Danıştay İkinci Dairesine Ait Karar
DANIŞTAY KARARI | 2023-02-28

28 Şubat 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32118
DANIŞTAY KARARI 
Danıştay İkinci Daire Başkanlığından:
Esas No : 2021/348Karar No : 2022/4708
KANUN YARARINA TEMYİZ EDEN : DanIştay BaşsaVCılığI - ANKARA 
DAVACI : Şengül Eribol 
VEKİLİ: Av. Metin Cengiz 
Kartaltepe Mah. Alem Sok. Yildız Apt. No: 5/3
Incirli-Bakırköy/ ISTANBUL 

DAVALI : İstanbul Valiliği 
(Defterdarlıik Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanliği)
357531-51375-90311 (UETS)


YARGILAMA SÜRECi 

Dava konusu istem: Davacının, Eyüp llçesi, Pirinççi Köyü Yayla mevkii 314 parsel sayılımülkiyeti Hazineye ait 5.050,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 48,00 m² lik kısmı üzerinde dükkan yapmak suretiyle 01/01/2003 - 17/07/2007 tarihleri arasinda fuzulen işgalde bulunduğundan bahisle 15.628,33-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin 22/04/2008 tarih ve 28208-3 sayılıecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmektedir.

ilk Derece Mahkemesi kararının özeti: İstanbul 10. Idare Mahkemesinin 29/12/2010günlü, E:2010/539, K:2010/2050 sayılı kararıyla; uyuşmazliğa konu taşınmazın Hazine adına kayıtlı olduğu, davacı tarafından bu taşınmaz üzerinde bulunan Caminin müştemilatının 01/01/2003 -17/07/2007 tarihleri arasında dükkan olarak kuilanıldıği, davacı ile davalı idare arasında düzenlenmiş kira sözleşmesi, irtifak hakkı veya kullanma izni verilmesine ilişkin bir belge bulunmadığı hususlarında uyuşmazlık olmadığından, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca davacının Hazine taşınmazı üzerindeki işgali nedeniyle adına ecrimisil tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykırılık görülmediği, her ne kadar davacı tarafından uyuşmazlık konusu dönemde Yayla Camii Derneği ile aralarında düzenlenmiş kira sözleşmesi bulunduğu ve bu kira sözleşmesi uyarınca kirasinı adi geçen derneğe ödediği iddia edilmiş ise de, davacı ile dava konusu taşınmazın maliki olmayan ve bu konuda taşınmaz maliki idare tarafından verilmiş yetkisi de bulunmayan üçüncükişiler ile yapilan sözleşmelerin davalı idareyi bağlayıcı nitelikte olmadığından bu iddiasının yerinde görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

DANISTAY BASSAVCISI : Halil Yılmaz 
DÜŞÜNCESİ: Davacı tarafından, Eyüp llçesi, Pirinççi Köyü, Yayla Mevki, 314parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait 5.050,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 48.00 m² lik kısmi üzerinde dükkan yapmak suretiyle 01/01/2003-17/07/2007 tarihleri arasında fuzulen işgalde bulunduğundan bahisle 15.628,33 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin 22/04/2008 tarih ve 3sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyie açilan davanin reddi yolunda istanbul 10. Idare Mahkemesinin 29/12/2010 günlü, E:2010/539, K:2010/2050 sayılı kararının, kanun yararına bozulması istemiyle Danıştay Başsavcılığını bilgilendiren dilekçe üzerine konu incelendi:
2577 sayılı İdari Yargilama Usulü Kanunu'nun 51. maddesinde "niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade eden" kararların kanun yararına bozulması için temyiz olunabileceği belirtilmiştir.

Cami derneği tarafindan cami altında bulunan 48.00 m² dükkanın davacıya kiralandiğı,anılan taşınmaza ilişkin Maliye Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında 21/12/2006tarihinde imzalanan ve 01/01/2007 tarihinde yürürlüğe giren protokolde; Diyanet İşleri Başkanlığı

tarafindan yürütülen cami, mescit ve bunlarin müştemilatinın baz istasyonu kurulmasi ve ticari faaliyetlerde (dükkan, büro vb.) kullandırıiması amacıyla kiralanmasina ilişkin esasların belirlendiği, davali idarece yapilan tespit sonucu Hazineye ait taşınmazın 01/01/2003-17/07/2007tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği,davacının bu işlemin iptali istemiyle açtığı davada; Istanbul 10. Idare Mahkemesinin 29/12/2010günlü, E:2010/539, K:2010/2050 sayilı karanıyla; Devletin özel mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların zilyetliğini ilgili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan, bu malı kullanan gerçek veya tüzel kişi adına bu işgalinde kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın ecrimisil tahakkuk ettirilebileceği, uyuşmazlık konusu taşınmazın Hazine adına kayıtlı olduğu, davacı tarafından taşınmaz üzerindeki caminin müştemilatının dükkan olarak kullanıldığı, davacı ve davaiı idare arasında düzenlenmiş bir kira sözleşmesi, irtifak hakkı veya kullanma izni verilmesine ilişkin bir belge bulunmadiği, davacı ile cami derneği arasında kira sözleşmesi olup kira ödenmişse de,taşınmazın maliki olmayan üçüncü kişiler ile yapılan sözleşmenin davalı idareyi bağlayıcı nitelikte olmadığı belirtilerek işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyie dava reddedilmiş ve temyiz edilmeyerek kesinlesmistir 
633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 35. maddesinde,cami ve mescitierin Diyanet İşleri Başkanlığı'nın izni ile ibadete açılacağı ve Başkanlıkca yönetileceği, hakiki ve hükmü şahislar tarafından yapıldığı halde izinli ve izinsiz olarak açılanların yönetiminin ise Diyanet İşleri Başkanlığı'na devredileceği düzenlenmiştir.
2886 sayilı Devlet Ihale Kanununun 75. maddesinin 1. fikrasinda, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil isteneceği kurala bağlanmış olup, aynı Yasanın 74. maddesine dayanılarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan Hazine Taşınmaziarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin maddesinde "fuzuli şagil", kusurlu olup olmadiğına bakılmaksızin, Hazine taşınmazının zilyetliğini yetkili idarenin izni dışında ele geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Istanbul li, Eyüp liçesi, Pirinççi Köyü, Yayla Mevki sınırları dahilinde bulunan Pirinççi Köyü Yayla Cami Yaptırma ve Koruma ve Güzelleştirme Derneği tarafindan Yayla Merkez Camisinin inşa edildiği, caminin tamamianmasını müteakip cami altında bulunan 48.00 m² dükkanın cami derneği tarafindan 20/07/2001 tarihli karar ile davacıya kiralandığı; anılan taşınmaza ilişkin Maliye Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı ile arasında 21/12/2006 tarihinde imzalanan ve 01/01/2007 tarihinde yürürlüğe giren protokolle; Diyanet İşleri Başkanlıği tarafindan yönetilen cami, mescit ve bunların müştemilatının baz istasyonu kuruimasıve ticari faaliyetlerde (dükkan, büro vb.) kullandırılmasi amacıyla kiralanmasına ilişkin esasların belirlendiği, davali idarece yapilan tespit sonucu Hazineye ait taşınmazın 01/01/2003-17/07/2007tarihieri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Davaya konu dükkanın da müştemilat arasinda bulunduğu cami, idarenin bilgisi ve izni dahilinde cami derneği tarafindan inşa edilmektedir. Taşınmazın Maliye Bakanlığı'nca, Diyanet İşleri Başkanlığı'na tahsis edilmesine kadar geçen sürede zilyetliğinin cami derneğine ait olduğu görülmekte ve idarenin bilgisi dahilindeki bu zilyetliğe dayanarak caminin biten kısımlarının davaciya kiraya verilmesi nedeniyle davacının fuzuli şagil olarak kabul edilmesine olanak bulunmamaktadır. Ancak inşası biten cami üzerinde, Diyanet İşleri Başkanlığına yapilacak tahsisden sonra cami derneğinin tasarruf hakkı ortadan kalkacağından, tahsisin yapıldığı tarihten sonraki dönemleriçin davacidan ecrimisil tahsili yoluna gidilebilecektir.

Olayda, İstanbul fii, Eyüp liçesi Pirinççi Köyü, Yayla Mevki sınıriarı dahilinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın Pirinççi Köyü Yayla Cami Yaptırma ve Koruma ve Güzelleştirme Derneği tarafından Yayla Merkez Camisinin inşa edildiği, daha sonra Maliye Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında 21/12/2006 tarihinde imzalanan ve 01/01/2007tarihinde yürürlüğe giren protokolle; Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yönetilen cami, mescit ve bunların müştemilatının baz istasyonu kurulması ve ticari faaliyetierde (dükkan, büro vb.)kullandırılması amacıyia kiralanmasina ilişkin esasların belirlendiği görülmekte olup, İstanbul 3.Ídare Mahkemesince Danıştayın Bozma kararına uymak suretiyle alinan 29/11/2013 tarihii ara kararı üzerine Diyanet İşleri Başkanliğı tarafından gönderilen belgelerden 14/03/2008 tarihi itibariyle söz konusu camii ile ilgili olarak Maliye Bakanlığı'na talepte bulunulduğunun görüldüğü,ancak bu talep sonrasında da tahsis yapıldiğına dair herhangi bir bilgi ve belgenin ibraz edilmediği görülmektedir.

Bu durumda, söz konusu caminin tahsisine ilişkin talep yazısının tarihine bakıldığında 14/03/2008 tarihi olup, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde isgal dönemi olarak belirtilen 01/01/2003-17/07/2007 tarihleri arasında ise, Diyanet İşleri Başkanliığı'na yapılan bir tahsisin bulunmadığı anlaşıimıştır. Bu itibarla, tahsisin yapıldığı tarihten sonraki dönemler için davacıdan ecrimisil talebi yoluna gidilebilecek olduğundan söz konusu tarihten önceki dönemier için davacının fuzuli şagil olduğundan bahisle düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinde hukuki isabet bulunmadıği sonucuna varılmiştır.

Açıklanan nedenle, Istanbul 10. Idare Mahkemesinin 29/12/2010 günlü, E:2010/539,K:2010/2050 sayılı kararının, 2577 sayılı Yasa'nın 51 inci maddesi uyarınca yürürlükteki hukuka aykırı sonucu ifade ettiğinden, kanun yararına bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİI : Zerrin Gültekin 
DÜŞÜNCESİ: Kanun yararina temyizisteminin kabuiü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA 
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından,Danıştay Başkanlık Kuruļu'nun 01/08/2016 günlü, K:2016/132 sayılı kararının "Ortak Hükümler"kısmınin 1. fikrası uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine, Danıştay Onuncu Dairesi tarafindan ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler"kismınin 6. fikrası gereğince, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada,Tetkik Hakiminin açıklamalan dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDI OLAY :
Davacı tarafından, Eyüp llçesi, Pirinççi Köyü Yayla mevkii 314 parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait 5.050,00 m² yüzölçümlü taşınmazin 48,00 m² lik kısmı üzerinde dükkan yapmak suretiyle 01/01/2003 - 17/07/2007 tarihleri arasında fuzulen işgalde bulunduğundan bahisie 15.628,33-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin 22/04/2008 tarih ve 28208-3 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açilan davada; İstanbul 10. Idare Mahkemesinin 29/12/2010günlü, E:2010/539, K:2010/2050 sayıliı karariıyla, davanın reddine hükmedilmiş olup, bu karar temyiz edilmeyerek 14/04/2011 tarihinde kesinleşmiştir.


iLGiLI MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usuiü Kanunu'nun "Kanun yararına temyiz" başlıklı 51.maddesinde; idare ve vergi mahkemeleri ile böige idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar ile istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykını bir sonucu ifade edenlerin, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabileceği,temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde kararın, kanun yararına bozulacağı, bu bozma kararının,daha önce kesinleşmiş olan merci kararının hukuki sonuçlarını kaldırmayacağı hükme bağlanmiştır.
02/08/1998 gününde yürürlüğe giren 4379 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevieri Hakkında Kanun'un 35.maddesinde, cami ve mescitlerin Diyanet İşleri Başkanlığı'nın izni ile ibadete açilacağı ve Başkanlıkca yönetileceği, hakiki ve hükmü şahıslar tarafından yapıldığı halde izinli veya izinsiz olarak açılanların yönetiminin ise Diyanet İşleri Başkanlığı'na devredileceği düzenlenmiştir.
Maliye Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlıği arasında 21/12/2006 tarihinde imzalanan ve 01/01/2007 tarihinde yürürlüğe giren protokolle; Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yönetilen cami, mescit ve bunlarin müştemilatının baz istasyonu kuruimasi ve ticari faaliyetlerde (dükkan,büro vb.) kullandırıiması amacıyla kiralanmasına ilişkin esaslar belirienmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakiflar Genel Müdürlüğü ile ldare ve temsil ettiği mazbut Vakıflara ait taşınmaz malların gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayi bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, Idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, Idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın ldarece talep edilen tazminati; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızin, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili Idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
HUKUKI DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden, Istanbul lli, Eyüp liçesi, Pirinçci Köyü, Yayla Mevkii sınırları dahilinde bulunan ve Pirinççi Köyü Yayla Cami Yaptırma ve Koruma ve Güzelleştirme Derneği tarafindan Yayla Merkez Camisinin inşa edildiği, caminin tamamlanmasına müteakip.cami altında bulunan 48,00 m² dükkanın cami derneği tarafindan 20/07/2001 tarihli karar ile davacıya kiralandığı; anılan taşınmaza ilişkin Maliye Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığıarasında 21/12/2006 tarihinde imzalanan ve 01/01/2007 tarihinde yürürlüğe giren protokolle;Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yönetilen cami, mescit ve bunların müştemilatının baz istasyonu kurulmasi ve ticari faaliyetierde (dükkan, büro vb.) kullandırılmasi amacıyla kiralanmasina ilişkin esasların belirlendiği, davalı idarece yapılan tespit sonucu Hazineye ait taşınmazın 01/01/2003-17/07/2007 tarihleri arasinda fuzulen işgal edildiğinden bahisle dava 

konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Davaya konu dükkanın da müştemilatı arasında bulunduğu cami, idarenin bilgisi ve izni dahilinde cami derneği tarafiından inşa edilmekte olup, taşınmazın, Maliye Bakanlığı'nca, Diyanet İşieri Başkanlığı'na tahsis edilmesine kadar geçen sürede zilyetliğinin cami derneğine ait olduğu ve idarenin bilgisi dahilindeki bu zilyetliğe dayanarak caminin biten kısımlarının davacıya kiraya verilmesi nedeniyle davacının fuzuli şagil olarak kabul edilmesine olanak bulunmadıği, ancak inşası biten cami üzerinde, Diyanet İşleri Başkanlığına yapılacak tahsisden sonra cami derneğinin tasarruf hakkı ortadan kalkacağından, tahsisin yapıldığı tarihten sonraki dönemler için davacıdan ecrimisil tahsili yoluna gidilebileceği açıktır.

Olayda, İstanbul İli, Eyüp liçesi, Pirinçci Köyü, Yayla Mevkii sınırları dahilinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın Pirinççi Köyü Yayla Cami Yaptırma ve Koruma ve Güzelleştirme Derneği tarafindan Yayla Merkez Camisinin inşa edildiği, daha sonra Maliye Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında 21/12/2006 tarihinde imzalanan ve 01/01/2007tarihinde yürüriüğe giren protokolle; Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yönetilen cami, mescit ve bunlarin müştemilatının baz istasyonu kurulması ve ticari faaliyetlerde (dükkan, büro vb.)kullandınıimasi amacıyla kiralanmasına ilişkin esasların belirlendiği, söz konusu cami ile ilgili olarak dava konusu dönemde Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis yapıidığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin ibraz edilmediği görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde isgal dönemi olarak belirtilen 01/01/2003-17/07/2007 tarihleri arasında ve dava konusu caminin inşaatin bitiminden sonra,davalı idarece Diyanet İşleri Başkanlığı'na tahsis edildiğine dair bir belgenin dosyada bulunmadığının anlaşıidıği, ancak inşası biten cami üzerinde, Diyanet İşleri Başkanlığı'na yapılacak tahsisten sonra cami derneğinin tasarruf hakkının ortadan kalkacağı ve tahsisin yapildiğı tarihten sonraki dönemler için davacıdan ecrimisil tahsili yoluna gidilebileceğinden,davanın reddi yönünde verilen Idare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU 

Açıklanan nedenlerie;
1. Danıştay BaşSavclığının KANUN YARARINA TEMYİZ İSTEMİNIN KABULÜNE.
2. Istanbul 10. Idare Mahkemesinin 29/12/2010 günlü, E:2010/539, K:2010/2050 sayılıi kararının, 2577 sayılı Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca kanun yararına ve hükmün sonuçlarına etkili olmamak koşulu ile bozulmasına,
3- Kararın bir örneğinin Danıştay Başsavcılığına ve taraflara gönderilmesine,
4- Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasına 29/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.