Anayasa Mahkemesinin 26/11/2025 Tarihli ve E: 2025/236, K: 2025/227 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-03-09

9 Mart 2026 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 33191
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2025/236Karar Sayısı : 2025/227Karar Tarihi : 26/11/2025
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Samsun 3. İdare Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 6.maddesinin;
A. (1) numaralı fikrasının “.…idarece tespit edilen satiş bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanun'a göre hak sahibi sayılır." bölümünün,
B. (2) numaralı fikrasının “.…idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır." bölümünün,
Anayasa'nın 2., 35., 36. ve 40. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Hak sahipliğinin kaldırılmasına ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun'un 6. maddesinin itiraz konusu kuralların da yer aldığı ilgili kısmı şöyledir:
“Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış
MADDE 6  (1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden õnce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve_idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılır.

(2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarina ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır.


II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Recai AKYEL, Rıdvan GÜLEÇ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR,Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI'nın katılımlarıyla 26/11/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural ve sınırlama sorunları görüşülmüştür.

2. Anayasa'nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunmasi, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.

3. 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında; 6292 sayılı Kanun'un 6.maddesinin (1) numaralı fikrasında bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce, (2) numaralıfikrasında ise Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; ilgili taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazlarısatın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenlerin Kanun'a göre hak sahibi sayılacağıdüzenlenmiştir.

4. Ítiraz yoluna başvuran Mahkeme 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının “.….idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanun'a göre hak sahibi sayılır." ve (2) numaralı fikrasının “.…idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır."bölümlerinin iptallerini talep etmiştir.

5. Bakılmakta olan davaya konu taşınmaz 10/9/2019 tarihinde düzenlenen kadastro tutanağına göre oluşturulan tapu kütüğüne kaydedilmiştir. Dolayısıyla anılan taşınmaz Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra kesinleşen kadastro tutanağına göre oluşturulan tapu kütüğüne kaydedildiğinden 6292 sayılı Kanun'un (1) numaralı fikrasının itiraz konusu “….idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanun'a göre hak sahibi sayılır." bölümünün bakılmakta olan davada uygulanma imkânıbulunmamaktadır. Bu itibarla söz konusu bölüme yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

6. Öte yandan anılan maddenin (2) numaralı fikrasının itiraz konusu “.… idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır."bölümünde yer alan “….hak sahibi sayılır." ibaresi anılan fikrada bulunan ve itiraz konusu olmayan “….bu taşınmazları satin almak için süresi içerisinde idareye başvuran.…" ibaresi 

yönünden de geçerli, ortak kural niteliğindedir. Bu itibarla kuralın esasına ilişkin incelemenin “.…idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de…"ibaresi ile sınırlı olarak yapılması gerekir.

7. Açıklanan nedenlerle 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 6.maddesinin;
A. (1) numaralı fikrasının “…idarece tespit edilen satiş bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanun'a göre hak sahibi sayılır." bölümünün itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından bu bölüme yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDÍNE,
B. (2) numaralı fikrasının “…idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır." bölümünün esasının incelenmesine, esasa ilişkin incelemenin “.…idarece tespit edilen satiş bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de..." ibaresi ile sinırlı olarak yapılmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
8. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A. Anlam ve Kapsam 
9. 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fikrasında tabii olarak yetişen veya emekle yetiştirilen ağaç ve ağaççık topluluklarının yerleriyle birlikte orman olduğu belirtilmiş, ikinci fikrasında ise orman olarak nitelendirilmeyecek yerler sayılmıştır.

10. Anılan Kanun'un 2. maddesinin birinci fikrasının (B) bendinde 31/12/1981tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, findıklık, fıstıklık (antep fistığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanlarının orman sınırlarının dışına çıkartılacağı ifade edilmiştir.

11. 6292 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (1) numaralı fikrasının (b) bendinde de anılan Kanun'un uygulanmasında 2/B alanlarının 6831 sayılı Kanun'un 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanun'la değiştirilen 2. maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986tarihli ve 3302 sayılı Kanunlarla değiştirilen 2. maddesinin birinci fikrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri ifade ettiği belirtilmiştir.


12. 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (2) numaralı fikrasında ise 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında anılan Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre bu taşınmazların 31/12/2011tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenlerin de hak sahibi sayılacağıöngörülmüştür. Söz konusu fikrada yer alan “….idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de.…." ibaresi itiraz konusu kuralı oluşturmaktadır.
13. Bu itibarla kural uyarınca 2/B alanındaki taşınmazın hak sahibine doğrudan satışıkapsamında idarenin anılan taşınmazın satış bedelinin belirlenmesine yönelik işlemine itiraz edilmesi veya söz konusu işlem aleyhine yargı yoluna başvurulması durumunda satın alma hakkının elde edilmesi mümkün değildir.

B. İtirazın Gerekçesi 
14. Başvuru kararında özetle; itiraz konusu kuralın idarece taşınmazın satış bedelinin yanlış hesaplandığı ya da aynı yerde bulunan başka bir taşınmazın farklı bedelle satıldığı gibi iddiaların ileri sürülmesine imkân tanımadığı, idari işlem aleyhine başvurulabilecek idari ve yargısal yolların kapatılmasının hukuki belirlilik ilkesinin yanı sıra mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ve hak arama özgürlüğünü ihlal ettiği belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2., 35., 36. ve 40. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
C. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
15. Anayasa'nın 35. maddesinde "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir./ Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sinırlanabilir./ Mülkiyet hakkının kullanılmasıtoplum yararına aykırı olamaz." denilmiştir. Anayasa'nın anılan maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakki, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlümal varlığı hakkını kapsamaktadır. Mülkiyet hakkı; kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, semerelerinden yararlanma ve tasarruf etme imkânı veren bir haktır (AYM,E.2021/128, K.2022/68, 1/6/2022, § § 17, 18).

16. 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (1) ve (2) numaralı fikralarında hak sahibi olan kişiler belirtilmiş; anılan maddenin (3) numaralı fikrasında ise hak sahiplerinden (1)numaralı fikra kapsamında olanlara söz konusu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, (2) numaralı fikra kapsamında olanlara ise güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak 2/B alanındaki taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını talep etme imkânı tanınmıştır. Bu itibarla hak sahiplerine söz konusu hükümlerle tanınan talep hakkının ekonomik bir değer taşıması nedeniyle mülk teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır (AYM,E.2023/27, K.2023/100, 18/5/2023, § 13).

17. Anayasa'nın 40. maddesinin birinci fikrasında “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir." denilmiştir. Anılan hükme göre kişilerin yargımakamları ile idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkân sağlanması anayasal bir zorunluluktur. Bu zorunluluk, temel hak ve özgürlüğü ihlal edilen ya 

da ihlal edildiğini iddia eden kişilerin ilgili yargı veya idari merciler nezdinde şikâyetlerini dile getirmesi hususunda devlete gerekli ve yeterli mekanizmaları oluşturarak uygun koşullarısağlama yükümlülüğü getirmektedir (AYM, E.2019/102, K.2019/99, 25/12/2019, § 16).
18. Bu çerçevede Anayasa'nın anılan maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkı; anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceği makul, erişilebilir, etkili, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânının sağlanmasını teminat altına almaktadır (AYM,E.2019/102, K.2019/99, 25/12/2019, § 17).

19. Itiraz konusu kural, 2/B alanlarında bulunan taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenlerin hak sahibi sayılacağını öngörmektedir.

20. Anayasa Mahkemesinin 21/4/2022 tarihli ve E.2021/46, K.2022/47 sayılı kararıile hak sahiplerinin idarenin eş değer taşınmazın satışına ilişkin teklifini kabul etmemeleri durumunda doğrudan satış hakkından yararlanamayacaklarını, başkaca bir talepte bulunamayacaklarıni, hak ve tazminat talep edemeyeceklerini ve dava açamayacaklarınıöngören 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (13) numaralı fikrası iptal edilmiştir.
21. Anılan kararda söz konusu fikranın; hak sahiplerinin, hak sahipliğine konu taşınmazın veya idarece satışı teklif edilen eş değer taşınmazın değerinin yanlış hesaplandığı,bu nedenle idarece satışı teklif edilen eş değer taşınmazın hak sahipliğine konu taşınmaz ile aynı değerde olmadığı gibi itirazlarını ileri sürmesini bunun yanı sıra idarenin işlemlerinden veya hak sahipliğine konu taşınmazı kullanamamasından dolayı zarara uğradığını ileri sürerek bu zararlarının tazmin edilmesini talep etmesini mümkün kılmadığı ve bu durumun hak sahiplerinin olması gerekenden daha yüksek bir satış bedeli ödemesine, kullandıklarıtaşınmazdan daha düşük bedelli bir taşınmaz satın almalarına ya da doğrudan satış hakkından yararlanamamalarına yol açabileceği belirtilerek idarenin teklifine karşı idari ve yargımercilerine başvuru yollarını kapatmak suretiyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle fikranın iptaline karar verilmiştir (AYM, E.2021/46,K.2022/47, 21/4/2022, § 18).

22. Anayasa Mahkemesi bu yaklaşımını sürdürerek 6292 sayılı Kanun'un 6.maddesinin (8) numaralı fikrasının “Tebliğ edilen satış bedeline itiraz edilemez ve dava açılamaz." şeklindeki üçüncü cümlesini de mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etmiştir (AÝM, E.2023/27, K.2023/100, 18/5/2023, §§12-19).

23. İtiraz konusu kural bakımından da Anayasa Mahkemesinin anılan kararlarından ayrılmayı gerektirir bir durum bulunmamaktadır.

24. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 35. ve 40. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Kuralın Anayasa'nın 2. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa'nın 35. ve 40. maddeleri yönünden yapılan 

değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesi yönünden ayrica bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

Kural, Anayasa'nın 35. ve 40. maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa'nın 36. maddesi yönünden incelenmemiştir.

IV. İPTALİN DİĞER KURALLARA ETKİSİ
25. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fikrasında kanunun,Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün belirli kurallarının iptali, diğer kurallarının veya tümünün uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa bunların da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebileceği öngörülmektedir.
26. 6292 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (2) numaralı fikrasında yer alan “... idarece tespit edilen satiş bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de ." ibaresinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan anılan fikrada yer alan “…başvuran…."ibaresinden sonra gelen “.….ve.…" ibaresinin de 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4)numaralı fikrası gereğince iptali gerekir.

V. HÜKÜM 
19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (2) numaralı fikrasında yer alan;
A. “.….idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de ..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,
B. “….başvuran.…." ibaresinden sonra gelen “... ve.…." ibaresinin 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43.maddesinin (4) numaralı fikrası gereğince İPTALÍNE,
26/11/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 

Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FİDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI