7524 Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
KANUNLAR | 2024-08-02

2 Ağustos 2024 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 32620
KANUN
VERGİ KANUNLARI İLE BAZI KANUNLARDA VE 375 SAYILI
KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR KANUN
Kanun No. 7524
Kabul
Tarihi: 28/7/2024
MADDE 1- 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanunun 22/A maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde
yer alan “her türlü ödemelerde,” ibaresi “her türlü ödemelerde (mahkeme
kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak
ödemeler dâhil),” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 2- 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
“Muaflık ve İstisnalar” başlıklı ikinci kısmının üçüncü bölümünün başlığı
“Diğer Muaflık ve İstisnalar” şeklinde değiştirilmiş ve mülga 17 nci maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde
yeniden düzenlenmiştir.
“Hizmet erbabına pay senedi verilmek suretiyle
sağlanan menfaatlerde ücret istisnası:
MADDE 17- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca
belirlenen kriterlere göre teknogirişim
şirketi niteliğini haiz işverenlerce hizmet erbabına bedelsiz veya
indirimli olarak verilen ve ücret niteliğinde kabul edilen pay
senetlerinin, verildiği tarihteki rayiç değerinin o yıldaki bir yıllık brüt
ücret tutarını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır.
Şu kadar ki, hizmet erbabı
tarafından bu şekilde iktisap edilen pay senetlerinin; iktisap tarihinden
itibaren üç tam yıl içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen
verginin tamamı, dört ila altı yıl içerisinde elden çıkarılması halinde
istisna edilen verginin %75’i, yedi ila on iki yıl içerisinde elden
çıkarılması halinde istisna edilen verginin %25’i, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faizi ile birlikte
işverenden tahsil edilir.
Bu şekilde istisna nedeniyle zamanında alınmayan
vergilere ilişkin zamanaşımı süresi, hizmet erbabına bedelsiz veya
indirimli olarak verilen pay senetlerinin hizmet erbabı tarafından elden
çıkarıldığı tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren başlar.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları
belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
MADDE 3- 193 sayılı Kanunun mülga 69 uncu maddesi başlığıyla
birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
“Ticari ve mesleki kazançlarda günlük hasılat tespiti ve gelir vergisi matrahının
belirlenmesi:
MADDE 69- Ticari veya mesleki faaliyetleri
nedeniyle mükellef olanlara yönelik, Vergi Usul Kanununun 127 nci maddesi kapsamında günlük hasılat
tutarlarını tespit etmek amacıyla bir ayda üçten, bir takvim yılında on
ikiden az olmamak kaydıyla bu madde hükümlerine göre işlem tesis edilmek
üzere yoklama yapılabilir.
Birinci fıkra kapsamında İdarece yapılan yoklamalar
sonucu tespit edilen günlük hasılat tutarları
ortalamasından hareketle aylık hasılat tutarı hesaplanır. Bu şekilde tespit
edilen aylık hasılat tutarlarının toplamı, tespit
yapılan ay sayısına bölünmek suretiyle aylık ortalama hasılat tutarı
belirlenir. Aylık ortalama hasılat tutarı,
faaliyette bulunulan ay sayısı ile çarpılmak suretiyle mükelleflerin ilgili
takvim yılı hasılatları tespit edilir.
İkinci fıkra kapsamında tespit edilen hasılat
tutarları ile;
a) Bilanço esasına göre defter tutanlar için ilgili
takvim yılına ait gelir tablosunda yer alan brüt satış tutarı,
b) İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar için
ilgili takvim yılına ait işletme hesap özetinde yer alan dönem içinde elde
edilen hasılat tutarı,
c) Serbest meslek kazanç defteri tutanlar için
ilgili takvim yılına ait serbest meslek kazanç bildiriminde yer alan
gayrisafi hasılat tutarı,
arasındaki fark %20’den fazla olan mükellefler Vergi Usul Kanununun
370 inci maddesi kapsamında izaha davet edilir ve izahın değerlendirilmesi
mezkûr madde hükmüne göre yapılır.
Bu madde hükümleri kurumlar vergisi mükellefleri
hakkında da uygulanır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
MADDE 4- 193 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bentler ve sekizinci fıkrasına “Farklı oranlar tespit
edilmek suretiyle de kullanılabilir.” ibaresinden önce gelmek üzere
aşağıdaki paragraf eklenmiştir.
“19. 23/10/2014 tarihli ve
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine
göre aracı hizmet sağlayıcılarının ve elektronik ticaret aracı hizmet
sağlayıcılarının, mezkûr Kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla hizmet
sağlayıcılarına ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yaptıkları
ödemelerden,
20. Cumhurbaşkanınca belirlenen sektörler veya
faaliyet konularına ilişkin mal ve hizmet alımlarına yönelik yapılan
ödemelerden,”
“– (19) ve (20) numaralı bentler kapsamındaki vergi
kesintisine tabi ödemeler için faaliyet konuları, ödeme türleri, sektörler,
iş grupları ve iş nevileri itibarıyla ayrı ayrı
veya birlikte,”
MADDE 5- 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
153/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “ve düzenlenmiş olan sahte
belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’undan az olmamak üzere” ibaresi “az
ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere düzenlenmiş olan sahte
belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u tutarında” şeklinde, üçüncü
fıkrası aşağıdaki şekilde, dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan
“girdiği tarihten itibaren bir ay içinde” ibaresi “girmesini müteakiben
yazıyla” şeklinde, “ve düzenlenmiş olan sahte
belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’undan az olmamak üzere yazıyla otuz”
ibaresi “az ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere düzenlenmiş
olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u tutarında, altmış”
şeklinde, beşinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan “ve düzenlenmiş
olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’undan az olmamak üzere”
ibaresi “az ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere düzenlenmiş
olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u tutarında” şeklinde
değiştirilmiş, aynı fıkranın son cümlesi ve altıncı fıkrasının son cümlesi,
yedinci fıkrasının son cümlesi, dokuzuncu fıkrasının son cümlesi ile onbirinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
“Birinci fıkrada sayılanların,
mükellefiyeti bulunan adi ortaklık, ticaret şirketleri ve tüzel kişiliği
olmayan teşekküllerin kanuni temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, idarecisi,
asgari % 10 ortağı olması, bunları devralması, kısmen veya tamamen bunlara
devrolunması halinde, keyfiyetin vergi dairesinin ıttılaına girmesini
müteakiben birinci fıkrada yer alan şartların altmış gün içerisinde yerine
getirilmesi veya aynı süre içerisinde sayılan kişilerin statülerinin sonlandırılması
koşullarından birinin sağlanması bu mükelleflerden yazılı olarak istenir. Altmış günlük süre içinde, şartların yerine
getirilmemesi ve sayılan kişilerin statülerinin devam ettirilmesi halinde,
birinci fıkrada sayılan kişilerin teminat isteme tarihi itibarıyla tahakkuk
etmiş tüm vergi borçları, mükellef müşterek ve müteselsil sorumlu olmak
üzere, bu kişilerden 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilir.
Ancak, altmış günlük süre içerisinde mezkûr kişilerin statülerinin sona
erdirilmesine yönelik yasal girişimleri başlatmış olan ve bu durumu muteber
vesikalar ile ispat ve tevsik eden mükellefler, bu yasal girişimler
sonucunda birinci fıkra kapsamındaki kişilerin statülerinin sona
erdirilmesi şartıyla, söz konusu borçların takip ve tahsilinde müşterek ve
müteselsil sorumlu tutulmaz. Mezkûr kişilerin statülerinin altmış günlük
süreden sonra sona erdirilmesi durumunda, alınmış teminat mükellefin talebi
üzerine, maddenin yedinci fıkrasındaki süre ve şartlar aranmaksızın,
başkaca vergi borcu bulunmaması kaydıyla mükellefe iade olunur.”
MADDE 6- 213 sayılı Kanunun mükerrer 257 nci
maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan “Mükelleflere”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ve mükellef olmayanlara,” ibaresi ve (7)
numaralı bendinde yer alan “Elektronik ticarette” ibaresinden sonra gelmek
üzere “ve internet dâhil olmak üzere her türlü dijital ortamın alım, satım,
kiralama, ilan ve reklam gibi iktisadi ve ticari amaçlarla kullanıldığı
hallerde” ibaresi, “amacıyla elektronik ortamda” ibaresinden sonra gelmek
üzere “iktisadi ve” ibaresi, “ticari faaliyetlerine ilişkin” ibaresinden
önce gelmek üzere “, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara, erişim
sağlayıcılara, içerik sağlayıcılara, yer sağlayıcılara ve sosyal ağ
sağlayıcılara iktisadi ve” ibaresi eklenmiş,
“ve/veya” ibaresi “, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılara,” şeklinde,
“elektronik ticaret ortamını” ibaresi “ortam” şeklinde, “alım satıma”
ibaresi “, alım, satım, kiralama, ilan ve reklama” şeklinde, “bilgilerin
aracı hizmet sağlayıcıları” ibaresi “bilgiler ile içerik sağlayıcılar
tarafından üretilen ya da sağlanan bilgilerin aracı hizmet sağlayıcıları,
elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, erişim sağlayıcılar, yer
sağlayıcılar ve/veya sosyal ağ sağlayıcılar” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 7- 213 sayılı Kanunun 263 üncü maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “ticaret” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve kıymetli
madenler” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 8- 213 sayılı Kanunun 274 üncü maddesinden sonra
gelmek üzere 274/A maddesi eklenmiştir.
“Kıymetli madenler:
MADDE 274/A- Altın, gümüş, platin ve paladyum gibi
kıymetli madenler borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayici yoksa veya
borsa rayicinin muvazaalı bir şekilde oluştuğu anlaşılırsa değerlemeye esas
bedel olarak, bu rayiç yerine maliyet bedeli esas alınır.
Bu madde hükmü kıymetli maden ile olan senetli veya
senetsiz alacaklar ve borçlar hakkında da caridir. Kıymetli maden ile olan mevduat
veya kredi sözleşmelerine müstenit alacaklar ve borçlar değerleme gününe
kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır. Alacak ve borçların
değerleme günü kıymetine ircasına ilişkin olarak 280 inci, 281 inci ve 285
inci maddelerde yer alan hükümler bu fıkra kapsamındaki alacak ve borçlar
bakımından da geçerlidir.”
MADDE 9- 213 sayılı Kanunun 344 üncü maddesine aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.
“Vergi kanunlarına göre mükellefiyet tesis
ettirilmesi gerektiği halde bu zorunluluğa uyulmaksızın vergi dairesinin
ıttılaı dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunmak suretiyle
vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda,
birinci, ikinci ve üçüncü fıkralara göre kesilecek vergi ziyaı cezası yüzde elli artırılarak uygulanır. Aynı
vergi türü ve dönemine ilişkin daha sonra yapılacak tarhiyatlar nedeniyle
kesilecek vergi ziyaı cezalarına da aynı artırım
hükmü tatbik edilir.”
MADDE 10- 213 sayılı Kanunun 352 nci
maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “bağlı cetvele”
ibaresi “bağlı 1 sayılı cetvele” şeklinde, ikinci cümlesinde yer alan
“bağlı cetvelde” ibaresi “bağlı 1 sayılı cetvelde” şeklinde ve Kanuna bağlı
“Usulsüzlük Cezalarına Ait Cetvel” başlığı “1 Sayılı Usulsüzlük Cezalarına
Ait Cetvel” şeklinde, mevcut Usulsüzlük Cezalarına Ait Cetveldeki miktarlar
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Birinci
derece
İkinci
derece
usulsüzlükler için
usulsüzlükler için
“Mükellef Grupları
(TL)
(TL)
1. Sermaye
şirketleri
20.000
10.000
2. Sermaye
şirketleri dışında kalan
birinci
sınıf tüccar ve serbest meslek erbabı
10.000
5.000
3. İkinci sınıf
tüccarlar
5.000
3.500
4. Yukarıdakiler
dışında kalıp beyanname
usulüyle
gelir vergisine tabi olanlar
3.500
2.250
5. Kazancı basit
usulde tespit edilenler
2.250
1.500
6. Gelir Vergisinden
muaf esnaf
1.500
1.000”
MADDE 11- 213 sayılı Kanunun 353 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “1.000 Türk lirasından aşağı
olmamak üzere” ibaresi “bir takvim yılı içinde ilk tespitte 10.000 Türk
lirasından, sonraki tespitlerde Kanuna bağlı 2 sayılı cetvelde yer alan
tutarlardan aşağı olmamak üzere” şeklinde, “500.000” ibaresi “10 milyon”
şeklinde değiştirilmiş, aynı bendin birinci paragrafına aşağıdaki cümleler
eklenmiş, (2) numaralı bendinde yer alan “1.000 Türk lirası” ibaresi “bir
takvim yılında ilk tespitte 10.000 Türk lirası, sonraki tespitlerde Kanuna
bağlı 2 sayılı cetvelde yer alan tutarlarda” şeklinde, “50.000” ibaresi “1
milyon” şeklinde, “500.000” ibaresi “10 milyon” şeklinde değiştirilmiş,
aynı bendin birinci paragrafına aşağıdaki cümleler eklenmiş, (3) numaralı
bendi aşağıdaki şekilde, (6) numaralı bendinde yer alan “250.000.000 lira”
ibaresi “65.000 Türk lirası” şeklinde, (10) numaralı bendinde yer alan
“75.000.000 lira” ibaresi “15.000 Türk lirası” şeklinde değiştirilmiş ve Kanuna
aşağıdaki 2 sayılı cetvel eklenmiştir.
“Tek tespitte aynı neviden birden
fazla belgenin düzenlenmediğinin tespit edilmesi durumunda her bir belge
için ayrı ayrı ceza kesilir ancak bu tespit, bu
bent uyarınca kesilecek ceza uygulamasında, Kanuna bağlı 2 sayılı cetvelde
yer alan tespit sayısının belirlenmesinde bir adet tespit olarak
değerlendirilir. Şu kadar ki, bu bentte yer alan özel usulsüzlük cezasına
tabi fiillerin, belgeleri almak zorunda olanlar tarafından, idarenin
bilgisine girmeden önce belgenin düzenlenmesi gereken süreyi takip eden beş
iş günü içerisinde idareye bildirilmesi durumunda, alıcı adına özel usulsüzlük
cezası kesilmez. Bu bent kapsamındaki belgelerin düzenlenmediğinin belgeyi
almak zorunda olanlar tarafından, idarenin bilgisine girmeden önce belgenin
düzenlenmesi gereken süreyi takip eden beş iş günü içerisinde idareye
bildirildiği durumlarda, belgeleri düzenlemek zorunda olanlar adına bu
bentte yer alan özel usulsüzlük cezası üç kat olarak uygulanır. Bu bent
kapsamındaki belgeler yerine bu Kanun kapsamında olmayan belgelerin
düzenlenmesi halinde, belgeleri düzenlemek zorunda olanlar adına bu bentte
yer alan özel usulsüzlük cezası iki kat olarak uygulanır. Bu bent
kapsamındaki belgelerin yerine bu Kanun kapsamında olmayan belgelerin
düzenlendiğinin belgeyi almak zorunda olanlar tarafından beş iş günü
içerisinde idareye bildirildiği durumlarda, söz konusu belgeleri
düzenleyenler adına bu bentte yer alan cezalar altı kat olarak uygulanır.”
“Tek tespitte aynı neviden birden
fazla belgenin düzenlenmediğinin tespit edilmesi durumunda her bir belge
için ayrı ayrı ceza kesilir ancak bu tespit, bu
bent uyarınca kesilecek ceza uygulamasında, Kanuna bağlı 2 sayılı cetvelde
yer alan tespit sayısının belirlenmesinde bir adet tespit olarak değerlendirilir.
Bu bent kapsamındaki belgelerin düzenlenmediğinin belge muhteviyatı işlemin
muhatapları tarafından, idarenin bilgisine girmeden önce belgenin
düzenlenmesi gereken süreyi takip eden beş iş günü içerisinde idareye
bildirilmesi durumunda, belgeleri düzenlemek zorunda olanlar adına bu
bentte yer alan özel usulsüzlük cezası üç kat olarak uygulanır. Bu bent
kapsamındaki belgeler yerine bu Kanun kapsamında olmayan belgelerin
düzenlenmesi halinde, belgeleri düzenlemek zorunda olanlar adına bu bentte
yer alan özel usulsüzlük cezası iki kat olarak uygulanır. Bu bent
kapsamındaki belgelerin yerine bu Kanun kapsamında olmayan belgelerin
düzenlendiğinin belge muhteviyatı işlemin muhatapları tarafından beş iş
günü içerisinde idareye bildirildiği durumlarda, söz konusu belgeleri
düzenleyenler adına bu bentte yer alan cezalar altı kat olarak uygulanır.”
“3. 232 nci maddenin
birinci fıkrasının 1 ila 5 numaralı bentlerinde sayılanlar dışında kalan
kişilerin fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu,
perakende satış fişi, ödeme kaydedici cihaz fişi ve giriş ve yolcu taşıma
biletlerini almadıklarının tespit edilmesi halinde bunlara her bir belge
için 5.000 Türk lirası özel usulsüzlük cezası kesilir. Ancak, bu bent uyarınca kesilecek özel usulsüzlük
cezasının toplamı bir takvim yılı için 50.000 Türk lirasını geçemez. Şu
kadar ki, bu bent kapsamındaki kişiler tarafından, idarenin bilgisine
girmeden önce belgenin düzenlenmesi gereken tarihi takip eden beş iş günü
içerisinde belgenin düzenlenmediğinin idareye bildirilmesi durumunda,
bunlar adına özel usulsüzlük cezası kesilmez.”
“2 Sayılı
Cetvel
353
üncü Maddenin Birinci
353
üncü Maddenin Birinci
Fıkrasının
(1) Numaralı Bendi
Fıkrasının
(2) Numaralı Bendi
Ceza
Miktarı (Asgari-TL)
Ceza Miktarı
(TL)
2. Tespit
20.000
20.000
3. Tespit
30.000
30.000
4. Tespit
40.000
40.000
5. Tespit
50.000
50.000
6. ve Sonraki
100.000
100.000”
Tespitler
MADDE 12-
213 sayılı Kanunun 355 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “1 Yeni Türk Lirasından” ibaresi “40
Türk lirasından” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 13-
213 sayılı Kanunun mükerrer 355
inci maddesinin başlığına “107/A,” ibaresinden sonra gelmek üzere “152/A,
153/A,” ibaresi eklenmiş, aynı maddenin;
a) Birinci fıkrasının; (1)
numaralı bendinde yer alan “1.000” ibaresi “20.000” şeklinde, (2) numaralı
bendinde yer alan “500” ibaresi “10.000” şeklinde, (3) numaralı bendinde
yer alan “250” ibaresi “5.000” şeklinde, üçüncü cümlesi aşağıdaki şekilde,
dördüncü cümlesinde yer alan “1 milyon” ibaresi “10 milyon” şeklinde, son
cümlesinde yer alan “Mükerrer” ibaresi “152/A maddesi veya mükerrer”
şeklinde değiştirilmiştir.
“Mükerrer 257 nci maddenin birinci fıkrasının (7) numaralı bendi ile
getirilen zorunluluklara uymayanlar ile aynı bent kapsamında bildirilmesi
gereken alım, satım, kiralama, ilan ve reklama ilişkin bilgileri
bildirmeyen, eksik veya yanıltıcı bildirimde bulunanlara, bildirilmeyen,
eksik veya yanıltıcı bildirilen her bir alım, satım, kiralama, ilan ve
reklama konu mal ve hizmete ilişkin bilgi ve diğer yükümlülükler için (1),
(2) ve (3) numaralı bentler uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilir, bu
şekilde kesilen özel usulsüzlük cezası her bir bildirim için 10 milyon Türk
lirasından fazla olamaz.”
b) Dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan
“uymayan mükelleflerden” ibaresi “uymayanların” şeklinde, “% 5’i” ibaresi
“% 10’u” şeklinde, ikinci cümlesinde yer alan “kesilen mükellefler” ibaresi
“kesilenler” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “770.000 TL’yi” ibaresi
“20 milyon Türk lirasını” şeklinde değiştirilmiş, fıkraya aşağıdaki cümle
eklenmiştir.
“Tevsik zorunluluğuna aykırı bir
şekilde ödeme yapanların, durumu ödemeyi takip eden beş iş günü içerisinde
kendiliğinden idareye bildirmesi halinde, ödemede bulunan adına bu fıkra
uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilmez.”
c) Dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere
aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“Mal teslimi veya hizmet ifalarına ilişkin tahsilatların, banka ve benzeri finans kurumları, ödeme
kuruluşları veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi aracılığıyla
başkalarının adı ve/veya hesabı kullanılarak yapılması durumunda, her bir
işlem için bu maddeye göre uygulanan cezalardan az olmamak üzere işleme
konu tutarın % 10’u nispetinde, mal teslimi veya hizmet ifasını yapanlar
ile adına ve/veya hesabına ödeme yapılanlara ayrı ayrı
özel usulsüzlük cezası kesilir. Bu şekilde ceza kesilen mükellefler
hakkında üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu fıkra uyarınca bir takvim
yılı içinde kesilecek özel usulsüzlük cezasının toplamı 20 milyon Türk
lirasını geçemez.
23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi
Kartları Kanunu uyarınca izin verilen durumlar hariç olmak üzere kredi
kartı, banka kartı, ön ödemeli kart, karekod,
elektronik cüzdan ve benzeri ödeme araçları kullanılmak suretiyle gerçekleştirilen
tahsilatların, kendi mükellefiyeti adına kayıtlı olmayan ödeme sistemleri
veya cihazları aracılığıyla yapılması durumunda, tahsilatı yapan
mükelleflere ve kendi adına kayıtlı olan bu sistemleri veya cihazları
kullandıranlara ayrı ayrı her bir işlem için bu
maddeye göre tatbik olunan özel usulsüzlük cezasının üç katı uygulanır. Şu
kadar ki, bu fıkra uyarınca bir takvim yılı içinde kesilecek özel
usulsüzlük cezasının toplamı 20 milyon Türk lirasını geçemez.
153/A maddesinin üçüncü ve müteakip fıkraları
uyarınca istenilen teminatın süresinde verilmemesi veya tamamlanmaması
halinde mezkûr fıkralar kapsamında verilmesi veya tamamlanması gereken
teminat tutarı kadar, teminatı vermeyenler veya tamamlamayanlar adına özel
usulsüzlük cezası kesilir. Bu ceza hakkında, Kanunun 376 ncı maddesi ile uzlaşma hükümleri uygulanmaz.”
ç) Maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“Ödeme kaydedici cihaz üreticisi veya ithalatçıları
ile bu cihazlara ilişkin hizmet veren güvenli servis sağlayıcıları,
bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları, şarj ağı işletme
lisansı sahipleri ve elektronik defter, belge ve kayıtların oluşturulması,
imzalanması, iletilmesi ve saklanması hususlarından herhangi biri için
hizmet verme konusunda yetkilendirilenler ile sipariş, satış, muhasebe,
stok takip ve benzeri programları kullandıran, teslim eden veya satan
mükelleflerden; bu Kanunun 149 uncu, mükerrer 242 nci
ve mükerrer 257 nci maddeleri uyarınca vergi
güvenliğini sağlamak amacıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığınca nitelikleri belirlenip
onaylanan ve kullanma yükümlülüğü getirilen elektrikli, elektronik,
manyetik ve benzeri cihazlar ve sistemler haricindeki cihaz ve sistemleri
veya kullanmaması gereken elektrikli, elektronik, manyetik ve benzeri
cihazlar ve sistemleri mükelleflere kullandıran, teslim eden veya
satanlara, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre
bu cihaz ve sistemlerle entegre veya bağlantılı
olarak çalışması gereken program, cihaz veya sistemleri gerekli
entegrasyonu veya bağlantıyı yapmadan kullandıran, teslim eden veya
satanlara, Hazine ve Maliye Bakanlığı veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına
bu cihaz ve sistemler tarafından aktarılması gereken belge, bilgi ve
verilerin aktarılmasını sağlayacak sistemleri kurmayan veya 359 uncu
maddenin (ç) ve (d) bendi kapsamına girenler hariç olmak üzere bu
sistemlerin gerçeğe uygun olmayan şekilde belge, bilgi ve veri aktarmasına
sebebiyet verenler ile elektronik defter, belge ve kayıtların
oluşturulması, imzalanması, iletilmesi ve saklanması ile bunlara ilişkin
sistem ve yazılım gereksinimleri hususlarında Hazine ve Maliye Bakanlığı
tarafından belirlenen usul ve esaslara aykırı davrananlara her bir tespit
için ayrı ayrı olmak üzere birinci fıkranın (1)
numaralı bendinde yer alan özel usulsüzlük cezasının on katı tutarında özel
usulsüzlük cezası kesilir. Ancak bu fıkra uyarınca bir takvim yılı içinde
kesilecek özel usulsüzlük cezasının toplamı 20 milyon Türk lirasını
geçemez. Bu fıkraya göre ceza kesilmesini gerektiren fiillerin, aynı
zamanda 6/12/1984 tarihli ve 3100 sayılı Katma
Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları
Mecburiyeti Hakkında Kanun uyarınca usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezası
kesilmesini gerektirmesi durumunda aynı fiillerden dolayı 3100 sayılı Kanun
uyarınca ayrıca ceza kesilmez.
Tek bir fiilin bu maddede yer alan birden fazla
özel usulsüzlük cezası kesilmesini gerektirmesi halinde bu cezalardan en
ağırı kesilir.”
MADDE 14-
213 sayılı Kanunun;
a) 112 nci maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan “Uzlaşılan vergilerde gecikme faizi; uzlaşılan vergi
miktarına, (a) fıkrasında belirtilen tarihten itibaren uzlaşma tutanağının
imzalandığı tarihe kadar geçen süre için uygulanır.” cümlesi yürürlükten
kaldırılmıştır.
b) 376 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (2) numaralı bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
c) Ek 1 inci maddesinin birinci
fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “vergilerle bunlara” ibaresi
“vergilere” şeklinde değiştirilmiş, “tarh edilen vergi ve” ibaresi madde
metninden çıkarılmış, ikinci cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve yedinci
cümlesinde yer alan “vergi ve” ibaresi madde metninden çıkarılmış, ikinci
fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “harçların” ibaresi “harçlara
ilişkin cezaların” şeklinde ve üçüncü fıkrasında yer alan “tarh edilecek
vergilerde” ibaresi “kesilecek cezalarda” şeklinde değiştirilmiştir.
ç) Ek 7 nci maddesinin
birinci ve ikinci fıkralarında yer alan “vergi veya” ibareleri madde
metninden çıkarılmış, üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve dördüncü
fıkrasında yer alan “tarhedilen vergiye veya”
ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
d) Ek 8 inci maddesinde yer alan “vergi ve”
ibareleri madde metninden çıkarılmış, “112 ve 368 inci maddeleri hükümleri”
ibaresi “368 inci madde hükmü” şeklinde, “8 numaralı bendi” ibaresi
“dördüncü fıkrası” şeklinde değiştirilmiştir.
e) Ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan
“uzlaşılan vergi ve cezalar hakkında 376 ncı
maddenin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi hükmü dışında indirim
uygulanmaz.” ibaresi “uzlaşılan cezalar hakkında başkaca bir indirim
uygulanmaz.” şeklinde değiştirilmiş ve ikinci fıkrasında yer alan “vergi
ve” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
f) Ek 11 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci
cümlesinde yer alan “vergiler ve bunlara” ibaresi “vergilere” şeklinde
değiştirilmiş, “tarh edilecek vergi ve” ibaresi madde metninden çıkarılmış,
ikinci fıkrasının son cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve üçüncü fıkrasında
yer alan “verginin tarhından ve” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
MADDE 15-
213 sayılı Kanunun ek 13 üncü
maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
“Fazla çalışma ücreti:
EK MADDE 13- Gelir İdaresi Başkanlığı taşra
teşkilatı kadro veya pozisyonlarında bulunan memur ve sözleşmeli
personelden icra, tahsilat, yoklama ile yaygın ve
yoğun vergi denetimi işlemlerini fiilen daire dışında yapmakla
görevlendirilen ve bu görevleri nedeniyle normal mesai saatleri dışında
fiilen çalışanlara, bu şekilde çalıştıkları her bir saat için 160 gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda fazla
çalışma ücreti ödenir. Bu ödemeden Hazine ve Maliye Bakanlığı kadrolarında
olup aynı işlemler için görevlendirilenlerden; Gelir İdaresi Başkanlığı
taşra teşkilatında geçici görevli bulunan memurlar ile gelir servisi
bulunan malmüdürlüklerinde görevli memur ve sözleşmeli personel de aynı
usul ve esaslar çerçevesinde yararlanır. Bu ödeme damga vergisi hariç
herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Bu madde kapsamında ödeme
yapılanlara, ödemenin yapıldığı günler için diğer mevzuat hükümleri
çerçevesinde ayrıca fazla çalışma ücreti ödenmez. Bu fıkraya göre her bir
personel için ödenebilecek fazla çalışma ücreti ayda 50 saati ve fazla
çalışma ücreti ödenebilecek personel sayısı ise Gelir İdaresi Başkanlığı
taşra teşkilatı kadro ve pozisyonlarında bulunan toplam memur ve sözleşmeli
personel sayısının %20’sini geçemez. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul
ve esasları belirlemeye Gelir İdaresi Başkanlığı yetkilidir.”
MADDE 16-
213 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici
madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 35- Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce uzlaşma talep edildiği halde henüz uzlaşma
günü verilmemiş, uzlaşma günü verilmiş ancak uzlaşma görüşmesi yapılmamış
ya da çeşitli nedenlerle uzlaşma günü ertelenmiş veya uzlaşma talep süresi
geçmemiş olan vergi ve cezalara ilişkin bu Kanunun 112 nci,
376 ncı, ek 1 inci, ek 7 nci,
ek 8 inci, ek 9 uncu ve ek 11 inci maddelerinin bu maddeyi ihdas eden
Kanunla değiştirilmeden önceki hükümleri uygulanır.”
MADDE 17-
25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi
Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine aşağıdaki
parantez içi hüküm eklenmiştir.
“(Bu bendin uygulanmasında gezi,
eğlence, spor ve amatör balıkçılık gibi faaliyetlerde kullanılan araçlar,
özel tekne ve yatlar, deniz taşıma aracı olarak kabul edilmez.)”
MADDE 18- 3065 sayılı
Kanunun 16 ncı maddesinin (1) numaralı fıkrasının
(b) bendinde yer alan “167 nci maddesi [(5)
numaralı fıkrasının (a) bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç]” ibaresi “167
nci maddesinin birinci fıkrası [(3) numaralı
bendi, (5) numaralı bendinin (a) alt bendi, (7) numaralı bendi ile (12)
numaralı bendinin (a) alt bendi hariç]” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 19-
3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (c) bendinin
parantez içi hükmünde yer alan “mükerrer indirime yol açmayacak şekilde”
ibaresinden sonra gelmek üzere “, Vergi Usul Kanununda düzenlenen
zamanaşımı süreleri ile bağlı olmaksızın yapılacak vergi incelemesi
sonucuna göre” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 20-
3065 sayılı Kanunun 30 uncu
maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“f) Beş takvim yılı süresince indirim yoluyla
giderilemeyen katma değer vergisi.”
MADDE 21-
3065 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasına birinci cümlesinden
önce gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş ve mevcut birinci cümlesinde yer
alan “Maliye Bakanlığı” ibaresi “Şu kadar ki, Hazine ve Maliye Bakanlığı”
şeklinde değiştirilmiştir.
“Bu Kanun hükümleri uyarınca iade hakkı doğuran
işlemlerden kaynaklanan iade taleplerinin vergi inceleme raporu sonucuna
göre yerine getirilmesi esastır.”
MADDE 22-
3065 sayılı Kanunun 58 inci
maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“Şu kadar ki, bu Kanunun 30 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (f) bendi uyarınca indirilemeyecek katma değer vergisi, sonraki
döneme devreden katma değer vergisi hesabından çıkarılarak özel bir hesaba
alınır. Özel hesaba alınan sonraki döneme devreden katma değer vergisi, üç
yıl içinde mükellefler tarafından yapılacak talep üzerine, Vergi Usul
Kanununda düzenlenen zamanaşımı süreleri ile bağlı olmaksızın talep
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yapılacak vergi incelemesi sonucunda
incelemenin tamamlandığı yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisinin
tespitinde gider olarak dikkate alınabilir. Bu suretle talepte bulunulmayan
katma değer vergisi gider yazılamaz.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu maddenin
uygulanmasında vergi incelemesi dışında farklı usuller tespit etmeye,
maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
MADDE 23-
3065 sayılı Kanuna aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 45- 6/2/2023
tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet
bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, genel bütçeli kamu idareleri ile
yabancı devlet kurum ve kuruluşları arasında imzalanan protokol kapsamında
genel bütçeli kamu idarelerine bağışlanmak üzere, konut, iş yeri, okul,
öğrenci yurdu, hastane, ibadethane, kültür ve sanat merkezi, kütüphane gibi
taşınmazların inşasına ilişkin yabancı devlet kurum ve kuruluşlarına
1/1/2024 tarihinden itibaren yapılan teslim ve hizmetler ile bu yerlerde
genel bütçeli kamu idareleri ile yabancı devlet kurum ve kuruluşları
arasında imzalanan protokol kapsamında genel bütçeli kamu idarelerine
bağışlanacak konutların yabancı devlet kurum ve kuruluşlarına teslimi
31/12/2025 tarihine kadar katma değer vergisinden müstesnadır.
Bu kapsamda yapılan teslim ve hizmetler nedeniyle
yüklenilen vergiler, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan vergiden indirilir.
İndirim yoluyla telafi edilemeyen vergiler bu Kanunun 32 nci maddesi hükmü uyarınca istisna kapsamında işlem
yapan mükellefin talebi üzerine iade edilir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
MADDE 24-
6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun
geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin ilk cümlesinde yer
alan “imal ettikleri ürünlerin” ibaresi “imal ettikleri ürünlerin yurt
dışına” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 25-
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi
Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendinde yer alan “167 nci Maddesi [(5)
numaralı fıkrasının (a) bendi ve (7) numaralı fıkrası kapsamında ithal
edilen eşya ile (12) numaralı fıkrasının (a) bendi” ibaresi “167 nci maddesinin birinci fıkrası [(3) numaralı bendi, (5)
numaralı bendinin (a) alt bendi ve (7) numaralı bendi kapsamında ithal
edilen eşya ile (12) numaralı bendinin (a) alt bendi” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 26-
4760 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendinde yer
alan “tutarın %20’sine tekabül eden” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
MADDE 27-
21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesinin
dördüncü fıkrasına (k) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent
eklenmiştir.
“l) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu 1949
tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin 1977 tarihli ek
protokolleri gereği, savaşta ve barışta uluslararası yardımları yürütmekle
mükellef özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kamuya yararlı dernek olan
Türkiye Kızılay Derneği ile bu derneğe ait veya bağlı işletmelerde
çalışanlar,”
MADDE 28-
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde yer alan “%2’sidir.” ibaresi “%2,25’idir.” şeklinde değiştirilmiş
ve üçüncü cümlesinde yer alan “oranına” ibarelerinden sonra gelmek üzere
“kadar” ibareleri eklenmiştir.
MADDE 29-
5510 sayılı Kanunun ek 19 uncu
maddesinin birinci fıkrasında yer alan “10.000” ibaresi “12.500” şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 30-
5510 sayılı Kanunun geçici 95 inci
maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 31-
5510 sayılı Kanuna aşağıdaki
geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 104- Ek 19 uncu madde uyarınca
yapılacak ödemeler kapsamında ortaya çıkan ödenek ihtiyacını karşılamak
amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinin ilgili tertibine 2024
yılında ödenek eklemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.”
MADDE 32-
13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun
5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin son cümlesinde yer alan
“elde edilen” ibaresi, “elde edilen, (d) bendindeki istisnadan
yararlanamayan fon ve ortaklıklardan elde edilenler hariç,” şeklinde
değiştirilmiş ve (d) bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir.
“Bu istisnadan faydalanılabilmesi için fon ve
ortaklıkların (emeklilik yatırım fonları hariç) sahip oldukları taşınmazlardan
elde ettikleri kazançların en az %50’sinin, elde edildiği hesap dönemine
ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı izleyen
ikinci ayın sonuna kadar kâr payı olarak dağıtılması şarttır. Bu süre
içerisinde belirtilen orana kadar kârın ortaklara dağıtılmaması durumunda,
istisnadan faydalanılması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen
vergiler ziyaa uğramış sayılır.”
MADDE 33- 5520 sayılı
Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler ve dördüncü
fıkrasında yer alan “dar mükellef olmasına göre” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, birinci fıkranın; (h) bendi kapsamındaki vergi kesintisine konu
ödemeleri faaliyet konuları ve ödeme türleri itibarıyla, (ı) bendi
kapsamında vergi kesintisine konu mal ve hizmetleri ise faaliyet konuları,
sektörler, iş grupları, iş nevileri itibarıyla” ibaresi eklenmiştir.
“h) 23/10/2014 tarihli ve
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine
göre aracı hizmet sağlayıcılarının ve elektronik ticaret aracı hizmet
sağlayıcılarının, mezkûr Kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla hizmet
sağlayıcılarına ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yaptıkları
ödemelerden.
ı) Cumhurbaşkanınca belirlenen sektörler veya
faaliyet konularına ilişkin mal ve hizmet alımlarına yönelik yapılan
ödemelerden.”
MADDE 34- 5520 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler ve sekizinci
fıkrasında yer alan “dar mükellef olmasına göre” ibaresinden sonra gelmek
üzere “, birinci fıkranın; (e) bendi kapsamındaki vergi kesintisine konu
ödemeleri faaliyet konuları ve ödeme türleri itibarıyla, (f) bendi
kapsamında vergi kesintisine konu mal ve hizmetleri ise faaliyet konuları,
sektörler, iş grupları, iş nevileri itibarıyla” ibaresi eklenmiştir.
“e) 6563 sayılı Kanun hükümlerine göre aracı hizmet
sağlayıcılarının ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının,
mezkûr Kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla Türkiye’de iş yeri veya
daimi temsilcisi bulunan hizmet sağlayıcılarına ve elektronik ticaret
hizmet sağlayıcılarına yaptıkları ödemelerden.
f) Cumhurbaşkanınca belirlenen sektörler veya
faaliyet konularına ilişkin Türkiye’de iş yeri veya daimi temsilcisi
bulunanlardan mal ve hizmet alımlarına yönelik yapılan ödemelerden.”
MADDE 35-
5520 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “ve
emeklilik şirketlerinin” ibaresi “, emeklilik şirketleri ve 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve
Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında
Kanuna göre yap-işlet-devret modeli çerçevesinde gerçekleştirilen projeler
ile 21/2/2013 tarihli ve 6428 sayılı Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş
Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun hükümlerine göre kamu özel iş birliği modeli çerçevesinde yürütülen
projelerde sözleşmenin tarafı olarak faaliyette bulunan şirketlerin”
şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 36-
5520 sayılı Kanuna 32/B
maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Yurt içi asgari kurumlar vergisi
MADDE 32/C- (1) 32 nci ve
32/A maddeleri hükümleri dikkate alınarak hesaplanan kurumlar vergisi,
indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’undan az
olamaz.
(2) Yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplanırken
birinci fıkrada belirtilen kurum kazancından aşağıdaki istisna ve
indirimler düşülür:
a) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (ç),
(i), (j) ve (k) bentleri ile sahip oldukları taşınmazlardan elde edilen
kazançlar dışında (d) bendinde sayılan istisna kazançlar,
b) 10 uncu maddenin birinci fıkrasının; (g) ve (h)
bentleri kapsamındaki indirimler,
c) 16/12/1999 tarihli ve
4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 6/6/1985 tarihli
ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında vergiden istisna edilen
kazançlar,
ç) 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kazanç istisnası
ile kurumlar vergisi matrahından indirim konusu yapılabilen Ar-Ge ve tasarım indirimleri.
(3) Birinci fıkra kapsamında
hesaplanan yurt içi asgari kurumlar vergisinden, 32 nci
maddenin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkraları uyarınca indirimli oran
uygulaması nedeniyle alınmayan vergi ile bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınmış olan teşvik
belgelerindeki yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle 32/A
maddesi hükmüne istinaden ilgili hesap döneminde alınmayan vergi indirilir
ve ödenmesi gereken yurt içi asgari kurumlar vergisi belirlenir.
(4) Bu madde hükmü geçici vergi dönemleri için de
uygulanır.
(5) İlk defa faaliyete başlayan kurumlar hakkında
faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca bu
madde hükümleri uygulanmaz.
(6) Bu maddede yer alan indirim ve istisnalar düşülmeden
önceki kurum kazancı ibaresi, hesap dönemi sonundaki ticari bilanço kârına
kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesiyle bulunan tutarı ifade eder.
(7) Birinci fıkrada yer alan oranı; sektörler,
faaliyet konusu, iş kolları ya da üretim alanları itibarıyla ayrı ayrı ya da birlikte sıfıra kadar indirmeye veya bir
katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, maddenin uygulamasına ilişkin usul ve
esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
MADDE 37-
5520 sayılı Kanunun dördüncü kısım
başlığı “Ortak Hükümler” şeklinde değiştirilmiş, Kanuna 36 ncı maddesinden sonra gelmek üzere kısım ve bölüm
başlığı ile birlikte aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“BEŞİNCİ KISIM
Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar
Vergisi ve Geçici Maddeler
BİRİNCİ BÖLÜM
Verginin Konusu, Tanımlar, Muafiyet ve İstisnalar
Verginin konusu
EK MADDE 1- (1) Nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablosundaki yıllık konsolide
hasılatı, gelirin raporlandığı hesap döneminden önceki dört hesap döneminin
en az ikisinde 750 milyon avro karşılığı Türk lirası sınırını geçen çok
uluslu işletme gruplarının bağlı işletmelerinin ilgili hesap dönemindeki
kazançları, yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisine tabidir.
(2) Hesap döneminin on iki aydan farklı olması
durumunda, hesaplanan konsolide hasılatın bir yıla
iblağ edilmesi ile tespit olunan tutar, birinci fıkra kapsamındaki hasılat
sınırının tespitinde dikkate alınır.”
MADDE 38-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“Tanımlar
EK MADDE 2- (1) Bu Kısmın uygulamasında;
a) Ana işletme: Bir nihai ana işletmeyi, bir ara
ana işletmeyi ya da kısmen sahip olunan ana işletmeyi,
b) Ana merkez: Bir iş yerinin finansal muhasebe net
kazanç veya zararını finansal tablolarına dahil
eden işletmeyi,
c) Ara ana işletme: Aynı çok uluslu işletme grubuna
bağlı başka bir bağlı işletmede doğrudan veya dolaylı olarak mülkiyet
payına sahip olan bir bağlı işletmeyi (nihai ana işletme, kısmen sahip
olunan ana işletme, iş yeri veya yatırım işletmesi hariç),
ç) Bağlı işletme: Bir gruba dahil
olan herhangi bir işletmeyi veya bir ana merkeze bağlı iş yerini,
d) Çok uluslu işletme grubu: Nihai ana işletmenin
bulunduğu ülke dışında en az bir ülkede bir veya daha fazla işletmeye veya
iş yerine sahip olan bir işletme grubunu,
e) Gayrimenkul yatırım aracı: Ağırlıklı olarak
taşınmazlara yatırım yapmak suretiyle hak sahiplerine gelir sağlamayı
amaçlayan ve işletme veya hak sahibi bazında tek aşamalı vergilemenin
yapıldığı işletmeleri,
f) Grup: Ortaklık ilişkisi ya da kontrol gücüyle
birbirine bağlı olan ve varlıkları, yükümlülükleri, gelir ve giderleri ve
nakit akışlarına nihai ana işletmenin konsolide
finansal tablolarında yer verilen işletmeler topluluğu (büyüklük veya önem
derecesi kriterleri açısından nihai ana işletmenin konsolide finansal
tablolarında yer almayan ya da bu tablolara birebir aktarılmayan veya
satılmak için iktisap olunan ve bu yüzden nihai ana işletmenin konsolide
finansal tabloları dışında tutulan işletmeler dahil) ile başka bir grubun
parçası olmaması koşuluyla, bulunduğu ülke dışındaki diğer ülkelerde bir
veya daha fazla iş yerine sahip olan ana merkezleri,
g) Güvenli liman: Ek 6 ncı
madde kapsamında hesaplanan küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
sıfır olarak kabul edildiği ve ek 6 ncı maddenin
dokuzuncu fıkrasındaki yetki kapsamında belirlenen yerleri,
ğ) İşletme bazlı kazanç veya zarar: Çok uluslu
işletme grubu içerisindeki her bir bağlı işletme tarafından uluslararası
kabul görmüş finansal muhasebe standartlarına uygun olarak hazırlanan ve
nihai ana işletmenin konsolide finansal
tablolarında da yer verilen finansal muhasebe net kazanç veya zararının
(grup içi işlemlere ilişkin konsolidasyon düzeltmeleri dikkate alınmadan
önceki tutar) ek 5 inci madde kapsamındaki düzeltilmiş tutarlarını,
h) İş ortaklığı: Nihai ana işletmenin doğrudan veya
dolaylı olarak mülkiyet payının en az %50’sine sahip olduğu ve faaliyet
sonuçlarının uluslararası kabul görmüş finansal muhasebe standartlarındaki
öz kaynak yöntemine göre nihai ana işletmenin finansal tablolarında
raporlandığı işletmeyi,
ı) İş yeri: Bir ülkede bulunan ve
ticari faaliyetlerin yürütülmesine tahsis edilen ve yürürlükteki
uluslararası vergi anlaşmaları uyarınca iş yeri olarak kabul edilen işe
ilişkin yerleri, yürürlükte uluslararası bir vergi anlaşması bulunmaması durumunda
iç mevzuatta yer alan düzenlemeler kapsamında iş yeri olarak kabul edilen
yerleri, kazancın elde edildiği ülkede kurumlar vergisi benzeri vergilerin
bulunmadığı durumlarda ise Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü Model
Vergi Anlaşmasının 7 nci maddesinde iş yeri
olarak kabul edilen yerleri ve bunların dışında kalmakla birlikte
işletmenin bulunduğu ülke dışında icra edilen faaliyetlere atfedilen
kazançların işletmenin bulunduğu ülkede istisna tutulması şartıyla, işletme
faaliyetlerinin icrasına tahsis edilen yerleri,
i) Kapsanan vergi: Bir bağlı
işletmenin faaliyette bulunduğu ülkede tahakkuk eden gelir ve kurumlar
vergisi ile benzeri nitelikteki vergileri, kâr dağıtımına dayalı vergileme
sistemi kapsamında dağıtılan veya dağıtılmış sayılan kârlar üzerinden
hesaplanan vergileri, dağıtılsın veya dağıtılmasın kurum kazancı üzerinden
kâr dağıtımına bağlı olarak hesaplanan vergileri, dağıtılmamış kazançlar ve
öz sermaye üzerinden hesaplanan benzer nitelikteki diğer vergileri
(nitelikli küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, nitelikli yerel
asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, sigorta şirketi tarafından poliçe
sahiplerine yapılan prim iadeleri dolayısıyla ödenen vergiler ile nitelikli
olmayan iade edilebilir isnat vergisi hariç),
j) Kısmen sahip olunan ana
işletme: Aynı çok uluslu işletme grubuna bağlı başka bir bağlı işletmede
doğrudan veya dolaylı olarak mülkiyet payına sahip olan ve doğrudan veya
dolaylı olarak mülkiyet payının %20’den fazlası çok uluslu işletme grubunun
bağlı işletmesi olmayan kişiler tarafından elde tutulan bağlı işletmeyi
(nihai ana işletme, iş yeri veya yatırım işletmesi hariç),
k) Konsolide hasılat:
Nihai ana işletmenin ve o işletmeye bağlı işletmelerin bir hesap
dönemindeki gelirlerinin ve nakit akışlarının nihai ana işletme bünyesinde
tek bir birimmiş gibi sunulduğu, uluslararası kabul görmüş finansal
muhasebe standartlarına uygun olarak hazırlanan finansal tablolardaki
hasılatı,
l) Kontrol gücü: Pay sahibinin işletmenin
varlıklarını, yükümlülüklerini, gelirlerini, giderlerini ve nakit akışlarını
kabul edilebilir finansal muhasebe standardına uygun olarak birebir konsolide etmek zorunda olduğu bir işletmedeki mülkiyet
payını veya konsolide finansal tabloları hazırlamayan pay sahibinin söz
konusu tabloları hazırlaması durumunda; işletmenin varlıklarını,
yükümlülüklerini, gelir ve giderlerini ve nakit akışlarını birebir
konsolide etmesinin gerekli olduğu bir işletmedeki mülkiyet payını,
m) Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi: Ek
6 ncı madde kapsamında hesaplanan vergiyi,
n) Net ülkesel bazlı
kazanç: Bir ülkedeki bağlı işletmelerin ülkesel bazlı kazancının sıfırdan
büyük olmasını,
o) Net vergi gideri: Uluslararası kabul görmüş
finansal muhasebe standartlarına göre gider olarak dikkate alınan kapsanan
vergiler, vergi giderine dahil edilen cari dönem
ve ertelenmiş kapsanan vergiler (işletme bazlı kazanç veya zararın
hesaplamasına dahil edilmeyen gelir üzerinden hesaplanan kapsanan vergiler
dahil), zararla sonuçlanan hesap dönemine ilişkin hesaplanan ertelenmiş
vergi varlığı, gider olarak dikkate alınan nitelikli yerel ve küresel
asgari tamamlayıcı kurumlar vergileri (mahiyeti itibarıyla benzer nitelikte
olan vergiler dahil) ve nitelikli olmayan iade edilebilir isnat vergisi
toplamını,
ö) Nihai ana işletme: Başka bir
işletme üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak kontrol gücüne sahip olan ve
başka bir işletme tarafından doğrudan veya dolaylı olarak kontrol gücüne
sahip olunmayan bir işletmeyi ya da başka bir grubun parçası olmaması
koşuluyla bulunduğu ülke dışındaki diğer ülkelerde bir veya daha fazla iş
yerine sahip olan ana merkezi (Şu kadar ki kamu kurum ve kuruluşu
niteliğinde olan varlık fonları bu bent kapsamında nihai ana işletme
sayılmaz.),
p) Nitelikli iade edilebilir vergi kredisi: Vergi
kanunları uyarınca ödenmesi gereken vergi üzerinden indirim olarak dikkate
alınan ve dördüncü hesap dönemi sonuna kadar mahsup suretiyle indirilemeyen
bakiye tutarın nakit veya nakit benzeri varlıklar yoluyla iadesini öngören
vergi teşvikini,
r) Pazarlanabilir (devredilebilir) vergi kredisi:
Vergi kanunları uyarınca ödenmesi gereken vergi üzerinden indirim olarak
dikkate alınmakla birlikte, söz konusu vergi kredilerinin üçüncü kişilere
devrine imkân veren vergi teşvikini,
s) Sigorta yatırım işletmesi: Sigorta sözleşmeleri
yükümlülüklerine dayanılarak kurulan ve ilgili ülke mevzuatı uyarınca
tamamına sigorta şirketleri tarafından sahip olunan sigorta yatırım
işletmelerini,
ş) Ülkesel bazlı kazanç
veya zarar: Bir ülkede faaliyette bulunan çok uluslu işletme grubuna bağlı
işletmelerin işletme bazlı kazanç veya zararlarının toplamını,
t) Ülkesel bazlı zarara
ilişkin ertelenmiş vergi varlığı: Ek 4 üncü maddenin altıncı fıkrası
kapsamında ülkesel bazlı zararın oluştuğu hesap dönemlerinde, net ülkesel
bazlı zararın asgari kurumlar vergisi oranıyla çarpılması suretiyle bulunan
ve finansal hesaplarda ülkesel bazlı zarara ilişkin ertelenmiş vergi
varlığı hesaplarında izlenen tutarı,
u) Yatırım fonu: Yatırım maliyetlerinin azaltılması
ve riskin dağıtılması amacıyla inançlı mülkiyet esasına göre kurulan ve
tasarruf sahiplerinden toplanan para veya diğer varlıklardan oluşan portföyleri tasarruf sahipleri namına değerlendiren,
ilgili ülke mevzuatına göre yetkilendirilmiş kişi ya da kurumlar tarafından
yönetilen işletmeleri,
ü) Yatırım işletmesi: Yatırım
fonları ile gayrimenkul yatırım araçlarını, münhasıran yatırım fonları ve
gayrimenkul yatırım araçları yararına varlık bulundurmak veya bunların
yararına yatırım yapmak için faaliyet gösteren ve en az %95’ine bu fon veya
yatırım araçlarının sahip olduğu işletmeleri veya işletme değerinin en az
%85’i bu fon veya yatırım araçlarınca sahip olunmakla beraber gelirlerinin
en az %51’i ek 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı
alt bendi veya (b) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentleri kapsamındaki
kazançlardan oluşan işletmeleri,
v) Yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi: Ek 10
uncu madde kapsamında hesaplanan vergiyi,
ifade eder.”
MADDE 39-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“Muafiyet ve istisnalar
EK MADDE 3- (1) Aşağıda sayılan işletmeler ile
bunların iş yerleri yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinden muaftır:
a) Kamu kurum ve kuruluşları ile uluslararası
kuruluşlar,
b) Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar,
c) Emeklilik yatırım fonları,
ç) Nihai ana işletme niteliğinde olup yatırım fonu
kapsamında değerlendirilen fonlar,
d) Nihai ana işletme niteliğinde olup gayrimenkul
yatırım fonları başta olmak üzere gayrimenkul yatırım araçları kapsamında
değerlendirilenler.
(2) Birinci fıkra kapsamında olmamakla beraber
aşağıda sayılan işletmeler ve bunların iş yerleri de yerel ve küresel
asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinden ayrıca muaftır:
a) Münhasıran birinci fıkra kapsamındaki muaf
işletmeler yararına varlık bulundurmak veya fona yatırım yapmak için
faaliyet gösteren ya da muaf işletmelerin faaliyetlerine yardımcı olmak
amacıyla kurulan ve işletme değerinin en az %95’ine söz konusu muaf
işletmeler (emeklilik hizmetleri veren kuruluşlar hariç) tarafından sahip
olunanlar,
b) İşletme değerinin en az %85’ine birinci fıkra kapsamındaki
muaf işletmeler (emeklilik hizmetleri veren kuruluşlar hariç) tarafından
sahip olunan ve kazançlarının en az %5l’i ek 5
inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi veya
(b) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde belirtilen kazançlardan
oluşanlar.
(3) Birinci ve ikinci fıkra kapsamında yerel ve
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinden muaf olanların hasılatları,
ek 1 inci madde kapsamındaki yıllık konsolide
hasılatın hesabında dikkate alınır.
(4) Yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinden muaf olanlar diledikleri takdirde bu madde kapsamındaki
muafiyet hükümlerinden vazgeçebilirler. Şu kadar ki, isteğe bağlı muafiyet
hükümlerinden küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi bilgi
beyannamesini veren bağlı işletmelerin talebiyle vazgeçilebilir ve bu
durumda en az beş hesap dönemi boyunca muafiyetten vazgeçilmiş sayılır.
(5) Çok uluslu işletme gruplarının bağlı
işletmelerinin uluslararası deniz taşımacılığı faaliyetlerinden elde ettikleri
kazançları yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinden
istisnadır.
(6) Uluslararası deniz trafiğinde
gerçekleştirilmesi şartıyla beşinci fıkra kapsamındaki faaliyetler
aşağıdakilerden oluşur:
a) Bağlı işletmenin mülkiyetinde olan veya
kiralama, kısmi kiralama ya da çeşitli şekillerde tasarrufunda bulunan yük
ve yolcu gemilerinin işletilmesi faaliyetleri,
b) Yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan
gemilerin mürettebatlı ve tam donanımlı kiralanması ile başka bir bağlı
işletmeye yüksüz gemi kiralama esasına göre yapılan kiralama faaliyetleri,
c) Yük ve yolcu taşımacılığı kapsamında faaliyet
gösteren bir ortaklığa, bir ortak girişime veya uluslararası işletilen bir
acenteye iştirak faaliyetleri,
ç) Yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetinde
kullanılan ve en az bir yıl süreyle elde tutulan gemilerin satışına ilişkin
faaliyetler.
(7) Bir ülkede bulunan bağlı işletmelerin
uluslararası deniz taşımacılığı faaliyetiyle bağlantılı olarak gerçekleştirdiği
aşağıdaki faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar da bu kazançlar
toplamının, bu bağlı işletmelerin uluslararası deniz taşımacılığından elde
ettikleri kazançların toplamının %50’sini geçmemesi şartıyla, yerel ve
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinden ayrıca istisnadır:
a) Aynı çok uluslu işletme grubuna bağlı olmayan
denizcilik işletmelerine yüksüz gemi kiralama esasına göre yapılan ve üç
yılı geçmeyen gemi kiralamalarından elde edilen kazançlar,
b) Diğer deniz taşımacılığı işletmeleri tarafından
uluslararası deniz taşımacılığı kapsamında yurt içi parkur için düzenlenen
biletlerin satışından elde edilen kazançlar,
c) Konteynerlerin;
kiralanmasından, üç aydan kısa süreli depolanmasından veya geç iadesi
kapsamında alınan ödemelerden elde edilen kazançlar,
ç) Mühendis, bakım personeli, kargo operatörü,
yiyecek içecek hizmeti veren personel ve müşteri hizmetleri personeli
tarafından diğer deniz taşımacılığı işletmelerine verilen hizmetlerden elde
edilen kazançlar,
d) Uluslararası gemi işletmeciliği işinin ayrılmaz
bir parçası olarak gerçekleştirilen yatırımlardan elde edilen kazançlar.
(8) Yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinden istisna edilen kazançlara ilişkin giderler veya istisna
kapsamındaki faaliyetlerden doğan zararlar, istisna dışı kazançlardan
indirim konusu yapılamaz.”
MADDE 40-
5520 sayılı Kanuna bölüm başlığı
ile birlikte aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“İKİNCİ BÖLÜM
Vergi Yükünün Hesaplanması, Asgari Tamamlayıcı
Kurumlar Vergisi Matrahı,
Oranı ve Hesabı
Vergi yükünün tespitinde düzeltilmiş kapsanan
vergilerin hesaplanması
EK MADDE 4- (1) Net ülkesel bazlı kazanca sahip bir çok uluslu işletme grubunun vergi yükü, her hesap dönemi
için ülkesel bazda ayrı ayrı hesaplanır.
(2) Çok uluslu işletme grubunun ülkesel bazlı vergi yükü hesaplamasında, o ülkede bulunan bağlı
işletmelerin üçüncü fıkra uyarınca hesaplanan düzeltilmiş kapsanan
vergileri dikkate alınır.
(3) Bir bağlı işletmenin bir
hesap dönemi için düzeltilmiş kapsanan vergileri; kapsanan vergilere
ilişkin olarak tahakkuk eden cari dönem vergi giderinin, aşağıdaki bentler
uyarınca düzeltilmiş tutarı ile toplam ertelenmiş vergi düzeltme tutarı,
finansal tablolarındaki öz kaynak değişim tablosu veya diğer kapsamlı gelir
tablosunda gösterilen ve ek 5 inci madde kapsamına giren kazanç veya
zararlarla ilgili kapsanan vergilerdeki herhangi bir artış veya azalış
tutarlarının toplamına eşittir.
a) Bu fıkra uyarınca, kapsanan vergiye;
1) Finansal hesaplarda vergi öncesi kârda gider
olarak tahakkuk eden herhangi bir kapsanan vergi,
2) Altıncı fıkra kapsamında tespit olunan ülkesel bazlı zarara ilişkin ertelenmiş vergi varlığı,
3) Cari hesap döneminde ödenen, belirsiz bir vergi
pozisyonuyla ilgili olan ve önceki bir hesap dönemi için kapsanan
vergilerde indirim olarak ele alınmış olan herhangi bir tutar,
4) Cari dönem vergi giderinde indirim olarak kaydedilen
nitelikli iade edilebilir vergi kredisi ve pazarlanabilir (devredilebilir)
vergi kredisi ile ilgili herhangi bir indirim veya iade tutarı,
ilave edilir.
b) Bu fıkra uyarınca, kapsanan vergiden;
1) Ülkesel bazlı kazanç
veya zararın hesaplamasına dâhil edilmeyen gelirlere ilişkin cari dönem
vergi gideri,
2) Cari dönem vergi giderinde indirim olarak
kaydedilmemiş olan ve nitelikli iade edilebilir vergi kredisi ile
pazarlanabilir (devredilebilir) vergi kredisi niteliğinde olmayan bir vergi
kredisine ilişkin bir kredi veya iade tutarı,
3) Finansal hesaplardaki cari dönem vergi giderinde
bir düzeltme olarak değerlendirilmeyen ve bir bağlı işletmeye iade edilen
veya kredilendirilen kapsanan vergi (nitelikli iade edilebilir vergi
kredisi ve pazarlanabilir (devredilebilir) vergi kredisi hariç),
4) Belirsiz bir vergi pozisyonuyla ilgili cari
dönem vergi gideri,
5) Hesap döneminin son gününden itibaren üç yıl
içinde ödenmesi beklenmeyen her türlü cari dönem vergi gideri,
indirilir.
(4) Üçüncü fıkra kapsamındaki toplam ertelenmiş
vergi düzeltme tutarı ibaresi, bir hesap dönemi içerisinde bir bağlı
işletmenin ertelenmiş vergi giderine aşağıdaki düzeltmeler yapıldıktan
sonra tespit olunan tutarı ifade eder. Şu kadar ki, ilgili ülke mevzuatı
uyarınca kurumlar vergisi oranı asgari kurumlar vergisi oranının
üzerindeyse, ertelenmiş vergi gideri asgari kurumlar vergisi oranı dikkate
alınmak suretiyle yeniden hesaplanır.
a) Bu fıkra uyarınca ertelenmiş vergi giderinden;
1) Ülkesel bazlı kazanç
veya zararın hesaplamasına dâhil edilmeyen gelirlere ilişkin ertelenmiş
vergi gideri,
2) Belirsiz bir vergi pozisyonuyla ilgili
ertelenmiş vergi gideri,
3) Ertelenmiş vergi varlığına ilişkin hesap
düzeltmesinden veya değer düzeltmesinden kaynaklanan tutarlar,
4) Cari hesap dönemindeki vergi oranlarının
değişiminden kaynaklanan ertelenmiş vergi gideri,
5) Vergi kredilerine ilişkin ertelenmiş vergi
gideri,
6) Finansal raporlama standartları kapsamına
girmediğinden cari dönem vergi zararına ilişkin ertelenmiş vergi varlığı
olarak muhasebeleştirilemeyen tutarlar,
indirilir.
b) Bu fıkra uyarınca ertelenmiş vergi giderine;
1) İlgili hesap dönemi içerisinde bu fıkranın (a)
bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca hesaplanan tutarlara ilişkin
yapılan ödemeler,
2) Önceki hesap dönemlerindeki ertelenmiş vergi
yükümlülüklerine ilişkin ek 6 ncı maddenin
altıncı fıkrasının (b) bendi kapsamında oluşturulan hesaplarda izlenmekle
birlikte cari hesap dönemi içerisinde bu hesapların ters kayıtla kapatılan
kısmı,
ilave edilir.
(5) İşletme bazlı kazancın
tespitinde dikkate alınması gereken faaliyetlerden kaynaklanan ve finansal
hesaplarda asgari kurumlar vergisi oranından daha düşük bir oran uygulanmak
suretiyle ertelenmiş vergi varlığı hesaplarına alınan tutarlar, zarara
ilişkin ertelenmiş vergi varlığının oluştuğu ilgili hesap döneminde asgari
kurumlar vergisi oranı uygulanmak suretiyle yeniden tespit olunabilir.
(6) Dördüncü fıkra kapsamındaki düzeltmelere
alternatif olarak dileyen mükellefler, ilgili hesap dönemindeki net ülkesel
bazlı zararın asgari kurumlar vergisi oranıyla
çarpılması suretiyle tespit olunan ve ülkesel bazlı zarara ilişkin
ertelenmiş vergi varlığı olarak dikkate alınan tutarları, sonraki hesap
dönemlerinde bu madde kapsamındaki vergi yükünün tespitinde kapsanan vergi
olarak dikkate alabilirler.
(7) Çok uluslu işletme gruplarına bağlı yatırım
işletmelerinin, azınlık payına sahip olunan bağlı işletmelerin, azınlık
payına sahip olunan alt grupların, devletsiz bağlı işletmelerin ve sigorta
yatırım işletmelerinin düzeltilmiş kapsanan vergileri birinci fıkra
kapsamında tespit edilecek vergi yükünün hesabında dikkate alınmaz.
Bunların vergi yükü ayrı hesaplanır.
(8) Net ülkesel bazlı
kazancın oluşmadığı bir ülkede, düzeltilmiş kapsanan vergiler; sıfırdan
küçükse ve beklenen düzeltilmiş kapsanan vergilerden az ise o ülkedeki
bağlı işletmeler tarafından, beklenen düzeltilmiş kapsanan vergiler ile
düzeltilmiş kapsanan vergiler arasındaki fark üzerinden ilgili hesap dönemi
için ek cari dönem asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi hesaplanır.
Hesaplanan verginin ilgili dönemde ödenmesi ihtiyaridir. Bu vergiyi hesaplandığı
dönemde ödememeyi tercih eden mükellefler söz konusu vergi tutarını vergi
gideri fazlası hesabında izlerler. Ülkesel bazlı
kazancın oluştuğu izleyen hesap dönemlerinde bu hesapta izlenen tutarlar bu
madde kapsamındaki vergi yükünün tespitinde indirim konusu yapılır. Bu
fıkrada geçen beklenen düzeltilmiş kapsanan vergi, ülkesel bazlı kazanç veya zarar tutarının asgari kurumlar
vergisi oranı ile çarpımına eşittir.
(9) Kapsanan vergiler, bir bağlı işletmeden diğer
bir bağlı işletmeye aşağıdaki şekilde tahsis edilir:
a) Bir bağlı işletmenin finansal hesaplarına bir iş
yerinin işletme bazlı kazanç veya zararı ile ilgili olarak dahil edilen kapsanan vergiler, ilgili ülkedeki o iş
yerine,
b) Ek 5 inci maddenin dokuzuncu fıkrası kapsamında
bir bağlı işletme sahibine tahsis edilen işletme bazlı kazanç veya zarar
ile ilgili olarak bir vergi şeffaf işletmenin finansal hesaplarına dahil edilen kapsanan vergileri, mülkiyet payları ile
orantılı olarak söz konusu bağlı işletme sahiplerine,
c) Bir bağlı işletmenin sahiplerinin kontrol edilen
yabancı kurum kazancı uygulamasına tabi olmaları durumunda, bağlı işletme
sahiplerinin kontrol edilen yabancı kurumun kazancındaki payları üzerinden
hesaplanan kapsanan vergi, o bağlı işletmeye,
ç) Bir bağlı işletmenin hibrit
işletme olması durumunda, hibrit işletmenin
kazancı üzerinden hesaplanan ve bir bağlı işletme sahibi adına tahakkuk
eden kapsanan vergiler, o hibrit işletmeye,
d) Bir bağlı işletme tarafından ilgili hesap dönemi
içerisinde bağlı işletme sahiplerine mülkiyet paylarına ilişkin olarak
yapılan dağıtımlar veya kâr dağıtımı sayılan durumlarda bu tutarlar
üzerinden kesilen vergiler ile diğer vergiler, dağıtımı yapan bağlı
işletmeye,
e) Ek 5 inci maddenin sekizinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında, bir iş yerinin işletme bazlı
kazancının ana merkezin işletme bazlı kazancı olarak kabul edildiği
durumda, iş yerinin bulunduğu ülkede elde edilen kazanca ilişkin o ülkede
hesaplanan kapsanan vergiler, (Bu vergi söz konusu kazanca ana merkezin
bulunduğu ülkedeki kurumlar vergisi oranı uygulanmak suretiyle bulunan
tutardan fazla olamaz.) ana merkeze,
tahsis edilir.
(10) Bağlı işletmelere tahsis
edilen vergilerin kaynağı olan kazançlardan; faiz, kâr payı, kira, lisans
ücreti, menkul kıymet satış gelirleri gibi pasif nitelikteki kazançlara
tekabül eden ve tahsise konu edilen kapsanan vergiler ile söz konusu
kazançlara tamamlayıcı vergi oranının uygulanması suretiyle hesaplanan
tutardan düşük olanı, dokuzuncu fıkranın (c) ve (ç) bentlerine istinaden
yapılacak tahsise konu edilir.”
MADDE 41-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“İşletme bazlı kazanç veya
zararın hesaplanması ile vergi yükünün tespiti
EK MADDE 5- (1) Bir bağlı işletmenin ilgili hesap
dönemine ilişkin işletme bazlı kazanç veya zararı,
finansal muhasebe net kazanç veya zararına aşağıdaki düzeltmeler yapılarak
tespit olunur:
a) Bu fıkra uyarınca, aşağıdaki kalemler finansal
muhasebe net kazanç veya zararına ilave edilir:
1) Ek 2 nci maddenin birinci
fıkrasının (o) bendi kapsamında tespit olunan sıfırdan büyük net vergi
gideri,
2) İşletme bazlı kazancın
tespitinde indirimi kabul edilmeyen öz sermaye zararları,
3) Yeniden değerleme yöntemi kazançları,
4) Ek 11 inci maddenin altıncı ve yedinci fıkraları
kapsamındaki varlık ve borçların elden çıkarılmasından kaynaklanan
zararlar,
5) Asimetrik kur kazanç veya zararları,
6) Kanunen yasaklanmış fiiller kapsamında yapılan
ödemeler ile 50.000 avro karşılığı Türk lirasını aşan ceza mahiyetindeki
ödemeler,
7) Önceki dönem muhasebe hataları veya ilke
değişiklikleri dolayısıyla oluşan tutarlar,
8) Uluslararası kabul görmüş finansal muhasebe
standartlarına göre dönem kârının tespitinde gider olarak tahakkuk
ettirilen emeklilik giderleri ile cari hesap döneminde fiilen ödenen
emeklilik giderleri arasındaki fark.
b) Bu fıkra uyarınca, aşağıdaki kalemler finansal
muhasebe net kazanç veya zararından indirilir:
1) Ek 2 nci maddenin
birinci fıkrasının (o) bendi kapsamında tespit olunan sıfırdan küçük net
vergi gideri,
2) İstisna tutulan kâr payları,
3) İşletme bazlı kazancın
tespitinde kabul edilmeyen öz sermaye kazançları,
4) Yeniden değerleme yöntemi zararları,
5) Ek 11 inci maddenin altıncı ve yedinci fıkraları
kapsamındaki varlık ve borçların elden çıkarılmasından kaynaklanan
kazançlar,
6) Asimetrik kur kazanç veya zararları,
7) Önceki dönem muhasebe hataları veya ilke
değişiklikleri dolayısıyla oluşan tutarlar,
8) Cari hesap döneminde fiilen ödenen emeklilik
giderleri ile uluslararası kabul görmüş finansal muhasebe standartlarına
göre dönem kârının tespitinde gider olarak tahakkuk ettirilen emeklilik
giderleri arasındaki fark.
(2) Birinci fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt
bendi ile (b) bendinin (3) numaralı alt bendine alternatif olarak dileyen
mükellefler, öz sermaye kazanç veya zararlarını ülkesel bazlı
kazancın tespitinde dikkate alabilirler. Şu kadar ki, öz sermaye kazanç
veya zararlarını ülkesel bazlı kazancın tespitinde
dikkate alan mükellefler, takip eden dört hesap dönemi boyunca bu
tercihlerinden vazgeçemezler.
(3) Aynı grup içerisindeki bağlı işletmeler
tarafından gerçekleştirilen finansman işlemlerinde, borç alan bağlı
işletmenin bulunduğu ülkedeki vergi yükünün asgari kurumlar vergisi
oranının altında olması, borç veren bağlı işletmenin bulunduğu ülkede ise
vergi yükünün asgari kurumlar vergisi oranının üstünde olması veya grup içi
finansman nedeniyle oluşan faiz gelir ve giderleri dikkate alınmaksızın
hesaplanan vergi yükünün asgari kurumlar vergisi oranının üstünde olması
durumunda, borç alan bağlı işletme nezdinde katlanılacak ve işletme bazlı kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınacak
faiz gideri, borç veren bağlı işletmenin gelir olarak dikkate aldığı
tutarla sınırlı olacaktır.
(4) Alacaklının alacağından vazgeçmesi nedeniyle
finansal muhasebe net kazancı veya zararının tespitinde vazgeçilen tutarı
gelir olarak kayıtlarına alan borçlu durumundaki bağlı işletmeler,
aşağıdaki şartların herhangi birinin sağlanması durumunda, söz konusu
tutarı isteğe bağlı olarak işletme bazlı kazanç
veya zararın tespitinde dikkate almayabilirler.
a) Mahkeme kararına istinaden borcun silinmesi,
borçlu ile alacaklının ilişkili kişi olmaması ve borçlunun on iki ay
içerisinde iflas etmesinin beklenmesi,
b) Borcun silinmesinden önce borçlunun rayiç bedele
göre tespit olunan varlıklarının değerinin yükümlülüklerinden az olması.
(5) Nitelikli iade edilebilir vergi kredileri ile
pazarlanabilir (devredilebilir) vergi kredileri bir bağlı işletmenin
işletme bazlı kazanç veya zararının
hesaplanmasında gelir olarak dikkate alınır. Nitelikli olmayan iade
edilebilir vergi kredileri ise bu hesaplamada gelir olarak dikkate alınmaz.
(6) Farklı ülkelerde bulunan bağlı işletmeler
arasında yapılan ve her iki bağlı işletmenin finansal hesaplarında aynı
tutarda izlenmeyen veya emsallere uygunluk ilkesine uygun olmayan işlemler,
emsallere uygun şekilde yeniden düzenlenir. Aynı ülkede bulunan iki bağlı
işletme arasında varlıkların satışı veya diğer şekillerde elden
çıkarılmasına ilişkin işlemlerin emsallere uygunluk ilkesine aykırı şekilde
kayıtlara alınması nedeniyle hesaplanan yerel veya küresel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisinde azalmaya sebebiyet verilmesi halinde söz
konusu işlemler, ülkesel bazlı kazanç veya zararın
hesaplanmasında emsallere uygun şekilde yeniden düzenlenerek dikkate
alınır. Bu fıkrada geçen emsallere uygunluk ilkesi, bağlı işletmeler
arasındaki işlemlerin, bağımsız işletmeler arasında gerçekleşen karşılaştırılabilir
işlemlerde ve karşılaştırılabilir koşullar altında elde edilecek sonuçlara
göre kaydedilmesini ifade eder.
(7) Bir ülkedeki bağlı işletmelerin işletme bazlı kazanç veya zararlarının toplamı ülkesel bazlı
kazanç veya zararı ifade eder. Şu kadar ki, çok uluslu işletme gruplarına
bağlı yatırım işletmelerinin, azınlık payına sahip olunan bağlı
işletmelerin, azınlık payına sahip olunan alt grupların, devletsiz bağlı
işletmelerin ve sigorta yatırım işletmelerinin işletme bazlı
kazanç veya zararları bu toplamın hesabında dikkate alınmaz. Bunların
işletme bazlı kazanç veya zararları ayrı
hesaplanır.
(8) Bir ana merkez ile ona bağlı iş yeri arasındaki
kazanç veya zararın tahsisi aşağıdaki şekilde uygulanır:
a) Bir iş yerinin finansal muhasebe net kazancı
veya zararı, yalnızca iş yerine atfedilebilen gelir ve giderleri kapsar. İş
yeri tarafından ayrı şekilde finansal muhasebe net kazanç veya zararına
yönelik muhasebe kaydının tutulmadığı durumda, nihai ana işletmenin konsolide finansal hesaplarının hazırlanmasında
kullanılan muhasebe standardına göre hazırlanan tablolarda iş yerine
atfedilen gelir veya giderler, iş yerinin finansal muhasebe net kazanç veya
zararının tespitinde dikkate alınır.
b) Bir iş yerinin finansal muhasebe net kazancı
veya zararı, (c) bendindeki durum haricinde, iş yerinin bağlı bulunduğu ana
merkezin işletme bazlı kazanç veya zararının
belirlenmesinde dikkate alınmaz.
c) Bir iş yerinin işletme bazlı
zararı, söz konusu zararın ana merkezin yurt içi vergiye tabi gelirinin
hesaplanmasında gider olarak dikkate alınması ve hem ana merkezin hem de iş
yerinin bulunduğu ülkede vergiye tabi olan bir gelir unsurundan mahsup
edilmemesi şartıyla, iş yerinin bağlı bulunduğu ana merkezin gideri olarak
dikkate alınır. İzleyen dönemde iş yerinde oluşan işletme bazlı kazanç, daha önce iş yerinin bağlı bulunduğu ana
merkezin gideri olarak dikkate alınan işletme bazlı zararı kadar, iş
yerinin bağlı bulunduğu ana merkezin işletme bazlı kazancı olarak kabul
edilir.
(9) Bir bağlı işletme olan şeffaf bir işletmenin
finansal muhasebe net kazancı veya zararı, faaliyetlerin yürütüldüğü iş
yerine tahsis edilir. İş yerine atfedilen finansal muhasebe net kazanç veya
zararından sonra kalan tutar; nihai ana işletme olmayan vergi şeffaf
işletme olması durumunda mülkiyet paylarıyla orantılı olmak üzere bu
işletme sahiplerine, nihai ana işletme veya ters hibrit
işletme olan bir vergi şeffaf işletme olması durumunda ise bağlı işletmenin
kendisine tahsis edilir. Bu takdirde tahsis edilen tutar, şeffaf işletmenin
finansal muhasebe net kazancı veya zararında dikkate alınmaz ve şeffaf
işletmedeki mülkiyet paylarıyla orantılı olarak tahsise konu edilen söz
konusu tutarlar, vergi şeffaf işletmenin veya ters hibrit
işletmenin bulunduğu ülkedeki düzenlemelere göre kazancın tespitinde
dikkate alınır.
(10) Bir şeffaf işletmenin
mülkiyet payına sahip aynı gruba bağlı işletmelerin dışında başka
işletmelerin bulunması ve bu işletmelerin şeffaf işletmenin mülkiyet payına
doğrudan ya da vergi şeffaf yapı aracılığıyla sahip olması durumunda,
dokuzuncu fıkra hükümleri uygulanmadan önce bu işletmelere tahsis edilmesi
gereken tutarlar, şeffaf işletmenin finansal muhasebe net kazanç veya zarar
tutarından indirilir. Şu kadar
ki, bir şeffaf işletmenin nihai ana işletme olması veya nihai ana işletme
niteliğindeki bir şeffaf işletmenin doğrudan ya da vergi şeffaf yapı
aracılığıyla bir şeffaf işletmeye sahip olması durumunda bu fıkra hükümleri
uygulanmaz.
(11) Bir çok uluslu
işletme grubunun her bir hesap dönemi için ülkesel bazlı vergi yükü; o
ülkede bulunan bağlı işletmelerinin düzeltilmiş kapsanan vergilerinin toplamının,
o ülkede bulunan bağlı işletmelerinin ülkesel bazlı kazanç toplamına
bölünmesi suretiyle bulunur. Çok uluslu işletme gruplarına bağlı yatırım
işletmelerinin, azınlık payına sahip olunan bağlı işletmelerin, azınlık
payına sahip olunan alt grupların, devletsiz bağlı işletmelerin ve sigorta
yatırım işletmelerinin her bir hesap dönemi için ülkesel bazlı
vergi yükü ayrı hesaplanır.”
MADDE 42- 5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
matrahı, oranı ve hesabı
EK MADDE 6- (1) Asgari kurumlar vergisi oranı
%15’tir.
(2) Asgari kurumlar vergisi oranı ile ek 5 inci
maddenin onbirinci fıkrasına göre tespit edilen
oran arasındaki fark, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi oranıdır.
Ülkesel bazlı vergi yükünün asgari kurumlar
vergisi oranını aşması halinde ise küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisi hesaplanmaz.
(3) Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi,
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi matrahı üzerinden hesaplanır.
Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi matrahı ise net ülkesel bazlı kazanç toplamından; o ülkede bulunan bağlı
işletmelerin çalışanlarının yıllık toplam brüt ücretlerinin %5’i ile maddi
duran varlıklarının net defter değerinin %5’inin indirilmesi suretiyle
tespit olunur.
(4) Bir ülke için küresel asgari tamamlayıcı
kurumlar vergisi, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi oranının,
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi matrahına uygulanması suretiyle
tespit edilir. Şu kadar ki, ilgili ülkeye ilişkin hesaplanan küresel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisine varsa; ek cari dönem asgari tamamlayıcı
kurumlar vergisi ilave edilir, nitelikli yerel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisi ise bu vergiden indirilir.
(5) Bir bağlı işletmenin, işletme bazlı kazancının ülkesel bazlı kazanca bölünmesiyle
bulunan oranın, ilgili ülke için dördüncü fıkra kapsamında hesaplanan
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisiyle çarpılması sonucunda bu
bağlı işletmenin küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi tespit olunur.
(6) Ülkesel bazlı vergi
yüküne ilişkin geçmiş hesap dönemlerine yönelik aşağıdaki düzeltmelerin
yapılmasının gerektiği durumlarda, yeniden hesaplama sonucu önceki hesap
dönemlerinde eksik tahakkuk ettirilen küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisi, yeniden hesaplamanın yapıldığı cari hesap döneminde ek cari dönem
asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi olarak tarh edilir.
a) Bir bağlı işletmenin aktifinde yer alan maddi
duran varlıklarının satışından doğan kazançlar, satışın gerçekleştiği hesap
döneminden önceki dört hesap dönemi içerisinde öncelikle maddi duran varlık
satışından kaynaklı zararlardan mahsup edilebilir. Mahsup sonrası kalan
bakiye, cari hesap dönemi ile önceki dört hesap döneminin kazançlarına eşit
şekilde dağıtılır.
b) Ertelenmiş vergi yükümlülüğü hesaplarına alınan
tutarların, takip eden beş hesap dönemi boyunca ilgili dönemlerin kapsanan
vergilerinde indirim konusu yapılmaması durumunda, ertelenmiş vergi
yükümlülüğü hesabına alındığı dönemin kapsanan vergilerinde dikkate alınan
ancak sonraki dönemlerde kapsanan vergilerden indirilmeyen vergiler, hesaba
alınan ilgili dönemin düzeltilmesi suretiyle dikkate alınır.
c) Bir bağlı işletmenin geçmiş hesap dönemlerine
yönelik kapsanan vergilerinde düzeltme yapılması gerektiği durumlarda,
bağlı işletmenin önceki bir hesap dönemine ilişkin kapsanan vergilerinde
artış olarak dikkate alınması gereken tutarlar, cari hesap döneminin
kapsanan vergilerine dahil edilir. Geçmiş
dönemlerin kapsanan vergilerinde azalış şeklinde düzeltmelerin yapılması
gerektiği durumlarda ise ilgili dönemin kapsanan vergileri düzeltilir. Şu
kadar ki, ilgili hesap döneminde, söz konusu kapsanan vergilerdeki azalış
tutarının 1 milyon avro karşılığı Türk lirasını aşmaması halinde cari dönem
kapsanan vergileri düzeltilebilir.
ç) İlgili ülkenin iç mevzuatında yapılan değişiklik
sonrası kurumlar vergisi oranının asgari kurumlar vergisi oranından daha
düşük bir orana düşmesi nedeniyle oluşan ertelenmiş vergi gideri, ek 4 üncü
madde uyarınca tespit olunan kapsanan vergilerde düzeltme olarak dikkate
alınır. Asgari kurumlar vergisi oranının altında kurumlar vergisi oranının
uygulandığı bir ülkede, mevzuat değişikliği sonrası, kurumlar vergisi
oranının artırılması nedeniyle ilgili hesap dönemindeki ertelenmiş vergi
yükümlülüğündeki değişikliğe bağlı tahakkuk eden ertelenmiş vergi gideri
tutarı, ödemenin yapıldığı ilgili dönem kapsanan vergilerinde dikkate
alınır.
d) Ek 12 nci madde
kapsamında bağlı işletme tarafından oluşturulan takip hesabının, cari yılı takip
eden dördüncü hesap döneminin sonuna kadar kullanılmayan kısmı, takip
hesabının oluşturulduğu hesap döneminin düzeltilmiş kapsanan vergilerinden
indirilir.
e) Bir bağlı işletme tarafından ilgili hesap
döneminin düzeltilmiş kapsanan vergilerine dahil edilen
ve 1 milyon avro karşılığı Türk lirasından fazla olan vergi giderinin,
verginin hesaplandığı ve kapsanan vergi olarak dikkate alındığı dönemi
izleyen üçüncü hesap döneminin sonuna kadar ödenmemesi durumunda, bu
vergiler ilgili hesap döneminin düzeltilmiş kapsanan vergilerinden
indirilir.
(7) Geçmiş hesap dönemlerindeki küresel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisinde artış gerektiren düzeltmelerde, cari hesap
döneminde net ülkesel bazlı kazancın oluşmaması
koşuluyla, düzeltmenin yapılacağı geçmiş hesap dönemindeki beşinci fıkraya
göre tespit olunan oranlar dikkate alınır ve bağlı işletmelerin ek cari
dönem asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi bu oranlara göre hesaplanır.
(8) Çok uluslu işletme grubunun; ülkesel bazlı
yıllık ortalama hasılatı 10 milyon avro karşılığı
Türk lirasından ve ülkesel bazlı yıllık ortalama kazancı 1 milyon avro
karşılığı Türk lirasından az ise bu ülkede bulunan bağlı işletmelerin
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, ilgili hesap dönemi için sıfır
olarak kabul edilebilir. Bu fıkra kapsamında ortalama hasılat
veya ortalama kazanç, bir ülkeye ilişkin finansal hesapların raporlandığı
hesap dönemi ve önceki iki hesap dönemindeki hasılat veya kazanç toplamının
ortalamasını ifade eder. Devletsiz bağlı işletmeler veya yatırım işletmesi
olan bağlı işletmeler için bu fıkra hükümleri uygulanmaz ve bunların hasılatı, kazancı veya zararı, ortalama kazanç veya
ortalama hasılatın tespitinde dikkate alınmaz.
(9) Çok uluslu işletme grubunun faaliyette
bulunduğu ülke güvenli liman olarak belirlenmiş ise bu ülkede bulunan bağlı
işletmelerin küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, ilgili hesap
dönemi için sıfır olarak kabul edilebilir. Cumhurbaşkanı, bu madde
kapsamında güvenli liman olarak ilan edilecek yerleri belirlemeye ve bu
yerlerin belirlenmesine ilişkin şartları tespit etmeye; Hazine ve Maliye
Bakanlığı bu fıkranın uygulanmasına yönelik usul ve esasları belirlemeye
yetkilidir.
(10) Azami altı farklı ülkede
bağlı işletmesi bulunan ve maddi duran varlıklarının toplam değeri en
yüksek olan ülke dışındaki diğer ülkelerde toplam maddi duran varlıklarının
net defter değeri 50 milyon avro karşılığı Türk lirasını aşmayan çok uluslu
işletme grupları için yetersiz vergilendirilen ödemeler esası kapsamında
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi beş hesap dönemi boyunca sıfır
olarak kabul edilir.”
MADDE 43-
5520 sayılı Kanuna bölüm başlığı
ile birlikte aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisinin
Mükellefi, Vergilendirme Dönemi,
Beyanı, Tarhı ve Ödenmesi
Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
mükellefi
EK MADDE 7- (1) Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisi, gelirin dahil edilmesi esası ve yetersiz
vergilendirilmiş ödemeler esasına göre belirlenir.
(2) Gelirin dahil edilmesi
esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi,
bu Kısmın ek 1 inci maddesi kapsamındaki çok uluslu işletme gruplarına
bağlı ve diğer ülkelerde yerleşik olan işletmelerin; Türkiye’de yerleşik
nihai ana işletmesi, ara ana işletmesi veya kısmen sahip olunan ana
işletmesidir.
(3) İkinci fıkra kapsamında sayılanlar arasında
verginin mükellefi aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) Nihai ana işletmesi Türkiye’de, ara ana
işletmesi Türkiye’de veya başka ülkelerde yerleşik bağlı işletmelerde
verginin mükellefi Türkiye’de yerleşik nihai ana işletmedir. Kısmen sahip
olunan ana işletmesi Türkiye’de yerleşik olmakla birlikte nihai ana
işletmesi veya ara ana işletmesi Türkiye’de veya başka ülkelerde yerleşik
olan bağlı işletmelerde gelirin dahil edilmesi esası
kapsamında Türkiye’de yerleşik kısmen sahip olunan ana işletme de verginin
mükellefidir.
b) Kısmen sahip olunan ana işletmesi Türkiye’de
bulunmakla birlikte söz konusu işletmeye tamamen sahip başka ülkelerde
yerleşik kısmen sahip olunan ana işletmenin bulunması ve bu ülkelerde
nitelikli gelirin dahil edilmesi esası kapsamında
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin uygulanmaması durumunda
gelirin dahil edilmesi esasına göre verginin mükellefi Türkiye’de yerleşik
kısmen sahip olunan ana işletmedir.
c) Ara ana işletmesi Türkiye’de yerleşik olup nihai
ana işletmesinin veya kısmen sahip olunan ana işletmesinin bulunduğu
ülkeler tarafından ilgili ülke mevzuatı uyarınca nitelikli gelirin dahil edilmesi esası kapsamında küresel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisinin uygulanmadığı durumlarda, gelirin dahil
edilmesi esası kapsamında verginin mükellefi Türkiye’de yerleşik ara ana
işletmedir. Şu kadar ki, ara ana işletmesi Türkiye’de bulunmakla birlikte
söz konusu işletmede kontrol gücüne sahip başka ülkelerde yerleşik ara ana
işletmelerin bulunması ve bu ülkelerde nitelikli gelirin dahil
edilmesi esası kapsamında küresel asgari kurumlar vergisinin uygulanması
durumunda bu bent hükümleri uygulanmaz.
(4) İkinci ve üçüncü fıkralar kapsamında sayılan
mükellefler, mülkiyet payına sahip olunan bağlı işletmedeki dahil olma oranıyla sınırlı olmak üzere verginin
ödenmesinden sorumludurlar. Dahil olma oranı, bir
bağlı işletmenin bir hesap dönemindeki işletme bazlı kazancından ana
işletme dışındaki üçüncü kişilere atfedilen kısmın çıkarılması suretiyle
bulunan tutarın, bu bağlı işletmenin işletme bazlı kazancına bölünmesi
suretiyle elde edilen orandır. Mülkiyet payına sahip olunan bağlı
işletmenin şeffaf bir işletme olması durumunda, aynı gruba bağlı
işletmelerin dışındaki kişilere atfedilen kazanç tutarları bağlı işletmenin
işletme bazlı kazancının tespitinde dikkate
alınmaz. Şu kadar ki, üçüncü fıkra kapsamındaki mükellefler tarafından
gelirin dahil edilmesi esasına göre hesaplanan
vergi, nitelikli gelirin dahil edilmesi esası kapsamında küresel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisini uygulayan bir ülkede yerleşik ara ana
işletme veya kısmen sahip olunan ana işletme aracılığıyla doğan vergi
yükümlülüğü tutarı kadar azaltılır.
(5) Yetersiz vergilendirilen ödemeler esası kapsamında
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin mükellefi; nihai ana
işletmesi, ara ana işletmesi veya kısmen sahip olunan ana işletmesi
Türkiye’de yerleşik olmayan ve ilgili mevzuatı uyarınca nitelikli gelirin dahil edilmesi esasına göre küresel asgari tamamlayıcı
kurumlar vergisinin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı çok uluslu
işletme gruplarına bağlı Türkiye’de yerleşik, yatırım işletmeleri hariç,
bağlı işletmelerdir.
(6) Beşinci fıkra kapsamında belirtilen
mükellefler, yetersiz vergilendirilen ödemeler esası kapsamında, bu
verginin yetersiz vergilendirilen ödemeler esası yüzdesine göre hesaplanan
kısmını ödemekle sorumludurlar.
(7) Yetersiz vergilendirilen ödemeler esası
kapsamında hesaplanan vergi, çok uluslu işletme grubuna bağlı işletmeler için
hesaplanan küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi toplamına eşittir.
Gelirin dahil edilmesi esası kapsamında çok uluslu
işletme gruplarına bağlı işletmeler nezdinde vergi hesaplanması durumunda,
yetersiz vergilendirilen ödemeler esasına göre hesaplanan vergi, küresel
asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi ile gelirin dahil edilmesi esası
kapsamında alınan verginin farkına eşit olur.
(8) Yetersiz vergilendirilen
ödemeler esası yüzdesi; Türkiye’de yerleşik bağlı işletmelerin toplam işçi
sayısının, nitelikli yetersiz vergilendirilen ödemeler esasının uygulandığı
tüm ülkelerdeki yerleşik bağlı işletmelerin toplam işçi sayısına
bölünmesiyle bulunan tutarın %50’si ile Türkiye’de yerleşik bağlı
işletmelerin toplam maddi duran varlık değerinin, nitelikli yetersiz
vergilendirilen ödemeler esasının uygulandığı tüm ülkelerdeki yerleşik
bağlı işletmelerin toplam maddi duran varlık değerine bölünmesiyle bulunan
tutarın %50’sinin toplamıdır. Yetersiz
vergilendirilen ödemeler esası yüzdesinin hesabında; yatırım işletmeleri ve
şeffaf işletmelerin toplam işçi sayısı ve bunların toplam maddi duran
varlık değeri dikkate alınmaz. İlgili hesap döneminde bu fıkra kapsamında
tahsis edilen verginin nitelikli yetersiz vergilendirilen ödemeler esasının
uygulandığı bir ülkede tahakkuk ettirilmemesi (tüm ülkelerde tahakkuk
ettirilmemesi durumu hariç) durumunda, hesaplanması gereken vergi tahakkuk
ettirilinceye kadar, söz konusu ülke sonraki hesap dönemlerinde bu fıkra
kapsamındaki verginin tahsisatına ilişkin hesaplamalarda dikkate alınmaz.”
MADDE 44-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
vergilendirme dönemi, beyanı, tarhı ve ödenmesi
EK MADDE 8- (1) Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinin vergilendirme dönemi hesap dönemidir. Kendilerine özel hesap
dönemi tayin edilenlerin vergilendirme dönemi ise özel hesap dönemidir.
(2) Hesap dönemi, nihai ana işletmenin konsolide finansal tablolarının hazırlanmasına esas
teşkil eden vergilendirme dönemidir.
(3) Küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi,
mükelleflerin beyanı üzerine tarh olunur.
(4) Hesaplanan vergi, hesap döneminin kapandığı ayı
izleyen on beşinci ayın son gününe kadar beyan edilir ve ödenir.
(5) Mükellefler, üçüncü fıkra kapsamında verilen beyannamelerinin
ekinde küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi bilgi beyannamelerine de
yer vermek zorundadırlar. Şu kadar ki, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisi bilgi beyannamesinin nitelikli yetkili makam anlaşmasının
uygulandığı başka ülkede verilmesi ve söz konusu bilgi beyannamesinin hangi
ülkede, hangi bağlı işletme tarafından verildiğinin üçüncü fıkra
kapsamındaki beyanname ekinde bildirilmesi durumunda, mükelleflerin küresel
asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi bilgi beyannamelerini verme yükümlülüğü
ortadan kalkar.
(6) Cumhurbaşkanı, nitelikli gelirin dahil edilmesi esası ile nitelikli yetersiz
vergilendirilen ödemeler esası kapsamında küresel asgari tamamlayıcı
kurumlar vergisinin uygulandığı yerler ile nitelikli yerel asgari tamamlayıcı
kurumlar vergisinin uygulandığı yerleri belirlemeye; Hazine ve Maliye
Bakanlığı, üçüncü fıkra kapsamında verilen beyanname ile küresel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisi bilgi beyannamesinin ve eklerinin şekil ve
muhtevasını tespit etmeye, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi
bilgi beyannamesindeki bilgilerin diğer ülkelerle paylaşılmasındaki
sınırları belirlemeye, faaliyetin gereğini göz önünde tutarak mükellefin
müracaatı üzerine veya re’sen tarh yerini tayin
etmeye, verginin beyan ve ödeme zamanı ile tahsiline ilişkin usul ve
esasları belirlemeye, bildirim ve belgelendirme yükümlülüğü getirmeye ve
buna ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
MADDE 45- 5520 sayılı Kanuna bölüm başlığı ile birlikte
aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisinin
Mükellefi, Vergilendirme Dönemi,
Beyanı, Tarhı ve Ödenmesi
Yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
mükellefi
EK MADDE 9- (1) Yerel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinin mükellefi, ek 1 inci madde kapsamındaki çok uluslu işletme
gruplarına bağlı ve Türkiye’de yerleşik olan; bağlı işletmeler ve iş
ortaklıklarıdır.”
MADDE 46-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“Yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
vergilendirme dönemi, beyanı, tarhı ve ödenmesi
EK MADDE 10- (1) Yerel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinin vergilendirme dönemi hesap dönemidir. Kendilerine özel hesap
dönemi tayin edilenlerin vergilendirme dönemi ise, özel hesap dönemidir.
(2) Ek 6 ncı maddenin
dördüncü fıkrası kapsamında, asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi oranının,
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi matrahına uygulanması suretiyle
tespit olunan yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi, mükelleflerin
beyanı üzerine tarh olunur ve bu vergiye varsa ek cari dönem yerel asgari
tamamlayıcı kurumlar vergisi ilave edilir. Şu kadar ki, ek 4 üncü maddenin
dokuzuncu fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri ile bağlı işletme sahiplerine
mülkiyet paylarına ilişkin olarak yapılan dağıtımlar veya kâr dağıtımı
sayılan durumlarda bu tutarlar üzerinden kesilen vergiler hariç (d) bendi
hükümleri bu hesaplamada dikkate alınmaz.
(3) Hesaplanan vergi, hesap döneminin kapandığı ayı
izleyen on ikinci ayın birinci gününden son gününe kadar beyan edilir ve
ödenir.
(4) Ek 6 ncı maddenin
sekizinci fıkrası hükümleri yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin
tespitinde de dikkate alınır.
(5) Ek 9 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında,
Türkiye’de yerleşik ve aynı çok uluslu işletme gruplarına bağlı
mükelleflerden herhangi birinin, yerel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinin tamamını kendi adına beyan edip ödemesi durumunda, diğer
mükelleflerin bu verginin beyanı ve ödemesindeki sorumlulukları ortadan
kalkar. Şu kadar ki, verginin tamamının ödenmemesi durumunda aynı çok
uluslu işletme grubuna bağlı mükelleflerin verginin ödenmesine ilişkin
müştereken ve müteselsilen sorumlulukları devam
eder.
(6) Hazine ve Maliye Bakanlığı,
üçüncü fıkra kapsamında verilen beyannamenin ve eklerinin şekil ve muhtevasını
belirlemeye, faaliyetin gereğini göz önünde tutarak mükellefin müracaatı
üzerine veya re’sen tarh yerini tayin etmeye,
verginin beyan ve ödeme zamanı ile tahsiline ilişkin usul ve esasları
belirlemeye, bildirim ve belgelendirme yükümlülüğü getirmeye ve buna
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
MADDE 47-
5520 sayılı Kanuna bölüm başlığı
ile birlikte aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“BEŞİNCİ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Birleşme, bölünme ve pay devirleri
EK MADDE 11- (1) İki veya daha fazla grubun,
gelirin raporlandığı hesap döneminden önceki dört hesap döneminin herhangi
birinde, tek bir grup oluşturmak üzere birleşmeleri ve birleşen grupların,
birleşmeden önceki dört hesap döneminden en az birinde konsolide
finansal tablolarında yer alan hasılatları toplamının 750 milyon avro karşılığı
Türk lirasını aşması durumunda, birleşme sonucu ortaya çıkan yeni çok
uluslu işletme grubunun o hesap dönemi için ek 1 inci madde kapsamındaki
hasılat sınırını aştığı kabul edilir.
(2) Herhangi bir gruba bağlı olmayan bir
işletmenin, gelirin raporlandığı hesap döneminde bir işletme veya grupla
birleşmesi durumunda, birleşen veya birleşilen
işletme veya birleşilen grubun, birleşmeden
önceki dört hesap döneminden en az birindeki finansal veya konsolide finansal tablolarında yer alan hasılatları
toplamının 750 milyon avro karşılığı Türk lirasını aşması durumunda, birleşilen veya ortaya çıkan çok uluslu işletme
grubunun ilgili hesap dönemi için ek 1 inci maddedeki hasılat sınırını
aştığı kabul edilir.
(3) Yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisine tabi bir çok uluslu işletme grubunun iki
veya daha fazla gruba bölünmesi ve
a) Bölünme sonrası oluşan grup veya grupların
yıllık hasılatlarının, bölünmenin gerçekleştiği
hesap dönemini izleyen hesap döneminde 750 milyon avro karşılığı Türk
lirasını aşması,
b) Bölünme sonrası oluşan grup veya grupların
yıllık hasılatlarının, bölünmenin gerçekleştiği
hesap döneminden sonraki ikinci ila dördüncü hesap dönemlerinin en az
ikisinde 750 milyon avro karşılığı Türk lirasını aşması,
durumunda söz konusu grup veya grupların ek 1 inci maddedeki
hasılat sınırını aştığı kabul edilir.
(4) Bir işletmenin doğrudan veya dolaylı mülkiyet
paylarının devri sonucunda; çok uluslu işletme grubunun bağlı işletmesi haline
gelmesi veya bir çok uluslu işletme grubunun bağlı işletmesi vasfını
kaybederek başka bir çok uluslu işletme grubunun bağlı işletmesi olması ya
da yeni bir çok uluslu işletme grubunun nihai ana işletmesi olması ve
varlıklarının, yükümlülüklerinin, gelirlerinin, giderlerinin veya nakit
akışlarının herhangi bir kısmının, nihai ana işletmenin konsolide
finansal tablolarında yer alması halinde, bu işletme devrin
gerçekleştirildiği tarihin içinde bulunduğu hesap döneminde çok uluslu
işletme grubunun üyesi olarak dikkate alınır.
(5) Bir bağlı işletmenin varlıklarının ve
borçlarının devredilmesi durumunda, devreden bağlı işletmenin bu işlemlerden
doğan kazanç veya zararı, işletme bazlı kazanç
veya zararının hesaplanmasında dikkate alınır. Bu durumda, devralan bağlı
işletmenin işletme bazlı kazanç veya zararı, devre konu söz konusu varlık
ve borçların, devralan bağlı işletmenin nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablolarının hazırlanmasında
kullanılan muhasebe standardı uyarınca defterindeki kayıtlı değerleri
dikkate alınmak suretiyle hesaplanır.
(6) İşletmelerin yeniden yapılandırılması
kapsamında, varlıkların ve borçların devredilmesi sonucu oluşan kazanç veya
zararlar, devreden bağlı işletmenin işletme bazlı
kazanç veya zararının tespitinde dikkate alınmaz. Bu durumda, devralan
bağlı işletmenin işletme bazlı kazanç veya zararı,
söz konusu varlık veya borçları devreden bağlı işletmenin defterindeki
kayıtlı değerler dikkate alınmak suretiyle hesaplanır.
(7) İşletmelerin yeniden yapılandırılması kapsamında,
devredilen varlık ve borçlar nedeniyle oluşan kazanç veya zararın devreden
bağlı işletme tarafından nitelikli olmayan kazanç veya zarar esasına göre
muhasebeleştirildiği durumda, devreden bağlı işletmenin bu işlemlerden
doğan kazanç veya zararı, nitelikli olmayan kazanç veya zarar tutarı ile
sınırlı olmak üzere dikkate alınır. Bu durumda, devralan bağlı işletme
tarafından devre konu varlık ve borçlara yönelik işletme bazlı
kazanç veya zararın tespitinde, devreden bağlı işletmedeki söz konusu
varlık ve borçların defter değerlerinin ilgili ülke mevzuatı kapsamında
nitelikli olmayan kazanç veya zarar esasına göre düzeltilmiş tutarları
dikkate alınır.
(8) Altı ve yedinci fıkralarda
geçen işletmelerin yeniden yapılandırılması ibaresi, birleşme, devir ve
bölünme gibi işlemler kapsamında varlık ve borçların devre konu edilmesini
veya bağlı işletmenin tür değiştirmesini; nitelikli olmayan kazanç veya
zarar ibaresi, işletmelerin yeniden yapılandırılması kapsamında varlık veya
borçların devri sonucu ortaya çıkan kazanç veya zararın ilgili ülke
mevzuatı kapsamında hesaplanması sonucu bulunan tutar ile bunların finansal
muhasebe esaslarına göre hesaplanan kazanç veya zararından düşük olanını
ifade eder.
(9) İş ortaklığı ve bu iş ortaklığının uluslararası
kabul görmüş finansal muhasebe standartlarına uygun olarak hazırladığı konsolide finansal tablosunda yer alan işletmelerin
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin hesaplanmasında, bu
işletmeler ayrı bir çok uluslu işletme grubunun bağlı işletmeleri; iş
ortaklığı ise bu grubun nihai ana işletmesi olarak kabul edilir. Bu fıkra
kapsamında bağlı işletme veya nihai ana işletme olarak kabul edilen
işletmelerde, doğrudan veya dolaylı olarak mülkiyet payına sahip olan bir
ana işletme; iş ortaklığının gelirin dahil edilmesi
esası kapsamındaki küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisini, ek 7 nci maddenin dördüncü fıkrası kapsamındaki dahil olma
oranını dikkate almak suretiyle hesaplar. Hesaplanan tutarın nitelikli
gelirin dahil edilmesi esasına göre tahsil
edilemeyen kısmı yetersiz vergilendirilen ödemeler esası kapsamında küresel
asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin tespitinde dikkate alınır.
(10) Birden fazla ana işletmeli
çok uluslu işletmeler grubu, en az bir işletmesi veya iş yerinin grubun
diğer işletmelerinden farklı bir ülkede yerleşik olan, nihai ana
işletmeleri kancalı bir yapı veya çift listeli bir düzenleme ile bir araya
gelen iki veya daha fazla grubu ifade eder ve bu gruplara aşağıdaki
hükümler uygulanır.
a) Her bir grubun işletmeleri ve bağlı işletmeleri,
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulaması kapsamında tek bir çok uluslu işletme grubunun üyeleri olarak kabul
edilir.
b) Muafiyet kapsamında olmayan bir işletme, birden
fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler grubu tarafından tam konsolidasyona tabi tutuluyorsa veya bu işletme üzerinde
birden fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler grubu kontrol gücüne
sahipse, bu işletme bağlı işletme olarak kabul edilir.
c) Birden fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler
grubunun konsolide finansal tabloları, kabul
edilebilir finansal muhasebe standardı uyarınca kancalı yapı veya çift
listeli düzenleme kapsamında nihai ana işletmelerden birinin tek bir
ekonomik birim gibi hazırladığı konsolide finansal tablolardır.
ç) Birden fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler
grubunu oluşturan ayrı grupların nihai ana işletmeleri, bu grubun nihai ana
işletmeleri olarak kabul edilir. (Birden fazla ana işletmeli çok uluslu
işletmeler grubu ile ilgili olarak küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisi uygulaması kapsamında bir nihai ana işletmeye yapılan atıflar
birden fazla nihai ana işletmeye yapılmış sayılır.)
d) Birden fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler
grubunun Türkiye’de bulunan ana işletmeleri (her bir nihai ana işletme dahil olmak üzere), mülkiyet payına sahip olunan bağlı
işletmedeki dahil olma oranı ile sınırlı olmak üzere gelirin dahil edilmesi
esasında dikkate alınır.
e) Birden fazla ana işletmeli çok uluslu işletmeler
grubunun Türkiye’de bulunan bağlı işletmelerinin tümüne, her bir düşük
vergilendirilen bağlı işletmenin küresel asgari tamamlayıcı vergisi dikkate
alınarak yetersiz vergilendirilen ödemeler kuralı uygulanır.
f) Nihai ana işletmeler, birden fazla ana işletmeli
çok uluslu işletmeler grubunu oluşturan grupların her birine ilişkin
bilgileri içerecek küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi bilgi
beyannamesini sunmak için tek bir işletme belirlememiş ise, söz konusu
nihai ana işletmelerin her biri bu beyannameyi vermek zorundadırlar.”
MADDE 48-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“Özel vergileme halleri
EK MADDE 12- (1) Çok uluslu işletme grubunun nihai
ana işletmesi olan şeffaf işletmenin işletme bazlı
kazancı, aşağıdaki durumlarda bu işletmenin mülkiyet payına isabet eden
miktarda azaltılır.
a) Çok uluslu işletme grubunun
hesap döneminin kapandığı ayı takip eden on ikinci ayın sonuna kadar, nihai
ana işletmenin mülkiyet payı sahibinin söz konusu payına isabet eden
kazancın tamamı üzerinden en az asgari kurumlar vergisi oranı kadar vergi
hesaplanması veya nihai ana işletme ve vergi şeffaf yapının parçası olan
diğer işletmeler tarafından ödenen kapsanan vergiler ile mülkiyet payı
sahibinin bu paya isabet eden kazançları üzerinden hesaplanan vergilerin
toplamının, bu vergilerin hesaplandığı kazanca en az asgari kurumlar
vergisi oranı uygulanmak suretiyle tespit olunan tutardan fazla olması veya
b) Nihai ana işletmenin %5’i veya daha azı üzerinde
mülkiyet payına sahip olan bir gerçek kişinin, nihai ana işletmenin
bulunduğu ülkede yerleşik olması ve sahip olduğu mülkiyet payı üzerinden
elde edilen gelirlerin bu ülkede vergiye tabi olması veya
c) Nihai ana işletmenin %5’i veya daha azı üzerinde
mülkiyet payına sahip olan ve ek 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a),
(b) ve (c) bentlerinde sayılanların nihai ana işletmenin bulunduğu ülkede
yerleşik olması.
(2) Nihai ana işletmenin mülkiyet payına sahip
olanların söz konusu işletmenin zararını vergiye tabi kazançlarının
tespitinde indirim konusu yapabilmeleri durumunda, çok uluslu işletme
grubunun şeffaf işletme niteliğindeki nihai ana işletmesinin işletme bazlı zararı, bu işletmenin mülkiyet payına isabet eden
miktarda azaltılır.
(3) Vergilemede indirilebilir kâr payı uygulamasına
tabi olan nihai ana işletme, aşağıdaki durumlarda ilgili hesap dönemi için
hesap döneminin kapandığı ayı takip eden on ikinci ayın sonuna kadar
işletme bazlı kazancını, zarar durumuna düşmemek
kaydıyla, söz konusu uygulama kapsamında indirilebilir kâr payı miktarı
kadar azaltır.
a) Nihai ana işletmesinin hesap döneminin kapandığı
ayı takip eden on ikinci ayın sonuna kadar kâr payı geliri üzerinden vergi
hesaplanması durumunda;
1) Kâr payı geliri üzerinden hesaplanan verginin en
az asgari kurumlar vergisi oranı uygulanmak suretiyle tespit edilmesi veya
2) Nihai ana işletmenin ödenen kapsanan vergileri
ile kâr payı gelirini elde edenin bu geliri üzerinden ödenen vergileri
toplamının, bu vergilerin hesaplandığı kazanca en az asgari kurumlar
vergisi oranı uygulanmak suretiyle tespit olunan tutardan fazla olmasına
ilişkin beklentinin bulunması veya
3) Kâr payı gelirini elde edenin gerçek kişi olması
ve söz konusu kâr payının kooperatiften elde edilen risturn
geliri niteliğinde olması,
b) Nihai ana işletmenin %5’i veya daha azı üzerinde
mülkiyet payına sahip olan ve kâr payı geliri elde eden gerçek kişinin, bu
işletmenin bulunduğu ülkede yerleşik olması ve söz konusu gelirin bu ülkede
vergiye tabi olması,
c) Nihai ana işletmenin bulunduğu ülkede yerleşik
olup bu işletmeden kâr payı geliri elde edenlerin ek 3 üncü maddenin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılanlar ile emeklilik hizmeti
işletmeleri dışındaki emeklilik yatırım fonlarından olması.
(4) Üçüncü fıkrada geçen vergilemede indirilebilir
kâr payı uygulaması ibaresi, ilgili hesap döneminin kapandığı ayı takip eden
on ikinci ayın sonuna kadar dağıtılan kâr payları üzerinden hesaplanan
vergilerin tek aşamalı vergileme olarak dikkate alındığı ve dağıtılan kâr
paylarının işletmenin kazancından indirim konusu yapıldığı durumu ifade
eder.
(5) Kâr dağıtımına dayalı vergileme
sisteminin uygulandığı ülkelerde faaliyette bulunan bağlı işletmeler,
ilgili hesap dönemi için ek 5 inci maddesi kapsamında tespit olunan vergi
yükünün asgari kurumlar vergisi oranına eşitlenmesi için gerekli olan tutar
ile bu hesap dönemindeki kazançların tamamının kâr dağıtımına konu edilmesi
durumunda dağıtım üzerinden hesaplanması gereken vergi tutarından düşük
olanını, dağıtılmış sayılan kâr payı vergisi olarak düzeltilmiş kapsanan
vergilere ekleyebilir. İlgili
ülkede faaliyette bulunan çok uluslu işletme grubuna bağlı işletmelerden
herhangi biri için bu fıkra kapsamında yapılan hesaplama yönteminin tercih
edilmesi halinde, diğer bağlı işletmeler için de aynı yöntemle düzeltilmiş
kapsanan vergilerin hesaplanması gerekir. Bu tercih her hesap dönemi için
ayrı ayrı dikkate alınır. Şu kadar ki, bağlı
işletmeler açısından, 1/7/2021 tarihinden (bu tarih dahil)
önce kâr dağıtımına dayalı vergileme sisteminin yürürlükte olduğu ülkelerde
bu yöntem uygulanabilir.
(6) Beşinci fıkra kapsamındaki uygulamanın geçerli
olduğu ülkelerde, bu yöntemi kullanan bağlı işletmeler açısından her bir
hesap dönemi için düzeltilmiş kapsanan vergi olarak dikkate alınan
tutarların izlendiği takip hesabı oluşturulur. İzleyen hesap dönemlerinde
bu hesaptan sırasıyla;
a) Kâr dağıtımına bağlı olarak ödenen vergiler,
b) Ülkesel bazlı zarara
asgari kurumlar vergisi oranının uygulanması sonucu tespit olunan tutar,
c) Yedinci fıkra kapsamında sonraki hesap
dönemlerine aktarılan tutarın cari hesap döneminde kullanılan kısmı,
indirilir. Bu hesap bakiyesi hiçbir zaman eksi bakiye
vermez.
(7) Altıncı fıkranın (b) bendi kapsamında, ülkesel bazlı zarara asgari kurumlar vergisi oranının
uygulanması suretiyle bulunan tutarın takip hesabındaki bakiye tutardan
fazla olması durumunda, fazla kısım takip hesabı zarar aktarımı uygulaması
kapsamında sonraki hesap dönemlerine aktarılır. Aktarıma konu edilen bu
tutarlar sonraki hesap dönemlerinde takip hesabına aktarılan tutarlardan
indirim konusu yapılır.
(8) Bir ülkedeki bağlı işletme olan yatırım işletmelerine
(vergi şeffaf işletmeler hariç) ilişkin küresel asgari tamamlayıcı kurumlar
vergisinin tespitinde, vergi yükü ile asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi
oranı gibi bu Kısımda yapılan hesaplamalar, o ülkedeki yatırım işletmesi
olmayan diğer bağlı işletmelerden ayrı ayrı
dikkate alınır.
(9) Sekizinci fıkraya alternatif olarak, bağlı
işletme konumunda olan bir yatırım işletmesi vergi şeffaf işletme olarak
kabul edilebilir. Bu durumda, yatırım işletmesine ilişkin mülkiyet
paylarının rayiç bedelle değerlenmesi suretiyle bağlı işletmeler nezdinde
en az asgari kurumlar vergisi oranı üzerinden vergilendirilmesi şarttır.
Sigorta yatırım işletmeleri açısından da bu fıkra hükümleri uygulanır. Şu
kadar ki, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin tespitinde bu
fıkra hükümleri, cari dönem ve takip eden dört hesap dönemi için tercih
edilir. Bu tercihin iptal edilmesi halinde, yatırım işletmesi tarafından
elde tutulan bir varlık veya yükümlülüğün elden çıkarılmasından doğan
kazanç veya zarar, söz konusu varlık veya yükümlülüklerin iptal yılının ilk
günündeki gerçeğe uygun değeri üzerinden belirlenir.
(10) Sekizinci ve dokuzuncu
fıkralara alternatif olarak, bağlı işletme olan bir yatırım işletmesinin
mülkiyet payına sahip ve yatırım işletmesi olmayan başka bir bağlı
işletmenin, yatırım işletmesine iştirakinden elde edilen kazançların en az
asgari kurumlar vergisi oranında vergilendirilebilir olmasına yönelik
beklentinin bulunması durumunda, bağlı işletme yatırım işletmesindeki
mülkiyet payına ilişkin olarak vergilendirilebilir dağıtım yöntemini
uygulayabilir. Şu kadar ki,
küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin tespitinde bu fıkra
hükümleri, cari dönem ve takip eden dört hesap dönemi için tercih edilir.
Bu fıkranın uygulamasında vergilendirilebilir dağıtım yöntemi, yatırım
işletmesinin işletme bazlı kazançlarının takip
eden üç hesap dönemi içerisinde mülkiyet payına sahip bağlı işletmelere
dağıtılmasının taahhüt edildiği, bu dönemin sonuna kadar dağıtılmayan
işletme bazlı kazançların ise üçüncü hesap dönemi içerisinde yatırım
işletmesinin kazancı olarak dikkate alınarak küresel asgari tamamlayıcı
kurumlar vergisinin hesabında dikkate alınan yöntemdir. Bu tercihin iptal
edilmesi halinde, yatırım işletmesinin dağıtılmamış işletme bazlı kazancı, iptal edilen hesap döneminde yatırım
işletmesinin küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin hesabında
dikkate alınır.”
MADDE 49-
5520 sayılı Kanuna aşağıdaki ek
madde eklenmiştir.
“Yetki
EK MADDE 13- (1) Hazine ve Maliye Bakanlığı bu
Kısmın uygulanmasına yönelik usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
MADDE 50- 5520 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde
eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 17- (1) Beşinci Kısmın uygulamasında
bentlerde belirtilen süreler için aşağıdaki hükümler dikkate alınır.
a) Ek 6 ncı maddenin
üçüncü fıkrasının uygulamasında, 2024 hesap dönemi için maddi duran
varlıkların net defter değerinin %7,8’i, bağlı işletmelerin çalışanlarının
brüt ücretlerinin %9,8’i dikkate alınır. Bu oranlar; takip eden dört hesap
dönemi boyunca %0,2, 2029 hesap döneminden itibaren dört hesap dönemi
boyunca da her hesap dönemi için bağlı işletmelerinin çalışanlarının brüt
ücretleri için %0,8, maddi duran varlıklar için ise %0,4 azaltılarak uygulanır.
b) Ek 8 inci maddenin dördüncü fıkrası kapsamında
verilecek beyannameler 2024 hesap dönemi için hesap döneminin kapandığı ayı
izleyen on sekizinci ayın son gününe kadar beyan edilir ve tahakkuk eden
vergiler beyan süresinin son gününe kadar ödenir. Şu kadar ki, ek 1 inci
madde kapsamında küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi mükellefi olup
ek 8 inci maddeye göre ilk defa beyanname verecek mükellefler açısından da
bu madde hükümleri uygulanır.
c) 1/1/2024 tarihinden
önceki işlemler nedeniyle finansal tablolarda ertelenmiş vergi varlığı veya
yükümlülüğü olarak kayıtlara alınan tutarlar, ek 5 inci madde kapsamındaki
vergi yükünün hesabında dikkate alınır. Ertelenmiş vergi varlığı veya
yükümlülüğü olarak vergi yükünün tespitinde dikkate alınacak tutar, asgari
kurumlar vergisi oranı veya ilgili ülkede uygulanan kurumlar vergisi
oranının düşük olanı üzerinden hesaplanır. Şu kadar ki, ülkesel bazlı kazancın tespitine yönelik yapılan hesaplamada,
zarardan kaynaklanan ertelenmiş vergi varlığı tutarı, asgari kurumlar
vergisi oranı uygulanmak suretiyle tespit olunur.
ç) Ülkesel bazlı kazanç veya zararın hesaplanmasına
dahil edilmeyen işlemlerden kaynaklanan ve
30/11/2021 tarihinden sonra ertelenmiş vergi varlığı olarak dikkate alınan
tutarlar, ek 5 inci madde kapsamındaki vergi yükünün tespitinde dikkate
alınmaz.
d) Ek 7 nci maddenin
beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci fıkra hükümleri 1/1/2025
tarihinden itibaren (özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerde ise 2025
yılında başlayan özel hesap döneminden itibaren) elde edilen kazançlara
uygulanır.
e) 2026 hesap dönemi sonuna kadar (hesap döneminin
son günü 30/6/2028 tarihini geçenler hariç) bir
ülkedeki yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi aşağıdaki
şartların herhangi birinin sağlanması durumunda sıfır olarak kabul edilir.
1) 24/2/2020 tarihli ve
2151 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında düzenlenen ülke bazlı rapor ile
ilgili ülke mevzuatı uyarınca hazırlanan benzer nitelikteki ülke bazlı
raporlarda toplam hasılatın 10 milyon avro karşılığı Türk lirasından ve
vergi öncesi kârın 1 milyon avro karşılığı Türk lirasından az olması,
2) Çok uluslu işletme grubunun uluslararası kabul
görmüş finansal muhasebe standartlarına göre hesaplanan ülke bazlı kurumlar vergisi ve benzer nitelikteki
vergilerinin toplamının, (e) bendinin (1) numaralı alt bendi kapsamında
düzenlenen ülke bazlı raporlardaki vergi öncesi kârlara bölünmesi suretiyle
hesaplanan vergi yükünün; 2024 hesap dönemi için %15, 2025 hesap dönemi
için %16 ve 2026 hesap dönemi için %17 oranlarına eşit veya daha fazla
olması,
3) Çok uluslu işletme grubunun, (1) numaralı alt
bent kapsamında düzenlenen ülke bazlı
raporlarındaki vergi öncesi kârının; bunların çalışanlarının brüt ücretleri
ile maddi duran varlıklarının net defter değerinin, (a) bendi kapsamında
ilgili yıl için hesaplanacak oranla çarpılan tutarların toplamına eşit veya
bu tutardan daha az olması.
f) Bir çok uluslu işletme
grubunun nihai ana işletmesinin bulunduğu ülkede en az %20 oranında bir
kurumlar vergisi uygulanması durumunda, o ülke için yetersiz
vergilendirilen ödemeler esası kapsamında hesaplanan tamamlayıcı vergi,
geçiş dönemi boyunca her bir hesap dönemi için sıfır olarak kabul edilir.
Bu bentte geçen geçiş dönemi ibaresi, 31/12/2025 tarihinden önce başlayan
(bu tarih dahil) ve 31/12/2026 tarihi itibarıyla
sona eren hesap dönemlerini ifade eder.
g) (e) ve (f) bentlerinde belirtilen şartları
birlikte sağlayan bir çok uluslu işletme grubu,
ilgili ülke için bahsi geçen bentlerde yer alan uygulamalardan herhangi
birini tercih edebilir.”
MADDE 51-
8/3/2007 tarihli ve 5597 sayılı Yurt Dışına Çıkış Harcı
Hakkında Kanun ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun
1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “50 Türk lirası” ibaresi “500
Türk lirası” şeklinde değiştirilmiş, birinci cümleden sonra gelmek üzere
aşağıdaki cümleler eklenmiş ve mevcut ikinci cümlesinde yer alan “bu
miktarı” ibaresi “bu fıkrada yer alan harcı veya bu harcın yeniden
değerleme oranı uygulanmak suretiyle belirlenmiş olan tutarını” şeklinde
değiştirilmiştir.
“Bu harç, her yıl bir önceki yıla
ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca
belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu
suretle hesaplanan harç tutarının 10 Türk lirasına kadarki kesirleri
dikkate alınmaz. Şu kadar ki, bu kapsamda hesaplanan harcın uygulandığı
yılın ocak ayının onuncu günü sonuna kadar yapılan yurt dışına çıkışlarda,
bir önceki yılın sonu itibarıyla geçerli tutar üzerinden yapılmış harç
ödemeleri için fark ikmal edilmez.”
MADDE 52- 6/1/1982 tarihli ve 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45 inci maddesinin birinci fıkrasının
ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci fıkrasına
aşağıdaki cümle eklenmiştir.
“Ancak, konusu otuz bir bin Türk
lirasını geçmeyen; vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere
karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen
kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.”
“Bölge idare mahkemesinin 48 inci
maddenin yedinci fıkrası uyarınca verdiği kararlara karşı tebliğ tarihini
izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.”
MADDE 53-
2577 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin birinci fıkrasının Anayasa Mahkemesi
tarafından iptal edilen (b) bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiş,
fıkraya (b) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve diğer
bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
“b) Konusu dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan;
vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan
davalar.”
“c) Konusu iki yüz yetmiş bin Türk lirasını aşıp
dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşmayan; vergi davaları, tam yargı
davaları ve idari işlemler hakkında açılan ve istinaf kanun yolu
incelemesinde kaldırma kararı üzerine yeniden karar verilen davalar.”
MADDE 54-
2577 sayılı Kanunun ek 1 inci
maddesine “Parasal sınırların artırılması:” başlığı eklenmiş ve madde
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“EK MADDE 1- 1. Bu Kanunda öngörülen parasal
sınırlar; her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961
tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi
hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim
yılı başından geçerli olmak üzere artırılmak suretiyle uygulanır. Bu
şekilde belirlenen sınırların bin Türk lirasını aşmayan kısımları dikkate
alınmaz.
2. 17 nci madde uyarınca
duruşma yapılmasının zorunlu olduğu davaların belirlenmesinde davanın
açıldığı; 45 inci ve 46 ncı maddeler uyarınca
istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesinde ise
ilk derece mahkemesi veya bölge idare mahkemesince nihai kararın verildiği
tarihteki parasal sınır esas alınır. Ancak nihai karar tarihinden sonra
parasal sınırlarda meydana gelen artış, bölge idare mahkemesinin kaldırma
veya Danıştayın bozma kararı üzerine yeniden
bakılan davalarda uygulanmaz.”
MADDE 55-
9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi
Kurumunun Muafiyetleri ve Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanunun
mülga 14 üncü maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
“Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma
Kurumunun gelirleri
MADDE 14- Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden
Araştırma Kurumunun gelirleri şunlardır:
a) Genel bütçeden yapılacak Hazine yardımları
b) Kurum faaliyetlerinden elde edilecek gelirler
c) Yayın gelirleri
ç) Kuruma ait taşınır veya taşınmaz malların
gelirleri
d) İşletme ve şirketler ile diğer birimlerden
aktarılan gelirler
e) Radyoaktif atık yönetimi için Kuruma ödenen
bedeller
f) Fikrî ve sınai mülkiyet
haklarından elde edilen gelirler
g) Kuruma yapılacak her türlü yardımlar, bağışlar
ve vasiyetler
ğ) Diğer gelirler
Bu gelirlerden hesap yılı sonuna kadar
harcanmayanlar bir sonraki yıla aktarılır.”
MADDE 56- 2690 sayılı Kanunun Anayasa Mahkemesi tarafından
iptal edilen ek 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
“EK MADDE 4- Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden
Araştırma Kurumunda geçici olarak görevlendirilen mesleğe özel yarışma
sınavıyla alınanlar ile teknik hizmetler sınıfına dâhil personele ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun
38 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki sınırlamalara tabi olmaksızın
öğretim üyelerine ödenecek ilave ücret, asgari ücretin üç katını aşmamak
üzere Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bu kapsamda ödenecek ilave ücretlerden
damga vergisi hariç hiçbir kesinti yapılmaz.
Kurum, görev alanı ile ilgili konularda insan
kaynağı yetiştirilmesi ve geliştirilmesini sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı
tarafından belirlenen üst limitler dâhilinde, diğer mevzuatta yer alan
sınırlamalara tabi olmaksızın Kurum tarafından çıkarılan yönetmeliğe göre
ödül ve burslar verebilir.
Kurum tarafından desteklenen projelerde, proje
süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında ve projeye ilişkin
hizmetlerde görev alan proje yürütücüsü, araştırmacı ve diğer personele
ödenebilecek proje teşvik ikramiyesinin üst limiti asgari ücretin net
tutarının dört katını geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bu
kapsamda yılda en fazla üç defa proje teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu
ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Kurum tarafından
desteklenen projeler ile Kurum tarafından yürütülen dış destekli proje
harcamaları için Kurumun uygun bulması durumunda ön ödeme yapılabilir.
Desteklenen proje ve faaliyetler için öngörülen yılları bütçe ödeneklerinin
ilgili tertiplerinde yer alan ödenekten harcanmayan kısımları ertesi yıl
bütçesinin ilgili tertiplerine devren ödenek kaydedilir. Kurumda
görevlendirilecek hakem, kurul ve komite üyeleri ile benzeri kişilere
yapılacak ödemelerin üst limiti asgari ücretin net tutarının üç katını
geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca belirlenir ve ilgililerine ödenir. Bu fıkraya göre aktarılacak tutarların harcanması,
muhasebeleştirilmesi ve bu fıkra kapsamında yapılacak ön ödemelere ilişkin
usul ve esaslar ile Kurumun bütçe ödeneklerinin kullanılması, tertipler arasında
aktarma yapılması ve diğer bütçe işlemlerinin gerçekleştirilmesinde
uygulanacak usul ve esaslar ile desteklenecek projelerin ilanı,
değerlendirilmesi, seçimi ve diğer hususlar Hazine ve Maliye Bakanlığının
görüşü alınarak Kurum tarafından yönetmelikle belirlenir.
Kurumun görevlerini yerine getirmesi için
yürüteceği faaliyetler sırasında mevzuatı uyarınca proje bütçesi kapsamında
ödenecek ücretler ile üçüncü fıkra uyarınca belirlenen üst limit dâhilindeki
ücret ve proje teşvik ikramiyesi tutarları Kurum Yürütme Kurulunca
belirlenir.”
MADDE 57-
24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar
Kanununun 9/A maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan “idarî
yargılama usulü ve idare hukuku,” ibaresi “idarî yargılama usulü, idare
hukuku ve milletlerarası hukuk-milletlerarası özel hukuk,” şeklinde, (b)
bendinde yer alan “vergi usul hukuku ve maliye-ekonomi,” ibaresi “vergi
usul hukuku, maliye-ekonomi, ticari işletme-şirketler hukuku ve milletlerarası
hukuk-milletlerarası özel hukuk,” şeklinde ve beşinci fıkrasında yer alan
“iki katı” ibareleri “bir katı” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 58-
2802 sayılı Kanunun 106 ncı maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Yargıtay Birinci Başkanı,
Danıştay Başkanı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı,
Yargıtay Birinci başkanvekilleri, Danıştay başkanvekilleri, Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay ve Danıştay
daire başkanları, Yargıtay ve Danıştay üyeleri ile Adalet Bakanlığı
Müsteşarına (40.000); birinci sınıf hâkim ve savcılardan 103 üncü maddedeki
aylık ödeme oranı % 86 olanlara ve Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu ile
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Teftiş Kurulunda fiilen görev yapan
müfettişlere (35.000); diğer birinci sınıf hâkim ve savcılara (30.000);
birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve savcılara (26.000); diğer hâkim ve
savcılara ise (22.500) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan
katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ek tazminat ödenir. Bu Kanuna tabi olan hâkim ve savcılardan Anayasa
Mahkemesinde görev yapanlara ödenen aylık ek ödenek ve Uyuşmazlık
Mahkemesinde görev yapanlara ödenen ödenek ile bu fıkrada belirlenen ek
tazminattan yalnızca biri ve yüksek olanı ödenir.”
MADDE 59-
27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“25/6/2001 tarihli ve 4688
sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümleri
uyarınca kamu görevlileri sendikalarına üye olup, aylık veya ücretinden
üyelik ödentisi kesilen kamu görevlilerine her ay aylık veya ücretleri ile
birlikte toplu sözleşmeyle belirlenen tutarda toplu sözleşme ikramiyesi
ödenir.”
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Kanunla 2577
sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi ile ek 1 inci maddesinde yapılan değişiklikler, 13/7/2024 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında da
uygulanır. Bu kararların temyiz süresi; bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce tebliğ edilenler bakımından maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tebliğ
edilenler bakımından ise tebliğ tarihinden itibaren otuz gündür.
(2) Bu Kanunla 2577 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin birinci fıkrasına eklenen (c) bendi, bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra verilen kararlar hakkında
uygulanır.
(3) 2802 sayılı Kanunun 106 ncı
maddesinin altıncı fıkrasının 30/3/2023 tarihli ve
7447 sayılı Kanunla değiştirilen birinci cümlesi ile fıkranın mevcut ikinci
ve üçüncü cümlelerinin uygulanmasına 15/8/2024 tarihine kadar devam olunur.
Bu Kanunla 2802 sayılı Kanunun 106 ncı maddesinde
yapılan değişiklik, 15/8/2024 tarihinden itibaren
uygulanır.
MADDE 60-
Bu Kanunun;
a) 3 üncü, 4 üncü, 33 üncü ve 34 üncü maddeleri 1/1/2025 tarihinde,
b) 17 nci, 21 inci, 28
inci ve 30 uncu maddeleri yayımını izleyen ayın başında,
c) 18 inci ve 25 inci maddeleri 1/11/2024
tarihinde,
ç) 20 nci ve 22 nci maddeleri 1/1/2030
tarihinde,
d) 24 üncü ve 32 nci
maddeleri 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen
kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde,
e) 29 uncu maddesi 2024 yılı Temmuz ayı ödeme
döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde,
f) 35 inci ve 36 ncı
maddeleri, 2025 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen
kazançlara, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2025 takvim
yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde
elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde,
g) 37 nci ila 49 uncu
maddeleri, 2024 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen
kazançlara, özel hesap dönemine tabi olan kurumların ise 2024 takvim
yılında başlayan özel hesap dönemi ve izleyen vergilendirme dönemlerinde
elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde,
ğ) 51 inci maddesi yayımını izleyen onuncu günde,
h) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
MADDE 61- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
1/8/2024