Dışişleri Uzmanlığı Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2019-07-30

30 Temmuz 2019 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 30847
YÖNETMELİK
Dışişleri Bakanlığından:
DIŞİŞLERİ UZMANLIĞI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, dışişleri uzman
yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, uzmanlık tezi
hazırlamaları, yeterlik sınavları ve uzmanlığa atanmaları ile uzman ve
uzman yardımcılarının çalışma usul ve esasları, görev, yetki ve sorumluluklarını
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik dışişleri
uzmanları ve uzman yardımcılarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesi ile 1
sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
160 ıncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Dışişleri Bakanını,
b) Bakanlık: Dışişleri Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Bakanlık Yönetim Hizmetleri
Genel Müdürlüğünü,
ç) Giriş sınavı: Dışişleri uzman yardımcılığına
atanacakları belirlemek amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınavı,
d) KPSS: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı tarafından yapılan Kamu Personel Seçme Sınavını,
e) Kurul: Giriş Sınavı ve Yeterlik Sınavı Kurulunu,
f) Tez: Dışişleri uzman yardımcılarının
hazırlayacakları uzmanlık tezlerini,
g) Tez Jürisi: Dışişleri uzman yardımcılarının
hazırlayacakları tezleri sunacakları jüriyi,
ğ) Uzman: Dışişleri uzmanını,
h) Uzman yardımcısı: Dışişleri uzman yardımcısını,
ı) YDS/e-YDS: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı tarafından yapılan Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavını,
i) Yeterlik sınavı: Uzmanlık yeterlik sınavını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uzman Yardımcılığına Giriş
Giriş
sınavı ve duyuru
MADDE 5 –
(1) Dışişleri uzman yardımcıları
mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Dışişleri uzman yardımcılığı giriş
sınavı, yazılı ve sözlü sınavdan oluşur.
(2) Giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama
yapılacak kadro sayısının yirmi katından fazla olamaz.
(3) Giriş sınavına katılacaklarda aranacak KPSS
puan türleri ve taban puanlar ile diğer genel ve özel şartlar, başvuruların
tarihi, yeri ve şekli ile istenecek belgeler, sınavın yeri, niteliği,
ataması öngörülen memuriyet sınıfı, kadro derecesi ve unvanı, sınav
konuları, değerlendirme yöntemi ve sınavın zamanı ile çağrılacak aday
sayısı sınav tarihinden en az otuz gün önce Resmî Gazete ile
Cumhurbaşkanınca belirlenen kurumun ve Bakanlığın internet sitesinde
yayımlanır.
Giriş
sınavına katılma şartları
MADDE 6 – (1) Dışişleri uzman yardımcılığı giriş sınavına
katılabilmek için;
a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde sayılan
şartları taşımak,
b) Yurtiçindeki üniversitelerin veya diploma denkliği
Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış olmak kaydıyla yabancı
üniversitelerin en az dört yıllık lisans eğitimi veren uluslararası
ilişkiler, siyaset bilimi, kamu yönetimi, iktisat, işletme ve hukuk
fakültelerinden veya Bakanlıkça ihtiyaç duyulan ve sınav duyurusunda ilan
edilen bölümler ile bu bölümlerden herhangi birinin müfredatında yer alan
derslerin en az % 80’ine sahip olan diğer bölümlerden mezun olmak,
c) Giriş sınavının yapıldığı tarih itibarıyla otuz
beş yaşını doldurmamış olmak,
ç) İlanda belirtilen dillerin birinden sınavın
açıldığı yılın ocak ayının ilk gününden geriye doğru hesaplanmak üzere son
iki yıl içerisinde YDS/e-YDS’den asgari (C) düzeyinde ya da dil yeterliği
bakımından buna denkliği Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
(ÖSYM) tarafından kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka
bir belgeye sahip olmak,
d) İlanda belirtilen KPSS puan türünden/türlerinden
taban puan ve üzeri puanı almış olmak şartıyla, yapılacak puan
sıralamasında sınava çağrılacak kişi sayısı içerisinde yer almak,
gerekir.
Giriş
sınavı başvuru işlemleri
MADDE 7 –
(1) Giriş sınavı başvuruları,
Bakanlık internet sitesi üzerinden elektronik ortamda yapılır. Gerek
görülmesi halinde, elden veya posta ile başvuru yöntemi de kullanılabilir.
Ayrıca elektronik ortamda iletilecek belge örnekleri sınav duyurusunda ilan
edilir.
(2) Başvuru için gerekli olan belge ve işlemler
şunlardır:
a) T.C. kimlik numarası kullanılarak başvuru
yapılması.
b) Sınav ilanında belirtilen şekilde KPSS ve
YDS/e-YDS sonuç belgesinin bilgisayar çıktısı veya YDS/e-YDS’ye puan
eşdeğerliği ÖSYM tarafından saptanmış uluslararası dil sınavı sonuç
belgesinin aslı veya onaylı sureti.
c) Diploma veya mezuniyet belgesinin aslı veya
Bakanlıkça onaylı sureti ya da yabancı üniversitelerden mezun olunması
halinde Yükseköğretim Kurulu onaylı denklik belgesinin aslı veya Bakanlıkça
onaylı sureti.
ç) 1 adet vesikalık fotoğraf.
d) Varsa lisansüstü eğitim diploması aslı veya
Bakanlıkça onaylı sureti.
(3) Sınava katılabileceği ilan edilen adaylardan,
sınava katılma şartlarını taşımadığı daha sonra belirlenenler giriş sınavına
alınmazlar; sınava girmiş olanların sınavları geçersiz sayılır. Giriş
sınavı başvurusu çerçevesinde gerçeğe aykırı belge vermiş veya beyanda
bulunmuş olduğu tespit edilen adaylar hakkında ilgili Cumhuriyet
savcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Giriş Sınavı
Kurulu
MADDE 8 –
(1) Sınav Kurulu on iki üyeden
oluşur. Kurul Başkanı, vekili ve üyeleri Bakanlık görevlileri arasından
Bakan tarafından belirlenir. Sınav Kurulunun toplantı ve karar yeter sayısı
beştir. Kurul başkanı, sınavların düzenli şekilde yürütülmesinden
sorumludur. Kurul başkanı, ihtiyaç halinde görevini Başkan vekiline
devredebilir.
Yazılı ve
sözlü sınav
MADDE 9 –
(1) Yazılı sınavda adaylara
uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, hukuk, ekonomi ve gerek görülmesi
halinde diğer alanlarda yöneltilecek soruların hangi alanları kapsayacağı,
sınavın ne şekilde yapılacağı ve puanların dağılımı sınav duyurusunda
belirtilir.
(2) Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az
olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda
belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü
sınav, adayların;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme becerisi, ifade
yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve
tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan
verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
(3) Adaylar, kurul tarafından (a) bendi için elli
puan, (b) ila (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden
değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.
(4) Yazılı sınav ile sözlü sınavda geçer not yüz
üzerinden yetmiştir. Yazılı ve sözlü sınav puanlarının hesaplanmasında
aritmetik ortalama usulü kullanılır. Puan ortalamalarındaki ondalık
artanlar adayların lehine olacak şekilde tam sayıya çevrilir.
(5) Sınava girenlerin nihai başarı sıralaması
yazılı sınavdan alınan geçer not ile sözlü sınavdan alınan geçer notun
toplanması suretiyle hesaplanır.
(6) Adayların giriş sınavında aldıkları nihai puan
eşit olduğu takdirde, başarı sıralamasında sözlü sınav sonucu dikkate
alınır. Bunların da eşit olması halinde sırasıyla YDS/e-YDS puanına ve
yapılmış ise Türkçe kompozisyon oturumunda alınan puana göre sıralama
yapılır.
(7) Uzman yardımcılığına atanmaya hak kazanmış
adayların öndegelim sıralaması, giriş sınavındaki nihai başarı sıralamasına
göre yapılır.
Sınav
sonuçlarının değerlendirilmesi
MADDE 10
– (1) Başarı puanı en yüksek olan
adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman
yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan
sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen
uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere Kurul tarafından
belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek
ilan edilir. Yedekler listesi müteakip sınav tarihine kadar geçerlidir.
İtiraz
hakkı
MADDE 11
– (1) Sınav sonuçlarının
yayımlanmasından itibaren üç işgünü içinde Bakanlığa verilen imzalı, açık
yazışma adresi, telefon numarası ve e-posta adresi belirtilmiş dilekçe ile
itiraz edilebilir. Bu şartları taşımayan veya itiraz süresi içinde
verilmemiş dilekçeler dikkate alınmaz. İtirazlar, itiraz süresinin
dolmasından itibaren üç işgünü içerisinde topluca değerlendirilir. İtiraz
sonuçları, itiraz edenlere dilekçelerinde belirttikleri iletişim bilgileri
yoluyla bildirilir. İtirazların değerlendirilmesi üzerine verilen kararlar
kesindir.
Uzman
yardımcılarının atanması
MADDE 12
– (1) Giriş sınavını kazananların,
Dışişleri Bakanlığı uzman yardımcılığı kadrolarına atanması 657 sayılı
Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine dayanılarak
yapılır.
(2) Sınavı kazananlar, Dışişleri Bakanlığı uzman
yardımcılığına atanmaları için atama işlemlerinin yapılmasına ilişkin
olarak tebligatta belirtilen süre içinde;
a) Görevini devamlı yapmaya engel olabilecek akıl
hastalığı olmadığına dair tam teşekküllü bir devlet hastanesinden alınan raporu,
b) Adli sicil kaydını,
c) Erkek adaylar için askerlikle ilişiği olmadığına
dair belgeyi,
ç) 4 adet vesikalık fotoğrafı,
Bakanlığa iletirler ve müracaat ederler.
(3) Atama işlemlerinin yapılması için kendilerine
bildirilen süre içinde yazılı ve imzalı bir dilekçeyle geçerli bir mazeret
bildirmeksizin müracaat etmeyenlerin atama işlemleri yapılmaz.
(4) Adayların eğitimleri ve asalet tasdikleri genel
hükümler çerçevesinde yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uzman Kadrolarına Atama
Uzmanlık
yeterlik sınavına girme koşulları
MADDE 13
– (1) Yeterlik sınavına girebilmek
için uzman yardımcısı olarak adaylıkta geçen süreler dahil en az üç yıl
Bakanlıkta fiilen görev yapmış olmak ve hazırlanan tezin kabul edilmiş olması
şarttır.
(2) Birinci fıkrada yer alan süreye aylıksız izin
ile toplamı üç ayı geçen hastalık ve refakat izinleri dahil değildir.
Tez
konusunun belirlenmesi
MADDE 14
– (1) Uzman yardımcısı, Bakanlığın
görev sahası ile ilgili konularda, kadrosunun olduğu birimin onayı ile ve
söz konusu birimin görev alanlarına öncelik vermek suretiyle bir tez konusu
seçer.
(2) Uzman yardımcısının tez konusu, adaylıkta geçen
süre dahil ve aylıksız izin ile toplamı üç ayı geçen hastalık ve refakat
izinleri hariç olmak üzere Bakanlıkta fiilen en az iki yıl çalışıldıktan
sonra kadrosunun olduğu birim tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel
Müdürlük, uzman yardımcısının on işgünü içerisinde bir defaya mahsus olmak
üzere yeni bir tez konusu belirlemesini uzman yardımcısının görev yaptığı
birimden isteyebilir.
(3) Belirlenen tez konusu uzman yardımcısının
talebi ve kadrosunun olduğu birimin onayı ile bir defaya mahsus olmak üzere
değiştirilebilir.
Uzmanlık
tezinin hazırlanması
MADDE 15
– (1) Uzman yardımcısı
hazırlayacağı tezde bilimsel esaslara uygun olarak hareket etmek ve ilgili
bilimsel araştırma metotlarını kullanmak zorunda olup, tezin özgün bir
nitelik taşıması esastır.
(2) Tez; Bakanlık personeli, öğretim üyesi veya
hazırlanacak tez konusunda alanında uzman kişiler arasından Bakanlıkça
seçilecek tez danışmanının gözetiminde bilimsel esaslara uygun olarak
hazırlanır.
(3) Tezin daha önce yüksek lisans, doktora tezi
veya başka bir amaçla, benzer tarzda hazırlanmamış ve kullanılmamış olması
esastır. Daha önce başka bir program veya amaç için hazırlandığı tespit
edilen veya tamamı ya da bir kısmı başka yapıtlarla bilimsel alıntı
kurallarını aşan nitelikte benzerlikler gösteren tezler başarısız sayılır.
Uzmanlık
tezinin teslimi
MADDE 16
– (1) Uzman yardımcısı tezini, tez
konusunun Genel Müdürlüğe bildirildiği tarihten itibaren en geç bir yıl
içinde, Genel Müdürlüğe iletilmesini sağlamak üzere kadrosunun olduğu
birime teslim etmek zorundadır. İlgili birim teslim aldığı tezi,
görüşleriyle birlikte on gün içerisinde Genel Müdürlüğe iletmekle
yükümlüdür.
(2) Genel Müdürlük, uzman yardımcısının tezini Tez
Jürisine teslim eder.
Uzmanlık
tezi, Tez Jürisi ve yeterlik sınavı
MADDE 17
– (1) Tez Jürisi, on iki üyeden
oluşur ve Bakanlık görevlileri arasından Bakan tarafından belirlenir. Tez
Jürisi, en az beş üyeyle toplanır ve tezleri yüz üzerinden puanlandırır.
Nihai puan, üyelerin verdiği puanların aritmetik ortalaması alınmak
suretiyle belirlenir. Puan ortalamalarındaki ondalık artanlar adayların
lehine olacak şekilde tam sayıya çevrilir. Yetmiş ve üzeri puan almış
tezler uygun görülmüş sayılır. Kararlar, Genel Müdürlüğe bildirilir.
(2) Tez Jürisi, teslim aldığı tezleri en geç iki ay
içinde inceler. Tezi uygun görülen uzman yardımcısı tezini savunmak üzere
bir ay içerisinde çağrılır. Tez Jürisi, gerek görmesi halinde tez
danışmanını dinlemek üzere davet edebilir. Uzman yardımcısı Tez Jürisi
önünde tezini sözlü olarak savunur ve tez konusu ile ilgili soruları
cevaplandırır.
(3) Uzman yardımcısının sözlü savunmasından sonra
Tez Jürisi üyeleri oylarını başarılı veya başarısız şeklinde kullanır ve
kararlar mevcut üyelerin üçte ikisinin oy çokluğuyla alınır.
(4) Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri
kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları
için bir defaya mahsus olmak üzere en fazla altı ay ilave süre verilir.
(5) Tez Jürisi tarafından tez değerlendirme
safhasında tezi başarılı kabul edilen ve adaylık dahil ve aylıksız izin ile
toplamı üç ayı geçen hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere üç
yıllık fiili çalışma süresini tamamlayan uzman yardımcıları, Genel Müdürlük
tarafından yeterlik sınavına çağrılır.
(6) Yeterlik sınavı, Bakanlıkça uygun görülen
tarihlerde yapılır. Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü aşamadan oluşur.
(7) Yeterlik sınavının yazılı aşaması Türkçe ve
yabancı dilde olmak üzere iki bölümden oluşur. Söz konusu bölümlerde uzman
yardımcılarından uluslararası ilişkiler ile bağlantılı bir konuda değerlendirme
yapması istenir.
(8) Yeterlik sınavının sözlü aşamasında uzman
yardımcılarının öncelikle güncel dış politika konularına olan hakimiyeti
ile muhakeme ve ifade yeteneği ölçülür. Bu aşamada değerlendirme;
a) Bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme becerisi, ifade
yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve
tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan
verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
(9) Adaylar, Kurul tarafından sekizinci fıkranın
(a) bendi için elli puan, (b) ila (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her
biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı
tutanağa geçirilir.
(10) Yazılı sınav ile sözlü sınavda geçer not yüz
üzerinden yetmiştir. Yazılı ve sözlü puanların hesaplanmasında aritmetik
ortalama usulü kullanılır. Puan ortalamalarındaki ondalık artanlar
adayların lehine olacak şekilde tam sayıya çevrilir.
(11) Yeterlik sınavındaki başarı sıralaması, yazılı
sınavdan alınan geçer not ile sözlü sınavdan alınan geçer notun toplanması
suretiyle belirlenir. Memurlardan en az ikisinin aldıkları nihai puan
toplamları eşit ise sözlü sınavdan daha yüksek puan almış olan memur başarı
sıralamasında öne geçer. Adayların sözlü sınavda aldıkları puanların da
eşit olması halinde, başarı sıralaması, sınavdan önceki kıdem sıralaması
dikkate alınarak yapılır.
Yeterlik
Sınavı Kurulu
MADDE 18
– (1) Yeterlik Sınavı Kurulu on
iki üyeden oluşur. Kurul Başkanı, Başkan vekili ve üyeleri Bakanlık
görevlileri arasından Bakan tarafından belirlenir. Sınav Kurulunun toplantı
ve karar yeter sayısı beştir. Kurul başkanı, sınavların düzenli şekilde
yürütülmesinden sorumludur. Kurul başkanı, ihtiyaç halinde, görevini Başkan
vekiline devredebilir.
Uzmanlığa
atanma
MADDE 19
– (1) Uzman yardımcıları;
a) Aylıksız izin, toplamda üç ayı aşan hastalık ve
refakat izni nedeniyle görevden ayrı kalınan süreler hesaba katılmaksızın
en az üç yıl fiilen çalışmış olması,
b) Bakanlığın çalışma konuları ile ilgili
hazırladığı uzmanlık tezinin kabul edilmesi,
kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar.
Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri,
Bakanlığa giriş dilinde YDS/e-YDS’den asgari (B) seviyesinde veya puan
eşdeğerliliği ÖSYM tarafından saptanmış uluslararası bir dil sınavı sonuç
belgesini yeterlik sınav tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde
ibraz etme şartına bağlıdır. İbraz edilen puanların, ibraz tarihi
itibarıyla son iki yıl içerisinde alınmış olması şarttır.
Başarısız
sayılma ve başka kadroya atanma
MADDE 20
– (1) Yeterlik sınavında başarılı
olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde sınav hakkını
kullanmayanlara, bir sonraki sınava girme hakkı verilir. Verilen ilave süre
içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul
edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını
kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine
getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve Bakanlıkta
durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Uzman ve
uzman yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 21
– (1) Uzmanlar ve uzman
yardımcıları Bakanlık merkez teşkilatında görev yaparlar. Uzman ve uzman
yardımcılarının görevleri şunlardır:
a) Birimlerince yapılacak araştırma, inceleme ve
diğer çalışmalar için gerekli bilgi, veri ve belgeleri derlemek ve gerekli
çalışmaları yapmak, özel bir bilgi birikimi ve ihtisas gerektiren konularda
kapsamlı politika üretilmesine matuf olarak yazı, rapor, bilgi veya dosya
notu hazırlamak ve sunmak.
b) Gerektiğinde mesleki toplantılara katılmak.
c) Görev yaptığı birimin görev alanına giren ve
amiri tarafından verilecek diğer benzeri nitelikteki görevleri yerine
getirmek.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 22
– (1) Bu Yönetmelikte düzenlenen
sınavlara ilişkin olarak hüküm bulunmayan hallerde 7/12/2018 tarihli ve
30618 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dışişleri Bakanlığı Sınav
Yönetmeliğinin ilgili maddeleri kıyasen uygulanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 23
– (1) 25/4/2012 tarihli ve 28274
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dışişleri Uzmanlığı Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 24
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 25
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Dışişleri Bakanı yürütür.