Anayasa Mahkemesinin 19/12/2023 Tarihli ve 2019/5202 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-05-20

20 Mayis 2024 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32551
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
EFTHYMİA MEENTZLOU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/5202Karar Tarihi : 19/12/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucular : 1. Efthymia MEENTZLOU 2. Evdoksia GALANOPULO 3. Katina Evdokiya VERiOPOLOS 4. Keti VUÇAS 5. Maria FÍLİMON Başvurucular Vekili: Av. Cem Murat SOFUOĞLU 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, başvurucuların cemaat vakfi yönetimi seçimi yapılması taleplerinin reddedilmesi nedeniyle örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/2/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

A. Cemaat Vakıflarına İlişkin Tarihsel Süreç
5. Türkiye'ye yerleşmiş gayrimüslim azınlıklara 1935 yılının Aralık ayında yürürlüğe giren 5/6/1935 tarihli ve 2762 sayılı mülga Vakıflar Kanunu'na istinaden 1936yılında, vakıflar idaresine hesap vermemiş olan bütün mütevelliler veya mütevelli heyetlerine.üç ay süre tanınarak beyanname vermeleri istenmiştir. “1936 Beyannamesi" olarak anılan bu beyannamelerde gayelerini yürütmek için lüzumlu mevkufat açıklanmış ve hayra tahsis edilmiş mallar (hayratlar) ile bunlara gelir temin eden mallar (akarlar) gösterilmiştir.Beyannameleri veren vakıflara ait tüzel kişilikler, günümüz hukukunda kendi cemaat mensuplarınca seçilen yöneticilerle idare edildiğinden cemaat vakfi olarak tanımlanmaktadır (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, B. No:·2019/35842, 2/5/2023, § 9).
6, 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 3. maddesine göre cemaat vakfı “vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış, mensupları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Türkiye'deki gayrimüslim cemaatlere ait vakıflar" olarak tanımlanmıştır. Bu vakıflar, 5737 sayılıKanun'un 4. maddesine göre özel hukuk tüzel kişisi olup ayıı Kanun'un 6. maddesine göre kendi mensuplarının seçtiği yönetim kurulları tarafindan yönetilir (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, § 10).

B. Başvuruya Konu Süreç
7. Başvuruya konu Balıklı Rum Hastanesi Vakfi, 1794 yılında İstanbul'daki Rum hastanelerinin tek bir catı altında birleştirilmesi amacıyla bağışlarla kurulmuş bir cemaat vakfıdır. Başvurucular, yukarıda açıklanan kanun maddesi kapsamında (bkz. § 6) Vakfın doğal üyesidir.

8. Başvurucular 11/2/2014 tarihinde Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesine açtıklanı davada; Balıklı Rum Hastanesi Vakfi'nın doğal üyesi olduklarını, Vakfin yönetimine ilişkin seçimin en son 1991 yılımda yapıldığını belirtmiştir. Başvurucular 16/9/2004 tarihli ve 25585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cemaat Vakıfları Yönetim Kurulu Seçimlerinin Seçim Esas ve Usullerine İlişkin Yönetmelik (2004 tarihli Yönetmelik) kapsamında; 2004 ve 2008 vıllarında Vakfin Yönetim Kurulu seçimi yapılması gerekirken yapılmadığını ileri sürmüştür. Başvurucular devamla ilgili Yönetmelik'in 27/9/2008 tarihli ve 27010 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan Cemaat Vakifları Yönetim Kurulu Seçimlerinin Seçim Esas ve Usullerine İlişkin Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldiğıni, aynı Resmî Gazete'de yayımlanan Vakıflar Yönetmeliği (2008 tarihli Yönetmelik) kapsamımda en geç 2012 yılında yönetim kurulu seçimi yapılması gerektiğini,söz konusu yönetmelikleri dayanak yapan Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Vakıflar Bölge Müdürlüğünün diğer cemaat vakıflarına seçřm konusunda uyarı yaparken davalı vakıf için hiçbir uyarı yapmadığını ifade etmişlerdir. Başvurucular, cemaat vakıflarının yönetim kurulu seçimine dair hususların 19/1/2013 tarihli ve 28533 sayıh Resmî Gazete'de yayımlanan Vakıflar Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (2013 tarihli Yönetmelik)ile kaldırıldığim, söz konusu hukuki boşluktan istifade eden davalı Vakfın 2014 yılı itibarıyla 23 yıldır görevine devam etmeyi sürdürdüğünü belirtmiştir. Ayrıca Vakfın doğal üyesi olan bir kısımi cemaat üyesinin çeşitli tarihlerde Vakıflar Genel Müdürlüğüne. ve Vakıflar Bölge Müdürlüğüne seçim yapılması hususunda talepte bulunduğunu, söz konusu taleplerin dikkate alınmadığını ǒne sürmüştür. Başvurucular yasal boşluğun 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılıTürk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi doğrultusunda hâkim tarafindan doldurulmak sureti ile seçim tarihinin ve seçim usulünün belirlenmesini talep etmiştir.


9. - Davanım ihbar edildiği Vakıflar Genel Müdürlüğü 31/3/1991 tarihinde seçimle yönetime gelen üyeler hakkında herhangi bir sebeple bir dava açılmadığını, 2008 tarihli Vakıflar Yönetmeliği'nin "Cemaat Vakfi Yöneticilerinin Seçimi" başlıklı bölümünün 2013tarihli Yönetmelik'le yürürlükten kaldırıldığını belirtmiştir. Devamında Vakıflar Genel Müdürlüğünce 11/2/2013 tarihli yazı ile seçim hususunda yeni yönetmelik hükümleri yūrürlüğe girinceye kadar yönetim kurulu seçimlerinin yapılmamasının belirtildiğini, cemaat vakıflarını yönetim kurulu seçimi hususunda yürürlükte olan bir usul bulunmadığından bunun huküken mümkün olmayacağını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

10. Bakırköy 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 8/12/2015 tarihinde davanın reddine karar vermiştir, Mahkeme gerekçesinde, yönetmelik hükümleri açısından boşluk bulunmakla birlikte "Cemaat Vakıflarının yöneticileri mensuplarınca kendi aralarından seçilir. Vakif yöneticilerinin seçim usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir." şeklindeki 5737 sayılıKanun'un 6. maddesinin hukuken geçerli ve ayakta olduğu belirtilmiştir. Kararda; yürürlükte bulunan kanun hükmü gereği yönetmelik ile düzenleneceği açıkça belirtilen bir durumda kanun/hukuk boşluğundan söz edilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Kanun'da hüküm bulunmayan durumlarda 4721 Kamun'un çelişmeyen hükümlerinin uygulanmasından söz edilebilmesi mümkün ise de mevcut uyuşmazlıkta 5737 sayılı Kanun'da açık hüküm bulunduğundan 4721 sayılı Kanun'un vakıf yöneticilerinin seçimi ile ilgili hükümlerinin uygulanma koşullarının gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak Mahkeme,kanun gereği yönetmelik ile belirleneceği açıkça belirtilen hususta kanun boşluğu bulunmadığından ve bu hususun yargılama faaliyeti kapsamına girmediğinden davayı dava şartı yokluğundan usulden reddetmiştir.

11. Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 28/1 1/2017tarihinde kararı onamış ve 3/12/2018 tarihinde karar düzeltme talebinin reddine karar vermiştir.

12. Nihai karar, başvuruculara 14/1/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 12/2/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
13. 2762 sayılı mülga Kanun'un 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"...Cemaatlere ve esnafa mahsus vakiflar, bunlar tarafindan seçilen kişi veya kurullarca yönetilir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Vakıflar Genel Müdürlüğünün bağli bulunduğu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir"
14. 2004 tarihli Yönetmelik'in ilgili kısmı şõyledir:

"Madde 1: Bu Yönetmeliğin amacı, 2762 sayılı Vakaflar Kanununun 1 inci maddesinde belirtilen Türkiye'deki gayrimüslim cemaatlere ait vakifların yönetim kurulu seçimlerinin esas ve usullerine ilişkin hususları belirlemektir.

Madde 2 : Bu Yönetmelik, cemaat vakiflarının seçim çevresini ve vakıf yönetim kurulu seçimlerinin esas ve usullerine ilişkin hususları kapsar.

o.
Madde 5 : Cemaat vakiflarının yönetim kurulu seçimlerinde;
a) Vakfin yönetim kurulu seçimine, vakıf veya hayratından yararlanan ve vakfın seçim çevresinde ikamet eden cemaat mensuplari katilır.

b) Her vakıf için ayrı bir yönetim kurulu seçilir ve yönetim kurulu seçimleri dört yılda bir yapılır..."
15. S737 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanunun uygulanmasında;
:
1936 Beyannamesi: Cemaat vakaflarının 2762 saylı Vakiflar Kanunu gereğince verdikleri beyannameyi,
Cemaat vakfı: Vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış, mensupları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Türkiye'deki gayrimüslim cemaatlere ait vakıflari,
..
ifade eder."
16. 5737 sayılı Kanun'un 4. maddesi şöyledir:
"Vakflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir"
17. 5737 sayıh Kanun'un 6. maddesinin üçüncü fikrası şöyledit:
"Cemaat vakiflarının yöneticileri mensuplarınca kendi aralarından seçilir. Vakıf yöneticilerinin seçim usül ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."
18. 2008 tarihli Yönetmelik'in ilgili kısmı şöyledir:
"Madde I: Bu Yönetmelik; yeni vakafların kuruluşu, vakıfların yönetimi, faaliyetleri,denetimlerine ilişkin usûl ve esaslar ile Vakaflar Meclisi, Rehberlik ve Teftiş BaşkanlığıVakıf Uzmanlığı ve Uzman Yardımcılığı ile ilgili görev, yetki ve sorumlulukların düzenlenmesi amaciyla hazırlanmıştır.

Madde 2: Bu Yönetmelik 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.


Madde 3: Bu Yönetmelikte geçen;
c) 1936 Beyannamesi: Cemaat vakflarının mülga 2762 sayılı Vakiflar Kanunu gereğince verdikleri beyannameyi,
d) Cemaat vakfi: Vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın mülga 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış, mensupları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Türkiye'deki gayrimüslim cemaatlere ait vakıflari,
z) Vakıf yöneticisi: Mülhak, cemaat ve esnaf vakfları ile yeni vakflarda; vakfiye, 1936Beyannamesi, vakıf senedi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve Kanuna göre vakfi yönetmeye ve temsile yetkili kişi veya yetkili organlarda görev alan kişileri.
aa) Vakıf. yönetimi: Mülhak, cemaat ve esnaf vakiflar ile yeni vakaflarda;vakfiye, 1936 Beyannamesi, vakif senedi, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ve Kanuna göre vakfi yönetmeye ve temsile yetkili organı, ifade eder.

Madde 30: Cemaat vakflarının yönetim kurulu seçimlerinde;
a) Vakfin yönetim kurulu seçiminé, vakif veya hayratından yararlanan cemaat mensuplariı katılır.

b) Her vakıf için ayrı bir yönetim kurulu seçilir ve yönetim kurulu seçimleri dört yılda biryapılır. "
19. 2013 tarihli Yönetmelik'in ilgili kismı şöyledir:
"Madde 1: 27/9/2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakiflar Yönetmeliğinin Üçüncü Bölümü ile birlikte 29, 30, 31, 32, 33 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır."
20. 4721 sayılı Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır.
Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.
Häkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır"
B. Uluslararası Hukuk 
21. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AÍHM); 11. madde bağlamında kültürel veya manevi mirası korumak, çeşitli sosyoekonomik amaçlar gütmek, dini ilan etmek veya öğretmek, etnik bir kimlik aramak veya azınlık bilincini savunmak gibi diğer amaçlarla kurulan örgütlerin de demokrasinin düzgün işleyişi için önemli olduğunu belirtmiştir.AİHM'e göre çoğulculuk aynı zamanda çeşitliliğin ve kültürel geleneklerin, etnik ve kültürel kimliklerin, dinî inançların, sanatsal, edebî ve sosyoekonomik fikir ve kavramların dinamiklerinin gerçek anlamda tanınması ve bunlara saygı duyulması üzerine inşa edilmiştir.AiHM, farklı kimliklere sahip kişi ve grupların uyumlu etkileşimini sosyal uyumun 

sağlanması için elzem bulmuştur. AİHM, sivil toplumun sağlıkhı bir şekilde işlediği yerlerde vatandaşların demokratik sürece katılımının büyük ölçüde birbirleriyle bütünleşebilecekleri ve ortak hedefleri birlikte takip edebilecekleri derneklere aidiyet yoluyla gerçekleşmesini doğal kabůl etmiştir (Gorzelik ve diğerleri/Polonya, B. No: 44158/98, 17/2/2004, § 92).
22. AİHM, örgütlenme özgürlüğünün ulusal ve etnik azınlıklar da dâhil olmak üzere azınlıklara mensup kişiler için özellikle önemli olduğunu, Avrupa Konseyi Çerçeve Sözleşmesi'nin giriş bölümünde belirtildiği üzere "çoğulcu ve gerçekten demokratik bir toplumun, ulusal bir azınlığa mensup her bir kişinin etnik, kültürel, dilsel ve dini kimliğine saygı göstermekle kalmayıp, aynı zamanda bu kimliği ifade etmelerini, korumalarını ve geliştirmelerini sağlayacak uygun koşulları yaratması gerektiğini" kabul etmektedir. AiHM kimliğini ifade etmek ve geliştirmek için bir örgüt kurmanın bir azınlığın haklarınıkorumasına ve geliştirmesine yardımcı olabileceğini ifade eder (Gorzelik ve diğerleri/Polonya, §§ 92, 93)

23. AiHM örgütlenme özgürlüğüne gerçek ve etkili bir şekilde saygıgösterilmesinin devletin sadece müdahale etmeme yükümlülüğüne indirgenemeyeceğini, salt negatif bir anlayışın ne I1. maddenin ne de genel olarak Avrupa Ínsan Hakları Sözleşmesi'nin amacıyla uyumlu olacağını ifade etmiştir. Dolayısıyla bu özgürlüklerin etkili bir şekilde kullanılmasını güvence altına almak için pozitif yükümlülükler söz konusu olabilir (Wilson &Ulusal Gazeteciler Birliği ve diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 30668/96, 30671/96,30678/96, § 41). Bu yükümlülük, azınlıklara mensup kişiler için özellikle önemlidir çünkü bu kişiler mağduriyete karşı daha savunmasızdır (Bgczkowski ve diğerleri/Polonya, B. No:1543/06, 24/9/2007, § 64).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Anayasa Mahkemesinin 19/12/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucuların İddiaları
25. Başvurücular, başvuru konusu Vakfin Yönetim Kurulu seçiminin en son 1991yılında yapıldığını, idari ve yargı makamlarının bu duruma bir çözüm getiremediğini ileri sürmüştür. Cemaat vakıf üyelerinin haklarının Lozan Antlaşması ile korunduğunu, bu durumun Mahkemece gözardı edildiğini, Vakfi hiçbir yönden denetleyemediklerini belirterek mülkiyet hakkı, din ve vicdan özgürlüğü ile örgütlenme özgürlüklerinin ihlal edildiğinden yakınmıştır.

B. Değerlendirme 
26. Anayasa'nın "Dernek kurma hürriyeti" kenar başlıkh 33. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
. "Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.

Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.

Dernek kurma hürriyetinin kullanimasında uygulanacak sekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.

Bu madde hükümleri vakfiarla ilgili olarak da uygulanır."
27. Anayasa'nın 33. maddesinde herkesin bir derneğe üye olma özgürlüğüne sahip olduğu belirtilmiştir. Anılan madde hükümlerinin vakıflarla ilgili olarak da uygulanacağıbelirlenmiştir. Başvurucular, cemaat vakfi yönetimi seçimlerinin yapılmaması nedeniyle bu örgütün idari işleyişine dâhil olma, örgüt organlarını denetleme, örgütün organlarında görev alma gibi hakları elde edememiştir. Dolayısıyla eldeki başvurunun örgütlenme özgürlüğüyönünden inçelenmesi gerekmektedir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
28. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden bulunmadığı anlaşılan örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. · Esas Yönünden 
29. Örgütlenme özgürlüğü, bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kendilerini temsil eden kolektif bir oluşum içinde bir araya gelme özgürlüğünü ifade eder. Örgütlenme özgürlüğü bireylere topluluk hálinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarııgerçekleştirme imkânı sağlar. Örgütlenme özgürlüğünün temeli, hiç kuşkusuz ifade özgürlüğüdür. İfade özgürlüğü düşünceyi korkmadan, engellenmeden açıklama ve yayma özgürlüğünün yanı sıra bu düşünceler çerçevesinde örgütlenme, kişi toplulukları oluşturma hakkını da kapsamaktadır (dernek hakkı yönünden bkz. Hinı Aseel Hayvanları Koruma ve Geliştirme Derneği ve Hikmet Neğuç, B. No: 2014/4711, 22/2/2017, § 41). Demokrasilerde vatandaşların bir araya gelerek ortak amaçları gerçekleştirebileceği örgütlerin varlığı sağlıklıbir toplumun önemli bir bileşenidir. Demokrasilerde böyle bir örgüt, devlet tarafından saygıgösterilmesi ve korunması gerekén temel haklara sahiptir (Ahmet Parmaksız [GK], B. No:2017/29263, 22/5/2019, § 72; sendika hakkı yönünden bkz. Tayfun Cengiz, B. No:2013/8463, 18/9/2014, § 31).

30. Örgütlenme özgürlüğü, bu hakka yönelik kamu gücü tarafından gerçekleştirilen müdahalelerin yanı sıra kimi durumlarda özel hukuk kişilerince yapılan müdahalelere karşıda anayasal. koruma sağlamaktadır. Dolayısıyla örgütlenme özgürlüğü devlete, müdahalede bulunmama -biçimindeki negatif yükümlülüğün yanı sıra üçüncü kişilerden gelebilecek müdahalelere karşı ilgiliye koruma sağlama şeklindeki birtakım pozitif yükümlülükler de yüklemektedir (benzer değerlendirmeler için bkz. Anil Pınar ve Ömer Bilge, B. No:2014/15627; 5/10/2017, § 36; Bariş Adigüzel, B. No: 2016/16056, 21/4/2021, § 29).
31. Pozitif yükümlülük altında olan devletin bireyleri koruyucu önlemleri alma ve gerekli mekanizmaları yerleştirme sorumluluğu vardır. Dolayısıyla yapıłması gerektiği hâlde birtakım işlemlerin ve tasarrufların yapılmaması ya da alınması gerektiği hâlde belli tedbirlerin alınmaması devletin sorumluluğunu yerine getirmediği anlamına gelecektir.Ayrica alnacak tedbirlerin üçüncü kişilerin örgütlenme özgürlüğüne müdahalede 

bulunmaları bakımından caydırıcı nitelikte olması gerekir. Söz konusu anlayış; devlete çıkaracağı kanunlarla, yapacağı düzenlemelerle ve alacağı her türlü somut tedbirlerle kişilerin temel haklarını üçüncü kişilere karşı koruma sorumluluğu yüklemektedir. Bu bakımdan üçüncü kişiler tarafindan örgütlenme özgürlüğüne müdahale edilmesi durumunda müdahaleye karşı itirazların öne sürülebileceği ve müdahalenin sonuçlarının giderilmesi açısından gerçek ve etkili koruma temin edecek idari ve hukuksal mekanizmaların oluşturulması devletin pozitif yükümlülüklerindendir (benzer değerlendirmeler için bkz. Anıl Pınar ve Ömer Bilge, § 30).

32. Başvurucuların dinî azınlıktan kişiler olduğunun hatırlatılmasında da fayda vardır.. Örgütlenme özgürlüğünü her bir vatandaşın etkin bir şekilde kullanmasının sağlanmasının demokratik bir toplum için önemi kuşkusuz oļmakla birlikte azınlığa mensup bireyler açısından bu hususun daha hassas olduğunun belirtilmesi gerekir. Zira bu kimseler çoğunluk içinde sahip oldukları kimlikleri korumak ve kimliklerine özgü tarihsel, dinî,sosyal, ekonomik, kültürel durumları, hakları daha güçlü bir biçimde ifade etmek için bir araya gelir ve bu kimselerin azınlık konumunda olmalarından Ötürü daha fazla korunmalarıgerekir. Bu nedenle devletin toplumsal bütünlüğü temin etmek adına azınlık haklarınıkoruması ve bu hakların en etkin şekilde kullanılmasını sağlaması yargısal süreçlerin süratle sonuçlandırılması ile mümkündür (Corc Kasapoğlu ve Niko Mavrakis, § 46).
33. Mevcut başvuru koşulları yönünden önemli olan husus, örgütlenme özgürlüğünün kullanımının sağlanmasına yönelik idari ve yargısal mekanizmaların oluşturulup oluşturulmadiği meselesidir.

34. Başvuru konusu olay 5737 sayılı Kanun'un işaret ettiği şekilde cemaat vakiflarımın seçim usullerinin yönetmelikle belirlenmesi hükmüne istinaden çıkarılan yönetmeliğin iptal edilmesi etrafinda şekillenmiştir. Bunun sonucunda anılan seçim usullerini düzenleyen bir yönetmelik bulunmadığı gerekçesiyle uzun yıllar boyunca seçim yapılmamıştır. İlgili Yönetmelik iptal edildikten sonra, yeni bir Yönetmelik çıkarılmamasıın, bu süre zarfında idarenin hareketsiz kalmasının temel hakkın kullanımınıengelleyici nitelikte bir mevzuat boşluğu yarattığı açıktır. Buna rağmen kanun koyucunun işaret ettiği şekilde idare söz konusu alani düzenlememiş ve 19/1/2013 tarihinden itibaren cemaat vakıflarınin seçim usullerinde uygulanacak kurallar yönünden bir mevzuat boşluğu oluşmuştur.

35. Bunun üzerine başvurucular, açtıkları davada ilgili boşluğun 4721 sayılıKanun'un I. maddesi. kapsamımda hâkim tarafindan doldurulinasını talep etmiş ancak Mahkeme 5737 sayılı Kanun ve bu Kanun'un cemaat · vakiflarının seçimlerinin düzenlenmesinin yönetmelik ile yapilması gerektiği hükmünün mevcut olması nedeniyle hukuksal bir boşluğun olmadığını değerlendirerek davayı reddetmiştir. Bir başka deyişle yargılamanın sonunda davanın esàşı hakkında bir karar vęrmemiştir. Başvurucular tüm bu süre boyunca cemaat vakfi seçimlerinin yaptırilmaşını sağlayamamış; özetle Vakfin doğal üyeleri olmalarına rağmen Vakfın yönetimi ile ilgili oy kullanamamış, seçimlerde söz sahibi olamamış, Vakıf yönetimini denetleyememiş ve sonuç olarak örgütlenme özgürlüklerinden yararlanamamıştir.

36. Dolayısıyla yukarıda anlatılanlar çerçevesinde olaylar bir bütün olarak değerlendirildiğinde devletin üzerine düşen şekilde yönetmelik düzenlemesi yapmadığıanlaşıłmıştır. Bu durum başvurucuların cemaat vakfi yönetim kurulu seçimleri yapılmaması

ile ilgili şikâyetinin uzunca bir süre çözümsüz bırakılarak örgütlenme özgürlüğünün getirdiği haklara erişimlerini imkânsız kılmıştır. Netice olarak devletin başvurucuların sözü edilen Vakıflarda kendileri ve Vakfin üveleri adına örgütlü bir bicimde hareket etme hakkından etkin bir sekilde yararlanmalarını sağlamak konusundaki pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşılmıştır.

37. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 33. maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir,
VI. GİDERİM 
38. Başvurucular; ihlalin tespit edilmesi, yargılamanın yenilenmesi ve tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

39. Niteliği itibarıyla başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması icin veniden vargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı sonucuna varılmiştır. Yapılan incelemede 18/6/2022 tarihli ve 31870 sayıh Resmî Gazete'de Cemaat Vakıfları Seçim Yönetmeliği'nin yayımlandığı görülmüştür. O hâlde somut başvuruda ihlale neden olan yönetmelik boşluğunun 2022 tarihli Yönetmelik hükümieri çerçevesinde giderilebileceği anlaşılmıştır. Bu bakımdan başvurucuların mensubu oldukları cemaat vakfinın seçimlerinin yapılması ve başvuruda tespit edilen ihlallerin giderilmesi için Vakıflar Genel Müdürlüğüne bildirimde bulunulması gerekir.

40. Öte yandan somut olay bağlamında ihlalin tespit edilmesinin başvurucuların uğradığı zararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı değerlendirilmiştir. Dolayısıyla ihlalin sonuçlarının ortadan kaldınlabilmesi için örgütlenme özgürlüğünün ihlali nedeniyle manevi zararları karşılığında başvuruculara talepleriyle bağlı kalınarak net 10:000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VII. HÜKÜM 
A. Örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 33. maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. İdareden kaynakh sorunun çözümü için Vakıflar Genel Müdürlüğüne BİLDİRİMDE BULUNULMASINA,
D. Başvuruculara net 10.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. 364,60 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 19.164,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararn bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESÍNE 19/12/2023tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.