Anayasa Mahkemesinin 28/5/2025 Tarihli ve 2020/22230 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-01-06

6 Ocak 2026 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 33129
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI  Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
AHMET ALİ AKİ VE AKİ DEMİR SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/22230

Karar Tarihi : 28/5/2025


Başkan : Basri BAĞCI 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
Rıdvan GÜLEÇ

Yıldız SEFERİNOĞLU 
Metin KIRATLI 
Raportör : Kamber Ozan TUTAL 
Başvurucular : 1. Ahmet Ali AKI 
2. Aki Demir Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Vekili : Av. Asil TÜRK 

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, icra takibi sırasında tahsil edilen bedelin nemasının Hazineye irat kaydedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Alacakhı Z.G. 23/5/2014 tarihinde başvurucular aleyhine 200.000 TL asil alacak,68.998,61 TL faiz alacaği, 300 TL vekâlet ücreti ve 70,50 TL ihtiyati haciz masrafi olmak üzere toplam 269.369,11 TL'nin tahsili amacıyla Aliağa Ícra Dairesinde (İcra Dairesi)kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna dayalı icra takibi başlatmıştır.
3. Başvurucular 9/12/2014 tarihinde borçlu olmadığını belirterek alacakhı Z.G.ye karşı menfi tespit davası açmıştır. Başvurucular ayrıca ileride davayı kazanmaları hâlinde Ícra Dairesindeki takip dosyasına yatıracakları parayı geri alamama ihtimali bulunmasınedeniyle paranın Z.G.ye ödenmemesi için 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Ícra ve iflas Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
4. Davaya bakan Aliağa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 25/12/2014 tarihinde %15oranında teminatın yatırılması karşılığında paranın davalıya ödenmemesine yönelik tedbir kararı vermiştir. Başvurucular 26/12/2014 tarihinde teminat bedeli olarak 30.000 TL yatırmıştır. İcra Dairesi yatırılan paranın alacakhya ödenmesini tedbiren durdurmuş ve başvurucu Ahmet Ali Aki'ye ait mal varlığı üzerindeki hacizleri kaldırmıştır.
5. Başvurucular 29/12/2014 tarihinde icra dosyasına 329.193,04 TL yatırmıştır.

6. Başvurucular; icra dosyasına yatırdıkları paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik olarak verilen tedbir kararı sonunda yargılama sürecinde işleyecek faizin farkında olduklarını, bu nedenle söz konusu blokeli paranın günlük faiz ile değerlendirilmesi gerektiğini belirterek yatırdikları paranın nemalandırılmasıni Ícra Dairesinden 27/12/2014tarihinde talep etmistir. Ícra Dairesi 30/12/2014 tarihinde emanet hesabında bulunan 329.193,04 TL'nin mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında nemalandirılmasına karar vermiştir.

7. Menfi tespit davasına bakan Aliağa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/5/2015tarihinde görevsizlik kararı vermiştir. Görevsizlik kararı sonrasında yargılamaya devam eden Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi 20/6/2017 tarihinde başvurucuların borçlu olmadıklarıiddiasını ispatlayamadıkları gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Asliye Ticaret Mahkemesi ayrica 25/12/2014 tarihli tedbir kararının kaldırılmasına hükmetmiştir. Karar üzerine 26/7/2017 tarihinde alacaklıya icra dosyasından 343.511,39 TL (kesintiler sonrası 313.369,88TL olarak) ödenmiştir.

8. Başvurucular 8/9/2017 tarihinde bakiye borç varsa bunun hesabının yapılmasınıve artan 48.190,80 TL'nin masraflar düşüldükten sonra iadesini Ícra Dairesinden talep etmiştir.

9. Ícra Dairesi 13/9/2017 tarihinde artan paranın iadesi talebini reddetmiştir. İcra Dairesi, icra dosyasına yatırılan ve tedbir kararı gereğince alacaklıya ödenmeyen paranın nemalandırıldığını ve nema geliri olarak 48.140,80 TL elde edildiğini açıklamıştır. 2004sayılı Kanun uyarınca ihalenin feshine ilişkin süreçte nemalandırılan paradan elde edilen gelirin hak sahibine ödeneceğini, bu durum dışında teminatın nemalandırılacağına dair kanuni bir düzenleme olmamasına rağmen söz konusu paranın nemalandırıldığınıkaydetmiştir. İcra Dairesi, nemalandırma sonucu elde edilen gelirin Hazineye ait olacağınıbelirtmiştir.

10. Başvurucular 27/9/2017 tarihinde İcra Dairesi işlemini şikâyet etmiştir. Dava dilekçesinde; menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar icra dosyasına yatırılan 329.193,04TL'nin tarafların zarar görmemesi için nemalandırıldığını, söz konusu parayı taşınmaz mallarıüzerindeki hacizlerin kaldırılması için yatırdıklarını ve menfi tespit davasıın reddedilmesi üzerine 343.511,39 TL'nin alacaklıya ödendiğini açıklamıştır. İcra Dairesinin 343.511,39 TL için işleyen 48.140,80 TL faizi alacaklıya Ödemeyip Hazineye irat kaydettiği gibi aleyhlerine yaklaşık 50.000 TL faiz borcu hesabı yaptığını belirtmiştir. Başvurucular; tarafların ilerleyen süreçte zarar görmemesi için paranın nemalandırıldığını, Hazinenin dosyanın taraflarından biri olmadığını kaydetmiştir. Anaparaya bağlı bir nema olan faizin alacaklı hak ettiği takdirde alacaklıya, borçlu hak ettiği takdirde ise borçluya ait olduğunu, nema gelirinin ancak dosyanın taraflarından birinin hak ettiğini, Hazineye ait olmayan paradan elde edilen faiz gelirinin Hazineye gelir olarak kaydedilemeyeceğini belirtmiştir. Başvurucular,nemalandırılan paranın hak ettiği kadarıyla alacaklıya ödenmesi ve artarsa menfaat sahibi olan borçluya iade edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

11. Yargılamada davalı sıfatıyla yer alan alacaklı Z.G. de anaparanın ferîsi niteliğinde olan nema gelirinin kendisine ödenmesini talep etmiştir.

12. Aliağa Ícra Hukuk Mahkemesi 22/12/2017 tarihinde davayı reddetmiş; kararın gerekçesinde 2004 sayılı Kanun'un 134. maddesinin beşinci fikrası dışında nemalandırmaya ilişkin bir düzenleme olmadığından icra dosyasına depo edilen paradan elde edilen nemanın Hazineye ait olduğunu belirtmiştir.


13. Başvurucular, dava dilekçesindeki iddiaları kapsamında istinaf başvurusunda bulunmuştur. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 4/2/2019 tarihinde istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; kararda taşınmazlar üzerindeki haczin kaldırılması için icra dosyasına depo edilen paranın nemalandırıldığını, kanuni dayanağı olmayan söz konusu işlemden elde edilen nemanın Hazineye ait olacağını açıklamıştır.

14. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 18/3/2020 tarihinde başvurucuların temyiz itirazlarını reddederek kararı onamıştır.

15. Başvurucular, nihai hükmü 2/6/2020 tarihinde öğrendikten sonra 10/7/2020tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

16. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
17. Başvurucular, icra dosyasına yatırdikları paranın nemalandırılması sonucu elde edilen nemanın zarara uğramamaları için kendilerine veya alacaklıya ödenmesi gerekirken icra dosyasının tarafi olmayan Hazineye gelir kaydedildiğini belirtmiştir. İcra Dairesine yatirdıkları paranın kendilerine ait olduğunu, bu paranın nemasinın da zarara uğramamalarıiçin alacaklıya ödenmesi gerektiğini iddia etmiş; bu gerekçelerle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; sıra cetvelinin kesinleşmesi sürecinde satış bedelinin nemalandırılması hâlinde faiz gelirinin alacaklıya ödenmesinin yasal dayanağının bulunmadığı belirtilmiştir. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.

18. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.
19. Başvurucular, nihai hükmü 2/6/2020 tarihinde öğrendikten sonra 10/7/2020tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanun ile COVID-19 pandemisi nedeniyle yargı alanındaki süreler 13/3/2020 tarihinden 15/6/2020tarihine kadar durduğundan başvurunun süresinde olduğu değerlendirilmiştir. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

20. Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasında "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakkı güvenceye bağlanmıştır. Anayasa'nın anılan maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakki, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39,K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse,önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri [2. B.], B. No: 2013/1178, 5/11/2015, § 54). Bu nedenle öncelikle başvurucuların Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığı noktasındaki hukuki durumu değerlendirilmelidir (Cemile Ünlü [2. B.], B. No:2013/382, 16/4/2013, § 26; Îhsan Vurucuoğlu [1. B.], B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31).Mülkiyet hakkı, özel hukukta veya idari yargıda kabul edilen mülkiyet hakkı kavramlarından farklı bir anlam ve kapsama sahip olup bu alanlarda kabul edilen mülkiyet hakki, yasal 

düzenlemeler ile yargı içtihatlarından bağımsız olarak özerk bir yorum ile ele alınmalıdır (Hüseyin Remzi Polge [2. B.], B. No: 2013/2166, 25/6/2015, § 31; Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, § 51).

21. Somut olayda aleyhlerine başlatılan icra takibi kapsamında başvurucuların icra dosyasına para yatırdıkları kaydedilmelidir. Söz konusu paranın menfi tespit davasına ilişkin yargılama sürecinde nemalandırıldığı ve yine bu süreçte alacaklının takibe konu alacağı için de faiz işlemeye devam ettiği görülmüştür. Menfi tespit davasının reddedilmesi sonucunda alacaklıya asıl alacağa işlemiş faiziyle birlikte ödeme yapıldığı, ödeme sonrasinda da icra takip dosyasında bir miktar paranın kaldığı anlaşılmıştır. Buna göre başvurucuların icra dosyasına yatırdikları paranın nemalandırilması sonucunda elde edilen nema gelirinin alacaklıya yapılacak ödemeden mahsup edilmesi hâlinde başvurucuların mal varlığından daha az miktarda paranın çıkacağı açıktır. Dolayısıyla başvuruya konu olayda nema bedeli yönünden başvurucuların Anayasa'nın 35. maddesi anlamında maddi menfaatinin bulunduğu kabul edilmelidir (alacağın tahsili amacıyla başvurucu aleyhine başlatılan icra takibinde taşmmazın satışından elde edilen bedelin yaklaşık dokuz yıl süren sıra cetvelinin kesinleşmesi sürecinde nemalandırılmamış olması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin karar için bkz. İsmail Sarıtaş [2. B.], B. No: 2017/21889, 28/1/2020).
22. Anayasa Mahkemesi, icra iflas dairelerinin borçlulardan tahsil ettiği paranın durumunu incelediği Fatma Yıldırım ([1. B.], B. No: 2014/6577, 16/2/2017) kararında borçludan tahsil edilen bedelin alacaklıya ödendiği ana kadar borçlunun veya alacaklının para üzerinde tasarrufta bulunma, parayı kullanma veya paranın değerinin enflasyon karşısında aşımasını önleyici tedbirler alma imkânı olmadığına dikkat çekmiştir. Borçludan tahsil edilen bedelin bu süreçte henüz icra müdürlüğünün kontrolü altında olduğunu, dolayısıyla bu paranın enflasyon karşısında kiymet yitirmesini önleyebilecek olanın da para üzerinde tasarrufta bulunma kudretini elinde bulunduran icra dairesi olduğunu belirtmiş; tahsil edilen paranın alım gücünü kaybetmesini engellemenin yolunun da bunun nemalandırılmasıolduğunu ifade etmiştir (Fatma Yıldırım, §§ 60, 61). Anayasa Mahkemesi sonuç olarak cebri icra organlarının tahsil ettiği parayı bir mevduat hesabına yatırıiması biçiminde alacağı basit bir tedbirle icra sürecinin hızlı işlememesinin borçlu üzerinde oluşturduğu olumsuz etkileri asgari seviyeye indirememesinin mülkiyet hakkının devlete yüklediği koruma pozitif yükümlülüğünün ihlali sonucunu doğurduğunu kabul etmiştir (Fatma Yıldırım, §§ 60-63).
23. Anayasa Mahkemesi 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 36.maddesinin birinci fikrasının iptali talebi hakkındaki norm denetimi kararında, yoruma açık olmayan ve borçludan tahsil edilen bedelin nemasının Hazineye intikalini öngören bu hükmün Anayasa'nın 35. maddesine aykırı olduğunu tespit etmiş; hükmün iptaline karar vermiştir. Kararda, borçludan tahsil edilen paranın enflasyon karşısında değer yitirmesini önlemeye yönelik bir tedbir olarak vadeli mevduat hesabina yatirılması neticesinde elde edilen nemanın Hazineye irat kaydedilmesinin karşılıksız yararlanma hükmünde olduğunu ve herhangi bir haklı temelinin bulunmadığını vurgulamıştır. Kararda ifade edildiği üzere devletin zorlayıcı nedenler olmaksızın özel bir kişinin mal varlığından karşılıksız yararlanması düşünülemez. Devletin sunduğu yargı ve takip hizmetleri karşılığında zaten harç alınmakta, ayrıca yapılan yargılama ve takip giderleri de ilgili taraflardan tahsil edilmektedir. Bu durumda bankaya yatırıian paranın nemasının Hazineye irat kaydedilmesinin sunulan yargı ve takip hizmetlerinin giderinin kısmen ilgililere yükletilmesi amaci taşidiğı da söylenemez. Kararda netice itibariyla icra iflas dairelerine tevdi edilen ve özel hukuk kişilerine ait olan paraların nemasının Hazineye intikal ettirilmesinin anayasal 

açıdan meşru bir amaca dayanmadığı belirtilmiş ve itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerine aykırı olduğundan iptaline hükmedilmiştir (AYM, E.2023/48, K.2023/72,5/4/2023, § 19).

24. Muharrem Pıarbaşı ([1. B.], B. No: 2020/91, 4/10/2023) kararına konu olayda ise icra dosyasına borçlu tarafindan yatırılan paranın bankada nemalandırılması sonucu elde edilen faiz geliri 492 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca Hazineye aktarılmıştır. Anayasa Mahkemesi, yoruma açık olmayan ve borçludan tahsil edilen bedelin nemasının Hazineye intikalini öngören bu hükmün Anayasa'nın 35. maddesine aykırı olduğunun tespit edildiğini ve hükmün iptaline karar verildiğini belirtmiştir. İptal kararında icra iflas dairelerine tevdi edilen ve özel hukuk kişilerine ait olan paraların nemasının Hazineye intikal ettirilmesinin anayasal açıdan meşru bir amaca dayanmadığı açıklanmıştır (Muharrem Pınarbaşı, § 43).Sonuç olarak ise borçludan tahsil edilen paranın nemasının Hazineye intikal ettirilmesinin meşru bir amacı olmadığından bu durumun Anayasa'nın 35. maddesini ihlal ettiğine karar verilmiştir (Muharrem Pınarbaşı, § 46)

25. Somut olayda da icra takibi sürecinde başvurucuların takip dosyasına yatırdikları paranın nemalandırlmasından elde edilen faiz tutarı hak sahiplerine ödenmek yerine Hazineye gelir olarak kaydedilmiştir. Yukarıda anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrilmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM 
26. Başvurucular; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ve 48.140,80 TL maddi ve her biri için 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
27. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153, maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayilıi Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66;Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100),
28. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldınlması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucuların tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDÍLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Aliağa İcra Hukuk Mahkemesine (E.2017/152, K.2017/255) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDİNE,
E. 446,90 TL harç ve 30.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 30.446,90 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 28/5/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.