarafından, Halk Bankası ile yapılan promosyon sõzleşmesi kapsamında promosyon bedelinin tamamının tüm personele dağıtıldığı, ancak Halk Bankası ile yapılan sözleşmenin personel lehine feshedilmesi nedeniyle sözleşme gereği ödenmesi gereken bir cezai şart olduğu açık olduğu, Halk Bankası A.$.tarafindan õdenen ve sözleşme iptali nedeniyle iade edilmesi gereken 6.160,00-TL promosyon bedelinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde görev yapan Memur-Sözleşmeli-Sözleşmeli Sanatçı ve Işçi tüm personel tarafindan iade edilmesinin kabul edildiği ve bahsi geçen promosyon miktarımın da bu şartla Belediye çalışanlarına ödendiği, ancak davalı taraf söz konusu bedeli iade etmeyi kabul etmediği için promosyon ödemesi yapılamadığın, idare mahkemesi kararı gereği söz konusu promosyon bedeli davalı tarafa ödenmiş olmakla birlikte, davalı tarafça 6.160,00-TL bedelin ödenmemesinin (iadesinin) hakkaniyetle bağdaşmadığı, bu bedelin Belediye tarafindan ödenmesinin kamu zararına sebep olacağı gibi, personel için de Belediye zararına sebepsiz zenginleştirme oluşturacağı iddiaları ile şimdilik 6.160,00-TL bedelin yasal faiziyle birlikte davalidan tahsili için Antalya 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2024/651 esasına kayden açılan davada, Mahkemenin 08.07.2025tarih ve K:2025/327 sayılı kararı ile".….davacı idare ile davalı kamu görevlisi arasındakipromosyon ödemesine ilişkin ihtilafi çözme görevi idari yargı mercilerine aittir. Çünkü davali, davacı idarenin kamu görevlisi olarak personeli olup kamu görevlisi ile idare arasındaki uyuşmazlıklarda idare mahkemeleri görevlidir. Uyuşmazlık hususunda idari yargı mercileri görevli olduğundan HMK'nın 114/I-b maddesi uyarınca dava şartiı olan yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle açılan davanın usulden reddine  karar verildiği, bunun üzerine davacı idare tarafindan Halk Bankası A.$. tarafindan õdenen ve sözleşme iptali nedeniyle geri iade edilmesi gereken 6.160,00TL promosyon bedelinin davacidan tahsili istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda ayrmtılı olarak aktarılan düzenlemelerden; mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasınin kamu zararı niteliğini taşıdiği, kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucu tespit edilen kamu zararının ilgililere tebliğ edileceği, ilgililerin buna itiraz haklarının bulunduğu,bundan sonra da söz konusu zararın rizaen ve sulh yoluyla ödenmek, Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak veya 2004 sayılı Kamun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edilebileceği anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği'nin birlikte değerlendirilmesinden, borcun rizaen ödenmemesi durumunda 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'na göre takip yapılacaği, 2004 sayılı Kanuna göre ilamlı icra yoluna başvurulabilmesi için de öncelikle açılacak bir alacak davası sonunda adli yargı yerince verilecek bir ilamın bulunması gerektiği, 2004 sayılı Kanun'a göre yapılacak ilamsiz takiplerde ise borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi durumunda, alacaklının asliye hukuk mahkemesinde dava açması gerektiği, öte yandan borçlu tarafindan da ilamsız takip sürecinde borçlu olmadiğının tespiti amaciyla menfi tespit davası açılabileceği, borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahsın, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alımmasını isteyebileceğinin açık olduğu, diğer bir deyişle bu kanun kapsammda tahsili amaçlanan kamu zararlarmın tahsili sürecinde adli yargının görevli kılındığı sonucuna ulaşılmaktadır.."
5. Antalya 2. Ídare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.


III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
“1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayi taraflar arasında çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sımrlıdır. Idari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlıği Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç Ilişkileri" üst başlıklı, "A.Koşulları" ve "I. Genel olarak" başlıklı 77. maddesi şöyledir 
"Hakhı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür 

Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanmasi durumunda doğmuş olur.

8. 6098 sayılı Kanun'un "B. Geri vermenin kapsamı" ve "I. Zenginleşenin vükümlülüğü" başliklı 79. maddesi 
"Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmeningeri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğumu ispat ettiği ksmın dişmda kalanı geri vermekle yükümlüdür.

Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksizın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride gerivermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamımı geri vermekle yükümlüdür."
9. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2007/21 sayıh Başbakanlık Genelgesi'nin birinci parağrafi şöyledir:
"Kamu görevlilerinin aylık ve ücretleri, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün (6) sira Nolu Genel Tebliğinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıitasıyla ödenebilmektedir. Bu amaçla kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar arasında aylik ve ücret ödeme protokolleri yapılmakta, bu protokoller uyarinca verilecek bankacilık hizmetlerinin yanı sira "promosyon" adı altinda ayni ve/veya nakdi ek mali imkânlar da sağlanabilmektedir."
10. Genelge'nin 1. maddesi șõyledir:
"I-Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye Bakanlığım mezkur Tebliğinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasitasryla õdenmesine devam edilecektir"
11. Genelge'nin 4. maddesi şōyledir::
"(Değişik: 10.8.2010/27668 sayılı RG) Banka tarafindan verilecek promosyon miktarının tamamıpersonele dağıtılacaktır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BÍLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'in katilımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantiısında 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, Idare Mahkemesince, anılan Kanun'un 
şöyledir:

19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıım esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇiFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
14. Dava, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı İşletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı bünyesinde memur olarak görev yapan davaliya banka tarafindan ödenen ancak sözleşme iptali nedeniyle iade edilmesi gereken 6.160 TL tutarındaki banka promosyon bedelinin tahsili istemiyle açılmıştır 
15. Dosyanın incelenmesinden; Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Işletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığında memur olarak görev yapan davalı tarafindan, idareye ödenen banka promosyon bedelinden hissesine düşen meblağın tarafina ödenmesi isteğinin zimnen reddine ilişkin açılan dava sonucu Türkiye Ekonomi Bankası tarafindan davalıya 30.000 TL banka promosyon bedeli ve 3.422,45 TL faizin ödendiği, Halk Bankası A.$. tarafindan õdenen ve sözleșme iptali nedeniyle iade edilmesi gereken 6.160 TL banka promosyon bedelinin davalı tarafindan geri ōdenmediğinden bahisle, 6.160 TL banka promosyon bedelinin yasal faiziyle birlikte davalidan tahsili istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

16. Îdari yargıda husumet kamu dūzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, yani davalı idare olmalıdır.Uyuşmazlık konusu davada husumet yöneltilen davalnın gerçek kişi olduğu, idareye husumet yöneltilmesini gerektiren bir konu bulunmadığı ve bu bakımdan asıl olarak sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağa ilişkin davanın idari yargı yerinde görülmeyeceği açıktır.

17. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, idari işlemin iptali veya tam yargı davası niteliğinde olmayan,gerçek şahsa karşı açılan ve idareye husumet yöneltilmesini gerektirecek nitelikte olmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Antalya 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/07/2025 tarih ve E.2024/651, K.2025/327 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünđe ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Antalya 17. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/07/2025 tarih ve E.2024/651, K.2025/327 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde, gerekçede Üyeler Ahmet ARSLAN ve Recep KILIÇ'in KAR$I OYLARI ve OY ÇOKLUĞU, esasta OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Vekili Uye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Recep KILIÇ

KARŞI OY 
Dava, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı İşletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı bünyesinde memur olarak görev yapan davaliya banka tarafindan ödenen ancak sözleşme iptali nedeniyle iade edilmesi gereken 6.160 TL tutarıdaki banka promosyon bedelinin tahsili istemiyle açılmıştır.

Idari yargı düzeninde bir uyuşmazhığın görülebilmesi için öncelikle idari bir işlem veya eylemin mevcut olmasıgerekmektedir. Yersiz ödeme yapıldığından bahisle açılan alacak davası 2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nda yer almamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı belediye bünyesinde memur olarak görev yapan davalı tarafindan, belediye ile Türk Ekonomi Bankası arasında yapılan sözleşme uyarınca belediyeye ödenen banka promosyon bedelinden hissesine düşen meblağın tarafina ödenmesi talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada, Antalya 3. Idare Mahkemesinin E.2023/838, K.2024/605 sayılı kararı ile “dava konusu işlemin iptaline, davacıya promosyon tutarının başvuru tarihi olan 09.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine" karar verildiği, karar gereği promosyon bedelinin ve faizin (TEB) tarafindan davalıya ödendiği; daha evvel Halk Bankası A.Ş. ile yapılan anlașma uyarınca çalişanlara ödenen ve sözleșme iptali nedeniyle iade edilmesi gereken 6.160 TL promosyon bedelinin, davacıBüyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde görev yapan tüm personel tarafindan iadesi kabul edildiğinden, yeni promosyonların bu şartla çalışanlara ödendiği ancak davahı tarafindan söz konusu bedelin iadesi kabul edilmediğinden yeni promosyon ödemesinin yapılmadıği, mahkeme kararı uyarınca söz konusu promosyonun davalı tarafa ödendiği; davacıtarafindan, bu bedelin belediye tarafindan ödenmesinin kamu zararına sebebiyet vereceği belirtilerek, 6.160 TL promosyon bedelinin yasal faiziyle birlikte davalhıdan tahsili amacıyla dava açıldığı görülmektedir.

Bu durumda, ortada idari bir işlem veya eylemin olmaması ve alacak davası olarak açılan davanın 2577 sayılıIdari Yargılama Usulu Kanunu'nda yer almaması nedeniyle bu davanın çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan karara gerekçe yönünden katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
Uyusmazlık Mahkemesi Baskanlığıdan ESAS NO : 2025/583KARARNO : 2025/725KARAR TR : 24/11/2025
Üye Recep KILIÇ
*
ÖzET: Deprem sonrası, davacının yıkılan binada yer alan dükkanına karşılık Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılacak inşaat sonrasında aynı yerden dükkan verilmesine ilişkin olarak sözleşme düzenlenmesi ve davacıtarafindan, 6306 sayılı Kanun ve Yönetmelik uyarınca, yıkılan yerle ilgili olarak davalı idarece yapılan krymet takdiri ile kendisine verilecek dükkana ilişkin öngörülen gayrimenkul bedeli arasında oluşan borçlandırma bedelinin fahişbelirlendiğinden bahisle, açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : R.Y.
Vekili : Av. A. Y.
Davali : Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
(Îzmir Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Îl Müdūrlüğü)
Vekili : Av. C. A.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu İzmir ili, Bayraklı ilçesi, * de, Y. E. A. A Blok No:19 adresindeki dükkanın bulunduğu binanın 30/10/2020 tarihinde meydana gelen depremde yıkılması nedeniyle,müvekkilinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıca 5 numaralı Rezerv Yapı Alanı olarak belirlenen alanda yeniden inşa edilen ve tamamlanan konutlardan, kura sonrası hak sahibi sayıldiğını ifade ederek, * ada, * parselde yer alan * numarali bağimsız bölüm için 26/05/2023 tarihinde imzalanan Gayri Menkul Devir Sözleşmesinde ver alan borc bedelinin iptali ile borçlanma bedelinin yeniden belirlenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Îzmir 6. İdare Mahkemesi 10/05/2024 tarih ve E.2023/1327, K.2024/751 sayıh kararı ile, davanın adli 

yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

"...Gerek doktrin gerekse yerleşik Damştay içtihatlarına göre, idari sözleşmelerin imzalanması aşamasına kadar ki süreçte oluşan uyuşmazlıkların idari yargida, sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların adli yargıda görülmesi ve çözülmesi kabul görmektedir.

Bakılan davada, proje alanında Çevre, Şehircilik ve Iklim Değişikliği Bakanlığınca inşa edilen konut bağımsız bölümünün, davacının yıkılan taşınmazının kiymet takdirine karşılık hak sahibi olan davacıya devrine ilişkin olarak davacıyla Gayrimenkul Devir Sözleşmesi imzalandığı, uyuşmazlığın da sözleşmeyle belirlenen borçbedelinden kaynaklandığı, anılan sözleşmenin idari nitelikte olmayan bir sözleşme olduğu, bu kapsamda hukuki niteliği itibarıyla özel hukuk sözleşmesi niteliğindeki bir sözleşmeyeden kaynaklanan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varilmıştir.….'
3. Davacı vekili bu kez, 26/05/2023 tarihli Gayri Menkul Devir Sözleşmesi kapsamında belirlenen borçlanma bedeli miktarmın tespiti istemiyle adli yargi yerinde dava açmiştır.

B. Adli Yargida 
4. İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/06/2025 tarih ve E.2024/304, K.2025/250 sayılı kararı ile, emsal Uyuşmazlık Mahkemesi kararı üzerine uyuşmazlığın idari yargıda çözümlenmesi gerektiğinden bahisle, davanın yargı yolu yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir.

".…Davada çözümlenecek olan ilk husus davaya bakmakla görevli mahkemelerin Adli Yargı mı yoksa Îdari Yargı mı olduğu hususudur. Davacinın açmiş olduğu Idare Mahkemesi'ndeki dava yargı yolu yönünden red edilmiştir. Davacı bumun üzerine davayı mahkememizde açmiştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2024/455 Esas, 2025/170 Karar sayılı ilaminda "deprem sonrasi, davacinın yıkılan binada Çevre Ve Şehircilik Iklim Değişikliği Bakanlığınca yapılacak inşaat sonrasında aynı yerden dükkan verilmesine ilişkin olarak sözleşme düzenlenmesi ve davacı tarafından 6306 sayılı kanun ve yönetmelik uyarımca yıkılan dükkan ile ilgili olarak davalı idarece yapılan krymet takdiri ile kendisine verilecek dükkana ilişkin öngörülen gayrimenkul bedeli arasında oluşan borçlandırma bedelinin fahiş belirlendiğinden bahisle açılan davanın idari yargı yerinde görülmesi" şeklinde karar verilerek bu tür davalarda yargı yolunun idari yargı olduğunu belirtmiştir..."
5. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığıın giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Izmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyası ekinde idari yargi dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlik Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasıda çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
7. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un "Uygulama işlemleri"başlıkh 6. maddesinin 7. ve 9. fikrası şöyledir:
"(7) Bu Kanun çerçevesinde dönüştürmeyetabi tutulantaşınmazlarin, üzerindeki köhnemiş yapılar da dâhil olmak üzere, muhdesatı ile birlikte değer tespiti işlemleri ve dönüşüm ile oluşacak taşınmazların değerlemeleri 

Başkanlık, TOKł veya Îdarece yapılır veya yaptırılır.
..,
(9) Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir. (Îptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 1/3/2014 tarihli ve 27/2/2014 tarihli E.: 2012/87 ve K.:2014/41 sayılı Kararı ile.) (.…)"
8. 6306 sayılı Kanun'un "Uygulamaların Resen Yapılması " başlklı 6/A maddesinin ilgili fikraları şöyledir:
"(Ek:4/7/2019-7181/25 md.)
(1) Yıkılacak derecede riskli olan yapıların bulunduğu alanlar ile kendiliğinden çöken veya zeminin kaymasi, heyelan, su baskıni, kaya düşmesi, yangın, patlama gibi sebeplerle ağır hasar gören veya ağır hasar görme riski bulunan yapıların bulunduğu alanlarda dönüşüm uygulamaları maliklerin ve ilgililerin muvafakati aranmaksızın Başkanlıkça resen yapılabilir veya yaptırılabilir. Uygulama yapılacak alanın sınırları uygulama bütünlüğü gözetilerek belirlenir.

(4) Tapuda yapılacak satış, devir, ipotek tesisi işlemleri ile tapu kaydıdaki hakların ve şerhlerin terkini işlemleride dāhil olmak üzere bütün tapu ve kadastro işlemleri, yıkım ve yapıma ilişkin her türlü izin ve ruhsat işve işlemleri, diğer idareler nezdindeyürütülecek iş ve işlemler, maliklerin ve ilgililerin muvafakati aranmaksızın Başkanlığın talebine istinaden yapılır.

(5) Uygulama yapılacak alanda bulunan kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan dönüşüm uygulamasına dáhil edilecek olanlar ile özel mülkiyete tabi diğer bütin taşınmazlar, Başkanlığın talebine istinaden Hazine adına tescil olunur. Yapılacak yeni yapılar için inşaat ruhsatı Hazine adına düzenlenir ve hak sahiplerine haklarına karşılık gelecek bağımsiz bölümlerin devri yapılıncaya kadar kat irtifakı ile kat mülkiyeti Hazine adina kurulur. (Ek cümle:7/11/2023-7471/11 md.) Bu madde kapsamında yürütülen uygulamalarda uygulama projesi aranmaksizin ihaleye çikılabilir.

(6) Uygulama yapilacak alan sinırlariı içerisinde bulunan taşinmazlarla ilgili daha önce imzalanmış olan inşaat yapımına ilişkin sözleşmeler, bu sözleşmelerin taraflarının ve diğer ilgililerin muvafakati aranmaksızın uygulamaların Başkanlıkça yürütülmesinin uygun görüldüğü tarih itibarıyla feshedilmiş sayılır. Taşınmazların siciline şerh edilmiş olan inşaat yapımına ilişkin sözleşmeler Başkanlığın talebi üzerine terkin edilir. Feshedilmişsayılan sözleşmelere istinaden herhangi bir iş ve uygulama yapılmış ise, bu iş ve uygulamaları yapan müteahhit ile Başkanlık arasında mahsuplaşma yapılır. Kira yardımı ödemeleri hariç olmak üzere, sözleşmenin taraflarıdan biri tarafindan, diğer tarafa herhangi bir ödeme yapılmış ise, taraflar yapılan ödemeleri genel hükümler çerçevesinde karşılıkhı olarak birbirlerinden talep etme hakkına sahiptir. (Ek cümle:10/6/2022-7410/27 md.) Uygulama_yapılacak alandaki taşınmazlar, feshedilmiş sayılan sözleşmelere istinaden tapuda müteahhide devredilmiş ise, uygulama neticesinde meydana gelen yeni taşinmazlar hak sahipliği çalışmaları gözetilerek müteahhide devir yapan eski malikleri adına resen tescil olunur 
(7) Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü Başkanlıkça belirlenir. (Değişik ikinci cümle:7/11/2023-7471/11 md.) Hak sahipliği çalışmalari, hak sahibinin mevcut taşmmazıın değeri ile yeni yapıda hak sahibine verilecek konut veya işyerinin değeri gözetilerek veya Başkanlikça karar alınması halinde kat karşılığı, hasılat paylaşımı ve benzeri usullerle yürütülür. (Değişik üçüncü cümle:7/11/2023-7471/11 md.)Hak sahibinin borçlanmasının gerekmesi durumunda, borçlanma bedeli üzerinden hak sahibi ile sözleşme yapılır ve borçlanma bedelinin tamamı ödenmeden tapuda ferağı verilmez. Hak sahibine düşecek bağımsız bölümün/bölümlerin Başkanlıkça belirlenen süreler içerisinde teslim alınmaması durumunda, hak sahibinin bu bağımsız bölüm/bölümler üzerindeki hakkı sona erer; dönüşümden önceki taşınmazının değeri güncellenerek hak sahibi adına açılacak vadeli bir hesaba yatırılır; hak sahibinin dönüşümden önceki taşınmazının tapu kaydında yer alan ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakki gibi haklar ve şerhler hak sahibi adına yatırılan taşınmazin bedeli üzerinde devam ettirilir; tapu kaydındaki haklar ve şerhler Başkanlığın talebi üzerine tapu müdürlüğünce resen terkin edilir ve durum hak sahibine bildirilir. (Ek cümle:7/11/2023-7471/11 md.) Hazine adına kayıtlı bu bağımsız bölūm/bölümler Başkanlığa devredilir."
9. 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmeliğin amaci; 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca, riskli yapılar ile riskli alan ve rezerv yapı alanlarinın tespitine, riskli yapıların yıktırılmasına, yapılacak planlamaya, dönüştürmeye tabi tutulacak taşınmazların değerinin tespitine, hak sahibi olacaklarla yapilacak anlaşmaya ve yapılacak yardimlara, yeniden yapılacak yapılara ve 6306 sayılı Kanun kapsamındaki diğer uygulamalara ilişkin usûl ve esasları belirlemektir."
10. Yönetmeliğin "Uygulama alanında hak sahipliği ve diğer uygulamalar"başlıkh 13. maddesinin 1. fikrası ile 2. fikrasmın ilk cümlesi şöyledir:
"(Değişik:RG-21/5/2024-32552)
(I) Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama 

alanındaki taşınmaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedilir. Gerekmesi halinde uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine arsa veya Kanun kapsamında kullanılmak üzere Başkanlıkça satın alınan hazır konut ve işyerlerinden verilmek üzere sözleşme yapılabilir.

(2) Uygulama alanındaki taşınmazın 12 nci maddeye göre tespit edilen bedeli, malike verilecek konut veya işyerinin yapım maliyet bedelinden/rayiç değerinden düşülür. .…

IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BILIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ın katılımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye gõre, adli ve idari yargiyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyası ve ekinde idari yargıdosyasının (UYAP üzerinden) 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davaci vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazhk Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasımın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Incelenmesi 
12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ı davanınçözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇiFTÇı ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldū:
13. Dava, maliki olduğu dūkkanının bulunduğu binanın 30/10/2020 tarihinde meydana gelen depremde yıkılmasıüzerine, Çevre, Şehireilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca Rezerv Yapı Alanı olarak belirlenen alanda inşa edilen ve tamamlanan konutlardan kura sonrasıhak sahibisayılan davacının yeni bağımsız bölüm için 26/05/2023 tarihinde imzalanan Gayri Menkul Devir Sözleşmesinde yer alan borçlanma bedelinin yeniden belirlenmesi istemiyle açılmıştır 
14. Riskli yapılar ile riskli alan ve rezerv yapı alanlarının tespitine, riskli yapıların yıktırılmasına, yapılacak planlamaya, dōnüştūrmeye tabi tutulacak taşımazların değerinin tespitine, hak sahibi olacaklarla yapılacak anlaşmaya ve yapılacak yardımlara, yeniden yapılacak yapılara ve 6306 sayılı Kanun kapsamındaki diğer uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin 13.maddesinde, yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama alanındaki taşımaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedileceği hüküm altına alınmış, bu maddede ve Yönetmelik'in diğer maddelerinde bu sözleşmeyle ilgili hükümlere yer verilmiştir.

15. Dava dosyasinın incelenmesinden, 30/10/2020 tarihinde Izmir ilinde meydana gelen depremden sonra,Bayrakh ilçesi, * sayılı taşınmaz üzerindeki binanın yıkılması üzerine, davacıın bu binada yer alan dükkânına karşılık Çevre, Şehircilik ve Iklim Değişikliği Bakanlığınca yapılacak inşaat sonrasında aynı yerden dükkân verilmesine ilişkin olarak 23/06/2023 tarihinde dava konusu Sözleşmenin düzenlendiği, davacı tarafindan, 6306 sayılı Kanun ve Yönetmelik uyarınca, yıkılan dükkânla ilgili olarak davalı idarece yapılan kıymet takdiri ile davacıya verilecek dūkkâna ilişkin belirlenen gayrimenkul bedeli arasında oluşan 5.019.684 TL borçlandırma bedelinin fahiş belirlendiğinden bahisle, 26/05/2023 tarihli,Izmir ili, Bayraklı ilçesi, Adalet, Bayraklı, Manavkuyu, Mansuroğlu Mahalleleri, Gayrımenkul Devir Sözleşmesi (ticaret)kapsamında, Borçlanma bedeli miktarının tespiti amacryla bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
16. Davacı ile davalı Bakanlık arasında imzalanan Izmir ili, Bayraklı ilçesi, Adalet (Salhane), Bayrakli,Manavkuyu, Mansuroğlu Mahalleleri Gayrimenkul Devir Sözleşmesi (Ticaret)'nin, "Sözleşmenin Konusu" başlıklı 2.maddesinde "İşbu Gayrimenkul Devir Sözleşmesi Izmir ili, Bayraklı ilçesi, Adalet (Salhane), Bayrakl, Manavkuyu,Mansuroğlu Mahallelerinde yer alan ve 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak belirlenen toplamda yaklaşık 382,5 hektar büyüklüğündeki 8 adet proje alanında Çevre, Şehircilik ve Iklim Değişikliği Bakanlığınca inşa edilen ticaret bağımsız bölümlerinin, söz konusu alanlarda yıkılan taşınmazının kiymet takdir bedeline karşılık hak sahibine devrine dair șartlari belirler", "Borç Bakiyesi Odemesine Ilișkin Esaslar" başhıklı 5. maddesinde, 5.1 "Taksitlendirilen borçbakiyesi, ödemeler tamamlananakadar hak sahibine ait gayrimenkulün tapu kaydına birinci dereceden ipotek tesis edilir...",5.4. "Hak sahibi taksitlendirilen borç bakiyesini aylık taksitler halinde ve en fazla aşağıda belirtilen vade boyunca ödemeyi kabul ve taahhüt eder.", 5.8. "Hak sahibinin ard arda iki taksidi ödememesi halinde, Bakanlık ödeme konusunda hak sahibine süre vererek ihtarda bulunur, verilen süre sonunda ödeme yapilmaması halinde ise Bakanlik tüm borcu muaccel kılabilir veya işbu sözleşmeyi feshedebilir.".., "Sözleşmenin Feshedilmesi" başlıkhı 6. maddesinde ise, 6.1. "Hak sahibi işbu sözleşmeden veya mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmez ve Bakanlık'ın yazılı ihtarına rağmen, ihtarda belirtilen süre içerisinde yükümlülükleriniyerine getirmezse veya belirtilen süre içerisinde yerine getirse bile bu durum bir 

takvim yılı içinde iki kez tekrar ederse Bakanlık işbu Sözleşmeyi feshedebilir.", 6.2. " Hak sahibi, Sözleşmenin feshi halinde gayrimenkulü 15 (onbeş) gün içinde tahliye ederek Bakanlık'a teslim ile yükümlüdür." hükümlerine yer verilmiştir 
17. Buna göre, Davalı Bakanlık ile davacı arasında imzalanan Gayrimenkul Devir Sözleşmesi, 6306 sayılıKanun ve Yönetmeliğin emredici hükümlerine göre yürütülen kentsel dönüşüm uygulamalarına ilişkin kamu hizmetinin zorunlu bir sonucu olarak imzalandığından ve idareye özel hukuku aşan üstün hak ve yetkiler tanındığından, idari sözleşme niteliğindedir.

18. Bu itibarla, söz konusu idari sözleşme hükümlerine göre davalı idare tarafindan belirlenen borçlanma bedeline yönelik davada yargisal denetimin, 2577 sayıl Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (1/e) işaretli bendi uyarınca, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların görüm ve çözümüyle görevli bulunan idarî yargı merciince karara bağlanmasıgerektiği sonucuna varılmiştır.

19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 6. İdare Mahkemesinin 10/05/2024 tarih ve E.2023/1327, K.2024/751 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Aciklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ÎDARI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 6. Idare Mahkemesinin 10/05/2024 tarih ve E.2023/1327, K.2024/751 sayıl GÖREVSIZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde, OY BIRLIGf ILE KESIN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Recep KILIÇ
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO :2025/585
KARARN0 : 2025/820
KARAR TR : 22/12/2025

$ 
%
ÖzET: Davacının motosikleti ile seyir halinde iken, karayoluna aniden sokak köpeğinin çıkması nedeniyle meydana gelen trafik kazası neticesinde uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi kapsamında ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davaci : F. $.

Vekili : Av. Ö. F. G.

Davalılar : 1- Ayancık Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. M. A.

2- Sinop Valiliği 
Vekili : Av. S. A.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin 04/01/2023 tarihinde saat 17:20 sıralarında kendi sevk ve idaresindeki * plaka 

sayılı motosiklet ile seyir halinde iken * kesişimine geldiğinde yol kenarlarına park edilen tırların yanından geçtiği esnada,tırın altında yatan başıboş bir köpeğin önüne çıkması ve saldırması sonucu korkması ve aracın hakimiyetini kaybetmesi sonucunda tek tarafl, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası geçirdiğini, kaşıın yarıldığını ve kaşıa dikiş atıldığınıayrıca omzunun kırılması sonucu omzunun 45 gün boyunca sargıda kaldiğıni, bu sebeple hastaneye sürekli kontrole gittiğini ve kaza sebebiyle kalıcı maluliyet oluştuğunu, maddi ve manevi zararlarının tazmini için davalı idarelere yaptığıbaşvuruların sonuçsuz kaldığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları sakl kalmak kaydıyla 100 TL (sürekli iş göremezlik)maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır 

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Sinop Valiliğince dosyanın takibi için Tarım ve Orman Bakanlığı 10. Bölge Müdürlüğūne bildirimde bulunması üzerine, Tarım ve Orman Bakanlığı 10. Bölge Müdürlüğü vekili, birinci savunma dilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.

3. Ayancik Asliye Hukuk Mahkemesi 21/05/2024 tarih ve E.2023/101, K.2024/77 sayilı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayıl HMK'nun 114/1-b ve 115. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu kararın istinaf edilmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 06/11/2024 tarih ve E.2024/1648, K.2024/1866 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiş ve mahkeme kararı kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
".…Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; sahipsiz hayvanların, başta köpekler olmak üzere, korunmasi, bakım ve gözetimi, saldırgan olanlarının eğitilmesi ve sahiplendirilmeleri,hayvan bakımevlerinin kurulması vb. birtakım görev ve sorumlulukların valiliklere, büyükşehir ve ilçe belediyelerine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; sahipsiz hayvanların, başta köpekler olmak üzere, korunmasi, bakım ve gözetimi, saldırgan olanlarının eğitilmesi ve sahiplendirilmeleri, hayvan bakımevlerinin kurulması vb. birtakim görey ve sorumlulukların davalı idarelere ait olduğu, idarelerin mevzuattan kaynaklanan görevlerini tam ve eksiksiz yerine getirmemesi sebebiyle başı boş olarak yolda gezen köpeğin saldırısı sebebiyle davacının motosikletiyle yere düşüp yaralandığı ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulmasından kaynaklanan uyuşmazlığın 2918 sayılı Kanunda yer alan düzenlemeyle ilgisinin bulunmadıği, davalı idarelerin yukarıda yer alan mevzuat hükimleriyle kendilerine verilen vazifelerini gereğinceyerine getirip getirmediklerinin irdelenmesi görevinin idariyargiya ait olduğu... "
4. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. Ídari Yargıda 
5. Samsun 2. İdare Mahkemesi 18/09/2025 tarih ve E.2024/1068 sayıh kararı ile, uyuşmazliğın adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazhk Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

".Dava dosyasınn incelenmesinden; davacmin 04.01.2023 tarihinde kendi sevk ve idaresindeki *plakalı motorsiklet ile seyir halinde iken başıboş köpeğin önüne çıkması sonucuaracın hakimiyetini kaybederek kaza yapması veyaralanması nedeniyle uğradığı zararın davalı idarelerden tazmini talebiyle ilk olarak Ayancık Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2023/101 esasına kayden dava açıldığı, bu davada anılan Mahkemenin 21/05/2024 tarih ve K:2024/77 sayılı kararı ile idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanım dava şartıyokluğu sebebiyle usulden reddine karar verildiği, söz konusu kararın davacıya tebliğ edilmesi üzerine Mahkememizin 2024/1068 sayılı esasına kayden bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, kamun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile öngörülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykriı bulunmadiğına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organlarıbakimindan da uyulmasi zorunlu bir karar mesabesindedir.

2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110 maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili 

kurallari, sartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna variılmıştır.
Nitekim; benzer uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/2024 tarih ve E:2024/213, K:2024/279sayılı kararıda bu yöndedir.."
6. Samsun 2. Ídare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmes için idari yargı dava dosyası, ekinde adli yargı dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Mevzuat 
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanumun amaci, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir."
8. 2918 sayılı Kanun'un “Kapsam" başlıkh 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun, trafikle ilgili kurallari, şartlari, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.

Bu kanun karayollarında uygulanırAncak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların,karayolu araçlarına ayrılan kisımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanir."
9. 2918 sayılı Kanun'un, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başhklı 10. maddesi şöyledir 
(Değişik: 18/1/1985 - KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 - 3176/3 md.)
"Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.

a) Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak Içişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.

b) Görev ve yetkiler:
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapisında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kamun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.
(Ek fikra: 25/6/1988 - KHK 330/2 md.)"
10. 2918 sayılı Kanun'un "Karayolu trafik güvenliği" başlıklı 13. maddesi şöyledir:
“(Değişik birinci fikra: 25/6/2010-6001/34 md.)
Karayolunun yapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapisıni, trafik güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmakla yükümlüdür.

Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapisında yapacakları ve esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda;

a) Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,
b) Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamlılığımı sağlayarak, trafik 
akımını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen ariza, engel ve benzerlerini en kisa zamanda ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmek,
d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı süresince; kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılmasıve benzerlerini yaparak güvenli geçiş sağlamak ve yaya yollarını trafiğe açık bulundurmak,
Zorundadırlar.
Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller bütün sorumluluk, bunları yaratan kişilere aitolmak üzere zabitaca kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ödetilir.
(Dördüncü fikra mülga: 18/1/1985 - KHK 245/16 md.)
(Değişik: 21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayanlar fiil başka bir 
suç oluştursa bile ayrica 7 200 000 lira para cezası ile cezalandırırlar."
11. 2918 sayılı Kanun'un "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başliklı 110. maddesi şöyledir:
" (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dáhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalari, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisıolmasi, bu fikra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarinda da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir."
12. 2918 sayıli Kanun'un geçici 21. maddesi şöyledir:
" (Ek: 11/1/2011-6099/15 md.,
Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fikrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz 
13. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 09/07/2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen "Belediyelerin sorumluluğu" başlıkhı Ek 1. maddesi şöyledir:
"(Ek:9/7/2021-7332/13 md.)
Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılmasıile rehabilitasyonunun sağlanması amaciyla hayvan bakimevleri kurar.

Birinci fikrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafindan hayvan bakımevine götürülür. Hayvan bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. Rehabilite edilen hayvanlar Bakanlıkça oluşturulan veri tabanına kaydedilir. Rehabilitasyon süreci tamamlanan hayvanlarin, bakimevine getiren belediye tarafindan öncelikle alindikları ortama birakilmalari esastır.

Rehabilite edilmemiş sahipsiz köpekler, belediyelerce hayvan bakımevlerinde veya geçici ünitelerde kısırlaştırılarak veri tabanıma kaydedilir. Geçici ünitelerde yapılan kısırlaştirmalar sonrasında, köpekler alımdıkları ortama bırakılmadan önce sağlıklarına kavuşmaları için gerekli tedbirler alınır. Bakanlık da bu kapsamdaki köpeklerin kısırlaştırılmasına her türlü yardımda bulunur.'
B. Yargı Kararı
14. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi,26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararında șu gerekçe ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:
".…. Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kalınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanıma giren konularda idari yargi, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olmasıgereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafindan adli yargıya bırakılabilir. Itiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur 

olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekcesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargi, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaları görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldiği, bu suretle kisa sürede sonuçalınmasının olanaklı kalındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yõnelik olduğu anlaşılmaktadır. Ote yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiğikonusunda birtartışma bulunmamaktadır. Idare tarafindan kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. Itirazın reddi gerekir.…."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
15. Uyuşmazhk Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarinca yapilan incelemeye göre, idare mahkemesince, anilan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığmın esasinin incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasin Íncelenmesi 
16. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcisı Halil Ibrahim ÇİFTÇľ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, davacmın motosikleti ile karayolunda seyir halindeyken, aniden yola çıkan sokak köpeği nedeniyle kaza yapması ve yaralanması sonucu uğradığı zararın tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.

18. Tazminata konu edilen zararın bir trafik kazası sonucunda doğmuş olması nedeniyle, konuya ilişkin özel düzenleme içeren Karayolları Trafik Kanunu yönünden bir değerlendirme yapmak gerekmektedir. Uyuşmazlık Mahkemesinin 2918 sayılı Kanun'un, 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinin birinci fikrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmeyerek iptal istemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılıkararıı gözeterek, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları,şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalişma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın/zararların tazmini istemiyle açılan bu davaların da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği yolunda, istikrarlı kararları bulunmaktadır.

19. Anayasa Mahkemesinin yukarıda gerekçesine yer verilen karari, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrası ile ōngõrülen, bu Kanun'dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa'ya aykırıbulunmadığıa dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, bașta Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
20. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesinin işaret edilen kararı ve tazminat istemine ilişkin davanın maddenin yürürlük tarihinden sonra açıldığı hususu gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadıği, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargıın görevli olduğu; karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargi yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmiştir.


21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Samsun 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Ayancık Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/05/2024 tarih ve E.2023/101, K.2024/77 sayıh görevsizlik kararınm kaldırılması gerekmiştir.

. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözūmünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Samsun 2. Idare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ayaneık Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/05/2024 tarih ve E.2023/101, K.2024/77 saylı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, Üyeler Bayram ŞEN, Ahmet ARSLAN ve Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALİŞKAN 
KARŞI OY 
Dava, davalı idarelerin sorumluluk sahasıda kalan yolda davacıın motosikleti ile seyir halindeyken, sahipsiz köpeklerin saldırısı sonucu motorun hakimiyetini kaybederek kaza yapması ve yaralanması nedeniyle oluştuğu ileri sürülen maddi ve manevi zararın, olayda kusurlu olduğu gerekçesiyle idarelerden tazmini istemiyle açılmıştır. 2918 sayıh Karayolları Trafik Kanunu'nun, "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesi şöyledir :
"Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarakyürütülür.

a) Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kuruhur.

b) Görevve yetkiler:
1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıkh işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak."
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununa 09/07/2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen "Belediyelerin sorumluluğu" başhklı Ek 1. maddesinde de;
"Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılmasıile rehabilitasyonunun sağlanması amaciyla hayvan bakımevleri kurar.

Birinci fikrada belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafindan hayvan bakimevine götürülür. Hayvan 

bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler ise sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürür. Rehabilite edilen hayvanlar Bakanlıkça oluşturulan veri tabanına kaydedilir.Rehabilitasyon süreci tamamlanan hayvanların, bakimevine getiren belediye tarafindan öncelikle alindiklarıortama birakilmaları esastir.

Rehabilite edilmemiş sahipsiz köpekler, belediyelerce hayvan bakimevlerinde veya geçici ünitelerde kisırlaştirılarak veri tabanına kaydedilir. Geçici ünitelerde yapılan kısıirlaştirmalar sonrasında, köpekler alındıkları ortama bırakılmadan önce sağlıiklarıa kavuşmaları için gerekli tedbirler almır. Bakanlık da bu kapsamdaki köpeklerin kısırlaştırılmasına her türlü yardımda bulunur." hükmü yer almaktadır.
Davalı Belediye Başkanlığı bir kamu tüzel kişisidir. Anılan tüzel kişiliğe bağlı olarak ve kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet gösteren Belediye organlarının eylem ve işlemleri de kamusal nitelikte olup kamu hizmeti kavramıçerçevesindedir. Istemin ileri sürülüş ve olayın gerçekleşme biçimine göre davanın anılan davalıya yöneltilmesinin nedeni de davalı Belediyenin hizmet kusuruna ilişkindir.

Idarenin kusura dayanan sorumluluğu, uygulamada "hizmet kusuru" kavramı ile anlatilmaktadır. Hizmet kusurunun üç durumda varlığı hem yargı içtihatları hem de õğreti tarafindan kabul edilmiştir. Bu üç durum; hizmetin hiçişlememesi, hizmetin geç işlemesi ve hizmetin kötü işlemesidir.

Buna göre idare, kural olarak yūrüttüğü kamu hizmeti ile nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve idari Yargı Yetkisinin Sıırı" başhklı 2.maddesinin 1. fikrasının "b" bendi gereğince "idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar"idari yargi yerinde tam yargi davası açabilecektir.

Îdarenin kendi kuruluş Kanunu'nda belirlenen ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun "Belediyelerin sorumluluğu" başlıklı Ek 1. maddesi uyarınca yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukuki sorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, õzel hukuktaki araç işletenin hukuki sorumluluğundan değil,davalı idareler tarafindan görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği başıboş sokak köpeklerinin motorsikletiyle seyir halinde bulunan davacıya saldırması üzerine meydana gelen kazadan kaynaklandıği) dolayısıyla başıboş kõpeklerin toplanmaması sebebiyle yürütülen hizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısında uyuşmazhğın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığı çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunłuğun kararına katılmıyoruz.
Üye Bayram $EN 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Bilal ÇALİŞKAN 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığıdan ESAS NO : 2025/590KARARNO : 2025/701KARAR TR : 24/11/2025
ÖzET: 2918 sayılı Kanun'un 48. maddesi uyarınca düzenlenen idari para cezası ile geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı yapılan itirazın, aynı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle, ADLI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : D. A.
Davali : Bodrum Îlçe Jandarma Komutanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davaci, 06/07/2024 tarihinde Bodrum Jandarma Trafik Birimi görevlileri tarafindan alkolmetreyi üflemesinin talep edildiği halde avukatlık kimliğini göstererek bunu reddettiği gerekçesiyle, Bodrum İlçe Jandarma Komutanlığınm 06/07/2024 tarih ve JA* seri sıra numaralı işlemi ile adına trafik idari para cezası düzenlendiğini ve 2 yıl süreyle sürücübelgesinin geri alındığını, adına düzenlenen õdeme emri sonrasında bu cezadan haberdar olduğunu, işlemlerin yasal dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek, dava konusu idari yaptırım kararının iptali istemiyle adli yargı yerine 

başvurmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargida 
2. Bodrum 2. Sulh Ceza Hâkimliği 25/11/2024 tarih ve D.Íş No. 2024/4201 sayıh kararı ile, itiraza konu işlemlerin idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-b maddesine istinaden davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan itiraz da Bodrum 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 17/12/2024 tarih ve D.Iş No. 2024/6079 sayılı kesin kararı ile reddedilerek, görevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmiş şöyledir:
"…Tüm işlem dosyası birlikte değerlendirildiğinde; itiraz eden tüm dosya kapsamında ödeme emrine karşıhem vergi mahkemesine başvuruda bulunmuş hem de Hakimliğimizce itiraz edilmiş olup ödeme emrine itiraz hususunda karar verme yetkisinin vergi mahkemesine ait olduğundan başvurunun reddine dair...“
3. Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. ÍdariYargıda 
4. Mersin 2. Vergi Mahkemesinin 12/02/2025 tarih ve E.2025/127, K.2025/173 sayıli, uyuşmazlıkta idare mahkemelerinin görevli olduğ gerekçesiyle verdiği görevsizlik kararının ardından Mersin 2. İdare Mahkemesinin 2025/331esasıa kaydedilen dava, aym Mahkemenin 05/03/2025 tarih ve E.2025/331, K.2025/239 sayılı kararıyla yetki yönünden reddedilmiş ve dosya yetkili Muğla Idare Mahkemelerine gönderilmiștir.

5. Muğla 4. Ídare Mahkemesi 17/06/2025 tarih ve E.2025/328 sayıhı kararı ile, sürücü belgesinin geçici süreyle geri almması ve idari para cezası yaptırimına karşı açılacak davalarda, adli yargı merciinin görevli olduğu olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, başvuru sonuçlanıncaya kadar yargılamanın ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kismı şöyledir:
"..Yukarıda aktarılan Kanun hükümleri ile bu hükümlerin gerekçelerinin birlikte değerlendirilmesinden;Karayolları Trafik Kanunu'nda öngörülen sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması yaptırımının idarî bir tedbir olarak Kabahatler Kanunu kapsamında bulunduğu, sürücü belgelerinin geri alınması yaptırımını bir süre istisna tutan Kabahatler Kanunu'nun 19'uncu maddesinde bahsi geçen yasal düzenlemenin 6487 ve 6495 sayılıKanunlar ile yapıldığı, ancak bu Kanunlar ile de, sürücü belgelerinin geri almması yönündeki idari yaptırım kararlarına karşı açılacak davalarda idari yargıyı görevli kalan bir düzenleme getirilmediği, dolayısıyla artiık idari yaptırım kararlarına karşı yapılacak kanun yolu başvurusuna ilişkin Kabahatler Kanunu'nun 3'üncümaddesindeki genel düzenlemenin sürücü belgesinin geri alınmasi yaptirımımda da uygulanacaği, buna göre de 2918 sayılı Kanun'a ve diğer başka bir kanunda kanun yoluna ilişkin aksine birhüküm bulunmadığından sürücübelgesinin geri alınmasına ve idarî para cezasına dair idarí yaptirımlara karşı yapılacak kanun yolu başvurularında da Sulh Ceza Hákimliklerinin görevli olduğu kanaatine varılmaktadır.
Dava dosyasinin incelenmesinden; davacı tarafindan hakkıda tesis edilen trafik para cezası ve ehliyetine el konulmasına ilişkin işleme karşı 20/08/2024 tarihli dilekçe ile Bodrum Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edildiği,Bodrum 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 2024/4201 Değişik Iş Nolu dosyasında ".…itiraz eden tüm dosya kapsamında ödeme emrine karşı hem vergi mahkemesine başvuruda bulunulmuş hem de Hakimliğimizce itiraz etmiş olup,ödeme emrine itiraz hususunda karar verme yetkisinin Vergi Mahkemesine ait olduğundan başvurunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.… Sulh Ceza Hakimlikleri Görevli Olmadığından Talebin Görev Yönünden Reddine" kararı verildiği, söz konusu karara karşı davacı tarafinda 13/12/2024 tarihli dilekçe ile itiraz edildiği ve görevsizlik kararının kaldırılmasının talep edildiği, bu talebe ilişkin yapılan yargılama sonucunda Bodrum 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 2024/6079 Değișik İş Nolu dosyasında 17/12/2024 tarihinde "itirazın reddine" kesin olarak karar verildiği, bu kararın tebliği üzerine davacı tarafindan 2918 sayılı Kanunun 48/9 maddesi uyarınca hakkında idari para cezası verilmesi ve ehliyetine iki yıl süreyle el konulmasına ilişkin işlemlerin iptali talebiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın adli yarginın görev alanına girdiği sonucuna varıldiğından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19'uncu maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için ișbu dosyanın, Bodrum 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin 25/11/2024 tarih ve 2024/4201değişik is sayılı dava dosyası Häkimliğinden temin edildikten sonra Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine,dosya incelemesinin Uyuşmazlik Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine,..'
6. Muğla 4. Îdare Mahkemesince, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için idari yargı dava dosyası ile kesinleşme şerhini havi adli yargı kararı Uyuşmazlk Mahkemesine gönderilmiştir 

III. İLGİLİ HUKUK 
7. 2918 sayıhı Karayolları Trafik Kanunu'nun, “Trafik zabıtasımın görev ve yetki sımırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi"başliklı 6. maddesi şöyledir:
" Trafik zabıtası ve genel zabitanın görev ve yetki sınırı;
a) Trafik zabitası:
(Birinci fikra mülga: 17/10/1996-4199/4 md.)
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.

Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında, trafik zabitasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b) (Değişik: 21/5/1997-4262/1 md.) Genel Zabita:
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alani dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir."
8. 2918 sayılı Kanun'un "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasaği” başlıklı48. maddesinin ilgili fikralanı şöyledir:
"(Değişik: 24/5/2013 - 6487/19 md.)
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin kara yolunda araçsürmeleri yasaktır.

Uyuşturucu veya uyaricı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarıni tespit amacryla, kollukça teknik ciħazlar kullanılır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadiğı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezasıverilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.

9. 2918 sayıhı Kanun'un "Sürücü belgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki" başlıklı 112. maddesi 
“(Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği häller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri almmasma ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında yazilı “100ceza puanıni doldurmak" eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 nci maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.

Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararıörnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna gõre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez 
Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakilır.

Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasıda askeri araç sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanumu hükümlerisakhıdır.

10. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değișik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarī yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün filler hakkında,
uygulanır."
11. 5326 sayılı Kanun'un "Yaptıım türleri" başhıkl 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.

şöyledir:

(2) İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."
12. 5326 sayıhı Kanun'un “Saklı tutulan hükümler" başlığını taşıyan 19. maddesi şöyledir;
“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;
a) Bir meslek ve sanatin yerine getirilmemesi,
b) İşyerinin kapatılmasi,
c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınmasi,
d) Kara, deniz veya hava nakil aracinın trafikten veya seyrüseferden alikonulması,
gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kamunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır."
13. 5326 sayılı Kanun'un “Başvuru yolu"başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8. fikraları şöyledir:
“(1) İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarí yaptırım kararı kesinleşir.

(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdari yaptırım kararının verildiği ișlem kapsamında aymı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür ."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BÎLIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ın katılımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapilan incelemeye gõre, idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargı yeri kararı ile birlikte Uyuşmazhık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığıın esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Íncelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇIFTÇI'nin davada adli yargını, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ı ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, davacının trafik idari para cezası ile sürücü belgesine iki yıl süreyle el konulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

17. Dosyanin incelenmesinden; davaciın Jandarma Trafik Birimi görevlileri tarafindanalkolmetreyi üflemesinin talep edildiği halde, avukatlık kimliğini göstererek bunu reddettiği gerekçesiyle, dava konusu işlem ile adına trafik idaripara cezası düzenlendiği ve 2 yıl süreyle sürücü belgesinin geri almdıği, adına dūzenlenen ödeme emri sonrasında bu cezadan haberdar olduğunun beyan edildiği, davacı tarafindan idari para cezasının tahsiline yönelik ödeme emrinin iptali istemiyle ayrica, Mersin 2. Idare Mahkemesinin 2024/1296 esas sayılı dosyasında dava açtığı ve "trafik cezasına itiraz süreci kesinleşmeden tahsil aşamasına geçilemeyeceği ve ödeme emri düzenlenemeyeceği" gerekçesiyle, 27/12/2024 tarih ve K.2024/1957 sayılı kararı ile ödeme emrinin iptal edildiği, olumsuz görev uyuşmazlığına konu uyuşmazlığın da õdeme emrinin iptaline değil, idari yaptırımın esasına itiraza ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

18. Uyuşmazlık Mahkemesi, sürücü belgesi geri alma tutanağına ilişkin istikrarh kararlarında; 2918 sayılıKanun'un 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile yapılan değişiklikten önceki 112. maddesi ve 5326sayılı Kanun uyarınca, 2918 sayıl Kanun'un, bu Kanun'daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca, sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemelerinin görevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşıhğıda öngörülen belirli bir süre için ehliyetin geri alınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalar içinde sayıldığını dikkate alarak,sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakma görevinin idari yargıya ait olduğu sonucuna varmiştir.

19. Incelenen uyuşmazlıkta, idari para cezası gibi, sürücü belgesi geri alma tutanağının da 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 

2918 sayılı Kanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddenin yeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

20. Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezası ile sürücü belgesini geçici olarak geri alma tutanağına karşıaçılandavanın görüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (8) numaralı bendinin uygulama alanının bulunmadığıve aynı maddenin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır 
21. Yukarıda belirtilen hususlar gōz önünde bulundurularak, Muğla 4. Idare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Bodrum 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/11/2024 tarih ve D.Îş No. 2024/4201 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.

. HκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Muğla 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Bodrum 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/11/2024 tarih ve D.İş No. 2024/4201 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde, Uyeler Ahmet ARSLAN ve Recep KILIÇ'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ILE KESİN OLARAK karar verildi 

Başkan Vekili Uye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Uye Üye Üye Ahmet Mahmut Recep ARSLAN BALLI KILIÇ
KARŞI OY 
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun'uve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun dava konusu uyuşmazlık ile ilgili hükūmleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, bir idari işlem olan sürücü belgesinin geri alınmasına ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemelerin idari yargı mercii olduğu tartışmasız olup, 5326 sayılı Kanun'un 27/8.maddesinde yer alan "idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargıın görev alanıma giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptal talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği" düzenlemesi uyarınca da dava konusu işlemlerden doğan uyuşmazlığı çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığıdan, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.

Üye Ahmet ARSLAN 
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/597KARARNO : 2025/663KARAR TR : 24/11/2025
$ 
$ 
Uye Recep KILIÇ
ÖzET: Hakkındaki kovuşturmada uygulanan yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol kararının mahkemece verilen 

kovuşturmaya yer olmadığına kararının kesinleşmesi dolayısıyla kalkmasına rağmen, bilgisayar sisteminde gözūkmesinden dolayı davacının yurt dışına çıkamaması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığından bahisle ve belirtilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : Y. G.
Vekili : Av. S.T.
Davahlar : 1- Adalet Bakanlığı (Adli Yargıda)
2- Maliye Hazinesi (Idari Yargıda)
Vekili : Av. I. D.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili hakkında Muğla Ağır Ceza Mahkemesinin E.2017/186 sayılı dosyasında yurtdışına çıkış yasağı verildiğini, 16/12/2019 tarihinde müvekkilinin beraat ettiğini, yasağın kaldırıldığını, yurtdışına çıkmasıgerektiğinden durumu 21/09/2021 tarihinde İçişleri Bakanlığına bildirdiğini, 12/10/2022 tarihinde Almanya'ya gitmek isterken havaalanında pasaportuna el konulduğunu, Muğla Savcılığıın aranarak çıkış yasağının kaldırıldığının Emniyet Mūdürlüğüne bildirilmesinin talep edilmesi üzerine sistemde gereken düzeltmenin yapıldığını, yurt dışına çıkış yasağıın kaldırılmasına ilişkin kararın resen adli mercilerce takip edilmesi gerektiğini, işin takibi sırasında adli mercilerce müvekkilinin dosyası ile ilgili gereken takip, entegre ve düşüm işlemleri yapılmadığını, kovuşturmanın bitmesi ve üzerinden bir yıl geçmesine rağmen yasağın sistemden kaldırılmadığını, bu nedenle müvekkilinin mağdur olduğunu, maddi ve manevi zarara uğradığını, idareye yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını belirterek, 28.415 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatin idareye başvurduğu tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. Ankara 23. Ídare Mahkemesi 09/02/2023 tarih ve E.2023/161, K.2023/235 sayılı kararı ile, 2577 sayıh Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fikrasının (d) bendi gereğince, kararın tebliği tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açmakta serbest olmak üzere, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir 

3. Davaci vekili, bu kez 50 Euro (980 TL) yakit parası, 800 Euro (15.690 TL) uçak bilet parası, 38 Euro (745 TL)ek bagaj ile 11.000 TL avukatlık üereti olmak üzere toplam 28.415 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

4. Ankara 23. İdare Mahkemesi 14/03/2023 tarih ve E.2023/321, K.2023/509 sayılı kararı ile, 2577 sayılıKanun'un 15/l-a maddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının yetkili Muğla Idare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

5. Muğla 1. Ídare Mahkemesi 17/04/2023 tarih ve E.2023/618, K.2023/931 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fikrasının (d) bendi gereğince, kararın tebliği tarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açmakta serbest olmak üzere, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.

6. Davacı vekili, bu kez fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 16.121,90 (800 Euro)uçak bileti parası ve 38Euro (765,80 TL) ek bagaj ödemesi olmak ūzere toplam 16.887 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

7. Muğla 1. İdare Mahkemesi 30/10/2023 tarih ve E.2023/1078, K.2023/2204 sayıh kararı ile, adli yargının görev alanına giren davada Mahkemelerinin görevli olmadığı sonucuna vararak, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"… Dava dosyasımın incelenmesinden; silahlı terör õrgütüne üye olmak suçundan dolayı başlatlan kovuşturma sonunda Muğla 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2017/186 K.2019/543 sayılı dosyasıda davacıhakkında ceza verilmesine yer olmadığına ve kararın kesinleşmesine kadar yurt dışıa çıkış yasağıın devamına dair kararın verildiği, kararın istinaf incelemesi sonucunda 21/12/2020 tarihinde kesinleştiği, buna rağmen davacının 12/10/2022 tarihinde eşi ve çocuklarıyla birlikte Almanya'ya gitmek isterken sistemde yurtdışı çıkışyasağı bulunduğu gerekçesiyle Izmir Havalimanında çıkışına izin verilmediği, akabinde 12/12/2022 tarihli dilekçe ile Adalet Bakanlığına başvurarak maddi ve manevi zararlarının giderilmesinin istendiği, Adalet 

Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünün 26/12/2022 tarihli yazısı ile talebin reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından yurt dışına çıkış yasağının ceza mahkemesince sistemden kaldırılmaması nedeniyle oluşan 16.887,00-TL maddi ve 50.000,00-TL manevi olmak üzere toplam 66.887,00-TL tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarenin hukuki sorumluluğu kendi işlem ve eylemleriyle sımrlı bulunmaktadır. Yargı mercileri ise, idari işlevin dışında yer alan ve yargı yetkisi kullanan bağımsız organlar olup, bu haliyle hakim ve savcılar ile bunların kararlarına bağlı olarak hareket eden yetkililerin yargılama etkinlikleri kapsamındayaptıkları görev nedeniyle idarenin ajanı sayilmaları hukuken mümkün değildir.

Anayasanın Başlangıç kismında öngörülen 'Kuvvetler ayrımı' ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve 138.maddelerıdikkate alındığında, bağımsız bir erk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasanın 125.maddesinde öngörülen 'idari işlemler' kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu 'yargısal işlemler'nedeniyle idari yargı yoluna başvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Hâkim ve Cumhuriyet Savcilarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır.Yargilama sürecine katkida bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasinda da, bu sorumluluğun denetiminin aynıyargı düzeni içinde yapılması ve yargisal nitelikli bir işlemin idari yargi denetimi dışında tutulması gerekmektedir.

Buna göre, Ceza Mahkemesince sanık hakkındaki yurt dışı çıkaş yasağının kaldırılması üzerine Mahkemenin talimatı üzerine karar gereğinin yerine getirilerek sistemden de kaldırılması durumları yargilama faaliyetine bağhı adli kolluk hizmeti kapsamında değerlendirilmesi gerekmekte olup; bu süreç nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmininde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda 'Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat' başlıklı bölümde gösterilen esas ve usullerin izleneceği tabiidir.
Bu durumda;  kenđisine uygulandığını belirttiği yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol tedbirine karar verilmesi ve bu kararın kaldırıiması adli yargı merciinin işlemleri olup bu işlemlerin ve bu işlemden kaynaklandığı belirtilen sonucun idaribir işlem olarak değerlendirilmesi, bir yargı koluna ait işlemin başka bir yargı kolu tarafindan denetimi anlamına geleceği için, yurtdışına çıkamama şeklindeki koruma tedbirinin haksız ve hukuka aykirı olarak uygulanması neticesinde ortaya çıktığı belirtilen zararın tazmini istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Nitekim, Uyuşmazlk Mahkemesinin 28/09/2020 tarih ve E:20219/892, K:20220/556 sayılı kararı da aym yöndedir ..."
8. Davacı vekili, bu kez fazlaya ilişkin hakları sakh kalmak üzere 800 Euro (17.000 TL) uçak bileti parası ve 38Euro (812 TL) ek bagaj ödemesi olmak üzere toplam 17.812 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat istemiyle Maliye Hazinesine karşı adli yargı yerinde dava açmıştır.

A. Adli Yargida 
9. Izmir 12. Ağır Ceza Mahkemesi 21/11/2024 tarih ve E.2024/27, K.2024/571 sayılı kararı ile, davanın kesinleşmenin ilgilisinetebliğ tarihinden itibaren üç ay ve her haldekesinleşme tarihinden itibaren bir yıl içerisinde açılmasıgerektiği, davacı vekilinin kanun yolunda yanıldıği, süresinde idari yargidan da Mahkemelerine bir gönderme talebinde bulunulmadığı gerekçesiyle, süresinde açılmayan davanın reddine karar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi 16/04/2025 tarih ve E.2025/320, K.2025/1067 sayıl karar ile hükmün bozulmasına dosyanın yeniden incelenmek ve karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
10. İzmir 12. Ağır Ceza Mahkemesi 04/07/2025 tarih ve E.2025/372, K.2025/670 sayıh kararı ile, davacının yurt dışına çıkışına ilişkin uygulamanın ve engelin mahkemece verilen koruma tedbiri kapsamında değerlendirilemeyeceği,davacının tazminat talebi konusunda yargılama görevinin idari yargıya ait olduğu gerekçesiyle Mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"… Davacı vekili dilekçesinde özetle; davanın kabulünü, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla,12/10/2022 tarihli olay nedeniyle 800 Euro (17.000,00 TL) uçak bileti ve 38 Euro (812,00 TL) ek bagaj ödemesi olmak üzere toplam 17.812,00 TL maddi tazminat ile 50.000,00 TL manevi tazminatin, olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargilama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiștir.

Davalı Maliye Házinesi vekili Av. H. E. 15/02/2024 tarihlicevabi dilekçesinde ayrıntılı olarak beyanlarda bulunulduğu, talep ve sonuç kismında sayın mahkemenizce re'sen takdir edilecek sair nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

Davaci vekili tarafindan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunum 141 ve 142. Maddeleri uyarınca maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin dava açılmıştır.

Davacı silahlı terör örgütüne üye olmaktan Muğla 2. Ağır Ceza Mahkemesinde 2017/186 esas sayılı

dosyasında yargılanmş,03.03.2017-07.03.2017 tarihleri arasında gözaltında kalmış, mahkemece yapılan yargılamada davacının fetö /pdy örgütü ile davacının hiyerarjik bağ kurduğu, örgütün yapısi, faaliyetleri ve üyeleri hakkında samimi bilgiler verdiğinden TCK221/4 (ilk cümle) ve CMK'nın223/4-a maddeleri gereğince ceza verilmesine yer olmadığına 16.12.2019 tarihinde karar verildiği, kararın 21/12/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Davacı hakkında imzaya ilişkin adli kontrol 17/12/2019 tarihinde kaldırılmıştır.
İzmir Muhakemat müdürlüğü dava konusu dışında başkaca tazminat davasmın olmadığıı beyan etmiştir Muğla 1. Ídare Mahkemesi 2023/1078 esas 2023/2204 karar numarası ile 30.10.2023 tarihinde davann görev nedeni ile reddine karar vermiştir.

Davacı Y. G. vekilinin dava dilekçesi ile tazminat talebinde bulunmuş ise de;
Mahkememizin 2024/27 Esas, 2024/571 Karar sayılı kararı ile, davacı hakkında Muğla 2. Ağir Ceza Mahkemesi'nce verilen kararın davacının yüzüne karşı okunduğu, 21/11/2020 tarihinde kesinleştiği, davacının süresinin tefhim ile başlamasına karşın 03/04/2023 tarihinde idare mahkemesine açılan davanın Muğla 1. Idare Mahkemesinin 2023/1078 - 2204 E-K sayılı 30/10/2023 tarihli kararı ile görevsizlik kararı verildiği, kararın istinaf yolu açık olmak üzere verildiği, bu yargı yolunda da davanın mahkememize gönderilmesine yönelik bir talepte bulunulmadığı bu kararın üzerine, 12/01/2024 tarihinde Mahkememize dava açılmış olduğu, (CGK'nın 07/04/2015, 2013/12-837, 2015/90 esas, karar sayılı emsal kararlarında) belirttiği üzere dava açma süresinin hükmün kesinleştiğini öğrendiği tarihten itibaren başladığının değerlendirilmesinde dahi mahkememize süresinde dava açılmadığı (davanın kesinleşmenin ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren 3 ay ve herhalde kesinleşme tarihinden itibaren I yıl içerisinde açılması gerektiği, davacı vekilinin yasa yolunda yanıldığısüresinde idari yargidan da mahkememize bir gönderme talebinde bulunmadığı, bu itibarla davanın süresinde açılmadığı) anlaşılmakla, süresinde açılmayan davanın reddine dair karar verilmiştir.
İlgili karara karşı davacı vekili tarafindan istinaf kanun yoluna başvurułmuştur. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi'nin 2025/320 Esas, 2025/1067 Karar sayılı ilamı ile mahkememizin ilgili kararıbozularak 2025/372 Esas sırasına kaydedilmiştir.

Yapılan yargılama neticesinde; Muğla 2.Ağir Ceza Mahkemesi'nin E.913656549 sayılı cevabi yazisında,ilgili mahkemenin 2017/186 Esas sayılı dosyasmda sanık Y. G. hakkında mahkemenin 16.12.2019 tarihli ve 2017/186 Esas ve 2017/543 Karar sayılı kararı ile Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Dair Karar verilmis anılan kararın 10. fikrasında sanık hakkında dosya kapsamında CMK 109/3-a maddesi gereğince verilen yurt dışı çıkış yasağına ilişkin adli kontrol tedbirinin kesinleşme müteakip kaldırılması, CMK 109/3-b maddesi gereğince verilen imza yükümlülüğüne ilişkin adli kontrol tedbirinin derhal kaldırılmasıa karar verildiği, imza yükümlülüğüne ilişkin adli kontrol tedbirinin derhal kaldırılmasına ilişkin mahkeme kararı 17.12.2019 tarihinde imzaya ilişkin adli kontrol tedbirinin kaldırılması için dağıtımı olarak Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı İlamat ve Infaz Bürosu ile Muğla Cumhuriyet Başsavcılığı Ilamat ve Infaz Bürosuna yazı yazıldığı, kararın 08.01.2021tarihinde (tasnif kararı ile) kesinleştiği ve Muğla Cumhuriyet Başsavcıliığı İlamat ve Infaz Bürosuna yazi yazıldıği, UYAP (Tarafları bir e-imza ile imzalanmış yazılara erişimi) üzerinden 25.01.2021 tarihli yazı ile ve fiziken 25.01.2021 tariħinde, imzaya ilişkin adli kontrol tedbirinin kaldırnldığına dair yazı Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderildiği ve Muğla Cumhuriyet Başsavcılığına da gönderildiği, samk hakkında yurt dışı çıkışyasağına ilişkin adli kontrol tedbirinin kaldırılması için gerekli yazışmaların yapıldığı belirtildiğinden davacımın yurt dışıa çıkışına ilişkin uygulamanın ve engelin mahkemece verilen koruma tedbiri kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, davacının tazminat talebi konusunda yargilama yapmak ve karar vermek görevinin idari yargı yerine ait olduğu anlaşıłmakla mahkememizin görevsizliğine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan ve tartışılan nedenlerle;
1-Muğla 2.Ağır Ceza Mahkemesi'nin E.913656549 sayılı cevabi yazisında, ilgili mahkemenin 2017/186Esas sayilı dosyasinda sanık Y. G. hakkında mahkemenin 16.12.2019 tarihli ve 2017/186 Esas ve 2017/543Karar sayılı kararı ile Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Dair Karar verilmiş, anılan kararın 10. fikrasında sanık hakkında dosya kapsamında CMK 109/3-a maddesi gereğince verilen yurt dışı çıkış yasağına ilişkin adli kontrol tedbirinin kesinleşme müteakip kaldırılmasi, CMK 109/3-b maddesi gereğince verilen imza yükümlülüğüne ilişkin adli kontrol tedbirinin derhal kaldırılmasıa karar verildiği, imza yükümlülüğüne ilişkin adli kontrol tedbirinin derhal kaldırılmasına ilişkin mahkeme kararı 17.12.2019 tarihinde, imzaya ilişkin adli kontrol tedbirinin kaldırılması için dağıtımı olarak Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığı İlamat ve İnfaz Bürosu ile Muğla Cumhuriyet Başsavcılığı Îlamat ve Infaz Bürosuna yazı yazıldıği, kararın 08.01.2021 tarihinde (tasnif kararı ile) kesinleştiği ve Muğla Cumhuriyet Başsavcılığı Ilamat ve Infaz Bürosuna yazı yazıldıği, UYAP (Tarafların bir e-imza ile imzalanmış yazılara erişimi) üzerinden 25.01.2021 tarihli yazı ile ve fiziken 25.01.2021tarihinde, imzaya ilişkin adli kontrol tedbirinin kaldırıldığına dair yazı Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği ve Muğla Cumhuriyet Başsavcılığına da gönderildiği, sanık hakkında yurt dışı çıkış yasağına ilişkin adli kontrol tedbirinin kaldırılması için gerekli yazışmaların yapıldığı belirtildiğinden davacıın yurt dışına çıkışıa ilişkin uygulamanin ve engelin mahkemece verilen koruma tedbiri kapsammnda değerlendirilemeyeceğinden, davacının tazminat talebi konusunda yargılama yapmak ve karar vermek görevinin idari yargı yerine ait olduğu anlaşılmakla MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞINE, .."
11. Davacı vekili dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Izmir 12. Ağır Ceza Mahkemesince dava dosyaları Uyuşmazlık 

Mahkemesine gönderilmiştir 
III. İLGİLİ HUKUK 
12. Anayasa'nın "Yargı yetkisi" başlıklı 9. maddesi şöyledir:
"Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
13. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması"başlklı 40. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir 
“Kişinin, Resmi görevliler tarafindan vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre,Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.
14. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başliği altinda düzenlenen “Tazminat istemi’" başhkhı 141. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“ (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasında;
Kişiler, maddi ve manevî her türlü zararlarmi, Devletten isteyebilirler.
(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan háller dişında, suç soruşturması veya kovuşturmasi sırasında kişisel kusur, haksız fil veya diğer sorumluluk hâlleri de dåhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir."
15. 5271 sayılı Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları" başlıkh 142. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
" (1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aym yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Inceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ın katılımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararıni veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazhğının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın Incelenmesi 
17. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargını görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
18. Dava, yargısal faaliyet niteliğindeki kovuşturmada mahkemece davacı hakkında verilen yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol kararının, mahkemece verilen kovuşturmaya yer olmadığına kararının kesinleşmesi dolayısıyla kalkmasına rağmen, bilgisayar sisteminde gözükmesinden dolayı davacının yurt dışına çıkamaması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığıdan bahisle ve belirtilen zararın tazmini istemiyle açılmıştır 
19. Anayasa'nın başlangıç kısmında öngörülen "Kuvvetler ayrımı" ilkesi ve yargı ile ilgili 9. ve 138. maddeleri dikkate alndığında, bağımsız bir erk olan yargmın yargılama faaliyeti ile ilgili işlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde ōngōrülen "idari işlemler" kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu "yargısal işlemler" nedeniyle idari yargıyoluna başvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Yukarıda işaret edildiği üzere, Cumhuriyet Savcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonu genişçerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçası olduğunda ve 

yargısal işlem mahiyetini taşıdığıda kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetiminin ayni yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerektiği açıktır.

20. Dosyanın incelenmesinden, davacını Muğla 2. Ağr Ceza Mahkemesinin E.2017/186 sayılı dosyasında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı davada, hakkında CMK 221/4-ilk cümle uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına ve CMK 109/3-a maddesi uyarınca yurt dışına çıkamamasına ilişkin adli kontrolün karar kesinleşinceye kadar devamına karar verildiği, Muğla 2. Ağir Ceza Mahkemesinin 14/02/2024 tarih ve E.91365549-2017/186 sayıl yazısı ile kararın 08/01/2021 tarihinde istinaf kararı ile kesinleştiği ve kesinleşmeye müteakip davacı hakkında yurt dışı çıkışyasağının kaldırılması için Mahkemenin 25/01/2021 tarihli yazısı ile dağıtımlı olarak Muğla Cumhuriyet Savcılığı İlamat ve Înfaz Bürosu ile Bodrum Cumhuriyet Başsaveılığı İlamat ve Infaz Bürosuna yazı yazıldığı, UYAP ekranında yapılan kontrolde yurt dışıa çıkış yasağına ilişkin adli kontrol tedbirinin 25/01/2021 tarihinde kaldırıldığının görüldüğünün belirtildiği, Almanya'ya gitmek isteyen davacmın ise yurt dışına çıkamama kararının sistemden kaldırılmaması nedeniyle havaalanında pasaportuna el konulduğu iddiasıyla uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle adli ve idari yargıyerlerinde dava açtiği anlaşılmiştır.

21. 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 109. maddesine göre verilen "yurt dışma çıkamamak" adli kontrol kararının yargısal bir faaliyet niteliğinde olduğu gözetildiğinde, söz konusu kararın sisteme işlenmesiyle ilgili meydana gelen zararların tazmini istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmakla birlikte, Mahkememizin adli yargı içerisinde hangi yargı yerinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususunda karar verme yetkisi bulunmamakta olup, bu belirleme ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılabilecektir 
22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 04/07/2025tarih ve E.2025/372, K.2025/670 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKÜM 
Acıklanan gerekcelerle;
A. Davanı çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA.
B. İzmir 12. Ağir Ceza Mahkemesinin 04/07/2025 tarih ve E.2025/372, K.2025/670 sayılı GÖREVSİZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Uye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Recep KILİÇ
S 
$ 
%
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/603KARARNO : 2025/702KARAR TR : 24/11/2025
ÖZET: Davacının tutuklu olarak bulunduğu ceza ve infaz kurumundaki infaz sürecinde, kapalı ve açık görüş imkanlarından yararlandırılmaması nedeniyle manevi zarara uğradığı ileri sūrülerek açılan manevi tazminat davası ile infaz şikayetleri sürecinde yapılan masrafların tazmini istemiyle açılan maddi tazminat davasmın, ÍDARÎ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.


KARAR 
Davaci : R. Y.

Vekili : Av. M.E. Y.

Davali : Adalet Bakanlığı (Maliye Hazinesi)
Vekili : Av. A. Ö., Av. T. K.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, Sincan T Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda tutuklu bulunan müvekkilinin açık görüşhaklarının kullandırılmaması ve kapalı görüş haklarının kısıtlanması nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü manevi zarara karşılık 71.000 TL manevi tazminatın tahsili istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
I. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Ankara 15. İdare Mahkemesi 02/07/2018 tarih ve E.2017/1557, K.2018/1353 sayıhı kararı ile, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesinin 12/09/2018 tarih ve E.2018/1041, K.2018/836 sayıl kesin kararı ile esastan reddedilmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Dava dosyasının incelenmesinden, 21.07.2016 tarihinde tutuklanarak Sincan T Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna yerleştirilen davacının, kapalı görüş hakkının kısıtlandıği, açık görüş hakkının ise hiçkullandırılmadığı iddiası ile Ankara Batı Infaz Hakimliğine yaptığı şikayet başvurusu neticesinde 16.03.2017tarih ve E:2017/1303, K:2017/1364 sayılı karar ile "karar verilmesine yer olmadiğına, tutuklunun 2 ayda bir açık görüş yaptırılması yönündeki talebinin kabulüne" karar verildiği, bu karara karşı Ankara Batı Ağır Ceza Mahkemesine yaptığı itirazın 19.04.2017 tarih ve 2017/979 D.Iş sayılı karar ile kabul edilerek anılan infaz hakimliği kararmın kaldırılarak tutuklunun en geç iki ayda biri açık olmak üzere haftada bir kapalı görüşimkanından faydalandırılmasına karar verildiği, anılan Ağır Ceza Mahkemesi kararından önce kapalı görüşhaklarının kısıtlandıği, açık görüş haklarmın ise hiç kullandırılmadığından bahisle toplamda 71.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır 
Görüldüğü üzere 4675 sayıhı Infaz Hakimliği Kanunu ile, hükümlü ve tutukluların açık ve kapalı görüşten faydalanmalari, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamaküzere infaz hakimliği görevli kılınmış, infaz hakimliğinin kararlarına karşı itiraz mercii de belirlenmek suretiyle bu Kanun uygulamasında takip edilmesi gereken süreç düzenlemiş bulunmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta davacının, kapalı ve açık görüş yaptırılması taleplerinin yerine getirilmemesi hakkında yaptığı şikayet ve itiraz 4675 sayılı Kanun hukümleri uyarınca adli yargı yerlerince incelenerek sonuçlandırılmış ve bu süreç sonrasında açık ve kapalı görüş hakları düzenlenmiştir. Dolayısıyla anılan taleplerin yerine getirilmesinde bir hakkın ihlali iddiasına dayalı maddi veya manevi tazminat istemiyle açılan davaların görümü ve çözümü görevi de adli yargı yerlerine ait bulunmaktadır. …'
3. Davacı vekili, bu kez 71.000 TL manevi tazminat ile birlikte Infaz Hakimliği sürecinde yaptığını ileri sürdūğū2.000 TL maddi tazminatın tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmiştır.

B. Adli Yargıda 
4. Adli yargı kolunda, sırasıyla;
-Ankara 1. Infaz Hakimliğinin 23/05/2022 tarih ve E.2022/3158, K.3203 sayılı kararı ile "hukuk mahkemelerinin görevli olduğuna" karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan itiraz da Ankara Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/06/2022 tarih ve D.Îș.2022/2952 sayılı kesin kararı ile reddedilmiș;
-Istanbul Anadolu 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06/04/2023 tarih ve E.2022/434 K.2023/217 sayılı kararıile, davanın kismen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4.Hukuk Dairesinin 19/07/2023 tarih ve E.2023/2440, K.2023/2369 sayılı kesin kararı ile, "ağır ceza mahkemesinin görevli olduğu" gerekçesiyle esastan kabul edilerek ve kararın kaldırılmasına karar verilerek mahkemesine gönderilmiş; Istanbul Anadolu 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23/01/2024 tarih ve E.2023/416, K.2024/38 sayılı kararı ile, istinaf kararıdoğrultusunda davanın usulden reddine, uyuşmazlıkta uyuşmazlıkta Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmiş,
-Istanbul Anadolu 15. Ağir Ceza Mahkemesinin 06/06/2024 tarih ve E.2024/334, K.2024/294 sayılı kararı ile,"infaz hakimliğiningörevli olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş;
-Istanbul Anadolu 2. Infaz Hakimliğinin 24/09/2024 tarih ve E.2024/8125, K.2024/8368 sayıli kararı ile,"Ankara Batı İnfaz Hakimliğinin yetkili olduğu" gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş;

-Ankara Batı 2. Înfaz Hakimliğinin 15/11/2024 tarih ve E.2024/7969, K.2024/9405 sayılı karanı ile, "Ankara Batı Ağır Ceza Mahkemesinin görevli olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş;
-Ankara Batı 5. Ağir Ceza Mahkemesinin 23/12/2024 tarih ve E.2024/571, K.2024/103 sayılı kararı ile,"İstanbul Anadolu Ağır Ceza Mahkemesinin yetkili olduğu" gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş;
-Istanbul Anadolu 16. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/03/2025 tarih ve E.2025/212, K.2025/188 sayılı kararı ile,"İstanbul Anadolu 15. Ağır Ceza Mahkemesinin görevli ve yetkili olduğu" gerekçesiyle dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine kesin olarak karar verilmiştir.

5. İstanbul 15. Ağir Ceza Mahkemesi 09/05/2025 tarih ve E.2025/367, K.2025/268 sayıh kararı ile,uyuşmazlığın 5271 sayıl CMK'nın 141. ve devamı maddelerinde düzenlenen, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat kapsamında olmadığı anlaşıldığından Mahkemelerinin görevsizliğine, ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazhığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazhk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Dava; davacının Adalet Bakanlığı Sincan T Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu bulunduğu 22/07/2016 - 14/04/2017 tarihleri arasmda yaptırılmayan 13 adet kapali, 9 adet açık görüşnedeniyle duymuş olduğu manevi üzüntünün kısmen karşılanmasına yönelik olarak 71.000,00 TL manevi, idare mahkemesi ve infaz hakimliği sürecinde yapılan masraflara yönelik 2.000,00 TL maddi tazminata, dava açma tarihi olan Haziran 2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebine ilişkindir.
Anayasanın 142. maddesinde de belirtildiği üzere; mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.

Davacının, Sincan T Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza Infaz Kurumu'nda tutuklu bulunduğu 22/07/2016 14/04/2017 tarihleri arasında yaptırılmayan 13 adet kapali, 9 adet açık görüş nedeniyle duymuş olduğu manevi üzüntünün kısmen karşılanmasına yönelik olarak 71.000,00 TL manevi, idare mahkemesi ve infaz hakimliği sürecinde yapılan masraflara yönelik 2.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesine ilișkin talebi; 5271 sayılıCMK'nın 141. maddesinde düzenlenen "Tazminat Istemi" başlıkı maddede sınırlı olarak sayılan Ağır Ceza Mahkemesince tazminata hükmedilmesini gerektirir şartlardan herhangi birisi değildir. Herhangi bir yargısal faaliyet nedeniyle uğranılan zarar söz konusu olmayıp, ilgili ceza infaz kurumu idaresi tarafindan gerçekleştirilen bir idari eylem sonucunda davacının zararının meydana geldiği açıktır.
Davanın, Anayasanın 125. maddesi de gözetilmek suretiyle idari yargıda idari eylem nedeniyle tam yargıdavası olarakgörülmesi gerektiği, mahkemelerin görev ve yetki hususlarınm kanumla düzenlenmesinin doğal bir sonucudur.

Açıklanan tüm bu nedenlerle; Mahkememiz ile Ankara 15. Idare Mahkemesi arasında Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 14. maddesi gereğince olumsuz görev uyuşmazlığıçıkartilmasına ve dosyanın aynı kanunun I5. maddesi gereğince görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine dair aşağıdayazılı olduğu şekilde hüküm kurmak gerektiği sonucuna ulaşılmıştir. ..."
6. Istanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesince, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyaları re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III İLGİLİ HUKUK 
7. T.C. Anayasası’nın “Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması" başlikh 40. maddesi şöyledir:
“Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanınin sağlanmasın isteme hakkina sahiptir.

(Ek fikra: 3/10/2001-4709/16 md.) Devlet, ișlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kamun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kişinin, Resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır."
8. Anayasa'nın "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin yedinci fikrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. Anayasa'nın "Görev ve sorumluluklari, disiplin kovuşturulmasında güvence" başlıkhı 129. maddesinin beşinci fikrası şöyledir:
"Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalari, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir."

10. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sıırı" başlıkhı 2.maddesinin 1. fikrası şöyledir ;
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayilı karari ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Ídarî işlemler hakkında yetki, șekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykıri olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlál edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayi taraflar arasıda çıkan uyuşmazliklara ilişkin davalar.

11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kişilerin uğradıkları zararlar" başlikh 13. maddesinin değişik birinci fikrası şöyledir:
"(Değişik: 12/5/1982 - 2670/6 md.)
(Değişik birinci fikra: 6/6/1990 - 3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar. Ancak, Devlet dairelerine tevdi veya bu dairelerce tahsil veya muhafaza edilen para ve para hükmündeki değerli kağıtların ilgili personel tarafindan zimmete geçirilmesi halinde, zimmete geçirilen miktar,cezai takibat sonucu beklenmeden Hazine tarafindan hak sahibine ödenir. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır."
12. 5271 sayıh Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat" üst başlığı altında yer alan ve "Tazminat Istemi" başliklı 141. maddesi şöyledir:
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sirasinda;
a) Kamunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
c) Kanuni hakları hatırlatilmadan veya hatırlatiılan haklarımdanyararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakknda hüküm verilmeyen,
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen,
f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırilan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hällerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
i) Hakkımdaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşullariı oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarımdan yararlandırılmayan,
l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyaricı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığıdan arınmak amaciyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükeri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddi ve manevî her türlü zararlarıi, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat haklarıbulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasmda kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykıriı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hákimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."

13.5271 sayıh Kanun'un "Tazminat isteminin koşulları" başlıkhı 142. maddesinin 1. ve 2. fikralanı şöyledir;
"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır."
14. 4675 sayıh İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun “Amaç ve kapsam" başhkhı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanumun amacı, infaz hâkimliklerinin kuruluş, görev, çalışma esas ve usullerini düzenlemektir.
(Değişik ikinci fikra:14/4/2020-7242/1 md.) Bu Kanun, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkmda yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısınm ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazina ilişkin hákim veya mahkeme tarafindan verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hákimliklerine ilişkin hükümleri kapsar.

(Mülga üçüncü fikra: 2/7/2018  KHK/700/133 md.)"
15. 4675 sayılı Kanun'un “Infaz Hákimliklerinin Görevleri"başlklı 4. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“Infaz hákimliklerinin görevleri şunlardır:
I. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri barındırilmalari, isıtilmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanmasi, bedensel ve ruhsal sağliıklarıın korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılmasi, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

2. Hükümlülerin cezalarının infazi, müşahadeye tâbi tutulmalari, açık cezaevlerine ayrılmalari, izin, sevk nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.

."
16. 4675 sayılı Kanun'un “İnfaz Hákimliğince Șikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıkh 6. maddesi şöyledir:
"Şikáyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargımerciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir 

Şikáyet başvurusu üzerine infaz hákimi, duruşma yapmaksizın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir;ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re'sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrica ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcisının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 - 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararmı verir. Hūkümlü veya tutuklu, savunmasıni, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. Infaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklununsavunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir 
Înfaz hâkimi, inceleme sonunda şikáyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
Infaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihlive 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.

(Değişik beşinci fikra:14/4/2020-7242/6 md.) Infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm uygulanir.

İtiraz, infaz hakimliğininyargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (...) yapılır. Înfaz hâkimi aynızamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz."
17. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Adalet Bakanlığı" üst başlıklı ve "Görev" başlıklı 38.maddesinin 1. fikrasının ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Adalet Bakanlığının gõrev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarda kurulması öngörülen mahkemeleri açmak ve teşkilatlandırmak, ceza infaz kurumlari, icra ve iflas daireleri gibi her derece ve türdeki adalet kurumlarını planlamak, kurmak ve idari görevleri yönünden gözetim ve denetimini yapmak ve geliştirmek,

g) Îlgili mevzuat hükümleri uyarınca infaz işlerini düzenlemek,
18. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü" başhklı 43. maddesinin 1.fikrasının (b) bendi şöyledir:
"(1) Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
b) Hükümlü ve tutukluların giydirilmesi, beslenmesi, yatırılmasi, eğitilmesi, çalıştırılması ve muhtaçdurumda bulunanların tedavi giderlerinin karşılanması işleri ile 30/6/1934 tarihli ve 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları Inşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunda gösterilen her türlü işlemleriyapmak"
19. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanun'un "Infazda temel ilke" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"(1) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazina ilişkin kurallar hükümlülerin irk, dil, din, mezhep, milliyet,renk, cinsiyet, doğum, felsefi inanç, milli veya sosyal köken ve siyasi veya diğer fikir yahut düşünceleri ile ekonomik güçleri ve diğer toplumsal konumları yönünden ayirım yapılmaksizın ve hiçbir kimseye ayricalık tanınmaksizın uygulanır.

(2) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazında zalimane, insanlık dışi, aşağılayicı ve onur kıricı davranışlarda bulumulamaz."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ı Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BÍLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'm katılımlarıyla yapılan 24/I1/2025 tarihli toplantısında; dosya ūzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, olay kısmında belirtildiği ūzere, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımıdan bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
21. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, "Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.

Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (…) ileri sürülebilir." hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak, hukuk alanında doğmuş bulunan bu uyuşmazhğın giderilmesi istemi ise ancak davanın taraflarinca ileri sürülebilecektir.

22. Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fikra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.…." hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının,görev konusunda Uyuşmazlk Mahkemesince karar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu da içermesi gerekir.

23. Kanun koyucu, 14. maddeye gōre olumsuz görev uyuşmazliğı doğması durumunda her iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanin taraflarına bırakmiş iken, bu yönteme oranla daha kisa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile daha õnce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma olanağını tanimıştır.
24. Olayda, adli yargı yerince, davanın görevsizlik nedeniyle reddi kararı verilip karar numarası alındıktan ve karar kesinleştikten sonra ayrıca görevli merciin belirtilmesi için re'sen Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına da karar verilmiştir.


25. Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'da öngõrülen yönteme uyulmamakta ise de, davanın taraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek, adli yargı yerince re'sen yapılan başvurunun 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğunun kabulü ile Uyuşmazhk Mahkemesinin önüne gelmiş bulunan görev uyuşmazlığının çözüme kavuşturulmasi, gerek usul ekonomisine gerek Uyuşmazlk Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından, görev uyuşmazlığının esasmın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.

B. Esasin Incelenmesi 
26. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargitay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇfFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
27. Dava, davacının tutuklu olarak bulunduğu ceza infaz kurumunda, açık görüş haklarının kullandırılmaması ve kapalı görüş haklarının kısıtlanması nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle açılmiştir.

28. Dosyanın incelenmesinden; 21/07/2016 tarihinde tutuklanarak Sincan T Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumuna yerleştirilen davacının, kapalı görüş hakkının kısıtlandığı, açık görüş hakkının ise hiç kullandırılmadığı iddiasıyla Ankara Batı Infaz Hakimliğine yaptığı şikayet başvurusu sonucunda 16/03/2017 tarih ve E.2017/1303, K.2017/1364 sayılı karar ile "karar verilmesine yer olmadığına, tutuklunun 2 ayda bir açık görüş yaptırılması yönündeki talebinin kabulüne" karar verildiği, bu karara karşı Ankara Batı Ağır Ceza Mahkemesine yaptığı itirazın 19/04/2017 tarih ve D.Iş.2017/979 sayılı karar ile kabul edilerek, anılan Înfaz Hakimliği kararının kaldırılarak tutuklunun en geç iki ayda biri açık olmak üzere, haftada bir kapalı görüş imkanından faydalandırılmasıa karar verildiği, anılan Ağır Ceza Mahkemesi kararından önce kapalı görüşhaklarının kısıtlandıği, açık görüş haklarının ise hiç kullandırılmadığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle uyuşmazlık konusu davanın açıldığı anlaşılmaktadır 
29. Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, 4675 sayılı Kanun ile infaz hakimliği; ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet saveısmın ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikàyetleri incelemek ve karara bağlamak ile görevli kılınmış olmasına rağmen, cumhuriyet savcılığı veya infaz hakimliği kararlarına uygun olduğu/uygun olmadığıileri sürülen infaz işlemleri sebebiyle zarar gördüğünü iddia edenlerce açılacak tazminat davaları için hangi mahkemenin/yargı kolunun görevli olduğu hususu meri mevzuatta düzenlenmemiştir 
30. Bu kapsamda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 142. maddesine göre ağir ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin häller anılan Kanunun 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmiş yine 4675 sayılı Kanun'un amaç, kapsam ve 4. maddesi ile de infaz hakimliğinin görevi bu maddede öngõrülen şikayetleri incelemek ve karara bağlamak ile sınırlı tutulmuştur.

31. Dava, davacıın kapalı ceza infaz kurumunda açık ve kapalı görüş haklarını kısıtlanması şeklindeki uygulamadan kaynaklanan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlemler nedeniyle zarara uğradığından bahisle açıldığından, yargısal faaliyetten kaynaklanmayan bu talep, 5271 sayılı Kanun'un 141 ve devamı maddelerinde öngõrülen koruma tedbirleri nedeniyle açılan bir dava veya 4675 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan bir șikayet olarak değerlendirilememektedir. Kaldı ki, 4675 sayılı Kanun kapsamında yapılmış olan bir şikayet başvurusu, açılmış yahut açılacak olan maddi ve manevi tazminat davalarında, yargi yolunu belirlemeye de etki etmemektedir 
32. Kamu hizmetini yürūten davalının bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılan davada, idarenin personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi neticesinde, kamu hizmetinin sunulması esnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdinde gerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanan sorumluluğu veya kusursuz sorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir.

33. Davada, 1721 sayılı Kanun, 5275 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlū ve tutuklulara yönelik olarak, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'ne verilen görev ve yetkilerin kullanılması ya da kullanılmaması nedeniyle, ortaya çıkan mahrumiyet ve dolayısı ile hak kaybına sebep olan işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı ileri sürülen maddi ve manevi zararda, idarenin hizmet kusuru veya başka nedenle sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir.

34. Belirtilen bu durum karşısmda, davanın idare aleyhine açıldığı, davalı idarenin kamu tüzel kişiliği olup, işlem ve eylemlerinin kamusal nitelik taşıdıği, bu kapsamda bünyesinde istihdam ettiği kamu görevlisinin, görevi sırasında ve yetkilerini kullanırken kusurlu davranışta bulunup bulunmadıği, kusurlu davranışta bulunması halinde bu kusurun hizmet kusuru mu, yoksa hizmetten ayrılabilen kişisel kusur mu olup olmadığı hususunun, idare hukuku esaslarına gõre idari yargıyerinde çözūmlenmesi gerektiğisonucuna varılmiştır.


35. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Istanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesince yöntemine uygun olmaksızın yapılan başvurunun kabulü ile Ankara 15. Idare Mahkemesinin 02/07/2018 tarih ve E.2017/1557,K.2018/1353 savılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmistir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Istanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesince yöntemine uygun olmaksızın yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Ankara 15. Idare Mahkemesinin 02/07/2018 tarih ve E.2017/1557, K.2018/1353 sayılı GÖREVSIZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Uye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLİR 
Uye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Recep KILIÇ
$*
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/610
KARAR NO : 2025/797
KARAR TR : 22/12/2025

ÖzET: Ticari dava şartı arabuluculuk dosyasına ilişkin arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin, İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davacı: M. B. D.
Vekili : Av. H. S. V.Davali : Adalet BakanlığıVekili : Av. T. Õ.
I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, arabuluculuk vapan müvekkili tarafindan, İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 2025/22016 ticari dava şarti arabuluculuk dosyasında 4.600 TL olan arabulucuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvuruya cevap verilmediğini ōdemenin de yapılmadığımı ileri sürerek, başvurunun zımnen reddine ilişkin İstanbul Anadolu Arabulucuk Bürosunun işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır 
2. Davalı vekili stresinde sunduğu cevap dilekçesi ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu ileri strerek, yargı yolu itirazında bulunmuştur.

II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
3. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 17/07/2025 tarih ve E.2025/1001 sayıhı karariile, ara buluculuk hizmetinin kamu hizmetinin yūrütülmesine ilişkin bir hizmet olması ve bu hizmet bedelinin 6325 sayılı Kanun gereğince Adalet 

Bakanlığı bütçesinden ödenmesinin gerekmesi karşısında, davalı idarece tek yanlı kamu gücü kullanılarak tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan iş bu davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davalı idarenin görev itirazımın reddine, mahkemelerinin görevliliğine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".…. Dava dosyasinın incelenmesinden; 38238 sicil numarah arabulucu olan davacinın Istanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu'nun_2025/22016 dosya ve 2025/2652 başvuru mumaralı ticari dava şartı arabuluculuk dosyasında ifa etmiş olduğu arabuluculuk faaliyeti neticesinde arabuluculuk ücretinin ödenmesi için serbest meslek makbuzu ve 13.04.2025 tarihinde ücret talep dilekçesi düzenlendiği, buna rağmen herhangi bir ödeme yapılmayıp ücret talebinin zımnen reddedildiği, bunun üzerine çakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır 
Uyuşmazlikta; davacı tarafindan kamu hizmeti niteliğinde olan arabuluculuk faaliyeti neticesinde kanun tarafindan ödenmesi öngörülen arabuluculuk ücretinin talep edildiği, arabulucu ile dava dışi'üçüncü kişi arasında herhangi bir sözleşme ilişkisinin bulunmadiği, davacının ücret talebinin zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin idarece tek tarafı irade beyanıyla ve kamu gücü kullanılarak tesis edildiği, idare tarafından henüz ödenmeyen arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak kabul edilmesine olanak bulunmadığı gibi mevzuatta da arabuluculuk ücretinin ödenmemesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların adli yargıda görüleceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu durumda, davacı tarafindan kamu hizmeti niteliğinde olan arabuluculuk faaliyeti neticesinde kanun tarafindan Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi öngörülen arabuluculuk ücretinin ödenmesine ilişkin talebinin idarece tek taraflı irade beyanıyla ve kamu gücü kullanılarak zimnen reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın idariyargının görev alanına girdiği sonucuna ulaşılmıştır..."
4. Davalı vekili tarafindan, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsaveılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev Uyuşmazhğı Çıkarılmasına İlişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıhğı Talebi 
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsaveısı, somut olaya ilişkin davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına karar vererek, dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" Somut olayda, davacı tarafindan, arabulucu olarak görev yaptığı 2025/2652 Büro Başvuru sayılı ticari dava şartı arabuluculuk dosyasinda, 4.600,00 TL olan arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun, bir karar verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.

Yukarida paylaşılan düzenlemeler ve açıklamalar kapsamında dava konusu olay ele alındığında,arabuluculuk ücretinin, ancak bir yargisal faaliyet sonucunda hükmedilebilecek ücretlerden olan yargılama gideri olarak kabul edilmesi ve dava konusu zimnen redde konu işlemin hâkim tarafindan tesis edilmiş olmasıhususu da dikkatealındığında, söz konusu işlemin yargılama faaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dışında tutulması gerekmektedir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği düşünülmektedir 

Uyuşmazlık Mahkemesinin 16.06.2025 tarihli ve E.2025/187, K.2025/406 sayılı kararında da benzer hususlar vurgulanmiştir.

KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasına, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildi …."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Danıştay Başsavcısının da yazılı düşüncesi istenilmiştir.

IIIL BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu ve yapılan başvurunun reddi gerektiği yönünde yazılı düşünce vermiştir. Yazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
".…6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununda yer alan düzenlemelere göre arabulucuya başvurulmuş olmasının ilgili kanunlarda dava şartı olarak kabul edildiği ihtilaflarla ilgili olarak arabuluculuk faaliyeti somunda taraflara ulaşılamamasi, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarının Adalet Bakanliığı bütçesinden ödeneceği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, arabuluculuk yapan davaci tarafindan, Istanbul Anadolu Arabuluculuk 

Bürosu'nun 2025/22016 ticari dava şartı arabuluculuk dosyasında_4.600,00_TL olan arabulucuk ücretinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin İstanbul Anadolu Arabulucuk Bürosu'nun isleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlasılmıstır.

Îdare hukuku kuralları içinde, kamuhizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen tek yanlı idari işlemler ile aynı amaçla gerçekleştirilen idari eylemlerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idariyargmın görev alanına girmektedir 

Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılması;arabuluculuk faaliyetinden sonuç alınamaması üzerine açılacak dava sebebiyle yapılan yargılama giderlerine arabuluculuk ücreti de eklenmek suretiyle hesaplama yapılmasım sağlama amacına yöneliktir.
Arabuluculuk ücretinin Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi istemiyle idareye yapılan başvurunun reddedilmesi durumunda ise ödenmeyen arabuluculuk ücretinin yargilama giderine dönüşemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, arabuluculuk bürosu tarafından ödenen tutar anlaşmaya varılması hâlinde taraflarca arabuluculuk bürosuna ödeneceğinden ve anlaşmaya varılamadığında ise davada haksız çıkacak taraftan tahsil edileceğinden, arabuluculuk ücretinin yargilama gideri sayilmasının dava açılmadan önce idarî usuller uygulanarak idarece tesis edilen işlemin idarî işlem olma vasfını değiştirmeyeceği áşikârdır.
Bu itibarla, arabuluculuk ücretinin õdenmesi istemiyle 2577 sayılı Ídari Yargılama Usúlü Kanununun 10.maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak idari bir birim olan arabuluculuk bürosunca kamu gücü kullanlmak suretiyle tesis edilen idari işlemin iptali istemiyle açılan davann 2577 sayılı Kanumun 2.maddesi uyarınca idari yargı merciince karara bağlanması gerekmekte olup, adli yargının görev alamına giren bir uyuşmazlıktan söz edilemiyeceği açıktır.

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta, arabuluculuk ücretinin ödenmesi talebiyle arabuluculuk bürosuna yapılan başvurunun zimnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine dair Şanlıiurfa 2. Idare Mahkemesinin 29/02/2024 tarihli ve E:2024/221, K:2024/378 sayılı kararına karşı Danıştay Başsavcılığı tarafindan 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 51. maddesi uyarınca kanum yararına temyiz yoluna başvurulmuş, Danıştay Onuncu Dairesinin 21/04/2025 tarihli ve E:2024/6835, K:2025/2132 sayılı kararıyla, davanın görüm ve çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle idare mahkemesi kararı bozulmuştur.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Kanûnun 13. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK 
8. Anayasa'nın "B.Yargı yolu" başlkhı 125, maddesinin son fikrası şöyledir :
"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıkhı2. maddesinin 1. fikrası şöyledir:
" 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Ídari dava türleri şunlardır:
a) (Îptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalariı,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar."
10. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun, "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı18/A maddesinin 13. ve 14. fikraları şöyledir:
"(13) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamamasi, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Iki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hálinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarcaeşit şekilde uyuşmazlığı konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılr.

(14) Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafindan yapılması gereken zaruri giderler;arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varilması hálinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hálinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden 

karşılamr."
11. 6325 sayılı Kanun'un, "Kuruluş ve teşkilat" başlıkh 28. maddesinin 3. fikrası şõyledir :
"(3) (Ek: 12/10/2017-7036/26 md.) Arabuluculuğa başvuranlar bilgilendirmek, arabuluculari görevlendirmek ve kanunla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere Bakanlık tarafindan uygun görülen adliyelerde arabuluculuk büroları kurulur. Adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu tarafindan,münhasıran bu bürolarda çalışmak üzere bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadar personel görevlendirilir.Arabuluculuk büroları, Häkimler ve Savcılar Kurulu tarafindan belirlenen sulh hukuk hâkiminin gözetim ve denetimi altında görev yapar. Arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde bu büroların görevi, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunca görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafindan ilgili hákimin gōzetim ve denetimi altında yerine getirilir."
12. 6325 sayıli Kanun'un, " Yönetmelikler " başlıklı36. maddesi şöyledir :
" (1) Arabuluculuk eğitimi verecek kuruluşlarin denetlenmesi ile eğitimin süresi, içeriği ve standartlari,yapilacak olan yazılı siavın ilke ve kurallarının belirlenmesi, arabulucular sicilinin düzenlenmesi ve arabulucularda aranacak koşullar, arabulucuların denetlenmesi ve izlenmesi ile bu Kanunun uygulanmasım gösteren diğer hususlar, Bakanlıkça çıkarılacakyönetmeliklerle düzenlenir."
13. Hukuk Uyuşmazhklarında Arabuluculuk Kanun'u Yönetmeliği'nin "Dava şartı olarak arabuluculukta arabuluculuk ücreti ve giderler" başlıkh 26. maddesi şöyledir.

" (1) Tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda tamamen veya kismen anlaşmalari hâlinde, arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ucret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ucret Tarifesinin Ikinci Kısmına göre aksikararlaştirılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret, Tarifenin Birinci Kısmında belirlenen ikisaatlik ücret tutarından az olamaz. İşe iade talebiyle yapılan görüşmelerde tarafların anlaşmalarıdurumunda, arabulucuya õdenecek ücretin belirlenmesinde işçiye işe başlatilmaması hâlinde ödenecek tazminat miktarı ile çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücret ve diğer haklarının toplami, Tarifenin Ikinci Kısmı uyarınca üzerinde anlaşılan miktar olarak kabuledilir.

(2) Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları hälinde iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Bakanlık bütçesinden ödenir. Ikisaatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hálinde ise iki saati aşan kisma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde Tarifenin Birinci Kismına göre karşılanır. Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır. Dava açılması hâlinde mahkeme tarafindan dava öncesiödenen arabuluculuk ücretlerine ilişkin makbuz dosyaya eklenir. Yargılama giderleri olarak hükmedilen tutar 6183 sayılıKanuna göre tahsil edilir.

(3) Sürecin sehven kayıt, mükerrer kayit veya arabuluculuğa elverişli olmama nedeniyle sona erdirilmesi hallerinde arabulucuya ikinci fikra uyarınca ücret õdenmez.

(4) Bu madde uyariınca adliye arabuluculuk bürosu tarafindan yapılması gereken zaruri giderler;arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varilması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Bakanlık bütçesinden karşılanır.Dava açılması hâlinde mahkeme tarafidan, yapılan zorunlugiderlere ilişkin makbuz dosyaya eklenir. Yargılama giderleri olarak hükmedilen tutar 6183 sayılı Kanuna göre tahsiledilir.

(5) Adliye arabuluculuk bürosu tarafindan, adliye arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafindan Bakanlık tarafından ödenen arabuluculuk ücretine ilişkin liste,ödenmek üzere Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.

(6) Kamu görevlileri tarafindan yürütülen arabuluculuk faaliyetleri sonucunda taraflarca anlaşılan ya da Tarifeye göre tahakkuk edecek arabuluculuk ücreti, arabulucunun listesinde yer aldığı komisyona bağlı adliye arabuluculuk bürosu veya adliye arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne arabulucu tarafindan bildirilir. Taraflar, arabulucu ücretini belirlenen tarihte adliye arabuluculuk bürosu veznesine yatırır. Adliye arabuluculuk bürosu yasal kesintileri yaptıktan sonra arabulucunun bildirmişolduğu banka hesabına havale eder. Davaşartı olan arabuluculukta anlaşamama hâlinde düzenlenen sarfkararıgereğince ücret Cumhuriyet savcıliğınca arabulucunun banka hesabına yatirılır."
14. Yönetmeliğin "Adliye arabuluculuk bürolarının denetimi" başlıklı 58. maddesi şöyledir 
"Adliye arabuluculuk bürolari, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafndan belirlenen sulh hukuk hákiminin gözetim ve denetimi altındagörev yapar. Adliye ara buluculukbürosu kurulmayan yerlerde bu büroların görevi adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunca görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafindan ilgili hákimin gözetim ve denetimi altında yerine getirilir."

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE :
A. ilk Inceleme 
15. Uyuşmazlik Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN Döndü Deniz BÍLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin, anılan Kanun'un 10/2.maddesinde öngörülen yönteme uygun olarak yaptığı görev itirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcisınca, 10. maddede öngörülen biçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi bir noksanhık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi 

B. Esasın Íncelenmesi 
16. Raportör-Hakim Gülay DOGAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇiFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sõzlü açıklamalarıda dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
17. Dava, arabulucu ve avukat olan davacinın Istanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 2025/22016 numaral dava şarti ticari arabuluculuk dosyasının arabuluculuk ücreti olan 4.600 TL'nin ödenmesi talebinin reddine dair kararın iptali istemiyle açılmiştır.

18. Dava dosyasınin incelenmesinden; davacinın Istanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosunun 2025/22016 sayıli dosyası ile arabulucu olarak UYAP Arabulucuk portal aracılığı ile görevlendirildiği; ilgili dosya Ticari dava şartıuyuşmazlığı kapsamında bir uyuşmazlık olduğundan, başvurucu taraf ve diğer taraf ile görüşmeler yapılıp, taraflara davet mektubu ve bilgilendirme metinlerinin gönderildiği ve ilk oturumun yapıldığı taraflar anlaşamadıklarından, dosyanın anlaşamama nedeniyle kapatıldığı son tutanağın düzenlenerek taraflarca imza altına alındıği; süreç anlaşmama olarak neticelendikten sonra, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre Adalet Bakanlığı tarafindan karşılanması gereken 4.600TL lik asgari ücretini almak için davacinın Îstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosuna evrakını verdiği, talebe cevap verilmeyerek zimnen reddedildiği anlaşılmiştır .

19. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Idari Dava Türleri ve Idari Yargı Yetkisinin Sıırıi" kenar başlıkhı 2. maddesinde, idari dava türleri: Idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davalari; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari; tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
20. Bununla birlikte yukarıda belirtilen hükümlere göre idari yargı yerinde dava açılabilmesi için, işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Söz konusu işlem veya eylemin idari bir faaliyet kapsamında gerçekleştirilmediğinin anlaşılması hâlinde işlem veya eylemin niteliğine göre sonuca gidilmesi gerekecektir.
21. Dava konusu olay ele alindiğinda, arabuluculuk ücretinin, ancak bir yargisal faaliyet sonucunda hükmedilebilecek ücretlerden olan yargılama gideri olarak kabul edilmesi hususu dikkate alndığında, söz konusu işlemin yargılama faaliyetinin bir parçası olduğundan ve yargısal işlem mahiyetini taşıdığından kuşku bulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkida bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, bu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içinde yapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimi dişında tutulmasıgerekmektedir.

22. Türk Ticaret Kanun'u kapsamında, konusu bir miktar paranın Ödenmesi olan alacak davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasının dava şartı olarak kabul edildiği, Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Yönetmeliği kapsamında Hazineden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacaği, Hazine tarafindan arabulucuya õdenen tutarın, dava açılması halinde yargilama sonunda haksiz çikan taraftan alınarak Hazineye gelir kaydedileceği ve yargılama giderleri olarak hükmedilen tutarın 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edileceği, Arabuluculuk Bürolarının denetiminin de adli yargıda olduğu değerlendirildiğinden, uyuşmazlıkta görevli yargıyolunun adli yargı yolu olduğu, somut olaya ilişkin davanın da özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusunun kabulü ile İstanbul 14. Ídare Mahkemesinin 17/07/2025 tarih ve E.2025/1001 sayılı görevlilik kararının kaldırılmasi gerekmiştir.


VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLI YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile davalı vekilinin görev itirazının reddine ilişkin, İstanbul 14. Idare Mahkemesinin 17/07/2025 tarih ve E.2025/1001 sayılı GÖREVLİLiK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, OYBİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN 
*
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:ESAS NO : 2025/611KARARNO : 2025/710KARAR TR : 24/11/2025
$ 
%
ÖZET: Dava dışı T. T. A. $. bünyesinde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken, 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca davalı kuruma nakledilen davacinın, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle adli yargı yerinde dava dışı T. T. A. Ş.'ne karşı açtığı davanın kabulüne karar verildiği ve tarafindan maaş nakil bildirimi yeniden düzenlendiği halde, davalı kurum tarafindan mali haklarının ödenmediği ileri sürülerek, ödenmeyen mali haklarının tazminine ilişkin açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamında, IDARI YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : M. Ö.

Vekilleri : Av. E. A.

Davali : Sağlık Bakanlığı (Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu)
Vekili : Av. H. G.


I. DAVA KONUSU OLAY 
1.Davacı vekili, müvekkilinin T. T. A. Ş.'nde 399 sayılı KHK'ye tabi personel olarak çalışmakta iken, 14/11/2005tarihli 4046 Sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca nakle tabi kapsam dışı personel olarak 24/12/2010tarihinde İzmir ili, Bergama * Devlet Hastanesinde teknisyen olarak göreve başladığını, naklinin yapıldığı yıl aldığı ikramiye tutarlarının maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığını, bu şekilde maaş nakil ilmuhaberinin eksik düzenlendiğinden T. T. A.Ş.'ne karşı müvekkilinin açtiğı davada, Ankara 34. Iş Mahkemesince, Devlet Personel Başkanlığı nakil ilmuhaberindeki ücret dışında ayrica sabit değer olarak bildirilmesi gereken ücret tutarınınaylik net 680,17 TL olarak yeniden düzenlenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi gerektiğinin tespitine karar verildiğini, T. T.A. Ş. ' nin yargı kararı gereği eksik olarak düzenlediği 680,17 TL maaş farkını da ekleyerek aylık bildirim bordosunu müvekkilinin görev yaptığı hastaneye gönderdiğini, 09/07/2020 tarihli 77618171-869 sayılı dilekçe ile Bergama * Devlet Hastanesine başvuruda bulunduklarını ve maaş naklinde yer alan 680.17 TL'nin güncelleştirilmiş hali ile müvekkilinin maaşına yansıtılması ve Sağlık Bakanlığına naklinin yapıldığı tarihten bu yana geriye dönük olarak faizi ile birlikte õdenmesinin talep edildiğini, 13/10/2020 tarih ve 77618171/622.01 sayılı vazı ile kurumun davada taraf olmadığı bildirilerek taleplerinin reddedildiğini, her ne kadar davalıKurum açıklanan davalarda tarafolmasa da, bu mahkemelerin vermiş olduğu kararları 4046 Sayılı Özellestirme Kanunu'nun 22. maddesi gereği uygulamak zorunda olduğunu, T. T. A. Ş. tarafindan davalı kuruma gönderilen bu bordoya göre davalıidarece müvekkilinin maaşının yeniden düzenlemesi gerekirken davalı kurumun bu yükümlülüğünden kaçındığını ileri sürerek, müvekkilinin Sağlık Bakanlığıda çalışmaya başladığı günden geriye dönük olarak fazlaya ilişkin haklanı sakhı

tutularak şimdilik 1.o0o TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargida 
2. Izmir 4. Idare Mahkemesi 25/11/2020 tarih ve E.2020/1479, K.2020/1449 sayılı kararı ile, "Davacım 09/07/2020 tarihli başvurusuyla, maaş naklindeki 680,17 TL'nin güncelleştirilmiş hali ile maaşına yansıtılması ve Sağlık Bakanlığına naklinin yapıldığı tarihten bu yana geriye dönük olarak faizi ile birlikte tarafına ödenmesinin talebiyle yaptığıbaşvuruya davalı idarece verilen 13/10/2020 tarih ve 77618171/622.01 sayılı ișlemin dava dilekçesine eklenip bu işlemin tebliğ tarihinin dava dilekçesinde gösterilerek anılan işlemin de iptalinin istenilip istenilmediği açıkça belirtilmek, sadece tam yargı davası şeklinde dava açılmak isteniyor ise, adli yargıda hüküm altına alman bedelin T. T. A.Ş'den talep edilip edilmediği ile bu davada söz konusu davada belirlenen zararın mı istenildiği hususu açıklığa kavuşturularak talep edilen miktarın gösterilmesi suretiyle dava dilekçesinin yenilenmesi gerektiğinden, 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırıolarak düzenlenen davaya ait dilekçenin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır." şeklindeki gerekçe ile 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi 2577 sayıhı Kanun'un 15. maddesinin birinci fikrasının (d) bendi uyarınca, dava dilekçesinin reddine karar vermiştir 

3. Davacı vekili yenileme dilekçesi ile, aynı hukuki gerekçelerle müvekkilinin Sağlık Bakanlığında çalışmaya başladığı günden geriye dönük olarak fazlaya ilişkin hakları sakhı tutularak şimdilik 1.o00 TL'nin yasal faiziyle birlikte õdenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

4. İzmir 4. İdare Mahkemesi 11/01/2021 tarih ve E.2020/1680, K.2021/22 sayıh kararı ile, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a.maddesi hükmü uyarınca davanın görev yönünden reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kismi şōyledir :
"…. Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacınım T. T. A. Ş. 'nde çalışmakta iken özelleştirme nedeniyle Sağlık Bakanlığıa atandığı, 24.12.2010 tarihinde Sağlık Bakanlığı bünyesinde göreve başladığı,naklin yapıldığı yıl aldığı ikramiye tutarının maaş nakil ilmühaberine yansıtılmadığı ve maaş naklinin eksik düzenlendiği iddiasıyla nakil tarihi itibari ile alması gereken ücret ve ücrete eklenecek ikramiye tutarının eklenmek suretiyle, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi gerektiğinin tespiti ve eksik ücretlerinin ödenmesi istemiyle T. T. A. $. aleyhine açtiğı davada, Ankara 34. Iş Mahkemesinin 28.09.2017 tarih ve E:2016/16, K:2017/340 sayılı kararı ile maaş nakil ilmühaberine eklenmesi gereken sabit ücretin net 680,17 TL olduğu tespit edilerek davanın kismen kabulüne, eksik ücretlerinin ödenmesine ilişkin olarak ise davanın husumet yokluğundan reddine karar verildiği, anılan kararın istinaf incelemesi sonucu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 28.09.2017 tarih ve E:2017/3201, K:2017/2211 K. sayılı karariyla, istinaf başvurusunun kismen kabul edilerek davanın husumet yokluğundan reddine ilişkin kısmının kaldırılarak eksik ödendiği tespit edilen 13.197,71-TL'nin davalı Türk Telekom A.$ tarafimdan davaciya õdenmesine karar verildiği, Türk Telekom A.Ş tarafindan yukarıda tarih ve sayısı belirtilen yargı kararı gereği davacının eksik olarak aldığı 680,17-TL maaş farkı da eklenerek 2.626,33-TL olarak 19.03.2018 tarihliyer değiştirme suretiyle atamalarda aylık bildirim bordosunu yeniden düzenleyerek davacının görev yaptığı hastaneye gönderildiği,akabinde davacı tarafindan davalı idareye yapılan başvuruların kurumun söz konusu davalarda taraf olmadığıgerekçesiyle õdenmediği, daha sonra davacının 09.07.2020 tarihli başvurusuyla, maaş naklindeki 680,17-TL'nin güncelleştirilmiş hali ile maaşına yansıtılması ve Sağlık Bakanlığına naklinin yapıldığı tarihten bu yana geriye dönük olarak faizi ile birlikte tarafina ödenmesinin talep edildiği, davalı idarenin 13.10.2020 tarih ve 77618171/622.01 sayılı yazısısı ile davada taraf olunmadiğı bildirilerek reddedilmesi üzerine, anılan yargıkararları gereğince 680,17-TL ikramiye ödeneğinin güncelleştirilmiş hali ile davacının maaşına yansıtılarak Sağlık Bakanlığında çalışmaya başladığı günden geriye dönük olarak fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak şimdilik 1.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, dava konusu uyuşmazlığın temelinin, T. T. A.Ş.'de görev yapmakta iken Sağlık Bakanlığına nakledilen davacinın, nakil tarihi itibari ile alması gereken ücret ve ücrete eklenecek ikramiye tutarinın eklenmek suretiyle, maaş nakil ilmühaberinin yeniden düzenlenmesi gerektiğinin tespiti ve eksik ücretlerinin ödenmesi istemiyle T. T. A.$. aleyhine açtığı dava sonucu, Ankara 34. Iş Mahkemesince, maaş nakil ilmühaberine eklenmesi gereken sabit ücretin tespit edilmesi üzerine, ücret farkının neşekilde hesaplanacağı ve maaş nakil ilmühaberinin ne şekilde yansıtılacağına yönelik olduğu, dolayısıyla uyuşmazlığın Mahkeme kararının uygulanmasına ilişkin olduğu ve İş Mahkemesi kararının uygulanmasını teminen yapılan başvurunun reddi sonrası yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan iş bu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştir.

Nitekim, benzer uyuşmazhıkta İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 17.05.2018 günlü,

E:2018/1752, K:2018/2468 sayılı kararı da bu yöndedir."
5. Davacı vekili, aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargida 
6. Bergama 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 07/11/2024 tarih ve E.2024/575, K.2024/478 sayılı kararı ile, "uyuşmazlığın işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklandığı, talebin Ankara 34.Iş Mahkemesinin 2016/16 Esas sayılı ilamıuyarınca hüküm altına alınan ücret alacağının maaşına yansıtılmasına ilişkin olduğu, uyuşmazlığın çözüm yerinin IşMahkemesi olmasi, Bergama Ilçesinde müstakil Iş Mahkemesi bulunmaması nedeniyle Hákimler ve Savcilar Yüksek Kurulu'nun 24.03.2005 tarih 188 sayılı ilke kararı gereğince Bergama 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin İş Mahkemesi olarak görevlendirildiği de nazara alınarak mahkemenin açılan davada görevli olmadığı" gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar vermiştir.
7. Dosya, İş Mahkemesi sifatıyla Bergama 1.Asliye Hukuk Mahkemesine tevzi edilmek üzere gönderilmiş ve Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) E. 2024/513 numarasina kaydedilmiştir.
8. Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Îs Mahkemesi Sıfatiyla) 02/07/2025 tarih ve E.2024/513,K.2025/277 sayıh kararı ile, davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/l-b maddesi uyarınca yargı yolu bakımından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Özelleştirilen T.T. A.Ş bünyesinde çalışmakta olan M. Ö.'ün Devlet Personel Daire Başkanlığına bildirilerek Bergama * Devlet Hastanesinde göreve başladığı, Özelleştirilen kurum davacının maaş tutarımı eksik bildirdiği, daha sonrasında Ankara 34. Is Mahkemesi'nin 2016/16 E. ve 2017/340 K. Sayılı kararı ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/3201 E. ve 2017/2211 K. Sayılı kararı doğrultusunda nakil ücret bordrosunun yeniden düzenlenerek davalı kuruma bildirildiği, kurum içi yazışmalarda kararın uygulanmadığı veya uygulanıp uygulanmayacağı yönünde net görüş bildirilmediği, görülmektedir 
680,17-TL ilave edilmesi gereken tutarın 15.01.2011 tarihi itibariyle maaş tutarına ilave edilmediği anlaşımaktadır. O halde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi denetiminden geçerek kesinleşen bir kararın varlığıaçıkken aynı konuda tekrar yargılama yapmak mümkün değildir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde belirttiği ve ifade ettiği " tüm bu nedenlerden dolayı ve müvekkilimin mahkeme kararları ile ilgili yasaya rağmen yaptığı tüm başvurular davalı kurumca reddedilmiş olduğundan işbu davayı Sayın Mahkemenizce açma zaruretimiz hasıl olmuştur." şeklindeki ifade de Adli yargıda alınmış ve denetimden geçerek kesinleşmiş bir kararın uygulanmamasındankaynaklanan ya da kurumun red işlemine karşıaçılacak idariyargının alanına giren tam yargı veya iptal davasındanbahsetmek mümkündür. Bu nedenle açılan dava yōnünden mahkememiz için yargı yolu caiz değildir..."
9. Davacı vekilinin, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dosyasıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.

III. İLGİLİ HUKUK 
şöyledir:
10. Anayasa'nın "Yargı yolu"başhkl 125, maddesinin birinci fikrasmın ilk cümlesi ile aynı maddenin son fikrası
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
(..)
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."
11. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Kuruluşlardaki Personelin Nakli" başlıklı 22maddesi şöyledir:
"(Değişik: 3/7/2005 - 5398/8 md.)
Özelleştirme programına alınan kuruluşlarda (iştirakler hariç) ilgili kuruluş veya İdare tarafindan istihdam fazlası personel belirlenmesi ya da bu kuruluşların kismen veya tamamen satışı nedeniyle kamu tüzel kişiliğinin sona ermesi, devredilmesi, küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulması, kapatılmasi, tasfiye edilmesi halinde; bu kuruluşlarda programa alınma tarihi itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olarak veya sözleşmeli statüde çalışmakta olanlar ile iş kanunlarına tâbi olarak görev yapmakla birlikte toplu işsözleşmesi hükümlerinden yararlanmayan genel müdür, genel müdür yardımcısi, teftiş kurulu başkani, kurui başkanı, daire başkani, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürü, müfettiş ve müfettiş yardımcısı,

müşavir ve başuzman unvanlı kadrolara atanmak suretiyle görev yapan personel, kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere yukarıda belirtilen işlemlerin tamamlanmasından itibaren onbeş gün içerisinde Idare tarafindan Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Nakil hakkı tanınan bir kadro veya pozisyonda görev yapmakta iken Idare tarafindan ihdas edilen ve iş kanunlarına tábi olan kadrolara atanmayı kabul edenler ile kuruluş özelleştirme programına almdıktan sonra kuruluşa naklen veya açıktan atananlar bu madde ile getirilen nakil hakkından yararlanamaz. İdare, özelleştirme programındaki kuruluşlardanakil hakkıkapsamında yer alan kadro ve pozisyonlardan boş bulunanları iptal etmeye, kadro ve pozisyonların yerini, aynı kuruluş bünyesindeki şirketler veya işyerleri arasında değiştirmeye yetkilidir. Özelleştirme programındaki herhangi bir kuruluşun personeli, İdare tarafindan özelleştirilecek kuruluşlarda görevlendirilebilir ve yetkilendirilebilirler.Nakle tâbi personelin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kazanılmış hak aylık derecesinden aşağı olmamak kaydıyla, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının boş kadrolarından Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilen kadroya, anılan Başkanlık tarafından kırkbeş gün içerisinde ataması teklif edilir. 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamıdışındaki kamu kurum ve kuruluşlarının (özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar hariç) mevcut boş kadro veya pozisyonlarına da ihtiyaçlar doğrultusunda atama teklifi yapılabilir. (Değişik üçüncü cümle:10/9/2014-6552/108 md.) Bu personelden 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı Cetveldeki kadrolarda istihdam edilmekte olanlar ile burada sayılan unvanlarla çalışan diğer statülerdeki personelin atama teklifleri, Araştirmacı unvanlı kadrolara veya istekleri hâlinde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (1) sayılı Cetvelde yer alan unvanlar hariç olmak üzere öğrenim durumlari itibarıyla ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara, daha önce bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlarda bulunmuş olması ve atamayapılacak kadro unvanının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması kaydıyla yapılır. Ancak (1) sayılı cetvelde yer alan, mesleğe özel yariışma siınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonucunda göreve alınanların atama teklifleri, söz konusu görev unvanına uygun kadrolara yapılır. Devlet Personel Başkanlığıtarafından gönderilen atama teklif yazısının atamayı yapacak kamu kurum ve kuruluşuna intikalinden itibaren otuz gün içerisinde bu kurum ve kuruluş tarafindan atama işlemlerinin yapilması zorunludur. Naklen atanan personel hakkında geçici 9uncu madde hükümleri dikkate alinir.
Kuruluşun satilması veya devredilmesi halinde bu kuruluşta çalışan nakle tâbi personelin atamasıyukarıdaki hükümlere göre yapıldıktan sonra atama emri, ilgili personele atamayı yapan kurum veya kuruluştarafindan, istihdam fazlası personel için yapılacak atama emri ise kuruluşu tarafindan 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Personelin işe başlama sürelerine ve işe başlamama halinde yapılacak işlemlere ilişkin olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 62 ve 63 üncü maddeleri hükümlerinin uygulanmasından atamayı yapan kamu kurum ve kuruluşu sorumludur. Kurum ve kuruluşlar atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu en geç onbeş gün içerisinde Devlet Personel Başkanlığına bildirirler. Yeni kurumunda görevine başlayan personel istekleri halinde, boş kadro bulunması ve ilgili mevzuata uygun olmasışartıyla eski kadro veya pozisyonuna uygun kadrolara kurumlarınca atanabilirler. Askerlik görevlerini yapmakta olanlar için yukarıdaki süreler terhislerini takip eden aybaşından itibaren başlar. Bu madde gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak nakil sebebiyle boşalan kadro ve pozisyonlar, boşaldıkları tarihten itibaren herhangibir işleme gerek kalmaksizın iptal edilmiş sayılır.
Bu maddenin birinci fikrasına göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen personelin, kuruluşun kamu tüzel kişiliğinin sona erdiği tarihten, yeni kurumlarında göreve başlayacakları tarihi takip eden aybaşıa kadar geçecek süreye ilişkin olarak eski kadro veya pozisyonlarıa ait ayhk, ücret, varsa ikramiye ve ücrete bağlı diğer mali hakları ile yeni kurumlarmda göreve başlayacakları tarihe kadar geçecek süredeki sosyal hak ve yardımları (harcirah, sağlık giderleri, cenaze giderleri ve ölüm yardımı) Ozelleştirme Fonundan õdenir ve bunlardan T.C. Emekli Sandığıa tábi olanların bu süre içinde Sandıkla olan ilgileri devam eder. Eski görev yerinden alınan aylık ve diğer mali haklar için borççıkarılmaz ve kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz. Personelin Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihten yeni görev yerlerine başlayacakları tarihe kadar geçecek süredeki aylık ve ücretlerindeki artışlar, beşinci ve altıncı fikraların uygulanmasıda dikkate almmaz. Bu personelden nakil sürecinde emekli olanlara T.C. Emekli Sandığınca ödenen emekli ikramiyeleri, makam, görev ve temsil tazminatları ile ölüm yardımlari, ōdenmesini takiben iki ay içerisinde faturası karşılığımda Hazine tarafindan T.C. Emekli Sandığına ödenir. Nakil hakkına sahip olarak iş kanunlarına tâbi çalışmakta iken õzelleştirme uygulamaları nedeniyle istihdam fazlası personel olarak belirlenenlerden, kararın kendilerine tebliği tarihinden başlayarak on gün içinde nakil hakkından vazgeçtiğini beyan edenlerin iş sözleşmeleri feshedilmiş sayılır ve bunların ihbar ve kıdem tazminatları Ozelleştirme Fonundan karşılanır. Kuruluşun özelleştirme uygulaması sonucu nihai devir ișlemlerinin onaylanmasına ilişkin kararın Resmi Gazetede yayımından itibaren on gün içinde nakil hakkından vazgeçtiğini çalıştığı kuruluşa yazılı olarak bildiren nakil hakkına saħip iş kanunlarına tábi personelin de işsözleşmelerifeshedilmiş sayılır ve bunların ihbar ve kidem tazminatları Ozelleştirme Fonundan karşılanır. Diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere isimleri Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerden; nakil süreci içerisinde kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde iş sözleşmeleri sona erenlerin kidem tazminatlarıda Özelleştirme Fonundan ödenir. İş kanunlarına tábi olarak çalışmakta iken, bu madde gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarina nakledilen personele kidem tazminatı õdenmez ve bunların önceden kidem tazminatıödenmiş süreleri hariç, kıdem tazminatına esas hizmet süreleri 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı

Kanunu hükümlerine göre emekli ikramiyelerinin hesabında dikkate alınr.
Bu madde hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli personel ile is kanunlarıa tâbi personele, Devlet Personel Başkanlığıa bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına iliskin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları sözleşme ücreti, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ikramiye bankacılık tazminati, ek ücret, ek ödeme, teşvik ödemesi ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); nakledildiği kurum veya kuruluştaki kadro veya pozisyonlara ilişkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve tazminatları (ek tazminat ve bankacılık tazminatı dâhil), makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminati, sözleşme ücreti, ücret, ek ücret,ek õdeme, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutari, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrica tazminat olarak ödenir. Atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya pozisyonlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, başka kurumlara geçenlere fark tazminatı ödenmesine son verilir 
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (1) sayılı cetvelde belirtilen kadrolarda görev yapmakta iken nakle tâbi tutulan personelin (bu Kanuna göre anonim şirket halinde birleştirilen kuruhuşlardaki personel dâhil), Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadrolarına ilişkin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gōsterge, zam, özel hizmet tazminati, makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminatı bir bütün olarak, göreve başladıklarıtarihi izleyen aybaşından geçerli olmak üzere üç yıl süre ile saklıtutulur ve şahsa bağlı haktan yararlanılan süreler 5434 sayılı Kanunum ek 68 inci ve ek 73 üncü maddelerinde belirtilen sürelerin hesabında (daha önce nakledilenler dáhil) dikkate alınır. İlgililerin yeni kadrolarına atandıkları tarihten önce, eski kadroları için mevcut olan ve saklı haklar kapsamında buluman gösterge, puan,oran ve katsayı artışları şahsa bağlı haklarda artış sayılır. Ancak eski kadro için bu tarihten sonra ihdas edilmişhiçbir mali ve sosyal hak ve yardım ile sair ödemeler şahsa bağlı hak kapsamında değerlendirilmez. Atanılan kadrodaki derece yükselmeleri veya kademe ilerlemeleri, aylık gösterge ve ek gösterge dışındaki ödemelerde,şahsa bağlı olaraksaklı tutulan hakların ödendiği eski kadronun derecelerinin yükseltilmesi veya kademelerinin ilerletilmesi sonucunu doğurmaz. Bu personelin (bu Kanuna göre anonim şirket halinde birleştirilen kuruluşlardaki personel dáhil), Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadrolarına ilişkin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve tazminatları (ek tazminat ve bankacılık tazminatı dâhil), makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminati, ücret (fazla mesai ücreti haric), ek ücret, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alımır); nakledildiği kurum ve kuruluş tarafindan şahsa bağlı hak olarak ödenen aylık, ek gösterge, zam, özel hizmet tazminati, makam tazminati, temsil tazminati, görev tazminatı ödemeleri ile şahsa bağlı hak dışıdayapılan ikramiye, ücret, ek ücret, ek ödeme, ek tazminat, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması hâlinde aradaki fark tutari, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrica tazminat olarak ödenir. Atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya pozisyonlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, başka kurumlara geçenlere şahsa bağlıi hak uygulaması ile fark tazminatı ödenmesine son verilir."
12. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başhıkh 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) Idari dava türleri şunlardır:
a) (Iptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) Idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlål edilenler tarafindan açılan iptal davalari,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari,
c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayıtaraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. Îdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlıği Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kisıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
13. 2577 sayılı Kanun'un "Iptal ve tam yargı davaları"başlıklı 12. maddesi şöyledir:
"Ilgililer haklarını iħlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararin veya kanun yollarına başvurulmasıhalinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden 

itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye basvurma hakları saklıdır."
IV. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığıda, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLİR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'ı katılımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, anılan Kanun'un 14. maddesinde ōngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi ūzerine, son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği,adli yargı dosyasının da Uyap kayıtlarıın temin edildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi 
B. Esasin Încelenmesi 
15. Raportör-Hâkim Gülay DOGAN'ın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idari yargıın görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
16. Dava, dava dışı T. T. A. $. būnyesinde kapsam dışı personel olarak çalışmakta iken, 4046 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca daval kuruma nakledilen davacının, maaş nakil bildiriminin ilgili mevzuata uygun düzenlenmemesi nedeniyle adli yargı yerinde T. T. A. Ş.'ne açtiğı davanın kabulüne karar verildiği ve anılan şirket tarafindan maaş nakil bildirimi yeniden düzenlendiği halde davalı kurum tarafindan mali haklarının ödenmediği ileri sürülerek, ödenmeyen mali haklarının tazminine karar verilmesi istemiyle açılmiştır.

17. Dosyanın incelenmesinden; davacının dava dışı şirkette çahışmaktayken özelleştirme üzerine kamuya atanıp,24/12/2010 tarihinde Bergama * Devlet Hastanesinde göreve başladığı, kamuya nakil sırasında haklarını saklı tuttuğu,sözleşmedeki güvence süresi dolmadan çalıştığı kurum tarafından nakil bildiriminin yapıldığı, davacıın naklinin yapıldığıyıl aldığı ikramiye tutarlarının maaş nakil bildirimine yansıtılmadığı, bu sekilde maaş nakil belgesinin eksik düzenlendiği ileri sürülerek, davacının Devlet Personel Başkanlıiğına bildirim tarihi itibariyle alması gerekli olan ücret ve ücrete eklenmesi gereken farkların, aynica 112 günlük ikramiye tutarının sabit değer olarak eklenecek şekilde nakil bildiriminin yeniden düzenlenmesi ve düzenlenmiş haliyle Devlet Personel Başkanliğıa bildirilmesi gerektiğinin tespitine, maaş nakil bildiriminin eksik düzenlenmesi sebebiyle, kamuda çalışmaya başladığı tarihten itibaren eksik ücret alması nedeni ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL'nin T. T. A.$.'den tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açtığı, Ankara 34.İş Mahkemesinin 25/05/2017 tarih ve E.2016/16, K.2017/340 sayıl kararı ile; "bildirim yükümlülüğü davalı işverende olmakla birlikte, eksik bildirilen tutarın Šdenmesi yükümlülüğünün davacinın atandiğı kamu kurumuna ait olduğundan davacının her ay eksik ücret alması nedeni ile uğradiğı zararın tahsiline yönelik talebin husumet yokluğu nedeni ile reddine,bilirkişi tarafindan yapılan hesaplama doğrultusunda tespit talebinin kabulüne" karar verildiği, kararın istinaf edilmesi ūzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 04/10/2017 tarih ve E.2017/3201, K.2017/2211 sayılı kararıile, "Dosyada davacıın; nakil sonrası ayrılmış olduğu kurumum, yani davalının düzenlemiş olduğu ilmühaberden kaynakli olarak fark alacaklarını istediği anlaşımıştır. Dava konusu alacaklara ilişkin ilmuhaberi düzenleyen, idari işlemi yapan davalı kurumdur. Bu sebeple, mahkemce davanın esasına girerek karar vermesi gerekirken husumetten reddi hatalı olup bozmayı gerektimiştir." şeklinde kararı verilmiştir. Dosyada aldırılan ve karar vermeye ve denetime elverişli bilirkişi raporu dikkate alındığında, işlemi gerçekleştiren davalı olduğundan davalıya husumet yöneltilebileceği aksi yöndeki mahkeme kararının kaldırılarak, ıslah talebi ve ek raporda dikkate alındığında davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddi ve davacıvekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353-(1) b)2maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılarak davanın kismen kabulü ile; Devlet Personel Başkanlıği'na bildirim tarihinde davacının maaş nakil bildirim ilmuhaberine ilave tediye ve akti ikramiye tutarı olarak net 680,17 TL ek ödemenin eklenmesi gerektiğinin tespitine, Net 13.197,71 TL alacağın dava tarihi olan 28/12/2012'den itibaren işleyecek faizi ile davalıdan alınarak davaciya verilmesine," karar verildiği anlașılmıştır. Davacı tarafindan bu kez, çalıştığı kuruma maaş nakil bildiriminde yer alan 680.17 TL'nin güncelleştirilmişhali ile tarafina ödenmesi için başvuruda bulunulmasi, davalı kurum tarafindan 13/10/2020 tarih ve 77618171/622.01 sayılıyazı ile kurumun davada taraf olmadığı gerekçesiyle talebinin reddine karar verilmesi üzerine, davacıın Sağlık Bakanlığında çalışmaya başladığı günden geriye dönük olarak fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak şimdilik 1.000 TL'nin davalıdan tahsili istemiyle iş bu dava açılmıştır. Dava konusu uyuşmazlığın esasının iş hukukuna değil, davalı kurumun idari işleminden kaynakh tazminat istemine dolayısıyla idare hukukuna ilişkin olduğu değerlendirilmiştir.
18. Bu durumda, davacıın talep ettiği alacağının idari işlemden kaynaklandıği, dolayısıyla bu işlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) fikrasında belirtilen; "Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davalari" ve 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.


19. Yukanıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 4. İdare Mahkemesinin 11/01/2021 tarih ve E.2020/1680, K.2021/22 sayıhı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V. HKM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Izmir 4. Idare Mahkemesinin 11/01/2021 tarih ve E.2020/1680, K.2021/22 sayılı GÖREVSIZLIK KARARININ KALDIRILMASINA,
24/11/2025 tarihinde, OY BİRLİĞI İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili Üye Üye Üye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR ŞEN BİLIR 
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Mahmut BALLI 
Üye Recep KILIÇ
*
Uvusmazhk Mahkemesi Baskanlığından ESAS NO : 2025/613KARARNO : 2025/667KARAR TR : 24/11/2025
$ 
*
ÖZET: 3083 sayılı Kanun'a istinaden çiftçilik yapmak amacıyla davacı tarafa kiraya verilen taşımmazın, õnceki kiracısı ile davacı arasında sıkıntılar yaşandığı gerekçesiyle kira sözleşmesinin iptaline dair işlemin iptali için açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.

KARAR 
Davaci : H. K.

Vekili : Av. G. I.

Davali : Viranşehir Kaymakamlığı

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkilinin Şanlıurfa ili, Viranşehir ilçesi, Germen Köyü, Bryıklı Mahallesi, * ada/parsel sayılı toplam 62 dönümlūk taşınmazın maliki olduğunu, 2016 yılında yapılan toplulaştırma işlemi ile * ada/parsel sayılıtapulu arazisinin hazine arazisi olarak vasfinın değiştirildiğini, bu değişiklikten dolayı müvekkile ada/parsel sayılı arazide bulunan yan komşusu Z. T.'ün taşınmazına kaydırma yapıldığını, bu kaydırmanın sadece resmi evrakta geçerli olup, filiyatta müvekkilinin arazisinde Z. T.'ün arazisine yönelik herhangi bir kayma işlemi olmadığını, köydeki herkesin toplulaştırma işlemi yapılmadan õnceki duruma göre arazisini ekip biçtiğini, toplulaştırmadan sonra herhangi bir sınır çizme yapılmadığından fiili durumun geçmişteki gibi devam ettiğini, toplulaştırmadan önce alt sınır komşusu olan A. D. adlıkişinin ve * ada/parsel sayılı taşınmazların fili kullanıcısı olduğunu, toplulaştırma işlemi ile * nolu ada/parselin mera arazisi olarak vasfinın değiştiğini, ancak kendisinin eskisi gibi * ada/parsellerdeki taşınmazları ekip biçmeye devam ettiğini,müvekkilin kendisine ait olan * ada/parsel sayıl taşınmazın hazine arazisi olarak vasfinın değiştirildiğini 2020 yılında tapudan öğrendiğini, arazinin akıbetini araştırdığında taşınmazın 15/02/2016 tarihinden 18/09/2017 tarihine kadar Z. S.tarafindan, 2018 yılında alt sınır komşusu A. D. tarafindan kiralandığını öğrendiğini, Z. S. ve alt sınır komşusu olan A. D.'in, mūvekkilinin söz konusu arazinin 60 yıllık kullanıcısı ve hali hazırda ekip biçen kişisi olduğunu bilmesine rağmen hukuka aykırı olarak kiralama yapıldığını, bu kiralama işlemi sonrasında da kiralanan yer üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunulmadığını, müvekkilin arazisinin fili kullanıcısı olmamasına rağmen hukuka aykırı bir şekilde kiralama işlemi yapan sınır komşusu A. D. 'in kendi arazisini kullanmaya devam etmekte olup müvekkilin arazisini de elinden almaya çalıştığını,

müvekkilinin hak kaybına uğramamak için * ada parsel sayıhı arazisinin hazine arazisi olarak vasfinın değiştiğini öğrendiğinde Milli Emlak'a gittiğini ve Îl Tarım ve Orman Müdürlüğünce kiralanan yere gelindiğinde, A. D. ve Z. S.ile işbirliği yapan muhtarın gelen memurlar tarafindan aranmasına rağmen kiralanan yere gelip beyanda bulunmadığını,kiralama işlemini yapan memurlar tarafindan köy halkına sorulduğunu, tespit komisyonunca taşımazın fiili kullanıcısınımüvekkil olduğu şerh düşülerek * ada/parsel sayılı arazinin müvekkiline kiralandığını, müvekkilinin kira parasını yatırdığınıve halihazırda sezonluk ürünlerini ekip biçmekte olduğunu, durumu öğrenen A. D. 'in, huzursuzluk yaratarak Viranşehir Kaymakamlığı'na gittiğini ve eğer kiralama kendi adına yapılmazsa toplumsal olaylar yaşanacağını dile getirdiğini,Viranşehir Kaymakamlığıca 03/05/2024 tarih ve E-15596379-14736 sayılı yazı ile kiralama komisyonuna * ada/parsel sayılı arazinin A. D. ve H. K. arasında sıkıntılar yaşanması sebebiyle kiralanmayarak boş bırakılmasına ilişkin yazıyazıldığını, bu yazı uyarınca * nolu arazinin kiralamasının durdurulduğunu, müvekkilinin bu kararı 13/05/2024 tarihinde Kaymakamlığa gittiğinde õğrendiğini, aynı gün içinde bu kararın kaldırılması için dilekçe ile başvuruda bulunduğunu,müvekkilin sahibi olduğu 62 dönüm tapulu arazinin * nolu parseldeki 30 dönümlük arazisini toplulaştırma işlemi ile yan sınır komşusu Z.T'ün arazisine kaydırıldığını, fakat filiyata bir kayma söz konusu olmaması ve Kaymakamlık makamınca da * ada parselde tedbir karari alnarak arazinin kiralamasının durdurulması neticesinde müvekkilin sahip olduğu 62 dönüm tapulu 30 dönüm de kiralama olan toplam 92 dönüm arazide sadece 28 dönüm arazi ekip biçebildiğini, müvekkilinin hak kaybı yaşadığıı, A. D. adlı kişinin arazisinde her hangi bir daralmanın söz konusu olmadığını, bölgenin sosyal boyutu nedeniyle fesih hakkının idareye tanınmadığını ve idarenin sözleşmeyi feshetmesi için hakh nedenlerin ortaya konulamadığıı, A. D.'in müvekkilin hak sahibi olduğu yeri elinden almaya çahştığını, müvekkilin bu karar sebebi ile mağduriyete uğradığını, hak sahibi olduğu yerde şu an ürün ekemediğini belirterek, hukuka aykırı bir şekilde kira sözleşmesi iptal edilen müvekkilin hakkıın derhal müvekkile iadesi ve Viranşehir Kaymakamlığıın 03/05/2024 tarih ve E-15596379-14736 sayılı işleminin iptali talebiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.

IL UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Îdari Yargida 
2. Şanhurfa 2. Îdare Mahkemesi 09/10/2024 tarih ve E.2024/1063, K.2024/1511 sayih kararı ile,kiracı-kiralayan ilişkisi kurulduktan sonraki aşama uyuşmazlığın konusunu oluşturduğundan, eldeki davanın özel hukuk hükūmlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir;
". Dava konusu uyuşmazlığın, Şanlurfa İli, Viranşehir İlçesi, Germen Köyü, Bıyıklı Mahallesi, *ada/parsel numaralı taşınmazı kiralamak isteyen davacı ile A.D ile arasında sıkıntı yaşandiğından söz konusu taşmmazın kiralanmayarak boş bırakılmasına ilişkin olarak tesis edilen Viranşehir Kaymakamlığı'nın 03/05/2024 tarihli E-15596379-14736 sayılı işlem üzerine, davacı tarafindan söz konusu * ada/parsel sayılıarazinin kendisine kiralanmamasının hukuka aykırı olduğu, bu işlem nedeniyle haksız olarak bahse konu arazinin kiralanmasına ilişkin sözleşmesinin iptal edildiği ve hak kaybına uğradığından bahisle anılan işlemin iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

İdari yargının görev alanı, idare hukukunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklardır. İdare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacryla, kamu gücü kullamlarak tesis edilen idariişlemler, idari eylem ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir. Davanın idari yargıda görülebilmesi için taraflar arasında yapılan sözleşmenin bir idari sözleşme olması gerekir. Bilindiği üzere, idari sözleşmeler, idarelerin tek yanli, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanryan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayip, õzel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.

Diğer taraftan, kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılmasımı kiracıya bırakmayı, kiracmın da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Başka bir anlatımla kira sözleşmesi, bir bedel karşılığında geçici bir süre için tarafa veya başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın veya bir hakkın kullanımını sağlayan sözleşmedir. Kira sözleşmesi karşılıklı iradelerin birleşmesi suretiyle oluşur. Uyuşmazlık konusu kira sözleşmesi incelendiğinde, sözleşme başlığının "arazi kira sözleşmesi" olduğu, amacının "kiraya verilen arazinin aşağıda belirtilen şartłarda işletilmesi" olduğu, kiracı ve kiraya verenin ayrı ayrı "sözleşmeyi fesih hakkının" bulunduğu, kiracının yükümlülüklerinin neler olduğunun belirtildiği ve arazinin hangi hallerde ve nasıl tahliye edileceği yönünde hükümlere yer verildiği, sözleşmede idareye üstün hakve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik yapma ve feshetme yetkisi içeren hükümlere yer verilmediği görülmektedir.

Bu durumda, dosyadaki bilgi belgeler ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; kira sözleşmesi ile davalı tarafa hukuki statüsünden bağımsız olarak imtiyazlı bir yetki, başka bir deyişle sözleşmeyi tek taraflıdeğiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünü kullanma yetkisi tesis edilmediği, yine taşınmazın kiraya verilmesine kadarki süreçte idari usuller kullanılmasına rağmen kiralama işlemi gerçekleştikten, başka bir deyişle Hazinenin mülkiyetinde bulunan taşınmazın dava dişı3.şahıslara kira sözleşmesi yoluyla kiralanması şeklindeki Borçlar Kanunu'nda ifadesini bulan kiracı-kiralayan 

ilişkisi kurulduktan sonraki aşama uyuşmazlığın konusunu oluşturduğundan eldeki davanın özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ile yapılan açıklamalar çerçevesinde adli yargının görevli olduğu sonucuna varilmiştir.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 26/12/2022 gün ve E: 2022/508, K:2022/710 sayılı kararı da bu yöndedir. .."
3. Davacı vekili, bu kez ayn istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Viranşehir 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 27/02/2025 tarih ve E.2025/29, K.2025/39 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin idari bir işlem olduğu, davaya bakmakla idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılıKanun'un 114/1-b, 115/2 maddeleri gereğince adli yargı yolunun caiz olmaması nedeni ile davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 2709 sayıh 1982 Anayasası'nın 142.maddesinde "Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir." denilmekte, 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (H.M.K.'nin) 1/1.maddesinde "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir.", 2.maddesinde "(1) Dava konusunun değer ve miktarıa bakıłmaksızın małvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2)Bu Kanunda ve diğer kanumlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.",114/1-b.maddesinde "(1) Dava şartları şunlardır: …. b) Yargı yolunun caiz olması. …", 115.maddesinde "(1)Mahkeme, đava şartlarının mevcut olup olmadiğıni, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırir. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2) Mahkeme, dava şarti noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şarti yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3) Dava şartı noksanliği, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez." denilmektedir. Yargı çeşitleri (kolları) arasındaki ilişkiye yargı yolu denir. Bu nedenle, medení yargidaki hukuk mahkemesi (istinaf mahkemelerinin hukuk daireleri daħil) ile idariyargıdaki idare mahkemesi arasındaki ilişki, bir yargı yolu ilişkisidir (m.114,1/b).Görev gibi yargı yolu da kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle, mahkeme kendisine açılan bir davada yargı yolunun caiz (görevli) olup olmadiğını yargılamanın her döneminde kendiliğinden (re'sen) gözetir. Yargı yolu, kamu düzenine ilişkin olduğundan, sözleşme ile değiştirilemez; yani, yargı yolu (görev) sözleşmesi geçersizdir.
Dava; Viranşehir Kaymakamlıği'nca 03/05/2024 tarihinde (E-15596379-000-14736) verilen "Germen Mahallesi * ada/parsel bulunan mülkiyeti hazineye ait taşınmazin kiralanması için A. D. ve H. K. arasında sıkıntılar yaşanmaktadır. Duruma ilişkin olarak Kaymakamlığımizca oluşturulan komisyon tarafindan mahallindeyapılan keşifsonucunda düzenlenen tespit raporu yazimiz ekinde sunulmuştur. * ada/parsel bulunan hazine arazisinin ilgili raporumuz doğrultusunda kiralanmayarak boş bırakılması hususunda Bilgi ve gereği arz olunur." içerikli kararımın iptali istemine yönelik olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu işlemin idari bir işlem olduğu, davaya bakmakla idari yargı yerinin görevli olduğu, dolayısıyla yargı yolu adli yargı değil idari yargıolduğundan 6100 sayılı H.M.K.'nun 114/1-b, 115/2.maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine ...

5. Davacı vekili dilekçesi ile 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre doğduğunu öne sürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvurması üzerine, Viranşehir 5. Asliye Hukuk Mahkemesince başvuru talebi Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir 

IV. İLGİLİ HUKUK 
6. 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Dūzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı sulama alanları ile Cumhurbaşkanınca gerekli görülen alanlarda;
a) Toprağın verimli şekilde işletilmesini, ișletilmesinin korunmasım, birim alandan azami ekonomik verimin almmasın, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarinin artirılmasini,
b) Yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırilmalarini, desteklenmelerini, eğitilmelerini 
c) Ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarim topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasıni, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş

gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasınıve küçülmesini önlemeyi 
d) Yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayi,
e) Zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi,
f) Dağıtilmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi,
g) Cumhurbaşkanınca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Givenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamaktır."
7. 3083 sayıh Kanun'un "Tanımlar"başlıkh 2. maddesinin birinci fikrası (b) bendi şöyledir 
" Bu Kanuna göre 
b) Tarım Arazisi: Örman sınırları dışında kalan, zirai üretim yapılan, çayır, mera, yaylak ve kışlak olarak kullanlan, kullanılma şekillerinden birine tahsis edilen veya ekonomik olarak imar, ihya ve islah edilerek üretime açılabilecekarazilerdir."
8. 3083 sayılı Kanun'un "Uygulayıcı kuruluşa geçen tarım arazisinin tasarruf ve tahsisi" başliklı 7. maddesi 
"Uygulayıcı kuruluş, tasarrufuna geçen araziyi yeterli toprağı bulunmayan veya toprağı olmayan çiftçilere dağıtabileceği ve kiraya verebileceği gibi, iskan projelerinin ve toplulaştırmanın gerçekleştirilmesi amacıyla da kullanabilir.

(Değişik ikinci fikra: 3/7/2003-4916/18 md.) Bu arazi, bu Kanunun amaçları gözetilerek, uygulayıcıkuruluşça uygun görüldüğü takdirde; satilmak, sınırlı ayni hak tesis edilmek, kiralanmak, 21.1.1998 tarihli ve 4325 sayılı Kanun amaçlarında kullanılmak veya kendilerine özel kanunlarla ya da Cumhurbaşkanlıği kararnameleriyle verilen görev ve yetki içinde kullanmaları şartı ile kamu kuruluşlarına tahsis edilmek üzere,Hazinenin tasarrufuna birakilabilir.

İlgili kuruluşun tasarrufuna geçen arazi, gerektiğinde gerçek ve tüzelkişilere ait aynı değerdeki araziyle değiştirilebilir."
9. 3083 sayıhı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin (Yönetmelik) "Kiralama"başlıklı 60. maddesi şöyledir:
"Genel Müdürlüğün tasarrufuna geçen arazi, dağıtım, tahsis, değiştirme, iskan gibi işlemler tamamlanıncaya kadar, dağıtımda hak sahiplerinde aranacak şartlara sahip çiftçilere, çiftçilik yapmak şartıyla kiralanabilir.

Kiralama çalışmalari, bölge müdürlüğünce yapılacak plan ve projelere ve Genel Müdürlükçe tesbit edilecek esaslara göre kurulacak ve çalışacak kiralama komisyonlarınca yürütülür."
10. Yönetmeliğin "Idarenin Sözleşmeyi Fesih Hakkı" başlıklı 64. maddesi şöyledir:
"Bölge Müdürlüğü,
a) Kira bedelinin ödenmesinde; uzun süreli hastalık, tabii afetler, askerlik gibi sebeplerle gecikme olmasi ve bölge müdūrlüğünce tamnan otuz günlük süre içinde ödeme yapılmaması,
b) Kiracının, toprağın verimli şekilde işletilmesini tehlikeye sokmasi, amacı dışında kullanması veya faydalanmak imkanıni önemli derecede azaltmasi,
c) Kiracinın arazinin tamamıı veya bir kismmı başkasıa kiraya veya ortağa vermesi,
d) Kiracının arazinin Devlet tarafindan sulanır hale getirilmesi sirasında yapılan çalışmalari engellemesi,e) Sözleşme süresi içinde kiracının ölümü üzerine, eşinin veya reşit çocuklarının üç ay içinde sözleşmenin devamini talep etmemiş olmasi,
f) Kiralanan arazinin dağıtılmasınakarar verilmesi,
g) Kiralanan arazinin, diğer kamu kuruluşlarına tahsis edilmek üzere Hazinenin tasarrufuna bırakılmasıve tahsis sonucu uygulamaya geçilmiş olmasi,
h) Gerçeğe aykırı bilgi ve belgelerle, kiralamada hak sahibi olunduğumun sonradan anlaşılması,i) Kanunun 24 üncümaddesinde yazılı suçları işlemesi veya işlediğinin sonradan tesbit edilmesi,hallerinde süre bitiminden önce kira sözleşmesini fesheder."
11. 3083 sayılı Kanun ile Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre, uygulama bölge veya alanlarında yapılacak kamulaștırma, toplulaștırma, dağıtim, tahsis değiştirme, iskan ve kiralama esas ve usullerinin şekil ve şartlarını düzenleyen, Kamulaştırma, Dağıtım ve Kiralama Teknik Talimatıi'nın "Kiracının Yükümlülükleri ve Denetlenmesi"başlıklı 87. maddesi şöyledir 

"Kiracı, kiraladığı araziyi bizzat işleyerek, kira bedelini, gecikme faizini, talimat veya sözleşmeyle belirlenmiş zamanda ödemek ve araziyi hiçbir şekilde tamamen veya kısmen başkasına kiraya veya ortağa vermemekle yükümlüdür.

şöyledir:

Kiracı, kiraladığı arazi üzerinde izinsiz herhangi biryenisabit tesis kuramaz. Toprağı tarım dışı amaçlarla kullanamaz. Bağ, meyvelik vb. plantasyon tesis edemez. Ancak; arazi ve tesislerde, Bölge Müdürlüğünün onayıve daha sonra herhangi bir hak talebinde bulunmamak kaydıyla işletmenin verimini artıricı değişikliklerde bulunabilir.

Bölge Müdürlüğü, kiracının Yönetmelik ve kira sözleşme hükümlerine göre hareket edip etmediğini sürekli olarak denetler. Bu denetlemelerde sözleşme hükümlerine aykırılıkların tespiti halinde, bunların düzeltilmesi için yazılı olarak bir aylk süre tanınır. Bu süre somunda aykırılıklar giderilmezse sözleşme feshedilir. Ayrica, kiracıaraziye herhangi bir zarar vermişse bu zarar bir komisyon tarafindan tespit edilerek tazmin ettirilir."
12. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sözleşmeden Doğan Borç Ilişkileri" üst başlıklı "A. Sözleşmenin kurulması","I. Irade açıklaması", "1. Genel olarak" başliklı 1. maddesi şöyledir:
"Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur. İrade açıklamasi, açık veya õrtülü olabilir."
13. 6098 sayıh Kanun'un "Genel Hükümler" üst başlıkh, "A. Tanımı"başlıklı 299. maddesi şöyledir:
"Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanlmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasınıkiracıya bırakmayı, kiracıında buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiğisözleşmedir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Înceleme 
14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Uyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BILIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Recep KILIÇ'in katılımlarıyla yapılan 24/11/2025 tarihli toplantisında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince yapilan incelemeye göre, adli ve idari yargi yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının talep üzerine adli yargı yerince Uyuşmazhk Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasıın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasin Încelenmesi 
15. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇİFTÇī'nin davada adli yargının, Danıştay Saveısı Yakup BAL'ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü

16. Dava, mülkiyeti Hazine'ye ait Şanlıurfa ili, Viranşehir ilçesi, Germen Köyü, Bıyıkh Mahallesi, * ada/parsel sayılı taşımazın, çiftçilik yapmak şartıyla davacı tarafa kiraya verilmesi sonrasi, taşınmazın önceki kiracısı ile davacıarasında sıkıntılar yaşandığı gerekçesiyle kiralanmayarak boş bırakılmasına dair Viranşehir Kaymakamlığının 03/05/2024tarih ve E-15596379-14736sayılı işleminin iptali talebiyle açılmıştır.

17. Dosyanın incelenmesinden; Viranşehir Kaymakamlığının 03/05/2024 tarih ve E-15596379-14736 sayılıyazisında "Ilçemiz Germen Mahallesi * ada/parselde bulunan mülkiyeti hâzineye ait taşınmazın kiralanması için A. D. ve H.K. arasında sıkıntılar yaşanmaktadır. Duruma ilişkin olarak Kaymakamlığımizca oluşturulan komisyon tarafindan mahallinde yapilan keşif sonucunda düzenlenen tespit raporu yazimiz ekinde sunulmuştur. * ada/parsel de bulunan hazine arazisinin ilgili raporumuz doğrultusunda kiralanmayarak boş bırakılması", ifadesinin, kararın ekinde yer alan 30/04/2024tarihli Tespit Raporunda ise ".…Şanluurfa Ili Viranşehir ilçesi Germen Mahallesinde bulunan toplulaştırma öncesi *ada/parsel'in toplulaştirma sonrası iki parça halinde ve * ada/parsel olduğu tespit edilmiştir.
2016 yılında A. D. tarafından * ada/parselin 38 dönümlük kasmı 21 nolu kiralama komisyonu başkanı S. K.tarafından, 2022 ve 2023 yıllarında toplulaştırmadan dolayı hâzineye ait parselin Il Tarım ve Orman Müdürlüğü Toprak Reformu Mūdürlüğünce 39 dönümünü kiralamasının yine aynı 2 nolu Kiralama Komisyonu Başkanı F. Ş. tarafindan A. D.'e kiralamasının yapıldiğı tarafimizca tespit edilmiştir.

2024 Yılında H. K. tarafindan * ada/parsel numaralı taşınmaz İl Tarım ve Orman Müdürlüğü komisyonu tarafindan ilgili mahalle muhtariı olamadan tutulan tutanakta fili olarak H. K.'in kullandiğını ve bundan dolayı kişiye kiralama işleminin 2 nolu Kiralama Komisyonu Başkanı F. Ş. tarafından gerçekleştirildiği görülmüştür 
Komisyonumuzca yapılan tespitlerde; toplulaştirmadan dolayı hem parsel numarasının değişmesi ve kaymaların oluşması aynı komisyon tarafindan söz konusu parselin farklıfarklı kişilere kiralama işleminden dolayısorunların meydana geldiği, A. D.'in 2023-2022 ve 2016 kiralamaları olduğu, H. K.'in ise aynı parselde 2024 yılında kiralamasının bulunduğu,Tarım Reformu Müdürlüğünce aynı parselin farklı dönemlerde farklı kişilere kiralama işlemi bulunduğu ve bölgemizin toplumsal yapısının da göz önüne alınarak, bu durumun toplumsal olaylara sebebiyet verebileceği kiralama işlemlerinde daha hassas davranılmasıgerektiği anlaşılmış olup;

Îlgili parsel hakkında mevcut bilgi, belge ve bulgular, söz konusu taşınmazın bulunduğu mahalle muhtarının dilekçesi de göz önüne alınarak söz konusu parsel için yapılan kiralama işleminin yapılmayarak, arazinin boş bırakılmasınetice ve kanaati ile durum taktirlerinize arz olunur." değerlendirmesinin yer aldıği; Şanliurfa Valiliği Îl Tarim ve Orman Mūdürłüğü tarafindan, Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün her kiralama döneminde vermiş olduğu Makam oluruna istinaden kiralama çalışmalarını yūrüttüğü, bu kapsamda * ada/parsel sayılı taşınmaz hakkında 2022 ve 2023 tarihlerinde A.D. ile 2024 yılında ise davacı H. K. ile kira sözleşmesi yapıldığı; bu bağlamda * ada/parsel sayılı taşınmaz hakkında 2024yılı için davacı H. K. ile yapılan kiralama sözleşmesi devam etmekte iken, Viranşehir Kaymakamlığının 03/05/2024 tarihli kararı ile söz konusu taşımazın yaşanan sıkıntılar nedeniyle kiralanmayarak boş bırakılması şeklindeki kararının halihazırda davacı ile yapılan mevcut bir kiralama sözleşmesinin iptali şeklinde değerlendirildiği nitekim Şanlıurfa Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün Şanliurfa 2. Idare Mahkemesine hitaben yazdığı 17/09/2024 tarih ve ..15816551 sayılıyazisında ".…Viranşehir Kaymakamlığıi'nın idaremize hitaben yazilan 03/05/2024 tarih ve E-15596379-14736 sayılı yazisıüzerine bahse konu kiralama işleminin iade talep edildiğinden yerinde tespit çalışmaları yapılmış ve kiralama işleri iptal edilmiş yerinde tespit raporuyazımiz ekinde sunulmuştur..." şeklinde davacı ile yapılan kiralama sözleşmesinin iptal edildiği anlaşılmıştır.

18. Îdari yargının görev alanı, idare hukukunun uygulanmasıdan doğan uyuşmazhıklardır. İdare hukuku kurallarıiçinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylem ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görūm ve çözümü idari yargının görev alanına girmektedir. Davanın idari yargıda görülebilmesi için taraflar arasında yapılan sözleşmenin bir idari sözleşme olması gerekir. Bilindiği üzere, idari sözleşmeler,idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik ve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir. Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettikleri sözleşmeler ise idari sözleşme niteliği taşımayıp, özel hukuk kurallarına göre düzenlenmektedir.

19. Diğer taraftan, kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.Başka bir anlatımla kira sözleşmesi, bir bedel karşılığında geçici bir süre için tarafa veya başkasına ait taşıır veya taşınmaz malın veya bir hakkı kullanımını sağlayan sözleşmedir. Kira sözleşmesi karşılıklı iradelerin birleşmesi suretiyle oluşur.Uyuşmazlık konusu incelendiğinde, sõzleşme başlığının "arazi kira sözleşmesi" olduğu, amacının "kiraya verilen arazinin aşağıda belirtilen şartlarda işletilmesi" olđuğu, kiracı ve kiraya verenin ayrı ayrı "sözleşmeyi fesih hakkının" bulunduğu,kiracının yükümlülüklerinin neler olduğunun belirtildiği ve arazinin hangi hallerde ve nasıl tahliye edileceği yönünde hükümlere yer verildiği, sözleşmede idareye üstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik yapma ve feshetme yetkisi içeren hükümlere yer verilmediği görülmektedir.

20. Yukarıda açıklanan tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, kira sözleşmesi ile davalı tarafa hukuki statüsünden bağımsız olarak imtiyazlı bir yetki, başka bir deyişle sözleşmeyi tek taraflı değiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünü kullanma yetkisi tesis edilmediği, yine taşınmazın kiraya verilmesine kadarki süreçte idari usuller kullanılmasına rağmen, kiralama işlemi gerçekleştikten, eş söyleyişle Hazinenin mülkiyetinde bulunan taşınmazın kira sözleşmesi yoluyla Borçlar Kanunu'nda ifadesini bulan kiracı-kiralayan ilişkisi kurulduktan sonra, kiralamaya konu taşınmazın davacı ile önceki kiracı arasında sıkıntı yaşandığı gerekçesiyle kiralanmayarak boş birakılmasma karar vermek suretiyle sözleşmenin feshi cihetine gidildiğinden eldeki davanın, özel hukuk hūkümlerine gōre adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
21. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Viranşehir 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/02/2025 tarih ve E.2025/29, K.2025/39 sayıh görevsizlik kararının kaldınılması gerekmiştir.
V. HκM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çÖzümünde ADLI YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Viranşehir 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/02/2025 tarih ve E.2025/29, K.2025/39 sayılı GÖREVSIZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 

24/11/2025 tarihinde Üyeler Ahmet ARSLAN, Recep KILIÇ'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU ile karar verildi.

Başkan Vekili Uye Üye Uye Kenan Eyüp Bayram Döndü Deniz YAŞAR SARICALAR $EN BİLİR 

Üye Mahmut BALLI 
Üye Recep KILIÇ
KARŞI OY 
Dava, davacıya, 3083 sayıh Kanun ve anılan Kanunun Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca çiftçilik yapmak şartıyla davacıya kiralanmış olan mülkiyeti Hazineye ait Şanlıurfa ili, Viranşehir ilçesi, Germen kõyü, Bıyıklımahallesi, ada/parsel sayılı taşınmazın önceki kiracı ile davacı arasında sıkıntılar yaşandığı gerekçesiyle kiralanmayarak boş bırakılmasına dair Viranşehir Kaymakamlığının 03/05/2024 tarih ve E-15596379-14736 sayıl işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fikrasının (a) bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan açılan iptal davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

İdare, idare hukuku alanında kamu gūcüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler idari yarginin denetimine tâbi olmaktadır.

3083 sayıh Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarim Reformu Kanunu'nun 7. maddesinin 1.fikrasında: "Uygulayıcı kuruluş, tasarrufuna geçen araziyi yeterli toprağı bulunmayan veya toprağı olmayan çiftçilere dağıtabileceği vekiraya verebileceği gibi, iskan projelerinin ve toplulaştırmanın gerçekleştirilmesi amacıyla da kullanabilir."hükmü, bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin Kiralama başliklı 60. maddesinin 1. fikrasında: "Genel Müdürlüğün tasarrufuna geçen arazi,dağitım, tahsis, değiștirme, iskan gibi işlemler tamamlanıncaya kadar, dağıtimda hak sahiplerinde aranacak şartlara sahip çiftçilere, çiftçilik yapmak şartiyla kiralanabilir." kuralına yer verilmiş, 64. maddesinde ise idarenin sözleşmeyi fesih hakkıdüzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davalı idarelerden Şanlıiurfa Valiliği Il Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafindan, 3083sayılı Kanun ve bu kanuna dayal olarak çıkarılan uygulama yönetmeliği, teknik talimatta yer alan hükümler ile Tarım Reformu Genel Müdürlük Makamının her kiralama döneminde vermiş olduğu Makam Oluru doğrultusunda kiralama çalışmalarının yūrütüldūğü, davacıya da uyuşmazlık konusu taşınmazın 2024 yılında kiralandıği, daha sonra anılan Müdürlüğe Viranşehir Kaymakamlığınm 03/05/2024 tarih ve E-15596379-14736 sayılı yazısı ile "Ali DİREK ve H. K arasında sıkıntılar yaşanmaktadır. Duruma ilişkin olarak Kaymakamliğımizca oluşturulan komisyon tarafindan mahallinde yapilan keşif sonucunda düzenlenen tespit raporu yazimiz ekinde sunulmuştur. 271 Ada 3 nolu parselde bulunan hazine arazisinin ilgili raporumuz doğrultusunda kiralanmayarak boş bırakılması'na karar verildiği anlaşılmaktađır.
Uyuşmazlık, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu ve bu Kanunun uygulamasına dair Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarim Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliği kapsamında, kiralanan taşınmazın önceki kiracısı ile davacı arasında yaşanan sıkıtılar nedeniyle kiralanmayarak boş bırakılmasına, diğer bir ifadeyle 2024 yılında davacı ile yapılan kiralama sözleşmesinin feshine ilişkin bulunmaktadır.

Dava konusu edilen işlemde, kira sözleşmesinin "Genel Müdürlüğün Sözleşmeyi Fesih Hakkı" başlıklı 5.maddesinde sayılan nedenlerden herhangi birisine yer verilmediği gibi sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak taraflar arasında çıkmış bir ihtilafda bulunmamaktadır.

Bu durumda, ortada davalı idare tarafindan kamu gücüne dayanılarak tesis edilen bir işlemin olduğu dikkate alındığında davacmın menfaatini etkileyen işlemin iptali istemiyle açtığı davanın görüm ve çözümü idari yargı yerlerine ait olduğu oyu ile adli yargı yerlerinin gõrevli olduğu yolundaki çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye Ahmet ARSLAN 
Üye Recep KILIÇ
$ 
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO : 2025/627
KARARNO : 2025/742
KARAR TR : 22/12/2025

$ 
%
ÖZET: Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği'nde belirlenen istihdam şartları yerine getirilmediğinden bahisle, sözleşmenin feshedilerek davacı hakkında verilen yirmidört ay yasakhlık kararına ve yersiz ödemenin iadesine ilişkin işlemin iptali istemiyle, Türkiye İş Kurumu aleyhine açılan davanın, ADLI YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
Üye Ahmet ARSLAN 

KARAR 
Davacı : R. M. Ô. K. Y. S. v. T.L. T. D. Ş. T. I.Vekilleri : Av. R. P., Av. S. P.
Davah : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 
Türkiye İş Kurumu Genel MüdürlüğüVekilleri : Av.C. S. , Av. E. A. A.

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacı vekili, müvekkili ile davalı Diyarbakır Çahşma ve İş Kurumu Genel Müdürlüğü arasında yapılan işbirliği kapsamında İş Başı Eğitim Programı ile işçinin eğitimi ve sonrasında istihdamı hususunda anlaşmaya varıldığını ve Ö. E. isimli işçinin müvekkil tarafindan eğitildiğini ve daha sonra 01/03/2023 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirimi yapılarak işe alındığıni, işçinin istihdamı hususunda kurumca talep edilen belgelerin müvekkil şirket tarafindan davalı kuruma elden teslim edildiğini, ancak davalı kurum tarafindan müvekkil șirkete 15/09/2023 tarihli ve ...00014587502sayılı yazı ile ".istihdam yükümlülüğünü 30 günlük süre içerisinde yaptığınıza dair bilgi ve belge sunmadığınız tespit edilmekle …. 1157460 portal numaralı İş Başı Eğitim Programınız Nedeniyle 14/09/2023 tarihi itibari ile firmanıza 24 ay yasakhılık yaptırım uygulanmıştır. Firmanıza program için ödenen katılımcı zaruri gideri 21.800,17-TL ve GSS Primi 1.222,53 TL Yasal faiz 1.254,48-TL olmak üzere toplamda 24.277,18-TL mali yaptirım uygulanmış olup toplam tutarın 15gün içinde ödenmesi .. " ihtarmın yapıldığını, müvekkilin yazının tebliğinden hemen sonra 12/10/2023 tarihinde hakkında hükmedilen 24.277,18 TL para cezasını davalı kurum hesabına ödediğini, 01/11/2023 tarihinde ödediği miktarın yasal faizi ile kendisine iadesini talep ettiği itiraz dilekçesini davalı kuruma gönderdiğini, davalı kurumca cevaben "Îl Müdürlüğümüz ve Firmanız işbirliğinde düzenlenen 1157460 nolu Ölçü Tespit Elemanı Mesleğindeki Iş Bașı Eğitim Programı için kurumumuza yapmış olduğumuz itiraz incelenmiş olup kurum mevzuatımiza ve sözleşme hükümlerine aykırılık bulunmadığından ilgide kayıtlı yazınız ile yapmış olduğunuz itirazınız uygun görülmemiştir." denilmek suretiyle itirazın reddedildiğini belirterek, davalı idarenin Aktif Is Gücü Hizmetlerinin Yürütülmesine Ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 47. maddesine dayanarak müvekkil hakkında vermiş olduğu yasakhılık kararının iptali ile müvekkil tarafindan istihdam yaptırımı kararı ile ödenmesine karar verilen toplamda 24.277,18 TL para cezasının ödendiği 12/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müvekkile iadesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi 28/03/2024 tarih ve E.2023/1128, K.2024/359 sayıh kararı ile, davanın 2577 sayıhı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulması üzerine, Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi Dördüncü Idari Dava Dairesi 10/12/2024 tarih ve E.2024/1685,K.2024/2194 sayılı kararı ile istinafbaşvurusunun reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 
"... Uyuşmazlıkta davacı ile idare arasında, çalıştığı beyan edilen işçiler için sözleşme düzenlendiği ancak idarece sözleşme hükümlerine aykırı hareket edildiğinden bahisle davacidan kamu bütçesinden karşılanan ödemelerin iadesinin istendiği ve bu nedenle de kurslardan da belli bir süre yasaklılık getirildiği anlaşılmıştır.
Buna gõre, davalı idare ile davacı arasında imzalanan sözleşmelerin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu hususunda birduraksama bulunmamaktadır. Herhangi bir sözleşmenin idarisözleşme sayılabilmesi için; sürekli bir kamuhizmetinin görülmesi amacını taşımasi, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması zorunludur.

Bu durumda, Aktif İsgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine Ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği'nin yukarıda aktarılan hükümlerinden kaynaklanan uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinden kaynaklı bir uyuşmazlık olduğu ve davalı idarenin (Türkiye Iş Kurumu) özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 25/01/2021 tarih ve E:2020/723, K:2021/10 sayılı kararı da bu doğrultudadır..."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda 
4. Diyarbakır 16. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/06/2025 tarih ve E.2024/419 sayıh kararı ile, 2247 sayıl Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararının bekletici mesele yapılmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
".… Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10.Îdari Dava Dairesi'nin 2025/16 Esas-2025/33 Karar sayılıi:"Bu 

itibarla, davalı idare tarafindan doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilecek işbaşı eğitim programı hizmet alımlarına ilişkin olarak tesis edilen ileriye yönelik yasaklama(yararlanmama) işleminin idari yaptırım niteliğinde olduğu, belli bir ticari faaliyetin icrasının engellenmesine yönelik olan bu işlemin sözleşme sürecinden ayrılabilir mahiyette olduğu, uyuşmazlığı idari yargının görevine girdiğinden esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin 24 ay yasaklılık hükümlerinin uygulanmasına ilişkin kısmı bakımından davanın görev yönünden reddine yönelik Idare Mahkemesi kararinda hukuki isabet bulunmamaktadır." ilami,Danıştay 13.Dairesinin 2024/2888 Esas-2024/4723 Karar sayılı:"Davalıidarece tesis edilen "davacı şirketin 24ay süreyle Yönetmelik kapsamında kurs programı düzenlememesine" ilişkin dava konusu işlem, katılımcılar ile davacı şirketin tarafi olduğu Işbaşı Eğitim Programı Tip Sözleşmesinin tarafi olmayandavalı idarece kamu gücükullanılarak ve tek taraflı olarak tesis edilmiş idari yaptırım niteliğinde bir idari işlem olduğundan, anılan idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanında olduğu sonucuna varılmıştır." ilamı da dikkate alındığında davacı vekilinin dava dilekçesinde davalı tarafça uygulanan yasaklama kararıın kaldırılmasını da talep ettiği, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2017/96 Esas-2017/138 Karar sayılı 2918sayılı Yasa'nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin de idari yargida konuyapılması karşisında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3.maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesininsekizinci fikrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği hakkındaki ilamı da dikkate alındığında mahkememizin 17/06/2025tarihli 2 nolu celsesinde dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanunu'nun 19.Maddesi uyarınca görevli mercinin belirlenmesi için dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine ..."
5. Diyarbakır 16. Asliye Hukuk Mahkemesince 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için adli dava dosyası, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.
IV. İLGÍLİ HUKUK 
6. 08/04/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İșgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine Îlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Amaç" başlıkh 1. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmeliğin amaci; istihdamın korunmasına ve artirilmasına, ișsizlerin ve çalışanların mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere Türkiye Iş Kurumu tarafından düzenlenen aktif isgücü hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.'
7. Yönetmeliğin "Kapsam" başlıkhı 2. maddesi şöyledir 
"(1) Bu Yönetmelik; Türkiye İş Kurumu tarafından işgücü piyasası ihtiyaçları doğrultusunda yürütülecek mesleki eğitim kurslarına, işbaşı eğitim programlarına ve bu Yönetmelik çerçevesinde tasarlanacak olan diğer kurs, program, proje ve özel uygulamalara ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır."
8. Yönetmeliğin "Dayanak" başlıkh 3. maddesi şöyledir 
"(1) Bu Yönetmelik; 4 sayıhı Bakanlıklara Bağli, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 617 nci maddesinin birinci fikrasının (c)bendine, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun 21 inci maddesinin birinci fikrasına, 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı Işsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin altınci fikrasının (d) bendi, yedinci fikrası ve 53 üncü maddesinin üçüncü fikrasının (B) bendinin (h) alt bendi ile 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu Ihale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fikrasının (i) bendine dayanılarak hazırlanmıştır."
9. Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısımları şōyledir:
“(1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Aktif işgücü hizmetleri: Istihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasıa kazandırılmasına yardımcı olmak üzere gerçekleştirilen faaliyetleri,
k) İşbaşı eğitim programı: Katlımcılara mesleki deneyim kazandırmak üzere, Kurum tarafından belirlenen asgari şartları taşryan ve Kuruma kayıtlı olan işyerlerinde işbaşında verilen eğitimi,
l) Katılımcı: İşbaşı eğitim programlarıa veya Yönetmelik kapsamında düzenlenen programlara katılanları,
o) Kursiyer: Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen mesleki eğitim kurslarına katılanları,
ō) Kursiyer veya katiılımcı başı ders saat maliyeti: Bir kursiyerin veya katılımcıın bir ders saatine karşılık olmak üzere yapılacak KDV hariç giderleri,

z) Sözleşme: Bu Yönetmelik kapsamında hizmet alımı yöntemiyle düzenlenen kurslar ile program ve projelerin çerçevesini belirleyen ve Kurum ile yüklenici veya işveren ile katılımcı arasında imzalanan belirli süreli belgeyi,
ifade eder."
10. Yönetmeliğin "Yetki ve sorumluluk"başlhıkh 5. maddesi şöyledir:
"(1) Aktif işgücü hizmetlerine ilişkin politikaların belirlenmesinden, ilgili mevzuatın hazırlanmasından,politika ve mevzuat çerçevesinde sunulan hizmetlerin ve yürütülen faaliyetlerin koordinasyonundan Genel Müdürlük yetkili ve sorumludur.

(2) Aktif işgücü hizmetleri için hizmet alımı ve iş birliği yapılması ile hizmetlerin yürütülmesinden il müdürlükleri yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde hizmet merkezleri, il müdürlükleri tarafindan bu kapsamda yetkilendirilebilir.

(3) Kurum, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yapılmasınıtemin etmek için gerekli tedbirleri alır."
11. Yönetmeliğin "Kurs veya programların planlanması ve uygulanması" başlıklı 7. maddesi şöyledir:
" (1) Bu Yönetmelikte belirtilen kurs ve programların uygulanmasıyıllık işgücüeğitim planında yer almasışartına bağhıdır.

(2) İl müdürlükleri tarafindan en geç ilgili yılın ocak ayında yıllık işgücü eğitim plam hazırlanır. İl istihdam ve mesleki eğitim kurulunun onayinı müteakip on beş gün içerisinde ilan edilerek Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Planda yıl içerisindeyapılacak değişiklikler Kurulun onayı ile uygulanır.
(3) Planda, işverenlerden alinan talepler ve/veya işgücü_ piyasası araştirmalari sonucunda belirlenen meslekler ile eğitim alacak kişi sayısı yer alır. Eğitim verilecek kişi sayısı, ilgili meslekte işyerlerinden alınan talepler ve isgücü piyasası araştirmaları sonucunda tespit edilen isgücü ihtiyacından, daha önce Kurum aracılığıyla ilgili meslekte eğitim almış Kuruma kayıtlı işsizler çıkarılarak belirlenir.
(4) Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen kurs ve programlar iş birliği veya hizmet alım yöntemiyle gerçekleştirilir."
12. Yönetmeliğin "İşbaşı Eğitim Programı" ūst başlığını taşıyan Dördüncü Bölüm kapsamında, "Programm amacı" başhkhı 35, maddesi şöyledir:
"(1) İşbaşı eğitim program, Kuruma kayıtlı işsizlerin önceden edindikleri teorik bilgileri uygulama yaparak pekiştirmelerini veya mesleki deneyim kazanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenir."
13. Yönetmeliğin "Program düzenlenebilecek meslekler ve uygulanacak işyerleri" başlıklı 36. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“...(3) İşbaşı eğitim program, programı başladığı ayda ve program süresince sigortalı sayısım gösterir belgede yer alan toplam prim gün sayısmın otuza bölünmesi suretiyle belirlenmek üzere en az beş sigortalya sahip olan ve katılımcılarin en az yüzde (Değişik ibare:RG-20/1/2024-32435) altmışıni, altmış günden az olmamak üzere fiili program gününün en az (Değişik ibare:RG-20/1/2024-32435)iki katı kadar süreyle istihdam edeceğini taahhüt eden işverenlerle düzenlenebilir.

..."
14. Yönetmeliğin "Programa katılma şartları" başlıkhı 39. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“(1) İşbaşı eğitim programına katılabilmek için;
a) Genel Müdürlük tarafindan belirlenecek usul ve esaslar kapsamında Kuruma kayıtlı işsiz olmak b) 15 yaşıı tamamlamış ve Genel Müdürlük tarafindan belirlenecek üst yaş sınırını aşmamış olmak,c) İşverenin birinci veya ikinci derece kan hisımi veya eşi olmamak,
ç) Emekli olmamak 
d) Programa başladığı tarihtenönceki bir yıl içerisinde program düzenlenecek işverene ait vergi numarasıaltında yeralan işyerlerinde sigortalı olmamak,
e) Iş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalanmak,
şartları aranır.
15. Yönetmeliğin "Sōzleşme imzalanması" başlıklı 43. maddesi şöyledir:

“(1) İşbaşı eğitim programlarmdan yararlanacakolan işyeri ile katılımcı arasında işbaşı eğitim programısözleşmesi imzalanır. Ancak işbaşı eğitim program sözleşmesinin Kurum yönünden hüküm ifade etmesi il müdürlüğünün onayma bağhdır. Sözleşmenin içeriği, şartları ve şekli Kurum tarafından belirlenir. Taraflar sözleşmede yer alan yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmekzorumdadırlar.
16. Yönetmeliğin "Denetimler ve ziyaretler" başliklı 45. maddesi şöyledir:
“(I) Programlara ilişkin denetimler, Kurumun denetim yetkisi saklı kalmak şartı ile Denetim Kurulu tarafindan yapilır.

(2) Birinci fikra kapsamında yapılan denetimin dışında programın izlenmesi amacıyla il müdürlüğü her program için unvan farkı olmaksızın bir asıl ve bir yedek personeli program sorumlusu olarak görevlendirir.Program sorumlusu;
a) Programı her safhasında incelemek, değerlendirmek, yönetmek, gerekli bilgive belgeleri almak,
b) Program dosyasıni, programla ilgili evrak ve belgeleri, sözlü/yazılı müracaat ve şikâyetleri incelemek,c) Ortaya çıkabilecek olumsuzluklari gerektiğinde yerinde incelemek,
ç) Olumsuzlukların ve sorunların giderilip giderilmediğini takip etmek, giderilememesi durumunda, derhal gerekli işlemleri başlatmak, olumsuzluklar ve sorunları gerektiğinde ilgililere iletmek,
d) Sorumlu olduğu programı, program süresince en az bir kez ziyaret etmek,
e) Program ile ilgili kaydedilen gelişmelerin ve varsa sorunların yer aldığı raporları hazırlamak ve muhafaza etmek,
f) Katılımcıve işverenlerin bu Yönetmelik, sözleşme ve ilgili mevzuatta belirlenmiş yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerini kontrol etmek,
zorundadır."
17. Yönetmeliğin "İdari ve mali yaptırımlar"başlıklı 47. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) İşverenin, 36 ncı maddenin üçüncü fikrasında belirtilen taahhüdünü yerine getirmediğinin tespiti halinde; sözleşme kapsamında yapılan tüm ödemelerin istihdam edilmesi gereken katılımcı sayisına bölünmesi ile bulunacak tutarın, yükümlülük kapsamında olmasma rağmen istihdam edilmeyen katılımcı sayısı ile çarpımısonucu hesaplanacak tutar, program kapsamındaki ilk ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir ve söz konusu işveren bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen kurs veya programlardan yirmi dört ay süreyle yararlandırılmaz 

(7) İşverenin programdan yararlanma şartlarımı taşımadığının tespiti halinde program sonlandırılır,sözleşme kapsamında yapılan tüm ödemeler ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir ve söz konusu işveren bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen kurs veya programlardan yirmi dört ay süreyle yararlandırılmaz. Katılımcinın programdan yararlanma şartlarinı taşımadiğının tespiti halinde ise katılımcının program ile ilişiği kesilir, katılımcıya ve katılımcı adına yapılan tüm ödemeler ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte katılımcidan tahsil edilir ve söz konusu katılımcı bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen kurs veya programlardan yirmi dört ay süreyle yararlandırılmaz.
(8) İşverenin programdan yararlanma şartlarını kaybettiğinin tespiti halinde program sonlandırılır ve sözleşme kapsamında şartın kaybedildiği tarihten sonra yapılan tüm ödemeler, ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte yasaklılık uygulanmaksizın işverenden tahsil edilir. Katilımcının programdan yararlanma şartlarını kaybettiğinin tespiti halinde ise katılımcıın program ile ilişiği kesilir ve şartıkaybedildiği tarihten sonra katılımciya ve katılımcı adına yapılan tüm ödemeler, ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte yasaklılıkuygulanmaksızın katılımcıdan tahsil edilir.
18. Yönetmeliğin "Katılım belgesi" başlıkh 48. maddesi şöyledir:
"(1) İşbaşı eğitim programı katılımcılarına, katıldıkları programa ilişkin bilgileri gösterir işbaşı eğitim programı belgesi veya sertifikası il müdürlüğü tarafindan düzenlenerek verilir."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. ilk Ínceleme 
19. Uyuşmazhk Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BİLIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayıl Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, asliye hukuk mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargı dosyasının, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev 

uyuşmazhığımın esasmın incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın Íncelenmesi 
20. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ı, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil Ibrahim ÇiFTÇl'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın ise davanın yirmidört ay yasaklılığa ilişkin kısmıyönünden idari yargının, ödemenin iadesine ilişkin kısmı yönünden adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:
21. Dava, davacı tarafindan, 21/11/2022-18/02/2023 tarihleri arasında katılımcısı olduğu Ölçü Tespit ÖlçümüMesleğindeki İşbaşı Eğitim Programına ilişkin sözleşmenin, Aktif İşgücü Hizmetleri Genelgesi'nde belirtilen istihdam şartları yerine getirilmediğinden bahisle katılımcı kaynaklı olarak feshedilmesi nedeniyle, davah idarenin Aktif İş GücüHizmetlerinin Yürütülmesine Îlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 47. maddesine dayanarak davacı hakkında verilen yirmidört ay yasakhılık kararının iptali ile sözleşme kapsamında davacıya ödenen toplam 24.277,18 TL'nin iadesine ilişkin Türkiye Iş Kurumu Genel Müdürlüğü Diyarbakır Çalşma ve Iş Kurumu Il Müdürlüğünün 15/09/2023 tarih ve ...00014587502 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

22. Idare, özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi, kamusal yetkisinin verdiği üstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak, konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farkhı olan sözleşmeler de yapabilmektedir.Idare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler "idari sözleşme" olarak adlandırılırlar. İdarenin, genel ehliyetini kullanarak sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasına karşılık; 2577 sayılıKanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde ifade edildiği üzere "genel hizmetlerden birinin yürütülmesi"amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde ise idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.

23. Uyuşmazlk konusu "Tip sözleşme"de, işverenin, katılımcıların eğitime başlaması ve eğitime devamının sağlanması, programın süresi, katılımcıların, işverenin ve idarenin görev ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemelere yer verildiği, sözleşmenin feshine neden olabilecek hallerin tek tek sayıldiği, yine sözleşmede, işverenin sözleşme ve sözleşmenin ayrılmaz parçası olan Yönetmelik ve Genelgede yer alan yükümlülükleri ile il müdürlüğü tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya programdan yararlanma şartlarını sağlamaması halinde, sözleşmenin il müdürlüğü tarafindan feshedilerek Yönetmelik ve Genelge ile belirlenen idari ve mali yaptırımlar uygulanacağının yer aldıği görülmüştür.

24. Buna göre, İl Müdürlüğü ile davacı arasında imzalanan sözleşmenin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu,"İşbaşı Eğitim Programı Tip Sözleşmesi"nde, taraflardan birinin idare olması dışında sözleşmenin idari bir sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşımasi, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerin sözleşmede yer alması koşullarının anılan sözleşmede bulunmadığı görülmektedir.

25. Bu durumda, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte irdelendiğinde, dava konusu uyuşmazlığın, Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği yanında özel hukuk hükümlerine tabi hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı gözetildiğinde davanın görūm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
26. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Diyarbakır 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/06/2025 tarih ve E.2024/419 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.

V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Diyarbakır 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25/06/2025 tarih ve E.2024/419 sayıh BA$VURUSUNUN REDDÍNE,
22/12/2025 tarihinde Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU, OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR $EN BİLİR 

Üye Ahmet ARSLAN 
KARŞI OY 
Dava, davacı tarafindan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğinde belirlenen şartları taşımadığından bahisle sözleşmenin iptali ile yersiz ödemenin iadesine işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Îdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği ilkeleri uyarınca gerçekleştirdiği sözleşmelerin, özel hukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargisal denetiminin adli yargı yerlerince yapılmasına karşılık; 2577 sayılı Kanun'un idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde ifade edildiği üzere "genel hizmetlerden birinin yürütülmesi" amacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde, idari yargı yerleri görevlidir.
Îdari işlemler, idari makamlarn, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhataplarıyönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukuki durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır, Buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir 
Öte yandan, bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacınıtaşıması, taraflardan birinin idare olması ve özel hukuk hükümlerini aşan, kamu hukukuna özgü ve kamu hukukundan doğan şart ve hükümleri içermesi zorunludur. Taraflardan biri idare olmakla birlikte, tarafların özgür iradeleriyle imzalanan ve idari sözleşme niteliği taşımayan bir sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklar, özel hukuk hükümlerine göre adli yargi yerlerince çözümlenecektir.
Taraflar arasında imzalanan "İşbaşı Eğitim Programı Tip Sözleşmesi"nin dayanağı Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; "Sözleşme"nin, bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen kurs, program ve projenin çerçevesini belirleyen ve Kurum ile yüklenici veya işveren ile katılımcı arasında imzalanan belirli süreli belgeyi ifade ettiği kurala bağlanmış, 8. maddesinde; yönetmelik kapsamındaki aktif işgücū hizmetlerinin, işbirliği veya hizmet alımı yoluyla gerçekleştirileceği, 11. maddesinde; yıllk işgücü eğitim planında yer alan mesleklere ilişkin hizmet alımlarının, tespit edilen yaklaşık kursiyer başı ders saat maliyeti de dikkate alınarak bu Yönetmelikte belirlenen kriterler çerçevesinde, 4734 sayılıKanun'un 22. maddesinin 1. fikrasının (i) bendi hükmü uyarınca doğrudan temin usulü ile yapılacaği, 12. maddesinde;hizmet sağlayıcıların, işbirliği yöntemi ile ilana tabi olmaksızın, bu maddede belirtilen koşullara uygun olarak kurs teklifinde bulunabilecekleri. Kurumun; kursiyer zaruri gideri, sigorta prim gideri ile eğitici gideri ve temrin giderlerinin bir veya birkaçını ya da tamamını içerecek şekilde işbirliği yöntemi ile kurs düzenleyebileceği kurala bağlanmıştır Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Sözleşmenin sona ermesi ve feshi" başlıkh 44. maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtilen sürenin bitimi veya sözleşmenin feshi ile sona ereceği, tarafların, 4857 sayılı Iş Kanunu'nun 24. ve 25. maddelerinin birinci fikralarının (II) numarah bentlerinde yer alan hükümleri (25. maddenin birinci fikrasının (II) numaralı bendinin (g) alt bendi hariç olmak üzere) kryasen uygulamak suretiyle sözleşmeyi fesih yetkisine sahip olduklari, sözleşmenin feshedilebilmesi için; durumun fesih kararı alan tarafça aynı gün içinde yazılı olarak ve gerekçeleriyle birlikte sözleşmenin diğer tarafina ve en geç üç iş günū içinde il müdürlüğüne bildirmesi gerektiği, fesih kararının, il müdürlüğü tarafindan uygun görülmesi halinde, fesih kararının alındığı tarih itibaryla geçerlilik kazanacağı, il müdürlūğünün, sözleşmede belirtilen hususlara uyulmamasi, gerçeğe aykırı beyanda bulunulmasının tespiti nedenleriyle sözleşmeyi feshedebileceği ve bu durumda fesih kararının aynı gün içinde yazılı olarak taraflara bildirileceği, il müdürlüğünün de uygun görmesi şartıyla, programın dörtte birlik süresi içerisinde taraflar karşılıklı anlaşarak sözleşmeyi fesih yetkisine sahip olduklan; "Îdari ve mali yaptırımlar" başlıklı 47. maddesinin dördüncü fikrasında, 44.maddenin ikinci ve üçüncü fikralarına göre sözleşmenin feshedildiği durumlarda, katılımciya ve katılımcı adına Kurum tarafindan yapılan tüm ödemeler, õdeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte feshe neden olan taraftan tahsil edilir ve feshe neden olan taraf bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen kurs veya programlardan yirmi dört ay süreyle yararlandırılmaz; "Idari yaptırımlar" başlıklı 62. maddesinde, bu Yönetmelik ve sözleşme veya protokolkapsamında yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde kursiyer veya katıhmcılar ile istekli veya yükleniciler için ilgili il müdürlüğütarafindan bu Yönetmelikte ve ilgili mevzuatında belirtilen yaptırımların uygulanacağı, yaptırımların sisteme kaydedileceği ve bu işlemin kişi veya kuruma yazılı olarak da bildirileceği düzenlenmiştir.
4734 sayılı Kamu Îhale Kanunu ve diğer ihale mevzuatı çerçevesinde ihale aşamasında tesis edilen ișlemlerden doğabilecek uyuşmazhkların idari yargı yerlerince, ihale safhası tamamlanip taraflar arasında sōzleşme imzalandıktan sonra ortaya çıkan ve sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlikların ise adli yargi yerlerince çözümlenmesi gerektiği yerleşik hâle gelmiş yargı içtihatlarınca kabul edilmektedir. Bu kabul, ihale mevzuatı uyarınca akdedilen sözleşmelerin özel hukuk sözleşmesi olarak nitelendirilmesinden kaynaklanmaktadır.
Doğrudan temin bir ihale usulü olarak kabul edilmese de, 4734 sayılı Kanun hükümlerine dayalı olarak gerçekleştirilen alım usulü ile taraflar arasında imzalanan "İşbaşı Eğitim Programı Tip Sözleşmesinde, işveren ve katılımcının görev ve sorumlulukları ile idarenin hak ve yükümlülüklerine ilişkin düzenlemelere yer verildiği; yaptırımıgerektiren ve sözleşmenin tek taraflı feshine neden olabilecek hâllerin tek tek sayıldıği, buna göre, taraflar arasında akdedilen, tarafların özgür iradeleriyle imzaladıkları ve sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacını taşımayan,

uyuşmazlık konusu hizmet alımu sözleşmesinin özel hukuk hükümlerine tâbi olması nedeniyle; eğitim programısözleşmesinin feshedilmesi, sözleşme için davah idareye verilen kesin teminat tutarının gelir kaydedilmesi ve sözleşme kapsamında davacıya õdenen hak ediş tutarnın yasal faiziyle birlikte davalıya geri ödenmesi gibi, sözleşmenin uygulama aşamasından kaynaklı uyuşmazhıkların adli yargı yerinde görülmesi gerekmekle birlikte, anılan yönetmeliğin 47. maddesi uyarınca davacı hakkında verilen yasaklılık kararının, davalı idare tarafindan doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilecek mesleki eğitim kursu hizmet alımlarına ilişkin olarak, ileriye yönelik yasaklama niteliğinde bir idari yaptırım olduğundan ve bu işlemin sözleşme sürecinden ayrılabilir mahiyette olduğu görüldüğünden, uygulanan idari yaptırımın iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünūn idari yargının görev alanına girmektedir.

Bu durumda, davacı hakkında verilen yasaklılık kararının iptali istemini incelemede idari yargı yerleri görevli olduğundan yapılan ödemenin iadesine ilişkin işleminde anılan işleme bağlı olarak görülmesi gerektiğinden uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum.

Üye Ahmet ARSLAN 
$$%
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığından:
ESAS NO :2025/668
KARARNO : 2025/746
KARAR TR : 22/12/2025

ÖzET: Tutuklama kararı sonrasında kolluk kuvveti idaresinde ceza infaz kurumuna sevk edilen müteveffanın, adliyenin ikinci katından atlayarak vefat etmesi nedeniyle davacılar tarafindan uğranılan maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle açılan tazminat davasının, hizmet kusuru esasına göre İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR 
Davacılar : 1- H. T.

2-D. T.

3-N. T.

Vekili : Av. S. D.

Davahılar : 1- Adalet Bakanlığı (Adli ve Îdari Yargı)
2-Hazine ve Maliye Bakanlığı (Adli Yargi)

I. DAVA KONUSU OLAY 
1. Davacılar vekili, Bolu Cumhuriyet Başsavcılığıın 2005/1899 sayılı soruşturma dosyası kapsamında Bolu 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 12/7/2024 tarih ve 2024/84 sayılı kararı ile tutuklanan davacı H. T.nün eşi, davacılar D. T. ve N.T.'nūn babaları olan S. T.'nūn polis memuru E. A.'in idaresinde ceza infaz kurumuna sevk islemleri yapıldığı sırada elleri kelepçeli vaziyette iken, Bolu Adalet Sarayı Cumhuriyet Başsavcılığı Bölümü, soruşturma kalemleri 2. katındaki merdiven boşluğu korkuluklarından aşağı atlayarak bodrum kata düşmesi nedeniyle vefat ettiğini, müteveffanın ölümünün polis memurunun görevin kendisine yüklediği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle gerçekleştiğini, polis memuru hakkında görevi kötüye kullanma suçundan açılan kamu davasında ceza verildiğini, olayda idarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, vefat nedeniyle müvekkillerinin müteveffanın desteğinden yoksun kaldığını,geçimlerini sağlamakta gūçlük çektiklerini, maddi açıdan zor duruma düştüklerini ve olay nedeniyle elem ve üzüntü içerinde bulunduklarını belirterek, her bir müvekkil için 1.000 TL olmak üzere toplam 3.000 TL maddi, her bir müvekkil için 300.000 TL olmak üzere toplam 900.000 TL manevi tazminatın olayın gerçekleştiği 12/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Ídari Yargıda 
2. Bolu İdare Mahkemesi 27/03/2025 tarih ve E.2025/588, K.2025/437 sayılı kararı ile, 2577 sayılı Ídari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir 

".…Dava dosyasımın incelenmesinden, Bolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2005/1899 Soruşturma sayılıdosyası kapsamında Bolu 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 12/07/2024 tarih ve 2024/84 Sorgu sayılıkararına istinaden tutuklanan ve polis memuru E. A.'in sevk ve idaresinde muhafaza altında olan S. T.nün, ceza infaz kurumuna sevk işlemlerinin yapıldığı sırada elleri kelepçeli vaziyette iken Bolu Adalet Sarayı Cumhuriyet Başsavcılığı

Bölümü soruşturma kalemleri 2.katındaki merdiven boşluğu korkuluklarından aşağıya atladığı ve bodrum kata düşmesi nedeniyle olay yerinde vefat etiği, müteveffanın yakınları olan davacilar tarafindan, polis memuru E.A.'in görevinin kendisine yüklediği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmadığı iddiasıyla yaşanılan olay nedeniyle, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla; her bir kişi için IYUK m.16/4 uyarınca sonradan arttırılmak üzere şimdilik 1000'er TL olmak üzere toplam 3.000 TL maddi tazminat ile yine her bir kişi için IYUK m.16/4 uyarinca sonradan arttırılmak üzere 300.000'er TL olmak üzere toplam 900.000 TL manevi tazminatin ödenmesi gereken günden itibaren işletilecek yasal faizi ile davahdan tahsili istemiyle Mahkememiz nezdinde görülmekte olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazhk konusu tazminat isteminin, davacıların yakıı olan S. T.'ye ilişkin yürütülen adli soruşturma ve/veya adli kolluk faaliyetinin usulüne uygun şekilde yürütülmediği iddiasından kaynaklandığı, adli soruşturma ve/veya kovuşturma aşamasında meydana geldiği ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılacak tazminat davalarının 5271 sayılı Yasa'da düzenlendiği, buna göre; haksız yakalama, gözaltı ve tutuklama gibi güvenlik tedbirlerinden kaynaklanan tazminat davalarının görüm ve çözümünün zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinin ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza mahkemesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinin yetkisinde olduğu açıktır.

Bu durumda, suç soruşturması ve kovuşturması sırasında yakalama ve/veya gözaltı uygulamasının eksik yürütülmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini istemiyle açılacak davaların 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 142. maddesi hükmü uyarinca adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna varılmış olup, davanı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kamununun 15/1/a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddi gerekmektedir. ..'
3. Davacı vekili, bunun üzerine 6.000.000 TL maddi ve manevi tazminat istemiyle adli yargı yerinde dava 
Adli Yargida 
4. Bolu 2. Ağir Ceza Mahkemesi 10/06/2025 tarih ve E.2025/395, K.2025/292 sayıl kararı ile,Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Davacılar vekilinin 02/06/2025 tanzim tarihli dava dilekçesi heyetçe incelendi.
1-Açılan tazminat davasıın temeli hakkında tutuklama kararı verilen S. T.'nün polis gözetiminde iken Bolu Adliyesinde merdiven boşluğundan kendisini atması sonucu ölümüne dayanmaktadır.
2-Davacılar vekilinin Bolu Ídare Mahkemesine dava açtıği, mahkemesince davaya adli yargica baklmasıgerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verildiği anlaşılmaktadır.

3-CMK M. 141'e dayanarak hangi hallerde tazminat davası açılabileceği tahdidi olarak sayılmştır. İş bu tahdidi sebepler kryasa ve keyfiyete istinaden genişletilemez.

4-Davacılar vekilinin davaya dayanak yaptığı sebep CMK m. 141'de tahdidi olarak sayılan hallerden değildir.

5-Tamamen benzer mahiyetteki bir olaya ilişkin Yargıtay 12. Ceza Dairesinin dosyada mevcut 2023/582Karar sayıh ilamının muhtevası da nazara alndiğında davacılar vekilinin davasına idari yargica bakalmasıgerektiğinden aşağıdaki şekilde karar tesis edilmiştir.

KARAR;
Mahkememizin yargı yolu bakımından GÖREVSiZLİĞİNE,
!TN  N  NN I WN AAN RANN   ' a u  dmn c  d  cn e   a u  dimnd'  u   u   i   n  d d u tr SINRNN GN TN 

         t  e  de t d    c n d 

IV. İLGİLİ HUKUK 
6. Anayasa'nı "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesi ile aynı maddenin son fikrasi 
"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
Idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

7. Anayasa'nın "Hákimlik ve savcılık mesleği" başhkh 140. maddesinin altıncı fikrası şöyledir "Hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
8. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ‘Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin ilgili kisımları şöyledir:
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
e) Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,
Ifade eder."
9. 5271 sayıhı Kanun'un “Tutuklama kararı"başlklı 101. maddesinin ilgili kısımları şöyledir 
"(1) Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcisının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde saniğın tutuklanmasına Cumhuriyet savcisınım istemi üzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağın belirten hukuki ve fiili nedenlere yer verilir 

10.5271 sayıh Kanun'un “Tazminat İstemi" başlkh 141. maddesi şöyledir:
"(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasinda;
a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,
b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
c) Kanuni hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarındanyararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,
d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen,
f) Mahküm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya ișlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandirilan,
g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yaziyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
j) Eşyasıa veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
l) (Ek:2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyaricı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arinmak amaciyla hastaneye yatmak dâhil, tedaviveya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadiğına veya beraatlerine karar verilen,
Kişiler, maddi ve manevî her türlü zararlarıni, Devletten isteyebilirler.
(2) Birinci fikranın (e), (f) ve (l) bentlerinde belirtilen kararları veren merciler, ilgiliye tazminat haklari bulunduğunu bildirirler ve bu husus verilen karara geçirilir.

(3) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Birinci fikrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturmasısırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarinın verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.

(4) (Ek:18/6/2014-6545/70 md.) Devlet, ödediği tazminattan dolayı görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan hákimler ve Cumhuriyet savcılarına bir yıl içinde rücu eder."
11. 5271 sayıl Kanun'un “Tazminat isteminin koşulları" başlıkhı 142. maddesinin ilgili 1. ve 2. fikraları şöyledir 
“(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.
(2) Istem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi 

tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır.

12. 5271 sayıhı Kanun'un "Cumhuriyet savcısıın görev ve yetkileri" başhkh 161. maddesinin ilgili ilk beş fikrası
"(1) Cumhuriyet savcısi, doğrudan doğruya veya emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığı ile her türlüaraştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlübilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısi, adli görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcisından söz konusu işlemi yapmasinı ister.

(2) Adli kolluk görevlileri, elkoydukları olaylari, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcisına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcisının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcisi, adli kolluk görevlilerine emirleri yazılt; acele hállerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.
(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür.
(5) Kanun tarafindan kendilerine verilen veya kanun dairesinde kendilerinden istenen adliye ile ilgili görev veya işlerde kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kamu görevlileri ile Cumhuriyet savcılarının sözlü veya yazıhı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk âmir ve memurları hakkında Cumhuriyet savcılarınca doğrudan doğruya soruşturma yapılır. Vali ve kaymakamlar hakkında 2.12.1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında ise, hâkimlerin görevlerinden dolayı tábi oldukları yargılama usulü uygulanır.
13. 5271 sayıh Kanun'un "Adli kolluk ve görevi" başhıklı 164. maddesi şöyledir:
"(1) Adli kolluk; 4.6.1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanumunım 8, 9 ve 12 nci maddeleri,10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7 nci maddesi, 2.7.1993tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığıın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8inci maddesi ve 9.7.1982 tarihli ve 2692 sayıhı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanumunun 4 üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemleriniyapan güvenlik görevlilerini ifade eder.

(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcisınım emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adli kolluğa yaptırılır. Adli kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adli görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.
(3) Adli kolluk, adli görevlerin ħaricindeki hizmetlerde, üstlerinin emrindedir."
14. 5271 sayılı Kanun'un "Diğer kolluk birimlerinin adli kolluk görevi" başlıkh 165. maddesi şöyledir:
"(1) Gerektiğinde veya Cumhuriyet savcısını talebi halinde, diğer kolluk birimleri de adli kolluk görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu durumda, kolluk görevlileri hakkında, adli görevleri dolayısıyla bu Kanum hükümleri uygulanır."
15. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sımırı" başlıklı 2.maddesinin 1. fikrasının (a) ve (b) bentleri şõyledir:
"1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) Îdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargıdavalari 

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
A. İlk Înceleme 
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, Üyeler Eyüp SARICALAR, Bayram ŞEN,Döndü Deniz BILIR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 22/12/2025 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargiyerleri arasında anılan 
şöyledir:

Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazhığı doğduğu, adli yargı dosyası ve idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazhk Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanhk bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazhığının esasıın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasin Incelenmesi 
17. Raportör-Saveı Dr. Berrak YILMAZ'ı, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇf ile Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünūldü:
18. Dava, Cumhuriyet Başsaveılığınca yürütülmekte olan bir soruşturmada, hakkında tutuklama kararı verilen davacı H. T.nūn eşi, davacılar D. T. ve N. T.nün babalanı olan S. T. 'nün polis memuru E. A.in idaresinde ceza infaz kurumuna sevk işlemleri yapıldığı sirada adliyenin ikinci katından atlayarak vefat etmesi olayında kolluğun görevin kendisine yüklediği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandığı iddiasıyla, uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açilmiştır.

19. Yukarıda belirtilen Anayasal düzenlemelere göre; “kuvvetler ayrılığı" ilkesi gereğince fonksiyonel bakımdan yargı organı yasama ve yürütmeden ayrı tutulmuş olup, bağımsız bir organ olan yargının yargılama süreci ile ilgili işlemlerinin Anayasa’nın 125. maddesinde öngörülen “idari işlemler" kapsamına girmediği ve bu nedenle yargısal işlemler dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamayacağı açıktır. Bu durum, Ülkemiz yargı sisteminin dayandığı “yargı ayrılığı" ve “adli ve idari yargı organlarının birbirlerine karşı bağımsızlığı" ilkelerinin de doğal bir sonucudur.
20. Yargısal faaliyet, soyut hukuk kurallarının bağımsız ve tarafsız yargı organları tarafından, yargısal usullere uyularak, somut bir olaya veya ilişkiye uygulanması şeklinde tanimlanmaktadır. Yukarıda yer alan mevzuata göre de, yargıerki içerisinde görev alan hakimlerin, mahkemelerin ve savcıların her işlemi yargısal faaliyet değildir. Hâkim ve savcılar,yargısal fonksiyonlarını yerine getirirken bir kısım idari işleri ve işlemleri de yapmak zorundadırlar. Bunlardan birisi de, adli kolluğun gözetimi ve denetimidir.

21. Buna göre, yürütülen suç soruşturması kapsamında hakkında tutuklama kararı verilen müteveffanın kolluk kuvvetlerinin idaresinde ceza infaz kurumuna sevk işlemleri yapıldığı sırada adliyenin ikinci katından atlayarak vefat etmesi olayında polis memurunun görevin kendisine yüklediği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykin davrandığından dolayıuğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın, hizmet kusuru esaslarına göre mi çözümleneceği, yoksa 5271 sayılıKanun'un 141. maddesi kapsamında mı değerlendirileceğinin somut olayda açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
22. 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesine göre ağir ceza mahkemelerince hükme bağlanacak olan tazminat davalarına ilişkin hâller, anılan Kanun'un 141. maddesinde sayma suretiyle belirlenmiş olup, yorum yoluyla bu hâllerin genişletilebilmesine olanak bulunmamaktadır. Olayda davanın, haksız yakalama, gözaltı veya tutuklamadan değil, tutuklama kararı sonrasında kolluk kuvveti idaresinde ceza infaz kurumuna sevk edilen müteveffanın adliye binasıın ikinci katından atlayarak vefat etmesi nedeniyle kolluğun görevin kendisine yüklediği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandığından bahisle uğranılan zararın tazmini istemiyle açıldığı ve bu davaların 141. madde gereğince Devlet aleyhine dava açılabilecek hâller arasında sayıłmadığı dikkate alındığında söz konusu iddia ile açılan davanın ağır ceza mahkemelerinde bakılamayacağı açıktır.

23. İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu kurala bağlayan Anayasa'nın 125. maddesine göre, idare fonksiyonu kapsamında personelinin davranişları nedeniyle verilen zararlarıidarenin hizmet kusuru esasına göre tazmin etmesi gerekmektedir. Idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk veya aksaklık ile personeli üzerindeki gözetim ve denetim görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi sonucunda hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi idarenin hizmet kusuruna dayalı tazmin sorumluluğunun doğmasına yol açar. Idarenin bu hukuki sorumluluğundan kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde kural olarak idarî yargı mercileri görevlidir.
24. Bu itibarla, davacılar tarafindan, yürütülen bir suç soruşturması esnasında kolluk görevlisinin görevin kendisine yūklediği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandığından bahisle, uğrandığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, hizmet kusuru esasına göre idarî yargı merciince çözümlenmesi gerekmektedir.
25. Yukarida belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bolu Idare Mahkemesinin 27/03/2025 tarih ve E.2025/588, K.2025/437 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.


V. HKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLI OLDUĞUNA,
B. Bolu İdare Mahkemesinin 27/03/2025 tarih ve E.2025/588, K.2025/437 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
22/12/2025 tarihinde, OY BfRLİĞI ile karar verilmiştir.
Başkan Üye Üye Üye Ridvan Eyüp Bayram Döndü Deniz GÜLEÇSARICALAR ŞEN BİLİR 
Üye Üye Üye Ahmet Mahmut Bilal ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN