Anayasa Mahkemesinin 14/7/2021 Tarihli ve E: 2020/53, K: 2021/55 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-10-20

20 Ekim 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31634
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2020/53Karar Sayısı : 2021/55Karar Tarihi: 14/7/2021
İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY,Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 135 milletvekili (E.2020/53)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesi (E.2021/36)
DAVA VE İTİRAZIN KONUSU: 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun;
A. Tümünün iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına,
B. Tümünün iptaline karar verilmemesi hâlinde;
1. 15. maddesiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 109. maddesinin yeniden düzenlenen (4) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin,
2. 16. maddesiyle 5271 sayılı Kanun'un 112. maddesinin (1) numaralı fikrasina eklenen ikinci cümlenin.

3. 18. maddesiyle 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Ínfazı Hakkında Kanun'un 14. maddesine eklenen (6) numaralı fikranın,
4. 23. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 37. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “.….duruşma, ... " ibaresinin,
5. 25. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (2) numarałı fikrasına eklenen (n) bendinin,
6. 31. maddesiyle 5275 sayilı Kanun'un 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “.….ve 62 nci maddedeki şartları taşiyan...“ ibaresinin.
7. 32. maddesiyle;
a. 5275 sayılı Kanunun 62. maddesinin değiştirilen (3) numaralı fikrasının,
b. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikranın,
8. 37. maddesiyle 5275 sayıh Kanunun 92. maddesinin (2) numaralı fikrasının birinci cümlesinde yer alan;
a. "5271 sayılı Kanunun 250 nci maddesinin birinci fikrasında yer alan…'ibaresinin “Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen... " şeklinde değiştirilmesinin.

b. “…hákim.….“ ibaresinin “.…sulh ceza hâkimi.…" şeklinde değiştirilmesinin.
9. 46. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 105/A maddesinin yeniden düzenlenen (7)numaralı fikrasının,
10. 48. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen üçüncü cümlenin,
11. 52. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un değiştirilen geçici 6. maddesinin:
a. (1) numarali fikrasinda yer alan;
i. “...Beşinci, . " ibaresinin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 314. maddesinin (3) numaralı fikrası yönünden,
ii. “.…ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar..." ibaresinin 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7.maddesinin ikinci fikrası yönünden,
b. (2) numaralı fikrasında yer alan;
i. "….Beşinci,.." ibaresinin 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,
ii. “.….Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…“ ibaresinin 3713 sayılıKanunun 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden.

12.53. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9. maddenin:
a. (1) numaral fikrasında yer alan:
i. “….Beşinci.…“ ibaresinin 5237 sayılı Kanun’un 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,
ii. "….220 nci maddesinde.…. " ibaresinin 5237 sayılı Kanun’un 220. maddesinin (6)(7) ve (8) numaralı fikraları yönünden,
ii.“.…ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan…“ ibaresinin 3713 sayılıKanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden.

b. (6) numaralı fikrasında yer alan;
i. ".…Beşinci..…." ibaresinin 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaral fikrası yönünden,
ii. “…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar…" ibaresinin 3713 sayılıKanunun 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,

13. 63. maddesiyle 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa eklenen geçici 12. maddenin (2) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin,
14. 65. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fikrasına eklenen ikinci cümlenin 5237 sayılı Kanunun 314. maddesinin (3) numaralı fikrası ve 3713 sayılıKanun’un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,
Anayasa'nin 2., 5., 6., 7., 9., 10., 13., 15., 17., 19., 25., 26., 27., 28., 29., 36., 38., 56..153. ve 154. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un;
1. 15. maddesiyle 5271 sayıl Kanun'un 109. maddesinin yeniden düzenlenen ve iptali talep edilen kuralın da yer aldığı (4) numaralı fikrası şöyledir:
“(4) (Ek: 25/5/2005  5353/14 md.: Mülga: 2/7/2012-6352/98 md.) (Yeniden Düzenleme:14/4/2020-7242/15 md.) Maruz kaldığı ağrr bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarımda hayatımı yalnız idame ettiremediği 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 16 ncı maddesinin üçüncü fikrası uyarınca tespit edilen şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren alt ay geçmemiş bulunan kadın şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alımmasına karar verilebilir. Hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayıitlarınıincelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesi de adfîi kontrol kararı verebilir."
2. 16. maddesiyle 5271 sayılı Kanun'un 112. maddesinin iptali talep edilen ikinci cümlenin eklendiği (1) numaralı fikrası şöyledir:
" (1) Adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkmda,hükmedilebilecek hapis cezasıın süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir. (Ek cümle:14/4/2020-7242/16md.) Hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuşolması hâlinde, UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesi de tutuklama kararı verebilir."
3. 18. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un iptali talep edilen (6) numaralı fikranın eklendiği 14. maddesi şöyledir:
“Açık ceza infaz kurumları
Madde 14- (1) Açık ceza infaz kurumlari. hükümlülerin iyileştirilmelerinde.çalıştırilmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen. firara karşı engelleri ve dişgüvenlik görevlisi bulunmayan. güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır. Açık ceza infaz kurumları ihtiyaca göre ayrica;
a) Kadın açık ceza infaz kurumları.
b) Gençlik açık ceza infaz kurumları.

Şeklinde kurulabilir.
(2) (Değişik:14/4/2020-7242/18 md.) Aşağıdaki hâllerde hükümlüler hakkında verilen cezalar doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilir:
a) Terör suçlari, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salrverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere, kasıthı suçlardun toplam üç yil veya daha az hapis cezasına mahkúm olanlar.

b) Taksirli suçlardan toplam beş yil veya daha az süreyle hapis cezasına mahkúm olanlar.

c) Adlî para cezasi infaz sürecinde hapis cezasina çevrilenler.
d) 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.

(3) (Değişik:14/4/2020-7242/18 md.) Hükümlülerin kupalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrilmalarına 89 uncu madde uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir.

(4) (Değișik: 14/4/2020-7242/18md.) Toplam on yilve daha fazla hapis cezasma mahkûm olanlar ile terör suçları. örgüt kurmak. yönetmek veya örgüte üye olmak suçlarıörgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçlari, cinsel dokunulmazliğa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyaricı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanların kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza iņfaz kurumuna ayrıłmalarına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararlari, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.
(5) (Ek:14/4/2020-7242/18 md.) Doğrudan açık ceza infaz kurumuna almanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan hükümlülerden:
a) Firar edenler veya başka bir filden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla.

b) Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp. bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayişve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararyła.
c) Açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacukları saptananlar idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz hákiminin onayiyla,
kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilirler.
(6) (Ek:14/4/2020-7242/18 md.) Hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre, açık ceza infaz kurumlarına ayrılıp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kurumlarında geçirecekleri sürelere, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir."

4. 23. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un (1) numaralı fikrasına ikinci cümlenin eklendiği ve iptali talep edilen kuralın da yer aldığı 37. maddesi şöyledir:
“Disiplin cezalarının niteliği ve uygulama koşulları
Madde 37- (1) Hükümlü hakkında kurumda, düzenti bir yaşamın sürdürülmesi.güvenliğin ve disiplinin sağlamması bakımından kanun, (.…) yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranş ve tutumlari, kusurlu olarak ihlāl ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezalarıuygulanır. (Ek cümle: 14/4/2020-7242/23 md.) Hükümlünün duruşma, sağlıik. eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerler de bu fikranın uygulanması bakımmdan kurum olarak kabul edilir.

(2) Suç oluşturan eylemlerden dolayı açılan kamu davası. disiplin soruşturmasıyapilmasinı ve cezanm uygulanmasıni engellemez."
5. 25. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 44. maddesinin iptali talep edilen (n) bendinin eklendiği (2) numaralı fikrası şöyledir:
"(2) Bir günden on güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:
a) Kurum tesislerine, araç ve gereçlerine zarar vermek.
b) Tünel kazmaya teşebbüs etmek.
c) Firara teşebbüs etmek.
d) Hükümlü ve tutukluları idareye karşı kışkırtmak veya isyana kalkışmak 
e) Hükümlü ve tutukluları daha az cezayı gerektiren şekilde kasten yarałamak 
f) Hükümlü ve tutuklular üzerinde baskı kurarak çıkar sağlamak. özel işleriyle başka işlerde kullanmak. bunlara kalkışmuk veya bu amaçları gerçekleştirmek için oluşturulam gruplara katilmak veya bunlarla dayanışma içinde olmak.

g) Üçüncü fikranın (g) bendinde belirtilenler dışıda kalıp da Kanuna uygun olarak yasaklammış bulunan her türlü eşya, araç. gereç veya malzemeyi ceza infaz kurumlarına sokmak, bulundurmak, kullanmak.

h) Sayım ve aramalar ile 43 üncü maddenin (e) bendinde belirtilen faaliyetlere şiddet kullanarak engel olmak veya buna kalkışmak.

i) Kurum görevlileri ile dhş güvenlik görevlilerine rüşvet teklif etmek veya vermeye kalkışmak.

j) Kurum görevlilerine hakaret veya tehditte bulunmak.
k) Kuruma, kurum görevlilerine veya hükümlü ve tutuklulara ait şeyleri çalmak veya bunlara kasten zarar vermek.

l) İzin süresini özürsüz olarak en fazla iki gün geçirmek.

m) Hükümlü ve tutuklularin beslenmelerini engellemek, açlik grevine ve ölüm orucuna teşvik veva ikna etmek. bu volda talimat vermek.

n) (Ek:14/4/2020-7242/25 md.) Kuruma alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak veya kullanmak."
6. 31. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un (2) numaralı fikrasına ikinci cümlenin eklendiği ve iptali talep edilen kuralın da yer aldığı 61, maddesi şöyledir:
“Kütüphaneden yararlanma 
Madde 61- (1) Ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre. kütüphane veya kitaplık oluşturulur. Kütüphanelerde veya kitapliklarda verilen derslere kaynaklik edecek kitapların yanı stra olanaklar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarmı değerlendirmelerini okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitaplar da bulundurulur.

(2) Hükümlüye kurum kütüphanesinden yararlanma imkânı verilir. (Ek cümle:14/4/2020-7242/31 md.) Ayricu. hükümlüler kamu kurum ve kuruluşlarıa bağlıkütüphanelerde bulunan ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan yayınlardan yararlandirilabilir.

(3) Bu hizmet. gezici kitaplıklarla da yerine getirilebilir."
7. 32. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun iptali talep edilen, değiştirilen (3) ve eklenen (4) numaralı fikraların da yer aldığı 62. maddesi şöyledir:
“Süreli veya süresiz yaymlardan yararlanma hakkı
Madde 62- (1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir.
(2) Resmi kurumlar, üniversiteler. kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbuşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakiflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafindan çıkartılan gazete, kitap ve basılıyayınlar. hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz.

(3) (Değişik:14/4/2020-7242/32md.) Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez.

(4) (Ek:14/4/2020-7242/32 md.) Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmez. Ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli, bu hükmün dışındadır. Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığı yetkilidir."
8. 37. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 92. maddesinin ibare değişiklikleri yapılan ve iptali talep edilen kuralların da yer aldığı (2) numaralı fikrası şöyledir:
“(2) (Ek: 25/5/2005-5351/6 md.) Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde ișlenen suçlarla ilgili olarak alınan bilgilerin doğruluğunun araştirılması bakımımdan zorunlu görülen 

hâllerde, hükümlü veya tutuklular, rizaları alınmak koşuluyla. ilgili makamın ve Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine sulh ceza hâkimi kararı ile geçici sürelerle ceza infaz kurumundan alınabilirler. Bu süreler. hükümlü veya tutuklu dinlendikten sonra işin niteliğine göre, her defasında dört günü ve hiçbir surette onbeș gümü geçmemek üzere hákim tarafından tayin olunur ve hükümlülük ve tutuklulukta geçmiş sayılır. Ceza infaz kurumundan ayrılış ve dönüşlerinde hükümlü veya tutuklunun sağlık durumu doktor raporu ile tespit edilir. Yer gösterme sirasıda yapılan işlemlere ilişkin belgelerin bir örneği ilgilinin dosyasmda muhafaza edilmek üzere Cumhuriyet Başsavcılığıa gönderilir."
9. 46. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinin yeniden düzenlenen ve iptali talep edilen (7) numaralı fikrası şöyledir:
(7) (Yeniden Düzenleme: 14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davasıaçılmış olması hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilir.Kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafindan karar verilir."
10. 48. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin cümlelerin eklendiği ve iptali talep edilen kuralın da yer aldığı (2) numaralı fikrası şöyledir:
"(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasma mahkúm edilmiş olanlar otuz yılını.müebbet hapis cezasına mahkúm edilmiş olamlar yirmidört yılımı. diğer süreli hapis cezalarına mahkúm edilmiş olanlar cezalarımın yarisını infaz kurumunda çektikleri takdirde.koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümleler: 14/4/2020-7242/48 md.) Ancak. Türk Ceza Kanununun;
a) Kasten öldürme suçlarından (madde 81. 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkúm olanlar,
b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (madde 87. fikra iki, bent d) süreli hapis cezasıa mahkúm olanlar.

c) İșkence suçundan (madde 94 ve 95) ve eziyet suçundan (madde 96) süreli hapis cezasina mahkúm olanlar.

d) Cinsel saldırı (madde 102, ikinci fikra hariç). reşit olmayanla cinsel ilişki (madde 104. ikinci ve üçüncü fikra hariç) ve cinsel taciz (madde 105) suçlarmndan süreli hapis cezasına mahkûm olanlar.

e) Cinsel dokunulmazlığa karşı işłenen suçlardan (madde 102. 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahküm olan çocuklar.

f) Özel hayata ve hayatın gizli alamıma karşı suçlardan (madde 132. 133, 134. 135. 136.137 ve 138) süreli hapis cezasıa mahkûm olanlar.

g) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) hapis cezasına mahkúm olan çocuklar.


h) Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından (madde 326 ilâ 339) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar.

cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde. koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır.”
11. 52. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un değiştirilen ve iptali taiep edilen kuralların da yer aldiğı geçici 6. maddesi şöyledir:
“Geçici Madde 6  (Ek: 15/8/2016-KHK-671/32 md.: Değiştirilerek kabul: 9/11/20166757/28 md.) (Değişik: 14/4/2020-7242/52 md.)

(1) 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakimından; 26/9/2004 tarihli ve 5237savılı Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçlari (madde 81. 82 ve 83). üstsoya, altsoya eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımımdan kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlari, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu (madde 87. fikra iki, bent d). işkence suçu (madde 94 ve 95). eziyet suçu (madde 96). cinsel dokunulmazliğa karşı işlenen suçlar (madde 102, 103, 104 ve 105), özel hayata ve hayatin gizli alanına karşı suçlar (madde 132.133, 134, 135, 136, 137 ve 138). uyuşturucu veya uyarici madde imal ve ticareti suçu (madde 188) ve İkinci Kitap Dördüncü Kisım Dördüncü. Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar hariç olmak üzere. 105/A maddesinin birinci fikrasında yer alan "bir yıl"lik süre. "üç yıl" olarak uygulanır.

(2) 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından. Türk Ceza Kamunu'nun kasten öldürme suçları (madde 81. 82 ve 83). cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (madde 102, 103, 104 ve 105), özel hayata ve havatım gizli alanına kurşı suçlar (madde 132. 133.134. 135. 136. 137 ve 138) ve İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü. Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar hariç olmak üzere:
a) Sifir-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmişhükümlüler hakkında 105/A maddesinin üçüncü fikrasında yer alan "iki yıl"lık süre. "dört yıl" olarak uygulanir.

b) Maruz kaldığı ağır bir hastałık, engellilik veva kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmışheş yaşıı bitirmiş hükümlülerin koşullu salrveriłmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken süreler, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebilir.Ağır hastalık. engellilik veya kocama hâli, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllühastanelerin sağlık kurullarınca veya Adli Tīp Kurumunca düzenlenen bir raporla belgelendirilir.

(3) Birinci ve ikinci fikra hükümleri, iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler hakkında da uygulanır.

(4) 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, tabi olduğu infaz rejimine göre belirlenen koşullu salrverilme süresinin hesaplanmasında. hükümlünün onbeş yaşım 

dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği bir gün, üç gün; onsekiz yaşınıdolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün ołarak dikkate alınır."
12. 53. maddesiyle 5275 sayılı Kanuna eklenen ve iptali talep edilen kuralların da yer aldığı geçici 9. madde şöyledir:
“Geçici Madde 9- (Ek:14/4/2020-7242/53 md.)
(1) 5237 savılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü. Beşinci,Altıncı ve Yedinci Bölümünde ve 220 nci maddesinde düzenlenen suçlardan, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan hükümlü ve tutuklu olanlar ile Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fikrası kapsamında kalan hükümlü ve tutuklular hakkında verilenler hariç olmak üzere: 30/3/2020 tarihinden önceki eylemler nedeniyle Kanunun 39 ilå 46 nci maddeleri uyarinca verilen disiplin cezası ve tedbirleri. infaz edilmeleri kaydryla 48 inci maddedeki süre ve karar şartı aranmaksızıidare ve gözlem kurulunca verilecek iyi hål kararı üzerine kaldırılır. 55 inci madde hükümleri saklıdır.

(2) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 89 uncu maddede yapılan değişiklikler. 1/1/2021tarihinden itibaren uygulanir.

(3) 105/A maddesinin altımcı fikrasında yer alan “be$ gün"lük süre. 1/1/2021 tarihine kadar "yirmibes gün" olarak uygulanır.

(4) 5237 sayilı Kanunun 102, 103, 104, 105 ve 188 inci maddelerinde düzenlenen suçlardan 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 28/6/2014 tarihinden önce işlenmiş olanlar için verilen süreli hapis cezaları bakımından koşullu salrverilme oranıüçte iki olarak uygulanir.

(5) Covid-19 salgı hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle, açık ceza infaz kurumlarında bulunanlar ile kapalı ceza infaz kurumunda bulunup du açik ceza infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazanan hükümlüler. 105/A maddesi kapsamında denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasmım infazına karar verilen hükümlüler ve 106 nci madde veya diğer kanunlar uyarınca denetimli serbestlik tedbirinden yararlanan hükümlüler.31/5/2020 tarihine kadar izinli sayılır. Salgmn devam etmesi hälinde bu süre. Suğlik Bakanlığının önerisi üzerine Adalet Bakanlığı tarafindan her defasıda iki ayı geçmemek üzere yedi kez uzatilabilir. Bu fikra uvarınca izinli sayıłanlar hakkında 95 ve 97 nci madde hükümleri uygulanır.

(6) Türk Ceza Kanumunun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü. Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar. Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve örgüt faaliveti kapsamında işlenen suçlar hariç olmak üzere. toplam hapis cezası on yıldan az olanlar bir ayın. on yıl ve daha fazla olanlar ise üç ayıı kapalı ceza infaz kurumunda geçirmiş olan iyi hålli hükümlülerden ilgili mevzuat uyarmca açık ceza infaz kurumlarına ayrilmalarına bir yıl veya daha az süre kalanlar, talepleri hålinde açık ceza infaz kurumlarına gönderilebilirler. Bu hükümlüler, açık ceza infaz kurumlarında barındırılır. Ilgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya. beşinci fikrada belirtilen süreler içinde hak kazandıkları takdirde beşinci fikra uyarınca izinli sayılırlar.Beşinci fikrada belirtilen sürenin tamamlanmasindan sonra ise açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazanıp kazanmadiklarına bakilmaksızı, 95 inci maddede düzenlenen izin hakkmdan yararlanırlar. Bu fikra hükmü 31/7/2021 tarihine kadar uygulanır."

13. 63. maddesiyle 5607 sayılı Kanun’a eklenen ve iptali talep edilen kuralın da yer aldığı geçici 12. madde şöyledir:
“GEÇIC† MADDE 12- (Ek:14/4/2020-7242/63 md.)
(1) Haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasında olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde suç konusu eşyanm gümrüklenmişdeğerinin iki kati kadar parayı Devlet Hazinesine ödedikleri takdirde Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fikrasinın (b) bendinde bu maddevi ihdas eden Kanunla yapilan düzenlemeden faydalanabilir.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanunun kupsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan. 3 üncü ve 5 inci maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapilan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapilmasıgereken dosyalar hakkıda bozma kararı verilir. Yargıtay Cumhuriyet başsavcılığında bulunan dosyalar ise gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.”

14. 65. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'un geçici 17. maddesinin iptali talep edilen ikinci cümlenin eklendiği birinci fikrası şöyledir:
"Bu Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkıda. koşullu salıiverilme ve denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması bakımından 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılıCeza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkmda Kanunun 107 nci maddesinin dördüncüfikrası ile 108 inci maddesi hükümleri uygulanır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/65 md.) Ancak,süreli hapis cezaları bakımından düzenlenen koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanir."
II. İLK İNCELEME 
A. E.2020/53 Sayılı Başvuru Yönünden 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN. Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, , Ridvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAGCl'nın katılımlarıyla 25/6/2020 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine. yürürlüğüdurdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBÍRLiĞiYLE karar verilmiştir.

B. E.2021/36 Sayılı Başvuru Yönünden 
2. İçtüzük hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĠLU,Selahaddin MENTE$, Basri BAĠCI ve İrfan FÍDAN°ın katılımlarıyla 29/4/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bułunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞÍYLE karar verilmiştir.


III. BİRLEŞTİRME KARARI 
3. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanuna 5/4/2012 tarihli ve 6291 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle eklenen 105/A maddesinin 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun'un 46. maddesiyle yeniden düzenlenen (7) numaralıfikrasının birinci cümlesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2021/36 sayılı davanın aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2020/53 sayalı dava ile BÍRLEŞTİRİLMESİNE, esasın kapatılmasına, esas incelemenin E.2020/53 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 29/4/2021 tarihinde OYBİRLİĞIYLE karar verilmiştir.
IV. ESASIN İNCELENMESİ
4. Dava dilekçesi ve başvuru kararı ile ekleri, Raportör Volkan HAS ve Osman KODAL tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava ve itiraz konusu kanun hükümleri, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Kanun'un Tümünün Anayasa'ya Aykırılığı Sorunu 
5. Dava dilekçesinde özetle; 7242 sayılı Kanun’un 52. maddesiyle değiştirilen 5275sayılı Kanun'un geçici 6. maddesinin toplu özel af niteliğinde olduğu, bu nedenle gerek 52.maddenin gerekse Kanun'un tümünün oylamasında Anayasanın 87. ve TBMM İçtüzüğünün 92. maddeleri uyarınca TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kabul oyunun gerektiği, 52. maddenin ve Kanunun tümünün kabulünde ise bu nitelikli çoğunluğun aranmadığı, nitelikli çoğunluk sağlanamadığı hâlde Kanun'un kabul edilmiş sayılmasının eylemli İçtüzük değişikliği niteliğinde olduğu, Kanun'un da anılan eylemli İçtüzük değişikliğine dayandığı belirtilerek Kanun’un tümünün Anayasa'nın 87. ve 88. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

6. Kanunların esas bakımından Anayasaya uygunluk denetimi; kanunun maddi olarak (hukuk dünyasında yarattığı değişiklik itibarıyla) Anayasa'ya uygun olup olmadığınıifade etmektedir. Şekil bakımından uygunluk ise teklifin kanunlaşabilmesi için. diğer bir anlatımla kanun olarak varlık kazanabilmesi için Anayasada öngörülen usullere uyulup uyulmadığının denetimini ifade etmektedir.

7. Anayasa'nın 148. maddesinin ikinci fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıhıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 37. maddesinde kanunların, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren başlayarak on gün geçtikten sonra şekil bakımından Anayasa'ya aykırılıkları iddiasıyla iptal davasının açılamayacağıbelirtilmiştir.

8. Dava dilekçesinde yer alan Anayasa'ya aykırılık iddialarının dava konusu Kanun'un şekil bakımından denetimini gerektirdiği, Kanun'un 15/4/2020 tarihli ve 31100sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı. iptal davasının ise 11/6/2020 tarihinde açıldığıgözetildiğinde Kanun’un tümünün Anayasa'ya aykırı olduğuna ilişkin başvuru, süresi içinde yapılmadığından Kanunun tümüne ilişkin iptal talebinin reddi gerekir.

9. Kaldı ki Kanun'un şekil bakımından iptali talebinin Anayasa Mahkemesinin 17/7/2020 tarihli ve E.2020/44, K.2020/41 sayılı kararıyla reddine karar verilmiş ve bu karar 7/10/2020 tarihli ve 31267 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır.
B. Kanun'un 15. Maddesiyle 5271 Sayılı Kanun'un 109. Maddesinin Yeniden Düzenlenen (4) Numaralı Fıkrasının İkinci Cümlesinin İncelenmesi 
1. İptal Talebinin Gerekçesi 
10. Dava dilekçesinde özetle; kuralla maruz kaldığı ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği tespit edilen şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan kadın şüphelinin tutuklanması yerine adli kontro! altına alınmasına, mahkûmiyet hükmü verilmiş ve istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin de karar verebilmesine imkân tanındığı,hâlbuki dosyadan el çekmiş olan ilk derece mahkemesinin, ilgili hakkında adli kontrol kararıverme yetkisinin bulunmadıği, bu aşamada adli kontrol kararı vermekle görevli ve yetkili mercinin sadece dosya önünde derdest bulunan istinaf mahkemeleri ile Yargıtayın olduğu, iki farklı mahkemenin yetkili kılınmasının, mahkemelerin karar alma inisiyatifini birbirine birakması suretiyle adli kontrol kararinin alınmamasina neden olabileceği, kuralın yaratacaği yetki karışıklığı sebebiyle bu kişilerin tutukluluk hâllerinin devam edebileceği, kamu yararıbulunmayan kuralla kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına getirilen sınırlamanın ölçülüolmadığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 13. ve 19. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
11. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir.

12. 5271 sayılı Kanun'un 109. maddesinin yeniden düzenlenen (4) numarali fikrasında maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği 5275 sayılı Kanun'un 16. maddesinin (3)numaralı fikrası uyarınca tespit edilen şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan kadın şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebileceği belirtildikten sonra dava konusu kuralla hakkında mahkûmiyet hükmüverilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olmasıhâlinde, UYAP kayitlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin de adli kontrol kararı verebileceği öngörülmüştür.

13. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fikrasında. herkesin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak belirtilmiş; ikinci ve üçüncü fikralarında, şekil ve şartları kanunda gösterilmek kaydıyla kişilerin özgürlüklerinden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırlı olarak sayılmıştır. Anılan maddenin beşinci fikrasında ise yakalanan veya tutuklanan kişinin tutulma yerine en yakın mahkemeye gönderilmesi için gerekli süre hariç en geç kırk sekiz saat ve toplu olarak işlenen suçlarda en çok dört gün içinde hâkim önüne çıkarılacağı, bu süreler geçtikten sonra häkim kararı olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamayacağı hüküm ałtına alındıktan sonra bu sürelerin olağanüstü hâl ve savaş hâllerinde uzatılabileceği belirtilmiştir.


14. Ceza muhakemesinin amaci, sanık hakkında yürütülen yargilamanın muhakeme usulüne uygun bir şekilde yerine getirilerek maddi gerçeğin ortaya çıkartılması, hukuki barışortamının tesis edilmesi ve adil muhakemenin sağlanarak hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilmesidir. Bu amacın gerçekleştirilebiłmesini hedefleyen koruma tedbirleri ise şüphelinin veya sanığın üzerine atılı suç eylemi bakımından kaçmasının engellenmesi, suçu aydınlatacak olan delillerin karartılmasının önlenmesi ve suçun mağduru, tanığı veya diğer kişiler üzerinde baskı yapılmasının önüne geçilmesi için alınan tedbirlerdir.
15. Adli kontrol kurumu, 5271 sayılı Kanun ile Türk Ceza Yargilaması sistemine getirilen, serbest birakılma iłe tutuklanma arasında etkinliğe sahip olan koruma tedbirlerinden birisidir. Bu kurum ile kişi, özgürlüğünden tamamen yoksun kılınmamakla birlikte denetlenmeyi mümkün kılan tedbirlere tabi ołmakta, böylece kişinin kaçma riski azaltılırken özgürlüğünden tümü ile yoksun kalmasının zararları da ortadan kaldırılmış olmaktadır. Bu düzenleme ile sosyal düzenin korunması ile bireyin temel hak ve özgürlüklerine saygı arasında bir denge kurularak ceza yargılamasının sağhıklı bir şekilde gerçekleştirilmesinin ve yargılama sonucunda verilen hükmün yerine getirilmesinin sağlanması için gerekli tedbirlerin ahınmasıhedeflenmektedir.

16. Anayasanın 142. maddesinde ise "Mahkemelerin kuruluşu. görev ve yetkileri işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir. " hükmüne yer verilmiştir. Hukuk devletinde kanun koyucu, Anayasa'nın temel ilkelerine ve kurallarına bağlı kalmak koşuluyla.mahkemelerin görev ve yetkilerinin belirlenmesi konusunda takdir yetkisine sahiptir.
17. Dava konusu kuralla 5271 sayılı Kanun'un 109. maddesinin (4) numaralı fikrasıuyarınca maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği Adli Tip Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tip Kurumunca onaylanan rapor ile tespit edilen şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan kadın şüpheli hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesine de adli kontrol kararıverebilmesine imkan tanınmaktadir.

18. Kovuşturma evresi, 5271 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (f) bendinde iddianamenin kabul kararı ile başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evre olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 110. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca kovuşturma evresinin her aşamasında, talep üzerine veya lüzumu hâlinde görevli ve yetkili yargı mercii tarafindan resen adli kontrol kararı verilebilecektir. Kovuşturma evresi, istinaf ve temyiz kanun yolunu da kapsadığı için tutuklu sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş ise dosya önünde bulunan bölge adliye mahkemeleri ile Yargitayın da adli kontrol kararı verebileceği kuşkusuzdur.

19. Bu bağlamda 5271 sayılı Kanun'un 109. maddesinin (4) numaralı fikrasıkapsamında bulunan tutuklu kişiler yönünden dosyanın Yargitay veya istinaf mahkemesinde bulunması durumunda Yargitay ya da istinaf mahkemesinin adli kontrol kararı verebileceği gibi ilk derece mahkemesi de UYAP kayıtlarinı incelemek suretiyle adli kontrol kararıverebilecektir. Kuralla, dosya önünde bulunan Yargitay veya istinaf mahkemesinin adli kontrol kararı verme yetkisi ortadan kaldırılmamakta; her iki yargı mercii de bu konuda görevli ve yetkili kilinmaktadır.


20. Anılan fikra kapsamında bulunan tutuklu kişiler de haklarında mahkûmiyet kararıverilmiş ve dosyaları Yargıtay veya istinaf mahkemesinde bulunuyorsa gerek ilk derece mahkemesinden gerekse Yargitay ya da istinaf mahkemesinden adli kontrol kararı verilmesini talep edebileceklerdir. Bu merciler adli kontrol kararı verme hususunda kanunla görevli ve yetkili kıhndığından bu mercilerin adli kontrol karar verme bakımından tereddüt duymaları söz konusu değildir. Bu itibarła kuralın, mahkemeler arasında bir yetki karışıklığına neden olacağısöylenemez.

21. Öte yandan dava konusu kuralla mahkûmiyet kararı verilmiş, dosyası Yargitay veya istinaf mahkemelerinde bulunan belirli kategorideki tutuklu kişiler yönünden ilk derece mahkemesine de tutuklama tedbirini, adli kontrol tedbirine çevirme yetkisi taninmak suretiyle bu kişilerin özgürlük ve güvenlik haklarına bir sınırlama getirilmemekte, daha ziyade tutuklu bulunan bu kişilerin özgürlük ve güvenlik haklarının korunması yönünde yargılama yapan mahkeme nezdinde bir başvuru imkânı sağlanmaktadır.

22. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan. Anayasaya aykırıdurum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

23. Hukuk devleti ilkesi gereğince kanunların kamu yararı amacını gerçekleştirmek amacıyla yapılması gerekir. Anayasa Mahkemesince kamu yararı konusunda yapilacak inceleme, kanunun kamu yararı amacıyla yapıłıp yapılmadığının araştırılmasıyla sınırlıdır.Anayasanın çeşitli hükümlerinde yer alan kamu yararı kavramının Anayasada bir tanımıyapılmamıştır. Ancak Anayasa Mahkemesinin kararlarında da belirtildiği gibi kamu yararı;bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yarardır. Kamu yararı düşüncesi olmaksızın yalnız özel çıkarlar için veya sadece belli kişilerin yararına kanun hükmükonulamaz. Böyle bir durumun açık bir biçimde ve kesin olarak saptanması hâlinde söz konusu kanun hükmü Anayasanın 2. maddesine aykırı düşer. Açıklanan istisnai hâl dışında bir kanun hükmünün gereksinimlere uygun olup olmadığı. hangi araç ve yöntemlerle kamu yararının sağlanabileceği kanun koyucunun takdirinde olduğundan bu kapsamda kamu yararı değerlendirmesi yapmak anayasa yargısıyla bağdaşmaz.

24. Dava konusu kuralla tutuklu bulunan ve hakkında verilen mahkûmiyet kararıhenüz kesinleşmemiş ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yałnız idame ettiremediği tespit edilen veya gebe olan ya da doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan sanıkların daha fazla tutuklu kalmalarının önüne geçilmek suretiyle mağduriyetlerin önlenmesi, bu bağlamda daha hızlı bir şekilde adli kontrol kararının alınmasının hedeflendiği anlaşılmaktadır.

25. Bu itibarla kamu yararı amacına yönelik olduğu anlaşılan, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına sınırlama getirmeyen kuralın Anayasaya aykırı bir yönü bulunmamaktadır.
26. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasanin 2. ve 19. maddelerine aykırı değildir.Íptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 13. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.

Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI ve M. Emin KUZ ret yönündeki bu görüşe katılmamışlardır.

C. Kanun'un 16. Maddesiyle 5271 Sayılı Kanun'un 112. Maddesinin (1)Numaralı Fıkrasına Eklenen İkinci Cümlenin İncelenmesi 
1, iptal Talebinin Gerekçesi 
27. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla bölge adliye mahkemeieri veya Yargıtay önünde derdest bulunan dosyayla ilgili olarak dosyadan el cekmiş ilk derece mahkemelerine de UYAP kayitlarını incelemek suretiyle tutuklama kararı verme yetkisinin tanındıği, hâlbuki tutuklama kararı verme yetkisinin sadece dava önünde derdest bulunan mahkemeye ait olması gerektiği, dosya önünde derdest olmayan ilk derece mahkemesinin adli kontrol tedbirlerinin gerçekten ihlal edilip edilmediğini olayın somut koşullarınıinceleyemeden, kişilerin savunmasını almadan hatta bu kişilerin durumdan haberi dahi bulunmadan tutuklama gibi çok ağır bir tedbir kararı verebiłmesinin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını keyfî müdahalelere açık hâłe getirdiği, keyfî tutuklamaların önünü açtığı, bu itibarla kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ölçüsüz biçimde sınırlandığı belirtilerek kuralın Anayasanın 13. ve 19. maddelerine aykın olduğu ileri sürülmüştür.
2. Anayasa'ya Aykirılik Sorunu 
28. 5271 sayılı Kanun'un 112. maddesinin (1) numarałı fikrasında adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı merciin hemen tutuklama kararı verebileceği belirtildikten sonra dava konusu kuralla hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayıtlarınıincelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin de tutuklama kararı verebileceği belirtilmiştir.

29. Kanun koyucu 5271 sayılı Kanun'un 112. maddesinin (1) numaralı fikrasında adli kontrol tedbirinde belirtilen yükümlülüklerin sanık veya şüpheli tarafindan isteyerek yerine getirilmemesi durumunda tutuklama kararının verilebilmesini öngörmüştür. Kovuşturma evresi, istinaf kanun yolu ve temyiz kanun yolunu da kapsadığından adli kontrol kararınıisteyerek yerine getirmeyen sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş ise dosya önünde bulunan bölge adliye mahkemeleri ile Yargitayın tutuklama kararı verebilmesi mümkündür.
30. Diğer taraftan dava konusu kuralla hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş ancak dosyanın istinaf veya temyiz merciinde bulunması halinde Yargitay veya bölge adliye mahkemelerinin yanı sira ilk derece mahkemeleri tarafindan da UYAP kayitlarını incelemek suretiyłe tutuklama kararı verilebilmesine imkân tanınmak suretiyle kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına bir sinırlama getirilmektedir.

31. Anayasa’nın 13. maddesinde “Temel hak ve hürriyetler. özlerine dokunulmaksızin yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla simirlanabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanin sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. " denilmektedir. Buna göre Anayasa'nın anılan maddesi uyarınca kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına getirilen sınırlamaların Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerekir.

32. Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasına göre suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim karariyla tutuklanabilir.

33. 5271 sayılı Kanun’un "Adli kontrol" kenar başlıklı 109. maddesinde, adli kontrol koruma tedbirine ilişkin hükümler yer almaktadır. Maddenin (1) numaralı fikrasında, bir suçsebebiyle yürütülen soruşturmada tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır.Kanun koyucu, maddenin (3) numaralı fikrasinda ise adli kontrol kapsamında hükmedilebilecek yükümlülükleri (tedbirleri) maddeler hâlinde sıralamış; şüpheli veya sanığın tutuklama yerine bunlardan bir veya birkaçına tabi tutulmasını mümkün kılmıştır. Dolayısıyla tutuklamaya alternatif olarak düzenlenen adli kontrol, işlediği iddia olunan bir suçtan dolayi şüpheli veya sanığın, tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde belirli yükümlülükler yüklenerek adli makam ve mercilerin denetimi ve kontrolü altına sokulmasını ifade etmektedir.
34. Dava konusu kuralla adli kontrol tedbirinde belirtilen yükümlülüğü isteyerek yerine getirmeyen sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş ve dosyası istinaf veya temyiz merciinde bulunması durumunda UYAP kayitlarinı incelemek suretiyle ilk derece mahkemesine de tutuklama kararı verilebilme yetkisi tanınmaktadır. Adli kontrol tedbirininin uygulanabilmesi için de tutuklama için öngörülen sebeblerin varlığı gerekmektedir. Bu bağlamda adli kontrol tedbirinin uygulanabilmesinin ön koşulu -tıpkı tutuklamada olduğu gibikişinin suçluluğu hakkında kuvvetli belirtinin bulunmasıdır. Bununla birlikte tutuklama için öngörülen kaçma ya da delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önleme adli kontrol tedbiri için de aranan şartlardır. Bu itibarla adli kontrol tedbirinde belirtiłen yükümlülüğüisteyerek yerine getirmeyen sanik hakkında dosyanın istinaf veya temyiz merciinde bulunmasıdurumunda ilk derece mahkemesine de UYAP kayitlarini incelemek suretiyle tutuklama kararıverilebilme yetkisi tanıyan kuralla kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına getirilen sınırlamanın Anayasanın 19. maddesinin üçüncü fikrası kapsamında meşru amacı bulunmaktadır.
35. Adli kontrol tedbirinde belirtilen yükümlülükleri isteyerek yerine getirmeyen.hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş ancak dosyası istinaf veya temyiz merciinde bulunan sanık hakkında UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle ilk derece mahkemesine de tutuklama kararı verebilme yetkisi tanıyan kuralın yukarıda belirtilen meşru amaç kapsamında adli kontrol hükümlerinin işlevselliğinin artırılması diğer bir ifadeyle adli kontrol tedbirlerinin etkili bir şekilde uygulanmasının sağlanması amacıyla öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
36. Bu çerçevede adli kontrol tedbirinde belirtilen yükümlülükleri isteyerek yerine getirmeyen, hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin tutuklama kararı verebilmesine imkân tanınmak suretiyle adli kontrol tedbirinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin bölge adliye mahkemeleri ile Yargitayin yanı sira ilk derece mahkemesince de denetlenmesinin mümkün kılındığı gözetildiğinde kuralın adli kontrol tedbirlerinin etkili şekilde uygulanmasınısağlama amacına ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olmadığı söylenemez.
37. Tutuklama tedbiri, 5271 sayılı Kanun'un 100. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup buna göre şüpheli ya da sanık hakkında tutuklama tedbirinin uygulanabilmesi için savunmasının mahkeme tarafından bizzat alınması, şüpheli veya sanığın 

kendisinin seçeceği ya da baro tarafindan görevlendirilecek bir müdafinin yardımından yararlandırılmasi gerekmektedir.

38. Kanun'da aksine bir düzenleme öngörülmediği için adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüklerin yerine getirmeyen sanık hakkında da tutuklama kararı verilebilmesi için 5271 sayılı Kanun'un 100. ve devamında belirtilen tutuklamaya ilişkin genel hükümler uygulanmaya devam edecektir. Bu bağlamda adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüğüyerine getirmemiş ancak hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş dosyası istinaf veya temyiz merciinde bulunan sanıkla ilgili olarak da ilk derece mahkemesi tarafindan tutuklama kararıverilmeden önce saniğin mutlak surette dinlenilmesi, kendisinin seçeceği veya baro tarafindan görevlendirilecek bir müdafinin yardımından yararlandırılması gerekmektedir.
39. Diğer yandan adli kontrol kararında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen sanık hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin de tutuklama kararı verebileceğini öngören kuralda mahkemeye tutuklama konusunda takdir hakkı tanınmış olup mahkeme, sanığın isteyerek adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüğü yerine getirip getirmediğini, tedbire uymamanın nedenlerini değerlendirecek ve oluşan kanaate göre sanığın tutuklanmasına, aynı adli kontrol kararının devamına veya adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüğün içeriğinin değiştirilmesine karar verebilecektir.

40. Aynica 5271 sayıh Kanun'un 101. maddesinin (5) numaralı fikrası uyarınca adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen sanık hakkında ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu tutuklama kararına karşı itiraz imkânı da bulunmaktadır.Dolayısıyla adli kontrol kararını isteyerek yerine getirmeyen sanık hakkında verilecek tutuklama kararına karşı etkili başvuru yolu da öngörülmüştür.

41. Anılan hükümler gözönünde bulundurulduğunda adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüğü isteyerek yerine getirmeyen sanık hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması hâlinde, UYAP kayitlarım incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin de tutuklama kararıverebileceği durumda kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı yönünden 5271 sayılı Kanunda keyfiliğe izin vermeyecek yeterli güvencelere yer verildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla kuralla.kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına getirilen sınırlamanın ölçüsüz bir sınırlama niteliği taşıdığısöylenemez.

42. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 13. ve 19. maddelerine aykırı değildir.Íptal talebinin reddi gerekir.

Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI ve M. Emin KUZ bu görüşe katılmamışlardır.

Ç. Kanun'un 18. Maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un 14. Maddesine Eklenen (6)Numaral Fıkranın Íncelenmesi 

1.İptal Talebinin Gerekçesi 
43. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla idareye cezaların kanuniliği ilkesine aykırı olarak hükümlünün çektiği cezanın kapsam ve şiddetini ilgilendiren usul ve 

esasları yönetmelikle belirleme yetkisinin verildiği, hükümlünün açık veya kapalı ceza infaz kurumunda bulunması hususunun yalnızca cezanın infazına ilişkin ikincil bir konu olarak algılanmaması gerektiği, hürriyeti bağlayıcı cezanın açık veya kapalı ceza infaz kurumlarında yerine getirilmesi arasında cezanın şiddeti, yoğunluğu ve kişi hürriyetini sınırlama bakımından kayda değer farklılıkların bulunduğu, hukuki güvenlik ilkesi gereği kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına getirilen sınırlamanın kapsam ve niteliğinin kanun düzeyinde öngörülebilir olması ve bu itibarla hürriyeti bağlayıcı cezanın kapsamını ilgilendiren usul ve esasların kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilerek kuralin Anayasa'nın 2.. 19. ve 38. maddelerine aykiri olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılik Sorunu 
44. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 7.maddesi yönünden de incelenmiştir.

45. Dava konusu kuralla hükümlülerin suç ve ceza türlerine göre açık ceza infaz kurumlarına ayrılıp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kurumlarında geçirecekleri sürelere,kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasların yönetmelikte gösterileceği hüküm altina alinmiştir.

46. Anayasa'nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez." denilmektedir. Anayasa'nın açıkça kanunla düzenlenmesini öngörmediği konularda kanunda genel ifadelerle düzenleme yapılarak ayrıntıların düzenlenmesinin yürütmeye bırakılması mümkündür. Anayasada münhasıran kanunla düzenleme yapılması öngörülmeyen konularda yasamanın asliliği ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri haricinde geçerli olan yürütmenin türevselliği ilkeleri gereği idari işlemlerin kanuna dayanması zorunlułuğu vardır. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken çerçeve, Anayasanın kanunla düzenlenmesini öngördüğüdurumdakinden çok daha geniş olabilecektir. Başka bir ifadeyle Anayasa'ya göre kanunla düzenlenmesi gerekmeyen bir konu, kanuni dayanağı olmak kaydıyla idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılabilir (AYM. 19/2/2020, E.2018/91, K.2020/10, § 110).
47. Dava konusu kuralda belirtilen hususlar ceza niteliğinde olmayıp hükümlülere verilmiş olan hapis cezalarının infazının nasıl gerçekleştirileceğine ilişkindir.
48. Mevzuatımızda infaz süresi: kapalı ceza infaz kurumunda geçirilen süre, açık ceza infaz kurumunda geçirilen süre ve koşullu salıverilme tarihi ile bihakkın tahliye tarihi arasındaki süre olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır. Bunun yanı sıra 5275 sayılı Kanuna 5/4/2012 tarihli ve 6291 sayılıi Kanun'la eklenen 105/A maddesiyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ilişkin aşama getirilmiştir.

49. 5275 sayılı Kanun'un 8. maddesinde kapalı ceza infaz kurumlari; iç ve dişgüvenlik görevlileri bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fiziki engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasın mümkün olduğu, yeterli düzeyde güvenlik sağlanmış ve hükümlünün gereksinimine göre bireysel, grup hâlinde veya toplu olarak iyileştirme yöntemlerinin uygulanabileceği tesisler olarak tanımlanmıştır.

50. 14. maddenin (1) numaralı fikrasında açık ceza infaz kurumları; hükümlülerin iyileştirilmelerinde, çahıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşıengelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlar olarak tanımlandıktan sonra açık ceza infaz kurumlarının ihtiyaca göre ayrıca kadın açık ceza infaz kurumları ve gençlik açık ceza infaz kurumları şeklinde kurulabileceği hükme bağlanmıştır. (2) numaralı fikrada terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkům olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu saliverilme kararının geri ahınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar,taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanlar, adli para cezasi infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler ile 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Ícra ve Íflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanların cezalarının doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirileceği öngörülmüştür.
51. (3) numaralı fikrada hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına 89. madde uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verileceği belirtilmiştir. 89. maddede de hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi hâlin belirlenmesine ilişkin usul ve yöntemler ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup hükümlünün kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılabilmesi için idare ve gözlem kurulu tarafindan iyi hâlinin belirlenmesi gerekmektedir.
52. (4) numaralı fikrada toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasina mahkûm olanłar ile terör suçlan, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyaricı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanların kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararlarının infaz hâkiminin onayından sonra uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
53. (5) numaralı fikrada da hükümlülerin açık ceza infaz kurumundan kapalı ceza infaz kurumuna gönderilme koşulları düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınanlar dâhil olmak üzere bu kurumłarda bulunan hükümlülerden firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla, kınamadan başka bir disiplin cezası alıp bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla,açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacaklarısaptananlar idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz hâkiminin onayıyla kapalı ceza infaz kurumlarina gönderilecektir.
54. Öte yandan hükümlülerin cezalarının infazına kural olarak kapalı ceza infaz kurumunda başlanmakta, hükümlüler mahkûm oldukları suç türüne göre cezalarının bir kismını kapalı ceza infaz kurumunda geçirdikten sonra iyi hâlli olma koşulunu gerçekleştirmeleri hâlinde cezalarının kalan kısmını açık ceza infaz kurumunda geçirmektedir.Bu bağlamda hükümlülerin açık ceza infaz kurumunda geçirecekleri süreler, kapalı ceza infaz kurumunda geçirecekleri sürelere bağlı olup kapalı ceza infaz kurumlarında geçirilen süreler belirli olduğundan açık ceza infaz kurumlarında geçirilecek sürenin de kanuni düzeyde belirlenmiş olduğu anlaşılmaktadır.


55. Bu itibarla hükümlülerin suç ve ceza türlerine göre açık ceza infaz kurumlarına ayrılıp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kurumlarında geçirecekleri sürelere, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına alınanların kapahı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ilişkin konularda yasal çerçeve belirlendikten sonra bu çerçeve içinde kalacak idare tekniğine ilişkin hususların düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmasi, yasama yetkisinin devri olarak nitelendirilemeyeceği gibi kuralın hukuki belirlilik ilkesine aykın olduğu da söylenemez.
56. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. ve 7. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasanın 19. ve 38. maddeleriyie ilgisi görülmemiştir.
D. Kanun'un 23. Maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un 37. Maddesinin (1) NumaralıFıkrasına Eklenen İkinci Cümlede Yer Alan “….duruşma,.." İbaresinin İncelenmesi 
1. İptal Talebinin Gerekçesi 
57. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla disiplin cezaları bakımından hükümlü veya tutukluların geçici olarak bulunduğu duruşma salonunun da kurum olarak kabul edilmesi suretiyle disiplin cezasının verilebileceği alanların genişletildiği, duruşma salonundaki sözleri nedeniyle ceza infaz kurumunda disiplin cezası alma ihtimali bulunan kişilerin savunma hakkını özgür şekilde kullanmalarının mümkün olamayacağı, duruşma salonunda düzeni sağlayacak yetkili kişinin mahkeme başkanı veya hâkim olduğu, ayrıca,kişinin güvenlik güçleriyle baş başa kaldığı devrelerde duruşma salonunda söyleyeceği sözlerin kapsamına ilişkin olarak baski, suistimal ve keyfīliklere maruz kalabileceği, bu itibarla kuralla hükümlü veya tutuklułarın duruşma salonuna giderken, duruşma salonunda bułunurken ve oradan ceza infaz kurumuna götürülürken güvencesiz ve keyfi durumlara maruz bırakıldığıbelirtilerek kuralın Anayasa'nın 2. ve 19. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu 
58. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasanin 36. maddesi yönünden de incelenmiştir.

59. 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (1) numaralı fikrasında hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumları, kusurlu olarak ihlal ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlik derecesine göre anılan Kanunda belirtilen disiplin cezalarının uygulanacağı, hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerlerin de bu fikranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edileceği belirtilmiştir. Söz konusu fikrada yer alan “...duruşma, ... “ ibaresi dava konusu kuralı oluşturmaktadır.

60. Anayasanın 36. maddesinin birinci fikrasında “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargi mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" denilerek yargı organłarına davacı ve davalı olarak başvurabilme hakkı ve bunun doğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yargılanma hakki güvence altina alinmiştir.


61. Ceza yargilamasında savunma hakkınin güvence altına alınmasi, hukuk devletinin temel ilkelerindendir. Savunma, ceza adaletinin hakkaniyete uygun olarak gerçekleşmesini sağlayan unsurlardan birisidir.

62. Savunma hakkının sağladığı güvenceler esasen adil yargılanma hakkı içinde yer almaktadır. Savunma hakki, hukuk devleti ilkesinin gereklerinden ve adil yargılanma hakkının önemli güvencelerinden biri olması nedeniyle Anayasanin 36. maddesinde açikça ifade edilmiştir. Anılan hükümde, herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

63. Ceza hukukunun toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve ekonomik yaşantisıyla ilgili bulunması nedeniyle suç ve suçlulukla mücadele amacıyla ceza ve ceza muhakemesi alanında sistem tercihinde bulunulması devletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Hukuk devletinde kanun koyucu ceza hukukuna ilişkin düzenlemelerde yetkisini kullanırken ceza hukukuna ilişkin anayasal ilkelere bağlı kalmak koşuluyla toplumda hangi eylemlerin suçsayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile karşılanacaği, nelerin indirim veya artırım sebebi olarak kabul edilebileceği gibi konularda takdir yetkisine sahiptir. Bu yetki,disiplin hukuku bakımından da geçerlidir. Dolayısıyla hukuk devletinde, ceza hukuku alanında olduğu gibi disiplin hukukuna ilişkin düzenlemelerde de kanun koyucu anayasal ilkelere bağlıkalmak koşuluyla hangi eylemlerin disiplin suçu sayılacağı ve bu eylemlerin hangi disiplin cezasıyla cezalandırılacağı konusunda takdir yetkisine sahiptir.

64. Kanun koyucunun 5275 sayılı Kanun'un 37 ila 50. maddeleri arasında ceza infaz kurumunda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması, suçişlenmesinin önüne geçilmesi amaçlarıyla hükümļü ve tutuklular için birtakım disiplin suç ve cezalarını düzenlediği görülmektedir. Dava konusu kuralla hükümłü ve tutuklu kişilerin geçici olarak duruşma nedeniyle kurum dışında bulunduğu yerler de disiplin cezalarının uygulanmasıaçısından ceza infaz kurumu olarak kabul edilerek disiplin cezalarının uygulanabileceği alan genişletilmektedir.

65. Bu bağlamda kural uyarınca hükümlü ve tutuklu kişilerin duruşmaları nedeniyle geçici olarak ceza infaz kurumundan götürülürken nakił esnasında, adliyede duruşma sırasıbeklerken, duruşma salonunda bulunurken ve duruşma sonrasında tekrar ceza infaz kurumuna götürülürken disipline aykırı davranışları gerçekleştirmeleri hâlinde, bu davranışlarının ağırlık derecesine göre 5275 sayılı Kanun’da öngörülen disiplin cezaları uygulanabilecektir.
66. Kuralın gerekçesinde hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak ceza infaz kurumu dışında bulunduğu yerlerde gerçekleştirdiği disipline aykırı eylem ve sözleri nedeniyle de disiplin yaptırımlarının uygulanabilmesine imkân tanındığı, hükümlülerin geçici olarak ceza infaz kurumu dışına çıkarıldıklarında da düzenli bir yaşam sürdürmesi ile güvenliğin ve disiplinin sağlanmasının amaçlandığıbelirtilmiştir. Bu itibarla kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında kalan kuralın kamu yararı amacıyla öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

67. Öte yandan 5271 sayılı Kanun'un 203. maddesinin (1) numaralı fikrasında duruşmanın düzeninin mahkeme başkanı veya hâkim tarafindan sağlanacaği, (2) numaralıfikrasında mahkeme başkanı veya hâkimin duruşmanın düzenini bozan kişinin, savunma hakkının kullanılmasını engellememek koşuluyla salondan çıkarılmasını emredeceği. (3)numaralı fikrasında kişinin dışarı çıkarılması sırasında direnç gösterir veya karışıklıklara neden 

olursa yakalanacağı ve hâkim veya mahkeme tarafından, avukatlar hariç, verilecek bir kararla derhâl dört güne kadar disiplin hapsine konulabileceği ancak çocuklar hakkında disiplin hapsinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.

68. Anılan Kanun'un "Sanığın dışarı çıkarılması" başlıklı 204. maddesinde de davranışları nedeniyle, hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşıldığında sanığın duruşma salonundan çıkarılacağı, mahkemenin, sanığın duruşmada hazır bulunmasını dosyanın durumuna göre savunması bakımından zorunlu görmezse oturumu yokluğunda sürdüreceği ve bitireceği, ancak sanığın müdafi yoksa mahkemenin barodan bir müdafi görevlendirilmesini isteyeceği, oturuma yeniden alınmasına karar verilen sanığa, yokluğunda yapılan işlemlerin açıklanacağı ifade edilmiştir.
69. 5271 sayıłı Kanun'un "Duruşma sırasında işlenen suç hakkında işlem" başlıklı205. maddesinde ise bir kimsenin duruşma sırasında bir suç işlemesi hâlinde, mahkemenin olayı tespit edeceği ve bu hususta düzenleyeceği tutanağı yetkili makama göndereceği, gerek görürse failin tutuklanmasına da karar verebileceği öngörülmüştür.
70. Anılan hükümler gözönünde bulundurulduğunda duruşmanın başladığı andan itibaren duruşmadaki düzeni sağlama görev ve yetkisinin mahkeme başkanına veya hâkime ait olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte hükümlünün duruşma salonundaki davranışının duruşma düzenini bozmaya yönelik olabileceği gibi 5275 sayılı Kanun kapsamında disiplin suçunu da oluşturabilir. Bu durumda hükümlüye duruşma düzenini sağlamaya yönelik tedbirler uygulanabileceği gibi hükümlü 5275 sayılı Kanun kapsamında disiplin cezasıyla da cezalandırılabilir. Ancak hiçbir durumda dava konusu kuralın hükümlünün savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğuracak bir disiplin cezası uygulanmasına izin verdiği söylenemez.
71. Kanun'un 52. maddesinin (1) numaralı fikrasında disiplin cezalarına ve tedbirlerine karşı şikåyet ve itiraz durumunda 16/5/2001 tarihli ve 4675 sayılı Ínfaz Hâkimliği Kanunu hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. 4675 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fikrasında ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun ya da diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün,her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği ifade edilmiş; 6. maddesinin beşinci fikrasında da infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafindan, tebliğden itibaren yedi gün içinde 5271 sayılı Kanun hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebileceği belirtilmiştir.
72. Bu durumda hükümlü ve tutuklu kişilerin duruşmaları nedeniyle geçici olarak ceza infaz kurumu dışında bulunduğu yerlerde gerçekłeştirdikleri disipline aykırı davranışlarınedeniyle verilen disiplin cezalarına karşı infaz hâkimliğine, infaz hâkimliğinin vermiş olduğu kararlara karşı da itiraz yoluna başvurabilmeleri mümkündür.

73. Bu bağlamda duruşma esnasındaki davranışları nedeniyle hükümlüye verilecek disiplin cezasına karşı hükümlünün infaz hâkimliğine başvurma imkânı bulunmakta olup hükümlüye verilen disiplin cezası nedeniyle hükümlünün savunma hakkının kisıtlanıp kısıtlanmadığının infaz hâkimliği tarafîndan denetlenmesi mümkündür. Dolayısıyla kural kapsamında hatalı veya keyfî uygulanacak disiplin cezalarına karşı hukuki güvencenin de bulunduğu anlaşılmaktadır.


74. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasanın 2. ve 36. maddelerine aykırı değildir.Íptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 19. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
E. Kanun'un 25. Maddesiyle 5275 Sayıh Kanun'un 44. Maddesinin (2) Numarah Fıkrasına Eklenen (n) Bendinin İncelenmesi 
1. İptal Talebinin Gerekçesi 
75. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla kuruma alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak veya kullanmak eylemlerini gerçekleştiren hükümlü veya tutuklular hakkında bir günden on güne kadar hücreye koyma disiplin cezasının öngörüldüğü, söz konusu eylemin firara teşebbüs etmek, hükümlü ve tutukluları idareye karşı kışkırtmak veya isyana kalkışmak gibi hücreye koyma cezasını gerektiren diğer fillerle karşılaştırıldığında kurum düzenini bozma açısından daha hafif nitelikte olduğu, bu itibarla kuruma alkol sokmak.kurumda alkol bulundurmak veya kullanmak fiillerini gerçekleştiren hükümlü veya tutuklular için hücreye koyma cezasının öngörülmesinin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına öłçüsüz bir müdahale oluşturduğu, diğer yandan bu disiplin suçunun zorunlu olarak ceza infaz kurumu görevlilerinin de iştirak etmesiyle gerçekleştirilebileceği, bu durumda kamu düzeninin sağlanması açısından asıl yaptırım uygulanması gereken kişinin görevini kötüye kuilanan kamu görevlisinin olması gerektiği, bunun yanı sıra alko! içeren her türlü içeceğin ceza infaz kurumuna sokulmasının 5237 sayılı Kanun’un 297. maddesinde suç olarak düzenlendiği, aynıeylem ile ilgili ayrıca hücreye koyma disiplin cezasının da uygulanmasının kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına getirilen sınırlamanın ölçüsüzlüğünü ortaya koyduğu belirtilerek kuralın Anayasanın 13. ve 19. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
2. Anayasa’ya Aykırılik Sorunu 
76. 6216 sayılı Kanunun 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasanın 2.maddesi yönünden de incelenmiştir.

77. 5275 sayıl: Kanun'un 44. maddesinin (1) numaralı fikrasında hücreye koyma cezası, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre bir günden yirmi güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun bırakılması olarak tanımlanmış, aynı maddenin (2) numaralıfikrasına eklenen dava konusu kuralda ise kuruma alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak veya kullanmak bir günden on güne kadar hücreye koyma cezasını gerektiren eylemler arasinda sayilmiştir.

78. Daha önce de ifade edildiği üzere hukuk devletinde, ceza hukuku alanında olduğu gibi disiplin hukukuna ilişkin düzenlemelerde de kanun koyucu anayasal ilkelere bağlı kalmak koşuluyla hangi eylemlerin disiplin suçu sayılacağı ve bu eylemlerin hangi disiplin cezasıyla cezalandırılacağı konusunda takdir yetkisine sahiptir. Bununla birlikte kanun koyucu, takdir yetkisi kapsamındaki düzenlemeleri yaparken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke ise elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişliłik kuralın ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, gereklilik kuralın ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını, orantılılık ise kural ile ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade etmektedir. Bir kuralda öngörülen 

düzenleme ile ulaşılmak istenen amaç arasında da ölçülülük ilkesi gereğince makul bir dengenin bulunmasi zorunludur.
79. Ceza infaz kurumlarının, özgürlüğü mahkeme kararıyla kısıtlanan tutuklu ve hükümlülerin tutulduğu devletin kontrolü altındaki özel alanlar olması ve dolayısıyla devletin hem bu kurumda bulunanların güvenliklerinin korunmasının hem de düzen ve disiplini tesis etme yükümlülüğünün bulunmasının doğal sonucu olarak tutuklu ve hükümlüler için disiplin kurallarının öngörülmesi kaçınılmazdır. Bu bakımdan dava konusu kuralla hükümlü veya tutukluların ceza infaz kurumuna alkol sokma, kurumda alkol bulundurma veya alkol kullanma eylemleri nedeniyle bir günden on güne kadar hücreye koyma cezası ile cezalandırılmalarının öngörülmesi suretiyle ceza infaz kurumunda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi ve disiplinin sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda anılan amaçlara ulaşmak için hükümlü veya tutukluların ceza infaz kurumuna alkol sokmalari, kurumda alkol bulundurmaları veya kullanmaları hâlinde hücre disiplin cezası öngörülmesinin elverişsiz ve gereksiz olduğu söylenemez.
80. Ceza infaz kurumuna alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak veya alkol kullanmak eylemleri için öngörülen hücreye koyma disiplin cezasının alt sınırı, Kanunun 44.maddesinin (2) numaralı fikrasıyla bir gün olarak belirlenmiş ve bu cezanın eylemin niteliği ve ağırlık derecesine göre en fazla on güne kadar uygulanabilmesine izin verilmiş, hükümlü veya tutukluların açık havaya çıkma hakkı sakh tutulmuştur.
81. Öte yandan kanun koyucu hücreye koyma cezasının infaz edilebilmesi için cezanın kesinleşmesiyle birlikte Kanun’un 48. maddesinin (3) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca infaz hâkiminin onayının bulunmasını aramıştır. Böylelikle yeni bir özgürlük sınırlaması sonucu doğuran hücreye koyma cezasının infazı mutlak olarak hâkim denetiminden geçme şartına tabi tutulmuştur. Ayrica Kanun'un 44. maddesinin (4) numaralı fikrasında,hücrenin yaşamsal gereksinmeleri karşılayacak biçimde düzenleneceği; (5) numaralı fikrasında ise hücreye konulan hükümlünün, resmî ve yetkili merciler ve avukat ile görüşmesine enge!olunmayacağı öngörülmüştür.
82. Kanun'un 48. maddesinin (3) numaralı fikrasının (c) bendinde hükümlünün,hücreye koyma cezasına ilişkin disiplin cezalarının infazından önce ve infazı sırasında hekim tarafindan muayene edileceği ve ilgilinin bu cezaya katlanamayacağının anlaşılması hâlinde cezanın infazının sonraya bırakılacağı veya hekimin belirleyeceği aralıklarla infaz edileceği hükme bağlanmıştır. Anılan bendin devamında ise koşullu sałıverilme tarihine kadar hükümlünün iyileşemeyeceğinin tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanesi sağlık kurulu raporu ile saptanması hâlinde hücreye koyma cezasının infaz edilmeyeceği, bu cezanın yerine ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasının iki katı süreyle uygulanacağı öngörülmüştür.Bu itibarla hükümlülerin sağlık koşullarının hem infaz öncesinde hem de infaz sırasında sürekli olarak izlendiği ve dikkate alındığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında düzenlediği kuralda ulaşılmak istenen amaç ve araç arasında bulunması gereken makul dengenin gözetildiği anlaşıldığından kuralla orantısız bir sınırlamaya neden olunduğunun da söylenemeyeceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralda ölçülülük ilkesine aykırılık bulunmamaktadır.
83. Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.


Kuralın Anayasa'nın 13. ve 19. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
F. Kanun'un;
- 31. Maddesiyle 5275 Sayıl Kanun'un 61. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasına Eklenen İkinci Cümlede Yer Alan “...ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan..." İbaresinin,
- 32. Maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un 62. Maddesinin Değiştirilen (3) NumarahıFikrasının ve 62. Maddesine Eklenen (4) Numaralı Fikranın,
incelenmesi 
1. Anlam ve Kapsam 
84. 5275 sayılı Kanun'un 61. maddesinde ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin kütüphaneden yararlanma hakkı düzenlenmiştir. Anılan maddenin (1) numaralıfikrasında; ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre kütüphanenin veya kitaplığın oluşturulacağı. kütüphanelerde veya kitaplıklarda verilen derslere kaynaklık edecek kitapların yanı sıra imkânlar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarını değerlendirmelerini, okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitapların da bulundurulacağı ifade edilmiştir. (2) numaral fikrada ise hükümlüye kurum kütüphanesinden yararlanma imkânının verileceği, ayrıca hükümlülerin kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve 62. maddedeki şartları taşıyan yayıntardan yararlandırılabileceği belirtilmiştir. Anılan fikrada yer alan “.….ve 62 nci maddedeki şartlarıtaşıyan..." ibaresi dava konusu kurallardan birini oluşturmaktadır.
85. Kanun'un 62. maddesinde ise ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı düzenlenmiştir. 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılıBasın Kanununun 2. maddesinin (c) bendinde süreli yayının belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarıni; (h) bendinde ise süresiz yayının belli aralıklarla yayımlanmayan kitap. armağan gibi basılmış eserleri ifade ettiği belirtilmiştir.

86. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) numarah fikrasında hükümlünün mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu ifade edilmiş; (2) numaralı fikrasında resmîkurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlan ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çahışan dernekler tarafindan çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınların, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verileceği, eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tabi tutulamayacağı belirtilmiştir.

87. Maddenin dava konusu (3) ve (4) numaralı fikralarında ise kurum disiplinini.düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceği; Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâlinin bu hükmün dışında olduğu, yabancı dilde 

yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığının (Bakanlık) yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

88. Anılan bu düzenlemelere göre hükümlüler ceza infaz kurumunda bulunan kütüphanedeki kitaplardan yararlanma hakkına sahip olup kamu kurum ve kuruluşlarına bağlıkütüphanelerde bulunan yayınlardan ise ancak söz konusu bu yayınların Kanun'un 62maddesindeki (3) ve (4) numaralı fikralarında belirtilen koşulları taşımaları hâlinde yararlanabileceklerdir. Bu bağlamda hükümlüler, kamu kurum ve kuruluşlarına bağlıkütüphanelerde bulunan yayınlardan yayınların kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozmaması ya da tehlikeye düşürmemesi, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayızorlaştırmaması yahut müstehcen haber, yazi, fotoğraf ve yorumları kapsayan yayın olmamasıhâlinde yararlanmaları mümkündür. Bunun yanı sıra hükümlülerin kamu kurum ve kuruluşlarındaki yararlanacakları gazetelerin Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunan gazeteler olması gerekmektedir. Hükümlülerin kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerden yararlanabilmeleri için de Bakanlığın izni bulunmalıdır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
89. Dava dilekçesinde özetle; kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceğini öngören dava konusu kuralla basılması ve dağıtılması konusunda herhangi bir yasak bulunmayan yayınlara hükümlülerin erişmesinin engellendiği, kuralın muğlak, belirsiz,hukuk dilinden uzak, öznel ve öngörülemez ifadeler içerdiği, kuralla ceza infaz kurumu idaresine keyfi kullanıma açık geniş bir takdir yetkisinin verildiği, bu bağlamda keyfìmüdahalelere karşı herhangi bir güvence içermeyen kuralın kanunla sınırlama koşulunu sağlamadığı, diğer yandan Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceğini öngören kuralla getirilen sınırlamanın Anayasanin 26. maddesinin ikinci fikrasında öngörülen sınırlama nedenlerine uymadığı, meşru amaç taşımadığı, Basın İlan Kurumu kararlarının ölçüt alınmasının basın yayın kuruluşłarı arasında ayrımcılık doğuracağı. bu itibarla kuralın eşitlik ilkesiyle bağdaşmadıği, ayrıca Anayasanın 27. maddesi uyarınca yabancı dilde yayınlanmışyayınların ülkeye girmesi ve dağıtımının ancak kanunla düzenlenebileceği, dolayısıyla yabancıdilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde kanunda herhangi bir ölçüt ve çerçeve öngörülmeden bu yetkinin Bakanlığa verilmesinin kanunla düzenleme ve yasama yetkisinin devredilmezliği ilkeleri ile bağdaşmadığı belirtilerek kuralların Anayasa'nın 7., 10., 13., 25., 26., 27., 28. ve 29. maddelerine aykirı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa'ya Aykırılik Sorunu 
90. Anayasanın “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26. maddesinin birinci fikrasında "Herkes. düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. “ hükmüne yer verilerek ifade özgürlüğü güvence altına alınmıştır.


91. Anayasa'nın 28. maddesinde ise basın özgürlüğü güvence altına alınmış, anılan maddenin birinci fikrasının ilk cümlesinde “Basın hürdür. sansür edilemez" denilmiş, üçüncüfikrasında ise “Devlet basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır" hükmüne yer verilmiştir.

92. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'nın 26. maddesinde yer alan ifade özgürlüğü ile Anayasa’nın 28. maddesinde yer alan basın özgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden ve demokratik toplum düzeninde geçerli olan çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gereklerinden olduğunu daha önce pek çok kez ifade etmiştir (Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, § 69; Bekir Co$kun [GK], B. No: 2014/12151,4/6/2015. §§ 34-35). Basın özgürlüğünün kamuoyuna çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi ve bunlara ilişkin bir kanaat oluşturması için en iyi araçlardan birini sağladığı açıktır (İlhan Cihaner (2). B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 63).

93. Dava konusu kurallarda kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmeyeceği; Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği ve yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığının yetkili olduğu öngörülmek suretiyle ifade ve basın özgürlüklerine yönelik sınırlandırma getirildiği görülmektedir.
94. İfade ve basın özgürlüklerine sınırlama getirilirken temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması rejimini düzenleyen Anayasanın 13. maddesinin gözönünde bulundurulmasıgerekmektedir. Anayasanin söz cYnonGsamadnsilow uyarinca ifade e ve basın özgürlüklerine getirilen sınırlamaların kanunla yapılması, Anayasada öngörüłen sınırlama sebeplerine, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmasıgerekir.

95. Anayasa Mahkemesinin sıkça vurguladığı gibi temel hakları sınırlayan kanunun şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfîliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir nitelikte olması gerekir.

96. Esasen temel hakları sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olmasi, Anayasanin 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinde.kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfī uygulamalarına karşı koruyucu önłem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını. bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017. §§153, 154). Dolayısıyla Anayasa'nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi işığında yorumlanmalıdır.

97. Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren,hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazi,

fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceğini öngören kuralda yer alan müstehcen kavramıyla ilgili doktrinde birçok tanıma yer verilmektedir. Müstehcenlik kavramına yönelik bu tanımlarda, şehvet hissine yönelik. şehvet hissini tahrik, ar ve haya duygusunu tahrik eden gibi bazı unsurların ortak olarak bulunduğu anlaşılmaktadır.
98. Sürekli değişen toplumsal yapı karşısında müstehcen yayınların neler olduğunun önceden kanun koyucu tarafindan belirlenmesindeki güçlük gözardı edilemez. Bununla birlikte müstehcenlik kavramına zaman içinde doktrin, uygulama ve yargı kararlarıyla içerik ve anlam kazandınldığı da bir gerçektir (AYM, E.2011/44, K.2012/99, 21/6/2012). Dolayısıyla anılan kavram genel kavram niteliğinde olmakla birlikte bu kavramın belirsiz ve öngörülemez nitelikte olduğu söylenemez.

99. Bunun yanı sıra kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan yayınlar farklı şekillerde olabileceğinden bunların kanun koyucu tarafindan önceden belirlenmesi ve kanunda tek tek sayılması zorunluluğundan da söz edilemez. Zira kanunların genel ve soyut olması; somut olayın özelliğine göre değişebilecek tüm çözümleri kuralın bünyesinde barındırma, bir başka ifadeyle kuralın amaca uygun sonuca ulaştıracak herhangi bir çözümü dışlamasını önleme ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Bu yönüyle kulların belirsiz ve öngörülemez olduğu söylenemez. Bu itibarla kuralda temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerektiğine ilişkin anayasal ilkeye aykirı bir yön bulunmamaktadır.

100. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (4) numaralı fikrasinın son cümlesinde yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Bakanlığın yetkili olduğu belirtilmiştir. Kanun'un 62. maddesinin (3) numaralı fikrasında kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren. hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazi, fotoğraf ve yorumlarıkapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceği öngörülmek suretiyle Türkçe ve yabancıdilde yayınlanmış bütün yayınłarı kapsayacak şekilde ceza infaz kurumuna kabul edilebilecek yayınlarla ilgili genel ilkeler belirlenmiştir. Dolayısıyla yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde de Kanun’un 62. maddesinin (3) numaralıfikrasında belirtilen ilkeler uygulanacaktır. Bu bağlamda kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayızorlaştıran yahut müstehcen haber, yazi, fotoğraf ve yorumları kapsayan yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin de ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği anlaşılmaktadır.
101. Bu itibarla yabancı dilde yayınlanmiş gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Bakanlığın yetkili olduğunu öngören kuralda belirlilik ve öngörülebifirlik ilkelerine aykirilik bulunmamaktadır.

102. Öte yandan Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklere sinırlama getiren kanuni düzenlemelerin Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine de uygun olması gerekir. Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci fikrasında “Bu hürriyetlerin kullanılmast.millí güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği. Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması. suçların önlenmesi. suçluların cezalandirılmasi, Devlet sirrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmamasi.başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğümeslek sirlarının korunması veya yargilama görevinin gereğine uygun olarak yerine 

getirilmesi amaçlarıyla sımırlanabilir. " denilmiştir. Anayasanın 28. maddesinin dördüncüfikrasında ise basın özgürlüğünün sınırlanmasında, Anayasanın 26. ve 27. maddeleri hükümlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.

103. Dava konusu kurallarla ceza infaz kurumunda disiplinin, düzenin ve güvenliğin sağlanması, hükümlülerin iyileştirilmesi amacının gerçekleştirilmesi açısından hükümlülere verilecek yayınların denetim altına alındığı görülmektedir. Diğer yandan ceza infaz kurumlarında düzen ve disiplinin sağlanması diğer bir ifadeyle bu kurumlarda kamu düzeninin sağlanması devletin pozitif yükümlülükleri kapsamındadır. Bu bağlamda kurallarla ceza infaz kurumlarında kamu düzeninin sağlanması amacıyla ifade ve basın özgürlüğüne sınırlandırma getirildiği, sınırlamanın anayasal anlamda meşru bir amaca dayandığı anlaşılmaktadır.
104. Diğer yandan Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklerine yönelik sınırlamaların demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olması, bir başka ifadeyle demokratik toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşiılaması gerekir.
105. Bu bağlamda cezanın infaz hukukunun amacına uygun olarak infaz edilebilmesi,başka bir anlatımla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenlerin güçlendirilmesi,toplumun suça karşı korunması, hükümlünün iyileştirilmesi amacının gerçekleştirilmesi,kurallara saygıli, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumun kolaylaştırılması amacıyla getirilen sınırlamanın zorunlu bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanmadığı söylenemeyeceğinden kuralların demokratik toplum düzeninin gereklerini ihial eden bir yönü de bulunmamaktadır.
106. Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca kurallarla ifade ve basın özgürlüklerine getirilen sinırlamanın meşru bir amacının bulunması ve kuralların demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırılık teşkil etmemesi yeterli olmayıp aynıca ölçülü olması da gerekir.Anayasanın anılan maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasıni, gereklilik ulaşılmak istenen amaçbakımından sinırlamanın zorunlu olmasını diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasıni, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşiılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.
107. Kanun'un 3. maddesinde ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amacın öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamanın, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmenin, toplumu suça karşı korumanın.hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmenin, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygıł, sorumluluk taşiyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmanın olduğu hükme bağlanmiştir.

108. Kanun'un 6. maddesinde ise hapis cezalarının infazinda gözetilmesi gereken temel ilkeler düzenlenmiştir. Buna göre hükümlülerin ceza infaz kurumlarında güvenli bir biçimde ve kaçmalarını önleyecek tedbirlerin alınarak düzen, güvenlik ve disiplin çerçevesinde tutulmasi, ceza infaz kurumlarında hükümiülerin düzenli bir yaşam sürdürmelerinin sağlanması, cezanın infazında hükümlünün iyileştirilmesi hususunda mümkün olan araç ve imkânların kullanılması bu temel ilkeler arasında kabul edilmiştir. Hükümlülerin iyileştirilmesi ilkesi ise hükümlülerin suç işleme eğilimlerinin kaldırılarak toplumla bütünleşmesinin ve suç işlemeksizin sosyal açıdan sorumlu yaşama yeteneğinin kazandırılmasinın sağlanmasidır.


109. Bu bağlamda dava konusu kurallarda öngörülen nitelikleri taşımayan yayınların ceza infaz kurumuna kabul edilmesi hâlinde ceza infaz kurumunda düzenin, disiplinin ve güvenliğin sağlanmasında diğer bir ifadeyle ceza infaz kurumunda kamu düzenin sağlanmasında güçlükler yaşanabilecektir.

110. Öte yandan 29/3/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ceza Infaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik'in 31. maddesine göre ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülere verilecek Türkçe yayınların kuruma kabul edilmesinde ceza infaz kurumu bünyesinde oluşturulmuşeğitim kurulları görevli ve yetkilidir. Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde ise dava konusu kuralla doğrudan Bakanhık yetkili kılınmıştır. Yabancı dilde yayımlanmiş gazete ve dergilerin kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayızorlaştiran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan vayınlar olup olmadığının belirlenmesi, bu yayınların incelenmesini gerektirmekte olup bu iş teknik ve uzmanlığı gerektiren bir iştir. Bu bakımdan yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin anılan nitelikleri haiz olup olmadığının belirlenmesinde ceza infaz kurumu bünyesinde oluşturulmuş eğitim kurullarının yaşayabileceği güçlükler de gözetilerek bu yetkinin Bakanlığa verildiği anlaşılmaktadır.

111. Anılan hususlar dikkate alındığında kuralların hedeflenen amaçlara ulaşma bakımindan gerekli ve elverişli olmadıği söylenemez.

112. Dava konusu kurallarla ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yayınlardan yararlanma imkânı ortadan kaldırılmamakta sadece kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayızorlaştıran yahut müstehcen haber, yazi, fotoğraf ve yorumları kapsayan yayınlar ile Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî iłan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan gazeteler ceza infaz kurumuna kabul edilmemekte, yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde ise Bakanlık yetkili kılınmaktadır. Başka bir ifadeyle kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozmayan ya da tehlikeye düşürmeyen, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştırmayan yahut müstehcen haber, yazi, fotoğraf ve yorumları kapsamayan her türlü yayınların ve Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesi mümkündür.
113. Ayrıca 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (2) numaralı fikrası uyarınca hükümlülere resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafindan çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar ücretsiz olarak ve serbestçe verilmekte ve eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları ise denetime tabi tutulmamaktadir.

114. 5/10/2016 tarihli ve 29848 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Resmî İlân ve Reklâmlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmelik'in 28. maddesi uyarınca, her ayın sonunda takip eden ay için Basın Ilan Kurumu Genel Kurulu tarafindan önceden belirlenen ölçütleri yerine getiren gazete ve dergiler için süreli yayınlar listesi düzenlenmekte ve bu Kurum aracılığıyla resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunan gazeteler günlük olarak Basın İlan Kurumunun internet sitesinde yayinlanmaktadır. Söz konusu resmi ilan veren gazeteler incelendiğinde ise bu yayınların yaygın, bölgesel ve yerel nitelikte olduğu ve ülke 

çapında yayın yapan belli bir tirajın üzerindeki yaygın yayınların tamamına yakınının resmi ilan veren gazeteler arasında bulunduğu görülmektedir.

115. Bu itibarla kurallarla getirilen sınırlamanın hükümlülerin haber veya fikir alma özgürlüğünün, dolayısıyla ifade özgürlüğünün kullanımını ciddi surette güçleştirip ortadan kaldırıcı bir nitelik taşımadığı anlaşılmaktadır.

116. Öte yandan ceza infaz kurumlarına kabul edilecek Türkçe yayınların belirlenmesinde ceza infaz kurumu bünyesinde oluşturulmuş eğitim kurulłarı görevli ve yetkili olup 4675 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca bu kurulların vermiş olduğu kararlara karşıinfaz hâkimliğine. yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilip edilemeyeceği yönünde verilecek idari kararlar yargı denetimine tabidir. Bu itibarla kurallarla kişilere aşırı bir külfet yüklenmediği, ulaşılmak istenen amaca ilişkin kamu yararı ile ifade ve basın özgürlüklerine yönelik kişisel yarar arasında bulunması gereken makul dengenin gözetildiği ve kuralların orantısız bir sınırlamaya neden olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
117. Anayasanın 10. maddesinde "Herkes, dil. irk. renk, cinsiyet. siyasi düşünce,felsefi inanç. din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırim gözetilmeksizin kanun önünde eşittir./Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet. bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz./Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz./ Hiçbir kişiye, aileye. zümreye veya sınifa imtiyaz tanınamaz./ Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." denilmek suretiyle kanun önünde eşitlik ilkesine yer verilmiştir.

118. Anayasanın anılan maddesinde belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynıişleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynıkurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topłuluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı,ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

119. Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkıbulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmemesi bağlamında eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde öncelikle Anayasanın 10. maddesi çerçevesinde aynı ya da benzer durumda bulunan kişilere farklı muamelenin mevcut olup olmadığıbelirlenmelidir. Yapılacak bu belirlemenin ardından ise farkli muamelenin nesnel ve makul bir temele dayanıp dayanmadığı ve ölçülü olup olmadığı hususları irdelenmelidir.
120. Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkıbulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmemesi nedeniyle Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunan gazeteler ile yayımlama hakkıbulunmayan gazeteler arasında farklılık yaratıldığı anlaşılmaktadır.

121. Eşitlik ilkesinin gereği olarak karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer durumda olanlar arasından bir kismı lehine getirilen farkli düzenlemenin bir ayrıcalık tanınması niteliğinde olmaması için nesnel ve makul bir temele dayanması ve ölçülü ołmasıgerckir.

122. Basın İlan Kurumu 2/1/1961 tarihli ve 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'la resmî ilanların yayınlanmasına aracılık etmek amacıyla kurulmuş olup 195sayılı Kanunun 29. maddesinde kanun, Cumhurbaşkanlığı karamamesi ve yönetmeliklerle yayımlanması zorunlu olan (özel dernekler hariç) veya genel ve katma bütçeli dairelerle il özel idareleri, belediyeler, köyler ve iktisadi devlet teşekkülleri ve sermayesinin yarısından fazlasıkamu hukuku tüzel kişilerine ait bulunan teşekküllerin verdikleri reklam niteliği taşımayan ilanların, resmî ilan sayılacağı belirtilmiştir. 34. maddede resmî ilan verebilecek yayınların niteliklerinin içerik, sayfa sayısı ve ölçüsü, kadro, fiilî satış ve en az yayın hayatı süresi ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın İlan Kurumu Genel Kurulunca belirleneceği ifade edilmiştir. 35. maddede Basın İlan Kurumunun resmî ilan verme yetkisine sahip gazeteleri denetleme yetkisi, 49, maddede de müeyyide uygulama yetkisi düzenlenmiştir 
123. Anılan düzenlemeler gözetildiğinde kanun koyucunun Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakk: bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâlinin bu hükmün dışında olduğunu öngörmek suretiyle kanunla belirlenmiş nitelikleri haiz olmayan ve Basın İlan Kurumu tarafindan denetlenmeyen gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinin önüne geçilmesini amaçladığı anlaşılmaktadır.

124. Bunun yanı sıra Basın Îlan Kurumu tarafindan 195 sayılı Kanun'un 34. maddesi uyarınca belirlenen nitelikleri haiz olmayan gazetelere resmî ilan ve reklam yayımlama hakkıverilmemektedir. Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkıbulunan gazeteler ise günlük olarak Basın İlan Kurumunun internet sitesinde yayımlanmakta olup kişiler ve kurumlar hangi gazetelerin resmî ilan ve reklam verme hakkının bulunup bulunmadığı bilgisine erişebilmektedir. Basın İlan Kurumunun vermiş olduğu kararlara karşıise yargı yoluna başvurulması mümkündür. Bu bağlamda kuralla objektif bir kriter esas alınarak ceza infaz kurumuna alınacak gazetelerin belirlendiği, belirlenen kriterin ülkede yayın yapan ve belirli bir tirajin üzerinde yayın yapan gazetelerin tamamına yakınını kapsadığı.dolayısıyla öngörülen ayrımın nesnel ve makul bir temele dayanmadığı söylenemez. Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceğini öngören kuralın ölçüsüz bir yönünün de bulunmadığıanlaşıldığından kuralın Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal etmediği sonucuna ulaşılmiştır.

125. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 10., 13., 26. ve 28. maddelerine aykirı değildir. Íptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa'nın 27. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağłamda belirtilen hususların Anayasa'nın 10., 13., 26. ve 28. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele ahnmış olması nedeniyle Anayasanın 27. maddesi yönünden ayrica bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kuralların Anayasa’nın 7., 25. ve 29. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ Kanun’un 62. maddesinin (4) numaralıfikrasının birinci ve ikinci cümleleri yönünden Kanun'un 61. maddesinin (2) numaralıfikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan ".…ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan.….“ ibaresi ile Kanun'un 62. maddesinin (4) numaralı fikrasının birinci ve ikinci cümleleri bakımından bu görüşe katılmamışlardır.

Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI ve M. Emin KUZ Kanun'un 62. maddesinin (4) numaralı fikrasının üçüncü cümlesi yönünden Kanun'un 61.maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “…ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan... “ ibaresi ile Kanun’un 62. maddesinin (4) numaralı fikrasının üçüncü cümlesi bakımından bu görüşe katılmamışlardır.

G. Kanun'un 37. Maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un 92. Maddesinin (2) NumaralıFıkrasının Birinci Cümlesinde Yer Alan “5271 sayıhı Kanunun 250 nci maddesinin birinci fikrasında yer alan.…." İbaresinin “Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen…." ve “.…hâkim.….” İbaresinin “.…sulh ceza hâkimi.….” Şeklinde Değiştirilmesinin İncelenmesi 
1. Anlam ve Kapsam 
126. 5275 sayılı Kanunun "Kapalı ceza infaz kurumu dışına çıkma hâlleri" başlıklı92. maddesinin (1) numarah fikrasında hükümlünün izin, hastaneye, Cumhuriyet başsavcılığına veya duruşmaya sevk. eğitim. öğretim, iş yurdu, cezanın ertelenmesi,salıverilme, nakil, deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri dışında ve yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına çıkarılamayacağı ifade ediłmiştir.
127. Kanun'un 92. maddesinin (2) numaralı fikrasında ise terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak alınan bilgilerin doğruluğunun araştırılmasıbakımından zorunlu görülen hâllerde, hükümlü veya tutukluların, rızaları alınmak koşuluyla,ilgili makamın ve Cumhuriyet başsavcılığının talebi üzerine sulh ceza hâkimi kararı ile geçici sürelerle ceza infaz kurumundan alınabilecekleri, bu sürelerin hükümlü veya tutuklu dinlendikten sonra işin niteliğine göre her defasında dört günü ve hiçbir surette on beş günügeçmemek üzere hâkim tarafindan tayin olunacağı ve hükümlülük ve tutuklulukta geçmişsayılacağı, ceza infaz kurumundan ayrılış ve dönüşlerinde hükümlü veya tutuklunun sağlık durumunun doktor raporu ile tespit edileceği ve yer gösterme sırasında yapılan işlemlere ilişkin belgelerin bir örneğinin ilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere Cumhuriyet başsavcılığına gönderileceği belirtilmiştir. Anılan fikrada yer alan “Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen.…." ve "…sulh ceza hâkimi.…." ibareleri dava konusu kurallarıoluşturmaktadir.

128. Ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından hükümlüveya tutukluların bilgilerine başvurulabilir, bu kişilerin rızaları olmasa dahi duruşma, yer gösterme, teşhis gibi işlemler nedeniyle ceza infaz kurumlarından geçici sürelerle çıkartılabilir.Ancak bu kişilerin ceza infaz kurumu dışında uzun süreli tutulmaları ise mümkün değildir. Bu kapsamda dava konusu kurallar terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bakımından sulh ceza hâkimi kararıyla hükümlü veya tutukluların ceza infaz kurumu dışında uzun süreli tutulmalarıni mümkün kilmaktadır.


2. Íptal Talebinin Gerekçesi 
129. Dava dilekçesinde özetle; terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak alınan bilgilerin doğruluğunun araştırılması bakımından hükümlü veya tutukluların on beş gün süreyle ceza infaz kurumundan çıkartilarak adli görevi olmayan istihbarat görevlileri tarafindan avukatları bulundurulmaksızın sorgulanmalarının kişileri sistematik işkence ve kötü muameleye maruz kalmalarına neden olabileceği, her ne kadar düzenlemede ilgilinin rizası ile ceza infaz kurumundan çıkartılacağı belirtilmiş ise de söz konusu rızanın baski, korku ve tehdit altında alınma ihtimalinin yüksek olduğu, kişilerin sorgu amacıyla istihbarat birimlerine teslim edilmesinin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına aykırılık oluşturduğu, söz konusu düzenlemede öngörülen on beş günlük sürenin de ölçülü olmadığı, bu kişilerin sorgulanmalan sırasında avukat yardımından yararlandırılma hakki tanınmamasının adli yargıianma hakkına aykırılık teşkil ettiği, bu suretle cebir ve tehdit altında elde edilen bilgilerin yargılamada delil olarak kullanılmasının da hukuka aykırı olarak elde edilen delillerin kullanılması yasağına aykırılık oluşturduğu, diğer yandan kovuşturma ve hükümden sonraki aşamalarda hükümlüyle ilgili yargılamayı yapan mahkeme görevli ve yetkili olduğu hâlde kurallarla bu yetkinin sulh ceza hâkimine tanınmasının yargı yetkisinin devri anlamına geldiği, kurallarda hükümlüler hakkında herhangi bir hukuki nitelendirmenin yapılmadığı, bu durumun ise belirsizliğe sebebiyet verdiği belirtilerek kuralların Anayasa'nın 17., 19, 36. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırık Sorunu 
130. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasanın 2. maddesi yönünden de incelenmiştir.

131. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, kanundan belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığıni, bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu kılmaktadır.

132. Ceza yargılamasının temel amaci, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Maddi gerçeğin ortaya çıkartılarak suçluların cezalandırılmasında toplumsal yararın bulunduğu tartışmasızdır. Diğer yandan terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak örgütlerin genellikle gizli yapılar olması sebebiyle, bu suçlara ilişkin olarak delil elde edilmesinde güçlükler bulunmaktadır. Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak elde edilen bilgilerin doğruluğunun araştırılması ise terör ve örgüt suçlarıyla mücadele etme ve bu suçların ortadan kaldırılması açısından önemlidir.
133. 5275 sayılı Kanunun 92. maddesinin dava konusu kuralların da yer aldığı (2)numaralı fikrasına göre ceza infaz kurumunda tutuklu veya hükümlü bulunan kişilerin, terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlardan yürütülen soruşturma kapsamında alınan bilgilerin doğruluğunun araştırılması bakımından zorunlu görülen hâllerde, hükümlü ve tutuklunun rizasının bulunduğu ve sulh ceza hâkiminin kararıyla geçici olarak her defasında dört gün ve hiçbir surette on beş günü aşmayacak şekilde ceza infaz kurumundan çıkarılabilecektir. Fıkrada belirtilen zorunlu hâller teşhis, yer gösterme gibi ceza infaz kurumu 

dışında yapılmasında zorunluluk bulunan hâlłerdir. Ceza infaz kurumu dışında geçirilen süreler ise hükümlülük veya tutuklulukta geçirilmiş sayılacak, ayrıca ceza infaz kurumundan ayrılış ve dönüşlerinde hükümlü veya tutuklunun sağlık durumu doktor raporu ile tespit edilecektir.
134. Dolayısıyla kurallarła; hükümlü veya tutukluların hangi tür suçlar kapsamında ceza infaz kurumundan çıkartıłacakları, bu konuda hangi makamın yetkili olduğu hususlarının açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği gözetildiğinde kurallarda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

135. Öte yandan Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca şüpheli ve sanığa yalnızca savunma hakkının tanınması yeterli olmayıp şüpheli ve sanığın savunma için Anayasa'nın 36.maddesinde belirtilen meşru vasita ve yollardan yararlandırılması da gerekir. Savunmada başvurulacak meşru vasita ve yollar arasında avukatların teknik bilgilerinden ve tecrübelerinden yararlanma imkânı da bulunmaktadır. Bu itibarla müdafi yardımından yararlanma, adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğine dâhildir ve bu hakkın doğal sonucudur. Dolayısıyla suç isnadı altındaki kişi, adil yargılanma hakkı kapsamında kendisini bizzat savunma veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanma hakkına sahiptir.
136. Ceza yargılamasında soruşturma ve kovuşturma evreleri bir bütün olup adil yargılanma hakkı her iki evre yönünden de geçerlidir. Savunma hakkının etkin bir şekiłde kullanılmasi, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması ve dolayısıyla etkin kovuşturma bakımından önemlidir. Bu bağlamda savunma hakkının etkin bir şekilde kullanılmasına hizmet eden müdafi yardımından yararlanma hakkı, maddi gerçeğe ulaşma amacına da hizmet etmektedir.Başka bir ifadeyle sanığın müdafi vasıtasıyla kendini savunması, adil bir yargılamaya ve bu yargılama sonucunda verilecek hükmün maddi gerçekle örtüşmesine katkı yapar (AYM.E.2018/73, K.2019/65, 24/7/2019, §25).

137. Ceza infaz kurumunda tutuklu veya hükümlü bulunan kişilerin terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlardan yürütülen soruşturma kapsamında alınan bilgilerin doğruluğunun araştırılması bakımından zorunlu görülen hällerde sulh ceza hâkiminin kararıyla geçici olarak çıkartıldığı durumlarda söz konusu tutuklu veya hükümlünün müdafiden yararlanma hakkı bulunmaktadır. Diğer yandan kuralların yer aldığı fikrada, ceza infaz kurumundan çıkartılan tutuklu veya hükümlünün ceza infaz kurumundan ayrılış ve dönüşlerinde sağlık durumunun doktor raporu ile tespit edileceği öngörüldüğünden bu kişilerin kötü muameleye maruz kalmamalarına yönelik tedbirin alındığı görülmektedir.
138. Bu itibarla Kanun'un 92. maddesinin (2) numaralı fikrasıyla ceza infaz kurumundan çıkartılacak hükümlü veya tutukluların müdafi yardımından yararlanma, kötümuameleye maruz kalmama, deliłlerin hukuka uygun şekilde toplanması, hukuka aykırı şekilde toplanan delillerin hükme esas alınamaması açısından kurallarda farklı bir hukuki düzenlemenin öngörülmediği, diğer bir ifadeyle bu kişiler yönünden mevcut hukuki güvencelerin aynen devam ettiği anlaşıldığından kuralların Anayasa'ya aykırı bir yönübulunmamaktadir.

139. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa’nın 2. ve 36. maddelerine aykırı değildir.Iptal taleplerinin reddi gerekir.

Kuralların Anayasa’nın 17., 19. ve 38, maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

G. Kanun'un 46. Maddesiyle 5275 Sayıhı Kanun'un 105/A Maddesinin Yeniden Düzenlenen (7) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi 
1. İptal Talebinin ve İtirazın Gerekçeleri 
140. Dava dilekçesinde ve başvuru kararında özetle; dava konusu kuralla denetimli serbestlik sürecinde bulunan hükümlüler hakkında, ait sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı dava açılması durumunda bu kişilerin henüz suçluluğu mahkeme kararıyla kesinleşmediği hâlde suçlu kabul edilerek açık ceza infaz kurumuna gönderilmesinin masumiyet karinesine aykırılık oluşturduğu, kişinin denetimli serbestlikten yararlanıyor olmasının onun masumiyet karinesinin korumasından yararlanma hakkını ortadan kaldırmadığı, kişinin suçlu olup olmadığının ortaya çıkarılmasına yönelik açılan kamu davasının kişinin suçlu olduğuna ilişkin bir karine oluşturamayacağı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 38. maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
2. Anayasa'ya Aykırılik Sorunu 
141. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasanin 2, maddesi yönünden de incelenmiştir.

142. Dava ve itiraz konusu kuralda; hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmış olması hâlinde.denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafindan, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebileceği, kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadıği, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına yine infaz hâkimi tarafindan karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

143. Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fikrasında “Suçluluğu hükmen sabir oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." denilmektedir. Ceza hukukunun temel ilkelerinden olan masumiyet karinesi, hakkında suç isnadı bulunan bir kişinin adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır. Masumiyet karinesine göre bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında cezai müeyyidelerin uygulanabiłmesi.adil bir yargılanma sonucunda kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır.
144. 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde; hükümlülerin dış dünyaya uyumlarınısağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyła açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitim evinde bulunan ve koşullu saliverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebilmesine yönelik bir infaz rejimi öngörülmektedir. Dolayısıyla denetimli serbestlik suretiyle hapis cezasının infazı, özgürlüğü bağlayıcı cezanın kanunlarla belirlenecek alt sınırının infaz kurumunda geçirilmesi koşuluyla suçlunun kişiliğindeki gelişmeleri gözlemleyerek cezasının koşullu salıverilmeden önceki bir yılını dışarıda geçirmesini sağlayan bir sistemdir.


145. Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması ile hükümlülerin yeniden suç işleme risklerinin azaltılması, sosyal hayata hazırlanmalarına imkân sağlanmasi, tahliye şartlarına uyumun gerçekleştirilmesi, toplumsal kurallara uyma becerilerinin geliştirilmesi, toplumun hükümlüye olumsuz bakışının azaltılması ve ailesi ile görüşmesinin sağlanmasıamaçlanmaktadir.

146. Dava konusu kuralda, hükümlü hakkında verilen denetimli serbestlik tedbirinin hangi koşullarda geri alınabileceği düzenlenmektedir. Buna göre hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra hükümlü hakkında işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayıkamu davası açılmış olması hâlinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafindan hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilecek ancak kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadıği, davanın reddi veya düşme kararı verilmesi hâlinde, hükümlünün cezasının infazına denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hâkimi tarafindan tekrar karar verilecektir.
147. Kuralda; denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle cezanın infazının geri alınma koşullari, yöntemi ve bu kararı verecek makam, herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden belirlilik ilkesine aykirı bir yön bulunmamaktadır.

148. Bununla birlikte denetimli serbestlik, kanunda belirtilen şartlar sağlandığında infaz hâkimi tarafindan verilebilecek bir tedbir niteliğinde olup kişilere her durumda mutlaka sağlanması gereken bir hak niteliği taşımamaktadır. Öte yandan denetimli serbestlik tedbirinin ilgili kişiler açısından bir hak olduğu kabul edilsc bile bunun mutlak olduğu ve hiçbir şarta bağlı kılınamayacağı da söylenemez. Nitekim kanun koyucu, hükümlülerin dış dünyaya uyumunu sağlama amacına yönelik böyle bir düzenleme yaparken bu amacın hangi durumlarda gerçekleşeceğini belirleme ve özellikle topłumu suçlular karşısında koruyacak tedbirleri de gözetme konusunda takdir yetkisine sahiptir.

149. Masumiyet karinesi, yargılama sonuçlanmadan kişilerin peşinen suçlu ilan edilmesini ve suçlu muamelesi görmesini engelleyen bir ilkedir. Bununla birlikte masumiyet karinesi, ceza ve infaz hukukunda kişileri peşinen suçlu ilan etmeden bazı tedbirlerin uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Dava konusu kuralla, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmış olması hâlinde,hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilebilmesi düzenlenmektedir. Bu durumda bulunan hükümlüler hakkındaki denetimli serbestlik tedbirinin kaldırılması, bir yaptırımdan ziyade bir anlamda denetimli serbestlikten yararlanma şartina sahip olmamayı ifade etmektedir.

150. Kanun koyucu, denetimli serbestlikten beklenen yarar ile toplumun korunmasıtemelindeki yararı dikkate almak suretiyle hükümlünün denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması sırasında işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açıłmış ołmasını denetimli serbestliğin sağlayacağı amacın gerçekleşmesi önünde bir engel olarak görmüştür. Nitekim kuralda, söz konusu kişi hakkında yürütülen kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı.davanın reddi veya düşme kararı verilmesi hâlinde denetimti serbestlik tedbirinin uygulanacağıbelirtilmektedir.


151. Diğer yandan hükümlünün denetimli serbestlik tedbirine konu cezasi, bu tedbirin kaldırılarak hükümlünün tekrar ceza infaz kurumuna gönderilmesini gerektiren ceza olup önceki bir suç sebebiyle verilmekte ve kesinleşmiş yargı kararına dayanmaktadır. Diğer bir anlatımla dava konusu kurala dayanılarak infazına devam edilen hapis cezasi, kamu davasıaçılmış ve kovuşturma konusu olan suçun değil önceden işlenmiş ve mahkûmiyetle sonuçlanmış suça ilişkin kesinleşmiş yargı kararının sonucudur.

152. Bu itibarla hükümlünün işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı hakkında kamu davası açılan, yargılanması devam eden ancak henüz mahkûmiyetle sonuçlanmayan bu suç için öngörülen cezanın infazı için değil önceki hapis cezasının kalan kısmı için ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilmesi söz konusu olduğundan kuralın masumiyet karinesine aykırı bir yönünün bulunduğu söylenemez.

153. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı değildir.Iptal talebinin reddi gerekir.

H. Kanun'un;
- 48. Maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un 107. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasına Eklenen Üçüncü Cümlenin,
- 52. Maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un Değiştiriłen Geçici 6. Maddesinin (1) ve (2) Numaralı Fıkralarında Yer Alan “.….Beşinci,..." İbarelerinin 5237 Sayılı Kanun'un 314. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası Yönünden ve (1) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “….ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar..." İbaresi ile (2) Numaralı Fıkrasında Yer Alan“.….Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…." İbaresinin 3713 Sayıhı Kanun'un 7. Maddesinin İkinci FıkrasıYönünden,
- 53. Maddesiyle 5275 sayılı Kanun'a Eklenen Geçici 9. Maddenin (1) ve (6)Numaralı Fıkralarında Yer Alan “.…Beşinci,..." İbarelerinin 5237 Sayılı Kanun'un 314.Maddesinin (3) Numaralı Fıkrası Yönünden, (1) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “….220nci maddesinde..." İbaresinin 5237 Sayılı Kanun'un 220. Maddesinin (6), (7) ve (8)Numaralı Fıkraları Yönünden, “.…ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan…."İbaresinin 3713 Sayılı Kanun'un 7. Maddesinin İkinci Fıkrası Yönünden ve (6)Numarah Fıkrasında Yer Alan “...Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.."İbaresinin 3713 Sayılı Kanun'un 7. Maddesinin İkinci Fıkrası Yönünden,
- 65. Maddesiyle 3713 Sayıl Kanun'un 17. Maddesinin Birinci Fıkrasına Eklenen İkinci Cümlenin 5237 Sayıhı Kanun'un 314. Maddesinin (3) Numaralı Fıkrasıile 3713 Sayıhı Kanun'un 7. Maddesinin İkinci Fıkrası Yönlerinden,
incelenmesi 
1. Anlam ve Kapsam 
154. 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinde koşullu saliverilme kurumu düzenlenmiştir. Anılan maddenin (2) numaralı fikrasında 7242 sayılı Kanun'la ibare 

değişikliği yapılmadan önce hükümlünün koşullu salıverilmeden yararlanabilmesi için mahkûm olduğu süreli hapis cezasının üçte ikisini infaz kurumunda çekmiş olması şartıaranmaktaydı. Bu oran 7242 sayılı Kanun'la yapılan ibare değişikliği sonrasında yarıya düşürülmüş ve böylece hükümlülerin daha kısa sürede koşullu salıverilmeden yararlanabilmelerinin önü açılmıştır.

155. 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (2) numaralı fikrasının dava konusu üçüncü cümlesi ise bazı suçlar yönünden koşullu salıverilmeden yararlanılması için infaz kurumunda geçirilmesi gereken oranı daha yüksek bir şekilde belirlemiştir. Buna göre suçişlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 2937sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar cezalarının üçte ikisini ceza infaz kurumunda çekmeleri hâlinde koşullu saliverilmeden yararlanabileceklerdir. Çocuk olmayan hükümlüler bakımından koşullu salıverilme oranı ise suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar yönünden 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesinin (4)numaralı fikrası uyarınca yine üçte iki, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar yönünden ise 3713 sayılı Kanun’un 17. maddesinin birinci fikrasına göre dörtte üçtür.
156. Öte yandan 7242 sayılı Kanun'un 52. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un değiştirilen geçici 6. maddesiyle 30/3/2021 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infaz edilebilmesi için ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kisaltılmıştır. Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için hükümlünün koşullu saliıveriłmesine 105/A maddesi uyarınca bir yıl veya daha az süre kalmışolması gerekmekteyken geçici 6. maddenin (1) numaralı fikrasıyla koşullu saliverilmeye üçyıl kalmiş olması da yeterli görülmüştür.

157. Sıfır-ałtı yaş grubu çocuğu bułunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmişhükümlüler bakımından 105/A maddesinde öngörülmüş olan iki yıllık sürenin de geçici 6.maddenin (2) numaralı fikrası uyarınca dört yıl olarak uygulanması suretiyle bu konumda bulunan hükümlüler hakkında da iki yıl daha erken denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilmesi mümkün kılınmıştır. Hatta maruz kaldığı ağır bir hastalık,engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmış beş yaşını bitirmişhükümlülerin koşullu salıveriłmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürelerin, azami süre sınirina bakilmaksizin 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebilmesi hükme bağlanmak suretiyle bu nitelikteki hükümlülerin derhâl denetimli serbestlikten yararlanmalarına olanak sağlanmıştır.
158. Geçici 6. maddenin (1) ve (2) numaralı fikralarında yer alan "“.. Beşinci, ...“. (1)numaralı fikrasında yer alan ".….ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.." ve (2) numaralı fikrasinda yer alan ".…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar..." ibareleri dava konusu diğer kurallar olup “.….Beşinci, .. “ ibareleri 5237 sayıłı Kanunun 314. maddesinin (3) numaralı fikrası yönünden, “….ile 12/4/199/ tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…." ve “.…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…." ibareleri 3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden incelenmiştir 

159. Dava konusu ibareler bazı suçlardan mahkûm olmuş hükümlüleri geçici 6.madde kapsamı dişında tutmak suretiyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın 

infazı yönteminden yararlanabilmek için kısaltılmış sürelerin bu hükümlüler hakkında uygulanmasını önlemektedir. Bu itibarla silahlı örgüte üye olmamakla birlikte silahłı örgüt adına suç işleme, silahlı örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte silahlıörgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, silahlı örgütün veya terör örgütünün propagandasınıyapma suçlarından mahkûm olmuş hükümlüler ancak 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinde belirtilen sürelerin varlığı hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezaların infazı yöntemine başvurabileceklerdir. Dolayisıyla anılan infaz yönteminden yararlanabilmek için bu hükümlülerin daha uzun süre ceza infaz kurumunda kalmalarıgerekecektir.

160. Diğer yandan 5275 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesinin (1) numarali fikrasında 30/3/2020 tarihinden önceki eylemler nedeniyle verilmiş disiplin cezası ve tedbirlerinin infaz edilmeleri kaydiyla anılan Kanun'un 48. maddesindeki süre ve karar şarti aranmaksızın idare ve gözlem kurulunca verilecek iyi hâl kararı üzerine kaldırılacağı hükme bağlanmıştır. Bu itibarla kaldırılmamış disiplin cezasının varlığının hükümlü hakkında iyi hâl kararı verilmesine engel teşkil ettiği gözetildiğinde disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırıłmasının kolaylaştırımasının açık ceza infaz kurumuna geçiş. denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı ve koşullu salıverilme gibi durumlar için aranan iyi hâlli olma koşulunun gerçekleştirilmesine hizmet ettiği anlaşılmaktadır.
161. Anılan fikrada yer alan “…Beşinci....", ".….220 nci maddesinde.“ ve "….ve 3713 sayılı Kanun Kanunu kapsamına giren suçlardan.…." ibareleri dava konusu diğer kurallar olup "….Beşinci." ibaresi 5237 sayıl Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden, “.…220 nci maddesinde.. " ibaresi 5237 sayılı Kanun'un 220. maddesinin (6), (7) ve (8) numaralı fikraları yönünden, “.…ve 3713 sayılı Kanun Kanunu kapsamına giren suçlardan.…." ibaresi ise 3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden incelenmiştir.

162. Kurallar; silahlı örgüte veya suç örgütüne üye olmamakła birlikte örgüt adına suç işleme, silahlı örgüt veya suç örgütü içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, silahlı örgütün veya suç örgütünün ya da terör örgütünün propagandasını yapma suçlarını geçici 9. maddenin (1) numaralı fikrasının kapsamıdışında bırakmaktadır. Dolayısıyla bu suçlardan hükümlü veya tutuklu olaniar hakkındaki disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılması, 5275 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki sürenin dolması ve bu sürenin bitiminde alınacak karar ile mümkün olacaktır. Bu yönüyle kurallar.belirłi suç türleri yönünden disiplin cezalarının ve tedbirlerinin kaldırılmasını kolaylaştıran düzenlemeden yararlanilmasıni engellemektedir.

163. Geçici 9. maddenin (6) numaralı fikrası ise kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran bir düzenlemedir. Anılan fikrada sayılan suçlardan hükümlü olmamak kaydıyla toplam hapis cezası on yıldan az olanlar bir ayını, on yıl ve daha fazla olanlar ise üç ayını kapalı ceza infaz kurumunda geçirmiş olan iyi hâlli hükümlülerden ilgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmalarına bir yıl veya daha az süre kalanlar, talepleri hâlinde açık ceza infaz kurumlarına gönderilebilirler. Bu itibarla anılan fıkra, hükümlünün daha kısa sürede açık ceza infaz kurumuna geçişini mümkün kılmaktadır.
164. Anilan fikrada yer alan “…Beşinci..…" ve "…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar…." ibareleri dava konusu diğer kurallar olup "...Beşinci,.…." ibaresi 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralı fikrası yönünden, “.…. Terörle Mücadele 

Kanunu kapsamına giren suçlar…." ibaresi ise 3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fikrasi yönünden incelenmiştir.

165. Kurallar; silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme, silahlıörgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, silahlı örgütün veya terör örgütünün propagandasını yapma suçlarını söz konusu fikranın kapsamı dışında tutmaktadır. Dolayısıyla bu suçlardan hükümlü olanlar açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran fikra hükmünden yararlanamayacak olup bu hükümlülerin daha uzun süre kapalı ceza infaz kurumunda kalmaları söz konusu olacaktır.
166. Dava konusu diğer bir kural ise 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fikrasının ikinci cümlesi olup kural 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralıfikrası ile 3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönlerinden incelenmiştir.
167. Kural; silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme, silahlı örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme,silahlı örgütün veya terör örgütünün propagandasını yapma suçlarından mahkûm olan hükümlülerin koşullu salıverilmeleri için süreli hapis cezalarının dörtte üçünü ceza infaz kurumlarında çekmiş olmalari şartini öngörmektedir.

2. İptal Talebinin Gerekçesi 
168. Dava dilekçesinde özetle; denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı ve koşullu saliverilme yöntemlerinden yararlanmayi, disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılmasını ve açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran değişikliklerden dava konusu kurallarla bazı suçların kapsam dışında bırakılmaları nedeniyle bu suçlardan mahkûm olmuşhükümlülerin denetimli serbestlik tedbirinden veya koşullu salveriłmeden yararlanmalarının ya da açık ceza infaz kurumuna geçişlerinin ancak daha uzun süre ceza infaz kurumunda veya kapalı ceza infaz kurumunda kalmalarıyla mümkün olabileceği, anılan farklılığın meşru ve hakłı bir nedene dayanmadığı, bu durumun eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı, infaz hukukunda suç türlerinin değil hükümlünün kişiliğinin esas alınması gerektiği, kurallar uyarınca farklıuygulamaya tabi tutulan suçlar kapsamında ifade özgürlüğüne ilişkin suçların da bulunduğu,bu suçların ayrı şekilde değerlendirilmesi gerektiği. ülkemizde terör suçu kavramının siyasallaştığı, herhangi bir şiddete başvurmamış barışçıl muhaliflerin söz, düşünce ve yazılarının da terör suçu kavramına dâhil edildiği, kuralların demokratik toplum düzeninin gerekleriyle bağdaşmadıği, kurallarla ifade özgürlüğü güvencesi altında bulunan eylemlerin cezalandırılmak suretiyle muhalefetin susturulmak istendiği. bu itibarla terör suçlarından mahkûm olanların daha uzun süre ceza infaz kurumunda ya da kapalı ceza infaz kurumunda bırakılmałarını öngören kurallarda kamu yararı amacının bulunmadığı, yeni Koronavirüs salgınının devam ettiği dönemde hijyen ve sosyal mesafe tedbirlerini uygulamanın mümkün olmadığı ceza infaz kurumlarında hükümlülerin tutulmaya devam ediłmesinin yaşam ve sağlıklı çevrede yaşama haklarıyla ve devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmadığı.yaşam hakkına olağanüstü dönemlerde dahi dokunulamayacağı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 2., 5., 10., 13., 15., 17. ve 56. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
3. Anayasa’ya Aykırılik Sorunu 
169. Anayasanın 2. maddesinde güvence altina alınan hukuk devleti ilkesi gereği kanunlar kamu yararı amacıyla çıkarılır. Kanun koyucu, Anayasa'ya aykırı olmamak kaydıyla 

kural koyma yetkisine sahip olup yapılan bir düzenlemede kamu yararının bulunup bulunmadığını kendisi takdir eder. Anayasa'ya uygunluk denetiminde kanun koyucunun kamu yaran anlayışının isabetli olup olmadığı değil incelenen kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya da grupların çıkarları gözetilerek yasalaştırılmış olup olmadığı incelenir.Diğer bir anlatımla bir kuralın Anayasa'ya aykırılık sorunu çözümlenirken kamu yararıkonusunda Anayasa Mahkemesinin yapacaği inceleme, yalnizca kuralin kamu yarari amaciyla çıkarılıp çıkarılamayacağının denetimiyle sinırlıdır.

170. Dava konusu kurallar; suç işlemek için örgüt kurma veya yönetme ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile 3713 ve 2937 sayılı kanunların kapsamına giren suçlari, silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme, silahlı örgüt veya suç örgütü içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, silahlı örgütün veya suç örgütünün ya da terör örgütünün propagandasını yapma suçlarını koşullu saliverilme, denetimli serbestlik tedbirinin uygulanarak cezanın infazi,disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılması ile açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran düzenlemelerin kapsamı dışında tutmak suretiyle anılan hususlarda hükümlü lehine getirilen düzenlemelerin bu suçlardan mahkûm olan hükümlüler hakkında uygulanmasınıönlemektedir. Bu itibarla anılan suçlardan hüküm giyenlerin açık ceza infaz kurumuna geçişleri daha geç olacak, cezalarının diğer suçlardan mahkûm olanlara göre daha uzun bir kısmının ceza infaz kurumunda çekilmesinin ardından koşullu saliverilme veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı yöntemlerinden yararlanılabilecektir.
171. Kurallarla; anılan suçların ağırlığı, niteliği, tehlikeliliği ve hukuki konularıgözetilerek bu suçlar bakımından daha ağır bir infaz usulünün öngörülmesi suretiyle caydırıcılığın artırılmasının ve böylece bu suçların işlenmesinin önlenmesinin amaçlandığıanlaşılmaktadır. Söz konusu amacı gerçekleştirme yöntemi, bu amaçta hangi yol ve araçların tercih edileceği kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olup kamu yararı dışında bir amaç gözettiği saptanamayan kuraiların hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu söylenemez.
172. Öte yandan Anayasa'nın 10. maddesinde güvence altına alınan kanun önünde eşitlik ilkesi yönünden yapılacak anayasallık denetiminde öncelikle Anayasa'nın anılan maddesi çerçevesinde ayni ya da benzer durumda bulunan kişilere farkli muamelenin mevcut olup olmadiği belirlenmelidir.

173. Dava konusu kurallar uyarınca bazı suçlar bakımından koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı yönteminden yararlanılabilmesi.disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılması ya da açık ceza infaz kurumuna geçilebilmesi için diğer suçlardan farklı oran, süre veya koşulların benimsenmesi suretiyle anılan infaz yöntemlerine başvurulmasi, disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılması veya açık ceza infaz kurumuna geçilmesi bakımından hükümlüler arasında farklılık yaratıldığı anlaşılmaktadır.
174. Eşitlik ilkesinin gereği olarak karşılaştırma yapılmaya müsait olacak şekilde benzer durumda olanlar arasından bir kısmı aleyhine getirilen farklı düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olmaması için nesnel ve makul bir temele dayanması ve ölçülü olması gerekir.
175. Anayasa Mahkemesi 1990'lı yıllarda vermiş olduğu bazı kararlarında infaz hukukunun ceza hukukunun tamamlayıcisı konumunda olduğunu, bu nedenle kanun koyucunun ceza hukuku bakımından sahip olduğu takdir yetkisinin infaz hukuku alanında da aynen geçerlilik taşıdığını ve bu çerçevede infaz kurallarında suç türüne göre farklılaştırma 

yapılabilmesinin mümkün olduğunu ifade etmişken (AYM, E.1989/35, K.1990/22, 19/7/1990;E.1991/49, K.1991/54, 25/12/1991; E.1992/42, K.1992/53, 22/12/1992), diğer bazi kararlarında ise kanun koyucunun infaz hukuku alanında sahip olduğu takdir yetkisinin ceza hukukundakine göre daha dar olduğunu, infaz hukukunda esas olanın suç türü olmayıp failin infaz süresince sergilemiş kişiliği olduğunu, suç türünün farklılığının infaz kurallarında ayrıma gidilmesinde haklı neden teşkil etmeyeceğini, bu itibarla infaz kurallarında suç türüne göre bir farklılaştırmaya gidilemeyeceğini, aksi durumun eşitlik ve adalet ilkesine aykırıolacağini ifade etmiştir (AYM, E.1991/15, K.1991/22, 19/7/1991; E.1992/1, K.1992/21,31/3/1992; E.1992/43, K.1992/49. 21/10/1992). Mahkeme 2010 yilindan itibaren vermişolduğu kararlarında ise istikrarlı olarak kanun koyucunun infaz hukuku alanında da ceza hukuku alanında sahip olduğuyla aynı kapsamda takdir yetkisinin bulunduğuna ve infaz hukuku alanında da suç türüne göre bir ayrımın mümkün olduğuna hükmetmiştir (AYM.E.2009/15 K.2010/64, 13/5/2010; E.2010/3, K.2011/53, 17/3/2011; E.2012/100, K.2013/84,4/7/2013).

176. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de suç türüne göre infaz kurallanında farklılaşmaya gidilmesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırılık oluşturmadığınıbelirtmiştir (Gerger/Türkiye. B. No. 24919/94, 8/7/1999, § 69).

177. 5237 sayılı Kanun'un "Bu Kitap içinde suçlar, ihlál ettikleri hukukî yararın niteliğine göre, üç büyük ayrı kısım hálinde toplanmış ve tasnif edilmişlerdir. Bilindiği üzere her suç, bir kısım hukukî yararları ihlâl eder veya belirli yararlan korumak amacıyla meydana getirilir. Tasarı bu yararları üç büyük kısım hâlinde bir tasnife tâbi tutmaktadır:Başta kişilere ait yararlar gelir. İkinci olarak toplumun, üçüncü olarak da. toplumun en büyük örgütlenmesini oluşturan Devletin yararlan söz konusu olur . Üç ayrı kısım içinde yer alan bölümlerin maddelerinde, korunmak istenen hukukî yarar göz önünde bulundurulmak suretiyle sıralama yapılmış ve böylece aynı hak ve yararı ihlâl eden suçlar aynı bir bölüm içerisinde toplanmıştır." biçimindeki gerekçesinden hukuki konułarının esas alınmak suretiyle suçların tasnif edildiği anlaşılmaktadır.

178. Dava konusu kurallar uyarınca koşullu salıverilme için farklı oranın belirlendiği suçlardan olan suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar 5237 sayılı Kanunun ikinci kitabının üçüncü kısmının "Kamu Barışına Karşı Suçlar" başlıklı bölümünde yer alan 220. maddede düzenlenmiş olup suçişlemek amacıyla örgüt kurma veya yönetme, anılan bölümde yer alan suçlar arasında en ağır cezayı gerektiren suç konumundadır. Aynı maddede örgütün faaliyeti çerçevesinde suçişlenmesi hâlinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunacağı belirtilmiştir.
179. Aynı şekilde, 220. maddede düzenlenen örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme, örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları da dava konusu kurallara göre disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılmasını kolaylaştıran düzenlemenin kapsamıdişinda tutulmuştur.

180. Dava konusu kurallar uyarınca koşullu sahverilme veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı için farklı oran ile sürenin belirlendiği, disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılmasını ve açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran düzenlemelerin kapsamı dışında tutulan bir diğer suç grubu ise 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardır.Söz konusu suçlar bakımından herhangi bir ayrım yapılmaksızın 3713 sayılı Kanun kapsamındaki suçların tamamı kapsam dışında tutulmuştur.


181. Anılan Kanun'da terör suçları ve bu suçlar için öngörülen yaptırımlar düzenlenmiştir. Terör suçları konusunda özel bir ceza kanununa ihtiyaç duyulmasının sebebi ise Kanun’un gerekçesinde şu şekilde ortaya konmuştur: "Halkın iradesi ve bu iradeye dayalt olarak kurulmuş meşru yönetimleri hedef olarak yıkmayı amaçlayan ve hiçbir sınif tanımadan her türlü insani değerlerden uzak başvurulan şiddet olayları şeklinde cereyan eden terörizm illetinin son yıllarda özellikle demokratik hür dünya ülkelerinde yarattiğı tahribat her geçen gün artmaktadır. Bu da özgür ve hürriyeti seçmiş toplumları tedirgin etmektedir./ Bu sebeple terörizm. her zaman devlet ve hükümetlerin gündeminde olması gereken, her an acil ve kisa sürede alınması gerekli tedbirleri kapsayan bir konudur. Çünkü terörizm zaman ve sınır tanımadan gelişmesine uygun zeminleri değerlendirerek hareket sahnesine çıkmaktadır. Bu da terörizme karşı her dönemde etkili, akılcı ve kararlı bir mücadele programı ve araçlarının ön planda ve hazir bulundurulmasını zorunlu kilmaktadır."
182. 2937 sayılı Kanun kapsamında yer alan suçların tamamı da dava konusu kurallara göre koşullu saliverilmede farklı bir oranın benimsendiği suçlardandır. Anılan suçlara konu eylemlerin cezai yaptırımlara bağlanmasının devlete yüklenen Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak. kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak biçimindeki temel amaç ve görevlerin yerine getirilmesine hizmet eden istihbarat faaliyetlerinin sağlıkli, düzenli ve etkin şekilde yürütülmesini ve bu kapsamda elde edilen bilgi ve belgelerin gizliliğini,doğruluğunu ve muhafazası ile çalışan personelin mahremiyetini sağlamaya yönelik olduğu anlaşilmaktadir.

183. Dava konusu kurallara göre denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı için diğer suçlara göre farklı bir sürenin belirlendiği, disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılmasını ya da açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran düzenlemelerin kapsamıdışında tutulan bir diğer suç grubu ise silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suçişleme, silahlı örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve silahłı örgütün propagandasını yapma suçlarıdır. Bu itibarla anılan suçlardan mahkûm olan hükümlüler denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazıyönteminden yararlanmak veya açık ceza infaz kurumuna geçebilmek için diğer suçlardan mahkûm olanlara göre daha uzun süre ceza infaz ya da kapalı ceza infaz kurumunda kalacaklar ve haklarındaki disiplin cezası ve tedbirleri ancak belirli bir sürenin geçmesinin ardindan kaldirilabilecektir.

184. Söz konusu suçlar 5237 sayılı Kanun'un “İkinci Kitap"inın "DördüncüKısım"ının "Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı "Beşinci Bölüm“ünde düzenlenmiştir. Dava konusu kurallara konu anılan suçların yanı sıra söz konusu bölümde yer alan suçların tamamı denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazını.disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılmasını ya da açık ceza infaz kurumuna geçişi kolaylaştıran düzenlemelerin kapsami dışında bırakılmıştır.

185. 5237 sayılı Kanun'un “İkinci Kitap"ının “Üçüncü Kısım"inın “Kamu Barışına Karşı Suçlar" başlıklı bölümünde yer alan 220, maddede düzenlenmiş olan suç örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme, silahlı örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve suç örgütünün propagandasınıyapma suçları da dava konusu kurallar uyarınca disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılmasınıkolaylaştıran düzenlemenin kapsamı dışında tutulmuştur. Dolayısıyla bu suçlardan mahkûm 

olan hükümlüler hakkındaki disiplin cezası ve tedbirlerinin kaldırılması için 5275 sayılıKanunun 48. maddesindeki süre ve karar şartı aranmaya devam edecektir.
186. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleriyle bunların infazına ilişkin kurallar, Anayasa'nın konuya ilişkin kuralları başta olmak üzere, ülkenin sosyal, kültürel yapısi, etik değerleri ve ekonomik hayatın ihtiyaçları gözönüne alınarak saptanacak ceza siyasetine göre belirlenir. Buna göre hangi filin suç sayılacaği, cezanın türü ve miktarı ile infaza ilişkin yasal düzenlemeler temelde devletin suç ve ceza politikasına bağlı bir konudur.
187. Suç ve ceza yönünden sınırları belirtilen bu takdir alani, ceza sisteminin tamamlayıcı bölümünü oluşturan infaz hukuku için de geçerlidir. Nitekim suç ve ceza siyasetinde kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olmasını gerektiren nedenlerin tamamıinfaz hukuku alanında da aynen geçerlidir. Bu nedenle kanun koyucu koşullu salıverilme.denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı ile açık ceza infaz kurumuna geçmenin koşullarını anayasal hükümlere, toplumsal koşul ve gereklere göre serbestçe belirleyebilir (Benzer yönde bkz. E.1991/49, K.1991/54. 25/12/1991; E.1992/2, K.1992/22, 31/3/1992;E.1992/42, K.1992/53, 22/12/1992; E.1991/18, K.1992/20, 31/3/1992).
188. Dava konusu kurallara konu suçların topluma yönelik olmalari, tehlikelilikleri,ağırlıkları, hukuki konulari, unsur ve nitelikleri, kapsam ve boyutları, etkileri, hukuki konularının toplumsal yaşam bakımından taşıdıklanı önem gözetilerek benzer nitelikteki suçlarla birlikte tamamının veya en ağır cezayı gerektirenin infazı kolaylaştıran birtakım düzenlemelerin kapsamı dışında bırakılması suretiyle bu suçlar bakımından caydırıcılığın artırılmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kurallarla öngörülen ayrımın nesnel ve makul bir temele dayanmadiği söylenemez.

189. Öte yandan kurallar kapsamındaki suçların türleri ve anılan özellikleri gözetildiğinde kurallara konu suçlardan mahkûm olan hükümlülerin koşullu salıverilebilmesi için belirlenmiş oranların, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infaz edilebilmesi veya açık ceza infaz kurumuna geçilebilmesi için ceza infaz kurumunda ya da kapalı ceza infaz kurumunda çekilmesi gereken süre ile disiplin cezalarının kaldırılma şartlarının ölçüsüz bir yönünün de bulunmadıği anlaşılmaktadır.

190. Kaldı ki kuralların eşitlik ilkesine aykın olup olmadığının denetiminde.kuralların kapsamındaki suçların tamamının gözönünde bulundurulması gerektiği hâlde dava dilekçesinde yalnızca belirli suçlar yönünden iptal talebinde bulunulmuş olması nedeniyle kuralların Anayasaya uygunluk denetiminin bu suçlarla sınırlı olarak yapılması gerekmiştir.
191. Her ne kadar dava dilekçesinde terör suçu kavramının siyasallaştığı, herhangi bir şiddete başvurmamış barışçıl muhaliflerin söz, düşünce ve yazılarının da terör suçu kavramına dâhil ediłdiği, bu itibarla dava konusu kurallarla ifade özgürlüğü güvencesi aftında bulunan eylemlerin cezalandırılmak istendiği iddia ediimiş ise de bu iddialar dava konusu olmayan 3713 sayılı Kanun hükümlerinin yorumlanmasına ve uygulanmasına ilişkindir. Bu itibarla iddia edilen hususlar yerindelik kapsamında olup anayasal denetimin konusu dişiında kalmaktadir.

192. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırıdeğildir. Iptal taleplerinin reddi gerekir.


Kuralların Anayasanın 5. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 10. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasanın 5. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapilmasına gerek görülmemiştir.

Kuralların Anayasa’nın 13., 15., 17. ve 56. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
I. Kanun'un 63. Maddesiyle 5607 Sayılı Kanun'a Eklenen Geçici 12. Maddenin (2) Numarahı Fıkrasının İkinei Cümlesinin İncelenmesi 
1. iptal Talebinin Gerekçesi 
193. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralla Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyaların gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderileceğinin öngörülmesinin mahkemelerce verilen kararların son inceleme yerinin Yargıtay olduğuna ilişkin anayasal hükümle bağdaşmadığı, ayrıca bu konuya ilişkin Anayasa Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli ve E.2005/127, K.2007/42 sayılı iptal kararının da bulunduğu belirtilerek kuralın Anayasa'nın 6., 9., 153. ve 154. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
194. 5607 sayılı Kanun’un geçici 12, maddesinin (2) numaralı fikrasında bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanun'un kapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan, 3. ve 5. maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapılması gereken dosyalar hakkında bozma kararının verileceği belirtildikten sonra dava konusu kuralla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyaların gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderileceği hükme bağlanmıştır.

195. Anayasa'nın 9. maddesinde; yargı yetkisinin Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacaği, 154. maddesinin birinci fikrasında da mahkemelerce verilen kararların son inceleme yerinin Yargitay olduğu hükme bağlanmıştır.
196. 5607 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (22) numaralı fikrasına 7242 sayılıKanunun 61. maddesiyle “Eşyanın değerinin haff olması hâlinde verilecek cezalar yarisına kadar. pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir." cümlesi eklenmiş ve anılan Kanun'un 62. maddesiyle 5607 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (2) numaralı fikrasında değişiklik yapılarak kaçakçılık suçları yönünden etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma alanı kovuşturma evresini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Dava konusu kuralla da sanıklar lehine yapılan bu düzenlemelerin değerlendirilmesi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyaların gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderileceği öngörülmüştür.

197. Bu bağlamda Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyaların gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderileceğini öngören kuralın usul hukukuna ilişkin bir düzenleme olduğu hususunda herhangi bir kuşku bulunmamaktadır.Söz konusu düzenleme ile 5607 sayılı Kanun'da 7242 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikler 

sonrasında lehe kanun hükümlerinin uygulanması sırasında, yargılamada ortaya çıkacak gecikmelerin asgari düzeye çekilmesi ve usul ekonomisi yönünden yargılamayı hızlandırıcı bir yöntemin getirilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.

198. Diğer yandan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyaların gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderileceğini öngören kuralla Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına 5607 sayılı Kanun kapsamında lehe kanun değerlendirilmesi yapılması gereken dosyalar ile ilgili ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararı ortadan kaldırma yetkisinin veriłmesi söz konusu olmayıp ilk derece mahkemesi kararının ortadan kalkması 5607 sayılı Kanun'un geçici 12. maddesinin (2) numaralı fikrasında yapılan düzenlemeden kaynaklanmaktadır.

199. Anayasa’nin 141. maddesinin son fikrasında davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğu, 36. maddesinin birinci fikrasında da herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmektedir.
200. Dava konusu kuralla daha önce hüküm kurulmuş dava dosyalarının temyiz incelemesi yapılmadan önce Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan doğrudan mahkemesine iade edilebilmesi imkânı getirilerek gereksiz yere zaman kaybına yol açacak bir uygulamanın önüne geçilmesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır. Zira söz konusu düzenleme yapılmasaydı temyiz edilen ve henüz hakkında tebliğname düzenlenmemiş olan dosyalar önce Yargitay Cumhuriyet Başsavcıliğınca incelenerek tebliğname düzenlenecek, daha sonra ilgili Yargitay ceza dairesinde yapilacak inceleme sonrasında lehe kanun değerlendirmesi yapılmasıiçin hüküm bozulacak ve hükmü veren mahkemenin de bozma kararı sonrasında gerekirse duruşma açıp değerlendirme yaparak hüküm vermesi gerekecekti. Bu olağan sürecin ise yargılamaların gereksiz yere uzamasına neden olacağı açıktır.

201. Dava konusu kuralla, mahkemelerin sahip olduğu yargılama veya lehe kanun değerlendirme yapma yetkisine ve ilgili Yargitay dairelerinin dosyanın esası yönünden karar verme yetkilerine müdahalede bulunulmamakta, sadece lehe kanun hükümlerinin uygulamasıyönünde mahkemesince değerlendirme yapılması gereken dava dosyaları yönünden Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına süreci kisalticı bir inceleme yapma yetkisi tanınmaktadır. Bu bağlamda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 5607 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan 3. ve 5. maddede yapilan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapilması gereken dosyaları ilk derece mahkemesine iade edebilecektir. 5607 sayılı Kanun kapsamında bulunmayan suçlarla ilgili veya bu Kanun kapsamında kalan suçlarla ilgili olmasına rağmen Kanun'un 3. ve 5. maddelerinin değerlendirilmesi gerekmeyen dosyaları tebliğname düzenleyerek ilgili ceza dairesine gönderecektir. Bir başka ifadeyle kuralın mahkûmiyet hükmü dışında aynı zamanda beraat ve düşme gibi kararlar için uygulanması söz konusu değildir.

202. Dolayısıyla kuralda yargı yetkisinin kullanimının Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına tanınmasının söz konusu olmadığı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyaların anılan mercinin takdiri veya iradesiyle değil Kanun hükmüyle ilk derece mahkemesine iadesinin sağlandığı, kuralın geneł olarak kamu yararı amacıyla öngörüldüğü ve iade edilen dosya ile ilgili lehe değerlendirme yapılıp yapılmayacağına nihai olarak ilk derece mahkemesince karar verileceği hususlan gözönünde bulundurulduğunda kuralda Anayasaya aykirılık bulunmamaktadır.


203. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli ve E.2005/127, K.2007/42sayılı kararıyla 23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 8. maddesinin (2) numaralı fikrası; kuralda mahkemelerce verilen ve temyiz edilip Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığınca henüz tebliğname düzenlenmemiş dosyaların, lehe kanun uygulanması yönünden mahkemesince değerlendiriłme yapılması açıkça anlaşılanların Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca ilgili mahkemesine iade edilebileceğinin, bu şekilde iade edilen dosyalarla ilgili kararların duruşma yapılarak verilebileceğinin hüküm altına alındıği, bu durumda ilgili mahkemenin herhangi bir bozma kararı olmadığı hâlde karar vererek elini çekmiş olduğu dosyayı yeniden esasına kaydedip duruşma açarak ve hükme esas teşkil eden suçla ilgili önceki ve sonraki kanunlarda yer alan ilgili tüm hükümleri karşılaştırarak sanık lehine olan kanun hükmünü belirleyeceği ve yeniden hüküm vereceği, dolayısıyla itiraz konusu kuralın ilk derece mahkemelerince verilip temyiz edilen hükümlerde başlamış olan temyiz sürecini sonlandırarak Ceza YargılamasıKanunu sistemine uygun olmayan biçimde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığını ilk hükmün ortadan kalkmasına ve yeni bir hüküm kurulmasına neden olan karar mercii konumuna getirdiği gerekçeleriyle iptal edilmiştir.

204. Anayasa Mahkemesinin iptaline karar verdiği kuralda, sanığın Iehine olabilecek kanun maddeleri açıkça belirtilmeden ilk derece mahkemelerince karar verilmiş olup temyiz ediłmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiş bulunun dava dosyalarından lehe kanun hükümlerinin uygulanması yönünde mahkemesince değerlendirme yapılması gerektiği açıkça anlaşılanların Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca ilgili mahkemesine iade edilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda iptal edilen kuralda Yargıtay Başsavcılığına hangi dosyaların söz konusu uygulama kapsamına girip girmediğini değerłendirme konusunda takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir.

205. 5607 sayılı Kanun’un geçici 12. maddesinin dava konusu (2) numaralı fikrasında ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına 5607 sayılı Kanun'un kapsamına giren suçlardan dolayı kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalardan aynı Kanun'un 3. ve 5. maddesinde yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapilması gerekenleri ilk derece mahkemelerine gönderme yetkisi verilmiştir. Dolayısıyla kuralda Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına tanınan yetki, sadece Kanun'un 3. ve 5. maddesinde yapılan düzenlemeler nedeniyle lehe değerlendirme yapilması gereken dosyalarla sinırlı olup burada Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığınca anılan kural kapsamında dosyalarla ilgili olarak bir takdirde bulunması söz konusu değildir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kural uyarınca bu kapsamdaki tüm dosyaları geliş usulüne göre ifk derece mahkemelerine göndermesi gerekmektedir.

206. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli ve E.2005/127, K.2007/42sayılı kararıyla iptal ettiği kuralla, dava konusu kuralın aynı nitelik ve içerikte olmadığıanlaşıldığından Anayasa Mahkemesinin kurallarla ilgili farklı değerlendirmeler yapması ve farklı sonuçlara ulaşmasi doğaldır.

207. Diğer yandan Anayasa'nın 153. maddesinin altıncı fikrasında, Anayasa Mahkemesi kararłarının yasama, yürütme ve yargi organları ile idare makamlarını, gerçek ve tüze! kişileri bağlayacağı hükmüne yer verilmiştir. Anayasanın bu kuralı Mahkemenin somut olarak Anayasa'ya aykırı bularak iptal ettiği hükümlerin bağlayıcılığıyla sınırlı olup bu bağlayıcılık kanun koyucunun iptal edilen konuyla ilgili olarak ileriye yönelik yeniden bir 

düzenleme yapamayacağı ve eğer yaparsa yeni düzenlemenin sırf bu nedenle Anayasa'ya aykırı hâle geleceği anlamına gelmemektedir. Bu yönüyle kuralın Anayasa'nın 153. maddesine aykırılığından da söz edilemez (AYM, E.2012/100. K.2013/84, 4/7/2013; E.2016/21,K.2016/199, 28/12/2016, § 36; E.2016/150, K.2017/179, 28/12/2017, § 205).
208. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 9.. 153. ve 154. maddelerine aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

Kuralın Anayasa’nın 6. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ
209. Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kurallariın uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerek yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun;
A. Tümüne yönelik,
B. 15. maddesiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 109. maddesinin yeniden düzenlenen (4) numaralı fikrasının ikinci cümlesine yönelik,
C. 16. maddesiyle 5271 sayılı Kanunun 112. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümleye yönelik,
Ç. 18. maddesiyle 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Ínfazı Hakkında Kanunun 14. maddesine eklenen (6) numaralı fikraya yönelik.
D. 23. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 37. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “...duruşma. .. " ibaresine yönelik,
E. 25. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 44. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen (n) bendine yönelik,
F. 31. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan ".…ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan.…. “ ibaresine yönelik.
G. 32. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 62. maddesinin değiştirilen (3) ve (4)numaralı fikralarına yönelik,
Ğ. 37. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 92. maddesinin (2) numaralı fikrasının birinci cümlesinde yer alan;
1. "5271 sayılı Kanunun 250 nci maddesinin birinci fikrasında yer alan…."ibaresinin “Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen... " şeklinde değiştirilmesine yönelik.

2. “.…hâkim…. “ ibaresinin “.…sulh ceza hâkimi…." şeklinde değiştirilmesine yönelik,
H. 46. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinin yeniden düzenlenen (7)numaralı fikrasına yönelik,
1. 48. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 107. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen üçüncü cümleye yönelik,
i. 52. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun değiştirilen geçici 6. maddesinin:
1. (1) numaralı fikrasında yer alan;
a. “….Beşinci, .. " ibaresinin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 314. maddesinin (3) numaralı fikrası yönünden,
b. "…ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…." ibaresinin 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 7.maddesinin ikinci fikrası yönünden.

2. (2) numaralı fikrasında yer alan;
a. “.…Beşinci,. …." ibaresinin 5237 sayılı Kanunun 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,
b. ".…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar…" ibaresinin 3713 sayılıKanunun 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden.

J. 53. maddesiyle 5275 sayılı Kanuna eklenen geçici 9. maddenin;
1. (1) numaralı fikrasında yer alan:
a. “.…Beşinci, …." ibaresinin 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,
b. ".…220 nci maddesinde.…. " ibaresinin 5237 sayıli Kanun’un 220. maddesinin (6)(7) ve (8) numaralı fikralari yönünden.

c. “…ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan.…“ ibaresinin 3713 sayılıKanunun 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,
2. (6) numaralı fikrasında yer alan;
a. “….Beşinci, …" ibaresinin 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaral fikrası yönünden,
b. “.…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar…." ibaresinin 3713 sayılıKanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,

K. 63. maddesiyle 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na eklenen geçici 12. maddenin (2) numaralıi fikrasının ikinci cümlesine yönelik 
L. 65. maddesiyle 3713 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fikrasına eklenen ikinci cümlenin 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralı fikrası ve 3713 sayılıKanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,
iptal talepieri 14/7/2021 tarihli ve E.2020/53, K.2021/55 sayılı kararla reddedildiğinden Kanun’un tümü ile anılan fikralarına, bendine, cümlelerine, ibarelerine ve ibare değişikliklerine ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE 14/7/2021tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI. HÜKÜM 
14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un;
A. Tümüne ilişkin iptal talebinin süre aşımı nedeniyle REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
B. 15. maddesiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 109. maddesinin yeniden düzenlenen (4) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN. Engin YILDIRIM. Celal Mümtaz AKINCI ile M. Emin KUZun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA.
C. 16. maddesiyle 5271 sayılı Kanun’un 112. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlenin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE, ZühtüARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI ile M. Emin KUZ'un karşioyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
Ç. 18. maddesiyle 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 14. maddesine eklenen (6) numaralı fikranın Anayasaya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
D. 23. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (1) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “..duruşma. ...“ ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
E. 25. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen (n) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE OYBİRLÍĞÍYLE,
F. 31. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “.…ve 62 nci maddedeki şurtları taşıyan.… " ibaresinin;
1. 5275 sayılı Kanun’un 62. maddesinin (3) numaralı fikrası yönünden Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBiRLİĞİYLE.

2.5275 sayılı Kanun’un 62. maddesinin (4) numaralı fikrasının;

a. Birinci ve ikinci cümleleri yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
b. Üçüncü cümlesi yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE, Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI ile M. Emin KUZun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
G. 32. maddesiyle:
1. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin değiştirilen (3) numaralı fikrasının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLiĞİYLE,
2. 5275 sayılı Kanun’un 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikranın;
a. Birinci ve ikinci cümlelerinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal taleplerinin REDDİNE, Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI, M. Emin KUZ ile Yusuf Şevki HAKYEMEZ~in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
b. Üçüncü cümlesinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE.Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, Celal Mümtaz AKINCI ile M. Emin KUZ’un karşıoylarıve OYÇOKLUĞUYLA,
G. 37. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 92. maddesinin (2) numaralı fikrasının birinci cümlesinde yer alan;
1. "5271 sayılı Kanunun 250 nci maddesinin birinci fikrasında yer alan.…"ibaresinin “Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen..." şeklinde değiştirilmesinin,
2. “..hâkim..." ibaresinin “.…sulh ceza hákimi.…" şeklinde değiştirilmesinin.
Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE OYBİRLiĞİYLE,
H. 46. maddesiyle 5275 sayılı Kanun¨un 105/A maddesinin yeniden düzenlenen (7)numaralı fikrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE OYBİRLİĞİYLE,
I. 48. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen üçüncü cümlenin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDiNE OYBİRLIĞİYLE,
İ. 52. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un değiştirilen geçici 6. maddesinin;
1. (1) numaralı fikrasında yer alan:

a. “….Beşinci. .. " ibaresinin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 314. maddesinin (3) numaralı fikrası yönünden,
b. “.…ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…." ibaresinin 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 7.maddesinin ikinci fikrası yönünden,
Anayasaya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
2. (2) numaralı fikrasında yer alan:
a. ".…Beşinci, .." ibaresinin 5237 sayılı Kanunun 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,
b. “.…Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…" ibaresinin 3713 sayılıKanun´un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,
Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
J. 53. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9. maddenin;
1. (1) numaralı fikrasında yer alan:
a. “…Beşinci.…." ibaresinin 5237 sayılı Kanunun 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,
b. “.….220 nci maddesinde.…." ibaresinin 5237 sayıl Kanun’un 220. maddesinin (6).(7) ve (8) numarałı fikraları yönünden,
c. “…ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan.…." ibaresinin 3713 sayılıKanunun 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,
Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDiNE OYBİRLiĞİYLE,
2. (6) numaralı fikrasında yer alan;
a. ".…Beşinci.…" ibaresinin 5237 sayılı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralıfikrası yönünden,

b. “.….Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar.…." ibaresinin 3713 sayılıKanun’un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden,
Anayasaya aykırı olmadıklarına ve iptal taleplerinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,
K. 63. maddesiyle 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa eklenen geçici 12. maddenin (2) numaralı fikrasının ikinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBiRLiĞİYLE,
L. 65. maddesiyle 3713 sayıh Kanunun 17. maddesinin birinci fikrasına eklenen ikinci cümlenin 5237 sayilı Kanun'un 314. maddesinin (3) numaralı fikrası ve 3713 savılıKanun'un 7. maddesinin ikinci fikrası yönünden Anayasaya aykırı olmadığına ve ipta!talebinin REDDİNE OYBİRLİĞiYLE,
14/7/2021 tarihinde karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Üye Üye Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU 
Üye Üye Üye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI İrfan FIDAN 

Esas Sayisi : 2020/53Karar Sayisi : 2021/55
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun’un (Kanun); (a) 15. maddesiyle 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanununun 109. maddesinin yeniden düzenlenen (4) numaralı fikrasinın ikinci cümlesinin ve 16. maddesiyle 5271 sayılı Kanun'un 112. maddesinin (1) numaralıfikrasına eklenen ikinci cümlenin, (b) 32. maddesiyle 5275 sayilı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Ínfazı Hakkında Kanun'un 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikranın ve bu fikra yönünden Kanun'un 31. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 61. maddesinin (2) numaralıfikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan ".…ve 62 nci maddedeki şartları taşiyan.…“ibaresinin Anayasaya aykırı olmadığına karar verilmiştir. Aşağıda açıklanan gerekçelerle karara katilma imkânı olmamiştır.

A. 5271 sayılı Kanun'un İptali İstenen Kuralları
2. Dava konusu kurallar, kanunda belirtilen bazı kişiler hakkında mahkûmiyet hükmüverilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olmasıhalinde, UYAP kayitlarıni incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesinin de adlîkontrol kararı (birinci kural) veya adlî kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyenler hakkında tutuklama kararı (ikinci kural) verebileceğini öngörmektedir. Başka bir ifadeyle kurallar, istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş dosyalarda davanın esasını karara bağlayip dosyadan elini çekmiş olan ilk derece mahkemesini de adlî kontrol ve tutuklama tedbirlerine karar verilmesi bakımından vetkilendirmektedir.

3. Öncelikle ilk derece mahkemesinin de adlî kontrol kararı verebileceğine dair kuralın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik bir sınırlama teşkil edip etmediği hususunu değerlendirmek gerekmektedir.

4. Adli kontrol tedbiri Anayasa Mahkemesi kararlarinda “işlediği iddia olunan bir suçtan dolayı şüpheli veya sanığın. tutuklama sebeplerinin varlığı hálinde belirli yükümlülükler yüklenerek adli makam ve mercilerin denetimi ve kontrolü altına sokulmasi"olarak tanimlanmaktadır (Hülya Kar [GK]. B. No: 2015/20360, 7/2/2019, §18). Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 109. maddesi, adlî kontrol tedbirinin hangi durumlarda ve ne şekilde uygulanacağını düzenlemektedir. Bu kapsamda adli kontrol kararıyla kişiye, diğerleri yanında, konutunu terk etmeme şeklinde bir yükümlülük de yüklenebilmektedir.
5. Anayasa Mahkemesi konutu terk etmeme şeklindeki adlî kontrol tedbirini incelediği kararlarında bu tedbirin “niteliği. uygulanş şekli ve özellikleri itibarıyła hareket serbestisi üzerindeki sınırlayıcı etkisinin derece ve yoğunluk olarak seyahat özgürlüğüne göre oldukça ileri bir boyutia olduğu, dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına müdahale teşkil ettiği sonucuna” varmıştır (Esra Özkan Özakça [GK], B. No: 2017/32052, 8/10/2020. §76).

6. Bu noktada ayrıca belirtmek gerekir ki koruma tedbirinin hafifletilmesi farklıkaldırılması farklıdır. Bu nedenle tutuklama kararının kaldırılarak daha hafif bir koruma tedbiri olan konutu terk etmeme adli kontrol tedbirine karar verilmesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik sınırlama getirilmediği anlamına gelmemektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi de tutuklama tedbirinin kaldirılarak başvurucular hakkında konutu terk ctmeme şeklinde adlî kontrolün uygulandiğı durumlarda müdahaleyi -tipkı tutuklama tedbirinde olduğu gibi- kanun tarafindan öngörülme, Anayasa'da öngörülen sınırlama sebeplerinin 

mevcut olması ve ölçülülük ilkesine uygunluk kriterleri yönünden incelemiştir (bkz. Şahin Alpay (3). B. No: 2018/10327, 3/12/2020, § 47; Andrew Craig Brunson, B. No: 2018/28400,18/11/2020. § 54).

7. Bu açıklamalar ışığında hürriyetinden yoksun bırakılan kişinin Anayasanın 19.maddesinde güvence altına alınan serbest bırakılmayı isteme ve bu amaçla yetkili yargi merciine başvurma hakkına sınırlama teşkil eden dava konusu kuralların kanunilik şartınısağlayıp sağlamadıkları incelenmelidir.

8. Kanunilik kriteri uyarınca bir temel hak ve hürriyeti sınırlandıran kanun hükmünün keyfi uygulamalara izin vermeyecek mahiyette açık, belirli ve öngörüłebilir olmasıgerekmektedir. İptałi istenen kurallar, haklarında mahkûmiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş belirli kişiler bakımından tutuklama kararını kaldırıp adlî kontroi kararı vermeye veya adli kontrol tedbirinin isteyerek yerine getirilmemesi durumunda da tutuklama kararı vermeye aynı anda iki farklı yargımakamının yetkili olduğunu öngörmektedir. Başka bir ifadeyle kurallar aynı konuda mahkûmiyet kararı önünde olan istinaf mahkemesi veya Yargitay'in yanında ilk derece mahkemesini de yetkilendirmektedir.

9. İlk derece mahkemeleri ile istinaf mahkemelerinin veya Yargitay'in koruma tedbiri kararlarına karşı öngörülen itiraz mercilerinin farklı olduğu malumdur. Farklı iki yargımerciinin aynı konuda verdiği kararların birbirine zit olması mümkündür. Bu durumda meselenin nasıl çözüleceğinin ve konuyla ilgili nihai kararın nasıl ve hangi mahkemece verileceğinin açık, net ve öngörülebilir şekilde kanunda belirtilmesi gerekmektedir.
10. Dava konusu kuralların bu konuda herhangi bir düzenlemeye yer vermediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle hürriyetinden mahrum bırakılan kişilerin serbest bırakılmayıisteme ve yetkili bir yargı merciine başvurma hakkına yönelik sınırlamanın kanunilik kriterini karşıladıği söylenemez.

11. Esasen çoğunluk kararında kurallarla ilgili kanunilik tartışmasının yapılmadığı,kuralların kamu yararına ve özellikle de adlî kontrol tedbirinin etkili şekilde uygulanmasıamacına yönelik olduğu belirtilmek suretiyle zımnen kanunilik şartını sağladığının varsayıldığı görülmektedir. Dahası çoğunluk kararında ikinci kuralla ilgili olarak 527l sayılıKanunun ilgili hükmüne atıfla "adli kontrol kararında belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen sanık hakkında ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu tutuklama kararına karşıitiraz imkânıfnın] da bulunmakta" olduğu, bu sebeple "tutuklama kararına karşı etkili başvuru yolu"nun da öngörüldüğü belirtilmiş olmasına (§ 40) karşın istinaf mahkemesi veya Yargitayın ilk derece mahkemesinden farklı bir karar vermesi durumunda ne yapılacağı veya nereye başvurulacağı konusunda bir değerlendirmeye yer verilmemiştir. Bu durumda kurallarla ilgili belirsizlik yorum yoluyla da giderilememiştir.

12. Açıklanan gerekçelerle kuralların, Anayasa'nın 13. ve 19. maddelerine aykırıolduğunu düşündüğümden çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmıyorum.
B. 5275 sayılı Kanun'un Iptali İstenen Kuralları
13. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 61.maddesinin (2) numaralı fikrasının dava konusu ibarenin de içinde bulunduğu ikinci cümlesi 

uyarınca ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler kamu kurum ve kuruluşlarına bağlıkütüphanelerde bulunan ve 62 inci maddedeki şarıları taşıyan yayınlardan yararlanabilirler.Anılan Kanunun dava konusu 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikrasında ise Basın İlan Kurumu (BiK) aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin ilan ve reklamın geçici süreyle kesilme hali dişında- ceza infaz kurumlarına kabułedilmeyeceği ve yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmektedir.

14. Öncelikle belirmek gerekir ki. Kanun'un 62. maddesinin Anayasa'ya aykırıolmadığı hususunda çoğunlukla mutabık olduğumuz (3) numaralı fikrası ceza infaz kurumlarına alınmayacak yayınlarla ilgili genel esasları düzenlemektedir. Buna göre “Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazi, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez". Aynı maddenin dava konusu (4)numaralı fikrasının ilk iki cümlesi ceza infaz kurumlarına kabul edilmeyecek gazetelere,üçüncü cümlesi ise yabancı dilde yayımlanmış olan gazete ve dergilere ilişkin düzenlemelerdir.

15. Dava konusu kurallar hükümlülerin bilgi ve haber almalarına yönelik sinırlama öngördüğünden ifade hürriyetiyle, bazı gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna alınmamasısonucunu doğurduğundan da basın hürriyetiyle doğrudan ilgilidir. Dolayısıyla ifade ve basın hürriyetlerine yönelik müdahalenin Anayasanın I3. maddesine uygun olabiłmesi için kanuna dayanmasi, müdahale edilen hak ve hürriyet için Anayasa'da öngörülen sınırlama sebeplerinin bulunmasi, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olmasi gerekmektedir.

16. Kanunilik kriteri gereğince temel hakları sınırlandıran bir kanun hükmünün bulunması yeterli değildir. Kanunun temel ilkeleri ve esasları belirleyerek konuyu keyfiliğe izin vermeyecek şekilde açık, belirłi ve öngörülebilir şekilde düzenlemesi gerekir. Bu yapılmayıp sınırlama konusunun idareye bırakıldığı durumlarda temel hakların ancak kanunla sınırlanabileceğini öngören Anayasa hükmü ihlal edilecektir (bkz. AYM, E.2019/62.K.2019/98, 25/12/2019, § 15).

17. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin iptali istenen (4) numaralı fikrasının ilk iki cümlesi ceza infaz kurumlarına alınmayacak olan gazeteleri Basın İlan Kurumu tarafindan resmî ilan ve reklam verilmeyenler olarak belirlemiştir. Bu durumda resmî ilan ve reklamın hangi şartlar altında verildiğine bakmak gerekecektir.

18. 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun uyarınca resmî ilanlar gazetelere BiK Genel Kurulunun tespit edeceği esaslar dahilinde dağıtılacaktır. Bu Kanun’un 34. maddesine göre BiK ilan verilecek gazetelerin vasıflarını (a) münderecat. (b) sayfa sayi ve ölçüsü, (c) kadro, (ç) fiili satış ve (d) en az yayın hayatı süresi ve uygun görülecek diğer yönleri dikkate alarak belirleyecektir. Öte yandan aynı maddenin ikinci ve üçüncü fikralarında BiK’in, şubesi bulunmayan yerlerde ilan verilecek mevkutelerin vasiflarını belirlerken birinci fikrada belirtilen kayıtłara (kriterlere) bağlı olmayacağı belirtilmiştir.
19. Bu yasal düzenlemeler gazetelere resmî ilan konusunda BiK°e çok geniş bir takdir yetkisi vermektedir. Kanun'da yer alan münderecat, sayfa sayısi, kadro, fiili satışmiktarı ve en az yayın hayatı sürelerinin oldukça genel, soyut ve belirsiz kriterler olduğu 

görülmektedir. Dahası bu belirsiz kriterlere ilave olarak 195 sayılı Kanun “uygun görülecek diğer yönler" ibaresine yer vermek suretiyle resmî ilan verilecek gazeteleri belirleme konusunda neredeyse sınırsız bir idari takdir yetkisinin kapısını sonuna kadar açmıştır. Buna BiKin şubesi olmayan yerlerdeki gazetelere verilecek ilan ve reklam konusunda hiçbir kanuni kriter olmaması da eklendiğinde kanunilik bakımından söz konusu belirsizlik daha belirgin hale gelmektedir.

20. Dolayısıyla kurallar hangi gazetelerin ceza infaz kurumlarına alınmayacağıkonusunu keyfi uygulamaları önleyecek şekilde kanunla düzenlememiş, gerekli ilke ve esaslara yer vermeden büyük ölçüde idarenin takdirine bırakmıştır. Bu haliyle kuralların hükümlülerin takip etmek istedikleri birçok mevkutenin sırf BiKten resmî ilan ve reklam alamadıği için cezaevlerine girememesi sonucunu doğuracağı açıktır.
21. Diğer yandan bir an için sınırlamanın kanuni temelinin bulunduğu varsayılsa bile,Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca bir sınırlama sebebinin bulunması gerekmektedir. Başka bir deyişle resmî ilan ve reklam al(a)mayan gazetelerin ceza infaz kurumlarına kabul edilmemesinin hangi meşru amaca yönelik olduğu da belirlenmelidir. Belirtmek gerekir ki,çoğunluk kararında bu fikrayla öngörülen sınırlamanın meşru amacı konusunda herhangi bir açıklamaya rastlanılmamaktadır. Açıkça belirtilmese de (3) numaralı fikrada yer verilen kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozma ya da tehlikeye düşürme gibi sebeplerin (4) numaralı fikra için de meşru amaç olarak görüldüğü anlaşılmaktadır.
22. Ne var ki söz konusu meşru amaçlar bir gazetenin resmî ilan ve reklam almasıyla değil, ancak muhtevasıyla ilgili olabilir. Dolayısıyla sırf ilan ve reklam almadığı için bir gazetenin hükümlülere verilmemesinin ceza infaz kurumlarının düzenini korumaya nasıl bir katkı yapabileceği anlaşılamamaktadır. Bir an için ilan ve reklam almayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilmemesinin bu kurumların iş yükünü azaltmaya, dolayısıyla kamu düzeni meşru amacına yönelik olduğunu varsayalım. Bu durumda da sinırlamanın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olması gerekmektedir.
23. Yukarıda ifade edildiği üzere ceza infaz kurumuna kabul edilmeyecek süreli ve süresiz yayınlara ilişkin temel ilkeler (3) numaralı fikrada belirtilmiştir. Bu fikrayla hükümlülerin ifade ve basın özgürlüklerine getirilen sınırlamaların kanuni dayanağının ve meşru amacının bulunduğu, demokratik topłum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olduğu konusunda görüş ayrılığı bulunmamaktadır.

24. Buna karşılık, ceza infaz kurumlarının düzenini bozan veya tehlikeye sokan yayınların zaten hükümlüye verilmeyeceğini öngören bir düzenleme varken, BiK aracılığıyla resmî ilan ve reklam almayan gazetelerin de ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceğine dair özel bir düzenleme yapılması demokratik bir toplumda gerekli değildir. Bu sınırlamayı icbar eden zorlayıcı bir toplumsal ihtiyacın varlığı ortaya konulamamıştır. Dolayısıyla içeriğine ve ceza infaz kurumunun düzeni bakımından tehlike arz edip arz etmediğine bakılmaksızın,sadece ilan ve reklam almadığı için bazı gazetelerin kategorik olarak kuruma alınmamasıdemokratik bir toplumda gerekli kabul edilemez.

25. Diğer taraftan ifade ve basın özgürlüklerine yönelik sinırlamaların kanuni dayanağı konusunda belirtilen yukarıdaki hususlar (4) numaralı fikranın dava konusu üçüncücümlesi için de geçerlidir. İptali istenen kural yabanci dilde yayımlanmiş gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığını yetkili kulmaktadır. Kural bu 

"span
yayınlar belirlenirken hangi ilke ve esaslara uyulacağı konusunda herhangi bir açıklamaya yer vermemektedir.

26. Bu kapsamda 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (3) numaralı fikrasında belirtilen ilkelerin yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumlarına alınmasında da uygulanacağı, dolayısıyla kuralda belirsizlik ve öngörülemezliğin söz konusu olmadığı yönündeki çoğunluk görüşü (§§ 100-101) tartışmaya açıktır. Maddenin sistematiği ve lafzı dikkate alındığında kanun koyucunun önce Türkçe yayınlanan süreli ve süresiz yayınlara ilişkin düzenlemelere yer verdiği, son olarak da yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesi konusunu özel olarak düzenlediği ve bu konuda Adalet Bakanlığını yetkilendirdiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Bakanlığın bu konuyu düzenlerken ilke ve esasları müstakil olarak belirleme yetkisine sahip olduğu söylenebilir.
27. Kuşkusuz Adalet Bakanlığı konuya ilişkin ilke ve esasları belirlerken (3)numaralı fikrada ifade edilenleri de benimseyebilir. Ancak Bakanlığın bu ilkelerle sınırlı bir inceleme yapmak suretiyle ceza infaz kurumuna kabul edilecek ve edilmeyecek yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergileri belirleyeceğini söylemek, kurala kanun koyucunun murat etmediği bir anlam yükleyebilir. Son tahlilde (3) numaralı fikradaki ilkelerin dava konusu kural yönünden de uygulanıp uygulanmayacağı konusundaki belirsizlik de kanunilik ilkesini ihlal eder niteliktedir. Dolayısıyla sınırlamaya ilişkin ilke ve esaslar belirlenmeden konunun tamamen idarenin takdir alanına bırakılması ifade ve basın hürriyetlerini sınırlandırmak için gerekli olan kanunilik şartına aykırıdır.

28. Belirtilen sebeplerle 2575 sayılı Kanun’un 62. maddesinin (4) numaralı fikrası ve bu fikra yönünden Kanun'un 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan "….ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan.…." ibaresi Anayasanın 13., 26. ve 28.maddelerine aykırılik teşkil etmektedir.

29. Yukarıda açıklanan gerekçelerle (A) ve (B) başlığı altında incelenen dava konusu kuralların iptal edilmesi gerektiğini düşündüğümden aksi yöndeki çoğunluk kararına katilmiyorum.

Başkan Zühtü ARSLAN 

Esas Sayısi : 2020/53Karar Sayisı : 2021/55
KARŞIOY GEREKÇESİ
A- 7242sayıh Kanunun 32. maddesiyle değişik 5275sayılı Kanunun 62.Maddesinin 4. fikrasının 1. ve 2. cümleleri yönünden :
1. Incelenen kural ile ceza infaz kurumuna kabul edilecek gazeteler bakımından,“Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunması" kriteri kabul edilmiştir. Başka bir anlatimla Kurumun resmi ilan ve reklam yayinlama hakki tanimadığı gazeteler ceza infaz kurumuna kabul edilmeyecek, hükümlüler bu gazeteleri okuma imkanı bulamayacaktir.

2. Basın hürriyeti bir taraftan gazetecilik faaliyetleri kapsamında haber verme, yorum yapma ve bunları yayma hakkını ifade ettiği gibi diğer taraftan bireylerin ve kamuoyunun da haber ve yorumlardan yararlanma haklarını güvence altina almaktadır. Basin hürriyeti meşru nedenlerle ve ancak kanunla sınırlandırılabilir. Kanunla meşru bir sınırlama yapıldiğının kabul edilebilmesi için, hukuk devleti ilkesi uyarinca: düzenlenen kuralın muhatabi olan bireyler için öngörülebilir, belirlenebilir olmasi, keyfiliğe yol açmayacak güvenceler içermesi zorunludur. Bundan başka temel hakka ilişkin sınırlamanın Anayasanın 13. maddesi gereği demokratik toplum bakımından zorunlu bir ihtiyaca karşılık gelmesi ve ölçülü olması da gerekir.

3. İncelenen kuralda "resmi ilan-reklam hakki" şeklinde objektif bir kriter belirlenmiş gibi görülmektedir. Bununla birlikte, resmi ilan ve reklam verme kriterleriyle ceza infaz kurumlarındaki kurum güvenliği ve disiplininin sağlanması ya da hükümlülerin tekrar topluma kazandırılması amaçları arasında ne şekilde bir ilişki kurulduğu ya da bu yasal amaçlara uygun kriterler arandiğı hususu incelenen kuraldan çıkartılamamaktadır. Dönülüp 195 sayılı Basın Ilan Kurumu Teşkiline Dair Kanunun 32. ve. 34. maddelerine bakıldığında ise resmi ilan verme kriterleri olarak; yayın hayati ve süresi, münderecati, sayfa sayısi, fili satış miktarı, kadrosu ve uygun görülecek diğer yönlerin" belirlendiği görülmektedir. Şu halde incelediğimiz kural ile ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yararlanması için kabul edilecek gazetelerin belirlenmesi meselesi filen Basin İlan Kurumu Genel Kurulu'nun takdirine birakılmıştir. Bu durumda Anayasanin ne 2. fikrasındaki hukuk devleti ilkesinin gerektirdiği kanunilik kriterinin, ne de 13. maddesinde belirtilen kanunla sınırlama şartının gerçekleştiğinden söz edilemez. Kanunilik şartını sağlamayan bir düzenleme ise basın hürriyetini ihlal edeceği için iptal edilmesi gerekmektedir.

B- 7242 sayıhı Kanunun 31. maddesiyle değişik 5275 sayılı Kanunun 62.maddesinin 2. fikrasına eklenen “ve 62. maddedeki şartları taşıyan" ibaresinin; aynıKanunun 62. maddesinin 4. fıkrasının 1. ve 2. cümleleri yönünden :
4. İncelenen ibare 5275 sayilı Kanunun 62. maddesine atif yapmaktadir. Yukarida aynı Kanunun 62. maddesinin 4. fikrasının 1. ve 2. cümleleri yönünden kuralın iptali gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Aynı gerekçeler bu kural bakımından da söz konusu olduğundan, 62/4maddenin 1. ve 2. cümleleri yönünden incelenen ibarenin iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Esas Sayısı : 2020/53Karar Sayısı : 2021/55
KARŞIOY GEREKÇESİ
A) Íptali istenen Kanun'un 32. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin değiştirilen ve eklenen (4) numaralı fıkrasının 1. ve 2. cümleleri yönünden 
1. Kuralın birinci ve ikinci cümlesinde Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumlarına kabul edilmeyeceği düzenlenmektedir. Kural, Anayasanın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğüile 28. maddesinde korunan basın özgürlüğüne müdahale etmektedir. Böyle bir müdahalenin Anayasanın 13. maddesi uyarınca kanuni bir temelinin bulunması gerekmektedir.
2. Anayasa Mahkemesi kanunilik denetiminde şekli anlamda kanunun varliğı kadar kanun metninin bireyłerin davranışlarının sonucunu öngörebileceği ölçüde hukuki belirlilik taşıması gerektiğinin altını çizmektedir (AYM, E.2014/183. K. 2015/122,30/12/2015, KoçHolding Emekli ve Yardım Sandiğ: Vakfi, B. No: 2016/15421, 12/11/2019). Bu çerçevede müdahaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir. belirli ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunması şarttır (Türkiye İş Bankası A.$. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, § 44).
3. 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 32. ve 34. maddelerinde resmî ilan verilecek gazetelerin tespitinde Basın İlan Kurumu Genel Kuruluna son derece geniş bir takdir alanı tanınmıştır. Gazetenin içeriği, sayfa sayısı ve ölçüsü, kadrosu, fiili satışıve en az yayın hayatı ölçütleri üzerinden söz konusu yetkinin nasıl kullanılacağı tam ve açık olarak belirtilmiş değildir. Çünkü belirtilen ölçütler kapsamında hangi içeriğin. sayfa sayısının, kadronun, fiili satış miktarının veya en az yayın hayatı süresinin kabul ya da ret kararına esas alınacağı ilgili düzenlemelerden açık ve net olarak anlaşılamamaktadır. Buna ek olarak Basın İlan Kurumu Genel Kurulunun resmi ilan verilmeyecek gazeteleri tespit ederken anılan ölçütlerle de bağlı olmadıği, düzenlemede yer alan “uygun görülecek diğer yönler"ibaresinden anlaşılmaktadır. Üstelik Basın İlan Kurumunun şubesinin bulunmadığı yerlerde yukarıda sayılan ölçütlerle bağlı olmadığı düzenlemelerde açıkça ifade edilmektedir. Bütün bu sayılan hususların işığında, kuralın hangi gazetelerin ceza infaz kurumlarına alınmayacağınıönemli bir ölçüde idarenin takdirine bıraktığı görülmektedir.

4. Sonuç olarak, Anayasanın 13. maddesinde öngörülen kanunilik şartına haiz olmadığı anlaşılan kurałın, Anayasa'nın 13., 26., ve 28. maddelerine aykırı olduğu düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmadık.

B) İptali istenen Kanun'un 31. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “...ve 62 nci maddedeki şartlarıtaşıyan..." ibaresi yönünden 

5. Dava konusu kural, karşıoy gerekçemizin (A) bölümünde incelenen kuralları da kapsayacak biçimde ilgili maddeye atıf yapmaktadır. Dolayısıyla bu bölümde ifade edilen gerekçeler bu kural açısından da geçerli olduğundan kuralın iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmadık.

Üye Engin YILDIRIM 
Üye Celal Mümtaz AKINCI 

Esas Sayisi : 2020/53Karar Sayisi : 2021/55
KARŞIOY GEREKÇESİ
5271 ve 5275 sayılı Kanunların 7242 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen ve eklenen bazı hükümlerinin Anayasaya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar verilmiştir.
1. Çoğunluğun, 5271 sayılı Kanunun 109. maddesinin yeniden düzentenen (4) numarah fikrası ile 112. maddesinin (1) numaralı fikrasına ek ikinci cümlelerinin iptali talebinin reddine ilişkin gerekçelerinde; anılan hükümlerden ilkiyle adli kontrol kararının daha hızlı bir şekilde alınmasının ve mağduriyetlerin önlenmesinin hedeflendiği, bu nedenle kamu yararıamacına yönelik olduğu anlaşılan ve kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sınırlama getirmeyen kuralın Anayasanın 2. ve 19. maddelerine aykırı olmadıği; mezkûr hükümlerden ikincisinin de, keyfiliğe izin vermeyecek güvencelere yer verilmesi sebebiyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına ölçüsüz bir sınırlama taşıdığının söylenemeyeceği belirtilerek, söz konusu kuralın da Anayasanın 13. ve 19. maddelerine aykıri olmadiği sonucuna varilmıştir.
5271 sayili Ceza Muhakemesi Kanununun 109. maddesinin yeniden düzenlenen (4)numaralı fikrasının dava konusu ikinci cümlesinde, mahkûm edilen ve bu hükümle ilgili olarak istinaf veya temyiz yoluna başvurulan kişiler hakkında, hükmü veren ilk derece mahkemesinin de adlî kontrol kararı verebileceği; Kanunun 112. maddesinin (1) numarali fikrasına eklenen dava konusu ikinci cümlede ise, mahkûm edilen ve bununla ilgili olarak istinaf veya temyiz yoluna başvurulan kişiler hakkında, hükmü veren ilk derece mahkemesinin de tutuklama kararı verebileceği belirtilmiştir.

Böylece anılan kurallarla, mahkûm kişiler hakkında 5271 sayılı Kanuna göre adli kontrol ve tutuklama kararı vermeye yetkili istinaf ve temyiz mercilerinin yanında hükmüveren ilk derece mahkemesi de yetkili kilınmiştir.

Bilindiği gibi, Anayasanın kanunî hâkim güvencesini teminat altına alan 37.maddesine göre hiç kimse kanunen tâbi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz. Anayasanın mezkûr maddeye ilişkin gerekçesinde de ifade edildiği üzere, suçyargılamasında keyfîliği önleme ve güvenilirliği sağlama amacını güden “yargılamanın kanunîliği kuralının tabiî ve ilk sonucu" olan bu ilke Anayasa Mahkemesinin çok sayıdaki kararında hukuk devleti ilkesiyle birlikte değerlendirilmiş ve yargısal kararları verecek mercilerin kanunla belirlenmesi yanında belirli ve öngörülebilir olmasınin zorunlu olduğu vurgulanmıştır (örn. olarak bkz. 1/7/1998 tarihli ve E.1996/74, K.1998/45 sayıli; 23/12/2015 /    0  / (

   d     e   dtd  d t      d    d      r    en c dd        t a 
Başka bir anlatımla, kanunla, biri ilgililer hakkında hüküm vererek dosyadan el çekmişolan ilk derece mahkemesi; diğeri de istinaf veya temyiz incelemesi için dosya önünde bulunan kanun yolu mercii olmak üzere iki ayrı yargı merciinin aynı konuda aynı anda yetkiłi 

kilıinmasının Anayasanın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesi ile 37. maddesinde düzenlenen kanunî hâkim güvencesine uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Çoğunluğun red gerekçesinde. yukarıda belirtilen kurallardan ilkinin kamu yararıamacını gerçekleştirmek amacıyla getirildiği belirtilerek Anayasanın 2. maddesine aykırıolmadığı sonucuna ulaşılmışsa da, hukuk devleti ilkesinin diğer unsurları açısından bir değerlendirme yapilmamiştir.

Oysa, Anayasanın 2. maddesinde öngörülen hukuk devletinin temel unsurlarından biri olan belirlilik ilkesinin de (bu ilkeyle ilgili ayrıntılı açıklama için bkz. 3/6/2021 tarihli ve E.2020/9, K.2021/37 sayılı karara ilişkin karşıoy gerekçem). incelenen kuralların Anayasaya uygunluk denetiminde gözönünde bulundurulması zorunludur.

Íncelenen her iki kuralın sonucu olarak aynı anda birden fazla mahkemenin yetkili kılınmasına karşılık, ilk derece mahkemesinin kararı ile kanun yolu mercilerinin değerlendirmeleri ve kararları arasında farklılık ortaya çıkması hâlinde bu farklılığın nasıl giderileceği ve hangi merciin kararının uygulanacağı konusunda tam bir belirsizlik bulunduğu gibi ilgili kişilerin hukukî durumłarını da belirsiz hâle getirecek bu tür çelişkili kararların sebep olacağı sorunları nihaî olarak ortadan kaldıracak bir yol da öngörülmemiştir.
Kurallardaki bu belirsizlik ilgililer yönünden tereddüte ve keyfīliğe yol açabilecek nitelikte olmasının yanında hukukî güvenlik iłkesiyle bağlantılı olarak kuralların öngörülebilir olmasını ve belli bir kesinlik içinde hangi somut olgulara hangi sonuçların bağlandığının görülebilmesini de imkânsız hâle getirmiştir.

Bu itibarla, anılan kuralların Anayasanın 2. maddesi ile birlikte değerlendirilerek kanunî hâkim güvencesi kapsamında hukukî belirsizliğe yol açtığı gerekçesiyle 37. maddesine aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun aksi yöndeki kararına karşıyım.

Diğer taraftan, çoğunluğun mezkůr kurallardan ilkinin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sınırlama getirmediği, ikincisinin de bu hakka getirilen sınırlamada ölçüsüzlük bulunmadığı gerekçesiyle Anayasanın 19. maddesine aykırı olmadığı yönündeki değerlendirmelerine ve ulaştığı sonuca da Başkan Sayın Zühtü ARSLAN'ın karşıoy gerekçesinde açiklanan sebeplerle katilmiyorum.

2. Çoğunluğun, 5275 sayılı Kanunun 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlesindeki “.…. ve 62 nci maddedeki şartları taşiyan..." ibaresinin (62. maddenin ek (4) numaralı fikrası yönünden) ve 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikranın iptali talebinin reddine ilişkin gerekçesinde; dava konusu kurallarla ifade ve basın özgürlüklerine sınırlama getirildiği, temel hakları sınırlayan kanun hükümlerinin keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngörülebilir nitelikte olması gerektiği, bunun Anayasanın 2. maddesinde teminat altına alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olduğu, dolayısıyla Anayasanın 13.maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunîliğin hukuk devleti ilkesi işığında yorumlanmasının zorunlu olduğu, bu kapsamda yapılan değerlendirmeye göre kuralların belirlilik ve öngörüłebilirlik ilkelerine aykırı bulunmadığı, ayrıca meşru bir amaca dayandığı,demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olduğu belirtilerek kuralların Anayasanın 13., 26. ve 28. maddelerine aykiri olmadiği sonucuna ulaşilmiştir.

Gerekçede belirtilen ilkelere katilmakla birlikte, bunların incelenen kurallara uygulanması neticesinde ulaşılan sonuçlardan, kuralların Anayasanın 2. maddesinde öngörülen hukuk devleti ışığında yorumlanarak Anayasanın 13. maddesi uyarınca kanunîlik öİçütüne uygun bulunmasına ilişkin çoğunluk görüşüne belirlilik ilkesine ve dolayısıyla kanunîlik ölçütüne aykırılık bulunduğu gerekçesiyle (ayrıntılı açıklama için bkz. 3/6/2021tarihli ve E.2020/9, K.2021/37 sayılı karara ilişkin karşioy gerekçem); diğer değerlendirmelere ve sonuçlara da Başkan Sayın Zühtü ARSLAN’ın karşıoy gerekçesinde belirtilen sebeplerle katilmiyorum.

Yukarıda açıklanan sebeplerle bu kuralların da Anayasaya aykırı olduğu ve iptal kararıverilmesi gerektiği düşüncesiyle karara karşıyım.

Üye M. Emin KUZ 

Esas Sayisi : 2020/53Karar Sayısı : 2021/55
KARŞIOY YAZISI 
1. Mahkememiz çoğunluğunun 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 32. maddesiyle 5275 Sayılı Kanunun 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikrasın ilk iki cümlesinin ve 31. maddesiyle 5275 Sayılı Kanun'un 61. maddesinin (2) numaralıi fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan "….ve 62nci maddedeki şartları taşıyan.…ibaresinin Anayasaya aykırı olmadığına ilişkin kanaatine katılmamaktayım.
2. Kanun'un 62. maddesinde hükümlülerin süreli ve süresiz yayınlardan yayınlanmasıhakkı düzenlenirken dördüncü fikranın ilk cümlesinde Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmîilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilemeyeceği, ikinci cümlede ise ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâlinin bu hükmün dışında olduğu ifade edilmektedir.

3. Dolayısiyla burada ceza infaz kurumuna kabul edilecek gazetelerle ilgili olarak Basın İlân Kurumunun resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının gazeteye verilmiş olmasıönem arz etmektedir. 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un “gazetelerin vasıfları" başlikh 34. maddesinde resmi ilan verilecek mevkutelerin vasiflarının münderecat,sayfa sayı ve ölçüsü, kadro, fiili satış ve en az yayın hayatı süresi bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın-Ilan Kurumu Genel Kurulunca tespit olunacağı hüküm altına alınmıştır. Görüldüğü üzere buradaki kriterler ilgili Kanun'da sayılan hususlar dikkate alınarak Basın İlan Kurumunca belirlenecektir.

4. Dava konusu kanuni düzenlemeye konu olan hükümlülerin süreli yayınlardan faydalanması hususu doğrudan Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan düşünceyi açıklama hürriyeti ve 28. maddesinde güvence altına alınan basın hürriyeti ile ilgilidir. Bu bağlamda dava konusu kuralla Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin ceza infaz kurumuna kabul edilemeyeceğinin öngörülmesi bu haklara getirilen bir sınırlama niteliğindendir. Dolayısıyla kanunla getirilen bu sınırlamanın temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması ile ilgili güvenceleri düzenleyen Anayasa’nın 13.maddesine uygun olmasi gerekmektedir.

5. Bu bağlamda uygunluk denetiminde öncelikle 13. maddedeki ilk güvence olan "kanunilik" koşułunun sağlanması gerekmektedir. Bu koşulla ilgili olarak sınırlamayıöngören kanunun açık, net ve idarenin sübjektif uygulamasına sebebiyet vermeyecek.keyfiliğe imkân vermeyen nitelikte olması gerekmektedir.

6. Nitekim Anayasa Mahkemesinin bir kararında ifade ettiği biçimde temel hak ve özgürlüğü sınırlandıran kanunun yeterince açık, anlaşılabilir ve ulaşılabilir olması önem arz etmektedir (Bk.: Türkiye İş Bankası A.$. [GK]. B. No: 2014/6192, 12/11/2014, § 50).
7. Oysa dava konusu kurallar ceza infaz kurumlarına kabul edilecek gazeteler yönünden Basın İlan Kurumuna geniş bir takdir imkânı vermektedir. Bu yönü ile hükümlülerin düşünceyi açıklama ve basın hürriyetlerine kanunla getirilen sınırlama Anayasanın 13. maddesinde öngörülen “kanunla sınırlama" güvencesinde aranan şartlarısağlamaktan uzaktir.


8. Yukarıda sıralanan gerekçelerle 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazi Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesiyle 5275 Sayılı Kanunun 62. maddesine eklenen (4) numaralı fikrasının ilk iki cümlesi Anayasa’nin 13., 26. ve 28. maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir.9. Öte yandan aynı Kanun’un 61. maddesinin (2) numaralı fikrasına eklenen ikinci cümlede yer alan “.….ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan.." ibaresi de yukarıda iptali gerektiği kanaatinde olduğum kurala gönderme yaptığından 62. maddenin ilk iki cümlesindeki gerekçelerle Anayasaya aykırılık taşıdığı için bu ibarenin de iptali gerekmektedir.
10. Yukarıda sıralanan gerekçelerle çoğunluğun aksi yöndeki kararına katilmamaktayim.

Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ