Ticaret Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2019-05-18

18 Mayıs 2019 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 30778
YÖNETMELİK
Ticaret Bakanlığından:
TİCARET
BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE
İŞLETMESİ
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ticaret
Bakanlığı Döner Sermaye İşletmelerinin faaliyet alanlarına, çalışma usul ve
esaslarına, gelir kaynaklarına, giderlerine, bütçesine, idari ve mali işlemlerine
ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Ticaret
Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri ile döner sermayenin faaliyet alanına
giren bütün mal ve hizmetleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2018 tarihli
ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 467 nci maddesi ile
3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı
Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 26 ncı maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Ticaret Bakanını,
b) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
c) Döner Sermaye Dairesi Başkanlığı: Genel Müdürlük
bünyesinde döner sermaye ile ilgili faaliyetlerden sorumlu Daire
Başkanlığını,
ç) Döner Sermaye Komisyonu: Bakanlık birimlerince
Döner Sermaye İşletmesi bütçesinden karşılanması istenilen harcama
taleplerini değerlendirmek amacıyla oluşturulan komisyonu,
d) Genel Müdürlük: Risk Yönetimi, Tasfiye ve Döner
Sermaye Genel Müdürlüğünü,
e) İşletme: Döner sermaye işlemlerini yapmakla
görevli işletme müdürlüklerini,
f) Muhasebe birimi: Gelir ve alacakların tahsili,
giderlerin ve borçların hak sahibine ödenmesi, para ve parayla ifade
edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere
verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması
ve raporlanması işlemlerini yürüten birimi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Faaliyet Alanları, Gelirler ve Giderler
Faaliyet
alanları
MADDE 5 –
(1) Döner Sermayenin faaliyet
alanları şunlardır:
a) 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük
Kanununa göre tasfiye edilecek hale gelen eşyanın tasfiyesini yapmak,
tasfiyelik eşyanın satışa sunulmasından önce özelliklerine göre bakımı,
tamiri ve ambalajlamasını yapmak veya yaptırmak.
b) Tasfiyelik eşya için depolar, mağazalar ve satış
reyonları açılmasına ve işletilmesine ilişkin ilke ve standartları
belirlemek, bu yerleri açmak, işletmek, işlettirmek ve denetlemek.
c) Bakanlığın görev alanına giren konulara ilişkin
bilgi ve belgelerin matbu veya elektronik ortamda alımını, satışını veya
bedelsiz dağıtımını yapmak veya yaptırmak.
ç) Gümrük idaresinin ihtiyaç duyduğu her türlü
mührün alımını, satımını veya bedelsiz dağıtımını yapmak.
d) İhracatın geliştirilmesi ve ithalatın
yönlendirilmesi kapsamında yapılacak faaliyetleri yürütmek.
e) Dış ticarette ürün denetimleri ve uygunluk
değerlendirmesi, ürün denetimlerinde ihtiyaç duyulan laboratuvarların
kurulması ve mevcutların geliştirilmesi, ürün denetimlerinde numune alımı
ve analizi masrafları ile dış ticaret denetimleri kapsamında alınan ve
firmalarca belli süreler dâhilinde geri alınmayan numunelerin satışına
ilişkin faaliyetleri yerine getirmek.
f) Bakanlık hizmetlerinin geliştirilmesine ilişkin
kurs, konferans, toplantı, seminer, envanter, projelendirme, uygulama,
araştırma, geliştirme, yayın, rehberlik, danışmanlık, yönetim, işletme ve
benzeri hizmetleri yapmak, yaptırmak veya bunlara katılmak.
g) Yurt dışı teşkilatının geliştirilmesine yönelik
faaliyetlerde bulunmak.
ğ) Gümrük denetimleri kapsamında alınan ve
firmalarca belli süreler dâhilinde geri alınmayan numunelerin satışını
yapmak.
h) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
Onbeşinci Bölümünde düzenlenen Ticaret Bakanlığına verilen diğer görevler
kapsamında olan ve Döner Sermaye Komisyonunca uygun bulunan harcamaları
yapmak.
ı) Bakan tarafından Genel Müdürlüğe veya doğrudan
Döner Sermaye İşletmesine verilen diğer görevleri yapmak.
Gelirler
MADDE 6 –
(1) Döner Sermayenin gelirleri
şunlardır:
a) 5 inci maddede belirtilen faaliyetlerden elde
edilen gelirler.
b) İhracatçı Birliklerinin aylık gerçekleşen
gelirlerinin en çok %10’u olmak üzere, Bakan tarafından tespit edilerek
kesinleşen katkı payları.
c) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin aylık
gerçekleşen gelirlerinin en çok %1’i olmak üzere, Bakan tarafından tespit
edilerek kesinleşen katkı payları.
ç) İşletmeye ait taşınır malların satışından elde
edilen gelirler.
d) Bakanlık laboratuvarlarında yapılan tahlillerden
elde edilen gelirler.
e) Gümrük idarelerinin denetimi altındaki alanlarda
yükleme, boşaltma, nakletme, elleçleme, ambarlama, tartım ve benzeri
hizmetlerden elde edilen gelirler.
f) Yolcu beraberi eşya, kaçak veya kaçak zannı ile
yakalanan eşya ve araç ile zorunlu hallerde gümrük denetimine tâbi diğer
eşya için Bakanlık tarafından işletilen ya da işlettirilen geçici depolama
yerleri ve antrepolardan elde edilen gelirler.
g) Faiz ve komisyon gelirleri.
ğ) Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanları ile
ilgili diğer gelirler.
(2) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri
kapsamındaki gelirler ilgili kurumlarca; her ayın gerçekleşen gelirlerine
ait katkı payları, müteakip ayın on beşine kadar Döner Sermaye hesabına
aktarılır. Bu maddede belirtilen şekilde hesaba aktarılmayan katkı payları
amme alacağı sayılır ve 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde takip ve tahsil edilir.
Giderler
MADDE 7 –
(1) Döner Sermayeden yapılabilecek
giderler şunlardır:
a) 5 inci maddede belirtilen iş, hizmet ve
faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için yapılan her tür harcama, masraf,
ödeme ve yatırımlar.
b) İşletme kadro ve pozisyonlarında görev yapan tüm
personele ilgili mevzuatı uyarınca yapılan aylık ve ücretler ile mali ve
sosyal haklarına ilişkin ödemeler.
c) İşçi ücretleri ile toplu sözleşmelerle işçilere
tanınan özlük haklarıyla ilgili ödeme ve giderler.
ç) 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
uyarınca yapılacak harcırah ödemeleri.
d) İhtiyaç duyulan insan gücü, gayrimenkul, araç,
taşıt ve ekipman temini ile inşaat işleri için yapılacak harcamalar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bütçe, Kesin Hesap, Yönetim Hesabı ve Hesap Verme
Bütçe
MADDE 8 –
(1) Bütçe; gelir ve gider
tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösterir.
(2) Döner Sermaye Bütçesi, metin kısmı ile ekli
cetvellerden oluşur.
(3) İşletme müdürlüklerince hazırlanan bütçe
tahminleri her yıl Temmuz ayının sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderilir.
(4) İşletme bütçeleri Genel Müdürlükçe incelenerek
Bakanlıkça onaylanır ve mali yılbaşından itibaren yürürlüğe girer.
(5) Harcamalar bütçede yer alan ödeneklere
dayanılarak gerçekleştirilir.
(6) Ödeneksiz ya da ödenek üstü harcama yapılamaz.
Kesin
hesap
MADDE 9 –
(1) İşletmelerin bütçe uygulama
sonuçları, işletme tarafından hazırlanan kesin hesap cetvellerinde
gösterilir.
(2) Kesin hesap cetvelleri, muhasebe kayıtları
dikkate alınarak hazırlanır. İşletme tarafından hazırlanan cetveller, bir
yıllık uygulama sonuçlarını gösterir.
(3) İşletme müdürlüklerince hazırlanan kesin hesap
cetvelleri, bütçe tahminleriyle birlikte her yıl Temmuz ayının sonuna kadar
Genel Müdürlüğe gönderilir.
Yönetim
dönemi hesabı
MADDE 10
– (1) Yönetim dönemi hesabı;
yönetim döneminde yapılan bütün mali işlemleri kapsayan mali tablo, defter
ve cetveller ile sayım tutanaklarından oluşur. Görev başındaki muhasebe
yetkilisi tarafından düzenlenen yönetim dönemi hesabı, ilgili mevzuatında
belirtilen sürede yetkili mercilere verilir. Yönetim dönemi hesabı dosyasının
bir örneği de muhasebe biriminde muhafaza edilir.
Hesap
verme sorumluluğu
MADDE 11
– (1) Her türlü işletme kaynağının
elde edilmesi, muhafazası ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar,
kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde
edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından
ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve
yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sermaye ve Sermaye Kaynakları
Sermaye
MADDE 12
– (1) Döner Sermaye İşletmeleri
için 100.000.000 (yüz milyon) Türk Lirası sermaye tahsis edilmiştir.
(2) İhtiyaç duyulması halinde tahsis olunan sermaye
Cumhurbaşkanı tarafından beş katına kadar artırılabilir.
(3) Bağış ve yardımlar tahsis edilen sermaye
limitine bakılmaksızın sermayeye ilave edilir.
Sermaye
kaynakları
MADDE 13
– (1) Sermaye kaynakları
şunlardır:
a) Döner sermaye faaliyetlerinden elde edilecek
kârlar.
b) Bağış ve yardımlar.
c) Döner sermaye faaliyetlerinde kullanılmak üzere
işletmeye verilen mallar.
ç) Aynî yardımlar.
(2) Döner sermaye faaliyetlerinden elde edilen
kârlar, ödenmiş sermaye tahsis edilen sermaye tutarına ulaşıncaya kadar
sermayeye ilave edilir.
(3) Ödenmiş sermaye tutarı tahsis edilen sermaye tutarına
ulaştıktan sonra elde edilen kârlar, hesap dönemini izleyen Nisan ayının
sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe
biriminin hesabına yatırılır.
(4) Faaliyet dönemleri sonunda oluşan zararlar,
izleyen yılların net kârlarından mahsup edilir.
(5) Mali yılın bitiminden başlayarak iki ay içinde
hazırlanacak bilanço ve ekleri ile bütün gelir ve gider belgeleri
Sayıştaya, bilanço ve eklerinin birer örneği de aynı süre içinde Hazine ve
Maliye Bakanlığına gönderilir.
(6) Döner sermayeye ait bütün mallar Devlet malı
hükmündedir.
(7) Bakanlık hizmetleri için döner sermayeden temin
edilen taşınmazlar, tapuda Hazine adına tescil edilerek Bakanlık adına
tahsis edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yönetim, Döner Sermaye Komisyonu, Harcama Yetkilisi
ve Gerçekleştirme Görevlisi
Yönetim
MADDE 14
– (1) İşletme faaliyetleri;
harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, işletme personeli, diğer birimlerin
ilgili personeli ile muhasebe biriminde görevli personel eliyle yürütülür.
(2) Diğer döner sermaye faaliyetleri ise; Döner
Sermaye Komisyonu, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve ilgili
birim personeli ile muhasebe biriminde görevli personel eliyle yürütülür.
Döner
Sermaye Komisyonu
MADDE 15
– (1) Döner Sermaye Komisyonu;
Bakanlıkça belirlenen limitler dâhilinde ilgili Bakan Yardımcısı veya Risk
Yönetimi, Tasfiye ve Döner Sermaye Genel Müdürü başkanlığında, ilgili
merkez birim amir veya amirleri, Strateji Geliştirme Başkanı, Risk
Yönetimi, Tasfiye ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğünde ilgili Genel Müdür
Yardımcısı ile Döner Sermaye Dairesi Başkanından teşekkül eder.
(2) Gerektiğinde döner sermaye komisyonuna Başkanın
belirleyeceği birim amirleri dâhil edilebilir.
(3) Bakanlık taşra ve yurt dışı teşkilatının
ihtiyaçlarının karşılanması için, hizmetin niteliği yönünden ilgili bulunduğu
merkez birimince talepte bulunulur ve komisyona da söz konusu birim
amirince iştirak edilir.
(4) Döner Sermaye Komisyonunun sekretarya
işlemlerini Döner Sermaye Dairesi Başkanlığı yürütür.
Döner
Sermaye Komisyonunun görevleri
MADDE 16
– (1) Komisyonun görevleri
şunlardır:
a) 5 inci maddede sayılan iş ve faaliyetler
kapsamında; Bakanlığın merkez, taşra ve yurt dışı birimlerinin mal ve
hizmet alımları ile yatırım harcamalarının döner sermaye bütçesinden
yapılmasına yönelik taleplerini genel bütçe ödeneklerini de gözeterek
değerlendirmek ve karara bağlamak.
b) Bakan tarafından verilecek diğer görevleri
yapmak.
Toplantı
karar yeter sayısı
MADDE 17
– (1) Komisyon üye tam sayısı ile
toplanır. Kararlar salt çoğunlukla alınır. Oyların eşitliği halinde,
Komisyon Başkanının oyu yönünde karar alınmış sayılır.
Harcama
yetkilisi
MADDE 18
– (1) Her bir işletmenin harcama
yetkilisi işletme müdürüdür.
(2) Bakanlığın diğer birimlerinin döner sermaye
bütçesinden yapacakları harcamalarda harcama yetkilisi, harcama talebinde
bulunan merkez, taşra veya yurt dışı teşkilatındaki birim amiridir.
(3) Harcama yetkilisi, döner sermayeden yapılacak
harcamaların ilgili mevzuat dâhilinde ve komisyon kararları çerçevesinde
amacına uygun olarak gerçekleştirilmesinden, harcama talimatlarının bütçe
ilke ve esaslarına uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve
verimli kullanılmasından ve bu Yönetmelik çerçevesinde yapmaları gereken
diğer işlemlerden sorumludur.
Gerçekleştirme
görevlisi
MADDE 19
– (1) Harcama yetkilisi;
yardımcılarını, yardımcısı bulunmayan yerlerde ise hiyerarşik olarak alt
kademedeki bir veya daha fazla sayıda personeli, ödeme emri belgesi
düzenlemek üzere gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 20
– (1) Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hallerde, 1/5/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ve ilgili
diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Yetki
MADDE 21
– (1) Bu Yönetmelikte belirtilen
komisyonun işleyişini, komisyona iletilen başvurularda istenecek bilgi ve
belgeler ile diğer hususlara ilişkin usul ve esasları belirlemeye;
uygulamada ortaya çıkan sorunları, tereddütleri, özel ve zorunlu durumları
inceleyip sonuçlandırmaya; bu Yönetmeliğin uygulanması için gerekli her
türlü tedbiri almaya Genel Müdürlük yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelikler
MADDE 22
– (1) 5/7/2012 tarihli ve 28344
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Döner Sermaye
İşletmesi Yönetmeliği ile 4/7/2012 tarihli ve 28343 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Ekonomi Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) 2/7/2018 tarihli ve
703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre;
maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Genel Müdürlük bünyesine dâhil
edilen Döner Sermaye İşletmesinin her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç ve
malzemeleri, borç ve alacakları, hak ve yükümlülükleri, yazılı ve
elektronik ortamdaki her türlü kayıt ve dokümanları, başka hiçbir işleme
gerek kalmaksızın Bakanlık Döner Sermaye İşletmelerine devredilmiş sayılır.
(2) 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 30 uncu
maddesiyle kaldırılan Döner Sermayeye ait 20.000.000 TL ödenmiş sermaye,
Bakanlık Döner Sermaye İşletmelerinin mevcut 30.000.000 TL ödenmiş sermayesine
eklenir.
Yürürlük
MADDE 23
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 24
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Ticaret Bakanı yürütür.