Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-12-29

29 Aralık 2021 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 31704
YÖNETMELİK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
DİJİTAL BANKALARIN FAALİYET ESASLARI İLE SERVİS
MODELİ BANKACILIĞI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sadece elektronik
bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları üzerinden hizmet veren şubesiz
bankaların faaliyetlerine ve bankacılık hizmetlerinin finansal teknoloji
şirketleri ve diğer işletmelere bir servis modeli olarak sunulabilmesine
ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005
tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 4, 6, 7, 10, 13, 35, 43 ve 93
üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Açık bankacılık servisleri: BSEBY’nin
3 üncü maddesinde tanımlanan açık bankacılık servislerini,
b) Arayüz sağlayıcı:
Mobil uygulaması ya da internet tarayıcısı temelli arayüzü
üzerinden, servis bankasının sunduğu bankacılık hizmetlerine bankanın açık
bankacılık servisleri yoluyla ulaşarak, müşterilerinin bankacılık işlemlerini
gerçekleştirmesine imkân sağlayan sermaye şirketi şeklinde kurulmuş
işletmeleri,
c) ATM: BSEBY’nin 3 üncü
maddesinde tanımlanan ATM’yi,
ç) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
bankaları,
d) Bilgi sistemleri yönetimi: BSEBY’nin
3 üncü maddesinde tanımlanan bilgi sistemleri yönetimini,
e) BSEBY: 15/3/2020
tarihli ve 31069 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Bilgi
Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliği,
f) BS strateji planı: BSEBY’nin
4 üncü maddesinde belirtilen BS strateji planını,
g) BT operasyon yönetimi: BSEBY’nin
26 ncı maddesinde belirtilen BT operasyon
yönetimini,
ğ) Destek hizmeti kuruluşu: Kanunun 3 üncü
maddesinde tanımlanan destek hizmeti kuruluşunu,
h) Destek Hizmetleri Yönetmeliği: 5/11/2011 tarihli ve 28106 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bankaların Destek Hizmeti Almalarına İlişkin Yönetmeliği,
ı) Dış hizmet: BSEBY’nin
3 üncü maddesinde tanımlanan dış hizmeti,
i) Dijital banka: Bankacılık hizmetlerini fiziksel
şubeler yerine elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları
aracılığıyla sunan kredi kuruluşunu,
j) Elektronik bankacılık hizmetleri: BSEBY’nin 3 üncü maddesinde tanımlanan elektronik
bankacılık hizmetlerini,
k) Elektronik para: 20/6/2013
tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme
Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanunun 3 üncü
maddesinde tanımlanan elektronik parayı,
l) Finansal kuruluş: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
finansal kuruluşu,
m) Finansal tüketici: 7/3/2020
tarihli ve 31061 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Finansal Tüketicilerden
Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar
Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7)’in 4 üncü maddesinde tanımlanan finansal
tüketiciyi,
n) Fon: 6493 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan fonu,
o) Hakim ortak: Kanunun 3
üncü maddesinde tanımlanan hakim ortağı,
ö) İnternet bankacılığı: BSEBY’nin
3 üncü maddesinde tanımlanan internet bankacılığını,
p) İTİY: 1/11/2006 tarihli
ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İzne Tabi İşlemleri
ile Dolaylı Pay Sahipliğine İlişkin Yönetmeliği,
r) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,
s) Katılım bankası: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan katılım bankasını,
ş) Katılım fonu: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan katılım fonunu,
t) Kesinti: BSEBY’nin 3
üncü maddesinde tanımlanan kesintiyi,
u) Kontrol: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
kontrolü,
ü) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurulunu,
v) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumunu,
y) Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ):
Sermaye Yeterliliği Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde tanımlanan ve
sınırları Sermaye Yeterliliği Yönetmeliği uyarınca Kurul tarafından
belirlenen KOBİ’yi,
z) Kredi kuruluşu: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan kredi kuruluşunu,
aa) Mevduat: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
mevduatı,
bb) Mevduat bankası: Kanunun 3 üncü maddesinde
tanımlanan mevduat bankasını,
cc) Mobil bankacılık: BSEBY’nin
3 üncü maddesinde tanımlanan mobil bankacılığı,
çç) MTBF: İki arıza veya kesinti arası ortalama
süreyi,
dd) MTTR: Yaşanan arıza veya kesinti sonrası ortalama
tamir süresini,
ee) Ödeme aracı: 6493 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesinde tanımlanan ödeme aracını,
ff) Ödeme hizmeti sağlayıcısı: 6493 sayılı Kanunun 13
üncü maddesinde belirtilen kuruluşları,
gg) Ön ödemeli ödeme aracı: Müşterinin ödemelerde
kullanılabilecek fonu, ödeme aracını ihraç eden bankaya harcama yapmadan
önce ödediği ve ödenene eşdeğer tutarda fonun elektronik para olarak ödeme
hizmetlerinde kullanılmasına imkân veren fizikî veya fizikî varlığı
bulunmayan ödeme aracını,
ğğ) POS: 10/3/2007 tarihli
ve 26458 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Banka Kartları ve Kredi Kartları
Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanan POS’u,
hh) Risk Merkezi: Kanunun ek 1 inci maddesinde
düzenlenen Risk Merkezini,
ıı) Sermaye Yeterliliği Yönetmeliği: 23/10/2015 tarihli ve 29511 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve
Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliği,
ii) Servis bankası: Servis modeli bankacılığı
hizmetlerini sunan bankayı,
jj) Servis modeli bankacılığı: Arayüz
sağlayıcıların sundukları arayüz yoluyla,
müşterilerin servis bankalarının sistemleriyle doğrudan açık bankacılık
servisleri aracılığıyla bağlantı kurarak servis bankası üzerinden
bankacılık işlemlerini gerçekleştirebildikleri hizmet modelini,
kk) Sır Yönetmeliği: 4/6/2021
tarihli ve 31501 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sır Niteliğindeki
Bilgilerin Paylaşılması Hakkında Yönetmeliği,
ll) Süreklilik Yüzdesi: MTBF/(MTBF+MTTR) formülü ile
bulunacak yüzdesel değeri,
mm) Şube: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan
şubeyi,
nn) Teşkilat Yönetmeliği: 2/1/2014
tarihli ve 2014/5885 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Teşkilat Yönetmeliğini,
oo) UKTY: 1/4/2021 tarihli
ve 31441 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kullanılacak Uzaktan
Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin
Kurulmasına İlişkin Yönetmeliği,
öö) Veri işleme: Sır Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde
tanımlanan veri işlemeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Dijital Bankaların Faaliyet Esasları
Genel
esaslar
MADDE 4 – (1) Dijital bankalar, bu Yönetmelikte ya da ilgili
alt düzenlemelerde aksi belirtilmediği sürece, mevduat ya da katılım
bankası olmalarına göre, kredi kuruluşlarının gerçekleştirebileceği tüm
faaliyetleri yerine getirebilirler. Dijital bankalar, Kanun ve ilgili
düzenlemeler çerçevesinde kredi kuruluşlarının uymakla yükümlü olduğu tüm
mevzuat hükümlerine ilave olarak bu Yönetmelikte yer verilen hükümlere de
uymakla yükümlüdürler.
Faaliyet
kısıtlamaları
MADDE 5 – (1) Dijital bankaların kredi müşterileri, yalnızca
finansal tüketicilerden ve KOBİ’lerden oluşabilir.
(2) Dijital bankaların, bankalar arası piyasalarda
ya da para ve sermaye piyasalarında faaliyet göstermek suretiyle Kanunun 48
inci maddesinde kredi olarak sayılan işlemler gerçekleştirmesi, diğer
bankalara kredi kullandırması, KOBİ boyutunu aşan işletmeler için döviz
kredisi kullandırması birinci fıkraya aykırılık teşkil etmez. Dijital
bankalar, KOBİ boyutunu aşmayan işletmelere hizmet sunmaya başladıktan
sonra, söz konusu işletmelerin KOBİ boyutunu aşması durumunda, söz konusu
işletmeler yeniden KOBİ boyutu sınırlarına dâhil oluncaya kadar yalnızca,
bu fıkrada KOBİ boyutunu aşan müşterilere sunulabileceği belirtilen
hizmetleri sunabilir.
(3) Dijital bankalar genel
müdürlük ile genel müdürlüğe bağlı hizmet birimleri dışında muhabirlik,
acentelik, temsilcilik gibi her ne ad altında olursa olsun teşkilatlanmaya
gidemez, fiziksel şube açamaz, genel müdürlüğe bağlı hizmet birimlerini
amacı dışında fiziksel şube gibi kullandıramaz, dijital ortamda
gerçekleştirilecek olanlar hariç kiralık kasa ve emanete alma işlemleri ile
saklama hizmetlerini sunamaz. Bir şube gibi kullanılmadığı müddetçe 6 ncı madde uyarınca müşteri şikâyetlerini ele almak
amacıyla fiziksel bürolar oluşturulması, pazarlama hizmetleri kapsamında
alınan hizmetler de dâhil olmak üzere Destek Hizmetleri Yönetmeliğine uygun
olarak destek hizmeti kuruluşlarından müşteri ile yüz yüze iletişim
kurulacak şekilde hizmet alınması ya da elektronik bankacılık hizmetleri
dağıtım kanallarında başlayıp bu kanallarda fiili imkânsızlık nedeniyle
tamamlanamayan ve 6 ncı maddede belirtilen
fiziksel erişim noktalarından da gerçekleştirilemeyen işlemlerin dijital
bankanın kendi personeli ya da destek hizmeti aldığı kuruluş personeli
vasıtasıyla müşteri ile yüz yüze iletişim kurularak tamamlanması, bu fıkra
hükümlerine aykırılık teşkil etmez.
(4) Dijital bankaların, bir
müşterisine kullandırabileceği, kredi kartları ile gerçekleştirilen
harcamalar ve nakit çekimleri ile kredili mevduat hesapları hariç olmak
üzere, teminatsız nakdi tüketici kredilerinin toplamı, ilgili müşterinin
beyan edilen ve dijital bankalarca teyit edilen aylık ortalama net
gelirinin dört katını ve müşterinin aylık ortalama net gelirinin tespit edilememesi
halinde on bin Türk Lirasını aşamaz. Kurul bu hükümde belirtilen oran ve tutarı değiştirmeye yetkilidir.
Gelirle bağlantılı söz konusu tutar kontrolleri, dijital bankanın yalnızca
kendi müşterilerine yönelik kullandırdığı krediler için gerçekleştirilir.
Dijital bankaların, müşterileri hakkında müşterinin kredi ödeme performansı,
varlık ve yükümlülükleri, diğer bankalarca bu kişilere tahsis edilen kredi
kartı limiti, ekonomik ve sosyal statüsü, eğitim düzeyi, yaşı ve benzeri
ödeme gücünün değerlendirilmesinde etkili olabilecek hususlara ilişkin
alacakları beyan ve temin edecekleri belgeler çerçevesinde, objektif kriterlere dayanmak şartıyla kendi gelir tahmin
modellerini kullanarak yapacakları değerlendirmeler neticesinde tespit
edecekleri gelirler, bu fıkrada belirtilen gelir teyidi niteliği taşır. Söz
konusu gelir tespitine dayanak teşkil eden belge ve kayıtların denetime
hazır bulundurulması ve dijital bankanın kullandığı gelir tahmin
modellerinin bu belge ve kayıtlara göre makul ve tutarlı sonuçlar üretmesi
şarttır.
(5) 23/2/2016 tarihli ve
29633 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sistemik Önemli Bankalar Hakkında Yönetmeliğe
göre ikinci grupta yer alan sistemik önemli bankalara uygulanan sistemik
önemli banka tamponu, anılan Yönetmelikte düzenlenen usul ve esaslara göre
dijital bankalar için de kıyasen uygulanır.
(6) Dijital bankanın, faaliyet izni sürecinde ya da
faaliyet izni aldıktan sonra 9 uncu maddede belirtilen faaliyet izni için
gerekli asgari ödenmiş sermaye tutarını, nakden ve her türlü muvazaadan ari olarak ödenmiş olmak üzere, iki milyar beşyüz milyon Türk Lirasına çıkarması halinde, dijital
bankanın yapacağı başvuru üzerine Kurul, yeni durumda risklerini
yönetebileceğine kanaat getirdiği dijital bankalar için bu maddede yer
verilen faaliyet kısıtlamalarının tamamen ya da uygun göreceği bir geçiş
planı çerçevesinde kademeli olarak kaldırılmasına karar verebilir.
Başvurunun Kurulca uygun görülerek faaliyet kısıtlarının tamamen
kaldırılması sonrasında, dijital bankanın, bu maddede yer verilen faaliyet
kısıtlamalarına tabi olmaksızın, diğer kredi kuruluşlarının yapabileceği
tüm bankacılık faaliyetlerini ilgili mevzuat çerçevesinde yerine getirmesi
mümkün hale gelir. Kurul bu fıkrada yer verilen ödenmiş sermaye tutarını
artırmaya yetkilidir.
Fiziksel
erişim noktaları
MADDE 6 – (1) Dijital bankaların, müşteri şikâyetlerini ele
almak üzere en az bir fiziksel büro kurması zorunludur.
(2) Dijital bankalar kendi kuracakları ATM ağları
ya da diğer ATM ağları üzerinden müşterilerine hizmet sunabilir.
(3) Dijital bankalar, 23/2/2006
tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ile 6493
sayılı Kanun uyarınca ihraç edecekleri ödeme araçlarını kabul etmek üzere
kendileriyle anlaşma yapan işyerleri vasıtasıyla, müşterilerine nakit çekim
ya da ön ödemeli ödeme araçlarına bakiye yükleme hizmeti verebilir. Söz konusu hizmetlerin sunulması esnasında, tutar bilgisini de
içermek suretiyle işlemin gerçekleştirildiğinin teyit edildiğini gösterecek
şekilde, müşteriye ödeme araçlarının kabul edildiği POS cihazları üzerinden
kâğıt ortamında ya da internet ve mobil bankacılık dağıtım kanalları
üzerinden sorgulama ve görüntüleme imkânı verecek şekilde elektronik
ortamda, nakit ödeme ya da bakiye yükleme belgesinin bir nüshasının
sunulması zorunludur.
Hizmet
sürekliliği taahhüdü
MADDE 7 – (1) Dijital bankalar, sunmakta oldukları
elektronik bankacılık hizmetleri için, her bir dağıtım kanalı bazında,
taahhüt edilen süreklilik yüzdesi değerlerini internet sitelerinin ana
sayfasında görünecek şekilde ilan ederler. Dijital bankaların internet bankacılığı
ve mobil bankacılık dağıtım kanalları için taahhüt edilen süreklilik
yüzdesi %99,8’den daha düşük bir değer olamaz.
(2) Dijital bankalar, sunmakta oldukları elektronik
bankacılık hizmetleri için, her bir dağıtım kanalı bazında, taahhüt edilen
ve gerçekleşen MTBF, MTTR ve süreklilik yüzdesi değerlerini Kurumun
belirleyeceği usul ve esaslara göre raporlamakla yükümlüdürler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dijital Bankaların Kuruluş ve Faaliyet İzninde
Aranan İlave Şartlar
Kuruluş
ve faaliyet izni genel şartları
MADDE 8 – (1) Dijital bankaların kuruluş ve faaliyet izni
genel şartları, İTİY’de bankaların kuruluş ve
faaliyet izni almalarına ilişkin yer verilen şartlardır. Bu Yönetmelikte
dijital bankaların kuruluş ve faaliyet izni şartlarına ilişkin yer verilen
hükümler, İTİY’de yer alan hükümler saklı kalmak
üzere ilave hükümler olarak uygulanır.
(2) Başvuru sahibinin hâkim
ortaklarının teknoloji, elektronik ticaret ya da telekomünikasyon
hizmetleri sunan tüzel kişiler olması durumunda, Kurul söz konusu hâkim
ortak tüzel kişilerin ya da bu tüzel kişilerin kontrolünü elinde bulunduran
gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de yerleşik olmasını ve Türkiye’de
yerleşik kişilerin borçluluk durumu ve mali gücüne ilişkin ellerinde
bulundurdukları risk verilerini paylaşmaya yönelik olarak Risk Merkezi ile
bilgi alışverişi sözleşmesi imzalamış olmalarını şart koşabilir.
Faaliyet
izni için gerekli asgari ödenmiş sermaye
MADDE 9 – (1) Dijital bankaların faaliyet izni alabilmesi
için gerekli olan asgari ödenmiş sermaye tutarı, nakden ve her türlü
muvazaadan ari olarak ödenmiş olmak üzere, bir
milyar Türk Lirasıdır. Kurul bu tutarı artırmaya yetkilidir.
Yöneticilerde
aranan şartlar
MADDE 10 – (1) İTİY’nin 7 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yönetici
düzeyindeki personelin yeterliliğine ilişkin yapılacak değerlendirme
çerçevesinde, yönetici düzeyindeki personelin, icrai
görevi olup olmadığına bakılmaksızın, dijital bankaların iş modelinin
yapısına özgü riskleri anlamalarını ve görevlerini yerine getirmelerini
sağlayacak yeterli bilgiye ve deneyime sahip olup olmadıkları da dikkate
alınır. Bu kapsamda, bilgi sistemlerinden sorumlu en üst düzey yönetici
olarak belirtilen personelin en az genel müdür yardımcısı seviyesinde
atanmış olması ve dijital bankanın yönetim kurulu üyelerinden en az birinin
bilgi sistemleri yönetimi alanında en az on yıl mesleki tecrübeye sahip
olması şarttır.
Faaliyet
programı ve iş planı
MADDE 11 – (1) İTİY’nin 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (p) bentleri uyarınca Kuruma
iletilmesi gereken faaliyet programı ve iş planı dokümanlarında ayrıca
aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) İş planı dokümanında ilave olarak,
1) Başvuru sahibinin, finansal kapsayıcılığı
artırmaya yönelik olarak belirlediği, öğrenciler, ev hanımları, onsekiz yaş altı gençler, KOBİ’ler gibi hedef kitle ile
bu hedef kitlede yer alan gruplara yönelik tespit ettiği ihtiyaçlar ve bu
ihtiyaçları karşılamaya yönelik sunmayı planladığı ürün ve hizmetler ile
pazarlama stratejisine,
2) Hedef kitlenin oluşturduğu pazara ilişkin
sayısal verilerle desteklenmiş pazar büyüklüğü ve pazar boşluğu analizine,
3) Seçilen pazardaki diğer oyuncularla rekabet
edebilmek ve sürdürülebilir bir iş modelini sağlamak üzere gelecek beş yıla
ilişkin fiyatlama politikası, edinilmesi planlanan tahmini müşteri sayısı
ve yapılan yatırımın ne zaman başa baş noktasına
geleceğini de öngören finansal projeksiyonlar ve tahmini finansal tablolar
ile bu tahminler için temel teşkil eden varsayımların makul olduğunu
gösterir sayısal analizlere,
yer verilir.
b) Faaliyet programı dokümanında ilave olarak,
1) Kritik olarak belirlenmiş sistemleri de
gösterecek şekilde sistem ve ağ mimarisinin genel görünümüne,
2) BS strateji planına,
3) Planlanan bilgi sistemleri yönetimi yapısı
kapsamında, BSEBY’de düzenlenen bilgi sistemleri
risk yönetim sürecinin, bilgi güvenliği yönetimi sürecinin, bilgi
sistemleri proje yönetiminin, BT operasyon yönetiminin, erişilebilirlik
yönetimi sürecinin, bilgi sistemleri süreklilik yönetim sürecinin ve dış
hizmet alımı süreci yönetiminin nasıl ele alınacağını açıklayan süreç
dokümanlarına,
4) Bilgi sistemlerine ilişkin dış hizmet alınması
planlanıyor ise dış hizmet sağlayıcılarının ve bu sağlayıcılardan hangi
hizmetlerin alınacağının listesi ile bu dış hizmet sağlayıcılara ilişkin
yapılan risk değerlendirmesine,
5) Müşteri talep, şikâyet ve itirazlarının
alınmasını ve değerlendirilerek sonucu hakkında ilgililere cevap verilmesini
sağlayacak sistemin işleyişine ve iş akışına ilişkin detaylı bilgilere,
6) Elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım
kanallarında işlem güvenliğinin nasıl sağlanacağına ve müşteri kimliğinin
nasıl doğrulanacağına ilişkin dağıtım kanalı bazında detaylı bilgilere,
7) UKTY uyarınca gerçekleştirilecek uzaktan kimlik
tespit sürecinde işlem doğruluk yüzdesini artırmak bakımından kullanılan
teknoloji ve iş akışlarına ilişkin bilgilere,
8) UKTY uyarınca elektronik ortamda müşteri ile
kurulacak sözleşme ilişkilerinde, müşteriye sözleşme içeriği olarak hangi
bilgiler gösterilmiş ise müşteri tarafından yalnızca o bilgilerin onaylanmasının
sağlanması konusunda güvence sağlayacak teknik kontrollere ilişkin
bilgilere,
yer verilir.
Bilgi
sistemlerinin yeterlilik değerlendirmesi
MADDE 12 – (1) İTİY’nin 7 nci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca yapılacak değerlendirme sonucunda faaliyet izni
verilebilmesi için, başvuru sahibinin bilgi sistemlerinin yeterliliği
konusunda, Teşkilat Yönetmeliğine göre Kurumun gözetim ve denetimine tabi
kuruluşların bilgi sistemlerinin yerinde denetimi ile görevli hizmet
biriminin, 11 inci madde uyarınca faaliyet programı kapsamında iletilecek
ilave belgeleri de dikkate almak suretiyle yapacağı değerlendirme
neticesinde uygun görüşünün bulunması şartı aranır. Söz konusu hizmet
birimi gerekli gördüğü takdirde başvuru sahibinden, Kurum tarafından bilgi
sistemleri ve iş süreçleri denetimi yapma yetkisi verilen ve unvanları
Kurum internet sitesinde duyurulan bağımsız denetim kuruluşları arasından
birine, bilgi sistemlerinin ve bu sistemler üzerinde tesis ettiği
kontrollerinin yeterliliği ve etkinliğine ilişkin bilgi sistemleri bağımsız
denetim raporu hazırlatmasını isteyebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Servis Modeli Bankacılığı
Servis
modeli bankacılığı esasları
MADDE 13 – (1) Servis bankası yalnızca yurt içinde yerleşik arayüz sağlayıcılara ve yalnızca kendi faaliyet
izinleri çerçevesinde servis modeli bankacılığı hizmeti verebilir.
(2) Bankalar arayüz
sağlayıcı olamaz.
(3) Servis bankasının hizmet
sunduğu arayüz sağlayıcılar, gereken izinleri
almaksızın ticaret unvanlarında, her türlü belge, ilân ve reklamlarında
veya kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda banka ya da ödeme kuruluşu ve
elektronik para kuruluşu gibi ödeme hizmeti sağlayıcısı adlarını ya da
banka veya banka dışındaki ödeme hizmeti sağlayıcısı gibi faaliyet
gösterdikleri, banka gibi mevduat ve katılım fonu topladıkları ya da ödeme
hizmeti sağlayıcısı gibi fon topladıkları izlenimini uyandıracak söz ve
deyimleri kullanamazlar. Kredi
tahsis kararı da dâhil olmak üzere, arayüz sağlayıcının
arayüzü üzerinden servis modeli bankacılığı
yoluyla, müşteriye bankacılık hizmetlerinin sunulup sunulmamasına servis
bankası karar verir ve müşteriye sunulacak bankacılık hizmetleri servis
bankasının bilançosu üzerinden gerçekleştirilir.
(4) Servis bankasının arayüz
sağlayıcının müşterisine bankacılık hizmetleri sunabilmesi için söz konusu
müşteri ile servis bankası arasında Kanunun 76 ncı
maddesi uyarınca sözleşme ilişkisinin kurulması gereklidir. Söz konusu
sözleşme ilişkisinin elektronik ortamda kurulması halinde, sürecin UKTY’ye uygun olarak yürütülmesi ve müşteri kimliğinin UKTY’ye uygun olarak servis bankası tarafından tespit
edilmesi zorunludur. Servis bankası ile müşteri arasındaki sözleşme
ilişkisi kurulması sürecinin arayüz sağlayıcının
mobil uygulaması ya da internet tarayıcısı temelli arayüzü
üzerinden başlatılıp yine bu hizmet kanalları üzerinden tamamlanması
halinde, arayüz sağlayıcının söz konusu hizmet
kanallarının BSEBY’de yer verilen güvenlik kriterlerine uygun olması ve müşteriye sözleşme içeriği
olarak hangi bilgiler gösterilmiş ise müşteri tarafından yalnızca o
bilgilerin onaylanmasının sağlanması konusunda güvence sağlayacak nitelikte
olması servis bankasının sorumluluğundadır.
(5) Müşterinin servis bankasının sunduğu hizmetlere
erişmede kullandığı arayüz sağlayıcının mobil
uygulaması ya da internet tarayıcısı temelli arayüzünün,
BSEBY’nin üçüncü kısmında elektronik bankacılık
hizmetlerine ilişkin yer verilen kimlik doğrulama ve işlem güvenliği
yükümlülüklerine uygun olmasını sağlamak konusunda arayüz
sağlayıcı ve servis bankası müteselsilen
sorumludurlar. Servis bankası, bu yükümlülükleri yerine getirmeyen ya da
sistemleri bu yükümlülükleri yerine getirme konusunda yetersiz olan arayüz sağlayıcılara servis modeli bankacılığı hizmeti
sunamaz ve bunlardan destek hizmeti alamaz.
(6) Arayüz sağlayıcı,
servis bankasından hizmet almasının yanında, servis bankası ile müşteri
arasında sözleşme ilişkisinin kurulmasına aracılık etmesi veya bu sözleşme
kapsamında sağlamakta olduğu arayüz üzerinden,
müşteriye servis bankası tarafından bankacılık hizmetlerinin sunulmasına
imkân sağlaması bakımından, Destek Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında servis
bankasına hizmet sunan bir destek hizmeti kuruluşu niteliğindedir. Arayüz
sağlayıcının, servis bankası adına mevduat ya da katılım fonu kabul
etmemesi ve arayüz sağlayıcının ödeme hizmeti
sağlayıcısı olduğu durumlar hariç olmak üzere mevduat ya da katılım fonunun
hiçbir suretle arayüz sağlayıcı üzerinden servis
bankasına yatırılmaması kaydıyla, bu destek hizmeti Destek Hizmetleri
Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen
mevduat veya katılım fonu kabulü ile mevduat veya katılım fonu kabulüne
yönelik pazarlama faaliyeti olarak kabul edilmez. Servis bankasının,
arayüz sağlayıcının hizmet kanalları aracılığıyla
kredi kartı talebi toplamak suretiyle arayüz
sağlayıcıdan destek hizmeti alması mümkün olup, servis bankasının arayüz sağlayıcıdan alacağı destek hizmetleri için
Destek Hizmetleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin yedinci fıkrasındaki
sınırlamalar uygulanmaz. Arayüz sağlayıcı olarak
bir servis bankasına destek hizmeti verilebilmesi, Teşkilat Yönetmeliğine
göre Kurumun gözetim ve denetimine tabi kuruluşların bilgi sistemlerinin
yerinde denetimi ile görevli hizmet birimi tarafından tekemmül ettirilecek
şekilde, Kurulun iznine tabidir. Kurul servis bankalarının hizmet
alabileceği arayüz sağlayıcılarda aranacak ilave
şartlar ile bu hizmet alımlarına ilişkin ilave usul ve esasları belirlemeye
yetkilidir.
(7) Arayüz sağlayıcının
servis bankasına sunduğu altıncı fıkra kapsamındaki destek hizmetlerine
ilişkin faaliyetlerini yürütmede kullandığı sistemler ve bunların
yedekleri, 11/7/2014 tarihli ve 29057 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği
Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan
birincil sistemler kapsamında kabul edilir ve servis bankasının bu kapsamda
arayüz sağlayıcı ile yapacağı sır niteliğindeki
bilgi paylaşımları Sır Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının
(ç) bendi kapsamındadır. Arayüz sağlayıcının mobil uygulaması ya da internet tarayıcısı
temelli arayüzü üzerinden, beşinci fıkraya uygun
olarak müşteri tarafından başlatılan işlemler ve girilen emirler, Sır
Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin altıncı
fıkrasının uygulanması kapsamında servis bankasının elektronik bankacılık
hizmetleri dağıtım kanalları üzerinden başlatılan işlemler ya da girilen
emirler olarak kabul edilir ve müşterinin talep ya da talimatı yerine
geçer.
(8) Servis bankasının, bir arayüz
sağlayıcıya hizmet verebilmesi için aralarındaki hizmet sözleşmesinde;
a) Arayüz sağlayıcının
müşteri ile arasında kurulacak sözleşmede, arayüz
sağlayıcının faaliyet izni almış bir banka ya da gerekli faaliyet
izinlerini almamış olduğu durumlarda ödeme hizmeti sağlayıcısı veya
faaliyet iznine tabi diğer bir finansal kuruluş olmadığının açıkça
vurgulanması,
b) Arayüz
sağlayıcı ile müşteri arasında kurulacak sözleşmede, bankacılık
hizmetlerinin servis bankası tarafından sunulduğuna, servis bankası
tarafından sunulan hizmetlerin neler olduğuna ve servis bankasının
sorumluluklarına, servis bankası ile müşteri arasında geçerli olan sözleşme
hükümlerine ve servis bankası hizmetlerinin diğer kullanım şartlarına
ilişkin servis bankası internet sayfası adresine, müşterinin servis
bankasına talep ve şikâyetlerini iletebilmesi için servis bankasınca
sunulan müşteri hizmetlerinin internet sayfası adresi ile çağrı merkezi
telefon numarasına açıkça yer verilmesi,
c) Arayüz sağlayıcı ile
müşteri arasındaki tip sözleşmenin bir örneği ile servis bankası ile
müşteri arasında kurulan tip sözleşmenin bir örneğine, arayüz
sağlayıcının internet sitesinin ana sayfasında görünecek şekilde yer verilmesi,
ç) Arayüz sağlayıcının
internet sitesinin ana sayfasında görünecek şekilde hizmet alınan servis
bankasının/bankalarının logosu ve ismine yer verilmesi,
d) Servis bankasının arayüz
sağlayıcı için kartlı ödeme aracı ihraç etmesi halinde, söz konusu ödeme
aracının üzerinde banka adı ve logosunun görünür bir şekilde yer alması,
e) Arayüz sağlayıcıya
müşterinin talebi doğrultusunda aktarılan sır niteliğindeki verilerin;
1) Arayüz sağlayıcı ile
müşteri arasındaki sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya
ilgili olması kaydıyla, işlemenin gerekli olması,
2) Arayüz sağlayıcının
hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için işlemenin zorunlu olması,
3) Arayüz sağlayıcı için
bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için işlemenin zorunlu
olması,
durumları haricinde arayüz
sağlayıcı tarafından ya da arayüz sağlayıcı adına
arayüz sağlayıcının hizmet aldığı servis bankası
dışındaki taraflarca işlenmemesi ve yalnızca bu durumların gerektirdiği
ölçü ve süre ile sınırlı olarak söz konusu verilerin işlenmesi,
f) (e) bendi uyarınca arayüz
sağlayıcı ya da arayüz sağlayıcı adına arayüz sağlayıcının hizmet aldığı taraflarca sır
niteliğindeki verilerin işlendiği sistem ve veri yedeklerinin yurt içinde
bulundurulması,
g) (f) bendinde belirtilen sistem
ve veri yedekleri kapsamında arayüz sağlayıcının
bulut bilişim hizmeti alması halinde, söz konusu hizmetlerin BSEBY’nin 29 uncu maddesinin on birinci fıkrasında
belirtildiği üzere ancak arayüz sağlayıcının
kendisine tahsis edilmiş donanım ve yazılım kaynakları üzerinden özel bulut
hizmet modeliyle ya da sadece Kurumun gözetim ve denetimine tabi
kuruluşlara tahsis edilmiş donanım ve yazılım kaynaklarının fiziksel olarak
paylaşıldığı ancak mantıksal olarak her kuruluşa özgü ayrı kaynağın
atandığı ve Kurulun izin verdiği topluluk bulutu hizmet modeliyle dış
hizmet alınması,
ğ) Servis bankasının, arayüz
sağlayıcıdan aldığı destek hizmetleri ile arayüz
sağlayıcıya sunduğu hizmetlerle sınırlı olmak üzere, müşteri sırrı
niteliğindeki verilerin gizliliğinin ve güvenliğinin sağlanması ile
dördüncü ve beşinci fıkralar kapsamında arayüz
sağlayıcının hizmet kanalları üzerinden gerçekleştirilecek işlemlerin BSEBY’nin kimlik doğrulama ve işlem güvenliği kriterlerine uygun olmasının sağlanması konusunda servis
bankasının arayüz sağlayıcı nezdinde denetim
yapabilmesine ve ilgili bilgi, belge ve kayıtları incelemesine imkân
sağlanması,
h) Arayüz sağlayıcının
sır niteliğindeki verileri işlemede kullandığı bilgi sistemleri ile hizmet
kanallarının BSEBY kapsamındaki yükümlülükleri sağlamadığının tespit
edilmesi halinde ya da arayüz sağlayıcıya destek
hizmeti kuruluşu olarak servis bankasına hizmet verebilmesine ilişkin
Kurulca verilen iznin iptal edilmesi halinde, süresi sona ermeden
sözleşmenin servis bankasınca derhal feshedilebilmesine imkân sağlanması,
ı) Arayüz sağlayıcı
tarafından, servis bankasına sağlanan hizmetler ile servis bankasından
alınan hizmetlerin devredilememesi,
hususlarına yer verilmesi zorunludur.
(9) Bankaların servis modeli bankacılığı yoluyla arayüz sağlayıcılara verecekleri hizmetler, Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (v) bendi kapsamında kabul edilir ve bu
kapsamda bankaların mevcut faaliyet izinleri çerçevesinde verebilecekleri
hizmetleri arayüz sağlayıcılara sunabilmeleri
için Kuruma faaliyet genişlemesi talebinde bulunmalarına gerek
bulunmamaktadır.
(10) Servis bankası, hizmet
verdiği tüm arayüz sağlayıcıların listesi ve
hangi bankacılık hizmetlerini kullandırdığını gösterecek şekilde, verdiği
hizmetlerin kapsamı hakkında internet sitesi üzerinden bilgi vermekle ve arayüz sağlayıcılar ile imzaladığı her hizmet
sözleşmesinin ve arayüz sağlayıcıya vereceği
hizmetlerin kapsamında değişiklik öngören her sözleşme değişikliğinin bir
örneğini imza tarihini müteakip bir hafta içinde yazılı olarak Kuruma göndermekle
yükümlüdür. Kurum bu
bilgilendirmelerin yazılı olarak yapılması yerine elektronik ortamda
raporlanmasına yönelik usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Servis
bankasının arayüz sağlayıcı ile hizmet sözleşmesi
imzalayabilmesi için, altıncı fıkra uyarınca ilgili arayüz
sağlayıcıya destek hizmeti kuruluşu olarak Kurul tarafından izin verilmiş
olması şarttır. Bir arayüz sağlayıcının birden
fazla servis bankası ile çalışabilmesi, altıncı fıkra uyarınca yapacağı
başvuru üzerine Kurulun iznine tabidir. Kurul tarafından bu kapsamda
verilecek izin, arayüz sağlayıcıların 6493 sayılı
Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (f)
ve (g) bentlerinde yer alan faaliyetler ile ilgili faaliyet izni alma
yükümlülükleri de dâhil olmak üzere, ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan
yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
(11) Kurul bu madde uyarınca servis bankalarının arayüz sağlayıcılara vereceği hizmetlere ilişkin
kullandıracağı açık bankacılık servisleri hakkında teknik kriterler ile usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
(12) Servis bankasının, aynı zamanda arayüz sağlayıcının da müşterisi olan müşterilerinden
alabileceği ve elde edebileceği her türlü ücret, masraf, komisyon ve
menfaatler hakkında, 7/11/2013 tarihli ve 6502
sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Kanunun 144 üncü maddesi ve
ilgili alt düzenlemelerinde yer verilen hükümler saklıdır. Arayüz
sağlayıcının, geliştirmiş olduğu arayüz üzerinden
müşterilerine ilave olarak servis bankasının bankacılık hizmetlerini de
sunmasına imkân tanıması ve bu kapsamda varsa servis bankasına ödediği
hizmet bedeli karşılığında, müşterilerinden talep edeceği her türlü ücret,
masraf, komisyon ve menfaatlerin, bu hükümlerin dolanılması amacıyla
kullanıldığının ya da arayüz sağlayıcı tarafından
servis bankasına sunulan destek hizmetlerinin ilgili mevzuat hükümlerine
uygun olmadığının tespiti halinde, Kurul altıncı fıkra uyarınca arayüz sağlayıcıya vermiş olduğu izni iptal etmeye
yetkilidir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Mevcut
bankaların durumu
MADDE 14 – (1) Dijital
bankalar dışındaki faaliyet izni almış ve mevcut faaliyet izinleri
çerçevesinde fiziksel şubeleri üzerinden de hizmet sunmaları mümkün olan
diğer bankaların, kısmen ya da tamamen elektronik bankacılık hizmetleri
dağıtım kanalları aracılığıyla hizmet sunmak istemesi halinde ya da mevcut
faaliyet izinlerinin kapsamıyla sınırlı olmak kaydıyla aynı tüzel kişilik
altında farklı bir marka adı ile kısmen ya da tamamen elektronik bankacılık
hizmetleri dağıtım kanalları aracılığıyla hizmet sunmak istemesi halinde,
bu Yönetmelik çerçevesinde ayrı bir başvuru yapılması gerekmez ve söz
konusu bankalar için bu Yönetmeliğin dijital bankalarla ilgili hükümleri
uygulanmaz. Söz konusu bankalar bu kapsamda şubelerini, ancak Kurumun uygun
göreceği bir plan dâhilinde kapatabilirler ve bu bankaların faaliyetlerini
sadece elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları ile
gerçekleştirmek istemeleri halinde, Teşkilat Yönetmeliğine göre Kurumun
gözetimine ve denetimine tabi kuruluşların bilgi sistemlerinin yerinde denetimi
ile görevli hizmet biriminin söz konusu bankaların bilgi sistemlerinin
yeterliliği konusunda uygun görüşünün bulunması şartı aranır.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2022
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.