Anayasa Mahkemesinin 7/3/2024 Tarihli ve E: 2023/10 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2024/22 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-12-02

2 Aralık 2024 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32740
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
Esas Sayısı : 2023/10 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2024/22

Karar Tarihi : 7/3/2024


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
İşçinin Kendi Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. İşçinin Kendi Partisinin; Anayasa Mahkemesine verdiği 2022 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun'un 73. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da "Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında gönderilecek kesin hesapların karara bağlanarak birleştirilmiş olması gerektiği özellikle belirtilerek Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan mali denetimin partinin teşkilatı açısından sorunlu görülmüşgelir ve giderler üzerinden yapılması engellenmek istenmiştir. Bu sebeple parti yetkili organınca onaylanmamış kesin hesapları Anayasa Mahkemesi tarafindan incelenebilecek bir belge olarak görmek imkânsızdır. Bu hâliyle makul bir gerekçe sunmadan kesin hesaplar merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanmadığı sürece hesap verilebilir bir belge düzeni kuruiduğundan bahsedilemez.

4. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1) numaralıfikrasının (a) bendinde siyasi partilerin "Merkez karar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarınca alınmış parti genel merkezi ve iller örgütleri kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini", (b) bendinde “Karara bağlanmış ve birleştirilmiş bulunan bir yıllık kesinhesabın onaylı örneğini", (c) bendinde “Parti genel merkez kesinhesabının onaylıörneğini,", (ç) bendin de “Bağlı ilçeleri de kapsayan ve il sorumluları tarafindan imzalanmış

olan iller teşkilatı kesinhesaplarının onaylı örnekleri ile genel merkez tarafindan düzenlenecek olan il teşkilatları kesinhesaplarının icmal listesini,", (d) bendin de “Parti genel merkez ve il teşkilatlarının aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve sekillerini belirten listeleri,", (e) bendinde ise “Parti genel sekreteri ve genel saymaninın imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” hesap yılını takip eden yılın haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.
5. İşçinin Kendi Partisinin kesin hesaplarının incelenip birleştirildiği ve onaylandığına dair kararı göndermediği tespit edilmiştir.

6. Ayrıca İşçinin Kendi Partisinin, 2022 yılı genel merkez kesin hesabının onaylıörneği, birleştirilmiş kesin hesabın onayhı örneği, banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarının bulunmadığı, parti genel merkezinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 1.500 lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini belirten listelerini Mahkemeye sunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla Partinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesinin ikinci fikrasının amir hükmüne uymamıştır.
7. Kanun'un 111. maddesinin (c) bendinde Anayasa Mahkemesi tarafindan yapılan inceleme ve araştirmaları engelleyen parti sorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumluları hakkında hapis ve para cezası öngörülmüştür.
8. Açıklanan sebeplerle Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

III. SONUÇ
İşçinin Kendi Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 7/3/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Zühtü ARSLAN 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 
Üye Engin YILDIRIM 

Üye Üye Üye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye Basri BAĞCI İrfan FIDAN Kenan YAŞAR 
Üye Üye Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL