Anayasa Mahkemesinin 21/9/2023 Tarihli ve 2019/12366 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-01-09

9 Ocak 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32424
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ERDİ YILMAZ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/12366Karar Tarthl : 21/9/2023
Başkan : Haşan Tahsin GÖKCAN Oyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Erdi YILMAZ 
L BAŞVURUNUN ÖZETİ
1.Başvuru, başvurucunun aynı ceza infaz kurumumda tutuklu bulunan eşi ve diğer aile bireyleriyle görüş hakkı kaybı olmaksızın görüşme yapabilmesine izin veriłmemesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkımın ihlal edildiği iddiaşma ilişkindir.
2. Başvurucu; başvuruya konu olaym gerçekleştiği tarihlerde silahlı terör örgütūne üye olma suçu kapsamında tutuklu olarak Tekirdağ 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza Infaz Kurumunda (Kurum) bulunmaktadır. Başvurucunun eşi de aymı yerleşkede tutuklu olarak bulunmaktadır.

3. 17/6/2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hükümlo ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik'in (Yönetmelik) 9. maddesinin (3)numaralı fikrasmın uygulanmasına -iç görüş yaptırılmasının usul ve esasları- ilişkin olarak Tekirdağ 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdüriüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı (Kurul) 18/9/2018 tarihinde toplanmiştır. Yapılan toplantı sonucunda Kurul;Kurumda kapasitenin üstünde mahpus bulumması, ziyaret günlerinin tamamında kabinlerin dolu olması nedeniyle aym yerleşkede buluman eşlerle ve dışarıdan gelen ziyaretçilerle aym anda görüşme sağlanamayacağına, mahpusların kapalı veya açık ceza infaz kurumundaki yakın akrabası ile mi yoksa dışarıdan gelen ziyaretçi ile mi görüşmek istediğini açıkça belirten dilekçelerini Kuruma vermeleri gerektiğine karar vermiştir.
4. Başvurucu, söz konusu uygulamanın aile ilişkilerine zarar verdiğini belirterek 3/10/2018 tarihinde Tekirdağ 2. İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyet dilekçesi sunmuştur. Dilekçede; itiraz konusu Kurul kararı alınmadan önce aynı ceza infaz kurumu yerleşkesinde tutulan eşiyle ayda bir kez açık görüş yapabildiğini, eşiyle yaptığı içgörüşmenin diğer yakınlarıyla olan aylık açık görüşünü etkilemediğini belirtmiştir.Başvurucu, daha õnce hem yakınlarından biriyle hem de aynı ceza infaz kurumunda bulunan eşiyle aym anda görüşebilirken Kurul tarafindan alınan karardan sonra eşiyle ya da diğer yakınlarıyla görüşme konusunda tercih yapmak zorunda bırakıdığını öne strmtiştür.

Yönetmelik'in 9. maddesinin (3) numaralı fikrasında ōzel olarak düzenlenen hükme göre aynu kurumda kalan eşiyle görüşmesinin hir ziyaret olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığıı, hu düzenlemenin diğer açık ve kapalı iç görüşmenin iç görüş hakkına zarar verecek şekilde yorumlanamayacağım ifade ctmiştir.

5. İnfaz Hákimliği 29/1/2019 tarihinde başvurucunun şikâyetinin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, Infaz Kurumunda başvurucuyla aynı durumda olan çok sayıda mahpus bulumması nedeniyle bu taleplerin tamamının karşılanmasının mümkün olmadığını belirtmiş, Yönetmelik'm 10. maddesine göre ziyaret günleri ve saatleri ile bir hükümlü ve tutuklunun görüşebileceği ziyaretçi sayısının Kurumun fiziki yapısı ve kapasitesi dikkate alınarak kurum tarafindan belirleneceğine işaret etmiştir.

. Başvurucunun anılan karara karşı yaptığı itiraz, usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/2/2019 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.

7. Başvurucu, nihaj kararı 12/3/2019 tarihinde 5ğrendikten sonra 1/4/2019tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

8. Komisyonca başvurunun kabu! edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

9. Başvurucu 1/10/2021 tarīhinde tahliye olmuştur.
II. DEĞERLENDİRME 
10.Ödeme güclnden yoksun olduğunu belirten başvurucunun adli yardım talebinin kabultme karar verilmesi gerekir (Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013).
11. Başvurucu; aynı ceza infaz kurumunda tutuklu olan eşi ve diğer yakmları ile görüş yapma hususunda tercih yapmak zorunda brrakıldığını, eşiyle görüşmesinden bağımsız olarak diğer yakınlarıyla görüşme hakkının kıstlanmaması gerektiğini, eşiyle olan görüşmesinin iç görižş olduğunu, bunun ziyaret anlamına gelmediğini, Yönetmelik'in Kurum idaresi tarafindan hatalı yorumlanarak ayrımcılık yapıldığını belirterek aile hayatına saygıhakkı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmūştür.

1. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine Özgü şartlarınm dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştir.

13.Başvuru, aile hayatına saygı hakkı kapsamında incelenmiştir.
I4. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuł edilemezliğine karar verilımesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabuł edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
15. Devletin mahpusların ailesi ve yaknlaryla iletişimini devam ettirecek &nlemleri alması pozitif yükümlülüklerinin bir gereği olsa da hukuka uygun bir tutulmadan kaynaklanan kaçınılmaz sonuçlar nedeniyle aile hayatı kapsamındaki temasın sıntrlandırılması doğaldır. Kamu düzeninin ve kurum güvenliğinin sağlanması yönündeki meşru amaç doğrultusunda ve makul bir gerekliliğin olması durumunda gerekçeleri ilgili ve yeterli şekilde açıklanarak belirli bir stre boyunca söz konusu pozitif yükümlültığün 

karşılanmaması da olağan kabul edilebilir. Ancak aile hayatına saygı hakkmın gereklerinin mümkün olan ilk fusatta yerine getirilmesi ve mahpusların ailesiyle olan temasmın hızlışekilde yeniden sağlanmaşı bir gerekliliktir (Hüseyin Ekinci, B. No: 2016/38867, 3/7/2019, §56). Öte yandan birtakım teknik ya da fiziki imkânların bulunmaması, mahpusun ailesiyle asgari şekilde iletişim ve temas kuramamasına gerekçe olarak gösterilemez. Ayrıca mahpusun ailesiyle iletişim kurması her durumda mutlaka yüz yüze görüştürüimesi anlamına gelmemektedir (Hiseyin Ekinci, § S7). Devlet, bu asgari iletişimin sağlanması konusundaki yükümlülüğünü gerektiğinde uygun vasıtalar aracılığıyla da yerine getirebilir (Hüseyin Ekinci, § 64).

16. Somut olayda başvurucunun kendisiyle aynı ceza infaz kurumu yerleşkesinde tutuklu olarak bulunan eşi ve diğer yakınları arasında tercihte bulummak zorunda bırakılmaksızın, hak kaybına uğramadan görüş yapabilmeyi talep ettiği görülmüştür.Başvurucunun söz konusu talebi, uygulamanın ilgili mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.

17. Başvurucunun ceza infaz kurumunda bulunduğu sūre zarfinda kendisi gibi tutuklu olan eşiyle görüşebildiği. ayrıca diğer aile bireyleriyle bir araya gelebildiği anłaşılmıştir. Devletin başvurucunun eşiyle temasını devam ettirecek Önlemleri almasıyönünde pozitif yükümlülüğü bulunmakla birlikte başvurucunun eşinin de tutuklu olduğu dikkate alındsğında söz konusu yükümlülüğün kapsamının somut olayın şartları özelinde değerlendirilmesi gerekir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz Hüseyin Ekinci, § 65).
18. Mevzuatta mahpusların ziyaret haklarınım kapsamı ve görüşlerin ne şekilde yapılacağı belirlenmiştir. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Înfazı Hakkında Kanun'un 83. maddesinde hükümltüyü ziyaret, Yönetmelik'in 9. maddesinde ziyaret edebilecek kişiler ile 10. maddesinde ziyaret gtin ve saatleri ayrıntılı şekilde dūzenlenmiştir. Yönetmelik'in 9. maddesinin (3) numaralı fikrasında aynı ceza infaz kurumu ya da birden fazla ceza infaz kurumunun bir arada bulunduğu yerleşkedeki farklı kurumlarda barındırılmakta olan mahpusların Yönetmelik'in 9. maddesinin birinci fikrasında sayılan kişilerden olması şartıyla görüşme yapabileceği belirtilmiştir.

19. Başvuruya konu olaydaki gibi aynı ceza infaz kurumlarında bulunan mahpuslarım mevzuatta belirlenen görüş hakları kaybolmadan hem eşleriyle hem de diğer aile bireyleriyle veya bu kişilerle aynı anda görüşmesi komusundaki taleplerinin her durumda kamusal makamlar tarafından karşılanması beklenmemelidir. Zira aile hayatına saygı hakkıkapsamında kamusal makamlara her şarta bu derecede bir yükümlūlūk yüklenmesi mümkün olmayabilir. Öte yandan bu husus, aile bireylerinin birbirleriyle iletişim kurmalanı ve görüşmeleri konusunda kamusal makamlara yūklenen yükümlültikleri de ortadan kaldırmaz 
20. Anayasa Mahkemesi Süleyman Kurt (B. No: 2019/19455, 2/3/2023)başvurusunda başvurucunun çocuklarıyla ve aynı ceza infaz kurumu kampüsünde tutuklu bulunan eşiyle herhangi bir hak kaybına uğramadan aym anda görüşmesinin Anayasa'nın 41.maddesinde ifade edilen çocuğun yüksek yararı gereğince çocuklarm aile bağlarını güçla şekilde kurabilmeleri ve aile birlikteliğinin sağlanması adına devlete düşen pozitif bir yükümlūltık olduğu gerekçesiyle ihlal kararı vermiştir. Ancak eldeki somut dosyada Ułusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden edinilen nüfus aile kaydına göre evli olan başvurucunun çocuğu bulunmamaktadır. Çekirdek aile dışıda kalan bireylerle görüşme konusunda devletin pozitif yükümlülüğünün bu kadar geniş kapsamlı olduğu söyłenemez.

21. Söz konusu olayda başvurucumun talebi hakkıda anılan mevzuat hükümleri ile uygulamada karşılaşılan tereddatler kapsamında somut bir değerlendirme yapıldığıgörülmektedir, Buna göre başvurucunun eşi ve ailesi ile görüşme hakkına ilişkin talep ve şikâyetlerin ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır. Bu anlamda sõz konusu uygulamanın başvurucunun ailesiyle temas kurma ve aile ilişkilerini sürdürme imkânımı ortadan kaldırmadığı, hukuka uygun bir tutulmadan kaynaklı olarak aile hayatına olan etkilenmenin kaçımılmaz olandan Öte olmadığı ve uygulamanın infaz kurumlanınun imkânları ölçüsünde makul kabul edilebileceği değerlendirilmektedir. Ayτıca mevcut koşullarda başvurucunun eşi ve diğer aile bireyleriyle farklı zamanlarda olsa da görüşebildiği, yakıılan durumun süreklilik arz ctmediği, iletişim ve temas kurma hakkının sağlandığı görülmektedir. Bu doğrültuda idari ve yargısal makamlar tarafından açıklanan gerekçelerin hakkın güvencelerinin gerisinde kalınmadığını ortaya koyacak nitelikte ilgili ve yeterli olduğu ve kamusal makamlarca aile hayatına saygı hakkı kapsamındaki pozitif yükümlülüklerin gereğinin yerine getirilmediğinin söylenemeyeceği değerlendirilmektedir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkımm ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBILIR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altina alınan aile hayatına saygı hakkının IHLAL EDILMEDIĞINE,
D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanumu'nun 339.maddesinin (2) mumaralı fikrası uyarinca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMĀMEN MUÁF TUTULMASINA,
E. Kararın bir ömeğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMEŞfNE 21/9/2023tarihinde OYBlRLIĞtYLE karar verildi.