Anayasa Mahkemesinin 30/6/2021 Tarihli ve 2018/18511 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-09-15

15 Eylül 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31599
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR  GÜLLİ DAĞHAN VE MEHMET NESİH DAĞHAN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/18511Karar Tarihi : 30/6/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FIDAN Raportör : Gökçe GÜLTEKİN YILMAZ Başvurucular : 1. Gülli DAĞHAN 
: 2. Mehmet Nesih DAĞHAN Başvurucular Vekili: Av. Abdullah ZEYTUN 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, silahlı çatışmada ölen yasa dışı örgüt mensubunun cesedine zarar verildiği iddiasıyla yapıan başvuruda verilen ihlal kararı sonrasında yürütülen soruşturma nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜREÇİ
2.Başvuru 11/6/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur 

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłlmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7.Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmamıştır.

III,. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve Ułusal Yargı Ağj Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden elde edilen bilgi ve belgelere göre tespit edilen olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucular 2004 yılında kaybolduktan sonra PKK terör örgütüne katıłan Ö.D.nin ebeveynidir.

10. Ö.D. 17/6/2010 günü saat 19.30 stralarında Gümüşhane'nin Kelkit ilçesi Tütenli köyü Torosłar Kelkaya mevkiinde güvenlik güçleri ile girdiği çatışmada öldürüłmüştür.
A. Çatışmayla İlgili Olarak Kelkit Cumhuriyet Başsavcıhğının 2010/481Soruşturma Sayılı Dosyasında Yapılan Îşlemler 
11. Çatışmayla ilgili olarak Kelkit Cumhuriyet Başsaveılığı soruşturma başlatmış.18/6/2010 tarihinde -henüz kimliği tespit edilemeyen- ölünün adli muayenesi yapılmıştır.Klasik otopsi işleminin yapilması için cesedin Trabzon Adli Tip Kurumuna (ATK)gönderiłmesine karar verilmiştir. Öłü muayenesinin yapıldığı bu tarihte cesedin kimliği henüz tespit edilemediğinden ölenin yakınları muayene işlemine katilamamıştır. Ölü Muayene Tutanağıīnda özetle şu bilgiler yer almaktadır: Ölenin 1.65 em boyunda, 65 kg ağırlığında,esmer tenli, kısa saçli, kirli sakalli, kahverengi gözlü, sünnetli bir erkek cesedi olduğu, sol kaşüstünde mermi giriş deliği, sağ göz kenarında mermi giriş deliği, burnun sağ yanında mermi çıkış deliği, boynun sağ kısmında mermi çıkış deliği olduğu. gözün altında bulunan kemiğin mermi sebebiyłe kırıldığı ve içeri doğru çöktüğü, cesedin ağzının sol yanında bułunan đişlerin kırıldığı, sağ koltuk altında mermi girişi, sol kołtuk ałunda mermi girişi. sağ ön kolun dış yüzeyinde 3x5 cm'lik doku kayıpłı yaralar, bacaklarında sol uylukta mermi girişi, sağkasıkta mermi girişi, sağ bacak dış ve ön yüzde iki mermi sıyırma izi. sol bacak dış tarafta mermi sıyırma izi olduğu, sağ ayak bileğinde kırık, sağ bacakta 2x5 cmlik doku kayıplıyaralanma olduğu, henüz ölü katılığının oluşmadığı, ölü morluklarının cesedin sırt ve kałçalarında kısmen ołuştuğu, ölümün tahminen 12-15 saat önce gerçekleştiği belirtilmiştir.Ayrica klasik otopsi işlemi yapilması için cesedin Trabzon Adłi Tip Kurumuna gönderilmesine karat verilmiştir. Ölü Muayene Tutanağı'nda ölenin vücudunda yanık olduğuna dair bir kayit bulunmamaktadır (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. B. No:2013/1951, 24/3/2016, §§ 10-12).

12. Trabzon ATK tarafindan 19/6/2010 tarihinde saat 02.15’te klasik otopsi işlemi yapılmıştır. Klasik otopsinin yapıldığı sırada ölenin kimliği hålà tespit ediłememiştir. Otopsi raporunda cesedin diş muayenesiyle ilgili olarak özetle şu bilgiler yer afmaktadır: 30-35yaşlarında, kahverengi gözlü, siyah kısa saçh. alnı önden ve yandan açık. üç dört günlük sakal ve bıyık tıraşh, sünnetli erkek cesedinde ölü katilığının geçmiş, çürümenin vücutta yeşillenme ve kurtlanmalar ile baş bölgesinden başlamış olduğu, ölü morluklarının sırtta ve mutat yerlerde az miktarda oluştuğu, alın solda, ortada O,5x1 cm çaphı üç adet ateşli silah yarası, sol göz dış yan ile kulak arasında 7 cm çaplı ateşli silah yarası defekti, sağ yanakta 3em çapłı ateşli silah yarası defekti, burun sırtı sağ yanda I cm çaphı ateşti silah yarası defekti.sağ omuz önde iki adet, sol omuz dış yanda ve üst koł dış yanda dört adet 0,Sx1 cm çaplıateşłi silah yarası giriş delikleri, soł dirseğin bemen üstünde dış yanda 1.5 cm ve 0.5 cm'lik birbirine yakın ateşli silah yarası giriş ve çıkış deliği, sırtta sol omuz arkada bir adet 0.5em'lik ateşli sitah yarası, enseden boyun sağa doğru 2x4 cm'lik ateşli silah yarası defekti, sağve sol koltuk altında 3-4 cm çaplı ateşli silab yarası defektleri, sirt sağda 1,3 hizasında 1

cm'lik ateşli silah yarası, sağ ön koł arkada 1.5x5 cm'lik ateşli silah sıyrığı, sağ ingunialde 2x4 cm'lik ateşłi silah yarası defekti, sağ uyluk 1/3 alt ic yanda 0,5x5 cm'lik ateşli silab sıyrığı, sağ diz dış yanda yukarıdan aşağıya seyirli łx4 cm'lik ateşli silaħ sıyrığı. sağ ayak bileğinde 2 cm çaplı yara ve bu yara altında tibia-fibula çift kemik kırığına bağlı deforme görünüm, sol uyłuk 1/3 orta dış yanda 2,5 em çaplı ateşli silah yarası. sol diz önde 2 cm uzunluğunda ateşli silah sıyrığı, sol bacak orta dış yanda 1x10 cm'lik ateşli silah cilt sıyrığıbulunduğu, kafatasında parçalanmış böłgeden beyin dokularının ve kemik parçalarının çıkmışolduğu, yara kenarlarının kısmen yeşil renk almış ve yüz bölgesinin yer yer kurtlanmışbulunduğu belirtilmiştir. Otopsi Tutanağı'nda ölenin vücudunda yanık olduğuna dair bir bilgi mevcut değildir (Gülli Dağhan ve Meħmet Nesih Dağhan. § 13).

13. Başvurucu Mehmet Nesih Dağhan 2010 yılı Haziran ayında. tarihini kesin olarak hatırlamadığı bir zamanda Diyarbakır Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından aranarak Ketkitte çatışmada ölen oğlunu teşhis etmek için çağrıldığını, fotoğrafları üzerinden oğlunu teşhis ettiğini, yüzünde mermi izleri dışında başkaca bir tahribat bulunmadığını,oğlunun yüzünün tanınacak hâlde olduğunu belirtmiştir ancak yaptırılan bu teşhisle ilgili dosyada herhangi bir tutanak bulunmamaktadır (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Duğhan. §14).

14. Trabzon ATK morgunda bulunan ceset 3/7/20j0 tarihli Kimlik Tespiti Keșif Tutanağı ile başvurucu Mehmet Nesih Dağhan ve ölenin dayısı A.E.ye Cumhuriyet saveisıtarafindan teşhis ettirilerek teslim edilmiştir.

15. Tutanakta ceset üzerinde tahribat yapılıp yapılmadığına dair bir bilgi bulunmadığı gibi teşhis işlemi sırasında başvurucu ve ölenin dayısının ifadelerinde de bu doğrultuda beyanları yoktur. Cesedin teşbis ve teslimi sırasında adli tip görevlisi A.P.K. da hazır bułunmuştur. Trabzon Cumhuriyet Başsavciłığı (Başsaveılık) tarafindan 3/7/2010tarihinde düzenlenen Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'ndaki Mehmet Nesih Dağhan'a ait ifade şöyledir:
"…Ben Diyarbakır'da Terör Şube Müdürlüğünden çağrıldığımda hana oğlumun fotoğraflarınu gösterdiler. Ben fotoğraflardan oğlumu tanudım. Sonra da bana oğlumum Kelkit'te vefat ettiğini ve cenazesinin Trabzon'da olduğunu söylediler. Ben de oğlumun Trabzon Adli Tip Kurumundaki cenazesini hugün almaya geldim. Adli Tp morgundaki üçadet müteveffa çeşitli yönlere çevrilerek gösterildi. Kelkit Cumhuriyet Başsavcılığıın 2010/48l soruşturma numarası ile klasik otopsisi yapilmak üzere Trabzon Adli Tip Kurumu Morgunun 2010/483 defter numarasma kayulı ceset benim oğluma aittir. Yüzünim görúnen kismından teşhis ediyorum. Otopsi sırasında çekilen fotoğraflar ve bana gösterdiğiniz müteveffanm vücudundaki henler. yüzünün kemik vapısınım hana benzeyişi ve benim boymumdaki ve göğsümdeki çocuklarımda da olan benler aynı. yüzünün sağlam kalan kısmıve burun vapisından müteveffanın oğlum Ö.D. olduğuna kesin kanaat getirdim. Benim herhangi bir tereddüdüm yoktur. Oğlum Ö. 1983 Diyarbakır Merkez doğunlu ve Diyarbakır Merkez nüfusuna kayıtludır. Ben oğlumu defnetmek üzere teslim almak istiyorum. "
16. Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'ndaki ölenin dayısı A.E.ye ait ifade şöyledir:
".Biz Diyarbakır'da yeğenim Ö.D.nin Trabzon morgunda olduğunu ōğrenince almak üzere Trabzon'a geldik. Huzura alındı. Adti Tip morgundaki üç adet múteveffa çeşitli vönlere çevrilerek gösterildi. Ayrica otopsideki ceset fotoğrafları da gösterildi. Bana gösterdiğiniz cesetlerden Trabzon Adli Tip Kurumu morgunun 2010/483 defter numarasma kayıtlı müteveffa henim kız kardeşimin oğlu Ö D.ye aittir. Ben kendisini küçüklüğünden berı

tanrım. Yüzünün görünen kisımlarıdan, vücudundaki benlerden. vücut vapismdan kesinlikle teşhis ettim. Herhangi bir tereddütüm yoktur."
17. Dosyada Kelkit Cumhuriyet Başsavcılığının çatışmayla ilgili bu soruşturmasımın neticesine ilişkin başka bir bilgi bulunmamaktadır.

B. Cesedin Tahrip Edilmesiyle İlgili Olarak Trabzon Cumburiyet Başsaveılığının 2011/11242 Soruşturma Sayıh Dosyasında Yapıan İşlemler 
18.Başvurucular 6/10/2010 tarihinde, oğullarının cesedinin yakılarak tahrip edildiği iddiasıyla Kelkit Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuştur.
19. Başvurucular dilekçede özetle 2010 yılı Haziran ayında Diyarbakır Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü tarafindan telefonla arandıklarıni, oğullarının Kclkit'te bir çatışmada öłdürüldüğü belirtilerek cesediteşhis etmeleri için çağırıldıklarını, başvurucu Mehmet Nesim Dağhan'a oğlunun örgüte katılmadan önce. örgüte katıldıktan sonra ve çatışmadan sonra çekilen fotoğrafları üzerinden Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünde teşhis yaptırıłdığını, cesedin yüzünde yaralar olduğunu ancak bu yaraların teşhise engel nitelikte olmadığını belirtmiştir. Başvurucułar daha sonra cesedi almak için 3/7/2010 tarihinde Trabzon ATK'ya gittiklerini, morgda tahrip edilmiş üç ceset bulunduğunu. cesetlerin muhtelif bölgelerinde yanık izleri olduğunu, oğullarının cesedinin haş kısmının tanınamayacak kadar yandığını ve kafatasının yerinde olmadığını, oğullarının öldükten hemen sonra çekilen fotoğraflarında ise yüzünde kısmi yaralar bulunmakla birlikte tanınabilecek hâlde olduğunu,bu nedenłe otopsiden sonra cenaze üzerinde tabribat yapıldığını anladıklarıni, morgda kendi imkânlarıyla cesedin bu hâldeki fotoğraflarını çektiklerini belirterek sorumluların tespit edilmesini talep etmiştir (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. § 20).
20.Yapılan suç ihbarı yetkisizlik sebebiyle Başsavcıhığa gönderilmiştir.
21. Başsaveılık. otopsi CD'si üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. Bilirkişi R.K. 6/1/2012 tarihłi raporunda, otopsi sıraşında ceset üzerinde otopsi işlemi dişında başkaca bir tahribat yapılmadığını belirtmiştir ancak bilirkişi raporunda cesedin başvurucu tarafindan çekilen, yanmiş hâldeki fotoğraflanı ile ilgili herhangi bir açıklama bulunmamaktadır (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. § 24).

22. Ölü muayenesi ve otopsi işlemlerinin kayıth olduğu iki CD üzerinde görüntüçözümlemesi yapılarak CD'lerdeki görüntülerde yer alan cesetlerin aynı şahsa ait olup olmadığı. ceset üzerinde tahribat yapılıp yapıłmadığı konusunda rapor düzenlenmesi için dosya ATK'ya gönderilmiştir. Raporda başvurucunun çektiği fotoğraflarła ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağham. § 24). ATK 1. İhtisas Kurułunun 26/9/2012 tarihli raporunun sonuç kısmı şu şekildedir:
"Kelkit Cumhurivet Başsavcihğı tarafimdan 18/6:2010 tarihinde yapılan ölümuayenesinde tanımlanan cesedin fiziksel özellikieri, ateşli siłah mermi çekirdeği giriş ve çıkış yaralarının lokalizasyonları ve trajeleri boyunca oluşturduğu lezyonłar ile Adli Tip Kurumu Trabzon Grup Başkanlığında yapılan otopsisinde cesedin tanımlanan anatomik özellikleri ile, ateşli silah giriş ve çıkış yaralarının lokalizasyonları ve ölü muayenesinde ve otopsisinde kayu altına alinan görüntülerin Kurulumuzca yapilan incelemesine göre: ölu muavenesi ve otopsisi yapılan kişinin aynı kişi olduğu, ölü muavenesinde ve otopsisinde 

kişinin vücudunda ateşli silah giriş ve çıkış yaraları ile trajeleri nedeniyle oluşan lezyontar dışında travmatik değişim tespit edilmediği cihetle kişinin ölüm sonrası kötü mumeleye maruz kaldığı gösterecek nbbi delillerin bulunmadığı oy hirliğiyle mütalaa olunır.
23. Yapılan soruşturma sonucunda Başsavcılığın 22/1 1/2012 tarihti kararıyla kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Kararın gerekçesi şöyłedir;
Iddia ve şikayetłer doğrultusunda yürütüden soruşturma kapsammnda: öłen Ö.D nin klasik otopsi işłeminin Kelkit Cumhuriyet Başsavciłiğmca 2010:481 soruşturma no.lu dosya kupsamında Trabzon Adli Tip Kurumu Grup Başkanliğından talep edildiğinin. Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığimızca da ölen Ö.nün klasik otopsi işteminin 19/6/2010 tariħinde Cumhuriyet savcısı huzurunda yapıldiğmm ve otopsi işteminin kameraya alındiğının anlaşıldıği, ölen Ö.nün klasik otopsi islemine ait görüntù kayularım içeren CD. Trabzon Adli Tip Kurumu Grup Başkanlığundan temin edilerek. soruşturma dosyası ile dosya içerisinde bulunan CD.ler üzerinde Adalet Bakantıği Adli Tip Kurumu 1. Ihtisas Kuulu tarafindan yapilan inceleme sonrası düzenlenen 26/9/2012 tarihli 3796 karar no.lu rapor içeriğinin sonuç kismina göre:
Soruşturma sonunda. athı suçun işłediğine dair kamu davasıın açtlmasınıgerektirecek veterli şüphe oluşturacak deliller elde edilmediğinden (kovuşturmava yer olmadiğma karar verilmiştir.)'
24. Başvurucular cesedin defnedilmesinden önce kendilerinin çektiği fotoğraflarla otopsi görüntülerinin karşılaştırılmasımn yapılmadıği. sadece ölünün adli muayenesi ve otopsi CDleri üzerinden yapilan inceleme sonucunda verilen adli tip raporuna dayanilarak karar verildiği gerekçesiyle bu karara itiraz etmiş; yapılan itiraz Rize Ağır Ccza Mahkemesinin 25/12/2012 tarihli reddedilmiştir (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. §§26. 27).

C. Anayasa Mahkemesine Yapılan Bireysel Başvuru 
25.Başvurucular; oğulları Ö.D.nin 2004 yılında kaybołduğunu, PKK terör örgütüne katıldığın, 17/6/2010 günü saat 19.30 sıralarında Gümüşhane'nin Kelkit ilçesi Tütenli köyüToroslar Kelkaya mevkiinde güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında çıkan çatışma sırasında öldürüldüğünü, çocuklarının ölümünden sonra güvenlik güçleri tarafindan çekilen fotoğraflarınm Diyarbakır Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünde kendilerine gösterildiğini, cesedi teşhis ettiklerini aneak otopsi yapıldıktan sonra cesedi defnetmek üzere teslim aldıklarında ceset üzerinde daha önceki fotoğraflarda bulunmayan yanık izlerinin bułunduğunu ve kafatasının koparılmış olduğunu görmeleri üzerine şikäyette bulunduklarımı.Başsavcılik tarafindan etkili bir soruşturma yapılmadığıni, otopsiden sonra kendisinin çektiği fotoğraflar dikkate alınmaksızın ATK'dan rapor aldırıldığıni, ceset üzerinde yapılan tahribatın otopsiden sonra gerçekleşme ihtimalinin gözardı edildiğini, oğullarının Kürt kökenli olmasınedeniyle cesedine kötü muamele yapıldığını, kamu görevlilerini koruma güdüsüyle eksik inceleme ve değerlendirme sonueu kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, bu karara yaptıkları itirazın da aynı saikle reddedildiğini belirterek Anayasa'nın 10., 17. ve 40.maddelerinde güvence altına alınan işkence ve kötü muamele yasaği, ayrımcıłık yasağı ile 

etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan.§ 36).

26. Anayasa Mahkemesi 24/3/2016 tarihli kararında başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu soruşturmadaki mevcut delillerin söz konusu iddiaların esasına yõnelik bir sonuca varılmasıni sağlayacak yeterlitikte ołmadığin belirterek incclemenin sadece Anayasa'nın I7. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan devletin etkili soruşturma yapma usul yükümlülüğü ile sınırlı olarak yapılmasına karar vermiştir (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. §§ 37-39).

27. Anayasa Mahkemesi anılan kararında insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiği sonucuna varmıştir. Kararda, otopsi raporunda "ölenin kahverengi gözlü. siyah kısa saçli, alm önden ve yandan açık, üç dört günlük sakal bıyık tıraşlı olduğu"na dair açıklamaların yer alması sebebiyle otopsi sırasında cesedin yüzünün tamamen tahrip olmadığının anlaşıldığı ve otopsi raporunda ölenin vücudunda yanık izi olduğuna dair bir tespitin bulunmadığı ifade edilmiştir. Başvurucuların iddialarının delil başlangıcı niteliğindeki fotoğraflara dayandırılması nedeniyle gerçekliğinin tespit edilmesi için bilimsel ve diğer nitelikteki kanıtların toplanması gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda fotoğraflardaki tahrip edilmiş cesede ait görüntülerin başvurucuların oğluna ait olup olmadıği, ona ait ise Otopsi ve Ölö Muayene Tutanağrnın hazırlanması sirasında çekilen CDlerdeki görüntülerle mukayese edilerek bu tahribatın cesedin başvuruculara teslim edildiği 3/7/2010 tarihinden önce devletin koruma ve gözetimindeki hastane, adli tip morgu ya da başka bir yerde gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarının saptanması, tahribatın devletin koruması altında bulunan bir yerde gerçekleştiğinin belirlenmesi hälinde failin kimliğinin ortaya çıkarıłması gerektiği tespit edilmiştir (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan.§§ 67. 68).

28. Ayrıca bu kararda; dosyadaki en önemli veri olan ve uyuşmazłığın kaynağısayılan fotoğrafların bilirkişilere tevdi edilmemesi, cesedin başvurucuya testimi strasında bulunan adli tip görevlisi A.P.K. ile teşhise katılan ölenin dayısı A.E.nin bu konuda beyanlarına başvurulmaması, otopsi raporu ve Ölü Muayene Tutanağı'nda belirtilen yaralar ile başvurucunun ibraz ettiği fotoğraflarda bulunan yarałarın yerlerinin ve niteliğinin uzman bir bilirkişiye incelettirilip gerektiği takdirde gömüldüğü mezar açılarak cesedin kimliği konusunda moleküler genetik inceleme yaptırılmaması. ayrica yandığı ileri sürülen bölgelerden doku örnekleri alınarak cesedin yakılıp yakılmadığının açıklığa kavuşturulmasıyołuna gidilmemesi nedeniyle soruşturmanun amaci açisından yeterliadımların atıłmamışolduğu ifade edilmiştit (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. § 69).
29. Anılan iblal kararında, başvurucuların cesedi bizzat Cumhuriyet savcısından teslim aldikları 3/7/2010 tarihinden üç ay gibi uzunca bir süre geçtikten sonra suçduyurusunda bulunmuş olmaları nedeniyle suç ihbarı dilekçesinde öne sürdükleri hususların doğru olup olmadığının denetlenebiłmesi ve sorúşturmaya etkili bir şekilde katılımlarının sağlanması amacıyla ayrıntılı ifadelerinin alınmasının gerektiğivurgulanmış; soruşturmanın makul sayılacak bir sürede neticelendirilmediği belirtilmiştir (Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. §§ 70-72).

D. İhlal Kararını Ardından Yürütülen Soruşturma 
30. Anayasa Mahkemesinin ihlał kararının 24/5/2016 tarihinde Başsavcifığa gönderilmesi üzerine başvurucuların iddiaları hakkında tekrar soruştuma açıłmıştır.

1. Tank Beyanları
31. Başsavcıhk tarafindan Ö.D.ye ait olduğu iddia edilen fotoğraflar hakkında Diyarbakır'da bulunan başvurucu Mehmet Nesih Dağhan'ın ve vekilinin talimat yoluyla bilgisine başvurułmuştur. Anılan talimatta başvuruculara ve vekili R.B.S.ye delil olarak sunulan fotoğrafların asiflarının nerede olduğu, fotoğrafların dilekçe ekine CD olarak mi.fiziki olarak mı eklendiği, fotoğrafların nerede ve hangi tarihte çekildiği konularının sorulması, fotoğrafların asıllarının ve varsa başka fotoğrafların temin edilmesi. Başsavcılığa gönderilmesi talep edilmiştir.

32. Başvurucu Mehmet Nesih Dağhan'ın ve vekili R.B.S.nin 13/7/2016 tarihinde alınan beyanlarının ilgili kısmı şöyledir:
".…. SORULDU:Yukarıdaki kimlik bilgileri doğrudur. bana aittir. Talimatta hahsedilen konuyu anladım. Cenazeye otopsi sonrası teslim almak için Trabzon Adli Tip Kurumu'na gittim. Giderken yanumda Dicle Haber Ajansıın muhabiri de vardı. Ben oğlumun cesedini görünce fenalaştum. Daha sonra bakmadım. Fotoğrafları Dicle Haher Ajansmmn muhabirleri çekmiş. Bende örneklerini onlardan aldım. Aslı muhabirlerde kaldı. C’enaze Diyarhakır'a geldikten sonra da Yeniköy mezarlığında hulunan Cenaze bekletme odasma konuldu. Muhahirler orada da fotoğraf çekmişler. Fotoğrafların asılları bizde yoktur. dedi.Başka bir diyeceğinin olmadığımı beyan etti.

Müşteki Müdafiinden Soruldu: Biz fotoğrafları DiHA'dan alınam çıktilarıısunmuştuk. Bende çiktiları müvekkilimden aldım. Bunları dilekçemizle hirlikte gönderdik.CD halinde değildi. đedi."
33. Başsavcılık tarafından yazılan bir başka talimat yazısında başvurucuların şikâyetine ilişkin olarak cesedi teslim aldıktan yaklaşık üç ay sonra suç duyurusunda bulundukłarının başvuruculara bildirilmesi, 3/7/2010 tarihli Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağıiçeriğinin okunarak cesede ait olduğu ileri sürülen şikâyete konu fotoğrafların hangi tarihte.nerede çekildiği, cesedi teslim aldıklarındaki durumu ve cesedin gömülü olduğu yerin neresi olduğu konularında bilgilerine başvurulması talep edilmiştir.

34. Başvurucu Mehmet Nesih Dağhan'ın 21/7/2016 tarihinde ahınan beyanının ilgili kismi şöyledir:
"…. Adı geçen Ö D. henim öz oğlun olur. oğlumun öldürübmesi olayı ile ilgili olarak müzekkere ekinde buluan ve avukat R.B.S.nin hilgim dahilinde vermiş olduğu dilekçede detaylt olarak anlatilmıştır, dilekçede belirtilen konuların tumamma katilvorum. sadece morgda bulunan 3 cesedin tahrip edildiğini beyan etmiş isede ben sadece oğlumun cesedinin tahrip edildiğini, diğer iki cesedin üzerinde herhangi hir tahribatm olmadiğın! söylemiştim bunun düzeltilmesini istiyorum.

Müzekkerede cesedin 03.07.2010 tarihinde teslim aldiğımı aradan üç ay geçtiğinde 06. 10 2010 tariħinde suç duyurusunda hulunduğumuz beyan edilmiş isede.
Ben cesedi teslim aldıktan sonra geleneğimiz gereği 40 gün tazivemiz sürdü, bu yüzden biraz gecikmeli ołarak avukatımiz aracilığı ile müracaatta buhunduk.
Fotoğrafların hangi tarihte ve nerede çekildiğini şu anda tam ołarak hatırlamiyorum.ben resimleri hiç görmedim. resimleri avukatım görmüştür. daha sonrada basmdan ve Dicle Haber Ajansmdun alip dosyaya birakildı. bu sırada resimleri gördüm.

Cesedi teslim aldiğımda vücudun tumamen yanmış olduğuu. kafatasıın yerinde olmadīğıı ve kafasınım vücudunda çok az hir bağlantı ile hağlı olduğu şekilde teslim aldım o şekilde gördükten sonra bayıldım ve belirli hir zaman sonra kendime gelehildim 
Oğlumun cesedini Diyarbakır ili Yenişehir itçesi Şehittik Mahallesinde bulunan aile mezarlığında gömülüdür, mezarın yeri tespitlidir, sürekli mezarına gidip gelmekteyim.
Ayrıca müzekkerede eşim Gülli DAĠHAN'mda ifadesinin alınması istenmiş ise de benim eşim olava vakıf değildir, cenazeyi almaya gelmemiştir, tüm işlemleri kendim yaptım.sadece eşimden kan alındı ve avukatimiz tarafindan verilen dilekçede onun ismi belirtilmiştir. bu durumda eşimin dahada zor durumda kalmaması için fadesinin alınmasıistemiyorum. ifudesi alınsa bile hirşey görmediği için anlatacağı bir durum söz konusu değildir.

Olay tamamen yukarıda anlattığım şekilde meydana gelmiştir. Diyarbaku TEM Şube Müdürlüğünde gördüğüm ve teşhis ettiğim oğlumun resimleri ile morgda kaldığı süre içerisinde cesedi almaya gittiğimde görmüş olduğum oğlumun cesedi arasmda çok farklılıklar vardı. ilk teşhis ettiğimde kendisini rahatlıkla teşhis etniştim. morgda ise tannmaz durumdaydı. benim TEM şubede teşhis etiğim resimleri Trabzon (.Savciliği tarafindan bana gösterilmişti. resimler aynıydı.

Ayrıca kendim geçirmiş olduğum kalp amelivatımdan dolayı daha önce vermiş olduğum ifadelerimi tam otarak hatırlayamıyorum. bu yüzden bama sorulacak tüm sorułarın avukatima sorulmasm ve cevapların kendisinden alınmasınu istiņyorum.
Ben sorumluları bulunup gerekli cezai alması için avukatım aracılığiyla şikayette bulundu hałen şikayetim devam etmektedir sorumlular hakkında davaciım anlatacaklarım bundan ibarettir dedi..."
35. Başvurucu Gülli Dağhan'ın 29/7/2016 tarihinde alınan beyanının ilgili kısmışöyledir:
"…. Adı geçen Ö.D. Benim öz vğlum olur, oğlumun öldürülmesi olayı ile ilgili ołarak eşim ile birlikte gitmiştik. ancak kendim olaym şokundan sürekli ağlvor ve kendimde değildim tüm işłemlerle eşim ilgilendi ben oğlumu hiç görmedim teşhisine katılmadım sadece benden kan aldilar oğlumun resimlerinide hasından öğrendim resimlerin kim yada kimter tarafıdan çekildiği konusunda bilgi sahibi değilim sorumlular hakkmda davaciyun..."
36. Başvurucu Gülli Dağhan'ın 24/10/2016 tarihinde ahınan beyanının ilgili kısmışöyledir:
".. Adī geçen Ö.D. Benim öz oğlum olur. oğlumun öldürülmesi olayiyla ilgili olarak eşim ile birlikte Trabzon iline gitmiştik. ben eşimle beraber Trabzon ilinde teşhis amaciyla Adli Tıp Kurumuna gideceğimiz strada bayıldiğım için hiçbir yere gidemedim. Adli Tıp Kurumuma eşim tek başma gitti burada yupılan işlemlerle eşim Mehmet Nesih DaĠHAN ilgilendi. ben oğlumu hiç görmedim. teşhisine de katlmadım. sadece benden kan aldılar oğlumun resimlerini de basından öğrendim resimlerin kim yada kimler tarafindan çekildiği konusunda da bilgi sahihi değilim. ayrica eşim Mehmet Nesih DAĠHAN da resimierin kimler tarafındun çekildiğinden konusunda hilgi sahibi değildir. sadece basından hilvoruz.basında hangi tarihte resimlerin çıkuğını hatırlamyorum. sadece 2010 yılı Haziran ayıda Özgür Gündem gazetesinde oğlumun resimleri husilmıştiı. avrıca oğluma ait fotoğraflar 

avukatumiz tarafindan ilk olay tarihinde dosvava sunułmuştu şu anda elimizde herhangi hir fotoğraf mevcut değildir sorumlular hakkmnda dovacrvim anlatacaklarum bundan ibarettir dedi."
37. Başsavcılık. Diyarbakır'da bulunan ve kimlik teşhis tanığı olan ölenin dayısıA.E.nin talimat yoluyla bilgisine başvurmuştur. Başsaveılık talimatında 3/7/2010 tarihli tutanağın içeriğinin okunmasi, yemini verdirilmek üzere Trabzon ATK'dan Ö.D.ye ait olduğu teşhisiyle A.E.nin aldiğı cesedin teslimi sirasındaki durumu, cesedin ekte gönderilen fotoğraflarda (dört adet) görüldüğüşekilde A.E.ve teslim edilip edilmediği. fotoğrafların hangi tarihte, nerede, kim tarafindan çekildiği konularında A.E.nin bilgisine başvurulmasıtalep edilmiştir. A.E.nin 18/10/2016 tarihinde alınan beyanının ilgili kısmı şöyledir:
"Ö.D. Benim yeğenim olur. Bahası beni arayarak Ö.mün cesedinin Trabzon'da olduğunu onu teşhis ve almak için gideceğini onunla gelmemi söyledi. Bende Mehmet Nesíh DAĠHAN ile birlike Trabzon ilinde bulunan Adli Tip Kurumuna gittim. Orada bana yeğenime ait fotoğraf gösterdiler hende veğenimi fotoğrafian teşhis ettim. Yeğenimin yüzünet bir şekildeydi yüzünde herhangi bir parçalanma yoktu. Bana göstermiş olduklarıfotoğrafi ne zaman nerede çektiler bilmiyorum. Polis memurlarinin dosya içerisinde bulunan ve bana gösterdikleri fotoğraflar yeğenime ait değildir. Çünkü Adli Tīip Kurumında teşhis amaçlı hana gösterdikleri fotoğrafta yüzü parçalanmış değildi. Konu hakkında hilgim ve söyleyeccklerim bundan ibarettir."
38. Başsaveılık, başvurucu Mehmet Nesih Dağhan'ın şikâyete konu suça ilişkin fotoğrafları, cesedi almaya gittiği strada yanında bulunan Dicle Haber Ajansı muhabirinin çektiği yönündeki beyanı üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına 3/8/2016 tarihli talimat yazısı göndermiştir. Bu talimatta fotoğrafları çektiği iddia edilen Dicle Haber Ajansımuhabirinin kimliğinin ilgili haber ajansından veya başvurucudan sorulmak suretiyle tespit edilmesi, bu şahsa fotoğrafları çekip çekmediği. çektiyse nerede ve hangi tarihte çektiği.cesedin fotoğraftaki hâliyle başvurucuya teslim edilip edilmediği hususlarının sorulması ve fotoğrafların astllart ile varsa negatiflerinin temin edilmesi talep edilmiştir.
39. Anılan yazı hakkında Dicle Haber Ajansı vekili tarafından sunulan dilekçede cenazeye ait görüntülerin talep edildiği, arşiv kayıtłarında yapılan incelemede belirtilen güne ait görüntülerin ve haberin yer almadiği, herhangi bir şekilde muhabirlerinde ve ajanslarında bahsi geçen tarihe ilişkin yayımlanmış haber ve görüntünün bulunmadığı, dolayısıyla görüntülerin talepte yer alan kişiye verilmesinin söz konusu olmadığı. bu sebepten talep edilen görüntü kayıtlanının gönderilemeyeceği bildirilmiştir.

40.Başsavcılık tarafindan Dicle Haber Ajansı muhabiri Z.G.nin 4/10/2016 tarihinde talimat yoluyla abnan beyanının ilgili kısmı şöyledir:
".Bana sormuş olduğunuz Trabzon Adli Tıp Kurumunda çekilmiş fotoğraflar hakkında bir bilgim yoktur. O tarihten bu yana müşteki Mehmet Nesih DAĠH4N isimli şahıs hakkında vayınlanan hir haber hulunmadığı. yapmış olduğumuz yayı arşivlerinde Yeni Köy Mezarliığı bekleme odasında çekilen fotoğrafların mevcut olmadiğı. Ayrıca bizim haber ajansına dışarıda gelen herhangi bir haber kaynakłarī ve fotoğraf arşivimiz yoktur. Trabzon bölgesinde çalı[şa]nımız yoktur. Benim söyleyeceklerim bundan ibarettir dedi."
41. Olay tarihinde Trabzon ATK'da otopsi teknikeri olarak görev yapan tanık A.P.K.nın beyanına başvurulmuştur. A.P.K.nin 20/3/2018 tarihinde alınan beyanının ilgili kismi şöyledir:

"SORULDU: Yukarıdaki kimlik bilgileri doğrudur. hana aittir. Ben olay tarihlerinde Trabzon Adli Tip Kurumunda otopsi teknikeri olarak görevliydim. o tarihlerde adli up kurumuna pek çok kimliği belirsiz ceset ve kimliği tespit edilen ceset gelmesi dolavisņla bana bahsetmiş olduğunuz Ö.D. isimli şahsı otopsisini hatrlamiyorum. ancak yine bildirmiş olduğunuz üzere otopsi tutanaklarma göre otopside otopsi teknikeri olarak görey yaptım. otopsi sırasıda bizde dişarıdan intikal eden cesetler üzerinde usule aykırı herhangi bir işlem yapılmaz. kanuni prosedür neyi gerektiriyor ise örnek ulma vesaire gihi usule uygun bir şekilđe alinır, müştekilerin iddialarını óğrendim, otopsisi yapilan cesede adli tp kurumunda kötü muamelede hulunulması söz konusu değildir. kaldı ki cesedin morgda saklanyor oluşu nazara alndığıda morg içerisinde ya da dişariya çikurtiłarak iddia olunduğu şekilde kısmen yakılması da mümkün otumaz, çünkü böyle hir işlem diğer görevliler farketmeden yapilamaz, dolayısyia bu iddialar gerçek dışıdır. yine dosya kapsamına göre otopsisi 19/06/2010tarihlerinde yapilan $\hat{O}.D.y e$ aitceset $03.072010$ tarihinde kimlik tespiti yapılmak suretiyle yakınlarıa teslim edilmiştir, huna ilişkin tanzim olunan tutanakta benim de imzam vardır, bu imza bana aittir. tutanuk içeriği doğrudur.aynen tekrar ederim. şu an bana göstermiş olduğunuz fotoğrafları inceledim, müşteki vekilinin delil olarak sunmuş olduğu fotoğraflarda şahsı vüzü tanmmayacak haldedir.şahıs bu fotoğraflardaki şekli ile yakılarına teslim edilmiş değildir. nitekim tutanakta da belirtildiği üzere teslim edilen cesedin yüzünün sağlam kismından ve burun yapisudan bahsedilmektedir, demekki yakınları cesedin sağlam ve görünür olan bu kisımlarma bakarak cesedi teslim almışlardır, kanaatimce ceset otopsi surasında ve sonrasındaki hali ile yakmlarına teslim edilmiş. ancak yaz ayi olması itibariyle cesedin teslim almmasi sürecinden defnedilmesi sürecine kadar çürüme bulguları oluşmuştur. henim bilgi ve görgüm hundan ibarettir. dedi."
42. Başsavcıhk tarafindan 3/7/2010 tarihli Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'nda imzası yer alan ve o tarihte zabit katibi olarak görev yapan tanık S.Y.nin 9/6/2016 tarihinde talimat yoluyla beyanı alınmıştır. S.Y. beyanında özetle olayı hatırlamadığını ifade etmiştir.
2. Jandarma Kriminal Daire Başkanlığının Raporu 
43. Başsavcılk tarafindan 14/12/2016 tarihinde Jandarma Kriminal Daire Başkanlığına müzekkere yazılmış ve başvurucuların vekili tarafından sunulan fotoğrafłardaki cesedin õlü muayene ve otopsi işlemi yapılan Ö.D.ye ait olup ołmadığı hususunda rapor düzenlenmesi talep edilmiştir. Bu müzekkere üzerine düzenlenen 2/1/2017 tarihli raporda;karşılaştırma konusu fotoğraflardan yüz karşılaştırması için gerekłi olan yüz, alın, göz, burun.orta yüz bölümü. kulaklar, ağız bölgesi, ağız ve çene bölümlerinden detay elde edilememesi nedeniyłe yüz karşılaştırmasına yönelik incelemenin yapılamadığı bildiriłmiştir.Görüntü/fotoğraf karşılaştırmasına yönelik incelemede tetkik konusu ve mukayese konusu fotoğraflarda cesetlerin görünen bölümlerinden karşılaştırma için gerekli detay elde edilemediği belirtilerek talep edilen incclemenin yapilamadiğı ifade edilmiştir.
3. Adli Tīp Kurumu Raporları
44. Başsavcılık, başvurucuların iddiaları hakkında ATK'ya 8/5/2017 tarihinde müzekkere yazmıştır. Müzekkerede Başsavcılık;
i. Başsavcılığın 2011/11242 Soruşturma numaralı dosyasında talep ettiği 26/9/2012 tarihliATK raporunda bildirilen ceset hakkında cesedin otopsi sonrasıçekildiği ileri sürülen ve ibraz edilen fotoğrafları ile kötü muameleye maruz kaldığının (yakıldığı) başvurucuların vekili tarafindan iddia edildiğini.

ii. Başvurucunun oğlu Ö.D.nin yaşamını yitirdikten sonra cenazesinin tahrip edildiğine, vakıldığına ve insanłık dışı muamcleye maruz bırakıłdığına dair başvurucu Mehmet Nesin Dağhan'in vekilinin şikâyeti hakkında soruşturma başlatıldığıni ve bu kapsamda;
- İddianın cesede otopsi sırasında ve/veya sonrasında kötü muamele yapıldığına dair olduğu, 26/9/2012 tarihli mütalaada. Kelkit Cumburiyet Başsavcılığınca ölümuayenesi yapılan kişi ile Trabzon ATK tarafından klasik otopsisi yapılan kişinin aynı kişi olduğunun, bu kişinin ölüm sonrası kötü muameleye maruz kaldığım gösterecek delillerin bulunmadiğinın ifade edildiğini,
- Bu kez başvurucunun vekilinin sunduğu (nerede, kim tarafindan çekildiği tam olarak belirlenemeyen, cesedin ATK'dan teslim alınması sonrası çekildigi ve Ö.D.ye ait olduğu ileri sürülen) fotoğraf CD'sinin ekte gönderildiğini belirtmiş
- Ibraz edilen fotoğrafların õlü muayenesi ve klasik otopsisi yapılan Ö.D.ye ait olup olmadığı hususunda Ankara Jandarma Kriminale yazılan müzekkerede talep edilen incelemenin yapılamadığının bildirildiği bilgisini vererek bu hususların açıklığa kavuşturulmasını.

iii.Trabzon ATK'da yapılan otopsi sırasında çekilen fotoğraflłar ile otopsi CD'si içeriği ve başvurucuların vekilince ibraz edilen fotoğraflatın ilgili ihtisas dairesince karşilaştırmasının yaptırılarak başvurucuların vekilince ibraz edilen fotoğraflardaki cesedin (yüz bölgesi yanık görünümde, tahrifata uğramış) Trabzon ATK'da klasik otopsisi yapıtan Ö.D.ye ait ołup olmadiğı hususunda rapor tanzim edilmesini,
iv. Başvurucuların vekilince ibraz edilen fotoğraflardaki cesedin Trabzon ATK'da klasik otopsisi yapılan Ö.D. olduğunun dosya üzerinde yapıłan inceleme neticesi tespiti ya da bu durumun tespit edilememesi bâlinde cesetteki tabrifatın nasıl olmuş ołabileceği (yakıłma, sabunlaşma vb.) bususunda rapor düzenlenip düzenlenemeyeceği, rapor düzenlenmesine yönelik olarak izlenmesi gereken yol (feth-i kabir, başvurucuların DNA örneklerinin temini vb.) hususunda hilgi verilmesini talep etmiştir.

45. Anılan müzekkere hakkında ATK 17/5/2017 tarihinde rapor düzenlenmiştir. Bu raporda başvurucuların şikàyet dilekçesindeki ifadeleri ile 26/9/2012 tarihli otopsi raporundaki bilgiler tekrar edilmiş ve sonuç olarak ölü muayenesi yapılan kişi ile otopsi yapılan kişinin aynı olduğu, ölü muayenesinde ve otopsisinde kişinin vücudunda ateşli siłah giriş ve çıkış yaraları ile trajeleri nedeniyle ołuşan lezyonlar dışında travmatik değişimin tespit edilmediği ifade edilmiş; kişinin öłüm sonrası kötü muameleye maruz kaldığınıgösterecek tibbi delillerin bulunmadiği, ölü muayene ve otopsi esnasında çekilen fotoğraflardan kimliklendirme yapılamadığı, DNA tetkiki ile kimliklendirme yapılabileceği belirtilmiştir.

46. Başsavcılık tarafindan 13/10/2017 tarihinde ATK'ya tekrar müzekkere yazılmışve 17/5/2017 tarihli raporun cesedin başvurucular tarafindan ibraz edilen ve otopsi sonrasıçekildiği ileri sürülen fotoğraftaki görüntüsünü açıklayıeı nitelikte olmadığı belirtiłmiş.başvurucuların sunduğu fotoğrafta yer alan cesetteki görüntünün sebebinin (kötü muamele,

yakıłma, sabunlaşma gibi) meveut bilgi ve belgelerden anlaşılamaması hâlinde izlenmesi gereken yol konusunda rapor düzenlenmesi talep edilmiştir.

47. Anilan müzekkere sonrasında 24/11/2017 tarihinde ATK tarafindan rapor düzenlenmiştir. Bu raporda önceki tarihli raporlarda yer alan bilgilere yer verilmiş ve dosyada mevcut olan otopsi görüntü kayıtları ile cesede ait olduğu ve 3/7/2010 tarihinde teslim edildiği bildirilen görüntü kayıtlarının incelemesi sonucunda başvurucuların sunduğu fotoğraftaki farklılığın ve cesette meydana gelen değişimlerin çürüme ile oluşmasının mümkün olduğu bildirilmiştir.

4. Başsavcılığın Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığına Dair Kararı
48. Yürütülen soruşturma sonucunda Başsavcılık 19/3/2018 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde başvuruçuların ve diğer tanıkların beyanlarına yer verilmiş; yapılan araştırmada başvurucuların vekilinin sunduğu ve dosyada CD içeriğinde bulunan fotoğraflar dışında başkaca fotoğraf elde edilemediği, bu fotoğrafłarın basında yayımlanan asıllarını temin edilemediği, sunulan bu fotoğrafların nerede, hangi tarihte ve kim tarafından çekildiği hususlarının tespit edilemediği ifade edilmiştir.
49.Kararda cesedin başvuruculara hangi şekli ite teslim edildiğine ilişkin en önemli ve resmî nitelikteki delil olarak değerlendirilen 3/7/2010 tarihli Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'nın başvurucu Mebmet Nesih Dağhan ve diğer bütün tanıklar tarafından imzalandığt belirtilmiş, başvurucunun ve tank A.E.nin cesedi kesin olarak teşhis ettiklerini beyan ettikleri ifade edilmiştir.

50. Başsavcılık kararında ayrıca ATK'nın 24/11/2017 tarihłi raporunda başvurucuların ibraz ettikleri fotoğraftaki farklıhğın ve cesette meydana gelen değişimlerin çürüme ile oluşmasının mümkün olduğunun bildirildiği, cesedin başvurucularm oğlu Ö.D.ye ait olup olmadığı hususunda soruşturmanın konusu yönünden DNA tetkiki yaptırılmasına gerek duyułmadığı, olayın 3/7/2010 taribine dayandığı, ölenin defnedildiği ve aradan sekiz yıla yakın bir zaman geçtiği, soruşturmanın aydınlanması açısından feth-i kabir işlemi yapılmasına gerek olup olmadığı konusunda yazılan müzekkereye karşılık olarak ATK tarafindan feth-i kabirin gerekli olduğu yönünde bir kanaatin hildirilmediği. dosyadaki bilgi ve belgelere göre ölendeki değişimlerin çürüme ile oluşmasının mümkün olduğunun hildirildiği. bu nedenle feth-i kabir işleminin yapılmađığı belirtilmiştir.
51. Bu tespitler sonrasında Başsaveılığın kovuşturma yapılmasına yer olmadiğına dair kararının ilgili kismi şöyłedir:
"Her ne kadar müşteki Mehmet Nesih Dağhan alinan ifadesinde. cesedi teslim aldiğında vücudunun tamamen yanmış olduğu. kafasının yerinde olmadığı ve kafasuın vücudunda çok az bir bağlantı iłe bağhı olduğu şekilde cesedi teslim aldīğı yönünde, kimlik tanğı A.E. alman ifadesinde, müşteki ile birlikte Trabzon Adli Tip Kurununa gittikleri.kendisine yeğenine ait fotoğraf gösterdikleri. yeğenini fotoğraftan teşhis ettiği. veğeninin yüzünün net bir şekilde olup, yüzünde herhangi bir parçalamma olmadığı yoninde beyanlarda bulunmuş ise de, yine tanık olarak dinlenen ve otopsi işleminde görev alan tanık A.P.K.nın alınan ifadesinde, müştekiye cesedin tahrifata uğramış halde teslim edilmediği.teşhis tutanağında da belirtildiği üzere cesedin yakmlarınca teşhis edildiği, vüzünün sağlam kısmından ve burun yaptsındam bahsedildiği. cesedin buna göre sağlam ve görünür olan kısımlarıa bakilarak yaknlarınca teslim almdığı yönünde beyanłarda buluup. 03/07/2010)tarih saat: 13.00 itiharivle diüzenlenen kimlik tespiti ve kesif tutanağı başlıklı tutanok 

içeriġine göre, kimlik tanığı olarak huzura alınan müşteki Mehmet Nesih Dağhan'ı alıan ifadesinde. Trabzon Adli Tip Kurumu Morgunun 2010:483 defter numarasında kavulıi cesedin oğlu olan Ö.D ye ait olduğunu. yüzünün görünen kasmımndan teşhis ettiğini. otopsi sırasıda çekilen fotoğraflar ve kendisine gösterilen müteveffanm vücudundaki benler.yüzünün kemik vapısının kendisine henzeyişi ve boyun ile göğsündeki benlerin avm olup.yüzünün sağlam kalan kismu ve burun vapısından müteveffanın oğlu olan Ö.D. olduğuna kesin kanaat getirdiği. herhangi bir tereddütünün olmadığı yönünde heyanlarda hulunduğu.yine kimlik tamğı olarak dinlenen A.E.nin alınan fadesimde. Adli Tip Kurumu Morgunun 2010/483 defier numarasında kayıtlı cesedin kiz kardeşinin oğlu olam Ö.Dye ait olduğunu.kendisini küçüklüğünden beri tanıdiğını. vüzünün görünen kısımlarından. vücudundaki benlerden, vücut yapısından kesin şekilde teşhis ettiği yönünde beyanlarda bulunuşu ve tutanak içeriğinde cesedi teslím alan yaknlurıı cesedin vüzünün sağlam kalan kısmı ile burun yapısından ve yüzün görünen kısımlarından hahsediyor olmalarına rağmen. şikayete konu edilen fotoğraflarda ise cesedin yüzünün hiç gözükmeyip. teşhise elverişli sağlam kısım ve burun yapısının bulunmayışı karşısında müşteki ve yakım olan tanık A.E.nin beyanlarına itibar edilemeveceği. nitekim cesedin klasik otopsisinin 19/06/2010 tarihinde yapılmış olmasına ve müştekiye 03/07/2010 tarihinde teslim edilmesine rağmen șikavetin íse müşteki vekilince 05/09/2011 tarihinde yapılmış olduğu. şikayet ekinde ibraz olunan fotoğrafların kim tarufindan, nerede ve hangi tarihte çekilmiş olduğu hususunun tespít edilemediği. șikayete konu olayı cereyan tarihinin yaz ayłarma tekabül edip. müteveffaya ait cesedin teslim alınma tarihinden sonraki çürüme sürecinin hizhı olduğu. nitekim otopsi görüntülerindeki farklılık ile şikayet dilekçesi ekindeki fotoğraflardaki farkilığın ve cesette meydana gelen değişimlerin çürüme ile husülünün mümkün olduğunun Istanhul Adli Tīp Kurumu 1. Ihtisas Kurulunun raporu ile bildirildiği. múteveffanm cesedine otopsi sirasmda ve sonrasmda kötü muamelede bulunulduğuna ilişkin soyut iddia dişında delił elde edilemeyip, cesedin yakmları tarafindan otopsisi yapıldiğı şekilde teslim edilmesinden sonra defnedildiği tarihe kudar geçen süre içerisinde çürümesinden sonra şikayete komu fotoğraflarım çekilerek şikayetin gündeme getirilmesinin mümkün olduğu unlaşıldığından.
İddiaya ilişkin olarak Trabzon adli Tip Kurumu görevlileri hakkında müştekinin soyut iddiaları dişıda atılı suçu iştediklerine ilişkin haklarında kamu davası açılmasımı gerektirir nitelik ve yeterlilikte delil ve emare elde edilememesi sebebine istinaden KOVUŞTURMA YAPILMASINA YER OLMADIĞINA.."
52. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz Trabzon 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 19/4/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

53. Anılan karar 10/5/2018 tarihinde başvurucuların vekiline tebliğ edilmiştir.
54.Başvurucular 11/6/2018 tarihinde bireysel başvuruda bułunmuşlardır.
IV. İLGiLİ HUKUK 
55. İlgili ułusal hukuk için bkz. Gülli Dağhan ve Mehmet Nesih Dağhan. B. No:2013/1951, 24/3/2016. §§ 29-34.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
56. Mahkemenin 30/6/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları ve Bakanhk Görüşü
57. Başvurucular; oğullar Ö.D.nin 2004 yılında kaybolduğunu ve PKK terör örgütüne katıldığını, 17/6/2010 tarihinde güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında çıkan çatışma sırasında öldürüldüğünü, çocuklarının ölümünden sonra güvenlik güçleri tarafindan çekilen fotoğraflarnın Diyarbakır Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünde kendilerine gösterildiğini ve cesedi teşhis ettiklerini ancak otopsi yapıldıktan sonra cesedi almak üzere gittikleri morgda üç ceset olduğunu ve bu cesetlerin tahrip edildiğini, defnetmek üzere teslim aldıkları ceset üzerinde daha önceki fotoğraflarda bulunmayan yanık izlerinin ve kafatasının koparılmış olduğunu görmeleri üzerine şikäyette bulunduklarını. cesedin ATK'da ve Başsavcılığın denetiminde ve sorumluluğunda olduğu sirada tahrip editdiğini ancak şikâyetleri hakkıda etkili soruşturma yürütüłmediğini. bu nedenle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduklarını, Anayasa Mahkemesinin 24/3/2016 tarihinde ihlal kararıverdiğini belirtmişlerdir.

58. Başvurucular tekrar yürütülen soruşturma bakkında kovuşturma yapıłmasına yer olmadığına karar verildiğini, sadece otopsi raporu ve görüntüleri üzerinde inceleme yapıldığı, ceset üzerinde yapılan tahribatın otopsiden sonra gerçekleşme ibtimalinin gözardıedildiğini. sonuę itibariyla başvuruculara teslim edilen ceset ile morgda Başsaveılik tarafindan fotoğrafları çekilen cesedin ayn olmadığıni, olaya ilişkin etkiti soruşturma yürütülmediğini ve Anayasa Mahkemesi kararının dikkate alınmadığını ifade etmiş:oğullarının Kürt kökenli olması nedeniyle cesedine kötü muamele yapıldığıni, kamu görevlilerini koruma güdüsüyle eksik inceleme ve değerlendirme sonucu kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini helirterek Anayasa'nın 10., 17. ve 40. maddelerinde güvence altına alınan kötü muamele yasağı, ayrımcılık yasağı ile etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sütmüşlerdir.

59. Bakanlık görüşünde: Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı sonrasında Başsavcılığın tanıkları dinleyip ATK'dan rapor talep ettiği, başvurucuların iddiaları üzerine beklenen oranda büyük bir titizlikle ve süratle hareket ettiği. atıłması gereken her türlü adımıattığı, iddiaların gerçekliğini ortaya çıkartmak hedefiyle her türlü ve objektif delillerin temini yoluna gittiği. Anayasa Mahkemesi tarafindan verilen ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmediğinin söylenemeyeceği, başvurucuların soruşturmaya dahlinin sağlandığı ve elde edilen delil ve bilgilerin kapsamh ve nesnel bir analizi ile neticeye ulaşıldıği, usułyükümlüğünün gereğinin özenle yerine getirildiğinin düşünüłdüğü bildirilmiştir.
B. Değerlendirme 
60. Anayasanın “Kişinin dokunulmazlığı. maddi ve manevi varlığı" kenar başłıkłı17. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes. yaşama, maddi ve manevi varliğm koruma ve geliştirme hakkıma sahiptir.
Kimseye işkence ve eziyet yaplamaz: kimse insan haysiyetiyle huğdaşmavan hir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.

61. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıklı S. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Devletin temel amaç ve görevleri. …. kişilerin ve toplumun refuh, huzur ve mutluluğunu sağlamak: kişinin temel hak ve hürrivetlerini. sosval hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya. insann maddi ve manevi varlığıın gelişmesi için gerekli şartiarı hazırlamaya çalışmaktır."
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
62. Anayasa Mahkemesi olayların başvurucular tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucular, etkili başvuru hakkınn ve ayrımeılik yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerse de başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu soruşturmadaki meveut delillerin söz konusu iddiaların esasına yönelik bir sonuca varłmasını sağlayacak yeterlilikte olmadığı tespit edilmiş; başvurunun bir bütün olarak kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutu yönüyle incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

63. Açıkça dayanaktan yoksun ołmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
64. Anayasa'nın 17. maddesinde herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı güvence altına alınmıştır. Maddenin üçüncü fikrasında; kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutułamayacağı düzenlenmiştir. Anılan fikrayla özel olarak insan onurunun korunmasıamaçlanmıştır (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014. § 80).
65. Bu bağlamda Anayasanın 17. maddesinin üçüneü fıkrasında öngörülen işkence.eziyet ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulma yasağımutlak bir nitelik taşımakta olup bu kapsamda öncelikle kamusal yetkiyle güç kulianan görevlilerin kişilerin beden ve ruh bütünlüğüne hiçbir şekilde zarar vermemelerini gerektirir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 81).

66. Öte yandan Anayasanın 17. maddesi ayrıca devlete. söz konusu kişiłerin işkence ve eziyete ya da insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir ceza veya muameleye -bu muameleler üçüncü kişiler tarafindan yapıłmış olsa bile- maruz bırakılmalarını engelleyecek tedbirler alma ödevini yükletmektedir. Dolavısıyla yetkililercc bilinen ya da bilinmesi gereken bir kötü muamelenin gerçekleşmesini engellemek için makuł tedbirlerin alınmamasıdurumunda devletin sorumlułuğu ortaya çıkabilir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 82).
67. İşkence ve kötü muamele yasağının usul boyutu ise bu yasağın ihlal edildiğine yönelik tartışılabilir ve makul şüphe uyandıran iddiaların sorumlularının tespitini ve cezalandırılmasını sağlayacak etkili bir soruşturma yapılması sorumluluğunu (pozitif yükümlülük) içermektedir.


68. Bu usul yükümlülüğü çerçevesinde devlet, her türlü fiziksel ve ruhsal saldırıolayının sorumlularnın belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırıłmasını sağlavabilecek etkili bir soruşturma yürütmek durumundadır. Bu tarz bir soruşturmanın temel amaci, söz konusu saldırıları önleyen hukukun etkin bir şekilde uygulanmasını güvenceye almak ve kamu görevlilerinin ya da kurumlarının karıştığı olaylarda bunların sorumlulukłatı altında meydana gelen olayłar için hesap vermelerini sağlamaktır (Cezmi Demir ve diğerleri. § 1 10).
69. Buna göre bireyin bir devlet görevlisi tarafindan hukuka aykırı olarak ve Anayasa'nın 17. maddesini ihlal eder biçimde bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması hâlinde Anayasanın 17. maddesi -“Devletin temel amaçve görevleri" kenar başhklı 5. maddedeki genel yökümlütükłe birlikte yorumlandığında- etkili bir soruşturmanın yapılmasını gerektirmektedir. Bu soruşturma.sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasını sağlamaya elverişli olmalıdır. Bu mümkün olmazsa anılan madde. sahip olduğu öneme rağmen pratikte etkisiz hâle gelecek ve bazıdurumlarda devlet görevlilerinin fiili dokunulmazhıktan yararlanarak kontrolleri altında bulunan kişilerin haklarını istismar etmeleri mümkün olacaktır (Tahir Canan. § 25).
70. Usul yükümlülüğünün bir olayda gerektirdiği soruşturma türü, bireyin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının esasına ilişkin yükümlülüklerin cezai bir yaptırım gerektirip gerektirmediğine bağlı olarak tespit edilmelidir. Kasten ya da saldırı veya kötümuameleler sonucu meydana gelen ölüm ve yaralama olaylarına ilişkin davalarda Anayasa'nın 17. maddesi gereğince devletin ölümcül ya da yaralamalı saldırı durumunda sorumluların tespitine ve cezalandıriłmałarına imkân verebifecek nitelikte cezai soruşturmalar yürütme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu tür olaylarda yürütülen idari ve hukuki soruşturmalar ve davalar sonucunda sadece tazminat õdenmesi, bu hak ihlalini gidermek ve mağdur sıfatını ortadan kaldırmak için yeterli değildir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri. B. No:2012/752, 17/9/2013, § 55).

71. Yürütülen ceza soruşturmalarının amaci, kişinin maddi ve manevi varbğınıkoruyan mevzuat hükümlerinin etkili bir şekilde uygulanmasını ve sorumlułarın ölüm ya da yaralama olayına ilişkin hesap vermelerini sağlamaktır. Bu bir sonuç yükümlülüğü değiłuygun araçların kullanılması yükümlülüğüdür (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri. § 56).
72. Yürütülecek ceza soruşturmalari, sorumlutarın tespitine ve cezalandırilmalarina imkân verecek şekilde etkili ve yeterli olmalıdır. Soruşturmanın etkili ve yeterli olduğundan söz edilebilmesi için soruşturma makamlarinın resen harekete geçerek olayi aydınlatabilecek ve sorumłuların tespitine yarayabilecek bütün delilleri toplamaları gerekir. Dolayısıyla kötümuamele iddialarının gerektirdiği soruşturma bağımsız, hızlı ve derinlikli bir şekilde yürütülmelidir. Diğer bir ifadeyle yetkililer, olay ve olguları ciddiyetle öğrenmeye çalışmalı:soruşturmayı sonlandırmak ya da kararlarını temellendirmek için çabuk ve temelden yoksun sonuçlara dayanmamalı, bu kapsamda diğer deliller yanında görgü tanıklarının ifadeleri ile kriminalistik bilirkişi incelemeleri dâhil söz konusu olayla ilgili kanıtları toplamak için alabilecekteri bütün makuł tedbirteri almalıdır (Cezmi Demir ve diğerleri. § 114).
73. Soruşturmanın etkililiğini sağlayan en alt seviyedeki inceleme, başvuruya konu soruşturmanın kendine özgü koşullarına göre değişir. Bu koşullar, ilgili bütün olay ve ołgular temelinde ve soruşturmanın pratik gerçekleri dikkate abnarak değerlendirilir. Bu nedenle soruşturmanın etkililiği bakımından her olayda geçerli olmak üzere bir asgari soruşturma işlemler listesi veya benzeri bir asgari ölçüt belirlemek mümkün değildir. Bununla birlikte soruşturma sonucunda alınan kararın soruşturmada elde edilen tüm bulguların kapsamlı.

nesnel ve tarafsız bir analizine dayalı olması gerekir (Fahriye Erkek ve diğerleri. B. No:2013/4668. 16/9/2015, §§ 68, 69).

74. Anayasa'nın 17. maddesinin amacı. kişinin maddi ve manevi varlığına ilişkin bir ölüm ya da yaralama ołayında mevzuat hükümłerinin etkili bir şekiłde uygulanmasını ve sorumluların tespit edilerek hesap vermelerini sağlamaktır. Bu, bir sonuç yükümlülüğüolmayıp uygun araçların kullanıłması yükümlülüğüdür. Dolayısıyla bu kapsamda açılmışolan tüm davaların mahkûmiyetle ya da belirli bir ceza kararıyla sonuçlanması zorunluluğu bulunmamaktadır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 127) ancak usuł yükümłülüğünün bir unsuru olarak tespit edilen sorumlulara filleriyle orantıli cezalar verilmeli ve mağdur açisından uygun giderim sağlanmalıdır (Senol Gürkan, B. No: 2013/2438. 9/9/2015, § 105).
75. İşkence ve kötü muamele konusundaki iddialar. uygun delillerle desteklenmelidir. İddia edilen olayłarın gerçekliğini tespit etmek için her türlü şüpheden uzak, makul kanıtların varlığı gerekir. Bu nitelikteki bir kanıt: yeterince ciddi, açık ve tutarlıemarelerden ya da aksi ispat edilemeyen birtakım karinelerden de ołuşabilir (Cuma Doygun.B. No: 2013/394, 6/3/2014. § 28).

b. ilkelerin Somut Olaya Uygulanması
76. Başvuru konusu olayda Ö.D.nin cesedinin yakılarak tahrip edildiği iddiasıhakkında Anayasa Mahkemesince verilen Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasıkapsamında etkili soruşturma usul yükümlülüğünün ihlal edildiğine ilişkin karar sonrasıda Başsavcılık tarafindan tekrar soruşturma başlatılmıştır. Yapılan yeni soruşturmada şikâyet konusu iddianın aydınlatılması ve Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında tespit ettiği eksikliklerin giderilmesi amacıyla atılan adımların incelenmesi gerekmektedir.
77. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında. başvurucuların suç ihbarı dilekçesinde öne sürdüğü hususların doğru olup olmadığının denetlenebilmesi ve soruşturmaya etkili katıłımlarınn sağlanması amacıyla ayrıntılı şekilde beyanlarının alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede Başsavcıłık, oğullarına ait olduğunu ileri sürdükleri fotoğraflar hakkında başvurucuların bilgisine başvurmuştur. Başvurueu Gülli Dağhan oğlunun tahrip edilmiş hâldeki cesedini hię görmediğini, sadece olayın üzerinden bir zaman geçtikten sonra oğluna ait olduğu ileri sürülen fotoğrafların basında yer aldığımı ve oğluna ait olduğu ileri sürülen fotoğrafları bu şekilde gördüğünü ifade etmiştir. Başvurueu Mehmet Nesih Dağhan ise morgdaki üç ceset üzerinde tahribat yapıidığı yönündeki beyanını düzeltmiş ve sadece oğlunun cesedinin tahrip edildiğini iddia etmiştir. Ayrıca oğlunun cesedini görünce bayıldığını, oğlunun cesedine ait olduğunu ileri sürdüğü fotoğrafların hangi tarihte ve nerede çekildiğini hatırlayamadığını ancak bu fotoğrafları Diele Haber Ajansı muhabirinin çektiğini söylemiştir.

78. Bu noktada başvurucu Mehmet Nesih Dağhan'ın morgda bulunan üç cesedin tahrip edildiği ve fotoğrafları cesedi aldıktan sonra, gömmeden önce kendisinin çektiği yönündeki iddialarını bireysel başvuru formunda tekrar ettiği ve başvurucunun başvuru formunda yer alan bu iddialarının Başsavcıłık nezdinde alınan beyanı ile çeliştiği, bir başka ifadeyle başvurueunun iddialarının tutarsızlaştığı görülmektedir.

79. Başvurucunun fotoğrafları Dicle Haber Ajansı mubabirinin çektiği yönündeki beyanı üzerine Dicle Haber Ajansından bilgi ve belge talep edilmiş. cevap yazısında Dicle Haber Ajansında veya muhabirlerinde olaya ait olduğu ileri sürülen fotoğraf. görüntü ve 

haberin olmadığı bildirilmiştir. Öte yandan Dicle Haber Ajansı muhabiri tanık Z.G.Trabzon'da görevli muhabirłerinin olmadığınu söyłemiştir. Başsavcıhk yaptığı araştırmaya rağmen başvurucuların vekiļi tarafından sunulan fotoğraflardan başka herhangi bír fotoğrafa ulaşamamiştir.

80. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'nda imzası bulunan tanıklardan otopsi teknikeri A.P.K.nın ve ölenin dayısı A.E,nin beyanlarının alınmadığıa dikkat çekilmiştir. Başsavcılık yeniden başlattığı soruşturmada her iki tanığın da bilgisine başvurmuştur. Bu tanıklardan A.P.K. özetle Ö.D.nin otopsisini hatırlamadığınıancak başvurueuların Ö.D.nin cesedinin yakıłdığı yönündeki iddiasının doğru olamayacağını.böyle hir filin ATK'da fark edilmeden yapılmasının mümkün olamayacağını, gösterilen fotoğraflardaki cesedin yüzünün tanınmaz hälde olduğunu ancak Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'nda cesedin yüzünün sağlam kısımlarından ve burun yapısından bahsedildiğini.cesedin yakılmış hâlde teslim edildiği iddiasının doğru olamayacağını ve tahrip edilmişcesede ait olduğu ileri sürülen fotoğraflardaki görüntünün teslim edildikten sonra defnedilme sürecine kadar geçen zamanda, yaz aylarındaki sıcakhığa bağlı otarak çürümeden kaynaklanmış olabileceğini söylemiştir.

8J. Başşavcıhık, Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'nda imzası bulunan diğer tanık A.E.nin de beyanını almıştır. A.E. beyanında Trabzon ATK'da yeğenine ait fotoğraflar üzerinden teşhis işlemi yaptığını, bu fotoğrafłarda yeğeninin yüzünün net bir şekilde görünüp parçalanmış hâlde olmadığını, yüzü parçalanmış hâldeki fotoğrafların yeğenine ait olmadığınıçünkü teşhis amaçhı gösterilen fotoğraflarda yeğeninin yüzünün parçalanmış hâlde olmadığını, gösterilen fotoğrafların ne zaman, nerede çekildiğini bilmediğini ifade etmiştir.Bu durumda A.E.nin Başsavcılık tarafindan ahnan beyanında Ö.D.nin kimlik teşhisini fotoğraflar üzerinden yaptığını ifade ettiği anlaşılmıştır. Bu beyanın 3/7/2010 tarihli Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'ndaki teşhis işlemini doğrudan yaptığı şeklinde anlaşılan beyanıyla çeliştiği görüłmektedir. Buna karşın A.E.. yanmış olduğu iddia edilen cesede ait fotoğrafłarın yeğenine ait olmadığını söylemiştir.

82. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında, fotoğraflardaki tahrip edilmiş cesede ait görüntülerin başvurucuların oğluna ait olup ołmadığının tespit edilmediği ve başvurucuların oğlunun tahrip edilmiş hâldeki cesedine ait olduğu ileri sürülen fotoğraflar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmadığı vurgulanmıştır. Başsaveılık, anılan fotoğraflar ile Ö.D.nin otopsisine ve ölü muayenesine ait fotoğraflar ile görüntülerin karşılaştırılması. tahrip editdiği iddia edilen cesedin Ö.D.ye ait olup olmadığının tespit edilmesi amaciyla hem ATK'dan hem de Jandatma Kriminal Daire Başkanlığından rapor talep etmiş; bu raporlarda eldeki delillere göre teşhis işleminin yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Buna ek olarak fotoğraflardaki cesette meydana gelen tahribatın neden kaynaklanmiş olabileceği ile cesedin yakıldığı iddiasına ilişkin olarak fetb-i kabir yapılmasının gerekłi olup olmadığı ATK'dan sorulmuştur. ATK'nın 24/11/2017 tarihli raporunda fotoğraflardaki cesette meydana gelen tabribatın çürümeden kaynaklanmasının mümkün olduğu ifade edilmiş, feth-i kabir işleminin gerekli olduğundan bahsedilmemiştir.

83. Başsavcılığın yaptırdığı bilirkişi incelemelerine göre dosyada yer alan ve tahrip edildiği iddia edilen cesede ilişkin fotoğrafların Ö.D.ye ait olup olmadığının tespit edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakta, iddia konusu fotoğraflardaki tahribatın ise çürüme sebebiyle meydana gelmiş olabileceğinin değerlendirildiği görülmektedir.

84. Öte yandan Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında, gerektiği takdirde ölenin gömüldüğü mezar açılarak cesedin kimliği konusunda moleküler genetik inceleme yaptırılmamasının, ayrica yandığı iłeri sürülen bölgelerden doku örnekleri alınarak cesedin yakılıp yakıłmadığının açıklığa kavuşturulması yoluna gidiłmemesinin soruşturmaya ilişkin bir eksiklik olduğu değerlendirilmiştir. Başsavcılik, soruşturmanın konusu yönünden moleküler genetik inceleme yapılmasına ihtiyaç olmadığını değerlendirmiş; cesedin -karar tarihi itibarıyla- yaklaşık sekiz yıl önce defnedildiği ve ATK ile yaptığı yazişmalarda feth-i kabir işleminin gerekti olduğunun bildirilmediği gerekçelerine dayanarak feth-i kabir işlemi yapıłmasına gerek olmadığına karar vermiştir.

85.Başsaveıłtk, tahrip edilmiş cesede ait olduğu ileri sürülen fotoğraflardan kimlik tespitinin yapılmasının mümkün olmadığı yönündeki bilirkişi raporlarını, ATK'nın ilgili fotoğraflardaki tahribatın çürüme sonucunda gerçekleşmiş olabileceği yönündeki raporunu.başvurucuların cesedin gömüldüğü ve çürüdüğü tarihten yaklaşık üç ay sonra şikáyetçi olduklarını ve çelişkili beyanlarda bulunduklarını dikkate ałmış; dosyada yer alan diğer tanık beyanları ile delilleri bir bütün hâlinde değerlendirerek kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.

86. Öncelikle belirtmek gerekir ki başvurucuların iddialarının dayanağı olarak sundukları fotoğrafların asıłları veya negatifleri yapılan tüm araştırmalara rağmen Başsavcılık tarafından ełde edilememiştir. Başvurucu Mehmet Nesih Dağhan'ın çelişkili beyanlari dikkate alındığında başvurucułarın sunduğu fotoğrafların ve bu fotoğrafların başvurucuların oğluna ait olduğuna ilişkin iddianın gerçeklikten uzaklaştığı açıktır.

87. Somut olayda Başsavcılık tarafindan tekrar yürütülen soruşturmada yapılan tüm araştırmaya rağmen iddia konusu fotoğrafların gerçekliğinin ortaya konulamaması. bu fotoğrafların başvurucuların oğluna ait olduğunun tespit edilememesi, teslim edilen cesedin tahrip ediłdiği konusunda 3/7/2010 tarihli Kimlik Tespiti ve Keşif Tutanağı'nda herhangi bir ibarenin olmamasi, tahrip edildiği ileri sürülen cesede ait fotoğraflardaki görüntünün çürümeden kaynaklanmış olabiłeceği yönündeki ATK raporu, başvurucuların tutarsız beyanlarda bulunması ve soruşturmanın Anayasa Mahkemesinin ihlał kararında tespit edilen eksikliklere uygun olarak yürütüldüğü hususları birlikte değertendirildiğinde kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutunun ihlal edilmediği sonucuna varılmıştır 
88. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altina alınan kötümuamele yasağının maddi ve usul boyutunun ihlal ediłmediğine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDiLEBiLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötümuamele yasağınin İHLAL EDİLMEDIĞINE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA,

D. Kararn bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 30/6/2021tarihinde ()YBİRLiĞiYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL 
Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN