Ordu Hizmet Hayvanlarına Muharebe Şartlarında ve Veteriner Hekim Personel Yokluğunda, Veteriner Hekim Olmayan Personelin Yapmaya Yetkili Oldukları İlk Yardım Müdahaleleri Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİK | 2023-12-05

5 Aralık 2023 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32390
YÖNETMELİK
Millî Savunma Bakanlığından:
ORDU HİZMET HAYVANLARINA MUHAREBE ŞARTLARINDA VE
VETERİNER
HEKİM PERSONEL YOKLUĞUNDA, VETERİNER HEKİM OLMAYAN
PERSONELİN YAPMAYA YETKİLİ OLDUKLARI İLK YARDIM
MÜDAHALELERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yurt içi ve yurt dışında
icra edilen harekâtlarda ve savaş durumunda Türk Silahlı Kuvvetlerinin
muharip unsurları ile birlikte görev yapan askerî köpek
kullanıcısı/eğiticisi personelin, görev yaptıkları süre ve görevle sınırlı olmak
üzere, veteriner hekim personel yokluğunda, veteriner sağlık hizmeti
ulaşıncaya veya ulaştırılıncaya kadar askerî köpekler üzerinde
yapabilecekleri veteriner ilk yardım müdahalelerinin usul ve esasları ile
yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Bakanlık kadro ve kuruluşunda
yer alan kurumlarda, muharebe şartlarında yer alan ve veteriner hekim
personel yokluğunda, görev yaptıkları süre ve görevle sınırlı olmak üzere
askerî köpek cankurtaranı eğitimini başarıyla tamamlamış askerî köpek
kullanıcısı/eğiticisi personel ile bu personeli yetiştiren kurum ve
kuruluşları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 71 inci maddesi ve 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508
inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Askerî köpek: Askerî amaçlar için eğitilip
kullanılan değişik ırklara ait köpeklerin genel bir ifadesi olup;
eğitildikleri ihtisas dallarına göre arama/kurtarma, devriye, keşif, takip,
mayın arama, bomba arama, narkotik/uyuşturucu madde arama ve benzeri
görevlerde kullanılan köpeği,
b) Askerî köpek cankurtaranı: Askerî köpek
kullanıcısı/eğiticisi olarak görev yapan personelden; 9 uncu maddede
belirtilen eğitimleri başarıyla tamamlamış, 7 nci maddede belirtilen iş ve
işlemleri 10 uncu maddede belirtilen hallerde yapmaya yetkili personeli,
c) Askerî köpek eğitici personel: Köpek üretim ve
eğitim merkezlerinde görev yapan ve eğittiği askerî köpeklerin branşında
eğitim yeterlik testini geçen personeli,
ç) Askerî köpek kullanıcı personel: Köpek üretim ve
eğitim merkezlerince verilen askerî köpek kullanıcısı kursunu başarıyla
tamamlayan ve askerî köpek kullanıcı sertifikası alan personeli,
d) Bakanlık: Millî Savunma Bakanlığını,
e) Bakanlık kadro ve kuruluşunda yer alan kurumlar:
Bakanlık merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatı, Genelkurmay Başkanlığı, Kara
Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri
Komutanlığı, Millî Savunma Üniversitesi ile Harita Genel Müdürlüğünü,
f) Çevresel/iklimsel yaralanmalar: Aşırı sıcak ya
da soğuk havaya maruz kalınmasına bağlı durumları, böcek ısırığı ve
sokmalarını, yılan ısırığını, suda boğulmaları, elektrik ve şimşek
çarpmalarını, alerjik reaksiyonları ve benzeri durumları,
g) Eğitim Kurumu: Askerî Veteriner Okulu ve Eğitim
Merkez Komutanlığını,
ğ) Hayvan ambulansı: Hasta/yaralı hayvanların
taşınması ve ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla kullanılan mobil aracı,
h) İlk yardım: Tıbbî araç ve gereç desteği ile olay
yerinde verilen veteriner sağlık hizmetlerini,
ı) İlk yardım çantası: Askerî köpek cankurtaranı
eğitimini başarı ile tamamlayan personele eğitim sonrasında verilen,
veteriner hekim personel yokluğunda veteriner sağlık hizmetine ulaşıncaya
veya ulaştırılıncaya kadar yetkili oldukları acil ilk yardım müdahaleleri
yapmalarına yardımcı olan malzemelerin bulunduğu çantayı,
i) İlk yardım eğitici personeli: Eğitim
kurumlarında/merkezlerinde görev yapan veteriner hekimleri,
j) Sağlığı koruyucu önlemler: Temiz su ve gıda
teminini, sağlığı etkileyen çevresel/iklimsel faktörlerin tanınmasını ve
bunlara yönelik önlemlerin alınmasını,
k) Simülasyon eğitimi: Yüksek teknoloji içeren
gerçekçi, aslına uygunluğu yüksek, girişimsel ve interaktif vaka
simülatörleri aracılığıyla gerçekte var olan görevlerin, ilişkilerin,
olguların, ekipmanların, davranışların ya da bazı bilişsel aktivitelerin
taklit edilmesi yöntemiyle yapılan uygulama eğitimlerini,
l) Yaşam bulguları: Hayvanın bilinç düzeyi, vücut
sıcaklığı, nabız sayısı, solunum sayısı ve kan basıncını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İlk Yardıma İlişkin Esaslar
İlk
yardımın temel prensipleri
MADDE 5- (1) Askerî köpek cankurtaranı; yalnızca muharebe
şartlarında, askerî köpeğin yaşamını, uzuvlarını ve görme yetilerini tehdit
eden sorunları eğitimleriyle sınırlı olarak yönetir ve hayvanı veteriner
hekim müdahalesi için tahliyeye hazırlar. Bu süreçte;
a) Durumun kötüye gitmesi önlenmelidir.
b) Büyük kanamalar durdurulmalı, gerekliyse
kardiyopulmoner resüsitasyon uygulanmalıdır.
c) Yaralı/hasta askerî köpeğin stabilizasyonu
(hareket etmesinin önlenmesi) sağlanmalı, duruma göre ağrı ve stres
faktörlerini azaltacak hafif sedatif uygulamalar yapılmalıdır.
ç) Veteriner hekim personel tarafından
değerlendirilip tedavi edilinceye kadar bakımı yapılmalıdır.
d) Verilen tüm bakım ve tedavi kayıtları tutulmalı
ve bu kayıtların ilgili veteriner hekim personele iletimi sağlanmalıdır.
Muharebe
sahasında ilk yardımın aşamaları
MADDE 6- (1) Muharebe sahasında ilk yardımın aşamaları
şunlardır:
a) Olay yeri emniyete alınmalı, triaj yapılmalı,
muharebe alanında hayatta kalanlar uluslararası angajman kuralları ile
birlikte önce kendilerini emniyete almalı, yaralı/hasta köpeğin bilinci
yerindeyse ağızlık takılmalıdır.
b) Olaydan etkilenen hasta/yaralı köpeğin Ek-1’deki
değerlendirmeleri yapılmalı ve sonrasında uygun ilk yardım müdahaleleri
yapılmalıdır.
c) Yaralı/hasta köpek stabil hale getirilmeli, en
yakın veteriner sağlık teşkiline sevk edilmesi sağlanmalıdır.
Askerî
köpek cankurtaranı yetkileri
MADDE 7- (1)Türk Silahlı Kuvvetlerinin muharebe şartlarında
görev yapan askerî köpek cankurtaranı personelin, 10 uncu maddede
belirtilen hallerde yetkili oldukları veteriner ilk yardım müdahaleleri
şunlardır:
a) Harekât alanında triajı ve uygun taşıma
tekniklerini bilmek ve uygulamak.
b) Askerî köpeğin sağlığını koruyucu önlemleri
bilmek ve uygulamak.
c) Yaşam bulgularını değerlendirmek.
ç) Solunum yolu açıklığını sağlamak, gerektiğinde
suni solunum yapmak.
d) İçeriği Ek-2’de belirlenen ilk yardım çantasında
yer alan malzemeleri kullanmak, varsa ilaçların deri altı ve kas içi
enjeksiyonlarını yapmak.
e) Yaranın pansumanını ve temizliğini yapmak.
f) İntravenöz girişim yapmak ve veteriner sağlık
hizmetine ulaşıncaya kadar damar yolu açıklığını sağlamak, sıvı infüzyonu yapmak.
g) Kanamanın durdurulması/kontrolü için gereken
müdahaleleri yapmak.
ğ) Gerektiğinde kardiyo-pulmoner resusitasyon
uygulamak.
h) Kırık, çıkık, burkulma ve travma
stabilizasyonunu sağlamak.
ı) Çevresel/iklimsel yaralanmalara müdahalede
bulunmak.
i) Kimyasal, biyolojik, radyasyon ve nükleer (KBRN)
etkileşimini tanımlamak, değerlendirmek ve ilk müdahalede bulunmak.
İlk
yardım çantası
MADDE 8- (1) Askerî köpekler için hazırlanan ilk yardım
çantası, askerî köpek cankurtaranları tarafından taşınır.
(2) Yetkili tüm askerî personel, ilk yardım
içeriğinin bakımı, uygulanması ve kullanılan ilaçların etkileri konusunda
eğitim alır.
(3) İlk yardım çantasına Ek-2’de belirlenen içeriğe
ilaveten bölgenin durumuna göre veteriner hekim tarafından önerilen diğer
ilaçlar ve malzemeler de eklenir.
(4) Hayvan ambulansı dışında askerî köpeklerin
taşındığı araçlarda da ilk yardım çantası bulunur.
Eğitim ve
eğitimin belgelendirilmesi
MADDE 9- (1) Askerî köpek cankurtaranı aday personeline,
Eğitim Kurumunda, Ek-3’te yer alan eğitim programı gereğince ve 7 nci
maddede belirtilen konularda, 32 ders saati teorik ve uygulama, 8 ders
saati simülasyon olmak üzere en az 40 ders saati eğitim verilir. Teorik
derslerin %15’inden, uygulama ve simülasyon derslerinin %5’inden fazla
kısmına katılmayan personelin eğitimle ilişiği kesilir.
(2) Eğitimi bitiren personel, teorik ve uygulamalı
sınava tabi tutulur. Yapılan sınavlarda eşit ağırlıklı olarak ortalama 80
ve üzeri not alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
(3) Eğitimlerde başarılı olanlar, Eğitim Kurumu
tarafından örneği Ek-4’te bulunan Askerî Köpek Cankurtaranı Eğitimini
Bitirme ve Yetki Belgesi almaya hak kazanır. Bu belgeler, personelin
kendilerine verilmez, şahsi dosyalarında muhafaza edilir. Kurs
bitirme/yetki belgesi 4 yıl süre ile geçerlidir.
(4) Dördüncü yılın sonunda personel, Ek-3’te yer
alan eğitim konularında en az 20 ders saati süreli tazeleme eğitimine tabi
tutulur. Tazeleme eğitiminin %10’undan fazla kısmına katılmayan personelin
eğitimle ilişiği kesilir. Yapılan sınavda eşit ağırlıklı olarak ortalama 80
ve üzeri not alanlar başarılı olarak değerlendirilir.
(5) Tazeleme eğitiminde başarılı olanlar, Ek-5’teki
örneğe uygun olarak Askerî Köpek Cankurtaranı Tazeleme Eğitimini Bitirme ve
Yetki Belgesi almaya hak kazanır. Kurs bitirme/yetki belgesi 4 yıl süre ile
geçerlidir. Herhangi bir nedenle kesintisiz bir yıl veya daha fazla süreyle
askerî köpek kullanıcısı/eğiticisi olarak görev yapmayan askerî köpek
kullanıcısı/eğiticisi personelin belgesi geçersiz olur. Bu personel
tazeleme eğitimine alınır, başarılı olursa aynı esaslarla yeni belge
düzenlenir.
(6) Tazeleme eğitiminde başarılı olamayan veya
mesleki safahatı esnasında askerî köpek kullanıcısı/eğiticisi
kadrolarındaki görevi sona eren personelin kurs bitirme/yetki belgeleri
iptal edilir ve iptal tutanakları şahsi dosyasında saklanır.
(7) Askerî köpek kullanıcısı/eğiticisi olarak görev
yapan tüm personel sadece muharebe sahasında uygulamak üzere askerî köpek
cankurtaranı eğitimini almalıdır. Henüz bu eğitimi almamış personel için
bağlı oldukları komutanlıkça, en kısa zamanda eğitim planlamasına ilişkin
tedbirler alınmalıdır. Kuvvet komutanlıkları tarafından tespit edilen
eğitim ihtiyaçları Bakanlığa bildirilir. Bakanlık eğitimin icrasına yönelik
planlamayı yapar.
Yetki ve
sorumluluklar
MADDE 10-
(1) Türk Silahlı Kuvvetlerinin
muharebe şartlarında görev yapan askerî köpek kullanıcısı/eğiticisi
personelden ilgili eğitimi başarıyla tamamlayanlar, 7 nci maddede
belirtilen iş ve işlemleri sadece görev yaptıkları süre ve görevle sınırlı
olmak üzere veteriner hekim personel yokluğunda, veteriner sağlık hizmetine
ulaşıncaya veya veteriner sağlık hizmeti ulaştırılıncaya kadar yapmaya
yetkilidir.
(2) Harekât alanında yaralanan veya hastalanan
askerî köpeklerin, ilk müdahalenin ardından daha ileri tetkik ve tedavinin
yapılabilmesi amacıyla en yakın askerî veteriner hekime veya veteriner
sağlık teşkiline ulaştırılması sağlanır.
(3) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen
personel, yaptığı iş ve işlemleri en kısa sürede ve en uygun zamanda
Ek-6’da yer alan Muharebede Askerî Köpeğin Tıbbi Gözlem Formu ile kayıt
altına alır. Kayıtların arşivlenmesinden, personelin mensubu olduğu kuvvet
komutanlığı veya yetki vereceği ast birlik, birim ya da komutanlıklar sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hayvanların
korunması
MADDE 11-
(1) Bakanlık kadro ve kuruluşunda
yer alan kurumlar bünyesinde faaliyet gösterecek ordu hizmet hayvanlarının
her türlü ilk yardım ve sağlık hizmetleri faaliyetleri, 24/6/2004 tarihli
ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun
icra edilir.
(2) Muharebe sahasında askerî köpeklerin korunması
amacıyla, özel giysi, gözlük, maske ve benzeri koruyucu ekipman kullanılır.
Diğer
hayvanlar
MADDE 12-
(1) Muharebe sahasında köpek
dışında, ordu hizmet hayvanı olarak diğer hayvanların görev yapmasına
ihtiyaç duyulması halinde, bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine tabi olarak
iş ve işlemler yürütülür.
Denetim
MADDE 13-
(1) Bu Yönetmelik kapsamında
verilecek eğitimlerden sorumlu birim ya da komutanlıkların yükümlülükleri
yerine getirmesine ilişkin hususlar, ilgili eğitim kurumunca çıkarılacak
talimatla belirlenir.
Yönetmeliğin
uygulanmasında sorumluluk
MADDE 14-
(1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasından doğacak tereddütleri gidermeye Bakanlık yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 15-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Millî Savunma Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.