Anayasa Mahkemesinin 27/10/2021 Tarihli ve 2018/14884 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2022-01-07

7 Ocak 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayi : 31712
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR 
Başvuro Numarası: 2018/14884Karar Taribi : 27/10/2021
Başkan : Zūhtü ARSLAN 
Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA 
Öyeler : Engin YILDIRIM 
Hicabi DURSUN 
Celal Mümtaz AKINCI 
Muammer TOPAL 
M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL 
Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Yıldız SEFERINOĞLU 
Selahaddin MENTEŞ

Basri BAĞCI 

Irfan FIDAN 

Raportör : Dey ATAKUL 
Başvurucular : I. Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş.
2. And Gazetecilik Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.$.
3. Birgün Yayıncılık ve letişim Ticaret A.Ş.
Başvurucular Vekfli : Av. Ali Deniz CEYLAN 
4. Çiğdem TOKER TAŞTAN 
5. Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıneılk A.Ş.
Başvurucular Vekfli : Av. Şūkrü Evrim İNAL 
6. Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Ltd. Şti.
Başvurucn Vekili : Av. Özge DEMİr 
7. Şevket UZUN 
Başvuruca Vekili : Av. Gδkhan CANDOĞAN 
8. Arti Media Gmbh 
Başvuruu Vekili : Av. Yağızcan VELI 


I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, internet haber sitelerinde yayımlanan bir dizi habere erişimin engellenmesi kararı verilmesinin ifade ve basın özgürlokleri ile etkili başvuru hakkını ihlal ettiği iddialarıa ilişkindir.

II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular çeşitli tarihlerde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapian ôn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4.2019/3462, 2019/12282, 2019/14680, 2019/24541, 2019/39731, 2020/24330,2020/24333 ve 2020/27928 numaral bireysel başvuru dosyalarının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2018/14884 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine,incelemenin 2018/14884 numaralt bireysel başvuru dosyası üzerinden devam etmesine karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

8. Başvurucular, Bakanlık görūşüne karşı beyanda bulunmuştur.
9. Birinci Bölüm tarafından niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekli görüldüığünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtūzük)28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR 
10.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle her bir başvurudaki olaylar özetle şöyledir:
A.2018/14884 Numaralı Bireysel Başvuru Yönünden 
11. Başvurucu Keskin Kalem Yayıncıltk ve Ticaret A.$., Diken (www.diken.com.tr)isimli interet haber sitesinin sahibidir. 2014 yıhnda yayın hayatına başlayan Diken'de dūnyada ve Türkiye'de yaşanan olaylara ilişkin haber ve kōşe yazılarına yer verilmektedir.
[2. Diken'de 3/3/2018 tarihinde "CHP'nin İstismar Áraştưrması Teklifine [1.K,dan]Yanır: Mümkün Değil" başlıklı bir baber yayımlanmıştır. Haberde, CHP Milletvekili S.T.nin çocuk istismarı konusunda Bzel bir araştırma komisyonu kurulması hususunda Türkiye Būyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına yaptığı başvuru hakkında bilgi verilerek 

TBMM Başkanhğının milletvekilinin talebinin karştlanmasımn mevzuat gereğince mümkün olmadığı yönündeki cevap yazısı aktarılmıştır.

13. TBMM Başkanłığının talebi Özerine Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliği 9/3/2018tarihinde aralarında sõz konusu haberin de bulunduğu toplam 35 URL, adresine, yazıİçeriğinin 5651 sayılı Yasanın 9. maddesi kapsamında talep edenin kişilik haklarımı ihlal edici nitelikte olduğu" gerekçesiyle erişimin engellenmesine karar vermiştir.
I4. Başvurucunun anılan karara itirazı, Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle 26/3/2018 tarihinde Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir.

15.Ret kararı başvurucuya 18/4/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 10/5/2018tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. 2019/3462 Numaralı Bireysel Başvuru Yönüuden 
16. Başvurucu Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Ltd. Şti.nin sahibi olduğu http://sol.org.tr isimli internet haber sitesinde 26/11/2018 tarihinde, "[D.] Kolejleriyle Ilgili Şikayetler Artıyor Hem Emekçilerin Parası Ödenmiyor Hem Velilerin" başlıkl bir haber yayımlanmıştır. Haberde; Ö.S.ye ait D. Kolejlerinde görev yapan öğretmenlerin maaşlarının ödenmediğini, Millı Eğitim Bakanlığıtarafindan kendilerinegönderilen eğitim yardım Ödeneğine el konulduğunu, iş akdi feshedilenierin kendilerine kıdem tazminatı ödenmediğini ileri sürdükleri, okuldan çocuklarının kaydını alan velilerin ise ödedikleri ücretlerin iade edilmediğinden şikâyet ettikleri iddia edilmektedir.

17. Anılan kolejin sahibi Ö.S.nin talebi Özerine Bakưköy 5. Sulh Ceza Hâkimliği 6/12/2018 tarihinde söz konusu habere erişimin engellenmesinekarar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:
"Haberlerin kişisel ve tüzel haklarpnın ihlali niteliğinde olduğu, eleştiri ve kamu oyunu bilgilendirme sınırlarının aşıldığı, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceği.yazı içeriklerinin görünür gerçekliğe uygun olduğuna dair her hangi bir delil ve emare bulunmadiği, talep edenlerin kurumsal ve kişisel itibarı zedeleyici nitelikte olduğu, 5651Sayılı Kamunun 9. maddesinde belirtildiğt şekilde hak ihlalinin mevcut olduğu kanısına varilmakla erişimin engellenmesine karor verilmiştir."
18. Başvurucunun anılan karara itirazi, Bakırköy S. Suih Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararınin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle 14/12/2018tarihinde Bakırkõy 6. Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir.

19. Ret kararı başvurucuya 26/12/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 25/1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

C. 2019/12282 Numaralı Bireysel Başvuru Yöuünden 
20. Başvurucu Birgün Yayıncılık ve Iłetişim Ticaret A.Ş., ulusal Ölçekte yayımlanan Halkan Gazetesi Birgün isimligazetenin sahibidir. Başvurucu aynı zamanda www.birgun,net isimli internet haber sitesi üzerinden de yayın yapmaktadır.

21. 25/11/2018 tarihinde ulusal δlçekte yayın yapan bir gazetenin internet sitesinde "Hasankeyf Taşıma Ihalesi Iptal Edildi, Bakanlik Soruşturma Açtı." başlıklı bir haber yayımlanmıştır. D. Haber Ajansına dayandırılan haberde; ihalenin iptaline ilişkin gelişmeler açıklanarak konu ile ilgili kamu görevlileri Y.H., B.S. ve B.K. hakkında soruşturma başlatıldığı yōnündeki iddialara yer verilmiştir.

22.Sðz konusu ihaleyle ilgili gelişmeler, başvurucunun sahibi olduğu internet haber sitesinde de 26/11/2018 tarihinde "Taşıma İși Bitti, Ihale Iptal Edlldi." başhıklı haber ile kamuoyuyla paylaşılmıştır.

23, Taşıma ihalesiyle ilgili olarak haklarında soruşturma açıldığı iddia edilen kamu gõrevlilerinin talebi üzerine 25/11/2018 tarihinde yayımlanan habere Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 29/11/2018 tarihli kararıyla erişim engellenmiş ancak bu karara istinaden talebin muhatabi gazete, söz konusu içeriği kendi internet sitesinden kaldırmıştır.
24. Hâkimlik kararına konu içerik bahsi geçen gazetenin internet sitesinden kaldırılmadan önce erişimin engellenmesi talebinde bulunan kamu görevlileri, Erişim Sağlayıcılan Birliğine (ESB) başvurarak Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararına konu haber ile aynı içerikte olan ve aralarında başvurucunun sahibi olduğu internet haber sitesinde yer alan -yukarıda belirtilen- haberin de bulunduğu 86 URl adresine erişimin engellenmesini talep etmiştir.

25. ESB, 28/12/2018 tarihinde 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı Internet Ortamında Yapıan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla Işlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'un9. maddesinin (9)numaralt fikrasına dayanarak talepte bulunulan URL adreslerindeki içerikler kişilik haklarımn ihlaline konu yayın ile aynı olduğu gerekçesiyle bu içeriklere de crişimi engellemiştir.

26. Başvurucu, ESB'ye itirazda bulunmuş; 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin (7)numaralı fikrası uyarınca erişimin engellenmesi kararına konu içerik yayından kaldırldığından Hâkimlik kararının hükümsüz kaldığını, bu karara istinaden gerçekleştirilen idari işlemin sebep ve şekil unsuru bakımından hukuka aykırt olduğunu belirtilerek sahibi olduğu internet sitesindeki URLadresine yönelik erişim engelinin kaldırılmasını talep etmiştir.

27. ESB 22/1/2019 tarihli yazısı ile şikāyet konusu URL, adresindeki haberin Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararına konu 25/11/2018 tarihli haberin yeniden yayımlanmasından ibaret olduğunu, bu yöndeki tespite ilişkin bir itiraz varsa bu itirazın amlan Hâkimliğe yöneltilmesi gerektiğinibelirtilerek başvurucunun talebini reddetmiştir.

28. Bunun Üzerine başvurucu, Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğine başvurarak ESB tarafından yapılan idari işlemin hem sebep hem şekil unsuru bakımından hukuka aykır olduğunu nedenleri ile birlikte ayrıntılı olarak açıklamış ve internct sitesi üzerindeki URL adresine yönelik erişim engelinin kaldırılmasını talep etmiştir.

29. Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği, başvurucunun itiraz sebeplerini yerinde görmeyip Häkimliklerince verilen kararda değiştirilmesi gereken bir husus bulunmadığından itiraz dilekçesini ve kararına konu dosyayı itiraz incelemesi için Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliğine göndermiştir.


30. Ankara 4, Sulh Ceza Hâkimliği 4/3/2019 tarihinde başvurucunun itiraz taiebini Ankara 3. Sul Ceza Häkimliğinin 29/11/2018 tarihli erişim engeli kararının başvurucunun sahibi olduğu internet sitesinde yer alan URL adresine yönelik olmadiğı, bu itibarla başvurucunun taraf sıfatımın bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.
31. Anılan karar başvurucuya 10/3/2019 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 9/4/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

D. 2019/14680 Numaralı Bireysel Başvura Yönünden 
32. Başvurucu Çiğdem Toker Taştan gazeteci olup olayların meydana geldiği tarihte diğer başvurucu Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş.nin yayımcısıolduğu, ułusal ölçekte yayın yapan Cumhuriyet gazetesinde çalışmaktadır.
33. Başvurucu Çiğdem Toker Taştan tarafindan yazilan "Ferhat Tepe DosyasıNeden Kapandı?" başlıklı köşe yazıst [6/7/2016 tarihinde Cumhuriyet gazetesinin internet sayfasında yayımlanmıştir. Sz konusu köşe yazısında; Özgür Gündeın gazetesinin Bitlis muhabiri olan Ferhat Tepe'nin 1993 yılında kaçırıImasının akabinde ðla bulunduğu, ailenin oğullarınıngüvenlikgüçleri tarafindan kaçırılıpöldürüldüğüne dair iddialarının dönemin savcılık makamınca araştırılmadığı, olay tarihinde Tatvan 6. Tugay Komutanı'nın (K.T.) ölen şahsı kaçırdığı iddia edilmiş olmasına rağmen konunun araştırılmadığı ve Elâzığ Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan etkili soruşturma yaptlmayarak dosyanın kapatlmış olması nedeniyle Anayasa Mahkemesinin de hak ihlali kararı verdiği, kararın 14/7/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandığı belirtilmektedir.

34. Anılan köşe yazısında adı geçenin (K.T.) talebi Uzerine Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/12r2018 tarihli kararıyla"…yazılı URL internet adreslerinde yaymlanan içeriklerde talep edenin adımın kullanilarak kişilik haklarının ihlali somucuna varılması.."gerekçesiyle aralarında başvurucu tarafindan yazılan köşe yazısının yer aldığı URL adresinin de bulunduğu 56 internet adresine erişimin engellenmesine karar verilmiştir.
35.Başvurucuların anılan karara itirazı, Ankara 8, Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle 9/4/2019 tarihinde Ankara I.Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir.

36. Anılan karar başvuruculara 11/4/2019 tarihinde tebliğedilmiş, başvurucular 8/5/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulumumuştur,
E. 2019/24541 Numgralı Bireysel Başvuru Yöuünden 
37. Başvurucu And Gazetecilik Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.$., Gazete Duvar (www.gazetedhuvar.com.tr) isimli internet haber sitesininsahibidir. 2016yılında yayın hayatına başlayan Gazete Duvar'da; siyaset, ekonomi, sanat, teknoloji ve benzeri alanlarda haber, analiz ve video içerikleri paylaşılmaktadır.

38. Gazete Duvar'da 10/8/2018 tarihinde "[H.B.nin] Başı Neden Belada?" başlıklt bir haber yayımlanmış, bu haber 19/3/2019 tarihinde güncellenmiştir, Sōz konusu haberde,olayların meydana geldiği tarihte bir siyasi partinin kurucusu ve genel başkanı olan H.B, ve diğer ll şüpheli hakkında nitelikli yağma ve açığa atılan imzanın kötüye kullanılmasısuçlarından Bakırköy15. Ağır Ceza Mahkemesinde açılan dava dosyasindan hareketle 

H.B.nin siyasi geçmişi, siyasi çizgisindeki değişiklikler, sosyal alandaki faaliyetleri ve hakkındaki iddialar haberleştirilmiş; dinî bir cemaat lideri olduğu iddia edilen H.B.nin yargilandığı bu davanın da diğer bazi cemaatlere yapilan operasyonlara benzer nitelikte olup olmadığı irdelenmiştir. Haberde aynıca müştekilerin duruşmalar esnasında cemaat yapılanması içinde maddi olarak sömtrüldöklerini ileri sürdükleri ve davada verilen ara kararıyla H.B.nin mal varlığı Üzerine tedbir konularak yurt dışına çıkışına yasak getirildiği aktarılmıştır.

39. H.B.nin talebi üzerine yukarıda bahsi geçen haberin de aralarında bulunduğu 10içeriğin yer aldtğı URL adresine erişim, Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/3/2019 tarihli kararı ile "şikayet komusu Içeriklerde talep edenin adı kullanılarak şeref ve saygınlığım zedeleyecek, kendisini küçük dūşürecek nitelikte sözlerie açıkça kişilik haklarına saldırıldığı"gerekçesiyle engellenmiştir.

40.Başvurucunun anılan karara itirazi, Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle 18/6/2019 tarihinde Ankara 2.Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir.

41. Anılan karar başvurucuya 24/6/2019 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 127/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur,
F. 2019/39731 Numaralı Bireysel Başvuru Yönönden 
42. 23/6/2019 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin yenilenmesinden Önce 14/5/2019 tarihinde ve hâlen Istanbul'da bir ilçede belediye başkanıolan M.T.G., bir televizyon kanalında katıldığı iftar programında İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkan adayı olan E.l. hakkında bazı açıklamalarda bulunnıuş; E.J.nin aslen Trabzonlu olduğuna işaret ederek 31/3/2019 tarihinde yapılan ancak Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafindan iptal edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminde E.f.nin kazanmasına en çok Yunan medyasının sevindiğini ileri sürmüştür. M.T.G.ye ait bu açıklamalar gösteren video sosyal medya platformlarında da paylaşılmış, sōz konusu ifadeler ile Trabzonlu vatandaşlara Yunan benzetmesi yapıdığt iddia edilmiştir.
43. Bu olayın Üzerine başvurucu And Gazetecilik Yayıncılk Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin şahibi olduğu intemet haber siteşi Gazete Duvar'da 15/5/2019 tarihinde"[V.K.den][M.T.G.ye]: Yunan Olmak da Ayıp Değil. Pontus da.." başlıklı bir haber yayımlanmıştır.Anılan haberde 14/5/2019 tarihinde M.T.G. tarafindan yapılan açıklamalar aktarılarak bu açıklamalara karşı Trabzonlu sanatçı ve siyasetçiler tarafindan paylaşılan sosyal medya içeriklerine yer verilmiştir.

4.Öte yandan M.T.G., yaptığı açıklamalar Üzerine gelen eleştiri ve yorumlara aynıgūn cevap vermiş; bu cevap Gazete Duvar'da 15/5/2019 tarihinde "[M,T.G.J: Ağzumdan Trabzon lle llgili Bir Kelime Çıkmadı." başlıklt haber ile kamuoyuna duyurulmuştur.
45. M.T.G.nin talebi Üzerine "TV.K.den] [M.T.G.ye]: Yunan Olmak da Ayip Değil,Pontus da…." başlıklı haberin de aralarında bulunduğu 20 içeriğin yer aldığı URt. adresine erişim, Bakırköy3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 2'7/2019 tarihli kararı ile "söz komusu linklerde bahsedilen içerikderin talep edenin kişilik haklarına doğrudan saldırı niteliğinde olduğu"gerekçesiyle engellenmiştir.


46.Başvurucunun anılan karara itirazı 31/10/2019 tarihinde Bakırkõy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir. Hâkimliğin gerekçesi şöyledir:
"Bakırköy 3. Sulh Ceza hakimliğine yapılan erişimin engellenmesi talebi 3. SCH ince kabul edilmis internet sayfasındaki haberin erişiminin engellenmesine karar verildigi verilen kararın 02/07/2019 tarihtnde Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderildiği, kararın infaz edildiği, dolaytsı ile ttiraz edenin erişim engellemeye dair haberden müracaattan çok önce bilgi sahibi olduğu, ancak itirazın 16/09/2019 tarihinde yapıdığı, ittrazın 7 gūnlük yasal ttiroz sūresinden çok sonra yapıdığı görülmüştúr."
47. Anılan karar başvurucuya 5/l I/2019 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 28/1 [/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

G. 2020/24330 ve 2020/24333 Numaral Bireysel Başvurular Yönßnden 
48. Başvurucu Şevket Uzun 2015 yılından bu yana tarım, gıda, hayvancılık ve tarımsal ekonomiye ilişkin haber yayımlayan www.tarimdanhaber.com aian adlı internet haber sitesinin imtiyaz sahibidir.

49.Tłürkiye Tarm Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği (Birlik) Yönetim Kurulunun 5/12/2017 tarihli yazısı ile Birlik genel müdürlüğü görevine F.P.nin atanmasının ardından başvurucunun sahibi olduğu internet haber sitesinde muhtelif tarihlerde söz konusu atamanın hukuki dayanaktan yoksun ve hukuka aykırı olduğunun iddia edildiği haberler yayımlanmıştır. Haberlerde; atama işleminin gerçekleştirildiği tarihte yürürłükte olan Birlik Insan Kaynakları Yönetmeliği'nin 6. maddesi uyarınca özel emeklilik kurumlar veya Sosyal Givenlik Kurumlarından emekli ya da yaşlılık aylığı almaya hak kazananların teşkilatta kadrolu olarak istihdam edilemeyeceğinin belirtildiği, F.P.nin milletvekili emeklisi olmasına karşın atama işleminin gerçekleştiği ifade edilmektedir. Haberlere göre 2019 ytlında, bu atama işlemine geçmişe dönūk olarak zemin hazıriama maksadı ile bahsi geçen Yönetmelik'e bir cümle eklenmiş ve genel müdür atamalan bakımından bu koşulun aranmayacağıbelirtilmiştir. Atama kararının dışındaki haberler ise Birlikte yaşandığı iddia edilen usulsüziüklere ve yołsuzluk iddialarıa ilişkindir.

50. Birlik Genel Müdürlüğünün talebi Üzerine Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliği 7/7/2020 tarihinde konuyla ilgili 86 URL adresine, 14/8/2020 tarihinde ise 89 URL adresine "yayın içeriğinde sarf edilen Ifadelerin talep edenin kişilik haklarım ihlal ettiği" gerekçesiyle erişimin engellenmesine karar vermiştir. Hakimlikçe erişimi engellenen122 URL adresi başvurucunun sahibi olduğu intemet haber sitesinde yayunlanan haberlerin adresidir.
51. Başvurucunun anılan kararlara itirazı, Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle 4/8/2020 ve [9/8/2020tarihlerinde Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir.

52. Anılan kararlar başvurucuya strasıyla 7/8/2020 ve 20/8/2020 tarihlerinde tebliğedilmiş, başvurucu 28/8/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
H. 2020/27928 Numaralı Bireysel Başvuru Yönüuden 
53. Başvurucu Arti Media Gmbh, 2017 yılında yayına başlayan Artı Gerçek (www.artigercek com) isimli intemnet haber sitesinin sahibidir. Artı Gerçek'te, Türkiye'den ve dünyadan haberlere yer verilmekte ve köşe yazılar yayımlanmaktadır.

54. Antlan haber sitesinde 9/4/2020 tarihinde "Guda Sahtekarliığından 15 Kez Ceza Alan Kişi Tarım Kredi Marketler'e Genel Müdür Olarak Atandı" başlıklı bir haber yayımlanmıştır. Ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin haberinin kaynak olarak gösterildiği başvuru konusu haberde M.Y.B.nin Tarim Kredi Marketlerin bağlı olduğu Tarım Kredi Birlik A.Ş.ye vekâleten genel müdür olarak atandığı, bununla birlikte M.Y.B.nin kurucu ortağıolduğuūç firmaya hileli gıda üretiminden dolayı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafindan defalarca ceza kesilmesine rağmen bu firmaların hileli gida Üretmeye devam ettiği, atama işleminin Birlik Genel Müdürlüğü tarafindan fakat Tarm ve Orman Bakanının haberi olmadan yapıldığı, nitekim atama kararının Sermaye Piyasası Kuruhuna (SPK) bildirilmişolmusına rağmen şirketin internet sayfasında genel müdür olarak hâlâ (M.Y.B.nin) selefinin göründüğü iddia edilmektedir.

55. Tarım Kredi Birlik A.Ş.nin talebi Üzerine Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliği 4/5/2020 tarihinde konuyla ilgili 55 URL adresine "yayım İçeriğinde sarf edilen ifadelerin talep edenin kişilik haklarını ihlal ettiği" gerekçesiyle erişimim engellenmesine karar vermiştir.

5.Başvurucunun anılan karara itirazi, Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğinin erişimin engellenmesi kararında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle 4/8/2020 tarihinde Ankara I.Şulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiştir.

57. Anılan karar başvurucuya 7/8/2020 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 14/8/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
58. 5651 sayılı Kanun'un "İçeriğin Yayından Çıkarılması ve Erişimin Engellemmesi"başlıklı 9. maddesinin 29/7/2020 tarihli ve 7253 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle yapılan değişiklikten önceki hâli şöyledir.

"(1) Internet ortamında yapian yayın içertğt nedeniyle kişilik haklarvnın ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tūzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar, içerik sağlayıcısına.buna ulaşamaması hálinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarıłmasım isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza häktmine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilir.

(2) Internet ortamında yapılan yayın içeriğł nedeniyle kişilik haklarvm ihlal edildiğini iddia eden kişilerin talepleri, içerik ve/veya yer sağlayıcısı tarafından en geç yirmi dört saat içinde cevaplandırılır.

(3) Internet ortamında yapıan yayın içeriği nedeniyie kişillk hakdarı ihlal edilenlerin talepleri doğrultusunda hâkim bu maddede belirtilen kapsamda erişimin engellenmesine karar verebilir.

(4) Hâkim, bu madde kapsamında vereceği eriştmin engellenmesi kararlarını esas olarak, yalnızca kişilik hakkanın ihlalinin gerçekleştiği yayın, kısım, bölūm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içertğe erişimin engellenmesi yöntemlyle vertr. Zorunlu olmadikça internet sitesinde yapılan yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilemez.Ancak, håkdm URi, adrest belirtilerek içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle ihlalin 

engellenemeyeceğine kanaat getirmesi hâlinde, gerekçesini de belirtmek kaydıyla, internet sitesindeki tüm yayına yōnelik olarak ertştmin engellenmesine de karar verebilir.
(5) Häkımin bu madde kapsamında verdiği eriştmin engellenmesi kararları doğrudan Birliğe gönderillr.

(6) Hâkim bu madde kapsamında yaplan başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Bu karara karşı 4/12/2004 tarihli ve S271 sayılı Ceza Muhakemesi Kamunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

(7) Erişimin engellenmesine komu içeriğin yayından çikarılmış olması durumunda häkım kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

(8) Birlik tarafindan erişim sağlayicıya gönderilen içeriğe erişimin engellenmesi kararının gereği derhål, en geç dört saat içinde erlşim sağlaycı tarafından yerine getirilir.
(9) Bu madde kapsamında hâkimin verdiği eriştmin engellenmesi kararına konu kişilik hakknın ihlaline ilişkin yayının (…) başka internet adreslerinde de yayınlanmasıdurumunda ilgili kişt tarafindan Birliğe müracaat edilmesi hálinde mevcut karar bu adresler tçın de uygulanır.

(10) Sulh ceza häkimtnin kararım bu maddede belirtilen şartlara uygun olarak ve süresinde yerine getirmeyen sorumlu kişi, beş yüz günden ūç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırdur."
59. 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde 7253 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile yapılan değişiklikler şöyledir:
"5651 saydhı Kanunun 9 uncu maddesinin birtnci fikrasında yer alan 'içeriğe erişimin engellenmesini' ibaresi 'içerlğin çıkarumasını ve/veya erişimin engellenmesini' şeklinde.üçüncü fikrasında yer alan 'erlştmin engellenmesine' ibaresi 'içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine'şeklinde, beşinci fikrasında yer alan 'erişimin engellenmesi' ibaresi 'içeriğin çıkaruması ve/veya erişimin engellenmest' şeklinde, sekizinci fikrası aşağıdakışekilde ve dokuzuncu fikrastnda yer alan 'erişimin engellenmesi' ibaresi 'içeriğin çıkarılmasıve/veya erişimin engellenmesi' şeklinde değiştirilmiş, maddeye dokuzuncu fikradan sonra gelmek üzere aşağıdaki onuncu fikra eklenmiş, mevcut onuncu fikra buna gōre teselsul ettirilmiş ve aynı fikrada yer alan 'sorumlu kişi' ibaresi 'içerik, ver ve erişim sağlayıcıların sorumluları' şeklinde değiştirilmiştir.

'(8) Birlik tarufindan ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcıya gönderilen içeriğin çıkarılması vehveya erişimtn engellenmesi kararının gereği derhål, en geç dört saat içinde ilgili içerik ve yer sağlayıcuar ile erişim sağlayicı tarafindan yerine getirilir.'
'(10) Internet ortamında yaplan yayın içeriğł nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlerin talep etmesi durumunda häkim tarafindan, başvuranın adının bu madde kapsamındaki karara konu internet adresleri ile ilişkilendirilmemestne karar verilebilir. Kararda, Birlik tarafindan hangi arama motorlarına bildirim yaplacağı gösterilir.'
60.İçtüzük'ün "Pilot karar uşulü" kenar başlıklt 75. maddesi şöyledir:
"(1) Bölümler, bir başvurunun yupısal bir sorundan kaynaklandığını ve bu sorunun başka başvurulara da yol açtığını tespit etmeleri ya da bu durumun yeni başvurulara yol 

açacağım öngörmeleri hálinde, pilot karar usulümü uygulayabilirier. Bu usulde, konuya ilişkin Bölüm tarufindan pilot bir karar verilir. Benzer nitelikteki başvurular idari mercilerce bu ilkeler çerçevesinde çözümlenir: çözümlenmediği takdirde Mahkeme tarafundan topluca görülerek karara bağlanır.

(2) Bölüm, pilot karar usulünü resen, Adalet Bakanlığının ya da başvurucunun istemi üzerine başlatabilir.

(3) Pilot karar uygulaması içtn seçilen başvuru, gündemin öncelikli işleri arasında sayıır.

(4) Bölüm pilot kararında, tespit ettği yapısal sorunu ve bunun çăzümü için alınmast gereken tedbirleri belirtir.

(5) Bölüm pilot kararla btrlikte, bu karara konu yapısal soruna ilişktn benzer başvuruların incelenmesini erteleyebilir. llgililer erteleme kararı hakkanda bilgilendirilirler.Bölüm, gerekli gördüğü takdirde ertelediği başvuruları gündeme alarak karara bağlayabilir."
B. Uluslararası Hukık 
I. İnternet İçeriğinfn Engellenmesi, Ffltrelenmesi veya Kaldırılmasma İlişkin Uluslararası Belgeler 

61. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Internet Özgürlüğu Konusunda Öye Devletlere Yönelik Tavsiye Karan CM/Rec(2016)5'in eki "Înternet Özgürlüğüne Nlişkin Göstergeler'ın içinde yer alan "Bilgi ve Fikir Edinme, Alma ve Yayma Özgūrlüğü" başlıklt Bölām 2.2. ve "Müdahalenin Yasallığı, Meşruluğu ve Orantılılığı" başlıklı Bölüm 2.4.sırasıyla şöyledir:
"2.2. Bilgi ve Fikir Edinme, Alma ve Yayma Ozgürlüğü
2.2.1. Devlet yetkilileri veya devlet dişı aktörler tarafindan bir Internet platformunun samamına (sosyal medya, sosyal ağlar, bloglar veya başka herhangi bir web sitesi) veya bilgi ve iletişim teknolojileri (BtT) araçlarına (anlık mesajlaşma veya diğer uygulamalar)erişimi engellemek veya başka şekilde kısulamak için alınan her türlü önlem veya Devlet makamlarının bu tür eylemleri gerçekleştirmeye yönelik herhangi bir talebi, kısulamaların yasallığı, meşruiyeti ve orantılılığına ilişkin Sözleşme'nin 10. maddesinin koşullarına uygun olur.

2.2.2. Devlet yetkdlileri veya devlet dışı aktörler tarafindan Internet içeriğini engellemek, filtrelemek veya kaldırmak için alınan herhangi bir önlem veya Devlet yeikilileri tarafindan bu tür eylemleri gerçekleştirme talebi, kasulamaların yasallığı.meşruiyeti ve orantıllığına ilişkin Sōzleşme'nin 10, maddesinin koşullarına uygun olur.
2.2.3. Internet servis sağlayicılar, genel bir kural olarak Internet trafiğine eşti ve gönderen, alici, içerik, uygulama, hizmet veya cthaz temeltnde ayrumcılik yapmadun muamele eder. Internet trafik yónetimi önlemleri, AlHS'in 10. maddesi uyarinca önceliki kamu menfaatlertne ulaşmak için şeffaf, gerekdi ve orantılıdır.

2.2.4. Internet kullanıcıarı veya diğer ilgili taraflar, Internete erişimlerini veya içerik veya bilgi alma ve verme kablliyetlerini kasıtlamak için yapıan herhangi bir işlemle ilgili olarak Sözleşme'nin 6. maddesi uyarınca bir mahkemeye erişebilirler.

2.2.5. Devlet, haber alma ve verme özgürlüğü ile ilgili uyguladığı kısulamalara dair bu tür kasulamaların yasal dayanağı, gerekdiliği, gerekçesi, yetkiyi veren mahkeme emri ve temyiz hakkı ile ilgili detaylar dahil olmak üzere erlştmi engellenen web siteleri veya kaldırılan içerik konusundaki bilgiyi halka zamanında ve uygun şekilde sunar.
2.4. Müdahalenin Yasallığı, Meşruluğu ve Orantılılığı
2.4.l. Internette ifade özgürlüğü hakkanın herhangi bir şekilde kasıtlanmast,Sözleşme'nin 10, maddesinin gerekdilikleri ile uyumlu olur, yani:
„ bireylerin davranışlarım düzenlemelerine imkan verecek ölçüde erişilebilir, açık, net ve yeterli kesinlikte bir kanunla öngörülmüştür. Kamun. yetkinin kötüye kullanılmasınıönlemek için kasulamanın kapsamı üzerinde sıka denetim ve etkili adli inceleme sağlar.Kanun, kısulamaların uygulanması ve bu takdir yetkisinin kullanııma şekli ile ilgili olarak kamu makamlarına tanınan takdir yetkisinin kapsamını yeterli açıklıkta belirtir:
- Sōzleşme'nin 10. maddesinde ayrıntılı olarak sıralandığı gibi meşru bir amaç güder:
- demokratik bir toplumda gerekli ve ulaşımak istenilen meşru amaçla orantılıdır. Bir mahkeme veya adli incelemeye tabi olan bağumsız bir ldari organ tarafindan alınan bir karara dayanarak uygulanan kasulama için acil bir sosyal ihtiyaç vardır. Karar, olaya odaklanmiş ve özgülenmiş olmalıdır. Karar ayrica, kasulamanın etkililiğinin ve aşırıengellemenin risklerinin bir değerlendtrmestne dayanmalidur. Bu değerlendirme.kasulamanın Internet içeriğine veya belirli içerik türlerine erişimin orantısız bir şekilde yasakdanmasına yol açip açmayacağını ve belirtilen meşru amaca ulaşmak için mevcut en αz kasulayıcı araç olup olmadığını belirlemelldir.

2.4.2. Devlet, mevzuatında Internet üzerindeki ifade özgürlüğüne gereksiz kısulamalar gettrmemektedir. Hakaret yasaları özel yasalardır ve dar bir uygulama alanına tekabül etmekiedir. (Defamation laws are specific and narrowly defined as to their scope of application.) Devlet orgunlarının kamuoyunda tartişimasım veya eleştirilmesini engellemezler ve aşırı para cezaları veya orantisız uzminaı ya da yasal masraf yüklemezler.Hapis cezası gibi ağır yaptırımlar, yalnzca şiddete veya nefrete tahrik vakalarında olduğu gibi, diğer insanların temel hakları ciddi şekdlde zarar gördüğīnde uygulanır.
2.4.3. Nefret söylemini ele alan ve kamu dizenini. genel ahlaki, küçükleri, ulusal givenliği veya resmi sırları koruyan yasalar ve veri koruma yasalari, kamuoyunda tartışmayı engelleyecek şekilde uygulanmamaktadır. Bu tür yasalar, ifade özgürlūğu kasulamalorını yalnzca acil bir kamu menfaati sorununa yanıt olarak koyar, kamu yararınt karşılamak için olabildiğince dar tanımlanır ve orantılı yaptırımlar içerir."
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
a.Înternet ve Îfade Özgürlağa 
6. Avrupa Insan Hakları Mahkemesine (AfHM) göre ifade Özgürlüğü, demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardandır. AlHM, ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarmda ifade &zgürlüğüntn toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini teşkil ettiğini yinelemektedir. AfHM'e göre l0. maddenin ikinci paragrafi saklı tutulmak üzere ifade özgürlüğü sadece toplum tarafindan kabul gören, zararsız veya ilgisiz kabul edilen bilgi ve fikirler için değil incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve dūşünceler için de geçerlidir. Ifade özgürlüğū; yokluğu hâlinde demokratik hir toplumdan sðz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir. AlHM, 10.

maddede güvence altına alınan bu hakkın bazı istisnalara tabi olduğunu ancak bu istisnaların dar yorumlanması ve bu hakkın sınırlandırılmasının ikna edici olması gerektiğini vurgulamıştır (Handyside/Birleşik Krallık, B. No: 5493/72, 7/12/1976, § 49; Von Hannover/Álmanya (Ño. 2) [BD], B. No: 40660/08 ve 60641/08, 7/2/2012, § 101).
63.AlHM'in internette ifade özgürlüğu ile ilgili kararları incelendiğinde genellikie çevrim dışı olarak geçerlì olan her kuralın çevrim içi olarak da geçerli olduğu ilkesinden hareket ettiği, bununia birlikte internet ortamının kendine özgü özelliklerini de dikkatę aldığıgörülmektedir. AlhM, intemet ortamını ifade özgürlüğünü genişleten yeni bir mecra olarak değerlendirmekte; bilgiyi alma, aktarma ve yaymaya yarayan bir yayın aracı olarak nitelendirmektedir (bu yöndeki bir değerlendirme için bkz. Ahmet Yıldırım/Türkiye, B. No:3111/10, 18/12/2012, § 50). AlHM, ifade δzgürlüğünün uygulanması konusunda internetin Önemine ilişkin görüşünü Times Newspapers Ltd/Birleşik Kralhk (No. I ve 2), (B. No:3002/03 ve 23676/03, 10/3/2009, § 27) kararında şu şekilde ortaya koymuştur:
“Internet, erişilebilirliğı ve muazzam miktarlarda bilgiyi depolama ve iletme kapasitesi açısından kamunun haberlere erişimini artırmakta ve genel olarak bilgilerin yayıimasınıkolaylaştırmakta ōnemli bir rol oynąmaktadır."
b.Înternet İçeriğinin Engellenmesi, Filtrelenmesi veya Kaldırtlması
64. AfHM, interet içeriğine erişimin engellenmesi ile ilgili verdiği ilk karar olan Ahmet Yıldırım/Türkiye kararı ile lç yıl aradan sonra aynı yðnde verdiği Cengiz ve diğerleri/Türkiye (B. No: 48226/10, 14027/11, I/12/2015) kararında erişimin engellenmesi tedbirlerinin öngðrüłebilir olup olmadığına ve yasal dayanaklarının bulunup bulunmadığına odaklanmış; bununla birlikte taraf devletiere Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme/AlHS) uygun iç hukukun ve uygulamanın nasıi tesis edileceğine dair kapsamhı bir kılavuz sunmamıştır. AlhM, Google Sltes şitesinde yer alan Atatürk'e hakaret nitelikli bir blog sayfasını engelleyebilmek amacıyla tüm Google Sttes hizmetinin engellendiği Ahmet Yıdırım/Türkiye (aynı kararda bkz. § 68) başvurusunda, 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinde ðngörülen müdahalenin kötüye kullanma durumlarından kaçınmak amacıyia yeterli şartlarıtaşımadığı, belirli bir siteye crişimin engellenmesine ilişkin tedbir kararının genel bir engelleme aracı olarak kullamılmasını ðnlemek için iç hukukta herhangi bir güvence sunulmadığı gerekçesiyle Sözleşme'nin 10. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.AfHM yine Youtube sitesinde yer alan hukuka aykırı bir video sebebiyle Youtube sitesinin tamamına erişimin engellendiği Cengiz ve diğerleri/Türkiye (aynı kararda bkz. § 65)başvurusunda da benzer şekilde, 5651sayılı Kanun'un 8. maddesinde öngörülen müldahalenin Sðzleşme'nin gerektirdiği yasallık koşulunu karşılamadığı ve başvuranların demokratik bir toplumda hukukun Üstünlüğünün gerektirdiği ölçüde yeterli bir koruma imkânına sahip olmalarına imkân vermediği gerekçesiyle Sðzleşme'nin 10. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.

65. AlHM ilk defa 23/6/2020 tarihinde internet sitelerine erişimin engellenmesiyle ilgili tamamı Rusya'ya karşı olan dðrt bireysel başvuruda (Bulgakov/Rusya, B. No: 20159/[5;Engels/Rusya, B. No: 61919/16; O0O Flavus ve diğerleri/Rusya, B. No: 12468/15,23489/15, 19074/16; Vladimir Kharitonov/Rusya, B. No: 10795/14) δnceki kararlarına da dayanarak internetteki yasa dışı içeriğe erişimi engellemenin aşırı veya keyfī etkilerine karşıiç hukukun taşıması gereken kapsamlı bir dizi güvence belirlemiş ve soinut başvurularda bu güvencelerin bulunupbulunmadığını değerlendirmiştir. AfHM, amılan kararlarında özetle internete erişimin engellenmesine ilişkin herhangi bir iç hukuk tedbirinin internet içeriğini 

yayımlanmadan õnce engellemeye veya içeriğin yayımlanmasını onaya tabi tutmaya karşıgüvenceleri, internete erişimin engellenmesi nedeniyle doğabilecek yan etkilere karşıgüvenceleri ve erişimin engellenmesi kararlarına karşı usuli güvenceleri barndırması,erişimin engellenmesi tedbirlerinin şeffafhığı ile kamu makamlarının yarişan menfaatleri dengelemesini sağlayacak mekanizmaları ihtiva etmesi gerektiğini belirtmiştir.
66. AlHM anılan başvuruların tamamında erişimi engelleme tedbirleri yoluyla ifade ōzgürlüığüne keyfī mtıdahaleleri önlemek için sağlanması gereken aşağıdaki usule ilişkin güvencelerin Rusya'nın internet sitelerine erişimin engellenmesine dair içhukukunda bulunup bulunmadığını incelemiştir (Bulgakov/Rusya, §§35-37; Engels/Rusya, §§ 31-33;00O Flavus ve diğerleri/Rusya, §§ 39-43; Vladimir Kharitonov/Rusya, §§ 43-46):
- Internet sitesi sahiplerinin engelleme süreçlerine katılımını sağlamak için etkilenen taraflara engelleme önlemlerinin önceden bildirilmesi,web sitesi sahiplerine yasa dışı içeriği kaldırma firsatının verilmesi 
- Sözleşme kapsamındaki tüm menfaatlerin dengelenmesini sağlamak amacryla kamu makamlarının engelleme önlemlerinin uygulanmasından õnce aym sonucún daha az mūdahaleci yollarla elde edilip edilemeyeceğini tespit etme veya sadece yasa dışı içeriği hedeflediğinden ve bunu uygulamak için seçilen yöntemden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere hiçbir keyfi veya aşırı etkisi olmadığından emin olmak için engelleme tedbirine ilişkin etki değerlendirmesi yapma yükümlülağūveya acil bir müdahale gerekliyse aciliyetin gerekçelendirilınesi 
- Çelişmeli yargılamaya imkân verecek şekilde karardan etkilenen tarafların dinlenebilecekleri ve karara itiraz edebilecekleri bir mahkeme veya diğer bağımstz yargısal bir mekanizmanın varlığı

67. AlHM, dört başvurunun tamamında Rusya'nın internet sitelerine erişimin engellenmesine ilişkin iç hukukunun bu güvenceleri sağlamadığı ve keyfi sonuçlar doğurduğu gerekçesiyle müdahalelerin kanunilik şartını karşılamadığını belirterek Sðzleşme'nin I0. maddesinde koruma altına alınan ifade õzgürltğūnün ihlal edildiğine karar vermiştir (Bulgakov/Rusya, §§ 39, 40; Engels/Rusya, §§ 34, 35; O00 Flavus ve Diğerleri/Rusya, §§ 44, 45; Vladimir Kharitonov/Rusya, §§ 46, 47).
68.AlHM, başvurucuların Sözleşme'nin 13. maddesinde yer alan şikâyetlerinin 10.madde kapsamındaki şikâyetlerini ele alırken incelediği olaylarla aynı olgulardan kaynaklandığını kabul etse de Sözleşmc'nin I3. maddesi ile korunan menfaat usule ilişkin güvence sağlarken yani etkili başvuru hakka tanırken 10. maddenin Özünde olan usule ilişkin gereklilikler maddi hakka saygıyı güvence altına almak gibi daha geniş bir amaca yardımcıolduğundanSözleşme'nin ikimaddesinin sağladığı güvencelerin amaçlarındaki farklılığıgōzönünde bulundurarak 13. maddeye ilişkin ihlal iddialarını da ayrıca değerlendirmiştir (diğerleri arasından bkz. OOO Flavus ve diğerleri/Rusya, § 52). AlHM, 13, maddeye yönelik yaptığı değerlendirmeler sonucunda internet sitelerine erişimin engellenmesi kararlarına karşt yapılan itirazlarda Rus mahkemelerince şikäyetlerin Özünün dikkate alınmadığı, bu şikâyetlere yönelik esasa ilişkin hethangi bir değerlendirme yapılmadığı ve engelleme tedbirlerinin gerekliliğive orantılıłığının değeriendirilmediğigerekçesiyle Sözleşme'nin 10.maddesi ile bağlantılı olarak 13. maddesinin de ihlal edildiğine karar vermiştir (OOO Flavus ve diğerleri/Rusya, § 54; Vladimir Kharitonov/Rusya, § 56; Engels/Rusya, § 43;Bulgakov/Rusya, § 48).


3. 5651 Sayılı Kanun Hakkında Uluslararası Kurulnşlar Tarafından Düzeplenen Raporlar 

9. Avrupa Güivenlik ve ls Birliği Teşkilatı (AGlT) katlımeısı devletlerin tamamında medyadaki gelişmeleri gözlemlemekle görevliAGlT basın özgüritüğü temsilci Ofisi, müteaddit defa 5651 sayılı Kanun'da temel reform çağrısında bulunmuştur. Bu konu ile ilgili basın Özgürlūğü temsilcisinin yaptığı çok sayıda basın açıklamasının yanı sıra Ofis tarafindan 2010 ve 2014 yıllarında iki hukuki inceleme de yaptırılmıştır. 15/4/2016 tarihli basın açıklamasında Basın Özgürlüğu Temsilcisi, I l0.000'den fazla internet sitesine, binlerce haber ve sosyal medya ile bağlantılı URL adreslerine Türkiye'den erişimin engellendiğinin raporlandiğıni, internet sitelerine erişimin engellenmesininorantısız bir önlem olduğunu,kamunun internetteki bilgiye erişim hakkam engellediğini, bu itibarla medya çoğulculuğunun ve ifade õzgürlüğünün olumsuz yönde etkilendiğini belirtmiştir.

70. Avrupa Konseyi Insan Hakları Komiserinin 27-29/4/2011 tarihli Tarkiye ziyaretini mtiteakiben yayzmlanan 12/7/2011tarihli CommDH(2011)25sayılı raporunda,internet sanstrüntn ve internet sitelerine erişimin engellenmesidemokratik bir toplumda gerekenin ðtesine geçtiğinden sınırlama gerekçeleriniAlHM içtihadında kabul edilenlerle sıırlandırmak için 5651 sayılı Kanur'un tekrar gözden geçirilmesi tavsiye edilmiştir, İnsan Hakları Komiseri tarafindan 15/2/2017 tarihinde yayımlanan Türkiye'de ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğüne ilişkin CommDH(2017)5 sayılı bildiride de Türkiye'de erişimin engellenmesi tedbirinin yaygın olarak kullanıldığına dikkat çekilerek erişimin engellenmesi taleplerini ve engelleme kararlarına yapılan itirazları incelemekle görevli sulh ceza hâkimliklerinin kararlarını yetersiz inceleme ve hukuki gerekçelerle verdiğibelirtilmiştir.Bildiride ayrica hem ilk derece mahkemelerinin hem yasama organının Anayasa Mahkemesince ortaya konulan ilkeleri takip etmekte isteksiz göründüğü değerlendirilmiştir (sőz konusu bildiride bkz.§§ t07-(09).

71. Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonunun (Venedik Komisyonu) 565t sayıh Kanun ile ilgili 15/6/2016 tarihli ve CDL-AD(2016)011 sayılı görüşünde 5651 sayılıKanun'un ve bu Kanun'un uygulanmasının Avrupa insan hakları standartlarına uyumluluğu incelenmiş,Kanun'un erişimin engellenmesiveya kaldırılması konusunda yetkili mereilere tanıdığı geniş yetki başta olmak Üzere bir dizi önemli tespitte bulunulmuştur. Venedik Komisyonunun 565I saythı Kanun'un 9, maddesine yönelik tespitlerinden bazıları şöyledir:
-Kanun'un9.maddesindekierişimin engellenmesiusulü, yerel mahkemeler δnündeki bir ceza veya hukuk yargılaması çerçevesinde, maddi davada ortaya çıkabilecek telafisi gūç zarar riskini önlemek için alınmış bir tedbir kararı değil aksine maddede belirtilen bir dizi amaç için erişimin engellenmesine ilişkin esaslıkarariann alndığı tam teşekküllü ve bağımsız bir usul oluşturmaktadır. Bahsi geçen madde kapsamında bir internet yayını nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle erişimin engellenmesini talep cden kişiler de sorumlulara karşı medeni veya cezai yargılama usullerine başvurma yūkūmltloğü altında değildir (sðz konusu görÜşte bkz. § 54).

- Kanun'un 9. maddesine göre kişilik haklarımın ihlal edildiğini iddia eden kişilerin erişimin engellenmesi yönündeki talepleri sulh ceza hâkimliğince 24 saat içinde ve duruşma yapılmaksızın dosya tzerinden karara bağlanmaktadır. Bu usul,bir tedbir kararı olmadığından ve erişimin engellenmesini talep edenler kişisel haklarına zarar verdiği iddia edilen içeriğe karşı medeni veya ceza usulleri 

kapsamında dava açma yükümluluğü altında olmadığından çelişmeli bir yargılamada bu kararların bir mahkeme tarafindan gözden geçirilme olaşıhığı yoktur. Bu şartlar alunda bir duruşma yapımaksızın ve erişim engelleme kararina karşı bir tst mahkemeye itiraz imkânt olmaksızın sulh ceza hâkimliğine erişim engelleme kararını alması için tanınan kısa süre internette ifade özgürłüğü hakkını korumak için gerekli usul güvencelerinin sağlandığının kabul edilmesi için yeterli görülemez (sōz konusu gðrüşte bkz.§§ 56, 60).

- Venedik Komisyonu ilk olarak Kanun'un 9. maddesi kapsamındaki usulün bir ceza veya hukuk yargılaması usulüne bağlı hâle getirilmesi gerektiğini ve bu usul kapsamında erişimin engellenmesi kararının yalnızca kanunun ihlal edildiğine dair makul bir şüphe ve telafisi mämkün olmayan bir zarar tehlikesi olduğunda maddi bir ceza veya hukuk davası beklentisiyle alınmış bir tedbir kararı teşkil etmesi gerektiği görūşündedir. Yargılama hâkimi, müteakip ceza veya hukuk yargılamalarında erişimin engellenmesine ilişkin tedbirin sürdürülmesinin gerekliliğini gözden geçirebilmeli ve makul şüpheyi destekleyen unsurların bulunmadığını veya tehlikenin geçtiğini/ðnlendiğini dÖşünürse bu tedbiri derhâl kaldırmalıdır.Öte yandan erişimin engellenmesi usulti; eğer mevcut durumda olduğu gibi özerk bir usul olarak korunacaksa internet sağlayıcısına kendisini savunması için yeterli zaman ve olanak sağlamak, sulh ceza hâkimliğine iyi gerekçelendirilmiş bir karar alması için yeterli zaman, imkân ve özellikie ifade özgürlüğüne müdahalenin gerekliliği konusunda uygun bir orantılılık değerlendirmesinde bulunması için duruşma yapma yetkisi vermek amacıyla derinlemesine değiştirilmelidir, Duruşma,hâkime ifade özgürloğü ile başkalarının hakları arasında adil bir dengekurmak için davanın tüm somut koşullarını gerektiği gibi inceleme ve tarafların görüşlerini değerlendirme firsatı verecektir. Ayrica 9. maddedeki mevcut özerk usul korunduğu takdirde sulh ceza hâkimliği tarafindan verilen erişimin engellenmesi kararına karşıYargıtaya temyiz yolu açık olmalıdır. Ceza davalarına ilişkin 7 No.lu Protokol'den farklt olarak AlHS'ín 6. maddesi devletleri bir temyiz mahkemeleri sistemi kurmaya zorlamamakta, daha yüksek bir mahkemeye temyiz hakkını belirlememekte ve ayrica 6. maddęde bu husus ima dahi edilmemektedir. Bununla birlikte Venedik Komisyonunun 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 216., 299.,301. ve 314, maddelerine ilişkin görüşünde vurguladtğı gibi yüksek mahkemelerin rehberliği, yargilamalarında insan haklart standartlarının yorumlanması ve uygulanmasında alt mahkemeler için çok önemlidir.En yüksek temyiz mercii olarak Yargıtay önündeki bir temyiz incelemesinin ilgili taraflara aym düzeydeki bir hâkimlik önündeki itiraz mekanizmasına kryasla daha iyi garantiler sağlayacağıaçıktir. Bu bağlamda Venedik Komisyonu, erişim engelleme tedbirlerinin ve ayrica mahkemenin bunları kaldırmama yönündeki müteakip kararlarının uygun ve ayrıntılıgerekçeler içermesinin hayati önemde olduğunu hatırlatır. İkinci olarak içeriğin internetten kaldırtiması ve internete erişimin engellenmesigibi önlemler nedeniyle ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleninAlHS'in0. maddesinin ikinci fikrasında sıralanan gerekçelerden herhangi biri temelinde gerekçelendirilmesi gerekir. Bu hükme göre ułusal güvenlik, toprak būtünlüğü veya kamu güvenliği yararina,düzensizliğin veya suçun önlenmesi, sağlığın veya ahlakın korunmass için,başkalarının itibarımı veya haklarını korumak için, gizli olarak alınan bilgilerin ifşasını Önlemek veya yargının otoritesini ve tarafsızlığını korumak için ifade özgürlüğüne yapılan her müdahale kanunla öngörülmüş ve demokratik toplumda gerekli olnahıdır (söz konusu görüşte bkz.§§ 61-66).


- Benzer şekilde 9. madde kapsamındaki engelleme veya kaldırma tedbirleri,eşit şekiłde korunmayı hak eden ifade özgürlüğü ile ðzel hayai/kişilik haklarıarasmda kurulmast gereken adil denge sorununu gündeme getirmektedir. Bu dengeleme, Sözieşme kapsamındaki hakların kısıtlanması için demokratik gereklilik kriterinin bir gereği olan orantılılık değerlendirmesinin merkezinde yer almaktadır.AtHM, bualandakideğerlendirmesinerehberliketmesi gerekenilgiliilkeleri açıklamış ve çatışan hakların dengelenmesi bağlamında kamu menfaatine yönelik bir tartışmaya katkı, etkilenen kişinin şöhret derecesi, haberin konusu, ilgili kişinin önceki davranışlari, yayının içeriği. şekli ve sonuçları gibi bir dizi kriter belirlemiştir. Sonuç olarak internete erişimin engellenmesi yoluyla ifade Özgürlüğüne yapılan müdahalenin başkalarının baklarının korunması meşru amacınıgüdüyor olması yeterli değildir, bu meşru amaca ek olarak mūdahalenin demokratik bir toplumda gereklilik kriterlerini de taşıması gerekir. Bununla birlikte Kanun'un 9.maddesinde demokratik toplumda gereklilik ve bileşenleri adil denge ve orantılılık belirtilmemiştir. Dolayısıyla . maddeye kısitlama tedbirinin demokratik bir toplumda gerekli ve orantuı olması gerektiğini ihtiva eden bir hükmün dâhil edilmesi tavsiye edilir (sőz konusu görüşte bkz. § 67).

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
72. Anayasa Mahkemesinin 27/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
Aİfade ve Basm Özgüriüklerinin İhlal Edildiğine İlişkin Iddla 
. Başvurucuları İddłaları ve Bakanhık Gőrüşti 
73. Başvurucular;
i. Basının görev ve sorumluluklarının bilincinde olarak kamu yararınıilgilendiren her konuyu iletme görevi bulunduğunu, erişimi engellenen haberlerin görüntr gerçekliğe uygun olup bir kısmının toplumsal meselelere ilişkin olduğunu,bir kısminın ise kurumları işleyişlerine, kamu görevlilerinin iş ve işlemleri ile siyasetçilerin faaliyetlerine yõnelik kamuoyu denetimini sağlamaya hizmet ettiğini,dolayısıyla kamu yararı taşıdığımı,
ii.Anayasa Mahkemesinin hem bireysel başvuruda hem norm denetiminde 5651sayılı Kanun kapsamında altnan erişimin engellenmesi kararlarının tedbir niteliğinde olduğuna karar verdiğini, Anayasa Mahkemenin daha õnce pek çok kez 565t sayılıKanun'un 9.maddesindeki erişimin engellenmesi yolunun yargılama hukukunun usulüne ilişkin güvenceleri barındırmadığı kanaatiyle böyle bir yolda çatışan haklarıdengelemenin zor olduğunu belirterek bu yolum ancak internet yaymının kişilik haklarını apaçık bir şekilde ihlal ettiğinin ilk bakışta anlaşılabildiği durumlarda istisnai olarak kullamlması gerektiğine karar verdiğini,
iii.Buna rağmen gerek erişimin engellenmesi kararnı veren gerek itiraz talebini inceleyen sulh ceza hâkimliklerince Anayasa Mahkemesi içtibadıyla ortaya konulan ilkelere uyulmadığı gibi bu ilkelere neden uyulmadığına dair bir gerekçe de gösterilmediğini, haber içeriklerinde açık ve net bir şekilde ilk bakışta ihlal 

durumunun varlığı söz konusu olmadtğı hâlde kamu yaranı taşıyan, olgusal temelleri bulunan, görünür gerçekliğe uygun haberlerin talep edenlerin kişilik haklarını ilk bakışta nasıl ihlal ettiğinin, hukuka aykurıltğın nasıł belirgin olduğumun ve ortaya çıkan zararın süratle giderilmesi mecburiyetinin belirtilmediğini,
iv. ftiraz makamlarına sunduklanı erişimi engellenen haberlerin ifade ve basın ðzgürlükleri kapsamında olduğuu açıklayan belgelere ve ayrıntılı itiraz dilekçelerine karşın itiraz mercilerininhiçbir değerlendirme yapmadan taleplerini reddettiklerini, bu şekilde kesinleşen karariar ile haber içeriklerine erişimin stresiz olarak engellenmesinin ifade ve basın özgürlüklerine yönelik orantısız müdahale teşkil ettiğini,
v. Anayasa Mahkemesinin istikrarlt içtihadtna karşın 5651 sayılı Kanun'un 9.maddesindeki usultin istisnai değil aksine yerleşik bir uygulama hâline geldiğini aym kararla onlarca siteye erişimi engelleyen ve engellemenin kaldırilmasıtaleplerini reddeden sulh ceza hâkimliklerinin kararlarının ilgili ve yeterli gerekçe ihtiva etmediğini, gerekçelerin birer cümleden ibaret olduğunu, somut olayla bağlantı kurulmadığını ve muğlak ifadeler içerdiğini,
vi. Kişilik haklarımı korumak amacıyla Kanun'un 9, maddesi ile getirilen ifade ðzgürlüğüne yönelik internet içeriğine erişimin engellenmesi şeklindeki müdahalelerin sulhceza hâkimliklerinin verdikieri kararlarla öngörülemez, ve belirsiz bir niteliğe kavuştuğunu, Kanun maddesinin keyfi uygulamalara karşıherhangi bir güvence içermediğini belirterek ifade ve basın özgürlükleri ile gerekçeli karar haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve pilot karar usulünūn uygulanmasınıtalep etmiştir.

74. Bakanltk görüştünde, başvuruculardan Çiğdem Toker Taştan ve Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş. başvurusu esas alınarak Anayasa Mahkemesinin ifade özgürlüğü ile şeref ve itibar hakkıın çatıştığı uyuşmazhkların çözümünde yargısal makamlarca adilbir dengeningözetilip gözetilınediğinideğerlendirdiğikararlarınayer verilmiş; Anayasa Mahkemesince yapilacak değerlendirmede başvurucularin basın ðzgürłüğüne yapıldığıiddia edilen mĐdahalenin Sulh Ceza Hâkimliği kararınıngerekçesi,başvuruya konu haberlerin içeriğive Anayasa Mahkemesi içtihadı doğrultusunda değerlendirilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

75. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında önceki iddialarınıyinelemiştir.

2. Değerlendirme 
76. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafindan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği yõntindeki iddialarının Anayasa'nın 26. ve 28, maddelerinde yer alan ifade ve basın özgürlükleri kapsamında incelenmesi gerekir.


77. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Düşüncey/açıklama ve yayma hürriyeti" kenar başlīklı 26. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıkdama ve yayma hakkna sahiptir. Bu hürrtyet resmi makamların mūdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...
Bu hürriyetlerin kullanıması... başkalarınm şōhret veya haklarının..…. korunmasıamaçlarıyla smırlanabillr...

Düşünceył açıklama ve yayma hürriyetinin kullanımasında uygulanacuk şekil, şart ve usuller kamunla düzenlenir."
78. Yine Anayasa'nın "Basın hürriyeti'" kenar başlıklı 28. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
Basın hürdür, sansür edilemez...
Devlet, basın ve haber alma hürriyetlertni sağlayacak tedbirleri alır.
Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanı ."
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
7. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul ediļebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yönünden 
L. Müdabalenin Varlığı
80. Anayasa'nın "Dūşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" kenar başlıklı 26.maddesine göre herkes dūşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hūrriyet, resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir alma ya da verme serbestliğini de kapsar. Anılan maddede ifade özgürloğünün kullanımında başvurulabilecek araçlar “söz. yazi, resim veya başka yollar" olarak ifade edilmiş ve "başka yollar" ifadesiyle her türlü ifade aracının anayasal koruma altında oļduğu gōsterilmiştir (Emin Aydın, B. No: 2013/2602, 23/1/2014. §43).

81. Internet haberciliğinin-basının temel işlevini yerine getirdiği sürece- basın Özgürltüğü kapsamında değerlendirilmesi gerekir (Medya Gündem Dijital Yayıncılık Ticaret A.Ş. [GK], B. No: 2013/2623, 11/11/2015, §§ 36-42; Önder Balıkçı, B. No: 2014/6009,15/2/2017, § 39; Orhan Pala, B. No: 2014/2983, 15/2/2017, § 45). Basın yōnünden dūşünce ve kanaat açıklama özgürlüğü kapsamında değerlendirilen internet özgürlüğü, internete erişenler yönünden ise Anayasa tarafindan korunan ve ifade özgürlüğünün özünde yer alan haber veya fikir alma özgürlūğü olarak mütalaa edilmektedir.


8. Ulaşılabilirliği, haber ve fikirlerin saklanıma süresi ve kapasitesi ile hacimce büyük haber ve fikirleri iletme imkânı gözetildiğinde internet halkın haber almasının ve bilgilerin iletilmesinin gelişiminde önemli bir role sabiptir. Internet, herhangi bir sınırlama gözetmeksizin herkesin haber ve fikirlere ulaşması ilefikirlerini yayması noktasında çok ðnemli bir imkân sağlamaktadır. Bu durum ifade özgürlüğü açısmdan da çok geniş bir alan yaratmaktadır (Medya Gündem Dijital Yayınctlık Ticaret A.$., § 34).
8. Barındırdığı bilgilerle temel başvuru kaynağı hâline gelen internet, kişilere milyonlarca içerik arastndan özgür seçim şansı sunmakta; kamusal tartışmalara aktif katılım olanağı sağlamaktadır. İnternet karşıhkłı etkileşime açık yapıst, düşünceleri alma ve iletmede sunduğu geniş imkânlar ile ifade özgürlāğünün kullanımında vazgeçilmez bir vasıta olmuştur (Wikimedia Foundation Inc. ve diğerleri [GK], B. No: 2017/22355, 26/12/2019, § 68).Dolayısıyla internet sitelerine veya internet sitelerinde yer alan haberlere erişimin engellenmesi biçiminde getirilen her türlü kısıtlama, bilgi alma ve verme özgürloğüne dokunmaktadır. Basın özgürlüğünün kamuoyuna çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi, bunlara ilişkin bir kanaat oluşturması için en iyi araçlardan birini sağladığı unutulmamalıdır (flhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 63).

&. Başvurucu Keskin Kalem Yayıncıhk ve Ticaret A.$. ve diğer başvurucuların imtiyaz sahibi olduğu internet haber siteleri ile başvurucu Çiğdem Toker Taştan tarafindan yazılan ve başvurucı Yeni Gūn Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş.nin yayıncısı olduğu Cumhuriyet gazetesinin internet sitesinde yayimlanan haber içeriklerine sulh ceza hâkimlikleri tarafindan erişimin engellenniesine karar verilmiştir. Söz konusu mahkeme kararlarının ifadenin önemli bir aracı olan internetin erişilebilirliği üzerinde etkisivardır.Dahası Anayasa'nın 26. maddesi sadece bilgiyi açıklama ve yayma hakkmı değil aynızamanda kamunun bu bilgiyi alma hakkını da garanti altına aldığından sőz konusu haberlere erişimim engellenmesi ile hem başvurucuların haber ve fikirleri verme hakkına hem de halkın bu haber ve fikirleri alma hakkına yönelik bir müdahalede bulunulmuştur,
iiMüdahalenin İhlal Oluşturup Oluştarmadığı
85. Yukarda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı mūddetçe Anayasa'nın26. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunto smrlanabilir. Bu sıntrlamalar, … demokratik toplum düzeninin …. gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."
86. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'mn I3. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen kanunlar tarafindan öngörülme, Anayasa'nın iigili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

(1)Mädahalenta Kanuniliği 
(a) Genel Îlkeler 
87. Temel hak ve özgürlüiklerin sınırlandırlması rejimini düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinde hak ve özgürlüklerin “ancak kamunla" sınırlanabileceği temel bir ilke olarak 

benimsenmiştir. Anayasa'nı 26. maddesi kapsamında korunan bir hakka yapian bir müdahalenin kanunilik şartını sağladığının kabul edilebilmesi için Anayasa'nın 26.maddesinin ikinci fikrası uyarınca söz konusu müdahalenin kanuni bir dayanağının bulunması zorunludur (kanunilik şartına başka bağlamlarda dikkat çeken kararlar için bkz.Sevim Akat Eşki, B. No: 2013/2187, 19/122013, § 36; Tuğba Arslan [GK], B. No: 2014/256,25/6/2014, § 82; Hayriye Özdemir, B. No: 2013/3434, 25/6/2015, §§5661; Halk Radyo ve Televizyon Yayıncılık 4.$. [GK], B. No: 2014/19270, 11/7/2019, § 35).
88. Anayasa Mahkemesí daha Önce pek çok kez temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında kanunilik ölçütünün ilk olarak şeklî bir kanunun varlığını gerekli kıldığını belirtmiştir (Tuğba Arslan, § 96; Fikriye Aytin ve diğerlerł, B. No: 2013/6154,11/12/2014, § 34). Bir yasama işlemi olarak kanun TBMM'nin iradesinin ürünüdÜr ve TBMM tarafindan Anayasa'da Öngörüien kanun yapma usullerine uyularak yapılan işlemlerdir. Bu anlayış temel hak ve özgürlükler alanında Önemli bir güvence sağlar (Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, § 54; Halk Radyo ve Televizyon Yayıncılık A.$., § 36).

89. Fakat kanunilik Blçtitü aynı zamanda maddi bir içeriği de gerektirir ve bu noktada kanunun niteliği Önem kazanır. Bu anlamıyla kanunilik Blçūtü, sınırlamaya ilişkin kuralın erişilebilirliğinive ðngörülebilirliğiile kesinliğiniifade eden belirliliğinigaranti altına ahır (Metin Bayyar ve Halkan Kurtuluş Partisi [GK], B. No: 2014/15220. 4/6/2015, §56; Eğttim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerleri, § 55; Halk Radyo ve Televizyon Yayncılk A.$., § 37).

90.Belirlilik, bir kuralın keyfiliğe yol açmayacak bir içerikte olmasını ifade eder.Temel hakların sınırlandırılmasına ilişkin kanuni düzenlemenin içerik, amaçve kapsam bakımından belirli ve muhataplarının hukuksal durumlarım algılayabilecekleri açıklıkta olması gerekir. Bu ilkeye göre yasal düizenlemelerin hemkişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu birtakım güvenceler içermesi gereklidir. Bir kanuni düzenlemede hangi davranış veya olgulara hangi hukuksal sonuçların bağlanacağı ve bu bağlamda kamusal makamlar için nasıl bir müdahale yetkisinin doğacağı belirli bir kesinlik ölçüsünde ortaya konmalıdır. Bu durumda bireylerin hak ve yükümlūlakierini Bngõrerek davranışlarını bu doğrultuda tanzim etmeleri olanaklt hâle gelebilir (Hayriye (Özdemir, §§ 56, 57; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası ve diğerlerl, § 56; Halk Radyo ve Televizyon Yayıncılık A.$., § 38; Metin Bayyar ve Halkan Kurtuluş Partisi, § 57; norm denetimine ilişkin kararlarda belirliliğe ilişkin açıklamalar için çok saytda karar arasından bkz. AYM, E.2009/51, K.2010/73, 20/5/2010;AYM, E.2011/18, K.2012/53, 11/4/2012).

(b) 5651 Sayılı Kanun'un 9. Maddesinin Kanunilik Koşnlunu Taşıyıp Taşrmadığmm DeğertendiriLmesi 

91. Eldeki başvuruda ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin internet sitesi ile bazıinternet haber sitelerinde yer alan 129 habere crişimin engellenmesi yoluyla ifade ve basın özgürlüklerine yönelik bir müdahalede bulunulmuştur. Müdahaleninyasal dayanağı 5651sayılı Kanun'un 9. maddesidir ve Kanun maddesinin erişilebilir olduğu konusunda şüphe bulunmamaktadır.


9. Şeklî anlamda bir kanunun varlığı ile bu kanunun erişilebilirliği hususunda bir tereddüt olmadığından bu aşamada kanun maddesinin hukuki güvenlik ve belirlilik ölçüitlerini taşıyıp taşımadığmın değerlendirilmesi gerekir. Kanun'un 9. maddesi, kişilik haklarının ihial edildiğini iddia eden kişilerce yapılan şikâyet konusu içeriğin içerik veya yer sağlayıcılart tarafından yayından çıkarimaşına veya doğrudan sulh cezą hâkimliklerince sőz konusu içeriğe erişimin engellenmesine yönelik taleplerinincelenmesiusulünü düzenlemektedir (bkz §§ 58, 59). Somut olayda başvurucuların ifade ve basın özgürlüklerine yönelik müdahaleler doğrudan sulh ceza hâkimliklerince verilen erişimin engellenmesi kararlart ile gerçekleştirildiğinden kanunun kalitesi üzerinden yapılacak tespitler erişimin engellenmesi usulü ile smırl tutulacaktır.

9. Maddi anlamda bir kanunun varlığından söz edilebilmesinin koşullarından biri müdahaleye imkân veren kanunun amaç, kapsam ve şısrlarımı yeterliaçıklıkta belirlenmişolmasıdır. 565I sayılı Kanun'un genel gerekçesinde internete özgülenmiş bir kanuna ihtiyaçduyulmasımın amacının yeni bilişim suçları kategorisi veya bu suçlar işlendikten sonra devreye girecek cezai ve idari yaptırımlar oluşturmak olmadığı belirtilerek amacın bilişim teknolojilerinde yaşanan baş dōndürücü gelişmelerden dolayı çevrim dışı ortamda uygulanan mevcut düzenlemelerin internet ortamnda yapuan ve içerikderi suç teşkil eden yayınların önlenmesinde yetersiz kalması olduğu ifade edilmiştir. Yine gerekçede; elektronik ortamda yapılan yayınlart teknik açıdan ve bilimsel olarak takip eden, elektronik haberleşme ve internet sektörünün koordinasyonundan sorumlukurumsal bir yapının oluşturulmasındaki amaç da elektronik ortamda işlenen suçlardaki hizhı artiş ve bu suçların işlenmesindekt kolaylık karşısında ortaya çıkarılmasındaki zorlukların toplumsal açudan sonradan telafisinin mümkün olmayan zararlar doğurma olasılığı nedeniyle bu kamuda acilen etkin mücadele edecek kurumsal bir yapıya ihtiyaç duyulması olarak açıklammıştır.
94. Nitekim Kanun'un "Amaç ve kapsam" kenar başlıklı 1. maddesinde Kanun'un amaç ve kapsamı; içerik sağłayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yūkümlüfük ve sorumlulukları ile imternet ortamında işlenen belirli suçlarla içertk, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olarak belirtilmiştir. TBMM Genel Kuruiunca 4/5/2007 tarihinde kabul edilen 5651sayılıKanun, kabul edilişinden bu yana sekiz kez değişikliğe uğramış olmakla beraber Kanun'un amacı ve kapsamını açıklayan 1. maddede bugüne kadar herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Buna göre Kanun'un amacı, internet ortamında yer alan aktörlerin yükümlülak ve sorumluluklarini düzenlemek ve belirli suçlarla mücadeleye ilişkin esas ve usulleri belirlemek olarak tayin edilmiş;Kanun'un kapsamı ise internet ortamında işlenen belirli suçlarla mücadeleyle sınırlanmiştür. Yani Kanun'un 1. maddesine göre internet ortamtnda yer alan ancak suç teşkil etmeyen içerik 5651 sayılı Kanun'un kapsamı dışındadır.
95. 5651 sayılı Kanun'un kabul edildiği ilk halinde internet ortamında yayımlanan içeriğin suç oluşturduğuna ilişkin yeterli şüphe bulunması durumunda erişimin engellenmesi karan verilebilecek internet içeriği "Erişimin engellenmesi kararı ve yerine getirllmesi" kenar başlıklı 8. maddede tahdidî olarak sıralanmışti. Kanun'un ilk hâlinde kişilik haklarının ihlali iddiasıyla erişimin engellenmesie karar verilebileceğine iliskin bir ibare bulunmamaktaydı.Bununla beraber "İçeriğin yayından çıkarılması ve cevap hakkı" kenar başhklı 9. maddede içerik nedeniyle haklarmın ihlal ediłdiğini iddia eden kişilerin içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması hâlinde yer sağlayıctsına başvurmak suretiyle kendilerine ilişkin içeriğin yayından çıkarilmasını ve hazırladikları cevabın bir hafta süreyle internet ortamında yayımlanmasını isteyebilecekleri düzenlenmiştir. Talepte bulunan, ancak içerik veya yer sağlayicının Kanun'da belirtilen süre içinde talebi yerine getirmemesi durumunda sulh ceza 

mahkemesine başvurabiliyordu. Sulh ceza mahkemesinin verebileceği karar da ancak şikâyet konusu içeriğin yayından çıkarılıp çıkarılmayacağı ve talepte bulunanın hazırladığı cevabın bir hafta sūreyle interet ortamında yayımlantp yayımlanmayacağı yönündeydi.
96. Kanun'un 9. maddesi 6/2/2014 tarihinde 6518 sayılı Kanun'un 93. maddesi ile kapsamlı bir şekilde değiştiriłmiştir. Buna göre maddenin kenar başlığı"İçeriğin yayından çıkorıması ve erişimin engellenmesi" olarak yenilenmiş, madde içeriğine kişilik haklarının iblal edildiğini iddia eden kişilcrin içerik sağlayıcıları veya yer sağlayıctlarına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarımasını isteyebilmelerinin yanında doğrudan sulh ceza hâkimine başvurarak da erişimin engellenmesini talep edebilecekleri eklenmiştir.Böylelikle 8. maddede sayılan suçlara vücut veren içeriğin yanında kişilik hąklarının iħlaline neden olan içerik de erişimin engellenmesi sebeplerinden biri olarak 5651 sayılıt Kanun'a dâhil edilmiştir.

97. Şüphesiz devletin bireyler arasındaki bir ilişkiye müdahale edilirken hangi tedbirlerin alınması gerektiğinin belirlenmesinde geniş bir takdir alanı bulunmaktadır.Nitekim Üçüncü kişilerce kişilik haklarına yapılan müdahaleler için ūlkemizde hem cezai hem de hukuki koruma yolları õngörüłmüştür. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılıt Türk Medeni Kanununun 24, maddesine göre kişilik haklarımın ihlal edildiğini ileri süren kişilerce hukuka aykırı her ınüdahaleye karşı hukuk davası açılabilmektedir. Buna karşın kişilik haklarına yõnelik bir saldırının ceza yargılamasına konu olabilmesi için ceza kanunlarına gõre suçteşkil etmesi gerekir.

98. Kanun koyucu kişilik haklarının korunmasına yönelik olarak genel dava veya savcıhğa şikâyet usulünün yanunda õzel ve hızlı bazı usuller de geliştirmiştir. Bu usullerden biri de 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile getirilen erişimin engellenmesi yoludur. Kanun'un 1. maddesinin metninden erişimin engellenmesi yolunun kapsamının suç şüphesi taşıyan internet içeriği ile sınırlandırıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre kişilik haklarına yönelik bir saldırīya karşı erişimin engellenmesi yoluna başvurulabilmesi için ihtilaf konusu internet içeriğinin ceza kanunlarına göre suç oluşturduğuna yönelik bir şüphenin bulunması gerekir.Ancak Kanun'un 1. maddesine karşın 9. maddesinde erişimin engellenmesi yolunun kapsamının, suç teşkil eden internet yayını ile sınırlı olduğunu gösteren herhangi bir ibare bulunmamaktadır. Üstelik, bu yolun kullanılabilmesi için kişilik haklarına yönelik haksız flilin ulaşması gereken ağırlığın boyutuna ilişkin bir ölçüt/eşik değer de belirlenmemiştir.
99. Yukarıdaki tespitlere ek olarak 565I sayılı Kanun'un 9. maddesinin yeterince belirlive öngörülebilir olup olmadığı değerlendirilirken ifade özgürlüğüne yönelik anılan madde ile getirilen müdahale aracının hukuki niteliğinin de incelenmesi gerekir. 5651 sayılıKanun'a 6/2/2014 tarihinde kabul edilen 65[8 sayıh Kanun'un 94. maddesi ile "Ozel hayafın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi" kenar başlıklı 9/A maddesi, 27/3/2015tarihinde kabul edilen 6639 sayılı Kanun'un 29. maddesi ile de "Gecikmesinde sakınça bulunan hállerde içeriğın çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi" kenar başlıkls 8/A maddesi eklenmiştir. Böylelikle internet ortamında yayımianması hâlinde erişimi engellenebilecek içerik türüne iki yeni kategori daha eklenmiş, Kanun'un 8., 8/A, 9. ve 9/A maddeleri olmak Üzere 56si sayılı Kanun'un toplamda dört maddesi erişimin engellenmesi usullerinin düzenlenınesine hasredilmiştir.

100. Kanun'un 8. maddesindeki erişimin engellcnmesi usulünün bir koruma tedbiri,9/A maddesindeki usuiün bir tedbir olduğu açıkça zikredilmişken 8/A maddesinde bu usulün gecikmesinde sakmca bulunan hâllerde uygulanabilecek bir yol olduğu belirtilmiş;9.

maddede ise erişimin engellenmesi usulünün niteliğine ilişkin açık bir ifadeye yer verilmemiştir. Erişimin engellenmesi yönteminin esas ve usulleri her bir madde için münhasıran belirlenmiş olmakla birlikte tedbir kararlarının belirli makamlarca kararlaştırılabilme özelliğine ve gecikemezlik şartma paralel olarak her maddede erişimin engellenmesi kararlarıın nihai olarak yargısal makamlar tarafından verilmesi ve bu kararlara karşı 4/12/2004 tarihli ve 5271sayılt Ceza Muhakemesi Kanunu'ndaki itiraz prosedūrünün işletilmesi öngörüimüş, yayımlanması zararlı görülen içeriğin internet ortamından kaldırılması ile erişimin engellenmesi kararlarının verilmesi kısıthı süreye tabi tutulmuştur.Yine koruma tedbirlerinin ölçülülüğü ilkesine paralel olarak her bir kategori kapsamındaki erişimin engellemmesi kararlarının ihlalin gerçekleştiğiyayın, kısım, böltim ile ilgili olarak verilebileceği hüküim altına alınmıştır. Buna ek olarak 56i sayılı Kanun ile öngörülen erişimin engellenmesi yolunun tedbir niteliğinde olduğunu açıklayan Kanun'un genel gerekçesi ile Kanun'un kapsamını internet ortamında işlenen belirli suçlarla hızlı ve etkin olarak mücadele edilmest ile sınırlandıran Kanun'un I. maddesi de dikkate alındığında 5651sayılı Kanun ile getirilen erişimin engellenmesi usullerinin tamamının tedbir niteliğinde olduğu izlenimi oluşmaktadır.

I01. Buna karşılık Kanun'un 9. maddesi, erişimin engellenmesi kararını müteakiben şikâyet konusu içeriği yayımlayanlar hakkında bir ceza soruşturması ve kovuşturmasıaçımasını öngörmemekte ya da internet yayını nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle erişimin engellenmesini talep eden kişilere sorumlulara karşı medeni veya cezai yargılama usullerine başvurma yükümlülüğüyüklememektedir.DolayısıylaKanun'un 9.maddesinin sunduğu yolun görülmekte olan bir ceza veya hukuk yargılamasında ortaya çıkabilecek telafisi gūç zarar riskini önlemek için dūzenlenmiş ara bir çözüm olarak değil aksine hukuk sistemindeki meveut yargılama usullerinden bağımsız oluşturulmuş, kişilik haklarnın ihlal edildiği gerekçesiyle ifade özgüriüğünün sınırlandırılmasina yönelik uyuşmazlığın esasına ilişkin bir yargılama yapmayı gerektiren ve kendine özgü nitelikleri bulunan bir yol olduğu aniaştImaktadır. Başka bir ifadeyle bu yolun müiteakiben açılaçak çelişmeli bir yargılama öngörūlmediğiiçingeçici niteliği haiz, esas davadaki yargılama süreçlerinin düzgün işlemesi için tasarlanmış bir araç olarak değit aksine şeklî yönden kesin hüküm teşkil eden özerk bir yol olarak tasarlandığı görülmektedir. Bu bakımdan Kanun'un 9.maddesindeki erişimin engellenmesiusulünün hukuki niteliği, kanun metnininbir bttün olarak değerlendirilmesi ile 9. maddenin müstakil olarak incelemesine göre farklılık göstermektedir.

102, Yukartdaki açıklamalardan Kanun'un 9. maddesiyle ifade özgüriüğüne getirilen sınırlamanın kapsamı, amacı ve sınırları ile sınırlama aracıın hukuki niteliğinin müdahalenin kanuniliği yönünden birtakım tereddütlere yol açtığı ortadadır. Bununla birlikte mevcut başvurununkoşullarında Anayasa Mahkemesinin kanunilik Biçütüneilişkin değerlendirmelerinin derece mahkemelerinin kararlarının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmadığına yönelik incelemeden bağımsız ele almması isabetli olmayacaktır. Bu sebeple kanuniliğe ilişkin nihai bir değerlendirme yerine başvurucuların ifade özgürläğüne yapilan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gerekleriölçütüne uygunluğunun tartışılmasına ve sorunun kanundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının buna gõre belirlenmesine ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmiştir.

(2)Meșru Amaç
103. Başvuruya konu haber ve kõşe yaztlarına erişimin engellenmesine ilişkin kararların başkalarının şöhret veya haklarımın korunmasıa yönelik önlemlerin bir parçasıolduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna ulaştlınıştır.


()Demokratik Toplum Düizęnfnin Gereklerine Uygunluk ve Ölçüläiāk 
(a) Genel I[keler 
104. Temel hak ve ðzgürlüklere yönelik bir mÜdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşılaması ve Šłçülo olması gerekir. Açıktır ki bu başlık altındaki değerlendirme,sınırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurulan araç arasındaki ilişki üzerinde temellenen ölçütuluk ilkesinden bağımsız yapılamaz. Anayasa'nin 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine aykarı olmama ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir bitünün parçalanı olup aralarında sıkı bir ilişki vardır (Ferhat Üstūndağ, B. No: 2014/15428, [7/i/2018, § 45;Mehmet Ali Gündoğdu ve Mustafa Demirsoy, B. No:2015/8147, 8/5/2019, § 41; Levon BerçKuzukoğlu ve Ohannes Garbis Balmumciyan [GK], B.No: 2014/17354, 22/5/2019, § 89).
105. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorumlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığımın kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en bafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ulaşmaya yardınıcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir mūdahalenin zorunlubir toplumsal ihtiyacı karşıladığı söylenemeyecektir(Wikimedia Foundatton Inc. ve diğerleri, § 65; Ferhat Üstündağ, §46; Bekir Coşkun [GK], B. No:2014/(2151, 4/6/20[5, § 5I; Mehmet Ali Aydmn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, § 68;Tansel Çôlaşan, B. No: 2014/6128, 7/1/2015, § 51).

106. Orantılılık ise sınırlamayla ulaşılnıak istenen amaç ile başvurulan smırłama tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantılılık,bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacı başkalarinın haklarınıkorumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakkın sahibine terazinin diğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatine nazaran açıkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hälinde orantıhılık ilkesi yönünden bir sorumun varlığından sðz edilebilir (Ferhat Üstündağ, § 48).

(b) Anayasa Mahkemesinio 5651 Sayı Kanuu'un 9. Maddesine Dayanan Erişhmin Engellenmest Usulä Kapsamındaki İçtihadı

107. Anayasa Mahkemesi, ifade özgürlüğüne 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanılarak yapılan erişimin engellenmesi şeklindeki bir müdahaleyi ilk kez Medya Gündem Dijital Yayıncılık Ticaret A.Ş. kararında ele almış ve intemet içeriğine erişimi engelleyen derece mahkemelerinin kararlarinın, müdahaleyi haklı kilacak konuyla ilgili ve yeterli gerekçe içermemesi nedeniyle müdahalenin demokratik toplum düzeninim gereklerine uygun olmadığına karar vermiştir (aynı kararda bkz.§§52-53). Anayasa Mahkemesi bu ilk Genel Kurul kararını takip eden kararlarında içtihadını geliştirerek 5651 sayılı Kanun ile getirilen içeriğin yayından çıkanıması ve yayına erişimin engellenmesine yðnelik usulü ayrıntılı bir şekilde incelemiş; bu usulūn kanum koyucunun internet ortamında işlenen suçlarla mücadelenin daha etkin şekilde yapılabilmesi, özel hayatın ve kişilik haklarının hızlı ve etkili bir şekilde korunması ihtiyacı nedeniyle ðngðrdūğü ðzel ve hrzlı sonuç alınabilecek koruma tedbiri niteliğinde bir yol olduğunu belirterek bu görüşünū iştikrarl bir şekilde sürdürmūştür (díğerleri arasından bkz, Ali Kıdtk B. No: 2014/5552, 26/10/2017, §§ 55-63; Miyase Îlkmur ve diğerleri, B. No: 2015/15242, 18/7/2018, §§ 32-35; Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve 

Yayıncuık A.$., B. No: 2015/6313, 13/9/2018, §§ 25-28; 1PS 1letişim Vakfi, B. No:2015/14758, 30/10/2018, §§ 27-30).

108. Mahkeme, yukardaki paragrafta künyeleri verilen kararlarda 5651 sayılt Kanun'un 9. maddesi ile getirilen crişimin engellenmesi usultine ilişkin olarak şu tespitlerde bulunmuştur:
"Kiştlik haklarvnın ihlal edildiği durumlarda başvurulan 5651 sayılı Kanun'un 9.maddesine göre internet ortamında yapılan yayın nedeniyle kişilik haklarınm ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişller içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması hâlinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayundan çıkarıimasınıisteyebileceği glbi doğrudan sulh ceza hâkimine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de talep edebilmektedir. Zikredilen talebi alan hâkim, yirmi dört saat içinde talep hakkında duruşma yapmakstzın bir karar vermek zorundadır. Birlik tarafından erişim sağlayıcıya gönderilen tçeriğe erişimtn engellenmesi kararının gereği derhâl ve en geç dört saat içinde erişim sağlayıcı tarafindan yerine getirilmek zorundadır.

5651 sayh Kamun'un 9. maddesinde internet erişiminin engellenmesi kararından sonra failler hakkanda adli soruşturma açılıp açılmayacağı belirsizdir. Kişilik haklarıa müdahale nedeniyle soruşturma açıldiğı takdirde soruşturma veya kovuşturmanın sonucuna góre yargımercileri, erişimin engellenmesi tedbirinin akaheti hakkında bir karar verebilir. Buna karşulık bir soruşturma açumadığı takdirde erişimin engellenmesine ilişkin söz komusu tedbir internet kullanıcılarını engellenen içeriğe belirsiz bir sütreyle erişmekten alıkoyacaktir.

Görüldüğu üzere erişimin engellenmesi talebi üzerine sulh ceza hâkimi, talep sahibinin sunduğu evrak üzerinden inceleme yapmaktadır. Dolayistyla ilgili yayın organı ve sorumlulor, yapuan başvurudan haberdar olmamaktadir. Dahası aleyhlerine erişimin engellenmesi talep edilen internet sitesinin lgilileri, duruşma açılmayacağı için nizalıdavalardaki gibi duruşmada hazvr bulunamamaktadır. Hâkim de kararım yirmi dört saat içinde vermek zorunda olduğu için karşı tarafa tebligatta bulunup diyeceklerini yazılı olarak sunmasımı da karşı taraftan isteyememektedir. Karşı taraf da kendisini savunamamakta:hákimin kararınt etkilemek amacryla sunulan delil, mütalaa ve görüşler hakkında bilgi sahibi olamamakta ve bunlar hakkanda yorum yapamamaktadır.

5651 sayhı Kanun'da öngörülen erişimin engellenmesi yolu çekişmesiz bir yargı yolu olduğundan, başka bir deyişle karşı taraf bulunmadığından karardan etkiłenecek basın organının temsilcileri ile sorumlu kişiler silahların eşitliği ilkesinden faydalanamamakta;talepte bulunanın iddialarına karşı delil sunmak da dåhil olmak üzere savunmalarıni ortava koymak için makul ve kabul edilebilir olanaklara sahip olamamaktadır. Özet olarak hâkim.kararin dosya izerinden yani talepte bulunanın sunduğu bilgi ve belgelere göre vermekte;bu yargılamada karşı tarafin görüşleri almamamaktadır."
109. Anayasa Mahkemesi, karardan etkilenecek olan yayın organının ilgililerine yargılama hukukunun usulfine ilişkin güvencelerin kullandırılamamast nedeniyle çatışan haklar arasında dengeleme yapılmasının zorlaştiğı bu yolun ifade özgüriöğü önünde oluşturabileceği tehlikeyi dikkate alarak böyle bir yolun ancak internet yayınının kişilik haklarını apaçık bir şekilde ihlal ettiğinin daha ilk bakışta (prima facia) anlaşıldığıdurumlarla (bir kimsenin çıplak resimlerinin veya video gōrüntülerinin yayımlanması gibi)sınırlı olarak işletilmesi gereken istisnai bir yol olduğu sonucuna varmıştır. Bu itibarla Anayasa Mahkemesi 9. maddedeki usulün ifade ve basın özgürlüklerinin ve basın mensuplarımn haber verme ve eleştiri haklarının özüne dokunmayacak, aynı zamanda hak 

sahibinin çıkarlarını koruyacak şekilde kullanılması, keyfi ve orantısız müdahalelere yol açılmaması için derece mahkemelerince şikâyet konusu internet yaytnı nedeniyle müştekinin şeref ve itibarına hukuka aykırı olarak yapıldığına karar verilen mūdahalenin çelişmeli bir yargılama yapılmadan, gecikilmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyacıın ortaya konulması gerektiğini belirtmiştir (Młyase İlkmur ve diğerleri, §§ 33-34, 40; Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.$., §§ 26-27, 31; IPS letişim Vakfi, §§ 28-29, 353.
110. Dahası Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerine uygulamalarında yol göstermek amacıyla erişimi engellenen içeriğin ilk bakşta ihlal doktrini kapsamında değerlendirilipdeğerlendirilemeyeceğini, erişimin engellenmesinedeniylebaşvurucunun mūdahale edilen ifade õzgürlüğo ile internet sitesinde yayımlanan düşünce ve kanaat açıklamaları nedeniyle müştekinin zarar gören şeref ve itibar hakkı arasında dengeleme yaparak açıklamaya çalışmıştır. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi çatışan haklar arasında dengeleme yapılabilmesi için gerekli -internet yayınının kamusal faydast yüksek bir tartışmaya katkı sunup sunmadıği, hedef alıman kişinin kimliği, içeriğin yayımlanma şartları,kamuyu bilgilendirme değeri, toplumsal ilginin varlığı ve konunun güncel olup olmadığı,internet yayıunda yer alan ifadelerin olgusal temele dayalı olup olmadiğı, yayında dile getirilen düşüncelere cevap verme olanağının bulunup bulunmadığı ve yayının hedef aldığıkişilerin hayatı üzerindeki etkileri gibi- kriterleri de somut olay bağlamında incelemiş ve hâkimlik kararlarına konu içeriğin ilk bakışta ihlal doktrini kapsamında değerlendirilebilecek türden içerikler olmadığına karar vermiştir (Miyase İkmur ve diğerleri, §§36-38, 40; Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.$., §§ 29, 31; IPS fletişim Vakfi, §§ 33, 35).
II1. Anayasa Mahkemesi, yukarıda belirtilen inceleme yöntemini çok sayıda kararında da kullanmış; 5651 sayıl Kanun'un 9. maddesi kapsamında erişimin engellenmesine karar verilmesi biçimindekimūdahalelerde yargisal makamlar tarafindan gözetilmesi gereken hususları da her defasında tekrarlamıştır (çok sayıda karar arasından bkz.Kemal Gözler, B. No: 2014/5232, 19/4/2018; Barış Yarkadas, B. No: 2015/4821, 17/4/2019;Kemalettin Bulamaci, B. No: 2016/14830, 4/7/2019; Aykut Kūçūkkaya, B. No: 2014/15916,9/1/2020; Özgen Acar ve diğerlerl, B. No: 2015/15241, 31/10/2018; Medya Gūndem Dijital Yayıncılik Ticaret A.$. (3), B. No: 2015/16499, 3/7/2019).

(c) 5651 Sayıl Kanun'n 9. Maddestnin Somut Uyuşmazlıklarda Uygulanmasmum Değerlendirilmesi 

112. Anayasa Mahkemesi 2018/14884 numaralı bireysel başvuru dosyası altında konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle dokuz bireysel başvuru dosyasını birleştirmiştir.Dokuz başvuruda, internet içeriklerinde yer alan ifadeler nedeniyle şeref ve itibar haklarımın ihlal edildiğini iddia eden kişilerin talebi üzerine sulh ceza hâkimlikleri tarafindan toplam 129 URL adresine erişimin engellenmesinden şikâyet edilmektedir.
1I3. Bireysel başvuru dosyalarmdaki engelleme kararlarına konu içerikler birbirlerinden farklı olmakla birlikte bu içeriklerin tamamı ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin internet sitesinde veya bir internet haber portalında yayımlanan haberlerden oluşmaktadır. Kararın "OLAY VE OLGULAR" başlıklı bölümünde haber içeriklerinin tamamına yer verilmemekle birlikte anılan içeriklerin şu konularda olduğu gözlemlenmiştir:
- 2018/14884 numaralı başvuruya konu haberde, ana muhalefet partisinin bir milletvekilinin çocuk istismarı konusunda özel bir araştirma komisyonu kurulmast 

hususunda TBMM'ye yaptığı başvuru ve TBMM Başkanlığının bu talebe cevabıaktarılmıştır.

- 2019/3462 numaralı başvuruya konu haber, çok sayıda okulu bulunan bir eğitim kurumunun okullarında çalışan öğretmenlerin maaşlarını ödemediğive bu okullara kayıt yaptıran ancak daha sonra çocuklarını bu okullara göndermekten vazgeçen velilere de ödedikleri Ücretleri iade etmediği iddiaları ile ilgilidir.
- 2019/12282 numaralı başvuruya konu haberde, Batman'ın baraj gōl0 altında kalacak Hasankeyf ilçesindekì tarihî eserlerin taşınması için yaptlan ihalenin iptal edildiği ve konu ile ilgili bazı kamu görevlileri hakkında soruşturma açıldığıbildirilmiştir.

- 2019/14680 numaralı başvuruya konu kōşe yazısında, 1993 yıłıda ðl0 olarak bulunan bir gazetecinin güvenlik güçleri tarafindan kaçırılarak öldürüłdüğüne dair iddiaların döneminsavcilık makamınca araştırılmadığıifade edilmekte; Anayasa Mahkemesince bu olaya ilişkin Elâzığ Cumhuriyet Başsavcılığınca etkili bir soruşturma yürütülmemiş olması nedeniyle hak ihlali kararı verildiği belirtilmektedir.

- 2019/24541 numnaralı başvuruya konu haberde, bir siyasi partinin lideri hakkında ağır ceza mahkemesinde açılan bir davadan hareketle bu kişinin siyasi geçmişine ve sosyal alandaki faaliyetlerine yer verilmiştir. Haberde ayrıca bu kişinin dinî bir cemaatin lideri olduğu iddia edilmiş; ceza yargilamast esnasında müştekilerin anuian kişinin kurduğu cemaat tarafiından maddi olarak sõmürüldakleriniiddia etmeleri üzerine mahkemece, cemaat lideri olduğu iddia edilen parti başkanının mal varlığına tedbir konularak yurt dışına çıkış yasağıgetirildiği bildirilmiştir.

- 20t9/39731 numaralı başvuruya konu haberde, İstanbul'un bir ilçesinin belediye başkanınm İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkan adayı hakkında bir televizyon kanalında yaptığı açıklamalarına yönelik olarak toplumda tanınmış kişiler tarafindan verilen tepkiler aktarılmıştır.

- 2020/24330 ve 2020/24333 numaralt başvuruya konu haberlerde, Tūrkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğüne yapılan atamanın hukuka aykın olduğu yönündeki iddialar başta olmak üzere Tarım Kredi Kooperatiflerinde ve Merkez Birliğinde yaşandığı ileri sürülen usulsüzlüklere ve yolsuzluklara yer verilmiştir.

- 2020/27928 numaralı başvuruya konu haberde, Tarım Kredi Marketlerinin bağlı olduğu Tarım Kredi Birlik A.Ş.ye vekâleten genel müdür olarak atanan kişinin kurucu ortağı olduğu firmalara hileli gida üretiminden dolayı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafindan mütcaddit defa ceza kesildiği, buna rağmen bu firmaların gıda Qretimine devam ettiği ileri sürülmÖştūr.

114. Başvuru konusu haberlerde adı geçen siyasetçiler, kamuoyunun yakından tanıdığı kişiler, kamu görevlileri ve kurumları, anılan haberlerde yer alan ifadeler nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek bu haberlere erişimin engellenmesini talep etmiştir. Talebi alan sulhceza hâkimliklerinin tamamı bu haberlerin yer aldığı URL adreslerine erişimi "şikáyet komusu içeriklerin talep edenin şeref ve saygınlığım zedelemiş

olduğu, talep edeni küçük düşürecek nitelikie sözlerle açıkça kişilik haklarına saldırıldığı"şeklindeki genel gerekçelerie engellemiştir.

115. Sulh ceza hâkimliklerinin kararlarmın hiçbirinde intemet yayınt nedeniyle müştckinin şeref ve itibarına hukuka aykır olarak yapildığına karar verilen müdahalenin çelişmeli bir yargılama yapılmadan, gecikilmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyacının ortaya konulamadığı görülmektedir. Hâkimliklerce verilen hiçbir kararda çatişan haklar arasında adil bir dengenin gözetildiği de tespit edilememiştir, Gerekçeli kararlar, somut olayın koşullarından bağımsız ve genel ifadeler içerdiğinden şikâyet konusu internet yaytnlarının kişilik haklarıı ilk bakışta anlaşılabilecek ve apaçık bir şekilde ihlal etmişolduğunun nasıl tespit edildiği anlaşılamamaktadır.

116. Benzer durum erişimin engellenmesi kararlarına itirazlar değerlendirmekle görevli sulh ceza hâkimliklerinin kararlarında da görülmektedir. Îtiraz mercilerinin kararlart,yeknesak bir şekilde, ilk derece mahkemelerince verilen kararlarda hukuka aykırlık bulunmadığı ve bu sebeple de itirazın reddedildiğini bildiren bir cümleden ibaret gerekçelerden oluşmaktadır. Dolayısıyla itiraz konusu erişimin engellenmesi kararlarının ilk bakışta ihlaldoktrinine uyumluluğu değerlendirilmemiş,başvurucular tarafindan erişimin engellenmesi kararlarının kaldırılması talebiyle sunulan dilekçe ve eklerinde yer alan iddialar incelenmemiş, ileri sürülen itirazlar değerlendirmeye alınmamıştır.
I 17. Erişimin engellenmest kararlarua konu haberlerin baziları toplumsal meselelere ilişkin olup kamuoyunda amlan konulara yönclik bir farkındalık oluşturma işlevi görürken bazılar styasetçileri,siyasetçilerin faaliyetlerini ve açıklamalarını haberleştirerek vatandaşların karar alma süreçlerine katılımını kolaylaştırmakta, bazıları da basının, kamu gücü kullanan kişi ve kurumların faaliyetlerini kamuoyu denetimine açma amacına hizmet etmektedir. Bu itibarla toplumu yakmdan ilgilendiren söz konusu haberlerin basının haber verme görev ve sorumluluğu kapsamında kaldığı şüphesizdir. Sulh ceza hâkimliklerinin kararlarında basımın görev ve sorumluluklarına uymadığı, kðtü niyetli olarak gerçeğin çarpıtıldığı yönünde somutlaştırılmış tespitleri de bulunmamaktadır.
118. Üstelik bu haberlerden herhangi biriyle ilgili olarak erişimin engellenmesi kararından sonra bir ceza soruşturması ve kovuşturması açıldığı da tespit edilememiştir.Dolayısıyla somut başvurulara konu haberler belirsiz bir süre için engellenmişgörünmektedir, flgili ve yeterli gerekçe olmadan tedbir mahiyetinde alınan bu tür kararların stresiz etki göstermesi nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerine yapılan müdahale orantılıolarak da nitelendirilemez (aynı yöndeki karar için bkz. Kemal Gözler, § 74; Aykut Küçūkkaya, § 71).

119. Sonuç olarak başvurunun bütün koşuilan gözönünde tutulduğunda şikâyet edilen internete erişimin engellenmesi kararları ile Anayasa'nın 26.ve 28. maddelerinde koruma altında olan ifade ve basın özgürlükierine yapılan müdahalenin daha ağır basan yeterli bir toplumsal ihtiyaç baskısma karşılık geimediği sonucuna varılmıştır.
(d) İħlalin 5651 Sayılı Kanun'un 9. Maddesinden Kaynaklandığına İlişkin Değerlendirmeler 

120. Farklıyargı çevrelerinde görevlisulh ceza hâkimliklerince verilensomut olaylardaki kararlar 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki erişimin engellenmesiusulünün kişilik haklarının ihlal edildiğinin ilk bakışta (prima facia) anlaşılabildiği hâller ile sınırıt 

olarak uygulanmadığıni, verilen kararlarda Anayasa Mahkemesi içtihadı ile ortaya konulan ilkelerin takip edilmediğini göstermektedir.

121. Başvuruya konu olan ve Kanun'un 9. maddesinde yer alan erişimin engellenmesi yolv kanun koyucu tarafindan hukuk sistemindeki mevcut yargılama usullerinden farklı bir yol olarak tasarłanmıştır. Erişimin engellenmesi yolunun kendine özgūkarakterinin de etkisiyle uygulamada, erişimin engellenmesi kararlarına karşı gidilen itiraz başvurusunun reddedilmesi ile karar kesinleşmekte; Kanun gerekçesinde erişimin engellenmesi yolu tedbir olarak tanımlanmış olmasına rağmen şikâyet konusu internet içeriklerine erişim belirsiz süreyle engellenmiş olmaktadır. Bu şekilde süresiz kısıtlamaların ifade ve basın özgürlükleri için büyük tehlikeler arz ettiği açıktır, Demokratik bir hukuk devletinde -güdülen amaç ne olursa olsun- sınırlamalar özgürlüğün kullanılmasını ölçüsūz biçimde ortadan kaldıracak dūzeyde olamaz (Aykut Küçükkaya,§ 67). Dolayısıyla şeklîyönden kesin hükmūn bütün sonuçlarını doğuran ve süresiz etki gösteren bir kuralın keyfi ve orantısiz müdahalelere karşı mutlaka koruyueu birtakım güvenceler içermesi gerekir.
122. Anayasa Mahkemesi; Anayasa'nun 26. maddesinde yer alan ifade Özgürlüğu ile onun özel güvencelere bağlanmış şekli olan ve Anayasa'nın 28. maddesinde yer alan basın δzgürlüğünün demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olduğunu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturduğunu daha ðnce pek çok kez ifade etmiştir. Basın özgürlüğünān kamuoyuna çeşitli fikir ve tutumların iletilmesi ile bunlara ilişkin bir kanaat oluşturması için en iyi araçlardan birinisağladığı açıktır. Bu bağlamda ifade özgürlüğü ile basın Özgürlüğü herkes için geçerli ve demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemdedir (Mehmet Ali Aydn, § 69; Bekir Coşkưn, §§ 3436).
[23. Somut başvurudaki gibi şikâyet konusu beyanda bulunan yayın organı ve sorumluların aleyhlerine açılmış olan davaya cevap verme konusunda aşılmaz güçlüklerle karşı karşıya bırakılması, başvuruculara, iddialarını gerekçelendirebilecek bir savunma yapma imkânı veriłmemesi ifade ve basın Özgürlüklerinin ihlaline yol açacaktır(Konuya ilişkin AfHM kararları için bkz. Castells/Ispanya, B. No: 11798/85, 23/4/1992, §§ 47, 48;Colombani ve diğerleri/Fransa, B. No: 51279/99, 25/6/2002, § 66). Bu nedenle ifade ve basm özgtürlüklerini sınırlandıran bir kuralın keyfi ve orantışız müdahalelere karşı ilk olarak yargılama hukukunun usule ilişkin güvencelerini barındırması gerekir.
124. Ne var ki Kanun'un 9. maddesindeki erişimin engellenmesi yolu, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında tespit ettiği üzere yargılama hukukunun usule ilişkin güvencelerini barındırmamaktadır (bkz.§ 108). Nitekim somut başvurularda suih ceza hâkimliklerince kişilik haklarının ihlal edildiğiai ileri süren kişilerin talebi üzerine ve onfarın sunduğu evraklar Üzerinden 24 saat içinde ve duruşma yapılmaksızın erişimin engellenmesine karar verilmiştir. Intemet haber sitelerinde yayımlanan içeriklere erişimin engellenmesine ilişkin talepler hakkında başvuruculara herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır. Başvurucular, erişimin engellenmeşi kararlarının alınmasındaki sürece dâhil edilmediğinden erişimin engellenmesinitalep eden kişilerce gösterilenkanitlar ve sunulan görüşler hakkında bilgi sahibi olma ve bunlarla iigili görūş bildirebilme imkânına sahip olamamiştir.

15, Müdahalenin ağırlığıın gerekli kıldığı bazı durumlarda bireyin kişilik haklarının htzlı ve etkili bir şekilde korunması ihtiyacı nedeniyle öngörülmüş bir yolun birtakım usule ilişkin güvenceleri ilk anda sağlayamamast makul kabul edilebilse bile bu yola başvurulması ile ifade özgürlüğüne müdabalede bulunulan karşı tarafin hakkına halel 

gelmemesi için sðz konusu eksikliklerin yargılama sürecinin sonraki aşamalarında mutlaka telafi edilmesi gerekir. Bunun için sıkı ve etkili bir denetim mekanizmasının varlığı şarttır.
126. 5651sayılı Kanun'un 9. maddeşinde erişimin engellenmesi kararlarına karşı5271 sayılt Kanun hūkümlerine göre itiraz kanun yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir.Dolayısıyla 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile öngörülen yargı yolunda erişimin engellenmesi kararı nedeniyle ifade õzgürlöğüsınırlandırılan kişilere yargıiama hukukunun usule ilişkin güvencelerinin sağlanabileceği yani bu kişilerin yapılan mūdahaleye karşı delil sunmak da dåhil olmak ūzere savunmalarını ortaya koyma imkânı bulabilecekleri, hukuki dinlenilme ve çelişmeli yargılama hakkına sahip olabilecekleri tek merci itiraz makamıdır.
127, 5271 sayılı Kanun'un 268. maddesiin (3) numaralı fikrasımın (a) bendi sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazların incelenmesinin yine sulh ceza håkimliklerince fakat kararı veren hâkimlikten başka bir hâkimlik tarafından yerine getirileceğini düzenlemektedir. Kanun'un 271. maddesi de itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verileceğini belirtmektedir. Bununla birlikte itiraz makamının itiraz talebini sonuçlandırmasıiçin tayin edilmiş bir süre kısıtı bulunmamaktadır. Ayrıca Kanun'un 270. maddesi, her ne kadar hâkimin takdirine bıraksa da itiraz makamına şikâyet konusu olayla ilgili inceleme ve araştırma yapma veya yaptırma yetkisi vermektedir. Buna gõre itiraz makamının her iki tarafin iddiası ile sunduğu delilleri inceleyerek, dosyadaki eksiklikleri dc resen araştırma yapmak suretiyle tamamlayarak 5651sayılı Kanun'un 9, maddesindeki usule başvurulmasıesnasında yargılamanın karşı tarafina sunulamayan temel güvenceleri sağlamasının ve tarafların çatışan haklarına ilişkin dengeleme yapmasının önünde bir engel yoktur.
128. Buna karşın 5271 sayılı Kanun'un 270. maddesi itiraz mercilerine verdiği yetkinin kullamlmasınıhiçbir hâl için zorunlu tutmamaktadır. Somut başvuru konusu olaylar da dâhil olmak Üzere Anayasa Mahkemesinin bugüne kadar incelemiş olduğu başvurularda itiraz makamlarınca 5271 sayıh Kanun'un 270. maddesindeki yetkinin kullanıldığını gösteren bir bulguya da rastlanamamıştır (diğerleri arasından bkz. Aykut Kūçükkaya. § 14; Kemal Gōzler (2), B. No: 2015/56i2, 10/(2/2019, § 16; Enver Kaya (2), B. No: 2015/[3180,11/9/2019, § 14; Kemalettin Bulamaci, § 13; Medya Gündem Dijital Yayıncılık Ticaret A.$.(3), § 14;Barış Yarkadaş, § 14; Kemal Gōzler, § 18; Miyase llkmur ve diğerleri, § 13; Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.$, § 12; Özgen Acor ve diğerleri. § 13; IPS Hetişim Vakfi. § 13). İtiraz mercilerinin gerekçeli kararlarından İtiraz kanun yolunda erişimin engellenmesi kararının alınmast aşamasında süre kısıtı nedeniyle sağlanamayan temel güvencelerin sağlandiğı, engelleme tedbirinin doğrudan ve dolayh etkilerine ilişkin değerlendirmelerinveintermet erişimine yapılanmüdahaleleringerekliliğinintartışıldığt çelişmeli yargılamaya imkân verecek tarzda karardan etkilenen tüm tarafların dinlendikleri,tarafların çatışan haklarına yönelik dengeleme işlemi yapılarak uyuşmazhğın esası hakkında bir karar verildiği değerlendirilmemiştir.

129. Nitekim somut başvurularda da itiraz mercileri başvurucuların iddialarımın en azından özünü dikkate almamış, başvurucuların şikâyetlerine yönelik esasa ilişkin herhangi bir değerlendirme yapmamış, erişimin engellenmesi kararlarına duyulan ihtiyacı açıklayarak menfaatleri dengelemeye cahşmamştr. Üstelik 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki kuralın kapsamı ve sınırlarımın belirli olmaması yargı makamlarına oldukça geniş bir takdir alanı yaratmakta, bu durum engelleme kararına yapılan itirazdan sonuç almanın imkânsız olmasa da zor olduğunu göstermektedir.


130. Öte yandan görevi esasen ceza yargılama usulünün öngördüğü tedbir kararlarınıalmak olan sulh ceza hâkimliklerinden 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Böige Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un l0. maddesinde ifade edildiği gibi ilgili kanunlarda δzel olarak belirtilmedikçe uyuşmazlığın esasına ilişkin bir yargılama yapması da beklenemez 527l sayılt Kanun'daki itiraz kanun yolunun işleyişini düzenleyen hūkümlerin dışıda 565I sayılı Kanun ile getirilmiş, erişimin engellenmesi kararlarina karşı itiraz makamınca yapılması gerekenlere hükmeden özel bir kural da bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle 5651 sayılı Kanun, itiraz makamına ilk derece yargılamasında sağlanamayan usule ilişkin güvencelerin eksiklikleri giderecek türden bir inceleme yapma görevi yüklememektedir. Bu hâliyle itiraz makamı,erişimin engellenmesi kararından etkilenen tarafların yargılamaya aktif olarak katılımımıÖngören çelişmeli bir yargılama sunmaktan ve yargılamanın ilk aşamasındaki eksiklikleri telafi etmekten uzaktir.

131.İkinci olarak başkalarının şöhret veya haklarının korunmasına yönelik δnlemlerin bir parçası olarak düzenlenen 9. maddedeki kural her ne kadar meşru bir sınırlandırma sebebi sunsa da sulh ceza hākimliklerinin bu yetkiyi naşıl kullanacaklarını tarif etmemekte, sıırlandırma yaparken sulh ceza hâkimliklerine demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve orantılı karar vermelerine yardımeı olacak araçları sunmamaktadır.
132.9. madde, kişilik haklarına yapılan saldırıłara karşı internet içeriğinin sınırlandırimasına yönelik kademeli bir müdahale yöntemi sunmak yerine saldırının niteliğinden/boyutundan bağımsız olarak her türlü saldırının önlenmesinde erişimin engellenmesi usulünü tek müdahale aracı olarak beliriemiştir. Her ne kadar 9. maddenin (4)numaralı fikrası ile bu yolun yalnızca kişilik hakkının ihlalinin gerçekleştiği yayın, kısım,bölüm ile sınırlı olarak kullanılabileceği, zorunlu olmadıkça internet sitesinde yapılan yayının tūmüne yōnelik erişimin engellenmesine karar verilemcycceği belirtilmiş olsa da bu kural tek başına ifade Özgürlüğüne yapılabilecek keyfi ve orantısız müdahaleleri ōnlemeye elverişli değildir. Kısıtlamanın belirli bir içeriğe ilişkin olduğu ve sınırı etkileri bulunduğu iddia ediise bile internet ortamında bulunan bir içeriğe erişimin engellenmesi, o içeriğin belirli bir ülke sınırları içinden ulaşılmasına kararın verildiği tarihten itibaren süresiz olarak engel olduğundan ağır bir müdahale aracıdır ve internet ortamında bulunan zararlı içeriklerle diğer başka usullerie mücadele edilebildiği sürece başvurulmaması gereken bir yöntemdir.Dolayısıyla mevcut hâliyle 9. madde kamusal makamların takdir yetkisini daraltarak keylīdavranışların önüne geçebilmek için yargılama hukukunun usule ilişkin güvencelerinin yanında demokratik toplum düzeninin gercklerine uygun ve orantıh karar verilmesini sağlayacak güvenceleri de içermemektedir.

133.Bu değerlendirmeler ışiğında yukarıda demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve orantılı olmadiğına karar verilen müdahalenin başvurucuların Anayasa'nın 26. ve 28. maddeleri ile korunan haklarınu ihlal ettiği, ifade ve basın özgürlüklerinin korunmasma ilişkin temel güvencelere sahip olmaması nedeniyle ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.

134. Açiklanan gerekçelerle başvurucularin Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade Özgüriüğüntin ve 28. maddeside güvence altına alınan basın özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

135. Eldeki bireysel başvurunun incelenmesi sırasında Tūrkiye'nin de lyesi olduğu uluslararası kuruluşlar ile uluslararası alanda kabul görıntüş sivil toplum Örgütlerinin intemnet 

ortamının düzenlenmesine ilişkin raporlar, yabancı üfkelerin mevzuatlan ile bazı Avrupa ülkelerindeki çevrim içi ortamda yasa dışı içerikle mūcadelede kullanılan yöntemler tetkik edilmiştir. Devletlerin bu alandaki eğiliminin internet ortamında işlenen suçlarla nıücadelede yasa dışı içeriğin çevrim içi platformlarda ulaşılabilir olmasını ve yayılmasını engellemek amacryla önlemler alma yönünde olduğu görülmüştür. Devletler özellikle çocuğun cinsel istismarı, nefret söylemi,terörizm savunusugibi demokratik toplum düzenini tehdit eden içeriklerin internet ortamında yayılmasını önlemek için çeşitli yöntemler geliştirmiştir.
[36. Şüphesiz devletlerin internet ortamunda yer alan yasa diş içerikle mücadele için aldıkları önlemler suçla mücadeie gibi zorunlu bir ihtiyaçtan kaynaklanmaktadır. Ancak alınan önlemler ile kullanılan metotiarın bir ülkede demokrasiye ve insan haklarına duyulan saygıyla bağlantılı olduğu unutulmamalıdır. Gelişen insan haklan standartları çevrim içi ortama devletlerin doğrudan müdahil olmasını sansür olarak kabul etme eğilimindedir. Bu nedenle günümüzde çağdaş demokratik devletler çevrim içi ortama devlet gücünü kullanan organlarca doğrudan müdahale edilmesini tercih etmemekte, bunun yerine yasa dışi içerikle mücadeleyi intemnet ortamında söz sahibi olan tüm aktörler ile iş birliği içerisinde hareket ederek yürütmekte, devletin daha az mūdahil olduğu yöntemleri benimsemektedirler.
137. Yukaridaki değerlendirmeler çerçevesinde, derece mahkemelerinin 5651sayılıKanun'un 9. maddesi kapsamında verdikleri sistematik bir sorunun varltğına işaret eden aynt yöndeki kararlarının doğrudan kanun hükmünden kaynaklandığı dikkate alındığında benzeri yeni ihlallerin önlenmesi içinülkemizde hälihazırda işleyen meveut sistemin yeniden ele alınması ihtiyacı ortadadır.Hiç şüphesiz internet ortamıntn organize edilmesihususunda benimsenecek devlet politikasının õnemli bir parçası olan kanuni düzenlemeleri yapmak yasamaorganinin takdirindedir.Elbette parlamento, yenikanuni düzenlemelerimevcut sistem içinde kalarak yapmayı da tercih edebilir. Bu takdirde çevrim içi ortama yönelik müdahalelerin Anayasa'nın 13. maddesi uyarinca demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olması ve Anayasa'nın 26. maddesinin ihlaline yol açmaması için yapilacak yeni kanuni düzenlemelerde aşağıda zikredilen asgari standartlara ilişkin önerilerin dikkate alınmasında yarar olduğu kanaatine varılmıştır:
i. Kanun'un 9.maddesi öngörülebilir bir niteliğe kavuşturulnıalıdır. Bu bağlamda Kanun'un 9. maddesindeki erişimin engellenmesi usulünün kapsamı ve hukuki niteliği yeterli açıklıkta ve netlikte olacak şekilde yeniden dłızęnlenmelidir.
ii. Kanun'un 9. maddesindeki erişimin engellenmesi usulüntün kapsamıbelirlenirken internetin sınırlandırlmasını düzenleyen kanunların olabildiğincedar bir uygulama alamna izin verecek şekilde tasarlanması ve kullanımının acil bir toplumsal ihtiyacın gerekli kıldığı durumlara ðzgülenmiş olması gerektiği dikkate alınmalıdır, Bu bağlamda;
- 9. maddenin Kanun'un amaç ve kapsamını belirleyen I. madde ile uyumlaştırıImast,
Hangi davranış veya olgulara hangi hukuksal sonuçların bağlanacağının ve bu bağlamda kamusal makamlar için nasıl bir mūdahale yetkisi doğacağımn belirli bir kesinlik ölçüsünde ortaya konması gerekir. Bu çerçevede 9. maddenin kişilik haklarının korunmasına yönelik sunduğu korumanın sınırları netleştirilmeli ve erişimin engellenunesiusulünüin kullanılabileceğidurumlara ilişkin -haksiz filin 

ulaşmaşı gereken ağưrlığın boyutuna ilişkin bir ölçüt/eşik değer belirlenmesi gibikriterler oluşturułmalıdır (bkz§ 97).

Kanun'un 9. maddesindeki erişimin engellenmesi usulünün hukuki niteliği düzenlenirken;
Şayet bu madde kapsamında alınan kararların birer koruma tedbiri olduğuna karar verilirse S271 sayılı Kanun'daki koruma tedbirine ilişkin ilgili hükümlere uygun yargılama yapılmalt; erişimin engellenmesi tedbirinin akıbeti, tedbir kararınımüteakiben yapılacak çelişmeli yargılamada belirlenmelidir.
Bununla birlikte çoğu zaman hukuka ayktrı içerik nedeniyle asıl sorumlu olanlara yani içerik ve yer sağlayıcılara ulaşılamadığı vurgulanmalıdır. İnternetin anonim kalmayı kolaylaştıran ðzelliği, bu ortamda tretilen sınırsız içerik ve çoğu zaman mağdur ve failin aynı yargı yetkisi içinde bułunmaması gibi unsurlar suç ve suçluların takibini zorlaştirmakta, adli ve idari mekanizmaların devreye sokulmasınıgūçleştirmekte, maliyetlerini artırmakta ve bazı durumlarda sonuç almayı imkânstz kılmaktadır (Mustafa Tepeli, B. No: 2014/5831, 1/3/2017, § 29). Dolayısıyla kamu makamlarına, erişimin engellenmesi tedbirinin alndığıher durumda soruşturma açması ve çelişmeli bir yargılama yürütmesi şeklinde bir yūkümlolūk yūklenemez.
Internet ortamının doğasından kaynaklanan zorluklar nedeniyle kanun koyucunun hukuk sistemindeki mevcut yargılama usulleri ile doğrudan bağlantılıolmayan biryol oluşturmaktaki iradesi haksız bulunmamaktadır. Bununla birlikte ifade özgürioğünü kısıtlayan bu yolun keyfi uygulamalara yol açmaması ve özgürlüığün kullanılmasını ölçüsüz biçimde ortadan kaldıracak düzeyde olmamasıiçin usule ilişkin gerekli güvenceleri barındırması elzemdir.

iv. 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile düzenlenen erişimin engellenmesi usulüinün yargılama hukukunun usuligüvencelerini içerdiğinden söz edilebilmesi için şu hususlar gōzönünde bulundurulmalıdır:
Daha önce de belirtildiği gibi internet ortamının yarattığı güçlükler devlete her durumda ve otomatik olarak çelişmeli bir yargılama yūrütme konusunda pozitif bir yükümlülük yüklememektedir. Buna karşın kişilik haklarının ihlal edildiğini ileri sürenlerin talebi üzerine bir internet içeriğine erişim engellendiğinde ve karardan etkilenenler bu karara itiraz ettiklerinde taraf teşkili kendiliğinden sağlanacağından bu noktada devlet bu kişilerin yapılan müdahaleye karşı delil sunmak da dâhil olmak üzere savunmalarmu ortaya koyma imkân bulabilecekleri, hukuki dinlenilme ve çelişmeli yargılama hakkına sahip olabilecekleri yargısal bir mekanizma kurmakla yükümltdür. Başka bir deyişle ilk derece mahkemesinin kendisine ulaşan internete erişimin engellenmesi tedbiri hakkmda hizlı hareket ederek değerlendirmede bulunmak yönündeki mevcut yükümlülagu nedeniyle sağlayamadığı çelişmeli bir yargılama -erişimin engellenmesi kararına itiraz edildiği hállerde- itiraz merciince mutlaka sağlanmalıdtt. Erişimin engellenmesi kararına ttiraz edilmediği hällerde ise karar kesinleşecek ve böylece o karar yönünden devletin kişilere hukuki dinlenilme ve çelişmeli yargılama haklarnıkullanabilecekleri yargısal bir mekanizma kurmak yükümlüluğü de sona erecektir.Mevcut sistemde Kanun'un 9. maddesine cklenecek bir hüküm ile itiraz makamı,crişimin engellenmesi kararından etkilenen tarafların yargılamaya aktif olarak 

kattlımını öngören çelişmeli bir yargılama sunmakla ve yargılamanın ilk aşamasındaki eksiklikleri telafi etmekle görevlendirilebilir. Ancak bu durumda uyuşmazlığın esası hakkında ilk defa bir karara varılacağı için bu karara karşı-istinaf ve/veya temyiz gibi- etkili bir adli denctim mekanizmasının oluşturulınasıihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Şüphesiz Anayasa'nın 26., 28., 36. ve/veya 40.maddeleri devlete,itiraz makamınca verilen kararlara karşı başvurulabilecek,áçünct derece yargılamayı garanti altına alan bir denetim mekanizması kurmasıyönünde genel bir yükümlüjük yüklememektedir, Bununla birlikte itiraz makamınca uyuşmazlığın esası hakkında ilk kez karar verilecek olmaşı dikkate alınarak ve insan hakları standartlarının oluşturulması ve uygulanmasında yüksek mahkemelerin içtihatlarının alt mahkemeler nezdindeki yol gösterici işlevi de gözetilerek, itiraz mercii tarafindan verilen kararların istinaf veya temyiz mercii denetimine açılmasının demokratik düizen için vazgeçilmez olan ifade ve basın özgüriüklerine yönelik hälihazırda ortaya çıkan ihlallerin Önlenmesi açısından yaşamsal Önemde olduğu unutulmamalıdır.

v.Internet ortamıda bulunan bir içeriğe erişimin engellenmesinin o içeriğin belirli bir ülke sınırları içinden ulaşılmasına kararın verildiği tarihten itibaren süresiz olarak engel olduğundan ağır bir mūdahale aract olduğu ve internet ortamında bulunan zararlı içeriklerle, diğer başka usullerle mücadele edilebildiği sürece başvurulmaması gereken bir yöntem olduğu dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda internet içeriğinin sınırlandırlmass gereken durumlarda sulh ceza hâkimliklerine kılavuzluk edecek hükümler getirilmelidir. Orantısız ve keyfi uygulamaların öntne geçilebilmesi için getirilecek hüküimlerde erişimin engellenmesi kararımın zorunlu ya da istisnai bir tedbir, bu yolun başvurulabilecek en son çare ya da alınabilecek en son önlem olduğu belirtilmelidir. Bundan başka, yapılacak düzenlemede internete erişimin engellenmesi tedbirine başvurmadan önce etki değerlendirmesi yapilması,internet içeriğine gecikilmeksizin erişimin engellenmesinin haklıçıkarılması,kullanılacak araç ile ulaşılmak istenen meşru amaç arasında makul bir dengenin sağianması yükümlungügetirilmeli, erişimin engellenmesi yöntemi dişında alternatif araçlara yer verilmelidir.

B. İfade Özgürlüğü ile Bağlantıl Olarak Etkili Başvuru Hakkıın İblal Edildiğine İlşkin lddla 

1. Başvurucuların İddiaları
138, Başvurucular; itíraz makamlarınca erişimi engellenen içeriklerin basın Özgürlüğü kapsamında kaldığına ilişkin detaylı açıklamalara yer verdikleri itiraz dilekçelerindeki hiçbir iddialarının karşılanmadığını, talcplerinin dikkate alınmadığını ve dilekçe eklerinde sunduklarıdelillerinin değerlendirilmediğini iddía etmiştir, Başvurucular itiraz taleplerini gerekçesiz olarak reddeden sulh ceza hâkimliklerinin uyuşmazhğın esasınıincelemeyen kararlarının kesin nitelikte olduğunu ve bu kararlara karşıbaşvurulabilecek başkaca bir merci bulunmadığını belirterek ifade özgürlüğü ile bağlantılt olarak etkili başvuru haklarıın ihlal edildiğini ileri sürmüiştür.

2. Değerlendirme 
139. Anayasa'ntn "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" kenar başlıkiı 40. maddesi şõyledir:

"Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri thlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkänının sağłanmasım isteme hakkına sahiptir.
Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangl kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kişinin, resmi görevliler tarafından våki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da,kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakka saklıdtr."
a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
140. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifade özgürlüğü ile bağlanulı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönduden 
141. Etkili başvuru hakkı; anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceğimakul, erişilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlama) elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânı sağlanmast olarak tanımlanabilir (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, § 47; Murat Haliç, B, No:2017/24356, 8/7/2020, § 44).

142. Şikäyetlerin esasının incelenmesine imkân sağlayan ve gerektiğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollarının bulunması igililere etkili başvuru hakkının sağlanmasının birgereğidir. Buna gōre kişilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacryla δngõrülen yargı yollarının mevzuatta yer alması tek başına yeterli olmayıp bu yolun aynt zamanda pratikte de başarı şanst sunması gerekir. Sðz konusu yola başvurulabilmesi için δngörülen koşulłar somut olaylara tatbik edilirken dayanak işlem, eylem ya da ihmallerden kaynaklanansavunulabilirnitelikteki iddiaların bu doğrultuda geniş şekilde değerlendirilmesi, koşulların oluşmadığısonucuna ulaşılması durumunda ise bu durumun yargı makamłarı tarafindan ilgili ve yeterli gerekçelerle açtklanması gerekir (İlhan Gökhan,B. No: 2017/27957, 9/9/2020, §§ 47, 49).

143. Başvurucuların Anayasa'nın40. maddesi altında ditzenlenen etkili başvuru haklarının ihlal edildiği yönündeki şikâyetleri kapsamında yapılması gereken inceleme,Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde düzenlenen ifade ve basın Özgürlüiklerine yönelik şikâyet kapsamında yukarıda yapılan inceleme ile aynı olgulara dayanmaktadır ve somut başvuru kapsamında hem Anayasa'nın 26, ve 28. maddeleri hem de 40. maddesi çelişmeli yargılamaya imkân verccek şekilde karardan etkilenen tarafların dinlenebilecekleri ve karara itiraz edebilecekleri bir mahkemenin varlığın gerekli ktlmaktadır.
144. Doğrudan temel hak ve özgüriüklerin sımrlandırılmast rejimi ile ilgili olan bu tür bir muhakemenin yokluğu, mūdahalenin dayanağı kuralın yargılama hukukunun usule ilişkin güvencelerinisağlayamaması anlamına geleceğinden maddi hakkın ihlaline yol açacaktır, Öte yandan mahkemenin yokluğu aynı zamanda kamusai makamların 

başvurucunun müdahale edilen hakkına hukuki çare arayabileceği etkili bir başvuru yolu sunmadığı anlamına gelecektir.

145. Erişimin engellenmesi kararlarına karşı itiraz yoluna başvurma imkânıın 5651sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer almast tek başmna yeterli olmayıp bu yolun aynı zamanda pratikte de başarı şansı sunması gerekir. Başvurucular 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile erişimin engellenmesi kararlarına karşı olağan başvuru yolu olarak belirlenen itiraz makamlarına başvuruda bulunabilmiş olsalar da itiraz makamları gerekçeli kararlarında başvurucuların iddialatını ve delillerini dikkate almamış, çatişan menfaatleri dengelemeye yönelik bir çaba içinde olmamış, internet içeriklerine erişimin engellenmesişeklindeki müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluğunu ve müdahalenin orantılıolup olmadığım değerlendirmemiştir. Buna göre Anayasa Mahkemesi, somut başvuru koşullarında itiraz makamuın etkili olmadığı sonucuna varmaktadır (aynı yönde bkz.§§ 128,130).

146. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26. maddesiyle bağlantıı olarak 40.maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkmm ihíal ediłdiğine karar verilmesi gerekir.

C.6216 Sayılı Kanun'ưu 50. Maddesi Yönünden 
147. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un S0. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"(1) Esas inceleme sonundo, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal karari verilmesi hålinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yupıiması gerekenlere hükmedilir.…

(2) Tespit edilen ihlał bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sanuçlarm ortadan kaldırmak için yeniden yarglama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapumasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazmtnata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açıiması yolu gösterilebilir.Yeniden yarglama yapmakla yükumlū mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararmda açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.99

148. Başvutucular, ihlalin tespiti ile yeniden yargilamaya bükmedilmesitalebinde bulunmuştur. Buna ek olarak başvurucular Çiğdem Toker Taştan, Şevket Uzum, Yeni Gūn Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş„, And Gazetecilik Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.$.,Arti Media Gmbh ile Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Ltd. Şti.nin manevi tazminat talepleri bulunmaktadır,
149. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalinnasil ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikirci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına da işaret etmiștir (Állgül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/1 1/2019).
150. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarnın ortadan kaldırldığından söz edilebilmesi için temel kural,

mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikie ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçlarin ortadan kaldırıması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

151. Ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıması için yapılması gerekenlere hükmedilmeden õnce ihlalin kaynağının belirlenmesi gerekir. Buna göre ihlal; idari eylem ve işlemlerden, yargısal işlemlerden veya yasama işlemlerinden kaynakianabilir. İhlalin kaynağının belirlenmesi uygun giderim yolunun belirlenebilmesi bakımından Önem taşumnaktadır (Mehmet Doğan, § 57).

152. Ihlal, idari makamların veya derece mahkemelerinin Anayasa'ya uygun yorum yapmalarına imkân vermeyecek açıkliktaki bir kanun hükmünü uygulamaları nedeniyle ortaya çıkmışsa ihlal kanunun uygulanmasından değil doğrudan kanundan kaynaklanmaktadır. Bu durumda söz konusu ihlalin bütün sonuçlaryla giderilebildiğinden sőz edilebilmesi ancak ihlale yol açan kanun hükmünün ortadan kaldırılması veya ilgili hükmün yeni ihlallere yol açtlmayaçak bir şekilde değiştirilmesi ile mümkün olur. Bunun yanında bazı hâllerde sadece ilgili kanun hükmünün kaldưrılması ihlalin tüm sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından yeterli olmayabilir. Bu durumda ise bireysel başvuru kapsamında mağdurların ihlalden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarını telafi edici birtakım tedbirlerin alınması da gerekebilir (Y.T, § 68).

153, 6216 saytlı Kanun'un 50, maddesi uyartnca ihlalinve sonuçlarının ortadan kaldırılmasımı temin eden yollardan biri de İçtüzük'ün 75. maddeşinde öngörülen pilot karar usulünün işletilmeşidir. Ihlalin yaptsal bir sotundan kaynaklandığının tespiti ile bu sorunun başka başvurulara, bir diğer ifadeyle yeni ihlallere sebebiyet verdiğinin anlaşıłması veya bu durumun yeni başvurulara sebebiyet verebileceğinin ōngõrülmesi hâlinde sadece somut olay bakımndan alınan bir ihial kararı temel hak ve özgürlüklere yönelik gerçek bir koruma sağlamaktan uzak kalacaktır (Y.T., § 69).

154. Böyle bir durumda Anayasa Mahkemesi, resen veya Bakanlığın ya da başvurucunun istemi üzerine pilot karar usulünü başlatabilecektir. Pilot karar usulünüin başlatilması hâlinde yapısal sorumun tespitive bunun çözüm Önerilerinin ortaya konulmasıgerekir (Y.T., § 70).

155, Pilot karar usułünūn benimsenmesindeki en Önemli amaç, benzer başvuruların tamamının ihlalle sonuçlanması yerine ilgili mercilerce çõzüme kavuşturulması ile bu suretle ihlalin kaynağıın ortadan kaldsrlarak yapısal sorumun düzeltilmesinin sağlanınasidır (Y.T..§71).

156. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi, pilot kararında belirttiği yapısal sorunun ortadan kaldırıiması ve benzer basvuruların çözüme kavuşturulması için belirli bir süre Öngörüp bu stre zarfinda diğer başvuruların incelenmesini erteleyebilir. Ancak bu durumda ilgililerin erteleme kararı hakkmda bilgilendirilmesi gerekir, Anayasa Mahkemesi tarafindan öngörülen sūre içinde yapısal sorunun ve bu kapsamda kalan şikâyetlerin ilgili mercilerce çōzülmemesi hâlinde benzer nitelikteki başvuruların artık topluca karara bağlanması mümkūn olacaktir (Y.T., § 72).


157. Incelenen başvuruda 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanilarak internet haber sitelerindeki [29 habere erişimin engellenmesi şeklindeki müdahalenin başvurucuların Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altina alınan ifade Özgürlüğünüve 28. maddesinde güvence altına alınan basın özgürlüğünü ihlal ettiği sonucuna varılmıştır. Yukarıda gerekçeleri belirtildiği üzere ihlal, ifade ve basın Šzgürlüklerinin korunmasına ilişkin temel güivencelere sahip olmaması nedeniyłe doğrudan kanundan kaynaklanmaktadır.
158. Bu kapsamda her geçen gün 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanılarak internet içeriğine erişimin engellenmesine karar verilmesi nedeniyle somut başvuruda olduğu gibi ifade ve basın Özgürlüklerinin ihlal edildiği iddialarını içeren çok daha fazla sayıda şikâyet Anayasa Mahkemesi önūne bireysel başvuru yolu ile getirilmektedir.
159, Anayasa Mahkemesi tarafindan mevcut başvuru ve diğer derdest başvurular bakımından Önceki kararlarında ortaya konulan ilkeler çerçevesinde yeni ihlal kararlarıverilerek intemnet içeriklerine erişimin engellenmesi karariarınin ortadan kaldırılması istense bile bu durum benzer başvuruların yapımasını Önlemeyeceği gibi derece mahkemelerince benzer nitelikteki internet içeriklerine erişimin engellenmesini de önlemeyecektir.Dolayısıyla ihlalin ve sonuçlarının giderilebilmesi ve benzeri yeni ihlallerin Önüne geçilebilmesi için ihlale yol açan kanun hükmünün gözden geçirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle kararın bir ömeğinin yasama organına bildirilmesi gerekir.
160. Öte yandan işbu karar tarihine kadar aynı mahiyette yapılmış olan başvurular ile bu tarihten sonra gelmeye devam edecek yeni başvuruların incelenmesinin Içttzük'tin 75.maddesinin (5) numaralı fikrası uyarınca kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren bir yil süreyle ertelenmesine ve ilgiliferin bu hususta internet sitesi üzerinden başvuru numaraları ilan edilmek suretiyle bilgilendirilmesine karar verilmesi gerekir.
161. Bunun yanında ihlalin tespit edilmesi somut başvuru bağlamında başvurucuların ihlalden kaynaklanan mağduriyetini bütünüyle gidermemektedir.Kararda doğrudan kanundan kaynaklanan yapısal sorunun tespiti, somut başvurunun esasıdeğerlendirilerek yapılmş ve ayrıca başvuru konusu olaylardaki mūdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve orantilı olmadığına karar verilmiştir. Bu nedenle,ifade ve basın Özgüriüklerininihlalinin sonuçlarının ortadan kaldınlmasıiçin yeniden yargılama yapılmastnda hukuki yarar bulunmaktadır.

162. Anayasa Mahkemesi tarafindan jhlal kararına bağlı olarak yeniden yargtlama karan verildiğinde usul hukukundaki yargılamanı yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlüluğo, ilgilinin talebini beklemeksizin Anąyasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargilama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarımı gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§ 58, 59; Allgül Alkaya ve diğerleri (2), §§57-59, 66, 67; Kadri Enls Berberoğlu (3), B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 5§ 93-100). Buna göre yapılacak yeniden yargılama ise 6216 sayılı Kanun'un 50, maddesinin (2) numaralıfkrasma göre ihlalin ve sonuçlarımın ortądan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapılması gereken iş, Öncelikle ihlale yol açan mahkeme kararınin ortadan kaldıniması ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir.Bu sebeple kararın birer öreğinin yeniden yargılama yapilmak Özere ilgili sulh ceza hâkimliklerine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.


163. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucuların uğradıklan zararların gideriłmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için ifade ve basın özgürlüklerinin ihlali nedeniyle yainızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlan karştlığında başvurucular Çiğdem Toker Taştan, Şevket Uzun, Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Anonim Şirketi, And Gazetecilik Yayınclık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Arti Media Gmbh ve Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Limited Şirketine ayrı ayrı net 8.100 TLmanevi tazminat Bdenmesine karar verilmesi gerekir.

164, Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TLyargılama giderinin başvurucu Keskin Kalem Yayıncıhk ve Ticaret A.$.ye, 364,60 TL harç ve 3,600 TL vekâiet đcretinden oluşan toplam 3.964,60 TL yargılama giderinin başvurucu Birgün Yayıncılık ve İletişim Ticaret A.Ş.ye,729,20 TL barç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4.329,20 TLyargılama giderìnin başvurucu And Gazetecilik Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye, 364,60 TL harç ve 3.600 TL, vekâlet acretinden oluşan toplam 3.964,60 TL yargılama giderinin başvurucu Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Ltd. Şti.ne, 893,80 TL harę ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.493,80 TL yargılama giderinin başvurucu Şevket Uzum'a ve 446.90 TL harçve 3.600 TL vekâlet ūcretinden oluşan toplam 4.046,90 TL yargilama giderinin başvurucu Arti Media Gmbh'ye ayrı ayrı &denmesine; 364,60 TL harç ve 3.600 TL, vekâlet Üeretinden oluşan toplam 3.964,60 TL yargılama giderinin ise başvurucular Çiğdem Toker Taștan ve Yeni Gln Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş.ye müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. İfade ve basın Özgürlüklerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Etkili başvưru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. 1. Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alinan ifade ve basın özgüritklerinin İHLAL EDİLDİĞINE,
2. Anayasa'nın40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının IHLAL EDILDIĞINE,
C. İhlallerin yapısal sorundan kaynaklandığı anlaşıldığından PiLOT KARAR USULÜNÓN UYGULANMASINA,
D. Yapısal sorunun çözthmü için keyfiyetin Türkiye Büyük Millet Meclisine BILDIRILMESINE,

E. Aynı konuda yaplan ve karardan sonra yapilacak başvuruların incelenmesinin kararin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren  YIL SÜREYLE ERTELENMESINE,
F. Anayasa Mahkemesi internet sitesi Üzerinden başvuru numaraları ilan edilmek suretiyle başvuruları pilot karar kapsamına alıman ilgililerin BILGİLENDİRİLMESINE 
G. Kararın birer örneğinin ifade ve basın özgürlüklerinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yarglama yapılmak Üzere Ankara 2. Sulh Ceza Hâkimliğine (2018/1962 D. İş), Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğine (2018/8196 D. fş), Ankara 8. Sulh Ceza Hâkimliğine (2018/101 D. iş, 2020/4487 D. lş, 2020/5837 D. İş ve 2020/3284D. lş), Ankara I. Sulh Ceza Hâkimliğine (2019/2126 D. iş), Bakırköy5. Sulh Ceza Hâkimliğine (2018/8347 D. İş), Bakırkõy 3. Sulh Ceza Hâkimliğine (2019/3349 D. 1s)GÖNDERILMESINE,
H. Başvurucular Çiğdem Toker Taştan, Şevket Uzun, Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş., And Gazetecilik Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş., Arti Media Gmbh ve Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Ltd. Şti.ye ayri ayrı net 8.100 TL manevi tazminat ÖDENMESINE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
1. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin başvurucu Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.$.ye, 364,60 TL harçve3.600 TL vekâlet llcretinden oluşan toplam 3.964,60 TLyargılama giderinin başvurucu Birgün Yayıncılık ve Îletişim Ticaret A.$.ye, 729,20 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Qcretinden oluşan toplam 4.329,20 TL yargılama giderinin başvurucu And Gazetecilik Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.$.ye, 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 3.964,60 TL yargılama giderinin başvurucu Gelenek Basım Yayım ve Ticaret Ltd. Şti.ye, 893,80 TL harçve 3.600 TL vekâlet Ocretinden oluşan toplam 4,493,80 TL. yargılama giderinin başvurucu Şevket Uzun'a ve 446.90 TL harç ve 3.600 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4.046,90 TL yargılama giderinin başvurucu Arti Media Gmbh'ye AYRI AYRl ÖDENMESiNE, 364,60TL harç ve3.600 TLvekâlet Øcretinden oluşan topiam 3.964,60 TL yargtlama giderinin ise başvurucular Çiğdem Toker Taştan ve Yeni Gūn Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık A.Ş.ye MÜŞTEREKEN ÖDENMESINE,
J. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itíbaren dðrt ay içinde yapılmasına, ōdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona crdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen sūre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
K. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığıa GÖNDERILMESINE 27/10/2021tarihinde OYBfRLIĞtYLE karar verildi.