Meyve Fidanı ve Üretim Materyali Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2026-04-28

28 Nisan 2026 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 33237
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
MEYVE FİDANI VE
ÜRETİM MATERYALİ SERTİFİKASYONU
İLE PAZARLAMASI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik; meyve türlerine ait fidan ve
üretim materyallerinin, ismine doğru, kaliteli ve sağlıklı biçimde
üretilmesi ve pazarlanmasını sağlamak amacıyla sertifikasyon sistemi
dâhilinde üretim ve pazarlanması ile ilgili usul ve esasları kapsar.
(2) Bilimsel amaçlı araştırma, geliştirme, genetik
çeşitliliğin korunmasına yönelik çalışmalarda kullanılan ve üreticinin
kendi ihtiyacını karşılamak amacıyla ürettiği fidan ve üretim materyalleri,
bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; 31/10/2006
tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı
maddesi ile 8/1/2004 tarihli ve 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait
Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanunun 11 inci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma kuruluşu: Bitki çeşitlerinin ıslahı
veya bulunması ve geliştirilmesi ile ilgili faaliyet gösteren, nitelikleri
ve çalışma usul ve esasları, Bakanlıkça belirlenen kamu kurum ve
kuruluşlarını veya özel kuruluşları,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş: 15/5/2009 tarihli ve 27229 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği
hükümlerine göre fidan üretici belgesine ve/veya doku kültürü ile tohumluk
üretici belgesine sahip kuruluşları,
ç) Başvuru kuruluşu: Üretimin yapıldığı ildeki
Bakanlık il müdürlüğü veya Bakanlık tarafından beyanname kabulü, parsel
kontrolleri ve numune alma için yetkilendirilen kuruluşları,
d) Bir nolu damızlık
ünitesi: Islahçı materyali ile özel korumalı tül seralarda veya Bakanlıkça
belirlenen türler için izolasyon mesafesine uygun
açık alanlarda araştırma kuruluşları tarafından kurulan, sertifikasyona
tabi organizmalardan ari ön temel sınıfta üretim materyali elde edilen
bitkileri,
e) Bitki Muayene Raporu: Fidanların sertifika
şartlarını devam ettirmeleri ve pazarlanabilir olmaları halinde başvuru
kuruluşunca düzenlenen belgeyi,
f) Bitki Pasaport Sistemi: 12/1/2011
tarihli ve 27813 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi
ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik hükümlerince
kurulan bilgi sistemini,
g) Bitki Pasaportu Kayıt Sertifikası: Damızlık
tesis edilecek alan veya fidan parselinde/harcında Bakanlıkça belirlenen
zararlı organizmalar açısından sakınca olmadığına dair operatör kaydı
sonucu düzenlenen belgeyi,
ğ) Bitki sağlığı kontrol kuruluşu: Zirai mücadele
araştırma enstitüleri veya Bakanlık tarafından sertifikasyona tabi zararlı
organizmaların kontrolü için yetkilendirilen kuruluşları,
h) Çeşit tespitinde yetkilendirilmiş kuruluş:
Bakanlıkça belirlenen kamu araştırma kuruluşları veya üniversiteleri,
ı) Damızlık Ünite Raporu: Damızlık ünitelerin
kurulumunda ilgili uzmanların katılımı ile başvuru kuruluşu tarafından
düzenlenen belgeyi,
i) Fidan: Anaç, çöğür, yoz veya çelik üzerine
aşılama veya doğrudan eşeysiz vejetatif yollarla
çelik, daldırma, doku kültürü yöntemleri ile üretilen aşılı veya aşısız
meyve fidanlarını,
j) Fidanın niteliği: Fidanın tüplü aşısız fidan,
tüplü aşılı fidan, açık köklü aşılı fidan veya açık köklü aşısız fidan,
doku kültürü yöntemi ile üretilen fidan olması özelliğini,
k) Genel Müdürlük: Bitkisel Üretim Genel
Müdürlüğünü,
l) Islahçı materyali: Çeşidin ıslahçısı veya hak
sahibi tarafından ıslahçı materyali olduğu belirtilen bitkileri veya
çoğaltım materyallerini,
m) İki nolu damızlık
ünitesi: Bir nolu damızlık ünitelerden elde
edilen veya yurt dışından ithal edilen ve ön temel kademede olduğu
belgelendirilen üretim materyalleri veya fidanlar ile özel korumalı tül
seralarda veya izolasyon mesafesine uygun açık
alanlarda Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından kurulan,
sertifikasyona tabi zararlı organizmalardan ari temel sınıfında üretim
materyali elde edilen bitkileri,
n) İlgili sertifikasyon kuruluşu: Tohumluk Tescil
ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğünü, Fidan ve Fide Test Merkezi Müdürlüğünü
ve Zeytincilik Üretme İstasyonu Müdürlüğünü,
o) İsmine doğruluk: Meyve fidanı üreten,
pazarlayan, depolayan veya sevk eden kişi ve kuruluşlarca etiketinde
belirtilen anaç ve/veya çeşit adının garanti edilmesi halini,
ö) Karekod: Datamatrix tipinde iki boyutlu bir barkodu,
p) Klon: Meyve türlerinde, ait olduğu çeşidin sahip
olduğu morfolojik, genotipik ve fenotipik özellikleri bakımından farklılık göstermeyen
ancak meyve teknolojik özellikleri açısından üstün özellik gösteren ve vejetatif olarak çoğaltılan bireyi,
r) Meyve ve asma çeşit listesi: Meyve ve asma
türlerine ait çeşitlerin kayıtlı olduğu listeyi,
s) Ön temel fidan (ÖN): Bir nolu
damızlık ünitelerinden elden edilen üst kademe üretim materyalleri ile Bakanlıkça
yetkilendirilen kuruluş tarafından üretilen fidanları,
ş) Ön temel materyal: Bir nolu
damızlık ünitelerden elde edilen üretim materyalini,
t) Pazarlama: Üretim materyali veya fidanları
kullanılmaya hazır olarak stokta bulundurma, satış için teşhir veya teklif
etme, diğer kişiye satış veya teslimat işlemlerini,
u) Sertifikalı fidan (SE): Bir, iki veya üç nolu damızlık ünitelerinden elde edilen üretim
materyalleri kullanılarak Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş tarafından
üretilen fidanları,
ü) Sertifikalı materyal: Bir, iki veya üç nolu damızlık ünitelerden elde edilen üretim
materyalini,
v) Sertifikasyon kuruluşu: Bakanlık tarafından bu
Yönetmelikte belirtilen sertifikasyon işlemlerini yapmakla yetkilendirilen
kuruluşları,
y) Standart fidan/üretim materyali (ST): Üretimi ve
ismine doğruluğu Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş tarafından garanti
edilen, menşei sertifikası olmayan damızlıklardan üretilen, tohumluk
kontrolörü tarafından kontrol edilen ve her türlü kayıt işlemleri başvuru
kuruluşu tarafından tutulan fidan/üretim materyallerini,
z) Stool bed: Klon anaçlarının çoğaltılmasında kullanılan bir
çeşit daldırma yöntemini,
aa) Temel fidan (TE): Bir veya iki nolu damızlık ünitelerinden elden edilen üretim
materyalleri ile Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş tarafından üretilen üst
kademe fidanları,
bb) Temel materyal: Bir veya iki nolu
damızlık ünitelerinden elde edilen üretim materyalini,
cc) Tohumluk kontrolörü: Tohumluk sertifikasyonuna
ilişkin kontrolleri yapan numune alan ve piyasa denetimlerini yaparak bu
konularda belge düzenleyen Bakanlık tarafından yetkilendirilen kamu
görevlilerini veya özel kişileri,
çç) Üç nolu damızlık
ünitesi: Bir veya iki nolu damızlık ünitelerinden
elde edilen veya yurt dışından ithal edilen ve en az temel kademeye sahip
olduğu belgelendirilen üretim materyalleri veya fidanlarla, Bakanlıkça
yetkilendirilen kuruluşlar tarafından izolasyon
mesafesine uygun açık alanlarda kurulan ve sertifikasyona tabi zararlı
organizmalardan ari üretim materyali elde edilen bitkileri,
dd) Üretici: Bakanlıkça yetkilendirilen, üretim
materyali veya fidan konularında üretim, pazarlama, koruma ve/veya işlemden
geçirme faaliyetlerini yapan gerçek veya tüzel kişileri,
ee) Üretim materyali: Meyve fidanlarının
üretilmesinde kullanılan çelik, aşı gözü, aşı kalemi, klon,
doku kültürü ortamındaki bitkicik, sürgün ucu ve meristem gibi vejetatif, tohum, çöğür ve yoz gibi generatif
materyali,
ff) Zararlı organizma: Bitkilerde ve bitkisel
ürünlerde zarar yapan bütün biyolojik dönemlerdeki tüm hayvanları, bitkiler
âlemine bağlı canlı organizmalar ile fungus,
bakteri, virüs, nematod, fitoplazma
ve diğer patojenleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Üretim, Sertifikasyon ve Pazarlama Esasları
Genel
şartlar
MADDE 4- (1) Meyve fidanı ve üretim materyallerinin
üretilmesi ve pazarlanması ile ilgili uyulması gereken genel hükümler
aşağıdaki şekildedir:
a) Meyve fidanı ve üretim materyallerinin
sertifikasyonu Ek-1’de yer alan şemaya uygun olarak gerçekleştirilir.
Standart fidan/üretim materyali üretiminde bu şemayı takip etmek zorunlu
değildir.
b) Meyve türlerine ait çeşitlerin fidan ve üretim
materyalinin sertifikalı veya standart olarak üretilmesinde meyve ve asma
çeşit listesine kayıtlı olma şartı aranır.
c) Bakanlık ana hizmet birimleri hariç olmak üzere,
sertifikasyon sistemi içerisinde veya standart kademede meyve fidanı ve
üretim materyali üretimi yapan üreticilerde, fidan üretici belgesine
ve/veya doku kültürü ile tohumluk üretici belgesine sahip olma şartı aranır.
ç) Yurt dışından ithal edilen üretim materyalleri
veya fidanlar bir, iki ve üç nolu damızlık
ünitelerinin kurulmasında kullanılabilir.
d) Bu Yönetmelik hükümlerine göre üretilip
belgelendirilen fidan ve üretim materyallerinin, 18/8/2010
tarihli ve 27676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Organik Tarımın Esasları
ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik esaslarına göre üretildiğinin
belgelenmesi durumunda bu materyaller organik fidan ve üretim materyali
olarak pazarlanır.
e) Doku kültüründe ana kaynak olarak ön temel,
temel veya sertifikalı materyal kullanıldığında, elde edilen üretim
sertifikalı ya da standart, standart materyal kullanıldığında ise elde
edilen üretim standart olur. Doku kültürü ile çoğaltılan meyve türlerinin
tohum anaçlarında ise ön temel materyalden temel/sertifikalı/standart,
temel materyalden sertifikalı/standart üretim yapılabilir. Doku kültürü
uygulamasında izlenecek yol ve yöntem Bakanlıkça belirlenir.
f) Bitki pasaportu kaydı; fidan/anaç üretimlerinde
beyanname verme dönemi öncesinde, damızlık ünitelerinde ise sadece
tesisinden önce kullanılacak parsel için kontrol edilir. Damızlık
ünitelerin taşınması halinde parsel güncellemesi, devri halinde bitki
pasaportu kayıt sertifikası güncellenmesi yapılır.
g) Damızlık ünitelerde ve tüm fidan parsellerinde
yapılan kimyasal uygulamalar üretici tarafından kayıt altına alınır ve
istenildiğinde üretici tarafından tohumluk kontrolörüne ibraz edilir.
ğ) Tüplü meyve fidanlarında dezenfekte
edilmiş ve nematolojik yönden temiz olduğuna dair
resmî belgesi olan veya daha önce kullanılmamış harç kullanılmalıdır.
h) Yabancı dildeki tüm belgelerin yeminli tercüme
bürosundan onaylı tercümelerinin üretici tarafından sunulması gereklidir.
ı) Klonlar, çeşit adı ile birlikte üretilip,
sertifikalandırılır ve pazarlanır.
i) Aşılı fidanda anaç veya çeşide ait üretim
materyali sertifika sınıfında (ön temel/temel veya sertifikalı) farklılık
olması halinde, fidanın sınıfı çeşidin sertifika kademesinde olabilir.
Damızlık
ünitelerinin kurulması
MADDE 5- (1) Damızlık ünitelerin kurulmasına ilişkin genel
hükümler aşağıdaki şekildedir:
a) Damızlık ünitelerde bulunan bitkilerin vasfını
belirten bilgilerin bulunduğu etiketlerle plakalandırma
işlemi yapılır. Plakalandırma işlemlerinde bir,
iki ve üç nolu damızlık ünitelerinde her bir
bitkiye, stool bed klon anaç damızlıklarında ise her sıraya bir numara
verilir. Plakalandırma, sırasıyla damızlık sınıfı
kodu (ÖN, TE, SE, ST), Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü
tarafından verilen üretici kodu, meyve ve asma çeşit listesindeki sıra numarasından
oluşan çeşit kodu ve parseldeki sırasını belirten ağaç numarası dikkate
alınarak yapılır.
b) Damızlık ünitelerin kurulması için yapılan
başvurularda, kullanılan meyve fidanı/üretim materyalinin sertifikası ve satın
alınmış ise faturasının başvuru dosyasında bulunması gerekir.
c) Damızlık ünitelerin kurulması için yurt dışından
ithal edilen ön temel (ÖN) ve temel (TE) meyve fidanı veya üretim
materyallerine ait menşei belgelerin, materyalin alındığı ülkenin resmî
veya yetkili sertifikasyon kuruluşlarından alınması zorunludur.
ç) Sertifikasyon sisteminde yer alan damızlıklar
için sertifikasyona tabi zararlı organizma kontrolü yapılırken, standart
üretim materyali alınacak damızlıklar ve fidan üretim parselleri karantina
etmenleri açısından kontrol edilir.
d) Damızlık ünitelerin kurulumunda Damızlık Ünite
Raporu düzenlenerek Genel Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna
bildirilir.
e) Kurulmuş olan bir ve iki nolu
damızlık ünitelerin yer değiştirilmesi ve devir işlemleri ile bitki ilave
edilmesi veya çıkarılması durumlarında Genel Müdürlükten yetki alındıktan
sonra başvuru kuruluşu tarafından, durum tutanak altına alınarak Genel
Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna bildirilir.
f) Başvuru kuruluşu tarafından, damızlık ünitelerde
kuruyan veya imha edilen bitkilerin damızlıklardan düşümü yapılır, krokisi
ve düzenlenen tutanak, Genel Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna
bildirilir.
g) Damızlık
ünitelere bitki eklenmesi durumunda başvuru kuruluşu tarafından çeşit
tespiti ve plakalandırma işlemi yaptırılır.
(2) Bir nolu damızlık
ünitesi kurulmasına ilişkin esaslar aşağıdaki şekildedir:
a) Bir nolu damızlık
ünitesi kuracak ve ön temel fidan üretimi yapacak üreticilerin araştırma
kuruluşu olmaları gerekir.
b) Bir nolu damızlık
ünitesi, ıslahçı materyali ile kurulur.
c) Ülkemizde veya yurt dışında geliştirilmiş ve
yurt içinde tescil edilen çeşitler için çeşit sahibi tarafından bir nolu damızlık ünitesi oluşturmak üzere Genel
Müdürlükten yetki alınır. Alınan yetki çerçevesinde damızlık ünitelerde;
ilgili sertifikasyon kuruluşu, bitki sağlığı kontrol kuruluşu, başvuru
kuruluşu ve çeşit tespitinde yetkilendirilmiş kuruluş uzmanlarının
katılımıyla damızlık bitkilerin plakalandırma
işlemi yapılır. Çeşit sahibinin başka bir kuruluşa bir nolu
damızlık ünitesi kurma yetkisi vermesi durumunda çeşit tespitinde
yetkilendirilmiş kuruluş uzmanları da plakalandırma
işlemlerine katılır. Parsel planı ve krokisi gibi bilgileri içeren Damızlık
Ünite Raporu Genel Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna gönderilir.
ç) Bir nolu damızlık
ünitesinden ön temel/temel/sertifikalı üretim materyali elde edilir.
d) Bir nolu damızlık
ünitelerin yenilenmesi Genel Müdürlüğün onayı ile başvuru kuruluşu
gözetiminde yapılır.
(3) İki nolu damızlık
ünitesi kurulmasına ilişkin esaslar aşağıdaki şekildedir:
a) İki nolu damızlık
ünitesi kuracak üreticilerin Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş olmaları
gerekir.
b) İki nolu damızlık
ünitesi, yurt dışından ithal edilen veya ülkemizde üretilen ön temel
kademede olduğu belgelendirilen üretim materyali/fidanlarla kurulur.
c) Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar tarafından
ülkemizde ve yurt dışında geliştirilmiş ve yurt içinde tescil edilen
çeşitlerde iki nolu damızlık ünitesi oluşturmak
üzere Genel Müdürlükten yetki alınır. Alınan yetki çerçevesinde damızlık
ünitelerde; ilgili sertifikasyon kuruluşu, bitki sağlığı kontrol kuruluşu,
başvuru kuruluşu uzmanları ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş tarafından
damızlık bitkilerin plakalandırma işlemi yapılır.
Ancak fidan ve üretim materyali yurt dışından ithal edilmiş ise çeşit
tespitinde yetkilendirilmiş kuruluş plakalandırma
işlemine katılır. Plakalandırılan damızlık
ünitesi için hazırlanan parsel planı ve krokisi gibi bilgileri içeren ünite
raporu Genel Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna gönderilir.
ç) İki nolu
damızlık ünitesinden temel veya sertifikalı üretim materyali elde edilir.
(4) Üç nolu damızlık
ünitesi kurulmasına ilişkin esaslar aşağıdaki şekildedir:
a) Üç nolu damızlık
ünitesi kuracak üreticilerin Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş olması
gerekir.
b) Üç nolu damızlık
ünitesi, yurt dışından ithal edilen veya ülkemizde üretilen ön temel/temel
kademede olduğu belgelendirilen fidan ve üretim materyalleri ile
kurulur.
c) Üç nolu damızlık
ünitesi raporunun düzenlenmesi ve damızlık bitkilerin plakalandırma
işlemi başvuru kuruluşu uzmanları ve Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluş
tarafından yapılır. Ancak fidan/üretim materyali yurt dışından ithal
edilmiş ise plakalandırma işlemine katılacak
çeşit tespitinde yetkilendirilmiş kuruluş Bakanlıkça görevlendirilir.
ç) Damızlıkların devri durumunda her iki tarafın
imzaladığı devir sözleşmesi ile başvuru kuruluşuna yazılı başvuru yapılır.
Sonuç, başvuru kuruluşu tarafından Genel Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon
kuruluşuna bildirilir.
d) Damızlık ünitelerinin yer değiştirilmesi başvuru
kuruluşu kontrolünde yapılır. Taşıma işlemi başvuru kuruluşu teknik
elemanları gözetiminde yapılarak plakalandırma
ile ilgili tutanak ve krokiler düzenlenir. Yeni parselle ilgili belgeler
Genel Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna bildirilir. Damızlığa
bitki eklenmesi durumunda çeşit tespiti ve plakalandırma
işlemi yapılır.
e) Üç nolu damızlık
ünitesinden sertifikalı/standart üretim materyali elde edilir.
Damızlık
Ünite Raporunun düzenlenmesi
MADDE 6- (1) Damızlık sahibi gerçek veya tüzel kişiler
Damızlık Ünite Raporu ve damızlık ünitesi krokisinin düzenlenmesi için
Damızlık Ünite Raporu Başvuru Formunu, ünitede kullanılacak fidan/üretim
materyaline ait sertifika ve faturanın aslını ibraz etmek üzere örneği iki
nüsha düzenleyerek başvuru kuruluşuna müracaat eder. Kendi üretmiş olduğu
fidan veya üretim materyallerini kullanarak damızlık tesis eden
üreticilerden fatura talep edilmez. Başvuru kuruluşu tarafından onaylanan
dokümanların bir nüshası dosyasında muhafaza edilir. Diğer nüshası
üreticiye teslim edilir. İthal edilen fidanlarda ise bir nüshası ilgili
çeşit tespitinde yetkilendirilmiş kuruluşa gönderilir.
(2) Damızlık Ünite Raporu 4 üncü ve 5 inci maddeler
kapsamında başvuru kuruluşu tarafından düzenlenir.
(3) Yurt dışından gelen fidanlar/anaçlar için çeşit
tespitinde yetkilendirilmiş kuruluş, konu uzmanını damızlık ünite
kurulumuna katılmak üzere görevlendirir. Görevlendirilen uzman, çeşit
tespitinin en iyi yapılacağı dönemde damızlık ünitesinde gözlemde bulunur.
Başvuru kuruluşundan bir tohumluk kontrolörü söz konusu çeşit tespit kontrollerinin
en az birine katılır. Başvuru kuruluşu tarafından Damızlık Ünite Raporu ve
damızlık krokisi üç nüsha olarak düzenlenir. Raporda, beyan edilen çeşit
ile tespit edilen çeşidin aynı olup olmadığı belirtilir. Görevlendirilen
uzman, düzenlenen rapor ve krokinin bir nüshasını çeşit tespitinde
yetkilendirilmiş kuruluşa, ikinci nüshasını başvuru kuruluşuna, üçüncü
nüshasını ise üreticiye verir. Başvuru kuruluşu, düzenlenen raporu Genel
Müdürlüğe ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna bildirir.
Beyanname
verilmesi
MADDE 7- (1) Meyve fidan ve üretim materyalinin
sertifikalandırılabilmesi için başvuru kuruluşuna beyanname verilmesi
gerekir. Fidan ve üretim materyali üretim beyannameleri, üretim
parsellerinin bulunduğu ilin başvuru kuruluşuna verilir.
(2) Beyannamelerin düzenlenmesi ve kabul edilmesi
aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir:
a) Meyve fidan ve üretim materyali üretimleri için
Bakanlıkça belirlenen beyanname formu doldurulur.
b) Bir nolu damızlık
ünitesinde çeşit ve tohum anacı için her bitkiye, stool
bed sistemindeki klon
anaçları için birbirine bağlı her bir bütün için, iki ve üç nolu damızlık üniteleri, standart üretim materyali ile
bitki pasaportu kayıt sertifikasına esas her bir fidan üretim parseli için
ayrı bir beyanname düzenlenir. Bitişik parseller için tek beyanname
verilmesi yeterlidir.
c) Beyannamelerde belirtilen çeşit ve anaç
isimleri, meyve ve asma çeşit listesinde yayımlandığı şekilde yazılır.
ç) Beyannameler; bir ve iki nolu
damızlık üniteleri ile virüsten ari üretimler için
1 Ocak-31 Mart tarihleri arasında, üç nolu
damızlık ünitesi, standart üretim materyali ve tüm sertifikasyon
kademesindeki fidan üretim parselleri için 1 Ocak-31 Mayıs tarihleri
arasında başvuru kuruluşuna verilir.
d) Nematod tahlili için
numune alındıktan sonra fidan/anaç üretim alanında, beyannamede
belirtilenin dışında herhangi bir bitki ekilemez veya dikilemez.
e) Başvuru sırasında beyannamelere aşağıdaki
belgeler eklenir:
1) Ön temel/temel/sertifikalı fidan üretimlerinde
kullanılan üretim materyaline ait sertifika ve etiket miktarını gösteren
belge/faturanın başvuru kuruluşu onaylı sureti.
2) Temel ve sertifikalı üretim materyali
beyannamelerinde yetkili uzman tarafından onaylı Damızlık Ünite Raporu ve
parselleri gösteren krokilerin, başvuru kuruluşu onaylı suretleri.
f) Fidan üretim beyannamelerinde belirtilen miktar,
kullanılan üretim materyaline ait sertifika ve etikette belirtilen
miktardan veya faturada yazılı miktardan fazla olamaz.
g) Sertifikasyon sürecinin herhangi bir aşamasında
verilen bilgilerin doğru olmadığının belirlenmesi halinde, başvuru kuruluşu
tarafından beyannameler onaylanmış olsalar dahi iptal edilir, bu
beyannameler sonucunda düzenlenen kontrol raporuna sertifikalandırma
yapılmaz, verilen sertifika ve etiketler iptal edilir.
ğ) Tüm fidan ve anaç üretim beyannamelerinde
üreticinin Bitki Pasaportu Kayıt Sertifikası Bitki Pasaport Sistemi
üzerinden kontrol edilir.
Parsel
kontrolleri
MADDE 8- (1) Parsel kontrolü, Bakanlıkça yetkilendirilen
tohumluk kontrolörü tarafından yapılır. Bir ve iki nolu
damızlık ünitelerin kontrolleri ile virüsten ari
fidan üretim parselleri, üretimin yapıldığı ilin başvuru kuruluşu ve bitki
sağlığı kontrol kuruluşunun konu uzmanlarının katılımı ile yapılır.
(2) Üç nolu damızlık
ünitesi, standart üretim materyali alınan damızlıklar ile tüm fidan/anaç
üretim parsellerinin kontrolleri ise, başvuru kuruluşu veya Bakanlığın
yetki verdiği kuruluşların konu uzmanları tarafından yapılır. Bu
kontrollere, ihtiyaç duyulması halinde ilgili bitki sağlığı kontrol
kuruluşu, çeşit tespitinde yetkilendirilmiş kuruluş veya sertifikasyon
kuruluşundan konu uzmanları da davet edilebilir.
(3) Parsel kontrolleri aşağıdaki esaslara göre
yapılır:
a) 7 nci madde kapsamında
düzenlenen her beyanname için bir Parsel Kontrol Raporu düzenlenir.
b) Bir ve iki nolu
damızlık ünitelerde sertifikasyona tabi zararlı organizmalar açısından
yapılacak makroskopik analizler ve laboratuvar analizleri bitki sağlığı kontrol kuruluşu
tarafından görevlendirilen uzman tarafından yapılır. Üç nolu
damızlık ünitesi, standart üretim materyali alınan damızlık, ön
temel/temel/sertifikalı/standart fidan üretim parsellerinde ise gerekli izolasyon mesafesine uyulmak şartıyla tohumluk
kontrolörü tarafından tüm parselde makroskobik
kontrol yapılır. Ancak başvuru kuruluşu tohumluk kontrolörü tarafından
gerekli görüldüğü hallerde fidanlardan/ağaçlardan örnek alarak bitki
sağlığı kontrol kuruluşuna inceleme ve/veya analiz için alınan numuneleri
gönderebilir. Sertifikasyon sistemi dahilindeki
damızlık ve fidanlarda sertifikasyona tabi zararlı organizma kontrolleri
yapılırken standart üretim materyali alınacak damızlık ve standart fidanlar
karantinaya tabi zararlı organizmalar açısından kontrol edilir.
c) İsmine doğruluk kontrolü amacıyla parsellerde
bulunan bitkiler botanik bakımdan ait olduğu çeşidin özelliğini
taşımalıdır. Kontrol işlemini gerçekleştirenler, parsele dikilen bitkilerin
menşei ile ilgili diğer kayıtları ve Damızlık Ünite Raporu ve arazi
krokisini üreticiden istemeye ve incelemeye yetkilidir.
ç) Fidan üretim parsellerinde, sertifikasyona tabi
zararlı organizmadan ari bulunsa dahi, yapılan
ikinci veya gerektiğinde tekrarlanan kontrol sonucuna göre, standartlara
uymayan fidan ve üretim materyalleri miktarı, beyannamede belirtilen fidan
ve üretim materyali miktarından düşürülür. Kalan miktar, Parsel Kontrol
Raporunda “sertifikalı olabilir” şeklinde belirtilir.
d) Bitki sağlığı ve ismine doğruluk kontrolleri
amacıyla yapılan parsel kontrolleri, beyanname başvurusunun yapıldığı aynı
takvim yılı içinde damızlıklar ve tüplü üretimler hariç en geç ekim ayı
sonunda tamamlanır.
e) Parsel kontrolü, damızlıklarda ve tüplü
üretimlerde yılın her döneminde, açık köklü üretimlerde ise yaz ve sonbahar
döneminde yapılır.
Parsel
Kontrol Raporunun düzenlenmesi
MADDE 9- (1) Parsel Kontrol Raporu aşağıdaki esaslara göre
tohumluk kontrolörü tarafından düzenlenir:
a) 8 inci madde kapsamında gerçekleştirilecek
parsel kontrolünün tamamlanmasından sonra tohumluk kontrolörü, beyanname
bilgileri ve parsel kontrol standartlarını göz önünde bulundurarak Parsel
Kontrol Raporunu üç nüsha halinde düzenler.
b) Raporlarda silinti veya kazıntı yapılamaz.
Değişiklik zorunlu ise yanlışlığın üzeri çizilerek doğrusu yazıldıktan
sonra tohumluk kontrolörü tarafından paraflanır.
c) Parsel Kontrol Raporunun iki nüshası üreticiye
verilir, bir nüshası ise başvuru kuruluşunda muhafaza edilir.
Meyve
fidanı ve üretim materyallerinde asgari standartlar
MADDE 10- (1) Meyve fidanında olması gereken asgari
standartlar aşağıdaki şekildedir:
a) Fidanda aşırı güneş yanıklığı, donma ve kuruma
belirtileri, aşı yerinde tırnak kalıntısı ve aşırı şişkinlikler, açık köklü
fidanda sürmüş gözler olmamalıdır.
b) Ana kök, yan kökler ve saçak kökler; yeterince
gelişmiş, sağlıklı ve canlı, aşı yeri iyi kaynamış ve toprak seviyesinden
türe bağlı olarak uygun yükseklikte aşılanmış olmalıdır.
c) Her türden fidanlar, türüne özgü bir şekilde
gelişmiş olmalı, yaprak ve dal oluşumu, kabuk yapısı, rengi ve kök yapısı
ile ilgili olarak çeşidin botanik bakımından özelliklerini taşımalıdır.
Fidanın kök, gövde ve sürgününde bir zararlanma
olmamalıdır.
ç) Zeytin fidanı hariç aşılı yumuşak ve sert
çekirdekli meyve fidanlarında fidanın çapı aşı yerinin 5 cm yukarısından,
fidan boyu kök boğazından itibaren en üstteki dalın ucuna kadar olan
yükseklik olarak ölçülür. Sertifikalandırma için aşılı fidanlarda çap, en
az 1cm, boy ise en az 50 cm olmalıdır. Zeytin, antep fıstığı ve aşısız fidanlarda çap en az 0,5 cm,
boy ise yeterince gelişmiş olmalıdır.
d) Antep fıstığı hariç tüplü meyve fidanlarında
fidanın yeterince köklenmiş ve aşılı ise aşı sürgününün sağlıklı en az 20
cm olması zorunludur.
(2) Üretim materyalinde olması gereken asgari
standartlar aşağıdaki şekildedir:
a) Aşı kalemi veya çelik kurumamış, sertifikasyona
tabi zararlı organizma içermiyor olmalıdır.
b) Çap olarak türlere göre uygun çap ve/veya
uzunlukta olmalıdır.
c) Tohum anaçları için, tohum meyve etinden tamamen
arındırılmış olmalı, kendi çeşidinin özelliğini büyüklük, şekil ve yapı
olarak taşımalıdır.
Meyve
fidanı ve üretim materyallerinde bitki sağlığı standartları
MADDE 11- (1) Damızlıklardaki tüm bitkiler ve fidanlar,
karantina etmenlerinden ari olmak zorundadır.
(2) Sertifikasyona tabi zararlı organizma
kontrolleri, başvuru kuruluşu veya bitki sağlığı kontrol kuruluşu uzmanları
tarafından yapılır.
(3) Sertifikasyon aşamalarında uygulanacak
sertifikasyona tabi zararlı organizma listesi, izolasyon
mesafeleri ve sertifikasyona tabi zararlı organizma kontrollerinde
izlenecek yol ve yöntem, Bakanlıkça belirlenir.
Etiketleme
ve sertifikalandırma
MADDE 12- (1) Üretici, fidan/üretim materyali için en son
düzenlenen Parsel Kontrol Raporunun asıl nüshası ve Etiket ve Sertifika
Talep Formu ile sertifikasyon kuruluşundan sertifika ve etiketi temin eder.
Formda belirtilen fidan/üretim materyali miktarı, Parsel Kontrol Raporunda
belirtilen miktarın üzerinde olamaz.
(2) Doku
kültürü üretimleri hariç, açık köklü fidan için sertifikasyon kuruluşundan
yapılacak etiket ve sertifika talebi üretici tarafından en geç beyanname
yılı içinde 31 Aralık tarihi itibarıyla tamamlanır. Tüplü fidan/üretim
materyalinde ve açık köklü üretim materyali ile aşı kalemi, aşı gözü gibi
materyal için sertifikasyon kuruluşundan yapılacak sertifika ve etiket
talebi, en geç beyanname yılını takip eden yılın nisan ayı sonunda
tamamlanır. Talebe ilişkin başvuruda, ilgili sertifikasyon kuruluşuna giriş
kayıt tarihi esas alınır. Sertifika ve etiket talebi en fazla iki kısım
halinde yapılabilir. Yapılacak ikinci talepte talep formu ekinde birinci
talepleri ile alınmış sertifikaların fotokopileri de bulunmalıdır.
(3) Parsel Kontrol Raporunda laboratuvar
analizinin gerekli olduğunun belirtilmesi halinde, analiz sonucuna göre
sertifika ve etiket düzenlenir.
(4) Fidan ve üretim materyalleri etiketlerinde; ön
temel üretimlerde “beyaz üzeri mor kuşaklı”, temel üretimlerde “beyaz”,
sertifikalı üretimlerde “mavi” ve standart üretimlerde “sarı” renk
kullanılır. Etiketlerde sertifika bilgilerini içeren karekod
bulunur. Etiket ve etiketleme ile ilgili usul ve esaslar, Bakanlıkça
belirlenir.
(5) Fidanlar ve üretim materyalleri için düzenlenen
sertifika ve etiketler, beyanname yılını takip eden yılın sonuna kadar
geçerlidir. Bu tarihten sonra sertifika ve etiketler, başvuru kuruluşu
tarafından hazırlanan Bitki Muayene Raporuna istinaden geçerli olur.
Üretici veya bayi 1 Ocak-31 Mayıs tarihleri arasında Bitki Muayene Raporu
için başvuru kuruluşuna müracaat eder. Düzenlenen Bitki Muayene Raporu,
alındığı yılın sonuna kadar geçerli olup, gerektiğinde tekrar alınabilir.
Başvuru kuruluşu uzmanları, makroskobik olarak
fidan/üretim materyallerinde sertifikasyona veya karantinaya tabi herhangi
bir zararlı organizma bulaşıklığının olmamasını ve 10 uncu maddede
belirtilen standartlara uygun olmasını gözetir.
(6) Alıcılar satın aldıkları meyve üretim
materyalleri ve fidanlara ait sertifika ve etiketleri, gerektiğinde yetkililere
göstermek amacıyla bir yıl süre ile muhafaza etmek ile sorumludur.
Pazarlama
MADDE 13- (1) Sertifikasyon sistemi dahilinde
üretilen fidanlar ve üretim materyalleri, Bakanlık tarafından
yetkilendirilmiş fidan üreticileri ve/veya yetkilendirilen tohumluk
bayileri tarafından pazarlanır.
(2) Fidan ve üretim materyalinin, üreticisi veya
tohumluk bayi dışındaki kişilerce pazarlanmasına ve etiketsiz fidan/üretim
materyali satışına izin verilmez.
(3) Bu Yönetmelik hükümlerine göre üretilip
belgelendirilen fidan ve üretim materyallerinin organik fidan/üretim
materyali olarak pazarlanabilmesi için Organik Tarımın Esasları ve
Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre belgelendirilmesi gerekir.
Denetleme
MADDE 14-
(1) Meyve fidan ve üretim
materyallerinin sertifikasyon sistemi içerisinde üretilmelerine ilişkin
parsel kontrolleri, Bakanlıkça aşağıdaki esaslar dahilinde
denetlenir:
a) Denetimler, Genel Müdürlükçe görevlendirilen
komisyon tarafından gerçekleştirilir. Komisyon Genel Müdürlük, başvuru
kuruluşu, ilgili sertifikasyon kuruluşu ve gerek görülmesi halinde bitki
sağlığı kontrol kuruluşundan birer personelin katılımı ile oluşturulur.
b) Denetlemede parsel kontrolü yapılır ve sonucunda
Parsel Kontrol Denetleme Raporu düzenlenir.
c) Sertifikasyon işlemlerinde Parsel Kontrol Raporu
esas alınır. Ancak, denetim elemanları tarafından Parsel Kontrol Denetleme
Raporu ile başvuru kuruluşunca düzenlenen Parsel Kontrol Raporu arasında
farklılık olması halinde, Parsel Kontrol Denetleme Raporunun bir nüshası
başvuru kuruluşuna, bir nüshası üreticiye verilir ve sertifikasyon
işlemlerinde bu rapor esas alınır.
ç) Denetim komisyonuna ilişkin sekretarya iş ve
işlemleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür.
(2) Denetlenecek üretim alanları Genel Müdürlük
tarafından yıllık olarak belirlenir.
İtiraz
MADDE 15- (1) Üreticiler, başvuru kuruluşu tarafından
düzenlenen kontrol raporlarına dair itirazlarını raporun düzenlenme
tarihinden itibaren on beş iş günü içinde Genel Müdürlüğe yapar.
(2) Genel Müdürlük söz konusu itirazı
değerlendirerek, itirazın uzmanlar tarafından yerinde incelenmesi amacıyla
başvuru kuruluşu ve ilgili kuruluş/kuruluşları görevlendirir. Yapılan
görevlendirme itiraz sahibine bildirilir. İtiraz sahibi, görevlendirilen
kuruluşların döner sermaye hesabına kontrol ücretini yatırır. Uzmanlar
tarafından düzenlenen İtiraz Kontrol Raporu ve gerekli görülmesi halinde
yapılan laboratuvar analizlerine ilişkin
sonuçlar, en geç bir ay içinde başvuru kuruluşu tarafından Genel Müdürlüğe
gönderilir. Genel Müdürlük sonuçları değerlendirerek itiraza ilişkin kararını
üreticiye, sertifikasyon kuruluşuna ve başvuru kuruluşuna gönderir. İtiraz
Kontrol Raporu sertifikasyona esas nihai rapordur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Yaptırımlar
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket
edenler hakkında 5553 sayılı Kanunun 12 nci
maddesi uygulanır.
Ücretler
MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki sertifikasyon ve
kontrol hizmetleri 5553 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi kapsamında ücrete
tabidir. Bu ücretler, Bakanlık tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir.
Ücretler, 12/2/2026 tarihli ve 33166 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi
Yönetmeliği hükümlerine göre, hizmeti veren kuruluşun döner sermaye
işletmesi hesabına peşin olarak yatırılır.
Başvuru
alma
MADDE 18- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak başvurular,
ıslak veya elektronik imza ile imzalanarak doldurulan bilgi, belge ve
formlardan oluşan eklerle, fiziki olarak veya elektronik ortamda yapılır.
(2) Bakanlık tarafından elektronik sistem üzerinden
alınan başvuru belgeleri asılları ile eşdeğer kabul edilir. Başvuru
sonrasında tespit edilen eksiklikler ile elektronik ortamdan temin
edilemeyen bilgi ve belgeler, yurt dışı kuruluşlardan alınması gereken asıl
belgeler ile gerekli görülmesi halinde başvuru belgelerinin asılları veya
yetkili otoritelerce onaylanmış suretlerinin ıslak imzalı nüshaları
başvuruda bulunan kuruluştan veya başvuru sahibinden istenir.
(3) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak bildirimler
ve davet yazıları, varsa alıcının elektronik belge yönetim sistemi veya
kayıtlı elektronik posta adresi üzerinden, elektronik olarak, yoksa fiziki
belge olarak gönderilir.
Düzenleme
yetkisi
MADDE 19- (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulamasını
sağlamak üzere düzenleme yapmaya yetkilidir.
Form ve
belgeler
MADDE 20- (1) Bu Yönetmelikte adı geçen belge ve formlar,
Genel Müdürlük resmî internet sayfasında yayımlanır.
(2) Sertifikasyona esas güncel meyve ve asma çeşit
listesi Bakanlık resmî internet sayfasında yayımlanır.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 21- (1) 3/7/2009 tarihli ve
27277 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Meyve Fidanı ve Üretim Materyali
Sertifikasyonu ile Pazarlaması Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
süreci
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bilgi sistemlerinin
oluşturulması süreci tamamlanana kadar, başvurular fiziki olarak
gerçekleştirilir.
(2) Etikette yer alacak karekod
ile ilgili düzenlemeler, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren iki yıl
içerisinde tamamlanır.
Yürürlük
MADDE 22- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman
Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız