Hayvanat Bahçelerinin ve Doğal Yaşam Parklarının Kuruluşu ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2022-06-11

11 Haziran 2022 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 31863
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
HAYVANAT
BAHÇELERİNİN VE DOĞAL YAŞAM PARKLARININ KURULUŞU
İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; biyolojik çeşitliliğin
korunması kapsamında, evcil ve yabani hayvanların doğal ortamındaki yaşam
koşullarının azami düzeyde sağlanması için hayvanat bahçeleri ve doğal
yaşam parklarının teknik, sağlık, refah ve hijyen şartları ile kuruluşu,
çalışması, ruhsatlandırılması ve denetlenmesine yönelik usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, kara ve su sirkleri, yunus
parkları ile ev hayvanı üretim ve satış yerleri hariç olmak üzere, gerçek
veya tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından kurulan
hayvanat bahçelerini ve doğal yaşam parklarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 24/6/2004 tarihli ve 5199
sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 22 nci maddesine dayanılarak ve Avrupa
Birliğinin 1999/22/EC sayılı Yaban Hayvanlarının Hayvanat Bahçelerinde
Tutulmalarına İlişkin Direktifi doğrultusunda hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Açık alan: Hayvanların gezinme ihtiyaçlarını
karşılamak için oluşturulan etrafı sınırlandırılmış alanı,
b) Akvaryum: Sucul hayvanların yapay bir ortamda
bulunduğu su haznesini,
c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
ç) Biyolog: Fakültelerin biyoloji bölümünden
biyolog unvanı ile mezun olan kişiyi,
d) Bölge müdürlüğü: Doğa koruma ve milli parklar
bölge müdürlüğünü,
e) CITES: 20/6/1996 tarihli ve 22672 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin
Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmeyi,
f) Denetim elemanı: Bakanlık merkez ve taşra
teşkilatı personeli ve/veya mahallin en büyük mülkî amirince 5199 sayılı
Kanunda belirtilen denetimleri yapmak üzere görevlendirilen en az iki
yıllık yüksekokul mezunu kişiyi,
g) Dezenfeksiyon: Zararlı mikroorganizmaların
fiziksel, kimyasal veya ultraviyole ışınları uygulaması gibi metotlarla
zararsız hâle getirilmesi işlemini,
ğ) Dijital kimliklendirme: Hayvanların mikroçip ve
benzeri sayısal veri içeren malzemeler ile kayıt altına alınmasını,
h) Doğal yaşam parkı: Yabani memeli hayvanların
yılda en az yedi gün halka sergilendikleri ve doğal ortamlarına uygun serbest
dolaşımlarına imkân sağlayan tesisleri,
ı) Evcil hayvan: İnsanlar tarafından kültüre
alınmış ve eğitilmiş hayvanları,
i) Ev hayvanı: Gerçek veya tüzel kişiler tarafından
özellikle evde, iş yerlerinde ya da arazisinde özel ilgi ve refakat
amacıyla muhafaza edilen, bakımı ve sorumluluğu sahiplerince üstlenilen her
türlü hayvanı,
j) Genel Müdürlük: Doğa Koruma ve Millî Parklar
Genel Müdürlüğünü,
k) Hayvan bakıcısı: Hayvanların yem, su, tımar gibi
çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak üzere çalışan kişiyi,
l) Hayvanat bahçesi: Evcil ve yabani hayvanların
yılda en az yedi gün halka sergilendikleri kalıcı tesisleri,
m) İl şube müdürlüğü: Doğa koruma ve milli parklar
il şube müdürlüğünü,
n) Kapalı alan: Hayvanların barındırılmaları
amacıyla, biyolojik ve etolojik özellikleri göz önünde bulundurularak
yapılmış, açık alanla bağlantılı, etrafı ve üzeri kapalı alanı,
o) Karantina birimi: Bulaşıcı bir hastalığın
bulunduğu yerden gelen veya bulaşıcı hastalık şüphesi olan hayvanların,
sağlıklı hayvanlardan ayrı tutulması amacıyla düzenlenen, gözetleme bölümü
olan, mekanik havalandırmanın sağlandığı kapalı bölmeler içeren alanı,
ö) Kelebek parkı: Kelebeklerin yılda en az yedi gün
halka sergilendikleri kalıcı tesisleri,
p) Komisyon: Hayvanat bahçesinin veya doğal yaşam
parkının bulunduğu ildeki il şube müdürü, bölge müdürlüğü veya il şube
müdürlüğünden bir veteriner hekim ve il şube müdürlüğünden bir personel
olmak üzere üç kişilik ekibi,
r) Muayene odası: Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam
parkında hayvanların muayene, teşhis ve tedavileri ile bunlarla ilgili
uygulamaların yapıldığı yeri,
s) Müşahede birimi: Hayvanat bahçesi veya doğal
yaşam parkında, yeni gelen ya da tedavisi tamamlanan hayvanların belli bir
süre için gözetim altında tutulduğu bölme veya alanı,
ş) Ruhsat: Hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam
parklarının faaliyet gösterebilmeleri için düzenlenen belgeyi,
t) Sorumlu yönetici: Hayvanat bahçesi veya doğal
yaşam parkının kuruluş, işleyiş ve denetimiyle ilgili işlemlerden birinci
derecede sorumlu kişiyi,
u) Sucul hayvanlar: Yunus ve balinalar hariç olmak
üzere, yaşamının tamamını ya da bir kısmını suda geçirmek zorunda olan
hayvanları,
ü) Su ürünleri uzmanı: Su ürünleri mühendisi,
balıkçılık teknolojisi mühendisi veya ziraat fakültelerinin su ürünleri
bölümünden mezun kişiyi,
v) Teknik personel: Sorumlu yöneticiye bağlı olarak
çalışan ve sorumlu yöneticinin vereceği görevleri yerini getiren kişiyi,
y) Teraryum: Sürüngenlerin ve/veya iki yaşamlı
ve/veya omurgasızların bulunduğu yapay ortamı,
z) Tür: Birbirleriyle çiftleşebilen ve üreme
yeteneğine sahip yavru oluşturma potansiyelinde olan bireylerin ait olduğu
taksonomik birimi,
aa) Veteriner hekim: 9/3/1954 tarihli ve 6343
sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri
Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun
uyarınca mesleğini icra eden ve bu Kanunun 5 inci maddesinde sıralanan
görev ve yetkileri kullanan kişiyi,
bb) Yabani hayvan: Türünün örnekleri doğada serbest
olarak yaşayan, kültüre alınmamış omurgalı veya omurgasız hayvanları,
cc) Yardımcı sağlık personeli: Veteriner hekim
sorumluluğunda hayvan sağlığı, bakım, besleme ve üretim konularında
çalışan, veteriner sağlık teknikeri, teknisyeni veya laborantı,
çç) Yem depoları: Her türlü yemlerin depolanıp
saklandığı yeri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvanat Bahçelerinin Gruplandırılması, Doğal Yaşam
Parkları,
Yer Seçimi ve
Tesis Kurma
Hayvanat
bahçelerinin gruplandırılması
MADDE 5- (1) Hayvanat bahçeleri aşağıdaki şekilde
gruplandırılır:
a) 1. Grup: En az yirmi tür kanatlı ve/veya memeli
yabani hayvanın bulunduğu hayvanat bahçeleridir.
b) 2. Grup: Toplam hacmi en az bin metreküp olan ve
en az yirmi tür sucul hayvanın bulunduğu akvaryumlardır.
c) 3. Grup: En az yirmi tür kelebeğin bulunduğu
kelebek parklarıdır.
ç) 4. Grup: En az yirmi tür sürüngen ve/veya iki
yaşamlı ve/veya eklem bacaklının bulunduğu teraryumlardır.
(2) 1. Grup hayvanat bahçelerinde kelebek,
sürüngen, iki yaşamlı ve eklem bacaklıların her birinden azami beş tür ve
sucul hayvanlardan azami on tür bulundurulabilir.
(3) 2. Grup hayvanat bahçelerinde sucul olanları
hariç kanatlı ve memeli hayvanlar bulundurulamaz; kelebek, sürüngen, iki
yaşamlı ve eklem bacaklıların her birinden azami üç tür bulundurulabilir.
(4) 3. Grup hayvanat bahçelerinde kanatlı, memeli,
sürüngen ve sucul hayvanlar bulundurulamaz; kelebek haricindeki eklem
bacaklılardan azami beş tür bulundurulabilir.
(5) 4. Grup hayvanat bahçelerinde kanatlı ve memeli
hayvanlar bulundurulamaz; azami beş tür kelebek; memeli ve kanatlı olanları
hariç azami on tür sucul hayvan bulundurulabilir.
(6) Hayvanat bahçelerindeki hayvan türleri için
gerekli asgari alanlar Bakanlıkça belirlenir.
Doğal
yaşam parkları
MADDE 6- (1) Doğal yaşam parkları, Bakanlıkça belirlenen
yabani memeli hayvanlardan en az bir türü bulunduran, hayvanların etolojik
özellikleri göz önünde bulundurularak geniş alanlarda serbest dolaşımlarına
imkân sağlanan tesislerdir.
(2) Doğal yaşam parklarında bulundurulabilecek
yabani memeli hayvan türleri ve hayvanlar için gerekli asgari alanlar Bakanlıkça
belirlenir.
Yer
seçimi
MADDE 7- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parkları
gürültü, hava ve su kirliliğine maruz olmayan, insan ve hayvan sağlığını
olumsuz yönde etkileyebilecek endüstriyel kuruluşlar ile her türlü
gayrisıhhi müesseselerden kuş uçuşu en az bir kilometre uzaklıkta, fen,
sağlık ve afet şartları bakımından imar ile ilgili mevzuata uygun alanlarda
kurulur.
(2) 26/2/2016 tarihli ve 29636 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik kapsamında
tanımlanan alışveriş merkezlerinde hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam
parkları kurulamaz.
Ön izin
MADDE 8- (1) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı kurmak
isteyen gerçek veya tüzel kişiler, kurum ve kuruluşlar, hayvanat bahçesi ve
doğal yaşam parkı kurmak istedikleri yerin il şube müdürlüğüne aşağıda
belirtilen belgelerle müracaat ederler:
a) Başvuru dilekçesi (Ek-1).
b) Tür listesi formu (Ek-2).
c) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkının,
hayvanların yerleşimlerini gösteren ve Bakanlıkça hayvanlar için belirlenen
asgari alanlara uygun olarak hazırlanmış vaziyet planı.
ç) Yerleşim yeri ve çevresine ait idarî, teknik ve
benzeri yerleri gösteren kroki.
d) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkının
kurulacağı arazinin gerçek veya tüzel kişi, kurum veya kuruluşa ait tapusu
veya tahsisini gösteren belge.
e) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
kurulacak yer ile ilgili tarım ve orman il müdürlüğü, çevre, şehircilik ve
iklim değişikliği il müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü, il kültür ve turizm
müdürlüğü ve ilgili belediyenin görüşleri.
(2) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
kurulacak yer ile ilgili birinci fıkranın (e) bendinde belirtilen kurum/kuruluşlardan
alınan görüşlerin uygun olması halinde, hayvanat bahçesi veya doğal yaşam
parkı yapılacak yerin uygun şartları taşıyıp taşımadığı Komisyon tarafından
yerinde kontrol edilir. Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı yapılacak
yerin 7 nci maddede belirtilen şartları taşıdığının tespit edilmesi
hâlinde, Ek-3’te yer alan Ön İzin Belgesi iki nüsha düzenlenerek bir nüshası
il şube müdürlüğünde muhafaza edilir, diğer nüshası başvuru sahibine
verilir. Ön izin bir yıl süre ile geçerlidir. Bu süre içerisinde ruhsat
almak için müracaat etmeyenlerin başvuruları işlemden kaldırılarak bu durum
il şube müdürlüğünce başvuru sahibine resmi yazı ile bildirilir.
(3) Aynı tesis bünyesinde birden fazla grup
hayvanat bahçesi ve/veya doğal yaşam parkı kurulacak olması halinde tek bir
Ön İzin Belgesi düzenlenir.
(4) 5199 sayılı Kanun, 1/7/2003 tarihli ve 4915
sayılı Kara Avcılığı Kanununun 26 ncı maddesi, 21/3/2007 tarihli ve 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununun 20 nci maddesinin (k) bendi kapsamında ceza almış kişiler
hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı kuramaz.
Hayvanat
bahçesi ve doğal yaşam parkı ruhsatı
MADDE 9- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parkları
ruhsatlandırılmadan halkın ziyaretine açılamaz.
(2) Aynı tesis bünyesinde 5 inci ve 6 ncı
maddelerde belirtilen asgari şartların oluşması halinde şartların sağlandığı
her grup hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı için ayrı bir ruhsat
alınması zorunludur.
(3) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
kurulması ile ilgili ön izin alan gerçek veya tüzel kişiler, kurum ve
kuruluşlar, ruhsat almak için bu maddenin altıncı fıkrasında belirtilen
belgelerle il şube müdürlüğüne müracaat ederler. Bu maddenin birinci ve
ikinci fıkralarında belirtilen ruhsatlar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı
alınması mecburiyetini ortadan kaldırmaz.
(4) Hayvanat bahçelerinde ve doğal yaşam
parklarında istihdam edilmesi zorunlu, tam zamanlı çalışacak asgari idari
ve teknik personel şunlardır:
a) 1. Grup Hayvanat Bahçesinde ve Doğal Yaşam
Parkında; bir sorumlu yönetici, bir veteriner hekim ve bir biyolog.
b) 2. Grup Hayvanat Bahçesinde; bir sorumlu
yönetici, bir veteriner hekim ve bir su ürünleri uzmanı.
c) 3. Grup Hayvanat Bahçesinde; bir sorumlu
yönetici, bir veteriner hekim ve bir biyolog.
ç) 4. Grup Hayvanat Bahçesinde; bir sorumlu
yönetici, bir veteriner hekim ve bir biyolog.
(5) Aynı tesis bünyesinde birden fazla grup
hayvanat bahçesi ve/veya doğal yaşam parkı bulunması halinde bir sorumlu
yönetici ve bir biyolog istihdam edilmesi yeterlidir ancak her bir grup
için ayrı ayrı veteriner hekim istihdam edilmesi zorunludur.
(6) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı ruhsatı
almak için gerekli belgeler şunlardır:
a) 9/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu
gereğince ilgili kurumlardan alınmış izinler.
b) Hayvanat bahçesinde veya doğal yaşam parkında
istihdam edilmesi zorunlu olan idari ve teknik personel ile personelin tâbi
olduğu ilgili mevzuat doğrultusunda hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
sahibi arasında yapılan sözleşmeler, resmî kurumlarda ise bu kişilere ait
görevlendirme yazıları.
c) Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin
alındığına dair ilgili itfaiye müdürlüğünden alınan belge.
ç) Yerli veya yabancı hayvan türlerinin yasal
yollarla temin edildiğine dair; fatura, üretici satış belgeleri, CITES ek
listelerinde yer alıyor ise CITES belgeleri, doğadan toplama ve yakalama
izinleri ve benzeri belgeler.
d) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı.
(7) Belgeler, il şube müdürlüğü tarafından
incelenir ve belgelerde eksiklik bulunmaması halinde Ek-4’te yer alan
Hayvanat Bahçesi Ruhsatı ve/veya Ek-5’te yer alan Doğal Yaşam Parkı Ruhsatı
düzenlenir. Belgelerde eksiklik bulunması halinde bu durum başvuru sahibine
resmi yazı ile bildirilir. Eksikliklerin en geç üç ay içerisinde tamamlanmaması
halinde ön izin iptal edilerek başvuru işlemden kaldırılır.
(8) İl şube müdürlüğünce, hayvanat bahçesinin veya
doğal yaşam parkının tüm izin ve belgelerinin bulunduğu dosya oluşturulur.
Hayvanat bahçesi ruhsatının veya doğal yaşam parkı ruhsatının bir örneği
ruhsatlandırma tarihinden itibaren en geç on gün içerisinde Genel Müdürlüğe
gönderilir.
(9) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı ruhsatı
beş yıl geçerlidir. Ruhsat süresi dolmadan on gün önce ruhsatın yenilenmesi
için bir dilekçe ve ekinde tür listesi formu ile birlikte il şube
müdürlüğüne başvurulur. Bu süre içerisinde başvuru yapılmaması durumunda 27
nci madde hükümleri doğrultusunda ruhsat iptaline ilişkin işlemler yapılır.
Başvuru ile ilgili Komisyon tarafından yerinde inceleme yapılır ve uygun
bulunanlara beş yıl süre ile yeniden ruhsat düzenlenir. Uygun
bulunmayanlarda tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için üç ay süre
verilir. Bu süre sonunda, Komisyonca yapılan incelemede eksikliklerin
giderilmediğinin tespiti halinde 27 nci madde hükümleri doğrultusunda
ruhsat iptaline ilişkin işlemler yapılır.
(10) Ruhsatın yenilenmesi hâlinde ruhsatın ve tür
listesi formunun bir örneği il şube müdürlüğündeki dosyasına konulur, bir
örneği de yenileme tarihinden itibaren en geç on gün içerisinde Genel
Müdürlüğe gönderilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanat
Bahçeleri ve Doğal Yaşam Parkları ile İlgili Genel Şartlar
Genel
şartlar
MADDE 10- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parkları ile
ilgili genel şartlar şunlardır:
a) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
biyolojik çeşitliliğin korunması kapsamında;
1) Türlerin korunmasına dair araştırma
faaliyetleri,
2) Türlere yönelik bilgilendirme veya eğitim
çalışmaları,
3) Türlerin korunmasına ilişkin bilgi alışverişi,
4) Kontrollü üretim, repopülasyon veya türlerin
Bakanlığın bilgisi dahilinde doğal hayata yeniden kazandırılması,
hususlarını yerine getirmek ve bu çalışmaları
yıllık rapor halinde Bakanlığa sunmak zorundadır.
b) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
nesli tehlike altında olan yabani hayvan türlerinin korunmasına dair
çalışmaların yürütülmesi esastır. Nesli tehlike altında olan hayvanların
sayılarının arttırılması amacıyla gerekli çalışmalar yapılır.
c) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
ruhsatlandırma işlemi tamamlanmadan hayvan bulundurulamaz.
ç) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkında belgesi
olmayan hayvanlar bulundurulamaz.
d) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkındaki her
av ve yaban hayvanının 16/6/2005 tarihli ve 25847 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Av ve Yaban Hayvanları ile Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin
Bulundurulması, Üretimi ve Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında belgesi
bulunmak zorundadır.
e) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkında
hayvanların yasal yollarla temin edildiğine dair; fatura, üretici satış
belgesi, CITES kapsamındaki hayvanlar için CITES belgeleri, doğadan toplama
ve yakalama izinleri ve benzeri belgelerin bulunması zorunludur.
f) Halkın sergilenen türler ve onların doğal yaşam
ortamları hakkında bilgilendirilmesi, biyolojik çeşitliliğin korunmasına
yönelik eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için gerekli çalışmalar yapılır.
g) Yırtıcı memelilerin bulunduğu alanın etrafı en
az üç metre yüksekliğinde duvar ve üzerinde iki metre yüksekliğinde tel
örgü ile çevrilir.
ğ) Hayvan nakil araçları için ziyaretçi girişinden
farklı kapılar bulundurulur.
h) Hayvan yükleme ve indirme işlemi için rampa
ve/veya vinç bulundurulur.
ı) Tüm giriş ve çıkışlarda güvenlik tedbirleri
alınır.
i) Ziyaretçi girişinde, hayvanat bahçesi ve doğal
yaşam parkının detaylı yapılanmasını gösteren kroki ya da maket ve
ziyaretçilerin uyması gereken kurallar bulundurulur.
j) Ana girişten başka yeteri kadar acil çıkış kapısı
bulundurulur.
k) Temizlik ve hayvan nakil vasıtaları için servis
yolları bulundurulur.
l) Temizlik yapmaya uygun basınçlı su sistemi ve
dezenfeksiyon için sabit veya seyyar dezenfeksiyon alet ve araçları
bulundurulur. Dezenfeksiyon işlemleri için ekolojik dengeyi bozmayacak
ruhsatlı ürünler kullanılır.
m) Ziyaretçilerin kullanacağı yol güzergâhı
üzerinde, hayvan bölümleri ve diğer birimlerle ilgili bilgilendirme
tabelaları bulundurulur.
n) Hayvanların bulunduğu bölümlerde hayvanlar
hakkında ırk, tür, menşei, temel ekoloji, beslenme şekli, koruma statüsü,
coğrafi yayılımı, habitat tanımlaması ve istilacı yabancı tür durumuna
ilişkin bilgiler verilir.
o) Hayvanların ırk ve türlerine göre kaçmalarını,
diğer hayvanlara ve çevreye zarar vermelerini engelleyecek önlemler alınır.
ö) Ziyaretçiler için hayvan sevgisi ve hayvanları
koruma bilincini oluşturacak tanıtım ve eğitim programları düzenlenir.
p) Sucul hayvanlar için özel olarak hazırlanmış
tedavi amaçlı oda ve buralarda taze tatlı veya tuzlu su tankları ve
havuzları bulundurulur.
r) Hayvan türleri için farklı yemlerin bulunduğu
yem deposu, yemlerin hazırlanacağı mutfak ve soğuk hava deposu
bulundurulur.
s) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının
büyüklüğüne göre ziyaretçiler için yeterli sayıda tuvalet, engelli tuvaleti
ve bebek bakım odası bulundurulur.
ş) Personel için giyinme yerleri, dolaplar, duş,
tuvalet ve lavabo bulundurulur.
t) Hayvanların et ihtiyaçlarının karşılanması
amacıyla tesis içinde kesim yapılması durumunda ilgili mevzuatı doğrultusunda
Bakanlıktan izin alınır.
u) Ziyaretçiler tarafından hayvanların beslenmesine
izin verilmez. Ziyaretçilerin, yırtıcı, saldırgan ve zehirli hayvanlar ile
fiziksel temasına izin verilmez. Diğer hayvanlar ve ziyaretçiler arasındaki
fiziksel temaslar belirli zaman dilimlerinde ve tesis çalışanlarının
gözetimi altında yapılabilir ve temaslar hayvan refahını tehlikeye sokacak
şekilde yapılmaz.
ü) Zehirli hayvanlar için panzehir bulundurulur.
v) Ziyaretçiler için uyarı tabelaları konulur.
y) Hayvanat bahçelerinde veya doğal yaşam
parklarında doğal yollarla üreyen ve çoğalan teşhir fazlası av ve yaban
hayvanlarının satışı söz konusu olduğunda Av ve Yaban Hayvanları ile
Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin Bulundurulması, Üretimi ve Ticareti
Hakkında Yönetmeliğe göre işlem yapılır.
z) Hayvanat bahçelerinde, av ve yaban hayvanlarının
suni ve ticari üretimlerinin olması durumunda, Av ve Yaban Hayvanları ile
Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin Bulundurulması, Üretimi ve Ticareti
Hakkında Yönetmeliğe göre izin alınır.
aa) Hayvanat bahçeleri kendilerine getirilen
sağlıklı, yaralı veya hasta hayvanları il şube müdürlüğünün bilgisi
haricinde alamazlar.
bb) Bakanlıkça el konulan türlerden hayvanat
bahçesine veya doğal yaşam parkına teslim edilenler, il şube müdürlüğünden
izin alınmadan satılamaz, hibe edilemez veya başka bir yere nakledilemez.
cc) İnsan, hayvan ve çevre sağlığı için gerekli
önlemler ve güvenlik tedbirleri alınır.
çç) Bitki ve hayvan türlerinin sebep olabileceği
ekolojik tehlikeleri önlemek maksadıyla hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam
parklarından hayvanların dışarı kaçmasını, egzotik veya istilacı bitki ve
suda yaşayan hayvan türlerinin hava ve su yoluyla doğaya yayılmasını
engellemek için gerekli tedbirler alınır.
dd) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarına dışarıdan
haşere ve parazit girişini önleyici tedbirler alınır.
ee) 3. Grup hayvanat bahçelerinde türlerin
bulunduğu alanlar asgari çift membranlı kırılmaz cam ile sınırlandırılır.
ff) 3. Grup hayvanat bahçelerinde, kelebeklerin
serbestçe dolaştığı alanların giriş ve çıkışında, hayvanların kaçışını
önleyecek özellikte yapılmış, birbirinden kapılarla ayrılan en az iki geçiş
düzeneği bulunur.
gg) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
hayvan ve malzeme araçları için giriş kapısında dezenfeksiyon çukuru oluşturulur.
ğğ) İnsan, hayvan ve çevre sağlığı açısından risk
oluşturmaması maksadıyla atıklar hayvanların ve insanların bulunduğu
yerlerden uzak ve tek bir alanda toplanır.
hh) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
elektrik kesintisi durumunda kullanılmak üzere güç kaynağı bulundurulur.
ıı) Engelli hayvanlar için türün biyolojik
ihtiyaçlarını karşılayabilecek ölçü ve koşullara sahip rehabilitasyon
alanları oluşturulur.
ii) 5199 sayılı Kanun, 1/7/2003 tarihli ve 4915
sayılı Kara Avcılığı Kanununun 26 ncı maddesi, 21/3/2007 tarihli ve 5607
sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununun 20 nci maddesinin (k) bendi kapsamında ceza almış kişiler
hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkında çalışamaz.
jj) 2872 sayılı Çevre Kanununda belirtilen
yasaklara ve standartlara uyulması zorunludur.
kk) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
çalışan tüm personelin, hizmetlerin gereklerine uygun giysiler giymesi
zorunludur. Görevlilerin kıyafetleri hayvanat bahçesi veya doğal yaşam
parkı sahibi ya da sorumlu yönetici tarafından belirlenir. Personel
kıyafetlerinde hayvanların rahatsız olmayacağı renkler seçilir.
ll) Tüm personelin adı, soyadının ilk harfi, görevi
ve unvanının görülebileceği şekilde, sorumlu yönetici tarafından onaylı bir
kimlik kartı takması şarttır.
Hayvanların
barındırıldıkları yerler ile ilgili genel şartlar
MADDE 11- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında,
hayvanların barındırıldığı yerlerde aşağıdaki genel şartlara uyulur:
a) Hayvanların biyolojik ihtiyaçları, koruyucu ve
tedavi edici veteriner hizmetleri ve türlerine özgü şekilde beslenmeleri
sağlanır.
b) Barındırılan hayvan türüne uygun biçim ve
materyalden yapılmış, temizliği düzenli olarak sağlanan yeterli sayıda
suluk ve yemlikler bulundurulur.
c) Hayvanların bulunduğu yerdeki atıklar düzenli
olarak temizlenir.
ç) Hayvanların bulundukları bölgeyi sınırlandıran
duvar, tel örgü gibi bölmeler hayvana zarar vermeyecek malzemelerden
seçilir.
d) Ziyaretçilerin ve hayvanların güvenliği için
güvenlik bariyeri bulundurulur. Güvenlik amacıyla konulan bu bariyerler
ziyaretçi geçişine engel olabilecek şekilde türün biyolojik özellikleri
dikkate alınarak düzenlenir.
e) Hayvan türleri, etolojik özellikleri dikkate
alınarak tek tek ya da bir arada tutulur.
f) Hayvanların bulunduğu alanlar zenginleştirilerek
tür gereksinimlerine ve davranışlarına uygun olarak düzenlenir.
g) Hayvanların bulunduğu açık alanlarda türün
gereksinimlerine uygun gölgelik ve saklanabilecekleri yerler bulundurulur.
ğ) Sucul hayvanlar için su kalitesinin her hayvan
türüne göre ayarlanarak belirli aralıklarda temizlenmesi, yenilenmesi ve
gerekli dezenfeksiyon işlemlerinin zamanında yapılması sağlanır.
h) Hayvanlar, birbirleriyle besin zincirindeki
konumları ve benzeri etkileşimleri dikkate alınarak mesafe ve konum
bakımından birbirlerini görmeyecek şekilde yerleştirilir.
ı) Hayvanların, eğitimli kişiler tarafından bakımı
ve beslenmesi sağlanır.
i) Hayvanların bulunduğu bölümler ile hayvanat
bahçesinin ve doğal yaşam parkının çevresi hayvan türüne zarar vermeyecek
şekilde ve hazırlanacak program dâhilinde haşerelere karşı ilaçlanır ve
buna ilişkin raporlar kayıt altına alınır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hizmet ve
Sağlık Birimleri
Giriş
bölümü
MADDE 12- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında,
en az aşağıda yer alan birimlerden oluşan giriş bölümünün bulunması
zorunludur:
a) Ziyaretçilerin giriş işlemlerinin yapıldığı
birim.
b) Güvenlik görevlileri ve anons sisteminin
bulunduğu birim.
c) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının
krokisi, şeması veya maketi ile ziyaretçilerin uyması gereken kuralların
bulunduğu birim.
ç) İlk yardım birimi.
d) Tuvalet ve lavabo.
İdare
bölümü
MADDE 13- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında,
hayvanların bulunduğu birimlerden ayrı olarak en az aşağıda yer alan
birimlerden oluşan idare bölümünün kurulması zorunludur:
a) Sorumlu yönetici odası.
b) Veteriner hekim/su ürünleri uzmanı/biyolog
odası.
c) Personel odası.
ç) Toplantı veya eğitim salonu.
d) Yemekhane.
e) Tuvalet ve lavabo.
Hayvan
sağlığı bölümü
MADDE 14- (1) 1. ve 2. Grup hayvanat bahçeleri ve doğal
yaşam parklarında, hayvanların kontrol ve tedavilerinin yapılacağı, hayvan
sağlığı bölümü bulunur. 3. ve 4. Grup hayvanat bahçelerinde ise hayvan
sağlığı bölümü kurulabilir.
(2) Hayvan sağlığı bölümünde aşağıdaki birimlerin
bulunması zorunludur:
a) Hayvanların teşhis, tedavi ve kontrollerinin
yapılacağı, hijyenik şartlara uygun alet ve ekipmanlar ile donanımlı
muayene ve operasyon odası.
b) Sucul hayvanlar için değişik ebatta akvaryum,
havuz veya su tanklarının bulunduğu birim.
c) Karantina birimi.
ç) Müşahede birimi.
d) Röntgen ve ultrason benzeri görüntüleme ünitesi.
e) Yavru bakım ünitesi.
f) Büyük hayvanlar için travay.
(3) Karantina ve müşahede birimlerinin hayvanların
barındırıldığı alanlardan uzak ve ayrı bir yerde olması zorunludur.
Yem
deposu ve yem hazırlama bölümü
MADDE 15- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında;
a) Yem deposu ve hayvan besinlerinin hazırlandığı
yem hazırlama bölümü,
b) Hayvanlara verilmek üzere bekletilen gıdaların
tutulacağı soğuk hava deposu,
bulunur.
(2) Yem depoları, ilgili mevzuat hükümlerine uygun
olarak hazırlanır.
(3) Yem deposu ve yem hazırlama bölümünde, gıdalar
ile temas eden yüzeyler sağlam, kolay temizlenebilir ve dezenfekte
edilebilir şekilde düzenlenir, haşere ve kemirgen kontrolü sağlanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Hayvanat Bahçesi ve Doğal Yaşam Parkı Sahibi,
Sorumlu Yönetici ve
Diğer
Çalışanların Görev ve Sorumlulukları
Hayvanat
bahçesi ve doğal yaşam parkı sahibinin görev ve sorumlulukları
MADDE 16- (1) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı
sahibinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının bu
Yönetmelik hükümlerine uygun çalışmasından sorumludur.
b) Sorumlu yöneticinin görevden alınması, ölümü
veya görevden kendi isteği ile ayrılması gibi hâllerde en geç bir ay içinde
yeni görevlendirmeler ile ilgili bilgi ve belgeleri il şube müdürlüğüne
gönderir.
Sorumlu
yöneticinin görev ve sorumlulukları
MADDE 17- (1) Sorumlu yönetici; Türkiye Cumhuriyeti
vatandaşı, en az dört yıllık yükseköğretim mezunu ve hayvanat bahçesi
ve/veya doğal yaşam parkı konusunda en az iki yıl deneyim sahibi olmak
zorundadır. Bu şartların sağlanması halinde hayvanat bahçesi veya doğal
yaşam parkı sahibi de sorumlu yönetici olabilir. Hayvanat bahçeleri veya
doğal yaşam parklarında görevli veteriner hekim, biyolog veya su ürünleri
uzmanı aynı zamanda sorumlu yönetici olabilir.
(2) Sorumlu yöneticinin görev, yetki ve
sorumlulukları şunlardır:
a) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının idarî,
malî, teknik ve sağlık hizmetlerini mevzuata uygun olarak idare etmek ve
denetlemek.
b) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının
faaliyetlerine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek.
c) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının
ruhsatlandırılmasından sonra bina, tesis, hayvan türü ve sayısındaki
değişiklikleri il şube müdürlüğüne bildirmek.
ç) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkında kayıt
ve arşiv sistemini oluşturmak, kayıtların düzenli ve güncel tutulmasını
sağlamak.
d) Denetimler sırasında denetim elemanlarınca
istenilen her türlü bilgi ve belgeyi sunmak.
e) 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat
hükümlerine uygun şekilde atık ve atık su yönetimini sağlamak.
f) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner
Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa tabi ihbarı mecburi bir
hastalık çıktığında, ani hayvan ölümleri veya zoonoz tespit edildiğinde
veteriner hekimin raporu doğrultusunda bu durumu il şube müdürlüğü, tarım
ve orman il veya ilçe müdürlüğü ve il sağlık müdürlüğüne bildirmek ve
ilgililerce alınacak yasal tedbirleri uygulatmak.
g) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkında görevli
tüm personelin tüberküloz, HIV ve hepatit testi başta olmak üzere periyodik
olarak gerekli tetkik ve muayeneleri ile hayvanat bahçesi ve doğal yaşam
parklarında görev yapan veteriner hekimlere ve hayvan bakıcılarına kuduz
riskli temas öncesi profilaksi ve tetanoz aşılarının yapılmasını sağlamak.
ğ) Güvenlik hizmetlerinin eksiksiz yürütülmesini
sağlamak.
h) Hayvanat bahçesindeki veya doğal yaşam
parkındaki personelin denetimini ve kontrolünü yapmak.
ı) Bakanlık tarafından talep edilen bilgi ve
belgeleri temin etmek, 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında yıllık çalışma raporlarını hazırlatarak takip eden yılın Ocak
ayı sonuna kadar Bakanlığa sunmak.
i) Teknik personelin görevden alınması, ölümü veya
görevden kendi isteği ile ayrılması gibi hâllerde en geç bir ay içinde yeni
görevlendirmeler ile ilgili bilgi ve belgeleri il şube müdürlüğüne
göndermek.
j) Av ve yaban hayvanlarının üremesi neticesinde
elde edilen yeni bireyleri veya ölen bireyleri otuz gün içinde; çalınan,
kaybolan veya kaçan bireyleri aynı gün içinde il şube müdürlüğüne
bildirmek.
k) Acil eylem planlarının oluşturulmasını sağlamak.
l) Hayvan bakıcılarına eğitim verilmesini ve bu
eğitimlerin kayıt altına alınmasını sağlamak.
m) Tüm personelin iş sağlığı ve güvenliği konusunda
gerekli eğitimleri almasını sağlamak.
Veteriner
hekimin görev ve sorumlulukları
MADDE 18- (1) Veteriner hekimin görev ve sorumlulukları
şunlardır:
a) Hayvanat bahçesine ve doğal yaşam parkına
hayvanların kabul edilip uygun bölümlere alınmasını sağlamak.
b) Tüm hayvanların tür özelliklerine göre sağlık
kontrollerini, tedavilerini, aşılarını ve günlük gözlemlerini yapmak.
c) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkındaki tüm
hayvanları ve hayvanlara dair değişiklikleri on gün içerisinde Bakanlıkça
oluşturulan veri sistemine kaydetmek.
ç) Hayvanların yaşadığı alanların ve hayvan
sağlığıyla ilgili bölümlerin temizlik, haşere ve kemirgen kontrolü ile
dezenfeksiyonlarının yaptırılmasını sağlamak.
d) Ölen hayvanların, ölüm nedenlerinin tespiti için
gerektiğinde nekropsilerinin yapılmasını, kayıtlardan düşülmesini ve uygun
teknikle imhasını sağlamak.
e) Hayvanlar için uygun beslenme programı
hazırlamak.
f) Hayvan bakıcılarını ve yardımcı sağlık personelini
hayvan bakımı, beslenmesi, refahı ve zoonoz konularında eğitmek ve
eğitimleri kayıt altına almak.
g) Hayvanlara ait bakım, besleme, yemleme, sulama,
yem ve su tahlili, bulundukları ortamın ısı, ışık ve nem kontrolünü
sağlamak ve bu konulardaki kayıtları kontrol etmek.
ğ) Hayvanlara ait her türlü atık ve artıkların
çevre ve insan sağlığına zarar vermesini önleyici tedbirlerin alınmasını
sorumlu yönetici ile birlikte sağlamak.
h) Hayvanlara ait tüm belgeleri ve kayıtları
muhafaza etmek ve bu kayıtları gerektiğinde yetkililere ibraz etmek.
ı) Hayvanat bahçesinde çalışan yardımcı sağlık
personelinin görev dağılımını yapıp sorumluluk alanlarını ve nöbet
çizelgelerini belirlemek, sorumlu yönetici ile birlikte onaylamak.
i) Türlere özgü karantina tedbirlerini almak ve
takibini yapmak.
j) 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve
Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, 6343
sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri
Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun ile 24/12/2011
tarihli ve 28152 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Veteriner Tıbbi Ürünler
Hakkında Yönetmelik kapsamında iş ve işlemleri yürütmek.
k) Hastalanan hayvanlardan gerektiğinde numune
almak ve numunenin uygun koşullarda saklanarak gerekli tahlillerin
yapılmasını sağlamak.
Su
ürünleri uzmanının görev ve sorumlulukları
MADDE 19- (1) Su ürünleri uzmanının sucul hayvanlar ile
ilgili görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Hayvanların beslenme biçimlerine ve davranış
özelliklerine göre yerleşim planlarını yapmak.
b) Hayvanların tür özelliklerine göre yaşam ve
barınma koşullarını belirlemek.
c) Hayvanların tür özelliklerine göre su kalitesini
belirlemek, kontrolünü yapmak ve analiz için su numuneleri almak.
ç) Akvaryum veya havuzlardaki suyun belirli aralıklarla
temizlenmesini ve gerekli dezenfeksiyon işlemlerinin zamanında yapılmasını
sağlamak.
d) Hayvanların günlük gözlemlerini yapmak.
e) Hayvanların beslenme programını hazırlamak.
f) Hayvanların bakımı ile ilgili hayvan
bakıcılarını eğitmek.
Biyologların
görev ve sorumlulukları
MADDE 20- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam
parklarındaki biyologların görev ve sorumlulukları şunlardır:
a) Hayvanat bahçelerinde hayvanların tür
özelliklerine göre barınma koşullarını belirlemek.
b) Hayvanların cins ve tür tespitini yapmak.
c) Hayvanların büyüme, üreme ve gelişme sürecini
izlemek ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak.
ç) Hayvanat bahçelerinde bulunan egzotik bitki ve
su türlerinin doğaya verebileceği zararları ve yayılma tehlikelerini
önleyici tedbirleri almak.
d) Biyolojik çeşitlilik çalışmalarını yürütmek.
e) Türlere özgü yaşam alanlarını zenginleştirme
çalışmalarını planlamak.
f) Hayvan refahına uygun popülasyon dengesini
sağlamak.
g) Hayvan bakıcılarını eğitmek.
Hayvan
bakıcılarının eğitimi
MADDE 21- (1) Hayvan bakıcıları, hayvanat bahçesinde veya
doğal yaşam parkında işe başlamalarını müteakip bir ay içerisinde hayvanat
bahçeleri ve doğal yaşam parklarına ilişkin mevzuat, hayvan refahı ve
sağlığı, hayvanların bakımı, beslenmesi, hayvanlara yaklaşım ve hayvan
davranışları, hayvanlar için zenginleştirme uygulamaları, hayvanların
zapturaptı, zoonoz, temizlik ve dezenfeksiyon, iş sağlığı ve güvenliği ile
ilk yardım konularında hayvanat bahçesi bünyesinde en az 20 saat süreli
düzenlenecek eğitim programına katılır ve verilen eğitim kayıt altına
alınır.
ALTINCI BÖLÜM
Hibe, Satış,
Yeni Hayvan Temini, Güvenlik, Kayıt ve Arşiv
Hayvanat
bahçelerinde ve doğal yaşam parklarında hayvanların hibe edilmesi, satışı,
yeni hayvan getirilmesi
MADDE 22- (1) Hayvanat bahçelerinde veya doğal yaşam
parklarındaki yabani hayvanların hibe veya satışı söz konusu olduğunda, Av
ve Yaban Hayvanları ile Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin Bulundurulması,
Üretimi ve Ticareti Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(2) Hayvanat bahçesine veya doğal yaşam parkına
yeni bir hayvan getirilmesinin planlanması halinde hayvanın barındırılacağı
yeri gösteren plan ve yasal yollarla temin edildiğine dair belgelerle
birlikte il şube müdürlüğüne başvurulur. İl şube müdürlüğünce uygun
bulunması halinde hayvanın getirilmesine izin verilir. Hayvanat bahçesine
veya doğal yaşam parkına izinsiz bir hayvan getirilmesi durumunda il şube
müdürlüğünce bu hayvanlara el konularak 29 uncu madde hükümleri uygulanır.
İzinsiz getirilen hayvanlar diğer hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam
parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Bu hayvanların
nakli sırasındaki tüm masraflar hayvanı izinsiz olarak getiren hayvanat
bahçesi veya doğal yaşam parkı sahibi tarafından karşılanır.
Güvenlik
MADDE 23- (1) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
genel güvenlik önlemleri ile birlikte aşağıdaki tedbirlerin alınması
zorunludur:
a) Ziyaretçilerin giriş ve çıkış yapması için ayrı
kapılarla sınırlandırılmış kontrollü geçiş düzeni sağlanır.
b) Acil durumlarda personel ve ziyaretçilerin
tahliye edilebileceği acil çıkış kapıları bulundurulur.
c) Hayvanlardan insanlara gelebilecek zararlara
karşı uyarıcı levhalar yerleştirilir.
ç) Hayvanların verebileceği zararlar açısından risk
oluşturan alanlarda ziyaretçiler için gerekli önlemler alınır.
d) Açık ve kapalı alanlar, hayvanların kaçmasını
önleyecek şekilde düzenlenir.
e) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkının her
noktasından duyulabilir şekilde anons sistemi bulundurulur.
f) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
bulunan tehlikeli, yırtıcı ve zehirli hayvanların kaçması halinde,
ziyaretçilerin güvenli bir yere alınması için çıkış güzergâhı oluşturulması
dâhil yapılması gereken iş ve işlemlere ilişkin acil eylem planları
oluşturulur.
g) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında
gerekli önlemler alınır.
ğ) Hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam parklarında
çalışanlara ya da ziyaretçilere hayvanlar tarafından verilecek zararlar ile
bu hayvanların kaçması sebebiyle oluşabilecek can ve mal kaybından hayvanat
bahçesi sahibi ve sorumlu yönetici sorumludur. Zararın oluşmasına kişisel
kusurların sebep olduğu durumlar saklıdır.
Kayıt ve
arşiv
MADDE 24- (1) İl şube müdürlüğü, Bakanlık tarafından oluşturulan
veri tabanına hayvanat bahçelerinin ve doğal yaşam parklarının
ruhsatlandırılması, denetimi ve hayvanların nakillerine dair bilgileri
kaydeder ve hayvanat bahçelerinde ve doğal yaşam parklarında kayıtların
güncel olarak tutulmasını sağlar.
(2) Hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parklarındaki
tüm hayvanlar, veteriner hekim tarafından Bakanlıkça oluşturulan veri
tabanına kaydedilir ve kayıtlar güncel tutulur.
(3) Dijital kimliklendirme yapılabilecek tüm
hayvanlar bu yöntem ile kayıt altına alınır. Dijital kimliklendirme
yapılamayan hayvanlar için halkalama, markalama, boyama, numaralandırma
gibi kimliklendirme yöntemleri belirlenerek uygulanır.
(4) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarındaki
yabani hayvanların üremesi neticesinde meydana gelen yeni bireyler ile
ölen, hibe edilen veya satın alınan hayvanlar Bakanlık tarafından
oluşturulan veri tabanına on gün içerisinde kaydedilir.
(5) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarındaki
tedavi ve dezenfeksiyon işlemlerinin kayıtları güncel olarak tutulur.
(6) Ruhsatlandırılan hayvanat bahçeleri ve doğal
yaşam parklarındaki hayvanlara dair bilgiler ruhsatın verilmesini müteakip
en geç bir ay içerisinde veri tabanına kaydedilir ve güncel tutulur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Denetim, Faaliyeti Durdurma, Ruhsat İptali,
Yasaklar, Cezalar,
Değişiklik ve Devir
Denetim
MADDE 25- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uyulup uyulmadığını
denetleme yetkisi Bakanlığa aittir. Bakanlık bu yetkisini gerektiğinde
mahallin en büyük mülkî amirine devredebilir. Bakanlığın yetkisini
devretmesi halinde, mahallin en büyük mülkî amiri il bünyesinde veya mevcut
değilse başka illerden veya kurumlardan hayvanların korunması konusunda
uzman personeli de denetim ile görevlendirebilir. Bakanlık, merkez
teşkilatı ilgili birim personelini de denetim ile görevlendirebilir.
(2) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parkları, bu
Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygunluk bakımından olağan dışı
denetimler hariç rutin olarak üç ayda bir denetim elemanlarınca denetlenir.
(3) Denetimde tespit edilen eksiklik ve usulsüzlüklerin
belirtilen sürede giderilmesi hususu, denetime yetkili merci tarafından
hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı sorumlu yöneticisine yazılı olarak
bildirilir.
Hayvanat
bahçesi ve doğal yaşam parkının faaliyetinin geçici olarak durdurulması
MADDE 26- (1) Ruhsatsız çalıştığı tespit edilen hayvanat
bahçesi ve doğal yaşam parkı, ruhsatlandırma işlemi tamamlanana kadar bölge
müdürlüğünün onayı ile il şube müdürlüğünce halkın ziyaretine kapatılır. Bu
tesislere ruhsat başvurusunda bulunmaları veya bünyelerindeki hayvanları
satmaları ya da hibe etmeleri için üç ay süre verilir. Bu süre sonunda
ruhsat için başvuruda bulunulmaması veya hayvanların elden çıkarılmaması
halinde, mevcut hayvanlar diğer hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam
parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Nakil sırasındaki
tüm masraflar ruhsatsız çalışan tesis sahibi tarafından karşılanır.
(2) Ruhsatlı hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam
parklarının denetlenmesi sırasında eksiklik veya usulsüzlük tespit edilmesi
ya da ruhsat yenileme başvurusunun belirtilen süre içerisinde yapılmaması
durumunda hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkının bir kısmı veya tamamı,
bu durumun giderilmesi için bölge müdürlüğü onayı ile il şube müdürlüğünce
üç aya kadar halkın ziyaretine kapatılır.
Hayvanat
bahçesi ve doğal yaşam parkı ruhsatı iptali
MADDE 27- (1) Denetimler sonunda geçici olarak halkın
ziyaretine kapatılan ve bildirilen eksiklik veya usulsüzlükleri il şube
müdürlüğünce belirtilen süre içerisinde gidermeyen hayvanat bahçeleri veya
doğal yaşam parkının ruhsatı bölge müdürlüğünün onayı ile il şube
müdürlüğünce iptal edilir ve bu durum sorumlu yöneticiye ya da hayvanat
bahçesi veya doğal yaşam parkı sahibine yazılı olarak bildirilir. İl şube
müdürlüğünce, ruhsatın iptal edildiğine dair en geç on gün içerisinde Genel
Müdürlüğe bilgi verilir. Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parklarının
ruhsatının iptal edilmesi halinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının
iptalinin de yapılabilmesi için bu durum il şube müdürlüğünce ilgili kuruma
bildirilir.
(2) Ruhsatı iptal edilmiş hayvanat bahçeleri veya
doğal yaşam parklarına, hayvanlarını satmaları ya da hibe etmeleri için
ruhsat iptal tarihinden itibaren üç ay süre tanınır. Bu süre sonunda
hayvanlar elden çıkarılmamışsa, diğer hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam
parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Bu hayvanların
nakli sırasındaki tüm masraflar ruhsatı iptal edilen hayvanat bahçesi veya
doğal yaşam parkı sahibi tarafından karşılanır.
(3) İşletme ruhsatı iptali sonrasında, hayvanat
bahçesi veya doğal yaşam parkındaki hayvanların nakillerinin hayvanların
özelliklerine uygun ve güvenli bir şekilde yapılarak hayvan refahı ile
ilgili koşulların yerine getirilmesi ruhsatı iptal edilen hayvanat bahçesi
veya doğal yaşam parkı sahibi tarafından sağlanır.
Yasaklar
MADDE 28- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yasak olan fiil ve
davranışlar aşağıda belirtilmiştir:
a) 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen
şartları sağlayan hayvanat bahçeleri veya 6 ncı maddede yer alan şartlara
haiz doğal yaşam parkları haricindeki tesislerde yabani hayvanların halka
ticari olarak sergilenmesi yasaktır.
b) 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin
İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına
ve Göreceği İşlere Dair Kanuna göre geçici olarak meslekten men edilenler,
bu yasakları süresince hayvanat bahçeleri veya doğal yaşam parklarında
veteriner hekimlik görevini yapamazlar.
c) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
belgesiz hayvan barındırılamaz.
ç) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
hayvanlara acı ve ıstırap verecek davranışlarda bulunulamaz.
d) Genel Müdürlüğün izni olmadan hayvanat bahçeleri
ve doğal yaşam parklarından hiçbir hayvan doğaya bırakılamaz.
e) Ziyaretçiler hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam
parklarına evcil hayvanlarla giremez.
f) 1. grup hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkında
görev yapan sorumlu yönetici ve veteriner hekim başka bir işyerinde
çalışamaz.
g) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarına,
tesisin bünyesinde kullanılanlar hariç araçlar ile girilemez.
ğ) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
farklı türdeki hayvanların çiftleşmesine izin verilmez.
h) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
melez hayvanların saf tür hayvanlarla çiftleşmesine, hibe ve satışına izin
verilmez.
ı) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarına
gelen ziyaretçiler, hayvanat bahçesi ve doğal yaşam parkı yönetimi
tarafından belirlenen veya duyurusu yapılan kurallara aykırı davranamaz.
i) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
ziyaretçiler tarafından hayvanlar beslenemez.
j) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarında
yırtıcı, saldırgan ve zehirli hayvanlar ile ziyaretçiler arasında fiziksel
temasa izin verilmez.
k) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarındaki
hayvanların nakil ve sağlık nedenleri dışında herhangi bir yöntem
kullanılarak uyuşturulmaları yasaktır.
l) Hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarındaki
hayvanlar, ticari amaçlı film, reklam, fotoğraf ve benzeri çekimlerde veya
gösterilerde il şube müdürlüğünün izni olmadan kullanılamaz. Hayvanlar;
acı, ıstırap ya da zarar görecek şekilde, film çekimi, gösteri, reklam ve
benzeri işler için kullanılamaz. Ticari amaçlı film, reklam, fotoğraf ve
benzeri çekimlerde insanların yırtıcı, saldırgan ve zehirli hayvanlar ile
fiziksel temasına izin verilmez.
Cezalar
MADDE 29- (1) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
sahipleri, hayvanat bahçeleri ve doğal yaşam parklarını, hayvanların doğal
yaşama ortamına en uygun şekilde tanzim etmekle ve ettirmekle
yükümlüdürler. 5199 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen yükümlülüğe
ve bu Yönetmelikte belirlenen hükümlere aykırı davrananlara 5199 sayılı
Kanunun 28 inci maddesi hükümleri uygulanır.
Değişiklik
ve devir
MADDE 30- (1) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
sahibinin; devir, hibe veya satış sebepleriyle değişmesi halinde söz konusu
değişiklik ile ilgili hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkının eski ve
yeni sahibi tarafından imzalanan noter tasdikli sözleşmeyi içeren bir
dilekçe ile bir ay içinde il şube müdürlüğüne başvurulur. İl şube müdürlüğü
tarafından değişiklikler doğrultusunda bu Yönetmelik kapsamında yeniden
ruhsat düzenlenir. Yeniden ruhsat düzenleninceye kadar hayvanat bahçesi
veya doğal yaşam parkının eski sahibinin, sorumlu yöneticisinin ve
veteriner hekiminin görev ve sorumlulukları devam eder.
(2) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
sahibinin ölümü halinde varisi tarafından il şube müdürlüğüne bir ay içinde
bildirimde bulunulur. Varislerin hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı
faaliyetini devam ettirmek istememesi durumunda hayvanları satmaları ya da
hibe etmeleri için üç ay süre verilir. Bu süre sonunda hayvanlar elden
çıkarılmamışsa, mevcut hayvanlar diğer hayvanat bahçelerine veya doğal
yaşam parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Bu
hayvanların nakli sırasındaki tüm masraflar varisler tarafından karşılanır.
(3) Hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı sahibi
tarafından tesisin kapatılmasına karar verilmesi halinde il şube
müdürlüğüne bir dilekçe ile başvurulur. Bu durumda, hayvanat bahçesi veya
doğal yaşam parkı sahibine hayvanları satmaları ya da hibe etmeleri için üç
ay süre verilir. Bu süre sonunda hayvanlar elden çıkarılmamışsa, mevcut
hayvanlar diğer hayvanat bahçelerine veya doğal yaşam parklarına geri
alınmamak üzere ücretsiz olarak verilir. Bu hayvanların nakli sırasındaki
tüm masraflar kapatılan hayvanat bahçesi veya doğal yaşam parkı sahibi
tarafından karşılanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 31- (1) 11/8/2007 tarihli ve 26610 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Hayvanat Bahçelerinin Kuruluşu ile Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
süreci
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine, 7
nci madde ve 5 inci maddenin altıncı fıkrası hariç olmak üzere diğer
şartları sağlaması ve 5 inci veya 6 ncı maddelerde belirtilen gruplara göre
yeni ruhsat almaları için bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl süre verilir. Bu süre içinde mevcut hayvanat bahçesi için
yeni ruhsat alınmaması hâlinde mevcut ruhsat bölge müdürlüğü onayı ile il
şube müdürlüğünce iptal edilir ve 27 nci maddenin ikinci fıkrası hükmü
uygulanır.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten sonra eklenecek her yeni birey için 5 inci maddenin altıncı
fıkrası kapsamında Bakanlıkça belirlenen tüm şartların sağlanması
zorunludur.
(3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
alışveriş merkezlerinde kurularak ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerine 7
nci maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.
(4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
alışveriş merkezlerinde kurulan ruhsatlı hayvanat bahçeleri, bu
Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten itibaren mevcut kanatlı ve/veya memeli
hayvan sayısını artıramaz, bu hayvanlardan ölenlerin yerine yeni hayvanlar
alamaz. Bu hayvanat bahçelerinde doğal yollarla üreyen kanatlı hayvanlar
yumurtadan çıktıktan itibaren altı ay içerisinde, memeli hayvanlar ise
doğumdan itibaren bir yıl içerisinde elden çıkarılır. Hayvanların bu süre
içinde elden çıkarılmaması halinde Bakanlıkça bu hayvanlara el konularak 29
uncu madde hükümleri uygulanır. El konulan bu hayvanlar uygun hayvanat
bahçeleri veya doğal yaşam parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak
verilir. Bu hayvanların nakli sırasındaki tüm masraflar bu hayvanları
belirtilen süre içerisinde elinden çıkarmayan hayvanat bahçesi sahibi
tarafından karşılanır.
(5) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
ruhsatlandırılan hayvanat bahçelerinde 5 inci maddenin ikinci, üçüncü,
dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilenlerden fazla bulunan hayvanların
sayısı artırılamaz, bu hayvanlardan ölenlerin yerine yeni hayvanlar
alınamaz. Bu fıkranın ihlali halinde Bakanlıkça bu hayvanlara el konularak
29 uncu madde hükümleri uygulanır. El konulan bu hayvanlar uygun hayvanat
bahçeleri ve doğal yaşam parklarına geri alınmamak üzere ücretsiz olarak
verilir. Bu hayvanların nakli sırasındaki tüm masraflar bu hayvanları belirtilen
süre içerisinde elinden çıkarmayan hayvanat bahçesi sahibi tarafından
karşılanır.
(6) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içerisinde mevcut hayvanat bahçelerinde bulunan tüm
hayvanlar hayvanat bahçesi veteriner hekimi tarafından Bakanlıkça
oluşturulan veri tabanına kaydedilir.
Yürürlük
MADDE 32-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız