Anayasa Mahkemesinin 20/7/2022 Tarihli ve E: 2021/78 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2022/32 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-09-30

30 Eylül 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31969
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2021/78 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2022/32

Karar Tarihi : 20/7/2022


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Anadolu Birliği Partisinin 2020 yılı kesin hesabımın incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anadolu Birliği Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2020 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarım içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerckçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2, 2820 sayılı Kanun'un 73. maddesinin üçüncü fikrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun'un 74.maddesinin ikinci fikrasında da "Słyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dōneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul krymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerint de belirten listeleri eklenir." denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 5I. maddesinin (1) numaralıfikrasının (a) bendinde siyasi partilerin “Merkez karar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarınca) alınmış parti genel merkezi ve iller örgüleri kesin hesaplarımın incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini", (e) bendinde ise “Parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl somu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazıların" Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.

4. Anadolu Birliği Partisinin kesin hesaplarınım incelenip birleştirildiği ve onaylandığına dair karar, birleştirilmiş kesin hesap cetveli, Parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını göndermediği tespit edilmiştir.


5. 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden parti sorumluları hakkında Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

6. Anadolu Birliği Partisinin 2020 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 13 ile ve Genel Merkeze ait kesin hesap cetvellerinde herhangi bir gelir gider bildirilmediği tespit edilmiştir.
7. Siyasi partilerin faaliyetłerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olması gerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kira sözieşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

8. 2820 sayılı Kanun'un 69, maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, I11. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmışoldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

9. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve giderin gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasıın (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

10. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderde bulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2020 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Anadolu Birliği Partisinin 2020 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Anayasa Mahkemesine kesin hesabın istendiği sürede tam olarak verilmemesi nedeniyle Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 111. maddesinin birinci fikrasımın (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayit ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışmda gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı

engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un I11. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
C. Parti Genel Merkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2020yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 20/7/2022tarihinde OYBIRLIĞIYLE karar verildi.

Başkan Zühtü ARSLAN: Üye Engin YILDIRIM
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Hicabi DURSUN
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Muammer TOPAL

Başkan Zühtü ARSLAN: Öye M. Emin KUZ
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Ridvan GÜLEÇ
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Recai AKYEL

Başkan Zühtü ARSLAN: Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Yıldız SEFERİNOĞLU
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Selahaddin MENTEŞ

Başkan Zühtü ARSLAN: Üye Basri BAĞCI
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Irfan FIDAN
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Kenan YAŞAR