Anayasa Mahkemesinin 8/2/2023 Tarihli ve 2021/8574 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-04-20

20 Nisan 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32169
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
ÖZLEM GÜMÜŞTAŞ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2021/8574Karar Tarthi : 8/2/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Yusuf Enes KAYA Başvurucu : Özlem GƯMÜŞTAŞVekili : Av. Ruken GÜLAĞACI 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin hukuka aykırıolması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkımın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 222/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünt bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmuştur.

III, OLAY VE OLGULAR 
4. Istanbul Cumhuriyet Başsaveılığınca (Başsavcılık) avukat ve aynı zamanda Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP) genel başkan olan başvurucumun da aralarında bulunduğu bazı kişiler hakkımda MLKP (Marksist-Leninist Komünist Parti) terör Brgüitüne Üye olduklarıgerekçesiyle soruşturma başlatıhıştır.

5. Başvurucu, bu soruştiırma kapsamında 26/10/2017 tarihinde, silahlı terēr örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır.

6. Başsavcılığın 3/3/2018 tarihli iddianamesiyle, başvurucunun silahlı terör Örgütüne tiye olma ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından cezalandırılmasıistemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamudavası açılmıştır. Íddianamede,başvurucunun çeşitliyerlerdeki çatiışmalarda ölen MLKP terör örgttü mensupları için düizenlenen birçok etkinliğe katildiğı belirtilmiştir. Iddianamede ayrica tanık ifadelerine de 

yer verilmiştir. Tamklar; MLKP terör örgütüne katılıp Suriye'ye gitmesinden endişe ettikleri bir yakınlarıyla ilgili olarak bilgi almak için başvurucu ile görüştüklerini, başvurucunun kendilerine konuyla ilgili araştırma yaptıktan sonra bilgi ileteceğini ve polise gitmemeleri gerektiğini söylediğini belirtmiştir. Tanıklardan biri ayrıca başvurucunun kendisine Rojava devriminin çok büyük evrensel devrim olduğunu hatta avukat arkadaşlarmın bile oraya gittiğini, çocukları Suriye'ye giden birçok ailenin kendilerine başvurduğumu, ESP f1Başkanlığında çalışan yöneticilerin dahi YPG'nin özel daveti ile oraya gittiğini söylediğini dile getirmiştir.

7. Istanbul 27. Agī Ceza Mahkemesi 19/3/2018 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2018/89 sayılı dosya tizerinden kovuşturma aşaması başlamıştır.
8. Mahkeme 5/10/2018 tarihinde yaptiığı duruşmada başvurucunun yurt dışına çıkmama şeklinde adli kontrol tedbirine tabi tutularak tahliyesine karar vermiştir.
9. Anayasa Mahkemesi bu tutuklama tedbiriyle ilgili olarak yapılan başvuruda (Özlem Gümilştaş ve Sezin Uçar, B. No: 2018/2014, 18/11/2020) tutuklamanın hukuki olduğu sonucuna varmıştir.

10. Başvurucu daha sonra İzmir Cumhüriyet Başsavcılığı tarafindan yürütülen başka bir soruşturma kapsamında 14/1/2021 tarihinde gözaltına alnmıştır. Bu soruşturma 2015 ile 2020 yılları arasında MLKP terör örgütünde faaliyet gösteren Ö.Ö.nūn beyanlarına dayanmaktadır. Bu kişi tamk stfatıyla 23/11/2020 tarihinde alınan beyanında Özetle 2015 ile 2020 yıllari arasında Kuzey Irak'ta ve Suriye'de MLKP silahh terōr örgütü Gyesi olarak kırsalda faaliyet gösterdiğini, MLKP'nin Suriye ve Irak'taki kamplarında bulunduğu dönemde ESP'nin Hukuk Bürosunda faaliyet yürüten ve şu anki genel başkanı olan başvurucunun MLKP silahlı terör örgütānün Türkiye sorumlusu olduğunu ifade etmiştir.
11. Ö.Ö. ifadesinde ayrıca Irak'taki MLKP kampının Üst dūzey sorumlusu ve aym zamanda Örgüt yöneticisi olan B.T.N. (kod adı Rakel) ile S.P.nin (kod adı Ferzad Can)bulundukları bir ortamda Rakel kod isimli örgtit yöneticisinin başvurucu için "Legal kitle örgütümüzde sorumlu olması iyi oldu." şeklinde konuştuğumu, başvurucunun örgütün illegal Komünist Kadın Örgütünün Türkiye sorümlusu olduğunu ve MLKP terör Örgütünün silahlıkolu olan FESK için tülkeye giren örgütçülerin yakalanması duumunda Özlem Gümüştaş'ın ilgileneceğini duyduğunu, MLKP Merkez Komitesinin aldığı talimatlan ve görevlendirmeleri ESP üzerinden tabana aktardığıı ileri sührmüştür.

12. Başvurucu; Başsavcılık ifadesinde, hakkında beyanda bulunan Ö.Ö.yūtammadığıı, I1 yıldır sosyalist dünya görüştine sahip bir partide faaliyet gösterdiklerini,şimdiye kadar terör Örgütü ile iltisaklı olduğu yönünde herhangi bir tespit bulunmadığını, bir terör Örgütünün Ttrkiye sorumlusu olduğunum söylenebilmesi için buna yönelik yasa dışıfaaliyetlerinin ortaya konulması ve somutlaştırıması gerektiğini, soyut ve hukuka aykın bu suçlamayı kabul etmediğini, bu ifadeyi veren kişinin bu konumumu bilebilecek durumda olup olmadığının tespit edilmediğini, sorumlu olduğu tek kadın Örgitünün ESP'nin kadıyapılanması olduğunu, başka herhangi bir örgütün denetimine tabi olmadığmı, partisinin ideolojisi gereği devrim ve sosyalizm mūlcadelesinde hayatımı kaybetmişherkesi sahipleneceklerini belirtmiştir.

13. Başvurucu 17/1/202) tarihinde terör Örgütüne tye olma suçumdan tutuklammasıtalebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilmiştir. Tutuklama talep yazısında, Ö.Ö.nūn 

beyanlarına dayamılmıştır. Ayrıca Başsaveılik ifadesi sırasında başvurucudan ESP binalarında buluman, MLKP terör Öörgütüntin öldürülmüş mensuplarına ait olan fotoğrafları anlatmasıistendiğinde başvurucunun "….Biz partimizin ideolofist gereği devrim ve sosyalizm mücadelesinde hayatoı kaybetmtş herkest sahipleniriz.." şeklinde beyanda bulunduğu ve böylelikle MLKP terör örgütünü sahiplendiği ileri sürülmüştür.

14.Başvurucu; sorgusunda, yaptığı tüm faaliyetlerin kamu otoritelerinin denetimine açık olduğunu, herhangi bir yaşa dışı faaliyet sürdürmesinin mümkün olmadığını, örgūt tyeliğine ilişkin olarak dosyada delil bulunmadığını, ithamların tamamen yoruma dayalıiddialardan oluştuğunu, benzer iddialar ile İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesinde devam eden bir dava dosyasının olduğumu, bu iddiaları ancak o davada delil olarak sunulabileceğini, açılacak bir davanın mükerrer olacağtm belirtmiştir.
15. Îzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliği 17/1/2021 tarihinde başvurucunun tutuklanmasıtalebinin reddine, başvurucunun konutu terk etmeme ve yurt dışına çıkmama şeklindeki adli kontrol tedbirine tabi tutulmasma karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmt şöyledir:
"Her ne kadar şüphelinin izerine atılı suçu işledtğine dair kuvvetli şüphe bulunsa da;süpheli hakkanda UYAP soruşturma ve kovuşturma kayrları góz ōninde bulundurulduğunda mükerrer işlem olması thttmali, gelinen aşamada delillerin karartilmosıve kaçma şúphestntn bulunmamasi, olayın oluş şekli ve mevcut delil durumu itibartyle tutuklama tedbirinin ölçüla olmayacaği, tutudama tedbtri lle ulaşımak istenen amacın adli kontrol hükümlerinin uygulanması sureriyle de elde edilebtleceğt, bununla birlikae şüphelinin benzer mahiyetteki bir çok eylemi nedeni üle hakkında işlem yapıdığı ve derdest dosyalarvnın buluncuğu anlaşıilmakla yentden suç işlenmesinin önlenmesi hususu da gözönünde bulundurularak Izmtr Cumhuriyet Başsavcilığınun tutuklamaya yönelik talebinin reddtne, Şüpheltnin ūzerine atlı suçtan dolayı CMK 109/3-jmaddesi gereğince elektronik kelepçe takalmak sureti ile konutunu terketmemesi, süphelinin CMK 109/3-a maddesi uyarvnca yurt dışına çiaşının yasakdanması sureriyle adli kontrol altına alınarak serbest brakılmasına.. [karar verildi.]"
16.Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliği tarafiından 22/1/2021 tarihinde reddedilmiştir. Başvurueu aymı tarihte kararı őğrenmiştir.
17.Başvurucu 22/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulummuştur.
18. Izmir Cumhuriyet Başsavcılığı 8/4/2021 tarihinde başvurucunun ikamet adresinin İstanbul'da bulunduğu, başvurucu hakkında aynı suçtan İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesinin E,2018/89 sayılı dosyasında devam eden bir davanın olduğu, bu soruşturma kapsamındaki delillerin anılan dava dosyasına aktarıiması ve delillerin beraber değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir.
19. Yetkisizlik kararı üzerine Başsavcılık 29/4/2021 tarihinde, Ö.Ö.nün beyanlarına dayanarak başvurucumun silahlı terör örgūtäl kurma ve yönetme suçlarından cezalandırlmasıtalebiyle iddianame düzenlemiştir. Bu kamu davası başvurucu hakkında daha Önce açılan ve İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen E.2018/89 sayılı dosya ile birleştirilmiştir.
20. İstanbul 27. Ağr Ceza Mahkemesi 25/5/2021 tarihinde konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin sona erdirilmesine karar vermiştir.


21.Yargilama ilk derece mahkemesinde derdesttir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
22.İlgili ulusal ve uluslararası bukuk için bkz, Ešτa Özkan Özakça [GK], B. No:2017/32052, 8/10/2020, §§ 36-52.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
23. Anayasa Mahkemesinin 8/2/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşüntıdü:
A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanhk Görüşü
24. Başvurucu, psikolojik sorumlanı olduğu bilinen bir tanığın beyanına göre hakkında adli kontrol tedbiri kararı verilmesinin bukuki olmadığını belirterek kişi bürriyeti ve güvenliği hakkmın ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

25. Bakanlık gōrüştünde başvurucu hakkında uygulanan adli kontrol tedbirinin kanuni bir dayanağının ve suç işlendiğine dair kuvvetli belirtinin bulumduğu ileri strülmüştür.Ayrıca başvurucunun adli kontrol altına alınmasına neden olan suçun Ttrk hukuk sistemi içinde ağır cezai yaptırımlar öngörtllen ve kanun gereği tutuklama nedeni varsayılabilen,dolayısıyla evleviyetle adli kontrole hükmedilebilecek suçlar arasında yer alması nedeniyle adli kontrol tedbirinin meşru bir amacının olduğu ifade edilmiştir. Ölçülalük bakımından ise terör suçlarının soruşturulmasının zorlukları dikkate almdığıda başvurucunun ðzgürlüğünütutuklamadan çok daha az sınırlayan adli kontrol altma alnmasına karar verilmesinin keyfi,temelsiz ve ölçüsüz olduğunum söylenemeyeceği belirtilmiştir.

26. Başvurucu, Bakanlık görüşüne katılmadığıı belirtmiş ve ihlal iddialarınıyinelemiştir.

B. Değertendfrme 
1. Kabul Edilebflirifk Yönünden 
27. Açıkça dayanaktan yoksun olımadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönüinden 
a. Genel İilkeler 
28.Genel ilkeler için bkz. Esra Özkan Özakça, §§ 68-84.
b. İkelerin Olaya Uygulanması
29. Başvurucu, terör Örgttü üyesi olma suçundan 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayıh Ceza Muhakemesi Kanuru'nun 109. maddesi uyarınca adli kontrol tedbirine tabi tutulmuştur.

Dolayısıyla başvurucu hakkında uygulanan adli kontrol tedbirinin kanuni dayanağıbulunmaktadır.

30. Kamumi dayanağı bulunduğu anlaşılan adli kontrol tedbirinin meşru bir amacının olup olmadığı ve Ölçülälüğü incelenmeden önce ön koşul olan suçun işlendiğine datr kuvvetli beltrti bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekir.

31. Başvurueu hakkındaki soruşturma belgeleri incelendiğinde başvuruya konu tedbirin dayanağımı oluşturan suçlamaların temelinde Ö.Ö. adlı kişinin beyanlarmın bulunduğu anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi birçok kararnda somut olgular içeren tenık anlatımlarınt suç şüphesini doğrulayan kuvvetli bir belirti olarak kabul etmiştir (Metin Evecen, B. No; 2017/744, 4/4/2018, §§ 47-52, Recep Uygun, B. No: 2016/76351, 12/6/2018,§ 43; Ismail Çuak, B. No: 2016/78629, 28/11/2019, § 52; Yavz Gull#, B. No: 2017/5933,9/1/2020, § 55; Ibrahim Okur, B. No: 2016/50394, 27/2/2020, § 82; Mustafa Onuk, B. No:2016/21484, 9/7/2020, §§ 4952; Yusuf Erdoğan, B. No: 2017/11828, 10/2/2021, § 46).Ö.Ö.ntın beyanları yer, zaman, kişi ve eylem bilgileri ihtiva etmekte ve bu anlamda yargımakamlarına denetim yaparak söz konusu beyanları doğrulama ya da çürütme imkâm tanımaktadır (bkz. §§ 10, 11). Bu doğrultuda söz konusu tanik anlatımlarımın yargımakamlarınca kuvvetli bir belirti olarak kabul edilmesinin keyfi ya da temelsiz olduğu söylenemeyecektir.

32. Diğer taraftan başvurucu hakkında uygulanan adli kontrol tedbirinin meşru bir amacının olup olmadığımn değerlendirilmesi gerekir.

33.Terörle bağlantıı suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların güvenlik içinde yürütülebilmesinde ve özellikle kişilerin kaçmastnım engellenmesinde tutuklama tedbiri ile konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbiri dışindaki koruma tedbirlerinin yetersiz kalabileceği akalda tutulmalıdır. Öte yandan başvurucunun konutu terk etmeme suretiyle adli kontrol altına alınmasına karar verilen silahh terör örgütüne üye olma suçu Türk hukuk sistemi içinde ağır cezai yaptırım öngörülen suç tipleri arasında olup isnat edilen suça ilişkin olarak kanunda ðngörülen cezanın ağırlığı kaçma şüphesine işaret eden durumlardan biridir (aym yöndeki değerlendirmeler için bkz. Hüseyin Burçak, B. No: 2014/474, 3/2/2016, § 61;Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, §66). Aynica amlan suç, 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanumu'num 100. maddesinin Üçüncü fikrasında yer alan ve kanun gereği tutuklama nedeni varsaylabilen, bu nedenle evleviyetle adli kontrole hüikmedilebilecek suçlar arasmdadır,
34. Dolayısıyla somut olayı ðzel koşuiları gōzetildiğinde kaçma şüphesine yönelik olgusal temellerin bulunduğu sonucuna varilmiştir. Somut olayda konutu terk etmeme adli kontrol tedbirinin başvurucunun kaçmasım önlenmesi meştu amacı yömünden işlevsel bir niteliği vardır.

35.Son olarak başvurueu hakkındaki adli kontrol tedbirinin ölçülü olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

36. Terör suçlarının soruşturulması/kovuşturulması kamu makamlarımı ciddi zorluklarla karşı karşīya bırakmaktadı. Bu nedenle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, adli makamlar ve güvenlik görevlilerinin -özellikle organize olanlar olmak üzere- suçlarla ve suçlulukla etkili bir şekilde mücadelesini aşırı derecede güçleştirmeye neden olabilecek şekilde yorumlanmamalıdır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Süleyman Bağrıyanık ve diğerleri, B. No: 2015/9756, 16/1 1/2016, § 214).


37. Komutu terk etmeme tedbirinin tutuklamaya göre temel hak ve özgüriükler Üzerinde daha hafif bir etki oluşturduğunun kabul edilmesi gerekir. Zira konutta kesintisiz olarak bulunmak zorunlu olsa da kişilerin konıtta yaşayan ya da konuta gelen diğer kişilerle sosyal hayatinı devam ettirmeşinde veya her türlü bireysel ya da kitlesel iletişim araçlarınıkullanmasında bir engel bulunmamaktadır. Ayrıca tedavi olma vb. kimi durumlarda kişilerin izinli sayılarak konutunu terk etmesine izin verilebilmektedir. Söz konusu tedbirin bu niteliği ölçüiltlük bakımından dikkate alınmalıdır.

38. Sonuç olarak somut olayın yukarıda belirtilen Özellikleri de dikkate alındığında Izmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin -başvurucunun Özgürlüğünü tutuklamadan daha az sıırlayıcı nitelikteki- konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirine karar vermesinin őlçtiłti olduğu tespit edilmiştir.

39. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrasıbağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıın ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
Hasan Tahsin GÖKCAN ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu görüşe katılmamıştır.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin hukuka aykan olmasınedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkmın ihlal edildiği iddiasının KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
B. Konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin hukuka aykın olmasınedeniyle Anayasa'nn 19. maddesinin tüçüncü fikrasmda güvence altına altnan kişi htrriyeti ve güvenliği hakkının İHLAL EDİLMEDİĞiNE Hasan Tahsin GÖKCAN ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C.Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 8/2/2023tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2021/8574Karar Tarihi : 8/2/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Başvurucu, psikolojik sorunlan olduğu bilinen bir tanığın beyamına göre hakkında komutu terk ctmeme yönünde adli kontrol tedbiri kararı verilmesinin hukuki olmadığımı belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Anayasanın 19. maddesi uyarınca bir suç şüphesi altındaki kişiler kuvvetli belirti bulunması koşuluyla ancak delilerin yok edilmesini, değiştirilmesini veya kaçmalarım Önlemek maksadryla veya kamumda belirtilen başka nedenlerle tutulabilirler. Anayasa Mahkemesi daha Önceki kararında konutu terk etmeme tedbirinin Kanumda öngörülen şartlarıve uygulama biçimini dikkate alarak (CMK m. 109), uygulamş şekli ve özellikleri itibarıyla hareket serbestisi dzerindeki sınırlayicı etkisinin derece ve yoğumluk olarak seyahat ðzgürlüğüine gōre oldukça ileri bir boyutta olduğu, dolayısryla kişi bürriyeti ve güvenliği hakkına mūdahale teşkil ettiği sonucuna varmıştır (Esra Özkan Özakça [GK], B. No:2017/32052, 8/10/2020). Bu nedenle konutu terk etmeme yönündeki adli kontrol tedbiri bakumından da Anayasanın 19. maddesindeki güvencelerin aranması gereklidir.
3. Öte yandan Kanunun 109/l. maddesinde de adli kontrol tedbiri için öncelikle tutuklama koşullarının bulunması gercktiği belirtilmiştir. Bu durumda konutu terk etmeme tedbirine ilişkin incelemede ilkin kuvvetli belirtinin bulunup bulunmadığınm incelenmesi,olumlu sonuca ulaşilırsa bu kez tutuklamamn meşru nedenlerinin (amacının) ve Blçülülüğtinün incelenmesi gerekmektedir.

4. Başvurucunun silahlı terör örgütü tyesi olma ve ðrgūt propagandası yapma suçları nedeniyle yürütülen soruşturmada bakkında tedbir kararının verildiği anlaşılmaktadır.Mahkeme tedbir kararı gerekçesinde suç işlediğine dair kuvvetli süphenin bulunduğunu belirtmiş ise de bumun dayanağı olan delilleri göstermemiştir. Bu nedenle soruşturma belgeleri incelendiğinde başvuruya konu tedbirin dayanağım oluşturan suçlamaların temelinde Ö.Ö. adl: itirafçı sanığın beyanlarının bulunduğu anlaşılmaktadır. Ceza yarılamasında itirafçı ifadelerine daima ihtiyatlı yaklaşılmıştır. AfíıM'nin bir kararında itirafçıların ifadelerinin delil olarak kullamlmasına ilişkin sorunłara ve bu bağlamda anılan ifadelerin muğlak, manipülasyona açık, õç alma veya yarar sağlama saiklerine bağlıolabileceğiiçin objektif delillerle desteklenemediğinde tutuklama için temel olamayacağına değinilmiştir (bkz. AlHM Labita/Italya, BD, Kararı, B. No: 26772/95, 6.4.2000, par, 156vd.).

5. Yargitay kararlarında da benzer değerlendirmelerin yer aldığı görülmektedir.Örneğin 16. Ceza Dairesinin 12/9/2018 tarihli ve E.2018/2944 ve K.2018/2741 sayılıkararının ilgili kısmındaki değerlendirme söyledir; "itirafçı samk olup tanık sifatı ile dinlenilen, etkin pişmanlktan yararlanmak için sanık aleyhine beyanda bulunma hususunda hukuki menfaati bulumun S. A. isimli kişinin anlatımı tek başına hükme esas almamayacağından." Incelenen başvuruya konu olayda da soruşturma belgeleri arasında itirafçı ifadesi dişında dayanılan bir delilin görülememesi ve tedbir kararı gerekçesinde herhangi bir delilin varlığindan da söz edilmediğinden, başvurucumum atılı suçu işlediğine ilişkin olarak kuvvetli belirtinin ortaya komulamadığı sonucuna ulaşımalıdır.
6. Kuvvetli belirtinin ortaya konulamaması durumunda diğer unsurlarm araştırılması gerekli değildir, Fakat bilindiği gibi tutuklama ve dolayısıyla konutu terk etmeme kararı için meşru amaç olarak kaçma veya delil karartma şüphesinin bulunması

zorunludur. Ne var ki incelenen başvuruda İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliğinin gerekçesi şu olmuştur: "Her ne kadar şüphelinin Üizerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli şüphe bulunsa da; şūpheli hakkında UYAP soruşturma ve kovuşturma kayıtłan göz Öntnde bulundurulduğumda mükerrer işlem olması ihtimali, gelinen aşamada delillerin karartılmasıve kaçma şüphesinin bulunmamasi, olaym oluş şekli ve mevcut delil durumu itibariyle tutuklama tedbirinin õlçülü olmayacağı, tutuklama tedbiri ile ulaşılmak istenen amacı adli kontrol hükümlerinin uygulanması suretiyle de clde edilebileceği, bununla birlikte şüpheliniņbenzer mahiyetteki bir çok eylemi nedeni ile hakkında işlem yapıldığı ve derdest dosyalarının bulunduğu anlaşılmakla yeniden suç işlenmesinin önlenmesi hususu da gözönünde bulundurularak..."
7. Görüldüğu tzere hakim kaçma ve delil karartma şüphesi bulunmadığı kanısına ulaştığı halde tutuklama yerine adli kontrol uygulama gereğinden söz etmiş, gerek tutuklama gerekse adli kontrol kararı verilebilmesi için hukuken savunulamayacak bir gerekçe ortaya koymuştur, Hatta daha da ileri giderek tutuklama veya adli kontrol kararı verilmesi için Anayasa veya Kanunda bir dayanağı olmayan yeniden suç işlenmesinin Önlenmesi amacı ile adli kontrol kararı verildiği belirtilmiştir. Meşru amacıın bulummadığı da açıkça anlaşılan,daha doğrusu kendi gerekçesinde meşru amacı olmadığını adeta ilan eden bu adli kontrol kararının hukukiliğini tayin için ayrıca ölçülü olup olmadığının incelenmesine hukuken gerek de imkan da bulurmamaktadtr.

8. Sonuç olarak; sulh ceza hakiminin hukuk dışılığı açık bulunan adli kontrol kararı ile başvurucunun 17.1.2021 ila 25.5.2021 tarihleri arasında konutunda tutulu brakıldığı ortada bulunmasma karşın Mahkememiz l. Bölümü sayın coğunluğumca konuyla ilgili olarak Mahkememizin ilgili örnek kararları dikkate almaksızın ulaşılan ihlal olmadığısonucuna katılmamaktayım.

Başkan Haşan Tahsin GÖKCAN 

Başvuru Numarası : 2021/8574Karar Tarihi : 8/2/2023
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Hakkında adli kontrol tedbiri kararı verilmesinin hukuka uygun olmadığım belirterek kişi htrriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin yapılan bireysel başvuruda başvurucunun Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edilmediğine ilişkin çoğunluk kararına katılmamaktayın.
2. Başvurucu 2015 ile 2020 yılları arasında MLKP terör örgütünde faaliyet gōsteren Ö.Ö.'nūn beyanlarına dayalı olarak lzmir 4. Sulh Ceza Hakimliği'nce 17/1/2021tarihinde konutu terk etmeme ve yurt dışina çikmama şeklinde adli kontrol tedbirine tabi tutulmuştur.

3. Başvurucu hakkıda uygulanan adli kontrol tedbirinin hukuka uygunluğu noktasında hem suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti yöntiyle hem de uygulanan adli kontrol tedbirinin meşru amacımn olmadığı gerekçesiyle başvurucunun Anayasa'mn I9. maddesinin Üçüncüı fikrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve gūvenliği hakkının ihlal edildiği kanaatindeyim.
4. Zira başvurulan adli kontrol tedbiri bağlamtnda suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti olarak itirafçı samık Ö.Ö.'ntn beyanlanı bulummaktadı. Ancak, hukukun itirafçılara tanıdığı avantajları elde etmek amacıyla maddi gerçeğe ulaşma dışında daha farklı amaçlarla itirafçı beyanlarının verilebilme ihtimali dikkate alındığında itirafçılar tarafindan verilen ifadelerin daha titiz bir biçimde incelenmesi zorunluluğu ortaya çıkabilmektedir. Hatta bu tür ifadelerin muğlak olabileceği ve ilgisiz olmasa bile kişileri doğrulanmamış iddialara dayanılarak sanuk durumuna sokup gözaltına alabilme riskini gündeme getirebilmektedir.Bunun içindir ki Yargıtay içtihadında da vurgulandığı üizere itirafçıların ifadelerinin başka delillerle desteklenmesi gerekmektedir.

5. Nitekim Yargitay 9. Ceza Dairesinin bu komudaki bir kararında itirafçıifadelerinin delil olarak kabulü ile ilgili husus şu şekilde ifade edilmektedir (Bkz: 2&/6/2010tarīhli ve E.2010/4770, K.2010/7689 sayılı karar):
"Sanıkların savunmalarınım aksine, hakkanda dava açımadığı tespit edilen [C.B. ]'nin stlaħlı terör örgütünün dağ kadrosuna götürülmesi eylemine katıldıkları hususunda ttrafçısanuk Mahir Çeltk'in yakalandiktan uzunea btr süre sonra verdtği, başka yan delillerle de doğrulanmayan savunması dişmda, mahkimiyeierine yeterli her rürla kuşkudan uzak, kesin ve trundrrıcı deliller elde edllemediğt gözetilmeden beraatlert yertne yazut gerekçe lle mahkümiyetlerine karar verilmest, kamuna aykar olup, saukdar müdafilerintn temyiz itirazları bu itibarla yerinde gorülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayn bozulmasma.. [karar verlldı.]".

6. Esaşında Avrupa Insan Hakları Mahkemesi de itirafçılarin ifadelerinin başka delillerle desteklenmesi durumunda ancak delil olarak kabul edilebileceklerini içtihadında ortaya koymaktadır. (Örnek olarak bkz.: (Labita/Italya ([BD], B. No: 26772/95, 6/4/2000, §§152-159).

7. Dolayısıyla somut bireysel başvuruya konu olayda itirafçının beyanlarının yan delillerle desteklenmediği görülmektedir. Bu nedenle eldeki belgelere göre somut olayda başvurucu yönünden suç işlendiğine dair kuvvetli belirtinin soruşturma makamlarınca yeterince ortaya konulamadığı sonucuna ulaşmak gerekmektedir.


8. İkinci olarak, başvurucu hakkında uygulanan korutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin kaçma ya da delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek seklinde meşru bir amacının ortaya konulamadığını ifade etmek gerekir. Nitekim somut olayda İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliği adli kontrol tedbirine hüikmederken gelinen aşamada delillerin karartılması ve kaçma şüphesinin bulunmadığını zaten açıkça belirtmiştir. Sulh Ceza Hâkimliğinin kaçma ve delilleri karartma şüphesinin bulunmadığını tespit etmesine rağmen başvurucu hakkında yine de adlf kontrol tedbirine hükmetmesinin hukuka aykın olduğu esasında Sulh Ceza Hâkimliğinin kendi kararı ile de ifade edilmiş bir gerçek olarak göze çarpmaktadır.

9. Yukarıda sıralanan gerekçelerle başvurucu hakkında uygulanan konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin hukukiliği bağlamunda suç işlendiğine dair kuvvetli belirtinin ortaya konulamaması ve başvurulan tedbirin meşru amacının bulunmamasınedeniyle başvurucunun Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fikrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve gttvenliği hakkınm ihlal edildiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kanaatine katılmamaktayım.

Oye Yusuf'Şevki HAKYEMEZ