Anayasa Mahkemesinin 2/3/2022 Tarihli ve 2018/20321 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-05-17

17 Mayıs 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayi : 31838
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
İSMAİL İÇER BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/20321Karar Tarihi : 2/3/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM M. Emin KUZ Basri BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucu : İsmail İÇER Vekili : Av. Gamze YÜCEL 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesine dayanılarak iş akdine son verilmesi üzerine açilan işe iade davasımn esası incelenmeden reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkeme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/7/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
A. Arka Plan Bilgisi 
5. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Devletin yetkili organları tarafindan tehdit değerlendirmesi yapılarak demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yaplanmalara karşı tedbirler alınmasıkararlaştınımıştır (ayrıntılar için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169,20/6/2017).


6. Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hâl ilan edilmiş ve olağanüstü hàl kanun hükmünde karamameleri çıkarılmıştır. Bu çerçevede 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnaıme (667sayılı KHK) 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılt Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

7. 667 sayıhı KHK'nın 4. maddesinde terör örgütlerine ya da Milli Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı ołduğu değerlendirilen her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dâhil) istihdam edilen personelin kamu görevinden çıkanlması öngörülmüştür.

8. 667 sayıhı KHK. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun'un 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucunda kanunlaşmıştır.
B. Somut Başvuruya İlişkin Olay ve Olgular 
9. Başvurucu, olay tarihinde A.A. Tūrkiye Anonim Şirketi (Şirket) isimłì işverene bağlı şekilde hizmet sözleşmesiyle büro müdürü olarak çalışmaktadır. Şirket bünyesinde oluşturulan soruşturma komisyonu (Komisyon) 26/7/2016 tarihli kararı ile başvurucunun da aralarında bulunduğu bir kısım çalışanın Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devtet Yapılanması (PDY) ile irtibathı olduğunu belirterek sözleşmelerinin feshine karar vermiştir. Bu kapsamda düzenlenen fesih bildirimi başvurucuya 28/7/2016 tarihinde tebliğedilmiştir.

10. Başvurucu 22/8/2016 taribinde iş akdinin geçerli bir nedene dayanmadan feshedildiğini belirterek Şirket aleyhine Ankara_2. İş Mahkemesinde (Mahkeme) 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca işe iade davası açmıştır. Başvurucu 4857 sayılı Kanun'da belirtilen geçerli fesih sebeplerinin bulunmadığını ileri sürmüş ve aynıKanun'un 21. maddesi uyarınca bu durumun tespiti ile işe iadesine karar verilmesi talebinde bulunmuștur.

11. Mahkeme 667 sayıh KHK'mn 4. maddesi hükmüne dayanarak 19/4/2017tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, davah Şirketin faaliyet alanınazara alndığmda çalışanları ile arasındaki güven ilişkisinin son derece önemli olduğu belirtilerek başvurucunun FETÖ/PDY ile irtibatı bulunduğuna ilişkin şüphenin fesih için yeterli bir sebep oluşturduğu ifade edilmiştir. Mahkeme, Yargıtayın da güçlü şūpheye dayałıfeshin haklı ve geçerli bir neden olarak kabul edilebileceği yönünde kararları bulunduğunu vurgulamış, buna karşın başvurucuya ilişkin şüphenin dayanakları yönünden özel bir değerlendirme yapmamiştir.

12. Başvurucu, karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde başvurucu; Mahkemenin kararına dayanak Komisyon kararında ByLock kullanımı, Bank Asya hesaplarındaki transfer kayıtlan, FETÖ/PDY ile bağlantıl sivil toplum örgütüüyelikleri, istihbari bilgiler, sosyal medya paylaşımları, kişinin daha önce çalıştığı kurumlar dayanak gösterilerek fesih kararı alındığını belirtmiştir. Başvurucu, bu kararda yer alan ifadelerin soyut ve muğlak olduğunu zira dayanak gösterilen olgularıa kendisinde olmadığını,hakkında herhangi bir ceza soruşturması da bulunmadığını ifade etmiştir, Ayrica başvurucu,dilekçede Şirketin feshin geçerli sebeple yapıldığını ispatlayamadığını vurgulamıştır.

13. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi (Daire) 12/12/2017 tarihli karanında; başvurucunun iş akdinin feshinin FETÖ/PDY ile ilişkisi ve KHK gerekçe gösterilerek yapıldiğı belirtilerek amülan sebeplerin hakhı değilse de geçerli bir fesih nedeni oluşturduğu gerekçesiyłe ilk derece mahkemesince verilen karan hukuka uygun bulmuş ve istinaf talebini reddetmiştir.

14. Başvurucunun benzer iddialar içeren temyiz talebi de Yargitay 22. Hukuk Dairesinin 25/4/2018 taribli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 18/6/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

15.Başvurucu 10/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
16.İlgili hukuk için bkz. Berrin Baran Eker [GK], B. No: 2018/23568, 2/7/2020, §§20-35.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
17. Anayasa Mahkemesinin_2/3/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görüşü
18. Başvurucu; Şirketin iş akdinin feshine dayanak olarak gösterdiği olguların kendisinde olmadiğıni, nitekim işe iade davasında bu iddiaların ispatlanmadığını ifade etmiştir. Başvurucu, hakkında FETÖ/PDY ile ilgili herhangi bir soruşturma ołmamasıma rağmen bu örgütle iltisak ve irtibathı olduğu gerekçesi ile davanın reddedilmesinin masumiyet karinesini zedelediğini, Mahkemenin gerekçesiz karar verdiğini ifade etmiştir. Ayrıça sivil toplum kuruluşlarına üyeliğin de fesih nedenleri arasında gösterilmiş olması nedeniyle õrgütlenme özgürlüğünün de ihlal edildiğini belirten başvurucu Anayasa'nın 10., 20., 33. ve 36. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
19. Bakanlık görüşünde şüphe feshinin tanımına yer verilerek bu fesih türünün geçerli fesih nedeni olarak kabul edildiği ifade edilmiştir. Somut olayda ilk derece mahkemesi tarafindan taraflar arasındaki iş ilişkisinin devamı için gerekli olan güvenin sarsıldığı, geçerli nedenle feshin söz konusu olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve anılan karann kanun yollarından geçerek kesinleştiği hatırlatılan görüş yazısıda;hukuk kurallarım yorumlama yetkisinin derece mahkemelerine ait olduğu, bariz takdir hatasıveya açık bir keyfīlik oluşturan bir durum olmadığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti mahiyetinde kalacağı hususlarında değerlendirmeler içeren Anayasa Mahkemesi kararlarına yer verilmiştir. Aynca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 15. maddesi ile Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin 4. maddesi gereğince olağanüstüdönemlerde devletlerin olağan dönemdeki hukuk rejiminin dışma çıkabileceği, durumun gereklerine uygun şekilde temel hak ve özgürlükleri olağan döneme nazaran daha fazla kısıtlayabileceği belirtilmiştir.


20. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddialarınıtekrarlayarak Mahkemenin şüphe feshine konu olan olguları araştırmaksızın takdir yetkisini keyfī şekilde kullandığını, şüphe feshi sebepleri oluşmamasına rağmen hukuka aykırı karar verdiğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme 
21. Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" kenar başhkh 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyłe yargı mercilerí önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına saħiptir."
22. Anayasa Mahkemesi, olayłarın başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifınì kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No; 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda başvurucunun temel iddiasi, asil işveren tarafindan terör örgütü ile iltisakh olarak gösteritmesinin derece mahkemelerince yeterli kabul edilerek esası hakkında herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan işe iade davasmın reddedilnesidir. Bu nedenle başvurucunun iddialarının adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkeme hakkı yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir 
1. Uygulanabilirlik Yönünden 
23. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakki, suçisnadına bağlı yargılamalarn yanında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülüklerinin karara bağlanmasıyla ilgili yargılamalarda da uygulanır. Anayasa'nın 36. maddesinin (1) numaralıfikrasının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ortada hukuk düzeni tarafimdan kişiye tanınmış veya en azından savunulabilir temeli bulunan bir hakkın bułunması gerekir. Ayrıca bu hakka ilişkin olarak ilgili kişinin menfaatini etkileyen bir uyuşmazhık mevcut olmahdır.Öte yandan bu uyuşınazhık ihtilaf konusu hakkın tespiti ve bu haktan yararlanılmasıbakımından belirleyici bir nitelik arz etmelidir (Mehmer Güçlü ve Ramazan Erdem, B. No:2015/7942, 28/5/2019, § 28).

24. Bireylerin iş sözleşmesine bağlı olarak çalışma hakları ile iş sözleşmesinin geçerli sebebe dayanmaksızın feshi hålinde feshin geçersizliği ve buna bağlı olarak mahkemelerden tazminat talep edebilme hakkı 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayıl Íş Kanunu kapsamında koruma altına alınmıştır. Somut olayda başvurucunun iş sözleşmesinin feshi üzerine feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iadeye karar verilmesi amacıyla dava açılmıştır.Başvurucunun iş sözleşmesinin feshinin geçerli bir nedene dayanıp dayanmadıği, bu bağlamda işe iade koşullarının oluşup oluşmadığı hususu uyuşmazlığın esasınıohuşturmaktadır. Bu yönüyle dava, başvurucunun işe iadesini ve başvurucuya tazminat ödenmesini temin edebilecektir. Bu durumda bireysel başvuru konusu davanın başvurucunun medeni hak ve yükümlülükleri yönünden belirleyici bir nitelik taşıdığı ve adil yargılanma hakkını tüm güvencelerinin bu davada uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkeme hakkının ihtal edildiğine yönelik iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
26. Anayasa Mahkemesi, eldeki başvuruda uygulanacak iłkeleri başvuruya benzer olgu ve iddiaları içeren Berrin Baran Eker (aynı kararda bkz. §§ 53-60) kararında belirlemiştir. Anılan kararda ifade edildiği üzere demokratik bir toplumda vazgeçilmez bir hak niteliğindeki adil yargılanma hakkının güvencelerínden biri olan mahkeme hakkıuyuşmazlığın bir mahkeme önüne getirilebilmesini, dava konusu edilen uyuşmazlığa ilişkin esaslı iddia ve savunmaları yargı merciince incelenerek değerlendirilmesini ve bir karara bağlanmasın, ayrıca verilen karann icra edilmesini gerektirir. Buna göre mahkeme hakki;mahkemeye erişim hakkı, karar hakkı ve kararın icrası haklarını içerir (Berrin Baran Eker, §55).

27. Mahkemenin önündeki uyuşmazlığı karara bağlarken taraflardan birinin iddia ve savunmasına bağlı kalarak buna karşı diğer tarafin öne sürdüğü esaslı itirazları tartışmadan yargılamayı sonuçlandırması hälinde -ortada şeklî anlamda bir karar bulunsa bile- gerçek anlamda bir yargılama yapıldığından bahsedilemeyecektir. Bu durumda uyuşmazlığa karşıyargı yolunun teorik olarak açık olması pratikte bir anlam ifade etmeyecek, böylece mahkere hakkı ve dołayısıyla adil yargıłanma hakkı bir yamlsamadan ibaret kalacaktır (Berrin Baran Eker, § 56).

28. Diğer taraftan mahkemelerin önündeki uyuşmazlığın esasını incelememesi sadece adil yargilanma hakkını zedelemekle kalmaz, ayn zamanda davanın konusunu oluşturan medeni hakkın bağlantılı bulunduğu diğer (maddi) hak ve özgürlükler yönünden etkili başvuru hakkının ihlal ediłmesine de yoł açabilir. Yargısal başvuru yolłan, çoğunłukla bir hak veya özgürlükle bağłantılı uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulması amacıyla ihdas edilmiştir. Kişiler dava açmak suretiyle mahkemelerden hak ve özgürlükteriyle iigili olarak yargisal koruma talep etmektedir. Bireylerin yargisal koruma taleplerine cevap vermek, bu bağłamda dava konusu uyuşmazlığın esasını inceleyerek iddia ve savunmalarıdeğerlendirdikten sonra davayı karara bağlamak yargı mercilerinin anayasal yükümlülüğüdür (Berrin Baran Eker, § 57).

29. Bununła birlikte adil yargılanma hakkı davanın sonucuna yönelik bir güvence içermemekte yargilama sürecinin adil olarak yürütülmesini temin edecek birtakım usul güvenceleri sunmaktadır. Dolayısıyla bireysel başvuru incelemclerinde adil yargılanma hakkıkapsamında değerlendirme yapılırken davanın sonucuna ilişkin bir çıkarım yapılmasımümkün değildir. Anayasa Mahkemesinin tarafların öne sürdüğü ve esasa etkili olan iddiaların -mahkeme hakkının gereği olarak- derece mahkemelerince işin mahiyetinin gerektirdiği ölçüde incelenip incclenmediğini denetleme görevi bulunmaktadır (Berrin Baran Eker, § 58).

30. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin Berrin Baran Eker kararında vurgulandığıüzere 667 sayılı KHK'da, terör örgütlerine ya da Milli Güvenlik Kurulunca devletin millîgüvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği,mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarła irtibatı olduğu değerlendirilen işçilerin işsözleşmelerinin feshedilmesi öngörülmüş ancak yargı mercilerinin denetim yetkisini kısıtlayan herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bu bakımdan 667 sayıh KHK'nı 4.maddesi dayanak gösterilerek iş sözleşmesi feshedilen işçiler tarafından açılan işe iade davalarının esasının incelenmesini önleyen herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır (Berrin Baran Eker, § 69).


31. 4857 sayılı Kanun'u ve bu Kanun'u yorumlayan Yargitay içtihatlarına göre asıl işverenin alt işverenden sözleşmenin feshini istemesi feshi kendiliğinden tek başına geçerli häle getirmemektedir. Ayriıca her ne kadar işten çıkarmanın şüphe feshine dayaiı olduğu,dolayısıyla niteliği gereği şüphenin veya şüpheye götüren olguların ispatının imkânsız olduğu haklı olarak ileri sürülebilirse de -Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzcre- derece mahkemelerince işvereni şüpheye götüren olguların ispat koşulu aranmadan bir bütün olarak değerlendirilmesine engel bir durum yoktur. Aksi takdirde işverenin şüphesine dayanak olguların değerlendirilememesi, böylece feshin geçerli nedene dayanip dayanmadığının incelenememesi şüphe feshinde yargı yolunun açık olmasını anlamsız kılar. Dolayısıyla derece mahkemeterinin başvurucunun iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığını inceleme yükümlülüğünün bulunmadığı sonucuna ulaşılmasını gerektirecek herhangi bir neden söz konusu değildir (Berrin Baran Eker, § 69).
32. Kısacası 667 sayıh KHK'nın 4. maddesinde belirtilen Örgüt, yapı, oluşum veya gruplara üye olunması ya da bunlara mensubiyetin veya iltisakın yahut irtibatın bulunmasıgeçerli bir fesih sebebi olarak öngörülmüştür. Ancak bu düzenleme sözü edilen yapılarla irtibatının bulunduğu gerekçesiyle iş sözleşmesi feshedilen bir işçinin açtığı işe iade davasında derece mahkemelerinin geçerli fesih sebebi olarak gösterilen olguyu, diğer bir ifadeyle işçinin kuralda belirtilen yapılarla irtibatının bulunup bulunmadığını iş hukukunun kurallarını da gözeterek araştırma ve ortaya koyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır (Berrin Baran Eker, § 71).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
33. Somut olayda Şirkette hizmet sözleşmesiyle büro müdürü olarak çalışan başvurucunun iş sözleşmesi, FETÖ/PDY ile irtibatı bulunduğu gerekçesiyle feshedilmiştir.Başvurucu, iş akdinin geçerli bir nedene dayanmadan feshedildiğini belirterek Şirket aleyhine 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesi hükmü uyarınca işe iade istemiyle dava açmıştır.
34. Başvurucu, davanın esasının iddia ve savunmaları doğrultusunda Mahkemece incelenmediğinden yakınmaktadır. Öncelikle başvurucunun açtığı işe iade davasında derece mahkemelerinin uyuşmazhığın esasını karara bağlayıp bağlamadıkları incelenmelidir. Somut olayda Mahkemenin gerekçeli kararında davanın esastan reddedildiği belirtilmiştir. Ancak Mahkemenin davayı esastan reddettiğini ifade etmesi gerçek anlamda uyuşmazlığın esasıın çözümlendiği anlamına gelmez. Uyuşmazlığın esasının çözümlendiğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerínin iş hukuku hükümleri çerçevesinde feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığını incelemiş olması gerekir (benzer yöndeki karar için bkz. Berrin Baran Eker, § 62).

35. Mahkeme, davayı reddederken başvurucunun iş sözleşmesinin 667 sayılı KHK.hükümlerine dayalı ołarak feshedildiğini, başvurucunun çalıştığı kurumun faaliyet alanı ile bu kurumun, başvurucunun FETÖ/PDY ile bağlantılı olduğuna ilişkin şüphesinin geçerli bir fesih nedeni oluşturduğunu belirtmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi ise feshe yetkili makam tarafindan başvurucunun FETÖ/PDY ile bağlantısı nedeniyle işine son verildiğini ve akdin feshinde yasal zorunłuluk bulunduğunu belirterek istinaf talebini reddetmiştir.
36. Mahkemenin Şirket tarafindan yapılan ve başvurucunun da aralarında olduğu çok sayıda kişiyi kapsayan genel değerlendirme ve tespitin yerindeliğini araştırmaksızın davayı reddettiği gözetildiğinde uyuşmazlığın esasını incelemediği açıktır. Bunun yanında 

Bölge Adliye Mahkemesinin de uyuşmazlığın esasıyla ilgili bir değerlendirme yapmadığıgörülmektedir. Bölge Adliye Mahkemesi, iş sözleşmesinin feshinin yasal bir zorunluluk olduğundan söz etmiş ancak ilgili kanunun koşullarını tartışmadığı gibi 48s7 sayılı Kanun çerçevesinde feshin geçerli olup olmadığına dair bir değerlendirne de yapmamıştır. Bu hâliyle Bölge Adliye Mahkemesince yapılan değerlendirmenin de işin esasıyla ilgili olmadığıaçıktir.

37. Şu hâlde uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmediğinden başvurucunun karar hakkına bir müdahalede bułunułduğu kabul edilmelidir. Bundan sonraki aşamada uyuşmazhığın esasının karara bağlanmasını önleyen bir yasal düzenlemenin bulunup bulunmadığı ve varsa böyle bir düzenlemenin başvurucuya aşırı külfet yükleyip yükłemediği incelenmelidir (bkz. § 34).

38. İlk derece mahkemesi Şirket tarafindan yapilan değerlendirme ve tespitin yerindeliğini araştırmamıştır. İlk derece mahkemesi, Şirkette çalışan kişilerin 667 sayılıKHK'nın 4, maddesi uyarınca memur olarak kabul edilmeleri gözönünde bulundurularak bu KHK kapsamünda olduklarına karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi de başvurucunun işsözleşmesinin feshedilmesinin zorunlu olduğu sonucuna varırken 667 sayılı KHK'nın 4.maddesini dayanak göstermiştir. Derece mahkemelerinin dayanmış olduğu 667 sayılıKHK'nın 4. maddesinde, kamu kurumlarında çalışan ve terör örgütlerine ya da Milli Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen işçi dåhil personelin kamu görevinden çıkarıtacağı belirtilmiştir.
39. Anılan kuralda öngörülen işten çıkarma usulünün kamu çalşanlarní, kamu kurum ve kuruluşlarını ve burałarda ber türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dâhil) istihdam edilen personeli kapsadığı hususunda tereddüt bulunmamaktadır,
40. Ancak somut olaydaki mesele gözetildiğinde söz konusu madde uyarınca açılan davadaki uyuşmazlığın özü, başvutucunun iş sözleşmesinin feshediłmesinin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığıdır. Oysa 667 sayıhı KHK'nin 4. maddesinin davanın bu niteliğinde herhangi bir değişiklik yapmadığı, sadece terör örgütlerine va da Milli Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen vapi, oluşum veya gruplara üye olunmasıni, mensubiyetin veya iltisakın yahut irtibatın bulunmasını geçerli bir fesih nedeni olarak düzenlediği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle kanun koyucunun kuralda belirtilen örgüt, yapı, oluşum veya gruplara üyelik veya mensubiyet bulunmasıı ya da bunlarla iltisakh veya bağlantılı olunmasını işçi ile işveren arasında güven ilişkisini zedeleyen bir olgu olarak kabul ettiği gözlemłenmektedir, Bu durumda işveren tarafindan 667sayıhı KHK'nın 4. maddesine dayanılarak gerçekleştirilen fesíh işlemine karşı açılan davadaki incelemenin feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığının tespitine yönelik olacağıaçıktır (benzer yöndeki karar için bkz. Berrin Baran Eker, § 59).

41. Söz konusu kuralda, devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna Millî Güvenlik Kurulunca karar verilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği, mensubiyeti veya iłtisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen işçilerin işsözleşmelerinin feshedilmesi öngõrülmüş, ancak yargt mercilerinin denetim yetkisini kısıtlayan herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bu bakımdan 667 sayıh KHK'nın 4.maddesi dayanak gösterilerek iş sözleşmesi feshedilen işçiler tarafindan açılan işe iade davalarının esasınin incelenmesini önleyen herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.Dolayısıyla derece mahkemelerinin başvurucunun iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene 

dayanıp dayanmadığını inceleme yükümlülüğünün bulunmadığı sonucuna ulaşılmasınıgerektirecek herhangi bir neden söz konusu değildir (benzer yönde bkz. Berrin Baran Eker, §70).

4. Kısacası 667 sayıl KHK'nın 4. maddesinde belirtilen örgüt, yapi, oluşum veya gruplara üye olunması ya da bunlara mensubiyetin veya bunlarla iltisakí yahut irtibatın bulunması geçerli bir fesih sebebì olarak öngörülmüştür. Ancak bu düzenleme sözü edilen yapılarla irtibatının bulunduğu gerekçesiyle iş sözleşmesi feshedilen bir işçinin açtığı işe iade davasında derece mahkemelerinin geçerli fesih sebebi olarak gösterilen olguyu, diğer bir ifadeyle işçinin kuralda belirtilen yapılarla irtibatının bulunup bulunmadığını iş hukuku kurallarını da gözeterek araştırma ve ortaya koyma yükümłülüğünü ortadan kaldırmamaktadır (Berrin Baran Eker. § 71).

43. Somut olayda ise derece mahkemeleri başvurucunun FETÖ/PDY ile irtibatının bulunup bulunmadığını ve dolayısıyla geçerli feshin koşullarıın oluşup oluşmadığınıtartışmamış, bu konuyu karara bağlamamıştır. Başka bir ifadeyle derece mahkemeleri yargısal fonksiyonun esasıı oluşturan uyuşmazlığın içinde yer alan maddi ve hukuki sorunların bütünüyle ele alnması ve karara bağlanması işlevini yerine getirmemiş, gerçek anlamda bir yargisaf faaliyet icra etmemiştir. Bu durumda başvurucunun mahkeme hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

44. Başvurucunun açtiğı işe iade davasının esasmın incelenmesini engelleyen bir yasal hüküm bułunmadığından mahkeme hakkına yaptlan müdahalenin başvurucuya aşırı bir külfet yükleyip yüklemediğinin incelenmesine gerek bułunmamaktadır 
45. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkeme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
4. Giderim Yönünden 
46. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılmasina ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un S0. maddesinde yer almaktadır.

47. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamłt açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan ([GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/1 1/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021,§§ 93-100).

48. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karat verilmesi gerekir.


49. İşbu ihlal kararının başvurucu tarafından açılan davatarın esasıyla ilgili herhangi bir değerlendinme içermediği vurgulanmalıdır. Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirttiği ihlal gerekçelerini gözeterek ve söz konusu işlemle ilgili olarak yeniden bir değerlendirme yaparak gereken kararı vermek ilgili Mahkemenin takdirindedir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkeme hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alman adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkeme hakkının İHLAL EDiLDiĞiNE,
C. Kararın bit örneğinin mahkeme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 2. İş Mahkemesine (E.2016/803,K.2017/249) GÖNDERİLMESİNE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
E. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet üeretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE.

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanhığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir öreğinin bilgi için Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesine (E.2017/4538, K.2017/3173) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 2/3/2022 tarihinde OYBİRLİĞÍYLE karar verildi.