Anayasa Mahkemesinin 21/5/2020 Tarihli ve E: 2016/10 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2020/8 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2020-06-29

29 Haziran 2020 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31170
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2016/10 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2020/8

Karar Tarihi: 21/5/2020


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Hak ve Eşitlik Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELi, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisinda;
2. Hak ve Eşitlik Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
-Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Hak ve Eşitlik Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayilı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2015 yılıgelirler toplamının 261.174,62 TL, önceki yildan devreden nakit toplamının 1.545,27 TL;giderler toplamının 257.695,40 TL, gelecek yila devreden nakit toplamının 5.024,49 TL olduğu anlaşılmaktadır.


5. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayıhı Kanun'a uygun olduğu sonucuna vartlmıştır.

A. Gelirlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplan 252.994,62 TL olup bunun 158.876,12TL'si bağış gelirlerinden ve 94.118,50 TL'si üye aidat gelirlerinden oluşmaktadır.
7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri 
8. Partinin 2015 yılında il örgütierine ilişkin gelirleri toplamı 8.180,00 TL olup bunun 6.805,00 TL'si üye aidat gelirlerinden, 1.375,00 TL'si bağış ve yardım gelirlerinden oluşmaktadır.

9. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde ·yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 249.515,40 TL olup bunun 47.655,11TL'si personel giderlerinden, 8.848,00 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 831,98 TL'si kirtasiye ve büro malzemesi giderlerinden, 4.637,50 TL'si iletişim giderlerinden, 3.629,55TL'si elektrik, su ve isitma giderlerinden, 16.657,01 TL'si eğitim, kurs ve yayın giderlerinden, 5.340,00 TL'si mali danışmanlık giderlerinden, 500,00 TL'si dışardan sağlanan diğer fayda ve hizmet giderlerinden, 10.038,00 TL'si yolluk ve harcırah giderlerinden,19.500,00 TL'si kira giderlerinden, 3.510,00 TL'si aidat giderlerinden, 34.696,33 TL'si dava,icra ve noter giderlerinden, 6.181,38 TL'si yemek ve temizlik giderlerinden, 243,00 TL'si ilan ve reklam giderlerinden, 136,00 TL'si havale giderlerinden, 64.680,23 TL'si sosyal güvenlik prim ödemeleri giderlerinden, 18.117,15 TL'si diğer vergi, resim ve harçlardan ve 4.314,16TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayitiarı ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayıh Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır:
A. Hak ve Eşitlik Partisi Genel Merkezine gönderilen yazıyla 2015 yılı kesin hesap cetvelinde 249.515,40 TL olarak yer alan giderler toplaminın, işletme defterinde 246.462,34TL olarak yer aldığı belirtilerek 3.053,06 TL tutarındaki farkın açıklanarak bu farka ilişkin belgelerin ibraz edilmesi istenmiştir.


Parti tarafindan anılan yazıya verilen cevapta söz konusu fark konusunda iletişime geçileceği ifade edilmiştir.

Siyasi partilerin kesin hesaplarının dayanağın oluşturan gelir-gider belgeleri ve defter kayıtlarnın kesin hesap ile uyumlu olması gerekmektedir. Hak ve Eşitlik Partisi tarafindan 2015 yılı kesin hesap cetvelinin giderler toplamı ile işletme defterinde kayıtlıgiderler toplamı arasındaki 3.053,06 TL farka ilişkin konuyla ifgili bir açıklama yapıłmadığıgibi herhangi bir belge de ibraz edilmemiştir.

2820 sayılı Kanun'un 70. maddesinin üçüncü fikrasına göre beş milyon Jiraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunłu olmadığından bu miktarı geçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fikrasında ise belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti mal varlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümlere göre Parti kesin hesabının giderler toplamında yer alan tutar ile işletme defterinde kayitlı tutar arasındaki 3.053,06 TL tutarındaki gider farkının belgelendirilememesi nedeniyle anılan tutar kadar Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

B. Partiye gönderilen yaziyla 2015 yılı işletme defterinde kayıtlı olan ve ayrıntısıaşağıdaki tabloda verilen toplam 6.274,00 TL tutarındaki bilet alım bedelleriyle ilgili olarak görevlendirme ołurları bulunmadığından biletlerin kimlere alındiğının belirlenemediği belirtilerek biletlerin kimler için hangi faaliyet kapsamında alındığının ve bu kişilere ait görevlendirme olurlarını gösteren belgelerin gönderilmesi, bu belgeler yok ise söz konusu giderin parti bütçesinden ödenmesinin izahı istenmiştir.

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 20.1.2015/14
Fatura Tarih ve Numarası: 12.1.2015-735640
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 696,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 10.2.2015/77
Fatura Tarih ve Numarası: 3.2.2015-735920
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 992,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 20.2.2015/98
Fatura Tarih ve Numarası: 13.2.2015-736026
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 556,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 28.2.2015/111
Fatura Tarih ve Numarası: 23.2.2015-736120
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 258,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 10.3.2015/124
Fatura Tarih ve Numarası: 3.3.2015-736229
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 556,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 10.3.2015/126
Fatura Tarih ve Numarası: 10.3.2015-736305
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 258,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 10.5.2015/192
Fatura Tarih ve Numarası: 5.5.2015-737044
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 912,00

Yevmiye Tarihi ve Numarası: 20.5.2015/201
Fatura Tarih ve Numarası: 12.5.2015-737145
Firma Adı: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Tutar (TL): 556,00

30.11.2015/487: 30.11.2015/488
24.11.2015-739396: 27.11.2015-739443
Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
590,00: 320,00

30.11.2015/487: 10.12.2015/502
24.11.2015-739396: 10.12.2015-739601
Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.: Kaan Grup Turizm ve Ticaret Ltd. Ști.
590,00: 580,00

30.11.2015/487: TOPLAM 6.274,00
Parti tarafindan anılan yazıya verilen cevapta, söz konusu tarihlerde alınan biletlerin Genel Başkan'ın Parti eğitim faaliyetleri kapsamında alındığı belirtilerek isim listesi gönderilmiştir. Ancak listede yer alan kişilerden biri Genel Başkan olmasına rağmen, diğer kişinin Partideki görevine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamıştır.
2820 sayılı Kanun'un 70. maddesinin birinci ve ikinci fikralarında “Siyasi parfilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz./ Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır." denilmektedir.

Yukarıda yer alan hükümler gereğince siyasi partiler giderlerini ancak parti tüzel kişiliği adına gerçekleştirebilirler. Parti adına olmayan harcamaların Parti bütçesinden karşılanmasi mümkün değildir.

Parti tarafından yapılan açıklamadan Genel Başkan'ın Parti eğitim faaliyetlerine katılımı amacıyla yapıldığı anlaşılan giderin parti tüzel kişiliği ile ilişkisinin kurulamadığısöylenemez. Bu bağlamda, Genel Başkan adına alınan biletler için yapılan 3.137,00 TL tutarındaki harcama için denecek kalmamıştır.

Ancak Parti tarafından gönderilen listede ismi bulunan diğer kişi için herhangi bir açıklama yapılmamış, bu kişinin Partideki görevi hakkında herhangi bir belge de sunulmamıştır. Bu sebeple parti tüzel kişiliği adına yapılmadığı değerlendirilen 3.137,00 TL tutarındaki harcama karşılığı Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.
2. İl Örgütleri Giderleri 
12. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin giderler toplamı 8.180,00 TL olup bunun 259,00 TL'si temsil ve ağirlama giderlerinden, 100,00 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 17,00 TL'si haberleşme ve iletişim giderlerinden, 485,00 TL'si elektrik, su ve isitma giderlerinden, 310,00 TL'si yolluk ve harcırah giderlerinden, 6.950,00 TL'si kira giderlerinden ve 59,00 TL'si dava, icra ve noter giderlerinden oluşmaktadır.
13. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

Ç. Parti Mallarının İncelenmesi 
14. Partinin 2015 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapilan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ
Hak ve Eşitlik Partisinin 2015 yıli kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Kanun’a uygun olmayan toplam 6.190,06 TL gider karşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,
B. Partinin 2015 yıh kesin hesabında gösterilen 261.174,62 TL gelir ve 1.545,27 TL önceki yıldan devreden nakit toplamı ile 257.695,40 TL gider ve 5.024,49 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının Hazineye irat kaydedilenler dışinda kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayıh Kanun’a uygun olduğuna,
21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Engin YILDIRIM 
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ