Yüksek Seçim Kurulunun 20/12/2023 Tarihli ve 2023/1565 Sayılı Kararı
YÜKSEK SEÇİM KURULU KARARLARI | 2023-12-21

21 Aralik 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32406
YÜKSEK SEÇİM KURULU KARARI 
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından:
Karar No: 2023/1565
KARAR 
2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fikrasında yer alan: “Mahalli İdareler seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü seçimin başlangıçtarihidir. Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme günüdür." hükmüne istinaden Mahalli İdareler Genel Seçimleri 31 Mart 2024 Pazar günü yapılacaktir.
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 79'uncu maddesi ile seçimlerin başlamasından bitimine kadar seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma görevi Yüksek Seçim Kuruluna verilmiş, radyo ve televizyon yayınları ile yazılı, sözlü ve görsel basının toplum üzerinde önemli bir rolü olduğu kabul edilerek 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 55/A ve 55/B maddelerinde gerekli hükümlere yer verilmiş, ayrica 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un bazı maddeleri ile seçim hukukunu ilgilendiren 8, 29/A, 30 ve 45'inci maddeleri dikkate alınarak düzenleme yapılmasıgerekmiştir.

Seçimlerin õzgür ve adil bir ortamda yapılmasında, demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsuru olan siyasi partiler ve bağimsiz adayların kendilerini halka anlatmalarında önemli bir payı olan basın ve yayın kuruluşlarının yayın ilkelerine uymalarızorunluluk arz etmektedir.

Bu kuruluşların bilgi toplamada ve halkı bilgilendirmede önemli rol ve katkıları göz önünde bulundurularak seçim kanunları ve 6112 sayılı Kanun'un 30'uncu maddesinin birinci fikrasında yer alan; “Seçimlerle ilgili olarak seçim dönemlerinde yapılan yayınlara ilişkin usul ve esaslar Yüksek Secim Kurulu tarafindan düzenlenir." hükmüne dayanılarak Mahalli İdareler Genel Secimlerinin 1 Ocak 2024 olan başlangic tarihinden bitimine kadar olan dönemde basın ve yayın kuruluşlarının yayın ilkelerinin belirlenmesi gerekmiş olmakla, konu incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Millî iradenin sağlıklı ve serbest biçimde olusabilmesi amaciyla Anayasa'nın 79'uncu maddesiyle seçimlerin yargi yönetim ve denetimi altında yapılması kurala bağlanmiş,seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzluklari, şikâyet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama görevi Yüksek Seçim Kuruluna verilmiştir.
Demokratik toplum düzeni gereklerine uygun bir seçimin yapılabilmesi; oy verme gününden önce siyasi partilerin ve bağımsız adayların özgür, eşit, serbest biçimde kendilerini topluma tanitmalari, program ve projeleriyle yarışmalarına olanak sağlayan bir ortamin oluşturulması koşuluna bağlıdır. Nitekim demokratik bir seçim için gerekli ortamın oluşturulabilmesi amaciyla seçimin başlangicı olarak belirlenen tarihten oy verme gününe kadar geçen süreyi kapsayan seçim döneminde uygulanacak usul ve esaslar ilgili kanunlarda düzenlenmiştir.

Kamuoyunu etkileyip yönlendirebilmeleri nedeniyle radyo ve televizyon yayınlari,seçim döneminde daha ayrintılı ve özenle uygulanması gereken usul ve esaslara tabi tutulmuştur. 298 sayılı Kanun ile 6112 sayılı Kanun, radyo ve televizyon, basın, iletişim araclari ve internet vavinlari ile ilgili düzenlemeleri icermektedir.

6112 sayılı Kanun'un;
"Yayın hizmetlerinin internet ortamından sunumu” başlıklı 29/A maddesinin birinci fikrasında; Üst Kuruldan geçici yayın hakkı ve/veya yayın lisansı bulunan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar, bu hak ve lisansları ile yayınlarını bu Kanun ve 4/5/2007 tarihli ve 5651sayılı İnternet Ortamında Yapilan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun hükümlerine uygun olarak internet ortamından 

da sunabilirler. Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini sadece internet ortamından sunmak isteyen medya hizmet sağlayıcılar Üst Kuruldan yayın lisansi, bu yayınları internet ortamından iletmek isteyen platform işletmecileri de Üst Kuruldan yayın iletim yetkisi almak zorundadır.",
“Seçim döneminde yayınlar’ başlıklı 30’uncu maddesinin;
Birinci fikrasında; “Seçimlerle ilgili olarak seçim dönemlerinde yapılan yayınlara ilişkin usul ve esaslar Yüksek Seçim Kurulu tarafindan düzenlenir.",
İkinci fikrasında; “Üst Kurul, medya hizmet sağlayıcılarının seçim dönemlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim Kurulunun kararları doğrultusunda izler, denetler ve değerlendirir.",
"Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun yükümlülüğü" başlıklı 45'inci maddesinin;
Birinci fikrasında; “8'inci maddede belirtilen yayın ilkeleri ile bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticarî iletişimi düzenleyen hükümleri, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu yayınları hakkında da uygulanır.",
İkinci fikrasında; “Söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu ihlâlin niteliği açıkça belirtilerek Üst Kurulca uyarılır ve yükümlülüğün gereğinin yerine getirilmesi ilgili Bakanlığa bildirilir.",
hükümlerine yer verilmiştir.
298 sayılı Kanun'un “Özel radyo ve televizyonlarla yayın" başlıklı 55/A maddesinin;
Birinci fikrasında; “Seçimlerin başlangıç tarihinden oy verme gününün bitimine kadar özel radyo ve televizyon kuruluşları, yapacakları yayınlarda 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 5, 20, 22 ve 23'üncü maddeleri ile 31'inci maddesinin ikinci fikrasıhükümlerine tabidir.",
İkinci fikrasında; “Seçimin başlangıç tarihinden itibaren oy verme gününden önceki yirmi dört saate kadar olan sürede, siyasi partiler veya adaylar radyo ve televizyonlarda birlikte veya ayrı ayrı açık oturum, röportaj, panel gibi programlara katılarak görüşlerini açıklayabilirler. Siyasi partiler veya adayların açık veya kapalı yer toplantıları, radyo ve televizyonlarda canlı olarak yayınlanabilir.",
hükümleri yer almakta olup,
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT) ile özel radyo ve televizyonlar yukarıdaki fikra hükümlerine göre seçime katılan siyasi partiler ile bağımsız adayların birlikte veya ayrıayrı açık oturum, röportaj, panel gibi programlara katılımını sağlama ve görüşlerini açıklama imkânı verirken seçim hukukunun temel ilkeleri olan eşitlik, dürüstlük, serbestlik ilkelerine uymak zorundadır.

298 sayılı Kanun'un “Basın, iletişim araçları ve internette propaganda" başlıklı 55/B maddesinde;
"Seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, yazılı basında ilân ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, yazılıveya görüntülü propaganda yapabilirler.

Vatandaşların, elektronik posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, taşinabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılamaz. Ancak, siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, görüntülü veya yazılımesajlar her zaman serbesttir.

Oy verme gününden önceki on günlük sürede, yazıli, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları ile kamuoyu araştirmalari, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla bir siyasi partinin veya adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın yapilması ve herhangi bir surette dağitımi 

yasaktır. Bu sürenin dışında yapılacak yayınların; tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun olması şarttır. Kamuoyu araştırmaları ve anketlerin yayinlanması sırasında,araştırmanın hangi kuruluş tarafından yapıldığının, denek sayısının, araştırmanın kim tarafindan finanse edildiğinin açıklanması zorunludur.

Bu madde hükümlerine göre yapılacak propagandaların ve yayınların ilkeleri Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.",
kuralları yer almıştır.
2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 5'inci maddesi ve 6112 sayılıKanun'un 8'inci maddesi, radyo ve televizyon kuruluşlarının uymakla yükümlü olduklarıyayın hizmet ilkelerini ayrıntilı biçimde saptamıştır. Söz konusu yayın ilkeleri, seçim hukukunun temel ilkeleri olan eşitlik, serbestlik, dürüstlük ilkelerini de kapsamaktadır. Bu ilkelerin titizlikle uygulanmaları halinde radyo ve televizyon yayınları, seçimlerin demokratik bir ortamda gerçekleşmesine katki sağlayacaktır.

Buna göre radyo ve televizyon yayınları ile basın ve iletişim araçlarının tabi tutulduğu usul ve esaslar, seçim döneminde; oy verme gününden önceki son yirmi dört saat ile on günlük süre ve diğer bölümü için ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Radyo ve televizyon kuruluşları, oy verme gününden önceki yirmi dört saat dışındaki seçim döneminde 2954 ve 6112 sayılı Kanunlarda belirtilen ilkelere titizlikle uymak suretiyle yayılarını sürdürebileceklerdir.

Basın, iletişim araçları ve internet üzerinden yapılan yayınlarla ilgili 298 sayılıKanun'un 55/B maddesi ile 2954 ve 6112 sayılı Kanunlarda öngörülen düzenlemeler karşısında, söz konusu yazılı basın, iletişim araçları ve internet üzerinden yapılan yayınların,seçim hukukunun temel ilkeleri olan eşitlik, serbestlik, dürüstlük ilkelerine uygun bir şekilde yapılmasi gerekmektedir.

Kurulumuzca, seçim döneminin belirtilen bölümüyle ilgili olarak bu dönemin özellikleri göz önüne alınmak suretiyle aşağıda yazılı yasal düzenlemelerde yer alan bazıkural ve ilkelerin radyo ve televizyon kuruluşları (6112 sayılı Kanun'un 29/A maddesi uyarınca internet ortamında yapılacak yayınlar dâhil) ile yazıli, sözlü ve görsel basına duyurulması gerekli görülmektedir.

A- Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT) ile özel radyo ve televizyon kuruluşları yayınlarında;
1) Tek yönlü ve taraf tutan yayınlar yapamazlar. Bu kuruluşlar yayınlarında demokratik kurallar çerçevesinde siyasi partiler ve bağımsız adaylar arasında firsat eșitliğini sağlamak zorundadırlar.

2) Adalet ve tarafsızlığa, kanunlara uygun davranmakla yükümlü olan yayın kuruluşlari, irk, cinsiyet, sosyal sınıf veya dini inançları esas alarak yayın yapamazlar.
3) Seçimin başlangıç tarihinden itibaren oy verme gününden önceki yirmi dört saate kadar olan sürede, siyasi partiler veya bağımsız adaylar radyo ve televizyonlarda birlikte veya ayrı ayrı açık oturum, röportaj, panel gibi programlara katılarak görüşlerini açıklayabilirler.Siyasi partiler veya adayların açık veya kapalı yer toplantıları, radyo ve televizyonlarda canlıolarak yayınlanabilir.

B- Basın iletişim araçlari ve internet yayınlarında;
1) Seçime katilan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, yazılı basında ilân ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, yazılıveya görüntülü propaganda yapabilirler.


2) Seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, vatandaşların, elektronik posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapamazlar. Ancak siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, görüntülü veya yazılı mesajlar her zaman serbesttir.
3) Oy verme gününden önceki on günlük sürede, yazıli, sözlü, görsel basın ve yayın araçları ile kamuoyu araştirmalari, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla bir siyasi partinin veya adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın yapılması ve herhangi bir surette dağıtımıyasaktir.

4) Seçimin başlangıç tarihinden oy verme gününden önceki on günlük süreye kadar yapılacak kamuoyu araştırmaları ve anketlerin yayınlanması sırasında, araştırmanın hangi kuruluş tarafindan yapıldiğının, denek sayısının, araştırmanın kim tarafindan finanse edildiğinin açıklanması zorunludur.

S O N U Ç :
Açıklanan nedenlerle, 1 Ocak 2024 tarihinde başlayan Seçim Takviminde;
1- Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu ile özel radyo ve televizyon kuruluşlarının (6112 sayılı Kanun'un 29/A maddesi uyarınca internet ortamında yapilacak yayınlar dahil),seçimin başlangiç tarihi olan 1 Ocak 2024 tarihinden oy verme gününün bitimine kadar yapacakları yayınlarda;
a) 2954 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinde öngörülen genel yayın esasları ile 6112sayilı Kanun'un 8'inci maddesinde yer alan yayın hizmet ilkelerine titizlikle uymalarıgerektiğine,
b) Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun davranmakla yükümlü radyo ve televizyon kuruluşları ile yazıli, sözlü ve görsel basının; tek yönlü, taraf tutan yayınlar yapamayacaklarına, bu kuruluşların yayınlarında demokratik kurallar çerçevesinde siyasi partiler ve bağımsız adaylar arasında firsat eşitliğini sağlamak zorunda olduklarına,
c) Siyasi partiler ve bağımsız adayların, seçim döneminde görüşlerinin eşitlik,serbestlik, dürüstlük ilkelerine uygun bir şekilde yansıtılması için gerekli katılımın sağlanması, bu konudaki girişimlerini ve sonucunu yayınlarında açıkça ilân ederek kamuoyuna duyurması gerektiğine,
c) Yayınlarında adalet ve tarafsızlığa, kanunlara uygun davranma zorunluluğu bulunan anılan kuruluşların, irk, cinsiyet, sosyal sınıf veya dini inançları esas alarak yayın yapamayacaklarina,
d) Siyasi partiler ve adayların, radyo ve televizyon kanalları ile yazılı, sözlü ve görsel basinda yapacakları propagandalarda, Türkçenin yanı sira farklı dil ve lehçeleri de kullanabileceklerine,
e) Herhangi bir yayının internet ortamında propaganda yasaklarına aykırılik içerecek şekilde yayını halinde, tüm dünyadan izlenmesi mümkün olduğundan, bu yayına erişimi engelleme kararı verme ve gereği için erişim sağlayicılarına bildirme görevinin, itirazın yapıldiğı yer ilçe seçim kurulu başkanlığına ait olduğuna (Birden fazla ilçe seçim kurulu bulunması durumunda birinci ilçe seçim kurulu yetkilidir.),
f) Siyasi partiler ve adayların oy verme gününden önceki yirmi dört saate kadar olan sürede radyo ve televizyonlarda birlikte veya ayrı ayrı açık oturum, röportaj, panel gibi programlara katilarak görüşlerini açıklayabileceklerine,
g) Siyasi partiler ve adayların açık veya kapalı yer toplantılarının radyo ve televizyonlarda canlı olarak yayınlanabileceğine,
ğ) Seçim dönemi içinde, özel taniticı programlarin (ulusa sesleniş, millete hizmet yolunda vb.) banttan veya canli olarak yayinlanamayacağına,

2- Seçime katılan siyasi partiler ve adayların seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, yazılı basında ilân ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, yazılıveya görüntülü propaganda yapabileceklerine,
3- Vatandaşların, elektronik posta adreslerine, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli,görüntülü veya yazılı mesaj gönderilemeyeceğine, ancak siyasi partilerin kendi üyelerine sesli, görüntülü veya yazılı mesajları her zaman gönderebileceklerine,
4- Oy verme gününden önceki on günlük sürede, yazıli, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları ile kamuoyu araştirmalari, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla bir siyasi partinin ve adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın ve herhangi bir surette dağıtimının yapılamayacağına,
Bu sürenin dışında yapılacak yayınların; tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerine uygun olmasına, kamuoyu araştırmaları ve anketlerin yayınlanması sırasında, araștirmanın hangi kuruluş tarafindan yapıldığının, denek sayisının, araştırmanın kim tarafindan finanse edildiğinin açıklanmasının zorunlu olduğuna,
5- Karar örneğinin;
a) Resmî Gazete'de yayimlanmasına,
b) Adalet Bakanlığına,
c) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına 
ς) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne,
d) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığına,
e) Seçime katilabilecekleri tespit ve ilan edilecek siyasi partilerin genel başkanlıklarına,
f) “Sonuç” bölümünün, Yüksek Seçim Kurulu duyurusu olarak ilân edilmek üzere Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna,
gönderilmesine,
g) Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce Kurulumuzun www.ysk.gov.tr adresinde ve Kurumsal Portalda yayimlanmasina,
20/12/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan Başkanvekili Üye Üye Ahmet YENER Ekrem ÖZÜBEK Ali ÜRKER Orhan USTA 
Üye Üye Üye Üye Battal ÖĞÜT Talip BAKIR Dr. Serdar MUTTA Mahmut AKGÜN 
Üye Üye Üye Feyzi EROĞLU İsmail KALENDER Ali ÇOPUR