Anayasa Mahkemesinin 19/11/2020 Tarihli ve 2018/9459 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-02-17

17 Şubat 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31398
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN GÜN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/9459Karar Tarihi : 19/11/2020
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu ; Hasan GÜN Vekili : Av. Aladdin İRAZ 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, yargı kararının gereği gibi uygulanmaması nedeniyle kararın icrasıhakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 29/3/2018 tarihinde yapıłmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapıłmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüş bilditmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

8. 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millîı Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye (652 sayılı KHK) 1/3/2014 tarihli ve 6528 sayıhıKanun ile eklenen geçici 10. madde hükmü uyarınca, okul müdürü olarak görev yapan ve görev süresi dört yıl ve üzeri olan öğretmenlerin müdürlük görevi 2013/2014 ders yılının bitimi itibarıyla başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erdirilmiştir. 652 sayılı KHK'nın 37. maddesi uyarınca da müdürlük görevine atama yapılmasına dair usul ve esasların yönetmelik ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığına Bağhı Eğitim Kurumlan Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik) 10/6/2014 tarihli ve 29026 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

9. Başvurucu, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesinde ilkokul müdürü olarak görev yapmakta iken 652 sayılı KHK gereği sona erecek olan yöneticilik görev süresinin uzatilması için başvuruda hulunmuştur.

10. Bu talebi üzerine Yönetmelik uyarınca değerlendirmeye tabi tutulan ve 58,25puan takdir edilen başvurucunun yöneticilik görev süresi, müdürlük görevi için gereken 75puan şartını sağlayamadığı gerekçesiyle uzatılmamıştır.

11. Başvurucu söz konusu işleme karşı Mardin İdare Mahkemesi (Mahkeme)nezdinde iptal davası açmiştır.

12. Mahkeme 10/12/2014 tarihli kararı ile yürütmenin durdurulmasına hükmetmişve 29/4/2015 tarihli kararıyla da aym gerekçeye yer vermek suretiyle işlemi iptal etmiştir Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:
".… yönetmelikte yer alan Görev Süreleri Uzatılacak Eğitim Kurumu Müdürleri Değerlendirme Formu incelendiğinde, değerlendirme kriterlerinin; olumluluk arz eden düşünce yapısı, tavır ve davranış, vasyf, karakter ve benzeri niteliklerden oluştuğu, bu kriterlerin evet ya da hayır ile' doldurulacağı ve hayır denilen kriterler için puan verilmemesinin öngörüldüğü, bu duruma göre, hakkında değerlendirme yapılan yönetici için puan verilmeyen kriterler bakımından, puan vermemenin dayanağının, somut bilgi ve belge ile açıklığa kavuşturułarak ispatlamması gerektiği görülmektedir.
... değerlendirmeleri haklı kılacak somut bilgi ve belgelerin sunulmadığı, diğer taraftan davacının müdürlük görevinde başarısızlığına veya yetersizliğine ilişkin bilgi ve belgelerin sunulmadiği, nitekim davacının müdür olarak görevini sürdürürken yapılan teftiş ve değerlendirmelerde 'çok iyi' başarı derecelerinin verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı hakkında düzenlenen değerlendirme formunun bazı kisımlarında yer alan değerlendirme puanlarının nesnel, somut ölçme ve değerlendirme kriterlerine dayanmadığı ve bu haliyle objektiflikten uzak, soyut ve dayanaksız olduğu anlaşılmakta olup, dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacıya düşük puan verilmek suretiyle görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesinin davacınn doğrudan müdürlük görevine devam ettirmesi anlamına gelmeyeceği, bu karar uyarınca Milli Eğitin Bakanlığı'na Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan 'Görev Süreleri Uzatılacak Eğitim Kurumu Müdürleri Değerlendirme Formu (Ek-1)' nun nesnel, somut ölçme ve değerlendirme kriterleri ile 

Mahkememizin yukarıda belirtilen gerekçelerine uygun olarak yeniden yapılacak değerlendirme sonucunda davacımın görey süresinin uzatılip uzatilamayacağıa idarece karar verilmesi gerektiği de kuşkusuzdur. "
13. Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi iptal hükmünü 31/12/2015 tarihli kararı ile onamış ve karar düzeltme istemini de 4/4/2016 tarihinde reddetmiştir.
14. Başvurucu, söz konusu iptal kararı gereği yeniden değerlendirmeye tabi tutulmuş ve 63,30 puanla takdir edilmiştir. Başvurucunun yeniden yapılan değerlendirmeye göre yine 75 puan barajının altında kalması nedeniyle görev süresi uzatılmamıştır.
15. Başvurucu, ikinci değerlendirme üzerine tesis edilen görev süresinin uzatilmaması işlemini de dava konusu etmiştir.

16. Mahkeme 18/12/2015 tarihli kararıyla ikinci değerlendirme üzerine tesis edilen işlemi iptal etmiştir. Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:
" İdari yargıda, idare, yargı kararlarının genel anlamı ile bağlıdır. Bir iptal kararıverildikten sonra, bu kararın uygulanması ile ilgili olarak, idare, ancak kararın maksat ve kapsamı içerisinde karar alubilir. Idarenin iptal kararından sonra girişeceği işlem ve eylemler iptal kararımın işığında yapılacaktır. Bu eylem ve işlemlerin iptal kararıyla güdülen amaca uygun olması 'hukuk devleti ilkesinin' de bir gereğidir.
Anayasanın 141 inci maddesinde, mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerektiği belirtilmektedir. Bir yargı kararında yer alması zorunlu olan gerekçe bölümü hüküm fikrası gibi kararın esaslı bir unsurunu oluşturmaktadır ve hüküm fikrası,karar gerekçesi ile bir anlam kazanmaktadır. Dolayısıyla, yargı kararının uygułanmasi,karar gerekçesinin gözetilmesini zorunlu kılmaktadır.

Bu durumda: Mahkememizin 10/12/2014 tarih ve E:2014/2612 sayılı yūrütmeyi durdurma kararmın gerekçesinde 'davacı hakkında doldurulan değerlendirme formunun bir kasım sorulor hakkmda olumsuz kanaat belirtilmesine (Hayir cevabi verilmesine) rağmen.bu değerlendirmeleri haklı kilacak somut bilgi ve belgelerin sumulmadığı, diğer taraftan dovacmın müdürlük görevinde başorısızliğwo veyo yetersizliğine ilişkin hilgi ve belgelerin sunulmadığı anlaşıldığından davacının değerlendirme sonucunda 58,25 puan alarak başarısız sayılmasına ilişkin işlem ve bu işleme dayalı olarak müdürlük görev süresinin uzatilmamasina ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği' gerekçeleriyle işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği görülmektedir.

Amlan mahkeme karurının gerekçesi ve hüküm fikrusı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, değerlendirme formunda herhangi bir konunun olumsuz olarak değerlendirilebilmesi için bu durumum hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgelerle somut olarak ortaya konulması gerektiği ve davalı idare targfindan davacının müdürlük görevinde yetersizliği yuda başarısızlığı, gôrevinde özensiz davrandığı, verimsiz ya da yetersiz olduğu somut olarak ortaya konulmadan görev süresinin uzatılmamasının hukuka aykırı bulunduğu,dolayısıyla hukuka bağlı ve saygılı bir idare tarafından hakkında olumsuz herhangi bir bilgi ve belge bulunmayan, görevinde yetersizliği yada başurısızlığı ortaya konulumayan ve hatta teftiş ve sicil raporları çok iyi düzenlenerek görevinde başarılı bir personel olduğu açik olan davacı hakkında düzenlenen sicil ruporları ile olumsuz kanaat oluşturacak herhungi bir bilgi ve belgenin idarece dosyaya sumudamadiğı hususu ile Mahkememizin E:2014/2612sayılı dava dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararının gerekçesi birlikte gözetildiğínde, davacı hakkında yürütmesi durdurulan işlemin esasa etkisi olmayacak küçük 

değişiklikler yapılarak aynı sekilde yeniden tesis edilmek suretiyle davacının müdürlük görev süresinin ikinci kez uzatılmaması şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde, yukarıda anılan Anayasal ve yasal ilkeler ile hukuka uyarlık bulunmamaktadır. "
17.İptal hükmü, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi tarafindan 14/12/2016 tarihinde onanmiştır.

18. Diğer taraftan başvurucu, ikinci değerlendirme işlemine dair yargı süreci devam ederken 31/7/2015 tarihinde emekli olmuştur.

19. Başvurucunun emekliye ayrıłması nedeniyle 18/12/2015 tarihli iptal kararıüzerine yeniden bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.

20. Başvurucu; bu süreci takiben hukuka aykırı işlemler nedeniyle mağdur olduğunu, bu işlemler iptal edilmesine karşın yargı kararlarının gereği gibi uygulanmadığınıbelirterek 5.0oo TL tutarında manevi tazminatin ödenmesi istemiyle tam yargı davasıaçmiştir.

21. Mahkeme 31/3/2017 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:
".…. dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde;her iki değerlendirme puanınım hukuka aykırılığı ortaya konulmuş olmakla beraber Mahkeme kararı doğrultusunda işlem tesis edilmesi halinde dahi davacının doğrudan müdür olarak görev süresinin uzatılmasının kesin olmadığı, diğer bir ifadeyle yargıkararlarının davacının müdürlük görevine iade edilmesine yönelik olmadıklari, bu nedenle ilk yargı kararının gereğinin yerine getirilmemesinin müdür olarak atanamamaktan kaynaklı manevi zararlara sebebiyet vermeyeceği; öte yandan, ikinci yargı kararının da davacıın emekli olmasından ötürü gereğinin yerine getirilemediği görüldüğünden idarenin ișlem ve eylemlerinden dolayı davacının fizik yapisını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalmosim doğuran olayların meydana gelmediği, ayrica, ortada ağır bir elem ve üzüntünün duyulmasına neden olahilecek bir durumun sőz konusu olmadiği, dolayisıyla manevi tazminat ödenmesini gerektiren sartlar oluşmadiğindan manevi tazminat isteminin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varilmıştır."
22. İstinaf dilekçesinde başvurucu; açtığı tam yargı davaşının yargı kararının uygulanmamasındankaynaklı olarak açtığıbirdava olduğunu, müdürlüğe atanmamasınedeniyle uğradığı zarara ilişkin açtığı bir dava olmadığını açıkça ifade etmiş ve kararın bozulmasını istemiştir. Ret hükmü Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi tarafindan 25/1/2018 tarihinde onanmıştır.

23. Başvurucu tam yargı davasına dair nihai hükmü 5/3/2018 tarihinde tebellüğetmesinin ardından 29/3/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV, İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1,İlgili mevzuat 
24. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarısonuçlorı" kenar başlıklı 28. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"I. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya- eylemde hulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açilabilir."
25. 652 sayılı KHK'nın mülga geçici 10. maddesinin (8) numaralı bendi ile 37.maddesinin (8) numaralı bendi sırasıyla şöyledir:
"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla halen Okul ve Kurum Müdürü, Müdür Başyardımcısı ve Yardımcısı olarak görev yapanlardan görev süresi dört yıl ve daha fazla olanların görevi, 2013-2014 ders yılının bitimi itibarıyla başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erer. Görev süreleri dört yildan daha az olanlariın görevi ise bu sürenin tamamlanmasım takip eden ilk ders yılıın bitimi itibarıyla başka bir işleme gerek kalmaksizin sona erer."
"Okul ve Kurum Müdürleri, il Milli Eğitim Müdürünün teklifi üzerine, Müdür Başyardımcısı ve Yardımcıları ise Okul veya Kurum Müdürünün inhası ve Il Milli Eğitim Müdürünün teklifi üzerine Vali tarafından dört yıllığına görevlendirilir. Bu görevlendirmelerin süre tamamlanmadan sonlandırilmasi, süresi dolanların yeniden görevlendirilmesi ile bu fikranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Bu fikra kapsamındaki görevlendirmeler özlük haklari, atama ve terf yönünden kazanılmış hak doğurmaz."
26. 10/6/2014 tarihli ve 29026 sayılı Resmì Gazete'de yayımlanan (ilk işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan) Yönetmelik'in "Müdürlük görev süresinin uzatılması" kenar başlikh 15. maddesi şöyledir:
"Görev sürelerinin uzatlmasınt isteyen_ müdürler elektronik ortamda başvuruda bulunur. Müdürlükte dört yıllık görev süresini dolduranlar ile görev yaptıkları eğitim kurumumda sekiz yıllık görev süresini dolduran müdürler, Ek-I’de yer alan Görev Süreleri Uzatılacak Eğitim Kurumu Müdürleri Değerlendirme Formu üzerinden değerlendirilir 
Ek-I’de yer alan Form üzerinden yaplacak değerlendirme, müdürlük görev süresinin sona ereceği ders yilınn son gününe göre üç ay öncesinden itibaren yapılır.
Ek-1’de yer alan Formun değerlendirilme sürecine ilişkin iş ve işlemler, il milli eğitim müdürlüklerinin koordinesinde eğitim kurumunun bağlı olduğu ilçe milli eğitim müdürlüklerince yürütülür."
27. Yönetmelik'in Ek-1 kısmında "Görev Süreleri Uzatlacak Eğitim Kurumu Müdürleri İçinDeğerlendirme Formu" yer almaktadır. Bu kısımda 120 farklı önerme bulunmaktadır.Önermelermesleğinyürütümüneilişkindavranışlara/eylemlere(problem çözmede inisiyatif kullanarak acil kararlar alabilir, kurumun fiziki kapasitesinin etkin ve verimli kullanılmasım sağlar, öğretmenleri ve öğrencileri motive edici çalışmalar planlar.katılır ve destekler vb.) yöneliktir ve her önerme ayrı aynı puanlanmaktadır. Yönetmelik 

bugüne değin birden fazla kez olmak üzere değiştirilmiştir. Günümüzde 21/6/2018 tarihli ve 30455 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millı Eğitim Bakanłığı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği yürürlüktedir.

2. Yargi Kararları
28. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun yargı kararının uygulanmamasınedeniyle açılan tazminat davasının reddi yönünde verilen ısrar kararının bozulmasına ilişkin 22/4/2014 tarihli ve E.2011/1088, K.2014/1787 sayıh kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Anayasada ve Yasada yer alan emredici kurallar karşısında idarenin, maddi ve hukuki koşullara göre uygulanabilir nitelikte olan bir yargı kararıı aynen ve gecikmeksizin uygulamaktan kaçınmasının, 'ağır hizmet kusuru' oluşturacağı açık bulunduğundan, idari işlemin tarafi olan kişinin hizmet kusuru nedeniyle duyduğu her türlü sıkıntı ve üzüntüden kaynaklanan manevi zararının giderilmesi gerekmektedir.

Íncelenen olayda; davacinın 2006 yılı sicil raporunun 'orta' olarak düzenlenmesine ilişkin işlemin yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine, aynı yıl sicil raporunun yine aynıbaşarı düzeyine karşılık gelecek not seviyesinde (71 notla yine orta olarak) düzenlenmiştir.Ayrica davacının hakkındaki soruşturma ve iddiaların sadece bununla ilgili sicil hanelerinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiği yönündeki iptal kararının gerekçesi dikkate alınmamış ve yeniden düzenlenen 2006 yıli sicil raporunda hakkındaki soruşturma ve iddialarla ilgili olmayan sicil haneleri aynı şekilde olumsuz değerlendirilmiş ve bunun sonucunda davacımn 2006 yılı sicilí yine 71 notla orta olarak düzenlenmiştir.
Belirtilen durum karşısında, idarenin mevcut Anayasal ve yasal hükümleri gözardıetmek suretiyle yargı kararının uygulanmaması kastı ile hareket ettiği ve bunun sonucunda davacımn manevi olarak zarara uğradiğı kabul edilmelidir.

Bu itibarla; olayda manevi tazminat ödenmesini gerektirecek koşullar oluştuğundan,davacı hakkındaki yargı kararını uygulamadığı saptanan davalı idarenin, olaydaki kusurunun niteliği ve ağırliğının dikkate alınarak Mahkemece takdir edilecek miktarda manevi tazminatin davaciya ōdenmesine hükmedilmesi gerekmektedir."
29. Danıştay OnikinciDairesi 17/10/2017 tarihli_ve E.2016/8661, K.20174829sayılı kararı ile hizmet sözleşmesinin feshi işleminin iptaline dair verilen yargı kararının uygulanmamasıüzerine açılan tazminat davasının kabulüne ilişkin olarak Afyonkarahisar Ídare Mahkemesince verilen 15/3/2013 tarihli ve E.2012/943, K.2013/205 sayilı karar onamıştir. Kararın ilgili kısmu şõyledir:
".idure tarafmdan yargıkurarının uygulanmaması ve/veya çeşitli bahanelerle uygulanmasının geciktirilmesi somucunu doğuran ve hukuk dúzeniyle bağdaşmayacak ve hatta vok denilecek kadar ağır nitelikte hukuka aykırdığı açik olan dava konusu işlemin iptal edilerek hukuk düzeninden silinmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı, yaklaşık 8 ay gibi bir süredir yargı kararını uygulamadığı anlaşılan davałı idarenin bu tavrının ağır hizmet kusuru oluşturduğu sonuç ve kanaatine varıldığından, dưvacıın yaşadığı üzüntünün karşılığı olacak ve davalı idarenin olaydaki kusurunun niteliğini ve ağırliğın ifade edecek ölçūde ve istemiyle simrli olarak 10.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek vasal faiziyle bírlikte davalı idareden tazmini gerektiği gerekçesiyle davu konusu işlemin iptali ve davalı idarece olayda kişisel kusuru bulunan kişi veya kişilere rücu edilmek kaydyla davacinn manevi tazminat isteminin kabulüyle, 10.000,00-T2 manevi tazminatın dava tarihi olan 19.11.2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davaciya ödenmesi..."

30. Danıştay İkinci Dairesi yargı kararının uygulanmaması nedeniyle açılan tazminat davasının reddi yönünde verilen kararı 28/11/2017 tarihli ve E.2017/1297,K.2017/7408 sayılı hükmü ile bozmuştur. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Anayasada ve Yasada yer alan emredici kurallar karşısında idarenin, maddi ve hukuki koşullara göre uygulanabilir nitelikte olan bir yargı kararını aynen ve gecikmeksizin uygulamaktan kaçınmasının, 'ağır hizmet kusuru' ołuşturacağı açık bulunduğundan, idari işlemin tarafi olan kişinin hizmet kusuru nedeniyle duyduğu her türlü sıkıntı ve üzüntüden kaynaklanan manevi zararmın giderilmesi gerekmektedir.

Incelenen olayda; davaciın 2006 yilı sicil raporunun "iyi" olarak düzenlenmesine ilişkin işlemin yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine, aynı yıl sicil raporumun yine aynıbaşarı düzeyine karşılik gelecek not seviyesinde (84,5 notla yine iyi olarak) düzenlenmesi karşisında, idarenin mevcut Anayasal ve yasal hükümleri gözardı etmek suretiyle yargıkararının uygulanmaması kastı ile hareket ettiği ve bunun sonucunda davacinın manevi olarak zarara uğradığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla; olayda manevi tazminat ödenmesini gerektirecek koşullar oluştuğundan,davacı hakkındaki yargı kararını uygulamadığı saptanan davalı idarenin olaydaki kusurunun niteliği ve ağırlığının dikkate alınarak, davacının talebini aşmayacak ve Mahkemece takdir edilecek miktarda manevi tazminatın davaciya ödenmesine hükmedilmesi gerekmekte iken, koşulları oluşmadığı gerekçesiyle istemin reddine hükmedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir."
31. Danıştay Beşinci Dairesi "girilen meslek sınavında başarısız sayılma işleminin iptaline dair yargı kararının uygulanmaması nedeniyle yoksun kalınan maddi hakların ve duyulan üzüntüye karşılık gelen manevi tazminatın ödenmesine hükmeden" Ankara 7. İdare Mahkemesinin 8/4/2014 tarihli ve E.2014/245, K.2014/439 sayılı kararını 26/1/2015 tarihli ve E.2014/7198, K.2015/399 sayıłı hükmü ile onamıştır.

32. DanıştaySekizinci Dairesi, yargı kararının uygulanmaması nedeniyle açılan tazminatdavasıùn_süre aşmu_gerekçesiyłe_reddi_yönünde_verilen_İstanbuł 6. Idare Mahkemesinin 22/5/2015 tarihli ve E.2015/1148, K.2015/1270 sayıh kararıni bozmuştur Daire, kararında yargı kararının uygulanması taleplerinin on yıllık genel zamanaşımı süresine tabi olduğunu ifade etmiştir. Bozma kararının ilgili kısmı şöyledir:
"Olayda, davacı șirket tarafindan İstanhul 9. İdare Mahkemesi'nin 19/07/2012 gün ve E:2011/1673. K: 2012/1601 sayilı kararının 20/12/2012 tarihinde kesinleşmesí üzerine, söz konusu yargı kararının uygulanması istemiyle on yıllık genel zamanaşımı süresi içerisinde 13/10/2014 tarihinde yapılan başvuruya altmış günlük cevap verme süresi ve bu süreden itibaren altmış günlūk dava açma süresi geçtikten sonra 21/04/2015 tarihli işlem ile cevap verildiği görülmektedir.

Bu durumda: dava açma süresinin, 2577 sayılı Kanunun 10. maddesinin ikinci fikrosmun son ciomlesi kapsomında, davacinın başvurusumn reddine ilişkin 21/04/2015tarihli işlemin davacıya tebliğ edildiği tarihinden itibaren başlatılması gerektiği ve bu sonuçla da bakilmakta olan davada süre aşimı bulunmadığı anlaşıldiğından, temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır."

B. Uluslararası Hukuk 
1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
33. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının birinci cümlesi şõyledir:
"Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan. yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız hir mahkeme tarafindan, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde, görülmesini isteme hakkıma sahiptir."
. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
34. Sözleşme'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesinde kararların icrasından açıkça bahsedilmemekle hirlikte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AiHM)mahkemeye erişim hakkından yola çıkarak yargı kararlarının icra edilmesi hakkını adil yargılanma hakkının unsurlarından biri olarak kabul etmektedir. AiHM'e göre mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne götürme ve aynı zamanda mahkemece verilen kararın uygulanmasını isteme haklarını da kapsar. Mahkeme kararlarının uygulanmasi,yargılama sürecini tamamlayan ve yargılamanın sonuç doğurmasını sağlayan bir unsurdur.Karar uygulanmazsa yargılamanın da bir anlamı olmayacaktır (Hornsby/Yunanistan, B. No:18357/91, 19/3/1997, § 40).

35. AiHM'e göre herhangi bir mahkeme tarafindan verilen bir kararin icrasi, 6.maddenin amaçları bağlamında davanın ayrılmaz bir parçası olarak düşünülmelidir (Hornsby/Yunanistan, § 40; Scordino/İtalya (No. 1) [BD], B. No: 36813/97, 29/3/2006, §196). Kamu otoriteleri, nihai yargı kararına uymak için gerekli önlemleri almada başarısız olduğu takdirde 6/1. maddenin hükümlerini tüm yararlı etkilerinden mahrum bırakmış olurlar (Burdov/Rusya, B. No: 59498/00, 7/5/2002, § 37).

3. AlHM, yukarıdaki prensiplerin -sonuçlanı davacının medeni hakları üzerinde belirleyici olan idari uyuşmazlıklara ilişkin yargılamalar bağlamında- daha büyük bir önemi olduğunu ifade etmektedir. Gerçekte davaci, devletin en üst idari mahkemesi önünde iptal başvurusunda bulunmak suretiyle yalnızca hakkında itirazda bułunulan kararın iptalini değil aynı zamanda ve her şeyden önce söz konusu kararın neticelerinin ortadan kaldırılmasınıtalep etnektedir. Dolayısıyla davacının etkili bir şekilde korunması ve hukuka uygunluğun yeniden sağlanması idari makamların kararı jcra etme yükümlülüğünün olmasım gerektirir (Hornsby/Yunanistan, § 41; Kyrtatos/Yunanistan, B. No: 41666/98, 22/5/2003, §§ 31, 32).
37. AiHM, kesinleşmiş ve bağlayıcı bir yargı kararının lehine karar verilen tarafın zarar görmesine rağmen infaz edilmemesi durumunda Sözleşme'nin 6. maddesinin teminat altıma aldığı mahkemeye erişim hakkının bir anlam ifade etmeyeceğini vurgulamaktadır.Hangi yargı makamı verirse versin bir yargı kararımın veya hükmünün infaz edilmesi 6.madde anlamında davanın tamamlayicı unsuru olarak değerlendirilmelidir (Burdov/Rusya, §34).


38. AİHM, Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamında bir yargı yerine ulaşma hakkının sadece teorik olarak bu hakkın tanınmasını değil aynı zamanda o yargı yerinden alınan nihai kararın icrasına yönelik meşru bir beklentiyi de koruduğunu kabul etmiştir (Apostol/Gürcistan, B. No: 40765/02, 28/2/2007, § 54).

39. Süzer ve Eksen Holding A.$./Türkiye (B. No: 6334/05, 23/10/2012, §§ 73-75)kararında 2577 sayıh Kanun'a göre açılabilecek tazminat davalarının yargı kararının icra edilmemesi şikâyetleri bakımından etkili bir iç hukuk yolu olup olmadığı tartışılmıştır.AiHM, bir kararın uygulanma biçiminin ilgilinin uğradığı maddi veya manevi zararın tazmin edilmesi hususuyla karıştırıłmaması gerektiğini vurgulamıştır. AiHM, tam yargı davalarında bir yargı kararını uygulamamanın genellikle hizmet kusuru ołarak değerlendirildiği doğru olsa dahi bu durumun bundan dolayı ortaya çıkan zararın tazminini sağlamak için yeterli olmadığıni belirtmiştir.

40. AİHM 2577 sayıh Kanun'un özel hüküm (lex specialis) niteliğindeki hükümleri kapsamında öngörülen hukuk yolunun -mevcut davada olduğu gibi- yargı kararlarının uygulanmamasına dayandırılan şikâyetler bakımından uygun tazminat yolu oluşturmadığınıbelirtmiştir. AiHM aynı kararda, genel hüküm niteliğindeki tam yargı davası hükümlerinin idare tarafindan yargı kararlarının icra edilmemesi konusunda uygulanabileceği varsayılsa dahi ne teorik ne de pratik olarak bu tarz bir davada etkinlik ve erişebilirlik şartlarının oluştuğunun ispatlanamadığını vurgulamıştır. AiHM bu bağlamda, Türk hukukuna göre yargıkararlarının aynen icrasının önünde aşılamaz bir engelin varlığı saptanmışsa idarenin başvuranlara mevcut durumun özelliklerine uygun olarak eski hâle getirmeye (restitutio in integrum) denk düşecek en uygun alternatif çözümü teklif etme yükümlüğünün olduğunu hatırlatmıştır. AiHM'e göre başvurucuların lehine herhangi bir sonuç doğuracağı varsayılsa dahi tam yargı davasından elde edecekleri sonuç, iptal davalarında elde ettiklerinden farklıolmayaeaktır (Süzer ve Eksen Holding A.$/Türkiye, §§ 95-98).

41. Reisner/Türkiye (B. No: 46815/09, 21/7/2015, §§ 48-50) kararına konu olayda ise bir bankaya elkonulması işleminin yargı kararıyla iptal ediłmesine rağmen bu bankanın üçüncü bir kişiye satışı nedeniyle ilgili yargı kararının uygulanmaması söz konusudur.AlHM, başvurucunun dava açabilmekle birlikte iptal kararının icrasının mümkün olamadığıa dikkati çekmiştir. AiHM'e göre yerel icra usulünün karmaşıklığı veya devletin bütçe sistemi, Sözleşme uyarınca bağlayıcı ve icra edilebilir yargısal kararların makul bir süre içinde icra edilmesini herkes için sağlama yükümlülüğünden devieti muaf tutamaz.
Y. İNCELEME VE GEREKÇE 
42. Mahkemenin 19/1 1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucunun İddiaları
43. Başvurucu; müdürlük görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işleme yönelik olarak verilen iptal kararının şeklen uygulandığını, gereği gibi yerine getirilmediğini belirterek anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
44. Anayasanın "Hak arama hürriyeti" kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fikrasışöyledir:

"Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkma sahiptir."
45.Anayasa'nın 138. maddesinin son fikrası şöyledir:
"Yasama ve yürütme organlorı ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçhir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.'
46. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialanı dikkate alındığmda temel olarak yargı kararını gereği gibi uygulanmaması ve hu uygulamamaya bağlı olarak ihlal iddialarında bulunulduğu görüldüğünden incelemenin kararın icrası hakkı kapsamında yapılması uygun görülmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
47. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kararın icrası hakkının ihlał edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
48. Hukuk güvenliği ve hukukun üstünlüğünün sağlanabilmesi için devletin her türlü işlem ve eyleminin yargı denetimine açık olması gerekir. Nitekim Anayasa’nın 125.maddesinin birinci fikrasının ilk cümlesinde “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine korşıyargı yolu açıktır." denilmek suretiyle bu husus anayasal güvenceye kavuşturułmuştur.Ancak hukuk güvenliğinin ve hukukun üstünlüğünün sağlanması için devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulması yeterli olmayıp yargı mercileri tarafindan verilen kararların gecikmeksizin uygulanması da gerekir." Yapılan yargısal denetim neticesinde bir işlemin hukuka aykın olduğu tespit edilmesine rağmen işlemin iptali yönündeki kararın uygulanmaması, devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulmasını anlamsız hâle getirir. Zira hukuk güvenliği ve hukukun üstünlüğü sadece hukuka aykırıhıkların tespit edilmesiyte değil bunların tüm sonuçlarıyla ortadan kaldınılmasıyla sağlanabilir (AYM, E.2012/73, K.2013/107, 3/10/2013).

49. Anayasa'nın 138. maddesinin dördüncü fikrasına göre yasama ve yürütme organları ile idare, mabkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu hükümde mahkeme kararlarına uyma ve bu kararları değiştirmeksizin yerine getirme hususunda yasama ve yürütme organları ile idare lehine herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir. Yargı kararlarunın ilgili kamu makamlarmca zamanında yerine getirilmediği bir devłette, bireylerin yargıkararıyla kendilerine sağlanan hak ve özgürlükleri tam anlamıyla kullanabilmeleri mümkün otmaz. Dolayısıyla devlet, yargı kararlartnın zamanında icra edilmesini sağlayarak bireyler aleyhine oluşabilecek hak kayıplarını engeilemekle ve bu yolła bireylerin kamu otoriteleri ile hukuk sistemine olan güven ve saygılarını korumakla yükümlüdür. Bu sebeple Anayasa'nmn 2. maddesinde öngörülen hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak bireylerin kamu otoritesi 

ile hukuk sistemine olan güven ve saygılarını koruma adına vazgeçilemez bir görev ifa eden yargı kararlarının zamanında icra edilmeyerek sonuçsuz bırakılması kabul edilemez (bazi farklılıklarla birlikte bkz. Arman Mazman, B. No: 2013/1752, 26/6/2014, § 61).
50. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargı organlarına davacıveya davałı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. Anılan maddeyle güvence altına alınan adiłyargılanma hakkı, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayı ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bağlamda Anayasa'nın yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uyma zorunluluğunu ve mahkeme kararlarının değiştirilemeyeceği ile uygulanmasının geciktirilemeyeceğini ifade eden 138. maddesinin de adil yargilanma hakkının kapsamının belirlenmesinde gözetilmesi gerektiği açıktır (Arman Mazman, § 57).
51. Anayasa'nın 36. maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakki, sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddiada ve savunmada bulunma hakkını değil yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsayan bir haktır (AYM, E.2009/27, K.2010/9, 14/1/2010). Bu bağlamda mahkemeye erişim hakkımahkemece verilen kararın uygulanmasını isteme haklarını da kapsar. Mahkeme kararlarının uygulanması yargılamanın dışında olmakla birlikte onu tamamlayan ve yargılamanın sonuçdoğurmasını sağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yargılamanın da bir anlamıolmayacaktır. Bu nedenle yargı kararlarının uygulanması mahkemeye erişim hakkıkapsamında değerlendirilmektedir. Buna göre yargılama sonucunda mahkemenin bir karar vermiş olması yeterli değildir, ayrıca bu kararın etkili bir şekilde uygulanması da gerekir.Hukuk sisteminde, nihai mahkeme kararlarını taraflardan birinin aleyhine sonuç doğuracak şekilde uygulanamaz hâle getiren düzenlemeler bulunması veya mahkeme kararlarının icrasının herhangi hir şekilde engellenmesi hâllerinde mahkemeye erişim hakkı da anlamınıyitirecektir (Ahmet Yildhrım, B. No: 2012/144, 2/10/2013, § 28).

52. Anayasa'nın 138. maddesinin son fikrasında düzenfenen yargı kararfarının geciktirilmeksizin uygulanması yükümlülüğü, hukukun genel ilkelerinden biri olarak da kabul edilen kesin hükme saygı ilkesinin de bir gereğidir. Çünkü bir hukuk sisteminde yargının verdiği ve bağlayıcı olan kesin hüküm, zarar gören taraflardan biri açısından işlevsiz duruma getirilmişse adij yargilanma bakkının sağladığı güvencelerin bir anlamıkalmayacaktir (Arman Mazman, § 65).

53. 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin üçüncü fikrasında öngörülen tazminat yolu, idarenin mahkeme kararlarını uygulama yönündeki anayasal yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığı gibí bu tazminat hūkūmferi kararın uygufanmamasının alternatif bir yolu ołarak kabul edilemez. Ayrıca idarenin hukuki veya filî imkânsızlıklar olsa dahi her durumda kararıuygulamak için elinden gelen her gayreti gösterdiğini ve ilgiliye eski hâle getirme ilkesine göre en uygun alternatif çözümüönererek yargı kararına uyma iradesini haiz olduğunu ortaya koyması gerekmektedir. Bu doğrultuda kesinleşmiş bulunan yargı kararlarının uygulanmadıği durumlarda kararın icrası hakkından şikâyet edebilmek adına başvurucuların başka bir yolu tüketmeye, tazminat davası açmaya zorlanamayacağı açıktır (Erol Aksoy [GK], B. No:2016/11026, 12/12/2019, §§ 47-58).


b. İlkelerin Olaya Uygulanması
54. Başvurucu, 652 sayıl KHK uyarınca müdürlük görevinin sona erecek olmasınedeniyle yöneticilik görev süresinin uzatılması adına MEB nezdinde başvuruda bulunmuştur. Yapılan değerlendirmede 58,25 puan alarak müdürlük için gereken 75 puan barajınin altında kalan başvurucunun görev süresi uzatılmamıştır. Başvurucunun bu işleme karşı açtığı davada 29/4/2015 tarihli kararla işlemin iptaline karar verilmiştir. Karar gerekçesinde "başvurucu hakkında düzenlenen değerlendirme formunun bazı kısımlarında yer alan değerlendirme puanlarının nesnel, somut ölçme ve değerlendirme kriterlerine dayanmadığı ve bu háliyle objektiflikten uzak, soyut ve dayanaksız ołduğu" ifade ediłmiştir.Bu iptal kararı kesinleşmiştir. Iptal hükmü üzerine gerçekleştirilen yeni değerlendirmede de başvurucu 63,30 puan ile değerlendirilerek başvurucunun görev süresi uzatılmamiş ve bu işlem de dava konusu ediłmiştir. Mahkeme yeniden yapılan değerlendirme üzerine tesis edilen işlemi de 18/12/2015 tarihli kararıyla iptal etmiştir. İptal gerekçesinde öncelikle idarenin iptal kararından sonra yapacağı işlemlerin iptal kararının ışığında tesis edileceği,yargı kararı üzerine tesis edilecek bu işlemlerin iptal kararıyla güdülen amaca ve kararın gerekçesine uygun olmasının hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu vurgulanmıştır.Ardından ilk iptal kararının gerekçesi kısaca hatīrlatılmış, yeni değerlendirmede de olumsuz kanaat oluşturacak herhangi bir bilgi ve belgenin idarece sunulamadığı belirtilmiştir. Sonuçolarak "önceki iptal kararına konu olan işlemin esasa etkili olmayacak küçük değişiklikler yapılması suretiyle aym şekilde yeniden tesis edildiği" ifade edilmiştir. Bu iptal kararı da kesinleşmiş ancak başvurucu yargı sürecinde emekli olduğundan iptal kararı uyarınca yeniden bir değerlendirme yapılmamiştir.

55. Anayasa'nın 11. maddesine göre Anayasa hükümleri; yasama, yürütme ve yargıorganlarıni, idare makamlarıni, diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.Kamu makamlarının yargı kararlarına uyma zorunluluğunun dayanağı ise Anayasa'nın emredici nitelikteki 138. maddesinin dördüncü fikrası hükmüdür. Bu bağlamda Anayasa'nın anılan hükümleri uyarınca devletin yargı kararlarına uyulmasını sağlayacak tedbirleri sağfaması ve gerekli mekanizmafarı ofuşturması zorunludur.

5. Yargı makamları tarafindan veriłmis bulunan kesin hükmün idarece uygulanması yönündeki zorunluluk Anayasa ve 2577 sayılı Kanun tarafından açıkça güvence altına afınmıştır. Kararın uygulanması mecburiyctií, adíf yargıtanma hakkına anfam kazandıran bir güvencedir. Yargı kararının uygulanmaması hâli, adil yargılanma hakkınıkapsadığı tüm diğer usule ilişkin hak ve güvencelerle birlikte içerikten yoksun kılacak ve yargısal süreci anlamsız hâle getirecektir. Açık olduğu üzere bu durum hak arama özgürlüğünün temel bileşenlerinden hiri olduğu hukuk devleti ilkesi ile de bağđaşmayacaktır.Zira hukukun üstünlüğü, yargı makamlarınca hukuksuzluğun tespit edilmesì ile değil hukuka aykınlığin tüm sonuçları ile hirlikte ortadan kaldırılması ile sağlanabilir. Yargı kararının uygulanması, tespit edilen hukuka aykırılığın ortadan kaldırılması adına yargı kararının icapłarına göre işłem ve/veya eylemde bulumułması ile gerçekleşecektir. Bu uygulama yargi kararı ile ulaşılmak istenen amaca uygun düşmelidir. Bunun sağlanması adına en önemli yol gösterici yargı kararımın gerekçesidir. İdatenin yargı kararını uyguladığından söz edilebilmesi için kararın gerekçesinde açıklanan nedenlere, kararla güdülen amaca uygun olarak işlem tesis etmesi veya eylemde bulunmasi şartr, Bu bağlamda iptal hükmü üzerine iptale konu işlei ortadan kaldırılarak yeni bir işlem tesis edilmekle birlikte karar gerekçesinde belirtilen hususlar, kararın güttüğü amaç dikkate alınmadan işlem tesis edilmesi veya eylemde bulunulması durumunda yargı kararının uygulanmış olduğundan söz edilemeyecektir.

Dolayısıyla kararın icrası hakkının gerçek bir güvence sağlaması, yargı kararının şeklen değil gerekçesi ve icapları doğrultusunda uygulanmasını gerektirir.

57. Anayasa'nın 125. maddesinin son fikrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Bu hüküm Türk bukukunda idarenin mali sorumluluğunun anayasal temelini oluşturmaktadır. 2577 sayılıKanun'un dava türlerini belirleyen 2. maddesi hükmü ile de idarenin işlem ve eylemleri nedeniyle hakları ihlal edilenlerin açabilecekleri tam yargı davaları etkin bir iç hukuk yolu olarak açıkça güvence altına alınmıştır. Ayrıca uygulanmayan yargı kararları nedeniyle uğranılan zararların giderimi için 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi, tazminat davasıaçılmasına yönelik etkin bir imkân sunmaktadır (bkz. §§ 28-32). Hatta Danıştay bu gibi uyuşmazlıklarda uygulanmadığı ileri sürülen kararın tebliğinden itibaren on yıllık genel zamanaşımı süresi içinde idari başvuru yapılabileceğini ve talebin reddi üzerine uğranılan zararın giderimi için tam yargı davası açılabileceğini ifade ederek kişiler lehine dava açma hakkını genişletici bir yorumda bulunmuştur (bkz. § 32). Bu bağlamda kararın icrası hakkını-uğranılan maddi, manevi zararların yerine getirilmesi ile sinırlı da olsa- güvence altına alan etkin bir hukuk yołu mevcuttur. Bununla birlikte yukarıda belirtildiği üzere (bkz. § 53) bu tazminat davası, yargı kararının uygulanmasının altematif bir yolu ołmadığı gibi kişilerin kararın icrası hakkından şikāyet edebilmesi adına tazminat davası açmaya zorlanamayacağıda açıktır. Ancak somut olayda başvurucu, bireysel başvuru yapmadan önce ihtiyari olarak tazminat davası yolunu seçmiş ve iptal kararlarının uygulanmaması nedeniyle -bir başka ifadeyle kararın icrası hakkının ihlal edilmesi sonucu- oluşan zararlarının giderilmesini istemiştir. Buna karşın derece mahkemesi yargı kararının uygulanmaması bağlamında 2577sayılı Kanun'un 28. maddesinin üçüncü fikrası uyarınca bir değerlendirme yapmadan tazminat talebini reddetmiştir (bkz. § 21).

58. Somut olayda Mahkemenin 29/4/2015 tarihli ilk iptal kararı işlemi yetki ve şekil unsuru yönünden değil esas yönünden hukuka aykını bulmuştur. Gerekçede işlemin hukuki bir dayanağa sahip olmadiğı, yapilan değerlendirmenin somut verilerle desteklenmediği ifade edilmiştir. Yukarıda anıłan ilkełer çerçevesinde bu iptaf kararı üzerine idarenín yargıkararının uygulanması adına yapması gereken somut verilerle desteklenen bir değerlendirme gerçekleştirmek suretiyle yeniden işlem tesis etmektir. Ancak Mabkeme 29/4/2015 tarihli ilk iptal kararının iptal ile güdülen amaca ve iptal kararının gerekçesine uygun olarak uygułanmadīğın verdiği 18/12/2015 tariħłi ikincí iptal kararında açıkça ve net olarak ifade etmiştir (bkz. § 16). Mahkeme iptal kararına konu olan ilk işlemin esasa etkili olmayacak küçük değişiklikler yapılması suretiyle aynı şekilde yeniden tesis edildiğini belirtmiştir. Bir başka deyişle ikinci işlemin hukuka aykırıtıği, ilk iptal kararımın gereğinin yerine getirihmemesi durumu üzerine inşa edilmiş ve gerekçelendirilmiştir.
59. Bu bağlamda somut başvuruya temel olan süreçte esasa ilişkin olarak verilen,kesinleşmiş ancak gerekçesine, icaplarına ve güttüğü amaca uygun olarak icra edilmemişbulunan bir yargı kararmın varliğı hususunda tereddüt bulunmamaktadı. Bununla birlikte kesinleşmiş yargı kararının gereği gibi uygulanmadığını, bir başka ifadeyle kararın icrasıhakkına yönelik müdahaleyi derece mahkemesi bizzat tespit etmiş bulunmaktadır (bkz. § 16).
60. Her ne kadar iptal hükmünün idarece uygulanmadığı, dolayısıyla müdahalenin asıl olarak idareden kaynaklandığı açık ise de iptal kararlarının uygulanmamış olduğuna ilişkin tespitin derece mahkemelerince yapılmış olması ve başvurucunun söz konusu "uygulamamaya" yönelik olarak tazminat yolu ile giderimi seçmiş olması karşısında 

başvurucunun yargı kararının uygulanmaması nedeniyle 2577 sayılı Kanun'un 28.maddesinin üçüncü fikrası uyarınca açtığı davanın reddedilmesinin kararın icrası hakkınıihlal ettiği sonucuna ulaşılmiştır.

61. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında kararın icrası hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Saydı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
62. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurułuşu ve Yargıłlama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarımıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü muhkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sanuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
63. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

64. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B.NO:2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir karanında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararımn yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgiłi hakkın ikinci kez ihłal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
65. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulmasi, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtiği sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin ahnması gerekmektedir (Mehmet Doğan,§§55,57),
66. İhlalin mahkeme kararından kaynakłandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkcmesi, 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi Içtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendiuyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargtlama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak, ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına 

bağlı olarak yeniden yargilama kararı verildiğinde, usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, iłgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmer Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

67. Incelenen başvuruda adil yargılanma hakkı kapsamında kararın icrası hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Somut başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

68. Bu durumda ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise usul hukukunda yer alan benzer kurumlardan farklı ve bireysel başvuruya özgü bir düzenleme içeren 6216sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaraiı fikrasına göre iblalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yeniden yargılama sürecinde mahkemelerce yapılması gereken iş, öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme kararının ortadan kaldırtmasından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

69. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırıłması için yeniden yargıiama yapılmasında hukuki yarar bulunduğu sonucuna varıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

70. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3,294,70 TLyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verifmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde hüküm altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki kararın ierası hakkının İHLAL EDiLDiĞiNE,
C. Kararn bir örneğinin adil yargılanma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıłması için yeniden yargıłama yapılmak üzere Mardin 1. Idare Mabkemesine (31/3/2017tarihli ve E.2016/880, K.2017/950) GÖNDERÍLMESINE,
D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,

E. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhälinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örmeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 19/11/2020tarihinde OYBfRLİĞiYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM M. Emin KUZ 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Yildız SEFERİNOĞLU