Anayasa Mahkemesinin 29/9/2021 Tarihli ve 2017/15462 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-03

3 Aralık 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31678
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından: GENEL KURUL  KARAR  MEHMET ALANÇ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvaru Numarası: 2017/15462Karar Taribi : 29/9/2021
Başkan :Zühtü ARSLAN 
Başkanvekilf :Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekilf : Kadir ÖZKAYA 
Öyeler : Engin YILDIRIM 
Hicabi DURSUN 
Celal Mūmtaz AKINCl 
Muammer TOPAL 
M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL 
Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Selahaddin MENTEŞ

Basri BAGCI 
Irfan FIDAN 
Raportörler : Yunus HEPER 
Ceren SedefEREN 
Başvurucu : 1. Mehmet ALANÇ

Vekilleri : Av. Linda Sevinç HOCAOĞULLARI 
Av. Öztürk TÜRKDOĞAN 
Başvurucular :2. Mehmet Şirin BULĞA 
3. Serdar BATUR 
4. Turgut TETIK 
Başvurucolar Vekilf: Av. Erkan ŞENSES 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, kamu görevlisi olan başvuruculara katıldıkları bir toplantı nedeniyle uyarma cezası veriłmesinin toplantı ve gösteri yūrūyūşü düzenleme hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular çeşitli tarihlerde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Konu yönünden hukuki irtibat bulunması nedeniyle 2017/15465, 2017/15498 ve 2017/29824 sayıl bireysel başvuru dosyalarının 2017/i5462 sayılı dosya üzerinde birleştirilmesine karar verilmiştir.

6. Bšlüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapımasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görūşünü bildirmiştir.

8. Başvurucular, Bakanlığın görūşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
9. İkinci Bölüm tarafindan 11/3/2021 tarihinde yapılan toplantıda, niteligi itibarıyla Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğo'nün (İçtüizük) 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

IIL OLAY VE OLGULAR 
10.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar õzetle şōyledir:
11, Olay tarihinde başvurucular Serdar Batur ve Turgut Tetik Siirt'te bir ilkokulda,Mehmet Şirin Bulğa ise bir lisede öğretmendir. Başvurucular Kamu Emekçileri SendikalarıKonfederasyonuna (KESK) bağhı Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (EGlTIM SEN/Sendika) Üyesidir. Başvurucu Serdar Batur anılan Sendikanın Siirt şube başkanıolduğunu, Turgut Tetik de aynı Sendikanın Sürt şube sekreteri olarak görev yaptığını ifade etmiştir. Başvurucu Mehmet Alanç ise olay tarihinde Siirt il Ambulans Servisi Başhekimliğinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapmaktadır. Başvurucu ayrıca ilgili zamanda KESK'e bağlı Sağlık ve Sosyal Hiznet Emekçileri Sendikası Siirt şube başkanu ve Insan Hakları Derneği Siirt şube yöneticisi olduğunu belirtmiştir. Başvurucular 15Temmuz 2016 tarihli darbe teşebbüsünden sonraki dönemde olağanüstü hål kanun hükmünde karamameleriyle kamu görevlerinden ihraç edilmiştir.

12. Olayların meydana geldiği tarihlerde Siirt Kasaplar Deresi mevkiinde, aileleri tarafindan teslim alınmayan ya da aileleri belirlenemeyen PKK terör örgütü mensuplarmın bulunduğu iddia edilen toplu mezarların usulüne uygun olarak açılması talebiyle bir sūredir 

eylemler yapılmaktadır. 28/3/2015 tarihinde anılan bölgede tekrar bu konuda basın açtklaması yapılmıştır. Başvurucular da bu basın açıklamasına sendika veya dernek yōneticisi ya da Üyesi sıfatlarıyla katıldıklarını belirtmiştir. Gtvenlik gūçlerinin raporlarma göre sõz konusu toplantıda bir süre sonra PKK ve kurucusu lehine sloganlar atılmiş, PKK bayraklanıve flamaları taşınmış, anılan örgütün kurucusu A.Ö. ile M.K. isimli mensubun resimlerinin yer aldığı pankartlar açılmış ve gūvenlik gūçlerine taşlı saldırıda bulunulmuştur. Bu olay!ar nedeniyle şehirde būyük gerginlik yaşanmış, güvenlik güçlerine yapılan saldırılar sonucunda biri emniyet amiri olmak azere toplam yedipolis yaralanmıştır. Ayrıca ilgili raporlarda bir okulun bahçesine molotofkokteyli atıldığı da ifade edilmiştir. Başvurucular hakkında sõz konusu toplantıya katıldıkları gerekçesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurlan Kanunu'nun (25. maddesinin (A) bendinin (e) alt bendi uyarınca deviet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmaktan uyarma cezası verilmiştir.
13. Başvurucular sõz konusu uyarma cezalarının iptali talebiyle dava açmıştır.Başvurucu Mehmet Alanç'ın davası Siirt Idare Mahkemesi tarafindan reddedilmiştir.Mahkeme başvuru konusu toplantıda terðr örgūtü PKK ve kurucusu lehine sloganlar atıldığını, PKK bayrakları ve flamalarının taşındığını, antlan örgütün kurucusu ve nıensuplarıın resimlerinin yer aldığı pankartların açıldiğını, başvurucunun da kanuna aykır olan bu eyleme katıldığının fotoğraflarla sabit olduğunu belirtmiştir. Başvurucu, dava dilekçesinde polise taş atan grup içinde yer almadığını ifade etmiştir. Mahkeme -başvurucu,polise taş atan grup içinde yer almadığinı iddia etmekteyse de- başvurucunun terör örgütüpropagandası yapılan ve bu sebeple yasa dışı olan bir eyleme yalnızca katıłmak şeklindeki davranışının devlet memuru vakarına yakaşmayan tutum ve davranışlarda bulunmak fiilini oluşturduğunu kabul etmiş ve başvurucunun uyarma cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır. Başvurucunun itirazı da istinaf mahkemesi tarafından kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle kesin olarak reddedilmiştir.

14. Siirt Idare Mahkemesi; başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa'nın davalarını ise kabul etmiştir. Mahkeme ilgili kararlarında; anılan başvurucular hakkında düzenlenen soruşturma raporlarında yer alan bilgi ve belgelerden sendika üyesi olan başvurucuların bahsi geçen eyleme sendikal kimlikleri doğrultusunda, kayıp yakınlarına karşıkamuoyunda duyarlılık oluşturmak amacıyla kanldıklarının, ayriıca yürüyüşün δrgtit propagandası ve güvenlik gūçlerine karşı sałdıriya dönüşmesinden önce alandan ayrıldiklarının anlaşıldığını belirtmiştir. Idare veya yargı makamları tarafından söz konusu başvuruculara başka bir suçun isnat edilmediğini belirten Mahkeme, başvurucuların eyleminin toplantı ve gösteri yūrūyüşü dūzenleme hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır.

15. Siirt Idare Mahkemesinin amlan üç başvurucu hakkındaki kararlarına idare tarafindan itiraz edilmiş ve kararlar Gaziantep Bölge Idare Mahkemesi tarafindan bozulmuştur. Bölge Idare Mahkemesine göre toplantida ses yayın aracından Kürtçe ve Türkçe şarkılar söylenmiş, konuşmalar yapılmış, PKK terör örgütü lehine sloganiar aulmış,terör örgütünü temsil eden flama ve bayraklar ile örgüt yöneticilerinin resimlerinin bulunduğu pankartlar açılmış, sonraşında da polis güçlerine taşlı saldır dūzenlenmiştir.Bölge Idare Mahkemesine göre söz konusu toplantı barışçıl olmaktan çıkmıştır. Bu nedenle Bölge Idare Mahkemesi, başvurucuların bu şekilde tertip editen bir toplantıya katılıalarının devlet memuru vakarına yakşmayan tutum ve davranışta bulunmak fiili kapsamında değerlendirilmesinde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşmış ve davaları kesin olarak reddetmiştir.


16. Söz konusu bozma kararlarının karşıoy yazısında Öncelikle başvurucuların eylemlerinin sendikal hak kapsamında değerlendirilmesinin mümküın olmadığı belirtilmiştir.Bununla birlikte muhalif görüşe göre başvurucular sðz konusu toplantı terör Örgütüpropagandası ve şiddet olaylarına evrilmeden õnce alandan ayrılmıştır. Idari soruşturmacı da başvurucuların toplantıda terõr örgütü propagandası yapılırken ve şiddet olayları yaşanırken alanda olmadığını tespit etmiştir. Sonuç olarak eylemin mesai saatleri dışında gerçekleştirildiği hususu da dikkate alındığında başvurucuların kayıp olaylarına duyarlılığıartırmak için yapılmış bir gösteriye barışçıl olarak katılmalarının devler memuru vakarına yakaşmayan tutum ve davranışta bulunmak olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığıifade edilmiştir.

17. Başvurucular nihai kararın kendilerine tebliğinden itibaren süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
18. Anayasa'nın "KamuHizmeti GörevlileriyleIgiliHükümler"başhıkl (D)bölümünde yer alan "Görev ve sorumluluklar, disiplin kovuşturulmasında güvence" kenar başlıklı 129,maddesinin birinçi fikrası şöyledir:
"Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler."
19.657 sayıh Kanun'un "Sadakat" kenar başltklı 6, maddesi şöyledir:
"Devlet memurları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasıa ve kanunlarına sadakatla bağlıkalmak ve milletin hizmetinde Türkiye Cumhuriyeti kanunlarını sadakatla uygulamak zorundadırlar. Devlet memurları bu hususu 'Asli Devlet Memurluğuna' atandıktan sonra en geç bir ay içinde kurunlarınca düzenlenecek merasimle yetkili amirlerin huzurunda yapacakları yeminle belirtirler ve özlük dosyalarına konulacak aşağıdaki 'Yemin Belgesi' ni imzalayarak göreve başlarlar 

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına, Atatürk Inkılap ve Ilkelerine, Anayasada ifadesi bulunan Türk Milliyetçiliğine sadakatla bağlı kalacağưma; Türkłye Cumhuriyeti kanunlarınımilletin hizmetinde olarak tarafsız ve eşitlik ilkelerine bağlı kalarak uygulayacağıma; Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benbmseyip, koruyup bunlarıgeliştirmek için çalışacağuma; insan haklarma ve Anayasanın temel ilkelerine dayanan milli, demokratik, laik, bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhurtyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilerek, bunları davramş halinde göstereceğtme namusum ve şerefim üzerine yemin ederim."
20. 657sayılı Kanun'un "Tarafsızlık ve devlete bağłılık" kenar başlıkh 7. maddesi şöyledir:
"Devlet memurları siyasi partiye üye olamazlar. herhangi bir siyasi parti, kişi veya zúmrenin yararını veya zararıni hedeftutan bir davranışta bulunamazlar: görevlerini verine getirirlerken dil, urk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç. din ve mezhep gibi ayırım yapamazlar; hiçbir şekilde siyasi ve ideolojik amaçli beyanda ve eylemde bulunamazlar ve bu eytemlere katlamazlar.


Devlet memurları her durumda Devletin menfaatlerini korumak mecburivetindedirler.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve kamunlarına aykırı olan, memleketin bağumsılığını ve bütünlüğünü bozan Türkiye Cumhuriyetinin güvenliğini tehlikeye düşüren herhangi bir faaliyetie bulunamazlar. Aynı nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete.gruplaşmaya, teşekküle veya derneğe katilamazlar, bunlara yardım edemezler."
21.657 sayılı Kanun'un "Davranış ve işbirliğı" kepar başlıklı 8. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Devlet memurları, resmi syfatlarının gerektirdiğı itibar ve güvene layık olduklarım hizmet içindeki ve dışındakd davranışlariyle göstermek zorundadırlar."
22. 657 sayılı Kanun'un "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" kenar başlıkhı 125. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
N 
..
A - Uyarma : Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

Uyarma cezasım gerektiren fiil ve haller şunlardır:
e) Devlet memuru vakarvna yakaşmayan tutum ve davranışta bulunmak,"
23. Diğer ilgili ułusal hukuk için bkz. Yasin Agin ve diğerleri [GK], B. No:2017/32534, 21/1/2021, §§ 21-25.

B. Uluslararası Hukuk 
24. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) devletin kamu hizmetinde çalışan memurları yönūnden sadakat yükūmlaloğu öngörmesinin, aynıca onlara ödev ve sorumluluklar yüklemesinin memurların statüleri gereğimeşru bir durum olduğunu belirtmiştir. Fakat kamu görevlilerinin de birey olduğunu, siyasi görūş sahibi olma, ülke sorunlarıyla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal yōnlerinin bulumduğunu ve bu doğrultuda Avrupa Însan Haklart Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 10. ve 11. maddelerinden yararlandıklarının şüpheden uzak olduğunu da ifade etmiştir. Bumunla birlikte memurun bulunduğu konum ve görev yaptığı alanla ilgili olarak ödev ve sorumluluk derecesinin belirlenmesinde ulusal makamların bir takdir marjı olduğunu da eklemiştir (İsmail Sezer/Türkiye, B. No: 36807/07,24/3/2015, §§ 52-54; Vogt/Almanya [BD], B. No: 17851/91, 26/9/1995, §§ 51-53; Ahmed ve diğerleri/Birleșik Krallık, B, No: 22954/93, 2/9/1998, §§ 53. 54; Otto/Almanya (k.k.), B. No:27574/02, 24/11/2005).

25. AtíM kamu görevlilerine verilen disiplin cezalarıyla güdülen meşru amacın gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği yönünden yalnızca cezanın bir kuralla öngörülmüşolmasını yeterli bulmamakta, somut bir değerlendirmenin varlığını aramaktadır. Bu bağlamda kamu görevlilerinin cezalandırılan eylemlerinin kamu hizmetlerinin sürekliliğini ya da gereği gibi yerine getirilmesini etkilemek veya görev yapian devlet kurumunun itibarını zedelemek 

gibi cezayı gerekli kılan sonuçlara sebep olduğunun açıkça gösterilmesi gerektiğini belirtmektedir (Kula/Türkiye, B. No: 20233/06, 19/6/2018, §§ 48, 49).
26. AİHM, kamu görevlilerinin devłete sadakat yükümlüloğü hususunda söz konusu devlete özgü durumların dikkate alınabileceğini kabul ettiği gibi memurun görevinin niteliğinin de gözönünde bulundurulması gerektiğini ifade etmiştir. Komünist Partinin eylemłerine aktif olarak katılan bir ðğretmenin aldığıdisiplin cezasına ilişkin olarak yapılan başvuruda verdiği Vogı/Almanya kararında, memurların devlete sadakat yükümlolağükonusunda Almarya'nın nasyonel sosyalizm geçmişinin ve bu doğrultuda Alman Anayasası'nın Üzerine kurulduğu ilkelerin dikkate alınması gerektiğini belirtmiş, ayrıca ðğretmenterin öğrencileri yönünden bir otoriteyi temsil ettikleri gerçeği karşısında işyaşamları dişında da belli bir dereceye kadar ödev ve sorumluluklarının devam edeceğini kabul etmiştir (Vogt/Almanya, §§ 59, 60).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
27.Mahkemenin 29/9/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddialanı ve Bakanlık Görüşti 
28. Başvurucuların hepsi, şiddete başvurmadan barışçıl bir şekilde katıdıklarıtoplantı ve yūrūyüşler nedeniyle haklarında disiplin cezası verilmesinin toplantı ve gōsteri yūrūyüşü düzenleme haklarım ihial ettiğini iddia etmiştir. Başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa ayrıca mesai günleri dışında katıldıkları bir toplantı nedeniyle haklarında disiplin cezasına hükmedilmesinin ðzel hayata saygı ve sendika haklarınıda ihlal ettiğini ileri sürmüştūr.

29. Başvurucu Mehmet Alanç barışçıl bir şekilde katıldığı toplantı nedeniyle hakkında disiplin cezası verilmesinin ifade ðzgürlüğūnü de ihlal ettiğini iddia etmiştir. Anılan başvurucu bunun yanında derece mahkemelerinin itirazlarını dikkate almaması nedeniyle hak arama hürriyeti ile etkili başvuru hakkının, 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na aykını davrandığı tespiti yapılarak kendisine disiplin cezasıverilmesi nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
30. Bakanlık görüşünde öncelikle kamu görevlerinden ihraç edilmiş olan başvurucuların mağdur sıfatlarının bulunmadığı belirtilmiştir. Bakanlık daha sonra söz konusu toplantıda PKK terör Örgütü Jehine sloganlar atıldığını, terör örgūtünün sözde flama ve bayrakları ile terör örgütünün kurucusu A.Ö. ve M.K. isimli örgüt mensubunun resimlerinin bulunduğu pankartlar açıldığını, şehirde büyük gerginlik yaşandığını, güvenlik güçlerine yapılan saldırıda biri emniyet amiri olmak üzere toplam yedi polisin yaralandığını,ayrica bir okulun bahçesine molotofkokteyli atıłdığını ifade etmiştir. Sðz konusu toplantının kamu gōrevlilerinin sosyal ve ekonomik haklarıyla ilgiliolmadığı açık olduğundan sendika hakkı kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığını belirtenBakanlık; özellikle pek çok öğretmeni şehit eden PKK terör örgütü lehine sloganların atıldığı ve şiddet olaylarının yaşandığı bir toplantıya katılmış olmalarının kamu görevlisinin devlete sadakat yükümloluğüyle bağdaşmadığı,bu nedenle başvurucuların uyarına cezasıyla cezalandırılmalarının demokratik toplum düzeninde gerekli olduğu sonucuna ulaşmıştır.

31. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında bireysel başvuru formlarındaki iddialarını yinelemiştir. Başvurucu Serdar Batur ayrıca kamu görevinden ihraçedilmesine ilişkin işleme karşı açtığı iptal davastnın idare mahkemesi önüinde derdest olduğunu bildirmiştir.

B. Değerlendirme 
32. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu bağlamda başvurucuların terör Örgütü lehine davranışta hulunmadan ve şiddet kullanmadan katıldıkları toplantı nedeniyle haklarında hukuka aykırı olarak disiplin cezasına hüikmedildiği iddialarının bir bütün olarak toplantı ve gösteri yūrūyūşü dūzenleme hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
33. Anayasa'nın "Toplantı ve gōsteri yürüyūşū dīzenleme hakka" kenar başlıkı 34.maddesi şöyledir:
"Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüvüşüdüzenleme hakkma sahiptir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, milli güvenlik, kamu düzeni. suçişlenmestnin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarunın hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakknın kullanıłmasında uygulanacak şekil,şarı ve usuller kanunda gösterilir."
. Kabul Edilebilirilk Yönünden 
34. Bakanlık, olağanüıstü hål kanun hüikmünde karamameleriyle Öğretmenlik görevlerinden ihraç edilen ūçbaşvurucunun mağdur sıfatlarının kalmadığınıileri sürmüştür.Mağdurluk statüsünün ortadan kalkması için ulusal makamlar tarafından ihlalim açıkça veya Özū itibarıyla kabul ediłmiş ve ihlalin sonuçlarının giderilmiş olması gerekir. Somut olayda başvurucuların toplantı hakkına yapılan müdahaleninAnayasa'nın34.maddesinin ihlalini oluşturduğu yöntlnde kamu gūcünü kullanan organlarca bir kabul bulunmadığı gibi şikâyet konusu disiplin cezası ortadan kaldırılmış da değildir.Sonuç olarak Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesinegöre disiplin cezasının verilmesinden sonra başvurucuların ihraç edilmişolmalarının müdahalenin gerçekleştiğizamanda var olan mağdur sifatlarını ortadan kaldırmadığı açıktır (mağdur sıfatının ortadan kalkması nedeniyle kişi bakımından yetkisizlik gerekçesiyle verilen bir kabul edilemezlik kararı için hkz. Abdullah Yavuz, B. No:2016/59096, 7/1 1/2019, §§ 27-32).

35. Bu doğrultuda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan topłantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


2. Esas Yönünden 
a. Müdabalenin Varlığı
3.Başvuru konusu toplantıya katıldıkları gerekçesiyle haklarında uyarma disiplin cezasına hūkmedilen başvurucuların toplantı ve gösteri yūrüyüşü düzenleme haklarına yönelik bir müdahale olduğu kabul edilmelidir.

b.Müdabalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
37. Yukariıda anılan müdahale, Anayasa'nın13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı müddetçe Anayasa'nın 34. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, …yalnzca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı alarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, ….demokratik toplum düzeninin .. gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.'
38. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13.maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen. kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olma koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
39. 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin kamunilik ölçütūnü karşıladığı sonucuna varılmıştır.

ii.Meşru Amaç
40. Başvuru konusu disiplin cezalarının Anayasa'nın 34. maddesinin ikinci fikrasında yer alan kamu düzeninin korunmasına yönelik önlemlerin bir parçası olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı değerlendirilmiştir.

iiDemokratik Toplpm Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
(1)Genel İlkeler 
41. Demokratik toplumda toplantı ve gøsteri yūrüyüşü düzenleme hakkının δnemi,müdahalenin demokratik toplum dūzeninin gereklerine uygun olması, müdahalenin caydırcıetkisi, devletin takdir yetkisi ve müldahalenin gerekçesine ilişkin olarak kabul edilen ilkeler için Yasin Agin ve diğerleri (aynı kararda bkz. §§ 42-46; 52-59) kararına bakılabilir.
()Barışçıl Toplantı
4. Anayasa'nın 34. maddesi; fikirierin silahsız ve saldhrısız. başka bir ifade ile barışçıl bir şekilde ortaya konabilmesi için toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme hakkınıgüvence altına almıştır. Dolayısıyła toplantı hakkının amacı, şiddete başvurmayan ve 

fikirlerini barışçıl bir şekilde ortaya koyan bireylerin haklarının korunmasıdır. Demokratik bir toplumda, meveut düzene itiraz eden ve barışçıl yöntemlerle meveut düzenin değiştirilmesi gerektiğini savunanlara dahi toplantı özgürlüğü ve diğer yasal araçlarla bu fikirlerini ifade edebilme imkânı sunulmalıdır (Dilan Ögiz Canan [GKJ, B: No: 2014/20411, 30/11/2017, §37; Ali Rza Özer ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 117, 118; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, § 80; Osman Erbil, B. No: 2013/2394, 25/3/2015, § 47; Gülşah Öztürk ve diğerleri, B. No: 2013/3936,17/2/2016, §§ 67, 68; Omer Faruk Akyüz, B, No: 2015/9247, 4/4/2018, § 54).
43. Eğer toplantı şiddet içeriyorsa veya bu toplantıda şiddete çağrıda bulunuluyorsa bu toplantının barışçıl olduğu, dolayısıyla Anayasa'nın 34, maddesinin sağladığı korumadan yararlanacağı sδylenemez (Ferhar Üstündağ. B. No: 2014/15428, 17/7/2018, § 51). Bununla birlikte bir kimsenin toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, katıldığı bir toplantı sırasında yer yer görülen şiddet hareketleri sebebiyle otomatik olarak ortadan kalkmaz. Bir kimse davranışlarıyla şiddet kullanma niyetini ortaya koymamış veya katıldığı bir toplantıda cereyan eden şiddet hareketlerine iştirak etmemiş ise bu kişinin Anayasa'nın 34. maddesinin altında güvenceye alınmış olan hakları korunmaya devam eder. Barışçıl bir gösteride bazıkimselerin bunu kötüye kullanarak şiddete başvurmaları, niyeti barışçıl olan bir toplantrya katılanların toplantı hakkına müdahaleyi haklı kılmaz (Ferhat Üstündağ, §54). Ancak şiddet yaygınlaşmış ve toplantıya bir bütün olarak hâkim olmuş ise artık barışçıl bir toplantıdan bahsedilemez (Ferhat Üstündağ. § 55).

(b) Kamu Görevllsf Statüsünden Kaynaklanan Yäkümläläkler 
. Anayasa Mahkemesi, kamu görevlisi olmanın sağladığıbirtakım ayrıcalıklar ve avantajların yanında bazı külfet ve sorumluluklara katlanmayı ve diğer kişilerin tabi olmadığısınırlamalara tabi olmayı da gerektirdiğini belirtmiştir. Kişinin kamu görevine kendi isteği ile girmekle bu statünün gerektirdiği ayrıcalıklardan yararlanmayı ve külfetlere katlanmayı kabul etmiş sayıldığını, kamu hizmetinin kendine has õzelliklerinin bu avantaj ve sınırlamalarızorunlu kiłdığını ifade etmiştir (İhsan Asutay, B. No: 2012/606, 20/2/2014, § 38).
45. Bu kapsamda kamu görevlileri kendileri hakkında disiplin cezasına hükmedilmesinigerektirecek davranışlardan kaçınma yükümlüloğt altındadır. Kamu görevlileri hakkında verilen disiplin cezalarının hukuka uygunluğunu denetleyen yargımercilerinin ise öncelikle somut olayda kamu görevlisine atfedilebilir bir kusur olup olmadığını belirlemeleri gerekir. Yargı mercileri daha sonra hükmedilen cezayla kamusal Önemi bulunan objektif amaca ulaşılıp ulaşılamayacağını göstermek ve böylece cezanın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluğunu ortaya koyabiłmek için kusurlu davranışın kamu görevini ne şekilde etkilediğini ve bu etkilenmeyle orantılı bir disiplin cezasına hükmedilip hükmedilmediğini ilgilive yeterli bir gerekçeyle ortaya koymalıdır (Yasin Agin ve diğerleri, § 61).

46. Kamu görevlilerinin yalnızca çalışma yaşamlarında değil çalışma düzeninin dışındaki ðzel yaşam alanlarında da yerine getirdikleri kamu hizmetinin olumsuz etkilendiği durumlarda bazı sınırlamalara tabi oldukları kabul edilmelidir. Bu kapsamda kamu görevlilerinin statüleri gereği katlanmaları gereken külfetlerden biri de özel yaşamlarında dahi memuriyet disiplinini etkileyen davranışlardan kaçınmadır. Bu bağlamda kamu görevlilerinin özel hayatlarındaki davranışlarının memuriyetlerini etkilemesi hâlinde fiilleriyle orantılı bir disiplin yaptırımına maruz bırakılabileceklerinin kabulü gerekir. Ancak 

bunun için kamu görevlisinin fiilinin memuriyetini etkilediğinin idari ve yargısal makamlarca igili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya konułması gerekir (Yasin Agin ve diğerleri. § 63)
47.Tūrk hukukunda kamu görevlilerinin yalnızca çałışma yaşamında değil çalışma dūzeninin dışındaki özel yaşam alanlarında da bazı sınırlamalara tabi olmalarının temeli ise kamu gðrevlileri açısından geçerli olan Anayasa'ya sadakat ile devlete bağltık ve tarafsızlık &devleridir. Bu kapsamda ilk olarak Anayasa'nın 129. maddesinin birinci fikrasında memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlüläkIerinin olduğu belirtilmiştir.

48. Bundan başka devlet adına kamu hizmeti yürüten ve kamu gūcü kullanan kamu görevlilerinin vatandaşlar arasında tarafsız davranmalarinı Öngören Anayasa'nın 10. maddesi,kamu görevlilerinin Anayasa ve diğer mevzuat hükümleriyle bağlı olması ve bir kamu görevlisinin Anayasa, kanun, diğer mevzuat hükümierine veya amirinin emirlerine göre görevlerini icra etmesi gerekliliğini düzenleyen Anayasa'nın 11. ve 137. maddeleri kamu görevlilerinin Anayasa'ya sadakat ve tarafsızlık Ödevlerinin anayasal dayanaklarınıoluşturmaktadır. Aynıca 657 sayılı Kanun'un "Sadakat" kenar başlıklı 6. maddesi,"Tarafsızlık ve devlete bağıık" kenar başlıklı 7. maddesi ile "Davranış ve işbirliği" kenar başlıkh 8. maddesi de söz konusu sadakat ve tarafsızlık ödevinin yasal düzlemde açık,erişilebilir ve öngörülebilir dayanaklarıdır (bkz.§§19-21).

49. Görüldüğü Üzere Anayasa'ya sadakat ödevi ile devlete bağlılık ve tarafsızlık yükümlülüklerinin -başvurucular da dâhil olmak Üzere- tüm kamuoyuna açık ve erişilebilir durumda olan, ayrıca kamu görevlilerinin somut olaydaki davranış ve tutumlarının ayrı ayrıdeğerlendirilmesine imkân veren birçok hukuki dayanağı bulunmaktadır. Bu kapsamda bir kamu görevlisine disiplin cezası uygulanması "ceza hukuku anlamımda suçluluk tespiti" gibi bir õn koşula dayanmamaktadır. Öte yandan bu durum disiplin cezalarının ciddiyeti hakkındaki değerlendirmeyi değiştirmemektedir. Disiplin cezalarıun caydırıcı karaktere sahip olduğu açıktır. Bu sebeple de Anayasa Mahkemesi her durumda idare ve mahkemelerin bireyselleştirilmiş bir muamele yaparak kamu görevlilerinin kendilerine atfedilebilir bir kusurları bulunup bulunmadığını değerlendirmesini beklemektedir.
(2) Somut Olaym Değerlendirilmesi 
(a)Başvurucu Mehmet Alanç Yönünden 
50. Başvurucu Mehmet Alanç, olayların meydana geldiği tarihte Siirt Il Ambulans Servisi Başhekimliğinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapmaktadır.Başvurucu ayrıca bir sendikanın il şube başkanı ve Insan Hakları Derneğinde şube yöneticisidir. Diğer başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa ise başvuru konusu olayın yaşandığı tarihte öğretmen olarak görev yapmaktadır.
51. Idare ve derece mahkemeleri başvurucuların PKK terör örgütünün propagandasının yapıldığı ve şiddet olaylarının yaşandığı bir toplantrya katılmalarının devler memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışlarda bulunmak filini ołuşturduğunu kabul etmiştir. Başvurucular sőz konusu toplantıya toplu mezar bulunduğu iddia edilen alanın usulüne uygun olarak açılması konusunda kamuoyunda duyarlılık oluşturmak amacıyla katıldıklarinı belirtmiştir. Toplantının barışçıl bir amaçla ve barışçıl bir biçimde başladığıyönünde herhangi bir kuşku bulunmamaktadır. Bununla birlikte bir sūre sonra terör örgütü

PKK ve kurucusu A.Ö. lehine sloganlar atılmış, PKK bayraklan ve flamaları açılmış ve taşınmış, A.Ö.nün ve güvenlik gūçlerince girdikleri çatışmalarda öldürülmüış terör örgttümensuplarının resimlerinin yer aldığı pankartlar açılmıştır. Göstericiler, güvenlikgüçlerine molotofkokteyli olarak tabir edilen ve ilgili ceza hukuku mevzuatınca bomba olarak kabul edilen patlayıcı maddeler, taş ve benzeri cisimlerle saldırıda bulunmuş; çok sayıda güvenlik gōrevlisi saldırılarda yaralanmıştır.

52. Başvurucuların sõz konusu toplantıda yaşanan şiddet eylemlerine karıştığı veya terõrörgütünün propagandasım oluşturacak açıklamalardabulunduğuiddia edilmemiştir.Bununla birlikte başvurucu Mehmet Alanç, şiddet eylemlerinin devam ettiği ve PKK terör ōrgütünün propagandasının yapıldığı süreçboyunca toplantı yapılan alanda bulunmaya devam etmiştir. Öğretmen olan diğer başvurucuların ise toplu mezarların usulüne uygun olarak açılması talepli toplantıdan, PKK terör örgütünün propagandası hâline dönüşmeden ve şiddet olaylan yaşanmadan ayrıldıkları yetkili makamlarca tespit edilmiştir (bkz.§§14. 16).
53. Barışçıl bir şekilde başlamış olmasına rağmen çeşitli provokasyon ve yōnlendirmeler ile şiddete başvurulan veya terör örgütlerinin propagandasına dönüşen başvuruya konu toplantıya benzer toplantilara katilmak her zaman hassas bir mesele olmjuştur. Buna benzer toplantılara katılanların kamu görevlisi olmajarı hâlinde ise mesele daha da hassas bir duruma gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, eldeki başvurunun koşulları ile beraber ōzeilikle terörle mücadeleye bağlı zorlukları da gözönüne alacaktır.
54. Terõrizm, ulusal sınırları aşarak toplum ve devlet hayatı Özerinde sosyal ve ekonomik bakımdan büyük çapta tahribatlara sebep olmaktadır. Herhangi bir amaca ulaşmak için propagandaya yönelik ses getirici eylemlerle insanların öldürülmesi, korku ve dehşet salınması olan terör; bireylerin temel hak ve özgürlüklerini, δzellikle yaşam hakkını ciddi bir sekilde tehdit etmektedir.

55. Terðr ōrgütleri ve destekçileri, görüşlerinin toplum içinde yayıimasını.fikirlerinin kōkleşmesini hedefler ve bu amacın gerçekleşmesine yōnelik her türlü gayrimeşru vasitaya başvurabilirler. Terörūn veya terör örgütlerinin propagandasının da söz konusu vasıtalardan biri olduğunda kuşku yoktur. Terör, başta ifade özgürlüğü olmak Üzere demokratik toplumun tūm değerlerine düşmandır (Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK], B.No: 2018/17635, 26/7/2019, § 79; Ay$e Çelik, B. No: 2017/36722, 9/5/2019, § 43; SurrıSüreyya Önder [GK], B. No: 2018/38143, 3/10/2019, § 61).

56. Anayasa Mahkemesi somut başvuruya konu olaylarda propagandası yapılan PKK terör örgütünün hâlen son derece tehlikeli, hedeflerine ulaşmak için şiddeti bir yöntem olarak benimseyen, güvenlik güçleri jle çatışmalara giren. çok sayıda can ve mal kaybına neden olan bir terör örgütü olduğu ve başvuruya konu toplantıda hakkında övgů dolu sözler sõylenen A.Ö.nün de bu örgütün kurucusu ve sayısız terör eyleminin ilk elden sorumlusu olduğu konusunda ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmadığı gōrüşündedir.
57. Bundan başka Anayasa Mahkemesi, başvuruya konu toplantının PKK terör örgütünün propagandasının yapılması için bir firsata dönüştūrüldüğü ve toplantının şiddet eylemlerine sahne olduğu yönündeki olgular ile başvurucu Mehmet Alanç'ın söz konusu toplantıda bulurmaya devam ettiği hâlde diğer başvurucuların terör örgütünün propagandasına dönüşmeden ve şiddet olaylan yaygınlaşmadan õnce sőz konusu toplantıalanından ayrildıkları yönündeki idare ve derece mahkemelerinin tespitlerini tekrar değerlendirmenin de gerekli olmadiğı sonucuna ulaşmıştır.


58. Bu durumda geriye kamu görevlisi olan başvurucuların bōyle bir toplantıya katılmış olmaları nedemiyle disiplin cezasıyla cezalandırımalarının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmadığını tespit etmek kalmaktadır. Bu kapsamda Bnemle belirtilmelidir ki Anayasa Mahkémesiningörevi, başvurucuların söz konusu eyleminin devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışlarda bulunmak şeklinde nitelendirilip nitelendirilemeyeceği veya kanunlarda memurlara ōzgü olarak düzenlenen başka bir disiplin suçuna vücut verip vermeyeceğini belirlemek değildir.

59. Toplum ve deviet hayatı için õnemli kararlar alan ve kritik görevlerde bulunan kişilerin resmî sıfatlarının gerektirdiği şekilde tarafsız kalmak ve Anayasa'ya sadakatin gerektirdiği güvene layık olmak bakımından çok daha titiz davranmak zorunda olduğu kabul edilmelidir, Fakat devlet memurlarının tamamına sağlanan anayasal ve yasal ayricaliklar, her kademedeki devlet memuruna görevini yerine getirmesi için sağlanan kamusal yetkiler ve devlet memurlarına toplumun geniş katmanlarınca verilen yüksek itibar birlikte değerlendirildiğinde terörizm söz konusu olduğunda en alt kademedeki devlet memurunun dahi işgal ettiği görevin ağırlığına ve Anayasa'ya sadakat ödevine uygun biçimde hareket etmesi beklenir. Nitekim terör örgütlerinin örgütlenme tarzları, etki alaniarı, en küçük kamusa! imkânlar da dâhil olmak üzere kullandıkları yöntemlerin karmaşsklığı ve öngörülemezliği aksinin kabulünü imkânsız kılmaktadır.

60. Görece daha düşük dereceli memuriyetlerde bulunanların sadakat yükümlülūklerinin bulunmadığının savunulması terörizmin ülkemize yarım yüzyıla yakın bir zamandır verdiği zararların giderilmesi için uğraşan devletin kamu yararınu, milli güvenligi,kamu düzenini, ölkenin ekonomik refahını, başkalarının hak ve Özgürlüklerini güvence altına almak ve sürdürmek amacı ile bağdaşmaz. Somut olayda olduğu gibi kamu görevlisinin herhangi bir sendika üyesi veya yõneticisi olması da birer kamu gõrevlisi olarak Anayasa ve kanunlarca kendilerine yüklenen sorumluluklarım azaltmaz yani sendikal bağlarının varlığıda Anayasa'ya sadakat õdevlerini sona erdirmez.

61. Öte yandan dūşük veya yüksek dereceli olsun istisnøsız her kamu görevlisinin Anayasa'ya sadakat görevinin bulunması, kamu görevlilerinin her somut olaydaki davranış ve tutumlarınm, görevinin önemi, eyleminin miteligive korunmaya çalışılan menfaatlerin ağırlığının ayrı ayrı değerlendirilmesi zorunluluğunu da ortadan kaldırmaz.Nitekim somut olayda olduğu gibi öğrencileri yönünden aileleri kadar etkili birer otoriteyi temsil eden ve onlara hem okul hayatında hem de belli bir dereceye kadar özel hayatlarında ōrnek olma yūkümlūlūkleri bulunan öğretmenlerin terörizm söz komusu olduğunda somut olayın koşullarına göre çalışma yaşamları dışında da nispeten daha ağır sınırlandırmalara tabi tutulabileceği kabul edilebilir.

62. Başvurucuların katıldığı toplantıda A.Ö.nūn başlattığı terör hareketi açıkça onaylanmış, PKK terör örgütū ile fotoğrafları taşınan ve güvenlik güçlerince girdikleri çatışmalarda öldürülmūş terör Örgütü üyeleri tarafindan gerçekleştirilen eylemler kahramanca davranışlar olarak sunulmuş, silahlıçatişmalarda ölenörgūt mensupları yüceltilmiştir.Toplantida posterleri taşınan ōrgüt mensuplarından biri PKK'mn Üst düzey üyelerinden olup 1986 yılında güvenlik güçleri ile girdiğisilahlı çatışmada öldürūlmūş M. K.' dır. Anılan şahsın ismi PKK'nın yurt dışında Üslendiği bir kampa verilmiş ve PKK'nın sembol isimierinden biri sayılmıştır.


63. Somut olaydakine benzer söylem ve davranışların PKK tarafindan daha önçe gerçekleştirilenlere benzer şiddet eylemterinde bulunmaya teşvik etmesi riski küçümsenmemelidir.Başvurucuların katıldığı toplantıda PKK terör örgütünün övüimesi ve A.Ö.nün lider olarak ilan edilmesi biçimindeki açıklamalar ile kamuoyuna ve ðzellikle PKK tarafindan savunulan fikirlere sahip olan kişilere, ideolojileri kapsamında meşru kabul edilen hedefe ulaşmak için devlete karşı şiddete başvurulmasının gereklive hakłı olduğu izlenimi verilmek istenmiştir.

64. Sonuç olarak halkın δrgüte sempatisini artırmak ve giderek aktif desteğini sağlamak amacıyla yapılan başvuruya konu barışçıl olmayan toplantının ve terőr δrgütūnün propagandası niteliğindeki açıklamaların şiddete başvurulması konusunda insanlarıbilinçlendirmeye veya cesaretlendirmeye zemin sağladıği, bir terör örgütünün siyasi veya sosyal etkinliğini artırmaya, sesinin kitlelere duyurulmasına hizmet ettiğive dolayIı yollardan terör suçunun işlenmesi tehlikesine yol açacak bir mesajın kamuoyuyla paylaşılmasıniteliğinde olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

65. Başvurucuların bizzat terör örgütü propagandasına katiıldıkları ya da şiddet eylemlerinde bulundukları tespit edilememiştir. Tekrar etmek gerekirse başvurucu Mehmet Alanç dışında Öğretmen olan diğer başvurucular toplantıdan PKK terör örgütünün propagandası hâline dönüşmeden ve şiddet olayları yaşanmadan ayrılmıştır.
66. Anayasa Mahkemesi şiddet hareketlerine iştirak etmemiş kişilerin toplantıözgürlüğtnün korunması gerektiğini belirtmiş; barışçıl bir şekilde bir yürüyüşe ve basın açıklaması etkinliğine katılan, terðr örgūtü liderini övūcü mahiyette atılan sloganłara iştirak etmeyen ve fikirlerini barışçıl bir şekilde ortaya koyan kişilerin toplantı özgürlüklerinin δncelikle korunması gerektiğini ifade etmiştir (Ferhat Üstündağ,§56).
67. Anayasa Mahkemesi barışçıl bir gösteride bazı kimselerin bu firsatı kullanarak bir terör örgütü liderini δvūcü mahiyette slogan atmalarının bu toplantıya katılanların tūmünün toplantı hakkına müdahale edilmesini hakh kılmayacağını, böyle durumlarda kamu makamlarının toptan bir cezalandırma yerine barışçıl toplantı yapanlarla terör õrgütü liderini δvücü mahiyette slogan atanları ayriştırma Ödevi bulunduğunu ifade etmiştir. Anayasa Mahkemesi ayrıca atılan sloganların toplantı hakkına yōnelik bir müdahaleyi haklı kılıp kılmayacağının słoganın içeriği ve her somut olayın kendine ðzgü koşufları dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir (Yumaz Güneş ve Yusuf Karadaş, B. No:2015/10676, 26/12/2018, § 34).

68. Buna karşın eldeki başvuruya konu toplantı Yưmaz Güneş ve Yusuf Karadaşbaşvurusundaki olaydan farklı olarak aniden parlayıp sönme şeklinde barışçıl olmaktan çıkmamıştır.Aralarında kamu görevlilerinin de bulunduğu yaklaşık 2.500 kişinin katılımı ile gerçekleştirilen toplantıda terör örgütünün propagandası niteliğindekieylemler ile şiddet eylemleri uzunca bir sūre devam etmiştir. Anayasa Mahkemesinin kanaatine gōre başvuruya konu toplantı bir bütün olarak Anayasa'nın temel ilkelerine ve insan haklarına dayanan demokratik bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti'nin temsil ettiği temel değerlere yönelik açık bir saldıri ve meydan okuma niteliğine būrünmüştür. Bu kapsamda başvurucu Mehmet Alanç'ın Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın koruduğu, insan haklarına dayanan temel demokratik anayasal düzenin güvenliğini şiddete başvurarak ortadan kaldırmanın haklı

ilan edildiğibir faaliyete katıldığını bilebilecek bir zaman arahığında toplantıda kalmaya devam ettiği değerlendirilmiştir.

69. Terör örgütünün veya örgtitün silah ve şiddete bulaşmış üyelerinin övülmesi,desteklenmesi ya da yüceltilmesi ile cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlere başvurmanın teşvik edilmesi arasında bir mesafe bulunmamaktadır. Böyle bir faaliyete katılmak veya faaliyet sõz konusu niteliğe būrūndūkten sonra bu toplulukta bulunmaya devam etmek, terör örgütünün amaçları kapsamında meşru kabul edilen hedeflere ulaşmak için deviete karşışiddete başvurulmasının gerekli ve haklı olduğu düşüncesinin desteklendiği izlenimi verilmesine sebep olur. Bu izlenimin ortaya çıkması devlet yetkililerini sõz konusu devlet memurunun Anayasa'ya sadakatle bağlı kalıp kalmadığı, ulusal güvenliği tehdit edip etmediği ve demokratik hukuk devletine ileride tehdit oluşturup oluşturnayacağı yönlerinden endişeye sevk edecektir,
70. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde bir kamu gõrevlisi olan başvurucu Mehmet Alanç'ın toplantı barışçıl olmaktan çıktıktan ve terör Örgütüpropagandasına dönüştükten sonra toplantıda kalmaya devam ederek statüsünden kaynaklanan ðdev ve yükümlālüklerinin gerektirdiği özeni göstermediği, somut olayın koşullarında kendisinden beklenebilecek ðnlemleri almadığı kanaatine varılmıştır.
71. Açıklanan gerekçelerle başvurucu Mehmet Alanç'ın bir disiplin cezası ile cezalandırılmastşeklindeki müdahalenin somut olayın koşullarındazorunlu toplumsal bir ihtiyaca karşılık geldiği kanaatine ulaşımıştır. Öte yandan başvurucu hakkında hūkmedilen uyarma cezasımn 657 sayılı Kanun'da Öngōrülen en hafif ceza olduğu, bu bağlamda kendisinden beklenen önlemleri almadığı değerlendirilen başvurucuya bir uyarı mahiyetinde verilmekle başvuru konusu müdahaleyle gūdülen kamu düzenini sağlama meşru amacınt gerçekleştirmek yōnünden orantılı da olduğu değerlendirilmiştir.

72. Sonuç olarak başvurucu Mehmet Alanç hakkında hūkmedilen uyarma disiplin cezasının demokratik toplum gereklerine uygun olduğuna ve başvurucunun Anayasa'nın 34.maddesinde ōngörālen toplantı ve gōsteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlaledilmediğine karar verilmiştir.

(b) Başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve M. Şirin Bulğa Yönünden 
73. Öğretmen olan diğer üç başvurucunun ise toplu mezarların usulūne uygun olarak açılması talepli toplantıdan PKK terör ōrgütünün propagandası hâline dōnüşmeden ve şiddet olayları yaşanmadan ayrıldıkları yetkili makamlarca tespit edilmiştir (bkz.§§ 14, 16).Bu durumda yetkili otoritelerin kamu görevlisinin ðdev ve yükümlūlükleriyle bağdaşmadığınıbelirterek disiplin cezası vermelerine sebep olan husus, öğretmen olan üç başvurucu yōnünden gerçekleşmemiştir. Başvurucuların davasını reddeden Bölge Idare Mahkemesi bu konuda hiçbir gerekçe sunmadığı gibi söz konusu toplantıya katılımlarının öğretmenlik gibi bir kamu göreviyle başka ne şekilde bağdaşmadığına dair bir açıklama da yapmamıştır.
74. Bu durumda idare ve derece mahkemelerinin -memurun gōrevinin nitelikleri ile ilgili kamu kurumuna özgü durumlar da dikkate alındığında- başvurucular Serdar Batur,Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa'nın davranışlarının yerine getirdikleri kamu hizmeti ūzerindeki olumsuz etkisini ya da kamu kurumunun veya devlet memurunun saygınlığına ve gūvenilirliğine zarar verip vermediğini somut bir değerlendirme ile ortaya koyduklarından bahsedilermez.


75. Tüm bu açıklamalar ışığında başvurucular hakkında uygulanan disiplin cezalarının zoruniu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı ve demokratik bir toplum düzeninde gerekli olduğunun ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya konulamadığı, bu nedenle başvuruçuların toplantı hakkına gerçekleştirilen müdahalenin hakstz olduğu, bu doğrultuda başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa'nın Anayasa'nın 34.maddesinde öngörülen toplantı ve gösteri yürüyüşü dūzenleme haklarının ihlal edildiği sonucuna varılmıştir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
76. 30/3/201 I tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve somuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ..

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarvmıortadun kaldırmak için yenlden yarguama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden varguama yapumasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterilebilir.Yeniden yarguama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
77. Başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa ihlalin tespit edilmesini istemiş ve yeniden yargılama talebinde bulunmuştur.

78. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında, ihlal sonucuna varıldiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
79. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümktın olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dōnüimesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§55,57).


80. Ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi 6216 sayıliKanun'un 50, maddesinin (2)numaralı fikrası ileİçtüzük'ün 79.maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Üzere kararın bir Örneğininilgilimahkemeye gönderilmesinehükmeder. Anılanyasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya ōzgülenen bir giderim yolunu õngőrmektedír. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağhı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundanfarklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargtlama sebebinin varlığını kabul huşusunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bōyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasaf yūkāmlūlağū, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek Üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan,§§ 58, 59;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

81. Incelenen başvuruda haklarında hükmedilen disiplin cezaları nedeniyle anılan başvurucuların toplantı ve gösteri yürūyüşü düzenlene haklarının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin idarenin işleminden kaynaklandığı, bununla birlikte derece maħkemelerinin de ihlali gidermediğianlaşımaktadır.

82. Bu durumda toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunduğu değerlendirilmiştir. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgüdüzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırımasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken is, yeniden yargılama karan verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren.ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir Örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

83. 772,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4.372,50 TL yargılama giderinin başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa'ya müştereken Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI, HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Toplantı ve gösteri yūrüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. 1. Başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa'nun Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yūrüyüşü düzenleme haklarının IHLAL EDILDIGINE,

2. Başvurucu Mehmet Alanç'n Anayasa'nın 34. maddesinde güvence altına alıman toplantı ve gösteri yürüyÜşü dūzenleme hakkinın İHLAL EDİLMEDİĞİNE,
C. Kararın bir öreğinin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldınlmasıiçin yeniden yargılama yapımak (izereSiirt Idare Mahkemesine (E.2015/667, K.2016/879; E,2015/673, K.2016/878: E.2015/674, K.2016/877)GÖNDERİLMESINE,
D. 1. 772,50 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4.372,50 TL yargılama giderinin başvurucular Serdar Batur, Turgut Tetik ve Mehmet Şirin Bulğa'ya MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
2. YargılamagiderlerininbaşvurucuMehmetAlançÜzerinde BIRAKILMASINA,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen sūre için yasal FAIZ UygULAnMaSinA,
F. Kararın bir Ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMEStNE 29/9/2021tarihinde OYBfRLIĞtYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YİLDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mūmtaz AKINÇI 
Üye Üye Üye Muammer TOPAL,M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Öye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ SelahaddinMENTE$ 
Oye Üye Basri BAGCI Irfan FIDAN